Ni balanako ye aw sɔrɔ, aw bɛ a ko dilan kelen kelen ni basigi ye. O bɛ a to aw ka se ka hakilina ɲuman ta ka gɛlɛyaw furakɛ fɔlɔ.\nAw bɛ fiɲɛ sama kosɛbɛ ka tila ka a bila. Kasara dɔw bɛ mɔgɔ jatigɛ. Nka ni aw hakili sigilen don, aw bɛ se ka dɛmɛ don ka ɲɛ. Aw ka hakilisigi bɛ a to fana mɔgɔ joginnen ni aw kɛrɛfɛmɔgɔw bɛɛ fana hakili ka sigi.\nAw ye aw yɛrɛ ɲininka: nin yɔrɔ in lakananen don wa? Aw bɛ mɔgɔ joginnen ta ka a mabɔ tasuma na, siraba la walima faratima yɔrɔw la. (Ni joginnen kan walima a kɔ de bananen don, aw bɛ a ta ka ɲɛ walasa a kan kana lamaga. Aw ye sɛbɛn ɲɛ Kɔkolo ni kan joginw ni Kungolo joginni lajɛ).\nAw bɛ gɛlɛyabaw fɔlɔ furakɛ. Kasara sababu mana kɛ fɛn o fɛn ye, aw bɛ aw teliya fɔlɔ ka a tigi ninakili jateminɛ. O de ye fɛn koloma ye adamaden ka ɲɛnamaya la. Ni ninakili degunnen don, aw bɛ sɛbɛn ɲɛ Ninakili lajɛ ka taa a bila a ɲɛ Mɔgɔ dɛmɛcogo ka ninakili sɔrɔ la.\nNinakili jateminɛnen kɔfɛ, aw bɛ basibɔn fana jateminɛ. Basibɔnni kojugu, o bɛ se ka mɔgɔ faga. Aw ye sɛbɛn ɲɛ Basibɔn lajɛ ka taa a bila a ɲɛ Joliɲɛsirilan na.\nNi fɛɛrɛ sɔrɔla ninakilidegun ni basibɔn juguman na, aw bɛ a fari fan bɛɛ lajɛ ni yɔrɔ dɔ joginnen tɛ walima ni kolo dɔ karilen tɛ. Aw bɛ a daminɛ a tigi kungolo la ka tila ka a yɔrɔ tɔw bɛɛ fana lajɛ, kɔ ni ɲɛ fo ka se a senkɔniw ma. Aw bɛ a ɲininka ni nɔgɔya ye, aw bɛ segin ka a lajɛ, ka maga a fari la dɔɔni dɔɔni ni joginda dogolen dɔ tɛ a fari yɔrɔ dɔ la. Tuma dɔw la, joginda caman bɛ sɔrɔ fari la, nka a dɔw tɛ ye lajɛli fɔlɔ senfɛ.\nAw bɛ jija ka a bɛɛrɛbɛɛrɛ ka a hakili sigi. Mɔgɔ joginnen ni bɛ siran wa ani degun bɛ a kan. Ni aw ye a hakili sigi, o bɛ a to a ninakili ni a dusukun tantanni bɛ segin u cogo kɔrɔ la.\nAw bɛ to ka a ninakili ni basibɔn jateminɛ. Ni aw bɛ se ka a tigi tansiyɔn ta, aw bɛ to ka o fana jateminɛ. Aw bɛ a ye ko basi tɛ a tigilamɔgɔ la, nka kɔfɛ aw bɛ bala ka a kirikaralen ye. Aw bɛ to ka nin fɛn kofɔlenw lajɛ fo aw yɛrɛ ka da a la waati min ko a lafiyara. Aw bɛ to ka kuma a fɛ. O bɛ a to aw ka a dɔn ko a hakili wulilen tɛ walima ko a hakiliwuli tɛka juguya.\nAw bɛ a ɲini kasaara lajɛbagaw fɛ u ka dɛmɛ don mɔgɔ joginnen ma. Aw bɛ a ɲini jama fɛ u ka u mabɔ aw ni mɔgɔ joginnen na. Aw bɛ a fɔ dɔ ye o ka taa dɔgɔtɔrɔ dɔ ɲini walima fɛn dɔw i n’a fɔ fini (ka fari yɔrɔ dɔ siri) walima birifiniw. Aw bɛ mɔgɔw wele ka fara aw yɛrɛ kan walasa ka furakɛli kunfɔlɔ kɛ joona.\nMɔgɔ joginnen fana bɛ se ka a yɛrɛ dɛmɛ. Mɔgɔ joginnen fanba bɛɛ bɛ se ka u digi u ka joginda kan u yɛrɛ ye (sɛbɛn ɲɛ Joginda digili lajɛ). O bɛ a to aw ka aw ɲɛsin banabagatɔ ma ka se ka a fari yɔrɔ tɔw lajɛ ni joginda tɛ yɔrɔ dɔ la walima ka mɔgɔ joginnen wɛrɛw furakɛ.\nNi a tigi kirinnen tɛ, aw bɛ a ɲininka ni a yɔrɔ dɔ tɛ ka a dimi walima ni a tɛ se ka bɔ a nɔ na.\nOlu ye mugu walima kolokari taamasiɲɛw ye. Aw ye sɛbɛn ɲɛ Disijogin ni galakajogin, ni ɲɛ Kolo karilen, ani Mugu ni jolisu lajɛ. Ni mugu don, ni a senyanfan walima ni a fansi tɛse ka bɔ a nɔ na, o bɛ se ka a jira ko fiɲɛ bilala a kɔkolo la, aw ye sɛbɛn ɲɛ Kɔkolo ni kan joginw ni Kungolo joginni lajɛ.\nAw bɛ a jateminɛ ni a nalo talen tɛ walima ni a tɛ se ka kuma ka ɲɛ. O bɛ se ka aw dɛmɛ ka a ka joginni juguya dɔn.\nNi a tigi tɛ a yɛrɛ kalama, aw ye sɛbɛn ɲɛ Kirinni lajɛ.\nMɔgɔ caman ja bɛ wuli kasaara kɔfɛ. Nka kumakan latilenbaliya ni kirinni de bɛ kunkolo joginni kofɔ (sɛbɛn ɲɛ Kungolo joginni ka se Basi bɛ bɔ kungolo la ma) walima a tigi sulen bɛ sɔrɔ ka a sababu kɛ dɔrɔgu walima dɔlɔ ye (Aw ye sɛbɛn ɲɛ Furaw ni furakisɛ wɛrɛw baga lajɛ).\nNi a tigi kumakan tilennen tɛ walima ni a bɛ kumakuntanw fɔ, olu bɛ se ka kɛ kirinni taamasiɲɛ ye. A tigi ɲɛda walima a fari fan dɔ salen don walima fanga dɔgɔyalen don wa?\nHakiliwuli walima hakili yɛlɛmali fana bɛ se ka kɛ sukarodunbana jugumanba taamasiɲɛ ye. Ni a tigi balala ka bana, aw bɛ sɛbɛn ɲɛ Ka kɔn Sukarodunbana ma lajɛ.\nAw bɛ a lajɛ ka ɲɛ ni basi bɛka bɔn, a yɔrɔ dɔ fununen don, a bɔsilen don, a bilennen don walima a fari yɔrɔ dɔw bɔra u cogoya la. Aw bɛ a lajɛ ni fari fan fila bɛɛ ye kelen ye. Misali la ni sen kelen ka surun ni a tɔ kelen ye, o bɛ a jira ko a karilen don.\nNi basibɔn don, aw ye sɛbɛn lajɛ ka a ta a ɲɛ Basibɔn na ka taa a bila a ɲɛ Joliɲɛsirilan na.\nNi kolokari don, aw ye sɛbɛn ɲɛ Kolo karilen, ni ɲɛ Wurukutuli fo ɲɛ Mugu ni jolisu lajɛ.\nBɔsili ni fununi ani yɔrɔ bilenni bɛ se ka kɛ wolokɔrɔbasibɔn taamasiɲɛ ye, aw ye sɛbɛn ɲɛ Kirinni lajɛ, kirinniw kan.\nAw bɛ maga a kungolo la, a ɲɛda, a kan, a kɔ ni a ɲɛ, a bolow ni a senw na dɔɔni dɔɔni ka a lajɛ ni a yɔrɔ dɔ magayalen don, a bɛ a dimi, a kirinnen don walima ni kolo dɔ bɔlen don a nɔ na. Ni a tigi binna de, ni sirabakankasara don, ni a kan walima a kɔ de joginnen don, aw bɛ a galakakolo bɛɛ lajɛ (a kɔkolo tugudaw) ka bɔ kungolo la ka taa a bila bosokolo la.\nNi kungolo joginnen don, aw ye sɛbɛn lajɛ ka a ta ɲɛ Kungolo joginni la fo ɲɛ Basi bɛ bɔ kungolo la.\nNi aw sikara ko kungolo, kan walima kɔ joginnen don, aw bɛ sɛbɛn lajɛ ɲɛ Kɔkolo ni kan joginw n’a kun sani aw ka a tigi bɔ a nɔ na.\nBɔsili ni fununi ani yɔrɔ bilenni bɛ se ka kɛ wolo kɔrɔ basibɔn taamasiɲɛ ye. Aw bɛ joginni taamasiɲɛw lajɛ sɛbɛn ɲɛ Kirinni.\nAw bɛ aw yɛrɛ lakana\nNi aw ye mɔgɔ joginnen furakɛ, joli bɛka bɔ mɔgɔ min na, aw bɛ aw jija ka joli ni farilaji bɛɛ ko ka bɔ aw yɛrɛ la.\nAw bɛ to ka aw tɛgɛw ko. Aw bɛ aw ɲɛ ni aw ka jolidaw ko ni ji caman ye walasa ka aw yɛrɛ tanga banakisɛw ma.\nAw bɛ aw fari ni aw ɲɛ lakana. Aw bɛ se ka lunɛti don aw ɲɛ na ani ka gan sanumanw don aw tɛgɛ la. Ni gan tɛ aw bolo, aw bɛ se ka manaforoko don aw tɛgɛ la. Aw bɛ Sigida 4 Banabagatɔ furakɛcogo) yɔrɔ lajɛ aw yɛrɛ tangacogo kan banakisɛw ma.\nA ka ca a la, kirinni sababu ka teli ka kɛ ninnu ye:\nKungolo gosi kojugu fɛn dɔ fɛ\nKirinni (choc), (gafe ɲɛ Kirinni)\nKirinniw, jaliw (gafe ɲɛ Kirinni, jali)\nBagamanfɛn dunni (gafe ɲɛ Funteni waati banaw)\nFunteni waati ɲɛnamini (gafe ɲɛ Baga)\nSɔn fan dɔ tiɲɛni (aw ye dusukunnabanaw lajɛ, gafe ɲɛ Dusukundimi)\nDusukuntɔɔrɔ (dusukasi kogu, gafe ɲɛ Kirinni)\nSun kuntaala jan, sukarontanya fari la\nSukarodun bana juguman\nNi mɔgɔ kirinna aw bolo aw dun tɛ a sabau dɔn, aw bɛ nin sɛgɛsɛgɛliw kɛ:\nNinakili: ni banabagatɛ ninakili degunnen don, a kun jannen don ka taa kɔfɛ, aw bɛ a da waga, ani ka a nɛ tilen. Aw bɛ a lajɛ ni fɛn dɔ balannen don a kan kɔnɔ. Ni a tɛka ninakili, aw bɛ aw da don a da la ka a dɛmɛ ka ninakili sɔrɔ (gafe ɲɛ Mɔgɔ dɛmɛcogo ka ninakili sɔrɔ).\nJoli caman bɔra a la wa? Ni o don, aw bɛ jolibɔn sɛgɛsɛgɛliw kɛ (gafe ɲɛ Basibɔn).\nA dusukuntɔɔrɔ len don wa (fari ɲɛ jɛlen don, ninakili ka suma walima a ka teli)? Ni o don, aw bɛ a lada ka a kun jigin ka bɔ a senw kɔrɔ (gafe ɲɛ Kirinni Furakɛcogo).\nTile funteni don wa? ni o don, aw bɛ a tigi ladon suma na ani la ji wɔlɔkɔlen bɔn a kan (gafe ɲɛ Funteni waati ɲɛnamini furakɛcogo).\nBanabagatɔ kirinnen ladacogo\nFari ɲɛ jɛlen don kosɛbɛ: (dusukuntɔɔrɔ, fangadɔgɔya ani o ni a ɲɔgɔnw)\nFari birintilen walima a bɛ a cogo la: tile funteni, kunsɛmɛnabana, dusukundimi, joginda kun na)\nNi a tigi kirinni sababu bɔra gosili la walima kasaara la:\nA ka fisa aw kana maga a tigi la fo ka kirinni ban. Nka ni a tɛ ɲan fo aw ka a bɔ a nɔ na, aw bɛ o kɛ ni banabagatɔ talan ye ni hakili sigi ye barisa a bɛ kɛ ko a kan karilen don ani ka fiɲɛ bila kɔkolo la.\nAw bɛ jogindaw ni yɔrɔ karilenw ɲini. Ni aw bɛ o kɛ, aw bɛ aw jija a lamagali kana caya. Aw kana a to a kɔ walima a kan ka kuru.\nNi mɔgɔ kirinnen bɛka fɔɔnɔ, aw bɛ a josi walawa fɔɔnɔ kana taa nun ni fiɲɛ tɛmɛsiraw fɛ. Aw bɛ a kun jɛngɛ a kɛrɛ kan, ani ka a senw kɔrɔta kosɛbɛ (ja lajɛ sanfɛ).\nAw kana ji walima dumuni di mɔgɔ kirinnen ma abada.


Sìrakɔrɔnin - Fàkan\nSìrakɔrɔnin bɛ Baninkɔ de fɛ. A bɛ Kulukɔrɔ marabolo la. O mara in kɔnɔ, a bɛ Joyila kolomi fɛ. A n’o kubedugu cɛ ye bam 60 ye. A bɛ Bankɔgàloda fɛ, a n’o cɛ ye bam 5 ye. N’i bɛ Bɔ Bamakɔ i bɛ forobasira 6nan Minɛ k’i Kùnda Faana kan. N’i Sera yen, i bɛ Fara i kinin fɛ k’i Kùnda Joyila kan min ni Faana cɛ janya ye bam 45 ye. I bɛ Bɔ Joyila ka Na Ŋolobugu, bam 40. N’i Sera yen, i bɛ Fara i ɲuman fɛ ka bankɔsira Minɛ, bam 25. Sani i ka Se Bankɔ, i ni yen cɛ tɔ bɛ To bam 5 ye i bɛ Fara i kinin fɛ. Bam 1 dɔrɔn, i bɛ Don Siarakɔrɔnin.\nDugu ni kɔrɔn cε Bankɔ de bε yen, bam 5, tlebi fε Sàala, bam 3, kεɲεka fε Nɔkɔlɔn, bam 3, worodugu fε Jogo, bam 14.\nSìrakɔrɔnin sigili ni sisan cε ka jan. Lawale la dugu in tɔgɔ tun ye Sirakɔrɔ soblenin de ye. O Sɔrɔla min fε, o ye « sirasun kɔrɔ » ye. Dugu in sigibaa ye Npiyεba Tarawele ye. Ale de Bɔra Bεndugu Лamana ka Na. Donso tùn don.\nSìrakɔrɔninkaw ka dugutigisigi ye làadalako ye. A bɛ Tarawelew ka bolo kan. Olu fɛ ye dugu tigiya bɛ Na kɔrɔya-kunda. Ni min ka Kɔrɔ dugulamɔgɔ bɛε ye, o de bɛ Sigi. Ni dugutigi Fatura, dugutigi kura bɛ Sigi kalo sàba o kɔ fɛ. Sìrakɔrɔnin dugutigi kɔrɔw tɔgɔ ye nin ye : Befankelen, Jùrukɔrɔ, Sori, Ncikura, Cεfɔlɔ. Ninnu bεε tùn ye Tarawelew ye. Mɔgɔ min bɛ dugu kun na bi, o ye Cεmɔgɔ Tarawele. Sìrakɔrɔnin tun bɛ jàmanatigidugu min ka mara kɔnɔ o ye Bankɔ ye.\nSìrakɔrɔnin ye kin 1 pe de ye . A sigikɛnɛ bonya ye bam 500 ye kεrε naani na. Dugu in b’a sigiyɔrɔ 3nan na nin ye. A sigiyɔrɔ kɔrɔw ye : Màna, Soblenin, Sokura.\nBamananw ni flaw de bε Sìrakɔrɔnin, nka lamini mɔgɔw b’u Wele ko jùraw. Yen jàmuw ye : Tarawele, Jalo, furumusow jàmuw t’o la.\nU sinankunw ye : Jaraw, Togolaw, Kɔnεw, Malew.\nFurusira b’u ni jàmu minnu cε : Jara, Togola, Kɔnε, Tarawele, Danbεlε, Male, Mariko, Kulubali, Baalo. Bamanankan ni flakan de bε Fɔ yen nka bamanankan de fanga ka bon kosεbε.\nBaara caman bɛ Kɛ Sìrakɔrɔnin i n’a Fɔ sɛnɛ, baganmara, jàgo, mɔni, donsoya.\nJàgo : sεnεfεnw, fìnifeere, butigifeere.\nMɔni : o bε Kε kɔw, dàlaw ani jεw kɔnɔ. O baarain kε minεnw ye : zɔklɔ, dalayεlε, flen, jɔ, sansaranin, papulo, dɔlen.\nDonsoya : donsow bε yen nka donso-bolodon tε Kε yen.\nBololabaara minnu bɛ Kɛ Sìrakɔrɔnin olu ye : ŋununda, segereda, ciyan, sigilandla, kalakadla, sansaradla.\nYen baaraw la fanba ye sεnε ye.\nFɛɛrɛ minnu bɛ dugudenw bolo kungokɔnɔw fàgali la olu ye : manabɛlɛ, ntɛfɛrɛ, wɔlɔjuru, wùlu, wɔlɔgɛn, furabulu samani ka wɔlɔ Minɛ a fan kan, dingɛ tigɛli ka wɔlɔfan Bla o la, ʃiladɔn mana dali, buturu.\nKokura nàlenw dugu in kɔnɔ olu ye : Лɔʃimansin, jabaranin, kɔɔrisugu, tlebarika-walan, kalalikɛkɛmansin, kɛnɛyasow ani moto.\nBaaɲumankɛtɔw min ni dugu bɛ baara la bi o ye Bɔrn Fɔndɛn ye. O min Nana saniya tiimɛni ka ma dugu in na. CMDT fana bε yen.\nBaaɲumakɛtɔn minnu ni dugu Delila ka baara Kɛ ɲɔgɔn fɛ olu ye Bɔrn Fɔndɛn (kεnεya, kàlanko, jàgo) ni CMDT (sεnε) ye. Kàfo jiginεw (warimara, jùrù donni mɔgɔw la).\nKàlanko siratigɛ la lakɔlikalan bɛ Sìrakɔrɔnin. O daminεna 1999 sàn. Dugu ta don, kelen don wa san 6kalan don. O kɔ fɛ siginikalanso kelen bε yen. O Daminεna 1995 sàn, dugu ta don (sàn 4kalan). Balikukalanso 1 fana bε yen. O Daminεna 1982 sàn.\nBalikukalan de Nàna fɔlɔ nka lakɔlikalan de fanga ka Bon.\nSilamɛya de bɛ Sìrakɔrɔnin. Silamεya Diinε in donnbaa ye Sori Tarawele ye. Misiri kelen dɔrɔn de bɛ Sìrakɔrɔnin.\nFɔli sugu minnu bɛ dugu in kɔnɔ olu ye: bàri, jidunun, ntalen, kolonkolon, bala, boyi, kariɲan.O fɔliminɛn ninnu bɛ Tà ɲɛnajɛ minnu na olu ye seliw, furu gintanw, kamalenw ni sungurunw ka ʃufɛ-ɲɛnajɛw, denkundiw a n'o ɲɔgɔnnaw.\nFɔli ninnu bεε kεyɔrɔ ye fεrε de ye.\nFarikolo-ɲεnajε sugu min fanga ka bòn Sìrakɔrɔnin o ye ntolatan ye. Denmisɛnw ka ɲɛnajɛfɛn wɛrɛ minnu bɛ yen n'u fanga bɛ ka Dɔgɔya ka T'a fɛ olu ye fɛrɛnfunun, berefili, bolominɛ-tlon, bɛlɛta, inɛɛri, nten, tugu.\nSìrakɔrɔnin kungo kɔnɔ, jisigiyɔrɔw ( dàla, kɔ, jɛ), jiriw ani kungofɛnw de bɛ yen.\nDugu in na, kɔ ye 1 ye, dàla ye 5 ye ni ka jε Kε 1 ye.\nDugu in kungodaw tɔgɔ flɛ : màna, kɔda, ngobanfuga, kolokolojonin, ginin, sonibεlε, woloko.\nKùlu min bε dugu in na o ye Bεlεba ye.\nKaburudo fla de bɛ Sìrakɔrɔnin. Muso tintɔw ta ani mɔgɔ tɔw ta. kelen bɛ dugu ni tlebi cɛ, tɔ kelen bε worodugu fε.\nSìrakɔrɔnin, waatiwbɛ Fɔ ɲɔgɔn kɔ ni samiɲɛ ni tlema ye sanko siratigɛ la. Sanji hakε ye bl 700 ye sàn kelen kɔnɔ.U bɛ Fɔ ɲɔgɔn kɔ ni fonɛnɛ ni fùnteni ye waati kalaya siratigɛ la. Funteni hakε ye 42 ye sànnadan na ni ka nεnε ta Kε 16 ye dugumadan na. Samiɲɛ ni tlema cɛ, kawulɛ de bɛ yen. O bɛ ɔkutɔburukalo ni desanburukalo cɛ.\nKabakomayɔrɔ tε Sìrakɔrɔnin.\nFogo yeko: 1148723 - Bì: 233 - Kalo in: 10313 - Лinan: 69926.\nFura Yeko: 881 - Bì: 1 - Kalo in: 6 - Лinan: 52.


Kɔ̀rwedugu - Fàkan\nMali dugu >\nKɔ̀rwedugu Bɛ Kilela kafoda fɛ Gɔ̀nkaso galoda la, Sikaso marabolo 'kɔnɔ. Sɛnɛfɔdugu dòn. A ni duguba min ka surun o Ye Sikaso ye. A lamininen dòn ni dugu minnu ye olu Flɛ: Jànso B’a ni kɔrɔn ‘cɛ kà Niziyaso Kε a ni tlebin ‘cɛ, Gɔ̀nkaso Bε Kɛɲɛka fɛ. Noyaradugu B’a worodugu fɛ.\nKabi Kɔ̀rwedugu tu Tigɛra a ma Weele tɔgɔ wɛrɛ la. An Bɛ don min na i ko bì, kùnnafoni ma Sɔrɔ a tɔgɔ sɔrɔcogo kan.\nKɔnwi Bɛrte, n’a ka baara tùn ye donsoya ni sὲnɛ ye, o de Ye Kɔ̀rwedugu sìgibaa ye. Laadala-dugutigiko de Bɛ Kɔ̀rwedugu. Dugutigiya Bɛ kìn kelen ka bolo kan w’a bɛ Nà kɔ̀rɔyakunda. Nafugo Bɛrte de Bɛ dugutigiya la bì. Ntora Bɛrte ni Kɔnwi Bɛrte Y’a dugutigi kɔrɔ dɔw ye. Sàya dɔrɔn de bɛ dugutigi Bɔ dugutigiya la.\nAn ma ‘fεn Sɔrɔ kà Fɔ dugu bònya kan.\nSὲnɛfɔw de Bɛ Korwedugu. Jamu minnu Bɛ yen olu Ye Bɛrte, Bangali ani Jalo. Sinankunya Bɛ nin jamuw ni Danbεlεw de ‘cɛ.\nFurusira Bɛ Kɔ̀rwedugu jamuw ni ɲɔgɔn ‘cɛ, a kìnw ni ɲɔgɔn cɛ ani ani dugu wɛrɛw ‘cɛ. Sɛnɛfɔkan ni Bamanakan de bɛ Fɔ Kɔ̀rwedugu, nka Sɛnɛfɔkan de fɔbaa ka ca.\nSὲnɛ, nakɔbaara, baganmara, jago, mɔni, ani donsoya bɛ kɛ Kɔ̀rwedugu. Nin baara fɔlen ninnu na sὲnɛ de fanga ka bòn ka tɛm’u bɛɛ kan.\nSὲnɛfɛn dɔw ye Keninke, saɲɔ, kàba, malo, tiga, tiganinkuru, bananku, woso, kuruba, je ani bàra. Manje, namasa, mangoro, lenburu ani sɔmɔ Ye nakɔjiri dɔw ye. Tamati, nkɔyɔ, gan ani nanaye Ye nakɔlafɛnw fanba ye. Bagan marata dɔw Ye : bà, saga, fàli wùlu, jakuma ani misi. Kamanmafɛnmarata dɔw Ye : kami, tɔnkɔnɔ ani jɛnɛntubannin. Mɔniko siratigɛla laadalamɔni de bɛ Kɛ. A kɛminɛnw Ye jɔ ani doli ye. A kɛyɔrɔ Ye kɔ̀ ye.\n‘Sugu tɛ Kɔ̀rwedugu nka jago bɛ Kɛ yen. Jago sugu minnu bɛ Kɛ yen olu Ye: butigifeere, jiriden-feere, baganjago ani ʃɛjago. Bololabaara fànba Ye sigilandla, kalakadla ani sansaradla ye. Donsoya bɛ Kɛ Kɔ̀rwedugu nk’a bolodon tɛ Kɛ yen.\nFὲɛrɛ minnu Bɛ kɔ̀rwedugukaw ‘bolo kungosogow fàgali la olu ye marifa ni bese ye. Kungokɔnɔw fàgali bɛ Kɛ ni manabɛlɛ, ntɛnfɛrɛ, ani wɔ̀lɔjuru ye.\nBaɲuman-kɛtɔnw « Save the Children » ani « USAID » cɛsirilen dòn dugu yiriwaliko la. U ka baara fànba sinsinnen Bɛ kàlanko kan.\nKo kura caman Dònna Kɔ̀rwedugu ‘kɔnɔ. O dɔw Ye: ɲɔʃimansin, pɔnpekɔlɔn, jabaranin, kɔɔrisugu ani moto.\nLakɔlikalan ni balikukalan fla bɛɛ bɛ Kɛ Kɔ̀rwedugu, nka lakɔlikalan de fanga ka bòn kosɛbɛ. Forobalakɔli kelen ani Baliku-kalanyɔrɔ kelen de Bɛ yen. A lakɔlikalan Ye sanwɔrɔkalan ye.\n‘Diinɛ ʃi batoso kɛrɛnkɛrɛnnen tɛ Kɔ̀rwedugu. Dugu tɛnɛ Ye dà ye k’a dasiri Kε bà ye.\nKɔ̀rwedugu ɲɛnajɛw Ye: koɲɔ, seliw, sanyɛlɛmaw, sankunbɛn, laadalakow ani tɔnɲɛnajɛw. Лɛnajɛ ninnu bɛ Kɛ fὲrɛ la. U fɔliminɛnw Ye fle ani bala ye. Farikolo-ɲɛnajɛ min bɛ Kɛ yen o ye ntolatan ye.\nKɔ̀ kelen de Bɛ Kɔ̀rwedugu. Jɛgɛ suguya caman bɛ Sɔrɔ o kɔ̀ in na. O jɛgɛ dɔw ye: manɔgɔ, saalen, ntɛbɛn, zeku. Kaana ni koorokaara fana bɛε bɛ sɔrɔ a la.\nDugu kungojiri dɔw ye jalaba, banan, Sanan, genun, nsira, npeku, zaban, ʃi, nɛrɛ ani sunsun. Dugu kungofɛn dɔw ye miniɲan, dànkalan, warabilen, duga, baninkɔnɔ, wɔlɔbunun, kungo kami ani tònkanjɔ.\nDugu kungodaw bɛ Weele ko Лaki ani Murɔ.\nKɔ̀rwedugu kaburudo Ye kelen ye. A Bɛ dugu ni tlebin ‘cɛ.\nWaati minnu bɛ Fɔ ɲɔgɔn ‘kɔ Kɔ̀rwedugu olu ye samiɲɛ, kawulɛ ani tlema.\n‘Kabakoma-yɔrɔ tε Kɔ̀rwedugu.\nBlàdon : 2017-04-09 Yɛlɛmako laban : 2017-04-29\nFogo yeko: 1147020 - Bì: 304 - Kalo in: 8610 - Лinan: 68223.\nFura Yeko: 1113 - Bì: 1 - Kalo in: 13 - Лinan: 80.


Furaw dicogo denyɛrɛniw ma\nSigida 8 Furaw hakɛ tata sumancogo ani u dicogo\nFuraw ta waatiw\nNi i bɛ fura di mɔgɔ ma\nFura caman ye furakisɛ walima furamugu forokolama ye, nka a dɔw fana ye siro ye denmisɛnniw kama. A ka ca a la, sirow da ka gɛlɛn barisa fura hakɛ min bɛ taa u dilanni na, o ka ca ni furakisɛw ta ye. Mɔgɔ bɛ se ka dɔ bɔ i ka musakaw la ni siro dɔ dilanni ye i yɛrɛ ye nin cogo in na:\nI bɛ furakisɛ mugu bɔ ka ɲɛ\nwalima ni furamugu don forokoni kɔnɔ, i bɛ a dayɛlɛn ka a kɔnɔmugu bɛɛ yɛlɛma minɛn kɔnɔ.\nsukaro walima dinɔɔnɔ & ji wulilen a sumayalen kɔ\nI bɛ o furamugu daji ni ji wulilen ye (a sumayalen kɔ) ka sɔrɔ ka sukaro walima di kɛ a la\nNi fura ka kuna kojugu, i ka kan ka dinɔɔnɔ caman walima sukaro caman kɛ a la (tetarasikilini walima kulorokilini)\nNi i bɛ denmisɛnniw ka siro dilan ni fura kisɛlama ye walima a mugulama ye, i kana a caman di u ma. Ni aw bɛ furaji dilan denw fɛ ni furakisɛ walima ni forokoni furamugu ye, aw bɛ a kɛ ni hakilisigi ye kosɛbɛ walasa aw kana fura di ka caya kojugu. Fana, den minnu si bɛ san kelen jukɔrɔ, aw kana dinɔɔnɔ di olu ma. Hali ni a tɛ kɛ ka caya, den dɔw bɛ se ka kɔlɔlɔba sɔrɔ o la.\nAw ye aw janto: Walasa fura kana den sara, aw kana fura di a ma ka a dalen to a kɔrɔ kan walima ni a kun jannen don. Tuma bɛɛ fo aw ka jateminɛ kɛ ko den sigilen don walima a kun kɔrɔtalen don. Aw kana fura di den ma da la abada ni a kirilen don walima ni a bɛ sunɔgɔ la, ani waati min a tɛ fɛn kalama.\nNi fura wɛrɛ tɛ i bolo balikuw dɔrɔn ka tata kɔ, i bɛ o suma cogo di ka o bɛn den ka tata hakɛ ma?\nA ka ca a la, denmisɛnni ka dɔgɔya ni a ka fura tata dɔgɔya bɛɛ bɛ taa ni ɲɔgɔn ye. Ni i ye denmisɛnni ka fura tata hakɛ caya kojugu, o bɛ se ka juguya a ma.\nNi kunnafoni bɛ i bolo denmisɛnni ka fura tata hakɛ kan, i bɛ tali kɛ o kɛcogo ma. Ni kunnafoni tɛ i bolo yɛrɛ, i bɛ fura di ka tali kɛ den girinya ma. O la, i bɛ den kɔrɔta ka a pese walasa ka a ka fura tata hakɛ latigɛ.\nNi peselikɛlan (girinya hakɛsumanan) ni dɔw ko balansi, tɛ i bolo kɔrɔ, ni i bɛ a dɔn ko a si ni a girinya bɛ ɲɔgɔn ta, o fana bɛ se ka i dɛmɛ ka fura tata hakɛ latigɛ.\nNi i bɛ baliku ka fura tata hakɛ dɔn, denmisɛnni ta bɛ se ka kɛ nin cogo ninnu na:\nBaliku (kilogaramu 60) ka fura tata hakɛ\nDenmisɛnni min bɛ san 8 ni san 13 cɛ (kilogaramu 30), a bɛ baliku ka tata hakɛ tilancɛ ½ ta.\nDenmisɛnni min bɛ san 4 ni san 7 cɛ (kilogaramu 15), a bɛ baliku ka tata hakɛ tilalen 4 ye kelen ta ¼\nDenmisɛnni min bɛ san 1 ni san 3 cɛ (kilogaramu 10), a bɛ baliku ka tata hakɛ tilalen 6 ye kelen ta 1/6\nNi denmisɛnni si tɛ san 1 bɔ (kilogaramu 6 ni kilogaramu 8 cɛ), a bɛ baliku ka tata hakɛ tilalen 8 ye walima 10 ye kelen ta, nka ni i bɛ se, i ye taa dɔgɔtɔrɔ dɔ ɲininka.


Sὲnwu jurala - Fàkan\nSεnw jurala ye dugu ye min bɛ Baninkɔ fɛ. A bɛ Kulukɔrɔ marabolo la. O mara in kɔnɔ, a bɛ Joyila kolomi de fɛ. A n’o kubedugu cɛ ye bam 60 ye. A bɛ gàloda min fɛ, o ye Ŋolobugu ye, a n’o cɛ ye bam 15 ye. N’i bɛ Bɔ Bamakɔ i bɛ forobasira 6nan Minɛ k’i Kunda Faana kan. N’i Sera yen, i bɛ Fara i kinin fɛ k’i Kunda Joyila kan min ni Faana cɛ janya ye bam 45 ye. I bɛ Bɔ Joyila ka Na Ŋolobugu, bam 40. N’i Sera yen, i bɛ Fara i ɲuman fɛ ka bankɔsira Minɛ, bam 25. Sani i ka Se Bankɔ, i ni yen cɛ tɔ bɛ To bam 13 ye dɔrɔn i bɛ Fara sira ɲumankɛrɛ fɛ. Bam 2 dɔrɔn i bɛ Don Sεn flala. N’i y’o dugu in Cεci ka Tεmε, i bε bam 1 ɲɔgɔn Boli ka don Sεnw jurala.\nDugu ni kɔrɔn cε Kula de bε yen, bam 10, tlebi fε Sεnw flala, bam 1, kεɲεka fε Siràkɔrɔ jεda, bam 2, worodugu fε Donw, bam 4.\nSεnw jurala sigili ni sisan cε bε sàn 475 Bɔ bi.Kabi lawale dugu in tɔgɔ ye Sεnw jurala ye. Dugu in sigibaa ye Zantigi Tarawele ye. Ale de Bɔra Kayan ka Na. A ka baara tun ye donsoya ye.\nSεnw juralakaw ka dugutigiya ye làadalata ye. A bɛ Tarawelew dɔrɔn de ka bolo kan. Olu fɛ ye dugu tigiya bɛ Na kɔrɔya-kunda. Ni min ka Kɔrɔ dugulamɔgɔ bɛε ye, o de bɛ Sigi. Ni dugutigi Fatura, dugutigi kura bɛ Sigi kalo sàba o kɔ fɛ. Sεnw jurala dugutigi kɔrɔw tɔgɔ flɛ ninye : Zantigi, Ŋɔninkɔrɔ, Bεntigi, Belemakan, Bεntigi nciinin, Moribakɔrɔ, Banuma, Ŋolo, Bεnkɔrɔ. Nin mɔgɔ kofɔlenw bεε tun ye Tarawelew ye. Mɔgɔ min bɛ dugu kun na bibi in na, o ye Umar Tarawele ye. Sεnw jurala tun bɛ jàmanatigidugu min ka mara kɔnɔ o ye Ʃankɔrɔ ye.\nSεnw jurala ye kin fla de ye : Dugutigila, Sàala.Mɔgɔ 400 ɲɔgɔn b’a kɔnɔ. A sigikɛnɛ bonya ye taari 5 ɲɔgɔn ye. Dugu in b’a sigiyɔrɔ flanan la nin ye nka Sεnw jurala y’a fla bεε tɔgɔ ye.\nSεnw juralakaw ye bamananw ye nka lamini mɔgɔw b’u Wele ko jùraw. Siya wɛrɛ tɛ Sεnw jurala. Yen jàmuw ye Tarawele niDanbɛlɛ ye, furumusow jàmuw t’o la.\nU sinankunw ye : Jaraw, Togolaw, Kɔnεw.\nFurusira b’u ni jàmu minnu cε : Sangarε, Fɔnba, Togola, Tarawele, Danbεlε, Kulubali.\nBaara caman bɛ Kɛ Sεnw jurala i n’a Fɔ sɛnɛ, baganmara, jàgo, mɔni, donsoya.\nDonsoya : donsow bε yen wa donso-bolodon bε Kε yen.\nBololabaara minnu bɛ Kɛ Sεnw jurala olu ye : ŋununda, segereda, ciyan, sigilandla, kalakadla, sansaradla.\nNka nin bɛɛ la yen baara sinsinnenbɛ sɛnɛ kan kosɛbɛ.\nBaaɲumankɛtɔw min ni dugu bɛ baara la bi o ye Bɔrn Fɔndɛn ye. O min Nana saniya tiimɛni ka ma dugu in na. Kayimu fana bε yen.\nKàlanko siratigɛ la madara de bɛ Sεnw jurala. Dugu ta don, kelen don wa san wɔɔrɔkalan don. O kɔ fɛ balikukalanso kelen bε yen. O fana ye dugu ta ye (sàn 4kalan)\nBalikukalan de Nàna fɔlɔ nka madarasa de fanga ka Bon.\nDiinɛ min bɛ Sεnw jurala, o ye silamɛya ye. Diinɛ in Donna Sidiki Danbɛlɛ de fε 1942 sàn. Misiri kelen dɔrɔn de bɛ Sεnw jurala. O ye jumamisiri ye.\nU ka dugudasiriw ye : fàli, bàkɔrɔn nin ka u tεnεw Kε : dɔgɔsiri, dɔgɔ tigεli su fε, ɲɔn sùsuli su fε.\nFarikolo-ɲεnajε sugu min fanga ka bòn Sεnw jurala o ye ntolatan ye. Denmisɛnw ka ɲɛnajɛfɛn wɛrɛ minnu bɛ yen n'u fanga bɛ ka Dɔgɔya ka T'a fɛ olu ye fɛrɛnfunun, berefili, bolominɛ-tlon, bɛlɛta, inɛɛri, nten, tugu.\nSεnw jurala kungo kɔnɔ, jisigiyɔrɔw ( dàla, kɔ, jɛ), jiriw ani kungofɛnw de bɛ yen.\nDugu in na, kɔ ye 1 ye, dàla ye 4 ye ni ka jε Kε 1 ye.\nDugu in kungodaw tɔgɔ flɛ : dibi, màma, toni, dubala, jɛba.\nKùlu tε dùdu in kungo la. A kungodaw tɔgɔ flε : kɔgεrε, ʃɔkɔ, dingεjo, tokolo, kàtogo, dεbεla, bcεla, kirikoni, ʃɔ, jεba.\nKaburudo fla de bɛ Sεnw jurala. Kinko de nNàna n’o flàko ye. U bεε bɛ dugu ni tlebi cɛ.\nSεnw jurala, waatiwbɛ Fɔ ɲɔgɔn kɔ ni samiɲɛ ni tltma ye sanko siratigɛ la. U bɛ Fɔ ɲɔgɔn kɔ ni fonɛnɛ ni fùnteni ye waati kalaya siratigɛ la . Funteni hakε sannadan ye 45 ye. Samiɲɛ ni tlema cɛ, kawulɛ de bɛ yen. O bɛ ɔkutɔburukalo ni desanburukalo cɛ.\nKabakomayɔrɔ minnu bε Sεnw jurala olu ye : Kùluda, Sonugutu, Kɔnɔdingε.\nKùluda : o ye jijiginda dɔ de ko ye. N’a mɔni Sera o y’a dàmana ɲεnajε ye. Dugudenw de bε Taa tle damadama Kε o mɔni na. Jεgε bε sεbεkɔrɔ Sɔrɔ kosεbε.\nSonugutu : o tu in na dingε kabakoma dɔ de bε yen. Dingε in kɔnɔdunya ye m 20 ye wa a kɔnɔ ka Bon o ye bonɲε dan ye.\nKɔnɔbɔdingε : yen i bε kamantorolen caman y’o dingε de kɔnɔ wa a kɔnɔ fεrεlen don fɔ mɔbiliba fla bε Tεmε ɲɔgɔn kεrε fε a si tε Màga si la.\nNka ninkabakomayɔrɔ kofɔta ninnu si ma Lakodɔn fɔlɔ.\nFogo yeko: 1146223 - Bì: 142 - Kalo in: 7813 - Лinan: 67426.\nFura Yeko: 1233 - Bì: 1 - Kalo in: 6 - Лinan: 72.


Mɲankakɛ ka alijɛnɛko - Fàkan\nMiɲankakɛ ka alijinɛko\nNin Kɛra miɲankamalennin dɔ ye n'a tɔgɔ tùn ye Laɲɔ ye. Laɲɔ Bangera k'a fà Sɔrɔ bolibato la. O kɛlen, Laɲɔ fana Lamɔna n'o taabolo kelen ye. Nkà a tùn bɛ kolon bɛɛ dɔ Kɛ. Laɲɔ tùn bɛ tali Kɛ, a bɛ Bìn musow kan w'a tùn bɛ dlɔ Mi fo ka sugunɛw ni banakɔtaaw K'a ka kulusi 'kɔnɔ tuma bɛɛ. Laɲɔ Tor'o de la fo silamɛya Nàna Dòn a kùn na. O kɛlen a fana y'i Sàra a 'fà n'a 'ba la k'a bɛ fɛ ka Tuubi ka Dòn silamɛya la. Ɔ, nkà Laɲɔ 'fà n'a 'ba tùn ye konɔgɔntigiw ye. Olu fana ye sira D'a ma ka Tla ka dugawu K'a ye. Ɔ, o kɛlen sa, Laɲɔ Taar'u ka alimami fɛ, k'a F'a ye k'a bɛ fɛ ka Tuubi. Aa! o hakilina dyakojugu o fana ye, a y'i kanto Laɲɔ ma ko:\n-Aa! n 'den, Ala y'i Kanu koyi! Ale Ala b'a Fɔ a ka kuranɛ sanuman in 'kɔnɔ k'ale bɛ màa Dòn a ka alijɛnɛ na min ka d'a ye. N 'den n'i y'a Ye n Ko k'Ala y'i Kanu, e Laɲɔ Bangera k'i 'ba n'i 'fà To sira dɔ kan, wa i Lamɔna u 'bolo o sira kelen in kan. Ɔ, e ka Tla ka nin hakilina ɲuman in Sɔrɔ, o sababu de y'a To n Ko n k'Ala y'i Kanu, bari bɛɛ tɛ nin kùnnadya Sɔrɔ n 'den.\nAlimami ka o kuma ninnu ye Laɲɔ Sewa ni k'a dya Dòn a yɛrɛ la kosɛbɛ. Ɔ, nkà yanni u ka Taa ni tuubi yɛrɛ ye sa, Alimami ye silamɛya ʃariya dɔw F'a ye. A ko Laɲɔ ko ni i Kɛra silamɛ ye ko ko damadɔw bɛ ye i n'a fɔ: Dlɔmi, jɛnɛya, sonyanni, nkalontigɛ ani màafaa, ko n'i Sera k'olu da Blà ko n'i Sàra k'Ala bɛ Hinɛ i la k'i Dòn a ka alijɛnɛ 'kɔnɔ. Ko n'i Dònna o alijɛnɛ in na sa, ko fɛn bɛɛ dɔ bɛ yen, ko mɛlɛkɛw bɛ to k'u Munun-munun a' ni ɲɔgɔn cɛla n'i ko fɛn min , u bɛ N'o D'i ma. Ko wa yen musow ka bon, u ka jan wa u cɛ ka ɲi o ye cɛɲɛ dàn ye, i dàn ye i k'a Fɔ mɛlɛkɛ dɔ ye i mago bɛ min na. Aa! Jaa Alimami ka kuma bɛɛ la min Dyar'a ye o Kɛra alijɛnɛmusoko in de ye. Ɔ, o kɛlen Laɲɔ ye tuubi Minɛ ka Kɛ silamɛ ye. Laɲɔ kɛlen sillamɛ ye a tùn bɛ ko kolon fɛn o fɛn Kɛ a y'olu bɛɛ Ye k'u To ye. Bɛɛ Kabakoyara Laɲɔ na k'a sababu Kɛ a ka jogo ɲuman ye. Ɔ, don dɔ, Laɲɔ n'a muso n'a dɔgɔninw Taara nɛrɛbɔ la. Laɲɔ tùn bɛ Se jirilayɛlɛn na ka Sago bɛɛ kan minkɛ, ale Yɛlɛnna, bɔbere b'a 'bolo, a dlonen bɛ nɛrɛbolow cɛla yen a bɛ nɛrɛ Tigɛ sɔn. Laɲɔ Tor'o la ka na Keleku ka Bɔ nɛrɛsun na ka Nà Fara dugu ma tayi! dɔgɔninw Bòlila k'u Madon a la yɔrɔ min u y'a Sɔrɔ hali a tɛ Se ka Lamaga. Aa! Bɔ 'ko 'ɲɛ dɛ! olu Girinna ka fàn bɛɛ Dòn ɲɔgɔn na k'u kɔrɔkɛ Sàra. Ɔ, u Nàna Laɲɔ ta ka Dòn wotoro 'kɔnɔ ka Taa n'a ye dɔgɔtɔrɔso dɔ la. U selen yen, dɔgɔtɔrɔw y'a Minɛ k'a Lada. Dɔɔni Kɛra minkɛ u Nàn'a Fɔ dɔgɔninw ye k'u k'u hakili Sìgi k'a ma Sa ko nk'a kirinnen dòn. Waatinin Sera dɔrɔn, Laɲɔ Bìnna ka ɲɛmatigɛ dɔɔni. A ɲɛmatigɛlen dɔɔni a ye dɔgɔtɔrɔkɛ dɔ tɛmɛtɔ Ye n'a ka dɔgɔtɔrɔfini jɛman y'a kanna, o y'a Sɔrɔ muso belebeleba janmanjan jɛman dɔ b'o 'kɔ, jaa o tùn ye banabaatɔ lajɛla dɔ ye. Aa! Laɲɔ Kɛ k'o Ye! a ko:\n-Mɛlɛkɛ! mɛlɛkɛ!, n fana bɛ Se dɔ ma han! i b'i hakili To n yɛrɛ la.\nNkà dɔgɔrɔkɛ m'a Cì ka Kɛ Laɲɔ na. Laɲɔ y'i Yɛlɛma ka banabaatɔ wɛrɛ dalen Sɔrɔ a kɛrɛ fɛ, a Ko o ma.\n- N terikɛ, o tuma na e fana Sàra a ma Mɛn wa?\nO Sinna ka surunba dɔ Cì a la ni k'i ɲɛ Cɛ ka B'a 'kɔrɔ. Laɲɔ y'i kant'a ma ko\n-N terikɛ o tumana e tuubitɔ djɛn na a ma Fɔ e ye ko nisɔndya dɔrɔn de bɛ yan alijɛnɛ na wa? ka n'i nisɔngoya. Aa, nkà n terikɛ ne ma min Fàamu, ne tuubitɔ djɛn na alimami ko ne ma ko n'i Sera alijɛnɛ 'kɔnɔ yan ko n'i mago Jɔra fɛn o fɛn na k'i b'o Kofɔ mɛlɛkɛ dɔ ye, ne dun ye alijinɛmuso ɲumanba dɔ Kofɔ mɛlɛkɛ dɔ ye nkà hali o ma sɛgɛ Walon ka Kɛ ne na, o tuma na yɛlɛma Dònna kow la almami ɲinɛ ma wa?.\nJaa! cɛ min tùn dalen bɛ Laɲɔ 'kɔrɔ o tùn ye sɛnɛfɔ de ye. O Nàn'i kanto Laɲɔ ma ko:\n- E ye jɔn ye?\n-Ka ne To djɛn na ne tɔgɔ tùn ye Laɲɔ, n jàmu tùn ye kɔnɛ ye, nkà u ma 'tɔgɔ Da n na yan fɔlɔ.\n-E ye ʃiya jumɛn ye? sɛnɛfɔkɛ kan bɛ ten.\n-Ne wa? ne tùn ye miɲanka de ye, nkà yan mɛlɛkɛw ma 'fɛn Fɔ n ye o ko kan fɔlɔ.\nO kɛlen Sɛnɛfɔkɛ Yɛlɛla kwa! kwa! kwa....k'i kanto ko.\n-Miɲankakɛnin, i bɛ dɔgɔtɔrɔso de 'kɔnɔ, musoko t'i la o! i Sìgi yan ko alijɛnɛmuso. N'i y'a Lase walimuso min ma yan i na Taa lahara yɛrɛ-yɛrɛ la o sèn fɛ. O kɛlen sa, Laɲɔ ɲɛmatigɛra pew, a fàamu k'ale tɛ lahara, sɛnɛfɔkɛ fana ye yɛlɛ min Kɛ o Kɛra o fana ka bana banni sababu ye. U fla bɛɛ Wulila k'u kɔ Bugɔ.\nBlàdon : 2016-06-19 Yɛlɛmako laban : 2016-06-19\nFogo yeko: 1147191 - Bì: 475 - Kalo in: 8781 - Лinan: 68394.\nFura Yeko: 1400 - Bì: 1 - Kalo in: 6 - Лinan: 62.


Japon: dugukolo yɛrɛyɛrɛ, tsunami ani nukliyɛri kasaara – Get up to 50% off when you buy multiple small stickers.\nNin bɛ mɔgɔ dusu tiɲɛ kosɛbɛ ani ka siran ka a lajɛ. K’a ye ko tsunami ni dugukolo yɛrɛyɛrɛ bɛ se ka tiɲɛni kɛ kosɛbɛ, o bɛ mɔgɔ siran dɔrɔn. A b’a jira cogo min na, a bɛ se ka kɛ cogo min na, ba nature bɛ tɛmɛ an ka fanga kan tiɲɛ na. Ne dusukun bɛ Zapɔnkaw la minnu bɔnɛna u ni na, minnu bɔnɛna u kanubagaw la, ani minnu bɛna gɛlɛya sɔrɔ ka o yɔrɔw ta ni ji jiginna.\nTags: 4loko7aerospace injiniyɛriailes de feuapokalipisiatomiatomiquebalibin 4bleubombëbɔgɔcaféinechernobyldéfidolow wulidɔlɔdɔnkilidragondugukolodugukolo lakolondugukolo yɛrɛyɛrɛeaueboyegirlengineerfalloutfangafourlokofɔɲɔbafujifunnygaregazigeekgloiregrandgrand wavegriffe blanchehokusaiigorjapónjaponaisjuulkanagawakemikɛlikemikorokɛlɛkulukuralogolokomasinkomerminfɛnnaaninerdnɛnɛnɛrɛmanisɔndiyanucléairenukeoceanphysiquepɔmiprès de moiquantitéradiationradiyowaatirainwingrussesandwingsanuscienceseawingsurfsurfersurfingtan ni kelentasuma-fangatiletsunamiturtletyler danfɛnvaguevagueswofwulu\nNext Japonia: lurrikara, tsunamia eta istripu nuklearra\nPrevious Yaponiya: zəlzələ, sunami və nüvə qəzası


Piyama - Fàkan\nPiyama bɛ Sikaso marabolo fɛ. A bɛ galoda min fɛ, o ye Furu ye Kajolo kolomi na. A ni Furu cɛ ye bam 12 ye ni k'a ni Kajolo ta Kɛ bam 55 ye. Dugu laminidugu naani tɔgɔ flɛ nin ye: kɔrɔn fɛ Tanblennin bɛ yen, bam 1; tlebin fɛ Lasiribugu de bɛ yen ni bam 2 ye; kɛɲɛka fɛ o ye Bànanso ye, bam 7, dugu min b'a ni worodugu cɛ, o ye Lugele ye min n'a cɛ ye bam 9 ye.\nPiyama yɛrɛ kɔrɔ yen in ye « ‘Mɔgɔ ma Fisa ‘mɔgɔ ye, Nà an ka Sìgi Kɛ ». A sìgibaa ye Sifiyɛ Sogodogo. Ale de Nàna sὲnɛ kan ma.\nDugu in bɛ yen a bɛ sàn 300 Bɔ bì.\nLàadala-dugutigiko de bɛ Piyama. A bɛ kìn kelen ka bolo kan w'a bɛ jamu kelen ka bolo kan. Yen, dugutigiya bɛ Nà kɔrɔya-kunda de. Ni dugutigikɔrɔ Faatura, kura de bɛ Sìgi kalo 6 o kɔ fɛ. U ka dugutigikɔrɔ dɔw tɔgɔ flɛ: Sifiyɛ, Kunantɔ, Bɔgɔfiye, Namantun, Sinali, Sokura, Musa, Cɛfin, Laji, Nanba, ŋama, Kameku. Mɔgɔ min bɛ dugu kun na bi, o ye Nankun Sogodogo ye. Dugu in tun bɛ jamanatigi-dugu min ka mara kɔnɔ, o ye Kajolo ye.\nPiyama ye kìn 7 ye bi. O kìnw ye : Sifiya, Faʃala, Oʃaa, Mafinya, Sɔɔyara, Siba, Oyana. Dugu b'a sìgiyɔrɔ 2nan na nin ye.\nSàmɔgɔw dɔrɔn de bɛ Piyama. Yen jamuw ye: Sogodogo, Banba. Dugu mɔgɔw sinankun ye Bagayɔgɔw ye. Furusira bɛ dugu mɔgɔw ni ɲɔgɔn cɛ fɔ jeliw w'a bɛ dugu ni dugu wɛrɛ cɛ. Kan minnu bɛ Fɔ yen, olu ye sàmɔgɔkan ni bamanankan ye nka sàmɔgɔkan de fanga ka bòn.\nPiyamakaw bɛ sὲnɛ Kɛ kosɛbɛ. Ka Fàra o kan baganmara, jàgo ani mɔni bɛ Kɛ yen.\nForosɛnɛ hukumu kɔnɔ, u bɛ fɛn minnu Sὲnɛ, olu ye: keninke, sàɲɔ, kàba, màlo, tiga, tiganinkurun, ku, bananku, woso, je, bàra, galama, ʃɔ, zɛrɛ, jabere, dà, kɔɔri, fini.\nU bɛ mangoro, buyagi, manje, bananku, jabibi, namasa, tamati, gan, nkɔyɔ, jaba, salati, ʃù, nanaye, pɔmitɛri, kɔnkɔn.\nBagan minnu bɛ Mara Piyama, olu ye misi, bà, saga, sonsan, fàli, sò, wùlu, jakuma ye.\nU bɛ kamanmafɛn minnu Mara, olu ye: ʃɛ, kami, tonkɔnɔ, jɛnɛntubanin.\nFɛn minnu bɛ Jàgo Piyama, olu ye sὲnεfεnw, fìniw, butigi kɔnɔ fɛnw, baganw.\nPiyamakaw bɛ mɔni Kɛ Baninfin de la.\nBololabaara minnu bɛ Kɛ Piyama olu ye sigilandlaw ye. U bɛ donsoya Kɛ wa donsow bolo bɛ Dòn yen.\nNin bɛɛ la, yen baaraw la fanba ye sὲnɛ de ye.\nFɛɛrɛ minnu bɛ Piyamakaw bolo kungofɛnw fàgali la olu ye : marifa, fɛlebɔ, waraminɛ-nɛgɛ, jakumaminɛ-nɛgɛ, wosen, wɔlɔgɛn, manabɛlɛ, ntɛnfɛrɛ, wɔlɔjuru.\nSokɔnɔfεnw minεni : ncɔlɔ (ka misiden Dabɔ sin na), jonbori (ka juru ncoma Fili misi ɲε), ka bagan masina Nεgεn ka Don a kεyɔrɔ la walima k’a Gεn ka Minε.\nЛεlakegunyakow : finisɔgɔ, lokaloka, bɔfle.\nKokura nàlenw dugu in kɔnɔ olu ye : Лɔsiimansin, jabaranin, kɔɔrisugu, kalalikεmansin, moto, pɔnpekɔlɔn.\nBaaɲumakεtɔn minnu ni dugu bɛ baara Kε ɲɔgɔn fε bi, o ye Yɛrɛdɔn ye.\nKàlanko siratigɛ la lakɔlikalanso de Bɛ Piyama.\nDugumɔgɔw bε diinε min na, o ye silamεya ye. Diinε in dònbaaw Sokura ni Kunantɔn ye. A Dònna 1897 sàn. Misiri gansan 1 dɔrɔn de bɛ Piyama.\nKa Fàra o kan, laadalabato dɔw bɛ Kɛ yen minnu ye wara, banso ye..\nDugu dasiri ye Bakɔrɔnin ye.\nKɔɲɔ, laadalakow, tɔnɲɛnajɛw, seliw, sanyεlεmaw ani sankunbεn ye piyamakaw ka ɲɛnajɛlakow ye. U ka o ɲɛnajɛ ninnu fɔlifɛnw ye bala ni bàra ye. Nka ɲɛnajɛfɛn kɔrɔ dɔw fana bɛ yen i n'a fɔ bɛlɛta, nparibɔ, fɛrɛn, juruden, nten, wali, ʃεnta ani kɔlɔci. Piyamakaw ka nin ɲɛnajɛ ninnu bɛ Kɛ fεrεba de la. Nin bεε kɔ fε farikoloɲεnεjε wεrεw bε yen i n’a fɔ sennantolatan, tugu.\nPiyama kungo kɔnɔ, jisigiyɔrɔw ( kɔ,dàla, fàla, jɛ), jiriw ani kungofɛnw de bɛ yen.\nJisigiyɔrɔ ninnun na fɛn minnu bɛ Sɔrɔ yen: salen, ntɛbɛn, ntigin, dodo, talaka, nfanan, bàma, kaana, ntori, wondo.\nJiriw : jala, bànan, sanan, genun, nkaba, dingɛ, gele, npeku, zaban, nsira, bumu, ʃi, nɛrɛ, sebe, toro, balazan, kɔlɔ, ntabakùnba, koro, woo, ntɔngɛ, ntege, zɛrɛninjɛ, nkalama, danga, sunsun, zɛkɛnɛ, zaajɛ, nten, ɲama, ngùna, minkɔn, ntomi, wɔlɔ; siri, wɔnflɔ, kunna; ɲama, donbo, goloba, dugura, kùnjɛ.\nKungofɛnw : sinɛnnin, gɔn, bàla, minɛn, nkolonin, warabilen, suruku, miniɲan, dànkalan, ntomisa, nkorogo, duga, kungokami, wɔlɔ, bunun, dingon, tentanin.\nDugu in kungow la kùlu ye Caaka ye.\nKaburudo 1 dɔrɔn de bɛ dugu in na. A bɛ dugu ni kɛɲɛka ‘cɛ.\nPiyamakaw ka waatiw bɛ Nà ka Da ɲɔgɔn kan ni tlema, samiɲɛ ani kawulɛ ye.\nKabakoma-yɔrɔ tɛ yen.\nBlàdon : 2017-09-22 Yɛlɛmako laban : 2017-09-23\nFogo yeko: 1146188 - Bì: 107 - Kalo in: 7778 - Лinan: 67391.\nFura Yeko: 1236 - Bì: 1 - Kalo in: 8 - Лinan: 63.


Aw bɛ fɔlɔ ka a lajɛ ni kolo dɔ karilen don walima ka wurukutu (ka ɲɔgɔn bila), walima ni yɔrɔ dɔ mugulen don. Nin bana kofɔlen ninnu dɔn man di ka bɔ ɲɔgɔn na tuma dɔw la, o la arajo ka sɛgɛsɛgɛli bɛ se ka a sɛbɛntiya. Ni aw ma se ka a dɔn ko o yɔrɔ kolo karilen don, a wurukutulen don walima a mugulen don, aw bɛ a tigi lasigi yɔrɔ kelen na ani ka dɔgɔtɔrɔ dɔ ka dɛmɛ ɲini. A bɛ se ka kɛ nin fɛn kofɔlen saba bɛɛ bɛka mɔgɔ sɔrɔ ɲɔgɔn fɛ.\nAw bɛ dimimadafura di a tigi ma i n’a fɔ asetaminofɛni (acétaminophène) walima ibiporofɛni (ibuprofène) walasa a ka se ka dimi kun.\nFiɲɛ bɛ kolo cɛmancɛ la walima ni a sigilen don ka to yɔrɔ kelen na, dimi bɛ a fan dɔ la walima dimi tɛ kɛ a la. Tuma dɔw la, kolo dɔ bɛ se ka kari ka a sɔrɔ fiɲɛ tɛ a la. Arajo ka sɛgɛsɛgɛli de bɛ se ka a to aw ka a dɔn ko a ma kari.\nKolotugudaw bɔlen ɲɔgɔn kan walima u tɛ se ka lamaga.\nMugun walima pɛrɛnni\nFunu ni dimi kolotuguda yɔrɔw la\nAw bɛ kolo karilen minɛ ka a sigi yɔrɔ kelen fo a baara ɲɛdɔnbaga ka na a minɛ ka a tilen ani ka a siri. Walasa aw ka se ka a tilennen to, aw bɛ walani labɛn ka a siri ni o ye.\nBaara 1 lɔ:\nAw bɛ bolo latilen a cogo kɔrɔ la. Nɔkɔn ka kan ka se ka kuru ka foni.\nBaara 2 nan:\nAw bɛ bolo to walani kɔnɔ. Aw bɛ finimugu melekelen dɔ don a bolo kɔnɔ. Ni sen don, aw bɛ walani dila ka a kɛɲɛ a janya ma.\nBaara 3 nan:\nAw bɛ a meleke ni bandi ye walima finimugu walima aw bɛ duloki bolojan don a kan.\nBaara 4 nan:\nAw bɛ bolo ni walani meleke ɲɔgɔn fɛ ni bandi ye walima finimugu walasa yɔrɔ karilen sigilen ka to ɲɔgɔn na.\nAw bɛ bolokɔniw ni senkɔniw siribali to ani ka to ka u kɔlɔsi ni u bɛ kalaya walima ni u kirinnen tɛ.\nAw bɛ woro karilen sen bɛɛ siri ka bɔ sanfɛ fo ka se senkuruw ma.\nNi bolokɔni walima senkɔni don, aw bɛ a ni a kɛrɛfɛta siri ɲɔgɔn na. Aw bɛ fɛn magaman dɔ don u ni ɲɔgɔn cɛ.\nBolo bɛ dulon fini min na\nAw bɛ finimugu dɔ labɛn walasa ka bolo karilen walima kama karilen dulon o la ka a lakana.\nKolowsigili ka ɲɛ\nAw bɛ a to funu ka jigin ka sɔrɔ ka kolow sigi ɲɔgɔn kan ka ɲɛ.\nNi kolow bɔlen don ɲɔgɔn kan, aw bɛ u sigi ka ɲɛ o bɛ a to a ka kɛnɛya joona. Nka ni aw tɛ kolow sigicogo dɔn ɲɔgɔn kan, aw bɛ se ka na ni kɔlɔlɔdɔ wɛrɛ ye ni aw ye aw yɛrɛ bila a baara la. Ni aw bɛ se, aw bɛ ɲɛdɔnbaga bila a la. Sigidaw la, kolotugulaw ni kɛnɛyabaarakɛlaw caman bɛ se kolow sigili la ɲɔgɔn kan ka ɲɛ.\nAw bɛ fɔlɔ ka dimimadafura di a tigi ma (sɛbɛn ɲɛ Farigan ni dimi furaw). Aw bɛ se ka hakilisigifura dɔ di a tigi ma i n’a fɔ lorazepamu (lorazépam) walima jazepamu, diazépam walasa ka a tigi hakili sigi (aw bɛ sɛbɛn ɲɛ Jazepamu (Diazépam) lajɛ).\nAw bɛ mɔgɔ wɛrɛ bila ka a tigi minɛ walima aw bɛ a tigi siri fɛn dɔ la min tɛ lamaga.\nAw bɛ a yɔrɔ sama dɔɔni dɔɔni ni fanga ye ka bɔ ɲɔgɔn na, ka sɔrɔ ka a latilen. Aw kana a tufantufan, nka ka a sama kosɛbɛ walasa ka kolow bɔ ɲɔgɔn na.\nNi kolo karilenw bɔra ɲɔgɔn na, aw bɛ u tilen ɲɔgɔn ma dɔɔni dɔɔni ani ka u sigi ɲɔgɔn kan.\nAw kana kolow sigi ɲɔgɔn kan ka a sɔrɔ a kariyɔrɔ ka surun kolotuguda la walima ka a sɔrɔyɔrɔ fila karilen don ka kolo dɔ to u ni ɲɔgɔn cɛ. Aw kana a gosi walima ka a diyagoya ka a sigi ɲɔgɔn kan. O bɛ fiɲɛ banbali bila a tigi la.\nKolo karilen ka a kun bɔ sogo fɛ (kolo kun bɔlen)\nKolo kun bɔlen yɔrɔ ka teli ka nɛ ta. Aw bɛ joli da ko ka a jɛ kosɛbɛ ni ji ɲuman ye fo miniti duuru walima ka tɛmɛ o kan. Aw bɛ joli siri, ka sɛfitiriyakizɔni di a tigi ma (ceftriaxone, aw ye sɛbɛn ɲɛ Sɛfitiriyakizɔni (Ceftriaxone) lajɛ), kulɔkisisilini (cloxacilline, aw ye sɛbɛn ɲɛ Pikirimuguw (penisilini, pénicilline) lajɛ), kilindamisini (clindamycine, aw ye sɛbɛn ɲɛ Kilindamisini, Clindamycine lajɛ), walima sefalekisini (céphalexine, aw ye sɛbɛn ɲɛ Sefalɔsiporiniw, Cephalosporines lajɛ) ani ka dɛmɛ ɲini ka fara o kan.\nNi aw ma se ka dɛmɛ sɔrɔ joona, aw bɛ joli ko ka ɲɛ ka sɔrɔ ka a siri ni bandi jɛlen ye. Aw bɛ to ka bandi in falen waati ni waati. Ni aw ma nɔgɔ (banakisɛ) taamasiɲɛ ye tile 3 kɔnɔ, aw bɛ kolo sigi, ka a datugu ka sɔrɔ ka a minɛ ni pilatiri ye.\nWurukutuli (kolow bɔlen ɲɔgɔn kan)\nNi aw bɛ se, aw ye aw teliya ka kolo wurukutulen sigi ɲɔgɔn kan joona. Ni a mɛnna ka sɔrɔ a ma sigi ɲɔgɔn kan, a sigili bɛ gɛlɛya ɲɔgɔn kan wa a dimi ka bon.\nA kɛcogo kɔrɔ ye kolo samani ye dɔɔni ka bɔ a tuguyɔrɔ la, ka sɔrɔ ka a sigi ɲɔgɔn kan ka ɲɛ. Aw bɛ hakilisigifura dɔ di a tigi ma i n’a fɔ jazepamu (aw ye sɛbɛn ɲɛ Jazepamu, Diazépam lajɛ), ani dimimadafuraw i n’a fɔ ibiporofɛni lɛri tilancɛ kɔnɔ sani aw ka kolo sigi ɲɔgɔn kan. Ni aw ma se ka kolo lasegin a cogo kɔrɔ la, aw ye dɛmɛ ɲini.\nKolo sigilen kɔ ɲɔgɔn kan, aw bɛ a sirilen to ni walani walima ni pilatiri ye fo dɔgɔkun 2 walima 3. I n’a fɔ a laɲininen don cogo min, aw bɛ dimimadafura dɔ di a tigi ma i n’a fɔ ibiporofɛni. Ni dimi nɔgɔyara ko bolo bɛ se ka kuru ka foni, aw bɛ to ka walani foni ka bɔ a la waati ni waati ka sɔrɔ ka a lamaga (ka a kuru ka a foni) dɔɔni dɔɔni. Ni kamakun don, aw bɛ to ka a kɔrɔta ka a jigin, ka a munumunu dɔɔni dɔɔni. A tigi ka kan ka a basigi yɔrɔkelen ka a ta kalo 2 fo ka se 3 ma. Wurukutuli bɛ mɛn ka sɔrɔ ka kɛnɛya.\nWalani donnen kɔ ni dɔ ma bɔ dimi na, o bɛ se ka kɛ kolokari ye.\nAw bɛ bolo minɛ a kɔ ma sanfɛ ka a latilen ka sama kosɛbɛ ka jigin. Walima a tigi bɛ se ka palanfa ji ta ni a bolo ye min bɛ litiri 5 walima 7 bɔ ka a ta miniti 15 la ka se miniti 20 ma. O bɛ se ka bolo sama ka jigin, o la kamakun ka kan ka sigi ɲɔgɔn kan a nɔ na.\nNi kamakun ma se ka segin (sigi) a cogo kɔrɔ la, aw bɛ kamakun digi ka yɛlɛn ni tɛgɛkɔnɔna ye bɛ se ka a to bolo ka ka sigi ɲɔgɔn kan a nɔ na.\nAw bɛ a tigi bolo munumunu ka taa aw fan fɛ nin cogo la. A ka ɲi ka dɛmɛbaga sɔrɔ min bɛ se ka bolodimitɔ in minɛ ka a to yɔrɔ kelen bolo dɔrɔn ka lamaga.\nKɔfɛ, aw bɛ a tigi bolo digidigi walasa a kana bɔ a nɔ na tuguni:\nAw bɛ a tigi laada, o kɔ aw bɛ bolokala tilen nɔkɔn ma walasa ka kolow tilen ɲɔgɔn ma.\nAw bɛ mɔgɔ ɲini min bɛ se kamakun minɛ ka ɲɛ kosɛbɛ. Aw bɛ bolokala sama, ani ka nɔkɔn kuru dɔɔni dɔɔni.\nSisan, aw bɛ bolo digi kɛ ka a latilen i n’a fɔ aw ye a kuru cogo min. A sigitɔ, aw ka kan ka a mankan mɛn.\nAw bɛ a tigi nɔkɔn digidigi walasa a kana bɔ a nɔ na tuguni.\nA nafa ka bon\nNi a ma sɔn, aw ye a jɔ! Aw bɛ sɔn ka kolo kari. Aw bɛ nɔkɔnkuru digidigi i n’a fɔtan ka sɔrɔ ka dɔgɔtɔrɔ ka dɛmɛ ɲini.\nAw bɛ bolokɔni wurukutulen sama ka ɲɛ, o kɔ aw bɛ bolotuguda digidigi walasa ka a sigi ɲɔgɔn kan.\nAw bɛ bolokɔni wurukutulen ni a kɛrɛfɛta siri ɲɔgɔn na.\nMugu ni jolisu (mugu walima sogo pɛrɛnnen wolo kɔrɔ)\nbirintili walima bilenya\nLafiɲɛbɔ: Aw kana fɛn giriman da yɔrɔjoginnen kan. Aw ye bandi walima finimugu kɛ ka a siri dɔgɔkun 3 fo 4 kɔnɔ.\nAw bɛ gilasi da a la miniti fo 30 lɛri 2 o lɛri 2 walima lɛri 4 o lɛri 4. Tile damadama kɔfɛ, aw bɛ o nɛmɛnɛmɛ.\nA siricogo: aw bɛ a meleke ka ɲɛ ni bandi ye.\nA kɔrɔtacogo: Aw bɛ fɔlɔ ka a da kunkɔrɔdonna dɔ kan walima birifini kurulen kan, aw bɛ to ka o kɛ lɛri damadɔ o lɛri damadɔ tile damadɔ kɔnɔ.\nO waleya in bɛ dɔ bɔ dimi ni funu na. Ni o kɛra joona ani ka tugu, olu bɛna dimimayɔrɔ in kɛnɛyali teliya ani ka a kɔfɛ gɛlɛya (kɔlɔlɔ) misɛnniw nɔgɔya.\nAw ye degun ni fɛn girimanw ma bɔdimimayɔrɔ in na. A ka ca a la, mugu ani jolisu bɛ se ka dɔgɔkun 1 walima dɔgɔkun 2 kɛ ka sɔrɔ ka kɛnɛya.\nAw bɛ a daminɛ senkɔni walima bolokɔni kɛrɛfɛ.\nAw bɛ a meleke ka ɲɛ, nka a kana gɛrɛntɛ. Senkɔni ka kan ka kalaya ani ka a to a cogo kɔrɔ la.\nBirintili ye joginni ye wolo kɔrɔ min senfɛ joli bɛ seri ka bɔ jolisiraw fɛ. Birintili dimi bɛ se ka bonya kosɛbɛ fo ka a tigi kamanagan, nka a ka ca a la basi tɛ. Aw bɛ birintili furakɛ i n’a fɔ mugu ni jolisu sigiyɔrɔ bɛ furakɛ cogo min na: lafiɲɛbɔ, gilasi dali a kan, digidigi ani a kɔrɔtacogo.\nNi birintili bɛ mɔgɔ kungolo la walima a kɔnɔ na, o bɛ se ka kɛ bana gɛlɛn taamasiɲɛ ye. Ni o ye a sɔrɔ mɔgɔ gosira a kungolo la a ma, aw bɛ sɛbɛn ɲɛlajɛ ka a ta Kungolo joginni ka taa bila a ɲɛ Basi bɛ bɔ kungolo la la. Ni a tigi gosira a kɔnɔ na, aw ye sɛbɛn ɲɛ Kɔnɔbara joginni lajɛ.\nNi aw ye birintili kɔlɔsi ka caya mɔgɔ dɔ la, walima birintida fari yɔrɔcaman na waatiw la, o bɛ se ka kɛ dantɛmɛ taamasiɲɛ ye.


BAMBARA EDITORIAL AMERIKI FANGA KA LASELI US EFFORTS DEMOCRACY MALI\nAmeriki jamana bɛ CEDEAO ton kɔ kɔrɔma don aye waleya mun ta Mali foroba fanga ani basiguili sinsin li kola.\nU ka lajɛrɛ kinrin kinrinlele mun kera janviye kalo tilen 8, ton jamana 15 ye dafali ŋanguili wɛre sigui Mali kunan sardasu kelen ka kalata kɛli bɔ a dɔkɔ kɔrɔ. A ŋanguili dɔ ye nafolo munu munuli jamana ni ŋonkɔ cɛ ŋonguirili ye, CEDEAO jamanaw ka dukulu ni finŋŋen siraw dancɛw datukuli ni Mali ye ani u ka lasiki denw lawili ye ka bɔ Bamako.\nMali jamana fanga ŋɛmɔkɔ, Assimi Goita, nana fangala jamana ŋɛmɔkɔ kɔrɔ IBK ka fanga dafiri uti kalo san 2020. Mai kalo san 2021, Goita ye furancɛ fanga ŋɛmɔkɔ ka fanga dafiri ni ka fanga ta. Mali furancɛ fanga tu ye layidu di ko a bina kalata kɛɛ fevriye kalo san 2022. Gan desemburu kalo, jamana ŋɛmɔkɔɔ ye laŋini kɛ koka a bila fo san 2026.\nU ka laseli sɛɛben fura la, CEDEAO ŋɛmɔkɔw ko ni wakati kura " tɛ bɛ fiyehu". U sekira a kan ko u bina ŋanguiliw nunu waleya yasa jo saria fanga ka segui jamana konon.\nFarajɛ jamanaw ka keleya tonb, Fransi ani anglais jamanaw fara la Ameriki jamana kan duniya seleke kɔɔnonnan la ka CEDEAO ka ni waleya lafasa.\nA ka laseli dola duniya jamanaw ka keleya tonba la, Ameriki jamana ka lasiki den tonba la, Linda Thomas Greenfied ko ' an bɛ CEDEAO ka dusuma kasi don ani furancɛ fanga ŋɛmɔkɔw tɛfɛ ka fin kɛ yasa ka kalata laben, u kelen ka fanga dafiri uti kalo san 2020. An bɛ wele wele da kɛ furancɛ fanga ye u ka u dalakan labato Mali denw fanfɛ u ka segui foroba fanga kɔnon la. Ko jamana denw ye o de ŋinigali kɛ, u ni o de kakan. San duru furancɛ te u nafa , o binan dɔ fara uka deku kan"\nAmeriki lasiki den Thomas Green ye aka " dusuma kasi yira lakana baliya lawarali baliya Mali la". A ye kankarida Wagner ni a don'nen , a ka kuma la, ni dankarili adama hakɛw, o bison ka kɛ guɛlɛya ye, MInusma finitiguiw la kaw ka barala ani Mali jamana denw man, a ka kuma la.\nU kuma tola ka ŋinsi Mali denw man, Mali lasiki den Issa Konfuru, ani Ameriki jamana ka lasiki den Thomas Green ko " an ka laŋini de ye ka bara kɛ ni aw ye... An ka barakɛ ŋonkonfɛ yasa ka jamana basiki, ani ka jamanadenw lasiki u bɔw yɔrɔ la'


Sigida 18 Ɲɛgɛnɛsiraw ani mɔgɔ dogoyɔrɔw\nBana minnu bɛ sɔrɔ kafoɲɔgɔnya fɛ (dilannabanaw)\nDogoyɔrɔla joliw (cɛya la walima musoya la)\nBolokoli ni musow ka nɛgɛkɔrɔsigi\nSugunɛ labɔjuruni dontuma ni a doncogo (Manajuru min bɛ kɛ ka sugunɛ labɔ mɔgɔ kɔnɔ, Katetɛri)\nMuso ka banaw\nCɛ ni muso minnu tɛ se ka bange kɛ (konaya)\nƝɛgɛnɛsiraw ani mɔgɔ dogoyɔrɔw\nƝɛgɛnɛsiraw bɛ nɔgɔ sama ka bɔ joli la ka a labɔ farikolo la sugunɛ fɛ:\nKɔmɔkiliw bɛ joli sɛnsɛn ka nɔgɔ yɛlɛma ka a kɛ ɲɛgɛnɛ ye.\nƝɛgɛnɛsiraw ye siraw ye, ɲɛgɛnɛ bɛ tɛmɛ minnu fɛ ka taa ɲɛgɛnɛbarani na.\nƝɛgɛnɛbarani ye bɔɔrɔ ye min bɛ ɲɛgɛnɛ mara. Ni a bɛ fa, a bɛ bonya ka taa a fɛ.\nƝɛgɛnɛ bɛ tɛmɛ ɲɛgɛnɛsiraw fɛ ka taa cɛya la walima woni dɔ fɛ, min bɛ musoya dawolow ni ɲɔgɔn cɛ.\nKɔkiliw bɛ foroko min kɔnɔ\nCɛya yɔrɔ min bɛ ji dilan ka lawaji labɔ\nKɔkiliw bɛ lawaji dilan\nFɛnɲɛnamani kuma dɔw bɛ lawaji la minnu tɛ se ka ye ɲɛ na. Ni o fɛnɲɛnamaniw ɲagamina muso fan na, a bɛ kɔnɔ ta.\nMusoya dawolo fitini\nMusoya kisɛ: a bɛ i n’a fɔ cɛya fitini. Ale de bɛ a to muso bɛ daamu sɔrɔ ni maga kɛra a la.\nDen bɔda (Aw ye sɛbɛn ɲɛ Den dalen denso kɔ kan lajɛ)\nHakilijigin: A ka gɛlɛn ka ɲɛgɛnɛsiralabanaw dɔn. Bana kelen bɛ se ka kɛ cɛ ni muso la nka u kɛcogo tɛ kelen ye. A bana dɔw man jugu, nka a dɔw ka jugu. Tuma dɔw la, mɔgɔ tɛ a bana jugumanw daminɛ jate ko jugu ye. Nin gafe in ni a ɲɔgɔnnaw dɔrɔn tɛna aw dɛmɛ ka se ka banaw suguya dɔn ka ɲɛ. U sidɔn ka teli lajɛliw ni sɛgɛsɛgɛliw de senfɛ. Ni nin bana dɔ bɛ aw la, a ka fisa aw ka taa aw yɛrɛ lajɛ dɔgɔtɔrɔso la.\nMɔgɔ caman tɛ nin bana ninnu danfara dɔn ka bɔ ɲɔgɔn na.\nƝɛgɛnɛsiralabana minnu tɛ yɛlɛma mɔgɔ fɛ. O banaw ka ca musow de la. (U bɛ daminɛ kafoɲɔgɔnya kɔfɛ, nka u bɛ to ka tunu ka tila ka na, kɛrɛnkɛrɛnnenya la kɔnɔmaya waati).\nKuru ɲɛgɛnɛsiraw la.\nƝɛgɛnɛsira bɛ geren (gɛlɛya bɛ don ɲɛgɛnɛ bɔli la ka a sababu kɛ fasa dɔ bɛ funu ka ɲɛgɛnɛsira geren; kɛrɛnkɛrɛnnenya la cɛkɔrɔbaw la).\nDana walima damajalan (bana don min bɛ sɔrɔ cɛ ni musoya fɛ, a bɛ ɲɛgɛnɛsira datugu).\nDiɲɛ kɔnɔ, yɔrɔ dɔw la ɲɛgɛnɛbilennikɛ ye bana ye joli bɛ bɔ ɲɛgɛnɛ fɛ bana min na. Nin kofɔlen don banaw la minnu sababu bɛ bɔ tumu wɛrɛw la. Aw ye sɛbɛn ɲɛ Sugunɛbilenni lajɛ.\nƝɛgɛnɛsiralabana minnu tɛ sɔrɔ cɛ ni musoya fɛ; ni u tɛ yɛlɛma mɔgɔ fɛ\nFarigan ni kungolodimi bɛ a tigi minɛ tuma dɔw la.\nTuma dɔw la, dimi bɛ kɛ a tigi kɔnɔ kɛrɛw la (fanw).\nƝɛgɛnɛsira bɛ a tigi jeni jeni ɲɛgɛnɛkɛ kɔfɛ.\nƝɛgɛnɛkɛ nege bɛ to ka a tigi minɛ, nka a tɛ ɲɛgɛnɛ caman sɔrɔ.\nA tigi bɛ dɛsɛ ka ɲɛgɛnɛ mara (kɛrɛnkɛrɛnnenya na denmisɛnw).\nTuma dɔw la joli ɲagaminen bɛ sɔrɔ ɲɛgɛnɛ na.\nTuma dɔw la, kɔdimi ni kɔmɔkilidimi bɛ a tigi minɛ.\nTuma dɔw la, dimi bɛ jigin a tigi senw na.\nA dɔw la, ni fiɲɛ bilalen don kɔmɔkiliw la, a tigi senw ni a ɲɛda bɛ to ka funu.\nƝɛgɛnɛsiralabana misɛnniw bɛ muso caman na. O bana ninnu man ca cɛw la. Taamasiɲɛ minnu bɛ ye tuma dɔw la, o ye: ɲɛgɛnɛ bɔsira bɛ a tigi jeni jeni ni a bɛ ɲɛgɛnɛ kɛ ani ɲɛgɛnɛ kɛ nege bɛ a tigi minɛ tuma bɛɛ. Taamasiɲɛ wɛrɛw ye kɔnɔdimi ye ani joli bɔli ye ɲɛgɛnɛ fɛ. Ni farigan ni kɔdimi bɛ a senkɔrɔ, o ye bana jugu dɔ taamasiɲɛ ye.\nAw bɛ ji caman min. Ji caman minni bɛ ɲɛgɛnɛsiralabana caman ban ka sɔrɔ mɔgɔ ma fura fosi ta. Aw bɛ ji wɛri ɲɛ kelen min miniti 30 o miniti 30 lɛrɛ 3 kɔnɔ walima lɛrɛ 4 kɔnɔ ani ka to ka ji caman minni kɛ aw taabolo ye (nka ni mɔgɔ min tɛka ɲɛgɛnɛ sɔrɔ walima ni a bolow ni a ɲɛda bɛ tɔn, o tigi man kan ka ji caman min).\nNi a tigi bɛka kabadasi wulilen min (barisa ɲɛgɛnɛ tɛka sɔrɔ ani fari bɛɛ bɛka funu, a tigi man kan ka ji caman min).\nNi farigan bɛ a senkɔrɔ walima ni ji caman min tɛka bana nɔgɔya, aw bɛ silifamidi (sulfamides), anpisilini (ampicilline) walima Bakitirimu (Bactrim) furakisɛ ta. Aw bɛ aw hakili to fura tacogo ni a tata hakɛ fɔlen na. Walasa ka bana in kɛlɛ, aw ka kan ka fura ta fo tile 10. Ni bana sera kɔmɔkiliw ma walima ni fura kofɔlen ninnu ma mako ɲɛ, aw bɛ siporofulɔkizasini, ciprofloxacine lajɛ. Hali ka aw to furaw tali la, a ka ɲi aw ka ji caman min.\nNi nɔgɔya ma don a la fewu, aw bɛ aw teliya ka taa aw yɛrɛ lajɛ dɔgɔtɔrɔso la.\nKurukuru kɔmɔkilila la walima ɲɛgɛnɛsiraw la\nA bɛ daminɛ ni dimi gɛlɛn ye kɔmɔkili la, galakakolow, ɲɛgɛnɛsiraw walima kɔnɔ na.\nTuma dɔw la, ɲɛgɛnɛsiraw bɛ datugu pewu walima joli bɛ bɔ ni a tigi bɛ ɲɛgɛnɛ kɛ.\nA bɛ se ka kɛ o bana ni ɲɛgɛnɛbana bɛ ɲɔgɔn sɔrɔ mɔgɔ la.\nA furakɛcogo ni ɲɛgɛnɛsiralabanaw bɛɛ furakɛcogo ye kelen ye (aw ye sanfɛla lajɛ).\nAw bɛ se ka dimimadafuraw fana ta ka fara kɔnɔdimifura kan (aw ye sɛbɛn ɲɛ Kɔnɔdimifuraw lajɛ).\nNi aw tɛ ɲɛgɛnɛ sɔrɔ, aw bɛ a lajɛ ka aw da ka ɲɛgɛnɛ kɛ. Tuma dɔw la, o bɛ a to ɲɛgɛnɛbarani kɔnɔ kuru ka yɛlɛma ka ɲɛgɛnɛsira dayɛlɛ.\nNi olusi ma mako ɲɛ, aw bɛ dɛmɛ ɲini dɔgɔtɔrɔ dɔ fɛ. Opereli bɛ se ka ye a dɔw la.\nBana don min ka teli ka cɛkɔrɔbaw minɛ. A bana in sababu bɛ bɔ cɛya fasajuru dɔ fununi na. O fasa bɛ ɲɛgɛnɛbarani ni ɲɛgɛnɛsira cɛ.\nNi i bɛ ɲɛgɛnɛ kɛ walima ka banakɔtaa kɛ i bɛ degun. Ɲɛgɛnɛ bɔsira bɛ geren kojugu hali banabagatɔ bɛ se ka tile caman kɛ a ma ɲɛgɛnɛ sɔrɔ.\nNi farigan bɛ a sen kɔrɔ o ye bana daminɛ ye.\nWalasa ka ɲɛgɛnɛ kɛ a tigi ka kan ka a sigi tasaba falen ji wɔlɔkɔlen na i n’a fɔ ja in bɛ a jira cogo min.\nNi o ma a ɲanabɔ, sugunɛsamanan bɛ se ka kɛ a fura ye (sɛbɛn ɲɛ Sugunɛ labɔjuruni).\nNi farigan bɛ a tigi la, aw bɛ se ka anpisilini ta (ampicilline, sɛbɛn ɲɛ Kunfinnin ni amɔkisisilini, L’ampicilline et l’amoxicilline) walima tetarasikilini (tétracycline, sɛbɛn ɲɛ Eritoromisini, Érythromycine).\nAw ye taa aw yɛrɛ lajɛ. Ka da a kan, minnu ka gɛlɛn kosɛbɛ, olu tɛ se ka ɲɛ opereli kɔ.\nAn ka kan ka cɛw ka sugunɛkɛbana ni dana (walima damajalan) danfara dɔn. Nin bana in fana bɛ se ka ɲɛgɛnɛ bɔsira datugu. Ni mɔgɔkɔrɔba don, a bɛ se ka kɛ cɛw ka sugunɛkɛbana ye. Nka ni cɛ de jɛra ni muso ye bana in bɛ muso min na, o bɛ se ka kɛ dana walima damajalan ye.


Gusgey - Fàkan\nGusgey ye dugu ye min Bε Rarus galoda fε yen kolomi na. A ni Rarus cε ye bam 60 ye. A Bε Tumutu marabolo de fε. Dugu laminidugu 4 tɔgɔ ye: kɔrɔn fε Turʃawan de Bε yen. A n’o cε ye bam 2 ye. Tlebin fε Banikane de Bε yen, a n’o cε ye bam 10 ye. Kεɲεka fε ʃahanun de Bε yen, a n’o cε ye bam 1 ye. Worodugu fε o ye Kayiwa ye, bam 1. Gusgey ni duguba min ka Surun ɲɔgɔn na o ye Rarus ye.\nGusgey ye dugu in tɔgɔ ka bi a Sìgira. Tɔgɔ in nàcogo flε ni ye: Kεlε dɔ sen fε, mɔgɔ dɔw Bolila, o mɔgɔw ye dugu dakan. O de Nàna ni Gusgey tɔgɔ sɔrɔli ye.\nLaadala-dugutigi-ko de bε Gusgey. Dugutigiya bε kìn kelen ka bolo kan wa a bε jamu kelen ka bolo kan. Ni dugutigi-kɔrɔ Sàra kura de bε Sìgi sàn kelen o kɔ fε. Mɔgɔ min yen tu Tigε, o Bɔra kεɲεka fε ka Nà. Yen dugutigikɔrɔw ye: Haweyzun Mayiga. Mɔgɔ min bε dugu kun na bi o ye Muktar Mayiga ye. Dugu in tun jamanatigi-dugu kɔrɔ ye.\nGusgey ye kìn 6 ye. O kìnw ye: Alwalihɔndu, Sakarjida, Lolo izo, Koʃinakana, Korogusujinda, Alujirey. A sìgikεnε ye bam 4 ye. Dugu b’a sigiyɔrɔ 2nan na ni ye. A sigiyɔrɔ fɔlɔ tɔgɔ tun ye Alharijanba.\nSiya minnu bɛ Gusgey olu ye kɔrɔbɔrɔ, bεla ani fla ye. Yen jamuw ye: Mayiga, Hayidara, Ture, Dikɔ, Sise. Sinankunya bε Mayiga ni Ture cε. Furusira bε bεε ni ɲɔgɔn cε dugu in na fɔ n’a Bɔra flaw la. Ka Fàra o kan furusira b’uni u kεrεfε dugu. Kan minnu bε Fɔ Gusgey olu ye sɔnŋay, bεla, bamanankan ani fransεkan ye.\nGusgeykaw fana bɛ sὲnɛ sɛbɛkɔrɔ Kɛ. Yen sεnεfεnw ye: keninke, kàba, saɲɔ, malo tiga, tiganinkuru, ɲimikala, gajaba, bananku, woso, je, bàra, galama, ʃɔ, zɛrɛ, kurubaga, dà, kɔɔri. O tɛmɛnen kɔ, u bɛ jiriba dɔw fana Turu i n'a fɔ: mangoro, lenburu, buyagi, manje, ʃiniwajiri ani ntɔmɔnɔ.Yenkaw bɛ nafɛnsὲnɛ-nakɔninw fana Bɔ sɔn. O nakɔnin ninnu na u bɛ fòronto ni jaba, ɲugu, tamati, nkɔyɔ, salati, ʃù, pɔmitɛri, gan, kɔnkɔn, nanaye, melɔn ani sira Sὲnɛ yen. Sὲnɛ kɔ fɛ, u bɛ baganmara fana Kɛ. U ka bagan marataw ye misi, fàli, bà, saga, wùlu, sò ani jakuma ye. Kamanmafɛnw fana b'a la i n'a fɔ: kami, ʃɛ,tonkɔnɔ ani jɛnɛntubannin. Gusgeykaw bɛ jago fana Kɛ ka Fàra ninnu kan. U ka jago ye butigifɛnfeere, sὲnɛfɛnfeere, jiridenfeere ani baganjago ye. Sugu bε Gusgey. O sugudonya ye sibiri ye. Bololabaara dɔw bɛ Kɛ Gusgeykaw fɛ i n'a fɔ: ŋunanda, segereda, ciyan, sìgilandla, kalakadla, sansaradla, dabadla, murudla, bɔgɔdagadla ani sὲnɛkɛminɛ wɛrɛ. Donsoya bɛ Kɛ yen fana. Yen baara sinsinnen don sεnε kan.\nGusgeykaw bɛ sògobaw Minɛ walima k'u Fàga. Olu fàgalanw ye: marafa, bese, sɔgɔlan, waraminɛ-nɛgɛ, nkalaɲɛ, fɛlɛbɔ, lɛjuru ni dɔw k'o ma ko fɛrɛn ni basaminɛ-nɛgε, jakumaminɛ-nɛgɛ, wosen ani wùlu ʃuli a sògo masina na. Yen, u bɛ kɔnɔw Minɛ walima k'u Fàga ni manabɛlɛ, ntɛfɛrɛ, wɔlɔjuru, gɛnni ni furabuluda ni samakaminɛ-fankan, a kɔnɔ masina nɛgɛni ni fεn wɛrɛ ye, ʃìladɔn mana dali ani jagi sirili kɔnɔ masina ɲɛ. U fana bɛ ncɔlɔw, jonbori, gɛnni ani koronni Kɛ k'u ka sokɔnɔ-baganw Minɛ.\nBaaɲumankɛtɔn min ni dugu bɛ baara la bi o ye jiko (ji walankatali) baɲumakεtɔn ye.\nBaaɲumakɛtɔn min ni dugu Delila ka baara Kɛ ɲɔgɔn fɛ o ye Sεnε ta ye\nGusgey lakɔlikalan Dabɔra kabi Mali ka yεrεmahɔrɔnya ta waati (1960 sàn) . Yen lakɔli ye foroba ye. San 9kalan don. Madarasa ye 3 ye, sàn naanikalanw don wa kεnyεrεyew don. Siginnikalanso saba bε yen, olu ye sàn 3 kalanw ye. Balikukalnso ni blonkɔnɔkalanso fana bε yen.\nLakɔlikalan siratigε la mɔgɔ minnu Kεra minisiri ni jɔyɔrɔtigi ye olu flε :\nAba Hayidara. Ale de Kεra ɲεmaa ye. A sigilen bε Bamakɔ ;\nNuhun Hayidara. Ale ye wàsaden Kεra Rarus. A sì bε sàn 86 la bi.\nSilamɛya Dònna Gusgey Alfadali ni Abubakar de fε Musafanga waatiw. Misiri gansa 5 bɛ yen ni ka jumamisiri Kε 1 ye.\nKɔɲɔ, laadalakow, tɔnɲɛnajɛw, seliw, sanyεlεmaw ani sankunbεn ye Gusgeykaw ka ɲɛnajɛlakow ye. U ka o ɲɛnajɛ ninnu fɔlifɛnw ye nkɔnin, flen, gita, bàra ani dunun ye. Nka ɲɛnajɛfɛn kɔrɔ dɔw fana bɛ yen i n'a fɔ bɛlɛta, nparibɔ, fɛrɛn, juruden, nten, wali, ʃεnta ani kɔlɔci. Gusgeykaw ka nin ɲɛnajɛ ninnu bɛ Kɛ fεrε de la.\nGusgey kungo kɔnɔ, jisigiyɔrɔw (ba, kɔ), jiriw ani kungofɛnw de bɛ yen.\nDugu in na, ba ye 1 ye, kɔ ye 1 ye\nJisigiyɔrɔ ninnun na fɛn minnu bɛ Sɔrɔ yen : manɔgɔ, npɔliyɔ, ssalen, ntɛbɛn, samu, kɔnkɔn, zeku, zàra, wulujɛga, bilinkitin, sajɛgɛ, nàna, baman, ntigin, dodo, talaka, nfanan ; bàma, kaana, koorokaara, ntori, wondo, mà\nGusgey kùlu tɔgɔ ye Tinteru ye.\nDugu kungodaw : nurukane, karakasu, taʃiwada\nGusgey kaburudo ye 2 ye, denmisεnw ta ani maakɔrɔbaw ta. U bεε bε dugu ni kεɲεka cε.\nGusgey, ni samiɲɛ Bɔra yen kawulɛ bɛ Nà n'o Bɔra yen Tlema bɛ Nà. Nka sanji nani ka Dɔgɔ yen kosεbε .\nKabakomayɔrɔ minnu bε dugu in na olu ye Zeyinabusara (kaburu) ani Sahaba Izey tondo ye.\nMin tɔgɔ bɔlen dòn fɔ jamana wεrεw mɔgɔw bε Nà a Flε, o ye Sahaba Izey tondo ye.\nFogo yeko: 1147275 - Bì: 559 - Kalo in: 8865 - Лinan: 68478.\nFura Yeko: 1283 - Bì: 1 - Kalo in: 11 - Лinan: 82.