Күмертау йәнә Рәсәйҙең иң яҡшы моноҡалалары исемлегенә инде | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n26 июня 2018 — 17:02 ГТРК «Башкортостан»\nМәскәүҙә Рәсәйҙең бөтә моноҡалалары өсөн төп рейтинг һөҙөмтәләре иғлан ителде. Күмертау йәнә Рәсәйҙең иң яҡшы моноҡалалары исемлегенә инде. Күмертау ҡалаһы былтыр ҙа тәүге урындарҙы алғайны һәм быйыл да үҙ статусын раҫланы. Республика етәкселеге моноҡалалар үҫешенә бик ҙур иғтибар бирә. Шуға ла йыл ярым эсендә генә йылдам социаль иҡтисади үҫеш биләмәһе статусына эйә булған Күмертауҙа туғыҙ резидент үҙ предприятиеһын асты. Ҡала халҡы өсөн 1 мең 300-ҙән ашыу яңы эш урыны булдырылды.


Участковые уполномоченные Малоритского РОВД отчитаются о своей работе перед населением — Малорита. Малоритский район. Голас часу. Районная газета.\n11.02.2020 914 Pavel Svistunovich 0 Comment\nГрафик проведения отчетов участковых уполномоченных Малоритского РОВД перед населением\nдолжность, звание, Ф.И.О. УИМ, мобильный телефон\nУчастковый уполномоченный, майор милиции\nОлесик Андрей Геннадьевич,\nУчастковый уполномоченный старший лейтенант милиции\nСтрунец Олег Степанович,\nАвдеюк Александр Петрович,\nРодцевич Николай Андреевич,\nучастковый уполномоченный, капитан милиции\nБодрицкий Алексей Васильевич,\n27.02.2020 в 15.00 часов\nУчастковый уполномоченный капитан милиции\nСидоренко Геннадий Викторович,\nучастковый уполномоченный капитан милиции Прокопук Наталья Леонидовна,\nШаламай Александр Павлович,\nТиунов Дмитрий Андреевич\nАктовый зал, ОПОП г.Малорита ул.Лермонтова,14\nШух Сергей Викторович,\nПукета Дарья Александровна,\nАктовый зал, ОПОП\nСведения об участковых уполномоченных Малоритского РОВДТерритория обслуживания участкового уполномоченного Соловчука Александра Александровича, старшего лейтенанта милиции:\nУчасток №1 в г. Малорита: ул. Кобринская, ул. Солнечная,\nул. Шоссейная, ул. 8 Марта, ул. Суворова, ул. Брестская, пер. Брестский, ул. Первомайская, пер. Первомайский, ул. Энгельса, ул. Ткачева,\nул. Юбилейная, пер. Юбилейный, ул. Светлая, пер. Светлый, ул. Мирная, ул. Березовая, ул. Ляховецкая, пер. Ляховецкий, ул. Абрикосовая,\nул. Восточная, ул. Дружная, ул. Заречная, ул. Недвигина, пер. Недвигина, ул. Петруся Бровки, ул. Полевая, пер. Полевой, ул. Кольцевая,\nул. Строительная, ул. Садовая, ул. Зеленая, ул. Молодежная, железнодорожный вокзал «Малорита»;\nТерритория обслуживания участкового уполномоченного Тиунова Дмитрия Андреевича, лейтенанта милиции:\nУчасток №2 в г. Малорита: ул. Советская (нечетная сторона от\nул. Вокзальной до ул. Учхозовская), ул. Учхозовская,\nул. Красноармейская, ул. Парковая, ул. Южная, ул. Октябрьская,\nул. Несенюка, ул. Мицкевича, ул. Островского, пер. Островского,\nул. Кирова, ул. Олесика, ул. Весенняя, ул. Ющука, ул. Горького,\nул. Революционная, ул. Интернациональная, городской парк;\nТерритория обслуживания участкового уполномоченного Шаламая Александра Павловича, капитана милиции:\nУчасток №3 в г. Малорита: ул. Советская от ул. Заводская (нечетная сторона от ул. Заводская до ул. Маруды), ул. Костякова, нечетная сторона ул. Заводская до ул. Маяковского, ул. Озерная, ул. Цветочная, ул. Лунная, ул. Радужная, ул. Дорожная, ул. Луговая, ул. Савхозная (до\nул. Школьная), ул. Виноградная, ул. Гаражная, ул. Тихая, ул. Маяковского (до ул. Школьная), ул. Школьная (нечетная сторона от перекрестка\nул. Маяковского-ул. Школьная до автодороги R-17); Территория обслуживания старшего участкового уполномоченного Сидоренко Геннадия Викторовича, капитана милиции:\nУчасток №4 в г. Малорита: ул. Маяковского, ул. Чапаева,\nул. Дзержинского, ул. Коммунаров, пер. Дзержинского, ул. Заслонова, пер. Комсомольский, ул. Комсомольская, ул. Новая, ул. Трудовая,\nул. Бугаевой, ул. Лактионова, ул. Каштановая, ул. Савхозная (от\nул. Школьная), пер. Школьный, ул. Маруды (четная сторона от\nул. Школьная до ул. Вишневая), ул. Вишневая, ул. Калинина,\nул. Ткаченко, ул. Ленина, ул. Вокзальная, пер. Вокзальный, пер Северный,\nпер. Энергетиков, ул. Энергетиков, ул. Лесная, ул. Спортивная,\nул. Яблочная, ул. Чкалова (четная сторона от ул. Пионерской), железнодорожный переезд по ул. Ленина;\nТерритория обслуживания участкового уполномоченного Евтушика Дениса Владимировича, лейтенанта милиции:\nУчасток №5 в г. Малорита: ул. Советская (четная сторона от\nул. Чкалова до ул. Заводская), ул. Маруды (от ул. Заводская до нечетной стороны ул. Чкалова), ул. Базарная, пер. Базарный, ул. 2-я Заводская,\nул. Школьная (до ул. Маруды), ул. Лермонтова, ул. Чкалова (нечетная сторона от ул. Советская до ул. Маяковского);\nТерритория обслуживания участкового уполномоченного Прокопук Натальи Леонидовны, капитана милиции:\nУчасток №6 в г. Малорита: ул. Советская (четная сторона от гостиницы «Юбилейная» до ул. Чкалова), (четная сторона от\nул. Советская до ул. Пионерская), ул. Пионерская, ул. Ленина (нечетная сторона от ул. Пионерская до ул. Советская);\nТерритория обслуживания старшего участкового уполномоченного Олесика Андрея Геннадьевича, майора милиции:\nУчасток №7 в сельской местности (Олтушский сельсовет), населенные пункты: Олтуш, Ланская, Никольская, Дворище, Яблочное, Лозица, Заозерная, Карпин;\nУчасток №8 в сельской местности (Олтушский сельсовет), населенные пункты: Радеж, Збураж, Гороховище, Галевка, Ямица, Новолесье, Пертыще, Хмелевка, Хмелище, Отяты;\nТерритория обслуживания участкового уполномоченного Пукеты Дарьи Александровны, лейтенанта милиции:\nУчасток №9 в сельской местности (Гвозницкий сельсовет), населенные пункты: Гвозница, Бродятин, Орлянка, Язвин, Богуславка;\nТерритория обслуживания участкового уполномоченного Карповича Андрея Ивановича:\nУчасток №10 в сельской местности (Великоритский сельсовет), населенные пункты: Струга, Новое Роматово, Старое Роматово, Пожежин, Масевичи, Закрутин, Лешница, объекты железнодорожного транспорта: железнодорожные пути, станции и остановочные пункты Закрутин, Роматово, Пожежин;\nТерритория обслуживания участкового уполномоченного Струнца Олега Степановича, старшего лейтенанта милиции:\nУчасток №11 в сельской местности (Великоритский сельсовет), населенные пункты: Дубично, Печки, Антоново, Гусак, Великорита; Территория обслуживания участкового уполномоченного Бодрицкого Алексея Васильевича, капитана милиции:\nУчасток №12 в сельской местности (Чернянский сельсовет), населенные пункты: Черняны, Доропеевичи, Заорье, Б.Павлополь, М.Павлополь, Малиновка, Звозы, Старый Двор, Новый Двор, Субботы, Островье, Горы, Лясовец;\nТерритория обслуживания старшего участкового уполномоченного Родцевича Николая Андреевича, майора милиции:\nУчасток №13 в сельской местности (Луковский сельсовет), населенные пункты: Н.Заболотье, Ст.Заболотье, Ужово, Луково, Высокое, Грушка;\nТерритория обслуживания участкового уполномоченного Шуха Сергея Викторовича, майора милиции:\nУчасток №14 в сельской местности, (Мокранский сельсовет), населенные пункты: Мокраны, Ляховцы, Отчино, Осовая, Мыслячи, Добрусово, Новые Борки, Старые Борки, Полики; Территория обслуживания старшего участкового уполномоченного Авдеюка Александра Петровича, майора милиции:\nУчасток №15 в сельской местности (Хотиславский сельсовет), населенные пункты: Хотислав, Сушитница, Отчин, Заречка, объекты железнодорожного транспорта: железнодорожные пути, станция «Хотислав»;\nТерритория обслуживания участкового уполномоченного Мерзляковой Екатерины Владимировны, лейтенанта милиции:\nУчасток №16 в сельской местности (Хотиславский сельсовет), населенные пункты: Мельники, Толочно, Замшаны, объекты железнодорожного транспорта: железнодорожные пути, остановочный пункт «Мельники»;\nТерритория обслуживания участкового уполномоченного Костючика Сергея Анатольевича, майора милиции:\nУчасток №17 в сельской местности (Ореховский сельсовет), населенные пункты: Орехово, Перевись, Перовое, Зеленица, Дрочево, Доброе.\n← Месячнік грамадзянска-патрыятычнага выхавання распачаўся першынством па стральбе з пнеўматычнай вінтоўкі (Маларыцкі раён, фотарэпартаж)\nВ Малорите Госстандартом выявлена опасная для людей продукция →


Автобусы в Туле изменят маршруты - Архив Тульских новостей - MySlo.ru\nИщи ветра в поле Я хочу сниматься в кино Серая шейка Музейно-мемориальный комплекс в селе Монастырщино Встречи и разлуки Живые тропические бабочки и хищные растения Страшные сказки Босха и Брейгеля\nАвтобусы в Туле изменят маршруты\nС 5 по 8 июля автобусы маршрутов №14 и №26 будут ходить по измененной схеме.\nПоправки вносятся на время работы тяжелой техники на месте проведения строительных работ по ул. Болотова.\nВ связи с этим с 5 по 8 июля включительно с 9.00 до 16.00 автобусы будут следовать по следующим маршрутам:\n- автобус №14: ул. Путейская – Одоевское шоссе – ул. Тихмянова – 18-ый проезд – ул. М. Жукова – Одоевское шоссе – пос. Михалково – Одоевское шоссе - ул. М. Жукова – ул. Полюсная – ул. Тихмянова – Одоевское шоссе и далее по маршруту;\n- автобус № 26: ул. Путейская - Одоевское шоссе – ул. Тихмянова – 18-ый проезд – ул. М. Жукова – Одоевское шоссе – ОАО ПК «Балтика» - Одоевское шоссе - ул. М. Жукова – ул. Полюсная – ул. Тихмянова – Одоевское шоссе и далее по маршруту.\n4 июля 2011, в 16:43


на ул. Шараповская на ул. Колпакова на пр-кт. Новомытищинский на ул. Летная на ул. Сукромка Статьи


Ундайҙар менән хәҙер башҡаса көрәшмәкселәр. Суд приставтары федераль хеҙмәте трассаға Юл хәрәкәте хәүефһеҙлеге дәүләт инспекцияһы экипаждары менән берлектә сыға. Юл полицияһы водителде туҡтата һәм тикшереп ҡарай, штрафы саманан артыҡ булһа, приставтар машинаға арест һала.\nӘле унда үткәүел сыҡҡан урындағы урманды ҡырҡалар. Ҡариҙелдең ике ярында ла юл үтәсәк урын ағастарҙан таҙартыла. Бөгөнгә тейешле пландың 19 проценты үтәлгән. Һул яр буйлап М5 трассаһына тиклем урман-туғай аша бер һыҙат юл һалыу ҡарала\nУнда яҙғы баҫыу эштәренә әҙерлек мәсьәләләре ҡарала. Район хакимиәте башлығы урынбаҫары Альберт Минлин һөйләй.\nБыйыл Ватанды һаҡлаусылар көнө йәкшәмбегә тура килә. Ундағы ял киләһе дүшәмбегә күсә. 8 март-Ҡатын-ҡыҙҙар көнө уңайынан да өс көнлөк ял ҡаралған, тип хәбәр итәләр Хеҙмәт һәм социаль яҡлау министрлығынан.\nАдмирал Макаров, Шота Руставели урамдарында берәҙәк хайуандарҙың күпләп йөрөүе тураһына мәғлүмәттәр бар, тип яҙа халыҡ социаль селтәрҙәрҙә. Башҡортостанда йыл һайын 11-12 мең кеше эт тешләүҙән зыян күрә. Республикала әле 150 мең хужаһыҙ эт һәм бесәй иҫәпләнә.\nБашҡортостанда иң хәүефле эш өлкәләре аталды\n2019 йыл һөҙөмтәләре буйынса етештереү, төҙөлөш, ауыл һәм урман хужалығы өлкәләрендә эшләүселәр төрлө йәрәхәт алған. Дөйөм алғанда, етештереү ваҡытында үлем осраҡтарының күбәйеүе күҙәтелә, ти Башҡортостан дәүләт хеҙмәт инспекцияһы етәксеһе Татьяна Астрелина.\nБелоретта «Морат тау» тау саңғыһы комплексы нигеҙендә федераль кимәлдәге шифахана булдырыу планлаштырыла\nУл йыл әйләнеһенә ял итеүселәрҙе ҡабул итәсәк. Был тема "Инвестиция сәғәте" кәңәшмәһендә ҡаралды. Республика туризм буйынса дәүләт комитеты етәксеһе Салауат Нафиҡов.\nАуыл хужалығы министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, хужалыҡтарҙа 295 мең тонна иген орлоғо әҙерләнгән. План тулыһынса үтәлгән. Яҙғы баҫыу эштәрен 12 мең трактор алып бара. 2 миллион гектарҙы сәсеү планлаштырыла.\nЕр йөҙөндә юғалып барған телдәрҙе һаҡлап ҡалыу маҡсатында 1999 йылда ЮНЕСКО ошондай дата булдыра. Статистика мәғлүмәттәренә ҡарағанда, әле донъя халыҡтары 6 меңгә яҡын телдә аралаша. Уларҙың һәр икенсеһе тиерлек онотола бара.\nБашҡортостан эшҡыуарҙары Японияға халыҡ-ара күргәҙмәгә әҙерләнә\nРеспублика тышҡы иҡтисади бәйләнештәр буйынса дәүләт комитетынан хәбәр итеүҙәренсә, сәфәр март айына планлаштырыла. Форумда медицина һәм фармацевтика өлкәһендәге мәсьәләләр ҡарала. Биотехнологиялар, робот техникаһы, мәғлүмәт технологиялары, медицина ҡоролмаларына ба...\nРеспублика перинаталь үҙәгендә Мирас, Мөхәммәт һәм Гөллиҙе аталары, биш йәшлек ағайҙары Самир, олатай-өләсәйҙәре һәм ике яҡтан да яҡын туғандары ҡаршыланы. Быйылғы йылдың тәүге өс игеҙәге һәм уларҙың яҡындары менән БСТ каналының жади төркөмө лә осрашты.\nҮҙәк баҙарҙан "8 март" ҡасабаһына тиклем маршрут 2010 йылда ябылғайны. Юлдар төҙөлөшө һәм ремонт арҡаһында туҡтап ҡалды. 18-се троллейбустар иртәгәнән йөрөй башай, тип хәбәр итәләр ҡаланың электр транспорты идаралығынан.\nУндайҙар менән хәҙер башҡаса көрәшмәкселәр. Суд приставтары федераль хеҙмәте трассаға Юл хәрәкәте хәүефһеҙлеге дәүләт инспекцияһы экипаждары менән берлектә сыға. Гаишниктар водителде туҡтата һәм тикшереп ҡарай, штрафы саманан артыҡ булһа приставтар машинаға арест һал...\nАвариялы йортта йәшәүселәрҙе күсерергә талап ителгән сығымдар аталды\nӨфөләге Октябрь революцияһы урамында йәшәүселәрҙе күсереү өсөн 15 мең квадрат метр торлаҡ, 650 миллион һум самаһы аҡса талап ителә. Ғәмәлдәге законға ярашлы, авариялы торлаҡтан күсергәндә бында йәшәүсегә шул уҡ ҙурлыҡтағы фатир бирелергә тейеш. Йә иһә властар йортто баҙар ...\nҠулланыусылар хоҡуҡтарын күҙәтеү хеҙмәте күрһәтмәһенә ярашлы, был бөтә төр иткә лә ҡағыла. Сикләү бөгөндән ғәмәлдә.\nМахсус автохужалыҡ ойошмаһынан бөгөн ошо хаҡта хәбәр иттеләр. Өфөләге был үҙәккә йылына уртаса 750 мең тонна сүп-сар сығарыла. Ҡалдыҡтар күләме йыл һайын 3-5 процентҡа артып бара. Ошоноң менән бәйле полигон мөмкинселектәрен киңәйтеү, уны заман талаптарына яраҡлаштырып ҡоро...


Салауат ҡалаһында йәшәгән 75 йәшлек Земфира Абдулла ҡыҙы 2003 йылдан алып ғәҙеллек эҙләй\nБарыһы ла яңы күршеләр күсеп, гараж төҙөүҙәренән башлана. Хеҙмәт ветераны әйтеүенсә, улар үҙ майҙанынан ситкә сығып кеше өлөшөнә ингән. Ҡыйыҡтан тамған һыу яҙ һайын оло бәләгә әйләнә. Хәҙер ул йорттоң нигеҙен сафтан сығара башлаған. Земфира Абдулла ҡыҙы бер-нисә тапҡыр суд ултырышын еңеп сыға. Гаражды һүтергә тигән ҡарар ҡабул ителеүгә ҡарамаҫтан, эш тағы ла ҡатмарлаша.\nЗәйтүнә Абдулла ҡыҙы ниндәй генә инстанция тупһаларын тапамаған. Тик һөҙөмтәһеҙ. Ғәҙеллек талап итеп судҡа ла мөрәжәғәт итә. Әммә ләкин өс тапҡыр суд ултырышын еңеүенә ҡарамаҫтан, хәл үҙгәрешһеҙ ҡала. Ҡабул ителгән ҡарарҙар үтәлмәй, комиссия ағзаларының килеп урауынан да бер файҙа ла юҡ, тип зарлана оло йәштәге ханым.\nЙорттоң һәм гараждың бер-береһенә йәнәш ултырыуы бик күп проблемаларға юл ҡуя. Тәү сиратта ҡыйыҡтан аҡҡан һыу йорт нигеҙенә төшә һәм уның емерелеүенә килтерә.\nЗәйтүнә Абдулла ҡыҙы ике хужалыҡ араһында зәңгәр яғыулыҡ торбалары урынлашыуына ла борсолоу белдерә. Хужабикә урындағы газовиктарҙы саҡыртҡан саҡыртыуын, әммә уларҙан да фәтүә юҡ, ти ул.\nӘ оло йәштәге ханымды ҡыйырһытыусыларҙың үҙ фекере. Телефон аша күршеһе Лилиә Копылова суд ҡарарын тулыһынса үтәнем тигән ҡарашта.\nХәлдең асылына төшөнөү маҡсатында беҙҙең ижади төркөм суд приставтары хеҙмәтенә мөрәжәғәт итте. Улар рәсми аңлатма биреүҙән баш тартты. Сәғәт уҡтарын техник инвентаризация үткәреү бюроһына күсереүҙе кәрәк тип тапты. Ведомствола әлеге участка хаҡында бер ниндәй ҙә мәғлүмәт булмауын, шәхес үҙе мөрәжәғәт итһен тип ялтандылар. Тимәк, хеҙмәт ветеранының нисәмә йыл буйы ғәҙеллек талап итеүе бушҡа килеп сыға. Стенаға борсаҡ һелтәгән кеүек. Мәсьәләнең ҡасан хәл ителере әлегә билдәһеҙ. Бары тик Земфира Абдулла ҡыҙы ер участкаһы майҙанын үлсәп, ғәҙеллек тантана итеүен теләй. Хеҙмәт ветераны күршеһен сираттағы суд ултырышы көтә.


Инәй генәм, бергенәм\n23 Ноябрь 2017, 12:21\nБигерәк тә ауыр заманға тура килгән шул ғәзизкәйемдең бала сағы. 1912 йылда донъяға килә ул. Дүрт йәше менән барған саҡта атаһын Беренсе бөтә донъя һуғышына алалар һәм күп тә үтмәй инәһе – Ғәлиә өләсәй ваба ауырыуынан үлә.\n1945 йылдың февралендә төшкән фото. Инәйемә 32 йәш. Зөлфәр ағайыма – 11, Зәбиҙә апайыма – 14, миңә 4,5 йәш. Тышта һыуыҡ. Инәйем, бәләкәсем өшөмәһен, типтер инде, үҙенең быймаһын, бишмәтен миңә кейҙергән. Ағайым менән икебеҙҙең дә башында милиция фуражкаһы\nКеше эт, бесәй һәм хатта кеше ашауға (тамаҡ тамуҡҡа индерә, тиҙәр) тиклем барып еткән осорҙа, ә ҡайҙа аслыҡ – шунда ваба, холера, тиф һәм башҡа ауырыуҙар шашынған саҡта атайһыҙ ҙа, инәйһеҙ ҙә тороп ҡалып, аслыҡтан үлмәй ҡалыу - үҙе бер мөғжизә. Әл дә атаһының бер туған энеһе Ямалетдин ағаһы ғына хеҙмәт армияһынан иҫән-һау ҡайтып, инәйемә берҙән-бер терәк була. Ә атаһы – Камалетдин олатайым ете йыл немецта әсирлектә булып, инәйемә ун бер йәш тигәндә генә ҡайтып керә.\nГраждандар һуғышы тамамланып, колхозлашыу осоро башлана, тормош та бер сама арыулана башлай. Ун ете йәше тулған инәйемде атайыма кейәүгә биргәндәр. 1931 йылда - Зәбиҙә апайым, 1933 йылда Зөлфәр ағайым тыуа, 1936 йылда тыуған ҡыҙ бала сәңгелдәктә ятҡан осорҙа үлә, ә 1940 йылда мин донъяға килгәнмен.\nИнде рәтләнеп донъя көтөп алып киттек тигәндә – тағы һуғыш. 1941 йылда атайыбыҙҙы ун өс ауылдашы менән бергә 112-се Башҡорт атлы дивизияһына оҙатҡандар. Мин бәләкәй булыу сәбәпле уныһын хәтерләй алмайым. Тик һуңынан инәйемдең атайымдың хатын беҙгә уҡып, илашып алғаныбыҙ хәтерҙә ҡалған. Хатта: “Исемдәре Рәсүл, Былбыл балалары булып\nтөштәремә керә шул”, - тигән шиғыры ла бар ине.\nБала саҡтан тормоштоң ҡаты һынауҙарын мул татып үҫкән инәйем өс балаһын ас-яланғас итмәҫ өсөн бар тырышлығын һала. Закон тарафынан тыйылһа ла, һыйырҙы икәү итә, бал ҡорттары үрсетеп ебәрә. Артыҡ һыйыр өсөн дә, ҡорт өсөн дә уға сумырғансы һалымын да һалалар.\nБер һыйырҙы егергә өйрәтеп, ҡыш көнө ағайым урмандан утын ташыһа, яҙ етеү менән инәйем үҙе егеп, колхозға эшкә китә торғайны.\n“Атайығыҙ ҡайтып, күбәйеп китһәк”, – тип, бәрәңге һатып, өйгә төкөтмә буратып ҡуйҙы. Бал аҡсаһына мунса ла һатып алды. Үҙен ауылда “бай Ғәбиҙә” тип йөрөтә башланылар.\nИнәйем беҙгә – балаларына ҡарата теҙгенде ҡыҫҡа тотто. Мәҫәлән, үҙе эштә саҡта берәй ҡорттоң күсе айырып китһә, ниңә ҡараманың, тип, миңә ҡаты ғына эләгә торғайны.\nҺуғыш бөткәс, инәйемде һоратыусылар күп булды. “Ҡағыҙында “хәбәрһеҙ юғалған” тип яҙылған бит, “үлде” тимәгәндәр, берәй ваҡыт ҡайтып килһә, күҙенә нисек күренермен”, – тип, һоратыусыларҙы кире ҡаға килде.\nАтайыбыҙҙың өйҙән үҙ аяғы менән атлап теге донъяға (һуғышҡа) сығып китеүенә ун йыл үткәс, ҡайтмаҫына тамам ышанғас ҡына, ҡайныһынан барып рөхсәт алып, атайымдың һуғыштан ғәрипләнеп ҡайтҡан ике туған энеһенә тормошҡа сыға ул.\nДонъябыҙҙы йәмләп энекәшебеҙ тыуғас, инәйем: “Кем итеп исем ҡушайыҡ икән?” - тип, тағы ҡайныһына бара. Олатайым: “Аллаһы Тәғәлә Арыҫлангәрәйгә иш биргән икән, Ишбирҙе тип ҡушығыҙ,” – тигәс, энекәшебеҙ Ишбирҙе булып үҫеп етә.\nИнәйем менән Арыҫлангәрәй ағайым энекәшебеҙ менән Нәфисә киленебеҙ тәрбиәһендә бәхетле ҡартлыҡтарын кисереп, икеһе лә һикһәнде уҙып баҡыйлыҡҡа күстеләр.


19 января, 11:00 Вход\nг. Улан-Удэ, ул. Краснофлотская, 12\nг. Улан-Удэ, ул. Жердева 96


Һәр кеше табип ярҙамына мохтаж » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Сәләмәт булайыҡ » Һәр кеше табип ярҙамына мохтаж\nСтәрлетамаҡтарҙы кем дауалай?\nЙәш кадрҙар мәсьәләһен ҡуҙғатһаҡ, Стәрлетамаҡта табиптарға, бигерәк тә тар белгестәргә ҡытлыҡ барлығы һиҙелә. Ни ҡылаһың, глобалләшеү үҙен белгертеп тора: йәштәр ауылдан – бәләкәй ҡалаларға, бәләкәй ҡалаларҙан мегаполистарға ашҡына. Аҡса, мауыҡтырғыс тормош…\nШул уҡ ваҡытта, бәхеткә күрә, урындағы халыҡтың һаулығын ҡайғыртып эшләгән егет-ҡыҙҙарыбыҙ ҙа бар. Улар ҙа ҙур аҡса, имен тормош хаҡында уйланмай ҡалмайҙыр, әммә был йәштәр өсөн үҙ мөмкинлектәре һәм етешһеҙлектәре булған урындағы йәшәйеш өҫтөнөрәк, улар тыуған ҡала һәм районында йәм табып йәшәй. Ошо үҙ ереңә ерегеүҙең серенә төшөнөп ҡарайыҡ әле.\nҠалалағы 2-се дауахананың участка терапевы Артур Айҙаровтың Стәрлетамаҡ медицина колледжын тамамлап, ошо өлкәлә эшләй башлауына өс йыл ғына булып килә. Уның ҡарауы, егетте пациенттары яратып та өлгөргән. Табипҡа көнөнә – 25, киҙеү ваҡытында унан да күберәк кеше ҡабул итергә тура килә, әммә барыһына ла иғтибары етә. Кемдер һыуыҡ тейҙереп, кемдер ҡан баҫымына зарланып ишек шаҡый. Инфаркт хәлендә мөрәжәғәт итеүселәр ҙә осрай. Ундайҙарҙы, әлбиттә, оҙаҡҡа һуҙмай дауаханаға һалыуҙы хәстәрләргә кәрәк. Нисек кенә булмаһын, ниндәй пациенттар ғына тура килмәһен, йәш терапевт эшен яратып, күңел биреп башҡара. Дарыу менән уколға ғына түгел, йылы һүҙгә, йылы мөнәсәбәткә лә мохтаж бит әле кеше – Артур Айҙаров ошо “Гиппократ анты” хаҡында ла онотмай.\n– Һөнәрем оҡшай, уңайлы шарттар бар, иң мөһиме – пациенттар ҡәнәғәт. Шулай булғас, ниңә эшләмәҫкә, – тип ябай ғына итеп сисә серҙе Артур Риф улы. – Мәскәү, бәлки, ылыҡтырғыстыр ҙа, әммә кеше һәр ерҙә лә медицина ярҙамына мохтаж: стәрлетамаҡтарҙы ла кемдер дауаларға тейеш, был эште башҡарыу – бурысым, тип һанайым, – тип тә өҫтәне әңгәмәсем.\nШулай… Эшеңде яратһаң, хеҙмәтеңдән ҡәнәғәт булһаң һәм булһалар – бар ерҙә лә тормош йәмле ул.\nЙәш табиптың киләсәге ҙур, әммә шул үҫеш юлында туплайһы тәжрибә лә етерлек әле. Был йәһәттән өлгө булырҙай, кәңәш бирерҙәй коллегаларыңдың һәм тормош остаздарыңдың барлығын тойоу зарур. Медицина өлкәһенә инде сирек быуат ғүмерен арнаған шәфҡәт туташы Земфира Ишмөхәмәтова терапевҡа ярҙамсы ла, кәрәк икән – кәңәшсе лә. Иң мөһиме – ошо бәйләнеш юғалмаһын.\n…Һәр миҙгелдең үҙ сире тигәндәй, һыуыҡ тейеү менән бер пациент ишек шаҡый: “Артур Риф улы, мөмкинме?” Табип мәғәнәле генә итеп хәбәрселәргә ҡарап ала. Аңлайбыҙ, хушлашырға ваҡыт һәм йәш терапевҡа уңыштар теләп ишек ябабыҙ. Ана бит, күпме стәрлетамаҡтарҙы дауалайһы бар әле уға. Ҡамасауламайыҡ, ҡулдан килгәнсә ярҙам итәйек…


Название работы: Практический курс башкирского языка\nОписание: Лексикология как раздел языкознания. Слово как основная единица лексической системы языка. Слово-единица языка, служащая для наименования понятий, предметов, лиц, действий, состояний, признаков, связей, отношений, оценок. Лексическое значение слова\nВЫСШЕГО ПРОФЕССИОНАЛЬНОГО ОБРАЗОВАНИЯ «БАШКИРСКИЙ ГОСУДАРСТВЕННЫЙ УНИВЕРСИТЕТ» НЕФТЕКАМСКИЙ ФИЛИАЛ\nКафедра башкирской филологии и журналистики\n«Практический курс башкирского языка»\nСоставитель: к. филол.н., старший преподаватель Г. Г. Байбулатова\nНефтекамск 2011 г.\n“Башҡорт теленең практик курсы”\n080105.65 Финанстар һәм кредит специальносы буйынса көндөҙгө уҡыу бүлеге студенттары өсөн уҡыу-уҡытыу эш программаһы\n(дауам итеүсе төркөмдәр өсөн)\nТөҙөүсеһе: филол.ф.к., өлкән уҡытыусы Г. Ғ. Байбулатова\nНефтекама 2011 й.\nПечатается по решению кафедры башкирской филологии НФ БашГУ\n(протокол № от 2011 года).\nБДУ-ның Нефтекама филиалы башҡорт филологияһы кафедраһы ҡарары менән баҫыла (протокол № , 2011 йыл).\nТематический план ……………………………………………………..7\nСодержание курса ………………………………………………...…....9\nПлан практических занятий…………………………………………..18\nЗадания для самостоятельных работ……………………………….41\nДополнительные задания для развития речи……………………...42\nПримерный перечень вопросов к зачету……………………………58\nстудентов и преподавателей………………………………………….66\nСписок основной и дополнительной литературы..............................................................................67\nПредмет «Практический курс башкирского языка» изучается студентами специальности «Экономика» в течение одного семестра, который включает в себя практические занятия и заканчивается зачетом.\n- тематического плана;\n- программы, которая включает в себя краткое описание фонетического и\nграмматического строя башкирского языка и упражнения;\n- заданий для самостоятельных работ;\n- текстов для чтения и перевода;\n- вопросов для зачета и тестовых заданий.\nОсновной целью данного курса является обучение студентов башкирскому разговорному языку, привитие уважения, интереса к башкирскому языку, культуре, литературе и истории республики.\nЗадачи данной дисциплины: 1) ознакосмить с теоретическим описанием современного башкирского языка; 2) развивать и повысить речевую, письменную культуру.\nзнать основные закономерности и этапы формирования лексико-фразеологической системы башкирского языка; системные связи слов и словосочетаний; основные законы сигармонизма; принципы орфографии башкирского языка.\nуметь осуществлять фонетический анализ;\nвладеть понятийным аппаратом, навыками систематической работы с учебной, научной и справочной литературы.\n(всего: практических занятий – 18 часов)\nОбщее понятие о языке. Башкирский язык – национальный язык башкирского народа.\nДиалекты башкирского языка.\nНациональный язык и государственный язык. «Закон о языках народов РБ». Пути реализации закона.\nЛексический строй башкирского языка\nМорфологический строй башкирского языка\nСинтаксический строй башкирского языка\nФонетика. Звуки и буквы башкирского языка. Классификация согласных и гласных звуков башкирского языка. Сингармонизм. Ударение. Типы ударений в башкирском языке. Слоги.\nМорфология. Имя существительное. Грамматические категории имени существительного\nГлагол. Положительная и отрицательная формы глагола. Личные глаголы. Времена глагола. Спряжение по лицам. Неличные формы глагола: причастие, деепричастие.\nСинтаксис и пунктуация. Словосочетания. Главные и второстепенныек члены предложения в башкирском языке.\nСодержание курса «Практический курс башкирского языка»\nОбщее понятие о башкирском языке.\nЭтапы развития письменности башкир.\nБашкирский литературный язык и его развитие.\nТема № 2. Диалекты башкирского языка\nВосточный диалект башкирского языка.\nЮжный диалект башкирского языка.\nСеверо-западный диалект башкирского языка и его разделение на говоры.\nТема № 3. Национальный язык и государственный язык. «Закон о языках народов РБ». Пути реализации закона.\nБашкирский язык – национальный язык башкирского народа.\nБашкирский язык – государственный язык в РБ, как язык республикообразующей нации.\nГосударственный язык – единое средство устного и письменного общения, обязательно в данной стране (республике) для ведения делопроизводства в учреждениях, судопроизводства, преподавания в школах, независимо от национального состава населения.\nЗакон «О языках народов РБ», принятый законодательной Палатой Госсобрания РБ 21 января 1999 года. Одобрение Закона Палатой представителей Госсобрания РБ 5 февраля 1999 года. Закон «О языках народов РБ» - как гарант сохранения и равноправного развития языков всех народов РБ. Государственная программа на 2005 – 2006 гг. по сохранению, изучению и развитию языков народов РБ, выработанная на основе данного закона.\nТема № 4. Лексический строй башкирского языка: многозначные и однозначные слова башкирского языка. Фразеологизмы. Антонимы. Омонимы. Синонимы. Их виды.\nЛексикология как раздел языкознания. Слово как основная единица лексической системы языка. Слово- единица языка, служащая для наименования понятий, предметов, лиц, действий, состояний, признаков, связей, отношений, оценок. Лексическое значение слова.\nОднозначные и многозначные слова. Многозначность слова, т. е. явление полисемии. Прямое и косвенное значение слова.\nПонятие о фразеологизмах. Виды фразеологизмов по грамматическому строю.\nОмонимы, виды омонимов: лексические омонимы, омофоны, омоформы.\nСинонимы, виды синонимов. Синонимичные ряды.\nВиды ударений. Ударение на последнем слоге слова. Ударение на первом слоге. Всегда ударные слова. Безударные гласные башкирского языка.\nТипы слогов: открытые и закрытые слоги башкирского языка.\nТема № 6. Морфологический строй башкирского языка: имя существительное. Аффиксы множественного числа. Категории принадлежности и сказуемости имен существительных. Категория падежа в башкирском языке.\nМорфология как раздел грамматики, изучающая части речи, их категории и формы слов. Части речи башкирского языка. Принципы разделения частей речи. Самостоятельные и служебные части речи башкирского языка. Модальные слова. Междометия. Звукоподражательные слова.\nИмя существительное как часть речи. Грамматическое значение, морфологические и синтаксические признаки. Способы образований имен существительных в башкирском языке.\nИмена собственные и имена нарицательные. Правописание имен собственных.\nКатегория рода в башкирском языке.\nКатегория множественного числа имен существительных. Правописание аффиксов множественного числа.\nВыражение принадлежности предмета какому-либо лицу или другому предмету в башкирском языке. Правописание аффиксов принадлежности. Изменение имен существительных в категории принадлежности.\nЗначение категории сказуемости в башкирском языке. Правописание аффиксов сказуемости. Изменение имен существительных в категории сказуемости.\nКатегория падежа имен существительных. Падежные аффиксы. Фонетические варианты падежных окончаний. Значение падежей. Падежные вопросы и аффиксы.\nТема № 7. Синтаксический строй башкирского языка: словосочетание. Виды словосочетаний в башкирском языке. Синтаксис простого предложения\nСинтаксис как раздел языкознания, изучающий словосочетания, предложения и тексты. Строение словосочетания и его грамматическое значение. Сочинительные и подчинительные словосочетания. Типы синтаксической связи слов в подчинительных словосочетаниях: ярашыу,һөйкәлеү, башҡарылыу, йәнәшәлек.\nГрамматическая основа двусоставного предложения: подлежащее и сказуемое.\nТема: Фонетика. Звуки и буквы башкирского языка. Классификация согласных и гласных звуков башкирского языка. Сингармонизм. Ударение. Типы ударений в башкирском языке. Слоги.\n1. Түбәндәге һүҙҙәргә фонетик анализ яһағыҙ:” элек”, “үҙгәреү”, “яуын”, “йүшкә”.\n2. 10 ҡалын һуҙынҡылы, 10 нәҙек һуҙынҡылы һүҙҙәр уйлап яҙығыҙ.\n3. Бер ижекле һүҙҙән башлап, мөмкин тиклем күп ижекле булған һүҙҙәр уйлап яҙығыҙ асыҡ һәм ябыҡ ижектәрҙе билдәләгеҙ.\n4. Түбәндәге һүҙҙәрҙәге тартынҡы өндәргә характеристика бирегеҙ: Дәүләт ултырышы, Башҡарма комитет, ғариза, йәнлек.\nПроверьте себя (Үҙегеҙҙе тикшерегеҙ)\n1. Төп башҡорт һүҙҙәрендәге һуҙынҡыларҙы һәм рус теленән, рус теле аша Европа телдәренән үҙләштерелгән һүҙҙәрҙә ҡулланылған һуҙынҡыларҙы атағыҙ, миҫалдар килтерегеҙ, уларҙың әйтелешен сағыштырығыҙ.\n2. Нимә ул сингармонизм законы?\n3. Башҡорт телендә баҫымдың беренсе һәм икенсе ижеккә төшөүе тураһында һөйләгеҙ.\nФонетик анализ яһау тәртибе:\nҺүҙҙең баҫымын ҡуйырға; анализлана торған һүҙҙе ижектәргә бүлеп, баҫымлы һәм баҫымһыҙ (булһа) ижектәрҙе күрһәтергә; асыҡ һәм ябыҡ ижектәрҙе билдәләргә.\nҺүҙҙәге хәреф һәм өн һандарын билдәләргә. Бер нисә өндө белдергән я, ю, е, е һәм өндәрҙе белдермәгән ъ, ь хәрефтәренә иғтибар итергә.)Һуҙынҡы һәм тартынҡы өндәргә характеристика бирергә.\nҺуҙынҡы өнгә анализ:\nИрендәрҙең ҡатнашлығы буйынса ниндәй һуҙынҡы икәнен билдәләргә.\nҠалын һуҙынҡымы, нәҙек һуҙынҡымы икәнен асыҡларға.\nТартынҡы өнгә анализ:\nӘгәр һүҙ үҙләштерелгән булһа, рус теленән йәки рус теле аша башҡа телдән ингән тартынҡымы икәнен әйтергә).\nЯңғырау тартынҡымы, һаңғырау тартынҡымы икәнен билдәләргә.\nПарлы тартынҡымы, парһыҙ тартынҡымы икәнен асыҡларға.\nҠая һүҙе ике ижектән тора: ҡа-я, икеһе лә асыҡ ижек. Баҫым икенсе ижеккә төшә.\nҠая һүҙе 3 хәрефтән, 4 ( [ҡ] [а] [й] [а] ) өндән тора.\n[ҡ] - төп башҡорт теле тартынҡыһы, һаңғырау, парлы.\n[а] - төп башҡорт теле һуҙынҡыһы, иренләшмәгән, ҡалын һуҙынҡы, баҫымһыҙ;\n[й] - төп башҡорт теле тартынҡыһы, парһыҙ, һәр саҡ яңғырау тартынҡы.\n[а] - төп башҡорт теле һуҙынҡыһы, иренләшмәгән, ҡалын һуҙынҡы, баҫымлы.\nТема: Морфология. Имя существительное. Аффиксы множественного числа. Категория падежа. Категории принадлежности и сказуемости имен существительных. Категория падежа в башкирском языке.\nҮҙ аллы һәм ярҙамсы һүҙ төркөмдәрен күрһәткән таблица төҙөгөҙ.\nБирелгән һүҙҙәргә һорауҙар ҡуйығыҙ. Бөтә һүҙҙәргә лә һорауҙар ҡуйып буламы, ни өсөн?\nӨҫтәл, ҡәләм, өсөн, Башҡортостан, турғай, эшсән, йүгерә, бейек, кеүек, егәрле,\nөлкән, ҡыш, өләсәй, уф, ах, ура, сип-сип-сип, уҡый, һөйләй, егерме, минең, үҙе,\nһикһән биш, теге, был, эйе, моғайын, юҡ.\nТамыр, яһалма, ҡушма исемдәр ҡулланып 6 һөйләм төҙөгөҙ.\n“Мәктәп”, “китап”, “гөл”, “ҡош”, “дәфтәр”, “бала” һүҙҙәрен эйәлек затында (берлектә һәм күплектә) төрләндерегеҙ.\n«Уҡытыусы», «кеше», «башҡорт», «төрөк» һүҙҙәрен хәбәрлек затында төрләндерегеҙ. Һөйләмдәр төҙөгөҙ.\n1. Тел ғилеменең ниндәй бүлеге морфология тип атала?\n2. Үҙ аллы һүҙ төркөмдәрен һанап сығығыҙ, миҫалдар килтерегеҙ.\n3. Ярҙамсы һүҙ төркөмдәрен һанап сығығыҙ, миҫалдар килтерегеҙ.\n4. Үҙ аллы ла ярҙамсы ла һүҙ төркөмөнә ҡарамаған үҙенсәлекле һүҙ төркөмдәрен һанап сығығыҙ, миҫалдар килтерегеҙ.\n5. Ниндәй һүҙ төркөмдәре исем тип атала?\n6. Исемдәр нисек үҙгәрә?\n7. Исемдәр яһалышы буйынса ниндәй төрҙәргә бүленә?\n8. Ҡушма исемдәрҙең дөрөҫ яҙылышын аңлатығыҙ.\n“Күл буйында” тигән темаға хикәйә төҙөгөҙ. “Күл” һүҙен 6 килештә лә ҡулланығыҙ һәм был һүҙҙең һөйләмдәге синтаксик функцияһын билдәләгеҙ.\nТәржемә итегеҙ, исемдәрҙең килеш формаларын билдәләгеҙ\nМамины глаза, бибилиотека университета, поехать в деревню, прийти из леса, любить Родину, жить у знакомых, уважать взрослых, наша машина, написать письмо.\nВставьте вместо точек нужные падежные окончания.\nМин… өсөн тыуған яғым… да матурырыаҡ, унан да ғәзизерәк ер юҡ донъя… . Ауыл… мин һәр саҡ һағынып ҡайтам да, моңһоуланып китәм. Әсәй… мине оҙатып ҡалған моңһоу күҙҙәр… күңел… мәңге уйылып ҡалыр, ахырыһы.\nБашҡорт телендә нисә килеш формаһы бар? Һанап сығығыҙ\nНимә ул килеш ялғауҙарының фонетик варианттары? Уларҙы һанап сығығыҙ.\nУрын-ваҡыт килеш формаһы нимәне аңлата?\nТема: Глагол. Положительная и отрицательная формы глагола. Личные глаголы. Времена глагола. Спряжение по лицам. Неличные формы глагола: причастие, деепричастие, имя действия, инфинитив.\n1. Һүҙҙәргә ялғауҙар ҡушып яһалма ҡылымдар итеп яҙығыҙ: баш, йөк, гөр, ус, хуш, теш, һары, ах, яңы, йәш, ух, дөп, дуҫ, ҡат, дөрөҫ, тиҙ, аш.\n2. Үҙ аллы һәм ярҙамсы ҡылымдар ҡулланып һөйләмдәр уйлап яҙығыҙ.\n3. Ҡылымдарҙың нигеҙен билдәләгеҙ: башла, йөклә, ҡотла, тешлә, ишәй, аҡла, ағар, олоғай, һарғай, күгәр, ҡарай, йәһәтлә, тиҙлә, икешәрлә, берләш, дөрөҫлә, юҡһын, гөрлә, геүлә, зыңла, ахылда.\n4. Хәҙерге, үткән һәм киләсәк замандарҙағы ҡылымдар ҡулланып һөйләмдәр төҙөп яҙығыҙ.\n5. Бирелгән һүҙҙәргә исем ҡылым яһаусы ялғауҙар ҡушығыҙ. Исем ҡылымдың барлыҡ һәм юҡлыҡ формаларын яһағыҙ: башла, эҙлә, ал, бир, тор, өҙ, уҡы, көл, йөрө, ултыр, һаҡла, ҡара, күр, уйла, онот.\n6. Мәҡәлдәрҙе күсереп яҙығыҙ. Сифат ҡылымдарҙы табығыҙ.\n1. Ашыҡҡан ашҡа бешкән, әкрен барған ҡуянға еткән. 2. Күңел берлеге булған ерҙә кейем\nтөрлөлөгө күренмәй. 3. Алтын-көмөш сыҡҡан ерҙән тыуған-үҫкән ил артыҡ. 4. Айырылған ҡаҙ\nтупланған ҡарғаға аш булған. 5. Торған илдән тыуған ил яҡшы. 6. Ат туйған ерендә, ир тыуған\n7. Түбәндәге һөйләмдәрҙе күсереп яҙығыҙ, нөктәләр урынына тейешле ялғауҙар ҡушығыҙ. Һөйләмдең мәғәнәһенә ҡарап, һәр береһенең аҙағынан йәйәләр эсенә һорауҙарын ҡуйығыҙ.\n1. Ҡояш байы... та, тау биттәрен йәй көнөндәге кеүек үтә күренә торған зәңгәрлек түгел, ә аҡһыл\nеүеш томан баҫа ла эңерҙе һоро яһай. (Һ. Дәүләтшина.) 2. Айсыуаҡ, Яҙғы Йорт шишмәһенә\nет..., теше сәңкегәнсе һыу эсте. (Т. Килмөхәмәтов.) 3. Улар, тар ғына тыҡрыҡтан сыҡ...,\nмашинаны һулаҡайға бороп, Аҡҡолай күле буйлап киттеләр. (Т. Килмөхәмәтов.)\n4. Хужалары яңы урынға күс..., ул урынды оҡшатмайынса, хатта мең километрҙан ашыу араны\nүтеп, элекке йәшәгән урынына ҡайтыусы бесәйҙәр ҙә була. (З. Ураҡсин.)\n1. Ҡылым тип ниндәй һүҙ төркөмөнә әйтәбеҙ?\n2. Ниндәй ҡылымдар яһалма ҡылымдар тип атала?\n3. Ҡылым яһаусы ялғауҙарҙы һанап сығығыҙ.\n4. Ҡушма ҡылымдар ниндәй юлдар менән яһала? Миҫалдар килтерегеҙ.\n5. Затһыҙ ҡылымарҙы һанап сығығыҙ. Миҫалдар килтерегеҙ.\nТема: Имя прилагательное. Образование прилагательных. Степени прилагательных.\n1. Түбәндәге яһаусы -и,-ни ялғауҙарҙын бирелгән һүҙҙәргә ҡушып, сифаттар яһағыҙ, уларҙы исем алдына килтереп, һөйләмдәр уйлағыҙ: тарих, мәжбүр, ғилем, фән, ижад, шәхес, ғөмүм.\n2. Һүҙбәйләнештәрҙе индереп һөйләмдәр төҙөгөҙ. Сифаттарҙың яһалышын, ниндәй һөйләм киҫәге булыуын аңлатығыҙ, яһаусы ялғауҙарҙың аҫтына һыҙығыҙ:\nмузыкаль һәләтлелек, әҙәби әҫәр, профессиональ йырсы, ғилми эҙләнеү, аҙналыҡ йөкләмә, морфологик юл, киске табын, емерек йорт.\n3. “ Батыр”, “ҡурҡаҡ”, “белдекле”, “булдыҡлы”, “булдыҡһыҙ”, “яҡшы”, “яман”, “ялҡау” һүҙҙәрен исемләшкән сифат итеп һөйләмдәр уйлап яҙығыҙ. Уларҙың һөйләмдең ниндәй киҫәге булып килеүен билдәләгеҙ.\n4. Бирелгән сифаттар эргәһенә ҡапма-ҡаршы мәғәнәләрен яҙығыҙ. Уларҙы дәрәжәләргә ҡуйып үҙгәртегеҙ, һөйләмдәр төҙөгөҙ: аҡ, бәләкәй, сөсө, кәкре, шат, ҡараңғы, йәйге, тәүге, уҫал, сибәр, һалҡын.\nНиндәй һүҙ төркөмө сифат тип атала?\nСифаттарҙың дәрәжәләрен һанап сығығыҙ, уларҙың аңлатҡан мәғәнәләре тураһында һөйләгеҙ.\nТөп һәм шартлы сифаттарҙың айырмалы яҡтары тураһында һөйләгеҙ.\nТема: Числительное. Простые и сложные числительные. Виды числительных.\n1. Ябай һәм ҡушма һандар индереп, 5 һөйләм төҙөп яҙығыҙ.\n2. Составында һандар булған мәҡәлдәр, йомаҡтар уйлап яҙығыҙ. Мәҫәлән: алғанға алты ла аҙ, биргәнгә биш тә күп.\n3. Кәсер, тәртип, йыйыу, бүлем, сама һандарын индереп һөйләмдәр төҙөп яҙығыҙ. Цифрҙар менән бирелгән һандарҙың дөрөҫ яҙылышына иғтибар итегеҙ.\n4. Даталарҙы күберәк ҡулланып, үҙегеҙҙең автобиографияғыҙҙы яҙығыҙ.\nҺандар башҡа һүҙ төркөмдәренән нимәһе менән айырыла?\nҺандар ниндәй төркөмсәләргә бүленә?\nЯбай һандар ҡушма һандарҙан нимәһе менән айырыла?\nТәртип, бүлеү, йыйыу һандары ниндәй ялғауҙар менән яһала?\nҺандарҙың килеш менән үҙгәреүе тураһында нимә әйтә алаһығыҙ?\nТема: Местоимение. Виды местоимений.\n1. Күп нөктәләр урынына тейешле зат ялғауҙарын ҡуйып һөйләмдәрҙе күсереп яҙығыҙ. Уларҙың затын, һанын асыҡлағыҙ.\nМин ирекһеҙҙән әле беҙ ултыртҡан ағасҡа ҡарай... (Ә. Вәхитов.) 2. Беҙ бер-ике кешене сығар... әле. (М. Буранғолов.) 3. Мин кешенең йөгөнә инә алмай... Мин үҙемде бел... (М. Буранғолов.) 4. Улар ҡул биреш... (Р. Солтангәрәйев.) 5. Беҙ аулаҡлап һөйләшә... тип килгәй... (М. Буранғолов.)\n2. “Туған тел” темаһына хикәйә төҙөп яҙығыҙ. Алмаштар ҡулланығыҙ, төркөмсәләрен билдәләгеҙ.\n“Һис кем”, “бер кем”, “һинеке”, “кем”, “нимә”, “был”, “шул”, “бындай” алмаштарын килеш менән төрләндерегеҙ.\n3. Бирелгән текстан алмаштарҙың төркөмсәһен билдәләгеҙ.\nАна, юлда бер йәйәүле кеше күренә. Ул алыҫтан ҡарағанда, себен кеүек кенә ҡыбырлай: ул, ашығып-ашығып, ауылға табан атлай. Әле ауыл ҡуҙғалмаған. Һәр кем яҙғы тәмле йоҡо эсендә, ә юлсы, меҫкен, тәмле йоҡоһонан мәхрүм. Ул теге ауылдан бик иртә ҡуҙғалғандыр. Мин уға бик оҙаҡ ҡарап торҙом. Ул һаман ҡыбырлай, һаман ауылға яҡыная. Ул ауылға килеп инде. Минең иғтибарымды йүнәлтерлек башҡа нәмә күренмәгәс, ҡыйыҡ башынан төшөп, урамға, ҡапҡа алдына, сыҡтым. (Д. Юлтый.)\nНиндәй һүҙ төркөмө алмаш тип атала?\nАлмаштар, аңлатҡан мәғәнәләренә ҡарап, ниндәй төркөмсәләргә бүленә?\nАлмаштарҙың һан һәм килеш менән үҙгәреүе тураһында һөйләгеҙ.\nТема: Наречие. Степени наречий.\n1. Рәүештәрҙе төркөмсәләргә бүлегеҙ, уларҙы “рәүеш+ҡылым” һүҙ бәйләнеше итеп, өлгөләгесә яҙығыҙ: аяҡ үрә, аңламаҫтан, баштан-аяҡ, бер ни тиклем, йәйәү, быйыл, айыуҙай, юғары, аҙ, тәүҙә, йөҙ түбән, әле генә, көнө буйы, бер юлы, бер талай, бергә, юрамал, бөтөнләй, алыҫ, ашыҡ-бошоҡ, ҡышын, әленән-әле, бушҡа, яҡын, әрәмгә.\nТөп рәүештәр: йәйәү йөрөй.\nВаҡыт рәүештәре: быйыл барҙы.\nУрын рәүештәре: юғары күтәрелде.\nОҡшашлыҡ рәүештәре: айыуҙай үкерә.\nКүләм-дәрәжә рәүештәре: аҙ сәселде.\nСәбәп-маҡсат рәүештәре: юрамал һөйләшә.\n2. Рәүештәр индереп һөйләмдәр төҙөгөҙ. Бер үк һүҙ бер һөйләмдә - рәүеш, икенсеһендә сифат булһын. Йәйә эсендә уларҙың һорауҙарын ҡуя барығыҙ, ниндәй һүҙҙәрҙе асыҡлауын билдәләгеҙ.\n3. Бирелгән рәүештәрҙе сағыштырыу һәм артыҡлыҡ дәрәжәләренә ҡуйып, ҡылым алдына килтереп яҙығыҙ. Уларҙы индереп һөйләмдәр төҙөгөҙ: һирәк, тәүҙә, тиҙ, юғары, алыҫ, аҙаҡ, әрәмгә.\n4. Түбәндәге рәүештәрҙе индереп 5 һөйләм яҙығыҙ. Рәүештәрҙең һорауын, ҡайһы һүҙ төркөмөнә бәйләнеп килеүен, һөйләмдең ниндәй киҫәге булыуын билдәләгеҙ: яҡын, бая, бөгөн, һыбай, былтыр.\nНиндәй һүҙ төркөмө рәүеш тип атала?\nРәүеш ниндәй төркөмсәләргә бүленә?\nРәүештең сифат менән ниндәй оҡшаш һәм айырмалы яҡтары бар?\nРәүештәр яһалышы яғынан ниндәй төрҙәргә бүленә? Улар нисек яһала?\nРәүеш яһаусы ялғауҙарҙы һанап сығығыҙ, миҫалдар килтерегеҙ.\nРәүештәр һөйләмдең ниндәй киҫәге булып килә?\nТема: Служебные части речи..\n1. Кәрәкле теркәүестәр өҫтәп һөйләмдәрҙе күсереп яҙығыҙ: 1) Ерҙә бәхет - - тыныслыҡ табылмай эҙләп кенә; бәхетте - - тыныслыҡты бирә тик хеҙмәт кенә. (М. Сиражи.) 2) Ай йөҙөнә көмөш яғып сыҡҡан, - - йондоҙҙар көмөш ялатҡан. (С. Кулибай.) 3) Айһылыу апайҙың тауышы - - көсәйеп, - - асыҡ булып яңғырай, - - тынып ҡала. (Ә. Бикчәнтәев.) 4) Ер, бөтә тәбиғәт ауыр һулыш ала, - - ямғыр юҡ бит, барлыҡ үҫемлектең, ашлыҡ - - йәшелсәләрҙең янып бөтөүе мөмкин. (Ж. Кейекбаев.) 5) Юлдаш был көндө айырыуса ҙур ашҡыныу, - - бер ни тиклем борсолоу менән көтөп алды. (З. Биишева.) 6) Саҡ ҡына ҡояш сыҡтымы, ҡоштар шунда уҡ пыр туҙышып урындарын алмаштыралар, - - һәр ҡайһыһы үҙ йырын дауам итә. (Я. Хамматов.)\nТеркәүестәр: хатта, һәм, ә, берсә, сөнки.\n2. Түбәндәге һөйләмдәрҙе дауам итеп яҙығыҙ: 1) Ҡара болоттар ҡуйырғандан-ҡуйыра барҙы, ләкин - - . 2) Үткән йәй мин ырҙын табағында эшләнем, ә - -. 3) Ҡыҙарып таң атты, һәм - -. 4) Ҡыш етте, шулай ҙа - -. 5) Урамға бөтә халыҡ ағылды, хатта - -.\n6) Өфөгә мин барырмын йәки - -. 7) Минең атайым комбайынсы булып эшләй, ә - -.\n8) Йәмле яҙ көндәре етер, һәм - -.\nНиндәй һүҙ төркөмөнә теркәүес тип әйтәбеҙ?\nЯбай һәм ҡушма теркәүестәргә миҫалдар килтерегеҙ.\nТеркәүестәрҙең дөрөҫ яҙылышын һөйләгеҙ.\nЧастицы. Виды частиц. Союзы. Междометия. Модальные слова. Слова подражания.\nБағаналап бирелгән миҫалдарҙа бәйләүестәрҙән алда килгән һүҙҙәр ниндәй килештә тора?\nСағыштырып тикшерегеҙ, һөйләмдәр төҙөгөҙ.\nтыныслыҡ өсөн, келәм шикелле, һунарсы кеүек\nболонға табан, фермаға тиклем, елгә ҡаршы\nдуҫтан башҡа, ярыштан һуң, байрамдан элек\n2. Түбәндәге һүҙҙәрҙән һөйләмдәр төҙөгөҙ, киҫәксәләрҙең дөрөҫ яҙылышын аңлатығыҙ.\n1) Ла, серемәҫ, ерҙә, ятһа, алтын. (Мәҡәл.) 2) Да, һөйлә, тура, ҡыйыш, ултырһаң. (Мәҡәл.) 3) Лә, була, көслө, күскәндә, ил. (Мәҡәл.) 4) Үк, әйткәйнем, көн, өсөнсө, һеҙгә, мин. (А. Таһиров. 5) Да, ҡалдылар, хәрәкәтһеҙ, йылан, да, алйырҙан, тә, үтмәне, күп. (А. Карнай.)\n6) Та, маҡтанып, ғына, аҙ, Кәрим, ҡуйҙы. (А.Карнай.) 7) Та, Григорий Жуков, лә, әсәһе, Кәримдең, өгөтләп, уны, ҡаранылар. (А. Карнай.)\n3. Түбәндәге ымлыҡтар менән үпкәләү, һөйөнөү, үкенеү, тыйыу, дөрөҫләү кеүек тойғоларҙы сағылдырған һөйләмдәр төҙөгөҙ: эй, әй (ә-ә-ә); әл-лә-лә; хи-ха; о, оһо; эһем-эһем, валлаһи; төс, сет; берәмәс, һәләк; ҡуйсале...\n5. Һөйләмдәрҙәге ымлыҡтарҙың ниндәй хис-тойғоларҙы сағылдырғанын әйтегеҙ.\nУй-й, Иштуған, һәләк булдың бит! (З. Биишева.) 2) Гөбөрнатыр, үрә! Гөбөрнатыр, үрә! Үрә-ә-ә-ә! Үрә-ә-ә-ә! 3) Үпкәм шул тиклем ҙур һиңә, ләкин мин һине барыбер яратам... Уф... Йөрәгем! Уф! Башым! – тип килеп уянды. (Ж. Кейекбаев.) 4) Аһ, аһ! Уф! Уф! Уны (Шәмсиҙе) төрткөсләй- төрткөсләй урамға алып сыҡтылар. (Ғ. Хәйри.)\n6. Бирелгән оҡшатыу һүҙҙәрен индереп һөйләмдәр төҙөп яҙығыҙ. Оҡшатыу һүҙҙәренең\nмәғәнәләрен аңлатығыҙ: тырт-мырт, ялт-йолт, ем-ем, мыш-мыш, быжҡ-быжҡ, выжт-выжт, жыйт,\nкелтер-келтер, шаҡ-шоҡ, зыңҡ, тыпыр-тыпыр, б-ә-ә-ә, ҡыйғаҡ, ҡа-ҡа-ҡа, ға-ға-ға, ки-ки-рикүк,\nБәйләүестәрҙең телмәрҙәге функцияһы ниндәй?\nНиндәй һүҙ төркөмдәренә киҫәксә тибеҙ? Киҫәксәләрҙең дөрөҫ яҙылышы тураһында һөйләгеҙ.\nЫмлыҡтарҙың телмәрҙәге функцияһы тураһында һөйләгеҙ.\nОҡшатыу һүҙҙәре тураһында һөйләгеҙ, килтерегеҙ.\nТема: Синтаксис и пунктуация. Словосочетание. Виды словосочетаний в башкирском языке. Синтаксис простого предложения. Односоставные и двусоставные предложения. Виды односоставного предложения.\nҺүҙбәйләнештәр араһындағы эйәртеүле бәйләнеш төрҙәрен табығыҙ.Ҡайһыһында башҡарылыу, йәнәшәлек, һөйкәлеү һәм ярашыу бәйләнеше икәнен күрһәтегеҙ.\nҠояшлы көн, бейеклеккә һикереү, кино ҡарау, ярыш башлана,һеҙҙең атығыҙ, тау йылғаһы, шишмә башы, уҡыр өсөн килгән, байтаҡтан тырышты, киләһе ҡунаҡтар, ут яҡтыһы, арҡыры бысҡы, ят тауыш, икешәр килограмм һоло, боронғо сәғәт, малайҙың исеме Иҙел, тракторсы булып эшләү, өс сәғәттән һуң, иртәгә иртән.\nБеренсе бағанала бирелгән һүҙҙәрҙән теҙмә һүҙбәйләнештәр, икенсе бағанала бирелгәндәренән эйәртеүле һүҙбәйләнештәр яһап яҙығыҙ.\nбалалар, тәртипһеҙ, тырышып, йүгерә, мәктәптә, кешеләрҙе\nбыл, кешеләр, уға, йыраҡтан, килделәр, йырлай-йырлай, һеҙ, кәрәк, кеше һымаҡ, баҡсаның, ояһы\nХәбәр, һорау, бойороу-өндәү, тойғо һөйләмдәр уйлап яҙығыҙ. Уларҙы дөрөҫ интонация менән уҡығыҙ.\nБирелгән йыйнаҡ һөйләмдәрҙе, кәрәкле һүҙҙәр өҫтәп, тарҡау һөйләмдәр итеп яҙығыҙ.\n1) Ауыл тын. 2) Урамдар йоҡлаған. 3) Эттәр өрә. 4) Йондоҙҙар емелдәшәләр. 5) Таң атты.\n6) Ҡояш сыҡты. 7) Кешеләр уянды. 8) Малдар баҡырҙы.9) Ҡоштар һайраны. 10) Көн башланды.\nБирелгән һорауҙарға ике кеше яуап бирһен: бер кешенең яуабы кәм, икенсеһенеке тулы һөйләмдәрҙән торһон.\nНисәнсе йылдарҙа мәктәптә уҡының?\nҒаиләгеҙҙә нисә кеше бар?\nАуылға ҡайтҡаның бармы?\nУниверситетта уҡыуы оҡшаймы?\nБөгөн концертҡа бараһыңмы?\nБөгөн йоҡонан сәғәт нисәлә торҙоң?\nБер составлы һөйләмдәрҙе һайлап алып, төрөн билдәләп, рус теленә тәржемә итеп яҙығыҙ.\nБашҡорт һәм рус телдәрендә улар тап киләме?\nБыйыл йәй күңелле үтте. Мин ауылда булдым. Бер көндө балыҡ тоторға барҙым һәм унда суртан тоттом. Өйгә ҡайтҡас, өләсәйем балыҡты бешерҙе. Бергәләп ашаныҡ. Йәй аҙағында ҡалаға ҡайтам. Мәктәпкә әҙерләнергә кәрәк ине. (“Ашҡаҙар” газетаһынан.)\nМиңә лицейҙа бик оҡшай. Әсәйем менән атайым мине бында үҙ телемде белеү, милләтебеҙ рухында тәрбиәләнеү өсөн ебәрҙеләр.\nТырышып уҡыйым. Башҡорт теле еңел бирелә. Башҡа телдәргә ҡарағанда, телебеҙ гүзәл.\n1. Эйәртеүле һәм теҙмә бәйләнеш араһында ниндә айырма бар? Миҫалдар ярҙамында аңлатығыҙ.\n2. Ниндәй һүҙбәйләнештәр ярашыу, һөйкәлеү, башҡарылыу, йәнәшәлек тип атала? Миҫалдар килтерегеҙ.\n3. Әйтелеү маҡсатына ҡарап, һөйләм төрҙәре тураһында һөйләгеҙ. Миҫалдар килтерегеҙ.\nГлавные члены предложения в башкирском языке\nЖәлил Кейекбаев тураһында төрлө сығанаҡтарҙан мәғлүмәттәр табып, тексты тамамлағыҙ.\nЖәлил Ғиниәт улы Кейекбаев - күренекле башҡорт ғалимы, яҙыусы һәм йәмәғәт эшмәкәре. Тел өлкәһендәге ғилми эшмәкәрлеге һәм әҙәби әҫәрҙәре менән ул фәнде һәм мәҙәниәтебеҙҙе үҫтереүгә ғәйәт ҙур өлөш индерҙе...\nТүбәндәге һүҙбәйләнештәрҙе эйәләр итеп һөйләмдәр төҙөгөҙ.\nДәүләт имтиханы, Дауыт Юлтый, урман юлы, Марат ҡурайсы, Башҡортостан Республикаһы, Урал менән Юлай.\nҺөйләмдәпҙе уҡығыҙ. Күп нөктәләр урынына, һөйләмдең йөкмәткеһенә ҡарап, белешмәнән һүҙ һайлап алып, эйә итеп тултырып яҙығыҙ.\nИке аҙна … үткәндер. Иртәнсәк һаҡсыларҙы оҙаттым да йыуына башланым. Ҡолағыма … ишетелде. … баҫылһа, ишетелмәй. Төш ваҡытында сыҡһам, әлеге … һаман, бик әсенеп, кемделер саҡырған һымаҡ кешнәй. Хәҙер … яҡшы ишетелә. (Т. Сәғитов.)\nБелешмә өсөн һүҙҙәр: ат кешнәүе, ваҡыт, ел, ат, тауыш.\n1. Нимә ул һөйләмдең грамматик нигеҙе?\n2. Аныҡлаусылар тураһында һөйләгеҙ. Тиң һәм тиң булмаған аныҡлаусыларға миҫалдар\nкилтерегеҙ. Уларҙа өтөрҙөң ҡуйылыу осраҡтарын һөйләгеҙ.\nӨҫтәлмәлектәрҙең һәм аныҡлаусыларҙың оҡшашлыҡтары нимәлә?\nНиндәй һөйләм киҫәктәренә тултырыусылар тип әйтәбеҙ? Тура һәм ситләтелгән тултырыусылар тураһында һөйләгеҙ, миҫалдар килтерегеҙ.\nХәлдәр ниндәй төркөмсәләргә бүленә, уларҙың һәр береһе нимә аңлата?\nВторостепенные члены предложения в башкирском языке.\n1. Эйәрсән киҫәктәрҙе табығыҙ, уларҙың ниндәй һорауға яуап биреүен асыҡлағыҙ.\n1) Коридорҙан ут күҙле, зифа буйлы проводник ҡыҙ үтеп китте. (И. Абдуллин.) 2) Ағай-эне,\nаттарығыҙҙы ҡуйығыҙ ҙа беҙгә килегеҙ. (Н. Мусин.) 3) Уның яҙмышы– беҙҙең ҡулда.\n4) Ал, ҡыҙыл, һары сәскәләр күҙҙәрҙе ялмап тора. (Р. Ниғмәти.) 5) Беҙ, мотор кешеләре, машина менән маҡтанабыҙ. (М. Кәрим.) 6) Ҡала миңә иҫ китмәле матур күренде. (М. Ғәли.) 7) Фатима бер һүҙ ҙә өндәшмәй, кәбән төбөнә уҙҙы. (Б. Бикбай.) 8) Миңлекамал, өндәшмәйенсә, ҡаҙан тирәһендә мәшәҡәтләнде. (Я. Хамматов.)\nТүбәндәге хәл һөйләмдәрҙе тамамлағыҙ, төрҙәрен билдәләгеҙ.\n1) Маҡсатҡа ирешеү өсөн ... 2) 1919 йылдың мартында... 3) Тау артынан... 4) Быйыл йәй... 5) Батыр бер үлә... 6) Аҙ һөйлә... 7) Ҡунаҡ булһаң... 8) Ни сәсһәң... 9) Ямғыр яуыуға ҡарамаҫтан... 10) Башы сатнап ауыртһа ла...\n1. Составить рассказ на тему «Моя семья» («Минең ғаиләм»).\nОпорные слова для составления рассказа: атай, әсәй, олатай, өләсәй, һеңле, ҡусты, ағай, апай, ҙур, бәләкәй, татыу, дуҫ.\n2. Составить рассказ по теме «В саду» (Баҡсала»).\nСоставить рассказ на тему « Моя будущая профессия» («Минең буласаҡ һөнәрем»).\nДополнительные задания для развития речи\n1. Сделать синтаксический анализ простого и сложного предложения.\n2. Сделать фонетический анализ по данному образцу:\n3. Сделать анализ слова по составу по следующему образцу:\n4. Сделать морфологический анализ всем самостоятельным частям речи по следующим образцам:\nЙондоҙҙар – исем, тамыр исем, уртаҡлыҡ исем, күплектә, 3-сө затта, төп килештә, һөйләмдә эйә булып килгән.\nСифаттың башланғыс формаhы (төп,шартлы; яhалышы яғынан: тамыр, яhалма, ҡушма).\nСифаттың дәрәжәhе ( төп, сағыштырыу, артыҡлыҡ, аҙhытыу).\nҺөйләмдең ниндәй киҫәге булып килеүе.\nБашланғыс формаhы ( төп hан ).\nСоставы ( ябай, ҡушма ).\nТөркөмсәhе ( төп, рәт, бүлем, сама, йыйыу, кәсер).\nИсем урынында килгән hандарҙың зат, килеш ялғауҙары.\nҺандарҙың hөйләмдең ниндәй киҫәге булып килеүе.\nӨсөнсө – hан, башланғыс формаhы – өс, ябай, рәт hаны, hөйләмдә аныҡлаусы булып килгән.\nНиндәй hүҙҙе алмаштырған?\nАлмаш төркөмсәhе ( зат, күрhәтеү, hорау, билдәләү, билдәhеҙлек, юҡлыҡ ).\nЗаты, hаны, килеше.\nҺөйләмдең ниндәй киҫәге булып килгән?\nҺин – алмаш, исемде алмаштырған, зат алмашы, 2-се затта, берлек hанда, төп килештә, hөйләмдә эйә булып килгән.\nЯhалышы ( тамыр, яhалма, ҡушма ).\nРәүеш төркөмсәhе ( төп, ваҡыт, урын, оҡшатыу, күләм-дәрәжә, сәбәп-маҡсат ).\nДәрәжәhе ( төп, сағыштырыу, артыҡлыҡ ).\nҺөйләмдең ниндәй киҫәге.\nЭлек – рәүеш, ваҡыт рәүеше, төп дәрәжә, тамыр рәүеш, hөйләмдә хәл булып килгән.\n5.Переведите тексты, напишите содержание на русском языке.\nМинең өләсәйем элек заводта эшләгән. Хәҙер ул өйҙә генә тора. Өләсәйем бик уңған. Ул тәмле итеп бәлеш бешерә. Ҡоймаҡты өләсәйем кеүек ҡойған кешене тапмаҫһың. Өләсәйемдең ҡулдары һис тик тормай. Ул йә йөн иләй, йә ойоҡбаш бәйләй. Беҙ өләсәйемде бик яряатабыҙ. («Йәншишмә» гәзитенән.)\nЛәкин игенде үҙе үҫтермәгән, аслыҡты Бер ҙә күрмәгән ҡайһы берәүҙәр икмәктең ҡәҙерен белмәй. Урамдарҙа икмәк һыныҡтарын типкелегәнде күрергә мөмкин. Шуға беҙҙең, оло быуын кешеләренең, эссе боша, күңеле әрней.\n6. Тексты для чтения и пересказа содержания\nМараттың әсәһе магазинға киткәйне.\nМарат өс йәшлек һеңлеһе менән өйҙә ҡалды. Ул ҡыҙыҡ уйын уйлап сығарырға булды. Тартманан уйынсыҡ айыу балаһын алды ла бесәйҙең ҡойроғона бәйләне.\nГүзәл көлөп ебәрҙе. Марат бесәйҙе иҙәнгә ҡыуып төшөрҙө, ҡыуалап йөрөтә башланы. Бесәй ҡурҡышынан өҫтәлгә, унан шкаф башына менде. Шкафтан комод өҫтөнә һикереүе булды, ваза өҫтәлгә төшөп, селпәрәмә килде.\nМарат ваза ватыҡтарын йыйып урамға сығарып ташланы. Ул һеңлеһенә вазаның ватылғанын әсәһенә әйтмәҫкә ҡушты ла туңдырма алып бирергә вәғәҙә итте. Һеңлеһе риза булды. Әсәһе ҡайтҡас ул: «Әсәй, ағайым менән бесәй вазаны ватманылар. Ағайым миңә туңдырма алып бирергә вәғәҙә бирҙе», - тине.\nИкмәк – кешенең иң бөйөк асышы ул. Икмәкте күккә күтәреп маҡтар һәм данлар өсөн күпме кеше ҡәләм алған.\nИкмәк тәбиғәттең кешегә ихлас күңелдән биргән бер бүләге ул. Икмәк – бер ни менән дә алмаштырғыһыҙ ашамлыҡу ул. Беҙ унан башҡа һис ҡасан да тора алмайбыҙ.\nХалыҡ араһында икмәк хаҡында бик күп мәҡәлдәр таралған: иген – ил байлығы. Ул булһа, үҙең дә, малың да туҡ. Ул булһа, донъя теүәл, күңелдәр көр.\nТормоштоң тотҡаһы, ризыҡтың ризығы булған икмәкте күҙ ҡараһындай ҡәҙерләгәнгә күрә лә атайҙарыбыҙ, ағайҙарыбыҙ колхоз яландарында уны тырышып, ҡәҙерләп үҫтерәләр.\nСалауаттың айыу менән алышыуы\nЙоҡоло күҙе менән Салауат ни булғанын тиҙ генә аңламаны. Ботаҡтар шытырлауын да, яҡынлаған нәмәне лә абайламаны. Тик һуңғы минутта ғына уның айыу икәненә төшөндө.\nСалауат ағастан һикереп төштө, теҙгенде ҡырҡыр өсөн айғырға ташланды. Айыу уның үҙенә килә башланы.\nБатыр бысағын ҡыҫып тотоп, дошманын көтөп, урынында ҡатып ҡалды.\nБына хәнйәр айыуҙың тәненә еңеллек менән инеп ките. Салауаттың йөҙөнә ҡайнар тын бәрелде. Уның күкрәге ҡыҫылғандай, биле һынғандай тойолдо.\n…Салауат иҫкә килгәндә, япраҡтарҙы һәм күкте күреүгә шатланып тик ятты. Уның эргәһендә еңелгән йыртҡыс ята. Бәйле айғыр ҡурҡҡан күҙҙенең сите менән ҡарап, тын ғына тора.\nСалауат еңелгән дошманды һәм үҙен ҡарап сыҡты. Ул ҡайтырға сыҡҡанда, бер ҡарт ҡурайсы тап булды. Ул уның йәшен һораны. Салауат: «Ун дүрт йәштә», - тине.\nЕләк йыйып йөрөгәндә, алдыма бер ҡошсоҡ килеп төштө. Һорғолт мамыҡ менән ҡапланған, еңелсә ҡалтыранып торған был ҡошсоҡто мин тотоп алдым. Ул һабантурғай балаһы икән.\nТурғай балаһын алып ҡайттым. Уны иҙәнгә ебәрҙем, алдына ем һалдым, ем ҡуйҙым.\nӘсәйем эштән ҡайтты. Уға турғай балаһы хаҡында әйттем. Уның оҙаҡламай һайраясағын белдерҙем.\nӘсәйем: «Уны юҡҡа алып ҡайтҡанһың,һабантурғай иректә генә һайрай, ситлектә йәшәргә яратмай ул, хатта ерҙә ултырғанда ла һайрамайынса, тик һауала ғына һайрай», - тип һөйләне. Мин ул хәбәрҙе тәүләп ишеттем. Әсәйем ҡошсоҡто ебәрергә ҡушты.\nМин уны яланға алып барҙым да ергә ҡуйҙым. Ул рәхмәттәр әйткән һымаҡ ҡаранды ла осоп ките һәм ялан киңлегендә юғалды.\nЙәй һайын мин ана шул ҡошсоҡ менән һаубуллашҡан ергә барам. Һабантурғайҙың һайрауын тыңлап ҡайтам. Ә ул миңә мин осорған турғай тауышы кеүек тойола.\nҠалҡыулыҡта утыҙлап кеше барлығын фашистар беләләр. Улар яңы көс менән атакаға ташландылар. Тирә-яҡта снаряд ярыла. Бына ете танк, улар артынан автоматсылар күренде.\nЕгеттәр берҙәм яуап бирҙеләр: гранаталар ырғыттылар; дүрт танк яна ла башланы. Өсөһө кире боролдо. Өйөм-өйөм фашист кәүҙәләре ҡалды.\nАтака кире ҡағылды, ләкин ун егет һәләк булды.\nДошман яңы атакаға ташланды. Өс йөҙҙән артыҡ автоматсылар өс яҡлап килә. Әммә егеттәр ҡаушап ҡалманылар. Фашистарға ут яуҙырҙылар. Гранаталар осто.\nДошман үҙ мәйеттәренә һөрөнә-һөрөнә кире боролдо. Һәр һалдат унлаған фашисты юҡ ите. Ләкин көстәр тигеҙ түгел. Иллеләп фашист окоптарға килеп инде. Ҡул, ҡылыс һуғышы ките. Беҙҙекеләр ҙә кәмей бара. Шулай ҙа берәү ҙә сигенергә теләмәй.\nБәрелеш оҙаҡ барҙы. Ике яҡтан да икешәр-өсәр генә кеше ҡалды. Иң һуңынан һуғышсы Ҡасимов йығылды. Шул саҡ һуңғы фашист та ҡапланды. Утыҙ егет шулай һуңғы һулыштарына сәҡлы батырҙарса һуғышты. Хәрби приказ үтәлде.\nУҡыу - бәхет ул\nБлиндаж өҫтәлендә генерал Шайморатов нимәлер яҙырға ултырҙы. Уның йөҙөндә етди һәм уйсан көсөргәнешлек билдәләре күренә. Эргәһендә ултырған полковник генерал Шайморатовҡа: «Уҡырға бик яратаһығыҙ. Был һәйбәт ғәҙәткә ҡайҙан өйрәндегеҙ?» - тип һорау бирә. Шайморатов үҙенең бәләкәй саҡтағы тормошон һөйләй.\nШайморатов ярлы ғаиләлә тыуған. Ул кеше ҡулында үҫкән, шуға ла йәштән уҡый алмаған. Ауыл балалары мәктәпкә йөрөгәндә, уны бай ҡамсылап мал аҙбары таҙартырға ҡушҡан. Ул 16 йәш тулғанда ғына кеше китабынан уҡырға, кеше ҡәләме менән яҙырға өйрәнгән.\nБашҡорт кавалерия дивизияһының командиры генерал Шайморатов йыш ҡына: «Уҡыу - бәхет ул. Уҡыу – кешенең күрке ул», - тип әйтә торған булған.\nБорон-борон заманда йәшәгән, ти бик һаран кеше. Ул шул тиклем һаран булған, хатта ҡарт әсәһенән бер телем икмәген дә йәлләгән. Был ҡылығы өсөн уға Һаранбай тигән ҡушамат биргәндәр.\nБер ваҡыт ул шундай уйға килгән: «Был әрәмтамаҡ ҡарсыҡты шайтан упҡынына алып барып ташларға кәрәк». Шунан әсәһен кәрәкмәгән ярыҡ ялғашҡа ултыртҡан да теге упҡынға алып киткән. Йөк тартырға ярҙамлашыр тип, үҙенең кесе малайын да алған.\nКиткәндәр ти, аталы-уллы ярыҡ ялғашты һөйрәп. Шайтан упҡынына төнләтеп кенә килеп еткәндәр. Һаранбай ялғашты түбәнгә этеп төшөрә башлаған икән, шул саҡта малайы:\n- Атай, ялғашты төшөрөп ебәрмә, өйгә алып ҡайтайыҡ, - тип ҡысҡырып ебәргән.\n- Нимәгә ул һиңә ярыҡ ялғаш?\n- Бәй, үҙең ҡартайғас, мин һине был упҡынға нимә менән килтереп ташлармын һуң?\nҺаранбайҙың сәстәре үрә торған. «Ысынлап та шулай була ҡалһа, эш харап бит!» - тип уйлаған да әсәһен кире алып ҡайтып киткән. Алып ҡайтҡас, ҡәҙер-хөрмәт итә башлаған.\nӘлфиә ул саҡта бәләкәй ине әле. Әсәһе ҙур көҙгө алдындағы өҫтәлдән ҡыуып төшөргән өсөн, ул бик ныҡ үпкәләне.\n- Һеҙ мине гел әрләп кенә тораһығыҙ, мин һеҙҙән китәм, - тине.\n- Бар кит, - тинек беҙ.\n- Китәм, - тине. Ботинкаларын алып кейҙе. Ләкин ботинкаһының бауҙарын бәйләй алманы. Бәйләй белмәй ине.\n- Бәйләп бирегеҙ, - тине. Әсәһе ботинка бауҙарын бәйләне.\nӘлфиә пальтоһын кейергә барҙы. Тик элгескә буйы етмәне.\n- Пальтомды бирегеҙ, - тине. Ағаһы пальтоһын алып бирҙе. Өҫтөнә кейеп алғас, ишеккә ынтылды. Тотҡаға үрелде, тағы буйы етмәне.\n- Ишекте асығыҙ! – тине. Мин ишекте астым.\nӘлфиә йүгереп урамға сыҡты ла ҡапыл туҡтап ҡалды. Ары ҡараны, бире ҡараны. Аҙаҡ килеп, ҡулын болғай-болғай минән һораны:\n- Теге яҡҡамы, бы яҡҡамы?\n- Белмәйем, - тинем мин.\nИшек төбөндә баҫып торҙо-торҙо ла ул өйгә кире инде. Күрәһең, ҡайһы яҡҡа китергә белмәгәндер. Белһә, моғайын, китеп барған булыр ине.\nХәҙерге башҡорт алфавиты ниндәй графика нигеҙендә төҙөлгән?\nБашҡорт алфавиты нисә хәрефтән тора?\nБашҡорт алфавитында нисә хәреф ике өндө белдерә?\nике өндө белдергән хәреф юҡ\nҠайһы һүҙҙә ялғау дөрөҫ яҙылмаған?\nҠайһы юлда һүҙҙәргә ялғау дөрөҫ ҡушылмаған?\n6. Ауылдаштарға һүҙендә ниндәй ялғау бар\nЯһаусы, күплек, килеш ялғауҙары\nБирелгән әйтемдәрҙә төшөм килештәге исем ҡайһы рәттә?\nТыуған илеңде һаҡлау – ата-әсәңде яҡлау\nАс балыҡ ҡармаҡҡа тиҙ ҡаба\nИң татлы емеш - хеҙмәт емеше\nҒәҙел кеше ҡәҙергә лайыҡ\n«Балам» һүҙендә ниндәй яғау бар?\nХәбәрлек заты ялғауы\nЭйәлек заты ялғауы\n«Ҡалала» һүҙендә ниндәй ялғау бар?\n«Баҡса» һүҙе ниндәй һүҙ төркөмөнә ҡәрай?\nКем? Нимә? һорауҙарына ниндәй килеш яуап бирә?\nКемде? Нимәне? Ниҙе? Кем? Нимә? Ни? һорауҙарына ниндәй килеш яуап бирә?\nҠайһы юлдағы һүҙҙәр тик аҙһытыу дәрәжәһендә килгән?\nАҡһыл, һарғолт, зәңгәрһыу\nМап-матур, матур ғына, матур\nЙәш, йәп-йәш, йәш кенә\nОҙон, ныҡ оҙон, оҙон ғына\nҠайһы һөйләм дөрөҫ төҙөлгән?\nЕтәсәк ҡыш оҙаҡламай һалҡын һәм оҙон\nОҙаҡламай ҡыш етәсәк оҙон һәм һалҡын\nОҙаҡламай оҙон һәм һалҡын ҡыш етәсәк\nҺәм һалҡын, оҙон етәсәк оҙаҡламай ҡыш\n«Емеш хатта әлеге урын-ер йыйылған һандыҡтың артына уҡ инеп тын да алмай шымып торҙо». Аҫтына һыҙылған һүҙ ниндәй килештә тора?\n«Сәрбиямал, ни өсөндөр, бөтә иғтибарын…. Емешкә йүнәлтте». Билдәләнгән һүҙҙең килешен билдәләгеҙ\nКемгә? Нимәгә? Ҡайҙа? һорауҙарына ниндәй килеш яуап бирә?\nСәрбиямалдың көслө, ҡырҡыу тауышы артыҡ тупаҫ, йәмһеҙ һымаҡ яңғыраны. Билдәләнгән һүҙ ниндәй килештә тора?\n«Беҙ дуҫбыҙ». Билдәләнгән һүҙҙә ниндәй ялғау бар?\nЭйәлек килеш ялғауы\nТөшөм килеш ялғауы\nТөбәү килеш ялғауы\n«Әсәһемен» һүҙендә ниндәй ялғауҙар бар?\nКүплек һәм эйәлек заты ялғауы\nЭйәлек һәм хәбәрлек заты ялғауы\nКилеш һәм эйәлек заты ялғауы\nЭйәлек заты ялғауы ғына\n«Һөйләштеләр» һүҙе ниндәй һүҙ төркөмөнә ҡарай?\nПредметтың билдәһен белдергән һүҙ нимә тип атала?\n«Беҙҙең яҡтың ҡайындары һипкеллерәк саҡ ҡына» һөйләмендә сифатты табып, уның дәжәһен билдәләгеҙ\n«Ап-аҡ, бик матур» сифаттары ниндәй дәрәжәлә?\n«Аҡ ҡағыҙ, аҡ күлдәк» һүҙбәйләнештәрендә сифат ниндәй дәрәжәлә?\n«Айбулаттың ҡуйы ҡара сәстәре күҙ алдынан китмәне…». Аҫтына һыҙылған һүҙ ниндәй һүҙ төркөмөнә ҡарай?\n«Ағыраҡ тауар, һәйбәтерәк урын» һүҙбәйләнештәрендә сифаттар ниндәй дәрәжәлә?\n«Ҡәйындар тағы ла нәфисерәк япраҡҡа төрөндө». Һөйләмдәге сифаттың дәрәжәһен билдәләгеҙ\nИсем, сифат, һан һәм башҡа һүҙ төркөмдәренә ҡараған һүҙҙәр урынында ҡулланыла алған һүҙҙәр нимә тип атала?\n«Улар, беҙҙе, һеҙҙе» һүҙҙәре ниндәй һүҙ төркөмөнә ҡарай?\nҺорау алмаштарын күрһәтегеҙ\nҮҙем, үҙең, үҙегеҙ\nҠайҙа, ҡасан, кем\nБыл, ошо, теге\nӘллә кем, кемдер\n«Ошо ергә былтыр ҡармаҡ һалырға килгәйнем». Алмашты табып, уның төркөмсәһен билдәләгеҙ.\n«Кемдер ишек шаҡый». Алмаштың төркөмсәһен билдәләгеҙ.\nПредметтың иҫәбен, уның һаналыу тәртибен белдергән һүҙ нимә тип атала?\nДатаны белдергән һандарҙы яҙғанда:\nРим цифрҙарынан һуң\n1. Ялғау ҡушыла\n2. Ялғау ҡушылмай\n37. Ябай һанды табығыҙ:\n1. Алтмыш ике\n3. Йөҙ биш\n4. Ун ике\n38. Дөрөҫ төҙөлгән һөйләмде билдәләгеҙ:\n1. Буйына йәй йылы яуҙы ямғырҙар\n2. Ямғырҙар яуҙы йылы йәй буйына\n3. Йәй буйына йылы ямғырҙар яуҙы\n4. Яуҙы йылы ямғырҙар йәй буйына\n39. Дөрөҫ төҙөлгән һөйләмде билдәләгеҙ\n1. Бик теләп студенттар ҡатнаша концерттарҙа\n2. Концерттарҙа студенттар ҡатнаша бик теләп\n3. Студенттар концерттарҙа бик теләп ҡатнаша\n4. Ҡатнаша студенттар концерттарҙа бик теләп\n40. Ҡайһы юлда һүҙҙәр дөрөҫ яҙылмаған\n1. Айыу, ҡайын, йылы\n2. Йүкә, йүнһеҙ, йүгерек\n3. Тайаҡ, ҡуйан, ҡайа\n4. Емеш, егет, егерме\n41. Ҡайһы юлда һүҙҙәр дөрөҫ яҙылмаған\n1. Эт, элгес, кешэ\n2. Бейеүсе, мейес, тейен\n3. Йомортҡа, ойоҡбаш, йоҡо\n4. Төнйөсөк, йөк, йөкмәтке\n42. Эйәлек һәм хәбәрлек заты ялғауҙары дөрөҫ бирелмәгән юлды күрһәтегеҙ\n1. Минең әсәй, мин уҡытыусы\n2. Минең китабым, һин кешеһең\n3. Уның дәфтәре, ул кеше\nПонятие о лексеме.\nВиды словарей: энциклопедические словари и лингвистические (филологические) словари\nФонетика как раздел языкознания и учение о звуках речи. Строение речевого аппарата.\nСистема гласных звуков башкирского языка (вокализм). Огубленнные гласные.\nСистема согласных звуков башкирского языка (консонантизм). Классификация согласных звуков.\n11. Орфоэпические нормы современного башкирского языка. Знаки\nОсновные орфографические правила современного башкирского\n15. Словообразование как раздел языкознания. Состав слова. Виды\n16. Морфология как раздел грамматики. Самостоятельные и служебные\nчасти речи башкирского языка. Модальные слова. Междометия.\n17. Имя существительное. Имена собственные и имена нарицательные.\nПравописание имен собственных. Категория рода в башкирском\n18. Категория множественного числа имен существительных.\nПравописание аффиксов множественного числа.\n21. Значение категории сказуемости в башкирском языке. Правописание\n23. Способы образования глаголов в башкирском языке. Положительный\nи отрицательный аспекты глаголов.\n25. Времена глаголов. Значение, образование, изменение времен.\nСпряжение глаголов настоящего, прошедшего, будущего времен по\n27. Образование имени действия. Склонение имени действия по падежам,\nпринадлежности. Аффиксы отрицания и залога.\n28. Инфинитив, как неопределенная форма глагола. Образование\n29. Прилагательное как часть речи. Способы образования прилагательных\nв башкирском языке.\n30. Основные и условные прилагательные. Степени прилагательных.\nУпотребление имен прилагательных вместо имен существительных.\n31. Числительное как часть речи. Грамматическое значение,\nморфологические и синтаксические признаки. Простые и сложные\nчислительные. Правописание числительных, обозначенных цифрами.\nМестоимение как часть речи. Грамматическое значение, морфологические и синтаксические признаки. Виды местоимений.\nРоль местоимений в предложении. Изменение местоимений. Правописание местоименных аффиксов.\nНаречие как часть речи. Грамматическое значение, морфологические и синтаксические признаки.\nСпособы образования наречий в башкирском языке. Аффиксы, образующие наречия.\nВиды наречий. Степени наречий.\nПонятие о служебных частях речи. Состав служебных частей речи, их грамматическое значение.\nДеление послелогов по составу. Деление послелогов по значению.\nВиды сочинительных послелогов. Виды подчинительных послелогов. Правописание послелогов.\nРечевые функции частиц. Деление частиц.\nРечевые функции союзов. Деление союзов.\nРечевые функции междометий. Деление и правописание междометий.\nЗначения и образование модальных слов. Синтаксические функции модальных слов.\nОбщее понятие о звукоподражающих словах. Строение звукоподражающих слов\nСинтаксис как раздел языкознания.\nСтроение словосочетания и его грамматическое значение. Сочинительные и подчинительные словосочетания.\nТипы синтаксической связи слов в подчинительных словосочетаниях: согласование, примыкание, управление.\nГрамматические и интонационные признаки предложения. Предложения по цели высказывания. Порядок слов в простом предложении.\nТипы предложений по структуре: распространенные и нераспространенные предложения. Полные и неполные предложения.\nГрамматическая основа двусоставного предложения: подлежащее и сказуемое. Тире между подлежащим и сказуемым.\nОдносоставные предложения. Назывные предложения (атама һөйләмдәр).\nОпределенно-личные предложения (билдәле эйәле һөйләмдәр).\nНеопределенно-личные предложения (билдәһеҙ эйәле һөйләмдәр).\nОбобщенно-личные (дөйөм эйәле һөйләмдәр) предложения.\nБезличные предложения (эйәһеҙ һөйләмдәр).\nПодлежащее (эйә) и сказуемое (хәбәр).\nПростое и сложное подлежащее.\nПростое и сложное сказуемое. Тире между подлежащим и сказуемым.\nОпределения (аныҡлаусылар). Однородные и неоднородные определения (тиң һәм тиң булмаған аныҡлаусылар). Приложения (өҫтәлмәлектәр).\nДополнения (тултырыусылар). Прямые и косвенные дополнения (тура һәм ситләтелгән тултырыусылар).\nОбстоятельства (хәлдәр). Виды обстоятельств.\nСтруктура сложного предложения в башкирском языке.\nВиды союзных и бессоюзных сложных предложений в башкирском языке.\nСтруктура сложносочиненных предложений, средства связи в них: интонационные и сочинительные союзы.\nСтруктура сложноподчиненных предложений. Виды зависимых предложений.\nпо дисциплине «Практический курс башкирского языка»\nдля студентов 1 курса специальности «Финансы и кредит»\nМаксимальное количество баллов по дисциплине – 100:\n25 баллов – промежуточная аттестация (зачет);\n25 баллов – посещаемость и активное участие в семинарских занятиях;\n20 баллов – выполнение контрольных заданий;\n30 баллов – самостоятельная работа студента.\nВсего практических занятий – 9, т.е. 18 часов.\nУчастие на практическом занятии оценивается в 3 балла, выступление – 2 балла, активное участие – 1 балл.\nВ 1 семестре предусмотрено выполнение 1-ой контрольной работ в форме письменных ответов на вопросы. Контрольная работа включает в себя все вопросы, изучаемые в течение семестра.\nКонтрольная работа оценивается в 20 баллов.\nРезультатом самостоятельной работы студента является выполнение письменных заданий в отдельной тетради. Ниже, в таблице приведены темы для самостоятельных работ, формы отчётности и система оценивания.\nКол-во баллов за выполнение работы\nКонспект «Языки народов РБ»\nОтчет по самостоятельной работе необходимо сдавать строго в указанные сроки. В случае несвоевременной сдачи отчета количество баллов за работу сокращается в 2 раза (вместо 10 баллов – 5 баллов).\nВ целях оказания помощи студентам в самостоятельной работе проводятся консультации. Время проведения консультаций: каждый понедельник, с 15.00 до 17.00 часов в 3 корпусе НФ БашГУ (каб. 105).\nЗавершающим этапом оценки уровня освоения студентами дисциплины во втором семестре является зачет. Для получения зачета без участия в процедуре его сдачи необходимо набрать не менее 65 баллов за семестр.\nПорядок пересдачи в случае неудовлетворительного результата зачета, определяется «Положением о текущем контроле и промежуточной аттестации студентов НФ БашГУ».\nПредмет «Практический курс башкирского языка» изучается студентами специальности «Финансы и кредит» в течение одного семестра, который включает в себя практические занятия и заканчивается зачетом.\nТемы для самостоятельных работ даны в технологической карте, которых студент может выполнить заранее и сдать на проверку в отдельной тетради.\nДополнительные задания для развития речи, тестовые задания, представленные в данном учебно-методическом комплексе, студент должен выполнять самостоятельно, что позволит определить уровень знаний и подготовленность к зачету, облегчит выполнение самостоятельных и контрольных работ.\nСамигуллина Л. Практический курс башкирского языка. Стерлитамак, 2005 г.\nХакимова В.Ш., Усманова М.Г. «Башкирский язык для русскоязычной аудитории». Уфа, 2002 г.\nХисаметдинова Ф.Г., М. Эрсен-Раш, З.F. Ураксин «Башкирский язык? Пожалуйста!». Уфа, 2000 г.\nХисаметдинова Ф.F., Асадуллина Н.И. «От 7 до 10» (Твой башкирский язык). Уфа – 2000 г.\nХисаметдинова Ф.Г. «Башкирский язык для начинающих». Уфа, 1996 г.\n6. 2. Дополнительная литература:\nАзнабаев А. М., Псянчин В. Ш. Историческая грамматика башкирского языка. Уфа, 1998.\nУзтирк Т., Акчай С. и др. «В мире слов» (Перевод с турецкого языка).\nХисаметдинова Ф. Г. История и культура Башкортостана. Хрестоматия. М.: АО МДС, 1997г.


Башҡортостан юлдаш телеканалының «Ысын ир—егеттәр» проекты ағзалары «Һыу аҫты ожмахы» тигән яңы фильм төшөрҙө\nӘстрхан ҡурсаулығынан әҙерләнгән яңы программа тәбиғәт төҫтәренең сағыулығы менән әсир итә. Видеокамера иғтибарынан меңдәрсә гектарҙы биләгән ҡуйы ҡамышлыҡтар ҙа, һыу буйындағы аҡҡоштар ҙа, йәй уртаһында сәскә атҡан алһыу лотос та ситтә ҡалмаған.\nПроект авторҙары билдәләүенсә, ҡурсауылҡ биләмәһе ысын мәғәнәһендә ожмах донъяһын хәтерләтә. Биш көн дауам иткән сәфәр барышында башҡорт журналистары Ҡырымдан был яҡтарға тәүгә килгән балыҡсылар менән дә осрашҡан. Фильмдың тәүге серияһы эфирға алдағы йәкшәмбе сыға.


Щит 3х6 в г. Петрозаводск | ул. Красноармейская - ул. Гоголя | ООО "Регион Медиа Групп"\nЩит 3х6 ул. Красноармейская - ул. Гоголя Петрозаводск\nУлица ул. Красноармейская - ул. Гоголя\nНомер поверхности 00004\nРеклама на щитах 3х6 в Петрозаводске по адресу: ул. Красноармейская - ул. Гоголя − пример успешной работы специалистов РА «Регион Медиа Групп». Наружная конструкция хорошо видна с разных ракурсов, заметна издалека, привлекает внимание пешеходов, водителей, пассажиров общественного транспорта.


Күп фатирлы йорттарҙағы подъездарҙы тиҙ һәм сифатлы төҙөкләндерергә кәрәк\n24 Ғинуар 2019, 19:12\nБыйыл Башҡортостанда күп фатирлы йорттарҙа подъездарҙы ремонтлау республика программаһы башланды.\nТөбәктә бөтәһе төҙөкләндереүгә мохтаж 26 мең подъезд иҫәпләнә. Уҙған дүшәмбе Башҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров оператив кәңәшмәлә торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министрлығының программаны тормошҡа ашыра башлауға мөнәсәбәте менән ҡәнәғәтһеҙлеген белдерҙе. Республика етәксеһе фекеренсә, халыҡ араһында тауыш биреүҙе иғлан итерҙән алда 2019 йылда подъездарҙы ремонтлау программаһына ингән күп фатирлы йорттар исемлеген билдәләргә кәрәк. Бөгөн Радий Хәбиров Өфөнөң граждандар өсөн мөһим программаның башланыуына нисек әҙерләнеүен ҡарарға булды.\nГоголь урамындағы 80-се биш ҡатлы йорт үткән быуаттың 70-се йылдары аҙағында һалынған. Йорт советы рәйесе Ольга Ефимова «Башинформ» агентлығына ошо ваҡыт эсендә уларҙың подъезы бер тапҡыр ғына төҙөкләндерелеүе, хәҙер уларҙың насар торошта булыуы хаҡында һөйләне. Хәйер, уҙған йылда «Уңайлы ҡала мөхите» программаһы ярҙамында йорт ихатаһында балалар спорт майҙансығы һәм автомобилдәр өсөн асфальт түшәлгән туҡталҡа төҙөлдө.\n«Туҡталҡаға 1 миллион һумдан ашыу аҡса тотонолдо, спорт майҙансығы 2 миллион һумға төштө, быйыл Ленин районында ете күп фатирлы йортта 41 подъезды төҙөкләндерергә уйлайбыҙ», — тип билдәләне Өфөнөң Ленин районы торлаҡ хужалығы идаралығы директоры Айҙар Гәрев.\nРадий Хәбиров, йортта йәшәүселәр менән аралашыуҙан һуң, тулыһынса ремонтлау талап ителгән подъездарҙың береһенә инде. Түшәмдәр ремонтҡа мохтаж, стеналарҙы буярға, тәҙрәләрҙе, электр сымдарын алмаштырырға кәрәк. Республика ҡала властарының иғтибарын подъездарҙы тиҙ һәм сифатлы төҙөкләндереү кәрәклегенә йүнәлтте.\n«Программаны тормошҡа ашырыу өсөн кәрәкле аҡса бюджетҡа һалынған, әле ойоштороу процесы бара, хөкүмәт үҙенең бурысын үтәне, хәҙер мин муниципалитеттарҙың программаны бойомға ашырыуҙың аныҡ планын төҙөүҙәре өсөн борсолам. Әлбиттә, йәмәғәтселектең һәм халыҡтың ярҙамы кәрәк. Әгәр программа һөҙөмтәле булһа, беҙҙең подъездарҙа барыһы ла яҡшы булыр», — тине Радий Хәбиров, журналистарҙың һорауҙарына яуап биреп.\nБашҡортостан етәксеһе фекеренсә, программаның тағы ла бер мөһим маҡсаты – күп фатирлы йорттарҙа йәшәүселәрҙе бергә тупларға ярҙам итеү.\n2019 йылда Башҡортостандың баш ҡалаһында бөтәһе 1590 подъезды төҙөкләндереү, бының өсөн 430 миллион һум тотоноу күҙаллана. Өфө мэрының беренсе урынбаҫары Салауат Хөсәйенов һүҙҙәренсә, Гоголь урамындағы 80-се йорт подъездарын ремонтлау 1,7 миллион һумға төшә, йәғни һәр подъезға яҡынса 215 мең һум тура килә.


30 сентябрҙә Өфөлә Башҡортостан муниципаль берәмектәренең ΙΙΙ съезы үтәсәк\n28 Сентябрь 2010, 16:04\nКесе йома, 30 сентябрҙә, Өфөлә Башҡортостан муниципаль берәмектәренең ΙΙΙ съезы үткәрелә. Унда республика муниципалитеттарының 700-ҙән ашыу вәкиле ҡатнашасаҡ. Форумға Федерация Советы ағзалары, Дәүләт Думаһы, БР Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай депутаттары, дәүләт власы органдары, йәмәғәтселек һәм киң мәғлүмәт саралары вәкилдәре саҡырылған.\nКөндөң тәүге яртыһында съезд сиктәрендә урындағы үҙидараны үҫтереүҙең көнүҙәк проблемалары буйынса түңәрәк өҫтәлдәр үткәреләсәк. Түңәрәк өҫтәлдәр эше йомғаҡтары буйынса рекомендациялар ҡабул ителәсәк.\nТөштән һуң Нефтселәр Мәҙәниәт һарайында форумдың пленар ултырышы үткәрелә, унда муниципаль берәмектәр вәкилдәре сығыш яһаясаҡ, «Башҡортостан Республикаһының муниципаль берәмектәр Советы» Ассоциацияһының эш органдары ойоштороласаҡ.\nМуниципаль берәмектәрҙең III съезы республикала урындағы үҙидара үҫешенә йомғаҡ яһаясаҡ, «Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәр Советы» Ассоциацияһы Идараһының эшен баһалаясаҡ, урындағы үҙидара органдары эшмәкәрлегенең өҫтөнлөклө йүнәлештәрен һәм биләмәләрҙең артабанғы үҫеш стратегияһын билдәләйәсәк.\nМәғлүм булыуынса, «Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәр Советы» Ассоциацияһы 2006 йылдың майында ойошторолғайны. Республиканың 895 муниципаль берәмеге уның ағзалары булып тора. Ассоциацияның төп бурыстары – муниципаль берәмектәр мәнфәғәттәрен яҡлау, уларға методик ярҙам күрһәтеү, урындағы үҙидара органдарының дәүләт власы органдары менән хеҙмәттәшлеген тәьмин итеү.\nАвтор:Галина Феоктистова, Марина Шумилова


Anikó (hana9765) on Pinterest\nТрафарет кошки. Обсуждение на LiveInternet - Российский Сервис Онлайн-Дневников\nWould like to put the boys' pics in the three frames.\nPebble art family pebble art children pebble by pebbleartSmiljana


Быйыл Астана һәм Өфө араһында туғандашлыҡ тураһында килешеүгә ҡул ҡуйыласаҡ // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБыйыл Астана һәм Өфө араһында туғандашлыҡ тураһында килешеүгә ҡул ҡуйыласаҡ\n16:00, 26 апреля 2016 Йәмғиәт\nАстана һәм Өфө араһында туғандашлыҡ тураһында килешеүгә 2016 йылда ҡул ҡуйыласаҡ. Өфө хакимиәтенең рәсми делегацияһы Ҡаҙағстандың баш ҡалаһы Астанала булып ҡайтты. Сәфәрҙең маҡсаты иҡтисад, инвестиция мәсьәләләрендә, предприятиелар эшен ойоштороу һәм тариф көйләүе өлкәһендә тәжрибә уртаҡлашыу ине. Был хаҡта «Башинформ» агентлығына ҡала хакимиәтенең матбуғат хеҙмәтендә хәбәр иттеләр.\nӨфө вәкилдәре Ҡаҙағстандың баш ҡалаһының Эшҡыуарлыҡ һәм сәнәғәт идаралығы етәкселәре менән осрашты, хеҙмәттәшлекте үҫтереү мәсьәләләрен тикшерҙе. Делегация Астана Акимының команда-контроль үҙәгендә булды һәм ҡаланың йәшәйешен комплекслы тәьмин итеү системаһы менән танышты. Һөйләшеү йомғаҡтары буйынса 2016 йылда Астана һәм Өфө араһында туғандашлыҡ тураһында килешеүгә ҡул ҡуйыуҙы ойоштороу хаҡында һөйләшеп килешелде.\nТеги: хеҙмәттәшлек,иҡтисад,инвестициялар,тәжрибә уртаҡлашыу


ул. Предславинская, 55а (г. Киев, Печерский район) - Продается квартира, 145000 $ - АФНУ\nбез комісії ул. Предславинская, 55а — Продается квартира\nПоскаржитися на об'єкт «ул. Предславинская, 55а (г. Киев, Печерский район)»


Амударъя — версиялар араһындағы айырма — Башҡорт Википедияһы\nАмударъя — версиялар араһындағы айырма\n01:15, 26 ноябрь 2015 версияһы\n134 байт алынған , 5 лет назад\n04:10, 19 ноябрь 2015 версияһы (төҙәтеү)\n01:15, 26 ноябрь 2015 версияһы (төҙәтеү) (кире алырға)\n'''Амударъя́''' (иҫк. ''Аму-Даръя'') (таж. Амударё, үзб. Amudaryo, [[Төркмән теле|төркм.]] Amyderýa, [[Фарсы теле|фарс.]] آمودریاآمودریا «Аму» — [[Амуль]] тарихи ҡала исеменән һәм таж. Дарё — «йылға»; икенсе исеме: грек. «Oxos», латин. «Oxus», [[Ғәрәп теле|ғәрәп]] теленән «Джейхун»<ref>[http://geoman.ru/geography/item/f00/s00/e0000364/index.shtml АМУ-ДАРЬЯ]</ref>) — [[Урта Азия|Урта Азиялағы]] йылға.\n[[Файл:Amu_darya_delta.jpg|left|thumb|Амударъя дельтаһы космостан, ноябрь, 1994 й.]]\n[[Файл:Bridge.Amu.Darya.Urgench.jpg|left|thumb|Үргәнес янындағы Амударъя аша понтон күпере]]\nОҙонлоғо 1415 км, бассейн майҙаны 309 тыс.мең км² (Атаморат ҡалаһына тиклем).\nПәнж һәм Вәхш йылғалары ҡушылып, Арал диңгеҙенә ҡоя, ул ерҙә дельта бар. Урта ағымда Амударъяға өс ҙур уң ҡушылдыҡ ҡоя (Кафирниган, Сурхандаръя, Шерабад), бер һул ҡушылдыҡ (Ҡондоҙ). Һуңынан Арал диңгеҙенә тиклем бер йылға ла ҡушылмай.\nЙылға ирегән ҡар, боҙ һыуынан туҡлана. Атамораттан Нүкискә тиклем тигеҙлек аша ағып, Амударъя улаҡ һыуын парға, инфильтрацияға, дымландырыуға юғалта. Амударъя һыу болғансығы буйынса Үҙәк Азияла беренсе урындарҙың береһен ала. Амударъяның улағы [[Тажикстан|Тажикстанда]]да (80 %), өлөшләтә Төньяҡ [[Афғанстан|Афғанстанда]]да барлыҡҡа килә. Һуңынан [[Афғанстан]] менән [[Үзбәкстан]] сиктәре аша үтеп, [[Төрөкмәнстан]] аша ағып, кире [[Үзбәкстан|Ү<nowiki/>збәкстан]] аша [[Арал диңгеҙе|Арал диңгеҙенә]] ҡоя. Хәҙерге ваҡытта йылға һыуы дымландырыуға киткәс, Арал диңгеҙенә тиклем барып етмәй, был диңгеҙҙең һайлыҡлана барыуҙың төп сәбәбе.\nАтаморат ҡалаһы эргәһендә уртаса һыу ҡулланыу кимәле 2000 м³/с тирәһе. Иң ҙур каналдар: [[Ҡаракүм]]Ҡараҡом, Аму-Бохар, һ.б.\n== Флора һәм фауна ==\nАмударъя йылғаһы үҙәне һәм дельтаһы туғай ландшафты менән билдәләнә. Хәҙерге ваҡытта Амударъя тамағында 61 төрлө туғай үҫемлеге бар, улар араһында: туранга, тал (5 төр), лох (1 төр), балғын, шәңгел, ломонос, ластовень, татлы тамыр. Ҡыуаҡлыҡ өлөшөндә гребенщик, ажирык, [[алабута]], парнолистник, кермек, Акбаш, карабарак үҫә.\nАмударъя һыуҙарында лысач, ағасаҡ, мыйыҡлы балыҡ, [[йәйен]], [[ҡорман]], чехонь, остролучка, [[Амур-балыҡ|аҡ амур]], толстолобик<ref>[http://econews.uz/index.php/fauna-zapovednika-badaj-tugaj Фауна заповедника Бадай-Тугай]</ref>\nБадай-туғайҙа, башҡа туғайҙарҙа [[сүл бүреһе]] осрай. Ҡыуаҡтар араһында [[бурһыҡ]], ҡамыш бесәйе, [[төлкө]] бар. Бөжәк ашаусыларҙан ҡолаҡлы терпе, кимереүселәрҙән күм ҡуяны, өй сысҡаны; ҡомаҡ, песчанка, һ.б.. Тояҡлыларҙан ҡабан, Бадай-туғайҙа — бохар [[болан]]<nowiki/>ы, шулай уҡ сүл яланҡүҙе, [[сыбар йылан]] күренә. Амударъя дельтаһында, күлдәр тирәһендә [[туҙбаш йылан]] бар.\nБороңғо заманда йылға бер нисә исем йөрөткән. Зороастрҙарҙың дини китабы Авестала «Вахш» (ғибәҙәт термины, һыу һәм уңыш алиһәһе), «Раха», «Ранха» йәки «Аранха». Грек тарихсылары [[Геродот]], Ксенофонт, Полибий, Страбон, Птолемей үҙ эштәрендә уны «Аракс» тип атай. [[Геродот]] Амударъя тураһында 360 каналға бүленгән, 40 тамағы һаҙҙа юғала, бер тармағы ғына асыҡ ерҙән ағып, [[Каспий диңгеҙе|Каспий диңгеҙенә]] ҡоя, тип яҙған. Һуңынан, ошо мәғлүмәткә таянып, тикшеренеүселәр Узбой шул тармаҡ тип дәлилләргә тырыша. Әммә тикшеренеүҙәрҙән күренеүенсә, Амударъяның көнбайыш тармағы Һарыҡамыш күленә тиклем генә етә, ә Геродот яҙмалары тарихҡа тиклемге риүәйәттәрҙә нигеҙләнгән булған.<ref>История народов Узбекистана.  — Л.: АН УзССР, 1950.  — С.  42.  — 476  с.\n[[Файл:Древнейшие_русла_Аму-Дарьи,_1887.jpg|thumb|Аму-Даръяның бороңғо тармағы, 1887 йылғы баҫманан карта]]\n[[Искәндәр Зөлҡәрнәй]] походы ваҡытында гректар Амударъяның урындағы тағы бер исеме менән таныша, ул грекса «Оксос» тип яңғырай. Табылған ҡушан тәңкәләрендә һыу аллаһы төшөрөлгән, «Окшо» («Охшо») яҙыуы булған. Урта быуаттарҙың хорезм авторҙарында йылға «Окуз» исемен йөрөтә. Шулай итеп, Амударъяға исемде уның төрлө өлөштөрендә йәшәгән халыҡ биргән.<ref>История народов Узбекистана.  — Л.: АН УзССР, 1950.  — С.  43.  — 476  с.\n== Хужалыҡтағы әһәмиәте ==\nТүбәнге яғында -- — балыҡсылыҡ, Төрөкмәнабад ҡалаһынан даими судоходство үҫешкән. Амударъя буйында Үргәнес, Нукус, Термез ҡалалары, Амударъя ҡурсаулығы. Амударъя һыуҙары тулыһынса дымландырыуға китә. Донъялағы иң ҙур Ҡаракүм каналы Амударъяның 45 % һыуын ала. Шулай уҡ Амударъянан Аму-Бохара канала сыға, ул Үзбәкстандың бөтә ерен дымландыра. Амударъя, һәм каналдар буйында мамыҡ, иген баҫыуҙары урын алған (Төркмәнстанда). Йылғала күп быуалар төҙөлгән (Тажикстанда), улар электр энергияһын етештерә. Дымландырыу өсөн йылдың күп өлөшөн Амударъя Арал диңгеҙенә тиклем ағып етә алмай, шуға диңгеҙ кинәт һайыға.\nБында шулай уҡ юғалып барған Амударъя көрәктанауҙарының берҙән-бер йәшәү урыны.\n
\n[[Категория:Сик буйы йылғалары]]\n[[Категория:Алфавит буйынса йылғалар]]\nhttps://ba.wikipedia.org/wiki/Махсус:Сравнение_версий/540664 ҡабул ителгән


Рухи байлыҡ сығанағы » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Новости » Башҡортостан » Рухи байлыҡ сығанағы\nТуған тел – һәр халыҡтың быуындан-быуынға иң ҡәҙерле аманат итеп тапшырыла килгән аҫыл хазинаһы ул, мәңге тере тарихы ла. Ерҙә халыҡ йәшәй икән, теле лә йәшәй. «Телде үҫтергән – илде үҫтерер», – ти халыҡ мәҡәле. Халыҡтың рухи донъяһы, уй-хыялдары, тормош аҡылы һәм тарихи тәжрибәһе – быларҙың һәммәһен дә туған тел һаҡлай, фәкәт ул ғына һәр кемгә аңлайышлы итеп әйтеп бирә ала. Беҙ туған телдә һөйләшеп туғанлыҡ тойғоһон яҡынайтабыҙ, туған телдә йырлап, шатлыҡтарыбыҙҙы ишәйтәбеҙ, ҡайғыларыбыҙҙы таратабыҙ, күңелдәребеҙҙе сафландырабыҙ.\nЮНЕСКО-ның генераль конференцияһы 1999 йылдың 17 ноябрендә Туған тел көнөн үткәреү тураһында ҡарар ҡабул итте. Тәү тапҡыр был байрам 2000 йылда үткәрелде.\nХалыҡтарҙың үҙ-ара аралашыуы кәсәйеүе арҡаһында телдәр ҙә бер-береһенә нығыраҡ йоғонто яһай бара. Берләшкән Милләттәр Ойошмаһы мәғлүмәттәренә ҡарағанда, Ер шарындағы 6700 телдең яртыһына юғалыу ҡурҡынысы янай. Туған телебеҙҙе һаҡлау ЮНЕСКО кимәленә еткән икән, уның киләсәге өсөн борсолған һәр кеше уйланырға тейеш. Шуға ла һәр халыҡтың телен һаҡлап ҡалыу маҡсатында 21 февраль Халыҡ-ара туған тел көнө тип иғлан ителә.\nБыл сара китап уҡыусыларҙа туған теленә, халҡына һөйөү, ихтирам тәрбиәләү, милли йолаларҙы, ғөрөф-ғәҙәттәрҙе һаҡлау, киләсәк быуынға еткереү маҡсатында үткәрелде. Яңауыл үҙәк район китапханаһында туған телебеҙгә бағышланған «Туған тел – рухи байлыҡ сығанағы» тигән әҙәби кисә ойошторолдо.\nБөйөк шәхестәр, аҡыл эйәләре туған телгә һәр саҡ ихтирам һәм хөрмәт менән ҡараған, әсә уның байлығына һоҡланған, табынған. Шул тел менән илебеҙҙең матди һәм рухи байлығын ишәйткәндәр. Туған телдең кеше тормошондағы бөйөклөгөн шағирҙар үҙ шиғырҙарында данлаған. Кисәлә Мәхмүт Һибәттең «Башҡорт теле», Лариса Абдуллинаның «Башҡорт теле», Рәми Ғариповтың «Туған тел», Рауил Бикбаевтың «Телле көйө телһеҙ башҡорттар» тигән шиғырҙарын уҡып ишеттерҙек. Был әҫәрҙәр кешелә изгелек, мәрхәмәтлелек, миһырбанлыҡ, батырлыҡ, матурлыҡ сифаттарын тәрбиәләүҙә ҙур көскә эйә. Тел – тарих, быуындар, йәмғиәттәр бәйләнешен булдырыусы берҙән-бер сара. Шуға ла шағирҙар туған теле менән ғорурланып, туған теленең башҡорт теле булыуы өсөн ҡыуана. Шатлыҡ, хис-тойғо офоҡтарының киңлеген уның моңонда күрә. Улар башҡорт теленең әһәмиәтен, асылын, мәғәнәһен, тормоштағы, йәшәйештәге ролен үҙ уҡыусыһына аңлатырға тырыша.\nУҡыусылар «Башҡорт теле – минең киләсәк» тигән викторина һорауҙарына яуап биреп, үҙҙәренең белемле булыуын күрһәтә алды, китап күргәҙмәһе менән танышты. Уларҙың үҙ телдәрендә ихлас аралашыуы, тел яҙмышына битараф булмауы, ҙур ҡыҙыҡһыныу менән ғөрөф-ғәҙәттәрҙе өйрәнеүҙәрен күреү, халҡыбыҙҙың дауамы булыу китапханасыларҙы бик шатландырҙы.\nРухи аңыбыҙ үҫеше, милләтебеҙ булмышы һәм киләсәге тәү сиратта әсә теленең тормошобоҙҙағы урынына бәйле. Туған телгә хөрмәт, һөйөү хисе ғаиләлә уянырға, тәрбиәләнергә, мәктәптә, китапханаларҙа артабан үҫеш алырға тейеш. Шағир Хәсән Назар: «Тел – халыҡтың иң ҙур хазинаһы. Бик тә ҡәҙерле нәмәне хазина тиҙәр. Ул берәмләп, бөртөкләп йыйыла. Мәҫәлән, алтын-көмөш – ер байлығы. Ә тел – халыҡ байлығы. Ул быуаттар буйына тупланған, халыҡты халыҡ итеп, милләт итеп туплаған», – ти.\nҮҙ халҡының мәҙәниәтен, уның туған телен белмәгән, яратмаған кеше башҡа телде ысынлап та ярата аламы икән? Туған телде юғалтҡан һәр бер кеше, теләһә-теләмәһә лә, милләттең милләт булып йәшәүенә зыян килтерә түгелме? Сөнки телен һаҡлаған халыҡ ысын мәғәнәһендә милләт булып йәшәй ала. Әле китаптар ҙа, мәктәптәр ҙә булмаған осорҙа тел тәрбиәсе ролен үтәгән, хатта хәҙерге компьютерҙар һәм телевидение осоронда ла тел бөйөклөгөн юғалта алмай. Кеше ни хәтлем күберәк тел белһә, уның рухи донъяһы ла шул тиклем үҫешкән була. Үҙебеҙҙе халыҡ булараҡ һаҡлау өсөн иң тәүҙә телде һаҡларға кәрәк. Ә телдең киләсәге – кешеләр ҡулында. Ғайса Хөсәйенов әйтеүенсә: «Туған тел – ул халыҡтың тере күңеле, һөйләп торған шатлығы, ҡайғыһы, һүҙ хәтере, бөтмәҫ-төкәнмәҫ рух байлығы».\nТел, милләт, ил – айырылғыһыҙ төшөнсәләр. Халҡыбыҙ телһеҙ, ерһеҙ ҡалмаҫ өсөн күпме ҡорбан биргән, әммә телен юғалтмаған. Ата-бабаларыбыҙҙың иң изге аманаты – әсә телен һаҡлап ҡалыу беҙҙең иң мөҡәддәс бурысыбыҙ.\nСығыу ваҡыты 21-02-2017, 10:59 | Ҡаранылар: 593


28 августа Ишембай районында умартасылар конкурсы үтәсәк // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n28 августа Ишембай районында умартасылар конкурсы үтәсәк\n9:36, 27 августа 2010 Йәмғиәт\n28 августа Ишембай районында “Йондоҙсоҡ” балалар һауыҡтырыу лагеры базаһында 10-сы Республика умартасылар конкурсы һәм мәктәп уҡыусылары араһында 4-се "Йәш умартасы" Республика конкурсы үтәсәк. Программа сиктәрендә "Башҡортостанда умартасылыҡ перспективалары һәм үҫеш юлдары" темаһына кәңәшмә ойоштороласаҡ.\nТеги: умартасылыҡ, конкурстар


ул. Светлая (г. Луцк) - Продается квартира, 32000 $ - АСНУ\nул. Светлая — Продается квартира (г. Луцк)\nОбщая площадь: 65 кв.м Комнат: 2 Этаж: 4 Этажность: 5 Продається 3-кімнатна квартира на 4 поверсі п"ятиповерхового цегляного будинку по вул. Світла. Загальна площа - 65 кв.м., два балкони, хороший стан, пластикові вікна, тихий район. Телефон: О5О-162-69-7З\nПожаловатся на объект «ул. Светлая (г. Луцк)»


«Асылыкүл» тәбиғәт комплексы йәйге миҙгелдә 15 меңдән ашыу туристы ҡабул итә ала\nБашҡортостандың иң ҙур күленә ялға килеүселәр араһында тәбиғәткә һаҡсыл ҡарағандары ла, ял урынынында үҙҙәренән һуң сүп-сар өйөмдәре ҡалдырыусылары ла осрап тора.\nӘүҙем ялды үҙ итеүселәр бында ҙур хеҙмәт коллективтары менән килә. Һалым һәм реестр хеҙмәтенән 250 кеше ял итер, үҙ көсөн спорт ярыштарында һынап ҡарар өсөн юҡҡа ғына Асылыкүлде һайламаған. Күл буйында ойошторолған волейбол ярыштары, йыраҡ араларға йүгереү һәр кемдә сәм һәм сәләмәт тормошҡа ыңғай ҡараш уята.\nӘммә ял итеүселәр араһында үҙ көсөнә артыҡ ышанып бәләгә тарыусылар ҙа етәрлек. Метрҙан ашыу тулҡындарҙан хатта, ҡалын һәм киң матрастар ҙа ҡотҡара алмай. Бөтә ышаныс тәбиғәт комплексында тәүлек әйләнәһенә уяу торған патруль хеҙмәтендә һәм виндсерфинг менән шөғөлләнеүсе спортсыларҙа. Бөгөн күлдә батыусыларҙы ҡотҡарыусы Игорь Пилепенко, Дмитрий Сентябовҡа махсус бүләктәр тапшырылды.\nУн биш йәшлек үҫмер Егор Сотников яҙмышында ла Асылыкүлдә булған күңелһеҙ ваҡиға үҙ эҙен ҡалдыра. Ҡасандыр үлем менән йәшәү араһында ҡалған егет терелгәс тә елкәнле спорт менән шөғөлләнергә ҡарар итә. Бөгөн уның яҡты хыялы тормошҡа ашты. Ул Башҡортостандың елкәнле спорт федерацияһы етәксеһе Ришат Исхаҡов ҡулынан виндсерфинг менән бушлай шөғөлләнеү өсөн махсус сертификат алды.\nРеспубликаның төрлө төбәктәренән килгән ял итеүселәрҙе «Йәшел яр» йәмәғәт ойошмаһы ҡаршы ала. Улар өсөн махсус ял итеү урындары тәғәйенләнә. «Асылыкүл» тәбиғәт комплексында үҙеңде нисек тотоу тейешлеге һәм һыу ингәндә хәүефһеҙлек ҡағиҙәләре лә ентекле аңлатыла. Саф һыулы күл буйында тормош ығы-зығыһынан ял итеүселәр үҙҙәре лә экологияны һаҡлау яғында.\n«Йәшел яр» йәмәғәт ойошмаһы, Республика елкән спорты федерацияһы менән «Асылыкүл» тәбиғәт паркы күлдең тирә-яғын тәртиптә тотоу, халыҡтың ялы мөмкин тиклем сағыу һәм иҫтә ҡалырлыҡ булһын өсөн барыһын да эшләй. Биш йыл элек күл тирәһенән етмешләп самосвал сүп-сар сығарылған. Бөгөн халыҡ тирә-яҡ мөхиттең таҙа һәм күркәм булыуы яҡлы. Балыҡҡа ла ҡармаҡ менән генә йөрөү хуплана.\nАсылыкүл елкән спортын үҫтереү өсөн бик уңайлы. Инструкторҙар йыл әйләнәһенә күлдә күнекмәләр ойоштороу мөмкинлеген күҙаллай. Виндсерфинг менән шөғөлләнеүсе һәр кем оҫталарҙан махсус дәрестәр ала. Матур һәм романтикаға тартым спорт төрө яҡшы физик әҙерлек һәм сослоҡ талап итә.\nАсылыкүл кеүек хозур тәбиғәт ҡосағында айыҡ тормош яҡлылар, еребеҙгә һаҡсыл ҡарашта булған спортсылар менән осрашыу бер миҙгел һымаҡ ҡына тойолдо. Еребеҙҙе мул һыуы менән туйындырған Асылыкүл биләмәһендә тәбиғәт комплексы хемәткәрҙәренең һаҡсыллыҡҡа саҡырыуын ял итеүселәрҙең теүәл үтәүе генә шарт. Гүзәл Борханова


09:09, 20 март 2017 версияһы\n28 байт өҫтәлгән , 4 года назад\n09:01, 20 март 2017 версияһы (төҙәтеү)\nә (Comp1089 Шахтер–ҡыҙылгвардеецтар обелискыһы (Константиновск) битенең исемен үҙгәртте. Яңы исеме: [[Шахтёр–ҡыҙылгвардеецтар обелискыһы (…)\n09:09, 20 март 2017 версияһы (төҙәтеү) (кире алырға)\n|Русское название = Шахтер–ҡыҙылгвардеецтар обелискыобелискыһы\n|Название местоположения =\n|Местоположение = [[Константиновск]] ҡалаһы, [[Ростов өлкәһе]]\n|lat_dir =N |lat_deg =\n|image1=[https://img-fotki.yandex.ru/get/30752/16389044.39/0_bbf1b_bee150d6_orig Обелиск шахтерам–красногвардейцам]\n'''Шахтер-ҡыҙылгвардеецтар обелискыобелискыһы''' — [[Ростов өлкәһе]]нең [[Константиновск]] ҡалаһында, [[1918 йыл]]да аҡ ғәскәрҙәр тарафынан әсир ҡыҙылгвардеецтарҙы юҡ итеү иҫтәлегенә ҡуйылған һәйкәл-обелиск.\n[[Граждандар һуғышы]] йылдарында, [[1918 йыл]]дың [[29 апрель|29 апреленд]]ә Дон станицаһы КостантиновсктаКостантиновскиҙа аҡ гвардеецтар 860 самаһы әсир ҡыҙылгвардеец, шахтершахтёр, эшселәрҙе — Александровск-ГрушевкийГрушевский (хәҙер Шахты ҡалаһы), Сулин һәм Александровский (хәҙер [[Запорожье]] ҡалаһы) тимер юлсыларын язалап үлтерә. Улар араһында ҡатын-кыҙҙар һәм балалар ҙа була. Әсирҙәрҙе төрлө тораҡ пункттарында ҡулға алалар, бер партияға туплайҙар һәм сауҙагәр Пустовойтовтың иген амбарына ябалар. Аҡ гвардеецтар иген амбарын үлем казематына әйләндерә. Һыуһауҙан һәм аслыҡтан күптәр үлә. Ҡалғандарын палачтар шашкалар менән тураҡлай һәм пулеметтанпулемёттан атып үлтерә.\nБыл [[Граждандар һуғышы]] ваҡытында Константиновск ҡалаһындағы ҡан иң күп түгелгән урын була. Тере ҡалыусыларҙың береһе, бронепоездың элекке яугиры М. В. Червонная шулай тип хәтерләй: «Ҡанға батҡан, ярам тере әсирҙәр бер-береһенең өҫтөндә ултырҙы һәм ятты. Һауа етмәгәнлектән һәм тығыҙлыҡтан 40 кеше тонсоғоп үлде. Ваҡыты-ваҡыты менән аҡ кпзпктпр амбар ишеген асып, әсирҙәрҙе һөйрәп сығарҙы һәм шунда уҡ уларҙы тураҡланы, штыктар менән сәнсеп үлтерҙе».\nҺуңыраҡ йөҙҙәрсә кеше фажиғәле һәләк булған урында, киләсәк быуындар белһен өсөн: «Был бинала (элекке иген амбары) 1918 йылда аҡ гвардия палачтары ҡыҙыл партизандарҙы — шахтерҙарҙышахтёрҙарҙы, уларҙың ҡатындарын һәм балаларын йыртҡыстарса язаланы. Бөйөк Октябрь еңеүе өсөн көрәшеүселәргә мәңгелек иҫтәлек һәм мәңгелек дан».\nШахты таусылары төҙөткән обелисккаобелискыға яҙын Константиновск халҡы сәскәләр һала. Тулыһынса Совет власы КонстантиновсктаКонстантиновскиҙа [[1920 йыл]]дың [[9 ғинуар]]ында урынлаштырыла, шуға күрә ҡала урамдарының береһенә (элекке Дон урамы) 9 ғинуар атамаһы бирелгән (1905 йылдың 9 ғинуары менән бутамаҫҡа).\nhttps://ba.wikipedia.org/wiki/Махсус:Сравнение_версий/664385 ҡабул ителгән


Жители 132 воронежских новостроек в августе получат первые счета за капремонт – Новости Воронежа и Воронежской области – Вести Воронеж\nЖители 132 воронежских новостроек в августе получат первые счета за капремонт\nПолный список опубликовал региональный Фонд капремонта.\nАлина Скобцева Вести Воронеж 10 августа в 16:41 2013\nВ Воронежской области жители 132 многоквартирных домов получат в августе первые квитанции для уплаты взносов на капитальный ремонт. Об этом рассказали в региональном Фонде капремонта в понедельник, 9 августа.\nВсе эти дома – новостройки, в декабре 2020 года их включили в региональную программу капремонта на 2014-2044 годы. Большая часть из них, 121 дом, расположена в Воронеже, остальные – в райцентрах и других населённых пунктах региона.\nВсего в региональную программу капитального ремонта сейчас включены 8949 зданий общей площадью более 42 млн кв. м. В их числе 4667 многоквартирных домов, расположенных в Воронеже и 4282 дома, находящихся в районах Воронежской области.\nКто получит в августе первые квитанции\nул Переверткина, д.45\nЛенинский проспект, д.96б\nул. Артамонова, д.38Д, корп. 1\nул. Урывского, д.17\nул. Артамонова, д.4Д\nул. Артамонова, д.38Д\nул. Артамонова, д.34/9\nул. Набережная, д.1А\nул. Рокоссовского, д.45\nул. Молодежная, д.69\nул. Переверткина, д.1/12\nпер. Полтавский, д.41\nпер. Полтавский, д.43\nул. Федора Тютчева, д.93/3\nул. Читинская, д.1\nул. Ратная, д.7\nул. Ростовская, д.34\nул. Новосибирская, д.66\nул. Туполева, д.38\nул. Беляевой, д.4\nул. Циолковского, д.19\nул. Туполева, д.16\nул. Ростовская, д.100б\nул. Корольковой, д.10/5\nпер. Калашникова, д.4\nул. Корольковой, д.10, корп. 1\nул. Корольковой, д.10, корп. 3\nул. Корольковой, д.10, корп. 4\nул. Адмирала Чурсина, д.8\nул. Адмирала Чурсина, д.6\nул. Димитрова, д.131\nул. Грамши, д.82\nул. Грамши, д.84\nул. Свободы, д.77а\nул. Челюскинцев, д.84\nул. Независимости, д.55/7\nул. Краснознаменная, д.57/1\nул. Революции 1905 г., д.31Е\nул. 121 Стрелковой Дивизии, д.11/1\nул. Гродненская, д.65\nул. Стрелецкая Большая, д.20Д\nул. Свободы, д.21\nул. Платонова, д.11/1\nул. 9 января, д.68 корп. 4\nул. 121 стрелковой дивизии, д.11/2\nул. Краснознаменная, д.57/3\nул. Брянская, д.68\nул. 9 Января, д.152\nул. 9 Января, д.276\nул. Хользунова, д.66\nул. Хользунова, д.68\nул. Хользунова, д.76\nул. Торпедо, д.34\nул. Хользунова, д.72\nул. Хользунова, д.74\nпер. Анненский, д.1А\nМосковский проспект, д.90/1\nул. Хользунова, д.99б\nул. Генерала Лизюкова, д.2б\nул. Беговая, д.223/2\nМосковский проспект, д.126\nул. 45 стрелковой дивизии, д.259/2\nпер. Здоровья, д.90/3\nул. 45 Стрелковой дивизии, д.247/3\nМосковский проспект, д.191\nМосковский проспект, д.48б\nМосковский проспект, д.193\nул. Хользунова, д.38/9\nМосковский проспект, д.85\nМосковский проспект, д.207\nул. Гайдара, д.1А\nул. 45 стрелковой дивизии, д.247/6\nул. 45 стрелковой дивизии, д.247/4\nул. Антонова-Овсеенко, д.35Э\nул. 45 стрелковой дивизии, д.259/14\nул. 45 стрелковой дивизии, д.259/13\nул. 45 стрелковой дивизии, д.259/16\nул. Независимости, д.55/8\nМосковский проспект, д.205\nул. Молодогвардейцев, д.10\nул. Молодогвардейцев, д.11\nул. Молодогвардейцев, д.14\nул. Молодогвардейцев, д.15\nул. Коренцова, д.9\nул. Пеше-Стрелецкая, д.58/3\nул. 9 Января, д.233/35\nул. Острогожская, д.168Р\nул. Олеко Дундича, д.19\nул. Космонавтов, д.23В\nул. Тепличная, д 26/9\nул. Кривошеина, д.13/6\nул. Острогожская, д.170/4\nул. Ключникова, д.6\nул. Космонавтов, д.23В, корп. 1\nул. Загоровского, д.1 (1 секц.)\nул. Академика Конопатова, д.13\nул. Сакко и Ванцетти, д.82\nул. Ломоносова, д.84\nул. Рылеева, д.26Б\nул. Тимирязева, д.29\nул. Смоленская, д.18\nул. Академика Конопатова, д.15\nнаб. Максима Горького, д.49Б\nул. Дорожная, д.50А\nул. Заводская, д.34А\nул. Советская, д.1А/6\nул. Элеваторская, д.6А\nул. Титова, д.36/3\nул. Энтузиастов, д.11\nул. Титова, д.22/1\nпер. Школьный, д.67А\nп. Воля, д.1\nп. Воля, д.7\nул. Лизы Чайкиной, д.1И\nпл. Октябрьская, д.137А\nул. Маршака, д.37Л\nул. Элеваторная, д.1Б\nул. Элеваторная, д.1Б/2\nул. Спортивная, д.26/4


Ҡыҙыу элемтә эшләй | Йәншишмә\nҠыҙыу элемтә эшләй\nНаписал в 16 февраля 2018, 13:10\nБашҡортостандың Мәғариф министрлығында Берҙәм дәүләт имтиханы үткәреү буйынса ҡыҙыу элемтә эшләй. Һынауҙа ҡатнашыусылар, уларҙың ата-әсәләре, уҡытыусылар, ойоштороусылар 8 (347) 218-03-81, 218-03-28 телефон һандары буйынса имтиханға ҡағылышлы һорауҙар менән мөрәжәғәт итә ала. Бынан тыш, БДИ-ла хоҡуҡ боҙоуҙар хаҡында ла хәбәр итергә мөмкин.\nШылтыратыуҙар дүшәмбенән йомаға тиклем иртәнге сәғәт 9-ҙан киске 6-ға ҡәҙәр ҡабул ителә. Шулай уҡ ведомство сайтында Берҙәм дәүләт имтиханына арналған махсус бүлек тә бар.\nРубрика: Мәғариф яңылыҡтары\t| Комментировать | Permalink\n« Оноторға хаҡыбыҙ юҡ!\nСахайҙағы тәжрибә »


Кем ул Ғүмәр Ҡыуатов? » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Сәләмәт булайыҡ » Кем ул Ғүмәр Ҡыуатов?\nТарих биттәренә күҙ һалыу һәммәбеҙгә лә фәһемле.\nТармаҡ тарихына күҙ һалһаҡ, Октябрь революцияһына тиклем һаулыҡ һаҡлау хеҙмәтенең бөтөнләй булмағанын асыҡ күрәһең. Земство медицинаһы ойошторолғанға тиклем Өфө губернаһында халыҡҡа медицина ярҙамы, бөтә Рәсәйҙәге кеүек үк, иҫ киткес түбән кимәлдә булған. Крепостнойлыҡ “ҡамыты”нан ҡотолғандан һуң ғына медицина өлкәһендә йәнлелек башлана.\nБарлығы ете дауахана һәм өс ҡабул итеү пункты бөтә губернаны тейешле ярҙам менән тәьмин итергә бурыслы булған. Хатта хәҙер күҙ алдына килтереүе лә ауыр: бер табипҡа Өфө өйәҙендә — 21,8 мең, Бөрө өйәҙендә — 99 мең, Бәләбәй өйәҙендә 85 мең кеше тура килгән. ХIХ быуаттың 80-се йылдарында земство медицинаһын нығытыу башлана, Өфө табиптар ойошмаһы барлыҡҡа килә, съездар үткәрелә.\nНиһайәт, 1912 йылда Өфө фельдшер-акушерлыҡ мәктәбенең беренсе сығарылышы тәүге “ҡарлуғас”тарын иреккә осора. Дауаханалар һаны — 51-гә, табип амбулаториялары — 69-ға, фельдшерлыҡ пункттары 52-гә етә. Тағы ла шуныһы: дауалау учреждениелары, нигеҙҙә, халыҡтың ни бары биш проценты ғына йәшәгән ҡала биләмәләрендә урынлаша. Тармаҡты финанслау йылына һәр йән башына 60 тиндән иҫәпләнә. Дәүләт кимәлендә сәләмәтлекте һаҡлау булдырылмағанлығын ошо һандарҙан да күрергә мөмкин: 1913 йылда ҡорһаҡ тифы менән сирләү 10 мең кешегә — 25, дифтерия менән — 13,9, ҡыҙылса менән — 12, сәсәк менән ауырыу 9,6 тәшкил иткән. Трахома, малярия, туберкулез сирҙәре киң таралған. Халыҡтың үлем кимәле — 30,9, балалар үлеме 1000 яңы тыуған сабыйға 293 осраҡ тура килгән. Ә уртаса ғүмер оҙайлығы 32 йәштән дә артмаған.\nБеренсе донъя һуғышы башланыу менән былай ҙа төрлө сирҙәрҙән йонсоған халыҡтың көнитмеше, сәләмәтлеге ҡырҡа насарлана, кешеләрҙе тиф, холера, сәсәк, малярия ҡыра. Хәрби осорҙа эшләү өсөн Өфө губернаһының медик-санитар системаһы бөтөнләй әҙерлекһеҙ була.\nГраждандар һуғышы былай ҙа бөлгөнлөккә, ярлылыҡҡа төшкән халыҡты тамам йонсота. Өфө губернаһын 1919 йылдың мартында колчаксыларҙан азат иткәс, уның биләмәһендә үҙәге Стәрлетамаҡ булған Бәләкәй Башҡортостан төҙөлгәндән һуң, Хәрби-революцион комитет ултырышында һаулыҡ һаҡлау өлкәһенә етәкселек итеү өсөн хәҙерге Ейәнсура районынан Ғүмәр Ғәлим улы Ҡыуатовты саҡырырға хәл итәләр.\nКем һуң ул әле исемен Республика клиник дауаханаһы йөрөткән шәхес?\nҒ. Ҡыуатов 1917 йылда Ҡазан университетының медицина факультетын тамамлай, 1919 йылдың июнендә республика эске эштәр комиссариатының һаулыҡ һаҡлау бүлеге мөдире итеп тәғәйенләнә. Ул – республика һаулыҡ һаҡлау тармағының беренсе халыҡ комиссары.\nЙәш республиканың йәш халыҡ комиссары алдында ғәйәт ҙур бурыстар тора. Был осорҙа совет республикаһы биләмәһендә ике госпиталь, 11 дауахана, 22 йоғошло барак, өс амбулатория, 21 фельдшер пункты, теш кабинеты, дарыухана эшләй.\n1918 йылда кешелек тарихында тәүге тапҡыр нигеҙенә дәүләт хәстәрлеге, түләүһеҙ һәм медицина ярҙамынан һәр кемдең файҙаланыу мөмкинлеге принциптары һалынған өр-яңы система барлыҡҡа килә. Матди, кадрҙар һәм финанс ресурстарына ҡытлыҡ шарттарында республика һәм ил хөкүмәттәренең даими ярҙамында бик ҡыҫҡа тарихи осорҙа емереклектәрҙе тергеҙеп, өр-яңы дауалау учреждениелары төҙөй, эште ойоштора һәм талап итә белгән етәкселәрҙең һәр береһен үҙ заманының геройы тип атарға хаҡыбыҙ барҙыр.


Подсумок универсальный 13 х 9 х 21 см Mil-TEC KOPPELTASCHE MULTI PURPOSE LG.MULTITARN | SHOP EUROPA\n>Подсумок универсальный 13 х 9 х 21 см\nПодсумок универсальный 13 х 9 х 21 см\nВнеш. размер: 13 х 9 х 21 см\nОригинальное название: KOPPELTASCHE MULTI PURPOSE LG.MULTITARN\nАртикул производителя: 13490249\nПодсумок универсальный большой, вес 178 г. Тип крепления: Molle. Застежка: Фастекс, липучка. Стягивающийся клапан.


ООО Фортресс, Краснодар. Доброго времени суток! Наша организация занимается производством гипе\nООО Фортресс - Краснодар\nО компании ООО Фортресс\nНаша организация занимается производством гиперпрессованного, облицовочного кирпича высокого качества, предлагает Вам взаимовыгодное сотрудничество!\nАдрес: Контактная информация: пгт. Афипский, ул. Красноармейская, 98 офис 10\n8-800-234-34-50 звонок бесплатный 8-989-199-19-15\nТелефон: 8-800-234-34-50 звонок бесплатный 8-989-199-19-15\nООО Фортресс, Краснодар на карте, схема проезда\nОбъявления компании ООО Фортресс (1)\nДата регистрации ООО Фортресс в каталоге: 10.02.2014, обновлено 30.06.2014


ул. им. Кузнецова, д. 29\nОбщая площадь (кв.м.) 2 848,10\nПлощадь жилых помещений (кв.м.) 2 015,00\nКоличество жителей (ед.) 107\nОбъем средств на проведение капитального ремонта с момента наступления обязанности по уплате взносов (всего) (тыс.руб.) 675,89\nОстаток средств на выполнение работ (услуг) по капитальному ремонту (тыс.руб.) 675,89\nПлощадь кровли (кв.м.) 680,00\nВы 32 575 594 посетитель