Mi Nɔ Dó Wusyɛn Lanmɛ nú Miɖée Dìn Hú Ð’ayǐ Tɔn lɛ Bǐ—Eblée lɛ 10:25 | Nùkplɔnkplɔn Tɔn\n‘Mi nú mǐ na kpé nukún dó mǐɖée wu, . . . mǐ ni nɔ na kanmɛsyɛn mǐɖée, ɖó Aklunɔ sín azǎn ɔ ko ɖò sisɛkpɔ wɛ lee mɔ gbɔn wɛ mi ɖè dìn é.’—EBL. 10:24, 25.\nHAN LƐ: 90, 87\nEtɛwu mɛsɛ́dó Pɔlu ka dó wusyɛn lanmɛ nú Klisanwun lɛ ɖɔ ye ni nɔ dó wusyɛn lanmɛ nú yeɖée dìn hú ɖ’ayǐ tɔn lɛ bǐ?\nMɛ̌ mɛ̌ e ka ɖó hudo wusyɛn dó lanmɛ nú mɛ tɔn ɖò égbé?\nMɛ̌ mɛ̌ e ka sixu dó wusyɛn lanmɛ nú Klisanwun hàtɔ́ lɛ?\n1. Etɛwu mɛsɛ́dó Pɔlu ka byɔ Klisanwun Eblée tɔn nukɔntɔn lɛ ɖɔ ye ni nɔ na kanmɛsyɛn yeɖée dìn hú ɖ’ayǐ tɔn lɛ bǐ?\nETƐWU mǐ ka ɖó na gbló ada nú gǎn e mǐ nɔ dó, bo na dó wusyɛn lanmɛ nú mɛ é? Mɛsɛ́dó Pɔlu na hwɛjijɔ e wu wɛ é mǐ ɖò wema e é sɛ́dó Klisanwun Eblée tɔn lɛ é mɛ. É ɖɔ nú ye ɖɔ: “Mi nú mǐ na kpé nukún dó mǐɖée wu, bo na flɔ́ wanyiyi sín zo dó lanmɛ nú mǐɖée, bo na ɖó wanyiyi, bo na nɔ flɔ́ ɖagbewiwa sín zo dó lanmɛ nú mǐɖée, bo na wà ɖagbe. Mǐ ma jó agun e mɛ mǐ nɔ yì é dó, mɛ e ko nɔ bló mɔ̌, bɔ é ko má ye lɛ ɖɔhun ó. Loɔ, mǐ ni nɔ na kanmɛsyɛn mǐɖée, ɖó Aklunɔ sín azǎn ɔ ko ɖò sisɛkpɔ wɛ lee mɔ gbɔn wɛ mi ɖè dìn é.” (Ebl. 10:24, 25) Ðò xwè atɔ́ɔ́n kpowun gudo ɔ, Klisanwun Jwifu e ɖò Jeluzalɛmu lɛ é na mɔ ɖɔ “Aklunɔ sín azǎn ɔ” ɖò sisɛkpɔ wɛ, bo na tuùn wuntun e Jezu na ye ɖɔ ye mɔ mɔ̌ hǔn, ye ni hɔn dó ta yetɔn jí sín toxo ɔ mɛ é. (Mɛ. 2:19, 20; Luk. 21:20-22) Azǎn Jehovah tɔn enɛ wá ɖò xwè 70 H.M. tɔn, hwenu e Hlɔmanu lɛ ɖó hwɛ e Jehovah ko ɖɔ ɖ’ayǐ é nú Jeluzalɛmu é.\n2. Etɛwu wusyɛn didó lanmɛ nú mǐɖée ka fɔ́n ɔ, é na nɔ ɖu ayi mɛ nú mǐ ɖò égbé?\n2 Égbé ɔ, mǐ ɖó hwɛjijɔ lɛ bǐ bo na ɖi nǔ ɖɔ azǎn Jehovah tɔn e “kló, [bo] dó abaɖa” é ko sɛkpɔ. (Jowɛ. 2:11) Gbeyiɖɔ Sofoníi ɖɔ: ‘Azǎn ɖaxó Jehovah tɔn ɔ ko sɛkpɔ bǐ kɛnnɛkɛnnɛ. É ɖò hwlɛndo jí jawě.’ (Sof. 1:14) Nǔɖɔɖ’ayǐ akpágbánúmɛ tɔn enɛ lɛ́ sɔgbe xá hwe mǐtɔn nu. Ðó Pɔlu hɛn dó ayi mɛ ɖɔ azǎn Jehovah tɔn ko sɛkpɔ wutu ɔ, é ɖɔ nú mǐ ɖɔ mǐ ni nɔ “kpé nukún dó mǐɖée wu, bo na flɔ́ wanyiyi sín zo dó lanmɛ nú mǐɖée, bo na ɖó wanyiyi, bo na nɔ flɔ́ ɖagbewiwa sín zo dó lanmɛ nú mǐɖée, bo na wà ɖagbe.” (Ebl. 10:24) Enɛ wu ɔ, nǔ nɔví mǐtɔn lɛ tɔn fɔ́n ɔ, é na nɔ ɖu ayi mɛ nú mǐ, bonu mǐ na mɔ tɛn dó dó wusyɛn lanmɛ nú ye hweɖebǔnu e hudo tɔn tíìn é.\nMƐ̌ MƐ̌ E KA ÐÓ HUDO WUSYƐN DÓ LANMƐ NÚ MƐ TƆN?\n3. Etɛ mɛsɛ́dó Pɔlu ka ɖɔ dó wusyɛn didó lanmɛ nú mɛ wu? (Kpɔ́n ɖiɖe e ɖò bǐbɛ̌mɛ é.)\n3 “Linkpɔ́n ɖò ayi mɛ nú mɛ ɔ, kanmɛ nɔ gbɔjɔ mɛ; è ka ɖɔ xó ɖagbe nú mɛ ɔ, wǔ nɔ yá mɛ.” (Nùx. 12:25) Mǐ bǐ wɛ xó enɛ kàn. Mǐ bǐ wɛ nɔ ɖó hudo xó e na dó wusyɛn lanmɛ nú mǐ é tɔn sín hweɖenu jɛ hweɖenu. Pɔlu xlɛ́ ɖɔ mɛ e è tlɛ sɔ́ azɔ̌ d’así na b’ɛ na dó wusyɛn lanmɛ nú mɛ ɖevo lɛ é ɔ, é nɔ wá byɔ ɖɔ è ni hɛn é lɔ lidǒ. É wlan xó elɔ sɛ́dó Klisanwun e ɖò Hlɔma lɛ é: “É jló mì ɖesu ɖɔ ma wá mɔ mi, bo hɛn nùnina [gbigbɔ] tɔn ɖé wá nú mi, bonu mi na lidǒ ɖò nǔ e mi ɖi nú Klisu ɔ mɛ. Nǔ e ɖɔ wɛ un ɖè ɔ wɛ nyí ɖɔ é jló mì ɖɔ nyɛ kpo mi kpo na nɔ kpɔ́, bo na dó na akɔnkpinkpan mǐɖee. Nyɛ na na akɔnkpinkpan mi gbɔn nùɖiɖi ce gblamɛ, bɔ mi lɔ na na akɔnkpinkpan mì gbɔn nùɖiɖi mitɔn gblamɛ.” (Hlɔ. 1:11, 12) Pɔlu nɔ dó wusyɛn lanmɛ nú mɛ ɖevo lɛ tawun, amɔ̌, é nɔ wá byɔ ɖɔ è ni hɛn é lɔ lidǒ ɖò hweɖelɛnu.—Xà Hlɔmanu lɛ 15:30-32.\n4, 5. Mɛ̌ mɛ̌ e mǐ ka sixu dó wusyɛn lanmɛ na ɖò égbé? Aniwu?\n4 È ɖó na kpa mɛ ɖěɖee nɔ zán gbɛzán mɛɖée sísɔ́ dó savɔ̌ tɔn lɛ é. Gbexosin-alijitɔ́ gbejinɔtɔ́ lɛ ɖò mɛ enɛ lɛ mɛ. Ye mɛ gègě savɔ̌ ɖaxó ɖé lɛ cobo mɔ tɛn dó ɖò gbexosin-alijitɔ́zɔ́ wà wɛ. Mɔ̌ jɛn é nyí gbɔn nú mɛsɛ́dó lɛ, mɛ e nɔ w’azɔ̌ ɖò Betɛli lɛ é, nukúnkpénuwutɔ́ lɛdo tɔn lɛ kpo asì yetɔn lɛ kpo, gɔ́ nú mɛ ɖěɖee ɖò azɔ̌ wà wɛ ɖò azɔ̌xɔsa lilɛdogbeɖevomɛ tɔn e ma ɖò alaxɔ mɛ ǎ lɛ é. Ye mɛ enɛ lɛ bǐ wɛ savɔ̌ ɖé lɛ ɖò gbɛzán yetɔn mɛ, bo na mɔ tɛn dó zán hwenu gègě ɖò sinsɛnzɔ́ mímɛ́ ɔ mɛ. Enɛ wu ɔ, è ɖó na dó wusyɛn lanmɛ nú ye. Mɛ ɖěɖee é ɖò dandan ɖɔ ye na jó sinsɛnzɔ́ hwebǐnu tɔn ɔ dó ɖó hwɛjijɔ vovo ɖé lɛ wu, bɔ é ka kpó ɖò ayixa yetɔn mɛ lɛ é ɔ, enyi è dó wusyɛn lanmɛ nú ye ɔ, é na sù nukún yetɔn mɛ.\n5 Nɔví sunnu kpo nɔví nyɔnu kpo ɖěɖee ɖò tlɛnmɛ, ɖó ye ba na setónú nú gbeɖiɖe e ɖɔ ɖɔ è ni wlí alɔ “ɖò Aklunɔ mɛ kɛɖɛ” é wutu lɛ é nyí mɛ ɖevo ɖěɖee é jɛxa ɖɔ è ni nɔ dó wusyɛn lanmɛ na lɛ é. (1 Kɔ. 7:39, nwt) Mɔ̌ ɖokpo ɔ, asì azɔ̌syɛnsyɛnwatɔ́ lɛ ɔ, enyi asú yetɔn lɛ ɖɔ xó ɖé dó dó wusyɛn lanmɛ nú ye ɔ, é nɔ sù nukún yetɔn mɛ. (Nùx. 31:28, 31) Klisanwun ɖěɖee ɖò yadonumɛ alǒ azɔn nu dɛ ɖè wɛ lɛ é ɖó hudo wusyɛn dó lanmɛ nú mɛ tɔn. (2 Tɛ. 1:3-5) Jehovah kpo Klisu kpo nɔ dó gbɔ nú mɛsɛntɔ́ gbejinɔtɔ́ enɛ lɛ bǐ.—Xà 2 Tɛsalonikinu lɛ 2:16, 17.\nMƐXO LƐ NƆ DÓ GǍN, BO NA DÓ WUSYƐN LANMƐ NÚ MƐ\n6. Lee Ezayíi 32:1, 2 jlɛ́ gbɔn é ɔ, etɛ ka nyí azɔ̌ mɛxo lɛ tɔn?\n6 Xà Ezayíi 32:1, 2. Jezu Klisu nɔ gbɔn “gǎn [alǒ ‘axɔví,’ nwt]” lɛ jí, (ye wɛ nyí mɛxo agun tɔn ɖěɖee ɖò nɔví tɔn yí ami dó ɖè lɛ kpo lɛngbɔ̌ ɖevo lɛ kpo mɛ é), bo nɔ dó wusyɛn lanmɛ nú mɛ e ma sɔ́ ɖó nukúnɖiɖo ɖě ǎ lɛ é, kpo mɛ e awakanmɛ gbɔjɔ na lɛ é kpo, bo nɔ lɛ́ xlɛ́ ali ye ɖò hwe elɔ nu e hudo tɔn tíìn é. Lee é ɖó na nyí gbɔn é ɔ, mɛxo enɛ lɛ nɔ kp’acɛ dó nùɖiɖi nɔví yetɔn lɛ tɔn jí ǎ, loɔ, ye nɔ ‘wà azɔ̌ xá ye’ nú awǎjijɛ yetɔn.—2 Kɔ. 1:24.\n7, 8. Gbɔn vo nú xóɖiɖɔ dó dó wusyɛn lanmɛ nú mɛ ɔ, nɛ̌ mɛxo lɛ ka sixu lɛ́ hɛn mɛ ɖevo lɛ lidǒ gbɔn?\n7 Mɛsɛ́dó Pɔlu zé kpɔ́ndéwú ɖé ɖ’ayǐ bɔ è ɖó na xwedó. É wlan sɛ́dó Klisanwun e doya na wɛ è ɖè ɖò Tɛsaloniki lɛ é ɖɔ: “Mǐ ɖò gbesisɔmɛ, bo na sɔ́ gbɛ̀ mǐtɔn jó dó ta mitɔn mɛ, ɖó wǎn e mǐ nyí nú mi é wu; é nyí Wɛnɖagbe Mawu tɔn ɔ kɛɖɛ wɛ mǐ na jla mi ǎ; ɖó mi vɛ́ nú mǐ sɔmɔ̌.”—1 Tɛ. 2:8.\n8 Bo na dó xlɛ́ ɖɔ xóɖiɖɔ dó dó wusyɛn lanmɛ nú mɛ kpowun kún nɔ kpé hwebǐnu ó ɔ, Pɔlu ɖɔ nú mɛxo Efɛzi tɔn lɛ ɖɔ: “[Ye ɖó na] dó alɔ wamamɔnɔ lɛ, bo na dó flín xó e Aklunɔ Jezu ɖesu ɖɔ lɛ na; é ɖɔ: ‘Nùnamɛ nɔ dó xomɛhunhun nú mɛ hú nǔyiɖòmɛsí.’” (Mɛ. 20:35) É nyí wusyɛn didó lanmɛ nú nɔví lɛ kɛɖɛ wɛ Pɔlu ɖò gbesisɔmɛ na ǎ, loɔ, é lɛ́ ɖò gbesisɔmɛ bo na “zán [é]ɖesunɔ dó dó alɔ” ye. (2 Kɔ. 12:15) Mɔ̌ ɖokpo ɔ, é nyí wusyɛn kɛɖɛ wɛ mɛxo lɛ ɖó na dó lanmɛ nú nɔví yetɔn lɛ, bo lɛ́ sè wuvɛ̌ xá ye gbɔn xó yetɔn lɛ gblamɛ ǎ, loɔ, ye na lɛ́ hɛn ye lidǒ gbɔn xlɛ́xlɛ́ kpo ayi yetɔn bǐ kpo ɖɔ nǔ yetɔn ɖu ayi mɛ nú emi gblamɛ.—1 Kɔ. 14:3.\n9. Nɛ̌ mɛxo lɛ ka sixu ɖè wě xá mɛ ɖò ali e na dó wusyɛn lanmɛ nú mɛ é nu gbɔn?\n9 Enyi è na hɛn mɛɖé lidǒ ɔ, é sixu byɔ ɖɔ è ni ɖè wě xá ɛ, amɔ̌, bo na dó wà enɛ lɔmɔ̌ ɔ, mɛxo lɛ ɖó na xwedó kpɔ́ndéwú e ɖò Biblu mɛ, bo xlɛ́ lee è na ɖè wě xá mɛ gbɔn, bɔ é ka na dó wusyɛn lanmɛ nú mɛ é. Jezu ɖesunɔ zé kpɔ́ndéwú lee è na wà mɔ̌ gbɔn é tɔn nukúnɖeji ɖé ɖ’ayǐ ɖò kú kpo fínfɔ́n sín kú tɔn kpo gudo. É ɖó wě syɛnsyɛn ɖé lɛ bo na ɖè xá agun ɖé lɛ ɖò Azíi kpɛví ɔ, amɔ̌, ɖǒ ayi lee é wà mɔ̌ gbɔn é wu. Cobonu é na ɖè wě xá agun Efɛzi tɔn, Pɛɛgamu tɔn kpo Tiatíi tɔn kpo ɔ, é tó kpa ye kpo akpàkpà sɔ́ mɛ kpo hwɛ̌. (Nǔɖe. 2:1-5, 12, 13, 18, 19) É ɖɔ nú agun Lawodisée tɔn ɖɔ: “Mɛ e un yí wǎn na lɛ ɔ, un nɔ gbɛ́ nǔ nú ye bǐ, bo nɔ kplɔ́n nǔ ye bǐ. Hǔn, bo ɖè bibǐ dó nǔ wu towe xlɛ́, bo lɛkɔ sín hwɛ towe lɛ gudo.” (Nǔɖe. 3:19) É na nyɔ́ ɖɔ mɛxo agun tɔn lɛ ni xwedó kpɔ́ndéwú Klisu tɔn hwenu e é byɔ ɖɔ ye ni ɖè wě xá mɛ é.\nAZƆ̌ ENƐ NYÍ MƐXO LƐ KƐÐƐ TƆN Ǎ\nMɛjitɔ́ lɛ emi, mi ka nɔ kplɔ́n vǐ mitɔn lɛ, bonu ye na nɔ dó wusyɛn lanmɛ nú mɛ ɖevo lɛ à? (Kpɔ́n akpáxwé 10gɔ́ ɔ)\n10. Nɛ̌ mǐ bǐ ka sixu ɖ’alɔ ɖò mǐɖée hinhɛn lidǒ mɛ gbɔn?\n10 Wusyɛn didó lanmɛ nú mɛ nyí mɛxo lɛ kɛɖɛ sín azɔ̌ ǎ. Pɔlu byɔ Klisanwun lɛ bǐ ɖɔ ye ni nɔ ɖɔ “xó ɖagbe e na dó alɔ mɛ nǔgbomɛ hwenu é, xó e na wà ɖagbe nú mɛ” ɖevo lɛ é é. (Efɛ. 4:29) Mǐ bǐ ɖó na ɖò acéjí, bo na ɖó ayi hudo e mɛ ɖevo lɛ ɖó é wu. Pɔlu ɖè wě xá Klisanwun lɛ ɖɔ: “Mi bo sɔ́ alɔ mitɔn e kúyɛ lɛ d’aga; mi na hlɔnhlɔn koli mitɔn e ɖò sísɔ́sísɔ́ wɛ lɛ é. Mi ɖè ali jlɔjlɔ bo gbɔn jí, bonu afɔ e ɖó blɔ̌ ɔ ni ma lilɛ ó; loɔ, afɔ enɛ ni jɛ afɔ tɛnmɛ.” (Ebl. 12:12, 13). Mǐ bǐ, kaka jɛ mɛ winnyawinnya lɛ jí sixu hɛn mǐɖée lidǒ gbɔn xó wusyɛn dó lanmɛ nú mɛ tɔn lɛ gblamɛ.\n11. Nɛ̌ è ka d’alɔ Marthe hwenu e é jɛ linkpɔ́nzɔn nú táan ɖé é gbɔn?\n11 Marthe, * ee nyí nɔví nyɔnu ɖé, bo jɛ linkpɔ́nzɔn nú táan ɖé é wlan ɖɔ: “Gbè ɖokpo ɔ, un ɖò ɖɛ xò dó byɔ wusyɛn dó lanmɛ nú mɛ wɛ, bo wá xò gò nɔví nyɔnu mɛxomɔ ɖé, b’ɛ ɖè wanyiyi kpo wuvɛ̌sexámɛ kpo xlɛ́ mì, nǔ e sín hudo un ɖó tawun ɖò hwe ɔ nu é nɛ. É lɛ́ ɖɔ nǔ e xá é lɔ é nú mì, bɔ é nyí nǔ ɖokpo ɔ kpo mɛtɛnkpɔn e mɛ gbɔn dín wɛ un ɖè ɔ kpo, bɔ un sɔ́ lin sɔmɔ̌ ɖɔ un ɖò nyiɖokponɔ ǎ.” Vlafo nɔví nyɔnu mɛxomɔ ɔ tuùn ɖagbe e xó tɔn lɛ na ko wà nú Marthe é ǎ.\n12, 13. Ali ɖagbe tɛ lɛ nu mǐ ka sixu zán wěɖexámɛ e ɖò Filipunu lɛ 2:1-4 mɛ é ɖè?\n12 Pɔlu ɖè wě elɔ xá mɛ e ɖò agun Filipu tɔn mɛ lɛ é bǐ: “Enɛ wu ɔ, enyi wusyɛn dó lanmɛ nú mɛ ɖebǔ ɖè ɖò Klisu mɛ hǔn, enyi gbɔdónúmɛ wanyiyi tɔn ɖebǔ ɖè hǔn, enyi gbɛ̌dido gbigbɔ tɔn ɖebǔ ɖè hǔn, enyi wanyiyi e gɔ́ngɔ́n é kpo wuvɛ̌sexámɛ kpo ɖebǔ ɖè hǔn, mi bló bonu awǎjijɛ ce ni túnflá gbɔn linlin ɖokpo ɔ kpo wanyiyi ɖokpo ɔ kpo ɖiɖó gblamɛ, bo nɔ nɔ bǔ bǐ mlɛ́mlɛ́, bo nɔ ɖó linlin ɖokpo ɔ. Mi ma sɔ́ nǔdindɔn kpo cejɛnnabi kpo dó wà nǔ ɖebǔ na ó, loɔ, mi ni nɔ sɔ́ miɖée hwe, bo nɔ mɔ ɖɔ mɛ ɖevo lɛ hugǎn emi; mi ma nɔ ba nǔ e nyí ɖagbe mitɔn lɛ é kɛɖɛ ó, loɔ, mi ni nɔ ba nǔ e nyí ɖagbe mɛ ɖevo lɛ lɔ tɔn é.”—Fili. 2:1-4, nwt.\n13 Mǐ bǐ ɖó na dó gǎn, bo na nɔ ba ɖagbe mɛ ɖevo lɛ tɔn, mǐ na hun “gbɔdónúmɛ wanyiyi tɔn,” “gbɛ̌dido gbigbɔ tɔn,” “wanyiyi e gɔ́ngɔ́n é kpo wuvɛ̌sexámɛ kpo” sín ali nú nɔví mǐtɔn lɛ dó dó wusyɛn lanmɛ nú ye.\nJƆTƐN WUSYƐN DÓ LANMƐ NÚ MƐ TƆN LƐ\n14. Ðɔ jɔtɛn wusyɛn dó lanmɛ nú mɛ tɔn ɖé lɛ.\n14 Enyi mǐ sè ɖɔ mɛ ɖěɖee mǐ d’alɔ wá yì lɛ é ɖò gbeji ɔ, é sixu dó wusyɛn lanmɛ nú mǐ lee é nyí gbɔn nú mɛsɛ́dó Jaan é ɖɔhun, é ɖɔ: “Un sè ɖɔ vǐ ce lɛ ɖò gbɛ̀ zán wɛ ɖò nugbǒ mɛ ɔ, nùɖé sɔ́ nɔ hun xomɛ nú mì hú mɔ̌ ǎ.” (3 Jaan 4) Gbexosin-alijitɔ́ gègě sixu yí gbè ɖɔ, enyi emi sè ɖɔ mɛ e emi d’alɔ ɖ’ayǐ bɔ ye wá nugbǒ ɔ mɛ lɛ é ɖé lɛ ɖò gbeji, bɔ vlafo ɔ, ye lɔ tlɛ wá huzu gbexosin-alijitɔ́ ɔ, é nɔ dó wusyɛn lanmɛ nú emi tawun. Awǎjijɛ ɖěɖee gbexosin-alijitɔ́ e awakanmɛ gbɔjɔ na é ɖé ko mɔ kpɔ́n lɛ é yayǎnɔ flínflín sixu dó gbɔ n’i.\n15. Ðɔ ali e nu mǐ sixu dó wusyɛn lanmɛ nú mɛ e ɖò sinsɛnzɔ́ wà wɛ kpo gbejininɔ kpo lɛ é ɖokpo.\n15 Nukúnkpénuwutɔ́ lɛdo tɔn gègě ɖɔ lee é nɔ dó wusyɛn lanmɛ nú ye sɔ, hwenu e mɛɖé sɛ́ wema nùsumɛnukúnmɛ tɔn klewun ɖé dó ye kpo asì yetɔn kpo sín agun e ye ba kpɔ́n é ɖé mɛ é é. Nǔ ɖokpo ɔ jɛn é nɔ lɛ́ nyí, hwenu e è ɖɔ xó ɖé nú mɛxo lɛ, mɛsɛ́dó lɛ, gbexosin-alijitɔ́ lɛ kpo xwédo Betɛli tɔn sín hagbɛ̌ lɛ kpo dó xlɛ́ ye ɖɔ sinsɛnzɔ́ gbejininɔ tɔn e wà wɛ ye ɖè é sù nukún mɛtɔn mɛ é nɛ.\nLEE MǏ BǏ SIXU DÓ WUSYƐN LANMƐ NÚ MƐ GBƆN É\n16. Ðɔ nǔ e é nɔ byɔ ɖò mɛ sí cobɔ è na dó wusyɛn lanmɛ nú mɛ é.\n16 Enyi mǐ vɛdo ɖɔ mǐ kún sixu dó wusyɛn lanmɛ nú mɛ ó, ɖó mǐ kún nyɔ́ xó ɖɔ kaka ɖé ó wu hǔn, nùwanyido wɛ é na nyí. É byɔ nǔ gègě cobɔ è na nyí jɔtɛn gbɔdónúmɛ tɔn ǎ; bɔya nǔkiko yɛ́ɛ ɖé hwenu e a ɖò gbè dó mɛɖé wɛ é ko kpé xóxó. Enyi mɛ e a dó gbè é ma ko nǔ ǎ ɔ, é sixu nyí ɖɔ tagba ɖé ko ɖò finɛ, bɔ tó ɖiɖó xó e é na ɖɔ é sixu dó gbɔ n’i.—Ja. 1:19.\n17. Nɛ̌ nɔví sunnu winnyawinnya ɖé ka mɔ alɔdo hwenu e é flú tawun é gbɔn?\n17 Henri, ee nyí nɔví sunnu winnyawinnya ɖé é flú tawun, hwenu e hɛnnumɔ tɔn lɛ, kaka jɛ tɔ́ tɔn e nyí mɛxo agun tɔn e è nɔ sí tawun é ɖé é jí jó nugbǒ ɔ dó é. Nukúnkpénuwutɔ́ lɛdo tɔn ɖé kplá ɛ yì kaféenutɛn ɖé, bonu ye na nu kafée, é byɔ ɛ ɖò finɛ ɖɔ é ni vo, bo ɖɔ nǔ e ɖò ayi tɔn mɛ é; nǔ enɛ dó wusyɛn lanmɛ n’i tawun. Henri mɔ ɖɔ ali ɖokpo e nu emi na d’alɔ xwédo emitɔn bɔ é na lɛkɔ wá nugbǒ ɔ mɛ ɖè é wɛ nyí ɖɔ, emi ni kpó ɖò gbeji nɔ wɛ. É mɔ gbɔdónúmɛ ɖaxó ɖé hwenu e é xà Ðɛhan 46; Sofoníi 3:17; kpo Maki 10:29, 30 kpo é.\nMǐ bǐ sixu hɛn mǐɖée lidǒ, lobo dó wusyɛn lanmɛ nú mǐɖée (Kpɔ́n akpáxwé 18gɔ́ ɔ)\n18. (a) Etɛ wu Axɔsu Salomɔ́ɔ ka ɖó ayi? (b) Etɛ mɛsɛ́dó Pɔlu ka kplɔ́n mɛ?\n18 Kpɔ́ndéwú Marthe kpo Henri kpo tɔn xlɛ́ ɖɔ mǐ sixu dó wusyɛn lanmɛ nú nɔví e ɖó hudo gbɔdónúmɛ tɔn é ɖé. Axɔsu Salomɔ́ɔ wlan ɖɔ: “È ɖɔ xó nú é jɛ gan ɔ, é nɔ nyɔ́ tawun! È ko nǔ dó mɛ ɔ, xomɛ nɔ hun mɛ; wɛnɖagbe nɔ dó wusyɛn lanmɛ nú mɛ.” (Nùx. 15:23, 30) Atɔxwɛ alǒ nǔ e ɖò tɛn ɛntɛnɛti tɔn mǐtɔn jí lɛ é xixa sixu dó wusyɛn lanmɛ nú mɛ e wǔ kú lɛ é. Pɔlu xlɛ́ ɖɔ han Axɔsuɖuto ɔ tɔn lɛ jiji ɖó kpɔ́ sixu nyí jɔtɛn wusyɛn dó lanmɛ nú mɛ tɔn ɖé. É wlan ɖɔ: “Mi nɔ sɔ́ [ɖɛhan lɛ] dó kplɔ́n nǔ miɖée, bo nɔ dó [dó wusyɛn lanmɛ] nú miɖée. Mi na nɔ zé kúdónúmɛ sín ayixa dó jihan tɛnmɛ tɛnmɛ lɛ nú Mawu.”—Kolo. 3:16; Mɛ. 16:25.\n19. Etɛwu wusyɛn didó lanmɛ nú mǐɖée ka na fɔ́n bo ɖò nǔ taji nyí wɛ ɖò azǎn e ɖò nukɔn ja lɛ é mɛ? Etɛ mǐ ka ɖó na wà?\n19 Wusyɛn didó lanmɛ nú mǐɖée na fɔ́n bo ɖò nǔ taji nyí wɛ dìn e mǐ mɔ azǎn Jehovah tɔn “ɖò sisɛkpɔ wɛ” é. (Ebl. 10:25) Lee mɛsɛ́dó Pɔlu ɖɔ nú Klisanwun hàtɔ́ tɔn lɛ ɖò hwetɔnnu gbɔn é ɔ, “mi na [nɔ na] akɔnkpinkpan miɖée, bo dó wusyɛn lanmɛ nú miɖée, lee bló gbɔn wɛ mi ko ɖè é.”—1 Tɛ. 5:11.\n^ akpá. 11 È ɖyɔ nyikɔ lɛ.


Nùkanbyɔ Ðěɖee Kúnkplá Nùɖíɖó Gbigbɔ Tɔn lɛ É\nA ka ko lin tamɛ dó nùɖíɖó gbigbɔ tɔn lɛ kpo fí e ye nɔ nɔ é kpo wu kpɔ́n à? Enyi mɔ̌ hǔn, tuùn ɖɔ é kún nyí hwiɖokponɔ wɛ ó. Mɛ lɛ ko tinmɛ nǔ gègě dó xó enɛ wu nú xwè afatɔ́n mɔkpan. Mɛɖé lɛ nɔ ɖɔ ɖɔ tɔ́gbó tɔgbo lɛ wɛ nɔ nɔ yɛswímɛ bɔ è ɖó na kpa susu nú ye. Mɛ ɖevo lɛ nɔ lin ɖɔ fí ɖé tíìn bo nyí vivotɛn jiwǔ ɖé bɔ è nɔ ylɔ ɖɔ jixwé, lobɔ wɛnsagun lɛ kpo mɛ ɖagbe e ko kú lɛ é kpo nɔ nɔ finɛ. Mɛ ɖevo lɛ nɔ lɛ́ kpɔ́n jixwé dó mɔ fí e nǔmɛsɛn livi kanweko mɔkpan nɔ nɔ é ɖé.\nMɛ gègě nɔ dɔn nǔ ɖɔ mǐ kún sixu tuùn nǔ ɖě dó jixwé wu ó, ɖó mɛɖé kún gosin dɔ̌n kpɔ́n bo na ɖekúnnu na ó. Loɔ, linlin enɛ ɔ sɔgbe ǎ. Jezu Klisu ko nɔ gbɛ̀ ɖò jixwé bo nyí nùɖíɖó gbigbɔ tɔn ɖé cobo wá ayikúngban jí. É ɖɔ nú sinsɛngán lɛ céɖécéɖé ɖò agbawungba ɖò xwè kanweko nukɔntɔn ɔ mɛ ɖɔ: “Un jɛte sín jixwé, bo na bló jlǒ ce ǎ; loɔ, nǔ e jló mɛ e sɛ́ mì dó ɔ bló gbé un ja bo wá.” Enɛ wu ɔ, nùjɔnǔ ɖɔ nú mɛsɛ́dó tɔn lɛ wɛ Jezu ɖè hwenu e é ɖɔ xó elɔ é: “Nɔtɛn gègě wɛ ɖò Tɔ́ ce xwé.”—Jaan 6:38; 14:2.\nJezu sín Tɔ́ ɔ wɛ nyí Mawu, bɔ nyikɔ tɔn nɔ nyí Jehovah, bɔ Jehovah sín “xwé” ɔ, jixwé wɛ é ɖè. (Ðɛhan 83:18, nwt) Enɛ wu ɔ, mɛɖebǔ sixu jlɛ́ lee jixwé cí é sɔ Jehovah Mawu kpo Jezu Klisu kpo ǎ. Ye ɖè nǔ gègě xlɛ́ dó jixwé wu gbɔn nǔmimɔ jiwǔ e ye bló bɔ gbejinɔtɔ́ ɖé lɛ mɔ é gblamɛ.\nXota e bɔ d’ewu é ɖɔ xó dó akpáxwé Biblu tɔn e tinmɛ nǔ e gbɛtɔ́ lɛ mɔ ɖò nǔmimɔ ɖé lɛ mɛ é jí. Hwenu e a na ɖò nǔmimɔ enɛ lɛ gbéjé kpɔ́n wɛ é ɔ, flín ɖɔ fí e nùɖíɖó gbigbɔ tɔn lɛ nɔ nɔ é kún nyí nǔ hɛn kpo alɔ kpo ɖé alǒ nùɖé bɔ è sixu mɔ ɖó nukún wu ó. Mɔ̌ mɛ ɔ, Mawu zán xógbe e nǔɖiɖó gbigbɔ tɔn lɛ kɛɖɛ na mɔ nukúnnú jɛ wu é dó tinmɛ nǔ lɛ nú mǐ ǎ, é nyɔ́ wà ɔ, é zán xógbe e mɛ mǐ sixu mɔ nukúnnú jɛ lɛ é dó tinmɛ lee jixwé cí é ɖò nǔmimɔ lɛ mɛ. Nǔmimɔ enɛ lɛ na d’alɔ we bɔ a na mɔ nukúnnú jɛ ye mɛ e nɔ nɔ “nɔtɛn gègě” e ɖò jixwé lɛ é wu.


La Bible en Fongbe - Genèse 32 | BéninLangues, les langues Béninoises au clic\nLa Bible en Fongbe - Genèse 32\nRetrouvez les versets en fongbe du chapitre Genèse 32\nGenèse 32 - Bǐbɛ́mɛ 32\nBɔ Labáan fɔ́n zǎnzǎn tɛɛn, bó kí si nú vǐ tɔn lɛ́ɛ kpó vǐ tɔn ví lɛ́ɛ kpó, bó xo ɖɛ dó yě jí. Énɛ́ ɔ́ gúdo ɔ́, é lɛ́ kɔ yi xwé.\nJakɔ́bu wlí ali tɔn ɖidó, bɔ wɛnsagun Mawu tɔn lɛ́ɛ wá kpé e.\nÉ sɛ́ mɛ tɔn lɛ́ɛ dó bɔ yě jɛ nukɔn n'i, bó yi nɔví tɔn Esawu gɔ́n ɖo Seyíi, ɖo Edɔ́mu gbé jí.\nCóbónú yě ná yi ɔ́, é ɖɔ nú yě ɖɔ: “Mi ná ɖɔ nú fofó ce Esawu ɖɔ: ‘Mɛsɛntɔ́ towe Jakɔ́bu ɖɔ: Labáan gɔ́n wɛ un yi; gɔ̌n tɔn wɛ un nɔ káká jɛ din.\nUn ɖó nyibú gěgé, tócí kpó gbɔ̌ kpó kpɔ́ gégé. Un ɖó mɛsɛntɔ́ súnnu kpó nyɔ̌nu kpó kpɔ́ gégé, bó sɛ́ mɛ dó ɖɔ è nǐ wá ɖɔ nú mɛɖaxó ce bónú a nǎ nyɔ́ xomɛ dó wǔ ce.’ ”


Lǒ E Jezu Dó Dó Vǐ Sunnu Ðuvanɔ ɖé Wu É | Gbɛzán Jezu Tɔn\nVǐ Sunnu E Bú É Lɛkɔ\nÈ DÓ LǑ DÓ VǏ SUNNU E BÚ É WU\nÉ cí ɖɔ Jezu kpó ɖò Pelée ɖò zǎnzǎnhweji Judɛ́ɛn Tɔ̀ ɔ tɔn cobo dó lǒ dó lɛngbɔ̌ kpo gankwɛ kpo e bú é wu ɖɔhun. Nùkplɔnmɛ e ɖò lǒ wè enɛ lɛ mɛ é wɛ nyí ɖɔ, mǐ ɖó na nɔ j’awǎ hwenu e hwɛhutɔ́ ɖé lɛkɔ sín hwɛ tɔn lɛ gudo bo wá Mawu gɔ́n é. Falizyɛn lɛ kpo sɛnkplɔnmɛtɔ́ lɛ kpo jɛ xó mɔ ɖɔ dó Jezu wu jí, ɖó é nɔ yí mɛ mɔhun lɛ wutu. Jezu sín lǒ wè enɛ lɛ ka kplɔ́n nùɖé xómɔɖɔdómɛwutɔ́ mɔhun lɛ à? Ye ka wlí lee nǔ nɔ cí nú Tɔ́ mǐtɔn jixwé tɔn hwenu e hwɛhutɔ́ lɛ lɛkɔ sín hwɛ yetɔn lɛ gudo é à? Dìn ɔ, Jezu dó lǒ e byɔ ayi mɛ nú mɛ bo tɛɖɛ̌ nùkplɔnmɛ taji enɛ ɖokpo ɔ jí é ɖé.\nLǒ ɔ ɖɔ xó dó tɔ́ e ɖó vǐ sunnu wè é ɖé wu; mɛ kpɛví ɔ wu wɛ lǒ ɔ ɖɔ xó dó hugǎn. Xó e Jezu ɖɔ dó yɔkpɔvu ɔ wu é ɖó na kplɔ́n nùɖé Falizyɛn lɛ kpo sɛnkplɔnmɛtɔ́ lɛ kpo gɔ́ nú mɛ ɖevo e ɖò tó ɖó è wɛ lɛ é. É ɖò mɔ̌ có, è ɖó na sɔ́ nukún kpɛví dó kpɔ́n nǔ e Jezu ɖɔ dó tɔ́ ɔ kpo vǐ mɛxo ɔ kpo wu lɛ é ǎ, ɖó lee ye wà nǔ gbɔn é lɔ kplɔ́n nǔ mɛ. Enɛ wu ɔ, lin tamɛ kpɔ́n dó ye mɛ atɔn e wu Jezu dó lǒ dó lɛ é jí.\nJezu bɛ́ gbɔn lě: “Nya ɖé ɖó vǐ sunnu wè. Yɔkpɔvu ɔ ka ɖɔ nú tɔ́ tɔn gbè ɖokpo ɖɔ: ‘Daa, na gǔ e na nyí ce ɔ mì;’ bɔ tɔ́ ɔ ka má dɔkun tɔn nú ye.” (Luki 15:11, 12) Ðǒ ayi wu ɖɔ é kún nyí kú wɛ tɔ́ ɔ kú wutu wɛ yɔkpɔvu ɔ ɖò gǔ tɔn ba wɛ ó. Tɔ́ ɔ lɛ́ kpó ɖò gbɛ̀. É ɖò mɔ̌ có, yɔkpɔvu ɔ jló na yí gǔ tɔn dìn, enɛ ɔ, é na jɛ éɖée kannu bo na zán lee é jló è gbɔn é. Etɛ é ka bló?\nJezu tinmɛ ɖɔ: “Azǎn ɖé jɛ ǎ, bɔ yɔkpɔvu ɔ xò nǔ tɔn lɛ bǐ kplé, bo yì tò línlín ɖé mɛ, bo zán nǔ tɔn lɛ dó akpà mɛ.” (Luki 15:13) Nyaví ɔ gbɛ́ tɔ́ tɔn e na kpé nukún dó wǔ tɔn bo na na ɛ nǔ e hudo è lɛ é kpá cí, bo yì tó línlín ɖevo mɛ. Ðò dɔ̌n ɔ, é zán nǔ tɔn lɛ dó yacó mɛ, bo dó ɖu gbɛ̀ xá agalɛtɔ́ lɛ. Enɛ gudo ɔ, hwenu lɛ wá vɛwǔ n’i, lee tan e Jezu kpi é xlɛ́ gbɔn é:\n“Hwenu e é zán nǔ tɔn lɛ bǐ vɔ ɔ, adɔ ɖaxó ɖé tɔ́n ɖò tò ɔ mɛ, bɔ é jɛ ya jì jí. É gbɔ bo yì jɛ kɔ nú tò ɔ mɛ nu ɖokpo, bɔ nya ɔ sɛ́ ɛ dó gle tɔn ta, nú é na nɔ na nùɖuɖu agluza lɛ. Nùɖuɖu e agluza lɛ nɔ ɖu ɔ, ɖuɖu tɔn nɔ jló è, mɛɖé ka nɔ na ɛ ǎ.”—Luki 15:14-16.\nSɛ́n Mawu Tɔn slɛ́ agluza lɛ dó kanlin blíblí lɛ mɛ có, agluzakpó wu wɛ nyaví enɛ na nɔ kpé nukún dó dìn. Xovɛ nɔ doya n’i, b’ɛ sín enɛ wu bɔ é nɔ jló nùɖuɖu e agluza e wu kpé nukún dó wɛ é ɖè lɛ é kɛɖɛ wɛ ɖó na ɖu é. Ee awě enɛ ɖò nyaví ɔ xò wɛ b’ɛ ma sɔ́ ɖó nukúnɖiɖo ɖě ǎ é ɔ, “é wá dó ayi dò.” Etɛ é ka wà? É ɖɔ nú éɖée ɖɔ: “Azɔ̌watɔ́ gègě wɛ ɖò daa ce xwé, bɔ nùɖuɖu kpé ye kpò, bɔ nyɛ ka wá ɖò adɔ na kú wɛ ɖò fí. Un na sɔnǔ, bo lɛkɔ yì daa ce gɔ́n, bo na ɖɔ n’i ɖɔ: Daa! Un hu hwɛ dó Mawu, bo hu hwɛ dó we; un sɔ́ nyí mɛ bonu a na ylɔ mì ɖɔ vǐ ǎ; yì mì dó azɔ̌watɔ́ towe lɛ mɛ.” Enɛ gudo ɔ, é sɔnǔ bo lɛkɔ ɖido tɔ́ tɔn gɔ́n.—Luki 15:17-20.\nNɛ̌ tɔ́ tɔn ka na wà nǔ gbɔn? É na huzu kpannukɔn vǐ tɔn kpo xomɛsin kpo bo súxó dó ta n’i ɖó xlonɔnú e é wà bo tɔ́n sín xwégbe é wu wɛ à? Tɔ́ ɔ na xlɛ́ ɖɔ emi kún sɔ́ keya n’i ó, bo na gbɔ yiyi i wɛ à? Enyi hwɛ wɛ ɔ, nɛ̌ a ka na wà nǔ gbɔn? Enyi vǐ sunnu towe alǒ vǐ nyɔnu towe ka wɛ ɔ lo?\nÈ MƆ VǏ SUNNU E BÚ É\nJezu tinmɛ lee nǔ cí nú tɔ́ ɔ é kpo lee é wà nǔ gbɔn é kpo: “Hwenu e [vǐ sunnu ɔ] ɖò zɔ jǎwe ɔ, tɔ́ tɔn mɔ ɛ sɛ́dó, bɔ nǔ tɔn blawu n’i, bɔ é bɛ́ wezun, bo yì zunfan ɛ, bo kisi n’i.” (Luki 15:20) Enyi tɔ́ ɔ na bo tlɛ sè ɖɔ vǐ emitɔn dó agagbɛ́ ɔ, é ka yí i. Sinsɛngán Jwifu ɖěɖee ɖɔ ɖɔ emi tuùn Jehovah, bo nɔ sɛ̀n ɛ lɛ é ka na mɔ linlin e Tɔ́ mǐtɔn jixwé tɔn ɔ nɔ ɖó dó hwɛhutɔ́ e lɛkɔ sín hwɛ yetɔn lɛ gudo é wu é ɖò nǔ enɛ e jɛ é mɛ à? Ye ka na lɛ́ tuùn ɖɔ Jezu nɔ xlɛ́ ɖɔ emi ɖó linlin mɛ yíyí tɔn ɖokpo ɔ à?\nTɔ́ e nɔ mɔ nukúnnú jɛ nú mɛ é ɖé sixu wá gbeta ɔ kɔn ɖɔ lee vǐ emitɔn sín nukúnmɛ xlɛ́ nùvɛ́númɛ gbɔn é xlɛ́ ɖɔ é ko lɛkɔ sín hwɛ tɔn lɛ gudo. Tɔ́ wanyiyinɔ ɔ ɖè afɔ nukɔntɔn ɔ, bo dó gbè vǐ tɔn b’ɛ sín enɛ wu bɔ vǐ ɔ vo bo ɖɔ hwɛ tɔn lɛ n’i. Jezu ɖɔ: “Vǐ ɔ ka ɖɔ n’i ɖɔ: ‘Daa, un hu hwɛ dó Mawu, bo hu hwɛ dó we; un sɔ́ nyí mɛ nú a na ylɔ mì ɖɔ vǐ ǎ.’”—Luki 15:21.\nTɔ́ ɔ ɖɔ nú mɛsɛntɔ́ tɔn lɛ ɖɔ: “Mi yawu yì sɔ́ awu gaga e nyɔ́ ɖɛkpɛ hú ɖě lɛ bǐ ɔ wá dó n’i; mi sɔ́ alɔkɛ́ dó n’i, bo dó afɔkpa n’i. Mi yì sɔ́ nyibu winnyawinnya e è sɔ́ ɖó vo, bɔ nùɖuɖu kpé ganji ɔ wá, bo hu, nú mǐ na ɖu agɔ̌, bo na j’awǎ; ɖó vǐ ce elɔ ɔ, kú wɛ é ko kú; é ka lɛ́ wá gbɛ̀. É ko bú bɔ è ka lɛ́ wá mɔ ɛ.” Enɛ gudo ɔ, ye jɛ “xwè ɖu jí.”—Luki 15:22-24.\nTɔ́ ɔ sín vǐ mɛxo ɔ ɖò gleta hwenɛnu. Jezu ɖɔ dó wutu tɔn ɖɔ: “Ee é lɛkɔ bo sɛya xwégbe ɔ, é sè bɔ è ɖò hǔn xò wɛ, bo ɖò wè ɖú wɛ. Enɛ ɔ, é ylɔ mɛsɛntɔ́ lɛ ɖokpo, bo kàn nǔ e ɖò jijɛ wɛ é byɔ. Mɛsɛntɔ́ ɔ ka yí gbè n’i ɖɔ: ‘Nɔví towe wɛ lɛkɔ wá xwé, bɔ tɔ́ towe hu nyibu winnyawinnya e è sɔ́ ɖó vo, bɔ nùɖuɖu kpé ganji é, ɖó é mɔ ɛ ɖò ganji.’ Vǐ mɛxo ɔ ka wlí xomɛsin, bo gbɛ́ xwégbe byɔ, bɔ tɔ́ ɔ tɔ́n, bo wá savo n’i ɖɔ ni byɔ xwégbe. Loɔ, é yí gbè nú tɔ́ ɔ ɖɔ: ‘Sín xwè mɔkpan ɖíe wɛ un ɖò sinsɛn we wɛ; un dó asa gbè towe gbeɖé ǎ; a ka na gbɔ̌ ɖokpo mì gbeɖé nú ma dó ɖu agɔ̌ xá xɔ́ntɔn ce lɛ ǎ. Vǐ towe enɛ ka yì sɔ́ dɔkun towe dó ɖu gbɛ̀ xá agalɛtɔ́ lɛ, bo lɛkɔ wá, bɔ a hu nyibu winnyawinnya e è sɔ́ ɖó vo, bɔ nùɖuɖu kpé ganji é n’i.’”—Luki 15:25-30.\nÐi vǐ mɛxo ɔ ɖɔhun ɔ, mɛ̌ mɛ̌ e ka mɔ xó ɖɔ dó nǔblawu e Jezu kú nú gbɛtɔ́ kpaà lɛ kpo hwɛhwutɔ́ lɛ kpo é kpo ayi e é sɔ́ ɖó ye jí é kpo wu? Sɛnkplɔnmɛtɔ́ lɛ kpo Falizyɛn lɛ kpo wɛ. Xó e ye mɔ ɖɔ dó yǐ e Jezu nɔ yí hwɛhutɔ́ lɛ é wu é wɛ zɔ́n bɔ é dó lǒ enɛ. É ɖò gaàn ɖɔ mɛɖebǔ e nɔ mɔ xó ɖɔ dó nǔblawu e Mawu nɔ kú nú mɛ é wu é ɖó na hɛn nùkplɔnmɛ ɔ ayi mɛ.\nJezu sú ta nú lǒ tɔn gbɔn xó ɖiɖɔ dó hwìhwɛ́ e tɔ́ ɔ xò vǐ tɔn mɛxo ɔ é jí gblamɛ: “Vǐ ce, hwɛ ɔ, tɛgbɛ wɛ a ɖò kpɔ́ xá mì, bɔ nǔ e un ɖó lɛ bǐ nyí towe, loɔ, xwè wɛ mǐ ló kó ɖu, bo j’awǎ, bɔ é nyɔ́; ɖó nɔví towe elɔ ɔ, kú wɛ é ko kú; é ka lɛ́ wá gbɛ̀; é ko bú, un ka lɛ́ wá mɔ ɛ.”—Luki 15:31, 32.\nJezu ɖè nǔ e vǐ mɛxo ɔ bló é xlɛ́ ǎ. É ɖò mɔ̌ có, hwenu e Jezu kú bo fɔ́n gudo é ɔ, “vɔsanúxwlémawutɔ́ wɔbuwɔbu ɖé lɛ jɛ nǔ ɖi nú Jezu jí ɖò Jwifu lɛ mɛ.” (Mɛsɛ́dó 6:7) Mɛ ɖěɖee sè bɔ Jezu dó lǒ enɛ e ɖò gbɛ̀ bo kúnkplá vǐ sunnu e bú é ɖé lɛ sixu ko ɖò mɛ enɛ lɛ mɛ. Nugbǒ ɔ, é sixu nyɔ́ bló bɔ ye na dó ayi dò, bo lɛkɔ sín hwɛ yetɔn lɛ gudo lobo wá Mawu gɔ́n.\nSín gbè nɛ gbè ɖido ɔ, ahwanvu Jezu tɔn lɛ sixu hɛn nùkplɔnmɛ taji e ɖò lǒ ɖagbeɖagbe enɛ mɛ lɛ é dó ayi mɛ; mɔ̌ wɛ ye ka ɖó na bló lɔ. Nùkplɔnmɛ nukɔntɔn ɔ ɖíe: Nùnywɛnú wɛ é nyí ɖɔ mǐ ni nɔ bibɛtɛn ɖò togun Mawu tɔn mɛ, bo nɔ Tɔ́ mǐtɔn e yí wǎn nú mǐ, bo nɔ na nǔ bǐ mǐ é sín awa glɔ, é nyɔ́ hú ɖɔ mǐ ni ɖò flúflú wɛ bo ɖò nǔ e vlɛ́ nǔ ɖagbe é ba wɛ ɖò “tò línlín ɖé mɛ.”\nNùkplɔnmɛ wegɔ ɔ: Enyi mɛɖebǔ ɖò mǐ mɛ bo gosin Mawu li jí ɔ, é ɖó na sɔ́ éɖée hwe bo lɛkɔ wá Tɔ́ mǐtɔn gɔ́n bo na mɔ tɛn dó lɛ́vɔ ɖu vivǐ wǔjɔmɛ tɔn tɔn.\nNùkplɔnmɛ atɔngɔ ɔ tɔ́n ɖò vogbingbɔn e ɖò lee tɔ́ ɔ ɖò gbesisɔmɛ, bo na yí vǐ ɔ bo na lɛ́ sɔ́ hwɛ kɛ ɛ gbɔn é kpo ee ɖò vǐ mɛxo ɔ e sìn xomɛ, bo ma jló na yí i ǎ é kpo tɛntin é mɛ. É ɖò wɛn ɖɔ Mawu sɛntɔ́ lɛ nɔ jló na sɔ́ hwɛ kɛ mɛ e bú, bo ka lɛkɔ sín hwɛ tɔn lɛ gudo nugbǒ nugbǒ, lobo lɛkɔ wá ‘Tɔ́ ɔ xwé’ é, lobo na yí i. Mi nú mǐ ni j’awǎ dó nɔví mǐtɔn e ‘ko kú bo lɛ́ wá gbɛ̀’ kpo ee ‘ko bú, bɔ è ka lɛ́ wá mɔ ɛ’ é kpo tamɛ.\nMɛ̌ mɛ̌ e Jezu ka dó lǒ enɛ na? Etɛwu?\nMɛ̌ è ka sixu ɖɔ ɖɔ é wu wɛ lǒ ɔ ɖɔ xó dó hugǎn? Etɛ ka jɛ dó wutu tɔn?\nHwenu e vǐ ɔ lɛkɔ wá é ɔ, nɛ̌ tɔ́ tɔn ka wà nǔ gbɔn?\nNɛ̌ wuvɛ̌sexámɛ tɔ́ ɔ tɔn ka xlɛ́ lee Jehovah kpo Jezu kpo nɔ wà nǔ gbɔn é gbɛn?\nAli tɛ nu lee vǐ mɛxo ɔ wà nǔ gbɔn é ka xlɛ́ lee sɛnkplɔnmɛtɔ́ lɛ kpo Falizyɛn lɛ kpo nɔ wà nǔ gbɔn é?\nNùkplɔnmɛ tɛ lɛ a ka mɔ ɖò lǒ Jezu tɔn mɛ?\nSɛ́ dó mɛɖé Sɛ́ dó mɛɖé Vǐ Sunnu E Bú É Lɛkɔ


Un Jló Na Kú Ǎ! | Lee Ðyɔvǐ E Ko Nyí Nɔ É ɖé Huzu Gbɛzán Tɔn Gbɔn É\nNyikɔ ce Yvonne Quarrie\nÈ JÌ MÌ ÐÒ: 1964\nTÒ CE: ANGLETERRE\nTAN CE: UN NYÍ NƆ GBĚVÚN ÐÉ ÐÒ WINNYAWINNYA MƐ\nÈ jì mì ɖò Paddington, xá ɖé mɛ wɛ bo ɖò Londres, Angleterre bɔ gbɛtɔ́ sukpɔ́ ɖ’emɛ kaka. Nyì kpo nɔ ce kpo kpodo dada ce atɔn kpo wɛ nɔ kpɔ́. Ðó tɔ́ ce nyí ahannumunɔ wutu ɔ, é nɔ yì bo nɔ wá.\nHwenu e un ɖò vǔ é ɔ, nɔ ce kplɔ́n mì ɖɔ ma nɔ xoɖɛ ɖò zǎn lɛ bǐ mɛ. Un ɖó Biblu kpɛví ɖokpo bɔ Ðɛhanwema lɛ jɛn ɖ’emɛ, bɔ un kpa han nǔ e ɖ’emɛ lɛ é tɔn bo na dó sixu nɔ jì. Un flín ɖɔ un xà nukɛgbe ɖé ɖò wema ce lɛ ɖokpo mɛ, bɔ é cí ayi mɛ nú mì: “Ayǐ ɖokpo na wá hɔ́n bɔ nǔ bǐ na bú sín gbɛ̀ ɔ mɛ.” Xógbe enɛ lɛ zɔ́n bɔ un nɔ nɔ zǎnwunzɛn bo nɔ ɖò nǔlinkpɔn dó sɔgudo wu wɛ. Un nɔ ɖɔ nú nyiɖée ɖɔ, ‘Gbɛ̀ ɔ sixu fó ɖó finɛ ǎ. Etɛwu un ka ɖò gbɛ̀?’ Un jló na kú ǎ!\nUn jɛ nǔ dò ba jí dó nùɖoyɛswímɛ lɛ wu jí. Un tɛnkpɔn bo na ɖɔ xó xá mɛkúkú lɛ, nyì kpo xɔ́ntɔn ce lɛ kpo nɔ yì kúxwé lɛ, bo nɔ kpɔ́n fímu baɖabaɖa lɛ. Mǐ nɔ lin ɖɔ é nyɔ́ tawun bo ka nɔ lɛ́ dó xɛsi mɛ.\nXwè wǒ jɛn un ɖó bo jɛ nǔ dosin jí. Un jɛ azɔ nu jí, bɔ zaan ɔ, é yí hun ce bǐ. Nukɔnmɛ ɔ, un jɛ gěe e è nɔ ylɔ ɖɔ marijuana é nu jí. Hwenu e un ɖó xwè 11 é ɔ, un jɛ ahan syɛnsyɛn nu jí. É nɔ víví ɖò nu ce mɛ ǎ có, enyi è nu mú ɔ, lee é nɔ wà nǔ dó mɛ wu gbɔn é nɔ nyɔ́ nukún ce mɛ. Un lɛ́vɔ yí wǎn nú nùxixo kpo weɖuɖu kpo. Hweɖebǔnu e un kpéwú é ɔ, un nɔ yì kpacaɖuɖu lɛ tɛnmɛ kpo fí e è nɔ ɖúwe ɖè zǎnmɛ lɛ é kpo. Un nɔ hɔn sín xwégbe zǎnmɛ bo nɔ lɛ́ lɛkɔ wá cobɔ ayǐ nɔ hɔ́n. Nǔ nɔ cikɔ nú mì bǐ ayihɔngbe tɔn, bɔ un nɔ gɔn azɔ̌mɛ hwɛhwɛ. Enyi un wá yì gbeɖé ɔ, hwɛhwɛ wɛ un nɔ nu ahan syɛnsyɛn ɖò gbɔjɛ hwenu lɛ.\nXwè gudogudo tɔn e un bló ɖò azɔ̌mɛ é ɔ, un w’azɔ̌ ɖebǔ ǎ. Ðó nɔ ce tuùn bǎ e mɛ un nyí gběvún ɖó é ǎ wutu ɔ, é vɛ́ n’i tawun bo lɛ́ ɖó akpɔ̀ n’i. Mǐ ɖɔ jlɛ bɔ un hɔn sín xwégbe. Un yì cí sunnu xɔ́ntɔn ce Tony gɔ́n nú táan ɖé. Ajotɔ́ axánsúxó wɛ n’i, b’ɛ nɔ sà gěe bo lɛ́ nyí adakaxotɔ́ ɖaxó bɔ è tuùn i. É lín cobɔ un mɔ xò ǎ, bɔ un jì vǐ sunnu mǐtɔn hwenu e un ɖò xwè 16 ɖó wɛ é.\nUn xò gò Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ azɔn nukɔntɔn ɔ hwenu e un ɖò xwé e gbè è nɔ yí vǐnɔ e ma d’asú ǎ lɛ é kpo vǐ yetɔn lɛ kpo dó é ɖé gbè é. Gǎntosɔ́ xá ɔ mɛ tɔn lɛ wɛ mɔ xɔ ɖokpo nú mì dó finɛ. Kúnnuɖetɔ́ nyɔnu wè nɔ wá ba vǐnɔ ɖé lɛ kpɔ́n hwɛhwɛ. Gbè ɖokpo ɔ, un jɛ xóɖɔɖókpɔ́ xá ye jí. Linlin ce wɛ nyí ɖɔ má xlɛ́ ye ɖɔ ye kún ɖò nugbǒ ɖɔ wɛ ó. Amɔ̌, ye sɔ́ Biblu dó na sìnkɔn nú nùkanbyɔ ce tobutobu lɛ ɖokpo ɖokpo, kpo fífá kpo b’ɛ lɛ́ zawě. Ye nyɔ́ xomɛ tawun bo lɛ́ keya nú mɛ, bɔ é dɔn mì tawun. Enɛ wu ɔ, nyì lɔ yí gbè bo na kplɔ́n Biblu xá ye.\nÉ lín ǎ bɔ un kplɔ́n nùɖé ɖò Biblu mɛ b’ɛ ɖyɔ gbɛzán ce. Sín hwenu e un ɖò vǔ é ɔ, un nɔ ɖi xɛsi nú kú. Amɔ̌ dìn ɔ, un mɔ nukúnnú jɛ nǔ e Jezu kplɔ́n mɛ dó fínfɔ́n sín kú wu é wu! (Jaan 5:28, 29) Gɔ́ na ɔ, un lɛ́ kplɔ́n ɖɔ Mawu nɔ kpé nukún dó nyiɖesu mɛtún ɔ wu. (1 Piyɛ́ɛ 5:7) Xógbe e ɖò Jelemíi 29:11 mɛ lɛ é byɔ ayi ce mɛ tawun, é ɖɔ: “Ðó nyɛ Mawu Mavɔmavɔ ɔ, un tuùn tito e un sɔ́ ɖó te nú mi é; fífá wɛ un sɔ́ ɖó te nú mi, é nyí nǔ nyanya wɛ un sɔ́ ɖó te nú mi ǎ, bonu sɔ na nyɔ́ nú mi.” Un jɛ nǔ ɖi jí ɖɔ un hɛn ɔ, un na ɖó nukúnɖiɖo bo na nɔ gbɛ̀ ɖò Palaɖisi mɛ ɖò ayikúngban jí kaka sɔyi.—Ðɛhan 37:29.\nKúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ ɖè wanyiyi jɔ wanyiyi xlɛ́ mì. Azɔn nukɔntɔn e un yì kplé yetɔn lɛ é ɔ, un mɔ wanyiyi ɖaxó ɖò tɛntin yetɔn b’ɛ dɔn mɛ tawun! (Jaan 13:34, 35) Enɛ ɔ gbɔn vo tawun nú lee mɛ lɛ wà nǔ xá mì gbɔn ɖò amísaxwé xá ɔ mɛ tɔn ɖé mɛ é. Kúnnuɖetɔ́ lɛ kpɔ́n dó ninɔmɛ ce lɛ wu ǎ, bo yí mì tawun. Ye zán hwenu yetɔn dó ta ce mɛ, kpé nukún dó wǔ yè, keya nú mì, bo lɛ́vɔ d’alɔ mì ɖò ali gègě nu. Un mɔ ɖɔ un ɖò xwédo wanyiyinɔ ɖaxó ɖé mɛ.\nBiblu e un jɛ kpinkplɔn jí é zɔ́n bɔ un mɔ ɖɔ un ɖó na bló huzuhuzu ɖé lɛ ɖò gbɛzán ce mɛ ba dó sɔgbe xá nugbodòdó walɔ ɖagbe tɔn Mawu tɔn titewungbe lɛ. É bɔwǔ nú mì nú ma ɖó azɔ nunu te ǎ. Hwe ɖokpo ɔ nu ɔ, un mɔ ɖɔ nùxixo ɖé lɛ nɔ zɔ́n bɔ marijuana nunu nɔ lɛ́ jló mì d’eji; enɛ wu ɔ un ɖyɔ nùxixo e un nɔ sè lɛ é. Ðó un jló na ɖó ayi te wutu ɔ, un sɔ́ nɔ yì kpacaɖuɖu lɛ tɛnmɛ kpo fí e è nɔ ɖúwe ɖè zǎnmɛ lɛ é kpo ǎ, ɖó ahan nunu táa lɛ́ jló mì wutu. Un ba xɔ́ntɔn yɔyɔ̌ ɖevo ɖěɖee jijɔ yetɔn na d’alɔ mì ɖò gbɛzán ce yɔyɔ̌ ɔ mɛ lɛ é bo dó gbɛ̌ xá.—Nùnywɛxó 13:20.\nHwenɛnu ɔ, Tony lɔ jɛ Biblu kplɔ́n xá Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ jí. Ee Kúnnuɖetɔ́ lɛ sɔ́ Biblu dó na xósin nú nùkanbyɔ tɔn lɛ é ɔ, é lɔ mɔ ɖɔ nugbǒ wɛ nyí nǔ e kplɔ́n wɛ emi ɖè é. É bló huzuhuzu ɖaxó lɛ ɖò gbɛzán tɔn mɛ: É jó adakaxixo sín gbɛ̌ e é nɔ dó ɖ’ayǐ é dó, jó jaguda sín azɔ̌ e é nɔ wà é dó, bo ɖó marijuana nunu te. Bo na dó nyɔ́ Jehovah nukúnmɛ bǐ mlɛ́mlɛ́ ɔ, mǐ mɛ wè lɛ mɔ ɖɔ mǐ ɖó na jla nùblibliwiwa sín gbɛ̀ e zán wɛ mǐ ɖè é ɖó, lobo ɖó ninɔmɛ e na wà ɖagbe nú vǐ sunnu mǐtɔn é ɖé. Mǐ wlí alɔ ɖò 1982.\n“Un sɔ́ nɔ nɔ zǎnwunzɛn bo nɔ ɖò adohu adohu jí dó sɔgudo alǒ kú wu ɖě ǎ”\nUn flín ɖɔ un nɔ ba xota Atɔxwɛ kpo Réveillez-vous! * kpo tɔn e ɖɔ xó dó tan mɛ ɖěɖee kpéwú bo bló huzuhuzu e un ba bo na bló lɛ é tɔn jí lɛ é. Kpɔ́ndéwú yetɔn dó wusyɛn lanmɛ nú mì tawun! Un mɔ hlɔnhlɔn bo na kpó ɖò tintɛnkpɔn wɛ bo na jó gbè gbeɖé ǎ. Un nɔ xoɖɛ sɛ́dó Jehovah ɖɔ nǔ ni ma cikɔ n’i dó wǔ yè ó. Nyɛ kpo Tony kpo bló baptɛm bo huzu Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn ɖò Juillet 1982.\nXɔ́ntɔn zunzun xá Jehovah Mawu hwlɛn gbɛ̀ ce gán. Jehovah lɛ́vɔ nɔ gudo nú nyì kpo Tony kpo ɖò hwenu vɛwǔ lɛ mɛ. Mǐ kplɔ́n jiɖiɖe dó Mawu wu ɖò wuvɛ̌ lɛ mɛ, bɔ mǐ mɔ ɖɔ é nɔ gudo nú xwédo mǐtɔn hwebǐnu.—Ðɛhan 55:23.\nAlɔdido vǐ sunnu mǐtɔn kpo vǐ nyɔnu mǐtɔn kpo bonu ye na tuùn Jehovah nyì ɖɔhun na mì awǎjijɛ. Dìn ɔ, un lɛ́ ɖó awǎjijɛ ɖokpo ɔ hwenu e un mɔ ɖɔ vǐ yetɔn lɛ lɔ ɖò susu wɛ bo ɖò Mawu tuùn wɛ é.\nUn sɔ́ nɔ nɔ zǎnwunzɛn bo nɔ ɖò adohu adohu jí dó sɔgudo alǒ kú wu ɖě ǎ. Tony kpo nyì kpo nɔ hɛn alɔnu mǐtɔn ján bǐ mlɛ́mlɛ́ ɖò aklunɔzán gbla ɖokpo ɖokpo mɛ bo nɔ yì dó wusyɛn lanmɛ nú agun Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ tɔn vovo lɛ. Mǐ nɔ gɔ́ nú ye bo nɔ kplɔ́n mɛ ɖevo lɛ ɖɔ enyi ye ɖi nǔ nú Jezu ɔ, ye lɔ sixu ɖu vivǐ gbɛ̀ mavɔmavɔ tɔn.\n^ akpá. 17 Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ wɛ ɖè é lɔmɔ̌ tɔ́n.


Wanyiyi kpo Nǔjlɔjlɔwiwa kpo Ðò Agun Klisanwun Tɔn Mɛ | Atɔxwɛ Nǔkplɔnkplɔn Tɔn\nGBÈ E MƐ A SIXU XÀ DÓ É Acoli Afrikaans Ajagbe Akha Albanie-Gbè Altaï-Gbè Amharique-Gbè Amis-Gbè Arabe-Gbè Arménie-Gbè Aukan Aymara Ayɔgbe Azerbaïjan-Gbè Azerbaïjan-Gbè (Cyrillique) Bachkir Baoulé Bassa (Cameroun) Batak (Karo) Batak (Simalungun) Batak (Toba) Belize Kriol Bengali Biak Bichlamar Bikol Boulou Bulgarie-Gbè Cakchiquel Cambodge-Gbè Cap-Vert gbè Catalogne-Gbè Cebuano Changana (Mozambique Tɔn) Chavacano Chichewa Chin Hakha Chine-Gbè (Cantonais) Chine-Gbè (Dòdó Ɔ) Chine-Gbè (Ee Bɔkun É) Chinese Cantonese (Simplified) Chitonga Chitonga (Malawi Tɔn) Chitonga (Zimbabwe Tɔn) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Chopi Chuabo Chuuk-Gbè Cibemba Cinyanja Corée-Gbè Créole Guadeloupe Tɔn Créole Haïti Tɔn Créole Maurice Tɔn Créole Seychelles Tɔn Croatie-Gbè Damara Danemark-Gbè Dangme Digor Douala Eblegbe Edo Efik Esan Espagne-Gbè Estonie-Gbè Fidji-Gbè Finlande-Gbè Flansegbe Fɔngbe Ga Galles-Gbè Garifuna Géorgie-Gbè Gitonga Glɛkigbe Glɛnsigbe Groenland-Gbè Guarani Gujarati Gungbe Haoussa Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hmong (White) Hongrie-Gbè Iban Ibanag Ibinda Ibo Iloko Indonésie-Gbè Islande-Gbè Isoko Italie-Gbè Janmagbe Janmagbe (Ee È Cáká É) Japon-Gbè Javan-Gbè Jula Kabiye Kachin Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Kazakh (Arabe) Kekchi Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kipende Kirghistan-Gbè Kirundi Kisi Kisonge Kongo Krio Kurde Kurmanji Kurde Kurmanji (Caucase) Kurde Kurmanji (Cyrillique) Kwangali Kwanyama Kyangonde Lahu Laos-Gbè Lenje Lettonie-Gbè Lhukonzo Lifu Lingala Lituanie-Gbè Lomwe Luganda Lunda Luo Luvale Macédoine-Gbè Madagascar-Gbè Makhuwa-Meetto Makua Malay Malayalam Malte-Gbè Mam Mambwé-Lungu Mapudungun Marathi Marshall-Gbè Maya Mazatèque Huautla Tɔn Mbunda Mingrelian Mixe Mixtèque (Guerrero) Mizo Mongolie-Gbè Mooré Motu Myanmar-Gbè Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Totaligbé Puebla Tɔn) Navajo Ndau Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ndonga Népali Ngabere Ngangela Nias Niue-Gbè Norvège-Gbè Nyaneka Nyungwe Nzema Okpe Oromo-Gbè Ossétie-Gbè Otètèla Ourdou Ouzbékistan-Gbè Ouzbékistan-Gbè (Romain) Ouïghour (Arabe) Ouïghour (Cyrillique) Palau-Gbè Pangasinan Papiamento (Curaçao Tɔn) Pays-Bas-Gbè Penjabi Persan Pidgin (West Africa) Pologne-Gbè Ponape-Gbè Portugal-Gbè Portugal-Gbè (Portugal) Quechua (Ancash Tɔn) Quechua (Ayacucho Tɔn) Quechua (Bolivie Tɔn) Quechua (Cuzco Tɔn) Quichua (Chimborazo Tɔn) Quichua (Imbabura Tɔn) Rarotonga-Gbè Romani (Macédoine Tɔn) Romani (Tofɔligbé Grèce Tɔn Tɔn) Romani Cyrillique (Macédoine Tɔn) Romany (Serbia) Ronga Roumanie-Gbè Runyankore Russie-Gbè Rutooro Samoa-Gbè Sangir Sango Saramacca-Gbè Sena Sepedi Sepulana Serbie-Gbè Serbie-Gbè (Romain) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Shona Sidama Silozi Sinhala Slovaquie-Gbè Slovénie-Gbè Sranan tongo Suède-Gbè Sunda Swahili-Gbè Swahili-Gbè (Rép. dém. du Congo) Swati Tagalog Tahiti-Gbè Tajikistan-Gbè Tamoul Tarascan Tatar Tchèque-Gbè Tchouvachie-Gbè Tetun Dili Télougou Thaï Tigrinya Tlapanec Tojolabal Tok Pisin Tokunɔgbe Afrique du Sud Tɔn Tokunɔgbe Amelika Tɔn Tokunɔgbe Argentine Tɔn Tokunɔgbe Australie Tɔn Tokunɔgbe Bolivie Tɔn Tokunɔgbe Brésil Tɔn Tokunɔgbe Chili Tɔn Tokunɔgbe Chine Tɔn Tokunɔgbe Colombie Tɔn Tokunɔgbe Corée Tɔn Tokunɔgbe Cuba Tɔn Tokunɔgbe Finlande Tɔn Tokunɔgbe France Tɔn Tokunɔgbe Grèce Tɔn Tokunɔgbe Hongrie Tɔn Tokunɔgbe Indonésie Tɔn Tokunɔgbe Italie Tɔn Tokunɔgbe Japon Tɔn Tokunɔgbe Malawi Tɔn Tokunɔgbe Paraguay Tɔn Tokunɔgbe Pérou Tɔn Tokunɔgbe Philippines Tɔn Tokunɔgbe Pologne Tɔn Tokunɔgbe Québec Tɔn Tokunɔgbe Roumanie Tɔn Tokunɔgbe Russie Tɔn Tokunɔgbe Slovaquie Tɔn Tokunɔgbe Taïwan Tɔn Tonga-Gbè Totonaque Tshiluba Tshwa Tsonga Tswana Turkménistan-Gbè Turquie-Gbè Tuvalu-Gbè Twi Tzeltal Tzotzil Ukraine-Gbè Umbundu Urhobo Uruund Vegbe Venda Vietnam-Gbè Wallis-Gbè Waray-Waray Wayuunaiki Wolaitsa Xhosa Yap-Gbè Zandé Zapotec-Gbè (Isthme Tɔn) Zoulou Île Salomon-Gbè\nXÓTA NǓKPLƆNKPLƆN TƆN 18\n“Mi hɛn agban mitɔn lɛ xá miɖée; enyi mi bló mɔ̌ hǔn, Klisu sín sɛ́n ɔ nyi wɛ mi ɖè nɛ.”—GA. 6:2.\n1. Nǔ we tɛ lɛ wu mǐ ka sixu ɖeji dó?\nJEHOVAH MAWU yí wǎn nú mɛsɛntɔ́ tɔn lɛ. É yí wǎn nú ye hwebǐnu, bo na lɛ́ yí wǎn nú ye tɛgbɛ. É lɛ́ yí wǎn nú nǔjlɔjlɔwiwa. (Ðɛh. 33:5) Enɛ wu ɔ, mǐ sixu ɖeji dó nǔ we elɔ lɛ wu: (1) Enyi è wà nǔ agɔ xá mɛsɛntɔ́ Jehovah tɔn lɛ ɔ, é nɔ vɛ́ n’i. (2) É na tɛ́n kpɔ́n bɔ è na wà nǔ jlɔjlɔ xá togun tɔn. Ðò xóta nukɔntɔn xóta ɖebɔdoɖewu elɔ tɔn mɛ ɔ, * mǐ kplɔ́n ɖɔ Sɛ́n e Mawu na Izlayɛli-ví lɛ gbɔn Mɔyizi jí é junjɔn wanyiyi jí. Sɛ́n enɛ xò nǔjlɔjlɔwiwa kan; é wɛ nyí ɖɔ è na wà nǔ jlɔjlɔ xá mɛ lɛ bǐ kaka jɛ mɛmaɖómɛɖé lɛ jí. (Sɛ́n. 10:18) É lɛ́ xlɛ́ lě dò nǔ mɛsɛntɔ́ Jehovah tɔn lɛ tɔn nɔ ɖu ayi mɛ n’i sɔ́ é.\n2. Nǔkanbyɔ tɛ lɛ mǐ ka na na xósin na?\n2 Mɔyizisɛ́n ɔ w’azɔ̌ fó ɖó xwè 33 H.M. tɔn hwenu e è ɖó agun Klisanwun tɔn ayǐ é. Klisanwun lɛ ka nɔ ɖu lè sɛ́n e jinjɔn wanyiyi jí, bo nɔ xò nǔjlɔjlɔwiwa kan é ɖé tɔn à? Ganji ye nɔ ɖu! Klisanwun lɛ ɖò sɛ́n yɔyɔ̌ ɖé glɔ́. Mǐ na ɖɔ xó dó sɛ́n enɛ jí jɛ nukɔn hwɛ̌ ɖò xóta elɔ mɛ. Enɛ gudo ɔ, mǐ na na xósin nú nǔkanbyɔ elɔ lɛ: Etɛwu mǐ ka sixu ɖɔ ɖɔ sɛ́n enɛ jinjɔn wanyiyi jí? Etɛwu mǐ ka sixu ɖɔ ɖɔ é nɔ xò nǔjlɔjlɔwiwa kan? Sɔgbe xá sɛ́n enɛ ɔ, nɛ̌ mɛ e ɖò tɛn acɛkpikpa tɔn mɛ lɛ é ka ɖó na wà nǔ xá mɛ ɖevo lɛ gbɔn?\nETƐ KA NYÍ “KLISU SÍN SƐ́N Ɔ”?\n3. Etɛ lɛ ka ɖò “Klisu sín sɛ́n” e xó Galatinu lɛ 6:2 ɖɔ é mɛ?\n3 Xà Galatinu lɛ 6:2. Klisanwun lɛ ɖò “Klisu sín sɛ́n ɔ” glɔ́. Jezu wlan sɛ́n e ahwanvu tɔn lɛ na xwedó lɛ é ɖ’ayǐ nú ye ǎ, amɔ̌, é xlɛ́ ali ye, ɖegbe nú ye, bo lɛ́ na nǔgbododó lɛ ye. Nǔ e Jezu kplɔ́n mɛ lɛ é bǐ kplékplé wɛ nyí “Klisu sín sɛ́n ɔ.” Ðò akpáxwé e bɔ d’ewu lɛ é mɛ ɔ, mǐ na kplɔ́n nǔ gegě dó sɛ́n enɛ jí.\n4-5. Ali tɛ lɛ nu Jezu ka kplɔ́n nǔ mɛ ɖè? Hwetɛnu é ka kplɔ́n nǔ mɛ?\n4 Ali tɛ lɛ nu Jezu ka kplɔ́n mɛ ɖè? É kplɔ́n mɛ lɛ gbɔn nǔ e é ɖɔ lɛ é gblamɛ. Xó tɔn lɛ ɖó hlɔnhlɔn, ɖó é kplɔ́n nǔgbo ɔ mɛ dó Mawu wu, bo tinmɛ nǔ e wu mǐ ɖò gbɛ̀ é, lobo xlɛ́ ɖɔ Axɔ́suɖuto Mawu tɔn wɛ na ɖeɖɛ wuvɛ̌ gbɛtɔ́ tɔn lɛ bǐ. (Luk. 24:19) Jezu lɛ́ kplɔ́n nǔ mɛ gbɔn kpɔ́ndéwú tɔn gblamɛ. Gbɛzán tɔn xlɛ́ lee è ɖó na zán gbɛ̀ gbɔn é ahwanvu tɔn lɛ.—Jaan 13:15.\n5 Hwetɛnu Jezu ka kplɔ́n nǔ mɛ? É kplɔ́n nǔ mɛ ɖò sinsɛnzɔ́ tɔn ayikúngban jí tɔn ɔ hwenu. (Mat. 4:23) É lɛ́ kplɔ́n nǔ ahwanvu tɔn lɛ hwenu e é fɔ́n sín kú, bɔ é ɖó táan klewun ɖé gudo é. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, é tɔ́n dó ahwanvu tɔn lɛ jí, vlafo ye mɛ 500 jɛji, bo ɖegbe nú ye ɖɔ ye ni “kplɔ́n nǔ” mɛ lɛ “bonu ye ni huzu ahwanvu.” (Mat. 28:19, 20; 1 Kɔ. 15:6) Ðó Jezu wɛ nyí gǎn agun ɔ tɔn wutu ɔ, é kpó ɖò ahwanvu tɔn lɛ kplɔ́n wɛ ɖò jixwé yiyi tɔn gudo. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, ɖò xwè 96 H.M. tɔn mɔ̌ ɔ, Klisu xlɛ́ ali mɛsɛ́dó Jaan bɔ é dó wusyɛn lanmɛ nú Klisanwun yí ami dó ɖè lɛ, bo lɛ́ ɖè wě xá ye.—Kolo. 1:18; Nǔɖe. 1:1.\n6-7. (a) Fitɛ è ka wlan nǔkplɔnmɛ Jezu tɔn lɛ dó? (b) Nɛ̌ mǐ ka nɔ setónú nú Klisu sín sɛ́n ɔ gbɔn?\n6 Fitɛ è ka wlan nǔkplɔnmɛ Jezu tɔn lɛ dó? Nǔ ɖěɖee Jezu ɖɔ, bo wà hwenu e é ɖò ayikúngban jí lɛ é ɔ, è wlan gegě dó Wɛnɖagbe-Wema ɛnɛ lɛ mɛ. É lɛ́ kpò Akpáxwé Biblu Tɔn E È Wlan Dó Glɛkigbe Mɛ lɛ é ɖevo lɛ. Ye lɔ sixu d’alɔ mǐ, bɔ mǐ mɔ nǔ jɛ linlin e Jezu nɔ ɖó dó nǔ lɛ wu é mɛ, ɖó gbigbɔ mímɛ́ wɛ sɔ́ xó e ɖò ye mɛ lɛ é dó ayi mɛ nú mɛ e ɖó “linlin Klisu tɔn” lɛ é bɔ ye wlan.—1 Kɔ. 2:16.\n7 Nǔkplɔnmɛ lɛ: Nǔkplɔnmɛ Jezu tɔn lɛ kúnkplá akpáxwé gbɛzán tɔn lɛ bǐ. Enɛ wu ɔ, Klisu sín sɛ́n ɔ ɖɔ xó dó nǔ e mǐ nɔ wà ɖò xwégbe, azɔ̌ jí, wemaxɔmɛ gɔ́ nú ee mǐ nɔ wà ɖò agun ɔ mɛ lɛ é bǐ wu. Mǐ nɔ kplɔ́n sɛ́n enɛ gbɔn Akpáxwé Biblu Tɔn E È Wlan Dó Glɛkigbe Mɛ é xixa, bo lin tamɛ d’eji gblamɛ. Mǐ nɔ setónú nú sɛ́n enɛ gbɔn gbɛzinzan sɔgbe xá nǔkplɔnmɛ, gbeɖiɖe kpo nǔgbododó kpo e mǐ mɔ ɖò akpáxwé Biblu tɔn enɛ mɛ lɛ é gblamɛ. Nú mǐ setónú nú Klisu sín sɛ́n ɔ, tónú sè nú Mawu wanyiyinɔ mǐtɔn Jehovah ee nyí Jɔtɛn nǔ e Jezu kplɔ́n mɛ lɛ é bǐ tɔn é wɛ mǐ ɖè nɛ.—Jaan 8:28.\nSƐ́N E JINJƆN WANYIYI JÍ É ÐÉ\n8. Dodónú tɛ jí Klisu sín sɛ́n ɔ ka jinjɔn?\n8 Nú è gbá xɔ ɖé dó dodónú e syɛn é ɖé jí ganji ɔ, é nɔ zɔ́n bɔ mɛ e ɖ’emɛ lɛ é nɔ vo, bo nɔ nɔ ayijayǐ mɛ. Mɔ̌ ɖokpo ɔ, sɛ́n e jinjɔn dodónú syɛnsyɛn ɖé jí é nɔ zɔ́n bɔ mɛ e nɔ setónú nú sɛ́n enɛ lɛ é nɔ vo, bo nɔ nɔ ayijayǐ mɛ. Klisu sín sɛ́n ɔ jinjɔn dodónú ɖagbe hugǎn ɔ jí; é wɛ nyí wanyiyi. Etɛwu mǐ ka sixu ɖɔ mɔ̌?\nEnyi mǐ nɔ wà nǔ xá mɛ ɖevo lɛ kpo wanyiyi kpo ɔ, “Klisu sín sɛ́n ɔ” setónú na wɛ mǐ ɖè nɛ (Kpɔ́n akpáxwé 9-14) *\n9-10. Kpɔ́ndéwú tɛ lɛ ka xlɛ́ ɖɔ wanyiyi wɛ nɔ sísɛ́ Jezu? Nɛ̌ mǐ ka sixu xwedó kpɔ́ndéwú tɔn gbɔn?\n9 Nukɔntɔn ɔ, wanyiyi wɛ nɔ sísɛ́ Jezu ɖò nǔ e é nɔ wà lɛ é bǐ mɛ. Nǔblawukúnúmɛ alǒ wuvɛ̌sexámɛ nyí xlɛ̌ wanyiyi tɔn ɖé. Nǔblawukúnúmɛ mɔhun sísɛ́ Jezu b’ɛ kplɔ́n nǔ mɛ gegě, gbɔ azɔn nú azinzɔnnɔ lɛ, na nǔɖuɖu mɛ e xovɛ́ sin lɛ é bo fɔ́n mɛkúkú lɛ. (Mat. 14:14; 15:32-38; Mak. 6:34; Luk. 7:11-15) Nǔ enɛ lɛ nɔ ɖu Jezu sín hwenu, bo nɔ yí hlɔnhlɔn tɔn có, hudo mɛ ɖevo lɛ tɔn ka nɔ ɖu ayi mɛ n’i hugǎn. Taji bǐ ɔ, é ɖè wanyiyi ɖaxó xlɛ́ gbɔn gbɛ̀ tɔn zízé jó dó ta mɛ ɖevo lɛ tɔn mɛ gblamɛ.—Jaan 15:13.\n10 Nǔkplɔnmɛ lɛ: Mǐ sixu xwedó kpɔ́ndéwú Jezu tɔn, bɔ nǔ mɛ ɖevo lɛ tɔn na nɔ ɖu ayi mɛ nú mǐ hugǎn. Mǐ sixu lɛ́ xwedó kpɔ́ndéwú tɔn gbɔn wuvɛ̌ sise xá mɛ e ɖò fí e mǐ nɔ ɖekúnnu ɖè lɛ é gblamɛ. Nú wuvɛ̌sexámɛ mɔhun sísɛ́ mǐ bonu mǐ jla wɛnɖagbe ɔ ye, bo kplɔ́n nǔ ye hǔn, tónú sè nú Klisu sín sɛ́n ɔ wɛ mǐ ɖè nɛ.\n11-12. (a) Etɛ ka xlɛ́ ɖɔ Jehovah nɔ kéya nú mǐ tawun? (b) Nɛ̌ mǐ ka sixu yí wǎn nú mɛ Jehovah ɖɔhun gbɔn?\n11 Wegɔ́ ɔ, Jezu ɖè wanyiyi Tɔ́ tɔn tɔn xlɛ́. Ðò sinsɛnzɔ́ Jezu tɔn hwenu ɔ, é xlɛ́ lee Jehovah nɔ kéya nú mɛsɛntɔ́ Tɔn lɛ sɔ́ é. Nǔ e Jezu kplɔ́n mɛ lɛ é ɖokpo ɖíe: Ðokpo ɖokpo mǐtɔn xɔ akwɛ nú Tɔ́ mǐtɔn jixwé tɔn ɔ. (Mat. 10:31) Akpakpa nɔ sɔ́ Jehovah bonu é na yí lɛngbɔ̌ e bú, bɔ hwɛ tɔn lɛ ka wá vɛ́ n’i bɔ é lɛkɔ wá agun ɔ mɛ é. (Luk. 15:7, 10) Jehovah ɖè wanyiyi e é ɖó nú mǐ é xlɛ́, bo zé Vǐ tɔn jó, b’ɛ xɔ gbɛ̀ nú mǐ.—Jaan 3:16.\n12 Nǔkplɔnmɛ lɛ: Nɛ̌ mǐ ka sixu yí wǎn nú mɛ Jehovah ɖɔhun gbɔn? (Efɛ. 5:1, 2) Nɔví mǐtɔn lɛ ɖokpo ɖokpo nɔ xɔ akwɛ nú mǐ, bɔ xomɛ nɔ hun mǐ, bɔ mǐ nɔ yí “lɛngbɔ̌ e bú” bo ka lɛ́ lɛkɔ wá Jehovah gɔ́n é. (Ðɛh. 119:176) Mǐ nɔ xlɛ́ ɖɔ mǐ yí wǎn nú nɔví mǐtɔn lɛ gbɔn alɔdidó ye hwenu e ye ɖò hudo tɔn mɛ é gblamɛ. (1 Jaan 3:17) Enyi mǐ nɔ wà nǔ xá mɛ ɖevo lɛ kpo wanyiyi kpo ɔ, Klisu sín sɛ́n ɔ setónú na wɛ mǐ ɖè nɛ.\n13-14. (a) Lee Jaan 13:34, 35 xlɛ́ gbɔn é ɔ, sɛ́n tɛ Jezu ka na ahwanvu tɔn lɛ ɖɔ ye ni xwedó? Etɛwu é ka nyí sɛ́n yɔyɔ̌ ɖé? (b) Nɛ̌ mǐ ka nɔ setónú nú sɛ́n yɔyɔ̌ enɛ gbɔn?\n13 Atɔngɔ́ ɔ, Jezu ɖegbe nú ahwanvu tɔn lɛ ɖɔ ye ni nɔ ɖè wanyiyi mɛɖée sísɔ́ dó savɔ̌ tɔn xlɛ́. (Xà Jaan 13:34, 35.) Sɛ́n enɛ nyí sɛ́n yɔyɔ̌, ɖó é nɔ byɔ ɖɔ è ni ɖó wanyiyi alɔkpa e Sɛ́n e Mawu na Izlayɛli é ma byɔ ǎ é; é wɛ nyí è ni yí wǎn nú nǔɖitɔ́ hatɔ́ lɛ lee Jezu wà gbɔn é. Enɛ nɔ byɔ wanyiyi mɛɖée sísɔ́ dó savɔ̌ tɔn. * Mǐ ɖó na yí wǎn nú nɔví mǐtɔn lɛ hugǎn lee mǐ yí wǎn nú mǐɖée gbɔn é. Mǐ tlɛ na ɖò gbesisɔmɛ, bo na sɔ́ gbɛ̀ mǐtɔn jó dó ye tamɛ Jezu ɖɔhun.\n14 Nǔkplɔnmɛ lɛ: Nɛ̌ mǐ ka nɔ setónú nú sɛ́n yɔyɔ̌ ɔ gbɔn? Ðò klewun mɛ ɔ, mǐ nɔ wà mɔ̌ gbɔn nǔɖe lɛ sísɔ́ dó savɔ̌ dó nɔví mǐtɔn lɛ tamɛ gblamɛ. É nyí gbesisɔmɛ kɛɖɛ wɛ mǐ nɔ ɖè, bo na sɔ́ gbɛ̀ mǐtɔn jó ǎ, loɔ, mǐ nɔ lɛ́ sɔ́ nǔ klewun klewun ɖé lɛ dó savɔ̌. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, enyi mǐ nɔ dó gǎn hwɛhwɛ, bo nɔ sɔ́ nɔví sunnu alǒ nɔví nyɔnu mɛxomɔ ɖé yì kplé ɖé, kabǐ mǐ nɔ ɖò gbesisɔmɛ, bo na jó nǔjlomɛ mǐɖesunɔ tɔn lɛ dó, bo na dó hɛn nǔɖitɔ́ hatɔ́ ɖé sín xomɛ hun, abǐ mǐ nɔ yí gbɔjɛ ɖò azɔ̌ mǐtɔn mɛ, bo na dó wà sɔhɛnmɛzɔ́ ɔ, Klisu sín sɛ́n ɔ setónú na wɛ mǐ ɖè nɛ. Mǐ lɛ́ ɖò alɔ dó wɛ, bo na bló bɔ agun mǐtɔn na nyí fí e mɛ ɖokpo ɖokpo sixu vo, bo nɔ ayijayǐ mɛ ɖè é.\n15-17. (a) Nɛ̌ lee Jezu wà nǔ gbɔn é ka xlɛ́ linlin e é nɔ ɖó dó nǔjlɔjlɔwiwa wu é gbɔn? (b) Nɛ̌ mǐ ka sixu wà nǔ Klisu ɖɔhun gbɔn?\n15 Sɔgbe xá lee è zán gbɔn ɖò Biblu mɛ é ɔ, xókwín “nǔjlɔjlɔwiwa” ɔ sín tinmɛ tawun wɛ nyí è ni wà nǔ e sɔgbe ɖò Mawu nukúnmɛ é, bo ma ka ɖè mɛɖé ɖó vo ɖò mɛɖé mɛ cobo wà mɔ̌ ó. Etɛwu mǐ ka sixu ɖɔ ɖɔ Klisu sín sɛ́n ɔ nɔ xò nǔjlɔjlɔwiwa kan?\nJezu nɔ ɖó sísí nú nyɔnu lɛ, bo nɔ lɛ́ nyɔ́ xomɛ dó ye wu, kaka jɛ mɛ ɖěɖee mɛ ɖevo lɛ ma nɔ kéya na ǎ é jí (Kpɔ́n akpáxwé 16gɔ́ ɔ) *\n16 Nukɔntɔn ɔ, mǐ ni kpɔ́n lee nǔwiwa Jezu tɔn lɛ ɖè linlin nǔjlɔjlɔwiwa tɔn e é ɖó é xlɛ́ gbɔn é. Hwetɔnnu ɔ, sinsɛngán Jwifu lɛ tɔn lɛ nɔ gbɛ́ wǎn nú mɛ e ma nyí Jwifu ǎ lɛ é, bo nɔ lɛ́ gbɛ́ wǎn nú Jwifu kpaa lɛ lɔ; ye nɔ ɖó sísí ɖebǔ nú nyɔnu lɛ ǎ. É ɖò mɔ̌ có, Jezu nɔ wà nǔ jlɔjlɔ xá mɛ lɛ bǐ, bo nɔ lɛ́ ɖè mɛɖé ɖó vo ǎ. É nɔ yí mɛ e ma nyí Jwifu ǎ, bo ka ɖó nǔɖiɖi, lobo sɛkpɔ ɛ lɛ é. (Mat. 8:5-10, 13) É ɖè mɛɖé ɖó vo cobo jla wɛn ɔ mɛ lɛ bǐ ǎ; é jla dɔkunnɔ kpo wamamɔnɔ kpo bǐ agba. (Mat. 11:5; Luk. 19:2, 9) É nɔ syɛn nukún dó nyɔnu lɛ wu gbeɖé ǎ. É nyɔ́ wà ɔ, é nɔ ɖó sísí nú nyɔnu lɛ, bo nɔ lɛ́ nyɔ́ xomɛ dó ye wu, kaka jɛ mɛ ɖěɖee mɛ ɖevo lɛ ma nɔ kéya na ǎ é jí.—Luk. 7:37-39, 44-50.\n17 Nǔkplɔnmɛ lɛ: Mǐ sixu xwedó kpɔ́ndéwú Jezu tɔn, bo na nɔ ɖè mɛɖé ɖó vo ɖò mɛɖé mɛ ǎ, lobo na nɔ lɛ́ jla wɛn ɔ mɛ ɖěɖee ɖò gbesisɔmɛ bo na sè lɛ é bǐ; mǐ na kpɔ́n ninɔmɛ yetɔn, alǒ sinsɛn e mɛ ye ɖè é ǎ. Nɔví sunnu lɛ nɔ xwedó kpɔ́ndéwú enɛ, bo nɔ wà nǔ xá nyɔnu lɛ kpo sísí kpo. Nú mǐ wà nǔ mɔhun lɛ ɔ, tónú sè nú Klisu sín sɛ́n ɔ wɛ mǐ ɖè nɛ.\n18-19. Etɛ Jezu ka kplɔ́n mɛ dó nǔjlɔjlɔwiwa wu? Etɛ lɛ nǔkplɔnmɛ tɔn ka kplɔ́n mǐ?\n18 Wegɔ́ ɔ, mǐ ni kpɔ́n nǔ e Jezu kplɔ́n mɛ dó nǔjlɔjlɔwiwa wu lɛ é. É kplɔ́n nǔgbododó e sixu d’alɔ ahwanvu tɔn lɛ bɔ ye na nɔ wà nǔ jlɔjlɔ xá mɛ ɖevo lɛ é ye. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, lin tamɛ dó Sɛ́n Siká tɔn ɔ jí. (Mat. 7:12) Mǐ bǐ nɔ ba ɖɔ è ni ma wà nǔ agɔ xá mǐ ó. Enɛ wu ɔ, mǐ lɔ ɖó na wà nǔ agɔ xá mɛ ɖevo lɛ ǎ. Enyi mǐ wà nǔ xá ye ganji ɔ, é sixu sísɛ́ ye, bɔ ye wà nǔ jlɔjlɔ xá mǐ. Nú è wà nǔ agɔ xá mǐ ɔ ka ló? Jezu lɛ́ kplɔ́n ahwanvu tɔn lɛ ɖɔ ye ni ɖeji ɖɔ Jehovah na “yawǔ gbò hwɛ nú ye mɛ e nyí étɔn, bo nɔ ɖò xó sú ylɔ́ ɛ wɛ zǎn kéze lɛ” é. (Luk. 18:6, 7) Akpá ɖé wɛ xó enɛ nyí: Mawu hwɛjijɔnɔ mǐtɔn tuùn mɛtɛnkpɔn e mɔ wɛ mǐ ɖè ɖò azǎn gudogudo tɔn elɔ lɛ mɛ lɛ é, bo na bló bɔ è na dá hwɛ jlɔjlɔ nú mǐ ɖò hwenu e é ɖó dó é.—2 Tɛ. 1:6.\n19 Nǔkplɔnmɛ lɛ: Nú mǐ xwedó nǔgbododó ɖěɖee Jezu kplɔ́n mɛ lɛ é ɔ, mǐ na wà nǔ xá mɛ ɖevo lɛ ɖò ali e sɔgbe é nu. Bɔ nú è ka lɛ́ wà nǔ agɔ xá mǐ ɖò gbɛ̀ Satáan tɔn mɛ ɔ, tuùn e mǐ tuùn ɖɔ Jehovah na bló bɔ è na dá hwɛ jlɔjlɔ nú mǐ é sixu dó gbɔ nú mǐ.\nNƐ̌ MƐ E ÐÒ TƐN ACƐKPIKPA TƆN MƐ LƐ É KA ÐÓ NA NƆ WÀ NǓ XÁ MƐ ÐEVO LƐ GBƆN?\n20-21. (a) Nɛ̌ mɛ e ɖò tɛn acɛkpikpa tɔn mɛ lɛ é ka ɖó na nɔ wà nǔ xá mɛ ɖevo lɛ gbɔn? (b) Nɛ̌ asú ɖé ka nɔ ɖè wanyiyi mɛɖée sísɔ́ dó savɔ̌ tɔn xlɛ́ gbɔn? Nɛ̌ tɔ́ ɖé ka ɖó na nɔ wà nǔ xá vǐ tɔn lɛ gbɔn?\n20 Sɔgbe xá Klisu sín sɛ́n ɔ ɔ, nɛ̌ mɛ e ɖò tɛn acɛkpikpa tɔn mɛ lɛ é ka ɖó na nɔ wà nǔ xá mɛ ɖevo lɛ gbɔn? Ðó wanyiyi jí wɛ sɛ́n enɛ jinjɔn wutu ɔ, mɛ ɖěɖee ɖò tɛn acɛkpikpa tɔn mɛ lɛ é ɖó na nɔ wlí yɛ̌yi nú mɛ e ɖò acɛ yetɔn mɛ lɛ é, bo na nɔ wà nǔ xá ye kpo wanyiyi kpo. Ye ɖó na nɔ flín ɖɔ Klisu nɔ ba ɖɔ mǐ ni nɔ ɖè wanyiyi xlɛ́ ɖò nǔ lɛ bǐ mɛ.\n21 Ðò xwédo mɛ. Asú ɖé ɖó na yí wǎn nú asì tɔn “lee Klisu yí wǎn nú agun ɔ gbɔn” é. (Efɛ. 5:25, 28, 29) Asú ɖé ɖó na ɖè wanyiyi mɛɖée sísɔ́ dó savɔ̌ tɔn Klisu tɔn xlɛ́, bɔ hudo asì tɔn tɔn lɛ kpo ganjininɔ tɔn kpo na nɔ mya nukún n’i hugǎn éɖesunɔ tɔn. É sixu vɛwǔ nú sunnu ɖé lɛ bɔ ye na ɖè wanyiyi mɔhun xlɛ́, vlafo ɖó ye sù ɖò fí e è ma nɔ wà nǔ xá mɛ ɖevo lɛ kpo wanyiyi kpo ɖè ǎ é wutu. É sixu vɛwǔ nú ye, bɔ ye na huzu jijɔ nyanya yetɔn lɛ, amɔ̌, ɖó ye ɖó na setónú nú Klisu sín sɛ́n ɔ wutu ɔ, ye ɖó na bló huzuhuzu enɛ lɛ. Nú asú ɖé nɔ ɖè wanyiyi mɛɖée sísɔ́ dó savɔ̌ tɔn xlɛ́ ɔ, asì tɔn na ɖó sísí n’i. Tɔ́ e ɖó wanyiyi nú vǐ tɔn lɛ nǔgbo nǔgbo é nɔ xò daka ye wu gbɔn xóɖiɖɔ tɔn lɛ kpo nǔwiwa tɔn lɛ kpo gblamɛ ǎ. (Efɛ. 4:31) É nyɔ́ wà ɔ, é nɔ ɖè wanyiyi e é ɖó nú vǐ tɔn lɛ é kpo lee nǔ yetɔn nyɔ́ nukún tɔn mɛ gbɔn é kpo xlɛ́, enɛ nɔ zɔ́n bɔ ye nɔ vo. Mɛjitɔ́ mɔhun ɔ, vǐ tɔn lɛ nɔ yí wǎn n’i, bo nɔ ɖeji dó wǔtu tɔn.\n22. Lee 1 Piyɛ́ɛ 5:1-3 ɖɔ gbɔn é ɔ, mɛ̌ tɔn “lɛngbɔ̌” lɛ ka nyí? Nɛ̌ è ka ɖó na wà nǔ xá ye gbɔn?\n22 Ðò agun mɛ. Mɛxo lɛ ɖó na flín ɖɔ “lɛngbɔ̌” lɛ kún nyí yetɔn ó. (Jaan 10:16; xà 1 Piyɛ́ɛ 5:1-3.) Xógbe “Mawu sɔ́ dó así nú mi,” “lee Mawu jló gbɔn é” kpo “mɛ e è sɔ́ dó así nú mi” é kpo flín mɛxo lɛ ɖɔ Jehovah tɔn wɛ lɛngbɔ̌ lɛ nyí. É ba ɖɔ è ni wà nǔ xá lɛngbɔ̌ emitɔn lɛ kpo wanyiyi kpo, kpo wuvɛ̌sexámɛ kpan. (1 Tɛ. 2:7, 8) Mɛxo e nɔ wà lɛngbɔ̌nyitɔ́zɔ́ yetɔn kpo wanyiyi kpo lɛ é sín nǔ nɔ nyɔ́ Jehovah nukúnmɛ. Nɔví lɛ lɔ nɔ yí wǎn nú mɛxo mɔhun lɛ, bo nɔ lɛ́ ɖó sísí nú ye.\n23-24. (a) Azɔ̌ tɛ ka nyí mɛxo lɛ tɔn ɖò nukún kpíkpé dó hwɛ syɛnsyɛn lɛ wu mɛ? (b) Nú mɛxo lɛ ɖò nukún kpé dó ninɔmɛ mɔhun lɛ wu wɛ ɔ, etɛ lɛ ka nɔ ɖu ayi mɛ nú ye?\n23 Azɔ̌ tɛ ka nyí mɛxo lɛ tɔn ɖò nukún kpíkpé dó hwɛ syɛnsyɛn lɛ wu mɛ? Azɔ̌ yetɔn gbɔn vo nú ee hwɛɖɔtɔ́ lɛ kpo tomɛxo lɛ kpo ɖó, bo wà ɖò Izlayɛli hwexónu tɔn é. Ðò Mɔyizisɛ́n ɔ glɔ́ ɔ, gbigbɔ sín nǔ lɛ kɛɖɛ wu wɛ sunnu e è sɔ́ lɛ é nɔ kpé nukún dó ǎ, ye nɔ lɛ́ kpé nukún dó tò ɔ sín xó lɛ kpo xó e kúnkplá tosɛ́ngbigba lɛ é kpo wu. Amɔ̌, ɖò Klisu sín sɛ́n ɔ glɔ́ ɔ, hwɛhuhu ɔ sín akpáxwé e cá kan xá Jehovah sinsɛn lɛ é kɛɖɛ wu wɛ mɛxo lɛ nɔ kpé nukún dó. Ye tuùn ɖɔ Mawu zɔ́n azɔ̌ acɛkpikpa e ɖò tò nu lɛ é, bɔ ye na kpé nukún dó toxó lɛ kpo xó e kúnkplá tosɛ́ngbigba lɛ é kpo wu. Enɛ nɔ byɔ ɖɔ acɛkpikpa lɛ ni ɖó sɛ́nbá nú mɛ, ɖi tó dindɔn nú mɛ alǒ gankpá mɛ sísɔ́ mɛ dó mɔ̌.—Hlɔ. 13:1-4.\n24 Nú mɛɖé hu hwɛ syɛnsyɛn ɖé ɖò agun ɔ mɛ ɔ, nɛ̌ mɛxo lɛ ka nɔ kpé nukún d’ewu gbɔn? Ye nɔ zán Mawuxówema ɔ dó da nǔ e jɛ é kpɔ́n, bo nɔ wá gbeta ɖé kɔn. Ye nɔ hɛn dó ayi mɛ ɖɔ wanyiyi jí wɛ Klisu sín sɛ́n ɔ jinjɔn. Wanyiyi nɔ sísɛ́ mɛxo lɛ, bɔ ye nɔ lin tamɛ dó nǔ elɔ jí: Etɛ è ka ɖó na wà, dó d’alɔ mɛ e ɖò agun ɔ mɛ bɔ è wà nǔ agɔ xá é ɖebǔ? Wanyiyi ɔ nɔ lɛ́ sísɛ́ ye bɔ ye nɔ lin tamɛ dó nǔ elɔ lɛ jí: Nǔwanyidotɔ́ ɔ ka lɛkɔ sín hwɛ tɔn gudo à? Mǐ ka sixu d’alɔ ɛ bɔ é na lɛ́ jɛ ganji ɖò gbigbɔ lixo à?\n25. Etɛ jí xóta e bɔ d’ewu é ka na ɖɔ xó dó?\n25 É sù nukún mǐtɔn mɛ tawun ɖɔ mǐ ɖò Klisu sín sɛ́n ɔ glɔ́! Nú mǐ bǐ nɔ dó gǎn bo nɔ setónú na ɔ, biblo wɛ mǐ ɖè bonu agun mǐtɔn na nyí fí e mɛ ɖokpo ɖokpo na mɔ ɖɔ è yí wǎn nú emi, emi xɔ akwɛ, bo lɛ́ ɖò ayijayǐ mɛ ɖè é ɖé. Amɔ̌, mǐ kpó ɖò gbɛ̀ e mɛ “gbɛtɔ́ dídá awoxotɔ́ lɛ fɔ́n tɛgbɛ ɔ, ye [nɔ] ɖò nǔ nyanya wà d’eji wɛ” ɖè é ɖé mɛ. (2 Tim. 3:13) Enɛ wu ɔ, mǐ ɖó na ɖò acéjí. Nɛ̌ agun Klisanwun tɔn ka sixu ɖè nǔjlɔjlɔwiwa Mawu tɔn xlɛ́, hwenu e é ɖò nukún kpé dó xó ɖiɖó xá vǐ kpɛví lɛ sín xó wu wɛ é gbɔn? Xóta e bɔ d’ewu é na na xósin nǔkanbyɔ enɛ tɔn.\nEtɛ jí Klisu sín sɛ́n ɔ ka jinjɔn?\nEtɛ ka xlɛ́ ɖɔ Klisu sín sɛ́n ɔ nɔ xò nǔjlɔjlɔwiwa kan?\nNɛ̌ mɛ e ɖò tɛn acɛkpikpa tɔn mɛ lɛ é ka ɖó na nɔ wà nǔ xá mɛ ɖevo lɛ gbɔn?\nHAN 15 Kpa Nukɔngbeví Jehovah Tɔn!\n^ akpá. 5 Xóta elɔ kpo we e bɔ d’ewu lɛ é kpo nyí akpáxwé xóta ɖebɔdoɖewu e ɖɔ xó dó nǔ e wu mǐ sixu ɖeji ɖɔ, Jehovah nyí Mawu wanyiyi kpo nǔjlɔjlɔwiwa kpo tɔn é tɔn. É ba ɖɔ è ni wà nǔ jlɔjlɔ xá togun emitɔn, bo nɔ dó gbɔ nú mɛ ɖěɖee è wà nǔ agɔ xá ɖò gbɛ̀ nyanya elɔ mɛ lɛ é.\n^ akpá. 1 Kpɔ́n xóta “Wanyiyi kpo Nǔjlɔjlɔwiwa kpo Ðò Izlayɛli Hwexónu Tɔn Ɔ” ɖò Atɔxwɛ février 2019 tɔn mɛ.\n^ akpá. 13 TINMƐ ÐÉ LƐ: Wanyiyi mɛɖée sísɔ́ dó savɔ̌ tɔn nɔ sísɛ́ mǐ bɔ hudo mɛ ɖevo lɛ tɔn kpo ganjininɔ yetɔn kpo nɔ ɖu ayi mɛ nú mǐ hugǎn mǐɖesunɔ tɔn. Mǐ nɔ ɖò gbesisɔmɛ bo na sɔ́ mǐɖée dó savɔ̌ alǒ tɛ nǔɖe mǐɖée, bo na mɔ tɛn dó d’alɔ mɛ ɖevo lɛ.\n^ akpá. 61 ÐIÐE LƐ SÍN TINMƐ: Jezu ɖò asúkúsi e vǐɖokponɔ tɔn kú é kpɔ́n wɛ. Nǔ tɔn blawǔ nú Jezu bɔ é fɔ́n vǐ ɔ wá gbɛ̀.\n^ akpá. 63 ÐIÐE LƐ SÍN TINMƐ: Jezu ɖu nǔ ɖò Falizyɛn e nɔ nyí Sinmɔ́ɔ é xwé. Nawe e sixu ko nyí tonyatɔ́ é ɖé sɔ́ ɖasin tɔn dó klɔ́ afɔ nú Jezu, bɔ enɛ gudo ɔ, é dɔn ɖa tɔn dó súnsún na, bo wá kɔn ami kpɛɖé dó ye wu. Sinmɔ́ɔ yí gbè nú nǔ e nawe ɔ wà é ǎ, amɔ̌ Jezu jɛhun dó nawe ɔ jí.


Ninɔmɛ lɛ Na Bo Ðò Huzuhuzu Wɛ Hǔn, Kpò Ðò Fífá Ayi Mɛ Tɔn Ðó Wɛ | Nǔkplɔnkplɔn Tɔn\nGBÈ E MƐ A SIXU XÀ DÓ É Afrikaans Albanie-Gbè Altaï-Gbè Alur Amharique-Gbè Amis-Gbè Arabe-Gbè Arménie-Gbè Arménie-Gbè (Gbadahweji Tɔn) Aymara Ayɔgbe Azerbaïjan-Gbè Azerbaïjan-Gbè (Cyrillique) Bachkir Bassa (Cameroun) Belize Kriol Bengali Bikol Boulou Bulgarie-Gbè Cakchiquel Cap-Vert gbè Catalogne-Gbè Cebuano Chichewa Chine-Gbè (Cantonais) Chine-Gbè (Dòdó Ɔ) Chine-Gbè (Ee Bɔkun É) Chinese Cantonese (Simplified) Chitonga Chitonga (Malawi Tɔn) Chitonga (Zimbabwe Tɔn) Chitumbuka Chiyao Chol Cibemba Cinyanja Corée-Gbè Créole Guadeloupe Tɔn Créole Haïti Tɔn Croatie-Gbè Damara Danemark-Gbè Dangme Digor Douala Eblegbe Edo Efik Esan Espagne-Gbè Estonie-Gbè Fidji-Gbè Finlande-Gbè Flansegbe Fɔngbe Ga Garifuna Géorgie-Gbè Glɛkigbe Glɛnsigbe Guarani Gujarati Gungbe Haoussa Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hongrie-Gbè Ibanag Ibo Iloko Indonésie-Gbè Islande-Gbè Isoko Italie-Gbè Janmagbe Janmagbe (Ee È Cáká É) Japon-Gbè Jula Kabiye Kannada Kekchi Kikamba Kikaonde Kikuyu Kiluba Kinyarwanda Kirghistan-Gbè Kiribati-Gbè Kirundi Kisonge Kongo Kurde Kurmanji Kurde Kurmanji (Caucase) Kurde Kurmanji (Cyrillique) Kwangali Kwanyama Lettonie-Gbè Lingala Lituanie-Gbè Luganda Lunda Luo Luvale Macédoine-Gbè Madagascar-Gbè Malay Malayalam Mam Mambwé-Lungu Marathi Marshall-Gbè Maya Mazatèque Huautla Tɔn Mbunda Mingrelian Mixe Mixtèque (Guerrero) Mongolie-Gbè Mooré Motu Myanmar-Gbè Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Totaligbé Puebla Tɔn) Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ndonga Népali Ngabere Norvège-Gbè Nzema Okpe Oromo-Gbè Ossétie-Gbè Otètèla Ouzbékistan-Gbè Ouzbékistan-Gbè (Romain) Pangasinan Papiamento (Curaçao Tɔn) Pays-Bas-Gbè Penjabi Persan Pidgin (West Africa) Pologne-Gbè Ponape-Gbè Portugal-Gbè Portugal-Gbè (Portugal) Quechua (Ancash Tɔn) Quechua (Bolivie Tɔn) Roumanie-Gbè Russie-Gbè Samoa-Gbè Sango Sepedi Sepulana Serbie-Gbè Serbie-Gbè (Romain) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Shona Sidama Silozi Sinhala Slovaquie-Gbè Slovénie-Gbè Sranan tongo Suède-Gbè Swahili-Gbè Swahili-Gbè (Rép. dém. du Congo) Swati Tagalog Tajikistan-Gbè Tamoul Tarascan Tatar Tchèque-Gbè Tchouvachie-Gbè Tetun Dili Télougou Thaï Tigrinya Tiv Tlapanec Tojolabal Tok Pisin Tokunɔgbe Afrique du Sud Tɔn Tokunɔgbe Allemagne Tɔn Tokunɔgbe Amelika Tɔn Tokunɔgbe Angola Tɔn Tokunɔgbe Argentine Tɔn Tokunɔgbe Australie Tɔn Tokunɔgbe Bolivie Tɔn Tokunɔgbe Brésil Tɔn Tokunɔgbe Chili Tɔn Tokunɔgbe Chine Tɔn Tokunɔgbe Colombie Tɔn Tokunɔgbe Corée Tɔn Tokunɔgbe Costa Rica Tɔn Tokunɔgbe Cuba Tɔn Tokunɔgbe Espagne Tɔn Tokunɔgbe Équateur Tɔn Tokunɔgbe Finlande Tɔn Tokunɔgbe France Tɔn Tokunɔgbe Grande-Bretagne Tɔn Tokunɔgbe Grèce Tɔn Tokunɔgbe Guatemala Tɔn Tokunɔgbe Honduras Tɔn Tokunɔgbe Hongrie Tɔn Tokunɔgbe Inde Tɔn Tokunɔgbe Indonésie Tɔn Tokunɔgbe Italie Tɔn Tokunɔgbe Japon Tɔn Tokunɔgbe Kenya Tɔn Tokunɔgbe Malawi Tɔn Tokunɔgbe Mexique Tɔn Tokunɔgbe Mozambique Tɔn Tokunɔgbe Nicaragua Tɔn Tokunɔgbe Panama Tɔn Tokunɔgbe Paraguay Tɔn Tokunɔgbe Pérou Tɔn Tokunɔgbe Philippines Tɔn Tokunɔgbe Pologne Tɔn Tokunɔgbe Portugal Tɔn Tokunɔgbe Québec Tɔn Tokunɔgbe Roumanie Tɔn Tokunɔgbe Russie Tɔn Tokunɔgbe Salvador Tɔn Tokunɔgbe Slovaquie Tɔn Tokunɔgbe Taïwan Tɔn Tokunɔgbe Tchèque Tɔn Tokunɔgbe Vénézuéla Tɔn Tokunɔgbe Zambie Tɔn Tokunɔgbe Zimbabwe Tɔn Tonga-Gbè Totonaque Tshiluba Tsonga Tswana Turkménistan-Gbè Turquie-Gbè Tuvalu-Gbè Twi Tzeltal Tzotzil Ukraine-Gbè Urhobo Vegbe Venda Vietnam-Gbè Waray-Waray Wolaitsa Xhosa Zandé Zapotec-Gbè (Isthme Tɔn) Zoulou Île Salomon-Gbè\n“Un ɖò fɛɛ mɛ, un vo.”—ÐƐH. 131:2.\nHAN LƐ: 128, 129\nNɛ̌ “fífá Mawu tɔn” ka sixu d’alɔ mǐ ɖò huzuhuzu lɛ hwenu gbɔn?\nEnyi ninɔmɛ mǐtɔn lɛ huzu ajijimɛ ɔ, nɛ̌ mǐ ka sixu xwedó kpɔ́ndéwú Jozɛfu tɔn gbɔn?\nNǔ taji tɛ kpɔ́ndéwú Filipu wɛnɖagbejlatɔ́ ɔ tɔn ka sixu kplɔ́n mǐ?\n1, 2. (a) Nɛ̌ nǔ ka sixu cí nú Klisanwun ɖé hwenu e gbɛzán tɔn huzu ajijimɛ é? (Kpɔ́n ɖiɖe e ɖò bǐbɛ̌mɛ é.) (b) Sɔgbe xá Ðɛhan 131 ɔ, linlin tɛ ka sixu d’alɔ mǐ, bɔ mǐ na kpó ɖò fífá ayi mɛ tɔn ɖó wɛ?\nHWENU e Lloyd kpo Alexandra kpo sè ɖɔ è ɖè azɔ̌ nú ye, bɔ ye na gosin Betɛli bo na yì gle ɔ mɛ é ɔ, wǔ kú ye hwɛ̌. Ye ko wà sinsɛnzɔ́ ɖò Betɛli nú xwè 25 jɛji nɛ. Lloyd ɖɔ: “Un nɔ mɔ ɖɔ Betɛli kpo fí e un nɔ w’azɔ̌ ɖè ɖò finɛ é kpo ko huzu nǔ e è nɔ sɔ́ dó tuùn mì na é. Hwɛjijɔ ɖěɖee wu è bló huzuhuzu enɛ é sù nukún ce mɛ ɖò ayi mɛ, amɔ̌, ɖò aklunɔzán gbla e bɔ d’ewu lɛ é kpo sun e bɔ d’ewu lɛ é kpo mɛ ɔ, un nɔ mɔ hwɛhwɛ ɖɔ è gbɛ́ mǐ. Lee nǔ cí nú mì é nɔ ɖò vo gbɔn wɛ magbokɔ. Ðò nukún xwixwe ɖokpo mɛ ɔ, un nɔ ɖò ganji, bɔ nukún xwixwe e bɔ d’ewu é mɛ ɔ, wǔ ka nɔ kú mì.”\n2 Enyi gbɛzán mǐtɔn huzu ajijimɛ ɔ, huzuhuzu ee nɔ kpannukɔn mǐ é sixu zɔ́n bɔ mǐ jɛ linkpɔ́n mɛ, bɔ wǔ lɛ́ kú mǐ. (Nǔx. 12:25) É tlɛ sixu vɛwǔ nú mǐ, bɔ mǐ na yí gbè nú huzuhuzu enɛ lɛ. Ðò ninɔmɛ mɔhun lɛ mɛ ɔ, nɛ̌ mǐ ka sixu bló gbɔn bo nɔ “fɛɛ mɛ, [bo lɛ́] vo”? (Xà Ðɛhan 131:1-3.) Mi nú mǐ ni ɖɔ xó dó mɛ e xó Biblu ɖɔ, bɔ ye tɛ́n kpɔ́n bo kpó ɖò fífá ayi mɛ tɔn ɖó wɛ, ɖò hwenu e ninɔmɛ yetɔn lɛ huzu é kpo Jehovah sɛntɔ́ ɖěɖee wà mɔ̌ ɖò égbé lɛ é kpo jí.\nÉ ÐU “FÍFÁ MAWU TƆN” SÍN VIVǏ\n3. Ninɔmɛ tɛ mɛ Jozɛfu ka mɔ éɖée ɖè?\n3 Hwenu e Jozɛfu ɖó xwè 17 mɔ̌ é ɔ, nɔví tɔn lɛ ɖesu sà ɛ dó kannumɔgbenu ɖó wuhwinhwan wu. Cobonu nǔ na nyí mɔ̌ ɔ, Jozɛfu wɛ nyí vǐ e tɔ́ tɔn yí wǎn na hugǎn é. (Bǐb. 37:2-4, 23-28) Jozɛfu dɛ ɖò kannumɔgbenu kpo gankpá mɛ kpo ɖò Ejipu nú xwè 13 mɔ̌, bo nɔ zɔ dó tɔ́ wanyinamɔ tɔn Jakɔbu. Etɛ ka d’alɔ Jozɛfu, bɔ é ma jó éɖée dó nú wǔkúmɛ kpo akpɔɖómɛ kpo ǎ?\n4. (a) Hwenu e Jozɛfu ɖò gankpá mɛ é ɔ, etɛ jí é ka sɔ́ ayi tɔn ɖó? (b) Nɛ̌ Jehovah ka na sinkɔn nú ɖɛ Jozɛfu tɔn lɛ gbɔn?\n4 Hwenu e Jozɛfu ɖò wuvɛ̌ mɛ ɖò gankpá mɛ é ɔ, é sɔ́ ayi tɔn ɖó nǔ ɖěɖee xlɛ́ ɖɔ Jehovah kɔn nyɔna dó jǐ tɔn lɛ é jí. (Bǐb. 39:21; Ðɛh. 105:17-19) Dlɔ̌ nǔɖɔɖ’ayǐ tɔn ɖěɖee é kú hwenu e é ɖò winnyawinnya mɛ lɛ é na ko lɛ́ na ɛ ganjɛwu ɖɔ nǔ tɔn nyɔ́ Jehovah nukúnmɛ. (Bǐb. 37:5-11) É sixu ko lɛ́ ɖɔ wuvɛ̌ tɔn lɛ bǐ nú Jehovah ɖò ninɔmɛ vovo lɛ mɛ. (Ðɛh. 145:18) Jehovah sè ɖɛ e Jozɛfu xò kpo ayi bǐ kpo lɛ é, bo na ɛ ganjɛwu ɖò ayi mɛ ɖɔ Emi na “nɔ gudo tɔn” ɖò mɛtɛnkpɔn tɔn lɛ bǐ mɛ.—Mɛ. 7:9, 10. *\n5. Etɛ “fífá Mawu tɔn” ka sixu wà nú jlǒ e mǐ ɖó, bo na nya nǔ gbigbɔ tɔn lɛ gbé é?\n5 Ninɔmɛ vɛwǔ lɛ na bo kpannukɔn mǐ ɔ, mǐ sixu mɔ lee “fífá Mawu tɔn” ee nɔ bló linlin mǐtɔn lɛ ɖó é na ɖè wuvɛ̌ mǐtɔn lɛ kpò gbɔn é tlɔlɔ ɖò égbé. (Xà Filipunu lɛ 4:6, 7.) Enɛ wu ɔ, enyi mǐ ba alɔdó Jehovah tɔn hwenu e linkpɔ́n lɛ vunbla mǐ é ɔ, fífá Mawu tɔn sixu na hlɔnhlɔn kán e mǐ kánɖeji bo na kpé nǔ gbigbɔ tɔn e gbé nya wɛ mǐ ɖè lɛ é wu é, bo na lɛ́ cyɔn alɔ mǐ jí, bɔ mǐ na nyi alɔ nú linlin gbejijó tɔn ɖebǔ e mǐ na ɖó é. Mǐ ni ɖɔ xó dó kpɔ́ndéwú égbé tɔn e xlɛ́ enɛ é ɖé lɛ jí.\nBA ALƆDÓ JEHOVAH TƆN, BÁ VƆ́ FÍFÁ AYI MƐ TƆN ÐÓ\n6, 7. Nɛ̌ nǔ tawun tawun lɛ didó gesí ɖò ɖɛ mǐtɔn lɛ mɛ ka sixu d’alɔ mǐ, bɔ mǐ na lɛ́vɔ ɖó fífá ayi mɛ tɔn gbɔn? Nǎ kpɔ́ndéwú ɖé.\n6 Hwenu e Ryan kpo Juliette kpo sè ɖɔ gbexosin-alijitɔ́ titewungbe táan klewun ɖé tɔn sín azɔ̌ emitɔn wá vivɔnu é ɔ, ye mɔ ɖɔ è gbɛ́ emi. Ryan ɖɔ: “Mǐ sɔ́ xó enɛ d’alɔ mɛ nú Jehovah tlɔlɔ. Mǐ tuùn ɖɔ ali bǔnɔ ɖé hun nú mǐ ɖò fí, bɔ mǐ na ɖexlɛ́ ɖɔ mǐ ɖeji dó wutu tɔn. Mɛ e ɖò agun mǐtɔn mɛ lɛ é gegě nyí mɛ yɔyɔ̌, enɛ wu ɔ, mǐ xoɖɛ sɛ́dó Jehovah ɖɔ é ni d’alɔ mǐ, bonu mǐ na sɔ́ kpɔ́ndéwú nǔɖiɖi tɔn ɖagbe ɖé ɖ’ayǐ.”\n7 Nɛ̌ Jehovah ka na sinkɔn nú ɖɛ yetɔn gbɔn? Ryan flín ɖɔ: “Ðɛ ɔ gudo tlolo ɔ, linlin masɔgbe kpo linkpɔ́n e mǐ ɖó jɛ nukɔn hwɛ̌ lɛ é kpo bú. Fífá Mawu tɔn ɖò ayixa mǐtɔn kpo linlin mǐtɔn kpo blóɖó wɛ. Mǐ mɔ ɖɔ enyi mǐ kpó ɖò linlin e sɔgbe é ɖó wɛ ɔ, mǐ na kpó ɖò nyinyɔ́ zán nú Jehovah wɛ.”\n8-10. (a) Nɛ̌ gbigbɔ Mawu tɔn ka sixu d’alɔ mǐ, bɔ mǐ na ɖí xwi xá linkpɔ́n lɛ gbɔn? (b) Ali tɛ lɛ nu Jehovah ka sixu d’alɔ mǐ ɖè ɖò gǎn e dó wɛ mǐ ɖè, bo na ɖó linlin gbigbɔ tɔn é kɔn?\n8 Gbɔn vo nú blǒ e gbigbɔ Mawu tɔn nɔ bló bɔ mǐ nɔ nɔ fɛɛ mɛ ɖò ayi mɛ é ɔ, é sixu lɛ́ flín mǐ wemafɔ taji ɖěɖee na d’alɔ mǐ, bɔ mǐ na kpó ɖò nǔ gbigbɔ tɔn mǐtɔn lɛ gbé nya wɛ é. (Xà Jaan 14:26, 27.) Mǐ ni kpɔ́n kpɔ́ndéwú asú kpo asì kpo e nɔ nyí Philip kpo Mary kpo bo wà sinsɛnzɔ́ ɖò Betɛli nú xwè 25 mɔ̌ é tɔn. Ðò sun ɛnɛ vlamɛ ɔ, nɔ ye mɛ ɖokpo ɖokpo tɔn kú, bɔ hɛnnumɔ ɖevo lɛ́ kú dó ye; ye lɛ́ jɛ nukún kpé dó Mary sín tɔ́ e bɛ́ taglomɛzɔn syɛnsyɛn ɖé é wu jí.\n9 Philip flín ɖɔ: “Un mɔ ɖɔ un ɖò xwi ɖí xá wɛ ganji ɖó bǎ ɖé mɛ, amɔ̌ nǔɖe hwedó mì. Un wá yì tɔ́n jɛ Kolosinu lɛ 1:11 jí ɖò Atɔxwɛ ɖé sín xóta nǔkplɔnkplɔn tɔn ɖé mɛ. Nǔgbo wɛ ɖɔ un ɖò didɛ wɛ, amɔ̌, un ɖò mɔ̌ wà wɛ bǐ mlɛ́mlɛ́ ǎ. É byɔ ɖɔ má ‘kú hǔn bo ɖó akɔ́n nǔ lɛ bǐ nu kpo xomɛhunhun kpo.’ Wemafɔ enɛ flín mì ɖɔ é kún nyí ninɔmɛ e mɛ un ɖè lɛ é wɛ na zɔ́n bɔ un na ɖó awǎjijɛ ó, amɔ̌, lee gbigbɔ Mawu tɔn na w’azɔ̌ ɖò gbɛzán ce mɛ gbɔn é wu wɛ é na sín.”\n10 Jehovah na xósin nú gǎn e dó wɛ Philip kpo Mary kpo ɖè, bo na kpó ɖò linlin gbigbɔ tɔn ɖé ɖó dó ninɔmɛ yetɔn jí wɛ é, bo kɔn nyɔna dó ye jí ɖò ali gegě nu. Ee ye gosin Betɛli b’ɛ na nɔ zaan é ɔ, ye mɔ Biblu kplɔntɔ́ ɖěɖee ɖò nukɔn yì wɛ, bo ba na kplɔ́n nǔ hú azɔn ɖokpo ɖò aklunɔzán gbla ɖokpo mɛ lɛ é. Ee Mary kpɔ́n gudo sɛ́dó é ɔ, é ɖɔ: “Ye wɛ nyí awǎjijɛ mǐtɔn, kpo lee Jehovah ɖɔ nú mǐ gbɔn ɖɔ nǔ lɛ bǐ ɖò yiyi wɛ ganji gbɔn é kpo.”\nHUN ALI ÐÉ NÚ JEHOVAH BONU É NA KƆN NYƆNA DÓ JǏ TOWE\nEnyi mǐ na bo ɖò ninɔmɛ ɖebǔ mɛ ɔ, nɛ̌ mǐ ka sixu xwédo kpɔ́ndéwú Jozɛfu tɔn gbɔn? (Kpɔ́n akpáxwé 11 jɛ 13)\n11, 12. (a) Nɛ̌ Jozɛfu ka hun ali ɖé nú Jehovah, b’ɛ kɔn nyɔna dó jǐ tɔn gbɔn? (b) Nɛ̌ è ka d’ajɔ Jozɛfu ɖó didɛ tɔn wutu gbɔn?\n11 Enyi huzuhuzu lɛ ba jonɔ mǐ ajijimɛ ɔ, blewun jɛn mǐ sixu jó linkpɔ́n e mǐ nɔ ɖó dó sɔgudo wu lɛ é dó, bɔ ye na kú awakanmɛ nú mǐ. Nǔ mɔhun hɛn ɔ, é na ko jɛ dó Jozɛfu jí. Amɔ̌, é lɔn ǎ, é nyɔ́ wà ɔ, é wá gbeta ɔ kɔn, bo zán ninɔmɛ e mɛ é ɖè é lee é jɛxa gbɔn é, bo gbɔn mɔ̌ mɛ hun ali ɖé nú Jehovah bonu é na kɔn nyɔna dó jǐ tɔn. Jozɛfu ɖò gankpá mɛ cobo ka dó gǎn tawun, bo wà azɔ̌ ɖebǔ e gantɔ́cɔ́tɔ́ ɔ sɔ́ d’alɔ mɛ n’i é, lee é wà gbɔn hwenu e é ɖò azɔ̌ wà nú Potifáa wɛ é.—Bǐb. 39:21-23.\n12 Gbè ɖokpo ɔ, è fɔ sunnu e ko w’azɔ̌ ɖò tɛn nukúnɖeji lɛ mɛ ɖò hɔnmɛ Falawɔ́ɔn tɔn ɖ’ayǐ lɛ é we d’alɔ mɛ nú Jozɛfu, ɖɔ é ni kpé nukún ye wu. Ðó xomɛnyínyɔ́ núwiwa Jozɛfu tɔn na jiɖe ye wutu ɔ, ye mɛ we lɛ ɖɔ wuvɛ̌ yetɔn lɛ kpo dlɔ̌ e ye kú zǎnmɛ b’ɛ bú vo dó ye lɛ é kpo n’i. (Bǐb. 40:5-8) Jozɛfu tuùn ɖɔ xóɖɔɖókpɔ́ enɛ na wá tɔ́n kɔ dó awǎjijɛnú ɖé mɛ nú emi ǎ, nǔ e ka wá jɛ ɔ nɛ. Nǔgbo wɛ ɖɔ é lɛ́ nɔ ganmɛ nú xwè we d’eji, amɔ̌, è ka wá ɖè è nyite, bɔ ɖò gbè enɛ gbè ɖokpo ɔ, è sɔ́ ɛ b’ɛ nyí mɛ e bɔ dó Falawɔ́ɔn wu tlolo é.—Bǐb. 41:1, 14-16, 39-41.\n13. Enyi mǐ na bo ɖò ninɔmɛ ɖebǔ mɛ ɔ, nɛ̌ mǐ ka sixu hun ali ɖé nú Jehovah bɔ é na kɔn nyɔna dó mǐ jí gbɔn?\n13 Jozɛfu ɖɔhun ɔ, mǐ sixu wá mɔ mǐɖée ɖò ninɔmɛ ɖé mɛ, bɔ mǐ sixu wà nǔ kaka ɖé alǒ ɖebǔ ɖò ninɔmɛ enɛ mɛ ǎ. Amɔ̌, enyi mǐ ɖó suúlu, bo dó gǎn, bo zán ninɔmɛ enɛ lɛ lee é jɛxa gbɔn é ɔ, mǐ na hun ali ɖé nú Jehovah bɔ é na kɔn nyɔna dó mǐ jí. (Ðɛh. 37:5) Nǔgbo wɛ ɖɔ é sixu wá jɛ hweɖelɛnu bɔ “mǐ sɔ́ tuùn lee mǐ na wà nǔ gbɔn ɔ ǎ,” amɔ̌, lee mɛsɛ́dó Pɔlu ɖɔ gbɔn é ɖɔhun ɔ, mǐ nɔ “mɔ [gbeɖé] ɖɔ nǔ bǐ ko vɔ ǎ.” (2 Kɔ. 4:8) Enyi mǐ nɔ sɔ́ ayi mǐtɔn ɖó sinsɛnzɔ́ mǐtɔn jí ɔ, xó enɛ lɛ e Pɔlu ɖɔ é na jɛ ɖò ninɔmɛ mǐtɔn mɛ.\nSƆ́ AYI ÐÓ SINSƐNZƆ́ TOWE JÍ\n14-16. Ninɔmɛ Filipu wɛnɖagbejlatɔ́ ɔ tɔn lɛ ɖò huzuhuzu wɛ có, nɛ̌ é ka sɔ́ ayi ɖó sinsɛnzɔ́ tɔn jí gbɔn?\n14 Filipu wɛnɖagbejlatɔ́ ɔ sɔ́ kpɔ́ndéwú ɖagbe ɖé ɖ’ayǐ, bo nyí mɛɖé, bɔ enyi ninɔmɛ tɔn na bo ɖò huzuhuzu wɛ ɔ, é nɔ sɔ́ ayi ɖó sinsɛnzɔ́ tɔn jí. Ðò Jeluzalɛmu ɔ, yadonúmɛ ɖaxó ɖé bɛ́, ɖò hwenu e è hu Etyɛni gudo é. * Ðò hwe ɔ nu ɔ, Filipu ɖò wǔjɔmɛzɔ́ yɔyɔ̌ ɖé sín vivǐ ɖu wɛ. (Mɛ. 6:1-6) Amɔ̌, ee ahwanvu Klisu tɔn lɛ gbakpé é ɔ, Filipu sixu cí xwíi kpowun bo gɔn nǔɖe wà ǎ. É yì jla wɛnɖagbe ɖò Samalíi; toxo ɖé wɛ bɔ fí gegě ɖ’emɛ bɔ è ko jla wɛnɖagbe ɔ ɖè ɖò hwenɛnu ǎ.—Mat. 10:5; Mɛ. 8:1, 5.\n15 Filipu ɖò gbesisɔmɛ, bo na yì fí ɖebǔ e gbigbɔ Mawu tɔn na xlɛ́ ɛ ali i ɖɔ é ni yì é, enɛ wu ɔ, Jehovah gbɔn jǐ tɔn bɔ azɔ̌ bɛ́ ɖò fí yɔyɔ̌ enɛ lɛ. Lee é ma nɔ ɖè mɛɖé ɖó vo ǎ gbɔn é na ko fá kɔ nú Samalíinu ɖěɖee Jwifu lɛ ko ɖó aca bo nɔ wà nǔ xá kpo wangbɛnúmɛ kpo é. É kpaca mɛ ǎ ɖɔ mɛ lɛ ɖótó è, bo “yí nǔkplɔnmɛ tɔn sè”!—Mɛ. 8:6-8.\n16 Enɛ gudo ɔ, gbigbɔ Mawu tɔn kplá Filipu yì Acidɔdi kpo Sezalée kpo; mɛ e ma nyí Jwifu ǎ lɛ é wɛ ɖò toxo we enɛ lɛ mɛ hugǎn. (Mɛ. 8:39, 40) Filipu jla Mawuxó ɖò Samalíi azɔn nukɔntɔn ɔ, b’ɛ ɖó xwè 20 mɔ̌ gudo é ɔ, é ɖò wɛn ɖɔ ninɔmɛ tɔn lɛ́vɔ huzu. Dìn e é nyí tatɔ́ xwédo tɔn ɖé é ɔ, é cí fí e é nɔ ɖekúnnu ɖè é. Ninɔmɛ Filipu tɔn lɛ ɖò huzuhuzu wɛ có, é sɔ́ ayi ɖó sinsɛnzɔ́ tɔn jí, bɔ é sín enɛ wu bɔ Jehovah dó nú é kpo xwédo tɔn kpo tawun.—Mɛ. 21:8, 9.\n17, 18. Nɛ̌ ayi sísɔ́ ɖó sinsɛnzɔ́ ɔ jí ka sixu d’alɔ mǐ, bɔ mǐ na kpó ɖò jlɛ̌ jí ɖò huzuhuzu lɛ hwenu gbɔn?\n17 Sinsɛnzɔ́watɔ́ hwebǐnu tɔn gegě sixu ɖekúnnu ɖɔ ayi sísɔ́ ɖó sinsɛnzɔ́ ɔ jí d’alɔ emi, bɔ ninɔmɛ emitɔn lɛ ɖò huzuhuzu wɛ có, emi ka nɔ jlɛ̌ jí. Hwenu e Osborne kpo Polite kpo, ee nyí asú kpo asì kpo ɖé, bo nɔ nɔ Afrique du Sud é gosin Betɛli é ɔ, ye lin ɖɔ é kún na lín cobonu emi na mɔ azɔ̌ hwenu klewun tɔn ɖé kpo fí e emi na nɔ é kpo ó. Osborne ɖɔ: “É blawǔ ɖɔ mǐ mɔ agbazazɔ́ tlolo lee mǐ ɖó nukún tɔn gbɔn é ǎ.” Asì tɔn Polite flín ɖɔ: “Mǐ mɔ azɔ̌ ǎ kaka nú sun atɔn, bo ka sɔ́ lɛ́ ɖó akwɛ ɖě ɖò sɛxwetɛn ǎ. É vɛwǔ tawun.”\n18 Etɛ ka d’alɔ ye bɔ ye ɖí xwi xá ninɔmɛ hu ado enɛ? Osborne sɛ̀ sin xwè na gbɔn lě: “Mawuxóɖiɖɔ xá agun ɔ d’alɔ mǐ tawun bɔ ayi mǐtɔn fɛ́ ǎ, bo lɛ́ nɔ nǔ e sɔgbe lɛ é jí. Mǐ wá gbeta ɔ kɔn bo na jinjɔn ayǐ, bo ɖò linkpɔ́n mɛ kpowun ǎ, é nyɔ́ wà ɔ, mǐ zé mǐɖée bǐ jó nú Mawuxóɖiɖɔzɔ́ ɔ, bɔ enɛ hɛn awǎjijɛ ɖaxó wá nú mǐ. Mǐ ba azɔ̌ gbɔn fí bǐ, bo wá mɔ lo.”\nÐǑ SUÚLU, BO NƆTE KPƆ́N JEHOVAH\n19-21. (a) Etɛ ka na d’alɔ mǐ bɔ mǐ na kpó ɖò fífá ayi mɛ tɔn ɖó wɛ? (b) Lè tɛ lɛ huzuhuzu sɔgbe xá ninɔmɛ yɔyɔ̌ lɛ ka sixu hɛn wá nú mǐ?\n19 Lee kpɔ́ndéwú enɛ lɛ xlɛ́ gbɔn é ɔ, enyi mǐ zán ninɔmɛ mǐtɔn lɛ ganji, bo nɔte kpɔ́n Jehovah kpo jiɖiɖe kpo ɔ, mǐ na kpó ɖò fífá ayi mɛ tɔn ɖó wɛ. (Xà Micée 7:7.) Mǐ tlɛ sixu mɔ ɖɔ huzuhuzu sɔgbe xá ninɔmɛ mǐtɔn yɔyɔ̌ lɛ na zɔ́n bɔ mǐ na mɔ lè gegě ɖò gbigbɔ lixo. Polite e xó mǐ ɖɔ wá yì é zɔ́n dó nǔ e mɛ é gbɔn dín é wu bo ɖɔ: “Azɔ̌ ɖevo e è ɖè nú mǐ é kplɔ́n mì nǔ e è ni ganjɛ Jehovah wu nyí tawun é, enyi é na bo tlɛ cí ɖɔ nǔ lɛ bǐ kwé dó mì ɔ nɛ. Kancica e un ɖó xá ɛ é syɛn d’eji.”\n20 Mary e xó mǐ ɖɔ wá yì é kpó ɖò nukún kpé dó tɔ́ tɔn e ko kpò é wu wɛ, cobo ka lɛ́ kpó ɖò gbexosin-alijitɔ́zɔ́ wà wɛ. É ɖɔ: “Un kplɔ́n ɖɔ enyi un byɔ linkpɔ́n mɛ ɔ, un ɖó na nɔte, xoɖɛ, bɔ enɛ gudo ɔ, un na gbɔjɛ kpɛɖé. Nǔ lɛ sísɔ́ d’alɔ mɛ nú Jehovah wɛ nyí nǔ ɖaxó hugǎn e un kplɔ́n é, bɔ è ka na lɛ́ ɖó hudo enɛ tɔn hugǎn ɖò sɔgudo.”\n21 Lloyd kpo Alexandra kpo e xó mǐ ɖɔ ɖò bǐbɛ̌mɛ é yí gbè ɖɔ ninɔmɛ emitɔn e huzu é tɛ́n nǔɖiɖi emitɔn kpɔ́n ɖò ali e nu emi ma ɖó nukún tɔn ɖè ǎ lɛ é. Amɔ̌, ye ɖɔ: “Mɛtɛnkpɔn nǔɖiɖi tɔn lɛ nɔ xlɛ́ ɖɔ nǔɖiɖi mǐtɔn ka nyí adodwé ɔ, bo ɖó agbɔ̌n, bo na dɛ, bo na lɛ́ dó gbɔ nú mǐ ɖò wuvɛ̌ lɛ hwenu à jí. É zɔ́n bɔ mǐ kpɔ́n te d’eji.”\nHuzuhuzu maɖónukún lɛ sixu hɛn nyɔna maɖónukún lɛ wá! (Kpɔ́n akpáxwé 19 jɛ 21)\n22. Enyi mǐ nɔ ba na zán ninɔmɛ mǐtɔn dìn tɔn lɛ ɖò ali ɖagbe hugǎn ɔ nu ɔ, jiɖe etɛ tɔn mǐ ka sixu ɖó?\n22 Enyi gbɛ̀ towe huzu ajijimɛ, ɖó è huzu azɔ̌ yɛhwexɔsuɖuto ɔ tɔn e a nɔ wà é, azɔn, alǒ xwédo sín azɔ̌ yɔyɔ̌ ɖevo lɛ wutu hǔn, ganjɛwu ɖɔ Jehovah na kpé nukún dó wutu towe, bo na d’alɔ we ɖò hwenu e é jɛxa dó é. (Ebl. 4:16; 1 Pi. 5:6, 7) Amɔ̌, dìn hwɛ̌ ɔ, tɛ́n kpɔ́n bo zán ninɔmɛ towe ɖò ali ɖagbe hugǎn ɔ nu. Nɔ xoɖɛ dó sɛkpɔ Tɔ́ towe jixwé tɔn ɔ, bo kplɔ́n bo nɔ zé hwiɖée dó alɔ tɔn wanyiyinɔ ɔ mɛ. Mɔ̌ mɛ ɔ, ninɔmɛ towe lɛ na bo ɖò huzuhuzu wɛ ɔ, hwi lɔ na kpó ɖò fífá ayi mɛ tɔn ɖó wɛ.\n^ akpá. 4 Hweɖenu ɖò hwenu e Jozɛfu tɔ́n sín gankpá mɛ gudo é ɔ, é tuùn ɖɔ Jehovah ɖè wuvɛ̌ emitɔn lɛ kpò gbɔn vǐ sunnu ɖé nina ɛ gblamɛ. É sun nyǐ nukɔngbeví tɔn ɖɔ Manasée, ɖó é ɖɔ: “Mawu bló bɔ un wɔn ya e un jì lɛ bǐ.”—Bǐb. 41:51.\n^ akpá. 14 Kpɔ́n xóta “A ka Tuùn À?” ɖò Atɔxwɛ elɔ mɛ.\nSɛ́dó Mɛɖé Sɛ́dó Mɛɖé Ninɔmɛ lɛ Na Bo Ðò Huzuhuzu Wɛ Hǔn, Kpò Ðò Fífá Ayi Mɛ Tɔn Ðó Wɛ\nSɛ́dó Mɛɖé Sɛ́dó Mɛɖé ATƆXWƐ: NǓKPLƆNKPLƆN TƆN Octobre 2018


Han 96: Wema Mawu Tɔn, Dɔkun Ðé | Han Klisanwun Tɔn\nGBÈ E MƐ A SIXU XÀ DÓ É Abkhaze Acoli Afrikaans Akha Albanie-Gbè Altaï-Gbè Amharique-Gbè Arabe-Gbè Arménie-Gbè Aukan Aymara Ayɔgbe Azerbaïjan-Gbè Azerbaïjan-Gbè (Cyrillique) Bachkir Baoulé Bassa (Cameroun) Batak (Karo) Batak (Simalungun) Batak (Toba) Belize Kriol Biak Bichlamar Bikol Boulou Bulgarie-Gbè Cambodge-Gbè Cap-Vert gbè Catalogne-Gbè Cebuano Chichewa Chin Hakha Chine-Gbè (Cantonais) Chine-Gbè (Dòdó Ɔ) Chine-Gbè (Ee Bɔkun É) Chinese Cantonese (Simplified) Chitonga Chitonga (Malawi Tɔn) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Chuuk-Gbè Cibemba Cinyanja Corée-Gbè Créole Haïti Tɔn Créole Maurice Tɔn Créole Seychelles Tɔn Croatie-Gbè Damara Danemark-Gbè Dangme Dayak Ngaju Douala Edo Efik Esan Espagne-Gbè Estonie-Gbè Fidji-Gbè Finlande-Gbè Flansegbe Fulfulde (Cameroun) Fɔngbe Ga Galles-Gbè Géorgie-Gbè Glɛkigbe Glɛnsigbe Gokana Guarani Gungbe Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hongrie-Gbè Iban Ibo Iloko Indonésie-Gbè Islande-Gbè Isoko Italie-Gbè Janmagbe Japon-Gbè Javan-Gbè Kabiye Kachin Kana Karen (S'gaw) Kazakh Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kirghistan-Gbè Kiribati-Gbè Kirundi Kisi Kisonge Kongo Kosrae-Gbè Krio Kurde Kurmanji (Caucase) Kwangali Kwanyama Lahu Laos-Gbè Lettonie-Gbè Lhukonzo Lifu Lingala Lituanie-Gbè Lomwe Luganda Lunda Luo Luvale Macédoine-Gbè Madagascar-Gbè Makua Malay Malayalam Malte-Gbè Mam Mambwé-Lungu Mapudungun Marshall-Gbè Maya Mazatèque Huautla Tɔn Medumba Mingrelian Mixe Mixtèque (Guerrero) Mizo Mooré Myanmar-Gbè Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Totaligbé Puebla Tɔn) Ndau Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Népali Ngabere Ngangela Nias Nigerian Pidgin Norvège-Gbè Nyaneka Nyungwe Nzema Oromo-Gbè Ossétie-Gbè Otètèla Otomi (Vallée du Mezquital) Palau-Gbè Pangasinan Papiamento (Curaçao Tɔn) Pays-Bas-Gbè Persan Pidgin (Cameroon) Pidgin (West Africa) Pologne-Gbè Ponape-Gbè Portugal-Gbè Portugal-Gbè (Portugal) Quechua (Ancash Tɔn) Quechua (Ayacucho Tɔn) Quechua (Bolivie Tɔn) Quechua (Cuzco Tɔn) Quiché Quichua (Chimborazo Tɔn) Quichua (Imbabura Tɔn) Quichua (Pastaza Tɔn) Quichua (Tena Tɔn) Rarotonga-Gbè Romani (Macédoine Tɔn) Romani Cyrillique (Macédoine Tɔn) Ronga Roumanie-Gbè Runyankore Russie-Gbè Samoa-Gbè Sangir Sango Saramacca-Gbè Sena Sepedi Serbie-Gbè Serbie-Gbè (Romain) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Shona Shuar Sidama Silozi Sinhala Slovénie-Gbè Sranan tongo Suède-Gbè Sunda Swahili-Gbè Tagalog Tahiti-Gbè Tarascan Tatar Tchouvachie-Gbè Tetun Dili Télougou Thaï Tigrinya Tiv Tojolabal Tok Pisin Tokunɔgbe Amelika Tɔn Tokunɔgbe Brésil Tɔn Tokunɔgbe Suède Tɔn Totonaque Tshiluba Tshwa Tsonga Tswana Turquie-Gbè Tuvalu-Gbè Twi Tzotzil Ukraine-Gbè Umbundu Urhobo Uruund Vegbe Venda Vietnam-Gbè Wallis-Gbè Waray-Waray Wayuunaiki Wolaitsa Xhosa Yap-Gbè Yemba Zapotec-Gbè (Isthme Tɔn) Zoulou Île Salomon-Gbè Îles Féroé-Gbè\nWema Mawu Tɔn, Dɔkun Ðé\n1. Wema ɖé tíìn bɔ xó e ɖ’emɛ lɛ é\nNɔ na fífá, kpo nukúnɖiɖo kpo.\nXó tɔn lɛ ɖó hlɔnhlɔn tawun b’ɛ vɛ́ jlɛ́;\nÉ nɔ na nukúnɖiɖo, kpo gbɛ̀ kpo.\nWema xɔ akwɛ enɛ wɛ nyí Biblu.\nJah wɛ d’alɔ gbɛtɔ́ lɛ bɔ ye wlan.\nMɛ enɛ lɛ yí wǎn nú Tɔ́ Jehovah,\nBɔ gbigbɔ tɔn d’alɔ ye bɔ ye wlan.\n2. Ye wlan lee Jehovah dá nǔ lɛ gbɔn é,\nÉ zán hlɔnhlɔn tɔn dó dá wɛkɛ ɔ.\nYe lɛ́ ɖɔ lee Adamu hu hwɛ gbɔn é,\nKpo lee Palaɖisi bú gbɔn é kpo.\nYe lɛ́ ɖɔ wɛnsagun ɖé sín xó nú mǐ;\nÉ fɔ́n gǔ dó acɛ Mawu tɔn jí.\nGǔfínfɔ́n enɛ dɔn wuvɛ̌ ɖaxó wá,\nJehovah ka na ɖu ɖ’eji zaanɖé.\n3. Mǐ ɖó hwɛjijɔ ɖé bo na j’awǎ dìn:\nJehovah kp’acɛ gbɔn Vǐ tɔn gblamɛ.\nBɔ mǐ nɔ jla Axɔsuɖuto ɔ dìn,\nBo nɔ jla nyɔna tɔn lɛ gbɛtɔ́ lɛ.\nBiblu mɛ wɛ wɛnɖagbe enɛ lɛ ɖè;\nMǐ ni bo ɖu nùɖuɖu ɖagbe lɛ.\nÉ nɔ na fífá e vɛ́ jlɛ́ é gbɛtɔ́;\nMɛ bǐ ni wá kije dɔkun enɛ.\n(Lɛ̌ kpɔ́n 2 Tim. 3:16; 2 Pi. 1:21.)\nWema Mawu Tɔn, Dɔkun Ðé (Han 96)


Zlɔ̌n Linkpɔ́n Towe lɛ Bǐ Ðó Jehovah Jí: 1 Piyɛ́ɛ 5:17 | Nùkplɔnkplɔn\nAtɔxwɛ: Nǔkplɔnkplɔn Tɔn | Décembre 2016\nGBÈ E MƐ A SIXU XÀ DÓ É Acoli Afrikaans Albanie-Gbè Amharique-Gbè Arabe-Gbè Arménie-Gbè Aymara Ayɔgbe Azerbaïjan-Gbè Azerbaïjan-Gbè (Cyrillique) Bachkir Bassa (Cameroun) Bengali Bikol Boulou Bulgarie-Gbè Catalogne-Gbè Cebuano Chichewa Chine-Gbè (Dòdó Ɔ) Chine-Gbè (Ee Bɔkun É) Chitonga Chitonga (Malawi Tɔn) Chitumbuka Chiyao Cibemba Cinyanja Corée-Gbè Croatie-Gbè Danemark-Gbè Dangme Digor Eblegbe Efik Espagne-Gbè Estonie-Gbè Fidji-Gbè Finlande-Gbè Flansegbe Fɔngbe Ga Galles-Gbè Géorgie-Gbè Glɛkigbe Glɛnsigbe Guarani Gujarati Gungbe Haoussa Hiligaynon Hindi Hongrie-Gbè Ibanag Ibo Iloko Indonésie-Gbè Islande-Gbè Isoko Italie-Gbè Janmagbe Japon-Gbè Jula Kabiye Kannada Kikamba Kikaonde Kikuyu Kinyarwanda Kirghistan-Gbè Kiribati-Gbè Kirundi Kisonge Kongo Kurde Kurmanji (Caucase) Kurde Kurmanji (Cyrillique) Kwangali Kwanyama Lamba Lettonie-Gbè Lhukonzo Lingala Lituanie-Gbè Luganda Lunda Luo Luvale Macédoine-Gbè Madagascar-Gbè Malay Malayalam Mambwé-Lungu Marathi Maya Mbunda Mingrelian Mixe Mongolie-Gbè Mooré Myanmar-Gbè Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ndonga Népali Nigerian Pidgin Norvège-Gbè Nzema Okpe Oromo-Gbè Ossétie-Gbè Otètèla Ourdou Ouzbékistan-Gbè Pangasinan Papiamento (Curaçao Tɔn) Pays-Bas-Gbè Penjabi Persan Pidgin (Cameroon) Pologne-Gbè Portugal-Gbè Quechua (Bolivie Tɔn) Roumanie-Gbè Runyankore Russie-Gbè Samoa-Gbè Sango Sepedi Serbie-Gbè Serbie-Gbè (Romain) Sesotho (Lesotho) Shona Sidama Silozi Sinhala Slovaquie-Gbè Slovénie-Gbè Sranan tongo Suède-Gbè Swahili-Gbè Swahili-Gbè (Rép. dém. du Congo) Swati Tagalog Tajikistan-Gbè Tamoul Tatar Tchèque-Gbè Tchouvachie-Gbè Tetun Dili Télougou Thaï Tigrinya Tiv Tok Pisin Tokunɔgbe Afrique du Sud Tɔn Tokunɔgbe Allemagne Tɔn Tokunɔgbe Amelika Tɔn Tokunɔgbe Angola Tɔn Tokunɔgbe Argentine Tɔn Tokunɔgbe Australie Tɔn Tokunɔgbe Brésil Tɔn Tokunɔgbe Chili Tɔn Tokunɔgbe Chine Tɔn Tokunɔgbe Colombie Tɔn Tokunɔgbe Corée Tɔn Tokunɔgbe Espagne Tɔn Tokunɔgbe Équateur Tɔn Tokunɔgbe Finlande Tɔn Tokunɔgbe France Tɔn Tokunɔgbe Grande-Bretagne Tɔn Tokunɔgbe Hongrie Tɔn Tokunɔgbe Inde Tɔn Tokunɔgbe Indonésie Tɔn Tokunɔgbe Italie Tɔn Tokunɔgbe Japon Tɔn Tokunɔgbe Mexique Tɔn Tokunɔgbe Paraguay Tɔn Tokunɔgbe Pérou Tɔn Tokunɔgbe Pologne Tɔn Tokunɔgbe Portugal Tɔn Tokunɔgbe Russie Tɔn Tokunɔgbe Taïwan Tɔn Tokunɔgbe Tchèque Tɔn Tokunɔgbe Vénézuéla Tɔn Tokunɔgbe Zimbabwe Tɔn Tsonga Tswana Turkménistan-Gbè Turquie-Gbè Tuvalu-Gbè Twi Tzotzil Ukraine-Gbè Urhobo Uruund Vegbe Venda Vietnam-Gbè Waray-Waray Wolaitsa Xhosa Zandé Zapotec-Gbè (Isthme Tɔn) Zoulou Île Salomon-Gbè\nZlɔ̌n Linkpɔ́n Towe lɛ Bǐ Ðó Jehovah Jí\n“Mi zlɔ́n nǔ e ɖò linkpɔ́n nyí nú mi wɛ lɛ bǐ sín agban ɖó jǐ [Jehovah] tɔn, ɖó é ɖò nukún kpé dó mi wu wɛ.”—1 PI. 5:7.\nHAN LƐ: 60, 23\nETƐ A KA LIN?\nNɛ̌ Xó Mawu Tɔn ka sixu ɖè linkpɔ́n mǐtɔn lɛ kpo gbɔn?\nNɛ̌ a ka sixu mɔ “fífá Mawu tɔn” gbɔn?\nNɛ̌ agun ɔ ka sixu d’alɔ we bɔ a na ɖè linkpɔ́n towe lɛ kpò gbɔn?\n1, 2. (a) Etɛwu é ma ka ɖó na kpaca mǐ ɖɔ mǐ nɔ wá jɛ linkpɔ́n mɛ hweɖelɛnu ǎ? (Kpɔ́n fɔtóo e ɖò bǐbɛ̌mɛ é.) (b) Etɛ jí mǐ ka na ɖɔ xó dó ɖò xota elɔ mɛ?\nHWENU e vɛwǔ tawun lɛ é mɛ wɛ mǐ ɖè dìn. Satáan Awovi ɖò xomɛsin jí tawun bo “ɖò lɛlɛ̌ . . . wɛ kinnikinni e ɖò adǎn jí é ɖɔhun, bo ɖò mɛ e é na vún ɖu ɔ ba wɛ.” (1 Pi. 5:8; Nǔɖe. 12:17) Enɛ wu ɔ, é kpaca mɛ ɖɔ hweɖelɛnu ɔ, mǐ mɛ Mawu sɛntɔ́ lɛ lɔmɔ̌ nɔ wá jɛ linkpɔ́n mɛ ǎ. Nú è na ɖɔ ɔ, hweɖelɛnu ɔ, Jehovah sɛntɔ́ hwexónu tɔn e nɔ ɖi xɛsi n’i lɛ é nɔ wá “ɖò nǔ linkpɔ́n wɛ”, ɖi Axɔsu Davidi. (Ðɛh. 13:3) Lɛ̌vɔ flín ɖɔ, “agun lɛ bǐ” sín nǔ nɔ “ɖò hǔn mɛ” nú mɛsɛ́dó Pɔlu. (2 Kɔ. 11:28) Amɔ̌, etɛ mǐ ka sixu wà hwenu e linkpɔ́n vún bla mǐ é?\n2 Tɔ́ mǐtɔn jixwé tɔn wanyiyinɔ ɔ d’alɔ mɛsɛntɔ́ tɔn lɛ ɖò hwexónu, bɔ ɖò égbé ɔ, é nɔ bló bɔ mǐ sixu mɔ kɔ dó sà fún ɖò linkpɔ́n alǒ adohu adohu mǐtɔn gègě sí. Biblu dó wusyɛn lanmɛ nú mǐ ɖɔ: “Mi zlɔ́n nǔ e ɖò linkpɔ́n nyí nú mi wɛ lɛ bǐ sín agban ɖó jǐ tɔn, ɖó é ɖò nukún kpé dó mi wu wɛ.” (1 Pi. 5:7) Nɛ̌ a ka sixu wà mɔ̌ gbɔn lo? Mi nú mǐ ni kpɔ́n ali e nu mǐ sixu wà mɔ̌ ɖè é ɛnɛ: Gbɔn ɖɛ vívɛ́ xixo, Xó Mawu Tɔn xixa kpo tamɛ linlin d’eji kpo, gbigbɔ mímɛ́ Jehovah tɔn byɔbyɔ, kpo xomɛ ɖiɖɔ nú gbɛtɔ́ ɖejid’ewu ɖé kpo gblamɛ. Hwenu e mǐ na ɖò nǔ ɛnɛ enɛ lɛ gbéjé kpɔ́n wɛ é ɔ, kpɔ́n ɖɔ a ka sixu ɖ’ayi wlɛnwín ɖagbe e a ba bo na zán lɛ é wu à jí.\n“SƆ́ NǓ LINLIN TOWE DÓ ALƆ MƐ NÚ MAWU MAVƆMAVƆ”\n3. Nɛ̌ a ka sixu xoɖɛ bo “sɔ́ nǔ linlin towe dó alɔ mɛ nú Mawu Mavɔmavɔ” gbɔn?\n3 Afɔ nukɔntɔn e mǐ sixu ɖè é wɛ nyí ɖɔ mǐ na sɛkpɔ Jehovah gbɔn ɖɛ vívɛ́ xixo sɛ́dó è gblamɛ. Hwenu e a ɖò ninɔmɛ ɖé lɛ mɛ bɔ ye zɔ́n bɔ a sɔ́ vo ɖò hwiɖée mɛ ǎ, ado ɖò huhu we wɛ, alǒ a jɛ linkpɔ́n mɛ é ɔ, hun ayi towe nú Tɔ́ towe jixwé tɔn wanyiyinɔ ɔ. Ðɛhan wlantɔ́ Davidi savo nú Jehovah ɖɔ: “Mawu, ɖǒtó ɖɛ ce!” Enɛ gudo ɖò ɖɛhan ɖokpo ɔ mɛ ɔ, é ɖɔ: “Sɔ́ nǔ linlin towe dó alɔ mɛ nú Mawu Mavɔmavɔ; é na hɛn we ɖó te.” (Ðɛh. 55:2, 23) Enyi a wà nǔ e wu a kpé bo na dó ɖeɖɛ tagba ɖé é bǐ gudo ɔ, ɖɛ vívɛ́ xixo na wà ɖagbe hú adohu adohu jí ninɔ. Amɔ̌, nɛ̌ ɖɛxixo ka sixu d’alɔ we bɔ linkpɔ́n kpo akpɔ̀ kpo ma na vún bla we ǎ gbɔn?—Ðɛh. 94:18, 19.\n4. Hwenu e mǐ ɖò linkpɔ́n mɛ é ɔ, etɛwu ɖɛxixo ka ɖò taji?\n4 Xà Filipunu lɛ 4:6, 7. Jehovah sixu sè ɖɛ vívɛ́ magbokɔ e mǐ nɔ xò kpo ayi mǐtɔn bǐ kpo lɛ é. Gbɔn nɛ̌ é? É sixu na mǐ vivo ayi mɛ tɔn, bɔ é na ɖè wuvɛ̌ e ɖò linlin kpo ayi mǐtɔn kpo mɛ lɛ é síìn. Mɛ gègě sixu ɖekúnnu nú enɛ, ɖó nǔ e yeɖesunɔ ko mɔ kpɔ́n lɛ é wu. Ðò linkpɔ́n sín tɛnmɛ ɔ, Mawu d’alɔ ye bɔ ye mɔ fífá kpo vivo ɖaxó ɖé kpo b’ɛ hugǎn nukúnnúmɔjɛnǔmɛ gbɛtɔ́ tɔn bǐ. Nǔ sixu nyí mɔ̌ nú hwi lɔ. Mɔ̌ mɛ ɔ, “fífá Mawu tɔn” hɛn ɔ é na ɖu ɖò tagba ɖebǔ e sixu kpannukɔn we é jí. A hɛn ɔ a na ɖeji dó akpá wuvɛ̌sexámɛ tɔn Jehovah tɔn elɔ wu: “Ma ɖò nukún dó gbɛmɛ kpɔ́n wɛ ó, ɖó nyì wɛ nyí Mawu towe. Un na na akɔnkpinkpan we; un na gɔ́ alɔ nú we.”—Eza. 41:10.\nXÓ MAWU TƆN NƆ NA MƐ FÍFÁ AYI MƐ TƆN\n5. Nɛ̌ Xó Mawu Tɔn ka sixu hɛn fífá ayi mɛ tɔn wá nú mǐ gbɔn?\n5 Afɔ wegɔ e mǐ na ɖè bá mɔ fífá ayi mɛ tɔn é wɛ nyí Biblu xixa kpodo tamɛ linlin d’eji kpo. Etɛwu nǔ enɛ ka ɖò taji? Alixlɛ́mɛ Mawu tɔn e nyɔ́ zán lɛ é ɖò Biblu mɛ bo sixu d’alɔ we bɔ a na nyì alɔ nú linkpɔ́n, a na ɖè linkpɔ́n kpò, alǒ a na ɖu ɖ’eji. Ma wɔn gbeɖé ɖɔ Xó Mawu Tɔn nɔ d’alɔ mɛ bo nɔ lɛ́ fá kɔ nú mɛ ó, ɖó nùnywɛ Gbɛɖotɔ́ ɔ ɖesu tɔn wɛ ɖ’emɛ. Enyi a nɔ lin tamɛ dó linlin Mawu tɔn lɛ jí zǎn kéze, bo nɔ kpɔ́n lee a na zán alixlɛ́mɛ ɖagbe Biblu tɔn lɛ ganji gbɔn é ɔ, é na dó wusyɛn lanmɛ nú we tawun. Jehovah ɖexlɛ́ ɖɔ Xó emitɔn xixa na zɔ́n bɔ mǐ na “kpan akɔ́n bo dó gǎn” lobo na ‘ɖi xɛsi bɔ awakanmɛ na kú mǐ ǎ.’—Joz. 1:7-9.\n6. Ðagbe tɛ lɛ xógbe Jezu tɔn lɛ ka sixu wà nú we?\n6 Ðò Xó Mawu Tɔn mɛ ɔ, mǐ mɔ gbɔdónúmɛ sín xó Jezu tɔn lɛ. Xógbe tɔn lɛ kpo nùkplɔnmɛ tɔn lɛ kpo fá kɔ nú tóɖóétɔ́ lɛ tawun. Mɛ gègě ba bo na sɛkpɔ ɛ, ɖó é nɔ xò hwìhwɛ́ ayi mɛtɔn, dó wusyɛn lanmɛ nú mɛ e ma ɖó gǎn ǎ é, lobo nɔ dó gbɔ nú mɛ e awakanmɛ gbɔjɔ na é. (Xà Matie 11:28-30.) É keya nú hudo e mɛ ɖevo lɛ ɖó ɖò gbigbɔ, lee nǔ nɔ cí nú mɛ é, kpo agbaza kpo lixo lɛ é kpo wanyiyi kpo. (Mak. 6:30-32) Akpá e Jezu dó ɖɔ emi na d’alɔ mǐ é kpó ɖò te. É sixu d’alɔ hwi lɔ lee é bló gbɔn nú mɛsɛ́dó e zɔn xá ɛ lɛ é gbɔn é. É byɔ ɖɔ a ni ɖò Jezu kpá bo ɖò mimɔ ɛ wɛ cobo na ɖu lè tɔn ǎ. Jezu ko nyí Axɔsu ɖò jixwé có, é kpó ɖò wuvɛ̌ sè xá mɛ wɛ. Enɛ wu ɔ, hwenu e a na ɖò linkpɔ́n mɛ é ɔ, é sixu ‘dó alɔ we’ ɖò “hwetɔnnu.” Nugbǒ ɔ, Jezu sixu d’alɔ we bɔ a na ɖu ɖò adohuhu jí bo na ɖó nukúnɖiɖo kpo akɔnkpinkpan kpo.—Ebl. 2:17, 18; 4:16.\nJIJƆ E GBIGBƆ MAWU TƆN NƆ ZƆ́N BƆ È NƆ ÐÓ LƐ É\n7. Hwenu e a byɔ gbigbɔ mímɛ́ Mawu bɔ é na sìnkɔn tɔn we é ɔ, lè tɛ lɛ a ka na mɔ ɖ’emɛ?\n7 Jezu d’akpá ɖɔ Tɔ́ mǐtɔn jixwé tɔn ɔ kún na gɔn gbigbɔ mímɛ́ tɔn na mɛ e byɔ Ɛ lɛ é ó. (Luk. 11:10-13) Enɛ xlɛ́ nǔ titewungbe atɔngɔ e na ɖè linkpɔ́n kpò nú we é, é wɛ nyí sínsɛ́n gbigbɔ ɔ tɔn. Jijɔ ɖagbe enɛ lɛ e hlɔnhlɔn Mawu tɔn nɔ zɔ́n bɔ è nɔ ɖó lɛ é ɖè mɛ alɔkpa e Mawu nǔbǐwukpétɔ́ ɔ nyí é xlɛ́. (Xà Galatinu lɛ 5:22, 23; Kolo. 3:10) Ee a na ɖò sínsɛ́n gbigbɔ enɛ tɔn ɖetɔ́n wɛ é ɔ, kancica e ɖò hwi kpo mɛ ɖevo lɛ kpo tɛntin é na kpɔ́n te. Mɔ̌ mɛ ɔ, a na mɔ ɖɔ ninɔmɛ e sixu dɔn linkpɔ́n wá lɛ é gègě na bú. Lin tamɛ kpɔ́n dó lee sínsɛ́n gbigbɔ ɔ tɔn na d’alɔ we gbɔn é jí klewun.\n8-12. Nɛ̌ sínsɛ́n gbigbɔ mímɛ́ Mawu tɔn tɔn ka sixu d’alɔ we bɔ a na ɖu ɖò ninɔmɛ e na hɛn linkpɔ́n wá nú we lɛ é jí alǒ nyì alɔ nú ye gbɔn?\n8 “Wanyiyi, xomɛhunhun, vivo mimɔ.” Enyi a nɔ tɛnkpɔn bo nɔ wà nǔ xá mɛ ɖevo lɛ kpo sísí kpo ɔ, a na mɔ ɖɔ emi na kpéwú bo ɖu ɖò linkpɔ́n emiɖesunɔ tɔn lɛ jí. Nɛ̌ nǔ ka nɔ nyí mɔ̌ gbɔn? Hwenu e a ɖè wanyiyi nɔví nɔví tɔn, wanyiyi ɖaxó, kpo sísí kpo xlɛ́ é ɔ, a na nyì alɔ nú ninɔmɛ e sixu hɛn linkpɔ́n wá lɛ é gègě.—Hlɔ. 12:10.\n9 “Suúluɖiɖo, xomɛnyínyɔ́, ɖagbewiwa.” A na jɛhun dó fífá mɛ ninɔ xá mɛ ɖevo lɛ jí gbɔn wěɖexámɛ elɔ xwixwedó gblamɛ: “Mi nyɔ́ xomɛ dó miɖée wu, bo nɔ sɔ́ [jlǒ dó sɔ́] hwɛ kɛ miɖée.” (Efɛ. 4:32) Mɔ̌ wiwa na zɔ́n bɔ a na gbò kpò nyì ali jí nú ninɔmɛ e sixu hɛn linkpɔ́n wá lɛ é. Gɔ́ na ɔ, a hɛn ɔ, a na li za xá ninɔmɛ ɖěɖee nɔ fɔ́n ɖó mǐ nyí hwɛhutɔ́ wutu lɛ é bo ɖu ɖò ye jí.\n10 “Gbejininɔ [nùɖiɖi, nwt].” Égbé ɔ, hwɛhwɛ wɛ linkpɔ́n mǐtɔn lɛ nɔ kúnkplá akwɛ kpo nǔɖokan lɛ kpo. (Nùx. 18:11) Enɛ wu ɔ, nùɖiɖi ɖaxó ɖiɖó ɖɔ Jehovah nɔ kpé nukún dó mɛ wu kpo wanyiyi kpo na d’alɔ we bɔ a na ɖu ɖò linkpɔ́n mɔhun lɛ jí alǒ nyì alɔ nú ye. Gbɔn nɛ̌ é? A sixu nyì alɔ nú linkpɔ́n gègě gbɔn wěɖexámɛ e Mawu sɔ́ d’ayi mɛ nú Pɔlu é xwixwedó gblamɛ, é wɛ nyí ɖɔ “nǔ e ɖò mi sí ɔ ni kpé mi.” Pɔlu ɖɔ gɔ́ na ɖɔ: “Ðó Mawu ɖɔ: ‘Un na jó we dó gbeɖé ǎ; un na ɖè alɔ sín kàn towe mɛ gbeɖé ǎ. Enɛ ɔ wu wɛ mǐ hɛn ɔ, mǐ na ɖɔ kpo jiɖiɖe kpo ɖɔ Aklunɔ wɛ nyí mɛ e nɔ d’alɔ mǐ é. Un na ɖi xɛsi nú nùɖé ǎ. Etɛ mɛɖé ka sixu wà nú mì.’”—Ebl. 13:5, 6.\n11 “Fífá, mɛɖéejiɖuɖe.” Lin tamɛ dó lee jijɔ enɛ lɛ ɖiɖexlɛ́ na hɛn lè wá gbɔn é jí. Mɔ̌ mɛ ɔ, a na ɖibla nyì alɔ nú nǔ e sixu hɛn linkpɔ́n wá nú hwiɖesunɔ lɛ é wiwa, lobɔ alɔ nyinyi nú ‘akpɔmimɔ, aɖi ɖiɖó, xomɛsin, jlɛɖiɖɔ, kpo mɛnúɖiɖɔ kpo’ na hɛn lè wá nú we.—Efɛ. 4:31.\n12 É ɖò gaàn ɖɔ a na ɖó hudo mɛɖesɔhwe tɔn bo na dó sixu hwíhwɛ́ hwiɖée dó “Mawu sín alɔ hlɔnhlɔnnɔ ɔ” glɔ, lobo “zlɔ́n nǔ e ɖò linkpɔ́n nyí nú [we] wɛ lɛ bǐ sín agban ɖó jǐ tɔn.” (1 Pi. 5:6, 7) Amɔ̌, enyi a tɛnkpɔn bo zé hwiɖée hwe ɔ, a na mɔ fɛ́nú Mawu tɔn kpo alɔdo tɔn kpo. (Micée 6:8) Enyi a nɔ nɔ jlɛ̌ jí dó nǔwukpikpé agbaza towe tɔn, taglomɛ towe tɔn, kpo lee nǔ nɔ cí nú we é tɔn kpo wu ɔ, linkpɔ́n na vún bla we ǎ, ɖó a na nɔ ɖeji dó Mawu wu.\n“MA LIN . . . KPƆ́N Ó”\n13. Etɛ ɖɔ wɛ Jezu ɖè bo ɖɔ: “Ma lin . . . kpɔ́n ó”?\n13 Ðò Matie 6:34 (xà) mɛ ɔ, mǐ mɔ wěɖexámɛ Jezu tɔn elɔ e gɔ́ngɔ́n é: “Ma lin . . . kpɔ́n ó.” É ɖò mɔ̌ có, wěɖexámɛ enɛ xwixwedó sixu cí nǔ e vɛwǔ é ɖé ɖɔhun. Etɛ ɖɔ wɛ Jezu ɖè bo ɖɔ: “Ma lin . . . kpɔ́n ó”? É ɖò wɛn ɖɔ é kún nyí ɖiɖɔ wɛ é ɖè ɖɔ Mawu sɛntɔ́ ɖé kún na jɛ linkpɔ́n mɛ hweɖelɛnu ɖò gbɛzán tɔn mɛ ó ó; mǐ ko mɔ nǔ e Davidi kpo Pɔlu kpo ɖɔ dó xó enɛ wu é. Amɔ̌, Jezu ɖò alɔdo ahwanvu tɔn lɛ wɛ bonu ye na mɔ nukúnnú jɛ wu ɖɔ linkpɔ́n ee ma ɖò dandan ǎ, alǒ ee zɛ xwé wu lɛ é kún nɔ ɖeɖɛ tagba lɛ ó. Azǎn ɖokpo ɖokpo ɖó tagba tɔn lɛ, enɛ wu ɔ, Klisanwun lɛ ɖó na nɔ sɔ́ linkpɔ́n e wá yì lɛ é alǒ sɔgudo tɔn lɛ gɔ́ nú tagba e ɖò ayǐ lɛ é ǎ. Nɛ̌ a ka sixu zán wěɖexámɛ Jezu tɔn bo jó linkpɔ́n syɛnsyɛn lɛ dó gbɔn?\n14. Nɛ̌ a ka sixu ɖu ɖò linkpɔ́n nǔ e a wà wá yì lɛ é tɔn jí gbɔn?\n14 Linkpɔ́n ɖé lɛ sixu sín nǔ e mɛɖé wà wá yì lɛ é alǒ afɔ e é ɖè nyì dò wá yì lɛ é wu. Mɛ ɔ sixu nɔ dóhwɛ éɖée, ɖó nǔ e é ko wà wá yì, bɔ é tlɛ sixu ko ɖó xwè gègě é ɖé wu. Hweɖelɛnu ɔ, Axɔsu Davidi mɔ ɖɔ ‘hwɛ emitɔn lɛ kplé kaka bo yì jǐ hú emi.’ É yí gbè ɖɔ: “Wuvɛ̌ mɔ wɛ un nɔ ɖè ɖò ayi mɛ sɔmɔ̌, bo gbɔ bo nɔ ɖò azɔn wɛn wɛ.” (Ðɛh. 38:4, 5, 9, 19) Ðò ninɔmɛ enɛ mɛ ɔ, nùnywɛnú tɛ Davidi ka ɖó na wà? Etɛ é ka wà? É ɖeji dó nùblawukúnúmɛ Jehovah tɔn kpo hwɛsɔkɛ mɛ tɔn kpo wu. É ɖɔ kpo adɔgbigbo kpo ɖɔ: “Nǔ nyɔ́ nú mɛ e Mawu ɖè agɔ e é jɛ ɔ sín kɔ na é.”—Xà Ðɛhan 32:1-3, 5.\n15. (a) Etɛwu tagba e ɖò ayǐ lɛ é ma ka ɖó na nyí linkpɔ́n nú we ǎ? (b) Afɔ tɛ lɛ a ka sixu ɖè bá ɖè linkpɔ́n kpò? (Kpɔ́n gbàví “ Lee È Sixu Ðè Linkpɔ́n Kpò Gbɔn É ɖé Lɛ.”)\n15 Hweɖelɛnu ɔ, tagba e ɖò ayǐ lɛ é sixu nɔ nyí linkpɔ́n nú we. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, hwenu e Davidi wlan Ðɛhan 55gɔ́ ɔ é ɔ, é ɖi xɛsi ɖɔ è taa hu emi. (Ðɛh. 55:3-6) É ɖò mɔ̌ có, é tin bonu linkpɔ́n vɔ́da nú jiɖe e é ɖó dó Jehovah wu é ǎ. Davidi xoɖɛ vívɛ́ bo ɖɔ tagba tɔn lɛ, amɔ̌, é lɛ́vɔ mɔ nukúnnú jɛ wu ɖɔ nǔ e sɔgbe lɛ é wiwa bá ɖu ɖò nǔ e ɖò linkpɔ́n ɔ hɛn wá wɛ é jí ɖò taji. (2 Sam. 15:30-34) Kpɔ́ndéwú Davidi tɔn ni kplɔ́n nǔ we. Ma tin bonu linkpɔ́n ni vún bla we ó, é nyɔ́ wà ɔ, wà nǔ e a sixu wà bá ɖu ɖò ninɔmɛ ɔ jí lɛ é, bɔ enɛ gudo hǔn, jǒ xó ɔ bǐ dó alɔ mɛ nú Jehovah.\nLee È Sixu Ðè Linkpɔ́n Kpò Gbɔn É ɖé Lɛ\nTò nǔ e nyí nùjɔnǔ hugǎn lɛ é.\nFILIPUNU LƐ 1:10, 11, NWT\nNɔ nɔ jlɛ̌ jí ɖò nǔ e a nɔ ɖó nukún lɛ é mɛ.\nNɔ ɖè hwenu ɖó vo ayihɔngbe ayihɔngbe bo nɔ dó gbɔjɛ.\nNɔ ɖu vivǐ nùɖíɖó Jehovah tɔn lɛ tɔn.\nÐƐHAN 104:24, 25\nAlisá ni ma nɔ nɔ zɔ nú we ó.\n1 TIMƆTÉE 4:8\nNɔ d’amlɔ ganji.\n16. Nɛ̌ tinmɛ nyikɔ Mawu tɔn tɔn ka sixu hɛn nùɖiɖi towe lidǒ gbɔn?\n16 Linkpɔ́n e ma ɖò dandan ǎ lɛ é nɔ wá hwɛhwɛ, hwenu e Klisanwun ɖé nɔ ɖò adohu adohu jí dó tagba e sixu tíìn sɔgudo lɛ é wu é. Amɔ̌, é byɔ ɖɔ nǔ e a ma tuùn nǔtí d’ewu ǎ lɛ é sín linkpɔ́n ni vún bla we, alǒ a ni nɔ adohu adohu jí dó ye wu ǎ. Etɛwu? Ðó hwɛhwɛ ɔ, nǔ lɛ nɔ wá cí lee mǐ nɔ ɖi xɛsi ɖɔ ye sixu wá cí é ǎ. Gɔ́ na ɔ, ninɔmɛ ɖebǔ sixu gló Mawu e jí a sixu zlɔ́n linkpɔ́n towe lɛ bǐ sín agban ɖó é ǎ. Nyikɔ tɔn ɖesu ɔ sín tinmɛ wɛ nyí “É Nɔ Bló B’ɛ Nɔ Huzu.” (Tín. 3:14, NWT) Tinmɛ titewungbe e nyikɔ Mawu tɔn ɖó é na mǐ jiɖe ɖɔ é kpéwú bǐ mlɛ́mlɛ́ bo na bló bɔ linlin e é ɖó dó mɛsɛntɔ́ tɔn lɛ wu lɛ é na jɛnu. A hɛn ɔ, a na kudeji ɖɔ Mawu kpéwú bo na d’ajɔ gbejinɔtɔ́ tɔn lɛ lobo d’alɔ ye bɔ ye na ɖu ɖò linkpɔ́n e wá yì lɛ é, égbé tɔn lɛ, kpo sɔgudo tɔn lɛ kpo jí.\nXÓÐƆÐÓKPƆ́ NÙJƆNǓ TƆN\n17, 18. Nɛ̌ xóɖɔɖókpɔ́ ɖagbe ɖé ka sixu d’alɔ we bɔ a na ɖu ɖò linkpɔ́n jí gbɔn?\n17 Ali ɛnɛgɔ e nu a sixu ɖu ɖò linkpɔ́n jí ɖè é wɛ nyí ɖɔ a ni ɖɔ lee nǔ cí nú we lɛ é nú gbɛtɔ́ ɖejid’ewu ɖé, gbɔn xóɖɔɖókpɔ́ ɖagbe ɖé gblamɛ. Mɛ e a wlí alɔ xá é, xɔ́ntɔn vívɛ́ ɖé, alǒ mɛxo agun tɔn ɖé sixu kpéwú bo d’alɔ we bɔ a na sɔ́ linkpɔ́n towe lɛ ɖó tɛn yetɔn mɛ. “Linkpɔ́n ɖò ayi mɛ nú mɛ ɔ, kanmɛ nɔ gbɔjɔ mɛ; è ka ɖɔ xó ɖagbe nú mɛ ɔ, wǔ nɔ yá mɛ.” (Nùx. 12:25) Xó ɖɔ ɖó kpɔ́ dó nùjɔnǔ mɛ sixu d’alɔ we bɔ a na mɔ nukúnnú jɛ nǔ e ɖò linkpɔ́n nyí nú we wɛ lɛ é mɛ lobo ɖu ɖò ye jí. Biblu ɖɔ nú mǐ ɖɔ: “È lɛ́n nùɖé bo na wà bo ma ɖó te nú mɛɖé ǎ ɔ, é nɔ yì ta ǎ; mɛ gègě ka ɖè wě d’ewu xá mɛ ɔ, è nɔ mɔ nu tɔn.”—Nùx. 15:22.\n18 Jehovah nɔ lɛ́vɔ d’alɔ Klisanwun lɛ bɔ ye nɔ ɖu ɖò linkpɔ́n lɛ jí, gbɔn kplé agun tɔn e è nɔ bló ɖò aklunɔzán gbla ɖokpo ɖokpo mɛ lɛ é gblamɛ. Ðò kplé lɛ jí ɔ, a sixu dó gbɛ̌ xá nùɖitɔ́ hàtɔ́ ɖěɖee nǔ towe nɔ ɖu ayi mɛ na, bɔ ye ɖò gbesisɔmɛ bo na na kanmɛsyɛn yeɖée lɛ é. (Ebl. 10:24, 25) ‘Akɔnkpinkpan nina mɛɖée’ mɔhun na d’alɔ we bɔ a na lɛ́ mɔ hlɔnhlɔn ɖò gbigbɔ lixo, bɔ linkpɔ́n towe lɛ jí ɖuɖu ɖè na bɔwǔ nú we.—Hlɔ. 1:12.\nKANCICA E A ÐÓ XÁ MAWU É WƐ NYÍ HLƆNHLƆN TOWE ÐAXÓ BǏ Ɔ\n19. Etɛwu a ka sixu ɖeji ɖɔ kancica e a ɖó xá Mawu é na dó wusyɛn lanmɛ nú we?\n19 Kpɔ́n lee mɛxo agun tɔn e nɔ nɔ Canada é ɖé mɔ nukúnnú jɛ wu ɖɔ é ɖò taji ɖɔ emi ni zlɔ́n linkpɔ́n emitɔn lɛ sín agban ɖó Jehovah jí gbɔn é. Azɔ̌ e nɔ byɔ nǔ gègě ɖò mɛ sí é ɖé wɛ é nɔ wà, é wɛ nyí mɛ̌sizɔ́, bɔ é ka ɖó na lɛ́ li za xá linkpɔ́nzɔn ɖé. Nɛ̌ nɔví enɛ ɔ ka ɖu ɖ’eji gbɔn? É tinmɛ ɖɔ: “Ðò taji bǐ ɔ, un mɔ ɖɔ gǎndido bá hɛn kancica e ɖò nyì kpo Jehovah kpo tɛntin é syɛn d’eji na mì hlɔnhlɔn ɖaxó bǐ ɔ bɔ un ɖu ɖò wuvɛ̌ ayi mɛ tɔn lɛ jí. Alɔdo xɔ́ntɔn jɔ xɔ́ntɔn lɛ kpo nɔví Klisanwun lɛ kpo tɔn ɖò taji ɖò adǎngbomɛ lɛ hwenu. Un nɔ ɖɔ xomɛ nú asì ce dó lee nǔ nɔ cí nú mì lɛ é wu. Mɛxo agun tɔn hàtɔ́ ce lɛ kpo nukúnkpénuwutɔ́ lɛdo tɔn mǐtɔn kpo d’alɔ mì tawun, bɔ un sɔ́ linkpɔ́n ce lɛ ɖó tɛn yetɔn mɛ. Un lɛ́vɔ yì dotóoxwé, ɖyɔ lee un nɔ zán hwenu ce lɛ gbɔn é, lobo ɖè hwenu ɖó vo bá gbɔjɛ bo ɖè ayi ɖ’ayǐ. Kpɛɖé kpɛɖé ɔ, nǔ lɛ jɛ kpikpa mì jí. Enyi un ma kpé ɖě wu ǎ ɔ, un nɔ jó dó alɔ mɛ nú Jehovah.”\n20. (a) Nɛ̌ mǐ ka sixu zlɔ́n linkpɔ́n mǐtɔn lɛ sín agban ɖó Mawu jí gbɔn? (b) Etɛ jí mǐ ka na ɖɔ xó dó ɖò xota e bɔ d’ewu é mɛ?\n20 Bo na dó sɛ̀ sìn xwè na ɔ, mǐ mɔ ɖɔ é ɖò taji ɖɔ mǐ ni zlɔ́n linkpɔ́n mǐtɔn lɛ sín agban ɖó Mawu jí, gbɔn ɖɛ vívɛ́ xixo kpo Xó tɔn xixa bo lin tamɛ d’eji kpo gblamɛ. Mǐ lɛ́vɔ mɔ ɖɔ é ɖò taji ɖɔ mǐ ni tɛnkpɔn bo ɖó sínsɛ́n e gbigbɔ tɔn nɔ zɔ́n bɔ è nɔ ɖó é, ɖɔ lee nǔ cí nú mǐ lɛ é nú gbɛtɔ́ ɖejid’ewu ɖé, lobo mɔ hlɔnhlɔn gbɔn gbɛ̌dido Klisanwun tɔn e nɔ hɛn mɛ lidǒ lɛ é gblamɛ. Xota e na bɔ d’ewu é na ɖɔ xó dó lee Jehovah nɔ lɛ́ d’alɔ mǐ, gbɔn akpá e é dó bo na na ajɔ mǐ é gblamɛ gbɔn é.—Ebl. 11:6.\nTAN GBƐZÁN TƆN Un Sɔ́ Nyɛɖée Dó Bló “Nǔ Bǐ nú Mɛ Bǐ”\nÈ Tún Kàn nú Mi Gbɔn Fɛ́nú Gblamɛ\nAyi Sísɔ́ Ðó Gbigbɔ ɔ Jí Nɔ Na Gbɛ̀ kpo Fífá kpo Mɛ\nJehovah Nɔ Na Ajɔ Mɛ E Nɔ Ba ɛ Nugbǒ Nugbǒ lɛ É\nXomɛfífá: Ali Nùnywɛ Tɔn\nAlɔdlɛndonǔ Atɔxwɛ 2016 T ɔn Sín Xota lɛ Tɔn\nText Alɔ e jí è sixu yí nǔ e ɖò wema jí lɛ é ɖó lɛ é ATƆXWƐ: NǓKPLƆNKPLƆN TƆN Décembre 2016\nATƆXWƐ: NǓKPLƆNKPLƆN TƆN Décembre 2016


Un Ðó Na Jó Azɔ̌mɛ Dó Wɛ À? | Nǔ E Mɛ Winnyawinnya lɛ Nɔ Kanbyɔ lɛ É\nGBÈ E MƐ A SIXU XÀ DÓ É Afrikaans Albanie-Gbè Amharique-Gbè Arabe-Gbè Arabe-Gbè (Liban Tɔn) Arménie-Gbè Azerbaïjan-Gbè Bassa (Cameroun) Bichlamar Cap-Vert gbè Catalogne-Gbè Cebuano Chine-Gbè (Cantonais) Chine-Gbè (Dòdó Ɔ) Chine-Gbè (Ee Bɔkun É) Chinese Cantonese (Simplified) Chitonga Chitonga (Malawi Tɔn) Chitumbuka Chiyao Corée-Gbè Créole Haïti Tɔn Créole Seychelles Tɔn Croatie-Gbè Danemark-Gbè Eblegbe Espagne-Gbè Estonie-Gbè Fidji-Gbè Finlande-Gbè Flansegbe Fɔngbe Géorgie-Gbè Glɛkigbe Glɛnsigbe Haoussa Hiligaynon Hongrie-Gbè Iban Iloko Indonésie-Gbè Isoko Italie-Gbè Janmagbe Japon-Gbè Javan-Gbè Kannada Kazakh Kinyarwanda Kirghistan-Gbè Kurde Kurmanji (Caucase) Kurde Kurmanji (Cyrillique) Kwanyama Lingala Lituanie-Gbè Madagascar-Gbè Malay Malayalam Myanmar-Gbè Ndébélé (Zimbabwe) Norvège-Gbè Ossétie-Gbè Ouzbékistan-Gbè Ouzbékistan-Gbè (Romain) Pangasinan Pays-Bas-Gbè Persan Pologne-Gbè Portugal-Gbè Portugal-Gbè (Portugal) Roumanie-Gbè Russie-Gbè Serbie-Gbè Serbie-Gbè (Romain) Shona Sinhala Slovaquie-Gbè Slovénie-Gbè Suède-Gbè Swahili-Gbè Swahili-Gbè (Rép. dém. du Congo) Tagalog Tarascan Tatar Tchèque-Gbè Thaï Tokunɔgbe Espagne Tɔn Tokunɔgbe Italie Tɔn Tokunɔgbe Russie Tɔn Turkménistan-Gbè Turquie-Gbè Twi Ukraine-Gbè Valencian Vietnam-Gbè Îles Féroé-Gbè\n“Un gbɛ́ wǎn nú wemaxɔmɛ.” Enyi mɔ̌ wɛ nǔ nɔ cí nú we ɔ, a sixu ko ɖò biba wɛ bo na gbɛ́ azɔ̌mɛ. Xóta elɔ na ɖè wě e nyɔ́ hugǎn é ɖé lɛ xá we.\nNǔ e wu mɛɖé lɛ nɔ jó azɔ̌mɛ dó é\nLin tamɛ dó nǔ e é na wá jì lɛ é jí\nWlɛnwín e nyɔ́ hugǎn é ɖé\nHwɛjijɔ e wu é nɔ sín ɖò kpaa mɛ bɔ nǔkplɔnmɛtɔ́ lɛ ɖɔ é ɖé lɛ ɖíe:\nTagba wemaxɔmɛ tɔn lɛ. ‘Un ɖò gǎn dó wɛ có, dò yì wɛ jɛn kɛ́n ce lɛ ɖè.’\nAzɔ̌mɛ cikɔ. ‘Un tuùn nǔ bǔ e wema kplɔnkplɔn na hɛn wá nú mì é ǎ.’\nAkwɛ má mɔ. ‘Un ɖó na xò jokó dó d’alɔ mɛ ce lɛ.’\nBiblu ɖɔ: “Mɛ e ayi tɔn . . . ɖò te ɔ nɔ lin tamɛ cobo nɔ wà nǔ.” (Nǔnywɛxó 14:15) Nǔkplɔnmɛ tɛ ka ɖò finɛ? Nú a ɖò linlin wɛ bo na jó azɔ̌mɛ dó hǔn, lin tamɛ dó nǔ e é na wá jì lɛ é jí ganji.\nKanbyɔ hwiɖée ɖɔ:\n‘Nú un jó azɔ̌mɛ dó ɔ, é ka na bɔwǔ nú mì bɔ un na mɔ azɔ̌ ɖagbe ɖé ɖò nukɔnmɛ à?’\n“Lin tamɛ dó gbè e gbè a ɖó na mɔ azɔ̌ ɖé bo na dó sixu kpé nukún dó xwédo towe wu é jí. Enyi azɔ̌gán lɛ gegě byɔ kúnnuɖewema gudo tɔn wemaxɔmɛ linsinmɛ tɔn tɔn vɔ́vɔ́ ɔ, nɛ̌ a ka na wà nǔ gbɔn?”—Julia.\n‘Nú un jó azɔ̌mɛ dó ɔ, é ka na bɔwǔ nú mì bɔ un na ɖí xwi xá wuvɛ̌ lɛ ɖò sɔgudo à?’\n“Wemaxɔmɛ nɔ sɔnǔ nú gbɛzán mɛtɔn. Ðò nukɔnmɛ ɔ, mɛ e è na xò gò lɛ é, mɛtɛnkpɔn e nɔ wá xwetɔ́n lɛ é kpo azɔ̌ e è na wà é kpo na cí ɖěɖee mɛ è ko gbɔn dín ɖò wemaxɔmɛ lɛ é ɖɔhun.”—Daniel.\n‘Nú un jó azɔ̌mɛ dó ɔ, un ka na ɖó nǔwukpíkpé ɖěɖee sín hudo un na ɖó hwenu e un na nyí mɛxo é à?’\n“Nǔ e kplɔ́n wɛ a ɖè ɖò wemaxɔmɛ lɛ é sixu nɔ ma hwɛ́n nǔɖe nú we dìn, amɔ̌, hwenu e a na wá ɖó xwè 23, bo na ɖò lee a na zán akwɛ towe gbɔn é sín tuto bló wɛ é ɔ, a sixu lin nǔ lěhun ɖ’ayi mɛ, ‘É víví nú mì tawun ɖɔ un ɖ’ayi te ɖò nǔlinlɛn hwenu ɖò wemaxɔmɛ.’”—Anna.\nNɔ ba alɔdó. Biblu ɖɔ: “Mɛ e na ɖè wě dó tò wu lɛ sukpɔ́ ɔ, tò nɔ nɔte.” (Nǔnywɛxó 11:14) Enyi kɛ́n towe lɛ fɔ́n bo ɖò dò yì wɛ hǔn, ba alɔdó mɛjitɔ́ towe lɛ tɔn, mɛ̌si ɖé tɔn, wěɖexámɛtɔ́ alixlɛ́mɛtɔ́ ɖé tɔn, alǒ mɛxo ɖevo e wu a ɖeji dó é ɖé tɔn bo na mɔ wěɖexámɛ lɛ dó lee nǔ lɛ na kpɔ́n te gbɔn é wu.\n“Nú nǔ ɔ ma sɔ́ ɖò kpikpa we wɛ ǎ hǔn, ɖɔ nú mɛ̌si towe. Hweɖelɛnu ɔ, a sixu lin ɖɔ mɛ̌si ɔ wu wɛ é sín, amɔ̌, hwɛhwɛ ɔ, alɔdó biba kpowun sixu zɔ́n bɔ ninɔmɛ ɔ na kpɔ́n te.”—Edward.\nNɔ kpɔ́n nǔ sɛ́dó nukɔn. Biblu ɖɔ: “Hwenu e è fó nǔɖe dó ɔ, é nyɔ́ hú hwenu e è bɛ́ é.” (Nǔnywɛtɔ́xó 7:8) Nú a fó wemaxɔmɛ ɔ, a na ɖó jijɔ kpo nǔwukpíkpé kpo gegě, bɔ ye na lɛ́ zɛ nǔ ɖěɖee a ko kplɔ́n ɖò wemaxɔmɛ lɛ é wu.\n“Hwenu e a na wá nyí mɛxo é ɔ, é sixu nɔ ma byɔ ɖɔ a ni kplɔ́n nǔ bá dó yì tɛnkpɔn lɛ, amɔ̌, lee a kplɔ́n bo nɔ ɖí xwi xá linkpɔ́n lɛ ɖò wemaxɔmɛ gbɔn é na zɔ́n bɔ a na ɖò gbesisɔmɛ bo na ɖí xwi xá tagba e na wá xwetɔ́n lɛ é.”—Vera.\nWemaxɔmɛ jijodó cí akló ɖé mɛ gigosin jɛ nukɔn nú akló ɔ sín gingán ɖɔhun; é na wá vɛ́ nú we ɖɔ a kún nɔ mɛ yì fó ó!\nGbějé ali ɖevo e hun nú we lɛ é kpɔ́n. Biblu ɖɔ: “Mɛ e . . . nɔ zɔn nǔ jí bo nɔ bló ɔ, nɔ byɔ ya mɛ.” (Nǔnywɛxó 21:5) Ma zɔn kplakpla jí bo wá gbeta ɔ kɔn ɖɔ azɔ̌mɛ gbigbɛ́ wɛ nyí wlɛnwín ɖokpo géé e a ɖó é ó. A sixu zán wlɛnwín wema kpinkplɔn gbɔn Ɛntɛnɛti jí tɔn dó fó wema kplɔnkplɔn towe.\n“Wemaxɔmɛ nɔ kplɔ́n mɛ bonu è na wà azɔ̌ syɛnsyɛn, ɖeɖɛ tagba lɛ, bo lɛ́ wà nǔ ɖó kpɔ́ xá mɛ ɖevo lɛ. Lè lɛ nɔ nɔ ayǐ sɔyi. É nyɔ́ tawun ɖɔ è ni dó gǎn bo fó wemaxɔmɛ.”—Benjamin.\nNǔ taji ɔ: Nú a fó wemaxɔmɛ ɔ, a na kplɔ́n nǔ gegě bɔ ye na d’alɔ we ɖò gbɛzán towe mɛ hwenu e a na nyí mɛxo é.\n“Hwenu e a na ɖò azɔ̌ ba wɛ é ɔ, azɔ̌gán lɛ na ɖibla yawǔ kpɔ́n jɛ towe jí, enyi a ɖó kúnnuɖewema ɔ nɛ. Dǐn e a dín nú tɛnkpɔn ɔ é xlɛ́ ɖɔ a kánɖeji bá fó nǔ e a bɛ́ é. Azɔ̌mɛ gbigbɛ́ wɛ nyí gbeta ɖagbe hugǎn ɔ ǎ.”—Annabelle.\n“É sixu vɛwǔ bɔ è na kpò ɖò wemaxɔmɛ yì wɛ, jijodó tɔn ka sixu bɔwǔ hugǎn. Amɔ̌, ninɔmɛ e nɔ ɖó linkpɔ́n nú mɛ lɛ é na nɔ wá xwetɔ́n tɛgbɛ, bɔ a na nɔ ba na ɖu ɖò ye jí. Wemaxɔmɛ nɔ sɔnǔ nú mɛ nú hwenu e è na wá nyí mɛxo é.”—Cole.\n“Hwenu e a na wá nyí mɛxo é ɔ, é sixu nɔ ma byɔ ɖɔ a ni tuùn lee a na ɖeɖɛ nǔlinlɛn sín azɔ̌ e gɛ́dɛ́ é ɖé gbɔn é. Amɔ̌, é na byɔ ɖɔ a ni nɔ zán hwenu towe ganji, nɔ wà nǔ dó ganmɛ jí, bo tlɛ lɛ́ byɔ ɖɔ a ni kplɔ́n bo nɔ fɔ́n zǎn. Wemaxɔmɛ yiyi sixu d’alɔ we bɔ a na sɔnǔ nú nǔwukpíkpé enɛ lɛ.”—Brynn.\nVɔ̌gbɔnji: Un ɖó na jó azɔ̌mɛ dó wɛ à?\nLin tamɛ dó nǔ e é na wá jì lɛ é jí. Lin tamɛ dó nǔ e azɔ̌mɛ jijodó na wà dó azɔ̌ e a na wá mɔ é kpo nǔ e gbé nya wɛ a ɖè ɖò wema kplɔnkplɔn linu lɛ é kpo wu é jí. Lɛ̌ lin tamɛ dó nǔ e é na wà dó nǔwukpíkpé e a ɖó bo na nɔ dɛ ɖò wuvɛ̌ lɛ nu é wu é jí.\nNɔ ba alɔdó. Enyi kɛ́n towe lɛ fɔ́n bo ɖò dò yì wɛ hǔn, ba alɔdó mɛjitɔ́ towe lɛ tɔn, mɛ̌si ɖé tɔn, wěɖexámɛtɔ́ alixlɛ́mɛtɔ́ ɖé tɔn, alǒ mɛxo ɖevo e wu a ɖeji dó é ɖé tɔn.\nNɔ kpɔ́n nǔ sɛ́dó nukɔn. Lè e ɖò wemaxɔmɛ yiyi mɛ lɛ é zɛ nǔ ɖěɖee è nɔ kplɔ́n ɖò dɔ̌n lɛ é wu. Wemaxɔmɛ yiyi nɔ lɛ́ d’alɔ mɛ bɔ è nɔ kplɔ́n lee è na kplɔ́n nǔ, nɔ ganmɛ jí, bo lɛ́ wà azɔ̌ mɛtɔn lɛ ganji gbɔn é.\nGbějé ali ɖevo e hun nú we lɛ é kpɔ́n. Enyi ninɔmɛ towe lɛ byɔ ɖɔ a na jó azɔ̌mɛ dó jɛn wɛ hǔn, gbějé ali ɖevo e hun nú we lɛ é kpɔ́n, ɖi wema kplɔnkplɔn gbɔn Ɛntɛnɛti jí.\nCobonu a na jó gbè ɔ, kpɔ́n nǔ e a sixu wà bo na w’azɔ̌ ganji ɖò azɔ̌mɛ lɛ é ayizɛ́n.\nSɛ́dó Mɛɖé Sɛ́dó Mɛɖé Un Ðó Na Jó Azɔ̌mɛ Dó Wɛ À?\nijwyp xota 102