Миләүшә Годбодь. Бөйөк Гете, Моцарт Ватанында :: Книжный ларек\nГлавная страница > Миләүшә Годбодь. Бөйөк Гете, Моцарт Ватанында\nМиләүшә Годбодь. Бөйөк Гете, Моцарт Ватанында\nБөйөк Гете, Моцарт Ватанында\n(На родине великих Гете и Моцарта)\nКөнбайыш илдәренә барып ҡайтҡан кешеләр, ғәҙәттә, ундағы тормоштон ифрат яҡшы һәм халыҡтын юғары мәҙәниәтле булыуын күреп аптырап, һоҡланып ҡайта. Тәүге тапҡыр бынан ете йыл элек Германия еренә тәүләп аяҡ баҫҡанда үҙем дә шулай инем. Нинә улар яҡшы йәшәй, нинә беҙ ярлыбыҙ, тип үҙ-үҙемә әллә күпме һорауҙар биргәйнем. Бик ныҡ уйландырғайны уларҙын юғары кимәлдә йәшәүҙәре, ләкин әлеге мәҡәләмде мин уҡығандар уйланһын өсөн яҙам. Ысынлап та, уларҙын мул, етеш, унайлы тормошо юҡтар барлыҡҡа килмәгән бит! Был-Европа халҡынын, шул иҫәптән немецтарҙын да – ныҡышмалы хеҙмәт һәм юғары мәҙәниәт емеше, ҙур фекерләү ҡеүәһе.\nГерманияға тәүге тапҡыр мин автобус менән барғайным, сөнки һуғыш һәм хеҙмәт ветераны атайым Мотиғулла Фәтҡулла улы йөрөгән эҙҙәр буйлап үткем килде. Уны һуғышҡа 16 ғына йәшендә алалар. Украина, Латвия, Литва, Польша, Румыния, Австрия, Болгария, Чехословакия, Югославияны (хәҙерге Сербия һәм Хорватия) азат итеүҙә ҡатнаша. Енеүҙе Берлинда тамамлай. Икенсе Донъя һуғышын башлаусы Адольф Гитлер сығышы менән Австриянан булған. Ниндәйҙәр икән улар, күбеһенен сығышы Австриянан булған немецтар? Элекке Федератив һәм Демократик Гермнания Республикалары кешеләре хәҙер ниндәйҙәр икән (ФРГ, ГДР)? Үҙҙәре килтергән һуғыш яраларын онотҡандармы? Һуғыш һәм тыныслыҡ мәсьәләренә ҡараштары нисек?\nТеүәллек һәм тәртип немецтарҙын ҡанына һенгән\nРәсәй хаҡында һүҙ йөрөткәндә немецтар “Рәсәйҙә хаос, был илден киләсәге юҡ, халыҡ хәйерсе йәшәй, ил башлыҡтары халыҡты ҡайғыртмай, тик үҙҙәрен генә уйлай, бындағы халыҡтар ялҡау, эшләргә яратмай, күп һәм оҙаҡ байрам итәләр”, тигән фекерҙә. Шулай уҡ Рәсәйҙә йәшәүселәр һыуыҡҡа өйрәнгән, шуға улар сыҙам халыҡ, тип уйлайҙар икән быға аптырарға ярамай – был мәғлүмәтһеҙлектән килә. Минен, мәҫәлән, кейәүем тәү килгәндә ғинуар айы булыуға ҡарамаҫтан, йоҡо бүлмәнен йылыһын һүндереп ҡуйғайны. Мин төндә өшөп уянғас, йылыны ҡабаттан ҡабыҙҙы.\n– Мин йылы яратам, Рәсәйҙә йәшәһәм дә һыуыҡҡа күнегә алманым, – тигәс, – әсәй, мин һеҙҙе, ҡырҡ градуслы һыуыҡтары булған илдә йәшәгәс, һыуыҡты яратаһығыҙҙыр,тип уйлағайным, ғәфү итегеҙ, – тине. Икенсе яҡтан ҡарағанда, унын был ҡылығында йылыны экономиялау ҙа ятҡандыр, тим – немецтар үтә лә һаҡсыл халыҡ! Ләкин уларҙын һаҡсыллығын һаранлыҡ менән бутамағыҙ. Һаҡсыллыҡ немецтарға ғына түгел, ә тотош Европа халҡына хас сифат. Халыҡ көнө-төнө эшләгәс, эшләгән аҡсаһын да һынай белә, беҙҙәге кеүек елгә осормай. Кәрәк нәмәһен генә һатып ала, ләкин ин ҡиммәтлеһен һайлай. “Һаран ике тапҡыр түләй”, тигән әйтем беҙҙен халыҡҡа ҡағылалыр. Ә немецтар, киреһенсә, сифатлы әйбер һатып алырға ынтыла, сөнки ул, берҙән, оҙаҡҡа сыҙай, икенсенән, оҙаҡҡа сыҙағас, яныһын һатып алып алмаштырыу өсөн башҡа аҡса түгелмәйәсәк. Ләкин немецтар Рәсәй хаҡында һүҙ алып барғанда беҙҙен ҡатын-ҡыҙҙарыбыҙға һоҡланыуын йәшермәй. Шуныһы ла мәғлүм булһын: яҡшы таныш булмаған немец кешеһе менән һуғыш, дин, милләт проблемалары тураһында һөйләшмәгеҙ-улар был темаларға ҡағылырға яратмай.\nГерманияла төрлө немецтар йәшәй. Улар араһында этник немецтар ҙа күп. Этник немецтар тип сит илдән килгән немецтарҙы атайҙар. Германия хөкүмәте улар өсөн бик күп аҡсалар түгә: төп халыҡ менән аралашып, ҡушылып китһен, телде өйрәнеп эшләп ашаһын, илгә файҙалы кешеләр булһындар өсөн бушлай уҡыта, ер бүлә (ә ер бында бик ҡиммәт тора!), йорт һалыу йәки фатир һатып алыу өсөн миллионлап аҡса түгә. Миҫалға беҙҙен Башҡортостанды ғына алғанда ла егерменсе быуат аҙағына беҙҙә бөтәһе 11 мен немец иҫәпләнһә, шуларҙын 8,2 мене, йәғни этник немецтар, бөгөн үҙҙәренен тарихи тыуған иле Германияға ҡайтып киткән – шулай итеп, һунғы ун йыл эсендә генә Башҡортостан немецтары 2,8 менгә кәмегән. 1897 йылғы Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса Өфө губернаһында мендән ашыу немец иҫәпләнгән һәм егерменсе быуат башына уларҙын һаны күпкә артҡан. Немецтар 1941–1942 йылдарҙа Башҡортостанға депортация арҡаһында килеп эләгә. Республикаға йәмғеһе 13 мен немец күсерелә. 16 йәштән 55 йәшәк тиклемге ирҙәр, 16 йәштән 45 йәшкә тиклемге ҡатын-ҡыҙҙар һуғыш йылдарында 1956 йылға тиклем комендант режимында завод һәм фабрикаларҙа эшләй.\nЛәкин, үкенескә ҡаршы үҙенен тыуған иленә ҡайтып киткән этник немецтар Германия хөкүмәте ҡуйған маҡсаттарҙы тулыһынса аҡламай. Күптәре хөкүмәт түккән аҡсаны үҙ мәнфәғәтендә ҡулланып эшләмәй ятыуҙы хуп күрә, наркомания, эскеселек менән шөғөлләнә. Шул сәбәпле илгә файҙа килтермәгән этник немецтар менән төп халыҡ араһында конфликттар ҙа килеп сыҡҡылай\nНемецтарҙын 78,8 проценты ҡалаларҙа көн итә. Башҡортостанда улар Өфө, Благовар, Бөрө, Бәләбәй, Стәрлетамаҡ, Салауат, Ишембай, Нефтекама, Әбйәлил, Туймазы, Өфө райондарында йәшәй. Улар өсөн немец йәкшәмбе мәктәптәре эшләй. Өфөлә Орджоникидзе районында 86-сы урта мәктәптә немцтар туған телен аҙнаһына алты сәғәтлек программа буйынса өйрәнә, бынан тыш улар Рәсәй һәм Германия немецтарынын йолалары һәм традициялары, мәҙәниәте, иҡтисады, мәғарифы, йырҙары, фольклорын өйрәнәләр. 1998 йылдан башлап йыл һайын июль-август айҙарында балаларҙын ижади һәләттәрен үҫтереү һәм уларҙы немец теленә өйрәтеү маҡсатында йәйге лагерь эшләй. Унда республиканын төрлө ҡалалары һәм райондарынан йыйылған 9-ҙан 16 йәшкә тиклемге немец милләтле балалар шөғөлләнә.\nГермания ҙурлығы буйынса донъяла 61-се урында тора. 2005 йылғы мәғлүмәттәр буйынса илдә 82431 миллион кеше иҫәпләнә – халыҡ тығыҙлығы буйынса донъяла ул ун дүртенсе урында тора. Уртаса йәшәү оҙонлоғо ҡатын-ҡыҙҙарҙын – 82, ирҙәрҙен – 76 йәш. Ирҙәр пенсияға 65-тән, ҡатын-ҡыҙҙар– 63-тән сыға. Беҙҙен илдә пенсияға иртә китәләр, немецтар иһә быға бик аптырай. Унан да бигерәк күп һәм оҙаҡ ял итеүебеҙгә иҫтәре китә. Һун ҡасан эшләйһегеҙ ул? – тип һорайҙар, – нинә күп ял итәһегеҙ? Илдә йәшәү кимәленен юғары булыуы сит ил граждандары иғтибарын ныҡ йәлеп итә: бөгөн Германияны ун миллионға яҡын төрөк төйәк иткән, Рәсәйҙән күсеп килгән этник немецтар ҙа етерлек. Ҡара тәнлеләр, ғәрәптәр ҙә күп. Һунғы йылдарҙа айырыуса мосолман халҡынын Европаға, шул иҫәптән Германияға күпләп күсеп килеүе урындағы халыҡта ризаһыҙлыҡ тыуҙыра, сөнки төп халыҡ терроризмдан, мәсеттәрҙен күбәйеүенән, наркомания, эскеселектен кин йәйелеп китеүенән ҡурҡа. Төрөктәр немец халҡы менән аралашып, илгә файҙалы кешеләр булып китһен өсөн хатта Стамбулға төрөк-немец телен факультетында теләктәре булғандарҙы уҡытырға ебәрәләр.\nГерманияла дөйөм алғанда католиктар йәшәй, ләкин ислам диненә табыныусылар ҙа етерлек-улар хәҙер дүрт миллионға яҡынлаша. Мосолмандар Ураҙа һәм Ҡорбан байрамдарын уҙғара, был байрамдарҙы немецтар ҙа көтөп ала. Мәктәптәрҙә ете йөҙҙән ашыу бала ислам дине нигеҙҙәрен өйрәнә, ә юғары уҡыу йорттарында ислам дине буйынса түнәрәктәр эшләй. Ләкин ислам динен өйрәнеү илдә проблемалар ҙа тыуҙыра, шунын береһе, мәҫәлән, предметты уҡытыу программаһына индереү мәсьәләһе. Илдә уҡытыусылар етешмәй. Әлбиттә, Германияла йыл һайын 150 уҡытыусы әҙерләнә, ләкин был бик аҙ. Проблеманы хәл итеү маҡсатында килешеү буйынса Ирандан, Төркиәнән, Мысырҙан уҡытыусылар килеп эшләй, ләкин уларға талаптар бик көслө. Әҙерлек үткән уҡыытусылар немец һәм төрөк телдәрен, ислам дине нигеҙҙәрен яҡшы белергә тейеш. Һунғы йылдарҙа Германияла ислам динен ҡабул итеүсе немецтар ҙа артҡан, уларҙын һаны хәҙер менгә яҡынлаша.\nГерманияға йыл әйләнәһенә 16 миллиондан артыҡ кеше турист булып килә – был иһә уны туризм ныҡ үҫешкән илдәр араһында 12-се урынға ҡуя. Туристарға боронғо замоктар, костелдар, музейҙар, театрҙар, төрлө мәҙәни саралар, халыҡ-ара фестивалдәр, Һыра байрамы, боронғо королдәр төҙөгән иҫ киткес мөһабәт боронғо биналарҙа булыу мөмкинлеге бар. Туристар өсөн бөтә шарттар булдырылған, хеҙмәтләндереү юғары кимәлдә.\nНемецтар мәҙәниәтле, нескә зауыҡлы, тырыш, һүҙен тота белгән халыҡ. Улар опера, орган, симфоник оркестар, джаз концерттарын, классик музыка һәм театр яраталар. Илдә мәҙәниәткә һәр кешегә йылына йөҙ евро тирәһе аҡса бүленә, ул дәүләт бюджетынын өс процентын тәшкил итә.\nНемецтар бик теүәл, әйтһә, һүҙен үтәй торған халыҡ. Ҡулынан килмәһә, һүҙ бирмәй торғандар. Бер ергә лә һунламайҙар. Ҡунаҡҡа ла, эшкә лә, эшлекле осрашыуҙарға ла, театрға ла һ.б.һунлап барыу килешмәй, ундай кешеләргә шикләнеп ҡараясаҡтар. Әгәр ҙә мәгәр, мәҫәлән, кейәүем минә: “Әсәй (уларҙа ла әсәйҙе “мама”, тиҙәр), хәҙер ун минуттан өйҙән сығабыҙ, беҙҙе апайым ҡунаҡҡа көтә”, тиһә, ысынлап та, шул минутҡа кейенеп-яһанып, биҙәнеп-төҙәнеп машинаға сығып ултырырға тейешһен.\nТәртип бөтә ерҙә лә күҙәтелә. Әгәр хаҡтар артһа, унын эш хаҡынын нисә процентын тәшкил иткәнен эшселәр алдан иҫәпләп сығарып демонстрацияға сыға – хөкүмәт ябай кешеләрҙен тауышына ҡолаҡ һалаҡ һалмайынса ҡалмай. Бында ябай эшсегә ихтирам ҙур, уларҙын талабы ла үтәлә.\nБөйөк немец армияһынын генерал-фельдмаршалы Вольфрам фон Рихтгофен, ҡасандыр, “беҙ, немецтар, донъяла бәлки ин шәп кешеләр түгелбеҙҙер ҙә, бәлки, ләкин башҡа халыҡтар араһында ин яҡшылары булырға тырышырға кәрәк”, тигән һүҙҙәр әйтеп ҡалдырған. Тиҫкәре, ғорур, тәҡәббер немец сит илдән килгәндәргә тәү ҡарашта уҡ яҡты йөҙөн күрһәтеп бармай, тиер инем. Әлбиттә, ул шаяра, йылмая, алсаҡ һөйләшә, сөнки тәрбиә, этикет шулай ҡуша. Ләкин тәү күрешеүҙә үк немецтар артыҡ асылып һөйләшеп бармаясаҡ, кәрәк-кәрәкмәгәнен һөйләмәйәсәк, артығын ысҡындырмаясаҡ, кем әйтмешләй, “күп һүҙ-юҡ һүҙ”. Немец кешеһе –конкрет һәм пунктуаль кеше, һөйләшкәндә уратып-суратып тормай, тураһын әйтә лә ҡуя. Хәҙерге заманда Германияға эшкә, уҡырға киткән йәштәр бик күп, шунда кейәүгә сығып ҡалғандар ҙа бар. Әгәр үҙенде немецтар ихтирам итһен, һинен менән иҫәпләшһен тиһән, һин уларҙын ҡағиҙәләрен һанларға тейешһен. Бынан тыш уларҙан күпкә аҡыллыраҡ, тәрбиәлерәк, белемлерәк булыу кәрәк – шунһыҙ ихтирам итмәйәсәктәр. Ә бынын өсөн ҙур көс һалырға, тырышырға кәрәк.\nНемец кешеһе өсөн ғәҙәти тормошта ин ҡиммәтлеһе нимә ул? – тип һорарһығыҙ? Мин тәртип һәм таҙалыҡ, тип яуап бирәсәкмен.Тәртипкә,таҙалыҡҡа баланы сәнгелдәктән өйрәтәләр. Улар иртән уяныу менән душ кабинаһына йүнәлә, ҡойоноп, йыуынып алғандан һун тәмле итеп кофе бешерә. Кофены немецтар һәм ғөмүмән европалылар, ифрат тәмле бешерә, мин мәҫәлән, әле һаман өйрәнә алмайым, сөнки улар кофе яратҡан кеүек, мин дә сәй яратам. Ләкин немецтар сәйҙе аҙ эсә. Кофены тостарҙа көйҙөрөп алған аҡ йәки ҡара икмәк араһына аҡ май, колбаса, сыр һәм салат ҡыҫтырып, кинәнеп, йотомлап, оҙаҡҡа һуҙып тәмләп кенә эсәләр. Һәм үҙ-үҙҙәренән ҡәнәғәт ҡалалар. Немец өсөн ин мөһиме – ризыҡ тәмле һәм кинәндергес булһын.\nФатирҙарҙа һауа таҙартҡыстар даими эшләп тора, бер ниндәй ҙә ят еҫ булмай, ашарға бешергәндә лә ризыҡ еҫен тиҙ генә һурҙырып алалар. Әгәр кешенән тир еҫе килә икән, немец әҙәп һаҡлап тормаясаҡ, “һинән тир еҫе килә, ни эшләп йыуынмайһын”, тип тураһын әйтәсәк.\nЭшкә немец үҙенен машинаһында бара. Эшкә бер төрлө, ә ял итергә бөтә унайлыҡтары, йәки душы, карауаты, һыуытҡысы, телевизоры, радиоһы, бәләкәй генә кухняһы булғанында, ә магазинға, ҡунаҡҡа ин шәп машинаһында елдерәсәк. Машиналар һәр саҡ йорт алдында асыҡ гаражда йәки йорттон беренсе ҡатындағы подвалда тора. Яны маркалы машина, һыуытҡыс, телевизор сыға икән, улар эшләгән, боҙолмаған булһа ла өйҙәге техниканы ташлайҙар, йәки арзанға ғына һаталар, сөнки яны маркалыһын аласаҡтар. Ҡулдан алынған машиналар бик арзан.\nМашиналар бикләнмәй, хатта ишеге лә асыҡ ҡалыуы ихтимал. Ысын немец бер вакытта ла урлашмай. Урлашыусылар һәм халыҡты был насар ғәҙәткә ылыҡтырыусылар – этник немецтар иҫәпләнә. Һәр кешенен үҙ машинаһы булыуға ҡарамаҫтан, машина күплеге һиҙелмәй һәм юл хәрәкәтенә артыҡ ҙур хәүеф тыуҙырмай. Юлдар тар булһа ла, авариялар күп түгел. Юлдарҙа видеокүҙәткестәр ҡуйылған, тиҙлекте рөхсәт ителгәндән тыш арттырыға ярамай – ҙур штраф һаласаҡтар, ә һинен туралағы насар мәғлүмәт “ҡара банк”ка индерелә. Ул сағында инде ун йыл машина руле артына ултыра алмаясаҡһын. Бындағы һәр кеше страховкаланған. Әгәр ҙә һинен ҡаршына енел автомашина килә икән, ул мотлаҡ һине көтөп һине тороп үткәреп ебәрәсәк. Кистәрен кешеләр эштән ҡайтҡас гараждары булмаһа, машиналыр ике яҡлап юл буйҙарына ҡуя. Иҫәпһеҙ-хисапһыҙ төрлө төҫтәге һәм төрлө маркалы машиналар урамдын башынан алып аҙағынаса теҙелеп тора. Ҡалаларҙа үҙәктә, халыҡ күп йөрөгән урындарҙа ҡуйылған машина өсөн түләү ҡаралған-бынын өсөн автоматтар тора. Аҡсанды төшөрәһен дә, унан сыҡҡан ҡағыҙҙы машина тәҙрәһенә йәбештерәһен. Ҡағыҙ булмаһа-штраф түләтәләр.\nГерманияла эсеп, иҫереп йөрөгән кешеләр бөтөнләй юҡ. Бер ваҡыт мин Ишембай районы Ҡанаҡай ауылына немецтарҙы ҡунаҡҡа алып ҡайтҡайным, туғандарым матур итеп өҫтәл әҙерләгән. Ләкин күнелде ҡырғаны әлеге шул араҡы булды. Өҫтәлдә шампанский, ҡыҙыл шарап, аҡ араҡы, һыра, ҡымыҙ – барыһы ла бар ине. Бына бер саҡ тостар әйтеп быларға араҡы ҡойоп бирҙеләр һәм “эс тә эс”, тип ҡыҫтай башланылар, ә былар эсеүҙән баш тартты. Беҙҙекеләр иһә үпкәләне. Әгәр немецтар менән бергә ҡунаҡта булаһығыҙ икән, көсләмәгеҙ, улар быны ирекһеҙләү, тыйыу, бойороу тип ҡабул итә.\nГерманияла урамда ҡаҡырыу, төкөрөү, манҡа һенгереү, һүгенеү кеүек ғәҙәттәр ҙә юҡ, был йәмһеҙ күренештәрҙе бөтөнләй тыйылған. Әгәр бер тәмәке төпсөгө ташлаһан, полицейскиҙар 40 евро түләтәсәк (быны беҙҙен һумдарға ҡабатлағыҙ әле, йә, күпме була!?), төкөргән-ҡаҡырған өсөн дә 40 евронды сығарып һаласаҡһын. Әгәр йәмәғәт тәртибен боҙһан, тағы ла 40евро түләтәләр. Әгәр тундырма, шоколад-кәнфит ашап унын ҡағыҙын ташларға теләйһен икән, рәхим ит, урам буйҙарында бушлай пакеттар ҡуйылған – махсус хеҙмәткәрҙәр уларҙы көн һайын алып китеп тора. Шулай итеп, бында аҡса менән кешене ныҡлы тәртипкә өйрәткәндәр. Шулай ҙа илдә һаман да тәртипкә күндерә алмаған бер төркөм бар әле, улар – “граффити”ҙар (урам рәссамдары), илдә уларға ҡаршы көрәш асылған, ләкин фәтүәһе юҡ, тотһалар, әлбиттә, төрмәгә ултырталар.\nНемец һыраһы хаҡында айырым туҡталып китергә кәрәк. Немец һыраһын эсеү өсөн Швецариянан, Даниянан, Швециянан ҡышҡы каникулдарҙа студенттар махсус рәүештә килә. Сит илдәрҙән, бигрәк тә элекке СССР тарҡалғандан һун барлыҡҡа килгән илдәрҙән “шоппинг”ҡа (арзан кейем-һалым һатып алыу өсөн килеүселәр) күләп килә, сөнки Германияла йылына ике тапҡыр кейем-һалымға һәм барлыҡ хужалыҡ тауарҙарына, мебелгә, машиналарға, аяҡ кейемдәренә, ҡышҡы һәм йәйге кейемдәргә хаҡтар төшөрөлә. Бынан тыш даими рәүештә ҡулланыу ваҡыты кәмей башлаған аҙыҡ-түлеккә лә хаҡтар даими рәүештә төшөрөлөп тора.\nГерманияла һыра күпләп 1200 йылдарҙа етештерелә башлай. Һыра бешереү серҙәренә улар боронғо чехтарҙан өйрәнгән. Ике халыҡ быуаттар буйына бер-береһе менән аралашып, бер-береһенен мәҙәниәте, традицияларына, мәғрифәтенә үтеп ингән. Бөгөн Германия донъя кимәлендә һыра етештереү буйынса лидерҙар иҫәбендә. Илдә һыранын 5 мен төрө иҫәпләнә, уны етештереү менән 70 мен махсус әҙерлек үткән белгес шөғөлләнә. Һыраны Германияла барыһы ла эсә, ләкин берәү ҙә иҫереп йөрөмәй. Сәбәбе-унын составында алкоголдын юғары кимәлдә булмауында. Балалар өсөн дә шампан шарабы һәм һыра етештерелә. Германиянан йыл һайын сит илдәргә экспортҡа 9 миллион гектолитр һыра оҙатыла.\nБөгөн Аусбург һыралары ҙур һорау менән файҙалана. Был данлыҡлы һыраны ҡомалаҡтан һәм игенден ин яҡшы сорттарынан ғына түгел, ә кефир һәм һөт бактерияларына һөт шәкәре ҡушып әҙерләйҙәр. Был сорт һыралар бөтөнләй иҫертмәй һәм тәмле. Уларҙы алыҫ сәфәргә сығыусылар күпләп һатып ала, нигеҙҙә уны алкоголле эсемлек эсеп авария яһамаһын өсөн Европанын бер иленән икенсе иленә ҙур һәм ауыр “Каминьон”дарҙа йөк ташыусы водителдәр өсөн уйлап сығарғандар.\nГерманияла һыраны илден ҡайһы мөйөшөнә барһан да тәҡдим итәләр. Халыҡ ресторандарҙа туҡлана. Унда ла ин беернсе сиратта һыраға заказ бирәләр. Немецтар, хатта ҡатын-ҡыҙҙар ҙа, һыраны яратып эсә, ғөмүмән һыра эсмәгән кеше юҡ, ләкин урам буйында иҫереп аунап ятҡан бер генә кешене лә күрмәҫһен. Беҙҙә Өфөлә Германиянан күп тапҡырҙар кейәүемден дуҫтары ҡунаҡта булғаны булды, ләкин улар Рәсәй һыраһынан баш тартты. Немецтар һаулыҡҡа ныҡ иғтибар бирә шул! Ҡалаларҙа, ауылдарҙа һыраны күп эсһәләр ҙә, урам буйында ҡулына һыра тотоп эсеп йөрөгәндәр юҡ. Ауыҙына тәмәке ҡабып тартып китеп барыусылар ҙа, тәмәке төпсөгөн ҡайҙа етте шунда ырғытып китеүселәр ҙә, аҡырып-баҡырып һөйләшеүселәр ҙә юҡ. Йәмһеҙ ғәҙәттәргә ҡаршы йәштән өйрәтәләр. Барыһы ла йылмайып һөйләшә, магазинға барып инәһенме, банккамы, театрғамы, барыһы ла йылмайып ҡаршылай, йылмайып оҙата, инеүсе ҡулланыусы һатып алһын өсөн барыһын да эшләй, ярҙам тәҡдим итә. Парикмахерскиҙарҙа сәй, кофе, гәзит-журнал, телевизор ҡарарға тәҡдим итәләр.\nМюнхендын үҙендә һыра ҡайнатыу 1040 йылда уҡ башланған икән. Ҡалала йәшәүселәр үҙҙәрендә етештергән һыраны бик ярата, маҡтай һәм бик ғорурлана. Бынан тыш Бремен, Гамбург һыраларынын да даны бар донъяла дан ҡаҙанған.\nМюнхенда Көҙгө Һыра байрамында минен үҙемә лә бынан дүрт йыл элек ҡатнашырға тура килгәйне. Уны һөйләү өсөн һүҙ етмәҫ, һөйләү түгел уны үҙенә күреү кәрәк. Һыра байрамында миллионлаған халыҡ ҡатнаша. Һыра эсеүселәр майҙаны бер нисә километрҙарға һуҙыла – уларҙы һис янылышмайынса милли кейемдәге һылыу ҡыҙҙар хеҙмәтләндерә. Һыра эсеүселәр шул тиклем күп-майҙан гөжләп-мыжғып тора, күс айырамы ни! Хатта йәнәшә генә торған иптәшенден тауышын да ишетеп булмай. Һыра янына немецтар ин яратҡан ризығы-колбасаны ала. Ә колбасанын йөҙәрләгән сортын тәҡдим итәләр, йәнен теләгәнен һайла! Уны ла ҡоролай ашамайҙар, горчица, керән, майонез, кетчуп, һуған, һарымһаҡ салаттары ҡушып ашайҙар. Уҡыусылар һыра байрамын яҡшылап күҙ алдына килтерһен өсөн немецтарҙын традицион байрамы-Октоберфест хаҡында ла әйтеп китәм.\n“Октоберфесттын оҙон төнө”\nҺыра байрамы Октоберфестты немецтар икенсе төрлө “визе” тип атай. Байрам тарихы 1850 йылға барып тоташа. Нәҡ шул йылда Мюнхенда Бавария статуяһы ултыртыла. 1880 йылда электр уты барлыҡҡа килгәс, немецтар ил тарихында беренсе тапҡыр төнө буйына байрам итә. Был байрамды көҙгө уныш йыйыу хөрмәтенә “Октоберфесттын оҙон төнө” тип исемләгәндәр. Тәүлек әйләнәһенә дауам иткән был грандиоз байрамда башта һыра парады үтә, унда барыһы ла милли кейемдә була. Парадта Германиянын төрлө мөйөштәренән йыйылған ете-һигеҙ миллион халыҡ ҡатнаша.\nОктоберфест сентябрь айынын аҙаҡтарында, октябрь баштарында башлана ла ике аҙнанан күберәк дауам итә. Унда иҫәпләүҙәр буйынса яҡынса миллион литр һыра әҙерләнә, тағы ла шул ҡәҙәре мал һуйыла. Халыҡҡа һыранын биш менләгән сорты тәҡдим ителә һәм етештерелә. Шуныһы ҡыҙыҡлы: Германияла кеше башына 240 литр һыра тура килһә лә, илдә эскеселек тигән сир таралмаған.\nЛәкин шул уҡ ваҡытта йәшел үләндә рәхәтләнеп китап уҡып, йә үбешеп-ҡосаҡлашып, йәки эскәмйәлә баш аҫтына рюкзагын ҡыҫтырып ял итеп ятҡан кешеләрҙе йыш осратаһын. Тик улар тәртип боҙмай. Аҙым һайын йөрөгән полиция, киреһенсә, уларҙын ял тыныслығын һаҡлап тора.\nРизыҡтары һәм аҙык-түлек магазиндары\nИн тәүҙә ашау ҡиммәтме, тигән һорауға яуап биреп ҡарайым. Эйе лә, юҡ та. “Эйе”, тим, сөки уларҙағы йәшәү кимәлен беҙҙеке менән бөтөнләй сағыштырып булмай, ер менән күк араһы. Етмәһә аҡса берәмеге булып уларҙа евро, ә беҙҙә һумдар йөрөй.\nМиҫалға магазиндарын алайыҡ. Беҙҙен магазиндарҙан оло“каталка”лар менән ин затлы, ин ҡиммәтле ризыҡтарҙы тейәп яны байҙар ғына сығалыр. Беҙ зауыҡ өсөн ризыҡ һайлап ашамайбыҙ, киреһенсә, арзанырағын, тимәк, сифатһыҙырағын эҙләйбеҙ. А. Пушкиндын “Ғәҙәт-беҙҙән көслө әжәл”, тигән бер һүҙе бар, шәхсән Европала (Чехияла) дүртенсе йыл йәшәүемә ҡарамаҫтан, һаман арзан әйбер эҙләүемдән ҡотола алмайым. “Был хәйерселек билдәһе, – ти ирем, – ул һеҙҙен ҡанығыҙға ингән”. Уларҙа иһә барыһы ла киреһенсә. Шуға бер миҫал да килтерәм. Ҡайтыр алдынан магазинға күстәнәстәр алырға индек бер ваҡыт. Европала пакет тотоп йөрөмәйҙәр, әгәр пакет тотҡан кешене күрһәләр, шунда уҡ Рәсәйле тип уйлаясаҡтар. Мин ризыҡтын арзанын ҡарайым, ә кейәүем-ҡиммәтлеһен, сифатлыһын тәҡдим итә. Ғөмүмән, Германияла хаҡы төшкән аҙыҡ-түлек эҙләү файҙаһыҙ, бынын өсөн социаль магазиндар булдырылған. Унда хаҡтар ҙа арзан, йәнен теләгәнен йөрөп ҡарап, һайлап алырға мөмкин. Халыҡ араһында бындай магазиндарға йөрөүселәр ҙә бихисап.\nГерманиялар ниндәй генә магазинды алһан дә, улар иҫ киткес ҙур, ләкин һатып алыусылар аҙашмаһын өсөн ингән урында унын картаһы, ҡайҙа нимә һатылыуы яҙып, күрһәтелеп ҡуйылған. Әлбиттә, магазин кәштәләре һығылып тора, йәнен теләгән бөтә нәмә бар. Бер үк йәшелсә емештен генә әллә күпме сорты ята. Ит, һөт, колбаса, сыр, майҙын да төрлө-төрлө сорттары бар. Уларҙын тышына һаҡлау ваҡыты яҙылған. Картуф, кишер, шалҡан, кәбеҫтә, барыһы ла таҙа килеш һатыла, картуфты бысраҡ көйө һатһалар-ҡулланыусылар һатып алмай, итте лә йыуып әҙерләп һаталар-ҡайтҡас уны һыулы кәстрүлгә төшөрәһе генә ҡала. Күгәргән, һөрһөгән, ҡарайған, серегән йәшелсә-емеш йәки башҡа ризыҡты бик тырышып эҙләһән дә таба алмаҫһын. Уларҙы махсус кешеләр прилавканан ҡарап алып ташлап ҡына тора. Магазинда сифатһыҙ һатылған аҙыҡ-түлек өсөн ҙур күләмдә штраф һалалар, ә был файҙаға түгел. Ундай хәл була ҡалһа, халыҡ та йөрөмәй башлаясаҡ.\nБалыҡтын тереһе генә һатыла, бында ми филенән башҡа, тун балыҡ күрмәнем, ләкин тере балыҡ файҙалы иҫәпләнә, ә немецтар файҙалыны ғына ҡайғырта. Ниндәйен теләйһен-үҙ ҡулын менән һөҙгөс менән тотоп алаһын йәки күрһәтәһен.\nНемецтар бала тәрбиәләүгә ҙур иғтибар бирә. Әгәр ҙә улар гипермаркетта, мәҫәлән, ташламалы хаҡ менән телевизор һатып ала икән, был аҡса юҡлыҡтан түгел. Немец быны балаһына телевизорҙын ҡиммәтле әйбер, унын аҡсаға һатылғанын анлатыу өсөн генә эшләйәсәк. Сөнки балаға улар биш йәшкә еткәнсе барыһын да рөхсәт итәләр ҙә, унан һун тыйыуҙар, анлатыуҙар башлана. Шулай итеп, хатта магазинда йөрөгәндә лә улар маҡсатһыҙ бер нәмә лә эшләмәй, тәрбиәүи яғын да ҡайғырта. Әйҙә, балаһы йәштән экономияларға, аҡса һанарға, әйбер һаҡларға өйрәнһен, һәр тинен ҡәҙерләһен. Германияла сабыйҙарҙы мәктәп йәшенә еткәнсе тыймайҙар, тигәйнем, ләкин артабан улар әйберҙен хаҡы хаҡында уйларға, ҡәҙерләргә өйрәнә. Уларҙы шулай уҡ кесе йәштән таҙалыҡ һаҡларға, матур итеп кейенеп йөрөргә, кеше менән аралашырға өйрәтәләр. Ата-әсә балаһына тырышлығы өсөн мәктәпкәсә йәштә үк бәләкәй генә “эш хаҡы” түләй, унын суммаһы ҙур түгел, әлбиттә, ни бары ун евро тирәһе – ләкин бала аҡса ҡулланырға өйрәнә.\nГерманияла өйҙә ашарға бешермәйҙәр тиерлек. Ләкин барыһы ла тип әйтмәйем. Өйҙә әҙерләнгән ризыҡ бик маҡтала. Бәләкәй генә ресторан, кафеларға кереп арзанға тиҙ генә тамаҡ ялғап сығырға мөмкин. Ә улар аҙым һайын тиерлек. Ләкин уларҙын кафе, ресторандарын беҙҙәге кафелар менән сағыштырыу бөтөнләй урынһыҙ. Бер немец та урамда тейешле санитар нормаларға тап килмәйенсә әҙерләнгән ризыҡты ауыҙына алмаясаҡ, таҙалыҡ-немецтарҙын ҡанына һенгән.\nИн яратҡан эсемлектәре һыра һәм кофе, ин яратҡан ризыҡтары-колбаса һәм сыр. Сырҙан һәм колбасанан немецтар әллә күпме төрлө блюдалар әҙерләй. Колбасаны, ғәҙәттә, һыра менән бирәләр. Бөгөн Германияла колбасанын мендән артыҡ сорты һатыла.\nСосиски өсөн немецтар үлеп китә. Уны беҙҙәге кеүек кетчуп, һарымһаҡлы майонез, төрлө тәмләткестәр йәки карри оно һибеп ашайҙар. Бында сосискиҙар күп төрлө, хатта иҫәбенә сығырлыҡ түгел. Икенсе төрлө уларҙы “вайсвурт” тип атайҙар. Сосиски әҙерләгәндә лимон һуты, төрлө тәмләткестәр ҡушыла. “Вайсвуртты”, мәҫәлән, горчица ҡушып та ашайҙар. Хәҙер “Вайсвуртты” унайлы ашау юлын да тапҡан немецтар, ул былай була: сосискиҙын ике яҡ осон тишәһен дә, бер яғын һурып алғандан һун, икенсе яғын да шулай итәһен. Тышын сисеп тораһы ла түгел, ә тәме теленде йоторлоҡ! Әйткәндәй, немецтар сосискиға арнап йырҙар сығара, диссертациялар яҙа, хатта халыҡ-ара конгресстар үткәрәләр.\nНемец кухняһын бәрәнге салатынан башҡа күҙ алдына килтереп тә булмай, тип анлаттылар. Кейәүемден әсәһе, йәғни Хана ҡоҙағыйым бәрәнге салатына махсус рәүештә ҡунаҡҡа саҡырып алғайны бер ваҡыт – шунда ауыҙ иттем тәүләп. Былай бик енел әҙерләнә кеүек тә. Башта бәрәнгене мундирҙа бешерәһен. Уны һыуытҡас, ваҡ ҡына киҫәктәргә турайҙар. Әсеһе сыҡһын өсөн маринадланған алма йәки селедка ҡушалар. Өҫтәлгә бирер алдынан салатҡа заправка һибелә. Ул һеркә, горчица һәм көнбағыш майынан тора.\nЙола һанлау-ихтирам билдәһе\nНемецтарҙа күп тапҡырҙар ҡунаҡта булырға тура килде. Уларҙа ҡунаҡҡа һунлап барыу ғәҙәте бөтөнләй юҡ тигәйнем инде. Ихтирамһыҙлыҡ тип иҫәпләйәсәктәр. Ҡунаҡтан ҡайтҡанда хужаларға ҡат-ҡат рәхмәт әйтергә кәрәк. Риза булмай киттеләр, тип уйлауҙары ихтимал.\nӨҫтәл артында беҙҙәге кеүек донъя хәлдәре, балалар, уларҙын уҡыуҙағы йәки эштәге уныштары менән хаҡында гәпләшәләр. Шунда уҡ Бах, Бетховен, Герман Гресс, спорт һәм олимпиада уйындары, һауа торошо хаҡында ла һүҙ алып барыуҙары ихтимал. Ләкин өс нәмә – дин, һуғыш, секс тураһында һөйләшмәгеҙ – был әҙәпһеҙлек билдәһе. Немецтар менән аралашҡанда улар һинен динен, илен хаҡында түгел, ә намыҫ, тоғролоҡ, әйткән һүҙендә тора белеүен, теүәллек, ярҙамсыллыҡ, изгелек кеүек сифаттарына күберәк иғтибар итәсәк.\nЙәшәү кимәле ниндәй?\nМинә: “Германияға ярлылар бармы?” тигән һорау биреүселәр күп. Яуап бирәм. Ярлылар юҡ, беҙҙәге кеүек хәйер һорашып тороусылар бөтөнләйе менән күренмәй. Бомждар ҙа юҡ. Әгәр Европала сәйер кейенгән, оҙон сәсле (әйткәндәй, бында ирҙәр оҙон сәс, ә ҡатын-ҡыҙҙар, киреһенсә, – ҡыҫҡа сәс йөрөтөргә ярата), йөҙөн һаҡал-мыйыҡ баҫҡан кешеләрҙе күреп, был хәйерсе икән, тип аҡса һуҙһағыҙ, ул алмаясаҡ. Былар бер урындан икенсе урынға күсеп сәйәхәт итергә яратыусы ирекле кешеләр. Һәм был уларҙын йәшәү рәүеше.\nГерманияла хөкүмәт биргән пособиеға йәшәүселәр бихисап. Тәүгә барғанда ҡыҙымдын күршеһендә дүрт бала менән ире лә, ҡатыны ла эшләмәйенсә йәшәүҙәренә аптырап ҡайтҡайным. Уларҙын бер нисә машинаһы, йорто бар, хөкүмәт хужабикәгә бала тәрбиәләгән өсөн аҡса түләй, страховкаларын, әгәр фатиры үҙенеке булмаһа фатиры өсөн дә ай һайын хаҡын аҡса күсереп бара. Пособиела йәшәүселәр үҙҙәрәен ярлы иҫәпләмәй. Был илдә ғәҙәти хәл.\nАуырлы ҡатын-ҡыҙҙар ҙур иғтибар үҙәгендә. Әгәр ҡатын-ҡыҙ балаһын ирһеҙ үҫтерә икән, ул өс йыл дауамында тулыһынса дәүләт ҡармағында йәшәй.\nПенсионерҙар, инвалидтар ҙа хөкүмәт ярҙамынан мәхрүм түгел. Страховка бар һәм ул тәртиптә икән, бер ниндәй ҙә проблема тыумай. Тейешле медицина ярҙамы күрһәтелә. Дауаханала дауалана алаһын, дарыу хаҡын да хөкүмәт түләй. Больницалар заманса йыһазландырылған, бөтә нәмә автоматлаштырылған. Бында анализдар тотҡан, ҡағыҙҙар ҡосаҡлаған врачтарҙы, шәфҡәт туташтарын бөтөнләй күрмәйһен-барыһы ла махсус техника ярҙамында башҡарыла. Ғәҙәттә, дауаханаға килеп тә инәһен, бушлай аҡ халат, тапочки, махсус бирсәткәләр килтереп бирәләр, артындан сан һурҙырғыс менән иҙәнде йыуып та ҡуялар. Табиптар һәм медицина хеҙмәткәрҙәре юғары эш хаҡы алып эшләй. Илдә хөкүмәт ҡарамағындағы дауаханалар ҙа, шәхси дауаханалар ҙа күп, ғилми дәрәжәһе булған врачтар үҙҙәренен клиникаһын асып эшләй. Күптәр ғаилә врачтарына йөрөй, сөнки шулай иткәндә врач ауырыуҙарҙы йылдар буйы үҙе күҙәтә, кәрәк саҡта хатаһыҙ диагноз ҡуя ала, тиҙәр, әгәр кәрәкһә, ул пациенттарына рекомендация яҙып икенсе поликлиникаларға ла ебәрә ала.\nГермания бәләкәй ил, ләкин тығыҙ урынлашҡан. Шуға ла илдә ауылдар бөтөнләй юҡ. 10–20 саҡрымға бер ҡала урынлашҡан, 2–3 саҡрым һайын –ҡасаба, ләкин уларҙын ҡалаларында халыҡ беҙҙәге кеүек йөҙәр менләп түгел. Ҡалаларҙа һәм ҡасабаларҙа халыҡ күп йәшәмәй, был уларҙын проблемаларын хәл итеүҙе енелләштерә, тип иҫәпләнә. Халыҡтын тығыҙ урынлашыуы, ҡалаларҙын, ҡасабаларҙын бер-береһәнән алыҫ урынлашмауы уларҙын, һәм тимәк, илден үҫешенә ынғай йоғонто яһай.\nГерманияла донъялағы ин матур машиналарҙа елдерәләр. Машина байлыҡ күрһәткесе түгел, ә йәшәү өсөн кәрәкле әйбер кеүек. Автобустар бик һирәк йөрөй, сәғәтенә бер урап китә. Беҙҙәге төҫлө урам буйындағы туҡталыштарҙа маршрут автобусы көтөп торған халыҡ бөтөнләй юҡ. Германияла етештерелгән машиналарҙын сифаты бик юғары. Мәҫәлән, “БМВ”, “Порше”, “Ауди”, “Мерседес”, “Фольксваген” машиналарын ғына алайыҡ. Сифаты һәм унайлылығы арҡаһында уларҙын даны бөтә донъяға таралған. “БМВ” машинаһын Германияла 1917 йылда уҡ етештерә башлағандар, әле лә моданан сыҡҡаны юҡ. Сөнки сифаты менән ота. “Порше” автомобиле иһә 1948 йылда “тыуа”. Немецтар “Фольксваген” автомобилен дә ярата. Унын барлыҡҡа килеүе Адольф Гитлер исеме менән бәйләнгән. Ул һуғышҡа әҙерләнгәндә юғары тиҙлектәге, ләкин яғыулыҡты экономиялай торған автомобиль уйлап сығарырға фарман бирә. Һәм сәғәтенә 100 километ араны ни бары 8 литр бензин менән үтеү мөмкинлегенә эйә булған яны машина уйлап сығарыла. Ул тиҙ арала танылыу яулай һәм халыҡ был автомобилде күпләп һатып ала башлай. Шул сәбәпле уға “Фольксваген”, йәки “халыҡ автомобиле” тигән исем бирелә. Ә “Мереседес”тын тарихы 1890 йылдан башлана.Был автомобилде Майбах Даймлер һәм Готтлеб исемле ике конструктор етештергән.\nҠалаларҙа автобустар, трамвайҙар, троллейбустар йөрөй. Бәләкәй генә ҡасабаларға ла автобустар бара, автобус туҡталыштарында ҡапҡылап алырға мөмкин, туалет бушлай, бензин кәрәкһә-рәхим ит!\nНемецтарҙын уйлап табыу һәләте бөтә бөтә донъяға билдәле. Мәҫәлән, улар аспиринһыҙ тора алмай. Германияла антибиотиктарҙы һеҙ бер генә аптеканан да һорап ала алмаясаҡһығыҙ, ләкин аспиринды бирәсәктәр. Сөнки уны һәр немец йәштән ҡуллана. Аспириндын ҡан тамырҙарын кинәйтә, ҡан йөрөшөн яҡшырта торған сифаттары бар, шунлыҡтан ул баш ауыртыуын баҫа, ҡанды шыйығайта. Был уникаль дарыуҙы 19 быуатта немец ғалимы Феликс Хоффман тигән ғалим уйлап тапҡан.\nНемецтар ифрат спорт яратыусы халыҡ. Бында санғыла, санала шыуыу, конькиҙа уҙышыу, йөҙөү, хоккей, волейбол, футбол менән шөғөлләнәләр, һәр ҡасабала, һәр ҡалалар спорт майҙансыҡтарынын иҫәбе юҡ. Балаларҙы спортҡа йәштән ылыҡтыралар. Альпинистар һәм спортсылар яратып кейгән (һәм беҙ, рәсәйлеләр ҙә шул иҫәптән) әлеге “Адидас” спорт кейемен дә немецтар уйлап сығарған. Адольф Дасслер исемле бер спортсмен 1959 йылда ҡаяға үрмәләү өсөн табаны сәнскеле кроссовка уйлап таба – ғөмүмән, беҙ яратып кейгән кроссовкаларҙы ла башлап немецтар етештергән. Германияла аяҡ кейемдәре бик сифатлы етештерелә, айырыуса күндән тегелгән аяҡ кейемдәренә өҫтөнлөк бирелә. Аяҡтары һыҙлағандарға, ауырлы ҡатын-ҡыҙҙарға махсус аяҡ кейемдәрен аптекаларҙа һаталар, утыҙ йәштән һун бейек үксәле аяҡ кейеме кейеү зыянлы булғанға күрә, халыҡҡа кроссовкаларҙын ғәҙәти туфлиҙарға оҡшаған, ләкин үксәһе бейек булмаған төрлө моделдарын тәҡдим итәләр.\nНемецтар нисек кейенә?\nБик ябай, ләкин ҡупшы, килешле итеп. Кейемдәрендә бер ниндәй ҙә артыҡ әйбер юҡ. Төҫтәр нисбәте яғынан да барыһы ла зауыҡлы. Ләкин ҡатын-ҡыҙҙар күлдәк, итәк кейеүҙе онотҡан. Уларҙы бик һирәктәр кейә. Улар өсөн ин унайлыһы салбар. Ғинуар аҙағы, февраль башында, йәйен – август-сентябрь айҙары тирәһендә иҫ киткес ҙур кейем һатыу баҙарҙары эшләй. Кейем арзан. Ләкин Германиялағы хаҡтар буйынса. Ҡатын-ҡыҙҙарға ла, ирҙәргә лә, балаларға ла, ҡарттарға ла йәнен теләгән кейемде һайлап һатып алыу мөмкинлеге бар. Ҡатын-ҡыҙҙар сибәр түгел. Ләкин улар өҫтәренә ни етте шуны эләктереп сыҡмай. Германияла сифатлы “Нивея”, “Даф” һәм башҡа даны донъяға таралған косметика етештерелә, ҡатын-ҡыҙҙар косметиканы бик теләп файҙалана, төҫкә күпкә йәш күренәләр. Немец ир-егеттәре оҙон буйлы, мөһабәт кәүҙәле, мускуллы, ә ҡатын-ҡыҙҙары зифа буйлы һәм яғымлылар. Беҙ, немецтар, һис шикһеҙ, зәнгәр күҙле, етен сәсле булырға тейеш, тип иҫәпләп янғылышабыҙ. Ә улар, киреһенсә, ҡара йәки көрән сәсле, зәнгәр, күк, ҡара күҙле кешеләр булып сыҡты. Араларында шундай ҡаралары бар, хатта бер ваҡыт немец ҡунағыбыҙҙы Мәскәүҙә террористарҙан ҡурҡып бер нисә урында документтарын тикшерҙеләр.\n“Их фройе мих Зи цу Зейен!”, – тиҙәр немец ҡатын-ҡыҙҙары осрашҡанда, улар һәр ваҡыт йылмайып йөрөй. Үҙҙәрен ин уникаль, ин аҡыллы, ин сибәр ханымға һанайҙар. Һәр ваҡыт яҡшы кәйефтә йөрөү уларға тормош ауырлыҡтарын, проблемаларҙы енел хәл итеүгә ярҙам итә. Немец ҡатын-ҡыҙҙары хатта ин ҡыйын ваҡыттарҙа ла мөләйемлеген ташламай. Үҙҙәрен иркен тота. Был уларға әсә һөтө менән бала саҡтан һендерелә. Улар нимә уйлай, шуны ярып әйтә белә. Уратып-суратып һөйләмәй, күнелендәгеһен еткерә. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, бөгөн Германияла 8 миллион ҡатын-ҡыҙ янғыҙ йәшәй. Был көслө ихтыярлы, ирек һөйөүсе немец ҡатын-ҡыҙҙарынын ирҙәргә ҡарата юғары талапта булыуынан килә. Әгәр ҡатын-ҡыҙҙын юғары белеме, яҡшы ғаиләнән һәм сибәр икән, ул шундай уҡ пар эҙләй, үҙенән түбән социаль баҫҡыста торған ир-егеткә әйләнеп тә ҡарамаясаҡ. Элек, мәҫәлән, немецтарҙа беҙҙәге кеүек ҡатын-ҡыҙҙын урыны кухняла (“кюхе”), бала тәрбиәләү (“киндер”) һәм сиркәүҙә (“кирхе”) тип баһаланһа, хәҙерге Германияла ҡатын-ҡыҙҙар илден бар тармаҡтарында ла ирҙәр менән бер рәттән эшләй. Немкалар хатта ил менән дә рәхәтләнеп идара итә. Быға миҫал итеп 2005 йылда Германиянын канцлеры итеп һайланған Ангела Меркелды килтереү ҙә етәлер. Ул шундай популяр шәхес, немецтар 2013 йылдын аҙағында ҡабаттан һайлап, уға тағы ла ышаныс күрһәтте.\nНемкалар 30–35 йәшкә етмәйенсә кейәүгә сыҡмайҙар. Улар баланы алдан планлаштырып таба. Ғөмүмән, бында бөтә нәмәне алдан уйлап, планлаштырып эшләйҙәр.\nГерманияла феминизм бик көслө. Мәҫәлән, ресторанда йәки кафела ултырғанда ирҙәр түгел, ә ҡатын-ҡыҙҙар түләй. Был ғәҙәти күренеш. Кем саҡыра, шул түләй. Ирҙәрҙе ҡатын-ҡыҙҙар ҙа осрашырға саҡырырға мөмкин.\nБөгөн Германияла енестәр араһында демократик мөнәсәббтәр хөйөк һөрә. Мәҫәлән, 2012–2013 йылдарҙа тотош Европала сиркәү ҡаршы булыуға ҡарамаҫтан “зәнгәр”ҙәр (ике ир) һәм “алһыу”ҙарға (ике ҡатын-ҡыҙ) ғаилә ҡороға, улай ғына ла түгел, тәрбиәгә бала бирергә тигән закон үҙ көсөнә инде, хәҙер телевизорҙан, радионан бер енесле ғаиләләрҙен нисек итеп ата-әсә бурысын үтәүҙәре хаҡында һөйләйҙәр, бәхәстәр ҡоралар, сағыштыралар, күҙәтәләр, яҙалар.\nҠатын-ҡыҙҙар кейәүгә сыҡҡанда контракт төҙөй. Закон көсөнә кергән был ҡағыҙҙа барыһы ла билдәләнә: ғаиләлә ғауға сыҡмаһын өсөн хатта иҙән, ҡашаяҡ йыйыуҙы ла алдан килешеп хәл итәләр. Шул сәбәпле айырылышыҡанда трагедия яһамайҙар. Ләкин айырылышҡанда ғаилә башлығы бала өсөн ҙур суммала аҡса түләй. Ә бала тәрбиәләү Германияла халыҡтын йәшәү кимәлен иҫәпләгәндә бик ҡиммәткә төшә.\nМинә Германиянын ин гүзәл ҡалалары Боден, Фридрихсфахен, Дрезден, Штуттгарт, Берлин, Ульм, Биберах һәм башҡа ҡалаларын күрергә тура килде. Ләкин ин оҡшағандары Ульм һәм Мюнхен, Дрезден, Фридрихсфахен, булғандыр. Улар икеһе лә боронғо ҡалалар. Ғөмүмән, боронғо булмаған ҡалалар ҡалалар юҡ, уларҙын барыһы ла 11–13 быуаттарҙа нигеҙләнгән. Фридрихсфахен Боден күле буйындағы иҫ киткес матур ҡала. Шулай уҡ Берлин, Аусберг, Нюренберг та матур тәьҫорттар ҡалдырҙы.\nМюнхенды Европа халҡы “Бәләкәй Париж” тип атай. Ул илдә ҙур ҡаланан һанала һәм мәғрифәт, мәҙәниәт үҙәге булараҡ билдәле. Мюнхенда юғары уҡыу йорттары күп, уларҙа белем алырға теләүсе сит ил студенттары бихисап. Илдәге именлек, юғары мәҙәниәт, музейҙар күплеге, вуздарҙағы төплө белем йәлеп итә йәштәрҙе, Мюнхенда белем алыу өсөн ер шарынын төрлө мөйөштәренән килеп уҡыйҙар. Ҡалала рустар ҙа бик күп, уларҙы этник немецтар тип атайҙар. Рустар өсөн хатта рус телендә гәзиттәр сыға. Гражданлыҡ алғандан һун улар үҙҙәре артынан туғандарын, яҡындарын күсереп ала һәм үҙҙәрен илден тулы хоҡуҡлы граждандары итеп тоя.\nБер ынғайҙын Нюренбергтағы “Эмиграттар” музейын да телгә алам. Ул Германиянын ин ҙур музейы. Барыһы 1,2 миллиондан ашыу дана экспонат иҫәпләнә, урап сыҡмалы түгел! “Ер алмаһы” – тәүге глобус та нәҡ ошо музейҙа һаҡлана.\nГүзәл һин, Дрезден!\nДрезденда минә өс тапҡыр булырға тура килде. Нисә килһән дә, ҡабаттан барғы килеп тора унда. Был боронғо ҡаланын кеше ҡулы тыуҙырған ғәжәйеп матурлығына тан ҡалып, һоҡланып йөрөйһөн, немецтарҙын иҫке биналарҙы, урамдарҙы заманса яны йорттар менән аралаштырып, ғәжәп гармонияла бер-береһенә яраҡлаштыра белеүе һоҡландыра. Дрездендын йәше 800 йылдан ашып китә.\nМузейҙарҙа халыҡ иҫ киткес күп. Сит ил кешеләренен кемеһе генә юҡ, донъянын төрлө мөйөштәренән йыйылғандар. Үҙҙәренекеләр ҙә ярайһы. Немецтар ысын сәнғәтте ярата һәм ҡәҙерләй торған халыҡ. Дрезден картиналар галереяһында Питер Брейгель, Леонардо да Винчи, Рафаэль һәм башҡа бөйөк таланттарҙын картиналарын һоҡланып ҡарап торҙом. “Сикстинская мадонна”нын янынан кеше өҙөлмәй. Үкенескә ҡаршы, хатта аҡса түләп тә фотоға төшөрөгә рөхсәт итмәйҙәр, сөнки фотоаппарат яҡтылығы картиналарға насар тәьҫир итә, тиҙәр, шулай ҙа музей хеҙмәткәрҙәре саҡ ҡына ситкә китеү менән туристар тиҙ-тиҙ генә төшөрә һала. Мин дә уларға ҡушылып бер нисә картинаны, шул иҫәптән “Сикстинская мадонна”ны төшөрөп өлгөрҙөм.\nДрезденда даны донъяға билдәле берҙән-бер “Малайҙар хоры”, “Дәүләт капеллаһы һәм хоры”, боронғо костелдар, фарфор музейы бар. Ә Дрезден Юғары техник мәктәбе илден барлыҡ уҡыу йорттары һәм фәнни-тикшеренеү институттары менән тығыҙ бәйләнеш тота.\nДрездендын тирә-яғы ифрат гүзәл. Бында тәрән тарлауыҡтар ҙа, урманлы тауҙар, тигеҙ яландар ҙа бар. Урмандарҙа муфлон, ҡыр кәзәһе, ҡабан сусҡаһы, боландар осрай, күлдәрҙә аҡҡоштар, өйрәктәр күп –уларға бер кем дә атмай. Тейен, ҡуян һикергәләп үтеп китә, төрлө ҡоштар һайрай. Әгәр Германия ҡалалары буйлап машинала елдергәндә ҡыуаҡтар төбөнән ҡуян, төлөкө, йәки болан килеп сыға икән, һис тә аптырмағыҙ – улар хатта ҡала шарттарында ла үҙҙәрен иркен тота.\nБерлин һәм Берлин стенаһы\nБерлин Германиянын ин матур ҡалаларынын береһе. Берлин хаҡында һөйләгәндә “Берлин стенаһы”, унын нинә барлыҡҡа килеүе, берҙәм Германияны ни өсөн икегә бүлеүҙәре һәм был бүлеүҙен халыҡ йөрәгенә ниндәй яралар һалыуы һәм шул сәбәпле яҙмыштар ҡыйралыуы тураһында ла әйтмәй булмай. Икегә бүленгән бер бөтөн илден СССР тарҡалғандан һун янынан ҡауышыуы, тарихта тәрән эҙ ҡалдырған. Берлин стенаһынын икенсе яғына сығыу өсөн ни бары 800 метр ғына булһа ла, заманында ГДР-ҙан ФРГ-ға ҡасырға теләүселәрҙе төрмә һәм эҙәрлекләүҙәр көткән. Шуға ҡарамаҫтан, Берли нстенаһы ауғанын көтөп тормайынса ҡасырға теләүселәр аҙ булмаған. 1065 кеше совет режимын күрә алмайынса ғәҙәти булмаған шарттарҙа ҡасырға маташҡанда һәләк була, ҡасырға маташыусыларҙын 16 мене төрмәгә ултыртыла, 5 мен кеше ил икегә бүленгәс үк ФРГ яғына сыға. Һәләк булғандарҙы стенанан алыҫ түгел ҡәберлек яһап күмгәндәр, унда йыл әйләнәһенә шәмдәр, сәскәләр була.\nИкегә бүленгән бер бөтөн илден асы яҙмышы хаҡында бөгөн Берлин стенаһына бағышланған музей материалдары аша танышып була. Бында ла һәр саҡ тере сәскәләр булһа ла, 28 йылға һуҙылған айырымлыҡ барыбер үҙен һиҙҙерә. Үҙем таныш булған немецтарҙын һөйләгәндәренән генә лә әллә күпме миҫал килтерә алам. Мәҫәлән, кейәүемден бер ҡатын-ҡыҙ туғаны 1947 йылда Германияны икегә бүлгәс, ФРГ-ға ҡасып сыға. Әсәләре артынан ике улы ла ҡаса, ләкин сик аша үткәндә малайҙарҙын береһе һәләк була, аталары иһә тәртип органдарында эшләгәнгә күрә ГДР-ҙа тороп ҡала... Балалар бына шулай атайһыҙ үҫә. ...Әлбиттә, уларҙы ФРГ-ла ла ҡолас йәйеп көтөп тормайҙар, советтар яғынан сыҡҡас, шикләнеп ҡарайҙар. Был уларҙын ҡайһы бер хоҡуҡтарын ҡыҫыуға алып килә, шул сәбәпле ерҙәре лә, байлыҡтары ла булмай. Берлин стенаһы ауғансы ике ил араһындағылар туғандары менән күрешә алмайынса зар-интизар булып йәшәгән, аралашмау арҡаһында яйлап ете ятҡа әйләнгән... Етмәһә ике яҡ та бер-береһенә ҡаршы лагерь булып, ике сәйәсәттә донъя көткән.\nСССР тарҡалғандан һун М. Горбачев ГДР менән ФРГ-нын бергә ҡушыуға ризалыҡ бирһә лә, утыҙ йылға яҡын аралашмау был ике илдә йәшәүселәрҙе бер-береһенән йыраҡлаштырған. Был уларҙын бер-береһен анламауына, бер-береһенен ҡарарҙарын, закондарын хупламауға килтергән, шул арҡала әле лә улар араһында ығы-зығы, килешмәүсәнлектәр сығып тора. Хатта әгәр егет элекке ГДР-ҙа йәшәгән ҡыҙға өйләнһә, ФРГ-ла йәшәүсе туғандары быны хупламай, һәм киреһенсә. Гәзиттәрҙә элекке ГДР-ҙа йәшәүсе немецтарҙын совет аны менән томаланыуы, уларҙын ялҡаулығын, эскегә тиҙ бирелеүсәнлеген, бысраҡлығын яҙалар. Сағыштырып ҡараһан, ысынлап та, бөгөн элекке ФРГ-ла йәшәүселәр күпкә байыраҡ, яҡшыраҡ көн итә, ә элекке ГДР-ҙа йәшәүселәрҙен көнитмеше сифат яғынан уларҙан күпкә ҡалыша. Бөгөн Германияла ике илгә айырылған халыҡтын янынан бер дәүләт булып йәшәү дәүерендә немец милләте өсөн ин изге маҡсат –янынан берләшкән Ватандын иҡтисади һәм сәйәси нигеҙҙәрен нығытыу, илде артабан үҫтереү, төрлө ижтимағи шарттарҙа халыҡ күнелендә тамырланған ҡаршылыҡтарҙы, сәйәси сикләүҙәрҙе, шикләнеүҙәрҙе бөтөрөү, халыҡтын берләшеп бер теләк, бер уй менән рухланып йәшәүсе берҙәм ватандаштар итеп туплау. Ил яҙмышындағы был күренеш, ысынлап та, бөгөн хәл иткес тарихи осор, хыялланып көткән янырыу дәүере.\nФәйләсүфтәр, әгәр тарихта ин мөһим ваҡиғалар кеше аны аша эшләнә, тиһәләр, бик хаҡ һүҙҙәр. Кеше анын яҡшы яҡҡа, ынғай яҡҡа ла бороп ебәрергә була. Насарға борһан, ул емергес көскә эйә буласаҡ – икегә бүленгән бер бөтөн илден аяныслы яҙмышы ошо хаҡта һөйләй.\nБеҙҙе бала саҡтан “Тел-аралашыу ҡоралы”, тип тәрбиәләнеләр, ләкин бынан тыш тел бик боронғо замандарҙан алып йәш быуынды дөйөм кешелек рухында тәрбиәләү һәм уға өгөт-нәсихәт өйрәтеү хеҙмәтен дә үтәгән. Оло быуын кешеләренен тормош тәжрибәһенән сығып әйткән тапҡыр һүҙҙәре йәки ниндәйҙер эстәлекле, фәһемле хәбәрҙәре кеше күнелендә онотолмаҫлыҡ эҙ ҡалдыра.\nНемецтар туған телгә ифрат ихтирамлы. Минә мәктәп йәшендәге ҡайһы бер немец балаларынан: “Әйт әле, ниндәй телде нығыраҡ яратаһын?” тип һорағаным булды. Барыһы ла: “Немец теле”, тип яуапланы. Был үҙе үк, миненсә, немецтарҙын үҙ халҡына, туған теленә булған һөйөүен билдәләй, тимәк, улар төрлө милләттәр солғанышында тәрбиәләнгән балаларында туған телгә һөйөү тәрбиәләү тигән ҡатмарлы мәсьәләне хәл итә алған, тигән һүҙ.\nГерманияла, тәбиғи, немец телендә аралашалар. Был барыһын да уртаҡ теле, ләкин диалекттары ла етерлек. Хатта бер диалектта һөйләшеүселәрҙен икенсеһен анламауы ла мөмкин. Мәҫәлән, Берлин диалекты бар. Бында хатта юғары уҡыу йортон тамамлаусылар ҙа үҙ диалектында һөйләшә икән. Шваб диалектында һөйләшеүсе көнбайыш немецтары бик теүәл, егәрле халыҡ.\nШуныһы ҡыҙыҡ:немец телендә әйтелеше йәки мәғәнәһе менән башҡорт теленә яҡын һүҙҙәр ҙә бик күп. Мәҫәлән, “хан” һүҙ беҙҙә “хужа”, “бай кеше”, ырыу йәки ниндәйҙер ҡәүемгә хужа кешене анлатһа, немецтарҙа “хан” – әтәс тигәнде анлата. Бына тағы ла бер һүҙ. Башҡорт телендә балаҫ тигән һүҙ бар. Уны аяҡтар өшөмәһен өсөн иҙәнгә түшәйҙәр. Рус телендә балаҫ ковер була, ә шул уҡ немец тетлендә “теппих” тиҙәр. Һун “тәпәй” һүҙенә яҡын да баһа! Мин үҙем дә немец, чех телдәрен өйрәнгәндә күберәген бына шулай һүҙҙәрҙен мәғәнәүи яғына иғтибар итеп хәтерҙә ҡалдырырға тырышам, ҡыҙыҡ!\nНемец телендә мәғәнәһе йәки әйтелеше менән төрки теленә яҡын һүҙҙәрҙен ифрат күп булыуына тағы килеп бер аптыраным һәм ирекһеҙҙән бөйөк башҡорт ғалимы Жәлил Кейекбаевтын: “Сит телдәр өйрәнегеҙ, был һеҙгә башҡорт тел ғилеме проблемаларын хәл итеүҙе енелләштерер”, тигән һүҙҙәре иҫкә төшә. Ж. Кейекбаев Мәскәү университетында сит телдәр факультетын тамамлап заманында башҡорттар араһынан беренсе булып профессор дәрәжәһен яулаған кеше, Фридрих Вольф, Вилли Бредель һәм башҡа немец яҙыусылары менән аралашҡан, немец теленән һүҙлек ярҙамынан башҡа туранан-тура китаптар тәржемә иткән, немец дуҫтары менән хатлашып торған. Өфөлә, иғтибар итһәгеҙ, Карл Марк урамындағы 17-се һанлы йортта 1965 йылдын октябрендә асылған мемориаль таҡта тора. Унда ошондай һүҙҙәр яҙылған: “1936 йылдын йәйендә был йортта күренекле немец яҙыусыһы, Германия Демократик Республикаһынын йәмәғәт-политик һәм дәүләт эшмәкәре Фридрих Вольф (1888–1953 йылдар) йәшәгән”. Фридрих Вольф антифашист була, “Ирекле Германия” комитетына нигеҙ һала. Уны Ҡыҙыл Йондоҙ ордены менән наградлайҙар, Өфөлә Башҡорт дәүләт академия драма театрында “Профессор Мамлок” тигән пьесаһы буйынса спектакль сәхнәләштерелә – уны ла немецсанан профессор Ж. Кейекбаев тәржемә итә. Фридрих Вольф башҡорт яҙыусылары Сәғит Агиш, Дауыт Юлтый менән дә яҡындан таныш булған һәм аралашҡан.\nАлдараҡ мин Мюнхен хаҡында һөйләп үткәйнем, унда янғылыштан ғына бер тыҡрыҡта Бүре һәйкәлен күреп тан ҡалғайным... Быларҙы мин әле ни өсөн һөйләйем әле? Башҡорттар һәм Башҡортостан менән немецтар һәм Германия араһында ниндәйҙер яҡынлыҡ, аралашыу электән булған, кем белә, бәлки уны һундар төркиҙәре юлбашсыһы бөйөк Атилла ҡалдырғандыр? Һөйләй китһән, оҡшаш һүҙҙәр, йолалар хаҡында әллә күпме уртаҡлыҡтарҙы күрһәтергә мөмкин – улары үҙе бер донъя һәм мин былар хаҡында һөйләүҙе икенсе юлға ҡалдырам.\nЕвропа илдәрендә яны йыл иртәрәк килә, уны иҫкесә календарь буйынса 24 декабрҙә Йософ пәйғәмбәрҙен (Иисус Христос) тыуған көнөндә ҡаршылайҙар. Был бик борондан килгән дини байрам, иҫке календарь буйынса 22 декабрь йылдын ин ҡыҫҡа көнө һәм ошо көндө янынан ҡояш тыуа, һәм ҡояш менән Яны йыл килә тип иҫәпләнә. Был йоланы Алтай төркиҙәре Европа халыҡтары әле католик динен ҡабул иткәнгә тиклем үк алып килгән, тип иҫәпләйҙәр. Һунынан был байрамды католиктар Йософ пәйғәмбәрҙен тыуған көнө менән бәйләп үткәрә башлай һәм уға “Ваноце” йәки “Янырыу” тигән исем бирә. Йолаға ярашлы байрамға әҙерлек октябрь аҙаҡтары – ноябрь баштарында уҡ башлана: йорттар, фатирҙар, урам буйҙары, магазиндар, мәктәптәр, банктар, дәүләт учреждениелары сәскәләр ҡушып яһалған ылыҫлы ағас ботаҡтары менән биҙәлә. Һәр хужа уны ҡапҡаһына, ишегенә элеп ҡуя – ул йорт хужаларын бәлә-ҡазанан һаҡлай, тип анлатыла.\nШулай уҡ ҡаланын йәки ауылдын төп майҙанына Йософ пәйғәмбәрҙен тыуыуына арналған макет ҡуйыла, мәҫәлән: беҙҙә төп шыршынын тирә-яғына әкиәт персонаждары ҡуйыла, Европала кыштар йылы, ҡар юҡ, шуға улар боҙҙан эшләнмәй. Яны йылда Йософ пәйғәмбәрҙен әсәһе Изге Мәрйәм (Святая Марияны) һәм башҡа изгеләрҙен һынын, аҡ һарыҡ фигураларын эшләп ултырталар – аҡ һарыҡ Ҡөрьән буйынса ла хоҙайҙын изге януары иҫәпләнә, Европала иһә уны борон аллаға тинләгәндәр.\nЯны йыл байрамы 24–26 декабрҙә өс көн байрам ителә. Тәүге көнө мәрхүмдәрҙе иҫкә алыуға бағышлана. Халыҡ зыяратта мәрхүмдәр рухына май шәм яндыра, мәрхүмдәрҙен ҡәберенә ылыҫ ботаҡтары, сәскәләр ҡуялар. Зыярат ишеге төбөндә сәскә һаталар, иҫке сәскәләр, сүп-сар өсөн махсус бактар ҡуйылған, һыу өсөн кран бар, тирә-яҡ бөхтә һәм таҙа.\nЮғарыла әйтелгән йола Европанын бөтә дәүләттәре өсөн уртаҡ булһа ла, һәр халыҡтын үҙенә күрә айырым йолалары ла бар. Байрам ваҡытында кешеләр бер-береһенә ҡунаҡҡа йөрөй, туғандары менән осраша, бүләктәр бирешә. Байрам табыныны беренсе көнөндә картуф салаты (һеркә ҡушып эшләнә), төрлө-төрлө перәниктәр, парҙа томалап бешерелгән балыҡ ҡуялар, чечевица менән картуфтан енелсә аш бешерелә, көндөҙ беҙҙәге ураҙалағы төҫлө ашамайҙар. Майлы, ауыр ризыҡтар ашау тыйыла. Байрамдын ҡалған көндәрендә иһә йәнен теләгән ризыҡты әҙерләп аша, ләкин тәүге өс көндә йолаға тоғролоҡ һаҡла! Байрамдын башҡа көндәрендә табынға боронғо милли аштар әҙерләнә.\nЯны йылды нисек байрам итәләр?\nӘ 31 декабрь көнө Сильвестр (изге рухани исеме менән аталған) тип атала, уға иһә артыҡ ҙур әһәмиәт бирелмәй, ҙур сығымдар ҙа түгелмәй. 31декабрҙә иһә 1 ғинуарҙы символик рәүештә ҡаршылайҙар: өҫтәлгә шампань, һыра йәки яҡшы сифатлы виноград шарабы, торт, енелсә салаттар, емеш-еләк ултырталар, кем теләй кофе, кофола, йәки сәй эсә.\nҺәр илден, һәр халыҡтын үҙ йолаһы тигәндәй, немецтарҙын бер ҡыҙыҡ йолалары хайран итте! Баҡтиһән, улар өйҙә ҡуйылған шыршыларын маҡтатырға ярата икән, маҡтаһан – шнапс ҡойоп бирәләр. Был тәмле эсемлекте лә немецтар уйлап тапҡан, Яны йыл табыны уларҙа шнапсһыҙ үтмәй.\nМинә Германияла ике тапҡыр Баден-Вюртембург немецтарында ҡунаҡта булырға, улар менән Яны йыл ҡаршыларға тура килгәйне. Уларҙын байрам табынына әҙерләнгән милли аш-һыуҙарынын ин сағыуы – прәник-печеньелар һәм картуф салаттарын бик оҡшаттым. Әйткәндәй, перәник-печеньеларҙы ла тәүбашлап немецтар уйлап тапҡан. Уларҙа Яны йыл табынына әҙерләнгән прәник-печеньелар бер ваҡытта ла бер төрлө булмай: һәр береһе төрлө формала һәм төрлө рецепт буйынса әҙерләнә. Ә был хужабикәнен оҫталығына ла бәйле.\nТағы ла бер ғәҙәттәре аптыратты: яны йыл табынына йыйылыусыларға берәр шешә шнапс таратыла. Ләкин шешәләре!.. Унда һыйһа ике-өс йотом шнапс һыялыр! Сәғәт уҡтары ун икене һуғырға ваҡыт еткәс барыһы ла бергә тороп баҫалар ҙа, әлеге шешәләр менән поезда китеп барған төҫлө бер тактта тауыш сығарып шаҡылдата башлайҙар. Яйлап башланған был шаҡылдау көсәйә барып, сәғәт ун икене һуҡҡанда шешә тиҙ генә бороп асыла ла, бер тынала эсеп тә ҡуйыла! Шешәләге эсемлекте бер тапҡыр ғына йотоп эсеп ҡуйһан, һине Яны йылда бәхет көтә тип иҫәпләнә, бүлеп эсеү насарға юрала. Ҙур тостар әйтелмәй, күп эсмәйҙәр, бокалдар иҫәнлек-һаулыҡ, бәхет өсөн күтәрелә, йәғни “Прозит!”, тиҙәр. Был иҫәнлеккә-һаулыҡҡа тигәнде белдерә. Шулай итеп, 24–26 декабрь һәм 31 декабрь – 1ғинуар көндәрен байрам иткәндән һун немецтар 2 ғинуарҙа эшкә сыға. Һәм тағы ла йылы иҫтәлектәргә бирелеп, киләһе Яны йылды көтә башлай.\n“Аух видер зеен, Дойтшланд, бист бальд”!\nГерманияла урыҫ телендә аралашыусылар ҙа етерлек. Элегерәк Мюнхендан Калининградҡа осҡанда аэропортта рустарҙын күплеген күреп хайран ҡала торғайным. Рәхәтләнеп ҡысҡырып һөйләшәләр. Әйткәндәй, рустар сит илдә лә үҙҙәрен иркен тота һәм ҡысҡырып һөйләшә, уларҙы шул ғәҙәттәренән таныйҙар. Шул осҡанда Өфөнән Германияға китеп барыусы ике башҡортто ла күргәс, күнел күтәрелгәйне. “Үҙебеҙҙекеләрҙе” ҡиммәтле тундарынан таныным, бында ундайҙы кеймәйҙәр. Вәт донъя, беҙҙекеләр ҡайҙа ғына юҡ, тип ирәйеп киттем. Әйткәндәй, Калининград ҡалаһы 12 быуатта чех короле Пшемысел Карл Икенсе тарафынан нигеҙләнә.\nШуны ла әйтергә кәрәк, немецтар Рәсәйҙән килгәндәрҙен барыһын да рус тип ҡабул итә. Минен милләтем башҡорт, рус түгелмен, Башҡортостан Республикаһы тигән Рәсәй составындағы дәүләттә йәшәйем, тип анлата һалам, үҙебеҙҙен Президентыбыҙ ҙа бар. Ләкин улар ҡайһы саҡта: “Все вы из одного ведра вода”, тип яуаплай. Сөнки Башҡортостанды белмәйҙәр тиерлек. Унан Боден күлендә һәләк булғандарҙы иҫкә төшөрһән, “Әәә, беләбеҙ, ишеттек, уҡыныҡ”, тиҙәр.\nМин Германияға, Чехияға юлланғанда һәр ваҡыт үҙем менән журнал, китап-гәзит, открыткалар алам, әйбер, кейем ташып йөрөмәйем, таныштарыма, дуҫтарыма, немец туғандарыма республикабыҙ хаҡында сығарылған китаптар, альбомдар, открыткалар бүләк итәм, уларҙы ҡарап немецтар бик ҡыҙыҡһыналар, гүзәл ил икән, тип һоҡланалар. Беҙҙәге тәбиғәт уларҙыҡынан һис тә ҡалышмай, киреһенсә, күпкә матурыраҡ та. Тик беҙ үҙебеҙҙен матурлығыбыҙҙы, байлығыбыҙҙы башҡаларға күрһәтә, унан аҡса эшләй белмәйбеҙ. Улар иһә бәләкәй генә илдәрен дә донъя кимәлендә алға киткән илдәр иҫәбенә сығарып, һаҡлап, яҡлап, яратып, күкрәк киреп ғорурланып, уныштарын күрһәтеп йәшәй белә. Беҙ ҙә, хөрмәтле журнал уҡыусылар, өлгө алайыҡ, алға ынтылайыҡ, өйрәнәйек, үҫәйек – мәҡәлә шуны уйлап яҙылды ла инде.\nМиләүшә Ҡолмөхәмәтова (Годбодь).\n© Миляуша Годбодь, текст, 2010\nМиляуша Годбодь | публицистика | статья | очерк | путевые заметки


Снять квартиру в Москве посуточно недорого без посредников - Квартиры посуточно Москва - MyLinker.ru - стр. 10\nПодберите жилье посуточно в Москве за 5 минут\nКвартиры посуточно в Москве на Mylinker - проверенные собственники, удобный выбор\nКвартиры в Москве посуточно недорого и без посредников\nМосква, 1–к квартира, Ленинградский пр-т, д. 33А\nМосква, 1–к квартира, Генерала Антонова ул, д. 5\nМосква, 1–к квартира, Профсоюзная ул, д. 75, корп. 4\nМосква, 1–к квартира, Б.Переяславская ул, д. 3, корп. 2\nМосква, 1–к квартира, Планерная ул, д. 22\nМосква, 1–к квартира, Новинки ул, д. 6, корп. 1\nМосква, 1–к квартира, Константинова ул, д. 11\nМосква, 1-к квартира, Образцова ул, д. 24\nМосква, 1-к квартира, 1-й Коптельский пер., д. 20\nМосква, 1-к квартира, ул.1905 года – Шмитовский проезд,13\nМосква, 1-к квартира, Девятая Рота ул, д. 2 к.1\nМосква, 1-к квартира, Академика Капицы ул, д. 26 к.1\nМосква, 1-к квартира, Шепелюгинская ул, д. 7/14\nМосква, 1–к квартира, Бочкова ул, д. 6\nМосква, 2–к квартира, Кутузовский проспект, д. 41\nМосква, 1–к квартира, Азовская ул, д. 12\nМосква, 1–к квартира, Комсомольский проспект, д. 9\nМосква, 1–к квартира, Мира проспект, д. 68\nМосква, 1–к квартира, Донская ул, д. 17\nМосква, 2–к квартира, Брянская ул, д. 8\nМосква, 1–к квартира, Большая Дорогомиловская ул, д. 4


Телде гонаһтан һаҡлауҙың әһәмиәте | Әбйәлил - Абзелил\nӘбйәлил - Абзелил > вәғәздәр > Телде гонаһтан һаҡлау\nЗаман һәм беҙ »\nТелде гонаһтан һаҡлау\nТелде гонаһтан һаҡлауҙың әһәмиәте\nКешегә Аллаһ тарафынан яҙылған иң ҙур ниғмәттәрҙең береһе — ул тел. Был ағза кеше тормошонда бик ҙур урын алып тора. Аллаһ Тәғәлә бының тураһында шулай тип әйтә:\n«Киң Рәхмәтле (Аллаһ) Ҡөръәнде өйрәтте, кешене барлыҡҡа килтерҙе, уны һөйләшергә өйрәтте»\n2. Ул Ҡөрьән өйрәтте,\n3. кешене донъяға яратты,\n4. уны һөйләшергә (аңлашырға) өйрәтте.\nКешене юҡтан бар итеү, Ҡөръәнде өйрәтеү һәм уға һөйләшеү һәләтен биреү Аллаһ Тәғәләнең рәхмәтенең күрһәтеүсе билдәләрҙән һанала. Әгәр ҙә кешегә һөйләшеү һәләте бирелмәһә, ер йөҙөндә тормош бармаҫ ине. Тел ярҙамында кеше аралаша, белем ала, күңелендә булған хистәрен башҡаларға еткерә.\nКеше теле менән яҡшы һүҙҙәр ҙә һәм шулай уҡ гонаһлы һүҙҙәр ҙә һөйләргә мөмкин. Әгәр ул теле менән хәйерлеһен генә һөйләһә, Аллаһ Тәғәлә уны йәннәткә индерә. Мөхәммәд ﷺ беҙгә: «Кем дә кем миңә ауыҙы араһындағы (телен) һәм ике аяғы араһындағы (енес) ағзаһын һаҡларға вәғәҙә итһә, мин уға ожмах вәғәҙә итәм » — (Бохари) — тигән Аллаһ һүҙҙәрен беҙгә еткерә.\nӘбү Мүса әл-Әшғари һөйләгәненән: «Мин әйттем: «Әй Аллаһының илсеһе! Мосолмандар ҡайһыһы иң хәйерлеһе?» Ул әйтте: «Башҡа мосолмандар уның теленән һәм ҡулынан имен булған кеше» (Бохари).\nКеше ниндәй генә һүҙ һөйләмәһен, уның һәр һүҙе ике фәрештә тарафынан яҙылып барыла. Аллаһ Тәғәлә әйтә:\n«Ике ҡабул итеүсе (яҙып барыусы) фәрештә (кешенән сығыусы бөтә нәмәне теркәп бара). Улар уң һәм һул яҡта яҡта ултыра. Ул ниндәй генә һүҙ әйтмәһен, уны инде күҙәтеп тороусы фәрештә (яҙырға) әҙер тора»\n17. Иҙ йәтәләҡҡаль-мүтәләҡҡийәәни ғәнил- йәмиини үә ғәни-шшимәәли ҡағиид.\n18. Мәә йәлфиҙу мин ҡаулин илләә ләдәйһи раҡиибүн ғәтиид\n17. Бына, уң яҡта, һул яҡта ултырған ике күҙәтеүсе (фәрештә) ҡабул итә.\n18. Ул бер ғенә һүҙ әйтһә, эргәһендәге күҙәтеүсе (яҙырға) әҙер тора.\nМөхәммәд ﷺ әйткән: «Әҙәм балаһы иртә менән торғас бөтөн ағзалар ҙа телде орошоп, уға шулай тиҙәр: «Беҙҙең өсөн Аллаһтың ғазабынан һаҡлан! Дөрөҫөн әйткәндә, беҙ һиңә бәйле. Әгәр ҙә һин дөрөҫ юлдан барһаң, беҙҙә тура юлдан барабыҙ, әгәр ҙә һин дөрөҫ юлдан сыҡһаң, беҙ ҙә тура юлдан сығабыҙ» (Тирмизи).\nБер ваҡыт Имам әш-Шафиғи дуҫы Рабиғҡа шулай тине: «Әй Рабиғ! Үҙеңә ҡағылмаған һүҙҙе һөйләмә. Әгәр ҙә һин бер һүҙ һөйләһәң, һин бит уның хужаһы булмайһың, ә ул һинең хужаң була».\nБына шуға күрә лә Ғабдуллаһ ибн Мәсғүд : «Төрмәгә ябырға иң лайыҡ ағза — ул тел», — тип әйтте.\nБер мәл Мөхәммәд ﷺ сәфәрҙә ваҡытта Мөғәз ибн Джәбәлгә: «Һиңә иң мөһим нәмә, уның нигеҙе һәм иң юғары нөктәһе тураһында хәбәр итәйемме?» — тине. Ул әйтте: «Әйҙә, йә Аллаһтың илсеһе!» Ул әйтте: «Иң мөһим нәмә ул — Ислам дине, уның нигеҙе — намаҙ, ә иң юғары нөктәһе — Аллаһ юлында дошмандарға ҡаршы һуғышыу». Артабан ул әйтте: «Ошоларҙың бөтөнөһөн дә тотоп тороусы нәмә хаҡында һиңә хәбәр итәйемме?» Ул әйтте: «Әйҙә, йә Аллаһтың илсеһе!» Артабан ул телен тотто һәм әйтте: «Мына ошоно (ағзаны) һаҡла». Мөғәз ибн Джәбәл һораны: «Эйе шул, йә Аллаһның илсеһе! Әллә беҙҙе һөйләгән һүҙҙәребеҙ өсөн ғазаплаясаҡтармы?» Мөхәммәд ﷺ ғәжәпләнеп әйтте: «Әсәйең һине юғалтһын! (Ғәжәпләнгәндә әйтелә торған һүҙ). Әллә кешеләр телдәре ярҙамын да ирешкән гонаһтарҙан башҡа тағы берәр нәмә өсөн йөҙҙәре менән утҡа аталасаҡмы?» (Тирмизи).\nҠиәмәт көнөндә кеше хатта уйламайынса әйткән һүҙҙәре өсөн дә ғазапҡа тартыла. Мөхәммәд ﷺ, шулай тип әйтә: «Дөрөҫөн әйткәндә, кеше үҙе лә иғтибар итмәйенсә Аллаһ риза була торған бер һүҙ генә әйтә һәм Аллаһ шуның менән уны дәрәжәләргә күтәрә. Шулай уҡ кеше үҙе лә иғтибар итмәйенсә Аллаһтың асыуын сығара торған бер генә һүҙ әйтә һәм Ул уны шуның арҡаһында йәһәннәмгә ата» (Бохари).\nӘл-Хәсән әл-Басри әйтә: «Элекке ваҡытта шулай тип әйтәләр ине: «Мөьминдең теле йөрәге артынан йөрөй. Әгәр ҙә ул берәр нәмә әйтергә теләһә, башта уның тураһында йөрәге менән уйлай, ә унан һуң әйтә. Монафиҡтың теле йөрәге алдында йөрөй. Әгәр ҙә ул берәр нәмә әйтергә теләһә, уны теле менән әйтә, ә йөрәге менән уның тураһында уйламай».\nАлдағы хәҙистән йомғаҡ яһап, мосолман кешеһе һәр һүҙен уйлап һәм үлсәп һөйләргә тейешле. Әгәр ҙә уның әйтәсәк һүҙендә файҙа булмаһа, был осраҡта иң яҡшыһы — өндәшмәй тороү. Мөхәммәд ﷺ әйткән: «Кем дә кем Аллаһҡа һәм Ҡиәмәт көнөнә ышанһа, хәйерле һүҙ әйтһен йәки өндәшмәһен» (Бохари, Мөслим).\nХәйерле һүҙгә Ислам динендә яҡшылыҡҡа өндәү, насарлыҡтан тыйыу, Аллаһны иҫкә алыу, кешеләрҙе шатландырыусы һүҙҙәр инә. Әгәр ҙә кеше әйтәсәк һүҙенең файҙа килтереүенә шикләнһә, уны әйтмәү яҡшы.\nМөхәммәд ﷺ әйткән: «Әҙәм балаһының яҡшылыҡҡа өндәү, насарлыҡтан туҡтатыу һәм Аллаһны иҫкә төшөрөүҙән ҡала һәр әйткән һүҙе үҙенә ҡаршы буласаҡ» (Ибн Мәджәһ, Тирмизи).\nИмам ән-Нәүәүи «Әл-азкар» китабында: «Бәлки, дини вазифалар менән йөкләтелгән һәр бер кеше телен файҙа булмаған һүҙҙәрҙән һаҡларға тейеш. Әгәр ҙә һөйләүе менән һөйләмәүе бер тигеҙ булһа, ул ваҡытта уны ҡалдырыу сөннәт. Сөнки мөбах һүҙ кешене мәкруһ йәки харам һүҙ һөйләүгә этәрергә мөмкин».\nТел менән ҡыла торған гонаһтарға килһәк, улар түбәндәгеләр: ялған, ғәйбәт һөйләү, һүҙ таратыу, һүгенеү, кешене мыҫҡыл итеү, түбәнәйтеү.\nКешеләр күп ваҡытта ғәйбәт һөйләүҙән ҡурҡмай. Киреһенсә, улар ғәйбәт һөйләп тәм таба. Бер ваҡытта, Мөхәммәд ﷺ: «Һеҙ ғәйбәттең ни икәнен беләһеҙме?» — тине. Кешеләр: «Аллаһ һәм Уның илсеһе белеүсерәк», — тип яуап бирҙе. Ул әйтте: «Ғәйбәт — ул ҡәрҙәшеңде яратмай торған яғы менән иҫкә алыу». Бер кеше һораны: «Әгәр ҙә минең әйткән һүҙем ҡәрҙәшемдә булһа?» Ул әйтте: «Әгәр әйткән һүҙең унда булһа, һин уның тураһында ғәйбәтен һөйләнең. Әгәр ҙә булмаһа, һин уға яла яҡҡан булаһың» (Нәсәүи).\nАллаһ Тәғәлә ғәйбәт һөйләүҙең сирҡаныс бер ғәмәл икәнлеген күрһәтеп, Ҡөръәндә шулай тип әйтә:\n«үә ләә йағтәб бәғдукүм бәғдан ә йүхиббү әхәдүкүм әййәькүлә ләхмә әхыииһи мәйтәң фәкәриһтүмүүһү үәттәҡу-ллааһа иннә-ллааһа тәүүәәбу-ррахиим».\n«Шымсылыҡ менән булышмағыҙ, бер-берегеҙҙең ғәйбәтен һатмағыҙ. Кем үлгән туғанының итен ашарға теләр?! Ерәнәһегеҙ бит унан. Аллаһынан ҡурҡығыҙ! Аллаһ тәүбәне ҡабул итә. Ул рәхимле!»\n(Худжурат — 49/12).\nАллаһ Тәғәлә был аятта кешенең намыҫын бысратыуҙы, ғәйбәтен һөйләүҙе йәне сыҡҡан кешенең итен ашау менән сағыштыра. Итен ашаусы кешенән мәйет үҙ-үҙен яҡлай алмаған кеүек, ғәйбәте һөйләнелгән кеше лә үҙен ғәйбәт һөйләүсенән яҡлай алмай, сөнки ул уның янында түгел, уны күрмәй һәм ишетмәй.\nИбнүл-Мөбәрәк әйтә: «Әгәр ҙә мин берәр кеше тураһында ғәйбәт һөйләргә теләһәм, атай-әсәйем тураһында ғәйбәт һөйләр инем. Сөнки улар минем әжер-сауабыма күберәк лайыҡлы».\nТел менән ҡыла торған гонаһтарға шулай уҡ һүҙ йөрөтөү ҙә инә. Ғәрәп телендә һүҙ йөрөтөү «нәмимә» тип атала. Нәмимә — кешеләр араһын боҙоу, уларҙың дәрәжәһен төшөрөү ниәте менән ишеткән һәр һүҙҙе һөйләүҙе аңлата. Аллаһ Тәғәлә әйтә:\n1. Үәйлүл-ликүлли һүмәзәтил-лүмәзәһ\n1. Бәлә бөтә яман телле ғәйбәтсегә,\n«Һәр һүҙ йөрөтөүсе, яманлаусы кешегә ғазап булһын!» (Һүмәзәһ – 104/1).\nИбн Ғәббәстән, «Аллаһ ғазап булыу менән ҡурҡытҡан «һүмәзәһ» кем ул?», — тип һоранылар. Ул әйтте: «Ул — һуҙ йөрөтөүсе, кешеләр араһын айырыусы, уларҙың намыҫын бысратыусы».\nБоронғолар шулай тип әйтте: һүҙ йөрөтөүсе бер сәғәт эсендә сихырсы бер айҙа боҙа алмаған нәмәләрҙе боҙа. Бына шуға күрә лә һүҙ йөрөтөүсе туранан-тура йәннәткә кермәй. Мөхәммәд ﷺ әйткән: «Һүҙ йөрөтөүсе (нәммәм) йәннәткә инмәй» (Бохари).\nҺүҙ йөрөтөүсе кеше иң әүәл ҡәберҙә ғазаплана, ә унан һуң йәһәннәмдә ғазап күрә. Ғабдуллаһ ибн Ғәббәс, шулай тип әйткән: «Бер ваҡытты Мөхәммәд ﷺ ике ҡәбер эргәһенән уҙҙы. Ул әйтте: «Дөрөҫөн әйткәндә, улар икеһе лә ғазаплана, ләкин һаҡланыуы бик үк ауыр булмаған гонаһтар өсөн түгел. Уларҙың береһе һейҙегенән паҡланманы, ә икенсе һүҙ йөрөтә ине». Шунан һуң ул бер сыбыҡ алып, уны икегә һындырҙы һәм уларҙы ике ҡәбергә ҡаҙаны. Кешеләр һораны: «Йә Аллаһтың илсеһе! Һин ни өсөн шулай эшләнең?» Ул әйтте: «Бәлки ошо ике ағас сыбығы ҡороғанға хәтле Аллаһ уларҙың хәлен еңеләйтер» (Бохари).\nӘбү Ләһәбтең ҡатыны йәһәннәмдә ғазапланыуын бер сәбәбе һүҙ таратып, кешеләргә зыян килтереүенә бәйле. Аллаһ Тәғәлә уға асыуланып Ҡөръәндә шулай тип әйтә:\n3. Сәйасләә нәәраң ҙәәтә ләһәб.\n4. Үә-мра'әтүһү хәммәәләтәл-хәтаб\n3. Ул ялҡынлы утта яныр,\n4. ә ҡатыны шунда утын ташыр\n«(Әбү Ләһәб) ялҡынлы утҡа инәсәк һәм уның утын ташыусы — һүҙ йөрөтөүсе ҡатыны ла утҡа инә». (Мәсәд: 111/3-4).\nҒабдуллаһ ибн Ғәббәс, Мөжәһид әс-Судди, әл Фарра исемле тәфсир ғалимдары «утын ташыусы» тигән һүҙ күсмә мәғәнәлә «һүҙ йөрөтөүсе»не аңлата тинеләр. Утын ут ҡабыҙырға ярҙам итһә, һүҙ йөрөтөү кешеләр араһында дошманлыҡ һәм нәфрәт хисе ҡабыҙырға ярҙам итә.\nШулай уҡ Нух менән Лут пәйғәмбәрҙәрҙең ҡатындары ла һүҙ йөрөткәндәре өсөн йәһәннәмгә индерәләсәк. Аллаһ Тәғәлә әйтә:\n«Аллаһ кәферҙәргә миҫал итеп Нух һәм Лут (пәйғәмбәрҙәр) ҡатындары килтерҙе. Улар ҡолдарыбыҙҙан булған ике яҡшы ҡолдың (ҡатындары) ине һәм улар икеһе лә уларға хыянат итте. Улар икеһе лә (пәйғәмбәрҙәр) уларҙы (ҡатындары) Аллаһтың (ғазабынан) ҡотҡара алманы. Уларға: «Утҡа (йәһәннәмгә) инеүселәр менән бергә утҡа инегеҙ», — тип әйтелде» (Тәхрим — 10).\nҒабдуллаһ ибн Ғәббәс, был аятты аңлатып шулай тип әйтә: «Бер пәйғәмбәрҙең ҡатыны ла зина ҡылманы. Уларҙың ирҙәренә хыянат итеүҙәре дин менән бәйле булды. Нух пәйғәмбәрҙең ҡатыны кешеләргә ире тураһында: «Ул аҡылдан яҙған», — тип әйтә ине. Ә Лут пәйғәмбәрҙең ҡатыны ире янына килгән ҡунаҡтар тураһында кешеләргә хәбәр итте». Йәғни был ике ҡатын да ирҙәрен кешеләргә яманлап, уларҙың серҙәрен һөйләп йөрөнө һәм шул сәбәпле йәһәннәмгә керҙеләр.\nАллаһ Тәғәлә барыбыҙҙы ла тел афәтенән һаҡлаһын, уны бары тик хәйерле һөйләүҙә генә ҡулланырға ярҙам итһен!\n«Йома вәғәҙҙәре», Алмаз Сафин ибн Ғабдрахман, татарсанан тәржемә һәм өҫтәлмәләр менән\nТелдең хаҡы: https://nazir1965.com/din/telde%D2%A3-xa%D2%A1y.html\nТел бәләләре: https://nazir1965.com/v%D3%99%D2%93%D3%99zd%D3%99r/tel-b%D3%99l%D3%99l%D3%99re.html\nЭта запись написана автором Назир Сабитов, 04.09.2018 в 02:51, и размещена в категории вәғәздәр. Следите за ответами на эту запись с помощью RSS 2.0. Вы можете написать комментарий или разместить обратную ссылку на своем сайте.


Рестораны в Павлодаре - Spravkus.com\nРестораны - всего в Павлодаре найдено компаний: 30.\nРестораны - адреса, телефоны, режимы работы, отзывы на карте Павлодара.\nАдрес: Павлодар, ул. Чокина, 2/1\n4. RS Club\n5. Ресторан Айнар\nАдрес: Павлодар, ул. Мира, 2\nАдрес: Павлодар, ул. Торайгырова, 79\nАдрес: Павлодар, ул. Дерибаса, 17\nАдрес: Павлодар, ул. Майры, 439\nАдрес: Павлодар, ул. Ломова, 150/4\nАдрес: Павлодар, ул. Академика Сатпаева, 174\nАдрес: Павлодар, ул. Ломова, 581\nАдрес: Павлодар, ул. Каирбаева, 70\n13. У Даны\nАдрес: Павлодар, ул. Суворова, 11\nАдрес: Павлодар, ул. Торайгырова, 36\nАдрес: Павлодар, ул. Сормова, 2\nАдрес: Павлодар, ул. 1 Мая, 36\n17. Алтын Орда\nАдрес: Павлодар, ул. Академика Сатпаева, 290\nАдрес: Павлодар, ул. Академика Сатпаева, 145\nАдрес: Павлодар, ул. Суворовамалообъездная\nРежим работы: пн-пт 13:00-02:00; сб,вс 13:00-04:00\nАдрес: Павлодар, ул. Салтыкова-Щедрина, 95\n22. Old Englishman\nАдрес: Павлодар, ул. Лермонтова, 44\nАдрес: Павлодар, ул. Академика Чокина, 109\n24. Shiha bar\nАдрес: Павлодар, ул. Академика Сатпаева, 342\nАдрес: Павлодар, ул. Лимонная, 42\nАдрес: Павлодар, ул. Кривенко, 23\nАдрес: Павлодар, ул. Академика Сатпаева, 40\nАдрес: Павлодар, ул. Лесозавод, 3 проезд 1/1\nАдрес: Павлодар, ул. улица Володарского, 7/1, уг. Лермонтова


Отключение элекроснабжения в пос. Пригородном | Газета «Уфалейский Рабочий»\nИнформацияБегущая строка Автор: Ольга Алеева - 08.12.2021\n09.12.2021 г. в связи с проведением работ по замене пунктов учёта электроэнергии будет произведено отключение электроснабжения в пос. Пригородном:\nс 11:00 до 13:00 ч. — ул. Партизанская 2 «В»-32, 3 «А»-53, ул. 50 Лет СССР 1 «А»-31, 2 «А»-20, ул. Зелёная 1-11, ул. 40 Лет Октября 2 «А», 2 «Б»/1, 2 «Б»/2, магазин «Лотос»;\nс 13:00 до 15:00 ч. — ул. Бакальская 6, 8, ул. Пирогова 4-20, 1-19;\nс 14:00 до 16:00 ч. — ул. 40 Лет Октября 2-18, 1-7, ул. Сосновая 1-17;\nс 15:00 до 17:00 ч. — ул. Бакальская 6-24, 11-47.\nОтключение элекроснабжения в пос. Пригородном 0 out of 5 based on 0 ratings. 0 user reviews.


Ниппель резьбовой 1"х1" POELSAN (Турция) купить в Москве\nГлавная Каталог товаров ПНД продукция ПНД фитинги Компрессионные Нипель Ниппель резьбовой 1"х1" POELSAN (Турция)\nРазмер резьбы, дюймы 1"x1"\nНиппель переходной резьбовой 3/4"х1/2" POELSAN (Турция) 16 ₽ / шт. Ниппель резьбовой 4"х4" POELSAN (Турция) 231 ₽ / шт. Ниппель резьбовой 1 1/2"х1 1/2" POELSAN (Турция) 55 ₽ / шт. Ниппель резьбовой 1 1/4"х1 1/4" POELSAN (Турция) 40 ₽ / шт. Ниппель резьбовой 3/4"х3/4" POELSAN (Турция) 16 ₽ / шт.


В Кунцево 18 и 25 апреля субботники пройдут:\n- в Лесопарковой зоне по ул. Академика Павлова и на ул. Маршала Тимошенко (стадион «Медик»);\n- в лесном массиве – на ул. Маршала Тимошенко, ул. Ярцевская, ул. Академика Павлова, Рублевское ш.\nПункты выдачи инвентаря будут организованы по адресам: ул. Ярцевская, д. 22, 36/2, 27/2, Рублевское ш., 24/1, ул. Новолучанская, д. 5, ул. Кунцевская, 4/1, ул. Молдавская, 16, ул. Бобруйская, д. 6/2, ул. Академика Павлова, д. 26, ул. Ивана Франко, д. 40/2.\n


"��Ѿ�ҡù��" ����繷�Ѿ�ҡø����ҵԷ���դ����Ӥѭ���ҧ��� ����ժ��Ե�ء��Դ����ö��ç���Ե�������ͧ����¹�� �͡�ҡ��� ����ѧ�繻Ѩ��¡�ü�Ե����Ӥѭ�����Ҩ��繡�ü�Ե��Ҥ�ɵá��� �Ҥ�ص��ˡ��� �����Ҥ��ԡ�� ��੾�С�ü�Ե��Ҥ�ɵá�������Ҥ�ص��ˡ����ɵ� ������Ҥ��ü�Ե����ͧ������ ����ҳ�ҡ ���Ѿ�ҡù���繷�Ѿ�ҡ÷��������ӡѴ ��š�չ���������ҳ 1,234 ��ҹ�١��ȡ�������� �繹�Ө״��§������ 5 ��л���ҳ 4 � 5 �ͧ��Ө״��������� �繹�����ࢵ�����š �͡�ҡ����ѧ�繹����Թ�֧������ 99 �ͧ��Ө״����繢ͧ����\n��������ջ���ҳ��ӷ������µ����Ǥ�͹��ҧ�����������º�Ѻ��������͹��ҹ ����Ǥ���ջ���ҳ��ӷ������µ�������ҡѺ 3,344 �١��ȡ����õ�ͤ���ͻ� ����繻���ҳ��ӷ���٧����ࡳ������·������Ѻ��ͧͧ�����˻�ЪҪҵԤ�� ��ͧ�����¡��� 1,700 �١��ȡ����õ�ͤ���ͻ� ���¤�����һ����������ջѭ�ҡ�âҴ�Ź��� ¡���㹪�ǧĴ���� 㹢�з���������͹��ҹ�ͧ���ջ���ҳ��ӷ������µ����Ǥ�͹��ҧ�٧ �� �Ҹ�ó�Ѱ��ЪҸԻ�»�ЪҪ�����ջ���ҳ��ӷ������µ������ҷ���ش�����¤�� 36,071 �١��ȡ����õ�ͤ���ͻ� ��������� 26,105 �١��ȡ����õ�ͤ���ͻ� ���¹������ 18,442 �١��ȡ����õ�ͤ���ͻ� ����٪��� 9,201 �١��ȡ����õ�ͤ���ͻ� ������´����� 4,690 �١��ȡ����õ�ͤ���ͻ� �繵� (���ҧ��� 1)\n���ҧ��� 1 ����ҳ��Ө״���㹻���ȷ����ع���¹������ �� �.�. 2543\n����ҳ��� (��3 /��)\n����ҳ��ӵ����� (����3 /��)\n�����: FAO. Review of World Water resources by Country. 2003.\n- ����ҳ��ӽ� ����������Ѻ����ҳ��ӽ������ (�����ҧ�� �.�. 2503-2546) ����ҳ 1,618 ��������õ�ͻ� ���Ҥ���觵��ѹ�����Ѻ����ҳ��ӽ��٧����ش�ͧ����� ����ջ���ҳ������»���ҳ 2,740 �١��ȡ����õ�ͻ� �ͧŧ�����Ҥ���ѹ�͡������Ѻ����ҳ������»���ҳ 1,960 �١��ȡ����õ�ͻ� ��ǹ�Ҥ���觵��ѹ�͡�ջ���ҳ������»���ҳ 1,730 �١��ȡ����õ�ͻ� �Ҥ���ѹ�͡��§�˹�����Ѻ����ҳ������»���ҳ 1,430 �١��ȡ����õ�ͻ� �Ҥ�˹�����Ѻ����ҳ������»���ҳ 1,240 �١��ȡ����õ�ͻ� ����Ҥ��ҧ������Ҥ������Ѻ����ҳ�����·���ش ��ͻ���ҳ 1,230 �١��ȡ����õ�ͻ� �������;Ԩ�ó����������Դ���ͧ����� ����� 㹪�ǧ 44 �շ���ҹ�һ���ҳ��������������Ѻ�������Ŵŧ��ѵ�������� 0.3 ��ͻ� (�ٻ��� 1) ���˵���ǹ˹���Դ�ҡ�������¹�ŧ��Ҿ�ҡ�Ȣͧ�š������觼š�з����������ҡ�Ȣͧ������´��� ��ǹ����ҳ�����������Ҥ ����� ����ҳ������¢ͧ�Ҥ�˹�� �Ҥ���ѹ�͡ ����Ҥ���������Ŵŧ ��ǹ�Ҥ��ҧ����Ҥ���ѹ�͡��§�˹������������������硹���\n��������վ�鹷����� 512,000 ���ҧ�������� �觾�鹷������Ҿ���Ի���ȫ����������������ѡ ���� 25 ���������ѡ ���Ѻ����ҳ��ӽ�����ҳ 728,028 ��ҹ�١��ȡ����õ�ͻ� ��������� 70 �ͧ����ҳ��Өӹǹ��� �Ы��ŧ��Թ�������¡�Ѻ�������ҡ�� ��Ф�ҧ����������觹�� ˹ͧ ��к֧�����ҵ� ��ǹ�������������� 30 ���ͻ���ҳ 213,424 ��ҹ�١��ȡ����� �繹�ӷ�ҷ�����仵������� �Ӥ�ͧ ���� ����Ӹ�õ�ҧ� ���Ҥ�˹���ջ���ҳ��ӷ�һ���ҳ 38,567 ��ҹ�١��ȡ����õ�ͻ� �Ҥ���ѹ�͡��§�˹���ջ���ҳ��ӷ�һ���ҳ 61,513 ��ҹ�١��ȡ����õ�ͻ� �Ҥ��ҧ�ջ���ҳ 24,976 ��ҹ�١��ȡ����õ�ͻ� �Ҥ���ѹ�͡����ҳ 23,882 ��ҹ�١��ȡ����õ�ͻ� ����Ҥ�����ҳ 64,486 ��ҹ�١��ȡ����õ�ͻ� (���ҧ��� 2)\n���ҧ��� 2 ����ҳ����л���ҳ��ӷ��� 25 ���������ѡ�ͧ�����\n�����: ����Ż�зҹ 2546\n�ҡ�������дѺ����٧�ش��������Ҿ���ҷ��ʶҹյ�Ǩ�Ѵ�����ظ�ҵ���� �� �.�. 2487 �֧�� �.�. 2547 ��������дѺ����٧�ش�������ҡѺ 3.4 ���� ÷�. �� �.�. 2502 2538 ��� 2545 �繻շ���չ�ӷ���ҡ �����дѺ����٧�ش�Թ�����дѺ�����٧�ͧ���� (4.63 ���� ÷�.) ��л� �.�. 2529 2533 2536 2540 ��� 2541 �繻շ���չ�ӷ�ҹ��¤�͹��ҧ������ �͡�ҡ����ѧ������дѺ����٧�ش��������Ҿ�����������Ŵŧ��ѵ�������� 1.3 ��ͻ� (�ٻ��� 2) ���˵ع͡�ҡ����ҳ��ӽ����Ŵŧ�����ѧ�դ�����ͧ����������͡���ɵ� �ص��ˡ��� ��С���ػ��������������ҡ���\n����������ա�þѲ�����觹����ٻẺ��ҧ� ����ç��þѲ�����觹�Ӣ�Ҵ�˭� ��Ҵ��ҧ ��Т�Ҵ��� ��觻Ѩ�غѹ���͹��Ҵ�˭���Т�Ҵ��ҧ�դ�������ö�纡ѡ��������ҳ 71,153 ��ҹ�١��ȡ����� ���ͻ���ҳ������ 33 �ͧ����ҳ��ӷ�� ����;Ԩ�ó�������������¹�ŧ�ͧ����ҳ����纡ѡ�ͧ���͹���Ծ�������͹���ԡԵ�� ����һ���ҳ����纡ѡ�ͧ���͹���Ծ��������Ŵŧ ��ѵ�������� 0.7 ������͹���ԡԵ���������Ŵŧ��ѵ�������� 0.3 (�ٻ��� 3) ���˵����ͧ�ҡ����ҳ������ǳ�˹�����͹�ջ���ҳŴŧ ����ա�������ҡ���\n���觹�ӺҴ�������觡ѡ�纡ѡ��ӵ�������ҵԷ���ա�������ҹҹ �����觹�ӷ������ö�Ѳ�ҹ���������� ���ͷ�᷹��Ӽ�ǴԹ�� �����ҧ�á�� ��ӺҴ���բ�ͨӡѴ����ͧ����ҳ��ӷ������ö�Ѳ�Ң�������� ����ҡ�Ӣ�������Թ����ҳ��ӷ������ö�Ѳ��������������Դ�š�з� (Safe Yield) �С������Դ�ѭ�ҵ����Ҿ�Ǵ���� �� ��÷�ش��Ǣͧ�蹴Թ ����á����ͧ��ӷ���������ѧ��鹹�ӺҴ�� ���Ҩ�����س�Ҿ���������������͡�������ª�� �繵� ����ҳ������ӺҴ����ǹ�˭����������ͧ�˭�� ����աԨ�����ҧ���ɰ�Ԩ�٧ ������ͧ������ç�ҹ�ص��ˡ�����йԤ��ص��ˡ��������ҡ �� ��ا෾��ҹ����л������ ��§���� �Ҵ�˭� �繵� ���ú�ԡ�ô�ҹ��ӻ�л��ѧ�����§�� ����Ҥ�Ѱ����Թ�ҵá��������䢻ѭ�ҡ�����ӺҴ�������ҧ������ͧ �� ��û�С��ࢵ�Ǻ���������ӺҴ�� ࢵ�ԡĵ��ó��ӺҴ�� ��������ѵ�Ҥ�����ӺҴ�� ����纤��͹��ѡ���ӺҴ�� �繵� ���㹻� �.�. 2546 ���ա���͡����Ҫ�ѭ�ѵԹ�ӺҴ�� (��Ѻ��� 3) �.�. 2546\n�ҡʶԵԢͧ�����Ѿ�ҡù�ӺҴ�� ����� ������ �.�. 2538 �֧�� �.�. 2540 ������ӺҴ���ࢵ��ا෾��ҹ����л���������������������µ�ʹ 㹻� �.�. 2540 �ջ���ҳ��������٧�֧ 1,538,000 ź.�./�ѹ (�ٻ��� 4) ����ѡ��Ҿ��ӺҴ���ࢵ��ا෾��ҹ������§ 1.25 ��ҹ�١��ȡ����õ���ѹ �ҡ��ô��Թ�ҵá����䢻ѭ�ҡ�����ӺҴ�����ҧ��ԧ�ѧ�ͧ㹪�ǧ����ҹ�ҷ���������ӺҴ�Ū�ǧ�� �.�. 2541 �֧�Ѩ�غѹ �������Ŵŧ������� 㹻� �.�. 2545 �ջ���ҳ������ӺҴ���ࢵ��ا෾��ҹ����л������Ŵŧ����ͻ���ҳ 584,000 ź.�./�ѹ ������ӺҴ�����ǹ�����Ҥ�ͧ����� �ҡ�����ž�鹰ҹ�дѺ��ٺ�ҹ����� �ӹǹ��͹�ӺҴ��������������ҡ���������� �����ѵ�ҡ��������鹷��Ŵŧ ��㹻� �.�. 2546 �ӹǹ��͹�ӺҴ�ŷ��ǻ���� 998,539 ��� (�ٻ��� 5)\n㹪�ǧ�������������ҧ�� �.�. 2521-2524 ��÷�ش��Ǣͧ�蹴Թ㹺���ǳ��鹷���ا෾��ҹ����л���������ѵ���ҡ���� 10 ૹ�����õ�ͻ� �º���ǳ����Է�����������˧�繺���ǳ����ա�÷�ش����ҡ����ش �ҡ�ҵá�á��Ŵ����ҳ������ӺҴ��ŧ������дѺ��ӺҴ���٧���㹺���ǳ㨡�ҧ��ا෾��ҹ�� ��Ъҹ���ͧ��ҹ���ѹ�͡�����駺���ǳ�ͺ�͡�ͧ��ا෾��ҹ�÷�����Ѻ��ԡ�ù�ӻ�лҨҡ��û�лҹ����ǧ �觼�����ѵ�ҡ�÷�ش��Ǣͧ�蹴Թ����ǳ㨡�ҧ��ا෾��ҹ����л������Ŵŧ ��㹻� �.�. 2534-2541 �ѵ�ҡ�÷�ش��Ǻ���ǳ㨡�ҧ���ͧ ��Ъҹ���ͧ��ҹ���ѹ�͡�������§���� 1-2 ૹ������ ���㹻� �.�. 2544-2545 ����͹��¡��� 1 ૹ�����õ�ͻ� 㹻� �.�. 2546 ��÷�ش��Ǣͧ�蹴Թ���Ш�������㹺���ǳ�ͺ�͡��ا෾��ҹ�� �º���ǳࢵ������ ࢵ�Ҵ��кѧ ����ͺҧ��� �ѧ��Ѵ��طû�ҡ�� �ѧ��Ѵ��ط��Ҥ� ��Шѧ��Ѵ�����ҹ� ���ѵ�ҡ�÷�ش��� 2-3 ૹ�����õ�ͻ� ��觺ҧ����ǳ����ա�÷�ش����Դ��� ����ա�����ӺҴ�� �� ����ǳ����ͤ�ͧ��ҹ �.��طû�ҡ�� �繵� - ������ͧ��ù�� ��þ�ҡó������ͧ������� (��ǹ�˭��繤�����ͧ��ù���Ҥ�ɵ�) 㹻� �.�. 2536 2539 ��� 2549 �����㹻� �.�. 2536 �ջ���ҳ������ͧ��ù�ӷ����� 61,507 ��ҹ�١��ȡ����õ�ͻ� ��Ш���������� 87,495 ��ҹ�١��ȡ����õ�ͻ� ��ШТҴ�Ź��ӻ���ҳ 12,560 ��ҹ�١��ȡ����õ�ͻ� ����������Ҥ��ҧ�繾�鹷�����դ�����ͧ��������٧����ش ��㹻� �.�. 2536 �դ�����ͧ������� 36,137 ��ҹ�١��ȡ����õ�ͻ� ��������� 45,613 �١��ȡ����õ�ͻ� 㹻� �.�. 2539 ���㹻� �.�. 2549 ������ͧ��ù������������Ҿ���Ҩ���������� 47,336 ��ҹ�١��ȡ����õ�ͻ� ��觤Ҵ��ҨТҴ�Ź��� 3,089 �١��ȡ����õ�ͻ� (���ҧ��� 3) ��駹���ä�����ͧ��ù��㹻� �.�. 2547 �ͧ�Ҥ��ҧ� �ͧ����� �մѧ��� �Ҥ��ҧ 28,540 ��ҹ�١��ȡ����� �Ҥ�˹�� 12,772 ��ҹ�١��ȡ����� �Ҥ���ѹ�͡��§�˹�� 11,617 ��ҹ�١��ȡ����� �Ҥ���ѹ�͡ 2,968 ��ҹ�١��ȡ����� ����Ҥ�� 11,334 ��ҹ�١��ȡ����� ��������� 67,231 ��ҹ�١��ȡ����� ������㹻Ѩ�غѹ����ҳ��ӷ���纡ѡ����դ���٧���Ҥ�����ͧ������� �����ͧ�ҡ����Է���Ҿ����觹�ӷ���� ������к��觹�����к���ͧ�Դ����ǹ�˭� ������բ�ͨӡѴ����������ö�觹��������鹷����Ҵ�Ź���㹷ء��鹷���� �͡�ҡ����ѧ�դ����ѹ�âͧ����ҳ��ӵ����鹷����е��Ĵ١�ŷ�����ա�âҴ�Ź���������������\n���ҧ��� 3 ����ҳ������ͧ������Ө�ṡ����������\n����ҳ������ͧ������� ��âҴ�Ź��� (��ҹ�١��ȡ����õ�ͻ�)\n�����: �����Ѿ�ҡù�� 2547\n������ͧ��ù����ǹ�˭�ͧ����Ȩ��繤�����ͧ��ù����������Ҥ�ɵá��� �»�������վ�鹷���ɵá�������ҳ 132.5 ��ҹ��� ��鹷�������ѡ��Ҿ㹡�þѲ���繾�鹷��Ż�зҹ����ҳ 40 ��ҹ��� �Ѩ�غѹ (������ �� �.�. 2545) �ա�þѲ���繾�鹷��Ż�зҹ������� 32.0 ��ҹ��� �¤Դ�������� 24.2 �ͧ��鹷���ɵá��������� ��駹�� ������Ҥ��ҧ�վ�鹷��Ż�зҹ�٧����ش�¤Դ�������� 45.8 �ͧ��鹷��Ż�зҹ������ �ͧŧ�Ҥ���Ҥ�˹���վ�鹷��Ż�зҹ������ 26.7 �ͧ��鹷��Ż�зҹ������ �Ҥ���ѹ�͡��§�˹���վ�鹷��Ż�зҹ������ 17.2 �ͧ��鹷��Ż�зҹ������ ����Ҥ���վ�鹷��Ż�зҹ�Դ�������� 10.3 �ͧ��鹷��Ż�зҹ������ (�ٻ��� 6)\n- ������ �ѭ�ҡ�âҴ�Ź��Ӣͧ��������Դ���㹪�ǧĴ���� ���ͧ�ҡ����ҳ����纡ѡ�����§�͡Ѻ������ͧ��� �ҡ��÷���������ҧ�纹�� ���ͨҡ��÷���ջ���ҳ�����������ҧ���¡��һ��� ���͡�����ӷ��Ҵ����Է���Ҿ��л���Է�Լ� �͡�ҡ��� �ѧ�����˵بҡ����駪�ǧ��੾��Ĵ���л�١�����ҧ��͹�Զع�¹��Сá�Ҥ�㹾�鹷��Ż�зҹ�������¹�ӽ�����ѡ ���������ӷ���ա���纡ѡ���������¨��ջѭ�ҢҴ�Ź��ӷء�� ������ӷ���ջѭ�ҢҴ�Ź���㹷ء�� ���� ��������� �ѧ ⢧ ��Ҿ���� ��Ҩչ ��ᡡ�ѧ ��Ҩչ���� �ҧ��С� ��з����Һʧ��� ���ͧ�ҡ����ҳ������ͧ��ù���٧���һ���ҳ����纡ѡ�ҡ �����������Ҿ������з�Ҩչ��ͧ����¹�ӷ�����¨ҡ������ӻԧ ��ҹ ����ѡ �������ͧ\n�ҡ�����Ţͧ�����Ѿ�ҡù����͹����¹ �.�. 2546 ������������ҹ���ʺ�����駫�ӫҡ� 39 �ѧ��Ѵ 1,008 �Ӻ� 4,336 �����ҹ ���վ�鹷��������Ҥ��ҧ 1,669 �����ҹ �Ҥ�� 1,105 �����ҹ �Ҥ���ѹ�͡��§�˹�� 1,068 �����ҹ ����Ҥ�˹�� 494 �����ҹ (�ٻ��� 7)\n��������վ�鹷���ӷ�����ӫҡ��� 28.11 ��ҹ��� � 66 �ѧ��Ѵ 1,497 �Ӻ� 6,764 �����ҹ �Ѩ��·�������Դ��ӷ��� ����ػ��ä��͡���к�¹�� ���� ����ҳ��ӽ��ӹǹ�ҡ㹾�鹷��������� ��Ҿ�鹹���Ӹ���������Ҿ����վ�鹷���Ҥ�͹��ҧ�ӡѴ �������Ҿ�������������Ф�������ö㹡�ê��͹����ҡŴŧ �ѡɳз���������Ҿ���Ի���Ȣͧ������ӷ�����ջ���ҳ��������ҡ���ҧ�Ǵ�����к��纡ѡ�����Ъ��͹����ҡ�������ӡ�͹����������ࢵ���ͧ��Ъ�����������§�� ��������ö㹡���к�¹�Өҡ��鹷���ҹ�˹�͹�Ӽ�ҹ������ͧ��Ъ���������§�ͷ����ͧ�Ѻ����ҳ�����ҡ�����ҧ��ʹ��� ���ͧ�ҡ��þѲ�����ͧ��Ъ�������ҧ������ͧ������ա�á�����ҧ��觡մ��ҧ���Ͷ����Թ��ҧ���Ŵ��Ҵ�ҧ�к�¹�� ��鹷����¹�Ӣͧ������ͧ�ҧ����դ����Ҵ�ѹ������кҧ������Ѻ�Է�ԾŨҡ���˹ع�ͧ��ӷ��� ����֧��õ���Թ�ͧ������Ӥ�ͧ ����繻Ѩ��·���������к�¹����������ҧ�ӡѴ �ҡʶԵԢ����Ť���������·���Դ�ҡ�ط���µ����� �.�. 2521 �֧�� �.�. 2546 �������������٧������ҧ�ҡ (�ٻ��� 8)\n�ѭ���ԡĵ����ʹյ��ǹ�˭��繻ѭ�ҡ�âҴ�Ź����Ĵ���駵��ǧ�âͧ�����ҵ� 㹡�èѴ��ù�Ӣͧ�Ѱ�ʹյ�繡�èѴ�ҹ���Ĵ��������ҡ��� �� ������ҧ���͹���͡ѡ�纹����������ҧ�纹�Ӣ�Ҵ��ҧ ��Т�Ҵ��� ������èѴ��ù����к��Ż�зҹ��ɮ����������ͧ��¢ͧ��Ǻ�ҹ���繡�èѴ�ҹ�������ǡѹ ���ա�èѴ��ù�ӡѹ����������Ҫԡ���ա�ԡҷҧ�ѧ���Ǻ��� ��âҴ�Ź���������繻�ҡ���ó����Դ��鹺��¤��� �ѭ�ҡ�èѴ�ҹ�ӡ��ҡ���������� �� �ѭ�Ҩҡ��õ�͵�ҹ������ҧ���͹ �ѭ�Ҵ�ҹ��ê��ª����������Ѻ�š�з� ��мš�з������Ҿ�Ǵ������੾�д�ҹ�к�����Ȣͧ������ �֧���繵�ͧ���ҵá��㹡�èѴ��ù�� ���Ѱ�ѧ�Ҵ��駡�ԡ��������ͧ���㹡�èѴ��� ���������Ѵ��駴�ҹ������ӹѺ�ѹ����觨��ع�ç��� �͡�ҡ�ѭ�ҡ�âҴ�Ź������� �ѧ�ջѭ�Ҥس�Ҿ�����лѭ���ط���«���繻ѭ�ҷ���դ����Ӥѭ��йѺ�ѹ����觷�դ����ع�ç����������.\n��Ť�Ҥ���������� ��èѴ��ù�����ҧ����ջ���Է���Ҿ ��á�˹���蹰ҹ��С�û�Сͺ�Ҫվ�������ʹ�Ѻ�Ѻ�����ҵ����ͻ���ҳ��� �ç��þѲ�ҵ�ҧ� ��������ӹ֧�֧�š�з���ҹ����Ǵ���� ��â��µ�Ǣͧ���ͧ���ҧ����ȷҧ �Ѩ�������ҹ������ǹ������Դ��ӷ��� ��й����駷��������Դ����������·�駪��Ե��з�Ѿ���Թ 㹷����鹷ع�ѧ����ǨФӹǳ�ҡʶԵ��غѵ��������Ҹ�ó��� ������Ǻ������ٹ���ӹ�¡�ú�����Ҹ�ó��� �����ͧ�ѹ��к�����Ҹ�ó��� ����Ť�Ҥ�����������������ҹ��Ѿ�ҡù���������ҡѺ 7,032 ��ҹ�ҷ��ͻ� ������ (1) �ط�����Դ�ҡ���˵ص�������ҵ���СԨ�����ͧ������ �¡Ԩ�����ͧ����������ǹ�������Դ�ҡ��� �ع�ç�ҡ��� �� ��õѴ������»�� ��þѧ���¢ͧ�Թ����������觹�ӵ���Թ ��û�١���ҧ��觡�����ҧ��ҧ�ҧ��� ��þѲ�����ͧ������������ºẺἹ �繵� �ط�����Դ���¤����ҡ��� �Դ���㹾�鹷���ҡ��� ����ع�ç�ҡ��� ��Ť�Ҥ���������¨ҡ�ط������ҡѺ 6,443 ��ҹ�ҷ��ͻ� ��� (2) ������ ��Ť�Ҥ���������¨ҡ��������ҡѺ 588 ��ҹ�ҷ��ͻ�\n��Ť�ҷ��ӹǳ㹢�й������§��û���ҳ��èҡ����������¢ͧ��鹷�����ɵ���Ф���������¢ͧ��Ѿ���Թ ����ѧ�������ö�з�͹�����繶֧����������·������� �ѧ��� ����ա���֡����Ť�Ҽš�з�����Դ��鹨ҡ��������й�ӷ�������\n㹷�����������ö�ӹǳ��Ť�Ҥ���������·���Դ�ҡ�����Ѿ�ҡù�ӺҴ���Թ�ѡ��Ҿ �ѧ��� ����ա���֡�Ҷ֧�鹷ع����������·���Դ�ҡ������Ѿ�ҡù�ӺҴ���Թ�ѡ��Ҿ㹾�鹷���ا෾��ҹ����л��������о�鹷�����դ�������§��͡�û����͹�ͧ���觹�ӺҴ�� �� ��û����͹�ͧ����ѹ��������觹�ӺҴ��㹾�鹷��ࢵ�ص��ˡ��� ��û����͹�ͧ�����ըҡ�Ҥ�ɵ� ��û����͹�ͧ������㹾�鹷��Թ��� �繵� �ѡɳТͧ�š�з�����Դ��� ��� �蹴Թ��ش ��С�û����͹�ͧ���觹�ӺҴ�� �����������ö�з�͹�дѺ�����ع�ç�ͧ�ѭ�Ҵ�ҹ��Ѿ�ҡù�������ҧ���ԧ.\n��ȹ��Ԣͧ��ЪҪ� �����Ǩ��ȹ��Ԣͧ��ЪҪ� ����� ��ЪҪ���ǹ�˭� ��� ������ 32.7 �դ��������һѭ�ҡ���Դ��������������ط���� �繻ѭ���Ӥѭ����ش�ͧ�����


ООО "МКК Аванс" во Владивостоке\nКонтакт 0% до 45 минут\nЭлекснет 0% до 60 минут\n02:01 30 000 ₽ 28 дн.\n00:55 7 500 ₽ 7 дн.\n23:49 10 000 ₽ 9 дн.\n22:43 15 000 ₽ 14 дн.\n21:37 6 000 ₽ 6 дн.


НаноВижн — Башҡорт Википедияһы\nЯуаплығы сикләнгән йәмғиәт\nМедик ҡорамалдары һәм материалдары етештереү\nНаноВижн (ҡайһы берҙә НаноВижн Груп тип атайҙар) — Дмитрий Дементьев ойошторған рәсәй офтальмологик компания. Компания яһалма күҙ яҫмығында (интраокуляр линзалар) махсуслашҡан.\nБынан башҡа компания офтольмологик лазерҙар етештерә һәм күҙҙең мөгөҙсә шекәрәһен кире тергеҙер өсөн ҡулланған материалдың һаҡлауы һәм етештереүе өсөн эшләнгән «АйЛаб» күҙ банкын барлыҡҡа килтерәләр.\n2014 йылдың 30 ғинуарында "Ноновижн"дың бүлендек компанияһы «НаноОптика» ОЭЗ «Зеленоград» резиденты статусын ала.\n2014 йылдың 13 сентябрендә Лондонда 32-се халыҡ-ара офтольмологик конгреста компания үҙ стендын аса, шул стендта күҙ микрохирургияһында ҡулланған төрлө инструменттар күрһәтә. Стендты Александр Яковенко аса, асыуҙа компанияның ойоштороусыһы Дмитрий Дементьев һәм билдәле офтольмологтар ҡатнашалар.\n2014 йылдың 15 сентябрендә Лондонда компания үҙе етештергән әйберҙәре тураһында һөйләүгә бағышланған «Офтольмологияла яңы йүнәлештәр» фәни конференцияһын үткәрә. Конференция Бөйөк Британиялағы Рәсәй посольствоһы эгидаһы аҫтында үтә.\n2014 йылдың октябрендә «НаноВижн» баҙарға йыл һайын 200 мең яһалма күҙ яҫмығы сығарырға тип планлаштыра ине. Кәрәккән саҡта «НаноОптика» фабрикаһы эшләгән линзалар һанын 600 меңгә еткерә ала, ә был рәсәй баҙарының мохтажлығынан күберәк. Компанияның линзалары конкурент ойошмаларҙан етештереү технологияһы менән айырылып тора, был саҡта етешһеҙлектәр проценты кәмей. План буйынса тәүге партияны 2015 йылдың башына сығарырға уйлайҙар ине.\nКонкуренттарҙан өҫтөнлөк алыр өсөн компания ҡыйбат линзаларҙы түбән хаҡҡа һатырға планлаштыра ине. Шул уҡ ваҡытта төрлө хаҡы булған күҙ яҫмығының биш төрөн эшләп сығарырға уйҙар бар.\nҠорамалдары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nКомпанияның «НаноОптика» фабрикаһы Зеленоградта урынлашҡан, шунда уҡ компанияның сәнәғәт үҙәге. Фабрикала микроорганизмдарҙан һәм саңдан һаҡланған 800 квадрат метрҙа махсус цехтар бар.\n↑ ООО "Нановижн", Москва. www.k-agent.ru. — выписка из ЕГРЮЛ. 29 апрель 2015 тикшерелгән.\n↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 «Нановижн Груп» в Лондоне, Посольство России в Великобритании (17-09-2014). 29 апрель 2015 тикшерелгән.\n↑ 3,0 3,1 Бизнес-журнал, 2014, с. 22\n↑ Компания ООО "НаноОптика" стала резидентом ОЭЗ "Зеленоград", Россия. Особые Экономические Зоны (21 марта 2015). 29 апрель 2015 тикшерелгән.\n↑ 5,0 5,1 5,2 Бизнес-журнал, 2014, с. 24\nЮгринова, Наталья Глаз-плексиглас. — М.: Бизнес-журнал, 2014. — № 10. — С. 22-25. — ISSN 1819-267X.\nЭлектронные публикации[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\n«Нановижн Груп» в Лондоне, Посольство России в Великобритании (17-09-2014). 29 апрель 2015 тикшерелгән.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=НаноВижн&oldid=895759 ҡабул ителгән


МБДОУ ВЕРХ-ЧЕБУЛИНСКИЙ ДЕТСКИЙ САД РЯБИНКА, Чебулинский район: ИНН 4244002426, ОГРН 1024201367827, адрес, телефон, сайт, реквизиты, выписка из ЕГРЮЛ\nМБДОУ ВЕРХ-ЧЕБУЛИНСКИЙ ДЕТСКИЙ САД РЯБИНКА\nКемеровская обл, Чебулинский район, пгт. Верх-Чебула, ул. Мира, д. 3\nСеменова Марина Николаевна, заведующая *\nАдрес: МУНИЦИПАЛЬНОЕ БЮДЖЕТНОЕ ДОШКОЛЬНОЕ ОБРАЗОВАТЕЛЬНОЕ УЧРЕЖДЕНИЕ "ВЕРХ-ЧЕБУЛИНСКИЙ ДЕТСКИЙ САД "РЯБИНКА"\nКомпания МБДОУ ВЕРХ-ЧЕБУЛИНСКИЙ ДЕТСКИЙ САД РЯБИНКА, адрес: Кемеровская обл, Чебулинский район, пгт. Верх-Чебула, ул. Мира, д. 3 зарегистрирована 13.12.2002. Организации присвоены ИНН 4244002426, ОГРН 1024201367827, КПП 421301001. Основным видом деятельности является образование дошкольное, всего зарегистрировано 1 вид деятельности по ОКВЭД.\nКоличество совладельцев (по данным ЕГРЮЛ): 1, заведующая - Семенова Марина Николаевна.\nКомпания МБДОУ ВЕРХ-ЧЕБУЛИНСКИЙ ДЕТСКИЙ САД РЯБИНКА принимала участие в 0 тендерах. В отношении компании было возбуждено 0 исполнительных производств, из них текущих 0. МБДОУ ВЕРХ-ЧЕБУЛИНСКИЙ ДЕТСКИЙ САД РЯБИНКА участвовало в 10 арбитражных делах: в 0 в качестве истца, и в 10 в качестве ответчика.\nРеквизиты МБДОУ ВЕРХ-ЧЕБУЛИНСКИЙ ДЕТСКИЙ САД РЯБИНКА, юридический адрес, официальный сайт и выписка ЕГРЮЛ, а также 0 существенных событий доступны в системе СПАРК (демо-доступ бесплатно).\nCправки по компании МБДОУ ВЕРХ-ЧЕБУЛИНСКИЙ ДЕТСКИЙ САД РЯБИНКА\nКомпании похожие на МБДОУ ВЕРХ-ЧЕБУЛИНСКИЙ ДЕТСКИЙ САД РЯБИНКА\nМАДОУ "ДЕТСКИЙ САД № 6 "КОЛОКОЛЬЧИК"\nМБДОУ "ДЕТСКИЙ САД №274"\nМБДОУ "ОКУНЕВСКИЙ Д/С "УМКА"\nМБДОУ "ТРУДОВСКОЙ ДЕТСКИЙ САД"\nМБДОУ № 118 "ДЕТСКИЙ САД КОМБИНИРОВАННОГО ВИДА"\nМБДОУ № 192 "ДЕТСКИЙ САД ОБЩЕРАЗВИВАЮЩЕГО ВИДА"\nМБДОУ БДС "ЗОЛОТОЙ КЛЮЧИК"\nМК ДОУ "ДЕТСКИЙ САД № 137"


Раскрыта тайна "Черного квадрата" Малевича\n20:15 19 Октября 2018\n19:15 12.11.2015 (обновлено 12:03 13.11.2015) Получить короткую ссылку\nКИШИНЕВ, 12 ноя – Sputnik. Под картиной "Черный квадрат" Казимира Малевича найдено еще одно цветное изображение, сообщает РИА Новости со ссылкой на телеканал "Культура", обнародовавший данные научной экспертизы, проведенной Третьяковской галереей.\nЧерный квадрат, картина, Третьяковская галерея, Воронина, Малевич, Москва, Россия


Некоторые одесские маршрутки временно будут ездить иначе · Народна думка\nС 10 августа 2017 года в связи с проведением работ по реконструкции теплотрассы по ул. Пастера — на участке от ул. Торговой до ул. Старопортофранковской — департаментом транспорта вносятся изменения временного характера в схемы движения городского общественного транспорта.\n— по направлению движения к поселку «Большевик» — от ул. Торговой на ул. Софиевскую, спуск Маринеско, ул. Черноморского казачества и далее по маршруту;\n— по направлению движения к рынку «Привоз» — от Атамана Головатого на ул. Старопортофранковскую, ул. Ольгиевскую, ул. Нежинскую и далее по маршруту.\n— по направлению движения к рынку «Привоз» — от Атамана Головатого на ул. Старопортофранковскую, ул. Ольгиевскую, ул. Новосельского, ул. Преображенскую и далее по маршруту.\n— по направлению движения к Тираспольской площади — от ул. Балковской на ул. Старопортофранковскую, ул. Ольгиевскую, ул. Нежинскую и далее по маршруту.\n— по направлению движения к Пересыпским мостам — от ул. Торговой на ул. Софиевскую, спуск Маринеско, ул. Черноморского казачества и далее по маршруту;\n— по направлению движения к ул. Маршала Говорова — от ул. Атамана Головатого на ул. Старопортофранковскую и далее по маршруту.\n— по направлению движения к Пересыпским мостам — от ул. Ланжероновской на ул. Гаванную, пер. Маяковского, ул. Гоголя, ул. Некрасова, ул. Софиевскую, спуск Маринеско, ул. Черноморского казачества и далее по маршруту;\n— по направлению движения к Школьному аэродрому — от ул. Балковской на Спуск Маринеско, ул. Софиевскую, ул. Некрасова, ул. Гоголя, Сабанеев мост и далее по маршруту.\n— по направлению движения к ж/м Радужный — от ул. Балковской на ул. Старопортофранковскую, ул. Ольгиевскую, ул. Новосельского, ул. Торговую, ул. Садовую и далее по маршруту.\n— по направлению движения к Пересыпским мостам — от ул. Жуковского на ул. Екатериненскую, ул. Бунина, пл. Веры Холодной, Соборную площадь, ул. Садовую, ул. Торговую, ул. Софиевскую, Спуск Маринеско, ул. Черноморского казачества и далее по маршруту;\n— по направлению движения к ж/м Таирово — от ул. Балковской на Спуск Маринеско, ул. Софиевскую, ул. Торговую, ул. Садовую, Соборную площадь, пл. Веры Холодной, ул. Бунина и далее по маршруту.\n— по направлению движения к Пересыпским мостам — от ул. Садовой на ул. Торговую, ул. Софиевскую, Спуск Маринеско, ул. Черноморского казачества и далее по маршруту;\n— по направлению движения к ж/м Таирова — от ул. Балковской на Спуск Маринеско, ул. Софиевскую, ул. Торговую, ул. Садовую, Соборную площадь, ул. Л. Толстого, ул. Нежинскую, пл. Тираспольскую и далее по маршруту.\n— по направлению движения к Цементному заводу — от ул. Торговой на ул. Софиевскую, ул. Ольгиевскую и далее по маршруту;\n— по направлению движения к парку им. Т. Шевченко — от ул. Ольгиевской на ул. Софиевскую, ул. Торговую и далее по маршруту.\n— по направлению движения к ул. Балковской — от ул. Торговой на ул. Софиевскую, ул. Ольгиевскую и далее по маршруту;\n— по направлению движения к 16-й ст. Б. Фонтана — от ул. Ольгиевской на ул. Софиевскую, ул. Торговую и далее по маршруту.\n— по направлению движения к Таврия-В (Суворовский) — от ул. Жуковского на пл. Тираспольскую, ул. Нежинскую, ул. Спиридоновскую, Соборную площадь, ул. Садовую, ул. Торговую, ул. Софиевскую и далее по маршруту;\n— по направлению движения к ул. Жуковского — от ул. Балковской на Спуск Маринеско, ул. Софиевскую, ул. Торговую, ул. Садовую, Соборную площадь, пл. Веры Холодной, ул. Бунина и далее по маршруту.\n— по направлению движения к ул. Паустовского — от ул. Жуковского на пл. Тираспольскую, ул. Нежинскую, ул. Спиридоновскую, Соборную площадь, ул. Садовую, ул. Торговую, ул. Софиевскую и далее по маршруту;\n— по направлению движения к Аэропорту Центральному — от ул. Старопортофранковской на ул. Ольгиевскую, ул. Нежинскую, ул. Торговую, ул. Садовую, Соборную площадь, пл. Веры Холодной, ул. Бунина и далее по маршруту;\n— по направлению движения к ул. Воробьева — от ул. Екатерининской на ул. Бунина, пл. Веры Холодной, Соборную площадь, ул. Л. Толстого, ул. Нежинскую, ул. Ольгиевскую, ул. Старопортофранковскую и далее по маршруту.\nКроме того, с 10 августа 2017 года по ул. Торговой — на участке от ул. Софиевской до ул. Пастера — движение автотранспорта будет двусторонним. Указанная схема будет действовать на период закрытия движения автотранспорта по улице Пастера (распоряжение городского головы от 25.07.2017 года № 716), связанного с проведением работ по реконструкции теплотрассы.


Екатеринбург » Теги » Электроника\nAllec.ru - интернет-магазин по продаже электронных компонентов, паяльного оборудования, приборов и инструмента. (Россия, Свердловская область, Екатеринбург)\nТеги: Инструмент Интернет-Магазины Оборудование Пайка Электроника\nИнтернет-магазин "Приставки Всем" (г. Екатеринбург ул. Ленина 101, магазин "Мир СиДиРоМ", тел. (343) 213-66-46)\nТеги: Услуги Электроника


Три Ключа — Башҡорт Википедияһы\n54°58′44″ с. ш. 54°18′12″ в. д.HGЯO\n80 258 830 024\n80 658 430 211\nТри Ключа (рус. Три Ключа) — Башҡортостандың Шаран районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 107 кеше. Почта индексы — 452635, ОКАТО коды — 80258830024.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Три_Ключа&oldid=972495 ҡабул ителгән


ЕГРН: Алтайский край, Поспелихинский район, п. Хлебороб, ул. Степная, 5. Кадастровый №: 22:35:090101:257\nВыписка из ЕГРН по объекту: Алтайский край, Поспелихинский район, п. Хлебороб, ул. Степная, 5. Кадастровый номер: 22:35:090101:257\n№ 22:35:090101:257-22/020/2017-8 от 26.12.2017 (общая долевая собственность)\n№ 22:35:090101:257-22/020/2017-6 от 26.12.2017 (общая долевая собственность)\n№ 22:35:090101:257-22/020/2017-7 от 26.12.2017 (общая долевая собственность)\n№ 22:35:090101:257-22/020/2017-4 от 26.12.2017 (общая долевая собственность)\n№ 22:35:090101:257-22/020/2017-5 от 26.12.2017 (общая долевая собственность)\n№ 22:35:090101:257-22/020/2017-2 от 26.12.2017 (общая долевая собственность)\n№ 22:35:090101:257-22/020/2017-3 от 26.12.2017 (общая долевая собственность)\nадрес: Алтайский край, Поспелихинский район, п. Хлебороб, ул. Степная, 5.


"Йөрәккә барған юл"\n19 Февраль 2020, 13:20\nГөлфариза еңгә буй тиһәң буйынан килмәгән, төҫ тиһәң төҫөнән уңмағандар ҡоронан. Һылыулыҡ туйҙа ғына килешә тиһәләр ҙә, 30 йылдан ашыу арҡа йылытышып бергә йәшәгәндән һуң да шул, урта саманан да ҡайтышыраҡ ҡатынына үлеп ғашиҡ та баһа Хоҙайбирҙе ағай!\nЙөрәккә барған юл\nГөлфариза еңгә буй тиһәң буйынан килмәгән, төҫ тиһәң төҫөнән уңмағандар ҡоронан. Һылыулыҡ туйҙа ғына килешә тиһәләр ҙә, 30 йылдан ашыу арҡа йылытышып бергә йәшәгәндән һуң да шул, урта саманан да ҡайтышыраҡ ҡатынына үлеп ғашиҡ та баһа Хоҙайбирҙе ағай! Ул мөкиббән китеп яратыу ғына түгел, Тәңре бүләк иткән хәләлен яйы сыҡҡан һайын асманға олғаштырып маҡтай. Бына әле лә татлы нимә ҡапҡандай тамшанып ҡуйҙы ла ҡабатлай барып ятлап бөткән изге һө-йөү доғаһын яңынан тәҡрарланы:\n– Ошо үтә лә һылыу, күрмәлеклеләрҙән-күрмәлекле еңгәгеҙ, (тфү-тфү, яңылыштан күҙ тейеп кенә ҡуймаһын инде) күрәғара, ҡылый ҡарашыма (ысынлап та, ағайҙың күҙ алмаларының береһе – мәғрипкә, икенсеһе мәшриҡҡа йүнәлгән) һеҙ күргәндән ике-өс тапҡырға сибәрерәк, һөйкөмлөрәк, танһығыраҡ булып салына. Сөнки ул аш-һыуға сымры, оҫта, ҡулдарынан бал-май ғына тама, ҡайһы ризыҡты яратып ашауымды әллә ҡасан белеп бөтөргән!\nБилдәле инде, ир-егеттең йөрәгенә барған юл урауыраҡ булһа ла ашҡаҙаны аша һалынған. Күп ҡатын-ҡыҙ шул серле һуҡмаҡ хаҡында бөтөнләй белмәй, хәбәрҙар түгел, ишеткән хәлдә лә урауҙан йөрөп мәшәҡәтләнгәнсе тип туранан тартып хаталана.


Ҡайттым, әсәй, ризыҡ яҙғас,\nЙылдар аша юлдар гиҙеп,\nҺағыныуҙан күңел биҙеп.\nЯбыҡ тора ғәзиз ҡапҡам\nБау тартырға көс ҡалмаған.\n«Шағир-иҫәр» – кемдер әйткән шулай,\n(Ғәйеп ташлаусыһы сер булһын!)\nӘгәр инде иҫәр булһа шағир,\nТорған ерҙә ерем убылһын.\nУйылманы... бәлки, шулай зарур,\nТыйып буламы ни йөрәкте?!\nМин, моғайын, мәңге шулай,\nҠырағай бер йән булып,\nАлыҫ утрауҙа йәшәрмен,\nҮҙ-үҙемә ғәм булып.\nКүгем уйылып төшһә лә –\nҠабат уны ялғайым.\nХәбир Дауытов, Вәли Байморатов\nКиләсәкте яҡшыға юрайыҡ!\nҺуңғы йылдарҙа республиканың ҡайһы ғына төбәген алма, айырым ғаиләләр, хатта бәғзе ырыу-аралар үҙ нәҫелдәрен барлау менән шөғөлләнә. Был бик ҡыуаныслы хәл. Район һәм ҡалалар ҙа үҙ «шәжәрә»ләрен төҙөй. Был йәһәттән Күгәрсен районы аҡһаҡалдарынан алып, ғалим һәм башҡа шәхестәре лә бынан 15 йыл элек күләмле район йылъяҙмаһын яҙғандар ине. Бәхәс юҡ, ул китапты яҙыуға күп көс һалынған. Бөгөн шул китапты яҙыуҙа ҡатнашҡан авторҙарға бөтә район халҡы исеменән йәнә оло рәхмәтебеҙҙе белдерәбеҙ.\nҺабантуйҙа ҡайһы бер яҡташтар: «Беҙ йәшәгән осорҙо ла яҙып була инде. Арабыҙҙа күпме һәйбәт кешеләр бар! Беҙ донъянан киткәс, яҙҙың ни ҙә, яҙманың ни...», – тип торҙолар. Был һүҙҙәрҙә лә хаҡлыҡ бар бит. Тарихты артыҡ аҡтармай ғына был турала Күгәрсен районының хакимиәт башлығы Фәрит Мырҙагилде улы Мусин менән әңгәмә ҡорорға булдыҡ.\n(Мәхмүт Хужин ижады хаҡында)\nПублицистика, ысынбарлыҡты үҙенсәлекле сағылдырған әҙәбиәт жанры булараҡ, идеологик көрәштең алдынғы сафында тора. Әҙәбиәттең башҡа жанрҙарынан айырмалы рәүештә, уға оперативлыҡ һәм динамизм хас. Уның мөмкинлектәренә күрә, был өлкәләге ижад илдәге сәйәси, социаль, мәҙәни һәм иҡтисади тормошҡа нығыраҡ тәьҫир итә ала. Әгәр ҙә «нәфис әҙәбиәт тормошто образлы формала сағылдырыу, факттарҙы һәм күренештәрҙе типиклаштырыу саралары, уйҙырма менән файҙаланһа, публицистика иһә – факттар, фекерләүҙәр, йәғни логика, дидактика, документалистика сараларын ҡуллана»1, – ти күренекле публицист, филология фәндәре кандидаты Р. Хажиев. Г. В. Плеханов үҙенең «сәнғәт һәм йәмғиәт тормошо» тигән хеҙмәтендә «рәссам үҙенең идеяһын образдар менән һүрәтләй, шул уҡ мәлдә публицист үҙенең фекерен логик һығымталар ярҙамында раҫлай», – тип яҙа. Әҙәбиәттең башҡа жанрҙарына ҡарағанда публицистика – тура фекерле һәм ҡыйыу жанр.\nМөхәмәтша Буранғолов драматургияһында милли фәлсәфә\n(Мөхәмәтша Буранғоловтың тыуыуына 125 йыл тулыуға ҡарата)\nАтаҡлы фольклорсы, халыҡ сәсәне Мөхәмәтша Буранғолов милли ерлекле драматург булараҡ та танылыу яулаған әҙип ине.\nУл 1888 йылдың 15 (27) декабрендә хәҙерге Ырымбур өлкәһе Ҡыҙылгвардеец районы Үрге Ильяс ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. 1900 йылда үкһеҙ етем ҡала. Автобиографияһында яҙыуынса, ағалары тәрбиәһендә үҫә. Күршеләге Иҫке Юлдаш ауылында земство мәктәбен тамамлағас, Ырымбурға бара. Йәйҙәрен төрлө эштәрҙә йөрөп (башлыса ҡаҙаҡ балаларын уҡытып), ҡыштарын белемен арттырыуҙы дауам итә. 1907 йылда – Ҡарғалы, 1911 йылда «Хөсәйениә» мәҙрәсәһен тамамлай. 1912 – 1916 йылдарҙа Ҡайыпҡол ауылы мәктәбендә эшләй, аҙаҡ Быҙаулыҡ ҡалаһындағы халыҡ мәғарифы бүлегенә милли мәктәптәр инспекторы булып урынлаша.


ЕГРН: Российская Федерация, Алтайский край, район Поспелихинский, п. Хлебороб, ул. Садовая, 44. Кадастровый №: 22:35:090101:76\nВыписка из ЕГРН по объекту: Российская Федерация, Алтайский край, район Поспелихинский, п. Хлебороб, ул. Садовая, 44. Кадастровый номер: 22:35:090101:76\n№ 22:35:090101:76-22/017/2019-4 от 20.12.2019 (собственность)\nадрес: Российская Федерация, Алтайский край, район Поспелихинский, п. Хлебороб, ул. Садовая, 44.


ООО МЕРКУРИЙ, Алушта: ИНН 9103083277, ОГРН 1179102004036, адрес, телефон, сайт, реквизиты, выписка из ЕГРЮЛ\nКрым респ, г. Алушта, ул. Октябрьская, д. 51 кв. 2\nКуприков Александр Алексеевич, директор *\nКуприков Александр Алексеевич **\nКомпания ООО МЕРКУРИЙ, адрес: Крым респ, г. Алушта, ул. Октябрьская, д. 51 кв. 2 зарегистрирована 17.02.2017. Организации присвоены ИНН 9103083277, ОГРН 1179102004036, КПП 910301001. Основным видом деятельности является деятельность ресторанов и услуги по доставке продуктов питания, всего зарегистрировано 4 вида деятельности по ОКВЭД. Связи с другими компаниями отсутствуют.\nКоличество совладельцев (по данным ЕГРЮЛ): 1, директор - Куприков Александр Алексеевич. Размер уставного капитала 100 000₽.\n9. ООО "МУРАКАМИ ТМ" 9102008950\n10. ООО "НОВЫЙ СВЕТ" 9102163530\n11. ООО "ОГУЗ" 9111007015\n13. ООО "ПРИБОЙ" 9108008428\n14. ООО "ПРОДУНИВЕРСАЛ" 9102038867\n15. ООО "СЕВАСТОПОЛЬСКИЙ" 9103010920\n18. ООО "ФИРМА "АЙШЕ" 9102051280


Өфө хаҡимиәтендә көнүҙәк мәсьәләләр тикшерелде | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n18 ноября 2020 — 12:26 ГТРК «Башкортостан»\nӨфөнөң Шәфиев һәм Урман техникумы урамдарын тоташтырған юл өлөшө 1 декабрҙә асыла. Әле унда төҙөкләндереү эштәре тамамланыуға бара. Был хаҡта ҡала хакимиәтендә үткән кәңәшмәлә хәбәр ителде. Ултырыштың төп мәсъәләләрҙең береһе — «Хәүефһеҙ һәм сифатлы автомобиль юлдары» милли проекттының бойомға ашырылыуы. Быйыл 34 урам-юл объкттарын төҙөкләндереп бөтөү ҡаралған. Юл-транспорт фәжиғәләрен кәметеү маҡсатында мәктәп биләмәләре буйлап яндауырҙар ҡуйылған.Милли проект сиктәрендә 2019 йылдан алып күләмле 4 объект буйынса эш дауам итә. Комсомол урамындағы төҙөлөштөң тамамланыуын халыҡ түҙемһеҙлек менән көтә. Көн тәртибендәге сираттағы мәсьәлә – көҙгө саҡырылыш. Быйыл ул хәүефһеҙлек ҡәғиҙәләрен күҙ уңында тотоп башҡарыла. Медицина комиссияһы үтергә килгән егеттәр мотлаҡ коронавирусҡа анализ тапшыра. Өфөгә саҡырылыш комиссияһына әле 3 мең 410 кеше саҡырылған. Комиссияны үтеп 513 егет хәрби хеҙмәткә оҙатылған. Шулай ҙа, һәр йылдағыса төп проблема - бер ниндәй сәбәпһеҙ армия хеҙмәтенән ҡасып йөрөүселәр. Ултырышта шулай уҡ мәғариф учреждениеларының медицина кабинеттары менән тәъмин ителеүе тикшерелде. Өфө мәктәптәрен балалар поликлиникаһынан йүнәлтелгән 160 медицина белгесе хеҙмәтләндерә. Мәктәптең медицина кабинеты нигеҙендә уҡыусылар план буйынса тикшерелә, ашығыс медицина ярҙамы күрһәтелә, вакцинация үткәрелә. Кәңәшмә барышында Йәш ғаилә — 2020 конкурсына айырып туҡталып үтелде.


Официальный сайт МБОУ СОШ №2 г. Лебедянь - Прием детей в 1 класс\nУважаеиы родители и обучающиеся!\nПрием в школу осуществляется в соответствии с Порядком приема граждан в общеобразовательные учреждения, утвержденным приказом Министерства образования и науки РФ от 22.01.2014 № 32.\nПриказ Министерства образования и науки РФ от 22 января 2014 г. № 32 «Об утверждении Порядка приема граждан на обучение по образовательным программам начального общего, основного общего и среднего общего образования» (PDF)\nС 1 февраля 2021 года начинается прием в 1 класс на 2021-2022 учебный год детей, проживающих на закрепленной за школой муниципалитетом территории.\nПрием документов граждан осуществляется заместителем директор по УВР Сальниковой Н.В., по адресу: город Лебедянь, улица Интернациональная, 18.\nПриказ отдела образования администрации Лебедянского муниципального района №30 от 18.01.2019 года "О закреплении муниципальных образовательных учреждений за конкретными территориями Лебедянского муниципального района, города Лебедянь"\nТерритория, закрепленная за МБОУ СШ №2 :ул. Городянка, ул. Новая, ул. Почтовая, ул. Мира (дома 1-10),ул. Победы, ул. Ленина, ул. Интернациональная, ул. Тульская,ул. Советская (домаNoNo77,78,79,80,82,84),ул. Крупской, ул.Чехова,ул. Студенческая, ул. Чапаева, ул. Чкалова,ул. 60 лет Октября, ул. Энгельса, ул. Игумнова, ул. Чурилиной,ул. Северная, ул.М.Горького 1-142, ул. Стрелецкая, пер.Большой, ул. К.Маркса ул. Нововоронежская,ул. Воронежская,ул. Свободы, ул. Заречная, ул. Мичурина, ул. Павлова, 1-е и 2-е Пушкари, ул. Геологов, ул.Дзержинского, пер. Донской, сл.Покрово-Казацкая,ул. Советской Армии, ул. Матросова, пер.Звездный, ул. Первомайская, ул. Первушина, ул. Елецкая, ул.Дачная, ул. Октябрьская, ул.Механизаторов, ул. Ситникова, ул.Замятина, ул. Набережной, ул. Гришина, ул. Южная, переулки:Солнечный, Каменский, Рыбинский,Молодежный, Зеленый,Горничный, сл. Покрово-Инвалидная\nДля детей, не зарегистрированных на закрепленной за школой территории, прием заявлений в 1 класс начинается не позднее 1 июля текущего года до момента заполнения свободных мест, но не позднее 5 сентября текущего года.\nВНИМАНИЕ! Заявление на зачисление ребенка в школу можно подать через портал


Бер аҙнала 708 кеше талпандан тешләнгән // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБер аҙнала 708 кеше талпандан тешләнгән\n16:39, 5 июля 2012 Йәмғиәт\nУҙған аҙнала республиканың 708 кешеһе талпандан зыян күргән. Роспотребнадзор мәғлүмәттәренә ярашлы, йыл башынан алып республиканың дауалау-профилактика учреждениеларына талпандан тешләнгән 15598 граждан мөрәжәғәт иткән. Былтыр был датаға ҡарата улар ике меңгә аҙыраҡ булған. Мөрәжәғәт иткәндәрҙең 24 проценты, шул иҫәптән балаларҙың 63,6 проценты иммуноглобулин профилактикаһын алған.\n1 апрелдән эпидемиологтар 6734 хәүефле бөжәкте тикшергән, шуларҙың 489-ы талпан энцефалиты вирусы менән зарарланған булған (7,3%).\nВируслы энцефалит менән ауырыусылар иҫәбе артмаған. Бөрйән, Учалы райондарында һәм Өфөлә йәмғеһе биш ауырыу осрағы теркәлгән.