2014_09_25_mali_kura - Fàkan\n2014 09 25 mali kura\nAn balimaw, aw ni ʃu : Modibo Danbεlε\nAn balimaw, aw ni ʃu: Mohamεd Tuure\nSeraliyɔnn (Saralɔn), ko kùnflanintu jòlibɔn Dònna yɔrɔ kura mɔgɔ minnu na bε na Blà dεnkεrεfε la yalasa bàna kana Se ka Walankata. Nin bàna ye mɔgɔ bà sàba hakε de Fàga Fàrafinna tlebinyanfan fε. Kùnflanintu jòlibɔn, kεlen ye baabu gεlεn ye nin waati in na dunuya kelenyatɔnba, n’o ye ONU ye, a ka lajεεrε min bε Sen na yan Etats unis (Amerikajamana), Niyɔrk.\nNizeriya jamana na, fìnitigiw ye Abubakar ʃeku, n’o tùn ye Boko Haram jὲkulu ɲεmaa ye, ka fàgali Sεmεntiya nka u ma a Faranfasiya a waati ani a Fàgara yɔrɔ min na. Nizeriya fìnitigiw ka kumalasela, n’o ye Kris Olukade ye, y’a Lase ko u ka sorasiw ye maa wεrε Fàga min tùn b’a fɔ ko ale ye ʃeku ye.\nFransi sanfεkεlεkε-pankurun ye ta wulili da Minε jaadi kὲlεkεdenw na Irak fransika dɔ kùnkolo tigεlen kɔ fε jaadi kὲlεkεdenw fε. Ameriki (Amerika) jamana n’a teri jamanaw, minnu bε nin fεlε wulili la, ye tajidlan-yɔrɔ dɔ Ye min bε jaadi kὲlεkε-denw ka mara ‘kɔnɔ yɔrɔ kofɔlen in na.\nFransi silamεw ka jamakulu a bεε ladɔnnen fàrajε jamana kan ye wele-wele Da al silamεw bεε ma ani u teriw ko u ka ɲɔgɔn Dalajε sinin Pari misiriba da la dugawuta ani taasibla la ƐRNFE Pudεl, n’o ye Fransi jamanaden welekulen ye min Fàgara.\nNizεr jamanatigi, Mamadu isufu, ye wele Blà dunuya ma k’u ka wale gεlεnw Ta yaasa basigibaliya bε Se ka Ban cogoya min na Libi mara la. A y’a Лini dunuya kelenyatɔnba fε, n’o ye ONU ye, k’u ka kulu Sìgi ‘sèn kan yaasa Libi cakεbaarakε-yɔrɔw u bε Se ka Basigi cogoya min na.\nLibi jamana kεnεya cakεda ye a Lase ko Ukraine (Okraniya) dɔgɔtɔrɔ dɔ a n’a furumuso nɔ Minεna Bεngazi jamana kɔrɔn fε. Sìgida min ye jaadis (jaadikulu) FARMA, komin ANSAR AʃARIYA jὲkulu, dagayɔrɔ ye; yɔrɔ min na mɔgɔfaga ani dunan minεni tε Ban fyew.\nGana ani kodiwari ko u bε na wele Blà dunuya kelenyatɔnba ka kὲlεban-kubeda ma yaasa u ka dugukolo-mankan danfara o bε se ka Bεn cogo min na, nin jamana fla bε mankan na yɔrɔ min nɔ fε taji yelen don a yɔrɔ in na nin waati in na.\nCroix rouge international (Selekenaani Kasaaratɔn) o ɲεmaa, n’o ye DOMINIK STIL HARD ye, ye ‘kangari Da ko jakɔgɔnba bε Sudan worodugu-yanfan da la. A ka lakalita fε, dunuya ani kùnnafonidilaw kεlen bε ka ɲina maa miliyɔn naani ‘kɔ.\nAn balimaw, nin de tùn ye bìdon kibaruyaw ye k’a Lase aw ma, Modibo Danbεlε ani Mohamεd Tuure fε.\nKomin an y’a Fɔ aw ye cogo min, an bε nà Dòn an ka kibaruw la ka u Walawala aw ye.\nKa Da Burkina fàso ciden min bε sìgikafɔ kεnε kan yen Alzeri jamana na, a ka seereyaw kan, a ye min Di an baarakε-ɲɔgɔnw, kùnnafoni-sεnsεnla-sεbεnw mɔgɔw ma Independant. Ko yεrεmara o tε baasi ye ‘jamana ‘kɔnɔ min ka yεrεmahɔrɔnya bε a ‘bolo i n’a Fɔ Mali ta bε cogoya min na sisan. An ye an balimakε Daba Jawara de Лininka o kuma la. A ka a Fɔ an ɲε dànfara jumεn o bε yεrεmara n’a bε Fɔ a ma ko fédéralisme (kafojamanaya) ani kelenya ni ɲɔgɔn ‘cε. An ka Daba ka seereyaw Lamεn.\nAn bε bolo min kan ko ka kὲlε Ban, Burkina mɔgɔw kεlen bε kὲlεbanna dɔw ye. Ayiwa, olu ka lasigiden min bε kὲlεbanyɔrɔ in na yen nɔ. A ye kumakan dɔw Blà kùnnafoni-sεbεn ‘kɔnɔ. A y’a Jira ka a Fɔ ko fédéralisme (kafojamanaya) nin, yεrεmara k’o tε baasi ye.\nKo o bε Se ka Kε ka jamana ka yεrεmahɔrɔnya To a ‘kɔnɔ, ko parce que (bari) Accord de Ouagadougou (Wagadugu bεnkan) kὲlε banni papier (sεbεn) fɔlɔ min tùn Kεra, n’o kεra zuwεnkalo tle tan ani seegin na sàn ba fla ani tan ni sàba ko nin kuma ninnu tùn bε a kɔnɔna na. Ayiwa yala e bε Se ka walawalali Kε an ye dɔɔnin a cε in ka kuma kan wa?\nAn ye a Faamuya de k’a Fɔ ko Mali tε Tla ayiwa fédéralismeko-kuma (kafojamanaya-kokuma) t’a la, yεrεmarako-kuma t’a la. A Fɔra an ɲε na k’a Fɔ mara seginni ‘so n’o ye descentralisation (mara cεmabɔli) ye ko baara bε na Kε o kan k’o lawalawala kosεbε, k’o Blà Mali fàn tan ni naani bεε lajὲlen na, ale dun Nàna Tla ka n’a Fɔ ko nin yεrεmara-kokuma min Flε n’o ye fédéralisme (kafojamanaya) ye k’o tε baasi ye. Est ce que (yala) o tε ka an Lasegin ko sigika-fɔkuma la?\nN bε min Fɔ aw ye dɔrɔn, n bε exemple (misali) Tà a yεrε ka jamana kan Burkina yen bì. Province de kajogo (Kajogo kafoda), province (kafoda) o bε yen, province (kafoda) caman bε yen. Ale ye min Fɔ sisan komin n’i y’a sɔrɔ a bε se ka Sɔn province (kafoda) ninnu bεε ka Kε u dama Etat ye Burkina ‘kɔnɔ. Sinon (n’o tε) jyεn fàn bεε, ne bε theorie (kalanda) fεn o fεn Dɔn jamana labεnnicogo la, un Etat fédéral (kafojamana) ani un Etat unitaire (kelennajamana) olu tε kelen ye cogoya si la jyεn bεε bεnnen dòn o kan.\nDànfara jumεn bε u fεn fla ni ɲɔgɔn ‘cε?\nDànfara min bε u ni ɲɔgɔn ‘cε, d’abord (a fɔlɔ), Etat unitaire (kelennajamana) o de ye jamana ye, jamana kelen ye. Sur le plan diplomatique (jamanaw ni ɲɔgɔncεkow la), c’est a dire que (n b’a fε k’a fɔ) jamana ni jamana wεrεw ‘cε fanga kelen de bε Se k’o Лεnabɔ. Jamana sorasiw, u bε fangakelen de ‘bolo. Etat unitaire (kelennajamana) o ye o de ye.\nBon maintenant (ɔ sisan) n’a Kεra Etat fédéral (kafojamana) ye, jamana ni jamana wεrε ‘cε, teriya min bε Tεmε u ni ɲɔgɔn ‘cε ani jamana armée (kὲlεfanga), u bεε ye armée (kὲlεfanga) kelen de ye. O ye armée fédérale (kafo-kεlεfanga) ye. Bon (ayiwa) jamana kɔnɔna na, maintenant (sisan) mɔgɔ tɔw bε Se k’u ka polisiw n’u ka fεnw organizer (Labεn). Mais (nka) k’a Fɔ ko Etat unitaire (kelennajamana) ko fédération (kafojamana-ko) t’o Bali, o tε cyεn ye. Ne ma o Mεn ka Ye théorie (kalanda) si la.\nMNLA ka mɔgɔw ye tɔnsigi dɔ Kε k’a Jira k’a Fɔ ko u bε fε de u ka mara ka Di u ma yεrε de, parce que (bari) u Ko k’u b’u ka statut politique (jɔyɔrɔ) de reclamer (ɲini).\nOlu de ma a Fɔ ko olu bε min Лini sisan k’a ka Kε Etat (jamana) fla ye, Mali du sud (Tlebin-fεmali) ani AZAWAD. K’u ka Fara ɲɔgɔn kan ka Kε fédération (kafojamana) ye président (Лεmaa) bε Bɔ kelen na a bε Kε Etat (jamana) fla de ye. N’a dun Fɔra Etat (jamana) fla, o kɔrɔ ye sur la scène internationale il y a deux identitees juridiques qui ont la même égalite (jyεn ɲε ‘kɔrɔ, dantɔgɔ-lafεn fla bε yen sariya ‘bolo minnu dama ka kan), qui peut participer a tous (fεn minnu kelen-kelenena bεε bε Se k’i dantɔgɔ-lako Kε). U y’a Fɔ u ka fεnw na ko il faut que (fo) olu ka Se ka participer union Africaine ka reunion (u dantɔgɔla-donni Kε Fàrafinna Kelenyatɔn) na, u ka Se ka participer (Sèndon) jyεn jamanaw bε ɲɔgɔn Sɔrɔ fεn o fεn na, olu ka Se ka participer (‘sèn ka Ye) o la au nom de l’AZAWAD (AZAWAD ‘tɔgɔ la). I y’a Dɔn o tε Mali ye tugunni, o ye jamana fla de ye ɲɔgɔn fε.\nO kɔrɔ de ye sa ka a Fɔ an ka sariyasunba n’o ye constitution (sariyabaju) ye o bε na Bìn sa kε ?\nAwɔ o bε Bìn kε. Cε ye min Fɔ sisan, an ka constitution (sariyabaju) tε o permet (Sɔn o ma). Ni a Kεra Etat fédérale (kafojamana) ye, an ka constitution (sariyabaju) bε Bìn, constitution (sariyabaju) bε Kε AZAWAD la, constitution (sariyabaju) bε Kε sud (tlebin) la. N tε n’o Dɔn tugun o tɔgɔ bε na Da min na. Bon (ɔ) a sud (tlebin) in na constitutionba (sariyabajuba) dɔ de bε na Kε o bε Kε a jamana fla bεε ‘kùn na.\nHali n’o sira dòn, Etat unitaire (kelennajamana) ka caracteristique (dànfara), condition (lahala), constitution (sariyabaju) kelen bε yen min bε Kε Etat unitaire (kelennajamana) ka fεnw bεε la. Bon maintenant (ɔ sisan), Etat unitaire (kelennajamana) ‘kɔnɔ, o autonomie (yεrεmara yamaruya) bε Se ka Di mɔgɔw ma descentralisation (mara cεmabɔli) kɔnɔna na. Aw yεrε sìgiyɔrɔ, aw bε Se ka ko dɔw gérer (Лεnabɔ). Mais (nka). O ni Etats fédérés (jamanaw kafolen) o tε kelen ye du tout (‘cogo si la).\nN t’a Dɔn Wagadugu province (kafoda) ani Wayiguya province (kafoda) ani Tenkodogo province (kafoda), olu bεε Se ka Kε u damana état (damanajamana) ye. N’o bε Se ka Kε ka Tla ka Burkina To état unitaireya (a ka kelennajamanaya) la. A k’o Fɔ an ye. N’a Ko o bε Se ka Kε, o tuma an fana Sɔnna.\nBamakɔ taamadenw bɔli\nBì Alamisa in, Mali den bεε lajὲlen Bɔra ka a ka ŋaniyajira Kε ka a Fɔ, min ye jamana tlali ye, k’u ma Jεn n’a ye bì, u ma Jεn n’a ye sinin. Taamadenw, u y’a da Minε Bamakɔ mεriba (galodaba) dalala la ka T’a Foori, min ye, monument de l’independance (Yεrεmahɔrɔnya Dugumasiri) la. Taamaden ninnu na, musolakaw de tùn ka ca ni a bεε lajὲlen ye.\nTaamaden dɔ :\nAn bɔkun ye Maliba in de ko ye, parce que (bari) an Flε nin ye, taayɔrɔ tε an na Mali ‘kɔ. An Wolola Mali ‘kɔnɔ wa an bε Sa yan. Wa Mali in tε Tla, wa Oland tlo b’an na. A ko ma Di an ye blen. An ka Mali tε Tla.\nAn bεε nakun ye an ka fàsoko de ye, sabula a Jirala k’a Fɔ ŋunuŋunu bε ko an ka jamana bε Tla. Donc (o la) an bε na ŋaniyajira Kε an ka fàamaw la k’a Jira k’a Fɔ ko an ma Jεn n’a tlali ye. An bεε lajὲlen ŋaniya ye kelen ye. An nakun ye o dɔrɔn de ye.\nAn karamɔgɔ de y’an Labɔ, Ayidara, an ka Na an ka nisɔngoya Jira, ko an ka fàsoden minnu bε kɔrɔn fε k’u tɔɔrɔlen dòn. A tε ka Kun an fε. U tε minεcogo ɲuman na.\nBi Malienw (maliden) bεε ɲε jɔlen dòn Alzeri la. Sabula sìgikafɔ min bε ka Kε yen, o tε kaTaa malienw (malidenw) jiminsira fε. Fara-faraliko-kuma min bε ka Fɔ banbaanci-jὲkuluw fε, caman ma o Faamuya.\nAlze ‘kɔnɔ, fεn min bε ka Fɔ bì vraiment (cyεn na) o taabolo ma an Dya. Parce que (bari) ‘bεn Kεra min kan Burkina, il me semble que (i bε i n’a fɔ) yεlεma bε ka Dòn kow la. Donc (o la) an ɲε bε o yεlεma in na depuis (fo) yɔrɔ jan. Donc (o la) depuis (kabini) yɔrɔ jan an bε fε ka yεlεma in de Kùnbεn. Yεlεma ye jumεn ye ? U bε fε ka an ka fεn yεlεma k’a Kε ko autonomie ani federalisme (yεrεmara ani kafojamanaya). O dun ma di an ye an ko Mali, kelen a tε Fara. Jamana kelen, kùntlenna kelen, hakilina kelen. Donc (o la) o de ye an ka taama kùn ye. N’a ma Se ka Лεnabɔ, ʃyεn wεrε an bε Tla ka taama wεrε Boloda tugun min ka jugu ni nin ye.\nDiinε-kuntigi bεε lajὲlen ye ɲɔgɔn Sɔrɔ nin kεnε in kan. Bεε lajὲlen y’i wasa Dòn min na k’u ka kumalase Kε, o Kεra imam Mamud Diko ye, n’ale ye haut conseil o présidentba (Silamεtɔn ɲεmɔgɔba) ye.\nNin marche (taama) nin kɔni ye hεrε marche (taama) de ye. Marche (taama) min dòn jamanaden bεε de fàralen bε ɲɔgɔn kan, diinε ni taabolo bεε lajὲlen fàralen bε ɲɔgɔn kan pour que (walasa) jamana in ka kelenya k’o Sabati. Fàra ɲɔgɔn kan ka baara Kε o bε fεn min Jira, o kɔrɔ ye jamana in ye kelen ye. ɔ bεε lajὲlen ka kan o la. Ni Ala Sɔnna jamanadenw balolen dòn jamana tlaliko-kuma o tε Se ka Kε.\nKo in bεε lajὲlen Лεnabɔla maa min fε, o ye ʃerif Usmann Madani Ayidara ye. Ale fana ye i Dàntigε .\nʃerif Usmann Madani Ayidara :\nAn ka Wuli ka an Jɔ ka fàso den bεε Wele. An ka jamana tε Tla. N’an Tlala, o la an bε Sɔrɔ ka jamanatigi yεrε Wele a ka an Bisimila. Papier (Sεbεn) minnu Sɔrɔla société civile (fàso-jama) fε, kulu bi naani ani fla, societe civilew (fàso-jama) la, olu bεε de Jὲra ka hakilijakabɔ Kε kalo fla ‘kɔnɔ. O dossier (hakilinasεbεn) dlannen bannen de bε yen. Président (ɲεmɔgɔ) de b’an recois (Bisimila). An bε Taa a Di a ma, ka a Dεmε ŋaniya min bε an na, Mali ka Bεn, Mali kana Fara, Mali ka Taa ‘ɲε Mali kana Segin ‘kɔ.\nBamakɔ taama kɔ fε, min ye segukaw ye, Mooti, Sikaso ale ni Kulukɔrɔ, olu bεε lajὲlen bε k’u Labεn yaasa u bε Se ka nin taama in ɲɔgɔnna Kε cogoya min na.\nAn balimamuso Mariyam Tarawele ye kuma Di maliden dɔw ma olu cε la. An balimakε Abdulay Sila bε o la. An ka a ka seereya Lamεn.\nKa an ka jamana marabagaw, ni an Ko u ma ko autorité (fanga), k’u Dεmε u ka baara la.\nParce que (bari) ni i ye a Tà ka a Lajε, nin ye an sìgikafɔ wɔɔrɔnan de ye Mali ‘kɔnɔ democratie (jεmuse) nàli ni sisan ‘cε, an Ko min ma ko pacte national (jò dònni jamanadenw ni ɲɔgɔn ‘cε) o Kεra, accord de Tamanaraset (Tamanarasεt Bεnkan) Kεra, accord d’Alze (Alze Bεnkan) Kεra 2006, accord de ouaga (Waga Bεnkan) Kεra, accord dAlze 1 (Alze Bεnkan tàko 1) Kεra ɲina. Nin ye an ye flanan kεnε kan.\nDonc (o la) sìgikafɔ wɔɔrɔ. An y’a Faamuya k’a Fɔ ko hali deusieme guerre mondiale (Jyεn kὲlε flanan) n’o Kεra kὲlε juguba ye, sìgikafɔ de ye o Ban. Nka est ce que (yala) anw ta in, sìgikafɔ bε na a Ban? K’an tε Mali tlali fε bì, an tε Mali tlali fε sinin. N’an ye an Sìgi ko nord (kɔrɔnfεla) tlalen dòn kaban, a bε Tla an ‘ɲε na dε. An bε Bɔ d. Cεbɔ tεmεnen tε yεrεkunbɔ kan dε. Ni i ye i yεrε Bɔ, o de ye ŋaniya ɲuman ye fɔlɔ .\nA ye n Dεmε ka n ka wara Fàga, i bε a Sɔrɔ wara kùnkolo bε i yεrε ‘bolo fɔlɔ. O la mɔgɔw bε Sɔrɔ ka Na i Dεmε ka a Fàga. Mɔgɔ si de tε na Bɔ jyεn fàn si fε ka na maliko Kε ni anw tε. Anw de ye malienw (malidenw) ye. Anw de b’a Kε. Ni i bε i da Dòn a la, I da Dòn a la. Ni i tε i da Dòn a la n’a Tεmεna i ɲεnayɔrɔ kan i n’i da Dòn a la.\nE dun ka messagew Sera ka Latεmε I bolo cogo di a Tεmεkoɲuma na?\nAbdulay Sila :\nTlefla-laban in na vraiment (cyεn na) mɔgɔw ye faamuyali Sɔrɔ, parce que societe civile (bawo fàso-jama) mɔgɔw yεrε ye conférence de presse (kùnnafodilaw tɔgɔla-jὲkafɔ) minnu Kε kɔsa in na, mɔgɔw kεlen ka o Ye, mɔgɔw y’a Faamuya k’a Fɔ ko effectivement (‘cyεn na) nin tε mɔgɔkelen-ko ye. Nin ye fàsoko de ye. An ye a Jira u la a Fìnna, a Jὲra, dɔrɔmε kelen ma Di an ma. Donc (o la) fàsoko de dòn.\nAn ka Bɔ an ka Taa. Mali tlali tε an si arranger (man ɲi an si ma). Kὲlε Mali ‘kɔnɔ, a tε mɔgɔ si arranger (a man ɲi mɔgɔ si ma). Résolution des Nations Unies qui reconnais l’intégrité du Mali (Seleke naani tɔn dàntigεlikan ye Mali ka dafalenya Lakodɔn). An b’a Fɔ ‘jyεnmɔgɔ ‘ɲε na, u ka a Bonya, kεrεnkεrεnnenya la Fransi. Mali ye kelen de ye, Mali tε Tla.\nO hukumu kelen kɔnɔna na, an Sera denba dɔ ma Bulkasobugu la, n’ale tɔgɔ ye Madame Bagayɔgɔ Maymuna Sanɔgɔ ye.\nU b’a fε ka an ka yɔrɔ Tɔnɔmada n’o ye Kidal ye. Musow bεε y’a Jira k’a Fɔ jamana tε Tla fla ye. Cεw bεε Ko jamana tε Tla fla ye. Denw bεε Ko jamana tε Tla fla ye. ɔ, mais (nka) an ‘ɲε b’a la u bε fε ka janfa de Dòn an bara. U b’a fε ka an ka yɔrɔ Tla. K’a Jira jyεn bεε la u ka a Dɔn ka Fɔ an tε jamana tlali fε.\nU ka a Dɔn ka a Fɔ an ka jamana, a tε Tla fla ye. An ka jamana ye kelen de ye, ka Bɔ Kidal ka Taa Sikaso, ka Bɔ yen ka Taa foo… An ka mara seegin bεε ye Mali de ye, donc (o la), Mali tε Se ka Tla. N’an Ko k’an bε Sɔn Kidal tlali ma, o tuma jamana tɔ bε Kε cogo di? Jamana kelen de dòn fà kelen bà kelen. Mɔgɔ yeleke tε an ‘cε la. An bεε ye maliden de ye. Hali n’an kὲlεla sìgikafɔ de b’a Ban. Wa an tε a fε bì, an tε a fε sinin.\nA tε Tla bì, a tε Tla sinin. A bε i komin i n’a Fɔ nin ye dukɔnɔ-kεlε de ye. An bε Kὲlε, kὲlε bε Ban. Mais (nka) tlaliko-kuma min Flε a la, vraiment (cyεn yεrε la) an tε Jεn n’o ye bì, an tε Jεn n’a ye sinin. Barisa ni i ye a jate Minε, i bε T’a Sɔrɔ sikasoka den furulen dòn kidalka ma, kidalka den furulen dòn sikasoka ma komin i n’a Fɔ u furulen bε yɔrɔ tɔw la cogoya min na.\nMariyam ye an balimamuso Hamsetu Sakiliba Лininka. Ale fana tùn bε taama in kεnε kan. An ka a ka seereyaw Lamεn.\nBì kɔni malienw (malidenw) Bɔra yεrε de kosεbε-kosεbε. Bεε y’a Jira k’a Fɔ Mali ye an bεε de ta ye. Mali ye an ka cεn ye. A Dira an ma cogo min na, an fana bε fε ka a Di an denw ma ten en entier (a dafalen) k’a Sɔrɔ fosi ma Bɔ a la. A ma Tla a ma Tɔnɔmada, a ma foy. Malienw (maliden) bεε Bɔra, cε Fara muso kan, denmisεnnin ni mɔgɔkɔrɔba, ‘diinεko ma Lajε ‘politikiko ma Lajε, bεε de Bɔra. Bεε ye i ka avis (fεla) Fɔ fana. Bεε y’a Jira ka a Fɔ Mali ka To kelenya la o de ka ɲi.\nA y’a Fɔ a y’a Kε diyεn bεε ye image (jaw) ye, an ye kumakanw fana Sɔrɔ ka Bɔ yɔrɔ caman na. Dɔw ka kuma la, a ɲɔgɔn ma Kε Mali ‘kɔnɔ fɔlɔ. I tùn bε kεnε kan yen émotion (gintan) tùn bε cogo di?\nVraiment (cyεn yεrε la) les gens étaient vraiment émus (mɔgɔw tùn mugurilen dòn). Bεε de tùn bε yen, bεε kumakan tùn ye kelen ye yen : un et indivisible (kelen min tε Tla). A tε Tla. Mali ye kelen de ye, an bε To an ka kelenya de la. O de tùn bε bεε da ‘kɔnɔ ka Fɔ. `Cε tε, `muso tε, `denmisεnnin tε, tout le monde parlait la même chose (bεε tùn bε ka kumakan-kelen de Fɔ).\nYaala gouvernement (kùnnafanga) mɔgɔ dɔw tùn bε aw ‘cε la ka taasibla-taama in Ladya aw ‘bolo wa?\nAwɔ gouvernement (kùnnafanga) mɔgɔw tùn b’an ‘cε la yen. Assemblée (wasablon) yεrε députéw (wasadenw) caman fana tùn bε yen nɔ. Donc (o la) kuma bε Taa Se ‘yɔrɔ la, on espère bien que (an hakili la ko) faamuyali bε na Kε puis que (bari) jyεn bεε tùn bε yen. Télévision étrangère (‘jamana wεrεw ka telesow) bεε tùn bε yen nɔ, media (kùnnafonisiraw) tùn bε fàn bεε.\nFεn min ye a kasaarako ye i y’a Dɔn an bε se k’a Fɔ alhamdulilay ko ‘cyεnni ma Dòn ye?\nAlhamdulilay, `cyεnni ma Kε. Ne ka dɔnniya kɔni na, n ma a Mεn n m’a Ye. Cyεnni ma Kε, c’est très bien organisé (a Labεnna ka Лε kosεbε).\nI bε na Se ka mun de Fɔ i tɔw ye Mali ‘kɔnɔ ani minnu bε région (‘marayɔrɔ wεrεw la) fàn wεrεw fε, ani hali ni malien (maliden) minnu ni Ala m’a Latigε olu ka Kε aw ‘cε la bì.\nNe kɔni b’a Лini, malien (maliden) bε jyεn fàn o fàn, bεε ka Bɔ. Nin ye maliko de ye, mɔgɔkelen-ko tε. Donc (o la), bεε de ka Wuli i sekoye fεn o fεn ye…. Ne yεrε Flε, ne ma Deli ka marcher jamais de toute ma vie (Taama abada n ʃi bεε ‘kɔnɔ). Nin ye ne ʃyεn fɔlɔ de ye ka marcher (Taama), parce que j’ai vu que vraiment c’est la peine (bari n y’a Ye k’a Fɔ cyεn yεrε la a ‘kùn bε) n ka Taa. N Taara fana, n ma Nimisa.\nHali sinin n’a Fɔra ko marche (taama) bε Kε tugun pour la même cause (nin ko kelen in na), n bε Taa tuguni wa n bε n ka mɔgɔw bεε Labɔ. An ka Mali, an k’a léguer (Kε ‘cεn ye) k’a Di an mɔdenw ni an tlonmasamaw ma i n’a Fɔ a Dira an ma cogo min na en entier (a dafalen).\nSeko ni dɔnko\nKajatu tarawele :\nSeko ni donko kεnε kan Mariyam Tarawele ye kuma Di jeli Madi Tunkara ma an ka a ka seereyaw Lamεn.\nJeli Madi Tunkara :\nNe yεrε bε sàn kelen Bɔ sisan, n ma contrat (saratisεbεn) Kε, n ma Taa ‘yɔrɔ la. Mais (nka) n bε studio (fɔliso) la baara la, n ka kan ka disque (kurufe) dɔ Bɔ. Début 2015 (2015 daminεw la), n ka kan ka tournée (yaala) da Minε. Dɔɔnin Bɔra gὲlεya la sisan. N b’o baara de la.\nBon (ɔ) artistw (fɔlikεlaw) ka gὲlεya sisan, min b’an kan dɔrɔn, an yεrε bε cogoya min na sisan komin an ni tubabuw bε baara Kε ɲɔgɔn fε, mais (nka) an denw n’an dɔgɔninw ni an mɔdenw, ni u ka avenir (sinin-ɲεsigi) Sera ka prepare (Labεn), o bε Se ka Kε cogo min na n’o y’a Sɔrɔ disque maison (kurufe-bɔyɔrɔ) bε yan, n’u ye baara Kε u ka Se k’a disque (kurufe) Bɔ parce que (bari) dɔnkilidala ɲumanw Cayara sisan, fɔlikεla ɲumanw Cayara.\nBon pour que (o la walasa) jyεn bεε k’i Koladɔn, bon (ɔ) Mali dun dɔnnen bε fɔli la cogo min na tant que (fo k’a Fɔ ko) ni disque (kurufe) ma Kε internationalement (jyεnlaminita ye), a ka gεlεn dɔɔnin jamana ka Se ka developer (Yiriwa), a kɔnɔna na, parce que artists (bari fɔlikεla) de bε Se ka jamana tɔgɔ Labɔ kosεbε. O kɔni o gὲlεyaba de bε yan nɔ.\nProducteur (kurufebɔla) tε yan ka jeunew produit (ka funakew ka kurufe Bɔ). Pour le moment (Sisan) kɔni gὲlεya dɔɔnin bε yen nɔ nka, mais (nka) a Nɔgɔyara sisan dɔɔnin. Yɔrɔ kelennin min ye gὲlεya ye sisan dɔɔnin o ye kidal koɲa in ye. An bεε kɔni bε dugawu Kε la de pour que (walasa) Ala bε Se ka miiriya ɲuman Di u ma cogo min na.\nKan ni Yiriwa ‘tɔgɔ la, Musa Danbεlε ye jὲmukan Sεbεn.\nDɔ Fàra i ka dɔnta kan\nBlàdon : 2015-01-11 Yɛlɛmako laban : 2015-01-11\nFogo yeko: 1148705 - Bì: 215 - Kalo in: 10295 - Лinan: 69908.\nFura Yeko: 1838 - Bì: 1 - Kalo in: 16 - Лinan: 107.


Sahara-cɛla jago — Wikipedia bamanankan\n(Redirigé depuis Sahara-cela jago)\nSahara-cɛla Jago (Trans-saharan trade, commerce trans-saharien) ye julaya ye min tun yiriwalen Afrika Tlebi duguw ni Mediterane duguw cɛ. Jago in tora senna ka daminɛ kɛmɛda sheginnan katabla kɛmɛda tanniwɔrɔna.\nKakɔrɔ, Sahara lamunu tun ni nin bɔlen ɲwan ma kosobɛ. Masurunaya la san 70000 kakon Yesu Krisa ka wati (KYW), Libya ni Aljeri tun ye bagan-genyɔrɔ ye, baa ni saga wɛrɛ ka ca. Dugu baw tun be yen ani bɔgɔdaga-baara tun cɛnsennen. Began donna a shiɲɛ fɔlɔ Cema Sahara la kata san 4000 katabla san 3500 (KYW).\nRécupérée de « https://bm.wikipedia.org/w/index.php?title=Sahara-cɛla_jago&oldid=35195 »\nDernière modification le 11 Marisikalo 2013, à 08:40\nLa dernière modification de cette page a été faite le 11 Marisikalo 2013 à 08:40.


Ɛntɛrinɛti kalanni Mali togodaw la: Bukary Konate ka ɲɛfɔli | FASOKAN\nƐntɛrinɛti kalanni Mali togodaw la: Bukary Konate ka ɲɛfɔli\nPublié le 11 septembre 2009 par fasokan\n« A ka kan an k’an ka sugon dɔw hakilina ɲuman bila senkan yanni an k’an miiri u la ten k’u bila ka tɛmɛ. Yali a ma se, an k’an ka togodala mɔgɔw sen don kunnafoni ni kumaɲɔgɔnya tɛkinolozi kuraw la wa? Sira bɛɛ kan, o jaabi ye ɔwɔ ye bawo a na kɛ sababu ye u ka kunnafoniw sɔrɔ, ka kunnafoniw di, ka kumaɲɔgɔnya kɛ ka hakilinaw falen falen ani k’u seko ni dɔnkow jira mɔgɔ wɛrɛw la.\nO tɛ se ka kɛ habada fɔ ni an ye ɛntɛrinɛti kalanw bila sen kan an ka sigidaw la walasa ka togodala mɔgɔw taabolo dɔn nin baara kɛ minɛ nafama ba in kun kan, u ma deli ka min ye kuma tɛ ka maga a la. O la, an b’a dɔn an ka kan ka cogoya min bila sen ka walasa ka kunnafoni ni kumaɲɔgɔnya tɛkinolozi kuraw lase an ka togodala mɔgɔ cɛsirilen ninnu ma. O na kɛ sababu ye u ka dɔnniya kuraw sɔrɔ ɛntɛtinɛti kan, minnu b’u dɛmɛ k’u ka sɛnɛkow ni nakɔkow yiriwa ani u ka bɔnɔgɔla wale tɔw.\nO de kama, ɛntɛrinɛti kalanni min bila la senkan porozɛ « Alisa an ma kɛ hakilitigi ye » fɛ n’o bɛ ka kɛ Boukary Konate fɛ Mali, Albertine ni Caroline, olu minnu nana ka bɔ Pari o kalan in kama ani Claire, n’o b’a to Pari ka kalan in kɛ, o kalan in taabolo ɲɛna kosɛbɛ Segu dugu kɔnɔ. (Aw b’o jaw bɛɛ sɔrɔ flickr kan).\nKalan in kɛra tile 5 kɔnɔ, cɛ ni muso bɛɛ tun ye hakɛ kelen ye: cɛ 5 ani muso 5 maakɔrɔba kunda; cɛmannin 5 ani musomannin 5 demisɛn kunda. Ɛntɛrinɛti kalan in sen fɛ, Caroline tun bɛ demisɛn ninnu kalan tubabukan na. Boukary Konate bɛ tɛmɛ ni kalan in tɔ ye kalo fila kɔnɔ n’an ka karamɔgɔ hakilitigi ninnu seginna ka taa Pari. U b’u to Pari k’an dɛmɛ kalan in na ɛntɛrinɛti sira fɛ.\nAn ka mɔgɔ kalanta ninnu cɛra, mayili tun bɛ mɔgɔ kelen dɔrɔn de bolo Gugolu « Google » kan, wa a tun bɛ se cikan bilali n’a kalanni dɔrɔn de la. Mɔgɔtɔw si tun t’a dɔn ɛntɛrinɛti ye min ye. Bi, u bɛɛ bɛ se k’u magow ɲɛnabɔ ɛntɛrinɛti kan.\nAn ka nin ɛntɛrinɛti kalan siyɛn fɔlɔ in taabolo ɲɛna kosɛbɛ bawo kalandenw ye fɛn caman kalan, u y’a jira an na fana k’u ye fɛn caman faamu k’a sabu kɛ an ye kimɛli fitinin minnu k’u kunna ye ɛntɛrinɛti kan. Kalan in sanga kɔnɔ, kalanden bɛɛ tun bɛ na waati la, u bɛɛ tun bɛ na don don wa u y’a jira an na fana k’u ye nafa sɔrɔ a la.\nKalan in tun bɛ ɲɛsin mɔgɔw ma fana minnu ye bamanankan kalan. O kalan in tun sinsinnen bɛ kunnafoni carinni ni kunnafoni kalanni ma ɛntɛrinɛti kan Maneno Bamanankan ɲɛ kan. Dantigɛli sen fɛ kalan in bantɔ, bɛɛ y’i sinsin an ka kanw donni kan ba la « Kunnafoni ni kumaɲɔgɔnya tɛkinilozi kuraw » hukumu kɔnɔ.\nKalanden bɛɛ fana y’i hakilina fɔ « hakilitigiya » kan. U y’a jira ko hakilina falen falen « hakilitigiya » kan, o ye wale ye min ka kan ka taaɲɛ walasa bɛɛ ka se ka dɔ sɔrɔ hakilitigiw ka faamuya la. U y’a jira fana ko siti in nafa ka bon demisɛnw ma kosɛbɛ.\nDemisɛnw fana ye daamu sɔrɔ u ka nin sɛgɛn lafiyɛnbɔ waati in kɔnɔ k’a sabu kɛ u ka nin waati kunkurunin in kalan n’a tulon kɛ ye Caroline fɛ.\nNin ɛntɛrinɛti kalan kun fɔlɔ y’a jira an na ko togodala mɔgɔw mago bɛ ɛntɛrinɛti ɲɛfɔli n’a kalanni dɔrɔn de la walsa u ka kɛ ɛntɛrinɛti matarafabaw ye.\nLaban na, kalanden bɛɛ y’a jira k’u nisɔndiyara, u ye dugaw kɛ fana walasa nin ɛntɛrinɛti kalan in ka carin Mali sigida bɛɛ la walasa ɛntɛrinɛti ka dɔn fan bɛɛ fɛ.\nU ye foli ɲɛsin kosɛbɛ Oranzi ka dɛmɛnjɛkulu ma Mali la, ( la Fondation orange Mali) ONG Jigitugutɔn mɔgɔw, ani mɔgɔ minnu bɔra Pari ka na an kalan fɔ Mali la yan ani mɔgɔ o mɔgɔ ye dɛmɛ ni hakilina ɲuman kɛ k’an bila sira walasa nin kalan in ka se ka kɛ. An ye ɲɔgɔn tɛgɛ minɛ.\nAn y’an labɛn ka ban ka taa kalan in daminɛ Zeana Gara la sinin, tarata Utikalo tile 18 san 2009. Aw bɛ se k’o kunnafoniw bɛɛ sɔrɔ siti kan.\nPorozɛ « Alisa an ma kɛ hakilitigi ye tiwitɛri (twitter) sira ye @toujourspassage\nUne réflexion au sujet de « Ɛntɛrinɛti kalanni Mali togodaw la: Bukary Konate ka ɲɛfɔli »\nLe 14 octobre 2009 à 23 h 54 min , unouveaucompte a dit :\nchacun a fait preuve de ponctualité\nc’est africain çà?


TWR360 | Bi ka kuma\nNin application télécharijer\nA bε sɔrɔ gansan APP Store la\nKa dannaya lase diɲε mɔgɔw ma\nSiti ka paji fɔlɔ\nAn ye jɔn ye?\nKa a bila ka taga apilikasiɔn wεrε la\nMot de pasi\ni ɲinεna i ka mot de passi kɔ\nKa compte dɔ dayεlε\nKa a filɛ ka kɛɲε ni region ye…\nBi ka kuma\nA don i ka diyaɲefεnw na\nI ka kɔnti datugula ka ɲε I konnectera I ka diyaɲefɛnw mara. A datugu\nA don i ka diyaɲefεnw na.\nA bɔra i ka diyaɲefεnw na.\nbarada ka kunafoliw\nMɔgɔ caman bε min filε\nA ye a lamεn\nI bε min miiri o ko la\nI bɛ min miiri nin kalan ko la i ka o fɔ an ye\nKa dɔ fɔ a kan\nAyi, i ni ce\nmin bεε sεbεnna ne sɔnna a ma (Ka caman kalan a la).\nI ye fεn minnu bεε telecharije\nKa a tilan\nAla dubara kosεbε bi ka kuma ka baarada ye ani a bε duba an ye tuma bεε. An ye wari dɔ bila kεrεfε ka to ka baara kε n'a ye a bε wele ko « fo ni Yesu nana don min na. » Ani an ka laɲini ye ka Yesu Krisita ka Kibaro Duman fɔ radio la fo don min na ni Yesu Krisita nana. TWR ka baara ye mun ye ?\nKa segin fεn kɔrɔw ma\nN'i b'a fɛ ka nin baarada dɛmɛn\nBi ka kuma ka jεmunkan sinsinna Ala ka kuma kan an bε o min bila baara la an ka bi ɲεnamaya la. Don o don an bε kuma kelen ɲεnatɔmɔ waajuli bε kε min kan. waajuli bε kε kuma min kan, o kuma bε bɔ Biblu la o min ye Ala ka kuma ye. Mɔgɔ min bε o jεmunkan lamεn o tigi bε kalan sɔrɔ injil kan, an ye kalansen dɔ bila sen kan min b'a dεmε fana ka kalan sɔrɔ, waajuli ɲεsinna kuma min ma, o kuma bε sɔrɔ Biblu yɔrɔ minnu na, an bε o yɔrɔw kalan. « Bi ka kuma » ka jεmunkan lamεnbaa bε Yesu Krisita ka kisili Kibaro Duman mεn , a bε se ka Ala ka kuma fana mεn n'a y'a tulo sigi ka nin jεmunkan ka kumaw lamεn ka ɲε\nMinnu bɛ baara kelen kɛ n'an ye\nFacebook n'a ɲɔgɔnnanw\nA ta kana bila yan\nA don i ka listiw la\nA don listi kura la\nNin kalan bilara listi dɔ la ka ban.\nFεn minnu ka di i ye\nKa liste kura dayεlε\nKa liste dayεlε ani ka a don liste kɔnɔ\nKa i tɔgɔ sεbεn ni i ka email ye\nKunnafoliw ma dafa\nI tɔgɔ sεbεn sisan sisan\nAn ka sariya\n© 2021 Trans World Radio • Mɔgɔ min ye nin baara kε Arajo TWR Jεɲɔgɔnya la nin The A Group


Yan, an bɛna banaw ye minnu ka ca mɔgɔw la minnu si tɛmɛna san 40 kan ani mɔgɔkɔrɔba banaw.\nAw ye Ɲɛnabanaw lajɛ Sigida 16 la fana.\nNi mɔgɔ si tɛmɛna san 40 kan, a bɛ gɛlɛya a ma dɔɔni ka a kɛrɛfɛfɛnw ye ka ɲɛ. Tuma dɔw la lunɛti kɛrɛnkɛrɛnnenw de bɛ se ka a tigi dɛmɛ (sɛbɛn ɲɛ Dibi donni ɲɛ kɔrɔ).\nMɔgɔ o mɔgɔ si tɛmɛna san 40 kan, o ka kan ka jateminɛ kɛ a yɛrɛ la ɲɛnatansiyɔn taamasiɲɛw la, barisa a bɛ se ka mɔgɔ fiyen ni a ma furakɛ a tuma na (aw ye sɛbɛn ɲɛ Ɲɛnatansiyɔn lajɛ). Kabini aw bɛ sɔmi ɲɛnatansiyɔn taamasiɲɛ fɔlɔw la, aw bɛ taa aw yɛrɛ lajɛ dɔgɔtɔrɔso la.\nƝɛkanfalaka (sɛbɛn ɲɛ Ɲɛkanbugun) ni tafuge (sɛbɛn ɲɛ Tafuge walima dimɔgɔw pantɔla), olu fana ye gɛlɛyaw ye minnu ka ca mɔgɔkɔrɔbaw la.\nFagandɔgɔya, fasaja, kɔnɔnanugutigɛ, ani balodɛsɛ\nNi mɔgɔ bɛka kɔrɔ, fanga tɛ kɛ a la tuguni i n’a fɔ waati min a tun bɛ denmisɛnya la, nka a tigilamɔgɔ ka fangadɔgɔya bɛ juguya ni a tɛ dumuni kɛ ka ɲɛ. Tuma dɔw la mɔgɔkɔrɔbaw ka kɔnɔnanugutigɛ sababu ye balo ɲuman dunbaliya ye. Mɔgɔkɔrɔbaw ka kan ka dumuni nafama dun don o don, hali ni dɔɔni dɔɔni de don, a ka kan farikolojɔlan ni a tangalan dumuniw dɔrɔn de dun.\nSɛbɛn ɲɛ Senfunu lajɛ fana.\nO bɛ se ka sɔrɔ bana caman fɛ, nka mɔgɔkɔrɔbaw ta caman bɛ sɔrɔ joli ka taanikasegincogo fɛ walima dusukunnabana (sɛbɛn ɲɛ Dusukunnabana lajɛ). Sentɔntɔn sababu mana kɛ fɛn o fɛn ye, a furakɛcogo bɛɛ la ɲuman de ye senw layɛlɛli ye sanfɛ fɛn dɔ kan. Taama taama fana ka fisa a ma, nka aw kana mɛn jɔli walima sigili la ka aw senw lajiginnen to. Waati o waati ni aw bɛ se, aw ye aw senw kɔrɔta fɛn dɔ kan.\nKelebe ni senw ni senkalaw bɔshili la\nSɛbɛn ɲɛ Farilajoli min bɛ sɔrɔ joli bolicogo jugu fɛ lajɛ.\nNin ka ɲi\nNin ka fisa\nOlu bɛ sɔrɔ joli ka taanikasegin gɛlɛyaw fɛ, tuma dɔw la jolisirafunu bɛ kɛ a sen kɔrɔ (sɛbɛn ɲɛ Jolisirafunu lajɛ) A bɛ se ka\nSukarodunbana (jabɛti) fana kofɔ (sɛbɛn ɲɛ Sukarodunbana (jabɛtibana) lajɛ). Walasa ka a kɛcogo wɛrɛ ɲɛdɔn, aw ye sɛbɛn ɲɛ Bana minnu bɔlen don olu danfaraw dɔnni gɛlɛyaw lajɛ.\nJoli ka kan ka ko ka a jɛ cogo bɛɛ la. Aw bɛ a ko ni ji wɔlɔkɔlen ye ka to ka a bandi falen tuma ni tuma. Ni aw ye a ye ko joli bɛna nɛ ta aw bɛ a furakɛ i n’a fɔ a ɲɛfɔlen don sɛbɛn ɲɛ Joginda bɛɛ bɛ se ka juguya na cogo min.\nNi aw sigilen don walima aw dalen don, aw ka aw senw dalen to sanfɛ.\nSɛbɛn ɲɛ Ɲɛgɛnɛkɛbana lajɛ.\nSugunɛkɛ ka gɛlɛn cɛkɔrɔba minnu ma walima ni sugunɛ kunguruni bɛ to ka tila u la a yɛrɛ ma, o bɛ se ka kɛ gɛlɛya ye cɛya la. Aw ye sɛbɛn yɛlɛma ka taa ɲɛ Ɲɛgɛnɛkɛbana la.\nSɛbɛn ɲɛ Sɔgɔsɔgɔ lajɛ.\nSɔgɔsɔgɔ bɛ mɔgɔkɔrɔba min na, o ka kan ka sigarɛti min dabila ani ka taa a yɛrɛ lajɛ dɔgɔtɔrɔso la.\nNi o ye a sɔrɔ a ka denmisɛnya kɔnɔ sɔgɔsɔgɔninjɛ taamasiɲɛw yera a la, walima ni joli tun bɛ bɔ a kari la aw hakili ka kan ka jigin sɔgɔsɔgɔninjɛ ko la.\nKa fara sɔgɔsɔgɔ kan ni sisan fana bɛ a la, ni a ninakili bɛ degun, senw fana bɛ tɔn, lala o bɛ se ka dusukunnabana kofɔ (aw ye sɛbɛn ɲɛ nataw lajɛ)\nSɛbɛn ɲɛ Kolotugudadimi.\nKolotugundadimi kɛlen don ka mɔgɔkɔrɔba caman sɛgɛn. U lafiyacogo:\nAw bɛ kolotugundadimiyɔrɔw bila u ka lafiya\nAw bɛ finimugu dɔ su jikalan na ka o kɛ ka a siri (sɛbɛn ɲɛ Finimugu kalaman dacogo)\nAw bɛ dimimadalan dɔw ta i n’a fɔ asipirini (aspirine) kisɛ 2 walima 3 fo ka se siɲɛ 6 ma tile kɔnɔ, aw bɛ ji caman min ni antasidi (antacide), nɔnɔ ani bikaribonati (bicarbonate). Aw bɛ ni fura ninnu ta dumuniw ni ɲɔgɔn cɛ. Aw bɛ se ka u kari kari fana sani aw ka u kunu.\nA ka fisa ka to ka kolotugundadimi yɔrɔw bɔbɔ ɲɔgɔn na walasa ka u jali bali.


Wikipedia ye ansiklopedi sarabɔbali ye aw bɛɛ jɔyɔrɔ bɛ min dilanni na. Walasa k'o waleya, an bɛɛ ka sɛbɛni k'a la. Sisan ɲɛ 586 bɛ Bamanankan Wikipedia kɔnɔ. Aw ni ce yɛrɛ-ko kɛko ɲuman na! Aw bɛsɛ ka Faransikan walima kan wɛrɛ bayɛlɛma kata bamanankan na! Wikipedia: Bamanankan sigini bɛ katimu duguma k'aw dɛmɛ aka baara la. Ka kunnafoni wɛrɛw sɔrɔ, faransikan Wikipedia lajɛ. Ka fara bamanankan daɲɛ 1000 bɛ Wiktionnaire kɔnɔ!


Nin bana in bɛ sɔrɔ balodɛsɛ fɛ, a bɛ fiɲɛ bila wolo la. Bana in bɛ mɔgɔw sɔrɔ minnu ka dumuni fanba ye sumamugu jɛmanw ye (kɛrɛnkɛrɛnnenya la kaba) ka a sɔrɔ fɛn wɛrɛw tɛ fara a kan, i n’a fɔ: Sogo, shɛfan, yiridenw ani nakɔfɛn kɛnɛw.\nNi bana in bɛ baliku la, a wolo bɛ ja i n’a fɔ a jeninen don, sango tile bɛ sigi yɔrɔ minnu kan:\nTɔn ani senkalaw\nNi a bɛ denmisɛnni na, nɔfinman dɔw bɛ ye a senkala la. Tuma dɔw la, a senw bɛ funu.\nJoli misɛnniw walima nɔfiman\nWalima senkalaw fununi.\nNi nin lahalayaw bɛ yen, tuma dɔw la, i bɛ a sɔrɔ balodɛsɛ taamasiɲɛw wɛrɛw fana bɛ kɛ yen: kɔnɔfunu, joli daku fila la, joli nɛn na, fanga dɔgɔya, dumunikɛbaliya, o ni a ɲɔgɔnna wɛrɛw (aw ye sigida 11 lajɛ, gafe ɲɛ A bɛ dɔn cogodi ko balodɛsɛ bɛ mɔgɔ la? ni Balodɛsɛ suguya wɛrɛw).\nDenw ka balodɛsɛ (gafe ɲɛ Serebana lajɛ) ye bana ye min bɛ sɔrɔ dumuni dafalen dunbaliya fɛ (sogo, nɔnɔ shɔ). A bɛ wolo ja ka a ɲɛ fin, ka a foolo bɔ i n’a fɔ a jeninen don. A bɛ ji sigi kɔnɔbara ni senw wolo kɔrɔ.\nDumuni nafama dunni de bɛ balodɛsɛ kɛlɛ. Don o don mɔgɔ ka kan ka a lajɛ ka shɛ, sogo, jɛgɛ, shɛfan, foromazi, nɔnɔ, jiridenw ni nakɔfɛnw dun.\nBalodɛsɛ jugumanba ni a suguya wɛrɛw la, witaminiw tali bɛ se ka dɛmɛ kɛ, nka dumuni dafalen dunni de nafa ka bon kosɛbɛ. Witamini B hakɛ ka kan ka caya aw ka witamini suguya tataw la, kɛrɛnkɛrɛnnenya la niyasini (niacin). Sunbala, datu, ani nɔnɔkumu ye witamini B ɲuman ye.\nSani aw ka dumuni kɛ ka aw fa\nFunu ni nɔfiman min bɛ ni cɛni senkala ni a sentɛgɛ la, o sababu ye dumuni nafama dunbaliya ye. A ka dumuni fanba tun ye kaba ye, a tun tɛ dumuni witaminima fosi dun.\nNi aw ye dumu kɛ ka aw fa\nDɔgɔkun kelen kɔfɛ, a ye shɔ ni shɛfan fara kaba kan, sen funu jiginna, nɔfinmanw fana bɛɛ bɛka tunu.\nNin muso in senkala wolo jali sababu ye balodɛsɛ ye. O fana bɛ sɔrɔ dumuni dafalen dunbaliya fɛ a ɲɛfɔra cogo min ka tɛmɛ.


Denyɛrɛni tangacogo tetanɔsi ma: A ka fisa kosɛbɛ ka den barajuru tigɛ ni fɛn sanuman dɔ ye. O tigɛda man kan ka janya kɔnɔbara la ni santimɛtiri fila ye. Aw kan’a to jolida ka ɲigi walima ka nɔgɔ, n’o kɛra, a bɛ kɛnɛya joona. O de kama a man kan ka siri ni bandi ye. Nka, n’aw ma ɲɛ a sirili kɔ, aw bɛ a siri ka a yoba (sɛbɛn ɲɛ Denyɛrɛni ka tetanɔsibana ni Barajuru furakɛcogo).\nNi ba bolo ma ci kɔnɔmaya waati la, tetanɔsi serɔmu ka kan ka kɛ den na a bange don.\nWalasa ka denyɛrɛni tanga ɲɛdimiw ma, aw bɛ furaji walima ɲɛdimi tuluni kɛ a ɲɛw la (i n’a fɔ nitrate d’argent 1% walima terramycine, walima érythromycine 0, 5% ka se 1% ma, jiginni kɔfɛ, lɛrɛ fila fɔlɔ kɔnɔ (sɛbɛn ɲɛ Denyɛrɛni ka ɲɛdimi ni Tulu banakisɛfagalanw).\nO bɛ se ka den tanga fiyenbana ma, n’o y’a sɔrɔ sopisi tun b’a fa la walima a ba (sɛbɛn ɲɛ Sopisi taamasiɲɛw cɛ la ni Sopisi taamasiɲɛw muso la). Ni den bangera dɔrɔn, o fura bɛ kɛ a ɲɛ na o yɔrɔnin bɛɛ. Furajini toni kokelen b’a bɔ.\nAw bɛ den bila funteni na – nka funteni man kan ka bonya kojugu\nAw bɛ den lakana ka bɔ nɛnɛ ma, ani funteni juguman fana ma. Aw bɛ nɛnɛfini giriman minnu don, aw bɛ olu ɲɔgɔn don den fana na.\nNɛnɛ waati, aw bɛ nɛnɛminɛfiniw don den na\nNka funteni waati walima ni farigan bɛ den na, aw b’a lankolon bila.\nDenba funteni ka ɲi den ma, o de la den ka kan ka d’a ba naga kɔrɔ, kɛrɛnkɛrɛnnenya la den sebaliw walima minnu ka dɔgɔn. Aw bɛ kunnafoni kalan den sebaliw ni den dɔgɔmaniw kan sɛbɛn ɲɛ Ladoncogo kɛrɛnkɛrɛnnen ka ɲɛsin den dɔgɔmanniw ni den sebaliw ma la.\nSaniya: walasa ka den tanga bana caman ma\nLadilikan minnu fɔra aw ye saniya kan gafe sigida 12 na, sɛbɛn ɲɛ Saniya ni jinɔgɔlabɔ kɔnɔ, aw ka kan k’olu bato.\nNi den barajuru kɛnɛyara, aw bɛ se k’a ko ji wɔlɔkɔlen na ani kolisafinɛ ye parifɛn tɛ min na.\nNi dimɔgɔ ni soso ka ca, aw bɛ sange fitini walima fini fɛgɛmani biri den kun na.\nAw ka kan k’aw janto den ka finiw falenni na tuma bɛɛ n’a ye sugunɛ kɛ u la walima n’a fari bɛ bilen. O la, aw b’a lankolon bila walasa fiɲɛ k’a sɔrɔ ka ɲɛ (sɛbɛn ɲɛ Fari bilenni furakɛcogo).\nMimi, mura, sɔgɔsɔgɔninjɛ walima joli bɛ mɔgɔ min na, o tigi man kan ka den ta walima ka maga a la, barisa bana ninnu bɛ se ka yɛlɛma den fɛ.\nAw bɛ den yɔrɔ janya gɔngɔnma yɔrɔ ni sisi la.\nAw ye nin gafe in sigida 21 kalan denyɛrɛni balocogo kan (gafe ɲɛ Balo nafama kalo 6 fɔlɔ kɔnɔ lajɛ).\nAn b’a fɔ ka gɛlɛya ko sinji ɲɔgɔn tɛ den ka dumuniw na. Den minnu balola sinji gɛrɛgɛrɛ la, olu ka kɛnɛya sabatilen don, wa u mɔ ka di ka tɛmɛ denw kan minnu balola misinɔnɔna. Minnu balola sinji la, olu sata hakɛ ka dɔgɔn k’a sababu kɛkun damadamaw ye, i n’a fɔ:\nSinji kɛcogo ka ɲi, wa a ye balo dafalen ye ka tɛmɛ misinɔnɔ kan (misinɔnɔ jima fara a muguma bɛɛ kan).\nBanakisɛ tɛ sinji la wa a tɛ den bana.\nSinji kalaya cogo bɛrɛ bɛnnen don den farikolo ma.\nSinji bɛ den tanga bana dɔw ma i n’a fɔ ɲɔni.\nNi muso jiginna dɔrɔn, a ka kan ka sin di den ma. Muso jiginnen kura, ji bɛrɛ tɛ jigin a sin na. O tɛ baasi ye. A ka kan ka sin di den ma lɛrɛ fila o lɛrɛ fila. Den ka sinmin b’a to ji ka jigin sin na. Ni den ka kɛnɛ, a bɛka fari sɔrɔ ani n’a bɛ sugunɛni banakɔtaa kɛ ka caya, o b’a jira ko ji jiginna sin na kosɛbɛ.\nNi ji bɛ sin na tuma bɛɛ, den ka kan ka balo sinji dɔrɔn na fo ka se kalo 4 ma walima kalo wɔɔrɔ. Kalo 4 kɔfɛ, dumuni suguya wɛrɛw bɛ se ka fara sinji kan, nka aw b’u falenfalen. Misali la, sin kɔfɛ, sogonaji bɛ se ka di den ma, shɛfan, jɛgɛkɛnɛnaji, nakɔfɛn tobilen ani kini dɔɔni. Aw ka kan ka nin fɛn bɛɛ labɛn ka ɲɛ sani aw k’u di den ma. Nɔnɔmugu walima tigamugu bɛ se ka kɛ ɲɔmɔni na walima malomɔni. (Aw ye sɛbɛn ɲɛ Balo nafama ka bɔ si kalo 6 la lajɛ).\nWalasa ji ka jigin sin na, ba ka kan ka dumuni kɛ k’a fa tuma bɛɛ, ka nɔnɔ ni nɔnɔma dumuniw dun, ka jimafɛnw min. A ka kan ka sunɔgɔ kosɛbɛ ani fana, a man kan ka sɛgɛn kojugu walima ka dimi.\nA ka kan ka sin di den ma tuma caman barisa o bɛ ji jigin sin na. Sidabana bɛ muso minnu na, ni dumuni nafama wɛrɛ b’u bolo ka di denw ma, u man kan ka sin di den ma n’a ye kalo tan ni fila sɔrɔ.\nNi sababu dɔ ye den bali ka sin min, ba ka kan ka sin bisi k’a bɔn o waati la walasa a kana ja.\nSani ji ka jigin sin na, ba ka kan ka ji wɔlɔkɔ, ka sukaro kisɛ 2 k’a la walima kutuni ɲɛ 2, k’o di den ma. O kun ye kɔngɔ kana den tɔɔrɔ.\nBa bɛ se ka fɛn minnu kɛ walasa ji ka jigin sin na:\nA ka kan ka jimafɛn caman min;\nA ka kan ka dumuni nafamaw dun, kɛrɛnkɛrɛnnenya la kalisiyɔmuma dumuniw (nɔnɔmafɛnw) ani farisogojɔli dumuniw (sɛbɛn ɲɛ Dumuni dunta fanba ani dumuni dafalanw);\nA ka kan ka sunɔgɔ, a kana baara kologɛlɛnw kɛ walima a kana sɔn a dusu ka kasi;\nA ka kan ka sin di den ma lɛrɛ fila o lɛrɛ fila.\nAn k’an yɛrɛ kɔlɔsi furaw la!\nFura caman bɛ yen minnu man ɲi denyɛrɛni ma. O la, n’aw bɛna fura o fura di den ma, aw b’aw jija k’a jira dɔgɔtɔrɔ dɔ la fɔlɔ. Fura dɔw, i n’a fɔ Chloramphénicol ni Bactrim man kan ka di den ma ni dɔgɔtɔrɔ ka yamaruya tɛ; Ampicilline de ka ɲi. Chloramphénicol man ɲi denyɛrɛniw ma, kɛrɛnkɛrɛnnenya la den sebaliw walima minnu girinya tɛ kilogaramu fila bɔ.\nA ka ɲi ka fura di denyɛrɛni ma tuma dɔw la. Misali, cotrimoxazole dili ka ɲi denyɛrɛniw ma sidabana bɛ minnu ba la barisa a b’u tanga bana in ma (sɛbɛn ɲɛ A bɛ dɔn cogodi ko banabagatɔ mako bɛ furaw la?).


Gewuru - Fàkan\nMooti marabolodugu dɔ ye gewuru ye. A ka galoda ye kaporopen ye, o min bɛ koro kolomi fɛ. Gewuru ni duguba min ka surun o ye koro yɛrɛ ye bari a n'o cɛ ye bam 22 ye. O tɛmɛnen 'kɔ, dugu misɛnnin wɛrɛw kɛlen bɛ k'a Lamini. Kɛrɛnkɛrɛnneya la a kɔrɔn fɛ duna ni anatɔn ni pomorodoju ani ogodenŋu, gewuru ni nin dugu naani ninnu ʃi cɛ jànya tɛ Tɛmɛ bam 9 kan. Fɛn min ye a tlebinyanfan ye sa, dɔn ni oro ni senbere ani jimeru bɛ yen, olu kelen bɛɛ fana n'a cɛ tɛ Tɛmɛ bam 7 kan. Gewuru kɛɲɛka fɛ, oropa ni kɔnpen ni amoruro ani samani fana bɛ yen wa ninnu ni yen cɛ jànya o jànya a tɛ Tɛmɛ bam 9. Pel ni moniburo ni temegolo ani birigɛ b'a woroduguyanfan fɛ, wa ninnu ʃi n'a tɛ Tɛmɛ bam 13 kan.\nDugu in tɔgɔ Dara gewuru k'a sababu Kɛ a yɔrɔ in sìgibaa n'a balimaw ye. Ala tùn y'olu Kɛ balimaw ye nka balimakɛ kelen ma Kɛ sìgibaa ye tɔw 'kɔrɔ. Ale tùn Taara tu kura Bɔ k'i Sìgi yen nka o n'a ta a hakili ma Bɔ a balimaw 'kɔ, o la a tùn bɛ to ka Taa a ɲɛ Da u kan tuma ni tuma. A Tora tèn mɔgɔw nan'o kɔlɔsi a ka kow la, u y'a Da la ko "Gewuru" jaa o kɔrɔ de ye dɔgɔnɔkan na ko Taa Bɔ 'mɔgɔ la tuma ni tuma. Ɔ, o tɔgɔ in dalen cɛ in na i komin ale de fana y'a ka sìyɔrɔ tutigɛbaa ye minkɛ u sinna k'ale yɛrɛ tɔgɔ Da a ka sìgiyɔyɔ fana na ʃyɛn kelen. Gewuru Sɔrɔla o de fɛ. kumalasurunya na, Gewuru ka dugu tutigɛlen tɔgɔ Dar'a yɛrɛ la ko "Gewuru".\nGewurukaw sèn ma Dòn faama-dugutigiya la an bɛ bì min na. U B'u ka laadaladugutigiya de ba kan hali bì. Ka Da o dugutigiya in taabolow kan, u ka dugutigiya Tolen bɛ kìn kelen ani jàmu kelen de 'bolo. U ka o dugutigiya min Flɛ, a bɛ Nà kɔrɔyakunda de, wa n'a Ser'i ma fana ni saya tɛ sababu yɛrɛ tɛ Se k'i Lawuli ka Bɔ yen. Waati kɛrɛnkɛrɛnnen tɛ gewurukaw ka dugutigi kura sìgili la. I n'a fɔ an b'a Ye sɔyɔ dɔw la, ni dugutigi kɔrɔ Banna dɔw bɛ kalo kelen, fla sàba, sàn kelen.... Nka o tɛ gewurukaw ta la. Amadu Duɲɔn de ye gewuru dugutigi ye bì nka a Fɔra minnu 'kɔ olu dɔw Flɛ: Anɲɔnwonlu, Ibrahima, Anlɛ ani Anpaŋanlɛ.\nGewuru mumɛ bɛ Bɛn kìn naani de ma. O kìn ninnu ye: Baligomoro Tɔrɔgomoro, orogomoro ani tengomoro ye. Yen sìgikɛnɛnin tɛ bɛrɛ ye. Wa u ka dugu mɔgɔw hakɛ tɛ 2000 kan.\nDɔgɔnɔw ni fulaw de bɛ gewuru. Yen jàmuw ye Togo, Duɲɔ, Sagara, Pujugu, Dara, Saye, Kasoke, Tenbeli, Kodio, Gindo ani Sangalaba ye. Gewurukaw fɛ yen, sinankunya bɛ sangalabalakaw ni sagaralakaw de 'cɛ. furuɲɔgɔnnya bɛ gewuru n'a laminidugu tɔ bɛɛ 'cɛ, w'a fana bɛ Tɛmɛ du bɛɛ ni kabila bɛɛ ni ɲɔgɔn 'cɛ yen. Gewurukaw ka fòrobakan ye dɔgɔsɔ de ye nka fulakan fana bɛ Fɔ yen dɔɔnin dɔɔnin.\nGewuru ye sɛnɛkɛdugu de ye. Yenkaw bɛ sɛnɛfɛn caman Sɛnɛ, i n'a fɔ keninke, saɲɔn, sàba, malo, tiga, tiganinkuru, gajaba, bananku, woso, je, bàra, galama, ʃɔ, zɛrɛ, bɛnɛ, soza, dà ani kɔɔri. O bɔlen kɔ yen, u bɛ baganmara ni jago ani bololabaara misɛnnin dɔw fana Kɛ u sèn fɛ. U ka bagan marataw Flɛ: Bà, misi, saga, fàli, wùlu, jakuma, lɛ, ʃɛ, kami, tonkɔnɔ ani jɛnɛntubannin. U fana ka jago bɛ butigifeerew ni sɛnɛfɛn-feerew ni jiridenfeerew ni baganjagow ani bololafɛndlata-feerew (numuyabaaraw) de 'kùn kan kosɛbɛ. Donsoya bɛ K'u fɛ yen haali.\nManabɛlɛ ni wɔlɔjuruda ani sentɛgɛninjɛ de ye gewurukaw ka kɔnɔminɛ-fɛɛrɛ ye. Marafa y'u ka kungosogobaw fàalan ye. U bɛ misiden dabɔ ni ncɔlɔ ye fana. U bɛ dugukɔnɔ-bagan murutilenw Minɛ ni jonborifli, koronka-minɛ walima nɛgɛka-minɛ (ni dumunifɛndɔ ye). Yen musow fana bɛ finisɔgɔ dɔɔnin-dɔɔnin Kɛ.\nAn bɛ dòn min na i ko bì ɲɔʃimansin, kɔlɔn ŋana, jabaranin, kɔɔrisugu, tlebarika-walan, kalalikɛkɛmansin ani moto, ninnu bɛɛ bɛ Sɔrɔ gewurukaw fɛ yen. Yen ni baɲumankɛtɔn minnu bɛ baara la hali bì o dɔ ye CRS ani SUISSCONTACT ye. Nka a ni minnu y'a Kɛ ka Tɛmɛ olu ye COEUR MALI, ani SOCIATE COOPERATIVE. Coeur Mali ka baara tùn ɲɛsinnen bɛ jirituru de ma. Cooperative tùn bɛ kàlan ɲɔ maracogo ɲuman na. A bɛ balo San ka Mara ni ''waati Sera ko baloko ka Gɛlɛn waati min a b'a Labɔ ni k'a Feere sɔgɔn nɔgɔn na.\nLakɔlikalan de ye kàlan ye min Kɔnna ka Dòn gewurukaw fɛ yen. Wa hali bì o de bɛ ten kan yen.\nSilamɛya ni kerecyɛnya de ɲɔ ɲɛlen bɛ gewuru yen. Misiri fla de b'u fɛ yen: jumamisi kelen ani misiri gansan kelen ka Fàra eglizi fla kan: protɛstanw ta ani katolikiw ta. Màa minnu Kɛra yen kerecɛnya dònni sàbabu ye yen, Esay Togo ani Filip Togo ye. Wa o fana Kɛ ni bì 'cɛ bɛ Taa 'Sàn bi wɔɔrɔ (60) la. Yen silamɛnya dòbaaw ye Ali Togo ani Agibu Togo ye. A fana ni 'cɛ bɛ Taa 'sàn bi wɔɔrɔ ni duuru (65) ɲɔgɔn na.\nKɔɲɔw ni seliw ni sanyɛlɛmaw ni sankunbɛnw ni ntolatan ye gewurukaw ka ɲɛnajɛlakow ye. U ka fɔlifɛnw ye ya ni bàra ni bala ni dunun ni jenbe ni flen ni gita ni ntamannin ani bari ye. U ka ɲɛnajɛyɔrɔ ye dugu foroba-kɛnɛba ye u b'a Weele ko kafubgɔ.\nJisigiyɔrɔ dɔw bɛ Sɔrɔ gewuru, o yɔrɔ ninnu na, jɛgɛ kelen kelenninw bɛ Sɔrɔ yen nka kosɛbɛ tɛ, koorow ni kaanaw ani koorokaaraw bɛ Sɔrɔ a yɔrɔ kelenw na tuma dɔw la. Jiri suguya caman bɛ Sɔrɔ yen kungo 'kɔnɔ fana i n'a fɔ jala, banan, sanan, genun, nkaba, npeku, zaban, dingɛ, gele, nsira, bumu, ʃì, nɛrɛ, sebe, toro, balazan, ntabakùnba, kòro, woo, ntɔngɛ, ntege, zɛrɛninjɛ, nkalama danga sunsun, zɛkɛnɛ, zaajɛ, bàro, ɲama, gunjɛ pɔpɔ ani nten. Yen kungosogow ye miniɲan, dànkala, nkorongo, kungo-kami, wɔlɔ, gunnajɛ ani baninkɔnɔ.\nKaburudon fla de bɛ gewuru, silamɛnw ta ani kerecyɛnw ta. Yen, Silamɛnw ka kaburudon bɔlen bɛ tlebinyanfan fɛ. Nka kerecyɛnw ta bɛ kɛɲɛka fɛ. Nka kɔrɔ kɔni tɛ a fla ʃi bɔfanko la.\nYen samiɲɛ bɛ Dòn mɛkalo la ni ka Taa Foori fo sɛtanburukalo la. Yen kawulɛ bɛ Jɔ ɔkutɔburukalo la tlema bɛ Bɛn marisikalo ma jɔyi. u ka tlema bɛ da Minɛ ɔkutɔburukalo la. Sanji hakɛ samiɲa kɔnɔ bɛ Taa 32 ɲɔgɔn na Yen funtenni hakɛ sanadan ye 45 ye a nɛnɛ dugumadan hakɛ ye 23 ye.\nKabakomayɔrɔ fɛn tɛ gewurukaw fɛ yen ko màa bɛ Se ka Taa i ɲɛ Da min kan.\nBlàdon : 2017-04-20 Yɛlɛmako laban : 2017-04-22\nFogo yeko: 1146183 - Bì: 102 - Kalo in: 7773 - Лinan: 67386.\nFura Yeko: 1056 - Bì: 1 - Kalo in: 10 - Лinan: 71.


Warimisɛnkogɛlɛya Mali la | FASOKAN\nWarimisɛnkogɛlɛya Mali la\nN t’a dɔn n’a bɛ o cogo kelen na jamanaw bɛɛ kɔnɔ, n’o tɛ a bɛ waatijan bɔ warimisɛnkogɛlɛya bɛ Mali la.\nIsansifeereyɔrɔw la, « warimisɛn tɛ yen ! Bitikiw kɔnɔ, warimisɛn tɛ yen ! Nanfɛfeerelaw bolo, « warimisɛn tɛ yen ! A ko de ka jugu feerekɛla misɛnninw bolo ! An deli la « warimisɛntɛyen » fɔli la, fɔ n’i taara sanni na, bitiki b’a ɲɛjɔ i tɛgɛkɔnɔna na fɔlɔ k’a lajɛ warihakɛ min b’i bolo walasa k’a labɛn « warimisɛntɛyen » fɔli kama n’an y’an ka fɛnsanta fɔ.\nTuma dɔ la, an bɛ moto kolonkolon ka tɛmɛ isansifeereyɔrɔ 3 walima 4 na k’a sababu kɛ warimisɛnko ye.\nO ko in delila ka ne yɛrɛ sɔrɔ siɲɛ caman isansisanyɔrɔw la, nka n tɛ se ka ɲinɛn min kɔ, o ye min kɛra falajɛ ye, bawo n sɛgɛnna o don kosɛbɛ.\nN tun taara surunalidon kɛ n denkɛ n’a ka patɔrɔn cɛ, n’o ye mobiliparanti ye. N segintɔ, kɔmi n b’a dɔn ko isansi tɛ n se so, n ye jɔ isansifeereyɔrɔ dɔ la Falajɛ walasa ka isansi san. Waribiye dɔgɔmanin min bɛ n bolo o yɔrɔ la, o ye 400 biye ye, ne mako bɛ isansi litiri kelen na n’o sɔngɔ ye 130 ye.Isansifeerela kɛlen ka wari ye, a ko warimisɛn tɛ yen. N ye min kɛ ka munumunu n kini ni n numan fɛ ka 400 warimisɛn ɲini, o ka ca ni miniti 30 ye, n m’a sɔrɔ fiyɛwu. Bɛɛ ko n ma, ko warimisɛn tɛ yen. N y’a ŋaniɲa ka fɛn dɔ yɛrɛ san, hali n mako tɛ se min ma o yɔrɔ la walasa n ka warimisɛn sɔrɔ, nka abada. N seginna ka n’a fɔ isansifeerela ye ko a ka 200 la kɛ n kun, a ko warimisɛn tɛ yen. N diyagoyara ka isansi 400 na san o don, ka sɔrɔ n makoba tun bɛ waritɔ 200 la.\nTile kurukara kɔnɔ, an bɛ nin ko in ye bitikiw kɔnɔ, suguw la, feeremisɛnnikɛlaw fɛ, wa siɲɛ caman, n ye gadonmusow kɛtɔ ye k’u ka nisɔngoyakumaw fɔ nin gɛlɛya in kan, gɛlɛya min n’u b’a sɔrɔ nasanyɔrɔ la warimisɛnko la.\nWarimisɛntɛyen dama tɛ, nka warimisɛn min bɛ an bolo, olu bɛɛ sinnen, feerekɛlaw tɛ sɔn k’olu minɛ. Waati dɔw la 100 warimisɛn dɔrɔmɛ 20, dɔrɔmɛ 10 ani dɔrɔmɛ 5 la, o bɛ se ka k’i bolo i ka so, nka a tɛ se ka dun k’a sababu kɛ a bɛɛ sinnen don.\nNin warimisɛnko in bɛ ka kɛ gɛlɛyaba ye bi : a bɛ sannifeere senasumaya, a bɛ an bali ka an makoɲɛfɛngɛlɛnw sɔrɔ joona, wa a bɛ an ka waati bɛɛ ta.\nUne réflexion au sujet de « Warimisɛnkogɛlɛya Mali la »


Bambara Editrorial Ameriki Fanga Ka laseliw Transition In Mali\nWest Africa central bank building in Bamako\nTITRE: LA TRANSITION AU MALI DOIT JETER LES BASES DES ÉLECTIONS\nAnncr: kofe, Lameriki djamana ka froba fanga ka hakilinaw laceli kanw:\nVoice: Lameriki djamana haminen dow ne lakana lagossi tabolow mounou be sena Mali djamna konow ni wati nounou na, Ambassadeur Richard Mills, Lameriki djamana ka lassiguiden dankan, min be dounouya keleya tomba Nations Unis na, ka laceliw la. A nsi-nsi ra kossebe dankariliw nounou farignia ne a djougouya , ani a tchiayaliw la fasso djama koulouw, a ni djamana ka sorodassiw lakana kelaw, a ni djinye demebaga koulouw ni dounouya keleya tomba ka lakana ke koulouw (MUNISMA) kan.\nKooli a ni senguin fene tabolow ye kamana ngan ba kow ye, sabila, a yirala ka fow ko mogow millions nani, ni toromogno wolowila gniongon diate de mako be demin na, ka fara mogow wa binaniw mounou ye ou sigui yorow bila kata fan werew fe djamana kono.\n« Mali fourantchiew fanga a ni MUNISMA ka kan ka fasso djama ka lakana tabolow ke ou ka bara folo ye », Ambassadeur Mills ka fow la. Ka fara o kan, Mali ka fourantchiew gouvernement ka kan ka tabolow guelen lassigui sharia sossow li kama, ni ka siraw labila\nfene fasso denw ye ou besse ka ou ka hamina fow ne ka a yira yoro mina.\nSorodassiw ye fanga dragui , Aout kalo la, san bafila ni mougan wati la ka ou sigui Mali fanga kouna. Charte de la transition, ne o ye ou ka bara seben ye, dilan septemburu kalo la, a konow ou ye sebentila ka fow ko, forantchiew gouvernement be sigui ka barake kalo tan ni seguin gniongon na de kono. O fourantchiew fanga folo siguilen fene draguira sorodassiw fe ko koura, Mai kalo la, san bafila ni mougan ni kelen na, nga sorodassi gniemogow ye lahidou di, ka bara ke ne fourantchiew fanga folow kountala dilen watiw kan.\nDounouya keleya tomba ONU ka bolofara min be lakana baraw ke ne a be wele ko conseil de sécurité ne CEDEAO be barala gniongon fe halissa, yassa ka lahigni ke Mali fourantchiew fanga fe ou ka to ou ka lahidou dilenw kan, ka kalafiliw lawaleya ka ben fevrier kalo nata ma san bafila ni mougan ni fila la. Fourantchiew fanga ka kan ka kalafiliw lawaleyali wati fow Yassa laben be sabati ka ben a dogo ma. “Hbali ne a be a don ka fow ko, mara ketchiogow ani yourougou-yourougou keleli ye lakana baliya sababou donw ye”Ambassadeur Mills ka fow la, “fourantchiew fanga ka kan ka Bayelemali mounou daminena lasse, walima ka a di gouvernement koura min be bo\nkalafili konow ma”.\nLameriki djamana be Mali fouratchiew fanga ka sharti kono Kouma min be a fow ko, fourantchiew fanga gniemogo ani a premier ministri tesse ka ke tchiebo ye kalafiliw nataw la, kokoro madow.\nA wadjibiyalen donw Kalafiliw nata fevrier kalo la san bafila ni mougan ni fila la, ka ke djielenyaw kono, ani kalata kolossilibaga gniouman ka kolossi konow, yassa djamana den be kasse ka kalata ni danaya ye, Ambassadeur Mills ka fow la. «An be a gnini Mali fourantchiew fanga fe ou ka tchiogoya be ke yassa ka dayelen moussow ye kalata nataw nounou la. Moussow ka tchiaya tchiew bow la ani ou togow ka seben fene kalataw fe ka tchiaya. »\nAnncr : ni toun ye Lameriki djamana ka froba fanga ka laceliw kanw.


Dugu tɔn (siɲɛ filanan), Mali la | FASOKAN\nDugu tɔn (siɲɛ filanan), Mali la\nYanni n ka tɛmɛ ni ɲɛfɔli tɔ ye, n bɛ dɔɔni fɔ « tɔn » daɲɛ kan.\nTɔn, a fɔ cogo ɲuman ye « ton » ye, nga i n’a fɔ an b’a kɔlɔsi tuma caman, daɲɛ dɔw fɔ cogo bɛ yɛlɛma waati kɔnɔ.\nTon kɔrɔ ye ka fɛnw bila juruba kelen na, k’u bɛɛ kɛ kelen ye. Misali: ka kɔnɔn ton, o kɔrɔ ye ka kɔnɔndenw don juru kelen na.\nDugu demisɛn minnu bɛ fara ɲɔgɔn kan bonya kɔnɔ, olu bɛ weele « tondenw » in n’a fɔ kɔnɔndenw bɛ ɲɔgɔn kɔ cogo min na.\nɲɛmaa minnu bɛ tɔndenw ɲɛ, k’u bila sira, a bɛ fɔ olu ma ko tɔntigiw.\nN bɛ tɛmɛn ni kunnafoni fɔlɔ tɔ ye:\nDugu mɔgɔw ka foro siɲɛni kɔ fɛ, dugutɔn bɛ se ka ta dugu wɛrɛ mɔgɔw ka foro siɲɛ. U tɛ dan u ka dugu foro siɲɛni dama ma, ni dugu wɛrɛ mago bɛ dugu min tɔndenw na, o bɛ se ka olu weele. U bɛ taa o tigi ka foro siɲɛ. A sara cogo bɛ ye kelen ye.\nWali forow siɲɛni kɔ fɛ, tɔndenw yɛrɛ bɛ u ka foro da, a bɛ fɔ o ma ko tɔnforo. U bɛ don dɔ suganti, kari walima juma, k’o kɛ tɔn foro siɲɛ don ye. O la, kari o kari walima, juma o juma u bɛ taa tɔnforo siɲɛ. O baara ninnu kɛtɔ, ni tɔnden minnu ye baara kolon kɛ walima ka ko bɛnbali dɔ kɛ, sofaw b’olu minɛ. Dɔgɔkun o dɔgɔkun, u bɛ ɲɔgɔn sɔrɔ fɛrɛ la, ka kunnafoniw di ɲɔgɔn ma, ka kkuraw boloda. O sen fɛ minnu minɛ na, olu b’u ka minɛnifɛnw sara, woro walima wari.\nO ɲɔgɔn ye in bɛ kɛ sugu jɔlen kɔfɛ su bawo o b’a sɔrɔ bɛɛ taara sugu jɔ, wari dɔɔni sɔrɔ la.\nNi ɲɔ gosira, tɔndenw b’u ka jurutigiw kani. Ni min ta ye ba ye, ni min ta ye ɲɔ ye, ni min ta ye wari ye, bɛɛ b’i ta sara. U bɛ a bɛɛ mara.\nTɔndenw bɛ don dɔ suganti, ka tɔnɲɛnajɛ dɔgɔda. O ye dugu sanyɛlɛma ɲɛnajɛ dɔ ye min ka di kosɛbɛ. Dugu tɔnden bɛɛ bɛ ci bila u jɛɲɔgɔnw n’u teriw ma dugu wɛrɛw la yanni tɔnɲɛnajɛ don cɛ. O y’a sɔrɔ dugu musow ye ŋunanji don kumu na. Dugu kɔnɔ, bɛɛ b’a ka labɛnni fɛnw san, finiw ni sabaraw. Ni tɔnɲɛnajɛ don sera, ba minnu sɔrɔ la, u b’olu faa, ka dumuni suguya caman tobi. Kabini wula fɛ, tɔndenw bɛ sigiyɔrɔw labɛn fɛrɛ la, ka mikoro sigi ka yelenw mɛnɛ. Ni surafana dun ban na, bɛɛ bɛ ɲɔgɔn sɔrɔ fɛrɛ la. Mɔgɔw bɛ na ka bɔ fan bɛ, bɛɛ bɛ taa i diyatigila la. U b’u ka bolimafɛnw bila yen, ka dumuni kɛ ka sɔrɔ ka taa ɲɛnajɛ kɛyɔrɔ la. Sɔɔni, i bɛ dugu fɛrɛ falen ye mɔgɔw la tewu fɔ dɔw bɛ yɛlɛ biliw kan. U bɛ su bɛɛ kɛ balafɔ la ni ŋunanji min na. Tile fɛ, u bɛ ɲɛnajɛ kɛ tugun, nga o la, u bɛ bɔnjala, bara ani musow ka janjigi fɔ. Bɛɛ b’i dɔn, cɛw ni musow, demisɛnw ni maakɔrɔw. U bɛ se ka tile saba kɛ ɲɛnajɛ, dumuni ani ŋunanji min na o cogo la. Dugumɔgɔw bɛɛ bɛ ɲɛnajɛ, k’u nisɔndiya.\nTɔnɲɛnajɛ laban don, tɔndenw bɛ taa foli bila dugu Nɛɛnɛ na. Nɛnɛ ye musokɔrɔba ye min bɛ suganti dugu kɔnɔ k’o kɛ dugu muso kuntigi ye.\nO sugantili tɛ kɛ kɔrɔya kunda si la, a bɛ kɛ musokɔrɔba hakilitigi ye min bɛ se ka dugu musow fɔ ka don ɲɔgɔn na, k’u bɛn, k’u bila sira ɲuman kan. A ka ca a la, ni faamubaliya donna muso min n’a cɛ cɛ, o bɛ taa o fɔ a ye, a bɛ o ɲɔgɔnfaamubaliya fɔ k’o ban. A bɛɛ fɔ o de ma ko Nɛɛnɛ. O tɛ a tɔgɔ yɛrɛ ye, n’a bila la o jɔyɔrɔ la, o bɛ weele o tɔgɔ la.\nTɔnɲɛnajɛ laban don, dugutɔndenw bɛ taa foli bila o musokɔrɔba in na. U bɛ taa a ka so, ka dundun fɔ, ka dɔnkili da a la, k’a mabalima, k’a ka wale ɲuman kɛlen fɔ, ka dugaw k’a ye. N’o kɛra, o ye tɔn bannen ye, bɛɛ bɛ taa i ka so. Nin bɛɛ lajɛlen musaka bɛ bɔ tɔn ka baaraw sara la.\nA tɔ bɛ na…


Maliden 1.405 gɛnna ka bɔ Libi - Association Malienne des Expulsés\nAccueil > Revue de Presse > Maliden 1.405 gɛnna ka bɔ Libi\nKibaru n°345, octobre 2000, en bambara. "1405 maliens ont été chassés de Lybie"\nMaliden minnu tun farala ɲɔgɔn kan Salaadini kan kɔnɔ, libijamana kan, n’u makɔnɔnen tun bɛ yan Mali la, u ser’an fɛ yan kɔsa in na. Libikaw y’a jirali min kɛ k’u ɲɛ tɛ da dunanw kan u ka jamana kan, n’u wulila k’u lajaba, o de kɛra sababu ye ni mɔgɔ kofɔlen ninnu wulila k’u faso sɛgɛrɛ, n’o ye Mali ye. Nin jama fanba tun taara nafoloɲini de la Libi jamana kan. Wa dogoli m’u bali ka nafolo sɔrɔ sabu dogoli in tɛ kojugu ye Libijamana kan. Mɔgɔ dogolenw bɛ baara caman kɛ, libika wolodenw tɛ sɔn baara suguya minnu ma, i n’a fɔ mɔgɔ gɛnnenw y’a fɔ cogo min na, karidon, ɔkutɔburukalo tile 22, san 2000.\nMɔgɔ ninnu ka fɔ la, walejugu in daminɛra lamerikɛnw ni diɲɛ selekenaani tɔnba « ONU » ka dagasigilen wulilen ka bɔ Libijamana d’a la, hali ni farafinjamana ɲɛmɔgɔw kɛr’o sababu ɲuman ye ka ɲɛsin Libi ma, ni Libi masakɛ Mohamari Kadafi y’u waleɲumandɔn a koɲɛ la. A kɛra i n’a fɔ Kadafi b’a fɛ ka badenya min sabati a ka jamana ni farafinjamanaw cɛ, o ma kɛ libika dɔw fɛko ye. Olu kalikan ye ko Libijamana nafolo dɔrɔmɛ kelen man kan ka bɔ jamana dafɛ.\nNin wale in balala mɔgɔ caman na, sanko maliden minnu mɛɛna kosɛbɛ Libijamana kan, sabu u ma deli ka nin ɲɔgɔn dakabana wale ye abada. Minnu donna Mali la yan, olu y’a jira ko dunanw sigiyɔrɔw bɛɛ jenina, k’u ka nafolow bɔs’u la. Dɔw taalen tun kaca ni san tan ye ; dɔw taalen tun tɛ tɛmɛ kalo wɔɔrɔ kan.\nSanni mɔgɔgɛnnenw ka t’u bɔduguw la, u tun y’a jira ko libijamana ye dolariwari 1.100 labil’u ye, k’o d’u ma. Pankurun saba nana ni mɔgɔ 175.475 ye. Dɔgɔkun damadɔw ka kɔn nin ɲɛ, nizeriyakaw ni Cadika caman bɔra Libi k’u kund’u ka jamanaw kan.\nMali ka kɔkan jamanadenw ka koɲɛw ɲɛnabɔbaga Musa Kulubali y’a jira ko minnu nana, nali diyar’olu ye. Ko nali ka di fɛn o fɛn ye, olu bɛɛ nana Maliden mɔgɔ nalen bɛɛ lajɛlen ye mɔgɔ 1405 ye.\nMusa Kulubali ka fɔ la, maliden hali kelen ni ma t’a la. A y’a jira fana ko wariko fana ni tiɲɛ ka jan. Musa y’a jira ko Nizeriya bɔlen kɔ yen, jamana min y’a mago don o ka mɔgɔw la, k’u lana jamana kɔnɔ hɛrɛ ni bonya la, o ye Mali ye.\nA sabatira fana ko mɔgɔ minnu nana olu taalen ma mɛɛn kosɛbɛ Libi jamana kan. U tɛ yen kow ɲɛdɔn ten kosɛbɛ ; balawu in digir’olu de la ka tɛmɛ tɔw kan. Malidenw minnu bɛ Libi jamana kan, u bɛɛ lajɛlen bɛ se mɔgɔ 30.000 ma. O b’a jira ko minnu tora Libi yen, olu de ka ca kosɛbɛ.\nNka maliden fila, Mohamɛdi M Hayidara ni Musa Kulubali diminenba y’a jira k’o kuma tɛ tiɲɛ ye. Mohamɛdi M Hayidara ka fɔ la, ale ye mɔgɔgɛnnenw ka peresidan ye. Mohamɛdi M Hayidara ni Musa Sisoko y’a jira, ko koɲɛw daminɛdon yɛrɛ, maliden wolonwula sɔgɔra ni muru ye, k’u faga Mansena kin kɔnɔ, Nizeriya ka lasigiden dagayɔrɔ kɛrɛfɛ ; don filanan mɔgɔ naani sara, tuma min na binkannikɛlaw ye malidenw dagayɔrɔw jeni.\nMohamɛdi M Hayidara y’a jira k’ale terikɛ Bara ni motika don, k’o ni muso fila fagara.\nA y’a jira fana ko kow daminɛnen tile naaninan, tuma min na malidenw bolila ka lasigiden dagayɔrɔ sɛgɛrɛ, mɔgɔ 18 joginna ; mɔgɔ fila ni tor’olu la. Mɔgɔ baa kelen ɲɔgɔnnaw kɛlen ka ɲɔgɔn sɔrɔ Mali ka lasigidenso la, an ka jamana ni jamana tɔw cɛ koɲɛw ɲɛnabɔbagaw sɔrɔla ka fɛɛrɛ ɲini ka malidenw bila ka taa Saaba kan kɔnɔ, n’o ye Libijamana ka mara dɔ ye.\nMɔgɔw taatɔla Saaba kan kɔnɔ, bin kɛra mɔbili kan, ka mɔgɔ wolonwula faga, k’u ka minɛnw soɲɛ. Wa mɔgɔ kelen-kelen bɛɛ wajibiyara ka dinariwari kɛmɛ ni mugan ni duuru sara, Tiripoli ni Saaba cɛ, ka sɔrɔ kɔrɔlen, o wari tɛ tɛmɛ dinariwari tan ni duuru kan. Dinariwari dɔrɔmɛ tan bɛ bɛn sefawari baa kelen ma. Cɛ fila ninnu y’a jira ko Mali lasigidenso baarakɛla dɔw sen bɛ wariko in janfa la. Tuma min na u ye ɲɔgɔn sɔrɔ Saaba kan kɔnɔ, bin kɛr’u kan ye fana, o de la a ɲinina ko k’u bila ka taa Salahadini kan kɔnɔ ; hali yen fana bin kɛr’u kan.\nO de kosɔn, u ye bataki dɔ ci lasigiden ma k’a ɲin’a fɛ, a ka fɛɛrɛ ɲini ka mɔgɔgɛnnenw bila ka na Mali la pankurunsira fɛ. Nka bataki cilen n’u nali cɛ sera kalo kelen ma, k’a sababu kɛ wariko ye, min tun ka kan ka d’u ma Libijamana fɛ. U tun bɛ k’o ko fɛsɛfɛsɛ u ni lasigidenso ni ɲɔgɔn cɛ. Mohamɛdi M Hayidara ni Musa Sisoko y’a jira ko Libijamana kolonɛli ni kɔmandan minn’u tun bɛ kan kɔnɔ, olu y’a sabati ko wari bɛɛ danna k’a di lasigiden ma. O la, u y’a jira k’u tɛ bɔ Libijamana dafɛ, fɔ n’a fɔr’u ye ko n’u sera Mali la, u ka wari bɛ d’u ma.\nMɔgɔ fila ninnu ka fɔ la kayika fila n’u denw fagara ; olu tun ye libikamusow furu ; wa mɔgɔ minnu tun bɛ baara la Masara nakɔ kɔnɔ, kunnafoni fosi ma sɔr’olu kan. A jirala ko Jabatekɛ dɔ fana sɛbɛkɔrɔ dasira, k’a ka mɔbili tiɲɛ ; ale tun ye maafaamuyalen ye min ka baara tun ye kanw bayɛlɛmali ye Mali ka lasigidenso la ; kɔkan jamanadenw ka koɲɛw ɲɛnabɔyɔrɔ y’o Jabatekɛ ka ko tiɲɛtigiya.\nNka nin n’a taa bɛ, Musa Kulubali ni Amadu Basiru Ture y’a jira ko bataki fɛn o fɛn cir’u ma, kunnafoni fɛn o fɛn dir’u ma ka bɔ Libijamana kan, a kelen ma jira ko maliden kelen ni tora koɲɛw na. Nka, a jirala ko mɔgɔ dɔw joginna yɔrɔ dɔ la, min ni Tiripoli cɛ ye kilomɛtɛrɛ binaani ye. Mɔgɔ dɔw taara bin malidenw kan yen, mɔgɔ minnu bɔyɔrɔ ma se ka dɔn mɔgɔ si fɛ. Amadu Basiru Ture y’a jira ko mɔgɔ joginnen ninnu furakɛra, sann’u ka pankurun ta ka na Mali la.\nMali kɔkanjamanadenw ka koɲɛw ɲɛnabɔyɔrɔ mɔgɔ fila, Musa Kulubali ni Amadu Basiru Ture y’a jira ko wariko min kuma bɛ senna, olu ma kunnafoni sabatilen si sɔr’o kan.\nN’i ye walew jateminɛ minnu tara ka ɲɛsin malidenw ni dunan tɔw ma Libijamana kan, a ka gɛlɛn mɔgɔ ka d’a la ko maliden kelen ni ma t’a la. Nka Musa Kulubali ni Amadu Basiru Ture y’a jira ko wale kunfɔlɔw ɲɛsinna jamanadenw ma minnu ye « angilɛfɔlaw » ye, i n’a fɔ nizeriyakaw n’u ɲɔgɔnnaw.\nNka, o n’a taa bɛɛ, walew juguyara kojugu. Wale ninnu nɔɔniyɔrɔ ka ca : mɔgɔ fagalenw ma t’u tɔgɔ ma, k’a fɔ ko karisa ni karisa tor’a la ; o kɔfɛ, an ka maliden caman dogolen tun don Libijamana kan, ka baara lagosilenw kɛ ; wa u ni Mali ka lasigidenso baarakɛlaw fana tun tɛ ɲɔgɔn kalama fɔ ; u tun tɛ bɛn na.\nBase Jara, Badama Dukure


Fakɔkuru - Fàkan\nMali dugu misɛnnin dɔ ye Fàkɔkuru ye. Fàkɔkuru bɛ mali marabolo sabanan fɛ. Kajolo kolomi dugu dɔ y'a ye. Fàkɔkuru bɛ mali galoda min ka mara 'kɔnɔ o ye Luluni ye. Fakɔruru n'o galotigi-dugu 'cɛ ye bam 30 ye. Bam 20 b'a ni kajolo 'cɛ, 80 b'a ni Sikaso yɛrɛ 'cɛ. Kajolo de ye yen lamini duguba ye fakɔruru ka surun min na. Nka a ni dugu misɛnnin wɛrɛ minnu ka surun o dɔw ye kura, o b'a kɔrɔnyanfan fɛ ni bam 8 ɲɔgɔn ye, lɔfige, o b'a ni tlebin 'cɛ ni bam 12 ye, kɛɲɛka fɛ, zegwa bɛ yen ni bam 18 ye ani luluni, o b'a ni kɔrɔnyanfan 'cɛ ni bam 30 ye.\nTɔgɔ fla tɛ Fàkɔkuru la Fàkɔkuru 'kɔ. Tubabukan na, a bɛ sɛbɛn tan: Facocourou. Nka fɛn min ye Fàkɔkuru wɛrɛ kɔrɔ ye kùnnafoni kɛrɛnkɛrɛnnen ma Sɔrɔ o 'ko kan.\nLaadala-dugutigiya bɛ Fàkɔkuru w'a dugutigiya bɛ Nà kɔrɔya-kunda de fana. U ka o dugutigiya bɛ Mumunmunun jàmu kelen màaw de ni ɲɔgɔn 'cɛ n'o ye wataralakaw ye. Dugukolotigiw fana bɛ fakɔruru,Nka olu ni dugutigiw fana tɛ kelen ye. Fɛn wɛrɛ tɛ Nà ni dugutigi-yɛlɛma ye yen n'a Bɔra saya la. An bɛ bì min na (2016) Làmini watara de ye yen dugutigi ye. Nka o fana Fɔra dɔw 'kɔ i n'a fɔ Labasu watara o n'a ɲɔgɔnnaw.\nKabini Fàkɔkuru Kɛra Fàkɔkuru ye, a ma Deli ka sìgiyɔrɔ-yɛlɛma Kɛ. A dugu in mɔgɔ bɛ Taa 1500 ɲɔgɔn na. Yen kìnw Tlalen dòn ka Kɛ wɔɔrɔ ye. Olu la, Jagwanu, Tukɔrɔna, Namɔɔsana, Kɔdɔɔna ni Tɔnsɔn b'o la.\nSiya sàba de bɛ Fàkɔkuru olu ye: Samɔgɔ, Miɲanka ani fula ye. Watara, kɔnɛ ani tarawele yen jamuw ye. Fàkɔkuru sinankun ye mɔsiw ye. Furuɲɔgɔnya bɛ Fàkɔkuru n'a laminidugu bɛɛ 'cɛ. wa Fàkɔkuru dugu yɛrɛ 'kɔnɔ tnɛ tɛ 'du ni 'du 'cɛ, a tɛ 'siya ni 'siya 'cɛ, w'a tɛ 'jàmu ni 'jàmu 'cɛ furuko siratigɛ la. Samɔgɔkan 'kɔ, kan wɛrɛ minnu bɛ 'dɔɔdɔɔnin fɔ yen ye bamanankan, fulakan ani miɲankakan ye.\nFàkɔkurukaw ka baarawla belebele dɔ ye sɛnɛ ye. U ka sɛnɛfɛn sɛnɛta dɔw ye saɲɔ, kàba, malo, tiga, tiganinkuru, ku, bananku, woso, ʃɔ, danan, dà ani kɔɔri ye. Fàkɔkurukaw bɛ jiridenjagota-jiri dɔw fana Turu i n'a fɔ mangoro, lenburu, buyagi, manje, ntɔmɔnɔ ani sɔmɔ. Fàkɔkurukaw m'u sèn Dòn nafɛn misɛnnin nakɔlabaaraw la an bɛ bì min na (2016). U bɛ baganmara Kɛ u ka sɛnɛ sèn fɛ. Nka u ka o bagan maratawla fànba ye misi, bà, saga, fàli, wùlu, jakuma ani sonsan ye, kamanmafɛn dɔw fana bɛ Mara u fɛ i n'a fɔ ʃɛ, kami, tonkɔnɔ ani jɛnɛntubannin. Laadalamɔni kelen kelenninw fana bɛ Kɛ yen. O mɔnikɛyɔrɔ-lakodɔnnenba dɔ ye yen jibanbeda ye. Fàkɔkurukaw bɛ jago misɛnninw Kɛ i n'a fɔ butigi-feere, jiriden-feere, dabafeere ni kamanmafɛn-feere. Sugu t'u yɛrɛ fɛ yen minkɛ o y'a To u ka magoɲɛfɛnko n'u ka sànnifeereko bɛɛ Лɛsinna u ka kɛrɛfɛdugu suguw ma.\nFàkɔkurukaw bɛ kamanmafɛnw Minɛ ni fɛɛrɛ minnu ye o dɔ ye wɔ̀lɔjuruda, gɛnni, Лɔɔrili ani manabɛlɛ ye. Nka u bɛ marifa, bese ani waraminɛ-nɛgɛ Tà kungosogobaw minɛni kamà. U b'u ka dugukɔnɔ dabaw Minɛ ni fɛɛrɛ min ye ye jonborifli walima k'u Nɛgɛ ni dumunifɛn ye ani k'u Koron ka Dòn yɔrɔ koronnen dɔ la ye.\nAn bɛ dòn na i ko bì, ɲɔʃimansin, pɔnpekɔlɔ, jabaranin, kɔɔrisugu, moto ani kalalikɛmansin bɛɛ dɔ bɛ Sɔrɔ Fàkɔkuru. CMDT ni Kafojigiyɛ ye cakɛkuluw ye minnu bɛ dɛmɛ Dòn Fàkɔkurukaw fɛ sɛnɛko ni sanifeereko, an'u ka warimarako la kosɛbɛ.\nDuguma-dakun fàn fɔlɔ kàlanso fla de bɛ Fàkɔkuru. Sàn wɔɔrɔ kàlanw de bɛ K'u 'kɔnɔ. Kɛnyɛrɛyeta t'u ka kàlansow la. Lakɔli bɔlen 'kɔ yen, madarasa kàlanso kelen fana bɛ yen, o fana ye duguma-dakun fàn fɔlɔ ye. Fàkɔkurukaw ka lakɔlikalan fanga ka bon ni kàlantɔw ye yen bì.\nN'a Bɔra silamɛya la, diinɛ wɛrɛ tɛ Fàkɔkurukaw fɛ yen. Alisilamɛya misiri duuru de bɛ yen, kelen ye jumamisri ye a tɔ naanin ye misirigasanw ye.\nFàkɔkurukaw ka ɲɛnɛjɛlakow ye kɔɲɔ, denkundi, seli, sanyɛlɛma, laadalako ani tɔnɲɛnajɛ ye. Fɔlifɛn minnu bɛ yen, u ka ɲɛnajɛw ɲanamayali kamà ye jenbe, nkɔnin, flen, buru, fle, bàra, bala ani dunun ye. ɲɛnajɛlako kɔrɔ minnu bɛ Fàkɔkuru halisa olu dɔw ye nparibɔ, fɛrɛn, juruden ani nten ye.\nKɔ naani ni dàla damadɔ bɛ Fàkɔkuru kungo 'kɔnɔ. Yen kɔw 'kɔnɔ, manɔgɔ ni ntɛbɛn ni wùlujɛgɛ ani sajɛgɛ bɛ Sɔrɔ yen ka Fàra koorow ni kaanaw kan. Yen jiribaw ye jala, banan, sanan, zaban, nsira, ʃì, nɛrɛ, sebe, toro, balazan, kɔlɔ, ntabakùnba, kòro, sunsun, zɛkɛnɛ, zaajɛ ani nten ye. Kungokɔnɔsogo minnu ka Teli ka Ye Fàkɔkuru kungo 'kɔnɔ olu ye wòronin, dànkalan, ntomisa, nkorongo, wɔlɔ, warabilen ani baninkɔnɔ ye. tɔgɔ tɛ Fàkɔkuru kungodaw la.\nKaburudo kelen de bɛ Fàkɔkurukaw fɛ yen. Cɛ ni muso ni denmisɛn ni duguden ni dnan ni yɛrɛfaaʃu ni jangaroʃu ani musokɔnɔmanʃu bɛɛ ʃù bɛ Dòn yen de. U ka kaburudo bɛ dugu ni tlebin 'cɛ.\nFàkɔkurukaw fɛ yen, ni samiɲɛ Bɔra yen kawulɛ bɛ Nà n'o Bɔra yen Tlema bɛ Nà. Ni yen samiɲɛ Sesa lolɛ sanji tɛ kɔ Tigɛ.\nKabakomayɔrɔ kelen bɛ fakokuru, u b'a Weele ko "Faramisiri".\nBlàdon : 2016-07-13 Yɛlɛmako laban : 2016-07-26\nFogo yeko: 1147296 - Bì: 580 - Kalo in: 8886 - Лinan: 68499.\nFura Yeko: 1424 - Bì: 1 - Kalo in: 8 - Лinan: 60.


Bamanankan | FASOKAN | Page 2\nArchives pour la catégorie Bamanankan\nPublié le 3 février 2014 par fasokan\nKamajan kulu, Siby\nTexte bilingue malinké-français recueilli par Youssouf Tata Cissé, retranscrit par Gérard Galtier (gerardgaltier at noos.fr), suivi de la traduction française\nNote sur la retranscription du « Manden Kalikan (Charte des Chasseurs du Mandé)\nLe texte ci-dessous est basé sur la version publiée par Youssouf Tata Cissé dans « La Charte du Mandé et autres traditions du Mali », éditions Albin Michel, 2003. Cette transcription a le grand avantage de n’utiliser aucun caractère phonétique spécial, ce qui rend sa reproduction très facile sur l’ensemble des imprimantes. Le parler utilisé est une forme de malinké (maninka) des textes de griot de la région de Kangaba au Mali.\nGérard Galtier, (Responsable d’édition, auteur d’une thèse sur les parlers mandingues) Email : <gerardgaltier at noos.fr>\nManden sigila bèèn ni kanu le kan, ani hòrònya ni badenya.\nO kòrò le ko siyawoloma te Manden tugun.\nAn ka kèlè kòrò dò filè nin di.\nO la sa, Sanènè ni Kòntròn dennu be na u kan bò\ndunya faan tan-ni-fila ma,\nManden bèè ladèlen tògò la.\nDonsolu ko :\nKo nî bèè : nî ;\nKo tonya koni don, ko nî be bò fònyò na nî nya,\nKo nka nî man kòrò ni nî di,\nKo nî man fisa ni nî di.\nNî bèè, nî ;\nNî tòòrò sarabali te.\nKo mògò si kana bila i sigi-nyògòn na,\nKo mògò kana i mògò nyògòn nî matòòrò,\nKo mògò kana i mògò nyògòn lajaba.\nKo bèè k’i jaan to i mògò nyògònnu na,\nKo bèè k’i bangebagalu bato,\nKo bèè k’i dennu lamò a nya ma,\nKo bèè k’i la lumògòlu ladon.\nKo bèè k’i jaan to i faso la ;\nKo n’i nò a mèn ko faso, n’o ye jamana di,\nKo mògòlu ko don,\nKo ni mògò banna jamana wo jamana kò kan,\nKo o jamana wo dugukolo yèrè be nyanafin.\nKo kòngò man nyi,\nKo jònya man nyi ;\nKo kòngò ni jònya nyògòn ko jugu te,\nKo kòngò te mògò faga tugun, Manden,\nNi jaa kèra nafèn di ;\nKo kèlè te dugu ti tugun, Manden,\nKa a jòòn bò ;\nKo nègè te don mògò da rò tugun, Manden\nKa wa a feere ;\nKo mògò te bugò tugun, Manden,\nSanko k’a faga,\nK’i ye jòòn-den di.\nKo jònya si lasala bi,\nManden dènèn n’a dènèn ;\nKo nyani jugu banna bi, Manden.\nKòngò man nyi,\nMalo te kòngòtò la ;\nNyani man nyi,\nJò-yòrò te nyanibagatò la ;\nDanbe te jòòn na\nDunya yòrò si.\nFòlò mògòlu ko :\nKo mògònin-fin yèrè-kun,\nA kolo n’a buu\nA sèmè n’a fasa,\nA golo n’a fari kan si,\nKo olu be balo suman ni ji le la ;\nKo nka k’a nî be balo fèn saba la :\nSago na mògò ye,\nSago na kuma fò,\nAni sago na ko kè ;\nKo ni nin fèn saba dò ye nî majè,\nKo nî be tòòrò,\nKo nî be tyòòlò.\nKo bèè wasa b’i yèrè rò,\nN’a ma kè i faso tana tinya di ;\nKo bèè ta ye i sòròfèn di.\nManden kalikan filè nin di,\nKa a da dunya bèè ladèlen tolo kan.\nPublié dans Bamanankan, Culture, Langues, Technologie, villages\t| Une réponse\nFililatilennan bamanankan sɛbɛnni na ɔridinatɛri kan\nPublié le 2 janvier 2014 par fasokan\nNin hakilina in tun bɛ to ka taa ka segin nin san damadɔ tɛmɛnen ninnu na, nka bi, a sera ka kɛ.\nKa sɛbɛnni kɛ ni ɔridinatɛri ye, o tun ka kan ka kɛ ko nɔgɔman ye Mali gafesɛbɛnnaw bolo. Nka, a ko filɛ dɛ: waatijan kɛra ka sɔrɔ ɲɛ ma sɔrɔ banankan sɛbɛnniko la ɔridinatɛri kan. O ko ɲɛɲinina ka caya, bawo, ni min kɛra o tɛ bɛn, dɔ wɛrɛ bɛ kɛ. Ɲɛ sɔrɔla o ko la, bawo ni « inikɔdi » ye, diɲɛ sigininden bɛɛ bɛ se ka don ɔridinatɛri kɔnɔ.\nSiginindenw kɔfɛ, daɲɛw bɛ yen. A kɛra bamanankan ye o a kɛra kan wɛrɛw ye o, n’an bɛ sɛbɛnni kɛ, an b’an yɛrɛ ɲininka ko n’a ya sɔrɔ é don walima ni è don (tubabukan na). Bamanankan fana na, daɲɛ dɔ sɛbɛntɔ la, an b’an yɛrɛ ɲininka tuma dɔw la k’a dɔn n’a y’a sɔrɔ o de bɛ sɛbɛn walima ni ɔ de bɛ sɛbɛn, daɲɛ dɔw fana na, ni ny de bɛ sɛbɛn walima ni ɲ de sɛbɛn, dɔ fana na, u walima w…\nBi, fililatilennan minnu labɛnna ɔridinatɛri kan, olu bɛ se k’o ɲininkali ninnu bɛɛ jaabi: ni daɲɛ ma sɛbɛn ka ɲɛ, kala bilenman bɛ ci a kɔrɔ, ɔridinatɛri bɛ sɔrɔ k’a daɲɛ in jɔgɔnw jira i la, minnu sɛbɛnnen don ka ɲɛ walasa i k’i ɲɛna ta: a bɛ fɔ o de ma ko « filisɛgɛsɛgɛlan » walima « fililatilennan » N bɛ sigasiga ka dan « filisɛgɛsɛgɛlan » dama ma, bawo « filisɛgɛsɛgɛlan » tɛ se ka jɔ « fililatilennan » jɔyɔrɔ la, k’a sababu kɛ o ka baara nafa ye sɛbɛnni kɛko ɲuman diyagoyali ye sɛbɛnnikɛlaw kan, o min kɛra sababu ye ka gafebɔla dɔw ni kunnafonisɛbɛnna dɔ ka baara tiɲɛ. Nka bi, o gafew dɔw ni o kunnafonisɛbɛnw dɔw fallen bɛ filiw la, diɲɛ tɛ se ka kɛ ni min yɛrɛ ye san tɛmɛnnenw na bawo u bɛ gɛlɛya yɛrɛ don sɛbɛnfɛn kalanni na kosɛbɛ.\nƆwɔ, nka a ko filɛ dɛ: A tɛ kan bɛɛ la, nka fililatilennan bɛ kan 40 ɲɔgɔn na. Kan dɔw ta yɛrɛ barika ka bon kosɛbɛ. Tubabukan ta la, an b’a kɔlɔsi ko Kanada tubabukan bɛ yen… nka, Likizanburu ta fana bɛ yen ani Monako ta ! Fililatilennan bɛ Farafinna kan 3 dɔrɔn de la : suuwahili, (n’o ye batuw ka kan ye Farafinna kɔrɔnyafan fɛ), shɔna ( Zinbabuwe) ani malagasi (Madagascari). Sisan, an bɛ se k’a jate ko bamanankan farala o kan ninnu kan fililatilennanko la.\nBamanankan fililatilennan bɛ sɔrɔ Open Office, Libre Office, Néo Office, ani Windows, Mac, ni Linux kan.\nMun de y’o baara in kɛli nɔgɔya? A fɔlɔ ye kanko ɲɛɲinibaga dɔw ka cɛsiri ye, minnu ye siginindengafew ni sɛbɛnnisariyaw gafe carin nin san tɛmɛnnen ninnu na: o siginindengafew, sɛbɛnnisariyaw gafe i n’a fɔ cayalan ni daɲɛ kura dilannanw ninnu bɛ sɔrɔ ɔridinatɛri kan sisan. Olu bɛ se ka bayɛlɛma k’u labɛn walasa ɔridinatɛri bɛ se k’u lakodɔn sɛbɛnni kɛtɔ. O kankoɲinina ninnu ni ɔridinatɛriko dɔnbaa ŋanaw bɛɛ ka sugonw bɛnna kelen ma… Ne y’olu dɔ ye. Ne ye kalanden fitinin ye bamanankan na, kalanden fitinin min bɛ dɔnnin dɔn ɔridinatɛriko taabolo fana na dɔnnin. (Jan Jaki Meriki)\nA bɛ baara kɛ coodi ?\nNi mɔgɔ min bɛ baara kɛ n’a ye don o don, fililatilennan bɛ diya o bolo ka t’a fɛ. An tɛ jɔrɔ tugun k’a fɔ ko an bɛna fili caman kɛ an sɛbɛnni kɛ tɔ. An tɛ se k’a fɔ ko an tɛna fili kɛ tugun, bawo fililatilennan tɛ se k’a bɛɛ kɛ, an fana jɔyɔrɔba bɛ filiw dɔgɔyali la n’an bɛ baara la ni fililatilennan ye. A bɛ i ko baarakɛminɛn tɔw. N’i bɛ ka baara kɛ n’a ye, i b’a kalan ka t’a fɛ, i b’a faamuya kosɛbɛ ka t’a fɛ.\nAn ka missali dɔ ta :\nNin ye nsiirin dɔ ye min sɛbɛnna papiye kan Umaru Jara fɛ, n’o ye lakɔlikaramɔgɔ ye. O nsiirin kelen in sɛbɛnna ɔridinatɛri kan :\nAn b’a kɔlɔsi k’a fɔ ko ci bilenman kɛlen bɛ daɲɛ dɔw kɔrɔ : Nbɛ, tuɲan, Libaabanun, mɔgɔnifin, jɛlenbɛ, naafɔ.\nAn d’a la fɔlɔ k’a fɔ ko mɔgɔ min bɛ sɛbɛnni kɛ ɔridinatɛri kan, o de bɛ ci bilenman kɛlen ye daɲɛ ninnu kɔrɔ. N’o tɛ, n’i ye ɔridinatɛri sɛbɛnni bɔ papiye kan, ci ninnu tɛ se tugun ! O kɔfɛ, sɛbɛnnikɛla bɛ se ka daɲɛ cilen ninnu sɛbɛn cogo ɲuman ɲininkali kɛ ɔridinatɛri la. N’a bɛ fɛ k’o kɛ, a b’i tɛgɛ digi ɲinɛnin kininyanfan kan. Ɔridinatɛri bɛ sɔrɔ ko « N bɛ » de ka kan ka sɛbɛn « Nbɛ » nɔ na.\nNka, aw y’a kɔlɔsi k’a fɔ ko ɔridinatɛri nalonen don dɔnnin. A bɛ daɲɛ dɔw jira minnu n’a ye sɛbɛncogo kelen ye i n’a fɔ « Bɛn », ka sɔrɔ a tɛ jigin an kɔnɔ yɛrɛ k’o daɲɛ in don o yɔrɔ la kumasen in kɔnɔ. O b’a jira ko ɔridinatɛri tɛ kumasen n’a sɛbɛncogo sariyaw dɔn. A bɛ daɲɛw dɔn, u bila bilalen u dan na, nka sira min bɛ daɲɛw ni ɲɔgɔn cɛ walasa ka kumasen labɛn, ɔridinatɛri t’o dɔn : ɔridinatɛri bɛ daɲɛ ni daɲɛ jɛkulu dɔ da ɲɔgɔn ma, a ni minnu bɔlen bɛ ɲɔgɔn fɛ siginindengafe kɔnɔ. N’i « tuɲan » lajɛ, ɔridinatɛri t’a dɔn k’o ye « tiɲɛ » ko ye, nka n’i ye « mɔgɔnifin » lajɛ, a b’a dɔn k’o ye « mɔgɔninfin » ko ye. A bɛ sɔrɔ k’o jira i la.\nAn bɛ se ka duguw ni jamana tɔgɔw sɔrɔ nin siginindengafe in kɔnɔ fɔ ka se kɛmɛ saaraw ma, nka an bɛ se k’a fɔ alisa ko a ma dafa fɔfɔ: an b’a kɔlɔsi yan, k’a fɔ ko ɔridinatɛri tɛ nin dugu in dɔn n’o ye Libaabanun ye,bawo a bɔlen b’a fɛ i ko dugu in tɛ diɲɛ kɔnɔ, nka, mɔgɔ min ye nsiirin bɔ, o ye dugu in tɔgɔ bila nsiirin kɔnɔ ten. Daɲɛ 15.000 bɛ sɔrɔ siginindengafe min kɔnɔ, o fana ye belebele ye. O bɛɛ la, an bɛ se k’a fɔ ko caman b’a jɛ ka d’a kan, jeliw kumatɔ la bɛ daɲɛ caman fɔ, olu t’a kɔnɔ. Baarada caman fana tɔgɔ ma tilen a kɔnɔ kosɛbɛ…An b’a ɲini sɛbɛnnikɛlaw fɛ, u k’an dɛmɛ n’olu ye walasa an bɛ se k’olu ta ba la baara nataw la.\nAn ka misaali dɔ ta\nNin ye sɛbɛnni ye min bɔra Tumani Yalam Sidibe ka gafe dɔ kɔnɔ. Ne de ye ɲɛw k’a la. Ɲɛ ninnu bɛ yan walasa k’a jira ko fililatilennan bɛ sɛbɛnni sariya wɛrɛw dɔn minnu jiralen tɛ u dan ma siginindengafe kɔnɔ. O la nɔgɔman dɔ ye cayalan jirali ye daɲɛw laban na ni ɲɛ ɲugujilaman ye i n’a fɔ « tungafɛtagalaw ». Daɲɛ dorokolen minnu tɛ siginindengafe kɔnɔ, nka n’olu fana ye bamanankan diyalan dɔ ye, olu bɛ ye ɲɛ nɛrɛlaman na i n’a fɔ « masirimafɛn ». kumasen labɛnni ni walew ye, olu sariya bɛ jira ni wiyolɛ ye i n’a fɔ : « kɛra », « sɔnnen ». Kɔnɔrɔ dɔw fana bɛ sɔrɔ giri la i n’a fɔ « janjo », nka janjon tɛ. « segi » (« segilen ») na, « segin » nɔ na min bɛ sɛbɛn (« seginna ») na. Dɔ wɛrɛw bɛ yen i ko « ya » « yamaruya » la, missali la tugun.\nDaɲɛ caman bɛ yen ci bilenman tɛ minnu kɔrɔ\n« Cɛmalenbugu » tɛ siginindengafe kɔnɔ. O la, ci bilenman bɛ « Cɛmalenbugukaw » kɔrɔ. Nka ci bilenman tɛ kɛ Segukaw kɔrɔ bawo bɛ siginindengafe kɔnɔ. N’i ye dugu dɔ tɔgɔ sɛbɛnko caman kɛ, n’i t’a fɛ ci bilenman ka kɛ a kɔrɔ tuman bɛɛ k’i degun, i bɛ se ka « ignorer l’erreur pour ce mot à l’avenir » (nin to a cogo la siɲɛ wɛeɛe) ta ba la.\nCi bɛ « jagabo » kɔrɔ bawo siginindengafe bɛ « jakabo », dɔrɔn de dɔn. Min ye « Fɛrɛbɔ » ye, siginindengafe bɛ Fɛɛrɛbɔ jira i la o la. O la sa, nin ɲɛ in bɛɛ lajɛlen filiw latilenni tun tɛ tɛmɛ sekɔndi 3 kan.\nKo nataw :\nAn bɛ fɛ kanko dɔnbaga ŋanaw ka baara kɛ ni nin fililatilennan in ye kosɛbɛ walasa k’an dɛmɛ ka dɔ fara a kan. O baara ninnu misaliya dɔ filɛ: sɛbɛnnikɛla caman ka jɛ ka kitabu kelen labɛn furakɛliko kama togodaw kama (o poroze bɛ se ka lajɛ yan: http://www.dokotoro.org) – A ka kan bamanankan min bɛ o kitabu in kɔnɔ, o bɛɛ ka sɛbɛn sɛbɛncogo kelen na ka bɔ a daminɛ na fɔ a laban na! Baara bɛ se ka kɛ ni fililatilennan in ye o poroze in na. O bɛ kɔfɛ, demisɛn minnu bɛ bamanankan kalan lakɔlisow la, olu bɛ se ka baara kɛ ni fililatilennan in ye. N’o kɛra, o b’a to an ka kunnafoniw sɔrɔ ka bɔ lakɔlisow la fililatilennan in kan, wa o bɛ diya an ye kosɛbɛ.\nAnw b’an jija kosɛbɛ ka dɔ fara siginindengafe in kɔnɔkow kan. O la, aw ka hakilinaw sɔrɔli b’anw dɛmɛ o baaraw la kosɛbɛ! O baara nata ninnu na, an bɛ fɛ ɔridinatɛri ka se ka daɲɛ sugantita caman jira ni kekunya ye ka t’a fɛ. Fililatilennan ka se ka kumasen sariya filiw jira. O tamasiyɛw de filɛ nin ye ci ɲugujiman na…An bɛ fɛ ka siginindengafe dɔ fana labɛn min bɛ se ka daɲɛw kɔrɔw fɔ, a ni daɲɛ minnu n’a kɔrɔw ye kelen ye bamanankan na, … A tɔ bɛ na !\nTugusira dɔw filɛ nin ye :\nBaara bɛ kɛ ni Siginindengafe ye fililatilennan in kan :\nFililatilennan Open Office, Libre Office, Néo Office… kan\nFililatilennan Firefox ani Thunderbird bataki citɔla kama Ɛntɛrinɛti kan\nKilawiye tubabukan/bamanankan naWindows kan :\nKilawiye tubabukan/bamanankan na Mac OSX kan :\nPublié dans Bamanankan, Education, Langues, Technologie\t| Mots-clefs : bamanankan, Fililatilennan, sɛbɛnni; ɔridnatɛri\t| Une réponse\nPublié dans Bamanankan\t| Une réponse\nPublié dans Bamanankan\t| 2 Réponses\nShɔgosi todogoda la\nPublié le 21 octobre 2013 par fasokan\nSɔgosi tododa la\nOkutɔburukalo ni nowanburukalo ye sɔ bɔli n’a gosili waati ye duguw kɔnɔ. Sɔ ye sɛnɛfɛn telimanw dɔ ye min bɛ togodala mɔgɔw dɛmɛ ka kɔngɔko gɛlɛya waati tɛmɛ.\nNe sera so tile fila ka sɔrɔ seli ma se fɔlɔ. Ne bɛnna ni demisɛnnin dɔw ye sɔgosi la. Ani ɲɔgosi bɛɛ ye kelen ye. N y’a sɔrɔ demisɛn ninnu kɛlen bɛ ka sɔ yɛrɛkɛ kɛnɛba jɛlen dɔ kan, ka bin k’a gosi n’u ka berew ye. O kɛra n ka san 2013 selila taa diya fɔlɔ ye, bawo demisɛn ninnu yeli sɔgosi la, o kɛra sababu ye ka n hakili lajigin waati la, waati duman min na, ne yɛrɛ tun bɛ fara foroba ɲɔgosilaw kan ɲɔgosi la an ka dugu la. O waati la, ɲɔ tun bɛ gosi bolo la a mana caya cogo o cogo la. O y’a sɔrɔ mɔbilila ɲɔgosi ma caya fɔlɔ i n’a fɔ an b’a ye cogo min na bi. O fana tun ye waati duman dɔ ye bawo, dugu kamalenw bɛɛ tun bɛ fara ɲɔgɔn kan don o don ka ɲɔ gosi ni ɲɔ tigɛ banna. Du minnu ka bon, kamalenw tun bɛ se ka tile fila walima saba k’o ɲɔgosi la. Tuma dɔw la, walasa a ka teliya, kamalenw tun bɛ ci bila u terikɛw ma dugu wɛrɛw la u ka na u dɛmɛ ɲɔgosi la. O tun ye dama ye terimaw ni ɲɔgɔn cɛ kɛrɛfɛ duguw ni ɲɔgɔn cɛ. N ye jɔ ka demisɛn jateminɛ u ka baara la. N y’a kɔlɔsi ko u bɛ min nɔ fɛ, o de ye ka bere da sɔ kunna, a kisɛ ka bɔ, nka, u ma nafa ba ye bere jigin cogo la walasa a mankan ka diya i ko a tun bɛ kɛ kɔrɔlen cogo min na ɲɔ gosi sen fɛ. U t’o si dɔn yɛrɛ bawo o ye kɔrɔlenko ye demisɛnw ma min ye kosɛbɛ, wa o bɛ ɲini ka ban pewu. Ɲɔgosi bɛ kɛ mɔbili de la sisan. Berew binkan ka kan ka mankan min bɔ, o tun bɛ demisɛn ninnu ta jɛ. O kama, n gɛrɛla u la k’o kɛcogo ɲɛ fɔ u ye. An sɔrɔ la k’a lajɛ n’a bɛ ɲɛ.\nN y’a jira demisɛnw na fɔlɔ k’a fɔ ko berew ka kan ka kunkan saba bɔ diyagoya la, kunkan minnu ye kelen ye ka fɔ fɔ ɲɔgɔn kɔ. O kunkan saba ninnu bɛ bɔ berew bin cogo la sɔ kan ali ni mɔgɔ ka ca. Yan, anw tun ye mɔgɔ duuru ye. O la, diyagoya tun don, kunkan kelen tun ka bɔ mɔgɔ kelen ka bere fɛ a damana, kunkan tɔ fila ka bɔ mɔgɔ fila fila fɛ. N’a sɔrɔ la ko an tun ye mɔgɔ tan ni duuru ye, kunkan saba tun bɛ mɔgɔ duuru duuru fɛ diyagoya la. O dela, ni mɔgɔ cayara cogo o cogo, u bɛ tila saba ye, tila kelen kelen bɛɛ b’a ka kunkan bɔ, min ka di tulo la kosɛbɛ. O kunkan ninnu bɔ bɔli ɲɔgɔn kɔ ni berew ye, o de bɛ mankan duman in di. Demisɛnnin ninnu ye ɲɛfɔli faamu, nk’a kɛli gɛlɛyara i n’a fɔ aw b’a faamu wido kɔnɔ cogo min na.\nN danna kunkan diyali ɲɛfɔli ma demisɛnw ye, n’o tɛ minnu ye ɲɔgosi kɛ togodaw la yanni u ka na dugubaw kɔnɔ, olu b’a dɔn ko dɔnkili dumanw fana tun bɛ da ɲɔgosi sen fɛ ɲɔgosilaw tun bɛ dɔnkili kɔrɔbaw da. Kɔrɔw tun b’o dɔnkiliw la : ka dusu ta, ka ɲɔgɔn dalakɔrɔbɔ, ka demisɛnw ladi…\nƝɛfɔli ninnu diyara demisɛnninw ye kosɛbɛ k’a sababu kɛ u ye o si dɔn. Demisɛnw tilala min kɛ, u baw ye sɔ suuru, k’a kisɛ bɔ k’a ton.\nPublié dans Bamanankan\t| Laisser une réponse\nPublié le 1 octobre 2013 par fasokan\nSan o san, i n’a fɔ jamana tɔw b’a kɛ cogo min na, Mali bɛ sɛtanburukalo tile 8 waleya n’o ye balikukalan tɔgɔla don ye diɲɛ kɔnɔ. Ɲinɛn san 2013 ta waleyaliw damniɛ baaraw kɛra juma don, sɛtanburukalo tile 27 san 2013, Bamakɔ lajɛsoba kɔnɔ, Mali la. O ɲɛmɔgɔya tun bɛ jamana kalanko Minisiri bolo n’o ye Togola Jakeline Mari Nana ye. An ka jamana Minisiri caman tun bɛ o kɛnɛ kan ani INƐSIKO ka nɔna bila Mali la. Ɲinɛnta kunkan tun ye : balikukalan jɔyɔrɔ bɛn ni kelenya sabatili jɛɛmu fanga sabatili la.\nMali ka kan k’a cɛsiri alisa balikukalan taaɲɛli ni an ka fasokanw lakodɔnni na.\nA ka dantigɛli sen fɛ, Jamana kalanko Minisiri, Togola Jakelini Mari Nana ye caman fɔ baaraw ni taabolo yiriwalenw kan minnu sababu b*ra balikukalan na an ka jamana kɔnɔ. Nka, a y’a jira fana k’a fɔ k’o minnu kɛra, olu tɛ bɔli kɛ, ko jamana gofɛrɛnama ni dɛmɛbajɛkuluw ka kan k’u cɛsiri alisa walasa balikukalan ka san sɔrɔ ka taa a fɛ an ka jamana kɔnɔ bawo, kɛlenw bɛɛ kɔ fɛ , jamanaden caman de bɛ yen alisa, minnu bɛ kunfiya dibi kɔnɔ, janko musokunda.\nKo caman kɛra nin balikukalan tɔgɔlan don in baaraw datigɛli sen fɛ an ka lajɛsoba kɔnɔ Bamakɔ, minnu bɛ tun bɛ balikukalan nafa fɔ an ye hadamadenya, jɛɛmu fanga ani sɔrɔyiriwalikow kan an ka jamana kɔnɔ.\nMali ansanbulu ɛnsitirimantali\nNi dɔnkiliw ni dɔnsenw ye, ansanbulu insitirimantali, n’o ye Mali fɔlijɛkuluba dɔ ye, o ye balikukalan ka ɲɛtaa ni Farafinna kanw lakodɔnni nafa fɔ an ye lajɛbonba in kɔnɔ.\nMali jɔnjɔn dara bamanankan na\nAli minnu tɛ bamanankan mɛn, kɛrɛnkɛrɛnnenya la, an teri dunan minnu tun b’a fɛ yen, olu tun b’a dɔn ko min filɛ ka da muso cɛsirilenw fɛ, minnu bɛ Musojɛkuluw ka tɔn na, n’o bɛ hadamaden sɔn fasaw layɛrɛyɛrɛ, o ye Mali jɔnjɔn da kan ye bamanankan na. Mali jɔnjɔn tɛ bamanankan dɔrɔn na, a bɛ da Mali kan caman na, wa lakɔlidenw b’a kalan u ka sigidaw la, ani u ka kan. (A sɛbɛnnen bɛ sɔrɔ bamanankan na yan.)\nNin marakakɛ min n’a ka sakɔsiba filɛ nin ye, a tɛna se ka nin muso in lafili a ka jago baaraw la, bawo a ye balikukalan kɛ\nƝɔgɔlɔn, n’o ye catiribɔ jɛkulu lakodɔnnen ye Mali la, n’aw ɲɛ b’o wido la, o ka nin catiri in kɔnɔ, nin marakakɛ in tɛna se ka nin jagokɛla muso in laɲagamin a ka wari dilen na muso ma sanni dɔ sen fɛ. Marakakɛ ko ale ka 6.000 taara muso fɛ sanni sen fɛ. Muso in kalanna balikalan na, a bɛ sɛbɛnni ni jate kɛ bamanankan na. O la, a tɛna sɔn abada marakakɛ ka o kuma fɔlen in ma. A ko marakakɛ ma k’o ye sanni fɛn o fɛn k’ale fɛ kɔsa in, a y’o bɛɛ sɛbɛn. U ye jate bɔ, muso ye tiɲɛ sɔrɔ marakakɛ kan, o min hakili la ko a bɛna se ka muso k’a sago ye bawo a kɛra a kɔnɔ ko muso ye kunfin ye. A kamana ganna o la kosɛbɛ. A ye muso ɲininka ko muso ye nin jate in bɔ cogodi. Muso ko a ma ko ale ye balikukalan kɛ. Aw b’a tɔ faamuya wido kɔnɔ.\nKa fasokan wɛrɛw kalan ka fara i fakan kan, o jɔyɔrɔ ka bon bɛn ni kelenya sabatili la du kɔnɔ ani sigida la.\nMɔgɔ minnu ka kanw tɛ kelen ye, n’olu furula ɲɔgɔn ma, o bɛ na ni gɛlɛya min ye sigida la, du kɔnɔ, ɲɔgɔlɔn mɔgɔw b’o fɔ an ye nin wido sabanan in kɔnɔ. Yan, kuma bɛ bamanan muso dɔ kan, n’o ye forokiya tigi in kɔrɔkɛ den muso ye wido kɔnɔ. A furulen bɛ kɔrɔbɔrɔ muso sigilen in denkɛ ma. Cɛ taara tunga fɛ. A muso ni a ba bɛ sigi la ɲɔgɔn fɛ du kɔnɔ a kɔ fɛ. Muso tɛ kɔrɔbɔrɔkan mɛ, o kama, a tɛ se ka baro kɛ buranmuso fɛ bawo, o fana tɛ bamanankan mɛ. O nana ni gɛlɛyaba de ye buranmuso ninnu ni ɲɔgɔn cɛ bawo, a kɛra denkɛ ba ɲɛ ko buranmuso fitinin tɛ fɛ ka kuma ale fɛ. Ci fɔra denmuso somɔgɔw ye. O la, forokiya tigi in, n’o ye muso fa dɔgɔkɛ ye, o nana ni nin kamalen in ye, ka na ko ɲɛɲini. A bɛ kuma sara kamalen in na, o b’a lase denkɛ ba ma kɔrɔbɔrɔkan na. kɔrɔbɔrɔ muso fana b’a ta fɔ kamalen in ye kɔrɔbɔrɔkan na, o b’o lase denmuso binakɛ ma bamanankan na. U tora o la, fɔ ɲɔgɔn faamuya nana sɔrɔ ko la. Fura min sɔrɔ la bɛnbaliya in na, o de ye, denmuso ka kɔrɔbɔrɔkan kalan walasa a n’a buranw ka bɛn, sigi ka diya.\nWido dɔ fana bɔra jama ye kɛnɛ kan maliden dɔw kan, minnu sera k’u cooko yɔrɔ sɔrɔ baarako sira kan, k’a sababu kɛ balikukalan ye. O fana kɛra sababu ye k’a jira jama na ko balikukalan jɔyɔrɔ ka bon ali dɔbɔli la baara ntaya la jamana kɔnɔ.\nNin balikukalan tɔgɔla don in kow daminɛ kɛra kodumanba ye. Nka, n’a sɔrɔ la n tun ka kan ka hakilina jira kɛ balikukalanko ni an ka fasokan yiriwali kun kan, n tun b’a ɲini jamana ɲɛmɔgɔw ni yiriwa dɛmɛbajɛkuluw bɛɛ fɛ an ka jamana kɔnɔ, ko an k’an jija ka an ka kanw don bala ɛntɛrinɛtiko sira kan. N’a sɔrɔla ko tɛmɛn tɛna se ka kɛ ɛntɛrinɛti kan diɲɛlatigɛ baaraw taabolo la, jɔdaba bɛ Ɛntɛrinɛti la bi Farafinna kanw labaarali n’u layiriwali fana na. Diɲɛ kɛra bulonba kelen ye bi, jɔyɔrɔ bɛ kan bɛɛ la bulonba min kɔnɔ k’a fɔbaw ka sekow ni dɔnkow n’u sigidakow jira. K’a sababu kɛ ɛntɛrinɛti ye, barajuru tɛ diɲɛ jamanaw ni ɲɔgɔn cɛ tugun, o sababu kelen na, barajuru tɛ kanw fana ni ɲɔgɔn cɛ tugun. O la, an ka kanw man kan ka kɛ kuma kɛlan dɔrɔn ye tugun, u ka kan ka labɛn ka kɛ baarakɛlanw ye minnu bɛ bɛɛ nafa diɲɛ fan bɛɛ, wa o sababu bɛ se ka bɔ ɛntɛrinɛti la. N’an ka jamanaw weelela ka kɔrɔ ko jamana minnu ma bɔ nɔgɔ la, bi, u bɛ weele ko jamana minnu bɛ bɔnɔgɔla sira kan. O cogo kelen na bi, ɛntɛrinɛti kan, ani lajɛba yɔrɔw la, Farafinna kanw bɛ weele ko kan minnu ma bɔ nɔgɔ la, sini u fana bɛna weele ko kan minnu bɛ bɔnɔgɔla sira kan! An ka kanw bɛna to n’o weele cogo in ye wa? Ɔwɔ, n’an taara nin cogo in na ka ban k’an ka kanw ta bala ɛntɛrinɛtiko sira kan, u labaarali n’u layiriwali sira kan, bawo, u jɔyɔrɔ ɲuman jamana kɔnɔ, diɲɛ kɔnɔ, o bɛna to dibi la, o tɛna lakodɔn yɔrɔjan!\nMinɛnko t’a balilan ye tugun, a baara dɔnbagako t’a balilan ye tugun, ni jamana ɲɛmɔgɔw y’a ko taba la, k’u sɛbɛ don a ma, k’o k’u haminanko ye, an ka kanw bɛ kɔbaw ni babaw tigɛ sisan ka kɛ diɲɛmɔgɔw magoɲɛnanw ye.\nK’a fɔ ko baara bɛ se ka kɛ ni an ka kanw ye ɛntɛrinɛti kan bi, o tɛ sigananko ye tugun. Kilawiyew ni lozisiyɛliw labɛnna o kama I n’a fɔ SIL Mali ye min kɛ.\nNe nisɔndiyalen bɛ waati bɛɛ ka kunnafoni di n ka bulɔgu kan bamanankan na a ka di n ye cogo min ka sɔrɔ n ma gɛlɛya foyi sɔrɔ sɛbɛnni kɛli la.\nKumasen misali dɔ filɛ nin ye bamanankan na Fesibuku kan:\nKumasen misali dɔ filɛ bamanankan na Fesibuku kan\nNin fana ye kumasen misali dɔ ye bamanankan na tiwitɛri kan\nkumasen misali bamanankan na tiwitɛri kan\nDikisiyɔnɛri camanw bɔra Farafinna kan caman na i n’a fɔ Tubabukan-Bamanankan, ani Tubabukan-Wɔlɔfɔkan…\nHakilina ɲuman caman fana bɛ ka waleya ka ɲɛsin an ka fasokanw ma ɛntɛrinɛti kan. Jan Jaki Meriki ka cɛsiri sababu la, n’o ye Faransika ye min ka kɛlɛ ɲɛsinnen bɛ an ka kanw labaarali n’u yiriwali ma, o ka cɛsiri fɛ, an bɛna baara kɛ minɛnw sɔrɔ ɔdinatɛri kan, baarakɛ minɛn min b’an dɛmɛ k’an ka filiw latilen sɛbɛnni sen fɛ ni ɔridinatɛri ye bamanankan na. (aw ye ja in lajɛ)\nSɔɔni, sikarabulu bɛ bɔ bamanankan na\nJan Jaki Meriki cɛsirilen bɛ fana sikarabulu dɔ labɛnni na bamanankan na. Sɔɔni o fana bɛ bɔ. O na kɛ sababu ye o matarafabaw ma, ka daɲɛ caman dɔn bamanankan na, ka danɲɛ ni kumasenw latununi kɛlɛ ani ka kan kalan tulonkɛ sen fɛ, demisɛnw fɛ, walima bɛɛ yɛrɛ fɛ. (Nin na k’o senɲɛ fɔlɔ ye… ne ka miiri la).\nKibaruya duman dɔ fana ye kiwikisi sɔrɔli ye bamanankan na sɔɔni. Kiwikisi ye diɲɛ dɔnnin bulonba ye, n’o bɛ weele ko wikipeja, baara bɛ se ka kɛ nin min ye ka sɔrɔ ɛntɛrinɛti tɛ ɔridinatɛriw ni telefɔniw kan.\nNin baara ɲuman ninnu kɛbagaw ka kan ka fo, k’u waleɲuman dɔn, k’u dɛmɛ, minnu bɛ nin baara ninnu kɛ fu, wa u caman tɛ bɔ Farafinna yɛrɛ.\nPublié dans Bamanankan\t| Mots-clefs : balikukalan, diɲɛ, Mali, san 2013\t| 4 Réponses


Teredùgu - Fàkan\nTeredùgu Bε Segu marabolo de fε Tòmiɲan kolomi 'kɔnɔ. O kolomi in na, a Bε Timisa galoda de fε o min Y'a ka kafoda fana ye. A n’o cε ye bam 6 ye. Dugu laminidugu 4 la, Farakɔ Lagεlεdaga B'a ni kɔrɔn 'cε . A n’o cε jànya ye bam 4 ye. Tlebin fε, Timisa de Bε yen, a ni min cε ye bam 6 ye. Kεɲεka fε, ʃikɔrɔnin de Bε yen ni bam 30 ye. Dugu min b'a ni worodugu 'cε, o ye Fàtɔmɔdaga ye, bam 4. Teredùgu ni duguba minnu ka Surun ɲɔgɔn na olu ye Jεnε ni Sòfaara ye.\nTeredùgu ye dugu in tɔgɔ ka bi a Sìgira. Dugu in de Nàna Sigi tomon dɔ de kεrε fε. Bɔbɔ dɔ de tun sigilen don ye. O kεrε fε dɔgɔnɔkε dɔ tun bε yen. O cε fla ninnu Kεra teri ye f’u tun bε Taa Bɔ ɲɔgɔn na. U tun b’a Fɔ: “ N bε Taa n teri ka dugu la”. Dugu Nàna Sigi ka Kε “n teri ka dugu” ye o cogo la. Da teliya de y’a To bi a bε Fɔ Teredùgu.\nLaadala-dugutigi-ko de Bε Teredùgu. Dugutigiya bε Jamu kelen ka bolo kan. Ni dugutigi-kɔrɔ Sara kura de bε Sigi. Ankari Sogo de ye dugu sìgibaa fɔlɔ ye. Sὲnεkεla tun don. A bɔra Cilapanŋa ka Na 1941 sàn. Yen dugutigikɔrɔw ye: Ankari Sogo, ale sàn 25 Kε, Sεgε Sogo, ale ye sàn 35 Kε dugu 'kùn na. Mɔgɔ min Bε dugu 'kùn na bì o ye Musa Sògo ye. Dugu in tùn Bε Poromu ka mara 'kɔrɔ.\nTeredùgu mɔgɔ ye 1000 ni kɔ ye bi. Dugu b’a sìgiyɔrɔ fɔlɔ la ni ye.\nSiya min bɛ Teredùgu o ye dɔgɔnɔ de ye. Yen jamuw ye: Sògo, Arama, Jibo, Sangarε, Tesuge ye. U sinankunw ye bosow, jibo ani Sɔkanda ye. Furusira b’u ni ɲɔgɔn 'cε dugu 'kɔnɔ yen.\nTeredugukaw fana bɛ sὲnɛ Sɛbɛkɔrɔ-kɛ. Yen sὲnεfεnw ye: keninke, kàba, saɲɔ, malo tiga, tiganinkuru, ɲimikala, gajaba, bananku, woso, je, bàra, galama, ʃɔ, zɛrɛ, kurubaga, dà, kɔɔri. O tɛmɛnen kɔ, u bɛ jiriba dɔw fana Turu i n'a fɔ: mangoro, lenburu, buyagi, manje, ʃiniwajiri ani ntɔmɔnɔ.Yenkaw bɛ nafɛnsὲnɛ-nakɔninw fana Bɔ sɔn. O nakɔnin ninnu na u bɛ fòronto ni jaba, ɲugu, tamati, nkɔyɔ, salati, ʃù, pɔmitɛri, gan, kɔnkɔn, nanaye, melɔn ani sira Sὲnɛ yen. Sὲnɛ kɔ fɛ, u bɛ baganmara fana Kɛ. U ka bagan marataw ye misi, fàli, bà, saga, wùlu, sò ani jakuma ye. Kamanmafɛnw fana B'a la i n'a fɔ: kami, ʃɛ,tonkɔnɔ ani jɛnɛntubannin. Baganmara kɔ fɛ, mɔni fana bɛ Kɛ Teredugukaw fɛ. O Mɔni ye laadalamɔni ye. Yen laadalamɔni bɛ Kɛ fàlaw ni kɔ̀w la. A yɔrɔ ninnu mɔnikɛminɛnw ye bese, paporo, doolen ani jɔ. Teredugukaw bɛ jago fana Kɛ ka Fàra ninnu kan. U ka jago ye butigifɛnfeere, sὲnɛfɛnfeere, jiridenfeere ani baganjago ye. Sugu tε Teredùgu. Bololabaara dɔw bɛ Kɛ Teredugukaw fɛ i n'a fɔ: ŋunanda, segereda, ciyan, sìgilandla, kalakadla, sansaradla, dabadla, murudla, bɔgɔdagadla ani sὲnɛkɛminɛ wɛrɛ. Donsoya bɛ Kɛ yen fana. Yen baara sinsinnen don sεnε ni baganmara kan.\nTeredugukaw bɛ sògobaw Minɛ walima k'u Fàga. Olu fàgalanw ye: marafa, bese, sɔgɔlan, waraminɛ-nɛgɛ, nkalaɲɛ, fɛlɛbɔ, lɛjuru ni dɔw k'o ma ko fɛrɛn ni basaminɛ-nɛgε, jakumaminɛ-nɛgɛ, wosen ani wùlu ʃuli a sògo masina na. Yen, u bɛ kɔ̀nɔw Minɛ walima k'u Fàga ni manabɛlɛ, ntɛfɛrɛ, wɔlɔjuru, gɛnni ni furabuluda ni samakaminɛ-fankan, a kɔnɔ masina nɛgɛni ni fεn wɛrɛ ye, ʃìladɔn mana dali ani jagi sirili kɔ̀nɔ masina 'ɲɛ. U fana bɛ ncɔlɔw, jonbori, gɛnni ani koronni Kɛ k'u ka sokɔnɔ-baganw Minɛ.\nBaaɲumankɛtɔw minnu ni dugu bɛ baara la bi olu ye Yεrεdɔn, Fantajigifa Kεsu ani εmεsεri kεsu ye.\nBaaɲumakɛtɔn minnu ni dugu Delila ka baara Kɛ ɲɔgɔn fɛ olu ye Pεdεru silakayεri (kàlanko : balikukalan), Wɔrd wizɔn (ʃεmara ni nakɔbaara yiriwali) ani CMDT (sεnε, baganmara yiriwali) ye.\nTeredùgu lakɔlikalan Dabɔra 2005 sàn . Yen lakɔli ye dugu ta ye. San 4 kalan don. Balikukalan ye kelen ye w’a Dabɔra 1992 sàn. Blonkɔnɔkalan fana bε yen. Blonkɔnɔkalan Nàna Teredùgu fɔlɔ nka lakɔlikalan fanga de ka bòn.\nSilamɛya Dònna Teredùgu Mamayaru Samakan de fɛ. Misiri 3 bɛ yen. Silamɛya kɔ fɛ, laadabato dɔw bε yen. Olu ye ntomisun, ɲunun ye. U batoyɔrɔw ye ntomisunba ni dugubɔlɔturuyɔrɔ ye.\nDugu in tεnε ye suruku ye.\nKɔɲɔ, laadalakow, tɔnɲɛnajɛw, seliw, sanyεlεmaw ani sankunbεn ye Teredugukaw ka ɲɛnajɛlakow ye. U ka o ɲɛnajɛ ninnu fɔlifɛnw ye nkɔnin, flen, gita, bàra ani dunun ye. Nka ɲɛnajɛfɛn kɔrɔ dɔw fana bɛ yen i n'a fɔ bɛlɛta, nparibɔ, fɛrɛn, juruden, nten, gana, gayala, calaya, numajiganiŋun, kuwεnuŋun, ʃεnta ani kɔlɔci. Teredugukaw ka nin ɲɛnajɛ ninnu bɛ Kɛ cɛkɛnɛcɛw de kan.\nTeredùgu kungo kɔnɔ, jisigi-yɔrɔw ( dàla), jiriw ani kungofɛnw de Bɛ yen. Dugu in na, dàla ye 2 ye. Jisigi-yɔrɔ ninnun na fɛn minnu bɛ Sɔrɔ yen : manɔgɔ, npɔliyɔ, ssalen, ntɛbɛn, samu, kɔnkɔn, zeku, zàra, wulujɛga, bilinkitin, sajɛgɛ, nàna, baman, ntigin, dodo, talaka, nfanan ; bàma, kaana, koorokaara, ntori, wondo.\nJiriw : jala, bànan, sanan, genun, nkaba, dingɛ, gele, npeku, zaban, nsira, bumu, ʃi, nɛrɛ, sebe, toro, balazan, kɔlɔ, ntabakùnba, koro, woo, ntɔngɛ, ntege, zɛrɛninjɛ, nkalama, danga, sunsun, zɛkɛnɛ, zaajɛ, nten, ɲama, ngùna.\nKungofɛnw : sinɛnnin, bàla, minɛn, nkolonin, warabilen, suruku, miniɲan, dànkalan, ntomisa, nkorogo, duga, kungokami, wɔlɔ, bunun dingon, tentanin, baninkɔnɔ, tònkanjɔ.\nTeredùgu kùluw tɔgɔ flε : kuluyɔrɔ, cεncεn\nTeredùgu kaburudo ye naani ye. Kìn bεε n’a ta don. U bε kεɲεkε, worodugu ani tlebin fε\nTeredùgu, ni samiɲɛ Bɔra yen kawulɛ bɛ Nà n'o Bɔra yen Tlema bɛ Nà. Yen funteni sannadan ye 40 ye, a nɛnɛ hakɛ dugumadan fana ye 12 ye.\nKabakomayɔrɔ tɛ Teredùgu.\nBlàdon : 2017-02-22 Yɛlɛmako laban : 2017-04-29\nFogo yeko: 1147256 - Bì: 540 - Kalo in: 8846 - Лinan: 68459.\nFura Yeko: 1776 - Bì: 1 - Kalo in: 8 - Лinan: 75.


Hakilijakabɔ kanko kàn Màli la - Fàkan\n2020 02 22 làjɛɛrɛ kunaɲɛ\nHakilijakabɔ kanko kan Màli la, don flanan\n‘Hakililajigin na, làjɛɛrɛ Labɛnbaa ye Mali jàmanaden-kulu ye. A ŋàniɲɛ tàli Bɔra MAAYA Jὲkulu la an'o fàrankantɔnw. Nìn Y’a sìɲɛ fɔlɔ ye Màli ‘kɔnɔ ko 'donnasigi bɛ Kɛ kanko kuma sὲbɛfɔli la. A don flanan tùn Ye ‘bì 2020 02 22 ye Amadu Anpatɛ Ba tɔgɔlaso la Bàmakɔ.\nLàjɛɛrɛ kɔnɔkow fànga bònya fὲ, tle fɔlɔ lasew bɛɛ kɛli ma ɲɛ Sɔ̀rɔ. Tle flanan baaraw Dabɔra tle fɔlɔ ta banbaliw ma kà sɔ̀rɔ kà Nà Se ta bolodalen kɔrɔw ma.\nDakun fɔlɔ Bòlila fàkanw n'u sɛbɛncogoko kàn Màli ‘kɔnɔ. Kàramɔgɔ Màmadu Kɔ̀nta ka baabu tùn B’o de kàn. A Jìrala k'a Fɔ ko sɛbɛnnibolo kɔrɔ minnu tùn Bɛ jàmana in ‘kɔnɔ, olu Ye Tifna, Màsaba ani Nko ye. Tifina Ye tamaʃɛkiw ka sɛbɛnnibolo ye kàbi ‘tùma jan min tùn bɛ Sɛbɛn faraw kàn. Màsaba fana Ye Wɔ̀yɔ Kùlubali ka ‘fɛn tutigɛlen kàbi 1930 sàn. Màsasiw ka sɛbɛnnibolo tùn dòn nk’a ma Jɛnsɛn. Nko Ye ‘sɛbɛnnibolo fana ye Sùlemann Kantɛ ye min Blà ‘sèn kàn màninkakan na min fana sɛbɛnni bɛ Damìnɛ kinin fὲ kà Taa numan fὲ i ko arabukan.\nNin bɛɛ la fàso ye sìginiw Bɔ jyɛn sɛbɛnniboloba sìginiw ‘kɔnɔ fàkanw 'kan mà yὲrɛma-hɔrɔnya tàlen ‘kɔ walasa kanw kàlanni ka Nɔ̀gɔya ani kanba tɔ̀w ka Taa ‘ɲɔgɔn fὲ. ACALAN ni KARANTA y’o yàmaruya Di. ‘Bì kan 13 de lakodɔnnen Bɛ fàso ‘kɔnɔ.\nDakun flanan tùn Bɛ fàkanw ni sɛbɛnni kàn min Лɛnamayara Kàjatu Kɔ̀naarɛ fὲ. Ale yὲrɛ Ye jamatigi kɔrɔ Alfa Umar Kɔ̀naarɛ denmuso ye, "Cauris Livre" sɛbɛnbɔ-ca sintibaa dòn wà masaladɔnna dòn. Ale Ko sɛbɛnni nàfan ka bòn kanw yiriwali la kosɛbɛ wà jὲkabaara ka kan kà Kɛ sɛbɛnbɔlaw, kandɔnnaw ani wàsadenw ni ‘ɲɔgɔn ‘cɛ. Ko kanw fana tɛ yèn n’u ma Labaara kàlansow la. A fana Ko gafew ma Lakodɔn gafebonw ni gafefeereyɔrɔw la. O ‘kɔ, làɲɔ Kɛra.\nSὲgɛnla-fyɛnbɔ tὲmɛnen, dakun sabanan Nàn’i Cooko. Ale de tùn Bɛ seko ni dɔnko, tàbiya ani fàkanw kàn Ismayɛl Kɔ̀naatɛ n’a ka màaw Y’u wàsa Dòn min na. U Kumana Nko sɛbɛnnibolo-ko kàn Nkotɔn ‘tɔgɔ la. Ko Sùleymann Kante de y’a tu Tìgɛ 1949 sàn. A ye morikalan ani lakɔlikalan fo kà cɛmajala Sɔ̀rɔ. U y’a Jìra k’a Fɔ ko kan fɔli tɛ ko a sɛbɛnni n’a kàlanni de dòn, ko kan tɛ fosi ye n’a ma Sɛbɛn ni k’a Kàlan.\nBaabu naaninan tùn Bɛ jàteyali ni fàkanw kàn min kɔɲɛ Dira Nabege Kɔnɛ ni Isiyaka Baalo mà.\nNabege Ye AGETIC làtigɛdɔnna ye. A y’a Jìra k’a Fɔ ko jàteyali labaaralen Bɛ yɔrɔ bɛɛ la ‘jyɛn ‘kɔnɔ ‘bì nkà an taw Bɛ kan wɛrɛw la. U Ko fana ko làtigɛdɔn nàfan kà bòn an fàkanw na kɔsɛbɛ. Isiyaka Ko ‘kan 6000 de Bɛ ‘jyɛn na, ko Fàrafinna ta Ye 2000 ye. O bɛɛ la fàrafinna taw Bɛ ‘kɔ fὲ. Ko n’an B’a fὲ an fàkanw ka Taa ‘ɲɛ fo an k’u Kɛ ‘baaraminɛnw ye, bɛɛ minnu Dɔn. Ko tὲkɛkanko kà Dòn an fàkanko la ni k’u Dùgulenya. Isiyaka y’a Seereya k’a Fɔ ko Màmadu Dukure ye ‘baara caman Kɛ làtigɛdɔn ni kanw kalansoli la ‘ɲɔgɔn na. A ye jàteblaw ni daɲɛgafe Dla MAKDAS la. O ‘kɔ fὲ ko Fàkan Kanbaara cɛsìrilen Bɛ kosɛbɛ kanko la ‘làtigɛdɔn-kunda.\nBaabu 5nan n’é laban Kɛra Kìbaru baarakɛla Amadu Jalo fὲ min tùn Bɛ kùnnafoni-ko ani fàkanw kàn. A Ko Kìbaru donkibaru Bɛ Kɛ bamanankan na kàbi ‘tùma jàn.\nNìn bɛɛ tὲmɛnnen tùma min na, màa minnu tùn Blàra lagamuni na. Olu Fàrala ‘ɲɔgɔn kàn kà kɛtaw Fàrafara ‘ɲɔgɔn kàn o ka Kàlan baara ka Sɔ̀rɔ kà ‘kùn Cὲ.\nO bannen, olu Nàn’o Kàlan. Làɲini minnu Bɔra kɔrɔfɔ kɛlenw kan olu la kùnbabaw Flɛ:\n- Baarasigi bɛ Labὲn dakun ɲɛtigɛlenw kelen-kelenna bɛɛ kan k'o 'ɲɛbla sɛtanburukalo nàta làjɛɛrɛba ma ;\n- Jàmanadenw sèndonni fàkanw tàli baaraw la ;\n- Fàsokanw baarakɛkanyali làbɛnw n'o ɲɛnabɔcogow sariya tàli wàsablon fɛ ;\n- Kanw sèndonni kùnnasigi-fanga ka ko ɲɛnabɔtaw la ;\n- Kàlan kɛli fàkanw na k’a Damìnɛ denkalanso la fo sanna-kalanso ;\n- Kàlansenw kɛli kanw na kàlansow la ;\n- kàramɔgɔw lakalanni fàkanw na ;\n- Fɛnw jɛnsɛnni fàkanw na ;\n- Sìginidenw kàlanni nɔ̀gɔyali fàkanw na ;\n- Gafew jɛnsɛnni gafebonw ni gafefeere-yɔrɔw la ;\n- Dùguma-kalanso dakun flanan ‘sèndonni fàkanw kàlanni na ;\n- Fàsoden tɔ̀w kàlanni fàkanw na ;\n- Sìginilan kɛrɛnkɛrɛnnen kɛli fàkanw kàn ma ;\n- Màralenw lasàgoli AGETIC fὲ.\nO kàlannen ‘kɔ, kuma Dira jàma mà. ‘Bὲn Kɛra fɔlenw kàn. Sàmaseku Sɔ̀rɔla kà kuma Di UNESCo ka cὲbɔ Ɛdmɔn Mukala mà ni kà Sɔ̀rɔ kà kuma Laban badaa-badaafoli ye kà Лɛsin jàma mà ni kà màaw Lablà 19 waati.\nJὲkulu minnu ye làjɛɛrɛ koɲɛnabɔ Kɛ olu ye : AGETIC ; AMALAN ; Fàkan Kanbaaraso ; Kan ni Yiriwa, MAKDAS ; Tabital Pulaaku, Soninketɔn, Kɔ̀rɔbɔrɔw ka jὲkulu IRGANDA; Transformons le Mali ; Ginna Dogon, UNESCO, SIL, OMEL, Cauris Livres.\nBlàdon : 2020-02-22 Yɛlɛmako laban : 2020-02-25\nFogo yeko: 1147278 - Bì: 562 - Kalo in: 8868 - Лinan: 68481.\nFura Yeko: 912 - Bì: 1 - Kalo in: 13 - Лinan: 67.


Telefɔni yaalata ye kumaɲɔgɔnyakɛlan ye, nka, dɔnkililamɛnnan fana don | FASOKAN\nTelefɔni yaalata ye kumaɲɔgɔnyakɛlan ye, nka, dɔnkililamɛnnan fana don\nPublié le 2 août 2010 par fasokan\nTelefɔni yaalata ye kumagɔgɔnya nɔgɔya adamadenw ni ɲɔgɔn cɛ, nka a bɛ kunnafoni ni dɔnkiliko mago fana ɲɛnabɔ.\nArajo fitinin minnu n’an tun b’olu ye mɔgɔw bolo tuma bɛɛ ka kunnafoniw sɔrɔ ani k’u yɛrɛ dɔnkiliko magɔ ɲɛnabɔ, olu bɛ ɲini ka dɔgɔya k’a sababu kɛ telefɔni yaalata ye. An bɛ mɔgɔ caman ye, o bɛ kunnafoniw ni dɔnkiliw lamɛn u ka telefɔniw na.\nO de kama, Arouna, n’o ye arajo, kasɛti, ɲɛnawɛrɛ ani mɔnturu feerela ye, o y’a jira k’a fɔ ko telefɔni yaalata y’u ka feerefɛn dɔw sanni sumaya. A ko:\nA bɛ waatijan bɔ, n bɛ arajow, kasɛtiw, ɲɛnawɛrɛw ani mɔnturuw feere, wa a tun bɛ san kosɛbɛ. Nka, kabini telefɔni yaalata cayara, u sanni sumayara. An bɛ waatijan kɛ n’u ye sisan ka tɛmɛ kɔrɔlen kan, ka sɔrɔ u ma san. Lɛrɛ ni mɔgɔ lakununan min bɛ telefɔni na, o b’a to mɔgɔw magoba tɛ jɔ bolola mɔnturu ni sokɔnɔ mɔnturubaw sanni na kosɛbɛ.\nTuma dɔw la, baro bɛ to ka tigɛ tigɛ ni sannikɛlaw nana, nka, n barokɛɲɔgɔn, a nisɔndiyalen ka sira sɔrɔ k’a hakilinaw fɔ nin ko in kan, a tilala k’a ɲɛsin n ma ko :\nI y’a ye ? Alisa sannikɛla dɔw bɛ na nin feerefɛn ninnu ɲininkali kɛ, nka u man can. I ɲɛ bɛ kasɛti minnu na, olu y’an ka feerefɛn belebele dɔw ye, nka u sanni dɔgɔyara fana k’a sababu kɛ telefɔni yaalata ye, janko dɔnkilimara kariti bɛ telefɔni minnu na. Mɔgɔw b’u sagola dɔnkili bɛɛ sɔrɔ kariti ninnu n’u ka telefɔniw kan. U bɛ dɔnkiliw ci ɲɔgɔn ma telefɔni dɔnkiliciyɔrɔ fɛ, a widolama yɛrɛ waati dɔw la. Bi bi in na, mayito dɔw bɛ yen ani mikoro dɔw, minnu bɛ se ka dɔnkilida telefɔni dɔkilimara kariti fɛ. O bɛɛ de kama, mɔgɔw magoba tɛ jɔ kasɛtiw la kosɛbɛ an bolo tugun fɔ n’a bɔra mɔgɔ damadɔw la a kadi minnu ye ten. Maakɔrɔbaw, faamaw, ani setigiw, olu de bɛ na u ɲini. Seba tɛ minnu ye, mɔgɔ dɔw, a kadi minnu ye ten, olu b’u ka arajomagow, lɛrɛkomagow ani dɔnkilikomagow ɲɛnabɔ n’u ka telefɔni yalata ye.\nAruna k’o kumafɔlen ninnu sɛmɛntiyara Ibarahima fɛ, n’o fana ye telefɔni feerela ye o yɔrɔ la yen. A ko :\nKana siga Aruna ka nin fɔlen ninnu na fiyɛwu. Nɛgɛso, moto ani mɔbiliw nana sennataama ni falikantaama nɔnabila an bolo cogo min na, nin minɛn ninnu fana bɛ ka ɲɔgɔn nɔnabila ten dɔɔni dɔɔni. N’i ye telefɔni lajɛ, arajo, lɛrɛ, lakunan, ani dɔnkili bɛɛ b’a la. O de y’a to a ye nin feerefɛn ninnu sanni sumaya i n’a fɔ a bɔra k’a fɔ cogo min na\nI n’a fɔ walasa k’a ka patɔrɔn ka fɔlen tiɲɛtigiya, kamalenni dɔ, san 12 ɲɔgɔn, o ye mansinin dɔ jira n na, a sɛbɛnnen bɛ min kan: “mobile speaker” “kumala yaalata”. Kamalenni bɛ k’a ɲɛfɔ n ye. A ko:\nI bɛ dɔrɔmɛ tan tan pili fila don a la dɔrɔn, k’i ka kariti don a la, ka tile ban ka dɔnkili lamɛn ka sɔrɔ I ma mɔgɔsi tɔɔrɔ.\nO yɔrɔ de la, Jakarija y’i da don baro la, ka kumaw tiɲɛtigiya, ka sɔrɔ a bɛ ka wajuli lamɛn a ka telefɔni na.\nKumaɲɔgɔnya, kunnafoniw ani dɔnkilikko magow, ne b’o bɛɛ ɲɛ ni n ka telefɔni ye. A tali ka nɔgɔ n bolo, wa n dan ye k’a mara mananin dɔ kɔnɔ ni san bɛ na janko ni n bɛ kungo kɔnɔ.