PARENA ka Lajɛɛrɛ - Fàkan\nPARENA ka sàn politiki-tɔnsigiba fɔlɔ: kuma Bòlila màafaa kὲlɛli kan kosɛbɛ\nSibiridon, feburuyekalo tle 20, 2016 sàn, PARENA y’a ka politiki-tɔnsigiba Kε Bamakɔ. A Kεra yɔrɔ min na o ye « Palais de la Culture » ye, Seko ni Dɔnko tɔgɔlaso.\nLajεrε Sìgira dakun min kan o tùn ye ko « Jìgiya, Tìɲε ani Layidu kεnε ».\nSàni lajεεrε in yεrε ka da Minε, o y’a Sɔrɔ labεn bεε sabatilen dòn ka Ban pew. An ka lakana tìgilamɔgɔw, GMS, tùn bε kεnε kan walasa ka lakana Sàbati.\nDònsow fana tùn bε yen. Dònso-nkɔninfɔla ye dɔnkilida da Minε tùma min na, mɔgɔw Wulila k’u Jɔ. Dɔw ye dɔn Kε, dɔw yεrε ta Kεra tεgεrεfɔ ye. U bε mugulankolon Ci-ci cogo min, u b’o Cì ten. O tεmεnen ‘kɔ, gitarifɔlaw ye mɔgɔw Laɲεnajε ni dɔnkili dumanw ye. Nka nin bεε la, ɲεmaa yεrε n’o ye Cεblen DARAMƐ ye, o tùn ma kεnε Sɔrɔ fɔlɔ. Mɔgɔw kɔni bε ka Nà cogo min na, olu bε ka Nà ten. Kàlandenw tùn ka ca kosεbε. An ma Лinε jatalaw fana ‘kɔ. O tεmεnen ‘kɔ, kumatigi y’a Fɔ ko mɔgɔw k’u Sìgi.\nO la sa, Cεblen DARAMƐ Nàna kεnε kan ka Bεn nεgε ɲε 10 : 15 waati ma. A bìsimilalen kɔ fε, bεε Wulila k’i Jɔ ka Màli pàsa Da ɲɔgɔn fε bεn ni kelenya ‘kɔnɔ. O kɔ fε, Milmo n’o ye dɔnkilidala funakenin kùnkεnε ye, o ye dɔnkili kɔrɔma dɔw Da. Poyidala dɔw Tùgura o la.\nU ye kuma Di PARENA ɲεmɔgɔ dɔ ma. O y’a ka kuma da Minε bamanankan na ka bònya ni bònyamasegin Kε mɔgɔw ye ka Sɔrɔ k’i da Dòn jamana gὲlεyaw la.\nЛεmɔgɔ musoman dɔ Dara ale kan.\nCεblen yεrε Sɔrɔla ka Nà bànbe kan nεgε ɲε 11 : 42 waati. A y’a ka laseli da Minε ni dugawudon ani waleɲumandɔn fòli ye ka Лεsin bεε ma. A ka kuma da Minεna bamanakan na nink’a Kùncε ni faransεkan ye. Bakuurubaya la, a ka kuma tùn ɲεsinnen bε Màli lakanacogo, kàlanko ani soko ma kosεbε. A y’a Jìra k’a Fɔ ko maa fàata ka ca sisan Màli ‘kɔnɔ kojùgu. Ko bolonɔbla min Kεra 2015 sàn mεkalo la, k’o fana ka Waleya. A K’o bolonɔbla in Kεra màlidenw ma ɲεni ni degun ye, ko barisa bεε kamana gànnen dòn.\nKàlan siratigε la, a y’a Jìra an na ko 'kàlan tε ka Kε Màli kàlansow la blen. O waleya min Flε o ye k’o ka kan ka Kὲlε. A ka kuma Kùncεra ni Màli pasa kumasen naani labanw ye faransεkan na.\nLajεεrε Kùncεra ka Bεn ni nεgε ɲε 12 : 06 waati. O kεlen bεε y’i taayɔrɔ Magεn.\nYusuf Baalo bolonɔ dòn\nBlàdon : 2016-02-22 Yɛlɛmako laban : 2016-12-07\nFogo yeko: 1148686 - Bì: 196 - Kalo in: 10276 - Лinan: 69889.\nFura Yeko: 1290 - Bì: 1 - Kalo in: 11 - Лinan: 69.


Jiri minnu bɛ kɛ ka mɔgɔ furakɛ\nSigida 1 Farafinfuraw kɛli\nFarafinfura minnu bɛ se ka bana furakɛ\nƝininkaliw n’u jabiw an taabolo ani farafinfura dɔw kan\nA bɛ dɔn cogodi ko fura dɔw ka ɲi walima u man ɲi?\nDen ŋuna jiginni\nKɔnɔkoli ani fiyɛli\nJiri caman bɛ yen minnu bɛ se ka furakɛli kɛ. Tubabufura caman bɛ bɔ kungo kɔnɔ jiriw la. O n’a ta bɛɛ, mɔgɔw b’a ɲini ka furakɛli kɛ ni jiri dɔw ye k’a sɔrɔ olu tɛ se ka mɔgɔ kɛnɛya, walima u bɛ kɛ bana minnu kama, u t’olu fura ye.\nJiri minnu bɛ ta u takun yɛrɛ la, olu man ca. An bɛna jiri dɔw ye sikanna tɛ minnu ka mɔgɔ furakɛ la.\nJantonyɛrɛla! Ni jiri dɔw tata dama tɛmɛna, u bɛ tɔɔrɔba lase mɔgɔ ma.\nAlimukayikayi (Brugmansia arborea)\nDɔw b’a wele furabanin.\nNin jiri in buluw bɛ furudimi ni kaliya kɔnɔdimi mada.\nAw bɛ jiri in bulu kelen walima fila cɔnkɔ ka sɔrɔ k’a tobi kinidun kutu ɲɛ duuru ji la.\nTata hakɛ: lɛri naani o lɛri naani, toniko tan fo toniko tan ni duuru. A bɛ di balikuw dɔrɔn de la.\nJantonyɛrɛla! Ni nin jiri in tata dama tɛmɛna, a bɛ kɛ baga (pɔsɔnni) ye. O la, tubabufura de tali ka ɲi kɔnɔdimi na.\nKaba dasi wulilen ji ka fisa muso kɔnɔmaw ka sen funu ma.\nA’ bɛ se ka kaba dasi boloɲɛ kelen tobilen ji wɛrɛɲɛ kelen wala wɛrɛɲɛ fila min. O tɛ baasi lase mɔgɔ ma.\nNi jikalan t’aw bolo ani ni dɔ kalaya cogo t’aw bolo, aw bɛ se ka nin jiri in ɲɛji kɛ ka jogindaw ko. A nafa ka bon basi jɔli la kosɛbɛ k’a sababu kɛ a bɛ jolisira mɔsɔn. Aw bɛ se ka dɔ tigɛ ni muru sanuman ye k’a cɔnkɔ k’a da joli da la.\nNi basi jɔra, aw b’a bolo kunguru dɔ siri joginda la. Lɛri fila walima lɛri saba kɔfɛ, aw b’a foni ka sɔrɔ ka joli ko k’a jɛ ni jikalan ni safinɛ ye. Jogindaw fura kɛcogo wɛrɛw ani basi lajɔcogo wɛrɛw bɛ yen (sɛbɛn ɲɛ Basibɔn.)\nSabila binsunnin bɛ se ka kɛ ka jenida fitiniw ni joliw furakɛ. Jinɔgɔlan dulen min bɛ a yirinin na, o bɛ dimi ni ŋɛɲɛ suma, ka a kɛnɛyali nɔgɔya ani ka a dɛmɛ ka banakisɛw donni kunbɛn. Aw bɛ a binnin fitini tigɛ, ka a sanfɛfaranin wɔrɔ ka bɔ a la, ni ka a bulu kɛnɛ walima a ji da jenida walima jolidaw yɛrɛ kan.\nSabilasunnin bɛ se ka dɔ ɲɛ furudimi ni nugudimi furakɛli la. Aw bɛ a bulu nugulenw tigɛ tigɛ ka misɛnya ka u daji kasi, ani o kɔ aw bɛ o jinɔgɔlan kunamannin wɛri ɲɛ kelen min lɛri 2 o lɛri 2.\nManje (Carica papaya)\nWitamini caman bɛ manje mɔnen na. A bɛ dumuni tɔw yɛlɛmani nɔgɔya.\nA dunni ɲininnen don mɔgɔw fɛ minnu fanga ka dɔgɔn ani sogo ni shɛfan yɛlɛmani ka gɛlɛn mɔgɔ kɔrɔba minnu kɔnɔ. Walasa shɛfan ni sogo ka yɛlɛma ka ɲɛ, aw b’u ni manje dun ɲɔgɔn fɛ. Manje ɲɛji fana ye kɔnɔna tumu fura ye hali n’o y’a sɔrɔ tubabufura fanga ka bon n’a ye kosɛbɛ.\nKɔnɔna tumu furakɛcogo ni manje ye: Aw b’a ɲɛji bɔ ka se kafeminkutu ɲɛ saba wala naani ma k’a ɲagami o ɲɔgɔn hakɛ di la. Aw bɛ sɔrɔ k’o bɛɛ kɛ bɔliniɲɛ kelen kafeji kalaman na. Aw b’o ni rɛzɛn tulu min ɲɔgɔn fɛ.\nN’i ye manje geren tigɛ k’a da kuru la walima sumuni, a b’a to a bɛ nɛ ta joona.\nŊɔlɔbɛ (Combretum micranthum)\nNin jiri in kɛcogo ka ca:\nA bɛ farigan ni sumaya kɛlɛ (o la aw bɛ tubabufura fana ta, aw bɛ sɛbɛn ɲɛ Sumayafuraw lajɛ). Aw b’a bulu duuru ta fo ka se bulu wolonfila ma, ka cangarabilen bulu duuru ta ka se bulu wolonfila ma, ka kunjɛ bulu tan ta ka se bulu tan ni fila ma. Aw b’o bɛɛ tobi ni ɲɔgɔn ye k’a ji min siɲɛ saba tile kɔnɔ.\nAw b’a ni kunjɛ tobi ji litiri kelen na k’a min. O bɛ kɔnɔboli furakɛ.\nKa dɔ fara sugunɛ kɛta kan (i n’a fɔ fari funufunu waati la), aw b’a mugu garamu mugan kɛ ji litiri kelen na k’a tobi fo miniti tan ni duuru. Baliku ka kan ka litiri tilancɛ min siɲɛ saba tile kɔnɔ.\nA bɛ dɔ fara ŋunaŋuna ji cayali kan (i n’a fɔ dumuni tɛ sɔn yɛlɛmani ma waati min). An bɔra k’a dilancogo min ɲɛfɔ sisan, nin ni o bɛɛ kɛcogo ye kelen ye. Aw bɛ litiri kelen tilanyɔrɔ naaninan min yɔrɔnin kelen. Miniti tan kɔfɛ, aw bɛ litiri kelen tilanyɔrɔ seginnan min, miniti tan wɛrɛ kɔfɛ, aw bɛ litiri kelen tilanyɔrɔ seginnan wɛrɛ min. O kɔ, don o don aw bɛ litiri tilancɛ min siɲɛ saba tile kɔnɔ ka se tile naani ma.\nJantonyɛrɛla! An ye fura tobicogo fɛn o fɛn ye, a si kana tɛmɛ miniti bisaba kan tobili la. Ni furaji min fana ɲɛ ye sikɔlɔma ye walima n’a ɲɛ kɛra bilenman ye, aw kan’o min.\nCangarabilen (Combretum glutinosum)\nNin jiri in bɛ se ka bana caman furakɛ:\nA bɛ kɛ farigan ni sumaya fura ye (i n’a fɔ ŋɔlɔbɛ).\nA bɛ sɔgɔsɔgɔ furakɛ (i n’a fɔ kunjɛ).\nJolicayabana min minɛtuma ma mɛn ani fana a man jugu, cangara bɛ se k’o furakɛ. Aw b’a bulu duuru tobi ji litiri kelen na sanga tan ni duuru kɔnɔ. A’ b’a litiri kelen tilantilan k’a min tile kɔnɔ. O waati, a’ bɛ kɔkɔ bila.\nKunjɛ (Guiera senegalensis)\nNin jiri bɛ mako caman ɲɛ:\nA bɛ kɛ sɔgɔsɔgɔ fura ye.\nAw b’a bulu kɛnɛ garamu mugan da ji litiri kelen wulilen na (i ko lipitɔni kɛcogo) ka sɔrɔ k’a min. Baliku bɛ litiri kelen kɛ minko duuru ye tile kɔnɔ.\nAw bɛ se ka kunjɛ bulu duuru ni cangarabilen bulu duuru tobi ni ɲɔgɔn ye fo miniti naani walima miniti duuru.\nA bɛ sumaya furakɛ, (nka aw bɛ tubabu sumayafura fana ta, sɛbɛn ɲɛ A furakɛcogo ani a jolisɛgɛsɛgɛ lajɛ.)\nBanankubɛn na: Aw b’a bulu tan tobi k’a min.\nFurakɛli: N’aw bɛ furakɛli kɛ n’a ye, aw b’a bulu tan ta ka se bulu tan ni fila ma ka cangarabilen ani ŋɔlɔbɛ bulu duuru ka se wolonfila ma ka fara kunjɛbuluw kan k’o tobi. A bɛ min siɲɛ saba tile kɔnɔ.\nKa farigan furakɛ, aw b’a kɛ i ko sumaya furakɛcogo, nka aw b’a da ji kalan na.\nKa kɔnɔboli furakɛ, aw b’a furabulu tan ni duuru ni ŋɔlɔbɛ tobi ɲɔgɔn fɛ k’a min tile kɔnɔ.\nDenbatigi ka kan ka kunjɛ minni matarafa walasa ka ji jigin sin na.\nŊaaniba (Lippia chevalieri)\nFarikolo sɛgɛn kɛlɛli:\nAw b’a feere kutuɲɛ kelen walima a bulu da ji la miniti duuru kɔnɔ ka sɔrɔ k’a kalamanni min dumuni kɔfɛ.\nA’ y’aw janto a la! Aw kana fura in tobi walima k’a daji ka tɛmɛ miniti tan kan. Aw kana furaji minta damatɛmɛ barisa o bɛ se ka jaŋɔyin lase mɔgɔ ma.\nDabadababilen (Euphorbia hirta)\nA bɛ wele tubabukanna: Malnommée\nSamiya waati nin jiri in bɛ sɔrɔ farafinna jamana caman na. A bɛ mako caman ɲɛ:\nTɔgɔtɔgɔnin bɛ furakɛ n’a ye. Aw b’a jirisun mumɛ laja k’a mugubɔ nka diliw sen t’a la. Aw b’o mugu garamu tan ni duuru tobi ji litiri fila la lɛri kelen kɔnɔ. Ni buruburu bɛɛ sigira jukɔrɔ, aw b’a sɛnsɛn.\nDon fɔlɔ: A’ bɛ litiri tilancɛ kɛ tako saba ye tile kɔnɔ.\nDon filanan ni don sabanan: A’ bɛ litiri tilanyɔrɔ naaninan kɛ tako saba ye tile kɔnɔ.\nN’aw ye tile fila bila, aw bɛ segin a tali kan.\nMɛkisiki te (Chenopodium ambroio)\nNin jiri in bɛ sɔrɔ diɲɛ yɔrɔ bɛɛ la samiya waatiw.\nKa kɔnɔnatumuw kɛlɛ, aw b’a feere walima a bulu garamu mugan da ji litiri kelen wulilen na ka se miniti naani ma. Aw b’a bila buruburu bɛɛ ka sigi jukɔrɔ, ka sɔrɔ k’a sɛnsɛn.\nAw b’a litiri kelen tilan tilanyɔrɔ wɔɔrɔ ye. Aw b’o tilan kelen min sɔgɔma san’aw ka fɛn wɛrɛ dun. A’ bɛ se ka kɔkɔ dɔɔni walima tulu fara a kan k’a min kɔnɔbolifura la.\nJantonyɛrɛla! Aw kan’a min ka tɛmɛ furakɛlikɛla ka hakɛ fɔlen kan. A kana di denmisɛnniw ni muso kɔnɔmaw ma, ani den bɛ muso minnu sin na.\nƝama (Piliostigma reticulatum)\nƝidimi fura don. A’ b’a ni danga bɛɛ bulu kɛnɛ kelen kelen ani bulu jalen kelen kelen tilan naani ye. Ka tilan saba saba ta k’olu tobi ɲɔgɔn fɛ miniti mugan kɔnɔ. Aw b’aw da wusu n’a ye ka tila k’aw da muguri n’a ji ye. Aw b’a bolo kɛ ɲi tereke gɛsɛ ye.\nDanga (Ximenia americana)\nA bɛ ɲindimi kɛlɛ: Aw b’a dili tobi miniti mugan kɔnɔ ka miniti kelen kɛ k’aw da wusu.\nAw b’o kɛ siɲɛ saba tile kɔnɔ. Aw bɛ ɲama far’a kan k’a tobi.\nGele (Prosopis africana)\nA bɛ sumu furakɛ: Aw b’a fara ɲimi k’a da ɲindimitɔ kan. (Ni aw bɛ se, aw bɛ aw teliya ka taa ɲinfurakɛla fɛ yen joona. Tuma dɔw la ni aw kɔnna a furakɛli ma, ɲinfurakɛla bɛ se ka a nɔgɔ labɔ ani ka a datugu min bɛ a to a bɛ mako ɲɛ tuguni san caman.)\nƝidimi fura don: Aw b’aw da wusu a bulu n’a fara tobilen na. Aw bɛ se k’aw da muguri n’a bulu tobilen ji ye.\nGele bɛ tulodimi fana furakɛ: Aw bɛ gele bulu tobi ka tulodimitɔ ko n’a ye, ka sɔrɔ ka bulu tobilen dɔ d’a la.\nWalasa ka ɲɛjalandimi furakɛ, aw bɛ gele bulu tobi. N’a mɔnna, aw b’a jigin k’a bila kɛrɛfɛ fo buruburu bɛɛ ka sigi duguma. O kɔ, aw b’a sɛnsɛn ka sɔrɔ k’aw ɲɛ ko k’a jɛ n’a ye. O kɔfɛ, a’ bɛ sɔrɔ k’a kɛ ɲɛ na siɲɛ fila tile kɔnɔ. N’a ma nɔgɔya, a’ bɛ ɲɛdimi tuluni k’a la k’a furakɛ ka ɲɛ.\nWalasa ka wololabanaw furakɛ, Aw bɛ farikolo bɛɛ wusu ni geledili tobilen ye.\nA bɛ kaba furakɛ: Aw b’a bulu tobi k’aw ko n’a ye sɔgɔma ni su fo tile tan ni duuru. N’ o m’a ban, a bɛ tubabufura ɲini min ka ɲi kaba ma kosɛbɛ i n’a fɔ pomati salisile (pommade salicylée) walima girizeofiliwini (griséofulvine) (a’ bɛ sɛbɛn ɲɛ Wololabanaw ni bugu wɛrɛw la lajɛ).\nJirikunamani, dɔw ko Malijirini (Azadirachta indica)\nK’i da a bulu ɲiginnen kan, o bɛ kunkolodimi kɛnɛya.\nKoloci ni sɛgɛn fura don: Aw b’a bulu tobi k’aw ko n’a ye. Waati min aw b’aw ko, aw b’aw farikolo bɛɛ tereke kosɛbɛ ni bulu tobilen in ye.\nSukolan (Ocimum basilicum, le basilic)\nA bɛ dumuni yɛlɛmani nɔgɔya, a bɛ kɔnɔtɔn fana furakɛ. Aw bɛ nin jiri in bulu garamu tan ni duuru da ji litiri kelen wulilen na ka miniti saba kɛ. Aw b’a ji kalamanni bɔliniɲɛ kelen min daraka ni tilelafana ani surafana dunnen kɔfɛ.\nJantonyɛrɛla! N’a minta fanga bonyana (i n’a fɔ garamu kɛmɛ duuru litiri kelen ji la), o bɛ se ka kɔmɔkili dɛsɛ a ka baara la.\nSɔmɔn (Anacardium occidentale)\nMuso kɔnɔma ka fɔɔnɔ fura don: A bɛ sɔmɔden kelen tilancɛ ɲimi k’a ji kunu dɔɔni dɔɔni.\nLayi, ni dɔw b’a wele tumɛ (Allium sativum)\nSumaya fura don. A’ bɛ layi kisɛ saba susubali bila nɔnɔ na, k’a wuli k’a min; nga a’ ka kan ka niwakini fana ta. Sumaya bɛ se ka mɔgɔ faga, o de la, banabagatɔ ka kan ka tubabufura fana ta sumaya la (A’ ye sumaya furakɛcogo lajɛ sɛbɛn ɲɛ Sumaya furakɛli la).\nLayiji bɛ se ka kɔnɔnatumumisɛnni (les oxyures) furakɛ. A’ bɛ layikisɛ den naani tigɛtigɛ walima k’a susu ka sɔrɔ k’a kɛ wɛrɛɲɛ kelen jimafɛn dɔ la, i n’a fɔ ji, nɔnɔ walima jiridennɔnɔw ka to k’o min siɲɛ kelen tile kɔnɔ fo dɔgɔkun saba.\nA bɛ musoyabanaw furakɛ (sɛbɛn ɲɛ Muso ka banaw: Nɔgɔji jɛman bɔ).


N’aw ye kɛnɛyabaaraw daminɛ, aw bɛna a ye ko a baara ɲɛ ka misɛn ani a ka gɛlɛn. Tiɲɛ na, aw tɛna nɔ ɲɛnama bɔ n’aw kelen dɔrɔn b’a fɛ ka kɛnɛya baaraw kɛ.\nYɛlɛmaba fosi tɛna don kow la ni sigidamɔgɔw m’u jɔyɔrɔ fa u yɛrɛ ka kɛnɛyako la.\nSigidamɔgɔw tɛ hɛrɛ sɔrɔ mɔgɔ kelen ka baara la, nka a bɛ sɔrɔ bɛɛ de ka cɛsiri la. O la, bɛɛ ka kan k’i hakilina di ani k’i jɔyɔrɔ fa.\nO de la, aw ka baara fɔlɔ ka kan ka kɛ denmisɛnw, bangebagaw, karamɔgɔw, kɛnɛyabaarakɛla tɔw ani mɔgɔ wɛrɛw lakanani ye.\nMɔgɔlakalan ye fɛn ye aw ka kan ka min dege, n’o ye ka mɔgɔw dɛmɛ aw bɛɛ ka taa ɲɛfɛ ɲɔgɔn fɛ. Karamɔgɔ ɲuman tɛ mɔgɔ ye min bɛ hakilinaw diyagoya mɔgɔw kan, nka mɔgɔ don min bɛ mɔgɔ tɔw dɛmɛ ka hakilina kuraw ta u yɛrɛ ye ani ka fɛn kuraw dɔn.\nMɔgɔlakalan ni kalan sɔrɔli man kan ka dan lakɔli walima dɔgɔtɔrɔso dɔrɔn na. U ka kan ka kɛ sow kɔnɔ, forow la ani siraw kan. Aw ka mɔgɔlakalan waati ɲuman ye banabagatɔw furakɛli waati de ye. Nka aw ka kan ka hakilina falenfalen kɛ, ka kunnafoniw di ani ka mɔgɔw dɛmɛ u k’u hakili jakabɔ ani ka baara kɛ ɲɔgɔn fɛ waati bɛɛ.\nFurakɛli taabolo fila\nK’i mako don mɔgɔ tɔw la\nKa kɛ sababu ye mɔgɔw sirilen ka to i la ani u kana se u yɛrɛ kɔrɔ.\nKa mɔgɔtɔw dege u k’u mako don u yɛrɛ la\nKa yɛrɛta, senyɛrɛkɔrɔ ani kelenya dusu don mɔgɔw la.\nJa belebelebaw. «Ja kelen nafa ka bon ni kumakan bakelen ye.» Ja gansanw dɔrɔn walima ja makutulenw bɛ se ka dulon dɔgɔtɔrɔso kɔnɔ walima yɔrɔw la, mɔgɔw bɛ se k’u ye yɔrɔ minnu na ka ɲɛ. Aw bɛ se ka gafe in kɔnɔjaw ɲɔgɔn dɔw labɛn.\nAw bɛ tila ka o kare ninnu hakɛ ɲɔgɔn ci walanda belebele kan walima karitɔn dɔ. Aw bɛ sɔrɔ ka segin ja in kan o kare ninnu fɛ ka jigin.\nNi mɔgɔ bɛ dugu kɔnɔ min bɛ se jadilan na walima pɛntiri la, aw bɛ se ka o tigi bila k’a baara kɛ. Aw bɛ se ka dugu denmisɛnniw bila ka jaw dilan fana kokɛtaw kelen kelen kan.\nMali la, karamɔgɔ bɛ wulakɔnɔmɔgɔw lakalan ka caya ni jaw ye dugukolo kan. U bɛ taamasiɲɛw kɛ ni fɛnw ye i n’a fɔ finfinmugu, bukurijɛ, kabakuru misɛnniw, yiribulu ani o ɲɔgɔnna caman.\nJaw dilancogo ni u kɛcogo bɛ se ka kɛ sababu ye ka cikan lase. Misali la, n’aw b’a fɛ ka kuma denbaw ni lajiginnimusow fɛ barajuru tigɛlicogo kan, aw bɛ se ka bebedeni dɔ ta k’o kɛ den ye. Aw bɛ finikolon dɔ nɔrɔ barakun na k’o kɛ barajuru ye. Tinminɛmuso minnu b’a baara ɲɛdɔn, olu bɛ barajuru tigɛcogo ɲɛjira mɔgɔ tɔw la.\nKɛnɛya kunkan jaw bɛ sɔrɔ diɲɛ yɔrɔ bɛɛ la, kasɛtilama ni diwidilama bɛɛ, ani intɛrinɛti kan. Jayiramansin pililamaw fana bɛ sɔrɔ; nka mansinmafɛn tɛ se ka karamɔgɔ ɲuman jɔyɔrɔ ta.\nGafe in laban na, an bɛna kalankɛminɛw dilan yɔrɔw fɔ aw ye aw bɛ se k’u sɔrɔyɔrɔ minnu na n’aw bɛna aw ka dugumɔgɔw kalan kɛnɛya kan.\nENDA Tiers-Monde bɛ se k’aw kunnafoni nin minɛw sɔrɔcogo kan. Mali la, minɛw bɛ se ka sɔrɔ CNIECS la (Centre Nationale d’Information d’Éducation et de Communication en Santé, Tél.: (223) 222 54 93, BP 1218 Bamako).\nHakilina dicogo wɛrɛw\nMaana dɔw bɔli\nNi fɛn dɔ ɲɛfɔli ka gɛlɛn aw bolo, ko kɔrɔ dɔ tɛmɛnen maana bɔli bɛ se k’aw dɛmɛ k’o ɲɛfɔ.\nMisali la, n y’a fɔ aw ye ko dugu mɔgɔ wɛrɛ bɛ se ka bana sidɔn ka tɛmɛ dɔgɔtɔrɔ kan, a bɛ se ka kɛ aw tɛ da n na. Ni ne ye Awa ka maana ɲɛfɔ aw ye, a ka ca a la, aw bɛna faamuyali sɔrɔ. Awa bɛ baara kɛ Farafinna tilebinyanfanfɛ jamana dɔgɔtɔrɔso la min ka baara ɲɛsinnen don balo nafama sɔrɔli n’a dunni ma.\nDon dɔ la, den banabagatɔ dɔ nana o dɔgɔtɔrɔso in na. Den in bɔra u kɛrɛfɛdugu dɔgɔtɔrɔso la barisa yen dɔgɔtɔrɔ y’a jira ko balodɛsɛ b’a la. Sɔgɔsɔgɔ tun b’a la fana dɔgɔtɔrɔ yɛrɛ ye sɔgɔsɔgɔfura sɛbɛn a kun. Den in ka bana ye Awa kɔnɔna fili. Awa tun b’a kalama ko se tɛ den in somɔgɔw ye, ani ko o den kelen in kɔrɔkɛ banna o ma tɛmɛ dɔgɔkun damadɔw kan. Awa taara bɔ o du kelen in kɔnɔ, a y’a sɔrɔ ko den banabagatɔ kɔrɔkɛba tun mɛnna bana na. N’a tun sɔgɔsɔgɔra, basi bɛ bɔ. Awa seginna ka taa dɔgɔtɔrɔso la k’a fɔ dɔgɔtɔrɔkɛ ye ko den in ka bana bɛ sɔn ka kɛ sɔgɔsɔgɔninjɛ ye. Tuma min na u ye sɛgɛsɛgɛli kɛ, u y’a sɔrɔ ko tiɲɛ tun bɛ Awa fɛ. Aw y’a ye! Kɛnɛya baarakɛla wɛrɛ kɔnna ka bana sidɔn dɔgɔtɔrɔ yɛrɛ ɲɛ barisa a tun bɛ mɔgɔw dɔn, wa a tun bɛ taa bɔ u ye u ka so fana.\nMaana bɔli bɛ kalan diya. Ni kɛnɛyabaarakɛlaw bɛ se ka to ka kow maana bɔ, o bɛ kalan faamuyali nɔgɔya.\nO la, «N’i ma tu gosi, i tɛ tu kɔnɔ ko dɔn»\nAwa ye nin hakilina de faamuya. O de y’a to a taara bɔ banabagatɔ in ka so walasa k’a tɛgɛ da bana in ka kow kisɛ kan, i n’a fɔ an bɔra ka kuma lakali cogo min na. Ni Awa tun y’a sigi dɔgɔtɔrɔso la ten, lala a tun tɛna hakilina sɔrɔ den in ka bana cogo la.\nKa ɲɔgɔlɔn bɔ\nƝɔgɔlɔn minnu bɛ kuma sigidakow kan, mɔgɔ b’olu bɔli minɛ ni sɛbɛ ye. Mɔgɔ min bɛ mɔgɔw kalan, o bɛ se ka ɲɔgɔlɔn dɔ labɛn ni a ka kaladenw ye, kɛnɛya baarakɛla dɔ walima aw yɛrɛ.\nMisali la, k’a jira ko dumuni ka kan ka tanga dimɔgɔw ma, walasa ka mɔgɔw kisi fiɲɛbanaw ma, denmisɛn caman b’u yɛrɛ kɛ i n’a fɔ dimɔgɔw ka n’u sigi dumuni na min ma datugu. O kɔ, denmisɛnw bɛna o dumuni dun ka bana. Nka dimɔgɔw tɛ se ka sigi dumuni na min datugulen don ka ɲɛ; denmisɛn minnu b’o dumuni dun, olu tɛ bana.\nN’aw bɛka fɛɛrɛw sɔrɔ ka kunnafoni di mɔgɔw ma, o b’u ka faamuyali nɔgɔya ka taa fɛ.\nCogo jumɛn na mɔgɔw bɛ se ka baara kɛ ɲɔgɔn fɛ ka dɔnniya sɔrɔ walasa bɛɛ lajɛlen ka lafiya\nSira caman bɛ yen min bɛ se ka kɛ sababu ye mɔgɔw ka baara kɛ ɲɔgɔn fɛ walasa k’u ka haminanw fɔ. Hakilina dɔw filɛ.\nDenmisɛnw bɛ se ka baaraba kɛ n’a y’a sɔrɔ a bɛ kɛ tulon kɔnɔ.\nDugu ka kɛnɛyatɔn. Dugu bɛ se ka jɛkulu dɔ sigi min ka baara ɲɛsinnen don sigida ka kɛnɛya sɔrɔli walew ni taabolow ma. Misali la, nɔgɔdingɛ senni walima ɲɛgɛn dingɛ. Kɛnɛyabaarakɛla ka kan ka mɔgɔ wɛrɛw sendon kɛnɛyabaaraw la.\nJama ka hakilila falenfalen. Denbaw ni denfaw ni kalandenw ni cɛmisɛnw ni npogotiginiw ni furakɛlaw ni jamakulu wɛrɛw bɛ se ka hakilila falenfalen kɛ u ka laɲiniw kan, ni gɛlɛya minnu b’u ka kɛnɛya kun kan. O baro kun fɔlɔ kun ye mɔgɔw ka se k’u hakilinaw falenfalen ani ka ɲɔgɔn dɛmɛ u ka fɛn dɔntaw la.\nKa baara kɛ ɲɛnajɛ kɔnɔ. Sigida ka yiriwa baaraw bɛ se ka taa ɲɛ joona ɲɛnajɛw kɔnɔ ni bɛɛ lajɛlen y’a jɔyɔrɔ fa yiriwa baaraw la i n’a fɔ jisɔrɔyɔrɔw labɛnni walima dugu saniyali. N’aw ye ɲɔgɔndantulonw kɛ, ka minfɛnw sumalenw don o sen kɔrɔ ka fara bonyamisɛnniw kan, o bɛ kɛ sababu ye ka baara yɛlɛma ka kɛ tulon ye. Aw y’aw hakili jakabɔ nin n’a ɲɔgɔnnaw na.\nBolofara ɲɔgɔnkan. Ni mɔgɔw bɛ jɛ ka baara kɛ u bolofɛnw na i n’a fɔ fɛn marataw ani dugukolo, o bɛ se k’u dɛmɛ ka musakaw nɔgɔya. Ɲɔgɔndɛmɛ jɔyɔrɔ ka bon mɔgɔw ka lafiya la.\nKa taa bɔ kalanyɔrɔw la. Aw ye baara kɛ ni aw ka dugu lakɔlikaramɔgɔ ye walasa ka tulonw ɲɛjira kɛnɛya nasira fɛ. Aw ye duguma kalanso kalandenw wele u ka to ka na bɔ kɛnɛyaso la. Denmisɛnniw lakalanni ka teli, wa u bɛ se ka fɛn caman ɲɛjira aw la. N’aw ye sira di denmisɛnniw ma, u bɛ se ka kɛ aw dɛmɛbaga ɲumanw ye.\nDenbaw ni denw ka baroni saniya kan. A nafa ka bon ka kunnafoni caman di denbaw ni musokɔnɔmaw ma ani denmisɛnw (fo ka se denmisɛn san 5 hakɛw ma) denbaw n’u denw ka kɛnɛya kun kan. Ni denbaw bɛ to ka taa bɔ dɔgɔtɔrɔso la tuma caman, o bɛ kɛ sababu ye u k’u janto u ka kɛnɛya la ani ka fɛn dɔw kalan. Aw y’aw jija cogo bɛɛ la denbaw ka se k’u denw ka peselisɛbɛnw mara ka ɲɛ, ani ka taa n’u ye dɔgɔtɔrɔso la kalo o kalo walasa ka den girinya n’a si hakɛ sɛbɛn u kɔnɔ. (Sɛbɛn ɲɛ Sɛbɛn magoɲɛcogo.) Denba faamuyalenw b’u jija fo u denw ka dumuni nafama dun walasa u ka mɔdiya. Hali n’u kalannen tɛ, u b’u jija fo ka den mɔcogo kɔlɔsi u yɛrɛ ye. Nin baara kofɔlen ninnu matarafali ka di denba minnu ye, aw bɛ se k’olu dɛmɛ.\nKa taa bɔ mɔgɔw ye u ka so: Aw ye taa bɔ mɔgɔ ye, kɛrɛnkɛrɛnnenya na gɛlɛya bɛ du minnu kɔnɔ ni dudenw tɛ sɔn ka taa dɔgɔtɔrɔso la walima u tɛ u sen don dugu forobabaara la. Nka aw ye mɔgɔ bonya ka da u taabolow n’u kɛwalew kan. N’aw ka mɔgɔbara taa tɛ se ka kɛ teriya kɔnɔ, aw kana taa mɔgɔ si ka so, fo n’a kɛra ko kasaara ye denmisɛn dɔw sɔrɔ walima mɔgɔ wɛrɛw minnu tɛ se k’u yɛrɛ bɔ ko la.\nJama ka hakilinaw falenfalen cogo\nN’aw kɛra kɛnɛyabaarakɛlaw ye, aw bɛna a jateminɛ ko walasa ka se ka mɔgɔw ka kɛnɛya yiriwa, aw ka tɔgɔdiya sababu bɛ bɔ aw ka mɔgɔlakalancogo an’aw ka kɛnɛya dɔnni na. Ni sigida bɛɛ jɛra ka baara kɛ ɲɔgɔn fɛ, o bɛ se ka gɛlɛyabaw latɛmɛ.\nKumamugu gansan tɛ mɔgɔ lakalan. Mɔgɔw bɛ lakalan fɛn na u b’u hakili jakabɔ min kan, u bolo bɛ min na, u bɛ barokɛ min kan, u bɛ min ye, ani u bɛ jɛ ka min kɛ ɲɔgɔn fɛ.\nKaramɔgɔ ɲuman man kan k’a sigi yɔrɔ kelen na k’a bɛ mɔgɔw lakalan. A ka kan ka baara kɛ ni u ye. Karamɔgɔ ɲuman bɛ mɔgɔw dɛmɛ ka hakili jakabɔ kɛ u ka laɲiniw na walasa ka fɛɛrɛw sɔrɔ u haminankow la. A b’a ɲini waati bɛɛ a ni mɔgɔw ka hakili falenfalen kɛ teriya ni kɔnɔna jɛlenya la.\nFɛn min nafa ka bon nin bɛɛ la, o de ye aw ka se ka sira ɲuman don mɔgɔw kɔrɔ, min b’a to u bɛ baara kɛ n’u yɛrɛ ka dɔnniya ye ani ka da u yɛrɛ la. Tuma dɔw la, fɛn dɔw man di wulakɔnɔmɔgɔw ye, nka u tɛ sɔn k’u yɛlɛma k’a sababu kɛ kow ɲɛdɔnbaliya ye.\nWulakɔnɔmɔgɔ caman bɛ yen minnu tɛ sɛbɛn dɔn, k’a sɔrɔ dɔnniya caman b’u la. O mɔgɔ kelenw dun bɛka yɛlɛma baarabaw waleya u ka sigidaw la n’u bolominɛw ye, u ka sɛnɛ yɔrɔw la ani u ka fɛn dilannenw na. U bɛ se ka fɛn nafama caman dilan k’a sɔrɔ mɔgɔ kalannenw tɛ olu dilancogo dɔn.\nN’aw bɛ se ka mɔgɔw ninnu dɛmɛ u ka bɔ a kalama k’u bɛ fɛn dɔn ani k’u ka baara kɛlenw jira u la minnu ye yɛlɛma don u ka sigida la, o la, u bɛn’a dɔn k’u bɛ se ka fɛn caman wɛrɛw kalan ani k’u waleya. Ni mɔgɔw bɛ baara kɛ ɲɔgɔn fɛ, o bɛ kɛ sababu ye u ka se ka yɛlɛmabaw don u ka kɛnɛya n’u ka lafiya la.\nSisan, aw bɛna se k’o ɲɛfɔ mɔgɔw ye cogodi?\nTuma dɔw la, a fɔli ka gɛlɛn aw ma. Nka aw n’u bɛ se ka barokɛ ɲɔgɔn fɛ walasa k’u dɛmɛ u ka fɛn dɔw sɔrɔ u yɛrɛ ye. Baro kɔnɔ, aw yɛrɛ ka kuma nɔgɔya, aw bɛ se ka baro daminɛ ni ɲininkali dɔw ye. Ja dɔw bɛ se k’aw dɛmɛ i n’a fɔ min filɛ sɛbɛn kan. Aw bɛ ja dɔw labɛn aw yɛrɛ ye i n’a fɔ sow, mɔgɔw, baganw ani sumanw bɛ min na ka bɛn aw ka sigida ta ma.\nAw ye baara kɛ ni jaw ye minnu bɛ mɔgɔw bila hakilijagabɔ ni hakili falenfalen na.\nAw ye nin ja ɲɔgɔn jira jamakulu dɔ la ani k’a fɔ k’u ka kuma a kan. Aw ye ɲininkali kɛ mɔgɔw la u ka kuma u ka dɔntaw kan ani u bɛ se ka min kɛ. Nin ye misali damadɔw ye:\nU ye sigiyɔrɔ yɛlɛma cogodi?\nNin yɛlɛmalicogo ninnu bɛka gɛlɛya jumɛn don sigidamɔgɔw ka kɛnɛyako n’u ka lafiya la?\nNi dɔgɔtɔrɔ walima lafasabaga tun nana sigida in na k’a sɔrɔ wari t’u bolo, baarakɛminɛn t’u bolo i n’a fɔ nin yɔrɔmɔgɔw, yala u tun bɛna se ka sɛnɛkɛ ka ɲɛ wa? Munna? U tun tɛ se k’a kɛ ka ɲɛ wa? Munna?\nNin sigidamɔgɔw n’an ka kan fɛn jumɛn na?\nJama ka hakilifalenfalen de b’a to mɔgɔw bɛ da u yɛrɛ la ani k’a dɔn ko olu fanga bɛ se ka fɛn dɔw yɛlɛma. O b’u dɛmɛ fana u k’a dɔn k’u sen bɛ u ka sigida baara la.\nKalan daminɛ na, aw b’a sɔrɔ a ka gɛlɛn mɔgɔw ma k’u hakilinaw di. Nka waati dɔ bɛ se, aw bɛn’a ye u b’u ka hakilinaw di u yɛrɛ ma ani ka ɲininkali nafamaw kɛ. Aw ye dusu don u la u kana siran k’u hakilinaw di. Minnu bɛ kuma kosɛbɛ, aw b’a ɲini u fɛ u k’a to bɛɛ k’i hakilina di.\nAw bɛ se ka ja suguya caman wɛrɛw dilan ani ɲininkaliw, minnu bɛ baro ɲaka walasa mɔgɔw ka se ka gɛlɛyaw n’u sababuw ani u kunbɛncogo ɲini k’u dɔn.\nJa min filɛ, aw bɛ se ka ɲininkali jumɛnw kɛ walasa mɔgɔw ka se k’u hakili jakabɔ fɛnw kan minnu bɛ fiyɛn bila denmisɛnniw ka mɔgɔya la?\nAw y’a lajɛ ka na ni ɲininkaliw ye minnu bɛ wolo dɔ wɛrɛw la walasa mɔgɔw k’u yɛrɛ ɲininka. Ni mɔgɔw ye hakilijagabɔ kɛ nin ja kan, aw miiri la u bɛn’a fɔ ko mɔgɔ joli ka saya sababu bɛ sɔrɔ kɔnɔbolibana fɛ?


Gine — Wikipedia bamanankan\nGine ka Fasojamana\nFaso motto: FR: Travail - Justice - Solidarité; BM: Baara - Tilennenya - Badenya\nGine, Lagine madɔnnen Gine ka Fasojamana (Franse: République de Guinée), ye jamana ye Farafina klebinfe, a dɔnnen kɔrɔlen Franse Gine. Gine dugukolo kɛcogo kɔkurulen, a banbannen Atlantik Kɔgɔji kan, gerekanna lasamanen kataa kɔrɔn ka munun worodugu. Sigiyɔrɔ bɛ danbɔ ni Gine Bisau ani Senegal saheli fɛ, Mali saheli ani saheli-kɔrɔn; a gerekanna bɛ danbɔ ni Cote D'Ivoire worodugu-kɔrɔn, Liberia kataa worodugu, ani Sera Leon kataa kɔrɔnfɛ kun tlebi. Jibow daminɛyɔrɔ don min bɛ talikɛ Joliba (Nijer), Senegal ani Gambia baw la. Tumadɔ Gine bɛ wele "Gine-Kɔnakry" (Kɔnakry kɛli a faaba (kube) ye) walasa k'a danfara ni Gine-Bisau ye. Dugukolo lakafolen bii Gine la, tun ye mansamara damadɔ fandɔ ye, ka daminɛ ni "Gana Mansamara" ye min sintinra masurunya la san 900 KB (Krista Bangelen). Soso faamamara tugura o la taniflanan ani tanisabanan kɛmɛdaw kɔnɔ. Mali Mansamara sɔrɔla ka jamana in don aka mara kɔnɔ Kirina Kɛlɛ senfɛ san 1235 (tanifla bisabaniduru), nka a fanga nara ban dɔni-dɔni yɛrɛdama kɛlɛ taboloma. Ni wolora jamana cili la. A nɔlablaw lafangama tun ye Songhai jamana ye min boɲara ka kɛ Songhai Mansamara ye. Fɔkanna, aka nafolotigiya tɛmɛra mansamaraw la minu kɔnna a ɲɛ. Nka a fana bina yɛrɛdama-kɛlɛ kɔnɔ ka laban ka kɛ duguden kɛlɛ ye ka sɔrɔ ka bin Tondibi Kɛlɛ san 1591.\nO kɔlɔlɔ kcra bilisaɲami ye fokase Slameya Fanga sigili ma tanisheginan kɛmɛda kɔnɔ, ka na ni basigi ye jamana kɔnɔ. Waati la, yɛlɛmali nafama kɛra Fula Silamɛw na n'uw sigi Jalonkaw fɛ kulukan Jamanɛ yɔrɔ la jona kɛmɛda tanisheginan kɔnɔ, ka na Futa togo fara Jalon Jamane kan ko Futa-jalon.\nRécupérée de « https://bm.wikipedia.org/w/index.php?title=Gine&oldid=39892 »\nLa dernière modification de cette page a été faite le 14 Nowanburukalo 2021 à 08:11.


Mɔgɔw wajibiyalen don ka taa dɔgɔtɔrɔso la banajugu minnu na\nBana minnu kofɔlen don nin sigida in na, o banaw furakɛ ka gɛlɛn ni dɔgɔtɔrɔ ka dɛmɛ tɛ. A caman fura ye fura kɛrɛnkɛrɛnnenw de ye, fura minnu tɛ se ka sɔrɔ ni duguba kɔnɔnaw tɛ. Ni nin bana in dɔ ye aw minɛ, ni aw kɔn na ka taa dɔgɔtɔrɔso la, aw ka bana fura bɛ sɔrɔ joona, o de la Bamananw ko “wuli joona ka fisa ni n sen ka di ye.” Ni aw tora so, aw ka bana bɛ juguya ka ta a fɛ.\nAw ye aw janto nin na: An kumana bana minnu kan sigida tɔw la, o bana dɔw fana bɛ se ka juguya kosɛbɛ. Aw ye banajuguw taamasiɲɛw lajɛ (sɛbɛn ɲɛ Banajugu taamasiɲɛw).\nFogonfogonla sɔgɔsɔgɔninjɛ ye bana basigilen ye, ani min bɛ yɛlɛma. Bana don min yɛlɛma ka teli ka mɔgɔ sugu bɛɛ minɛ walima balokodɛsɛ bɛ mɔgɔ minnu na. Nka, tuma caman, a bana in bɛ mɔgɔw minɛ u san 15 ni u san 35 cɛ, kɛrɛnkɛrɛnnenya la, mɔgɔ fanga bannenw, balokodɛsɛbagatɔw, sidabanabagatɔw, walima mɔgɔ minnu ni sɔgɔsɔgɔnijɛbagatɔ bɛ ɲɔgɔn kan (aw ye gafe ɲɛ Sɔgɔsɔgɔnijɛ lajɛ).\nI n’a fɔ a dɔnnen don ko sɔgɔsɔgɔninjɛ bɛ sidatɔ caman minɛ (aw ye gafe ɲɛ Isoniyazidi (isoniazide, INH) lajɛ), o la sidatɔ bɛɛ kelen kelen ka kan ka sɔgɔsɔgɔninjɛ sɛgɛsɛgɛ kɛ. Sidatɔw bɛ ka kan ka isoniyazidi (isoniazide) ta walasa ka u yɛrɛ tanga sɔgɔsɔgɔninjɛ ma. Sɔgɔsɔgɔninjɛtɔw fana ka kan ka sidabana sɛgɛsɛgɛli kɛ walasa ka u bila sidafura tali la ni a kɛra ko bana yera u la.\nSɔgɔsɔgɔninjɛ bɛ se ka furakɛ, o bɛɛ ni a ta, a bana in bɛ mɔgɔ caman faga. A nafa ka bon ka sɔgɔsɔgɔninjɛ taamasiɲɛw dɔn walasa ka kɔn a ma joona. Sɔgɔsɔgɔninjɛ furakɛli ka kan ka daminɛ joona ni a dɔnna. Taamasiɲɛ kelen dɔrɔn walima caman bɛ se ka kɛ mɔgɔ la.\nTaamasiɲɛ minnu ka teli ka ye:\nSɔgɔsɔgɔ, min kuntaala ka jan ni dɔgɔkun 3 ye, kɛrɛnkɛrɛnnenya la ni a tigi wulila ka bɔ sunɔgɔ la.\nWula fɛ fariganni ani sufɛ wɔsili.\nDisidimi walima kɔdimi bɛ se ka don a senkɔrɔ\nFangadɔgɔya ani dumunikɛbaliya.\nNi bana gɛlɛn don walima bana min mɛnna:\nSɔgɔsɔgɔ, joli bɛ kɛ a tigi kari la (a ka ca a la a bɛ kɛ joli fitini de ye, nka dɔw ta bɛ caya).\nSɔgɔsɔgɔ tɛ daminɛ joona. O la, aw bɛ nin fɛn ninnu jateminɛ:\nNi a fanga bɛ dɔgɔya ka taa a fɛ.\nNi farigan bɛ a la tuma bɛɛ.\nNi a farikolo bɛ jɛya ka bɔ.\nNi kankɔrɔla bɛ funufunu (gɛnɛgɛnɛw) walima kuruw bɛ bɔ kɔnɔ na (sɛbɛn ɲɛ Bana minnu bɔlen don olu danfaraw dɔnni gɛlɛyaw).\nSɔgɔsɔgɔninjɛ banakisɛ ka teli ka sɔrɔ fogonfogow la, nka a bɛ se ka sɔrɔ farikolo yɔrɔ bɛɛ la. A bɛ se ka kanjabana lase den fitini ma (sɛbɛn ɲɛ Kanjabana ni kunsɛmɛnabana lajɛ). Walasa ka a dɔn sɔgɔsɔgɔninjɛ bɛ degun minnu lase golo ma (sɛbɛn ɲɛ Wololasɔgɔsɔgɔnijɛ walima gɛnɛgɛnɛ lajɛ).\nNi aw sɔmina dɔrɔn ko sɔgɔsɔgɔninjɛ don:\nAw bɛ taa kɛnɛyaso dɔ la, sɔgɔsɔgɔninjɛ sɛgɛsɛgɛli bɛ kɛ yɔrɔ min na walasa ka a dɔn ni ale don. Ni a yera ko o don, aw bɛ aw jija ka taa dɔgɔtɔrɔso la. Dɔgɔtɔrɔ bɛna fura 2 walima 3 di aw ma, fura minnu yamariyalen don forobacakɛda fɛ, cakɛda min sigilen don sɔgɔsɔgɔninjɛ kɛlɛli kama (aw bɛ se ka o cakɛda sigiyɔrɔ ɲini aw ka sigida la).\nIsoniyazadi (isoniazide, INH) furakisɛ (sɛbɛn ɲɛ Isoniyazidi, Isoniazide, INH)\nRifanpisini (rifampicine) furakisɛ (sɛbɛn ɲɛ Rifanpisini, Rifampicine)\nPirasinamidi (pyrazinamide) furakisɛ (sɛbɛn ɲɛ Pirazinamidi, Pyrazinamide)\nEtanbutoli (éthambutol) furakisɛ (sɛbɛn ɲɛ Etanbutɔli, Éthambutol)\nSitɛrɛpitɔmisini (stréptomycine) pikiri (sɛbɛn ɲɛ Sitɛrɛpitɔmisini, Stréptomycine)\nFuraw tali ni u tacogo matarafali nafa ka bon kosɛbɛ i n’a fɔ furasansɛbɛn ye a ɲɛfɔ cogomin. Aw kana furaw tali jɔ abada hali ni aw hakili la ko aw nɔgɔyara. Ni aw ye a jɔ, bana bɛ kɔsegin ka tila ka yɛlɛma mɔgɔ wɛrɛw fɛ, a furakɛli bɛna gɛlɛya: fura caman bɛ dɛsɛ sɔgɔsɔgɔninjɛ min na, aw ye sɛbɛn ɲɛ Sɔgɔsɔgɔninjɛ furaw lajɛ. Aw bɛ furaw ta don o don fo ni dɔgɔtɔrɔ ye a fɔ ko aw ka a tali jɔ. Bana in banni pewu, o bɛ taa kalo 6 fo san 3 ni kɔ la.\nBanabagatɔ ka kan ka dumuni dafalenw dun, farikolo balolan ni witamini caman bɛ dumuni minnu na.\nFarikolo lafiyali nafa ka bon. Banabagatɔ ka kan ka baara dabila ka to so fo nɔgɔya ka na. A man kan ka a yɛrɛ sɛgɛn ani ka baaraw kɛ minnu bɛna a ninakili degun. A ka kan ka a ɲini ka a lafiɲɛ ka ɲɛ ani ka sunɔgɔ ka fa.\nFarikolo fan tɔw ka Sɔgɔsɔgɔninjɛ bɛ furakɛ i n’a fɔ fogonfogola sɔgɔsɔgɔninjɛ, nka furakɛli kuntaala bɛ se ka janya. O sɔgɔsɔgɔninjɛ ye kannasɔgɔsɔgɔnijɛ, kɔnɔbaralasɔgɔsɔgɔnijɛ (aw ye ja lajɛ gafe ɲɛ Bana minnu bɔlen don olu danfaraw dɔnni gɛlɛyaw), wolola sɔgɔsɔgɔnijɛ, ani kolotugudasɔgɔsɔgɔnijɛ (i n’a fɔ kunbere). Ni sɔgɔsɔgɔninjɛ ye den minɛ a kɔkolo la, o ka kan ka opere walasa a kana muluku. Sɔgɔsɔgɔninjɛ bɛ se ka fari fan caman minɛ ani ka u tiɲɛ.\nSɔgɔsɔgɔninjɛ ye bana ye min yɛlɛma ka teli. A banakisɛ bɛ jɛnsɛn fiɲɛ fɛ ni banabagatɔ sɔgɔsɔgɔra. Mɔgɔ minnu ni banabagatɔ bɛ so kelen kɔnɔ, kɛrɛnkɛrɛnnenya la denmisɛnw; bana in ka teli ka olu minɛ.\nNi sɔgɔsɔgɔnijɛbagatɔ bɛ aw ka so:\nAw bɛ jateminɛ kɛ ni a ma yɛlɛma mɔgɔ tɔw fɛ.\nNi aw bɛ se, aw bɛ taa ni duden bɛɛ ye dɔgɔtɔrɔso la ka a sɛgɛsɛgɛ ni sɔgɔsɔgɔninjɛ tɛ u la.\nAw bɛ denmisɛnw bolo ci, bana in ma minnu minɛ fɔlɔ.\nAw bɛ denmisɛnw balo ka ɲɛ.\nAw bɛ fangadɔgɔya ni sɔgɔsɔgɔninjɛ taamasiɲɛ wɛrɛw jateminɛ dudenw na.\nAw bɛ duden bɛɛ pese kelen kelen kalo o kalo, kɛrɛnkɛrɛnnenya la denmisɛnw, walasa ka aw hakililatigɛ ko sɔgɔsɔgɔninjɛ tɛ mɔgɔsi la.\nSɔgɔsɔgɔnijɛbagatɔ ka kan ka dumunikɛ a kelen na ani ka si a kelen na. A ni denmisɛnw man kan ka si so kelen kɔnɔ waati min a a bɛ sɔgɔsɔgɔ.\nSɔgɔsɔgɔnijɛbagatɔ ka kan ka fɛn dɔ biri a da la ni a bɛ sɔgɔsɔgɔ ani fana a man kan ka kari tu duguma abada.\nNi aw sɔmina dɔrɔn ko sɔgɔsɔgɔninjɛ de bɛ den na, walima ni a ka sɔgɔsɔgɔ daminɛnen ka ca ni tile 15 ye, aw bɛ taa ni a ye dɔgɔtɔrɔso la. Sɔgɔsɔgɔninjɛ bɛ denba min na, o ka kan ka a yɛrɛ furakɛ ka ɲɛ, o la a bɛ se ka sin di a den ma. Ni a bɛka furakɛ ka ɲɛ, banakisɛfagalanw bɛ don sinji la ka den lakana. A ka kan ka dumunikɛ ka ɲɛ.\nKa furakɛli daminɛ joona ani ka a dafa, o ye bana in kunbɛnni fɛɛrɛ ɲumanba ye.


Sokuranin - Fàkan\nSokùranin / Kafɔŋɔ\nSokùranin bɛ Koloniŋɛ galoda fɛ min galotigi-dugu ye Molobala ye. O Molobala o fana y'a ka kafoda kubedugu ye; a fana Delila ka Kɛ Sokùraninkaw ka jamanatigi-dugu ye. Kolomiko siratigɛ la, Sokùranin bɛ Kucala fɛ a ni min cɛ ye bam 29 ye Sikaso marabolo 'kɔnɔ.\nI n'a fɔ miɲankadugu caman bɛ cogo min na, Sokùranin ye dugu ye tɔgɔ 2 bɛ min na: Sokùranin ani Kafɔŋɔ. Sokùranin de fɔli ka ca awa o fana de sɛbɛnnen dòn dugu tɔgɔ sɛbɛnniko bɛɛ la. Sokùranin y'a bamanantɔgɔ ye ni kà Kafɔŋɔ Kɛ a miɲankatɔgɔ ye. A miɲankatɔgɔ Sɔrɔla yɔrɔkura-ci dɔ fɛ min Kɛra cὲ dɔ fɛ min tɔgɔ tùn ye ko Màsa. Komin kan fla bɛ Fɔ dugu la, dugu tɔgɔflako in sababu Bɔra o de la.\nDugutigi de bɛ Sokùranin Mara, laadala-dugutigi kɔni. A tìgiya bɛ Sɔrɔ kɔrɔyakunda, min ye k'a Jira k'a fɔ ko ni cɛ min ka kɔrɔ ni dugu cɛ tɔw ye k'o de bɛ Kɛ dugutigi ye.\nDugu yɛrɛ tu tigɛbaa fɔlɔ tɔgɔ ye Masa Tarawele. A ka baara tùn ye donsoya ni sɛnɛ ye.\nSokùranin tɛ dugu kùnbaba ye. Kìn kelen de dòn. Dugu b'a sìgiyɔrɔ 2nan na nin ye. A sìgiyɔrɔ fɔlɔ tomon bɛ Weele ko Gbee.\nSokùranin sigibaaw la fànba ye miɲankaw ye. Olu ni siya wɛrɛw bɛ sìgi la ɲɔgɔn fɛ i n'a fɔ bɔbɔw ani fulaw. Jamu minnu bɛ dugu la olu ye Tarawele, Danbɛlɛ, Jara, Jalo ani Saanu. Kan fla de bɛ Fɔ dugu 'kɔnɔ: mamara (miɲankakan) ni bamanankan.\nSɛnɛ ye sokùraninkaw kaa baara la fànba ye. Yenkaw bɛ kɔɔri Sɛnɛ, saɲɔ, keninke, kàba, ʃɔ, tiganinkuru, bɛnɛ, zɛrɛ, malo ani tiga.\nDugumɔgɔw bɛ jiriforoko fana Kɛ. Mangoro ni lenburu ni somɔ ninnu bɛɛ b'u ka nakɔjiriw la. U bɛ nakɔlafɛn minnu Sɛnɛ olu ye ʃù, foronto ani nafɛn wɛrɛw.\nBaganmara fana bɛ sokùraninkaw ka baaraw la. Bagan sugu minnu bɛ u fɛ olu ye misi, saga, bà wùlu ani fàli ye.\nSokùranin 'kɔnɔ, kamanmafɛnw bɛ yen. Kami ni ʃɛ ni tonkɔnɔ ani kɔnɔ wɛrɛw bɛ dɔw 'bolo mara la.\nJagokɛlaw bɛ dugu 'kɔnɔ. O dɔw ka baara ye baganfeere ye. Dɔw ta ye sɛnɛfɛnw ni butikiminɛnw ye. U bɛ o warilabaara ninnu Kɛ u ni lɔgɔduguuw 'cɛ bari Sokùranin yɛrɛ tɛ lɔgɔdugu ye.\nDonsoya kɛbaa damadɔw bɛ yen. Fɛn min ye bololabaaraninw ye, motodla ni nɛgɛsodla bɛ Kɛ duguden dɔw fɛ.\nDugu yiriwaliko la, Sokùranin ye dɔ Kɛ o la. Kɛnɛyaso kelen bɛ dugu la.\nYεlεma kuraw siratigε la, fɛn kura dɔw Nàna dugu 'kɔnɔ i n'a fo baarakɛminɛnw. Лɔʃimansin, pɔnpekɔlɔn, moto, kalalimansin ninnu bɛɛ b'o minɛnw na. Hali sɛnɛkɛmansin dɔ bɛ dugu 'kɔnɔ yen. jabaranin Sera dugu 'kɔnɔ fana. Dugu ka kɔɔrifeere bɛ Лɛnabɔ kɔɔrisugu jɔlen na.\nDugu ka baaraɲɔgɔnya siratigɛ la, dugu ni bolodalibaara minnu bɛ baaraɲɔgɔnya Kɛ o dɔw ye CMDT ni AMDD ye. CMDT sèndonnen don dugu kɔɔrisɛnɛ yiriwali fɛɛrɛw la ani jurudon-jurusara baaraw. AMDD ka dɛmɛ ɲɛsinnen bɛ sumanʃiw maracogo ɲuman ma ani dugukolo-ko kisaw.\nKàlan Donna Sokùranin a Mɛnna dɔɔnin. Yen kàlanko da Minɛna balikukalan ma 1989 sàn. O kàlanso kelen bɛ duguu 'bolo halibi. Lakɔlikalan fana Donna dugu 'kɔnɔ a bɛ sàn 15 ɲɔgɔn Bɔ bi. Lakɔlikalan bɛ Dàn dugumadakun dɔrɔn ma, o min ye sànwɔɔrɔ-kalan ye.\nDiinɛ minnu bɛ Bato Sokùranin 'kɔnɔ olu ye silamɛya ni kerecɛnya ye. Silamɛya de fanga ka bon. Misiri kelen bɛ dugu la. Kerecɛnya Dònna dugu 'kɔnɔ Ligi Danbɛlɛ fɛ.\nЛɛnajɛlako minnu bɛ To Nà Sokùranin o dɔw ye seliw, kɔɲɔw, denkundiw ani sanyɛlɛma ɲɛnajɛ. Fɔliminɛn minnu bɛ Kɛ k'o ɲɛnajɛw Kɛ olu la fànba ye bala ni bɔnɔ ye.\nJisigi-yɔrɔ ni jiboli-yɔrɔko siratigɛ la, kɔ kelen ni dàla naani ani jɛ kelen bɛ Sokùranin kungow la.\nKabakomayɔrɔ kelen min bɛ Sokùranin o tɔgɔ ye ko Faralaji. O ye 'ji ye min bɛ Poyi ka Bɔ fara dɔ 'jukɔrɔ.\nFogo yeko: 1147302 - Bì: 586 - Kalo in: 8892 - Лinan: 68505.\nFura Yeko: 1525 - Bì: 1 - Kalo in: 10 - Лinan: 69.


Dinbal - Fàkan\nDinbal ye mali galotigi-dugu dɔ ye. Galotigi minnu Tɛmɛna yen ye olu ye Pol sojo, Kalɛf Tesuge ani Amidu Tesuge ye. Dinbal bɛ kolomi min na o ye Bankas ye, a n'o cɛ jànya ye bam 12 ye. Wa o de fana ye yen duguba ye a ka surun min na. Dinbal ye Mooti marabolo dugu dɔ de ye, o n'a cɛ bɛ Taa bam 80 ɲɔgɔn na. Dinbal ni dugu wɛrɛ minnu bɛ dàncɛ Bɔ yen ye Seja, Sɔn, Logo ani Tobara ye.\nDugu in bɛ Weele Dinbal ni Juma fla bɛɛ la. Tubabukan na dinbal bɛ Sɛbɛn tan "Dinmbal". Fɛn min ye tɔgɔ ninnu sɔrɔcogo n'u kɔrɔko ye, kùnnafoni kɛrɛnkɛrɛnnen ma Sɔrɔ o kow kan.\nDinbal dugutigiya ye laadalata ye. Nka o n'a ta u ka dugutigi bɛ sugandi de. Dinbalkaw fɛ yen, ni dugutigi Faatura u bɛ kalo sàba Kɛ ka sɔrɔ 'mɔgɔ tɛ dugu kùn na. O tuma na n'o kalo sàba Dafara u bɛ sɔrɔ ka mɔgɔ kelen Sugandi u ka dugutigibonda mɔgɔ ɲɛmatigɛlenw cɛ la ni k'o Sìgi. N'i Sìgira ka ban dinbal dugutigiya la, ni saya tɛ sababu wɛrɛ t'i Bɔ yen. Dinbal dugutigi kɔrɔ dɔw flɛ: Madu Tesuke, Hɛrɛ Tesuke ani Baji Tesuke. Nka an bɛ don min na i ko bì (2016) màa min bɛ dugu kùn na o ye Bakari Tesuke ye.\nDinbal sìgili ni bì cɛ a ma sìgiyɔrɔ-yɛlɛma Kɛ. A sìgikɛnɛ bònya bɛ Taa bam 100 na kɛrɛ naani 'kɔnɔ. Dinbal dugumɔgɔ hakɛ bɛ 1000 walima 1500 Bɔ bì (2016). Yen kìnw ye 9 ye olu la, Amasabo, Tiamadɔ, Seribe, Jumana, Bujibo, Jinekanabo,Leanbo, Sarobo ani Lobonabo b'o la.\nSiya minnu bɛ dinbal, olu ye: Dɔgɔnɔ/kaadɔ, Mɔʃi ani fula ye. Yen jàmuw ye Tesuke, Wedrago, Jalo, Arame, Demago ani Daramɛ ye. Dinbalkaw sinankunw ye yenɛbow ni Gisubaraw ye. 'Tnɛ tɛ dinbal n'a laminidugu ʃi 'cɛ furuko siratigɛ la, wa yen dugu yɛrɛ 'kɔnɔ bɛɛ bɛ Furu ɲɔgɔn ma. Dɔgɔnɔnkan de forobayalen bɛ dinbalkaw fɛ yen hali ni y'a sɔrɔ kan wɛrɛw bɛ kelen kelennin Fɔ yen.\nDinbalkaw bɛ dɔɔnin dɔɔnin Kɛ sɛnɛ na. U bɛ sɛnɛfɛn minnu Sɛnɛ o dɔw ye saɲɔ, tiga, tiganinkuru, gajaba, woso, je, ʃɔ, bɛnɛ ani dà ye. Yen nakɔjiriba sɛnɛta dàn ye lenburu, manje ani ntɔmɔnɔ ye. U bɛ nakɔlabaaraw fana Kɛ. O nakɔ ninnu 'kɔnɔ u bɛ tamati, nkɔyɔ salati, ʃù, gan, kɔnkɔn, melɔn ani karɔti Sɛnɛ. Dinbalkaw bɛ bagan dɔw fana Mara i n'a fɔ: misi, bà, saga, fàli, wùlu, sò, jakuma ani lɛ. Ninnu fana tɛmɛnen 'kɔ u bɛ kamanmafɛn dɔw Mara i n'a fɔ: ʃɛ, kami, tonkɔnɔ, tlotlo ani jɛnɛntubannin. Jago bɛ sɛbɛkɔrɔ Kɛ dinbal. Yenkaw bɛ sɛnɛfɛn-feere ani butigi-feere Kɛ kosɛbɛ. dinbal sugu ye tɛnɛn ye. Nin bɛɛ Tɛmɛnen 'kɔ bololabaara kelen kelennin dɔw fana bɛ Kɛ yen i n'a fɔ: Dabadla, murudla, nɛgɛdagadla, jiriʃi o n'a ɲɔgɔn na wɛrɛw. Donsoya bɛ dinbal Nka u tɛ bolodon Kɛ yen donsoya la.\nDinbalkaw fɛ yen bì ɲɔʃimansin, kɔlɔn ŋana, pɔnpekɔnɔn jabaranin, mobili, moto, kalalikɛmansin, kɛnɛyaso ani lakɔliso bɛ Sɔrɔ yen ko kura kunda. UNICEF, PCR, USAID ani Save the children ye baɲumankɛtɔnw ye minnu ni dugu bolo bɛ ɲɔgɔn 'bolo yiriwa baaraw kamà. Wa u ka yiriwa ɲɛsinnen dòn kàlanko, sɛnɛko, denmisɛnninw ka kɛnɛyako, sannifeere, jurudon ani jurusara ma.\nDinbal Lakɔlikalan Dabɔra 1994 sàn. U ka lakɔliso ye duguma-dakun fàn fɔlɔ an'a fàn flanan ta ye, wa a bɛɛ ye foroba ta ye. Lakɔli kɔ fɛ madarasa fana bɛ yen, o Dabɔra 2000 sàn. A kàlanso hakɛ ye wɔɔrɔ ye duguma-dakun fàn fɔlɔ ta fana dòn, Nka kɛnyɛrɛye ta y'a ye. Siginikalan Sera yen 2008 sàn. O kàlanso 3 bɛ yen. Denmarayɔrɔ fana bɛ yen o Dabɔra 2011 sàn. Dinbal lakɔlikalan kuntaala ye sàn kɔnɔntɔn ye. Madarasa ta ye sàn wɔɔrɔ ye. An bɛ bì min na lakɔlikanlan de fanga ka bon yen ka sago kàlan tɔw kan.\nSilamɛya ni kerecyɛnya bɛɛ bɛ dinbalkaw fɛ yen. Alisilamɛya misiri kelen bɛ yen ka Fàra eglizi kelen kan. Nin diinɛ fla ninnnu kɔ fɛ, laadalabato kelen fana bɛ yen n'a bɛ Fɔ o ma ko: Sìgi. O batoso kelen bɛ yen a bɛ Fɔ min ma ko: Jomana.\nDinbalkaw ka ɲɛnajɛlakow ye donsotlonkɛ, ʃɛnta, sanyɛlɛma ani seliw ye. Nin ɲɛnajɛ kofɔlen ninnu na u bɛ fɔlifɛn minnu Fɔ olu ye nkɔni, kɛɲɛ, fle, jenbe, flen ani dunun ye.\nDinbalkaw ka kungo ye kɛnɛjɛ ye. jiriba minnu ka Teli ka Sɔrɔ yen ye nkaba, npeku, gele, nsira,ʃì, balazan ani zɛkɛnɛ ye. Yen kungosogobaw dàn ye lɛ ni duga ye. U kungodaw ye: Baarakoro, cejebaara, laara ani sajabaara ye.\nDinbalkaw fɛ yen silamɛw ka kaburudo b'a 'dàn na, bolisɔnnaw ta b'a 'dàn na, kerecɛnw ta b'a 'dàn na, jeliw fana ta b'a 'dàn na.\nDinbalkaw fɛ yen, ni samiɲɛ Bɔra yen kawulɛ bɛ Nà n'o Bɔra yen Tlema bɛ Nà. Yen funteni sannadan tɛ Tɛmɛ 38 kan, a nɛnɛ hakɛ dugumadan fana tɛ Tɛmɛ 24 kan.\nKabakomayɔrɔ fla bɛ dinbal: Tɔkunna ani Aramaju. Nka tɔkunna de lakodɔnnen dòn kosɛbɛ.\nFogo yeko: 1146974 - Bì: 258 - Kalo in: 8564 - Лinan: 68177.\nFura Yeko: 1359 - Bì: 1 - Kalo in: 9 - Лinan: 67.


Weɲan dàlaba - Fàkan\nJiwoyo galoda jisigi-yɔrɔko: Weɲan dàlaba\nJiwoyo ye galoda-dugu ye Mali dàlaba dɔ Bɛ min 'kɔnɔ Kolokani kolomi 'kɔnɔ. O kolomi Bɛ Kulukɔrɔ marabolo la. A bɛ lamini min 'kɔnɔ o bɛ Weele ko Bɛlɛdugu 'laada la kà Kɔrɔ. O Bɛlɛdugu kɔnɔna o tɔ bɛ Ye Kati kolomi fana fɛ. Ji-sigiyɔrɔ basigilen yeli man nɔgɔ a kɔnɔna in dugukolo kan i n'a fɔ baw ni kɔw ɲɔgɔnw. Nka o bɛɛ n'a 'ta, dàlaba dɔ Bɛ yen min y'i tɔgɔ Dòn Mali ji-sigiyɔrɔbaw la flɛliyɔrɔ-kunda. O dàlaba in bɛ Weele u fɛ ko Weɲan. Weɲan yɛrɛ ye 'dugu ye fɔlɔ min tɔgɔ Jara a kɛrɛfɛ-jidaga-yɔrɔ in 'kùn na. Weɲan dàla bɛ Weele sìgida mɔgɔw fɛ ko ba nka o ye latɛmɛnitɔgɔ ye dɔrɔn n'o tɛ a ni ba yɛrɛyɛrɛ tɛ kelen ye bari a tɛ Taa yɔrɔ jan. O la an Ko a ma ko dàlaba bari dàlaya jogo n'o sawura B'a la hali n'a dakun ka bòn dàla tɔw ta ma.\nWeɲan dàlaba in bɛ lamini mago Лɛ fɛn caman na. A bɛ yen jɛgɛko Nɔgɔya sàn waati bɛɛ. Jɛgɛ minnu bɛ Sɔrɔ a 'kɔnɔ bì olu ye salen ye, manɔgɔ, ntɛbɛn, zara, nàna ani jɛgɛ misɛn sugu wɛrɛw. Komin a Bìnna kà Geren ani ji nàta dɔgɔya fɛ, a tɛ Labɔ jɛgɛ la blen i ko fɔlɔ cogo. N'o tɛ, fɔlɔ la kà Nà, hali i tùn bɛ sòjɛgɛ ni ji ŋɛɲɛ ninnu bɛɛ Sɔrɔ a 'kɔnɔ. Basalaka minnu B'a 'kɔnɔ o dɔw ye bàmaw ni kaanaw ye. Dàla in mɔnikun ninnu bɛɛ Dɔgɔyara k'a sababu Kɛ a ji kɛbaliya ye kà Sɛnɛgali ba Lasɔrɔ. Weɲan b'a kɔnɔfɛnw Sɔrɔ kà Bɔ o ba in na ba wɛrɛ 'sababu la ko bawulen. Weɲan falen bɛ Woyo kà Bìn bawulen 'kɔnɔ o fana ka T'i Bìn Sɛnɛgali ba 'da rɔ. O baw jɛgɛw bɛ Sɔrɔ kà Yɛlɛn kà N'a 'kɔnɔ. O blàɲɔgɔnnaw tigɛli jikogɛlɛya fɛ o y'a jɛgɛko Nagasi kosɛbɛ.\nDàla in mɔni-kɛminɛn fànba ye jɔw ye, jɔba ni bàmajɔ ni jɔmisɛnw, teeninw, doolenw ani gankariw. O mɔni dɔw yaalakɛlan ye kurun ye ji kan.\nWeɲan mankutu fɛ, flɛlimayɔrɔ dòn yɔrɔlajɛlaw bɛ Taa u ɲɛ Da min kan. Tubabu-diinɛfa minnu dagayɔrɔ ye Fàlajɛ ye, olu yɛrɛ ye so dɔw Jɔ a giri kan yen u ka waatilatɛmɛ kan ma. Nka o yeko bìlama b'a Jira ko hali o nàli man ca blen.\nWeɲan laminiduguw ye Weɲan ye, Sirababugu, Cɛmanbugu, K ananisira, Flabugu ani Sominabugu ye. Weɲan dàlaba yɛrɛ fɛnsɛn ye taari 3 900 ye.\n'Kɔlɔsibaa Bɛ Weɲan dàlaba la kabi 1968 sàn. O ye 'cɛkɔrɔba ye bì min tɔgɔ ye ko Saajo Sɔmɔnɔ Tarawele. Ale ka du b'a dala la yen. O bɔdugu ye Kuɲakari ye, yen bamaanna sɔmɔnɔdu mɔgɔ dòn. Ale ka 'fɔ la, Modibo Keyta minɛni kibaruya y'ale n'a muso Sɔrɔ sisikurun 'kɔnɔ kà Bɔ Tukoto k'u Kùnda Weɲan kan. O waati y'a Sɔrɔ jiw nafabɔ cakɛda dɔ tùn Bɛ Tukoto min mago tùn bɛ Jɔ jɛgɛ la ani bàmagolo. Komin Weɲan tùn ka sɔrɔ ka bòn o fɛn ninnu na, ale Kɛra mɔgɔ fɔlɔ ye min tùn bɛ o nafalafɛn ninnu Lase o baarakɛda ma.\nBàmafaa tùn B'a tan ni flafili la waati min, ale Saajo ka bàma fàalen mumɛ Taar'i Jɔ bàma 140 na bari a yamaruyasɛbɛnw tùn B'a 'bolo. A ka donkelenfaaw la belebele Kɛra bàma 35 ye.\nBlàdon : 2017-01-16 Yɛlɛmako laban : 2017-01-16\nYaarɔsira nɔkɔlɔnka bilihaki\nA ye n Ja sabu n ye kùnnafoni caman Sɔrɔ a kɔnɔ na na.\nFogo yeko: 1147036 - Bì: 320 - Kalo in: 8626 - Лinan: 68239.\nFura Yeko: 1396 - Bì: 1 - Kalo in: 7 - Лinan: 65.


Maliden 129 gɛnna ka bɔ Gabɔn jamana kan - Association Malienne des Expulsés\nAccueil > Revue de Presse > Maliden 129 gɛnna ka bɔ Gabɔn jamana kan\nDenmisɛn gɛnnen ninnu kɛra baton kɔnɔ utikalo tile 7 ka na Nizeriya « Denba taransipɔri » de y’u doni ka Burukina cɛci n’u ye fo Bamakɔ ka bɛn ni utikalo tile 11 sɔgɔmada ye.\nSɛkinɛ Daramɛ ye mɔgɔ gɛnnen ninnu ka kumalase la ye. Ale y’a jira ko sɛbɛn min bɛ wele tubabukan na sezuru, n’a bɛ dunan yamaruya a ka to Gabɔn dugukolo kan, k’u gɛnna k’o t’u bolo.\nKasɔrɔ o sɛbɛn in dilanni jɔra jamana kɔnɔ a bɛ san fila bɔ bi. A bɛ se ka kɛ dilanni dabilali dabɔra dunan minnu bɛ jamana kɔnɔ n’o tɛ olu bolo, k’olu gɛn. N’o tɛ mɔgɔ kuraw b’a la ka don ; nka olu bɛ wajibiya ka wiza ta yanni u ka don. O b’a to u ka se k’u ka baara kɛ u fɛrɛ ma.\nSɛkinɛ Daramɛ ka fɔ la, olu tun t’u gɛnkun dɔn.\nSezuru sarati mana dafa, i bɛ taa a falen, nka o musaka ye sefawari d 30.000 ye. Dɔ fana tun b’o sɛbɛn lankolonw dilan ka feere dunanw ma. O ɲɛdɔnnen, sezuru dilanni dabilala. Kɔsa in na, Gabɔn faamaw ye sezuruko sɛgɛsɛgɛli wuli ka jɔ. Gofɛrɛnaman ye sariya ta o kɔfɛ, k’a jira ko sezuru tɛ dunan fɛn o fɛn bolo, k’o gɛn ka bɔ Gabɔ, jamana kan. Kasɔrɔ fɔlɔ n’u tun y’i minɛ, sezuru sarati dafalen walima tun t’i bolo, i tun bɛ sefawari d .400 walima d .1000 sara surɔfɛn ye.\nMɔgɔ nanenw ka fɔ la, sezuruntan tɛ Afiriki tilebinyanfan mɔgɔw dɔrɔn ye. Nka olu de fɔlɔ bɛ ka gɛn sisan. Mohamɛdi Samasa bɛ nin mɔgɔ 129 gɛnnenw na. Ale y’o jira k’u dɔw ye kalo 6 kɛ kaso la yann’u ka se u gɛnni ma ; dɔw ye tile 20 sɔrɔ o la. U ye gofɛrɛnaman fo k’a waleɲumandɔn u laseli la jamana kɔnɔ. U labanna ko kankari kelen da denmisɛn tɔw ye minnu hami ye tungafɛtaa ye. U k’a to u hakili la ko ko bɛɛ bɛ tungafɛtaa la.\nO siratigɛ la Madamu Sidibe Hawa Hayidara walasa ka nin mɔgɔ gɛnnenw ka kankarimadakan sɛmɛntiya, a ko mɔgɔ o mɔgɔ n’i ma ɲɛ tungafɛtaa kɔ, a ɲuman ye k’i taayɔrɔ sariyaw ɲini k’u dɔn, k’i ka labɛnw k’o kan.\nF Nafo, Dɔkala Yusufu Jara


Kr Dukure ni farikolo-ɲɛnajɛ - Fàkan\nKr Dukure: farikolo-ɲɛnajɛ\nFarikolo-ɲɛnajɛ tùn bɛ Kr Dukure ma kosɛbɛ. A taabolo tùn ye ka kàlan ni farikolo-ɲɛnajɛ Bɔ ɲɔgɔn 'kɔrɔ hal'a kelen na. A tùn bɛ farikolo-ɲɛnajɛ suguya caman Kɛ i n'a fɔ: bolininjɛ, nɛgɛsoboli ka Taa dafɛduguw la, yɔrɔjan-taama. A ye zido da Minɛ Ɛksanpronfɛnz kà Nà segin o kan Bɔrdo fo ka Se jàla dakun 6nan ma n'o ye kɔlɔji ye.\nKà Fàr'a ka farikolo-ɲɛnajɛ mankutuw kan, Kr Dukure ye mɔgɔ farilajɛ ye, a bɛ Fɔ mɔgɔ minnu ma ko ʃìkɔlɔla-mɔgɔw. Mɔgɔ sènna telin dòn, ka galabu K'a la. Mɔgɔ kolo misɛn tɛ, farikolo-tigiba fana tɛ. A jànya tɛ Tɛmɛ m 1,71 kan. Kr Dukure jòli taamaʃyɛn ye 0+ ye, a bɛ Fɔ jòlikulu min tìgiw ma ko "bɛɛsɔnnaw". Mɔgɔ nunkala jɔlen dòn.\nFogo yeko: 1146239 - Bì: 158 - Kalo in: 7829 - Лinan: 67442.\nFura Yeko: 1372 - Bì: 1 - Kalo in: 6 - Лinan: 62.


Didenw ka ɲɛnamaya - Fàkan\nSodidenw Ye jàmakulu ye i ko dùgumɛnɛw ni bubagaw. U tɛ Kɛ u kelen na. Dikulu bɛ kɛ ‘fɛn ‘kɔnɔ min bɛ Weele ŋunun.\nU kuluba bɛ Kɛ ŋunun de la, min bɛ Kɛ jiribolo la ŋunundalaw bɛ min Dla. Didenw bɛ wàaw de Labὲn o ‘kɔnɔ u bɛ dinɔ̀ɔnɔ Da minnu na. Wàa minnu bɛ Kɛ màasamusow ye olu ka bòn ni tɔ̀w ye.\nBaarakɛlaw Ye ‘didenw ye minnu tɛ Se kà fan Da. Olu de ka baara Ye ŋunun ladònko ɲuman ye.\nNi didenw Kɔ̀rɔbayara, baarakɛlaw de b’u wàsa Dòn wàaw ladònni na, u bɛ dumuni Di denw mà. U fana bɛ Taa jirifeerew nkàmo Bɔ kà Nà n’u ye ŋunun na. O baarakɛla ninnu bɛ Sà k’u ʃì To dɔgɔ 4 kà Taa 6 la.\nMàsamuso bBɛ dikulu bɛɛ la. Ale de ka bòn ni diden bɛɛ ye w’a dɔrɔn de bɛ Se kà fan Da. N’a Bɔra ntùmuya la kàban, a ka baara Ye a fàden bɛɛ fàgali ye. A tɛ Bɔ ŋunun ‘kɔnɔ fiyew ni kàfɔɲɔgɔnya tɛ. N’o Kɛra a bɛ Nà ŋunun na fanda de ‘kan mà. A bɛ Se kà fan Da fo 1 500 ‘don o ‘don. N’a Sàra walima n’a Bɔra ŋunun na pew, baarakɛlaw bɛ màsa kura Лini den minnu bɛ tlè sàba Bɔ ‘cɛ la. U b’u wàsa Dòn o la fo k’o Kɛ màsa ye. O màsa in bɛ Fo ni didenw walasa kà sìgiyɔrɔ kura Лini. O bɛ Weele ko dikulu.\nŊunun na, cὲmanw tɛ ‘baara Kɛ, u fana tɛ Se k’u yὲrɛ Balo wà u tɛ Se kà dikulu Lakiisi sabu u ‘ʃɔ̀n t’u ‘kun. U bɛ fanw tɔrɔli Kɔ̀nɔ. Ni màsamuso ye fanw Tɔrɔ, o bɛ bɛ Bɔ ŋunun na, cὲ dɔw bɛ Tùgu o ‘kɔ. Minnu Jὲ o fὲ, olu bɛ Sà sabu u bòbara bɛ Fara. Cὲ tɔ̀ minnu bɛ To o ‘kɔ fὲ, olu bɛ Gɛn baarakɛlaw fὲ ni kà Laban kà Sà kɔgɔn fὲ.\nNi baarakɛlaw ye feere nkàmo fàra ɲɔgɔn kàn, u b’a Kùnu ni k’a Лagami u daji la yὲlɛmani ‘kan mà. U bɛ Nà n’a Di ‘diden wɛrɛ mà ŋunun na min fana b’a Kùnu, u b’a Didi ‘ɲɔgɔn mà o cogo la fo kà N’a Da ŋunun ‘kɔnɔ. U b’a ji Bɔ a la n’u jolow ye, tlè 3-4 ‘kɔnɔ a bɛ Yὲlɛma kà Kɛ di ye. U bɛ wàa Datugu o la kà Лὲ. U bɛ di Lasàgo o cogo la walasa k’a K’u dahirimɛ ye ni nkàmo ma Sɔ̀rɔ kungo la sàn min na.\nNi nkàmoɲininaw ye feere ye, u bɛ Nà tɔ̀w Kùnnafoni. U bɛ Sɔ̀rɔ kà Dɔ̀n Daminɛ.\n→ dùgumɛnɛw ka ɲɛnamaya\nFogo yeko: 1147045 - Bì: 329 - Kalo in: 8635 - Лinan: 68248.\nFura Yeko: 428 - Bì: 1 - Kalo in: 6 - Лinan: 52.


Kr Dukure ka ɲɛlakeguya-baara - Fàkan\nKr Dukure: ɲɛlakeguya-baara\nKo "hakili ni sɛbɛ de bɛ mɔnɛ Bɔ" Kr Dukure ka kuma dòn. Kr Dukure bɛ nin bɛɛ la, a bɛ ɲɛlakeguya-baara caman Kɛ a 'sèn fɛ. Kosɔgɔbɛ ka d'a ye. A mana ko o ko Dabɔ, i b'a sɔrɔ o ye da kura dɔ ɲɛtigɛtɔ ye a fɛ. Kow ka To u dabolo kɔrɔ ma k'a sɔrɔ mɔgɔ bɛ Se ka yɛlɛma Dòn u la, ale furadama t'o fɛ. Ni gὲlɛya bɛ ko min kɛli la, a bɛ 'lakurayacogo Лini o la sanga ni waati. 'Mɔgɔ bɛ Se k'o jogo in Sɛmɛntiya Kr Dukure ka ko la hali n'a ka gafe sɛbɛnnen dɔw miiriya ye. A ka c'a la, 'mɔgɔ tɛ Miiri ziirin kura labɛnni na an ka kanw na bari mɔgɔw t'a Blà u kùn na ko ziirin ye fɛn labɛnta ye. Bɛɛ 'ɲɛ na, an ye ziirinw Sɔrɔ an bɛnbaw la wa kura tɛ Dla ka Fàra u kan. Nka Kr Dukure ka gafe minnu bɛ yen ko "Miiri de bɛ ɲɔ Kɛ dlɔ ye" (1978) walima ko "Geseba falentan" (1979), o flà bɛɛ ye 'ziirinw ye, minnu hakililaw Labɛnna Kr Dukure yɛrɛ fɛ. Wa a ziirinw kàlanni t'a Jira i la ko ziirin karabalenw dòn. U ka di wa u bɛ mɔgɔ Sɔn 'hakili la i ko an bɛ ziirin minnu Sɔrɔ an ka laadaladali ‘kɔnɔ. Mɔgɔ min ka cɛsiri bɛ Se fo ziirin kura labɛnni ma, n'o Fɛrɛla an ka sìgidaw ka baaraminɛn kɔrɔw ma, o tɛ Dɛsɛ ka fɛɛrɛ Лini olu lakurayali la. Sanko ni mɔgɔ min b'an ka sìgidaw minɛnko kàla ma, minɛn caman b'an 'bolo halibi minnu labɛncogo kura bɛ nafa Ladon ka Sago u cogoya kɔrɔ kan. Sojɔ kɛcogo n'a minɛnw y'o dɔ ye. Sojɔ fὲɛrɛw ka kan ni labɛnko kura ye. O y'a To sojɔ bɛ Kr Dukure ka ɲɛlakeguya-baaraw la. Bangudɔn dɔnniya min b'a la ani a magwankun timinandiya min b'a la, a b'o faamuya Sèndon a ka sojɔ baaraw la. A tɛ sojɔ ko sanko an k'a Jɔ. A b'a Jɔ ni sumani kɛcogo kura daliluw ye. A yɛrɛ laban ye minɛn dɔw Dla a yɛrɛ ye sojɔ kamà. O minɛnw ma Sàn yɔrɔ ʃi, a yɛrɛ y'u Dla a ka gὲlɛya sɔrɔlenw furakɛli kamà sojɔ la ani walasa jamana sojɔlaw ka Se ka Bɔ a nu ma n'o minɛnw nafa bɔli ye. A ye sojɔminɛn caman Dla sojɔ degeli kamà. Kr Dukure yɛrɛ ka so dɔw ma Jɔ mɔgɔ wɛrɛ fɛ a yɛrɛ 'kɔ. A y'o bɛɛ Kɛ n'a ka minɛn dlalenw ye.\n2008 sàn na, a ye dibiso dɔ jɔli Dabɔ a ka 'so. So in Dabɔr'a fɛ tobili sugu caman ka Se ka Kɛ a la: buurugosi, sogojeni, kinitobi, natobi, basifin, jikalaya. O bɛɛ bɔlen kɔ yen, a tùn b'a fɛ so in labɛncogo k'a To funteni maralen ka Mɛn a ‘kɔnɔ walasa kà lɔgɔjeni Kɛrɛnkɛrɛn ani ka belebele Bɔ tobili farikolola-baara la. So in Jɔra k'a Ban. A n'a ka denbaya yɛrɛ y'a Kurunbokari. U ye tobiliko damadɔ K'a la. So laban ma Kɛ a yɛrɛ sago ye 'kuma tɛ dukɔnɔ-mɔgɔ tɔw ma. O sugu tɛ Ban ɲininikɛla ni kokurasintila ka baaraw la. O ko ma Taa yɔrɔ jan blen.\n2005 sàn na, a ka jateblaw dajirali-minɛnko gὲlɛya y'a Blà ka minɛn kura dɔ Labɛn o kamà. O y'a sɔrɔ latigɛlan ja seriyɔrɔko gὲlɛya b'a Sɔrɔ tùma bɛɛ n'a Taara a ka jateblaw dajirili la jama dɔ la. Dɔw ta bɛ Seri u ka baarayɔrɔ kogo fàn dɔ kan min ja tɛ Ye ka Лɛ. Seriyɔrɔ yɛrɛ tɛ a dɔw la. O gὲlɛya furakɛcogo de tùn ye k'a minɛn Sàn. O dun wari tùn ka ca kojùgu o waatiw la. A ma Лɛ a y'i Kɛ a delinnako kɔrɔ kan, n'o ye minɛnlabɛn ye. O Wolola 'minɛn na, min bɛ nafa caman Kɛ. A yɛrɛ ɲuman na, minɛn kelen nafa seegin. A y'a da Jira damajira kɛnɛ kan 2006 sàn na nka ma jansali Sɔrɔ n'a ye. O minɛn in tabalilama dòn ka bàra kɛsulama dɔ K'a la, ka kolonkolonsen naani Kɛ a dugu ma. Waalanba dɔ b'a sàn fɛ k'o dugumakɛrɛ flà Kɛ waalan fitinin sɛmɛnen flà ye. A tùn bɛ mago minnu ɲɛ olu laban Tɛmɛna a lawulikun fɔlɔ yɛrɛ kan: jaserilan tùn dòn, tabali dòn, minɛnmaralan, sɛbɛnni walima gafekalan-yɔrɔ, gafedalan, wa nin tla bɛɛ kɛyɔrɔ tùn ye flà-flà ye a la. O bɛɛ tɛmɛnen 'kɔ, minɛn in bɛɛ bɛ Walaka k'a Blà i 'kùn ka Taa n'a y'i ɲɛnayɔrɔ la.\n2006 sàn fana na, walasa ka dɔ Bɔ musow ka tasuma-daminɛ maɲumatɔko la, Kr Dukure y'i Bololajɛ finfinmugu labɛncogo dɔ la. A ye finfinmugu Лini k'o Daji k'o Mɔ kulukutu ye. A b'a kùruw Blà tle la k'u Ja. O jalen bɛ Tà ka Kɛ tadaminɛnan ye. N'o tùn Sabatir'a 'bolo, fɛn min ye musow ka degun ye ta sɔrɔliko la o tùn bɛ belebele Bɔ o la. Tasuma-daminɛ sisijugu-sama ani a mɛnɛnkasa banbali ka Fàra musakako kan, Kr Dukure ka fὲɛrɛ kura laɲininen ɲὲni tùn bɛ nin bɛɛ Kɛ ko kɔrɔ ye.\nKr Dukure bɛ ninnu n'u ɲɔgɔnnako min Kɛ, 'dàn t'o la. A caman ni sababa tɛ Bɛn a 'bolo. Hali ni minnu ni sababa Bɛnna, a tɛ sira Sɔrɔ n'olu ye kosɛbɛ. O bɛ tàli Kɛ jamana taabolo la. Miiriʃu fanga ka bòn jamana ‘kɔnɔ halibi. Bɛɛ Ko kɔrɔlen. Nka mɔgɔw bɛ Лinɛ yɔrɔ min 'kɔ kɔrɔlenko la, o ye ko hali ni kɔrɔlen ka kan ka Tà, ko kɔrɔlen bɛɛ tɛ tàta ye. Ni minnu bɛ Tà fana, lakurayataw b'olu la. A bɛɛ kuturu tɛ Tà tèn blen bari jyɛnnatigɛ Sera dakun caman ma minnu ni dabali kura ka kan. Ko « Mɔgɔ ka kan k’i bɔminɛn Fa » Kr Dukure.\nFogo yeko: 1147124 - Bì: 408 - Kalo in: 8714 - Лinan: 68327.\nFura Yeko: 1335 - Bì: 1 - Kalo in: 10 - Лinan: 70.


Sigida 16 Ɲɛw\nƝɛko gɛlɛya taamasiɲɛw\nƝɛ bilenni ni ɲɛdimi sababuw\nDenyɛrɛni ka ɲɛdimi (ni denyɛrɛni ni ɲɛdimi wolola)\nDibi donni ɲɛ kɔrɔ\nƝɛ taalen kalamɛnɛ fɛ\nSogosu ɲɛ kan (Ptérygion)\nBirintili walima joli ɲɛyeelendonda la\nJoli bɔli ɲɛ jɛman yɔrɔ la\nJoli jiginni ɲɛ yeelendonda yɔrɔ la (Hyphéma)\nNɛ ɲɛyeelendonda la\nSurɔfiyen ni ɲɛ jali (Hypovitaminose A)\nTafuge walima dimɔgɔw pantɔla\nFɛnw kɛli fila ye mɔgɔ ɲɛ kɔrɔ\nƝɛ joginni suguya bɛɛ ka kan ka jate faratiba ye, barisa a bɛ se ka mɔgɔ kɛ fiyentɔ ye. Hali jogindamisɛnniw, ni u ma furakɛ joona ka ɲɛ, o bɛ se ka kɛ sababu ye ka mɔgɔ kɛ fiyentɔ ye.\nNi joginda juguyara kosɛbɛ fo ka se ɲɛfin ma, o ye faratiba ye.\nNi bolokuru sera ɲɛ ma ka joli sigi a kɔnɔ, o ye faratiba ye (aw ye sɛbɛn ɲɛ Joli jiginni ɲɛ yeelendonda yɔrɔ la (Hyphéma) lajɛ). Ni dimi juguyara tile dama dama kɔfɛ, o bɛ se ka kɛ ɲɛnatansiyɔn jugumanba ye.\nNi a tigi bɛ yelikɛ ni ɲɛ bananen ye halisa, aw bɛ a furakɛ ni ɲɛdimitulu ye (aw ye sɛbɛn ɲɛ Tulu banakisɛfagalanw lajɛ). Aw bɛ o ɲɛ datugu ni bandi sanuman ye walima ni fini fɛgɛnman sanuman ye. Ni ɲɛ in ma kɛnɛya tile kelen walima tile fila kɔnɔ, aw bɛ taa ni a ye dɔgɔtɔrɔso la.\nNi a tigi tɛ yelikɛ ni ɲɛ ɲɛdimitɔ ye, ani ni joginda ka dun walima ni joli sigilen don ɲɛ kan (aw ye sɛbɛn ɲɛ Joli jiginni ɲɛ yeelendonda yɔrɔ la (Hyphéma) lajɛ), aw bɛ ɲɛ datugu ni fini sanuman ye ani ka taa ni a ye dɔgɔtɔrɔso la joona. Aw kana aw digi ɲɛ kan abada.\nAw kana a ɲini ka kala turulen sama ka bɔ ɲɛ na abada. O la aw ka kan ka taa joona dɔgɔtɔrɔso la barisa dɔgɔtɔrɔ dɔrɔn de bɛ se ka o kɛ.\nNɔgɔ bɔcogo ɲɛ na\nWaati dɔ la nɔgɔ bɛ sigi ɲɛ kɛrɛ la.\nAw ye a ɲini a tigi fɛ, a ka a ɲɛ datugu, ka a yɛlɛ, ka tila ka a yɛlɛma ka taa kini ni numan fɛ, sanfɛ ani duguma. O bɛ a to ɲɛji bɛ bɔ, o la nɔgɔ bɛ laban ka bɔ a yɛrɛ ma.\nTuma dɔw la mɔgɔ bɛ se ka a ɲɛ ko ni ji caman ye walasa ka nɔgɔ labɔ. Nɔgɔ bɛ se ka bɔ ɲɛ kɔnɔ fana ni fini sanuman ye walima kɔɔrimugu ɲiginnen. Ni nɔgɔ bɛ ɲɛgolo sanfɛta kɔrɔ, aw bɛ a woloki ni alimɛti kala ye i n’a fɔ aw ɲɛ bɛ ja in na cogo min. O la, a tigi ka kan ka dugumana filɛ.\nNi nɔgɔ nɔrɔla ɲɛ na cogo dɔ la, ko a tɛ se ka bɔ, aw bɛ ɲɛdimituluni kɛ ɲɛ na, ka bandi kɛ ka a datugu o kɔ ka taa ni a ye dɔgɔtɔrɔso la.\nNi sɛgɛjiw donna ɲɛ kɔnɔ\nAsidiji, sɛgɛkataji (kataniji), esansi, ani fɛnɲɛnamafagalan ye faratiba ye ɲɛw ma. Aw bɛ aw ɲɛ dayɛlɛlen to, ka a ko ni ji sanuman sumalen caman ye. Aw ye a ko fo miniti 30, walima fo aw yɛrɛ ka a dɔn ko a tɛka aw jeni tuguni. Aw kana a to ji ka don ɲɛ tɔ kelen na.


Wikipedia ye ansiklopedi sarabɔbali ye aw bɛɛ jɔyɔrɔ bɛ min dilanni na. Walasa k'o waleya, an bɛɛ ka sɛbɛni k'a la. Sisan ɲɛ 651 bɛ Bamanankan Wikipedia kɔnɔ. Aw ni ce yɛrɛ-ko kɛko ɲuman na! Aw bɛsɛ ka Faransikan walima kan wɛrɛ bayɛlɛma kata bamanankan na! Wikipedia: Bamanankan sigini bɛ katimu duguma k'aw dɛmɛ aka baara la. Ka kunnafoni wɛrɛw sɔrɔ, faransikan Wikipedia lajɛ. Ka fara bamanankan daɲɛ 1000 bɛ Wiktionnaire kɔnɔ!


Bambara Editorial Ameriki Fanga Ka Laseliw TEN YEARS OF DEVASTATION IN SYRIA\nTitle: TEN YEARS OF DEVASTATION IN SYRIA\nVoice: Ni ye a san tan ye Syrie fasso djama ye wilikadjow ke ka kofoli ke froba fanga ka youroukou-youroukou tabolo, ni hadamadenyaw sharia haquew la batoli baliya kan. Ou ka lagniniw lagossira Assad ka fanga fe, froba fanga ka sorodassiw ye marifa tchiw wilikadjo kelaw ni bedje fanga lagnini kelaw la ka ou la gossi.\nSan tan laban ni konow, Syrie fasso djama mogow ba tchiaman de fagara, a ka tchia ni ba keme diate ye mounou minena ka ou dow kasso la, a ni mogow milions tchiaman de ye ou sigui yoro bila fitine masiranya ma, kata sigui yoro were la.\n«Syrie djamana fitine kassara djougaya la warali famouya tchiogo ka guelen kossebe mogow bolow, Antonio Guterres djinye keleya tomba gniemogo ba ka fow la. A ye a fara a kan, ka fow ko, nga, djinye mogow kera fagali diougou baw sherew ye min dara syrie fasso djama kan, na be diate djinye fagaliw baw fe, min kera an be san keme min konola watila. » Mougou fignie diougou ne a togo nanzara ko “bombe chimique” ni mougou minssiw tchiw mogow la; binkani djougou djamana denw kan fara o kan, fagali ketchiogo diougouw; ni deminssin fitiniw bila marifa tala, ka fitine dagniaga ; ka mogow niagui kassoro ou ma kiri, o ni a gniongon tchiamanw werew de kera Assad ka fanga ka baraw ye.\nDjinye keleya tomba gniemogow Antonio Guterres ye a fow ko onu be tow a ka politiki ben laben baraw kan, ka kegnie ni ou ka bolofara min djan be djinye lamini lakana baraw la, ne a togo ko Conseil de Securite nanzara kan na, ka sharia sen ba fila ni keme fila ni bidourou ni nani ye, min be yamarouya di ke tchiaman tchiew fanga sigui kan, ne fitine danssiguili, ani kalata koura labenw, kafara bin kera syrie djamana denw mounou kan ka ou ke kassoladenw kan labila li tabolow fene be be a konow.\nLameriki djamana fene danatiguelen donw politiki ben kan ladilan ni na syrie djamana kan. Ka kegnie ni Syrie djamadenw ka ninsongoyaw wilikadjo san tan nan gninamayali ye, Lameriki djamana, Royaume-Uni, Franci, Allemagne, ni Italie djamanaw ka massaya sow min be a ni djamana werew tchiewla gnianabow, ministri farala gniongon kan, ka wele kan bila yassa ka honronya ben ladilan niw sabati, min bena ke sababou ye, ka Syrie djamanadenw haquew sharia lassagow, lafia konow ou ka tagali gnie la, ka kegnie ni djinye keleya tomba ka bolofara conseil de securite ka sharia kisse ba fila ni keme fila ni bidourou ni nani ka kouma kanw ye.\n« Kene kan gnieta min be falen politiki siraw dayelen ni na, ani ka danssigui ke diagoya bin kani na syrie djamanadenw kan, dioyoro kabow kossebe a baraw gniali la » ou ka fow la. «An tena son a ma, ni tabolow ka tow sen na, ka san tan were gniongon na ke”\nLameriki ka massaya sow min be ou ni djamana were tchiew gnanabow, ka koumala temela Ned Price ye a fow kounafoni sinsin kene kan, ko Bachar al-Assad, kera gnieguan ni bone sababou ye syrie djamana kan. « A ma fossi kelen de fene ke, ka a yere ka lakodoni lasseguin, min bora a bolow kada a ye lagossili djougou taka a da djamana denw kan. O kouma koni te ala, ko Lameriki ka bara gniongonya ladilan ani a ka froba fanga tchiew la, a ka fow la »\n« Yassa ka danssigui ke ni fitine la, syrie djamana fanga ka kan ka a djoguow yelema » koumalatemela price ka fow la. O fourantchiew la, a ka fow la «An bena fere gnini djamanadenw ka ladoniw na, wati kelen mina an be politiki ben laben lagnini fene ke, yassa ka danssigui ke Syrie djamanadenw ka seguin ni gniani la. »


Kr Dukure ni latigɛdɔn - Fàkan\nKr Dukure: latigɛdɔnna\nKàlandenw ka Vzero ye dɔ Fàr'a kùndoni kan 1991 sàn na. Lakɔlikaramɔgɔya, fangaɲini-tɔnko, ɲɛlakeguya-baaraw, nin bɛɛ kɔ fɛ, Kr Dukure y'i Cɛ ka Kɛ ko kura wɛrɛ la tugun ko latigɛdɔn. Nin bɛɛ bɛ mɔgɔw ka kuma Sɔn ji la a ka cɛsiri cogoya kan : a tɛ Sɛngɛ w'a tɛ Лìnɛ, w'a b'a Kɛ f'a Dàn.\nLatigɛdɔn tùn ye ko kura ye Jyɛn ‘kɔnɔ a waati 'kuma tɛ Mali ma. A Kɛr'a yɛrɛ karamɔgɔ ye o ko ɲɛɲinini na. Mɔgɔ min dòn, a sɔmi ka telin cogo min na, a bɛ ko nàta janw Ye joona o cogo la.\nKr Dukure Taara ENSUP 'da la nin don, 1991 sàn marisikalo tle 8. A ye jatebɔlan CASIO n'a ɲɛfɔligafe dɔ san. Latigɛdɔn ɲɛɲinini dabɔlen Flɛ i 'kɔrɔ o ye. O la, komin musow tɔgɔladon fana ye o don kelen in ye, Kr Dukure b'a don in Lakodɔn fana ka Kɛ a ka latigɛdɔn daminɛ sànyɛlɛma ye.\nKabini kelen, a ka latigɛdɔn kàlanni ma Dabɔ a kɛli la wale kanw na. A y'a Dabɔ a bɛ Se ka 'cogo Sɔrɔ Mali kanw ta la cogo min na. A ye gafe in Kàlan k'a faamuya waleyali da Minɛ. A ye a ka kàlanso tɔgɔlamansin matarafali sira Taama. A bɛ To ka jateblaw ɲɛ Tigɛ. A Bìnna ka 'nɔ Bɔ dɔɔnin-dɔɔnin. Sani a ka Weele kà Blà kɔrɔsigiya la 1995 sàn na, a ye fὲɛrɛ caman Sɔrɔ a la. A bɛ Bɔ kɔrɔsiriya la tùma min na, 1998 sàn, o y'a Sɔrɔ a ye jatebla dɔw Dla a yɛrɛ seko la, kɛrɛnkɛrɛnnenya la, bamanankan na. A tùn bɛ To ka dajiraliw Kɛ sɔn. O dajiraliw tùn b'a To mɔgɔw bɛ Bɔ a kàla ma ko latigɛdɔn fana bɛ Se ka Kɛ an ka kanw na. Bari nin waati y'a Sɔrɔ latigɛdɔn kɛbaa kelen-kelen minnu bɛ Mali ‘kɔnɔ, olu tùn b'u ka jateblaw Dla faransɛkan de la.\nKr Dukure y'a ka lasigisɛbɛn Sɔrɔ 1998 sàn desanburukalo la. O Kɛr'a bolobɔlen ye jamana ka baaradenya la. O ye dɔ Fàr'a ka waati sɔrɔta kan a ka ɲininiw ni ɲɛlakeguya-baaraw la.\n1999 sàn, a ye sìgiyɔrɔ-ko laɲini Kɛ CNRST ɲɛmaa fɛ. O Sɔnna a k'a ka ɲininiw Kɛ u kɛrɛ fɛ. Don o don, hali karidonyaw fɛ, a bɛ Nà dɔ Kɛ a ka jatebla ɲɛtigɛli la. A ye degeden dɔw Sɔrɔ a 'sèn fɛ. Olu tùn bɛ To ka Nà a 'kɔrɔ sɔn. A ye jatebla minnu Sìgi 'sèn kan fɔlɔ olu Kɛra 5 ɲɔgɔn ye: sɛbɛnko, daɲɛko, fɔliko, donjateko, fèere-jatebɔ. N'a ye jatebla min Dla bamanankan na, a b'o cɛlan Labɛn soninke la ka Tla ka Mali kan tɔw 'dɔnbaa Лini cɛlan kɛli la olu la. O y'a To kulunin dɔ Sɔrɔla a fɛ a ka baara taabolo ‘kɔnɔ: a yɛrɛ den flà, degedenw ani jateblaw cɛlanw kɛbaaw Mali kan wɛrɛw la.\nKr Dukure ka jatebla fɔlɔw tùn bɛ Mali kan minnu na olu ye bamanankan, soninke, dɔgɔsɔ, fulfulde ani sɔŋay ye. O y'a Sɔrɔ a ma kan tɔw ta mɔgɔ Sɔrɔ fɔlɔ. Fulfulde cɛlan kɛbaa tùn ye Amadu Ba ye. Sɔŋay ta tùn ye Mahamann Almunɛr Mayiga ye. Dɔgɔsɔ ta tùn ye Amadu Tɛnbinɛ ye.\n2000 sàn na, Kr Dukure ye latigɛlan dɔw Лini k'olu Blà a yɛrɛ fɛ yen. Komin kuran tùn ma Dòn a ka 'so fɔlɔ, a ye kuranbaŋenan dɔ Sàn a bɛ taji Kɛ min na ka baara Kɛ n'a ka mansinw ye 'so.\nA ye dajirali sènnacaya o waatiw la a ka ɲinini kan dàmajira-kɛnɛw kan. A ka so yen fana, a tùn b'a denw bolo Dòn latigɛdɔn na sɔn. Komin a ɲɛ tùn tɛ 'ɲɛ la Bɛnbakan Dungew tɔn 'kɔrɔ blen, a ye tɔn wɛrɛ labɛnni Blà 'sèn kan. O la, a n'a denw, Mandela n'a kɔrɔmuso Sirandu, ye tɔn dɔ Sìgi k'o tɔgɔ Da ko MAKDAS (Mali Kanko ni Danbe Se). A yɛrɛ 'ɲuman na, ko Mandela de ye tɔgɔ in sɔrɔbaa ye. O MAKDAS laban Kɛr'a ka baaraw ɲɛnabɔlitɔn ye. N'a bɛ Weele kanko kɛnɛ min kan, a bɛ Fɔ ko ka ci Blà MAKDAS mɔgɔw ma.\nKr Dukure tùn bɛ cikanw Blà faamaw ma sanga ni waati k'u Ladɔnniya a ka ɲinini ɲɛsɔrɔlenw na. Hali n'a jaabili ma Bɔ a sira fɛ kosɛbɛ ka Bɔ faamaw 'yɔrɔ, a ma Saliya o bɔkɛnɛna-waleyaw kɛli la. A b'a Laɲini tùma bɛɛ ka Taa a ka baaraw Dajira magoɲɛdaw la jamana cakɛdaw la. O ye 'bɔ ka Kɛ a kàla ma a ka fɛn dlalen bɛ Se ka mago min Лɛ ka gɛlɛya min Tà ka Bɔ jamana kan. A ka laɲiniw dɔ fana tùn ye a ka baara bɛ Se ka Tà ka Kɛ 'baarakɛ-minɛn ye cogo min na a magoɲɛ-yɔrɔw la.\nO laɲini ninnu 'sèn fɛ, a ye Sɛbɛn dɔ Ci jamanatigi Alfa ma 2000 sàn na. O sɛbɛn in ni jakurufe dɔ lafalen tùn dòn a ka baaraw bamunen tùn bɛ min ‘kɔnɔ. 'Mɔgɔ ma sɛgɛ Fili ka K'a la o la ka Bɔ ɲɛmaayaso la. O n'a ɲɔgɔnna caman Kɛr'a fɛ.\nJatebla dlalen ninnu Kɛr'a 'bolo sinsin ɲɛnama ye. A y'i To o la fo ka Nà 2005 sàn Se. ACALAN ye bolodali dɔ Blà 'sèn kan ko Làtigɛdɔn waleyali fàsokanw na. Kr Dukure ni jamana mɔgɔ wɛrɛ minnu dɔnnen tùn dòn o sira kan ka kɔrɔ olu Jὲra k'o bolodali ɲɛ Tigɛ. Latigɛdɔn ɲɛdɔnbaa wɛrɛw tùn b'o la hali n'olu tùn tɛ kanko 'kàla la. O ɲɛtigɛli titati bannen u fɛ, ACALAN ye o kàlan Dɔgɔda ENSUP-FLASH la walasa k'o baara Gɛrɛ sannakalandenw na. U ye sànnakalanden dɔw Tà k'o ɲɛblakalan in Kɛ olu 'kùn. Karamɔgɔ minnu tùn bɛ o ko la olu ye Mamadu Dukure, Emil Kamara, Legom Say, Usmann Li ani Mahamudann Лaŋ. A y'a Sɔrɔ Adama Samaseku, Mali kàlanko setigi kɔrɔ in bɛ ACALAN ɲɛmaaya la. Ale n'a ka baarakɛla, Emanuyɛl Sagara ani Pol Gindo ye baaraw Dadon.\nI kana Flɛ a la ko bolodali in tùn bɛ fàsokanw sèndonni kan latigɛdɔn na, nka o n'a 'ta bɛɛ, u karamɔgɔ dama ka labɛnw na u tùn t'a fɛ Kr Dukure ka jateblaw 'sèn ka Dòn a ɲɛblakalan in kàlansenw na. O bɛɛ ye k'a Jira ni ɲɛgoya ma K'o ye, o ye faamubaliya sugu dɔ ye min b'a la ka an fàrafinw To 'kɔ tùma bɛɛ: an t'a Лini k'an yɛrɛ ka 'sira lafasataw Dòn an taabolo la tùma ʃi fo an bɛ kɛnɛma-taabolow 'kɔ dɔrɔn. N'o tɛ, ne fɛ kan minnu sèndonni kofɔlen dòn latigɛdɔn na, n'olu kanbaara kɛlenw ma Dajira o kàlan 'sèn fɛ, mun wɛrɛ de bɛ Jira yen k'o b'o kàlandenw blàsira Dya? I mana o kan masinaw Sènbɔ o baara la k'o Kɛ ni kan wɛrɛw ye, a waleyalikan tɛ kan minnu ye, o baara bɛ Kɛ tɔ-k'a-jɛn ye.\nKr Dukure ka wajibi y'a To u Sɔnna a ka jateblaw ka Fàra a kàlansenw kan. Ale y'i ka jateblaw Sìgi a kàlankɛ-yɔrɔ latigɛlanw kan o la. 2005 sàn kalo 1lɔ tle 10, kàlan in Dabɔra. Kùnɲɔgɔn flà Kɛr'a la kà N'a Kùncɛ o kalo in tle 25.\nKaramɔgɔ Dukure ka jateblaw jirali ye mɔgɔw Dya kosɛbɛ. Mɔgɔ minnu tùn b'a yɔrɔ la o caman Ko a ta nin y'a kɛcogo ye. Kàlanden kelen tùn b'a la min ta ma Dàn o tanuni dɔrɔn ma. O y'i fɛla da Jìr'a la daɲɛgafe dɔ bɔliko kan. A Ko o ma ko payi, k'ale yɛrɛ bɛ mɔgɔɲini na o siratigɛ la. Ko bari ale ye daɲɛgafe dlacogo ɲɛ Tìgɛ mansin na kàban. Ko min b'ale Jɛn k'o ye mɔgɔ sɔrɔli ye ale n'o ka Jὲ k'a Lafa. A ka kumaw Kɛra ʃì bìnnen y'a tɔmɔminɛn ‘kɔnɔ o kàlanden 'bolo. A Ko kàlanden in ma ko ale bɛ baara Kɛ a yɛrɛ ka 'so. A y'a ka yɔrɔ Taamaʃyɛn o ye ko ni kàlan Foorila don min, ko o bɛ Se ka Se ale ma 'so daɲɛgafeko in na.\nKàlan in banni kɔrɔtɔ Kɛra Isiyaka BAALO la, kàlanden kofɔlen in. Komin a kàlan in banni ni seliba gintanw Dònna ɲɔgɔn na a sàn, o gìrigaraw bɛɛ tɛmɛnen 'kɔ baalokɛ Sɔrɔla ka Kr Dukure ka so Maɲini sibiridonya dɔ fɛ.\nSàn kalo flànan 'kɔnɔ, baalokɛ in Nàna Kr Dukure fɛ yen. U ye waati 2 Kɛ dajirali ni taabolow sìgili la 'sèn kan u ka jὲ in 'kùn kan.\nKr Dukure ni Baalo ye bamanankan daɲɛgafe kùrannanma fɔlɔ Dla u ka jɛ ‘kɔnɔ. O daɲɛgafe in baarali Kɛra ni Kr Dukure ka daɲɛko jatebla ye. Daɲɛgafe in, Wagadu, baarali koɲɛ kuurukaara Kɛra sàn flà ‘kɔnɔ, ka Bɔ 2005 sàn na ka T'a Blà 2007 sàn na. Gafe min kɔnɔdaɲɛ bɛ T'i Jɔ daɲɛ ba tan ni nàani (14 000) ɲɔgɔn na, o baara bɛ Se kà Foori mɔgɔ jumɛn bolo dɔrɔn ka kɛli la sàn 2 dɔrɔn ‘kɔnɔ ni jatebla ka nɔgɔyasiraw tɛ? Jatebla y'a To u ye Nɔbɔ u ka baara la teliya la.\nKr Dukure ka jateblaw bɛ Se kà mun ni mun Kɛ fɔlɔ?\nAn bɛ Kuma sɛbɛnko ta fɔlɔ kan, o min ye kan sɛbɛnni ɲɛnabɔlan ye. O jatebla in bɛ Mali kanw Sɛbɛn k'u Mabɛn, ka Tla ka daɲɛ fililatlen Kɛ kan dɔw la. A bɛ sɛrɛdali fana Kɛ Mali kan bɛɛ la, o min ye fὲɛrɛ ye Microsoft Word tɛ Se ka min Kɛ.\nDaɲɛgafe dlali jatebla bɛ daɲɛ Tɔmɔ ka daɲɛw Sɛrɛda. A bɛ nɔgɔya Dòn daɲɛw siya n'u kanhakɛ sìgili la. A tìgi dàn ye sa ka baara Kɛ kɔrɔw ɲɛfɔli kan.\nDonjateko jatebla bɛ blàsirali Kɛ waati kùntaala ‘kɔnɔ min ‘kɔnɔ hali Microsoft ta t'o jaka Kɛ. A bɛ donw jate bɔli da Minɛ k'a Tà 1582 sàn na ka T'a Blà fo 11 600 la. O kɔrɔ ye ko a bɛ furancɛ min Jira sàn hakɛ la o ye sàn ba tan ni kelen ye (sàn 11 000). A bɛ don flà fùrancɛ Di sàn hakɛ tɛmɛnen kan, kalo hakɛ, dɔgɔkun hakɛ fo ka Se tle tɛmɛnen hakɛ jirali ma.\nDonjateko jatebla in tɛ Dàn olu dɔrɔn ma. Fɛn min ye tle nɔɔrɔminɛ ye ani kalo nɔɔrɔminɛ, n'a kuma jɛgɛnnen bɛ fɔ mɔgɔw fɛ ko jakuma ye kalo Minɛ, a bɛ sàn hakɛ fɔlen ninnu bɛɛ ta Jira o la. A bɛ jamana ka don blàlenw ni selidonw Jira fana.\nA bɛ hali kalo jɔta jɔdonw Jira ani k'o kalo 12 tɔgɔw Fɔ kan na. I b'a fɛ ka don min Lakodɔn i bɛ o mankutu Sɛbɛn ka Blà a yɔrɔ dɔ la.\nFɔliko jatebla ni fèere-jatebɔ taw fana tùn bɛ baara camanw Kɛ. Fɔliko ta tùn bɛ fɔlikanw Bɔ cogo caman na. Fèere-jatebɔ ta tùn bɛ sanni-feere koɲɛw Лɛnabɔ. O jatebla ninnu laban ma Se ka Bɔ DOS la ka Yɛlɛma Windows kan.\nKaramɔgɔ Dukure y'a ɲinini min Kɛ a denkɛ Mandela k'i Magwan latigɛdɔn na, o Kɛr'a ma fura ɲuman ye a ka jateblaw kana kùnbalan Sɔrɔ taabolo kura la. Komin a ka jateblaw tùn bɛ Dla ni taabolo kɔrɔ min ye, o cogoya Nàna balan Sɔrɔ fὲɛrɛ kura taabolo la. Ale bolo ma Jo o la blen. Komin o Bɛnna n'a denkɛ Mandela bolo joli ye taabolo kura in sira kan, a y'o ko To Mandela 'bolo. Mandela Nàna Tla a ka sannakalanw na ka bangudɔn sànnaani-jala Sɔrɔ 2010 sàn na minkɛ, o y'i Walaka a fà ka jateblaw kelen-kelenbɔli la DOS sira kan k'u Blà taabolo kura sira kan. Sani a ka yɛlɛmani da ka Se fèerejatebɔ ni fɔliko taw ma, mansin Cyɛnna n'olu ye. Mandela Dukure laban Tɛmɛna ni latigɛdɔn kɛli ye Mali kanw na MAKDAS 'tɔgɔ la. Ale ta ma Dàn jateblaw dɔrɔn ɲɛ tigɛli ma blen, ale Dònna hali fogodla la. A ye fogo fɔlɔ min Dla ka Blà fogolan kan o Kɛra bataki.org ye. O ye kùnnafonici-fogo ɲɛnama ye Mali kanw na min ye ŋɔninba Bɔ Mali kanw baarabaaw sèn na.\nKr Dukure ka ŋanakɔrɔbɔlan dɔ b'a ka jateblaw la. Лɛgɛn dɔ dòn. A tùn bɛ To k'o Jira ko ni mɔgɔ min Sera k'o ɲɔgɔn Kɛ. A yɛrɛ 'ɲuman na, "hakili ni sɛbɛ de bɛ mɔnɛ Bɔ".\nFogo yeko: 1148699 - Bì: 209 - Kalo in: 10289 - Лinan: 69902.\nFura Yeko: 1576 - Bì: 1 - Kalo in: 9 - Лinan: 63.


"Russie" jamana na, fangasina Alexeï NAVALNY, kanubagaw ye wilikajɔ kɛ - Radio Paysan Fm\n"Russie" jamana na, fangasina Alexeï NAVALNY, kanubagaw ye wilikajɔ kɛ\n02 février 2021 à 10h01\nAlexeï NAVALNY, min minɛni don lakanatigilamaw fɛ kabini waati dama dɔ. A kanubaw bɔra ka wilikadjɔ kɛ kunu yasa ka se k'u ka nisɔnkoya jira. Nka Russie kunnafonidiso dɔw ka fɔ la, mɔgɔ waa 4 ni kɔ de minɛna tuguni wilkajɔkɛlaw cɛ ma.\nRussie fanga sina, Alexeï NAVALNY kanubagaw banbalen don halisa, ko fɔ a ka labila kabɔ kaso la. Kunu u bɔra ka caya tuguni. Nka lakanatigilamaw fana y'u ka fɔlen kɔrɔ waleya, olu fana carila jamana in fan caman. Ka siraw datugu wilikajɔlaw ɲɛ ani ka jama kafoyɔrɔw bɛ minɛn.\nO y'a to wilikajɔkɛlaw tun kun dalen bɛ yɔrɔ fɔlɔ min kan, u labana ka sirafalen k'u ɲɛsin Alexeï NAVALNY datugulen don kasobo min yɛrɛ la. Nka o fana ma nɔgɔya, maa baa kɛmɛ nani ni kɔ de minɛna u cɛma. Diɲɛ jamana caman ye "Russie" marabaw jalaki ka kɛɲɛni lakanatigilamaw ka waleyaw ye.\n"Etats Unis" ka kɔkan ko minisiri "Antony Blinken" ko nin tɛ ko kɛ ta ye, kataga wilikajɔ kɛlaw minɛ fanga la tan, ko "Russie" marabaw sera sabali ye. Nka "Russie" marabaw jabi teliyala, u ko nin ko in foyi tɛ "USA" ɲɛsirala. K'olu ka jamana kɔnɔ ko de do.\nAlexeï NAVALNY yɛrɛ kan ka tɛmɛ tuguni kitilaw ɲɛma. Nka a yɛrɛ k'a le minɛli tɛ fosi ye politiki ko bɛnbɛnbɛn kɔ. A kanubaw caman ka fɔla nin ye ko daminɛn de ye, fosi tɛna a to olu ka nin ko in dabila fɔ Navalny ka labila.


Furaw sumanen don ka u hakɛ kɛ garamu (g), ni miligaramu (mg), ni mikɔrɔgaramu (mcg) ye.\n1000 mg = 1 g (miligaramu ba kelen bɛ bɛn garamu kelen ma)\n1 mg = 0,001 g (miligaramu kelen bɛ bɛn garamu tilayɔrɔ ba kelen ma)\n1.000 mcg = 1 mg (mikɔrɔgaramu wa kelen bɛ bɛn miligaramu kelen ma)\nAsipirini garamu tilancɛ bɛ asipirini (aspirine) kisɛ kelen na.\nNin bɛɛ kɔrɔ ye garamu tilancɛ ye:\nAsipirini garamu kelen tilayɔrɔ segin bɛ denw ka asipirini kisɛ kelen na.\nNin bɛɛ kɔrɔ ye garamu kelen tilayɔrɔ segin ye:\nA ka fisa kosɛbɛ k’a dɔn furamugu forokoni kelen walima furaji bara kelen kilogaramu walima miligaramu hakɛ ye min ye.\nMisali la, ni i ka kan ka asipirini (aspirine) di den ma, ni o ye a sɔrɔ denw ta tɛ i bolo, i ka a dɔn ko:\nasidi asipirinikumu (acide acétylsalicylique) garamu 0,5 bɛ balikuw ka asipirini (aspirine) na\nasipirinikumu (acide acétylsalicylique) garamu 0,125 bɛ denw ka asipirini na (asipirinikumu = asipirini)\n(Dilanfɛnw na fanba ye. Asipirini yɛrɛ bɛ se ka wele o tɔgɔ in na.)\nDenw ka asipirini ɲɔgɔn 4 bɛ balikuw ka asipirini kelen na. Denw ka asipirini kelen bɛ bɛn balikuw ka asipirini kisɛ kelen tilayɔrɔ naani (¼) ma. O la i bɛ se balikuw ka asipirinikisɛ kelen tilayɔrɔ naani di denw ma.\nPenisilini (pénicilline) tata hakɛ\nPenisilini bɛ suma tuma dɔw la ka kɛ kun ni kun ye:\nU = kun (kun kelen, tubabukan: Unité)\n1.600.000 U = 1 g (garamu kelen)\nFura dɔw bɛ yen minnu bɛ bɔ bugunbin na (kununta, sɔgɔlita) U 400.000\nU 400.000 = miligaramu 250 ma\nJanto: fura dɔw bɛ yen, i n’a fɔ banakisɛfagalan minnu foroko bɛ feere ka a sɔrɔ u bonya ni u girinyaw tɛ kelen ye.\nNi i bɛ fura ta, a nafa ka bon kosɛbɛ i ka i janto fura tata hakɛ yamaruyalen na. I ka kan ka fura garamu ni a miligaramu hakɛ lajɛ ka ɲɛ.\nNi a sɛbɛnnen don furasɛbɛn kan: teramisini, (terramycine) mg 250 foroko 4 tile kɔnɔ, ni dɔ wɛrɛ tɛ yen mg 100 furamugu forokonilama foroko kɔ, o la i bɛ foroko 2 (o min ye foroko kelen tali ye foroko fila o fila la ½ ) ta siɲɛ 4 tile kɔnɔ.\n100 mg + 100 mg + 50 mg = 250 mg\nSirojiw, sɔrɔmulakɛfɛnw, sɔrɔmujiw ani furajima wɛrɛw, hakɛ sumannen don miligaramu na.\nmL = mililitiri\n1 litiri= 1.000 mL\nNin fura ninnu ka kan ka min ni kafeminkutu (walima dumunikɛkutu) ye. I ka kan ka kutu fitini dɔ ɲini (min bɛ wele ko kafeminkutu) ani kutu kunbaba (min bɛ wele dumunikɛkutu).\nKafeminkutu ɲɛ 1 = mL 5 ye (kutu fitini)\ndumunikɛkutu ɲɛ 1 = mL 15 ye (kutu kunbaba)\nKafeminkutu 3 = dumunikɛkutu\nKutu fitini ɲɛ 3 = kutu kunbaba ɲɛ 1 ye\nNi a sɛbɛnnen don furasɛbɛn kan kafeminkutu ɲɛ kelen, o kɔrɔ ye mL 5 ye. I ka i janto nin na: tuma dɔw la mililitiri 8 bɛ se ka kɛ kutu fitini dɔw kɔnɔ. Kutu fitini ka kan ka bɛn mL 5 ma, a man kan ka caya ni o ye walima ka jigin o dugu ma.\nA bɛ dɔn cogo di ko kutuni ɲɛ kelen bɛ mililitiri 5 bɔ?\n1. I bɛ kutu san min ɲɛ kelen ye mililitiri 5 ye\n2. I bɛ siro san min bɛ feere ni manakutuni ɲɛgɛnnen ye ka kɛ mL 5 ye. Ci min bɛ o cɛmancɛ la o bɛ mL 2.5 jira. I bɛ o kutu in mara siɲɛ wɛrɛw kama.\n3. I bɛ taamasiɲɛ bila tobilikɛkutu dɔ la ka sɔgɔlibiɲɛ bara kɔnɔji mL 5 kɛ o kɔnɔ.\nNi kutu tɛ i bolo, i bɛ minɛn dɔ ɲini i bɛ furajimaw suma ni min ye. I bɛ o bɔ sumancogo fɔlen sira fɛ.


Révision datée du 5 Marisikalo 2018 à 16:00 par Vargenau (N'ka baronyɛ | contributions) (wikidata interwiki)\nWikipedia ye ansiklopedi sarabɔbali ye aw bɛɛ jɔyɔrɔ bɛ min dilanni na. Walasa k'o waleya, an bɛɛ ka sɛbɛni k'a la. Sisan ɲɛ 669 bɛ Bamanankan Wikipedia kɔnɔ. Aw ni ce yɛrɛ-ko kɛko ɲuman na! Aw bɛsɛ ka Faransikan walima kan wɛrɛ bayɛlɛma kata bamanankan na! Wikipedia: Bamanankan sigini bɛ katimu duguma k'aw dɛmɛ aka baara la. Ka kunnafoni wɛrɛw sɔrɔ, faransikan Wikipedia lajɛ. Ka fara bamanankan daɲɛ 1000 bɛ Wiktionnaire kɔnɔ!


Burkina Faso, kunu maa segi bɔnɛ na u ni na binkaniwale dɔ senfɛ\nA jɛnsen na : 19/02/2021 - 15:12\nBurkina Sorasiw, Dori dugu la. OLYMPIA DE MAISMONT AFP/File\nA kɛbaga : An ka lamini lamɛn Dɔ̀dɔ\nWale in kɛra jamana in kɔgɔduyan fan na, kataga Niger dancɛ fanw na. Nin yɔrɔ kofɔlen maraba dɔw kafɔ la Jatigɛwalenkɛlaw de ka baara ye nin binkanin ye.Nin yɔrɔ kofɔlen maraba dɔw kafɔ la jatigɛwalekɛlaw de ka baara ye nin binkanin ye.\nKo in bɛ kɛra cogomi na, marafatigi dɔ de ye sirada mɔgɔta mobili faa jaman dɔ ɲɛ. Jagokɛlaw n'u ka jago minɛn de tun bɛ bolimafɛn in kɔnɔ, maraba dɔ ka fɔla. U tun bɛ ka bɔ Markoye Burkina dugu dɔ kɔnɔ kataga Niger dorbel dugu kɔnɔ. A ko binkanin kɛla ninnu ye mugu wili mobili in natɔ la, ka maa wolonfila faga o yɔrɔ bɛɛ la. K'u bolitɔla de ye kisɛ ci maa kelen wɛrɛ la k'o fana bɔnɛ a ni na.\nDɔgɔkun o dɔgɔkun de Markoye jago kɛlaw bɛ taga Dorbel ka tun ka jago fɛnw feere. Kunu o tagama de senfɛ nin walen jugu in tara k'u sɛgɛrɛ. Binkanin kɛla nunnu tagara ni u ka minɛn nafamabaw fana ye. Burkina sɔrasiw y'u sen fa ka se nin yɔrɔ kofɔlen na yasa ka lakana sabati.\nNin ɲɔgɔn binkanin walen dɔ delila ka kɛ Mai kalo tɛmɛnen na. O fana senfɛ Jagokɛla muga ni kɔ de bɔnɛ na u ni na. Nin bɛɛ de kama Burkina kɔgɔdugu yanfana tuma caman mɔgɔta mobiliw bɛ ɲɔgɔn kɔnɔ sɔrasiw bɛ sɔrɔ ka tugu u kɔ ka tu bila u tayɔrɔw la.\nTchad kitisoba ye mɔgɔ kɔnɔtɔn de ka cɛbɔya sɛmɛntiya kunu, jamanaɲɛmɔgɔkalata nata la\nAlgérie jamanaden Ali Boumendjel fagara Faransi sorasiw de fɛ\nTchad: mɔgɔ fila taɲana fangasina Yaya DILLO JEROU ni jamana marabaaw ka mankanw sen fɛ\nRDC mɔgɔ 13 fagara binkanniwale dɔw senfɛ Beni, taratadon k'a dugu jɛ araba, jamana kɔrɔnyanfan fɛ\nJɔn ye Mohamed BAZOUM ye, Niger jamana jɛmɔgɔ kura ?\nNiger: Mohamed Bazoum de ye sebaya sɔrɔ Mahamane Ousmane kan kunu kalatakoɲɛnɛbɔ jɛkulu ka fɔ la\nFarafinna sifinw minnu san ma tɛmɛ san 20 kan, olu ka dɔlan ɲɔgonkunbɛn "CAN" 1/4 finali\nNiger jamana kalatala miliyɔn wolonfila ni kɔ de tun weelelen do kalatabow na\nNigéria: jamana na, mɔgɔ binaani ni kɔ de minɛnna ka tunu kabi arabadon\nAlgérie jamanadenw ka wilikajɔtɔn "Hirak" ka san fila sanyɛlɛma kɛra wilikajɔw kɔnɔ\nG5 Sahel: Emmanuel Macron Faransi jamana ɲɛma ye ɲɛfɔlikɛ kobolodalen nataw kan bɔlɔlɔ sira fɛ


Sénégal: Wasadenw ye tɔn "Commission Ad-hoc" sigi wasa ka fangasina Ousmane SONKO kiti\nA jɛnsɛnna : 16/02/2021 - 16:48\nOusmane SONKO, "Sénégal" fangasina. SEYLLOU / AFP\nKunu tɔn min tɔgɔ "commission Ad-hoc" sigira sen kan wasadenbulon na. Nin tɔn in de bɛna sɛgɛsɛgɛliw kɛ, fangasina Ousmane Sonko kan, n'a bɛna kɛ sababuye k’a ka wasaden jala b'a kan k'a kiti k'a ye binkaniwalen min kɛ npɔkɔtigi Adji Sarr kan.\n"Sénégal" fabala, fɔɲɔgɔnkɔ kɛra wasadenw ni ɲɔgɔncɛ tuma min tɔn "commission Ad-hoc" tun bɛ sigi sen ka.\nKa da kan fangasina wasadenw y'a jira kɔ pɔlitikitɔn "PASTEF" ɲɛma Ousmane Sonko ka wasaden jala bɔli a kan k'u t'a la. U ko kititigɛla min tɔgɔ "procureur de la république" ye nɔminali sɛbɛn min bila Ousmane Sonko ma, a tɔgɔ ma fɔ a kɔnɔ. O sɛbɛn in kɔnɔ a k'a mɔgɔ dɔ nɔminɛnen dɔ binkani walenw ni mɔgɔ faga bagabaganiw ka ɲɛsi npɔkɔtigi Adji Sarr ma.\nO la fangasina wasadenw fana y'a jira kɔ ko min mɔgɔ tɔgɔ ma fɔ nɔminali sɛbɛn in kɔnɔ, a mankan ni tɔn in ka sigi sen kan, ko kuma tɛ k'a ka wasaden jala bɔ a kan. O kama fangasina wasadenw ma sɔn tɔn in ka sigi sen kan, n'o ye "commission Ad-hoc "ye. Nka tɔn in kɔni sigira, wasaden 11 b'a kɔnɔ. Jɔ yɔrɔ fila dira fangasina wasadenw ka jɛkulu ma ani wasaden minnu n'u tɛ jɛkulu kɔnɔ wasadenbulon la, jɔ yɔrɔ kele dira u ma n'u bɛ weele "les non-inscrits" Faransikan na. Mɔgɔ 8 tɔw ye fanga mɔgɔw ye.\nU wasaden 11 min sugandira tɔn in kɔnɔ u bɛna lakodɔn araba nata la, wasadenw ka ɲɔgonɲɛ sen fɛ wasadenbulon la. O kɔ fɛ u bɛna u ka kɔlɔsili baaraw daminɛ, walasa u ka fangasina Ousmane Sonko ka wasaden jala ka bɔ a kan, a ka se ka kiti.\nKenya: farafinna yɛrɛmarakafo ɲɛmɔgɔw ka san 2022 lajɛrɛba dayɛlɛ la bi Kisumu\nMali: marabaaw y'a jira k'u sera ka fangadafiriwalen dɔ kunbɛn\nBurkina Faso: nin y'a kalo kelen ye Perkoa ka zinc cakɛda baarakɛla seegi tununen don dama woow la\nMali: donnatɛmɛfanga ɲɛmaaw y'a latigɛ ka jamana in bɔ "G5 Sahel" tɔn kɔnɔ pewu\nBurkina Faso, Thomas Sankara n’a ka baarakɛɲɔgɔn tani fila bɛna sutura kokura kiti kɔ\nMali la, Jean-Yves Le Drian France kɔkanko minisiri weelelen don sariyatigilamɔgɔw fɛ\nSénégal: yurugu-yurugu ni surafɛminɛ kɛlɛli tɔnba y'a ka sɛgɛsɛgɛliw jaabi di Macky Sall ma\nTogo: sɔrasi 8 nin tora jatigɛwalekɛlaw ka binkanni dɔ la, ka mɔgɔ 13 jɔgin\nSénégal: Astou Sokhna ka saya ko la, jigilidɔgɔtɔrɔ muso wɔɔrɔ ɲangi la bi Dakar\nSri Lanka: jamanadenw bɛ wulikajɔw la ka ɲɛsin balofɛɛnw sɔroli gɛlɛyaw ma\nThomas Sankara fagali kiti fan filanan dabɔra, a ɲɛsinnen bɛ tiɲɛliw sarali ma"dommages et intérêts"\nMali: France y'a latigɛ ka cfa wari miliyari 2 ni miliyɔn 625 dɛmɛ de di Mali ma baloko sira fɛ\nCop 15 lajɛ dayɛlɛ la kunu Abdjan, jamanaɲɛmaaw ka ɲɔgɔnye tun bɛ jirituru ko de kan


Niger: marabajɛkulu ɲɛmaa kura Ouhoumou Mahamadou y'a ka marabajɛkulu minisiriw sugandi\nA jɛnsɛnna : 08/04/2021 - 14:48\nMohamed Bazoum, Niger jamanakuntigi kura. © Issouf SANOGO AFP\nU hakɛya ye mɔgɔ bisaba ani saaba ye, muso duuru dɔrɔn de b'u cɛman. Nka fangapolitikitɔn ye jɔyɔrɔ girimanw bɛɛ ta.\nJamana kɔkan ko minisiri, tagikow, sɔrɔ kow, lakanakow ninnu bɛɛ ye fangapolitikitɔn PNDS, ka tɔndenw ye. Jamana ɲɛmaa kɔrɔ Mahamadou Issoufou dencɛ Mahamane Sani Mahamadou de kɛra kuran ni taji minisiri ye.\nJamana ɲɛmaa kɔrɔ ka sɔrɔ ko minisiri, ale kɛra kɔkanko minisiri ye sisan a tɔgɔ ye Hassoumi Massoudou. PDNS politikitɔn mɔgɔba wɛrɛw Alkasoum Indatou, ale kɛrɛ kɛlɛ bolo minisiri ye, a tɔɲɔgɔn dɔ Alkache Alhada, o bilala jamana kɔnɔko minisiriyala.\nNka nin bɛɛ la kɔni marabajɛkulu kɔrɔ mɔgɔ damani de sugandira Ouhoumou Mahamadou fɛ. Kiri minisiriya tun bɛ Marou Amadou de bolo Mahamadou Issoufou ka san tan mara kɔnɔ, o dira mɔgɔ kura dɔ ma a tɔgɔ ye Boubaca Hassane Hassan.\nSisan i n'a fɔ Niger jamana ɲɛmaa kura y'a lahiduta cogomina a ka kale kandi hokumu kɔnɔ, marajɛkulu in ka baara bɛna ɲɛsin lakana ko de ma kɛrɛnkɛrɛn na, ka d'a kan jamana in kɔnɔ jatigɛwalekɛlaw ka ciyɛnniw barika bɛ ka boɲan kabini san daminɛ na.\nSɔrɔ ni kalanko ka fara yurugu-yurugu kɛlɛli kan, Muhamed Bazoum y'i sinsin ulu fana kan.


Masala-jagodon — Wikipedia bamanankan\nMasala-jagodon ye kuma fɔli ye k’a jago Don k’i lamεnbaa Lamuguri, k’a Laɲaga, k’a Lasɔn i ka fɔta ma. Masala-jagodonna bε kuma Bεlεn k’a Bon ka Fεrε a ma ni fεεrεw ye minnu bε Weele ko kumajago-senw. O suguya ka ca jango a kεbaa ŋana dɔw yεrε b’u damanata Dla ka Fara a fεεrε kɔrɔw kan. Masala-jagodon kalanbolo bε dɔnniya dakun min kɔnɔ o ye masaladɔn ye. Ale bε Kuma fεn caman wεrε kan masaladɔn fana bε minnu na.\nMasala-jagodon mago bε kumalaci bεε la. Mɔgɔw kumacogo la u bε to ka kelen-kelen Fili-fili u ka kuma kɔnɔ ka Taa. Kumadonsow – jeliw, dɔnkilidalaw, jagomajiralaw, dalaminεnaw, kumalaselaw, kunnafonilaselaw – kɔni taalan don sanga ni waati. N’i ma ɲε kumani kɔ o baara fεn o fεn na, f’i k’a Labεn ni kumajago-sen kεrεnkεrεnnenw ye walasa i lamεnbaa bε wasa Sɔrɔ i ka kuma na. Masalasεbεn dakun bεε la, mago jɔlen don masala-jagodon na fɔ k’a Fɔ a To ten. I Ko poyi o, maana o, ziirin o, nin bεε ye masala-jagodon bajikεnε kɔtigεbali ye.\nMasala-jagodon b’a To sεnbεnnikεlaw ni maanabɔlaw ni kumadonso wεrεw bε Kiimε k’u ka ŋanaya Dɔn. Fura ɲuman don ŋanaw kiimεni na n’o ma Лε kε kɔ. Ni min ka kumajago-sen suguya cayara k’a kelen-kelen sigiyɔrɔma Caya ani n’a ɲε yankan ka bon ka Sago tɔw ta kan, o bε Se ka Kε sababu ye ka jala Lase o ma. Masala-jagodonnaw ka baaraw kiimεni bε Weele ko masalaboso. Masalaboso ye dalilu jɔnjɔn ye ka gafesεbεnnaw Bɔ ɲɔgɔn na k’u ka ŋanaya Sεgεsεgε. Masala-jagodon bε Kε nin baara ninnu na bi: jagomajira, ɲɔgɔlɔnbɔ, dɔnkiliw, jabɔ (filimuw), gafesεbεn (baabu, donkibaru), maanabɔ, baro,\nKan ni Yiriwa (Л Ŋ Ɔ Ɛ ε ɔ ɲ ŋ ʃ)\nRécupérée de « https://bm.wikipedia.org/w/index.php?title=Masala-jagodon&oldid=20369 »\nLa dernière modification de cette page a été faite le 14 Ɔkutɔburukalo 2010 à 10:20.


Afiriki kupu ntolatan san 2010 kunnafonidili ntolatan kɛ waati | FASOKAN\nAfiriki kupu ntolatan san 2010 kunnafonidili ntolatan kɛ waati\nPublié le 18 janvier 2010 par fasokan\n“Halisa An ma kɛ Hakilitigi ye” mɔgɔw ye Afiriki ntolatan San 2010 Angola ta, k’o kɛ kun ye walasa ka “SAS” Sibɛri kafe kiliyanw kalan bulɔgu la. A kun ye k’a mɔgɔw kalan bulɔgu matarafa cogo la Afiriki ntolatan kun kan ani ka ntolatan kunnafoni di ntolatan kɛ waati tiwitɛri kan sibɛri kɔnɔ. Nin ko ninnu bɛ kunnafoni bɛ sɔrɔ bulɔgu kan min bila la senkan ntolatan in kama. Ntolatan kunnafoni bɛ sɔrɔ fana @fasokan, @toujourspassages ani @frenchcan2010 kan ntolatanw kɛ waati ka ɲɔgɔn sɔrɔ. Aw bɛ se ka Philipe Couve ni n ka ɛntɛriwiyu lamɛn yan Atelier de Media la Faransi Arajo la, ɛntɛriwiyu min kɛra nin kalan in kunkan.\nNin bɛɛ sen bɛ « Halisa An ma kɛ Hakilitigi ye » mɔgɔw ka kow la, n’olu haminanko ye ka mɔgɔw kalan Ɛntɛrinɛti la dugubaw kɔnɔ ani togodaw la, Sɔmiɲɛ tɛmɛnnen in ta kɔfɛ Segu ani Zezana Gara la.\nNin kalan in labilalen bɛ bɛɛ ye fu la, mɔgɔ o mɔgɔ n’o de bɛ fɛ ka dɔ dɔn ɛntɛrinɛtiko la min ni bataki cili, a sɔrɔli ani ɲininniw kɛli Gugolu (Google) kan tɛ kelen ye, o minnu ye sibɛrilataalaw caman ka dɔnta dan ye.\nɲininkali tɛnkunnen an fɛ Ibarahima konatɛ la, o sinna ka don jɛkulu in na bawo a y’a sɔrɔ k’a fɔ nin ye sababu ɲuman ye walasa ka caman dɔn Ɛntɛrinɛtiko la bawo a ma sidɔn an fɛ yan kosɛbɛ halisa.\nNin kalan in ye nisɔdiyaba bila senkan sibɛri kɔnɔ fɔ Sibɛri tigi n’o ye Sidi So ye, o ye kado dɔ kɛ an ye. A ye sibɛri sɔngɔ jigin an ye ka bɔ 100 na ka na 60 la ani a ye dulɔki dɔ di dɔ I bɛ ka kalan min kɔ la “Allez les Aigles” tubabukan na. An ka foli b’a ye nin dɛmɛn in na ka ɲɛsin “Halisa An ma kɛ hakilitigi ye” mɔgɔw ma.\nNin siɲɛ fɔlɔ in kun ye k’a ko lajɛ, wa an b’a laɲinin o ka to senna fɔ ka Afiriki kupu ntolatan ban walasa laala an bɛna se ka bulɔgutigi jɛkulu bila senkan minnu bɛ sa ka kunnafoni di bamanankan, tubabukan ani angilɛkan « diɲɛ bɛɛ kupu ntolatan » na Ɛntɛrinɛti kan nin cogo la k’a bila fiɲɛ fɛ min bɛna kɛ Afirikidisidi nin san 2010.


Nsiirin nafa dɔw Farafinna. | FASOKAN\nNsiirin nafa dɔw Farafinna.\nFarafinna, demisɛnw ka lamɔ n’u ka kalan bɛ tɛmɛ sira caman fɛ.O siraw la belebele dɔ ye nziirin ye. Tuma caman, demisɛnw yɛrɛdama tun bɛ ɲɔgɔn sɔrɔ u mɔ musow walima u mɔkɛw kɛrɛfɛ ka nziirin da. A tun bɛ u ɲɛnajɛ, nga o bɛɛ kɔfɛ,Nafa caman wɛrɛw tun b’a la. A tun b’a to demisɛnw bɛ fara ɲɔgɔn kan, k’u tin don ɲɔgɔn na. U tun bɛ sigiɲɔgɔn gasi kalan kabini o wati. A tun bɛ mɔgɔkɔrɔbaw kɛrɛfɛ sigili nege don u la walasa u ka fɛn caman dɔn ko tɛmɛnnenw ni ko nataw la.\nNziirin kunba dɔ tun ye ka demisɛnw kalan k’u hakili dayɛlɛ. U ka ɲumanya ni juguya dɔn ka bɔ ɲɔgɔn na, ka ɲumanya nafa dɔn ani ka juguya kungo dɔn walasa u ka kɛ ɲumankɛlaw ye ka juguya to yen.Nziirin tun bɛ demisɛnw kalan jɛɲɔgɔnya, teriya, fasokanu ani fasoden ɲumanya la. A tun b’a to demisɛn bɛ basigi, k’a kɛ mɔgɔ jɔlen ye, k’a kɛ cɛntigi ye ani ka du kɔrɔ n’a nafa dɔn. Farafinna, demisɛnw tun bɛ taabolo ɲuman ni kuma cogo ɲuman kalan mɔgɔkɔrɔbaw fɛ nziirin senfɛ walasa u ka se jɛnlatigɛ kɛko ɲuman na u ka so ani dunanyayɔrɔ la.\nFarafinna taabolow ni famuyaw bɔlen bɛ ɲɔgɔn fɛ ko caman na, fan caman. Nziirin jɔyɔrɔba bɛ o taabolo kelenya ni o famuyali kelenya in na. A b’i n’a fɔ nziirin kelenw de tun bɛ da fan caman fɛ bawo i bɛ nziirin min mɛ fan dɔ, i bɛ se k’o kelen de mɛ fan wɛrɛ. O bɛ kuma jɔyɔrɔ dɔ fana jira farafinna bawo farafinna kɔrɔlenko caman tun bɛ kalan kuma fɛ.\nMisali la nziirinko sira fɛ, ɲinan, san 2009, demisɛn 6, san 10 ɲɔgɔnw, tun sigilen bɛ ne ka so don dɔ. U tun bɛ ka nziirin da. N tun bɛ k’u lamɛ. U binna ka nziirin dɔ da surukuba ni nzozanni na. Ne fana fitinin deli la k’o lamɛ ka n to Segu.\nNe sigilen miiri la min na, o de ye Segu ni Bamakɔ cɛ janya ani si hakɛ min bɛ ne ni npogotiginin fitinin ninnu cɛ. O de la n y’a famu, kun min na, Mali fan bɛɛ taabolo ye kelen ye. Ali ni danfara b’u ni ɲɔgɔn cɛ, o man bon. O de la n y’a famu ko nziirin ye koba y’an fɛ yan, a nafa tɛ fɔ ka ban, bawo a b’a to an bɛ fɛn caman, wa, a b’an hakili dayɛlɛ.\nN’o bɛ se ka kɛ, o ka daminɛ joona, bawo maakɔrɔ o maakɔrɔ mana sa Farafinna, o ye dɔnniso kelen jeninen ya.\nNin de ye ne hakilina ye walasa k’an ka nin dɔnko ninnu mara. Ni hakilina bɛ maa wɛrɛ min fɛ, o k’o fɔ walasa o hakilina falen falen ka kɛ bɛnkan jɔnjɔn ye min bɛ k’a fura ye\n11 réflexions au sujet de « Nsiirin nafa dɔw Farafinna. »


Tle nɔɔrɔminɛ - Fàkan\nTle nɔɔrɔminɛ: ʃu bɛ na kòko jòli Kɛ tle fɛ ɲinan?\nMɔgɔw delinnako ye kalo nɔɔrɔminɛ ye Mali 'kɔnɔ ni dɔw Ko a ma ko jakuma ka kalominɛ. Nka n'i Ko tle nɔɔrɔminɛ walima jakuma ka tleminɛ, mɔgɔw kɛ man di k'o Faamu. Nka, n'an ye mɔgɔ kɔrɔw Lamɛn, olu bɛ To k'a Fɔ ko ʃu Delila ka Kò tle fɛ nin sàn masina in na. N'an ye dɔnniya ka blàsiraliw Lamɛn, wali kelen n'an hakili bɛ 2013 sàn kalo 11nan tle 3 don na, karidonya dɔ, an ka kan k'a Dɔn ko tle nɔɔrɔminɛ kuma min bɛ da la nin ye ko sɛbɛkuma dòn.\n2016 sàn in na, tle nɔɔrɔ minɛko 2 bɛ na Kɛ minnu bɛ na Ye ɲɛ gansan na. A min bɛ Kɛ fɔlɔ o bɛ Kɛ dɔnniyakalo kalo 3nan tle 8 walima o tle 9. O kɛlen tle flanan walima tle fɔlɔ ka kan ka Bɛn lasiri 3nan jɔli ma.\nA kɛko flanan bɛ Kɛ kalo 9nan tle fɔlɔ walima o tle flanan. O ka kan ka Kɛ ka Kɔn selibakalo jɔli 'ɲɛ ni tle kelen ye.\nTle nɔɔrɔminɛ ni kalo ta bɛɛ bɛ Kɛ kalo kelen na ɲɔgɔn 'kɔ. Tle ta de bɛ Kɛ fɔlɔ ka Sɔrɔ ka kalo ta Da o kan. N'i ye tle nɔɔrɔminɛ fɔlen ninnu Kɔlɔsi ka Лɛ, i b'a Ye ko a kelen-kelen si ni a kalo ta kɛli cɛ janya tɛ Tɛmɛ tle 14 kan.\nTle nɔɔrɔminɛ ye tle ɲɛ zolomali ye fo k'a dɔw Se tle den dìbili ma ka ʃu Ko tlegan fɛ. A sugu bɛ sàba Bɔ ka tàli Kɛ tle ɲɛ minɛni fanga bònya kan: nɔɔrɔminɛ wɔlɔkɔlen, nɔɔrɔminɛ kɔgɔlen ani nɔɔrɔminɛ ɲaaminen. Tle ɲɛ zolomali sababu bɛ Bɔ kalo kɛcogo la ka dugukolo Lamini. Kalo dugulaminitɔ dòntuma dɔw la dugukolo ni tle yeelen 'cɛ, o bɛ Nà ni kalo ncɔndibi jɔli ye dugukolo yɔrɔ dɔ kan. O mana Bɛn ni dugukolo kanmɔgɔ minnu ka dugu ye, olu tɛ tle yeelen Sɔrɔ o furancɛ 'kɔnɔ. O bɛ Nà ni dìbi dònni ye tle fɛ walima ʃu kòli ye tle fɛ ni an Ko a ma yan ko tle nɔɔrɔ minɛni.\nTle nɔɔrɔminɛ mɛnnenba ye sanga 8 ye. A kɛko hakɛ ka ca sàn 'kɔnɔ ni kalo ta ye. Nka komin a bɛɛ tɛ Ye ka Lasaa ɲɛ gansan ka yeli la, walima komin a dɔw yɛrɛ tɛ Kɛ ka Bɛn dugukolo 'mɔgɔ-kɛyɔrɔ ma, a bɛ mɔgɔw ɲɛ na ko kalo ta ka ca n'a ta ye. 'Hakililajigin na, nɔɔrɔminɛ fàn o fàn, jamana bɛɛ mɔgɔ t'a Ye ɲɔgɔn fɛ. O kɔrɔ ye ko n'a Kɛra ka Bɛn ni dugukolo fàn min ye, k'o mɔgɔw de bɛ Bɔ a kàla ma.\nFogo yeko: 1147186 - Bì: 470 - Kalo in: 8776 - Лinan: 68389.\nFura Yeko: 1335 - Bì: 1 - Kalo in: 10 - Лinan: 68.