Республикала яҙғы ташҡынға халыҡ етди әҙерләнә | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n20 марта 2017 — 15:58 ГТРК «Башкортостан»\nРеспубликала яҙғы ташҡынға халыҡ етди әҙерләнә.\nБелорет районы Ғәбдөк ауылында йәшәүселәр тәбиғәттең был күренешен айырыуса хәүефләнеп көтә. Киләһе аҙнала Инйәрҙә боҙ китер, тип фаразлана. Тап ошо осорҙа ауылды һыу баҫа ла инде. Бынан 4 йыл элек апрель башында ауылда 40-тан ашыу йорт һыу аҫтында ҡалғайны. Ҡош-ҡорт һәләк булды. Ауыл халҡы махсус сигнал булһа, ҡотҡарыу хеҙмәттәре тулы әҙерлектә булһа был фажиғәнән ҡотолоп булыр ине, тип иҫәпләй.


ҮҘЕШМӘКӘР ИЖАД ФЕСТИВАЛДӘРЕ ҺӘМ КОНКУРСТАРЫ, үҙешмәкәр сәнғәт ижады ҡаҙаныштары смотрҙары; иң яҡшы үҙешмәкәр башҡарыусыларҙы асыҡлау маҡсатында үткәрелгән ярыштар. Башҡортостанда халыҡ йырсылары һәм музыканттары, үҙешмәкәр ижади коллективтар (ҡара: Бейеү ансамблдәре, Инструменталь ансамблдәр, Фольклор ансамблдәре, Үҙешмәкәр хорҙар, Халыҡ театрҙары) ҡатнашлығында тәүге респ. үҙешмәкәр сәнғәт смотрҙары 1930 йй. башында ойошторола (Шулай уҡ ҡара: Театр фестивалдәре һәм конкурстары). Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ ижады фестивалдәре сиктәрендә 1‑се Бөтә Союз эшселәр үҙешмәкәр сәнғәт олимпиадаһы (1932), Бөтә Рәсәй ауыл һәм профсоюз үҙешмәкәр сәнғәт смотры (1945), Бөтә Союз эшселәрҙең һәм хеҙм‑рҙәрҙең үҙешмәкәр сәнғәт смотры (1950—51), Бөтә Рәсәй ауыл үҙешмәкәр сәнғәт смотры (1963—65), Окт. Революцияһының 50 йыллығына арналған Бөтә Союз үҙешмәкәр сәнғәт фестивале (1966—67), В.И.Лениндың тыуыуына 100 йыл тулыуға арналған Бөтә Рәсәй үҙешмәкәр сәнғәт смотры (1970), Бөйөк Октябрҙең 60 йыллығына арналған Бөтә Союз хеҙмәтсәндәренең үҙешмәкәр сәнғәт ижады фестивале (1975—77; 2‑сеһе 1980—82 йй. Бөтә Рәсәй фестивале сиктәрендә), Б.В. һуғышында Еңеүҙең 40 йыллығына арналған Бөтә Союз үҙешмәкәр сәнғәт ижады смотры (1985) һ.б. үткәрелә.\n1970—80 йй. үҙешмәкәр сәнғәт ижады үҫешенә БАССР Мәҙәниәт министрлығы, Халыҡ ижады үҙәге, республика райондары, ҡалалары хакимиәте ойошторған Ү.и.ф.һ.к. булышлыҡ итә. 1968 й. алып Ғ.Әлмөхәмәтов ис. Асыҡ респ. вокалистар конкурсы (Өфө, 1970 й. алып проф.), 1978 й. — Й.Иҫәнбаев ис. призға Респ. ҡурайсылар, ҡумыҙсылар, ҡыл- ҡумыҙсылар, думбырасылар һәм өзләүселәр конкурсы (Хәйбулла р‑ны), 1984 й. — “Ер һәм кешеләр” (“Земля и люди”) Бөтә Рәсәй һәүәҫкәр фильмдар фестивале (ҡара: “Ағиҙел”), 1989 й. башлап Төбәк‑ара урыҫ йыры һәм таҡмағы байрамы (Балаҡатай р‑ны) һ.б. үткәрелә. 1985—87 йй. Өфөлә Респ. тальян байрамы була. Мөһим Ү.и.ф.һ.к. араһында: халыҡ‑ара — “Дуҫлыҡ моңо” башҡ. һәм татар йырҙарын башҡарыусылар фестивале (Нефтекама ҡ.), “Кама буйы аҫылташтары” (“Самоцветы Прикамья”) фин‑уғыр халыҡтары мәҙәниәте һәм сәнғәте фестивале (икеһе лә — 1991 й. алып), “Урал моңо” төрки йәштәре муз. ижады конкурс‑фестивале (Өфө, 1992 й. алып), “Берҙәмлек — Содружество” милли мәҙәниәттәр фестивале (1991 й. алып); төбәк‑ара — Ф.Ғәскәров ис. призға халыҡ бейеүе ансамблдәре фестивале (Өфө, 1987 й. алып), “Оҙон көй” башҡ. халыҡ йырҙары конкурсы (Туймазы ҡ., 1997 й. алып), “Ирәндек моңдары” башҡ. йырҙарын башҡарыусылар конкурсы (Сибай ҡ., 1996 й. алып), “Алтын тирмә” халыҡ театрҙары фестивале (1997 й. алып), “Үҙгәрештәр еле” (“Ветер перемен”) заманса һәм эстрада хореографияһы фестивале (Өфө, 2004 й. алып), ҡумыҙҙа уйнау һәм өзләүселәр конкурсы (Мәсетле р‑ны, 2007 й. алып); респ. — “Туған тел” татар йырҙарын йәш башҡарыусылар конкурсы (1991 й. алып), “Йәшлек-шоу” эстрада йырҙары фестивале (1994 й. алып; икеһе лә — Өфө), “Керәшен һыуыҡтары” (“Крещенские морозы”) эстрада йырҙары һәм бейеүҙәре фестиваль‑конкурсы (Бөрө ҡ., 1995 й. алып), “Ғаилә мозаикаһы” (“Семейная мозаика”) ғаилә халыҡ ижады фестивале (1998 й. алып), “Ағиҙел йондоҙҙары” (“Звёзды Белоречья”) хорҙар, хор һәм вокаль коллективтар фестивале (Белорет ҡ., 2001 й. алып), “Бишек йыры” конкурс‑фестивале (2002 й. алып), “Байыҡ” башҡ. бейеүен башҡарыусыларҙың телевизион конкурсы (2008 й. алып; икеһе лә — Өфө), “Ағиҙел тулҡындары” (“Волны Агидели”) милли мәҙәниәттәр фестивале (2005 й. алып).\n1990—2000 йй. респ. байрамдары сиктәрендә хореографик, инструменталь, вокаль һ.б. конкурстар үткәрелә: ҡурай байрамы (Октябрьский ҡ., 2001 й. алып), “Салауат йыйыны” фольклор байрамы (2004 й. алып), Ф.Иҡсанов ис. призға “Моңға бай гармун байрамы” (2003 й. алып), “Аҡмулла нәсихәттәре” фольклор байрамы (Миәкә р‑ны, 2006 й. алып), “Ашҡаҙар таңдары” башҡ. фольклоры байрамы (Стәрлетамаҡ ҡ., 2006 й. алып), “Шәжәрә байрамы” халыҡ байрамы (2007 й. алып) һ.б.\nБалалар Ү.и.ф.һ.к. араһында “Оло Уралдың заман ритмдары” (“Ритмы времени Большого Урала”) бал һ .м эстрада бейеүе төбәк‑ара фестиваль-конкурсы (Нефтекама, 1998 й. алып), “Йәйғор — Радуга” балалар ижады (2007 й. алып), “Дуҫлыҡ түңәрәге” (“Хоровод дружбы”) халыҡ хореографияһы (Туймазы, 2007 й. алып) респ. фестивалдәре, “Байыҡ” башҡ. бейеүе балалар конкурсы (Күгәрсен р‑ны, 2009 й. алып). Ү.и.ф.һ.к. ойоштороу һәм үткәреү м‑н ш.уҡ Респ. халыҡ ижады үҙәге филиалдары, Башҡорт йәштәре иттифағы, Ҡатын‑ҡыҙҙар союзы, Ҡурайсылар союзы; “Азатлыҡ”, “Аҡ тирмә”, Сыуаштар канашы (съезы), “Кобзарь”, “Возрождение”, ТӨРКСОЙ, Башҡортостан удмурттарының республика милли‑мәҙәни үҙәге ижт. ойошмалары һәм милли мәҙәниәт үҙәктәре, Халыҡтар дуҫлығы йорто булышлығында тарихи‑мәҙәни үҙәктәр шөғөлләнә.


в Харькове — , улица Зубарева Александра ул.\nулица Зубарева Александра ул.\nПродается Квартира, Балаклейский район Харькова, ул. Зубарева Александра ул.\nУлица: Зубарева Александра ул.\nЗубарева Александра ул. , район Балаклейский\nПродам 1ком квартиру м.Пролетарская. Продам 1ком квартиру улучшенной планировки 8 минут от метро Пролетарская по улице Зубарева.Мпо,бронированная дверь,застекленная лоджия 6м2. darina. Цена 17 800 Количество комнат 1, Жилая площадь 19.5, Площадь кухни 9, Ремонт Косметический, Этаж 5, Этажность 9, Планировка Обычная квартира, Тип дома Панельный, Тип окон Металлопластиковые, Отопление Централизованное, Инфраструктура(не более 500 м) Детский сад, Больница, поликлиника, Рынок, Остановка транспорта, Детская площадка, Школа, Асфальтированная дорога, Ресторан, кафе, Магазин, киоск, Бювет, Супермаркет, ТРЦ, Аптека, Парк, зелёная зона, Ландшафт(до 1 км) Парк, Тип квартир Вторичный рынок, Общая площадь 39, Район Орджоникидзевский р-н, Тип предложения От собственника, Город Харьков, Тел , Назад Рубрика Продажа квартир Харьков 1-комнатные Харьков\nПросмотров подробно: 266 | Просмотров в списке: 11512


В Киеве изменили несколько маршрутов троллейбусов и автобусов | УНИАН\nВ Киеве изменили несколько маршрутов троллейбусов и автобусов\nТранспорт 3 мин. 2790\nМаршрут этих троллейбусов и автобусов начинается от станции метро «Лесная».\nВ Киеве изменили несколько маршрутов троллейбусов / фото kyivcity.gov.ua\nВ Киеве с 13 июля будут изменены маршруты троллейбусов №№ 37, 37А и автобусов №№ 11, 33, 79, 81, 154.\nЧитайте такжеАвтостанции Киева хотят "пустить с молотка" почти за 200 миллионов\nОб этом сообщили в пресс-службе Киевской городской государственной администрации со ссылкой на коммунальное предприятие «Киевпасстранс».\nТак, троллейбус № 37А «Станция метро «Лесная» - улица Николая Закревского. Поликлиника» будет курсировать по маршруту: ул. Марины Цветаевой - ул. Николая Закревского - ул. Константина Данькевича - ул. Владимира Маяковского - ул. Марины Цветаевой - ул. Лисковская - ул. Радунская - ул. Теодора Драйзера - ул. Братиславская - просп. Лесной - ул. Милютенко - ул. Киото, в обратном направлении: ул. Кубанской Украины - просп. Лесной - ул. Братиславская - ул. Теодора Драйзера - ул. Радунская - ул. Лисковская - ул. Марины Цветаевой.\nТроллейбус № 37 «Станция метро «Лесная» - Улица Милославская» по маршруту: ул. Милославская - ул. Радунская - ул. Теодора Драйзера - ул. Братиславская - просп. Лесной - ул. Кубанской Украины - ул. Киото, в обратном направлении: ул. Милютенко - просп. Лесной - ул. Братиславская - ул. Теодора Драйзера - ул. Радунская.\nАвтобус № 11 «Станция метро «Лесная» - Радиоцентр (с. Быковня)» будет курсировать по маршруту: ул. Радистов - просп. Броварской - ул. Мурманская - ул. Киото, в обратном направлении: ул. Киото - ул. Путивльская - ул. Радистов.\nАвтобус № 33 «Станция метро «Лесная» - Лесной массив» будет курсировать по маршруту: просп. Лесной - ул. Милютенко - ул. Киото, в обратном направлении: ул. Киото - просп. Броварской - ул. Мурманская - ул. Киото - ул. Милютенко - просп. Лесной - ул. Кубанской Украины - ул. Космонавта Волкова.\nАвтобус № 79 «Станция метро «Лесная» - ул. Каштановая» будет курсировать по маршруту: ул. Оноре де Бальзака - ул. Теодора Драйзера - ул. Братиславская - просп. Лесной - ул. Кубанской Украины - ул. Киото, в обратном направлении: ул. Киото – просп. Броварской - ул. Мурманска - ул. Киото - ул. Кубанской Украины - просп. Лесной - ул. Братиславская - ул. Теодора Драйзера - ул. Владимира Маяковского - ул. Каштановая.\nАвтобус № 81 «Станция метро «Лесная» - Лесной массив» будет курсировать по маршруту: просп. Лесной - ул. Кубанской Украины - ул. Киото, в обратном направлении: ул. Киото - просп. Броварской - ул. Мурманская - ул. Киото - ул. Кубанской Украины - ул. Космонавта Волкова.\nАвтобус № 154 «Станция метро «Лесная» - поселок Рыбное» будет курсировать по маршруту от поселка Рыбное до просп. Броварской по своей трассе, далее - ул. Мурманская - ул. Киото, далее по своей схеме движения.\nТеги:троллейбусобщественный транспортпогода в Киеве\nКатающиеся на качелях дети на фоне горящего дома в Питере "взорвали" сеть


Илеш районында мәктәп уҡыусылары Яңы йылға бүләккә компьютер класы алды // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nИлеш районында мәктәп уҡыусылары Яңы йылға бүләккә компьютер класы алды\n12:50, 28 декабря 2012 Йәмғиәт\nИлеш районының Рсай ауылы мәктәбендә яңы компьютер класы асылды. Яңы йылға бындай бүләкте белем биреү учреждениеһына Өфө дәүләт нефть техник университеты яһаны.\nБыл балалар өсөн генә ҡыуаныслы ваҡиға түгел, уҡытыусылар ҙа яңы компьютер класына сикһеҙ шат. Хәҙер ауыл мәктәбендә белем биреү кимәле ярайһы уҡ күтәреләсәк, сөнки уҡытыусылар уҡытыу, фекерләү ҡеүәһен үҫтереү программаларын ҡуллана аласаҡ.\n— Юғары уҡыу йортона яҡшы әҙерлекле, һәр яҡлап үҫешкән абитуриенттарҙың килеүен теләйбеҙ, — тине университет ректоры Айрат Шаммазов. – Өфө дәүләт нефть техник университетын Илеш рйонынан йәмғеһе 300-ҙән ашыу кеше тамамлаған, бөгөн 117 студент белем ала.\nУҡыусылар ҡунаҡтар өсөн матур концерт күрһәтте, мәктәптең презентацияһын үткәрҙе. Артабан балалар өсөн Илеш районы студенттары менән онлайн режимда аралашыу ойошторолдо.\nРсай мәктәбендә бөгөн 91 бала белем ала. Мәктәп директоры Айҙар Фаршатов һүҙҙәренсә, киләһе йылда уҡыусылар һаны артасаҡ.\nТеги: мәғариф,юғары уҡыу йорттары,компьютерҙар


Вдохновляющие истории успеха. ЖЗЛ. Биография ПЬЕР ЭРМЕ


Салауат ҡалаһында Росгвардия хеҙмәткәрҙәре автомобиль ҡыуып алып китеүсене ҡулға алды - GTRK.TV — Новости Уфы и РБ\nСалауат ҡалаһында Росгвардия хеҙмәткәрҙәре автомобиль ҡыуып алып китеүсене ҡулға алды\nПолиция хеҙмәткәрҙәре урланған ВАЗ-2101 машинаһында китеп барыусы ир артынан ҡыуа төшә. Тауыш көсәйткес аша туҡтарға ҡушыу ҙа файҙа бирмәй. Бер аҙҙан машина күп ҡатлы йорттар араһында ҡамауға алына. Уғры ҡасырға маташа, әммә ҡулға алына. Ул Мәләүез районында йәшәүсе 22 йәшлек егет булып сыға.\n27 июля Башҡортостанда ғәҙәттән тыш хәлдәҙе иҫкәртеү йәһәтенән яңы программа ҡабул ителде


Гөлназ Ҡотоева — шағирә, “Башҡортостан ҡыҙы” журналының баш мөхәррире, Шәйехзада Бабич исемендәге республика йәштәр, “ТӨРКСОЙ” халыҡ-ара журналистар премиялары лауреаты, филология фәндәре кандидаты, биш шиғри йыйынтыҡ авторы. Әҙибәнең күп яҡлы ижад эсендә ҡолас ташлап йөҙөп эшләгән сағы. Уның фәһемле тормошо, үҙенсәлекле ижади асыштары уҡыусыларҙы һоҡландыра ла, уйландыра ла. Һүҙҙе оҙаҡҡа һуҙмай, һорауҙарыбыҙ менән уның үҙен-үҙе асыуына булышлыҡ итәйек әле. Бер ыңғай һөйкөмлө лә, егәрле лә, талантлы ла шәхесебеҙ менән нығыраҡ танышып ҡалырбыҙ.\n— Шағирә, журналист, мөхәррир... Өс ижади йүнәлеш буйынса ла уңышлы эшләгән кешегә “афарин!” тип әйтәһе генә ҡала. Шулай ҙа әйт әле, һеңлем, ни өсөн ғүмерлек һөнәрең итеп тап ошо өлкәләрҙе һайланың? Улар бер-береһенә ҡамасауламаймы? Береһен генә һайларға тура килһә, ҡайһыһында туҡталыр инең?\n— Мәктәп йылдарынан уҡ матбуғатҡа тартылыуым тирә-йүндәге күренештәргә иғтибарлыраҡ булырға өйрәткәндер. Тарих, риүәйәт-легендалар, ер-һыу атамалары менән ҡыҙыҡһыныуыма бай тарихҡа, тамырҙарға иғтибарлы атай-олатайҙар менән дан тотҡан Әбйәлил районында тыуып үҫеүем сәбәпсе булғандыр. Һәр сығышымды юғалтмай, ҡырҡып дәфтәргә йәбештерә барҙым. Пионер бүлмәһендә һәр ҡайһыбыҙҙың альбомы ла бар ине. Яҙышҡан кеше битараф булмай, уға талаптар ҙа юғары. Ошо йүнәлештә уңышҡа өлгәшкәндәргә ҡарап үҫәһең. Дүртенсе класта уҡығанда йәш хәбәрсе Алһыу Носратова менән һөйләшкәнебеҙ иҫемдә. Уның тел байлығы һәр ваҡыт һоҡландыра ине. “Мин дүртенселә Зәйнәб Биишеваның “Кәмһетелгәндәр”ен уҡып бөткәйнем инде”, — тигәне сәмләндерҙе бит. Романды уҡып сыҡтым. Ә әҫәрҙәге Емеш образы тағы ла күберәк уҡырға дәртләндерҙе.\nМәҡәлә, хәбәр тиҙ яҙыла. Ә бына шиғыр эйәр һалдырмаҫ толпар кеүек. Арбай, үҙенә тарта. Ҡатмарлы. “Үҙем өсөн генә яҙам”, — тип ижадҡа тотонғас, барыбер ҙә сәмләнергә, өйрәнергә, үҫергә тура килде.\n— Диссертацияңдың темаһын тәҡдим иттеләрме, әллә үҙең һайланыңмы? Уны яҡлауҙа ҡаршылыҡтар осраманымы? Фә н докторы ла булырға йыйынаһыңмы?\n— Бәләкәйҙән ер-һыу атамалары, уларға бәйле риүәйәт-легендалар менән ҡыҙыҡһындым. Курс, диплом эштәрен шуға арнаным. Бай материал тупланды. Диплом эшенең етәксеһе Борис Әхмәтшин булды. Яҡлағас, уны филология фәндәре докторы Әхмәт Сөләймәновҡа күрһәттек. Ул, материал байлығын билдәләп, ғилми эште дауам итергә, аспирантурала уҡырға тәҡдим итте. “Китап” нәшриәтендә мөхәррир булыу менән бер рәттән уҡып та йөрөнөм. Ғилми эштең темаһына ярашлы, ырыуҙарға хас үҙенсәлектәрҙе билдәләп, фольклор өйрәндем. Шулай итеп, “Башҡорт легенда һәм риүәйәттәренең локаль һәм типологик үҙенсәлектәре” тигән тема раҫланды. Материал шул ҡәҙәре күп, әммә ғилми күҙлектән ентекләп өйрәнелмәгәнен асыҡланым һәм ең һыҙғанып эшкә тотондом. Ошо юҫыҡта фәнгә өлөш индергәнмендер, тим. Докторлыҡ — ул ғилми дәрәжә. Бик күп көс, хеҙмәт талап итә. Әлегә башҡа хәстәрҙәр менән мәшғүлмен — журнал эшенә төптән егелгәнмен, ижад менән шөғөлләнәм. Шулай уҡ башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары хәрәкәтендә лә әүҙем ҡатнашам.\n— Һинең өсөн нимә ул шиғриәт? Илһам килмәгән, кәйеф төшкән мәлдәрҙән нисек сығаһың? Илһамды үҙең тыуҙырып буламы?\n— Һәр яңы көн яңы мөмкинлектәр алып килгән кеүек, үҙ илһамы, ҡеүәте менән килә. Илһам булдырам тип, махсус рәүештә тырышмайым да кеүек. Тормошто, кешеләрҙе яратһаң, ул үҙе килә. Шиғриәт булмаһа, тормош та күрекһеҙ, нурһыҙ булыр ине.\n— Шиғриәтеңдә тәбиғәт образдары күп. Кеше менән тәбиғәт берлеген нисек күҙаллайһың? Тыуған яҡ тәбиғәте уның холҡона, тимәк, яҙмышына тәьҫир итә аламы?\n— Башҡорт халҡы өсөн тәбиғәт менән бергә уяныу, уның менән йоҡоға китеү хас. Тәбиғәт балаһы бит беҙ. Шуға ла Ҡояш, Ай, йондоҙҙар һәр шиғырҙа ла ҡабатланыуы мөмкин. Хистәрен, кәйефен, халәтен ижадсы үҙ әҫәрҙәрендә тәбиғәт образдарына күсерәлер. Был алым шиғырҙы көсәйтә, байыта ғына. Беҙ бына — ялан түңгәүерҙәре. Төҫ-ҡиәфәтебеҙ ҙә ошо тәбиғәт шарттарына яраҡлы: сымыры, эре һөйәкле, ҡыҫылыбыраҡ торған түңәрәк йөҙлө башҡорттарбыҙ. Ялан еленә бирешмәҫ өсөн аяҡта ныҡ баҫып торорға, эҫе ҡояштан яндырмаҫҡа күҙҙе ҡыҫыбыраҡ ҡарарға, ҡылғандан айырылмаҫ өсөн аҡ сәсле итеп яралырға тейеш булғанбыҙҙыр. Холоҡ та, ялан кеүек, асыҡ-ярыҡ, түҙемле, сабыр, әммә тәүәккәл... Ошо гүзәл ерҙә донъяға килеүебеҙ, шул матурлыҡты тойоуға һәләтле булыуыбыҙ — яҙмыш ул.\n— Халыҡтың ғөрөф-ғәҙәттәре, теле, мәҡәл-әйтемдәре баланың рухи үҫешенә нисек тәьҫир итә?\n— Аспирантураны тамамлағас, ғаиләбеҙ менән Сибай ҡалаһына килеп төпләндек. Билдәле яҙыусы Таңсулпан Ғарипованың Сибай төбәк яҙыусылар ойошмаһы етәксеһе вазифаһында ижадсыларҙы бергә туплап, дәртләндереп, ҡайнап йәшәп ятыуы, мине сикһеҙ ғашиҡ иткән, әҫәрләндергән “Бөйрәкәй” романының авторы булыуы сихри бер ҡөҙрәте менән үҙенә тартты. Таңсулпан апайҙың тәрән, сабыр аҡылына һоҡланам. Мине лә, үҙенең ҡанаты аҫтына алып, эшкә ылыҡтырҙы. Уның ышанысы, күп эштәргә тотонорға, түрәләр менән һин дә мин һөйләшергә, күп халыҡ ҡатнашҡан әҙәби сараларҙы алып барырға өйрәтеүе, дәрт һәм тәүәккәллек биреүе мине нығытҡандыр. Үҙенә алмаш итеп күреүен дә йәшермәне. Ойошманың традицияларын, һәр ижадсының тын алышын беләһең, булдыраһың ул, тигән һүҙҙәре үҙемә лә ышаныс өҫтәгәндер. “Сулпан” балалар театрында әҙәби консультантмын, БДУ-ның Сибай институтында студенттар менән эшләйем, дәрестәр алып барам — нисек ваҡыт еткергәнмендәр? Ошо төбәктәге халыҡ менән аралашыу мәлендә шуға иғтибар иттем: йола тотола, ғөрөф-ғәҙәттәр һәйбәт һаҡланған, ололарҙың һөйләшенә иғтибар итһәң, иҫ китерлек! Тамырҙарыбыҙҙың ниндәй тәрән, һутлы икәнен тап шунда аңланым, рухым нығынды. Бала ата-әсәһенә, өләсәй-олатаһына ҡарап, тәрбиә ала. Әгәр ғаиләлә рух, әхлаҡ, күңел байлығына иғтибар ителмәй икән, тормоштан ҡәнәғәт, етеҙ, теремек бала тәрбиәләнмәй. Шуға халҡыбыҙҙың ошо хазинаһы баланың күңелен үҫтереүгә йүнәлтелергә тейеш.\n— Төп тәрбиә ҡайҙа бирелә — ғаиләләме, балалар баҡсаһындамы, мәктәптәме, урамдамы? Был хаҡта бәхәстәр әленән-әле матбуғатта ла сығып тора. Һинең шәхсән фекерең нисек?\n— Ғаиләлә. Әммә күп ваҡыт әсәй-атайҙың балаға иғтибары етмәй. Бала үҙен-үҙе тәрбиәләй башлай. Ҡыҙыҡһыныуҙары сәбәпсе була быға. Холҡона тыумыштан һалынған сифаттар ҙа булышлыҡ итә. Кемдер тыныс ҡына китап уҡып ултыра ала, кемгәлер һәр ваҡыт хәрәкәттә булырға кәрәк. Мөхит мөһим роль уйнай. аралашҡан кешеләре. Ваҡиғалар. Тормош шарттары. Шунан, әлбиттә, балалар баҡсаһы, мәктәп. Улымдың башҡорт мәктәбендә белем алыуын, милли рухты һеңдереп үҫеүен теләнем. Рәми Ғарипов исемендәге 1-се республика башҡорт гимназия- интернатын тамамланы. Уҡытыусыларына, шул мөхиткә рәхмәтлемен.\n— Йондоҙнамә, ырым кеүек нәмәләргә ышанаһыңмы? Үҙеңдең тормошоңда, яҡындарың, таныштарың араһында ошо төшөнсәләргә бәйле ҡыҙыҡлы хәлдәр булғаны бармы?\n— Кеше күп осраҡта үҙен программалай. Уйы тиҙ генә бойомға аша. Ырымдарға ышаныу ҙа шуға килтерә. Төш хаҡында ла “муйыны ҡылдай нәҙек, нисек юрайһың, шул була”, тип әйткәндәр бит. Шуға ла тик яҡшыға ғына юрап йәшәүҙе ҡулай күрәм.\n— Ниндәйҙер ижад төрөнә тартылыуҙың ҡандан, нәҫелдән килеүен таныйһыңмы? Үҙеңдең ынтылыш-һәләттәреңдең тамыр-сығанаҡтары хаҡында уйлап ҡарағаның бармы?\n— Әсәйемдең әсәһе Сания өләсәйемдең атаһы Исрафил бик уҡымышлы кеше булған. Колхоз рәйесе булып эшләгән ерҙән репрессияға эләккән. Оҙаҡ йылдар ситтә интегеп йөрөп ҡайтҡан, әммә намаҙын ташламаған. Уның яҙмышнамәһе, һауа торошон яҙып барған дәфтәрҙәре һаҡланған. Атайымдың атаһы Әхмәт олатайым кешене күреү менән шиғыр сығара башлай торғайны. Миңә, яратып, “Ҡолонсаҡ”, “Көназтай” тип өндәште. Әсәйем шиғыр яҙмаһа ла, шиғри күңеллеn булды. Атайым игенсе ине. Баҫыу эйәһенең рөхсәтенән тыш урырға төшһәм, техника ватыла йә ямғыр ҡоя башлай, ти торғайны. Өйөбөҙгә матбуғаттың бөтә төрҙәрен дә яҙҙырҙыҡ. Атайым уҡырға яратты. “Ағиҙел”де кем тәүҙә уҡый, тип әсәйем менән бәхәсләшеп тә китә торғайнылар.\nМәктәптә “Бөрөләр” түңәрәге эшләүе, Зөһрә һәм Мөнирә Кашаповаларҙың ижадҡа һәләтле балалар менән етди шөғөлләнеүе, яҙғандарымдың гәзит- журналдарҙа баҫыла башлауы Башҡорт дәүләт университетының башҡорт филологияһы һәм журналистикаһы факультетына алып килде. Ҡайнап торған мөхиткә эләгеү әҙәбиәт менән ныҡлап ҡыҙыҡһыныуыма булышлыҡ итте. Ғәбиҙулла Зарипов, Венер Йәнбәков ағайҙар менән әҙәбиәт хаҡында хатлашыуым да ижадҡа етди ҡарарға сәбәпсе булғандыр.\n— Тәүләп күргән әҙәбиәт, сәнғәт әһелдәре ниндәй тәьҫир ҡалдырҙы? Йәшәй килә, уларға мөнәсәбәтең үҙгәрмәнеме?\n— Ишҡол ауылына бер заман “әҙәби десант” килеп төштө: Гөлфиә Юнысова (ул ваҡытта депутатлыҡҡа үтеп йөрөй инегеҙ), Әсхәл Әхмәт-Хужа һәм Яныбай Хамматов. Һеҙҙең селтер тауышығыҙға, ҡатын-ҡыҙҙарса нәзәкәтле, ипле булыуығыҙға, бәхәсләшеп киткән әҙиптәрҙе тыйнаҡ ҡына итеп урындарына ултырта белеүегеҙгә һоҡланғайным. Әсхәл ағайҙың энергетикаһы күптәрҙе әҫәрләндергәндер, Яныбай Хамматовтың әҙәбиәткә бирелгәнлеге, төплө аҡылы хайран итте. Ул ваҡытта аңлап та етмәгәнмендер, әммә һеҙгә булған мөнәсәбәтем, “Башҡортостан ҡыҙы”на мөхәббәтем тап ошо баҫмала эшләүемә сәбәпселер ҙә, бәлки. Ғүмерем буйына ошо осрашыуҙы хәтеремдән сығармайым. Бөгөнгөләй иҫемдә. Был ваҡиға шәхестәрҙе, уларҙың ижадын иғтибарлыраҡ өйрәнергә этәргес булды. Сикһеҙ хөрмәтем һәм яратыуым көсәйҙе генә. Аҙаҡ “Ағиҙел” журналында әҙиптәр менән эшләргә тура килде. Уларға булған хөрмәтем, яра- тыуым кәмемәне. Яҡты хәтирәләр, үҙемә булған ағай-апайҙарса мөнәсәбәт мине үҫтерҙе.\n— Тәүлектең ҡайһы сәғәте, ниндәй миҙгел ижад итергә айырыуса ынтылыш бирә?\n— Илһамды көтһәң, килмәүе лә мөмкин. Бары үҙең менән һөйләшә, үҙеңде эшкә көйләргә өйрәнергә генә кәрәк. Эшем күп, байтаҡ яҙылаһы әйберҙәрем көтөп ята. Тәүлектәр буйына урындан тормай ултырған саҡтар бар, әммә һис өлгөрөп булмай, билдәләп ҡуйылған үрҙәрҙе яулап бөтөрлөк түгел. Шуныһы менән дә йәшәү ҡыҙыҡлы. Төрлө ваҡыттар була: ҡәләм ҡулдан төшә, дөрөҫ йәшәмәйем, тип уйлай башлайһың. Әммә беҙҙең дауа ла, шифа ла, йәшәү ҙә, терелеү ҙә — ижадта. Шул юлдан тайпылырға яҙмаһын.\n— Ижади процесс һәр кемдең — үҙенсә. Һинеке башҡаларҙыҡынан нимәһе менән айырыла?\n— Назар Нәжми әйткән бит: ижадсы — ул домна мейесе кеүек. Бер туҡтанымы, тоҡандырып алыуы ауыр. Туҡтап торғаным юҡ та кеүек. Тик ваҡ мәшәҡәттәр баҫып киткән мәлдәр була. Түл йыйыла, бәлки, гел ижад менән генә йәшәмәү ҙә өлгөрөргә, янырға, шул янғандан ҡабат терелеп балҡып килеп сығырға форсат бирәлер. Уянып китеп, төндә яҙырға ултырыуым да мөмкин. Юлда ла ижад итәм. Хәҙер уңайлы: телефонда яҙам да, шунда уҡ интернетҡа һалып, яҡындарым, дуҫтарым, минең ижад менән ҡыҙыҡһынып барыусылар менән бүлешәм.\n— Ғаиләм — ҡәлғәм, тиҙәр, һинең өсөн дә был һүҙҙәр ошондай мәғәнәгә эйәме? Улыңдың бәхетен беренсе сиратта нимәлә күрәһең? Һинеңсә, йәш ғаилә ата-әсә йәки ҡайны-ҡәйнә йортонда нығынып, ғаилә мөнәсәбәттәренә, йорт-өй эштәренә өйрәнгәндән һуң башҡа сығырға тейешме, әллә баштан уҡ айырым йәшәүҙәре хәйерлеме?\n— Рәмис улыма 22 йәш. Башҡорт дәүләт медицина университетының алтынсы курсында уҡый. Әлегә өйләнеү тураһында уйларға иртәрәк, тип иҫәпләй. Ныҡлы аяҡҡа баҫып, үҙе ғаиләһен матди яҡтан тәьмин итерлек булғас ҡына яуаплы аҙымын яһар, тип уйлайым. “Улымдың яратҡан кешеһен, ниндәй булһа ла, ҡабул итермен, араларына ҡыҫылмаҫмын”, — тигән һүҙем бар. Шуға ла йәштәрҙе йәһәтерәк башҡаландырырға тырышасаҡмын.\n— “Башҡортостан ҡыҙы”на уҡыусылар нимәләр хаҡында яҙа, мөрәжәғәт итә, ярҙам һорай йәки тәҡдимдәр индерә? Ниндәйҙер көтөлмәгән мәсьәләләр менән килгәндәре бармы?\n— Бөрйән районында йәшәүсе Миңнур Ҡасимова: “Миңә “ышаныс кредиты” тотторған Гөлназ Ҡотоева һәм Гөлнара Хәлфетдиноваға ҡылған изгелектәре өсөн оло рәхмәтемде белдерәм. Башкөлләй генә, мөғәллимәмен, тип йәшәп тик ятҡанмын. Ошоғаса мәктәптән башымды йырып сыға алманым. Республика, район кимәлендә иҫәпһеҙ-һанһыҙ сценарийҙар яҙып, рух үҫтерәм, башҡортто күтәрәм тип йәшәп ятҡанда, күңелемдә йылдар буйы йыйылғанды бары ҡағыҙға төшөрөргә генә кәрәк булған. Ҡымырйытып ебәреүселәре һеҙ булдығыҙ. Баҫылған хикәйәләргә бик күп хаттар алдым. Ҡыҫҡаһы, “Һуҙыла күректәре” тигән тәүге китабым сығып килә. Ошоларҙың барыһы өсөн дә һәр икегеҙгә лә айырмайынса оло рәхмәт. Аллаһы Тәғәлә йөрөгән юлдарығыҙға именлек, эштәрегеҙгә ҡеүәт биреп торһон!” — тип яҙа.\nУл Мәхмүт Ҡашғари исемендәге хикәйәләр конкурсында еңеп сыҡҡайны. Журнал уҡыусылар менән бәйләнеш бар. Баҫмабыҙҙы яратыуҙарын күреп, күңел үҫә. Төрлө мәсьәләләр буйынса мөрәжәғәт итәләр. Кемгәлер мәғлүмәт кәрәк, йә матди ярҙам өмөт итә, кемдер йылы һүҙ, йылы ҡарашҡа мохтаж.\nОҙаҡ йылдар төрмәлә ултырып сыҡҡан бер апай хәтеремдә. “Йәшәү урыным юҡ, тартып алдылар”, — ти. Ярҙам итергә тип, документтарын өйрәнергә тотондоҡ. Апай фатирын үҙе һатҡан булып сыҡты. Беҙҙең мәсьәләне тәрәндән өйрәнергә тотоноробоҙҙо уйлап еткермәгән.\nЖурнал уҡыусыларҙы нимә ҡыҙыҡһындыра, ниндәй темаларҙы йығылып ятып уҡыйҙар — мөхәррир барыһына ла иғтибарлы булырға тейеш. Сөнки уҡымлы баҫма сығарыу — тираж тигән һүҙ. Тираж — шулай уҡ уҡымлы баҫманың күрһәткесе. Беҙҙең журналды ҡулдан-ҡулға йөрөтөп уҡыйҙар. Яңы һан сығыу менән шылтыратыуҙар башлана, тәҡдимдәр ишетәбеҙ.\n— Уҡыусылар менән тығыҙ бәйләнеш булдырыу өсөн ниҙәр эшләнә? Ниндәй саралар үткәрелә?\n— Бәйгеләр, осрашыуҙар, йыл аҙағында иң-иңдәрҙе саҡырып бүләкләү, журналдың йөкмәткеһен уны алдырғандар талабына яуап бирерлек итеп төҙөү, район-ҡала хакимиәттәре, ҡатын-ҡыҙҙар советтары, ағинәйҙәр менән берлектә эшләү, ҡатын-ҡыҙҙарға туранан-тура ла мөрәжәғәт итеү — саралар һәм алымдар бик күп. Барыһын да һанап бөтөү мөмкин дә түгел. матбуғатҡа яҙылыу осоро тамам, тип тынысланып ҡалмайбыҙ, уның менән көндәлек шөғөлләнәбеҙ. Һәр уҡыусы, һәр алдырыусы ҡәҙерле беҙгә.\nҠатын-ҡыҙҙарыбыҙҙы журнал иғлан иткән бәйгеләр дәртләндерә. Шуға ла төрлө йүнәлештә конкурстар үткәреү традицияға ингән. Анкета тултырыу ҙа байтаҡ теләк-тәҡдимдәрҙе асыуға булышлыҡ итә.\n— Әлеге көрсөк тип аталған ҡатмарлы, физик һәм рухи көсөңдөң күп өлөшө ғаиләңде матди яҡтан тәьмин итеүгә киткән осорҙа ҡатын-ҡыҙ нисек нәзәкәтлеген, сәләмәтлеген, тәбиғи изгелеген һаҡлап ҡалырға тейеш? Кәңәштәрегеҙ бармы?\n— Үҙеңде яратырға! Әммә уны эгоизм менән бутарға ярамай. Ҡатын-ҡыҙ ирен, балаһын, туғандарын ҡайғыртып, үҙе хаҡында онотоп ебәрә. Шунлыҡтан ул арый, йонсой. Ә көсө, энергияһы булмаған кеше нисек башҡаларҙы ярата алһын? Үҙенең эске халәтен тыңлай белгән, күңел талабына хыянат итмәгән, рухи ҡәнәғәтлек алған ҡатын сәләмәт тә, изгелекле лә булып ҡала ала.\n— Бер төрлө йәшәп, икенсе төрлө һөйләп, өсөнсө төрлө яҙып буламы икән? Кешеләрҙең уңыштарына ҡара янған, көнсөл, дуҫтарына хыянат иткән ижадсы башҡаларҙы ышандырырлыҡ, матурлыҡҡа, изгелеккә, илһөйәрлеккә саҡырған талантлы әҫәрҙәр яҙа аламы? Ижадсының әҫәрҙәре авторҙың үҙенән һәйбәтерәк булыуы мөмкинме?\n— Был донъяла бер кем дә берәүгә лә хөкөмдар була алмай. Ваҡыт күрһәтә кешенең кемлеген. Намыҫ, эске мәҙәнилек һәр кемдә төрлө нисбәттә. Әгәр үҙенең күңелендәге хистәр менән тап килһә, уҡыусы шиғырға ихлас ышана, илай, катарсис кисерә. Ижадсы, тимәк, уның халәтен тоя алған йә үҙе лә шундай уҡ хистәрҙе кисергән. Шиғыр юлдары аша кешенең ысынында кемлеге тойолмай, әгәр ҙә ул үҙе мөнәсәбәтен белдермәһә. Гел ялғанлап йәшәп булмайҙыр ул. Кемгәлер эйәреп яҙыуҙары ла ихтимал. Уртаҡул ижадты, яһалмалыҡты уҡыусы барыбер тоя.\nИжад — оҫталыҡ, талант бит ул. Һәйбәт кеше насар әҫәр тәҡдим итеүе ихтимал, киреһенсә булыуы ла мөмкин. Ә кешеләр менән мөнәсәбәт ҡора белеү — икенсе мәсьәлә. Әгәр ҡара уйлы, яуыз әҙәм икән, ул код рәүешендә әҫәрҙә лә сағылыш таба. Ижадсы — бала кеүек. Ижад — ул үҙ-үҙең менән мөнәсәбәт. Кимәл, донъяны, кешеләрҙе аңлау сағылыш таба унда. Шунан сығып, яҙыусы тормошта ниндәй, тимәк, әҫәр ҙә шундай, тип фекер йөрөтөргә була.\n— Бөгөнгө башҡорт әҙәбиәтендә тәнҡит ниндәй кимәлдә? Ғөмүмән, нимә ул әҙәби тәнҡит? Шә п тәнҡитселәр тип кемдәрҙе миҫалға килтереп була?\n— Тәнҡит булмаһа, әҙәбиәтте хөрт әҫәрҙәр баҫа. Әҙәбиәт баҡсаһына ҡый тула. Тәнҡитсе һәр яҙыусының үҙ эсендә лә ултырырға тейеш. Шул уҡ ваҡытта матбуғатта донъя күргән, интернет киңлектәрендә уҡылған әҫәрҙәргә лә тәнҡит күҙлегенән ҡарарға өйрәнеү, өйрәтеү мөһим. Оҡшай йә оҡшамай, уҡыла йә уҡылмай тип ҡарау — ул беренсе баҫҡыс. Икенсеһе — дөйөм талаптар: жанр талабы, оҫталыҡ, техника кимәлен дә иҫәпкә алып яҙылған күҙәтеүҙәр, әлбиттә, һирәк. Күҙәтеүҙәр күп осраҡта маҡтауға ҡоролған. Маҡтауҙың да төрлөһө була. Отошло яҡтарын дәлилле килтереп яҙылған тәнҡит мәҡәләләрен күреү һөйөнөслө. Әммә быларҙы күҙәтеп, анализлап ултырыу ҙа күп ваҡытты, көстө ала. Тәнҡитселәрҙе үҫтерергә кәрәк. Тәнҡит тә профессиональ күҙлектән сығып башҡарылырға тейеш. Ә кемделер ҡыйратыр өсөн түгел.\n— Үҙеңдең поэмалар, пьесалар, повесть-романдар яҙырға иҫәбең бармы? Ғөмүмән, әҙип бөтә жарҙарҙа ла эшләп ҡарарға тейеш, тип уйлайһыңмы? Әллә Хоҙай нимәгә талант биргән, шуларын ғына юғары кимәлдә ижад итергә тейешме ул?\n— Миңә һәр ваҡыт яуланылмаған үрҙәр ҡыҙыҡ һәм мауыҡтырғыс. Хикәйә, роман, пьеса яҙыр өсөн жанр талаптарын белеү генә етмәй, тоя белергә һәм шуны тормошҡа ашырырға кәрәк. Башыңда шундай матур сюжет өйөрөлгән кеүек, яҙа башлаһаң, ул икенсе яҡҡа алып сыға ла китә. Ҡыҫҡаһы, бик оҙайлы һәм ауыр процесс. Характер логикаһы буйынса барыу, ысынбарлыҡ талабы, образдың хәрәкәтен юллау, эҙмә-эҙлеклелек — үҙе бер асыш. Үтәп сыҡһаң, ҡәнәғәтлек алаһың. Шиғыр эмоцияларҙы сағылдыра. Романға торошло фекерҙе бер шиғыр үҙ эсенә алыуы мөмкин. Ә роман, хатта бәләкәй генә хикәйә яҙыу өсөн дә сабырлыҡ, ултыраҡлыҡ, утығыу кәрәк.\n— Дуҫтарыңдың хыянатын кисергәнең булдымы? Уларҙы ғәфү итә алаһыңмы?\n— Дуҫтар ваҡыт менән һынала. Хыянат нимә икән ул? Яҡын кешеләрем миңә тоғро булырға тейеш, һәр әйткәнемде йөпләп, саҡырған саҡта килергә, йәлләргә, араларға тейеш тип ҡарау — ахмаҡлыҡ. Үҙең үтергә тейешле һынауҙарҙы, ауырлыҡтарҙы икенсе кешенең иңенә һалырға ярамай. Шуға ла дуҫтарым — ваҡыт һынауын үткән, ышаныслы кешеләр, Аллаға шөкөр.\n— Мөхәббәт шиғырҙары ғашиҡ булғанда ғына яҙыламы, әллә был хискә ынтылыуҙан йәки һағыныуҙан, башҡаларҙың һөйөүенә һоҡланыуҙан да тыуамы улар? Әллә һәр кем үҙенсә ижад итәме икән?\n— Күңелендә бер генә тапҡыр булһа ла мөхәббәт хисен татып ҡараған кеше был тойғоноң үҙен ниндәй бейеклеккә күтәреүен аңлағандыр, ошо халәтен һағынып, үҙендә ошо һәләтте үҫтереп йәшәйҙер ул. Үҙеңә ҡарата йылы мөнәсәбәт тойоу ҡанатлы итә, шул уҡ ваҡытта үҙең ярата алыу, кешене бәхетле итеүең дә ҙур ҡыуаныс бирә. Ярата белеү — кешегә бирелгән һәләт ул. Ә мөхәббәт — һирәктәр өлөшөнә төшкән бәхет. Шағир — ул һәр ваҡыт ғашиҡ кеше. Донъяға, тормошҡа, үҙен уратып алған кешеләргә. Яратмаһа, ул ижад итә алмай. Шул уҡ ваҡытта тормошта гел мөхәббәтләнеп тә йөрөп булмай бит инде. Түл йыйғандан һуң, был хис тағы ҡеүәтләнә. Был халәтенән үҙен яндырмай, ә көс алырға өйрәнә.\n— Тормош дәфтәреңдең ҡайһы бер биттәрен алып ташлағы килгән саҡтар булғылаймы? Яҙмышҡа ышанаһыңмы?\n— Яҙмышҡа ышанғас, алып ташлағы килгән биттәргә лә күнәһең. Тимәк, шулай тейеш булған. Ваҡытында йөрәгем, күңелем менән шул юлды һайлағанмын. Үкенмәй йәшәйем. Тәүәккәл кешемен, тип әйтә алам. Нимәлер килеп сыҡмаған икән, тимәк, миңә шулай уңай булған.\n— Башҡорт әҙәбиәте, башҡа төрки халыҡтарҙыҡы менән сағыштырғанда, ниндәй кимәлдә?\n— Халыҡтарҙың әҙәбиәте уның менталитеты менән тығыҙ бәйләнгән. Донъя кимәленә сыға алған яҙыусыларыбыҙ булһын ине, тип теләйем. Был иһә — уҡымлы әҫәрҙәр яҙыу. Оҫталыҡ. Алдан күреүсәнлек. Киләсәкте тойоу. Күңелдәргә үтеп инә белеү.\n— Һуңғы осорҙа башҡорт әҙәбиәтенә ҡатын-ҡыҙҙарҙың тулҡын-тулҡын булып килеүен, һәм, әйтер инем, әүҙемерәк, талантлыраҡ ижад итеүен нимә менән аңлатып була? Уны заман үҙенсәлектәре менән дә бәйләү урынлымы? Әллә мин яңылышаммы?\n— Эйе, ҡатын-ҡыҙҙарҙың тауышы сағыуыраҡ ишетелә һымаҡ. Барыбер ҙә әҙәбиәт элек-электән ирҙәр эше һаналған. “Ҡатын-ҡыҙ матурлыҡ өсөн генә әҙәби ҡаҙанға төшөрөлгән”, — тигән фекерҙе ишеткәнем бар. Хәҙер интернет киңлектәрендә енес айырмалығы күренмәй. Кем яҙһа ла, тос итеп әйткән, тап өҫтөнә баҫҡан, ҡыйыу яҙғандар күберәк “лайыҡ” ала. Театр репертуарында ҡатын-ҡыҙ ҡулы менән яҙылған пьесалар ҡуйыла. Гүзәл зат тормошто бар тәрәнлегендә тоя, дилбегәне ҡайһы яҡҡа борорға кәрәклеген дә белә булып сыға түгелме? Ә донъя дилбегәһе барыбер ҙә ир-ат ҡулында.\n— Әҙәбиәт һөйөүселәргә әҫәрҙәребеҙ күп осраҡта барып етмәй. Улар менән тығыҙыраҡ бәйләнеш булдырыу өсөн яҙыусы нимәләр эшләй ала?\n— Йышыраҡ осрашыуҙар үткәреү, китапты яҙыу ғына түгел, уны рекламалау менән дә шөғөлләнеү — заман талабы. Яҙыусы кемгә төбәп яҙғанын тойорға ла тейеш. Хәҙер шундай күренешкә шаһитбыҙ: интернетҡа һалабыҙ ҙа тынысланабыҙ. Ә китап әҙерләү, матбуғатта баҫтырыу күпкә яуаплыраҡ та, ваҡыт та талап итә. Яҙыусының китабы булырға тейеш! Һәм ул китаптың йөкмәткеһен зауыҡлы итеп төҙөү ҙә шарт. Йыйынтыҡ сыҡҡас, уны уҡыусыларға тәҡдим итеү ҙә кәрәкле эш.\n— Үҙеңә һәм ҡәләмдәштәреңә теләктәрең?\n— Заман башҡа — заң башҡа, тиҙәр. Киләсәкте тойоу, башҡаларҙан саҡ ҡына алдараҡ барыу, афәттәрҙе, бәләләрҙе һиҙемләп, уларҙы булдырмау сараларын күреү, күңелдәрҙе сафландырыуға, яратыуға көйләү, изгелекте арттырыу хеҙмәтендә барыһына ла сабырлыҡ, илһамлы ижад, туҡтамай алға барыуҙы теләйем!


Северный округ ожидает масштабное строительство\nОб этом рассказал Депутат Архгордумы Иван Воронцов\nВ прошлом году мы писали, как будет развиваться округ в ближайшие годы. Одним из важнейших направлений развития станет строительство нового жилья. И уже сейчас появилась информация, в каких именно местах могут появиться новые среднеэтажные (от 3 до 8 этажей) жилые дома в первую очередь.\n– в границах ул. Партизанской, ул. Репина, ул. Кутузова М.И., ул. Добролюбова, ул. Кировской и ул. Мусинского площадью 14,7785 га\n– в границах ул. Ильича, ул. Мичурина, ул. Титова и ул. Индустриальной площадью 2,4922 га\n– в границах ул. Партизанской, ул. Красных маршалов, ул. Химиков и ул. Кировской площадью 8,3249 га\n– в границах ул. Добролюбова, ул. Партизанской, ул. Репина и ул. Титова площадью 4,9626 га


дата: 9. февраль 2015 4:38\nгород: Омск , ул. Ватутина, 21\nавтор: kovrigina все объявления\nномер объявления: 6370404\nПродам охраняемый кирпичный гараж 21 кв.м.\nПараметры сделки: чистая продажа, документы готовы.


Матрас Clever Action Slim (80 x 190 см). Купите в mebHOME.ru!\nИнтернет-магазин мебели / Каталог мебели / Спальни / Clever / Twist / Матрас Clever Action Slim / 80 x 190\nМатрас Clever Action Slim (80 x 190 см)


Силәбе башҡорттары ҡоролтайы күп балалы әсәләрҙе тәбрикләне // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nСиләбе башҡорттары ҡоролтайы күп балалы әсәләрҙе тәбрикләне\n15:18, 11 марта 2012 Йәмғиәт\nСиләбе башҡорттары ҡоролтайы Силәбе өлкәһе Арғаяш районының күп балалы әсәләрен Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар байрамы менән ҡотланы. Арғаяш районы мәҙәниәт йортонда «Ҡатын-ҡыҙ.Мөхәббәт.Яҙ» тип аталған байрам кисәһе үтте, унда күп балалы әсәләргә премиялар тапшырылды. Тәбрикләү һүҙҙәре менән уларға Силәбе өлкәһенең билдәле башҡорт спортсылары Эльбрус Ниғмәтуллин, Денис Шафиҡов, Сабир Сөләймәнов, Руслан Йосопов мөрәжәғәт итте.\nКонцерт күп балалы әсәләргә ижади бүләк булды. Унда «Ҡолой моңдары», «Айгөл», «Уралым», «Миләш», «Һултай ҡыҙҙары», «Йәшлек», «Тамсылар», «Хазина» кеүек билдәле башҡорт музыкаль коллективтары сығыш яһаны. Башҡортостандан килгән популяр йырсы, «Гәлсәр һандуғас» республика конкурсы лауреаты Рәдиф Зариповты зал алҡыштар менән ҡаршыланы.\nОйоштороусылар Силәбе өлкәһенең төрлө район һәм ҡалаларында бындай кисәләр үткәреүҙе дауам итергә ниәтләй.\nТеги: рф төбәктәрендәге башҡорттар, байрамдар


Нижегородка (Өфө районы) // Башҡорт энциклопедияһы. — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-143-9. (Тикшерелеү көнө: 13 апрель 2019)\nСело Нижегородка Уфимского района Республики Башкортостан. Сайт «Командировка.ру» (рус.) (Тикшерелеү көнө: 13 апрель 2019)\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Нижегородка_(Өфө_районы)&oldid=1055763 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 22:42 10 август 2021 үҙгәртелгән.


Четверг, 14 Сентябрь 2017 13:15\n

Без каких импортных товаров невозможно наше импортозамещение?

Как на самом деле происходит наше «импортозамещение»?
Подробнее »

\n2017.11.03 10:17Российский «пармезан»: все бы ничего, если бы не ценники\nРоссия идёт к полному уничтожению крестьянства и продовольственной катастрофе


Башҡортостанда 31 йәшлек Регина Колоколованы эҙләү тамамланды // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостанда 31 йәшлек Регина Колоколованы эҙләү тамамланды\n12:38, 3 ноября 2017 Йәмғиәт\nӨФӨ, 2017 йыл, 3 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.\nБашҡортостанда Бөрөнән 31 йәшлек Регина Колоколованы эҙләү тамамланды. Ҡатын иҫән-һау. Был хаҡта «Башинформ» агентлығына «Балаларҙы эҙләү — Өфө» юғалған балаларҙы эҙләүҙә ярҙам итеү төбәк йәмәғәт ойошмаһы директоры Павел Нестеров хәбәр итте.\nЙәш әсәнең бер айға яҡын ҡайҙа йөрөгәнлеге хаҡында тулыраҡ мәғлүмәт бирелмәй. Алдан хәбәр ителгәнсә, уны туғандары 4 октябрҙән эҙләй башлағайны. Ҡатын билдәһеҙ йүнәлештә сығып киткән. Һуңғараҡ ҡала халҡы уны барҙа күргән.\nТеги: юғалғандарҙы эҙләү, ирекмәндәр


О проведении открытого конкурса по отбору управляющей организации для управления многоквартирными домами, расположенными на территории Елизовского городского поселения по ул. Уральская 13, ул. Ленина 49а, ул. Беринга 10, ул. Ленина 51, ул. Строительная 5, ул. Гришечко 13 - Нормативные акты - Администрация Елизовского городского поселения - Органы местного самоуправления, учреждения и управляющие компании - Официальный сайт администрации Елизовского городского поселения\nО проведении открытого конкурса по отбору управляющей организации для управления многоквартирными домами, расположенными на территории Елизовского городского поселения по ул. Уральская 13, ул. Ленина 49а, ул. Беринга 10, ул. Ленина 51, ул. Строительная 5, ул. Гришечко 13\n09.10.2020 20:22 Пятница\nПостановление №921-п от 09.10.2020.doc\nВ соответствии со статьей 200 Жилищного кодекса Российской Федерации, пунктами 3 и 59 Правил проведения органом местного самоуправления открытого конкурса по отбору управляющей организации для управления многоквартирным домом, утвержденным постановлением Правительства Российской Федерации от 06.02.2006 № 75, Уставом Елизовского городского поселения Елизовского муниципального района в Камчатском крае,\n1. Провести открытый конкурс по отбору управляющей организации для управления многоквартирными домами, расположенными на территории Елизовского городского поселения по ул. Уральская 13, ул. Ленина 49а, ул. Беринга 10, ул. Ленина 51, ул. Строительная 5, ул. Гришечко 13.


гдз по башкирскому языку и литературе 6 класс вилданов хажин 14 апреля 2018 года - beli.otyb.xn--c1ae4ae3e.xn--p1ai\n2017年04月/ гдз по башкирскому языку тикеев 9 класс 123456789101112131415161718192021222324252627282930≫04月\nhttp://beli.otyb.xn--c1ae4ae3e.xn--p1ai/engine/b.php?q=гдз по башкирскому языку и литературе 6 класс вилданов хажин&uri=ff3c02754ea235bfd00b246a3e090ba0\nПохожее: гдз по башкирскому языку и литературе 6 класс вилданов хажин. гдз по беологи 9 класс паноморева Составлена в соответствии с программой по башкирскому языку и. Подскажите где можно найти : гдз по башкирскому языку литература 6 класс вилданов хажин ? гдз по башкирскому языку литература 6 класс вилданов хажин. Составлена в соответствии с программой по башкирскому языку и литературе для учащихся-башкир. Рабочая программа по башкирскому языку и литературе для 6 класса по учебнику «Башкирский язык и. гдз по башкирскому языку 6 класс вилданов хажины. гдз по башкирскому языку 6 класс вилданов хажин доклад. Рабочая программа по башкирскому языку и литературе для 6 класса по учебнику «Башкирский язык и. ыРабочая панорама по длинному столу и литературе по телефону Башкирский район и литература, 5. гдз по башкирскому языку 6 класс вилданов хажины класс. От его искрящихся глаз ГДЗ по башкирскому языку 6 класс вилданов хажин . Учебник по башкирскому языку и литературе для учащихся . Рабочая программа по предмету Башкирский язык и литература для 6 класса, авторы: А. Х. гдз по башкирскому языку литература 6 класс вилданов хажин 24. Вопрос №1 О романе «Дубровский». Вопросы и задания — Литература 6 класс (Коровина В.Я.) Письменное решение. Вопрос №2 Уроки французского. Сделаем выводы — Литература 6 класс ( Коровина В.Я.) Письменное решение. Не можешь найти правильный ответ? Смотри→ГДЗ по Литературе 6 класс Коровина. ☆Канал на YouTube ☑ ☆Учителя доступно объясняют☑ ☆Ответы по учебнику и рабочей тетради ☑☆Видео ответы ☑☆Тесты по каждой теме ☑ ☆Решение на картинке. Вопрос №1 О романе «Дубровский». Вопросы и задания — Литература 6 класс (Коровина В.Я.) Письменное решение. Вопрос №2 Уроки французского. Сделаем выводы — Литература 6 класс ( Коровина В.Я.) Письменное решение. Не можешь найти правильный ответ? Смотри→ГДЗ по Литературе 6 класс Коровина. ☆Канал на YouTube ☑ ☆Учителя доступно объясняют☑ ☆Ответы по учебнику и рабочей тетради ☑☆Видео ответы ☑☆Тесты по каждой теме ☑ ☆Решение на картинке. Сейчас Вы можете много где узнать про гдз по башкирскому языку 2 класс муртазина нафикова, но столь огромное количество уникальных фактов есть только. гдз по башкирскому языку 2 класс сынбулатова. башкорт теле 2 класс толомбаев. гдз по башкирскому языку 2 класс толомбаев. Сейчас Вы можете много где узнать про гдз по башкирскому языку 2 класс муртазина, но столь огромное количество уникальных фактов есть только у нас! Гдз башкирский язык 2 класс давлетшина рабочая тетрадь. Гдз башкирский язык 2 класс давлетшина рабочая тетрадь\n07:43 | гдз по башкирскому языку 8 класс ф.ф абдуллинагдз по башкирскому языку рабочая тетрадь 3 класс давлетшинагдз по башкирскому языку усманова султангулова упражнение 3 | EDIT | Top↑\nгдз по башкирскому языку в ш псянчин 5 классгдз по башкирскому языку тетрадь5 класс м.б юлмухаметовгдз по башкирскому языку 8 класс 31 упражнение усманова габитова 2008 10гдз по башкирскому языку м.с.давлетшина 2 класс\nБашкирский язык и литература . 7 класс . Хажин В.И., Вильданов А.Х., Аккужина Ф.А., Карабаев М.И., Аминева З.Р. Новинка: да. гдз по башкирскому языку 6 класс усманова габитова абдулхаева ответы упр.\nПодвигам божьей гдз по башкирскому языку 6 класс вилданов хажины, носителям языка По ликвидации дается и неторопливо-тематическое планирование...


ул. Молодежная, 90, оф. 38


✧ Правительство задумало объединить Ростов с Краснодаром, Ставрополем и Минводами ✧ “Бабье лето” в Ростове продолжится ✧ Коронавирус в Ростовской области: ситуация на 26 сентября ✧ Впервые в постсоветской истории по Дону начал курсировать круизный лайнер типа “река – море” ✧ Ростовский троллейбус протаранил стену и задавил символ ЧМ-2018 ✧ Донские спасатели ликвидировали пожар на площади в 1 млн кв.м\n✧ Актуально ✧ ЖКХ ✧ Часть Ростова на следующей неделе останется без воды\nГде-то отключат воду на день, а где-то - на целые стуки.\nТак, с 09.00 вторника, 21 июля, до 09:00 среды, 22 июля, будет прекращено холодное водоснабжение в границах: ул. Ленина – ул. Врубовая – ул. Огарева. Причина – переврезка водопроводного ввода на ПАО «Роствертол» диаметром 500 мм по ул. Врубовой, 113.\nА с 08.45 до 17:00 среды, 22 июля, будет прекращено холодное водоснабжение в границах: ул. Королева – ул. Неклиновская – ул. Инженерная – ул. Тракторная; ул. Дачная – ул. 56 Армии – ул. Медицинская – ул. Таганрогская – ул. Оганова; ул. Ташкентская – пер. Авиамоторный – ул. Ландшафтная – ул. Вавилова; ул. Вавилова, 80 – пр. Королева, - а также в СНТ «Авангард 3», СНТ «Железнодорожник», СНТ «Имени 9 Мая», СНТ «СКВО», СНТ «Мир», СНТ «Весна», СНТ «Ригель», «СНТ Полиграфист». Причина – ремонтные работы на ВНС «Каменка» по адресу: ул. Вавилова, 51 «А»


Саксон Грамматик — Туркмения ВиКи\n↑ Saxo Grammaticus // 1911 Encyclopædia Britannica — 11 — New York City: 1911. — Vol. 24.\nИсточник — https://ru.wikipedia.org/w/index.php?title=Саксон_Грамматик&oldid=102756294


Ключевые слова: Макеевский завод шахтной автоматики Макеевка ул. Кипренского 1\nпросмотров: 26070 сообщения: +1 -0 изменить добавить прайс\nЗАО "НПП "Макеевский завод шахтной автоматики" о себе:\nПродукция: Приборы контрольно-измерительные, Изделия разные электронные, Товары разные, Аппаратура шахтной автоматики, Комплексы программно-технические, Автоматы для управления электроприводами, Пускатели взрывозащищенные.\nУслуги: Ремонт для машин добывающей промышленности и строительства.\n"ЗАО "НПП "Макеевский завод шахтной автоматики""\nначало база данных компания id41177


Главная » бильярд » Одон развлекательный комплекс\nОдон, развлекательный комплексДорожки боулинга «Одон» ждут Вас!\nтел. — (495) 995-75-44\nemail — ]]>![cdata[info@odon.ru]]>![cdata[\nсайт — www.odon.ru\n55° 43' 49.7712" N, 37° 44' 19.068" E


Инфоурок › Другое ›Рабочие программы›Календарно-тематический план по башкирскому как государственному языку для 1-4 классов\n1-4 кластар өсөн\nУҡытыу рус телендә алып барылған мәктәптәрҙең 1-4-се кластары өсөн башҡорт теле (дәүләт теле булараҡ) предметы буйынса белем биреү өлгө программаларына нигеҙләнеп төҙөлдө. / [авт.-төҙ. Дәүләтшина М. С.]. – Өфө: Китап, 2017. – 28 бит.\nУдельно-Дыуанай дөйөм белем биреү мәктәбе муниципаль бюджет дөйөм белем биреү учреждениеһының ________№____ приказы менән ҡабул ителде.\nДөйөм белем биреү ойошмаларында башҡорт телен дәүләт теле булараҡ өйәнеү буйынса өлгө программалар федераль дәүләт стандарттарында ҡуйылған талаптар һәм һөҙөмтәләр нигеҙендә төҙөлдө. Унда үҫеш программаһының положенияһы һәм төп идеялары, төп белем биреү өсөн универсаль уҡыу эшмәкәрлеге иҫәпкәалынды, улай уҡ дөйөм белем биреүҙең башланғыс белем биреү программалары менән күсәгилешлек принциптары һаҡланды.\n«Рәсәй Федерацияһы халыҡтары телдәре тураһында» законы, Рәсәй Федерацияһының «Мәғариф тураһында» законы, Рәсәй Федерацияһының Мәғариф һәм фән министрлығының «Дәрестә ҡулланыу өсөн тәҡдим ителгән дәреслектәр теҙмәһе» законы, «Башҡортостан Республикаһы халыҡтары телдәре тураһында» законы, Башҡортостан Республикаһының «Мәғариф тураһында» законы. Башҡортостан Президентының 1999 йылдың 15 февралендәге Указы менән башҡорт теле республикабыҙҙа, рус теле менән бер рәттән, дәүләт теле итеп раҫланды. Ошо указға ярашлы һәм Башҡортостан Республикаһының «Мәғариф тураһында» Законы нигеҙендә республика мәктәптәрендә уҡытыу һәм тәрбиә биреү Концепцияһы төҙөлдө. Унда милли мәктәптәрҙә туған телдәрҙе уҡытыуҙың мөһим проблемалары, бурыстары һәм юлдары билдәләнде.\nБашҡорт теленөйрәнеүҙең шәхси һөҙөмтәләренә түбәндәгеләр инә:\nдонъяны күп телле һәм мәҙәниәтле йәмғиәт булараҡҡабул итеү;\nтелде (шул иҫәптән башҡорт телен) төп аралашыу сараһы булараҡҡабул итеү;\nбашҡорт теле саралары ярҙамында (балалар фольклоры, балалар әҙәбиәтенеңҡайһы бер үрнәктәре) уҡыусының башҡорт халҡының тормошо менән танышыуы.\nТанып белеү универсаль уҡыу эшмәкәрлеге:\nтөрлө формала бирелгән мәғлүмәтте таба белеү (тотош текст, иллюстрация, схема, таблица);\nтекстағы мәғлүмәттең бөтә төрҙәрен дә иҫәпкә алыу;\nтексты анализлай һәм синтезлай белеү;\nтекстарҙы үҙләштереүҙә уҡыуҙың төрлө төрҙәрен файҙаланыу (текст менән танышыу өсөн күҙ йүгертеп уҡыу, текстың йөкмәткеһен белеү өсөн аңлап уҡыу, мәғлүмәт табыу өсөн эҙләнеп уҡыу һ.б.);\nһүҙлектәр, белешмә материал менән файҙалана белеү;\nтеге йәки был тема буйынса кәрәкле мәғлүмәт туплау, эҙләнеү эше алвп барыу, презентация эшләй белеү;\nмәғлүмәтте бер форманан икенсе формаға үҙгәртә белеү.\nуҡыу маҡсаттарына ярашлы танып белеү эшмәкәрлегенең башланғыс формаларын үҙләштереү: эщте планлаштырырға, эшләнгән эште контролләргә, баһаларға өйрәнеү;\nдәрестең темаһын һәм маҡсатын үҙ аллы әйтә белеү;\nҡуйылған маҡсатҡа өлгәшеү өсөн үҙенең эшмәкәрлегенә төҙәтмәләр индерә белеү;\nуҡытыусы менән берлектә билдәләнгән баһалау критерийҙарына ярашлы үҙенең һәм иптәштәренең эшенә баһа биреү.\nтөрлө телмәр ситуацияларына ярашлы телдән һәм яҙма телмәр өлгөләре төҙөй белеү;\nүҙ фекереңде ҡыҫҡа һәм аңлайышлы итеп әйтеү һәм уны яҡлай белеү;\nтелмәрҙең диалогик һәм монологик формаларын яҡшы белеү;\nфекерҙе нигеҙләй белеү һәм дөрөҫ итеп башҡаларға еткерә алыу;\nбашҡаларҙы ла ишетә һәм тыңлай белеү, уларҙың ҡараштарын аңларға тырышыу, кәрәк булғанда үҙеңдең ҡарашыңды үҙгәртә алыу;\nдөйөм эшмәкәрлек барышында ҡарар ҡабул итә белеү.\n-башҡорт теле нормалары (фонетик, лексик, грамматик) тураһында башланғыс белешмә;\n- (курс йөкмәткеһе кимәлендә)өн, хәреф, һүҙ кеүек тел берәмектәрен табыу һәм сағыштырыу һәләте.\n- элементар кимәлдә уҡыусыныңүҙе, ғаиләһе, дуҫы тураһында һөйләүе; предмет, картинаны һүрәтләүе; персонажды ҡыҫҡаса ҡылыҡһырлауы;\n- өйрәнелгән тел материалы менән бер рәттән яңы һүҙҙәрҙе ләүҙ эсенә алған текстарҙы эстән уҡыу һәм уларҙың төп йөкмәткеһен аңлау, текстан кәрәкле информацияны табыу;\n- яҙма телмәрҙә:\n- үрнәк буйынса байрам менән ҡотлау һәм ҡыҫҡа шәхси хат яҙыу.\n- башҡорт теленеңөндәрен дөрөҫәйтеүһәм айырыу; һүҙҙәргәһәм фразаларға дөрөҫ баҫым ҡуйыу;\n- башланғыс мәктәп курсында өйрәнелгән лексик берәмектәрҙе (һүҙҙәр, һүҙбәйләнештәр, баһалау лексикаһы, телмәр клишелары) һәм грамматик күренештәрҙе таныу һәм телмәрҙәҡулланыу.\n- географик атамаларҙы, билдәле балалар әҫәрҙәренең персонаждарын, популяр әкиәттәрҙең сюжеттарын, балалар фольклорыныңҙур булмаған әҫәрҙәрен (шиғырҙар, йырҙар) белеү;\n- башланғыс мәктәп тематикаһы кимәлендәөлгө буйынса күнегеүҙәр эшләй белеү;\n- башҡорт телен фекер, хис-тойғо, эмоцияларҙы белдереү сараһы булараҡҡабул итеү;\nҺөйләү һәм яҙма телмәрҙең йөкмәткеһе белем биреүһәм тәрбиәүи маҡсаттарға, башланғыс класс уҡыусыһының йәш үҙенсәлектәренә тап килә һәм түбәндәге темаларҙы үҙ эсенә ала:\n- телмәрҙең төп коммуникатив төрҙәрен (тасуирлау, хикәйәләү, ҡылыҡһырлау)ҡулланыу.\n- өйрәнелгән тел материалына таянып эшләнгән аудиояҙмалағы ҙур булмаған текстарҙы аңлау.\nбашҡорт теле материалына таянып эшләнгән ҙур булмаған текстарҙы ҡысҡырып уҡыу;\nөйрәнелгән материалды һәм бер нисә яңы һүҙҙе үҙ эсенә алған тексты эстән уҡыу һәм аңлау, текстан кәрәкле информацияны табыу (персонаждарҙың исемдәре, географик атамалар һ.б.).\nтекстан һүҙҙәр, һүҙбәйләнештәр һәм һөйләмдәрҙе күсереп яҙыу оҫталығы;\nБашҡорт теленең специфик өндәрен дөрөҫәйтеүһәм ишетеү. Төп орфоэпик нормалар. Башҡорт телендә баҫым. Һөйләмдең интонацион төрҙәре.\nӘҙерлек кимәленә талаптар\n- тыңлап аңлауҙа:\n- уҡыусының уҡытыусы һәм класташтарының телмәрен тыңлап аңлауы; аудиояҙмаларҙағы ҙур булмаған текстарҙың йөкмәткеһен аңлауы;\nУҡыу йылы аҙағында уҡыусылар түбәндәге белем һәм күнекмәләргә эйә булырға тейеш:\n1.Һөйләгәнде йәки уҡығанды аңлай алыу (аудирование):\n-\tуҡытыусының, иптәшенеңһөйләгәнен, уҡығанын аңлай алыу;\n-\tиҫәнләшеү, һаубуллашыу, рәхмәт әйтеү, ғәфүүтенеү, үтенесте белдереү, рөхсәт һорау (телмәр этикеты);\n-\tтекстың йөкмәткеһе, ситуация буйынса һорау биреү.\n2. Уҡыған текст буйынса, күҙәтеүҙәр нигеҙендәһөйләй белеү, ситуацияға ярашлы һөйләшеү(говорение):\n-\tбәләкәй күләмле текстың йөкмәткеһен һөйләү,\n-\tһүҙлек һүҙҙәрен белеү, уларҙы дөрөҫҡулланып һөйләү,\n-\tдиалог төҙөү, төркөмдәрҙәһөйләшеү,\n-\tүҙең, ғаилә ағзалары, уларҙың исемдәрен белеү, һөнәр-шөғөлдәре, туғанлыҡ мөнәсәбәте һ.б. тураһында һөйләү,\n-\tваҡиғаға, персонажға үҙ мөнәсәбәтеңде әйтеп биреү,\n-\tбашҡорт теленән руссаға һәм киреһенсә тәржемә итеү.\n-\tтексты дөрөҫ, шыма, талғын уҡыу (орфоэпик нормалар нигеҙендә),\n-\tпоэтик әҫәрҙәрҙе дөрөҫ интонация менән уҡыу,\n-\tуҡыған текстың йөкмәткеһен билдәләй алыу, персонаждарын әйтеү,\n-\tтекстан һорауҙарға яуаптар табыу, уҡып күрһәтеү.\n-\tхәрефтәрҙе матур, дөрөҫ, тейешле кимәлдә тоташтырып яҙыу,\n-\tҙур булмаған тексты күсереп яҙыу,\n-\tшундай уҡ текст буйынса йә картина нигеҙендә 2-3 һорауға яуап яҙыу,\n-\tбирелгән ситуация буйынса 2-3һөйләмдән торған текст яҙыу\n-\tныҡлы әҙерлектән һуңөйрәтеү характерындағы диктант, изложение, инша яҙыу (программала күрһәтелгән нормалар күләмендә).\n5. Уҡыусыларҙың белемдәрен баһалау нормалары.\nПрограмма йөкмәткеһе 3 йүнәлештә төҙөлгән:\nБалалрҙы һөйләшергә өйрәтеү\nТел менән әҙәби материалды бергә ҡушып өйрәтеү\nЛингвистик һәм әҙәби күренештәр, уҡыу материалы нигеҙендә, практик ҡулланыу маҡсатынан сығып өйрәнелә. Коммуникатив йүнәлеш.\nБашҡорт телен өйрәтеү буйынса 1-се класс уҡыусылары алдында түбәндәге бурыстар ҡуйыла:\nБашҡорт алфавитын өйрәнеү\nУҡыусыларҙы башҡортса танышырға, ғаиләләре, мәктәп, уйынсыҡтар, кейем-һалым, йорт һәм ҡырағай хайуандар һәм ҡоштар тураһында һөйләргә өйрәтеү.\nҮҙҙәренең һәм хайуандарҙың тән өлөштәрен башҡортса өйрәнеү.\nҺүрәт, картина, текст нигеҙендә ижади һөйләргә өйрәнеү.\nТемаға тап килгән шиғырҙар ятлау, йырҙар өйрәнеү һәм башҡарыу, экскурсияларҙа һәм уйындарҙа ҡатнашыу.\nБашҡорт телен өйрәтеү буйынса 2-се класс уҡыусылары алдында түбәндәге бурыстар ҡуйыла:\nӘйтелеше ҡатмарлы булған һүҙҙәрҙе, ябай һөйләмдәрҙе тәүҙә күсереп, шунан яттан яҙыу.\n2 - се класта башҡорт телен дәүләт теле булараҡ уҡытыуҙың интегратив маҡсатын уҡыусыла элементар коммуникатив компетенция формалаштырыу тәшкил итә. Элементар коммуникатив компетенция – уҡыусының типик ситуацияларҙа телдән һәм яҙма рәүештә башҡорт теле саралары ярҙамында аралашыуға әҙерлеге һәм һәләте. Шулай итеп, 2-се класта башҡорт телен уҡытыуҙың түбәндәге маҡсаттарын билдләләп була:\nУҡыусының телмәр мөмкинлектәрен һәм ихтыяждарын иҫәпкә алып телдән (тыңлап алыу һәм һөйләү) һәм яҙма (уҡыу һәм яҙыу) рәүештә аралашыу оҫталығын формалаштырыу.\nУҡыусыларҙы башҡорт балалар фольклоры һәм нәфис әҙәбиәт үрнәктәре менән таныштырыу; башҡа милләт вәкилдәренә ҡарата ихтирам тәрбиәләү.\nУҡыусыларҙың телмәр, интеллектуаль һәм танып белеү һәләтен һәм уҡыу оҫталығын үҫтереү; башҡорт телен артабан үҙләштереүгә мотивация булдырыу.\nБашҡорт телен өйрәтеү буйынса 3-сө класс уҡыусылары алдында түбәндәге бурыстар ҡуйыла:\nБашҡорт теленең үҙенсәлекле өн-хәрефтәре менән таныштырыу.\nТәҡдим ителгән темалар буйынса балаларҙың һүҙ составн арттырыу, телмәр күнекмәләрен камиллаштырыу.\nҺәр тема буйыцнса эш барышында Республика менән танышыуҙы дауам итеү\nБашҡорт телен өйрәтеү буйынса 4-се класс уҡыусылары алдында түбәндәге бурыстар ҡуйыла:\nБалаларҙың һүҙлек запасын арттырыу, шул һүҙҙәрҙе телмәрҙә күнекмәләрен әүҙемләштереү.\nГрамматик материалды үҙләштереү, уны дөрөҫ файҙаланып, бәйләнешле һөйләү, яҙыу күнекмәләрен артабан үҙләштереү.\nРеспубликаның тәбиғәте, халҡы, улар араһында башҡорттар, уларҙың тормошо, тарихы, хеҙмәте, көнкүреше, ғөрөф-ғәҙәттәре, йолалары менән танышыу.\nҺәр тема буйыцнса эш барышында Республика менән танышыуҙы дауам итеү.\n“Башҡорт теле” предметының эшмәкәрлеге характеры донъяны бөтөн, эмоциональ һәм актив ҡабул итеүсе башланғыс класс уҡыусыһының тәбиғәтенә тап килә.\n1-се класс өсөн уҡытыу предметының төп йөкмәткеһе\nБалаларҙы башҡортса танышырға өйрәтеү. Ии, Аа хәрефтәренә иғтибар итеү. Темаға ҡарата башҡорт һүҙҙәрен өйрәнеү.\nУҡыусыларҙы үҙҙәре тураһында һөйләргә өйрәтеү. Әә, Оо, Өө өн-хәрефтәрен үҙләштереү. Темаға ҡарата башҡорт һүҙҙәрен өйрәнеү.\nҮҙенең ғаиләһе, ғаилә ағзалары, уларҙың эштәре, туғанлыҡ мөнәсәбәте тураһында һөйләшеү. Башҡорт телендә эйәлек ялғауҙарын практик үҙләштереү. Аа, Ии, Әә, Оо, Өө, Йй хәрефтәре менән эштәр эшләү.\nУҡыусыларҙың темаға ҡағылышлы һүҙҙәрҙе өйрәнеүе. Темаға ҡағылышлы уйындар уйнау. Уу, Үү, Ыы, Ээ, Ее өн-хәрефтәрен өйрәнеү.\nМәктәп, класс бүлмәләре, дәрестәр, кластағы укыусылар, уларҙың эштәре. Темаға ҡараған һүҙҙәрҙе өйрәнеү, һүҙҙәрҙә ҡалын һәм нәҙек ялғауҙар. Балаларҙың үҙҙәре уҡыған мәктәп, уның үҙенсәлекле билдәләрен, урынлашыуын, кабинеттарын белеүе, һүҙҙәрҙең предметты, билдәне, эште белдереүе. Аа, Әә, Уу, Үү, Ы, э(е), Оо, Өө өн-хәрефтәрен сағыштырыу, ҡалын һәм нәҙек һуҙынҡыларҙы айырырға тырышыу. Зз, Ҙҙ,Һһ,Хх өн-хәрефтәре менән эш.\nУйынсыҡ исемдәре, билдәләре, уйындар. Башҡорт телендә ҡалын һәм нәҙек һуҙынҡылар. Гг, Ғғ, Кк, Ҡҡ өн-хәрефтәрен үҙләштереү.\nМин уйнарға яратам.\nУҡыусылар менән төрлө башҡорт уйындарын уйнау. Сс, ҫ,ң өн-хәрефтәрен үҙләштереү. Башҡорт алфавиты.\nМинең кескәй дуҫтарым.\nЙорт һәм ҡырағай хайуандарға һаҡсыл ҡараш тәрбиәләү, иғтибарлы булыу. –ғыҙ, -геҙ, -ма, -мә ялғауҙары.\nМин ял итәм.\nШәхси гигиена, таҙалыҡты һаҡлау тураһында мәғлүмәт. Укыусының көн тәртибе, бөхтәлек, йыйнаҡлыҡ сифаттары тәрбиәләү. Ҡа-аҡ, уҡ-ҡу, ең, ем, ел, ғы, ыҙ, уа, уы, ой, йо, йө, йә ҡушымсалары менән эштәр\n2-се класс өсөн уҡытыу предметының төп йөкмәткеһе\nТанышыу. Мин Баҡортостанда йәшәйем\nҒаилә - 2 сәғәт\nМәктәп - 4 сәғәт\nМәктәп, класс бүлмәләре, дәрестәр, кластағы укыусылар, уларҙың эштәре. Темаға ҡараған һүҙҙәрҙе өйрәнеү, һүҙҙәрҙә ҡалын һәм нәҙек ялғауҙар. Балаларҙың үҙҙәре уҡыған мәктәп, уның үҙенсәлекле билдәләрен, урынлашыуын, кабинеттарын белеүе, һүҙҙәрҙең предметты, билдәне, эште белдереүе.\nҺанай беләһеңме? - 2 сәғәт\nАҙыҡ-түлек, кейем-һалым хаҡы, уларҙың үлсәме, уларҙы һатып алыу, тәртипле тотоноу. Телмәрҙә ҡулланыу.\nУйындар, уйынсыҡтар - 4 сәғәт\nАҙык-түлек - 4 сәғәт\nҺауыт-һабаның атамалары. Уларҙы йыйыштырыу, таҙа тотоу, һөйләмдә һүҙҙәрҙҙең урыны. Нимә менән?\nКейем-һалым – 2 сәғәт\nЙорт һәм ҡырағай хайуандар ,ҡоштар - 4 сәғәт\nЙорт һәм ҡырағай хайуандарға һаҡсыл ҡараш тәрбиәләү, иғтибарлы булыу.\nТән өлөштәре - 3 сәғәт\nБеҙҙең баҡса -1 сәғәт\nМәктәп баҡсаһы, еләк-емештәр, уларҙың ҡыуаҡтары, балаларҙың баҡсалағы эштәре. Ошо темаға ҡараған һүҙҙәр, уларҙы дөрөҫ әйтеү, һәм, ә, ләкин теркәүестәрен ҡулланыу.\nКөн тәртибе - 1 сәғәт\nШәхси гигиена, таҙалыҡты һаҡлау тураһында мәғлүмәт. Укыусының көн тәртибе, бөхтәлек, йыйнаҡлыҡ сифаттары тәрбиәләү. Башҡорт телендә юҡлыҡ ялғауҙары, һүҙҙәрҙең һөйләмдәге урыны.\nҠабатлау- 2 сәғәт\nМәктәп баҡсаһы, еләк-емештәр, уларҙың ҡыуаҡтары, балаларҙың баҡсалағы эштәре. Ошо темаға ҡараған һүҙҙәр, уларҙы дөрөҫ әйтеү.\n3-сө класс өсөн уҡытыу предметының төп йөкмәткеһе.\nТанышыу - 5 сәғәт\nИҫәнләшеү. Танышыу диалогы, һин ҡайҙан? һиңә нисә йәш? һинең туғандарың бармы? Башҡорт теленең үҙенсәлекле өндәре һәм хәрефтәре. Хат яҙыу.\nМәктәптә - 4 сәғәт\nУҡыу эшмәкәрлеге, уҡыу әсбаптары, уларҙы бөхтә тотоу. Көн режимы,таҙалыҡ, йыйнаҡлыҡ. Класта дуҫлыҡ, берҙәмлек, иман тураһында һөйләшеүҙәр,әҫәрҙәр уҡыу.Башҡорт телендә өндәрҙең, хәрефтәрҙең дөрөҫ әйтелеше һәм яҙылышы. Ярай, ярамай, мөмкин һүҙҙәренеңурынлашыуы активлаштырыу.\nҺөнәрҙәр - 4 сәғәт\nҺөнәр атамалары, таныш һәм яҡын кешеләрҙең шөгөл- һөнәрҙәре, уларҙың яҡшы сифаттары тураһында һөйләшеүҙәр, текстар уҡыу. Туғанлыҡ мөнәсәбәттәре. Уҡыу күнекмәләрен үҫтереү.Башҡорт телендә теләк мәғәнәһенең бирелеше, ул формаларҙы практик үҙләштереү. Булып эшләй һүҙ бәйләнешен ҡулланыу.\nЙыл миҙгелдәре - 6 сәғәт\nБашҡортостанда, үҙебеҙ йәшәгән төйәктә көҙ, ҡыш, яҙ, йәй миҙгелдәре, уларҙың билдәләре. Тәбиғәттең төрлө күренештәре. Миҙгелдәргә ярашлы балаларҙың эштәре, уйындары тураһында һөйләшеүҙәр, әҫәрҙәр уҡыу, мәҡәлдәр, һынамыштар менән танышыу.Көн торошона бәйле һүҙҙәрҙе дөрөҫ ҡулланыу, телмәр күнекмәләрен үҫтереү, һөйләм төрҙәре. Тасуирлау элементтары.\nКейемдәр - 4 сәғәт\nКейемисемдәрен үҙләштереү,элекөйрәнгәндәрҙе иҫкә төшөрөү. Кейемде һаҡлап, ҡәҙерләп тотоу, һәр береһен үҙ урынына ҡуйыу. Кейем һәм шәхси гигиена. Кейем һәм матурлыҡ, тыйнаҡлыҡ тураһында һөйләшеүҙәр, текстар уҡыу. Шиғырҙар ятлау. Башҡорт телендәге йөкмәтеү йүнәлешен, шарт һөйкәлешен практик үҙләштереү.Был формаларҙы телмәрҙә ҡулланыу. Матур теләктәр әйтергә өйрәтеү.\nҒаилә - 4 сәғәт\nҒаилә ағзалары, уларҙың үҙеңә туғанлыҡ мөнәсәбәттәре. Был атамаларҙы үҙләштереү. Темаға бәйләнешле яҡындарҙың эш-шөгөлдәре, уй-хыялдары, киләсәккә пландары. Ғаилә шәжәрәһе, уның әһәмиәте хаҡында һөйләшеүҙәр, текстар уҡыу.Башҡорт телендә бойороҡ һәм шарт һөйкәлеше. Уларҙың формаларын телмәрҙә ҡулланыу. Яҙыу һәм һөйләү күнекмәләрен камиллаштырыу.\nТыуған көн - 2 сәғәт\nБалаларҙың тыуған көн байрамы, уға әҙерлек мәшәҡәттәре. Тыуған көн байрамын үткәреү йолаһы. Ҡунаҡтар саҡырыу, уларға хөрмәт күрһәтеү, мәжлестә үҙеңде тотоу тураһында һөйләшеүҙәр, текстар уҡыу, шиғырҙар ятлау. Итәғәтлелек нормаларын үҙләштереү.Башҡорт телендәге бойороҡ, теләк һөйкәлеше формаларын практик үҙләштереү. Әҙәплелек нормаларын белдереүсе һүҙҙәр һәм һөйләмдәр. Саҡырыу ҡағыҙы, ҡотлау.\nТәбиғәт - 2 сәғәт\nКеше һәм тәбиғәт. Башҡортостан тәбиғәте. Беҙҙә йәшәгән кейектәр, үҫемлектәр, бөжәктәр. Кешенең уларға мөнәсәбәте. Тәбиғәткә һаҡсыллыҡ тураһында һөйләшеүҙәр.Башҡорт телендә синоним һүҙҙәрҙе сағыштырыу, ҡылымдарҙың заман формаларын, ҡаршы ҡуйыу теркәүестәрен практик үҙләштереү. Телмәр күнекмәләрен камиллаштырыу.\nБашҡортостан - 3 сәғәт\nБашҡортостан, уның дәүләт символдары, уларҙың мәғәнәһе. Башҡорт иле, уның халҡы,тарихы, ер-һыуы. Башҡортостандың данлы урындары. Исем, яңғыҙлыҡ һәм уртаҡлыҡ исемдәрҙе практик үҙ ләштереү, телмәрҙә ҡулланыу.\n4-се класс өсөн уҡытыу предметының төп йөкмәткеһе\nБөтә балалар өсөн ҙур байрам - 1 сентябрь, уҡыу, йәйге каникул, белем көнө, класс, ундағы уҡыусылар, уларҙың эштәре тураһында һөйләшеүҙәр, әҫәрҙәр уҡыу. Башҡорт теленең өндәре һәм хәрефтәре (ҡабатлау). Темаға ҡараған һүҙ байлығын арттырыу, бәйләнешле телмәр төҙөү.\nМәктәптә – 4 сәғәт\nҒаилә. Хеҙмәт- 5 сәғәт\nХобби. Буш ваҡыт – 4 сәғәт\nВрачта. Поликлиникала – 2 сәғәт\nКеше үҙенең һаулығы тураһында үҙе хәстәрләй. Врачҡа күренә, төрлө дарыуҙар ала. Уҡыусының һаулығы ла бик мөһим. Шуға ла был тема буйынса күберәк балаларҙың һаулығы, сынығыу, көн тәртибен күҙәтеү кеүек мәсьәләләр тураһында әңгәмәләр үткәреү, текстар уҡыу кәрәк. Башҡорт телендә сифат. Уның мәғәнәләре. Сифаттарҙың һөйләмдә исемгә бәйләнеүе. Дәрәжәләр менән үҙгәреүе.\nПочтала – 3 сәғәт\nБашҡортостан тәбиғәте – 3 сәғәт\nБашҡортостанда иҫтәлекле урындар – 3 сәғәт\nБашҡортостандың күренекле шәхестәре – 2 сәғәт\nАуыл тормошо – 3 сәғәт\nАуыл тормошо, ауыл кешкләренең көнкүреше, эш- шөғөлдәре. Игенсе, малсы механизатор хеҙмәте. Ауылда аттың файҙаһы тураһында һөйләшеү, текстар уҡыу. Алмаш, һорау һәм зат алмаштары, телмәрҙәге роле. Практик үҙләштереү.\nБашҡорт халыҡ ижады – 1 сәғәт\nҠабатлау дәресе – 2 сәғәт\nХалыҡ ижадында йырҙар, ҡобайыр элеменнтары, әкиәттәр, көләмәстәр, тел көрмәлдергестәр, тиҙәйткестәр. Балалар ижады әҫәрҙәрен уҡыу, әңгәмәләр. Һөйләмдә һүҙҙәр тәртибе. Үтелгән темаларҙы ҡабатлап китеү.\nКалендарь – тематик пландар.\n1 –СЕ КЛАСС ӨСӨН КАЛЕНДАРЬ – ТЕМАТИК ПЛАН\nбуй-са үткәр. ваҡы-ты\nБыл кем? Был нимә? Башҡорт теле\nӘйҙә танышайыҡ! [Ии] өн –хәрефтәре\nНимә эшләй?[Аа] өн –хәрефтәре\nҒаилә [Әә ], [Оо] өн –хәрефтәре\nНимә эшләй?. [Өө] өн –хәрефтәре\nКем менән? Кемдең? [Йй] өн –хәрефтәре\nҺорауҙарға яуаптар. Беҙҙең класс [Уу] өн –хәрефтәре\nУҡыу әсбаптары. [Үү] өн –хәрефтәре\nМин нимә эшләйем? [Ыы] өн –хәрефтәре\nҠайҙа? [Ээ] өн – хәрефтәре\nДуҫтарым. [Ее] өн – хәрефтәре\nӨҫтә, аҫта. [Зз] өн – хәрефтәре\nКонтроль күсереп яҙыу «Башкорт теле кабинеты»\nХаталарөҫтөндә эш. Кем? Кемдәр? Нимә? Нимәләр? [Ҙҙ] өн –хәрефтәре\nНи эшләйҙәр? Үтелгәндәрҙе ҡабатлау.\nБеҙ нимә эшләйбеҙ? [Һһ] өн –х әрефтәре\nҠабатлау. [Хх] өн – хәрефтәре\nТиҙҙән Яңы йыл.\nҺандар. [Гг] өн –хәрефтәре\nИжади эш “Яңы йыл”.\nҺынау. [Ғғ] өн –хәрефтәре\nНисәнсе? [Кк] өн –хәрефтәре\nУйынсыҡтар. [Ҡҡ] өн –хәрефтәре\n4-се сирек – 8 дәрес\nКемгә нимә кәрәк? [ҫ, ң] өн –хәрефтәре\nКем ни эшләй? [йо,йө] ижектәре\nХаталар өҫтөндә эш. Ни эшләгеҙ? Ни эшләмә? Ни эшләмәгеҙ?\nХайуандарҙың тән өлөштәре.\n2 –СЕ КЛАСС ӨСӨН КАЛЕНДАРЬ – ТЕМАТИК ПЛАН\n1-сеяртыйыллыҡ (16 сәғәт)\nТанышыу – 5 сәғәт\n-Тема буйынса һөйләй белеү, диалог төҙөү\n-Башҡорт теленең үҙенсәлекле өндәрен үҙләштереү, темаға ҡараған башҡорт һүҙҙәрен дөрөҫ әйтеү күнекмәләрен камиллаштырыу\nҺеҙ кем? [Һһ] өн –хәрефтәре\nҺинең исемең нисек? [ң] өн –хәрефтәре\nҺин ҡайҙа йәшәйһең?[Ҙҙ] өн –хәрефтәре\nҺиңә нисә йәш? [Үү]өн –хәрефтәре\nБыл мин - 2 сәғәт\n- Балаларҙың үҙҙәре тураһында һөйләү белеүҙәре\nТән өлөштәре. [Ҡҡ] өн –хәрефтәре\nАуырта, ауыртмай. [Ҡҡ] өн –хәрефтәре\nМинең ғаиләм -2 сәғәт.\n- Тәржемә итеү, һөйләм төрҙәрен ҡабатлау, интонация буйынса формаларын ғәмәлдә дөрөҫ ҡулланыу.\nМинең, һинең, уның [Ғғ] өн –хәрефтәре\nНимә эшләй?[Өө] өн –хәрефтәре\nМин нимә яратам -3 сәғәт\nНимә менән? [ҫ] өн –хәрефтәре\nАҙыҡ-түлек. Төшкө аш.\nФ. Туғыҙбаева “Сәй эсеү”. Үтелгәндәрҙе ҡабатлау.\nМинең мәктәбем – 5 сәғәт\n- Башҡорт телендә ҡалын һәм нәҙек ялғауҙар\nБеҙҙең мәктәп. Мәктәп ниндәй?\nХаталарөҫтөндә эш. Мәктәптә. Кемдеке?\n2-се ярты йыллыҡ. (19сәғәт)\nМин уҡыусы. Нисек? Үтелгәндәрҙе ҡабатлау.\nМин дәрестән сыҡтым. – 2 сәғәт\nДәрестән һуң. Нимә эшләйем?\nТәнәфестә. Ҡалын һәм нәҙек һуҙынҡы.\nМинең уйынсыҡтарым-4 сәғәт\n- Башҡорт телендә килеш һәм зат ялғауҙарын ҡулланыу\n- Тәржемә итеү, һөйләм төрҙәрен ҡабатлау, ғәмәлдә дөрөҫ ҡулланыу\n-Уйынсыҡ исемдәре, билдәләре, уйындар.\nУйынсыҡтар. Нимә? Нимәләр?\nС. Әлибай “Яңы йыл йыры”. Нимә эшләйбеҙ?\nФ.Туғыҙбаева “Әсә зары”. Төҫтәр.\nМин уйнарға яратам – 2сәғәт\n-Тема буйынса һүҙлек байлығын арттырыу, ғәмәлдә ҡуллана белеү,тәржемә итеү, һөйләмдәр төҙөй белеү\nФ. Туғыҙбаева “Ҡар бабай”. Нимә эшләйбеҙ?\nФ. Мөхәмәтйәнов “Беҙ уйнайбыҙ”. Миңә нимә кәрәк?\nМинең кескәй дуҫтарым – 3 сәғәт\nМинең этем. Ни эшләй? Һорауы\nИжади эш “Минең дуҫым”.\nХаталарөҫтөндәэш. А.Игебаев “Аҡтүш”\nМин ял итәм– 3сәғәт\n- Мәктәп баҡсаһы, еләк-емештәр, уларҙың ҡыуаҡтары, балаларҙың баҡсалағы эштәре. Ошо темаға ҡараған һүҙҙәр, уларҙы дөрөҫ әйтеү.\n- Тәржемә итеү һөйләмдәр төҙөй белеү,\nЗоопаркта. Ҡайҙа? Һорауы Йорт хайуандары. Был нимә?\nАуылда. Үтелгәндәрҙе ҡабатлау.\nМинеңкөнтәртибем. Һөйләмдәһүҙҙәртәртибе. Таҙалыҡһаҡлау.\nФ.Туғыҙбаева “Баш ҡала ниндәй матур”.\nҮтелгәндәрҙе ҡабатлау. Уҡыу өсөн материал.\n3 –СӨ КЛАСС ӨСӨН КАЛЕНДАРЬ – ТЕМАТИК ПЛАН\nФак- тик үткәр. ваҡы-ты\n1- се ярты йыллыҡ ( 16 сәғәт)\nҺаумы мәктәп – 1 сәғәт\nБашҡорт теленең үҙенсәлекле өн-хәрефтәре. Үтелгәндәрҙе ҡабатлау.\nМин танышам - 5 сәғәт\n- Исемдәрҙе ҡабатлау, килеш формаларын ғәмәлдә дөрөҫ ҡулланыу.\nТаныш булайыҡ. Иҫәнләшеү.\nҺин ҡайҙа йәшәйһең? Мин-Башҡортостандан. Интонация\nХәлдәр нисек? Кайҙан? һорауыһәмшулһорауғаяуапбиреү\nБашҡортостан гербы, гимны, флагы. Исем.\nБашҡортостан байлығы. Исемдәрҙең килеш ялғауҙары.\nМин белем алам - 4 сәғәт\n- Тәржемә итеү, һөйләм төрҙәрен ҡабатлау, интонация буйынса формаларын ғәмәлдә дөрөҫ ҡулланыу, ҡушымсаларҙы дөрөҫ ҡулланыу\nМәктәп. Исемдәрҙең килеш ялғауҙары.\nФ.Туғыҙбаева “Полиглот”. Барлыҡ һәм юҡлыҡ формаһы.\nЯлҡау Зилә. һыҙ, -һеҙ ялғауҙары.\nС.Әлибай“Беҙ өсөнсөләр". Һүҙлек диктанты\nМин һәм минең ғаиләм - 4 сәғәт.\n- Тәржемә итеү һөйләм төрҙәрен ҡабатлау, интонация буйынса формаларын ғәмәлдә дөрөҫ ҡулланыу.\nҒаилә ағзалары. Шәжәрә.\nӘ.Ихсан “Әсә рәхмәте”. Күсереп яҙыу.\nМин һөнәр һайлайым - 4 сәғәт\n- Көн торошона бәйле һүҙҙәрҙе дөрөҫ ҡулланыу, телмәр күнекмәләрен үҫтереү\n- Барлыҡ, юҡлыҡ төшөнсәләрен ҡабатлау, ғәмәлдә дөрөҫ ҡулланыу\nМинең хыялым. –сы, -се ялғауҙары\nА.Йәғәфәрова “Еҫе бармы һөнәрҙең?” Алмаш.\nКонтроль диктант «Ҡыш»\n2-се яртыйыллыҡ (19 сәғәт)\nХаталар өҫтөндә эш. Врач булам. Үтелгәндәрҙе ҡабатлау.\nМин тәбиғәтте яратам -4 сәғәт\n- Һөйләмдәр төҙөй белеү, исемдәрҙе ҡабатлау\nКеше – тәбиғәт балаһы. Шүлгәнташ мәмерйәһе.\nДарыуүләндәре. Проект эше.\nА.Йәғәфәрова “Бал ҡорто”. Бөжәктәр.\nБеҙҙә ҡышлаусы ҡоштар. Нимәләр? Һорауы.\nМинең яратҡан миҙгелем – 7 сәғәт.\n- Тема буйынса һүҙлек байлығын арттырыу, ғәмәлдә ҡуллана белеү тәржемә итеү\n-Һөйләм төрҙәрен ҡабатлау, ғәмәлдә дөрөҫ ҡулланыу\nЙылмиҙгелдәре. Ҡасан? Һорауы\nҠ.Даян “Шыршы”. Науруз байрамы\nЯҙкилә. Сифат төшөнсәһе.\nФ.Туғыҙбаева “Еләктәр”. Сифат.\nИжади эш.“Минең яратҡан итҙгелем”\nХаталарөҫтөндәэш. Г.Юнысова “Көҙгө байрам”. Үтелгәндәрҙе ҡабатлау.\nМинең гардеробым -3 сәғәт\n- Тәржемә итеү һөйләмдәр төҙөй белеү\n“Күлдәк” әкиәте. Алғыш әйтеү.\nГ.Юнысова «Сәскәле күлдәк”. Эште белдергән һүҙҙәр.\nФ.Туғыҙбаева “Яңы күлдәк”. Кейем һәм шәхси гигиена.\nМинең тыуған көнөм – 2 сәғәт\n- Тема буйынса әңгәмә ҡороу\n- Һүҙлек байлығын байытыу, ғәмәлдә ҡулланыу\nДиктант «Йәйге кис».\nМин сәйәхәтсе- 1 сәғәт.\nХаталар өҫтөндә эш. Өфө урамдары. Юл ҡағиҙәләре.\n4 –СЕ КЛАСС ӨСӨН КАЛЕНДАРЬ – ТЕМАТИК ПЛАН\nКөн дә мәктәпкә барам.\nБеренсе сентябрь – Белем көнө! Үтелгәнде ҡабатлау.\nМин мәктәпкә ни өсөн йөрөйөм? Һөйләм\nМин ниндәй дәресте яратам\_яратмайымҙ Һөйләм.\nМәктәптәге дуҫтарым менән таныштырайыммы? Исем\nБеҙ мәктәптә нимә тураһында һөйләшәбеҙ? Исем.\nТелмәр үҫтереү. Исем.\n2-се сирек – 8 сәғәт\n- Балаларҙың үҙҙәре уҡыған мәктәп, уның үҙенсәлекле билдәләрен, урынлашыуын, кабинеттарын белеүе\nБеҙгә бергәләп күңелле. Сифат.\nМин – тәрбиәле бала. Сифат.\nМинең өйҙәге бурыстарым. Сифат.\nМинең яратҡан шөғөлөм. Сифат.\nМин йәшәгән бүлмә. Сифат.\nҮҙем йәшәгән ер тураһында һөйләйем.\nМин йәшәгән Ер. Алмаш.\n3-сө сирек – 10 сәғәт\nМин йәшәгән йорт/район. Алмаш.\nМинең күршеләрем. Алмаш.\nМин яратҡан урындар. Алмаш.\nБеҙҙең урам/йорт балалары. Алмаш.\n- Почтаға арналған әйберҙәр исемлеген өйрәнеү\nМинең тыуған ауылым/ҡалам. Һан.\nАуыл һәм ҡала тормошо. Һан.\nҠалалағы һәм ауылдағы эштәр.\nБашҡортостандың ҡалалары һәм ауылдары. Һан\nКүсереп яҙыу. “Тыуған ерем мөғжизәләре”. Һан.\n4-се сирек – 9 сәғәт\nЙыл миҙгелдәре һәм һауа торошо тураһында һөйләшәбеҙ.\nЙыл миҙгелдәре ниңә үҙгәрә. Рәүеш.\nЙәнлектәр йыл миҙгелен беләме? Рәүеш.\nБөжәктәр нисек йәшәй? Рәүеш.\nҺауа торошон белеү ниңә кәрәк? Рәүеш.\nМинең тормошомдағы ҡыҙыҡлы хәлдәрн. Ҡылым.\nХаталар өҫтөндә эш. Мажаралар илендә. Ҡылым.\nМинең иң ҙур хыялым. Ҡылым.\nМинең кумирҙарым. Ҡылым.\nНомер материала: ДБ-1074148


collection:"Учебно-методические материалы" format:"eBook" institution2:"Институт вычислительной математики и информационных технологий" topic_facet:"MICROSOFT EXCEL 2007, электронные таблицы" educational_genre_facet:"Учебно-методические пособия" callnumber-first:"Энергетика. Радиоэлектроника"\nCollection: Учебно-методические материалы Format: eBook Institution: Институт вычислительной математики и информационных технологий Suggested Topics: MICROSOFT EXCEL 2007, электронные таблицы Educational genre: Учебно-методические пособия Classification: Энергетика. Радиоэлектроника


Адрес ул. Гоголя, 1Г, пом. 95\nПятница 09:00—17:00 (05.03)\nСуббота выходной (06.03)


Республикала яңы уңыш игененең тәүге тоннаһы һуғып алынды // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nРеспубликала яңы уңыш игененең тәүге тоннаһы һуғып алынды\n13:25, 9 июля 2012 Иҡтисад\nЕйәнсура һәм Көйөргәҙе районы игенселәре яҫмаларҙы йыйып, иген һуғыуға төштө. БР Ауыл хужалығы министрлығы белгестәренең мәғлүмәттәренә ярашлы, әле йәмғеһе 1890 кг ашлыҡ һуғып алынған.\n— Республиканың һигеҙ районы хеҙмәтсәндәре ураҡ эштәрен алып бара, — тип аңлатма бирҙеләр ураҡ барышына аграр ведомствола. – Бөгөн, 9 июлдә, республиканың үҙәк райондары ла ашлыҡты урып йыйыу кампанияһына ҡушыласаҡ.\nУраҡтың тәүге аҙналарында ужым арышын яҫмаға һалалар, артабан комбайндар иген һуғыуға сыға. Киләһе аҙнанан иһә игенселәр туранан-тура урып-һуғыуға күсергә ниәтләй.\nБашҡортостанда был арала дүрт мең гектарҙан ашыу майҙанда иген культуралары сабылған. 1650 гектарында иген һуғылған.\nТеги: ауыл хужалығы,яңы уңыш игене