Etɛwu Mǐ ka Na Ðó Sísí nú Acɛkpikpa\nGBÈ E MƐ A SIXU XÀ DÓ É Acoli Afrikaans Alur Amharique-Gbè Arménie-Gbè Ateso-Gbè Aymara Azerbaïjan-Gbè Azerbaïjan-Gbè (Cyrillique) Bachkir Basque-Gbè Bassa (Cameroun) Batak (Karo) Belize Kriol Biak Bikol Boulou Cap-Vert gbè Cebuano Changana (Mozambique Tɔn) Chichewa Chin (Tiddim) Chin Hakha Chine-Gbè (Cantonais) Chine-Gbè (Dòdó Ɔ) Chine-Gbè (Ee Bɔkun É) Chinese Cantonese (Simplified) Chitonga Chitonga (Zimbabwe Tɔn) Chitumbuka Chiyao Chokwe Cibemba Cinyanja Corée-Gbè Créole Haïti Tɔn Créole Maurice Tɔn Créole Seychelles Tɔn Danemark-Gbè Douala Dusun Espagne-Gbè Fidji-Gbè Finlande-Gbè Flansegbe Fɔngbe Ga Galice-Gbè Glɛkigbe Glɛnsigbe Guarani Gungbe Haoussa Herero Hiligaynon Hindi Hongrie-Gbè Iban Ichinamwanga Iloko Indonésie-Gbè Irlande-Gbè Isoko Italie-Gbè Janmagbe Japon-Gbè Javan-Gbè Jula Kabiye Karen (S'gaw) Kazakh Kikaonde Kikuyu Kiluba Kinyarwanda Kirghistan-Gbè Kiribati-Gbè Kirundi Kisi Kongo Krio Kurde Kurmanji (Caucase) Kurde Kurmanji (Cyrillique) Kwanyama Kyangonde Lahu Lari Lhukonzo Lingala Lomwe Luganda Luvale Malay Malayalam Malte-Gbè Mambwé-Lungu Maya Mbunda Mixtèque (Guerrero) Mongolie-Gbè Mooré Myanmar-Gbè Ndau Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ndonga Népali Ngangela Nias Norvège-Gbè Nsenga Nyaneka Nzema Okpe Otètèla Ourdou Ouzbékistan-Gbè Pangasinan Pays-Bas-Gbè Pologne-Gbè Portugal-Gbè Portugal-Gbè (Portugal) Quechua (Ayacucho Tɔn) Quechua (Bolivie Tɔn) Quechua (Cuzco Tɔn) Quichua (Chimborazo Tɔn) Quichua (Imbabura Tɔn) Romani (Tofɔligbé Grèce Tɔn Tɔn) Romani (Totaligbé Grèce Tɔn Tɔn) Ronga Runyankore Russie-Gbè Samoa-Gbè Sango Sena Sepedi Sesotho (South Africa) Shona Sidama Silozi Sinhala Slovaquie-Gbè Suède-Gbè Sunda Swahili-Gbè Swahili-Gbè (Rép. dém. du Congo) Tagalog Tamoul Tatar Tchèque-Gbè Tetun Dili Télougou Thaï Tigrinya Tok Pisin Tokunɔgbe Allemagne Tɔn Tokunɔgbe Amelika Tɔn Tokunɔgbe Bolivie Tɔn Tokunɔgbe Chine Tɔn Tokunɔgbe Colombie Tɔn Tokunɔgbe Cuba Tɔn Tokunɔgbe Espagne Tɔn Tokunɔgbe France Tɔn Tokunɔgbe Inde Tɔn Tokunɔgbe Indonésie Tɔn Tokunɔgbe Philippines Tɔn Tokunɔgbe Zambie Tɔn Tokunɔgbe Zimbabwe Tɔn Tonga-Gbè Tshiluba Tuvalu-Gbè Tzotzil Ukraine-Gbè Urhobo Uruund Valencian Vegbe Vietnam-Gbè Waray-Waray Wayuunaiki Wolaitsa Yacouba Zandé\nEtɛwu Mǐ ka Na Ðó Sísí nú Acɛkpikpa?\n“Mi sí gbɛtɔ́ lɛ bǐ; mi yí wǎn nú nɔví mitɔn ɖò nùɖiɖi mɛ lɛ; mi ɖi xɛsi nú Mawu; mi sí Dada ɔ.”—1 PIYƐ́Ɛ 2:17.\n1, 2. (a) Alixlɛ́mɛ mɛtɔn mǐ ka ɖó na xwedó? (b) Nùkanbyɔ tɛ lɛ jí mǐ ka na ɖɔ xó dó ɖò wemata elɔ mɛ?\nHWENU e a ɖò vǔ é ɔ, é sixu nɔ wá jɛ hweɖelɛnu bɔ mɛjitɔ́ towe lɛ nɔ byɔ ɖɔ a ni bló nùɖé, bɔ é ka nɔ jló we ǎ. A yí wǎn nú mɛjitɔ́ towe lɛ, bo tuùn ɖɔ emi ɖó na setónú nú ye. É ɖò mɔ̌ có, tónúsíse nú ye sixu nɔ ma nɔ jló we hwebǐnu.\n2 Mǐ tuùn ɖɔ Tɔ́ mǐtɔn Jehovah yí wǎn nú mǐ. É nɔ kpé nukún dó mǐ wu, bo nɔ na mǐ nǔ e sín hudo mǐ ɖó bo na ɖu gbɛ̀ víví é bǐ. É nɔ na mǐ alixlɛ́mɛ e sín hudo mǐ ɖó bɔ nǔ na nyɔ́ nú mǐ é. Hweɖelɛnu ɔ, é nɔ zán mɛ ɖevo lɛ bɔ ye nɔ xlɛ́ ali mǐ. Mǐ ɖó na sí acɛ e Jehovah ɖó dó mǐ jí é. (Nùnywɛxó 24:21) Amɔ̌, etɛwu é ka nɔ vɛwǔ hweɖelɛnu bɔ mǐ na yí gbè nú alixlɛ́mɛ? Etɛwu Jehovah ka byɔ mǐ ɖɔ mǐ ni xwedó alixlɛ́mɛ? Nɛ̌ mǐ ka sixu ɖexlɛ́ ɖɔ mǐ setónú nú acɛkpikpa e é ɖó é gbɔn?—Kpɔ́n Tinmɛ E Ðò Vivɔnu É 9gɔ́ ɔ.\nETƐWU É KA NƆ VƐWǓ?\n3, 4. Nɛ̌ gbɛtɔ́ lɛ ka huzu hwɛhutɔ́ gbɔn? Etɛwu é ka sixu vɛwǔ nú mǐ bɔ mǐ na yí gbè nú alixlɛ́mɛ mɛ ɖevo lɛ tɔn?\n3 Mǐ mɛ gbɛtɔ́ lɛ nɔ jló na fɔ́n gǔ. Nǔ nyí mɔ̌ sín hwenu e sunnu kpo nyɔnu kpo nukɔntɔn ɔ Adamu kpo Ɛvu kpo hu hwɛ é. È dá ye bɔ ye nyí mɛ maɖóblɔ̌ có, ye ka fɔ́n gǔ dó acɛ e Mawu ɖó é jí. Sín hwenɛnu ɔ, gbɛtɔ́ lɛ bǐ huzu hwɛhutɔ́. Hwɛhutɔ́ e mǐ nyí é nyí ɖokpo ɖò hwɛjijɔ e wu é sixu vɛwǔ nú mǐ, bɔ mǐ na yí gbè nú ali e Jehovah kpo gbɛtɔ́ lɛ kpo nɔ xlɛ́ mǐ é mɛ. Hwɛjijɔ ɖevo wɛ nyí ɖɔ mɛ ɖěɖee Jehovah nɔ zán dó xlɛ́ ali mǐ lɛ é lɔ nyí gbɛtɔ́ hwɛhutɔ́.—Bǐbɛ̌mɛ 2:15-17; 3:1-7; Ðɛhan 51:7; Hlɔmanu lɛ 5:12.\n4 Ðó mǐ nyí hwɛhutɔ́ wutu ɔ, mǐ nɔ jló na yigo. Goyiyi nɔ zɔ́n bɔ é nɔ vɛwǔ nú mǐ bɔ mǐ na yí gbè nú alixlɛ́mɛ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, ɖò Izlayɛli hwexónu tɔn ɔ, Jehovah sɔ́ Mɔyizi bɔ é na nɔ nukɔn nú togun Tɔn. Nya e nɔ nyí Kolée, bo ko sɛ̀n Jehovah nú xwè mɔkpan é huzu goyitɔ́, bo nɔ ɖè mɛmasi ɖaxó xlɛ́ Mɔyizi. Mɔyizi wɛ ɖò nukɔn nú togun Mawu tɔn có, éyɛ ka nyí goyitɔ́ ǎ. Nugbǒ ɔ, è ɖɔ ɖɔ é wɛ nyí mɛ e sɔ́ éɖée hwe hú mɛ bǐ ɖò hwetɔnnu é. Amɔ̌, Kolée yí gbè nú alixlɛ́mɛ Mɔyizi tɔn ǎ. É tlɛ dɔn ahwan ɖaxó ɖé bɔ ye xò kpóɖó n’i, bo fɔ́n gǔ dó Mɔyizi jí. Etɛ ka jɛ dó Kolée kpo gǔfɔntɔ́ lɛ kpo jí? È hu ye. (Kɛ́nsísɔ́ 12:3; 16:1-3; 31-35) Ðò Biblu mɛ ɔ, mǐ mɔ kpɔ́ndéwú gègě bɔ ye kplɔ́n mǐ ɖɔ goyiyi nyla.—2 Tan 26:16-21; Kpɔ́n Tinmɛ E Ðò Vivɔnu É 10gɔ́ ɔ.\n5. Nɛ̌ mɛɖé lɛ ka zán acɛ yetɔn nyì dò gbɔn?\n5 A sixu ko sè xógbe elɔ kpɔ́n: “Hlɔnhlɔn nɔ zɔ́n acɛ gannaganna kpa mɛ.” Ðò hwenuxó gbɛtɔ́ tɔn mɛ ɔ, mɛ gègě ko zán hlɔnhlɔn yetɔn nyì dò. (Xà Nùnywɛtɔ́xó 8:9.) Ði kpɔ́ndéwú ɔ, Sawulu nyí dawe ɖagbe e nɔ sɔ́ éɖée hwe é ɖé hwenu e Jehovah sɔ́ ɛ, b’ɛ na nyí axɔsu Izlayɛli tɔn é. Amɔ̌, é jó goyiyi kpo wuhwinhwan kpo dó bɔ ye dó ɖɔ dò ɖò ayi tɔn mɛ, b’ɛ zɔ́n bɔ é doya nú Davidi e nyí nya xomɛvɔnɔ ɖé é. (1 Samuwɛli 9:20, 21; 10:20-22; 18:7-11) Nukɔnmɛ ɔ, Davidi huzu axɔsu, bo nyí ɖokpo ɖò axɔsu ɖagbe hugǎn Izlayɛli tɔn lɛ mɛ. Nǔ ɖò mɔ̌ có, é wá sù hweɖenu bɔ Davidi zán acɛ tɔn nyì dò. É ɖóxó xá Bɛtisabe e nyí asì Ulíi tɔn é, bɔ enɛ gudo ɔ, é tɛ́n kpɔ́n bo na hwla hwɛ e é hu é, bo sɛ́ Ulíi dó bɔ è hu i ɖò ahwangbenu.—2 Samuwɛli 11:1-17.\nNǓ E WU MǏ NA ÐÓ SÍSÍ NÚ ACƐ E JEHOVAH ÐÓ É É\n6, 7. (a) Etɛ wǎn e mǐ yí nú Jehovah é ka nɔ sísɛ́ mǐ bɔ mǐ nɔ wà? (b) Etɛ ka na d’alɔ mǐ bɔ mǐ na setónú hwenu e é ma tlɛ bɔwǔ ǎ é?\n6 Mǐ nɔ ɖó sísí nú alixlɛ́mɛ Jehovah tɔn ɖó mǐ yí wǎn n’i wutu. Ðó mǐ yí wǎn nú Jehovah hú nǔ ɖevo ɖebǔ, alǒ, hú mɛ ɖevo ɖebǔ wutu ɔ, mǐ jló na hɛn xomɛ tɔn hun. (Xà Nùnywɛxó 27:11; Maki 12:29, 30.) Sín hwenu e asú kpo asì kpo nukɔntɔn ɔ ɖò jikpá Edɛni tɔn mɛ é wɛ Satáan ko jló ɖɔ gbɛtɔ́ lɛ ni xò nǔ kpɔ́n dó acɛ e Jehovah ɖó é wu. Awovi jló ɖɔ mǐ ni lin ɖɔ Jehovah kún ɖó acɛ bo na ɖɔ nǔ e mǐ na wà é nú mǐ ó. Amɔ̌, mǐ tuùn ɖɔ adingban wɛ. Mǐ yí gbè nú xó elɔ lɛ: “Aklunɔ mǐtɔn, Mawu mǐtɔn, susu, yɛ̌yi kpo hlɔnhlɔn kpo jɛxa we, ɖó a bló nǔ bǐ; hwi wɛ jló bɔ ye tíìn; hwi wɛ jló bɔ ye ɖò gbɛ̀.”—Nǔɖexlɛ́mɛ 4:11.\n7 Hwenu e a ɖò vǔ é ɔ, è sixu ko kplɔ́n we ɖɔ a ni nɔ setónú nú mɛjitɔ́ towe lɛ, enyi é na bo ma tlɛ nɔ jló we ǎ ɔ nɛ. Ðò ali ɖokpo ɔ nu ɔ, ɖó mǐ nyí mɛsɛntɔ́ Jehovah tɔn lɛ wutu ɔ, é sixu wá jɛ hweɖelɛnu bɔ tónúsíse na bɔwǔ ɖebǔ ǎ. Amɔ̌, mǐ yí wǎn nú Jehovah bo lɛ́ ɖó sísí n’i, enɛ wu ɔ, mǐ nɔ wà nǔ e wu mǐ kpé é bǐ bo na setónú n’i. Jezu sɔ́ kpɔ́ndéwú ɔ ɖ’ayǐ nú mǐ. É setónú nú Tɔ́ tɔn, hwenu e mɔ̌ wiwa ma tlɛ bɔwǔ ɖebǔ ǎ é. Nǔ e wu é ɖɔ nú Tɔ́ tɔn ɖɔ: “Ni ma nyí jlǒ ce ó, loɔ, ni nyí lee é jló hwɛ gbɔn é” nɛ.—Luki 22:42; kpɔ́n Tinmɛ E Ðò Vivɔnu É 11gɔ́ ɔ.\n8. Ali tɛ lɛ nu mɔ̌ Jehovah ka nɔ xlɛ́ ali mǐ ɖè? (Kpɔ́n gbàví “ Nɔ Ðótó Wěɖexámɛ.”)\n8 Égbé ɔ, Jehovah nɔ xlɛ́ ali mǐ ɖò ali vovo nu. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, é na mǐ Biblu. É lɛ́ na mǐ mɛxo agun tɔn lɛ. Mǐ nɔ ɖó sísí nú acɛ e Jehovah ɖó é hwenu e mǐ nɔ sí mɛ ɖěɖee é nɔ zán dó xlɛ́ ali mǐ lɛ é é. Nú mǐ gbɛ́ wěɖexámɛ yetɔn lɛ hǔn, Jehovah gbɛ́ wɛ mǐ ɖè nɛ. Hwenu e Izlayɛli-ví lɛ gbɛ́ Mɔyizi é ɔ, Jehovah sɔ́ mɔ̌ e ye wà é dó mɔ nǔ vlɛkɛsɛ́ɛ ɖé ǎ. É mɔ ɖɔ emilɛ gbɛ́ wɛ ye ɖè.—Kɛ́nsísɔ́ 14:26, 27; kpɔ́n Tinmɛ E Ðò Vivɔnu É 12gɔ́ ɔ.\nNƆ ÐÓTÓ WĚÐEXÁMƐ\nSÍN hweɖenu jɛ hweɖenu ɔ, mɛɖé sixu ɖè wě e jinjɔn nugbodòdó Biblu tɔn lɛ jí é xá mǐ. Hwɛjijɔ e wu é sixu vɛwǔ nú mǐ bɔ mǐ na yí gbè nú wěɖexámɛ é atɔn ɖíe.—Nùnywɛxó 19:20.\nMǐ nɔ mɔ ɖɔ wěɖexámɛ ɔ kún kàn mǐ ó. Bɔya mǐ lin ɖɔ mɛ e ɖò xó ɖɔ nú mǐ wɛ é kún mɔ nukúnnú jɛ ninɔmɛ mǐtɔn mɛ ganji ó. (Eblée lɛ 12:5) Amɔ̌, kanbyɔ hwiɖée ɖɔ hwɛjijɔ ɖagbe ɖé ka tíìn, bɔ mɛ ɔ zɔ́n d’ewu bo ɖɔ xó e é ɖɔ é à jí. (Nùnywɛxó 19:3) Nú a mɔ nukúnnú jɛ hwɛjijɔ e wu è ɖè wě xá we é mɛ ɔ, é sixu bɔwǔ hugǎn bɔ a na yí gbè nú wěɖexámɛ ɔ.—Xà Nùnywɛxó 4:13.\nMǐ yí wǎn nú lee è ɖè wě ɔ xá mǐ gbɔn é ǎ. Mɛ maɖóblɔ̌ jɛn sixu ɖè wě maɖóblɔ̌ xá mǐ ɖò ali maɖóblɔ̌ nu. (Hlɔmanu lɛ 3:23; Jaki 3:2) Ma sɔ́ ayi ɖó lee mɛ ɔ ɖè wě xá we gbɔn é jí ó, loɔ, sɔ́ ɖó nǔ e ɖɔ wɛ é ɖè é kpo lee a sixu zán gbɔn é kpo jí.\nMǐ nɔ lin ɖɔ mǐ kún ɖó hudo wěɖexámɛ tɔn ó, ɖó xwè mǐtɔn alǒ nǔ e mǐ ko mɔ kpɔ́n é wu. Ðò Izlayɛli hwexónu tɔn ɔ, gbeyiɖɔ lɛ, vɔsanúxwlémawutɔ́ lɛ kpo mɛ ɖevo lɛ kpo tlɛ nɔ ɖè wě xá axɔsu ɔ ɖò axɔsuɖuto tɔn mɛ. (2 Samuwɛli 12:1-13; 2 Tan 26:16-20) Enyi mǐ yí gbè nú wěɖexámɛ e jinjɔn Biblu jí é kpo mɛɖesɔhwe kpo ɔ, é na d’alɔ mǐ bɔ mǐ na sɛkpɔ Jehovah.—Titu 3:2.\nFlín ɖɔ wěɖexámɛ junjɔn Biblu jí lɛ nyí nùnina ɖé, bo gosin Jehovah e yí wǎn nú mǐ, bo ɖò nǔ e nyɔ́ hugǎn é ba nú mǐ wɛ é gɔ́n. Wà nǔ e wu a kpé é bǐ bo yí gbè nú wěɖexámɛ ɔ bo zán.—Eblée lɛ 12:6-11.\n9. Nɛ̌ wanyiyi ka ɖó na sísɛ́ mǐ bɔ mǐ na xwedó alixlɛ́mɛ gbɔn?\n9 Hwenu e mǐ setónú nú acɛkpikpa é ɔ, é nɔ xlɛ́ ɖɔ mǐ lɛ́ yí wǎn nú nɔví sunnu mǐtɔn lɛ kpo nɔví nyɔnu mǐtɔn lɛ kpo. Lin tamɛ dó nǔ elɔ jí. Enyi adla ɖé j’ayǐ ɔ, hwɛhwɛ wɛ gbɛ̌ta sɔhɛnmɛ tɔn ɖé nɔ w’azɔ̌ ɖó kpɔ́, bo na dó sixu hwlɛn mɛ gègě gán lee é sixu nyɔ́ bló gbɔn é. Bonu gbɛ̌ta ɔ na w’azɔ̌ ganji ɔ, mɛɖé ɖó na bló tuto na, bɔ hagbɛ̌ gbɛ̌ta ɔ tɔn lɛ ɖokpo ɖokpo ɖó na xwedó alixlɛ́mɛ tɔn. Bonu mɛɖé ka dovɛ̌ nú alixlɛ́mɛ ɔ bo wà nǔ e jló è é kpowun ɔ ka lo? Nú jlǒ ɖagbe ɖé wɛ na bo tlɛ sísɛ́ ɛ b’ɛ bló mɔ̌ ɔ, alixlɛ́mɛ e é ma xwedó ǎ é sixu dɔn tagba wá nú hagbɛ̌ tɔn e kpò lɛ é, bo tlɛ sixu wà nǔ dó ye wu tawun. Ðò ali ɖokpo ɔ nu ɔ, enyi mǐ ma xwedó alixlɛ́mɛ Jehovah tɔn kpo mɛ ɖěɖee é na acɛ ɖó bǎ ɖé mɛ lɛ é kpo tɔn ǎ ɔ, mɛ ɖevo lɛ sixu sè wuvɛ̌. Amɔ̌, nú mǐ setónú nú Jehovah ɔ, mǐ nɔ ɖexlɛ́ ɖɔ mǐ yí wǎn nú nɔví mǐtɔn lɛ, lobo lɛ́ ɖó sísí nú tuto e Jehovah sɔ́ ɖ’ayǐ é.—1 Kɔlɛntinu lɛ 12:14, 25, 26.\n10, 11. Etɛ jí mǐ ka na ɖɔ xó dó dìn?\n10 Nǔ ɖebǔ e Jehovah byɔ mǐ ɖɔ mǐ ni bló é nɔ wà ɖagbe nú mǐ. Nú mǐ nɔ ɖè sísí xlɛ́ tuto acɛkpikpa tɔn ɖò xwédo mǐtɔn mɛ, ɖò agun ɔ mɛ, bo nɔ lɛ́ ɖexlɛ́ ɖò lee mǐ nɔ wà nǔ xá acɛkpikpa e ɖò tò nu lɛ é gbɔn é mɛ ɔ, mǐ bǐ na ɖu lè tɔn.—Sɛ́nflínmɛ 5:16; Hlɔmanu lɛ 13:4; Efɛzinu lɛ 6:2, 3; Eblée lɛ 13:17.\n11 Nú mǐ mɔ nukúnnú jɛ nǔ e wu Jehovah jló ɖɔ mǐ ni ɖè sísí xlɛ́ mɛ ɖevo lɛ é mɛ ɔ, é sixu d’alɔ mǐ bɔ mǐ na wà mɔ̌. Mi nú mǐ ni ɖɔ xó dó lee mǐ sixu ɖè sísí xlɛ́ ɖò akpáxwé gbɛzán tɔn atɔn mɛ gbɔn é jí ganji.\nSÍSÍ ÐIÐEXLƐ́ ÐÒ XWÉDO MƐ\n12. Nɛ̌ asú ɖé ka sixu ɖè sísí xlɛ́ tuto acɛkpikpa tɔn gbɔn?\n12 Jehovah sɔnǔ nú xwédo bo na azɔ̌ hagbɛ̌ xwédo ɔ tɔn lɛ ɖokpo ɖokpo. Nú hagbɛ̌ xwédo ɔ tɔn lɛ ɖokpo ɖokpo mɔ nǔ jɛ nǔ e ba ɖò así tɔn wɛ Jehovah ɖè é wu ɔ, tuto xwédo tɔn ɔ na w’azɔ̌ ganji, bɔ xwédo ɔ bǐ na ɖu lè tɔn. (1 Kɔlɛntinu lɛ 14:33) Jehovah sɔ́ asú ɔ b’ɛ nyí ta nú xwédo ɔ. Enɛ xlɛ́ ɖɔ Jehovah ɖò biba ɖò así tɔn wɛ ɖɔ é ni wlíbò nú asì tɔn kpo vǐ tɔn lɛ kpo, lobo nyí alixlɛ́mɛtɔ́ wanyiyinɔ ɖé nú ye. Enɛ wu ɔ, asú ɖé ɖó na ɖó gbè lee é kpé nukún dó xwédo tɔn wu gbɔn é tɔn nú Jehovah. Asú Klisanwun ɖé nɔ nyɔ́ xomɛ, bo nɔ lɛ́ ɖè wanyiyi xlɛ́, lobo nɔ wà nǔ xá xwédo tɔn lee Jezu wà nǔ xá agun ɔ gbɔn é ɖɔhun. Nú asú ɖé bló mɔ̌ ɔ, é nɔ ɖexlɛ́ ɖɔ emi ɖó sísí nú Jehovah.—Efɛzinu lɛ 5:23; kpɔ́n Tinmɛ E Ðò Vivɔnu É 13gɔ́ ɔ.\nNú tɔ́ Klisanwun ɖé ɖò nukún kpé dó xwédo tɔn wu wɛ hǔn, kpɔ́ndéwú Klisu tɔn xwedó wɛ é ɖè nɛ\n13. Nɛ̌ asì ɖé ka sixu ɖè sísí xlɛ́ tuto acɛkpikpa tɔn gbɔn?\n13 Asì Klisanwun ɖé lɔ ɖó azɔ̌ taji e lɛ́ ɖó yɛ̌yi é ɖé. É nɔ nɔ gudo nú asú tɔn hwenu e asú ɔ nɔ ɖò azɔ̌ syɛnsyɛn wà wɛ bo na nyí tatɔ́ xwédo tɔn ɖagbe ɖé é. Mawu sɔ́ azɔ̌ d’así nú é kpo asú ɔ kpo bɔ ye na nɔ kpɔ́ bo kplɔ́n vǐ lɛ. Ali e nu é na kplɔ́n vǐ lɛ ɖè bɔ ye na ɖè sísí xlɛ́ ɖè lɛ é ɖokpo wɛ nyí gbɔn kpɔ́ndéwú éɖesunɔ tɔn gblamɛ. (Nùnywɛxó 1:8) É na nɔ ɖè sísí xlɛ́ asú tɔn, bo na nɔ nɔ gudo n’i ɖò gbeta e kɔn é wá lɛ é mɛ. Enyi é na bo ma tlɛ yí gbè nú gbeta e kɔn asú tɔn wá é ɖé ǎ ɔ, é na tinmɛ lee nǔ cí n’i é kpo xomɛnyínyɔ́ kpo kpodo sísí kpan. Enyi nyɔnu Klisanwun ɖé sín asú ma nyí Kúnnuɖetɔ́ ǎ ɔ, é na bɔwǔ n’i ɖebǔ ǎ. Amɔ̌, nú é fɔ́n bo ɖò nǔ wà xá asú tɔn wɛ kpo wanyiyi kpo, kpodo sísí kpan ɔ, vlafo ayǐ ɖokpo na wá hɔ́n bɔ é lɔ na jló na tuùn Jehovah bo sɛ̀n ɛ.—Xà 1 Piyɛ́ɛ 3:1.\n14. Nɛ̌ vǐ lɛ ka sixu ɖè sísí xlɛ́ tuto acɛkpikpa tɔn gbɔn?\n14 Vǐ lɛ xɔ akwɛ nú Jehovah, bɔ ye ɖó hudo xɛnyaɖomɛji kpo alixlɛ́mɛ kpo tɔn tawun. Nú vǐ lɛ setónú nú mɛjitɔ́ yetɔn lɛ ɔ, xomɛ nɔ hun mɛjitɔ́ lɛ. Ee lɛ́ ɖò taji tawun é wɛ nyí ɖɔ nú ye setónú ɔ, ye nɔ ɖè sísí xlɛ́ Jehovah bɔ é nɔ hun xomɛ n’i. (Nùnywɛxó 10:1) Ðò xwédo gègě mɛ ɔ, mɛjitɔ́ ɖokpo wɛ ɖò nukún kpé dó vǐ lɛ wu wɛ. É sixu vɛwǔ nú mɛjitɔ́ ɔ kpo vǐ lɛ kpo tawun. Amɔ̌, nú vǐ lɛ setónú bo nɔ gudo nú nɔ yetɔn alǒ tɔ́ yetɔn ɔ, gbɛzán xwédo ɔ tɔn na kpɔ́n te hugǎn. Ðebǔ e ninɔmɛ ɔ na nyí é ɔ, xwédo lɛ ɖebǔ gɔn blɔ̌ ɖó ǎ. Amɔ̌, xwédo lɛ bǐ sixu ɖó awǎjijɛ, enyi hagbɛ̌ xwédo ɔ tɔn lɛ ɖokpo ɖokpo xwedó alixlɛ́mɛ Jehovah tɔn ɔ nɛ. Enɛ nɔ kpa susu nú Jehovah e ɖó xwédo lɛ bǐ é.—Efɛzinu lɛ 3:14, 15.\nSÍSÍ ÐIÐEXLƐ́ ÐÒ AGUN MƐ\n15. Nɛ̌ mǐ ka sixu ɖè sísí xlɛ́ tuto acɛkpikpa tɔn e ɖò agun ɔ mɛ é gbɔn?\n15 Jehovah nɔ xlɛ́ ali mǐ gbɔn agun Klisanwun tɔn jí, lobo lɛ́ sɔ́ Jezu bɔ é kp’acɛ d’eji bǐ mlɛ́mlɛ́. (Kolosinu lɛ 1:18) Jezu wá sɔ́ “[deví] gbejinɔtɔ́, ayiɖotenanɔ” ɔ, bo sɔ́ azɔ̌ d’así n’i bonu é ni kpé nukún dó togun Mawu tɔn wu ɖò ayikúngban jí. (Matie 24:45-47) Égbé ɔ, “[deví] gbejinɔtɔ́, ayiɖotenanɔ” ɔ wɛ nyí Hagbɛ̌ Alixlɛ́mɛtɔ́ ɔ. Hagbɛ̌ Alixlɛ́mɛtɔ́ ɔ nɔ sɔnǔ nú nǔ e sín hudo mǐ ɖó é dó hwetɔnnu, bo na dó d’alɔ mǐ bonu nùɖiɖi mǐtɔn na fɔ́n bo na ɖò syɛnsyɛn wɛ. Mɛxo agun tɔn lɛ, devizɔwatɔ́ sinsɛnzɔ́wiwa tɔn lɛ kpo nukúnkpénuwutɔ́ lɛdo tɔn lɛ kpo nɔ nɔ gudo nú agun ɖěɖee gbɔn gbɛ̀ ɔ mɛ lɛ é bǐ, bɔ Hagbɛ̌ Alixlɛ́mɛtɔ́ ɔ nɔ xlɛ́ ali ye. È sɔ́ azɔ̌ d’así nú nɔví sunnu enɛ lɛ bǐ bonu ye na kpé nukún dó mǐ wu. Ye na ɖó gbè lee ye wà azɔ̌ enɛ gbɔn é tɔn nú Jehovah. Enɛ wu ɔ, nú mǐ ɖó sísí nú sunnu enɛ lɛ hǔn, sísí ɖó nú Jehovah wɛ mǐ ɖè mɔ̌ nɛ.—Xà 1 Tɛsalonikinu lɛ 5:12; Eblée lɛ 13:17; kpɔ́n Tinmɛ E Ðò Vivɔnu É 14gɔ́ ɔ.\n16. Etɛwu mǐ ka sixu ɖɔ ɖɔ gbigbɔ mímɛ́ wɛ nɔ sɔ́ mɛxo agun tɔn lɛ kpo devizɔwatɔ́ sinsɛnzɔ́wiwa tɔn lɛ kpo?\n16 Mɛxo agun tɔn lɛ kpo devizɔwatɔ́ sinsɛnzɔ́wiwa tɔn lɛ kpo nɔ d’alɔ agun ɔ bɔ é nɔ nɔ gbeji, bo nɔ lɛ́ nɔ bǔ. É ɖò wɛn ɖɔ gbɛtɔ́ hwɛhutɔ́ mǐ ɖɔhun wɛ nú ye. Bɔ nɛ̌ è ka nɔ sɔ́ ye gbɔn lo? Nɔví sunnu enɛ lɛ ɖó na ɖó jijɔ e è mɔ ɖò Biblu mɛ lɛ é. (1 Timɔtée 3:1-7, 12; Titu 1:5-9) Jehovah zán gbigbɔ mímɛ́ dó d’alɔ Biblu wlantɔ́ lɛ bɔ ye tinmɛ jijɔ enɛ lɛ. Mɛxo agun tɔn lɛ nɔ xoɖɛ sɛ́dó Jehovah bo nɔ byɔ gbigbɔ mímɛ́ tɔn hwenu e ye ɖò xó ɖɔ dó mɛ e ye na sɔ́ b’ɛ na nyí mɛxo, alǒ devizɔwatɔ́ é jí wɛ é. É ɖò wɛn ɖɔ agun lɛ ɖò alixlɛ́mɛ Jezu kpo Jehovah kpo tɔn glɔ́. (Mɛsɛ́dó 20:28) Sunnu enɛ lɛ e è sɔ́ azɔ̌ d’así na, bɔ ye nɔ nɔ gudo nú mǐ, bo nɔ kpé nukún dó mǐ wu lɛ é nyí nùnina ɖé sín Mawu gɔ́n.—Efɛzinu lɛ 4:8.\n17. Etɛ nɔví nyɔnu ɖé ka ɖó na bló hweɖelɛnu bo na dó ɖè sísí xlɛ́?\n17 Hweɖelɛnu ɔ, é sixu wá jɛ bɔ mɛxo agun tɔn alǒ devizɔwatɔ́ sinsɛnzɔ́wiwa tɔn ɖě ɖò agun ɔ mɛ bo na w’azɔ̌ ɖé lɛ ǎ. Nǔ cí mɔ̌ ɔ, nɔví sunnu e ko bló baptɛm lɛ é ɖevo sixu d’alɔ, amɔ̌, nú è ma mɔ mɛ mɔhun ɖě ǎ ɔ, nɔví nyɔnu ɖé sixu w’azɔ̌ e nɔví sunnu e bló baptɛm é ɖé ɖó na wà é. Ðò ninɔmɛ enɛ mɛ ɔ, é na nɔ sɔ́ nùɖé cyɔn ta, é sixu nyí tablanu ɖé alǒ gbakún ɖé. (1 Kɔlɛntinu lɛ 11:3-10) Mɔ̌ wiwa na xlɛ́ ɖɔ é ɖó sísí nú tuto tatɔ́ nyínyí tɔn e Jehovah sɔ́ ɖ’ayǐ ɖò xwédo kpo agun ɔ kpo mɛ é.—Kpɔ́n Tinmɛ E Ðò Vivɔnu É 15gɔ́ ɔ.\nSÍSÍ ÐIÐEXLƐ́ GǍN E ÐÒ TÒ NU LƐ É\n18, 19. (a) Etɛ Hlɔmanu lɛ 13:1-7 ka kplɔ́n mǐ? (b) Nɛ̌ mǐ ka nɔ ɖè sísí xlɛ́ acɛkpikpa lɛ gbɔn?\n18 Égbé ɔ, Jehovah na tɛn gǎn e ɖò tò nu lɛ é bɔ ye ɖó acɛ ɖó bǎ ɖé mɛ, enɛ wu ɔ, mǐ ɖó na setónú nú ye. Ye nɔ tò nùɖé lɛ ɖò tò lɛ kpo xá lɛ kpo mɛ, bonu nǔ lɛ ni dó sixu yì lyɛ̌ngbelyɛ̌ngbe, bo nɔ w’azɔ̌ taji ɖé lɛ dó toví lɛ tamɛ. Klisanwun lɛ nɔ setónú nú alixlɛ́mɛ e ɖò Hlɔmanu lɛ 13:1-7 mɛ é. (Xà.) Mǐ nɔ sí “acɛkpikpa e ɖò tò ɔ nu lɛ” é bo nɔ setónú nú sɛ́n tò ɔ tɔn lɛ alǒ sɛ́n e ɖò xá e mɛ mǐ nɔ nɔ lɛ é é. Sɛ́n enɛ lɛ sixu kúnkplá xwé mǐtɔn, azɔ̌ mǐtɔn alǒ nǔɖokan mǐtɔn lɛ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, mǐ nɔ sú takwɛ bo nɔ ɖɔ nǔ e acɛkpikpa ɔ ɖ’acɛ bo na tuùn lɛ é n’i. Amɔ̌, enyi acɛkpikpa ɔ byɔ ɖɔ mǐ ni wà nǔ e gbà sɛ́n Mawu tɔn lɛ é ɖé ɔ, etɛ mǐ ka ɖó na bló? Mɛsɛ́dó Piyɛ́ɛ ɖɔ: “È ɖó na setónú nú Mawu; é nyɔ́ hú è setónú nú gbɛtɔ́.”—Mɛsɛ́dó 5:28, 29.\n19 Enyi mǐ kpé nǔ xá axɔsuzɔwatɔ́ ɖé, ɖi hwɛɖɔtɔ́ ɖé alǒ kponɔ ɖé ɔ, mǐ ɖó na ɖè sísí xlɛ́ hwebǐnu. Klisanwun winnyawinnya lɛ nɔ ɖè sísí xlɛ́ mɛ̌si yetɔn lɛ kpo mɛ ɖevo ɖěɖee nɔ w’azɔ̌ ɖò wemaxɔ ɔ mɛ lɛ é kpo. Ðò azɔ̌ mǐtɔn lɛ jí ɔ, mǐ ɖó na nɔ ɖè sísí xlɛ́ gǎn mǐtɔn, enyi azɔ̌gbɛ́ mǐtɔn lɛ na bo ma tlɛ nɔ bló mɔ̌ ǎ ɔ nɛ. Nú mǐ ɖò mɔ̌ bló wɛ hǔn, mǐ ɖò kpɔ́ndéwú mɛsɛ́dó Pɔlu e ɖè sísí xlɛ́ acɛkpatɔ́ lɛ hwenu e mɔ̌ wiwa tlɛ vɛwǔ é tɔn xwedó wɛ nɛ. (Mɛsɛ́dó 26:2, 25) Nú mɛ ɖevo lɛ na bo ma tlɛ nɔ wà nǔ xá mǐ ganji ǎ ɔ, mǐ ɖó na kpó ɖò sísí ɖexlɛ́ wɛ.—Xà Hlɔmanu lɛ 12:17, 18; 1 Piyɛ́ɛ 3:15, 16a.\n20, 21. Nú mǐ ɖè sísí xlɛ́ mɛ ɖevo lɛ ɔ, nǔ ɖagbe tɛ mɛ é ka sixu tɔ́n kɔ dó?\n20 Gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ ɔ, gbɛtɔ́ lɛ sɔ́ nɔ ɖè sísí xlɛ́ mɛ ɖevo lɛ sɔmɔ̌ ǎ, b’ɛ fɔ́n bo ɖò nylànylá d’eji wɛ. Amɔ̌, togun Jehovah tɔn gbɔn vo. Nǔ e gbé mǐ nɔ nya é wɛ nyí ɖɔ mǐ na ɖè sísí xlɛ́ mɛ bǐ. Mǐ nɔ xwedó alixlɛ́mɛ mɛsɛ́dó Piyɛ́ɛ tɔn elɔ: “Mi sí gbɛtɔ́ lɛ bǐ.” (1 Piyɛ́ɛ 2:17) Nú mǐ ɖò sísí ɖexlɛ́ mɛ ɖevo lɛ wɛ ɔ, ye nɔ ɖó ayi wu. Jezu ɖɔ nú mǐ ɖɔ: “Weziza mitɔn ni bo hɔ́n ɖò gbɛtɔ́ lɛ nukɔn, bonu ye ni mɔ nǔɖagbewiwa mitɔn lɛ, bo na dó kpa susu nú Tɔ́ mitɔn.”—Matie 5:16.\n21 Nú mǐ nɔ ɖè sísí xlɛ́ ɖò xwédo mǐtɔn mɛ, ɖò agun mǐtɔn mɛ, bo nɔ lɛ́ wà mɔ̌ ɖò gbɛzán mǐtɔn sín akpáxwé ɖevo lɛ mɛ ɔ, kpɔ́ndéwú ɖagbe mǐtɔn sixu zɔ́n bɔ mɛ ɖevo lɛ na ba na tuùn Jehovah d’eji. Nú mǐ ɖò sísí ɖexlɛ́ mɛ ɖevo lɛ wɛ hǔn, mǐ lɛ́ ɖò sísí ɖexlɛ́ Jehovah ɖesu wɛ nɛ. É nɔ zɔ́n bɔ xomɛ nɔ hun Jehovah, bɔ mǐ nɔ ɖexlɛ́ ɖɔ mǐ yí wǎn n’i.\n1 JEHOVAH NƆ ZÁN GBƐTƆ́ ÐEVO LƐ DÓ XLƐ́ ALI MǏ\n“Mi sí gbɛtɔ́ lɛ bǐ; . . . mi ɖi xɛsi nú Mawu.”—1 Piyɛ́ɛ 2:17\nEtɛwu é ka sixu vɛwǔ bɔ è na xwedó alixlɛ́mɛ?\nKɛ́nsísɔ́ 16:1-3; Nùnywɛtɔ́xó 8:9; Hlɔmanu lɛ 5:12\nGbɛtɔ́ e Jehovah nɔ zán dó xlɛ́ ali mǐ lɛ é nyí hwɛhutɔ́ mǐ ɖɔhun.\nJezu zé kpɔ́ndéwú tónúsíse tɔn ɖagbe hugǎn ɔ ɖ’ayǐ. É setónú nú Jehovah hwebǐnu.\nNùnywɛxó 27:11; Maki 12:29, 30\nWanyiyi e mǐ ɖó nú Jehovah é nɔ sísɛ́ mǐ, bɔ mǐ nɔ ɖó sísí nú tuto e é sɔ́ ɖ’ayǐ lɛ é. Ðò xwédo mɛ ɔ, mǐ na mɔ tatɔ́ xwédo ɔ tɔn. Ðò wemaxɔmɛ ɔ, mǐ na mɔ mɛ̌si lɛ. Ðò agun mɛ ɔ, mǐ na mɔ mɛxo agun tɔn lɛ.\n2 JEHOVAH WƐ SƆ́ TUTO XWÉDO TƆN Ð’AYǏ\n‘Enɛ ɔ wu wɛ un nɔ jɛkpo ɖò Mawu Tɔ́ ɔ, ee nyí Tɔ́ nú hɛnnu lɛ bǐ ɔ nukɔn.’—Efɛzinu lɛ 3:14, 15\nEtɛwu Jehovah ka ba ɖɔ mǐ ni ɖó sísí nú tuto e é sɔ́ ɖ’ayǐ ɖò xwédo mɛ é?\nJehovah sɔnǔ nú xwédo bonu é na nyí fí ayijayǐ tɔn e vǐ lɛ sixu sù ɖè, bɔ hagbɛ̌ xwédo ɔ tɔn lɛ ɖokpo ɖokpo sixu ɖu vivǐ kancica wanyiyi tɔn ɖè é ɖé.\nNùnywɛxó 1:8; 1 Kɔlɛntinu lɛ 11:3; Efɛzinu lɛ 6:1-3; 1 Piyɛ́ɛ 3:1\nNú mɛ ɖokpo ɖokpo nɔ wà azɔ̌ e nyí étɔn é ɔ, xwédo ɔ nɔ ɖu lè tɔn.\n3 JEHOVAH NA ACƐ JEZU BƆ É NYÍ GǍN NÚ AGUN Ɔ\n“Klisu kpa acɛ nú agun tɔn.”—Efɛzinu lɛ 5:23\nEtɛwu mǐ ka ɖó na wà nǔ ɖó kpɔ́ xá tuto e ɖò agun ɔ mɛ é?\nJezu nɔ zán “[deví] gbejinɔtɔ́, ayiɖotenanɔ” ɔ dó kpé nukún dó togun Mawu tɔn wu ɖò ayikúngban jí.\n1 Tɛsalonikinu lɛ 5:12; Eblée lɛ 13:17\nMɛxo agun tɔn lɛ kpo devizɔwatɔ́ sinsɛnzɔ́wiwa tɔn lɛ kpo nɔ d’alɔ agun ɔ b’ɛ nɔ lidǒ. Mǐ nɔ ɖè sísí xlɛ́ acɛ e Jehovah ɖó é hwenu e mǐ nɔ wà nǔ ɖó kpɔ́ xá nɔví sunnu enɛ lɛ é.\nNú mǐ nɔ gudo nú agun ɔ bǐ mlɛ́mlɛ́ ɔ, mɛ lɛ bǐ wɛ nɔ ɖu lè tɔn. Tuto e Jehovah sɔ́ ɖ’ayǐ nú sinsɛn-biblo é nɛ.\n4 JEHOVAH NA TƐN ACƐKPIKPA LƐ BONU YE NA KP’ACƐ ÐÓ BǍ ÐÉ MƐ\n“Ðó acɛkpikpa ɖě tíìn Mawu mɛvo ǎ; acɛkpikpa e tíìn lɛ é ɔ, Mawu wɛ na tɛn yetɔn e ɖó dogbó lɛ é ye.”—Hlɔmanu lɛ 13:1, nwt\nNɛ̌ mǐ ka sixu ɖè sísí xlɛ́ acɛkpikpa lɛ gbɔn?\nMatie 5:16; 1 Piyɛ́ɛ 3:15, 16a\nMǐ nɔ ɖè sísí xlɛ́ gbɔn nǔ e mǐ nɔ ɖɔ é kpo nǔ e mǐ nɔ wà é kpo gblamɛ. Enɛ nɔ kpa susu nú Jehovah.\nMɛsɛ́dó 26:2, 25; Hlɔmanu lɛ 12:17, 18\nKlisanwun lɛ nɔ setónú nú sɛ́n tò e mɛ ye ɖè é tɔn. Nú è ma tlɛ wà nǔ xá ye ganji ǎ ɔ, ye nɔ kpó ɖò sísí ɖó nú mɛ wɛ.\nHlɔmanu lɛ 13:1-4\nNugbodòdó Biblu tɔn lɛ sixu d’alɔ we bɔ a na setónú nú mɛ ɖěɖee ɖò tɛn acɛkpikpa tɔn mɛ lɛ é.\nMatie 22:37-39; 26:52; Jaan 18:36; Mɛsɛ́dó 5:27-29; Eblée lɛ 10:24, 25\nNú acɛkpikpa ɖé byɔ we ɖɔ a ni wà nǔ e tɛ afɔ sɛ́n Jehovah tɔn lɛ jí é ɖé ɔ, a ɖó na sɔ́ mɛ e a na setónú na é.\nEnyi a tuùn ɖɔ Jehovah ɖ’acɛ bo na kp’acɛ dó wɛkɛ ɔ jí ɔ, huzuhuzu tɛ lɛ enɛ ka na hɛn wá gbɛzán towe mɛ?\nMɛ̌ ka Ðò Ali Xlɛ́ Togun Mawu Tɔn Wɛ Ðò Égbé?\nJezu d’akpá ɖɔ emi na ɖò kpɔ́ xá ahwanvu emitɔn lɛ kaka jɛ hwenu e gbɛ̀ ɔ na vɔ dó é. Nɛ̌ é ka ɖò ali xlɛ́ togun Mawu tɔn e ɖò ayikúngban jí é wɛ gbɔn ɖò égbé?


Etɛ ka Nyí Tinmɛ È Ni Vɔ́ Jɔ Tɔn? Etɛ Biblu ka Ðɔ?\nGBÈ E MƐ A SIXU XÀ DÓ É Afrikaans Albanie-Gbè Amharique-Gbè Arabe-Gbè Arménie-Gbè Ayɔgbe Azerbaïjan-Gbè Azerbaïjan-Gbè (Cyrillique) Bulgarie-Gbè Catalogne-Gbè Cebuano Chichewa Chine-Gbè (Cantonais) Chine-Gbè (Dòdó Ɔ) Chine-Gbè (Ee Bɔkun É) Chinese Cantonese (Simplified) Chitonga Chitonga (Malawi Tɔn) Cibemba Corée-Gbè Créole Haïti Tɔn Croatie-Gbè Danemark-Gbè Eblegbe Espagne-Gbè Estonie-Gbè Fidji-Gbè Finlande-Gbè Flansegbe Fɔngbe Ga Géorgie-Gbè Glɛkigbe Glɛnsigbe Gungbe Haoussa Hiligaynon Hongrie-Gbè Ibo Iloko Indonésie-Gbè Italie-Gbè Janmagbe Japon-Gbè Kikaonde Kinyarwanda Kirghistan-Gbè Kirundi Kongo Lingala Lituanie-Gbè Macédoine-Gbè Madagascar-Gbè Malay Malayalam Malte-Gbè Mambwé-Lungu Myanmar-Gbè Népali Norvège-Gbè Nzema Oromo-Gbè Ossétie-Gbè Pangasinan Pays-Bas-Gbè Pologne-Gbè Portugal-Gbè Portugal-Gbè (Portugal) Roumanie-Gbè Russie-Gbè Samoa-Gbè Sepedi Serbie-Gbè Serbie-Gbè (Romain) Shona Sinhala Slovaquie-Gbè Slovénie-Gbè Suède-Gbè Swahili-Gbè Tagalog Tatar Tchèque-Gbè Télougou Thaï Tigrinya Tiv Tokunɔgbe Colombie Tɔn Tswana Turkménistan-Gbè Turquie-Gbè Ukraine-Gbè Vegbe Venda Vietnam-Gbè Xhosa Zoulou\nEtɛ ka Nyí Tinmɛ È Ni Vɔ́ Jɔ Tɔn?\nXógbe è ni “vɔ́ jɔ” ɔ nɔ dó gesí kancica yɔyɔ̌ e bɛ́ ɖò Mawu kpo mɛ e vɔ́ jɔ é kpo tɛntin é. (Jaan 3:3, 7) Mawu nɔ sɔ́ mɛ e vɔ́ jɔ lɛ é dó ɖó vǐ tɔn lɛ. (Hlɔmanu lɛ 8:15, 16; Galatinu lɛ 4:5; 1 Jaan 3:1) Lee é nɔ nyí gbɔn nú mɛ e è sɔ́ dó ɖó vǐ ɖò sɛ́n linu ɖò kpaa mɛ lɛ é é ɔ, tɛn e mɛ mɛ e vɔ́ jɔ lɛ é ɖè é huzu, bɔ ye nɔ wá nyí ɖokpo ɖò xwédo Mawu tɔn mɛ.—2 Kɔlɛntinu lɛ 6:18.\nEtɛwu mɛɖé ka nɔ vɔ́ jɔ?\nJezu ɖɔ: “Enyi mɛɖé ma vɔ́ jɔ ǎ ɔ, é sixu mɔ axɔ́suɖuɖu Mawu tɔn ɔ ǎ.” (Jaan 3:3) Enɛ wu ɔ, nú mɛɖé vɔ́ jɔ ɔ, enɛ nɔ sɔnǔ n’i bonu é na ɖu axɔ́su xá Klisu ɖò Axɔ́suɖuto Mawu tɔn mɛ. Axɔ́suɖuto enɛ na kp’acɛ sín jixwé, enɛ wu ɔ, “gbɛ̀ yaɖeyaɖe” enɛ nɔ hun ali bɔ è na ɖu gǔ ‘nǔ ɖagbe e Mawu sɔ́ ɖ’ayǐ ɖó jixwé lɛ é’ tɔn. (1 Piyɛ́ɛ 1:3, 4) È na ganjɛwu mɛ e vɔ́ jɔ lɛ é ɖɔ ye na “ɖu axɔ́su xá” Klisu.—2 Timɔtée 2:12; 2 Kɔlɛntinu lɛ 1:21, 22.\nNɛ̌ mɛɖé ka nɔ vɔ́ jɔ gbɔn?\nHwenu e Jezu ɖɔ xó dó xó enɛ jí é ɔ, é ɖɔ ɖɔ mɛ e na vɔ́ jɔ lɛ é na “vɔ́ jɔ gbɔn sin kpo [gbigbɔ] kpo gblamɛ.” (Jaan 3:5) Xógbe enɛ xlɛ́ ɖɔ ye na bló baptɛm ɖò sin mɛ, bɔ baptɛm gbigbɔ mímɛ́ tɔn na wá bɔ d’ewu.—Mɛsɛ́dó 1:5; 2:1-4.\nJezu wɛ nyí mɛ nukɔntɔn e vɔ́ jɔ é. É bló baptɛm ɖò Judɛ́ɛn Tɔ̀ ɔ mɛ, enɛ gudo ɔ, Mawu ɖè è (alǒ bló baptɛm n’i) kpo gbigbɔ mímɛ́ kpo. Mɔ̌ mɛ ɔ, Jezu vɔ́ jɔ bo nyí vǐ gbigbɔ tɔn Mawu tɔn kpo nukúnɖiɖó ɔ kpo bo na lɛkɔ yì nɔ gbɛ̀ ɖò jixwé. (Maki 1:9-11) Mawu bló bɔ nukúnɖiɖó enɛ jɛnu, gbɔn Jezu fínfɔ́n sín kú bɔ é nyí nǔɖiɖó gbigbɔ tɔn ɖé gblamɛ.—Mɛsɛ́dó 13:33.\nMɛ ɖevo e vɔ́ jɔ lɛ é lɔ bló baptɛm sin mɛ tɔn cobo mɔ gbigbɔ mímɛ́ yí. * (Mɛsɛ́dó 2:38, 41) Enɛ gudo ɔ, ye ɖó nukúnɖiɖó e ɖó jiɖe é ɖɔ emi na nɔ gbɛ̀ ɖò jixwé; Mawu na bló bɔ nukúnɖiɖó enɛ na jɛnu ɖò fínfɔ́n sín kú hwenu.—1 Kɔlɛntinu lɛ 15:42-49.\nNukúnnúmɔjɛnǔmɛ agɔ lɛ dó lɛ̌vɔjɔ xó ɔ wu\nNukúnnúmɔjɛnǔmɛ agɔ: Mɛɖé ɖó na vɔ́ jɔ hwɛ̌ cobo mɔ hwlɛngán alǒ cobo nyí Klisanwun.\nNǔgbo ɔ: Vɔsisa Klisu tɔn nɔ hwlɛn mɛ e vɔ́ jɔ, bo na ɖu gǎn xá Klisu ɖò jixwé lɛ é kɛɖɛ ǎ, loɔ, toví Axɔ́suɖuto Mawu tɔn tɔn e na nɔ gbɛ̀ ɖò ayikúngban jí lɛ é lɔ ɖ’emɛ. (1 Jaan 2:1, 2; Nǔɖexlɛ́mɛ 5:9, 10) Ali na hun nú Klisanwun gbɛ́ta wegɔ́ enɛ, bɔ ye na nɔ gbɛ̀ kaka sɔyi ɖò Palaɖisi mɛ ɖò ayikúngban jí.—Ðɛhan 37:29; Matie 6:9, 10; Nǔɖexlɛ́mɛ 21:1-5.\nNukúnnúmɔjɛnǔmɛ agɔ: Mɛɖé sixu jló bo vɔ́ jɔ.\nNǔgbo ɔ: Ali hun nú mɛ bǐ bɔ è na ɖó kancica ɖé xá Mawu bo mɔ hwlɛngán. (1 Timɔtée 2:3, 4; Jaki 4:8) Amɔ̌, Mawu wɛ nɔ cyan mɛ e na vɔ́ jɔ lɛ é, alǒ zán gbigbɔ mímɛ́ dó ɖè ye. Sɔgbe kpo Biblu kpo ɔ, è ni vɔ́ jɔ ɔ, é ‘nyí jlǒ gbɛtɔ́ tɔn alǒ gǎndidó gbɛtɔ́ tɔn lɛ wu wɛ é nɔ sín ǎ, loɔ Mawu wɛ nɔ ɖɔ.’ (Hlɔmanu lɛ 9:16) Xógbe è ni “vɔ́ jɔ” ɔ, è sixu lilɛ dó è ni jɔ sín aga, enɛ xlɛ́ ɖɔ Mawu wɛ nɔ cyan mɛ e nɔ vɔ́ jɔ lɛ é.—Jaan 3:3.\n^ akpá. 9 Ðokpo e gbɔn vo é wɛ nyí Kɔnɛyi kpo mɛ e ɖò xwé tɔn gbè lɛ é kpo tɔn.—Mɛsɛ́dó 10:44-48.


Mɛsɛ́dó lɛ Byɔ Wuntun Ðé (Matie 24:3-51) | Gbɛzán Jezu Tɔn\nMɛsɛ́dó lɛ Byɔ Wuntun Ðé\nMATIE 24:3-51 MAKI 13:3-37 LUKI 21:7-38\nAHWANVU ƐNƐ BYƆ WUNTUN ÐÉ\nNǓÐƆÐ’AYǏ Ɔ JƐ ÐÒ XWÈ KANWEKO NUKƆNTƆN Ɔ MƐ BO LƐ́ ZƐ FINƐ WU\nMǏ ÐÓ NA NƆ ACÉJÍ\nTaatagbe hwelɛkɔ wɛ, bɔ azǎn 11gɔ́ ɔ Nisáan tɔn ko xwè vivɔnu. Azǎn e jí Jezu wà azɔ̌ syɛnsyɛn ɖò ayikúngban jí lɛ é lɔmɔ̌ ɖò vivɔnu wá wɛ nɛ. Togun lɛ sín nǔ nɔ ɖu ayi mɛ n’i tawun. Ðò kéze ɔ, é nɔ ɖò nǔ kplɔ́n mɛ lɛ wɛ ɖò tɛmpli ɔ mɛ bɔ zǎnmɛ ɔ, é nɔ dɔ́ toxo ɔ gudo. Mɛ gègě ɖè jlǒ xlɛ́ ɖò mɛ lɛ mɛ bɔ “ayǐ . . . hɔ́n lě tlolo ɔ,” ye “nɔ wá sinsɛnxɔ ɔ mɛ, bo nɔ sè xó tɔn.” (Luki 21:37, 38) Dìn ɔ, enɛ ko wá yì bɔ Jezu junjɔn Olivutínsó ɔ jí, é kpo mɛsɛ́dó tɔn ɛnɛ kpo, ye wɛ nyí Piyɛ́ɛ, Andle, Jaki, kpo Jaan kpo.\nYe mɛ ɛnɛ enɛ lɛ yì mɔ ɛ ɖò nǔglɔ. Nǔ e Jezu ɖɔ zaanɖé wá yì bo ɖɔ awinnya tɛmpli ɔ tɔn lɛ ɖě kún sɔ́ na wá nɔ ɖě jí ó é ɖu ayi mɛ nú ye. É ɖò mɔ̌ có, nǔ gègě wɛ ɖò ayi mɛ nú ye. Jezu ko byɔ ye wá yì ɖɔ: “Mi lɔmɔ̌ mi bo nɔ acéjí, ɖó gan e mɛ mi ma na ɖó ayi tɔn dó ǎ ɔ wɛ nyɛ Gbɛtɔ́ví ɔ na wá.” (Luki 12:40) É lɛ́ ɖɔ xó dó ‘hwenu e Gbɛtɔ́ví ɔ na ɖè susu tɔn xlɛ́ é’ wu. (Luki 17:30) Xó enɛ lɛ ka cá kàn xá xó e é ɖɔ dó tɛmpli ɔ wu wá yì zaanɖé dìn é wɛ à? Mɛsɛ́dó lɛ jló na mɔ nǔ jɛ wu tawun. Ye ɖɔ: “Hwetɛnu wɛ nǔ e a ɖɔ nɛ ɔ na wá jɛ dó? Ani wɛ ka na ɖè hwenu e a na lɛkɔ wá ayikúngban jí fí ɔ, kpodo hwenu e gbɛ̀ elɔ na vɔ dó ɔ kpan xlɛ́ mǐ? Ðɔ nú mǐ na sè.”—Matie 24:3.\nTɛmpli enɛ e ma lín ye ǎ bɔ ye ɖò mimɔ sɛ́dó wɛ é sín gbigba wɛ sixu ko ɖò ayi yetɔn mɛ. Gɔ́ na ɔ, ye kàn nǔ byɔ dó fí ɖiɖe Gbɛtɔ́ví ɔ tɔn wu. Ye sixu ko flín lǒ e Jezu dó dó “nya nukúnɖeji” e “xwè tò lìnlín ɖé mɛ, nú è na yì sɔ́ ɛ axɔsu, bɔ é na lɛkɔ wá xwé” é wu é. (Luki 19:11, 12) Ye lɛ́ wá kàn nǔ byɔ dó nǔ e ‘gbɛvivɔ ɔ’ na byɔ é wu.\nÐò xósin Jezu tɔn mɛ ɔ, é na wuntun e na ɖè hwenu e è na sú kún dó nú Jwifu lɛ kaka jɛ tɛmpli yetɔn jí é xlɛ́. Amɔ̌, xó e é ɖɔ é lɛ́ hú mɔ̌. Wuntun enɛ na d’alɔ Klisanwun lɛ ɖò nukɔnmɛ bɔ ye na tuùn hwenu e ye ɖè ɖò fí ɖiɖè Jezu tɔn mɛ é kpo lee gbɛ̀ ɔ sín vivɔ ko sɛkpɔ gbɔn é kpo.\nEe xwè ɖò xwè jí jɛ wɛ é ɔ, mɛsɛ́dó lɛ mɔ ɖɔ nǔɖɔɖ’ayǐ Jezu tɔn lɛ ɖò jijɛ wɛ. Nǔ e Jezu ɖɔ lɛ é gègě jɛ jijɛ jí ɖò gbɛhwenu yetɔn. Enɛ wu ɔ, è ɖɔ xó enɛ lɛ b’ɛ bló xwè 37 gudo, ɖò xwè 70 H.M. tɔn é ɔ, Klisanwun acéjínɔtɔ́ ɖěɖee ɖò gbɛ̀ lɛ é kpéwú bo sɔnǔ bo ɖò gbesisɔmɛ nú Jwifu lɛ kpo tɛmpli yetɔn kpo sín gbigba e ɖò sisɛkpɔ wɛ é. É ɖò mɔ̌ có, nǔ e Jezu ɖɔ ɖ’ayǐ lɛ é bǐ wɛ jɛ ɖò táan e jɛ nukɔn nú xwè 70 H.M. kpo xwè enɛ xwè kpo é mɛ ǎ. Enɛ wu ɔ, etɛ ka na xlɛ́ ɖɔ é ko ɖò fí ɖò acɛ Axɔsuɖuto ɔ tɔn mɛ? Jezu ɖexlɛ́ mɛsɛ́dó tɔn lɛ.\nJezu ɖɔ ɖ’ayǐ ɖɔ è na sè “ahwanfunfun sín zingidi” kpo “ahwanfunfun sín xó” kpo, lobɔ “akɔta ɖě na site dó ɖě jí, bɔ axɔsuɖuto ɖě na site dó ɖě jí.” (Matie 24:6, 7) É lɛ́ ɖɔ ɖɔ “Ayikúngban na danwǔ ɖesu, bɔ adɔ kpodo jɛmɛji kpo na wá gbɔn fí tɛnmɛ tɛnmɛ lɛ.” (Luki 21:11) Jezu gb’akpá nú ahwanvu tɔn lɛ bo ɖɔ: “Alɔ na jɛ mi wu, bɔ è na doya nú mi.” (Luki 21:12) Gbeyiɖɔ adingbannɔ gègě na wá xwetɔ́n bo na flú mɛ gègě. Sɛ́ngbigba na jɛji bɔ wanyiyi mɛ gègě tɔn na ɖekpo. Gɔ́ na ɔ, é ɖɔ: “È na jla axɔsuɖuɖu Mawu tɔn sín wɛnɖagbe gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ, bonu é na nyí kúnnuɖiɖe nú gbɛtɔ́ lɛ bǐ. Enɛ ɔ gudo ɔ, gbɛ̀ ɔ na vɔ.”—Matie 24:14.\nNǔɖɔɖ’ayǐ Jezu tɔn ɖé lɛ jɛ jɛ nukɔn nú hwenu e Hlɔmanu lɛ gbà Jeluzalɛmu é, bo lɛ́ jɛ ɖò hwenu e ye gbà ɛ é, é ɖò mɔ̌ có, nǔɖɔɖ’ayǐ tɔn lɛ sín jijɛ ka sixu lɛ́ gbló ada hú mɔ̌ ɖò nukɔnmɛ wɛ à? A ka sixu mɔ nǔ ɖěɖee xlɛ́ ɖɔ nǔɖɔɖ’ayǐ taji Jezu tɔn lɛ ko ɖò jijɛ wɛ tawun ɖò hwe mǐtɔn nu é à?\nNǔ e Jezu slɛ́ dó wuntun e na xlɛ́ ɖɔ é ko ɖò fí é mɛ lɛ é ɖokpo wɛ nyí “suɖunú baɖabaɖa” e na wá xwetɔ́n é. (Matie 24:15) Ðò xwè 66 H.M. ɔ, suɖunú enɛ wá xwetɔ́n hwenu e Hlɔmanu lɛ “nyì ahwan” lɛlɛ̌ dó toxo ɔ bo hɛn vodun yetɔn lɛ sín wuntun é. Ye lɛlɛ̌ dó Jeluzalɛmu lobo tɔ́n dǒ tɔn ɖé lɛ. (Luki 21:20) Enɛ wu ɔ, “suɖunú baɖabaɖa” ɔ wá ɖò fí e é ma ɖó na nɔ é, fí e Jwifu lɛ nɔ mɔ dó mɔ “tɛn mímɛ́” na é.\nJezu lɛ́ ɖɔ ɖ’ayǐ ɖɔ: “Adǎn e na wá gbò gbɛtɔ́ lɛ hwenɛnu ɔ na syɛn dín, bɔ mɔhunkɔtɔn ko jɛ kpɔ́n gbeɖé sín hwenu e Mawu ko ɖó gbɛ̀ ɔ kaka wá jɛ dìn é ǎ; nǔ mɔhunkɔ ɖě ka sɔ́ na jɛ gbeɖé kpɔ́n ǎ.” Ðò xwè 70 H.M. ɔ, Hlɔmanu lɛ gbà Jeluzalɛmu. Jwifu lɛ sín ‘toxo mímɛ́’ enɛ e è gbà kaka jɛ tɛmpli e è gbà é jí é xlɛ́ ɖɔ adǎngbomɛ enɛ syɛn dín, bɔ è hu gbɛtɔ́ afatɔ́n mɔkpan. (Matie 4:5; 24:21) È ko sú kún dó nú toxo ɔ gbɔn mɔ̌ kpɔ́n bonu Jwifu lɛ mɔ ǎ. Enɛ zɔ́n bɔ tuto sinsɛn-biblo tɔn e è sɔ́ ɖ’ayǐ bɔ Jwifu lɛ xwedó nú xwè kanweko mɔkpan é wá vivɔnu. Enɛ wu ɔ, é ɖò gaàn ɖɔ xóɖɔɖ’ayǐ Jezu tɔn enɛ e jijɛ tɔn na wá dlɛn kàn d’enu ɖò nukɔnmɛ é na dó xɛsi.\nJIÐE ÐIÐÓ ÐÒ AZǍN E XÓ È ÐƆ Ð’AYǏ LƐ É MƐ\nXó e Jezu ɖɔ kpo mɛsɛ́dó tɔn lɛ kpo dó wuntun e na xlɛ́ ɖɔ é ko jɛ axɔsu ɖu jí é kpo gbɛ̀ ɔ sín vivɔ kpo wu é ko vɔ ɖó finɛ ǎ. Dìn ɔ, é gb’akpá nú ye dó “mɛ e nɔ sɔ́ yeɖée dó ɖó Klisu na lɛ kpodo mɛ e nɔ sɔ́ yeɖée dó ɖó gbeyiɖɔ Mawu tɔn na lɛ kpo” xwixwedó wu. É ɖɔ ɖɔ ye na tɛnkpɔn bo “na flú mɛ e Mawu cyan lɛ lɔmɔ̌.” (Matie 24:24) Amɔ̌, mɛ enɛ lɛ e è cyan é na lɔn bonu è na flú ye ǎ. È sixu mɔ mɛ e nɔ sɔ́ yeɖée dó ɖó Klisu na lɛ é, amɔ̌, mɛɖé na mɔ Jezu ɖò fí ɖiɖe tɔn hwenu ǎ.\nHwenu e Jezu ɖò xó ɖɔ dó adǎn ɖaxó e na wá gbò mɛ ɖò gbɛ̀ elɔ sín vivɔ hwenu é wu wɛ é ɔ, é ɖɔ: “Hwe na dó zinflu, sun sɔ́ na na weziza tɔn ǎ; sunví lɛ na jɛ ayǐ sín jixwé, bɔ hlɔnhlɔn e ɖò jinukúnsin lɛ na húnhún.” (Matie 24:29) Hwenu e mɛsɛ́dó lɛ sè xó enɛ lɛ e dó xɛsi é ɔ, ye tuùn nǔ e na wá jɛ é tawun ǎ, amɔ̌, é ɖò wɛn ɖɔ nǔ e na jɛ lɛ é na nyla.\nNɛ̌ nǔ baɖabaɖa enɛ lɛ ka na wà nǔ dó gbɛtɔ́ lɛ wu gbɔn? Jezu ɖɔ: “Gbɛtɔ́ lɛ ɖò nǔ e na jɛ dó gbɛ̀ ɔ wu ɔ kpɔ́n sɛ́dó wɛ ɔ, xɛsi na ɖi ye, bɔ ye na kú dó te. Hlɔnhlɔn jixwé tɔn lɛ na danwǔ.” (Luki 21:26) Nugbǒ ɔ, lee hwenu e na nyí hwenu d’ablu hugǎn ɖò hwenuxó gbɛtɔ́ lɛ tɔn mɛ é na cí é tinmɛ wɛ Jezu ɖè.\nWusyɛn dó lanmɛ nú mɛ sín nǔ wɛ é nyí ɖɔ Jezu ɖexlɛ́ mɛsɛ́dó lɛ céɖécéɖé ɖɔ é kún nyí mɛ lɛ bǐ wɛ na na alě hwenu e “Gbɛtɔ́ví ɔ [na] ɖò akpɔ́kpɔ́ jí jǎwe kpodo hlɔnhlɔn kpo, kpodo susu ɖaxó kpo” é ó. (Matie 24:30) É ko ɖexlɛ́ ɖɔ Mawu na wà nùɖé dó hwlɛn “mɛ tɔn e é cyan lɛ” é. (Matie 24:22) Enɛ wu ɔ, nɛ̌ ahwanvu Jezu tɔn gbejinɔtɔ́ enɛ lɛ ka ɖó na wà nǔ gbɔn hwenu e nǔ baɖabaɖa enɛ lɛ e xó ɖɔ wɛ Jezu ɖè é na jɛ é. Jezu dó wusyɛn lanmɛ nú ahwanvu tɔn lɛ ɖɔ: “Nǔ enɛ lɛ jɛ jijɛ jí hǔn, mi jlɔ́, bo kpɔ́n jǐ, ɖó hwenu e Mawu na hwlɛn mi é ko sɛya.”—Luki 21:28.\nÉ ɖò mɔ̌ có, nɛ̌ ahwanvu Jezu tɔn e ɖò gbɛ̀ ɖò azǎn e xó è ɖɔ ɖ’ayǐ lɛ é mɛ é ka na kpéwú bo tuùn ɖɔ gbɛvivɔ ɔ ko ɖò kɛnnɛkɛnnɛ gbɔn? Jezu dó lǒ ɖé dó fígitín ɖé wu bo ɖɔ: “Enyi ala tɔn lɛ jɛ mǔ dó jí, bo jɛ ama zɔ́n jí ɔ, mi nɔ tuùn ɖɔ xwèjí ɔ wɛ ko ɖò na wɔ wɛ nɛ. Mɔ̌ ɖokpo ɔ, nú mi mɔ nǔ enɛ lɛ bǐ ɖò jijɛ wɛ hǔn, mi nywɛ ɖɔ nyɛ Gbɛtɔ́ví ɔ ko sɛya bǐ, bo ɖò hɔn jí. Ma ɖɔ nugbǒ nú mi: mi mɛ e ɖò gbɛ̀ dìn lɛ bǐ na ko kú cobonu nǔ enɛ lɛ bǐ na jɛ ǎ.”—Matie 24:32-34.\nEnɛ wu ɔ, hwenu e ahwanvu tɔn lɛ na mɔ wuntun ɔ sín akpáxwé vovo ɖò tíntɔ́n wɛ é ɔ, ye ɖó na nywɛ ɖɔ gbɛvivɔ ɔ ko sɛkpɔ. Bo na dó gb’akpá nú ahwanvu e na ɖò gbɛ̀ ɖò hwe enɛ nu, ee na nyí hwenu manawɔn ɖé é ɔ, Jezu ɖɔ:\n“Mɛɖé tuùn azǎn ɔ ǎ; mɛɖé ka tuùn gan ɔ mɛ ǎ; wɛnsagun Mawu tɔn lɛ tuùn ǎ; nyɛ Mawu ví ɔ ɖesu tuùn ǎ; Tɔ́ ɔ ɖokponɔ géé wɛ tuùn. Nǔ e jɛ ɖò Nɔwée hwenu ɔ ɖokpo ɔ wɛ na lɛ́ jɛ hwenu e nyɛ Gbɛtɔ́ví ɔ na lɛkɔ wá dó é. Cobonu sìn na vɔ gbɛ̀ ɔ, gbɛtɔ́ lɛ ɖò nǔ ɖu wɛ, bo ɖò ahan nu wɛ. Ye ɖò asì da wɛ, bo ɖò vǐ na asú wɛ, kaka yì jɛ gbè e gbè Nɔwée byɔ tɔjihun ɖaxó mɛ dó é, bɔ ye mɔ nǔ jɛ nǔ e ɖò jijɛ wɛ lɛ wu ǎ, kaka yì jɛ hwenu e sìn wá bɛ́ ye bǐ dó é. Hwenu [e] nyɛ Gbɛtɔ́ví ɔ na lɛkɔ wá dó ɔ, lee é na cí gbɔn é nɛ.” (Matie 24:36-39) Jezu jlɛ́ lee Sìnvɔgbɛ Nɔwée hwenu tɔn wà nǔ dó gbɛ̀ ɔ bǐ wu gbɔn é dó lee fí ɖiɖe Gbɛtɔ́ví ɔ tɔn na wà nǔ dó gbɛ̀ ɔ bǐ wu gbɔn é wu.\nÉ ɖò wɛn ɖɔ mɛsɛ́dó ɖěɖee ɖò tó ɖó Jezu wɛ ɖò Olivutínsó ɔ jí lɛ é ɖó na mɔ nǔ jɛ wu ɖɔ emi ɖó na nɔ acéjí. Jezu ɖɔ: “Mi bo cɔ́ miɖée, bonu nǔ ɖu dingan, ahan nu dingan, kpodo gbɛmɛ tagba lɛ kpan ma wá cyɔn ayi mitɔn jí, lobonu azǎn enɛ ɔ wá fyan mi ó; ɖó azǎn enɛ ɔ na wá fyan mi, lee mɔ nɔ fyan kanlin gbɔn é. [‘Ðó é na wá mɛ ɖěɖee nɔ nɔ ayikúngban ɔ blebu sín nukúnmɛ lɛ é bǐ jí,’ NW] Mi bo nɔ wunzɛn hwebǐnu, bo nɔ ɖò ɖɛ xò wɛ hwebǐnu, bo na mɔ hlɔnhlɔn dó gló nǔ enɛ lɛ e na jɛ lɛ bǐ, lobo na sigan nɔte ɖò Gbɛtɔ́ví ɔ nukɔn.”—Luki 21:34-36.\nJezu lɛ́ ɖò ɖiɖexlɛ́ wɛ azɔn ɖevo ɖɔ nǔ e ɖɔ ɖ’ayǐ wɛ emi ɖè ɔ kún na wá fó ɖò táan klewun ɖé gudo kpowun ó. É nyí nǔ e na wá jɛ ɖò xwè nabi ɖé gudo bo na kúnkplá Jeluzalɛmu toxo ɔ, alǒ akɔta Jwifu lɛ tɔn é kɛɖɛ wɛ xóɖɔɖ’ayǐ tɔn kàn ǎ. Nǔ e “na wá mɛ ɖěɖee nɔ nɔ ayikúngban ɔ blebu sín nukúnmɛ lɛ é bǐ jí” é dó gesí wɛ Jezu ɖè.\nÉ ɖɔ ɖɔ ahwanvu emitɔn lɛ ɖó na nɔ acéjí, na nɔ wunzɛn lobo na ɖò gbesisɔmɛ. Jezu tɛɖɛ̌ akpágbánúmɛ tɔn enɛ jí gbɔn lǒ ɖevo gblamɛ: “Mi ni mɔ nǔ jɛ wu ganji ɖɔ: enyi xwétɔ́ ɖé tuùn hwenu e ajotɔ́ na wá xwé tɔn gbè dó ɔ, wunzɛn wɛ é na nɔ, bo na lɔn bonu ajotɔ́ na tɔ́n dǒ, bo byɔ xwé tɔn gbè ǎ. Hǔn mi lɔmɔ̌, mi bo nɔ acéjí, ɖó nyɛ Gbɛtɔ́ví ɔ na wá xwetɔ́n hwenu e mi ma na ɖó nukún mì dó ǎ é.”—Matie 24:43, 44.\nJezu yì nukɔn bo na hwɛjijɔ e wu ahwanvu tɔn lɛ na ɖó nukúnɖiɖo é ye. É na jiɖe ye ɖɔ hwenu e nǔɖɔɖ’ayǐ emitɔn na ɖò jijɛ wɛ é ɔ, “mɛsɛntɔ́” ɖé na ɖò acéjí bo na ɖò azɔ̌ wà wɛ. Jezu ɖɔ xó dó ninɔmɛ ɖé wu bɔ mɛsɛ́dó lɛ sixu sɔ́ jlǒ dó wà nǔ gbɔn mɔ̌: “Ma ɖɔ mɛ e mɛsɛntɔ́ gbejinɔtɔ́, ayiɖotenanɔ ɖi ɔ nú mi: é ɖi mɛ e gǎn tɔn ɖò hwɛ na zɛ wɛ, bo sɔ́ ɛ ɖó mɛ e ɖò xwé tɔn gbè lɛ nu, bɔ é na nɔ na nùɖuɖu ye dó hwetɔnnu é. Nǔ nyɔ́ nú mɛsɛntɔ́ enɛ e gǎn tɔn na lɛkɔ wà mɔ ɛ ɖò nukún kpé dó azɔ̌ tɔn wu wɛ é. Ma ɖɔ nugbǒ nú mi: gǎn ɔ na sɔ́ ɛ ɖó dɔkun tɔn lɛ bǐ nu.” É ɖò mɔ̌ có, enyi “mɛsɛntɔ́” enɛ jɛ ayi nyanya ɖó jí bo nɔ doya nú mɛ ɖě lɛ ɔ, gǎn tɔn na “dɔn tó n’i, bɔ é na syɛn ɖesu.”—Matie 24:45-51; sɔ́ jlɛ́ dó Luki 12:45, 46 wu.\nÉ ɖò mɔ̌ có, é nyí ɖiɖɔ wɛ Jezu ɖè ɖɔ ahwanvu emitɔn lɛ gbɛ̌nu ɖé na jɛ ayi nyanya ɖó jí ǎ. Etɛ Jezu ka jló na kplɔ́n ahwanvu tɔn lɛ lo? Jezu jló ɖɔ ye ni nɔ acéjí bo hɛn alɔnu yetɔn ján, lee é xlɛ́ gbɔn céɖécéɖé ɖò lǒ ɖevo mɛ é.\nEtɛ ka sísɛ́ mɛsɛ́dó lɛ bɔ ye kàn nǔ e na jɛ ɖò sɔgudo lɛ é byɔ? Amɔ̌, nǔ ɖevo tɛ ka sixu ko lɛ́ ɖò ayi yetɔn mɛ?\nHwetɛnu nǔɖɔɖ’ayǐ Jezu tɔn ka jɛ jijɛ jí? Nɛ̌ é ka jɛ jijɛ jí gbɔn?\nNinɔmɛ tɛ lɛ mɔ̌ ka na xlɛ́ fí ɖiɖe Klisu tɔn?\nNɛ̌ “suɖunú baɖabaɖa” ɖé ka wá xwetɔ́n gbɔn? Etɛ ka bɔ dó xwixwetɔ́n tɔn wu?\nNɛ̌ mɛ lɛ ka na wà nǔ gbɔn hwenu e ye na mɔ bɔ nǔɖɔɖ’ayǐ Jezu tɔn lɛ na ɖò jijɛ wɛ é?\nNùjlɛdonǔwu tɛ Jezu ka zán bo dó d’alɔ ahwanvu tɔn lɛ bonu ye na mɔ nǔ jɛ wu ɖɔ gbɛvivɔ ɔ ko sɛya?\nEtɛ ka xlɛ́ ɖɔ nǔɖɔɖ’ayǐ Jezu tɔn sín jijɛ na gbló ada gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ?\nAkpá tɛ Jezu ka gbà nú ahwanvu tɔn ɖěɖee na ɖò gbɛ̀ hwenu e gbɛvivɔ ɔ na sɛkpɔ é?\nSɛ́ dó mɛɖé Sɛ́ dó mɛɖé Mɛsɛ́dó lɛ Byɔ Wuntun Ðé


É Ð’alɔ Awu Jezu Tɔn Wu Bɔ Azɔn Tɔn Gbɔ | Gbɛzán Jezu Tɔn\nMATIE 9:18-22 MAKI 5:21-34 LUKI 8:40-48\nNAWE ÐÉ Ð’ALƆ AWU JEZU TƆN WU BƆ AZƆN TƆN GBƆ\nKɔlilɛ Jezu tɔn sín Tota Wǒ lɛ gbéjí gbakpé Jwifu e ɖò Galilée Xù ɔ tó ɖò totaligbé lɛ é tɛntin. Mɔ̌ ɖokpo ɔ, mɛ gègě sè ɖɔ ɖò jɔhɔn ɖaxó e nyì wá yì é hwenu ɔ, Jezu hwíhwɛ́ jɔhɔn ɔ kpo xù ɔ kpo, bɔ ye mɛ ɖé lɛ sixu ko tuùn ɖɔ é gbɔ azɔn nú nya wè e jí yɛ nyanya lɛ ɖè é. Enɛ wu ɔ, “mɛ gègě ɖé lɛ nyì ahwan” wá xù ɔ tó, bɔya ɖò Kafaanawumu sín xá ɔ mɛ, bo wá Jezu kpé gbé. (Maki 5:21) Ee é jɛ agě ɔ jí é ɔ, akpàkpà ɖò ye sɔ́ wɛ bɔ ye ɖò nukún ɖó è wɛ.\nJayilɔsi e nyí gǎn ɖokpo ɖò kplɔ́ngbasá Jwifu lɛ tɔn é ɖò adohuhu jí bo na mɔ Jezu. É jɛkpo ɖò Jezu nukɔn bo savo n’i ɖě ɖò ɖě jí bo ɖɔ: “Vǐ ce ɖyɔvivu ɔ ɖò kúdónú; wǎ yì ɖó alɔ jǐ tɔn, bonu azɔn tɔn na gbɔ, nú é na gán.” (Maki 5:23) Nɛ̌ Jezu ka na wà nǔ gbɔn nú vo e Jayilɔsi sà n’i syɛnsyɛn ɖɔ é ni wá d’alɔ nyɔnuví emitɔn ɖokpo ɔ, ee ɖò xwè 12 ɖó wɛ bo ka vɛ́ n’i tawun é?—Luki 8:42.\nJezu ɖò ali jí xwè Jayilɔsi xwé é ɔ, é kpé ninɔmɛ e byɔ lanmɛ nú mɛ tawun é ɖevo. Akpàkpà ɖò mɛ e xwedó Jezu lɛ é gègě sɔ́ wɛ, bɔ ye nɔ kanbyɔ yeɖée ɖɔ emi ka na kpéwú bo mɔ ɛ b’ɛ na bló nùjiwǔ ɖevo à jí. É ɖò mɔ̌ có, nawe ɖé ɖò ahwan ɔ mɛ bɔ azɔn syɛnsyɛn e jɛ wɛ éyɛ ɖè é wɛ mya nukún n’i.\nNawe Jwifu enɛ ko ɖò hun ɖi wɛ sín xwè 12 ɖíe ɖokpoo. É ba alɔdo azɔngbletɔ́ mɔkpan tɔn, bo ko zán akwɛ tɔn bǐ dó amasin e ye wlan n’i lɛ é mɛ. Amɔ̌, é mɔ nu tɔn ǎ. Azɔn tɔn fɔ́n tɛgbɛ ɔ, “jijɛji wɛ jɛn nɔ ɖè.”—Maki 5:26.\nA na ko mɔ ɖɔ azɔn tɔn enɛ hu i ɖ’akpo bǐ bo lɛ́ nyí winnyanú tawun. Mɛɖé nɔ ɖò ninɔmɛ mɔhun mɛ bo nɔ ɖɔ tɔ́n mɔ̌ ǎ. Gɔ́ nú enɛ ɔ, ɖò Mɔyizi Sɛ́n ɔ mɛ ɔ, hunɖiɖi nɔ zɔ́n bɔ nyɔnu ɖé nɔ huzu mɛ blíblí. Mɛɖebǔ e na y’agba wǔ tɔn alǒ avɔ e mɛ é ɖi hun dó lɛ é wu é ɖó na lɛwu bo nyí mɛ blíblí kaka jɛ gbadanu.—Levíi ví lɛ 15:25-27.\nNawe enɛ “sè Jezu sín xó,” bɔ dìn ɔ, é jɛ gbě tɔn mɛ. Ðó mɛ blíblí e é nyí é wutu ɔ, é gbɔn yɛwu yɛwu lee é sixu nyɔ́ bló gbɔn é gbɔn ahwan ɔ tɛntin, bo nɔ ɖɔ nú éɖée ɖɔ: “Un vɛ́ ko sixu ɖó alɔ awu tɔn wu kpowun ɔ, azɔn ce na gbɔ.” Ee é ɖ’alɔ awu Jezu tɔn sín tó lě é ɔ, é mɔ ɖɔ hun e ɖi wɛ emi ɖè é nɔte! “É mɔ ɖò agbaza mɛ ɖɔ azɔn emitɔn gbɔ.”—Maki 5:27-29.\nEnɛ gudo ɔ, Jezu ɖɔ: “Mɛ̌ ka ɖó alɔ wǔ ce?” Nawe ɔ sè xó enɛ é ɔ, nɛ̌ nǔ cí n’i bɔ a ka lin? Piyɛ́ɛ gbɛ́ nǔ nú Jezu bo ɖɔ: “A mɔ mɛ lɛ lɛlɛ̌ dó we, bo ɖò fyɔnfyɔn we wɛ gbɔn fí bǐ.” Aniwu Jezu ka kanbyɔ lo ɖɔ “Mɛ̌ ka ɖó alɔ wǔ ce?” É tinmɛ ɖɔ: “Mɛɖé ɖó alɔ wǔ ce dandan; ɖó un tuùn ɖɔ hlɔnhlɔn ɖé tɔ́n sín wǔ ce.”—Luki 8:45, 46.\nEe nawe ɔ mɔ ɖɔ nǔ e emi wà é gbà é ɔ, xɛsi ɖi i bɔ é jɛkpo ɖò Jezu nukɔn, bo jɛ sísɔ́sísɔ́ jí. Ðò mɛ lɛ bǐ nukɔn ɔ, é ɖɔ xó nugbǒ dó azɔn tɔn wu bo lɛ́ ɖɔ ɖɔ gbɔ wɛ é gbɔ nú emi kɛɖɛ. Jezu dǒ wusyɛn lanmɛ n’i kpo xomɛnyínyɔ́ kpo bo ɖɔ: “Vǐ ce, nùɖiɖi towe zɔ́n, bɔ azɔn towe gbɔ. Yì dó fífá mɛ; azɔn towe ni gbɔ nú we bǐ.”—Maki 5:34.\nÉ ɖò wɛn ɖɔ Mɛ e Mawu sɔ́ b’ɛ na kpacɛ dó ayikúngban ɔ jí é nyí xomɛnyɔtɔ́ kpo wuvɛ̌sexámɛtɔ́ kpo, bɔ gbɛtɔ́ lɛ sín nǔ nɔ ɖu ayi mɛ n’i lobɔ é lɛ́ ɖó hlɔnhlɔn bo na d’alɔ ye!\nAniwu mɛ lɛ ka kplé bo na dó kuabɔ nú Jezu hwenu e é lɛkɔ wá Kafaanawumu sín xá mɛ é?\nWuvɛ̌ tɛ mɛ wɛ nawe ɖé ka ɖè? Aniwu é ka ɖò alɔdo Jezu tɔn ba wɛ?\nNɛ̌ nawe ɔ sín azɔn ka gbɔ gbɔn? Akɔnkpinkpan tɛ Jezu ka na ɛ?


EE BATÓO ɔ ɖò Belfast Lough (fí e tɔ̀ kpo xù kpo kplé ɖè é) gbɔn dín wɛ é ɔ, gbɛtɔ́ gbɛ̌nu kpɛví e ɖò te ɖ’emɛ é mɔ só ɖěɖee gběmú bla ta na é bɔ weziza zǎnfɔ́nnú tɔn tá d’eji. Mai 1910 wɛ. Mɛ ɖokpo ɖò ye mɛ bɔ azɔn atɔ́ɔ́ngɔ ɔ nɛ éyɛ ɖò Irelande yì wɛ nɛ, Charles T. Russell wɛ. Batóo ee blóɖó wɛ è ɖè é ɖaxó wè ɖò nukɔn nú Nɔví Russell, ɖokpo nyí batóo gblégblé Titanic kpo wegɔ tɔn Olympic kpo. * È kpɔ́n fí e è nɔ bló batóo ɖè é sín ta nu ɔ, è na mɔ Biblu Kplɔntɔ́ wǒ mɔ̌ ɖò te ɖò agě ɔ jí, bɔ ye ɖò te kpɔ́n wìwá tɔn.\nXwè 20 mɔ̌ jɛ nukɔn nú enɛ ɔ, nɔví Russell wá gbeta ɔ kɔn bo na nɔ yì tomɛ ɖebɔdoɖewu lɛ ɖò Amɛlika, bo na dó sixu gbɔn enɛ yɛkan mɛ bo jla wɛnɖagbe ɔ gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ. Irelande wɛ é bɛ́sín ɖò juillet 1891. Ye jɛ Toxo Chicago tɔn mɛ é ɔ, é mɔ bɔ hwe ɖò xɔ yì wɛ hwenu e agě Queenstown tɔn ɖò sisɛkpɔ wɛ é, é sixu ko flín lee mɛjitɔ́ tɔn lɛ jlɛ́ jɔtɛn yetɔn n’i gbɔn é ganji. Ee Nɔví Russell kpo tomɛyitɔ́ gbɛ̌ tɔn lɛ kpo ɖò toxo e mɛ nǔ bǐ ɖò tito jí ɖè lɛ é kpo gletoxo ɖagbeɖagbe lɛ kpo mɛ gbɔn wɛ é ɔ, ye mɔ ɖɔ ɖò fí ɔ, “jinukún lɛ ko mya gò, bo ko sù yiya.”\nAzɔn tɛnwe wɛ Nɔví Russell yì Irelande. Jlǒ mɛ lɛ tɔn e é fɔ́n nyite ɖò tomɛyiyi tɔn nukɔntɔn ɔ hwenu é wá zɔ́n bɔ gbɛtɔ́ kanweko donu mɔkpan, alǒ hweɖelɛnu ɔ, afatɔ́n donu mɔkpan nɔ ɖò gbesisɔmɛ bo na ɖótó è hwenu e é na lɛkɔ wá é. Ðò tomɛyiyi tɔn wegɔ ɔ hwenu ɖò mai 1903 ɔ, è jla xóɖiɖɔ nú mɛ bǐ sín kplé lɛ ɖò Belfast kpo Dublin kpo dó xójlawema ayǐ ɔ jí tɔn lɛ mɛ. Russell ɖɔ ɖɔ “mɛ e wá lɛ é bǐ ɖótó te ganji” bo sè xota e kúnkplá nùɖiɖi Ablaxamu tɔn kpo nyɔna sɔgudo tɔn e ja nú gbɛtɔ́ lɛ é kpo bo nyí “Akpá E È Dó Bo Xwlé Nǔ D’eji É” é.\nÐó jlǒ ɖaxó e mɛ lɛ ɖó ɖò Irelande é wutu ɔ, Russell lɛ́ lin ɖɔ emi na yì finɛ ɖò tomɛ atɔngɔ e emi na yì ɖò Elɔpu é hwenu. Nɔví atɔ́ɔ́n dó gbè n’i hwenu e é byɔ batóo ɔ mɛ ɖò Belfast ɖò avril zǎnzǎn gbè ɖokpo ɖò 1908 é. Xota xóɖiɖɔ nú mɛ bǐ ɔ tɔn e è jla ɔ wɛ nyí “La chute de l’empire de Satan” bɔ nukɔnmɛ ɖò gbadanu enɛ ɔ, “gbɛtɔ́ nùnywɛtɔ́ 300 mɔ̌” wá tɛn tɔn mɛ. Mɛ ɖokpo ɖò mɛ lɛ mɛ bɔ lee è nɔ zán Mawuxówema ɔ ganji gbɔn é jiwǔ n’i tawun. Ðò Dublin ɔ, gbeklanxamɛtɔ́ e jɛma tawun bo nɔ nyí Mɛɖaxo O’Connor é kpo wěgbojinɔtɔ́ U.C.J.G. (Union Chrétienne de Jeunes Gens) tɔn kpo tɛ́n kpɔ́n bo na bló bɔ gbɛtɔ́ 1 000 jɛji ɔ na huzu kpannukɔn Biblu Kplɔntɔ́ lɛ. Etɛ ka jɛ bɔ d’ewu?\nMi nú mǐ ni lɛkɔ yì hwe ɔ nu bá kpɔ́n nǔ e sixu ko jɛ ɖò nǔwiwa enɛ hwenu é. Nugbǒ Biblu tɔn mya nukún nú nya ɖé, bɔ é ɖɔ ɖɔ emi na yì xóɖiɖɔ nú mɛ bǐ e The Irish Times jla é sín domɛ. É fá cobonu é mɔ fí ɖé bo junjɔn ɖò mɛ lɛ mɛ ǎ. Nya ɔ sɔ́ ayi tɔn ɖó xóɖɔtɔ́ e nyí dawe hwa wěwenɔ ɖé bo lɛ́ ɖó atán, lobo dó vɛ̌si wiwi gaga ɖé é jí. Hwenu e xóɖɔtɔ́ ɔ ɖò xóɖiɖɔ tɔn xwlé mɛ wɛ é ɔ, é nɔ ɖò zɔnlin ɖi gbɔn ataa ɔ jí wɛ, bo nɔ vo bo nɔ ɖò alɔ d’emɛ wɛ; é nɔ ɖò wemafɔ Biblu tɔn lɛ xà wɛ ɖě jɛ ɖě gudo b’ɛ nɔ xwè ali ganji, bɔ nugbǒ Biblu tɔn lɛ zawě nú nya ɔ. Xóɖɔtɔ́ ɔ zán mɔ gbezeyiaga tɔn ǎ có, gbè tɔn kpé xɔ ɔ mɛ bǐ, b’ɛ kpéwú bo bló bɔ ayi mɛ e wá lɛ é tɔn nɔ xóɖiɖɔ ɔ jí kaka nú ganxixo ɖokpo adaɖé. Enɛ gudo ɔ, hwenu e é jɛ akpáxwé nùkanbyɔ kpo xósin kpo tɔn ɔ jí é ɔ, O’Connor kpo xɔ́ntɔn tɔn lɛ kpo jɛ nǔ dɔn xá ɛ jí, amɔ̌, é zán Biblu dó jɛhun dó wɛn ɔ jí bɔ nǔ bǐ vɔ ɖ’ewu. Enɛ wu ɔ, mɛ e wá lɛ é xò alɔ dó xlɛ́ ɖɔ emi yí gbè. Hwenu e nǔ ɔ fó é ɔ, nya jlǒɖotɔ́ ɔ sɛkpɔ nɔví lɛ bo na dó ɖó mɔjɛmɛ hugǎn. Mɛ e mɔ nǔ e jɛ lɛ é ɖɔ ɖɔ mɛ gègě wɛ mɔ nugbǒ ɔ gbɔn mɔ̌.\nHwenu e nɔví Russell gosin New York ɖò mai 1909 bo dó batóo Mauretania ɖò tomɛyiyi tɔn ɛnɛgɔ ɔ hwenu é ɔ, é kplá mɛ e nɔ zán nùwlanmɔ dó wlan nǔ é ɖokpo, é wɛ nyí Nɔví Huntsinger, bonu hwenu e ye na ɖò yiyi wɛ ɖò xù ɔ jí é ɔ, é na xà xota Atɔxwɛ tɔn lɛ n’i bonu é na wlan. Xóɖiɖɔ nú mɛ bǐ e nɔví Russell xwlé mɛ ɖò Belfast é ɔ, ayǐ ɔ jí nu 450 wɛ wá tɛn tɔn mɛ, bɔ gbɛtɔ́ 100 mɔ̌ gbɔ bo nɔte, ɖó tɛnmɛ ɖè ǎ wutu.\nNɔví C. T. Russell ɖò batóo Lusitania mɛ\nTomɛyiyi atɔ́ɔ́ngɔ e xó mǐ ɖɔ ɖò bǐbɛ̌mɛ xota elɔ tɔn é lɔ nyí nǔ ɖokpo ɔ kpo ee wá yì é kpo. Ee xóɖiɖɔ nú mɛ bǐ Dublin tɔn ɔ fó gudo é ɔ, Biblu tinmɛtɔ́ nukúnɖeji e xwedó O’Connor wá é mɔ xósin junjɔn Biblu jí lɛ nú nùkanbyɔ tɔn lɛ, xomɛ hun mɛ e wá lɛ é bǐ. Ayihɔngbe tɔn ɔ, tomɛyitɔ́ lɛ byɔ batóo e nɔ bɛ́ wema-sɛ́dó-mɛ lɛ hɛn yì Liverpool é mɛ, bo wá byɔ batóo nukúnɖeji Lusitania ee xwè New York é mɛ. *\nXójlawema The Irish Times ɔ jla xóɖiɖɔ nú mɛ bǐ ɔ, 20 mai 1910\nXóɖiɖɔ nú mɛ bǐ e è jla lɛ é ɔ, Nɔví Russell lɛ́ xwlé ye mɛ ɖò tomɛyiyi tɔn ayizɛngɔ ɔ kpo tɛnwegɔ ɔ kpo hwenu ɖò 1911. Ðò avril mɛ ɔ, Biblu kplɔntɔ́ 20 ɖò Belfast bo ylɔ mɛ 2 000 bɔ ye ɖótó xóɖiɖɔ e xota tɔn nyí “Nǔ E Ðò Kú Gudo É” é. O’Connor ko lɛ́ wá xwetɔ́n ɖò Dublin, é kpo sinsɛngán ɖevo kpo bɔ sinsɛngán ɔ kàn nùɖé lɛ byɔ; xósin junjɔn Biblu jí lɛ víví nú mɛ e wá lɛ é bɔ ye xò alɔ. Ðò xwè enɛ ɖokpo ɔ mɛ ɔ, è lɛ́ yì toxo ɖevo lɛ mɛ ɖò octobre kpo novembre kpo mɛ, bɔ mɛ e wá xóɖiɖɔ ɔ tɛnmɛ lɛ é sukpɔ́ tawun. O’Connor kpo adǎnjɛtɔ́ 100 ɖevo lɛ kpo ko lɛ́ tɛ́n kpɔ́n bo na d’avaja kplé Dublin tɔn ɔ mɛ, amɔ̌, kpléwatɔ́ lɛ nɔ gudo nú xóɖɔtɔ́ ɔ kpo akpàkpà sɔ́ mɛ kpo.\nNɔví Russell wɛ xwlé xóɖiɖɔ enɛ lɛ mɛ ɖò hwe enɛ lɛ nu có, é tuùn ɖɔ ‘mɛɖé kún ɖò dandan ó’ ɖó “é nyí azɔ̌ gbɛtɔ́ tɔn ǎ; azɔ̌ Mawu tɔn wɛ.” Xóɖiɖɔ nú mɛ bǐ lɛ jijla ee nɔ jɛ nukɔn nú xóɖiɖɔ nú mɛ bǐ sín kplé lɛ é nɔ hun ali ɖagbe lɛ bɔ è nɔ xwlé nugbǒ Biblu tɔn lɛ mɛ lɛ. Nyɔna tɛ é ka hɛn wá? Xóɖiɖɔ nú mɛ bǐ lɛ d’alɔ bɔ wɛnɖagbe ɔ gbakpé, bɔ agun lɛ lɔ gbakpé Irelande toxo lɛ gègě mɛ.—Nǔ Xóxó Sɛxwetɛn Mǐtɔn Grande-Bretagne Tɔn.\n^ akpá. 3 Xwè wè mɔ̌ ɖíe ɔ, batóo Titanic ɔ syɔ.\n^ akpá. 9 Lusitania ɔ wá gbà ɖò Irelande sín agě afɔligbé tɔn ɔ jí ɖò mai 1915.\nSɛ́dó Mɛɖé Sɛ́dó Mɛɖé Xóɖiɖɔ nú Mɛ Bǐ lɛ Vúnvún Wɛnɖagbe ɔ Kpé Irelande\nSɛ́dó Mɛɖé Sɛ́dó Mɛɖé ATƆXWƐ: NǓKPLƆNKPLƆN TƆN Février 2018


2 Tan 22 - 2 Chroniques 22\nAkaziasi sín vǐ kpodé Yexolámu tɔn ɔ́ wɛ Jeluzalɛ́munu lɛ́ɛ sɔ́ axɔ́sú ɖó tɔ́ tɔn tɛnmɛ. Đó vǐ tɔn mɛxó lɛ́ɛ bǐ wɛ mɛ wɔ̌buwɔ́bú e nyi ahwan xwedó Alabíinu lɛ́ɛ, bó byɔ́ ahwankpá yětɔn mɛ lɛ́ɛ hu. Lě e Akaziasi Yexolámu ví ɔ́ húzú Judáa xɔ́sú gbɔn é nɛ́.\nXwe ko ɖó wɛ Akaziasi ɖe hwenu e é yi axɔ́súzinkpo jí ɖo Jeluzalɛ́mu é; é ɖu axɔ́sú nú xwe ɖokpó. Nɔ tɔn nɔ nyí Atalíi, bó jɔ ɖo Ɔmúli kún mɛ.\nÉ lɔmɔ̌ wa nǔ nyanya Akábu xwédo ɔ́ ɖɔhun, ɖó nǔ nyanya wɛ nɔ tɔn nɔ kplɔ́n ɛ.\nÉ wa nǔ e ma nyɔ́ Mawu Mavɔmavɔ nukún mɛ ǎ é, Akábu xwédo ɔ́ ɖɔhun. Đó ée tɔ́ tɔn kú ɔ́, Akábu mɛ lɛ́ɛ jɛ nǔ kplɔ́n ɛ jí, lobo dɔn ɛ bú ali.\nNǔ e yě kplɔ́n Akaziasi lɛ́ɛ wɛ é xwedó, bɔ é kpó Yolámu axɔ́sú Izlayɛ́li tɔn Akábu ví ɔ́ kpó yi ahwan fun xá Hazayɛ́li Silíi xɔ́sú ɔ́ gbé, ɖo Hlamɔti, ɖo Galadi yíkúngban jí. Hwenu e yě ɖo ahwan ɔ́ fun wɛ ɔ́, Silíinu lɛ́ɛ gblé wǔ Yolámu.\nÉnɛ́ ɔ́, axɔ́sú Yolámu lɛ́ kɔ yi Izleyɛ́li bó ná kpé nukún dó wǔ e è gblě ɔ́ wú. Judáa xɔ́sú Akaziasi yi kpɔ́n Yolámu Akábu ví ɔ́, ɖo Izleyɛ́li, ɖó é ɖo wǔvɛ́ mɔ wɛ.\nMawu ɖó dó kpɔ́n e Akaziasi yi kpɔ́n Yolámu ɔ́ wú, lobo wa nǔ xá ɛ. Ée Akaziasi wá Yolámu gɔ́n ɔ́, é kpó é kpó ɖidó, bó yi kpé Jehu Nimuci ví ɔ́. Jehu ɔ́, Mawu Mavɔmavɔ ka ko sɔ́ ɛ axɔ́sú, bɔ é ná vívá kún nú Akábu xwédo ɔ́.\nJehu wa nǔ xá Akábu xwédo ɔ́ lě e Mawu Mavɔmavɔ ɖɔ gbɔn é. Ée é yi Judáa gán lɛ́ɛ kpó Akaziasi nɔví súnnu lɛ́ɛ sín vǐ e nɔ wa azɔ̌ nú axɔ́sú ɔ́ lɛ́ɛ kpó gɔ́n ɔ́, é hu bǐ.\nÉnɛ́ ɔ́ gúdo ɔ́, Jehu sɛ́ mɛ dó Akaziasi gbé mɛ bɔ yě mɔ ɛ wlí ɖo Samalíi fí e é hɔn hwlá cí é, bó kplá ɛ wá Jehu gɔ́n, bó hu i. È ka ɖi i, ɖó è mɔ ɖɔ axɔ́sú Jozafáti e sɛn Mawu Mavɔmavɔ kpó ayixa tɔn bǐ kpó ɔ́ sín vǐvú wɛ. Ée è hu i mɔ̌ ɔ́, mɛ ɖěbǔ sɔ́ kpo ɖo xwédo Akaziasi tɔn mɛ, bó sixú ɖu axɔ́sú ǎ.\nÉe Atalíi axɔ́sú Akaziasi sín nɔ se ɖɔ vǐ émítɔn kú ɔ́, é jɛ mɛ e ko jɔ ɖo axɔ́ví kún mɛ ɖo Judáa lɛ́ɛ bǐ hu jí.\nLo ɔ́, cóbónú é ná hu mɛ lɛ́ɛ ɔ́, Yexosavati axɔ́sú Yexolámu ví nyɔ̌nu Akaziasi nɔví ɔ́ zé Joasi Akaziasi ví ɔ́ sín axɔ́sú ví lɛ́ɛ mɛ; é zé e yi hwlá hwenu e è ɖo mɛ lɛ́ɛ hu wɛ é. É zé vǐ ɔ́ kpó nyɔ̌nu e ɖo vǐ ɔ́ hɛn wɛ ɔ́ kpó yi ɖó xɔ e mɛ è nɔ dɔ́ ɖo Mawu xwé gbe ɔ́ ɖokpó mɛ. Lě e Joasi gló Atalíi, bo ma kú ǎ gbɔn é nɛ́.\nVǐ ɔ́ kpó nyɔ̌nu e nɔ́ hɛn ɔ́ kpó nɔ hwlǎhwlá ɖo yě gɔ́n ɖo Mawu xwé gbe káká nú xwe ayizɛ́n. Atalíi ɔ́ ka ɖo axɔ́sú ɖu wɛ ɖo to ɔ́ nu hwenɛ́nu.


A ka jlo na tuùn nugbo ɔ à? -Tɛ̀nmɛ e sɔgbe kpo sɛ́n Internet tɔn kpo ɖee nyi Kunnuɖetɔ Jehova tɔn lɛ tɔn é\nGBÈ E MƐ A SIXU XÀ DÓ É Abbey Abua Acoli Afrikaans Ahanta-Gbè Albanie-Gbè Altaï-Gbè Amharique-Gbè Arabe-Gbè Arménie-Gbè Arménie-Gbè (Gbadahweji Tɔn) Assam-Gbè Ateso-Gbè Attié Awajun Aymara Ayɔgbe Azerbaïjan-Gbè Azerbaïjan-Gbè (Cyrillique) Bachkir Bambara Baoulé Basque-Gbè Bassa (Cameroun) Bassa (Libéria) Belize Kriol Bengali Bichlamar Bikol Boulou Bulgarie-Gbè Bété Cambodge-Gbè Carib Catalogne-Gbè Cebuano Central Alaskan Yupik Chavacano Chichewa Chin Hakha Chine-Gbè (Dòdó Ɔ) Chine-Gbè (Ee Bɔkun É) Chitonga Chitonga (Malawi Tɔn) Chitonga (Zimbabwe Tɔn) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Chopi Chuabo Chuuk-Gbè Cibemba Cinyanja Corée-Gbè Créole Guadeloupe Tɔn Créole Guinée-Bissao Tɔn Créole Guyane tɔn Créole Haïti Tɔn Créole Maurice Tɔn Créole Réunion Tɔn Créole Seychelles Tɔn Croatie-Gbè Damara Danemark-Gbè Dangme Digor Diola Douala Dusun Eblegbe Edo Efik Embera Espagne-Gbè Estonie-Gbè Fante Fataluku Fidji-Gbè Finlande-Gbè Flansegbe Flansegbe Belgique Tɔn Sín Tokunɔgbe Frafra Fulfulde (Cameroun) Fɔngbe Ga Gaélique Ecosse Tɔn Galice-Gbè Galles-Gbè Garifuna Géorgie-Gbè Gitonga Glɛkigbe Glɛnsigbe Gokana Groenland-Gbè Guarani Guarani (Bolivie Tɔn) Gujarati Guna Gungbe Haoussa Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hmong (White) Hongrie-Gbè Hopi Huastec Hunsrik Ibinda Ibo Ichinamwanga Iloko Inakeanon Indonésie-Gbè Irlande-Gbè Islande-Gbè Isoko Italie-Gbè Itsekiri Iu Mien Ivatan Janmagbe Janmagbe (Ee È Cáká É) Janmagbe Pennsylvanie Tɔn Japon-Gbè Jiwaka Jula Kabardino-Tcherkesse Kabiye Kabyle Kachin Kadazan Kalanga (Botswana) Kalenjin Kamayo Kana Kannada Kazakh Kazakh (Arabe) Kekchi Khasi Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinande Kinaray-a Kinyarwanda Kipende Kirghistan-Gbè Kiribati-Gbè Kirundi Kisi Kongo Konkani (Devanagari) Konkani (Romain) Kosrae-Gbè Kpelle Krio Kryashen Kuhane (Subiya) Kurde Kurmanji (Cyrillique) Kurde Sorani Kwangali Kwanyama Kyangonde Lakota Lamba Laos-Gbè Lenje Lettonie-Gbè Lhukonzo Lifu Lingala Lituanie-Gbè Lomwe Luganda Lugbara Lunda Luo Luvale Luxembourg-Gbè Macédoine-Gbè Madagascar-Gbè Madi Makasae Makhuwa-Meetto Makua Malay Malayalam Malte-Gbè Mam Mambwé-Lungu Mangareva-Gbè Manipuri Manyawa Maori Mapudungun Marathi Mari Marshall-Gbè Mashi Maya Mayangna Mayo Mazahua Mazatèque Huautla Tɔn Mbukushu Mbunda Melpa Mentawai Miskito Mixe Mixtèque (Guerrero) Mixtèque (Huajuapan) Mizo Mongolie-Gbè Mooré Myanmar-Gbè Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Totaligbé Puebla Tɔn) Nama Navajo Ndau Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ndonga Népali Ngabere Ngangela Nias Nicobar-Gbè Niue-Gbè Norvège-Gbè Nyaneka Nyungwe Nzema Odia Oromo-Gbè Ossétie-Gbè Otètèla Otomi (Vallée du Mezquital) Ourdou Ouzbékistan-Gbè Ouïghour (Cyrillique) Paez Palau-Gbè Pangasinan Papiamento (Aruba Tɔn) Papiamento (Curaçao Tɔn) Pashto Pays-Bas-Gbè Pemon Penjabi Penjabi (Nastaliq) Persan Piaroa Pidgin (West Africa) Pilagá Pologne-Gbè Pomeranian Ponape-Gbè Portugal-Gbè Quechua (Ancash Tɔn) Quechua (Ayacucho Tɔn) Quechua (Bolivie Tɔn) Quechua (Cuzco Tɔn) Quechua (Huallaga Huánuco) Quiché Quichua (Chibuleo Tɔn) Quichua (Chimborazo Tɔn) Quichua (Imbabura Tɔn) Quichua (Pastaza Tɔn) Quichua (Tena Tɔn) Rapa Nui-Gbè Rarotonga-Gbè Romani (Macédoine Tɔn) Romani (Tofɔligbé Grèce Tɔn Tɔn) Romani (Totaligbé Grèce Tɔn Tɔn) Romany (Romania) Roumanie-Gbè Rungus Runyankore Russie-Gbè Rutooro Samoa-Gbè Sango Saramacca-Gbè Sarnami Sena Sepedi Sepulana Serbie-Gbè Serbie-Gbè (Romain) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Sérèr Shona Shuar Sidama Silozi Sinhala Slovaquie-Gbè Slovénie-Gbè Somalie-Gbè Sranan tongo Suède-Gbè Swahili-Gbè Swahili-Gbè (Rép. dém. du Congo) Swati Tagalog Tahiti-Gbè Tajikistan-Gbè Talian Tamoul Tandroy Tankarana Tarahumara Tarascan Tatar Tchèque-Gbè Tchouvachie-Gbè Tetun Dili Télougou Thaï Ticuna Tigrinya Tiv Tlapanec Toba Tojolabal Tok Pisin Tokunɔgbe Albanie Tɔn Tokunɔgbe Allemagne Tɔn Tokunɔgbe Amelika Tɔn Tokunɔgbe Argentine Tɔn Tokunɔgbe Australie Tɔn Tokunɔgbe Autriche Tɔn Tokunɔgbe Bolivie Tɔn Tokunɔgbe Bulgarie Tɔn Tokunɔgbe Chili Tɔn Tokunɔgbe Colombie Tɔn Tokunɔgbe Corée Tɔn Tokunɔgbe Costa Rica Tɔn Tokunɔgbe Croatie Tɔn Tokunɔgbe Cuba Tɔn Tokunɔgbe Danemark Tɔn Tokunɔgbe Espagne Tɔn Tokunɔgbe Estonie Tɔn Tokunɔgbe Équateur Tɔn Tokunɔgbe Finlande Tɔn Tokunɔgbe France Tɔn Tokunɔgbe Ghana Tɔn Tokunɔgbe Grande-Bretagne Tɔn Tokunɔgbe Grèce Tɔn Tokunɔgbe Guatemala Tɔn Tokunɔgbe Honduras Tɔn Tokunɔgbe Hongrie Tɔn Tokunɔgbe Inde Tɔn Tokunɔgbe Indonésie Tɔn Tokunɔgbe Italie Tɔn Tokunɔgbe Japon Tɔn Tokunɔgbe Lettonie Tɔn Tokunɔgbe Lituanie Tɔn Tokunɔgbe Madagascar Tɔn Tokunɔgbe Malaisie Tɔn Tokunɔgbe Mexique Tɔn Tokunɔgbe Nicaragua Tɔn Tokunɔgbe Norvège Tɔn Tokunɔgbe Nouvelle-Zélande Tɔn Tokunɔgbe Panama Tɔn Tokunɔgbe Paraguay Tɔn Tokunɔgbe Pays-Bas Tɔn Tokunɔgbe Pérou Tɔn Tokunɔgbe Philippines Tɔn Tokunɔgbe Pologne Tɔn Tokunɔgbe Portugal Tɔn Tokunɔgbe Roumanie Tɔn Tokunɔgbe Russie Tɔn Tokunɔgbe Slovaquie Tɔn Tokunɔgbe Suède Tɔn Tokunɔgbe Suisse Allemagne Tɔn Tɔn Tokunɔgbe Tchèque Tɔn Tokunɔgbe Thaï Tɔn Tokunɔgbe Vénézuéla Tɔn Tokunɔgbe Zambie Tɔn Tokunɔgbe Zimbabwe Tɔn Tonga-Gbè Totonaque Tshiluba Tshwa Tsonga Tswana Turkménistan-Gbè Turkménistan-Gbè (Cyrillique) Turquie-Gbè Tuva-Gbè Tuvalu-Gbè Twi Tzotzil Udmurt Ukraine-Gbè Umbundu Urhobo Uruund Valencian Vegbe Venda Vezo Vietnam-Gbè Võro-Gbè Wallis-Gbè Warao Waray-Waray Wayuunaiki Wichi Wolaitsa Wolof Xhosa Yacouba Yakoute Yap-Gbè Yukpa Zandé Zapotec-Gbè (Guevea Tɔn) Zapotec-Gbè (Isthme Tɔn) Zapotec-Gbè (Lachiguiri Tɔn) Zoulou Île Salomon-Gbè Îles Féroé-Gbè Îles Marquises-Gbè (Hiva Oa) Îles Marquises-Gbè (Nuku Hiva)\nA ka jlo na tuùn Nugbo ɔ à?\nNUGBO ɔ dó etɛ wu? Dó nùkanbyɔ titeungbe ɖee gbɛtɔ lɛ nɔ kanbyɔ yeɖee lɛ é wu. Vlafo a na ko kan nùkanbyɔ elɔ lɛ byɔ hwiɖee kpɔn:\nMawu kɔn nɔ kpé nukun dó mǐ wu nugbo à?\nAhwan kpo wuvɛmimɔ kpo na nɔ tè gbè ɖě à?\nEtɛ wɛ nɔ jɔ ɖò kú mǐtɔn gudo?\nNukunɖiɖo ɖě ka ɖè nú mɛkúkú lɛ à?\nNɛ nyɛ ka na xo ɖɛ̀ nú Mawu bɔ é ka na sè gbɛn?\nNɛ nyɛ ka na mɔ̀ vivo ɖò gbɛ̀ ce mɛ gbɛn?\nFitɛ wɛ a na ba sìn nùkanbyɔ elɔ lɛ tɔn ɖè? Enyi a yì wemaxaxɔsa lɛ alǒ wemasatɛn lɛ ɔ, a na mɔ̀ wema wɔbuwɔbu ɖe e ɖɔ ɖɔ emi mɔ sìn nú yě lɛ ɔ. Amɔ̌, hwɛ̌hwɛ̌ ɔ, wema ɖe lɛ nɔ ɖɔ ká bɔ ɖe lɛ nɔ ɖɔ gò. Ðe lɛ nɔ ɖi nú e sɔgbe ehɔnmɛ e bɔ zaanɖe ɔ, ye kɔn nɔ ko cá bɔ è nɔ lɛ́ blo ye ɖó, alǒ è nɔ ɖyɔ ye.\nAmɔ̌, wema ɖevo tíìn bɔ è sixu ɖeji dó sìn ɖee é na lɛ e wú. Wema nugbo ɔ tɔn wɛ. Jezu Klisu ɖɔ ɖò ɖɛ̀ mɛ nú Mawu ɖɔji: “Xó towe…nyi nugbǒ.” (Jaan 17:17) Egbe ɔ, mǐ nɔ ylɔ Xó enɛ ɔ ɖɔ Biblu Wiwe ɔ. Ðò wema-nukunmɛ ee bɔ ɖ’ewu lɛ mɛ ɔ, a na mɔ̀ sìn Biblu tɔn ee sɔgbe lɛ dó nùkanbyɔ e ɖò aga lɛ ji.\nETƐ WƐ HƐN NÙKANBYƆ ENƐ Ɔ WÁ: Mǐ ɖò gbɛ̀ ee mɛ dakaxixo kpo hwɛɖiɖɔ agɔ kpo tíìn ɖe é. Sìnsɛ̀n gege nɔ kplɔn mɛ ɖɔ wuvɛmimɔ lɛ nyi jlǒ Mawu tɔn.\nNǓ E BIBLU KPLƆN MƐ É: Mawu nɔ nɔ̀ gudo nú nǔ nyanya gbeɖe à́. Jɔbu 34:10 ɖɔ: “E lín do Mawu bɔ é na wà nǔ nyanya alǒ, ɖɔ Nǔbiwukpetɔ ɔ ni ɖɔ̀ hwɛ agɔ̀.” Mawu ɖó linlin ɖagbe nú gbɛtɔ lɛ. E sin enɛ ɔ wú bɔ Jezu kplɔn mǐ ɖɛxixo elɔ: “Tɔ́ mìtɔn e ɖó sɛxwé ɔ…Axɔsuɖuɖu towe ni wá; jlǒ towe ni nyí wiwa ɖò ayikúngban jí fí, lee é nɔ nyí wiwa ɖò sɛ́xwé ɔ ɖɔhun.” (Matie 6:9, 10) Mawu nɔ lin mǐtɔn kpɔ́n sɔmɔ bɔ é wà nǔ gege bonu nǔ e é lin dó mǐ wu lɛ ni do cɛ̀.—Jaan 3:16.\nLɛ́ kpɔ́n Genèse 1:26-28; Jaki 1:13 kpo 1 Piyɛɛ 5:6, 7 kpo.\nETƐ WƐ HƐN NÙKANBYƆ ENƐ Ɔ WÁ: Ahwan gbɛ̀ kpò ɖo gbɛtɔ maxamaxa lɛ hù wɛ. Mǐ mɛ bǐ wɛ ɖò wuvɛ mɔ wɛ.\nNǓ E BIBLU KPLƆN MƐ É: Mawu ko ɖɔ hwenu e é na hɛn fifa wá ayikungban ji do é ɖ’ayi. Ðò Axɔsuɖuɖu tɔn ee nyi acɛkpikpa jixwe tɔn ɔ glɔ ɔ, mɛ ɖebu “sɔ na kplɔn ahwan à́.” E nyɔ wà ɔ, “ye na ze hwǐ yetɔn dó tùn glelɛ̀nú.” (Isaie 2:4) Mawu na bló bɔ wuvɛmimɔ kpo hwɛɖiɖɔ agɔ̀ kpo na tíìn ǎ. Biblu d’akpa ɖɔ: “[Mawu] na sunsun ɖasin bǐ sín nukún yetɔn mɛ; kú sɔ́ na tíìn ǎ ; aluwɛ sɔ́ na tíìn ǎ, alěnina sɔ́ na tíìn ǎ, wuvɛ̌ mimɔ sɔ́ na tíìn ǎ; nǔ xóxó lɛ [kpodo hwɛɖiɖɔ agɔ̀ kpo wuvɛmimɔ egbe tɔn lɛ kpo] ko bú.”—Nǔɖexlɛ́mɛ 21:3, 4.\nLɛ́ kpɔ́n Psaume 37:10, 11; 46:9; kpo Mika 4:1-4 kpo.\nETƐ WƐ HƐN NÙKANBYƆ ENƐ Ɔ WÁ: Sìnsɛ̀n gbɛ̀ elɔ tɔn lɛ nɔ kplɔn mɛ ɖɔ nuɖe ɖò gbɛtɔ mɛ bo nɔ lɛ́ nɔ gbɛ̀ ɖò kú tɔn gudo. Mɛɖe lɛ nɔ ɖɔ ɖɔ mɛkúkú lɛ sixu wà nǔ nyanya nú gbɛtɔ ɖee ɖò gbɛ̀ lɛ é alǒ, Mawu nɔ ɖó hwɛ̀ nú mɛ nyanya lɛ bo nɔ zé yě dò zomɛ nú ye ni jiya kaka sɔyi.\nNǓ E BIBLU KPLƆN MƐ É: Ðò kú gudo ɔ, gbɛ̀ gbɛtɔ lɛ tɔn nɔ ɖò alɔ tè. “Mɛkúkú lɛ…tuùn nǔ ti ǎ” wɛ Ecclésiaste 9:5 ɖɔ. Ðee mɛkúkú lɛ ma sixu tuùn nuɖe ǎ ɔ, ma nɔ mɔ nǔ ɖò lanmɛ ǎ ɔ, alǒ ma nɔ wà nǔ ɖebǔ ǎ ɔ, enɛ ɔ wu ɔ yé sixu wà nǔ nyanya ɖe nú mɛ alǒ d’alɔ gbɛtɔ lɛ ǎ.—Psaume 146:3, 4.\nLɛ́ kpɔ́n Genèse 3:19 kpo Ecclésiaste 9:6, 10 kpo.\nETƐ WƐ HƐN NÙKANBYƆ ENƐ Ɔ WÁ: Mǐ jlo na nɔ gbɛ̀ bo na ɖù vivi gbɛ ɔ tɔn kpo mɛ ɖee mǐ yì wǎn ná lɛ kpo. E nyɔ bo sɔgbe nú mǐ na lɛ mɔ̀ mɛ mǐtɔn vivɛna e ko kú lɛ é.\nNǓ E BIBLU KPLƆN MƐ É: Mɛ gege ee ko kú lɛ na fɔ́n. Jezu d’akpa nú mǐ ɖɔ “ye na tɔ́n sín yɔdo yetɔn lɛ mɛ.” (Jaan 5:28, 29) Sɔgbe kpodo linlin ee Mawu ɖó ɖò bibɛ mɛ ɔ kpo ɔ, mɛ e na fɔ́n lɛ na mɔ gbɛ̀ ɖò ayikungban ee nyi paladisi é mɛ. (Luka 23:43) Ðò sɔgudo ɔ, gbɛtɔ tonusetɔ lɛ na nɔ gbɛ̀ kaka sɔyi bo ka sɔ na j’azɔn kpɔn gbeɖe ǎ. Akpa Mawu tɔn wɛ enɛ nyi. Biblu ɖɔ: “Ayikungban na nyi hwɛjijɔnɔ lɛ tɔn bɔ ye na nɔ̀ ɛ jí kaka sɔyi.”—Psaume 37:29.\nLɛ́ kpɔ́n Job 14:14, 15; Luka 7:11-17; kpo Mɛsɛdo 24:15 kpo.\nNɛ nyɛ ka na xo ɖɛ̀ nú Mawu bɔ é na sè gbɛn?\nETƐ WƐ HƐN NÙKANBYƆ ENƐ Ɔ WÁ: Gbɛtɔ su kpɔ ɖò sìnsɛ̀n gege mɛ wɛ nɔ xo ɖɛ̀. E ɖo mɔ có, mɛ ɖe lɛ nɔ mɔ ɖɔ ɖɛxixo yetɔn kún nyi sìsè ó.\nNǓ E BIBLU KPLƆN MƐ É: Jezu kplɔn mǐ ɖɔ ɖɛxixo mǐtɔn kún ɖona nyi ɖɔvɔɖɔ ó. “Mi ɖo ɖɛ xo wɛ hǔn, mi ma [nɔ ɖò xó ɖokpo ɔ lɛ wli ɖɔ wɛ ó, NW ].” (Matie 6:7) Enyi mǐ ka jlo ɖɔ Mawu ni sè ɖɛxixo mǐtɔn lɛ ɔ, mǐ ɖona xo ɖɛ̀ ɖó lee é yi gbè na gbɛn é. Cobonu mǐ na wà mɔ̌ ɔ, mǐ ɖona kplɔn jlǒ Mawu tɔn bo xo ɖɛ̀ sɔgbe kpo e kpo. Jaan nukɔntɔn 5:14 tinmɛ ɖɔ: “Mì byɔ nǔ [ɖebǔ,] nú e sɔgbe xá jlǒ [Mawu] tɔn ɔ, é nɔ ɖótó mǐ.”\nLɛ́ kpɔ́n Psaume 65:2; Jaan 14:6, 14; kpo 1 Jaan 3:22 kpo.\nETƐ WƐ HƐN NÙKANBYƆ ENƐ Ɔ WÁ: Mɛ gege nɔ lin ɖɔ akwɛ, mɛjɔmɛ-nyinyi alǒ ɖɛkpɛ-nyinyɔ nɔ na yě vivo. Enɛ wutu ɔ, ye nɔ jɛ nǔ enɛ lɛ gudo bo nɔ lin ɖɔ emi na vo, bɔ è ka sɔ nɔ nyi mɔ̌ ǎ.\nNǓ E BIBLU KPLƆN MƐ É: Jezu dlɛn alɔ dó ali vivo-mɛninɔ tɔn hwenu ee é ɖɔ: “Nǔ nyɔ́ nú mɛ e nyí wamamɔnɔ ɖò [gbigbɔ mɛ, NW ] lɛ.” (Matie 5:3) Mǐ sixu mɔ̀ vivo nugbo ɔ, enyi mǐ ɖè afɔ nujɔnu tɔn e jɛ lɛ—e wɛ nyi ɖɔ mǐ na jlo na tuùn Mawu kpodo linlin ee é ɖó nú mǐ lɛ kpo. E nɔ mɔ nugbo enɛ ɔ ɖò Biblu mɛ. Nugbo enɛ tuùntuùn nɔ d’alɔ mǐ bɔ mǐ nɔ mɔ nù jɛ nǔ e nyi nǔjɔnǔ kpo ee ma nyi mɔ̌ ǎ lɛ kpo mɛ. Enyi ɖɔ mǐ jó mǐɖee dó nú nugbo Biblu tɔn ɔ, é na d’alɔ mǐ ɖò ɖiɖe kpo nùwiwa mǐtɔn lɛ kpo mɛ.—Luka 11:28.\nLɛ́ kpɔ́n Proverbes 3:5, 6, 13-18 kpo 1 Timɔtée 6:9, 10 kpo.\nNǔ e a xà wayi lɛ na mǐ nukunnumɔjɛnumɛ kpɛvi ɖe dó tinmɛ nùkanbyɔ ayizɛn Biblu tɔn e nyi ɖiɖɔ wayi lɛ é ji. A lɛ́ jlo na tuùn nǔ humɔ à? Enyi a nyi ‛wamamɔnɔ ɖò gbigbɔ mɛ’ ɔ, enɛ na nyi jlǒ towe. Vlafo, a nɔ kan nǔ ɖevo lɛ byɔ hwiɖee ɖi: ‛Enyi Mawu nɔ kpé nukun dó mǐ wu ɔ, etɛ wutu e jo tɛn dó nú danuwiwa kpodo wuvɛmimɔ kpo sɔmɔ ɖò hwenuxó gbɛtɔ tɔn mɛ? Nɛ nyɛ sixu blo gbɛ̀ xwédo ce tɔn ɖó gbɛn? Biblu na mǐ tinmɛ gigɔ e sɔgbe e dó nùkanbyɔ elɔ lɛ kpo gege ɖevo lɛ kpo wu.\nE ɖo mɔ có, ɖò egbe ɔ, gege gbɛtɔ lɛ tɔn nɔ jlo na kplɔn Biblu ǎ. Ye nɔ mɔ ɖɔ wema ɖaxo ee mɛɖe ma sixu mɔ nukun nu jɛ mɛ ǎ ɖe kpoun wɛ. E jlo we nú mɛ ɖe ni d’alɔ we bonu a na mɔ̀ sìn nùkanbyɔ enɛ lɛ tɔn ɖò Biblu mɛ à? Kunnuɖetɔ Jehova tɔn lɛ nɔ zé ali wè ɖò nukɔn nú mɛ.\nNukɔntɔn ɔ, wema Etɛwɛ Mawu Byɔ ɖo Mi Si? nyi ɖiɖe tɔ́n bo na d’alɔ mɛ e sin alɔ nú jan lɛ bo nu ye na ba dò nú tinmɛ Biblu tɔn do nùkanbyɔ nǔjɔnǔ tɔn lɛ wu. Ali wegɔ wɛ nyi nukplɔnmɛ xwégbè tɔn vɔ̌nu dó Biblu ji. Kunnuɖetɔ Jehova tɔn nuwukpetɔ ee nɔ nɔ̀ sla towe mɛ ɔ ɖe sixu wá kplɔn Biblu xá we fata. É sixu blo mɔ̌ ɖo xwé towe gbè alǒ fí ɖevo nú hwenu kleun ɖo azan ɖebu gbè. Gbɛtɔ livi lɛ gbɔn gbɛ̀ ɔ mɛ ko mɔ̀ nyɔna yí ɖò tito elɔ mɛ. Gege yetɔn mɔ̀ kpodo xomɛhunhun kpo ɖɔ: “Nugbo ɔ ɖie.”\nDɔkun ɖaxo ɖebu zɛ elɔ wu ǎ. Nugbo Biblu tɔn nɔ ɖè mǐ sin gblǒɖiɖɔ, nuwluwlu wiwà kpo xɛsi e ma sɔgbe ǎ e kpo mɛ. E nɔ ze nyawli ɖagbe ɖò nukɔn nú mǐ, nɔ na mǐ nukunɖíɖó kpo awajijɛ kpo. Jezu ɖɔ: “Mi na tunwun nugbǒ ɔ, bɔ nugbǒ ɔ ka na ɖè mi sín kannumɔgbenu.”—Jaan 8:32.\nHlɔnhlɔn ɖé Kpowun Wɛ Mawu ka Nyí À?\nBiblu ɖɔ ɖɔ Mawu bló nǔ lɛ bǐ, amɔ̌, é ka nɔ keya nú mǐ à?\nMɛkúkú lɛ ka nɔ tuùn nǔ e ɖò jijɛ wɛ ɖò akpá yetɔn lɛ é à?\nText Alɔ e jí è sixu yí nǔ e ɖò wema jí lɛ é ɖó lɛ é A ka Jló Na Tuùn Nǔgbo ɔ À?\nA ka Jló Na Tuùn Nǔgbo ɔ À?


Tan Gbɛzán Tɔn: Jehovah Flú Mì Gbeɖé Ǎ! | Erika Nöhrer Bright\nJehovah Flú Mì Gbeɖé Ǎ!\nMɛ e tɔn wɛ é Erika Nöhrer Bright\nUn ɖò vǐ nyɔnu ɛnɛ e è cyan bɔ ye na dokú nú Adolf Hitler kpo folowa lɛ kpo ɖò alɔ mɛ hwenu e é ko xwlé xóɖiɖɔ ɖé mɛ gudo é mɛ. Etɛwu è ka sɔ́ nyì lɔ? Tɔ́ ce nɔ ɖ’alɔ ɖò nǔwiwa acɛkpikpa Nazi tɔn lɛ tɔn mɛ tawun, bo nɔ kun gǎn toxóɖɔgbɛ́ xá ɔ mɛ tɔn tɔn ɖé. Nɔ ce nɔ yì sinsɛn Katolika tɔn, bo nyí sinsɛnví akowunká ɖé, bo ba ɖɔ nyì ni huzu asyɔ́nla ɖé. Mɛ nukúnɖeji wè enɛ lɛ ɖò cɔcɔ dó nú mì wɛ có, un byɔ acɛkpikpa Nazi tɔn mɛ ǎ, un ka lɛ́ huzu asyɔ́nla ǎ. Mi nú má tinmɛ nǔ e wu wɛ é nú mi.\nUN SÙ ɖò Graz ɖò Autriche. Hwenu e un ɖó xwè tɛnwe é ɔ, è sɛ́ mì dó wemaxɔmɛ ɖé bonu un na kplɔ́n sinsɛn sín azɔ̌wiwa. Amɔ̌, ɖò finɛ ɔ, un mɔ bɔ yɛhwenɔ lɛ nɔ ɖóxó xá asyɔ́nla lɛ tawun. Enɛ wu ɔ, nɔ ce yí gbè bɔ un gosin wemaxɔ ɔ mɛ ɖò xwè ɖokpo mɔ̌ gudo.\nXwédo mǐtɔn, bɔ Papa ɖò ahwanwu mɛ\nNukɔnmɛ ɔ, un bɛ́ wemaxɔmɛ ɖò wemaxɔ e ɖó adɔ̌tɛn é ɖé mɛ. Zǎnmɛ gbè ɖokpo ɔ, Papa ce wá kplá mì sín finɛ yì fí e ayijayǐ ɖè é ɖó è ɖò bɔnbu da dó Graz wɛ tawun. Mǐ ba bibɛtɛn ɖò Schladming. Ee mǐ d’asa anǎ ɖé gudo tlolo é ɔ, anǎ ɔ gbà bǐ mlɛ́mlɛ́. Ðò hweɖevonu ɔ, jɔmɛhun ɖé ɖò zinzɔn gbɔn dò wɛ, bɔ mɛ e ɖ’emɛ lɛ é da tú dó gǎn’maa ce kpo nyì kpo ɖò kɔxo mǐtɔn ta. Hwenu e ahwan ɔ fó é ɔ, un mɔ ɖɔ sinsɛn ɔ kpo acɛkpikpa ɔ kpo bǐ flú mǐ.\nALƆDOMƐTƆ́ E MA NƆ FLÚ MƐ Ǎ É ÐÉ WU GINGAN JƐ\nÐò 1950 ɔ, Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn lɛ ɖokpo jɛ wɛn Biblu tɔn kplɔ́n nɔ ce jí. Un nɔ ɖótó xóɖɔɖókpɔ́ yetɔn lɛ, bo tlɛ jɛ Mamáa ce xwedó yì kplé agun tɔn ɖé lɛ jí. Ðó é kudeji ɖɔ nugbǒ ɔ ɖò Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn lɛ gɔ́n wutu ɔ, é bló baptɛm ɖò 1952.\nÐò hwe ɔ nu ɔ, é cí nú mì ɖɔ nyɔnu mɛxomɔ lɛ sín gbɛ̌ta ɖé wɛ agun xá ɔ mɛ tɔn nyí ɖɔhun. Amɔ̌, nukɔnmɛ ɔ, mǐ yì kplé ɖò agun ɖevo mɛ, bɔ mɛ winnyawinnya gègě ɖò finɛ, é sɔ́ nyí nyɔnu mɛxomɔ lɛ sín gbɛ̌ta ɖé ǎ. Ee mǐ lɛkɔ wá Graz é ɔ, un jɛ kplé lɛ bǐ yì jí; é sɔ́ lín ǎ bɔ nyì lɔ kudeji ɖɔ nǔ e kplɔ́n wɛ un ɖè lɛ é ɔ, nugbǒ wɛ. Un lɛ́ wá tuùn Jehovah, bo tuùn ɖɔ é nyí Mawu e nɔ nɔ gudo nú mɛsɛntɔ́ tɔn lɛ, bo ma nɔ flú ye ǎ é ɖé. É nɔ wà mɔ̌, hwenu e mǐ tlɛ mɔ ɖɔ mǐ ɖò ninɔmɛ e hú agbɔ̌n mǐ lɛ é mɛ gbɔn dín wɛ mǐɖokponɔ é.—Ðɛh. 3:6, 7.\nUn jló na má nugbǒ ɔ xá mɛ ɖevo lɛ. Nɔví ce lɛ jí wɛ un bɛ́sín. Dada ce ɛnɛ lɛ ko gosin xwégbe, bo nyí mɛ̌si ɖò fí ɖevo lɛ. Amɔ̌, un yì ye gɔ̌n ɖò gletoxo vovo e mɛ ye ɖè lɛ é, bo dó wusyɛn lanmɛ nú ye ɖɔ ye ni kplɔ́n Biblu. Nugbǒ ɔ, nɔví ce lɛ bǐ wà mɔ̌, bo huzu Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn lɛ.\nÐò aklunɔzán gbla wegɔ e mɛ un ɖò kúnnu ɖè wɛ sín hɔn ɖé kɔn jɛ hɔn ɖé kɔn é ɔ, un xò gò nawe ɖé bɔ xwè tɔn ɖò 30 jɛ 39 vlamɛ, bo jɛ Biblu kplɔ́n xá ɛ jí. É yì nukɔn, bo bló baptɛm, bɔ ɖò nukɔnmɛ ɔ, asú tɔn kpo vǐ sunnu tɔn wè lɛ kpo lɔ wà mɔ̌. Lee nùkplɔnkplɔn enɛ yì gbɔn é hɛn nùɖiɖi ce lidǒ. Aniwu? Mɛɖé kplɔ́n Biblu xá mì lee agun bló tuto tɔn gbɔn é gbeɖé ǎ. Enɛ wu ɔ, un ɖó na sɔnǔ nú nùkplɔnkplɔn ɖokpo ɖokpo ganji. Ðò ali ɖé nu ɔ, un nɔ wà mɔ̌ dó kplɔ́n nyiɖée hwɛ̌, enɛ gudo ɔ, un nɔ wà mɔ̌ bo na dó sixu kplɔ́n nǔ nùkplɔntɔ́ ce. Enɛ zɔ́n bɔ nukúnnúmɔjɛnǔmɛ e un ɖó dó nugbǒ ɔ wu é gɔ́ngɔ́n tawun. Ðò avril 1954 ɔ, un xlɛ́ zě e un zé nyiɖée jó nú Jehovah é gbɔn baptɛm biblo gblamɛ.\n“È ÐÒ YA DÓ NÚ MǏ WƐ; LOƆ, MAWU JÓ MǏ DÓ Ǎ”\nÐò 1955 ɔ, un yì kpléɖókpɔ́ akɔjɔkplé tɔn ɖò Allemagne, France kpo Angleterre kpo. Hwenu e un ɖò Londres é ɔ, un xò gò Albert Schroeder. É nyí mɛ̌si ɖò Wemaxɔmɛ Biblu Kpinkplɔn Tɔn Galadi tɔn, bɔ ɖò nukɔnmɛ ɔ, é wá nɔ Hagbɛ̌ Alixlɛ́mɛtɔ́ ɔ mɛ. Hwenu e mǐ ɖi sà yì hɔnmɛ Grande-Bretagne tɔn é ɔ, Nɔví Schroeder xlɛ́ wema dòdó Biblu tɔn ɖé lɛ mǐ. Nyikɔ Mawu tɔn ɖ’emɛ, bɔ è wlan kpo wekwín Ebléegbe tɔn lɛ kpo, bɔ é tinmɛ lee wekwín enɛ lɛ nyí nǔ taji sɔ́ é. Enɛ zɔ́n bɔ un yí wǎn nú Jehovah kpo nugbǒ ɔ kpo hugǎn, bo zɔ́n bɔ un lɛ́ kudeji hú ɖ’ayǐ tɔn, bo na jla nugbǒ e ɖò Xó Mawu tɔn mɛ é.\nNyì kpo gbexosin-alijitɔ́gbɛ́ ce kpo (ɖisixwé), ɖò gbexosin- alijitɔ́ titewungbe sín azɔ̌ wà wɛ ɖò Mistelbach, Autriche\nUn jɛ sinsɛnzɔ́ hwebǐnu tɔn wu ɖò 1er janvier 1956. Sun ɛnɛ gudo ɔ, è byɔ mì ɖɔ nyì ni wá nyí gbexosin-alijitɔ́ titewungbe ɖò Autriche. Ðò hwe ɔ nu ɔ, Kúnnuɖetɔ́ ɖě ɖò Mistelbach ǎ, toxo enɛ mɛ wɛ un na wà sinsɛnzɔ́ ɖè. Amɔ̌, un mɔ wuvɛ̌ taji ɖé. Gbexosin-alijitɔ́ ee gɔ́ nú mì é gbɔn vo nú mì tawun. Nyɛ ɖó xwè 19 mɔ̌ bo gosin toxo ɔ mɛ, éyɛ ka ɖó xwè 25, bo nyí tò ɔ mɛ nu. Un nɔ ba na d’amlɔ bɔ ganmɛ na yì ɖò zǎnzǎn lɛ cobo na fɔ́n, éyɛ ka nɔ ba na yawu fɔ́n. Gbadanu sù ɔ, un nɔ ba na yawu d’amlɔ ǎ, éyɛ ka nɔ ba na yawu d’amlɔ. É ɖò mɔ̌ có, wěɖexámɛ Biblu tɔn lɛ zinzan d’alɔ mǐ, bɔ mǐ kpɔ́n dó vogbingbɔn enɛ lɛ wu ǎ, bo ɖu vivǐ gbexosin-alijitɔ́zɔ́ mǐtɔn tɔn, b’ɛ kpa mǐ.\nMǐ lɛ́ mɔ tagba taji ɖevo lɛ. Yadonumɛ ɖé lɛ tlɛ lɛ́ wá ba mǐ, amɔ̌, “Mawu jó mǐ dó ǎ.” (2 Kɔ. 4:7-9) Gbè ɖokpo, hwenu e mǐ yì wɛn jla gbé ɖò gletoxo ɖé mɛ é ɔ, mɛ lɛ ɖè cuku yetɔn lɛ nyite. Tlolo kpowun ɔ, cuku wɔbuwɔbu ɖé lɛlɛ̌ dó nyì kpo wegɔ ce kpo, bɔ ye bǐ hun nu yetɔn lɛ nyì nuvo. Mǐ hɛn alɔ mǐɖée tɔn, bɔ un tlɛ xoɖɛ ɖɔ: “Jehovah, kɛnklɛn enyi ye wá mǐ gɔ́n hǔn, nǔ mǐ ni yawu kú!” Ee cuku lɛ sɛkpɔ mǐ bǐ é ɔ, ye nɔte, bo mì sí yetɔn lɛ, bo lɛkɔ. Mǐ mɔ ɖɔ Jehovah wɛ cyɔn alɔ mǐ jí. Enɛ gudo ɔ, mǐ ɖɔ Mawuxó gbɔn gletoxo enɛ mɛ, bɔ nǔ e víví nú mǐ é wɛ nyí ɖɔ mɛ lɛ yí mǐ tawun. Vlafo é kpaca ye ɖɔ cuku lɛ kún gblewu mǐ ó, alǒ, ɖɔ mǐ kpó ɖò azɔ̌ mǐtɔn wu ɖò nǔ enɛ e jɛ, bo dó xɛsi mǐ é gudo. Ye mɛ ɖé lɛ wá huzu Kúnnuɖetɔ́ lɛ.\nNǔ ɖevo lɛ́ gbà ayi dó nú mǐ. Gbè ɖokpo ɔ, xwétɔ́ mǐtɔn nu ahan mú, bo wá xwé ɔ gbè, bo ɖò adǎn gblɔ́n nú mǐ wɛ, bo ɖɔ ɖɔ emi na hu mǐ, lé mǐ nɔ doya nú mɛ e ɖò xá ɔ mɛ lɛ é. Asì tɔn tɛ́n kpɔ́n, bo na xò hwìhwɛ́ ɛ, é ka kpa ɛ ǎ. Xɔ mǐtɔn mɛ wɛ mǐ ɖè ɖò aga, bo ɖò nǔ enɛ lɛ bǐ sè sɛ́dó wɛ. Mǐ yawu fɔ zinkpo lɛ ɖó hɔn ɔ ta, bo jɛ agban mǐtɔn lɛ dó jí. Ee mǐ hun hɔn ɔ é ɔ, mǐ mɔ ɛ ɖò te, bɔ é ko fán kpekán ɔ, bo wá aga bǐ, bo hɛn jivǐ ɖaxó ɖé ɖò alɔ mɛ. Enɛ wu ɔ, mǐ bɛ́ nǔ mǐtɔn lɛ bǐ, bo hɔn gbɔn hɔn e ɖò xɔ ɔ gudo é nu, bo gbɔn ali e ɖò jikpá ɔ mɛ é jí, bo sɔ́ lɛkɔ wá gbeɖé ǎ.\nMǐ yì otɛli ɖé, bo xaya xɔ ɖokpo. Nǔ lɛ sɔ́ wá yì ɖó lee mǐ lin gbɔn é ǎ, bɔ mǐ nɔ finɛ nú ɖibla yì xwè ɖokpo, bɔ enɛ zɔ́n bɔ sinsɛnzɔ́ mǐtɔn ɖó nukɔnyiyi. Gbɔn nɛ̌ é? Toxo ɔ tɛntin wɛ otɛli ɔ ɖè, bɔ Biblu kplɔntɔ́ mǐtɔn ɖé lɛ jló na kplɔ́n nǔ ɖò finɛ. É sɔ́ lín ǎ bɔ, mǐ nɔ bló kplé e nɔ nyí oplọn agunwe é ɖò xɔ mǐtɔn mɛ finɛ, bo nɔ lɛ́ kplɔ́n Atɔxwɛ ɖò finɛ, bɔ mɛ 15 mɔ̌ nɔ wá.\nMǐ nɔ Mistelbach nú xwè ɖokpo jɛji. Enɛ gudo ɔ, è sɛ́ mì dó Feldbach, ɖò tofɔligbé zǎnzǎnhweji Graz tɔn. Gbexosin-alijitɔ́ ɖevo wɛ gɔ́ nú mì dìn, bɔ agun ɖě sɔ́ ɖò fí enɛ lɔ ǎ. Mǐ nɔ atínxɔ kpɛví ɖé mɛ ɖò síngbó wegɔ ɔ jí. Jɔhɔn nɔ byɔ xɔ ɔ mɛ gbɔn ali e gbɔn atín lɛ vlamɛ é nu, enɛ wu ɔ, mǐ tɛ́n kpɔ́n bo na sɔ́ xójlawema lɛ dó sú ali enɛ lɛ na. Mǐ ɖó na lɛ́ dun sìn ɖò sɛ́tɔ̀ ɖé mɛ. Mǐ bló nǔ enɛ lɛ dó vɔtɔ́ ǎ. Ðò sun yɔywɛ ɖé gudo ɔ, è ɖó kánɖó ɖé ayǐ. Gudo mɛ ɔ, xwédo e mǐ kplɔ́n nǔ xá é ɖé sín hagbɛ̌ 30 mɔ̌ wá nugbǒ ɔ mɛ!\nNǔ mɔhun lɛ zɔ́n bɔ lee Jehovah nɔ nɔ gudo nú mɛ ɖěɖee nɔ nya nǔ Axɔsuɖuto ɔ tɔn gbé, bo ma nɔ flú ye ǎ é sù nukún ce mɛ gbɔn é lɛ́ syɛn d’eji. Gbɛtɔ́ lɛ na bo ma tlɛ sixu d’alɔ mǐ ǎ ɔ, Jehovah ɖò finɛ nú mǐ hwebǐnu.—Ðɛh. 121:1-3.\n“AÐISILƆ” MAWU TƆN “ÐUÐEJI LƆ Ɔ” NƆ GUDO NÚ MÌ\nÐò 1958 ɔ, è bló kpléɖókpɔ́ akɔjɔkplé tɔn ɖé ɖò New York City ɖò Yankee Stadium kpo Polo Grounds kpo. Un na nyikɔ bo na yì, bɔ alaxɔ Autriche tɔn kanbyɔ mì ɖɔ nyì jló na yì wemaxɔmɛ Galadi tɔn sín klasi 32gɔ́ ɔ à jí. Nɛ̌ un ka sixu gbɛ́ wǔjɔmɛ mɔhun ɖé gbɔn? Un yí gbè tlolo bo ɖɔ, “Ɛɛn!”\nÐò klasi ɔ mɛ ɖò Galadi ɔ, Martin Poetzinger kpá wɛ un jinjɔn. É dɛ ɖò nǔ baɖabaɖa lɛ nu ɖò yadonumɛkpá lɛ mɛ ɖò Nazi. É lɔ wá nɔ Hagbɛ̌ Alixlɛ́mɛtɔ́ ɔ mɛ ɖò nukɔnmɛ. Ðò wemaxɔmɛ ɔ hwenu ɔ, Martin nɔ ɖè kpa mì, bo nɔ kanbyɔ hweɖelɛnu ɖɔ, “Erika, etɛ ka nyí tinmɛ xó enɛ tɔn dó Allemagne-gbè mɛ?”\nEe mǐ vlɔ́ wemaxɔmɛ ɔ ɖó wè é ɔ, Nathan Knorr ɖɔ fí e è na sɛ́ mǐ dó lɛ é. Nyɛ na yì Paraguay. Ðó un kpò ɖò winnyawinnya mɛ tawun wutu ɔ, un ɖó na byɔ gbè tɔ́ ce, cobo na yì tò enɛ mɛ. Ee é na gbè mì gudo é ɔ, un yì Paraguay ɖò mars 1959. È sɔ́ mì ɖó mɛsɛ́dó lɛ sín xwé ɖé gbè ɖò Asunción, bɔ nɔví nyɔnu yɔyɔ̌ ɖevo kpo nyì kpo wɛ na nɔ w’azɔ̌.\nÉ sɔ́ lín ǎ bɔ un xò gò Walter Bright, mɛsɛ́dó ɖé wɛ, bo yí kúnnuɖewema klasi 30gɔ́ ɔ tɔn. Táan ɖé gudo ɔ, mǐ wlí alɔ, bo na xò gbɛmɛ tagba lɛ zlɛ ɖó kpɔ́. Enyi mǐ mɔ tagba hweɖebǔnu ɔ, mǐ nɔ xà akpá Jehovah tɔn e ɖò Ezayíi 41:10 mɛ é: “Ma ɖi xɛsi ó, ɖó un ɖò kpɔ́ xá we. Ma ɖò nukún dó gbɛmɛ kpɔ́n wɛ ó, ɖó nyì wɛ nyí Mawu towe. Un na na akɔnkpinkpan we.” Enɛ na jiɖe mǐ ɖɔ, enyi mǐ vɛ́ ko ɖò gǎn dó wɛ, bo na nɔ gbeji nú Mawu, lobo na sɔ́ Axɔsuɖuto ɔ ɖó tɛn nukɔntɔn ɔ mɛ ɔ, é kún na flú mǐ gbeɖé ó.\nÉ yá é ɔ, è sɛ́ mǐ dó xá ɖé mɛ, b’ɛ sɛkpɔ dogbó Brésil tɔn. Ðò finɛ ɔ, sinsɛngán lɛ sísɛ́ mɛ winnyawinnya lɛ ɖɔ ye ni nɔ nyì awinnya dó mɛsɛ́dó lɛ sín xwé mǐtɔn gbè, xwé ɔ ka ko ɖò ganji ɖ’ayǐ ǎ. Walter wá jɛ Biblu kplɔ́n xá kponɔ lɛ sín gǎn jí. Gǎn ɔ bló bɔ kponɔ lɛ cí xwé mǐtɔn kpá nú aklunɔzán gblamɛ ɖokpo, bɔ mɛ e nɔ doya nú mǐ lɛ é sɔ́ nɔ wà mɔ̌ ɖě ǎ. É na nɔ zaan é ɔ, mǐ sɛ̀ tɛn bo nɔ sla ɖěɖee kpɔ́n te hugǎn ɖò Brésil sín dogbó kpá lɛ é mɛ. Nǔ enɛ hɛn lè wá, ɖó mǐ kpéwú bo bló kplé lɛ ɖò Paraguay kpo Brésil kpo. Cobonu mǐ na gosin finɛ ɔ, agun kpɛví wè ko ɖò finɛ.\nNyì kpo asú ce Walter kpo, hwenu e mǐ ɖò mɛsɛ́dózɔ́ wà wɛ ɖò Asunción, Paraguay é\nJEHOVAH KPÒ ÐÒ NUKÚN KPÉ DÓ MǏ WU WƐ\nDotóo ce ɖɔ nú mì ɖɔ un kún sixu jì vǐ ó, enɛ wu ɔ, é kpaca mǐ, hwenu e mǐ sè ɖò 1962 ɖɔ un ɖò xò é. Mǐ wá yì cí Hollywood ɖò Floride sɛkpɔ Walter sín xwédo. Nú xwè nabi ɖé ɔ, nyì kpo Walter kpo sɔ́ sixu nyí gbexosin-alijitɔ́ ǎ. Mǐ ɖó na kpé nukún dó xwédo mǐtɔn wu. Amɔ̌, mǐ kpó ɖò nǔ Axɔsuɖuto ɔ tɔn lɛ sɔ́ ɖó tɛn nukɔntɔn ɔ mɛ wɛ.—Mat. 6:33.\nHwenu e mǐ wá Floride ɖò novembre 1962 ɔ, é kpaca mǐ ɖɔ ayǐ ɔ jí nu lɛ kún yí wǎn nú yovó lɛ ó, bɔ mɛwi lɛ nɔ bló kplé ɖó vo, bo nɔ ɖɔ Mawuxó ɖò fí vo. Amɔ̌, Jehovah nɔ cyan akɔ ɖě ɖò ɖě mɛ ǎ, bɔ é sɔ́ lín ǎ bɔ è dɔn sinmɛ agbaza tɔn lɛ bǐ kplé dó agun lɛ mɛ. È mɔ alɔ Jehovah tɔn ɖò tuto enɛ mɛ vaàn, ɖò finɛ dìn ɔ, agun gègě ko ɖò xá ɔ mɛ.\nÉ blawu ɖɔ Walter kú ɖò 2015 ɖó kansɛ́ɛ taglomɛ tɔn ɖé wutu. Asú ɖagbe ɖé wɛ é nyí nú mì nú xwè 55, mɛɖé wɛ é nyí bo yí wǎn nú Jehovah, bo d’alɔ nɔví gègě. Un ɖò nukún ɖó wɛ bo na mɔ ɛ hwenu e é na fɔ́n sín kú bɔ lanmɛ tɔn na ɖò ganji é.—Mɛ. 24:15.\nÉ sù nukún ce mɛ ɖɔ un nɔ sinsɛnzɔ́ hwebǐnu tɔn mɛ nú xwè 40 jɛji, bo mɔ awǎjijɛ kpo ajɔ gègě kpo. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, nyì kpo Walter kpo mɔ bɔ Biblu kplɔntɔ́ mǐtɔn 136 bló baptɛm. É ɖò wɛn ɖɔ mǐ lɛ́ mɔ wuvɛ̌ ɖé lɛ. Amɔ̌, mǐ sɔ́ enɛ lɛ dó ba hwɛjijɔ na gbeɖé, bo gɔn Mawu sɛ̀n kpo gbejininɔ kpo ǎ. É nyɔ́ wà ɔ, mǐ nɔ sɛkpɔ ɛ d’eji, bo ɖeji dó wutu tɔn ɖɔ é na ɖeɖɛ ninɔmɛ lɛ ɖò hwenu e nyɔ́ n’i dó é kpo lee é nyɔ́ n’i gbɔn é kpo. É ka wà mɔ̌ nugbǒ.—2 Tim. 4:16, 17.\nUn nɔ jɛ dò Walter tɔn tawun, amɔ̌, gbexosin-alijitɔ́zɔ́ wiwa zɔ́n bɔ un nɔ dɛ ɖ’enu. Un nɔ mɔ ɖɔ ali taji ɖé wɛ é nyí, bɔ un na gbɔn dó kplɔ́n nǔ mɛ ɖevo lɛ, bo tlɛ na má nukúnɖiɖo fínfɔ́n sín kú tɔn ɔ xá ye. Nugbǒ ɔ, ɖò ali gègě nu wɛ Jehovah ma flú mì gbeɖé ǎ ɖè; un tlɛ sixu xà bǐ lɔ ǎ. É ɖè akpá tɔn, bo kpé nukún dó wutu ce, na akɔnkpinkpan mì, bo sɔ́ “aɖisi lɔ [tɔn], ɖuɖeji lɔ ɔ” dó hɛn mì.—Eza. 41:10.\nNǔ E Jehovah Byɔ É Wiwa Nɔ Hɛn Nyɔna lɛ Wá


Zocící: È Fun Ahwan Xá Zo Bo Ðu Ð’eji Ðò Selters, Allemagne\nGBÈ E MƐ A SIXU XÀ DÓ É Afrikaans Albanie-Gbè Amharique-Gbè Arabe-Gbè Arménie-Gbè Ayɔgbe Azerbaïjan-Gbè Basque-Gbè Batak (Toba) Bichlamar Catalogne-Gbè Cebuano Chichewa Chine-Gbè (Cantonais) Chine-Gbè (Dòdó Ɔ) Chine-Gbè (Ee Bɔkun É) Chinese Cantonese (Simplified) Chol Corée-Gbè Créole Haïti Tɔn Croatie-Gbè Danemark-Gbè Eblegbe Espagne-Gbè Fidji-Gbè Finlande-Gbè Flansegbe Fɔngbe Galice-Gbè Géorgie-Gbè Glɛkigbe Glɛnsigbe Hongrie-Gbè Iloko Indonésie-Gbè Islande-Gbè Isoko Italie-Gbè Janmagbe Japon-Gbè Kinyarwanda Kirghistan-Gbè Kirundi Kongo Lingala Lituanie-Gbè Madagascar-Gbè Malay Malayalam Myanmar-Gbè Ndébélé (Zimbabwe) Norvège-Gbè Pays-Bas-Gbè Persan Pologne-Gbè Portugal-Gbè Portugal-Gbè (Portugal) Roumanie-Gbè Russie-Gbè Serbie-Gbè Serbie-Gbè (Romain) Shona Slovaquie-Gbè Slovénie-Gbè Suède-Gbè Swahili-Gbè Tagalog Tahiti-Gbè Tarascan Tchèque-Gbè Télougou Thaï Turquie-Gbè Ukraine-Gbè Valencian Vietnam-Gbè\nFun Ahwan Xá Zo Bo Ðu Ð’eji\n“Zo! Zo ɖò nǔ gbà wɛ!” Sandra ɖò nǔ ɖu wɛ zǎnzǎn ɖò asú tɔn tɔ́ xwé, bo mɔ bɔ myɔ ɖò tíntɔ́n sín xɔ kpɛví e ɖò xwé ɔ gbè é glɔ́ wɛ. É kpo asú tɔn Thomas kpo yawu wà nùɖé. Sandra ɖido myɔcínú (extincteur) ɔ sɔ́ gbé, bɔ Thomas kanwezun ɖido xɔ ɔ kɔn bá kpɔ́n nǔ e ɖò jijɛ wɛ é. Sandra yawu sɔ́ myɔcínú ɔ wá nú Thomas bɔ é xò zo ɔ cí. É flín ɖɔ: “Enyi mǐ ko bla alɔ dó wǔ wɛ ɔ, xɔ ɔ bǐ wɛ sixu jì kɛn.”\nEtɛwu Thomas kpo Sandra kpo ma ka ɖi xɛsi ǎ bo wà nǔ gbɔn mɔ̌? Ye kpo mɛɖéezejotɔ́ 1 000 mɔ̌ kpo nɔ w’azɔ̌ ɖò Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn lɛ sín alaxɔ mɛ ɖò Selters, Allemagne, bɔ è ko kplɔ́n lee ye na xò zo cí gbɔn é ye.\nAyikúngban ɛtáa 30 jí wɛ alaxɔ Selters tɔn ɖè, bɔ azɔ̌xɔsa lɛ, xɔ e mɛ è nɔ dɔ́ lɛ é, avɔnyaxɔsa, wemazínxɔsa kpo azɔ̌xɔsa e è nɔ jla nǔ ɖó ɖè lɛ é kpo ɖò finɛ, lobɔ myɔ ka nɔ yawu jì nǔ ɖò fí mɔhun lɛ. Enɛ wu ɔ, Azɔ̌xɔsa E Nɔ Kpé Nukún Dó Ayijayǐ kpo Ayǐ E Jí Mǐ Ðè É kpo Wu ɖò alaxɔ mɛ é bló tuto ɖé bo nɔ kplɔ́n lee è na xò zo cí gbɔn é mɛ. Nukɔntɔn ɔ, gbɛ̌ta ɖé ɖò alaxɔ ɔ mɛ, bɔ è nɔ ylɔ ɖɔ Gbɛ̌ta E Nɔ Kpé Nukún Dó Ajijimɛ Sín Nǔ lɛ Wu É, lobɔ é kpo azɔ̌xwé zocící tɔn axɔsu tɔn e ɖò xá ɔ mɛ é kpo nɔ tɛ́n lee ye na xò zo cí gbɔn é kpɔ́n. Wegɔ ɔ, mɛɖéezejotɔ́ e ɖò alaxɔ ɔ mɛ lɛ é bǐ nɔ bló nǔ elɔ lɛ hwɛhwɛ:\nEnyi xɔ ɖé wlí myɔ ɔ, lee è na tɔ́n sín mɛ gbɔn é.\nLee è na bló gbɔn bɔ zo ma na jì nǔ ǎ é kplɔnkplɔn.\nLee è na yawu cí zo dó mɛhwenu gbɔn é kplɔnkplɔn.\nMɔ̌ mɛ ɔ, mɛɖéezejotɔ́ lɛ kplɔ́n nǔwukpikpé ɖěɖee ɖò dandan ɖò ajijimɛ sín nǔ lɛ hwenu é.\nLee È Nɔ Xò Zo Cí Wuyɛyɛ̌-Afɔyɛ́yɛ́ Gbɔn É Kplɔnkplɔn\nÐò azɔ̌kplɔnmɛ lɛ hwenu ɔ, mɛ lɛ nɔ kplɔ́n lee ye na xò zo cí gbɔn wuyɛyɛ̌-afɔyɛ́yɛ́ é. Christin ko kplɔ́n lee è na bló gbɔn bɔ zo ma na jì nǔ ǎ é ɖò wemaxɔmɛ dokɔ tɔn ɖ’ayǐ; é tinmɛ azɔ̌ e kúnkplá lee è na tɔ́n sín xɔ e wlí myɔ é ɖé mɛ gbɔn, b’ɛ kplɔ́n ɖò alaxɔ mɛ é, bo ɖɔ: “Un sɔ́ myɔcínú ɔ, bo hun, lobo sɛkpɔ myɔ ɔ gbɔn fí e jɔhɔn ma ɖò sísɔ́ ɛ yì wɛ ǎ é. É ma nyí mɔ̌ ǎ ɔ, zoɖɛ́ lɛ sixu gblɔ́ dó nukún ce mɛ. Enɛ gudo ɔ, nyiɖokponɔ cí myɔ ɔ bǐ. Un lɛ́ kplɔ́n lee è nɔ nɔ gbɛ̌ta e mɛ mɛ ɛnɛ alǒ atɔ́ɔ́n ɖè bo nɔ cí myɔ é gbɔn é.”\nDaniel e nɔ kplɔ́n zɔcící sín azɔ̌ mɛ ɖò alaxɔ mɛ é ɖɔ ɖɔ azɔ̌ ɔ wiwa hwɛhwɛ nɔ zɔ́n bɔ “xɛsiɖiɖi nú myɔ nɔ ɖekpo.” É tinmɛ ɖɔ: “Enyi zo xɛ ɔ, hwɛhwɛ wɛ mɛ lɛ nɔ flú bǐ. Ado nɔ hu ye, bɔ ye nɔ ɖɔ ɖɔ, ‘Etɛ mǐ ka ɖó na wà? Nɛ̌ mǐ ka na zán myɔcínú ɖé gbɔn?’ Amɔ̌, enyi ye tuùn nǔ e ye na wà é ɔ, é sixu bɔwǔ bɔ ye na cí myɔ klewun ɖé, bɔ é sɔ́ na huzu myɔ ɖaxó ǎ.” É ɖɔ ɖɔ, ɖò azɔ̌kplɔnmɛ ɔ hwenu ɔ, “nùkplɔntɔ́ lɛ tuùn lee ye na hɛn myɔcínú ɔ ganji ɖò ajijimɛ sín nùɖé hwenu, lobo cí myɔ gbɔn é. Ye lɛ́ ɖeji dó yeɖée wu, bo sɔnǔ nú akɔnkpinkpan bá yawu wà nùɖé hwenu e è ɖó hudo tɔn é.”\nAzɔ̌kplɔnkplɔn Nɔ Hɛn Lè Wá\nYe mɛ gègě ɖɔ ɖɔ azɔ̌kplɔnmɛ ɔ sù nukún emitɔn mɛ. Christin e xó mǐ ɖɔ wá yì é yí gbè ɖɔ: “Un hɛn myɔcínú ɖé alɔ mɛ azɔn nukɔntɔn ɔ. Un lin ɖɔ mɛ bǐ wɛ ɖó na kplɔ́n azɔ̌ mɔhun.” Nadja e nyí mɛɖéezejotɔ́ hwenu klewun ɖé tɔn ɖò alaxɔ mɛ, bo nɔ lɛ́ w’azɔ̌ ɖò jɔmɛhunjayǐtɛn ɖé é ɖɔ: “Sín xwè wǒ ɖíe ɔ, wema jí kɛɖɛ è kplɔ́n lee è na cí myɔ gbɔn é mǐ ɖè ɖò jɔmɛhunjayǐtɛn ɔ. Amɔ̌, alaxɔ ɔ mɛ wɛ un kplɔ́n wiwa tɔn ɖè tawun, bɔ enɛ zɔ́n bɔ un ɖeji dó nyiɖée wu hugǎn. Enyi myɔ wlí ɔ, un tuùn nǔ e un na wà é.”\nSandra lin ɖɔ azɔ̌ e è kplɔ́n emi ɖò alaxɔ mɛ é zɔ́n bɔ emi yawu wà nǔ ɖò asú emitɔn tɔ́ xwégbe. É ɖɔ: “Ado sɔ́ nɔ hu mì dín ɖó myɔcínú zinzan wu ǎ. É nyɔ́ ɖɔ è ni nɔ kplɔ́n azɔ̌ mɛ xwè lɛ bǐ mɛ, é d’alɔ mì titewungbe.”\nAzɔ̌wiwa Xá Azɔ̌xwé Zocící Tɔn Xá ɔ Mɛ Tɔn\nAzɔ̌xwé zocící tɔn xá ɔ mɛ tɔn nɔ wá kplɔ́n lee è na cí zo gbɔn é mɛ ɖò alaxɔ mɛ hwɛhwɛ. Theo Neckermann e nyí Gǎn nú azɔ̌xwé zocící tɔn ɔ é tinmɛ nǔ e wu wɛ é, bo ɖɔ: “Azɔ̌xwé zocící tɔn mǐtɔn wɛ nɔ kpé nukún dó gletoxo Selters tɔn wu. Hwɛhwɛ ɔ, mǐ nɔ kpé nukún dó ajijimɛ sín myɔ lɛ wu ɖò xwé ɖaxó lɛ gbè kpo xɔ kpɛví lɛ kpo mɛ. Alaxɔ sín xɔ lɛ nyí nukúnɖeji ɖò xá ɔ mɛ, ɖó fí ɔ d’agba, xɔ lɛ lɔ d’agba, lobɔ mɔ janginjangin lɛ ka lɛ́ ɖò finɛ. Mǐ ɖó hudo nǔwukpikpé lɛ tɔn d’eji, bo na dó kpé nukún dó ajijimɛ sín nǔ lɛ wu ɖò fí mɔhun. Enɛ wu ɔ, é hun xomɛ nú mǐ, bo lɛ́ sù nukún mǐtɔn mɛ ɖɔ mǐ nɔ w’azɔ̌ ɖò fí.”\nGbɛ̌ta E Nɔ Kpé Nukún Dó Ajijimɛ Sín Nǔ lɛ Wu ɖò alaxɔ mɛ é sín hagbɛ̌ 100 jɛji nɔ kplɔ́n lee è na yawu d’alɔ mɛ, bo na cí myɔ gbɔn é xá azɔ̌xwé zocící tɔn ɔ. Mɛɖaxo Neckermann ɖɔ: “Gbɛ̌ta E Nɔ Kpé Nukún Dó Ajijimɛ Sín Nǔ lɛ Wu é sín nǔ nɔ sù nukún mǐtɔn mɛ. Alɔdo yetɔn kpo alixlɛ́mɛ yetɔn kpo mɛvo ɔ, zocící sín azɔ̌ ɔ na yì ɖebǔ ǎ.”\nÈ ɖò awovinú e ɖò sìn sísɔ́ dó cí sánsinmyɔ mɛ é ɖexlɛ́ wɛ\nAzɔ̌xwé zocící tɔn ɔ kpo gbɛ̌ta e ɖò alaxɔ mɛ é kpo ɖè nǔwukpikpé yetɔn lɛ xlɛ́ gbadanu ɖokpo ɖò février 2014. Azɔ gɔ́ alaxɔ ɔ sín xɔ e mɛ è nɔ dɔ́ é ɖé bǐ tútútú. Daniel e xó mǐ ɖɔ wá yì é ɖɔ: “Azɔ ɔ sukpɔ́ kaka bɔ mǐ sɔ́ sixu mɔ nǔ ɖebǔ sɛ́dó zɔ ǎ. Tlolo ɔ, mǐ ylɔ azɔ̌xwé zocící tɔn ɔ, bo jɛ agban bɛ́ sín xɔ 88 lɛ bǐ mɛ jí. Hwenu e azɔ̌xwé zocící tɔn ɔ wá é ɔ, mǐ ko ɖè agban sín xɔ lɛ bǐ mɛ. Mɛɖaxo Neckermann ɖɔ: “Un sixu lin ɖɔ è na ɖè agban sín xɔ ɖaxó mɔhun mɛ blewun ɖò toxo Frankfurt tɔn mɛ ǎ. Mi bǐ wɛ ɖò tuto jí tawun, bɔ Gbɛ̌ta E Nɔ Kpé Nukún Dó Ajijimɛ Sín Nǔ lɛ Wu é nyɔ́ bɔ nǔ vɔ ɖ’ewu!” Zocítɔ́ lɛ mɔ nǔ e zɔ́n nǔ ɔ é, bo ɖeɖɛ. Mɛɖebǔ gblewu ǎ, nùɖé ka gblé kaka ɖé ǎ.\nMɛ e ɖò alaxɔ Selters tɔn mɛ lɛ é bǐ lin ɖɔ myɔ kún sɔ́ na hɛn nǔ gègě gblé ajijimɛ gbeɖé ó. Enyi nǔ wá nyí mɔ̌ jɛn wɛ ɔ, mɛɖéezejotɔ́ lɛ ko ɖò gbesisɔmɛ, ɖó è ko kplɔ́n lee ye na fun ahwan xá zo bo ɖu ɖ’eji gbɔn é ye wutu.\nSɛ́dó Mɛɖé Sɛ́dó Mɛɖé Fun Ahwan Xá Zo Bo Ðu Ð’eji


La Bible en Fongbe - Genèse 27 | BéninLangues, les langues Béninoises au clic\nLa Bible en Fongbe - Genèse 27\nRetrouvez les versets en fongbe du chapitre Genèse 27\nGenèse 27 - Bǐbɛ́mɛ 27\nÉnɛ́ ɔ́ gúdo ɔ́, tɔ́ tɔn Izáki ɖɔ n'i ɖɔ: “Vǐ ce, bo sɛ wá bó kí si nú mì.”\nBɔ Jakɔ́bu sɛ yi gɔ̌n tɔn, bó kí si n'i, bɔ Izáki se awu e é dó lɛ́ɛ sín wǎn, bó xo ɖɛ n'i bó ɖɔ: “Vǐ ce sín wǎn ɖíe; é cí gle e jí Mawu Mavɔmavɔ xo ɖɛ dó ɔ́ sín wǎn ɖɔhun.\nMawu ní sɛ́ amyɔsun dó we sín jǐxwé; ní ná we ayǐkúngban ɖagbe lɛ́ɛ; ní ná we jinukún kpó vɛ̌ɛn yɔ̌yɔ́ kpó kɔn nyi kpɔ́.\nTogun ɖě lɛ́ɛ ní nɔ glɔ̌ towe; akɔta ɖě lɛ́ɛ ní nɔ́ ɖe kɔ́ nú we! Nyǐ gǎn nú nɔví towe lɛ́ɛ, nɔ towe xomɛ ví lɛ́ɛ ní nɔ́ ɖe kɔ́ nú we. Mɛ ɖěbǔ dó nu we ɔ́, è nǎ dó nu mɛ ɔ́; mɛ ɖěbǔ xo ɖɛ dó jǐ we ɔ́, è nǎ xo ɖɛ dó mɛ ɔ́ jí.”\nĐɛ ɔ́ wɛ Izáki xo nú Jakɔ́bu fó, bɔ Jakɔ́bu ɖidó kɛ́ɖɛ́ bɔ nɔví tɔn Esawu lɛ́ kɔ sín gbě nya gbé wá.


Jonɔ lɛ kpo Saɖiɖi Kpo: Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ ɖò France\nTɛnmɛ Sísɔ́ Ð’ayǐ nú Saɖiɖi Ɔ\nEnyi a ma sɔ́ tɛnmɛ ɖ’ayǐ ǎ ɔ, a ka sixu kpéwú bo ɖisa à? Enyi a ma sɔ́ tɛnmɛ ɖ’ayǐ nú saɖiɖi ɔ ǎ ɔ, é na nyɔ́ bló ɖɔ mǐ ni yí we ǎ. Ðó tɛnmɛ ma ɖè sɔmɔ̌ ǎ wutu ɔ, mɛ nabi ɖé jɛn sixu kpéwú bo na ɖisa ɖò azǎn ɖokpo ɖokpo jí.\nGan nabi mɛ a ka ɖó na wá nú saɖiɖi ɔ? Bonu gbɛtɔ́ má wá sukpɔ́ dín ó ɔ, mǐ byɔ we ɖɔ a ni ma yawǔ wá hugǎn ganxixo ɖokpo jɛ nukɔn nú saɖiɖi ganmɛ towe ó.\nFí E È Na Gbɔn lɛ É\nMǐ nɔ lilɛ wema jinjɔn Biblu jí lɛ dó gbè gegě mɛ. Mǐ nɔ kpé nukún dó azɔ̌ Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn lɛ tɔn wu ɖò France, Île Maurice, Seychelles, kpo xá ɖěɖee ɖò acɛ France tɔn mɛ lɛ é kpo (Guyane, Guadeloupe, Martinique, Mayotte, Réunion, St. Barthélemy, St. Martin, kpo St. Pierre et Miquelon kpo).\nSɛ́dó Mɛɖé Sɛ́dó Mɛɖé Alaxɔ lɛ kpo Nǔ E Kúnkplá Saɖiɖi Yì Ye Mɛ lɛ É Kpo: France\nAlaxɔ lɛ kpo Nǔ E Kúnkplá Saɖiɖi Yì Ye Mɛ lɛ É Kpo: France


Mɔ Awǎjijɛ Ðò Wɛnɖagbe ɔ Jijla Mɛ\nMawuxóɖiɖɔ ka ko vɛwǔ nú we kpɔ́n à? Gègě mǐtɔn wɛ na ɖɔ ɛɛn nú nùkanbyɔ enɛ. Etɛwu? É sixu nyí ɖɔ, hwɛhwɛ ɔ, mɛ lɛ kún nɔ keya nú wɛn ɔ ɖò xá mǐtɔn mɛ ó, alǒ ye nɔ nylahun dó mǐ, alǒ xó ɖiɖɔ nú jonɔ lɛ nɔ dó xɛsi mǐ. É ɖò wɛn ɖɔ nǔ enɛ lɛ sixu ɖè kàn kpò nú awǎjijɛ mǐtɔn. É ɖò mɔ̌ có, Mawu awǎjijɛnɔ ɔ sɛ̀n wɛ mǐ ɖè bɔ é jló ɖɔ mǐ ni sɛ̀n emi kpo awǎjijɛ kpo. (Ðɛ 100:2; 1Ti 1:11, nwt) Hwɛjijɔ atɔn tɛ lɛ wu mǐ ka ɖó na ɖó awǎjijɛ ɖò Mawuxóɖiɖɔzɔ́ ɔ mɛ?\nNukɔntɔn ɔ, nukúnɖiɖo sín wɛn ɖé jla wɛ mǐ ɖè. Gbɛtɔ́ lɛ sɔ́ ɖó nukúnɖiɖo sɔmɔ̌ ɖò égbé ǎ, loɔ, mǐ sixu dó “fífá wɛn, nyɔna wɛn” ye. (Eza 52:7) Amɔ̌, wɛnɖagbe Axɔsuɖuto Mawu tɔn tɔn ɔ sixu na mǐ awǎjijɛ b’ɛ túnflá. Cobonu a na yì kúnnuɖegbe hǔn, lin tamɛ kpɔ́n dó nyɔna ɖěɖee Axɔsuɖuto Mawu tɔn na hɛn wá ayikúngban jí lɛ é jí.\nWegɔ ɔ, wɛnɖagbe e mǐ nɔ jla é nɔ wà ɖagbe nú mɛ lɛ ɖò agbaza kpo gbigbɔ kpo lixo. Ye nɔ kplɔ́n lee ye na jó walɔ nyanya lɛ dó gbɔn é lobo nɔ ɖó gbɛ̀ Mavɔmavɔ sín nukúnɖiɖo. (Eza 48:17, 18; Hlɔ 1:16) Mǐ ni nɔ flín ɖɔ mɛhwlɛngán sín azɔ̌ ɖé wà wɛ mǐ ɖè. Enyi mɛ ɖé lɛ ma tlɛ jló ɖɔ è ni hwlɛn emi ǎ ɔ, mǐ na kpó ɖò mɛ ɖěɖee ɖò hudo tɔn mɛ lɛ é ba wɛ.—Mt 10:11-14.\nAtɔngɔ e ɖò taji hú bǐ é wɛ nyí ɖɔ, wɛnɖagbejijlazɔ́ mǐtɔn nɔ sɔ́ Jehovah sù. Wɛnɖagbejijlazɔ́ e wà wɛ mǐ ɖè é xɔ akwɛ ɖò nukún tɔn mɛ tawun. (Eza 43:10; Eb 6:10) Hú mɔ̌ ɔ, é nɔ kɔn gbigbɔ mímɛ́ tɔn dó mǐ jí bonu mǐ na kpé azɔ̌ enɛ wu bo wà. Enɛ wu ɔ, savo nú Jehovah bá ɖó awǎjijɛ e gbigbɔ mímɛ́ nɔ zɔ́n bɔ è nɔ ɖó é. (Ga 5:22) Kpo alɔdo tɔn kpo ɔ, mǐ sixu ɖu ɖò adohu adohu ɖebǔ jí lobo ɖɔ Mawuxó kpo adɔgbigbo kpo. (Mɛ 4:31) Enɛ ɔ, mǐ na mɔ awǎjijɛ ɖò Mawuxóɖiɖɔzɔ́ mǐtɔn mɛ, enyi mɛ lɛ na bo tlɛ nɔ wà nǔ gbɔn ɖebǔ ɔ nɛ.—Eze 3:3.\nJijɔ tɛ a ka jló na ɖó ɖò sinsɛnzɔ́ ɔ mɛ? Nɛ̌ a ka sixu ɖè awǎjijɛ xlɛ́ gbɔn?\nKPƆ́N VIDEO VƆ̌ AWǍJIJƐ MƆ GBƆN NÙKPLƆNKPLƆN KPO TAMƐ LINLIN KPO GBLAMƐ Ɔ, ENƐ GUDO HǓN, NǍ XÓSIN NÚ NÙKANBYƆ ELƆ LƐ:\nEnyi mǐ na bo tlɛ nɔ zán ganxixo gègě dó ɖɔ Mawuxó na sunmɛ sunmɛ ɔ, etɛwu mǐ ka ɖó na sɔ́ nùkplɔnkplɔn sín aca ɖó tɛn nukɔntɔn ɔ mɛ?\nAli tɛ nu mǐ ka ɖó na wà nǔ Mali ɖɔhun ɖè?\nHwetɛnu a ka ɖè ɖó vo bo nɔ lin tamɛ dó Xó Mawu tɔn jí?\nEtɛ ka nɔ hɛn awǎjijɛ wá nú we hwenu a ɖò wɛnɖagbe ɔ jla wɛ é?


Nɛ̌ Wema Kplɔnkplɔn Gbɔn Ɛntɛnɛti Jí ka Sixu Kpa Mì Gbɔn? | Nǔ E Mɛ Winnyawinnya lɛ Nɔ Kanbyɔ lɛ É\nGBÈ E MƐ A SIXU XÀ DÓ É Afrikaans Albanie-Gbè Amharique-Gbè Arabe-Gbè Arabe-Gbè (Liban Tɔn) Arménie-Gbè Ayɔgbe Azerbaïjan-Gbè Bichlamar Bikol Bulgarie-Gbè Catalogne-Gbè Cebuano Chichewa Chine-Gbè (Cantonais) Chine-Gbè (Dòdó Ɔ) Chine-Gbè (Ee Bɔkun É) Chinese Cantonese (Simplified) Chitonga Chitonga (Malawi Tɔn) Chitumbuka Corée-Gbè Créole Haïti Tɔn Créole Seychelles Tɔn Croatie-Gbè Danemark-Gbè Eblegbe Espagne-Gbè Estonie-Gbè Fidji-Gbè Finlande-Gbè Flansegbe Fɔngbe Galles-Gbè Géorgie-Gbè Glɛkigbe Glɛnsigbe Haoussa Hiligaynon Hindi Hindi (Roman) Hongrie-Gbè Iban Iloko Indonésie-Gbè Isoko Italie-Gbè Janmagbe Japon-Gbè Javan-Gbè Kannada Kazakh Kazakh (Arabe) Kiluba Kinyarwanda Kirghistan-Gbè Kwanyama Lingala Lituanie-Gbè Madagascar-Gbè Malay Malayalam Maya Mixtèque (Guerrero) Myanmar-Gbè Ndébélé (Zimbabwe) Népali Norvège-Gbè Oromo-Gbè Ouzbékistan-Gbè Ouzbékistan-Gbè (Romain) Pangasinan Papiamento (Curaçao Tɔn) Pays-Bas-Gbè Penjabi Persan Pidgin (West Africa) Pologne-Gbè Portugal-Gbè Portugal-Gbè (Portugal) Quichua (Imbabura Tɔn) Rarotonga-Gbè Roumanie-Gbè Russie-Gbè Serbie-Gbè Serbie-Gbè (Romain) Shona Sinhala Slovaquie-Gbè Slovénie-Gbè Suède-Gbè Sunda Swahili-Gbè Swahili-Gbè (Rép. dém. du Congo) Tagalog Tamoul Tatar Tchèque-Gbè Thaï Tokunɔgbe Amelika Tɔn Tokunɔgbe Chili Tɔn Tokunɔgbe Colombie Tɔn Tokunɔgbe Équateur Tɔn Tokunɔgbe Italie Tɔn Tokunɔgbe Russie Tɔn Turquie-Gbè Twi Tzotzil Ukraine-Gbè Valencian Vietnam-Gbè Îles Féroé-Gbè\nÉgbé ɔ, wemaxɔmɛví gegě nɔ gbɛkan dó wema kplɔnkplɔn yetɔn nu ɖò “klási” e gbɔn vo é ɖé, enɛ wɛ nyí ɖò xwé yetɔn gbè. Enyi ninɔmɛ enɛ mɛ wɛ hwi lɔ ɖè ɔ, nɛ̌ é ka sixu kpa we gbɔn? Wěɖexámɛ ɖé lɛ ɖò fí. *\nWěɖexámɛ e na d’alɔ we, b’ɛ na kpa we é atɔ́ɔ́n\nBlǒ tuto e a na nɔ xwedó é ɖé. Tɛ́n kpɔ́n bo ɖó tuto gbesisɔ tɔn ɖé, cí nǔ ɖɔ wemaxɔmɛ wɛ a ɖè ɖɔhun. Blǒ tuto hwenu e a na nɔ wà wemaxɔmɛzɔ́ lɛ, xwégbezɔ́ lɛ kpo azɔ̌ taji ɖevo lɛ kpo dó é tɔn. Nú é byɔ ɔ, a sixu bló huzuhuzu ɖé lɛ ɖò tuto towe mɛ.\nNǔgbododó Biblu tɔn: “È ni bló nǔ lɛ bǐ . . . kpo tito kpo.”—1 Kɔlɛntinu lɛ 14:40.\n“Blǒ tuto nǔ e a na wà ɖò azǎn ɔ jí lɛ é tɔn, cí nǔ ɖɔ wemaxɔmɛ wɛ a ɖè ɖɔhun. A ɖó na nɔ bló nǔ lɛ dó gan yetɔn yetɔn mɛ.”—Katie.\nÐò tamɛ lin d’ewu wɛ: Etɛwu é ka nyɔ́ ɖɔ è ni bló tuto nǔ e è jló na wà lɛ é tɔn dó wema ɖé jí bo tɛ́ ɖó fí e é na bɔwǔ bɔ è na nɔ mɔ ɖè é ɖé?\nSɔnǔ nú nǔ gbigbɛ́ nú mɛɖée. Enyi a ba na nyí mɛxo e zin é ɖé ɔ, a ɖó na nɔ wà azɔ̌ towe lɛ, akpakpa na bo ma tlɛ nɔ sɔ́ we dó ye wiwa wu ǎ ɔ nɛ. Ma nɔ sɔ́ nǔ ɖó nǎ nǎ mɛ ó!\nNǔgbododó Biblu tɔn: “Mi nɔ bí dó azɔ̌ wu; mi ma nɔ ɖi fɔnlín ó.”—Hlɔmanu lɛ 12:11.\n“Nǔ gbigbɛ́ nú mɛɖée wɛ nyí nǔ e nɔ vɛwǔ hugǎn é. É nɔ bɔwǔ nú è na ba hwɛjijɔ bo ɖɔ, ‘Un na wà wemaxɔmɛzɔ́ ce hweɖevonu.’ Gudo mɛ ɔ, è sɔ́ nɔ kpéwú ǎ, bɔ azɔ̌ nɔ wá sukpɔ́ dó mɛ.”—Alexandra.\nÐò tamɛ lin d’ewu wɛ: Nɛ̌ wemaxɔmɛzɔ́ towe lɛ wiwa gbè bǐ gbè ɖò fí ɖokpo ɔ, ɖò hwe ɖokpo ɔ nu, ka sixu d’alɔ we bɔ a na nɔ gbɛ́ nǔ nú hwiɖée hugǎn gbɔn?\nSɔnǔ nú fí e a na nɔ kplɔ́n nǔ ɖè é ɖé. Nǔ nǔ e sín hudo a ɖó lɛ é bǐ ni ɖò alɔ jí nú we. Blǒ bonu fí e a nɔ kplɔ́n nǔ ɖè é ni nyɔ́ nɔ, ma ka nú fí ɔ ni na vivo we kaka bonu amlɔ didɔ́ nɔ jló we ó. Azɔ̌ wà gbé wɛ a tɔ́n bo wá finɛ, a tɔ́n amlɔ dɔ́ gbé ǎ. Enyi fí e hwiɖokponɔ na nɔ bo wà wemaxɔmɛzɔ́ towe lɛ é ma ɖè ǎ ɔ, a sixu nɔ nɔ fí e ɖò xwíi é ɖé ɖò atín ɖé sá, alǒ xɔnɔnɔ towe mɛ bo kplɔ́n nǔ ɖò kéze ɔ mɛ.\n“Sɔ́ balɔ́ɔn, ayihundanú lɛ kpo nǔxonú lɛ kpo ɖó kɛ́n ɖokpo, bo lɛ́ sɔ́ alokan towe ɖó alɔ e jí é na nɔ bo ma na ɖɔ nǔ ǎ é. Fí e ɖò tóó bɔ nǔɖe ma na fɛ́ ayi mɛtɔn ɖè ǎ é ɖé ɖò taji.”—Elizabeth.\nÐò tamɛ lin d’ewu wɛ: Huzuhuzu tɛ lɛ a ka sixu bló bɔ fí e a nɔ kplɔ́n nǔ ɖè é na jɛxa nǔkplɔnkplɔn?\nKplɔ́n bo nɔ sɔ́ ayi ɖó fí ɖokpo. Nɔ sɔ́ ayi ɖó nǔ e wà wɛ a ɖè é jí, bo ma nɔ fɔ azɔ̌ gegě ɖ’agba ó. Enyi a nɔ tɛ́n kpɔ́n bo na nɔ wà azɔ̌ gegě ɖò hwe ɖokpo ɔ nu zɛɛn ɔ, xó na ɖibla ɖò azɔ̌ lɛ wu, bɔ a ka na lɛ́ zán hwenu gegě cobo na fó ye.\nNǔgbododó Biblu tɔn: “Mi hwlɛndó hwenu lɛ, bo wà nǔ.”—Efɛzinu lɛ 5:16.\n“Nú alokan ce ɖò akpá ce ɔ, é nɔ vɛwǔ nú mì nú má sɔ́ ayi ɖó fí ɖokpo. Un nɔ gú hwenu gegě dó wà nǔ e ma nɔ na nǔɖe ǎ lɛ é.”—Olivia.\nÐò tamɛ lin d’ewu wɛ: A ka sixu bló bɔ kpɛɖé kpɛɖé ɔ, táan nabi e a nɔ zán dó sɔ́ ayi ɖó azɔ̌ ɖokpo jí é na jɛji à?\nNɔ yí gbɔjɛ. Nɔ dɛn afɔkanmɛ, nɔ kun kɛkɛ afɔdókwín, alǒ nɔ ba lanmɛ kpɔ́n. Ayihun e a yí wǎn na é ɖé dida sixu zɔ́n bɔ gbɛ̀ na lɛ́ wá wǔ we. Wema School Power ɖɔ: “Amɔ̌, tò wà azɔ̌ towe fó jɛ nukɔn hwɛ̌. Enyi azɔ̌ ɖě ma sɔ́ kpò ɖò kɔ jí nú mɛ ǎ ɔ, è nɔ vo bo nɔ gbɔjɛ hugǎn.”\nNǔgbododó Biblu tɔn: “È ɖó nǔ kpɛɖé bo na agbɔ̌n mɛɖée ɔ, é nyɔ́ hú è ɖò azɔ̌ wà wɛ hwebǐnu, kaka bo ba agbɔ̌n kpò.”—Nǔnywɛtɔ́xó 4:6.\n“Ðò wemaxɔmɛ ɔ, hwɛhwɛ wɛ è nɔ kplɔ́n nǔxonú lɛ zinzán alǒ alɔlyɛnzɔ́ lɛ wiwa. Nǔ enɛ lɛ ko yì tɛ́ mì cobɔ un wá mɔ lě dò un ɖó hudo yetɔn sɔ é. É nyɔ́ ɖɔ è ni nyɔ́ alɔnuzɔ́ ɖé wà gɔ́ nú wema kplɔnkplɔn.”—Taylor.\nÐò tamɛ lin d’ewu wɛ: Gbɔjɛ alɔkpa tɛ lɛ ka na d’alɔ we bɔ a na mɔ hlɔnhlɔn dó wà wemaxɔmɛzɔ́ towe lɛ?\n^ akpá. 1 Ali gegě nu wɛ è sixu kplɔ́n wema ɖè sín xwégbe. Zǎn wěɖexámɛ ɖěɖee ɖò xóta elɔ mɛ, bo sɔgbe xá ninɔmɛ towe é.\n“Nɔ yí gbɔjɛ klewun klewun, ni ka nɔ nyí hwɛhwɛ. Ayijinjɔn ninɔ nú ganxixo gegě nɔ wá ɖ’akpɔ nú mɛ, enɛ wu ɔ, te sísí hwɛhwɛ nɔ zɔ́n bɔ é nɔ bɔwǔ tawun bonu è na ɖ’ayi te, bo lɛ́ bí kan.”—Jacob.\n“Enyi a ma nɔ gbɛ́ nǔ nú hwiɖée ǎ ɔ, a na kpé nǔɖe wu bo wà ǎ. Nɔ bló tuto nǔ e a na wà ɖò azǎn ɖokpo ɖokpo jí lɛ é tɔn. Mɔ̌ mɛ ɔ, é na bɔwǔ nú we hugǎn bɔ a na fó azɔ̌ towe lɛ.”—Juliana.\nVɔ̌gbɔnji: Nɛ̌ wema kplɔnkplɔn gbɔn ɛntɛnɛti jí ka sixu kpa mì gbɔn?\nBlǒ tuto e a na nɔ xwedó é ɖé. Nú a ma ko ɖó tuto ɖé ǎ hǔn, blǒ ɖokpo, bo xwedó.\nSɔnǔ nú nǔ gbigbɛ́ nú mɛɖée. Kplɔ́n bo nɔ jɛ azɔ̌ towe lɛ jí, akpakpa na bo ma tlɛ nɔ sɔ́ we dó ye wiwa wu ǎ ɔ nɛ.\nSɔnǔ nú fí e a na nɔ kplɔ́n nǔ ɖè é ɖé. Blǒ bonu fí e a nɔ kplɔ́n nǔ ɖè é ni nyɔ́ nɔ, ma ka nú fí ɔ ni na vivo we kaka bonu amlɔ didɔ́ nɔ jló we ó. Ðè nǔ ɖebǔ e na fɛ́ ayi towe é síìn.\nKplɔ́n bo nɔ sɔ́ ayi ɖó fí ɖokpo. Nɔ sɔ́ ayi ɖó nǔ e wà wɛ a ɖè é jí, bo ma nɔ fɔ azɔ̌ gegě ɖ’agba ó.\nNɔ yí gbɔjɛ. Lanmɛ bibakpɔ́n alǒ ayiɖeɖayǐ e a yí wǎn na é ɖé sixu bló bɔ gbɛ̀ na lɛ́ wá wǔ we.\nWěɖexámɛ atɔ́ɔ́n ɖé lɛ sixu d’alɔ we bɔ a na nyi alɔ nú hwenu xɔ akwɛ towe hinhɛn gú.\nSɛ́dó Mɛɖé Sɛ́dó Mɛɖé Nɛ̌ Wema Kplɔnkplɔn Gbɔn Ɛntɛnɛti Jí ka Sixu Kpa Mì Gbɔn?\nijwyp xota 101