Mɛ̌ ka Nyí Jezu Klisu? Mawu Wɛ É Nyí À, Alǒ Vǐ Mawu Tɔn?\nGBÈ E MƐ A SIXU XÀ DÓ É Abbey Abui Acoli Alur Amharique-Gbè Arabe-Gbè Arménie-Gbè Arménie-Gbè (Gbadahweji Tɔn) Ateso-Gbè Attié Aymara Azerbaïjan-Gbè Azerbaïjan-Gbè (Cyrillique) Bassa (Cameroun) Bassa (Libéria) Batak (Karo) Batak (Simalungun) Batak (Toba) Belize Kriol Biak Bichlamar Boulou Bété Cambodge-Gbè Cap-Vert gbè Chavacano Chichewa Chin (Tiddim) Chine-Gbè (Cantonais) Chinese Cantonese (Simplified) Chitonga Chitonga (Malawi Tɔn) Chitonga (Zimbabwe Tɔn) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chopi Chuabo Cibemba Cinyanja Corée-Gbè Créole Guadeloupe Tɔn Créole Guyane tɔn Créole Haïti Tɔn Créole Maurice Tɔn Créole Réunion Tɔn Créole Seychelles Tɔn Damara Dangme Douala Dusun Efik Espagne-Gbè Estonie-Gbè Fante Fidji-Gbè Flansegbe Fɔngbe Ga Galles-Gbè Gitonga Glɛnsigbe Guarani Guarani (Bolivie Tɔn) Guerzé Gungbe Guéré Haoussa Herero Hindi Hunsrik Iban Ibinda Ibo Indonésie-Gbè Irlande-Gbè Italie-Gbè Javan-Gbè Jula Kabiye Kachin Kana Kannada Karen (S'gaw) Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kimbundu Kinyarwanda Kipende Kirghistan-Gbè Kiribati-Gbè Kirundi Kisi Kisonge Kongo Kpelle Krio Kurde Kurmanji Kwangali Kwanyama Kyangonde Lamba Lhukonzo Lifu Lingala Lomwe Luganda Lugbara Lunda Luo Luvale Madagascar-Gbè Makua Malay Malayalam Malte-Gbè Mambwé-Lungu Marathi Mazahua Mbunda Meru Mooré Myanmar-Gbè Navajo Ndau Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ndonga Ngangela Nias Nigerian Pidgin Nyaneka Nyungwe Nzema Okpe Oromo-Gbè Otètèla Ourdou Pays-Bas-Gbè Pidgin (Cameroon) Ponape-Gbè Portugal-Gbè Portugal-Gbè (Portugal) Quechua (Ayacucho Tɔn) Quechua (Bolivie Tɔn) Quechua (Cuzco Tɔn) Quichua (Imbabura Tɔn) Quichua (Santiago del Estero Tɔn) Rapa Nui-Gbè Romani (Macédoine Tɔn) Romani (Tofɔligbé Grèce Tɔn Tɔn) Romani (Totaligbé Grèce Tɔn Tɔn) Romani (Zǎnzǎnhweji Slovaquie Tɔn Tɔn) Romani Cyrillique (Macédoine Tɔn) Romany (Serbia) Roumanie-Gbè Runyankore Russie-Gbè Rutooro Samoa-Gbè Sangir Sango Sena Sepedi Sidama Silozi Sinhala Sranan tongo Sunda Swahili-Gbè Swati Tahiti-Gbè Tajikistan-Gbè Talian Tamoul Tandroy Tankarana Thaï Tigrinya Tiv Tokunɔgbe Amelika Tɔn Tokunɔgbe Angola Tɔn Tokunɔgbe Argentine Tɔn Tokunɔgbe Bolivie Tɔn Tokunɔgbe Colombie Tɔn Tokunɔgbe Cuba Tɔn Tokunɔgbe Inde Tɔn Tokunɔgbe Thaï Tɔn Tonga-Gbè Tshiluba Tshwa Tsonga Tswana Turquie-Gbè Twi Ukraine-Gbè Umbundu Urhobo Uruund Vegbe Vezo Vietnam-Gbè Wallis-Gbè Wichi Wolaitsa Yacouba Zandé Zoulou\n1, 2. (a) A tuùn mɛ nukúnɖeji ɖé sín nyikɔ kpowun ko xlɛ́ ɖɔ a tuùn mɛ ɔ ganji à? Tinmɛ. (b) Linlin tɛ lɛ mɛ lɛ ka nɔ ɖó dó Jezu wu?\nGBƐTƆ́ nukúnɖeji gègě wɛ ɖò gbɛ̀ ɔ mɛ. A sixu tuùn mɛ nukúnɖeji ɖé sín nyikɔ. Amɔ̌, a tuùn nyikɔ mɛ nukúnɖeji ɖé tɔn kpowun ko xlɛ́ ɖɔ a tuùn i ganji ǎ. É ko xlɛ́ ɖɔ a tuùn nǔ lɛ bǐ dó gbɛzán tɔn kpo mɛ alɔkpa e é nyí tawun é kpo wu ǎ.\n2 Jezu Klisu nɔ gbɛ̀ ɖò ayikúngban jí é ɔ, xwè 2 000 mɔ̌ ko wá yì có, a sixu ko sè xó ɖé lɛ dó wutu tɔn. Amɔ̌, mɛ gègě tuùn mɛ alɔkpa e Jezu nyí tawun é ǎ. Mɛɖé lɛ nɔ ɖɔ ɖɔ é nyí mɛ ɖagbe ɖé, mɛ ɖevo lɛ nɔ ɖɔ gbeyiɖɔ ɖé wɛ n’i, có mɛ ɖevo lɛ ka lɛ́ ɖi nǔ ɖɔ é nyí Mawu. Etɛ hwɛ ka lin?—Kpɔ́n Tinmɛ E Ðò Vivɔnu É 12gɔ́ ɔ.\n3. Etɛwu é ka nyí nǔ taji ɖɔ a ni tuùn Jehovah Mawu kpo Jezu Klisu kpo?\n3 É nyí nǔ taji ɖɔ a ni tuùn nugbǒ ɔ dó Jezu wu. Etɛwu? Biblu ɖɔ nú mǐ ɖɔ: “Gbɛ̀ mavɔmavɔ ɔ wɛ nyí ɖɔ ye ni tuùn we, bo tuùn ɖɔ hwi wɛ nyí Mawu nugbǒ ɖokpo e tíìn é, bo lɛ́ tuùn Jezu Klisu e a sɛ́dó gbɛ̀ ɔ mɛ é.” (Jaan 17:3) Nugbǒ ɔ, enyi a tuùn nugbǒ ɔ dó Jehovah kpo Jezu kpo wu ɔ, a sixu nɔ gbɛ̀ kaka sɔyi ɖò palaɖisi mɛ ɖò ayikúngban jí. (Jaan 14:6) Gɔ́ na ɔ, nugbǒ ɔ tuùntuùn dó Jezu wu na d’alɔ we, ɖó é wɛ nyí kpɔ́ndéwú ɖagbe hugǎn e a na xwedó bo tuùn lee a na nɔ ayǐ xá mɛ ɖevo lɛ bo lɛ́ wà nǔ xá ye gbɔn é. (Jaan 13:34, 35) Ðò Wemata 1 mɛ ɔ, mǐ kplɔ́n nugbǒ ɔ dó Mawu wu. Dìn ɔ, mǐ na kplɔ́n nǔ e Biblu kplɔ́n mɛ dó Jezu wu é.\nMǏ MƆ MƐSIYA Ɔ!\n4. Etɛ ka nyí tinmɛ xókwin “Mɛsiya” ɔ kpo “Klisu” ɔ kpo tɔn?\n4 Xwè mɔkpan jɛ nukɔn nú jiji Jezu tɔn ɔ, Jehovah d’akpá ɖò Biblu mɛ ɖɔ emi na sɛ́ Mɛsiya, alǒ Klisu ɔ dó. Xókwin Ebléegbe tɔn wɛ “Mɛsiya” ɔ nyí, bɔ “Klisu” ɔ nyí xókwin Glɛkigbe tɔn. Tɛnmɛ-nyikɔ wè enɛ lɛ bǐ xlɛ́ ɖɔ Mawu ɖè Mɛsiya e sín akpá è dó é bo na sɔ́ ɛ ɖó tɛn bunɔ ɖé mɛ. Mɛsiya ɔ na bló bɔ Mawu sín akpá lɛ bǐ na jɛnu. Jezu sixu lɛ́ d’alɔ we dìn hwɛ̌. Amɔ̌, cobonu Jezu na jɔ ɔ, mɛ gègě ko kanbyɔ ɖɔ: ‘Mɛ̌ ka na nyí Mɛsiya ɔ?’\n5. Ahwanvu Jezu tɔn lɛ ka ɖi ɖɔ é wɛ nyí Mɛsiya ɔ à?\n5 Ahwanvu Jezu tɔn lɛ xò nǔ kpɔ́n cobo ɖi ɖɔ é wɛ nyí Mɛsiya e sín akpá è dó é ǎ. (Jaan 1:41) Ði kpɔ́ndéwú ɔ, Sinmɔ́ɔ Piyɛ́ɛ ɖɔ: “Hwi wɛ nyí Klisu.” (Matie 16:16) Nɛ̌ mǐ ka sixu kudeji gbɔn ɖɔ Jezu wɛ nyí Mɛsiya ɔ?\n6. Nɛ̌ Jehovah ka d’alɔ ayijlɔjlɔnɔ lɛ bɔ ye tuùn Mɛsiya ɔ gbɔn?\n6 Xwè mɔkpan jɛ nukɔn nú jiji Jezu tɔn ɔ, gbeyiɖɔ Mawu tɔn lɛ wlan nǔ e na d’alɔ bɔ è na tuùn Mɛsiya ɔ lɛ é gègě ɖ’ayǐ. Nɛ̌ enɛ ka na d’alɔ gbɔn? Mǐ ni ɖɔ ɖɔ è ɖɔ a ni yì kplá mɛ e a ma tuùn kpɔ́n ǎ é ɖé wá ɖò axijijɛ mɛ. Enyi mɛɖé jlɛ́ mɛ ɔ nú we ganji ɔ, mɛ ɔ mimɔ na bɔwǔ nú we. Ðò ali ɖokpo ɔ nu ɔ, Jehovah zán gbeyiɖɔ tɔn lɛ, bɔ ye ɖɔ nǔ e Mɛsiya ɔ na wà lɛ é kpo nǔ e na jɛ dó wutu tɔn lɛ é kpo nú mǐ. Nǔɖɔɖ’ayǐ enɛ lɛ bǐ sín jijɛ d’alɔ ayijlɔjlɔnɔ lɛ bɔ ye tuùn ɖɔ Jezu wɛ nyí Mɛsiya ɔ.\n7. Ðɔ nǔɖɔɖ’ayǐ e xlɛ́ ɖɔ Jezu nyí Mɛsiya ɔ é wè.\n7 Nǔɖɔɖ’ayǐ enɛ lɛ wè ɖíe. Nukɔntɔn ɔ: Xwè 700 jɛ nukɔn nú jiji Jezu tɔn ɔ, Micée ɖɔ ɖ’ayǐ ɖɔ è na jì Mɛsiya ɔ ɖò toxo kpɛví Bɛteleyɛmu tɔn mɛ. (Micée 5:1) Finɛ wɛ è jì Jezu ɖè nugbǒ! (Matie 2:1, 3-10) Wegɔ ɔ: Daniyɛli ɖɔ ɖ’ayǐ ɖɔ Mɛsiya ɔ na jɛ wě ɖò xwè 29 H.M. (Daniyɛli 9:25) Nǔɖɔɖ’ayǐ e xlɛ́ céɖécéɖé ɖɔ Jezu wɛ nyí Mɛsiya e sín akpá è dó é wè kpowun nɛ.—Kpɔ́n Tinmɛ E Ðò Vivɔnu É 13gɔ́ ɔ.\nÐò baptɛm Jezu tɔn hwenu ɔ, é huzu Mɛsiya, alǒ Klisu ɔ\n8, 9. Etɛ ka jɛ ɖò baptɛm Jezu tɔn hwenu bo xlɛ́ ɖɔ é wɛ nyí Mɛsiya ɔ?\n8 Jehovah xlɛ́ céɖécéɖé ɖɔ Jezu wɛ nyí Mɛsiya ɔ. É d’akpá ɖɔ emi na na wuntun ɖé Jaan Baptɛmublonumɛtɔ́ ɔ, b’ɛ na dó tuùn Mɛsiya ɔ. Hwenu e Jezu yì Jaan gɔ́n b’ɛ na bló baptɛm n’i ɖò Judɛ́ɛn Tɔ̀ ɔ mɛ ɖò xwè 29 H.M. é ɔ, Jaan mɔ wuntun enɛ. Biblu ɖɔ nǔ e jɛ é nú mǐ: “Ee é [bló baptɛm] n’i fó ɔ, Jezu tɔ́n sín tɔ̀ ɔ mɛ; tlolo ɔ, jinukúnsin kɛwun, bɔ [gbigbɔ] Mawu tɔn cí ahwannɛ́ ɖɔhun, bo wá jɛte dó jǐ tɔn. Tlolo ɔ, è sè gbè ɖé sín jixwé bɔ é ɖɔ: ‘Vǐ ce vívɛ́ná wɛ mɛ elɔ nyí; xomɛ nɔ hun mì dó wutu tɔn tlala.’” (Matie 3:16, 17) Hwenu e Jaan mɔ wuntun enɛ bo sè gbè enɛ é ɔ, é tuùn ɖɔ Jezu wɛ nyí Mɛsiya ɔ. (Jaan 1:32-34) Gbè nɛ gbè e Jehovah kɔn gbigbɔ tɔn dó jǐ tɔn é ɔ, Jezu huzu Mɛsiya ɔ. É wɛ nyí mɛ e Mawu sɔ́ b’ɛ na nyí Gǎn kpo Axɔsu kpo é.—Ezayíi 55:4.\n9 Nǔɖɔɖ’ayǐ Biblu tɔn lɛ, Jehovah ɖesunɔ sín xó, kpo wuntun e É na ɖò baptɛm Jezu tɔn hwenu lɛ é kpo xlɛ́ ɖɔ Jezu wɛ nyí Mɛsiya ɔ. Amɔ̌, fitɛ Jezu ka gosin? Mɛ alɔkpa tɛ é ka nyí? Mi nú mǐ ni kpɔ́n nǔ e Biblu ɖɔ é.\nFITƐ JEZU KA GOSIN?\n10. Etɛ Biblu ka kplɔ́n mɛ dó gbɛzán Jezu tɔn e jɛ nukɔn nú ayikúngban jí wíwá tɔn é wu?\n10 Biblu kplɔ́n mǐ ɖɔ Jezu nɔ gbɛ̀ ɖò jixwé nú hwenu gègě cobo wá ayikúngban jí. Micée ɖɔ ɖɔ Mɛsiya ɔ ko tíìn “sín xóxó hwenu.” (Micée 5:1) Jezu ɖesu ɖɔ azɔn gègě ɖɔ emi ko nɔ gbɛ̀ ɖò jixwé cobɔ è wá jì emi dó ayikúngban jí. (Xà Jaan 3:13; 6:38, 62; 17:4, 5.) Jezu kpo Jehovah kpo tlɛ ko vɛ́ tawun cobɔ é wá ayikúngban jí.\n11. Aniwu Jezu ka xɔ akwɛ nú Jehovah sɔmɔ̌?\n11 Jezu xɔ akwɛ nú Jehovah tawun. Etɛwu? Ðó Mawu dá ɛ cobo dá nǔ ɖevo ɖebǔ alǒ mɛ ɖevo ɖebǔ. Enɛ wu wɛ è ylɔ Jezu ɖɔ ‘nukɔngbeví nùɖíɖó lɛ bǐ tɔn.’ * (Kolosinu lɛ 1:15) Jezu lɛ́ xɔ akwɛ nú Jehovah, ɖó éɖokponɔ wɛ Jehovah dá tlɔlɔ. Enɛ wu wɛ è nɔ ylɔ ɛ ɖɔ “Vǐɖokponɔ.” (Jaan 3:16) Jezu ɖokponɔ wɛ Jehovah lɛ́ zán dó dá nǔ e kpò lɛ é bǐ. (Kolosinu lɛ 1:16) Jezu ɖokpo wɛ è lɛ́ ylɔ ɖɔ “xó ɔ,” ɖó Jehovah zán ɛ dó dó wɛn nú wɛnsagun lɛ kpo gbɛtɔ́ lɛ kpo, bo lɛ́ zán ɛ dó tinmɛ alixlɛ́mɛ tɔn lɛ nú ye.—Jaan 1:14.\n12. Nɛ̌ mǐ ka wà gbɔn bo tuùn ɖɔ Jezu kpo Mawu kpo kún nyí mɛ ɖokpo ɔ ó?\n12 Mɛɖé lɛ ɖi nǔ ɖɔ Jezu kpo Mawu kpo nyí mɛ ɖokpo ɔ. Amɔ̌, Biblu kplɔ́n enɛ mɛ ǎ. Biblu ɖɔ ɖɔ è dá Jezu, enɛ xlɛ́ ɖɔ Jezu ɖó bǐbɛ̌. Amɔ̌ Jehovah e dá nǔ lɛ bǐ é ɖó bǐbɛ̌ ǎ. (Ðɛhan 90:2) Ðó Jezu nyí Mawu Ví wutu ɔ, é lin gbeɖé ɖɔ emi na tɛnkpɔn bo nyí Mawu ǎ. Biblu kplɔ́n mɛ nyì wɛn ɖɔ Tɔ́ ɔ hugǎn Vǐ ɔ. (Xà Jaan 14:28; 1 Kɔlɛntinu lɛ 11:3.) Jehovah ɖokponɔ wɛ nyí “Mawu Nǔbǐwukpétɔ́.” (Bǐbɛ̌mɛ 17:1) É wɛ nyí mɛ e hugǎn mɛ lɛ bǐ bo lɛ́ ɖó hlɔnhlɔn hú mɛ lɛ bǐ ɖò wɛkɛ ɔ mɛ é.—Kpɔ́n Tinmɛ E Ðò Vivɔnu É 14gɔ́ ɔ.\n13. Etɛwu Biblu ka ɖɔ ɖɔ Jezu nyí “akpajlɛ Mawu e è ma nɔ mɔ ǎ ɔ tɔn”?\n13 Jehovah kpo Vǐ tɔn Jezu kpo w’azɔ̌ ɖó kpɔ́ alɔ ɖò alɔ mɛ nú xwè liva mɔkpan cobɔ è wá dá jinukúnsin kpo ayikúngban kpo. Ye na ko yí wǎn nú yeɖée ɖesu! (Jaan 3:35; 14:31) Jezu nɔ xwedó tɔ́ tɔn sín jijɔ lɛ kaka bɔ Biblu ylɔ ɛ ɖɔ “akpajlɛ Mawu e è ma nɔ mɔ ǎ ɔ tɔn.”—Kolosinu lɛ 1:15.\n14. Nɛ̌ è ka jì Vǐ xɔ akwɛ Jehovah tɔn gbɛtɔ́ ɖé ɖɔhun gbɔn?\n14 Vǐ xɔ akwɛ Jehovah tɔn ɖesunɔ sɔ́ jlǒ dó gosin jixwé bɔ è wá jì i dó ayikúngban jí gbɛtɔ́ ɖé ɖɔhun. Nɛ̌ enɛ ka sixu nyɔ́ bló gbɔn? Jehovah bló nùjiwǔ ɖé bo sɔ́ Vǐ tɔn sín gbɛ̀ dó nyɔnu ɖò alɔji Mali sín adɔgo mɛ. Ali enɛ nu ɔ, gbɛtɔ́ ɖě nyí tɔ́ nú Jezu ǎ. Enɛ wu ɔ, Mali jì vǐ maɖóblɔ̌ ɖé bo sun nyǐ i ɖɔ Jezu.—Luki 1:30-35.\nMƐ ALƆKPA TƐ JEZU KA NYÍ?\n15. Nɛ̌ a ka sixu tuùn Jehovah d’eji gbɔn?\n15 A hɛn ɔ, a na kplɔ́n nǔ gègě dó Jezu, gbɛzinzan tɔn kpo jijɔ tɔn lɛ kpo wu gbɔn wema Biblu tɔn Matie, Maki, Luki kpo Jaan kpo xixa gblamɛ. È nɔ ylɔ wema enɛ lɛ ɖɔ Wɛnɖagbe-Wema lɛ. Ðó Jezu cí Tɔ́ tɔn ɖɔhun wutu ɔ, nǔ e a na xà dó wutu tɔn lɛ é na d’alɔ we bɔ a na lɛ́ tuùn Jehovah d’eji. Enɛ wu wɛ Jezu ɖɔ: “Mɛ e mɔ mì ɔ ko mɔ Tɔ́ ɔ.”—Jaan 14:9.\n16. Etɛ Jezu ka kplɔ́n mɛ? Fitɛ nùkplɔnmɛ Jezu tɔn lɛ ka gosin?\n16 Mɛ gègě nɔ ylɔ Jezu ɖɔ “Mɛ̌si.” (Jaan 1:38; 13:13) Nǔ taji hugǎn e é nɔ kplɔ́n mɛ lɛ é ɖokpo wɛ nyí “axɔsuɖuɖu Mawu tɔn sín Wɛnɖagbe.” Etɛ ka nyí Axɔsuɖuto enɛ? Acɛkpikpa Mawu tɔn e na kp’acɛ dó gbɛ̀ ɔ bǐ jí sín jixwé, bo na hɛn nyɔna wá nú gbɛtɔ́ e nɔ setónú nú Mawu lɛ é wɛ. (Matie 4:23) Nǔ e Jezu kplɔ́n mɛ lɛ é bǐ wɛ gosin Jehovah gɔ́n. Jezu ɖɔ: “Nyɛ wɛ ɖó nǔ e kplɔ́n mi wɛ un ɖè ɔ ǎ; Mawu e sɛ́ mì dó ɔ gɔ́n wɛ é gosin.” (Jaan 7:16) Jezu tuùn ɖɔ Jehovah jló ɖɔ gbɛtɔ́ lɛ ni sè wɛnɖagbe e ɖɔ ɖɔ Axɔsuɖuto Mawu Tɔn na kp’acɛ dó gbɛ̀ ɔ bǐ jí é.\n17. Fitɛ lɛ Jezu ka kplɔ́n nǔ mɛ ɖè? Etɛwu é ka w’azɔ̌ syɛnsyɛn sɔmɔ̌ bá dó kplɔ́n nǔ mɛ ɖevo lɛ?\n17 Fitɛ lɛ Jezu ka kplɔ́n nǔ mɛ ɖè? Fí ɖebǔ e é mɔ mɛ ɖè é. É kplɔ́n nǔ mɛ ɖò toxo lɛ, gletoxo lɛ, axi lɛ kpo sinsɛnxɔ lɛ kpo mɛ; é lɛ́ kplɔ́n nǔ mɛ ɖò xwé mɛ lɛ tɔn gbè. É nɔ ɖó nukún ɖɔ ye ni wá emi gɔ́n ǎ. É nɔ yì ye gɔ́n hwɛhwɛ. (Maki 6:56; Luki 19:5, 6) Jezu nɔ w’azɔ̌ syɛnsyɛn, bo nɔ zán hwenu gègě kpo hlɔnhlɔn gègě kpo dó kplɔ́n nǔ mɛ lɛ. Etɛwu? Ðó é tuùn ɖɔ Mawu ba ɖɔ emi ni wà mɔ̌, bɔ é ka nɔ lɛ́ setónú nú Tɔ́ tɔn hwebǐnu. (Jaan 8:28, 29) Jezu nɔ lɛ́ ɖɔ Mawuxó ɖó gbɛtɔ́ lɛ sín nǔ nɔ blawu n’i. (Xà Matie 9:35, 36.) É sixu ko mɔ ɖɔ sinsɛngán lɛ kún nɔ kplɔ́n nugbǒ ɔ mɛ dó Mawu kpo Axɔsuɖuto tɔn kpo wu ó. Enɛ wu ɔ, é jló na d’alɔ mɛ gègě lee é sixu nyɔ́ bló gbɔn é bɔ ye na sè wɛnɖagbe ɔ.\n18. Jijɔ Jezu tɔn tɛ lɛ a ka yí wǎn na hugǎn?\n18 Jezu nyí mɛɖé bo yí wǎn nú gbɛtɔ́ lɛ bo nɔ lɛ́ keya nú ye. É nyí xomɛnyɔtɔ́, bo lɛ́ nyɔ́ kpɔ́jɛji bɔ è hɛn ɔ è na ɖɔ xó n’i faa. Yɔkpɔvu lɛ lɔ tlɛ nɔ ba na nɔ kpɔ́ xá ɛ. (Maki 10:13-16) Jezu nɔ ɖè mɛɖé ɖó vo ɖò mɛɖé mɛ ǎ. É gbɛ́ wǎn nú mɛtítáfú kpo hwɛagɔɖiɖɔ kpo. (Matie 21:12, 13) Hwenu e nyɔnu lɛ ma ɖó acɛ kaka ɖé ǎ, bɔ è ma nɔ lɛ́ ɖó sísí nú ye ǎ é wɛ Jezu nɔ gbɛ̀ ɖè. Amɔ̌, Jezu nɔ wà nǔ xá nyɔnu lɛ kpo sísí kpo hwebǐnu bo nɔ lɛ́ wlí yɛ̌yi nú ye. (Jaan 4:9, 27) Jezu nɔ lɛ́ sɔ́ éɖée hwe tawun. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, é klɔ́ afɔ nú mɛsɛ́dó tɔn lɛ ɖò gbadanu ɖokpo; nǔ enɛ ɔ, mɛsɛntɔ́ ɖé wɛ ka ɖó na bló.—Jaan 13:2-5, 12-17.\nJezu ɖɔ Mawuxó ɖò fí ɖebǔ e é mɔ mɛ lɛ ɖè é\n19. Kpɔ́ndéwú tɛ ka xlɛ́ ɖɔ Jezu tuùn nǔ e sín hudo gbɛtɔ́ lɛ ɖó tawun é, bo jló na d’alɔ ye?\n19 Jezu tuùn nǔ e sín hudo gbɛtɔ́ lɛ ɖó tawun é, bo jló na d’alɔ ye. Enɛ jɛ wě hwenu e é zán hlɔnhlɔn Mawu tɔn dó gbɔ azɔn nú gbɛtɔ́ lɛ é. (Matie 14:14) Ði kpɔ́ndéwú ɔ, nya gudunɔ ɖé wá Jezu gɔ́n bo ɖɔ: “Nú é jló we ɔ, a hɛn ɔ, a na gbɔ azɔn nú mì.” Wuvɛ̌ e mɔ wɛ nya enɛ ɖè é kpo ya e jì wɛ é ɖè é kpo byɔ lanmɛ nú Jezu. Nǔ tɔn blawu n’i bɔ é jló na d’alɔ ɛ. Enɛ wu ɔ, Jezu dlɛn alɔ tɔn bo ɖó nya ɔ wu bo ɖɔ: “Un jló, azɔn towe ni gbɔ.” Bɔ nya ɔ sín azɔn gbɔ! (Maki 1:40-42) Kpɔ́n lee é na ko cí nú nya enɛ é!\nÉ NƆ GBEJI NÚ TƆ́ TƆN HWEBǏNU\n20, 21. Nɛ̌ Jezu ka nyí kpɔ́ndéwú tónúsíse nú Mawu tɔn ɖagbe hugǎn ɔ gbɔn?\n20 Jezu wɛ nyí kpɔ́ndéwú tónúsíse nú Mawu tɔn ɖagbe hugǎn ɔ. Nǔ ɖebǔ na bo jɛ, alǒ kɛntɔ́ tɔn lɛ na bo wà nǔ ɖebǔ n’i ɔ, é nɔ nɔ gbeji nú Tɔ́ tɔn. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, Jezu hu hwɛ hwenu e Satáan tɛ́n ɛ kpɔ́n é ǎ. (Matie 4:1-11) Jezu sín hɛnnumɔ ɖé lɛ ɖi nǔ ɖɔ é nyí Mɛsiya ɔ ǎ, bɔ ye ɖɔ: “Ta tɔn mɛ kún sɔ́ sɔgbe ó,” é ɖò mɔ̌ có, Jezu ɖó Mawu sín azɔ̌ wiwa te ǎ. (Maki 3:21) Hwenu e kɛntɔ́ Jezu tɔn lɛ xò daka wutu tɔn é ɔ, é nɔ gbeji nú Mawu, bo tlɛ tɛnkpɔn na ba hlɔn gbeɖé ǎ.—1 Piyɛ́ɛ 2:21-23.\n21 Hwenu e è tlɛ ɖò daka xò Jezu wu wɛ bo na hu i é ɔ, é nɔ gbeji nú Jehovah. (Xà Filipunu lɛ 2:8.) Kpɔ́n nǔ ɖěɖee nu é ɖó na ko dɛ ɖè gbè e gbè é kú é é. È wlí i, kúnnuagɔɖetɔ́ lɛ dóhwɛ ɛ ɖɔ é nyla nu dó Mawu wu, hwɛɖɔtɔ́ ahizinɔ lɛ ɖó kúhwɛ́ n’i, mɛ lɛ ko è bɔ sɔja lɛ doya n’i bo xwè è dó atín wu. Hwenu e é ja kúkú gbé é ɔ, é súxó bo ɖɔ: “Nǔ bǐ fó!” (Jaan 19:30) Jezu kú bɔ é ɖó azǎn atɔn gudo é ɔ, Jehovah fɔ́n ɛ bo na ɛ agbaza gbigbɔ tɔn. (1 Piyɛ́ɛ 3:18) Aklunɔzán gbla mɛ yɔywɛ ɖé gudo ɔ, Jezu lɛkɔ yì jixwé bo “jinjɔn ɖisixwé nú Mawu” lobo ɖò te nú Mawu na sɔ́ ɛ Axɔsu.—Eblée lɛ 10:12, 13.\n22. Ðó Jezu nɔ gbeji nú Tɔ́ tɔn wutu ɔ, ali tɛ ka hun nú mǐ dìn?\n22 Ðó Jezu nɔ gbeji nú Tɔ́ tɔn wutu ɔ, ali hun nú mǐ dìn bɔ mǐ na nɔ gbɛ̀ kaka sɔyi ɖò palaɖisi mɛ ɖò ayikúngban jí, lee Jehovah ko lin gbɔn é. Ðò wemata e bɔ d’ewu é mɛ ɔ, mǐ na ɖɔ xó dó lee kú Jezu tɔn hun ali nú mǐ bɔ mǐ na nɔ gbɛ̀ kaka sɔyi gbɔn é jí.\n^ akpá. 11 È nɔ ylɔ Jehovah ɖɔ Tɔ́ ɖó é wɛ nyí Gbɛɖotɔ́ ɔ. (Ezayíi 64:7) È ylɔ Jezu ɖɔ Vǐ Mawu Tɔn ɖó Jehovah dá ɛ. Ðó hwɛjijɔ ɖokpo ɔ lɛ wutu ɔ, è nɔ ylɔ nùɖíɖó gbigbɔ tɔn ɖevo lɛ kaka jɛ Adamu ɖesunɔ jí ɖɔ Mawu ví.—Luki 3:38.\nNUGBǑ 1: JEZU WƐ NYÍ MƐSIYA Ɔ\n“Hwi wɛ nyí Klisu.”—Matie 16:16\nNɛ̌ mǐ ka wà gbɔn bo tuùn ɖɔ Jezu wɛ nyí Mɛsiya ɔ?\nMatie 3:16, 17; Jaan 1:32-34\nJehovah xlɛ́ ɖɔ Jezu nyí Vǐ emitɔn.\nMicée 5:1; Matie 2:1, 3-9\nJezu bló bɔ nǔ e è ɖɔ ɖ’ayǐ dó éyɛ Mɛsiya ɔ wu é bǐ jɛ.\nNUGBǑ 2: JEZU KO NYÍ WƐNSAGUN ÐÉ COBO WÁ AYIKÚNGBAN JÍ\n“Un jɛte sín jixwé.”—Jaan 6:38\nEtɛ Jezu ka bló ɖò jixwé?\nKolosinu lɛ 1:15, 16\nJehovah dá Jezu jɛ nukɔn, enɛ gudo ɔ, é zán Jezu dó bló nǔ ɖevo lɛ bǐ. Jezu kplɔ́n nǔ ɖò Tɔ́ tɔn gɔ́n nú xwè liva mɔkpan.\nJehovah sɛ́ Jezu dó ayikúngban jí.\nNUGBǑ 3: JEZU YÍ WǍN NÚ GBƐTƆ́ LƐ\n“Mi jó yɔkpɔvu lɛ dó nú ye wá gɔ̌n ce.”—Maki 10:14\nJijɔ Jezu tɔn tɛ lɛ a ka yí wǎn na?\nJezu nyɔ́ xomɛ, bɔ gbɛtɔ́ lɛ nɔ vo bo nɔ ɖɔ xó n’i.\nJaan 4:9, 27\nJezu wà nǔ xá nyɔnu lɛ kpo sísí kpo, kpodo yɛ̌yi kpo.\nJaan 13:2-5, 12-17\nJezu nɔ sɔ́ éɖée hwe.\nMatie 9:35, 36; Maki 1:40-42\nJezu nɔ jló na d’alɔ mɛ ɖevo lɛ.\nNUGBǑ 4: JEZU NƆ WÀ JLǑ MAWU TƆN HWEBǏNU\n“Un wà azɔ̌ e a zɔ́n mì ɔ, un bló yì fó.”—Jaan 17:4\nNɛ̌ kpɔ́ndéwú Jezu tɔn ka na d’alɔ mǐ bɔ mǐ na nyí gbejinɔtɔ́ gbɔn?\nJezu nɔ gbeji hwenu e Awovi tɛ́n ɛ kpɔ́n é.\nJezu wà jlǒ Mawu tɔn hwenu e hɛnnumɔ tɔn lɛ tlɛ cá ɛ kò é.\n1 Piyɛ́ɛ 2:21-23\nJezu xò daka kɛntɔ́ tɔn lɛ wu gbeɖé ǎ.\nFilipunu lɛ 2:8\nJezu nɔ gbeji nú Mawu kaka yì kú.\nEblée lɛ 10:12, 13; 1 Piyɛ́ɛ 3:18\nJehovah fɔ́n Jezu dó jixwé.


Zunfan Gbejininɔ Towe! | Atɔxwɛ Nǔkplɔnkplɔn Tɔn\nXÓTA NǓKPLƆNKPLƆN TƆN 6\n“Kaka nú un na kú ɔ, un na jó gbejininɔ ce dó ǎ!”—JƆB. 27:5, nwt.\nHAN 34 Gbɛ̀ Zinzan kpo Gbejininɔ Kpo\n1. Nɛ̌ Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn atɔn e sín xó è ɖɔ ɖò akpáxwé elɔ mɛ lɛ é ka nɔ gbeji nú Jehovah gbɔn?\nDǑ NUKÚN mɛ bo kpɔ́n kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn atɔn ɖò ninɔmɛ elɔ lɛ mɛ. (1) Ðyɔvǐ ɖé ɖò wemaxɔmɛ gbè ɖokpo bɔ mɛ̌si ɔ byɔ wemaxɔmɛví e ɖò klasi ɔ lɛ é bǐ ɖɔ ye na ɖ’alɔ ɖò xwèɖuɖu ɖé mɛ. Dyɔvǐ ɔ tuùn ɖɔ xwè enɛ kún nyɔ́ Mawu nukúnmɛ ó, enɛ wu ɔ, é gbɛ́ kpo sísí kpo ɖɔ emi kún na gɔ́ nú ye ó. (2) Dɔnkpɛvu e nɔ kú winnya é ɖé ɖò wɛn jla wɛ sín xwé ɖé gbè jɛ xwé ɖé gbè. Bo mɔ ɖɔ azɔ̌mɛvígbɛ́ emitɔn e ko ɖɔ slamɛ kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn lɛ wu ɖ’ayǐ é ɖokpo nɔ nɔ xwé e bɔ d’ewu é gbè. Amɔ̌, dɔnkpɛvu ɔ ka yì xwé ɔ gbè bo xúxú hɔn ɔ. (3) Nya ɖé nɔ dó gǎn tawun bo na kpé nukún dó xwédo tɔn wu, amɔ̌, gbè ɖokpo sù bɔ gǎn tɔn byɔ ɛ ɖɔ é ni wà adingbanɖiɖó sín nǔɖe alǒ wà nǔ e ma sɔgbe xá sɛ́n ǎ é ɖé. Azɔ̌ sixu gblé dó nya ɔ có, é ka ɖɔ ɖɔ emi ɖó na ɖɔ nǔgbo bo setónú nú sɛ́n, ɖó Mawu wɛ byɔ mɛsɛntɔ́ tɔn lɛ ɖɔ ye ni wà mɔ̌.—Hlɔ. 13:1-4; Ebl. 13:18.\n2. Nǔkanbyɔ tɛ lɛ jí mǐ ka na ɖɔ xó dó? Etɛwu?\n2 Jijɔ tɛ a ka mɔ ɖɔ mɛ atɔn enɛ lɛ ɖó? A sixu ko ɖó ayi gegě wu, ɖi akɔ́nkpinkpan kpo nǔgboɖiɖɔ kpo mɔ̌. Amɔ̌, ye bǐ ɖè jijɔ e xɔ akwɛ tawun é ɖé xlɛ́, é wɛ nyí gbejininɔ. Ye mɛ atɔn lɛ ɖokpo ɖokpo xlɛ́ gbeji e ye ɖè nú Jehovah é. Ye mɛ ɖokpo ɖokpo gbɛ́ ɖɔ emi kún na xò nǔgbododó Mawu tɔn lɛ nyi kɛ́n ó. Gbejininɔ sísɛ́ mɛ enɛ lɛ bɔ ye wà nǔ gbɔn mɔ̌. É ɖò wɛn ɖɔ enyi ɖokpo ɖokpo yetɔn ɖè jijɔ enɛ xlɛ́ ɔ, Jehovah na nɔ gó ɖó ye wu. Mǐ lɔ nɔ ba na bló bɔ Tɔ́ mǐtɔn jixwé tɔn ɔ na nɔ gó ɖó mǐ wu. Enɛ wu ɔ, mi nú mǐ ni ɖɔ xó dó nǔkanbyɔ elɔ lɛ jí: Etɛ ka nyí gbejininɔ? Etɛwu mǐ ka ɖó hudo gbejininɔ tɔn? Nɛ̌ mǐ ka sixu na hlɔnhlɔn kán e mǐ kánɖeji bo na kpó ɖò gbeji ɖò táan vɛwǔ elɔ lɛ mɛ é gbɔn?\nETƐ KA NYÍ GBEJININƆ?\n3. (a) Tinmɛ nǔ e gbejininɔ nyí é. (b) Kpɔ́ndéwú tɛ lɛ ka sixu d’alɔ mǐ bɔ mǐ na mɔ nǔ jɛ nǔ e gbejininɔ nyí é mɛ?\n3 Enyi è zán xókwín gbejininɔ ɔ dó mǐ mɛsɛntɔ́ Mawu tɔn lɛ wu ɔ, tinmɛ tɔn nɔ nyí ɖɔ mǐ ni ɖó wanyiyi nú Jehovah kpo ayi mǐtɔn bǐ kpo, bo zé mǐɖée bǐ jó n’i mlɛ́mlɛ́, bonu jlǒ tɔn wiwa ni jɛ nukɔn ɖò gbeta e kɔn mǐ na wá lɛ é bǐ mɛ. Mǐ ni kpɔ́n lee è zán xókwín gbejininɔ ɔ gbɔn ɖò Biblu mɛ é. Tinmɛ dodó e xókwín Biblu tɔn “gbejininɔ” ɔ ɖó é ɖíe: blebu, maɖóblɔ̌ alǒ bǔté. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, Izlayɛli-ví lɛ nɔ sɔ́ kanlin lɛ dó savɔ̌ nú Jehovah, bɔ Sɛ́n ɔ ɖɔ ɖɔ kanlin enɛ lɛ kún ɖó na ɖó blɔ̌ ó. * (Lev. 22:21, 22) Mawu yí gbè nú togun tɔn na sɔ́ kanlin afɔkponɔ ɖé, tókúnɔ ɖé alǒ nukúntíntɔ́nnɔ ɖé dó savɔ̌ n’i ǎ; mɔ̌ jɛn ye ma ka ɖó na lɛ́ sɔ́ kanlin azinzɔnnɔ ɖé dó savɔ̌ n’i ǎ é nɛ. É ɖò taji nú Jehovah ɖɔ kanlin ɔ ni ɖò blebu, ma ɖó blɔ̌ ó alǒ ni ɖò bǔté. (Mal. 1:6-9) Mǐ sixu mɔ nǔ jɛ nǔ e wu Jehovah nɔ ba ɖɔ kanlin ɖé ni ma ɖó blɔ̌ ó alǒ ni ɖò blebu é mɛ. Enyi mǐ jló na xɔ nǔɖe, ɖi atín sínsɛ́n ɖé, wema ɖé alǒ azɔ̌wanú ɖé mɔ̌ ɔ, mǐ nɔ sɔ́ ee ɖó akpa ɖaxó ɖò wǔtu, alǒ ee akpáxwé tɔn ɖé hwe é ǎ. Ee ɖò blebu, ma ɖó blɔ̌ ǎ alǒ ɖò bǔté é wɛ mǐ nɔ ba. Mɔ̌ ɖokpo ɔ, Jehovah lɔ nɔ ba ɖɔ wǎn e mǐ yí nú emi é kpo gbejininɔ mǐtɔn kpo lɔ ni cí mɔ̌. É ɖó na ɖò blebu, ɖó blɔ̌ ǎ alǒ ɖò bǔté.\n4. (a) Etɛwu gbɛtɔ́ hwɛhutɔ́ ɖé ka sixu nɔ gbeji? (b) Sɔgbe xá Ðɛhan 103:12-14 ɔ, etɛ Jehovah ka nɔ ɖó nukún ɖò mǐ sí?\n4 Mǐ ka ɖó na lin ɖɔ cobonu mǐ na nɔ gbeji ɔ, mǐ ɖó na nyí mɛ maɖóblɔ̌ wɛ à? Mǐ sixu mɔ ɖɔ mǐ nɔ wà nǔ gegě nyi dò. Mǐ ni kpɔ́n hwɛjijɔ e wu mǐ ma ɖó na ɖi xɛsi ǎ é we. Nukɔntɔn ɔ, Jehovah nɔ sɔ́ ayi ɖó nǔwanyido mǐtɔn lɛ jí ǎ. Xó tɔn ɖɔ nú mǐ ɖɔ: ‘Jehovah, enyi a na kpɔ́n dó hwɛ e mǐ nɔ hu lɛ wu ɔ, mɛ̌ ka na gán ɖ’emɛ?’ (Ðɛh. 130:3) É tuùn ɖɔ mǐ ɖó blɔ̌, bo nyí hwɛhutɔ́, lobo nɔ sɔ́ hwɛ kɛ mǐ kpo xomɛnyínyɔ́ kpo. (Ðɛh. 86:5) Wegɔ́ ɔ, Jehovah tuùn dogbó mǐtɔn lɛ, bo nɔ ɖó nukún ɖɔ mǐ ni wà nǔ e hugǎn mǐ é ǎ. (Xà Ðɛhan 103:12-14.) Enɛ wu ɔ, ali tɛ nu mǐ ka sixu nɔ blebu, ɖó blɔ̌ ǎ alǒ nɔ bǔté ɖò nukún tɔn mɛ ɖè?\n5. Nú mɛsɛntɔ́ Jehovah tɔn lɛ ɔ, nɛ̌ wanyiyi ka nyí cávi gbejininɔ tɔn gbɔn?\n5 Nú mɛsɛntɔ́ Jehovah tɔn lɛ ɔ, wanyiyi wɛ nyí cávi gbejininɔ tɔn. Wǎn e mǐ yí nú Mawu é kpo zě e mǐ zé mǐɖée jó n’i bǐ mlɛ́mlɛ́ ɖɔ é nyí Tɔ́ mǐtɔn jixwé tɔn ɔ é kpo ɖó na ɖò blebu, ɖó blɔ̌ ǎ alǒ ɖò bǔté. Enyi mǐ na bo tlɛ mɔ tɛnkpɔn lɛ, bonu wanyiyi mǐtɔn ka cí ee mǐ ɖɔ wá yì dìn é ɖɔhun hǔn, mǐ nɔ gbeji nɛ. (1 Tan 28:9; Mat. 22:37) Mǐ ni lɛ́ lin tamɛ dó Kúnnuɖetɔ́ atɔn e xó mǐ ɖɔ ɖò bǐbɛ̌mɛ lɛ é jí. Etɛwu ye ka wà nǔ gbɔn mɔ̌? Ðyɔvǐ ɔ nɔ ba na d’ayihun ɖò azɔ̌mɛ ǎ wɛ à? Dɔnkpɛvu ɔ ba ɖɔ è ni dó winnya emi ɖò hɔn ɖé kɔn wɛ à? Alǒ, tatɔ́ xwédo tɔn ɔ ba ɖɔ azɔ̌ ni gblé dó emi wɛ à? Ye ɖě ba mɔ̌ ǎ. É nyɔ́ wà ɔ, ye tuùn ɖɔ Jehovah ɖó nǔgbododó jlɔjlɔ lɛ, bɔ nǔ e nɔ nyɔ́ Tɔ́ yetɔn jixwé tɔn ɔ nukúnmɛ lɛ é jí wɛ ayi yetɔn ɖè. Wǎn e ye yí n’i é sísɛ́ ye bɔ ye sɔ́ ɛ ɖó nukɔn ɖò gbeta e kɔn ye nɔ wá lɛ é bǐ mɛ. Mɔ̌ mɛ ɔ, ye nɔ xlɛ́ ɖɔ emi ɖò gbeji.\nNǓ E WU MǏ ÐÓ NA NƆ GBEJI É\n6. (a) Etɛwu mǐ ka ɖó na nɔ gbeji? (b) Nɛ̌ Adamu kpo Ɛvu kpo ka gɔn gbeji nɔ gbɔn?\n6 Etɛ ka zɔ́n bɔ gbejininɔ ɖò taji sɔmɔ̌, bɔ mǐ bǐ ɖó hudo tɔn? A ɖó na nɔ gbeji, ɖó Satáan huzu kpannukɔn Jehovah, bo ka lɛ́ huzu kpannukɔn hwi lɔ. Wɛnsagun gǔfɔntɔ́ enɛ ɖesu jló bo huzu Satáan, alǒ “Gbeklánxámɛtɔ́” ɖò jikpá Edɛni tɔn mɛ. É kɔn cí dó nyikɔ ɖagbe Jehovah tɔn wu, gbɔn ɖiɖɔ ɖɔ Mawu nyí Acɛkpatɔ́ nyanya, cejɛnnabinɔ kpo adingbannɔ ɖé kpo gblamɛ. É blawǔ ɖɔ Adamu kpo Ɛvu kpo xò kpóɖó nú Satáan bo fɔ́n gǔ dó Jehovah jí. (Bǐb. 3:1-6) Gbɛ̀ ninɔ ɖò jikpá Edɛni tɔn mɛ hun ali maxamaxa lɛ nú ye, bɔ ye na na hlɔnhlɔn wanyiyi e ye ɖó nú Jehovah é. Amɔ̌, hwenu e Satáan tɛ́n ye kpɔ́n gudo é ɔ, wanyiyi yetɔn sɔ́ ɖò blebu ǎ, ɖó blɔ̌, alǒ ɖò bǔté ǎ. Nǔkanbyɔ ɖevo wá atɛ jí: Gbɛtɔ́ ɖě ka na wá nɔ gbeji nú Jehovah Mawu ɖó é yí wǎn n’i wu à? Ðò xógbe ɖevo mɛ ɔ, gbɛtɔ́ lɛ ka hɛn ɔ, ye na nɔ gbeji à? Ðò ninɔmɛ Jɔbu tɔn mɛ ɔ, nǔkanbyɔ enɛ wá atɛ jí.\n7. Lee Jɔbu 1:8-11 xlɛ́ gbɔn é ɔ, nɛ̌ gbeji e Jɔbu nɔ é ka cí nú Jehovah? Nɛ̌ é ka cí nú Satáan?\n7 Hwenu e Izlayɛli-ví lɛ ɖò Ejipu é wɛ Jɔbu nɔ gbɛ̀. Gbejininɔ tɔn kpé we ǎ. É nyí hwɛhutɔ́ mǐ ɖɔhun. É nɔ wà nǔ nyi dò. É ɖò mɔ̌ có, Jehovah yí wǎn nú Jɔbu ɖó gbejininɔ tɔn wu. É cí ɖɔ Satáan ko ɖɔ slamɛ Jehovah wu ɖó gbejininɔ gbɛtɔ́ lɛ tɔn wutu ɖɔhun. Enɛ wu ɔ, Jehovah dɔn ayi Satáan tɔn wá Jɔbu jí. Gbɛzán nya enɛ tɔn xlɛ́ ɖɔ Satáan nyí adingbannɔ! Satáan byɔ ɖɔ emi na tɛ́n gbejininɔ Jɔbu tɔn kpɔ́n. Jehovah ɖeji dó xɔ́ntɔn tɔn Jɔbu wu, bo tin bɔ Satáan tɛ́n ɛ kpɔ́n.—Xà Jɔbu 1:8-11.\n8. Nɛ̌ Satáan ka tɔ́n ahwan Jɔbu gbɔn?\n8 Satáan nyí dakaxotɔ́, bo lɛ́ nyí mɛhutɔ́. É tɔ́ dó nǔɖokan Jɔbu tɔn lɛ wu, hɛn dɔkun tɔn lɛ gblé, hu mɛsɛntɔ́ tɔn lɛ bo hɛn nyikɔ ɖagbe tɔn gblé. É lɛ́ tɔ́ dó xwédo Jɔbu tɔn wu, bo hu vǐ vívɛ́ tɔn wǒ lɛ. Enɛ gudo ɔ, é tɔ́ dó agbaza Jɔbu tɔn wu, bo dó wǔtuzɔn baɖabaɖa ɖé è sín ta kaka yì afɔ. Asì Jɔbu tɔn flú bǐ, bɔ wuvɛ̌ ɖi bú i; bɔ é byɔ Jɔbu ɖɔ é ni jó gbè, bo dónu Mawu bá kú. Jɔbu ɖesunɔ ba na kú, amɔ̌, é kpó ɖò gbeji nɔ wɛ. Enɛ gudo ɔ, Satáan zán wlɛnwín ɖevo. É zán xɔ́ntɔn Jɔbu tɔn atɔn. Ye wá ba Jɔbu kpɔ́n xɔ azǎn, amɔ̌, ye dó gbɔ n’i ǎ. É nyɔ́ wà ɔ, ye mɔ xó ɖɔ dó wǔtu tɔn dó adaka mɛ. Ye ɖɔ ɖɔ Mawu wɛ zɔ́n tagba e mɛ é ɖè lɛ é, bo kún ɖò ya ɖě ké nú gbejininɔ tɔn wɛ ó. Ye tlɛ ɖɔ ɖɔ Jɔbu nyí mɛ nyanya ɖé, bo jɛxa nǔ nyanya e ɖò gbigbo è wɛ lɛ é!—Jɔb. 1:13-22; 2:7-11; 15:4, 5; 22:3-6; 25:4-6.\n9. Mɛtɛnkpɔn lɛ ɖò finɛ có, etɛ Jɔbu ka gbɛ́ ɖɔ emi kún na wà ó?\n9 Nɛ̌ Jɔbu ka wà nǔ gbɔn ɖó nǔ enɛ e ɖò gbigbo è wɛ lɛ é bǐ wu? É nyí mɛ maɖóblɔ̌ ǎ. Kpodo xomɛsin kpo wɛ é gbɛ́ nǔ nú gbɔdónúmɛtɔ́ nyijɛtɔ́ enɛ lɛ, bo tlɛ ɖɔ xó ɖé lɛ bo wá mɔ ɖò nukɔnmɛ ɖɔ é kún sɔgbe ó. É jɛhun dó lee hwɛ tɔn jɔ gbɔn é jí hú hwɛjijɔ Mawu tɔn. (Jɔb. 6:3; 13:4, 5; 32:2; 34:5) Amɔ̌, ninɔmɛ lɛ wá nyla bǐ có, Jɔbu gbɛ́ ɖɔ emi kún na huzu kpannukɔn Jehovah Mawu ó. É gbɛ́ bo ɖi nǔ nú adingban e xɔ́ntɔn tɔn enyíì enɛ lɛ ɖó é ǎ. É ɖɔ: “É sixu wá linlin ce mɛ gbeɖé bonu má ɖɔ ɖɔ mi nyí hwɛjijɔnɔ ǎ! Kaka nú un na kú ɔ, un na jó gbejininɔ ce dó ǎ!” (Jɔb. 27:5, nwt) Xóɖiɖɔ ɖé wɛ nyí enɛ bo ɖò taji tawun. Jɔbu gbɛ́ ɖɔ emi kún na jó gbè ó; mǐ lɔ sixu wà nǔ ɖokpo ɔ.\n10. Nɛ̌ xó e Satáan ɖɔ dó Jɔbu wu é ka kan hwi lɔ gbɔn?\n10 Satáan nɔ dóhwɛ ɖokpo ɔ mǐ mɛ ɖokpo ɖokpo ɖò égbé. Nɛ̌ hwɛdómɛ tɔn ka kan we gbɔn? É ɖɔ ɖɔ hwi kún yí wǎn nú Jehovah Mawu dóo ɖě ó, lé hwi na gbɔ sinsɛn ɛ bo hwlɛn hwiɖée, bo kún na zunfan gbejininɔ hwi tɔn ó! (Jɔb. 2:4, 5; Nǔɖe. 12:10) Nɛ̌ enɛ ka cí nú we? É vɛ́ nú we, kabǐ? Amɔ̌, lin tamɛ dó nǔ elɔ wu: Jehovah ɖeji dó wǔ we kaka bo hun ali jiwǔ ɖé nú we. É tin bɔ Satáan na tɛ́n gbejininɔ towe kpɔ́n. Jehovah ɖeji ɖɔ hwi hɛn ɔ, hwi na zunfan gbejininɔ towe, bo na ɖexlɛ́ ɖɔ Satáan nyí adingbannɔ. Bo d’akpá ɖɔ Emi na d’alɔ we, bɔ hwi na wà mɔ̌. (Ebl. 13:6) Wǔjɔmɛ ɖaxó tɛ ɖíe ɖɔ Nǔbǐwukpétɔ́ wɛkɛ ɔ tɔn ni ɖeji dó mɛ wu! A mɔ nǔ e wu gbejininɔ ɖò taji tawun é à? É nɔ zɔ́n bɔ mǐ nɔ gbɛ́ adingban Satáan tɔn lɛ, bo nɔ tɛ́ dó nyikɔ ɖagbe Tɔ́ mǐtɔn tɔn wu, lobo nɔ nɔ gudo nú ali e nu é nɔ kp’acɛ ɖè é. Nɛ̌ mǐ ka sixu na hlɔnhlɔn jijɔ taji enɛ gbɔn?\nLEE MǏ SIXU ZUNFAN GBEJININƆ MǏTƆN ÐÒ ÉGBÉ GBƆN É\n11. Etɛ tan Jɔbu tɔn ka sixu kplɔ́n mǐ?\n11 Ðò “azǎn gudogudo tɔn” elɔ lɛ mɛ ɔ, Satáan gbló ada nú mɛgbenyinya tɔn. (2 Tim. 3:1) Ðò hwenu vɛwǔ elɔ lɛ mɛ ɔ, nɛ̌ mǐ ka sixu na hlɔnhlɔn mǐɖée, bo na dó kpó ɖò gbeji gbɔn? Tan Jɔbu tɔn sixu lɛ́ kplɔ́n nǔ gegě mǐ. Xwè gegě jɛ nukɔn nú tɛnkpɔn enɛ e kpannukɔn Jɔbu é ɔ, é ko ɖè gbejininɔ xlɛ́ azɔn gegě wá yì. Mi nú mǐ ni kpɔ́n nǔ e tan Jɔbu tɔn sixu kplɔ́n mǐ dó hlɔnhlɔn nina mǐɖée, bo na dó zunfan gbejininɔ mǐtɔn wu é atɔn.\nAli tɛ lɛ nu mɔ̌ mǐ ka sixu na hlɔnhlɔn mǐɖée, bo zunfan gbejininɔ mǐtɔn ɖè? (Kpɔ́n akpáxwé 12gɔ́ ɔ) *\n12. (a) Lee è ɖɔ gbɔn ɖò Jɔbu 26:7, 8, 14 mɛ é ɔ, nɛ̌ Jɔbu ka bló gbɔn bɔ nǔɖiɖó lɛ jiwǔ n’i, bɔ é nɔ lɛ́ ɖó sísí nú Jehovah? (b) Nɛ̌ mǐ ka sixu wà gbɔn bɔ lee nǔwiwa Jehovah tɔn lɛ nɔ jiwǔ ɖò nukún mǐtɔn mɛ gbɔn é na lɛ́ jɛji?\n12 Ðó nǔ e Jehovah bló lɛ é bǐ jiwǔ nú Jɔbu wutu ɔ, wanyiyi e é ɖó n’i é syɛn d’eji. Jɔbu nɔ zán hwenu dó kpɔ́n nǔɖiɖó jiwǔ Jehovah tɔn lɛ. (Xà Jɔbu 26:7, 8, 14.) Hwenu e é lin tamɛ dó ayikúngban, jinukúnsin, akpɔ́kpɔ́ kpo xɛbyoso kpo jí é ɔ, é jiwǔ n’i; amɔ̌, é tuùn ɖɔ nǔ klewun ɖé jɛn emi tuùn dó nǔ e Jehovah ɖó lɛ é bǐ wu. Xó e Jehovah nɔ ɖɔ lɛ é lɔ nɔ xɔ akwɛ n’i. Jɔbu ɖɔ dó xó Mawu tɔn lɛ wu ɖɔ: “Nǔ e é ɖɔ ɔ bǐ ɖò ayi ce mɛ.” (Jɔb. 23:12) Nǔwiwa Jehovah tɔn lɛ jiwǔ nú Jɔbu, bɔ é nɔ ɖó sísí ɖaxó n’i. É yí wǎn nú Tɔ́ tɔn, bo jló na hɛn xomɛ tɔn hun. Jɔbu kánɖeji bo na bló bɔ lee é zunfan gbejininɔ tɔn gbɔn é na syɛn d’eji. Mǐ ɖó na wà nǔ Jɔbu ɖɔhun. Nǔ e mǐ tuùn dó nǔjiwǔ e ɖò nǔɖiɖó lɛ mɛ é wu é zɛ ee mɛ e nɔ gbɛ̀ ɖò Jɔbu sín táan mɛ lɛ é tuùn é wu flaflá tɔn. Mǐ lɛ́ ɖó Xó Mawu tɔn Biblu ɔ blebu, bɔ é nɔ d’alɔ mǐ bɔ mǐ nɔ tuùn mɛ alɔkpa e Jehovah nyí tawun é. Nǔ e mǐ kplɔ́n lɛ é bǐ sixu bló bɔ lee nǔwiwa Jehovah tɔn lɛ nɔ jiwǔ ɖò nukún mǐtɔn mɛ gbɔn é na lɛ́ jɛji. Nǔwiwa Jehovah tɔn e nɔ jiwǔ nú mǐ lɛ é kpo sísí e mǐ nɔ ɖó n’i é kpo na wá sísɛ́ mǐ bɔ mǐ na yí wǎn n’i, bo lɛ́ setónú n’i, bɔ jlǒ syɛnsyɛn e mǐ ɖó bo na zunfan gbejininɔ mǐtɔn é na jɛji.—Jɔb. 28:28.\nMǐ nɔ na hlɔnhlɔn mǐɖée, bo zunfan gbejininɔ mǐtɔn gbɔn alɔ nyinyi nú fɔtóo nǔbliblíwiwa tɔn kpinkpɔn gblamɛ (Kpɔ́n akpáxwé 13gɔ́ ɔ) *\n13-14. Lee è ɖɔ gbɔn ɖò Jɔbu 31:1 mɛ é ɔ, nɛ̌ Jɔbu ka xlɛ́ ɖɔ emi nɔ setónú gbɔn? Nɛ̌ mǐ ka sixu xwedó kpɔ́ndéwú Jɔbu tɔn gbɔn?\n13 Tónú e Jɔbu nɔ sè ɖò nǔ lɛ bǐ mɛ é zɔ́n bɔ é zunfan gbejininɔ tɔn. Jɔbu tuùn ɖɔ gbejininɔ nɔ byɔ ɖɔ è ni setónú. Nǔgbo ɔ, nǔwiwa tónúsíse tɔn ɖokpo ɖokpo nɔ na hlɔnhlɔn kán e mǐ kánɖeji, bo na zunfan gbejininɔ mǐtɔn é. Jɔbu dó gǎn tawun bo setónú nú Mawu ɖò gbɛzán tɔn ayihɔngbe ayihɔngbe tɔn mɛ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, é nɔ cɔ́ éɖée dó lee é nɔ wà nǔ xá nyɔnu lɛ gbɔn é wu. (Xà Jɔbu 31:1.) Ðó é nyí asisúnɔ ɖé wutu ɔ, é tuùn ɖɔ é kún sɔgbe bonu emi na ɖó linlin xóɖóxámɛ tɔn dó nyɔnu ɖevo e ma nyí asì emitɔn ǎ é wu ó. Égbé ɔ, mǐ ɖò gbɛ̀ e mɛ mɛtɛnkpɔn xóɖóxámɛ tɔn vunbla mǐ ɖè é ɖé mɛ. Jɔbu ɖɔhun ɔ, mǐ ka na gbɛ́ ɖɔ mǐ kún na sɔ́ ayi ɖó mɛ e mǐ ma wlí alɔ xá ǎ é ɖé jí ɖò ali agɔ nu ó à? Mǐ ka na lɛ́ gbɛ́ ɖɔ mǐ kún na kpɔ́n fɔtóo nǔbliblíwiwa tɔn alɔkpa ɖebǔ ó à? (Mat. 5:28) Enyi mǐ nɔ ɖu ɖò mǐɖée jí ayihɔngbe ayihɔngbe ɖò ali enɛ lɛ nu ɔ, mǐ na na hlɔnhlɔn mǐɖée bo na zunfan gbejininɔ mǐtɔn.\nMǐ nɔ na hlɔnhlɔn mǐɖée, bo zunfan gbejininɔ mǐtɔn gbɔn linlin e ɖò jlɛ̌ jí é ɖé ɖiɖó dó nǔ agbaza tɔn lɛ wu gblamɛ (Kpɔ́n akpáxwé 14gɔ́ ɔ) *\n14 Jɔbu lɛ́ setónú nú Jehovah ɖò lee é nɔ kpɔ́n nǔ agbaza tɔn lɛ gbɔn é mɛ. Jɔbu tuùn ɖɔ enyi emi ɖeji dó nǔɖokan emitɔn lɛ wu ɔ, emi na wà nǔ syɛnsyɛn ɖé nyi dò bɔ è na dɔn tó nú emi. (Jɔb. 31:24, 25, 28) Égbé ɔ, nǔ agbaza tɔn lɛ nɔ mya nukún nú mɛ lɛ tawun. Enyi mǐ tɛ́n kpɔ́n bo nɔ ɖó linlin e ɖò jlɛ̌ jí é dó akwɛ kpo nǔɖokan lɛ kpo wu, lee Biblu byɔ mǐ gbɔn é ɔ, mǐ na na hlɔnhlɔn kán e mǐ kánɖeji bo na zunfan gbejininɔ mǐtɔn é.—Nǔx. 30:8, 9; Mat. 6:19-21.\nMǐ nɔ na hlɔnhlɔn mǐɖée, bo zunfan gbejininɔ mǐtɔn gbɔn nukúnɖiɖó mǐtɔn hinhɛn ɖó gbɛ̀ gblamɛ (Kpɔ́n akpáxwé 15gɔ́ ɔ) *\n15. (a) Ajɔ tɛ ɖó nukún wɛ Jɔbu ka ɖè, b’ɛ d’alɔ ɛ bɔ é zunfan gbejininɔ tɔn? (b) Etɛwu enɛ ka sixu d’alɔ mǐ bɔ mǐ na hɛn nukúnɖiɖó e Jehovah sɔ́ ɖó te nú mǐ é d’ayi mɛ?\n15 Jɔbu zunfan gbejininɔ tɔn gbɔn ayi sísɔ́ ɖó nukúnɖiɖó ɔ jí ɖɔ Mawu na d’ajɔ emi gblamɛ. É tuùn ɖɔ gbejininɔ emitɔn xɔ akwɛ ɖò Mawu nukúnmɛ. (Jɔb. 31:6) Mɛtɛnkpɔn lɛ ɖò finɛ có, Jɔbu kúdeji ɖɔ Jehovah na wá d’ajɔ emi. É ɖò wɛn ɖɔ jiɖe enɛ zɔ́n bɔ é zunfan gbejininɔ tɔn. Xomɛ hun Jehovah tawun dó gbeji e Jɔbu nɔ é wu, bɔ É d’ajɔ ɛ tawun, hwenu e é tlɛ kpò ɖò gbɛtɔ́ hwɛhutɔ́ ɖé nyí wɛ é! (Jɔb. 42:12-17; Ja. 5:11) Ajɔ e tlɛ hú mɔ̌ lɛ é lɛ́ ɖò te kpɔ́n Jɔbu. A ka kúdeji tawun ɖɔ Jehovah na d’ajɔ we ɖó gbejininɔ towe wu à? Mawu mǐtɔn ko huzu ǎ. (Mal. 3:6) Enyi mǐ flín ɖɔ gbejininɔ mǐtɔn nɔ xɔ akwɛ nú Mawu ɔ, mǐ sixu bló bɔ nukún e ɖó sɔgudo jiwǔ ɖé wɛ mǐ ɖè é na ɖò gbɛ̀ ɖò ayi mǐtɔn mɛ.—1 Tɛ. 5:8, 9.\n16. Etɛ jí mǐ ka ɖó na kú dó bo na wà?\n16 Enɛ wu ɔ, mǐ ni kánɖeji bo na zunfan gbejininɔ mǐtɔn hwebǐnu! Hweɖelɛnu ɔ, a sixu mɔ ɖɔ emi ɖò emiɖokpo ɖò ali enɛ nu, amɔ̌, a na ɖò hwiɖokpo gbeɖé ǎ. A na ɖò gbɛtɔ́ livi maxamaxa e zunfan gbejininɔ yetɔn gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ lɛ é mɛ. A na byɔ ahwan sunnu kpo nyɔnu kpo e ɖó nǔɖiɖi, bo zunfan gbejininɔ yetɔn wá yì, hwenu e è tlɛ gblɔ́n kúdán nú ye é tɔn mɛ. (Ebl. 11:36-38; 12:1) Mi nú mǐ bǐ ni kánɖeji bo zán gbɛ̀ sɔgbe xá xó Jɔbu tɔn elɔ: “Un na jó gbejininɔ ce dó ǎ!” Gbejininɔ mǐtɔn ni bo kpa susu nú Jehovah kaka sɔyi!\nEtɛwu a ka ɖó na nɔ gbeji?\nNɛ̌ a ka sixu na hlɔnhlɔn hwiɖée, bo na zunfan gbejininɔ towe gbɔn?\n^ akpá. 5 Etɛ ka nyí gbejininɔ? Enyi mɛsɛntɔ́ Jehovah tɔn lɛ ɖó jijɔ enɛ ɔ, etɛwu é ka nɔ sù nukún tɔn mɛ? Etɛwu gbejininɔ ka ɖò taji nú ɖokpo ɖokpo mǐtɔn? Xóta elɔ na d’alɔ mǐ bɔ mǐ na mɔ xósin e Biblu na dó nǔkanbyɔ enɛ lɛ wu é. É na lɛ́ d’alɔ mǐ bɔ mǐ na mɔ lee mǐ sixu na hlɔnhlɔn mǐɖée bo na dó kpó ɖò gbeji nɔ wɛ ayihɔngbe ayihɔngbe gbɔn é céɖécéɖé. Mɔ̌ wiwa na hɛn nyɔna ɖaxó lɛ wá nú mǐ.\n^ akpá. 3 Xókwín Ebléegbe tɔn e è lilɛ dó “maɖóblɔ̌,” bɔ é kúnkplá kanlin ɖé é sɔgbe xá xókwín “gbejininɔ” e è zán bɔ é kúnkplá gbɛtɔ́ é.\n^ akpá. 50 ÐIÐE LƐ SÍN TINMƐ: Jɔbu ɖò nǔ kplɔ́n vǐ tɔn ɖé lɛ wɛ dó nǔjiwǔ e ɖò nǔɖiɖó Jehovah tɔn lɛ mɛ é wu.\n^ akpá. 52 ÐIÐE LƐ SÍN TINMƐ: Nɔví sunnu ɖé gbɛ́ ɖɔ emi kún na gɔ́ nú azɔ̌gbɛ́ emitɔn lɛ bo na kpɔ́n fɔtóo nǔbliblíwiwa tɔn ó.\n^ akpá. 54 ÐIÐE LƐ SÍN TINMƐ: Nɔví sunnu ɖé gbɛ́ kɔ e gbidí n’i wɛ è ɖè bonu é na xɔ televiziɔn e d’agba bo v’axi b’ɛ ma ɖó hudo tɔn ǎ, bɔ akwɛ tɔn ma ka lɛ́ ɖò así tɔn ǎ é é.\n^ akpá. 56 ÐIÐE LƐ SÍN TINMƐ: Nɔví sunnu ɖé ɖò hwenu zán dó lin tamɛ dó nukúnɖiɖó Palaɖisi tɔn wu wɛ ɖò ɖɛ mɛ.


Jehovah Nɔ Wɔn Mɛsɛntɔ́ Tɔn lɛ Gbeɖé Ǎ\nGBÈ E MƐ A SIXU XÀ DÓ É Abua Afrikaans Albanie-Gbè Amharique-Gbè Arabe-Gbè Arménie-Gbè Arménie-Gbè (Gbadahweji Tɔn) Aymara Ayɔgbe Azerbaïjan-Gbè Azerbaïjan-Gbè (Cyrillique) Baoulé Basque-Gbè Bassa (Cameroun) Bengali Bichlamar Bikol Boulou Bulgarie-Gbè Cambodge-Gbè Catalogne-Gbè Cebuano Chichewa Chin Hakha Chine-Gbè (Dòdó Ɔ) Chine-Gbè (Ee Bɔkun É) Chitonga Chitonga (Malawi Tɔn) Chitumbuka Chiyao Cibemba Cinyanja Corée-Gbè Créole Haïti Tɔn Créole Maurice Tɔn Créole Seychelles Tɔn Croatie-Gbè Damara Danemark-Gbè Dangme Douala Eblegbe Edo Efik Espagne-Gbè Estonie-Gbè Fidji-Gbè Finlande-Gbè Flansegbe Fɔngbe Ga Galice-Gbè Géorgie-Gbè Glɛkigbe Glɛnsigbe Gokana Groenland-Gbè Guarani Gujarati Gungbe Haoussa Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hongrie-Gbè Ibo Iloko Indonésie-Gbè Islande-Gbè Isoko Italie-Gbè Janmagbe Japon-Gbè Kachin Kana Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kirghistan-Gbè Kiribati-Gbè Kirundi Kisi Kisonge Kongo Krio Kurde Kurmanji (Caucase) Kurde Kurmanji (Cyrillique) Kwangali Kwanyama Lamba Lenje Lettonie-Gbè Lifu Lingala Lituanie-Gbè Lomwe Luganda Lunda Luo Luvale Macédoine-Gbè Madagascar-Gbè Makua Malay Malayalam Malte-Gbè Mambwé-Lungu Marathi Marshall-Gbè Maya Mixe Mizo Mongolie-Gbè Mooré Myanmar-Gbè Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Totaligbé Puebla Tɔn) Navajo Ndau Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ndonga Ngabere Niue-Gbè Norvège-Gbè Nyaneka Nyungwe Nzema Okpe Oromo-Gbè Ossétie-Gbè Otètèla Ourdou Ouzbékistan-Gbè Pangasinan Papiamento (Curaçao Tɔn) Pays-Bas-Gbè Penjabi Persan Pidgin (Cameroon) Pologne-Gbè Portugal-Gbè Portugal-Gbè (Portugal) Quechua (Ancash Tɔn) Quechua (Ayacucho Tɔn) Quechua (Bolivie Tɔn) Quechua (Cuzco Tɔn) Roumanie-Gbè Russie-Gbè Samoa-Gbè Sango Sena Sepedi Serbie-Gbè Serbie-Gbè (Romain) Sesotho (Lesotho) Shona Sidama Silozi Sinhala Slovaquie-Gbè Slovénie-Gbè Sranan tongo Suède-Gbè Swahili-Gbè Swahili-Gbè (Rép. dém. du Congo) Swati Tagalog Tahiti-Gbè Tamoul Tatar Tchèque-Gbè Télougou Thaï Tigrinya Tiv Tokunɔgbe Afrique du Sud Tɔn Tokunɔgbe Allemagne Tɔn Tokunɔgbe Amelika Tɔn Tokunɔgbe Australie Tɔn Tokunɔgbe Chili Tɔn Tokunɔgbe Colombie Tɔn Tokunɔgbe Corée Tɔn Tokunɔgbe Cuba Tɔn Tokunɔgbe Espagne Tɔn Tokunɔgbe Finlande Tɔn Tokunɔgbe France Tɔn Tokunɔgbe Indonésie Tɔn Tokunɔgbe Italie Tɔn Tokunɔgbe Japon Tɔn Tokunɔgbe Mexique Tɔn Tokunɔgbe Pérou Tɔn Tokunɔgbe Pologne Tɔn Tokunɔgbe Québec Tɔn Tokunɔgbe Russie Tɔn Tokunɔgbe Slovaquie Tɔn Tokunɔgbe Tchèque Tɔn Tokunɔgbe Vénézuéla Tɔn Tokunɔgbe Zimbabwe Tɔn Tonga-Gbè Totonaque Tshiluba Tshwa Tsonga Tswana Turkménistan-Gbè Turquie-Gbè Tuvalu-Gbè Twi Tzotzil Ukraine-Gbè Umbundu Urhobo Uruund Valencian Vegbe Venda Vietnam-Gbè Wallis-Gbè Waray-Waray Wolaitsa Xhosa Zandé Zapotec-Gbè (Isthme Tɔn) Zoulou Île Salomon-Gbè\nNǔɖitɔ́ hatɔ́ vívɛ́:\nLee a tuùn gbɔn é ɔ, Biblu nyí wema ɖé bo ɖɔ xó dó gbɛtɔ́ lɛ wu tawun. Sunnu kpo nyɔnu kpo gbejinɔtɔ́ gegě wɛ ɖ’emɛ, bo ɖí xwi xá tagba mǐtɔn ɖɔhun lɛ. “Gbɛtɔ́ wɛ [ye] nyí mǐ ɖɔhun.” (Jaki 5:17) Mɛɖé lɛ ɖò ye mɛ bɔ wuvɛ̌ kpo adohu adohu kpo nyí agban bo kpɛn ye. Mɛ ɖevo lɛ ɖò ye mɛ bɔ xwédo yetɔn sín hagbɛ̌, alǒ nǔɖitɔ́ hatɔ́ yetɔn lɛ wɛ wà nǔɖe nú ye bɔ é vɛ́ nú ye tawun. Mɛ gegě ɖevo lɛ tíìn bɔ nǔwanyido yeɖesunɔ tɔn lɛ zɔ́n bɔ ye dóhwɛ yeɖée.\nNinɔmɛ enɛ lɛ zɔ́n bɔ ɖé lɛ ɖò ye mɛ jó Jehovah dó. Ye ka jó è dó bǐ mlɛ́mlɛ́ wɛ à? Eǒ. Ye mɛ gegě cí ɖɛhanwlantɔ́ e xoɖɛ bo ɖɔ: “Un ɖò flúflú wɛ lɛngbɔ̌ e bú é ɖɔhun, wǎ ba nyɛ mɛsɛntɔ́ towe mɔ, ɖó un wɔn nǔ e a zɔ́n lɛ gbeɖé ǎ” é ɖɔhun. (Ðɛhan 119:176) A mɔ hwiɖée ɖò xó enɛ lɛ mɛ wɛ à?\nJehovah nɔ wɔn mɛsɛntɔ́ tɔn e gosin wutó ɔ mɛ lɛ é gbeɖé ǎ. É nyɔ́ wà ɔ, é nɔ ba ye mɔ, bɔ hwɛhwɛ ɔ, é nɔ zán nǔɖitɔ́ hatɔ́ yetɔn lɛ dó wà mɔ̌. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, lin tamɛ dó lee Jehovah d’alɔ mɛsɛntɔ́ tɔn Jɔbu gbɔn é jí. Adǎn gegě gbò è, è hɛn nǔ e é ɖó lɛ é gblé, mɛvívɛ́ tɔn lɛ kú, bɔ é lɛ́ jɛ azɔn syɛnsyɛn. Jɔbu lɛ́ dɛ ɖò xógbe e nɔ gblewǔ mɛ, bɔ mɛ ɖěɖee ɖó na ko dó gbɔ n’i lɛ é zán lɛ é nu. É lin nǔ agɔ hweɖenu có, é ka dó gudo Jehovah gbeɖé ǎ. (Jɔbu 1:22; 2:10) Nɛ̌ Jehovah ka d’alɔ Jɔbu bɔ é lɛ́vɔ ɖó linlin e ɖò jlɛ̌ jí é gbɔn?\nLee Jehovah d’alɔ Jɔbu gbɔn é ɖokpo wɛ nyí ɖɔ é zán nǔɖitɔ́ hatɔ́ e nɔ nyí Elihu é. Hwenu e Jɔbu ɖɔ lee nǔ cí n’i é ɔ, Elihu ɖótó è, bɔ enɛ sísɛ́ ɛ bɔ é ɖɔ xó. Etɛ é ka na ɖɔ? É na mɔ xó ɖɔ dó Jɔbu wu, alǒ é na tɛ́n kpɔ́n bo ɖyɔ linlin tɔn gbɔn xógbe e na zɔ́n bɔ winnya na hu i, kabǐ dóhwɛ éɖée lɛ é zinzan gblamɛ wɛ à? Elihu ka mɔ ɖɔ emi hugǎn Jɔbu wɛ à? Cɛ́nnyícɛ́nnyí ɖé lɔ ǎ. Gbigbɔ Mawu tɔn sísɛ́ Elihu bɔ é ɖɔ: “Nyi kpo hwi kpo ɔ, nǔ ɖokpo ɔ wɛ mǐ nyí ɖò Mawu nukɔn; ko wɛ Mawu sɔ́ dó bló nyi lɔ.” Enɛ gudo ɔ, é lɛ́ na jiɖe Jɔbu bo ɖɔ: “Ma vɛ́dó ɖɔ un hugǎn we bo ɖi xɛsi nú mì ó; un na ván nukún dó we ǎ.” (Jɔbu 33:6, 7) Elihu dó agban agban jí nú Jɔbu ǎ, é nyɔ́ wà ɔ, é ɖè wě xá ɛ kpo wanyiyi kpo, bo lɛ́ dó wusyɛn e sín hudo é ɖó é lanmɛ n’i.\nKɛnklɛn hɛn dó ayi mɛ ɖɔ linlin ɖokpo ɔ wu wɛ Hagbɛ̌ Alixlɛ́mɛtɔ́ ɔ sɔnǔ nú alɔnuwema elɔ. Jɛ nukɔn hwɛ̌ ɔ, mǐ ɖótó mɛ ɖěɖee jó tutoblonunu Jehovah tɔn dó lɛ é gegě, bo lɛ́ gbéjé ninɔmɛ yetɔn kpo lee nǔ cí nú ye é kpo kpɔ́n kpo sɔxwixwe kpo. (Nǔnywɛxó 18:13) Enɛ gudo ɔ, mǐ xoɖɛ bo zán Biblu dó gbéjé tan gbɛzán tɔn e ɖò Biblu mɛ, bo ɖɔ xó dó lee Jehovah d’alɔ mɛsɛntɔ́ tɔn hwexónu tɔn lɛ gbɔn hwenu e ye ɖí xwi xá wuvɛ̌ mɔhun lɛ é kpɔ́n. Gudo mɛ ɔ, mǐ xò tan gbɛzán tɔn Biblu tɔn enɛ lɛ kpo hwe mǐtɔn nu tɔn lɛ kpo kplé dó bló alɔnuwema elɔ. Mǐ ɖò byɔbyɔ we wɛ kpo akpakpa sɔ́ mɛ kpo ɖɔ a ni kplɔ́n wema elɔ. Kɛnklɛn ɖeji ɖɔ mǐ yí wǎn nú we kpo ayi mǐtɔn bǐ kpo.


Mɛsɛ́dó lɛ Dɔn Nǔ Dó Mɛ E Nyí Nǔɖaxó É Jí | Gbɛzán Jezu Tɔn\nNǔdindɔn Dó Mɛ E Na Nyí Nǔɖaxó É Jí\nMATIE 26:31-35 MAKI 14:27-31 LUKI 22:24-38 JAAN 13:31-38\nJEZU KPLƆ́N NǓ MƐ DÓ TƐNMƐ HWINHWLƐN WU\nÈ ÐƆ Ð’AYǏ ÐƆ PIYƐ́Ɛ NA GBƐ́ JEZU\nWANYIYI NƆ ÐÈ AHWANVU JEZU TƆN LƐ XLƐ́\nÐò gbadanu gudo tɔn e Jezu nɔ kpɔ́ xá mɛsɛ́dó tɔn lɛ cobo kú é ɔ, é kplɔ́n nǔ titewungbe ɖé ye dó mɛɖesɔhwe jí gbɔn afɔ kiklɔ́ nú ye gblamɛ. Etɛwu enɛ ka sɔgbe? Gǎnmaɖó e ye ɖexlɛ́ é wutu wɛ. Ye ko zé yeɖée jó nú Mawu, amɔ̌, mɛ e na nyí nǔɖaxó ɖò ye mɛ é kpó ɖò ayi mɛ ɖu nú ye wɛ. (Maki 9:33, 34; 10:35-37) Gǎnmaɖó enɛ lɛ́vɔ tɔ́n ɖò gbadanu enɛ.\nMɛsɛ́dó lɛ “jɛ nǔ dɔn jí kpo adǎn kpo ɖò yeɖée tɛntin, ɖɔ mɛ̌ ka ɖó na nyí nǔɖaxó ɖò emi mɛ à jí.” (Luki 22:24) Kpɔ́n lee wǔ na ko kú Jezu sɔ hwenu e é mɔ ye bɔ ye ko lɛ́ jɛ nǔ dɔn jí é! Etɛ é ka wà?\nJezu bɛ́ jlɛ dó mɛsɛ́dó lɛ jí ɖó linlin yetɔn kpo nǔwiwa yetɔn kpo wu ǎ, é nyɔ́ wà ɔ, é ɖó suúlu bo kplɔ́n nǔ ye bo ɖɔ: “Togun e ma nyí Jwifu ǎ lɛ sín axɔsu lɛ nɔ kpa acɛ gannaganna nú ye, bɔ mɛ e nyí gǎn lɛ nɔ ba ɖɔ è ni ylɔ emi ɖɔ ‘Ðagbewatɔ́.’ Loɔ, nǔ na nyí mɔ̌ ɖò mǐdɛɛ lɛ mɛ ǎ . . . Ðò mɛ e ɖò nǔ ɖu wɛ é kpodo mɛ e ɖò mɛ sɛ̀n wɛ ɔ kpan mɛ ɔ, mɛ̌ wɛ hugǎn mɛ ɖě?” Enɛ gudo ɔ, Jezu flín kpɔ́ndéwú e é zé ɖ’ayǐ nú ye hwɛhwɛ é ye, bo ɖɔ: “É ɖò mɔ̌ có, nyɛ ka ɖò mi mɛ mɛsɛntɔ́ ɖɔhun.”—Luki 22:25-27.\nNǔjɛdo lɛ hán ɖò mɛsɛ́dó lɛ wu ǎ có, ye nɔ kpɔ́ xá Jezu ɖò ninɔmɛ syɛnsyɛn gègě mɛ. Enɛ wu ɔ, é ɖɔ: “Un sɔ́ axɔsuɖuto ɔ ɖó te nú mi, lee Tɔ́ cé sɔ́ ɖó te nú nyɛ gbɔn é.” (Luki 22:29) Sunnu enɛ lɛ xwedó Jezu kpo gbejininɔ kpo. É na jiɖe ye ɖɔ gbɔn akɔjijɛ xá ye gblamɛ ɔ, ye na byɔ Axɔsuɖuto ɔ mɛ bo na ɖu axɔsu xá emi.\nMɛsɛ́dó lɛ ɖó nukúnɖiɖo jiwǔ enɛ có, ye kpó ɖò agbaza mɛ bo kpó ɖò hwɛhutɔ́ nyí wɛ. Jezu ɖɔ nú ye ɖɔ: “Satáan byɔ mi, bo na fún mi lee è nɔ fún jinukún gbɔn é.” (Luki 22:31) É lɛ́vɔ gb’akpá nú ye ɖɔ: “Mi bǐ sésé wɛ na hɔn jó mì dó ɖò zǎn elɔ mɛ. Ðó è ko wlan dó Mawuxówema ɔ mɛ ɖɔ: ‘Un na hu lɛngbɔnyitɔ́ ɔ, bɔ lɛngbɔ̌ lɛ bǐ na gbado.’”—Matie 26:31; Zakalíi 13:7.\nPiyɛ́ɛ gbɛ́ kpodo jiɖiɖe kpo bo ɖɔ: “Enyi mɛ ɖě lɛ bǐ na bo hɔn jó we dó ɔ, nyɛ na jó we dó gbeɖé ǎ.” (Matie 26:33) Jezu ɖɔ nú Piyɛ́ɛ ɖɔ cobonu kokló na kɔ́ así azɔn wè zǎn enɛ mɛ ɔ, é na gbɛ́ ɖɔ é kún tuùn emi ó. É ɖò mɔ̌ có, Jezu ɖɔ gɔ́ na ɖɔ: “Un savo nú Mawu ɖó ta towe mɛ, bonu nùɖiɖi ma wá hwedo we ó. Hwenu e a ka na lɛkɔ wá gɔ̌n ce ɔ, dǒ wusyɛn lanmɛ nú nɔví towe lɛ.” (Luki 22:32) Amɔ̌, Piyɛ́ɛ ɖɔ kpo adɔgbigbo kpo ɖɔ: “É na bo byɔ ɖɔ ma yì kú xá we ɔ, un na gbɛ́ gbeɖé ɖɔ un kún tuùn we ó ǎ.” (Matie 26:35) Mɛsɛ́dó ɖě lɛ lɔ ɖɔ xó ɖokpo ɔ.\nJezu ɖɔ nú ahwanvu tɔn lɛ ɖɔ: “Un sɔ́ ɖò mi gɔ́n na nɔ wɛ gègě ɖé ǎ. Mi na ba mì. Xó ɖokpo e un ko ɖɔ nú Jwifugán lɛ ɔ ɖɔ nú mi lɔmɔ̌ wɛ un ɖè. É wɛ nyí ɖɔ: ‘Fí e un xwè ɔ, mi ɖě sixu yì ǎ.’” Enɛ gudo ɔ, é ɖɔ gɔ́ na ɖɔ: “Un ɖò sɛ́n yɔyɔ̌ ɖokpo na mi wɛ: mi yí wǎn nú miɖée. Mi ɖó na yí wǎn nú miɖée lee un yí wǎn nú mi gbɔn é. Wanyiyi e mi na ɖó nú miɖée ɔ, wɛ na ɖexlɛ́ mɛ lɛ bǐ ɖɔ mi nyí ahwanvu ce nugbǒ.”—Jaan 13:33-35.\nEe Piyɛ́ɛ sè bɔ Jezu ɖɔ ɖɔ emi kún sɔ́ ɖò ye gɔ́n na nɔ wɛ gègě ɖé ó é ɔ, é kanbyɔ ɛ ɖɔ: “Aklunɔ, fitɛ a ka xwè?” Jezu yí gbè n’i ɖɔ: “Fí e un xwè ɔ, a sixu xwedó mì yì dìn ǎ; loɔ, é ko wá yá ɔ, a na xwedó mì yì.” É kpaca Piyɛ́ɛ, b’ɛ ɖɔ: “Aklunɔ, etɛwutu un ma ka sixu xwedó we yì dìn ǎ? Un ɖò gbesisɔmɛ, bo na kú ɖó ta towe mɛ.”—Jaan 13:36, 37.\nDìn ɔ, Jezu ɖɔ xó dó hwenu e é sɛ́ mɛsɛ́dó lɛ dó wɛnɖagbe jla gbé ɖò Galilée, bɔ ye ma hɛn ganɖɔkɛn alǒ glo ǎ é wu. (Matie 10:5, 9, 10) É kanbyɔ ye ɖɔ: “Mi jɛ nùɖé dò wɛ à?” Ye yí gbè n’i ɖɔ: “Éǒ, mǐ jɛ nǔ ɖebǔ dò ǎ.” Amɔ̌, etɛ ye ka ɖó na bló ɖò azǎn e ɖò nukɔn ja lɛ é mɛ? Jezu na alixlɛ́mɛ ye bo ɖɔ: “Mɛɖé ɖó akwɛkpo hǔn, ni sɔ́ hɛn; mɛɖé ɖó nùbyɔɖutɔ́glo hǔn, ni sɔ́ hɛn; mɛ e ma ka ɖó hwǐ ǎ é ɔ, ni sà awu tɔn dó xɔ na. Ðó ma ɖɔ nú mi: nǔ elɔ e è wlan ɔ ɖó na jɛ dó jǐ ce. ‘È lɛ́n ɛ dó dakaxotɔ́ lɛ sín ahwan mɛ.’ Nǔ e è wlan dó wǔ ce lɛ ɖó na jɛ.”—Luki 22:35-37.\nHwenu e è na xwè Jezu nyì atín wu gɔ́ nú nǔnyanyawatɔ́ lɛ, alǒ dakaxotɔ́ lɛ é xó ɖɔ wɛ é ɖè. Nǔ enɛ jɛ gudo ɔ, è na doya nú ahwanvu tɔn lɛ syɛnsyɛn. Ye mɔ ɖɔ emi ko ɖò gbesisɔmɛ na, bo ɖɔ: “Aklunɔ, hwǐ wè ɖíe ɖò fí è.” É yí gbè nú ye ɖɔ: “É ko kpé.” (Luki 22:38) Hwǐ wè e ɖò ye sí lɛ é na hun ali nú Jezu ɖò malin-malin mɛ, b’ɛ na kplɔ́n nǔ taji ɖevo ye.\nEtɛwu mɛsɛ́dó lɛ ka ɖò nǔ dɔn wɛ? Nɛ̌ Jezu ka ɖeɖɛ ninɔmɛ ɔ gbɔn?\nEtɛ akɔ e Jezu jɛ xá ahwanvu tɔn gbejinɔtɔ́ lɛ é ka na wà?\nEe Piyɛ́ɛ ɖò lee é gbó adɔ gbɔn b’ɛ ma fá ǎ é ɖexlɛ́ wɛ é ɔ, xósin tɛ lɛ Jezu ka na ɛ?


Gbejininɔ Nɔ Zɔ́n Bɔ Nǔ Mɛtɔn Nɔ Nyɔ́ Mawu Nukúnmɛ\n‘Didɛ E Mi Na Ðó ɔ Ni Wà Azɔ̌ Kpíkpé’\nEtɛwu Mǐ ka Ðó Na Nɔ Kplé Bo Sɛ̀n Mawu?\nÐǒ Wǔ Zɔ Ðò Gbɛ̀ E Klán É ɖé Mɛ\nTAN GBƐZÁN TƆN Asyɔ́nla Ð’ayǐ Tɔn lɛ Huzu Nɔví Gbigbɔ Tɔn Nugbǒ Lɛ\nSinsɛnzɔ́ Towe ka Cí Ahǔn Ðɔhun À?\nGBÈ E MƐ A SIXU XÀ DÓ É Afrikaans Aukan Ayɔgbe Baoulé Batak (Karo) Batak (Toba) Biak Bichlamar Cakchiquel (Tɛntin tɔn) Cambodge-Gbè Chitonga Chokwe Chol Cibemba Cinyanja Créole Haïti Tɔn Créole Maurice Tɔn Créole Seychelles Tɔn Dangme Efik Espagne-Gbè Flansegbe Fɔngbe Ga Galles-Gbè Garifuna Glɛnsigbe Groenland-Gbè Haoussa Hmong (White) Iban Ibo Isoko Italie-Gbè Javan-Gbè Kabiye Karen (S'gaw) Kazakh Kikaonde Kikongo Kiluba Kimbundu Kisi Kisonge Kongo Krio Kwangali Kwanyama Lamba Laos-Gbè Lifu Lingala Lunda Luvale Malte-Gbè Mam Mambwé-Lungu Mazatèque Huautla Tɔn Mbunda Mixe Mizo Myanmar-Gbè Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Totaligbé Puebla Tɔn) Ndébélé Ndonga Ngabere Ngangela Nias Nigerian Pidgin Nyaneka Nzema Otètèla Portugal-Gbè Quechua (Ancash Tɔn) Quechua (Ayacucho Tɔn) Quechua (Cuzco Tɔn) Quichua (Imbabura Tɔn) Saramacca-Gbè Sepedi Sesotho (Lesotho) Silozi Swahili-Gbè (Rép. dém. du Congo) Swati Tahiti-Gbè Tiv Tlapanec Tojolabal Totonaque Tshiluba Tsonga Tswana Twi Tzeltal Umbundu Urhobo Uruund Vegbe Venda Wallis-Gbè Wayuunaiki Xhosa Zoulou\nAtɔxwɛ: Nùkplɔnkplɔn Tɔn | Avril 2016\n“Xwedó xlɛ̌ mɛ e ɖi nǔ bo ɖó sɔxwixwe, bo nɔ mɔ nǔ e sín akpá Mawu dó ɔ yí, ɖó enɛ wu lɛ é tɔn.”—EBLÉE LƐ 6:12.\nHAN LƐ: 86, 54\nNɛ̌ kpɔ́ndéwú Jɛfutée kpo vǐ nyɔnu tɔn kpo tɔn ka sixu d’alɔ mǐ, bɔ mǐ na ɖí xwi xá kɔgbidinúmɛ gbɛ̀ ɔ tɔn lɛ gbɔn?\nNugbodòdó Biblu tɔn tɛ lɛ a ka mɔ ɖɔ ye sixu d’alɔ mɛ, bɔ è na ɖeɖɛ tagba mɛɖesunɔ tɔn lɛ?\nNɛ̌ xota elɔ ka dó wusyɛn lanmɛ nú we bɔ a na sɔ́ nùɖé lɛ dó savɔ̌ dó Axɔsuɖuto ɔ tamɛ gbɔn?\n1, 2. Nǔvɛwǔ tɛ ka kpannukɔn Jɛfutée kpo vǐ nyɔnu tɔn kpo?\nÐYƆVǏ ɖé kanwezun bo na yì kpé tɔ́ tɔn. Xomɛ hun i tawun ɖó tɔ́ tɔn lɛkɔ sín ahwangbenu wuyɛyɛ̌ afɔyɛ́yɛ́. Ðuɖeji ɖaxó e tɔ́ tɔn ɖó é zɔ́n bɔ ɖyɔvǐ ɔ jihan bo ɖú wè kpo awǎjijɛ kpo. Amɔ̌, nǔ e tɔ́ tɔn wà é kpo nǔ e é ɖɔ é kpo ɖó na ko kpaca ɛ. É vún awu dó kɔ nú éɖée bo súxó ɖɔ: “Áo vǐ ce! A dǒ mì lele mɛ.” Enɛ gudo ɔ, é ɖɔ n’i ɖɔ emi ko d’akpá ɖé nú Jehovah b’ɛ na ɖyɔ gbɛzán tɔn kaka sɔyi. Akpá tɔn na byɔ ɖɔ vǐ nyɔnu tɔn kún na d’asú alǒ jì vǐ gbeɖé ó. Amɔ̌ tlolo ɔ, vǐ nyɔnu ɔ na xósin ɖagbe ɖé, b’ɛ dó wusyɛn lanmɛ nú tɔ́ tɔn b’ɛ na dó ɖè akpá e é dó nú Jehovah é. Xósin tɔn xlɛ́ ɖɔ é ɖeji bǐ mlɛ́mlɛ́ ɖɔ nǔ ɖebǔ e Jehovah na byɔ emi é na nyí nǔ ɖagbe. (Hwɛɖɔtɔ́ lɛ 11:34-37) Hwenu e tɔ́ tɔn mɔ nùɖiɖi tɔn é ɔ, é gó tawun, ɖó é tuùn ɖɔ jlǒ ɖagbe vǐ emitɔn tɔn na hɛn xomɛ hun Jehovah.\n2 Jɛfutée kpo vǐ nyɔnu tɔn kpo ɖeji bǐ mlɛ́mlɛ́ dó Jehovah kpo lee é nɔ wà nǔ gbɔn é kpo wu. Ye nɔ gbeji, é na bo tlɛ nyí ɖò hwenu e é vɛwǔ nú ye tawun é ɔ nɛ. Ye jló ɖɔ nǔ emitɔn ni nyɔ́ Jehovah nukúnmɛ, b’ɛ na bo byɔ vɔ̌ ɖebǔ ɔ, ye na sá.\n3. Etɛwu kpɔ́ndéwú Jɛfutée kpo vǐ nyɔnu tɔn kpo tɔn ka sixu d’alɔ mǐ égbé?\n3 É nɔ bɔwǔ hwebǐnu nú è na nɔ gbeji nú Jehovah ǎ. É nɔ byɔ ɖɔ mǐ ni “fun ahwan nú nùɖiɖi.” (Judi 3) Bo na dó d’alɔ mǐ nú mǐ na wà mɔ̌ ɔ, mǐ ni kpɔ́n lee Jɛfutée kpo vǐ nyɔnu tɔn kpo dɛ ɖò wuvɛ̌ ɖé lɛ nu ɖò gbɛzán yetɔn mɛ gbɔn é. Nɛ̌ ye ka nɔ gbeji nú Jehovah gbɔn?\nKƆGBIDINÚMƐ GBƐ̀ Ɔ TƆN LƐ ÐÒ FINƐ CÓ, È NA NƆ GBEJI\n4, 5. (a) Gbè tɛ Jehovah ka ɖè nú Izlayɛli-ví lɛ hwenu e ye yì Akpádídó Yikúngban ɔ jí é? (b) Sɔgbe kpo Ðɛhan 106 kpo ɔ, etɛ ka gbò Izlayɛli-ví lɛ ɖó tónúmase yetɔn wu?\n4 Gbè bǐ gbè ɔ, Jɛfutée kpo vǐ nyɔnu tɔn kpo na ko nɔ flín nǔ e tónúmase Izlayɛli-ví lɛ tɔn jì lɛ é. Xwè 300 mɔ̌ ɖíe jɛ nukɔn ɔ, Jehovah ɖegbe nú Izlayɛli-ví lɛ ɖɔ ye ni hu vodunsɛntɔ́ e ɖò Akpádídó Yikúngban ɔ jí lɛ é bǐ, amɔ̌, ye setónú ǎ. (Sɛ́nflínmɛ 7:1-4) Izlayɛli-ví gègě jɛ nǔ wà jí Kanáanu e nɔ sɛ̀n vodun bo nɔ zán gbɛ̀ blíblí lɛ é ɖɔhun.—Xà Ðɛhan 106:34-39.\n5 Ðó tónúmase Izlayɛli-ví lɛ tɔn wu ɔ, Jehovah sɔ́ nya xɛ ɖò ye jí ɖò kɛntɔ́ yetɔn lɛ nukɔn ǎ. (Hwɛɖɔtɔ́ lɛ 2:1-3, 11-15; Ðɛhan 106:40-43) É ɖó na ko vɛwǔ tawun nú xwédo ɖěɖee yí wǎn nú Jehovah lɛ é bonu ye na nɔ gbeji n’i ɖò xwè enɛ lɛ e vɛwǔ é mɛ. É ɖò mɔ̌ có, Biblu ɖɔ gbejinɔtɔ́ ɖé lɛ xó, ɖi Jɛfutée kpo vǐ nyɔnu tɔn kpo, gɔ́ nú Ɛlukana, Ana kpo Samuwɛli kpo. Ye kudeji bo na hɛn xomɛ Jehovah tɔn hun.—1 Samuwɛli 1:20-28; 2:26.\n6. Kɔgbidinúmɛ tɛ lɛ ka ɖò gbɛ̀ ɔ mɛ égbé? Etɛ mǐ ka ɖó na wà?\n6 Ðò hwe mǐtɔn nu ɔ, mɛ lɛ nɔ lin nǔ bo nɔ wà nǔ Kanáanu lɛ ɖɔhun. Ye nɔ sɔ́ ayi yetɔn bǐ ɖó agalilɛ, adakaxixo kpo akwɛ kpo jí. Amɔ̌, Jehovah gb’akpá e zawě lɛ é nú mǐ. Lee é jló na nya xɛ ɖò Izlayɛli-ví lɛ jí ɖò kɔgbidinúmɛ mɔhun lɛ sí é ɔ, mɔ̌ jɛn é jló na nya xɛ ɖò mǐ lɔ jí é nɛ. Nùwanyido yetɔn lɛ ka na kplɔ́n nǔ mǐ à? (1 Kɔlɛntinu lɛ 10:6-11) Mǐ ɖó na wà nǔ e wu mǐ kpé lɛ é bǐ bo na nyì alɔ nú linlin gbɛ̀ ɔ tɔn lɛ. (Hlɔmanu lɛ 12:2) Mǐ ka na wà nǔ e wu mǐ kpé lɛ é bǐ bo wà mɔ̌ à?\nÈ FLÚ JƐFUTÉE CÓ, É KA NƆ GBEJI\n7. (a) Etɛ Jɛfutée sín mɛ lɛ ɖesu ka wà n’i? (b) Nɛ̌ Jɛfutée ka wà nǔ gbɔn?\n7 Ðò Jɛfutée hwenu ɔ, Filisitɛ́ɛn lɛ kpo Amumɔ́ɔ ví lɛ kpo doya nú Izlayɛli-ví lɛ, ɖó ye tlitó nú Jehovah wutu. (Hwɛɖɔtɔ́ lɛ 10:7, 8) Gɔ́ nú enɛ ɔ, Jɛfutée lɛ́ mɔ wuvɛ̌ ɖò tɔ́ví tɔn lɛ kpo tomɛxo Izlayɛli tɔn lɛ kpo lɔ mɛ. Ðó tɔ́ví tɔn lɛ hwanwǔ i bo lɛ́ gbɛ́ wǎn n’i wutu ɔ, ye hɛn ɛ gannugánnú b’ɛ gosin ayikúngban e é ɖu gǔ tɔn é jí. (Hwɛɖɔtɔ́ lɛ 11:1-3) Jɛfutée ka lɔn nú acɛ gbà mɛ wu yetɔn wà nǔ dó wǔ tɔn ǎ. Nɛ̌ mǐ ka wà gbɔn bo tuùn enɛ? Hwenu e tomɛxo lɛ ylɔ ɛ ɖɔ é ni wá d’alɔ emi é ɔ, é wà mɔ̌ tlolo. (Hwɛɖɔtɔ́ lɛ 11:4-11) Etɛ ka sixu ko sísɛ́ Jɛfutée b’ɛ wà nǔ gbɔn mɔ̌?\n8, 9. (a) Nugbodòdó tɛ lɛ ka ɖò Mɔyizi Sɛ́n ɔ mɛ bo sixu ko d’alɔ Jɛfutée? (b) Etɛ ka nyí nǔ taji hugǎn nú Jɛfutée?\n8 Jɛfutée nyí ahwanfuntɔ́ hlɔnhlɔnnɔ ɖé, bo tuùn tan Izlayɛli tɔn kpo Mɔyizi Sɛ́n ɔ kpo ganji. Lee Jehovah wà nǔ gbɔn xá togun Tɔn é kplɔ́n ɛ nugbodòdó Mawu tɔn lɛ dó ɖagbe kpo nyanya kpo wu. (Hwɛɖɔtɔ́ lɛ 11:12-27) Jɛfutée zán nukúnnúmɔjɛnǔmɛ enɛ ɖò gbɛzán tɔn mɛ hwenu e é jló na wà nǔ vovo lɛ é. É tuùn linlin e Jehovah nɔ ɖó dó xomɛsin kpo hlɔnbiba kpo wu é, kpo lee Mawu jló ɖɔ togun emitɔn ni yí wǎn nú yeɖée lɛ gbɔn é kpo. Gɔ́ nú enɛ ɔ, Sɛ́n ɔ kplɔ́n ɛ lee é na wà nǔ xá mɛ ɖevo lɛ kaka jɛ mɛ e gbɛ́ wǎn n’i lɛ é jí gbɔn é.—Xà Tíntɔ́n 23:5; Levíi ví lɛ 19:17, 18.\n9 É cí ɖɔ Jozɛfu sín kpɔ́ndéwú d’alɔ Jɛfutée ɖɔhun. É sixu ko kplɔ́n lee Jozɛfu kú nǔblawu nú nɔví tɔn lɛ gbɔn é, có wǎn wɛ ye ka gbɛ́ n’i. (Bǐbɛ̌mɛ 37:4; 45:4, 5) Tamɛ linlin dó kpɔ́ndéwú enɛ wu sixu ko d’alɔ Jɛfutée b’ɛ wà nǔ lee Jehovah jló gbɔn é. Nǔ e tɔ́ví Jɛfutée tɔn lɛ wà é vɛ́ n’i tawun. Amɔ̌, ahwanfunfun dó nyikɔ Jehovah tɔn kpo togun tɔn kpo tamɛ nyí nǔ taji nú Jɛfutée hú lee nǔ cí n’i é. (Hwɛɖɔtɔ́ lɛ 11:9) É kanɖeji bo na nɔ gbeji nú Jehovah. Linlin tɔn enɛ zɔ́n bɔ Jehovah dó nú é kpo Izlayɛli-ví lɛ kpo.—Eblée lɛ 11:32, 33.\nMǐ ɖó na lɔn nú xomɛsin mǐtɔn na zɔ́n bonu mǐ na jó Jehovah sinsɛn dó ǎ\n10. Nɛ̌ mǐ ka sixu jó nugbodòdó Mawu tɔn lɛ dó bɔ ye na d’alɔ mǐ, bɔ mǐ na zán Klisanwun gbɛ̀ gbɔn ɖò égbé?\n10 Kpɔ́ndéwú Jɛfutée tɔn ka na kplɔ́n nǔ mǐ à? Enyi Klisanwun hàtɔ́ mǐtɔn lɛ wà nǔ nyì dó nú mǐ, alǒ enyi mǐ mɔ ɖɔ ye kún wà nǔ xá mǐ ganji ó ɔ, nɛ̌ mǐ ka na wà nǔ gbɔn? Mǐ ɖó na lɔn nú xomɛsin na zɔ́n bonu mǐ na jó Jehovah sinsɛn dó ǎ. Ma jɛ kplé Klisanwun tɔn lɛ gɔn jí alǒ gbɛ́ ɖɔ emi kún sɔ́ na zán hwenu kpo agun ɔ kpo ó gbeɖé ó. Mǐ ni wà nǔ Jɛfutée ɖɔhun bo setónú nú Jehovah. Enɛ na d’alɔ mǐ bɔ mǐ na ɖu ɖò ninɔmɛ vɛwǔ lɛ jí, bo na zɔ́n bɔ mǐ lɔ na nyí kpɔ́ndéwú ɖagbe ɖé.—Hlɔmanu lɛ 12:20, 21; Kolosinu lɛ 3:13.\nVƆSISA E GOSIN AYI MƐ LƐ É NƆ ÐÈ NÙÐIÐI MǏTƆN XLƐ́\n11, 12. Akpá tɛ Jɛfutée ka dó? Etɛ enɛ ka byɔ?\n11 Jɛfutée tuùn ɖɔ emi ɖó hudo alɔdo Mawu tɔn tɔn cobo na hwlɛn Izlayɛli-ví lɛ gán sín Amumɔ́ɔ ví lɛ lɔ mɛ. É d’akpá nú Jehovah ɖɔ enyi É bló bonu emi ɖu ɖò ahwan ɔ jí ɔ, emi na na ɛ mɛ nukɔntɔn e na gosin xwé emitɔn gbè, bo na wá kpé emi hwenu e emi na lɛkɔ é, “vɔ e è nɔ dó zo ɔ” ɖɔhun. (Hwɛɖɔtɔ́ lɛ 11:30, 31) Etɛ ka nyí tinmɛ enɛ tɔn?\n12 Jehovah gbɛ́ wǎn nú gbɛtɔ́ sísɔ́ dó savɔ̌, enɛ wu ɔ, mǐ tuùn ɖɔ Jɛfutée kún ɖò gbɛtɔ́ na sɔ́ dó savɔ̌ wɛ tlɔlɔ ó. (Sɛ́nflínmɛ 18:9, 10) Ðò Mɔyizi Sɛ́n ɔ mɛ ɔ, vɔ̌ e è nɔ dó zo é nyí nùnina bunɔ ɖé bɔ mɛɖé nɔ xwlé Jehovah bǐ mlɛ́mlɛ́. Enɛ wu ɔ, ɖiɖɔ wɛ Jɛfutée ɖè ɖɔ mɛ e emi na na Jehovah é na wà sinsɛnzɔ́ n’i ɖò goxɔ tɔn mɛ nú gbɛhwenu tɔn e kpò é bǐ. Jehovah ɖótó Jɛfutée bo d’alɔ ɛ b’ɛ ɖu ɖò ahwan ɔ jí bǐ mlɛ́mlɛ́. (Hwɛɖɔtɔ́ lɛ 11:32, 33) Amɔ̌, mɛ̌ Jɛfutée ka na na Jehovah?\n13, 14. Etɛ xó Jɛfutée tɔn e ɖò Hwɛɖɔtɔ́ lɛ 11:35 mɛ é ka xlɛ́ dó nùɖiɖi tɔn wu?\n13 Lin tamɛ dó xó e è ɖɔ ɖò bǐbɛ̌mɛ xota elɔ tɔn é jí. Hwenu e Jɛfutée lɛkɔ sín ahwangbenu é ɔ, mɛ nukɔntɔn e wá kpé é wɛ nyí vǐ nyɔnu vívɛ́ná tɔn; éɖokponɔ géé wɛ é ka ɖó! Jɛfutée ka na nɔ gbeji nú akpá tɔn à? É ka na na vǐ nyɔnu tɔn Jehovah b’ɛ na sɛ̀n ɛ ɖò gɔxo tɔn mɛ nú gbɛhwenu tɔn e kpò é bǐ à?\n14 Nugbodòdó e ɖò Mawu Sɛ̀n ɔ mɛ lɛ é ɖó na ko lɛ́ d’alɔ Jɛfutée b’ɛ wà nǔ e sɔgbe é. É sixu ko flín xó e è ɖɔ ɖò Tíntɔ́n 23:19 mɛ é, é wɛ nyí ɖɔ togun Mawu tɔn ɖó na sɔ́ jlǒ dó na nǔ tɔn e nyɔ́ hugǎn é Jehovah. Sɛ́n ɔ ɖɔ hwenu e mɛɖé d’akpá ɖé nú Jehovah é ɔ, “é na bló nǔ e é ɖɔ é; ɖě na hwe ɖ’emɛ ǎ.” (Kɛ́nsísɔ́ 30:3) Ana gbejinɔtɔ́ e sixu ko nɔ gbɛ̀ ɖò Jɛfutée hwenu é ɖɔhun ɔ, Jɛfutée ɖó na ɖè akpá e é dó é, enyi é na bo tuùn nǔ e é byɔ ɖò vǐ nyɔnu tɔn kpo éɖesu kpo sí é ɔ nɛ. Ðó vǐ nyɔnu tɔn na wà sinsɛnzɔ́ ɖò goxɔ ɔ mɛ wu ɔ, é na d’asú gbeɖé ǎ, é ka na jì vǐ gbeɖé ǎ. Enɛ wu ɔ, mɛɖebǔ na ɖu Jɛfutée sín nyikɔ kpo ayikúngban tɔn kpo sín gǔ ǎ. (Hwɛɖɔtɔ́ lɛ 11:34) É ɖò mɔ̌ có, Jɛfutée ɖɔ kpo gbejininɔ kpo ɖɔ: “Un ko dó akpá nú Mawu Mavɔmavɔ hǔn, un ma ka sixu gɔn ɖiɖe nɛ!” (Hwɛɖɔtɔ́ lɛ 11:35) Jehovah yí vɔ̌ ɖaxó e Jɛfutée sá n’i é bo dó n’i. A ka na nɔ gbeji Jɛfutée ɖɔhun à?\n15. Akpá tɛ gègě mǐtɔn ka dó? Nɛ̌ mǐ ka sixu xlɛ́ ɖɔ mǐ ɖò gbeji gbɔn?\n15 Hwenu e mǐ zé gbɛ̀ mǐtɔn jó nú Jehovah é ɔ, mǐ d’akpá n’i ɖɔ mǐ na wà jlǒ tɔn, é na bo gbɔn ɖebǔ ɔ nɛ. Mǐ tuùn ɖɔ é kún nɔ bɔwǔ hwebǐnu nú è na ɖè akpá enɛ ó. Amɔ̌, nɛ̌ mǐ ka nɔ wà nǔ gbɔn hwenu e è byɔ mǐ ɖɔ mǐ ni wà nǔ e mǐ ma yí wǎn na ǎ é é? Enyi mǐ ɖu ɖò lee nǔ cí nú mǐ lɛ é jí bo sɔ́ jlǒ dó setónú nú Mawu hǔn, mǐ xlɛ́ ɖɔ mǐ nɔ gbeji nú akpá e mǐ dó é nɛ. Mǐ sixu sè wuvɛ̌ ɖò lanmɛ ɖó vɔsisa mǐtɔn wu, amɔ̌, nyɔna Jehovah tɔn lɛ nɔ túnflá hwebǐnu. (Malacíi 3:10) Bɔ Jɛfutée sín vǐ nyɔnu ɔ ka ló? Nɛ̌ é ka yí akpá e tɔ́ tɔn dó é gbɔn?\nNɛ̌ mǐ ka sixu ɖè nùɖiɖi xlɛ́ Jɛfutée kpo vǐ nyɔnu tɔn kpo ɖɔhun gbɔn? (Kpɔ́n akpáxwé 16gɔ́ ɔ kpo 17gɔ́ ɔ kpo)\n16. Nɛ̌ vǐ nyɔnu Jɛfutée tɔn ka wà nǔ gbɔn nú akpá e tɔ́ tɔn dó é? (Kpɔ́n ɖiɖe e ɖò bǐbɛ̌mɛ é.)\n16 Akpá e Jɛfutée dó é gbɔn vo nú Ana tɔn. Ana d’akpá ɖɔ emi na na vǐ sunnu emitɔn Samuwɛli b’ɛ na wà sinsɛnzɔ́ ɖò goxɔ Mawu tɔn mɛ bo na nyí Nazilinu ɖé. (1 Samuwɛli 1:11) Sɛ́n ɔ yí gbè bɔ Nazilinu ɖé sixu d’asì bo ɖó xwédo. Amɔ̌, è sɔ́ vǐ nyɔnu Jɛfutée tɔn jó bǐ mlɛ́mlɛ́ “vɔ e è nɔ dó zo ɔ” ɖɔhun, enɛ wu ɔ, é na mɔ awǎjijɛ e è nɔ mɔ ɖò xwési nyínyí alǒ nɔ nyínyí mɛ é ǎ. (Hwɛɖɔtɔ́ lɛ 11:37-40) Lin tamɛ d’eji! É jló é ɔ, é na da sunnu e nyɔ́ hugǎn ɖò tò ɔ mɛ é ɖó tɔ́ tɔn wɛ nyí gǎn ɖò Izlayɛli. Amɔ̌ dìn ɔ, é na huzu mɛsɛntɔ́ mɛɖesɔhwetɔ́ ɖò goxɔ Mawu tɔn mɛ. Nɛ̌ ɖyɔvǐ enɛ ka wà nǔ gbɔn? É xlɛ́ ɖɔ sinsɛnzɔ́ Jehovah tɔn wɛ jɛ nukɔn, bo ɖɔ nú tɔ́ tɔn ɖɔ: “Wà nǔ xá mì lee hwiɖesunɔ ko ɖɔ gbɔn sín nu towe mɛ é.” (Hwɛɖɔtɔ́ lɛ 11:36) É sɔ́ jlǒ e è nɔ ɖó nú asú alǒ vǐ é dó savɔ̌ bo na dó sixu sɛ̀n Jehovah. Nɛ̌ mǐ ka sixu ɖó linlin mɛɖée sɔ́ dó savɔ̌ tɔn éɖɔhun gbɔn?\nVǐ nyɔnu Jɛfutée tɔn sɔ́ asú kpo vǐ kpo sín jlǒ e è nɔ ɖó lɛ é dó savɔ̌ bo na dó sixu sɛ̀n Jehovah\n17. (a) Nɛ̌ mǐ ka sixu ɖi nǔ Jɛfutée kpo vǐ nyɔnu tɔn kpo ɖɔhun gbɔn? (b) Nɛ̌ xó e ɖò Eblée lɛ 6:10-12 mɛ é ka dó wusyɛn lanmɛ nú we bɔ a na nɔ sɔ́ hwiɖée dó savɔ̌ gbɔn?\n17 Klisanwun dɔnkpɛvu kpo ɖyɔvǐ kpo afatɔ́n mɔkpan nɔ sɔ́ jlǒ dó sɔ́ asúdida alǒ asidida alǒ vǐjiji dó savɔ̌ kaka jɛ fí e mì ɖè dìn é. Etɛwu? Ðó ye jló na sɔ́ ayi yetɔn bǐ ɖó Jehovah sinsɛn jí hugǎn. Gɔ́ na ɔ, mɛxomɔ mǐtɔn ɖé lɛ sɔ́ hwenu e ye na zán xá vǐ yetɔn lɛ alǒ vivǔ yetɔn lɛ é dó savɔ̌. É nyɔ́ wà ɔ, ye nɔ zán hwenu yetɔn kpo hlɔnhlɔn yetɔn kpo nú Jehovah. Ye mɛ ɖé lɛ nɔ w’azɔ̌ ɖò xɔgbigbá sín nɔtɛn lɛ, alǒ ye nɔ yì Wemaxɔmɛ nú Wɛnɖagbejlatɔ́ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn Lɛ, bo nɔ sɛ̀ tɛn yì agun e ɖó hudo wɛnjlatɔ́ tɔn hugǎn é ɖé mɛ. Mɛ ɖevo lɛ nɔ bló tuto bo nɔ gbló ada nú sinsɛnzɔ́ e ye nɔ wà nú Jehovah é ɖò Flǐn sín táan mɛ. É na wɔn vɔsisa wanyiyinɔ gbejinɔtɔ́ enɛ lɛ tɔn gbeɖé ǎ. (Xà Eblée lɛ 6:10-12.) Bɔ hwɛ ka ló? A ka na kpéwú bo na sɔ́ nùɖé lɛ dó savɔ̌ bá dó sɛ̀n Jehovah hú lee a ko ɖ’ewu gbɔn é à?\nETƐ LƐ MǏ KA KPLƆ́N?\n18, 19. Etɛ tan Biblu tɔn e kúnkplá Jɛfutée kpo vǐ nyɔnu tɔn kpo é ka kplɔ́n mǐ? Nɛ̌ mǐ ka sixu wà nǔ ye ɖɔhun gbɔn?\n18 Etɛ ka d’alɔ Jɛfutée b’ɛ ɖu ɖò tagba gègě jí? É jó Jehovah dó b’ɛ xlɛ́ ali i ɖò gbɛzán tɔn mɛ. É lɔn nú mɛ e lɛlɛ̌ d’é lɛ é gbidi kɔ n’i ǎ. Mɛ lɛ flú i có, é ka nɔ gbeji. Jehovah dó nú Jɛfutée kpo vǐ nyɔnu tɔn kpo, ɖó vɔ̌ e ye sɔ́ jlǒ dó sá n’i é wu. É lɛ́ gbɔn ye mɛ wè lɛ jí bo bló bɔ Izlayɛli-ví lɛ kpó ɖò sinsɛn ɛ wɛ. Hwenu e mɛ ɖevo lɛ tlɛ jó nǔɖagbewiwa dó é ɔ, Jɛfutée kpo vǐ nyɔnu tɔn kpo nɔ gbeji nú Jehovah.\n19 Biblu ɖɔ: “Xwedó xlɛ̌ mɛ e ɖi nǔ bo ɖó sɔxwixwe, bo nɔ mɔ nǔ e sín akpá Mawu dó ɔ yí, ɖó enɛ wu lɛ é tɔn.” (Eblée lɛ 6:12) Mi nú mǐ ni wà nǔ Jɛfutée kpo vǐ nyɔnu tɔn kpo ɖɔhun, bo hɛn dó ayi mɛ ɖɔ enyi mǐ nɔ gbeji ɔ, Jehovah na dó nú mǐ.\nTINMƐ ÐÉ LƐ\nVɔ̌ e è nɔ dó zo é: È ɖɔ vɔ̌ e è nɔ dó zo lɛ é sín xó ɖò Mɔyizi Sɛ́n ɔ mɛ. Enyi Izlayɛli-ví ɖé jló na xlɛ́ Jehovah ɖɔ nǔ e é wà nú emi é sù nukún emitɔn mɛ tawun ɔ, é nɔ sɔ́ kanlin ɖé bɔ vɔsanúxwlémawutɔ́ lɛ nɔ dó zo ɖò vɔsakpe ɔ jí, b’ɛ nɔ nyí vɔ̌ e è nɔ dó zo bǐ mlɛ́mlɛ́ é. È sixu lɛ́ sɔ́ gbɛtɔ́ ɖé na Jehovah vɔ e è nɔ dó zo é ɖɔhun, enɛ wɛ nyí ɖɔ mɛ ɔ na sɛ̀n Mawu nú gbɛhwenu tɔn e kpò é bǐ\nFlǐn sín táan: Táan e jɛ nukɔn nú Flǐn ɔ é, Flǐn ɔ ɖesu hwenu, kpo táan e bɔ d’ewu zaan lɛ é kpo wɛ nɔ nyí mɔ̌. Hweɖelɛnu ɔ, Xwèjísun, Lidosun kpo Nùxwásun kpo bǐ nɔ ɖ’emɛ\nATƆXWƐ: NÙKPLƆNKPLƆN TƆN Avril 2016


Jozɛfu Sè Ðɔ Mali Ðò Xò | Gbɛzán Jezu Tɔn\nMali Ko Wlí Alɔ Ǎ, Amɔ̌, É Mɔ Xò\nMATIE 1:18-25 LUKI 1:56\nJOZƐFU SÈ ÐƆ MALI ÐÒ XÒ\nMALI DA JOZƐFU\nMali sín xò ko ɖò sun ɛnɛ ɖó wɛ. Flín ɖɔ hwenu e é mɔ xò tlolo é ɔ, hɛnnumɔ tɔn Elizabɛti gɔ́n wɛ é yì nɔ ɖò sókanmɛto Judáa tɔn lɛ ɖokpo mɛ ɖò tofɔligbé. Amɔ̌ dìn ɔ, Mali ko lɛkɔ wá xwé tɔn gbè ɖò Nazalɛti. Ðò finɛ ɔ, é sɔ́ na lín cobonu mɛ bǐ na mɔ nǔ jɛ wu ɖɔ é ɖò xò ǎ. Kpɔ́n lee ninɔmɛ ɔ na ko ɖó adohu adohu n’i sɔ́ é!\nNǔ e nyla ɖò xó ɔ mɛ bǐ é wɛ nyí ɖɔ atínkpatɔ́ xá ɔ mɛ tɔn e nɔ nyí Jozɛfu é sín asixɔntɔn wɛ nú Mali. É ka tuùn ɖɔ sɔgbe kpo sɛ́n e Mawu na Izlayɛli-ví lɛ é kpo ɔ, enyi nyɔnu ɖé ɖó asúxɔntɔn, bo ka yí gbè bonu sunnu ɖevo ɖóxó xá ɛ ɔ, è ɖó na nyì awinnyaglo dó hu nyɔnu enɛ na. (Sɛ́nflínmɛ 22:23, 24) Enɛ wu ɔ, Mali lɛ̀ aga ǎ có, lee é na tinmɛ xò tɔn nú Jozɛfu gbɔn é kpo nǔ e ka na jɛ túnú tɔn é kpo na ko nyí linkpɔ́n n’i.\nMali zɛ hwɛ é ɔ, sun atɔn gudo wɛ é wá wá, enɛ wu ɔ, mǐ sixu ganjɛwu ɖɔ mimɔ ɛ tɔn sín akpàkpà na ko ɖò Jozɛfu sɔ́ wɛ. Hwenu e ye mɔ yeɖée é ɔ, Mali na ko ɖɔ ninɔmɛ tɔn nú Jozɛfu, lobo na ko wà nǔ e wu é kpé lɛ é bǐ bo tinmɛ n’i ɖɔ gbigbɔ mímɛ́ Mawu tɔn gblamɛ wɛ emi mɔ xò gbɔn. Amɔ̌, lee a sixu ko lin gbɔn é ɔ, é vɛwǔ nú Jozɛfu tawun bonu é na dó mɔ nǔ jɛ xó enɛ mɛ bo ɖi nǔ na.\nJozɛfu tuùn ɖɔ nyɔnu ɖagbe wɛ nú Mali, bɔ mɛ bǐ nɔ lɛ́ ɖɔ xó tɔn ɖagbe. É ka lɛ́ yí wǎn n’i tawun. Loɔ, Mali tinmɛ nǔ lɛ bǐ có, ɖò Jozɛfu nukúnmɛ ɔ, sunnu ɖevo jɛn dó xò enɛ n’i. Jozɛfu jló ɖɔ è ni nyì awinnyaglo dó Mali bo hu alǒ ɖɔ è ni dó winnya ɛ ɖò agbawungba ǎ; enɛ wu ɔ, é lin bo na gbɛ́ ɛ ɖò nǔglɔ. Ðò hwe enɛ lɛ nu ɔ, è nɔ kpɔ́n sunnu kpo nyɔnu kpo e ɖò xɔ́ntɔn mɛ lɛ é ɖi mɛ e ko wlí alɔ lɛ é ɖɔhun, bɔ cobonu ye ma sɔ́ na nyí xɔ́ntɔn xɔ́ntɔn ǎ ɔ, ye ɖó na gbɛ́ yeɖée.\nEnɛ gudo ɔ, Jozɛfu ɖò lee é na wà nǔ gbɔn é linkpɔ́n wɛ có, é yì mlɔ́ ayǐ. Wɛnsagun Mawu tɔn wá xò dlɔ̌ ɛ bo ɖɔ n’i ɖɔ: “Xɛsi ma ɖi we, nú a gɔn Mali da ó; ɖó xò e é mɔ ɔ, [gbigbɔ mímɛ́] sín nǔwiwa wɛ. É na jì vǐ sunnu ɖokpo, bɔ a na sun nyǐ vǐ ɔ ɖɔ Jezu, ɖó é na hwlɛn togun tɔn gán sín hwɛ tɔn lɛ mɛ.”—Matie 1:20, 21.\nHwenu e Jozɛfu fɔ́n sín amlɔ mɛ bɔ nǔ e é na wà é bǐ jɛ gaàn n’i é ɔ, kpɔ́n lee é na ko sù nukún tɔn mɛ sɔ́ é! É dán lɛjɛlɛjɛ dó nǔ e wɛnsagun ɔ ɖɔ é ni bló é wu ǎ. É yí Mali dó xwégbe. Nǔwiwa agbawungba tɔn ɖé wɛ nyí enɛ, bo cí alɔwliwli ɖɔhun, lobo ɖexlɛ́ ɖɔ Jozɛfu kpo Mali kpo nyí asú kpo asì kpo e ko wlí alɔ é dìn lo. É ɖò mɔ̌ có, Jozɛfu ɖóxó xá Mali hwenu e é ɖò Jezu sín xò é ǎ.\nSun ɖé lɛ gudo ɔ, Mali e adɔgo tɔn ko kpɛn bǐ dìn é kpo Jozɛfu kpo ɖó na sɔnǔ bo gosin xwé yetɔn gbè ɖò Nazalɛti bo yì fí línlín ɖé. Fitɛ tántán sín ye ka ɖó na yì dìn e vǐjiji Mali tɔn ko sɛkpɔ é?\nEtɛ Jozɛfu ka lin hwenu e é sè ɖɔ Mali ɖò xò é? Etɛwu?\nEɖíe Jozɛfu kpo Mali kpo ma ko wlí alɔ ǎ é, bɔ etɛwu Jozɛfu ka sixu gbɛ́ ɛ lo?\nNǔwiwa agbawungba tɔn tɛ ka ɖexlɛ́ ɖɔ Jozɛfu kpo Mali kpo nyí asú kpo asì kpo e ko wlí alɔ é?


GBÈ E MƐ A SIXU XÀ DÓ É Afrikaans Albanie-Gbè Alur Amharique-Gbè Amis-Gbè Arabe-Gbè Arménie-Gbè Aymara Ayɔgbe Azerbaïjan-Gbè Azerbaïjan-Gbè (Cyrillique) Bachkir Bassa (Cameroun) Belize Kriol Bengali Bikol Boulou Bulgarie-Gbè Cakchiquel Cap-Vert gbè Catalogne-Gbè Cebuano Chichewa Chine-Gbè (Cantonais) Chine-Gbè (Dòdó Ɔ) Chine-Gbè (Ee Bɔkun É) Chinese Cantonese (Simplified) Chitonga Chitonga (Malawi Tɔn) Chitonga (Zimbabwe Tɔn) Chitumbuka Chiyao Chol Cibemba Cinyanja Corée-Gbè Créole Haïti Tɔn Croatie-Gbè Damara Danemark-Gbè Dangme Douala Eblegbe Edo Efik Esan Espagne-Gbè Estonie-Gbè Fidji-Gbè Finlande-Gbè Flansegbe Fɔngbe Ga Garifuna Géorgie-Gbè Glɛkigbe Glɛnsigbe Guarani Gujarati Gungbe Haoussa Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hongrie-Gbè Ibanag Ibo Iloko Indonésie-Gbè Islande-Gbè Isoko Italie-Gbè Janmagbe Janmagbe (Ee È Cáká É) Japon-Gbè Jula Kabiye Kannada Kekchi Kikamba Kikaonde Kikuyu Kiluba Kinyarwanda Kirghistan-Gbè Kiribati-Gbè Kirundi Kisonge Kongo Kurde Kurmanji Kurde Kurmanji (Caucase) Kurde Kurmanji (Cyrillique) Kwangali Kwanyama Lettonie-Gbè Lingala Lituanie-Gbè Luganda Lunda Luo Luvale Macédoine-Gbè Madagascar-Gbè Malay Malayalam Mam Mambwé-Lungu Marathi Marshall-Gbè Maya Mazatèque Huautla Tɔn Mbunda Mingrelian Mixe Mixtèque (Guerrero) Mongolie-Gbè Mooré Motu Myanmar-Gbè Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Totaligbé Puebla Tɔn) Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ndonga Népali Ngabere Norvège-Gbè Nzema Okpe Oromo-Gbè Ossétie-Gbè Otètèla Ouzbékistan-Gbè Ouzbékistan-Gbè (Romain) Pangasinan Papiamento (Curaçao Tɔn) Pays-Bas-Gbè Penjabi Persan Pidgin (West Africa) Pologne-Gbè Ponape-Gbè Portugal-Gbè Portugal-Gbè (Portugal) Quechua (Ancash Tɔn) Quechua (Bolivie Tɔn) Roumanie-Gbè Russie-Gbè Samoa-Gbè Sango Sepedi Sepulana Serbie-Gbè Serbie-Gbè (Romain) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Shona Sidama Silozi Sinhala Slovaquie-Gbè Slovénie-Gbè Sranan tongo Suède-Gbè Swahili-Gbè Swahili-Gbè (Rép. dém. du Congo) Swati Tagalog Tajikistan-Gbè Tamoul Tarascan Tatar Tchèque-Gbè Tchouvachie-Gbè Tetun Dili Télougou Thaï Tigrinya Tiv Tlapanec Tojolabal Tok Pisin Tokunɔgbe Afrique du Sud Tɔn Tonga-Gbè Totonaque Tshiluba Tsonga Tswana Turkménistan-Gbè Turquie-Gbè Tuvalu-Gbè Twi Tzeltal Tzotzil Ukraine-Gbè Urhobo Vegbe Venda Vietnam-Gbè Waray-Waray Wolaitsa Xhosa Zandé Zapotec-Gbè (Isthme Tɔn) Zoulou Île Salomon-Gbè\n“NǓKÚN ɖò kpɔ́ gégé ɖò gle mɛ, nǔkún-yatɔ́ lɛ ka nyí kpɛɖé; mi bo savo nú jinukúnnɔ ɔ, nú é sɛ́ azɔ̌watɔ́ dó jinukúngbo tɔn mɛ.” (Luk. 10:2) Xógbe enɛ lɛ e Jezu dó ɖò xwè 2 000 mɔ̌ ɖíe é sɔgbe tawun xá ninɔmɛ e mɛ Birmanie ɖè ɖò égbé é. Etɛwu? Ðò Birmanie ɔ, wɛnjlatɔ́ 4 200 mɔ̌ géé wɛ nɔ jla wɛnɖagbe ɔ gbɛtɔ́ livi 55.\nAmɔ̌, Jehovah “jinukúnnɔ ɔ” sísɛ́ nɔví sunnu kpo nɔví nyɔnu kpo afatɔ́n mɔkpan, bɔ ye gosin tò vovo mɛ, bo wá tò elɔ e ɖò Tofɔligbé-Zǎnzǎnhweji Asie tɔn é mɛ, bo na d’alɔ ɖò nǔkún-yiyazɔ́ gbigbɔ tɔn ɔ kɔn ɖò fí. Etɛ ka zɔ́n bɔ ye gosin jɔtɛn yetɔn lɛ? Nɛ̌ è ka d’alɔ ye bɔ ye sɛ̀ tɛn gbɔn? Nyɔna tɛ lɛ sín vivǐ ɖu wɛ ye ka ɖè? Mi nú mǐ ni kpɔ́n.\n“WǍ, MǏ ÐÓ HUDO GBEXOSIN-ALIJITƆ́ GÈGĚ TƆN”\nÐò xwè ɖé lɛ ɖíe ɔ, Kazuhiro ee nyí gbexosin-alijitɔ́ ɖé ɖò Japon é kú adingbe, bo ba éɖée kpò, bɔ è sɔ́ ɛ hɛn yì dotóoxwé ɖé. Dotóo ɔ ɖɔ n’i ɖɔ, é kún sɔ́ na kun mɔ̌to ó nú xwè wè. É vɛ́ nú Kazuhiro. É kanbyɔ éɖée ɖɔ: ‘Nɛ̌ un ka sixu kpó ɖò gbexosin-alijitɔ́zɔ́ e un yí wǎn na é wà wɛ gbɔn?’ É xoɖɛ vívɛ́ sɛ́dó Jehovah, bo byɔ ɛ ɖɔ é ni hun ali ɖé nú emi, bonu emi ni kpó ɖò gbexosin-alijitɔ́zɔ́ emitɔn wà wɛ.\nKazuhiro kpo Mari kpo\nKazuhiro ɖɔ: “Sun ɖokpo gudo ɔ, xɔ́ntɔn ce ɖé ɖò sinsɛnzɔ́ wà wɛ ɖò Birmanie, bo sè nǔ e gbò mì é. É ylɔ mì bo ɖɔ: ‘Ðò Birmanie ɔ, hǔn e è nɔ dó tawun é wɛ nyí mɛkplékpɔ́mɛ sín hǔn lɛ. Enyi a wá fí ɔ, a na ɖó hudo mɔ̌to tɔn, cobo kpó ɖò sinsɛnzɔ́ towe wà wɛ ǎ!’ Un kanbyɔ dotóo ce ɖɔ ninɔmɛ ce ka na lɔn nú mì bɔ un na yì Birmanie à jí. É kpaca mì ɖɔ dotóo ɔ ɖɔ: ‘Dotóogán ɖé nɔ kpé nukún dó taglomɛzɔn wu, bo na gosin Birmanie bo wá Japon dìn. Un na sɔ́ we xlɛ́ ɛ. Enyi azɔn ɔ sɔ́ lɛ́vɔ fɔ́n nú we ɖě ɔ, é sixu kpé nukún dó wǔ we.’ Un kpɔ́n xósin e dotóo ɔ na é dó mɔ sìnkɔn ɖé bɔ Jehovah na mì.”\nTlolo ɔ, Kazuhiro wlan nǔ sɛ́dó alaxɔ Birmanie tɔn gbɔn ɛntɛnɛti jí, bo byɔ ɖɔ emi kpo asì emitɔn kpo jló na wà gbexosin-alijitɔ́zɔ́ ɖò tò enɛ mɛ. Azǎn atɔ́ɔ́n gudo kpowun ɔ, alaxɔ ɔ yí gbè ɖɔ: “Wǎ, mǐ ɖó hudo gbexosin-alijitɔ́ gègě tɔn!” Kazuhiro kpo asì tɔn Mari kpo sà mɔ̌to yetɔn, bo yí kúnnuɖewema togudoyiyi tɔn yetɔn lɛ, lobo sú jɔmɛhun didó kwɛ lɛ. Ye ɖò sinsɛnzɔ́ wà wɛ ɖò kánɖó e nɔ dó tokunɔgbe é ɖé mɛ ɖò Mandalay dìn. Kazuhiro ɖɔ: “Ðò ninɔmɛ enɛ mɛ ɔ, mǐ mɔ ɖɔ nùɖiɖi e mǐ ɖó nú akpá e Mawu dó ɖò Ðɛhan 37:5 mɛ é lidǒ: ‘Sɔ́ gbɛ̀ towe jó nú Jehovah, ganjɛ wǔ tɔn, é na wà azɔ̌ tɔn.’”\nJEHOVAH HUN ALI Ɔ\nÐò 2014 ɔ, è jɔwu Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn e ɖò Birmanie lɛ é ɖɔ è na bló kpléɖókpɔ́ ɖaxó bunɔ ɖé ɖò tò yetɔn mɛ. Mɛ gègě gosin tò ɖevo lɛ mɛ bo wá. Nɔví nyɔnu ɖokpo nɔ nyí Monique, bo ɖó xwè 34, lobo gosin États-Unis bo ɖò ye mɛ e wá lɛ é mɛ, bo ɖɔ: “Ee un lɛkɔ sín kpléɖókpɔ́ ɔ gudo é ɔ, un xoɖɛ sɛ́dó Jehovah dó afɔ e un ɖó na ɖè bɔ d’ewu ɖò gbɛzán ce mɛ é jí. Un lɛ́ ɖɔ xó xá mɛjitɔ́ ce lɛ dó nǔ e gbé un na nya ɖò gbigbɔ lixo lɛ é jí. Mǐ bǐ mɔ ɖɔ un ɖó na lɛkɔ yì Birmanie, amɔ̌, é byɔ táan kpɛɖé kpo ɖɛ gègě xixo kpo hwɛ̌ cobɔ un wá gbeta gudo tɔn ɔ kɔn.” Monique tinmɛ nǔ e wu wɛ é.\nMonique kpo Li kpo\n“Jezu dó wusyɛn lanmɛ nú ahwanvu tɔn lɛ ɖɔ ye ni ‘lɛ́n akwɛ nabi e ye na zán ɔ kpɔ́n hwɛ̌.’ Enɛ wu ɔ, un kanbyɔ nyiɖée ɖɔ: ‘Un ka ɖó akwɛ e kpé é bo na sɛ̀ tɛn à? Enyi un ma tlɛ zán hwenu gègě ɖò agbazazɔ́ ɖé mɛ ǎ ɔ, un ka na kpéwú, bo kpé nukún dó nyiɖée wu ɖò tò enɛ mɛ à?’” É ɖɔ: “Un mɔ tlolo ɖɔ un kún ɖó akwɛ e na kpé bɔ un na sɛ̀ tɛn yì gbɛ̀ ɔ sín awa ɖevo xwé é ó.” Enɛ wu ɔ, nɛ̌ é ka kpéwú bo wá sɛ̀ tɛn ɔ gbɔn?—Luk. 14:28.\nMonique ɖɔ: “Gbè ɖokpo ɔ, gǎn ce ɖɔ ɖɔ emi jló na mɔ mì. Ado hu mì, ɖó un lin ɖɔ é na ɖɔ nú mì ɖɔ má jó azɔ̌ dó. Amɔ̌, gǎn ce wà mɔ̌ ǎ, é nyɔ́ wà ɔ, é dokú nú mì ɖó azɔ̌ ɖagbe ce wu. Enɛ gudo ɔ, é ɖɔ nú mì ɖɔ emi ko bló tuto bo na d’ajɔ ɖé mì; ajɔ enɛ e é dó mì é nyí akwɛ e sín hudo un ɖó, bo na kpé nukún dó hudo ce lɛ wu é pɛ́ɛ́!”\nMonique ko ɖò sinsɛnzɔ́ wà wɛ ɖò Birmanie sín décembre 2014. Nɛ̌ nǔ ka cí n’i dó sinsɛnzɔ́wiwa ɖò fí e hudo sukpɔ́ ɖè é wu? É ɖɔ: “É víví nú mì tawun ɖɔ un ɖò fí. Un nɔ kplɔ́n Biblu xá mɛ atɔn. Biblu kplɔntɔ́ ce lɛ ɖokpo ɖó xwè 67. Hwebǐnu wɛ é nɔ dó gbè mì kpo nǔkiko yɛ́ɛ ɖé kpo, lobo nɔ lɛ́ zunfan mì. Hwenu e é kplɔ́n ɖɔ nyikɔ Mawu tɔn nɔ nyí Jehovah é ɔ, enɛ sísɛ́ ɛ bɔ ɖasin wá yì d’è. É ɖɔ: ‘Azɔn nukɔntɔn ɔ nɛ ɖò gbɛzán ce mɛ, bɔ un sè ɖɔ Mawu nɔ nyí Jehovah. Un nyí mɛxo nú we tawun, amɔ̌, a kplɔ́n mì nǔ taji hugǎn e un kplɔ́n ɖò gbɛ̀ ce mɛ é.’ Ðasin wá yì dó nyì lɔ. Nǔ mɔhun lɛ nɔ zɔ́n bɔ sinsɛnzɔ́wiwa ɖò fí e hudo sukpɔ́ ɖè é nɔ hɛn awǎjijɛ ɖaxó wá.” Ðò agaɖanu dìn ɔ, è jɔwu Monique bɔ é yì Wemaxɔmɛ nú Wɛnɖagbejlatɔ́ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn Lɛ.\nNǔ ɖevo e sísɛ́ mɛɖé lɛ bɔ ye wá Birmanie é wɛ nyí tan tò enɛ tɔn e Annuaire 2013 des Témoins de Jéhovah kpi é. Nɔví nyɔnu ɖé nɔ nyí Li, bo ɖó xwè 30 jɛji, bo nɔ nɔ Tofɔligbé-Zǎnzǎnhweji Asie tɔn. É ɖó agbazazɔ́ hwebǐnu tɔn ɖé bo nɔ wà, amɔ̌, tan e ɖò Annuaire ɔ mɛ é sísɛ́ ɛ bɔ é lin tamɛ dó sinsɛnzɔ́wiwa ɖò Birmanie jí. “Ðò 2014 ɖò hwenu e un yì kpléɖókpɔ́ ɖaxó bunɔ ɔ ɖò Yangon é ɔ, un mɔ asú kpo asì kpo ɖé, bɔ ye ɖò sinsɛnzɔ́ wà wɛ ɖò fí e hudo sukpɔ́ ɖè ɖò xá e mɛ è nɔ dó Chine-gbè ɖè ɖò Birmanie é é. Ðó un nɔ dó Chine-gbè wutu ɔ, un wá gbeta ɔ kɔn bo na d’alɔ kánɖó e nɔ dó Chine-gbè ɖò finɛ é. Un xò kpóɖó nú Monique, bɔ mǐ sɛ̀ tɛn yì Mandalay. Jehovah dó nú mǐ, bɔ mǐ mɔ azɔ̌ hwenu klewun tɔn ɖé, bo na nɔ kplɔ́n nǔ mɛ ɖò wemaxɔ ɖokpo ɔ mɛ, bɔ fí e mǐ lɛ́ mɔ xɔ dó é lɛ́ sɛkpɔ finɛ. Gbɛmɛ nɔ hun zo, bɔ mǐ nɔ lɛ́ mɔ tagba ɖé lɛ có, un ka ɖu vivǐ sinsɛnzɔ́ ɔ tɔn ɖò finɛ. Mɛ e ɖò Birmanie lɛ é nɔ zán gbɛ̀ e bɔkun é ɖé, amɔ̌, ye nɔ sí mɛ, bo nɔ jló na ɖè hwenu ɖó vo bá ɖótó wɛnɖagbe ɔ. Nú è mɔ lee Jehovah ɖò biblo wɛ bɔ azɔ̌ ɔ ɖò nukɔn yì wɛ gbɔn é ɔ, é nɔ sɔ́ akpàkpà mɛ tawun. Un kudeji tawun ɖɔ Jehovah wɛ jló ɖɔ má ɖò Mandalay fí.”\nJEHOVAH SÈ ÐƐ LƐ\nMɛ e zé yeɖée jó ɖò fí e hudo sukpɔ́ ɖè lɛ é gègě mɔ ɖɔ ɖɛ ɖó hlɔnhlɔn. Jumpei ɖó xwè 37 bɔ asì tɔn Nao ɖó xwè 35. Ye ko nɔ agun e nɔ dó tokunɔgbe é ɖé mɛ ɖò Japon. Etɛ ka sísɛ́ ye bɔ ye wá Birmanie? Jumpei ɖɔ: “Nǔ e gbé asì ce kpo nyì kpo ko nɔ nya hwebǐnu é wɛ nyí ɖɔ mǐ na wà sinsɛnzɔ́ ɖò fí e hudo sukpɔ́ ɖè é ɖò tò ɖevo mɛ. Nɔví sunnu ɖé ɖò agun mǐtɔn e nɔ dó tokunɔgbe ɖò Japon é mɛ, bo ko sɛ̀ tɛn yì Birmanie. Akwɛ kpɛví ɖé jɛn ɖò sɛxwetɛn nú mǐ có, mǐ lɔ ka sɛ̀ tɛn ɖò Mai 2010. Nɔví sunnu kpo nɔví nyɔnu kpo e ɖò Birmanie lɛ é dó kuabɔ nú mǐ kpo akpàkpà sɔ́ mɛ kpo!” Nɛ̌ nǔ ka cí n’i dó fí e è nɔ dó tokunɔgbe ɖè ɖò Birmanie é wu? “Mɛ lɛ ɖó jlǒ tawun. Nú mǐ xlɛ́ video mɛ lɛ dó tokunɔgbe mɛ ɔ, é nɔ jiwǔ nú ye. É víví nú mǐ tawun ɖɔ mǐ wá gbeta ɔ kɔn bo na wà sinsɛnzɔ́ nú Jehovah ɖò fí!”\nNao kpo Jumpei kpo\nEe akwɛ wá hán Jumpei kpo Nao kpo é ɔ, nɛ̌ Jehovah ka d’alɔ ye gbɔn? “Ðò xwè atɔn gudo ɔ, mǐ ko ɖibla zán akwɛ e ɖò sɛxwetɛn nú mǐ é bǐ, bo sɔ́ ɖó akwɛ nabi ɖé bo na sú xɔ kwɛ xwè e ja é tɔn na ǎ. Asì ce kpo nyì kpo xoɖɛ kpo ayi bǐ kpo azɔn gègě. Ajijimɛ kpowun ɔ, mǐ mɔ wema-sɛ́dó-mɛ ɖé sín alaxɔ mɛ, bɔ è byɔ mǐ ɖɔ mǐ ni wà gbexosin-alijitɔ́ titewungbe táan klewun ɖé tɔn sín azɔ̌! Mǐ ɖeji dó Jehovah wu, bo mɔ ɖɔ é kún jó mǐ dó ó. É kpé nukún dó mǐ wu ɖò ali lɛ bǐ nu.” Agaɖanu dìn ɔ, Jumpei kpo Nao kpo lɔ yì Wemaxɔmɛ nú Wɛnɖagbejlatɔ́ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn Lɛ.\nJEHOVAH SÍSƐ́ MƐ GÈGĚ\nEtɛ ka sísɛ́ Simone, ee nyí nɔví sunnu ɖé bo ɖó xwè 43, bo nyí Italie nu é kpo asì tɔn Anna, ee ɖó xwè 37 bo nyí Nouvelle-Zélande nu é kpo, bɔ ye sɛ̀ tɛn yì Birmanie? Anna ɖɔ: “Tan Birmanie tɔn e è kpi dó Annuaire 2013 tɔn mɛ é wu wɛ é sín!” Simone ɖɔ: “Wǔjɔmɛ ɖaxó ɖé wɛ é nyí ɖɔ mǐ ɖò Birmanie. Gbɛ̀ ninɔ ɖò fí bɔkun tawun, bɔ un sixu zán hwenu gègě dó w’azɔ̌ nú Jehovah. Mǐ ɖò sinsɛnzɔ́ wà wɛ ɖò fí e hudo sukpɔ́ ɖè é ɔ, akpàkpà nɔ sɔ́ mǐ bɔ mǐ nɔ ɖó ayi wu ɖɔ Jehovah nɔ kpé nukún dó mǐ wu.” (Ðɛh. 121:5) Anna ɖɔ: “Un ɖó awǎjijɛ dìn tawun hú ɖ’ayǐ tɔn. Mǐ ɖò gbɛ̀ e bɔkun é ɖé zán wɛ. Un nɔ zán hwenu gègě xá asú ce, bɔ mǐ lɛ́ vɛ́ d’eji. Mǐ lɛ́vɔ mɔ xɔ́ntɔn xɔ akwɛ yɔyɔ̌ ɖevo lɛ. Mɛ lɛ nɔ ɖó linlin agɔ dó Kúnnuɖetɔ́ lɛ wu ǎ, bɔ lee ye nɔ ɖè jlǒ xlɛ́ gbɔn é jiwǔ!” Ðò ali tɛ lɛ nu?\nSimone kpo Anna kpo\nAnna ɖɔ: “Gbè ɖokpo ɔ, un ɖekúnnu nú kplɔnyiji-alavɔví ɖé ɖò axi mɛ, bo bló tuto bo na lɛ́ yì mɔ ɛ hweɖevonu. Ee un yì é ɔ, é kplá xɔ́ntɔn tɔn ɖokpo wá. Hweɖevonu ɔ, é kplá mɛ klewun ɖevo lɛ wá gɔ́ na. Nukɔnmɛ ɔ, é lɛ́ kplá mɛ wá gɔ́ na hú mɔ̌. Dìn ɔ, un nɔ kplɔ́n Biblu xá ye mɛ atɔ́ɔ́n.” Simone ɖɔ: “Mɛ e ɖò xá ɔ mɛ lɛ é nɔ dó xɔ́ntɔn mɛ, lobo nɔ lɛ́ ba nǔ dò. Mɛ gègě nɔ ɖó jlǒ. È na ɖɔ kpowun ɔ, mǐ nɔ mɔ hwenu gègě dó kpé nukún dó jlǒɖotɔ́ enɛ lɛ wu.”\nSachio kpo Mizuho kpo\nAmɔ̌, afɔ tawun tawun tɛ lɛ é ka byɔ ɖɔ è ni ɖè hwɛ̌ cobo wá gbeta ɔ kɔn bá sɛ̀ tɛn yì Birmanie? Mizuho ee gosin Japon é ɖɔ: “Asú ce Sachio kpo nyì kpo nɔ ba hwebǐnu, bo na yì wà sinsɛnzɔ́ ɖò fí e hudo sukpɔ́ ɖè é, amɔ̌, fitɛ mǐ ka na yì? Ee mǐ xà tan Birmanie tɔn e è kpi dó Annuaire 2013 tɔn mɛ é gudo é ɔ, xó wusyɛn dó lanmɛ nú mɛ tɔn e mǐ xà lɛ é sísɛ́ mǐ, bɔ mǐ jɛ tamɛ lin jí ɖɔ mǐ ka na sixu kpéwú bo wà sinsɛnzɔ́ ɖò Birmanie à jí.” Sachio ɖɔ gɔ́ na ɖɔ: “Mǐ wá gbeta ɔ kɔn bo na yì bló aklunɔzán gblamɛ ɖokpo ɖò Yangon, ee nyí toxo nukúnɖeji Birmanie tɔn é mɛ, bo na kpɔ́n ayǐ ɔ jí. Tomɛyiyi nǔdobiba tɔn klewun enɛ zɔ́n bɔ mǐ kudeji ɖɔ mǐ ɖó na sɛ̀ tɛn yì finɛ.”\nA KA SIXU SƆ YLƆ̌ Ɔ À?\nJane, Danica, Rodney kpo Jordan kpo\nRodney kpo asì tɔn Jane kpo ee nɔ nɔ Australie, bɔ ye bǐ ɖó xwè 50 vɛlɛɛ é, gɔ́ nú vǐ sunnu yetɔn Jordan kpo vǐ nyɔnu yetɔn Danica kpo ko ɖò sinsɛnzɔ́ wà wɛ ɖò Birmanie fí e hudo sukpɔ́ ɖè é sín 2010. Rodney ɖɔ: “Xovɛ gbigbɔ tɔn e nɔ sìn mɛ lɛ é wɛ sísɛ́ mǐ tawun. Un dó wusyɛn lanmɛ nú xwédo ɖevo lɛ ɖɔ ye ni tɛ́n kpɔ́n bo wà sinsɛnzɔ́ ɖò fí Birmanie ɖɔhun ɖé.” Etɛwu? “Ðagbe e enɛ wà nú xwédo mǐtɔn ɖò gbigbɔ lixo é gbélǔ! Alokan, mɔ̌to, azɔ̌ kpo nǔ ɖevo lɛ kpo wɛ nɔ ján alɔ nú mɛ winnyawinnya gègě. Vǐ mǐtɔn lɛ ka nɔ sɔ́ xógbe yɔyɔ̌ lɛ kplɔnkplɔn dó hɛn alɔnu yetɔn ján. Ye nɔ tɛ́n kpɔ́n bo nɔ kplɔ́n lee ye sixu ɖɔ xó xá mɛ ɖěɖee Biblu ma má dó sɔmɔ̌ ǎ lɛ é gbɔn é, lee ye sixu na xósin ɖò kplé lɛ jí gbɔn é; gɔ́ na ɔ, nǔwiwa gbigbɔ tɔn gègě ɖevo lɛ nɔ lɛ́ sɔ́ akpàkpà ye.”\nOliver kpo Anna kpo\nOliver, ee nyí nɔví sunnu ɖé bo ɖó xwè 37 bo gosin États-Unis é tinmɛ nǔ e wu é nɔ dó wusyɛn lanmɛ nú mɛ dó sinsɛnzɔ́ mɔhun wu é, bo ɖɔ: “Sinsɛnzɔ́wiwa nú Jehovah ɖò ayǐ ɖevo jí, gbɔn vo nu fí e ko má mɛ é nɔ hɛn nyɔna gègě wá. Xwégbe gigosin d’alɔ mì bɔ un sɔnǔ nú jiɖiɖe, lobo nɔ ganjɛ Jehovah wu, ɖò ninɔmɛ ɖebǔ e mɛ un wá mɔ nyiɖée ɖè é. Sinsɛnzɔ́wiwa xá mɛ ɖěɖee ɖó nùɖiɖi ɖokpo ɔ xá mì, bɔ un ma ka tuùn ye ɖ’ayǐ ǎ lɛ é d’alɔ mì, bɔ un mɔ nugbǒ nugbǒ ɖɔ nǔ ɖebǔ kún ɖò gbɛ̀ elɔ mɛ bɔ è na sɔ́ jlɛ́ dó lee Axɔsuɖuto Mawu tɔn nyí nùjɔnǔ sɔ́ é wu ó.” Égbé ɔ, Oliver kpo asì tɔn Anna kpo kpó ɖò sinsɛnzɔ́ wà wɛ kpo kanɖodonǔwu kpo ɖò fí e è nɔ dó Chine-gbè ɖè é.\nTrazel, ee nyí nɔví nyɔnu ɖé, bo ɖó xwè 52 bo gosin Australie é ɖò sinsɛnzɔ́ wà wɛ ɖò Birmanie sín 2004. É ɖɔ: “Un byɔ ɖò mɛ ɖěɖee ninɔmɛ yetɔn yí gbè na lɛ é sí tawun ɖɔ ye ni wà sinsɛnzɔ́ ɖò fí e hudo sukpɔ́ ɖè é. Un mɔ ɖɔ enyi a ɖó jlǒ bo na wà sinsɛnzɔ́ nú Jehovah ɔ, é na kɔn nyɔna dó gǎndido towe lɛ jí. Un kú dlɔ̌ gbeɖé ɖɔ un na zán gbɛ̀ gbɔn lě ǎ. Gbɛzinzan e hɛn nyɔna kpo awǎjijɛ kpo wá hugǎn bɔ un ɖò nukún ɖó wɛ é wɛ.”\nXógbe akpàkpà sɔ́ mɛ tɔn enɛ lɛ e mɛ e w’azɔ̌ ɖò Birmanie, fí e hudo sukpɔ́ ɖè lɛ é dó é ni bo dó wusyɛn lanmɛ nú we, bonu a ni lin tamɛ dó alɔdido ayijlɔjlɔnɔ e ɖò fí e è ma ko wà azɔ̌ mǐtɔn gbɔn ǎ lɛ é jí. Mɛ e ɖò azɔ̌ wà wɛ ɖò fí e hudo sukpɔ́ ɖè lɛ é ɖò gbehwan elɔ nyì sɛ́dó we wɛ ɖɔ: “Kɛnklɛn, wǎ Birmanie, bo wá dó alɔ mǐ!”


Etɛ ka Nyí Axɔsuɖuto Mawu Tɔn? Etɛwu È ka Ðó Na Xoɖɛ Ðɔ É Ni Wá?\n1. Ðɛ nukúnɖeji tɛ sín xó mǐ ka na ɖɔ dìn?\nGBƐTƆ́ livi mɔkpan wɛ tuùn ɖɛ nukúnɖeji e sín kpɔ́ndéwú Jezu zé ɖ’ayǐ é. Jezu zán ɖɛ enɛ bo dó kplɔ́n lee ahwanvu tɔn lɛ na nɔ xoɖɛ gbɔn é ye. Etɛ é ka byɔ ɖò ɖɛ ɔ mɛ? Aniwu ɖɛ enɛ ka ɖò taji nú mǐ égbé?\n2. Nǔ taji atɔn tɛ lɛ Jezu ka kplɔ́n mǐ ɖɔ mǐ ni nɔ xoɖɛ bo byɔ?\n2 Jezu ɖɔ: “Lee mi ɖó na nɔ xoɖɛ gbɔn ɔ ɖíe: ‘Tɔ́ mǐtɔn e ɖò [jixwé] ɔ, nyikɔ towe ni nyí nǔ sísí [alǒ ni nyí nǔ mímɛ́]. Axɔsuɖuɖu towe ni wá; jlǒ towe ni nyí wiwa ɖò ayikúngban jí fí, lee é nɔ nyí wiwa ɖò [jixwé] ɔ ɖɔhun.’” (Xà Matie 6:9-13.) Aniwu Jezu ka kplɔ́n mǐ ɖɔ mǐ ni nɔ xoɖɛ bo byɔ nǔ atɔn enɛ lɛ?—Kpɔ́n Tinmɛ E Ðò Vivɔnu É 20gɔ́ ɔ.\n3. Etɛ lɛ mǐ ka ɖó na tuùn dó Axɔsuɖuto Mawu Tɔn wu?\n3 Mǐ ko kplɔ́n ɖɔ nyikɔ Mawu tɔn wɛ nyí Jehovah. Mǐ ko lɛ́ ɖɔ xó dó nǔ e nyí jlǒ Mawu tɔn nú gbɛtɔ́ lɛ kpo ayikúngban ɔ kpo é jí. Amɔ̌, etɛ ɖɔ wɛ Jezu ka ɖè bo ɖɔ: “Axɔsuɖuɖu towe ni wá”? Mǐ na kplɔ́n nǔ e Axɔsuɖuto Mawu Tɔn nyí é, nǔ e é na wà é kpo lee é na bló bɔ Mawu sín nyikɔ na nyí nǔ sísí alǒ nǔ mímɛ́ gbɔn é kpo.\nETƐ KA NYÍ AXƆSUÐUTO MAWU TƆN?\n4. Etɛ ka nyí Axɔsuɖuto Mawu Tɔn? Mɛ̌ ka nyí Axɔsu na?\n4 Jehovah zé acɛkpikpa jixwé tɔn ɖé ɖ’ayǐ bo sɔ́ Jezu b’ɛ na nyí Axɔsu na. Biblu ylɔ acɛkpikpa enɛ ɖɔ Axɔsuɖuto Mawu Tɔn. Jezu wɛ nyí “Aklunɔ aklunɔ lɛ tɔn; Axɔsu axɔsu lɛ tɔn.” (Nǔɖexlɛ́mɛ 17:14) Jezu kpéwú bo na wà ɖagbe gègě hú gbɛtɔ́ e nyí axɔsu é ɖebǔ, bɔ é lɛ́vɔ ɖó hlɔnhlɔn hú gbɛtɔ́ e nyí axɔsu lɛ é bǐ kplékplé.\n5. Fitɛ acɛkpikpa Mawu tɔn ka na kp’acɛ sín? Etɛ jí é ka na kp’acɛ dó?\n5 Jezu fɔ́n sín kú b’ɛ bló azǎn 40 gudo é ɔ, é lɛkɔ yì jixwé. Gudo mɛ ɔ, Jehovah sɔ́ ɛ Axɔsu Axɔsuɖuto ɔ tɔn. (Mɛsɛ́dó 2:33) Acɛkpikpa Mawu tɔn na kp’acɛ dó ayikúngban ɔ jí sín jixwé. (Nǔɖexlɛ́mɛ 11:15) Nǔ e wu Biblu ylɔ Axɔsuɖuto Mawu Tɔn ɖɔ “Axɔsuɖuto jixwé tɔn” é nɛ.—2 Timɔtée 4:18, NWT.\n6, 7. Etɛ ka zɔ́n bɔ Jezu nyɔ́ hugǎn axɔsu ɖevo ɖebǔ?\n6 Biblu ɖɔ ɖɔ Jezu hugǎn gbɛtɔ́ e nyí axɔsu é ɖebǔ, ɖó “kú sɔ́ ɖó acɛ ɖò jǐ tɔn ǎ.” (Hlɔmanu lɛ 6:9) Gbɛtɔ́ e nyí axɔsu lɛ é bǐ wɛ nɔ kú, amɔ̌, Jezu na kú kpɔ́n ǎ. Ðagbe e Jezu na wà nǔ mǐ lɛ é bǐ na nɔ ayǐ kaka sɔyi.\n7 Nǔɖɔɖ’ayǐ Biblu tɔn ɖé ɖɔ ɖɔ Jezu na nyí Axɔsu hwɛjijɔnɔ kpo wuvɛ̌sexámɛtɔ́ kpo: “[Gbigbɔ] Mawu Mavɔmavɔ tɔn na nɔ jǐ tɔn; [gbigbɔ] e nɔ na nùnywɛ mɛ, bo nɔ na nukúnnúmɔjɛnǔmɛ mɛ é wɛ; [gbigbɔ] e nɔ ɖè wě xá mɛ, bo nɔ na hlɔnhlɔn e è na dó bló na ɔ mɛ é wɛ; [gbigbɔ] e nɔ zɔ́n bɔ è nɔ tuùn Mawu Mavɔmavɔ, bo nɔ ɖó sísí n’i é wɛ. Sísí ɖó nú Mawu Mavɔmavɔ na nɔ hun xomɛ n’i; é nɔ kpɔ́n lee è ɖè ɔ dó ɖɔhwɛ xá mɛ ǎ, é ko sè xó ɖé kpowun ɔ, é nɔ zé dó ɖɔhwɛ ǎ. É nɔ dó hwɛjijɔ nú wamamɔnɔ; hwɛjijɔ wɛ é nɔ xwedó dó ɖɔhwɛ xá mɛ e ma ɖó mɛɖé ǎ é.” (Ezayíi 11:2-4) A ka jló na ɖó axɔsu mɔhun à?\n8. Nɛ̌ mǐ ka wà gbɔn bo tuùn ɖɔ é kún nyí Jezu ɖokponɔ wɛ na ɖu axɔsu ó?\n8 Mawu cyan gbɛtɔ́ ɖé lɛ bɔ ye na ɖu axɔsu xá Jezu ɖò acɛkpikpa jixwé tɔn ɔ mɛ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, mɛsɛ́dó Pɔlu ɖɔ nú Timɔtée ɖɔ: “Enyi mǐ syɛnlǐn ɔ, mǐ na ɖu axɔsu xá ɛ.” (2 Timɔtée 2:12) Mɛ nabi wɛ ka na ɖu axɔsu xá Jezu?\n9. Mɛ nabi ka na ɖu axɔsu xá Jezu? Hwetɛnu Mawu ka jɛ ye cyan jí?\n9 Ði lee mǐ ko mɔ gbɔn ɖò Wemata 7gɔ́ ɔ mɛ é ɔ, mɛsɛ́dó Jaan mɔ nǔmimɔ ɖé, bo mɔ Jezu b’ɛ nyí Axɔsu ɖò jixwé kpo axɔsu 144 000 ɖevo lɛ kpo. Mɛ̌ mɛ̌ e ka nyí mɛ 144 000 lɛ? Jaan tinmɛ ɖɔ “è wlan nyikɔ [Jezu] tɔn kpo tɔ́ tɔn sín nyikɔ kpan” ɖó “nukɔn” yetɔn. É ɖɔ gɔ́ na ɖɔ: “Ye nɔ xwedó Lɛngbɔví ɔ [é wɛ nyí Jezu] gbɔn fí e é xwè ɔ bǐ; é vɔ́ ye xɔ sín gbɛtɔ́ lɛ mɛ.” (Xà Nǔɖexlɛ́mɛ 14:1, 4.) Klisanwun gbejinɔtɔ́ ɖěɖee Mawu cyan bɔ ye na ɖu axɔsu xá Jezu dó ayikúngban ɔ jí lɛ é wɛ nyí mɛ 144 000 lɛ. Enyi ye kú ɔ, è nɔ fɔ́n ye sín kú dó jixwé. (Nǔɖexlɛ́mɛ 20:4, 6) Sín mɛsɛ́dó lɛ hwenu wɛ Jehovah ko ɖò Klisanwun gbejinɔtɔ́ lɛ cyan wɛ bonu ye na nɔ axɔsu 144 000 enɛ lɛ mɛ.\n10. Etɛwu é ka nyí wanyiyi sín nǔ ɖɔ Jehovah bló tuto bɔ Jezu kpo mɛ 144 000 lɛ kpo na ɖu axɔsu dó gbɛtɔ́ lɛ jí?\n10 Jehovah yí wǎn nú mǐ tawun wutu wɛ é bló tuto bɔ gbɛtɔ́ ɖé lɛ na ɖu axɔsu xá Jezu. Jezu na nyí axɔsu ɖagbe ɖé, ɖó é mɔ nukúnnú jɛ mǐ wu. É tuùn nǔ e è na nyí gbɛtɔ́ bo jiya é nyí é. Pɔlu ɖɔ ɖɔ Jezu na sè wuvɛ̌ xá mǐ, ɖɔ “é sixu kpéwú bo jiya xá mǐ ɖò gǎnmaɖó mǐtɔn lɛ mɛ,” bɔ “è tɛ́n ɛ kpɔ́n mǐ ɖɔhun ɖò nǔ bǐ mɛ.” (Eblée lɛ 4:15; 5:8) Mɛ 144 000 lɛ lɔmɔ̌ tuùn nǔ e è na nyí gbɛtɔ́ nyí é. Ye lɔ liza xá hwɛhuhu kpo azɔn kpo. Enɛ wu ɔ, mǐ hɛn ɔ, mǐ na kudeji ɖɔ Jezu kpo mɛ 144 000 lɛ kpo na mɔ nukúnnú jɛ lee nǔ nɔ cí nú mǐ é, kpo tagba e mǐ ɖó na liza xá lɛ é kpo wu.\nETƐ AXƆSUÐUTO MAWU TƆN KA NA WÀ?\n11. Etɛwu Jezu ka kplɔ́n ahwanvu tɔn lɛ ɖɔ ye ni xoɖɛ ɖɔ jlǒ Mawu tɔn ni nyí wiwa ɖò ayikúngban jí jixwé ɖɔhun?\n11 Etɛwu Jezu ka kplɔ́n ahwanvu tɔn lɛ ɖɔ ye ni xoɖɛ ɖɔ jlǒ Mawu tɔn ni nyí wiwa ɖò ayikúngban jí jixwé ɖɔhun? Mǐ ko kplɔ́n ɖò Wemata 3gɔ́ ɔ mɛ ɖɔ Satáan Awovi fɔ́n gǔ dó Jehovah jí. Ee Satáan fɔ́n gǔ gudo é ɔ, Jehovah tin bɔ é kpo wɛnsagun gbejimanɔtɔ́ lɛ kpo nɔ jixwé nú táan ɖé. Hǔn mɛ bǐ wɛ ɖò jlǒ Mawu tɔn wà wɛ ɖò jixwé ǎ nɛ. Ðò Wemata 10gɔ́ ɔ mɛ ɔ, mǐ na kplɔ́n nǔ ɖevo lɛ dó Satáan kpo awovi lɛ kpo wu.\n12. Nǔ taji wè tɛ lɛ Nǔɖexlɛ́mɛ 12:10 ka tinmɛ?\n12 Biblu tinmɛ ɖɔ enyi è sɔ́ Jezu Axɔsu Axɔsuɖuto Mawu Tɔn tɔn gudo ɔ, é na tɔ́n ahwan Satáan. (Xà Nǔɖexlɛ́mɛ 12:7-10.) Wemafɔ 10gɔ́ ɔ tinmɛ nǔ taji wè. Axɔsuɖuto Mawu Tɔn jɛ acɛ kpa jí bɔ Jezu Klisu nyí Axɔsu ɔ, lobɔ è nya Satáan sín jixwé sɛ́dó ayikúngban jí. Ði lee mǐ na wá kplɔ́n gbɔn é ɔ, nǔ enɛ lɛ ko jɛ.\n13. Etɛ ka jɛ ɖò jixwé hwenu e è nya Satáan sín dɔ̌n é?\n13 Biblu tinmɛ awǎjijɛ e wɛnsagun gbejinɔtɔ́ lɛ ɖó, hwenu e è nya Satáan kpo awovi tɔn lɛ kpo sín jixwé é. Mǐ xà ɖɔ: “[Jixwé] kpo mi mɛ e ɖò [jixwé] lɛ é kpo ni jɛ awǎ.” (Nǔɖexlɛ́mɛ 12:12) Dìn ɔ, fífá kpo bǔninɔ kpo ɖò jixwé mlɛ́mlɛ́, ɖó mɛ e ɖò dɔ̌n lɛ é bǐ wɛ ɖò jlǒ Mawu tɔn wà wɛ.\nSín hwenu e è nya Satáan kpo awovi tɔn lɛ kpo sín jixwé é ɔ, yajiji lɛ́vɔ jɛji ɖò ayikúngban jí. Yajiji enɛ na vɔ zaanɖé\n14. Etɛ ka jɛ ɖò ayikúngban jí, ɖó è nya Satáan sín jixwé wutu?\n14 Nǔ e jɛ ɖò ayikúngban jí é gbɔn vo tawun. Nǔ baɖabaɖa lɛ ɖò gbɛtɔ́ lɛ gbó wɛ, “ɖó awovi jɛte . . . kpodo xomɛsin ɖaxó ɖé kpo, ɖó é tuùn ɖɔ hwenu kpɛɖé jɛn wɛ kpò nú emi.” (Nǔɖexlɛ́mɛ 12:12) Satáan ɖò adǎn jí. È ko nya ɛ sín jixwé, bɔ é tuùn ɖɔ è na sú kún emitɔn dó zaanɖé dìn. É bló nǔ e wu é kpé é bǐ bo dɔn hunnyahunnya, wuvɛ̌ kpo yajiji kpo wá ayikúngban ɔ bǐ jí.\n15. Etɛ ka nyí jlǒ Mawu tɔn nú ayikúngban ɔ?\n15 Jlǒ Mawu tɔn nú ayikúngban ɔ ka ko huzu ǎ. Jlǒ e é ɖó ɖɔ gbɛtɔ́ maɖóblɔ̌ lɛ na nɔ gbɛ̀ kaka sɔyi ɖò palaɖisi mɛ ɖò ayikúngban jí é kpó ɖò te. (Ðɛhan 37:29) Nɛ̌ Axɔsuɖuto Mawu Tɔn ka na wà enɛ gbɔn?\n16, 17. Etɛ lɛ Daniyɛli 2:44 ka ɖɔ nú mǐ dó Axɔsuɖuto Mawu Tɔn wu?\n16 Nǔɖɔɖ’ayǐ e ɖò Daniyɛli 2:44 mɛ é ɖɔ: “Axɔsu enɛ lɛ sín hwenu ɔ, Mawu jixwé tɔn na ɖè axɔsuɖuto e mɛɖé ma sixu gbà ǎ é ɖokpo tɔ́n. Acɛkpikpa tɔn na jɛ akɔta ɖevo sí gbeɖé ǎ. Axɔsuɖuto enɛ ɔ na gbà axɔsuɖuto e ko ɖò ayǐ lɛ bǐ, bo na hu acɛ nú ye, bɔ ye sɔ́ na tíìn nyǐ ǎ. Loɔ, éyɛ na nɔte kaka sɔyi.” Etɛ nǔɖɔɖ’ayǐ enɛ ka kplɔ́n mǐ dó Axɔsuɖuto Mawu Tɔn wu?\n17 Nukɔntɔn ɔ, é ɖɔ nú mǐ ɖɔ Axɔsuɖuto Mawu Tɔn na jɛ acɛ kpa jí ɖò “axɔsu enɛ lɛ sín hwenu.” Enɛ xlɛ́ ɖɔ acɛkpikpa ɖevo lɛ na kpó ɖò ayikúngban jí hwenu e Axɔsuɖuto ɔ na jɛ acɛ kpa jí é. Wegɔ ɔ, é ɖɔ nú mǐ ɖɔ Axɔsuɖuto Mawu Tɔn ɔ na nɔte kaka sɔyi bɔ acɛkpikpa ɖevo kún na ɖyɔ ɛ kpɔ́n ó. Atɔngɔ ɔ, ahwan ɖé na tíìn ɖò Axɔsuɖuto Mawu Tɔn kpo acɛkpikpa gbɛ̀ elɔ tɔn lɛ kpo tɛntin. Axɔsuɖuto Mawu Tɔn na ɖu ɖ’eji bo na nyí acɛkpikpa ɖokpo géé e na kp’acɛ dó ayikúngban ɔ jí é. Enɛ gudo ɔ, gbɛtɔ́ lɛ na ɖó acɛkpikpa e nyɔ́ hú bǐ bɔ ye sixu ɖó é.\n18. Nɛ̌ ahwan gudo tɔn e na tíìn ɖò Axɔsuɖuto Mawu Tɔn kpo acɛkpikpa gbɛ̀ elɔ tɔn lɛ kpo tɛntin é ka nɔ nyí?\n18 Nɛ̌ Axɔsuɖuto Mawu Tɔn ka na jɛ acɛ kpa dó ayikúngban ɔ jí jí gbɔn? Jɛ nukɔn nú ahwan gudo tɔn e nɔ nyí Haamagedɔni é ɔ, awovi lɛ na flú “axɔsu e ɖò ayikúngban ɔ bǐ jí lɛ . . . bo na kplé ye nú ahwan e è na fun ɖò Mawu Nǔbǐwukpétɔ́ ɔ sín azǎn ɖaxó ɔ gbè é.” Nugbǒ ɔ, acɛkpikpa gbɛtɔ́ tɔn lɛ na fun ahwan xá Axɔsuɖuto Mawu Tɔn.—Nǔɖexlɛ́mɛ 16:14, 16; kpɔ́n Tinmɛ E Ðò Vivɔnu É 10gɔ́ ɔ.\n19, 20. Etɛwu mǐ ka ɖó hudo Axɔsuɖuto Mawu Tɔn tɔn nú é na kp’acɛ dó ayikúngban ɔ jí?\n19 Etɛwu mǐ ka ɖó hudo Axɔsuɖuto Mawu Tɔn tɔn? Hwɛjijɔ atɔn ɖíe. Nukɔntɔn ɔ, mǐ nyí hwɛhutɔ́, b’ɛ sín enɛ wu bɔ mǐ nɔ j’azɔn bo nɔ kú. Amɔ̌, Biblu ɖɔ ɖɔ ɖò Axɔsuɖuto Mawu Tɔn glɔ ɔ, mǐ na nɔ gbɛ̀ kaka sɔyi. Nugbǒ ɔ, Jaan 3:16 ɖɔ: “Mawu yí wǎn nú gbɛtɔ́ sɔmɔ̌, bo sɔ́ Vǐɖokponɔ tɔn jó, bonu mɛ e na ɖi nǔ n’i lɛ ɖebǔ ma dɔn ó; loɔ, ye bǐ ni mɔ gbɛ̀ mavɔmavɔ.”\n20 Hwɛjijɔ wegɔ e wu mǐ ɖó hudo Axɔsuɖuto Mawu Tɔn tɔn é wɛ nyí ɖɔ mɛ nyanya lɛ lɛlɛ̌ dó mǐ. Ye mɛ gègě nɔ ɖ’adingban, nɔ táfú mɛ bo nɔ lɛ́ wà nùblibli. Mǐ sixu wà nǔtí bo ɖè ye síìn ǎ, amɔ̌, Mawu na wà mɔ̌. È na sú kún dó nú mɛ e fɔ́n bo ɖò nǔ nyanya wà wɛ lɛ é ɖò Haamagedɔni hwenu. (Xà Ðɛhan 37:10.) Hwɛjijɔ atɔngɔ e wu mǐ ɖó hudo Axɔsuɖuto Mawu Tɔn tɔn é wɛ nyí ɖɔ acɛkpikpa gbɛtɔ́ tɔn lɛ ko hwedo nǔ wu, nyí adakaxotɔ́, alǒ mɛtáfútɔ́. Alɔdido mɛ lɛ bonu ye na setónú nú Mawu nɔ ɖu ayi mɛ nú ye ǎ. Biblu ɖɔ ɖɔ “gbɛtɔ́ ɖě nɔ kp’acɛ gannaganna nú nɔzo tɔn, bo nɔ wà nǔ dó wǔ tɔn.”—Nùnywɛtɔ́xó 8:9.\n21. Nɛ̌ Axɔsuɖuto ɔ ka na bló bɔ jlǒ Mawu tɔn na nyí wiwa ɖò ayikúngban jí gbɔn?\n21 Ðò Haamagedɔni gudo ɔ, Axɔsuɖuto Mawu Tɔn na bló bɔ jlǒ Mawu tɔn na nyí wiwa ɖò ayikúngban jí. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, é na ɖè Satáan kpo awovi tɔn lɛ kpo síìn. (Nǔɖexlɛ́mɛ 20:1-3) Gudo mɛ ɔ, mɛɖebǔ sɔ́ na j’azɔn alǒ kú ǎ. Ðó gbɛxixɔ ɔ wutu ɔ, gbɛtɔ́ gbejinɔtɔ́ lɛ bǐ na kpéwú bo na nɔ gbɛ̀ kaka sɔyi ɖò Palaɖisi mɛ. (Nǔɖexlɛ́mɛ 22:1-3) Axɔsuɖuto ɔ na bló bɔ Mawu sín nyikɔ na nyí nǔ mímɛ́. Etɛ ka nyí tinmɛ enɛ tɔn? Tinmɛ tɔn wɛ nyí ɖɔ hwenu e acɛkpikpa Mawu tɔn na kp’acɛ dó ayikúngban ɔ jí é ɔ, gbɛtɔ́ lɛ bǐ na nɔ kpa susu nú nyikɔ Jehovah tɔn.—Kpɔ́n Tinmɛ E Ðò Vivɔnu É 21gɔ́ ɔ.\nHWETƐNU JEZU KA HUZU AXƆSU?\n22. Nɛ̌ mǐ ka wà gbɔn bo tuùn ɖɔ Jezu kún huzu Axɔsu hwenu e é ɖò ayikúngban jí é alǒ hwenu e è fɔ́n ɛ sín kú gudo tlolo é ó?\n22 Jezu kplɔ́n ahwanvu tɔn lɛ ɖɔ ye ni nɔ xoɖɛ ɖɔ: “Axɔsuɖuɖu towe ni wá.” Enɛ wu ɔ, é ɖò wɛn ɖɔ acɛkpikpa Mawu tɔn na wá ɖò sɔgudo. Jehovah na tó sɔ́ acɛkpikpa tɔn ɖ’ayǐ bo sɔ́ Jezu Axɔsu hwɛ̌. È sɔ́ Jezu Axɔsu hwenu e é lɛkɔ yì jixwé é tlolo wɛ à? Eǒ, é ɖó na nɔte hwɛ̌. È fɔ́n Jezu sín kú b’ɛ ɖó táan ɖé gudo é ɔ, Piyɛ́ɛ kpo Pɔlu kpo bǐ ɖè enɛ xlɛ́ vaàn hwenu e ye ɖɔ ɖɔ nǔɖɔɖ’ayǐ e ɖò Ðɛhan 110:1 mɛ é jɛ dó Jezu wu é. Jehovah ɖɔ ɖ’ayǐ ɖò finɛ ɖɔ: “Jinjɔn ɖisi ce xwé fí kaka jɛ hwenu e un na sɔ́ kɛntɔ́ towe lɛ dó huzu nǔ e jí a na nɔ bɛ́ afɔ ɖó é.” (Mɛsɛ́dó 2:32-35; Eblée lɛ 10:12, 13) Táan nabi Jezu ka ɖó na nɔte na cobɔ Jehovah na sɔ́ ɛ Axɔsu?\nAxɔsuɖuto Mawu Tɔn na bló bɔ jlǒ Mawu tɔn na nyí wiwa ɖò ayikúngban jí\n23. (a) Hwetɛnu Jezu ka huzu Axɔsu nú acɛkpikpa Mawu tɔn? (b) Etɛ lɛ mǐ ka na kplɔ́n ɖò wemata e bɔ d’ewu é mɛ?\n23 Xwè mɔkpan jɛ nukɔn nú 1914 ɔ, Klisanwun ayijlɔjlɔnɔ ɖé lɛ mɔ nǔ jɛ wu ɖɔ xwè enɛ na nyí xwè taji ɖé ɖò nǔɖɔɖ’ayǐ Biblu tɔn mɛ. Nǔ ɖěɖee jɛ ɖò gbɛ̀ ɔ mɛ bɛ́sín 1914 é xlɛ́ ɖɔ hwɛ yetɔn jɔ. Jezu huzu Axɔsu bo jɛ acɛ kpa jí xwè enɛ xwè. (Ðɛhan 110:2) Nǔ nyí mɔ̌ b’ɛ nɔ zaan é ɔ, è nya Satáan sɛ́dó ayikúngban ɔ jí, bɔ dìn ɔ, “hwenu kpɛɖé jɛn wɛ kpò” n’i. (Nǔɖexlɛ́mɛ 12:12) Ðò wemata e bɔ d’ewu é mɛ ɔ, mǐ na mɔ kúnnuɖenú e xlɛ́ ɖɔ táan enɛ mɛ wɛ mǐ ɖè é ɖevo lɛ. Mǐ na lɛ́vɔ kplɔ́n ɖɔ ɖò malin-malin mɛ ɔ, Axɔsuɖuto Mawu Tɔn na bló bɔ jlǒ Mawu tɔn na nyí wiwa ɖò ayikúngban jí.—Kpɔ́n Tinmɛ E Ðò Vivɔnu É 22gɔ́ ɔ.\nNUGBǑ 1: AXƆSUÐUTO MAWU TƆN NYÍ ACƐKPIKPA TAWUN ÐÉ\n“Axɔsuɖuɖu towe ni wá; jlǒ towe ni nyí wiwa ɖò ayikúngban jí fí, lee é nɔ nyí wiwa ɖò [jixwé] ɔ ɖɔhun.”—Matie 6:9-13\nAxɔsuɖuto Mawu Tɔn alǒ acɛkpikpa tɔn na kp’acɛ sín jixwé dó ayikúngban ɔ bǐ jí.\nJezu wɛ nyí Axɔsu Axɔsuɖuto Mawu Tɔn tɔn.\nNǔɖexlɛ́mɛ 14:1, 4\nGbɛtɔ́ 144 000 na ɖu axɔsu xá Jezu sín jixwé.\nEblée lɛ 4:15; 5:8\nJezu kpo gbɛtɔ́ 144 000 lɛ kpo tuùn lee nǔ nɔ cí nú mǐ é kpo tagba e mǐ nɔ ɖí xwi xá lɛ é kpo.\nNUGBǑ 2: JEZU NA NYÍ AXƆSU ÐAGBE HUGǍN Ɔ\n“É n[a] dó hwɛjijɔ nú wamamɔnɔ.”—Ezayíi 11:4\nEtɛwu Jezu wɛ ka nyí mɛ e jɛxa hugǎn bo na nyí Axɔsu nú Axɔsuɖuto ɔ é?\nHlɔmanu lɛ 6:9\nGbɛtɔ́ e nyí axɔsu lɛ é bǐ wɛ nɔ kú, amɔ̌, Jezu na kú kpɔ́n ǎ. Ðagbe e Jezu na wà nú mǐ lɛ é bǐ na nɔ ayǐ kaka sɔyi.\nJezu ɖó nǔwukpikpé bo na wà ɖagbe hú ɖagbe e gbɛtɔ́ e nyí axɔsu lɛ é ɖebǔ sixu wà é. É ɖó hlɔnhlɔn hú kplékplé gbɛtɔ́ e nyí axɔsu lɛ é bǐ tɔn tawun. É nyí hwɛjijɔnɔ bo lɛ́ nyí wuvɛ̌sexámɛtɔ́.\nNUGBǑ 3: AXƆSUÐUTO MAWU TƆN NA BLÓ BƆ JLǑ MAWU TƆN NA NYÍ WIWA\n“Mawu [jixwé] tɔn na ɖè axɔsuɖuto e mɛɖé ma sixu gbà ǎ é ɖokpo tɔ́n.”—Daniyɛli 2:44\nEtɛ Axɔsuɖuto ɔ ka ko wà? Etɛ é ka na wà ɖò sɔgudo?\nHwenu e Jezu nyí Axɔsu ɖò 1914 é ɔ, é nya Satáan sín jixwé sɛ́dó ayikúngban jí. Enɛ wɛ zɔ́n bɔ hunnyahunnya, wuvɛ̌ kpo yajiji kpo sukpɔ́ sɔmɔ̌ ɖò ayikúngban ɔ bǐ jí.\nNùnywɛtɔ́xó 8:9; Nǔɖexlɛ́mɛ 16:16\nÐò Haamagedɔni hwenu ɔ, Axɔsuɖuto Mawu Tɔn na sú kún dó nú acɛkpikpa gbɛtɔ́ lɛ tɔn adakaxotɔ́ kpo mɛtáfútɔ́ lɛ kpo bǐ.\nÈ na sú kún dó nú gbɛtɔ́ e nɔ wà nǔ nyanya lɛ é bǐ.\nHwenu e Axɔsuɖuto Mawu Tɔn na kp’acɛ dó ayikúngban ɔ bǐ jí é ɔ, mɛɖebǔ sɔ́ na j’azɔn alǒ kú ǎ, gbɛtɔ́ lɛ bǐ na nɔ kpa susu nú nyikɔ Mawu tɔn.\nSɛ́ dó mɛɖé Sɛ́ dó mɛɖé Etɛ ka Nyí Axɔsuɖuto Mawu Tɔn?