“Mi xɔ akwɛ hú gboli gègě.”—MATIE 10:31\nCɛju 60 nukɔntɔn ɖěɖee nɔ bɔ dó vǐ ɖé sín jiji wu é nɔ nyí hwenu huzuhuzu taji tɔn ɖé ɖò vǐ ɔ sín gbɛzán mɛ. Etɛwu? Ðó yǐ e vǐnɔ lɛ nɔ yí vǐ yetɔn kpɛ́nnyɛ́kpɛ́nnyɛ́ lɛ ɖ’akɔ́nnú ɖò ninɔmɛ syɛnsyɛn enɛ mɛ é nɔ zɔ́n bɔ vǐ lɛ nɔ yawu sù. *\nEtɛ ka nɔ sísɛ́ nɔ ɖé b’ɛ nɔ kpé nukún dó vǐ tɔn kpɛ́nnyɛ́kpɛ́nnyɛ́ ɔ wu kpo wanyiyi kpo gbɔn mɔ̌? Dotóogán Jeannette Crenshaw tinmɛ ɖò The Journal of Perinatal Education mɛ ɖɔ enyi sìn e nɔ nɔ lanmɛ bo nɔ nyí oxytocine é yì jǐ ɖó bǎ ɖé mɛ ɔ, é “nɔ zɔ́n bɔ lee nǔ nɔ cí nú nɔ ɖé é nɔ lɛ́ jɛji hwenu e é jì vǐ gudo, bo ɖò alɔ ɖó wutu tɔn wɛ, ɖò kpinkpɔn ɛ wɛ bo lɛ́ ɖò anɔ̌ dó n’i wɛ é.” Sìn ɖevo e nɔ lɛ́ tɔ́n gan enɛ mɛ é nɔ “zɔ́n bɔ nɔ ɖé nɔ ɖɔ xó xá vǐ tɔn kpɛ́nnyɛ́kpɛ́nnyɛ́ ɔ” bo nɔ lɛ́ hɛn kancica e ɖò é kpo vǐ tɔn kpo tɛntin é lidǒ. Etɛwu enɛ ka ɖò taji?\nJehovah * Mawu Gbɛɖotɔ́ wanyiyinɔ mǐtɔn wɛ sɔnǔ nú kancica syɛnsyɛn e nɔ nɔ vǐnɔ ɖé kpo vǐ tɔn kpo tɛntin é. Axɔsu Davidi ɖɔ ɖɔ Mawu wɛ nyí tɔn bɔ ‘nɔ emitɔn jì emi’ bo bló bɔ emi nɔ vo ɖò nɔ emitɔn sín awa lɛ mɛ. É xoɖɛ ɖɔ: “È sɔ́ mì dó alɔ mɛ nú we; hwenu e è jì mì é ɖokpoo wɛ a nyí Mawu ce.”—Ðɛhan 22:10, 11.\nLIN TAMƐ D’EJI: Enyi Mawu sɔnǔ nú tuto gɛ́dɛ́ gɛ́dɛ́ mɔhun ɖé, bo na dó mɔ nǔ jɛ wu ɖɔ vǐnɔ e nyí gbɛtɔ́ ɖé é na kpé nukún dó vǐ tɔn wu bo lɛ́ sú vǐ ɔ sín hudo lɛ sín dò ɔ, é sɔgbe ɖɔ Mawu ɖesunɔ na ɖó ayi mǐ mɛ e nyí “vǐ” tɔn lɛ é wu à cé?—Mɛsɛ́dó 17:29.\nNǓ E BIBLU KPLƆ́N MǏ DÓ LEE MAWU NƆ KPÉ NUKÚN DÓ MǏ WU GANJI GBƆN É WU É\nJezu Klisu e tuùn Gbɛɖotɔ́ ɔ hugǎn mɛ ɖevo ɖebǔ é kplɔ́n mɛ ɖɔ: “Gboli ɖò akwɛ ɖé jí ǎ; é ka ɖò mɔ̌ có, ɖokpo yetɔn ka nɔ kú Mawu Tɔ́ mitɔn sín jlǒ mɛvo ǎ [alǒ bonu Tɔ́ mitɔn nɔ gɔn tuùntuùn ǎ]. Midɛɛ lɛ ɔ, ɖa e ɖò ta nú mi ɔ ɖesu ɔ, Mawu tuùn nabi e é nyí é. Hǔn, mi bo ma ɖi xɛsi ó, ɖó mi xɔ akwɛ hú gboli gègě.”—Matie 10:29-31.\nMǐ mɛ kpɛɖé jɛn nɔ ɖ’ayi xɛ kpɛví kpɛví e mǐ nɔ mɔ lɛ é ɖokpo ɖokpo wu, kaka bɔ è na lɛ́ wá ɖɔ hwenu e ‘ɖokpo ɖò ye mɛ kú dó é tɔn.’ Amɔ̌, Tɔ́ mǐtɔn jixwé tɔn nɔ ɖó kɛ́n ye mɛ ɖokpo ɖokpo jí! Nú è na bo xò xɛ gègě kplé ɔ, ye xɔ akwɛ ɖò nukún tɔn mɛ gbeɖé sɔ gbɛtɔ́ ɖokpo ǎ. Enɛ wu ɔ, nùkplɔnmɛ ɔ ɖò wɛn, é wɛ nyí ɖɔ a ɖó na “ɖi xɛsi” ɖɔ Mawu kún nɔ ɖó kɛ́n emi jí ó ǎ. É nyɔ́ wà ɔ, nǔ towe nɔ ɖu ayi mɛ n’i ɖesu!\nMawu nɔ lin ganjininɔ mǐtɔn kpɔ́n tawun, bo nɔ kpé nukún dó mǐ wu kpo wanyiyi kpo\n“Mawu Mavɔmavɔ sín nukún mɔ nǔ jɛ fí bǐ; é nɔ ɖò mɛdídá kpo mɛ ɖagbe kpo kpɔ́n wɛ.”—NÙNYWƐXÓ 15:3.\n“Mawu Mavɔmavɔ sín nukún nɔ nɔ mɛ e nɔ wà nǔ jlɔjlɔ lɛ jí. Tó tɔn ɖò te, bo nɔ sè xó e ye na sú é.”—ÐƐHAN 34:16.\n“Un na hun xomɛ bo j’awǎ ɖó xomɛnyínyɔ́ towe wu, ɖó a mɔ ya e jì wɛ un ɖè é, a tuùn adǎn e ɖò gbigbo mì wɛ é.”—ÐƐHAN 31:8.\n“UN LIN ÐƆ JEHOVAH KÚN YÍ WǍN NÚ MÌ Ó”\nEnyi mǐ tuùn ɖɔ Mawu nɔ ɖó ayi ganjininɔ mǐtɔn wu bo nɔ lɛ́ kpé nukún dó mǐ wu kpo wanyiyi kpo ɔ, é ka sixu huzu nùɖé ɖò gbɛzán mǐtɔn mɛ à? É ɖò wɛn tawun ɖɔ nǔ na nyí mɔ̌, lee Hannah * e nɔ nɔ Angleterre é tinmɛ gbɔn é:\n“Azɔn gègě wɛ un lin ɖɔ Jehovah kún yí wǎn nú mì ó, bo kún nɔ lɛ́ na sìnkɔn nú ɖɛ ce lɛ ó. Un ɖɔ ɖɔ ɖó nùɖiɖi hwedo mì wutu wɛ zɔ́n. Un lin ɖɔ tó dɔn nú mì wɛ è ɖè, alǒ è wɔn ya nú mì ɖó un hwɛ́n nùɖé ǎ wutu. Un lin ɖɔ Mawu kún nɔ kpé nukún dó wǔ ce ó.”\nÉ ɖò mɔ có, Hannah sɔ́ nɔ xò nǔ kpɔ́n ɖɔ Jehovah nɔ ɖó ayi emi wu alǒ yí wǎn nú emi à jí ǎ. Etɛ ka zɔ́n bɔ é huzu linlin? É tinmɛ ɖɔ “kpɛɖé kpɛɖé wɛ huzuhuzu lɛ bɛ́. Un flín xóɖiɖɔ Biblu tɔn e un sè xwè gègě ɖíe, bɔ é ɖɔ xó dó vɔsisa gbɛxɔnumɛ tɔn Jezu tɔn jí é ɖé, b’ɛ byɔ ayi ce mɛ tawun, é na jiɖe mì ɖɔ Jehovah yí wǎn nú mì. Bɔ hwenu e un nɔ mɔ sìnkɔn nú ɖɛ ce lɛ é ɔ, ɖasin nɔ wá yì dó mì hwɛhwɛ, ɖó un wá mɔ nǔ jɛ wu bǐ ɖɔ Jehovah yí wǎn nú mì. Gɔ́ na ɔ, Biblu kplɔnkplɔn kpo kplé Klisanwun tɔn lɛ kpo yiyi zɔ́n bɔ un kplɔ́n nǔ gègě dó Jehovah wu, mɛ alɔkpa e é nyí é kpo ali e nu nǔ mǐtɔn nɔ ɖu ayi mɛ n’i ɖè lɛ é kpo. Un wá mɔ nǔ jɛ wu vaàn dìn ɖɔ Jehovah nɔ d’alɔ mǐ mɛ bǐ bo lɛ́ yí wǎn nú mǐ, lobo ɖò gbesisɔmɛ bo na kpé nukún dó mǐ mɛ ɖokpo ɖokpo wu.”\nNǔ e Hannah ɖɔ é dó wusyɛn lanmɛ nú mɛ. Amɔ̌, nɛ̌ a ka sixu kudeji ɖɔ Mawu mɔ nǔ jɛ lee nǔ nɔ cí nú we é mɛ bo nɔ flín we gbɔn? Xota e bɔ d’ewu é na gbajɛ̌mɛ nú nùkanbyɔ enɛ.\n^ akpá. 3 É sixu vɛwǔ nú vǐnɔ ɖé lɛ bɔ ye na vɛ́ kpo vǐ yetɔn lɛ kpo ɖò vǐjiji gudo, ɖó wuvɛ̌ e ye sè ɖò ajidonu gudo é wutu. É ɖò mɔ̌ có, ye ɖó na lin ɖɔ hwɛ emitɔn wɛ ǎ. Sɔgbe xá L’institut américain de la santé mentale ɔ, wuvɛ̌ e vǐnɔ ɖé nɔ sè ɖò vǐjiji gudo é nɔ “ɖibla sín hlɔnhlɔn e é sà ɖò ajidonu é kpo lee nǔ cí n’i é kpo wu . . . é nyí é gbɔ nùɖé wà wu wɛ ǎ.” Nú a jló na lɛ́ mɔ nukúnnú jɛ nǔ ɖevo lɛ mɛ dó xota ɔ jí hǔn, kpɔ́n xota “Comprendre la dépression postnatale” ɖò Réveillez-vous! 8 juin 2003 tɔn mɛ.\n^ akpá. 5 Jehovah wɛ Mawu nɔ nyí bɔ Biblu ɖexlɛ́.—Ðɛhan 83:18, nwt.\n^ akpá. 15 È ɖyɔ nyikɔ ɖé lɛ ɖò xota ɖebɔdoɖewu elɔ lɛ mɛ.\nNùnina Mawu Tɔn E Hugǎn Bǐ É: Etɛwu É ka Xɔ Akwɛ Sɔmɔ̌?\nEtɛ lɛ ka zɔ́n bɔ nùnina ɖě nɔ akwɛ hú ɖě? Tamɛ linlin dó nǔ enɛ lɛ jí na d’alɔ mǐ bɔ lee gbɛxixɔ ɔ sù nukún mǐtɔn mɛ gbɔn é na lɛ́ gɔ́ngɔ́n d’eji.


Wemaxɔmɛ lɛ Nɔ Kplɔ́n Sinsɛnzɔ́watɔ́ lɛ Bɔ Ye Nɔ Jla Wɛn ɔ, Bo Nɔ Kplɔ́n Nǔ Mɛ Jezu Ðɔhun | Axɔsuɖuto Mawu Tɔn\nLee wemaxɔmɛ yɛhwexɔsuɖuto ɔ tɔn lɛ sɔnǔ nú sinsɛnzɔ́watɔ́ Axɔsuɖuto ɔ tɔn lɛ bɔ ye wà azɔ̌ ɖěɖee è sɔ́ d’alɔ mɛ nú ye lɛ é gbɔn é\n1-3. Nɛ̌ Jezu ka vlɔ́n kàn nú wɛnɖagbejijlazɔ́ ɔ gbɔn? Nùkanbyɔ tɛ lɛ enɛ ka fɔ́n nyite?\nJEZU ɖɔ Mawuxó gbɔn Galilée gbé ɔ jí nú xwè wè. (Xà Matie 9:35-38.) É gbɔn toxo kpo gletoxo gègě kpo mɛ, bo kplɔ́n nǔ mɛ ɖò kplɔ́ngbasá lɛ bo lɛ́ jla wɛnɖagbe Axɔsuɖuto ɔ tɔn. É ɖò wɛnɖagbe jla gbɔn fí ɖebǔ wɛ ɔ, gbɛtɔ́ lɛ nɔ nyì ahwan wá gɔ́n tɔn. Jezu ɖó ayi wu ɖɔ “nǔkún ɖò kpɔ́ gégé ɖò gle mɛ,” bɔ è ɖó nǔkún-yatɔ́ gègě sín hudo.\n2 Jezu bló tuto bonu è na vlɔ́n kàn nú wɛnɖagbejijlazɔ́ ɔ. Gbɔn nɛ̌ é? É sɛ́ mɛsɛ́dó tɔn 12 lɛ dó “nú ye na yì jla axɔsuɖuɖu Mawu tɔn sín xó.” (Luk. 9:1, 2) Mɛsɛ́dó lɛ sixu ko kàn nǔ byɔ dó lee ye na wà azɔ̌ enɛ gbɔn é wu. Cobonu Jezu na sɛ́ ye dó ɔ, é bló nǔ e Tɔ́ tɔn jixwé tɔn ɔ bló n’i é nú ye kpo wanyiyi kpo, é wɛ nyí ɖɔ é kplɔ́n azɔ̌ ye.\n3 Nùkanbyɔ ɖé lɛ ɖíe lo: Azɔ̌ tɛ Jezu sín Tɔ́ ka kplɔ́n ɛ? Azɔ̌ tɛ Jezu ka kplɔ́n mɛsɛ́dó tɔn lɛ? Bɔ égbé ka lo, Axɔsu Mɛsiya ɔ ka ko kplɔ́n azɔ̌ ahwanvu tɔn lɛ bonu ye na kpé sinsɛnzɔ́ yetɔn wu bo wà à? Enyi mɔ̌ ɔ, nɛ̌ é ka wà mɔ̌ gbɔn?\n“Nǔ E Tɔ́ ɔ Kplɔ́n Mì ɔ Kɛɖɛ Wɛ Un Nɔ Ðɔ”\n4. Hwetɛnu Tɔ́ Jezu tɔn ka kplɔ́n azɔ̌ ɛ? Ðò fitɛ?\n4 Jezu ɖɔ céɖécéɖé ɖɔ Tɔ́ emitɔn wɛ kplɔ́n azɔ̌ emi. Ðò sinsɛnzɔ́ tɔn sín hwenu ɔ, é ɖɔ: “Nǔ e Tɔ́ ɔ kplɔ́n mì ɔ kɛɖɛ wɛ un nɔ ɖɔ.” (Jaan 8:28) Hwetɛnu è ka kplɔ́n azɔ̌ Jezu? Ðò fitɛ? É ɖò wɛn ɖɔ ee Mawu dá nukɔngbeví tɔn gudo tlolo é wɛ é jɛ azɔ̌ kplɔ́n ɛ jí. (Kolo. 1:15) Vǐ ɔ nɔ Tɔ́ tɔn, “Mɛ̌si Ðaxó ɔ” kpá ɖò jixwé nú xwè maxamaxa lɛ bo ɖótó è lobo lɛ́ kpɔ́n nǔwiwa tɔn lɛ. (Eza. 30:20, NWT) Nǔ e mɛ é tɔ́n kɔ dó é wɛ nyí ɖɔ Vǐ ɔ mɔ kplɔ́n e è ma sixu jlɛ́ ǎ é yí dó jijɔ, azɔ̌ kpo linlin Tɔ́ tɔn tɔn lɛ kpo jí.\n5. Alixlɛ́mɛ tɛ Tɔ́ ɔ ka na Vǐ tɔn dó sinsɛnzɔ́ e é na wà ɖò ayikúngban jí é wu?\n5 Ðò hwetɔnnu ɔ, Jehovah kplɔ́n nǔ Vǐ tɔn dó sinsɛnzɔ́ e é na wá wà ɖò ayikúngban jí é wu. Mǐ ni ɖɔ xó dó nǔɖɔɖ’ayǐ e tinmɛ kancica e ɖò Mɛ̌si Ðaxó ɔ kpo nukɔngbeví tɔn kpo tɛntin é wu. (Xà Ezayíi 50:4, 5.) Jehovah nɔ fɔ́n Vǐ tɔn “zǎnzǎn” lɛ wɛ nǔɖɔɖ’ayǐ ɔ ɖɔ. Xókwin enɛ xlɛ́ lee mɛ̌si ɖé nɔ fɔ́n azɔ̌mɛví tɔn zǎnzǎn tɛɛn bo na mɔ tɛn dó kplɔ́n nǔ i gbɔn é. Alɔdlɛndonǔ Biblu tɔn ɖé ɖɔ: “Jehovah . . . nɔ kplá Jezu yì wemaxɔ ɔ mɛ azɔ̌mɛví ɖé ɖɔhun, nú è na ɖɔ ɔ nɛ, bo nɔ kplɔ́n ɛ nǔ e é na ɖɔ é kpo lee é na ɖɔ gbɔn é kpo.” Ðò wemaxɔ jixwé tɔn enɛ mɛ ɔ, Jehovah kplɔ́n Vǐ Tɔn nǔ e é ɖó na ɖɔ é. (Jaan 12:49) Tɔ́ ɔ lɛ́ na alixlɛ́mɛ Vǐ tɔn dó lee é na kplɔ́n nǔ mɛ gbɔn é jí. * Hwenu e Jezu ɖò ayikúngban jí é ɔ, enyi sinsɛnzɔ́ tɔn kɛɖɛ mɛ wɛ é zán azɔ̌ ɖěɖee è kplɔ́n ɛ lɛ é ɖè ǎ, loɔ, é lɛ́ sɔ́ dó kplɔ́n azɔ̌ ahwanvu tɔn lɛ bonu ye ni wà sinsɛnzɔ́ yetɔn lee é jɛ gbɔn é.\n6, 7. (a) Azɔ̌ tɛ Jezu ka kplɔ́n mɛsɛ́dó tɔn lɛ? Nɛ̌ é ka sɔnǔ nú ye gbɔn bonu ye na w’azɔ̌ ɔ? (b) Azɔ̌ alɔkpa tɛ Jezu ka tɛnkpɔn bɔ è kplɔ́n ahwanvu tɔn lɛ ɖò azǎn mǐtɔn gbè?\n6 Lee è ko ɖɔ gbɔn ɖò bǐbɛ̌mɛ é ɔ, azɔ̌ tɛ Jezu ka kplɔ́n mɛsɛ́dó tɔn lɛ? Sɔgbe kpo Matie wemata 10 kpo ɔ, Jezu na ye alixlɛ́mɛ tawun tawun ɖé lɛ dó sinsɛnzɔ́ ɔ wu; ɖé lɛ ɖíe: fí e ye na jla wɛnɖagbe ɔ ɖè é (wemafɔ 5, 6), wɛn e ye na jla é (wemafɔ 7), nǔ e wu ye ɖó na ɖeji dó Jehovah wu é (wemafɔ 9, 10), lee ye na sɛkpɔ xwétɔ́ lɛ gbɔn é (wemafɔ 11-13), lee ye na wà nǔ gbɔn hwenu e è ma na yí ye ǎ é (wemafɔ 14, 15), kpo lee ye na wà nǔ gbɔn hwenu e è na doya nú ye é kpo (wemafɔ 16-23). * Azɔ̌ e Jezu kplɔ́n mɛsɛ́dó tɔn lɛ é sɔnǔ nú ye bɔ ye wà wɛnɖagbejijlazɔ́ ɔ ɖò xwè kanweko nukɔntɔn H.M. tɔn mɛ.\n7 Bɔ égbé ka lo? Jezu e nyí Axɔsuɖuto Mawu Tɔn sín Axɔsu é zé azɔ̌ e ɖò taji hú azɔ̌ lɛ bǐ é d’alɔ mɛ nú ahwanvu tɔn lɛ, é wɛ nyí ɖɔ “è na jla axɔsuɖuɖu Mawu tɔn sín wɛnɖagbe gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ, bonu é na nyí kúnnuɖiɖe nú gbɛtɔ́ lɛ bǐ.” (Mat. 24:14) Axɔsu ɔ ka kplɔ́n azɔ̌ mǐ bonu mǐ na w’azɔ̌ enɛ e ɖò taji hú azɔ̌ lɛ bǐ é à? É wà mɔ̌! Sín jixwé dɔ̌n ɔ, Axɔsu ɔ tɛnkpɔn bɔ è kplɔ́n azɔ̌ ahwanvu tɔn lɛ dó lee ye na jla wɛnɖagbe ɔ nú mɛ e ma ɖò agun ɔ mɛ ǎ lɛ é kpo lee ye na wà agun ɔ sín azɔ̌ bunɔ lɛ gbɔn é kpo.\nAzɔ̌ Kplɔnkplɔn Sinsɛnzɔ́watɔ́ lɛ Bonu Ye Na Nyí Wɛnɖagbejlatɔ́ Lɛ\n8, 9. (a) Linlin taji tɛ wu è ka bló tuto Wemaxɔmɛ Azɔ̌ Yɛhwexɔsuɖuto ɔ Tɔn tɔn? (b) Nɛ̌ kplé aklunɔzán gblamɛ tɛntin tɔn ɔ ka ko d’alɔ we bɔ a nɔ na sínsɛ́n hugǎn ɖò sinsɛnzɔ́ ɔ mɛ gbɔn?\n8 Nú hwenu gègě ɔ, tutoblonunu Jehovah tɔn gbɔn kpléɖókpɔ́ lɛ, kpléɖókpɔ́ ɖaxó lɛ kpo kplé agun tɔn lɛ, ɖi Kplé Sinsɛnzɔ́ Tɔn kpo gblamɛ bo kplɔ́n azɔ̌ togun Mawu tɔn nú sinsɛnzɔ́ ɔ. É ɖò mɔ̌ có, ɖò bǐbɛ̌mɛ 1940 jɛ 1949 tɔn ɔ, nɔví sunnu ɖěɖee nɔ kpé nukún dó nǔ wu ɖò hɔnkàn mǐtɔn é jɛ tuto bló jí bonu è na kplɔ́n azɔ̌ mɛ gbɔn wemaxɔmɛ vovo lɛ gblamɛ.\n9 Wemaxɔmɛ Azɔ̌ Yɛhwexɔsuɖuto ɔ Tɔn. Lee mǐ mɔ gbɔn ɖò wemata e wá yì é mɛ é ɔ, wemaxɔmɛ enɛ bɛ́ ɖò 1943. È na kplɔ́n azɔ̌ wemaxɔmɛvi lɛ bonu ye na xwlé xóɖiɖɔ ɖagbe lɛ mɛ ɖò kplé agun tɔn lɛ jí kɛɖɛ kpowun wɛ zɔ́n bɔ è sɔ́ wemaxɔmɛ enɛ ɖ’ayǐ à? Eǒ. Linlin taji e wutu è sɔ́ wemaxɔmɛ enɛ ɖ’ayǐ é wɛ nyí ɖɔ è na kplɔ́n azɔ̌ togun Mawu tɔn bonu é na zán nùnina xóɖiɖɔ tɔn tɔn dó kpa susu nú Jehovah ɖò sinsɛnzɔ́ ɔ mɛ. (Ðɛh. 150:6) Wemaxɔmɛ ɔ sɔnǔ nú nɔví sunnu kpo nɔví nyɔnu kpo ɖěɖee na nyikɔ lɛ é bǐ bonu ye na nyí sinsɛnzɔ́watɔ́ Axɔsuɖuto ɔ tɔn e nɔ na sínsɛ́n hugǎn lɛ é. Dìn ɔ, è nɔ ɖu azɔ̌kplɔnmɛ mɔhun sín lè ɖò kplé aklunɔzán gblamɛ tɛntin tɔn hwenu.\n10, 11. Égbé dìn ɔ, mɛ lɛ ka sixu yì Wemaxɔmɛ Galadi Tɔn? Linlin tɛ wu è ka bló tuto wemaxɔmɛ enɛ tɔn?\n10 Wemaxɔmɛ Biblu Kpinkplɔn Watchtower Galadi Tɔn. Nǔ e mǐ nɔ ylɔ ɖò égbé ɖɔ Wemaxɔmɛ Biblu Kpinkplɔn Watchtower Galadi Tɔn é bɛ́ ɖò Tɛnigbe azǎn nukɔntɔn Zofínkplɔsun 1943 tɔn gbè. Ðò bǐbɛ̌mɛ ɔ, nǔ e wu è bló tuto wemaxɔmɛ enɛ tɔn é wɛ nyí ɖɔ è na kplɔ́n azɔ̌ gbexosin-alijitɔ́ lɛ kpo mɛ ɖevo ɖěɖee ɖò sinsɛnzɔ́ hwebǐnu tɔn mɛ lɛ é kpo nú è na sɛ́ ye dó fí ɖebǔ ɖò gbɛ̀ ɔ mɛ bonu ye na nyí mɛsɛ́dó lɛ. Amɔ̌, bɛ́sín Kɔnyásun 2011 tɔn mɛ ɔ, mɛ ɖěɖee ko ɖò sinsɛnzɔ́ hwebǐnu tɔn alɔkpa ɖé mɛ lɛ é kɛɖɛ jɛn sixu yì wemaxɔmɛ enɛ; mɛ enɛ lɛ wɛ nyí gbexosin-alijitɔ́ titewungbe lɛ, nukúnkpénuwutɔ́ tomɛyitɔ́ lɛ kpo asì yetɔn lɛ kpo, mɛ e nɔ w’azɔ̌ ɖò Betɛli lɛ é, kpo mɛsɛ́dó ɖěɖee ma ko yì wemaxɔmɛ ɔ ǎ lɛ é kpo.\n11 Linlin tɛ wu è ka bló tuto Wemaxɔmɛ Galadi Tɔn tɔn? Nɔví sunnu e ko nyí mɛ̌si na, nú xwè gègě é ɖé ɖɔ: “È na hɛn nùɖiɖi wemaxɔmɛvi lɛ tɔn lidǒ gbɔn Xó Mawu Tɔn kpinkplɔn ye kpo alɔdido ye bonu ye na tɛnkpɔn bo ɖó jijɔ Klisanwun tɔn ɖěɖee na gɔ́ alɔ nú ye bɔ ye na ɖí xwi xá tagba e ye sixu mɔ ɖò azɔ̌ yetɔn mɛ lɛ é b’ɛ na kpa ye. Gɔ́ na ɔ, wemaxɔmɛ enɛ sín linlin taji ɖevo wɛ nyí ɖɔ è na dó wusyɛn lanmɛ nú wemaxɔmɛvi lɛ bonu ye na ɖó jlǒ ɖaxó nú wɛnɖagbejijlazɔ́ ɔ.”—Efɛ. 4:11.\n12, 13. Ðagbe tɛ Wemaxɔmɛ Galadi Tɔn ka ko wà nú azɔ̌ wɛnɖagbejijla gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ tɔn ɔ? Nǎ kpɔ́ndéwú ɖokpo.\n12 Nɛ̌ Wemaxɔmɛ Galadi Tɔn ka wà ɖagbe nú azɔ̌ wɛnɖagbejijla gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ tɔn ɔ gbɔn? Sín 1943 ɔ, gbɛtɔ́ hugǎn 8 500 wɛ è ko kplɔ́n azɔ̌ ɖò wemaxɔmɛ enɛ, * bɔ mɛsɛ́dó ɖěɖee è kplɔ́n azɔ̌ ɖò Galadi lɛ é ko wà sinsɛnzɔ́ ɖò tò 170 jɛji mɛ lɛlɛ̌ dó gbɛ̀ ɔ bǐ. Mɛsɛ́dó lɛ nɔ wà nǔ sɔgbe xá azɔ̌ e è kplɔ́n ye é ganji, bo nɔ zé kpɔ́ndéwú kàn ɖiɖó dó nǔ wu tɔn ɖ’ayǐ ɖò sinsɛnzɔ́ ɔ mɛ, lobo nɔ lɛ́ kplɔ́n azɔ̌ mɛ ɖevo lɛ bonu ye na wà nǔ ɖokpo ɔ. Ðò ninɔmɛ gègě mɛ ɔ, mɛsɛ́dó lɛ bló tuto nú azɔ̌ ɔ ɖò xá ɖěɖee ɖó wɛnɖagbejlatɔ́ Axɔsuɖuto ɔ tɔn kpɛɖé alǒ ma ɖó ɖě ǎ lɛ é mɛ.\n13 Ðò Wɛkɛ Hwan Wegɔ ɔ hwenu ɔ, wɛnɖagbejijlazɔ́ e è bló tuto tɔn é ko ɖibla bú bǐ ɖò Japon. Ðò Avivɔsun 1949 tɔn mɛ ɔ, wɛnɖagbejlatɔ́ e ɖò Japon é sɔ́ hú wǒ ǎ. Ðò fifonu xwè enɛ tɔn ɔ, mɛsɛ́dó e è kplɔ́n azɔ̌ ɖò Galadi é 13 wɛ hɛn alɔnu yetɔn ján dó jla Mawuxó ɔ ɖò Japon. Mɛsɛ́dó gègě lɛ́ wá gɔ́ nú ye. Jɛ nukɔn hwɛ̌ ɔ, mɛsɛ́dó lɛ dó gǎn bo wà azɔ̌ ɖò toxo ɖaxó lɛ mɛ; enɛ gudo ɔ, ye sɛ̀ tɛn yì toxo ɖevo lɛ mɛ. Mɛsɛ́dó lɛ flɔ́ zo dó lanmɛ nú Biblu kplɔntɔ́ yetɔn lɛ kpo mɛ ɖevo lɛ kpo ɖɔ ye ni byɔ sinsɛnzɔ́ gbexosin-alijitɔ́ tɔn mɛ. Kanɖodonǔwu mɛsɛ́dó lɛ tɔn hɛn nyɔna gègě wá. Égbé dìn ɔ, wɛnɖagbejlatɔ́ Axɔsuɖuto ɔ tɔn 216 000 jɛji wɛ ɖò Japon, bɔ ɖibla yì 40 ɖò kanweko jí yetɔn nyí gbexosin-alijitɔ́ lɛ! *\n14. Wemaxɔmɛ yɛhwexɔsuɖuto ɔ tɔn lɛ nyí xlɛ̌ ɖaxó etɛ tɔn? (Lɛ̌ kpɔ́n gbàví “ Wemaxɔmɛ Ðěɖee Nɔ Kplɔ́n Azɔ̌ Sinsɛnzɔ́watɔ́ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn lɛ É”.)\n14 Wemaxɔmɛ yɛhwexɔsuɖuto ɔ tɔn ɖevo lɛ. Wemaxɔmɛ Sinsɛnzɔ́ Gbexosin-Alijitɔ́ Tɔn, Wemaxɔmɛ Biblu Kpinkplɔn Tɔn nú Asú kpo Asì kpo Lɛ kpo Wemaxɔmɛ Biblu Kpinkplɔn Tɔn nú Nɔví Sunnu Tlɛnnɔ Lɛ kpo ko gɔ́ alɔ nú ye mɛ ɖěɖee yì wemaxɔmɛ mɔhunkɔtɔn lɛ é bonu ye na yì nukɔn ɖò gbigbɔ lixo bo na lɛ́ ɖó kàn dó nǔ wu ɖò wɛnɖagbejijlazɔ́ ɔ mɛ. * Wemaxɔmɛ yɛhwexɔsuɖuto ɔ tɔn enɛ lɛ bǐ nyí xlɛ̌ ɖaxó ɖé ɖɔ Axɔsu mǐtɔn ko sɔnǔ nú ahwanvu tɔn lɛ bǐ mlɛ́mlɛ́ bonu ye na wà sinsɛnzɔ́ yetɔn.—2 Tim. 4:5.\nAzɔ̌ Kpinkplɔn Nɔví Sunnu lɛ Bonu Ye Na Kpé Nukún Dó Azɔ̌ Bunɔ lɛ Wu\n15. Sunnu agbanɖotananɔ lɛ nɔ ba na ɖi Jezu ɖò ali tɛ nu?\n15 Flǐn nǔɖɔɖ’ayǐ Ezayíi tɔn e ɖɔ ɖɔ Mawu kplɔ́n azɔ̌ Jezu é. Ðò wemaxɔ jixwé tɔn enɛ mɛ ɔ, Vǐ ɔ kplɔ́n lee é na “ɖɔ xó . . . dó dó wusyɛn lanmɛ nú mɛ e ma sɔ́ ɖó hlɔnhlɔn ǎ é” gbɔn é. (Eza. 50:4) Jezu zán azɔ̌kplɔnmɛ enɛ; hwenu e é ɖò ayikúngban jí é ɔ, é fá kɔ nú mɛ e “agban kpinkpɛn hinhɛn cikɔ na lɛ é.” (Mat. 11:28-30) Nɔví sunnu agbanɖotananɔ lɛ nɔ xwedó kpɔ́ndéwú Jezu tɔn bo nɔ ba na nyí fí e nɔví sunnu yetɔn lɛ kpo nɔví nyɔnu yetɔn lɛ kpo wá ɔ, ye na mɔ agbɔ̌n ɖè é. Nú linlin enɛ na jɛ jlɔ́ ɔ, è bló tuto wemaxɔmɛ tɛnmɛ tɛnmɛ tɔn bo na dó d’alɔ nɔví sunnu nǔwukpétɔ́ lɛ bɔ alɔdido nùɖitɔ́ hàtɔ́ yetɔn lɛ na lɛ́ bí alɔ nú ye d’eji.\n16, 17. Linlin tɛ wu è ka bló tuto Wemaxɔmɛ Sinsɛnzɔ́ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn tɔn? (Lɛ̌ kpɔ́n tinmɛ e ɖò dò é.)\n16 Wemaxɔmɛ Sinsɛnzɔ́ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn. Wemaxɔmɛ enɛ sín klasi nukɔntɔn ɔ bɛ́ ɖò azǎn 9gɔ́ Xwèjísun 1959 tɔn gbè ɖò South Lansing, ɖò New York. Nukúnkpénuwutɔ́ tomɛyitɔ́ lɛ kpo devizɔ́watɔ́ agun tɔn lɛ (è nɔ ylɔ ye ɖɔ titoblonúnǔtɔ́ kplékplé mɛxo lɛ tɔn tɔn égbé) kpo wɛ è nɔ ylɔ wá wemaxɔmɛ enɛ bo nɔ kplɔ́n nǔ ye nú sun ɖokpo. Nukɔnmɛ ɔ, è jɛ nùkplɔnmɛ lɛ lilɛ sín Glɛnsigbe mɛ dó gbè ɖevo lɛ mɛ jí, bɔ kpɛɖé kpɛɖé ɔ, wemaxɔmɛ ɔ jɛ azɔ̌ kplɔ́n nɔví sunnu lɛ jí gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ. *\nNɔví sunnu Lloyd Barry ɖò nǔ kplɔ́n mɛ wɛ ɖò Wemaxɔmɛ Sinsɛnzɔ́ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn ɖò Japon ɖò 1970\n17 Annuaire 1962 des Témoins de Jéhovah (Glɛnsigbe) ɖɔ dó linlin e wu è ɖó Wemaxɔmɛ Sinsɛnzɔ́ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn ayǐ e wu ɖɔ: “Ðò gbɛ̀ elɔ e mɛ táan ma ɖè ǎ é ɔ, mɛ e nyí nukúnkpénuwutɔ́ ɖò Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ sín agun mɛ é ɖó na nyí mɛɖé bo na bló tuto nú gbɛ̀ tɔn bo na mɔ tɛn dó sɔ́ ayi ɖó mɛ e ɖò agun ɔ mɛ lɛ é bǐ jí lobo na nyí nyɔna ɖé nú ye. Ðò hwe ɖokpo ɔ nu ɔ, é ɖó na wɔn ya nú xwédo éɖesunɔ tɔn ɖó agun ɔ wu ǎ, loɔ, é ɖó na nɔ jlɛ̌ jí. Kpɔ́n ali ɖagbe e hun nú devizɔ́watɔ́ agun ɔ tɔn ɖěɖee lɛlɛ̌ dó gbɛ̀ ɔ é! Ye nɔ kplé ɖó kpɔ́ nú Wemaxɔmɛ Sinsɛnzɔ́ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn bo nɔ mɔ nùkplɔnmɛ e na d’alɔ ye bɔ ye na wà nǔ e Biblu ɖɔ ɖɔ nukúnkpénuwutɔ́ ɖé ɖó na kpéwú bo bló pɛ́ɛ́ é.”—1 Tim. 3:1-7; Ti. 1:5-9.\n18. Nɛ̌ togun Mawu tɔn bǐ ka nɔ ɖu lè Wemaxɔmɛ Sinsɛnzɔ́ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn tɔn gbɔn?\n18 Togun Mawu tɔn bǐ ɖu lè Wemaxɔmɛ Sinsɛnzɔ́ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn tɔn. Nɛ̌ nǔ ka nyí mɔ̌ gbɔn? Enyi mɛxo agun tɔn lɛ kpo devizɔwatɔ́ sinsɛnzɔ́wiwa tɔn lɛ kpo zán nǔ e ye kplɔ́n ɖò wemaxɔ ɔ mɛ lɛ é ɔ, ye nɔ fá kɔ nú nùɖitɔ́ hàtɔ́ yetɔn lɛ lee Jezu nɔ bló gbɔn é. Enyi mɛxo wanyiyinɔ alǒ devizɔwatɔ́ sinsɛnzɔ́wiwa tɔn wanyiyinɔ ɖé ba we kpɔ́n bo dó xógbe xomɛnyínyɔ́ tɔn ɖé nú we, ɖótó we, alǒ dó wusyɛn lanmɛ nú we ɔ, é nɔ sù nukún towe mɛ à cé? (1 Tɛ. 5:11) Sunnu nǔwukpétɔ́ enɛ lɛ nyí nyɔna nùjɔnǔ tɔn nú agun yetɔn lɛ.\n19. Wemaxɔmɛ ɖevo tɛ lɛ wu Wěɖegbɛ́ Mɛkplɔnkplɔn Tɔn ka nɔ kpé nukún dó? Linlin tɛ wu è ka bló tuto wemaxɔmɛ enɛ lɛ tɔn?\n19 Wemaxɔmɛ yɛhwexɔsuɖuto ɔ tɔn ɖevo lɛ. Wěɖegbɛ́ Mɛkplɔnkplɔn Tɔn Hagbɛ̌ Alixlɛ́mɛtɔ́ ɔ tɔn nɔ kpé nukún dó wemaxɔmɛ ɖevo ɖěɖee nɔ kplɔ́n azɔ̌ nɔví sunnu agbanɖotananɔ ɖěɖee ɖò tutoblonunu ɔ mɛ lɛ é wu. È bló tuto wemaxɔmɛ enɛ lɛ tɔn bo na dó d’alɔ nɔví sunnu agbanɖotananɔ lɛ, ye wɛ nyí mɛxo agun tɔn lɛ, nukúnkpénuwutɔ́ tomɛyitɔ́ lɛ kpo Wěɖegbɛ́ Alaxɔ Tɔn sín hagbɛ̌ lɛ kpo bonu ye na wà azɔ̌ yetɔn lɛ ganji. Nùkplɔnmɛ junjɔn Biblu jí lɛ nɔ dó wusyɛn lanmɛ nú nɔví enɛ lɛ bɔ ye nɔ kpó ɖò bò wlí nú kancica e yeɖesunɔ ɖó xá Jehovah é wɛ, bo nɔ lɛ́ d’alɔ ye bɔ ye nɔ zán nugbodòdó Biblu tɔn lɛ hwenu e ye nɔ ɖò nǔ wà xá lɛngbɔ̌ xɔ akwɛ ɖěɖee è sɔ́ d’alɔ mɛ nú ye lɛ é wɛ é.—1 Pi. 5:1-3.\nWemaxɔmɛ Devizɔ́ Kplɔnkplɔn Tɔn nukɔntɔn e è bló ɖò Malawi ɖò 2007 é\n20. Etɛwu Jezu ka sixu ɖɔ ɖɔ mǐ bǐ wɛ Jehovah kplɔ́n azɔ̌? Etɛ a ka kanɖeji bo na wà?\n20 É ɖò wɛn ɖɔ Axɔsu Mɛsiya ɔ wà nǔ bǐ bonu è ni kplɔ́n azɔ̌ ahwanvu tɔn lɛ ganji. Azɔ̌kplɔnmɛ lɛ bǐ wɛ gosin aga: Jehovah kplɔ́n azɔ̌ Vǐ tɔn, bɔ Vǐ ɔ kplɔ́n azɔ̌ ahwanvu tɔn lɛ. Enɛ wu wɛ Jezu sixu ɖɔ ɖɔ mǐ bǐ wɛ Jehovah kplɔ́n nǔ. (Jaan 6:45; Eza. 54:13) Mi nú mǐ ni kanɖeji bo na ɖu azɔ̌kplɔnmɛ e Axɔsu mǐtɔn bló tuto tɔn ɖ’ayǐ nú mǐ é sín lè bǐ mlɛ́mlɛ́. Mi nú mǐ ni lɛ́ flín ɖɔ linlin taji e wu è bló tuto azɔ̌kplɔnmɛ enɛ lɛ bǐ tɔn é wɛ nyí ɖɔ ye na d’alɔ mǐ bɔ mǐ na kpó ɖò dǒ lí wɛ ɖò gbigbɔ lixo bo na mɔ tɛn dó wà sinsɛnzɔ́ mǐtɔn bǐ mlɛ́mlɛ́.\n^ akpá. 5 Nɛ̌ mǐ ka wà gbɔn bo tuùn ɖɔ Tɔ́ ɔ kplɔ́n Vǐ tɔn lee é na kplɔ́n nǔ mɛ gbɔn é? Ðǒ ayi nǔ elɔ wu: Lǒ gègě ɖěɖee Jezu zán ɖò nùkplɔnmɛ tɔn lɛ mɛ é bló bɔ nǔɖɔɖ’ayǐ e è wlan b’ɛ ko bló xwè kanweko nabi ɖé jɛ nukɔn nú jiji tɔn é jɛnu. (Ðɛh. 78:2; Mat. 13:34, 35) É ɖò wɛn ɖɔ Jehovah Mɛ e ɖɔ xó enɛ ɖ’ayǐ é ko tuùn jɛ nukɔn ɖɔ Vǐ emitɔn na zán nùjlɛdonǔwu alǒ lǒ lɛ dó kplɔ́n nǔ mɛ na.—2 Tim. 3:16, 17.\n^ akpá. 6 Sun lɛ gudo ɔ, Jezu “ɖè ahwanvu [‘70,’ NWT] bo sɛ́ ye dó webɔ webɔ” bonu ye na yì jla Mawuxó ɔ. É lɛ́ kplɔ́n azɔ̌ ye lɔ.—Luk. 10:1-16.\n^ akpá. 12 Mɛɖé lɛ yì Wemaxɔmɛ Galadi Tɔn hú azɔn ɖokpo.\n^ akpá. 13 Nú a na mɔ nǔ jɛ nǔ mɛ d’eji dó lee mɛsɛ́dó ɖěɖee è kplɔ́n azɔ̌ ɖò Galadi lɛ é zɔ́n bɔ wɛnɖagbejijla gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ ɖó nukɔnyiyi é wu hǔn, kpɔ́n wemata 23gɔ́ wema Les Témoins de Jéhovah, prédicateurs du Royaume de Dieu tɔn.\n^ akpá. 14 È dɔn wemaxɔmɛ wè e gbɔn gudo lɛ é kplé b’ɛ huzu Wemaxɔmɛ nú Wɛnɖagbejlatɔ́ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn Lɛ.\n^ akpá. 16 Dìn ɔ mɛxo agun tɔn lɛ bǐ wɛ nɔ ɖu lè Wemaxɔmɛ Sinsɛnzɔ́ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn tɔn. È nɔ zán táan ɖokpo ɔ nú akpáxwé tɔn lɛ ǎ, bɔ xwè yɔywɛ ɖé gudo tɛgbɛ ɔ, è nɔ bló. Sín 1984 ɔ, è jɛ azɔ̌ kplɔ́n devizɔwatɔ́ sinsɛnzɔ́wiwa tɔn lɛ lɔ jí ɖò wemaxɔ enɛ ɔ mɛ.\nAzɔ̌ tɛ Jezu sín Tɔ́ ka kplɔ́n ɛ?\nNɛ̌ Axɔsu ɔ ka ko kplɔ́n azɔ̌ ahwanvu tɔn lɛ bonu ye na nyí wɛnɖagbejlatɔ́ lɛ gbɔn?\nNɛ̌ è ka ko kplɔ́n azɔ̌ nɔví sunnu nǔwukpétɔ́ lɛ bonu ye na wà azɔ̌ e è sɔ́ d’alɔ mɛ nú ye lɛ é gbɔn?\nNɛ̌ a ka sixu xlɛ́ ɖɔ azɔ̌ e Axɔsu ɔ nɔ kplɔ́n mɛ é sù nukún towe mɛ gbɔn?\nWEMAXƆMƐ ÐĚÐEE NƆ KPLƆ́N AZƆ̌ SINSƐNZƆ́WATƆ́ AXƆSUÐUTO Ɔ TƆN LƐ É\nGBƐZÁN KLISANWUN TƆN KPO SINSƐNZƆ́ MǏTƆN KPO\nLinlin e wu è ɖó ayǐ é: Bo na dó kplɔ́n azɔ̌ wɛnjlatɔ́ lɛ bonu ye na nyí wɛnɖagbejlatɔ́ kpo nùkplɔnmɛtɔ́ e alɔ sè kpɛ́n na hugǎn lɛ é kpo.\nTáan e è nɔ bló na é: É nɔ ɖó te ǎ.\nFí e è nɔ bló ɖè é: Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn e ɖò xá ɔ mɛ é mɛ.\nMɛ e nɔ yì lɛ é: Mɛ ɖěɖee nɔ dó gbɛ̌ kpo agun ɔ kpo ganji, bo yí gbè nú nùkplɔnmɛ Biblu tɔn lɛ, bɔ gbɛzán yetɔn sɔgbe xá nugbodòdó Klisanwun tɔn lɛ é bǐ sixu na nyikɔ nú wemaxɔmɛ enɛ. Nú a ba na na nyikɔ na hǔn, ɖɔ nú nukúnkpénuwutɔ́ Kplé Gbɛzán kpo Sinsɛnzɔ́ kpo Tɔn tɔn.\nLee mɛ lɛ ko ɖu lè tɔn gbɔn é: Kplé aklunɔzán gblamɛ tɛntin tɔn kplɔ́n mǐ ɖɔ mǐ ni nɔ ba dò nú nǔ, bo na nɔ xwlé xó mɛ lyɛ̌ngbelyɛ̌ngbe. Mǐ nɔ lɛ́vɔ kplɔ́n lee mǐ na nɔ ɖótó mɛ ɖevo lɛ bo na nɔ sɔ́ nǔ e hudo ye ɖò gbigbɔ lixo lɛ é dó ayi mɛ gbɔn é, é nyí mǐɖesunɔ tɔn kɛɖɛ ǎ.\nArnie e nyí nukúnkpénuwutɔ́ tomɛyitɔ́ nú táan gègě é ɖɔ: “Un nɔ kúkú ɖɛ̌, bɔ é nɔ lɛ́vɔ vɛwǔ nú mì ɖɔ má kpɔ́n nukún jí nú mɛ ɖevo lɛ. [Kplé] enɛ d’alɔ mì bɔ un ɖeji. Kpo Jehovah sín alɔgɔ́ kpo ɔ, azɔ̌kplɔnmɛ enɛ ko kplɔ́n mì lee è nɔ bló gbɔn bɔ agbɔ̌n ma nɔ hwedo mɛ ǎ é kpo lee è nɔ sɔ́ ayi ɖó nǔ jí gbɔn é kpo. Nǔwukpikpé e un ɖó bo na kpa susu nú Mawu ɖò agun ɔ mɛ bo na lɛ́ kpa susu n’i ɖò sinsɛnzɔ́ ɔ mɛ é sù nukún ce mɛ tawun.”\nWEMAXƆMƐ NÚ MƐXO AGUN TƆN LƐ *\nLinlin e wu è ɖó ayǐ é: Bo na dó d’alɔ mɛxo agun tɔn lɛ bonu ye na lidǒ d’eji ɖò gbigbɔ lixo, bo na lɛ́ kpé nukún dó azɔ̌ ɖěɖee ye ɖó ɖò agun ɔ mɛ lɛ é wu.\nTáan e è nɔ bló na é: Azǎn atɔ́ɔ́n.\nFí e è nɔ bló ɖè é: Alaxɔ wɛ nɔ ɖɔ; hwɛhwɛ ɔ, é nɔ nyí ɖò Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn ɖé alǒ Kpléɖókpɔ́ Sín Xɔ ɖé mɛ.\nMɛ e nɔ yì lɛ é: Alaxɔ wɛ nɔ ylɔ mɛxo agun tɔn lɛ wá tɛn tɔn mɛ.\nLee mɛ lɛ ko ɖu lè tɔn gbɔn é: Kpɔ́n xó e nɔví sunnu ɖěɖee yì wemaxɔmɛ enɛ 92gɔ́ ɔ ɖò Patterson, New York, ɖò États-Unis é ɖɔ lɛ é ɖé lɛ:\n“Wemaxɔmɛ ɔ hɛn lè ɖaxó wá nú mì, é d’alɔ mì bɔ un kpɔ́n nyɛɖée bo mɔ lee un sixu lébe nú lɛngbɔ̌ Jehovah tɔn lɛ gbɔn é.”\n“Azɔ̌kplɔnmɛ enɛ na d’alɔ mì nú gbɛhwenu ce e kpò é bǐ.”\nWEMAXƆMƐ SINSƐNZƆ́ GBEXOSIN-ALIJITƆ́ TƆN\nLinlin e wu è ɖó ayǐ é: Bo na dó d’alɔ gbexosin-alijitɔ́ lɛ bonu ye na “wà” sinsɛnzɔ́ yetɔn “ganji.”—2 Tim. 4:5.\nTáan e è nɔ bló na é: Azǎn ayizɛ́n.\nFí e è nɔ bló ɖè é: Alaxɔ wɛ nɔ ɖɔ; hwɛhwɛ ɔ, é nɔ nyí ɖò Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn ɖé mɛ.\nMɛ e nɔ yì lɛ é: È nɔ sɔ́ mɛ ɖěɖee ko nyí gbexosin-alijitɔ́ hwebǐnu tɔn, é hwe bǐ ɔ, nú xwè ɖokpo lɛ é sín kɛ́n, bo nɔ ɖɔ nú nukúnkpénuwutɔ́ lɛdo tɔn yetɔn bonu ye na yì wemaxɔmɛ ɔ. È sixu ylɔ ɖé lɛ ɖò gbexosin-alijitɔ́ hwenu línlín tɔn e ma yì wemaxɔmɛ ɔ ɖò xwè atɔ́ɔ́n gudogudo tɔn lɛ mɛ ǎ é lɔ wá wemaxɔmɛ ɔ.\nLee mɛ lɛ ko ɖu lè tɔn gbɔn é: Lily ɖɔ: “Wemaxɔmɛ ɔ ko d’alɔ mì bɔ un ɖí xwi xá tagba ɖěɖee un nɔ mɔ ɖò sinsɛnzɔ́ ɔ kpo gbɛzán ce kpo mɛ é. Lee un nɔ kplɔ́n nǔ gbɔn é, lee un nɔ kplɔ́n nǔ mɛ ɖevo lɛ gbɔn é kpo lee un nɔ zán Biblu gbɔn é kpo kpɔ́n te tawun. È sɔnǔ nú mì tawun dìn bɔ un nɔ d’alɔ mɛ ɖevo lɛ, nɔ nɔ gudo nú mɛxo agun tɔn lɛ, bo nɔ lɛ́ ɖ’alɔ ɖò agun ɔ sín nukɔnyiyi mɛ.”\nBrenda e ko yì wemaxɔmɛ ɔ ɖó azɔn wè jí é ɖɔ: “Wemaxɔmɛ ɔ d’alɔ mì bɔ nǔ gbigbɔ tɔn lɛ nɔ mya nukún nú mì tawun, é na hlɔnhlɔn ayixa ce, bo sɔ́ ayi ce ɖó alɔdido mɛ ɖevo lɛ jí. É ɖò wɛn ɖɔ Jehovah nɔ hun alɔ dó na nǔ mɛ!”\nWEMAXƆMƐ NÚ MƐ E WÁ BETƐLI YƆYƆ̌ LƐ É\nLinlin e wu è ɖó ayǐ é: È bló tuto wemaxɔmɛ enɛ tɔn bo na dó d’alɔ mɛ ɖěɖee wá Betɛli yɔyɔ̌ lɛ é bonu ye na wà sinsɛnzɔ́ Betɛli tɔn yetɔn ganji.\nTáan e è nɔ bló na é: È nɔ bló ganxixo ɛnɛ ɖò azǎn ɖokpo ɖokpo jí kaka nú azǎn ɛnɛ.\nFí e è nɔ bló ɖè é: Betɛli.\nMɛ e nɔ yì lɛ é: È nɔ sɔ́ hagbɛ̌ xwédo Betɛli tɔn tɔn hwebǐnu tɔn lɛ kpo mɛɖéezejotɔ́ hwenu línlín tɔn (xwè ɖokpo alǒ hú mɔ̌) lɛ kpo sín kɛ́n bɔ ye nɔ yì wemaxɔmɛ enɛ.\nLee mɛ lɛ ko ɖu lè tɔn gbɔn é: Demetrius e yì wemaxɔmɛ enɛ ɖò 1980 kpo 1989 kpo sín avla mɛ é ɖɔ: “Wemaxɔmɛ enɛ ko zɔ́n bɔ lee un nɔ kplɔ́n nǔ gbɔn é kpɔ́n te, bo lɛ́ d’alɔ mì bɔ un sɔnǔ bo na wà sinsɛnzɔ́ ɖò Betɛli nú hwenu línlín. Mɛ̌si lɛ, tuto ɔ, kpo wěɖexámɛ ɖagbe lɛ kpo zɔ́n bɔ un kudeji ɖɔ nǔ ce nɔ ɖu ayi mɛ nú Jehovah, bɔ é lɛ́ jló ɖɔ sinsɛnzɔ́ Betɛli tɔn ce ni yì ta.”\nWEMAXƆMƐ NÚ WƐNÐAGBEJLATƆ́ AXƆSUÐUTO Ɔ TƆN LƐ *\nLinlin e wu è ɖó ayǐ é: Bo na dó kplɔ́n azɔ̌ tawun tawun ɖé lɛ mɛ ɖěɖee ɖò sinsɛnzɔ́ hwebǐnu tɔn mɛ lɛ é (asú kpo asì kpo lɛ, nɔví sunnu tlɛnnɔ lɛ kpo nɔví nyɔnu tlɛnnɔ lɛ kpo) bonu Jehovah kpo tutoblonunu tɔn kpo na mɔ tɛn dó zán ye ganji. È nɔ sɛ́ mɛ ɖěɖee yí kúnnuɖewema ɖò wemaxɔmɛ enɛ lɛ é dó fí e hudo sukpɔ́ ɖè ɖò tò yetɔn mɛ é bonu ye na wà sinsɛnzɔ́ ɖò fí enɛ lɛ. Mɛ ɖěɖee yí kúnnuɖewema bo ma ko ɖó xwè 50 ǎ lɛ é sixu nyí gbexosin-alijitɔ́ titewungbe hwenu klewun ɖé tɔn, bo na hun ali nú wɛnɖagbejijlazɔ́ ɔ ɖò xá e jɛ gblolo lɛ é mɛ bo na lɛ́ vlɔ́n kàn na.\nTáan e è nɔ bló na é: Sun wè.\nNɔví sunnu lɛ kpo nɔví nyɔnu lɛ kpo nɔ ɖu azɔ̌kplɔnmɛ yɛhwexɔsuɖuto ɔ tɔn lɛ sín lè\nMɛ e nɔ yì lɛ é: Mɛ ɖěɖee xwè yetɔn ɖò 23 jɛ 65 vlamɛ bo ɖò sinsɛnzɔ́ hwebǐnu tɔn mɛ, bɔ lanmɛ yetɔn ɖò ganji, lobɔ ninɔmɛ yetɔn yí gbè bɔ ye sixu wà sinsɛnzɔ́ ɖò fí ɖebǔ e hudo sukpɔ́ ɖè lobo ɖó linlin e ɖɔ “Nyɛ na yì, sɛ́ mì dó” é sín kɛ́n wɛ è nɔ sɔ́ bɔ ye nɔ yì wemaxɔmɛ ɔ. (Eza. 6:8) Mɛ e na yì wemaxɔmɛ enɛ lɛ é bǐ (nɔví sunnu tlɛnnɔ lɛ kpo nɔví nyɔnu tlɛnnɔ lɛ kpo kpodo asú kpo asì kpo lɛ kpan) ɖó na ko ɖò sinsɛnzɔ́ hwebǐnu tɔn mɛ, é hwe bǐ ɔ nú xwè wè ma nɔte. Asú kpo asì kpo lɛ ɖó na ko wlí alɔ, bɔ é hwe bǐ ɔ, é na ɖó xwè wè. Nɔví sunnu lɛ ɖó na ko nyí mɛxo agun tɔn alǒ devizɔwatɔ́ sinsɛnzɔ́wiwa tɔn, é hwe bǐ ɔ, nú xwè ɖebɔdoɖewu wè. Nú è nɔ bló wemaxɔmɛ enɛ ɖò fí e alaxɔ mitɔn ɖó acɛ dó é ɔ, è na bló kplé ɖé ɖò kpléɖókpɔ́ ɖaxó jí bo na tinmɛ nǔ nú mɛ ɖěɖee jló na na nyikɔ nú wemaxɔmɛ ɔ lɛ é.\nLee mɛ lɛ ko ɖu lè tɔn gbɔn é: Mɛ ɖěɖee ko yì Wemaxɔmɛ Biblu Kpinkplɔn Tɔn nú Nɔví Sunnu Tlɛnnɔ Lɛ kpo Wemaxɔmɛ Biblu Kpinkplɔn Tɔn nú Asú kpo Asì kpo Lɛ é ɖɔ xó ɖagbe gègě d’ewu. Ðò 2013 ɔ, Hagbɛ̌ Alixlɛ́mɛtɔ́ ɔ yí gbè bo dɔn wemaxɔmɛ wè enɛ lɛ ɖó kpɔ́ bɔ ye huzu ɖokpo bɔ è nɔ ylɔ ɖɔ Wemaxɔmɛ nú Wɛnɖagbejlatɔ́ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn Lɛ. Zaanɖé dìn ɔ, gbexosin-alijitɔ́ gbejinɔtɔ́ lɛ gègě kaka jɛ nɔví nyɔnu tlɛnnɔ lɛ jí, na jɛ wemaxɔmɛ enɛ sín lè lɛ ɖu jí.\nWEMAXƆMƐ BIBLU KPINKPLƆN WATCHTOWER GALADI TƆN\nLinlin e wu è ɖó ayǐ é: Mɛ ɖěɖee yí kúnnuɖewema tɔn lɛ é sixu nyí nukúnkpénuwutɔ́ tomɛyitɔ́, mɛsɛ́dó alǒ w’azɔ̌ ɖò Betɛli. Nú ye zán azɔ̌ e è kplɔ́n ye lɛ é ganji ɔ, ye nɔ d’alɔ bɔ sinsɛnzɔ́ ɔ kpo alaxɔ lɛ kpo nɔ lidǒ.\nTáan e è nɔ bló na é: Sun atɔ́ɔ́n.\nFí e è nɔ bló ɖè é: Nɔtɛn Wema Kplɔnkplɔn Tɔn Watchtower Tɔn ɖò Patterson, New York.\nKlasi Galadi tɔn: Patterson, New York\nMɛ e nɔ yì lɛ é: Asú kpo asì kpo lɛ, nɔví sunnu tlɛnnɔ lɛ kpo nɔví nyɔnu tlɛnnɔ lɛ kpo ɖěɖee ko ɖò sinsɛnzɔ́ hwebǐnu tɔn alɔkpa ɖé mɛ lɛ é wɛ nɔ yì wemaxɔmɛ enɛ. Wěɖegbɛ́ Alaxɔ Tɔn sixu ylɔ mɛsɛ́dó ɖěɖee ma ko yí kúnnuɖewema Galadi tɔn ǎ lɛ é, gɔ́ nú gbexosin-alijitɔ́ titewungbe lɛ, mɛ ɖěɖee nɔ wà sinsɛnzɔ́ ɖò Betɛli lɛ é alǒ nukúnkpénuwutɔ́ tomɛyitɔ́ lɛ kpo asì yetɔn lɛ kpo bɔ ye na yì wemaxɔmɛ ɔ. Mɛ ɖěɖee na yì wemaxɔmɛ ɔ lɛ é ɖó na nɔ dó Glɛnsigbe bo na nɔ wlan.\nLee mɛ lɛ ko ɖu lè tɔn gbɔn é: Lade kpo Monique kpo e nyí asú kpo asì kpo ɖé bo nɔ nɔ États-Unis bo ko ɖò azɔ̌ e è sɔ́ d’alɔ mɛ nú ye é wà wɛ sín xwè gègě ɖíe é ɖɔ xó elɔ lɛ:\nLade ɖɔ: “Wemaxɔmɛ Galadi tɔn ko sɔnǔ nú mǐ bɔ mǐ na yì fí ɖebǔ ɖò gbɛ̀ ɔ mɛ bo ɖò gbesisɔmɛ bo na w’azɔ̌ xá nɔví vívɛ́ mǐtɔn lɛ.”\nMonique ɖɔ gɔ́ na ɖɔ: “Nú un zán nǔ e un kplɔ́n ɖò Mawuxó ɔ mɛ é ɔ, un nɔ mɔ awǎjijɛ ɖaxó ɖò azɔ̌ e è sɔ́ d’alɔ mɛ nú mì é mɛ. Un mɔ ɖɔ awǎjijɛ enɛ nyí xlɛ̌ ɔ ɖɔ Jehovah yí wǎn nú mì.”\nWEMAXƆMƐ SINSƐNZƆ́ AXƆSUÐUTO Ɔ TƆN\nLinlin e wu è ɖó ayǐ é: Bo na dó kplɔ́n azɔ̌ nukúnkpénuwutɔ́ tomɛyitɔ́ lɛ, mɛxo agun tɔn lɛ kpo devizɔwatɔ́ sinsɛnzɔ́wiwa tɔn lɛ kpo bonu ye na kpé nukún dó mɛ e è sɔ́ d’alɔ mɛ nú ye lɛ é kpo azɔ̌ tutoblonunu ɔ tɔn lɛ kpo wu. (Mɛ. 20:28) È nɔ kplɔ́n nǔ dó ninɔmɛ hwe ɔ nu tɔn lɛ, nǔwiwa lɛ kpo hudo agun lɛ tɔn ɖěɖee wu è ɖó na kpé nukún dó ɖò yiyamɛ lɛ é kpo wu. È nɔ bló wemaxɔmɛ enɛ ɖò xwè yɔywɛ ɖé gudo tɛgbɛ, lee Hagbɛ̌ Alixlɛ́mɛtɔ́ ɔ ba gbɔn é.\nTáan e è nɔ bló na é: Ðò xwè gudogudo tɔn elɔ lɛ mɛ ɔ, è zán táan ɖokpo ɔ dó bló wemaxɔmɛ ɔ na ǎ.\nFí e è nɔ bló ɖè é: Hwɛhwɛ ɔ, é nɔ nyí ɖò Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn ɖé alǒ Kpléɖókpɔ́ Sín Xɔ ɖé mɛ.\nMɛ e nɔ yì lɛ é: Nukúnkpénuwutɔ́ lɛdo tɔn nɔ ɖɔ nú mɛxo agun lɛ kpo devizɔwatɔ́ sinsɛnzɔ́wiwa tɔn lɛ kpo bɔ ye nɔ yì wemaxɔmɛ ɔ. Alaxɔ nɔ ylɔ nukúnkpénuwutɔ́ tomɛyitɔ́ lɛ.\nLee mɛ lɛ ko ɖu lè tɔn gbɔn é: “Nugbǒ wɛ ɖɔ nùkplɔnmɛ lɛ sukpɔ́ bɔ è ka na táan klewun ɖé na, amɔ̌, ye nɔ na hlɔnhlɔn mɛxo agun tɔn lɛ bɔ ye nɔ kpó ɖò awǎjijɛ ɖó wɛ bo nɔ wà nǔ sunnu ɖɔhun ɖò sinsɛnzɔ́ Jehovah tɔn mɛ. Mɛxo agun tɔn yɔyɔ̌ lɛ kpo hwenu línlín tɔn lɛ kpo nɔ kplɔ́n lee è nɔ nyì lɛngbɔ̌ lɛ gbɔn ganji é, bo nɔ lɛ́ nɔ bǔ ɖò linlin ɖokpo ɔ mɛ.”—Quinn.\n“Azɔ̌kplɔnmɛ enɛ ɖò jlɛ̌ jí, é nɔ zɔ́n bɔ lee mǐ ɖè gbɔn ɖò gbigbɔ lixo é nɔ sù nukún mǐtɔn mɛ, nɔ gb’akpá nú mǐ dó awovinú lɛ wu, bo nɔ na mǐ alixlɛ́mɛ ɖagbe lɛ dó lee mǐ na kpé nukún dó lɛngbɔ̌kpó ɔ wu gbɔn é jí.”—Michael.\nWEMAXƆMƐ NÚ NUKÚNKPÉNUWUTƆ́ LƐDO TƆN LƐ KPO ASÌ YETƆN LƐ KPO *\nLinlin e wu è ɖó ayǐ é: Bo na dó d’alɔ nukúnkpénuwutɔ́ lɛdo tɔn lɛ bonu ye na wà devizɔ́ nú agun lɛ ganji, bo na “ɖókan dó Mawuxóɖiɖɔ kpodo Mawuxó kplɔ́n mɛ kpo wu” lobo na kpé nukún dó mɛ ɖěɖee è sɔ́ d’alɔ mɛ nú ye lɛ é wu.—1 Tim. 5:17; 1 Pi. 5:2, 3.\nTáan e è nɔ bló na é: Sun ɖokpo.\nFí e è nɔ bló ɖè é: Alaxɔ wɛ nɔ ɖɔ.\nMɛ e nɔ yì lɛ é: Alaxɔ nɔ ylɔ nukúnkpénuwutɔ́ lɛdo tɔn lɛ kpo asì yetɔn lɛ kpo wá wemaxɔmɛ ɔ.\nLee mɛ lɛ ko ɖu lè tɔn gbɔn é: “Gǎn e Jezu nyí nú tutoblonunu ɔ é lɛ́ sù nukún mǐtɔn mɛ d’eji. Mǐ mɔ ɖɔ mǐ ɖó na dó wusyɛn lanmɛ nú nɔví ɖěɖee mǐ nɔ wà devizɔ́ na lɛ é bo na lɛ́ hɛn bǔninɔ agun ɖokpo ɖokpo tɔn lidǒ. Wemaxɔmɛ ɔ lɛ́ zɔ́n bɔ mǐ hɛn dó ayi mɛ ɖɔ enyi nukúnkpénuwutɔ́ tomɛyitɔ́ lɛ na bo tlɛ nɔ ɖè wě xá mɛ bo nɔ lɛ́ dɔn mɛ ɖó ali jí hweɖelɛnu ɔ, nǔ taji e nya wɛ ye ɖè é wɛ nyí ɖɔ ye na d’alɔ nɔví lɛ bonu ye na mɔ ɖɔ Jehovah yí wǎn nú ye.”—Joel kpo Connie kpo, klasi nukɔntɔn ɔ, 1999.\nWEMAXƆMƐ NÚ WĚÐEGBƐ́ ALAXƆ TƆN SÍN HAGBƐ̌ LƐ KPO ASÌ YETƆN LƐ KPO\nLinlin e wu è ɖó ayǐ é: Bo na dó d’alɔ Wěɖegbɛ́ Alaxɔ Tɔn sín hagbɛ̌ lɛ bonu ye na wlíbò nú nukún kpíkpé dó xwédo Betɛli tɔn sín azɔ̌ ɔ wu, bo na sɔ́ ayi ɖó nǔ ɖěɖee kúnkplá agun lɛ é jí lobo na lɛ́ kpé nukún dó lɛdo ɖěɖee ɖò fí e alaxɔ yetɔn ɖó acɛ dó lɛ é wu.—Luk. 12:48b.\nMɛ e nɔ yì lɛ é: Wěɖegbɛ́ Sinsɛnzɔ́ Tɔn Hagbɛ̌ Alixlɛ́mɛtɔ́ ɔ tɔn wɛ nɔ ylɔ Wěɖegbɛ́ Alaxɔ Tɔn alǒ Tò Tɔn sín hagbɛ̌ lɛ kpo asì yetɔn lɛ kpo wá wemaxɔmɛ ɔ.\nLee mɛ lɛ ko ɖu lè tɔn gbɔn é: Lowell kpo Cara kpo nɔ klasi 25gɔ́ wemaxɔmɛ enɛ tɔn mɛ. Ye ɖò sinsɛnzɔ́ wà wɛ dìn ɖò Nigéria.\nLowell ɖɔ: “È flín mì ɖɔ alɔnu ce na bo tlɛ ján gbɔn ɖebǔ, alǒ nú è na bo tlɛ sɔ́ azɔ̌ ɖebǔ d’alɔ mɛ nú mì ɔ, nǔ taji e na zɔ́n bɔ nǔ ce na nyɔ́ Jehovah nukúnmɛ é wɛ nyí lee un yì nukɔn gbɔn ɖò gbigbɔ lixo é.”\nCara lɛ́ flín nùkplɔnmɛ e é hɛn sín wemaxɔmɛ ɔ é ɖokpo: “Nú un ma na ɖɔ xó ɖé kpowun ǎ ɔ, é ɖò dandan ɖɔ má kplɔ́n xota ɔ ganji cobo kplɔ́n mɛ ɖevo lɛ.”\n^ akpá. 63 È ko ɖò wemaxɔmɛ enɛ bló wɛ ɖò tò lɛ bǐ mɛ ǎ.\n^ akpá. 84 È ko ɖò wemaxɔmɛ enɛ bló wɛ ɖò tò lɛ bǐ mɛ ǎ.\n^ akpá. 105 È ko ɖò wemaxɔmɛ enɛ bló wɛ ɖò tò lɛ bǐ mɛ ǎ.\nNǔ Taji E Ðò Kúnnuɖewema Nina Mɛ Klasi 137gɔ́ Galadi Tɔn Mɛ lɛ É


2 Tan 16 - 2 Chroniques 16\nHwenu e Asa ɖo xwe gbantɔ́n-nukún-ɖokpó (36) bló wɛ ɖo axɔ́súzinkpo jí ɔ́, axɔ́sú Izlayɛ́li tɔn Baeca yi, bó tɔ́n ahwan Judáa to ɔ́ gbe ɖokpó, bó jɛ ahohó mɛ lɛ́ dó Hlama gletoxo ɔ́ jí, bó dó gbo ali nú axɔ́sú Judáa tɔn Asa.\nAsa ɖe kpatágan kpódó siká kpó ɖo dɔkun e ɖo Mawu Mavɔmavɔ xwé gbe lɛ́ɛ mɛ kpódó éé ɖo axɔ́sú ɔ́ sín hɔnmɛ lɛ́ɛ kpó mɛ, bó bɛ́ sɛ́ dó axɔ́sú Silíi tɔn Bɛni-Hadadi ɖo Damási, bó ɖɔ sɛ́ dó e ɖɔ:\n“Wǎ nú mǐ ní jɛ akɔ lě e tɔ́ ce kpódó tɔ́ towe kpó jɛ akɔ ɔ́ ɖɔhun. Kpatágan kpódó siká kpó e un sɛ́ dó we ɔ́ ɖíe. Yi klán akɔ xá axɔ́sú Izlayɛ́li tɔn Baeca, bónú é ní gosín ayǐkúngban ce jí.”\nBɛni-Hadadi yí gbe nú xó e axɔ́sú Asa ɖɔ ɔ́, bó sɛ́ ahwangán tɔn lɛ́ɛ dó, bɔ yě yi tɔ́n ahwan Izlayɛ́li sín toxo lɛ́ɛ; yě yǐ Iyɔ́ni, bó yí Dan, bó yí Avɛ́li-Mayimu. Yě yǐ agbanxɔ e ɖo Nɛfutali toxo lɛ́ɛ mɛ lɛ́ɛ bǐ.\nÉe Baeca se mɔ̌ ɔ́, é ɖó ahohó e è mɛ lɛ́ dó Hlama wɛ é ɖe ɔ́ te, bó ɖó azɔ̌ e wa wɛ é ɖe lɛ́ɛ bǐ te.\nAxɔ́sú Asa kplá Judáanu lɛ́ɛ bǐ, bɔ yě yi bɛ́ nǔ e axɔ́sú Baeca dó ɖo dǒ mɛ lɛ́ dó Hlama wɛ lɛ́ɛ bǐ: yě bɛ́ awǐnnya kpó atín kpó, bɔ Asa bɛ́ dó mɛ ahohó lɛ́ dó Gɛva, bó lɛ́ mɛ lɛ́ dó Misipa.\nHwenɛ́nu ɔ́, nǔmɔtɔ́ Hanáni yi Judáa xɔ́sú Asa gɔ́n, bó ɖɔ n'i ɖɔ: “A ba ná gán jɛ Mawu Mavɔmavɔ, Mawu towe wú ǎ, bó gán jɛ Silíi xɔ́sú ɔ́ wú. Nǔ énɛ́ e a wa ɔ́ zɔ́n bɔ ahwangɔnu Silíi xɔ́sú ɔ́ tɔn gló we.\nEtiopíinu lɛ́ɛ kpódó Libíinu lɛ́ɛ kpó kplé, bó nyí ahwangɔnu ɖaxó ɖokpó, bó hɛn kɛkɛ́ví kpó sɔ́xátɔ́ kpó kɔn nyi kpɔ́ gégé. Ée a ká gán jɛ Mawu Mavɔmavɔ wú hwe énɛ́ ɔ́ nu ɔ́, Mawu Mavɔmavɔ jó yě nú we ǎ cé?\nMawu Mavɔmavɔ bló mɔ̌, ɖó nukún tɔn ɖo ayǐkúngban ɔ́ bǐ jí, bɔ é nɔ́ dó wǔsyɛ́n lanmɛ nú mɛ e yí wǎn n'i kpó ayixa yětɔn bǐ kpó lɛ́ɛ. Din ɔ́, a wa nǔ mɛ e ayixa ma sɔgbe ná ǎ ɖɔhun; énɛ́ wú ɔ́, ahwan fun wɛ jɛ́n a nǎ nɔ ɖe.”\nÉe Asa se mɔ̌ ɔ́, xomɛ sin i dó nǔmɔtɔ́ ɔ́ wú, bɔ é wlí i dó gan, ɖó xó e é ɖɔ ɔ́ vɛ́ n'i dín. É lɛ́ dó ya nú toví ɖé lɛ́ɛ.\nAxɔ́sú Asa sín tan ɔ́, è wlǎn sín fí e é bɛ́ sín ɔ́ káká yi fí e é fó dó ɔ́, dó axɔ́sú Judáa tɔn lɛ́ɛ kpódó Izlayɛ́li tɔn lɛ́ɛ kpó sín Tan wéma mɛ.\nHwenu e Asa ɖo xwe gbantɔ́n-nukún-ɛnɛ (39) bló wɛ ɖo axɔ́súzinkpo jí ɔ́, azɔn baɖabaɖa ɖé wá hɛn afɔ tɔn. É wlí azɔn mɔ̌ có, é sɛn Mawu Mavɔmavɔ ǎ, azɔngblétɔ́ lɛ́ɛ wɛ é yi mɔ.\nXwe kanɖé-nukún-ɖokpó (41) bló wɛ Asa ɖe ɖo axɔ́súzinkpo jí bɔ zǎn tɔn kú.\nYɔdo e é kun ɖ'ayǐ nú é ɖésúnɔ ɖo Davídi Toxo mɛ ɔ́ mɛ wɛ è sɔ́ ɛ ɖó. È sɔ́ cyɔ tɔn mlɔ́ kpe ɖé jí ɖo yɔdo ɔ́ mɛ, bó kplé nǔsáwǔ wǎnɖagbenɔ ɖó fí ɔ́; lě e nǔsáwǔ wǎnɖagbenɔ ɖa tɔ́ lɛ́ɛ nɔ ɖa gbɔn ɔ́ wɛ è ɖa gbɔn, bó dó gěgé zo dó wlí yɛ̌yi n'i.


Mɛjitɔ́ lɛ Emi, Mi ka Nɔ D’alɔ Vǐ Mitɔn lɛ Bonu Ye Na Yì Nukɔn Bo Bló Baptɛm À? | Nùkplɔnkplɔn Tɔn\n‘Etɛ nɔte kpɔ́n wɛ a ka lɛ́ ɖè? Site, bonu è ni bló baptɛm nú we.’—MƐ. 22:16.\nHAN LƐ: 51, 135\nNƐ̌ WEMAFƆ ELƆ LƐ KA SIXU D’ALƆ MƐJITƆ́ LƐ, BƆ YE NA D’ALƆ VǏ YETƆN LƐ BONU YE NA YÌ NUKƆN BO BLÓ BAPTƐM GBƆN?\nKolosinu lɛ 1:9, 10\n1. Etɛ jí mɛjitɔ́ Klisanwun lɛ ka nɔ ba na kú dó cobɔ vǐ yetɔn lɛ na bló baptɛm?\n“NÚ SUN gègě ɔ, un ɖɔ nú Papa kpo Mamáa kpo ɖɔ un jló na bló Baptɛm, bɔ ye nɔ ɖɔ xó d’ewu nú mì hwɛhwɛ. Ye jló na kudeji ɖɔ un tuùn lee gbeta e kɔn un wá é nyí nùjɔnǔ sɔ́ é. Ðò 31 décembre 1934 ɔ, azǎn manawɔn enɛ kpé.” Blossom Brandt wɛ tinmɛ nǔ ɖěɖee lɛlɛ̌ dó gbeta e kɔn é wá bo na bló Baptɛm é gbɔn mɔ̌. Égbé ɔ, mɛjitɔ́ Klisanwun lɛ nɔ wà nǔ ɖokpo ɔ bo nɔ ba na d’alɔ vǐ yetɔn lɛ nú ye na wá gbeta e nùnywɛ kpé lɛ é kɔn. Nǎ nǎ ɖiɖó nú baptɛm biblo alǒ lɛjɛlɛjɛ díndán d’ewu, ɖó hwɛjijɔ e ma hwɛ́n nùɖé ǎ lɛ é wu sixu dɔn tagba lɛ wá ɖò gbigbɔ lixo. (Ja. 4:17) Enɛ wu ɔ, mɛjitɔ́ lɛ nɔ ba na kudeji ɖɔ cobonu vǐ emitɔn lɛ na bló baptɛm ɔ, ye ɖó na ɖò gbesisɔmɛ bo na dó kɔ nǔ e ahwanvu nyínyí sín azɔ̌ ɔ byɔ lɛ é mɛ hwɛ̌.\n2. (a) Etɛwu ado ka nɔ hu nukúnkpénuwutɔ́ lɛdo tɔn ɖé lɛ? (b) Etɛ jí mǐ ka na ɖɔ xó dó ɖò xota elɔ mɛ?\n2 Nukúnkpénuwutɔ́ lɛdo tɔn lɛ ɖexlɛ́ ɖɔ ado nɔ hu emi, ɖó ye nɔ mɔ mɛ winnyawinnya e xwè yetɔn ɖò 16 jɛ 23 vlamɛ, bo sù ɖò xwédo Klisanwun tɔn lɛ mɛ bo ma ka ko bló baptɛm ǎ lɛ é wutu. Ðò ninɔmɛ gègě mɛ ɔ, mɛ winnyawinnya enɛ lɛ nɔ yì kplé agun tɔn lɛ bo nɔ ɖ’alɔ ɖò sinsɛnzɔ́ ɔ mɛ. Ye nɔ mɔ yeɖée dó mɔ Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn lɛ. Amɔ̌, ɖó hwɛjijɔ ɖé lɛ wu ɔ, ye nɔ dɔn afɔ dó gudo dó yeɖée zízé jó nú Jehovah kpo baptɛm biblo kpo wu. Etɛwu é ka sixu ko sín? Ðò ninɔmɛ ɖé lɛ mɛ ɔ, mɛjitɔ́ lɛ nɔ dó wusyɛn lanmɛ nú ye ɖɔ ye ni dán lɛjɛlɛjɛ dó baptɛm biblo wu. Ðò xota elɔ mɛ ɔ, mǐ na kplɔ́n nǔ dó nǔ e nɔ zɔ́n bɔ mɛjitɔ́ ɖé lɛ ma nɔ d’alɔ vǐ yetɔn lɛ bonu ye na yì nukɔn bo bló baptɛm ǎ lɛ é ɛnɛ wu.\nVǏ CE KA KO SÙ ÐÓ BǍ ÐÉ MƐ À?\n3. Etɛ ka ɖu ayi mɛ nú mɛjitɔ́ Blossom tɔn lɛ?\n3 Nǔ e nɔ ɖu ayi mɛ nú mɛjitɔ́ Blossom tɔn e xó mǐ ɖɔ ɖò akpáxwé nukɔntɔn ɔ mɛ lɛ é wɛ nyí ɖɔ, ye jló na tuùn nú vǐ nyɔnu yetɔn ko sù ɖó bǎ ɖé mɛ, bo na mɔ nukúnnú jɛ nǔ e baptɛm nyí é kpo lee é nyí nǔ taji sɔ́ é kpo wu alǒ gbɔ à jí; linkpɔ́n yetɔn enɛ ka sɔgbe. Nɛ̌ mɛjitɔ́ lɛ ka sixu tuùn gbɔn ɖɔ vǐ yetɔn jɛxa bo na zé éɖée jó nú Mawu b’ɛ na sɔgbe?\n4. Nɛ̌ gbè e Jezu ɖè ɖò Matie 28:19, 20 mɛ é ka sixu d’alɔ mɛjitɔ́ lɛ, hwenu e ye ɖò nǔ kplɔ́n vǐ yetɔn lɛ wɛ é gbɔn?\n4 Xà Matie 28:19, 20. Lee mǐ ɖɔ xó d’eji gbɔn ɖò xota e wá yì é mɛ é ɔ, Biblu ɖɔ xwè ɖě jɛn mɛɖé ɖó na ɖó cobo bló baptɛm ǎ. É ɖò mɔ̌ có, mɛjitɔ́ lɛ sixu ɖu lè tamɛ linlin dó nǔ e è ni kplɔ́n nǔ mɛɖé bonu é ni huzu ahwanvu byɔ é jí. Xógbe Glɛkigbe tɔn e è lilɛ dó è ni “kplɔ́n nǔ akɔta lɛ bǐ, bonu ye ni huzu ahwanvu” ɖò Matie 28:19 mɛ é sín tinmɛ wɛ nyí ɖɔ è ni kplɔ́n nǔ ye ɖó linlin tawun ɖé wu, enɛ wɛ nyí ɖɔ ye na huzu ahwanvu. Ahwanvu ɖé nyí mɛ e kplɔ́n xó Jezu tɔn lɛ bo mɔ nukúnnú jɛ ye wu, bo kanɖeji bo na setónú na lɛ é. Enɛ wu ɔ, nǔ e gbé mɛjitɔ́ Klisanwun lɛ bǐ ɖó na nya é wɛ nyí ɖɔ ye na kplɔ́n vǐ yetɔn lɛ sín vǔ, kpo linlin ɔ kpo ɖɔ emi na d’alɔ ye bɔ ye na huzu ahwanvu Klisu tɔn e bló baptɛm é. É ɖò wɛn ɖɔ vǐ yɛyɛ̌ ɖé kún sixu bló baptɛm ó. É ɖò mɔ̌ có, Biblu xlɛ́ ɖɔ mɛɖé na bo tlɛ ɖò vǔ ɔ, é sixu ɖó nukúnnúmɔjɛnǔmɛ nugbǒ Biblu tɔn lɛ tɔn b’ɛ na lɛ́ sù nukún tɔn mɛ.\n5, 6. (a) Lee Biblu ɖɔ xó dó Timɔtée wu gbɔn é zɔ́n bɔ mǐ na wá gbeta tɛ kɔn dó baptɛm e é bló é wu? (b) Nɛ̌ mɛjitɔ́ e ɖó nukúnnúmɔjɛnǔmɛ ganji lɛ é ka sixu d’alɔ vǐ yetɔn lɛ gbɔn?\n5 Timɔtée nyí ahwanvu ɖé bo sɔ́ nugbǒ ɔ dó ɖó étɔn sín vǔ. Mɛsɛ́dó Pɔlu ɖɔ ɖɔ Timɔtée kplɔ́n nugbǒ e ɖò Mawuxówema ɔ mɛ lɛ é sín vǔ. Timɔtée sù ɖò xwédo e klán ɖò sinsɛn lixo é ɖé mɛ có, nɔ tɔn e nyí Jwifu é kpo gǎn’maa tɔn kpo kplɔ́n nǔ i bɔ Mawuxówema ɔ sù nukún tɔn mɛ. Wǎgbɔ tɔn ɔ, nùɖiɖi tɔn syɛn só. (2 Tim. 1:5; 3:14, 15) Bɔ ɖò hwenu e Timɔtée sín xwè ɖò 16 jɛ 19 vlamɛ é alǒ hwenu e é ɖó xwè 20 vɛlɛɛ é ɔ, é nyí ahwanvu e wu è ɖó ayi bo sixu sɔ́ wǔjɔmɛzɔ́ bunɔ lɛ d’alɔ mɛ n’i ɖò agun mɛ é.—Mɛ. 16:1-3.\n6 É ɖò wɛn ɖɔ vǐ ɖokpo ɖokpo gbɔn vo; vǐ lɛ bǐ nɔ zin ɖó bǎ vovo mɛ. Ye mɛ ɖé lɛ nɔ ɖó tamɛbibɔ sín vǔ, bo nɔ wá gbeta e nùnywɛ kpé lɛ é kɔn, lobo nɔ ɖexlɛ́ ɖɔ emi jló na bló baptɛm. Ye mɛ ɖevo lɛ sixu gɔn gbè sɔ nú baptɛm kaka bo na ko nyí mɛxo ɖó bǎ ɖé mɛ. Enɛ wu ɔ, mɛjitɔ́ e ɖó nukúnnúmɔjɛnǔmɛ lɛ é nɔ gbidi kɔ nú vǐ yetɔn lɛ ɖɔ ye ni bló baptɛm ǎ. É nyɔ́ wà ɔ, ye nɔ d’alɔ vǐ ɖokpo ɖokpo nú ye na yì nukɔn ɖò gbigbɔ lixo, sɔgbe xá nǔwukpikpé ye mɛ ɖokpo ɖokpo tɔn. Xomɛ sixu hun mɛjitɔ́ lɛ hwenu e vǐ ɖé hɛn xó e ɖò Nùnywɛxó 27:11 mɛ é d’ayi mɛ é. (Xà.) Amɔ̌, ye ɖó na wɔn nǔ e gbé nya wɛ ye ɖè é gbeɖé ǎ, é wɛ nyí ɖɔ ye na kplɔ́n vǐ yetɔn lɛ nú ye na huzu ahwanvu. Mɛjitɔ́ lɛ na hɛn enɛ d’ayi mɛ bo na kàn nǔ elɔ byɔ yeɖée: ‘Vǐ ce ka ɖó nukúnnúmɔjɛnǔmɛ e kpé é, bo na zé éɖée jó nú Mawu bo bló baptɛm à?\nVǏ CE KA ÐÓ NUKÚNNÚMƆJƐNǓMƐ E SƆGBE É À?\n7. É byɔ ɖɔ mɛ e jló na bló baptɛm é ɖé ni ɖó nukúnnúmɔjɛnǔmɛ nǔ e ɖò Biblu mɛ lɛ é bǐ tɔn hwɛ̌ wɛ à? Tinmɛ.\n7 É sɔgbe ɖɔ ɖó mɛjitɔ́ lɛ nyí nùkplɔnmɛtɔ́ ɖò xwédo ɔ mɛ wutu ɔ, ye ni ba ɖɔ vǐ yetɔn lɛ ni ɖó nukúnnúmɔjɛnǔmɛ e gɔ́ngɔ́n é, bá zɔ́n dó enɛ jí dó zé yeɖée jó nú Mawu. Amɔ̌, enyi nukúnnúmɔjɛnǔmɛ lɛ bǐ jɛn é byɔ ɖɔ mɛɖé ni ɖó cobo zé éɖée jó nú Mawu bo bló baptɛm ǎ. Ðò baptɛm gudo ɔ, ahwanvu lɛ bǐ ɖó na tɛ́n kpɔ́n bɔ nukúnnúmɔjɛnǔmɛ e sɔgbe bɔ ye ɖó é na ɖò jijɛji wɛ. (Xà Kolosinu lɛ 1:9, 10.) Enɛ wu ɔ, bǎ tɛ mɛ é ka byɔ ɖɔ ye ni ɖó nukúnnúmɔjɛnǔmɛ ɖó cobo bló baptɛm?\n8, 9. Etɛ mǐ ka sixu kplɔ́n ɖò tan e kúnkplá Pɔlu kpo gantɔ́cɔ́tɔ́ ɔ kpo é mɛ?\n8 Kpɔ́ndéwú xwédo Klisanwun tɔn xwè kanweko nukɔntɔn ɔ tɔn ɖé na na nukúnnúmɔjɛnǔmɛ ɖé lɛ mɛjitɔ́ lɛ. (Mɛ. 16:25-33) Hwenu e mɛsɛ́dó Pɔlu yì tomɛ azɔn wegɔ ɔ ɖò 50 H.M. tɔn é ɔ, é yì Filipu. Finɛ ɔ, è dóhwɛ é kpo hagbɛ̌ tɔn Silasi kpo bo wlí ye dó ganmɛ. Ðò zǎn ɔ mɛ ɔ, ayikúngban danwǔ bo hunhun gankpa ɔ sín dòdó lɛ bɔ hɔn lɛ bǐ hun. Gantɔ́cɔ́tɔ́ ɔ ɖi xɛsi ɖɔ gantɔ́ lɛ ko hɔn, bo jló na hu éɖée bɔ Pɔlu súxó ylɔ ɛ. Pɔlu kpo Silasi kpo kpé nǔ wu bo ɖekúnnu nú gantɔ́cɔ́tɔ́ ɔ kpo xwédo tɔn kpo. Lee nugbǒ e ye kplɔ́n dó Jezu wu é sù nukún yetɔn mɛ gbɔn ɔ sísɛ́ ye bɔ ye ɖè afɔ tɛ? Ye dán lɛjɛlɛjɛ dó baptɛm biblo wu ǎ. Etɛ tan enɛ ka sixu kplɔ́n mǐ?\n9 Sɔgbe kpo aca yetɔn kpo ɔ, gantɔ́cɔ́tɔ́ ɔ sixu ko nyí ahwangán e ɖò gbɔjɛ mɛ é ɖé. É ko tuùn Mawuxó ɔ ɖ’ayǐ ǎ. Enɛ wu ɔ, bo na dó ɖó nukúnnúmɔjɛnǔmɛ e gɔ́ngɔ́n é dó Mawuxó ɔ wu ɔ, é ɖó na kplɔ́n nugbǒ taji Biblu tɔn lɛ, lobo mɔ nukúnnú jɛ nǔ e è ni nyí mɛsɛntɔ́ Mawu tɔn byɔ é mɛ, lobo kanɖeji bo na setónú nú nùkplɔnmɛ Jezu tɔn lɛ. Ðò táan klewun ɖé gudo ɔ, nukúnnúmɔjɛnǔmɛ tɔn dó nugbǒ taji Mawuxówema ɔ tɔn lɛ wu, kpo lee ye sù nukún tɔn mɛ gbɔn é kpo sísɛ́ ɛ bɔ é bló baptɛm. É ɖò wɛn ɖɔ é kpó ɖò nǔ kplɔ́n dó nǔ jí wɛ ɖò baptɛm tɔn gudo. Kpodo kpɔ́ndéwú enɛ kpo ɖò ayi mɛ ɔ, enyi nùkplɔnmɛ taji Mawuxówema ɔ tɔn lɛ, gɔ́ nú tinmɛ e mɛɖée zízé jó nú Mawu kpo baptɛm kpo ɖó é sù vǐ towe sín nukúnmɛ tawun ɔ, etɛ a ka sixu wà? Mɛjitɔ́ Klisanwun lɛ sixu wá gbeta ɔ kɔn bo na ɖɔ nú vǐ ɔ ɖɔ é ni yì mɔ mɛxo agun tɔn lɛ, bonu ye na kpɔ́n ɖɔ é ka sɔgbe bo na bló baptɛm à jí. * Ahwanvu ɖevo e bló baptɛm lɛ é ɖɔhun ɔ, é na kpó ɖò nǔ kplɔ́n dó linlin Jehovah tɔn wu wɛ ɖò gbɛzán tɔn bǐ mɛ, bo tlɛ na kpó ɖò mɔ̌ wà wɛ kaka sɔyi.—Hlɔ. 11:33, 34.\nVǏ CE KA ÐÓ NA KPLƆ́N WEMA BO YÌ NUKƆN WƐ À?\n10, 11. (a) Gbeta tɛ kɔn mɛjitɔ́ ɖé lɛ ka ko wá? (b) Etɛ ka ɖó na nɔ ɖu ayi mɛ nú mɛjitɔ́ ɖé jɛ nukɔn?\n10 Mɛjitɔ́ ɖé lɛ nɔ wá gbeta ɔ kɔn ɖɔ é na nyɔ́ hugǎn ɖɔ vǐ emitɔn sunnu alǒ nyɔnu ni jó baptɛm biblo dó, bo na mɔ tɛn dó yì nukɔn ɖò wema kplɔnkplɔn sín ali nu, lobo ɖó azɔ̌ ɖagbe ɖé hwɛ̌. È sixu lin ɖɔ linlin mɔhun nyí linlin ɖagbe ɖé, amɔ̌, é ka na d’alɔ vǐ yetɔn bɔ gbɛ̀ tɔn na ɖó nu dóó à? Taji hugǎn ɔ, é ka sɔgbe xá Mawuxówema ɔ à? Gbɛ̀ tɛ Xó Mawu tɔn ka dó wusyɛn lanmɛ nú mɛ ɖɔ è ni zán?—Xà Nùnywɛtɔ́xó 12:1.\n11 É ɖò taji ɖɔ è ni flín ɖɔ gbɛ̀ elɔ kpo nǔ e ɖ’emɛ lɛ é bǐ kpo nɔ klán gbè xá jlǒ Jehovah tɔn kpo linlin tɔn lɛ kpo. (Ja. 4:7, 8; 1 Jaan 2:15-17; 5:19) Kancica syɛnsyɛn e vǐ ɖé ɖó xá Jehovah é wɛ na d’alɔ ɛ hugǎn, bɔ é na fun ahwan xá Satáan, gbɛ̀ tɔn kpo linlin e ma sɔgbe xá linlin Mawu tɔn ǎ lɛ é kpo. Nú mɛjitɔ́ ɖé nɔ dó wusyɛn lanmɛ nú vǐ tɔn ɖɔ é ni nya nǔ gbɛ̀ ɔ tɔn lɛ gbé ɔ, enɛ sixu wlú tamɛ nú vǐ ɔ, bo wà nǔ dó wutu tɔn tawun. Mɛjitɔ́ Klisanwun wanyiyinɔ lɛ ka na jló nugbǒ nugbǒ ɖɔ gbɛ̀ elɔ ni xlɛ́ ali linlin e vǐ yetɔn lɛ nɔ ɖó dó nukɔnyiyi wu é à? Nugbǒ ɔ wɛ nyí ɖɔ hwenu e mǐ sɔ́ Jehovah ɖó tɛn nukɔntɔn mɛ ɖò gbɛ̀ mǐtɔn mɛ é jɛn mǐ na ɖó awǎjijɛ nugbǒ ɔ bo na lɛ́ yì nukɔn.—Xà Ðɛhan 1:2, 3.\nENYI VǏ CE HU HWƐ Ɔ KA LÓ?\n12. Etɛwu mɛjitɔ́ ɖé lɛ ka nɔ ba ɖɔ vǐ yetɔn ni jó baptɛm biblo dó hwɛ̌?\n12 Hwenu e nɔ Klisanwun ɖé ɖò hwɛjijɔ ɖěɖee wu é dó awakanmɛ kú nú vǐ nyɔnu tɔn dó baptɛm biblo wu lɛ é tinmɛ wɛ é ɔ, é ɖɔ: “É hu winnya nú mì ɖɔ má ɖɔ ɖɔ tuto mɛ ɖiɖe sín agun mɛ tɔn ɔ wɛ nyí hwɛjijɔ taji e wu wɛ é.” Nɔví nyɔnu enɛ ɖɔhun ɔ, mɛjitɔ́ ɖé lɛ nɔ ɖɔ ɖɔ é na nyɔ́ nú vǐ emitɔn hú ɖɔ é ni jó baptɛm biblo dó hwɛ̌ kaka jɛ hwenu e é na sù, bo na zɛ yɔkpɔvuxwe e nɔ zɔ́n xlonɔnú wà mɛ lɛ é wu é. (Bǐb. 8:21; Nùx. 22:15) Ye sixu wá gbeta ɔ kɔn ɖɔ: ‘Nú vǐ ce ma vɛ́ ko bló baptɛm ǎ ɔ, è sixu ɖè è sín agun mɛ ǎ.’ Etɛwu linlin mɔhun ma ka sɔgbe ǎ?—Ja. 1:22.\n13. Lɛjɛlɛjɛ díndán dó baptɛm biblo wu na zɔ́n bɔ è na ɖó gbè nú Jehovah ǎ wɛ à? Tinmɛ.\n13 É ɖò wɛn ɖɔ mɛjitɔ́ Klisanwun lɛ kún na jló ɖɔ vǐ yetɔn ni bló baptɛm jɛ nukɔn nú hwenu e é na zin ganji, bo na zé éɖée jó nú Jehovah b’ɛ na sɔgbe é ó. É ɖò mɔ̌ có, nùwanyido tawun wɛ é na nyí ɖɔ è ni lin ɖɔ vǐ e ma bló baptɛm ǎ é kún sixu ɖó gbè nú Jehovah ó. Etɛwu é ka nyí mɔ̌? Baptɛm wɛ è na bló cobo ɖó gbè nú Jehovah ǎ. É nyɔ́ wà ɔ, enyi vǐ ɖé tuùn nǔ e nyɔ́ ɖò Jehovah nukúnmɛ é kpo ee ma nyɔ́ nukún tɔn mɛ ǎ é kpo ɔ, é na ɖó gbè nú Mawu. (Xà Jaki 4:17.) Mɛjitɔ́ e nyɔ̌nùí lɛ é nɔ dó awakanmɛ kú nú vǐ yetɔn lɛ dó baptɛm biblo wu ǎ, é nyɔ́ wà ɔ, ye nɔ dó gǎn tawun bo na sɔ́ kpɔ́ndéwú ɖagbe ɖ’ayǐ nú ye. Ye nɔ jló na d’alɔ vǐ yetɔn lɛ bonu nugbodòdó walɔ ɖagbe tɔn Jehovah tɔn lɛ ni sù nukún yetɔn mɛ tawun sín hwenu e ye ɖò vǔ é. (Luk. 6:40) Nùsumɛnukúnmɛ enɛ na cyɔn alɔ vǐ towe jí, bo na sísɛ́ ɛ b’ɛ na nɔ ali jlɔjlɔ Jehovah tɔn jí.—Eza. 35:8.\nMƐ ÐƐVO LƐ SIXU D’ALƆ\n14. Nɛ̌ mɛxo agun tɔn lɛ ka sixu dó hlɔnhlɔn hlɔnhlɔn jí nú mɛjitɔ́ ɖěɖee ɖò gǎn dó wɛ, bo na d’alɔ vǐ yetɔn lɛ bonu ye na yì nukɔn bo bló baptɛm é gbɔn?\n14 Ðó mɛxo agun tɔn lɛ nyí lɛngbɔnyitɔ́ lɛ ɖò gbigbɔ lixo wutu ɔ, ye sixu dó hlɔnhlɔn hlɔnhlɔn jí nú gǎn e dó wɛ mɛjitɔ́ lɛ ɖè é, gbɔn xó ɖagbe lɛ ɖiɖɔ dó nǔ gbigbɔ tɔn lɛ gbé nyinya wu gblamɛ. Nɔví nyɔnu e wà sinsɛnzɔ́ gbexosin-alijitɔ́ tɔn nú xwè 70 jɛji é flín lee xó e é ɖɔ xá Nɔví Charles T. Russell hwenu e é ɖó xwè ayizɛ́n kpowun é wà ɖagbe n’i sɔ́ é. É ɖɔ: “Cɛju 15 wɛ mǐ ɖɔ xó na dó nǔ e nya wɛ un ɖè ɖò gbigbɔ lixo lɛ é jí.” Nugbǒ ɔ, xógbe ɖagbe lɛ kpo xógbe wusyɛn dó lanmɛ nú mɛ tɔn lɛ kpo sixu wà ɖagbe nú táan gègě. (Nùx. 25:11) Mɛxo agun tɔn lɛ sixu sɔ́ nyikɔ mɛjitɔ́ lɛ kpo vǐ yetɔn lɛ kpo tɔn dó Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ tɔn sín tito lɛ mɛ, bo na kpɔ́n vǐ lɛ sín xwè kpo nǔwukpikpé yetɔn kpo dó zɔ́n azɔ̌ e ye sixu wà lɛ é ye.\n15. Ali tɛ lɛ nu mɔ̌ mɛ ɖevo e ɖò agun ɔ mɛ lɛ é ka sixu dó wusyɛn lanmɛ nú mɛ winnyawinnya lɛ ɖè?\n15 Hagbɛ̌ agun ɔ tɔn lɛ sixu d’alɔ, gbɔn ɖiɖexlɛ́ ɖɔ mɛ winnyawinnya lɛ sín nǔ nɔ ɖu ayi mɛ nú emi lee é jɛxa gbɔn é gblamɛ. Ye na nɔ lɛ́ nɔ acéjí bo ɖó ayi nǔ e xlɛ́ ɖɔ ye mɛ enɛ lɛ ɖò nukɔn yì wɛ ɖò gbigbɔ lixo lɛ é wu. Mɛ winnyawinnya ɖé ka nɔ na xósin e gosin ayi tɔn mɛ, bo xlɛ́ ɖɔ é lin tamɛ kpɔ́n ganji lɛ é à? É ka nɔ ɖ’alɔ ɖò tuto kplé aklunɔzán gblamɛ tɛntin tɔn mɛ à? Mɛ winnyawinnya ɖé ka nɔ ɖu ɖò nǔ e nɔ tɛ́n gbejininɔ tɔn kpɔ́n lɛ é jí b’ɛ nɔ kpa ɛ à? É ka nɔ zán ali e hun n’i ɖò wemaxɔmɛ lɛ é dó ɖekúnnu à? Nɔ yawu kpa mɛ winnyawinnya lɛ kpo ayi bǐ kpo. Etɛwu a ma ka na bló tuto bo ɖɔ xó xá mɛ winnyawinnya ɖé jɛ nukɔn nú kplé alǒ ɖò kplé gudo dó ɖè lee nǔ tɔn ɖu ayi mɛ nú we sɔ́ é xlɛ́ ǎ? Ðò ali enɛ kpo ɖevo lɛ kpo nu ɔ, mɛ winnyawinnya lɛ na mɔ ɖɔ emi lɔ nyí akpáxwé “agun ɖaxó” ɖé tɔn.—Ðɛh. 35:18, nwt.\nD’ALƆ VǏ TOWE BONU É NI YÌ NUKƆN BO BLÓ BAPTƐM\n16, 17. (a) Nɛ̌ baptɛm ka nɔ zɔ́n bɔ è nɔ ɖó nukún gbɛ̀ sɔgudo tɔn ɔ gbɔn? (b) Awǎjijɛ tɛ mɛjitɔ́ Klisanwun lɛ bǐ ka nɔ dó gǎn bo na ɖó? (Kpɔ́n fɔtóo e ɖò bǐbɛ̌mɛ é.)\n16 Wǔjɔmɛ ɖaxó hugǎn e mɛjitɔ́ Klisanwun ɖé sixu ɖó é wɛ nyí ɖɔ é na “gbɛ́ nǔ nú [vǐ ɖé], bo na kplɔ́n [ɛ] lee Aklunɔ jló gbɔn é.” (Efɛ. 6:4; Ðɛh. 127:3) Mɛjitɔ́ Klisanwun lɛ sín vǐ lɛ cí akɔta Izlayɛli hwexónu tɔn ɔ sín vǐ lɛ ɖɔhun ǎ, ɖó è nɔ jì vǐ égbé tɔn lɛ bonu ye nɔ nyí akpáxwé togun e ko sɔ́ éɖée jó nú Jehovah é tɔn ǎ. Gɔ́ na ɔ, wǎn yíyí nú Mawu kpo nugbǒ ɔ kpo nyí gǔ bonu è nɔ ɖu ǎ. Sín hwenu e mɛjitɔ́ lɛ jì vǐ yetɔn é wɛ ye ɖó na ɖó linlin ɔ ɖɔ emi na kplɔ́n ɛ b’ɛ na huzu ahwanvu ɖé, bo na d’alɔ ɛ bɔ é na sɔ́ éɖée jó nú Jehovah bo bló baptɛm. Nǔ ɖě sɔ́ ɖò taji hugǎn mɔ̌ ǎ. Mɛɖée e è zé jó nú Jehovah é, baptɛm e è bló é gɔ́ nú sinsɛnzɔ́ e wà nú Mawu wɛ è ɖè kpo gbejininɔ kpo é wɛ na zɔ́n bɔ è na ɖó wuntun mɛ bɔ è na mɔ hwlɛngán ɖò ya ɖaxó e jawě é hwenu.—Mat. 24:13.\nMɛjitɔ́ lɛ emi, alɔdido vǐ mǐtɔn lɛ bonu ye ni huzu ahwanvu ɖé wɛ nyí nǔ e gbé mǐ ɖó na nya é (Kpɔ́n akpáxwé 16gɔ́ ɔ kpo 17gɔ́ ɔ kpo)\n17 Hwenu e Blossom Brandt wá gbeta ɔ kɔn ɖɔ emi jló na bló baptɛm é ɔ, mɛjitɔ́ tɔn e nɔ ɖó sísí nú Mawu lɛ é jló na kudeji ɖɔ é ko sɔgbe bo na ɖè afɔ e nyí nùjɔnǔ hugǎn ɖò gbɛzán tɔn mɛ é. Ee ye wá kudeji ɖɔ é sɔgbe é ɔ, ye nɔ gudo nú gbeta e kɔn é wá é. Zǎn e jɛ nukɔn nú baptɛm tɔn é mɛ ɔ, tɔ́ tɔn wà nǔ ɖagbe ɖokpo. Blossom ɖɔ: “Mǐ mɛ bǐ jɛkpo bɔ é xoɖɛ. É ɖɔ nú Jehovah ɖɔ é víví nú emi tawun ɖɔ vǐ nyɔnu kpɛví emitɔn wá gbeta ɔ kɔn bo na zé éɖée jó n’i.” Xwè 60 jɛji gudo ɔ, Blossom ɖɔ: “Un na wɔn zǎn enɛ gbeɖé ǎ!” Mi mɛ mɛjitɔ́ lɛ ni bo ɖu vivǐ awǎjijɛ ɖokpo ɔ tɔn, hwenu e mi na mɔ bɔ vǐ mitɔn lɛ na sɔ́ yeɖée jó nú Jehovah lobo bló baptɛm é.\n^ akpá. 9 Mɛjitɔ́ lɛ sixu vɔ́ nǔ e ɖò Les jeunes s’interrogent. Réponses pratiques (Akpáxwé 2) mɛ é jí gbɔn xá vǐ yetɔn, wex. 304-310. Lɛ̌ kpɔ́n “Nùkanbyɔ Mitɔn lɛ Sín Xósin” ɖò Sinsɛnzɔ́ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn Mǐtɔn (Gungbe) avril 2011 tɔn mɛ, wex. 2.


Mawuxóɖiɖɔ kpo Nùkplɔnkplɔn Mɛ kpo Ðò Taji Bonu Mɛ lɛ Na Dó Huzu Ahwanvu\nJezu ɖegbe nú ahwanvu tɔn lɛ ɖɔ ye ni yí kplɔ́n nǔ mɛ lɛ bonu ye ni huzu ahwanvu. (Mt 28:19) Enɛ byɔ Mawuxóɖiɖɔ kpo nùkplɔnkplɔn mɛ lɛ kpo. Mǐ bǐ ɖó na nɔ kanbyɔ mǐɖée hwɛhwɛ ɖɔ, ‘Nɛ̌ un ka sixu kpɔ́n te d’eji ɖò akpáxwé taji vovo nùkplɔnkplɔn mɛ lɛ bonu ye na huzu ahwanvu sín azɔ̌ ɔ tɔn mɛ gbɔn?’\nMǐ na nɔ nɔte bonu mɛ lɛ na nɔ wá mǐ gɔ́n ǎ, é nyɔ́ wà ɔ, mǐ ɖó na nɔ yí ba ‘mɛ e jɛxa’ lɛ é mɔ. (Mt 10:11) Hwenu e mǐ ɖò sinsɛnzɔ́ ɔ mɛ é ɔ, mǐ ka nɔ ɖò acéjí dó ali ɖěɖee na hun nú mǐ bɔ mǐ na ɖɔ xó xá “mɛ e mi nɔ mɔ” lɛ é wu à? (Mɛ 17:17) Lidíi huzu ahwanvu ɖó wɛnɖagbe e mɛsɛ́dó Pɔlu jla kpo kanɖodonǔwu kpo é wu.—Mɛ 16:13-15.\n“Jɛ nǔ dó jí sín zǎnzǎn kaka yì gbada; ma gɔn azɔ̌ wà ó” (Nùt 11:6)\nKPƆ́N VIDEO MA GƆN MAWUXÓ ÐƆ Ó: KÚNNUÐIÐE E MA NYÍ ACA TƆN Ǎ É KPO XWÉ ÐÉ GBÈ JƐ XWÉ ÐÉ GBÈ TƆN KPO Ɔ, ENƐ GUDO HǓN, NǍ XÓSIN NÚ NÙKANBYƆ ELƆ LƐ:\nÐò aca ayihɔngbe ayihɔngbe tɔn Samuel tɔn mɛ ɔ, nɛ̌ é ka ɖexlɛ́ ɖɔ emi nɔ ba na dó nugbǒ ɔ sín kún gbɔn?\nEtɛwu mǐ ka ɖó na nɔ ɖókan dó mawuxóɖiɖɔ sín akpáxwé lɛ bǐ wu?\nMɛ̌ a ka sixu má wɛn Axɔsuɖuto ɔ tɔn xá ɖò nǔwiwa ayihɔngbe ayihɔngbe tɔn towe lɛ hwenu?\nBonu mɛ lɛ na huzu ahwanvu ɔ, mǐ ɖó na wà nǔ zɛ wema lɛ mímá nú ye kpowun wu. Bo na dó d’alɔ mɛ lɛ bonu ye na yì nukɔn ɖò gbigbɔ lixo ɔ, mǐ ɖó na nɔ yí ba ye kpɔ́n lobo kplɔ́n Biblu xá ye. (1Kɔ 3:6-9) É ɖò mɔ̌ có, enyi gǎn e dó wɛ mǐ ɖè bo ɖò nugbǒ Axɔsuɖuto ɔ tɔn kplɔ́n mɛɖé wɛ é ma ɖè sínsɛ́n kaka ɖé tɔ́n ǎ ɔ ka lo? (Mt 13:19-22) Mǐ ɖó na kpó ɖò mɛ ɖěɖee sín ayi cí “ayikúngban ɖagbe” ɖɔhun lɛ é ba kpɔ́n wɛ.—Mt 13:23; Mɛ 13:48.\n“Nyɛ wɛ tun atín ɔ, bɔ Apolosu hú sìn na; Mawu wɛ ka na bɔ é sù” (1Kɔ 3:6)\nKPƆ́N VIDEO MA GƆN MAWUXÓ ÐƆ Ó: ÐÒ AGBAWUNGBA KPO NǓ KPINKPLƆN MƐ LƐ BONU YE NI HUZU AHWANVU KPO Ɔ, ENƐ GUDO HǓN, NǍ XÓSIN NÚ NÙKANBYƆ ELƆ LƐ:\nNɛ̌ Salomon kpo Mary kpo ka hú sìn nú kún nugbǒ ɔ tɔn e ɖò ayi mɛ nú Ezékiel kpo Abigaïl kpo é gbɔn?\nEtɛ gbé mǐ ka ɖó na nya ɖò akpáxwé sinsɛnzɔ́ ɔ tɔn lɛ bǐ mɛ, kaka jɛ kúnnuɖiɖe agbawungba tɔn jí?\nNɛ̌ mǐ ka sixu sɔ́ ayi ɖó nugbǒ ɔ kplɔnkplɔn mɛ ɖevo lɛ jí hugǎn gbɔn?


Lee A Na Sɔnǔ nú Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ Sín Kplé lɛ Gbɔn É\nEnyi a ko ɖò Biblu kplɔ́n xá Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn ɖé wɛ ɔ, a sixu ko nɔ tɛnkpɔn bo nɔ gbéjé nǔ e mi na kplɔ́n lɛ é kpɔ́n jɛ nukɔn nú nùkplɔnkplɔn ɖokpo ɖokpo. Enyi a na ɖu lè kplé agun tɔn lɛ tɔn ganji ɔ, é na nyɔ́ ɖɔ a ni nɔ wà nǔ ɖokpo ɔ cobo nɔ yì. Enyi a sɔ́ aca ɖagbe enɛ ɔ, a na mɔ lè ɖ’emɛ tawun.\nBa hwenu kpo fí e a na nɔ kplɔ́n nǔ ɖè é kpo. Hwetɛnu ayi towe ka nɔ nɔ fí ɖokpo hugǎn? Ayitéhɔnnu có a na bɛ́ kézezɔ́ ɔ wɛ à, alǒ gbadanu hwenu e vǐ lɛ ko yì xɔ gudo é? Enyi a na bo ma sixu kplɔ́n nǔ nú hwenu gègě ǎ hǔn, ba hwenu nabi e a na sixu nɔ zán ɔ bo tɛnkpɔn bo ma lɔn nú nǔ ɖebǔ nɔ jɛmɛ ó. Ba fí e ɖò xwii é, cí hladio, televiziɔn, kpo alokan akpomɛ tɔn kpo bo na dó ɖè nǔ e na fɛ́ ayi towe lɛ é bǐ síìn. Ðɛxixo cobo jɛ nǔ kplɔ́n jí na d’alɔ we bɔ a na ɖè linkpɔ́n kéze ɔ tɔn lɛ sín ayi mɛ bo na sixu sɔ́ ayi ɖó Mawuxó ɔ jí.—Filipunu lɛ 4:6, 7.\nÐǒ wuntun nǔ taji lɛ bo sɔnǔ ba na xósin. Ðò bǐbɛ̌mɛ ɔ, tɛnkpɔn bo mɔ nukúnnú jɛ xota ɔ mɛ. Lin tamɛ dó xota nùkplɔnkplɔn ɔ tɔn jí, ɖǒ ayi nǔ e dɔn xotalá ɖokpo ɖokpo ɖó bǔ kpo xota ɔ kpo é wu, bo gbéjé lee fɔtóo kpo nùkanbyɔ nùflínmɛ tɔn lɛ kpo ɖè xó taji lɛ tɔ́n gbɔn é kpɔ́n. Enɛ gudo hǔn, xà akpáxwé ɖokpo ɖokpo bo ba xósin nùkanbyɔ lɛ tɔn. Ba wemafɔ Biblu tɔn e è ɖè lɛ é bo xà lobo lin nǔ kpɔ́n dó lee ye nɔ gudo nú nùkplɔnmɛ ɔ gbɔn é wu. (Mɛsɛ́dó 17:11) Enyi a mɔ xósin nùkanbyɔ ɖé tɔn hǔn, zɛ xwi dó glɔ na, alǒ ɖǒ wuntun xógbe klewun e na d’alɔ we bɔ a na flín xósin ɔ é ɖò akpáxwé ɔ mɛ. Enɛ gudo ɔ, ɖò kplé jí ɔ, a sixu zé alɔ bo na xósin klewun ɖé dó xógbe towe ɖesu mɛ, enyi a jló ɔ nɛ.\nEnyi a nɔ gbéjé xota vovo e jí mǐ na ɖɔ xó ɖó kpɔ́ dó ɖò kplé lɛ jí ɖò aklunɔzán gbla ɖokpo ɖokpo mɛ é kpɔ́n ɔ, linlin yɔyɔ̌ lɛ na zɔ́n bɔ “dɔkun” ɖee nǔ e a tuùn dó Biblu wu lɛ é nyí é na sukpɔ́ d’eji.—Matie 13:51, 52.\nXwedó alɔ e xó mǐ ɖɔ dìn é bo sɔnǔ nú Atɔxwɛ Kplɔnkplɔn kabǐ Biblu Kplɔnkplɔn Agun Tɔn. Biblu kplɔnmɛtɔ́ towe ni d’alɔ we bonu a ni sɔnǔ nú xósin e a na sixu na ɖò kplé e jǎwe é jí é.\nNɛ̌ Mǐ ka Sixu Sɔnǔ nú Nǔ E Mǐ Na Kplɔ́n Ðò Kplé Klisanwun Tɔn lɛ Jí É Ganji Gbɔn?


Sɔ́ Gbɛtɔ́ Yɔyɔ̌ ɔ Dó, Bo Ma Ðè Nyì Ayǐ Ó | Nùkplɔnkplɔn\nGBÈ E MƐ A SIXU XÀ DÓ É Afrikaans Albanie-Gbè Amharique-Gbè Amis-Gbè Arabe-Gbè Arménie-Gbè Aymara Ayɔgbe Azerbaïjan-Gbè Azerbaïjan-Gbè (Cyrillique) Bachkir Bassa (Cameroun) Bengali Bikol Boulou Bulgarie-Gbè Catalogne-Gbè Cebuano Chichewa Chine-Gbè (Cantonais) Chine-Gbè (Dòdó Ɔ) Chine-Gbè (Ee Bɔkun É) Chinese Cantonese (Simplified) Chitonga Chitonga (Malawi Tɔn) Chitumbuka Chiyao Chol Cibemba Cinyanja Corée-Gbè Créole Haïti Tɔn Croatie-Gbè Danemark-Gbè Dangme Digor Douala Eblegbe Edo Efik Espagne-Gbè Estonie-Gbè Fidji-Gbè Finlande-Gbè Flansegbe Fɔngbe Ga Garifuna Géorgie-Gbè Glɛkigbe Glɛnsigbe Guarani Gujarati Gungbe Haoussa Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hongrie-Gbè Ibanag Ibo Iloko Indonésie-Gbè Islande-Gbè Isoko Italie-Gbè Janmagbe Japon-Gbè Jula Kabiye Kannada Kikamba Kikaonde Kikuyu Kiluba Kinyarwanda Kirghistan-Gbè Kiribati-Gbè Kirundi Kisonge Kongo Kurde Kurmanji Kurde Kurmanji (Caucase) Kurde Kurmanji (Cyrillique) Kwangali Kwanyama Lettonie-Gbè Lingala Lituanie-Gbè Luganda Lunda Luo Luvale Macédoine-Gbè Madagascar-Gbè Malay Malayalam Mam Mambwé-Lungu Marathi Maya Mazatèque Huautla Tɔn Mbunda Mingrelian Mixe Mongolie-Gbè Mooré Motu Myanmar-Gbè Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Totaligbé Puebla Tɔn) Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ndonga Népali Ngabere Nigerian Pidgin Norvège-Gbè Nzema Okpe Oromo-Gbè Ossétie-Gbè Otètèla Ouzbékistan-Gbè Pangasinan Papiamento (Curaçao Tɔn) Pays-Bas-Gbè Penjabi Persan Pidgin (Cameroon) Pologne-Gbè Portugal-Gbè Quechua (Ancash Tɔn) Quechua (Bolivie Tɔn) Roumanie-Gbè Russie-Gbè Samoa-Gbè Sango Sepedi Serbie-Gbè Serbie-Gbè (Romain) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Shona Sidama Silozi Sinhala Slovaquie-Gbè Slovénie-Gbè Sranan tongo Suède-Gbè Swahili-Gbè Swahili-Gbè (Rép. dém. du Congo) Swati Tagalog Tajikistan-Gbè Tamoul Tatar Tchèque-Gbè Tchouvachie-Gbè Tetun Dili Télougou Thaï Tigrinya Tiv Tlapanec Tojolabal Tok Pisin Tokunɔgbe Afrique du Sud Tɔn Tokunɔgbe Allemagne Tɔn Tokunɔgbe Amelika Tɔn Tokunɔgbe Angola Tɔn Tokunɔgbe Argentine Tɔn Tokunɔgbe Australie Tɔn Tokunɔgbe Bolivie Tɔn Tokunɔgbe Brésil Tɔn Tokunɔgbe Chili Tɔn Tokunɔgbe Chine Tɔn Tokunɔgbe Colombie Tɔn Tokunɔgbe Corée Tɔn Tokunɔgbe Cuba Tɔn Tokunɔgbe Espagne Tɔn Tokunɔgbe Équateur Tɔn Tokunɔgbe Finlande Tɔn Tokunɔgbe France Tɔn Tokunɔgbe Grande-Bretagne Tɔn Tokunɔgbe Grèce Tɔn Tokunɔgbe Hongrie Tɔn Tokunɔgbe Inde Tɔn Tokunɔgbe Indonésie Tɔn Tokunɔgbe Italie Tɔn Tokunɔgbe Japon Tɔn Tokunɔgbe Mexique Tɔn Tokunɔgbe Paraguay Tɔn Tokunɔgbe Pérou Tɔn Tokunɔgbe Philippines Tɔn Tokunɔgbe Pologne Tɔn Tokunɔgbe Portugal Tɔn Tokunɔgbe Québec Tɔn Tokunɔgbe Roumanie Tɔn Tokunɔgbe Russie Tɔn Tokunɔgbe Slovaquie Tɔn Tokunɔgbe Taïwan Tɔn Tokunɔgbe Tchèque Tɔn Tokunɔgbe Vénézuéla Tɔn Tokunɔgbe Zimbabwe Tɔn Tonga-Gbè Totonaque Tshiluba Tsonga Tswana Turkménistan-Gbè Turquie-Gbè Tuvalu-Gbè Twi Tzeltal Tzotzil Ukraine-Gbè Urhobo Vegbe Venda Vietnam-Gbè Waray-Waray Wolaitsa Xhosa Zandé Zapotec-Gbè (Isthme Tɔn) Zoulou Île Salomon-Gbè\n‘Mi sɔ́ gbɛtɔ́ yɔyɔ̌ ɔ dó.’—KOLO. 3:10.\nHAN LƐ: 13, 72\nAkpáxwé gbɛtɔ́ yɔyɔ̌ ɔ tɔn tɛ lɛ ka nɔ gɔ́ sò nú bǔninɔ mǐtɔn?\nAli tɛ lɛ nu mǐ ka sixu ɖè wuvɛ̌sexámɛ kpo xomɛnyínyɔ́ kpo xlɛ́ ɖè?\nNɛ̌ mǐ ka sixu ɖè mɛɖesɔhwe kpo xomɛfífá kpo xlɛ́ gbɔn?\n1, 2. (a) Etɛwu gbɛtɔ́ yɔyɔ̌ ɔ sísɔ́ dó ma ka hugǎn mǐ ǎ? (b) Akpáxwé gbɛtɔ́ yɔyɔ̌ ɔ tɔn tɛ lɛ xó è ka ɖɔ ɖò Kolosinu lɛ 3:10-14 mɛ?\n“GBƐTƆ́ yɔyɔ̌ ɔ.” Azɔn wè wɛ xógbe enɛ tɔ́n ɖò Les Saintes Écritures. Traduction du monde nouveau mɛ. (Efɛ. 4:24; Kolo. 3:10) Xógbe ɔ dó gesí gbɛtɔ́ e è “dá sɔgbe kpo jlǒ Mawu tɔn kpo” é. Gǎndido bo na sɔ́ gbɛtɔ́ yɔyɔ̌ ɔ dó hugǎn mǐ ǎ. Etɛwu? Ðó Jehovah dá gbɛtɔ́ lɛ ɖó akpajlɛ tɔn mɛ, bɔ mɔ̌ mɛ ɔ, mǐ kpéwú bo na ɖè jijɔ tɔn ɖagbeɖagbe lɛ xlɛ́.—Bǐb. 1:26, 27; Efɛ. 5:1.\n2 Ðó mǐ ɖu hwɛhuhu gú sín mɛjitɔ́ mǐtɔn nukɔntɔn lɛ gɔ́n wutu ɔ, jlǒ nyanya lɛ nɔ wà nǔ dó mǐ wu. Mɛ ɖěɖee lɛlɛ̌ dó mǐ lɛ é lɔ sixu dó jɔ nú mǐ tawun. É ɖò mɔ̌ có, kpo alɔdo nùblawukúnúmɛ tɔn Jehovah tɔn kpo ɔ, mǐ sixu kpéwú bo huzu gbɛtɔ́ alɔkpa e Jehovah ba ɖɔ mǐ ni nyí é. Bo na dó na hlɔnhlɔn jlǒ e mǐ ɖó bo na kpé enɛ wu é ɔ, mǐ na gbéjé akpáxwé gbɛtɔ́ yɔyɔ̌ ɔ tɔn ɖěɖee Mawu sɔ́ d’ayi mɛ nú mɛsɛ́dó Pɔlu bɔ é wlan nǔ d’ewu é gègě kpɔ́n. (Xà Kolosinu lɛ 3:10-14.) Mǐ na lɛ́ ɖɔ xó dó lee mǐ na ɖè akpáxwé enɛ lɛ xlɛ́ ɖò sinsɛnzɔ́ mǐtɔn mɛ gbɔn é jí.\n“MI MƐ BǏ WƐ NYÍ ÐOKPO Ɔ”\n3. Ðɔ akpáxwé gbɛtɔ́ yɔyɔ̌ ɔ tɔn ɖokpo.\n3 Ee Pɔlu byɔ mǐ ɖɔ mǐ ni sɔ́ gbɛtɔ́ yɔyɔ̌ ɔ dó gudo é ɔ, é yì nukɔn bo xlɛ́ ɖɔ mɛmaɖeɖóvo nyí akpáxwé gbɛtɔ́ yɔyɔ̌ ɔ tɔn taji ɖé. É ɖɔ: “Mɛ e ma nyí Jwifu ǎ ɖě sɔ́ ɖò vo ǎ; mɛ e ka nyí Jwifu ɔ ɖě sɔ́ ɖò vo ǎ; mɛ e gbò ada é ɖě sɔ́ ɖò vo ǎ; atɔtɔnɔ ɖě ka sɔ́ ɖò vo ǎ; mɛ e ma hun nukún ǎ ɖě sɔ́ ɖò vo ǎ; hwexónu gbɛ́tɔ́ ɖě sɔ́ ɖò vo ǎ; kannumɔ ɖě sɔ́ ɖò vo ǎ; mɛ e ɖò éɖée sí ɔ lɔ ka sɔ́ ɖò vo ǎ.” Ðò agun ɔ mɛ ɔ, etɛwu mǐ ma ka na ɖè mɛ ɖě ɖó vo ɖó sinmɛ agbaza tɔn, tò, alǒ, ninɔmɛ mɛ ɔ tɔn wu ǎ? Ðó ahwanvu Klisu tɔn nugbǒ lɛ “bǐ wɛ nyí ɖokpo ɔ.”—Kolo. 3:11; Ga. 3:28.\n4. (a) Nɛ̌ Jehovah sɛntɔ́ lɛ ka ɖó na wà nǔ xá mɛ ɖevo lɛ gbɔn? (b) Ninɔmɛ tɛ ka sixu zɔ́n bɔ bǔninɔ Klisanwun tɔn na vɛwǔ?\n4 Mɛ ɖěɖee sɔ́ gbɛtɔ́ yɔyɔ̌ ɔ dó lɛ é nɔ wà nǔ xá nùɖitɔ́ hàtɔ́ yetɔn lɛ kpo mɛ e ma ɖò agun ɔ mɛ ǎ lɛ é kpo kpodo yɛ̌yi kpan, lobo nɔ sɔ́ ayi dó ninɔmɛ alǒ jɔtɛn yetɔn jí ǎ. (Hlɔ. 2:11) Enɛ sixu vɛwǔ tawun ɖò akpá gbɛ̀ ɔ tɔn ɖé lɛ xwé. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, ɖò Afrique du Sud ɔ, gègě Kúnnuɖetɔ́ lɛ tɔn kpó ɖò xá e è sɔ́ ɖó vo nú akɔ yetɔn lɛ é mɛ, vlafo ɖò toxo hun nukún lɛ mɛ, alǒ fí e mɛwi lɛ nɔ nɔ é kabǐ ɖò xá ɖěɖee mɛ è xò mɛwi kpo yovó kpo bǐ kplé dó ɖ’ayǐ lɛ é mɛ. Enɛ wu ɔ, bo na dó dó wusyɛn lanmɛ nú nɔví mǐtɔn lɛ nú ye na “ɖó wanyiyi ɖaxó” ɔ, Hagbɛ̌ Alixlɛ́mɛtɔ́ ɔ yí gbè nú tuto bunɔ ɖé ɖò Octobre 2013, bo na dó d’alɔ nɔví mǐtɔn lɛ bonu ye na tuùn yeɖée hú ɖ’ayǐ tɔn. (2 Kɔ. 6:13) Etɛ tuto enɛ ka byɔ?\n5, 6. (a) Tuto tɛ lɛ è ka bló bo na dó na hlɔnhlɔn bǔninɔ e ɖò togun Mawu tɔn tɛntin é ɖò tò ɖé mɛ? (Kpɔ́n ɖiɖe e ɖò bǐbɛ̌mɛ é.) (b) Etɛ mɛ é ka tɔ́n kɔ dó?\n5 È bló tuto bɔ agun e nɔ dó gbè vovo, alǒ ee mɛ mɛ lɛ ɖó sinmɛ agbaza tɔn vovo ɖè é wè na nɔ kplé ɖó kpɔ́ ɖò aklunɔzán gblamɛ fifo ɖé lɛ. Nɔví sunnu kpo nɔví nyɔnu kpo e ɖò agun wè lɛ mɛ lɛ é nɔ jla wɛn ɖó kpɔ́, nɔ yì kplé lɛ ɖó kpɔ́, bo nɔ yí jonɔ yeɖée tɔn ɖò xwé yetɔn lɛ gbè. Agun kanweko mɔkpan ɖ’alɔ ɖò tuto enɛ mɛ, bɔ alaxɔ ɔ mɔ gbeɖiɖó ɖagbe sín wema gègě ɖó tuto enɛ ɔ wu, bɔ ɖé lɛ tlɛ gosin mɛ e ma ɖò agun ɔ mɛ ǎ lɛ é gɔ́n. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, tuto ɔ sísɛ́ agungán ɖé bɔ é ɖɔ: “Un nyí Kúnnuɖetɔ́ ɖé ǎ, amɔ̌, un na ɖɔ ɖɔ mi ɖó tuto wɛnɖagbejijlazɔ́ tɔn nukúnɖeji ɖé, bɔ bǔninɔ lɛ́ tíìn ɖò akɔ lɛ tɛntin.” Nɛ̌ tuto ɔ ka wà ɖagbe nú Kúnnuɖetɔ́ lɛ gbɔn?\n6 Ð’ayǐ ɔ, Noma ee nyí nɔví nyɔnu ɖé bo nɔ dó gbè e nɔ nyí Xhosa é nɔ xò nǔ kpɔ́n, bo nɔ ba na ylɔ yovó ee nɔ nɔ agun glɛnsigbe tɔn mɛ lɛ é wá xwé tɔn e ma hwɛ́n nǔ kaka ɖé ǎ é gbè ǎ. Amɔ̌, ee é ɖ’alɔ ɖò wɛnɖagbejijlazɔ́ ɔ mɛ xá Kúnnuɖetɔ́ yovó lɛ, bo lɛ́ ɖu vivǐ lee ye yí jonɔ tɔn ɖò xwé yetɔn gbè gbɔn é tɔn gudo é ɔ, é ɖɔ: “Gbɛtɔ́ mǐ ɖɔhun wɛ ye lɔ nyí!” Enɛ wu ɔ, hwenu e é jɛ agun e nɔ dó Xhosa é jí bɔ é na yí jonɔ agun e nɔ dó glɛnsigbe é tɔn é ɔ, é ɖa nùɖuɖu bo ylɔ ye mɛ ɖé lɛ. Mɛxo agun tɔn yovó ɖé ɖò jonɔ lɛ mɛ. Noma ɖɔ: “É kpaca mì ɖɔ é ɖò gbesisɔmɛ bo junjɔn alǎ ee yì dò tawun é ɖé jí.” Tuto enɛ e ɖò nukɔn yì wɛ é zɔ́n bɔ nɔví sunnu kpo nɔví nyɔnu kpo gègě zun xɔ́ntɔn yɔyɔ̌ lɛ, bo lɛ́ kanɖeji bo na kpó ɖò ada gbló nú gbɛ̌dido yetɔn wɛ.\n7. Etɛwu mǐ ka na nɔ ɖò wuvɛ̌ sè xá mɛ wɛ sɔyi?\n7 Kaka jɛ hwenu e gbɛ̀ Satáan tɔn na vɔ é ɔ, mǐ na kpó ɖò mɛtɛnkpɔn lɛ mɔ wɛ. Mǐ nɔ ɖí xwi xá azɔ̌mamɔ, azɔn syɛnsyɛn jijɛ, yadonumɛ lɛ, adla j’ayǐ lɛ, nǔɖokan mǐtɔn e bú ɖó adakaxotɔ́ lɛ wu lɛ é, alǒ wuvɛ̌ ɖevo lɛ. Bo na dó nɔ gudo nú mǐɖée ɖò wuvɛ̌ kpo tagba mǐtɔn lɛ kpo mɛ ɔ, mǐ ɖó na nɔ sè wuvɛ̌ xá mǐɖée tawun. Wuvɛ̌sexámɛ na sísɛ́ mǐ bɔ mǐ na nyɔ́ xomɛ. (Efɛ. 4:32) Akpáxwé gbɛtɔ́ yɔyɔ̌ ɔ tɔn enɛ lɛ na d’alɔ mǐ bɔ mǐ na wà nǔ Mawu ɖɔhun, bo na nɔ dó gbɔ nú mɛ ɖevo lɛ.—2 Kɔ. 1:3, 4.\n8. Nǔ ɖagbe tɛ mɛ wuvɛ̌sexámɛ kpo xomɛnyínyɔ́ kpo ɖiɖexlɛ́ mɛ lɛ bǐ ɖò agun ɔ mɛ ka sixu tɔ́n kɔ dó? Nǎ kpɔ́ndéwú ɖé.\n8 Nɛ̌ mǐ ka sixu xlɛ́ ɖɔ mǐ keya ɖaxó nú toɖevomɛnu lɛ, alǒ mɛ e ma ɖó nùɖé ǎ bo ɖò agun mǐtɔn mɛ lɛ é gbɔn? Mǐ ɖó na dó xɔ́ntɔn mɛ mɔhun lɛ, bo na d’alɔ ye bɔ ye na mɔ ɖɔ emi xɔ akwɛ tawun ɖò agun ɔ mɛ. (1 Kɔ. 12:22, 25) Mǐ ni kpɔ́n nǔ e jɛ dó Dannykarl e sɛ̀ tɛn sín Philippines yì Japon é jí é. Ðò azɔ̌ tɔn jí ɔ, è nɔ wà nǔ xá ɛ lee è nɔ wà xá azɔ̌gbɛ́ tɔn ayǐ ɔ jí nu lɛ gbɔn é ǎ. É yì kplé Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn lɛ tɔn ɖokpo. Dannykarl ɖɔ: “Japon nu wɛ nyí gègě mɛ e wá kplé ɔ lɛ é tɔn, é ɖò mɔ̌ có, ye yí mì kpo akpàkpà sɔ́ mɛ kpo, cí nǔ ɖɔ ye ko tuùn mì b’ɛ lín ɖɔhun.” É lɛ́ mɔ ɖɔ è kpò ɖò xomɛnyínyɔ́nú lɛ wà xá emi wɛ, bɔ enɛ d’alɔ ɛ bɔ é yì nukɔn ɖò gbigbɔ lixo. É bló baptɛm bɔ égbé ɔ, é nyí mɛxo agun tɔn ɖé. Mɛxo agun tɔn gbɛ̌ tɔn lɛ nɔ mɔ é kpo asì tɔn Jennifer kpo dó mɔ nyɔna ɖé nú agun ɔ. Mɛxo agun tɔn lɛ ɖɔ dó ye wu ɖɔ: “Ye nɔ zán gbɛzán e bɔkun tawun é, bo nyí gbexosin-alijitɔ́ lɛ, lobo nɔ zé kpɔ́ndéwú ɖagbe ɖ’ayǐ ɖò Axɔsuɖuto ɔ na mya nukún nú mɛ jɛ nukɔn linu.”—Luk. 12:31.\n9, 10. Nǎ kpɔ́ndéwú ajɔ ɖěɖee nɔ tɔ́n sín wuvɛ̌ sísé xá mɛ ɖò sinsɛnzɔ́ ɔ mɛ mɛ lɛ é tɔn.\n9 Enyi mǐ ɖò wɛn Axɔsuɖuto ɔ tɔn jla mɛ ɖevo lɛ wɛ ɔ, ali ɖagbe ɖé nɔ hun nú mǐ bɔ mǐ ‘nɔ wà ɖagbe nú mɛ lɛ bǐ.’ (Ga. 6:10) Wuvɛ̌ sísé xá mɛ e sɛ̀ tɛn sín tò yetɔn mɛ lɛ é ko sísɛ́ Kúnnuɖetɔ́ gègě bɔ ye tɛ́n kpɔ́n bo kplɔ́n gbè yɔyɔ̌ ɖevo. (1 Kɔ. 9:23) Enɛ ko tɔ́n kɔ dó nyɔna gègě mɛ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, nɔví nyɔnu gbexosin-alijitɔ́ ɖé nɔ nɔ Australie bo nɔ nyí Tiffany bo kplɔ́n Swahili-gbè, bo na mɔ tɛn dó d’alɔ agun e nɔ dó Swahili-gbè ɖò toxo Brisbane tɔn mɛ é ɖé. Gbè ɔ kplɔnkplɔn vɛwǔ nú Tiffany có, é ka mɔ nyɔna gègě ɖò gbɛzán tɔn mɛ. É ɖɔ: “Enyi a ba ɖɔ sinsɛnzɔ́ towe ni sɔ́ akpàkpà we hǔn, yì w’azɔ̌ ɖò agun e nɔ dó jonɔgbe é mɛ. É nɔ cí ɖɔ è yì tò ɖé mɛ ɖɔhun, cobɔ è ka sɛ̀ tɛn sín toxo mɛtɔn mɛ ǎ. È nɔ ɖu vivǐ kplékplé nɔví lɛ tɔn mǐtɔn e gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ é tɔn, bo nɔ mɔ lee é ɖò bǔ gbɔn é tlɔlɔ.”\nEtɛ ka nɔ sísɛ́ Klisanwun sinsɛnzɔ́watɔ́ lɛ bɔ ye nɔ d’alɔ mɛ e sɛ̀ tɛn sín tò yetɔn mɛ lɛ é? (Kpɔ́n akpáxwé 10gɔ́ ɔ)\n10 Mǐ ni lɛ́ kpɔ́n kpɔ́ndéwú xwédo ɖé tɔn ɖò Japon. Sakiko vǐ nyɔnu yetɔn ɔ ɖɔ: “Ðò 1990 kpo 1999 kpo vlamɛ ɔ, mǐ nɔ mɔ Brésil nu e sɛ̀ tɛn sín tò yetɔn mɛ lɛ é, hwenu e mǐ nɔ ɖò sinsɛnzɔ́ ɔ mɛ é hwɛhwɛ. Enyi mǐ xlɛ́ wemafɔ Biblu tɔn lɛ ye, ɖi Nǔɖexlɛ́mɛ 21:3, 4 alǒ Ðɛhan 37:10, 11, 29 sín Biblu yetɔn Portugal-gbè tɔn ɔ mɛ ɔ, ye nɔ ɖó tó te tawun, bɔ hweɖelɛnu ɔ, ɖasin tlɛ nɔ wá yì dó ye.” Amɔ̌, wuvɛ̌sexámɛ xwédo ɔ tɔn ko nɔte ɖó finɛ ǎ. Sakiko ɖɔ: “Hwenu e mǐ mɔ lee ye ɖò xovɛ ɖò gbigbɔ lixo gbɔn é ɔ, mǐ jɛ Portugal-gbè kplɔ́n jí.” Nukɔnmɛ ɔ, xwédo ɔ d’alɔ bɔ è ɖó agun e nɔ dó Portugal-gbè é ɖokpo ayǐ. Ðò xwè lɛ vlamɛ ɔ, xwédo ɔ d’alɔ mɛ e gosin tò yetɔn mɛ lɛ é gègě bɔ ye wá huzu Jehovah sɛntɔ́. Sakiko ɖɔ gɔ́ na ɖɔ: “Portugal-gbè kplɔnkplɔn byɔ azɔ̌ tawun, amɔ̌, nyɔna lɛ zɛ gǎndido lɛ wu. Mǐ dokú nú Jehovah tawun.”—Xà Mɛsɛ́dó 10:34, 35.\n‘MI SƆ́ MƐÐESƆHWE DÓ AWU ÐƆHUN’\n11, 12. (a) Etɛwu é ka ɖò taji tawun ɖɔ linlin e wu mǐ na sɔ́ gbɛtɔ́ yɔyɔ̌ ɔ dó é ni sɔgbe? (b) Etɛ ka na d’alɔ mǐ bɔ mǐ na sɔ́ mǐɖée hwe?\n11 Nǔ e ɖó na sísɛ́ mǐ bɔ mǐ na sɔ́ gbɛtɔ́ yɔyɔ̌ ɔ dó é wɛ nyí susu kpikpa nú Jehovah, é nyí bo na dó xɔ susu ɖò gbɛtɔ́ lɛ nukɔn ǎ. Flín ɖɔ nùɖíɖó gbigbɔ tɔn ee tlɛ nyí maɖóblɔ̌ ɖ’ayǐ é ɖé hu hwɛ, ɖó é jó éɖée dó bɔ goyiyi gɔ́ gbɛzán tɔn mɛ wutu. (Sɔ́ jlɛ́ dó Ezekiyɛli 28:17 wu.) Kpɔ́n lee é na vɛwǔ nú mǐ mɛ gbɛtɔ́ hwɛhutɔ́ lɛ, bonu mǐ na nyì alɔ nú goyiyi kpo mɛɖée mimɔ kpo sɔ́ é! É ɖò mɔ̌ có, mǐ hɛn ɔ, mǐ na sɔ́ mɛɖesɔhwe dó. Etɛ ka na d’alɔ mǐ bɔ mǐ na wà mɔ̌?\n12 Bonu mǐ na sɔ́ mǐɖée hwe ɔ, mǐ ɖó na nɔ ba hwenu, bo na nɔ lin tamɛ dó nǔ e mǐ xà ɖò Xó Mawu tɔn mɛ é jí ayihɔngbe ayihɔngbe. (Sɛ́n. 17:18-20) Ðò taji ɔ, é na nyɔ́ ɖɔ mǐ ni lin tamɛ dó nùkplɔnmɛ Jezu tɔn lɛ, kpo lee é zé kpɔ́ndéwú mɛɖesɔhwe tɔn jiwǔ ɖé ɖ’ayǐ, bo sɛ̀n mɛ ɖevo lɛ gbɔn é kpo jí. (Mat. 20:28) Jezu tlɛ klɔ́ afɔ nú mɛsɛ́dó tɔn lɛ. (Jaan 13:12-17) Mǐ ɖó na nɔ lɛ́ xoɖɛ hwɛhwɛ bo byɔ gbigbɔ Mawu tɔn ɖɔ é ni d’alɔ mǐ, bonu mǐ na xò hun xá linlin ɖebǔ e na byɔ ayi mǐtɔn mɛ ɖɔ mǐ hugǎn mɛ ɖevo lɛ é é.—Ga. 6:3, 4; Fili. 2:3.\n13. Lè tɛ lɛ mɛɖée sísɔ́ hwe ka nɔ hɛn wá?\n13 Xà Nùnywɛxó 22:4. Dandan wɛ ɖɔ Mawu sɛntɔ́ nugbǒ lɛ bǐ ni sɔ́ yeɖée hwe, é ka nɔ hɛn lè wá tawun. Mɛɖée sísɔ́ hwe na d’alɔ mǐ, bɔ mǐ na xò fífá kpo bǔninɔ agun ɔ tɔn kpo sín kàn. Gǎndido bo sɔnǔ nú mɛɖesɔhwe na lɛ́ zɔ́n bɔ Mawu na na fɛ́nú tɔn mǐ. Mɛsɛ́dó Piyɛ́ɛ ɖɔ: “Mi bǐ ni nɔ sɔ́ miɖée hwe, bo na nɔ wà azɔ̌ nú miɖée, ɖó Mawuxówema ɔ ɖɔ: ‘Mawu nɔ ɖè kɔ dó goyitɔ́ lɛ; loɔ, é nɔ nyɔ́ xomɛ dó mɛ e nɔ sɔ́ yeɖée hwe lɛ wu.’”—1 Pi. 5:5.\n“MI ÐÓ NA SƆ́ . . . XOMƐFÍFÁ KPO SUÚLU KPO DÓ AWU ÐƆHUN”\n14. Mɛ̌ ka nyí kpɔ́ndéwú ɖagbe hugǎn xomɛfífá kpo suúluɖiɖo kpo tɔn?\n14 Ðò gbɛ̀ égbé tɔn ɔ mɛ ɔ, mɛ lɛ nɔ yawǔ kpɔ́n mɛ e nɔ fá xomɛ bo nɔ ɖó suúlu lɛ é dó mɔ xɛsinɔ. Xó enɛ ka sɔgbe ɖebǔ xá nugbǒ ɔ ǎ. Mɛ e ɖó hlɔnhlɔn hú mɛ bǐ ɖò wɛkɛ ɔ mɛ é gɔ́n wɛ jijɔ ɖagbe enɛ lɛ gosin. Jehovah Mawu wɛ nyí kpɔ́ndéwú ɖagbe hugǎn xomɛfífá kpo suúluɖiɖo kpo tɔn. (2 Pi. 3:9) Ðǒ ayi lee é gbɔn wɛnsagun e sɔ́ afɔ tɔn ɖó te lɛ é jí, bo yí gbè nú Ablaxamu kpo Lɔti kpo gbɔn hwenu e ye kàn nǔ byɔ ɛ é wu. (Bǐb. 18:22-33; 19:18-21) Gɔ́ na ɔ, nú xwè 1 500 jɛji ɔ Jehovah dɛ ɖò Izlayɛli akɔta gǔfɔntɔ́ ɔ nu.—Ezek. 33:11.\n15. Kpɔ́ndéwú tɛ Jezu ka zé ɖ’ayǐ ɖò xomɛfífá kpo suúlu kpo ɖiɖexlɛ́ linu?\n15 Jezu nyí “mɛfífá.” (Mat. 11:29) É xlɛ́ ɖɔ emi ɖó suúlu ɖaxó, bo dɛ ɖò gǎnmaɖó ahwanvu tɔn lɛ tɔn nu. Ðò sinsɛnzɔ́ Jezu tɔn ayikúngban jí tɔn ɔ hwenu ɔ, é dɛ ɖò xómɔɖɔdómɛwu agɔ sinsɛngán e klán gbè xá ɛ lɛ é tɔn nu. É fá xomɛ, bo ɖó suúlu kaka jɛ hwenu e è hu i d’acɛ jí é. Hwenu e Jezu ɖò wuvɛ̌ syɛnsyɛn mɛ ɖò yatin ɔ jí é ɔ, é xoɖɛ sɛ́dó Tɔ́ tɔn ɖɔ é ni sɔ́ hwɛ kɛ mɛ e xwè é dó atín wu lɛ é ɖó é ɖɔ, “ye tuùn nǔ e wà wɛ ye ɖè é ǎ.” (Luk. 23:34) Kpɔ́ndéwú xomɛfífá kpo suúluɖiɖo ɖò ninɔmɛ wuvɛ̌ kpo kɔgbidinúmɛ kpo tɔn mɛ nukúnɖeji ɖé wɛ enɛ nyí.—Xà 1 Piyɛ́ɛ 2:21-23.\n16. Ali ɖagbe tɛ nu mǐ ka sixu ɖè xomɛfífá kpo suúlu kpo xlɛ́ ɖè?\n16 Nɛ̌ mǐ ka sixu ɖè xomɛfífá kpo suúlu kpo xlɛ́ gbɔn? Pɔlu ɖɔ ali e nu mǐ na wà mɔ̌ ɖè é ɖokpo hwenu e é wlan nǔ sɛ́dó nùɖitɔ́ hàtɔ́ lɛ é: “Mi nɔ mɔ miɖée gbɔ; enyi mɛɖé wà nǔ nyì dò nú mɛɖé ɖò mi mɛ hweɖebǔnu hǔn, mi nɔ sɔ́ kɛ miɖée. Mi ɖó na nɔ sɔ́ hwɛ kɛ miɖée lee Aklunɔ sɔ́ kɛ mi é ɖɔhun.” (Kolo. 3:13) Nugbǒ wɛ ɖɔ é byɔ xomɛfífá kpo suúlu kpo ɖò mǐ sí cobɔ mǐ na setónú nú gbeɖiɖe enɛ. Amɔ̌, enyi mǐ nɔ sɔ́ hwɛ kɛ mɛ ɔ, mǐ na xò bǔninɔ agun ɔ tɔn sín kàn bo na jɛhun d’eji.\n17. Etɛwu xomɛfífá kpo suúlu kpo ka ɖò dandan?\n17 Xomɛfífá kpo suúlu kpo sísɔ́ dó nyí é jló mì sín nǔ nú Klisanwun lɛ ǎ. Dandan sín nǔ wɛ é nyí cobɔ mǐ na mɔ hwlɛngán. (Mat. 5:5; Ja. 1:21) Taji hugǎn ɔ wɛ nyí ɖɔ enyi mǐ nɔ ɖè jijɔ enɛ lɛ xlɛ́ ɔ, mǐ nɔ kpa susu nú Jehovah, bo nɔ d’alɔ mɛ ɖevo lɛ bonu ye na xwedó wěɖexámɛ Biblu tɔn.—Ga. 6:1; 2 Tim. 2:24, 25.\n“MI SƆ́ WANYIYI GBÁ”\n18. Kancica tɛ ka ɖò wanyiyi kpo mɛmaɖeɖóvo kpo tɛntin?\n18 Jijɔ e xó mǐ ɖɔ wá yì lɛ é bǐ cá kàn tawun xá wanyiyi. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, Jaki ɖó na ɖè wě xá nɔví lɛ ɖó ye nɔ keya nú dɔkunnɔ lɛ hú wamamɔnɔ lɛ wutu. É xlɛ́ ɖɔ nùwalɔ enɛ gbà sɛ́n taji tawun ɔ: “Yǐ wǎn nú nɔzo towe hwiɖesunɔ ɖɔhun.” Enɛ gudo ɔ, é ɖɔ gɔ́ na ɖɔ: “Nú mi nɔ ɖè mɛ ɖě ɖó vo nú mɛ ɖě hǔn, hwɛ hu wɛ mi ɖè.” (Ja. 2:8, 9) Ðò alɔ ɖevo mɛ ɔ, wanyiyi nɔ sísɛ́ mǐ bɔ mǐ nɔ nyì alɔ nú mɛ ɖě ɖiɖe ɖó vo nú mɛ ɖě, ɖó wema sísé, sinmɛ agbaza tɔn alǒ ninɔmɛ mɛɖé tɔn wu. É ɖò wɛn ɖɔ mǐ kún na ɖɔ kpowun ɖɔ mǐ na ɖè mɛ ɖě ɖó vo ɖò mɛ ɖě mɛ ǎ ó. Mɛmaɖeɖóvo ɖó na nyí akpáxwé taji ɖé ɖò gbɛzán mǐtɔn mɛ.\n19. Etɛwu é ka nyí nǔ taji ɖɔ mǐ ni sɔ́ wanyiyi gbá?\n19 Wanyiyi “nɔ kú hǔn; é nɔ nyɔ́ xomɛ,” é ka “nɔ yigo ǎ.” (1 Kɔ. 13:4) É nɔ byɔ suúlu, xomɛnyínyɔ́ kpo mɛɖesɔhwe kpo tawun, cobɔ mǐ na kpó ɖò alɔ ɖó ɖò wɛn Axɔsuɖuto ɔ tɔn jijla nɔzo mǐtɔn lɛ mɛ wɛ. (Mat. 28:19) Jijɔ enɛ lɛ ɖokpo ɔ nɔ zɔ́n bɔ nǔ wiwa ɖó kpɔ́ xá nɔví sunnu kpo nɔví nyɔnu kpo e ɖò agun ɔ mɛ lɛ é bǐ nɔ bɔwǔ nú mǐ. Ajɔ tɛ mǐ ka na mɔ ɖó wanyiyi mɔhun ɖiɖexlɛ́ wu? É nɔ zɔ́n bɔ agun ɔ nɔ ɖò bǔ bo nɔ kpa susu nú Jehovah, bo nɔ lɛ́ dɔn mɛ yɔyɔ̌ e ɖó jlǒ lɛ é. É sɔgbe ɖɔ tinmɛ e Biblu na dó gbɛtɔ́ yɔyɔ̌ ɔ wu é fó kpo nugbǒ elɔ e wu agbɔ̌n ɖè é kpo: “Mi sɔ́ wanyiyi gbá dó nǔ enɛ lɛ bǐ jí; ɖó wanyiyi ɔ wɛ nɔ dɔn nǔ enɛ lɛ bǐ cá, bɔ ye nɔ nɔ bǔ ganji.”—Kolo. 3:14.\n“HUZU BǏ KPÉTE”\n20. (a) Nǔ tɛ lɛ mǐ ka ɖó na kanbyɔ mǐɖée? Etɛwu? (b) Hwetɛnu mǐ ka ɖò te kpɔ́n?\n20 Mǐ mɛ ɖokpo ɖokpo ɖó na kanbyɔ mǐɖée ɖɔ: ‘Nǔ ɖevo tɛ un ka sixu wà, bo ɖè gbɛtɔ́ xóxó ɔ nyì ayǐ bo sɛ̀ dó zɔ nú nyiɖée?’ Mǐ ɖó na nɔ xoɖɛ vívɛ́ bo byɔ alɔdo Mawu tɔn, bo na w’azɔ̌ syɛnsyɛn bá ɖu ɖò linlin alǒ nùwalɔ ɖebǔ e na glɔ́n ali nú mǐ, bɔ mǐ ma na ɖu Axɔsuɖuto Mawu tɔn sín gǔ ǎ é jí. (Ga. 5:19-21) Mǐ ɖó na lɛ́ kanbyɔ mǐɖée ɖɔ: ‘Un ka kpò ɖò blòbló wɛ bonu nǔ e nɔ sísɛ́ linlin ce lɛ é na huzu yɔyɔ̌ à?’ (Efɛ. 4:23, 24) Gbɛtɔ́ yɔyɔ̌ ɔ sísɔ́ dó, bo na ɖè nyì ayǐ ǎ, nyí nùɖé bɔ Klisanwun lɛ bǐ na bló azɔn ɖokpo kpowun bɔ xó na fó ǎ, loɔ, mǐ ɖó na tɛ́n kpɔ́n kaka jɛ hwenu e mǐ na kpé mɔ̌ wiwa wu bǐ mlɛ́mlɛ́ é. Dǒ nukún mɛ, bo kpɔ́n lee gbɛ̀ ɔ na jiwǔ sɔ, hwenu e mɛ e mǐ tuùn lɛ é bǐ na sɔ́ gbɛtɔ́ yɔyɔ̌ ɔ dó, bɔ xó bǐ na fó ɖ’ewu é!


Bǐbɛ́mɛ Xónusɔ́ɖóte, Fon Bible (FON) | The Bible App\nWěma élɔ́ e è ylɔ̌ ɖɔ “Bǐbɛ́mɛ” ɔ́, bǐbɛ́ nǔ lɛ́ɛ bǐ tɔn sín xó wɛ ɖ'é mɛ: lě e Mawu ɖó wɛ̌kɛ́ ɔ́ gbɔn é, lě e é ɖó gbɛtɔ́ lɛ́ɛ gbɔn é, kpódó lě e é ɖó togun tɔn ayǐ gbɔn é kpó wɛ ɖ'é mɛ. Lě e hwɛhuhu kpó yajiji kpó byɔ́ gbɛ ɔ́ mɛ gbɔn ɔ́ lɔ ɖ'é mɛ. Wěma ɔ́ lɛ́ ɖe xlɛ́ mǐ ɖɔ è wa nǔ nyanya ɔ́, Mawu nɔ́ dɔn tó nú mɛ; amɔ̌, é nɔ́ ba ná dɔn gbɛtɔ́ lɛ́ɛ dó wǔ hwebǐnu.\nWěma ɔ́, akpá we wɛ è mǎ ɖó:\nNǔ e ɖo akpá nukɔntɔn ɔ́ (1--11) mɛ ɔ́ ɖíe: Mawu ɖó gbɛ ɔ́, kanlin lɛ́ɛ kpódó gbɛtɔ́ lɛ́ɛ kpó. Nǔ e Mawu bló lɛ́ɛ bǐ wɛ nyɔ́; lo ɔ́, gbɛtɔ́ nukɔntɔn lɛ́ɛ, Adámu kpó Ɛvu kpó ɔ́, yě se tónú nú Mawu ǎ. Gbɛtɔ́ lɛ́ɛ jɛ dǎka xo nɔzo yětɔn lɛ́ɛ wú jí, bɔ nǔ énɛ́ fɔ́n bó ɖo jijɛ jí wɛ. Énɛ́ ɔ́, Mawu zin alɔ dó akɔ́n ɖɔ émí ná zé tɔ ɖaxó ɖé dó vɔ gbɛ ɔ́, bó ká bló nǔgbó. Mɛ e ɖo gbɛ ɔ́ mɛ lɛ́ɛ bǐ kú, Nɔwée kpó vǐ tɔn lɛ́ɛ kpó kɛ́ɖɛ́ wɛ má kú ǎ. Yě wá gba kún bó gɔ́ gbɛ ɔ́; lo ɔ́, mɛ gěgé ɖo yě mɛ bó nɔ́ sɛn Mawu ǎ.\nAkpá wegɔ́ ɔ́ (12--50), Izlayɛ́li ví lɛ́ɛ sín tɔ́gbó lɛ́ɛ sín tan wɛ ɖ'é mɛ. Tɔ́gbó yětɔn Ablaxámu ɔ́, nǔɖiɖi tɔn kpó tónú e é se nú Mawu ɔ́ kpó zɔ́n bɔ è tunwun i. Mawu Mavɔmavɔ sɔ́ ɛ bɔ é nyí togun tɔn sín tɔ́. É dó akpá n'i ɖɔ kúnkan tɔn ná nyí nyɔ̌ná nú gbɛtɔ́ lɛ́ɛ bǐ. Ablaxámu sín tan ɔ́, vǐ tɔn Izáki sín tan wɛ bɔ d'é wú, bɔ vǐvú tɔn Jakɔ́bu e è nɔ lɛ́ ylɔ́ ɖɔ Izlayɛ́li ɔ́ tɔn jɛ fínɛ́. Jakɔ́bu ví súnnu wěwe lɛ́ɛ wá ɖó akɔta Izlayɛ́li tɔn wěwe lɛ́ɛ ayǐ.\nNǔ e ɖo wěma ɔ́ sín vivɔnu lɛ́ɛ ɖíe: xwédo Jakɔ́bu tɔn ɔ́ ɖo Ejípu. Jozɛ́fu húzú tokpɔngán nukúnɖéjí ɖokpó ɖo mɛ ɖěvo to énɛ́ ɔ́ mɛ; Jakɔ́bu ví súnnu lɛ́ɛ ɖokpó wɛ nɔ́ nyí Jozɛ́fu. Ée Jakɔ́bu xwédo ɔ́ ɖo Ejípu é ɔ́, adɔ ɖaxó ɖé tɔ́n có nǔ ɖěbǔ hwedó xwédo ɔ́ ǎ. Tɔ́ yětɔn Jakɔ́bu kú. Jozɛ́fu lɔ wá kpo. É ɖɔ nú xwédo tɔn ɖɔ:\n“Zaanɖé din ɔ́, un ná kú; amɔ̌, Mawu ná wá gɔ́ alɔ nú mi dandan. É ná kplá mi sín Ejípu fí yi to e sín akpá é kó dó nú Ablaxámu, Izáki kpó Jakɔ́bu kpó ɔ́ mɛ.” (50.24)\nMawu bló wɛ̌kɛ́ ɔ́ kpódó gbɛtɔ́ lɛ́ɛ kpó (1--2)\nHwɛhuhu kpódó yajiji kpó byɔ́ gbɛ ɔ́ mɛ (3)\nAdámu sín tan káká yi Nɔwée sín tan jí (4--5)\nNɔwée kpódó tɔ ɖaxó e gba gbɛ ɔ́ kpó (6--9)\nGbɛtɔ́ lɛ́ɛ sukpɔ́, bó mɛ síngbó ɖaxó Babɛ́li tɔn (10--11)\nTɔ́gbó Izlayɛ́li ví lɛ́ɛ tɔn lɛ́ɛ: Ablaxámu, Izáki, Jakɔ́bu (12--35)\nKúnkan Esawu tɔn lɛ́ɛ (36)\nJozɛ́fu kpódó nɔví tɔn lɛ́ɛ kpó sín tan (37--50)\nExplore Bǐbɛ́mɛ Xónusɔ́ɖóte by Verse


Jezu Ðó Acɛ Dó Yɛ Nyanya lɛ Jí | Gbɛzán Jezu Tɔn\nJezu Ðó Acɛ Dó Yɛ Nyanya lɛ Jí\nMATIE 8:28-34 MAKI 5:1-20 LUKI 8:26-39\nÉ NYA YƐ NYANYA LƐ DÓ AGLUZAHWAN ÐÉ MƐ\nEe ahwanvu lɛ jɛ agě jí hwenu e ye ko xò adohu adohu enɛ zlɛ ɖò xù ɔ jí gudo é ɔ, nùɖé jɛ bo kpaca mɛ. Nya yɛ nyanyanɔ wè ɖò adǎn jí tawun bo tɔ́n sín kúxwé e ma lín dó finɛ ǎ é ɖé, bo kanwezun ja Jezu gɔ́n! Tan ɔ sɔ́ ayi ɖó ye mɛ wè lɛ ɖokpo jí tawun, vlafo éyɛ wɛ na ko ɖò adǎn jí hugǎn bɔ yɛ nyanya lɛ ɖò jǐ tɔn b’ɛ lín.\nNya enɛ e sín nǔ blawu é nɔ ɖò godé bo nɔ ɖò flúflú kpé wɛ. “É nɔ ɖò yɔdo lɛ tɛntin zǎn kéze, bo nɔ ɖò sóklɛ́nmɛ soklɛ́nmɛ gbɔn wɛ, bo nɔ ɖò xó sú wɛ, bo nɔ ɖò awinnya sɔ́ tlɛ́n wǔ nú éɖée wɛ.” (Maki 5:5) É nɔ ɖò nǔ baɖabaɖa dó sìn wɛ sɔmɔ̌ bɔ mɛɖebǔ sɔ́ nɔ gla gbɔn ali ɔ sín akpá enɛ xwé ǎ. Mɛɖé lɛ ko tɛnkpɔn bo bla ɛ, amɔ̌, é nɔ wɛ́n wlɔ lɛ kpo gan e è nɔ dó afɔ n’i lɛ é kpo. Mɛɖebǔ nɔ sixu kpé jǐ tɔn ǎ.\nEe nya ɔ sɛkpɔ Jezu bo jɛkpo ɖò afɔ tɔn lɛ kɔn é ɔ, yɛ nyanya e ɖò jǐ tɔn lɛ é bló b’ɛ súxó bo ɖɔ: “Etɛ wɛ nyɛ kpodo hwi kpan kpédó, Jezu Mawu Ajalɔnlɔn ví? Un sɔ́ Mawu ɖó afɔ nú we, ma doya nú mì ó.” Jezu ɖexlɛ́ ɖɔ emi ɖó acɛ dó yɛ nyanya lɛ jí, bo ɖegbe ɖɔ: “Hwi yɛ nyanya elɔ, gosin nya elɔ jí!”—Maki 5:7, 8.\nYɛ nyanya gègě wɛ ka ɖò nya ɔ jí. Hwenu e Jezu kanbyɔ ɖɔ “Nɛ̌ wɛ nyikɔ towe nɔ nyí?” é ɔ, xósin ɔ wɛ nyí ɖɔ: “‘Ahwan’, ɖó mǐ mɛ gègě wɛ.” (Maki 5:9) Hlɔma sín ahwan alǒ ahwangɔnu ɖokpo ɔ, sɔja afatɔ́n donu mɔkpan wɛ nɔ ɖ’emɛ; hǔn yɛ nyanya gègě wɛ xísí dó nya enɛ bo ɖò ya dó n’i wɛ nɛ. Ye savo nú Jezu ɖɔ “é ni ma nya emi yì dó dò gɔngɔn mɛ ó.” É cí ɖɔ ye tuùn nǔ e ɖò te kpɔ́n ye kpo gǎn yetɔn Satáan kpo é ɖɔhun.—Luki 8:31.\nAgluza 2 000 mɔ̌ sín ahwan ɖé ɖò nǔ ba ɖu wɛ malin-malin dó finɛ; sɔgbe kpo Sɛ́n ɔ kpo ɔ, kanlin blíblí wɛ kanlin enɛ lɛ nyí bɔ Jwifu lɛ ɖó na tlɛ nyì lɔ ǎ. Yɛ nyanya lɛ ɖɔ: “Nǎ gbè mǐ, bonu mǐ ni yì byɔ agluza enɛ lɛ mɛ.” (Maki 5:12) Jezu ɖɔ nú ye ɖɔ ye ni yì, bɔ ye yì byɔ agluzahwan ɔ mɛ. Azɔn ɖokpo ɔ, agluza 2 000 lɛ bǐ nyì agbo sín só ɔ jí kɔn nyì xù mɛ bo kútɔ.\nEe agluzanyitɔ́ lɛ mɔ mɔ̌ é ɔ, ye dó afɔ wezun mɛ bo yì ɖɔ nǔ e jɛ lɛ é ɖò toxo ɔ kpo gletoxo lɛ kpo mɛ. Mɛ lɛ tɔ́n bo wá nǔ e jɛ é kpɔ́n gbé. Ye wá é ɔ, ye mɔ bɔ nya e jí yɛ nyanya lɛ gosin é ɖò ganji bɔ ayi tɔn ko wá gbɛ̀ bǐ. Ani ò? É d’awu bo ɖò ayijinjɔn ɖò afɔ Jezu tɔn lɛ kɔn!\nXɛsi jɛ ye mɛ e sè lee nǔ ɔ nyí gbɔn bo mɔ nya ɔ lɛ é jí, bɔ ye mɔ nǔ jɛ nǔ e na jɛ bɔ d’ewu lɛ é mɛ ǎ. Ye byɔ Jezu ɖɔ é ni gosin ayikúngban emitɔn jí. Hwenu e Jezu ɖò tɔjihun mɛ byɔ wɛ bo na ɖido é ɔ, nya e jí yɛ nyanya lɛ ɖè ɖ’ayǐ é savo n’i ɖɔ emi na xwedó è. Amɔ̌, Jezu ɖɔ nú nya ɔ ɖɔ: “Yì xwé mɛ towe lɛ gɔ́n, bo ɖɔ nǔ e Aklunɔ wà nú we ɔ bǐ nú ye, bo lɛ́ ɖɔ lee é kú nǔblawu nú we gbɔn ɔ bǐ nú ye.”—Maki 5:19.\nJezu ka ko nɔ gbɛ́ nú mɛ e é nɔ gbɔ azɔn na lɛ é ɖɔ ye ni ma ɖɔ nú mɛɖé ó, ɖó é ba ɖɔ mɛ lɛ ni ɖó linlin e sɔgbe é dó emi wu bo ma nɔ ɖótó xó víví lɛ kpowun ó. Ðò ninɔmɛ elɔ mɛ ɔ, nya e jí yɛ nyanya lɛ ɖè ɖ’ayǐ é nyí kúnnuɖenú gbɛɖe acɛ e Jezu ɖó é tɔn, bo hɛn ɔ é na ɖekúnnu nú mɛ e gɔ́n Jezu ɖesunɔ ma sixu yì ǎ lɛ é. Kúnnuɖenú tɔn sixu lɛ́ ɖè xómasɔgbe ɖebǔ e è sixu ɖɔ dó agluza lɛ búbú wu é gbà. Enɛ wu ɔ, nya ɔ ɖido bo jɛ nǔ e Jezu wà n’i ɔ jla jí gbɔn Tota Wǒ lɛ gbéjí.\nAniwu tan ɔ ka sɔ́ ayi ɖó ye mɛ wè e jí yɛ nyanya lɛ ɖè é ɖokpo jí tawun?\nEtɛ yɛ nyanya lɛ ka tuùn dó nǔ e ɖò te kpɔ́n yeɖesunɔ é wu?\nHwɛjijɔ tɛ lɛ wu Jezu ka ɖɔ nú nya e jí yɛ nyanya lɛ ɖè ɖ’ayǐ é ɖɔ é ni ɖɔ nǔ e emi wà n’i é nú mɛ ɖevo lɛ?\nSɛ́ dó mɛɖé Sɛ́ dó mɛɖé Jezu Ðó Acɛ Dó Yɛ Nyanya lɛ Jí


Ði Nǔ—Wà Nǔ kpo Nùnywɛ Kpo! | Nùkplɔnkplɔn\nGBÈ E MƐ A SIXU XÀ DÓ É Afrikaans Albanie-Gbè Amharique-Gbè Arabe-Gbè Arménie-Gbè Arménie-Gbè (Gbadahweji Tɔn) Aymara Ayɔgbe Azerbaïjan-Gbè Azerbaïjan-Gbè (Cyrillique) Bachkir Bassa (Cameroun) Bengali Bikol Boulou Bulgarie-Gbè Catalogne-Gbè Cebuano Chichewa Chine-Gbè (Cantonais) Chine-Gbè (Dòdó Ɔ) Chine-Gbè (Ee Bɔkun É) Chinese Cantonese (Simplified) Chitonga Chitonga (Malawi Tɔn) Chitumbuka Chiyao Cibemba Cinyanja Corée-Gbè Créole Haïti Tɔn Croatie-Gbè Danemark-Gbè Dangme Digor Douala Eblegbe Efik Espagne-Gbè Estonie-Gbè Fidji-Gbè Finlande-Gbè Flansegbe Fɔngbe Ga Galles-Gbè Géorgie-Gbè Glɛkigbe Glɛnsigbe Guarani Gujarati Gungbe Haoussa Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hongrie-Gbè Ibanag Ibo Iloko Indonésie-Gbè Islande-Gbè Isoko Italie-Gbè Janmagbe Japon-Gbè Jula Kabiye Kannada Kikamba Kikaonde Kikuyu Kiluba Kinyarwanda Kirghistan-Gbè Kiribati-Gbè Kirundi Kisonge Kongo Kurde Kurmanji Kurde Kurmanji (Caucase) Kurde Kurmanji (Cyrillique) Kwangali Kwanyama Lettonie-Gbè Lingala Lituanie-Gbè Luganda Lunda Luo Luvale Macédoine-Gbè Madagascar-Gbè Malay Malayalam Mambwé-Lungu Marathi Maya Mbunda Mingrelian Mongolie-Gbè Mooré Motu Myanmar-Gbè Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ndonga Népali Nigerian Pidgin Norvège-Gbè Nzema Okpe Oromo-Gbè Ossétie-Gbè Otètèla Ouzbékistan-Gbè Pangasinan Papiamento (Curaçao Tɔn) Pays-Bas-Gbè Penjabi Persan Pidgin (Cameroon) Pologne-Gbè Portugal-Gbè Quechua (Bolivie Tɔn) Roumanie-Gbè Russie-Gbè Samoa-Gbè Sango Sepedi Serbie-Gbè Serbie-Gbè (Romain) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Shona Sidama Silozi Sinhala Slovaquie-Gbè Slovénie-Gbè Sranan tongo Suède-Gbè Swahili-Gbè Swahili-Gbè (Rép. dém. du Congo) Swati Tagalog Tajikistan-Gbè Tamoul Tatar Tchèque-Gbè Tchouvachie-Gbè Tetun Dili Télougou Thaï Tigrinya Tiv Tok Pisin Tokunɔgbe Allemagne Tɔn Tokunɔgbe Amelika Tɔn Tokunɔgbe Angola Tɔn Tokunɔgbe Argentine Tɔn Tokunɔgbe Australie Tɔn Tokunɔgbe Bolivie Tɔn Tokunɔgbe Brésil Tɔn Tokunɔgbe Chili Tɔn Tokunɔgbe Chine Tɔn Tokunɔgbe Colombie Tɔn Tokunɔgbe Corée Tɔn Tokunɔgbe Cuba Tɔn Tokunɔgbe Espagne Tɔn Tokunɔgbe Équateur Tɔn Tokunɔgbe Finlande Tɔn Tokunɔgbe France Tɔn Tokunɔgbe Grande-Bretagne Tɔn Tokunɔgbe Hongrie Tɔn Tokunɔgbe Inde Tɔn Tokunɔgbe Indonésie Tɔn Tokunɔgbe Italie Tɔn Tokunɔgbe Japon Tɔn Tokunɔgbe Mexique Tɔn Tokunɔgbe Paraguay Tɔn Tokunɔgbe Pérou Tɔn Tokunɔgbe Philippines Tɔn Tokunɔgbe Pologne Tɔn Tokunɔgbe Portugal Tɔn Tokunɔgbe Québec Tɔn Tokunɔgbe Roumanie Tɔn Tokunɔgbe Russie Tɔn Tokunɔgbe Slovaquie Tɔn Tokunɔgbe Taïwan Tɔn Tokunɔgbe Tchèque Tɔn Tokunɔgbe Vénézuéla Tɔn Tokunɔgbe Zimbabwe Tɔn Tonga-Gbè Tshiluba Tsonga Tswana Turkménistan-Gbè Turquie-Gbè Tuvalu-Gbè Twi Tzotzil Ukraine-Gbè Urhobo Vegbe Venda Vietnam-Gbè Waray-Waray Wolaitsa Xhosa Zandé Zapotec-Gbè (Isthme Tɔn) Zoulou Île Salomon-Gbè\n“Byɔ kpo nùɖiɖi kpo ma xò nǔ kpɔ́n.”—JA. 1:6.\nHAN LƐ: 81, 70\nEtɛwu mǐ ka ɖó na yí gbè ɖɔ mǐ ɖó na wá gbeta lɛ kɔn ɖò gbɛ̀ mɛ?\nEtɛwu mɛ ɖevo lɛ ma ka ɖó na nɔ wá gbeta lɛ kɔn nú mǐ ǎ?\nEtɛwu mǐ ka sixu ɖyɔ gbeta e kɔn mǐ ko wá é hweɖelɛnu?\n1. Etɛ ka zɔ́n bɔ Kanyɛ́ɛ ma wá gbeta e nùnywɛ kpé é ɖé kɔn ǎ? Etɛ mɛ e ka tɔ́n kɔ dó?\nKANYƐ́Ɛ ɖó na wá gbeta ɖé kɔn, é ɖó na site dó nùɖé jí: Ðu ɖò nǔ baɖabaɖa sín zɛn e ɖò sísɔ́ ɛ wɛ é jí, alǒ jó lee nǔ cí gbɔn n’i é dó b’ɛ na sísɛ́ ɖò nǔwiwa tɔn lɛ mɛ. Gbeta ɖebǔ e kɔn é na wá é na wà nǔ dó gbɛzán tɔn e kpò é bǐ wu. A tuùn gbeta e kɔn Kanyɛ́ɛ wá é; ɖɔ é kún nyí ɖagbe ɔ wɛ ó. Gbeta e kɔn é wá é kpo nǔ e gbeta enɛ sisɛ ɛ bɔ é wà é kpo wɛ zɔ́n bɔ nɔví tɔn Abɛli e nyí nùɖitɔ́ é dó nyí matíìntɔ́. Bɔ gbeta e kɔn é wá é d’akpà kancica e ɖò é kpo Gbɛɖotɔ́ tɔn kpo tɛntin é wu.—Bǐb. 4:3-16.\n2. Etɛwu nǔwukpikpé e mǐ ɖó bo na wá gbeta e nùnywɛ kpé lɛ é kɔn é ka ɖò taji tawun?\n2 Mǐ lɔmɔ̌ ɖó na wá gbeta ɖé lɛ kɔn lobo site dó nùɖé lɛ jí. Gbeta e kɔn mǐ nɔ wá lɛ é bǐ wɛ nɔ sɔ́ gbɛ̀ ɖó axɔ nu ǎ. É ɖò mɔ̌ có, gbeta e kɔn mǐ nɔ wá lɛ é, nǔ e jí mǐ nɔ site dó lɛ é sixu wà nǔ dó mǐ wu tawun. Enɛ wu ɔ, nǔwukpikpé e mǐ ɖó bo na wà gbeta ɖagbe lɛ kɔn é sixu d’alɔ mǐ bɔ mǐ na zán gbɛ̀ e bɔkun bɔ fífá gɔ́ é ɖé dó bǎ ɖé mɛ, hú ɖɔ mǐ ni zán ee tagba, nǔdindon, kpo nǔmaɖónukún lɛ kpo gɔ́ é.—Nùx. 14:8.\n3. (a) Bo na dó wá gbeta e nùnywɛ kpé lɛ é kɔn ɔ, etɛ mǐ ka ɖó na ɖi nǔ na? (b) Nùkanbyɔ tɛ lɛ mǐ ka na ba dò kpɔ́n na?\n3 Etɛ ka na d’alɔ mǐ bɔ mǐ na wá gbeta e nùnywɛ kpé lɛ é kɔn? Mǐ ɖó na ɖi nǔ nú Mawu, bo na xò nǔ kpɔ́n dó jlǒ kpo nǔwukpikpé kpo e é ɖó bo na d’alɔ mǐ bɔ mǐ na huzu nùnywɛtɔ́ é wu ǎ. Mǐ ɖó na lɛ́ ɖi nǔ nú Xó Jehovah tɔn kpo lee é nɔ wà nǔ gbɔn é kpo wu, gbɔn jiɖiɖe dó wěɖexámɛ e gosin gɔn tɔn lɛ é gblamɛ. (Xà Jaki 1:5-8.) Ee mǐ na ɖò sisɛ kpɔ́ ɛ wɛ, bo na ɖò wǎn yí nú Xó tɔn d’eji wɛ é ɔ, mǐ nɔ wá ɖeji dó linlin tɔn lɛ wu. Mɔ̌ mɛ ɔ, mǐ nɔ wá ɖó aca bo nɔ ba dò nú Xó Mawu tɔn cobo nɔ wá gbeta lɛ kɔn. Amɔ̌, nɛ̌ mǐ ka sixu hɛn nǔwukpikpé e mǐ ɖó bo na wá gbeta lɛ kɔn é kpɔ́n te d’eji gbɔn? Mǐ na wá gbeta lɛ kɔn sín tinmɛ wɛ ka nyí ɖɔ mǐ na zunfan gbeta e kɔn mǐ wá é majomajo enyi nùɖé na bo tlɛ ɖò jijɛ wɛ ɔ wɛ à?\nÉ NƆ BYƆ ÐƆ È NI WÁ GBETA LƐ KƆN ÐÒ GBƐ̀ MƐ\n4. Gbeta tɛ kɔn Adamu ka ɖó na wá? Etɛ lɛ mɛ gbeta e kɔn é wá é ka tɔn kɔ dó?\n4 Sín hwenu e gbɛ̀ ɔ jɔ dó é wɛ mɛ bǐ, sunnu kpo nyɔnu kpo ɖó na wá gbeta taji lɛ kɔn. Adamu ɖó na wá gbeta ɖé kɔn: É na setónú nú Gbɛɖotɔ́ tɔn alǒ setónú nú Ɛvu tɔn. É ɖò gbesisɔmɛ bo na wá gbeta ɖé kɔn, amɔ̌, etɛ a ka lin dó gbeta e kɔn é wá é wu? Asì tɔn e è flú é sisɛ ɛ bɔ é wá gbeta é nyla tawun é ɖé kɔn, b’ɛ zɔ́n bɔ Palaɖisi e mɛ é nɔ nɔ é kpo gbɛ̀ éɖesunɔ tɔn kpo bú dó è. Bǐbɛ̌ wuvɛ̌ lɛ tɔn kpowun jɛn nɛ. Kaka jɛ égbé ɔ, mǐ kpó ɖò gbeta baɖabaɖa e kɔn Adamu wá é sín xɔxɔ sè wɛ.\n5. Nukún tɛ mǐ ka ɖó na nɔ dó kpɔ́n dandannú e gbeta lɛ kɔn wiwa nyí é na?\n5 Mɛɖé lɛ sixu lin ɖɔ enyi mǐ ma ɖó gbeta lɛ kɔn bo na wá ǎ ɔ, gbɛ̀ ninɔ na víví hugǎn. Mɔ̌ wɛ hwi lɔ ka nɔ lin à? Flín ɖɔ Jehovah kún bló gbɛtɔ́ lɛ bonu ye na cí macinu e ma sixu lin tamɛ bo site dó nùɖé jí yeɖesunɔ ǎ lɛ é ɖɔhun ó. Nugbǒ ɔ, Biblu kplɔ́n mǐ lee mǐ na nɔ wá gbeta e nùnywɛ kpé lɛ é kɔn gbɔn é. Jehovah jló ɖɔ mǐ ni wá gbeta lɛ kɔn miɖesunɔ có, é jló ɖɔ gbeta enɛ kɔn wiwa ni hɛn nǔ gblé dó mǐ wu ǎ. Lin tamɛ dó kúnnuɖenú e ɖè enɛ xlɛ́ é ɖé lɛ jí.\n6, 7. Gbeta tɛ kɔn Izlayɛli-ví hwexónu tɔn lɛ ka ɖó na wá? Etɛwu é ka vɛwǔ nú ye ɖɔ ye ni wá gbeta e nùnywɛ kpé lɛ é kɔn? (Kpɔ́n ɖiɖe e ɖò bǐbɛ̌mɛ é.)\n6 Ee Izlayɛli-ví hwexónu tɔn lɛ wá jɛ Akpádídó Yikúngban ɔ jí é ɔ, ye ɖó na wá gbeta vlɛkɛsɛ e ka ɖò taji é ɖé kɔn: Sɛ̀n Jehovah alǒ sɛ̀n mawu ɖevo (alǒ mawu ɖevo lɛ). (Xà Jozuwée 24:15.) Gbeta enɛ kɔn wiwa sixu cí nǔ e bɔkun é ɖé ɖɔhun. Amɔ̌, ee kɔn ye na wá é sixu sɔ́ gbɛ̀ yetɔn ɖó axɔ nu. Ðò Hwɛɖɔtɔ́ lɛ sín táan mɛ ɔ, hwɛhwɛ wɛ Izlayɛli-ví lɛ wá gbeta nyanya lɛ kɔn. Ye lɛkɔ sín Jehovah gudo bo sɛ̀n vodun lɛ. (Hwɛ. 2:3, 11-23) Lɛ́vɔ lin tamɛ kpɔ́n dó hweɖevonu e ye ɖó na wá gbeta ɖé kɔn ɖò hwenuxó togun Mawu tɔn tɔn mɛ é jí. Gbeyiɖɔ Elíi ɖɔ gbeta e kɔn ye ɖó wá é nyì wɛn nú ye: Ye na sɛ̀n Jehovah alǒ sɛ̀n vodun Baalu. (1 Axɔ. 18:21) Elíi gbɛ́ nǔ nú togun ɔ ɖó nǔxokpɔ́n yetɔn wu. A sixu lin ɖɔ gbeta enɛ kɔn wiwa kún vɛwǔ ó, ɖó nùnywɛnú wɛ Jehovah sinsɛn nyí hwebǐnu bo lɛ́ ɖó lè. Nugbǒ ɔ, mɛ e ɖò ganji é ɖé sixu yí wǎn nú Baalu bo sɛ̀n ǎ. É ɖò mɔ̌ có, Izlayɛli-ví enɛ lɛ xò nǔ kpɔ́n dó mɛ e ye na sɛ̀n é wu. Elíi dó wusyɛn lanmɛ nú ye kpo nùnywɛ kpo ɖɔ ye ni sɔ́ sinsɛn-biblo e hugǎn bǐ é, é wɛ nyí sinsɛn-biblo sɛ́dó Jehovah.\n7 Etɛwu é ka sixu ko vɛwǔ nú Izlayɛli-ví enɛ lɛ sɔmɔ̌ ɖɔ ye ni wá gbeta e nùnywɛ kpé é ɖé kɔn? È na ɖɔ kpowun ɔ, ye sɔ́ ɖi nǔ nú Jehovah ǎ bo gbɛ́ ɖɔ emi kún na setónú n’i ó. Ye ɖó nùtuùntuùn e sɔgbe alǒ nùnywɛ e gosin Mawu gɔn é ǎ; mɔ̌ jɛn ye ma ɖeji dó Jehovah wu ǎ é nɛ. Enyi nǔwiwa yetɔn lɛ ko jinjɔn nùtuùntuùn e sɔgbe é jí wɛ ɔ, é na ko d’alɔ ye bɔ ye na wá gbeta e nùnywɛ kpé lɛ é kɔn. (Ðɛh. 25:12) Gɔ́ na ɔ, ye jó mɛ ɖevo lɛ dó bɔ ye wà nǔ dó ye wu alǒ tlɛ wá gbeta lɛ kɔn dó tɛn yetɔn mɛ. Tò ɔ mɛ nu ɖěɖee ma nɔ sɛ̀n Jehovah ǎ lɛ é d’akpà linlin Izlayɛli-ví lɛ tɔn wu, bo sísɛ́ ye bɔ ye xwedó ahwan pagáwùn enɛ ɔ. Jehovah ka ko gb’akpá nú ye sín xwè mɔkpan ɖíe ɖɔ nǔ mɔhun sixu jɛ.—Tín. 23:2.\nMƐ ÐEVO LƐ KA ÐÓ NA WÁ GBETA LƐ KƆN NÚ MǏ WƐ À?\n8. Nǔ taji tɛ tan Izlayɛli-ví lɛ tɔn ka kplɔ́n mǐ dó gbeta lɛ kɔn wiwa wu?\n8 Kpɔ́ndéwú e xó mǐ ɖɔ wá yì lɛ é kplɔ́n nǔ e zawě é ɖé mǐ. Mǐ mɛ ɖokpo ɖokpo wɛ ɖó na wá gbeta lɛ kɔn, bɔ ee nùnywɛ kpé bo sɔgbe lɛ é nɔ jinjɔn nùtuùntuùn e zawě bo ɖò Mawuxówema ɔ mɛ é jí. Galatinu lɛ 6:5 flín mǐ ɖɔ: “Mɛ ɖokpo ɖokpo ɖó na wà azɔ̌ e nyí é tɔn é.” Mǐ ɖó na sɔ́ gbeta lɛ kɔn wiwa sín azɔ̌ e nyí mǐtɔn é jó nú mɛ ɖevo lɛ ǎ. É nyɔ́ wà ɔ, mǐ ɖó na tuùn nǔ e sɔgbe ɖò Mawu nukúnmɛ é mǐɖesunɔ lobo jló bo wà ɖ’eji.\n9. Enyi mǐ jó mɛ ɖevo lɛ dó bonu ye wá gbeta lɛ kɔn nú mǐ ɔ, etɛwu é ka sixu nyí awovinú?\n9 Nɛ̌ mǐ ka sixu jɛ mɔ mɛ ɖevo lɛ jijodo bonu ye wá gbeta lɛ kɔn dó tɛn mǐtɔn mɛ é tɔn mɛ gbɔn? Kɔgbidinúmɛ hagbɛ̌ lɛ tɔn sixu sísɛ́ mǐ bɔ mǐ na wá gbeta e ma sɔgbe ǎ é ɖé kɔn. (Nùx. 1:10, 15) É ɖò mɔ̌ có, nú mɛ ɖevo lɛ na bo gbidi kɔ nú mǐ gbɔn ɖebǔ ɔ, azɔ̌ mǐtɔn wɛ é nyí bɔ mǐ na xwedó ayixa mǐtɔn e Biblu kplɔ́n é. Ðò ali gègě nu ɔ, enyi mǐ nɔ jó mɛ ɖevo lɛ dó bɔ ye nɔ wá gbeta lɛ kɔn nú mǐ ɔ, mǐ nɔ jló bo nɔ “xwedó mɛ mɔhun lɛ” nɛ. Gbeta ɖé wɛ nugbǒ, amɔ̌, é sixu jì nǔ nyanya nú mǐ.\n10. Etɛ wu Pɔlu ka mɔ ɖɔ emi ɖó na gb’akpá nú Galatinu lɛ dó?\n10 Mɛsɛ́dó Pɔlu gb’akpá nú Galatinu lɛ dó awovinú e ɖò mɛ ɖevo lɛ jijodo bonu ye ni wá gbeta mɛɖesunɔ tɔn kɔn nú ye lɛ é jí céɖécéɖé. (Xà Galatinu lɛ 4:17.) Mɛɖé lɛ ɖò agun ɔ mɛ bo jló na wá gbeta lɛ kɔn nú mɛ ɖevo lɛ bo na dó klán ye sín mɛsɛ́dó lɛ wu. Etɛwu? Tɛn ɖaxó ɖaxó lɛ mɛ ninɔ ba wɛ cejɛnnabinɔ enɛ lɛ ɖè. Ye nɔ zɛ dogbó e sɔgbe lɛ é wu bo nɔ ɖó sísí ɖebǔ nú acɛ e Klisanwun hàtɔ́ yetɔn lɛ ɖó bo na wá gbeta lɛ kɔn nú yeɖesunɔ lɛ é ǎ.\n11. Nɛ̌ mǐ ka sixu d’alɔ mɛ ɖevo lɛ hwenu e ye ɖò gbeta yeɖesunɔ tɔn lɛ kɔn wá wɛ é gbɔn?\n11 Pɔlu sɔ́ kpɔ́ndéwú ɖagbe ɖé ɖ’ayǐ ɖò sísí ɖó nú acɛ e nɔví lɛ ɖó bo na wá gbeta lɛ kɔn nú yeɖée é mɛ. (Xà 2 Kɔlɛntinu lɛ 1:24, nwt.) Égbé ɔ, enyi mɛxo agun tɔn lɛ jló na ɖè wě xá mɛ dó nǔ e kúnkplá gbeta mɛɖesunɔ tɔn lɛ kɔn wiwa jí ɔ, ye ɖó na xwedó kpɔ́ndéwú enɛ. Nǔ e jinjɔn Biblu jí lɛ é mímá xá mɛ ɖevo lɛ nɔ víví nú ye. É ɖò mɔ̌ có, mɛxo agun tɔn lɛ nɔ cɔ́ yeɖée bo nɔ jó nɔví sunnu kpo nɔví nyɔnu ɖokpo ɖokpo dó bɔ ye nɔ wá gbeta lɛ kɔn yeɖesunɔ. Mɔ̌ wiwa sɔgbe ɖó mɛ ɖokpo ɖokpo wɛ na kpan nǔ e gbeta e kɔn é wá é na jì lɛ é. Nùkplɔnmɛ taji ɖokpo ɖíe: Mǐ sixu keya nú mɛ ɖevo lɛ bo lɛ́ dɔn ayi yetɔn wá nugbodòdó alǒ wěɖexámɛ Mawuxówema ɔ tɔn lɛ jí. Amɔ̌, ye ɖó acɛ bo na wá gbeta yeɖesunɔ tɔn lɛ kɔn bɔ ye wɛ ɖó na bló mɔ̌. Enyi ye wà mɔ̌ kpo nùnywɛ kpo ɔ, ye nɔ ɖu lè tɔn. É ɖò wɛn ɖɔ mǐ kún ɖó na lin gbeɖé ɖɔ mǐ ɖó acɛ bo na wá gbeta lɛ kɔn nú nɔví sunnu lɛ kpo nɔví nyɔnu lɛ kpo ó.\nMɛxo agun tɔn e ɖó wanyiyi lɛ é nɔ d’alɔ mɛ ɖevo lɛ bɔ ye nɔ kplɔ́n lee ye na wá gbeta lɛ kɔn nú yeɖée gbɔn é (Kpɔ́n akpáxwé 11gɔ́ ɔ)\nGBETA LƐ KƆN WIWA HWENU E È MA SIXU ÐU ÐÒ MƐÐÉE JÍ A É\n12, 13. Etɛwu é ka nyí awovinú ɖɔ mǐ ni xwedó nǔ e ayi mǐtɔn ɖɔ nú mǐ é kpowun hwenu e mǐ ɖò xomɛsin jí alǒ hwenu e awakanmɛ kú mǐ é?\n12 Acagbè e mɛ lɛ nɔ dó hwɛhwɛ é wɛ nyí ɖɔ: Xwedó nǔ e ayi towe ɖɔ hwi ni wà é. Amɔ̌, nǔwiwa gbɔn mɔ̌ sixu nyí awovinú, bɔ ɖò ali ɖé nu ɔ, é sɔgbe kpo Mawuxówema ɔ kpo ǎ. Biblu gb’akpá nú mǐ ɖɔ mǐ ni má nɔ jó hwɛhuhu sín ayi mǐtɔn alǒ lee nǔ cí nú mǐ é dó b’ɛ ɖu ɖò mǐ jí hwenu e mǐ nɔ ɖò gbeta lɛ kɔn wá wɛ é ó. (Nùx. 28:26) Tan Biblu tɔn lɛ xlɛ́ nǔ nyanya e nɔ jɛ hwenu e è xwedó nǔ e ayi mɛtɔn ɖɔ nú mɛ é. Nǔ e wu wɛ é wɛ nyí ɖɔ “gbɛtɔ́ sín ayixa hizi; ayixa tɔn dá hú nǔ bǐ.” (Jel. 3:17; 13:10; 17:9; 1 Axɔ. 11:9) Enɛ wu ɔ, enyi mǐ nɔ xwedó nǔ e ayi mǐtɔn ɖɔ nú mǐ é kpowun dó wá gbeta lɛ kɔn ɔ, etɛ é ka sixu jì?\n13 Nǔ titewungbe ɖé wɛ ayi Klisanwun tɔn nyí, ɖó è ɖè gbè nú mǐ ɖɔ mǐ ni yí wǎn nú Jehovah kpo ayi mǐtɔn bǐ kpo bo lɛ́ yí wǎn nú nɔzo mǐtɔn mǐɖesunɔ ɖɔhun. (Mat. 22:37-39) Amɔ̌, Mawuxówema ɔ sín akpáxwé e jí mǐ ɖɔ xó dó wá yì lɛ é tɛɖɛ̌ jí ɖɔ awovinú wɛ é nyí ɖɔ mǐ ni jó lee nǔ nɔ ci nú mǐ lɛ é dó bonu ye ni xlɛ́ lee mǐ na lin nǔ gbɔn lobo wà nǔ gbɔn é mǐ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, enyi mǐ wá gbeta lɛ kɔn hwenu e mǐ ɖò xomɛsin jí ɔ, etɛ ka sixu jɛ? Enyi mǐ ko wà mɔ̌ wá yì ɔ, xósin ɔ na ko ɖò wɛn. (Nùx. 14:17; 29:22) Alǒ mǐ ka sixu wá gbeta ɖagbe lɛ kɔn hwenu e awakanmɛ kú mǐ é à? (Kɛ́n. 32:6-12; Nùx. 24:10) Flín ɖɔ Xó Mawu tɔn xlɛ́ ɖɔ nùnywɛnú wɛ é nyí ɖɔ è ni nyí “kannumɔ nú Mawusɛ́n ɔ.” (Hlɔ. 7:25) É ɖò wɛn ɖɔ lee nǔ nɔ cí mǐ lɛ é sixu flú mǐ enyi mǐ jó ye dó bɔ ye ɖu ɖò mǐ jí hwenu e mǐ ɖò gbeta taji lɛ kɔn wá wɛ é.\nHWENU E É BYƆ ÐƆ A NI HUZU LINLIN TOWE É\n14. Nɛ̌ mǐ ka wà gbɔn bo tuùn ɖɔ é sixu sɔgbe ɖɔ mǐ ni huzu gbeta e kɔn mǐ ko wá é ɖé?\n14 Mǐ ɖó na wá gbeta e nùnywɛ kpé lɛ é kɔn. Amɔ̌, enɛ xlɛ́ ɖɔ mǐ kún sɔ́ sixu ɖyɔ linlin mǐtɔn hwenu e mǐ ko wá gbeta ɖé kɔn é ó ǎ. É nɔ byɔ ɖɔ mǐ ni vɔ́ gbeta ɖé gbéjé kpɔ́n hweɖelɛnu, bɔ tlɛ sixu huzu i. Ðǒ ayi lee Jehovah wà nǔ xá Ninivunu lɛ gbɔn ɖò Jonasi hwenu é wu. “Mawu mɔ lee wà nǔ gbɔn wɛ ye ɖè ɔ, bo mɔ ɖɔ ye jó jijɔ nyanya yetɔn lɛ dó. Enɛ ɔ wutu ɔ, é lɛ́ lɛkɔ wá gbeta e é ko ɖè tɔ́n ɔ jí, bɔ nǔ nyanya e dán é gblɔ́n nú ye ɔ, é sɔ́ bló ǎ.” (Jona. 3:10) Hwenu e Jehovah mɔ ɖɔ Ninivunu lɛ lɛkɔ sín hwɛ yetɔn lɛ gudo bo lɛ́ huzu jijɔ é ɔ, é ɖyɔ gbeta tɔn. Mɔ̌ mɛ ɔ, é ɖè jlɛjininɔ, mɛɖesɔhwe, kpo wuvɛ̌sexámɛ kpo xlɛ́. Hú mɔ̌ ɔ, Mawu nɔ sɔ́ lee é na wà nǔ gbɔn é jinjɔn xomɛsin syɛnsyɛn táan klewun ɖé tɔn jí lee mɛ gègě nɔ bló gbɔn é ǎ.\n15. Etɛ ka sixu zɔ́n bɔ mǐ huzu gbeta e kɔn mǐ ko wá é ɖé?\n15 Ninɔmɛ ɖé lɛ sixu wá b’ɛ na byɔ ɖɔ mǐ ni vɔ́ gbeta e kɔn mǐ ko wá wá yì e ɖé gbéjé kpɔ́n. Nǔ sixu nyí mɔ̌ hwenu e ninɔmɛ lɛ ɖyɔ é. Hweɖelɛnu ɔ, Jehovah huzu gbeta tɔn hwenu e ninɔmɛ lɛ ɖyɔ é. (1 Axɔ. 21:20, 21, 27-29; 2 Axɔ. 20:1-5) Nukúnnúmɔjɛnǔmɛ yɔyɔ̌ ɖé sixu na mǐ hwɛjijɔ jɔ hwɛjijɔ e wu mǐ ɖó na huzu gbeta ɖé é. È hɛn Mɛfibáalu, Sawulu vivǔ ɔ gblé ɖò Axɔsu Davidi gɔn. Hwenu e Davidi wá sè xó jɔ xó lɛ ɖò nukɔnmɛ é ɔ, é vɔ́ gbeta e kɔn é ko wá é jlaɖó. (2 Sam. 16:3, 4; 19:25-30) Hweɖelɛnu ɔ, é sixu nyí nùnywɛnú ɖɔ mǐ lɔ ni wà nǔ ɖokpo ɔ.\n16. (a) Alixlɛ́mɛ ɖagbe tɛ lɛ ka sixu d’alɔ mɛ bɔ è na wá gbeta e nùnywɛ kpé lɛ é kɔn? (b) Etɛwu mǐ ka ɖó na vɔ́ gbeta xóxó lɛ gbéjé kpɔ́n? Nɛ̌ mǐ ka ɖó na wà mɔ̌ gbɔn?\n16 Xó Mawu tɔn ɖè wě xá mǐ ɖɔ mǐ ni ma nɔ zɔn kplakpla jí dó wá gbeta taji lɛ kɔn ó (Nùx. 21:5) Enyi mǐ ɖè hwenu ɖó vo bo da nǔ e gbeta e kɔn mǐ na wá é ɖé na jí é kpɔ́n ɔ, mǐ na ɖibla mɔ nu tɔn. (1 Tɛ. 5:21) Cobonu tatɔ́ xwédo tɔn ɖé na wá gbeta lɛ kɔn ɔ, é ɖó na zán hwenu dó ba dò nú nǔ ɖò Mawuxówema ɔ kpo wema junjɔn Biblu jí lɛ kpo mɛ hwɛ̌, é ka ɖó na lɛ́ gbéjé nǔ e hagbɛ̌ xwédo ɔ tɔn lɛ lɔmɔ̌ lin dó nǔ ɔ wu é kpɔ́n. Mǐ ni flín ɖɔ Mawu byɔ ɖò Ablaxamu sí ɖɔ é ni ɖótó nǔ e asì tɔn ɖò ɖiɖɔ wɛ é. (Bǐb. 21:9-12) Mɛxo agun tɔn lɛ lɔ ɖó na zán hwenu dó ba dò nú nǔ. Enyi ye nɔ nɔ jlɛ̌ jí, bo nɔ lɛ́ sɔ́ yeɖée hwe ɔ, hwenu e nǔɖɔnúmɛ e sɔgbe yɔyɔ̌ ɖevo lɛ jɛ tomɛ nú ye b’ɛ byɔ ɖɔ ye ɖó na vɔ́ gbeta e kɔn ye ko wá ɖ’ayǐ é ɖé gbéjé kpɔ́n ɔ, xɛsi na ɖi ye dó sísí biba kpò wu ǎ. Ye ɖó na ɖò gbesisɔmɛ bo na ɖyɔ linlin kpo gbeta e kɔn ye ko wá lɛ é kpo hwenu e é sɔgbe dó é, bɔ é na nyɔ́ ɖɔ mǐ mɛ bǐ ni xwedó kpɔ́ndéwú enɛ. Mɔ̌ wiwa sixu zɔ́n bɔ fífá kpo tuto kpo na nɔ agun ɔ mɛ.—Mɛ 6:1-4.\nMA DOVƐ̌ NÚ GBETA E KƆN A WǍ LƐ Ó\n17. Nɛ̌ gbeta lɛ kɔn wiwa ka sixu kpa mǐ hugǎn gbɔn?\n17 Gbeta ɖé lɛ nɔ ɖò taji hú ɖevo lɛ. Ðěɖee ɖò taji hugǎn lɛ é nɔ byɔ ɖɔ è ni lin tamɛ kpɔ́n d’eji ganji lobo xoɖɛ bo gbéjé kpɔ́n ganji, bɔ mɔ̌ wiwa ka nɔ byɔ hwenu gègě. Klisanwun ɖé lɛ ɖó na wá gbeta lɛ kɔn dó alɔwliwli kpo mɛ e ye na wlí alɔ xá é kpo wu. Gbeta taji ɖevo e nɔ hɛn nyɔna gègě wá nú mɛ é wɛ nyí lee è sixu byɔ sinsɛnzɔ́ hwebǐnu tɔn mɛ gbɔn é kpo hwenu e è sixu wà mɔ̌ gbɔn é kpo. Ðò ali enɛ lɛ nu ɔ, é ɖò taji ɖɔ è ni ɖeji bǐ mlɛ́mlɛ́ dó Jehovah wu ɖɔ é sixu xlɛ́ nùnywɛ li mɛ bo ka nɔ wà mɔ̌ nugbǒ. (Nùx. 1:5) Enɛ wu ɔ, é ɖò taji ɖɔ è ni ba dò nú jɔtɛn wěɖexámɛ e nyɔ́ hugǎn lɛ e Biblu nyí é tɔn bo lɛ́ xoɖɛ dó ba alixlɛ́mɛ Jehovah tɔn. Lɛ̌vɔ flín ɖɔ Jehovah sixu na nǔwukpikpé e sín hudo mǐ ɖó bonu gbeta e kɔn mǐ wá b’ɛ sɔgbe kpo jlǒ tɔn kpo é ni dó kpà mǐ é mǐ. Enyi a kpannukɔn gbeta taji hugǎn lɛ hǔn, nɔ kanbyɔ hwiɖée ɖɔ: ‘Gbeta elɔ ka na xlɛ́ ɖɔ un yí wǎn nú Jehovah à? É ka na hɛn awǎjijɛ kpo fífá kpo wá nú xwédo ce à? É ka na xlɛ́ ɖɔ un nɔ kú hǔn bo nɔ lɛ́ nyɔ́ xomɛ à?’\n18. Etɛwu Jehovah ka nɔ ɖó nukún ɖɔ mǐ na wá gbeta lɛ kɔn nú mǐɖée?\n18 Jehovah nɔ gbidi kɔ nú mǐ bonu mǐ ni yí wǎn n’i lobo sɛ̀n ɛ ǎ. Mǐɖesunɔ wɛ nɔ wá gbeta enɛ kɔn. Sɔgbe kpo mɛɖesúsínínɔ e é na mǐ é kpo ɔ, é nɔ ɖó sísí nú azɔ̌ kpo acɛ kpo e mǐ ɖó bo na ‘ɖɔ’ nú mǐ na sɛ̀n ɛ kpo mǐ na gbɔ kpo é. (Joz. 24:15; Nùt. 5:3) Amɔ̌, é nɔ ɖó nukún ɖɔ mǐ na sɔ́ ayi ɖó gbeta e kɔn mǐ nɔ wá sɔgbe kpo alixlɛ́mɛ tɔn lɛ kpo é jí. Jiɖiɖe dó lee Jehovah nɔ wà nǔ lɛ gbɔn é kpo nugbodòdó ɖěɖee é na kpo xomɛnyínyɔ́ kpo lɛ é wu sixu d’alɔ mǐ bɔ mǐ na wá gbeta e nùnywɛ kpé lɛ é kɔn, lobo na lidǒ ɖò ali e mǐ na mlɛ́ lɛ é bǐ jí.—Ja. 1:5-8; 4:8.\nText Alɔ e jí è sixu yí nǔ e ɖò wema jí lɛ é ɖó lɛ é ATƆXWƐ: NǓKPLƆNKPLƆN TƆN Mars 2017


Mɛ Winnyawinnya lɛ Emi: Mi “Nɔ Ðókan Dó Nǔɖagbewiwa Wu”\nÐò wema e Mawu sɔ́ dó ayi mɛ nú mɛsɛ́dó Pɔlu bɔ é wlan sɛ́dó Titu é mɛ ɔ, é ɖɔ ɖɔ sunnu winnyawinnya lɛ kaka jɛ Titu ɖesunɔ jí ɖó na bló nǔ e wu ye kpé é bǐ bo na nyí “kpɔ́ndéwú,” lobo “nɔ wà nǔ ɖagbe ɖò nǔ bǐ mɛ.” (Ti 2:6, 7) Nukɔnmɛ ɖò wemata ɖokpo ɔ mɛ ɔ, é tinmɛ ɖɔ Jezu na ɖè nǔ kwiji sín mɛ Jehovah tɔn lɛ wu, bonu ye na “nɔ ɖókan dó nǔɖagbewiwa wu.” (Ti 2:14) Nǔ ɖagbe enɛ lɛ ɖokpo wɛ nyí wɛnɖagbejijla kpo nǔkplɔnkplɔn mɛ lɛ dó Axɔ́suɖuto Mawu tɔn wu kpo. Enyi mɛ winnyawinnya ɖé wɛ nú we ɔ, a ka sixu zán hlɔnhlɔn towe dó nyí gbexosin-alijitɔ́ alɔgɔtɔ́ alǒ hwebǐnu tɔn à?—Nǔx 20:29.\nEnyi a jló na nyí gbexosin-alijitɔ́ hǔn, blǒ tuto nú hwiɖée, enɛ ɔ, a na kpéwú. (Lk 14:28-30) Ði kpɔ́ndéwú ɔ, nɛ̌ a ka na kpé nukún dó akwɛzinzan towe wu hwenu e a na ɖò sinsɛnzɔ́ hwebǐnu tɔn wà wɛ é gbɔn? Nɛ̌ a ka sixu kpé ganxixo nabi e è byɔ é wu gbɔn? Ðɔ ninɔmɛ towe nú Jehovah ɖò ɖɛ mɛ. (Ðɛ 37:5) Ðɔ xó dó tuto towe jí xá mɛjitɔ́ towe lɛ kpo mɛ ɖěɖee kpé gbexosin-alijitɔ́zɔ́ wu bo ɖò wiwa wɛ lɛ é kpo. Enɛ gudo hǔn, ɖè afɔ e jɛxa lɛ é bá jɛ nǔ e gbé nya wɛ a ɖè é kɔn. É ɖò gaan ɖɔ Jehovah na kɔn nyɔna tɔn dó gǎn e dó wɛ a ɖè ɖò sinsɛnzɔ́ tɔn mɛ lɛ é jí.\nKPƆ́N VIDEO MƐ WINNYAWINNYA LƐ ÐÒ SUSU KPA NÚ JEHOVAH WƐ Ɔ, ENƐ GUDO HǓN, NǍ XÓSIN NÚ NǓKANBYƆ ELƆ LƐ:\nWuvɛ̌ tɛ lɛ jí mɛɖé lɛ ka ɖu ɖè ɖò sinsɛnzɔ́ gbexosin-alijitɔ́ tɔn sín azɔ̌ ɔ mɛ? Nɛ̌ ye ka kpéwú gbɔn?\nNɛ̌ mɛjitɔ́ lɛ ka sixu d’alɔ vǐ yetɔn lɛ bɔ ye na nyí gbexosin-alijitɔ́ hwebǐnu tɔn lɛ gbɔn?\nEtɛwu tuto wɛnɖagbejijla tɔn ɖé ɖiɖó ka ɖò taji?\nNɛ̌ hagbɛ̌ agun ɔ tɔn lɛ ka sixu dó wusyɛn lanmɛ nú gbexosin-alijitɔ́ ɖé, bo lɛ́ d’alɔ ɛ gbɔn?\nNyɔna tɛ lɛ gbexosin-alijitɔ́ lɛ ka nɔ mɔ?\nNɛ̌ è ka sixu kpé gbexosinalijitɔ́zɔ́ wu gbɔn?