Farikolotanabana nɔgɔmanw bɛ sɔrɔ gɔngɔn, jirifeere gɔngɔn, fɛnɲɛnama kinda, dumuni suguya dɔw, tubabubagaw walima tubabufuraw fɛ. Olu caman bɛ se ka furakɛ ni bagafuraw ye (aw ye sɛbɛn ɲɛ Fariŋɛɲɛfuraw lajɛ).\nFarikolo tanabana nɔgɔman taamasiɲɛw\nŊɛɲɛ, a fununi, a bilenni\nFɛnɲɛnama kinda bɛ se ka funu\nFarikolo tanabana juguman mɔgɔ minɛcogo ka jugu, barisa a bɛ se ka ninakili jɔ yɔrɔninkelen.\nFarikolo tanabana juguman taamasiɲɛw\nFari bilenya, a ŋɛɲɛ\nNu, dawolo ni kankɔnɔna funu, dumuni kununi gɛlɛya\nTɛgɛ ni sentɛgɛfunu\nDusukunɲugun walima kɔnɔdimi\nA taamasiɲɛw caman ye farikolo bilenya ni ninakilidegun ye.\nNi mɔgɔ tɛ se ka dumuni kunu, walima ni ninakilidegun bɛ a la, aw bɛ epinefirini (épinéphrine) di a tigi ma o yɔrɔnin bɛɛ. Aw bɛ epinefirini 0,3 ka se 0,5 miligaramu pikiri kɛ a la. Aw bɛ se ka segin ka o fura hakɛ kelen kɛ a la miniti 5 kɔnɔ ni a ɲɛci bɛ yen.\nEpinefirini bɛɛ fanga ni a hakɛw tɛ kelen ye. O ni a ta bɛɛ, aw bɛ se ka a dita hakɛw kɛ kelen ye. Aw ye aw hakili jagabɔ a tata hakɛ ɲuman kan; wa fana a maralen ka sɔrɔ aw bolo sani a mako gɛlɛn ka jɔ a la. Walima aw bɛ a pikiriji labɛnnen mara, ni a bɛ wele epipɛni (EpiPen), a dɔnnen don ni izinitigiw ka tɔgɔ wɛrɛw ye. Walasa aw ka a tɔ bɛɛ ɲɛdɔn, aw ye sɛbɛn ɲɛ Epinefirini, épinéphrine lajɛ.\nAw bɛ epinefirini pikiri kɛ worofasa la, nin yɔrɔ in na:\nAw bɛ senw kɔrɔrɔta sanfɛ dusukun ni san cɛ\nNinakilidegun na, aw bɛ se ka salibitamɔli, salbutamol fana di. A ka fisa fana ka faritanabana fura di.\nA ca a la, ni fura, dumuni, diden kinda bɛ farikolotanabana bila aw la, aw ye aw yɔrɔ janya olu la. Siɲɛfilanan na, ni o fɛn kelen ye aw sɔrɔ, Aw bɛ se ka sigi ni degun ye min ka jugu ka tɛmɛ fɔlɔ kan.


Ka sira surunya lakɔlidenw bolo, minnu ka dugu yɔrɔ ka jan lakɔliso la | FASOKAN\nMali lakɔliɲɛmɔgɔw ka cɛsiri n’a ta bɛɛ lakɔlisokow la, dugu caman bɛ yen minnu yɔrɔ ka jan lakɔlisow la.\nTogodala lakɔlidenw bɛ sirajan taama tile kɔrɔ ka taa lakɔli la. O yɔrɔjan taama in togodala demisɛnw fɛ ka taa lakɔlisow la, o senba bɛ kalan labanbaliya la an ka togodaw la. A niyɔrɔba bɛ kalanyɔrɔla taabaliya, kalan bilali, kalan marafabaliya, ani kalanden minnu bɛ kalan laban olu dɔgɔyali, a niyɔrɔba b’o bɛɛ la.\nDabaliw ka kan ka tigɛ walasa ka sira surunya demisɛnw bolo ka taa kalanyɔrɔ la. O sira fɛ, FONDATION GLOBALE-PLAY ye misalidi kɛ an bɛ se k’an sinsin min kan k’o ɲɔgɔnnaw k’an ka duguw la.\nGafe bulon kɔfɛ, Kalanko, Balikukalan ani Fasokanw Minisiri n’a ka jama ye min kurunbokari sibiridon zuluyɛkalo tite 26 Benɛna, Tomiɲan mara la, FONDATION GLOBALE-PLAY ye nɛgɛso caman di Minisiri ma ka di Benɛna lakɔliso ma. Nɛgɛso ninnu bɛ di lakɔlidenw ma minnu ka duguw yɔrɔ ka jan lakɔliso la walasa ka sira surunya u bolo ka taa lakɔli la. Nɛgɛsow mana di minnu ma, n’olu tilala kalan na Benɛna, u bɛ nɛgɛsow lasegin lakɔso ma, u bɛ bila u kɔfɛ mɔgɔw ɲɛ.\nO ye hakilina ɲuman ye min bɛna kɛ fura ye sebaliya la joona kalanyɔrɔ la, kalancoololi, kalan bilali ani kalan marafabaliya la an ka togodaw la. A na kɛ sababu ye, demisɛn minnu bɛ kalan laban, ka dɔ fara olu kan.\nN hakili la, nin ye hakilina ɲuman ye an bɛ se k’a ladege ka min kɛ an ka duguw la. A kɔrɔ tɛ ka nɛgɛso caman san ɲɔgɔn fɛ siɲɛ kelen ye, nka, ka walew bila senkan, cogo min na, a ko bɛ se ka sabati donjanw na.\nBangebaw bɛ se ka to ka warinin dɔw fara ɲɔgɔn kan fɔ ka se nɛgɛ damadɔ sɔngɔ ma don dɔ, ali n’a kɛra nɛgɛso kɔrɔw ye.\nWaribonnin minnu bɛ an ka duguw kɔnɔ, forobajuru dɔ bɛ se ka ta olu la ka nɛgɛsow san ka di demisɛnw ma u ka ta kalanyɔrɔ la. Dugu bɛ jɛ k’o forobajuru sara n’u ka forobabaaraw tɔnɔ ye ani dugu tɔn ka baara tɔnɔw.\nDon nataw la, o wale ninnu bɛ se ka dɛmɛ mɔgɔw ŋaniɲa ɲumanw, jɛkuluw ani dɛmɛjɛkuluw fɛ walasa ka sira surunya demisɛnw bolo ani bɛɛ ka se ka kalan.\nHakilina jira don.\n3 réflexions au sujet de « Ka sira surunya lakɔlidenw bolo, minnu ka dugu yɔrɔ ka jan lakɔliso la »\nPing : Les informations depuis les villages maliens » Vont-ils tous finir les études, ces élèves au village?


OHCHR: Bambara () - Universal Declaration of Human Rights\nUniversal Declaration of Human Rights - Bambara ()\nHadamaden josiraw dantigÉ›kan, 1948\nKâ€™a dâ€™a kan ko dine hÉ”rÉ”nÉ²a ni tilennenÉ²a ni lafiya sintin ye hadamaden bÉ›É› danbe dÉ”nni nâ€™u josiraw danmakÉ›É²neni ye,\nKâ€™a dâ€™a kan ko hadamaden josiraw nâ€™u kÉ”nni kÉ›ra dannajuguya caman sababu ye minnu bÉ› maaya É²ugun, ani ko hadamaden haju bÉ›É› la gÉ›lÉ›nman ye de ka diÉ²e kura dabali min den si tÉ› bali kâ€™a hakilila fÉ” ninkâ€™a dannasira batu, min den bÉ›É› tangalen bÉ› bagabagali ni É²ani ma,\nKâ€™a dâ€™a kan ko a tÉ› É²É› fo hadamaden josiraw ka lakana sariyabatufanga de fe yaasa muruti kana kÉ› mÉ”gÉ” ma jagoya ye tÉ”É²É”n ni degun kanma,\nKâ€™a dâ€™a kan ko kanu jiidili ka kan ka kÉ”kÉ”rÉ”don kabilaw ni É²É”gÉ”n cÉ›,\nKâ€™a dâ€™a kan ko DiÉ²e kabilatÉ”n yâ€™a É²aniya dantigÉ› kokura, kabilaw BÉ›nkansÉ›bÉ›n kÉ”nÉ”, ko ale sirilen bÉ› hadamaden josira bÉ›rÉ›w la, hadamaden danbe nâ€™a kiimÉ› na, cÉ› ni muso josiraw kÉ›É²É›ni na, ani ko a bâ€™a cÉ›sire maaya ka taa É²e, diÉ²É›natigÉ› ka nÉ”gÉ”ya hÉ”rÉ”nÉ²a jiidilen kÉ”nÉ”,\nKâ€™a dâ€™a kan ko tÉ”ndenjamana bÉ›É› yâ€™a kandi ko a bÉ› fara KabilatÉ”n kan ka hadamaden josiraw nâ€™a ka hÉ”rÉ”nÉ²a bÉ›rÉ› lakana ani kâ€™u waleya diÉ²e bÉ›É› kÉ”nÉ”,\nKâ€™a dâ€™a kan ko fÉ”len tÉ› se ka tiimÉ› a É²É› ma ni bÉ›n ma kÉ› josiraw ni hÉ”rÉ”nÉ²a faamucogo kan,\nTÉ”n É²É›jama yâ€™a kanbÉ”\nHadamaden josiraw dantigÉ›kan in ka kÉ› diÉ²É› fasojama nâ€™a kabila bÉ›É› kuntilenna ye, yaasa a ka basigi mÉ”gÉ” kelen-kelen bÉ›É› hakili la, ani maaya labÉ›nbolo bÉ›É› kÉ”nÉ”, u kâ€™u cÉ›siri kalan ni ladamuni fÉ› ka josira ni hÉ”rÉ”É²asira ninnu batuli jiidi, ka fÉ›É›rÉ› tigÉ› faso kÉ”nÉ” nâ€™a kÉ”n kan ka sira ninnu jateli nâ€™u waleyali nÉ›mÉ›nÉ›mÉ› tiimÉ› diÉ²É› bÉ›É›, tÉ”ndenjamanaw yÉ›rÉ› kÉ”nÉ”mÉ”gÉ”w fÉ›, ani u ka marajamanw kÉ”nÉ”mÉ”gÉ”w fÉ›.\nSariyasen fÉ”lÉ” :\nHadamaden bÉ›É› danmakÉ›É²É›nen bÉ› bange, danbe ni josira la. Hakili ni taasi bâ€™u bÉ›É› la, wa u ka kan ka badenÉ²asira de waleya u ni É²É”gÉ”n cÉ›.\nBÉ›É› ka kan josira ni hÉ”rÉ”nÉ²asira dantigÉ›len ninnu bÉ›É› la, wolomali fan si tâ€™a la, janko siyawoloma, fari jÉ›ya nâ€™a finÉ²a, cÉ›ya ni musoya, kan, diinÉ›, politikisira ni miirisira jan o jan, fasowoloma ni sÉ›rÉ›woloma, sÉ”rÉ” ni bonda ni jÉ”yÉ”rÉ”woloma fan o fan.\nWa mÉ”gÉ” tÉ› minÉ› i bÉ”yÉ”rÉ” ma, o dabolo mana kÉ› fÉ›n o fÉ›n ye politiki ni sariya la ani diÉ²É› kÉ”nÉ”: o ka kÉ› jamana wali dugukolo yÉ›rÉ›mahÉ”rÉ”n ye, wali kalifafen, wali maralen, wali dankari bÉ› min ka setigiya la,\nHadamaden bÉ›É› ka kan ni kisi ni tanga ni hÉ”rÉ”É²a ye.\nMÉ”gÉ” si tÉ› kÉ› jÉ”n ye, wali bolokÉ”nÉ”mÉ”gÉ”. JÉ”nÉ²a ni jÉ”njago jan o jan kÉ”nnen don.\nMÉ”gÉ” si ni man kan ka É²angata ; dannajuguya É²angini wali danbelakari É²agagini man kan ka da i kan.\nMÉ”gÉ” bÉ›É› ka kan ni jateli ye sariya fÉ› yÉ”rÉ” bÉ›É›.\nBÉ›É› ka kan sariya la, bÉ›É› ka kan ni lakanani ye sariya fÉ›. BÉ›É› ka kan ka kisi fisamanciyawalew ma minnu bÉ› dankari kÉ› DantigÉ›kan in na, ani mÉ”gÉ”laÉ²iniwale fÉ›n o fÉ›n bÉ› na nâ€™o É²É”gÉ”n fisamanciya ye.\nBÉ›É› jo don kâ€™i siri jamana sariyabolo É²umanw na kâ€™i josira bÉ›rÉ›w dankariwlew kÉ›lÉ›, i josira minnu sÉ›mÉ›ntiyalen bÉ› jamana Sariyabaju fÉ›.\nBin man kan ka kÉ› mÉ”gÉ” si kan kâ€™i minÉ›, kâ€™i datugu, wali kâ€™i gÉ›n dugu la.\nBÉ›É› jo bÉ› kâ€™i fÉ›la da kÉ›nÉ› kan kiirida tilennen bagabagabali kÉ”rÉ”, a ka jo ni jalaki bÉ” É²É”gÉ”n na nâ€™a ma kÉ› ni mÉ”gÉ”lawoloma ye.\nKo mana da mÉ”gÉ” la, i tÉ› minÉ› sÉ”ntigi ye fo kiiri kâ€™i jalaki bange kÉ›nÉ› kan i lapasalisira bÉ›É› tiimÉ›nen kÉ”.\nMÉ”gÉ” te É²angi kâ€™a da kÉ›wale wali fili kan kÉ›waati yâ€™a sÉ”rÉ” si tÉ› jamana kÉ”nÉ” wali jamanaw ni É²É”gÉ”n cÉ› min bâ€™o jate ko jugu ye. Wa É²angili fana te da i kan ka tÉ›mÉ›n min tun bÉ› sen na kan ko jugu kÉ›tuma na.\nBin tÉ› se ka kÉ› mÉ”gÉ” kan ka don i gundo la, i ka dukÉ”nÉ”kow la, i siso kÉ”nÉ” anâ€™i ka gundosÉ›bÉ›nw na, wali ka dankari kÉ› i tÉ”gÉ” ni danbe la. Sariya ka kan ka bÉ›É› tanga o binkanni ni dankari sugu ma.\nBÉ›É› ka kan ni taa-ninka-segin ye i fÉ›rÉ› ma, ani i sigiyÉ”rÉ” sugandili jamana kÉ”nÉ”.\nMÉ”gÉ” tÉ› bali ka bÉ” i ka jamana wali jamana wÉ›rÉ› kono, ka tila ka segin i ka jamana kÉ”nÉ”.\nBÉ›É› jo don ka bÉ” mafiÉ²É›ya kÉ”rÉ” ka taga i kun kalifa yÉ”rÉ” wÉ›rÉ›, wa o jamana wÉ›rÉ› man kan kâ€™i jÉ› kalifayÉ”rÉ” la.\nI man kan nâ€™o josira ye nâ€™i nÉ”minÉ›kun ye ko jugu kÉ›li de ye jaati forobasariya la walima kÉ›wale minnu bÉ› KabilatÉ”n kuntilenna nâ€™a daliluw sÉ”sÉ”.\nMÉ”gÉ” bÉ›É› ka kan ni kabilaya ye.\nBin tÉ› kÉ› mÉ”gÉ” si kan kâ€™i jÉ› kabilaya la, wali kâ€™i bali ka kabilaya falen.\nCÉ› ni muso si mana se furu ye, siyako tâ€™o la, kabilako tâ€™o la, diinÉ›ko tâ€™o la, u ka kan ni furu ni denbaya ye. U danma ka kan josira la furu dontuma nâ€™a kuntagala kÉ”nÉ” ani a sali kÉ›nÉ› kan.\nFuru tÉ› se ka siri ni cÉ› ni muso ma diÉ²É› nâ€™a ye faasi.\nI kelen na o, jÉ› kÉ”nÉ” o, mÉ”gÉ” bÉ›É› ka kan ni tÉ”gÉ”lafÉ›ntigiya ye.\nBin tÉ› se ka kÉ› mÉ”gÉ” kan kâ€™i tÉ”gÉ”lafÉ›n minÉ› i la.\nBÉ›É› bâ€™i yÉ›rÉ› ye miirisira ni taasi ni diinÉ›ko la; o jo bâ€™i yamaruya ka diinÉ› nâ€™i dannako falen, ani kâ€™u waleya i kelen na wali i nâ€™i jenÉ”gÉ”nw, kÉ›nÉ› kan wali dunduguma na, kalan ni matarafali ni batu sen fÉ›.\nBÉ›É› sago bÉ› i miiriya la, ani i kakilila jirali; o la i tÉ› bagabaga kâ€™a da i miiriya kan, wa i jo bÉ› ka miiriya ni kibaruyaw É²ini ani kâ€™u gansi fo jamana fo jamana, jÉ›nsÉ›nnifÉ›É›rÉ› sugu bÉ›É› la.\nBÉ›É› sago bÉ› ka jÉ› dilan, ka É²É”gÉ”É²ew kÉ›.\nMÉ”gÉ” tÉ› jagoya ka don jÉ› la.\nBÉ›É› ka kan in jÉ”yÉ”rÉ” ye i faso koÉ²É›w É²É›kun na, i yÉ›rÉ›kun wali i dungÉ”lamÉ”gÉ” sugandilen fÉ›.\nBÉ›É› ka kan ni jÉ”yÉ”rÉ” ye, É²É›nawoloma tâ€™a la, i ka jamana forobabaaraw la.\nJamana dungÉ” de ye forobafanga daga; a dungÉ” ka kan ka jira kalada jÉ›lenw sen fÉ›, bÉ›É› ka kan forobakalada minnu na, gundo la wali o É²É”gÉ”nna siraw la minnu bÉ› sagolasugandili tiimÉ›.\nBÉ›É› ye maaya den ye minkÉ›, bÉ›É› ka kan ni É²É›suma ye maaya kÉ”nÉ” ; jamana ka magan ni jamanaw cÉ› É²É”gÉ”ndÉ›mÉ›n ka kan ka kÉ› sababu ye, jamana sariya nâ€™a seko hukumu kÉ”nÉ”, ka bÉ›É› josira tiimÉ› sÉ”rÉ” ni diÉ²É›natigÉ› ni faamuya siratigÉ› la, danbe ni mÉ”gÉ” bÉ›rÉ›ya yiriwali tÉ› taa o minnu kÉ”.\nMÉ”gÉ” bÉ›É› ka kan ni baara ye, baaracogo É²uman in baara nafaman; bÉ›É› ka kan ka tanga baarantaÉ²a ma.\nBaaraw mana kÉ›É²É›, saraw ka kan ka kÉ›É²É› ; mÉ”gÉ” ma bÉ” mÉ”gÉ” la, bÉ›É› ka kan o la.\nMÉ”gÉ” o mÉ”gÉ” nâ€™i bÉ› baara la, i ka kan ni sara sÉ›bÉ› ye min bÉ› i nâ€™i ka denbaya sutura hadamadeÉ²a na, ani maaya lakanasira tÉ” fÉ›n o fÉ›n nâ€™a kun bÉ›.\nBÉ›É› jo bÉ› ka mÉ”gÉ” wÉ›rÉ›w fara i kan ka kaaratÉ”nw dilan, wali ka don baaratÉ”nw na, yaasa kâ€™i nafasiraw makara.\nBÉ›É› ka kan i lafiÉ²É› ni É²É›najÉ› ye, ani baarawaati dannen hakÉ› la, ani waati ni waati sÉ›gÉ›nnabÉ” min tÉ› sara la.\nMÉ”gÉ” bÉ›É› ka kan ni sÉ”rÉ” ye diÉ²É›natigÉ› la min bÉ› kÉ›nÉ›ya ni hÉ›É›rÉ› sabati i nâ€™i ka denbaya ye, i ko balo, fÉ›É›rÉ›bÉ”, siso, furakÉ›li, ani maaya dÉ›mÉ›nsira gÉ›lÉ›nw; i ka kan ni dÉ›mÉ›n ye baarantaÉ²a ni bana ni dÉ›sÉ› ni firiya ni kÉ”rÉ” kÉ”nÉ”, o nâ€™a É²É”gÉ”nna baanmako mana kÉ› sababu ye kâ€™i ka diÉ²É›natigÉ› sÉ”rÉ”siraw tiÉ²e.\nBange ni deÉ²a ka kan ni dÉ›mÉ›n ni ladonni kÉ›rÉ›nkÉ›rÉ›nnen ye. Den o den, a kÉ›ra furu den ye o, a ma kÉ› furu den ye o, bÉ›É› ka kan lakanacogo kelen na maaya kÉ”nÉ”.\nMÉ”gÉ” bÉ›É› ka kan ni kalan ye. Sara man kan ka bÉ” kalan na, kalanbaju kÉ”ni na fiyew. Kalanbaju ye bÉ›É› ma wajibi ye. FÉ›É›rÉ›kalan ni baarakalan ka kan ka forobaya; kalandakunba ka kan ka labila bÉ›É› ye, fisamanciya tâ€™a la, mÉ”gÉ” o mÉ”gÉ” nâ€™i yâ€™a sarati dafa.\nLadamuni ka kan ka É²esin mÉ”gÉ” bÉ›rÉ›ya yiriwali ma, hadamaden josiraw matarafali ni hÉ”rÉ”É²a bajuw sinsinni . A ka kan ka faamuya ni sabali ni teriya É²É”gÉ”ya kabilaw ni sibolow ni diinÉ›kulu bÉ›É› ni É²É”gÉ”n cÉ›, ani ka DiÉ²É› kabilatÉ”n ka lafiya basigiwalew yiriwa.\nBangebagaw fÉ”lÉ” de sago bÉ› u denw ladamucogo sugandili la.\nA bÉ› bÉ›É› sago la kâ€™i nindon jama ka faamuyasiraw la, ka bÉ” masiriw nunma, kâ€™i nindon dÉ”nniya yiriwawalew la ani ka bÉ” a hÉ›É›rÉ› nunma.\nBÉ›É› tÉ”gÉ” nâ€™i ka nafa ka kan ka lakana i ka dÉ”nko ni sÉ›bÉ›nko ni masiriko baara kÉ›lenw na.\nBÉ›É› jo bÉ› kâ€™a É²ini labÉ›n ka kÉ› maaya la ani jamanaw cÉ› la, min bâ€™a to josira ni hÉ”rÉ”nÉ²a baju minnu dantigÉ›len filÉ› DantigÉ›kan in kÉ”nÉ”, olu ka sira sÉ”rÉ” a É²É› ma.\nI ka hadamadenÉ²a yiriwali sirilen be maaya jÉ›kulu min na, o ka ci bâ€™i kan.\nDan si tÉ› josira taama ni hÉ”rÉ”nÉ²a tÉ”nÉ”bÉ” la, fo sariya ka dan sigilen minnu kun ye ka tÉ”w josiraw ni hÉ”rÉ”É²asiraw gasi sigi, ani tilennenÉ²a ni basigi ni jama ka hÉ›É›rÉ› tÉ›e taga wajibi minnu kÉ” sariyafanga kÉ”nÉ” ka olu tiimÉ›.\nO jow ni hÉ”rÉ”nÉ²asira ninnu tÉ› boli cogo si la min be KabilatÉ”n kuntilennaw nâ€™a daliluw kota.\nJÉ”yÉ”rÉ” fÉ›n o fÉ›n dantigÉ›len ye nin DantigÉ›kan in kÉ”nÉ”, Fanga wali jÉ›kulu wali mÉ”gÉ” kelen sijo tÉ› kâ€™o minÉ› yamaruya ye ka sira taama, wali ka walekÉ›, min kun ye hadamaden josira ni hÉ”rÉ”nÉ²asira jiralen ninnu tiÉ²É›ni ye.


Amadu Tumani Ture - Fàkan\nBangeli, lakɔliladon , sorasiya\nAmadu Tumani Ture Bangera 1948 sàn nowanburukalo tle 4 Mooti. A ye dugumankalan Kε yen. K’a Tà 1966 la kà Nà 1969 na, a tɔgɔ Sεbεnna Badala bugu cεmakalanso la Bamakɔ walasa a Kε kàlanfa ye.\nA Labanna ka Dòn sorasiyakalan na min bε Wele ko EMIA. A Kεra sannasorasi ye. A ka jàla Nàna Yεlεn teliya la. Degedenyakalan caman kεlen kɔ Risla ni Fransi a Kεra Mali sannasorasi komandow ka ɲεmaa ye 1984 sàn.\n1991 sàn marisikalo la, kεlεbaw kεlen kɔ fo mɔgɔ caman nin Tor’a la, Amadu Tumani Ture ye musafanga Dafiri nin ka Sɔrɔ ka Kε jamanatigi yefurancεlafanga la.\nK’a Tà juluyekalo tle 29 na ka Nà utikalo tle 12 la 1991 sàn, a ye Lajεεrεba dɔ Kε ka Sɔrɔ ka jamanatigisigi ni wasadensigi kàlataw Boloda 1992 sàn. Jamanatigisigi kàlataw bannen a ye fanga Di Alfa Umar Konare ma sabu ale de Sugantira ka Kε jamatigi ye. O kεlen mɔgɔ ye tɔgɔkura Da Amadu Tumani Ture la ko « Bεεjεfanga sorasi ».\nSiyεn fɔlɔ ( 2002-2007 sàn na)\n2001 sàn sεtanburukalo tle fɔlɔ a ye yamaruya Лini ka Bɔ sorasiya la. O la sisan a y’a sèn Dòn politikiko la nin ka Sɔrɔ k’a kan Bɔ jamanatigiya nɔ fε 2002 sàn. A kεra jamanatigi ye 2002 sàn mεkalo la. A ka jàma sɔrɔlen tun ye 64,35% kàlata tàko flanan na. A fangaɲini-ɲɔgɔn Smayila Sise n’o tun ye minisirikɔrɔ ye, ta tun ye 35,65% ye.\nA ka jamanatigiya kɔnɔ na na a tun tε parti la wa partipolitik bεε dɔ tun b’a ka gɔfεrεnema kɔnɔ. A sìgilen ye Amεd Mohamεd ag Amani k’a ka ɲεmaakuntigi ye. O de ye baara Bla 2004 sàn awirilikalo tle 28. Mɔgɔ min y’a Nɔnnabla o Kεra Usmann Isufi Mayiga ye.\nSiyεn flanan (2007-2012 sàn na)\nAmadu Tumani ture Tlara k’a kan Bɔ jamatigiya nɔ fε tugun 2007 sàn kàlataw sèn fε.\nAni parti caman y’u bolo Di ɲɔgɔn ma o sèn in. U dalakan tun ye Mali ka taaɲε ye. A nɔ fε mɔgɔ bεε Ko nin sèn na „ Tako kelen“ dòn.\nAmadu Tumani Ture Sìgira tuguni jamana kùn na 2007 sàn awirilikalo tle 29 don kàlata tako fɔlɔ la. A ye maa 71,20% de Sɔrɔ. A fangaɲini-ɲɔgɔn Ibrahim Bubakar Keyta ta Kεra 19,15% ye.\nK’a Tà 2012 sàn marsikalo 21 ʃu la ka N’a tle 22 la, kalo fla ɲɔgɔn sani a ka fanga banni 'cε, a ka fanga Dafirila Amadu Haya Sanɔgɔ n’o ka mɔgɔw fε.\n2012 sàn awirilikalo tle 8 Amadu Tumani Ture y’a Jira bεε la k’a ye fanga Blà.\nKabi o waati fo sisan Amadu Tumani Ture bε jamana kɔ kan. A bε jamana min na o ye Sεnεgali ye.\nAmadu Tumani Ture Faatuli:\nATT ka fànga dafirilen kɔ fɛ 2012 sàn, a Taara 'waati Kɛ Sὲnɛgali. A ye 'sàn wɔɔrɔ ɲɔgɔn Kɛ yèn. O kɛlen, a Seginna kà Nà Màli 'kɔnɔ. ATT Tora sìgi la Bamakɔ. 2020 sàn 'kɔnɔ, tɔɔrɔw Bìnna k'a Mìnɛ. A ye furakɛli kùnfɔlɔw Kɛ Bàmakɔ. O kɔ fɛ, aTaara Tirkijamana kan furakɛli koɲɛ tɔ̀w 'kan ma. Ala ye ATT ka kàlifa Mìnɛ a la k'a To Tirkijmana faaba 'kɔnɔ n'o Ye Istanbul ye. Kàlifa Mìnɛna a la kà Bὲn tàradonya ma 2020 sàn Nowanburukalo tlè 10. Ala ka lahara 'sɔn Sumaya a ye!\nBlàdon : 2017-03-18 Yɛlɛmako laban : 2020-11-18\nFogo yeko: 1146251 - Bì: 170 - Kalo in: 7841 - Лinan: 67454.\nFura Yeko: 2758 - Bì: 1 - Kalo in: 10 - Лinan: 91.


Sumayabana ye bana ye farigan bɛ min senkɔrɔ, a bɛ sɔrɔ sumayabanakisɛw donni fɛ joli la. A bɛ sɔrɔ soso ka kinni fɛ, a kɛlen kɔ ka sumayabanatɔ dɔ kin. Bana don min farati bɛ se ka bonya kosɛbɛ. Sumayabana suguya dɔw bɛ se ka mɔgɔ kirin, ka laban saya ma. Sidabana tɔw ka teli ka sumayabana sɔrɔ.\nSumayabana bɛ taa ka segin mɔgɔ la tile 3 o tile 3. A bɛ to senna lɛri damadɔ kɛ.\nTaabolo saba don:\nA daminɛ na, nɛnɛ bɛ kari banabagatɔ la, a kungolo bɛ a dimi ani a bɛ fɔɔnɔ tuma dɔw la. Nɛnɛ bɛ kari a la, a bɛ yɛrɛyɛrɛ miniti 15 ka se lɛri 1 ma.\nFarigan bɛ to senna: a bɛ yɛlɛ fo degere 40 walima ka tɛmɛ o kan. Banabagatɔ fanga bɛ dɔgɔya kosɛbɛ, tuma dɔw la, a bɛ kunnakuma kɛ. O bɛ se ka to senna lɛri caman. Funteniba bɛ a tigi minɛ.\nA laban na, Banabagatɔ fari bɛ suma, a bɛ wɔsi kosɛbɛ. Ni o tɛmɛna, kɔfɛ, banabagatɔ farikolo bɛ sɛgɛn a kan, nka o waati kelen na, a bɛ kɛ i ko dɔ bɔra bana na.\nSumayabana bɛ taanikasegin kɛ tile 2 o 2 ka se 3 ma, nka a bɛ se ka kɛ don o don ye fana. Mɔgɔ minnu siɲɛ fɔlɔ don sumayabana ka u minɛ, olu ka farigan kɛcogo ni sumayabana farigan yɛrɛ kɛcogo tɛ kelen ye, a bɛ kɛ i n’a fɔ bana wɛrɛw taamasiɲɛ. O la, aw ka kan ka sumayabana jolisɛgɛsɛgɛ kɛ walasa ka a dɔn ni sumayabana don walima ni o tɛ. Ni aw tɛ se ka sumayabana jolisɛgɛsɛgɛ kɛ, aw bɛ a furakɛ ka ɲɛ ni sumayabana ko sigana bɛ aw la.\nSumayabana basigilen bɛ se ka sɔrɔ samanɛnɛnabana ye ani jolidɛsɛ (aw bɛ gafe ɲɛ Jolidɛsɛ lajɛ). Ni a bɛ sidabanatɔw la, (aw bɛ gafe Sigida 24 lajɛ) a ka teli ka olu bana juguya.\nNi a bɛ denmisɛn fitiniw na, a bɛ jolidɛsɛ bila olu la ani ka u fakolo ɲɛ jɛya tile 1 walima tile 2 kɔnɔ. Sumayabana donna denmisɛnni minnu kunsɛmɛ na, a bɛ se ka ɲɛnamini bila olu la min bɛ laban kirinni ma. Tɛgɛkɔnɔnaw fana bɛ minɛ ka jɛya, ninakili bɛ teliya (aw ye aw hakili to nin na: Denmisɛnni minnu ma sin min, sumayabana ka teli ka olu minɛ.)\nA furakɛcogo ani a jolisɛgɛsɛgɛ:\nNi aw sɔmina sumayabana na walima farigan taa ka segin na, ni a ka nɔgɔ aw ma, aw bɛ taa jolisɛgɛsɛgɛ kɛ dɔgɔtɔrɔso la. Ni aw bɛ sigida la, sumayabana jugumanba bɛ yɔrɔ min na, kɛrɛnkɛrɛnnenya la min bɛ wele falisiparɔmu (falciparum), aw bɛ aw yɛrɛ furakɛ teliya la dɔgɔtɔrɔ dɔ fɛ.\nNi aw bɛ sigida la, sumayabana jolisɛgɛsɛgɛ tɛ kɛ yɔrɔ min, farigan gɛlɛn fɛn o fɛn mana tɛmɛ aw dɔnyɔrɔ kan, aw bɛ olu furakɛ i n’a fɔ sumayabana. Aw bɛ fura ta, fura min lakodɔnnenw don sumayabana furakɛli la aw ka sigida la. (Aw bɛ gafe ɲɛ Sumayafuraw lajɛ ka se Poroganili, Proguanil ma sumayabana fura tata hakɛ ni a kunnafoniw kan.)\nNi aw ye a kɔlɔsi ko fisaya bɛka don bana na fura tacogo fɔlen in tɛmɛnen, nka tile damadɔ kɔfɛ ni bana taamasiɲɛw seginna, o la aw ka kan ka sumayabana fura wɛrɛ ta.\nNi aw sigalen don ko sumayabana bɛ mɔgɔ dɔ la, ni o tigi tora ka ja walima kanjabana taamasiɲɛ wɛrɛw yera a la (gafe ɲɛ Kanjabana taamasiɲɛw), o bɛ se ka kɛ kunsɛmɛna sumayabana ye. Ni aw bɛ se, aw bɛ kinini walima aritesunati (artésunate) pikiri kɛ a tigi la o yɔrɔnin kelen na (aw ye gafe ɲɛ Aritesunati, Artésunate lajɛ).\nAw man kan ka pikiri kɛ fo ni fɔɔnɔ walima kirinni donna bana senkɔrɔ. Nka ni pikiri kɛcogo ma ɲɛ, o farati ka bon. Pikiri kɛli dɔnniya bɛ mɔgɔ min na, o tigi dɔrɔn de ka kan ka a kɛ.\nAsipirini (aspirine) gansan tɛ se ka sumayabana furakɛ.\nAle ye sumayabana juguyalenba ye, ni a ma furakɛ joona, a bɛ se ka mɔgɔ faga tile 2 walima tile 3 kɔnɔ, walima ka kɔn o ɲɛ. A bɛ mɔgɔ min na, a tigi bɛ ja, o kɔ a bɛ kirikara. Tuma dɔw la, a tigi bɛ bala ka kirin. A tigi fari bɛ kalaya. Bana in doncogo bɛ kɛ i n’a fɔ kanjabana. Ni aw ye fariganbagatɔ ye, a bɛ ja walima ka kirin, aw ka kan ka sumayabanako bila aw hakili la ni o ye a sɔrɔ aw bɛ jamana na, bana in bɛ yɔrɔ min. Ni o kɛra, aw bɛ a sumayabana furakɛ kabini a daminɛ; aw bɛ fura wɛrɛw fara a kan kɔfɛ ni aw ye a dɔn ko aw filila bana suguya la.\nO la, a ka fisa aw ka sɔrɔmu gilikoze (sukaroma, sérum glucose) kɛ ka o fara kinini kan. Nka ni dɔgɔtɔrɔ tɛ yen min bɛ se ka sɔrɔmu kɛ, sani a nani cɛ, aw bɛ kinini pikiri kɛ a la min bɛ kɛ sogobu la, a pikiri kɛta hakɛ: kilogaramu kelen o kilogaramu kelen, aw bɛ miligaramu 25 kɛ a tigi la tile kɔnɔ siɲɛ 2 tile kɔnɔ ni kirinni tɛka nɔgɔya. O kɔfɛ, aw bɛ furakisɛ ta walasa ka sumayabana nɔgɔman furakɛ.\nMɔgɔ tangacogo sumayabana ma\nAw bɛ se ka bana in silatunu ni bɛɛ jɛra ka u fanga fara ɲɔgɔn kan ka taa nin taasira ninnu fɛ:\n1. Aw bɛ aw yɛrɛ tanga sosow ka kinni ma. Sufɛ, aw bɛ aw yɛrɛ biri ni dara ye walima ni fini fɛgɛman wɛrɛ ye walima ka sange siri.\n2. Kɛnɛyabaarakɛla minnu bɛ taa aw ka sigidaw la sumayabana silatuni kama, aw bɛ olu dɛmɛ u ka baara la.\n3. Ni aw sɔmina sumayabana na, aw bɛ aw yɛrɛ furakɛ, walasa ka bana bali ka jɛnsɛn ka taa a fɛ.\n4. Aw bɛ sosow bali ka bukun: aw bɛ jinɔgɔ furan, aw kana dumunifɛn buwati kɔrɔw fili fililen to aw da la, ani minɛn wɛrɛ minnu bɛ se ka jinɔgɔ mara. Ni aw ye tulu dɔɔni kɛ jinɔgɔ woyotaw la, o bɛ sosodenw faga.\n5. Aw bɛ se ka sumaya kunbɛn fana, walima ka sumayabana fanga dɔgɔya kosɛbɛ, ni aw bɛ sumayafura ta tuma o tuma (gafe lajɛ ɲɛ Sumayafuraw).


Latin — Wikipedia bamanankan\nLatin (linga Latīna), tariku la ye kan ye min tun be fɔ Latium ani Rome dugu kɔrɔ. A tun ye hali dɔnni ani kalan ka selekenani kan ye cɛma ani tlebi Eropa fokase 17n kɛmɛda ma. Romanw ka kɛlɛ kɔnɔ, Latin carinna Mediterane ani Eropa fan caman na. A wolora ka kɛ Franse, Italikan, Romanikan ye kasɔrɔ ka carin Amerikaw ani Afrika. Latin suguya fla be yen Kɔrɔlen Latin be labaara sokuda (poyi) la ani Foroba Latin min sigilen fɔcogo caman kan f'u kera Romankanw ye bii. Tlebi Roman Mansamara bilen kɔ, ka Katolik Misiri wili, Latin kera krecenmoriw ka baarakɛ minin ye ani mɔgɔ-kalanenw ka kan Tlebi fɛ.\nSan 2300 kɔfɛ, Latin nara jigin doni-doni 16n kɛmɛda masuruya la . Nka, Foroba Latin tora senna ka k'a dama kan ye yɔrɔ caman na, san 800 kɔfɛ, a kera bii Romankanw ye. Obɛnata, Latin tora ɲanamayalen Tubabu Moriw bolo k'uka sariyaw sɛbɛn. Latin daɲɛ caman labaaralen dɔnni ani kalan sira fɛ. Ali bii, Kɔrɔlen Latin ni Greki fla ɲagaminen be lakalan duguma kalansow la, nka u yankan dɔgɔyara kosobe 20n kɛmɛda in kɔnɔ. Latin siginiden kafara watikura bɔnaw min bɛ Engliz, Espaɲɔl ani Franse siginidenw labaaralen katɛmɛ siginiden tɔw kan.\nRécupérée de « https://bm.wikipedia.org/w/index.php?title=Latin&oldid=34800 »\nLa dernière modification de cette page a été faite le 7 Marisikalo 2013 à 17:18.


U ye suguya 3 ye: Minnu bɛ don mɔgɔ kun na, fari la ani minnu bɛ sɔrɔ fari simayɔrɔ bɛɛ la. Ɲimiw ni ngarangaw bɛ ŋɛɲɛ, wololabanaw walima gɛnɛgɛnɛ bila mɔgɔ la. Walasa ka aw yɛrɛ tanga ɲimiw ni ngarangaw ma, aw bɛ saniya matarafa.\nAw bɛ to ka dɛbɛnw, dilanw, daraw, kunkɔrɔdonnanw ni birifiniw bila tile kɔrɔ. Aw bɛ to ka aw ko ani ka aw kunsigiw kɔrɔlaw ko ka jɛ. Aw bɛ to ka denmisɛnniw kungolo lajɛ. Ni aw ye ɲimi walima ngaranga ye denmisɛn kelen na, aw bɛ kɔn ka denmisɛn bɛɛ furakɛ; ni o tɛ u bɛ a yɛlɛma ɲɔgɔn fɛ. A bɛ denmisɛn min na, aw kana a to o tigi ni denmisɛn tɔw ka si ɲɔgɔn kan.\nNi a bɛ kungolo la walima ni a bɛ sɔrɔ fari yɔrɔ wɛrɛ la: Aw bɛ se ka ɲimi silatunu ni aw kunsigi koli ye kosɛbɛ miniti 10 ɲɔgɔn safinɛ ni kungolokosafinɛji la. Aw bɛ a sananko ka tila ka a pɛɲɛ ni kunpɛɲɛnan ɲinmisɛnni dɔ ye ka ɲimiw ni u fanw bɛɛ bɔ. Aw bɛ o kɛ don o don fo ka se dɔgɔkun 2 ma.\nAw kana kungolokosafinɛji kɛ aw kun na, fɛnɲɛnamafagalan (lindane) bɛ min na, barisa ale sɛgɛ ka ca.\nNi safinɛji gansanw ma se ka mako ɲɛ, pirɛtirini (pyréthrines) (izinitigiw tɔgɔ RID) walima pirɛmetirni (perméthrines, izinitigiw tɔgɔ Nix) bɛ min na, o bɛ se ka mako ɲɛ, nka ni aw bɛ o kɛ, aw bɛ a kɛcogo bato. Aw kana a to a ka se aw ɲɛ ma, fana aw bɛ jateminɛkɛ ni farikolo bɛ se ka a kun. Musokɔnɔma ni denmisɛn minnu tɛ san 2 bɔ, olu man kan ka kɛ.\nƝimi furakɛlen kɔfɛ, aw bɛ aw jija ka u fan bɛɛ silatunu. Ni aw ye fanw to yen u ka tɔrɔ, ɲimi bɛ segin ka don aw kun na tuguni. Mɔgɔw ye furakɛcogo caman lajɛ, nka kunpɛɲɛ matarafali de ɲɔgɔn tɛ. Aw bɛ aw kun pɛɲɛ don o don fo dɔgɔkun 2 walasa ɲimiw ni u fanw bɛɛ ka bɔ kunsigi kɔrɔ.\nAw bɛ to ka tɛntulu mu aw kunsigi la walasa a ka magaya ka ɲimifanw bɔli nɔgɔya. Aw bɛ a pɛɲɛ ni pɛɲɛɲimisɛn ye. Mɔgɔ dɔw hakili la ko tetulu, loriyetulu (le romarin) walima yirinikunantulu (o bɛ sɔn ka farinya) olu de ka ɲi kosɛbɛ, nka olu bɛ na ni faritanabana bila dɔw fana ye.\nAw bɛ winɛgiri kɛ jikalan na ka aw kun ko ni o ye (winɛgiri hakɛ ni ji hakɛ bɛɛ ka kan ka kɛ 1 ye) ka to fo lɛri tilancɛ, ka sɔrɔ ka a pɛɲɛ ni pɛɲɛɲimisɛn ye.\nNi ngaranga don: Aw bɛ aw ko ni jikalan ye don o don fo tile 10. Ni aw ye aw ko ni jikalan ye, aw bɛ tila ka aw kanka ni safinɛ ye ka aw ko ka jɛ. Aw bɛ aw simayɔrɔ bɛɛ pɛɲɛ ni pɛɲɛɲimisɛn ye. Ni aw bɛ se, aw bɛ a furakɛ i n’a fɔ maɲa. Aw bɛ aw jija aw ka finiw ni aw ka dilan saniyalen ka to waati bɛɛ.


Hakilina falen falen ne ni Tingoni kamalennin dɔ cɛ kunnafonidilan kuraw kunkan i n’a fɔ telewi | FASOKAN\nHakilina falen falen ne ni Tingoni kamalennin dɔ cɛ kunnafonidilan kuraw kunkan i n’a fɔ telewi\nPublié le 23 décembre 2009 par fasokan\nTelewisɔn antɛniw sigilen yelen sow bili kan, o ye baro nege don Fasokan na nin cɛmisɛnnin ninnu fɛ kunnafoniwdilanw kunkan togodaw la.\nKanko ma kɛ fiɲɛ ye o ko la. U bɛɛ bɛ bamanankan fɔ, lakɔliden kelen kelen minnu b’u cɛra, olu b’u ta fɔ tubabukan na, n b’a sɛbɛn u nɔ fɛ papiye kan yanni n ka se n taayɔrɔ la, Bamakɔ.\nA kɛra seliba tile sabanan, waati min na, seli ɲɛnajɛ tɔ bɛ senna togodala duguw la.\nNin kamalennin ninnu sigilen u ka tédaa kɔrɔ, n gɛrɛla ka baro daminɛ n’u ye. Walasa ka ne ka ɲininkaliw jaabi, bɛɛ tun bɛ fɛ i ka fɔta ka mɛn. Dɔw bɛ kunnafonidilanw nafa fɔ, dɔw b’u kungow fɔ :\nnw fɛ yan, tele kɛra sababu ye k’an kunnafoni fɛnkɛtaw bɛ kan diɲɛ fan bɛɛ. Kunnafonidiw sen fɛ tele la, fɛn o fɛn bɛ kɛ jamana kɔnɔ ani diɲɛ fan tɔ fɛ, an bɛ bɔ olu bɛɛ kalama. Emisiyɔn minnu bɛ kɛ diɲɛkow kan, olu b’a to an bɛ maa wɛrɛw ka taabolow ye, k’u ka seko ni dɔnkow ye an’u ka kokɔrɔw minnu n’an taw tɛ kelen ye Mali la yan. An kunnafoninen don wa an lafaamuyalen don tuma bɛɛ diɲɛ kunkobaw kan i n’a fɔ SIDA, sumaya, kolera, demisɛnsonya ani ko caman wɛrɛw. Filimu ni mizikiw b’an ɲɛnajɛ kosɛbɛ fana tele la.\nTogodala arajow b’a to, ko o ko bɛ kɛ an lamini na yan, an bɛ bɔ o bɛɛ kalama. Kobolodalenw,kominikew ani faatuliw, nin si tɛ tɛmɛ mɔgɔw ɲinɛ ma. Lamini bɛɛ kunnafoninen don waati kelen wa bɛɛ bɔ minɛnw walima bagansonyaw kalama. An bɛ lafaamuya sɛnɛ ni baganmara kibaruyaw kan, olu minnu y’anw ka kɛtafanbaw ye togodala yan. Arajow kɛra an ka maakɔrɔw teriw ye, wa emisiyɔn minnu bɛ kɛ arajow la jamana kokɔrɔw kunkan, u b’olu waati bɛɛ dɔn.\nTelefɔni yaalataw b’o kunnafoniko mago kelenw ɲɛ an fɛ yan, wa u bɛ demisɛnw ɲɛnajɛ bawo olu bɛ miziki ni filimuw lajɛ telefɔni na.\nBi, an bɛɛ kalansolen bɛ ɲɔgɔn na togodala yan telefɔni yaalata fɛ. Cisɛbɛ fɛn o fɛn na, an tɛ nɛgɛso boli bilen ka kilomɛtɛrɛ 15, 20 walima 30 kɛ, an b’an wasa don telefɔni na k’an ka kumaɲɔgɔnya bɛɛ ɲɛnabɔ. Siraw surunyana tiɲɛ yɛrɛ la.\nFɔlɔ fɔlɔ, an tun bɛ se ka taa fɔ mɔgɔ dɔ kɔ ci dɔ kama dugu dɔ la an kɛlen kɔ ka sirajan boli, o banna pewu bawo, an bɛ weele kɛ tuma bɛɛ walasa k’a dɔn n’a tigi bɛ yen yanni an ka sira minɛ. »\nTiɲɛ yɛrɛ la, an kunnafoninen don, an lafamuyalen don, an ɲɛnajɛlen don yan bi hali ni a sɔrɔ la, nin kunnafonidilan ninnu bɛ ka faamubaliyani dɔw don demisɛnw ni maakɔrɔbaw cɛ. »\ntɔ bɛ na.\nUne réflexion au sujet de « Hakilina falen falen ne ni Tingoni kamalennin dɔ cɛ kunnafonidilan kuraw kunkan i n’a fɔ telewi »\nLe 27 janvier 2010 à 18 h 39 min , victor a dit :\nfelicitation pour ton courage mais c’est de n’importe quoi tu ne peut pas changé tous pour mettre bamabara ; ne reve pas toi tu veut boufée seulement.


Tri2 - Fàkan\nTri II / Npɛkan / Zìgbereso\nTri II ye Mali dugu ncinin dɔ ye. A bɛ Sikaso marabolo ani Kucala kolomi fɛ. A bɛ Galoda min na o ye Sinsinna ye nink'a kafoda Kɛ Kucala ye fana. A ni Kucala cɛ bɛ Bɛn bam 15 ma ka Taa kɔrɔn fɛ. A bɛ Sɔrɔ dugu minnu ni ɲɔgɔn 'cɛ o dɔw ye Kanikɔ, Molobala ani Pɛrɛso ye. Tri I ni Tri II cɛ tɛ Tɛmɛ mɛtrɛ duuru (5) kan bari sira dɔrɔn de bɛ u ni ɲɔgɔn 'cɛ.\nDugu tɔgɔ Dara a tutigɛbaa de la, a tɔgɔ de tùn ye Npɛ ye. O de sababu kosɔn "Kan" ; o min kɔrɔ ye "So" ye bamanankan na, Tara ka Nɔrɔ "Npɛ" la nink'o Kɛ "Npɛkan" ye n'o fana kɔrɔ ye ko Npɛ ka 'so. Nka tɔgɔ flanan min b'a la, n'o ye Tri II ye, o Sɔrɔla farali de fɛ, bari a dugu in Bɔra Tri I de la, o de Nàna ni fɔlɔko ni flananko ye. Fɛn min ye Zigbereso sɔrɔcogo ye, Tri I sìgilen kɔ fɛ, mɔgɔ dɔ tùn bɛ To ka Taa kungoyaala la Tri soforokun na. A yaalatɔ don dɔ, a ye sogoba Sɔrɔ yɔrɔ dɔ la. Walasa o yɔrɔ in kana Tunun a la don wɛrɛ, a y'i Лɛnakala ninka nsirasunba surunman dɔ Ye. A ye yɔrɔ in taamasiɲɛ Kɛ ni o ye. An bɛ 'bì min na, Tri II sìgilen bɛ o yɔrɔ in de la. O de y'a To tɔgɔ sàba ninnu bɛɛ fɔli damaka ka kan dugu weeleli la: Tri II, Npɛkan walima Zigbereso. Nka “Zìgbereso” in fɔli ka ca dugumɔgɔw yɛrɛ de fɛ. N'o tɛ, dafɛdugu dɔw yɛrɛ t'a Dɔn ni o tɔgɔ in ye.\nTri II tùn tɛ masakɛ-dugu ye masakɛ-duguko tle la. Masakɛ-dugu min tùn bɛ yen Mara o ye Molobala ye. Fɛn min ye dugu dugutigiya ye, laadala-dugutigi bɛ yen 'kùn na. U ka dugutigiya tɛ Bɔ ka Yaala 'kìn ni 'kìn 'cɛ. A bɛɛ tolen bɛ 'kìn kelen 'bolo nink'a nàcogo Kɛ 'kɔrɔyakunda ye. Tri II Sìgira Npɛ Kulibali de fɛ, i n'a fɔ an y'a fɔ cogo min na ‘fɔlɔ. Ale ka baara tùn ye donsoya de ye, nka a Bɔra Npɛso. O kɔrɔ ye ko a dugu in sìgibaaw ye "Kulubaliw" ye wa a bɛ Mara olu de fɛ fana.\nTri II bɛɛ bɛ Bɛn kìn sàba de ma olu minnu ye Zigbereso, Kafɛrɛso ani Bonŋɔso ye. A dugu mɔgɔw bɛ Taa 931 ɲɔgɔn na. A sìgikɛnɛ ma bòn ten fana. Kabini a tu Tigɛra, a ma sìgiyɔrɔ-falen Kɛ.\nMiɲankaw ye Trikaw ye. Siya wɛrɛ minnu bɛ Se ka Sɔrɔ yen ka Fàra olu kan olu ye dɔgɔnɔw ni fulaw ye. Kulubaliw tɛmɛnen 'kɔ, jamu wɛrɛ minnu bɛ yen olu ye Tarawelew, Kɔnatɛw, Jabaatɛw, Jolow ani Gindow ye. Tri II la, mamara ni bamanankan bɛ Fɔ yen, nka min bɛ Fɔ u fla la kosɛbɛ o ye mamara ye.\nTri II ka baaraw la fànba ye sὲnɛ ye. O sὲnɛfɛnw na, u bɛ saɲɔ, keninke, kàba, kɔɔri, tiga, tiganinkuru, fini ani ʃɔ de Sὲnɛ kosɛbɛ. Nakɔlabaaraw bɛ Kɛ yen. U ka nakɔw 'kɔnɔ, u bɛ nakɔjiriw dɔw Sɛnɛ i n'a fɔ mangoro, lenburu ani buyagi. Nafɛn kɛnɛw bɛ Sɛnɛ yen nakɔw 'kɔnɔ i n'a fɔ tubabunkɔyɔ, tamati, fòronto, ʃù, pɔnpɔrɔn. Sɛnɛ tɛmɛnen 'kɔ, numuya bɛ Kɛ yen fana. Yen numu bɛ dabadla Kɛ, jeledla, murudla ani kolonbɔ. Bɔgɔdagaw, ɲintinw, ani segere fana sèn bɛ yen baarakɛ-minɛn dlalenw na.\nBaganmara bɛ Kɛ Tri II la kosɛbɛ. U ka bagan marataw fànba ye misiw, fàliw, sagaw, bàw, wùluw ani lɛw ye. U ka kamamanfɛn marataw ye ʃɛw, Kamiw, jɛnɛkɔnɔw ani tonkɔnɔw ye. Jago bɛ Kɛ yen, bari u bɛ sɛnɛfɛnw ni baganw Jago u musakakow kama. Ninnu bɛ tɛmɛnen 'kɔ, bololabaara bɛ Kɛ Tri II la i n'a fɔ geseda, jiribaaraw ani motodlaw. Donsoya bɛ Kɛ yen wa donso-bolodon bɛ Kɛ. Sugu bɛ Tri II la wa a jɔdon ye ntɛnɛn ye.\nTri II ka yiriwa siratigɛ la, musojigin-so kelen ni kɛnɛyaso kelen bɛ yen. Olu tɛmɛnen 'kɔ, fɛn damadɔ fana bɛ yen i n'a Fɔ ɲɔsimansinw, pɔnpekɔlɔnw, jabaraninw, kɔɔrisuguw, motow, kalalikɛ-mansinw, nɛgɛsow ani fàliwotorow. Tri II ni baɲuman-kεtɔn minnu ye baara Kɛ ka Tɛmɛ ani bì olu ye CMDT ni Sewatɔn ye. O CMDT ka yiriwa ɲɛsinnen bɛ fɛn minnu ma olu ye kɔɔrisɛnɛ, nɔgɔkow, sanni ni feere ani jurudon ni jurusara ye. Waati ni waati u bɛ bolodaliw Kɛ ni ka dugudenw kàlan dakun kofɔlen ninnu kan u ka Se k'u Yɛrɛɲanabɔ.\nBalikukalan bɛ Kɛ Tri II la. O Dabɔra 1978 sàn. Lakɔlikalan Dabɔra yen 1990 sàn, foroba- kalanso dòn. Kàlanso kelen min bɛ yen o ye duguma-kalan fàn fɔlɔ ye, sànwɔɔrɔ-kalan bɛ Kɛ yen.\nTri II la, laadalabatow ni bìtaw bɛɛ bɛ yen. Laadalataw la, kɔrɛ kelen bɛ yenmin bɛ Bato kɔrɛto la. Bi diinɛw la, silamɛya bɛ yen, kerecɛnya fana bɛ yen. Silamɛya batoso, misiri, fla bɛ yen . Mɔgɔ min Nàna n'a ye o ye Umaru Kulubali ye. A dònni ni sisan 'cɛ bɛ sàn 165 ɲɔgɔn na.\nЛɛnajɛlako minnu bɛ Tri II 'kɔnɔ olu ye seliw, sɔnniw, kɔɲɔw ani tɔnsigiw ye. A ɲɛnajɛw la, fɔlifɛn minnu bɛ Fɔ o dɔw ye bala, dunun, bàra, jenbe, cacaara ani dununba.\nNin fɔlifɛn ninnu bɛɛ bɛ Fɔ u ka bamanan-sanganw na fana.\nTri kungo 'kɔnɔ, kɔ kelen ani dàla tan ɲɔgɔn b'u 'bolo jitɛmɛ-yɔrɔko la. Nka 'ba walima 'fala tɛ yen.\nKabakomayɔrɔ kelen de bɛ yen. O bɛ Weele ko "Tita". O ye 'tu ye u 'bolo yen.\nFogo yeko: 1146121 - Bì: 40 - Kalo in: 7711 - Лinan: 67324.\nFura Yeko: 1590 - Bì: 1 - Kalo in: 10 - Лinan: 75.


Cɛkelen dugu — Wikipedia bamanankan\nCɛkelen dugu yɛ dugu Sikasso mara la yɛ. Cɛ dô tun be dugu dôla, a fa sala ka ba sa ka kelen to, dôgô ni kôrô fan chi té a fɛ fô a yɛrɛ kelen daman. A fa ni a ba salen kô dugu môgôw ye a ma ba u'la ka to a kelenna, môgôw bè bana ala a kelen o sabanula a ye dugu bila ka taa sigi kunko kônô. A taa wati sigi kunko la a si tun tèmè na muso furu kan, n'ka m'a si ma son ka den di a ma furula, alima ka muso nyini k'a di a ma. A ye a ka bugu sigi kunko ni na, a bɛ sɛnɛw kɛ a kelenna.\nDon dô a tola sɛnɛna cɛ kôrôba dô na na sôrô foro la, a y'a nyinikan n'a sôrô a be sɛ ka su kè a ka bugu la, ni dugu jɛla a be taa a taa yôrôla, a ko basi tɛ. Wula sela minkè, u'taa la so, a ye ji kalaya ka di cɛ kôrôba ma, ka dumuni tobi u'y'a dun. Cɛkɔrɔba sôrô la ka nyini kan ko muso tɛ i'bolo y'an, a a ko awo, a sôrôla ka do a gneinna ka fô.\nDugu jɛlen, daraka dunlen kô fɛ, cɛkɔrɔba ye sira nyini, a taa tola ye yiri dô fô a ye ko ni a ye ni yiri kè jiw jiw la,ni musow musow ye a min, a'l ni a taa la yôrô yôrô a be segi ka na sôrô a ka yôrôla. O yôrô bɛ a ye ji fiɛn dô sigi a ka bugu don da la, ka yiri ni kɛ a ji la. Musow musow ye fiɛn ni ji min o bɛ segina ka na sôrô yen. Bi a ka dugu bonya na kosɛbɛ, dugu musow yɛrɛ ka ca ni tɛw ye. Ni cɛkɔrɔba de kɛ la sababu nyuman ye ni cɛ falatô jeliman goni man.\nRécupérée de « https://bm.wikipedia.org/w/index.php?title=Cɛkelen_dugu&oldid=36345 »\nLa dernière modification de cette page a été faite le 3 Zanwuyekalo 2015 à 19:16.


Espagne: San 2020 kɔnɔ, tungaladen wa 2 687 sera Espagne jamana na min bɛ weele "Iles Canaries" - Radio Paysan Fm\nEspagne jamana polisiw ya ladonniya arabalon k'u ye mɔgɔ 14 nɔminɛ yɔrɔ la min bɛ welee "Iles Canaries". Olu kun k'a baara ye ka tunganladenw dɛmɛ ka don Espagne jamana kɔnɔ.O ka bilasirali kɔgɔji sirataa dɔ senfɛ mɔgɔ 3 kun fagara.\nMɔgɔ minnu sara tungaladenw cɛra, san 9 den kelen tun bula. Minnu kun ka baara ye k'u dɛmɛ ka don Espagne jamana kɔnɔ, o ye mɔgɔ 14 ye n'o si bɛ ta san 19 ka ta blia 45 ma. Cɛ 13 ni muso kelen.\nPolisiw ka fɔ la, olu kun bɛ tungaladenw ta kurun mananmanw na ka se Espagne dugu min bɛ weele "Iles Canaries". O waleyaw kɛra Décembre ni Janvier kalo la.\nPolisiw ka kumalasela ka fɔla tugaladenw dɛmɛbaga ninnu bɛ bɔ Maroc, Mali, Gambi, Mauritanie ani Guinée jamanaw kɔnɔ. Polisiw k'u mɔgɔ 237 de ta ka kɔgɔji tigɛ, o cɛra denmisɛn 26 kun bula. O tapmaw ci ma kɛ lakana kɔnɔ, o de kɛra sababu ye dɔ bɔnena o nin na tamaw kɔnɔ.\nTungaladen dɛmɛbagaw ninnu kun bɛ wari min minɛ tungaladen kelen kelen fɛ, u ka siratigɛ sara ye, a bi daminɛ million 1 ni wa 60, ka yɛlɛ fɔ million 1 ni wa 100 ɲɔgon ma.\nEspagne jamana kiriso ya yamoriya ko mɔgɔ 14w ka bila a bɔlɔ kɔrɔ sanko u ka se ka kiri. Jalaki caman b'u kan. U ye saya lase mɔgɔw man o ya juguman.


Jamanadenw ka hakεɲini kεnε tako 24nan kεra kunun | niarela Jamanadenw ka hakεɲini kεnε tako 24nan kεra kunun – niarela\nHakεɲini kεnε ye kεnε ye, min bε yamaruya di jamanadenw ma, u k’u ka dekunw jira gɔfεrεnaman na kεnε kelen kan. A tako 24nan kεnε sigira kunun seyisebe /CICB la Bamakɔ, k’a kεnε ɲεmɔgɔya di minisiriɲεmɔgɔ Bubu Sise ma, minisiri caman fana tun b’ a kεnε kan. Ɲinan ta mɔgɔ welelen kεrεnkεrεnnenw tun ye Afiriki kelenyatɔn ka lasigiden Bari Kalikisiti Arisitidi ni hadamadenw ka hakε lafasalitɔn ɲεmɔgɔba Agibu Buwarε ye.\nKa kεɲε ni ɲinan ta cogoya ye, cakεda min ɲεsinnen don hakεɲini sεbεnw minεnni ma n’a bε wele nansarakan daɲε surun na (secrétariat permanent de l’EID), o ɲεmɔgɔ y’a jira ko hakεɲini sεbεn 465 de sera olu ma ɲinan, kasɔrɔ san 2018 ta bεnna sεbεn 454 ma. Jεkulu min bε kεnε in ɲεbilabaaraw kε n’a bε wele nansarakan na (commission préparatoire), wolomani ni sεgεsεgεli kɔfε, olu ye sεbεn 246 ta 465 in na, u k’a 219 tɔ si ma sarati dafa. O sεbεn 246 fana na, sεbεn 38 sugandira, minnu kɔnɔ kuma walanwalanna kεnε kan, a 208 tɔw bilala ka taa minisirisow la.\nNin hakεɲini kεnε in jalatigεkulu kuntigi tun ye Soyata Mayiga ye. A ka cεden tɔw filε : Madamu Hawa Nana Daboya, ale ye Togo jamana ka fɔkabεnna ye ; Katerini Soke, ale ye hadamadenw ka hakεɲinitɔn den dɔ ye ; Cεrino Hadi Camu, ale ye Mali silamεdiinε tɔnba ka ciden ye ; ka fara musow ka jεkuluba cidenw kan. Mɔgɔ jolen minnu tun bε nin jalatigεkulu in kεrεfε, olu tun ye minisiri kɔrɔ Gawusu Darabo ye kunnafonidilaw ka faganbulon tɔnden dɔ don, ani jamanadenw ka hakεɲini kεnε cakεda sekeretεri kɔrɔ Mahamadu Sisoko.\nBaba Agibu Hayidara ye jamana fɔkabεnna ye, a y’a jira ko san duuru laban in kɔnɔ, jamanadenw bε k’u sendon hakεɲini kεnε in na kosεbε. A ko san 2015 ta la, sεbεn 206 sɔrɔla, a bɔra o la ka na 234 na san 2016, o kɔfε, san 2017 sεbεnw bεnna 290 ma, ka san 2018 ta kε 454 ye, ɲinan ta kεra sεbεn 465 ye. A y’a jira fana ko sεbεn ninnu fanba bε bɔ marabolow kɔnɔ, nka a ko musow ni maliden minnu bε kɔkan, k’olu senna ka suman hakεɲini kεnε ninnu kan.


Delinako dɔw bɛ yen olu bɛ dankari kɛ mɔgɔ yɛrɛkun ka kɛnɛya la fo ka se i kɛrɛfɛ mɔgɔw fana ma. O delinako ninnu caman bɛ se ka ye ka to yen walima ka u dabila. A baara fɔlɔ de ye ka mɔgɔw lafaamu munna delinako ninnu dabilali nafa ka bon.\nNi dɔlɔ bɛ mɔgɔw nisɔndiya, a bɛ se ka tɔɔrɔ fana lase u ma, kɛrɛnkɛrɛnnenya la a minbagaw ka denbaya. Nka ka dɔlɔ dɔɔni min waati ni waati o tɛ basi ye.\nA ka ca a la fana dɔlɔ dɔɔni dɔɔni minni de bɛ mɔgɔ kɛ dɔlɔ minnaba ye. Duniya kɔnɔ, dɔlɔ min kojugu de ye kɛnɛya gɛlɛya fanba ye dɔlɔminnaw bolo ani hali dɔlɔminbaliw fana. Dɔlɔ bɛ se ka dankari kɛ dɔlɔminna ka kɛnɛya la, (a bɛ na ni biɲɛdimi ye, gafe ɲɛ Biɲɛdimi ani sayi gafe ɲɛ Biɲɛdimi). Dɔlɔmin kɔlɔlɔ bɛ se dɔlɔminna ka denbaya ani a ka sigida bɛɛ ma. Lagosili min bɛ da mɔgɔ sulen kan ani a ka yɛrɛ bonya, waati min a ma dɔlɔ caman min, olu de bɛ na ni tɔɔrɔ ni tiɲɛni, ani kojugu kɛw ye min kɔlɔlɔ bɛ se a tigi kanubagaw ma.\nDutigi joli ye u kun warini bɛɛ tiɲɛ dɔlɔ la ka u denw kɔngɔtɔ to yen? O waleya bɛna ni segin kɔ ye ani denbaya degunni.\nMɔgɔ joli bɛ u fɛ mɔgɔw degun ka sababu kɛ dɔlɔmin ye, u bɛ tila ka dɔlɔ min ka taa a fɛ walasa o ka u ɲinɛ degunw kɔ?\nMɔgɔ mana a dɔn ko dɔlɔ bɛ ka dankari a ka kɛnɛya ni a fɛmɔgɔw ka hɛrɛ la, a ka kan ka mun kɛ? A ka kan ka sɔn fɔlɔ ko a ka dɔlɔmin ye gɛlɛya ye. A ka kan ka a kɔnɔ jɛya a yɛrɛkun ye ani mɔgɔtɔw ye. Mɔgɔ dɔw bɛ se ka dɔlɔmin dabila u yɛrɛ ma. Nka a ka ca a la dɔw mako bɛ u teriw ni u somɔgɔw ni, mɔgɔ wɛrɛ ka dɛmɛ na, olu minnu bɛ a faamu ko delinako min don, a bila man di. Dɔlɔminnaba minnu ye dɔlɔmin dabila, olu de fana bɛ se ka dɔlɔminna tɔw dɛmɛ u ka dɔlɔmin dabila. Yɔrɔ caman na dɔlɔminnaw ka jɛkulu bɛ yen, u bɛ ɲɔgɔn dɛmɛ ka dɔlɔmin dabila.\nDɔlɔmin kɔlɔlɔ tɛ a minbaga dɔrɔn kan, sigida bɛɛ bɛ dɔ sɔrɔ a la. Mɔgɔ minnu bɛ o dɔn, olu bɛ se ka fɛɛrɛw tigɛ minnu bɛ a to a tigi ka a jogo yɛlɛma. Ni dɔlɔmin dantɛmɛnen bɛka aw kɔnɔnafili aw ka sigida la, aw bɛ mɔgɔw fara ɲɔgɔn kan, ka kuma a gɛlɛyaw, ani a furakɛcogow kan.\nNi mɔgɔw ye u fanga fara ɲɔgɔn kan, ka ɲɔgɔn dɛmɛ, u bɛ se ka fura sɔrɔ gɛlɛya caman na.\nSababu caman bɛ yen minnu bɛ a to sigarɛti minni farati ka bon a minbaga, ni a ka denbaya bɛɛ ma.\nSigarɛtimin kɔlɔlɔ ka bon:\nMusokɔnɔmaw ni u denw ma\nA bɛ tɔɔrɔ lase a minbaga dusukun, ni a jolisira, ani a furu ma.\nA bɛ laban ka dankari kɛ a tigi denw ka kɛnɛya ni denbaya ka sɔrɔ fana na.\nSigarɛti bɛ kansɛribana ka tiɲɛni fanga bonya, fogonfogon la dakɔnɔna na, kankɔnɔna na, ani dawolow la. (Ni aw bɛ sigarɛti min ka taa, o bɛ kansɛribana juguya ka laban saya ma).\nSigarɛtimin bɛ na ni bana jugu caman ye: fogonfogonlabana basigilen, ni fiɲɛ bilali fogonfogon la. Bana don min ka teli ka mɔgɔ faga sango, ni sisan bɛ mɔgɔ min na.\nSigarɛtimin bɛ se ka joli bila furu la walima ka furulajoli juguya.\nSigarɛtimin bɛ dɔ fara tɔɔrɔ kan, ka dusukundimi bila mɔgɔ la min kɛ a tigi faga sababu ye.\nSigarɛtiminnaw denw kɛ ka teli ka sinkɔrɔkɛrɛdimi suguya caman sɔrɔ ka tɛmɛ sigarɛtiminbaliw denw kan.\nMusokɔnɔmaw minnu ye sigarɛti min, olu denw ka dɔgɔn wa u mɔ ka go ka tɛmɛ sigarɛtiminbaliw denw kan.\nBangebaaw ni karamɔgɔw ani kɛnɛyabaarakɛla minnu bɛ sigarɛti min, olu tɛ misali ɲuman jira denmisɛnniw na, ka da a kan u bɛ se ka kɛ sababu ye denmisɛnniw fana ka don sigarɛtimin na.\nSigarɛtimin ye a dama musaka ye. Mɔgɔw bɛ jɔ a wari la, ka a sɔrɔ ni ye a dɔɔni dɔɔni fara ɲɔgɔn kan, a bɛ caya. Bamananw ko, “nin tɛ kun bɔ, nin tɛ kun bɔ, ni i ye o fara ɲɔgɔn kan, o bɛ kɛ kunba kelen ye”. Mɔgɔw bɛ wari min don sigarɛti la, ni u ye o fara ɲɔgɔn kan, o bɛ jɔyɔrɔba ta denbaya ka balo ni a ka kɛnɛya la.\nMɔgɔ o mɔgɔ cɛsirilen don mɔgɔ tɔw ka kɛnɛyako la, o tigi man kan ka sigarɛti min sango ka a minni dusu don mɔgɔ tɔw kɔnɔ.\nMinfɛnsukaromaw bɛ min kojugu yɔrɔ dɔw la. Tuma dɔw la denba dɔw bɛ u yɛrɛ waajibi ka minfɛnsukaroma san u den balodɛsɛbagatɔ ye, ka a sɔrɔ o wari tun bɛ se ka don dumuni nafama dɔ la den ye.\nNi aw bɛ a fɛ aw denw ka to kɛnɛya la, a ka fisa ka dumuni nafama san u ye, aw kana minfɛnsukaroma san u ye.\nNafa foyi tɛ minfɛnsukaromaw la sukaro kɔ. U da ka gɛlɛn ka da sukaro hakɛ caya kan. Denmisɛn minnu bɛ buwasɔn min ka caya, sumu bɛ olu minɛ joona wa u ɲinw bɛ toli. Buwasɔn gazima ka jugu mɔgɔw ma, kumujiyɛlɛn ni furulajoli bɛ mɔgɔ minnu na.\nMinfɛn minnu dilannen don ni jiriden nɔnɔw ye nafa bɛ olu la, wa u da ka di niminfɛn gazimaw ye.\nAw kana minfɛnsukaroma di denmisɛnniw ma.\nU da ka gɛlɛn wa nafa wɛrɛ tɛ u la ni sukaro yɛrɛ tɛ.\nU bɛ sumu bila mɔgɔ la.\nU man ɲi furu ma.\nNi aw bɛ a fɛ aw denw ka kɛnɛya, ni wari dɔɔni bɛ aw kun ka dumunifɛn san u ye, aw ye a kɛ shɛfan ni dumunifɛn nafamaw ye, aw kana buwasɔn gazima san ka di u ma.


Mali jàmanaden-kulu ka kanko donnasigiw - Fàkan\nDonnasigi tle fɔlɔ kunaɲɛ\nDonnasigiw kɛli kanko kan Mali la\nDonnasigiw bolodali Kɛra Mali jàmanaden-kulu fɛ. A hakilila Bɔra 'jɛkulu la min bɛ Weele ko MAAYA JƐKULU. Ale ye 'tɔn ye min ka cɛsiri ɲɛsinnen dòn kanw kùnkankow ma jyɛn 'kɔnɔ. Nìn Y’a sìɲɛ fɔlɔ ye Màli ‘kɔnɔ. A Kɛra Amadu Anpatɛ Ba tɔgɔlaso la Bamakɔ.\nBaara Damìnɛna 9nan tὲmɛnen ni san 35 ‘ɲɔ̀gɔn ye. ‘Màaba caman tùn Bɛ kɛnɛ kàn. Koɲɛnɛbɔla ye kuma Damìnɛ. Kuma Dira Dramann Keyta mà a ka poyi fɔlɔ kàn ma Kan ni Yiriwa jὲkulu -tɔgɔ la.\nAdama Sàmaseku, n’o Ye màaya jɛkulu ɲɛmaa ye, ale ye kuma Datìgɛ ni ‘fòlikan ye kà Se màa cɛsirilenw ma fàsokanw lafasali la kàbi ‘tùma jan fo kà Se bì mà Màli ‘kɔnɔ kà Sɔ̀rɔ kà ‘tàasibla Kɛ kà Se kàlanko setigi fatulen Timore Cùlɛnta ma. A ko nin Y’a siyɛn fɔlɔ ye Màli la nìn ɲɔgɔnna làjɛɛrɛ ka Kɛ ‘sìgikafɔ bolo ma. Kà kɔrɔ feburuyekalo tlè 21 Ye fàkanw yakubayali ye ‘jyɛn ‘kɔnɔ. Màaya Sìgira ‘sèn kàn 2006 sàn UNESCO la. A ko fana ko kan Ye an ka tàbiya de ye n’a Tlara an na an fana Tununna. A ko kanw tàwaati Sera jàmana fὲ kà Kàlan kàlansow wà kà kɛ baarayɔrɔ-kan ye. A y’a ka kɔrɔfɔ ‘kùn Cὲ ni dugawu ye.\nAminata Sògoba ye kuma Tà. Ale Ko kan ka kan kà Kàlan bɛɛ fὲ. O ‘kɔ, Dramann Keyta ye poyi flanan Da (denmisɛnnin kɔ̀rɔlen gojɔ).\nKuma Sɔ̀rɔla kà Di sìsan kàlanko setigi mà n’o Ye Fàmanta ye. Ale ‘fòli Kɛ kanko jὲkuluw la kosɛbɛ. A ko a ka dὲmɛ B’u ye faasi, ko Màli Ye ‘jamana ye min B’a la k’a jɔ̀yɔrɔ Jìra kanko la kosɛbɛ. Kàbi ACALAN (fàrafinna kanko jὲkulu) Sìgira 2000 sàn màra ye kanw tàli kokuma Fɔ. Ko setigiso ni màra bɛ Fàra ‘ɲɔgɔn kànw dònni ‘ba la la. 10nan tὲmɛnnen ni sanga 27 làɲɔ Kɛra.\nO bannen, kuma Dira Bàmakɔ kìnw ɲɛmaaw ma u k’u ‘yὲrɛ Лɛfɔ. Bàmusa Ture n’o Ye ɲɛmaaba ye, ale y’a Jìra ko n’i ka kan Tununna k’i Tununna. Ale yὲrɛ Ye màa ye min ma To ‘kɔ kanko la.\nSetigi Salif Sànɔgɔ ye kuma Tà. Ale ko kanw dònni kàlanbolow la, jàmanadenw jɔ̀yɔrɔba B’o la.\nAle tὲmɛnnen, Sèedu Tarawele Kumana màrakɛcogo ni fàkanw kàn. A Kumana ‘jyɛn kanbaw kàn fɔlɔ. Ko fàkanko Dònna ‘ba la yὲrɛma-hɔrɔnyako nàlen. Ko an tùn Ye ‘sìgida labɛnnen ye fɔlɔ wà an ka kow bɛɛ tùn bɛ Лɛnɛbɔ ni an fàkanw ye. Ko kanyelew tàli bɛ màa Dànbe Tunun a la pew. A ko màa 90% bɛ Kuma fàkan na Màli la.\nNìn màa ninnu ‘kɔ ɲìninkali kɛnɛ Nàn’i Tɛnkun 11 : 56 waati.\nNguro Jaal kumana ko ‘gὲlɛya caman Bɛ yèn. Ko a bɛ Fɔ ‘don o don ko kanw tàli nàfan ka bòn nkà baara tɛ kà Kɛ n’u ye. Ko jàmana jɔ̀yɔrɔ ye jùmɛn ye o ko la ? Ko kanw ka kan kà Kàlan k’a Tà denmara-yɔrɔ la fo sanna-kalanso la. O la frànsɛkan bɛ Kɛ kan flanan ye. Ko fɛn bɛɛ bɛ Fɔ frànsɛ la, jamanaden fànba tɛ fosi Fàamu min na. Màa min Dara o kàn, ale ta Kɛra fàrafinna kὲlɛcɛw kàn kanko la wa ko Màli Ye jàmana fɔlɔ ye ni kà Sɔ̀rɔ k’a Fɔ ko ni ‘fanga màakɔrɔw la blen ko jɔn de bɛ Nà olu nɔ̀ na ?\nMohamɛd Abdulay Ko ‘kan wɛrɛ fɔli man di togoda-lamaaw ye ni fàkanw tɛ. Ko mùnna an tɛ fransɛkan Kɛ kan flanan ye kàlansow la. Wà fana ko jàmana ɲɛmaaw bɛ Kuma jàsow ni rajosow la frànsɛkan màa fànba tɛ min Mɛn.\nIsmayɛl Jàbaatɛ Ko nkàlon de fànga Sɔ̀rɔ jamana ‘kɔnɔ. Ko an b’a Fɔ ko ‘fɛn caman Kɛra k’a Sɔ̀rɔ fosi ma Kɛ.\nIsiyaka Baalo nàlen Ko màra kɛlen Bɛ fransɛkan na. Ko fo jὲkulu dɔ kà Sìgi wàsablon ‘kɔnɔ kanw ‘tɔgɔ la. Sèedu Idrisa Ko fo kàlan ka Damìnɛ fo dùgu mà. Ko kàlanbaw de bɛ sira Da kanw Tàli ‘ɲɛ. Amadu Jalo, n’o Ye Kìbaruɲɛmaa ye, ale Ko balikukalan ye ‘nɔ̀ba Bɔ kanko la. Ko kàlanbaaw denw ni màa tɔ̀w denw tɛ Taa kàlanso kelen na. Aminata Kɔnɛ ye kuma Tà, ale tùn Ye Màli kanko ɲɛmaa ye. A Ko gafew blàlen dòn tèn, u tɛ Bɔ kà Kɛ sɛbɛn ye. Ko sàriyasun 25nan kà kan kà Labàto. Mahamadu Màyga ko an ka Sègin an ka kanw mà. A Ko fana ko fàkanw blàli kan wɛrɛw kàn ma, o Ye ‘ko ye min ‘cὲ ma ɲìn. Fàjalan Kàmisɔkɔ fana y’a Jìra k’a Fɔ ko Mamadu Dukure ye baaraba Kɛ kanko la kosɛbɛ . A ko ‘mɔ̀gɔ tɛ Tà ORTM jàso la, n’i Tɛ fransɛkan Mɛn kosɛbɛ k’a Sɔ̀rɔ an ka kanw Bɛ yèn. Ko ‘mìsali la, Sɛnɛgali sɔ̀sɔliw bɛɛ bɛ Kɛ Wɔlɔfɔkan na. An ye fransɛkan de ye màa fànba tɛ fosi Fàamu min na.\nBàamusa Ture Ko sɛbɛnw bɛ Di olu ma frànsɛkan na, nkà n’olu bɛ Kuma ni jàma ye, u b’a Fɔ fàkan na. Ko kanw ka Fàra an ka kɛtaw ni fɔtaw kàn.\nO Tὲmɛna min kɛ, màaw Taara sὲgɛnlafyɛn-bɔ la.\nO ‘kɔ fὲ, dakun flanan da Dònna. Ale de tùn bɛ Kàlanko ni fàkanw kàn.\nAbu Jàra ye kuma Tà. A Ko fὲɛrɛw Sìgira ‘sèn kàn fàkanw taaɲɛ ‘kan mà. Ko ‘ko wɛrɛ min Bɛ yèn k k’o Ye kanw fàrali ye an ka kɛtaw kàn ye waasa u ka Taa ‘ɲɛ. Ko fɔlɔfɔlɔ fangaw tùn tɛ Kɛ ‘kan wɛrɛ la an fàkanw ‘kɔ. O màaw Sera kà yiriwa ‘ko caman Kɛ. Ko màra tὲmɛnnen tɛ yèn fàkanw tàli ma Dya min ye nkà dɔw bɛ baara Kɛ ni dɔw ye. Ko ‘denmisɛn tɛ yèn min bɛ kàlan Kɛ a fàkan na Màli n’o ma Dya kà Tὲmɛ a tɔ̀ɲwaanw kàn kosɛbɛ. Ko gὲlɛya Bɛ yɔrɔ min na, o Ye kanw fòrobayali ye, n’o Kɛra kànw bɛ Dòn kiimɛniw na.\nLàjɛɛrɛ na a Fɔra ko yòruba Tàra kà Kɛ Nizeriya fòrobakan ye. Moritanikaw Ko fana u ka kanw de bɛ Tà.\nJὲkulu minnu tùn bɛ làjɛɛrɛ in kɛnɛ kàn olu ye : AGTIC ; AMALAN ; Fàkan Kanbaaraso ; Kan ni Yiriwa, MAKDAS ; Tabital Puulaku, Màrakaw ka jὲkulu, Kɔ̀rɔbɔrɔw ka jὲkulu ; Transformons le Mali ; Ginna Dɔgɔn, SIL.\nLàjɛɛrɛ tɔ̀ Bɛ ‘kùn Cὲ sinin sibiri 2020 02 22.\nBlàdon : 2020-02-21 Yɛlɛmako laban : 2020-02-25\nFogo yeko: 1146260 - Bì: 179 - Kalo in: 7850 - Лinan: 67463.\nFura Yeko: 865 - Bì: 1 - Kalo in: 14 - Лinan: 81.


Furaw tali ka kan ka dan hakɛ la, kɛrɛnkɛrɛnnenya na banakisɛfagalanw. A kunw filɛ:\nFuraw kɔlɔlɔ. Banakisɛfagalanw ka baara tɛ banakisɛw fagali dɔrɔn ye, u bɛ se ka gɛlɛya fana lase farikolo ma i n’a fɔ bana wɛrɛw walima faritɛnɛmako dɔ. San kɔnɔ mɔgɔ caman bɛ sa ka a sababu kɛ u bɛ banakisɛfagalanw ta ka a sɔrɔ u farikolo mako tɛ u la.\nA bɛ mɔgɔ bɔ a cogo la. Farikolo la banakisɛ bɛɛ tɛ fɛnjugu ye. A dɔw nafa ka bon farikolo ka baara la. Tuma dɔw la banakisɛfagalan tali bɛ banakisɛ nafamaw ni jugumanw faga ɲɔgɔn fɛ. Banakisɛfagalan bɛ di den minnu ma, tuma dɔw la a bɛ joli bila u da kɔnɔ (sɛbɛn ɲɛ Nɔ walima tomi jɛmanw dakɔnɔna na) walima ka kaba bila fari la. O de kama a bɛ fɔ ko banakisɛfagalanw bɛ banakisɛ faga minnu bɛ farikolo dɛmɛ ka nin bana kofɔlen ninnu kun.\nO kun kelen kama, mɔgɔ minnu bɛ anpisilini ni banakisɛfagalan wɛrɛw ta ka tugu ɲɔgɔn na tile caman kɔnɔ kɔnɔbolibana bɛ olu minɛ. Banakisɛfagalanw bɛ se ka banakisɛ suguya damadɔw faga minnu jɔyɔrɔ ka bon dumuni yɛlɛmani na furu fɛ, u bɛ tila ka gɛlɛya lase banakisɛ nafamaw ma nugu la.\nFura dɛsɛli banakisɛ la. Nin kuma bɛɛ bɛ a jira ko banakisɛfagalanw tali ka ɲi hakɛ la barisa ni u tata cayara, u fanga bɛ dɔgɔya.\nNi banakisɛfagalan kelen kɛra ka bana furakɛ siɲɛ caman, o banakisɛ bɛ fari kura da fo ka a kɛ banakisɛfagalanw tɛ se a ka a faga tuguni. O de kama a ka gɛlɛn ka bana damadɔw furakɛ i n’a fɔ tifoyidi o min furakɛli tun ka nɔgɔn san damadɔw tɛmɛnen.\nYɔrɔ dɔw la tifoyidi banakisɛ fanga bonyana kuloranfenikɔli (chloramphénicol) ma ka a sɔrɔ o de ye tifoyidi kɛlɛfura bɛɛ la ɲuman ye. Tuma dɔw la kuloranfenikɔli tali dantɛmɛna kojugu banamisɛnni dɔw la, ka a sɔrɔ banakisɛfagalan wɛrɛw tun bɛ se ka u furakɛ walima nafa yɛrɛ tun tɛ banakisɛfagalan tali la o banaw kama.\nDiɲɛ kɔnɔ banakisɛfagalanw fanga dɔgɔyara bana caman furakɛli la ka a sababu kɛ u tali dantɛmɛna banamisɛnniw na. Ni banakisɛfagalanw ka kan ka niw kisi, u tali fana ka kan ka nɛmɛnɛmɛ sisan. O waleya bɛ bɔ dɔgɔtɔrɔw, kɛnɛyabaarakɛlaw ani fura tabagaw yɛrɛ de la.\nBanamisɛnni caman bɛ yen banakisɛfagalanw man kan ka ta olu furakɛli la barisa nafa tɛ o la. Gololabanamisɛnniw bɛ se ka furakɛ ni ji ni safinɛ ye walima ji kalan, lala aw bɛ se ka o yɔrɔw jɔsi ni furaji ye ni a bɛ wele ko viyolɛti de zantini (violet de gentiane, sɛbɛn ɲɛ Furabilenni, Violet de gentiane). Ninakilibanamisɛnniw bɛ se ka furakɛ ni ji caman minni ni balo ɲuman dunni ye ka fara sɛgɛnlafiɲɛbɔ kuntaalajan kan. Kɔnɔbolibana na nafa tɛ banakisɛfagalanw tali la barisa u bɛ se ka a juguya. Fɛn min nafa ka bon kosɛbɛ o de ye jimafɛn caman minni ye (sɛbɛn ɲɛ Kɔnɔboli furakɛcogo) ani ka dumuni caman di den ma kabini a bɛ se dumunikɛ ye.\nAw kana banakisɛfagalanw ta banaw na farikolo bɛ se ka minnu kɛlɛ a yɛrɛ ye ka ɲɛ. Aw ye u ta banaw na, u tali nafa ka bon minnu na.


Kr Dukure dɔnniya forobayabaa - Fàkan\nKr Dukure: dɔnniya forobayabaa\nMamadu Dukure ka baara kɛlen fànba bɛ dɔnniya forobayali kan. A ka kanko tàli sɛbɛ la o sababu ma Bɔ jamana ka yɛrɛya dɔrɔn laɲini kamà. Hali n'a y'a Sɔrɔ o sababu in dɔrɔn bɛ 'mɔgɔ Bɔ kanw baarali la, kùn wɛrɛ bɛ Dukure ta la ka Fàra o kan: dɔnniyaw forobayali. Kr Dukure ye bangudɔnna min ye a b'a fɛ bangudɔn faamuyaw ka Dòn mɔgɔw taabolo la. A kana Kɛ dalafɔ dɔrɔn ye walima kàlanjɛ dɔrɔn ye kàlandenw dɔrɔn kamà ka fàsojama fililen To. Dukure yɛrɛ ɲuman na, fàsojama kan kan ka Labɛn de. Faamuya hakɛlama dɔ bɛ yen bɛɛ ka kan k'o Sɔrɔ jamana ‘kɔnɔ. Mɔgɔ bɛ Se ka Yɛlɛn o ni 'san 'cɛ nka mɔgɔ man kan ka Ye o hakɛ ni dugumana 'cɛ. An dun ka jamanaw kɛcogo b'a Jira an na ko faamuyaw ni ɲɔgɔn cɛ ka jan fàsodenw ni ɲɔgɔn 'cɛ. Minnu bɛ dɔ kàla ma bi dɔnniya dalilu kɛnɛmanw na olu ye zanninkelen-kelen jama 'tu la.\nKr Dukure ka kὲlɛ Kɛra dɔnniya ɲɛfɔli siraw taamani ye a kɛyɔrɔ bɛɛ la. A fɔlɔ, a bɛ To ka kàlandenw Weele ka Taa sannakolo cogoya Jira u la wula fɛ ka Dòn ʃu ‘kɔnɔ. Tle ni dugukolo ani kalo ninnu yɛlɛmacogo ɲɔgɔn 'da fɛ, a b'o faamuya jɔnjɔn Di u ma.\nO siratigɛw la, Mamadu Dukure ye fasiri caman Sɛbɛn bangudɔn kan minnu Bɔra 'dɔnniyasɛbɛn ‘kɔnɔ min tɔgɔ ye ko Jama.\nA ye jὲkafɔ caman fana Kɛ ka Bɔ 1976 sànw na ka Nà Se a bɔli ma cɛmakalanso la. O jὲkafɔw y'a To mɔgɔw Bɔr'a kàla ma ko "oxigène" bɛ Se ka Fɔ bamanankan na, a bɛ min Weele "ninan" na. Kabini yen, mɔgɔw Bìnna ka kàla Turu a ka baaraw la. A ye gafe-bayɛlɛma ani hakililasɛbɛn minnu Kɛ o bɛɛ 'sèn b'a ka dɔnniya forobayali la. A ye sojɔ gafe dɔ Sɛbɛn o siratigɛ la a ka bololamisɛnya-baaraw 'sèn fɛ ka Tla k'a sojɔminɛnw Dla. A ka dɔnniya forobayali cɛsiriw 'sèn fɛ, a ye dɔnniya miiriya minnu ɲɛfɔli Kɛ bamanankan na, a y'o daɲɛw fana Kɛ ka bamanankan Sɔsɔ daɲɛ kura caman na min ye dɔ Fàra o kan in kisɛya kan. Komin a ka forobayali tùn tɛ Dàn dɔnniya bolo kelen ma, a bɛ daɲɛ kuraw ye dakun caman kan i n'a fɔ jatedɔn daɲɛw, bangudɔn taw, latigɛdɔn taw ani kɛnɛsuma taw o n'a ɲɔgɔnna caman. A ka baara ninnu fànba y'a yɛrɛ ye. A mana jὲɲɔgɔn min Sɔrɔ waati min, a n'o bɛ dɔ Kɛ ɲɔgɔn fɛ i n'a fɔ Abdulay Bari. A ka baara dɔw Kɛra kuluw ‘kɔnɔ fana i n'a fɔ Bɛnbakan Dungew ani MAKDAS (Mali Kanko ni Danbe Se). O bɛɛ ye k'a Fɔ ko a ma K'a kelen na tùma bɛɛ. A y'i kwaa Da "Kùnkandɔn" "théorie de la relativité" bayɛlɛmani kan 2006 waatiw la k'o baara Foori 2007. A ka tɔgɔ dalen fɔlɔ o miiriya la ko "Kùnkanko", a Labanna k'o Blà k'o tɔgɔ Kɛ "Kùnkandɔn" ye min kɔrɔ ye ko " a ko sìrilen bɛ ko dɔ la, a ko bɛ 'tàli Kɛ ko dɔ kan walima a ko bɛ ko dɔ 'kùn kan". A bɛ "dɔn" Fàra a ka dɔnniyaw tɔgɔbajuw kan k'a Jira ko miiriya bɛ dɔnniya dɔ Kofɔ. A ye 'minɛ Kɛ bamanankan daɲɛ-dlacogo kɔrɔ dɔ ma o ye an bɛ min misali Ye "jidɔn, sòdɔn, jiridɔn, mɔgɔdɔn de ɲɔgɔn tɛ".\nFogo yeko: 1146252 - Bì: 171 - Kalo in: 7842 - Лinan: 67455.\nFura Yeko: 1262 - Bì: 1 - Kalo in: 12 - Лinan: 73.


Tunizi - Howling Pixel\nBɔtisiwana • Worodugu Afrika • Lesoto • Namibia • Swaziland Territoires\nAlizeri (Arabukan na الجزائر) Berberkan na Dzayer, madɔnnen Alizeri ka Foroba Bɛjɛfanga Fasojamana, ye jamana ye min be Saheli Afrika. Afrika gun kan jamanaw labeleble flanan don ani jamana ba tankelenan jɛn kɔnɔ fɛnsɛn ta fan fɛ. A bɛ danbɔ ni Tunizi ye sahelikɔrɔn, Libya kɔrɔn fɛ, Nijer worodugukɔrɔn, Mali ni Moritani worodugutlebi, bametri damadɔ ni Tlebi Sahara tlebi fɛ, Maroko sahelitlebi ani Mediterane Baji saheli fɛ.\nAlizeri ye tɔnden ye Kelenyalen Mantow (UN) la, Afrika Kelenya (AU), Taji Labɔla Jamanaw ka Tɔn (OPEC). A sen be Magreb Arabu Kelenya sintinni la. Alizeri sariyanbaju b'a jira ko Silamɛ, Arabu ani Amazig (Berber) jamana don.\nBerberuw sigira Alizeri kabini san 10000 kakɔn Yesu Krista ka wati (KYW). San 1000 (KYW), Kartajikaw ye sigili damine ba bolo fɛ. Punik kɛlɛ sen fɛ, Berberuw y'u faara Kartaje la, o tuma Berberuw ka Mansamara y'i kun bɔli damine k'a tɔgɔ kɛ Numidia. Nka, san 200 (KYW) Roman Fasojamana y'u don uka mara kɔnɔ tuguni. Tlebi Roman Mansamara yurulen kɔ, Berberuw kɛra hɔrɔn ye fan caman na, tumamin, Binkanninaw ye yɔrɔ caman wɛrɛ don uka kaba kɔrɔ, fokase u genni ma Byzantine Mansakɛ Justinian I (Fɔlɔ) ka kɛlɛtigiw fɛ. O tuma, Byzatine Mansamara y'a bolo faa jamana kɔrɔn na fo kanase Arabuw nali ma tanisheginan kɛmɛda kɔnɔ.\nBenɛn bɛ jamana Afiriki kɔnɔ. A faaba ye Porto Novo.\nBotswana ka Fasojamana (Tswana: lefatshe la Botswana) ye jamana dasɔgɔlen ye Afrika Woroduguyanfan. Jamanadew bɛ wele Batswana (kelen ye Motswana) a kɛra shiya o shiya ye. Kakɔrɔ, a tunbɛ Britania Bechuanaland tangali kɔnɔ. Botswana y'a tɔgɔ kura in ta a kɛlen yɛrɛmahɔrɔn ye Forobanafolo tɔndenya la. A bɛ danbɔ ni Worodugu Afrika ye worodugu ani worodugukɔrɔn, Namibia telbi ani saheli, ani Zimbabwe sahelikɔrɔn. A tugunnen Zanbia la ni yoroni kelen ye.\nBurukina Faso ye jamana ye Afrika kɔnɔ. A ye faaba Wagadugu.\nGana ka Fasojamana ye jamana ye Tlebi Afrika. A bɛ danbɔ ni Cote D’Ivoire, (Samaɲi Dankan) tlebi fɛ, Burkina Faso Saheli fɛ, Togo kɔrɔn fɛ, ani Gine Jisigiyɔrɔ worodugu fɛ. Gana daɲɛ kɔrɔ “Mansakɛ kɛlɛkɛla”. A ye faaba Akra.\nKa kɔn marakɛ wati ɲɛ, Gana tun sigilen mansamara caman fɛ, Ga-adangbe b’o la kɔrɔnfɛ dankan kan, gerekan Mansamara ani fanga fitini wɛrɛw jidala ani gerekan. Jago ni Eropa yiriwara donɲwana kɔfɛ ni Portigisiw ye tandurunan kɛmɛda kɔnɔ. O kɔ Britishiw y’uka mara sigi Sanu Dankan na san 1874.\nKamerun ka Fasojamana ye kelenya fasojamana ye cɛma ani tlebiyanfan Afrika. A bɛ danbɔ ni Nijeria ye tlebi, Cad sahelitlebi; Cɛma Afrika Fasojamana; Dakɛɲɛ Gine kɔrɔn, Gabon ani Kongo ka Fasojamana worodugu fɛ. Kamera kɔgɔjibolo dalen Bight of Bonny kan, Gine Jikori ani Atlantik Kɔgɔji fan dɔ. Jamana in bɛ wele "Afrika fitini" kada dugukolodɔnko ani sekonidɔnko caya kan. Kamerun faaba ye Yaoundé.\nKenya ka Fasojamana ye jamana ye Afrika Kɔrɔn fɛ. A bɛ danbɔ, saheli ni Etiopia ye, Somali kɔrɔn fɛ, Tanzania worodugu fɛ, Uganda tlebi fɛ, ani Sudan saheli-tlebi fɛ. A bɛ sigilen kɔgɔji dala worodugu-kɔrɔn fɛ. Jamana in tɔgɔ dara Kenya Kulu la min ye tamashiyen ba ye. Jomo Kenyatta ka fanga wati san 1960w kɔnɔ, nin fɔcɔgo fɔra a ma. A faaba ye Nairobi.\nKɔnɔwari (Kodiwari), madɔnnen Kɔnɔwari ka Fasojamana (Franse: République de Côte d'Ivoire) bɛ jamana Afiriki kɔnɔ. A ye faaba Yamusukuro.\nLesoto, madɔnnen Lesoto ka Faamamara ye jamana dasɔgɔlen ye ani lakorilen tew ni Worodugu Afrika ka Fasojamana ye. A boya ye 30355 km2 (bametri kɛnɛ) ni jamanadew ye min jatelen ka kɛ mɔgɔ 2 203 821. A faaba ye Maseru. A sigilen worodugulaban dunia jamana dasɔgɔlen bɛɛ cɛla. Tɔnden don Forobanafolo (Commonwealth) mantow la. Lesoto tɔgɔ kɔrojɛ ye "mɔgɔw ka dugu minu bɛ Sesoto fɔ". Masurunyala 40% (binani kɛmɛsara) a jamandew na bɛ jenselekenani fantanya ci jukɔrɔ dolar wari 1.25 don kɔnɔ.\nMisra (Engliz: Egypt) madɔnnen Misra ka Arabu Fasojamana, (Arabukan جمهورية مصر العربية) jamanaden tɔgɔ misraka, jamana don min bɛ Saheli Afrika. Sinai gunjate ye Misra dugukolo dɔ ye saheli-kɔrɔnfɛ min ye babili ye ka Afrika tugun Asia la. A fɛnsɛn bɛse 1 010 407 bametri kɛmɛjɛ ma. A bɛ danbɔ ni Libya ye tlebi fɛ, Sudan worodugu fɛ, Gaza Dugukolo ani Israel kɔrɔn fɛ. A sahelifɛ jida bɛ danbɔ ni Mediterane Baji ye, a kɔrɔnfɛ jida ye Baji Blen ye. Misra faaba ye Kahira.\nMoritani (Arabukan na موريتانيا) tɔgɔ madɔnnen ye Moritani ka Silame Fasojamana. Jamana don min bɛ Afrika Saheli-Tlebi fɛ. A bɛ danbo ni Atlantik Kɔgɔji ye tlebi fɛ, Senegal worodugu-tlebi, Mali kɔrɔn ani worodugu-kɔrɔn, Aljeri saheli-kɔrɔn, Maroko ka Tlebi Sahara mara saheli-tlebi. A tun bɛ f'a ma lawale la Berberuw ka mansamara Moritani. A faaba ye Nuakshot ye min bɛ Atlantik dala.\nNijeria tɔgɔ madɔnnen Nijeria ka Kurufa Fasojamana, ye shariyanbaju jamana ye min lakafolikɛ jamana bisaba-ni-wɔrɔ la ani Kurufa Faaba Dugukolo. Jamana in sigilen don Afrika Tlebi fɛ. A bɛ dancɛ bo ni Benin tlebi fɛ, Cad ni Kamerun kɔrɔn fɛ, ani Nijer saheli fɛ. A bɛ Gine Jida la ani Atlantik Kɔgɔji worodugu fɛ. A faaba ye Abuja.\nNizɛri bɛ jamana Afrika kɔnɔ. A ye faaba Niamɛ.\nSenegal bɛ jamana Afiriki kɔnɔ.\nSeshel, madɔnnen Seshel ka Fasojamana (Engliz: Republic of Seychelles; Franse: République des Seychelles; Kreole: Repiblik Sesel) ye fitinigun maton ye min lakafolen gun 115 la India Kɔgɔji kɔnɔ, bamɛtrɛ 1500 (930 mile) Afrika dugukoloba kɔrɔn fɛ, Madgaskar gun sahelitlebi. Gun jamana ani dugu wɛrɛ minu ka surun a la ye Zanzibar tlebi fɛ, Morisius ani Réunion worodugu fɛ, Komor ani Mayot worodugutlebi fɛ, ani Maldiv sahelikɔrɔn. Seshel jamanadew ka dɔgɔ ni Afrika yɛrɛta dugu bɛɛ ye.\nTanzania madɔnnen Tanzania ka Kelenyalen Fasojamana (Swahili: Jamhuriya Muungano wa Tanzania, Engilz: United Republic of Tanzania), ye jamana ye Kɔrɔn Afrika a bɛ danbɔ ni Kenya ani Uganda saheli fɛ, Rwanda, Burundi ani Kongo ka Bɛjɛfanga Fasojamana kataa tlebi, Zanbia, Malawi ani Mozanbik kataa worodugu. Kɔrɔn fɛ a bɛ danbɔ ni India Kɔgɔji.\nTogo bɛ jamana Afiriki kɔnɔ.\nÈZimbabwe , madonnen Zimbabbwe ka Fasojamana korolen Worodugu Rodesia, Rodesia ka Fasojamana ani Zimbabwe Rodesia ye jamana dasogolen ye min be Afrika worodugu yan fan, a bɛ Zanbezi ni Limpopo baw ni ɳɔgɔncɛ. Zimbabwe bɛ danbɔ ni Worodugu Afrika worodugu fɛ, Botswana worodugutlebi, Zanbia sahelitlebi ani Mozanbik kɔrɔn fɛ. Kan madɔnnen saba bɛ Zimbabwe: Ingliz, Shona (o ye Bantu kan ye), ani Ndebele.


Kɔ̀nɔw - Fàkan\nKɔ̀nɔw Ye ‘dafɛn ‘kolomaw ye jolo, ‘kàman flà ani ‘sèn flà Bɛ minnu na. Dabɔlɔ fana B’u la. U bɛɛ bɛ fan Da (fandalaw) wa u la fànba bɛ Wuli san fὲ. U sènw ka fɛkɛn ni kà wò K’u kolow kɔnɔna na. Kɔ̀nɔw ni sindilaw bɛɛ Ye kelen ye fùntenihakɛ-ko fàn fὲ. U fàrila-funtenihakɛ B’a nɔ̀ na u màna Kɛ ‘yɔrɔ o yɔrɔ. U bɛ dɔ̀nkili Da.\nKɔ̀nɔw ka ca ni ʃi 9 900 ye ‘jyɛn ‘kɔnɔ. U bɛ Sɔ̀rɔ kungo bɛɛ la. ‘Fitinin B’u la cogo min na, ‘kùnbaba fana B’u la tèn. U bɛɛ la kùnbaba Ye kɔ̀nɔsogonin ye min jànya bɛ Taa ‘mɛtɛrɛ 2,5 la an’a girinya bɛ Se kg 130 mà.\nKɔ̀nɔw bɛ Balo ‘fɛn suguyaba sàba de la. Dɔw bɛ Balo jiridenw na. Dɔw yὲrɛ balo Ye fɛnɲɛnɛmanin, jɛgɛw, sàw ani ntòriw ye. Dɔw fana Bɛ yèn, olu bɛ dɔ Dun a bɛɛ la (bɛɛdunnaw).\nDabɔlɔ sugu bɛɛ dɔ B’u la min b’a To u b’u ka dumunikɛtaw Sɔ̀rɔ. Minnu bɛ jiridennɔnɔ Dun, olu dabɔlɔ ka jàn kosɛbɛ. Minnu bɛ fɛnɲɛnɛmaw Mìnnɛ olu ta sɔ̀lilama dòn. Fɛnkisɛ-dunnaw dabɔlɔ ka Sùrun k’a Kùnbaya wà a nunkun bɔlen dòn ni k’a kolo Gὲlɛya.\nJolo sugu bɛɛ dɔ Bɛ kɔ̀nɔw la minnu b’a To u bɛ Wuli ani kà fùnteni Màra. U b’a To u b’u Dògo fana wà u b’a To ji tɛ u fàri fana Sɔ̀rɔ.\nKɔ̀nɔ fànba bɛ Wuli nkà dɔw Bɛ yèn, olu tɛ Wuli. Olu bɛ Taama, u bɛ Bòli ni kà Nɔ.\nKɔ̀nɔw buguncogo Ye fanda ye. Ni kɔ̀nɔcɛ b’a Fὲ kà Se mùsoman ma, a b’a jolow Yɛgɛn ni kà To munumunu na a kὲrɛ fὲ. Kàfoɲɔgɔnya ‘kɔ fὲ, mùsoman bɛ fan Da ɲàga la. Dɔw bɛ ‘fan caman da dɔw fana ta ma ca.\nFanw màgo Bɛ fùnteni na walasa kà Tɔrɔ. Baw ka kan kà Biri u da la walasa u ka Kori. Ni denw Tɔrɔla, u bɛ Bɔ fanfan ‘kɔnɔ.\n→ kɔ̀nɔ minnu tɛ Wuli\nFàsiri bɔyɔrɔ : Microsoft Encarta 2009\nBlàdon : 2020-10-22 Yɛlɛmako laban : 2021-02-21\nFogo yeko: 1146219 - Bì: 138 - Kalo in: 7809 - Лinan: 67422.\nFura Yeko: 412 - Bì: 1 - Kalo in: 3 - Лinan: 64.


Kɔnɔboli ni farilajidɛsɛ juguman furaw\nA mana kɛ kɔnɔboli suguya o suguya ye, kɛnɛyaji de ye a fura nafama ye. Kɛnɛyaji ni dumuniw dɔrɔn bɛ kɔnɔboli caman furakɛ. Balaɲamakɔnɔdimi, tɔgɔtɔgɔnin (min sababu ye banakisɛ walima tumu ye, walima nɔgɔ) walima kunfilanitu la, banakisɛfagalanw nafa ka bon o furakɛli la, kɛrɛnkɛrɛnnenya la ni denmisɛn kɔrɔba walima baliku don.\nMetoronidazɔli (métronidazole, gafe ɲɛ Metoronidazɔli, Métronidazole) ye o fura ɲuman ye; aw bɛ o di banabagatɔ ma don o don fo tile 5. Aw bɛ se ka fura dɔ wɛrɛw fana ta i n’a fɔ kinakirini (quinacrine, gafe ɲɛ Kinakirini, Quinacrine), alibɛndazɔli (albendazole, gafe ɲɛ Albɛndazɔli, Albendazole) walima mebɛndazɔli (mebendazole, gafe ɲɛ Mebɛndazɔli, Mébendazole). Lala nin fura kofɔlen ninnu sɔngɔ bɛ se ka nɔgɔya.\nTɔgɔtɔgɔnin min sababu ye banakisɛ ye (Amibes)\nAw bɛ metoronidazɔli ta tile 7 fo ka se tile 10 ma (gafe ɲɛ Metoronidazɔli, Métronidazole). Aw bɛ dilɔkisanidi fana ta (diloxanide, gafe ɲɛ Firoyati de dilokisanidi, Furoate de diloxanide).\nBanakisɛfagalan caman tɛ se ka nin kɔnɔboli kofɔlen furakɛ, o la a ka fisa aw ka a dɔn fura minnu ka jugu a ma aw ka sigida la. Aw ka kan ka a ɲini ka a dɔn aw ka sigidala kɛnɛyabaarakɛlaw bɛ fura minnu kofɔ a furakɛli la. Lala aw bɛ se ka anpisilini ta (ampicilline, gafe ɲɛ Kunfinnin ni amɔkisisilini, L’ampicilline et l’amoxicilline) walima kotirimɔkizazɔli (cotrimoxazole, gafe ɲɛ Kotiri (Cotrimoxazole, TMP-SMX) lajɛ, min bɛ a fɔ aw ye dumuni nafama dun walasa ka to kɛnɛya la). Wa fana, fura kofɔlen ninnu tɛ se ka bana kɛnɛya sigida caman na, o la aw ye aw wasa don sɛfitiriyakizɔni na aw ka sigida la (ceftriaxone, gafe ɲɛ Sɛfitiriyakizɔni, Ceftriaxone). Siporofulɔkizasini (ciprofloxacine, gafe ɲɛ Siporofulɔkizasini, Ciprofloxacine) fana ka ɲi balikuw ma, nka aw kana a di denmisɛnw ma. Aw mana kɛ fura sugu o sugu tali la, ni nɔgɔya tɛka don bana na tile 2 kɔfɛ, aw bɛka banakisɛfagalan min ta, aw bɛ o falen dɔ wɛrɛ la.\nKunfilanitu bɛ mɔgɔ min na, kɛnɛyajaw bɛ o tigi ni kisi. Aw bɛ to ka jimafɛnw di a tigi ma waati bɛɛ fo ka kɔnɔboli jɔ ani fo ka se farilajidɛsɛ taamasiɲɛw nɔgɔyali ma. A tigi bɔ o bɔ banakɔtaa la, aw bɛ wɛri ɲɛ kelen minfɛn dɔ di a ma. Kɛnɛyajiw minnu dilanna ni malomugu walima kabamugu ye, olu ka fisa a tigi ma kosɛbɛ. Aw bɛ o kɛnɛyajiw dilancogo lajɛ gafe ɲɛ Kɛnɛyaji la. Ni kunfilanitu walima kɔnɔboli juguman don, aw bɛ zɛnkimafɛnw (zinc) fara a ka dumuniw kan. Aw ye gafe ɲɛ Zɛnki tacogo lajɛ.\nBanakisɛfagalanw tɛ kunfilanitu fura ɲɛnaman ye, wa fana sigida caman na banakisɛfagalanw tɛ se ka kunfilanitu furakɛ. Ni aw bɛ a dɔn ko banakisɛfagalan bɛ se ka kunfilanitu furakɛ aw ka sigida la, aw bɛ o di aw ka banabagatɔ ma. Ni a tigi ye fɔɔnɔ dabila, aw bɛ banakisɛfagalan duntaw di a ma. Banakisɛfagalan dɔw bɛ se ka mako ɲɛ bana in furakɛli la, i n’a fɔ dɔkisisikilini (doxycycline), tetarasikilini (tétracycline), kotirimɔkizazɔli (cotrimoxazole), siporofulɔkizasini (ciprofloxacine) ani eritoromisini (érythromycine). Eritoromisini ka fisa musokɔnɔmaw ni denmisɛnniw ma kosɛbɛ. Bolociw bɛ yen minnu bɛ se ka kunfilanitu bali. Ni sigidamɔgɔw bɛɛ lajɛlen bolocira, o de bɛ bana in bali ka jɛnsɛn. Aw bɛ a ɲini aw ka sigidala kɛnɛyabaarakɛlaw fɛ u ka fura kɛ aw bɛɛ la.\nKɛnɛyaji dilancogo ni sumaw walima sukaro ye, o ɲɛfɔlen don gafe ɲɛ Kɛnɛyaji la.\nJamana dɔw la, a dilan sukaro ni a kɔkɔ labɛnnen feereta bɛ sɔrɔ butigiw walima farimasiw ni kɛnɛyasow la. Hali ni o pake kɔnɔta ninnu ka ɲi, ni aw ye a dilan ni aw ka sumaw ni sukaro dɔɔni ye aw ka so, o de ka ɲi kɔnɔbolitɔ ma i n’a fɔ a ɲɛfɔlen don gafe ɲɛ Kɛnɛyaji la cogo min na.\nAw bɛ to ka sin di den kɔnɔbolitɔ ma. Ni a sɔnna dumuni na waati min na aw bɛ o di a ma. Dumuniw ni kɛnɛyaji bɛ farilajidɛsɛ furakɛ ani ka den tanga fangadɔgɔya ma. Zɛnki faralen ninnu kan, o bɛ kɔnɔboli juguman furakɛ joona (aw ye gafe ɲɛ nataw kalan).\nAw ye aw janto nin na: jamana dɔw la kɛnɛyaji suguya caman bɛ feere, minnu dilancogo tɛ kelen ye. Ni aw bɛ kɛnɛyaji dilan, aw ye aw jija ka dilanniji hakɛ dɔn. Ni ji ma a labɔ, o bɛ se ka kɛ faratiba ye.\nNin nafa ka bon: tuma o tuma ni aw bɛ taa ni den ye dɔgɔtɔrɔso la, aw ye aw jija ka jimafɛn caman di a ma, ani fana aw ka kɛnɛyaji dilannen dɔdi a ma sani aw ka bɔ so. Ani aw bɛ se ka kɛnɛyaji dɔ ta aw bolo (ni a kɛra ko fɛn wɛrɛ tɛ yen aw bɛ ji dɔrɔn ta aw bolo) ka to ka o di den ma sira fɛ ani sani furakɛli ka se aw ma. Tuma o tuma ni den ye ji ɲini, aw bɛ kɛnɛyaji in di a ma. Ni den bɛ fɔɔnɔ, aw bɛ kɛnɛyaji dɔ di a ma waati ni waati. Kɛnɛyaji dɔɔni na se ka to a kɔnɔ, o fana bɛ dɔ bɔ fɔɔnɔ na.\nDɛɲɛn wa Zɛnki, Zinc\nAle kisɛ miligaramu 5 ni 10 ani 20 bɛ sɔrɔ\nAle pikiri minnu bɛ sɔrɔ, olu ye: miligaramu 1 mililitiri 1 na, miligaramu 5 mililitiri 1 na, ani miligaramu 10 mililitiri 2 la.\nA jima miligaramu 10 bɛ sɔrɔ hakɛ o hakɛ\nDɛɲɛn bɛ den kɔnɔbolitɔw kɛnɛyali sennateliya. A ka kan ka ta ni farilafajiw ye ɲɔgɔn fɛ.\nNi denw don, a furakisɛ bɛ mugu-mugu k’a kɛ sinji la walima ji dɔɔni na.\nAw bɛ se k’a “yeeleta duman” sɔrɔ min bɛ yeele ji la teliya la ani nɔgɔya la.\nKa taa den wolodon na ka taa se kalo 6 ma: aw bɛ mg 10 di siɲɛ 1 don o don tile 10 kɔnɔ ka se tile 14 ma\nKalo 6 tɛmɛnen kɔ: aw bɛ mg 20 di siɲɛ 1 don o don tile 10 kɔnɔ ka se tile 14 ma


Mɔgɔw bɛ u ka banaw wele forobatɔgɔ caman na tɔgɔ minnu dara kabini banakisɛw walima olu kɛlɛfuraw ma sidɔn fɔlɔ mɔgɔ fɛ. Bana minnu tɛ kelen ye nka ni u bɛ taamasiɲɛ kelenw jira fari la, i n’a fɔ “fariganjugu” walima “fankelendimi”, u tun bɛ to ka olu wele tɔgɔ kelen na. Duniya yɔrɔ caman na, o forobatɔgɔw de bɛ fɔ hali bi. Mɔgɔ minnu kalanna dɔgɔtɔrɔya la duguba kɔnɔ, olu tɛ o tɔgɔ ninnu dɔn wa u fana tɛ baara kɛ ni u ye. O de kama tuma dɔw la a bɛ kɛ mɔgɔw hakili la ko u kan bɛ “bana minnu ma ko dɔgɔtɔrɔw tɛ ka o banaw furakɛ.” O kosɔn u bɛ o sokɔnɔbana ninnu furakɛ ni jiribuluw ye walima ni sokɔnɔfuraw ye.\nTiɲɛ na, o sokɔnɔbana ninnu walima o forobabana dɔnnen ninnu fanba ni dɔgɔtɔrɔw ka bana dɔnnenw bɛɛ ye kelen ye, u tɔgɔw dɔrɔn de bɛ u bɔ ɲɔgɔn ma.\nBana caman bɛ yen sokɔnɔfuraw bɛ mako ɲɛ minnu na kosɛbɛ. Nka bana dɔw fana bɛ yen, bi fura daliluma dilannenw bɛ fɛrɛ minnu ma ka ɲɛ, wa o furaw bɛ se ka ni kisi. O kuma in bɛ boli kɛrɛnkɛrɛnnenya la banajugu dɔw kan i n’a fɔ galakanɔrɔ, tifoyidi, sɔgɔsɔgɔninjɛ, walima jubaatɔbanaw.\nWalasa ka a dɔn ni bana min ka kan ka furakɛ ni bi fura dalilumaw ye ani ka a fura tata dɔn, a ka fisa i ka a ɲini ka kɛnɛyabaarakɛla kalannenw ka welecogo dɔn a bana na ani gafe in kɔnɔta.\nNi i ma i ka bana ɲinita tɔgɔ ye nin gafe in kɔnɔ, i bɛ a ɲini ni tɔgɔ wɛrɛ ye walima i bɛ a ɲini bana suguya kelenw tɔgɔlasigida kɔnɔ. I bɛ gafe Kɔnɔkow yɔrɔ lajɛ.\nNi i ma se ka bana siyadɔn – sango ni a ka jugu, i bɛ taa dɔgɔtɔrɔso la.\nNin sigida in tɔ bɛ misaliw di banaw forobatɔgɔ kan walima u tɔgɔ kɔrɔ kan mɔgɔw bɛ minnu fɔ u kelen-kelen ma. Tuma dɔw la i bɛ a sɔrɔ banaw bɛ wele tɔgɔ dɔ la min ni dɔgɔtɔrɔw ka tɔgɔ tɛ kelen ye. Bana minnu tɛ kelen ye o kelen-kelen damanatɔgɔ dara tuma kelen kelen ka tali kɛ banako dɔnniya kan.\nBaara bɛ se ka kɛ ni nin gafe in ye jamana o jamana kɔnɔ walima yɔrɔ o yɔrɔ la o bɛɛ damanamisali tɛ sɔrɔ ka di. O de kama, an ye banaw tɔgɔ sɛbɛn tubabukan ni bamanankan na. A bɛ se ka kɛ o tɔgɔw ni i ta fɔtaw tɛ kelen ye. O la, misaliw bɛ i dɛmɛ ka mɔgɔw ka tɔgɔdacogo dɔn banaw la i ka yɔrɔ la.\nKaliya ka a sababu kɛ dumuni ye\nA bɛ fɔ ko kɔnɔnabana dɔw bɛ sɔrɔ dumuni duntaw de fɛ, ko dumuni minnu tɛ sɔn dunni ma ɲɔgɔn kan walima ko dumuni min ni fura tali tɛ bɛn. O hakilina si tɛ hakilina jɛlen ye.\nBana minnu fɔli ka teli an fɛ ka kɛ kaliyabanaw ye ka a sababu kɛ dumuniw ye olu de filɛ:\nDumuni tiɲɛnen ka mɔgɔkɛlɛ: o bɛ fɔɔnɔw, kɔnɔboliw, ani kɔnɔdimi juguw bila mɔgɔ la.\nFarikolo kunbaliyafɛnw: o bɛ kɔnɔboliw, fɔɔnɔw, wɔsiji sumalen bɔli, ninakilidegun, fari ŋɛɲɛ ani jɔrɔ bila mɔgɔ la. Faritɛnɛbana bɛ mɔgɔ minnu na, dumuni dɔw bɛ yen i n’a fɔ zɔnzɔn, fura dɔw bɛ yen i n’a fɔ penisilini (pénicilline), olu bɛ se ka tɔɔrɔ lase o mɔgɔw ma.\nKɔnɔdimi suguya caman walima kɔnɔnanugutigɛ: kɔnɔboliw, fɔɔnɔw, tifoyidi (i ka sɛbɛn ɲɛ Kɔnɔboli ani Fɔɔnɔni ani Tifoyidi (Nɔgɔbana) lajɛ).\nNinakilidegun suguyaw caman: sisan, sinkɔrɔkɛrɛdimi (i ka sɛbɛn ɲɛ Sisan ani Sinkɔrɔkɛrɛdimi lajɛ).\nBana minnu bɛ kirikarali walima mulukuli kɛ: jaŋɔyin, kanjabana walima kungolodimi gɛlɛn, denmisɛnw ka mulukulibana walima kunsɛmɛlajolitɔn.\nSɔncunbana: o min ye mɔgɔkɔrɔbaw ka bana ye (sɛbɛn ɲɛ Dusukundimi lajɛ).\nNin jankaro damadɔ bɛ taamasiɲɛ dɔw jira an bɛ minnu wele ko dumuniyɛlɛmabaliya an jalaki kan:\nKɔnɔboli walima tɔgɔtɔgɔnin kɔnɔdimi bɛ min sen kɔrɔ.\nDɔlɔ minkojuguya (i ka biɲɛdimi yɔrɔ lajɛ)\nKɔnɔnatumuw walima jatigifagantumuw wɛrɛw\nFɛn min bɛ wele ko dumuniyɛlɛmabaliya o tɛ sɔrɔ suya fɛ, wa a tɛ furakɛ ni farisusulan ye walima ni ɲaganmusofura wɛrɛw ye. Walasa ka a ban, i bɛ a kun furakɛ.\nNi an ko kɔnɔ dimini, an kan bɛ dimi kɛli ma kɔnɔbara fan dɔ la. O bɛ se ka kɛ bana caman taamasiɲɛw ye i n’a fɔ:\nKɔmɔkilidimi walima sugunɛsiralabanaw;\nNi muso don, kuru walima fariladɔn sigili denfanso walima dɛbɛ kɔnɔ;\nKɔnɔnugutigɛ misɛnniw (i ka kɔnɔboli yɔrɔ lajɛ);\nWalasa ka kɔnɔdimiw furakɛ, i bɛ u sɔrɔ sababu kɛlɛ.\nDugumisɛnw na, kɔnɔɲama bɛ bana caman kofɔ. U bɛ a da kungokɔnɔfɛnw na, subagaw la ani hali jinɛw la. Mɔgɔw bɛ o banaw furakɛ ni kilisiw ye, ani dafalenw ni bugurijɛ ye.\nMɔgɔ caman ka jali sababu tɛ fɛn wɛrɛ ye jatigɛ kɔ ani bisigisuw. Misali la, mɔgɔ siranko jugu dabali ɲɛ, o bɛ kɛ dusukasi ye a ma fo o hami bɛ a dɛsɛ ka sunɔgɔ ani ka dɔ bɔ a tigi ka kologɛlɛya la bana bolo, wa a fana bɛ se ka na ni kumuji layɛlɛli ye, ni furudimi ye ani bana wɛrɛw bilali ye a tigi la.\nDenmisɛnw na, bana min bɛ wele ko jalibana walima kɔnɔɲama o sababu tɛ bisigi lankolon ye. O denmisɛnw bɛ se ka to jɔrɔ la. O jɔrɔ sababu ye sugojugu ye, farigan jugumanba walima balodɛsɛ ye. Jali jugumanba sababu bɛ se ka kɛ banajugu dɔw taamasiɲɛ ye i n’a fɔ kanjabana walima jaŋɔyin.\nMɔgɔkɔrɔbaw ka jali sababu bɛ se ka kɛ dusukunnabana ye walima kunsɛmɛlajolitɔn ye (aw ye sɛbɛn ɲɛ Dusukunnabana lajɛ).\nNi jali sababu bɔra bana wɛrɛ la, i ka i jija ka o bana furakɛ ni dɔgɔtɔrɔ dɔ ka dɛmɛ ye.\nNi jali sababu ye bisigi ye, i ka a tigi dɛmɛ ka o hakilinajuguw bɔ a kun na walasa a ka jali ka nɔgɔya. O siratigɛ la, laadalafuraw bɛ mako ɲɛ tuma dɔw la.\nNi ninakilidegun bɛ jali sen kɔrɔ\nninakili degunni ni a yɛlɛnni;\ndusukun tantanni teliyali;\nI bɛ i hakili sigi.\nI bɛ i kungolo don sɛbɛnfurabɔrɔ kɔnɔ; i bɛ o kɔnɔfiɲɛ sama.\nI bɛ o kɔnɔfiɲɛ sama sanga 2 ka se sanga 3 ma walima fo jatigɛ ka ban.\nA’ ye a ɲɛfɔ banabagatɔ ye ko nin tɛ kojugu ye wa ko sɔɔni bana bɛna nɔgɔya.


UDHR - Bamanankan\nUniversal Declaration of Human Rights - Bamanankan\nBɛɛ ka kan sariya la, bɛɛ ka kan ni lakanani ye sariya fɛ Bɛɛ ka kan ka kisi fisamanciyawalew ma minnu bɛ dankari kɛ Dantigɛkan in na, ani mɔgɔlaɲiniwale fɛn o fɛn bɛ na n’o ɲɔgɔn fisamanciya ye.\n1. Mɔgɔ bɛɛ ka kan ni kabilaya ye.\n1. Cɛ ni muso si mana se furu ye, siyako t’o la, kabilako t’o la, diinɛko t’o la, u ka kan ni furu ni denbaya ye. U danma ka kan josira la furu dontuma n’a kuntagala kɔnɔ ani a sali kɛnɛ kan.\n2. Furu tɛ se ka siri ni cɛ ni muso ma diɲɛ n’a ye faasi.\n1. I kelen na o, jɛ kɔnɔ o, mɔgɔ bɛɛ ka kan ni tɔgɔlafɛntigiya ye.\n2. Bange ni deɲa ka kan ni dɛmɛn ni ladonni kɛrɛnkɛrɛnnen ye. Den o den, a kɛra furu den ye o, a ma kɛ furu den ye o, bɛɛ ka kan lakanacogo kelen na maaya kɔnɔ.\n3. Bangebagaw fɔlɔ de sago bɛ u denw ladamucogo sugandili la.


Diɲɛ gafekɔrɔ marayɔrɔ ɛntɛrinɛti sira kan. | FASOKAN\nDiɲɛ gafekɔrɔ marayɔrɔ ɛntɛrinɛti sira kan.\nPublié le 21 avril 2009 par fasokan\nNin diɲɛ gafekɔrɔ marayɔrɔ in ɛntɛrinɛti kan, o ye hakilinna ɲuman ye bawo diɲɛ seleke 4 jamanaw bɛɛ bɛ fɛnkɔrɔ dɔw kibaruya sɔrɔ a kɔnɔ. Sɛbɛnkɔrɔw b’o la, jakɔrɔw b’o la. K’a ta farafinna fɔ farajɛ la.\nA n’a to an ka ɲɔgɔn ka kokɔrɔ dɔw dɔn.\nKɛrɛnkɛrɛnnenya la, Mali ta ɲɛsinnen bɛ Tumutu ma. Tumutu sigira san1100 waatiw la, k’a jate i ko jagofɛn falen falen yɔrɔ sahara cɛncɛnkungo kɔnɔ. Yɔrɔ tun don fana, Mahamadu diinɛ kalannin tun donnen bɛ ba la kosɛbɛ yɔrɔ min na san sigiyɔrɔ ma kɛmɛ kɛmɛ siɲɛ 14 nan waatiw la.\nGafe nafanma caman bɛ sɔrɔ Tumutu gafemarayɔrɔw la minnu sɛbɛnnen bɛ bolola sɛbɛnni kɛ cogo caman na Tumutu sɛbɛnnikɛlaw n’a mɔgɔ kalannenbaw fɛ. O gafe ninnu ye dɛmɛba ye ka ɲɛsin silamɛya gafekɔrɔ kow ni diɲɛ fɛnkɔrɔ kow ma.\nN’i b’a fɛ ka kunnafoni wɛrɛ sɔrɔ gafe marayɔrɔ in ka…


Farakoloɲɛnajɛ wulafɛ, Dakaro | FASOKAN\nFarakoloɲɛnajɛ wulafɛ, Dakaro\nPublié le 3 mars 2010 par fasokan\nDakaro ye duguba ye farikoloɲɛnajɛ matarafalen bɛ yɔrɔ min na kosɛbɛ wulafɛ. Ni baara jiginna, cɛw ni musow, si hakɛ bɛɛ, u bɛ tugu ɲɔgɔn kɔ ka boli sirabakɛrɛfɛla la. O ye lajɛlifɛnba ye, wa farikoloɲɛnajɛba don min bɛ kɛnɛya sabati Dakaro cɛw n’a musow wolo la, ka ɲɔgɔndɔn ni kanuya sabati u ni ɲɔgɔn cɛ.\nNe tara o lajɛli fɛ n taadon dugusajɛ fɔ n ye yɔrɔjan taama n yɛrɛ ɲinɛ ma ka n to ka u tugulen lajɛ ɲɔgɔn kɔ boli la dɔɔni dɔɔni. U ɲininkali nege tun bɛ n na kosɛbɛ. Labanna, n ye cɛ dɔ ɲininka, n’o ye mobilibolila ye, sans 40 ɲɔgɔn. A ye ɲɛfɔli caman kɛ n ye :\n« A bɛ tan yan waati bɛɛ wa si bɛɛ b’a la. Mɔgɔ caman de b’a kɛ dɔgɔkunlabanw fɛ bawo mɔgɔ caman tɛ taa baara la o donw na, o la u bɛ boli masɔrɔ. A bɛ nisɔndiya sabati an na, ka kɛnɛya sabati an fari la, ka faraɲɔgɔnkan don ani ɲɔgɔn cɛ bawo an bɛ ɲɔgɔn sɔrɔ yɔrɔ dɔ la an bɛ farikoloɲɛnajɛ suguya caman kɛ yɔrɔ min na. »\nO ɲɛfɔli ninnu diyara n ye fɔ n tugura cɛ kɔ ka yɔrɔjan taama n ɲinɛ ma, o ko tugun :\n« Nin de kama ni Senegalika taara yɔrɔ wɛrɛ, a bɛ miiri nin na waati bɛɛ wa o bɛ faso kanu don à la kosɛbɛ bawo a fasodenw ka wulafɛboli bɛ jɔ a ɲɛkɔrɔ tuma bɛɛ nin siraba ninnu kɛrɛfɛla la.»


"France" wasadenw ye hakilifalen kɛ "force Barkhane" tɔli walima u tɔlibaliya kan Saheli jamanaw na\nA jɛnsɛnna : 10/02/2021 - 13:18 A falenna : 10/02/2021 - 13:19\n"Opération Barkhane", Faransi sorasiw saheli jamanaw na. © AFP/Dominique Faget\nO senfɛ kokan minisiri "Jean Yves Le Drian "ye weele lase Saheli jamanaw ma, u ka cɛsiri ka kow boloda politiki sira fanfɛ sanko bɛn ka sabati.\n"France" marabaw b'a ŋunuŋunu na ko saheli jamana ɲamaw tɛ sera k'u jɔyɔro fa. kalansow ni forobacagɛdaw tɛ ka dayɛlɛ, o jamanaw fan dɔw la, n'o labila nin dɔ jaatigɛwalenkɛlaw ye. Kamasɔrɔ salon Pau dugu ka lakana ɲɔgon ye kɔ "France" jamana la, sorasiw ye yɔrɔw minɛ jatikɛwalekelaw la.\nKunu wasaden senateruw bulon na, France kɔkanko minisiri "Jean Yves Le Drian" y'a fɔ ko "Pau" ɲɔgonye kun kɛra kɛlɛ kologiriya waati ye. N'Djamena ta bɛna kɛ Saheli jamana ɲamaw ka cɛsiri waati ye sanko kunkɔrɔtaw min sɔrɔ la jatigɛwalenkuluw kɛlɛli la, ka tɛmɛ u ka makaran.\nNtɛnɛ ni tarata nata, jamana duruu minnu bɛ " G5 Sahel" jɛkulu kɔnɔ, o ɲamaw ni "France" ɲamaw bɛna sigi kafɔ kɛ ka ta lakana sabati ko kan.\nWasaden senateruw ye "France" kɛlɛdenw ka minisiri "Florence Parly" ɲiningan Barkhane siniɲasigi kan. Ale ko, a ka kan baaraɲɔgonya ka boloda "G5" jɛkulu jamanaw ani kɔgɔjida jamanaw cɛ sanko ka jaatigɛwalenw kɔrɔtige a ɲama.\nKenya: lamini kalanali kumaw tun bɛ "Africités" kɛnɛ kan, n'o ye "Cop 27" ye


Den kɔrɔyatɔla bɛ faamuya dɔ sɔrɔ ka a ka fɛn kalannenw na ka taa a fɛ. A bɛ na dɔnniya ni bolojolenya minnu sɔrɔ a ka kalansolataa nafa ye o bɛ se ka kɛ sababu ɲuman ye a ma a ka se ka ko caman sidɔn ka ko caman fana waleya diɲɛ latigɛ la kɔ fɛ. Kalansolataa nafa ka bon.\nNka den b’a ka faamuya caman sɔrɔ so kɔnɔ, foro kɔnɔ, walima bɔlɔn kɔnɔ. A bɛ faamuya sɔrɔ filɛli sen fɛ, lamɛnni sen fɛ ani ka to ka mɔgɔ tɔw ta kɛlen ladege. A tɛ faamuya bɛrɛ sɔrɔ ka bɔ mɔgɔw ka fɔnɲɛna na ka mɔgɔw ka kɛtaw ladegeli bɔ. Den ka jogo tataw la fanba dɔw ye – mɔgɔɲumanya, kotigiya, ani ɲɔgɔnsɔn – a tɛ se ka minnu sira minɛ fiyewu n’u misali ɲumanw tɛ ka kɛ a ɲɛ kɔrɔ.\nDen ka mɔgɔya kalan sɔrɔli bɛ kɛ a sen fɛ. A ka kan ka kow kɛcogow n’u ɲɛnabɔcogow kalan a yɛrɛ ye hali ni a bɛ filiw kɛ kɛ a kɔnɔ ka taa. Ni den ka dɔgɔn kosɛbɛ, i b’a lakana fɛnjuguw ma. Nka n’a bɛ ka kɔrɔbaya ka taa, i b’a dege a ka se a jantocogo la a yɛrɛ la. I b’a ka yɛrɛya wali kotigiya to a bolo ko dɔw la. I bɛ to ka sɔn a ka hakilina dilen dɔw ma hali n’a y’a sɔrɔ u b’i ta dilenw sɔsɔ.\nNi den ka dɔgɔn, a miiri tɛ kɛ dɔ wɛrɛ la a yɛrɛ magow kɛli kɔ. Kɔsa fɛ, a bɛ sɔrɔ ka bɔ a kala ma ko mɔgɔ ka kan k’i mɔgɔɲɔgɔn tɔw dɛmɛ ani ka kow kɛ u ye. I bɛ to ka denmisɛnw fo u ka dɛmɛniw na ni ka a jira u la ko ye ko ɲuman ye.\nDen minnu ja la ka gɛlɛn olu bɛ ɲininkali caman kɛ. Ni masaw, karamɔgɔw ani tɔw bɛ to ka waati kɛrɛnkɛrɛn ta k’u ka ɲininkaliw jaabi ni dusukunjɛlenya ye ani faamuyacogo ɲuman na – ani ka to k’a fɔ u ye k’u t’a dɔn n’u tɛ ko min sidɔn – o bɛ ɲininkali kɛli nege to den na tuma bɛɛ. Ni den kɔrɔyara n’o hakilidayɛlɛn sugu ye, a ka teli k’a ka sigida kow ɲɛnabɔ ka a kɛ sigiyɔrɔ ɲuman ye.


Ɛntɛrinɛti kalanni an ka togodaw la Segu ani Zezana Gara la, Mali la. | FASOKAN\nƐntɛrinɛti kalanni an ka togodaw la Segu ani Zezana Gara la, Mali la.\nPublié le 31 août 2009 par fasokan\nNin ye porozɛ ye min bɛ weele ko « Alisa an ma kɛ hakilitigi ye » Porozɛ don min ɲɛsinnen bɛ ɛntɛrinɛti kalanni ma an ka togodaw la. Kalan in bɛ ka kɛ Segu ni Sanogola-Bamusobugu, Zezana Gara la, Mali. Kalan in tun bɛ ka kɛ mɔgɔ minnu fɛ, olu filɛ nin ye: Boukary konate n’o bɛ Mali la yan, Albertine ni Caroline, n’olu bɔrra Parina a kama ani Claire, n’o b’a to Parikalan in kɛ an fɛ ɛntɛrinɛti kan.\nKalan in kɛ cogo filɛ nin ye: Boukary Konate ni Albertine bɛ mɔgɔkɔrɔbaw kalan ɛntɛrinɛti la, Claire b’a to Pari ka kalan in sinsin ɛntɛrinɛti fɛ. Kalan in ɲɛsinnen bɛ ɛntɛrinɛti kalanni ma ani ka mɔgɔw kalan fototali ni wido kɛ cogo la ni yɔrɔjan fototalan ni kamera ye ani telefɔni yaalata, fototalan ni kamera bɛ min na.\nCaroline bɛ tubabukan kalan demisɛnw kunna u bɛ tulon caman fana kɛ o sen fɛ min bɛ demisɛnw ɲɛnajɛ kosɛbɛ. Ɛntɛrinɛti kalan in dɔ fana sinsinnen bɛ Bamanankan sen donni na ɛntɛrinɛtiko la kunnafoniko hukumu kɔnɔ.\nBaara in daminɛ na Segu dugu kɔnɔ, an ye mɔgɔ caman kalan ye. O kɔ fɛ, an taara Zezana Gara la, n’o ye komini ye kilo mɛtɛrɛ 37 ani Segu cɛ. O waati la, mɔgɔ fila wɛrɛ bɔra Pari ka na fara an kan baara in na n’o ye Nadine n’a denkɛ Solale ye. Olu fara la Caroline kan ka demisɛnw kalan k’u ɲɛnajɛ. Baara taabolo ɲɛna kosɛbɛ nin yɔrɔ fila in bɛɛ la bawo minnu nana kalan in na, a jara u ye kosɛbɛ wa u ye faamuya sɔrɔ a la fana.\nTubabu ninnu seginna ka taa Pari, an b’u fo kosɛbɛ. Alisa kalan in bɛ senna yɔrɔ kofɔlen ninnu na Boukary konate fɛ, Parikaw b’u to ¨Pari k’an dɛmɛ a la ɛntɛrinɛti fɛ.\nNin ja ninnu kɔfɛ nin kunnafoni in kɔnɔ, aw bɛ se ka kalan in taabolo lajɛ « alisa an ma kɛ hakilitigi siti kan n’o ye: http://toujourspassage.tumblr.com\nAw bɛ se k’a sɔrɔ twitter » kan nin cogo la: @toujourspassage walima kan Maneno kan.\nBaara in na, an ka foli bɛ « Orange Mali Fondation ye, o min y’a dɛmɛn ni kalo fila konɛkisiyɔn ye Segu ani kalo fila konɛkisiyɔn Zezana Gara la. An ka foli bɛ « ONG » Jigitugutɔn ye Segu o min y’a dɛmɛn ni a ka baara kɛ yɔrɔ ye walasa kalan ka se ka kɛ Segu dugu kɔnɔ. An bɛ foli la se Jean Marie Keita ma Zezana Gara la, o min y’an dɛmɛn ni mobili ye walasa boli boli bɛ se ka kɛ Segu ni Zezana Gara cɛ. An foli bɛ porozɛ « PRECAD » ni Zezana Gara komini ɲɛmɔgɔw ye, olu minnu kɛra sababu ye baara kɛ yɔrɔ ka sɔrɔ.\nAlisa an bɛ foli la se an ka Parikaw ma, olu minnu nana fɔ Mali la yan ka na dɔnni di an ma. An bɛ Claire fo fɛn caman na, ani a kɛli ka kalan kɛ ɛntɛrinɛti kan k’a to fɔ¨Pari. Mɔgɔ o mɔgɔ n’o de ye an dɛmɛn ni minɛnw ye Pari Albertine ka cɛsiri kɔnɔ, an b’olu bɛ fo.


A jɛnsen na : 14/05/2021 - 14:15\n(Ja jira ta dɔ). AP - Marco Ugarte\nMɔgɔ tan ni kɔnɔtɔn de tun bɛ kurun in kɔnɔ. 17 tunulen don halisa u ma ye. Fila tɔ in dalen bɛ dɔgɔtɔrɔso la, "OIM" diɲɛtɔnba ka bolofara min bɛ tungarankew ka hakɛ lakɔlɔsi de ye nin kibaruya in di.\nTungaranke minnu yera, u fila bɛɛ ye "Niger" jamanadew de ye. U lu sera ka lakisi "Tunisie" lakanabaw de fɛ "Sfax" dugu kɔgɔji sanfɛ tajibɔyɔrɔ dɔ kɛrɛ fɛ. O y'a sɔrɔ u fana sɛnɛgɛna kɔsɔbɛ, o de kama u dalen bɛ dɔgɔtɔrɔso la nin wati in na.\n"OIM" ka kuma lasela Safa Msehli kafɔla o tunkaranke fila in de y'a fɔ k'u mɔgɔ 19 de tun bɛ kurun in kɔnɔ. Nin ta siyɛn fɔlɔ ye ni kasara sugu ka kɛ, "Tunisie" lakanatigilamaw bɛ dɛmɛdon kumabɛ tunkarankew minnu bɛ bɔ "Libye" k'u kunda "Europe" kan "mediteranienne" kɔgɔji sanfɛ.\nNka nin bɛɛ la "Tunisie" yɛrɛ jamadenw bɛ ka caya ka kɔgɔji kelen in sira minɛ. Kabini bana sera jamana in kɔnɔ, a kɛra sababu ye ka sɔrɔko gɛlɛya ka se hakɛ dɔ ma min ɲɔgɔn tun famana ka kɛ. Nin bɛɛ y'a to bi tunkaranke batan ni fila ni kɔ minnu sera "Italie" ka ta "Janvier" kalo la kana bila sisan nan kɛmɛ-kɛmɛ sarala "Tunisie" jamanden ye 15 de ye. Mɛ kalo daminɛ in dɔrɔ na, tunkaranke mɔgɔ 1. 400 de sera "Italie" Lampedusa dugula.


G5 Sahel jamana ɲɛmaw bɛ ɲɔgɔnye la kabi kunu Tchad Faaba la, N'djaména yasa ka kuma lakana ko kan\nA jɛnsɛnna : 16/02/2021 - 13:58\n"G5 SAHEL" jamanakuntigiw ka lajɛ N'Djaména, Tchad faaba la. AFP - MICHELE CATTANI\nFaransi jamana ɲɛma Emmanuel Macron a le bɛ ka talikɛ kumaɲɔgɔnyaw la, bɔlɔlɔ sira fɛ. Nka kɛrɛnkɛrɛn na Faransi kɛlɛ bolo "Barkhane" ka sini ɲɛsigi kuma bɛ senna.\nSan kelen Faransi dugu "pau" ɲɔgɔnye n'a latigɛw kɔ fɛ.Tchad ɲɔgɔnye min bɛ senna kabi kunu "G5 sahel" jamana ɲɛmaw ni Faransi bɛna fɛɛrɛ kuraw ta jatigɛwale kɛlɛli la, ani ka se fɛɛrɛw bila sen kan yasa sɔrɔ ni yiriwa bɛ se ka sinsin cogomin na Sahel jamanaw kɔnɔ.\nKunu ɲɔgɔnyew daminɛn yɛrɛ la, Tchad jamana ɲɛma Idriss Deby Itno kɛlen ka dunaw bisimillah a ya ɲini kɛrɛnkɛrɛn na diɲɛ jamanabaw fɛ u ka dɛmɛw ka na kɔtigɛ, kadakan a ka fɔla ni y'a ye jatigɛwale bɛ ka se ka sira sɔrɔ Sahel kɔnɔ, a jubaju ye fantaɲa jugu de ye.\nBi Senegali jamana ɲɛma Maki Sall bɛ se Tchad halini Senegali sen tɛ G5 Sahel la, nka lakana ko ye bɛɛ de ka ko ye. Ghana jamana ɲɛma Nana Akufo Addo fana bɛ ye kaban, a le de ye Farafinna tilebiyanfan tɔnba "CEDEA" ɲɛmaba ye bi.\nkumaɲɔgɔnyaw bɛ ta ɲɛ bi ni jamana wɛrɛw ye. Faransi, a le ka kɛlɛcɛ baduuru ni kɛmɛ de Sahel kɔnɔ, nka a bɛ fɛ Sahel jamanaw yɛrɛw ka jɔ n'u ka jamanadenw ka lana ko ye.\nAni fana Faransi ka laɲini wɛrɛ ye min ye, kɛlɛ bolo min bɛ ka bila sen kan n'a tɔgɔdara ko "Operation Takuba", o ka baaraw ka se ka sira sɔrɔ teliyala. "Europe" jamana wɛrɛ ka sɔrasiw sen b'o la.


Mali sɔrɔdasiw cɛsirilen don walasa ka kojugubakɛlaw bali u sago sɔrɔli la – Agence Malienne de Presse et Publicité\nHome/Kibaru/Mali sɔrɔdasiw cɛsirilen don walasa ka kojugubakɛlaw bali u sago sɔrɔli la\nMali sɔrɔdasiw cɛsirilen don walasa ka kojugubakɛlaw bali u sago sɔrɔli la\nAn ka kɛlɛkɛcɛw ka kan hakili t’u yɛrɛ la sanga ni waati bɛɛ, sabula kojugubakɛlaw kalen kan don ko f’u ka dankari basiki ni lafiya la jamana kɔnɔ.\nKunun tarata awirilikalo tile 14 san 2020, Mali sɔrɔdasiw ye kojugubakɛla saba faga Dara dugu kɔnɔ Honbɔri kɛrɛ fɛ. Kunnafoniw y’a jira ko sɔrɔdasiw ni kojugubakɛlaw kari la ɲɔgɔn na k’u to lakana sabatili la dugu kɔnɔ. O ɲɔgɔn kunbɛ kɔnɔ, a bɛ fɔ marifa min ma ko (pistolet mitrailleurs) sɔrɔdasiw y’o fila ni marifakisɛw minɛ u la, an’u ka arajo taliki fila ni moto kelen.\nKa kɔn o ɲɛ, Dimasidon dɔgɔmadafɛ nɛgɛ kanɲɛ duuru waati (5h), kojugubakɛlaw ye binkanniwale ta ka waribon BNDA sɛgɛrɛ Mpesoba. Nka u t’o fila ni cɛtigɛ, sabula an ka sɔrɔdasi minnu bɛ waribon da la, olu ye tasuma wuli u la, f’ u boli la. O muguci kɔnɔna na, an ka cɛden kelen jogin na, nk’a man juguya kosɛbɛ. M’pɛsoba ni Kucala cɛ ye kilomɛtɛrɛ 45 ye.\nO don kelen, nɛgɛ kanɲɛ tan ni kelen waati (11h) waati, sɔrɔdasiw bɔra mugupɛrɛnta dɔ kan Nakɔrɔ, Duwansan ni Honbɔri cɛ, Seware ni Gawo sira kan. U ye fɛɛrɛw tigɛ o yɔrɔ bɛɛ ka mugupɛrɛn in bɔ dugukolo la.\nO kunnafoni kelen y’a jira ko awirilikalo tile 12 tɛmɛnen nɛgɛ kaɲɛ 22 waati, kojugubakɛlaw binna polisiw ni duwanyɛnw ani zandaramaw dagayɔrɔ kan Benena, Tominyan sɛrɛkili la. Kɛlɛcɛkulu kɛrɛnkɛrɛnen min ɲɛsinnen don kojugubakɛlaw kɛlɛli ma, n’a bɛ wele nansarakan na (FORSAT), olu sera kɛnɛ kan nɛgɛ kaɲɛ 23h waati, u y’a sɔrɔ binkannikɛlaw ye taara ka ban. Binkannikɛlaw ye mɔbili 4 jeni, ka boli ni moto dɔw ye.\nBy Doukouné Coulibaly|2020-04-15T15:28:18+02:00avril 15th, 2020|Kibaru|0 Comments\nJamanakuntigi ye laseli kɛ jamanadenw ye\nMali finitigiw ye tasuma wuli kojugubakɛlaw la Kuwakuru\nBamakɔ ni kayi bɛna datugu k’a sababu kɛ koronawirisiko ye\nFaransi jamana b’a ka dɛmɛ don mali lakɔlikaramɔgɔw ma ni sefawari miliyari wɔɔrɔ ye\nAfrobasket féminin Cameroun 2021 : Le Mali qualifié pour les demi-finales\nCovid-19 au Mali : 21 nouveaux cas positifs enregistrés mercredi\nAdresse du Chef de l’Etat, le Colonel Assimi GOITA à la nation à l’occasion du 61ème anniversaire du 22 septembre\nMali : Lancement du 12ème programme de stage de formation professionnelle de l’APEJ\nEducation : Pose de la première pierre de la Bibliothèque Universitaire Centrale


Nin wale ninnu ka kan ka kɛ kun jumɛn na?\nU man kan ka kɛ k’a damatɛmɛ barisa u bɛ se ka tɔɔrɔ lase mɔgɔ ma, kɛrɛnkɛrɛnnenya la fiyɛli.\nWaati minnu na, kɔnɔ koli wala a fiyɛli bɛ se ka tɔɔrɔ lase mɔgɔw ma, olu filɛ:\nFurudimi wala bɛlɛnin bɛ mɔgɔ minnu na, olu man kan ka kɔnɔko wala kɔnɔfiyɛ kɛ abada hali n’o y’a sɔrɔ u ye tile caman kɛ u tɛ banakɔtaa sɔrɔ (aw bɛ sɛbɛn ɲɛ Nugu gerenni lajɛ).\nA’ kana kɔnɔko fura walima kɔnɔmagaya fura di mɔgɔ ma kɔnɔnajoli bɛ mɔgɔ min na.\nBana digira mɔgɔ min na, a’ kana o fiyɛ abada barisa a ka c’a la, fiyɛli b’a barika ban ka taa a fɛ.\nDen min tɛ san fila bɔ, a’ kan’o kɔnɔ ko janko k’a fiyɛ.\nFarigan ni fɔɔnɔ ani farikolo ji dɔgɔya taamasiɲɛ bɛ denmisɛnni minnu na, aw kana olu fiyɛ wa, aw kana kɔnɔboli fura d’u ma abada, (aw ye Farilajidɛsɛ lajɛ). A bɛ se ka denmisɛnni ka farikolola farilajidɛsɛ juguya walima ka den yɛrɛ faga.\nAw kana kɔnɔ ko ni forontoji ye. O tɔɔrɔ ka bon n’a ɲɛci ye.\nAw kan’aw yɛrɛ deli kɔnɔboli fura tali la (a’ ye kɔnɔja lajɛ, Kɔnɔmagaya.\nKɔnɔko furaw kɛcogo ɲuman\nKɔnɔkoli bɛ se ka kɔnɔja furakɛ, nka, aw b’a kɛ ni ji wɔlɔkɔlen gansan ye wala aw bɛ se ka safinɛ dɔɔni kanga a ji la.\nNi fɔɔnɔ ye mɔgɔ min farikoloji sama, o tigi kɔnɔ bɛ se ka ko ni sɔrɔmu minta ye (aw ye sigida Kɛnɛyaji lajɛ).\nKɔnɔfiyɛlan ni kɔnɔmagayalan dɔw filɛ:\nSubagabana tulu (huile de ricin)\nJiri min tɔgɔ sene, o bulu. Kɔnɔmagayalanw don minnu bɛ mɔgɔ jeni jeni. U ka tiɲɛni ka bon ni u ɲɛci ye. A’ y’olu ye k’u to yen!\nCarbonati maɲeziyɔmulama (carbonate de magnésium),\na nɔnɔlama ani a Silifatilama (sulfate de magnésium) Kɔnɔmagayalan kɔkɔmaw don. N’aw b’u ta kɔnɔja la, a’ kana u caya.\nA’ kana to k’u ta janko ni kɔnɔdimi b’aw la.\nBolola tulu dilannenw A bɛ kɛ ka kokotɔw ka kɔnɔja furakɛ. A bɛ lafiya di mɔgɔ ma waati kunkuruni na nka a tɛ kɔnɔja furakɛ.\nKɔnɔfiyɛ furaw kɛcogo ɲuman\nKɔnɔmagaya furaw bɛ i n’a fɔ kɔnɔko furaw, nka u fanga ka dɔgɔn ni kɔnɔko furaw ye. An kumana fura minnu kan, n’u tata hakɛ ka dɔgɔn u bɛ kɔnɔ magaya, nka ni u hakɛ cayara, u bɛ kɔnɔboli bila mɔgɔ la. Kɔnɔko furaw bɛ fɛn dɔ kɛ mɔgɔ la tuma bɛɛ, nka kɔnɔmagaya furaw bɛ se ka ta tuma dɔw la ka kɛ kɔnɔja furakɛ.\nNi kɔnɔja bɛ mɔgɔ min na, aw bɛ se ka kɔnɔfiyɛ fura kɔkɔmaw dɔɔni dɔrɔn ta k’aw kɔnɔ magaya. Koko wala kɔnɔja bɛ mɔgɔ minnu na, olu bɛ se ka bolola tulu dilannen kafeminkutu ɲɛ saba fo ɲɛ wɔɔrɔ min u da waati. A tɛ min k’i to dumuni na abada.\nFurakisɛ minnu bɛ don mɔgɔ banakɔtaa yɔrɔ fɛ, olu bɛ se ka kɛ ka kɔnɔja furakɛ barisa u bɛ kɛ sababu ye ka banakɔtaa jalen magaya (sɛbɛn ɲɛ Koko, Kɔnɔmagayalan (kɔnɔjafura), ani Kuruw (koko) fura).\nKɔnɔja kɛlɛcogo ɲuman\nDumunifɛn fumanw: Kɔnɔ magayacogo ɲuman ani min tɛ mɔgɔ bana, o de ye ka ji caman min ani ka dumunifɛn fumanw dun i n’a fɔ bananku, ku, woso, shɔni, sebe, sebenugu ani suman minnu bu bɛɛ ma bɔ u la (sɛbɛn ɲɛ Kɔnɔmagaya). Jiridenw ni nakɔfɛn caman dunni fana ka ɲi kɔnɔja ma.\nMɔgɔ minnu bɛ dumunifɛn fumaw dun, olu tɛ tɔɔrɔ kɔnɔja ni kɔnɔnabanaw fɛ i n’a fɔ mɔgɔ minnu ka dumuni dunta bɛɛ ye dumuni dilannenw ye (minnu dilanna izini na). Walasa ka to ka banakɔtaa sɔrɔ nɔgɔya la, a’ bɛ dumuni dunta fanba kɛ a’ yɛrɛ ka sumaw n’u bu ye, jiridenw minnu n’u fara bɛ se ka dun.\nKɔnɔja kɛlɛ jiriw filɛ:\nKa ntomiden daji ka lɛri mugan ni naani kɛ ka sɔrɔ k’a min.\nKa sinjandili daji k’a min sɔgɔma san’aw ka daraka dun. N’o ji banna, aw b’o dili kelenw bila tile la u ka ja, ka sɔrɔ k’u daji ko kokura. Tile bɛ fanga segin u la.\nAw bɛ jaba kuru kelen tigɛtigɛ k’a balabala miniti tan ka se miniti tan ni duuru ma ji sukaroma na. A ji hakɛ ka kan kɛ litiri kelen tilako saba ye. Aw dumunikɛbali b’o ji bɔliniɲɛ kelen min sɔgɔma. San’aw k’aw da sufɛ, aw bɛ ɲɛ kelen wɛrɛ min.\nA’ bɛ lenburukumuni fila bisi teminwɛri ɲɛ kelen ji wɔlɔkɔlen na. A’ taamatɔ k’o min dɔɔni dɔɔni walasa k’a ka baara teliya.\nA’ bɛ balibali bulu nugumani garamu tan ni duuru lajalen da ji wulilen litiri tilancɛ la. Baliku b’o litiri tilancɛ kɛ minko saba ye tile kɔnɔ. A tɛ tɛmɛ lɛri tan kan n’a m’a ka baara kɛ. Ni kɔnɔja banbali don, aw bɛ se k’a kuraya; nka aw kan’a kɛ ka tugu ɲɔgɔn na. N’aw tɛ se ka jiri in laja, aw b’a bulu nugumaniw ko alikɔli ji la. Aw kan’a di muso kɔnɔmaw ma.\nSani aw ka farafinfurakɛlaw ni tinminɛmusow juguya, a’ y’a ɲini aw n’u ka baara kɛ ɲɔgɔn fɛ ka dɔnniyafalenfalen kɛ.


A jɛnsen na : 17/02/2021 - 18:49\nAlgérie jamanadenw ka wilikajɔ dɔ ja, san 2019. AFP\nO ho kumu kɔnɔ, Kunu yɛrɛ fana, Kherrata dugu kɔnɔ, wilikajɔw kɛra kamasɔrɔ yamariya kun ma di a talikɛlaw ma.\n"Algerie" jamana faba "Alger" ni Kherrata dugu cɛ kilo 300 de bɛ yen. O dugu de kɔnɔ "Fevrier" kalo tile 16 san 2019, jamanadenw ye wilikajɔ daminɛn. O laɲini tun ye ka jamana ɲama kɔrɔ Abdelaziz Bouteflika cɛbɔya kɔn a ka sarati 4 tɛmɛnen kɔ. Lɔgɔkun kelen a daminɛ kɔ, murutili carila "Algérie" jamana mumɛ bɛɛ kɔnɔ. O muruti tɔgɔ dala Hirak, wilikajɔ talikɛlaw kun ko fɔ jamana ɲama kɔrɔ n'a ka jamana mara cɔgɔ bɛ ka falen.\nBouteflika ka fanga kɔ, Abdelmadjid Tebboune ye fanga ta kalata dɔ sababula, nka o kɛra ni sɔrasiw ka dɛmɛ ye. Wilikajɔ ma kɔtigɛ o bɛ kɔ. Nka a san kelen ye sisan ye ni "Algérie" marabaw ye wilikajɔw bɛɛ bali ka kɛ, k'o sababu kɛ koronabana ye.\nNka o natabɛ, kunu murutilikɛbagaw bɔra caman k'u ka nisɔngoya jira jamana mara ko kura la. Olu ka kuma kan na, yɛlɛma fɔyi ma kɛ kabi jamana y'a ka yɛrɛmahɔrɔnya sɔrɔ. San kelen murutili kɔnɔ, Algerie jamanaden 70 ɲɔgon minɛra ka dɔn kaso la.


Mɔgɔ caman hakili la ko dumunifɛn dɔw bɛ gɛlɛya lase u ma, walima u man kan ka olu dun ni u man kɛnɛ. O mɔgɔw hakili la ko u man kan ka dumuni kalaman dun ni funteni bɛ u ka bana senkɔrɔ ani u man kan ka dumuni sumalen dun ni nɛnɛ bɛ u ka bana senkɔrɔ. U hakili la fana ko jibaatɔ man kan ka dumuni bɛɛ dun. O ko dɔw ye tiɲɛ ye, nka a dɔ bɛ na ni tiɲɛni ye. A ka c’a la, mɔgɔw bɛ dumuni minnu to yen ni u man kɛnɛ, u farikolo mako bɛ o dumuniw yɛrɛ de la walasa u ka kɛnɛya.\nBanabagatɔ farikolo mako bɛ dumuni nafamaw la ka tɛmɛ mɔgɔ kɛnɛman kan. Ni mɔgɔ man kɛnɛ, aw man kan ka dumuniw di a ma, dumuni minnu bɛ gɛlɛya lase a ma; aw bɛ dumuniw di a ma, dumuni minnu bɛ a dɛmɛ ka kɛnɛya—misali la: jiridenw, nakɔfɛnw, nɔnɔ, sogo, shɛfanw ni jɛgɛ.\nA ka ca a la:\nDumuni minnu ka ɲi an kɛnɛma ma, o dumuni kelenw de ka ɲi an banabagatɔ ma.\nO cogo kelen na, dumunifɛn minnu bɛ an kɛnɛma kɛlɛ, olu bɛ an ka bana yɛrɛ juguya. Aw bɛ olu ye ka u to yen.\nsukaro caman ni sukaromafɛnw\nDɔlɔ bɛ biɲɛdimi, furudimi ni fasadimi bila mɔgɔ la walima ka u juguya. A bɛ na ni gɛlɛya ye mɔgɔw ni ɲɔgɔn cɛ fana.\nSigarɛtimin bɛ se ka sɔgɔsɔgɔ basigilen, walima kansɛri ni gɛlɛya wɛrɛw lase mɔgɔ ma (aw ye sɛbɛn ɲɛ Sɔgɔsɔgɔ lajɛ). Sigarɛtimin bɛ kɔlɔlɔ lase mɔgɔ ma, fogonfogonlabana bɛ mɔgɔ minnu na, i n’a fɔ sɔgɔsɔgɔninjɛ, sisan ani disidimi, ani musokɔnɔmaw fana. Sigarɛtimin bɛ na ni musaka caman bɔ ye.\nDumunitulumaw, najini farinmanbaw dunni, walima kafe minko jugu bɛ se ka furudimi bila mɔgɔ la, walima ka gɛlɛya wɛrɛ lase furu ma.\nSukaro caman dun bɛ dumunikɛbaliya ni sumu bila mɔgɔ la; a bɛ se ka dusukundimi ni sukarodunbana fana sababuya. Nka a dɔɔni dunni bɛ fanga di banabagatɔ ma, ani balodɛsɛ bɛ denmisɛn minnu na.\nBana dɔw la, dumuni dɔw man kan ka dun. Misali la, tansiyɔn ni dusukunnabana bɛ mɔgɔ minnu na, walima minnu sen fununen don, olu man kan ka kɔkɔ caman dun. Kɔkɔ caman dun man ɲi mɔgɔsi ma. Furudimitɔw ni sukarodunbanabagatɔw fana ka kan ka dumuni kɛrɛnkɛrɛnnenw dun.


Kɔngɔ gɛnna ka bɔ duguw kɔnɔ | FASOKAN\nKɔngɔ gɛnna ka bɔ duguw kɔnɔ\nDugu kamalenninw jɛɛrɛlen dugu fini foro dɔ kɔnɔ\nƝinan, kɔngɔ kɛra yɔrɔ caman na Mali la. Waati bɛ tɛmɛn cogo min, sumaw bɔrɔ sɔngo bɛ yɛlɛ ka taa a fɛ fɔ ka se hakɛ la i ko min ɲogɔnna ma deli ka kɛ an ka jamana kɔnɔ bawo cɛkɔrɔ ba dɔw y’o sɛmɛntiya k’olu ma deli ka ɲɔ bɔrɔ san 5100 Mali kɔnɔ fɔlɔ. Togodala mɔgɔw sɛgɛnna kosɛbɛ bawo 5100 sɔrɔli ma nɔgɔ u ma ka ɲɔ san k’u ka duw balo n’a ye. A ko ka gɛlɛ kosɛbɛ. Segu Bamanan dɔnkili caman b’o fɔ ko « mɔgɔ ka na i yɛrɛ faga ɲani ye bawo i tɛ n’a kɔfɛ hɛɛrɛ sɔrɔ. » O de kɛra Mali sɛnɛkɛlaw ta ye. U y’u muɲu, k’u jija, k’u cɛsiri, dɔni dɔni baloko fɛ fɔ ka se nin waati in ma, waati min na, bolo munumunuko kelen dɔrɔn, kɛlɛ cɛfarinw kawulɛ kɔngɔ waati la duguw kɔnɔ, n’o ye maɲɔ ni fini ye, olu sinna ka kɔngɔ gili bɔn, k’a tufa k’a fili dugu kɔ fɛ i n’a fɔ wulu fatɔ, mɔgɔ si tɛ min fɛ i ka so.\nƝinan, duguw kɔnɔ, sɔmiɲɛ bɛ ka taa a taa cogo kɔrɔ ɲuman na. An bɛ se k’a fɔ sanji nako ka ɲi alisa ali n’a ya sɔrɔ a ye tiɲɛni kɛ yɔrɔ caman. Foro bɛɛ yeko ka ɲi, wa u lajɛli bɛ mɔgɔ nisɔndiya, k’i jigi tugu. Sɔmiɲɛ foro sɛnɛ baaraw banna. Kalo saba kɔ fɛ, sɛnɛkɛlaw ye dabaw fili jigiɲɛw jukɔrɔ, k’u lafiɲɛ bɔ tile damadɔ, ka sɔrɔ ka wɔlɔsɔw ni beesew ta ka sin fini forow ni kaba forow ma.\nKari tɛmɛnnen in, ne yɛrɛ taara o finikan yɔrɔ in dɔ la, n talen bɔ n somɔgɔw ye Segu. N taara kaba foro dɔw la fana ka sɔrɔ u tigi bɛ k’u kari. Olu bɛɛ tun ye foro ɲumanw ye, wa u tun bɛ mɔgɔ jigi tugu k’i hakili sigi. O la, n y’a faamu k’a fɔ ko nin ye kɔngɔko nɔgɔyalen ye an ka togodaw la fɔlɔ, kɔnɔgɔ min kɛra an jɔɲɛgɛn ye san bɛɛ kɔnɔ. Sɔni, ɲɔtigɛw bɛ daminɛ. O bɛ tugu finiko ni kabako la, o la, kɔngɔko bannen y’o ye pewu. An bɛ yɔrɔ min na i ko sisan, kɔngɔko nɔgɔyara an ka jamana kɔnɔ k’a sababu kɛ fini ni kaba ye. Olu de ye dumuni fanbaw ye an ka duguw kɔnɔ sisan. Sɔ tun ka kan ka fara fini ni kaba kan ka nin kɔngɔba in gɛn, nka, k’a sababu kɛ sanji caya ye, sɔ ma se ka den fɔlɔ, bawo a mago bɛ funtni hakɛ min na walasa ka den, a m’o sɔrɔ. O de b’a to an bɛ se k’an hakili bɔ sɔ ɲɛni kan ɲinan, n’i ye jatemin kɛ.\nNisɔndiyalen bɛ, n jigitugulen bɛ k’a sababu kɛ n ye min ye sɔmiɲɛko la n ka nin taama in sen fɛ. Wa, an ka dugaw kɛ sɔmiɲɛ ka taa nin cogo in na.\nCe contenu a été publié dans Bamanankan par fasokan, et marqué avec fini, gɛn, kaba, kɔngɔ, nisɔndiya, sanji, sɔ, sɔmiɲɛ. Mettez-le en favori avec son permalien.\nUne réflexion au sujet de « Kɔngɔ gɛnna ka bɔ duguw kɔnɔ »\nLe 14 février 2013 à 10 h 35 min , Yaya konta a dit :


Bambara Editorial Ameriki Fanga Ka Laseli U.S. and NATO Allies Press Russia for Diplomatic Solution\nAmeriki jamana ni a barakɛ teriw bika u diki kuman ŋonkonyan sira kan Russie jamana kan yasa ka dɔ bɔ baka la wakati munan Russie jamana finitigiw lakaw kafo len dow Ukraine jamana dancɛ la. Ameriki jamana ni Russie jamana ye ŋonkon kuman ŋonkonyan balalen dɔw kɛ basigui nin kuman ŋonkonyan fɛrɛw hugumu kononla, OTAN ton denw ni Russie la kaw kumana ni sefin, ani Ameriki jamana ni Farajɛ jamanaw ka bolodi ŋonkonman bin ani lakana tonba ye ŋonkon kuman ŋonkonyan. Dɔkɔw kun kononla, Ameriki jamana ni OTAN jɛ ŋonkon, ku ka sinsinli kɛ kuma ŋonkonyan kan ani u wele wele da kɛ Russie jamana ye ko aka segui a kɔw.\nAmeriki jamana ka duguma dankan kɛnɛman ciden, Wendy Sherman, ni ale tun bɛ Ameriki tɔkɔla kɛnɛyi kan ko " a ka ca ni Russie jamana ka finitiguiw lakaw mɔkɔw 100000 munu daka lebɛ Ukraine jamana dancɛ la". Gan "Mosku ko Ukraine de bɛ kɛlɛ ŋinila ani u bɛ dala ŋini waleyaw la, ko Russie tɛ". Hakili jiguila, Russie jamana donan Ukraine jamana kononla san 2014, ani a bɛ Ukraine ka Krimee n'gun bolo kan alibi.\nBenkan Sɛben fura fila laben tolan kan, desemburu kalo caman cɛ la, Russie jamana ka kɛnɛman kow ŋanabɔ baga dankan fɛ, Sergei Ryabtov ko " an sinsinra a kan, ko lakana fɛrɛw dɔw tiseka ka bin ni a tɛ Ameriki jamana hakili la nan, Sherman ka kuman la.\n" Ni Russie jamana sonan kuman man, ani ka son taka ŋin fɛ man yasa ka balahu lasa, an biseka ka taka ŋinfɛ" a ka kuma la. "Gan ni Russie jamana bɔra kuman sira kan, o bɛ a yira o sɛbɛ kun tɛ kuman ŋonkon nan man"\n" an ye a yira ni Russie donan Ukraine jamana kɔnon, a kɔlɔlɔw bi juguya ka tɛmɛ san 2014 kan" duguman ciden Sherman ka kuman la.\n" O kɔw" a ka kuman la, " biseka kɛ nafolo ŋanguili, mun biseka boli u ka nafolo cakɛ da kan, labɔli bayɛlɛmali kɛ yɔrɔw, OTAN kɛlɛ bolo finitigui la kaw bilali teriw jamanaw kan, ani ka lakana dɛmɛli jija ka ɲinsi Ukraine jamana man"\nDuguman ciden Sherman ko "Russie jamana kakan ka sugandili guinlin kɛ"