Jezu kpo Mɛ Tɔn lɛ kpo Yì Jeluzalɛmu | Gbɛzán Jezu Tɔn\nJezu kpo Mɛ Tɔn lɛ kpo Yì Jeluzalɛmu\nJEZU KÀN NǓ BYƆ SƐNKPLƆMƐTƆ́ LƐ HWENU E É ÐÓ XWÈ WĚWÈ É\nJEZU YLƆ JEHOVAH ÐƆ “TƆ́ CE”\nHwenu e xwédo Jozɛfu tɔn, xɔ́ntɔn yetɔn lɛ kpo hɛnnumɔ yetɔn lɛ kpo nɔ yì Jeluzalɛmu bo nɔ bló nǔwiwa xwewu xwewu tɔn e Sɛ́n ɔ byɔ b’ɛ nɔ nyí Dindinwayixwe é sù. (Sɛ́nflínmɛ 16:16) Kilomɛtlu 120 mɔ̌ wɛ Nazalɛti ɖó dó Jeluzalɛmu. Táan enɛ byɔ azɔ̌ gègě ɖò ye sí bo ka lɛ́ nyí hwenu awǎjijɛ tɔn ɖé. Jezu ko ɖó xwè wěwè dìn, bo ɖò nǔwiwa ɔ kpɔ́n sɛ́dó wɛ kpo akpàkpà sɔ́ mɛ kpo, bo lɛ́ tuùn ɖɔ é na hun ali nú emi bɔ emi na lɛ́vɔ yì tɛmpli ɔ mɛ.\nNú Jezu kpo mɛ tɔn lɛ kpo ɔ, Dindinwayixwe ɔ nyí gbè ɖokpo sín nǔwiwa ɖé kpowun ǎ. Azǎn e bɔ dó Dindinwayixwe ɔ wu é wɛ nyí bǐbɛ̌mɛ Wɔxúxú E Mɛ È Ma Dó Tɔ́n Ǎ É Sín Xwè e è nɔ ɖu nú azǎn tɛnwe é tɔn. (Maki 14:1) È nɔ lɛ́n é lɔ dó Dindinwayixwe ɔ mɛ. Enyi ye gosin xwé yetɔn gbè ɖò Nazalɛti bo nɔ Jeluzalɛmu lobo na wá lɛkɔ yì xwé ɔ, ye nɔ ɖibla zán aklunɔzán gblamɛ wè. Amɔ̌, xwè elɔ mɛ tɔn ɔ ɖu hwenu ɖò ye sí hú mɔ̌, ɖó nǔ e Jezu wà é wu. Ee ye lɛkɔ sín Jeluzalɛmu é wɛ ye ɖ’ayi nǔ ɔ wu.\nTOMƐYIYI AWǍJIJƐ TƆN LƐ\nJeluzalɛmu yiyi nú nǔwiwa xwewu xwewu tɔn atɔn lɛ nɔ nyí hwenu awǎjijɛ tɔn nú mɛ bǐ. (Sɛ́nflínmɛ 16:15) Tomɛyiyi enɛ lɛ hwenu ɔ, Jezu na ko nɔ mɔ ayikúngban ɔ sín akpáxwé vovo lɛ, kplɔ́n nǔ dó xá e mɛ ye ɖè lɛ é wu, bo na ko nɔ lɛ́ mɔ Mawu sɛntɔ́ e ɖò gbě vovo jí lɛ é. Tomɛyiyi manawɔn wɛ.\nHwenu e ye lɛkɔ wá xwè xwé é ɔ, Jozɛfu kpo Mali kpo vɛdo ɖɔ Jezu ɖò hɛnnumɔ yetɔn lɛ kpo xɔ́ntɔn yetɔn lɛ kpo tɛntin wɛ sín. Amɔ̌, ye nɔte ɖò zǎn ɔ mɛ é ɔ, ye mɔ ɛ ǎ. Enɛ wu ɔ, ye yì ba ɛ kpɔ́n xɔ́ntɔn yetɔn lɛ mɛ bo ka mɔ ɛ ǎ. Ye mɔ vǐ sunnu yetɔn ɖò fí ɖebǔ ǎ! Enɛ wu ɔ, Jozɛfu kpo Mali kpo gbɔ bo lɛkɔ ɖido biba ɛ gbé ɖò Jeluzalɛmu.\nYe ba ɛ nú kéze ɖokpo blebu, bo ka mɔ ɛ ǎ. Ye ka sɔ́ lɛ́ mɔ ɛ ɖò azǎn wegɔ ɔ gbè ǎ. Gudo mɛ ɔ, ɖò azǎn tɔn atɔngɔ gbè ɔ, ye wá yì mɔ ɛ ɖò tɛmpli ɔ sín xɔ lɛ ɖokpo mɛ. Ye mɔ Jezu ɖò ayijinjɔn ɖò Jwifu sɛnkplɔnmɛtɔ́ ɖé lɛ tɛntin. É ɖò tó ɖó ye wɛ bo ɖò nǔ kanbyɔ ye wɛ, bɔ nukúnnúmɔjɛnǔmɛ tɔn ɖò ye kpaca wɛ.\nMali kanbyɔ ɛ ɖɔ: “Vǐ ce, nɛ̌ ka gbɔn bɔ a bló mɔ̌ xá mǐ, bɔ nyɛ kpodo tɔ́ towe kpo ɖò biba we wɛ adohu adohu?”—Luki 2:48.\nÉ kpaca Jezu ɖɔ ye kún tuùn fí e é ɖè é ó. É kanbyɔ ye ɖɔ: “Etɛwu mi ɖò biba mì wɛ? Mi tuùn ɖɔ un ɖó na ɖò Tɔ́ ce sín xɔ mɛ à cé?”—Luki 2:49.\nEe Jozɛfu kpo Mali kpo mɔ Jezu dìn é ɔ, é xwedó ye bo lɛkɔ yì Nazalɛti bo nɔ ɖò tó nú sè nú ye wɛ. É ɖò susu wɛ, bɔ nùnywɛ tɔn ɖò jijɛji wɛ. É kpó ɖò vǔ có Mawu yí wǎn n’i bɔ gbɛtɔ́ lɛ lɔ yí wǎn n’i. Nugbǒ ɔ, sín vǔ wɛ Jezu ko zé kpɔ́ndéwú ɖagbe ɖ’ayǐ ɖò lee gbigbɔ sín nǔ lɛ nɔ mya nukún n’i gbɔn é mɛ, bo ka lɛ́ zé ɖ’ayǐ ɖò sísí ɖiɖexlɛ́ mɛjitɔ́ tɔn lɛ mɛ.\nTomɛ alɔkpa tɛ Jezu kpo mɛ tɔn lɛ kpo ka nɔ yì hwɛhwɛ? Aniwu?\nHwenu e Jezu ɖó xwè 12 é ɔ, etɛ wu Jozɛfu kpo Mali kpo ka ɖ’ayi hwenu e ye lɛkɔ sín Jeluzalɛmu é? Nɛ̌ nǔ lɛ ka wá yì gbɔn?\nKpɔ́ndéwú ɖagbe tɛ Jezu ka zé ɖ’ayǐ nú mɛ winnyawinnya lɛ ɖò égbé?


Nùwanyido Mɛ Ðevo lɛ Tɔn Ni Ma Nyí Afɔklɛ́nnú nú We Ó | Nùkplɔnkplɔn\nAtɔxwɛ: Nǔkplɔnkplɔn Tɔn | Juin 2016\nGBÈ E MƐ A SIXU XÀ DÓ É Acoli Albanie-Gbè Amharique-Gbè Arabe-Gbè Arménie-Gbè Aymara Ayɔgbe Azerbaïjan-Gbè Azerbaïjan-Gbè (Cyrillique) Bachkir Bassa (Cameroun) Bengali Bikol Boulou Bulgarie-Gbè Catalogne-Gbè Cebuano Chichewa Chine-Gbè (Dòdó Ɔ) Chine-Gbè (Ee Bɔkun É) Chitonga (Malawi Tɔn) Chitumbuka Chiyao Corée-Gbè Croatie-Gbè Danemark-Gbè Dangme Eblegbe Efik Espagne-Gbè Estonie-Gbè Fidji-Gbè Finlande-Gbè Flansegbe Fɔngbe Ga Galles-Gbè Géorgie-Gbè Glɛkigbe Glɛnsigbe Guarani Gujarati Gungbe Haoussa Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hongrie-Gbè Ibanag Ibo Iloko Indonésie-Gbè Islande-Gbè Isoko Italie-Gbè Janmagbe Japon-Gbè Kabiye Kannada Kikamba Kikuyu Kinyarwanda Kirghistan-Gbè Kiribati-Gbè Kirundi Kurde Kurmanji (Caucase) Kurde Kurmanji (Cyrillique) Lettonie-Gbè Lhukonzo Lituanie-Gbè Luganda Luo Macédoine-Gbè Madagascar-Gbè Makua Malay Malayalam Marathi Maya Mixe Mongolie-Gbè Mooré Myanmar-Gbè Ndébélé (Zimbabwe) Népali Nigerian Pidgin Norvège-Gbè Nyungwe Nzema Okpe Oromo-Gbè Ossétie-Gbè Ourdou Ouzbékistan-Gbè Pangasinan Papiamento (Curaçao Tɔn) Pays-Bas-Gbè Penjabi Persan Pidgin (Cameroon) Pologne-Gbè Portugal-Gbè Quechua (Bolivie Tɔn) Roumanie-Gbè Runyankore Russie-Gbè Samoa-Gbè Sango Sena Serbie-Gbè Serbie-Gbè (Romain) Shona Sidama Sinhala Slovaquie-Gbè Slovénie-Gbè Sranan tongo Suède-Gbè Swahili-Gbè Tagalog Tajikistan-Gbè Tamoul Tatar Tchèque-Gbè Tchouvachie-Gbè Tetun Dili Télougou Thaï Tigrinya Tiv Tok Pisin Tokunɔgbe Afrique du Sud Tɔn Tokunɔgbe Allemagne Tɔn Tokunɔgbe Amelika Tɔn Tokunɔgbe Angola Tɔn Tokunɔgbe Argentine Tɔn Tokunɔgbe Australie Tɔn Tokunɔgbe Brésil Tɔn Tokunɔgbe Chili Tɔn Tokunɔgbe Chine Tɔn Tokunɔgbe Colombie Tɔn Tokunɔgbe Espagne Tɔn Tokunɔgbe Équateur Tɔn Tokunɔgbe Finlande Tɔn Tokunɔgbe Grande-Bretagne Tɔn Tokunɔgbe Italie Tɔn Tokunɔgbe Japon Tɔn Tokunɔgbe Mexique Tɔn Tokunɔgbe Paraguay Tɔn Tokunɔgbe Pérou Tɔn Tokunɔgbe Pologne Tɔn Tokunɔgbe Russie Tɔn Tokunɔgbe Vénézuéla Tɔn Tokunɔgbe Zimbabwe Tɔn Tshwa Turkménistan-Gbè Turquie-Gbè Tuvalu-Gbè Twi Tzotzil Ukraine-Gbè Urhobo Vegbe Vietnam-Gbè Waray-Waray Wolaitsa Zandé Zapotec-Gbè (Isthme Tɔn) Île Salomon-Gbè\nNùwanyido Mɛ Ðevo lɛ Tɔn Ni Ma Nyí Afɔklɛ́nnú nú We Ó\n“Mi ɖó na nɔ sɔ́ hwɛ kɛ miɖée.”—KOLO. 3:13.\nHAN LƐ: 121, 75\nEtɛwu tutoblonunu Mawu tɔn ka nyí bunɔ ɖé?\nNɛ̌ Biblu ka xlɛ́ ɖɔ mǐ bǐ wɛ nyí hwɛhutɔ́ gbɔn?\nNɛ̌ mǐ ka sixu wà nǔ gbɔn hwenu e mǐ wà nǔ nyì dò nú mɛ ɖevo lɛ é kpo hwenu e mɛ ɖevo lɛ wà nǔ nyì dò nú mǐ é kpo?\n1, 2. Nɛ̌ Biblu ka ɖɔ togun Jehovah tɔn sín nukɔnyiyi ɖ’ayǐ gbɔn?\nJEHOVAH sɛntɔ́ gbejinɔtɔ́ e ɖò ayikúngban jí bo nyí Kúnnuɖetɔ́ tɔn lɛ é nyí tutoblonunu bunɔ ɖé. Nugbǒ wɛ ɖɔ gbɛtɔ́ hwɛhutɔ́ lɛ wɛ ɖ’emɛ bo nɔ wà nǔ nyì dò. É ɖò mɔ̌ có, gbigbɔ mímɛ́ Mawu tɔn ɖò gudo nú agun tɔn e gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ é bonu é na sù bo yì nukɔn. Lin tamɛ kpɔ́n dó nùjiwǔ ɖěɖee Jehovah ɖò wiwa wɛ gbɔn togun tɔn e nyí hwɛhutɔ́ bo ka ɖó jlǒ é gblamɛ lɛ é kpɛɖé jí.\n2 Hwenu e azǎn gudogudo tɔn gbɛ̀ elɔ tɔn lɛ bɛ́ ɖò 1914 é ɔ, Mawu sɛntɔ́ nugbǒ lɛ kpɛɖé jɛn ɖò ayikúngban jí. Amɔ̌, Jehovah kɔn nyɔna dó Mawuxóɖiɖɔzɔ́ yetɔn jí. Ðò xwè e bɔ d’ewu lɛ é mɛ ɔ, mɛ yɔyɔ̌ livi mɔkpan kplɔ́n nugbǒ Biblu tɔn lɛ bo huzu Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ. Jehovah ko mɔ nukɔnyiyi jiwǔ enɛ ɔ sɛ́dó, bo ɖɔ: “Xwétá e hwe hú xwétá lɛ bǐ ɔ na ɖó gbɛtɔ́ afatɔ́n (1 000); xwétá e ma ɖó gǎn ɖebǔ ǎ ɖò xwétá lɛ mɛ ɔ na huzu togun syɛnsyɛn. Nyɛ Mawu Mavɔmavɔ ɔ, é jɛ hwetɔnnu ɔ, un na bló nǔ enɛ blewun.” (Eza. 60:22) Nǔɖɔɖ’ayǐ enɛ ɔ jɛnu ɖò azǎn gudogudo tɔn elɔ lɛ mɛ. Enɛ wu ɔ, tò gègě tíìn bɔ mɛ nabi e ɖò togun Mawu tɔn mɛ ɖò ayikúngban jí dìn lɛ é ko sukpɔ́ hugǎn toví yetɔn lɛ.\n3. Nɛ̌ Mawu sɛntɔ́ nugbǒ lɛ ka ɖè wanyiyi xlɛ́ gbɔn?\n3 Ðò hwe mǐtɔn nu ɔ, Jehovah lɛ́vɔ d’alɔ togun tɔn bɔ é tɛnkpɔn bo ɖó jijɔ tɔn e hugǎn bǐ é tawun, é wɛ nyí wanyiyi. (1 Jaan 4:8) Jezu, ee ɖó wanyiyi Mawu ɖɔhun é, ɖɔ nú ahwanvu tɔn lɛ ɖɔ: “Un ɖò sɛ́n yɔyɔ̌ ɖokpo na mi wɛ: mi yí wǎn nú miɖée. . . . Wanyiyi e mi na ɖó nú miɖée ɔ, wɛ na ɖexlɛ́ mɛ lɛ bǐ ɖɔ mi nyí ahwanvu ce nugbǒ.” (Jaan 13:34, 35) Xwè e wá yì lɛ é ɖexlɛ́ ɖɔ nǔ enɛ ɖò taji tawun, ɖó ahwan e akɔta lɛ fun bo hu mɛ gbɔn fí bǐ é wu. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, gbɛtɔ́ livi 55 mɔ̌ wɛ Wɛkɛ Hwan Wegɔ ɔ kɔ́kɔ́ɖɔ́kɔ́ hu. Amɔ̌, Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ ɖ’alɔ ɖò kún e è sú dó nú mɛ gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ mɔ̌ é mɛ ǎ. (Xà Micée 4:1, 3.) Enɛ d’alɔ ye bɔ ye “mɛ́ sín hun gbɛtɔ́ lɛ bǐ tɔn mɛ.”—Mɛ. 20:26, NWT.\n4. Etɛwu nukɔnyiyi togun Jehovah tɔn tɔn ka jiwǔ?\n4 Nukɔnyiyi togun Mawu tɔn tɔn enɛ ɔ tíìn ɖò gbɛ̀ baɖabaɖa e Biblu ɖɔ ɖɔ “gǎn nyanya gbɛ̀ elɔ tɔn” Satáan ɖò acɛ kpa na wɛ é mɛ. (2 Kɔ. 4:4) É nɔ zán toxóɖɔgbɛ́ gbɛ̀ elɔ tɔn lɛ kpo xójlajla sín gɔnu gbɛ̀ ɔ tɔn lɛ kpo. Amɔ̌, é sixu ɖó wɛnɖagbe ɔ jijla te ǎ. É ɖò mɔ̌ có, ɖó Satáan tuùn ɖɔ hwenu kpɛɖé jɛn kpò nú emi wutu ɔ, é nɔ zán wlɛnwín tɛnmɛ tɛnmɛ lɛ bo na dó ɖè mɛ lɛ sín sinsɛn-biblo nugbǒ ɔ kɔn.—Nǔɖe. 12:12.\nGBEJININƆ MǏTƆN ÐÒ TƐNPƆN MƐ\n5. Etɛwu mɛ ɖevo lɛ ka sixu dó xomɛsin xomɛ nú mǐ hweɖelɛnu? (Kpɔ́n fɔtóo e ɖò bǐbɛ̌mɛ é.)\n5 Agun Klisanwun tɔn nɔ tɛɖɛ̌ jí ɖɔ wǎn yí nú Mawu kpo gbɛtɔ́ mǐ ɖɔhun lɛ kpo ɖò taji tawun. Jezu ɖɔ ɖɔ mɔ̌ wɛ é ɖó na nyí. Hwenu e è kàn sɛ́n e ɖò taji hú bǐ é byɔ ɛ é ɔ, é yí gbè ɖɔ: “‘A na yí wǎn nú Aklunɔ Mawu towe kpodo ayi towe bǐ kpo, kpodo lindɔ̌n towe bǐ kpo, kpodo linlin towe bǐ kpo.’ Sɛ́n ɖaxó e jɛ nukɔn nú sɛ́n lɛ bǐ ɔ nɛ. Sɛ́n wegɔ ɔ e bɔ d’ewu, bo ɖi nukɔntɔn ɔ ɖíe: ‘A na yí wǎn nú nɔzo towe hwiɖesu ɖɔhun.’” (Mat. 22:35-39) É ɖò mɔ̌ có, Biblu ɖɔ nyí wɛn ɖɔ hwɛhuhu Adamu tɔn zɔ́n bɔ è jì mǐ bǐ kpo hwɛhuhu kpo. (Xà Hlɔmanu lɛ 5:12, 19.) Enɛ wu ɔ, mɛ e ɖò agun ɔ mɛ é ɖé lɛ sixu ɖɔ nùɖé alǒ wà nùɖé b’ɛ vɛ́ nú mǐ hweɖelɛnu. Enɛ sixu tɛ́n wanyiyi e mǐ ɖó nú Jehovah kpo togun tɔn kpo é kpɔ́n. Etɛ mǐ ka na wà ɖò ninɔmɛ mɔhunkɔtɔn lɛ mɛ? Mawu sɛntɔ́ hwexónu tɔn ɖé lɛ tlɛ ɖɔ alǒ wà nùɖé lɛ b’ɛ vɛ́ nú mɛ ɖevo lɛ, lobɔ nǔ e Biblu ɖɔ dó ye wu lɛ é sixu kplɔ́n nǔ mǐ.\nEnyi a ko nɔ gbɛ̀ ɖò Izlayɛli ɖò Eli kpo vǐ sunnu tɔn lɛ kpo hwenu wɛ ɔ, nɛ̌ a ka na wà nǔ gbɔn? (Kpɔ́n akpáxwé 6gɔ́ ɔ)\n6. Nɛ̌ Eli ma ka kpéwú bo dɔn tó nú vǐ sunnu tɔn lɛ ǎ gbɔn?\n6 Ði kpɔ́ndéwú ɔ, Vɔsanúxwlémawutɔ́ Ðaxó Eli ɖó vǐ sunnu wè bɔ ye jɛhun dó sɛ́n Jehovah tɔn lɛ jí ǎ. Mǐ xà ɖɔ: “Eli ví lɛ ɔ, nùvɔnɔ wɛ nú ye; ye keya nú Mawu Mavɔmavɔ ǎ.” (1 Sam. 2:12) Tɔ́ yetɔn nɔ nukɔn ɖò hunjijɛ dó sinsɛn-biblo nugbǒ ɔ jí mɛ có, vǐ sunnu tɔn wè lɛ hu hwɛ syɛnsyɛn lɛ. Eli tuùn nǔ enɛ bo ɖó na dɔn tó nú ye, amɔ̌, é bóɖó ye. Wǎgbɔ tɔn ɔ, Mawu ɖó hwɛ nú xwédo Eli tɔn tlili. (1 Sam. 3:10-14) É wá yá é ɔ, è sɔ́ na gbè kúnkan tɔn lɛ bonu ye na nɔ nyí vɔsanúxwlémawutɔ́ ɖaxó ǎ. Enyi a ko nɔ gbɛ̀ ɖò Eli hwenu wɛ ɔ, nɛ̌ a ka na wà nǔ gbɔn nú vɛ̌ e Eli dó nú hwɛ e vǐ sunnu tɔn lɛ hu lɛ é? A na lɔn bɔ enɛ na nyí afɔklɛ́nnú nú we, kaka bɔ a na jó Mawu sinsɛn dó wɛ à?\n7. Nɛ̌ hwɛ e Davidi hu é ka syɛn sɔ? Etɛ Mawu ka wà?\n7 Jehovah yí wǎn nú Davidi, bɔ nǔ tɔn “nyɔ́ nukún tɔn mɛ.” (1 Sam. 13:13, 14; Mɛ. 13:22) Amɔ̌, Davidi wá dó afɔ gbě nú Bɛtisabe, b’ɛ mɔ xò. Nǔ enɛ jɛ hwenu e asú tɔn Ulíi ɖò ahwangbenu é. Hwenu e Ulíi lɛkɔ wá xwégbe klewun é ɔ, Davidi tɛnkpɔn bonu é na ɖóxó xá Bɛtisabe, b’ɛ na nyí ɖɔ é wɛ dó xò ɔ. Ulíi wà nǔ e axɔsu ɔ jló é ǎ, enɛ wu ɔ, Davidi bló tuto bɔ è hu i ɖò ahwangbenu. Davidi sún sìn adanuwiwa enɛ tɔn b’ɛ vɛ́ jlɛ́: nǔ nyanya lɛ gbò é kpo xwédo tɔn kpo. (2 Sam. 12:9-12) É ɖò mɔ̌ có, Jehovah kú nǔblawu nú nya enɛ e ‘zán gbɛ̀ ganji kpodo ayixa tɔn kpo’ ɖò nukɔn tɔn é. (1 Axɔ. 9:4) Enyi a ko nɔ gbɛ̀ ɖò togun Mawu tɔn mɛ hwenɛnu wɛ ɔ, nɛ̌ a ka na wà nǔ gbɔn? Walɔ nyanya Davidi tɔn na nyí afɔklɛ́nnú nú we wɛ à?\n8. (a) Nɛ̌ mɛsɛ́dó Piyɛ́ɛ ma ka ɖɔ gbè bo wà gbè ǎ gbɔn? (b) Ee Piyɛ́ɛ wà nǔ nyì dò gudo é ɔ, aniwu Jehovah ka lɛ́vɔ zán ɛ?\n8 Kpɔ́ndéwú ɖevo e Biblu na é wɛ nyí mɛsɛ́dó Piyɛ́ɛ tɔn. Jezu sɔ́ ɛ b’ɛ nyí ɖokpo ɖò mɛsɛ́dó lɛ mɛ; é ɖò mɔ̌ có, Piyɛ́ɛ ɖɔ alǒ wà nùɖé lɛ hweɖelɛnu, b’ɛ wá vɛ́ n’i ɖò nukɔnmɛ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, mɛsɛ́dó lɛ hɔn jó Jezu dó ɖò ninɔmɛ vɛwǔ ɖé mɛ. Piyɛ́ɛ ka ko ɖɔ ɖ’ayǐ ɖɔ enyi mɛ ɖě lɛ na bo tlɛ wà mɔ̌ ɔ, emilɛ kún na wà mɔ̌ ó. (Mak. 14:27-31, 50) Nǔ ɖò mɔ̌ có, hwenu e è wlí Jezu xwè hwɛ nukɔn é ɔ, mɛsɛ́dó lɛ bǐ hɔn jó è dó, kaka jɛ Piyɛ́ɛ jí. Piyɛ́ɛ gbɛ́ azɔn nabi ɖé ɖɔ emi kún tlɛ tuùn Jezu ó. (Mak. 14:53, 54, 66-72) É ɖò mɔ̌ có, é wá vɛ́ nú Piyɛ́ɛ tawun, bɔ Jehovah lɛ́vɔ zán ɛ. Enyi a ko nyí ahwanvu hwenɛnu wɛ ɔ, nǔ e Piyɛ́ɛ wà lɛ é na d’akpà gbejininɔ towe nú Jehovah wu wɛ à?\n9. Etɛwu a ka ɖeji ɖɔ Mawu nɔ wà nǔ jlɔjlɔ hwebǐnu?\n9 Mɛ e wà nǔ b’ɛ vɛ́ nú mɛ ɖevo lɛ é sín kpɔ́ndéwú klewun ɖé wɛ nyí enɛ lɛ. È sixu lɛ́ slɛ́ kpɔ́ndéwú xwè kanweko e wá yì lɛ é tɔn alǒ agaɖanu tɔn gègě ɖevo lɛ, bɔ ye mɛ e ɖò Jehovah sɛ̀n wɛ é ɖé lɛ wà nǔ nyanya lɛ bo hɛn nǔ gblé dó mɛ ɖevo lɛ wu. Nùkanbyɔ ɔ wɛ nyí ɖɔ, nɛ̌ a ka na wà nǔ gbɔn? A na lɔn bɔ nùwanyido yetɔn lɛ na nyí afɔklɛ́nnú nú we, bɔ a na jó Jehovah kpo togun tɔn kpo dó, kaka jɛ agun e ɖò xá towe mɛ é jí wɛ à? Alǒ a na yí gbè ɖɔ Jehovah sixu jó hwenu dó nú nùwanyidotɔ́ lɛ bɔ ye na lɛkɔ, lobɔ é na jla nùwanyido lɛ ɖó lobo na wà nǔ lee é jɛxa gbɔn é à? Ðò alɔ ɖevo mɛ ɔ, é nɔ wá jɛ bɔ mɛ e hu hwɛ syɛnsyɛn lɛ é nɔ gbɛ́ nùblawukúnúmɛ Jehovah tɔn bo nɔ lɛkɔ ǎ. Ðò ninɔmɛ mɔhun lɛ mɛ ɔ, a ka na ɖeji ɖɔ Jehovah na wá ɖɔhwɛ xá nùwanyidotɔ́ mɔhun lɛ, vlafo bo ɖè ye sín agun ɔ mɛ à?\n10. Etɛ mɛ Jezu ka mɔ nukúnnú jɛ dó nùwanyido Judasi Isikaliɔti kpo Piyɛ́ɛ kpo tɔn wu?\n10 Mawu sɛntɔ́ e mɛ e lɛlɛ̌ dó ye lɛ é ɖò nǔ wà nyì dò wɛ syɛnsyɛn có, ye ka nɔ gbeji nú Jehovah kpo togun tɔn kpo é sín tan gègě wɛ ɖò Biblu mɛ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, ee Jezu xoɖɛ zǎn ɖokpo mɛ kaka bɔ ayǐ hɔ́n gudo é ɔ, é cyan mɛsɛ́dó 12 lɛ. Judasi Isikaliɔti ɖò ye mɛ. Hwenu e Judasi wá sà Klisu é ɔ, é lɔn bonu gbejimanɔ enɛ d’akpà kancica e ɖò éyɛ kpo Tɔ́ tɔn Jehovah kpo tɛntin é wu ǎ; mɔ̌ jɛn Jezu ma lɛ́ lɔn bonu gbɛ̌ e Piyɛ́ɛ gbɛ́ ɖɔ emi kún tuùn i ó é wà mɔ̌ ǎ é nɛ. (Luk. 6:12-16; 22:2-6, 31, 32) Jezu tuùn ɖɔ nǔ enɛ lɛ kún sín Jehovah alǒ togun tɔn wu ó. Ahwanvu Jezu tɔn ɖé lɛ dó winnya ɛ có, é kpó ɖò azɔ̌ ɖagbeɖagbe e wà wɛ é ɖè é wà wɛ. Jehovah d’ajɔ ɛ bo fɔ́n ɛ sín kú, bɔ mɔ̌ mɛ ɔ, é hun ali nú Jezu b’ɛ na huzu Axɔsuɖuto jixwé tɔn ɔ sín Axɔsu.—Mat. 28:7, 18-20.\n11. Etɛ Biblu ka ɖɔ ɖ’ayǐ dó mɛsɛntɔ́ Jehovah tɔn hwe mǐtɔn nu tɔn lɛ wu?\n11 Hwɛjijɔ jɔ hwɛjijɔ lɛ wu wɛ Jezu ɖeji dó Jehovah kpo togun tɔn kpo wu, b’ɛ ka lɛ́ kpó ɖò mɔ̌ égbé. Nugbǒ ɔ, enyi mǐ lin tamɛ dó nǔ e Jehovah ɖò wiwa wɛ gbɔn mɛsɛntɔ́ tɔn lɛ gblamɛ ɖò azǎn gudogudo tɔn elɔ lɛ mɛ é jí ɔ, é nɔ jiwǔ ɖò nukún mǐtɔn mɛ kpowun wɛ. Togun ɖevo ɖebǔ sɔ́ ɖè bo ɖò nugbǒ ɔ jla wɛ gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ ǎ, ɖó Jehovah ɖò ali xlɛ́ mɛ ɖevo lɛ wɛ lee é ɖ’ewu gbɔn nú agun tɔn e ɖò bǔ égbé é ǎ. Ezayíi 65:14 tinmɛ ninɔmɛ e mɛ togun Mawu tɔn ɖè ɖò gbigbɔ lixo é bo ɖɔ: “Mɛsɛntɔ́ ce lɛ na nɔ ɖò xó sú wɛ kpo awǎjijɛ kpo, ɖó nǔ na nyɔ́ nú ye.”\n12. Linlin tɛ mǐ ka ɖó na ɖó dó nùwanyido mɛ ɖevo lɛ tɔn wu?\n12 Mɛsɛntɔ́ Jehovah tɔn lɛ ɖò awǎjijɛ mɛ, ɖó nǔ ɖagbe e Jehovah ɖò ali xlɛ́ ye wɛ bɔ ye ɖò wiwa wɛ lɛ é wu. Gbɛ̀ e ɖò Satáan sín acɛ glɔ é ka ɖò alě na wɛ, ɖó ninɔmɛ lɛ ɖò nylanyla d’eji wɛ wutu. Xlonɔnú kpo ali búbú kpo wɛ é na nyí ɖɔ è ni dóhwɛ Jehovah alǒ agun tɔn, ɖó nùwanyido mɛsɛntɔ́ tɔn kpɛɖé tɔn wutu. Mǐ ɖó na zunfan gbeji e mǐ ɖè nú Jehovah kpo tuto tɔn lɛ kpo é, bo kplɔ́n lee mǐ na wà nǔ gbɔn hwenu e mɛ ɖevo lɛ wà nǔ nyì dò é.\nNÙWANYIDO LƐ ÐIÐEÐƐ\n13, 14. (a) Etɛwu mǐ ka ɖó na nɔ ɖó suúlu dó mǐɖée lɛ wu? (b) Akpá tɛ mǐ ka ɖó na nɔ flín?\n13 Nɛ̌ mǐ ka sixu ɖeɖɛ ninɔmɛ e mɛ Mawu sɛntɔ́ ɖé na ɖɔ nùɖé alǒ wà nùɖé b’ɛ na mɛ̀ mǐ é gbɔn? Nugbodòdó Biblu tɔn ɖagbeɖagbe ɖé ɖíe: “Ma nɔ yawu sìn xomɛ ó, ɖó mɛ e ma nɔ lin tamɛ ganji ǎ lɛ wɛ ma nɔ lín sìn xomɛ ǎ.” (Nùt. 7:9) Mǐ ɖó na flín ɖɔ mǐ mɛ bǐ wɛ è ɖè sín ninɔmɛ gbɛtɔ́ maɖóblɔ̌ tɔn e ɖè ɖò Edɛni mɛ é mɛ sín xwè 6 000 mɔ̌ ɖíe. Gbɛtɔ́ hwɛhutɔ́ lɛ sixu xógló nùwanyido lɛ ǎ. Enɛ wu ɔ, é na nyɔ́ ɖebǔ ɖɔ mǐ ni ɖó nukún nǔ gègě ɖò nùɖitɔ́ hàtɔ́ mǐtɔn lɛ sí, bo tin bɔ nùwanyido yetɔn lɛ na fin awǎjijɛ e togun Mawu tɔn mɛ ninɔ nɔ hɛn wá nú mǐ ɖò azǎn gudogudo tɔn elɔ lɛ mɛ é sín así mǐtɔn ǎ. Nùwanyido e tlɛ na nyla hú mɔ̌ é wɛ nyí ɖɔ mǐ na lɔn bɔ hwɛhuhu mɛ ɖevo lɛ tɔn na nyí afɔklɛ́nnú nú mǐ, bo zɔ́n bɔ mǐ na jó tutoblonunu Jehovah tɔn dó. Enyi nǔ nyí mɔ̌ gbeɖé ɔ, mǐ na ba wǔ e Mawu jɔ mǐ bɔ mǐ na wà jlǒ tɔn é, kpo gbɛ̀ yɔyɔ̌ Mawu tɔn e ɖó nukún wɛ mǐ ɖè é kpo kpò.\n14 Bo na dó zunfan awǎjijɛ ɖaxó kpo nukúnɖiɖo tewungbeju e mǐ ɖó é kpo ɔ, mǐ ɖó na hɛn gbɔdónúmɛ sín akpá elɔ e Jehovah dó é d’ayi mɛ: “Eɖíe, un na bló jinukúnsin yɔyɔ̌, bo na bló ayikúngban yɔyɔ̌. Enɛ ɔ, mɛɖé sɔ́ na flín nǔ xóxó lɛ ǎ. Ye sɔ́ na wá ayi mɛ nú mɛɖé ǎ.” (Eza. 65:17; 2 Pi. 3:13) Ma lɔn nú nùwanyido mɛ ɖevo lɛ tɔn zɔ́n bonu nyɔna enɛ lɛ yì tɛ́ we ó.\n15. Etɛ Jezu ka ɖɔ mǐ ɖó na wà hwenu e mɛ ɖevo lɛ wà nǔ nyì dò nú mǐ é?\n15 É ɖò mɔ̌ có, ɖó mǐ ko ɖò gbɛ̀ yɔyɔ̌ ɔ mɛ ǎ wutu ɔ, mǐ ɖó na nɔ gbéjé lee Jehovah ba ɖɔ mǐ ni nɔ ɖeɖɛ ninɔmɛ lɛ gbɔn é kpɔ́n, hwenu e mɛ ɖevo lɛ ɖɔ nùɖé alǒ wà nùɖé b’ɛ mɛ̀ mǐ é. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, nugbodòdó e mǐ ɖó na flín é ɖokpo wɛ nyí nǔ e Jezu ɖɔ é: “Enyi mi nɔ sɔ́ nǔ ɖěɖee gbɛtɔ́ lɛ wà nyì dò nú mi lɛ kɛ ye ɔ, Tɔ́ mitɔn e ɖò [jixwé] ɔ na sɔ́ mi lɔmɔ̌ tɔn lɛ kɛ mi. Loɔ, enyi mi ma nɔ sɔ́ nǔ ɖee gbɛtɔ́ lɛ wà nyì dò nú mi lɛ kɛ ye ǎ ɔ, Tɔ́ mitɔn na sɔ́ mi lɔmɔ̌ tɔn lɛ kɛ mi ǎ.” Lɛ̌vɔ flín ɖɔ, hwenu e Piyɛ́ɛ kanbyɔ Jezu ɖɔ “azɔn tɛnwe wɛ” mǐ ɖó na sɔ́ hwɛ kɛ mɛ à é jí é ɔ, Jezu yí gbè n’i ɖɔ: “Kaka yì azɔn tɛnwe kɛɖɛ kpowun wɛ é na nyí ǎ; loɔ, azɔn kanɖé gban (70) kanɖé gban (70) donu tɛnwe.” É ɖò wɛn ɖɔ, ɖiɖɔ wɛ Jezu ɖè ɖɔ mǐ ɖó na nɔ sɔ́ jlǒ dó sɔ́ hwɛ kɛ mɛ hwebǐnu; nǔ nukɔntɔn e ayi mǐtɔn ɖó na nɔ mlɛ́ hugǎn é nɛ.—Mat. 6:14, 15; 18:21, 22.\n16. Kpɔ́ndéwú ɖagbe tɛ Jozɛfu ka zé ɖ’ayǐ?\n16 Jozɛfu zé lee è na ɖeɖɛ nùwanyido lɛ gbɔn é sín kpɔ́ndéwú ɖagbe ɖé ɖ’ayǐ; éyɛ wɛ nyí vǐ nukɔntɔn ɖò vǐ sunnu wè e Hlacɛli jì nú Jakɔbu é mɛ. Tɔ́ví Jozɛfu tɔn wǒ lɛ hwanwǔ dó wǔ tɔn, ɖó tɔ́ yetɔn yí wǎn n’i wutu. Enɛ gudo ɔ, ye sà Jozɛfu dó kannumɔgbenu. Xwè mɔkpan gudo ɔ, azɔ̌ ɖagbe e Jozɛfu wà ɖò Ejipu é zɔ́n bɔ é huzu azaglɔgán nukɔntɔn axɔsu tò ɔ tɔn tɔn. Hwenu e adɔ ɖé tɔ́n ɖò xá ɔ mɛ é ɔ, tɔ́ví Jozɛfu tɔn lɛ wá nùɖuɖu xɔ gbé ɖò Ejipu, ye ka sɔ́ tuùn i ǎ. Jozɛfu hɛn ɔ é na zán acɛ e é ɖó é bo ba hlɔn, ɖó nǔ nyanya e tɔ́ví tɔn lɛ wà xá ɛ ɖ’ayǐ é wu. Amɔ̌, é tɛ́n tɔ́ví tɔn lɛ kpɔ́n bo kpɔ́n ɖɔ ye ka ko huzu jijɔ à jí. Ee Jozɛfu mɔ ɖɔ tɔ́ví emitɔn lɛ ko huzu jijɔ nugbǒ nugbǒ é ɔ, é ɖè éɖée xlɛ́ ye. É wá ɖɔ nú ye ɖɔ: “Xɛsi ni ma ɖi mi ó; un na kpé nukún dó mi kpo mɛ mitɔn lɛ kpo wu.” Tan Biblu tɔn ɔ ɖɔ gɔ́ na ɖɔ: “Enɛ ɔ, Jozɛfu ɖɔ xó nú ye kpo wanyiyi kpo bo dó na akɔnkpinkpan ye.”—Bǐb. 50:21.\n17. Etɛ a ka jló na wà hwenu e mɛ ɖevo lɛ na wà nǔ nyì dò é?\n17 Nùnywɛ sín nǔ wɛ é lɛ́vɔ nyí ɖɔ mǐ ni flín ɖɔ, ɖó mǐ mɛ bǐ wɛ nɔ wà nǔ nyì dò wutu ɔ, mǐ sixu ko ɖò xomɛsin dó xomɛ nú mɛ ɖevo lɛ wɛ. Enyi mǐ ɖ’ayi wu ɖɔ mǐ wà mɔ̌ ɔ, alixlɛ́mɛ Biblu tɔn wɛ nyí ɖɔ mǐ ni yì mɔ mɛ e mǐ wà nǔ nyì dò na é, bo tɛnkpɔn bo dóhwɛ gbɔ. (Xà Matie 5:23, 24.) Enyi mɛ ɖevo lɛ sɔ́ hwɛ mǐtɔn lɛ kɛ mǐ ɔ, é nɔ víví nú mǐ kpɔ́n, enɛ wu ɔ, mǐ ɖó na nɔ wà nǔ ɖokpo ɔ nú ye lɔmɔ̌. Kolosinu lɛ 3:13 byɔ mǐ ɖɔ: “Mi nɔ mɔ miɖée gbɔ; enyi mɛɖé wà nǔ nyì dò nú mɛɖé ɖò mi mɛ hweɖebǔnu hǔn, mi nɔ sɔ́ kɛ miɖée. Mi ɖó na nɔ sɔ́ hwɛ kɛ miɖée lee Aklunɔ sɔ́ kɛ mi é ɖɔhun.” Wanyiyi Klisanwun tɔn “nɔ lɛ́ hɛn mɛ dó xomɛ ǎ,” wɛ 1 Kɔlɛntinu lɛ 13:5 ɖɔ. Enyi mǐ ɖó aca bo nɔ sɔ́ hwɛ kɛ mɛ ɖevo lɛ ɔ, Jehovah na sɔ́ hwɛ kɛ mǐ lɔ. Nugbǒ ɔ, hwenu e mǐ jló na ɖeɖɛ nùwanyido mɛ ɖevo lɛ tɔn é ɔ, lee mǐ na wà nǔ Klisanwun ɖɔhun gbɔn é wɛ nyí ɖɔ, mǐ na xwedó lee Tɔ́ mǐtɔn nùblawukúnúmɛtɔ́ ɔ nɔ wà nǔ xá mǐ gbɔn hwenu mǐ hu hwɛ é sín kpɔ́ndéwú.—Xà Ðɛhan 103:12-14.\nJehovah “Ðò Nukún Kpé Dó Mi Wu Wɛ”\nSɔ́ Jehovah Dó Ðó Zɛ̌nmɛtɔ́ Towe\nA ka Nɔ Yí Gbè Bɔ Zɛ̌nmɛtɔ́ Ðaxó ɔ Nɔ W’azɔ̌ Ðò Wǔ We À?\n“Jehovah Mawu Mǐtɔn ɔ, Jehovah Ðokpo Wɛ”\nJijɔ Mawu Tɔn Ee Xɔ Akwɛ Hú Diamáa É Ðé\nText Alɔ e jí è sixu yí nǔ e ɖò wema jí lɛ é ɖó lɛ é ATƆXWƐ: NǓKPLƆNKPLƆN TƆN Juin 2016\nATƆXWƐ: NǓKPLƆNKPLƆN TƆN Juin 2016


La Bible en Fongbe - Genèse 37 | BéninLangues, les langues Béninoises au clic\nLa Bible en Fongbe - Genèse 37\nRetrouvez les versets en fongbe du chapitre Genèse 37\nGenèse 37 - Bǐbɛ́mɛ 37\nJakɔ́bu nɔ Kanáa. Fínɛ́ wɛ tɔ́ tɔn kó nɔ ɖ'ayǐ.\nJakɔ́bu ví lɛ́ɛ sín tan ɖíe: Jozɛ́fu ɔ́, nyaví dɔ̌nkpɛvú ɖé wɛ, bó ɖó xwe afɔtɔn-nukún-we. Kanlin wɛ é kpó nɔví tɔn lɛ́ɛ kpó nɔ́ nyi. Nɔví tɔn énɛ́ lɛ́ɛ ɔ́, tɔ́ tɔn sín asi Biluha kpó Zilupa kpó sín vǐ lɛ́ɛ wɛ. Jozɛ́fu nɔ wá ɖɔ xó nyanya e mɛ lɛ́ɛ nɔ ɖɔ dó yě wú ɔ́ nú tɔ́ yětɔn.\nIzlayɛ́li ka yí wǎn nú Jozɛ́fu hú vǐ tɔn ɖě lɛ́ɛ bǐ, ɖó kpikpoxɔmɛ wɛ é ɖe bó ji i. É tɔ awu ɖaxó ɖokpó n'i, bɔ é ɖó hwɛkan gěgé.\nJozɛ́fu sín nɔví lɛ́ɛ mɔ ɖɔ tɔ́ émítɔn yí wǎn nú éyɛ́ hú émí bǐ, lobo gbɛ́ wǎn n'i káká bó sɔ́ nɔ ɖɔ xó xá ɛ kpó wǎn yíyí kpó ǎ.\nJozɛ́fu kú dlɔ̌ gbe ɖokpó, bó ɖɔ dlɔ̌ e é kú ɔ́ nú nɔví tɔn lɛ́ɛ bɔ yě lɛ́ gbɛ́ wǎn n'i d'é jí.


Nɔ Hɛn Alɔnu Towe Ján Ðò “Azǎn Gudogudo Tɔn” E Ko Vɔ Bǐ É Mɛ | Atɔxwɛ Kplɔnkplɔn\nAtɔxwɛ: Nǔkplɔnkplɔn Tɔn | Octobre 2019\nGBÈ E MƐ A SIXU XÀ DÓ É Abua Acoli Afrikaans Ajagbe Akha Albanie-Gbè Altaï-Gbè Alur Amharique-Gbè Amis-Gbè Arabe-Gbè Arménie-Gbè Arménie-Gbè (Gbadahweji Tɔn) Aukan Aymara Ayɔgbe Azerbaïjan-Gbè Azerbaïjan-Gbè (Cyrillique) Bachkir Baoulé Bassa (Cameroun) Batak (Karo) Batak (Simalungun) Batak (Toba) Belize Kriol Bengali Biak Bichlamar Bikol Boulou Bulgarie-Gbè Cakchiquel Cambodge-Gbè Cap-Vert gbè Catalogne-Gbè Cebuano Changana (Mozambique Tɔn) Chavacano Chichewa Chin Hakha Chine-Gbè (Cantonais) Chine-Gbè (Dòdó Ɔ) Chine-Gbè (Ee Bɔkun É) Chinese Cantonese (Simplified) Chitonga Chitonga (Malawi Tɔn) Chitonga (Zimbabwe Tɔn) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Chopi Chuabo Chuuk-Gbè Cibemba Cinyanja Corée-Gbè Créole Guadeloupe Tɔn Créole Haïti Tɔn Créole Maurice Tɔn Créole Seychelles Tɔn Croatie-Gbè Damara Danemark-Gbè Dangme Digor Douala Eblegbe Edo Efik Esan Espagne-Gbè Estonie-Gbè Fidji-Gbè Finlande-Gbè Flansegbe Fɔngbe Ga Galles-Gbè Garifuna Géorgie-Gbè Gitonga Glɛkigbe Glɛnsigbe Gokana Groenland-Gbè Guarani Gujarati Gungbe Haoussa Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hmong (White) Hongrie-Gbè Iban Ibanag Ibinda Ibo Idoma Igede Iloko Indonésie-Gbè Islande-Gbè Isoko Italie-Gbè Janmagbe Janmagbe (Ee È Cáká É) Japon-Gbè Javan-Gbè Jula Kabiye Kachin Kana Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Kazakh (Arabe) Kekchi Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kipende Kirghistan-Gbè Kiribati-Gbè Kirundi Kisi Kisonge Kongo Krio Kurde Kurmanji Kurde Kurmanji (Caucase) Kurde Kurmanji (Cyrillique) Kwangali Kwanyama Kyangonde Lahu Laos-Gbè Lenje Lettonie-Gbè Lhukonzo Lifu Lingala Lituanie-Gbè Lomwe Luganda Lunda Luo Luvale Macédoine-Gbè Madagascar-Gbè Makhuwa-Meetto Makua Malay Malayalam Malte-Gbè Mam Mambwé-Lungu Mapudungun Marathi Marshall-Gbè Maya Mazatèque Huautla Tɔn Mbunda Mingrelian Mixe Mixtèque (Guerrero) Mizo Mongolie-Gbè Mooré Motu Myanmar-Gbè Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Totaligbé Puebla Tɔn) Navajo Ndau Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ndonga Népali Ngabere Ngangela Nias Nigerian Sign Language Niue-Gbè Norvège-Gbè Nyaneka Nyungwe Nzema Okpe Oromo-Gbè Ossétie-Gbè Otètèla Ourdou Ouzbékistan-Gbè Ouzbékistan-Gbè (Romain) Ouïghour (Arabe) Ouïghour (Cyrillique) Palau-Gbè Pangasinan Papiamento (Curaçao Tɔn) Pays-Bas-Gbè Penjabi Persan Pidgin (West Africa) Pologne-Gbè Ponape-Gbè Portugal-Gbè Portugal-Gbè (Portugal) Quechua (Ancash Tɔn) Quechua (Ayacucho Tɔn) Quechua (Bolivie Tɔn) Quechua (Cuzco Tɔn) Quiché Quichua (Chimborazo Tɔn) Quichua (Imbabura Tɔn) Rarotonga-Gbè Romani (Macédoine Tɔn) Romani (Tofɔligbé Grèce Tɔn Tɔn) Romani Cyrillique (Macédoine Tɔn) Romany (Serbia) Ronga Roumanie-Gbè Runyankore Russie-Gbè Rutooro Samoa-Gbè Sangir Sango Saramacca-Gbè Sena Sepedi Sepulana Serbie-Gbè Serbie-Gbè (Romain) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Shona Sidama Silozi Sinhala Slovaquie-Gbè Slovénie-Gbè Sranan tongo Suède-Gbè Sunda Swahili-Gbè Swahili-Gbè (Rép. dém. du Congo) Swati Tagalog Tahiti-Gbè Tajikistan-Gbè Tamoul Tarascan Tatar Tchèque-Gbè Tchouvachie-Gbè Tetun Dili Télougou Thaï Tigrinya Tiv Tlapanec Tojolabal Tok Pisin Tokunɔgbe Afrique du Sud Tɔn Tokunɔgbe Allemagne Tɔn Tokunɔgbe Amelika Tɔn Tokunɔgbe Angola Tɔn Tokunɔgbe Argentine Tɔn Tokunɔgbe Australie Tɔn Tokunɔgbe Bolivie Tɔn Tokunɔgbe Brésil Tɔn Tokunɔgbe Chili Tɔn Tokunɔgbe Chine Tɔn Tokunɔgbe Colombie Tɔn Tokunɔgbe Congo Tɔn Tokunɔgbe Corée Tɔn Tokunɔgbe Costa Rica Tɔn Tokunɔgbe Croatie Tɔn Tokunɔgbe Cuba Tɔn Tokunɔgbe Espagne Tɔn Tokunɔgbe Équateur Tɔn Tokunɔgbe Finlande Tɔn Tokunɔgbe France Tɔn Tokunɔgbe Grande-Bretagne Tɔn Tokunɔgbe Grèce Tɔn Tokunɔgbe Guatemala Tɔn Tokunɔgbe Honduras Tɔn Tokunɔgbe Hongrie Tɔn Tokunɔgbe Inde Tɔn Tokunɔgbe Indonésie Tɔn Tokunɔgbe Italie Tɔn Tokunɔgbe Japon Tɔn Tokunɔgbe Kenya Tɔn Tokunɔgbe Malawi Tɔn Tokunɔgbe Mexique Tɔn Tokunɔgbe Mozambique Tɔn Tokunɔgbe Nicaragua Tɔn Tokunɔgbe Panama Tɔn Tokunɔgbe Paraguay Tɔn Tokunɔgbe Pérou Tɔn Tokunɔgbe Philippines Tɔn Tokunɔgbe Pologne Tɔn Tokunɔgbe Portugal Tɔn Tokunɔgbe Québec Tɔn Tokunɔgbe Roumanie Tɔn Tokunɔgbe Russie Tɔn Tokunɔgbe Salvador Tɔn Tokunɔgbe Slovaquie Tɔn Tokunɔgbe Taïwan Tɔn Tokunɔgbe Tchèque Tɔn Tokunɔgbe Thaï Tɔn Tokunɔgbe Vénézuéla Tɔn Tokunɔgbe Zambie Tɔn Tokunɔgbe Zimbabwe Tɔn Tonga-Gbè Totonaque Tshiluba Tshwa Tsonga Tswana Turkménistan-Gbè Turquie-Gbè Tuvalu-Gbè Twi Tzeltal Tzotzil Ukraine-Gbè Umbundu Urhobo Uruund Vegbe Venda Vietnam-Gbè Wallis-Gbè Waray-Waray Wayuunaiki Wolaitsa Xhosa Yap-Gbè Zandé Zapotec-Gbè (Isthme Tɔn) Zoulou Île Salomon-Gbè\nXÓTA NǓKPLƆNKPLƆN TƆN 40\nNɔ Hɛn Alɔnu Towe Ján Ðò “Azǎn Gudogudo Tɔn” E Ko Vɔ Bǐ É Mɛ\n“Mi syɛnlǐn, bo lidǒ, lobo nɔ ɖò bǐbí dó Aklunɔ sín azɔ̌ ɔ wu d’eji wɛ ayihɔngbe ayihɔngbe.”—1 KƆ. 15:58.\n1. Etɛ ka na mǐ ganjɛwu ɖɔ mǐ ɖò gbɛ̀ nɔ wɛ ɖò “azǎn gudogudo tɔn lɛ” mɛ?\nXWÈ 1914 gudo wɛ è jì we à? Enyi mɔ̌ wɛ hǔn, “azǎn gudogudo tɔn lɛ” mɛ wɛ a zán gbɛ̀ towe bǐ ɖè. (2 Tim. 3:1) Mǐ bǐ nɔ sè ɖɔ nǔ e Jezu ɖɔ ɖ’ayǐ ɖɔ ye na jɛ ɖò hwe elɔ nu lɛ é ɖò jijɛ wɛ. Ahwan, adɔ, ayikúngban dánwǔ, jɛmɛji, sɛ́ngbigba e nɔ fɔ́n bo nɔ ɖò jijɛji wɛ é kpo ya didó nú togun Jehovah tɔn kpo ɖò nǔ enɛ lɛ mɛ. (Mat. 24:3, 7-9, 12; Luk. 21:10-12) Mǐ nɔ lɛ́ mɔ mɛ lɛ bɔ ye nɔ wà nǔ lee mɛsɛ́dó Pɔlu ko ɖɔ ɖ’ayǐ gbɔn é. (Kpɔ́n gbǎví “ Lee Mɛ lɛ Nɔ Wà Nǔ Gbɔn Dìn É.”) Mǐ mɛsɛntɔ́ Jehovah tɔn lɛ kúdeji ɖɔ mǐ ɖò gbɛ̀ nɔ wɛ ɖò “azǎn gudogudo tɔn lɛ” mɛ.\nLee Mɛ lɛ Nɔ Wà Nǔ Gbɔn Dìn É\n“Gbɛtɔ́ lɛ na nɔ ba ɖɔ emitɔn jɛn na nyɔ́; ye na nɔ yí wǎn nú akwɛ; ye na nɔ mɔ yeɖée; ye na nɔ yí gò; ye na nɔ nyla nu dó Mawu wu; ye na nɔ vɛtoli nú mɛjitɔ́ yetɔn lɛ; ye na nɔ dó alɔgudokpɛ́ nú mɛ; ye na nɔ ɖó sísí nú nǔ e nyí Mawu tɔn lɛ ɖě ǎ. Ye na ɖó wanyiyi ɖebǔ ǎ; ye na nɔ kú nǔblawu nú mɛ ǎ; ye na nɔ ɖɔ mɛ nú; ye na nɔ sixu ɖu ɖò yeɖée jí ǎ, bo na nɔ nylahun; ye na nɔ gbɛ́ wǎn nú ɖagbewiwa. Ye na nɔ sà mɛ ɖu; ye na nɔ lin tamɛ kpɔ́n cobo na nɔ wà nǔ ǎ; ye na nɔ yí gò zɛ xwé wu; ye na nɔ yí wǎn nú gbɛɖuɖu hú ye na yí wǎn nú Mawu. Ye na nyí Mawu sɛntɔ́ ɖò nukúnta, bo ka na gbɛ́ nǔ e nyí hlɔnhlɔn titewungbe nú sinsɛn ɔ é.”—2 Tim. 3:1-5.\n2. Nǔkanbyɔ tɛ lɛ mǐ ka ɖó na mɔ xósin na?\n2 Ðó táan gegě ko wá yì ɖò 1914 gudo wu ɔ, “azǎn gudogudo tɔn” e ko vɔ bǐ é mɛ wɛ mǐ ɖè dìn. Ðó vivɔnu ɔ ko sɛkpɔ bǐ wu ɔ, mǐ ɖó na tuùn xósin nǔkanbyɔ taji ɖé lɛ tɔn: Etɛ lɛ ka na jɛ ɖò vivɔnu “azǎn gudogudo tɔn lɛ” tɔn? Dìn e mǐ ɖò te kpɔ́n jijɛnu nǔ enɛ lɛ tɔn é ɔ, etɛ Jehovah ka ba ɖɔ mǐ ni wà?\nETƐ LƐ KA NA JƐ ÐÒ VIVƆNU “AZǍN GUDOGUDO TƆN LƐ” TƆN?\n3. Sɔgbe xá nǔɖɔɖ’ayǐ e ɖò 1 Tɛsalonikinu lɛ 5:1-3 mɛ é ɔ, nǔ tɛ akɔta lɛ ka na jla?\n3 Xà 1 Tɛsalonikinu lɛ 5:1-3. Pɔlu ɖɔ xó dó “Aklunɔzán ɔ” wu. Sɔgbe xá wemafɔ enɛ ɔ, azǎn enɛ na bɛ́ hwenu e è na tɔ́n ahwan “Babilɔnu ɖaxó ɔ,” ee nyí kplékplé sinsɛn nǔvú lɛ tɔn é é, bo na wá vivɔnu ɖò Haamagedɔni hwenu. (Nǔɖe. 16:14, 16; 17:5) Hwenu kpɛɖé jɛ nukɔn nú azǎn enɛ ɔ, akɔta lɛ na jla ɖɔ “fífá tíìn, bɔ ayi jɛ ayǐ.” Hweɖelɛnu ɔ, enyi gǎn gbɛ̀ ɔ tɔn lɛ ɖò xó ɖɔ dó kancica akɔta lɛ tɔn e ɖò dǒ li wɛ é wu ɔ, ye nɔ zán xógbe mɔhun lɛ. * Amɔ̌, “fífá tíìn, bɔ ayi jɛ ayǐ” jijla e xó Biblu ɖɔ é na gbɔn vo. Etɛwu? Ðó hwe enɛ nu ɔ, mɛ lɛ sixu lin ɖɔ gǎn gbɛ̀ ɔ tɔn lɛ ko kpéwú bo bló bɔ gbɛ̀ ɔ ɖò ayijayǐ mɛ hugǎn. Amɔ̌, è na ɖɔ xó jɔ xó ɔ, ya ɖaxó ɔ wɛ ja bǐbɛ̌ gbé, bɔ “nǔ e na vívá kún yetɔn ɔ na zɔn ye jí ajijimɛ.”—Mat. 24:21.\nEnyi akɔta lɛ jla adingbanxó e ɖɔ ɖɔ “fífá tíìn, bɔ ayi jɛ ayǐ” é hǔn, enɛ ni ma flú we ó (Kpɔ́n akpáxwé 3-6) *\n4. (a) Etɛ mǐ ka ɖó na ɖó nukún b’ɛ kúnkplá “fífá tíìn, bɔ ayi jɛ ayǐ” jijla ɔ? (b) Etɛ mǐ ka ko tuùn d’ewu?\n4 Mǐ tuùn nǔɖe lɛ dó “fífá tíìn, bɔ ayi jɛ ayǐ” jijla ɔ wu. Amɔ̌, nǔ ɖevo lɛ tíìn bɔ mǐ tuùn ǎ. Mǐ tuùn nǔ e na zɔ́n bɔ è na jla, alǒ lee è na jla gbɔn é ǎ. Mǐ lɛ́ tuùn nú é na nyí nǔjlajla ɖokpo kpowun, alǒ nǔjlajla ɖebɔdoɖewu ɖé ǎ. Ðebǔ wɛ é na nyí gbɔn ɔ, mǐ tuùn nǔ elɔ: Mǐ ɖó na lin gbeɖé ɖɔ gǎn gbɛ̀ ɔ tɔn lɛ sixu wá bló bɔ fífá na tíìn ɖò gbɛ̀ ɔ mɛ ǎ. É nyɔ́ wà ɔ, Biblu ɖɔ nú mǐ ɖɔ nǔjlajla ɖé wɛ bɔ mǐ na nɔte kpɔ́n. Xlɛ̌ ɖé wɛ ɖɔ “Aklunɔzán ɔ” ɖò na bɛ́ wɛ!\n5. Nɛ̌ 1 Tɛsalonikinu lɛ 5:4-6 lɛ ka d’alɔ mǐ bɔ mǐ na ɖò gbesisɔmɛ nú “Aklunɔzán ɔ” gbɔn?\n5 Xà 1 Tɛsalonikinu lɛ 5:4-6. Wusyɛn dó lanmɛ nú mɛ Pɔlu tɔn ɖɔ lee mǐ sixu kúdeji ɖɔ mǐ ɖò gbesisɔmɛ nú “Aklunɔzán ɔ” gbɔn é nú mǐ. Mǐ ɖó na “dɔ́ amlɔ mɛ ɖě lɛ ɖɔhun ǎ.” Mǐ ɖó na “nɔ wunzɛn” bo nɔ acéjí. Mǐ ɖó na nɔ acéjí bo na ɖ’alɔ ɖò toxóɖiɖɔ lɛ mɛ, bonu wǔ e mǐ ɖó zɔ é na xò akpa ǎ. Enyi mǐ ɖ’alɔ ɖò nǔ enɛ lɛ mɛ ɔ, mǐ sixu huzu “gbɛ̀ ɔ tɔn.” (Jaan 15:19) Mǐ tuùn ɖɔ Axɔ́suɖuto Mawu tɔn ɖokpo géé wɛ na bló bɔ fífá na tíìn gbɔn gbɛ̀ ɔ mɛ.\n6. Etɛ mǐ ka na d’alɔ mɛ lɛ bɔ ye na wà? Etɛwu?\n6 Gɔ́ nú wunzɛn e mǐ ɖè é ɔ, mǐ ɖó na lɛ́ d’alɔ mɛ ɖevo lɛ bɔ ye na kplɔ́n nǔ dó nǔ e Biblu ɖɔ ɖɔ é na jɛ ɖò gbɛ̀ ɔ mɛ lɛ é wu. Mǐ ɖó na wà mɔ̌ dìn, ɖó hwenu e ya ɖaxó ɔ na bɛ́ é ɔ, hwenu na ko yì bǐ bonu mɛ lɛ na sɛn Jehovah. Nǔ e wu wɛnjijlazɔ́ mǐtɔn mya nukún sɔmɔ̌ é nɛ! *\nNƆ HƐN ALƆNU TOWE JÁN ÐÒ WƐNJIJLAZƆ́ Ɔ MƐ\nNú mǐ ɖò wɛn jla wɛ égbé ɔ, mǐ nɔ xlɛ́ ɖɔ Axɔ́suɖuto Mawu tɔn kɛɖɛ jɛn sixu bló bɔ gbɛ̀ ɔ na nɔ ayijayǐ mɛ nǔgbo nǔgbo (Kpɔ́n akpáxwé 7-9)\n7. Etɛ Jehovah ka ba ɖɔ mǐ ni wà dìn?\n7 Ðò táan kpɛ e kpò cobɔ “Aklunɔzán ɔ” na bɛ́ é mɛ ɔ, Jehovah ba ɖɔ mǐ ni hɛn alɔnu mǐtɔn ján ɖò wɛnjijlazɔ́ ɔ mɛ. Mǐ ɖó na kúdeji ɖɔ mǐ “ɖò bǐbí dó Aklunɔ sín azɔ̌ ɔ wu d’eji wɛ ayihɔngbe ayihɔngbe.” (1 Kɔ. 15:58) Jezu ɖɔ nǔ e mǐ na bló é ɖ’ayǐ. Hwenu e é ɖò xó ɖɔ dó nǔ taji ɖěɖee na jɛ ɖò azǎn gudogudo tɔn lɛ mɛ é wu wɛ é ɔ, é ɖɔ: “È ɖó na jla Wɛnɖagbe Mawu tɔn ɔ akɔta lɛ bǐ hwɛ̌.” (Mak. 13:4, 8, 10; Mat. 24:14) Lin tamɛ dó nǔ elɔ jí: Hweɖebǔnu e a tɔ́n bo yì sinsɛnzɔ́ ɔ mɛ é ɔ, a nɔ ɖ’alɔ ɖò nǔɖɔɖ’ayǐ Biblu tɔn enɛ sín jijɛnu mɛ!\n8. Nɛ̌ Axɔ́suɖuto jijlazɔ́ ɔ ka kpó ɖò nukɔn yì wɛ gbɔn?\n8 Etɛ mǐ ka sixu ɖɔ dó nukɔnyiyi Axɔ́suɖuto jijlazɔ́ ɔ tɔn wu? Xwemɛ xwemɛ ɔ, azɔ̌ enɛ nɔ ɖò nukɔn yì wɛ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, kpɔ́n lee kɛ́n wɛnjlatɔ́ Axɔ́suɖuto ɔ tɔn lɛ tɔn ɖò jijɛji wɛ gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ sɔ ɖò azǎn gudogudo tɔn lɛ mɛ é. Ðò 1914 ɔ, wɛnjlatɔ́ 5 155 wɛ tíìn ɖò tò 43 mɛ. Égbé ɔ, wɛnjlatɔ́ livi 8 adaɖé mɔ̌ wɛ tíìn ɖò tò 240 mɛ! É ɖò mɔ̌ có, azɔ̌ mǐtɔn ko fó ǎ. Mǐ ɖó na kpó ɖò Axɔ́suɖuto Mawu tɔn jla wɛ ɖɔ éɖokpo géé wɛ sixu ɖeɖɛ tagba gbɛtɔ́ lɛ bǐ tɔn.—Ðɛh. 145:11-13.\n9. Etɛwu mǐ ka ɖó na kpó ɖò wɛn Axɔ́suɖuto ɔ tɔn jla wɛ?\n9 Axɔ́suɖuto jijlazɔ́ mǐtɔn na fó kaka jɛ hwenu e Jehovah na ɖɔ é kpé dó é ǎ. Táan nabi ka kpò bɔ mɛ lɛ na tuùn Jehovah Mawu kpo Jezu Klisu kpo? (Jaan 17:3) Mǐ sixu ɖɔ ǎ. Mǐ tuùn ɖɔ kaka jɛ hwenu e ya ɖaxó ɔ na bɛ́ é ɔ, mɛ ɖěɖee “ɖó ninɔmɛ ayi mɛ tɔn e jɛxa gbɛ̀ mavɔmavɔ lɛ é” bǐ sixu kpó ɖò wɛnɖagbe ɔ yí wɛ. (Mɛ. 13:48, nwt) Nɛ̌ mǐ ka sixu d’alɔ mɛ enɛ lɛ cobɔ hwenu na yì gbɔn?\n10. Alɔ tɛ lɛ Jehovah ka ɖò didó mǐ wɛ bonu mǐ na kplɔ́n nǔgbo ɔ mɛ lɛ?\n10 Jehovah nɔ gbɔn tutoblonunu tɔn gblamɛ, bo nɔ na mǐ nǔ e sín hudo mǐ ɖó bo na kplɔ́n nǔgbo ɔ mɛ lɛ é bǐ mǐ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, ɖò aklunɔzán gbla lɛ bǐ mɛ ɔ, è nɔ kplɔ́n azɔ̌ mǐ ɖò kplé aklunɔzán gblamɛ tɛntin tɔn hwenu. Kplé enɛ nɔ d’alɔ mǐ bɔ mǐ nɔ tuùn nǔ e mǐ na ɖɔ ɖò xóɖɔɖókpɔ́ nukɔntɔn kpo mɛbakpɔ́n lɛ kpo hwenu é. É nɔ lɛ́ kplɔ́n mǐ lee mǐ na kplɔ́n Biblu xá mɛ lɛ gbɔn é. Tutoblonunu Jehovah tɔn lɛ́ na mǐ Azɔ̌wanúgbá Mɛkplɔnkplɔn tɔn ɖé. Nǔ e ɖ’emɛ lɛ é nɔ d’alɔ mǐ bɔ mǐ nɔ . . .\nfɔ́n jlǒ mɛ lɛ tɔn nyite,\ndó wusyɛn lanmɛ nú mɛ lɛ bonu ye na ba na kplɔ́n nǔ d’eji,\nkplɔ́n nǔgbo ɔ ye dó nǔkplɔnmɛ Biblu tɔn lɛ wu,\nbyɔ mɛ e ɖó jlǒ lɛ é ɖɔ ye ni yì tɛn Ɛntɛnɛti tɔn mǐtɔn jí, bo wá Kpléxɔ Axɔ́suɖuto ɔ tɔn mǐtɔn lɛ mɛ.\nÉ ɖò wɛn ɖɔ azɔ̌wanú enɛ lɛ ɖiɖó kpowun kún ko kpé ó. Mǐ ɖó na zán ye. * Ði kpɔ́ndéwú ɔ, nú mǐ jó tlati ɖé alǒ xójlawema ɖé dó nú mɛ e ɖó jlǒ é ɖé, hwenu e mǐ ko ɖɔ xó xá ɛ dó nyanɛnyanɛ mɛ gudo é ɔ, é na kpó ɖò nǔ e ɖ’emɛ lɛ é xà wɛ kaka jɛ hwenu e mǐ na lɛ́ wá mɔ ɛ é. Mǐɖesunɔ wɛ ɖó na hɛn alɔnu mǐtɔn ján ɖò sun lɛ bǐ mɛ ɖò Axɔ́suɖuto jijlazɔ́ ɔ mɛ.\n11. Etɛwu è ka sɔnǔ nú Tuto Biblu Kplɔnkplɔn Tɔn E Ðò Ɛntɛnɛti Jí é?\n11 Tuto Biblu Kplɔnkplɔn Tɔn E Ðò Ɛntɛnɛti Jí ɖò jw.org® jí é nyí ali ɖevo e nu Jehovah ɖò alɔ dó mɛ lɛ wɛ ɖè, bɔ ye na kplɔ́n nǔgbo ɔ é. Etɛwu è ka sɔnǔ nú tuto nǔkplɔnkplɔn tɔn enɛ lɛ? Sun ɖokpo ɖokpo mɛ ɔ, gbɛtɔ́ gegě wɛ nɔ ba dò nú nǔkplɔnmɛ Biblu tɔn lɛ ɖò Ɛntɛnɛti jí gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ. Tuto nǔkplɔnkplɔn tɔn e ɖò tɛn Ɛntɛnɛti tɔn mǐtɔn jí é sixu d’alɔ mɛ lɛ bɔ ye na jɛ nǔgbo e ɖò Xó Mawu tɔn mɛ lɛ é kplɔ́n jí. Mɛ e a nɔ ɖɔ xó na lɛ é ɖé lɛ sixu nɔ xò nǔ kpɔ́n dó gbeyiyi nú Biblu kplɔnkplɔn wu. Enyi mɔ̌ hǔn, xlɛ́ ye akpáxwé enɛ ɖò tɛn Ɛntɛnɛti tɔn mǐtɔn jí, alǒ sɛ́ fí e è na gbɔn bo mɔ akpáxwé enɛ é dó ye. *\n12. Etɛ Tuto Biblu Kplɔnkplɔn Tɔn E Ðò Ɛntɛnɛti Jí é ka sixu kplɔ́n mɛɖé?\n12 Xóta elɔ lɛ jí wɛ Tuto Biblu Kplɔnkplɔn Tɔn E Ðò Ɛntɛnɛti Jí é ɖɔ xó dó: “Biblu kpo Dǒwatɔ́ Tɔn Kpo,” “Mɛ Taji E Wu Biblu Ðɔ Xó Dó lɛ É” kpo “Wɛn Nukúnɖiɖó Tɔn Biblu Tɔn” kpo. Xóta enɛ lɛ kplɔ́n nǔ elɔ lɛ mɛ:\nLee Biblu sixu d’alɔ mɛɖé gbɔn é,\nMɛ e Jehovah, Jezu kpo wɛnsagun lɛ kpo nyí é,\nNǔ e wu Mawu ɖó gbɛtɔ́ lɛ é,\nNǔ e wu wuvɛ̌ mimɔ kpo nǔnyanyawiwa kpo dó tíìn é;\nTuto nǔkplɔnkplɔn tɔn ɔ lɛ́ ɖɔ xó dó lee Jehovah na . . .\nsú kún dó nú wuvɛ̌ mimɔ kpo kú kpo,\nfɔ́n mɛkúkú lɛ wá gbɛ̀,\nlobo sɔ́ Axɔ́suɖuto Mawu tɔn dó ɖyɔ acɛkpikpa gbɛtɔ́ tɔn e hwedó nǔ wu lɛ é gbɔn é wu.\n13. Tuto nǔkplɔnkplɔn ɖò Ɛntɛnɛti jí tɔn ɔ ɖyɔ tuto Biblu kplɔnkplɔn tɔn ɔ wɛ à? Tinmɛ.\n13 Tuto nǔkplɔnkplɔn ɖò Ɛntɛnɛti jí tɔn ɔ ɖyɔ tuto Biblu kplɔnkplɔn tɔn ɔ ǎ. Jezu jɔwǔ mǐ bɔ mǐ na kplɔ́n nǔ mɛ lɛ bonu ye na huzu ahwanvu. Nukúnɖiɖó mǐtɔn wɛ nyí ɖɔ mɛ e ɖó jlǒ lɛ é na gbɔn tuto enɛ sín yɛkan mɛ, bɔ nǔ e ye kplɔ́n lɛ é na sù nukún yetɔn mɛ, lobɔ ye na ba na kplɔ́n nǔ d’eji. Mɔ̌ mɛ ɔ, ye sixu yí gbè nú Biblu kplɔnkplɔn. Ðò vivɔnu nǔkplɔnkplɔn ɖokpo ɖokpo tɔn ɔ, è ɖɔ nú nǔxatɔ́ ɔ ɖɔ é ni byɔ Kúnnuɖetɔ́ ɖé bonu é na kplɔ́n Biblu xá ɛ. Gbɔn tɛn Ɛntɛnɛti tɔn mǐtɔn jí ɔ, enyi è ma ɖó zɛ̌nzɛ̌n ɔ, gbɛtɔ́ 230 jɛji wɛ nɔ byɔ ayihɔngbe ayihɔngbe ɖɔ è ni kplɔ́n Biblu xá emi gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ. É ɖò dandan ɖɔ è ni kplɔ́n nǔ xá mɛ ɖokpo ɖokpo.\nNƆ TƐ́N KPƆ́N BO NA KPLƆ́N NǓ XÁ MƐ LƐ BONU YE NA HUZU AHWANVU\n14. Sɔgbe xá wěɖexámɛ Jezu tɔn e ɖò Matie 28:19, 20 mɛ é ɔ, etɛ mǐ ka ɖó na wà nǔ e wu mǐ kpé é bǐ bo wà? Etɛwu?\n14 Xà Matie 28:19, 20. Enyi mǐ ɖò Biblu kplɔ́n xá mɛ lɛ wɛ ɔ, mǐ ɖó na tɛ́n kpɔ́n bo wà nǔ e wu mǐ kpé é bǐ bo ‘kplɔ́n nǔ ye, bonu ye na huzu ahwanvu’; mǐ na ‘kplɔ́n nǔ ye, bonu ye na setónú nú nǔ e Jezu kplɔ́n mǐ lɛ bǐ.’ Mǐ ɖó na d’alɔ mɛ lɛ bɔ ye na mɔ nǔ jɛ lee é ɖò taji nú ye sɔ, ɖɔ ye ni wá gbeta ɔ kɔn bo sɛn Jehovah, lobo nɔ gudo nú Axɔ́suɖuto tɔn é mɛ. Enɛ wɛ nyí ɖɔ è ni dó wusyɛn lanmɛ nú mɛ lɛ, bonu ye na sɔ́ nǔgbo ɔ dó ɖó yetɔn, gbɔn nǔ e ye kplɔ́n lɛ é zinzan, gbɛzán yetɔn zízé jó nú Jehovah kpo baptɛm biblo kpo gblamɛ. Mɔ̌ wiwa kɛɖɛ jɛn na zɔ́n bɔ ye na gán ɖò Aklunɔzán ɔ gbè.—1 Pi. 3:21.\n15. Etɛ mǐ ma ka na zán hwenu dó wà ǎ? Etɛwu?\n15 Lee mǐ ɖɔ gbɔn wá yì é ɔ, táan kaka ɖé sɔ́ kpò ɖò dìn kpo vivɔnu gbɛ̀ elɔ tɔn kpo tɛntin ǎ. Enɛ wu ɔ, mǐ ɖó na zán hwenu bo na nɔ ɖò Biblu kplɔ́n xá mɛ ɖěɖee ma ba na huzu ahwanvu Klisu tɔn lɛ ǎ é wɛ ǎ. (1 Kɔ. 9:26) Azɔ̌ mǐtɔn mya nukún! Mɛ gegě tíìn bo ɖó na sè wɛn Axɔ́suɖuto ɔ tɔn cobɔ azǎn ɔ na kpé.\nNƆ ZƆ NÚ NǓ E KÚNKPLÁ SINSƐN NǓVÚ LƐ É BǏ\n16. Sɔgbe xá Nǔɖexlɛ́mɛ 18:2, 4, 5, 8 ɔ, etɛ mǐ bǐ ka ɖó na wà? (Kpɔ́n tinmɛ e ɖò dò é.)\n16 Xà Nǔɖexlɛ́mɛ 18:2, 4, 5, 8. Wemafɔ enɛ lɛ xlɛ́ nǔ ɖevo e Jehovah nɔ ɖó nukún ɖò mɛsɛntɔ́ tɔn lɛ sí é. Klisanwun nǔgbo lɛ bǐ ɖó na kúdeji ɖɔ ye kún ɖó alɔ ɖò sinsɛn nǔvú sin nǔwiwa lɛ mɛ ɖò ali ɖebǔ nu ó. Cobonu Biblu kplɔntɔ́ ɖé na kplɔ́n nǔgbo ɔ ɔ, é sixu ko nyí sinsɛn nǔvú sín hagbɛ̌ ɖé. É sixu ko nɔ yì amǐsa, bo nɔ ɖ’alɔ ɖò nǔwiwa yetɔn lɛ mɛ. Alǒ, é sixu ko nɔ jɔ fún dó tutoblonunu mɔhun mɛ ɖò akwɛzinzan linu. Cobonu è na yí gbè nú Biblu kplɔntɔ́ ɖé bɔ é na huzu wɛnjlatɔ́ e ma ko bló baptɛm ǎ é ɖé ɔ, é ɖó na sɛ́n kancica e ɖò é kpo sinsɛn nǔvú kpo tɛntin é bǐ. É ɖó na wlan wema ɖé sɛ́dó sinsɛn tɔn xóxó ɔ, alǒ tutoblonunu ɖebǔ e cá kan xá sinsɛn nǔvú é, bo na ɖɔ ɖɔ emi kún sɔ́ nyí hagbɛ̌ yetɔn ɖé ó. *\n17. Agbazazɔ́ alɔkpa tɛ Klisanwun ɖé ka ɖó na nyi alɔ na? Etɛwu?\n17 Klisanwun nǔgbo ɖé ɖó na kúdeji ɖɔ agbazazɔ́ emitɔn kún ɖó kancica ɖě xá Babilɔnu Ðaxó ɔ ó. (2 Kɔ. 6:14-17) Ði kpɔ́ndéwú ɔ, é na nɔ w’azɔ̌ nú sinsɛn ɖé ǎ. Gɔ́ na ɔ, Klisanwun e è yí dó azɔ̌mɛ é ɖé ɖó na jɛ tagba kaka ɖé dó azɔ̌ e azɔ̌xwé tɔn yí b’ɛ xò sinsɛn nǔvú sín nukɔnyiyi kan é mɛ ǎ. Enyi azɔ̌xwé éɖesunɔ tɔn wɛ ɔ, é ɖó na ba, alǒ yí gbè nú azɔ̌ e ɖó kancica xá Babilɔnu Ðaxó ɔ é ɖě ǎ. Etɛwu mǐ ka hɛn xó ɔ syɛnsyɛn mɔ̌? Mǐ nɔ ba na ɖ’alɔ ɖò adingban-núkplɔnmɛ kpo aca masɔgbe sinsɛn nǔvú tɔn lɛ kpo mɛ ǎ wu wɛ, ɖó ye blí ɖò nukún Mawu tɔn mɛ.—Eza. 52:11. *\n18. Nɛ̌ nɔví ɖé ka tɛ́dó nǔgbododó lɛ wu ɖò agbazazɔ́ ɖé kɔn gbɔn?\n18 Xwè ɖé lɛ ɖíe ɔ, azɔ̌gán ɖé byɔ mɛxo e ɖó azɔ̌xwé éɖesunɔ tɔn é ɖé ɖɔ é na wà xwlɛkpikpazɔ́ klewun ɖé ɖò sinsɛnxwé e ɖò fí e nɔví ɔ nɔ nɔ é ɖé. Azɔ̌gán ɔ tuùn ɖɔ hwebǐnu wɛ nɔví ɔ nɔ gbɛ́ ɖɔ emi kún na w’azɔ̌ ɖò sinsɛnxwé lɛ ó. Amɔ̌ dìn tɔn ɔ, azɔ̌gán ɔ ko ba mɛ gbɔn fí bǐ nú azɔ̌ ɔ bo ba kpò. É ɖò mɔ̌ có, nɔví ɔ zunfan nǔgbododó Biblu tɔn lɛ bo gbɛ́ azɔ̌ ɔ. Aklunɔzán gbla e bɔ d’ewu é mɛ ɔ, xójlawema xá ɔ mɛ tɔn ɖé xlɛ́ fɔtóo ɖé bɔ xwlɛkpatɔ́ ɖevo ɖò akluzu ɖé xwè dó sinsɛnxɔ ɔ wu wɛ. Enyi nɔví mǐtɔn ma ko tɛ́dó nǔgbododó lɛ wu ǎ ɔ, é wɛ sixu ko ɖò fɔtóo enɛ mɛ. Kpɔ́n lee é na ko hɛn nyikɔ ɖagbe e é ɖó é blí sɔ ɖò Klisanwun hatɔ́ tɔn lɛ tɛntin é! Lɛ̌ kpɔ́n lee é na ko vɛ́ nú Jehovah sɔ é.\nETƐ MǏ KA KPLƆ́N?\n19-20. (a) Etɛ lɛ mǐ ka kplɔ́n kaka jɛ dìn? (b) Etɛ lɛ mǐ ka ɖó na lɛ́ kplɔ́n?\n19 Sɔgbe xá nǔɖɔɖ’ayǐ Biblu tɔn ɔ, nǔ taji e na jɛ zaanɖé ɖò gbɛ̀ ɔ mɛ é wɛ nyí ɖɔ akɔta lɛ na jla ɖɔ “fífá tíìn, bɔ ayi jɛ ayǐ.” Ðó nǔ e Jehovah kplɔ́n mǐ lɛ é wu ɔ, mǐ tuùn ɖɔ akɔta lɛ kún na kpéwú bo bló bɔ fífá jɔ fífá e na nɔ ayǐ é na tíìn ó. Etɛ mǐ ka ɖó na wà cobɔ nǔ enɛ na jɛ, bɔ nǔ e na vívá kún yetɔn ajijimɛ é na bɔ d’ewu? Jehovah ba ɖɔ mǐ ni nɔ hɛn alɔnu mǐtɔn ján ɖò wɛn Axɔ́suɖuto ɔ tɔn jijla kpo nǔ kplɔnkplɔn mɛ gegě bonu ye na huzu ahwanvu kpo mɛ. Ðò hwe ɖokpo ɔ nu ɔ, mǐ ɖó na ɖó wǔ zɔ nú sinsɛn nǔvú lɛ bǐ. Enɛ byɔ ɖɔ mǐ kún sɔ́ ɖó na nyí hagbɛ̌ Babilɔnu Ðaxó ɔ tɔn ɖé ó, mǐ kún ka ɖó na lɛ́ w’azɔ̌ e cá kan xá ɛ é ɖě ó.\n20 Ðò “azǎn gudogudo tɔn lɛ” ee ko vɔ bǐ é mɛ ɔ, nǔ ɖevo lɛ na lɛ́ jɛ bɔ dó nǔjlajla ɔ wu. É lɛ́ kpò nǔ ɖevo lɛ bɔ Jehovah jló ɖɔ mǐ ni wà. Nǔ tɛ lɛ ka wɛ? Nɛ̌ mǐ ka sixu sɔnǔ nú mǐɖée nú nǔ e na wá jɛ ɖò sɔgudo lɛ é bǐ gbɔn? Mǐ na mɔ ɖò xóta e bɔ d’ewu é mɛ.\nETƐ A KA KPLƆ́N DÓ . . .\n“fífá tíìn, bɔ ayi jɛ ayǐ” jijla ɔ wu?\nlee Axɔ́suɖuto jijlazɔ́ ɔ kpo nǔ kplɔnkplɔn mɛ lɛ bonu ye ni huzu ahwanvu sín azɔ̌ ɔ kpo mya nukún sɔ́ é wu?\nlee a na kúdeji ɖɔ a kún ɖ’alɔ ɖě ɖò sinsɛn nǔvú mɛ ó gbɔn é wu?\nHAN 71 Mǐ Nyí Ahwankpá Jehovah Tɔn!\n^ akpá. 5 Mǐ ɖò nukún ɖó wɛ bo na sè zaanɖé dìn bɔ akɔta lɛ na jla ɖɔ emi ko bló bɔ “fífá tíìn, bɔ ayi jɛ ayǐ.” Enɛ na nyí xlɛ̌ ɖé ɖɔ ya ɖaxó ɔ ɖò na bɛ́ wɛ. Etɛ Jehovah ka jló ɖɔ mǐ ni ɖò wiwa wɛ kaka jɛ hwenɛnu? Xóta elɔ na d’alɔ mǐ bɔ mǐ na mɔ xósin ɔ.\n^ akpá. 3 Ði kpɔ́ndéwú ɔ, Kplékplé Akɔta lɛ tɔn ɖɔ ɖò tɛn Ɛntɛnɛti tɔn tɔn jí ɖɔ emi “bló bɔ fífá kpo ayijayǐ kpo tíìn gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ.”\n^ akpá. 6 Kpɔ́n xóta “Hwɛɖónúmɛ Mawu Tɔn Lɛ: É ka Nɔ Gb’akpá nú Mɛ nú Hwenu E Kpé É Hwebǐnu À?” ɖò Atɔxwɛ elɔ mɛ.\n^ akpá. 10 Kpɔ́n tinmɛ ɖevo lɛ dó lee è sixu zán nǔ e ɖò Azɔ̌wanúgbá Mɛkplɔnkplɔn tɔn ɔ mɛ é gbɔn é wu, ɖò xóta “Nɔ Kplɔ́n Nǔgbo ɔ Mɛ” mɛ ɖò Atɔxwɛ octobre 2018 tɔn mɛ.\n^ akpá. 11 Tuto nǔkplɔnkplɔn tɔn enɛ ko ɖò Glɛnsigbe kpo Portugal-gbè kpo mɛ; bɔ gbè ɖevo lɛ na wá gɔ́ na.\n^ akpá. 16 Mǐ ɖó na lɛ́ nyi alɔ nú tutoblonunu ɖěɖee mɛ mɛ winnyawinnya lɛ nɔ kplé ɖè, alǒ ee mɛ è nɔ bló ayiɖeɖayǐ núwiwa lɛ ɖè bɔ é cá kan xá sinsɛn nǔvú é. Mɛ winnyawinnya lɛ sín tutoblonunu mɔhun gegě nɔ hwlá ɖɔ tutoblonunu enɛ lɛ kún nɔ ɖó nu ɖò sinsɛn sín nǔ lɛ mɛ ó, amɔ̌, nǔgbo ɔ wɛ nyí ɖɔ sinsɛn nǔvú mɛ wɛ ye jɔ sín, bo nɔ lɛ́ nya sinsɛn sín nǔ lɛ gbé.\n^ akpá. 17 Bo na dó mɔ tinmɛ ɖevo lɛ dó nǔ e Biblu ɖɔ dó agbazazɔ́ e cá kan xá tutoblonunu sinsɛn tɔn lɛ é wu é wu ɔ, kpɔ́n “Nǔ E Nǔxatɔ́ lɛ Kanbyɔ lɛ É” ɖò Atɔxwɛ (Gungbe) 15 avril 1999 tɔn mɛ.\n^ akpá. 83 ÐIÐE LƐ SÍN TINMƐ: Hwenu e nǔxɔtɔ́ kaféesatɛn ɖé tɔn lɛ mɔ bɔ è jla ɖò telée jí ɖɔ “fífá tíìn, bɔ ayi jɛ ayǐ” é ɔ, é kpaca ye. Amɔ̌, nǔjlajla enɛ flú asú kpo asì kpo Kúnnuɖetɔ́ e ɖò kúnnuɖegbé bo gbɔn finɛ bo ɖò nǔ klewun ɖé ɖu wɛ é ǎ.\n1919: Xwè Kanweko Ðíe\nHwɛɖónúmɛ Mawu Tɔn Lɛ: É ka Nɔ Gb’akpá nú Mɛ nú Hwenu E Kpé É Hwebǐnu À?\nNɔ Gbeji Ðò Ya Ðaxó ɔ Hwenu\nEtɛ Jehovah ka Na Sɔ́ We Dó Huzu?\nZě Hwiɖée Jó nú Jehovah Bǐ Mlɛ́mlɛ́\nText Alɔ e jí è sixu yí nǔ e ɖò wema jí lɛ é ɖó lɛ é ATƆXWƐ: NǓKPLƆNKPLƆN TƆN Octobre 2019\nNǔxixo Alɔ e jí è sixu yí xóyidókanji lɛ ɖó lɛ é ATƆXWƐ: NǓKPLƆNKPLƆN TƆN Octobre 2019\nATƆXWƐ: NǓKPLƆNKPLƆN TƆN Octobre 2019


Un Nylahun Tawun Ð’ayǐ: Dakaxixo Jí Ðuɖuɖe\nBiblu Nɔ Huzu Gbɛzán Mɛtɔn\nGBÈ E MƐ A SIXU XÀ DÓ É Abkhaze Abua Afrikaans Albanie-Gbè Amharique-Gbè Arabe-Gbè Arménie-Gbè Ayɔgbe Azerbaïjan-Gbè Baoulé Belize Kriol Bichlamar Bikol Boulou Bulgarie-Gbè Cap-Vert gbè Catalogne-Gbè Cebuano Chichewa Chine-Gbè (Cantonais) Chine-Gbè (Dòdó Ɔ) Chine-Gbè (Ee Bɔkun É) Chitonga Chitumbuka Chol Cibemba Corée-Gbè Créole Haïti Tɔn Créole Seychelles Tɔn Croatie-Gbè Danemark-Gbè Dangme Eblegbe Efik Espagne-Gbè Estonie-Gbè Fidji-Gbè Finlande-Gbè Flansegbe Fɔngbe Ga Galles-Gbè Géorgie-Gbè Glɛkigbe Glɛnsigbe Gungbe Haoussa Hiligaynon Hindi Hongrie-Gbè Iban Ibo Iloko Indonésie-Gbè Islande-Gbè Isoko Italie-Gbè Janmagbe Japon-Gbè Kannada Kazakh Kekchi Kikamba Kikaonde Kikuyu Kiluba Kinyarwanda Kirghistan-Gbè Kirundi Lettonie-Gbè Lingala Lituanie-Gbè Macédoine-Gbè Madagascar-Gbè Malay Malayalam Malte-Gbè Mambwé-Lungu Maya Mongolie-Gbè Mooré Myanmar-Gbè Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Totaligbé Puebla Tɔn) Népali Norvège-Gbè Nzema Okpe Oromo-Gbè Ossétie-Gbè Ourdou Ouzbékistan-Gbè Pangasinan Papiamento (Curaçao Tɔn) Pays-Bas-Gbè Persan Pologne-Gbè Portugal-Gbè Portugal-Gbè (Portugal) Quechua (Cuzco Tɔn) Rarotonga-Gbè Romani (Macédoine Tɔn) Romani Cyrillique (Macédoine Tɔn) Roumanie-Gbè Russie-Gbè Sango Sepedi Serbie-Gbè Serbie-Gbè (Romain) Shona Sidama Sinhala Slovaquie-Gbè Slovénie-Gbè Suède-Gbè Sunda Swahili-Gbè Tagalog Tamoul Tarascan Tatar Tchèque-Gbè Télougou Thaï Tigrinya Tiv Tojolabal Tsonga Tswana Turquie-Gbè Twi Tzotzil Ukraine-Gbè Urhobo Vegbe Vietnam-Gbè Xhosa Zoulou Île Salomon-Gbè Îles Féroé-Gbè\n“Un Nylahun Tawun Ð’ayǐ”\nMɛ e tɔn wɛ é: Cristóbal Díaz\nHwenu E È Jì Mì É: 1975\nTò Ce: Mexique\nTan Ce: Dakaxotɔ́; Gantɔ́\nNǓ E UN WÀ WÁ YÌ LƐ É\nÈ jì mì ɖò San Juan Chancalaito, toxo kpɛví ɖé wɛ, bo ɖò tokpɔn Chiapas tɔn mɛ ɖò Mexique. Chol lɛ mɛ wɛ xwédo ce ɖè, Maya lɛ sín akɔ ɖé wɛ. Vǐ 12 wɛ mɛjitɔ́ ce lɛ jì, bɔ nyɛ nyí atɔ́ɔ́ngɔ́ ɔ. Hwenu e un ɖò vǔ é ɔ, nyi kpo nɔví ce lɛ kpo nɔ kplɔ́n Biblu xá Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn lɛ. É blawǔ ɖɔ hwenu e un ɖò winnyawinnya mɛ é ɔ, un xwedó wěɖexámɛ Biblu tɔn ǎ.\nHwenu e un ɖó xwè 13 é ɔ, un jɛ azɔ nu jí, bo nɔ j’ajo dó mɛ lɛ. Xwè enɛ wɛ ɖò ta ce bɔ un gosin xwégbe, bo nɔ ɖò yiyi kpé wɛ. Ee un ɖó xwè 16 é ɔ, un jɛ azɔ̌ wà jí ɖò azɔ gblegblé e nɔ nyí marijuana é sín gle ɖé mɛ. Un nɔ finɛ nú xwè ɖokpo mɔ̌, bɔ zǎnmɛ gbè ɖokpo ɔ, mǐ bɛ́ marijuana gɔ́ batóo ɖé wá xweyigbe, bɔ gbɛ̌ta e nɔ wà gěezɔ́ é ɖevo hɛn ahwanlyannú ɖaxó ɖaxó lɛ bo tɔ́n ahwan mǐ. Un jɛ tɔ̀ ɔ mɛ, bo jɛ tɔ̀ lin jí kaka bo wá yí tɔ́n ɖò nukɔn aga, bo mɔ tɛn dó xógló túkpɛ́n lɛ. Enɛ gudo ɔ, un hɔn yì États-Unis.\nUn gbɛkan dó azɔ sisa nu ɖò dɔ̌n, b’ɛ lɛ́ dɔn tagba gegě wá nú mì. Hwenu e un ɖó xwè 19 é ɔ, è wlí mì dó gankpá mɛ ɖó ajo kpo mɛhuhu kpo xó wu. Ðò gankpá ɔ mɛ ɔ, un xò kpóɖó nú jaguda gbɛ́ta ɖé bo lɛ́ dó nǔ baɖabaɖa ɖevo lɛ sin. Wǎgbɔ tɔn ɔ, gǎn lɛ sɛ́ mì dó gankpá e mɛ è nɔ cɔ́ mɛ ɖè tawun hugǎn é ɖé mɛ ɖò Lewisburg ɖò Pennsylvanie.\nÐò gankpá Lewisburg tɔn mɛ ɔ, un lɛ́ wá gbɛ́gba bǐ d’eji. Ðó jaguda gbɛ́ta sín wuntun lɛ kpó ɖò wǔtu ce wutu ɔ, un yawǔ byɔ jaguda gbɛ́ta ɖokpo ɔ mɛ ɖò gankpá enɛ mɛ. Un lɛ́ syɛn ɖò adakaxixo mɛ bǐ, bo nɔ ɖò hun xò wɛ kpowun. Hweɖenu ɔ, mǐ mɛ jaguda lɛ jɛ hun xò jí ɖò mǐɖée tɛntin ɖò gblogbo jí gankpá ɔ mɛ tɔn. Mǐ xò hun b’ɛ vɛ́ jlɛ́, bɔ mǐ zán kpò e è nɔ dó xò baseball na lɛ é kpo gan mlimlí kpinkpɛn e è nɔ nyi dó ba lanmɛ kpɔ́n na lɛ é kpo. Bo na dó ɖó hunxixo ɔ te ɔ, gantɔ́cɔ́tɔ́ lɛ zán jɔglɔ̌ndógo lɛ dó gbà mǐ dó. Enɛ gudo ɔ, gǎn e ɖò nukún kpé dó gankpá ɔ wu wɛ lɛ é sɔ́ mì ɖó fí bǔnɔ e ɖò gankpá ɔ mɛ nú gantɔ́ nǔdósintɔ́ lɛ é. Un nylahun tawun, bo nɔ lɛ́ ɖɔ xó kpo mɛmasí kpo. Mɛxixo nɔ ɖɔ nǔɖe nú mì ǎ. É tlɛ nɔ víví nú mì wɛ lɔ. Un nɔ wà nǔɖe bonu é nɔ wá vɛ́ nú mì kpɔ́n ǎ.\nLEE BIBLU HUZU GBƐZÁN CE GBƆN É\nÐò fí bǔnɔ enɛ ɔ, è nɔ glɔ́n mì dó kpá e mɛ un ɖè é ɖibla nyí kéze ɔ bǐ, enɛ wu ɔ, un jɛ Biblu xà jí. Nukɔnmɛ ɔ, gantɔ́cɔ́tɔ́ ɖé na mì wema Hiẹ Sọgan Nọgbẹ̀ Kakadoi to Paladisi mẹ to Aigba Ji * ɖokpo. Ee un ɖò wema Biblu kplɔnkplɔn tɔn enɛ xà wɛ é ɔ, un flín nǔ e un ko kplɔ́n xá Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn lɛ dó Biblu jí hwenu e un kpò ɖò vǔ é gegě. Enɛ gudo ɔ, un lin tamɛ dó lee adakaxixo zɔ́n bɔ gbɛ̀ ce fun gbɔn é jí. Un lɛ́ lin tamɛ dó mɛ ce lɛ jí. Ðó nɔví ce nyɔnu we ko huzu Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn wutu ɔ, un lin ɖɔ, ‘Ye na nɔ gbɛ̀ kaka sɔyi.’ Un wá kanbyɔ nyiɖée ɖɔ, ‘Bɔ nyɛ ka lo?’ Enɛ gudo wɛ un kánɖeji syɛnsyɛn bo na huzu.\nÉ ɖò mɔ̌ có, un mɔ ɖɔ un ɖó hudo alɔdó tɔn, bo na mɔ tɛn dó huzu. Enɛ wu ɔ, ɖò bǐbɛ̌mɛ ɔ, un xoɖɛ sɛ́dó Jehovah Mawu bo savo n’i ɖɔ é ni d’alɔ mì. Enɛ gudo ɔ, un wlan wema sɛ́dó alaxɔ Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn lɛ tɔn e ɖò États-Unis é, bo byɔ ɖɔ è ni wá kplɔ́n Biblu xá mì. Alaxɔ ɔ bló tuto bɔ agun e ɖò xá ɔ mɛ é ɖé na wá ba mì kpɔ́n. Hwe ɔ nu ɔ, è na gbè mì nú mɛ e ma nyí hagbɛ̌ xwédo ce tɔn ǎ lɛ é ni wá ba mì kpɔ́n ǎ, enɛ wu ɔ, Kúnnuɖetɔ́ e ɖò agun ɔ mɛ é ɖé jɛ wema wlan sɛ́dó mì dó dó wusyɛn lanmɛ nú mì jí, bo nɔ lɛ́ sɛ́ wema jinjɔn Biblu jí lɛ dó mì, enɛ zɔ́n bɔ jlǒ e un ɖó bo na huzu é lɛ́ syɛn d’eji.\nHwenu e un wá gbeta ɔ kɔn bo na gosin jaguda gbɛ́ta e mɛ un ko nɔ nú xwè mɔkpan é mɛ é ɔ, un ɖè afɔ taji ɖé lɛ. Jaguda lɛ sín gǎn ɔ lɔ ɖò fí bǔnɔ e ɖò gankpá ɔ mɛ nú gantɔ́ nǔdósintɔ́ lɛ é, enɛ wu ɔ, un yì mɔ ɛ ɖò gbɔjɛhwenu ɖokpo, bo ɖɔ n’i ɖɔ un jló na huzu Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn. É kpaca mì bɔ é ɖɔ nú mì ɖɔ: “Enyi xó jɔ xó ɖɔ wɛ a ɖè hǔn, un yí gbè. Un sixu d’avaja hwi kpo Mawu kpo tɛntin ǎ. Amɔ̌, enyi a jló na gosin gbɛ̌ta ɔ mɛ kpowun wɛ hǔn, a tuùn nǔ ɖò te kpɔ́n we lɛ é.”\nXwè we e bɔ d’ewu lɛ é mɛ ɔ, gǎn e nɔ kpé nukún dó gankpá ɔ wu lɛ é ɖ’ayi lee un huzu gbɔn é wu. Wǎgbɔ tɔn ɔ, ye jɛ xomɛ nyɔ́ dó wǔtu ce jí. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, enyi gantɔ́cɔ́tɔ́ lɛ kplá mì sín kpá ce mɛ nú na yì lɛwǔ ɔ, ye sɔ́ nɔ dó kpɛ́wunkpɛ́ alɔ nú mì ɖě ǎ. Gantɔ́cɔ́tɔ́ lɛ ɖokpo tlɛ sɛkpɔ mì, bo dó wusyɛn lanmɛ nú mì ɖɔ nyi ni kpó ɖò huzuhuzu lɛ bló wɛ lee un ko ɖ’ewu gbɔn é. Nǔgbo ɔ, gǎn e nɔ kpé nukún dó gankpá ɔ wu lɛ é sɛ́ mì dó kpá e mɛ è ma nɔ cɔ́ mɛ ɖè sɔmɔ̌ ǎ, b’ɛ bɔ dó gankpá ɖaxó ɔ wu é ɖé mɛ, bonu má bló xwè ce gudogudo tɔn ɔ ɖò finɛ. Ðò 2004 ɔ, ee un nɔ gankpá mɛ nú wǒ gudo é ɔ, è ɖè mì sɔ́ nyite, bo sɔ́ mì dó ganjahún ɖé mɛ yì Mexique.\nEe un wá Mexique gudo tlolo é ɔ, un ba Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ tɔn Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn lɛ tɔn ɖé mɔ. Un dó gantɔ́ lɛ sín awu ce yì kplé azɔn nukɔntɔn ɔ; awu ɖokpo géé e kpɔ́n te bo ɖò así ce é nɛ. Nǔsisɔ ce mlɛ́ ǎ có, Kúnnuɖetɔ́ lɛ dó doo nú mì kpo akpakpa sɔ́ mɛ kpo. Lee ye nyɔ́ xomɛ dó wǔtu ce gbɔn é zɔ́n bɔ un mɔ ɖɔ Klisanwun nǔgbo lɛ tɛntin wɛ un ɖè. (Jaan 13:35) Ðò kplé enɛ jí ɔ, mɛxo agun tɔn lɛ bló tuto, nú è na nɔ kplɔ́n Biblu xá mì. Un bló baptɛm, bo nyí ɖokpo ɖò Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn lɛ mɛ ɖò xwè ɖokpo gudo, ɖò 3 septembre 2005.\nÐò janvier 2007 ɔ, un bɛ́ sinsɛnzɔ́ hwebǐnu tɔn, bo nɔ zán ganxixo 70 sunmɛ sunmɛ dó kplɔ́n Biblu mɛ ɖevo lɛ. Ðò 2011 ɔ, un yí Wemaxɔmɛ Biblu Kpinkplɔn Tɔn nú Nɔví Sunnu Tlɛnnɔ Lɛ sín kúnnuɖewema (égbé ɔ, è nɔ ylɔ́ ɖɔ Wemaxɔmɛ nú Wɛnɖagbejlatɔ́ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn Lɛ). Wemaxɔmɛ enɛ d’alɔ mì bɔ un nɔ kpéwú bo nɔ wà azɔ̌ e un nɔ ɖó ɖò agun ɔ mɛ lɛ é.\nUn nɔ kplɔ́n nǔ mɛ ɖevo lɛ dìn bonu ye na nyí mɛ fífá\nÐò 2013 ɔ, un wlí alɔ xá wanyinamɔ ce Pilar. É ɖɔ ɖɔ é vɛwǔ bɔ emi na ɖi nǔ nú nǔ e un ɖɔ n’i dó gbɛzán ce ɖ’ayǐ tɔn wu lɛ é, bɔ mǐ dó ko nǔ na. Un sɔ́ lɛkɔ yì jijɔ ce xóxó lɛ kɔn kpɔ́n ǎ. Nyi kpo asì ce kpo mɔ ɖɔ gbɛtɔ́ alɔkpa e un nyí dìn é dó zǒgbe jí ɖɔ Biblu ɖó hlɔnhlɔn bo nɔ huzu gbɛzán mɛtɔn.—Hlɔmanu lɛ 12:2.\nLÈ E UN MƆ LƐ É\nUn mɔ ɖɔ xó e Jezu ɖɔ ɖò Luki 19:10 mɛ é sɔgbe xá mì. É ɖɔ ɖò finɛ ɖɔ: “Mawu sɛ́ [mì] dó, bonu ma wá ba mɛ e bú lɛ, bo hwlɛn ye gán.” Un sɔ́ lin gbeɖé ɖɔ gbɛ̀ bú nu dó mì ǎ. Un ka sɔ́ nɔ lɛ́ xò daka mɛ lɛ wu ɖě ǎ. Kpo alɔdó Biblu tɔn kpo ɔ, un ɖò gbɛzán e ɖó nu hú bǐ é ɖé sín vivǐ ɖu wɛ, bo nɔ lɛ́ wà nǔ ɖò fífá mɛ xá mɛ ɖevo lɛ, bɔ taji bǐ ɔ wɛ nyí ɖɔ, un ɖó kancica ɖagbe ɖé xá Gbɛɖotɔ́ ce Jehovah.\n^ akpá. 13 Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn lɛ wɛ ɖè wema enɛ tɔ́n, amɔ̌, è sɔ́ nɔ zín ɖě ǎ. Dìn ɔ, wema Biblu kplɔnkplɔn tɔn taji e ye nɔ zán é wɛ nyí Etɛ Biblu ka Sixu Kplɔ́n Mǐ?\nXóta Ɖevo Lɛ\nBiblu Nɔ Huzu Gbɛzán Mɛtɔn Fífá & Awǎjijɛ\nUn Nylahun Tawun Ð’ayǐ\nXóta Ɖevo E Kúnkplá Ɛ lɛ É\nAkpɔ̀ Nɔ Ðó Mì Bɔ Un Nɔ Xò Daka


2 Axɔ́sú 9 - 2 Rois 9\nÉ wá su gbe ɖokpó, bɔ Elizée ylɔ́ gbeyíɖɔ Mawu tɔn lɛ́ɛ ɖokpó, bó ɖɔ n'i ɖɔ: “Sɔ́ nǔ, bó zé amigoví élɔ́, bó yá wǔ yi Hlamɔti toxo mɛ, ɖo Galadi yíkúngban jí.\nNú a jɛ dɔ̌n hǔn, yi mɔ Jehu Jozafáti ví, Nimuci vívú ɔ́. A nǎ kplá ɛ sín hǎgbɛ́ tɔn lɛ́ɛ tɛ́ntin, bɔ mi ná yi jɛ vo ɖo xɔ ɖokpó mɛ.\nA nǎ zé ami e ɖo goví ɔ́ mɛ ɔ́ kɔn dó ta n'i, bó ná ɖɔ: ‘Mawu Mavɔmavɔ ɖɔ: Un sɔ́ we Izlayɛ́li xɔ́sú.’ Énɛ́ ɔ́ gúdo ɔ́, ma nɔ te ó, yǎ wǔ hun hɔn bo hɔn tɔ́n.”\nÉe Elizée ɖɔ mɔ̌ ɔ́, gbeyíɖɔ Mawu tɔn ɔ́ ɖidó Hlamɔti.\nÉe é jɛ dɔ̌n ɔ́, ahwangán lɛ́ɛ ɖo kplé jí, bɔ é ɖɔ: “Gǎn, un jló ná ɖɔ xó ɖé nú we.” Bɔ Jehu kanbyɔ́ ɛ ɖɔ: “Mɛ̌ ba wɛ a ɖe ɖo mǐ mɛ?” Bɔ é yí gbe n'i ɖɔ: “Gǎn, hwi wɛ.”\nÉe é ɖɔ mɔ̌ ɔ́, Jehu sí te, bó kplá ɛ yi xwé gbe, bɔ gbeyíɖɔ Mawu tɔn ɔ́ kɔn ami dó ta n'i bó ɖɔ: “Mawu Mavɔmavɔ, Mawu Izlayɛ́li tɔn ɔ́ ɖɔ: ‘Un sɔ́ we Izlayɛ́li xɔ́sú ɖó togun ce nu.\nHwi wɛ ná hu gǎn towe Akábu sín hɛ̌nnumɔ lɛ́ɛ bǐ. Énɛ́ ɔ́, un ná ba hlɔn nú mɛsɛntɔ́ ce gbeyíɖɔ lɛ́ɛ kpódó mɛsɛntɔ́ ce ɖě lɛ́ɛ kpó e Jezabɛ́li hu lɛ́ɛ.\nAkábu sín hɛ̌nnumɔ lɛ́ɛ bǐ wɛ ná kú. Un ná hu mɛ tɔn lɛ́ɛ bǐ, un ná hu yɔkpɔ́vú kpó mɛxó kpó.\nNǔ e un ná wa xá Akábu sín hɛ̌nnumɔ lɛ́ɛ ɔ́ wɛ un ko wa xá Jelobowámu Nɛvati ví ɔ́ sín hɛ̌nnumɔ lɛ́ɛ kpó Baeca Axiya ví ɔ́ sín hɛ̌nnumɔ lɛ́ɛ kpó.\nJezabɛ́li ɔ́, mɛɖé ná mɔ cyɔ tɔn bó ɖi ǎ. Cukú lɛ́ɛ wɛ ná ɖu lan tɔn ɖo Izleyɛ́li sín gle mɛ.’ ” Ée gbeyíɖɔ ɔ́ ɖɔ xó énɛ́ lɛ́ɛ ɔ́, é hun hɔn bo hɔn yi.\nÉe Jehu lɛ́ kɔ yi ahwangán ɖě lɛ́ɛ gɔ́n ɔ́, yě kanbyɔ́ ɛ ɖɔ: “Nɛ̌ ká gbɔn? Étɛ́ ba wɛ nǔ taɖunɔ nɛ́ ɔ́ ká ɖe bó wá gɔ̌n towe?” Jehu yí gbe nú yě ɖɔ: “Éeǒ! Nǔɖé jɛ ǎ. Mi tunwun gbeyíɖɔ Mawu tɔn énɛ́ lɛ́ɛ, bó tunwun lě e yě nɔ́ ɖɔ xó gbɔn é.”\nLo ɔ́, yě lɛ́ ɖɔ: “Adingban wɛ! Đɔ xó e é ɖɔ ɔ́ nú mǐ.” Bɔ é ɖɔ: “Xó e é ɖɔ nú mì ɔ́ bǐ ɖíe: é ɖɔ nú mì ɖɔ Mawu Mavɔmavɔ kɔn ami dó ta nú mì bó sɔ́ mì Izlayɛ́li xɔ́sú.”\nÉe é ɖɔ mɔ̌ tlóló ɔ́, ahwangán ɖě lɛ́ɛ bǐ ɖe awu yětɔn lɛ́ɛ, bó tɛ́ dó kpekán jí aga, bo sɔ́ Jehu jínjɔ́n jí, bó jɛ lanzo kún jí, bó nɔ ɖɔ: “Susu nú axɔ́sú Jehu!” Jehu blá axɔ́sú Yolámu gbé\nÉe Jehu Jozafáti ví Nimuci vívú ɔ́ húzú axɔ́sú ɔ́, é blá Yolámu gbé. Hwenɛ́nu ɔ́, Yolámu kpó Izlayɛ́li togun ɔ́ bǐ kpó ka ɖo xɛ nya ɖo Hlamɔti toxo ɔ́ jí wɛ ɖo Galadi, bónú Hazayɛ́li Silíi xɔ́sú ɔ́ ma yí ó.\nLo ɔ́, axɔ́sú Yolámu ko lɛ́ kɔ yi Izleyɛ́li, bónú è nǎ kpé nukún dó wǔ e Silíinu lɛ́ɛ gblé e, hwenu e é ɖo ahwan fun xá Hazayɛ́li Silíi xɔ́sú ɔ́ wɛ ɔ́ wú. Énɛ́ ɔ́, Jehu ɖɔ nú ahwangán ɖě lɛ́ɛ ɖɔ: “Nú mi ɖo jǐ ce nǔgbó hǔn, mɛ ɖokpó ní tɔ́n sín toxo ɔ́ mɛ, bó yi Izleyɛ́li, bó yi ɖɔ nǔ e jɛ ɖo Hlamɔti fí é.”\nÉe Jehu ɖɔ mɔ̌ ɔ́, é byɔ́ kɛkɛ́ví tɔn mɛ, bó ɖidó Izleyɛ́li, ɖó Yolámu ɖo azɔnxɔmɛ ɖo dɔ̌n. Hwenɛ́nu ɔ́, Akaziasi Judáa xɔ́sú ɔ́ lɔ wá kpínkpɔ́n ɛ gbé.\nSɔ́ja alicɔ́tɔ́ e è sɔ́ ɖó Izleyɛ́li sín ahohó ɔ́ jí ɔ́ mɔ Jehu sín ahwangɔnu ɔ́ jǎwe, bó ɖɔ sɛ́ dó axɔ́sú ɔ́ ɖɔ: “Un mɔ mɛɖé lɛ́ɛ dó ahwan gbě ja.” Bɔ Yolámu ɖɔ sɛ́ dó e ɖɔ: “Sɛ́ sɔ́xátɔ́ ɖokpó dó, ní kanbyɔ́ yě ɖɔ ɖagbe jɛ́n wɛ a jí.”\nSɔ́xátɔ́ ɔ́ yi Jehu gɔ́n, bó ɖɔ: “Axɔ́sú ɔ́ kanbyɔ́ ɖɔ ɖagbe jɛ́n wɛ a jí.” Bɔ Jehu yí gbe n'i ɖɔ: “Étɛ́ ka kan we ɖ'é mɛ? Jɛ gǔdo ce.” Énɛ́ ɔ́, sɔ́ja alicɔ́tɔ́ ɔ́ ɖɔ nú axɔ́sú ɔ́ ɖɔ: “Mɛ e a sɛ́ dó ɔ́ yi káká gɔ̌n yětɔn, é ká sɔ́ lɛ́ kɔ wá ǎ.”\nAxɔ́sú Yolámu sɛ́ sɔ́xátɔ́ ɖěvo dó, bɔ é yi yě gɔ́n bó ɖɔ: “Axɔ́sú ɔ́ ɖɔ má kanbyɔ́ ɖɔ ɖagbe jɛ́n wɛ a jí.” Bɔ Jehu yí gbe n'i ɖɔ: “Étɛ́ ká kan we ɖ'é mɛ? Jɛ gǔdo ce.”\nSɔ́ja alicɔ́tɔ́ ɔ́ lɛ́ ɖɔ nú axɔ́sú ɔ́ ɖɔ: “Mɛ wegɔ́ e a sɛ́ dó ɔ́ yi káká gɔ̌n yětɔn, élɔ́ ka sɔ́ lɛ́ kɔ wá ǎ. Amɔ̌, lě e mɔ gbɔn wɛ un ɖe ɔ́, é cí ɖɔ Jehu Nimuci vívú ɔ́ wɛ ɖɔhun. Đó un tunwun lě e é nɔ kun kɛkɛ́ví gbɔn ɔ́, taɖunɔ ɖɔhun wɛ é nɔ kun.”\nÉnɛ́ ɔ́, axɔ́sú Yolámu ná gbe bɔ è sɔ́ kɛkɛ́ví tɔn sin dó sɔ́ wú, bɔ é byɔ́ mɛ; Akaziasi Judáa xɔ́sú ɔ́ lɔ byɔ́ kɛkɛ́ví élɔ́ tɔn mɛ, bɔ yě ɖidó, bó yi kpé Jehu, ɖo Nabɔti e ɖo Izleyɛ́li ɔ́ sín gle kpá. Yolámu Izlayɛ́li xɔ́sú ɔ́ sín zán kú\nÉe Yolámu mɔ Jehu lě ɔ́, é kanbyɔ́ ɛ ɖɔ: “Jehu, ɖagbe jɛ́n wɛ a?” Bɔ Jehu yí gbe n'i ɖɔ: “Nɔ towe Jezabɛ́li ɔ́ kpo ɖo vodún sɛn wɛ, bó kpo ɖo azě gbo mɛ wɛ bɔ a nɔ kanbyɔ́ ɖɔ ɖagbe jɛ́n wɛ a jí a?”\nYolámu lɛ́ kɔ ɖo tɛndo tɔn mɛ bó hɔn, bó ɖɔ nú Akaziasi ɖɔ: “Akaziasi, adingban wɛ mɛ!”\nÉe Yolámu hɔn bo ɖo yiyi wɛ ɔ́, Jehu sɔ́ gǎ tɔn, bó da ɛ dó abɔ̌ mɛ, bɔ é xo hǔn tɔn zlɛ́, bɔ é yɔ́ cí kɛkɛ́ví tɔn mɛ.\nJehu ɖɔ nú ahwangán tɔn Bidikáa ɖɔ: “Sɔ́ cyɔ tɔn nyi dó Nabɔti gle mɛ. Đó, nú a flín ɔ́, hwenu e nyɛ kpó hwi kpó ɖo sɔ́ jí ɖo tɔ́ tɔn Akábu gúdo ɔ́, Mawu Mavɔmavɔ ɖó hwɛ n'i ɖɔ:\n‘A hu Nabɔti kpódó vǐ tɔn lɛ́ɛ kpó sɔ, un mɔ bǐ. Nyɛ Mawu Mavɔmavɔ ɔ́, un mɔ bǐ, un ná sú hun yětɔn sín axɔ́ we ɖo gle ɖokpó élɔ́ ɔ́ mɛ.’ Jehu lɛ́ ɖɔ: énɛ́ wú ɔ́, sɔ́ cyɔ tɔn nyi dó gle ɔ́ mɛ lě e Mawu Mavɔmavɔ kó ɖɔ gbɔn é.” Akaziasi Judáa xɔ́sú ɔ́ zán kú\nÉe Akaziasi Judáa xɔ́sú ɔ́ mɔ nǔ e jɛ nɛ́ ɔ́, é hɔn bó tunta Bɛti-Gani. Jehu ka jɛ gǔdo tɔn, bó ɖɔ: “Mi hu é lɔmɔ̌ dó kɛkɛ́ví tɔn mɛ.” Bɔ hwenu e é ɖo ali jí bó xwe Gǔu ɖo malín málín mɛ dó Yivleámu ɔ́, yě da gǎ dó e, bɔ é hɔn yi Mɛgido bó kú.\nMɛsɛntɔ́ tɔn lɛ́ɛ ɖíɖá cyɔ tɔn dó kɛkɛ́ví tɔn mɛ yi Jeluzalɛ́mu, bó yi ɖi i dó yɔdo e mɛ è ɖi tɔ́gbó tɔn lɛ́ɛ dó é mɛ, ɖo Davídi Toxo mɛ.\nYolámu Akábu ví ɔ́ ɖu axɔ́sú ɔ́, xwe tɔn wǒ-ɖokpógɔ́ ɔ́ mɛ wɛ Akaziasi ɖu axɔ́sú ɖo Judáa. Jezabɛ́li kú\nJehu xwe Izleyɛ́li toxo ɔ́ mɛ. Ée Jezabɛ́li se mɔ̌ ɔ́, é sá nǔ dó wundama, bó bló ɖa tɔn ɖó, bó yi cí flɛtɛ́li nu ɖo síngbó jí, bó ɖo do kpɔ́n sɛ́ dó wɛ.\nÉe Jehu ɖo toxo ɔ́ mɛ byɔ́ wɛ ɔ́, é ɖɔ n'i ɖɔ: “Zimuli jɔmɔ, nɛ̌ a ɖe gbɔn, axɔ́súhutɔ́?”\nJehu kpɔ́n flɛtɛ́li ɔ́ nu sɛ́ dó, bó ɖɔ: “Mɛ̌ wɛ ɖo jǐ ce? Mɛ̌ wɛ?” Ée é ɖɔ mɔ̌ ɔ́, azaglɔ́gán nǎ yi we kpó atɔn kpó mɔ̌ sɛkpɔ́ flɛtɛ́li ɔ́, bó kpɔ́n ɛ sɛ́ dó ɖo do.\nJehu ɖɔ nú yě ɖɔ: “Mi sɔ́ ɛ nyi gbɔn flɛtɛ́li ɔ́ nu sɛ́ dó mì ɖo do dě.” Ée é ɖɔ mɔ̌ ɔ́, yě sɔ́ ɛ nyi gbɔn flɛtɛ́li ɔ́ nu, bɔ é wá jɛ ayǐ, bɔ hun tɔn zlɔ́n kɔn nyi dǒ ɔ́ kpó sɔ́ lɛ́ɛ kpó wú, bɔ Jehu kun kɛkɛ́ví tɔn gbɔn jǐ tɔn dín.\nÉnɛ́ ɔ́ gúdo ɔ́, Jehu byɔ́ hɔn ɔ́ mɛ, bó ɖu nǔ, bó nu ahan bo ɖɔ: “Mi yi sɔ́ nyɔ̌nu énɛ́ e Mawu ko dó nu é, bó yi ɖi, ɖó axɔ́sú ví wɛ.”\nYě tɔ́n, bó ná yi sɔ́ cyɔ ɔ́ yi, lo ɔ́, yě sɔ́ mɔ nǔɖé zɛ takágo tɔn kpó afɔ tɔn lɛ́ɛ kpó, kpódó alɔ tɔn lɛ́ɛ kpó wú ǎ.\nYě lɛ́ kɔ bo ɖɔ nǔ e jɛ ɔ́ nú Jehu, bɔ é ɖɔ: “Éénɛ́! Xó e Mawu Mavɔmavɔ ɖɔ gbɔn gbeyíɖɔ tɔn Elíi Ticibéenu ɔ́ jí ɔ́ nɛ́. É ɖɔ: ‘Cukú lɛ́ɛ wɛ ná ɖu Jezabɛ́li sín lan ɖo gle mɛ ɖo Izleyɛ́li,\nbɔ nǔ e ná kpo ɖo wǔ tɔn lɛ́ɛ ná nyí zunkɔ́ ɖo gle mɛ, ɖo Izleyɛ́li, bɔ énɛ́ ɔ́, mɛɖé sɔ́ ná sixú ɖɔ Jezabɛ́li ɖíe ǎ.’


Bǐbɛ́mɛ 44 - Genèse 44\nNǔjíkpɔ́ntɔ́ ɔ́ ká jɛ gǔdo yětɔn nǔgbó, bó yi sun yě dó, lobo ɖɔ xó e gǎn tɔn ɖɔ ní ɖɔ lɛ́ɛ nú yě.\nJakɔ́bu ví lɛ́ɛ ká yí gbe n'i ɖɔ: “Nɛ̌ wɛ gbɔn bɔ gǎn mǐtɔn ká ɖo xó ɖɔ gbɔn mɔ̌ wɛ? Mǐ mɛsɛntɔ́ towe lɛ́ɛ ná wa mɔ̌ gbeɖé ǎ.\nAkwɛ́ e mǐ mɔ ɖo ati mǐtɔn lɛ́ɛ mɛ ɖo Kanáa ɔ́, mǐ lɛ́ kɔ ná wá nú we. Aniwú mǐ ká ná fin kpatágan abǐ siká ɖo gǎn towe xwé?\nMɛ e sí a nǎ mɔ kɔ́fu ɔ́ ɖe ɖo mǐ mɛsɛntɔ́ towe lɛ́ɛ mɛ ɔ́, mɛ ɔ́ ní kú, bónú mǐ lɔmɔ̌ ní húzú kannumɔ towe.”\nNǔjíkpɔ́ntɔ́ ɔ́ ɖɔ nú yě ɖɔ: “É nyɔ́! Lě e mi ɖɔ gbɔn ɔ́ wɛ un ná xwedó. Mɛ e sí un ná mɔ kɔ́fu ɔ́ ɖe ɔ́ ná nyí kannumɔ ce. Un ka ná jó mɛ e kpo lɛ́ɛ dó.”\nÉe é ɖɔ mɔ̌ tlóló ɔ́, mɛ ɖokpó ɖokpó ɖe agban tɔn sín tócí tɔn jí, bó hun ɖó nuvo.\nNǔjíkpɔ́ntɔ́ ɔ́ ká kíjé ati lɛ́ɛ. É bɛ́ sín mɛ e nyí mɛxó nú yě ɔ́ jí, bó wá fó dó mɛ e nyí yɔkpɔ́vú bǐ ɔ́ jí, bó wá mɔ kɔ́fu ɔ́ ɖo Bɛnjamɛ́ɛ yɔkpɔ́vú bǐ ɔ́ sín ati mɛ.\nÉe nǔ cí mɔ̌ ɔ́, ahwi xo yě, bɔ yě vún awu yětɔn lɛ́ɛ dó kɔ nú yěɖée, bɔ mɛ ɖokpó ɖokpó lɛ́ dó agban nú tócí tɔn, bó lɛ́ kɔ yi toxo ɔ́ mɛ.\nJudáa kpó nɔví tɔn lɛ́ɛ kpó wá Jozɛ́fu xwé. Jozɛ́fu ka kpo ɖo xwé gbe, bɔ yě jɛ kpo bó ɖe kɔ́.\nJozɛ́fu ka kanbyɔ́ yě ɖɔ: “Nɛ̌ gbɔn bɔ mi wa nǔ gbɔn mɔ̌? Mi tunwun ɖɔ gbɛtɔ́ nyɛ ɖɔhun ɔ́, ɖó acɛ bó nɔ tunwun nǔ e ɖo jijɛ wɛ ɔ́ bǐ ǎ cé?”\nJudáa ka yí gbe ɖɔ: “Xó tɛ́ mǐ nǎ ɖɔ? Nɛ̌ mǐ nǎ wa gbɔn bó mɛ́ ɖ'é mɛ? Mawu mɔ hwɛ e mǐ mɛsɛntɔ́ towe lɛ́ɛ hu é. Hǔn mǐ kpó mɛ e sí è mɔ kɔ́fu ɔ́ ɖe ɔ́ kpó húzú hwi gǎn ce ɔ́ sín kannumɔ.”\nBɔ Jozɛ́fu ɖɔ: “Un sixú bló mɔ̌ gbeɖé ǎ. Mɛ e sí è mɔ kɔ́fu ɔ́ ɖe ɔ́ wɛ ná nyí kannumɔ ce. Midɛɛ lɛ́ɛ mi lɛ́ kɔ yi tɔ́ mitɔn gɔ́n dó fífá mɛ.”\nÉe Jozɛ́fu ɖɔ mɔ̌ ɔ́, Judáa sɛkpɔ́ ɛ bó ɖɔ: “Kɛnklɛ́n gǎn ce, nú nyɛ mɛsɛntɔ́ towe ná ɖɔ xó ɖokpó nú we. Un tunwun ɖɔ acɛ ɖokpó ɔ́ wɛ hwi kpó axɔ́sú ɔ́ kpó ɖó; nǔ ɖo mɔ̌ có, ma sin xomɛ dó nyɛ mɛsɛntɔ́ towe ɔ́ ó.\nAzɔn nukɔn nukɔntɔn ɔ́, a kanbyɔ́ mǐ ɖɔ tɔ́ mǐtɔn kpo ɖo gbɛ a jí, abǐ mǐ lɛ́ ɖó nɔví ɖěvo a jí.\nMǐ ká yí gbe ɖɔ tɔ́ mǐtɔn kpo ɖo gbɛ, bó ká kó kpo. Mǐ ká ɖó nɔví súnnu kpɛví ɖokpó, bɔ tɔ́ mǐtɔn ji ɖo kpikpoxɔmɛ. Nɔví mǐtɔn énɛ́ ɔ́ ɖó fofó ɖokpó bɔ é nyí nɔ tɔn sín vǐ; é ká kó kú. É wá kpo é ɖokpónɔ bɔ tɔ́ mǐtɔn yí wǎn n'i.\nÉe mǐ ɖɔ mɔ̌ ɔ́, a ɖɔ nú mǐ mɛsɛntɔ́ towe lɛ́ɛ ɖɔ mǐ ní yi kplá nɔví mǐtɔn énɛ́ ɔ́ wá bónú émí ná mɔ ɛ ɖó nukún wú.\nBɔ mǐ ká yí gbe nú we ɖɔ nyaví ɔ́ kún sixú jó tɔ́ tɔn dó ó, ɖó nú é jó e dó ɔ́, tɔ́ ɔ́ ná kú.\nBɔ a ɖɔ nú mǐ mɛsɛntɔ́ towe lɛ́ɛ ɖɔ nú mǐ má kplá nɔví mǐtɔn kpɛví ɔ́ wá ǎ ɔ́, émí kún ná yí mǐ gbeɖé ó.\nÉnɛ́ ɔ́, ée mǐ lɛ́ kɔ yi mɛsɛntɔ́ towe, tɔ́ mǐtɔn ɔ́ gɔ́n ɔ́, mǐ ɖɔ xó e a ɖɔ lɛ́ɛ n'i.\nÉnɛ́ ɔ́ wú wɛ hwenu e tɔ́ mǐtɔn ɖɔ nú mǐ ɖɔ mǐ ní lɛ́ kɔ wá xɔ nǔɖuɖu kpɛɖé wá nú émí ɔ́,\nmǐ ɖɔ n'i ɖɔ nú mǐ má kplá nɔví mǐtɔn kpɛví ɔ́ ǎ ɔ́, mǐ kún ná yi ó, ɖó nú mǐ má kplá ɛ hɛn yi ǎ ɔ́, nya e nyí gǎn ɖo dɔ̌n ɔ́ kún ná yí mǐ gbeɖé ó; nɔví mǐtɔn kpɛví ɔ́ jɛ́n mǐ ná kplá.\nBɔ mɛsɛntɔ́ towe tɔ́ mǐtɔn ɖɔ nú mǐ ɖɔ: ‘Mi tunwun ganjí ɖɔ asi ce ɔ́, vǐ súnnu we wɛ é ji nú mì.\nMɛ ɖokpó tíin bó bú. Un ɖi ɖɔ adǎnkanlin ɖé wɛ ná kó wlí i ɖu, ɖó un sɔ́ mɔ ɛ gbeɖé káká wá jɛ din ǎ.\nÉnyí mi lɛ́ kplá mɛ élɔ́ sín así ce din bónú nǔɖé wa ɛ hǔn, mi tunwun ɖɔ lě e un ko kpo sɔ élɔ́ ɔ́, un ná nɔ aluwɛ mɛ káká bó ná kú. Mi wɛ ka ná zɔ́n.’\nÉnɛ́ ɔ́ wú ɔ́, ényí un lɛ́ kɔ yi gɔ̌n tɔn, bó má kplá vǐ ɔ́ yi ǎ ɔ́, éyɛ́ mɛ e vǐ tɔn vɛ́ n'i sɔ mɔ̌ ɔ́,\nényí é mɔ ɖɔ vǐ ɔ́ kún wá ó ɔ́, é ná kú. É ká kú mɔ̌ ɔ́, é ná nyí ɖɔ mǐ mɛsɛntɔ́ towe lɛ́ɛ wɛ zɔ́n bɔ é ná nɔ aluwɛ mɛ ɖo kpikpoxɔmɛ káká bó kú.\nNyɛ mɛsɛntɔ́ towe ɔ́ wɛ ká lɛ zin alɔ dó akɔ́n bó ɖɔ nú tɔ́ ce ɖɔ: ‘Ényí un ma kplá vǐ towe wá nú we ǎ hǔn, hwɛ tɔn ní nɔ kɔ ce káká sɔ́yi.’\nHǔn bo kɛnklɛ́n bó yí gbe, bónú nyɛ mɛsɛntɔ́ towe ɔ́ ná nyí kannumɔ towe ɖó vǐ ɔ́ tɛnmɛ; énɛ́ ɔ́, é ná lɛ́ kɔ xwedó fofó tɔn lɛ́ɛ yi xwé.\nÉnyí nyɛ kpó vǐ ɔ́ kpó má zɔn yi ǎ ɔ́, nɛ̌ un ná sixú yi tɔ́ ce gɔ́n gbɔn? Étɛ́! Tɔ́ ce jɛ aluwɛ mɛ ɔ́, é ná nyɔ́ mɔ nú mì ǎ.”


Ðyɔvivu Jayilɔsi Tɔn Fɔ́n Sín Kú | Gbɛzán Jezu Tɔn\nGBÈ E MƐ A SIXU XÀ DÓ É Afrikaans Albanie-Gbè Alur Amharique-Gbè Arabe-Gbè Arménie-Gbè Aymara Ayɔgbe Azerbaïjan-Gbè Azerbaïjan-Gbè (Cyrillique) Baoulé Bassa (Cameroun) Batak (Karo) Batak (Toba) Bikol Boulou Bulgarie-Gbè Cambodge-Gbè Catalogne-Gbè Cebuano Chichewa Chine-Gbè (Cantonais) Chine-Gbè (Dòdó Ɔ) Chine-Gbè (Ee Bɔkun É) Chinese Cantonese (Simplified) Chitonga Chitonga (Malawi Tɔn) Chitumbuka Cibemba Corée-Gbè Créole Haïti Tɔn Créole Maurice Tɔn Créole Seychelles Tɔn Croatie-Gbè Danemark-Gbè Dangme Eblegbe Efik Espagne-Gbè Estonie-Gbè Fidji-Gbè Finlande-Gbè Flansegbe Fɔngbe Ga Géorgie-Gbè Glɛkigbe Glɛnsigbe Guarani Gujarati Gungbe Hiligaynon Hongrie-Gbè Ibo Iloko Indonésie-Gbè Isoko Italie-Gbè Janmagbe Japon-Gbè Javan-Gbè Jula Kabiye Kazakh Kazakh (Arabe) Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kinyarwanda Kipende Kirghistan-Gbè Kiribati-Gbè Kirundi Kisonge Kongo Kwanyama Lifu Lingala Lituanie-Gbè Lomwe Luganda Luo Luvale Macédoine-Gbè Madagascar-Gbè Makua Malay Malayalam Malte-Gbè Maya Mooré Myanmar-Gbè Ndau Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Népali Nigerian Pidgin Norvège-Gbè Nyaneka Nyungwe Oromo-Gbè Ossétie-Gbè Otètèla Ourdou Ouzbékistan-Gbè Ouzbékistan-Gbè (Romain) Pangasinan Papiamento (Curaçao Tɔn) Pays-Bas-Gbè Persan Pologne-Gbè Portugal-Gbè Quechua (Ancash Tɔn) Quechua (Ayacucho Tɔn) Quechua (Bolivie Tɔn) Quechua (Cuzco Tɔn) Roumanie-Gbè Russie-Gbè Samoa-Gbè Sango Sena Sepedi Serbie-Gbè Serbie-Gbè (Romain) Sesotho (Lesotho) Shona Silozi Sinhala Slovaquie-Gbè Slovénie-Gbè Sranan tongo Suède-Gbè Swahili-Gbè Swahili-Gbè (Rép. dém. du Congo) Tagalog Tahiti-Gbè Tajikistan-Gbè Tamoul Tatar Tchèque-Gbè Tchouvachie-Gbè Télougou Thaï Tigrinya Tok Pisin Totonaque Tshiluba Tshwa Turkménistan-Gbè Turquie-Gbè Tuvalu-Gbè Twi Tzotzil Ukraine-Gbè Umbundu Uruund Vegbe Vietnam-Gbè Wallis-Gbè Waray-Waray Zapotec-Gbè (Isthme Tɔn) Zoulou Île Salomon-Gbè\nMATIE 9:18, 23-26 MAKI 5:22-24, 35-43 LUKI 8:40-42, 49-56\nJEZU FƆ́N ÐYƆVIVU JAYILƆSI TƆN SÍN KÚ\nJayilɔsi mɔ bɔ Jezu gbɔ azɔn nú nawe e ɖò hun ɖi wɛ é. É mɔ ɖɔ ‘ɖyɔvivu emitɔn ko ɖò kúdónú’ có, é ɖò wɛn ɖɔ Jezu hɛn ɔ é na d’alɔ ɛ. (Maki 5:23) Ðyɔvivu ɔ ka na sixu mɔ alɔdo ɔ dóó à?\nHwenu e Jezu kpó ɖò xó ɖɔ xá nawe e é gbɔ azɔn na é wɛ é ɔ, sunnu ɖé lɛ gosin Jayilɔsi xwé bo ɖɔ nú Jayilɔsi ɖɔ: “Vǐ towe ko kú”! Ye ɖɔ gɔ́ na ɖɔ: “Etɛ sín tagba wɛ a na lɛ́ dó nú mɛ̌si ɔ?”—Maki 5:35.\nWɛn enɛ gbà hǔn dó nú mɛ à cé? Dawe enɛ e mɛ bǐ nɔ ɖó sísí ɖaxó na é sɔ́ ɖó alɔdo ɖebǔ dìn ǎ. Ðyɔvivu tɔn ɖokpo géé ɔ kú. É ɖò mɔ̌ có, Jezu wlí tó xó e ɖɔ wɛ ye ɖè nɛ lɛ ɖebǔ wu ǎ, lobo lilɛ kpannukɔn Jayilɔsi bo na akɔnkpinkpan ɛ ɖɔ: “Ma ɖi xɛsi ó, vɛ̌ ko ɖi nǔ kpowun.”—Maki 5:36.\nEnɛ gudo ɔ, Jezu xwedó Jayilɔsi yì xwé tɔn gbè. Ye jɛ finɛ é ɔ, ye sè zingidi ɖaxó ɖé. Mɛ e kplé ɖò finɛ lɛ é ɖò avǐ ya wɛ, ɖò xó sú wɛ, bo ɖò alě na wɛ. Jezu byɔ xwé ɔ gbè bo ɖɔ xó elɔ e kpaca mɛ é: “Vǐ ɔ ma ka kú nɛ! Amlɔ dɔ́ wɛ é ɖè.” (Maki 5:39) Mɛ lɛ sè mɔ̌ é ɔ, ye ko Jezu. Ye tuùn ɖɔ vǐ ɔ kú nugbǒ nugbǒ. Amɔ̌, Jezu na zán hlɔnhlɔn e Mawu na ɛ lɛ é bo dó xlɛ́ ɖɔ è hɛn ɔ è na fɔ́n mɛ e kú lɛ é, lee è sixu fɔ́n ye sín sɛnmlɔ mɛ gbɔn é ɖɔhun.\nJezu nya mɛ lɛ bǐ tɔ́n bo jó Piyɛ́ɛ, Jaki, Jaan kpo mɛjitɔ́ ɖyɔvivu e kú é tɔn lɛ kpo dó. Jezu kplá mɛ atɔ́ɔ́n enɛ lɛ dó éɖée jí bɔ ye byɔ xɔ e mɛ è sɔ́ vǐ ɔ mlɔ́ é. É hɛn alɔ tɔn bo ɖɔ: “‘Talita, kúmi.’ (Tinmɛ tɔn wɛ nyí ɖɔ: ‘Ðyɔvǐ un ɖegbe nú we; site.’)” (Maki 5:41) Azɔn ɖokpo ɔ, é site bo jɛ zɔnlin ɖi jí. Hwenu e Jayilɔsi kpo asì tɔn kpo mɔ mɔ̌ é ɔ, kpɔ́n lee xomɛ na ko hun ye sɔ́ é! Bo na dó na kúnnuɖenú gɔ́ na ɖɔ ɖyɔvivu ɔ ɖò gbɛ̀ nugbǒ ɔ, Jezu ɖɔ ye ni na nùɖuɖu i.\nÐò ninɔmɛ ɖevo lɛ mɛ wá yì ɔ, Jezu gbɛ́ nú mɛ e é gbɔ azɔn na lɛ é ɖɔ ye ni ma jla nǔ e emi bló nú ye é ó; mɔ̌ wɛ é lɛ́ ɖɔ nú mɛjitɔ́ elɔ lɛ dìn. Amɔ̌, mɛjitɔ́ enɛ lɛ kpo mɛ ɖevo lɛ kpo e ɖò awǎjijɛ mɛ é jla xó ɔ gbɔn “gbě nɛ ɔ bǐ jí.” (Matie 9:26) Enyi towe wɛ bonu a mɔ mɛvívɛ́ towe ɖé nú é fɔ́n sín kú ɔ, a na jla kpodo akpàkpà sɔ́ mɛ kpo à cé? Azɔn wegɔ e Jezu fɔ́n mɛ sín kú é nɛ.\nWɛn tɛ è ka dó Jayilɔsi? Nɛ̌ Jezu ka dǒ wusyɛn lanmɛ n’i gbɔn?\nJezu kpo Jayilɔsi kpo wá xwé ɔ gbè é ɔ, etɛ ka ɖò jijɛ wɛ?\nAniwu Jezu ka ɖɔ ɖɔ amlɔ kpowun dɔ́ wɛ ɖyɔvivu kúkú ɔ ɖè?\nMɛkúkú lɛ ka Na Fɔ́n Dóo À?\nMɛvívɛ́ towe ɖé ko kú kpɔ́n à? Akpá gbɔdónúmɛ tɔn Biblu tɔn sixu d’alɔ we.\nSɛ́dó Mɛɖé Sɛ́dó Mɛɖé Ðyɔvivu ɖé Fɔ́n Sín Kú!\nSɛ́dó Mɛɖé Sɛ́dó Mɛɖé Jezu: Ali ɔ, Nugbǒ ɔ, Gbɛ̀ Ɔ


Awa Jiwǔ E Pieuvre Ðó É | Dǎ Wɛ È Dá À?\nDǎ Wɛ È Dá À?\nGBÈ E MƐ A SIXU XÀ DÓ É Afrikaans Albanie-Gbè Amharique-Gbè Arabe-Gbè Arménie-Gbè Ayɔgbe Azerbaïjan-Gbè Belize Kriol Bichlamar Bikol Bulgarie-Gbè Cap-Vert gbè Catalogne-Gbè Cebuano Chichewa Chine-Gbè (Cantonais) Chine-Gbè (Dòdó Ɔ) Chine-Gbè (Ee Bɔkun É) Chinese Cantonese (Simplified) Chitonga Corée-Gbè Créole Haïti Tɔn Croatie-Gbè Danemark-Gbè Eblegbe Efik Espagne-Gbè Estonie-Gbè Fidji-Gbè Finlande-Gbè Flansegbe Fɔngbe Galles-Gbè Géorgie-Gbè Glɛkigbe Glɛnsigbe Haoussa Hiligaynon Hindi Hongrie-Gbè Ibo Iloko Indonésie-Gbè Islande-Gbè Isoko Italie-Gbè Janmagbe Japon-Gbè Kannada Kazakh Kikamba Kiluba Kinyarwanda Kirghistan-Gbè Kirundi Kwanyama Lingala Lituanie-Gbè Macédoine-Gbè Madagascar-Gbè Malay Malayalam Malte-Gbè Mambwé-Lungu Maya Mongolie-Gbè Myanmar-Gbè Ndébélé (Zimbabwe) Népali Norvège-Gbè Nzema Okpe Oromo-Gbè Ourdou Ouzbékistan-Gbè Pangasinan Papiamento (Curaçao Tɔn) Pays-Bas-Gbè Penjabi Persan Pologne-Gbè Portugal-Gbè Portugal-Gbè (Portugal) Rarotonga-Gbè Roumanie-Gbè Russie-Gbè Samoa-Gbè Sepedi Serbie-Gbè Serbie-Gbè (Romain) Sesotho (South Africa) Shona Sinhala Slovaquie-Gbè Slovénie-Gbè Suède-Gbè Sunda Swahili-Gbè Tagalog Tamoul Tarascan Tatar Tchèque-Gbè Tetun Dili Télougou Thaï Tigrinya Tiv Tojolabal Tokunɔgbe Brésil Tɔn Tokunɔgbe Italie Tɔn Tsonga Tswana Turquie-Gbè Twi Tzotzil Ukraine-Gbè Urhobo Vegbe Vietnam-Gbè Waray-Waray Zapotec-Gbè (Isthme Tɔn) Zoulou Île Salomon-Gbè Îles Féroé-Gbè\nAwa Jiwǔ E Pieuvre Ðó É\nMɛ ɖěɖee nɔ bló hlobóo lɛ é ɖò nǔ sɔ́ nú macinu ɖěɖee na d’alɔ dotóo mɛzɛtɔ́ lɛ bɔ ye na nɔ zɛ akpáxwé e gɛdɛ tawun ɖò gbɛtɔ́ wu lɛ é wɛ. Kanlin e nɔ nyí Pieuvre é sín awa e bɔ tawun lɛ é wu wɛ ye kpɔ́n dó dó sɔnǔ nú macinu lɛ ɖokpo.\nÐǒ Ayi Nǔ Elɔ Wu: Pieuvre sixu zán awa tantɔn e é ɖó bo sixu dlɛ́n bo ka lɛ́ bɔ lɛ é dó wlí nǔ, hɛn nǔ, alǒ fyɔ́n nǔɖe, enyi nǔ ɔ na bo tlɛ ɖò fí e hwe tawun é ɔ nɛ. É sixu nyi awa tɔn lɛ dó fí ɖebǔ, amɔ̌ é sixu bló bɔ gǒflɛ́mɛ awa ɔ tɔn lɛ syɛn, nú é byɔ ɖó mɔ̌ ɔ nɛ.\nDobanúnǔtɔ́ lɛ lin ɖɔ hlobóo sín awa e na bɔ bo na nɔ lilɛ Pieuvre tɔn lɛ ɖɔhun lɛ é na d’alɔ dotóo mɛzɛtɔ́ lɛ hwenu e ye na ɖò azɔ̌ wà nú mɛ wɛ ɖò fí e ján tawun lɛ é wɛ é b’ɛ na vɛ́ jlɛ́. Azɔ̌wanú mɔhun sixu zɔ́n bɔ è na nɔ zɛ azinzɔnnɔ ɖěɖee azɔ̌wiwa nú ye dó glɛ̌ lɛ é.\nKpɔ́n lee awa Pieuvre tɔn e bɔ lɛ é nɔ wà nǔ gbɔn é\nÈ ko bló hlobóo awanɔ mɔhun ɖé, bo ko zán ɖò mɛzizɛ ɖé lɛ hwenu. Akpáxwé awa hlobóo ɔ tɔn ɖé ɖiga yì 135 millimètres bɔ è sixu zǎn dó sɔ́ xomɛnú gbɛtɔ́ tɔn e bɔ lɛ é dó jǐ ɖó bǎ ɖé mɛ, bɔ nǔɖe ka na wà ye ǎ, bɔ akpáxwé tɔn ɖevo ka nɔ ɖò mɛ ɔ zɛ wɛ. Dotóogán Tommaso Ranzani, ee ɖò mɛ ɖěɖee bló hlobóo ɔ lɛ é mɛ é ɖɔ ɖɔ “mǐ lin ɖɔ wlɛnwín enɛ e mǐ mɔ é ɔ, bǐbɛ̌ wɛ jɛn mǐ ɖé nɛ, mǐ ka na lɛ́ blǒ macinu mɔhun ɖevo lɛ bɔ ye na nɔ wà azɔ vovo bo na lɛ́ kpɔ́n te d’eji.”\nAwa hlobóo tɔn e bɔ tawun lɛ é na xɔ akwɛ kpɔ́n ɖò mɛzizɛ linu\nEtɛ a ka lin? Awa jiwǔ e Pieuvre ɖò é wá nú éɖée wɛ à? Alǒ dǎ wɛ è dá?\nDǎ Wɛ È Dá À? Nǔnywɛ Xwitixwiti & Biblu\nSɔ́ Xumɛ Tɔn Sín Sí


Wanyiyi Mawu Tɔn Ðò Te Kaka Sɔyi\n“Wǎn yí nú Mawu wɛ nyí è ni nyì sɛ́n tɔn lɛ; sɛ́n tɔn lɛ ka vɛ́ nyì ǎ.”—1 JAAN 5:3.\n1, 2. Etɛwu a ka yí wǎn nú Jehovah Mawu?\nA KA yí wǎn nú Mawu à? A sixu yí wǎn n’i kaka bo ko sɔ́ gbɛ̀ towe jó n’i. A sixu mɔ ɖɔ é wɛ nyí xɔ́ntɔn towe ɖagbe hugǎn ɔ. Amɔ̌, cobɔ a na yí wǎn nú Jehovah ɔ, éyɛ wɛ yí wǎn nú we dó nukɔn. Mǐ xà ɖò Biblu mɛ ɖɔ: “Mǐdɛɛ lɛ ɔ, mǐ yí wǎn nú Mawu, ɖó é wɛ yí wǎn nú mǐ jɛ nukɔn.”—1 Jaan 4:19.\n2 Lin tamɛ dó ali e nu Jehovah ɖè wanyiyi e é ɖó nú mǐ é xlɛ́ ɖè lɛ é bǐ wu. É na mǐ ayikúngban ɔ, b’ɛ nyí xwé ɖagbeɖagbe ɖé kpo nǔ ɖevo ɖěɖee sín hudo mǐ ɖó bo na ɖu gbɛ̀ víví lɛ é bǐ kpo. (Matie 5:43-48; Nǔɖexlɛ́mɛ 4:11) É jló ɖɔ mǐ ni ɖó kancica ɖagbe ɖé xá emi, bo ko bló bɔ mǐ sixu kplɔ́n nǔ dó wutu tɔn. Nú mǐ ɖò Biblu xà wɛ ɔ, tóɖó Jehovah wɛ mǐ ɖè nɛ. Bɔ nú mǐ ɖò ɖɛ xò wɛ ɔ, é nɔ ɖò tóɖó mǐ wɛ. (Ðɛhan 65:3) É nɔ xlɛ́ ali mǐ, bo nɔ dó wusyɛn lanmɛ nú mǐ kpo gbigbɔ mímɛ́ tɔn hlɔnhlɔnnɔ ɔ kpo. (Luki 11:13) É tlɛ sɛ́ Vǐ vívɛ́ tɔn dó ayikúngban jí, bonu é na ɖè mǐ sín hwɛhuhu kpo kú kpo kannu.—Xà Jaan 3:16; Hlɔmanu lɛ 5:8.\n3. Nɛ̌ mǐ ka sixu ɖó kancica ɖagbe ɖé xá Jehovah gbɔn?\n3 Lin tamɛ dó xɔ́ntɔn vívɛ́ towe lɛ ɖokpo jí, é ko nɔ gudo nú we ɖò hwenu ɖagbe lɛ kpo hwenu vɛwǔ lɛ kpo mɛ. É nɔ byɔ gǎndido tawun bonu xɔ́ntɔn zunzun mɔhun ɖé ni syɛn. Nǔ ɖokpo ɔ wɛ é nyí nú xɔ́ntɔn e mǐ zun xá Jehovah, Xɔ́ntɔn vívɛ́ hugǎn e mǐ sixu ɖó é é. Xɔ́ntɔn e mǐ zun xá ɛ é sixu nɔte kaka sɔyi. Enɛ wu wɛ Biblu ɖɔ nú mǐ ɖɔ: “Mi hɛn miɖée ɖò wanyiyi Mawu tɔn mɛ.” (Judi 21) Nɛ̌ mǐ ka sixu bló mɔ̌ gbɔn? Biblu yí gbè ɖɔ: “Wǎn yí nú Mawu wɛ nyí è ni nyì sɛ́n tɔn lɛ; sɛ́n tɔn lɛ ka vɛ́ nyì ǎ.”—1 Jaan 5:3.\n“WǍN YÍ NÚ MAWU WƐ NYÍ”\n4, 5. Nɛ̌ wanyiyi e a ɖò nú Jehovah é ka jɛ susu jí gbɔn?\n4 Etɛ ɖɔ wɛ Biblu ka ɖè hwenu e é ɖɔ “wǎn yí nú Mawu” é? Wanyiyi e mǐ nɔ ɖó nú Mawu sín ayi gɔngɔn mǐtɔn mɛ é wɛ. A ka flín hwenu e a jɛ wǎn yí nú Jehovah jí é à?\nHwenu e a zé hwiɖée jó nú Jehovah bo bló baptɛm é ɔ, a xlɛ́ ɖɔ a yí wǎn n’i, bo jló na setónú n’i kaka sɔyi\n5 Flín lee nǔ cí nú we azɔn nukɔntɔn e a sè ɖɔ Jehovah jló ɖɔ a ni nɔ gbɛ̀ kaka sɔyi ɖò gbɛ̀ yɔyɔ̌ ɔ mɛ é. A kplɔ́n nǔ dó nǔ ɖěɖee é wà bonu nǔ enɛ na dó nyɔ́ bló é bǐ jí, bo wá mɔ nukúnnú jɛ mɛ ɖɔ nùnina xɔ akwɛ ɖé wɛ Jehovah na mǐ hwenu e é sɛ́ Vǐ tɔn dó ayikúngban jí é. (Matie 20:28; Jaan 8:29; Hlɔmanu lɛ 5:12, 18) Ee a ɖò nǔ kplɔ́n dó lě dò wanyiyi e Jehovah ɖó nú we é dagba sɔ é jí wɛ é ɔ, ayi towe sísɛ́ we bɔ hwiɖesunɔ jɛ wǎn yí n’i jí.—Xà 1 Jaan 4:9, 10.\n6. Etɛ wǎn yí nú mɛɖé ka nɔ byɔ? Etɛ wanyiyi e a ɖó nú Mawu é ka sísɛ́ we bɔ a wà?\n6 Amɔ̌, wǎn yí nú Mawu nyí nu mɛ xó kpowun ǎ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, nú mǐ yí wǎn nú mɛɖé ɔ, mǐ nɔ wà nǔ hú ɖiɖɔ nú mɛ ɔ kpowun ɖɔ: “Un yí wǎn nú we.” Wanyiyi nɔ sísɛ́ mǐ bɔ mǐ nɔ jló na wà nǔ ɖěɖee na na awǎjijɛ mɛ e mǐ yí wǎn na é é. Ðò ali ɖokpo ɔ nu ɔ, wanyiyi e mǐ ɖó nú Jehovah é ɖó na zɔ́n bɔ mǐ na ba na zán gbɛ̀ lee é ba gbɔn é. Nú wanyiyi towe ɖò susu d’eji wɛ ɔ, a na jló na zé hwiɖée jó n’i bo bló baptɛm. Mɔ̌ wiwa ɖexlɛ́ ɖɔ a d’akpá bo na sɛ̀n Jehovah kaka sɔyi. (Xà 1 Kɔlɛntinu lɛ 6:20; 1 Piyɛ́ɛ 4:2.) Nɛ̌ a ka sixu ɖè akpá enɛ gbɔn?\n“È NI NYÌ SƐ́N TƆN LƐ”\n7. Nú mǐ yí wǎn nú Jehovah ɔ, etɛ mǐ ka na bló? Slɛ́ sɛ́n tɔn ɖé lɛ.\n7 Ðó mǐ yí wǎn nú Jehovah wutu ɔ, mǐ nɔ “nyì sɛ́n tɔn lɛ.” Nɛ̌ mǐ ka nɔ bló mɔ̌ gbɔn? Mǐ nɔ setónú n’i. Ðò Biblu mɛ ɔ, mǐ nɔ kplɔ́n lee Jehovah jló ɖɔ mǐ ni zán gbɛ̀ gbɔn é. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, é ɖɔ nú mǐ ɖɔ é nyla ɖɔ mǐ ni nu ahan mú, j’ajo alǒ ɖó adingban, ɖóxó xá mɛ e mǐ ma wlí alɔ xá ǎ é, sɛ̀n mɛ ɖevo alǒ nǔ ɖevo zɛ emi wu.—1 Kɔlɛntinu lɛ 5:11; 6:18; 10:14; Efɛzinu lɛ 4:28; Kolosinu lɛ 3:9.\n8, 9. Ðò ninɔmɛ ɖěɖee mɛ sɛ́n Biblu tɔn ɖě ma ɖɔ nǔ dó lě tawun ǎ é mɛ ɔ, nɛ̌ mǐ ka na wà gbɔn bo tuùn nǔ e Jehovah jló ɖɔ mǐ ni wà é? Nǎ kpɔ́ndéwú ɖé.\n8 Amɔ̌, nú nǔ mǐtɔn na nyɔ́ Jehovah nukúnmɛ ɔ, mǐ ɖó na wà nǔ zɛ tónúsíse nú sɛ́n tɔn lɛ wu. É na sɛ́n lɛ gbɛ́ɖɛ́ɖɛ́ dó akpáxwé gbɛzán tɔn lɛ bǐ jí ǎ. Mǐ nɔ wá mɔ mǐɖée ɖò ninɔmɛ ɖé lɛ mɛ bɔ sɛ́n tawun ɖé nɔ ɖò Biblu mɛ, bo nɔ ɖɔ nǔ e mǐ na bló é ǎ. Nɛ̌ mǐ ka sixu wá gbeta ɖagbe lɛ kɔn gbɔn? (Efɛzinu lɛ 5:17) Ðò Biblu mɛ ɔ, mǐ mɔ nugbodòdó ɖěɖee nyí nùkplɔnmɛ taji, bo xlɛ́ mǐ lee Jehovah nɔ kpɔ́n nǔ lɛ gbɔn é é. Nú mǐ ɖò Biblu xà wɛ ɔ, mǐ nɔ wá tuùn mɛ alɔkpa e Jehovah nyí é. Mǐ nɔ kplɔ́n lee é nɔ lin nǔ kpɔ́n gbɔn é, gɔ́ nú nǔ e é yí wǎn na lɛ é kpo nǔ e é gbɛ́ wǎn na lɛ é kpo.—Xà Ðɛhan 97:10; Nùnywɛxó 6:16-19; kpɔ́n Tinmɛ E Ðò Vivɔnu É 1tɔn ɔ.\n9 Ði kpɔ́ndéwú ɔ, nɛ̌ mǐ ka na wá gbeta nǔ e mǐ na kpɔ́n ɖò televiziɔn, alǒ, ɖò Ɛntɛnɛti jí é tɔn kɔn gbɔn? Jehovah ɖɔ nǔ e mǐ ɖó na wà tawun é nú mǐ ǎ. Amɔ̌, nugbodòdó e é na mǐ lɛ é na d’alɔ mǐ bɔ mǐ na wá gbeta ɖagbe lɛ kɔn. Alǎnnúwiwa kpo nùblibliwiwa kpo wɛ gɔ́ ayiɖeɖayi gègě mɛ ɖò égbé. Ðò Biblu mɛ ɔ, Jehovah ɖɔ nú mǐ ɖɔ emi “gbɛ́ wǎn nú mɛ e yí wǎn nú alǎnnúwiwa é,” lé emi “na ɖó hwɛ nú mɛ e nɔ ɖò nùblibli wà wɛ lɛ.” (Ðɛhan 11:5; Eblée lɛ 13:4) Nɛ̌ nugbodòdó enɛ lɛ ka sixu d’alɔ mǐ, bɔ mǐ na wá gbeta ɖagbe lɛ kɔn gbɔn? Nú mǐ tuùn lě tlolo ɖɔ Jehovah gbɛ́ wǎn nú nùɖé, alǒ, nɔ kpɔ́n nǔ ɔ dó mɔ nùblibli ɔ, mǐ ɖó na nyì alɔ na.\n10, 11. Etɛwu mǐ ka nɔ setónú nú Jehovah?\n10 Etɛwu mǐ ka nɔ setónú nú Jehovah? É nyí bo na dó nyì alɔ nú tódɔnnúmɛ alǒ tagba e nɔ wá hwenu e mǐ wá gbeta nyanya lɛ kɔn é kpowun wutu wɛ ǎ. (Galatinu lɛ 6:7) Mǐ nɔ setónú nú Jehovah, ɖó mǐ yí wǎn n’i wutu. Lee vǐ lɛ nɔ ba na hɛn xomɛ tɔ́ yetɔn tɔn hun gbɔn é ɔ, mɔ̌ wɛ mǐ jló ɖɔ Tɔ́ mǐtɔn jixwé tɔn ɔ ni j’awǎ gbɔn. Nǔ ɖebǔ sɔ́ nyɔ́ hú ɖɔ mǐ ni tuùn ɖɔ nǔ mǐtɔn nyɔ́ Jehovah nukúnmɛ ǎ!—Ðɛhan 5:13; Nùnywɛxó 12:2; kpɔ́n Tinmɛ E Ðò Vivɔnu É 2gɔ́ ɔ.\n11 Hwenu e é bɔwǔ nú mǐ é alǒ hwenu e ɖěwagbɛn hán é kɛɖɛ wɛ mǐ nɔ setónú nú Jehovah ǎ. Mǐ ka nɔ lɛ́ cyan sɛ́n kpo nugbodòdó kpo e mǐ na xwedó lɛ é kpo ɖěɖee mǐ ma na xwedó ǎ lɛ é kpo ǎ. (Sɛ́nflínmɛ 13:1) Loɔ, mǐ nɔ setónú n’i bǐ mlɛ́mlɛ́ ɖɛhanwlantɔ́ e ɖɔ xó elɔ é ɖɔhun: “Nǔ e a zɔ́n lɛ wiwa wɛ nɔ víví nú mì, ɖó un yí wǎn nú nǔ e a zɔ́n lɛ.” (Ðɛhan 119:47; Hlɔmanu lɛ 6:17) Mǐ jló na cí Nɔwée e ɖè wanyiyi e é ɖó nú Jehovah é xlɛ́, gbɔn nǔ e Jehovah zɔ́n ɛ lɛ é bǐ wiwa gblamɛ é ɖɔhun. Biblu ɖɔ ɖɔ Nɔwée “bló lee Mawu ɖɔ n’i gbɔn ɔ pɛ́pɛ́pɛ́.” (Bǐbɛ̌mɛ 6:22) A ka jló ɖɔ Jehovah ni ɖɔ nǔ ɖokpo ɔ dó wǔ we à?\n12. Nɛ̌ mǐ ka sixu hɛn xomɛ Jehovah tɔn hun gbɔn?\n12 Nɛ̌ nǔ nɔ cí nú Jehovah hwenu e mǐ setónú n’i é? Mǐ nɔ bló bɔ ‘xomɛ nɔ hun i.’ (Nùnywɛxó 11:20; 27:11) Lin tamɛ dó nǔ elɔ jí! Mǐ nɔ bló bɔ Mɛ e ɖó wɛkɛ ɔ é sín xomɛ nɔ hun, hwenu e mǐ setónú n’i é. Amɔ̌, é nɔ hɛn mǐ gannugánnú bonu mǐ na wà mɔ̌ gbeɖé ǎ. É nyɔ́ wà ɔ, é na mǐ mɛɖesúsínínɔ. Enɛ xlɛ́ ɖɔ mǐ vo bo na ɖɔ nǔ ɖagbe wɛ mǐ na wà alǒ nǔ nyanya wɛ mǐ na wà. Jehovah jló ɖɔ wanyiyi e mǐ ɖó n’i é ni sísɛ́ mǐ bonu mǐ ni wá gbeta ɖagbe lɛ kɔn lobo zán gbɛzán e nyɔ́ hugǎn é.—Sɛ́nflínmɛ 30:15, 16, 19, 20; kpɔ́n Tinmɛ E Ðò Vivɔnu É 3gɔ́ ɔ.\n“SƐ́N TƆN LƐ KA VƐ́ NYÌ Ǎ”\n13, 14. Nɛ̌ mǐ ka wà gbɔn bo tuùn ɖɔ sɛ́n Jehovah tɔn lɛ kún vɛwǔ dín bɔ è na setónú na ó? Sɔ́ jlɛ́ dó nùɖé wu.\n13 Nú mǐ lin ɖɔ sɛ́n Jehovah tɔn lɛ vɛ́ nyì dín bɔ è na setónú na, alǒ, ɖɔ ye na xò mɛɖesúsínínɔ mǐtɔn yí sín mǐ sí ɔ ka ló? Biblu ɖɔ nyì wɛn ɖɔ: “Sɛ́n tɔn lɛ ka vɛ́ nyì ǎ.” (1 Jaan 5:3) Xókwin Glɛkigbe tɔn e è lilɛ dó “vɛ́ nyì” é sín tinmɛ wɛ nyí “kpɛn.” Ðò wemafɔ ɖevo lɛ mɛ ɔ, è zán xókwin mɔhun dó dó gesí sɛ́n e ma ɖò jlɛ̌ jí ǎ, alǒ, mɛ ɖěɖee nɔ tɛ́n kpɔ́n bo nɔ kp’acɛ dó mɛ ɖevo lɛ jí bo nɔ wà nǔ dó ye wu lɛ é. (Matie 23:4; Mɛsɛ́dó 20:29, 30) Biblu Wiwe lọ—Gun Alada lilɛ gbɔn lě: “Sɛ́n tɔn lɛ ka nyí agban bo nɔ kpɛn mɛ ǎ.” Sɛ́n Jehovah tɔn lɛ “kpɛn” ǎ, enɛ xlɛ́ ɖɔ ye kún vɛwǔ dín bonu mǐ na gɔn tónú sè na ó. Nǔ e é nɔ byɔ mǐ lɛ é nɔ ɖò jlɛ̌ jí tɛgbɛ.\n14 Ði kpɔ́ndéwú ɔ, mǐ ni ɖɔ ɖɔ a ɖò alɔ dó xɔ́ntɔn ɖé wɛ bonu é na sɛ̀ tɛn yì xwé yɔyɔ̌ ɖé gbè. É bɛ́ agban tɔn lɛ bǐ dó gbǎ vovo mɛ. Ðé lɛ fúɖá bɔ zízé tɔn bɔkun, amɔ̌, ɖevo lɛ kpɛn kaka bɔ mɛ wè jɛn sixu sɔ́. Xɔ́ntɔn towe na byɔ ɖò así towe ɖɔ hwi ni sɔ́ gbǎ kpinkpɛn ɖé hwiɖokponɔ wɛ à? É ɖò wɛn ɖɔ é kún na ɖɔ mɔ̌ ó! Etɛwu? Ðó é ba ɖɔ a ni gblewu ǎ. Xɔ́ntɔn enɛ ɖɔhun ɔ, Jehovah na byɔ mǐ gbeɖé ɖɔ mǐ ni wà nǔ e vɛwǔ dín é ǎ. (Sɛ́nflínmɛ 30:11-14) Jehovah mɔ nukúnnú jɛ mɛ e mǐ nyí é wu. “É tuùn nǔ e é dó bló mǐ é; É tuùn ɖɔ kɔgudu kpowun wɛ mǐ nyí; é wɔn ǎ.”—Ðɛhan 103:14.\n15. Etɛwu mǐ ka sixu kudeji ɖɔ sɛ́n Jehovah tɔn lɛ tíìn nú ɖagbe mǐtɔn?\n15 Mɔyizi ɖɔ nú akɔta Izlayɛli tɔn ɖɔ enyi ye nyì sɛ́n Jehovah tɔn lɛ ɔ, “nǔ na nyɔ́ nú [ye] tɛgbɛ,” bɔ tónúsíse yetɔn na “hɛn [ye] ɖó gbɛ̀.” (Sɛ́nflínmɛ 5:28-33; 6:24) Xó enɛ nyí nugbǒ ɖò égbé ɖesu. Nǔ ɖebǔ e Jehovah byɔ mǐ ɖɔ mǐ ni bló é na zɔ́n bɔ gbɛzán mǐtɔn na kpɔ́n te hugǎn. (Xà Ezayíi 48:17.) Tɔ́ mǐtɔn Jehovah tuùn nǔ e na wà ɖagbe nú mǐ hugǎn é hwebǐnu. (Hlɔmanu lɛ 11:33) Biblu ɖɔ nú mǐ ɖɔ: “Mawu ɔ, wanyiyi wɛ é nyí.” (1 Jaan 4:8) Enɛ xlɛ́ ɖɔ wanyiyi wɛ nɔ sísɛ́ Jehovah bɔ é nɔ ɖɔ xó tɔn lɛ bǐ bo nɔ wà nǔ tɔn lɛ bǐ.\n16. Mǐ nyí hwɛhutɔ́ bo lɛ́ ɖò gbɛ̀ nyanya ɖé mɛ có, nɛ̌ mǐ ka wà gbɔn bo tuùn ɖɔ mǐ sixu setónú nú Jehovah?\n16 É nɔ bɔwǔ hwebǐnu bonu mǐ na setónú nú Mawu ǎ. Mǐ ɖò gbɛ̀ nyanya e Awovi kp’acɛ d’enu é ɖé mɛ. É nɔ tɛ́n kpɔ́n bo na dó jɔ nú mǐ bonu mǐ na wà nǔ nyanya. (1 Jaan 5:19) Mǐ ɖó na lɛ́ fun ahwan xá linlin kpo jlǒ hwɛhuhu tɔn mǐtɔn lɛ kpo, ɖó ye sixu sísɛ́ mǐ bɔ mǐ vɛtoli nú Mawu. (Hlɔmanu lɛ 7:21-25) Amɔ̌, wanyiyi e mǐ ɖó nú Jehovah é nɔ na mǐ hlɔnhlɔn bɔ mǐ nɔ wà nǔ ɖagbe. É nɔ mɔ gǎn e mǐ nɔ dó bo nɔ setónú n’i lɛ é lobo nɔ d’alɔ mǐ gbɔn gbigbɔ mímɛ́ tɔn hlɔnhlɔnnɔ ɔ nina mǐ gblamɛ. (1 Samuwɛli 15:22, 23; Mɛsɛ́dó 5:32) Gbigbɔ mímɛ́ tɔn nɔ d’alɔ mǐ bɔ mǐ nɔ sɔnǔ nú jijɔ e na zɔ́n bɔ é na bɔwǔ nú mǐ bɔ mǐ na setónú n’i lɛ é.—Galatinu lɛ 5:22, 23.\n17, 18. (a) Etɛ mǐ ka na kplɔ́n ɖò wema elɔ mɛ? (b) Etɛ jí mǐ ka na ɖɔ xó dó ɖò xota e bɔ d’ewu é mɛ?\n17 Ðò wema elɔ mɛ ɔ, mǐ na kplɔ́n nǔ dó lee mǐ na zán gbɛ̀ bɔ é na nyɔ́ nukún Jehovah tɔn mɛ gbɔn é jí. Mǐ na kplɔ́n lee mǐ na zán nugbodòdó tɔn lɛ kpo nugbodòdó walɔ ɖagbe tɔn tɔn lɛ kpo ɖò gbɛzán mǐtɔn mɛ gbɔn é. Flín ɖɔ Jehovah kún na hɛn we gannugánnú gbeɖé bonu a na setónú n’i ó. Nú mǐ wá gbeta ɔ kɔn bo na setónú n’i ɔ, gbɛzán mǐtɔn na kpɔ́n te, bɔ mǐ na ɖó sɔgudo jiwǔ ɖé. Ee lɛ́ ɖò taji hugǎn é wɛ nyí ɖɔ tónúsíse mǐtɔn na xlɛ́ Mawu lě dò mǐ yí wǎn n’i sɔ́ é.—Tinmɛ E Ðò Vivɔnu É 4gɔ́ ɔ.\n18 Bo na dó d’alɔ mǐ bonu mǐ na tuùn nǔ e nyí nǔ ɖagbe é kpo nǔ e nyí nǔ nyanya é kpo ɔ, Jehovah na ayixa mǐ mɛ ɖokpo ɖokpo. Nú mǐ kplɔ́n ayixa mǐtɔn ɔ, é sixu d’alɔ mǐ bɔ mǐ na “nyì sɛ́n tɔn lɛ.” Enɛ wu ɔ, etɛ ka nyí ayixa? Nɛ̌ mǐ ka sixu kplɔ́n ɛ gbɔn? Mi nú mǐ ni kpɔ́n.\n1 MAWU YÍ WǍN NÚ WE\n‘Ee mi ɖò te kpɔ́n gbɛ̀ mavɔmavɔ ɔ, mi hɛn miɖée ɖò wanyiyi Mawu tɔn mɛ.’—Judi 21\nEtɛ ka zɔ́n bɔ a kudeji ɖɔ Mawu yí wǎn nú we?\nJaan 3:16; 1 Jaan 4:8-10; Nǔɖexlɛ́mɛ 4:11\nJehovah bló nǔ e ɖò ayikúngban jí lɛ é bǐ bonu mǐ ni dó sixu ɖu vivǐ gbɛ̀ tɔn. Ee Adamu kpo Ɛvu kpo hu hwɛ gudo é ɔ, linlin Mawu tɔn huzu ǎ. É sɛ́ Vǐ tɔn dó bɔ é xɔ gbɛ̀ nú mǐ bonu gbɛ̀ mavɔmavɔ sín ali ni dó sixu hun nú gbɛtɔ́ lɛ bǐ.\nÐɛhan 65:3; Mɛsɛ́dó 5:32\nBo na dó d’alɔ mǐ ɖò gbɛzán mǐtɔn mɛ dìn ɔ, Jehovah na mǐ Biblu, gbigbɔ mímɛ́ tɔn bo lɛ́ jɔwu mǐ ɖɔ mǐ ni xoɖɛ sɛ́dó emi. Nú mǐ xoɖɛ sɛ́dó è ɔ, é nɔ ɖótó mǐ.\n2 TÓNÚSÍSE NÚ JEHOVAH NƆ HƐN LÈ WÁ NÚ MǏ HWEBǏNU\n“Nyɛ Mawu Mavɔmavɔ ɔ, nyɛ wɛ nyí Mawu towe; nyì wɛ na ɖɔ nǔ e na nyɔ́ nú we ɔ nú we.”—Ezayíi 48:17\nNɛ̌ tónúsíse nú Jehovah ka na hɛn lè wá nú we gbɔn?\nSɛ́nflínmɛ 5:28-33; 6:24\nJehovah nɔ mɔ gǎn e dó wɛ mǐ ɖè bo na setónú n’i lɛ é. Tónúsíse nɔ bló bɔ gbɛzán mǐtɔn nɔ kpɔ́n te dìn, bo na lɛ́ zɔ́n bɔ mǐ na ɖó sɔgudo jiwǔ ɖé.\n3 A SIXU XLƐ́ JEHOVAH ÐƆ A YÍ WǍN N’I\n“Wǎn yí nú Mawu wɛ nyí è ni nyì sɛ́n tɔn lɛ; sɛ́n tɔn lɛ ka vɛ́ nyì ǎ.”—1 Jaan 5:3\nÉ ka nyɔ́ bló bɔ mǐ na setónú nú Mawu à?\nSɛ́nflínmɛ 30:11; Ðɛhan 103:14\nJehovah tuùn ɖɔ mǐ nyí hwɛhutɔ́. É na byɔ mǐ ɖɔ mǐ ni wà nǔ e hugǎn mǐ é gbeɖé ǎ.\nNùnywɛxó 27:11; Hlɔmanu lɛ 7:21-25\nWanyiyi e mǐ ɖó nú Jehovah é nɔ na mǐ hlɔnhlɔn bɔ mǐ nɔ setónú n’i, é na bo tlɛ nyí ɖò hwenu e é vɛwǔ é ɔ nɛ.\nNùnywɛxó 6:16-19; Efɛzinu lɛ 5:17\nNugbodòdó Biblu tɔn lɛ nɔ kplɔ́n mǐ linlin Mawu tɔn lɛ. Nugbodòdó enɛ lɛ sixu w’azɔ̌ ɖò linlin mǐtɔn wu, bo lɛ́ bló bɔ wanyiyi e mǐ ɖó nú Jehovah é na syɛn d’eji. Ye nɔ d’alɔ mǐ bɔ mǐ nɔ tuùn nǔ e mǐ na wà é, hwenu e Biblu ma tlɛ ɖɔ nǔ e mǐ na wà tawun é nú mǐ ǎ é.


Jezu Kplɔ́n Nùɖé Mɛ Dó Mɛɖesɔhwe Jí | Gbɛzán Jezu Tɔn\nNùkplɔnmɛ Taji ɖé Dó Mɛɖesɔhwe Jí\nMATIE 17:22–18:5 MAKI 9:30-37 LUKI 9:43-48\nJEZU LƐ́ ÐƆ Ð’AYǏ ÐƆ EMI NA KÚ\nÉ SƆ́ AKWƐ E É MƆ ÐÒ HWEVÍ NU MƐ É DÓ SÚ TAKWƐ SINSƐNXƆ MƐ TƆN NA\nMƐ̌ KA NA ÐU GǍN ÐÒ MƐ NU ÐÒ AXƆSUÐUTO Ɔ MƐ?\nEe Jezu huzu ninɔmɛ bo lɛ́ nya yɛ nyanya sín nyaví ɖé jí ɖò Sezalée Filipu tɔn gbéjí gudo é ɔ, é tunta Kafaanawumu. É kpodo ahwanvu tɔn lɛ kpo kɛɖɛ wɛ yì, ɖó é ba ɖɔ ahwan ɔ ni “tuùn fí e é ɖè ɔ ǎ.” (Maki 9:30) Enɛ zɔ́n bɔ ali hun n’i hugǎn bɔ é na kplɔ́n nǔ ahwanvu tɔn lɛ dó kú tɔn kpo azɔ̌ e ye na wá wà ɖò enɛ gudo é kpo wu. É tinmɛ ɖɔ: “È na wá jó nyɛ Gbɛtɔ́ví ɔ nú mɛ lɛ; bɔ ye na hu mì; loɔ, azǎn tɔn atɔngɔ ɔ gbè ɔ, Mawu na fɔ́n mì sín kú.”—Matie 17:22, 23.\nXó enɛ sɔ́ nyí nǔ yɔyɔ̌ nú ahwanvu tɔn lɛ ǎ. É ko lín dìn ǎ bɔ Jezu ɖɔ ɖɔ è na hu emi, bɔ Piyɛ́ɛ ka jló na ɖi ɖɔ nǔ enɛ na jɛ ǎ. (Matie 16:21, 22) Mɛsɛ́dó atɔn mɔ ninɔmɛ huzuhuzu Jezu tɔn bo sè xóɖɔɖókpɔ́ e kúnkplá ‘gbɛmɛ fí gigosin’ tɔn é. (Luki 9:31) Ahwanvu lɛ mɔ nukúnnú jɛ xó e ɖɔ wɛ Jezu ɖè é mɛ ganji ǎ, amɔ̌, xó lɛ ‘kú wǔ nú ye tlala.’ (Matie 17:23) É ɖò mɔ̌ có, xɛsi ɖi ye bɔ ye sɔ́ kàn nǔ ɖě byɔ dó xó ɔ wu ǎ.\nYe wá wá Kafaanawumu, finɛ wɛ azɔ̌ Jezu tɔn jinjɔn ayǐ ɖè, finɛ wɛ ka lɛ́ nyí jɔtɛn mɛsɛ́dó ɖé lɛ tɔn. Finɛ ɔ, mɛ ɖěɖee nɔ yí takwɛ sinsɛnxɔ mɛ tɔn lɛ é sɛya Piyɛ́ɛ, vlafo bo na dó dóhwɛ Jezu ɖɔ é kún nɔ na takwɛ ó. Ye kanbyɔ ɛ ɖɔ: “Mɛ̌si midɛɛ lɛ tɔn ka nɔ na takwɛ sinsɛnxɔ mɛ tɔn ɔ ɖě ǎ wɛ à?”—Matie 17:24.\nPiyɛ́ɛ yí gbè nú ye ɖɔ: “Ɛɛn.” Jezu ko tuùn nǔ e jɛ é cobɔ Piyɛ́ɛ wá xwégbe. Jezu nɔte bonu Piyɛ́ɛ wlí nǔ e jɛ é ɖɔ cobo kàn nǔ elɔ byɔ ɛ ǎ: “Axɔsu e ɖò gbɛmɛ fí lɛ ɔ, mɛ̌ lɛ sí wɛ ye ka nɔ yí nǔjɔ kpodo tokwɛ kpo ɖè? Toví lɛ sí wɛ à, abǐ jonɔ lɛ sí? Etɛ wɛ hwɛ̌ ka mɔ dó xó enɛ wu?” Bɔ Piyɛ́ɛ ɖɔ: “Jonɔ lɛ sí wɛ.” Tlolo ɔ, Jezu ɖɔ: “Enyi mɔ̌ wɛ hǔn, toví lɛ ɖ’emɛ ǎ nɛ.”—Matie 17:25, 26.\nJezu sín Tɔ́ wɛ nyí Axɔsu wɛkɛ ɔ tɔn bo lɛ́ nyí Mɛ e è nɔ sɛ̀n ɖò tɛmpli ɔ mɛ é. Enɛ wu ɔ, Mawu Vǐ ɔ ɖó na na takwɛ sinsɛnxɔ mɛ tɔn ɖò sɛ́n lixo ǎ. Jezu ɖɔ: “Loɔ, nú mǐ ma wá nyí afɔklɛ́nnú nú ye ó wutu ɔ, yì xù jí, bo yì ɖó mlɛ; hweví e a na wlí dó nukɔn ɔ, kɛnu tɔn, a na mɔ akwɛ e na kpé takwɛ nyɛ kpo hwɛ kpo tɔn ɔ ɖokpo ɖ’emɛ; sɔ́, bo dó yì sú takwɛ nyɛ kpo hwɛ kpo tɔn na.”—Matie 17:27.\nÉ na nɔ zaan é ɔ, ahwanvu lɛ bǐ kplé bo kàn nǔ byɔ Jezu dó mɛ e na ɖu gǎn ɖò mɛ nu ɖò Axɔsuɖuto ɔ mɛ é jí. Ahwanvu enɛ lɛ ɖi xɛsi bo gbɔ nǔ kanbyɔ Jezu dó kú tɔn wu dìn é ɔ, é lín ǎ, bɔ dìn ɔ, xɛsi ka ko sɔ́ ɖi ye dó nǔ kinkanbyɔ dó sɔgudo yetɔn wu ǎ. Jezu tuùn nǔ e lin wɛ ye ɖè é. Ye ko ɖò nǔ dɔn dó nǔ enɛ jí wɛ hwenu e ye lɛkɔ sín Kafaanawumu bo gbɛ́ zɔnlin ɖi bo cí gudo é. Enɛ wu ɔ, é kanbyɔ ye ɖɔ: “Ani dɔn wɛ mi ka ɖè hwenu e mǐ ɖò ali jí é?” (Maki 9:33) Winnya hu ye bɔ ye cí xwii, ɖó mɛ e na nyí gǎn ɖò ye mɛ é sín nǔ dɔn wɛ ye ɖè. Gudo mɛ ɔ, mɛsɛ́dó lɛ xwlé nùkanbyɔ e jí dɔn nǔ dó wɛ ye ɖè é Jezu: “Mɛ̌ wɛ na ɖu gǎn ɖò mǐ nu ɖò Axɔsuɖuto [jixwé] tɔn mɛ?”—Matie 18:1.\nÐó ahwanvu lɛ ko ɖó ayi Jezu wu bo lɛ́ ɖótó è nú xwè atɔn mɔ̌ wutu ɔ, è sixu ɖi ɖɔ ye na lɛ́ dɔn nǔ mɔhun ǎ. É ɖò mɔ̌ có, gbɛtɔ́ hwɛhutɔ́ wɛ nú ye. Bɔ ye ka lɛ́ sù ɖò sinsɛn e mɛ è nɔ zyan vǎ dó tɛn nukúnɖeji lɛ jí ɖè é. Gɔ́ nú enɛ ɔ, Piyɛ́ɛ ko sè malin-malin mɛ bɔ Jezu dó “cavi” Axɔsuɖuto ɔ tɔn ɖé lɛ sín akpá n’i. Enɛ zɔ́n bɔ é nɔ mɔ éɖée dó mɔ mɛ e hugǎn mɛ ɖě lɛ é wɛ à? Jaki kpo Jaan kpo lɔ sixu ɖó linlin ɖokpo ɔ, ɖó ye mɔ ninɔmɛ huzuhuzu Jezu tɔn kpodo nukún kpo.\nÐebǔ e xó ɔ nyí gbɔn é ɔ, Jezu ɖè ye ɖó ali jí. É ylɔ yɔkpɔvu ɖé bo sɔ́ ɛ ɖó te ɖò tɛntin yetɔn bo ɖɔ nú ahwanvu lɛ ɖɔ: “Ma ɖɔ nugbǒ nú mi; enyi mi ma huzu jijɔ, bo cí yɔkpɔvu lɛ ɖɔhun ǎ ɔ, mi na byɔ axɔsuɖuto [jixwé] tɔn mɛ ǎ. Enɛ wutu wɛ, mɛ e na sɔ́ éɖée hwe, ɖi yɔkpɔvu elɔ ɖɔhun ɔ, mɛ enɛ ɔ wɛ na nɔ nukɔn ɖò axɔsuɖuto [jixwé] tɔn mɛ. Mɛ e yí yɔkpɔvu lehunkɔtɔn dokpo ɖó nyikɔ ce mɛ ɔ, nyɛɖesunɔ wɛ mɛ enɛ ɔ yí.”—Matie 18:3-5.\nWlɛnwín mɛkplɔnkplɔn tɔn enɛ jiwǔ tawun! Xomɛ sìn Jezu dó ahwanvu tɔn lɛ wu bonu é ɖɔ ye nyí nukúnkɛ́nnɔ alǒ bonu é ɖɔ nǔ nɔ jló ye ǎ. É nyɔ́ wà ɔ, é zán kpɔ́ndéwú ɖé bo dó kplɔ́n ye. Yɔkpɔvu lɛ nɔ ba tɛn ɖaxó mɛ na nɔ, alǒ, nɔ ba na nyí mɛ nukúnɖeji ǎ. Enɛ wu ɔ, Jezu xlɛ́ ɖɔ ahwanvu emitɔn lɛ ɖó na tɛnkpɔn bo ɖó linlin enɛ dó yeɖée wu. Enɛ gudo ɔ, é sú ta nú nǔ e é kplɔ́n ahwanvu tɔn lɛ é bo ɖɔ: “Mɛ e nɔ sɔ́ éɖée hwe hú mɛ bǐ ɖò mi mɛ ɔ, mɛ enɛ wɛ na nyí nǔɖaxó.”—Luki 9:48.\nEe ye lɛkɔ xwè Kafaanawumu é ɔ, nǔ taji tɛ Jezu ka vɔ́ ɖɔ? Nɛ̌ é ka cí gbɔn nú ahwanvu tɔn lɛ?\nAniwu é ma ka ɖò dandan ɖɔ Jezu ni sú takwɛ sinsɛnxɔ mɛ tɔn ǎ? Aniwu é ka wà mɔ̌ lo?\nEtɛ ka sixu ko lɛ́ zɔ́n bɔ ahwanvu lɛ nɔ hwlɛn gǎn tɛn? Nɛ̌ Jezu ka ɖè ye ɖó ali jí gbɔn?


Tíntɔ́n 5 - Exode 5\nÉe nǔ énɛ́ lɛ́ɛ jɛ gúdo ɔ́, Mɔyízi kpó Aalɔ́ɔn kpó yi axɔ́sú Ejípu tɔn ɔ́ gɔ́n bó ɖɔ n'i ɖɔ: “Mawu Mavɔmavɔ, Mawu Izlayɛ́li tɔn ɔ́ ɖɔ: ‘Jǒ togun ce dó bónú é yi ɖu xwe ɖokpó dó kpa susu nú mì ɖo gbětótló mɛ.’ ”\nBɔ axɔ́sú ɔ́ ɖɔ: “Mɛ nǎhún wɛ Mawu Mavɔmavɔ nyí bɔ un ná se tó nú n'i, bó ná jó Izlayɛ́li ví lɛ́ɛ dó bɔ yě ná yi ɔ́? Un tunwun Mawu Mavɔmavɔ ɖé ǎ, un ka ɖo Izlayɛ́li ví lɛ́ɛ ná jó dó wɛ ǎ.”\nMɔyízi kpó Aalɔ́ɔn kpó ká yí xó bó ɖɔ: “Mawu mǐ Eblée lɛ́ɛ tɔn ɔ́ tɔ́n dó mǐ jí. Nǎ gbe mǐ nú mǐ ná ɖi zɔnlin xɔ azǎn atɔn ɖo gbětótló mɛ, bó ná yi sá vɔ̌ nú Mawu Mavɔmavɔ, bónú é má zé jɛmɛjí abǐ ahwanfunfun dó hu mǐ ná ó.”\nBɔ axɔ́sú Ejípu tɔn ɔ́ ɖɔ nú Mɔyízi kpó Aalɔ́ɔn kpó ɖɔ: “Aniwú mi ɖo tasyɛ́n ná Izlayɛ́li ví lɛ́ɛ wɛ, bɔ yě ná jó azɔ̌ e wa wɛ yě ɖe ɔ́ dó? Mi yi azɔ̌ e wa wɛ mi ɖe lɛ́ɛ kɔn.\nDin e Izlayɛ́li ví lɛ́ɛ sukpɔ́ ganjí ɖo to ɔ́ mɛ ɔ́ wɛ midɛɛ lɛ́ɛ jló ná ɖó azɔ̌ yětɔn lɛ́ɛ te a?”\nGbe énɛ́ ɔ́ gbe ɖokpó ɔ́, axɔ́sú Ejípu tɔn ɖɔ nú Ejípunu azɔ̌gán lɛ́ɛ kpó Izlayɛ́li ví azɔ̌jíkpɔ́ntɔ́ lɛ́ɛ kpó ɖɔ:\n“Mi ma sɔ́ ná gběhan e Izlayɛ́li ví lɛ́ɛ ná nɔ́ dó sún blǐki ná ɔ́ ɖě yě lě e mǐ kó nɔ bló gbɔn ɖ'ayǐ ɔ́ ó, yě ɖésúnɔ ní nɔ́ yi ba.\nAmɔ̌ blǐki nabí e yě kó nɔ sún ɖ'ayǐ ɔ́ jɛ́n mi ná lɛ́ byɔ́ yě ɖɔ yě ní sún dandan; é ná hwe ɖokpó ǎ. Đó fɔnlínnɔ wɛ yě nyí. Nǔ e wú wɛ yě ɖo xó sú wɛ bó ɖo ɖiɖɔ wɛ ɖɔ émí ná yi sá vɔ̌ nú Mawu émítɔn ɔ́ nɛ́.\nMi dó azɔ̌ azɔ̌ jí nú yě, nú yě ní ɖo wiwa wɛ, énɛ́ ɔ́, yě sɔ́ ná mɔ agbɔ̌n bó ná ɖo adingban ɖó wɛ ǎ.”\nAzɔ̌gán lɛ́ɛ kpó azɔ̌jíkpɔ́ntɔ́ lɛ́ɛ kpó wá ɖɔ nú Izlayɛ́li ví lɛ́ɛ ɖɔ: “Axɔ́sú ɔ́ ɖɔ è nǐ má sɔ́ ná gběhan ɖě mi ó.\nÉ ɖɔ mi ɖésúnɔ ní yi ba ɖo fí e mi ná sixú mɔ ɖe lɛ́ɛ. Mi ní ká tunwun ɖɔ è kún ɖo azɔ̌ e mi nɔ wa ɖ'ayǐ lɛ́ɛ ɖěbǔ ná ɖe kpo wɛ ó.”\nÉnɛ́ ɔ́, Izlayɛ́li ví lɛ́ɛ gba kpé Ejípu to ɔ́ bǐ mɛ, bó ná yi ba hankán ɖó gběhan tɛnmɛ.\nÉ ka ɖo mɔ̌ có azɔ̌gán lɛ́ɛ ka nɔ́ lɛ́ ɖo cɔcɔ dó nú yě wɛ, bó nɔ́ ɖɔ: “Azɔ̌ e mi nɔ wa ayǐhɔ́ngbe ayǐhɔ́ngbe hwenu e è nɔ ba gběhan wá nú mi ɔ́ ɖokpó ɔ́ jɛ́n mi ɖó ná nɔ́ wa gbe ɖokpó.”\nÉnɛ́ víví hwe, bɔ è lɛ̌ jɛ Izlayɛ́li ví azɔ̌jíkpɔ́ntɔ́ e azɔ̌gán axɔ́sú ɔ́ tɔn lɛ́ɛ zé ɖó yě nu lɛ́ɛ xo jí lɔ; è nɔ kanbyɔ́ yě ɖɔ: “Blǐki nabí e mi ɖó ná sún gbe ɖokpó ɔ́, aniwú wɛ sɔ tɔn kpó égbé tɔn kpó má sɔgbe lě e mi nɔ bló gbɔn ɖ'ayǐ é ǎ?”\nÉnɛ́ ɔ́, Izlayɛ́li ví azɔ̌jíkpɔ́ntɔ́ lɛ́ɛ yi jɛ hwɛ nú axɔ́sú ɔ́ bó kanbyɔ́ ɛ ɖɔ: “Sɛ́mɛɖó, nɛ̌ ká gbɔn bɔ a ɖo mǐ mɛsɛntɔ́ towe lɛ́ɛ hɛn gbɔn mɔ̌ wɛ?\nÈ sɔ́ nɔ ná gběhan mǐ ǎ, bó ká nɔ́ ɖɔ nú mǐ ɖɔ mǐ ní sún blǐki. È nɔ lɛ́ xo mǐ; nǔ e wa wɛ togun towe ɖe ɔ́ nyɔ́ ǎ mɛ!”\n5.16 On ne donne point de paille à tes serviteurs, et l'on nous dit: Faites des briques! Et voici, tes serviteurs sont battus, comme si ton peuple était coupable.\nÉe yě ɖɔ mɔ̌ ɔ́, axɔ́sú ɔ́ ɖɔ nú yě ɖɔ: “Kpɔ́n nǔ fɔnlínnɔ nɛ́ lɛ́ɛ, fɔnlín wɛ ɖo tagba dó nú mi wɛ, nǔ e wú mi ɖɔ émí ná yi sá vɔ̌ nú Mawu Mavɔmavɔ ɔ́ nɛ́\nDin ɔ́, mi ɖidó azɔ̌ wa gbé; mɛ ɖé sɔ́ ná ná gběhan mi ǎ, blǐki nabí e mi ká ɖó ná sún gbe ɖokpó é jɛ́n mi ná sún.”\nÉe è ɖɔ nú Izlayɛ́li ví azɔ̌jíkpɔ́ntɔ́ lɛ́ɛ ɖɔ è kún ná ɖe blǐki nabí e yě nɔ́ sún ɖ'ayǐ gbe ɖokpó ɔ́ kpo ó ɔ́, yě mɔ ɖɔ adǎn ɖíe gbo émí e.\nÉe yě gosín axɔ́sú ɔ́ gɔ́n bó mɔ Mɔyízi kpó Aalɔ́ɔn kpó ɖo te kpɔ́n yě, bó kplɔ́ dó yě,\nbó ɖɔ nú yě ɖɔ: “Mawu Mavɔmavɔ ní kpɔ́n nǔ e mi wa ɔ́, bó ɖɔ hwɛ tɔn xá mi. Mi wɛ zɔ́n bɔ axɔ́sú Ejípu tɔn ɔ́ kpó azaglɔ́gán tɔn lɛ́ɛ kpó gbɛ́ wǎn nú mǐ. Mi wɛ sɔ́ ahwanfunnú e yě ná dó hu mǐ ɔ́ dó alɔ mɛ nú yě.”\nÉe yě ɖɔ mɔ̌ ɔ́, Mɔyízi lɛ́ kɔ bó yi ɖɔ nú Mawu Mavɔmavɔ ɖɔ: “Aklúnɔ, étɛ́wú a wa nǔ xá togun élɔ́? Étɛ́wú a sɛ́ mì dó Ejípu xɔ́sú ɔ́ gɔ́n?\nSín gbe e gbe un yi axɔ́sú Ejípu tɔn ɔ́ gɔ́n bó ɖɔ xó e a ɖɔ nú mì ɔ́ n'i ɔ́ jɛ́n é jɛ nǔ wa xá togun towe jí, a ka hwlɛ́n togun towe gán ǎ.”


Atɔxwɛ: Nǔkplɔnkplɔn Tɔn | Août 2016\nGBÈ E MƐ A SIXU XÀ DÓ É Acoli Afrikaans Albanie-Gbè Amharique-Gbè Arabe-Gbè Arménie-Gbè Arménie-Gbè (Gbadahweji Tɔn) Aymara Ayɔgbe Azerbaïjan-Gbè Azerbaïjan-Gbè (Cyrillique) Bachkir Bassa (Cameroun) Bengali Bikol Boulou Bulgarie-Gbè Catalogne-Gbè Cebuano Chichewa Chine-Gbè (Cantonais) Chine-Gbè (Dòdó Ɔ) Chine-Gbè (Ee Bɔkun É) Chinese Cantonese (Simplified) Chitonga Chitonga (Malawi Tɔn) Chitumbuka Chiyao Cibemba Cinyanja Corée-Gbè Croatie-Gbè Danemark-Gbè Dangme Eblegbe Efik Espagne-Gbè Estonie-Gbè Fidji-Gbè Finlande-Gbè Flansegbe Fɔngbe Ga Galles-Gbè Géorgie-Gbè Glɛkigbe Glɛnsigbe Guarani Gujarati Gungbe Haoussa Hiligaynon Hindi Hongrie-Gbè Ibanag Ibo Iloko Indonésie-Gbè Islande-Gbè Isoko Italie-Gbè Janmagbe Japon-Gbè Kabiye Kannada Kikamba Kikaonde Kikuyu Kinyarwanda Kirghistan-Gbè Kiribati-Gbè Kirundi Kurde Kurmanji (Caucase) Kurde Kurmanji (Cyrillique) Kwangali Kwanyama Lamba Lettonie-Gbè Lhukonzo Lituanie-Gbè Luganda Lunda Luo Luvale Macédoine-Gbè Madagascar-Gbè Malay Malayalam Mambwé-Lungu Marathi Maya Mbunda Mongolie-Gbè Mooré Myanmar-Gbè Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ndonga Népali Nigerian Pidgin Norvège-Gbè Nzema Okpe Oromo-Gbè Ossétie-Gbè Ourdou Ouzbékistan-Gbè Pangasinan Papiamento (Curaçao Tɔn) Pays-Bas-Gbè Penjabi Persan Pidgin (Cameroon) Pologne-Gbè Portugal-Gbè Quechua (Bolivie Tɔn) Roumanie-Gbè Runyankore Russie-Gbè Samoa-Gbè Sango Sepedi Serbie-Gbè Serbie-Gbè (Romain) Sesotho (Lesotho) Shona Sidama Silozi Sinhala Slovaquie-Gbè Slovénie-Gbè Sranan tongo Suède-Gbè Swahili-Gbè Swati Tagalog Tajikistan-Gbè Tamoul Tatar Tchèque-Gbè Tchouvachie-Gbè Tetun Dili Télougou Thaï Tigrinya Tiv Tok Pisin Tokunɔgbe Afrique du Sud Tɔn Tokunɔgbe Angola Tɔn Tokunɔgbe Australie Tɔn Tsonga Tswana Turkménistan-Gbè Turquie-Gbè Tuvalu-Gbè Twi Tzotzil Ukraine-Gbè Urhobo Vegbe Venda Vietnam-Gbè Waray-Waray Wolaitsa Xhosa Zandé Zapotec-Gbè (Isthme Tɔn) Zoulou Île Salomon-Gbè\nA ka tɔ́n jɛ siká kwín ɖé jí kpɔ́n à? Mɛ kpɛɖé jɛn mɔ kpɔ́n. É ɖò mɔ̌ có gbɛtɔ́ livi mɔkpan ko mɔ nùɖé b’ɛ nyɔ́ hú siká tawun. Nùnywɛ Mawu tɔn e ‘siká akú ma sixu nɔ tɛn tɔn mɛ ǎ’ é wɛ.—Jɔb. 28:12, 15.\nÐÒ ALI ɖé lɛ nu ɔ, Biblu kplɔntɔ́ ayijlɔjlɔnɔ lɛ cí sikábatɔ́ lɛ ɖɔhun. Nùkplɔntɔ́ mɔhun lɛ ɖó na w’azɔ̌ syɛnsyɛn bo na nɔ ɖò Mawuxówema ɔ kije wɛ, bo na mɔ nùnywɛ e akwɛ ma sixu xɔ ǎ é. Ðò ali enɛ nu ɔ, etɛ dò biba nú lee è nɔ mɔ siká gbɔn é atɔn ka sixu kplɔ́n mǐ?\nA TƆ́N JƐ SIKÁ KWÍN ÐÉ JÍ!\nMǐ ni ɖɔ ɖɔ a ɖò zɔnlin ɖi gbɔn tɔsisa ɖé kpá wɛ, bo mɔ nǔ tɔkín ɖɔhun ɖé b’ɛ ɖò kinkɛn wɛ sunví ɖɔhun. A fɛ́ yì dò bo sɔ́ b’ɛ víví nú we ɖɔ siká kwín ɖé wɛ a mɔ. É hwe hú fɔfita bo ka vɛ́ mɔ hú diamáa ɖagbe bǐ ɔ. A lɛ́ kpɔ́n fí ɔ lɛlɛ̌ dó, bo kpɔ́n ɖɔ a tò na lɛ́ mɔ siká kwín ɖevo lɛ gɔ́ na vlafo hǔn.\nMɔ̌ ɖokpo ɔ, ɖò azǎn manawɔn ɖé gbè wá yì ɔ, Jehovah sɛntɔ́ ɖé xúxú hɔn towe, lobo ɖɔ xó xá we dó wɛn nukúnɖiɖo tɔn e è nɔ mɔ ɖò Biblu mɛ é jí. A sixu lɛ́ kpó ɖò hwenu e a mɔ siká kwín gbigbɔ tɔn towe nukɔntɔn ɔ é flín wɛ kpo awǎjijɛ kpo fɛɛ. Nǔ sixu ko nyí mɔ̌ hwenu e a mɔ nyikɔ Mawu tɔn Jehovah azɔn nukɔntɔn ɔ ɖò Biblu mɛ é. (Ðɛh. 83:18, NWT) Alǒ vlafo hwenu e a kplɔ́n ɖɔ emi hɛn ɔ, emi na huzu xɔ́ntɔn Jehovah tɔn é. (Ja. 2:23) Ayi towe mɔ tlolo ɖɔ nǔ e nyɔ́ tawun hú siká é ɖé wɛ a ko mɔ! Bɔ akpàkpà sixu ko lɛ́ sɔ́ we dó kwín gbigbɔ tɔn ɖevo lɛ biba wu.\nA LƐ́ BA D’EJI!\nHweɖelɛnu ɔ, siká kwín nabi ɖé nɔ wá xòkplé ɖò tɔ̀ lɛ kpá. Ðò sun klewun ɖé mɛ ɔ, ayǐdɔkun-batɔ́ kanɖodonǔwutɔ́ lɛ sixu mɔ sikágɔnu mɔhun gègě, b’ɛ na xɔ ɖɔ̌la Amɛlika tɔn afatɔ́n mɔkpan.\nHwenu e a jɛ Biblu kplɔ́n xá Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn ɖé jí é ɔ, a sixu mɔ ɖɔ emi cí ayǐdɔkun-batɔ́ e ɖò sikágɔnu ɖé gbéjé kpɔ́n wɛ é ɖɔhun. Tamɛ linlin dó wemafɔ Biblu tɔn lɛ jí ɖebɔdoɖewu na ko zɔ́n bɔ nùtuùntuùn towe jɛji, lobɔ a jɛ dɔkun ɖò gbigbɔ lixo. Ee a lin tamɛ dó nugbǒ xɔ akwɛ Biblu tɔn enɛ lɛ jí kpo akpàkpà sɔ́ mɛ kpo é ɔ, a kplɔ́n lee a sixu sɛkpɔ Jehovah lobo hɛn hwiɖée ɖò wanyiyi tɔn mɛ bo ɖò nukún ɖó gbɛ̀ mavɔmavɔ wɛ gbɔn é.—Ja. 4:8; Judi 20, 21.\nÐi ayǐdɔkun-batɔ́ e nɔ zán éɖée tawun bá mɔ siká é ɖé ɖɔhun ɔ, a ka ɖò gǎn dó wɛ ɖesu bá mɔ nugbǒ xɔ akwɛ Biblu tɔn lɛ à?\nÐi ayǐdɔkun-batɔ́ e nɔ kpɔ́n ayǐ tlitli bo ba sikágɔnu é ɖé ɖɔhun ɔ, a sixu ko dó gǎn ɖesu ɖò dɔkun gbigbɔ tɔn lɛ biba kɔn. Hwenu e a kplɔ́n nugbodòdó Biblu tɔn lɛ gudo é ɔ, enɛ na ko sísɛ́ we bɔ a ɖè afɔ e jɛxa lɛ é bo zé hwiɖée jó nú Mawu lobo bló baptɛm.—Mat. 28:19, 20.\nKPÒ ÐÒ BIBA WƐ!\nAyǐdɔkun-batɔ́ ɖé sixu mɔ siká kpɛví tíwún ɖé ɖò só aditi e sínsín lɛ é ɖé mɛ. Akpáxwé só enɛ lɛ tɔn ɖé lɛ nɔ ɖó ganmú bɔ è sixu gbà bo ɖè siká sín mɛ. È kpɔ́n tlolo ɔ, siká ɔ sixu nɔ ma ɖò wěxo ɖò ganmú ɔ mɛ. Etɛwu? Ðó ganmú ɖagbe bǐ ɔ sixu ɖó siká glamu 10 mɔ̌ kpowun ɖò só tɔ́nu ɖokpo mɛ! É ɖò mɔ có, ɖò ayǐdɔkun-batɔ́ ɔ nukúnmɛ ɔ, enɛ ɔ ko kpé xóxó, b’ɛ na ɖókan dó kunkun tɔn wu.\nMɔ̌ ɖokpo ɔ, hwenu e è zɛ “nùkplɔnmɛ nukɔn nukɔntɔn e ɖɔ xó dó Klisu wu lɛ wu” é ɔ, é nɔ lɛ́ byɔ gǎndido ɖò mɛ sí. (Ebl. 6:1, 2) A ɖó na dó gǎn tawun bo na dó sixu ɖ’ayi mɔjɛmɛ yɔyɔ̌ lɛ kpo nùkplɔnmɛ e nyɔ́ zán lɛ é kpo wu, hwenu e a ɖò Biblu kplɔ́n wɛ é. Enɛ wu ɔ, enyi a tlɛ ko ɖò Mawuxówema ɔ kplɔ́n wɛ sín xwè mɔkpan ɖíe ɔ, etɛ a ka sixu wà bɔ Biblu kplɔnkplɔn towe na kpó ɖò lè hɛn wá nú we wɛ?\nNùkplɔnkplɔn sín akpàkpà ni nɔ sɔ́ we. Ð’ayi gǒflɛ́mɛ lɛ wu ganji. Kpò ɖò kàn ván wɛ, enɛ ɔ, a na mɔ nùnywɛ Mawu tɔn kpo alixlɛ́mɛ tɔn kpo sín kwín xɔ akwɛ e ɖò Biblu mɛ lɛ é. (Hlɔ. 11:33) Zǎn wema dobanunǔ tɔn e tíìn ɖò gbè towe mɛ lɛ é, bá dó tuùn Mawuxówema ɔ d’eji ganji. Kú hǔn bo ba alixlɛ́mɛ e sín hudo a ɖó lɛ é kpo nǔ e a nɔ kanbyɔ dó Biblu wu lɛ é sín xósin lɛ kpo. Kanbyɔ mɛ ɖevo lɛ ɖɔ wemafɔ kpo xota ɖětɛ lɛ kpo ka d’alɔ ye bo lɛ́ dó wusyɛn lanmɛ nú ye hugǎn é jí. Mǎ nǔ ɖagbeɖagbe e a mɔ ɖò Biblu kplɔnkplɔn towe hwenu lɛ é xá mɛ ɖevo lɛ.\nNugbǒ wɛ ɖɔ é kún nyí a na tuùn nǔ d’eji kpowun wɛ na zɔ́n bɔ a na wà mɔ ó. Mɛsɛ́dó Pɔlu gb’akpá nú mɛ ɖɔ “nǔ e mǐ tuùn ɔ zɔ́n bɔ goyiyi gɔ́ gbɛtɔ́ sín ayixa mɛ.” (1 Kɔ. 8:1) Enɛ wu ɔ, dǒ gǎn bo kpó ɖò hwiɖée sɔ́ hwe wɛ, lobo lidǒ ɖò nùɖiɖi mɛ. Sinsɛn-biblo xwédo tɔn kpo Biblu kplɔnkplɔn mɛɖesunɔ tɔn kpo ɖò gbesisɔmɛ na d’alɔ we, bɔ a na zán gbɛ̀ sɔgbe xá nugbodòdó Jehovah tɔn lɛ, bo na lɛ́vɔ sísɛ́ we bɔ a na d’alɔ mɛ ɖevo lɛ. Ðò taji hú bǐ ɔ, xomɛ na hǔn we, ɖó a mɔ nǔ e nyɔ́ hú siká é ɖé.—Nùx. 3:13, 14.\nText Alɔ e jí è sixu yí nǔ e ɖò wema jí lɛ é ɖó lɛ é ATƆXWƐ: NǓKPLƆNKPLƆN TƆN Août 2016\nATƆXWƐ: NǓKPLƆNKPLƆN TƆN Août 2016\nSinsɛn-Biblo Xwédo Tɔn: Wuvɛ̌ lɛ kpo Lè lɛ Kpo