Ni mɔgɔ min banakɔtaa magayara walima ka kɛ ji ye, o ye kɔnɔboli ye. Ni jisalasala bɛ a la walima joli, o ye tɔgɔtɔgɔnin ye.\nKɔnɔboli dɔw bɛ juguya, dɔw tɛ juguya. Dimi bɛ se ka kɛ a senkɔrɔ (a bɛ bala ka juguya) walima a ka basigi (ka mɛn senna fo tile damadɔw).\nKɔnɔboli ka ca denmisɛnni kunda, wa a farati ka bon olu ma kɛrɛnkɛrɛnnenya la denmisɛnni minnu tɛ balo ɲuman sɔrɔ.\nKɔnɔboli ka tiɲɛni telimanba sababu ye farilajidɛsɛ ye, ani ni a mɛnna senna ka tila ka balodɛsɛ fara o kan. Olu de bɛ a kɛ kɔnɔboli bɛ mɔgɔ faga, kɛrɛnkɛrɛnnenya la den fitini.\nNin den in balocogo ka ɲi. A ka ca a la kɔnɔboli man teli ka a minɛ. Hali ni kɔnɔboli ye a minɛ, a bɛ ban yɛrɛ ma joona.\nNin den in tɛ balo ɲuman sɔrɔ. Kɔnɔboli ka teli ka a minɛ wa a ka ca a la a bɛ se ka a faga.\nKɔnɔboli sɔrɔ sababuw ka ca. A ka ca a la, aw mako tɛ fura foyi tali la, den bɛ a yɛrɛ sɔrɔ tile damadɔ ni aw ye kɛnɛyaji ni dumuni di a ma (ni a tɛ dumuni caman dun, aw bɛ a dɔɔni dɔɔni di a ma siɲɛ caman tile kɔnɔ). Tuma dɔw la aw mako bɛ furakɛli kɛrɛnkɛrɛnnen na. A ka ca a la kɔnɔboli caman bɛ se ka furakɛ so kɔnɔ, hali ni aw tɛ a sababuw dɔn.\nKɔnɔboli sɔrɔ sababubaw:\nBalodɛsɛ (sɛbɛn ɲɛ Balodɛsɛ kunbɛncogo) bɛ denmisɛnniw fanga ban ka kɔnɔbolibanbali ni a juguman bila u la.\nFarilajidɛsɛ ni saniya matarafabaliya (ɲɛgɛnntanya) bɛ banakisɛw jɛnsɛn, minnu bɛ kɔnɔboli bila mɔgɔ la\nBana min sababu ye banakisɛ ye, walima fiyɛnbana.\nNugulabana min sababu ye banakisɛ ye (sɛbɛn ɲɛ Saniya ani bana minnu bɛ sɔrɔ saniya matarafabaliya fɛ), yiriyiri bɛ bɔ kɔnɔboli min na (sɛbɛn ɲɛ Tɔgɔtɔgɔninbanakisɛ), walima jilatumuni min bɛ kɔnɔboli bila mɔgɔ la (sɛbɛn ɲɛ Nugulabanakisɛ).\nBana minnu sababu ye tumuw ye (sɛbɛn ɲɛ Kɔnɔnatumuw ni fɛnɲɛnamani wɛrɛw minnu bɛ balo mɔgɔ joli la ka taa fo a ɲɛ Bagansogo mɔbali dunni bana kunbɛncogo) (a ka ca a la, bana minnu sababu ye tumuw ye, olu tɛ kɔnɔboli bila mɔgɔ la)\nBana wɛrɛ minnu tɛ nugu la (tulodimi, sɛbɛn ɲɛ Tulolabanaw, kannabagani, sɛbɛn ɲɛ Nkɔɔnɔdimi, ani ɲɔni, sɛbɛn ɲɛ Ɲɔninsa\nƝɛgɛnɛsiralabanaw (sɛbɛn ɲɛ Ɲɛgɛnɛsiralabana)\nSumayabana (min bɛ sɔrɔ Farafinna, Azi, ni Pasifiki jamanaw la, sɛbɛn ɲɛ Sumayabana)\nDumuni min bɛ mɔgɔ kɛlɛ (dumuni tiɲɛnen, sɛbɛn ɲɛ Ji ni dumuniw lakanacogow)\nSidabanakisɛ (kɔnɔboli kuntaalajan bɛ se ka kɛ sidabana taamasiɲɛ ye, sɛbɛn ɲɛ Sigida 24 Sidabana)\nNɔnɔ yɛlɛmabaliya (kɛrɛnkɛrɛnnenya la balodɛsɛ bɛ denmisɛn minnu na ani baliku dɔw).\nDen ma deli dumuni minnu na, olu dunni ka gɛlɛn a bolo (sɛbɛn ɲɛ Ka bɔ si kalo 6 la ka taa o kalo 12 la)\nDumuni minnu bɛ bana bila mɔgɔ la (kɔkɔjiladumuniw, a jɛgɛw, o ni a ɲɔgɔnnaw, sɛbɛn ɲɛ Farikolo tanabanaw: a hakɛlama walima a juguman), tuma dɔw la misinɔnɔ ni nɔnɔ wɛrɛw bɛ bana bila den na.\nFura dɔw kɔlɔlɔ, i n’a fɔ anpisilini (ampicilline) walima tetarasikilini (tétracycline) (sɛbɛn ɲɛ Banakisɛfagalanw tata hakɛ dɔnni nafa)\nKɔnɔmagayafuraw, fiyɛlilanw, jiri minnu bɛ fariŋɛɲɛ bila mɔgɔ la, walima jiribagamaw.\nJiriden mɔbaliw ni tulumafɛn caman dunni\nHali ni kɔnɔboli sɔrɔ sababu ka ca, a sɔrɔsira telimanbaw ye banakisɛ ni balodɛsɛ ye. Kɔnɔboli caman bɛ se ka kunbɛn ni mɔgɔw bɛ saniya, ani dumuni ɲumanw dunni matarafa ka ɲɛ. Ani fana, kɔnɔboli tɛna denmisɛnni caman faga ni jimafɛn caman ni dumuni ɲuman bɛ di u ma ani ni u bɛ furakɛ ka ɲɛ.\nAla ye mɔgɔ minnu garisigɛ kɛ sidabanakisɛ ye, kɔnɔboli ka jugu o tigilamɔgɔw ma kosɛbɛ, kɛrɛnkɛrɛnnenya la denmisɛnniw. Kotirimɔkizazɔli (cotrimoxazole) bɛ se ka sidabanakisɛ tigilamɔgɔw kisi kɔnɔboli ma (aw ye sɛbɛn ɲɛ Sigida 24 Sidabana lajɛ).\nKɔnɔboli ka teli ka denmisɛnw minɛ balodɛsɛ bɛ minnu na ani ka u faga ka tɛmɛ denmisɛnw kan, minnu balocogo ka ɲi. Kɔnɔboli fana bɛ se ka kɛ balokodɛsɛ sababu dɔ ye.\nBalodɛsɛ ni kɔnɔboli mana ɲɔgɔn sɔrɔ denmisɛnni min, o bɛ se ka kɛ o sata ye.\nNi balodɛsɛ bɛ mɔgɔ la ka ban, kɔnɔboli bɛ a tɔ juguya.\nNin bana ninnu dulonnen don ɲɔgɔn na, u bɛ ɲɔgɔn juguya. O de la, balo dafalen dunni jɔyɔrɔ ka bon kɔnɔboli kunbɛnni ni a furakɛli bɛɛ la.\nAw bɛ kɔnɔboli kunbɛn walasa ka balodɛsɛ kɛlɛ.\nAw bɛ balodɛsɛ kunbɛn walasa ka kɔnɔboli kɛlɛ\nWalasa ka dumuniw dɔn, minnu bɛ farikolo kologɛlɛya a ka se ka banaw kɛlɛ, i n’a fɔ kɔnɔboli, aw ye sigida 11 kalan.\nKɔnɔboli bɛ kunbɛn ni dumuni dafalen dunni ni saniya matarafali de ye. Mɔgɔ yɛrɛkun ni forobasaniya waleya caman kofɔlen don Sigida 12 la. Olu bɛ kuma ɲɛgɛnw matarafali kan, jisanuman minni nafa, ani dumuniw tangali nɔgɔ ni dimɔgɔw ma.\nNinnu ye bilasirali nafamaw ye denyɛrɛniw ka kɔnɔboli kunbɛnni kan:\nSinji ka fisa ni biberɔn ye. Aw bɛ sinji dɔrɔn di den ma a kalo 6 fɔlɔ kɔnɔ. Sinji bɛ den tanga banakisɛw ma, minnu bɛ kɔnɔboli bila mɔgɔ la. Ni aw tɛ se ka sinji di den ma, aw bɛ nɔnɔ di a ma ni bɔlini, walima ni kutu ye. Aw kana a di a ma ni biberɔn ye, ka a da a kan, biberɔn saniyali matarafali ka gɛlɛn ani a ka teli ka bana bila mɔgɔ la.\nNi aw bɛna dumuni kura walima dumuni giriman dili daminɛ den ma, aw bɛ fitini di a ma fɔlɔ, aw bɛ a nɔɔni ka ɲɛ ani ka sinji dɔɔni kɛ a la. Den ka kan ka dumuni kura duncogo dege. Ni a ye a caman dun a daminɛ na, a kɔnɔ bɛ sɔn ka boli. Aw kana sinji dili jɔ yɔrɔninkelen. Aw bɛ dumuni wɛrɛw di den ma ka sɔrɔ a bɛ sinji min hali bi.\nAw bɛ den saniya ka a bila yɔrɔ jɛlen na. Aw kana to a ka fɛn nɔgɔlenw don a da kɔnɔ.\nƝɛci tɛ fura minnu na, aw kana olu di denw ma.\nSinji bɛ den tanga kɔnɔboli ma\nKɔnɔboli caman na, kun tɛ fura tali la. Ni kɔnɔboli ka jugu, a faratimayɔrɔ ye jikodɛsɛ de ye fari la. Ni kɔnɔboli mɛnna sen na, o faratimayɔrɔ ye balokodɛsɛ ye. O la a furakɛli fanba ka kan ka kɛ jimafɛn ni dumuni caman dili de ye. Kɔnɔboli sababu mana kɛ fɛn o fɛn ye, aw ye nin fɛn ninnu jate minɛ:\nAw ye farilajidɛsɛ kunbɛn walima ka a kɛlɛ. Ni kɔnɔboli bɛ mɔgɔ la, a tigi ka kan ka jimafɛn caman min. Ni kɔnɔboli ka jugu, walima ni aw ye farilajidɛsɛ taamasiɲɛw ye fari la, aw bɛ kɛnɛyaji di a tigi ma (sɛbɛn ɲɛ Kɛnɛyaji). Hali ni a minni man di a tigi ye, aw bɛ a nɛgɛn fo a ka dɔ min. Aw bɛ to ka dɔ di a ma waati ni waati.\nAw ye dumuni dafalenw di a ma. Kɔnɔbolibagatɔ mako bɛ dumuni na tuma bɛɛ. Dumuni nafa ka bon denmisɛnniw ma ani balodɛsɛ bɛ mɔgɔ minnu na ka ban. Ni kɔnɔboli bɛ mɔgɔ la, a ka dumuni bɛɛ tɛ yɛlɛma wa u bɔ ka teli banakɔtaa fɛ. O de la, dumuni ka kan ka di kɔnɔbolibagatɔ ma siɲɛ caman tile kɔnɔ, sango ni a tɛ caman dun yɔrɔninkelen.\nDen kɔnɔbolibagatɔ ka kan ka to ka sin min.\nDenmisɛnni min fanga bannen don, o tigi ka kan ka fangasɔrɔdumuni ni farikolojɔli dumuni caman dun (dumuni nafamaw) waati min kɔnɔboli bɛ a la ani ka a dunta caya ni bana nɔgɔyara. Ni a banna dumuni na ka a da a kan bana ka jugu, walima a bɛ fɔɔnɔ, aw ka kan ka a nɛgɛn a ka to ka dɔɔni dun. Ni aw bɛ kɛnɛyaji di den ma, o bɛ a bila dumuni na. Hali ni dumuni bɛ den bila banakɔtaa caman na a daminɛ na, o bɛ a ni kisi.\nNi den fanga bannen don, ni kɔnɔboli bɛ a la min mɛnna senna tile caman, walima ni a bɛ taa ka segin, aw bɛ to ka dumuni di a ma, siɲɛ 5 walima siɲɛ 6 don o don. A ka ca la, a mako tɛna jɔ fura wɛrɛ la.\nNi aw bɛ se, aw bɛ zɛnki (zinc) di den walima denmisɛnni kɔnɔbolitɔw ma (sɛbɛn ɲɛ Dɛɲɛn bɛ kɔnɔboli jɔ).\nKɔnɔbolibagatɔ ka dumuniw:\nNi banabagatɔ bɛka fɔɔnɔ, walima ka dɛsɛ ka dumunikɛ ka a da bana juguya kan, a ka kan ka nin fɛn ninnu min:\nMalomugu ni kabamugu ɲagaminen kɛlen mɔni ye, walima woso\nShɛsogo, sogo, shɛfan, walima shɔ nɔninen\nFɛɛnɛ walima nɔnɔkumu\nNi a tigi ye dumuni daminɛ, ka a fara minfɛn kofɔlenw kan, a ka kan ka dumuni dafalen ninnu dun, walima o ni a ɲɔgɔnnaw:\nNamasa mɔnen walima a tobilen\nMalo, seri, walima sumakisɛ wɛrɛ tobilen ka ɲɛ\nKabakɛnɛ (a tobilen ka ɲɛ fo ka a nɔni)\n(a ka fisa ka sukaro dɔɔni, walima tulu fara dumuni kan)\nShɛ (a tobilen, walima a jirannen)\nSogo (tuluntan tobilen ka ɲɛ)\nShɔ, shɔni, walima tiganikuru (a tobilen ka ɲɛ walima a nɔninen)\nJɛgɛ (tobilen ka ɲɛ)\nNɔnɔ (tuma dɔw la, o bɛ na ni gɛlɛyaw ye, aw ye sɛbɛn ɲɛ nata lajɛ)\nAw kana nin fɛn ninnu dun walima ka u min:\nKɔnɔmagayalanw ni fiyɛlan fansi\nKɔkɔ ka ca dumuni minnu na\nWoro, kafe ani dute.\nKɔnɔboli ni nɔnɔ:\nSinji ɲɔgɔn tɛ den ka balo la. A bɛ farikolo dɛmɛ ka kɔnɔboli kunbɛn ani ka a kɛlɛ. Aw kana sinji dili dabila den ma ni kɔnɔboli bɛ a la.\nMisinɔnɔ, nɔnɔmugu, walima buwati kɔnɔ nɔnɔ, olu ye fangasɔrɔdumuni ni dumuni nafama ɲumanw ye. Aw bɛ to ka u di den kɔnɔbolibagatɔ ma. Nin nɔnɔ ninnu bɛ kɔnɔboli bila denmisɛnni dɔw la. Ni o bɛ kɛ, aw bɛ nɔnɔ dita dɔgɔya ani ka a ɲagami dumuni wɛrɛw la. Nka aw bɛ a to aw hakili la: balodɛsɛ ni kɔnɔboli bɛ den min na, o tigi ka kan ka farikolotangali dumuni ni dumuni nafama caman dun. Ni nɔnɔ bɛrɛ tɛka di den ma, aw ka kan ka dumuni tobilen ni a nɔninen di a ma, i n’a fɔ shɛsogo, shɛfan nɛrɛmuguma, sogo, jɛgɛ, walima shɔ fara a kan. Shɔ yɛlɛma ka di ni a fara bɔlen don a la ani ni a tobira ka ɲɛ, ka tila ka a nɔni.\nNi den bɛka nɔgɔya, a bɛ se ka nɔnɔ caman min ka sɔrɔ kɔnɔboli ma a minɛ.\nKɔnɔboli suguya caman bɛ yen fura takun tɛ olu la. Nka a dɔw la, a fura yɛrɛ tali nafa ka bon kosɛbɛ. Kɔnɔboli fura caman tɛ mako bɛrɛ ɲɛ. Dɔw fana bɛ se ka kasaara lase mɔgɔ ma:\nA ka ca a la, fura minnu tɔgɔ bɛna kofɔ aw ye sisan a ka fisa aw kana olu ta kɔnɔboli furakɛli la:\nKɔnɔboli fura dɔw bɛ yen i n’a fɔ loperamidi (lopéramide), uzinitigi tɔgɔ dalen Imodiyɔmu (Imodium) walima difenɔkisilati (diphénoxylate), uzinitigi tɔgɔ dalen Lomotili (Lomotil), bɛ kɔnɔboli mada ka a cuncun. Nka, olu bɛ se ka basi lase mɔgɔ ma walima ka kɛ sababu ye ka bana mɛn sen na. Ninw tɛ farilajidɛsɛ ni banakisɛ yɛlɛmali nɔgɔya.\nKɔnɔboli furaw bɛ bana dan sira la. U bɛ banakisɛ bali ka bɔ.\nKɔnɔboli fura min ɲagaminen don ni neyomisini (néomycine) walima sitɛrɛpitɔmisini (stréptomycine) ye, olu man kan ka ta. U bɛ nugu bɔsi wa a ka ca a la u ka tiɲɛni ka bon ni u ka ɲɛni ye.\nBanakisɛfagalan i n’a fɔ anpisilini ni tetarasikilini, olu bɛ se ka ta kɔnɔboli suguya damadɔ dɔrɔn de la (aw ye sɛbɛn ɲɛ Banakisɛfagalanw tata hakɛ dɔnni nafa lajɛ). Nka u bɛ shɛ ka kɔnɔboli bila mɔgɔ la fana, kɛrɛnkɛrɛnnenya la denmisɛnniw. Nin fura ninnu talen tile 2 walima tile 3 kɔ ni kɔnɔboli juguyara ka tɛmɛ kɔrɔlen kan, aw bɛ a tali jɔ. Fura ninnu bɛ se ka kɛ kɔnɔboli sababu ye.\nKuloranfenikɔli (chloramphénicol) tali ma ɲi (aw ye sɛbɛn ɲɛ Kuloranfenikɔli, chloramphénicole lajɛ) wa a man kan ka ta kɔnɔboli la abada walima ka a di denyɛrɛniw ma minnu tɛ kalo 1 bɔ.\nKɔnɔmagayafura ni fiyɛlilanw man kan ka di kɔnɔbolitɔ ma abada. A bɛ a juguya ka dɔfara a tigi farilaji dɛsɛ kan.\nFurakɛli kɛrɛnkɛrɛnnen ka a ɲɛsin kɔnɔboli suguyaw ma:\nNi kɔnɔboli suguya caman furakɛra ka ɲɛ ni jimafɛnw minni ni dumuni caman dunni ye ka sɔrɔ fura ma ta. Nka tuma dɔw la furakɛli kɛrɛnkɛrɛnnen ka kan ka kɛ.\nFurakɛli waati la, aw ye a to aw hakili la ko kɔnɔboli suguya dɔw bɛ yen, kɛrɛnkɛrɛnnenya la ni a bɛ denmisɛnniw na, olu caman sababu ye bana wɛrɛw ye minnu tɛ nugulabanaw ye. Aw ye jateminɛ kɛ tulodimi, mimi ani sugunɛsiralabanaw la waati bɛɛ. Ni olu bɛ mɔgɔ la, olu ka kan ka furakɛ. Aw ye a lajɛ fana ni ɲɔni tɛ a tigi la.\nNi kɔnɔboli misɛnni bɛ den na ka mura kɛ a sen kɔrɔ, o kɔnɔboli sababu bɛ se ka kɛ banakisɛ ye, walima fiɲɛbana, wa furakɛli kɛrɛnkɛrɛnnen si kun tɛ. Aw bɛ jimafɛn caman di a ma ka fara den yɛrɛ diyaɲɛ dumuni bɛɛ kan.\nKɔnɔboli jugumanbaw la, banakɔtaa sɛgɛsɛgɛli ani sɛgɛsɛgɛli wɛrɛw bɛ se ka kɛ walasa ka a furakɛcogo ɲuman dɔn. Nka ni aw bɛ banakɔtaa lajɛ ani ka a taamasiɲɛ dɔw kɔlɔsi, a ka ca a la, aw bɛ se ka fɛn caman dɔn, ni ɲininkali kɛrɛnkɛrɛnnenw kɛli ye.\nKɔnɔboli cunnen, walima kɔnɔboli misɛnni. Farigan tɛ min senkɔrɔ. (kɔnɔdimi? fiɲɛbana?)\nAw bɛ to ka jimafɛn caman min. A ka ca a la furakɛli kɛrɛnkɛrɛnnen wajibiyalen tɛ. A ka fisa, aw kana kɔnɔboli fura ta i n’a fɔ kawolini pɛkitini bɛ min na (kowopɛkitatima, sɛbɛn ɲɛ 380 lajɛ) walima difenɔkisilati (lomotili) ɲɛci tɛ olu la, wa fana u tɛ se ka farilajidɛsɛ furakɛ ani ka bana ban, o de la u sanni ye wari latiɲɛ ye. Aw kana u di banabagatɔgɛlɛnw ni denmisɛnw ma abada.\nFɔɔnɔ bɛ kɔnɔboli min senkɔrɔ (o sababuw ka ca).\nNi kɔnɔboli bɛ mɔgɔ min na ka fɔɔnɔ kɛ a sen kɔrɔ, a tigi farilajidɛsɛ bɛ juguya ka taa a fɛ, kɛrɛnkɛrɛnnenya la ni den fitiniw don. A nafa ka bɔn kosɛbɛ ka farikolonɔlabila ji di banabagatɔ ma (sɛbɛn ɲɛ Kɛnɛyaji), i n’a fɔ te, naji, ani fɛn o fɛn ye jimafɛn ye, a tigi bɛ se ka minnu min. Aw ye to ka jimafɛn di a tigi ma hali ni a bɛ a fɔɔnɔ. Dɔ bɛ se ka to a kɔnɔ. Aw bɛ dɔ di a ma miniti 5 o miniti 5 walima miniti 10 o miniti 10.\nNi aw dɛsɛra ka fɔɔnɔ lajɔ, walima ni farilajidɛsɛ bɛka juguya ka taa, aw bɛ kɛnɛya baarakɛla dɔ ka dɛmɛ ɲini joona.\nYiriyiri ni joli bɛ bɔ kɔnɔboli min na. Tuma dɔw la a bɛ basigi. Farigan tɛ a sen kɔrɔ. Kɔnɔ bɛ se ka boli tile dama dama o kɔfɛ a bɛ se ka ja tile dama dama. A bɛ se ka kɛ tɔgɔtɔgɔnin ye. Walasa ka kunnafoni wɛrɛw sɔrɔ aw ye sɛbɛn ɲɛ Kɔnɔboli ni tɔgɔtɔgɔni lajɛ.)\nAw ye metoronidazɔli ta (métronidazole, sɛbɛn ɲɛ Metoronidazɔli, Métronidazole). Aw bɛ fura tata hakɛ dɔrɔn ta. Ni kɔnɔboli juguyara furakɛli kɔfɛ, aw bɛ dɔgɔtɔrɔ dɔ ka dɛmɛ ɲini.\nKɔnɔboli jugumanba basi bɛ bɔ min na ka farigan kɛ a sen kɔrɔ. (Tɔgɔtɔgɔnin banakisɛ min bɛ wele ko Shigella).\nAw bɛ siporofulɔkizasini (ciprofloxacine) miligaramu 500 di a tigi ma ni baliku don, siɲɛ 2 tile kɔnɔ fo ka se tile 3 ma (aw ye sɛbɛn ɲɛ Siporofulɔkizasini, Ciprofloxacine). Nka musokɔnɔmaw ani denmisɛnni minnu tɛ san 18 bɔ olu man kan ka siporofulɔkizasini ta. (Ni bana in ye denw minɛ, den minnu tɛ dɔgɔkun 8 bɔ, aw bɛ kɛnɛya baarakɛla dɔ ka dɛmɛ ɲini.)\nTuma dɔw la anpisilini (ampicilline, sɛbɛn ɲɛ Kunfinnin ni amɔkisisilini, L’ampicilline et l’amoxicilline) ni kotirimɔkizazɔli (cotrimoxazole, sɛbɛn ɲɛ Kotiri, Cotrimoxazole, TMP-SMX) tɛ mako ɲɛ tɔgɔtɔgɔnin banakisɛ furakɛli la nka o bɛɛ la mɔgɔw bɛ u ta.\nNi aw ka fura fɔlɔ talen ma mako ɲɛ tile 2 kɔnɔ, aw bɛ fura wɛrɛ lajɛ walima aw bɛ dɔgɔtɔrɔ dɔ ka dɛmɛ ɲini\nMuso minnu kɔnɔ bɛ kalo 3 la, olu man kan ka kotirimɔkizazɔli ta (aw bɛ sɛbɛn ɲɛ Kunnafoni nafama lajɛ).\nAzitoromisini (azithromycine) fana ka ɲi, wa a tali ka ɲi musokɔnɔma ni denmisɛnniw ma. Mɔgɔkɔrɔbaw bɛ azitoromisini miligaramu 500 ta don fɔlɔ, o kɔ a bɛ miligaramu 250 ta don o don, fo ka se tile 4. Aw ye kɛnɛyabaarakɛla dɔ ɲininka walasa ka denmisɛnniw ta tacogo ɲɛdon.\nKɔnɔboli jugumanba farigan bɛ min senkɔrɔ ni basi tɛ bɔ a la.\nFarigan sababu bɛ se ka kɛ farilajidɛsɛ ye. Aw bɛ to ka jimafɛn caman di a tigi ma (aw ye sɛbɛn ɲɛ Kɛnɛyaji lajɛ). Ni a tigi tɛka fisaya lɛri 6, jimafɛnw minnen kɔfɛ, aw ka kan ka dɔgɔtɔrɔ dɔ ka dɛmɛ ɲini.\nAw bɛ a lajɛ ni tifoyidi taamasiɲɛw tɛ a tigi la. Ni o don, aw bɛ tifoyidi furakɛ (aw ye sɛbɛn ɲɛ Tifoyidi (Nɔgɔbana) lajɛ).\nSumaya ka ca sigida minnu na, aw bɛ kɔnɔbolifura ni sumaya fariganfuradi olu ma (aw ye sɛbɛn ɲɛ Sumayabana lajɛ), kɛrɛnkɛrɛnnenya la ni mɔgɔ minnu samanɛnɛ ka bon kosɛbɛ.\nBanakɔtaa min ɲɛ nɛrɛma don, a bɛ kanga ka a kurukuru a kasa man di, basi ni yiriyiri tɛ a la. Wa tuma bɛɛ a tigi kɔnɔ bɛ tɔn, ni a ye fiɲɛ bila o kasa bɛ i n’a fɔ kiribi.\nO sababu bɛ se ka kɛ jilatumu ye, min bɛ wele ko giardia (aw ye sɛbɛn ɲɛ Nugulabanakisɛ lajɛ) walima balodɛsɛ. A kɛra a fɛn o fɛn ye, a tigi ka kan ka jimafɛn caman min, ka dumuni nafamaw dun ani ka a lafiɲɛ tuma dɔw la, o fana ka bon furakɛli la. Tɔgɔtɔgɔnin jugumanba bɛ se ka furakɛ ni metoronidazɔli ye (aw ye sɛbɛn ɲɛ Metoronidazɔli, Métronidazole lajɛ) kinakirini (quinacrine, izinitigi tɔgɔ dalɛn Atabirine) da ka nɔgɔn nka ale kɔlɔlɔ ka bon kosɛbɛ (sɛbɛn ɲɛ Kinakirini, Quinacrine).\nKɔnɔboli basigilen (kɔnɔboli min bɛ mɛn sen na walima min bɛ taa ka segin).\nO sababu bɛ se ka kɛ balodɛsɛ ye, walima bana basigilen min bɛ sɔrɔ kɔnɔnatumuw fɛ. Aw ye aw jija denw ka dumuni nafama dun siɲɛ caman tile kɔnɔ (aw ye sɛbɛn ɲɛ Dumuni dunta fanba ani dumuni dafalanw lajɛ). Ni kɔnɔboli ma jɔ o bɛɛ la, aw ye kɛnɛya baarakɛla dɔ ka dɛmɛ ɲini.\nNi mɔgɔ min banakɔtaa ye jisalasala ye ka a ɲɛ jɛya, ani ka a ɲɛ kɛ i n’a fɔ malokoji, ani ni a ji ka ca kosɛbɛ, o bɛ se ka kɛ kunfilanitu taamasiɲɛw ye. Nin bana in bɛ jamana minnu na, a bɛ se ka kɛ bana fiɲɛbana ye (min bɛ mɔgɔ caman minɛ ɲɔgɔn fɛ) wa a ka ca a la a ka jugu denmisɛnni ni mɔgɔkɔrɔbaw de ma. Farilajidɛsɛ juguman bɛ se ka mɔgɔ minɛ teliya la kɛrɛnkɛrɛnnenya la ni a tigi bɛ fɔɔnɔ. Aw bɛ to ka farilajidɛsɛ in furakɛ aw senfɛ (aw ye sɛbɛn ɲɛ Farikolojidɛsɛ furakɛcogo lajɛ) ni dɔkisisikilini walima tetarasikilini ye (aw ye sɛbɛn ɲɛ Tetarasikilini lajɛ) walima ni eritoromisini ye ni denmisɛnni don (sɛbɛn ɲɛ Eritoromisini, Érythromycine) ni bana ka jugu kosɛbɛ. Kunfilanitu bɛ sigida min na, kunfilanitu bana kunnafoni ka kan ka di sigida kɛnɛyabaarakɛlaw ma. Aw ye kɛnɛyabaarakɛlaw dɔ ka dɛmɛ ɲini.\nKunfilanitutɔ ka dilan ka kan ka labɛn in cogo la. Aw bɛ a farilaji bɔta hakɛ jateminɛ ka aw jija ka o nɔnabila. Aw bɛ to ka ji a ma tuma bɛɛ.\nFini manaman da dilan kan\nDen kɔnɔbolitɔ ladoncogo\nAw bɛ sin di den ma\nka fara kɛnɛyaji kan\nKɔnɔboli ka jugu kɛrɛnkɛrɛnnenya la denyɛrɛniw ni denmisɛnniw de ma kosɛbɛ. Waati dɔw la, a tɛ se fura ko la, nka ladonniko ɲuman kɛrɛnkɛrɛnnenw ka kan ka ɲɛsin u ma barisa denyɛrɛni bɛ se ka sa joona farilajidɛsɛ fɛ.\nAw ye to ka sin di den ma ani ka kɛnɛyaji di a ma dɔɔni dɔɔni tuma ni tuma.\nNi bana gɛlɛya ye fɔɔnɔ ye, aw bɛ to ka sinji di a ma, nka aw bɛ a di dɔɔni dɔɔni. Aw bɛ kɛnɛyaji di a ma miniti 5 o miniti 5 (aw ye sɛbɛn ɲɛ Fɔɔnɔ lajɛ).\nNi ji tɛ sin na, aw bɛ to ka nɔnɔ wɛrɛw di den ma dɔɔni dɔɔni walima nɔnɔ min bɛ bɔ soja la. Aw bɛ o kɛ ji wulilen na. Ni nɔnɔ in bɛka kɔnɔboli juguya, aw bɛ kolosinsin dumuniw di (i n’a fɔ shɛnaji, shɛfan, sogobu walima shɔshinen ka sukaro ka fara malo tobilen kan walima kɛnɛyaji dumuni wɛrɛw ni ji kalaman).\nNi aw bɛ se, aw bɛ zɛnki fara a kan (aw ye sɛbɛn ɲɛ Zɛnki, Zinc lajɛ).\nNi den tɛ kalo 1 bɔ, aw bɛ a jira kɛnɛyabaarakɛla dɔ la sani aw ka fura di a ma. Ni kɛnɛyabaarakɛla tɛ yen, den dun ka bana bɛ ka juguya, aw bɛ denw ka furaji dɔ di a ma anpisilini bɛ min na: kafeminkutu ɲɛ tilancɛ di a ma siɲɛ 4 tile kɔnɔ (aw ye sɛbɛn ɲɛ Kunfinnin ni amɔkisisilini, L’ampicilline et l’amoxicilline lajɛ). Aw kana banakisɛfagalan wɛrɛ foyi di a ma anpisilini kɔfɛ.\nMɔgɔ ka kan ka dɔgɔtɔrɔ hakilina ɲini waati min na\nKɔnɔboli walima tɔgɔtɔgɔnin, olu farati bɛ se ka bonya sango ni a bɛ denyɛrɛni na.\nAw bɛ taa ni banabagatɔ ye dɔgɔtɔrɔso la ni nin lahalaya ninnu bɛ a la:\nNi kɔnɔboli tɛmɛna tile 4 kan walima ni a tɛmɛna tile 1 kan den fitini na, ni a ka jugu.\nNi kɔnɔboli ye farilajidɛsɛ bila den na walima ni a bɛka juguya a kɛlɛlifɛɛrɛw tigɛlen kɔ.\nNi banabagatɔ bɛ fɔɔnɔ kojugu fo ka sɔrɔmuji minnta labɔ walima ni a tɛ se ka o min walima ni fɔɔnɔ tugulen tora senna ka tɛmɛ lɛri 3 kan kɛnɛyaji minni daminɛnen kɔfɛ.\nNi banabagatɔ bɛ jaja walima ni a ɲɛda ni a senw fununen don.\nNi banabagatɔ fanga dɔgɔyalen don kosɛbɛ, kɛrɛnkɛrɛnnenya la ni den fitini don walima mɔgɔkɔrɔba.\nNi basi ka ca banakɔtaa la. O farati bɛ se ka bonya hali ni o ye a sɔrɔ kɔnɔboli man jugu (aw ye nugu gerenni yɔrɔ lajɛ gafe ɲɛ Nugu gerenni la).\nNi kɔnɔbolitɔ banakɔtaa kɛra i n’a fɔ maloji ani fana ni mɔgɔkɔrɔba caman banana waati kelen.\nƝininkali minnu ka kan ka kɛ kɔnɔboli waati\nKɔnɔboli furakɛcogo bɛɛ la ɲuman ye jimafɛnw minni ye. Ni kɔnɔbolitɔ bɛ se, a ka kan ka dumuni dun fana.\nA ye banakɔtaa jilama caman kɛ, dimi tɛ min na waati kunkuruni kɔnɔ wa?\nBanakɔtaa jilama caman bɛ se ka kɛ kunfilanitu ye. Kɔnɔboli caman ka teli ka mɔgɔ fanga dɔgɔya walima ka a faga. Aw bɛ a tigi dɛmɛ ni jimafɛnw ni dumuni ye tuma bɛɛ, o bɛ se ka a ni kisi. Aw ye gafe ɲɛ Farikolojidɛsɛ furakɛcogo lajɛ.\nBasi bɛ banakɔtaa la wa (min bɛ wele ko tɔgɔtɔgɔnin)?\nTɔgɔtɔgɔnin bɛ furakɛ ni jimafɛnw minni ye. Banakisɛfagalan fana bɛ se ka ta. Aw ye gafe ɲɛ Kɛnɛyaji lajɛ. Sababu wɛrɛ minnu bɛ basi bɔli la banakɔtaa fɛ, olu ɲɛfɔlen don gafe ɲɛ Tɔgɔtɔgɔninbanakisɛ na.\nBanakɔtaa kangalen don ani ani kasabɔlen don wa? A tigi bɛ fiɲɛ bila kosɛbɛ wa?\nO bɛ se ka kɛ kɔnɔnatumu ye. Aw bɛ jimafɛnw min. Banakisɛfagalan bɛ se ka dɛmɛ kɛ. Aw ye gafe ɲɛ Nugulabanakisɛ lajɛ.\nKɔnɔboli daminɛna waati jumɛn?\nBanakisɛ dɔw bɛ yen, i n’a fɔ kɔnɔnatumu walima tɔnɔgɔ, olu bɛ se ka kɔnɔboli kuntalajan bila mɔgɔ la. Nka kɔnɔboli bɛ se ka mɛn mɔgɔ la fana ni o ye a sɔrɔ bana wɛrɛ bɛ a tigi la i n’a fɔ:\nBalodɛsɛ, a furakɛcogo ɲuman ye dumuni witaminimaw dunni ye. Aw ye gafe ɲɛ Dumuni dunta fanba ani dumuni dafalanw ka se Ka balo dafalen dun walasa ka to kɛnɛya la lajɛ, o bɛ a fɔ ko dumuni ɲuman ye kɛnɛya ye.\nGɛlɛya minnu bɛ nɔnɔ yɛlɛmani na furu fɛ. Aw ye gafe ɲɛ Kɔnɔboli ni nɔnɔ lajɛ, o bɛ a fɔ ko dumuni ɲuman ye kɛnɛya ye.\nBana kuntaalajanw, kɛrɛnkɛrɛnnenya la sidabana. Aw ye sidabana ni banajuguw lajɛ (gafe ɲɛ Sigida 24 Sidabana).\nBana wɛrɛw taamasiɲɛ bɛ banabagatɔ la wa? I n’a fɔ tulodimi, farigan, walima maɲa.\nNi farigan ni fɔɔnɔ bɛ kɔnɔboli senkɔrɔ, o bɛ se ka kɛ tifoyidi ye (gafe ɲɛ Tifoyidi (Nɔgɔbana) lajɛ). Denmisɛnni ka kɔnɔboli sababu bɛ se kɛ bana ye a farifan wɛrɛ la, ni o don, ni o bana nɔgɔyara, kɔnɔboli fana bɛ ban.\nTulodimi na, aw ye gafe ɲɛ Tulolabanaw lajɛ denmisɛnniw ta furakɛcogo kan.\nSumayabana, aw ye gafe ɲɛ Sumayabana lajɛ.\nƝɔni, aw ye gafe ɲɛ Ɲɔninsa lajɛ denmisɛnniw ta furakɛcogo kan.\nBanabagatɔ bɛka banakisɛfagalanw ta wa?\nBanakisɛfagalanw bɛ kɔnɔboli bila mɔgɔ caman na wa u ka kan ka ye ka to yen fo ni u tali kɛra waajibi ye. Gafe ɲɛ Banakisɛfagalanw tata hakɛ dɔnni nafa lajɛ.\nKɔnɔbolibana ye dukɔnɔmɔgɔ walima sigida mɔgɔ caman minɛ ɲɔgɔn fɛ wa?\nNi kɔnɔbolibana bɛ mɔgɔ caman na, bɛɛ ka kan ka fɛɛrɛw sigi sen kan min bɛ a bali ka jɛnsɛn. O fɛɛrɛw de filɛ: aw bɛ to ka aw tɛgɛ ko safinɛ na tuma bɛɛ, ka nakɔfɛnw ni jiridenw ko walima ka u wɔrɔ, ka minijiw saniya, ani ka ɲɛgɛnw jɔ yɔrɔw la, fɛn tɛ yɔrɔ minnu na. Aw ye ji ni saniya yɔrɔ lajɛ (ɲɛ Saniya matarafali sariya kunbabaw–Ɲɛgɛnw ka kan ka jɔ yɔrɔ minnu na). Dumuni mana mɔ dɔrɔn, aw bɛ a dun joona ani ka aw tɛgɛ ko, ka dumuni tobi yɔrɔ fana saniya. Ni mɔgɔ caman jɛra ka dumuni kelen dun, ni o ye kɔnɔboli bila u bɛɛ la, a bɛ se ka kɛ dumuni in tun man ɲi.


Ka baara kɛ ni an yɛrɛ bolokɔrɔminɛnw ye walasa ka makow ɲɛnabɔ\nAw ka kɛnɛya baara hukumu kɔnɔ, aw bɛ to k’aw kɔfilɛ aw ka baara la, aw ni sigida mɔgɔw sera ka min kɛ ɲɔgɔn fɛ. Yɛlɛma jumɛnw kɛra ka kɛnɛya ni adamadenw ka lafiya yiriwa?\nKalo o kalo walima san o san, aw bɛ se ka baaraw sɛbɛn, aw b’a dɔn baara minnu nɔ jate bɛ se ka minɛ. Misali la:\nƝɛgɛn bɛ du joli kɔnɔ?\nSɛnɛkɛla joli y’u sendon u ka dugukolo n’u ka sumanw yiriwali baara la?\nDenba joli ni den joli bɛ kalan ni fɛɛrɛw dɔw sɔrɔ minnu dabɔlen don denw kama minnu tɛ san duuru bɔ?\nNin ɲininkali suguyaw b’aw dɛmɛ ka baara kɛlen nɔ jateminɛ. Nka, walasao baaraw nɔ jateminɛ, aw bɛ ɲininkali wɛrɛw k’aw yɛrɛ la, i n’a fɔ:\nSani aw ka ɲɛgɛn sen, kɔnɔboli tun bɛ den joli minɛ walima tumu tun bɛ den joli kɔnɔ kalo tɛmɛnen walima san tɛmɛnen na?\nDen joli girinya hakɛ ka ɲi walima dɔ farala joli girinya kan u ka mɔjateminɛsɛbɛn kan, n’an y’a sanga waati la, waati min fɛɛrɛ tun ma daminɛ denw kama, den minnu tɛ san duuru bɔ?\nYala, den sata hakɛ ka dɔgɔn sisan ka tɛmɛ fɔlɔ kan wa?\nWalasa ka baara dɔ nɔ jateminɛ, aw ka kan ka kunnafoni dɔw fara ɲɔgɔn kan sani baara ka daminɛ walima a kɔfɛ. Misali la, n’aw b’a fɛ ka sinji dili nafa ɲɛfɔ denbaw ye, aw ka kan ka denbaw hakɛ dɔn minnu bɛka sinji dili matarafa ka ban. O kɔ, aw bɛ baara in daminɛ. San o san, aw bɛ denbaw hakɛ jateminɛ minnu bɛka sinji dili matarafa. O cogo de la, aw bɛ se k’aw ka baara kɛlen nafa ye.\nAw ka kan ka kuntilenna dɔw sigi aw yɛrɛ ye. Misali la, aw ni dugu kɛnɛyatɔn b’a ɲini kɛmɛ kɛmɛ sara la, ko du bisegin (80%) ka ɲɛgɛn sɔrɔ sani san ka ban. Kalo o kalo, aw bɛ jateminɛ kɛ. Kalo wɔɔrɔ kɔfɛ, n’aw y’a ye ko du kɛmɛ o kɛmɛ, tila saba dɔrɔn de ye ɲɛgɛn sɔrɔ, o b’a jira k’aw ka kan ka baara kɛ ka t’a fɛ walasa k’aw ka kuntilenna sɔrɔ.\nKa to ka kuntilenna sigi i yɛrɛ ye, o bɛ mɔgɔ dɛmɛ ka baaraba kɛ ani ka nɔ bɔ.\nO b’a to aw k’aw ka baara nɔ jateminɛ, ka fɛn dɔw hakɛ dɔn ani k’u suman sani baara ka kɛ, baara kɔnɔ ani baara kɔfɛ.\nNka aw y’a dɔn ko: aw ka baara fanba ka ɲɛsin aw ka sigidamɔgɔw ka kɛnɛya ma, o hakɛ tɛ dɔn. O bɛ kuma aw ni mɔgɔw cɛla kan, baaraɲɔgɔnya mɔgɔw fɛ, mɔgɔlandiya bonyali, jɔyɔrɔtigiya, jɛɲɔgɔnya ani jigiya. Nin fɛn ninnu jate hakɛ tɛ se ka dɔn. Nka aw b’aw hakili to u la n’aw bɛ yɛlɛma kɛlenw kɔlɔsi.


Ka a fɔ ko fura dɔw ni dumuni dɔw tɛ taa ɲɔgɔn fɛ, o tɛ tiɲɛ ye. Misali la, furasi tɛ yen ko min ni sogo, foronto, buyaki walima lenburuba tɛ bɛn (nka tulumadumuniw walima foronto caman bɛ dumuni minnu na, olu ka jugu furu walima nugulabanaw ma (aw ye Sigida 10 Furakɛli kunfɔlɔ ni Sigida 12 Kɛnɛya sabati fɛɛrɛw lajɛ). Fura dɔw bɛ ko wɛrɛ kɛ mɔgɔ la ni a tigi bɛ dɔlɔ min. Aw ye Metoronidazɔli, Métronidazole lajɛ.\nMɔgɔ ka kan ka fura dɔw to yen ni a bɛ lahalaya dɔw la.\nMuso kɔnɔma walima denbatigi man kan ka furasi ta fo ni a ɲɛciba bɛ yen (aw ye Sigida 11 lajɛ). (Nka witaminiw walima nɛgɛ bɛ sɔrɔ furakisɛ minnu na, olu tali tɛ basi ye u ma. Fana, muso sidatɔ minnu bɛ sindi la u denw ma, olu ka kan ka furaw ta minnu bɛ sidabana bali ka yɛlɛma denw fɛ. Aw ye sɛbɛn ɲɛ Sidabana ni kɔnɔmaya lajɛ.)\nAw ye aw kɔlɔsi kosɛbɛ furaw dili la denyɛrɛniw ma; ni aw bɛ se, aw ye dɔgɔtɔrɔ ɲininka fɔlɔ. Aw kana fura dita caya kojugu.\nGɛlɛyaw, faritɛnɛbanaw, fariŋɛɲɛw ni o ɲɔgɔnna wɛrɛw delila ka mɔgɔ minnu minɛ u kɛlen kɔ ka penisilini, silifamidi walima fura wɛrɛw ta, o tigiw man kan ka o fura kelenw ta tuguni, u ka ɲɛnɛmaya tɔ la barisa a farati ka bon. (Aw ye fura dɔw pikiri kɛli kɔlɔlɔw lajɛ Sigida 9 na.)\nFurudimi walima nsɔnkunan bɛ mɔgɔ minnu na, olu ka kan ka furaw tali dabila, asipirini bɛ fura minnu na. Dimi mada furaw ni siteroyidi bɛɛ (aw ye sɛbɛn ɲɛ Parasetamɔli, asetaminofɛni (Paracétamol, acétaminophène) lajɛ) bɛ furudimi ni dumuni yɛlɛmabaliya juguya. Dimi mada fura min tɛ gɛlɛya lase furu ma, o ye asetaminofɛni de ye (parasetamɔli, aw ye sɛbɛn ɲɛ Biɲɛdimi lajɛ).\nFura dɔw tali farati ka bon bana kɛrɛnkɛrɛnnen dɔw la. Misali la, sayitɔw man kan ka furakɛ ni banakisɛfagalanw walima fura farinmanbaw dɔw ye, barisa fiɲɛ bilalen don u biɲɛ na, a la furaw bɛ se ka kɛ pɔsɔnni ye u farikolo ma (aw ye sigida Farikolojidɛsɛ taamasiɲɛw lajɛ).\nFarilajidɛsɛ walima kɔmɔkililabana bɛ mɔgɔ minnu na, olu ka kan ka u ka fura tataw dɔn. Fura minnu bɛ farikolo degun, aw kana tɛmɛ olu tako kelen kan, fo a tigilamɔgɔ ka ɲɛgɛnɛ kɛ ka ɲɛ. Misali la, ni farigan jugumanba walima farilajidɛsɛ bɛ den dɔ la, aw bɛ asipirini kisɛ kelen dɔrɔn di a ma fo a ka ɲɛgɛnɛkɛ daminɛ tuguni. Aw kana silifamidi di farilajidɛsɛbagatɔ ma abada.


Yinbila, Mayimune ben mihirane ko : mbaw ladi ni lahidu dafa ye, ani banke baka labato, hasane ben ali – ala ka dien ani afa ma – ko : ni moko mi ye kurane kalan dien kama o tiki bonela dien ni lahara, moko ye niyoro soro moko mi ye doni gnini ala kama, moko kunadiya ra moko mi ya famuya ko doni gnini ye allah bato ye.\nhadama den ka nianamaya be don duru ni niokotie: don mi temena, don mi beye bi, don mi benna len, en fatu (saya) don, lahara don , ni moko mi ye dien so fitini ke ika haminye ibe lajdarabi ni hami djuku ni dusukun koron ye, enka lahara so gnini walasa enmbe kunadiya dien so kono.\nFin woro ni moko mi kera Ola ibe do aridjine kono ibe kisi tasuma ma, ka allah don ani ka tuku aka niamariya ko, ka tien don ka abara, ka gallon don ka iyoro madjanyan ala, ka yoro djanya kabo dien denya ma, ka lahara don ka barake minbe ikisi lahara, dusukun fura be finduru la.\n1- Munbe dala N`ee sabati, Tiyin beni a foyoro do, bisikiya Niuma ni mokow ye ani Niumaya kabo I hala la, Tokodi Ibe Ine kolochi ani ika dine ani ika Bonya ani hadama denya. 2- Munbe dala N`ee sabati, Tiyin beni a foyoro do, bisikiya Niuma ni mokow ye ani Niumaya kabo I hala la, Tokodi Ibe Ine kolochi ani ika dine ani ika Bonya ani hadama denya. 3- Yinmbla,Moko ye niyoro soro mine sirana allah nie ani ka iyere mine dimi wati, siran moko tonyonlen ka yindji nie ani yatime den yindji, kana ...\nAl katobe Al makzumi ko adenw ma : aye aw yoro djanya kabo yele ani kulenke ani kuma dama teme na , ni fen nunu damatemen be moko ka boyan tien. Abu hanifa ko aka kalande "kalid" man :doni bakaw boyan ika doni gnini ufe ni mandjiki ye, moko korobaw bonyan, hina demiseniw na ika gere ula, kana iyere korota mokow kan, kana mokosi tonyon, kana ika gindo fo mokosi ye .\nNuhu ka ladilikan – kisi ni nema ba kan- a den ye : allah ko suman ka tia ya afo ko: "lailaha ila lahu", allah kelenmbakatiya kuma kan do,afo ko: "subhanalahi wa bihamdihi" , siran filani kafo ya nien, filani kafo ya bato la abe iko posoni dumini na, siran yere boyan nie, yere bonya ye ka ban tien na ani ka mokow dokoya , hadama den ka imiri idamine tioko ani ilanban tioko .\nFoyi te yalen tien safai, galon be banke hali ni awati djanya ra, tama be mokow dioko banke, sanfin be te sandji ye, nianamaya lafia be : limaniya ani woloden niumanw ani muso niuma ani siki nioko niuman ani hakili niuman na, sosoli tiaman dabila walasa mokow kana idokoya.\n1- Yinmbila, allah ye tonyonli haramuya ayere kan, aye a haramuya aka djonw ni nionkon tie, allah kira – kisi ni nema bakan- ka mansirani kabo tonyonli man, ni walanda djoyoro wala wala li mokow ye. 2- Gninikaliw tonyonli kan: muna ni walanda sukantira, walasa mokow be lafia ni basiki soro uka sikidala, walasa tonyonli kolo low ka don bela djelen fe . 3- Tonyonli ye muye: ka finbila yoro la ani mi mankan, niefoli wasalen ni kunkan. 4- Toyonli misaliyaw dusukuna siri la, ani kumakanw na, ani ...\nMokosi te ik`o don ibrahima ka dine la – silameya – fo nakera djahili ni kodonmbali ye, ibrahima ni yakuba ye U denw ye Uka sabati silameya kan, yahudiyaw aw kumbe yakuba ka fatuli ke yoro la, Muminiw ayafo yahudiyaw ni nasoraw ye ko awbe allah kelen bato, aye allah ka dine matarafa, t`chi den afo kitqbu donkenw ye: aw be sosoli allah kelenmbakatiya la ? kasoro finmbe la djelen tiki do, awbe sosoli ko ibrahima ni ismaila ni ishaka ni yakuba ye yahudiya ni nasora ye? Oye galonye, findonmbaliw...


Лɛnɛmacogoya flàw - Fàkan\nЛɛnɛmacogoya flàw Ye ‘gòlonugunw jàsigilenw ye minnu fàrifunteni bɛ Yὲlɛma yɔrɔ n’a cogoya fɛ i n’a fɔ fòofofɛw. U fàri sumanen dòn k’a Nɛɛmaya min b’a To a tɛ Jà. fyew. Лɛnɛmacogoya flàw fànba Ye sènnaani-mafɛnw ye. U dɔw ye ntòri sènjanw, ntòriŋɛɲɛmaw, sùlantɛrɛw…\nЛɛnɛmacogoya flàw suguya 6200 ‘hakɛ Bɛ ‘jyɛn ‘kɔnɔ. U fànba Bɛ kὲmɛmɛtɛrɛ 10 ni 20 ‘cɛ jànya la. U la fitininw Ye ntòrininw ye minnu tɛ ‘kὲmɛmɛtɛrɛ 1 Sɔ̀rɔ kà Caya. K’a Sɔ̀rɔ Zàpɔnjamana sùlantɛrɛ kùnbaba dɔw ‘mɛtɛrɛ 1,5 la.\nU fànba ‘fana Bɛ Sɔ̀rɔ nɛɛmama-yɔrɔw la i n’a fɔ sanji bɛ Nà kungo minnu na kosɛbɛ, kɔ̀daw, dàladaw ani badaw. Dɔw Bɛ yèn i ko Zàpɔn sùlantɛrɛbaw tɛ Sɔ̀rɔ ‘yɔrɔ wɛrɛ la ni jikɔnɔna tɛ. Olu de b’u ka ɲɛnamaya bɛɛ Kɛ ji ‘kɔnɔ. K’a Sɔ̀rɔ a dɔw bɛ Balo sahelikungow la. Olu Ye ‘ntòriw ye minnu bɛ Se kà sanji bìnni Kɔ̀nɔ ‘kalo caman ‘kɔnɔ k’a dònnen To dùgu jùkɔrɔ ni ‘mɛtɛrɛ 1 ye. U tɛ Ye kɔ̀gɔji la abada.\nA kùnbabaw bɛ Balo sindila-misɛnninw (ɲinɛw); kɔ̀nɔw; jɛgɛw walima fòofofɛnw (basaninw, sàninw). Dɔw bɛ fɛɲɛnɛmaw, kɔ̀tɛw walima ntùmuw Dun. Nὲn Bɛ ntòri tla bɛɛ la u bɛ min Seri kà Bɔ u da ‘kɔnɔ fɛnw mìnɛni kàn ma. Sùlantɛrɛ dɔw yὲrɛ nὲn ka jàn u yὲrɛbakun ye. Ntòridenw balocogo ni ntòribaw ta Tɛ ‘kelen ye. U bɛ jilabinw Dun kà Caya. Minnu bɛ Bɛ ‘fanfan ‘kelen bɛ Se kà ‘ɲɔgɔn Dun ni dumuni T’u ‘bolo.\nNfogonfògonw Bɛ a kɔ̀rɔbalen fànba la. O la sa olu ka ɲɔni ka nɔ̀gɔ. U bɛ Лɔ ni ‘kisilan wɛrɛw ye i ko u gòlow. Ninan bɛ Tὲmɛ u gòlo fὲ kà Tlen kà Taa jòli la. U ‘fana bɛ fyɛn Sàma ni u daw ye. Ntòriw bɛ Лɔ nin cogo suguya sàba la. Ntòridenw, n’olu ka ko bɛɛ Ye ji ye, olu bɛ Лɔ n’u ɲangew ye.\nЛɛnɛmacogoya flàw kuntanw Ye ‘gòlonugunw ye ‘ku Tɛ minnu na. Olu de ka ca kosɛbɛ. U bɛ 4000 ‘ɲɔ̀gɔn Bɔ. U fàri cὲlen dòn wa ‘sèn naani B’u la. U kɔsenw kà jàn ni k’u Bònya min b’a To u bɛ Pan. Ntòriɲɛɲɛnw bɛ Taama kà Caya.\nOlu Ye ‘kumaw ye minnu fàrikolo lasàmanen Bɛ, ‘sèn naani B’u la wa u ku ka jàn dɔɔni. U bɛ Ye kà Caya girin kàn wa n’u Bɛ ji la, u bɛ Nɔ n’u fàri Tàngoli ye i n’a fɔ sàw b’a Kɛ cogo min na.\nDɔw yὲrɛ Bɛ yèn, olu ku n’u sènw bɛ Bìn. Minnu Binna ‘dɔ bɛ Tla kà Bɔ olu nɔ̀ na.\nOlu dennama ni kuntanw ta Tɛ ‘kelen ye. Olu Ye sògodunnaw de ye. U caman bɛ Balo fɛnɲɛnɛmaw de la.\nSènntanw Ye gòlonugunw ye minnu ma ca kosɛbɛ. U fàri lasàmanen dòn wa ‘sèn T’u la. U bɛ Sɔ̀rɔ fùntenima-yɔrɔw la. U bɛ Balo dùgukolo jùkɔrɔ ani kɛnɛ mà kungow la. U bɛ wò Sèn ni u kùnkolow ye walima kà Dòn furabuluw jùkɔrɔ. U ɲɛw ka dɔgɔ wa ‘ɲɛ T’a dɔw la ‘yɛrɛ.\nK’a Sɔ̀rɔ ɲɛnɛmacogoya flàw kɔ̀rɔbalen fànba bɛ Sɔ̀rɔ dùgukolo kàn ni nfogonfògon ye, u dennama bɛ Balo ji ‘kɔnɔ ni ɲànge ye. Лɛnamako flako bɛ Fɔ o yɔrɔ la (grὲki la, amphi = fànfla fὲ, bios = ɲɛnamaya).\n→ Лɛnɛmako flà fànba bɛ fan Da (fandalaw). Fanw bɛ Ton ‘ɲɔgɔn ‘kɔ i ko kɔnɔkisɛ. O fan ninnu bɛ Da jiw kà Caya walima dùgukolo sumaya-bamayɔrɔw la. I bɛ Tɔrɔ ji la kà Kɛ denw ye. ‘Denw dòn minnu fàri lasàmanen Bɛ nkà ‘sèn T’u la ɲànge kɛrɛbɛtɛ. Ni fanw dalen Tɛ ji la, kɔ̀rɔbalen dɔ b’a wàsa Dòn u tàli la kà Taa ji la sani u tɔrɔli ‘cɛ. Amerik wòrodugu ntòri dɔw dennama bɛ Kùnu cὲman fὲ. U bɛ To u fà ‘kɔnɔ fo kà N’u Kɔ̀rɔbaya.\n→ A dɔw fan bɛ Tɔrɔ u ‘kɔnɔ. Mùsomanw Tɛ fan Da kɛnɛ mà, fanw bɛ Tɔrɔ u kɔnɔbara la. Ni fan Tɔrɔla, denw bɛ Kɔ̀rɔbaya. Sùlantὲrɛ dɔw mùsoman bɛ denw Wolo ji ‘kɔnɔ. Girinkan-ntòri dɔw ‘fana bɛ ‘den Tɔrɔ minnu bɛ Bɔ u fὲ ‘don kelen ‘kɔnɔ nkà o n’a ta bɛɛ u ka mìsɛn.\nDenw dànfaralen dòn ka Bɔ kɔ̀rɔbalenw na kosɛbɛ. ‘Sèn T’u la, ku jan ni ɲàngew B’u la minnu b’a To u bɛ Лɔ ji la. U kɔ̀rɔbaya waati, u bɛ Yὲlɛma ka Taa fὲ. kuntanw yὲlɛmacogo flɛ nìn ye:\n– ɲàngew bɛ Tunu, nfogonfògonw bɛ Bɔ;\n– kɔsenw bɛ Bɔ;\n– kɔsenw bɔlen ‘kɔ, ɲɛsenw bɛ Bɔ;\n– ntòri dɔw ku bɛ Dòn, kumaw ta bɛ To a nɔ̀ na kali n’u Kɔ̀rɔbayara.\nSèntanw dennama tɛ ‘sèn Bɔ u kɔ̀rɔbayatɔ. O la, u kùnkolo kɔrɔ ɲànge de b’u Dànfara kà B kɔ̀rɔbalenw na.\n→ ntòrisènjan ni ntòriŋɛɲɛma\nBɔyɔrɔ: Microsoft Encarta 2009\nBlàdon : 2020-06-09 Yɛlɛmako laban : 2022-03-07\nFogo yeko: 1147109 - Bì: 393 - Kalo in: 8699 - Лinan: 68312.\nFura Yeko: 457 - Bì: 1 - Kalo in: 10 - Лinan: 71.


Maa kɛmɛ ni bisaba ''130'' ɲɔgɔnna de bonɛna u nila ''Soudan'' jamana kɔnɔ ko sababu kɛ siya kɛlɛ ye\nA jɛnsen na : 19/01/2021 - 12:16\n''Soudan'' jamana ka lagandacɛdenw ''Khartoum'' dugu kɔnɔ. Ebrahim HAMID / AFP\nNin ɲɔgɔn kasara ma kɛ kabini ''Soudan'' marabajɛkulu ni Banbaciw ye tɛgɛnɔbila kɛ bɛnkan sɛbɛn dɔla ''Octobre'' Kalo la.\nDarfour marala, mankanw ni ninjuguya walew bɛ ka kɛ, ka sɔrɔ Diɲɛtɔnba ONU ni Farafinna ta ''Union Africaine'' ka bɛn ni basigi sabatili baara bana soudan jamana kɔnɔ.\nO baara tun bɛ senna ni y'a san tan ni saaba de ye. kabini sibiridon makan wilila ''Al-Geneina Darfour'' tilebiyanfan na. Maa 83 de bonɛla u nila o sefɛ. Kunu ntɛnɛ ''Darfour ''mara kelen na, nka a woroduguyanfan na, ye fana siya dɔw karila ɲɔgɔnna, maa 47 de bɔnɛla u nila.\nSeere dɔw ka fɔ la ''Rizeigat Arabu'', u dɔw tun bɛ ɲɔgɔmɛw sanfɛ, dɔw fana tun bɛ moto ni mɔbiliw kɔnɔ. Olu de taara bin ''Saadoum'' dugu kan. Siya min ka ca o dugu in kɔnɔ olu bɛ weele ko ''Fallata''. An bɛ waati minna kun jɔnjɔn yɛrɛ ma dɔn fɔlɔ nin makan ninnu na.\nNka nin bɛɛ daminɛnna cɛfila de ka kɛlɛ sen fɛ. Kabini Sibri ''couvre feu'' bila senkan ''Darfour'' mara bɛɛ kɔnɔ ''Soudan'' mara fan dɔw la. Wa ''Soudan'' marabajɛkulu ɲɛmaa ''Abadallah Hamdok'' ye ciden kɛrɛnkɛrɛn-kɛrɛnkɛrɛnlenw de wili kataga nin yɔrɔ kofɔlen ninnu la, yasa basigi ka se ka sabati.\nDiɲɛtɔnba ɲɛmaa ''Antonio Guterres'' fana ye weele-weele kan bila ''Soudan'' marabaaw ma k'u k'u jija ka se ka nin makan ninnu dɔgɔ faga teliya la.\n''Octobre'' kalo la, ''Soudan'' donnatɛmɛ fanga ɲɛmaaw nin Banbaaci kulu dɔw ye bolonɔbilakɛ bɛnkan sɛbɛn dɔ la. Nka halisisan\nmakan tɛ ka se ka kɔtigɛ.\nFarafinnatɔnba ''Union Africaine''\n"Italie": "Pape François" ye Aladeli kɛ ni kasodenw ani tungarankew ye\n"G20": diɲɛ sentigijamanabaw ye dɔ fara sentanjamanaw ka juruw sarali waatiw kan\nJordanie: Abdallah 2 n'a balimacɛ Prince Hamza ye ɲɔgɔn famuya\nOMS: koronabanakisɛ jujɔn bɛrɛ-bɛrɛ ma dɔn\nCôte d'Ivoire, jamanaden fila ani Biélorussie jamanaden kelen , jalaki b'u kan, k'u ye mɔgɔ faga\nEtats-Unis: wasadenw sɔnna Joe BIDEN ka dɛmɛbolo sariya talen ma wasa ka koronabana kɔlɔlɔ nɔgɔya\nUSA : farafincɛ Georges Floyd ka fagali kiri jɔra kunu\nEtats Unis jamana na, Polici cɛ min tun ye Georges FLOYD faga a ka kiititigɛ bɛna daminɛ bi\nFrance marabagajɛkulu ye dantigɛli dɔ kɛ kunu ko ka « génération identitaire » jɛkulu ci\nCPI: Fatou BENSOUDA, diɲɛ kirisoba ɲɛmɔgɔ y'a jira ko sɛgɛ-sɛgɛli dɔw dabɔra Palestine dugukolo kan\nSeko ni dɔnko: Filimu bɔla Chadwick Boseman ni bɛ k'a ma Black Panther


Aw tilalen kɔ makow ni sɔrɔw fɛsɛfɛsɛli la, aw ni mɔgɔw ka kan ka baarakɛta nafamaw boloda minnu fɔlɔ ka kan ka kɛ. Aw bɛ se ka mɔgɔw dɛmɛ ka fɛn caman kɛ walasa u ka kɛnɛya ka sabati. Dɔw nafa kuntaala man jan. Dɔw b’a to mɔgɔw walima sigida bɛɛ ka lafiya sɔrɔ don nataw la.\nDugumisɛn caman na, dumuni nafama dunbaliya bɛ na ni kɔlɔlɔ caman ye ka ɲɛsin mɔgɔw ka kɛnɛya ma. Mɔgɔw tɛ se ka kɛnɛya sɔrɔ ni u tɛ dumuni nafama dun k’u fa. Hali n’aw b’a fɛ ka gɛlɛya wɛrɛw kɛlɛ, ni kɔngɔ bɛ mɔgɔw la, walima ni denmisɛnniw ka balo dafalen tɛ, balocogo ɲuman ka kan ka kɛ aw haminanko fɔlɔ ye.\nHali n’o y’a sɔrɔ sababu caman bɛ balodɛsɛ la, kunbɛncogo caman fana bɛ a la. Aw ni sigidamɔgɔw bɛ se ka bɛn kelen kan, ka sɔrɔ ka baarakɛtaw boloda.\nNin ye misali dɔw ye, minnu ye mɔgɔ dɔw dɛmɛ k’u ka balocogo yiriwa. Kɛwale dɔw jaabi ka teli, dɔw kuntaala ka jan. Ni mɔgɔw ka bɛnkan ye, aw bɛ se ka fɛn boloda min ka ɲi aw ka sigida ma.\nDu bɛɛ ka nakɔ sɛnɛ\nKa sɛnɛfɛnw falenfalen\nSan fila o san fila, aw bɛ sɛnɛfɛnw falenfalen walasa ka fanga kura di dugukolo ma, i n’a fɔ shɔ, shɔni, tiga, walima yirinin ni nakɔfɛn wɛrɛw.\nNi aw ye kaba sɛnɛ ɲina,\nKa fɛɛrɛw sigi sen kan walasa ka balocogo ɲuman sabati\nAw bɛ jibolisiraw dilan\nKa baara kɛ ni hakilina kuraw ye\nLala hakilina minnu fɔra ka tɛmɛ, olu bɛɛ tɛ se ka bɛn aw ka sigida la. A dɔw bɛ se ka kɛ n’aw sera k’u yɛlɛma ka bɛn n’aw ka taabolow n’aw bolokɔrɔfɛnw ye. Walasa k’a dɔn ko fɛɛrɛ dɔ ka ɲi, a ka fisa mɔgɔ yɛrɛ k’a sifilɛ fɔlɔ.\nN’aw bɛna baara kɛ ni hakilina kura ye waati o waati, aw b’a dan hakɛ la fɔlɔ. N’aw y’a daminɛ kɛ ni hakɛ ye, n’a ma ɲɛ, a tiɲɛni tɛna bonya. N’a ɲɛna, mɔgɔw bɛn’a ye ani k’a ladege ka caya.\nN’aw ye hakilina kuraw labaara, n’a ma ɲɛ aw bolo, o kana aw fari faga. O yɛrɛ ka kan ka kɛ sababu ye aw ka segin a kan ka yɛlɛma dɔw don a la. A kɛra a fɛn o fɛn ye, mɔgɔ bɛ faamuyali sɔrɔ ko ɲɛni n’a ɲɛbaliya bɛɛ la.\nNin ye hakilina kura dɔ waleyali misali ye. A delila ka fɔ aw ye ko shɔ suguya dɔw ye balo ɲumanba ye, i n’a fɔ soja (sunbalashɔ). Nka, a bɛ se ka sɔn aw ka dugukolo kan wa? Hali n’a sɔnna, mɔgɔw bɛn’a dun wa? N’aw b’a sɛnɛ, aw b’a lajɛ yɔrɔ fitini 2 walima 3 la minnu kɛcogo tɛ kelen ye nɔgɔko ni jiko la. Ni shɔ sɔnna yɔrɔ min na, aw b’a caman sɛnɛ yen. Nka, aw bɛ to k’a lajɛ yɔrɔ wɛrɛw la. Lala, a bɛna laban ka ɲɛ.\nLala, a sɛnɛ senfɛ, aw bɛna yɛlɛma don fɛn caman na, i n’a fɔ dugukolo suguya, nɔgɔ kɛli, ji hakɛ, sumakisɛ suguya.\nNka n’aw bɛ yɛlɛma don kow la, a ka fisa ka yɛlɛma kelen kelen dɔrɔn don a la walasa aw ka se ka taabolo ɲumanw dɔn.\nWalasa k’a dɔn ko nɔgɔ nafa ka bon soja ka mɔ na ani ka ji kɛta hakɛ jateminɛ, aw bɛ sumakisɛ suguya kelen sɛnɛ yɔrɔ fitiniw kɔnɔ minnu ka tile n’a ji sɔrɔta bɛɛ ye hakɛ kelen ye. San’aw k’a dan, aw bɛ nɔgɔ kɛ nin cogo la:\nNɔgɔ peluɲɛ 1 kɛra yan\nNɔgɔ pelu ɲɛ 2 kɛra yan\nBange kɔlɔsi fɛɛrɛ walasa adamadenw k’u balo sɔrɔ dugukolo la\nKɛnɛya baarakɛla ka kan k’a kɛ cogo bɛɛ la ka denmisɛnw ni n’u ka kɛnɛya lakana. Ni denmisɛnni sata dɔgɔyara k’o sababu kɛ aw ye; aw k’a dɔn fana k’o bɛna gɛlɛya lase aw ka sigida ni denmisɛnniw ma don nataw la. Ni mɔgɔ sata dɔgɔyara, o kɔrɔ ko mɔgɔ bɛ caya. Waati nataw la, o bɛ na ni kɔngɔ ye barisa dugukolo bɛ se ka mɔgɔ hakɛ dɔ dɔrɔn de balo.\nDugumɔgɔ cayali bɛ se ka kɔngɔ kɛlɛ waati dɔ kɔnɔ n’u ye dugukolo minɛ ka ɲɛ walasa balo caman ka sɔrɔ. Nka, ni bangebagaw bɛka den caman sɔrɔ, n’o denw fana ye den caman sɔrɔ, don dɔ bɛna se dugukolo walima balo tɛna bɛɛ labɔ tuguni.\nBi denmisɛnw ni lakanani bɛ se ka kɛ olu denw ka saya sababu ye don nataw la. O de bɛna kɛ ni bangebagaw bɛka den caman bange. A kɔlɔsira k’o de bɛka kɛ yɔrɔ caman na bi.\nAw ka baara kun fɔlɔ bɛna kɛ ka bangekɔlɔsi nafa ɲɛfɔ mɔgɔw ye. Nin nafa ka bon kosɛbɛ ka d’a kan, sɛnɛkɛyɔrɔ bɛrɛ tɛ mɔgɔw bolo tuguni u bɛ se k’u ka denbaya balo sɔrɔyɔrɔ min na ka ɲɛ.\nBangekɔlɔsi fɛɛrɛw ɲɛfɔlen don gafe in sigida dɔ la. Aw y’a lajɛ minnu bɛ se ka kɛ aw ka yɔrɔ la ani mɔgɔw bɛ minnu fɛ. Aw y’aw jija ka bangebagaw ni lajiginnimusow kunnafoni bangekɔlɔsi fɛɛrɛw kan.\nTuma caman, mɔgɔw b’aw sɛgɛrɛ kɛnɛyakow la k’a sababu kɛ ko denbaya ka bon. N’aw ye muso ye min ka bange ka teli, a sɛgɛnnen don, jolidɛsɛ b’a la ani nɔnɔ t’a sin na k’a den balo, walima n’aw ye den ye balodɛsɛ bɛ min na, walima aw ye du ye, denmisɛnniw ka ca du min kɔnɔ, se dun t’u ye; aw bɛ bangekɔlɔsi ɲɛfɔ bangebagaw ye. Tuma caman, i b’a sɔrɔ muso dɔ t’a fɛ ka den wɛrɛ sɔrɔ, nka a t’a kuma fɔ abada ni mɔgɔ ma baro k’a fɛ bangekɔlɔsi kan.\nBangekɔlɔsi ye fɛɛrɛ ɲumanba ye, aw bɛ se ka mɔgɔw dɛmɛ ni min ye. Ni mɔgɔw ma sɔn ka furancɛ don denw ni ɲɔgɔn cɛ, o b’a jira ko mɔgɔ sata bɛna caya waati nataw la.\nN’aw bɛ mɔgɔw dɛmɛ ka denmisɛn saya kɛlɛ, aw ka kan k’u dɛmɛ fana u kana den caman sɔrɔ, u tɛ se ka minnu fɛɛrɛbɔ, k’u don kalan na ani k’u balo.\nƝɛbilabaara ka gɛlɛyaw kunbɛnni n’u kɛlɛli kɛɲɛ ni ɲɔgɔn ye\nGɛlɛyaw kɛlɛli n’u kunbɛnni kɛɲɛni ɲɔgɔn ma, o ye ka sisan makow ni waati nataw makow kɛɲɛ ɲɔgɔn ma. Kɛnɛya hukumu kɔnɔ, aw ka kan ka mɔgɔw sɛgɛrɛ, ka baara k’u fɛ ani k’u dɛmɛ ka jaabi sɔrɔ u mako gɛlɛnw na. Tuma dɔw la, mɔgɔw bɛ gɛlɛyaw ni banaw nɔgɔyacogo dɔrɔn de ɲɛɲini. O de la, aw ka haminan fɔlɔ ka kan ka kɛ u dɛmɛni ye walasa u ka se k’u yɛrɛ furakɛ.\nNka, aw y’aw hakili to don nataw la. N’aw bɛ sisan makow ɲɛnabɔ, aw bɛ mɔgɔw dɛmɛ walasa u k’u hakili to don nataw la. Aw b’u dɛmɛ u k’a dɔn ko bana ni gɛlɛya caman bɛ se ka kunbɛn, ani k’u yɛrɛ bɛ se ka baara kɛ min b’u tanga.\nNka, aw y’aw kɔlɔsi: Mɔgɔ minnu ka baara ye ka kɛnɛya sabati, u bɛ dantɛmɛ tuma dɔw la. K’u ni to bana nataw kunbɛnni kan, u tɛ sisan banaw n’a gɛlɛyaw jate kosɛbɛ. Fiɲɛ bɛ se ka bila u ni mɔgɔw ka baaraɲɔgɔnya la k’a sababu kɛ u tɛka fɛɛrɛ sɔrɔ u haminankow la. O kosɔn, u bɛ dɛsɛ k’u ka ɲɛsigi baara fanba kɛ.\nBanafurakɛ ni banakunbɛn bɛɛ bɛ taa ɲɔgɔn fɛ. Ni kɔn kɛra bana ma, o b’a to a tɛ juguya. N’aw ye mɔgɔw dɛmɛ k’u ka kɛnɛyako gɛlɛyaw dɔn ani k’u furakɛ kabini u daminɛ na, aw bɛ se ka tɔɔrɔ caman bali.\nBana furakɛli joona ye kunbɛnni fɛɛrɛ dɔ ye (wuli tuma dɔn ka fisa ni n sen ka di ye).\nN’aw b’a fɛ aw ni mɔgɔw ka kɛ baaraɲɔgɔn ye, aw b’u sɛgɛrɛ. Aw b’aw jija u ka faamuyali sɔrɔ bana kunbɛnni n’a furakɛli nafa kan. O bɛ bɔ mɔgɔw taabolo la ani u ka bana minɛcogo n’a furakɛcogo la. N’aw bɛ k’u dɛmɛ ka faamuyali sɔrɔ, k’u taabolo falen ani ka jateminɛ kɛ u ka banakow la, aw bɛna a ye ko bana kunbɛnni fɛɛrɛw de bɛna matarafa.\nN’aw b’a fɛ den banabagatɔ ba k’aw lamɛn, aw man kan k’a fɔ a ye ko banakunbɛn ka fisa ni banafurakɛ ye. Nka, k’aw to den furakɛli la, aw bɛ se k’a jira a la ko banakunbɛn fana nafa ka bon.\nAw b’aw ka baara ɲɛsin banakunbɛn fɛɛrɛw ma, nka aw kana mɔgɔw diyagoya.\nN’aw bɛ mɔgɔw furakɛ, aw b’u kalan banakunbɛn fɛɛrɛw la. Misali la, ni muso dɔ n’a den nana ko tumu b’a den kɔnɔ, aw bɛ den furakɛcogo ɲuman ɲɛfɔ a ye. Aw bɛ waati dɔ kɛrɛnkɛrɛn ka tumu sɔrɔcogo ɲɛfɔ den ni ba bɛɛ lajɛlen ye, ani fɛɛrɛ minnu bɛ se ka tigɛ k’i yɛrɛ tanga tumu ma (aw ye sigida Sigida 12 Kɛnɛya sabati fɛɛrɛw: Yɛrɛtangacogo bana caman ma lajɛ). Aw bɛ to ka taa b’u ka so, nka aw kana u jalaki; aw b’u bilasira yɛrɛfurakɛcogo ɲuman na.\nFurakɛli waati, aw bɛ banakunbɛn fɛɛrɛw fana ɲɛfɔ.


Fdenbaalo - Fàkan\nFàden Isiyaka BAALO ka yɛrɛkofɔ\nIsiyaka BAALO Ye 'ɲininikaramɔgɔ ye. Bayɛlɛmanikɛla ani kanbaarala dòn fana (TB mankutusɛbɛn na).\nA bɛ ɲininikaramɔgɔya Kɛ Mali sannakalanso dɔ la ko FLSL, Bamakɔ. A ka karamɔgɔya bɛ Kɛ kankalan (anglɛkan ni bamanankan) kan ani kandɔn kan. A bɛ ɲininiw Kɛ bamanankan kan ani Mali tabiya dɔw. O ɲininiw y'a To a Sera ka daɲɛgafe Dla bamanankan na 2008 sàn na a ni Kr Dukure ka jὲɲɔgɔnya 'kɔnɔ.\nA bɛ sàn 6 Bɔ bì bayɛlɛmani ni kanlase baaraw la kan sàba ni ɲɔgɔn 'cɛ: bamanankan - anglɛkan - fransɛkan. A ka kanlase fànba Bòlila forobakɛnɛya dakun kan, fὲɛrɛdɔn ni fὲɛrɛminɛn-dɔn kan. A bɛ lamagajaw sènkɔrɔ-kumaw sɛbɛnni n'u bayɛlɛmani Kɛ fana.\nNin Ye a sàn 8 ye karamɔgɔya la kandɔn ni kankalan sannakalandenw 'kùn. A bɛ bamanankan ni anglɛkan Kɛ a 'sèn fɛ magotigiw ye u ka 'so walima kanbaarasow la.\nKr BAALO ka kanbaaraw kɔnɔna na, a bɛ baara Kɛ kosɛbɛ Mali kanw bɛ Se ka Blà 'ɲɔgɔn na cogo min na ni latigɛlan fὲɛrɛ ye. A y'o baara caman Kɛ MAKDAS ni bataki.org fogo mɔgɔw ye.\nKabini 2006 sàn na, Kr BAALO tùn bɛ tàkabin na Mali kanw tɔgɔlatɔn dɔ sìgili la 'sen kan. Bì-bi in na, o Kɛra ko latigɛlen ye a ka cɛsiri n'a jὲɲɔgɔnw ta fɛ. Tɔn in tɔgɔdako fɔlɔ ko Kanko (2006-2010) y'a To a ye lapasalikan ni jὲɲɔgɔn ɲumanw Sɔrɔ tɔn na. Tɔn wulili min Kɛra o kɔ fɛ 2010 na, a tɔgɔ Yɛlɛmana ka Kɛ Kan ni Yiriwa ye. O Kan ni Yiriwa tɔn b'a la ka 'ko caman kɛ bamanankan na bì.\nKa Fàra Kan ni Yiriwa sintinni kan, Kr BAALO ye fogo dɔ Blà 'sen kan fogokɛnɛ kan n'o bɛ Weele ko Fàkan fogo, min fogosira Ye fakan.org ye. N'i Dònna o fogo 'kɔnɔ, i bɛ i 'magolafɛn caman Sɔrɔ yen.\nFogo yeko: 1147216 - Bì: 500 - Kalo in: 8806 - Лinan: 68419.\nFura Yeko: 1460 - Bì: 1 - Kalo in: 12 - Лinan: 73.


Buguya - Fàkan\nBuguya fana bɛ bɛnkadi fuɲa galodaduguw fɛ. A bɛ Kita kolomi fɛ Kayi marabolo 'kɔnɔ. A ni Kita cɛ ye bam 17 ye. A n'a ka galotigidugu ta ye bam 3 ye. A ni kayi ta ye 440. Dugu misɛnnin wɛrɛ minnu bɛ k'a Lamini olu Flɛ: Kɔrɔn fɛ, fuɲa bɛ yen ni bam 3 ye. Tlebinyanfan na, santakoto bɛ yen ni bam 10 ye. Duɲa bɛ kɛɲɛka fɛ ni bam 5 ye. Wòrodugu fɛ, jankola kita bɛ yen ni bam 10 ye.\nBuguya tu Tigɛra donsokɛ dɔ de fɛ. Nkà Kùnnafoni kɛrɛnkɛrɛnnen ma Sɔrɔ "buguya" kɔrɔko kàn an bɛ bì min na.\nLaadaladugutigi de bɛ buguya. Yen dugutigiya bɛ Mamadu keyita de 'bolo bì. Buguyakaw ka dugutigiya fana bɛ Nà kɔrɔya-kunda. N'i Sìgira dugu 'kùn na yen ka Ban fɛn kelen min bɛ Se k'i Bɔ i nɔ na o ye saya ye. U ka dugutigiya tɛ Mununmunun yen kìnw ni ɲɔgɔn 'cɛ. U bɛ tle 7 de Kɛ ka Sɔrɔ ka dugutigi kura Sìgi ni kɔrɔlen Ntanyanna. Mamadu keyita Fɔra dugutigi minnu 'kɔ olu ye Karijala keyita, Magadu keyita, Burama jɛmen keyita ani Kɛmɔgɔ kunba keyita ye. Kumalaban na, buguya ye jamanatigidugukɔrɔ ye.\nKìn kelen de bɛ buguya. A sigikɛnɛ tɛ Tɛmɛ 1 kàn kɛnɛ naani 'kɔnɔ. Yen b'a sìgiyɔrɔ flanan de la. Sìgiyɔrɔ fɔlɔ bɛ Weele ko "Kɔ 'kɔ". Buguya mɔgɔw tɛ Tɛmɛ màa 700 ni damadɔ kàn.\nYenkaw ye fulaw ni màninkaw ni bamananw ye. U jàmuw ye keyita, so, sisoko, kulubali ani sise ye. Sinankunya-tlon bɛ u ni ɲɔgɔn 'cɛ yen, kɛrɛnkɛrɛnnenya la kulubaliw ni keyitaw. N'a Bɔra numuw la, furu bɛ Tɛmɛ bɛɛ ni ɲɔgɔn 'cɛ yen. Màninkakan de bɛ Fɔ yen fòrobaya la, nkà fulakan fana bɛ dɔɔnin dɔɔninfɔ o kɛrɛ fɛ.\nYenkaw bɛ sɛnɛ sɛbɛkɔrɔ Kɛ. U bɛ keninke, saɲɔn, sàba, tiga, tiganinkuru, woso, je, ʃɔ, zɛrɛ, bɛnɛ, dà, ɲimikala, gajaba, bananku, mangoro, buyakgi, manje, lenburu, jabibi, namasa, ntɔmɔnɔ, sɔmɔ, fòronto, jaba, tamati, nkɔyɔ, gan, salati, ʃù, kɔnkɔn, pɔmitɛri, nanaye, ɲugu ani melɔn Sɛnɛ yen. Bà, misi, saga, fàli, wùlu, jakuma, ʃɛ, kami, tonkɔnɔ ani jɛnɛntubannin y'u ka bagan marataw ye. Dalakɛda ni sananbafara ani dalinda y'u ka mɔnikɛyɔrɔw ye. U ka mɔni bɛ Kɛ ni flenw ni tasaw ye. Jago siratigɛ la u bɛ sɛnɛfɛn-feerew ni baganfeere ni butigifeere ani bololafɛndlata dɔw i n'a fɔ ŋunun, sìgilan, segere, daba, jele ani bɔgɔdaga Feere. Donsoya bɛ Kɛ yen fana.\nMarifa, wosen, wɔlɔgɛn, fɛlɛbɔ, manabɛlɛ, ntɛnfɛrɛ wɔlɔjuru, zɔnkuru, basaminɛ-nɛgɛ, jakumaminɛ-nɛgɛ, bahe,dingɛ tigɛli ka wɔlɔfan Blà o la, o bɛɛ y'u ka kungosogow ni kɔnɔw fàalifɛɛrɛw ye. U b'u ka misidenw Dabɔ ni ncɔlɔ ye. U b'u ka misi murutilenw Minɛ ni jonbori walima k'a Nɛgɛ ni dumunifɛn ye walima k'a bagan masina Koron ka Dòn yɔrɔ koronnen dɔ la ye. Yen musow bɛ finisɔgɔ Kɛ kosɛbɛ.\nYen ko kura nàlenw ye: Лɔʃimansin, jabaranin, tlebarika-walan, pɔnpekɔlɔn, sɛnɛkɛ-mansin, sènfɛjuru, arajo ani moto ye. Baɲumankɛtɔn minnu 'sèn Yera yen yiriwa la olu ye: FAO ni BIT ani GEDFOR. BIT ka yiriwa tùn ɲɛsinnen dòn jirituru ma. FAO, o ta tùn ye sɛnɛko yen, kɛrɛnkɛrɛnnenya la kàbasɛnɛ ani sumaʃi ɲumanko. Fɛn min ye GEDFOR ye sa, ale ka yiriwa tùn ɲɛsinnen bɛ dugumɔgɔw kàlanni ma bamanankan na.\nLakɔlikalan dugumandakun fàn fɔlɔ de bɛ buguyakaw fɛ yen. Yen Lakɔli Dabɔra 2009 sàn. Balikukalan fana kàlanso kelen bɛ yen. Nkà o nàli tɛ Tɛmɛ sàn fla kan yen nɔ. Blonkɔnɔ-kalan/duguma-kalan bɛ Kɛ yen a Mɛnna. Nkà bì, U ka Lakɔlikalan-ko kɛ bòn ni kàlan suguya tɔ bɛɛ ye.\nFuta so de Nàna ni silamɛya ye buguyakaw fɛ yen. Laadala-bato kelen kelennin fana bɛ Kɛ yen hali bì. Olu la, a lakodɔnnenba ye Nàma ye. Yen dugudasiri ye wɔklɔnin ani jinɛ ye.\nKɔɲɔ ni seli ni sanyɛlɛma ni sankunbɛn ni denkundi ni ntolatan ni tɔnɲɛnajɛ ani laadalakow, bɛlɛta, nparibɔ ani fɛrɛn ye yenkaw ka ɲɛnajɛlakow ye. U ka fɔlifɛnw ye bari ni gita ni dunun ni flen ni jenbe ni wasanba ni fle ni buru ani ntamannin ye. Yen fana ɲɛnajɛkɛyɔrɔ fòroba tɔgɔ yen "Bara" ye.\nKɔ, fàla ani dàla bɛ Sɔrɔ yen. jɛgɛ minnu bɛ yen jisigiyɔrɔw la, olu ye: Ntɛbɛn, nàna, manɔgɔ, ntigin, bilinkìtin, kɔnkɔn, wùlujɛgɛ, tungulu ani sajɛgɛ ye. O bɔlen 'kɔ yen, koorow ni kaanaw ni bàmaw ni koorokaaraw ni maliw ani noriw fana bɛ Sɔrɔ yen. Jiri suguya caman fana bɛ Sɔrɔ yen n'a fɔ jala, sanan, genun, nkaba, npeku, zaban, gele, nsira, bumu, ʃì, nɛrɛ, sebe, toro, ntɔngɛ, zɛrɛninjɛ, sunsun, zaajɛ, ntɔngɛ, ntabakùnba, koboblen, ntege, nten, sankɛŋɔni ani zɛkɛnɛ. Kungosogo minnu ka Teli ka Sɔrɔ yen olu ye: Gɔn, lɛ, bàla, dànkala, nkorongo, kungo-kami, minɛn, warabilen, miniɲan, wɔlɔ, gɛlɛnin, tentannin, nkolonin, ntomisa, baninkɔnɔ, digon, libon ani tonkanjɔ ye. Yen kungodaw Flɛ: Kɔnin da, kɔkɔ, kɔninfin, dɔgɔfili, fuga barimama, dalajɛda ani kɛɲɛtɔ.\nKaburudon kelen de bɛ buguya bì. A bɛ dugu ni tlebin 'cɛ.\n'Fɛn bɛ 100 san fɛ u ka samiɲa kelen Sanji nàlenw na. Yen waatiw fàlen-fàlen cogo Flɛ: Ni samiɲɛ Bɔra yen kawulɛ bɛ Nà, n'o Bɔra yen, tlema bɛ sɔrɔ ka Nà. Yen funtenin hakɛ sannadan ye 40 ye a nɛnɛ hakɛ dugumadan ye 15 ye.\n'kabakomayɔrɔ tɛ buguya.\nBlàdon : 2017-08-06 Yɛlɛmako laban : 2017-08-10\nFogo yeko: 1147196 - Bì: 480 - Kalo in: 8786 - Лinan: 68399.\nFura Yeko: 919 - Bì: 1 - Kalo in: 8 - Лinan: 76.


Nɔ̀kɔlɔn - Fàkan\nNɔ̀kɔlɔn ye Baninkɔ dugu dɔ ye. A Bε Kulukɔrɔ marabolo la. A Bε o marabolo in kolomi dɔ fε min faaba ye Joyla ye, a ni min cε ye bam 60 ɲɔgɔn ye. Bankɔ ye joylamara dugu dɔ ye min ni Nɔ̀kɔlɔn cε ye bam 5 ye. Nɔ̀kɔlɔn Bɛ Bankɔ galoda (komini) fɛ. I bε Bɔ Bamakɔ ka forobasira 6nan Minε ka Nà Se Faana. I bε Fara i kinin fε yen ka joylasira Minε kà bam 45 Taama kà Dòn Joyla 'kɔnɔ. I bɛ Bɔ Joyla k'i Tlen ka Nà Ŋolobugu, bam 40. Bankɔsira bɛ Fara i numan fɛ yen. I bɛ bam 25 Bòli Ŋolobugu ni Bankɔ 'cɛ o la. I ni Bankɔ cɛ bɛ To bam 5 ye yɔrɔ min na, nɔ̀kɔlɔnsira bɛ Fara i numan fɛ yen ka sirakɔrɔninsira Fara i kinin fɛ. O b'a Sɔrɔ i ye m 500 ɲɔgɔn Bòli kɔba dɔ tɛmɛnen 'kɔ. N'i ye nɔ̀kɔlɔnsira Minɛ o yɔrɔ la yen , i bɛ bam 2 Taama ka Dòn Nɔ̀kɔlɔn 'kɔnɔ.\nNɔ̀kɔlɔn ye a damanadugu ye ko caman na. Bɛɛ b'a Dɔn ko Mali dugu caman ye tɔgɔmamaw ye. Nka Nɔ̀kɔlɔn tɔgɔ sèn tɛ o la bari a tɔgɔ ɲɔgɔn fla tɛ Mali 'kɔnɔ. Nɔ̀kɔlɔn tɔgɔ in Sɔrɔla kumasen-bolo dɔ dorokolen fɛ: n dɔgɔ ka kɔlɔ. Komin dugu sìgibaa n'a kɔrɔkɛ de Sera lamini na yen ɲɔgɔn fɛ, dɔgɔnin y'i Sìgi k'i kalifa Dòn jiri min na o tùn ye kɔlɔ ye. O kɔlɔsun Kɛra a ka so fɔlɔ ye. A kɔrɔkɛ Tɛmɛna ka sìgiyɔrɔ wɛrɛ Лini n'o Sìgiyɔrɔ Taara Bɛn Kula ma, Kula jurala kɔnin. O kɔrɔkɛ o ka nàliw la ka Nà Bɔ a dɔgɔkɛ ka yɔrɔ la, o tùn b'a Fɔ ko a bɛ Taa Bɔ a dɔgɔkɛ ka kɔlɔ 'kɔrɔ i ko nin cogo la tan: "n bɛ Taa n dɔgɔ ka kɔlɔ 'kɔrɔ". "N dɔgɔ ka kɔlɔ" min bɛ o kumasen 'kɔnɔ, o fɔko caman laban Nàna Kɛ "n dɔgɔ kɔlɔ" ye bari a yɔrɔ bamanankan damanafɔcogo la, tìgiyalan "ka" fɔli man ca. Awa "n dɔgɔ kɔlɔ" laban Nàna Kɛ "n dɔɔ kɔlɔ" ye "g" fana bìnni fɛ. Kandɔn siratigɛ la, a bɛ Fɔ kisa min ma ko fyɛli o fana Nàna Bòli "n dɔɔ kɔlɔ" kan k'o Kɛ " n nɔɔ kɔlɔ ye". O sababu Bɔra nunnafɔ "n" mankan kɛli la k'a ɲɛfɛ-siginiden "d" Fyɛ k'o mankan Yɛlɛma ka Kɛ "n" wɛrɛ ye. O la sa, "n nɔɔ kɔlɔ" kumasen Nàna Doroko ka Kɛ "nɔkɔlɔ" ye ka Jà o cogo la ka Kɛ dugu tɔgɔ ye. Nɔ̀kɔlɔn tɔgɔ kanɲɛ laban "-lɔ" fana Nàna Nunnafɔ "-lɔn" kandɔn kisa wɛrɛ fɛ a bɛ Fɔ min ma ko nuguli. Ko tɔgɔ wɛrɛ tùn bɛ dugu la sani Nɔ̀kɔlɔn ka Da a la. O tɔgɔ tùn b'a la u ka tomon fɔlɔ la, o min bɛ ba da la dugu dɔ kɛrɛ fɛ ko Klɛ. Tɔgɔ min tùn bɛ dugu la yen dugumɔgɔw bɛ Tɛmɛ o kan fɔlɔ.\nNɔ̀kɔlɔn bɛ Mara dugutigi fɛ. A tìgiya bɛ dugutigi 'bolo. Dugutigi ye dugu cɛ bɛɛ la kɔrɔ ye. Ni dugutigi dɔ Banna, dugutigi kura bɛ Sìgi kalo sàba o kɔ fɛ. 'Mɔgɔ Bɔ 'mɔgɔ la tɛ a dugutigiya la. Ni kɔrɔya da Sera dugu den cɛman min ma, o bɛ Kɛ dugutigi ye.\nNɔ̀kɔlɔn dugutigi fɔlɔ tɔgɔ tùn ye ko Dase Baalo. O ye dugu sìgibaa tɔgɔ ye. Dugutigi kɔrɔ minnu bɛ dugu la o dɔw ye Nci Baalo ye, n'a tùn bɛ Weele ko Basennci ani Mamuru Baalo, o min ye Laminn blen 'ko ye. Dugutigi min bɛ dugu kùn na bì o ye Drisa Baalo ye. Dugutigi min tɔgɔ Bɔra kosɛbɛ o ye Malemoru ye, ni dɔw b'o yɛrɛ Kɛ dugu tutigɛbaa fɔlɔ ye k'a sɔrɔ ale ye sokɔrɔ tomon dɔrɔn sìgibaa ye.\nDugu ye kìn 1 pe ye. Mɔgɔ 400 ɲɔgɔn b'a 'kɔnɔ. Dugu sìgikɛnɛ tɛ Tɛmɛ mεtrε 1000² (kεnε min bε mεtrε 1000 kεrεnaani ‘kɔnɔ). Dugu t'a sìgiyɔrɔ fɔlɔ la. A ye sìgiyɔrɔ minnu Kɛ, n'an b'olu Weele ko tomonw, olu Flɛ: Klε kεrεfε-tomon, Tomina, Balazanba tomon Bankɔ kɛrɛ fɛ ani Sokɔrɔ. Dugu Wulila ka Bɔ Sokɔrɔ tomon na 1976 sàn na ka Nà a sìgiyɔrɔ kura in na.\nNɔ̀kɔlɔnkaw ye bamananw ye ni lamini mɔgɔw b’u Weele ko juraw (jula). Siya wɛrɛ tɛ dugu la. Juradugu min dòn a bε Jεdugu duguw fε. Bamanankan ye yen kan ye. Bamanankan damanafɔcogo min b'u 'bolo o ye jurakan ye. Nɔ̀kɔlɔnka bɛɛ ye Baalo ye fo n'a Bɔra furumusow la, olu minnu dɔw bɛ Bɔ dugu wɛrɛw la n'u damanajamuw ye. Dànfara b'u ni Baalo tɔw 'cɛ bari numubaalo t'u ye. Baalolaka kelen-kelen minnu bɛ Ye Mali 'kɔnɔ minnu tɛ 'numu ye olu dɔw dòn i n'a fɔ Jene n'a lamini Baalo dɔw bɛ cogo min na.\nNɔ̀kɔlɔn Baalow bɛ sinankunya Kɛ u ni dafɛdugu dɔw 'cɛ. A sinankunya dɔw ye dugu mumɛ ye, dɔw yɛrɛ ye dugu jamu dɔ nɔfɛko ye. O siratigɛ la, Nɔ̀kɔlɔn dafɛdugu minnu n'u bɛ sinankunya Sama u ni ɲɔgɔn 'cɛ olu ye Bànkɔ, Sὲnwu jurala, Kàafla, Kula, Sanando, ani Juguna ye. Nɔ̀kɔlɔnkaw ni Bànkɔkaw ka sinankunya bɛ Kɛ yen Fɔnbaw kan ma, Kàafla ta bɛ Kɛ yen Fɔnbaw fana kan ma ani kulakaw ta. Jugunakaw ni Sanandokaw ta bɛ Kɛ yen Konatɛw kan ma. Sὲnwu ta bɛ Kɛ u ni yen Dànbɛlɛw dɔrɔn kan ma. Ninnu b'a Jira k'a Fɔ ko Nɔ̀kɔlɔnka sinankun ye jamu minnu ye k'olu ye Fɔnba, Dànbɛlɛ, ani Konatɛ ye. Dànbɛlɛw ta bɛ Dàn u ni u kɛrɛfɛdugu Sὲnwu Dànbɛlɛw dɔrɔn 'cɛ. O tɛ yɔrɔ jan Sɔrɔ. N'a Bɔr'o la, nɔ̀kɔlɔnka mana jamu tɔ ninnu fɛn o fɛn Ye yɔrɔ wɛrɛ hali min tɛ u laminidugu ninnu dɔ ye, a bɛ sinankunyatlon Blà o tìgi la. Komin an y'a Fɔ cogo min na, Nɔ̀kɔlɔn Baalow tɛ baalonumuw ye minkɛ, sinankunyatlon t'u ni flaw 'cɛ hali u lamini na yen 'kuma tɛ Mali fan tɔw ma.\nBaara sugu caman bɛ Kɛ dugumɔgɔw fɛ: mɔni, sὲnɛ, jago, baganmara.\nMɔni : kɔ mɔni, jε mɔni, fàla mɔni. Mɔnidugu dòn fo dɔw bε a Fɔ a ma ko sɔmɔnɔdugu.\nForosεnε : ɲɔ, keninge, saɲɔ, ʃɔ, je, zεrε, kɔɔri, da, bεnε, kàba, ɲiminkala, ku, danan, malo, tiga, tiganinkurun, woso, buramanin, ncɔgɔn.\nNakɔsεnε : mangoro, buyagi, manje, bananku, jafarana, jabibi, sebe, lenburuba, lenburukumu, mandiriye, namasa, tamati, nkɔyɔ, jaba, salati, ʃù, nanaye.\nJago : sὲnεfεnw, fìnifeere, butigifeere.\nBaganmara: misi, bà, saga, ʃε, kami, tonkɔnɔ, sonsan, fàli, sò, wùlu, jakuma.\nNɔ̀kɔlɔn ye 'dugu ye fὲɛrɛlakow ka ca min 'kɔnɔ Denmisɛnnakaw ta fanga ka bòn ɲɛlakegunyakow la kosɛbɛ. Kɔnɔminɛn fὲɛrɛw la, denmisɛnninw bɛ manabon Kɛ, ntɛnfɛrɛkerun, buturu, manada ncɛgɛnw na, ncankoroda ani olu ɲɔgɔnna caman wɛrɛw. Bagangɛndenw fana bɛ u yɛrɛ Lanisɔndiya fὲɛrɛ caman Tigɛ kungo 'kɔnɔ i n'a flew, gὲnkuruninw, lokalokaw. Dennmisɛnw bɛ bololamisɛnya dɔ Kɛ jùrukisɛnin na ko ntubansèn, cὲkɔrɔbanin cɛ sirilen ani jɔnin. Waraminɛn-nɛgɛw ni ɲinɛminɛ-nɛgɛw fana bɛ yen. Wɔ̀lɔgɛn ni wɔ̀lɔjuruda bɛ Kɛ fana. Nɔ̀kɔlɔnka bɛ fὲɛrɛ caman de Tigɛ jɛgɛko la ka Sago nin bɛɛ kan. A bɛ jamubɔ Kɛ, kɔ̀jɔdako, jɛmeri, kɔ̀soli ani jɔda. Nin bɛɛ kɛminɛnw bɛ Dla u ka seko ni dɔnko 'kɔnɔ.\nDuguyiriwa-tɔn min bε Nɔ̀kɔlɔn dugu ‘kɔnɔ o bε Weele ko A.W (AV). O ye CMDT ka fεεrε dònnen ye a ka maradugu ‘kɔrɔ sεnε yiriwali kama. Nɔ̀kɔlɔn A.W ka yiriwali bε sεnεfεnw kan. Tɔn in baarakεlaw bε fεεrε caman Лεnabɔ dugu ‘tɔgɔ la i n’a fɔ forosumaw, kɔɔrukurudanw, sumanfurakεw, jurudon ni jurusaraw ɲεnabɔli, kɔɔrifeere, sumannɔgɔɲini, a n’o ɲɔgɔnnaw.\nTɔn baarakεlaw ye dugu den minnu ye siginikalan Kε ka Jo o la ye. A tɔn in bε dugu ka senyεrεkɔrɔ Jira fεεrεkurako caman na. Yɛlɛma kura minnu Dònna dugu taabolo la o dɔw Flɛ: Pɔnpekɔlɔn, misiri, moto, jabaranin, rajo, sènfεjuru, jatalan, jibanbe fla, latigɛdɔn.\nNɔ̀kɔlɔn kàlanko da Minεna baliku-kalanso dayεlεnni na 1983 sàn na. Saliya BAALO Kɛra a karamɔgɔ fɔlɔ ye. O baliku-kalanso ye Nɔ̀kɔlɔn kàlanden jolen fɔlɔw Bɔ. Dafɛdugu caman kàlanden jolen fɔlɔw Bɔra a 'kɔnɔ bari kàlanso tùn tɛ o duguw la. Olu ka kàlandenw tùn bɛ Nà kàlan Kɛ Nɔ̀kɔlɔn ka Segin.\nNka yanni baliku-kalanso dayɛlɛnni ‘cε, morikalanw tùn bε Kε morikaramɔgɔ dɔw fε. O morikalanw daminε-waati ni silamεya ta bε ɲɔgɔn na wa o bεε tùn ye dugumakalanw ni blonkɔnɔ-kalanw ye silamεdiinε kàlanni kama arabukan na. Morikalan kɛbaa fɔlɔ Kɛra Nfaserifin BAALO ye, silamɛya dònbaa fɔlɔ ye cɛ min ye. A ka kàlanden fɔlɔ dɔw ye Zumana BAALO ni Mamuru BAALO (Laminnblen) ye.\n1995 sàn na, ACODEP ka bolodaliw Nàna ni kàlanso dɔ ye, ko C.E.D, siginikalan kεli kama dugu denmisεnninw ‘kun. O karamɔgɔ fɔlɔ Kɛra Burama BAALO ye, o min ye a sàn sàba fɔlɔ Kɛ. O C.E.D ye jamana ka yamaruyasεbεn Sɔrɔ 2012 sàn na ka Kε Mali foroba-kalanso dɔ ye.\nMandarasa dɔ dayεlεnna dugu ‘kɔnɔ 2003 sàn na. Nka ale ye Kεnyεrεye ye min dayɛlɛnbaa n'a karamɔgɔ fɔlɔ ye Bakari BAALO ye. Silamεdiinε kàlan bε Kε a ‘kɔnɔ arabukan na ani dɔnniya wεrεw kàlanni. Arabukan kεrε fε, fransεkan bε Kε o kàlanso in na n’o sababu b’a To a bε Weele ko franco-arabe kàlanso.\nNɔ̀kɔlɔn batoko kununnama n'a bìlama bɛ kɔmɔko ni silamɛya kan. Kɔmɔ tùn ye dugu ka bato kɛta ye laada la. Silamɛya Nàna ka kɔmɔko fanga Ban.\nKɔmɔ : kɔmɔko tùn ye dugu laadalabato ye. I b’o Dɔn ni o batoli laadalayɔrɔw ye : kɔmɔtuw, kɔmɔkɔw.\nSilamεya : Silamεya Dònna dugu ‘kɔnɔ kabini 1940 daminε waatiw la. Mɔgɔ min Kεra a dònbaa ye o ye Nfaserifin BAALO ye. O n’a ka denbaya tùn sìgilen bε Bagineda moriya la yen. A Seginna ka Nà sìgi la dugu ‘kɔnɔ ka kɔmɔko Kὲlε silamεya dònni kama. A Mεnna a kὲlεw la fo ka Se 1950 sàn ma. O sàn Kεra dugutigi dɔ faatusan ye ko Bεnkɔrɔ BAALO. O tùn ma Sɔn kɔmɔ laada Blàli ma a tle la. Kabini Bεnkɔrɔ Sàra, kɔmɔko laada bεε Jɔra. O Kεra silamεya sinsincogo ye dugu ‘kɔnɔ. Bì, dugu alimamiya bɛ Dramann BAALO, Mɛɛna Dramann, kabini 2014 sàn. Alimamiya Dira Dramann ma kà Bɔ mɔgɔ min 'bolo o ye Bɔnɔɔ Diisa ye, Drisa BAALO kɔni, k'a sababu Kɛ o dɛsɛli ye bana fɛ. O Drisa BAALO fana Dara mɔgɔ min kan alimamiya la o tɔgɔ tùn ye ko Zumana BAALO, o min Banna 1991 sàn na.\nNɔ̀kɔlɔn kungo cogoya y'a To ko jiboli-yɔrɔ ye yen Labɔ. Komin dugu yɛrɛ sìgikan ye mɔni ye, dugu ka sìgiyɔrɔ laɲinen Kɛra jidaw ye. O la, dàla, fàla, kɔ ani jɛ ninnu bɛɛ bɛ Nɔ̀kɔlɔn. Ni sanji ye 'labɔli Kɛ sàn o sàn, i b'a Sɔrɔ o Kɛra cyɛnni dɔɔnin ye Nɔ̀kɔlɔn 'kùn k'a sababu Kɛ dugu tlebin-yanfan bɛɛ kɛli ye jimayɔrɔw ye. Nɔ̀kɔlɔnkaw bɛ tnɔba Bɔ u ka jiboli-yɔrɔ ninnu na. Jɛgɛ sugu caman bɛ Sɔrɔ u 'kɔnɔ i ko kɔnkɔn, zara, ntɛbɛn, manɔgɔ, npɔliyɔ, saalen, nàna, samu, bilinkitin, ntigin, dodo, sàjɛgɛ, wùlujɛgɛ, zeku, gɔrɔ, baman, nfaman ani talaka. Bamaw, kaanaw, tawu, sira kwaama, bukɔ̀li ani kɔ̀ nkaan ninnu bɛɛ bɛ Sɔrɔ Nɔ̀kɔlɔn kɔ̀w la.\nNɔ̀kɔlɔn kungo 'kɔnɔ, jiri kunba minnu bɛ yen olu ye jala, ʃi, nɛrɛ, sanan, banan, gele, dingɛ, genun, toro, dun, wɔnflɔ, zɛrɛ blen, balazan, nkaba, bumu, nsira ani nkalama.\nKungosogo-ko b'a la ka Dɔgɔya Nɔ̀kɔlɔn kungo la k'o sababu Kɛ olu baguyɔrɔ banni ye ka T'a fɛ. Donsow fana ka fàgali banbali ni mɔgɔw bolofɛnw 'sèn b'a la. Kungofɛn kelen-kelen minnu bɛ Sɔrɔ yen kungo la olu ye minɛn, mankalanin, warablen, lɛ, kɔɲinɛ, nkɔɔlɔwara, ŋaka ani nkobannin. Sa minnu bɛ Sɔrɔ ye olu ye miniɲan, dànkalan, musosa, nkorongo ani kɔnan. Kɔnɔlaka minnu bɛ kungow la o dɔw ye kungo kami, wɔlɔ, bunun, tentannin, digon, sà kɔnɔ.\nNɔ̀kɔlɔn kungoda tlalen dòn 6 ɲɔgɔn ye: bɛlɛda, cɛnni, sonin, fàlada, kɔda, jɛ. Dugu forow ni baara wɛrɛw kɛyɔrɔw dòn. Kulu tɛ Nɔ̀kɔlɔn kungo la. Jɛ kɔnɔna jɛgɛminɛ-yɔrɔw ye Biyan, Nkɔnɲɛtu, Wɔlɔbin, Genunkɔgɔjidun ani Kamalenbin. Kɔ̀ba yɛrɛ tɔgɔmayɔrɔ dɔw ye nɛrɛkɔrɔjidun, Seedenyaara, Samukɔkɔ. Bolofara dɔw Bɛ kɔ̀ba la i n'a fɔ fàladen o min bìnyɔrɔ bɛ Weele kɔ̀ 'da la ko dlàkan, kɔ̀faara ani Kùluda. Kɔ̀ bolofara dɔ wɛrɛ ye Sanankɔrɔ-kɔbolonin ye.\nNɔ̀kɔlɔn kaburudo ye kelen ye bì. Nka, 'waatiw Tɛmɛna dugu kaburudo tùn ye fla ye. Kaburudo bɛ dugu ni kɔgɔdugu 'cɛ. A ni dugu cɛ janyalenba ye mɛtrɛ 800 ye. A bɛ dugu tomon kɔrɔ dɔ kɛrɛ fɛ ko Sokɔrɔ. A fana b'o ni kɔgɔdugu 'cɛ. Ka dugu To o yɔrɔ kɔrɔ la yen, kaburudo tùn bɛ a yɔrɔ kelen in na.\nNɔ̀kɔlɔn kaburudo-flako Dànna Sokɔrɔ sìgi ma. Kaburudo flanan min tùn bɛ dugu 'bolo o tùn ye du dɔ ta ye. A kaburudo kɛnɛ bɛ Sokɔrɔ ni tlebin 'cɛ ka Kùnkɛ kɔgɔduguyanfan kan kosɛbɛ. Bì, o du mɔgɔw ka kaburudo Fàrala dugumɔgɔ tɔw ta kan.\nNɔ̀kɔlɔn sàn waatiw bɛ Yɛlɛma ka Fɔ ɲɔgɔn 'kɔ ni samiɲɛ ni tlema ye sanko siratigɛ la ninka Fɔ ɲɔgɔn 'kɔ ni fonɛnɛ ni funteni ye waati kalaya siratigɛ la. Samiɲɛbɔda ni tlema cɛ bɛ Weele ko kawulɛbɔda. O bɛ Kɛ sèn na Ɔktɔburukalo ni Desanburukalo 'cɛ.\nFunteni juguman waati fɛ, tlantlen waati, funteni bɛ Se ka Yɛlɛn fo hakɛ 41 ma. Fonɛnɛ 'kɔnɔ, nɛnɛ hakɛ bɛ Jigin ka Se 20 ma. Funteni juguyawaatiba ye Awirilikalo ye ninka nɛnɛ juguyawaatiba Kɛ Desanburukalo ye.\nKabakomayɔrɔ minnu bɛ dugu tɔgɔ la ni dnanw bɛ Se ka Wuli ka T'u ɲɛ Blà u ma o dɔw Flɛ: Nsira fla, kὲlεfaari-tu, Ŋolocɛ todingɛ.\nBlàdon : 2016-05-29 Yɛlɛmako laban : 2017-09-23\nFogo yeko: 1147225 - Bì: 509 - Kalo in: 8815 - Лinan: 68428.\nFura Yeko: 7433 - Bì: 1 - Kalo in: 13 - Лinan: 129.


Alfa Umar Konare - Fàkan\nBangeli ni lakɔliladon\nAlfa Umar Bangera 1946 sàn feburuyekalo tle 2 Kayi. A y’a ka dugumakaln Kε yen de. A ye cεmakalan cεmεkalanso minnu na olu ye « Lycee Terrasson de Fougere » ye Bamakɔ, Dakar cεmakalaso min ye « Collège des Maristes de Dakar ye » Sεnεgali ani Kayi cεmakalanso. K’a Daminε 1962 ka N’a Bla 1964 na, a ye cεmakalanso karamɔgɔyakalan Kε Katibugu. O kɔ fε a Taar’a ka sannakalanw Kε Tarikukalan siratigε la Bamakɔ ( 1965-1969) ani Varsovie sannakalanso (Polɔɲi) k’a Tà 1971 ka Nà 1975 la.\nA ye baaraw Daminε Kayi k’a to kalanfaya la, o kɔ a ye cεmakaramɔgɔya Kε Markala ni Bamakɔ.\n1974 sàn Alfa ye ɲininniw Daminε Mali adamadenya-kalanw sannakalanso la. K’a Daminε 1975 la ka Nà 1978 na a Kεra jamana tariku ni siyadɔn ɲεmaa ye denmisεnya minisiriso, fartikoloɲεnajε ani seko nidɔnko minisiriso la. 1980 sàn, Alfa Kεra ɲininikεla ye ISFRA ni ENSUP sìgidɔn ni tarikudɔn bolofara la. A Kεra jεkulu caman ɲεmaa ye i n’a Fɔ: Sìgidɔn ni tarikudɔn jεkulu, fàrafinna tlebinyafan fεnkɔrɔw ɲininijεkulu, fàrafinna tlebinyafan ɲininikεlaw ka tɔn. 1981 ni 1992 sànw a ye baara Kε UNESCO ni PNUD la.\nKabi Alfa denmisεnnama a y’a sèn Dòn politiki la. 1967 sàn Alfa Kεra US-RDA denmisεnw ɲεmaa ye ENSUP la Bamakɔ n’o min ye jamanatigi Modibo Keyta ka fangaɲini-tɔn ye. Musa ye modibo fanga Dafiri min kε Alfa Kεra PMT ka cὲbɔ dɔ ye.\n1978 sàn Alfa Kεra denmisεnya, farikoloɲεnajε ani seko ni dɔnko minisiri ye Musa Tarawele fε. A y’o jɔyɔrɔ in Bla 1980 sàn.\n1983 sàn ye “Jamana sεbεnca” ani LES ECHOS donkibaru sεbεnca Blà 'sèn kan a tun bε min kow Лεtigε. O kɔ fε a ye seko ni dɔnko Jεkulu dɔ Sìgi sèn kan min fana tɔgɔ tun y’o Jamana kelen in ye.\n1990 sàn Alfa Tun bε ADEMA jὲkulu sìgibaaw la min Labanna ka Kε fangaɲini-tɔn ye. O sen fε u ye ADEMA Yεlεma ka Kε ADEMA/PASJ ye. Musafanga bìnnen kɔ 1991 sàn Alfa Kεra ADEMA/PASJ kuntigi fɔlɔ n’a ciden fɔlɔ ye Mali jamana ka lajεεrεba dɔ sèn fε. O sàn kelen in, a ye Rajoso Bamakan Dayɛlεn.\n1992 sàn na furancε la fanga tεmεnen kɔ Alfa Kεra jamanatigi 3nan ye Awirikalo la.\n1997 sàn A Sìgira tuguni jamana kun na.\nJamana 'kɔnɔ ale de Nàna ni bεɛjεfanga, jamana ni burudamεw ka kὲlε banni ani mara segin 'so ye. O bεε la yuruku-yuruku ni maracogoya gεlεya tun bε yen.\nO ko fε a ye jamatigi Modibo Keyta dugumasiri Kurumokari Bamakɔka Kε misali bεε k’a Ye. A ye Musa Tarawele n’a muso Mariyamu Labla 2002 sàn.\nJamana kɔ kan a Kεra CEDEAO ni UEMOA ɲεmaa ye 1999 ni 2000 sànw.\n2002 sàn, sariyasun min bε yen n’o Ko jamanatigiya dali ɲɔgɔn kan ka Dàn siyεn fla ma, Alfa y'o Labato. Amadu Tumani Ture y’a Nɔnabla.\nAlfa Kεra fàrafinna kelenyatɔn ɲεmaa ye fàrafinna jamanatigiw fε Maputo lajεεrεba kεnε kan 2003 sàn zuluyekalo tle 10 don.\nA fana ye frankofoni cὲbɔ dɔ ye.\nA ye sεbεnbɔla ni tarikudɔnna Adam Ba Konare Furu ka K’a muso ye\nBlàdon : 2017-03-17 Yɛlɛmako laban : 2020-05-12\nFogo yeko: 1147308 - Bì: 592 - Kalo in: 8898 - Лinan: 68511.\nFura Yeko: 1647 - Bì: 1 - Kalo in: 10 - Лinan: 84.


Anw mago bε kumakan min na bi, ka o kε an ka waajulu kun ye, o bε wele ko Jurumu. Gεlεya belebele min bε sɔrɔ Hadamaden kelen kelen bεε ka ɲεnamaya la, o ye jurumu ko ye. Ayiwa, sisan, ne dalen b’a la ko aw bεε b’a dɔn kosεbε fεn min ye Ala kanbilali ye. Wa tuma min ni i y’a daminε ka miiri Ala ka tɔn ko la, wala Ala ka sariya ko la; Ala ye fεn minnu fɔ ko an ka olu kε, ni i y’a daminε ka miiri olu la, yala i bε mun kε ? Tiɲε la, Hadamaden kelen kelen min bε dugukolo kan, an bεε kεra jurumutɔ ye. Anw ye jurumutɔw de ye, minnu bangera Hadamadenw cεma. Mɔgɔ si tε yen min dafalen don, min bε se ka denw sɔrɔ minnu dafalan don. K’a fɔ ko Hadamadenw bεε ye jurumutɔw ye, mɔgɔ si tε se ka o kuma sɔsɔ. O tiɲε bε kεnε kan. I ye jurumutɔ ye.


L'école expliquée aux parents- kalanda ni kalandaba Kountelénnaw\nKuntelénna bè suganti tchoko di kalanda ni kalandaba la?Lakalanni labènni n'a sira takamataw ni môkô minuw bè se k'aw bilasira gnafôliw dé bè lasôrôn djadjuru nin kônô.\nNi aw den bɛ kɔrɔbaya, a bɛna miri a bɛna fɛn min kɛ kɔfɛ.\nAw bɛna sukandili mɛ o senfɛ.\nSukandili ye ka i miri i ka siniɲɛsigi kow la, ka ŋaniya dɔw ta, ka kalan kɛ tukuni, ka bara dɔ sukandi.\nA ka kalan watiw bɛ kɔnɔ, aw den bɛna a ka kalan ani barako sabati.\nKa daminɛ kilasi wɔrɔnan la, a bɛna kunafoliw caman sɔrɔ bara kalanw kan, ka sababu kɛ kalan ye, ka sababu kɛ lakɔliden ka bɔliw ye, cakɛdaw lajɛliw ye, bara ladege cakɛdaw la ani barakɛlaw bɛna ɲɔgɔn kunbɛn ye.\nA bɛna dege fana a ka kunafoliw ɲini liwuruw ani batakiw kɔnɔ ani ɛntɛrinɛti kan.\nKolɛji la, ka ta kilasi sabana la ka ta bila lise la, ka ta kilasi filana na tɛkinoloji la ka ta bila tɛrimilali la, aw den kanga ka sukandiliw dɔ kɛ walasa a bɛ a ka kalan tɔw kɛ. Walasa a bɛ dɛmɛ ka o sukandiliw kɛ, jateminɛ bɛ kɛ a ka porojɛw ani a ka kalan nafaw la, aw ni a ka karamɔkɔw, pereperelanciya a ka karamɔkɔ ɲɛma bɛna ɲɔgɔn ye o ko la. Aw bɛ se ka lakɔli hakili dɔkɔtɔrɔ fana hakilina ɲini.\nA kaɲi kamini san daminɛ la, aw ka hakili jagabɔ kalan sukandilenw kan ani aw ka ɲininin caman kɛ, bari kalan dɔw sɔrɔli bɛ tɛmɛ dosiye sukandili de fɛ, ani ka ɲɔgɔn ye ka kuma walima ɲɔgɔndan. Aw bɛ aw hakili to datiw la, wa aw bɛ aw hakilito talifɔniw la fana bari aw bɛ se ka wele kumabɛ la, ka ko dɔw ɲɛnɛbɔ.\nNi aw bɛ fɛ ka jira aw den bɛna kalan minuw kɛ, kilasi sabana la ani kilasi filana na tɛkinoloji la, aw kanga ka sɛbɛn dɔw dafa walasa karamɔkɔw na se ka u hakilina di aw ma.\nKa aw den tɔgɔ sɛbɛn lise la, oridinatɛri bara dɔ kanga ka kɛ walasa a na se ka pilasi sɔrɔ, jateminɛli kɛlen a ka nɔtiw ani a ka sigida kan.\nMun ye baradegeli kalan ye, aw kanga ka se baradege kalan cakɛda ma walasa aw nase ka patɔnrɔn dɔ sɔrɔ.\nTɛriminali kilasi la, aw den yɛrɛ de bɛna sukandili kɛ, a bɛ fɛ ka kalan min kɛ lakɔli baw la, ɛntɛrinɛti kan, yani baki sɔrɔli siti kan.\nSukandili tɛ ka fɛn kelen sukandili wati dɔ kɔnɔ. Kalan suguya ka ca kosɛbɛ wa aw den hakilina bɛ se ka falen a ka kalan kɔnɔ.\nKa sababu kɛ aw den bɛ hukumu mun kɔnɔ, yɛlɛmali dɔw bɛ se ka kɛ a ka kalan na:\n- Ni ya sɔrɔ ko aw nana Faransi a mɛ wa aw den tɛ faransɛ kan mɛ kosɛbɛ, a bɛ se ka kunbɛ ni faransɛ kan kalani ye teliya la\n- Ni kalan ka gɛlɛn a ma kojugu, a bɛ se ka foroba kalan ani bara kalan dɔ kɛ nɔgɔya la\n- Ni ya sɔrɔ ko lojura dɔ bɛ a kan, kalan ɲɛnɛbɔ togoya dɔw bɛna ɲɛsin a ma kolɛji ani lise la.\nLakɔli ka layini ye aw den ka kalan bɛ ɲɛ a bolo, wa kɔfɛ, bara fana bɛ ɲɛ a bolo, wa yen a bɛ a timinandia ka a yɛrɛ kalan ani ka a yɛrɛ ka sukandiliw kɛ.


Jamanakuntigi ye laseli kɛ jamanadenw ye – Agence Malienne de Presse et Publicité\nHome/Kibaru/Jamanakuntigi ye laseli kɛ jamanadenw ye\nJamanakuntigi Ibarahimu Bubakari Keyita ye laseli min kɛ jamanadenw ye karidon zuwɛnkalo tile 14 san 2020, a y’a jira, ko ko minnu kɛra jamana in kɔnɔ kɔsa in na, k’a ye kɔlɔsiminɛ kɛ a bɛɛ lajɛlen kan. Minnu y’u ka dusukasiw jira, ani minnu ye kulekanw bɔ. Minnu ye laɲinniw kɛ ani k’a ɲinin u ta ka da bɔgɔ jeninnen kan. A ko Maliden kelen o kelen bɛ tɔɔrɔ sɔrɔ, walima k’a ka nisɔngoya jira, k’o bɛɛ ye sigimajɔko ye ale bolo ; ka da a kan ale ka baara ye jamana in kunko ɲɛnabɔli ye.\nA k’a bɛ fɛn o fɛn kɛ, k’a bɛɛ kun ye Maliden kelenna ka se k’a yɛrɛ balo, ka laban ka se k’a ka denbaya doni ta.\nK’a seko jira min b’a to Maliden bɛɛ bɛ se k’a ka dunfɛnw sɔrɔ nɔgɔya la.\nJamanakuntigi k’a sago don bɛɛ ka se k’a den kalan, min b’a to nɔgɔya ka don u ka siniɲɛsigi baaraw la ; bɛɛ ka se ka kɛnɛya ɲuman sɔrɔ jamana basigilen kɔnɔ. Maliden cɛman ni musoman bɛɛ ka se ka baara sɔrɔ, i kɛra denmisɛn ye, walima maakɔrɔ.\nA ko a la Aladeli ye an ka jamana ka kɛ jamana barikalen ye, an bɛ wasa sɔrɔ min kɔnɔ. Jamanakuntigi k’a ye bɛɛ faamuya, ko ni Ala sɔnna a b’a seko jira bɛɛ haminanko la.\nAlamisa zuwɛnkalo tile 11 san 2020, jamanakuntigi k’a ye a ka dannaya lakuraya minisiriɲɛmɔgɔ Dɔgɔtɔrɔ Bubu Sise kan kokura, k’a kɛ gɔfɛrɛnaman ɲɛmɔgɔ ye. A ko sɔnnin o gɔfɛrɛnaman kura bɛ sigi, mɔgɔ faamuyalenbaw bɛna sɔrɔ min kɔnɔ, i n’a fɔ jamana sigikafɔba y’a laɲinin kɛ cogo min na san 2019 desanburukalo la.\nO gɔfɛrɛnaman bɛna to jamanadenw ka bila la, ka baara kɛ ni laadiriya ye. A tɛna kɛ mɔgɔfalen dama ye ; a bɛ kɛ yɛlɛma ɲuman donni ye baara kɛtaw la, min b’a to laɲininw ka se ka sabati. U bɛna u seko jira Malidenw haminanko gɛlɛnw ɲɛnabɔli la ; i n’a fɔ basigi sabatili, hadamadenya yiriwali, politikiko ani mara kɛcogo ɲuman na.\nA ko ninnu bɛna waleya joona, ka hadamadenw wasa a ɲɛma cogoya dɔw la :\n1. Jamankuntigi k’a bɛ fɔlɔ k’a nɔ da kalanko ɲɛnabɔli la, ni yamaruya dili ye minisiriɲɛmɔgɔ ma, a ka sigikafɔ kɛ a ni kalanko ɲɛmɔgɔw cɛ ; walasa bɛnkan ka se ka sɔrɔ u ni ɲɔgɔn cɛ. A ko bɛnkan fɛn o fɛn mana sɔrɔ o sigikafɔ la, ale bɛ jɛn n’o waleyali ye. Sabula ko kalan ye jamana siniɲɛsigi dɔ ye. A ko kalanko silasalen mɛɛnna jamana in kɔnɔ. A k’a man kan cogo si la, denmisɛnninw ka bɔnɛ u ka hakɛw la.\n2. Jamanakuntigi k’a ni mɔgɔw bɛna kumaɲɔgɔnyaw kɛ kɛnɛyako kan. K’o bɛ kɛ ni dɔgɔtɔrɔɲɛmɔgɔw ni sigidalamɔgɔw ye ; walasa ka ɲɔgɔn faamuya Bamakɔ dɔgɔtɔrɔsoba kelen-kelen lakurayacogo kan, soko ni baarakɛminɛnko ani furakɛli kɛcogo ɲumanw kan. A k’o yɛlɛma ɲumanw bɛ ɲɛsin marayɔrɔw kɛnɛyasow fana ma. Sabula kɛnɛya ye jama ka hakɛ dɔ ye.\n3. Jamanakuntigi ko depitesigi kalata tɛmɛnnenw gɛlɛyara kosɛbɛ. Ko fɔɲɔngɔnkɔw cayara mɔgɔw cɛ jamana fan dɔw la. A k’o gɛlɛyaw sababu bɔra fɛn minnu na, ko an na jɛ k’an fanga fara ɲɔgɔn kan o ɲɔgɔnna wɛrɛw kunbɛncogo la. A ko a b’a ɲinin jamanadenw fɛ, u ka da u ka fangabulonw na. Sabula ko mara kɛcogo ɲuman sinsinyɔrɔ dɔ y’o ye.\n4. Jamanakuntigi ko mɔgɔ minnu y’u sigiyɔrɔw bila ; kɛrɛnkɛrɛnnenya la minnu yɛlɛmanen bɛ Falajɛ, Bamakɔ komini 6an na, k’olu ye tɔɔrɔ sɔrɔ kosɛbɛ. A ko a hakili b’u la. Ko a ni gɔfɛrɛnaman kura bɛna baara dɔw boloda ka ɲɛsin u dagayɔrɔkow, an’u lasegincogow ma u ka duguw la.\n5. Jamanakuntigi ko jamana in basigili ye an bɛɛ lajɛlen haminanko ye k’o bɛ san tan caman bɔ. Jamankuntigi ko jamana ka baarakɛnafolo tilalen saba ye, k’o tilayɔrɔ kelen bɛ taa basigi sabatili dafɛ san o san. A ko lakananbaaw b’u seko la ; hali ni laɲinin ma sabati fɔlɔ. A ko halibi a b’a ɲinin an bɛɛ lajɛlen fɛ, an k’an ka lakananbaaw senkɔrɔmadon.\nBy Doukouné Coulibaly|2020-06-16T15:53:53+02:00juin 16th, 2020|Kibaru|0 Comments\nKoronawirisi: Nin y’a siɲɛ fɔlɔ ye mali ka banabaatɔ 45 sɔrɔ tile kelen kɔnɔ


Sungulaso - Fàkan\nSungùlaso ye Mali dugu ncinin dɔ ye min Bε Sikaso marabolo la. A Bɛ Kucala kolomi 'kɔnɔ a ni min cε jànya ye bam 50 ye. Mamara (miɲankakan) de bε Fɔ yen kosεbε. O kɔ fε, bamanankan bԑ Nà. Sungùlaso bε dugudennin wεrεw cε ma. O dɔ Ye Taraso, Molobala, Dugan, Sugunba, Banεso, Jɔnina, Sangεla. A Bɛ galoda min fɛ o ye Koloniŋɛ ye.\nA dugu in bɛ Weele fana ko Лidugunkulu, o min y'a miɲankatɔgɔ ye.\nDugu bɛ Mara dugutigi fɛ. Dugutigi fɔlɔ tɔgɔ tùn ye ko Ze Danbԑlԑ. Dugutigi min bɛ dugu 'kùn na bì (2015) o tɔgɔ ye ko Opere Danbԑlԑ.\nDugu ye kìn wolonfla ye ani fulawεrε dɔ, min mabɔlen dòn dugu la. Mɔgɔ 3500 ɲɔgɔn b'a 'kɔnɔ. A fɛnsɛn ye mεtrε 2000² (se fla = kεnε min bε mεtrε 2000 kεrε naani ‘kɔnɔ). N’i Bɔra Kucala dugu kɔnɔ ka Se Winjinna, o min bԑ Jate Kucala dònda ye n’i bԑ Bɔ Sungùlaso ka Nà Kucala, i b’a Sɔrɔ sira faralen dòn fla ye. Fara min bԑ Taa i kinin fԑ, o ye Sikaso sira ye. Fara tɔ kelen min bԑ Taa numan fԑ o ye Kuri sira ye. I bԑ Taa o de fԑ ka Tԑmԑ Molobala la ka Nà Se Sungùlaso. A ni Molobala cε ye bam 11 ye.\nMiɲakaw dòn: a dugulen-jamuw ye: Danbԑlԑ, Goyita, Tarawele, Koloma. Dunanjamuw: Sangarε, Sibibe, jalo ani Jasana. Miɲakakan (Mamara), Bamanankan. Benuku-fulakan.\nDugu baaraw bɛ Bòli sɛnɛ ni baganmara kan ani jago ni numuya.\nForosεnε : ɲɔ, keninge, saɲɔ, ʃɔ, jaba, zεrε, kɔɔri, da, soza, kàba, namasa, ku, kurubaga, bananku, malo, tiga, tiganinkurun, woso,: mangoro, buyagi, manje, sebe, lenburuba, lenburukumu, yiran (tamati), nkɔyɔ, nanaye.\nJago : sεnεfεnw, butigifeere\nBaganmara: misi, bà, saga, ʃε, kami, tɔnkɔnɔ, sonsan, fàli, sò, wùlu, jakuma, lԑ.\nNumuyabaaraw: Daba, misidaba, muru, kolon, segere, kunan, mununanw.\nDuguyiriwa-tɔn minnu bε Sungùlaso ‘kɔnɔ n’o bε Weele ko A.W (A.V), bԑ T’u Jɔ fo A.W seegin na. A.W yԑrԑ ye CMDT ka fεεrε dònnen ye a ka maraduguw ‘kɔrɔ sεnε yiriwali kama. Sungùlaso A.W ka yiriwali bε kɔͻrisԑnԑ de kan kosԑbԑ.\nTɔn in baarakεlaw bε fεεrε caman Лεnabɔ dugu ‘tɔgɔ la i n’a fɔ forosumaw, kɔɔrikuru-danw, Siraba-dlaw, jurudon ni jurusaraw, kɔɔrifeere, kɔɔrinɔgɔɲiniw, a n’o ɲɔgɔnnaw. Fͻlɔ la, tɔn baarakεlaw tun ye dugu den minnu ye siginikalan Kε ka Jo ye. Nka bì a caman ye mɔgɔ minnu ye lakɔli dɔɔnin Kԑ ni ka Dԑsԑ kɔsa fԑ ye. A tɔn in bε dugu ka senyεrεkɔrɔ Jira fεεrεkurako caman na.\nYεlεma kura minnu Dònna dugu kow la o dɔw Flε : pɔnpekɔlɔn, misiri, moto, jabaranin, rajo, sènfεjuru, jatalan, tle barikawalan (pano). Bolodalibaara minnu Nàna dugu ‘kɔnɔ olu ye CMDT ni USAID ye.\nSungùlaso kàlanko da Minεna baliku-kalanso dayεlεnni de la fɔlɔ. O kɔ fԑ, morikԑ dɔ Jiginna yen, 1984 sàn waatiw la. O tɔgɔ tùn ye ko yusufu Mayiga. O tùn bԑ mɔgɔw kàlan dugumakalan na. Nka o tùn dlonnen bԑ kuranԑ durusi ani silamεya taabolow ɲԑdɔn de kan. 1988 sàn waatiw la, Sungùlaso y’a ka dugumadakun fɔlɔ forobakalan-so Sɔrɔ. O karamɔgɔ fɔlɔ Kԑra Umar Tugute ye. Mandarasaso-jɔ da Minԑna yen 2009 sàn. U ma dugumadakun flanan Sɔrɔ forobakalan-so la hali bì.\nSungùlaso laadalabatow bԑ ‘sèn na hali bì. O bato kɔrɔw kɛrɛ fɛ, silamiya Nàna. Yen laadalabato sugu ka ca: kɔmɔ, ɲaa, ngogoodugu, kɔrԑ, kaʃiyԑn, Nahoo.\nKɔmɔ : kɔmɔko ye dugu laadalabato ye. O bԑ kìn min na o de ye Лanaso ye. Du min b’a ko `kùn na ‘kԑrԑnkԑrԑnnenya la o ye Лeedɔɔlɔɔ ye. Mɔgɔ min b’a laada latlenni ‘kùn na bì o ye Koba Danbεlε ye.\nЛaa: o fana ye dugu laadalabato dɔ ye. O fla de bԑ yen : Kagwala (farakɔrɔ) ta ani Sokalaba (Gookan) ta. Kagwala ta koɲε bε Sifigee du ‘bolo. Sokalaba ta koɲε bε Zagɲii du ‘bolo.\nKɔrԑ: O fana ye dugu laadalabato dɔ ye. O kelen de bԑ yen, O bԑ Лanaso kìn na. O koɲε bε Kegemԑԑ du ‘bolo. A laada latlenbaa min bԑ yen bì o tɔgɔ ye ko Ziye Danbԑlԑ.Ngogoodugu: o fana ye dugu laadalabato wԑrԑ ye. Kɔsɔnta dɔ dòn. O bԑ Kagwala (farakɔrɔ) kìn na. Du min ta dòn ‘kԑrԑnkԑrԑnneya la o ye Ngogoo ye\nKaʃiyԑn: o fana tùn ye dugu laadalabato ye. Dugutigi-kin ka foroba-laadatu dòn min tùn bԑ Sɔn.\nNahoo: o fana tùn ye dugu ‘laadalabato-fԑn ye. O tùn bԑ kìn min na o ye Dԑgԑso ye\nLaadala- batoyɔrɔw: kɔmɔtu, ɲaatu, Nahootu, Kɔrԑtu.\nSilamεya: Dònna yen a tԑ Tԑmԑ sàn bi sàba kan. A batoyɔrɔw (misiriw) ye fla ye.\nFɔliw : Bala, Bàra, Cacaara, Dunun, Bɔnɔ.\nFarikolo-ɲεnajεw : ntola\nSungùlaso kungow 'kɔnɔ, Kɔba kelen, jε kelen, fàla kelen ani dàla dɔw bɛ yen.\nFarawoba, Driwɔ, Kùlugaa\nBlàdon : 2016-06-22 Yɛlɛmako laban : 2017-08-06\nFogo yeko: 1147177 - Bì: 461 - Kalo in: 8767 - Лinan: 68380.\nFura Yeko: 1729 - Bì: 1 - Kalo in: 8 - Лinan: 70.


Kàba - Fàkan\nKàba ye ɲɔsun ye min janya tɛ Tɛmɛ mɛtɛrɛ 3 kan.Ni kàbaju bɛ Wuli, sibiriɲɛ kelen o sibiriɲɛ kelen a bɛ kuruni dɔ Falen yen. 'Kuru - kuru ninnu falen yɔrɔ la, furabuluw bɛ Bɔ yen de. Kàbaju kelen bɛ se ka furabulu Bɔ fo ka Se 14 walima 22 ɲɔgɔn ma. Nka n'a bɛ Kɔrɔ a furabuluw bɛ Burun ka Taa a fɛ. Kàbabulu bonya bɛ Taa cm 10 kan wa a janya fana bɛ Taa mɛtɛrɛ 1 na.\nKàba bɛ dili caman Bɔ ka Dòn dugu la. Tuma dɔw la a b'u Labɔ kuru-kuru ninnu fɛ fo ka Bɔ dugu la pewu. A bɛ o dili minnu Labɔ o ye, o de b'a Bali binni ma. Kàbasun kelen baloko ɲuman bɛ Se ka den Kɛ fo ka Se sàba ma.\nKàba ye suma ye min ka dɛmɛ ka bon balo kunda kosɛbɛ. Лɔ sugu min dòn a mɔni ka teli ka sago ɲɔsugu caman kan. Kàba dannen 'kɔ a tɛ Tɛmɛ kalo sàba ɲɔgɔn kan a ka Mɔ. A yɛlɛmacogo ka ca baloko-kunda fana. Ni kàba den Kɔgɔra a sun na ka ban, a bɛ Dòn balo la kabini yen. Bari a kɛnɛ bɛ Se ka Kari ni k'a Jeni ka Лimi. Nka o ye waatininko ye. N'o Tɛmɛna a bɛ Ja sɔn. N'o Kɛra u bɛ Sɔrɔ ka Kari ni k'u Wɔrɔ ka Bɔ u fàra 'kɔnɔ, O fàra min fana b'a da Tugu olu fana bɛ Taa 20 ni dɔɔni na. O bɛɛ kɔ fɛ, a bɛ Dla ka Kɛ ɲɛnɲɛn ye, o min bɛ Se ka Tobi ka Kɛ seri walima kini ye. Лɛnɲɛn bɔlen 'kɔ yen a mugu fana bɛ Se ka Bɔ ka Kɛ ka balofɛn wɛrɛw Dla i n'a fɔ: mɔni, to, basi ani ŋɔmi.\nBlàdon : 2016-11-04 Yɛlɛmako laban : 2016-11-05\nFogo yeko: 1147113 - Bì: 397 - Kalo in: 8703 - Лinan: 68316.\nFura Yeko: 1704 - Bì: 1 - Kalo in: 7 - Лinan: 81.


Anpisilini ni amɔkisisilini (Ampicilline et amoxicilline): banakisɛfagalan minnu bɛ banakisɛ caman faga\nAnpisilini ni amɔkisisilini (Ampicilline et amoxicilline): banakisɛfagalan minnu bɛ banakisɛ caman faga\nAnpisilini ni amɔkisisilini ye bɛɛ banakisɛcaman fagalanw ye, o kɔrɔ ye k’u bɛ banakisɛ sugu caman faga ka ka tɛmɛ penisilini kulu kɔnɔfura tɔw kan. U fila bɛ se ka falen ɲɔgɔn na. Ni aw ye anpisilini tali laɲini kɛlen ye yɔrɔ min na nin gafe kɔnɔ, aw bɛ se ka amɔkisisilini kɛ k’o nɔnabila n’a hakɛ kofɔlen ye.\nAnpisilini ni amɔkisisilini ye fura ɲumanw ye, kɛrɛnkɛrɛnnenya la u bɛ di denyɛrɛniw ni den fitiniw de ma. U fila nafa ka bon galakanɔrɔ ni tulodimiw bɛɛ furakɛli la. Anpisilini nafa fana ka bon kanjabana furakɛli la ani bana gɛlɛn suguya wɛrɛw minnu bɛ denkuraninw minɛ.\nA fura ninnu fila bɛɛ bɛ fɔɔnɔnege ni kɔnɔboli bila mɔgɔ la nka kɛrɛnkɛrɛnnenya la anpisilini de ta ka teli. Aw kana u di den kɔnɔbolitɔ ma ni aw b’a dɔn ko aw bɛ se k’a nɔnabila ni banakisɛfagalan wɛrɛ ye.\nKɔlɔlɔ lakodɔnnenba dɔ wɛrɛ ye kurukuru bɔli ye fari la. Kurukuru ŋɛɲɛma minnu bɛ to ka bɔ fari la ka tunun waati damadɔ kɔnɔ olu ka teli ka kɛ penisilini kɔlɔlɔw ye. Aw bɛ a dili jɔ o yɔrɔ bɛɛ ka tila ka penisilini sugu bɛɛ dili dabila pewu den ma. Ni kɔlɔlɔ wɛrɛw wulila a tigi fɛ tugun, o bɛ se ka juguya kojugu fo ka se a tigi saya ma. Faridegun dɔw la, eritoromisini, érythromycine bɛ se ka ta a nɔ na. Fura minnu maralen ka kan ka sɔrɔ denbaya ka furaminɛn kɔnɔ kalan. Kurukuru minnu bɛ i n’a fɔ ɲɔni kurukuru dɔgɔkun kelen fura tali daminɛnen kɔ, o bɛɛ tɛ faritanabana dɔ ye. Nka a ka gɛlɛn ka a dɔn ni o kurukuru faritanabana dɔ ye, o la a ka fisa ka fura tali jɔ.\nA fura ninnu bɛ ka dɛsɛ banaw kɔrɔ ka taa a fɛ. Aw ka sigida la, a bɛ se ka kɛ u tɛ na se ka fulukubanaw, tɔgɔtɔgɔni, walima bana wɛrɛw kɛlɛ bibi in na bilen.\nAnpisilini ni amɔkisisilini tacogo\nAnpisilini ni amɔkisisilini dunta bɛ baara kɛ ka ɲɛ. Anpisilini pikirilama fana bɛ se ka kɛ, nka o ka kan ka kɛ bana gɛlɛnw kama i n’a fɔ kanjabana, walima ni den bɛ ka fɔɔnɔ kojugu ani n’a tɛ se ka fɛn kunu.\nBanakisɛfagalan tɔw tali kuntaala tɛ kelen. Aw bɛ tɛmɛ ni fura tali ye fo bana taamasiɲɛ (hali farigan yɛrɛ) bɛɛ ka ban ka lɛri 24 ɲɔgɔn kɛ. Ni Sida bɛ den na, tile hakɛ min fɔlen don a kama aw bɛ fura di a ma o kɔnɔ. O fɔlen in kɔnɔ, a tata hakɛ bɛ se ka yɛlɛma. A ka ca a la, aw bɛ hakɛ dita dɔgɔya ni di den ka dɔgɔn walima ni a man kɛnɛ. Aw bɛ sɔrɔ ka dita hakɛ caya ni di den ka bon walima ni bana ka jugu.\nAmɔkisisilini dunta, Amoxicilline orale: Denw ka bana suguya caman fura\nMiligaramu 25 ka se 50 ma, aw bɛ o di den ma a girinya kilogaramu kelen o kelen na don o don, a tilalen ka bɛn tako 3 ma tile kɔnɔ. Walima aw bɛ a di ka bɛn den si hakɛ ma:\nSan 3 duguma: aw bɛ mg 62 di siɲɛ saba tile kɔnɔ tile 3 ka se tile 7 ma.\nSan 3 ka se san 7 ma: aw bɛ mg 125 di siɲɛ 3 tile kɔnɔ tile 3 ka se tile 7 ma.\nSan 8 ka se san 12 ma: aw bɛ mg 250 di siɲɛ 3 tile kɔnɔ tile 3 ka se tile 7 ma.\nSan 12 sanfɛ: aw bɛ mg 250 ka se mg 500 ma, k’o di siɲɛ 3 tile kɔnɔ walima\nmg 500 ka se mg 875 ma, o siɲɛ 2 tile kɔnɔ tile 3 ka se tile 7 ma.\nAw bɛ tɛmɛ ni amɔkisisilini dili ye fo ka t’a fɔ ko bana taamasiɲɛ bɛɛ banna ka lɛri 24 ɲɔgɔn sɔrɔ.\nNi bana gɛlɛnw don, aw bɛ se ka dili se fo mg 95 ɲɔgɔn ma kg la, aw bɛ tako 3 ma tile kɔnɔ.\nAw bɛ mg 25 di kilogaramu o kilogaramu, siɲɛ 2 tile kɔnɔ tile 5 kɔnɔ.\nAw bɛ a pikiri mg 100 kɛ ka se 200 ma, a tigi la a kilogaramu kelen o kelen, a tilalen ka bɛn tako 3 walima tako 4 ma tile kɔnɔ fo ka nɔgɔya. Ni o kɛra, aw bɛ a pikiri jɔ ka a tɔ kɛ a kununta ye.\nDenyɛrɛninw: aw bɛ a pikiri mg 125 kɛ den na (mg 500 bara ¼) siɲɛ 3 tile kɔnɔ\nKalo 1 ka taa san 1 na: aw bɛ a pikiri mg 250 kɛ den na (mg 500 bara ½) siɲɛ 4 tile kɔnɔ\nSan 1 ka se san 3 ma: aw bɛ a pikiri mg 500 kɛ den na siɲɛ 4 tile kɔnɔ\nSan 4 ka se 7 ma: aw bɛ a pikiri mg 750 kɛ den na siɲɛ 4 tile kɔnɔ\nSan 8 ka se 12 ma: aw bɛ a pikiri mg 1.000 kɛ den na siɲɛ 4 tile kɔnɔ\nSan 12 ka yɛlɛn: aw bɛ a pikiri mg 1.500 kɛ den na siɲɛ 4 tile kɔnɔ\nNi bana ka gɛlɛn\nAw bɛ hakɛ kofɔlen ninnu ɲɔgɔn 2 di. Ni aw sɔminen don a la ko bana ye kanjabana ye walima galakanɔrɔ gɛlɛman, aw bɛ anpisilini ni zantamisini fila nagaminen pikiri kɛ a la I n’a fɔ a ɲɛfɔlen don cogo min duguma). Ladilikanw lajɛ ɲɛ Zantamisini, Gentamicine.\nSigida 9, Labɛn ni ladilikan minnu ka kan ka matarafa pikiri kɛcogo kan, yɔrɔ lajɛ gafe kɔnɔ walasa ka pikiri kɛcogo dɔn. Aw bɛ anpisilini mg 500 kɛ ji sanuman ml 2.1 la. O bɛ furaji bɛ bɛn mg 500 ma ml 2.5 la. Aw bɛ zantamisini (gentamicine) mugu mililitiri 2 ka se a mugu mililitiri bara baranin ta k’o ta ta miligaramu 40 ye ka kɛ mililitiri kelen-kelen na.\nAnpisilini ni zantamisini, Ampicilline et gentamicine\nKilogaramu kelen o kelen, aw bɛ anpisilini pikiri (ampicilline) mg 50 kɛ a tigi la, siɲɛ 4 tile kɔnɔ, tile 5 ɲɔgɔn kɔnɔ.\nKilogaramu kelen o kelen, aw bɛ zantamisini pikiri (gentamicine) mg 7.5 kɛ a tigi la siɲɛ 1 tile kɔnɔ, tile 5 ɲɔgɔn.\nDen kalo 2 ka se 4 ma, ni a tigi girinya bɛ kg 4 na ka se 5.9 ma: aw bɛ anpisilini ml 1 pikiri kɛ siɲɛ 4 tile kɔnɔ. Aw bɛ zantamisini ml 0.5 ka se ml 1 ma pikiri kɛ siɲɛ 1 tile, fo ka se tile 5 ɲɔgɔn ma o la don o don.\nDen kalo 4 ka se 12 ma, ni a girinya bɛ kg 6 la ka se 9.9 ma: aw bɛ anpisilini ml 2 pikiri kɛ o la siɲɛ 4 tile kɔnɔ. Aw bɛ zantamisini ml 1.8 pikiri kɛ o la siɲɛ 1 tile kɔnɔ ka se tile 5 ma.\nDen san 1 ka se 3 ma, ni a tigi girinya bɛ kg 10 bɔ ka se 13.9 ma: aw bɛ anpisilini ml 3 pikiri kɛ o la siɲɛ 4 tile kɔnɔ. Aw bɛ zantamisini ml 1.9 ka se 2.7 ma pikiri kɛ o la siɲɛ 1 tile kɔnɔ ka se tile 5 ma.\nDen san 4 ka se san 5 ma, n’a girinya bɛ kg 14 bɔ ka se 19 ma: aw bɛ anpisilini ml 5 pikiri kɛ o tigi la siɲɛ 4 tile kɔnɔ. Aw bɛ zantamisini ml 2.8 ka se ml 3.5 ma, o pikiri kɛ o tigi la siɲɛ 1 tile kɔnɔ.\nAw bɛ zantamisini hakɛ dita dɔgɔya denmisɛnw ma minnu girinya ka dɔgɔn ni tɔw ye, ani k’a hakɛ dita caya denmisɛnw ma minnu ka girin ni tɔw ye.\nNi aw dalen don a la jaati ko bana min bɛ den na k’o ye kanjabana ye, aw bɛ anpisilini hakɛ caya ka se mg 200 ɲɔgɔn ma kilogaramu kelen o kelen aw bɛ o pikiri kɛ siɲɛ 4 tile kɔnɔ.


Nkalontigèla kôrôbôra — Wikibooks\nKa bô Wikibooks\nGalondugu ye kalabaanciw, nsow, fugariw ani baarakèbaliw daga yôrô ye. Don o don, in bè kibaruya kure de mèn a kônô. Fonse ye banafurakè yôrôba ye Bamakô. Kabinin dugu mana jè, yen bè fa môgôla: dôgôtôrôw, banabaatow, bilasirabagaw, feerekèlaw ani nganamu-nganamu kèlaw. Ko dô kera ye halibi o bè lakali. Nin kèra èkorobalamugo do ye.\nk'a ta sogomafo su, a bè taakasegin ma dôgôtôrôsô fanbè. N'a ni mogo bènna,a yèrè b'a don se bè minye. A b'o la jô k'a fo ye k'a muso ka kalifa minèra, u gnè ama k'a dèmè a sutara lila. Dow bè wari di ama. Nka ni don in, a ye ce dô lajô ka dèmè gnini o fè. O lajè, ka lajè. Ce hakili jiginn'a ko kunasini ale ye kèmè yôrô di ni ce kele in ma nin yôrô kele n'a muso sutaralikama. A hakili jiginna tunkun ko bamakô falen do nin môgô lankolon suguw la. A ko delili kelama, ne bèè jôni musakaw bèè ye. Nka nbè taa in muso lajè walasa k'a don kasanke hakè min bè bèma. Ni fali bè môgô bi i ta kulo ye. A ni bila nganiagnumatigi nè k'a ta ga muso koroba dô jira-jaa o ye cè ye woloba de ye.\nDka ma: «Nin ye ne koni ba de ye wa ne yèrè nalé do o dikama ya ». N'kalotiguela ye a se fan k'a ta dosu kolo ka yôrô kolu ferékè. Jaa u lu ka kasekè dobalana a kana. Banabaatow ni kènè maw ni dôgôrôbè donna gniakona. Sanni ce ka se ka mâgô la fanua, o diya dè!\nNkalon mèèn, a na kôrôbô don dô.\nRécupérée de « https://bm.wikibooks.org/w/index.php?title=Nkalontigèla_kôrôbôra&oldid=1872 »\nLa dernière modification de cette page a été faite le 8 Zuwɛnkalo 2005 à 14:06.


Jyɛnkɛlɛ ʃyὲn fɔlɔ - Fàkan\nTariku la, jyɛnkɛlɛ 'ʃyὲn fɔlɔ Kɛra ‘kὲlɛ fɔlɔ ye min ma jyɛn jàmana ‘ʃi To. A da Mìnɛna 1914 sàn utikalo la kà kùncὲ ni ‘bolonɔbla ye bὲnkansɛbɛn na 1918 sàn nowanburukalo 11 Retɔnde ‘kɔnɔ.\nI. Mùn tùn Bɛ Erɔp ‘kɔnɔ sàni jyɛnkɛlɛ 'ʃyὲn fɔlɔ kà da Mìnɛ ?\nSànkɛmɛ tan ni kɔ̀nɔntɔnnan banwaati la, Erɔp jàmanaw tùn B’a fɛ kà dɔ Fàra u ka fàngaboliyɔrɔw kan. U ye fàra-farali Dabɔ ɲɔgɔn kan walasa u bɛ Tànga ɲɔgɔn ma kὲlɛ la. O la, nìn fàraɲɔgɔnkan boloba flà nìnnu tùn Bɛ yèn :\n- Fransi, Irisila àni Angletɛri òlu tùn Ye jyɛn ‘fànga fɔlɔ ye. U ka jὲkulu tɔgɔ tùn Ye ko sàbaninbɛn ( la Triple-Entente) u fànga tùn ka bòn kosɛbɛ.\n- Alemaɲi, Itali àni Otrisi-ongri òlu tùn bɛ Weele ko sàbaninjɛ (la Triple alliance).\nII. Mùnna kὲlɛ da Dònna ?\n1914 sàn zuwɛnkalo tlè 28, Franswa Fɛrdinan min Ye Otrisi-ɔngri màsafanga cɛntaden ye, o Fàgara Saraewo, Bɔsni Ɛrzegonfinn jàmana kan. A Fɔra o waleya in ma ko Sarazewo « Bìnkanni ». O waleya in ye fùruku-furuku Dòn jàmanaw ni ɲɔgɔncɛkoɲɛw la fo Otrisi-ɔngri ye kὲlɛ Bìn Sɛrbi kan a sàn kelen in zuluyekalo tlè 28. Almaɲi B’a ta ‘fàn kà Angletɛri ni Fransi àni Irisila Kɛ u ta ‘fàn, òlu Sèndònna ‘jyɛnkɛlɛ 'ʃyὲn fɔlɔ la sàn utikalo daminɛw la k’u To ɲɔgɔn ‘bolo.\n‘jyɛnkɛlɛ 'ʃyὲn fɔlɔ tùn Ye dàncɛko-kɛlɛ de ye :\nFransi tùn B’a fɛ kà Alzas ni Lorɛnn Fàra a ka dùgukolo kan tugun, òlu minnu tùn Mìnɛna ale la 1871 sàn na Alemaɲi fɛ. O y’a Sɔrɔ fana ko Otrisi-ɔngri jàmana ani Irisila tùn fɔlen dòn ɲɔgɔn ‘kɔ k’o sababu Kɛ ù bɛɛ tùn B’a fɛ kà Mɔngoli Fàra u ka màra-dugukolow kan.\nSɔ̀rɔkokɛlɛ tùn dòn fana :\nIzini tùn Bɛ jàmana minnu na, Fransi ni Angletɛri, àni Almaɲi, òlu ka kὲlɛ wulikun tùn ye kà se Sɔ̀rɔ walasa ù na sugu kuraw Sɔ̀rɔ kὲlɛ bannen kɔ fɛ.\nII. Jàmana jumɛnw ‘sèn Dònna kὲlɛ la ?\n1914 ni 1918 ‘cɛ, jàmana 32 ye kὲlɛ Kɛ minnu na, 28 tùn Bɛ Sabaninbɛn jìgiya la. Mìsali la, Itali Bɔra Sàbaninjɛ fàn fɛ 1915 kà Nà Fàra Sàbaninbɛn kan ani Rumani. Sàbaninbɛn fana ye Etazuni ni ʃin ka dὲmɛ Sɔ̀rɔ 1917 sàn na. Otomann màsafanga ni Bilgari dɔrɔn de Fàrala Almaɲi ni Otrisi-ɔngri kan.\nIII. Kὲlɛ Kɛra yɔrɔ jumɛn ni jumɛn ?\n‘jyɛnkɛlɛ 'ʃyὲn fɔlɔ ɲɔgɔnsɔrɔ fànba Kɛra Erɔp gun kan kὲlɛda flà la :\nTlèbinfɛkɛlɛda : o kὲlɛw Kɛra Fransi ni Bɛlzik.\nKɔrɔnfɛkɛlɛda : o kὲlɛw Kɛra Irisila.\nЛɔgɔnsɔrɔ wɛrɛw Kɛra jyɛn fàn tɔ̀w fɛ i n’a Fɔ Itali, Azi, Almaɲi ka yɔrɔ màralenw Fàrafinna ‘kɔnɔ, Balkan gèjiw la, ani Erɔp Kɔrɔnyanfan fɛ.\nIV. Mùn de Kɛra Fransi ?\n1914 sàn kawulɛda fɛ, Almaɲi ye Fransi kὲɲɛkayanfan Mìnɛ kà Bɛlzik Fàra o kan. A kὲlɛfànga wulilen barika tùn ka bòn fo fransikaw ye kὲlɛkɛ-bolifɛn sugu bɛɛ bɔli yàmaruya Di kà kὲlɛcɛw Dòni kà Taa kὲlɛda la. Farasutakisiw ‘sababu la, alemaw Sera kà Lajɔ yɔrɔ laban na bam 40 sàni Paris dùgukɔnɔna ‘cɛ. O wulikayaala-kɛlɛ in kɔ fɛ, kὲlɛda ba Sìgira. Sira minnu Dlàra sàn laban na, òlu Tora ù nɔ̀ na 1915 sàn. Kὲlɛbolo bɛɛ ye tàrabaw Sèn walasa k’u yὲrɛ Tànga jugu ma. Kὲlɛ Nàna Kɛ yɔrɔninkelen-kɛlɛ ye. 1915 ni 1917 ‘cɛ, kὲlɛbolow b’a Лini k’u juguw ka fὲɛrɛ Cyɛn walasa k’o fànga Ban. Fàgaliw bɛ Kɛ u kàriyɔrɔw la ɲɔgɔn na. Nkà sebaa jɔnjɔn tɛ Dɔn fàn flà ʃi ni ɲɔgɔn ‘cɛ Kariɲɔgɔnnaba minnu Kɛra a ‘sèn fɛ, òlu ye :\n- Artwa kariɲɔgɔnna 1915 sàn ;\n- Wɛrdum kariɲɔgɔnna 1916 sàn, min na fransi màa 380 000 Bɔ̀nɛna u ni na, dɔw Joginna, dɔw yὲrɛ ‘fana Tununa. 335 000 fana Kɛra tèn alemaw la.\nO kariɲɔgɔnna in de ‘sen fɛ fransikaw ka Kὲlɛmasa Petɛn de tɔgɔ Bɔra.\n- Sɔm kariɲɔgɔnna 1916 sàn.\n1918 sàn, wulikayaala-kɛlɛ da Mìnɛna tugun Itali min Labanna Sabaninbɛn ka sesɔrɔ la.\nV. jyɛnkɛlɛ fɔlɔ Nàna ni kὲlɛfɛɛrɛ kura jùmɛnw ye ?\nTàraba : o Ye dìngɛ ye min bɛ Sèn kὲlɛcɛw fɛ kà Jìgin a ‘kɔnɔ walasa k’u yὲrɛ Tanga jugu ma àni k’u ka kὲlɛdaga Lakana. Nὲgɛŋɔnin bɛ Dòn un ɲɔgɔn ‘cɛ fùrancɛw la àni poronfɛnw. Yɔrɔ in bɛ Weele ko tìgintankungo (no man’s land), wà a dɔw ni jugu ka yɔrɔ cɛ tɛ Tὲmɛ mɛtɛrɛ tan ɲɔgɔn kan tùma dɔw.\nVI. Kὲlɛminɛn kuraw\nKὲlɛbolo-ɲɛmɔgɔw tùn b’a Лini Izinitigiw fɛ olu ka kὲlɛminɛn fàngamabaw Dla minnu bɛ Se kà ‘mɔ̀gɔ caman Fàga ɲɔgɔn fɛ walasa k’u Dὲmɛ kà Se Sɔ̀rɔ jugu kan. 1914 sàn na, Sabaaninbɛn mɔ̀gɔw ka kὲlɛkɛminɛnw na kolo girinmanba tùn Ye màrifa bajinɛtiw ye. U tùn tɛ màgoba Лɛ almaw ka mugujugu-fililanw n’u ka yὲrɛmakisɛci-marifaw kɔrɔ bàri olu tùn labɛnnen dòn kὲlɛ ‘kan ma. K’a da Mìnɛ 1915 sàn na, almaw ye ɲɔnminɛgaasiw, gerenadiw àni bɔmufililanw ??? Labaara. Rajo, ʃaariw, jijukɔrɔ-kɛlɛkɛlanw, àni kὲlɛkɛ-pankurunw Dlara kὲlɛ in ‘sèn fɛ. ‘jyɛnkɛlɛ 'ʃyὲn fɔlɔ daminɛw Kɛra ni fɔlɔ-fɔlɔ kὲlɛ-kɛcogo kɔrɔ ye, min tùn Ye mɔ̀gɔw kà ɲɔgɔn Mìnɛ kolo ni fàsa nkà a Nàna Laban jyɛn kuraman kὲlɛ-kɛcogo la.\nVII jyɛnkɛlɛ 'ʃyὲn fɔlɔ Banna cogo di ?\n1917 sàn awirilikalo la, Etazuni jàmanatigi ye kὲlɛ Bìn Almaɲi kan. O sàn kelen in na, Irisila y’a ka Dὲmɛ Tìgɛ Fransi ni Angletɛri la k’a sababu Kɛ màa dɔw ka murutili ye Irisila jàmana kan minnu ɲɛmaa tùn Ye Leninn ye. Ameriki kὲlɛdenw selen Erɔp 1918 zuluyekalo la, Sabaninbɛn Labanna kà almaw Digi kà Sègin ni ʃaari kologɛlɛnw ye. Almaɲi dὲmɛbagajamanaw y’u Sènbɔ kὲlɛ la. O la, a Wajibiyara Almaɲi kan kà kὲlɛ Jɔ̀. Bolonɔ Blàra kὲlɛbansɛbɛn na Retɔnd 1918 sàn nowanburukalo tlè 11. O Kɛra wagɔn dɔ ‘kɔnɔ Kɔnpiyɛɲi kungo ‘kɔnɔ. Nfarsonfi bὲnkansɛbɛn 1919 zuwɛnkalo tlè 28 ye ɲangini bereba Bìn Almaɲi kan. O bὲnkansɛbɛn tùn b’a Wajibiya Almaɲi kan o ka:\nLorɛnn ni Alzas Di Fransi ma ;\nNàfolo dɔ Sàra cyɛnni kɛlenw ‘kùnkɔrɔ ;\nWà jàmana wɛrɛw ka fànga B’a kan.\nVIII. Kὲlɛ in ye mùn de Kɛ mɔ̀gɔw la ?\n1914 ni 1918 ‘cɛ màa miliyɔn bi wɔɔrɔ ni duuru de Bɔr’u sìgiyɔrɔw la. Màa miliyɔn seegin ni mùrumuru duuru de Sàra u la minnu na dùguden gansan tùn Ye màa miliyɔn flà ye. Fransi màa miliyɔn seegin ni mùrumuru naani y’u sìgiyɔrɔw Blà. Màa miliyɔn kelen ni mùrumuru sàba de ʃù Yera. Miliyɔn flà kɛcogo ma Dɔn. An bɛ Se k’a Fɔ ko Fransi du bɛɛ y’i nìyɔrɔ Sɔ̀rɔ nìn kὲlɛ in na. Fransika min ʃì Bɛ ‘sàn 18 kà T’a Blà ‘sàn 27 na, o tlanaani kelen Tora kὲlɛ in na. O Ye ‘kàsaara ye adamadenya bugunni ma. Jàmana ka kan kà falatɔw dòni Tà, cὲsamusow ani mɔ̀gɔ joginnenw kὲlɛ ‘sèn fɛ.\nIX. Mùnna a bɛ Fɔ ko sànkɛmɛ mùgannan da Mìnɛna ‘jyɛnkɛlɛ 'ʃyὲn fɔlɔ la ?\n‘jyɛnkɛlɛ 'ʃyὲn fɔlɔ, 1914 ni 1918 ‘cɛ, Kɛra kὲlɛ-kɛcogo kura ye àni jyɛn bɛɛ blàli ye ɲɔgɔn na, wà a ye taasira kura Dòn jyɛn kɔrɔ. Bὲnkan minnu Tàra kὲlɛ in ‘sèn fɛ olu ye Erɔp yecogo Yὲlɛma kà màsafangabaw Kɛ bɛɛjɛfangaw ye.\n1920 sàn na, tɔn dɔ Sìgira jyɛn ‘tɔgɔ la min ka baara tùn ye kà fɔkabɛn Kɛ jàmanaw ni ɲɔgɔn ‘cɛ àni kà màramafɛnw blàli Sìnsin jyɛn ‘kɔnɔ. Erɔp wuliko kura Kɛra ni Amerikikaw ka wari àn’u ka sɔ̀rɔ yiriwafɛɛrɛw ye. Kὲlɛ bannen, Etazuni Kɛra jyɛn setigi fɔlɔ ye.\nX. Daɲɛ kura minnu Sɔ̀rɔla kὲlɛ ‘sèn fɛ\n1. ʃima (un poilu) : Fransi kὲlɛcɛ minnu tùn Bɛ jyɛnkɛlɛ 'ʃyὲn fɔlɔ la òlu tùn bɛ Weele ko ʃimaw sabu k’u To kὲlɛda la tàrabaw ‘kɔnɔ, saniya kὲcogo ‘ʃi tùn tɛ u ‘bolo.\n2. « der des der » = laban\n‘jyɛnkɛlɛ 'ʃyὲn fɔlɔ bɛ Weele ko laban sabu a tùn bɛ bɛɛ ‘kɔnɔ k’a ɲɔgɔn wɛrɛ tɛna Kɛ. A tùn Fɔ a ma ‘fana ko « kὲlɛba »\nBlàdon : 2020-08-10 Yɛlɛmako laban : 2021-05-16\nFogo yeko: 1146203 - Bì: 122 - Kalo in: 7793 - Лinan: 67406.\nFura Yeko: 859 - Bì: 1 - Kalo in: 17 - Лinan: 129.


Tabarakɔ - Fàkan\nTabarakɔ Bɛ Sikaso marabolo fɛ, Sikaso kolomi la, Gɔ̀nkaso galoda la ani Kilela kafoda la. A n’a ka kubedugu cɛ Ye bam 30 ye ni k’a ni galotigi-dugu cɛ Kɛ bam 6 ye. A ni duguba min ka surun o Ye Sikasso ye. A n’o cɛ jànya Ye bam 36 ye.\nDugu minnu kɛlen dòn ka Tabarakɔ Lamini olu Flɛ : De B’a kɔrɔn fɛ, Jànso B’a tlebin fɛ, Siramana B’a ni kɛɲɛka ‘cɛ ni kà Gɔ̀nkaso K’a ni worodugu ‘cɛ.\nKabi Tabarakɔ tu Tigɛra fo ka Nà Blà bì la, a ma Weele tɔgɔ wɛrɛ la. ‘Kùnnafoni fana ma Sɔrɔ a tɔgɔ sɔrɔcogo kan an Bɛ dòn min na i ko bì.\nTabarakɔ sìgibaa Bɔra Yanfolila. Laadala-dugutigiko de Bɛ dugu la. Dugutigiya Bɛ kìn kelen ka bolo kan ani a bɛ Nà kɔrɔyakunda. Dugutigi ntanyali dɔrɔn de bɛ Nà ni dugutigi-yɛlɛma ye. Kamanɔn Bangali de Bɛ dugutigiya la bì. Dugutigi kɔrɔ dɔw Ye Kɔncɛ ni Mɛgɛnuru Bangali ye.\nTabarakɔ B’a sìgiyɔrɔ fɔlɔ la halibi. An ma fεn Sɔrɔ kà Fɔ a bònya kan.\nSεnɛfɔw, flaw, dɔgɔnɔw ani Miɲankaw de Bɛ Tabarakɔ. Jamu min Bɛ yen o Ye Bangali ye. Sinankunya B’o ni Konatε ‘cɛ. Furusira Bɛ Tabarakɔ kìnw ni ɲɔgɔn ‘cɛ a n’a ni dugu wɛrɛw ‘cɛ.\nKanko siratigɛ la, shɛnara, bamanankan ani flakan de bɛ Fɔ Tabarakɔ nka shɛnara de fɔli ka ca.\nBaarako siratigɛ la, sὲnɛ bɛ Kɛ kosɛbɛ Tabarakɔ ka Tɛmɛ baara bɛɛ kan. Sὲnɛfɛn dɔw Flɛ : kàba, malo, tiga, tiganinkuru, woso, je, bàra, ʃɔ ani kɔɔri. Sὲnɛ kɛrɛ fɛ, nakɔbaara fana bɛ Kɛ. Nakɔjiri dɔw Flɛ : mangoro, lenburu, manje, namasa ani sɔmɔ. Nakɔlafɛn dɔw Ye : tamati, nkɔyɔ, salati, ʃù ani gan.\nKa Fàra sὲnɛ ni nakɔbaara kan, Tabarakɔkaw cɛsirilen dòn baganmara fana na. Bagan marata dɔw Ye misi, bà, saga, fàli, wùlu ani jakuma ye. Kami, tonkɔnɔ, jὲnɛntubanni ani ʃɛ Ye kamanmafɛn marata dɔw ye. Mɔni fana bɛ K’u fɛ kɔ̀ la. O mɔni kɛminɛnw Ye jɔ ni dɔli ye. Baara fɔlen ninnu kɔ fɛ, jago fana bɛ Kɛ Tabarakɔ. A sugu Ye sibiri ye. O Bɛɛ kɔ fɛ, tabarakɔkaw bɛ bololabaara ni donsoya fana Kɛ. Bolalabaara kɛta dɔw ye ŋununda, sìgilandla ani sansaradla ye. Numuyabaaraw la, u bɛ dàba, misidaba ani wotorodla Kɛ.\nKungosogow fàgali la, fὲɛrɛ caman Bɛ tabarakɔkaw ‘bolo. Olu dɔw Flɛ : marifa, bese ani waraminɛ-nɛgɛ. Fὲɛrɛ minnu Bɛ yen kungokɔnɔw fàgali la olu Ye: manabɛlɛ, ntɛnfɛrɛ, wɔ̀lɔjuru, furabulu samani ka wɔ̀lɔ Minɛ a fan kan ani buturu. Fɛn minnu bɛ Kɛ sokɔnɔfɛnw minɛni la, olu Flɛ: Jonbori, ka bagan masina nɛgɛn ka Dòn a koronyɔrɔ la walima k’a Gɛn kà Minɛ. Лɛlakegunyako minnu bɛ Kɛ dugu fɛ olu Ye ncankoroda ni fìnisɔgɔ ye.\nYiriwaliko siratigɛ la, nin ko kura kofɔtaw Dònna Tabarakɔ dugu ‘kɔnɔ : pɔnpekɔlɔn, jabaranin, kɔɔrisugu, mɔbili, moto, kuran, jibanbe, kalalikɛ-mansin ani sὲnɛkɛ-mansin. Baɲuman-kɛtɔn min Bɛ yen o Ye « Save the children » ye. Ale ka yiriwalisira Ye kàlanko ye.\nKàlanko la, Lakɔlikàlanso naani Bɛ Tabarakɔ (forobata fla ani dugu ta fla). Sànkɔnɔtɔn-kàlan de bɛ Kɛ kàlanso fɔlen ninnu bɛɛ la. Lakɔlikàlan kɔ fɛ, balikukàlan fana bɛ Kɛ Tabarakɔ. Ale kɛyɔrɔ kelen de Bɛ yen. Kà fàra nin bɛɛ kan , denmarayɔrɔ kelen fana Bɛ dugu ‘kɔnɔ. Kàlan fɔlen ninnu na, lakɔlikàlan de fɔlɔ Dònna dugu ‘kɔnɔ w’ale fana de fanga ka bòn ka sago tɔw bɛɛ kan.\nLakɔlikàlan ‘sababu la, tabarakɔka dɔw Kɛra jɔyɔrɔ-tigiw ye. Salifu Bangali B’o la. Ale Kɛra galotigiseere « conseiller municipal » ye. O sìgiyɔrɔ Ye Tabarakɔ ye. O kɔ fɛ, Madu Bangali fana Bɛ yen. Ale Kɛra ‘kiiritigɛla ye ni k’a sìgiyɔrɔ Bɛn Tunbutu ma.\nSilamɛya, Kerecɛnya ani bamananya de Bɛ Tabarakɔ. Silamɛya dònbaa tɔgɔ Ye Isa Tarawele ye. Eglisi kelen ni misiri gansan kelen Bɛ dugu ‘kɔnɔ. ‘Jumamisiri tɛ yen fɔlɔ. Dugu dasiri Ye fàli ye.\nDugu tlonkɛcogo kɔrɔ dɔ Ye tɛgɛrɛtlon ye. Лɛnajɛlako ninnu bɛ Kɛ tabarakɔkaw fɛ an Bɛ dòn min na i ko bì olu ye: kɔɲɔ, denkundi, seliw, sanyɛlɛmaw, sankunbɛn, laadalkow ani tɔnɲɛnajɛw. Лɛnajɛ fɔlen ninnu fɔliminɛnw Ye : flen , fle, buru, bàra, bala ani dunun.\nFarikolo-ɲɛnajɛ minnu bɛ Kɛ yen olu ye ntolatan ni nɛgɛsoboli ye. Dugu ɲɛnajɛw kɛyɔrɔ Ye fὲrɛ de ye,\nKɔ̀ fla Bɛ Tabarakɔ. Jɛgɛ minnu bɛ Minɛ kɔ̀ ninnu na olu dɔw Ye : manɔgɔ, saalen, ntɛbɛn, samu, kɔnkɔn, talaka, dodò ani zeku. Kaana ni koorokaara fana bɛ Sɔrɔ kɔ̀ fla ninnu na.\nTabarakɔ kungojiri dɔw Ye : jala, banan, sanan, genun, nkaba, npeku, zaban, nsira, bumu, ʃì, nɛrɛ, balazan, sunsun, woo, ani zɛkɛnɛ.\nNin kungofɛn kofɔta ninnu bɛ Sɔrɔ Tabarakɔ kungo ‘kɔnɔ: sinɛni, warablèn, miniɲan, dànkalan, duga, kungo kami, wɔ̀lɔ, bunun, tònkanjɔ ani bàla. Dugu kungoda Ye fla ye : disinagan ani sanikɔrɔ.\nTabarakɔ kaburudo Ye fla ye. Kelen Ye mɔgɔkɔrɔbaw ta ye, kelen Ye denmisɛnw ta ye. U Bɛ dugu ni kɛɲɛka ‘cɛ.\nWaati minnu bɛ Fɔ ɲɔgɔn ‘kɔ Tabarakɔ olu Ye: samiɲɛ, kawulɛ ani tlema.\n‘Kabakoma-yɔrɔ tε Tabarakɔ.\nBlàdon : 2017-04-17 Yɛlɛmako laban : 2017-04-29\nTabarakɔ ye 'sɛnɛfɔdugu ye.\nFogo yeko: 1147163 - Bì: 447 - Kalo in: 8753 - Лinan: 68366.\nFura Yeko: 1322 - Bì: 1 - Kalo in: 6 - Лinan: 61.