Banabagatɔ farilafunteni hakɛ jate ka kan ka minɛ, hali ni a fari man kalan. Ni bana digilen don a tigi la, aw ka kan ka a farilafunteni hakɛ lajɛ siɲɛ naani tile kɔnɔ walima ka caya ni o ye. Tɛrimomɛtiri mana funteni hakɛ min di tuma o tuma, aw ye o sɛbɛn.\nNi tɛrimomɛtiri tɛ aw bolo, aw bɛ se ka aw bolo kelen da banabagatɔ ten na ka bolo tɔ kelen da aw yɛrɛ ten walima mɔgɔ wɛrɛ ta la walasa ka u fila funteni hakɛ sanga ɲɔgɔn ma. Ni banabagatɔ fari ka kalan, aw ka kan ka se ka o dɔn nin cogo la.\nAw ka kan ka banabagatɔ fari kalaya hakɛ ni a kalaya waati ni a kuntaala ani a bancogo dɔn. Nin kunnafoni ninnu bɛ se ka a to an bɛ bana sidɔn. Jamana dɔw la, farigan bɛ furakɛ i n’a fɔ sumayabana, nka aw ka a dɔn ko fɛɛrɛ wɛrɛw bɛ yen.\nA ka ca a la sumaya bɛ farigan ni yɛrɛyɛrɛli bila banabagatɔ la tile saba o tile saba;\nTifoyidi bɛ farigan bila banabagatɔ la min bɛ juguya don o don;\nSɔgɔsɔgɔninjɛ gansan bɛ banabagatɔ fari kalaya dɔɔni wuladani fɛ, o bɛ ban ni banabagatɔ ye a lafiɲɛ, sufɛ banabagatɔ bɛ to ka wɔsi.\nBaara kɛcogo ni tɛrimomɛtiri ye\nTɛrimomɛtiri ka kan ka kɛ du kelen kelen bɛɛ kɔnɔ. Banabagatɔ farilafunteni ka kan ka ta siɲɛ 4 tile kɔnɔ ani ka a funteni hakɛ sɛbɛn a ta o ta.\nAw bɛ tɛrimomɛtiri munumunu fo aw ka a kɔnɔji dan ye\nTɛrimomɛtiri kɔnɔji mana yɛlɛ ka dan yɔrɔ min na, o bɛ farilafunteni hakɛ jira\nNin tɛrimomɛtiri ye degere 40 jira, o bɛ sɛbɛn 40 °C.\nKunnafoni nafama: walasa ka baara kɛ ni tɛrimomɛtiri ye, a tɛ ɲɛ hakilisigi kɔ ka da a kan a dɔw kɔnɔji ye pɔsɔnni ye.\nAw bɛ fɔlɔ ka tɛrimomɛtiri jɔsi ka a jɛ ni alikɔli ye ka sɔrɔ ka a yuguyugu ni bolo ye fo a kɔnɔji ka se degere 36 ma.\nAw bɛ sɔrɔ ka tɛrimomɛtiri don…\nbanabagatɔ nɛn kɔrɔ (A ka a da tugu)\nWalima a kaman kɔrɔ ni aw bɛ siran ko banabagatɔ bɛna tɛrimomɛtiri kari ni a ɲi ye.\nWalima aw bɛ a don banakɔtaa yɔrɔ la nka ni denmisɛn don aw ye a kɛcogo dɔn (aw ka kan ka a ɲigin walima ka tulu mu a kun na sani aw ka a don)\nAw ye a to o yɔrɔ la miniti 3 fo ka se miniti 4 ma.\nAw bɛ tɛrimomɛtiri kalan (a bɛ yɛlɛn da kɔnɔ ka tɛmɛ kamankɔrɔla kan ani a bɛ yɛlɛn kɔfɛla la ka tɛmɛ ni yɔrɔ tɔw kan).\nAw bɛ tila ka a ko kura ye ni alikɔli walima safinɛji ye.\nKɔlɔsili: Denyɛrɛni farilafunteni yɛlɛlenba walima a jiginnenba (degere 36 duguma), o bɛ banajugu dɔ kofɔ (aw ye sɛbɛn ɲɛ Denyɛrɛniw ka jolilabana lajɛ).\nWalasa ka kunnafoni caman sɔrɔ farigan wɛrɛw taamasiɲɛw kan, aw bɛ sɛbɛn ɲɛ Farigan walima farikalaya lajɛ.\nNi farigan bɛ aw la, walasa ka aw ka kokɛtaw dɔn, aw bɛ sɛbɛn ɲɛ Denmisɛnw ka farigan lajɛ.


Bana in bɛ mɔgɔ minɛ ni i ye ba nɔnɔ walima misi nɔnɔ wulibali min. A bɛ se ka mɔgɔ minɛ fana ni a tigi fari yɔrɔ dɔ basira ka a to nin bagan kofɔlen ninnu cɛ la walima ni a bɛ yɔrɔ min, banakisɛ in bɛ o dugukolo la.\nWalasa ka kisi nɔnɔkɛnɛbana ma: aw kana nɔnɔkɛnɛ wulibali min abada.\nA daminɛ na farigan ni nɛnɛ bɛ se ka kɛ a sen kɔrɔ, nka tuma caman nin bana in bɛ daminɛ ni farikolosɛgɛn, fangadɔgɔya ni dumunikɛbaliya, ani kungolodimi ni kɔnɔdimi ye, ani tuma dɔw la dimi bɛ kɛ a tigi kolotugudaw, a fasaw, ani a kolow la.\nA bɛ se ka kɛ, a farigan bɛ juguya i n’a fɔ a tɛ juguya cogomin. A ka ca a la, nɛnɛ bɛ a tigi minɛ wulafɛ ka laban ni wɔsili ye sufɛ. Ni a juguman don, farigan bɛ ban ka tile damadama kɛ ka tila ka segin ka na. Ni a ma furakɛ a bɛ se ka san caman kɛ a tigi la.\nGɛnɛgɛnɛ bɛ bɔ a tigi kamankɔrɔla ni worokɔrɔla la (gafe ɲɛ Joli juguyali taamasiɲɛw lajɛ).\nNi aw sɔmina hali dɔɔni ko nɔnɔkɛnɛbana don, aw ye taa aw yɛrɛ lajɛ dɔgɔtɔrɔso la, ka da a kan aw bɛ se ka bana in kɛ bana wɛrɛ ye ka sɔrɔ o tɛ, barisa bana in furakɛli kuntaala ka jan wa a da ka gɛlɛn. Aw kana fura si kɛ dɔgɔtɔrɔ ma min yamaruya.\nAw bɛ a furakɛ ni tetarasikilini ye (tétracycline), balikuw bɛ miligaramu 250 forokoni 2 ta, siɲɛ 4 tile kɔnɔ fo dɔgɔkun 3. Walasa ka fura tacogo dɔn, aw bɛ sɛbɛn ɲɛ Tetarasikilini lajɛ. Walima aw bɛ kotirimɔkizazɔli (cotrimoxazole) ta. (Walasa ka a tata hakɛ ni a kɔlɔlɔw dɔn, aw ye sɛbɛn ɲɛ Kotiri, Cotrimoxazole, TMP-SMX lajɛ).\nAn bɛ nɔnɔ minnu min, olu ka kan ka wuli. Aw kana nɔnɔ wulibali min abada, wa aw kana naare dun min dilanna ni nɔnɔ wulibali ye. Ni aw sigilen don yɔrɔ la nɔnɔkɛnɛbana bɛka dankari mɔgɔw la yɔrɔ min na, a ka fisa aw kana naare dun min dilanna nɔnɔ wulibali la.\nMɔgɔ minnu bɛ misiw ni ba marayɔrɔw la, olu ka kan ka u janto u fari la kosɛbɛ a kana basi.\nAw bɛ sɔgɔsɔgɔnijɛfuraw kɛ misiw ni baw la. Aw bɛ bagandɔgɔtɔrɔw dɛmɛ minnu bɛ aw ka baganw ka kɛnɛya jateminɛ.


Baara min ka gɛlɛn n’a nafa ka bon, o de ye ka mɔgɔw lafaamuya furaw takun na ani u tata hakɛ la. Tubabufura dɔw nafa ka bon kosɛbɛ barisa u bɛ se ka niw kisi. Nka, fura kɛrɛnkɛrɛnnen tɛ yen ko bana dɔ tɛ se ka furakɛ min kɔ. Farikolo yɛrɛ bɛ se ka bana kɛlɛ k’a sababu kɛ lafiya ye, balo ɲuman ani fɛɛrɛ nɔgɔmanw.\nTuma dɔw la, mɔgɔ dɔw bɛna fura ɲini aw fɛ k’a sɔrɔ a ɲɛci t’u ye. Aw bɛn’a fɔ k’aw bɛ fura dɔ d’u ma walasa k’u la nisɔndiya. Nka n’aw y’o kɛ siɲɛ kelen, n’u kɛnɛyara, a bɛna kɛ u hakili la k’u kɛnɛyara k’a sababu kɛ aw ni fura ye, k’a sɔrɔ u yɛrɛ farikolo de ye bana kɛlɛ.\nSani aw ka kɛ sababu ye mɔgɔw ka siri fura la, aw b’aw jija ka fura takun ɲɛfɔ u ye. Aw bɛ se ka fɛn fɔ u ye min bɛ se k’u dɛmɛ ka bana kɛlɛ.\nMɔgɔw ka teli ka fura ɲini bana minnu na k’a sɔrɔ a ɲɛci t’u ye, olu filɛ: (1) mura gansan, (2) murasɔgɔsɔgɔ ani (3) kɔnɔboli.\nMura gansan fura ɲuman de ye k’i lafiɲɛ, ka jimafɛn caman min walima ka asipirini (aspirine) ta. Penisilini (pénicilline), tetarasikilini (tétracycline) ani banakisɛ fagalan fura wɛrɛw tɛ se ka mura furakɛ (aw ye sɛbɛn ɲɛ Mura walima murasɔgɔsɔgɔ lajɛ).\nJi caman minni bɛ kaari yeelen ani k’a bɔli nɔgɔya murasɔgɔsɔgɔ ni sɔgɔsɔgɔ gɛlɛn na ka tɛmɛ siroji kan. Kɔnɔna fana wusuli jikalan na, o bɛ sɔgɔsɔgɔ nɔgɔya kosɛbɛ (aw ye sɛbɛn ɲɛ Sɔgɔsɔgɔ lajɛ). Aw kan’a to mɔgɔw ka siri siroji ni fura wɛrɛw la minnu ɲɛci t’u ye sɔgɔsɔgɔ furakɛli la.\nFura tɛ foyi ɲɛ denmisɛnw ka kɔnɔboli caman na. Mɔgɔw bɛ fura caman ta minnu bɛ se ka kɔlɔlɔ lase u ma, i n’a fɔ neyomisini (néomycine), sitɛrɛpitɔmisini (stréptomycine), antero-viyofɔrimu (entéro-vioform) ani kuloranfenikɔli (chloramphénicol). Fɛn min nafa ka bon denmisɛn ma kosɛbɛ, o ye ka jimafɛn caman min ani ka dumuni nafamaw dun (aw ye sɛbɛn ɲɛ Kɔnɔboli furakɛcogo lajɛ). Ba de bɛ se ka den ka kɛnɛya sabati, nka fura tɛ. N’aw bɛ se ka denbaw dɛmɛ u k’u ka kokɛtaw faamu, o bɛna denmisɛn caman ni kisi.\nFuraw dili n’u tali ka ca kojugu dɔgɔtɔrɔw ni mɔgɔ gansan wɛrɛw fɛ. O waleya ninnu man ɲi k’a da kun caman kan:\nWari latiɲɛ don, barisa wari min bɛ don fura la, n’i y’o don dumuni na, o nafa ka bon kosɛbɛ.\nA bɛ mɔgɔw siri fɛn na, fɛn min ɲɛci t’u ye (a se t’u ye tuma caman).\nNi furaw bɛ to ka ta bana misɛnniw na, u tɛna foyi ɲɛ bana gɛlɛnw na.\nO misali dɔ ye kuloranfenikɔli ye (chloramphénicol). Nin fura ɲumanba tali banamisɛnw na yɔrɔ dɔw la, o y’a to a tɛ se ka tifoyidi (typhoïde) furakɛ bilen. A takojugu y’a kɛ a tɛ se ka tifoyidi banakisɛ faga tuguni.\nK’a da nin kun fɔlen bɛɛ kan, furaw tali ka kan ka dan hakɛ la.\nNka o bɛ se ka waleya cogodi? Sariya gɛlɛnw talen, fura dɔnbaga ŋana minnu bilala ka furaw tali yamaruya, ninnu si ma se ka furaw takojugu bali. Nin sariya ninnu tɛ sira sɔrɔ abada ni mɔgɔw ma kunnafoni ka ɲɛ furaw tacogo kan.\nKɛnɛya baarakɛlaw ka baara fɔlɔfɔlɔ dɔ ye ka mɔgɔw lafaamuya u ka furaw ta u tacogo la ani k’u tata hakɛ dɔn.\nNin nafa ka bon yɔrɔw la, tubabufuraw jɛnsɛnnen don yɔrɔ minnu na ka caya.\nKa kunnafoni caman sɔrɔ furaw tali, u takun an’u tabaliya kan, aw bɛ Sigida 6 lajɛ. Ka kunnafoni caman sɔrɔ pikiri kɛli la a kɛkun an’a kɛbaliya kan, aw bɛ Sigida 9 lajɛ. Ka farafinfura kɛcogo ɲuman dɔn, aw bɛ sigida 1 lajɛ.


Taraso 1 - Fàkan\nTaraso I ye Kucala kolomi dugu dɔ ye. A bɛ Molobala galoda fɛ nink'a kafoda Kɛ o Molobala kelen in ye fana. Sikaso y'a ka marabolo ye. Taraso I ni Molobala cɛ tɛ Tɛmɛ bamɛtɛrɛ 7 ɲɔgɔn kan, nka a ni Kucala cɛ kɔni ye 45 ye. Taraso I lasɔrɔli ka nɔgɔ. N'i Bɔra Kucala ni k'i kùnda Kuri kan, i bɛ na Se Molobala sirafara ma, i kɛlen ka Kucala Blà ni bam 25 ɲɔgɔn ye. I bɛ Fara o fɛ, ka bam 10 ɲɔgɔn Bòli nink'i Madon Molobala la. N'i Bɔra yen sa, i bɛ sɔrɔ k'i kùnda Taraso I kan. Sungulaso, Taraso II hɛrɛmakɔnɔ, Sògo ani Molobala ye Taraso I dafɛduguw ye.\n"Tukookan" de tùn ye dugu in tɔgɔ ye fɔlɔ-fɔlɔ. O tɔgɔ in sɔrɔla a tutigɛbaa de fɛ, o min tùn bɛ Weele ko "Tukooloo". A tùn bɛ Bɔ 'Sàn. Tukooloo Nàna donsoya de sababu la yen. Nka an bɛ bì min na o tɔgɔ in tɛ Fɔ a ma tùn. O de Munun-mununna ka Nà Kɛ "Taakan" ye. O min bɛ "Tukooloo" ka so Лini kɔrɔko siratigɛ la. Nka Taraso in Sɔrɔla bamanankanfɔlaw ka fɔcogo de fɛ.\nMàsakɛ-fanga waatiw la, Taraso I tùn bɛ Mara Molobala màsakɛw fɛ. Nkan bì u ka mara bɛɛ Seginna dugutigiw ma fàamaw ta 'kɔ. Taraso I dugutiya ye laadalata ye, wa a bɛ Nà kɔrɔya- kùnda de. Taraso I dugutigiw bɛ Bɔ 'kìn kelen de la. Maadu Tarawele de bɛ yen dugutigiya la bì (2015).\nKìn naani de bɛ Taraso I la, olu ye ʃikɔkan, Kafela, Kagbɔla, Mɔbila ani Zeela ye. Taraso I ma sìgiyɔyɔ-yɛlɛma Kɛ a sìgili ni sisan 'cɛ.\nMiɲankaw ni fulaw de bɛ Taraso I la. Bamanankan, fulakan, ani mamara bɛ Fɔ yen. Nka mamara de bɛ Fɔ yen kosɛbɛ. Jàmu Tarawele, Konatɛ, Dao, Sidibe, Sangare ani Jalo de bɛ yen.\nTarasokaw bɛ Saɲɔ, keninke, kàba, kɔɔri, tiga, tiganinkuru, ʃɔ, malo, mangoro, lenburuba, lenburukumunin, manje, sɔmɔ, tubabunkɔyɔ, tamati, fòronto ani ʃù Sὲnɛ. Daaba ni kamanmafɛn-kùnda, u bɛ misi, saga, bà, fàli, wùlu, kami ani ʃɛ, Mara. Laadala mɔnikɛyɔrɔ fla bɛ Taraso I la olu ye kotimɛɛ-nukan ani Ntɔrlakelen. U b'u ka mɔni Kɛ ni flenw, byɛnw ani muruw ye. Jago misɛnninw bɛ Kɛ yen.\nMusojigin-so, ɲɔsimansinw, jabaraninw, kɔɔrisuguw, motow ani kalalikɛ-mansinw bɛ Taraso I la. CMDT ani AMDD ye baɲumankɛ-tɔnw ye minnu ye dɛmɛ Dὸn u ye yiriwaliko hukumu 'kɔnɔ. AMDD ka baaraw tùn ɲɛsinnen bɛ kɛnɛyakow ani kàlankow sabatili ma dugumɔgɔw ye. CMDT ka yiriwa ɲɛsinnen bɛ siradlaw ni dugumɔgɔw kàlanni ma sɛnɛ yiriwali kama.\nBalikukalan ni Blonkɔnɔ-kàlan bɛ KɛTaraso I la yen. Taraso I lakɔlikalan Dabɔra 2000 sàn. Lakɔlikalanso kelen min bɛ u fɛ yen duguma-dakun fàn fɔlɔ ta dòn.\nSilamɛya dɔrɔn de bɛ Taraso I la. Misiri kelen b'u fɛ yen. U ka silamɛya dònni Bakari Tarawele fɛ bɛ sàn bi duuru ni wolonfla ɲɔgɔn Bɔ.\nSeliw ani kɔɲɔw ye Taraso I ka ɲεnajεlakow ye. U ka fɔlifɛnfɔtaw ye bala, bàra, bɔnɔ ani dununw ye.\nKɔ kelen ani dàla duuru bɛ Taraso I kungo 'kɔnɔ yen.\n‘Kabakomayɔrɔ tɛ Taraso I la ko mɔgɔ bɛ Se ka Taa i ɲɛ Da min kan.\nBlàdon : 2016-02-10 Yɛlɛmako laban : 2016-07-29\nFogo yeko: 1146285 - Bì: 204 - Kalo in: 7875 - Лinan: 67488.\nFura Yeko: 1559 - Bì: 1 - Kalo in: 9 - Лinan: 68.


Ninnu ye banakisɛ fagalan ɲumanbaw ye, minnu bɛ banakisɛ suguya caman faga. U da ka gɛlɛn ani u pikiri dɔrɔn de bɛ sɔrɔ. Nka u kɔlɔlɔ ni u farati man ca i n’a fɔ banakisɛfagalan tɔw. Ni a bɛ sɔrɔ, a bɛ se ka kɛ ka banajugu caman furakɛ.\nA suguya caman bɛ yen, i n’a fɔ:\nsefazɔlini, cefazolin (Anecef)\nsefalɛkisini, céphalexine (Keflex)\nsefaradini, cephradine (Velosef)\nsefirɔkisini cefuroxime (Ceftin)\nsefɔkisitini cefoxitine (Mefoxin)\nsɛfitiriyakizɔni ceftriaxone (Rocephin)\nsefotakisimi cefotaxime (Claforan)\nsɛfitazidini, ceftazidime (Fortaz, Taxidime, Tazicef)\nSefalɔsiporinini suguya caman bɛ kɛ ka sinkɔrɔkɛrɛdimi, sugunɛsiralabanaw, nɔgɔbana (tifoyidi), nugulabanaw walima solodimiw, kololabanaw walima kanjabana furakɛ.\nNi aw bɛ se, sani aw ka fura ninnu ta, aw bɛ kunnafoni ɲini u kɔlɔlɔw ni u tata hakɛw kan. Ani fana, aw kana u ta bana misɛnniw na, bana minnu bɛ se ka furakɛ ni banakisɛfagalan da dumanw ye.\nSɛfitiriyakizɔni ye banakisɛfagalan farinman ye, banakisɛ mana farifan bɛɛ labɔ min bɛ kɛ ka o furakɛ ani kanjabana, nka fura don min farati ka bon denyɛrɛniw ma, ni aw ma dɛsɛ aw kana furakɛli kɛ ni nin fura in ye. Nin fura kelen in kofɔlen don leminanpo fana na ka fara denyɛrɛniw ka ɲɛdimi kan min sɔrɔ la a ba ka leminanpo fɛ.\nA pikiriw bɛ se ka farinya. Aw bɛ se ka a ni lidokɛni 1% ɲagami ni aw bɛ a kɛcogo dɔn.\nA NAFA KA BON! Aw kana a di denyɛrɛni ma min tɛ dɔgɔkun kelen bɔ. Aw kana a di den sebaliw fana ma, kɛrɛnkɛrɛnnenya la minnu ka dɔgɔn. Aw kana a di sayinɛrɛtɔ ma.\nA pikiri kɛcogo: Fura in pikirilama dɔrɔn de bɛ sɔrɔ walima a jolisirafɛ ta.\nNi sopisi ye denyɛrɛni minɛ a tile 7 tɛmɛnen.\nKilogaramu kelen o kilogaramu kelen, aw bɛ a pikiri miligaramu 50 kɛ siɲɛ kelen. O la:\nNi den janya bɛ hakɛ la, a bɛ kilogaramu 3 bɔ, aw bɛ miligaramu 150 pikiri kɛ a la.\nNi bana ka jugu den na, min tile 7 tɛmɛna, ni banakisɛfagalan wɛrɛ tɛ aw bolokɔrɔ, kilogaramu kelen o kilogaramu kelen\nAw bɛ a miligaramu 75 pikiri kɛ, siɲɛ kelen don o don tile 7 kɔnɔ fo ka se tile 10 ma. O la:\nNi denyɛrɛni ye kilogaramu 3 ye, aw bɛ a miligaramu 225 pikiri kɛ siɲɛ kelen don o don.\nNi den ka kɔrɔ ani a bɛ kilogaramu 6 bɔ, aw bɛ a miligaramu 450 pikiri kɛ siɲɛ kelen don o don.\nNi tɔgɔtɔgɔni jugumanba don :\nKilogaramu o kiligaramu N, aw bɛ pikiri miligaramu 50 kɛ a tigi la don o don siɲɛ kelen fo tile 5, nka aw kana baliku ta caya ni garamu 4 ye tile kɔnɔ, walima ka denmisɛnni ta caya ni garamu 1 ye tile kɔnɔ.\nBaliku: garamu 1 ka se garamu 2 ma siɲɛ kelen tile kɔnɔ.\nDenmisɛnni san 8 ka se san 12 ma: garamu 1 siɲɛ kelen tile kɔnɔ.\nDenmisɛnni san 3 ka se san 7 ma: miligaramu 500 siɲɛ kelen tile kɔnɔ.\nDenmisɛnni san 2 ka se san 3 ma: miligaramu 250 siɲɛ kelen tile kɔnɔ.\nNin kanjabana don :\nKilogaramu o kiligaramu, aw bɛ pikiri miligaramu 100 kɛ a tigi la don o don, aw a tila pikiri kɛko 2 (aw bɛ tilancɛ kɛ a tigi la lɛri 12 o lɛri 12). Aw bɛ anpisilini fara a kan. Aw ye gafe ɲɛ Kanjabana furakɛcogo lajɛ.\nSefalɛkisini ye banakisɛfagalan ye min nin sefalɔsiporiniw ye suguya kelen ye (les céphalosporines). Sefalɔsiporiniw ye banakisɛfagalan ɲumanbaw ye minnu bɛ bana suguya caman kɛlɛ. A ka c’a la, u da ka gɛlɛn ani u sɔrɔ man di. Nka, u kɔlɔlɔ ni u farati man ca i n’a fɔ banakisɛfagalan tɔw. Ni a bɛ sɔrɔ, a bɛ se ka kɛ ka banajugu caman furakɛ.\nKɔnɔsuru walima banakotaa ni jolima, farigan, kɔɔnɔdimi, kungolodimi, fari kurukuru bilenman ka kisɛkisɛniw kɛ a la, sugunɛ finman, hakili wulili, walima fanga dɔgɔya.\nNi mɔgɔ min fari tɛ sɔn sefalɔsiporiniw la (les céphalosporines), aw kana sefalɛkisini di o tigi ma.\nKilogaramu kelen o kiligaramu kelen, aw bɛ a miligaramu 50 di a tigi ma don o don, siɲɛ 4 Nka aw kana a tata hakɛ caya ni miligaramu 4000 ye lɛri 24 kɔnɔ. Ni aw tɛ se ka a tigi girinya hakɛ ta, aw bɛ a tata hakɛ kaɲɛ ni a si ye:\nDen kalo 6 duguma: aw bɛ a miligaramu 100 di siɲɛ 4 don o don.\nDen kalo 6 ka se san 2 ma: aw bɛ a miligaramu 125 di siɲɛ 4 don o don.\nDen san 3 ka se san 5 ma: aw bɛ a miligaramu 250 di siɲɛ 4 don o don\nDen san 6 ka se san 12 ma: aw bɛ a miligaramu 375 di siɲɛ 4 don o don.\nDen san 12 sanfɛ ani baliku: aw bɛ a miligaramu 500 di siɲɛ 4 don o don.\nNi joginda juguman don (joginda nɛma), aw bɛ hakɛ dita fɔlen di a tigi ma fo ka se tile 5 walima 7 ma. Ni joginda nɔgɔlen don kosɛbɛ, aw bɛ metoronidazɔli, métronidazole di fana.\nNi jeninida juguman don aw bɛ hakɛ dita fɔlen di a tigi ma, fo ka se tile 5 walima 7 ma. Ni jeninida ka dun, walima ni farigan bɛ a senkɔrɔ, aw bɛ hakɛ dita fɔlen di a tigi ma fo ka se tile 10 walima 14 ma.\nNi kolo karilen don ka a kun bɔ sogobu fɛ (kolo kun bɔlen), aw bɛ hakɛ dita fɔlen di a tigi ma fo ka se tile 5 walima 7 ma. Ni joginda nɔgɔlen don kosɛbɛ, aw bɛ metoronidazɔli, métronidazole di fana.\nNi murujoginda walima marifajoginda don aw bɛ hakɛ dita fɔlen di a tigi ma fo ka se tile 10 walima 14 ma. Ni joginda nɔgɔlen don walima joginda bɛ a tigi kɔnɔ na, aw bɛ metoronidazɔli, métronidazole di fana.


Masalaseben - Fàkan\nMasalasɛbɛn bɛ Fɔ faamuya sugu bɛɛ ma, n'a y'a Sɔ̀rɔ k'o faamuya Sɛbɛnna ka Kɛ 'kàlanfɛn ye. A dakun in yɛrɛ baarabaa dɔw Ko a ma ko faamuya. A faamuya waleyabolo ka ca. Poyiw y'a dɔ ye. Mɔ̀gɔ dɔw ka baara ye ka poyi dumanw Labɛn ka Bɛn ko dɔ ma. Masalasɛbɛn bɛ Waleya cogoya caman wɛrɛ la i n'a fɔ̀ ɲɔ̀gɔlɔn, zana, dɔ̀nkili, baabu ani ziirinw. Ntɛn-ntɛn fana 'sèn b'a waleyabolow la. Dɔnkili min bɛ Da fɔliw 'sèn 'kɔrɔ olu bɛɛ ye masalasɛbɛn waleyabolo dɔw ye.\nMasaladɔn ye kuma jagodon-cogo minnu bɛ Sɔ̀rɔ masalasɛbɛnw 'kɔnɔ.\nPoyi ye hakilina fɔli ye k'a Majago ni kuma dyalanw ni kumasen kùnkurunninw ye ka Sìgi 'ɲɔ̀gɔn 'kɔ ka Jigin. Mɔ̀gɔ dɔw yɛrɛ ɲùman na, poyi ye hakilina dili ye ni jago ye. Poyiw dɔw ka farin, kὲlɛjeli-poyiw, dɔw ka nɔ̀gɔ, kanuyapoyiw. Poyisɛbɛnna ŋana dɔw bɛ bamanankan na i n'a fɔ Mamadu Dukure, Abdulay Bari, Mamadu Laminn Kanute, Amadu Tanba Dunbiya, Drisa Jakite. O mɔgɔ ninnu caman ka poyiw Ye kὲlɛjeli-poyiw ye.\nFɔlɔ, poyi tùn bɛ an ka baara minnu na ka caya o dɔw ye tɔnci ye. Ciden dɔ ka baara tùn bɛ Kɛ ka poyi Da cidenw nɔ̀ fɛ foro 'kɔnɔ n'ale tùn bɛ Weele ko cijeli walima cimakilila. O poyiw bɛ Da ni dusudonkanw ye ka cidenw Suguni ka Kɛ ŋanaya kan. Ŋanaw tɔgɔlapoyiw b'a 'bolo cogo min na, fugariw ta b'a 'bolo ten. Ni cijeli tùn ye ciden min tɛgɛ Tà fugariya la mɔ̀gɔ tɔ̀w 'kɔ, e t'o Se fla. A b'i Lakari ni poyi dɔ ye k'i ni 'fɛn Sanga min ye makaritɔfɛn ye. A bɛ Kɛ fo dɔw bɛ Kasi a 'bolo u lakariko jugu fɛ k'u Blà ɲuguntɔlafɛnw blàyɔrɔ la. N'a fana ye ŋanaw tanuli Dabɔ, o poyiw bɛ dɔ Fàra ŋanaw ka kùnkɛnɛya kan. Baara tɔ̀ bɛ Soroba ka T'a fɛ.\nZiirin Ye kalansen ye ka denmisɛnninw Ladamu. Ziirinda tùn ye mɔ̀gɔ ɲɛnatigɛ ka baara ye. Denmisɛnfɛn tùn tɛ a Da bari ziirin dali tùn jatelen dòn ka Kɛ maakɔrɔbabaara ye. Musokɔrɔbaw ni cɛkɔrɔbaw tùn b'a Da denmisɛnw ye.\nZiirin tùn bɛ Da tle waati min fɛ o tùn ye ʃufɛla ye. Komin ʃufɛla tùn denmisɛnw mɔ̀gɔkɔrɔbaw gɛrɛtuma ye ɲɔ̀gɔn na, mɔ̀gɔw tùn bɛ ziirin Da u fɛrɛ ma o waati. A dawaati bɛnni fonɛnɛ ma o fana tùn b'a tɔ̀ Sankɔrɔta bari bɛɛ bɛ Kɛ jalitasumaba kìnnen 'kɔrɔ o waati.\nDawaati tùn bɛ ziirin na sàn 'kɔnɔ. O dawaati tɛ dɔ wɛrɛ ye samiɲɛbɔda 'kɔ, ni dɔw Ko a ma ko fobɔda. Ziirin dali tùn yamaruyalen dòn o waati dɔrɔn 'kɔnɔ k'a sababu Kɛ sumanw ladonnen nisɔndya ye. A waati b'a Sɔ̀rɔ suman kɛnɛ Sɔ̀rɔla. 'Kùn flanan min b'a la o ye a waati Bɛnni ye fonɛnɛ tuma ma. O waati in fana ye mɔ̀gɔ gɛrɛtumaba ye ɲɔ̀gɔn na. Nɛnɛ sababu la, sani dudenw ka Bɔ ka Carin ʃu fɛ, u bɛ To so 'kɔnɔ mɔ̀gɔkɔrɔbaw fɛ baro la, bari tasuma bɛ Dadon olu ɲɛ so 'kɔnɔ olu b'u Ja min funteni na. O gɛrɛɲɔgɔnna baro bɛɛ bɛ Kɛ ziirinw kan.\nZana, proverb anglɛkan na, ye hakilina dicogo ye min bɛ Kɛ ni kumasen basigilen ye ka Ja. Zana baaracogo ka ca kan na.\nMali jamanatigi IBK ka don dɔ kɔrɔfɔ la a ko "sanji-kɔrɔwɔɔsi tɛ Dɔ̀n". Faamaw ka zanada kuma 'kɔnɔ o b'a Sɛmɛntiya ko zanako bɛ 'ba laa Mali la. O kama, zana nafa bonya fɛ Mali kɔrɔfɔw laseli 'kɔnɔ, an bɛ na a baaracogo damadɔ Blà mɔ̀gɔw ka bolo kan. Zana bɛ Se ka baara nin cogo damadɔ ninnu na: zanasɛrɛ, kɔrɔmaɲɔgɔnzana, sinamazana, zanakabila, zanasanga, zanabayɛlɛma, zanaboso\nZana baaracogow la lakodɔnnenba ye k'a Sɛbɛn k'a Ton ɲɔgɔn 'kɔ ten. O tonni ɲɔgɔn 'kɔ bɛ Se ka Kɛ ni sɛrɛdali sugu dɔ ye walima a sɛrɛdabali yɛrɛ bɛ Se ka K'a ye. Zana sɛrɛdali ye k'a caman Sɛbɛn ka u tonni ɲɔgɔn 'kɔ Bɔ siginiden da fɛ. O la, zana min bɛ da Minɛ ni siginiden "a" ye o bɛ Blà siginiden "b" ta ɲɛ. U bɛ Ton ɲɔgɔn 'kɔ o cogo la ka Bɔ "a" la fo ka Se "z" ma. O baaracogo sugu min bɛ Boli zanaw kan an bɛ o Weele ko zanasɛrɛ. Zanaden damadɔ Flɛ nin ye bamanankan siginiden bɛɛ bɛ Sɔrɔ minnu dabɔ la.\nZana dɔw kɔrɔ ye kelen ye. O b'a Jira ko hakilina kelen bɛ Se ka Fɔ ni zana dànsigi-yɔrɔ kelen ye fo ka Se caman ma. N'i y'a hakilina Fɔ ni o zana fɛn o fɛn ye a bɛ Faamu ka Kɛ fɛn kelen in ye. An ye kɔrɔmaɲɔgɔnzana Da o zanaw la nin baara in 'sen fɛ. Kɔrɔmaɲɔgɔnzana dɔw dajiralen Flɛ dugu ma\nSogoblentigi de bɛ tasumablentigi Sɛgɛrɛ = Bokɛla de bɛ selidaga Magɛn = Taanikasegin bɛ gɔ̀n ma, n'o tɛ kulu b'a nɔ na\nZana dɔw bɛ ɲɔgɔn kɔ Kari, an b'a fɛ k'a Fɔ k'u bɛ ɲɔgɔn ka hakilina sina Fɔ. O zanaw Baarala an fɛ ni sinamazana tɔgɔ ye. Misali la, i bɛ zana do Sɔ̀rɔ min kɔrɔ bɛ kùnnadiya kan ka Tla ka dɔ wɛrɛ Sɔ̀rɔ min kɔrɔ bɛ kara walima kùnnangoya kan. Bɛɛ kɔ̀ni b'a Dɔn ko "kara" ni "kùnnandiya" ye ɲɔgɔn sina ye. O sinamaya b'a To ko a zana fla bɛ Se ka Blà sinamazanaw fɛ n'u dànfara Kɛra u sinamadaɲɛ fla ninnu dɔrɔn ye.\nNi kara bɛ ɲɛbɛrɛ 'kɔ, a jɔ̀yɔrɔ bɛ Bɛn kulukulu da ma\nJɔ̀nkunnandi cɛlajuru tigɛyɔrɔ bɛ Bɛn ɲamasun kɔrɔla ma\nSa kùnkolo mana Bɔ a la, a tɔ bɛɛ To jurukisɛ ye\nSa tɛ kùnkolo dɔrɔn ye\nZana bɛ Baara cogo wɛrɛw la minnu ni a sɛrɛdali tɛ kelen ye. O cogo wɛrɛ dɔ ye ka zanaw Tɔ̀mɔ k'u Tla-tla 'kulu ni 'kulu ye. Dalilu min bɛ o tlali la o ye zanaw ka hakilina-kelenfɔ ye. Zana dɔw bɛ Se ka Fàra ɲɔgɔn kan ka Kɛ 'kulu ye k'a sababu Kɛ u bɛ bɛɛ dakun kelen de kan. Dakun suguya ka ca jyɛnnatigɛ 'kɔnɔ i n'a fɔ saya, sonyali, hakilimaya, walima hakilisigi yɛrɛ. N'i ye zana damadɔ Sɔ̀rɔ ka Blà nin dakun fɔlenw kelen-kelenna 'kɔnɔ, o y'i kɛlen ye k'olu Blà 'kulu ni 'kulu ye. O tlacogo sugu bɛ Weele an fɛ yan ko zanakabila, bari i ye u Blà u 'dan ma kabila ni kabila. Zanakabila dɔw Flɛ nin ye.\nZanaw b'i ka kan na cogo min na u bɛ kan wɛrɛ la ten. Zana Fɔra ka hakilina min Latɛmɛ i ka kan na o k'a Dɔn ko o hakilina kelen latɛmɛbali tɛ kan dɔ in na, wa a fana bɛ Latɛmɛ ni zana dɔ fana ye. I y'a Dɔn o, i m'a Dɔn o, i bolozana kùnɲɔgɔnma bɛ kan dɔ in na. O zana ɲinini k'o Dɔn k'o ni i ka kan ta Da ɲɔgɔn ma o ye ka zana fla Sanga ɲɔgɔn ma kan fla ni ɲɔgɔn 'cɛ. An b'o baara Weele yan ko zanasanga. Zanasanga bɛ Fɛrɛ hakilina laseli ma kan fla ni ɲɔgɔn 'cɛ ka Sago zanabayɛlɛma kan. Bayɛlɛmani bɛ Se ka kumasen gansan Lase cogo min na a tɛ Se ka zana Lase kan wɛrɛ la o cogo la. Zanasanga ɲɔ̀gɔn tɛ zana laseli la kan wɛrɛ.\nZanasanga dɔw Kɛra bamanankan ni kanba dɔw 'cɛ i n'a fɔ bamanankan ni fransɛkan ani bamanankan ni anglɛkan.\nZanasanga tɛ 'bɔli Kɛ tuma dɔw la. N'i bɛ kanflabaara la, i mago bɛ Jɔ̀ zana dɔ laseli la kan wɛrɛ la k'a sɔ̀rɔ o kùnɲɔgɔnmazana t'i 'bolo. O bɛ Sɔ̀rɔ zana sɔ̀rɔbaliya fɛ zanahakilina dɔw la i ka kan flanan na walima a dɔnbaliya fɛ e fɛ. Ni hakilina lasebali tɛ na To, i bɛ Wajibiya k'a zana Bayɛlɛma k'a sɔ̀rɔ i tigɛlen dòn a kan bayɛlɛmani tɛ Fɛrɛ a ma kan sangali Bɔ. O waleya bɛ Weele an fɛ ko zanabayɛlɛma. Zanabayɛlɛma kɛli bɛɛ tɛ zana dɛsɛ ye kan flanan, zana ɲinini de ka suma laseli la tuma dɔw la. Zana bayɛlɛmanen dɔw Flɛ:\nZana baaracogo dɔ ye k'a Boso k'a fɛn caman Fɔ a kan. O ye n'i Sera ka kùnnafoni fɛn o fɛn Sɔ̀rɔ ka Bɔ a 'kɔnɔ k'o Dànkɛnɛmaya ɲinini siratigɛ la. An ye baara minnu Kɛ o siratigɛ la, an k'olu ma ko zanaboso.\nBlàdon : 2016-04-28 Yɛlɛmako laban : 2018-01-18\nFogo yeko: 1146130 - Bì: 49 - Kalo in: 7720 - Лinan: 67333.\nFura Yeko: 8820 - Bì: 1 - Kalo in: 17 - Лinan: 207.


Baganw - Fàkan\nBaganw ye adamaden ka ‘nɛgɛnfɛnw ye minnu bɛ Sɔ̀rɔ nimafɛnw ka kulu ‘kɔnɔ. U cogoya, u jànya, u kɛyɔrɔ an’u balocogo Tɛ ‘kelen ye.\nBagan yὲrɛ Ye mun ‘fɛn ye ?\n‘Tàamaʃyɛnba ‘kelen Bɛ banganw na min b’u ni dafɛn tɔ̀w (kiriw, npiyenaw) Bɔ ‘ɲɔgɔn na.\n– U bɛ se ka Bɔ u nɔ̀ na : bagan tla bɛɛ bɛ Se taama, bòli, nɔni, wulili ani panni na…. O tàamaʃyɛn b’u Dànfara ka Bɔ jiriw ni npiyenaw la minnu tɛ Se kà Bo u nɔ̀ na. K’a Sɔ̀rɔ bagan dɔw sinsinnen bɛ fɛn dɔw la wa u tɛ Bɔ u nɔ̀ na fyew.\n– U balocogo ye dumunifɛnw kùnuni ye minnu bɛ Se kà Kɛ jiriw, npiyenaw walima u bangan ɲɔgɔnw ye. Npiyenaw ni jiriw tɛ o Kɛ : npiyenaw bɛ Balo dùgulolola-fɛnw na, jiriw bɛ Balo ‘fɛnw na, u màgo Bɛ minnu na tlè yeelen ‘sababu la.\n– Sɔ̀minanw B’u la (ɲɛ, tlow ani ‘sɔ̀mina wɛrɛw) minnu b’a To u Bɛ kɛnɛmana Sɔ̀rɔ.\n– Baganw Bɛ Dànfara kà Bɔ jiriw ni npiyenaw na ni u siw (fɛn labὲnnew dòn ni nimafɛnw bɛɛ fàrilolo ye) ye.\n'Suguya ‘miliyɔn caman\nBì-bi in na, bagan ka ca ni ‘suguya ‘miliyɔn 1, 3 ye ‘jyɛn ‘kɔnɔ. Nkà ‘bagan caman wɛrɛw Bɛ yèn minnu ma Lakodon ‘fɔlɔ. O la, ‘bagan kura wɛrɛw bɛ Lakodɔn ‘don o don mɔ̀gɔw fὲ kà T’a fὲ, ‘kɛrɛnkɛrɛnnenya la, jɛgɛw, ni fɛnɲɛnɛmaw. Fὲɛrɛtigiw ka ‘fɔ la, bagan ‘suguya miliyɔn 14 ‘ɲɔgɔn Bɛ dùgukolo kàn.\nKolomaw ni kolontanw\nAn bɛ Se kà baganw Tla kuluba flà ye : kolotanw (‘kolo Tɛ bagan minnu na) ani kolomaw (‘kolo Bɛ minnu na) O la, bagan miliyɔn1,3 fàralen ‘ɲɔgɔn kàn na nkolotan ka ca ni 1,24 ye. Kolontanw Ye 56 200 ‘dɔrɔn ye. Fɛnɲɛnɛmaw ka ca ‘kɛrɛnkɛrɛnnenya la. U Ye ¾ ye baganw na dùgulolo kàn.\n→ baganw bɛ Balo mùn na ?\n→ baganw bɛ ‘ɲɔgɔn Kùnnafoni cogodi ?\n→ baganw buguncogo\n→ baganw ni u denw\n→ bagan bàgamaw\n→ baganw minnu flà bɛ Yaala\nBagan kulubaw :\n→ kàmamafɛnw (kɔ̀nɔw)\nLes autres règnes du monde vivant :\nBlàdon : 2020-02-16 Yɛlɛmako laban : 2021-02-21\nFogo yeko: 1147329 - Bì: 613 - Kalo in: 8919 - Лinan: 68532.\nFura Yeko: 426 - Bì: 1 - Kalo in: 7 - Лinan: 52.


Ntɔ̀rla - Fàkan\nMolobala kafoda-dugu dɔ Ye Ntɔ̀rla ye. A galoda-dugu Ye Kàpaala ye. Ntɔ̀rla Bɛ Sikaso marabolo kolomi min fɛ o ye Kucala ye. Ntɔrla ni Kucala cɛ jànya ye bam 25 ye. A ni Sikaso ta bɛ Taa bam 150 ɲɔgɔn na. Ntɔ̀rla ni dugu minnu bɛ dàncɛ Bɔ seleke naani na olu ye Wɔmɔ, o B'a kɔrɔn fɛ ni bam 4 ye, Sanga B'a tlebin fɛ ni bam 10 ye, Sàjola B'a ni kɛɲɛka 'cɛ ni bam 7 ye, kà sɔrɔ kà Kàpaala Kɛ a ni worodugu 'cɛ ni bam 7 ye.\nNɔrla tɔgɔ Dara a tu tigɛbaa de la. A tùn bɛ Fɔ o ma ko "ntɔ" walima "dɔ" nin bɛɛ ye kelen ye.\nFaama-dugutigiya de bɛ ntɔ̀rlakaw fɛ yen. Nka o bɛɛ n'a ta u ka o dugutigiya tolen bɛ kìn kelen ni jàmu kelen 'bolo yen. W'a bɛ Nà kɔrɔyakunda de fana. Ni yen dugutigiya Sera e min ma, ni saya tɛ i tɛ Bɔ yen fiyi tun. Nka ni o saya in Kɛra, u bɛ sàn kelen de Kɛ n'o Tɛmɛna u bɛ sɔrɔ dɔ Sìgi o nɔ na. ʃigbɔ konatɛ ani Drisa konatɛ ye yen dugutigi kɔrɔw ye. Màa min bɛ olu nɔ na bì o ye Adama konatɛ ye. Màsakɛfanga waatiw la Ntɔ̀rla tùn Marala Molobala màsakɛw fɛ.\nNtɔ̀rla tɛ o si duguba ye tèn. A dugu bɛɛ ye kìn kelen de ye wa jate labanw y'a Jira ko yen mɔgɔw tɛ màa 1025 kan. Ntɔ̀rla b'a sìgiyɔrɔ flanan de la bì. Nka sababu min Nàna n'o ye kunnafoni kɛnɛman ma Sɔrɔ o kan.\nMiɲakaw ni bamananw ani fulaw de bɛ yen. Yen jàmuw ye konatɛ, danbɛlɛ, kulubali, tarawele, tangara, fofana, bɛrte, jabaatɛ, jara ani jalo ye. Sinankunya bɛ Tɛmɛ yen kulubaliw ni konatɛw 'cɛ, a bɛ Tɛmɛ tangaraw ni kulubaliw 'cɛ, a fana bɛ Tɛmɛ danbɛlɛ/tarawele ni jara/kɔnɛ 'cɛ. Furuko siratigɛ la, ntɔ̀rlakaw bɛ furuɲɔgɔnya Tɛmɛ u ni laminidugu bɛ 'cɛ wa yen dugu 'kɔnɔ ntɛ tɛ 'du ni 'du 'cɛ furuko la, w'a tɛ 'kabila ni 'kabila fana 'cɛ. Kanko siratigɛ la, Mamara de bɛ Fɔ ye kosɛbɛ nka bamanankan ni fulakan ani dɔgɔnɔkan fana bɛ Fɔ yen.\nbaara min fanga ka bòn ntɔ̀rlakaw fɛ, o ye sɛnɛ ye. U bɛ fɛn caman Sɛnɛ, i n'a fɔ keninke, saɲɔn, sàba, malo, tiga, tiganinkuru, bananku, woso, je, galama, ʃɔ, dà ani kɔɔri. U bɛ baganmara ni jago ni mɔni ani bololabaara misɛnnin fana Kɛ u sèn fɛ. U ka bagan marata ye: bà, misi, saga, fàli, wùlu, jakuma, lɛ, ʃɛ, kami, tonkɔnɔ ani jɛnɛntubannin ye. U ka jago bɛ butigifeerew ni sɛnɛfɛn-feerew ni jiridenfeerew ni baganjagow ani bololafɛndlata-feerew (numuyabaaraw) de 'kùn kan kosɛbɛ.\nManabɛlɛ ni wɔlɔjuruda ani gɛnni de ye ntɔ̀rlakaw fana ka kɔnɔminɛ-fɛɛrɛ ye. U bɛ marafa Tà kungosogobaw fàali kamà. U fana bɛ misiden dabɔ ni ncɔlɔ ye. U bɛ dugukɔnɔbagan murutilenw Minɛ ni fɛɛrɛ minnu ye, o dɔ ye jonborifli, koronka-minɛ ani nɛgɛka-minɛ (ni dumunifɛndɔ ye). Yen musow bɛ finisɔgɔ Kɛ kosɛbɛ.\nko kura damadɔ bɛ Sɔrɔ Ntɔ̀rla bì bì in na i n'a fɔ ɲɔʃimansin, kɔlɔn ŋana, jabaranin, kɔɔrisugu, tlebarika-walan, kalalikɛkɛmansin ani moto. baɲumankɛtɔn minnu y'u sèn Dòn Ntɔ̀rla ka yiriwa baaraw siratigɛla olu ye CMDT, JIGISƐMƐJIRI ani AMED ye.\nLakɔlikalanso min bɛ ntɔ̀rlakaw fɛ yen, o ye dugu ta ye. dugumandakun fàn fɔlɔ kàlanw dɔrɔn de bɛ K'a 'kɔnɔ. A lakɔlikalan in daminɛ in bì cɛ bɛ sàn 18 ɲɔgɔn Bɔ. Lakɔlikalan kɔ fɛ madarasa bɛ yen, nka o fana ye dugu ta ye. sàn wɔɔrɔ kàlanw de bɛ K'a 'kɔnɔ. A madarasa in Dabɔra 2010 sàn. Blonkɔnɔkalan bɛ Kɛ yen w'a blon hakɛ bɛ Taa fo sàba la. Nka balikukalan de Dònna yen ka Kɔn nin kàlan tɔ ninnnu bɛɛ 'ɲɛ, bari o Nàna yen kabini 1981 furancɛw la. Nka an kɔni bɛ bì min na Lakɔlikalan de yangalen dòn ka Tɛmɛ ye kàlan sugu tɔ bɛɛ kan.\nN'a Bɔra silamɛya la diinɛ wɛrɛ tɛ Ntɔ̀rla. Musa jalo de Nàna ni yen silamɛya ye. Alisilamɛya misiri fla de bɛ ntɔ̀rlakaw fɛ yen wa juma bɛ Seli a bɛɛ 'kɔnɔ. Ntɔ̀rla foroba-tnɛ ye miniɲa ani kungo kɔnɔsogo dɔ ye, u bɛ min Weele u ka mamara la ko "ʃaŋa"\nYen ɲɛnajɛlakow Flɛ: kɔɲɔw, seliw, sanyɛlɛmaw ani ntolatan. U bɛ fɔlifɛn minnu Kɛ ka nin kɛnɛ ninnu Лɛnamaya olu ye: jenbe, fle, nkɔnin, kariɲa, gita, bala ani bàra ye.\ndàlaw ni fàlaw bɛ Sɔrɔ Ntɔ̀rla. A yɔrɔ ninnu na manɔgɔ , ntɛbɛn, ntòri, kaanaw, miniɲa, koorow ani koorokaaraw bɛɛ bɛ Sɔrɔ yen. Jiri suguya caman bɛ yen kungo 'kɔnɔ i n'a fɔ jala, banan, sanan, npeku, zaban, gele, nsira, bumu, ʃì, nɛrɛ, toro, ntabakùnba, kòro, woo, ntɔngɛ, ntege, zɛrɛninjɛ, nkalama, sunsun, zɛkɛnɛ, zaajɛ, bàro, ɲama, gunjɛ ani pɔpɔ. Yen kungosogow ye miniɲan, dànkala, nkorongo, kungo-kami, wɔlɔ, gunnajɛ ani baninkɔnɔ. U ka kngodaw ye faraŋa, fa ani ɲaŋa ye.\nNtɔ̀rla kaburudo ka Ca k'a sababu Kɛ yenkaw sìgilen dòn buguda-bugudaw de la. A buguda ninnu cɛ janya kosɔn u m'u yɛrɛ Blà kaburudo bɔli la. ni banni Kɛra buguda min na u bɛ ʃudon fana Kɛ yen.\nYen samiɲɛ bɛ Dòn mɛkalo la ni ka Taa Foori fo sɛtanburukalo la. Yen kawulɛ bɛ Jɔ ɔkutɔburukalo la tlema bɛ Bɛn marisikalo.\nKabakomayɔrɔ tɛ Ntɔ̀rla.\nBlàdon : 2017-01-20 Yɛlɛmako laban : 2017-06-06\nFogo yeko: 1147054 - Bì: 338 - Kalo in: 8644 - Лinan: 68257.\nFura Yeko: 1018 - Bì: 2 - Kalo in: 7 - Лinan: 68.


Tuma dɔ, fεn kelen bε yen min ka gεlεn dannabaa ma, o ye Matigi makɔnɔli ye. Verise kunkurun dɔ bε Dawuda ka Zaburu la, ne b’a fε i ka o lajε nin waati la. O ye Zaburu sura mugan ni naani ye, a verise duurunan. A sεbεnna yen ko: « Ne bε i makɔnɔ don o don. » Ayiwa, i m’a dɔn ko nin ye kuma ba ye sa! “Ne bε i makɔnɔ don o don.”A ye layidu min ta a ka siya ye, a ma o layidu tiɲε don kelen. O la, i ka ɲagali, ka nisɔndiya k’a masɔrɔ Ala bε i fε. Wa a bεna i kunmabɔ. I dan ye dɔrɔn ka makɔnɔli kε. Hali ni a ka gεlε, o bεε la i ka muɲu. Hali ni kumada tε i fε tun, sεgεn bolo, o bεε la, i ka makɔnɔli kε. I ka a bolo minε. I ka a bolo minε kosεbε, a kana tila i la ani i k’a ɲini a fε ko a ka i dεmε. I k’a ɲini a fε ko a ka i barika bonya. Ka i dusu saalo ani ka a ka kanuya di i ma, ani jigiya. I ka Matigi makɔnɔ, wa o mana kε, don dɔ i n’a fɔ ko: « Ne bε i makɔnɔ don o don. » i ko a sεbεnna o cogo min na Zaburuw 25: 5 la.


(Première réunion chez le chef de village)\nAn fɛ yanni nɔ, ni bilakorow bɛ dugu kɔnɔ n'u ka kan ka boloko, dugutigi bɛ dolo lajɛ fobɔnda fɛ. A bɛ a fɔ mɔgɔw ye fana ko : 'Kɔlɔsilaw ani mɔgɔ hakili sigilenw, k'u ka dolo ko lakɔlɔsi, ni dolo ka di.' O ye dolo min ye, an b'a fɔ o ma ko : 'lawa ' wala 'sigidolo'. Kɔlɔsilikɛlaw ani dugutigi bɛ jɛ ka dolo kɔlɔsi kɔrɔn fɛ. Ni a y'a sɔrɔ : a jɛlen warawarawara don, u b'a fɔ ko : dolo ka di. O tuma na fɛ, dugutigi bɛ denmisɛnw bila ka dugumaaw lajɛ. A b'a fɔ u ye : 'Wa! A filɛ! Ne hakili bɛ finita kan ɲinan. Ko min bɛ i ci la, i k'i bila a da rɔ joona. Jɛ k'a fɔ ye daamu ye. An bɛ jɛ k'a fɔ. Ni ne filila, aw k'a fɔ : a ka kɛ tan. O ka fisa k'a to ne kelen bolo. Ci bɛ ne kan k'a fɔ, ci tɛ ne kan ka mɔgɔ waajibiya k'a kɛ.' Gatigi bɛɛ bɛ dugutigi jaabi o kuma na ko : 'A ye fɔta fɔ ka o bɔɲɔɔnko kuma fɔ dugumɔgɔw ye.' Dugutigi bɛ ɲininkali kɛ jama na yanni nɔ ko : 'Dolo ko bɛ cogo di?' Bɛɛ b'a fɔ ko : 'Dolo ka di, dolo ka di, dolo ka di.' Kɔlɔsilikɛlaw fana bɛɛ bɛ o kuma jaabi tan ko : 'Dolo ka di.'\nO tuma na fɛ, gatigi kelen-kelen na bɛɛ fana bɛ i ka gamaadenw wele ko : 'Dugutigi ye finitako kan fɔ ko : bɛɛ de ɲɛ b'a la ko dolo ka di ... Ko o ko b'a rɔ, ni a bɛ i ci rɔ, i ka kan ka i cɛ siri k'a kɛ labɛn ye. Fɛn o fɛn bɛ iko finita, a lɔbɛn ka ca!. Gamaadenw b'a fɔ fana gatigi ye ko : 'O ye tiɲɛ ye, ko : a yɛrɛ hakili maa kɛ min ni min kan, ni o ka kan ka boloko, a k'o fɔ.' O tuma na fɛ, a kɛra a yɛrɛ den ye wo, a kɛra a dɔgɔkɛ den ye wo, a kɛra a kɔrɔkɛ den ye wo, o ci bɛ gatigi kan k'a fɔ : 'Karisa, ani karisa, ani karisa, ne sago don olu ka boloko ɲinan.' Hali ni a yɛrɛ ta den dɔ b'a la, a bɛ a bɛɛ fɔ k'a kasabi ɲɔgɔn na ten. O tuma na fɛ, gamaadenw fana bɛ gatigi jaabi ko : 'N'i yɛrɛ ko : fɛn o fɛn ka kɛ, o bɛ kɛ. Ko dɔ wɛrɛ t'o rɔ k'a fɔ denbaw ye : u k'u labɛn, min ka fisa, o ye o ye.' O tuma na fɛ, den lamɔnifa a ni a wolofa, duba kɔnɔna nɔ, u tɛ kelen ye. Ni a y'a sɔrɔ : lamɔnifa dɔ bɛ, i bɛ na a sɔrɔ : o muso fana, o ye den lamɔniba ye. O ye den kunkokɛbaa ye. O la, gatigi bɛ denbaw bɛɛ wele ka bɛɛ ta fɔ u ye ko : 'N b'a fɛ karisa ka taa denmisɛnw fɛ, katugu dugutigi ye a kuma fɔ.' Denbaw bɛ o fana naamu namina. O faw ni denbaw, u b'a kɛ cɛsiri ye k'a kɛ labɛn ye. Fɛn o fɛn bɛ boloko rɔ, u bɛ o bɛɛ ɲɛmina. Bolokolifɛn min ka gɛlɛn fɔlɔ, o ye fini ye. U b'u cɛsiri ka fini koɲɛ labɛn koɲuman.\n(Deuxième et troisième réunion chez le chef de village. Fixation de la date. Désignation des futurs circoncis)\nO tuma na fɛ, o nɔfɛkalo, dugutigi bɛ lajɛli kɛ ko kura; a b'a fɔ : 'Wa! Kalo tɛmɛnnen, n ye finita ko kuma fɔ. Ne sago bɛ ni a tɛna to kɛbali ye, an k'a waati fɔ, kalo fɔlen bɛ se, don fɔlen bɛ se, nka ni kalo ma fɔ, ni o don ma fɔ, o tɛ se.' Bɛɛ b'a fɔ : 'O ye tiɲɛ ye.' Nka ale yɛrɛ hakili maa kɛ waati min kan, a ka o fɔ. Dugutigi b'a fɔ : 'Min ni min bɛ taa, maa si ma fɛn fɔ n ye o rɔ.' Gatigiw b'a fɔ ko : ' O ye tiɲɛ ye!' O tuma na fɛ, gatigi kelen-kelen na bɛɛ bɛ i ta taata fɔ. Maa hakɛ min bɛ i la ga kɔnɔ, i b'o fɔ dugutigi ye.\nAyiwa, lajɛli sabanan sa dugutigi fɛ, dugutigi bɛ kalo da. Ni a y'a sɔrɔ : o kalo ye arijaba ye (a bɛ fɔ o kalo ma ko : syɛkilicɛkalo) u tɛ sɔn ka finita bila o kan. Selikalo fana, u tɛ sɔn ka bolokoli dɔgɔ bila o kan. A bɛ bila kalo min na tigitigi : seli-fila-cɛ-kalo, wala seli bɛɛ bannen kɔ kalo, a bɛ bila o kan. O tuma na fɛ, dugutigi bɛ lajɛli sabanan kɛ ka o kalo ɲini, ka kalo sɔrɔ, ka don duman ɲini ka o don duman sɔrɔ. Don duman ɲini, o ye mun ye? Finita ka bila kalojɛ belebele kan, o tɛ kɛ. Kalo tantan jɔ dɔgɔ fɔlɔ, wala kalo don su rɔ dɔgɔ fɔlɔ, wala o kunɲɔgɔn, dugutigi bɛ o don saba bila maaw kɔrɔ. Gatigiw b'a fɔ dugutigi ye : 'I yɛrɛ hakili maa don min sɔrɔ nin don saba la, i ka kan ka a bila o kan.' Dugutigi b'a fɔ : 'Bɛɛ bɛ wuli ni min ye yan, o ye : kalo jɔta don su rɔ alamisa fɔlɔ. Bɛɛ k'a kɛ i ci ye. Aw ko : n maa min fɔ, ne kɔni buga o fɔ, nka n'i n y'o fɔ, o tɛ wuli-ka-bɔ yen ye fana. O don maa se, n na denmisɛnw na sigi nɛgɛ kɔrɔ. Bilakorow ka baara damina!' Bɛɛ bɛ o naamu namina ka wuli . Bɛɛ b'a kɛ labɛn ye.\n(Coupe des bûches. par les 'bilakoro'. Fête des mamans)\nO tuma na fɛ, laada dɔ bɛ ni o ci bɛ bilakorow kan, o ye : ka ga jɔ, ka takurun tigɛ. O ye laada yemin b'a jira ko : i ka kan ka kɛ dubaarakologɛlɛnkɛbaa ye. Finitaden bilakoro dɔgɔyara cogo o cogo ye, i bɛ i finita baara de kɛ. O tuma na fɛ, dugutigi b'a fɔ gatigi bɛɛ ye ko : 'Bilakorow ka bila, k'u ka dɔgɔ ɲini.' Gatigi bɛɛ b'a fɔ i la ga kɔnɔ, bilakoro min ni min ka kan ka boloko i la du kɔnɔ, ka u bɛɛ labila. Hali ni baaraba bɛ o waati la, ni o ye ɲɔtigɛ ni tigasoni ye, bilakorow ɲi tɛ o la. U bɛ bila ka dɔgɔ ɲini. U bɛ yaala kungokolon kan ka takurun tigɛ. Ni takuruntigɛ banna, u bɛ yaala kungokolo kan ka waajɛ kan, ka na o kɛ kaara ye, wala cɛkala, ka na o kɛ kaara ye, k'a jɔ. Ni finita surunyana, u bɛ na gajiriw tigɛ. O kɔ fɛ, ka kaara da. Ni o bɛɛ dagura, finita bɛ surunya. O y'a sɔrɔ : dugutigi buga mɔgɔ kelen latɔmɔn ko : 'Syɛɛma'. O ye fɛn min ye : o ye maa ye, solimaw bɛ kalifa min na, min bɛ i mago don u la koɲuman, ka u don maanifinya sira lɔ, ka u ka jolidaw baara. O Syɛɛma bɛ taa a ɲini dugutigi fɛ, ni ga ka kan ka jɔ yɔrɔ min. Dugutigi bɛ ga jɔyɔrɔ fɔ o ye. O Syɛɛma ni dugutigi maa fila kɔ, mɔgɔ wɛrɛ tɛ o kala ma. Ni finita surunyana k'a dan to dɔgɔkun kelen ɲɔgɔn, o tuma na fɛ, laada dɔ denbaw fɛ bamanan na yan, ko : takurunbin. Wulada fɛ, bilakorow bɛ bɔ. U kelen-kelen na bɛɛ bɛ takurun madon so da la. Denba kelen-kelen na bɛɛ bɛ i dɛn so kɛrɛ fɛ, den ka kan ka takurun bin yɔrɔ min. Bilakoro min ni min bɛ babonda ye, u bɛ jɛ ka takurun ɲini ɲɔgɔn fɛ. Denba bɛ kɛrɛnkɛrɛn mina ka dafɛlaw lajɛ ni u ye dɔgɔtigi natɔ ye. Ni bilakorow nana takurun bin so kɛrɛ fɛ, denbaw bɛɛ labɛnnen don, ka o kɛ jamaba ye, k'o kɛ ɲaanikoba ye ...u bɛ kuyu gɔsi kosɛbɛ, ka jama kɛ yen k'o kɛ ɲɛnajɛba ye. Laada dɔ bɛ an fɛ bamananna yan ko : dunu. O ye dunu dɔ ye min ka di ka tɛmɛn dunu bɛɛ kan. A ka di ka da mun kan? Dunu in, n'i ye dunu in fɔkan mɛn bamananna yɔrɔ o yɔrɔ, dunu in tɛ fɔ bɔnɛ kunna, dunu in de bɛ fɔ hɛra kunna. I b'a sɔrɔ : bamananna dunu ka ca! Bala bɛ, bɔn bɛ, bɔn bɛ se ka fɔ ɲɛgan na, a bɛ se ka fɔ hɛrɛ la; bala bɛ se ka fɔ ɲɛgan na, a bɛ se ka fɔ hɛra la. Nka dunu kelen min bɛ bamananna, a ka kɔrɔ dunu bɛɛ ye. A tɛ fɔ bɔnɛ na, a bɛ fɔ hɛra de la. Dunu in fana, cɛ t'a fɔ, cɛ t'u lamara, cɛ t'a dɔn. An b'a fɔ o ma ko : ntegedunu. Musow bɛ ntegedunu fɔ k'a dɔn kosɛbɛ. O ye ɲɛnajɛba de ye. Ntegedunu in, n'i y'a dɔntɔ ye, a bɛ kɛ i ɲɛ na ko : malobaliyadɔn don. Malobaliyadɔn tɛ. Den ko ɲagali, ani ka furu sɛmɛntiya, o dɔn de don. N'o tɛ, malobaliyadɔn tɛ. O ye finita dɔgɔkun kelen ye, wuladafɛla in.\n(Annonce de la circoncision aux oncles maternels, aux amis)\nO y'a sɔrɔ : bilakorow bɛ yaala. K'a ta bɛɛnnakaw la, k'a bila i yɛrɛ terikɛw la, k'a bila ... ikomi denba ... o kɔrɔmusow minnu bɛ, ni o furu'n bɛ a da fɛ, ani o dɔgɔmuso minnu bɛ, ni o furu'n bɛ a da fɛ, finitaliko bɛ fɔ nin bɛɛ ye. Kabi finita tile tɔ maa to tile saba ɲɔgɔn, balimasiraw ani sodenw, u bɛ jiginni damina. O bɛ kɛ jamaba ye. Dɔw bɛ jigin ni dɔnkili ye yɛrɛ. I se maa kɛ wari o wari ye, i bɛ na ni o ye, ka o dan tigɛ ko : 'Karisa bilara ka taa a finita ko kan fɔ n ye, ko : n na'n bɛ an k'a kɛ ɲɔgɔn ɲɛ na. Dalasi kɛmɛ ko : a nima saraka don. Dɔw bi duuru, dɔw bi naani, dɔw dɔrɔmɛ tan yɛrɛ, dɔw mugan, ko : a nima saraka don.' Nin bɛɛ b'i seko kɛ nima saraka ko la.\n(Emplacement et construction de l'abri destiné aux circoncis)\nNi finita dan tora tile saba wala tile naani ɲɔgɔn, bɛɛ b'a dɔn ko : ga bɛ jɔ yɔrɔ min. Syɛɛma bɛ cɛmisɛnninw lajɛ, ikomi : minnu bolokotɔ ye nin ye, u kɔrɔw. Ni mɔgɔ ka ca, a bɛ dan u kɔrɔw dama ma, ni mɔgɔ man ca, a bɛ kɛ cɛmisɛnninw yɛrɛ ye. A bɛ u lajɛ, k'u ka na a dɛmɛ ka denmisɛnw ka ga jɔ. Cɛmisɛnninw bɛ bɔ ka na. Syɛɛma bɛ ga jɔyɔrɔ jira. U bɛ ga dingɛ soni, ka gajiriw turu, ka kaara meleke u la. O tuma na fɛ, denmisɛnw bɛ ga kɔrɔlaw dɔgɔ, ka u nɔrɔ. O bɛɛ bɛ kɛ tile kelen. Kɔrɔ bɛ o la, kɔrɔ min bɛ o la : mɔgɔjugu tɛ ban dugu kɔnɔ. A dɔ rɔ, dɔ bɛ na dabalifɛn dɔ don yen, min bɛna kɛ denmisɛn sɛgɛnko ye. Ni a dɔgɔra don min, ni a gɔsira o don kelen, k'a nɔrɔ k'a ban o don kelen, o tuma na fɛ, maa tɛna se ka fɛɛrɛjuguya fɛn wɛrɛ don ga jukɔrɔ yen, ni o nɔ ma ye. Ni o nɔ yera don, u na o woloma k'a bɔ yen. O tuma na fɛ, a dɔgɔkun damina nin, bɔn bɛ fɔ ani jidunu ... Gatigi, i buga den min kalifa ba min na, o bɛ jidunu gan ka jidunu fɔ, k'a kɛ jamakoba ye. Dɔlɔsigi ta la don fana, ntegedunu in bɛ fɔ kosɛbɛ... Finita don wulada, dunu in bɛ sɛbɛ-fɔ ka bɛ kɛ jamaba ye, fɔ ka surɔfana dun.\n(Consultation chez les devins. Sacrifices)\nO y'a sɔrɔ : denfaw yaala'n bɛ ka se cɛndalaw ma. Ni kara bɛ min na, ka o karaw dila, ni neriw bɛ min fɛ, ko o neriw dila ... ...Wulada fɛ sa, u bɛ bubaasɔnw kɛ. O y'a sɔrɔ : u buga bubaako sɛgɛsɛgɛ filɛlikɛlaw fɛ finitaden kun kan. Ni min bubaa ye kɔmɔ ye, u bɛ kɔmɔ sɔn ko : a kana sigi nɛgɛ kɔrɔ ni kɔmɔ ma sɔn. Ni min bubaa ye pɛri ye, u bɛ pɛriw sɔn. Ni min bubaa ye suba ye, subasɔn kɔni, i bubaa don sa wo, i bubaa tɛ sa wo, o ye waajibi ye. Wulada fɛ, u bɛ ɲɔkolon kɛ ji la, ka na u sigi. Dow bɛ syɛ faga, dɔw bɛ woro ci, dɔ ta ye jijɛbɔn ye ten. U bɛ na u sigi ba ni kɛɲɛka, k'u ɲɛ sin kɛɲɛka fɛ, wala k'u ɲɛ sin bayanfan fɛ ko :\n'Yan fɛ jugu, yan fɛ ɲuman, o bɛɛ lamina ye kelen ye, o bɛɛ labila ye kelen ye... Hali bi (u bɛ o subaw tɔgɔ fɔ) Karisa, i ni karisa, i ni karisa! Aw de ye anw sɔrɔ denw ye, an fana ye an ta den sɔrɔ ni o ye karisa ye, hali bi sa, maakɔrɔ de y'a fɔ ko : a ka sigi nɛgɛ kɔrɔ. Hali bi, an bɛɛ ko : a bɛ sigi nɛgɛ kɔrɔ. An tɛ se ka o kɛ ni an ma ji se i ma. An de b'a kalifa i ma, a ka sigi hɛra la, a ka wuli hɛra la. Ni jugu min ko : a la su kana ko, o la dugu kana jɛ, o la dugu kana jɛ, o la su kana ko, jugu ɲɛba, ka ncɛn kɛ a ɲɛ na, jugu daba, ka karafe don o da ...' O kɔni bɛ o kuma damadama dɔw fɔ k'o ji bɔn suw la, ka woro ci.\n(Compte des bûches par le forgeron. Veillée. Chants. Sacrifices propitiatoires)\nO y'a sɔrɔ : numukɛ nalen wuladanin fɛ. N'a jatigila ye yɔrɔ min ye min tɛ dugutigi yɔrɔ ye, jatigikɛ bɛ maa bila k'a fɔ dugutigi ye ko : 'Numukɛ nalen' Ayiwa, n'a fɔra don ? Dumuni kɛlen kɔrɔ kɔ, bilakoro kelen-kelen na bɛ takurun kelen-kelen ta. U bɛ ɲɛmajɔ dɛ! Ka taa don numukɛ jatigiya du da fɛ. Numukɛ sigi'n bɛ tasumada min na, baroda min na, u bɛ taa takurun kelen-kelen bin. Maa fila ta tɛ bin ɲɔgɔn fɛ dɛ! U bɛ takurun kelen-kelen bin. Ɲɛmaa bɛ i ta bila, o nɔfɛta b'a bila, o nɔfɛta bɛ a ta bila, k'a kɛ ten fɔ k'a da ladon. O tuma na fɛ, numukɛ bɛ o jate minɛ. Kɔrɔ bɛ o la. Ni numukɛ b'a labɛn, numukɛ bɛ a labɛn o maa jate la. O tuma na fɛ, boli ka taa tɛ ban yɔrɔ si. A bɛ mɔgɔ saba, wala mɔgɔ fila, wala mɔgɔ naani, a bɛ o jate labɛn k'a bila a ka jate kan. ...\nNi surɔfana dunna, jidunu bɛ gan, furabɔn bɛ fɔ, siɲɛna bɛ bɔ fɛrɛ la. (Sìɲɛna) kɔni bɛ kɛ ten sa fɔ ka kɛnɛ tigɛ. O laada, o ka ca! Denba bɛɛ bɛ taa fɛrɛ la. Bilakorow bɛ lajɛ yɔrɔ kelen, u ka kan ka si yɔrɔ min. Bilakorow ka bolokoli kɔni, siɲɛna don, nka siɲɛna min don, cɛw la siɲɛna jɔnjɔn tɛ, musow la siɲɛna de don. Hali musow bɛ siɲɛna min kɛ, u bɛ jama na, nka a bɛɛ hakili filanfilan de bɛ a kɛ, katugu bɛɛ y'a dɔn ko : sini sɔgɔma nin bɛ kɛ. Cɛ bɛ taa fɛrɛ la, nka u tɛ se ka mɛn. Cɛ caman bɛ to bonda, u tɛ se ka sunɔgɔ kosɛbɛ, katugu u bɛɛ hakili filanfilannama don, katugu denmisɛnninw na kɛ koɲuman wa, u tɛna kɛ koɲuman wa, maa t'o dɔn. Musow kɔni bɛ jama kɛ fɛrɛ lɔ, fɔ kɛnɛbɔnyanfan maa se. Ni kɛnɛtigɛda sera, jama bɛ ɲɛmajɔ. Cɛmisɛnninw, u bɛ wasanba ta ka jigin dugu kɔnɔ. U bɛ yaala. Bonda o bonda, finitaden bɛ wo, finitaden tɛ wo, ka dɔnkili kɔrɔmaba da. Dɔnkili bɛ da mun kama? A bɛ da waasa ka denbaw hakili jigin, ka denfaw hakili jigin u ka kɛlenw na. O kɛlenw ye mun ye? Ni aw jɛra furu ma, ko caman bɛ furu kɔnɔ. Cɛ ni muso, kɛlɛ tɛ se ka ban u ni ɲɔgɔn cɛ, ɲin ni nɛn bɛ kɛlɛ. Fɛn o fɛn bɛ iko cɛlasigi, ka ye ɲɔgɔn kan, ka den sɔrɔ fɔ a' den ka se bolokoli ye, i n'a sɔrɔ : aw bɛ kɛlɛko caman kɛ den nɔ fɛ. An ka laada la, ni an bɛ dimi ɲɔgɔn kɔrɔ, o ye jurumu bisigi ye, o bɛ kɛ kara ye, o bɛ kɛ den sɛgɛnkun ye. O dɔnkili kɔrɔma minnu bɛ da wasanbatalaw fɛ, olu bɛ kɛ sababu ye ka denfa caman hakili segin i ka kɛlenw na, ka denba caman hakili segin i ka kɛlenw na, ka taa jurumu kafari bisigi kɛ o rɔ. Hali ni min ja pannen don, o hakili bɛ jigin a ka kɛlen de la. Ni denba don, ka taa se denfa filan dɔ ma, ka fili fɔ o ye. Ni u y'a fɔ, o bɛ se denfa ma, ka o jibɔn kɛ. U bɛ taa ɲɔkolon kɛ ji rɔ, ka u sigi, u ye o ko suma kɛ cogo min nɔ, k'o fɔ cogo min,a, ka o ji bɔn suw la, ka yafa ɲini u fɛ. Denfa fana ta bɛ ten. Ni u ka kan ka ɲɔgɔn ye min na, ka yafa ɲini ɲɔgɔn fɛ ka yafa di ɲɔgɔn ma, ka o ji bɔn suw la, ka o kɛ jurumu kafari bisigi ye. O ko bɛ ban o kan. O tɛ kɛ kara ye bilen. O ye an ka laada dɔ ye. Wasanba de bɛ ta o cogo la ko saba kɛnɛtigɛda fɛ. A tako sabanan, wasanbatigiw bɛ mini-mini. Boloko bɛ kɛ kɔfɛla rɔ tu min kɔrɔ, wasanbatigiw bɛ taa wasanba da o tu da fɛ.\n(Circoncision. Ordre de préséance)\nO tuma na fɛ, numukɛ, a nakun ye a ta ye. Numukɛ bɛ bɔ, ka taa jɛ la. Ni numukɛ bɔra, denba ka baara dɔ sera. U bɛ bilakorow ko yɔrɔ kelen, babonda, babonda, babonda. Bɛɛ n'i ba don. Badu kelen bilakorow, olu bɛ ko ɲɛgɛn kelen na, jifilen kelen na. O jifilen don, mun ni mun bɛ kɛ a la? Furamugu bɛ kɛ o ji la, kilisi bɛ fɔ o ji la. O kɛkun ye mun ye? Maajugu lakari ani ɲɛnamini fura, ani joli kana bɔ ka caya. A caman kɛkun ye o ye. Tafow bɛ kuru-kuru k'o siri bilakorow kun na. Gaarifin ni gaaribilen ni gaarijɛ, u bɛ siri dɔw kunsigi la, janko a kana ɲɛnamini, o ye ɲɛnamini fura ye. U bɛ taa cɛndalaw minnu sɛgɛrɛ, dɔw b'a fɔ ko : worojɛ ka kɛ a ka saraka ye, ka o bila nɔnɔkɛnɛ na, ka Ala madeli o kan. Ni a bɛ bɔ da fɛ, a ka nɔnɔkɛnɛ min, ka worojɛ cɛci, ka o fɛɛrɛn don a da, ka dɔ ɲimi o rɔ, a kana o bɛɛ ɲimi. Hali ni a y'o bɛɛ ɲimi, a ka sigi nɛgɛ kɔrɔ ka o ɲaga to a da rɔ. Ni o kɛra, a bɛ sigi hɛra lɔ, ka wuli hɛra lɔ ... U bɛ o kɛ ten. Ni denfaw ye o bɛɛ lajɛlen ɲɛnabɔ so kɔnɔ sa, u bɛ bɔ da fɛ, o tuma na fɛ, Kogɛlɛnba dɔ fana bɛ ɲɛnabɔ, ni o ye : min ka kɔrɔ min ye. Maakɔrɔ ka ci don, ani denba minnu hakili sigilen. Bilakorow bɛna jɔ kelen-kelen; min ye fa ye, min ye fa ye, min ye fa ye, u bɛ na olu latɔmɔn. Ni olu latɔmɔnna, min ka kɔrɔ o bɛɛ ye, o bɛ bila ɲɛ. Min ka kɔrɔ ka da o kan, o bɛ bila ɲɛ, min ka kɔrɔ ka da o kan, o bɛ bila ɲɛ, ka fabolo ban ten. Ni fabolo banna, ka da don denw ye don ? Denw fana min ka kɔrɔ min ye, olu bɛ tɛmɛn ɲɔgɔn nɔ kan ten. Nka hali ni den dɔ ka kɔrɔ fa dɔ ye, den tɛ tɛmɛn ɲɛ k'o ɲɛnabɔkun kɛ mun ye? O bɛɛ bɛ kɛ ka min makɔnɔ, o ye dugutigi sigi de ye. Janko fili kana don dugutigiya la. Maa tɛ sabaa dɔn. Ni dugutigiya da sera i ma, waasa dɔgɔnin kana sigi dugu kunna k'a kɔrɔ to yen, den kana sigi dugu kunna k'a fa to yen. O latɔmɔn kun ye o ye. Dugutigi na sigi, fili tɛ o la. Ni a y'a sɔrɔ : sigin dɔ bɛ dugu kɔnɔ yen, o bɛ bila i ɲɛ, o bɛ kɛ taamasyɛn de ye. N'o tɛ, o bilakun tɛ nin ye ko : i ye dugu sɔrɔ.\nO tuma na fɛ, numukɛ bɛ bin bolokoli la. Bilakorow bɛ bɔ da fɛ. I na a sɔrɔ : cɛ kelen jɔlen bɛ numakɛ la dɔɔnin, nka a ka surun bilakorow fa la, ka tɛmɛn numukɛ kan. I bɛ na a sɔrɔ : kelen wɛrɛ fana jɔlen bɛ bilakorow da kɛrɛ fɛ yen. Dɔ fana bɛ numukɛ kɔrɔ yen, min ye sigilikɛla ye. Numukɛ kɔni bɛ weleli kɛ kelen-kelen. Bilakorow bɛ boloko ka ban. I bɛ na a sɔrɔ : ni i min ye bɛɛnnaka ye, i nalen i bɛɛnnin min finita fɛ, i yɛrɛ fana bɛ boli ka taa. O bɛ sigi i ɲɛ na, i bɛ taa i sigi o kɔ kɔrɔ, k'a rɔmina koɲuman k'a kɔlɔsi. Nka maa-bɔ-maa-na tɛ o rɔ. Solimaden bɛɛ ka kan a la. Ni sigili kɛra ka ban, sababuya min bɛ min ni min da, nin ye i nakun ye wo, nin tɛ i nakun ye wo, u tɛ o rɔ. U bɛɛ b'i seko kɛ sababuya la, janko : bilakorow kana ɲɛnamini, janko bilakorow kana sɛgɛn kosɛbɛ.\n(Vêture de l'habit)\nN'i y'a dɔn nɔgɔya donnen bilakorow ka koɲɛw la, numukɛ bɛ wele so kɔnɔ, k'o ka na dulɔki bila bilakorow kun na. Dulɔki fana bɛ bila ni kan ye. Nka, o kan, o tɛ bɛɛ da, o ye kilisi de ye. Numukɛ bɛ na bilakoro kelen-kelen na dulɔki mina ka kilisi fɔ a kan da la, k'a bila bilakoro kan na O tuma na fɛ, u bɛ wuli. Denmisɛnw bɛ u senw ko. Ni dulɔki bilara u kan na, ni u ye u senw ko, fini bɛ biri u kun na. Finibirikun ye u kun na mun ye? Waasa u dontɔ so kɔnɔ, musow ni denmisɛnninw kan'a dɔn k'a fɔ de : 'Nin ye karisa ye, nin ye karisa ye.' Ni u donna so kɔnɔ, u bɛ na jira dugutigi la.\nO tuma na fɛ, dugutigi bɛ u kalifa Syɛɛma ma, k'a fɔ Syɛɛma ye ko : 'Denmisɛnw ye o ye, i k'i mago don u la, kana u to yen, k'u ye denmisɛnninw ye. Dɔgɔkun duuru nin kɔnɔ, i k'i jija ka i mago don u la, waasa u ka ka u bilakorosɔnw bila, ka cɛbakɔrɔsɔn don u rɔ. Cɛbakɔrɔ dɔgɔya tɛ. N'a fɔra k'i kɛra cɛbakɔrɔ ye, i kɛra cɛbakɔrɔ ye, cɛ tɛ kɛ fila ye. Ni ninnu sɔn jugu bɔra, i ka ko don, ni ninnu sɔn ɲuman bɔra, i ka ko don.' Dugutigi bɛ Syɛɛma kalan ni o kuma daɲa dama dɔ ye. U bɛ munu ka taa ga kɔrɔ.\n(Fabrication des 'wasanba'. Sacrifice. Première semaine sous le 'ga'.)\nNi u ladonna so kɔnɔ, laada dɔ fana bɛ, ni min ye denkɛ fɔlɔ ye, hali n'i tɛ denkɛ fɔlɔ ye, n'i ye den jɔlen fɔlɔ ye, muso o muso, a bɛɛ n'i ta den, n'i ye den jɔlen fɔlɔ ye, hali ni i kɔrɔ dɔ bɛ, ni olu sara, ni u ma don fini nɔ, n'i balola ka se finita ma, wasanba bɛ ci i ye. U bɛ filenkaman fila ɲini, ka bakɔrɔ ɲini, wala ka bamusokɔrɔ ɲini, ka o kɛ subasɔn ye, kan wɛrɛ tɛ wasanbaci kan na susɔn kɔ, ko : u ka den caya a kɔrɔ ye. Hali ni i cɛ kelen ni i muso saba b'i fɛ, o muso saba bɛɛ maa denkɛ sɔrɔ, wasanba bɛ se ka ci o denkɛ fɔlɔw bɛɛ ye.\nAyiwa, U kɔni dulɔkibatigi bɛ dɔgɔkun kelen kɛ. Ni minnu bolokolen o kɔrɔw ye minnu ye, olu fana bɛ sigi u kɔrɔ. Syɛɛma bɛ a kankari mada u ye kosɛbɛ, u k'u kɔlɔsi koɲuman. Kololi kɔni bɛ daminɛ o dɔgɔkun kelen na. A kelen-kelen na bɛɛ ni cɛmisɛnninw bɛɛ bɛ si, min ye u kɔrɔw ye. Cɛmisɛnnin, n'i ye maa timinandi ye, ni i ye maa sabalilen ye, ni i ye maa sɛbɛ ye, i bɛ si solima min fɛ, i b'i hakili to o rɔ koɲuman koɲuman. I kana sunaa ka ɲinɛ. I bɛ solimaden da k'a tilen k'a senw mɔsɔn-mɔsɔn ɲɔgɔn fɛ. Ci kɔni bɛ i kan ka a kolo o nasiraw bɛɛ fɛ.\n(Visite en groupe au village. Grande fête du 7ème jour.)\nNi dɔgɔkun kelen dafara sa, o tuma na fɛ, kɔlakari sera. Denba bɛ malokini caman kɛ. Ni se t'i ye, basi caman ani sogo. Dumuni fɛn o fɛn se b'i ye, u bɛ o dumuni camanba kɛ, ka bolokoli kunɲɔgɔn sa k'u kɔ lakari. O tuma na fɛ, u kun bɛ gwana, ka kolonkisɛ tara u kun na. Kun gwana kun ye : ka bilakoroya taamasyɛn bɔ i la, ka cɛbakɔrɔya taamasyɛn bila i la, katugu i wolodon, i bɛ na ni kunsigi min ye, ni den kundi bɛ kɛ, a bɛ fɔ o ma ko : kunsigijugu. Ni o bɔra yen don, kunsigi min bɛ i kun na, o tɛ kunsigijugu ye bilen. I kɔlakari don fana, ni i ye i kun gwanatɔ ye, o kɔrɔ ye ko : bilakoro kunsigi, ni o banna yen sa, cɛbakɔrɔ kunsigi bɛ ... O dumuni duman bɛ mɔ, aw bɛ dulɔkibaw kuru sa, dulɔkibaw bɛ bɔ aw kan na. Aw bɛ o kuru k'o kɛ kunkɔrɔdonnan ye. Kunnabiriw, u bɛ kɛ gwegwa ye aw la. Gwegwa de ye anw kulusi-dulɔki ye, kulusi ni dulɔki kɛ fini kelen ye, o de ye gwegwa ye. Wasanba juru bɛ don u la, u bɛ dulon aw kɛrɛ la. Aw bɛ yaala sa. Aw bɛ bɔ aw kelen kelen na bɛɛ ka so kɔnɔ. O tɛ : waati o waati, o ka kɛ, o tɛ o ye. Aw bɛ taa foli bila u ye dɔrɔn. Ni denba b'a fɛ k'a den ladiya ni fɛn min ye, a kɛra sukaro ye wo, a kɛra sogo ye wo, denba b'o ta k'o di aw ma. N'a ka di aw ye, aw b'o dun, n'a ka di aw ye, aw bɛ taa ni a ye ga kɔrɔ. Ni dumuni mɔna, Syɛɛma bɛ dugutigi ta bɔ a la. Dugutigi bonya ta b'a rɔ; jeli maa kɛ dugu kɔnɔ, o bonya ta b'a rɔ. Furuɲɔgɔn dunan maa kɛ dugu kɔnɔ, o bonya ta b'a la. Dunan sɛbɛ fɛn o fɛn maa kɛ dugu kɔnɔ, o bonya ta bɛ a la. Dumuni bɛ kɛ o cogo la, ka kɔlakari dumuni bɛɛ ɲɛnabɔ o cogo la. Solimaw bɛ u ta dun. Cɛmisɛnninw, u fana bɛ u ta dun. O bɛ kɛ ɲaanikoba ye. Denba bɛɛ hakili bɛ latigɛ o don k'a fɔ de : ko tɛ n den na bilen, katugu u hakili filanfilannama tun don.\n(Education sous le 'ga')\nDɔgɔkun duuru nin kɔnɔ sa, denmisɛnninw kɔni bɛ mara Syɛɛma ni cɛmisɛnninw fɛ o cogo rɔ. Ni min ye kɔrɔfɔ kunntan kɛ wala ni min ye nenili kɛ, cɛmisɛnninw bɛ boli ka taa o fɔ Syɛɛma ye. Syɛɛma b'a fɔ ko : cɛmisɛnninw k'o labɔ dugu kɔnɔ k'u ka yaala ka wasanba fyɛ, ka o kɔrɔfɔ kunntan kɛ dɔnkili ye. O kɛkun dɔnkili ye mun ye? Waasa o sɔrɔ'n bɛ mɔgɔ min sabu fɛ, o tigi ka se ka maloya, ka o ko suma dabila, ka a ka yɛrɛ jira dugu kɔnɔna nɔ. Fɔlɔfɔlɔ n'u tun seginna ga kɔrɔ, minnu ye kɔrɔfɔkunntan kɛbaa ye, Syɛɛma tun bɛ taa gɛɲɛ daɲa saba ɲɔgɔn kɛ u rɔ. A bɛ kɛ maloyako ye a bolo, a bɛ kɛ fariganko ye. A bɛ maloya ka o kɔrɔfɔkunntan kɛ dabila. Baara fɛn o fɛn maa Syɛɛma diya, Syɛɛma yɛrɛ ka du kɔnɔ, wala dugumɔgɔw maa taa denmisɛn ninnu deli Syɛɛma na, ni u ye se ka min kɛ, Syɛɛma bɛ u bila o la, u ka taa o baara masuma kɛ, waasa k'u kolo koɲuman. O bɛ kɛ dɔgɔkun duuru nin kɔnɔ ten sa, fɔ ka solimaw bɔdon se. Hali ni u kɛnɛyalen don joona, ka bɔ ga kɔrɔ, o laada an fɛ, o ye dɔgɔkun duuru de ye. Ni a dɔgɔkun duuru sera, o don, Syɛɛma bɛ mɔgɔ bɛɛ dalajɛ k'a fɔ u ye : 'A filɛ nin ye yan. Aw bolokora ka di ne ma, ne k'aw don ga kɔrɔ. Ne ɲɛ b'aw la, aw cogo ka jugu, wala aw cogo ka ɲi. Bolokoli ma fɔlɔ aw la. Bolokoli tɛ tɔgɔ ye dɔrɔn. N'̀a fɔra k'i kɛra cɛbakɔrɔ ye, i kɛra cɛbakɔrɔ ye. Aw bɔlen filɛ nin ye. Bɛɛ ka taa i masa bara. I masa b'i bila fɛn o fɛn na, i k'o kɛ, i ba b'i bila fɛn o fɛn na, i k'o kɛ. Maawolo kun ye den na, a ka se k'i kunmabɔ. Nka aw bolokora, aw bɔra, aw taara a kɛ aw masa dusuko ye, aw taara a kɛ taama-taama caman ye, denwolo tɛ kɛ o kama. Denwolo bɛ kɛ min kama : bɛɛ k'i cɛsiri ka i masaw magoɲa. Ni i y'a sɔrɔ : i faw tun ma baara kɛ, u tun tɛna aw baw furufɛn sɔrɔ k'aw wolo. Ni i y'a ye ko : aw wolola, ko : aw kɛra cɛbakɔrɔ ye bi, aw fa la baara de nɔ don. Aw ka kɛ sabalibaa ye, ka kɛ muɲubaa ye. Aw faw ye tɔɔrɔ min kɛ waasa aw ka se ka u dimi bɔ, a bɛ fɔ ko : i kamalennama maa ga min jɔ, fɔ n'aw y'aw ban de, u kɔni bɛ sigi ga suma nɔ, katugu u la ga jɔlen, o ye aw ye. Aw k'aw fa mina koɲuman, ka baw mina koɲuman, ka aw kɔrɔw mina koɲuman. Aw kan ni u kan ka bɛn.' Syɛɛma bɛ u kalan ni u ye ten, ka kilisi fɔ u ka dulɔkiw la, k'o don u kan na. Syɛɛma bɛ taa a fɔ dugutigi ye, k'a bɛ denmisɛnw labɔ.\n(Fin de la réclusion)\nO y'a sɔrɔ : dɔgɔkun duuru nin nɔ u la ga kɔrɔ, ɲama o ɲama bɛ furan, o tɛ bɔ kɛnɛ ma. O bɛɛ bɛ ton ga fan kelen fɛ. N'u ka kan ka bɔ don min, sɔgɔma fɛ u bɛ o ɲama doni daminɛ, ka taa o ɲama ton ɲɔgɔn kan kɔ kan. O tuma na fɛ, ni wuladaninfyɛ sera, u bɛɛ bɛ taa ni u sidlan ye, ka taa olu bila ɲɔgɔn kan o ɲaman kan yen. U bɛɛ bɛ munu ɲama ni kɔfɛlan cɛ, ka u ɲɛ sin so fan fɛ. Ni ta bilara ɲama na, u b'u pan-pan ɲama tasuma na, k'a sɔrɔ : tasuma ma juguya kosɛbɛ. U bɛɛ bɛ boli ka don so u ba bon da la. Fɔlɔfɔlɔ, a tun bɛ kɛ cogo min, cɛmisɛnw tun bɛ u jɔ ni busan ye kogo wɔrɔn nɔ. Sani u ka se ga da la, u b'u gosi kosɛbɛ. U bɛ boli ka taa u biri-biri ga kɔrɔ, ka u ɲɛtugu. O kɔrɔ ye mun ye? Ta bilara ɲamaɲama min na, o ye : u kana o sisi ye. Ni u ye o sisi ye, u ko : a laban na, ko : i bɛ fiyen. Ni o ɲama kunbabaw jenina, o tuma na fɛ, ji bɛ ta ka na funfun olu la, ka o sa. Ni o mafaara, Syɛɛma bɛ bɛɛ ka dulɔki don i kan na. Kilisi bɛ o fana na. Syɛɛma bɛ kilisi fɔ bɛɛ ka dulɔki la, ka o bila i kan na, k'a ban ka u kalan cɛbakɔrɔya walew la, k'a ban ka u kalan fa sagokɛ la, k'a ban k'u kalan ba sagokɛ la, k'a ban k'u kalan u yɛrɛ minɛcogo la. O tuma na fɛ, Syɛɛma bɛ u bɛɛ labila k'u bɛɛ ka taa i ba du.\nAccueil Coutumes et Traditions Circoncision (langue bambara)


BellezzaModaMammaAmore e PsicologiaSana e in formaOroscopoMatrimonioNews & GossipLifestyleProvato da VoiVideoGiochiForumAlbums\tTrendConsigli di StileScarpe, Borse e AccessoriSfilateFashion GalleryTutti gli articoliForum Moda\tSfilata Donna Karan New York p-e 2012\nHome / Moda / Sfilata Donna Karan New York p-e 2012\tSfilata Donna Karan New York p-e 2012\nfoto 12876 visite\tUsa le frecce avanti e indietro della tastiera per sfogliare l'album\n123456\t76 . Sfilata Donna Karan New York p-e 2012\n77 . Sfilata Donna Karan New York p-e 2012\n78 . Sfilata Donna Karan New York p-e 2012\n79 . Sfilata Donna Karan New York p-e 2012\n80 . Sfilata Donna Karan New York p-e 2012\n81 . Sfilata Donna Karan New York p-e 2012\n82 . Sfilata Donna Karan New York p-e 2012\n83 . Sfilata Donna Karan New York p-e 2012\n84 . Sfilata Donna Karan New York p-e 2012


Waraminɛ-nɛgɛ - Fàkan\nNɛgɛ labɛnnen dòn 'fὲɛrɛ la kà da K'a la min ɲinw bɔlen dòn. A da fàn fla bɛ Wàga kà Bɔ ɲɔgɔn na fanga la n'i ye minnu Blà u bɛ Nà Bàlan ɲɔgɔn na ni fanga ye k'a ɲinw Coron ɲɔgɔn 'kɔnɔ. O waleya o mana Kɛ kà wara min To a da in nco 'kɔnɔ, a b'o Dɛrɛ f'o tɛ Se k'i yɛrɛ Bɔ a la.\nBalanyɔrɔnin dɔ B'a la n'a da Wàgara o bɛ Bàlan min na kà Blà wara tɛmɛtɔ 'ɲɛ. A dabaga bɛ Se k'a Dà 'yɔrɔ la waraw tɛmɛsira ye min ye. O fana bɛ Se kà 'fὲɛrɛ Kɛ ni waraw ka dunfɛn dɔ dònni ye nɛgɛ da wàgayɔrɔ la. A tìgi bɛ nɛgɛ Siri fɛn dɔ la walasa wara fangama min mana Minɛ a la o kan'i Sàma n'a ye kà Tunun a dabaa la.\nWaraminɛlan bɛ Da kà Blà waraw 'ɲɛ tu 'kɔnɔ yen. N'a tìgi y'a Da o bɛ Taa 'so. A bɛ 'waati Tɛmɛ fɔlɔ f'a k'a Dɔn ko waraw tɛmɛtuma dɔ Tɛmɛna tuma min, a tɛ Taa a Lajɛ. A ka c'a la yɛrɛ, nɛgɛ dabaa b'a Da kà tle Kɛ fo kà ʃì. Ni dugu Jɛra, a bɛ T'i ɲɛ Da a ka nɛgɛ kan n'a gɛrɛsɛgɛ Kɛra 'fɛn na a la. A bɛ Taa ni ko sàba y'a 'kɔnɔ nɛgɛlajɛ la: fɛn dɔ sɔrɔli nɛgɛ la, fɛn dɔ porokotonɔ sɔrɔli nɛgɛ la, walima foyi ma Se nɛgɛ ma. N'a ye 'fɛn Sɔrɔ nɛgɛ la, a b'o Bɔ kà Taa n'o ye 'so. N'a y'a Sɔrɔ nɛgɛ ye fɛn dɔ Jὲ k'a Bɔ a cogo la, a b'a Yɛlɛn kà Blà a nɔ na yen. N'a yɛrɛ y'a Sɔrɔ ko 'fɛn ma Maga nɛgɛ la fyew, a b'a To yen a cogo la yen. Nk'o dɔw la, a b'a Fɔ k'a dayɔrɔ man ɲi k'a blàyɔrɔ Yɛlɛma.\nWaraminɛgɛ bɛ Kɛ kà wara sugu minnu Minɛ a ka c'a la olu ye totow, kaanaw, koorow, jakumaw, nkɔɔlɔwaraw, ŋɛnsɛnw a n'o ɲɔgɔnnafɛnw. N'i ta lawulilen dòn fɛn min minɛni 'kan ma kɛrɛnkɛrɛnnenya la, i b'i ta Dla k'a Bɛrɛbɛn n'o bònya n'o dɔgɔya hakɛ ye. A dɔw bɛ Kɛ kà hali bàmaw ni warablènw Minɛ.\nFogo yeko: 1147312 - Bì: 596 - Kalo in: 8902 - Лinan: 68515.\nFura Yeko: 979 - Bì: 1 - Kalo in: 8 - Лinan: 60.


RFI Mandenkan direct - Écouter radio en ligne et RFI Mandenkan podcast\nKibaruya minnu bɛ na lasen aw ma o ye: dinyɛ kibaruyaw, farafina taw ni farafina tilebinyanfan taw ani Faransi taw. Ka far’o kan, farikolonyɛnajɛ, kunnafonisɛnbɛnw kɔnɔ kow, ma welelen ani aw ka sigida kɔnɔko lakali li. Nin kunafoniw bɛ labɛn an ka lasikidenw fɛ ka bɔ aw ka maaraw la. O baarokun nyɛsinen bɛ kɛnɛyako, sɔrɔko, sɛnɛko, kalanko, seko ni donko ani laada ni ko kɔrɔw. Jumadonyaw fɛ, ”Lakanasɛbɛn cɛfɛrɛlen” bɛ na bila aw ka sigidalakalili nɔ la. “Lakanasɛbɛn cɛfɛrɛlen” ye faransikan kalanni degecogo ye min sisinen bɛ mandenkan kan. Ka far’o bɛ kan a xininen bɛ lamɛnbaw fɛ u k’u hakilina di dɔgɔkun baabu kan. Nɛgɛ kanyɛ 8: Monrovia ani Freetown Nɛgɛ kanyɛ 12: Bobojulaso, Banfora, Korogo, Buake, Kankan, Nzerekore, Bamakɔ, Kayi, Gawo, Mɔpti, Segu, Sikaso En ondes courtes, 8h - 8h30 TU : 15 455 kHz et 12h - 12h30 TU : 21620 kHz


CMDT ka siginikalan nɔ - Fàkan\nSiginikalan ye nɔ min Da CMDT ka marabolow 'kɔnɔ\nCMDT tùn coronnen dòn gὲlεyaw ‘kɔnɔ sani 1990 sànw ka Se. O gὲlεyaw tùn sababu bε Bɔ sὲnεkεlaw ka kodɔnbaliya la sὲnε fὲεrε ni taabolo kuraw kan. CMDT ka fura sɔrɔlen fɔlɔ Kεra kà cὲbɔ caman Tà baara la minnu bε Yεrεkε duguw fε kà T’a kà sὲnε fὲεrε kuraw Dòn mɔgɔw ‘kɔrɔ. CMDT yεrε fε, o tùn bε Kε sababu ye kà faamuya kuraw Lase sὲnεkεlaw ma. O la, i tùn bε a ka lasigiden Ye dugu bεε ‘kɔnɔ. I yεrε tùn bε 2 ɲɔgɔn Sɔrɔ dugu dɔw ‘kɔnɔ minnu foroda ka ca.\nO ʃi m’a To gὲlεyaw Banna. Siginikalan Nàna bì kà sὲnεkεla caman Jo fὲεrεw la minkὲ, CMDT y’a Ye ko sὲnεkεlaw yεrε kàlanni de ɲɔgɔn tε walasa u ka sὲnε taafan kuraw Faamu joona. Siginikalan gintan tɔ̀ Bònyana kà T’a fε. Siginikalan-den nàlen Caya sa, CMDT Nàna dɔ Jigin kà Bɔ a yεrε doni na n’o ye lasigiden caman tàli ye baara la. Sani a k’a Kε lasigiden kelen dugu kelen ye blen, a ye dugu caman Kafo ɲɔgɔn kan kà lasigiden kelen Sìgi olu bεε ‘tɔgɔ la.\nSiginikalan-denw cayali Nàna ni sεnεkεla caman kεli ye kà sεnε fεεrε kuraw ɲεdɔn bεrεbεrε. Lasigiden sigikun tùn y’o gὲlεya furakεli ye minkὲ, CMDT y’i doni Kε kɔɔrimugu ye dɔɔnin-dɔɔnin lasigidenw tàli la. A tɔ̀ Kεra kà dɔnniyaw Di sὲnεkεlaw yεrε ma u kà baaraw Kε n’o fὲεrεw ye.\nDɔnniyaw ni fὲεrεw Dira sὲnεkεlaw ma u ka forow ‘kɔnɔ. Baara ni fὲεrεɲεdɔn wàralen sa, feeresεnε ni balosεnε Nàna Yiriwa fo sὲnεkεlaw bε sɔrɔba Kε sàn o sàn 1990 sànw waati la. Sὲnε fεεrε kɔrɔw blàli ni kà kuramanw Tà olu nɔ na, o y’a To forokεnεw Bònyana kà sɔrɔ tɔ̀ Wàra.\nGafe min tɔgɔ ye Evolution culture cotonnière au Mali de 1960 à nos jours”, an y’a Kàlan o ‘kɔnɔ ko 1996-97 sàn na, ko kɔɔri tɔni 430.074 Sɔrɔla CMDT fε taari 397 201 ‘kɔnɔ. Kɔɔri tɔni 593 126 Sɔrɔ la fana taari 515 943 ‘kɔnɔ 2003-04 sàn na CMDT fε.\nN’an ye 1996-97 sàn sɔrɔ ni sàn tan (10) ta Sanga ɲɔgɔn ma min Tεmεna, (1986-87 sàn), an b’a Ye ko belebele Fàrala sɔrɔ kan 1996-97 sàn na. CMDT tùn ye tɔni 194 763 de Kε taari 145 747 de ‘kɔnɔ kɔɔri la 1986-87 sàn na. An ‘ɲε b’a la sa ko 1996-97 sàn ye 1986-87 sàn Dàn ʃyεn caman.\nO sababu fɔlɔ bε Bɔ sὲnε fὲεrεw ɲεdɔnni na sὲnεkεla fànba fε. 90 sànw kɔnɔna na kà sago 80 sànw ta kan. O fὲεrεw dun sɔrɔli teliya Bɔra kàlan kεli bamanankan na fε. Ko wεrε ‘don bε sɔrɔ jiidili la jaati nka fὲεrεw dili sὲnεkεlaw yεrε ma o y’a fànba ye.\nFὲεrεw laseli sὲnεkεlaw ma o de y’a To sàn o sàn dɔ tùn bε Fàra forokεnεw bònya kan walasa sɔrɔta bε Caya. Foro nɔgɔdon fὲεrε ɲεdɔnni de tùn b’a To sɔrɔ kεta foro kelen ‘kɔnɔ o bε Bugun. Kɔɔri furakε-cogo bεε ɲεdɔnni ‘sèn b’a la.\nBlàdon : 2016-06-06 Yɛlɛmako laban : 2017-01-08\nFogo yeko: 1163468 - Bì: 198 - Kalo in: 1090 - Лinan: 84671.\nFura Yeko: 1462 - Bì: 1 - Kalo in: 1 - Лinan: 81.


Muso kɔnɔma dɔw b’a dabɔ a kama k’u kɔnɔ tiɲɛ kun caman kosɔn. O la u bɛ taa mɔgɔw bara minnu bɛ kɔnɔ jagoya tiɲɛ ka den labɔ. Nin kɔnɔtiɲɛw bɛ kɛ ka da sababu caman kan.\nKɔnɔtiɲɛ walima a tiɲɛbaliya ŋaniya sirili bɛ se ka kɛ ko gɛlɛn ye. Muso caman bɛ ladilikan ni hakilinata ɲumanw sɔrɔ u teriw fɛ min b’u dɛmɛ u ka ŋaniya ta kɔnɔ tiɲɛni n’a tiɲɛbaliya la. Ni kɔnɔtiɲɛ kɛra dɔgɔtɔrɔso la a ɲɛdɔnbaga fɛ n’a kɛ minɛn sanuman ye, a ka c’a la farati t’o la muso kan. Ni kɔnɔtiɲɛ kɛra sani kɔnɔ ka kɔrɔbaya, gɛlɛya foyi t’o la.\nK’a lawuli a kama ka kɔnɔ tiɲɛ ani kɔnɔ tiɲɛni a yɛrɛ ma, danfaraba b’u cɛ. Kɔnɔtiɲɛ laɲini farati ka bon, janko n’a ma kɛ a ɲɛdɔnbaga fɛ ani a kɛyɔrɔɲuman na ni kɛ minɛn ɲumanw ye. Kɔnɔtiɲɛ kɔnnen don yɔrɔminnu na walima n’a kɛli ka gɛlɛn, muso caman ka saya sababu bɛ sɔrɔ kɔnɔtiɲɛ dogolen fɛ k’a daminɛ san tan ni fila la ka taa se san biduuru ma.\nKɔnɔtiɲɛ fɛɛrɛ minnu bɛna ni basibɔn juguman ye, bana walima saya yɛrɛ, olu de ye: ka kalani walima ka fɛn kologɛlɛnman wɛrɛw don denso kɔnɔ, ka den diyagoya labɔ, ka tubabufuraw ta walima farafinfuraw.\nBasibɔn jugumanba ka bɔ musoya fɛ\nNi aw ye nin taamasiɲɛ kofɔlenw ye muso la ka a sɔrɔ muso min kɔnɔma tun don, o gɛlɛyaw sababu bɛ se ka kɛ kɔnɔtiɲɛ ye. Nka a sababu fana bɛ se ka kɛ kɔnɔbɔn ye (gafe ɲɛ Kɔnɔtiɲɛni a yɛrɛma), den dancogo ni dacogo falennen ye (gafe ɲɛ Den dalen denso kɔ kan), walima barakɔrɔla bana gɛlɛn (gafe ɲɛ Muso ka barakɔrɔladimi).\nKɔnɔtiɲɛ kɔfɛ, ni musow ye gɛlɛya sɔrɔ, u bɛ taa dɔgɔtɔrɔso la, nka u bɛ siran walima u bɛ maloya k’a ɲɛ yɛrɛ fɔ. Dɔw yɛrɛ bɛ siran kojugu walima u bɛ maloya ka taa dɔgɔtɔrɔso la, kɛrɛnkɛrɛnnenya la ni kɔnɔtiɲɛ kɛra dogo la. U b’u sigi fo bana ka juguya ka sɔrɔ ka taa dɔgɔtɔrɔso la. U bɛ to o sigi de la fo saya bɛ se u ma. Saya bɛ se u ma o waati kɔnɔ. Basibɔn jugumanba walima banakisɛ sɔrɔli kɔnɔtiɲɛ senfɛ, o kasaara ka bon kosɛbɛ.\nN’aw ye nin kɔlɔlɔ dɔ ye muso la kɔnɔtiɲɛ kɔfɛ, aw bɛ taa n’a ye joona dɔgɔtɔrɔso la. Sani aw ni dɔgɔtɔrɔ ka ɲɔgɔn ye:\nAw bɛ fɛɛrɛ kɛ ka basibɔn lajɔ. Aw bɛ sɛbɛn ɲɛ Jolilajɔ fura kunnafoniw kalan kɔnɔtiɲɛ basibɔn kan. Aw bɛ ɛrigonowini, ergonovine d’a ma;\nAw bɛ tetanɔsi pikiri k’a la;\nAw bɛ banakisɛ faga fura dɔ d’a ma i n’a fɔ anpisilini, ampicilline);\nN’aw y’a ye ko hami ka bon a kan, aw bɛ sɛbɛn ɲɛ Kirinni furakɛcogo kalan k’a dɛmɛ.\nKɔnɔtiɲɛbanaw ni kɔnɔtiɲɛ saya kunbɛn cogow:\nMuso ka kɔnɔtiɲɛ mana kɛ yɔrɔ o yɔrɔ (sokɔnɔ walima dɔgɔtɔrɔso la), aw bɛ anpisilini, ampicilline walima tetarasikilini, tétracycline d’a ma. O furaw bɛ kɔnɔtiɲɛbanaw ni kɔnɔtiɲɛ kasaaraw dɔgɔya.\nNi muso t’a fɛ ka kɔnɔ ta, bange kɔlɔsifɛɛrɛw ka kan ka di cɛ ni muso fila bɛɛ tɔgɔ la (sigida 20).\nAn ka jɛ ka baara kɛ walasa an ka sigida ka yiriwa ka kɛ yɔrɔ lafiyalen ye kɛrɛnkɛrɛnnenya la musow ni denmisɛnw bolo. Ni bɛɛ lajɛlen sago bɛ sɔrɔ sigida kɔnɔ, muso caman tɛna kɔnɔtiɲɛ laɲini.\nKɔnɔtiɲɛ kɛcogo ɲuman a ɲɛdɔnbaga dɔgɔtɔrɔw fɛ, o ka kan ka kɛ fu ye walima k’a sɔngɔ bin musow ye. N’o kɛra, musow tɛna u dogo k’u kɔnɔ tiɲɛ ka kasaara lase u yɛrɛ ma.\nKɔnɔtiɲɛ kɔfɛ (ni kɔnɔtiɲɛ kɛra so kɔnɔ walima dɔgɔtɔrɔso la), ni muso ye bana taamasiɲɛ fɛn o fɛn ye a yɛrɛ la, a ka kan ka taa dɔgɔtɔrɔso la joona. Walasa ka dɔgɔtɔrɔso taali timinandiya dusu don musow la kɔnɔ kɔnɔtiɲɛ kɔfɛ, dɔgɔtɔrɔw man kan ka wale ta k’u sɛgɛrɛ min b’u lamaloya.\nWalasa ka kunnafoni wɛrɛw sɔrɔ muso furakɛcogo kan kɔnɔtiɲɛ kɔfɛ, aw bɛ tinminɛmusow tɔgɔla gafew kalan i n’a fɔ Guide des sages-femmes, min bɛ sɔrɔ Hesperian mɔgɔ fɛ.


Masaladɔn — Wikipedia bamanankan\nMasaladɔn ye dɔnniya bolofara ye min bε kan waleyacogo damanamaw kεcogo Лεɲini masala kɔnɔ. Kandɔn bolofara min don, a ka ɲinifεnw ye kuma bε Fɔ cogo kura minnu na kumadɔnna fε. Dɔnniya kura bangelen don kɔsa in na. A Bangera ka Bɔ dɔnniyabolo kɔrɔ dɔw la minnu dɔ ye masala-jagodon ye. Masaladɔn bε Waleya kan masalasεbεn kɔnɔ. O la, kuma bε jago Don sεbεnw kɔnɔ cogo minnu na o sen kelen-kelen bε Weele ko kumajago-sen. Mɔgɔ min bε kuma jago Don ka Fεrε a ma o tigi ye kuma-jagodonna ye min tun bε Weele fɔlɔ ko kumadonso. Sεbεnnikεla ka kumajago-sen bε Weele kεrεnkεrεnnenya la ko sεbεnnisen. Kuma dɔnbaa ŋana tε Sɔn k’i Sin ko fɔta ma. A b’i Munun-munun a da fε k’a Bon ka Fεrε a ma walasa a lamεnbaa ka wasa Sɔrɔ a ka kuma la. O la, ni kuma-jagodonna bε fε ka nin kumasen Fɔ kabini a Wolola, a ma nkalon Tigε, a b’a jago Don k’a Fɔ cogo wεrε la min bε dɔ Fara kumasen makama kan tan kabini Ala y’a Da, a ma nkalon Tigε. Ala y’a Da min Blara Wolola nɔ na o de ye kuma tɔ Sankɔrɔta. Nin hakilila dicogo flanan in ɲɔgɔn fεn o fεn bε Sɔrɔ sεbεnw ni dalafɔ la, olu ye masaladɔn ka kalanfεnw ye. Kumajago-sen minnu bε Sɔrɔ dalafɔ dɔrɔn kɔnɔ n’u tε sεbεn kɔnɔ olu bε melekuya kalanbolo kɔnɔ.\nMasaladɔn bε Waleya ni kumajago-senw ye minnu suguya ka ca kan kɔnɔ. Kan bεε n’a taw don. U caman ye kanw jε ye, nka dɔw bε Sɔrɔ kan dɔ la minnu tε Sɔrɔ kan wεrε la. Kumajago-sen Kumajago-sen ye kuma fɔli ye k’a jago Don ni fεεrε ye min b’a Sankɔrɔta ka Sago a delinna-fɔcogo kan k’i lamεnbaa lamuguri, k’a Laɲaga wali k’a Lasɔn i ka fɔta ma.\nKumajago-senw bε Waleya kumalaci minnu kɔnɔ kosεbε o dɔw Flε : jagomajira, ɲɔgɔlɔnbɔ, dɔnkili, lamagaja, baabu, donkibaru, maana, ziirin, zana, dugawu, baro, kilisi\nRécupérée de « https://bm.wikipedia.org/w/index.php?title=Masaladɔn&oldid=22835 »\nLa dernière modification de cette page a été faite le 14 Zanwuyekalo 2011 à 09:29.


Taamasiɲɛ minnu filɛ, olu si tɛ baasi ye.\nDen dacogo ɲuman ba kɔnɔbara la kalo kɔnɔtɔnnan na\nKoli nabaliya (tuma dɔw la, o y’a taamasiɲɛ fɔlɔ ye).\nDusukunɲugun sɔgɔmada fɛ (kɔnɔmaya kalo filanan ni kalo sabanan kɔnɔ).\nSugunɛkɛ bɛ caya.\nKɔnɔbara bɛ bonya.\nSinw bɛ bonya.\nƝɛda bɛ kurukuru, barakɔrɔla ni sin nukunw bɛ fin.\nNin taamasiɲɛ bɛɛ kɔfɛ, kalo duurunan n’a nɔkan taw la, i bɛ se ka bɔ den lamagali daminɛ kɔnɔbara la.\nWalasa ka kunnafoni wɛrɛ sɔrɔ kɔnɔmaya ni jiginni kan, (aw ye gafe kalan min bɛ tinminɛmusow tɔgɔ la n’a bɛ wele Guide des Sages-Femmes min sɛbɛnna Hesperian fɛ tubabukan na).\nKɛnɛya sɔrɔcogo kɔnɔmaya waati\nA ka fisa kosɛbɛ muso ka dumuni nafama caman dun walasa ka fanga sɔrɔ, kɛrɛnkɛrɛnnenya la fanga tɛ muso minnu na. Farikolo mako bɛ dumuni nafamaw la i n’a fɔ farikolo jɔli dumuniw, witaminiw ani kɔkɔman dumuniw (sigida 11 lajɛ). Musokɔnɔma bɛ se ka dumuni suguya bɛɛ dun.\nAw bɛ kɔkɔ wasa k’aw ka dumuniw na walasa den ka kɛnɛya sɔrɔ. Nka, walasa ka sen funu ni tɔɔrɔ wɛrɛw bali, aw kana kɔkɔ dun ka caya.\nAw b’aw hakili to aw farikolo n’aw da kɔnɔna saniyali la waati bɛɛ. Aw bɛ to k’aw ko, aw b’aw da ko don o don.\nKɔnɔmaya dɔgɔkun wɔɔrɔ labanw na, aw bɛ kafoɲɔgɔnya na nɛmɛnɛmɛ, ka fanga la baara ni taama janw dabila.\nNi musokɔnɔma bɛ sigida la sumayabana ka ca yɔrɔ min na, a ka kan ka kulorokini ta walima sumaya fura dɔw wɛrɛw ta kabini kɔnɔ daminɛ (sɛbɛn ɲɛ Sumayafuraw n’a kun lajɛ).\nMusokɔnɔma ka kan k’a yɛrɛ kɔlɔsi furaw tali la kosɛbɛ, Ka d’a kan fura dɔw bɛ se ka den bana k’a to kɔnɔbara la. O kosɔn, a man kan ka furasi ta ni dɔgɔtɔrɔ ka yamaruya tɛ. (Ni dɔgɔtɔrɔ bɛ fura sɛbɛn muso kun, n’a kɔnɔma don, a ka kan k’a ka kɔnɔmaya ɲɛfɔ. Nka tuma dɔw la muso kɔnɔma yɛrɛ yeelen bɛ dɔn). Muso kɔnɔma bɛ se ka dimisuma furaw ani nsɔnkunan ta, nka a k’a dan hakɛla. A ka ɲi a ka witaminiw ni joli segin furaw ta (sɛbɛn ɲɛ Nɛgɛ lajɛ). Muso ka kan ka sidabana jolisɛgɛsɛgɛ kɛ; barisa fura minnu bɛ sidabanakisɛ kɛlɛ, olu bɛ se ka den kisi bana in ma k’a to ba kɔnɔbara la (sɛbɛn ɲɛ Sidabanafura lajɛ).\nA kana sigarɛti ni dɔlɔ min. U man ɲi a ma, wa u bɛ tɔɔrɔ lase den fana ma.\nA ka sogo tobi koɲuman dun.\nMuso kɔnɔma ka kan k’a yɔrɔ janya denmisɛn ɲɔnintɔw ni alemaɲɔninsatɔw la.\nA k’a lafiɲɛ kosɛbɛ, nka a ka to k’a fari bɔɲɔgɔn na.\nA k’a yɔrɔ janya bagamafɛnw na i n’a fɔ fɛnɲɛnamanifagalanw ani binfagalanw. Olu bɛ se ka bana lase den ma. A kana dumuni kɛ nin bagamafɛn ninnu kɛminɛn kɔrɔ kɔnɔ fiyewu. Hali a kan’a to u kasa walima u fɔrɔgɔ ka don a nu na.\nDusukunɲugun ni fɔɔnɔ: Olu ka ca sɔgɔmada fɛ kɔnɔmaya kalo 3 fɔlɔw kɔnɔ. Ni muso kɔnɔma wulila sɔgɔma, a ka kan ka fɛnmisɛnni giriman dɔ i n’a fɔ bisikiri kɔkɔma dɔw dun. A kana dumuni giriman dun k’a fa. Dumuni dɔɔni dɔɔni dunni siɲɛ caman kafisa ni siɲɛ kelen dumunibakɛ ye. Nanaye wulilen fana bɛ se ka fɔɔnɔ ni dusukunɲugun bali. A k’ a yɛrɛ kɔlɔsi tuluma fɛnw na.\nNsɔnkunan: Muso kɔnɔma man kan ka dumuniba kɛ k’a fa yɔrɔninkelen. Nɔnɔ-min ka ɲi a ma kosɛbɛ. Bikaribonati ye nsɔnkunan fura ye (sɛbɛn ɲɛ Kalisiyɔmu bikaribonatilama lajɛ). Bɔnbɔn muganni fana ka ɲi a ma. N’a bɛna sunɔgɔ, a ka kunkɔrɔdonnan walima fini dɔ don a kun kɔrɔ.\nSenfunu: Muso kɔnɔma ka kan ka to k’a lafiɲɛ tile kɔnɔ. N’a b’a da, a k’a senw da fɛn dɔ kan k’u kɔrɔta walima a k’a d’a numa kɛrɛ kan (sɛbɛn ɲɛ Senfunu lajɛ). Kaba dasi wulilen ka ɲi a ma (sɛbɛn ɲɛ Kaba dasi lajɛ). N’a senw fununen don kosɛbɛ, a ka kan ka taa dɔgɔtɔrɔso la. O bɛ sɔrɔ den girinya fɛ kɔnɔmaya kalo laban kɔnɔ. Jolidɔgɔya ni dumuni nafama dunbaliya ani kɔkɔ caman dun bɛ gɛlɛyaba lase muso kɔnɔma ma. O la, a ka kan ka dumuni nafama caman dun.\nKɔja: A ka ca kɔnɔmaya waati la. Muso kɔnɔma ka to k’a fari bɔɲɔgɔn na, ani fana n’a b’a sigi walima n’a bɛ wuli k’a jɔ, a k’a kɔ tilen, o bɛ dɔ bɔ dimi na (sɛbɛn ɲɛ Kɔdimi furakɛcogo ni a kunbɛncogo lajɛ).\nJolidɛsɛ ani balodɛsɛ: Dugu misɛnniw kɔnɔ, tuma dɔw, jolidɛsɛ bɛ musow minɛ. O jolidɛsɛ bɛ juguya n’u lajɔra. Walasa den ka kɛnɛya sɔrɔ, muso kɔnɔma ka kan ka dumuni dun witamini ni joliseginfura ka ca minnu na i n’a fɔ shɔ, tiga, shɛsogo, nɔnɔ, foromazi, shɛfan, sogo, jɛgɛ, ani nabulu kɛnɛw.\nNi jolidɔgɔya ni balodɛsɛ taamasiɲɛw bɛ musokɔnɔma min na, o ka kan ka sogo, shɛsogo, ni shɛfan caman dun. A ka kan ka jolisegin furakisɛ 1 walima 2 ta siɲɛ 3 tile kɔnɔ kalo kelen ka se kalo 3 ma. A ka kan ka joli segin furakisɛ fana ta (sɛbɛn ɲɛ Nɛgɛ lajɛ), kɛrɛnkɛrɛnnenya na ni dumuni nafama sɔrɔli ka gɛlɛn a ma. O la a joli bɛ caya n’o bɛ kɛ sababu ye a ka se ka basibɔn kun jiginni kɔfɛ. Aw y’aw jija asidi foliki ni witamini c ka sɔrɔ joliseginfura la. (Witamini C bɛ jolisegin fura dɛmɛ ka baara kɛ farikolo la ka ɲɛ).\nJolisirafunu: A bɛ kɛ ka caya kɔnɔmaya waati la k’a sababu kɛ den girinya bɛ joli siraw degun minnu bɛ bɔ sen na. Ni jolisirafunu bɛ muso kɔnɔma min na, o ka kan k’a da k’a senw yɛlɛ fɛn dɔ kan, i n’a fɔ a b’a kɛ cogo min n’a senw fununen don. N’a jolisiraw bɛ funu ani n’u b’a dimi kojugu a b’a senkala siri ni finimugu ye walima ni bandi ye. Ni su kora, a b’a foni.\nKɔbɔ: O ye banakɔtaayɔrɔ jolisira funu ye. Musokɔnɔma ka kɔbɔ bɛ sɔrɔ den girinya fɛ. Walasa ka dɔ bɔ dimi na, a ka kan k’a biri kunberew da duguma ni k’a kɔfɛla kɔrɔta i n’a fɔ a bɛ nin ja in na cogo min. Walima a bɛ se k’a sigi fana ji wɔlɔkɔlen na (sɛbɛn ɲɛ Koko lajɛ). Kɔnɔja ka kan ka kɛlɛ barisa ale de bɛ kɔbɔ juguya.\nKɔnɔja: Aw ka to ka ji caman min, ka farikoloɲɛnajɛ kɛ, ka jiridenw ni dumunifɛn fumaw dun i n’a fɔ bananku, woso, shɔni, walima sumanbu. Aw k’aw yɛrɛ kɔlɔsi kɔnɔmagayafura farinmanw na.\nKɔnɔmaya gɛlɛnyɛba taamasiɲɛw\n1. Basibɔn. Ni basi bɛ to ka bɔn muso kɔnɔma fɛ, hali n’a man ca, o tɛ taamasiɲɛ ɲuman ye. Lala, a bɛ se ka kɛ kɔnɔtiɲɛ ye walima a bɛ se ka kɛ den dalen tɛ denso kɔnɔ. (Aw ye sɛbɛn ɲɛ Den dalen denso kɔ kan lajɛ). A ka kan k’a da yɔrɔkelen ka mɔgɔ ci ka taa dɔgɔtɔrɔ wele. (Aw ye sɛbɛn ɲɛ Kɔnɔtiɲɛni a yɛrɛma lajɛ kɔnɔtiɲɛ kan).\nKɔnɔbara tɛmɛnen kɔ kalo wɔɔrɔ kan, ni basi bɛ bɔn, o b’a jira ko den nasira datugulen don tonso fɛ. N’a ma kɛ ni dɔgɔtɔrɔ ɲɛnɛmaw ka dɛmɛ ye, basibɔn bɛ se ka kɛ muso sata ye. N’a bɛ o cogo la, aw kana foyi wɛrɛ kɛ muso la, aw y’aw teliya ka taa n’a ye dɔgɔtɔrɔso la joona joona.\n2. Jolidɛsɛ jugumanba. Muso bɛ sɛgɛn a yɛrɛ ma. A ɲɛw dugumana bɛ jɛ. Ni a ma furakɛ, a bɛ se ka sa jiginni sen fɛ walima jiginni kɔfɛ (aw ye sɛbɛn ɲɛ Jolidɛsɛ taamasiɲɛ lajɛ jolidɛsɛ taamasiɲɛw kan). O la, dumuni nafamaw dɔrɔn dunni t’a ɲɛ, a ka kan ka taa a yɛrɛ lajɛ ani ka jolisegin furakisɛ ta (Aw ye sɛbɛn ɲɛ Nɛgɛ lajɛ). Ni joli dɔ ka kan ka ɲini ka k’a la, waajibi don a ka taa jigin dɔgɔtɔrɔso la.\n3. Ni muso kɔnɔma ka tansiyɔn yɛlɛla k’a dama tɛmɛ ka se 140/90 ma, a senw, ni a tɛgɛw ani a ɲɛda bɛ tɔntɔn; a kungolo b’a dimi, a bɛ ɲɛnamini, sogo nɔnabila (protéine) bɛ caya a sugunɛ na. Nin taamasiɲɛ damadɔw b’a jira ko tansiyɔn jugumanba b’a la min bɛ se ka laban jalibana ma walima saya.\nNi muso ka tansiyɔn yɛlɛla kojugu, aw b’a fɔ a ye a k’a da k’a lafiɲɛ kosɛbɛ. Aw ye a dɛmɛ a ka dumuni nafamaw sɔrɔ ka dun. (Aw ye sɛbɛn ɲɛ Dumuni dunta fanba ani dumuni dafalanw lajɛ). A kana kɔkɔma fɛnw dun. Tile damadɔ kɔfɛ, aw bɛ a tansiyɔn ta tuguni.\nNi aw tɛ se ka tansiyɔn ta ani fana n’aw tɛ se ka sogo nɔnabila (protéine) hakɛ sɛgɛsɛgɛ sugunɛ na, aw b’aw janto nin taamasiɲɛ ninnu na:\nƝɛda tɔntɔn walima muso fari fan bɛɛ fununi sɔgɔmada fɛ a wuli waati la;\nDibi donni ɲɛ kɔrɔ;\nNi a ka tansiyɔn bɛ yɛlɛ ka t’a fɛ fo ka se 160/110 walima ka tɛmɛ o kan, walima ni nin taamasiɲɛ ninnu dɔ b’a la, aw ye taa n’a ye dɔgɔtɔrɔso la joona janko n’aw y’a ye k’a bɛna serin ka bin. (Aw ye sɛbɛn ɲɛ Kirinni (Jali) lajɛ).\nKɔnɔmaya kalo 3 labanw kɔnɔ:\nNi senw dɔrɔn de tɔntɔnnen don, a bɛ se ka kɛ o tɛ kojugu ye. Nka a kɛra cogo o cogo, a ka kan ka taa a sɛgɛsɛgɛ ni bana wɛrɛ t’a sen kɔrɔ.\nN’a kungolo b’a dimi,\nNi ɲɛda ni senw bɛ tɔntɔn, lala a bɛ se ka kɛ tansiyɔnbana jugumanba ye.\nO la aw bɛ taa n’a ye dɔgɔtɔrɔso la joona joona!\nSidabana ni kɔnɔmaya\nNi sidabana bɛ musokɔnɔma na, a bɛ se ka yɛlɛma den na k’a to kɔnɔbara la walima jiginni sen fɛ. Fura dɔw bɛ se ka den tanga sidabana sɔrɔli ma. Aw bɛ kunnafoni ɲini dɔgɔtɔrɔw fɛ sidabana dɔnniya bɛ minnu na. (Walasa ka kunnafoni wɛrɛw sɔrɔ, aw ye sɛbɛn ɲɛ Musow ni baw ka kɛnɛya lajɛ.)


"Juin" kalo tile duuru, lamini lakandali don kɛrɛnkɛrɛnnen diɲɛ kɔnɔ\nA jɛnsen na : 07/06/2021 - 17:30\nEcolibri tɔndenw ka jirituru Dakar, lamini lakandali hokumu kɔnɔ. © Leila MANDE\nKunu "juin" kalo tile duuru tun ye lamini tɔgɔla don kɛrɛnkɛrɛnnen ye. Sénégal tɔn min bɛ lamini lakandali kama, n'a tɔgɔ bɛ "Ecolibri", ani "Europe" tɔnba y'o don kelen in de sugandi ka jiri turu dɔ kɛ Dakar dugu kɔnɔ.\nA laɲini ye ka ɲama ni ɲogɔw bɛ yɔrɔ minnu na duguba kɔnɔ k'olu labɛn ka kɛ fɔɲonsanman yɔrɔ ye. O jiri turun kɛla OUAKAM misiri mi tɔgɔ bɛ ""mosquée de la divinité fan la.\nƝina lamini tɔgɔla don kɛrenkɛrennen in bɛ talikɛ, taabolo kuraw de kan lamini lakandali la. Jɛkulu "Ecolibri " ka dɛmɛbagaw ye jiri wa duuru de turu nin don kɛlen in kama Dakar "Sénagal" faaba la. Nin y'a siyɛn folɔ ye o ka kɛ.\nKɛnɛ in kan fana, lamini lakandabaga caman tun bɛ yen i n'a fɔ El Ali Haidar, ale ye Senegali cakɛda min bɛ jiri turu kama ani "grande muraille verte" hakilinaɲuman lakɔlɔsilibaga fana dɔ ye .\nLamini tɔgɔla don kɛrenkɛrennen sugandila diɲɛ tɔnba fɛ. "Juin" kalo tile duuru san ba kɛlen ni kɛmɛ kɔnɔtɔn ani biwolofila ni naani. San o san o don kelen in na hakilijigiw bɛ kɛ lamini lakandali nafaw la diɲɛ bɛɛ kɔnɔ.


Aw bɛ jisuma bɔn joona jeninida fitini kan miniti 15 fo ka se miniti 30 ma. O bɛ a yɔrɔ ko ani ka dɔ bɔ a dimi na.\nAw bɛ a yɔrɔ saniya waati bɛɛ ni ji ani safinɛ sɛgɛntan ye. Di ni aloweraji ka teli ka jeninida nɔgɔmanw furakɛ, nka aw ka kan ka o kɛ jeninida la a dimi sumalen kɔ.\nJeninida nɔgɔman ka kan ka kɛnɛya ka daminɛ dɔgɔkun 1 kɔnɔ ka se dɔgɔkun 3 ma.\nJeninida jugumanw ye:\nJeninida min ka dun (jeninida kɛnɛba walima fitini) olu tɛ mɔgɔ dimi fo ni aw ye a digi, ka da a kan dadigi kɛlen don fasaw la. Hali ni aw ye o yɔrɔw bisi, u ɲɛ tɛ yɛlɛma. U ɲɛ bɛ kɛ i n’a fɔ fara dalen don u kan, ni u ka dun u ɲɛ bɛ kɛ jɛman falasa ye walima wolodogilen walima a sisilen ye.\nJeninida belebeleba. O ye jeninida ye kɛmɛkɛmɛ sara la, min bɛ 10 walima a nɔkanfɛn hakɛ jeni mɔgɔ fari la (10%). Hali ni a yɔrɔ man dun, jeninida belebeleba ka jugu kosɛbɛ. Aw bɛ se ka fari jeniyɔrɔ hakɛ jateminɛ ni aw tɛgɛfura ye. Yala jenida ka bon ka tɛgɛfura hakɛ bɔ wa? O ye a fari 1% hakɛ ye. Tɛgɛfura ɲɛ 10 bɛ taa fari 10% la.\nJeninida min bɛ mɔgɔ kolotugudaw la, i ɲɛda la, walima i dogoyɔrɔw la, o bɛ se ka kɛnɛya kɛnɛyacogo cɛjugu la ani ka fiɲɛ bila a tigi la kɛrɛnkɛrɛnnenya la ni denmisɛnni don.\nJenini ni joginda wɛrɛw donnen don ɲɔgɔn na.\nDenmisɛnniw ka jeninidaw. Denmisɛnniw ka jeninida kɛnɛyali ka gɛlɛn kosɛbɛ, ni a fɛɛrɛ teliman bɛ se ka sɔrɔ, a ka kan ka furakɛ dɔgɔtɔrɔso kɛrɛnkɛrɛnnen na a fura bɛ yɔrɔ min.\nDɛmɛ ka ɲɛsin jeninida jugumantɔw ma. Aw taatɔ kɛnɛyaso la, aw bɛ to ka ji di a tigi ma dɔɔni dɔɔni waati bɛɛ ni a bɛ a yɛrɛ kalama. Aw bɛ yɔrɔ jeninen datugu ni finimugu jɛlen ye. Aw kana a to jisuma ka se jeninida jugumanw ma, o bɛ se ka nɛnɛ kari a tigi la. Aw bɛ a lajɛ ka a tigi hakili sigi.\nKuran ye mɔgɔ min jeni o tigi farilaji bɛ se ka dɔgɔya barisa ji min ka kan ka farikolo labalo, o dɔ bɛ ja jenini senfɛ. Aw bɛ ji di a ma kosɛbɛ. A ka fisa ka ji kɛ a tigi fari la jolisiraw fɛ (sɔrɔmuji), nka kɛnɛyaji caman (aw ye sɛbɛn ɲɛ Kɛnɛyaji lajɛ kɔnɔnabana, kɔnɔboli ni tɔnɔnkɔ), o bɛ se ka mɔgɔ kɛnɛya ni a bɛ a yɛrɛ kalama ani ni a bɛ se ka ji min. Farilajidɛsɛ bɛ se ka kasaara lase mɔgɔ ma, o la aw ye a taamasiɲɛw lajɛ minnu kofɔlen don sɛbɛn ɲɛ Kirinni na.\nJeninidaw ni u kɛrɛfɛlaw ka teli ka kɛ banakisɛ donyɔrɔ ye. Aw bɛ a joliw saniya waati bɛɛ ka u ko ni ji sanuman ye. Safinɛ sɛgɛntan ka ɲi a ma, nka aw kana banakisɛfagalan walima iyodi kɛ joli la. U bɛ banakisɛ mada. Olu bɛ a to joli bɛ mɛn ka sɔrɔ a ma kɛnɛya. Aw bɛ joginda jɔsi dɔɔni dɔɔni ka wolosuw bɔ a la.\nAw bɛ banakisɛfagatulu mun jeninida la ka sɔrɔ ka a meleke ni bandi jɛlen walima finimugu jɛlen wɛrɛ ye. Aw bɛ a meleke ka a jija min tɛ joli bali ka taa ka segin. Aw bɛ bandi falen don o don ani waati o waati ni a nɔgɔra. Bandi nɔgɔlen bɛ se ka joginda juguya.\nAw bɛ se ka bandi jalenw ɲigin minnu nɔrɔla joli da la. Aw ye aw hakili to a la ka bolokɔni ni senkɔni jeninenw bɛ meleke u dan ma.\nAw bɛ banakisɛfagalan di a tigi ma ni aw ye nin taamasiɲɛ ninnu dɔ la kɔlɔsi: ni golo kasa man di ni nɛ bɛ a la, ni a bilennen don, walima ni a tigi fari ka kalan. Aw ka kan ka banakisɛfagalanw di banabagatɔ ma: i n’a fɔ dikulɔkisisilini (sɛbɛn ɲɛ Dikulɔkisisilini, Dicloxacilline), sefalɛkisini (sɛbɛn ɲɛ Sefalɔsiporiniw, Cephalosporines), kilindamisini (sɛbɛn ɲɛ Kilindamisini, Clindamycine, walima siporofulɔkizasini (sɛbɛn ɲɛ Siporofulɔkizasini, Ciprofloxacine)\nAw ye aw hakili to a la ko nɛgɛtigɛbana kunbɛnni pikiri ka kan ka kuraya. Aw ye sɛbɛn ɲɛ Boloci lajɛ.\nNi logologow da tigɛra, aw bɛ a yɔrɔw saniya. Ni u ma ci, aw kana u datigɛ. Barisa logologo datigɛlen joli juguya ka teli.\nJeninida ka jugu kosɛbɛ. Aw kana sika ka dimi gɛlɛn madafura di a tigi ma i n’a fɔ mɔrifini walima fura wɛrɛ (aw ye sɛbɛn ɲɛ lajɛ ka a ta Kodeyini (Codéine) ka taa bila Farigan ni dimi furaw la). Aw ye dimimadafura di a tigi ma waati bɛɛ sani aw ka jeninida saniya walima ka a bandi falen. Ni joli bɛ kɛnɛya, a bɛ se ka mɔgɔ ŋɛɲɛ. Fariŋɛɲɛfura (antihistaminique) bɛ se ka lafiya dɔ lase mɔgɔ ma (aw ye sɛbɛn ɲɛ Faritanabanaw ni fɔɔnɔ: fariŋɛɲɛfuraw lajɛ).\nDumuni nafama i n’a fɔ sogo, olu caman dunni ka ɲi mɔgɔ fari jeninen joli kɛnɛyatɔ ma. Hali ni kɔngɔ tɛ a tigi la, joli kɛnɛtɔ, a ka a jija ka dumuni nafama dun siɲɛ 4 tile kɔnɔ ani dalamagafɛn wɛrɛw. Fangasɔrɔ dumuni minnu ɲɛfɔlen don sɛbɛn ɲɛ Dumuni dunta fanba ani dumuni dafalanw n’a kun na, olu ye dumuniw ye minnu bɛ mɔgɔ kɛnɛya ka ɲɛ wa olu nafa ka bon kosɛbɛ.\nJeninida kɛnɛyatɔ, a yɔrɔ bɛ se ka ja, kɛrɛnkɛrɛnnenya la ni a bɛ kolotuguda kan. Aw ka kan ka to ka o yɔrɔw bɔ ɲɔgɔn na lɛri damadɔ o lɛri damadɔ. Ni a tigi tɛ se ka a yɔrɔ lamaga a yɛrɛ ye, aw bɛ a dɛmɛ.\nI n’a fɔ kasaara gɛlɛn bɛɛ la, ni banabagatɔ ka bana bɛka juguya, aw bɛ dɛmɛ ɲini sango ni aw bɛ a dɔn ko a fura jɔnjɔn tɛ aw bolo.\nKolotuguda lamini jenidaw\nFinimugu saniyalen minnu banakisɛw fagalen donw ni ka wazelini tulu kɛ u la\nNi jenida jumanba bɛ mɔgɔ bolonkɔni furancɛw la, a kamankɔrɔla la, walima a kolotuguda wɛrɛw la, aw ka kan ka wazelini (Vaseline) da finimugu fɛgɛman saniyalen kan ka o don jenidaw ni ɲɔgɔn cɛ walasa ka u bali ka nɔrɔ ɲɔgɔn na u kɛnɛyatɔ la. Fana, bolonkɔniw, bolow, ani senw ka kan ka to ka latilen siɲɛ caman tile kɔnɔ, tuma min na u bɛka kɛnɛya. O dimi kabon, nka o bɛ a to jolifɔnw tɛ ja ni ka u bali ka lamaga. Bolo kɛnɛyatɔ la, bolonkɔniw ka kan ka kɔrɔta dɔɔni ka bila.


Ngègeso II - Fàkan\nNgègeso II fana ye Mali marabolo sàbanan, dugu dɔ ye. A ka galoda ye "koniŋɛ", a galotigi-dugu sugunba ye. A ka kolomi, (kucala) de ye duguba ye a ni min ka surun ɲɔgɔn na. A n'o 'cɛ ye bam 56 ye. Sikaso min y'a marabolo ye a n'o cɛ ye bam 174 ye. Nka a ni molobala cɛ ye 38 ye, o y'a ka kafoda ye. o bɔlen 'kɔ yen a ni dugu misɛnnin minnu bɛ dàncɛ Bɔ olu dɔw ye: Karangana, o b'a ni kɔrɔn 'cɛ ni bam 5 ye, ngègeso I bɛ tlebinyanfan fɛ ni bam 3 ye, kɛɲɛka fɛ, zebaala bɛ yen ni bam 15 ye,woroduguyanfanfɛla la, wurekela bɛ Sɔrɔ yen ni bam 15 ye.\nDugu in tɔgɔ fɔlɔ ye Ngègeso ye. Nka yɛlɛma ncinin dɔ de Dònn'a na kɔsa fɛ i n'a fɔ Ngègeso ta Kɛra cogo min na. O tɛ dɔ wɛrɛ ye, a tùn bɛ Weele fɔlɔ fana ko "gbɛɛŋɛkan", mamara dòn wa o fɔcogo kelen in de fana Yɛlɛmana ka na Kɛ Ngègeso ye n'o bɛ Jate a bamanantɔgɔ ye. Nka "gbɛɛŋɛkan" Sɔrɔla cogo min na o flɛ: Ngègeso ye dugu kɔrɔba ye, a tùn bɛ yen kabini lawalewaatiw janw na. Kɛlɛ de Nàna Bìn u kan k'a sɔrɔ Ci, k'a Kɛ tomon ye. O sèn fɛ minnu Sera ka Bòli ka Tla olu Taar'u Sìgi sugunba dònda la kɛrɛnkɛrɛnnenya la "sugunba kafona". Ɔ, u Tora yen sigi-n-fɛ la sɔn fo gɛlɛya Nàna Dòn u ni yenkaw 'cɛ. Yenkaw Tora u t'o Jate ko foyi la, 'bìn tùn bɛ K'u kan k'u bololafɛnw Minɛ u la. ka na Bɔ o la k'a Kɛ hali sɛnɛkɛyɔrɔ minnu tùn b'u 'bolo o bɛɛ Minɛna. O kɛlen, ngègesoka bòlilen ninnu na, cɛkɔrɔba dɔ tùn b'u la, o y'u Fàra ɲɔgɔn kan ka kum'u fɛ ko kɛlɛ de Nàna n'olu ye ko nka n'u ni jatigiw tɛ ka Лɛ a ko tɔ da la kɛlɛ dun Nɔgɔyala k'u ka Segin ka T'u ka tomon kɔrɔ la. Ɔ, o kuma fɔlen dɔw ma Sɔn minkɛ a Ko k'a bɛ Segin ka To ka Taa "gbɛɛŋɛ-gbɛɛŋɛ". A nin kumasen in ye mamara ye, a kɔrɔ de ye k' a bɛ Segin ka To Taa "Dɛmɛrɛdɛ". Ɔ, a Seginna ka Taa, minnu tùn Bànna taali ma yen bɛnbaliya Nàna juguya kosɛbɛ, o kɛlen dɔw fana Taara Fàra a kan. Yɔrɔ Nàna bònya tun. O kuma na, u fana Sinna k'a D'a la ko "gbɛɛŋɛkan", i n'a fɔ aw b'a kàlama cogo min na "kan" bɛ dorogo miɲakaduguw caman na ka "so" Лini. Ola, "gbɛɛŋɛkan" kɔrɔ flɛ: "Dɛmɛrɛdɛ so". Nka gɛlɛya nana Dòn yenkaw ni ɲɔgɔn 'cɛ o Kɛra sababu ye ka dugu Tla fla ye. tla kelen Wulila ka Taa togoda kura Bɔ k'u Sìgi yen, bɛnbaliya in bònyakojugu, a ma Лɛ min 'kɔ jàmana fana ye yamaruyasɛbɛn D'u ma a Kɛra dugu ye a 'dàn na. O kɛlen, yɔrɔ kɔrɔ Kɛra ngègeso I ye ni ka flanan Kɛ ngègeso II.\nNgègeso II ma Kɛ jamanatigi-dugu ye, nka a Marala karangaso ta fɛ. Dugutigiya min b'u fɛ yen, o ye: Fàamadugutigiya ye. Nka yen ta bɛ Nà kɔrɔya-kunda de. Yen dugutigiya tolen bɛ jàmu kelen 'bolo kìn kelen na. Ngègeso II dugutigi fɔlɔ ye: Burama dawu ye. Ni ngègeso II dugutigi Sìgira wuliliko kuma t'a la fyew. Nka n' Ala y'a Kɛ ko dugutigi miniji Dɔgɔyara, Kɔrɔya Sera min ma o bɛ Sìgi. Màa min bɛ yen dugutigiya la bì o ye Sidiki dawu ye.\nNgègeso II tɛ duguba ye. Kìn kelen de y'a ye. Hali jatew laban y'a Jira k'a Fɔ ko ngègesokaw tɛ màa 1000 ɲɔgɔn kan. An tɛ Se k'a Fɔ ko tomon kɔrɔ t'u 'bolo bari Bɔra yɔrɔ dɔ de la n'o ye ngègeso I ye ni ka T'u damanadugu Sìgi. O kuma na o bɛ Kɛ u ka tomon kɔrɔ ye.\nSiya wɛrɛ tɛ Sɔrɔ yen ka Fàra miɲakaw kan an bɛ bì min na. Yen jàmuw ye: dawu ni danbɛlɛ ni konatɛ ni kɔnɛ ni sisuma ani goyita ye. Sinankunya bɛ Tɛmɛ Ngègeso II dawulakaw ni mali Tarawele bɛɛ 'cɛ, a bɛ Tɛmɛ yen dandɛlɛw ni kɔnɛw 'cɛ fana. Laminidugu tɛ yen ko ngègeso II ni min bɛ sinanguyatlon Kɛ nka yen dawulakaw ni zebaala b'a Kɛ. Furuɲɔgɔnya bɛ Tɛmɛ yenkaw ni laminidugu bɛɛ 'cɛ, w'a bɛ Tɛmɛ fana du bɛɛ ni ɲɔgɔn 'cɛ ani kìn bɛɛ. Ngègesokaw bɛ mamara de Fɔ kɔsɛbɛ nka bamanankan fana bɛ Fɔ.\nNgègeso II ye sɛnɛ-dugu ye. Yenkaw bɛ keninke, saɲɔn, sàba, malo, tiga, tiganinkuru, ɲimikala, gajaba, bananku, woso, je, bàra, galama, ʃɔ, zɛrɛ, kurubaa, danan, bɛnɛ, dà ani kɔɔri Sɛnɛ. Nafɛnmisɛnnin-sɛnɛyɔrɔw b'u 'bolo. O yɔrɔ ninnu na u bɛ foronto ni tamati ni nkɔyɔ ni salati ni ʃù ni gan ni kɔnkɔn ni nanaye ni melɔn ni sira Sɛnɛ yen. Ngègesokaw bɛ jirituru fana Kɛ. U ka jiriba turutaw ye lenburu ni mangoro ni buyagi ni namasa ani sɔmɔ ye. Sɛnɛ tɛmɛnnen 'kɔ yen, u bɛ baganmara ni jago ani bololabaara misɛnnin dɔw fana Kɛ fana. U bɛ daba ni kamanmafɛnw minnu Mara o dɔw ye bà, misi, saga, fàli, wùlu, jakuma, lɛ, ʃɛ, kami, tonkɔnɔ ani jɛnɛntubannin ye. U ka jago sinsinnen dòn butigifeerew ni sɛnɛfɛn-feerew ni jiridenfeerew ni baganjagow ani bololafɛndlata-feerew i n'a fɔ kolondla, daba o n'a ɲɔgɔnnaw. Nka an bɛ bì min na sugu kɔni t'u fɛ yen fɔlɔ.\nBaɲumankɛtɔn minnu 'sèn Yera u ka ɲɛtaa la olu dɔw ye AMEDD, CMDT ye. U ka yiriwa Bòlila dugumɔgɔw dɛmɛni kan waleya damadɔ la i n'a fɔ sɛnɛ, dugukolo lakanani, kɔɔri labaaracogo ɲuman, sininɲɛsigi baaraw ani sannifeerew. O tɛmɛnen 'kɔ yen kokura nàlen dɔw ye ɲɔʃimansin, jabaranin, kɔɔrisugu, kalalimansin, kɛnɛyaso ani moto ye.\nNgègeso lakɔlikalan daMinɛna 1998 sàn. Dugumandakun fàn fɔlɔ y'u ta ye wa forobata dòn. Dugu ka madarasaso kelen bɛ yen o min da Bɔra 2007 sàn, o ye Dugumandakun fàn fɔlɔ ye fana. Yen blonkɔnɔkalan bɛ Taa sàn 35 ɲɔgɔn na bì. Nka balikukalan fana Nàna nàli ni bì 'cɛ bɛ sàn 40 ɲɔgɔn Bɔ bari o de dabɔra yen ka Kɔn a tɔ bɛɛ 'ɲɛ. Nka min bɛ ten kan yen bì o ye lakɔlikalan ye.\nSilamɛya dɔrɔn de bɛ Ngègeso II la. Màa minnu Nàna ni yen silamɛya olu ye Madu Dawu ni Seedu Dawu ye. 'Misiri t'u fɛ yen fɔlɔ. Yenkaw bɛɛ tnɛ ye warablensogo ye ni dɔw b'a Weele fana ko sula. Nka damana-tnɛ bɛ yen konatɛw la, o ye kungosogo dɔ ye n'a bɛ Weele ko "saŋa".\nNgègesokaw ka ɲɛnajɛlakow ye kɔɲɔw ni seliw ni sanyɛlɛmaw ni tɔnɲɛnajɛ ni ntolatan ani laadalakow ye. U ka fɔlifɛnw ye fle, bàra, bala ni dunun ani ntola, gita, ntamanin, buru, jenbe ye. U ka ɲɛnajɛyɔrɔ kɛrɛnkɛrɛnnen ye dugu foroba-lakɔlikɛnɛba ye.\nDàla tan ɲɔgɔn ani fàla kelen bɛ Sɔrɔ Ngègeso II kungo 'kɔnɔ. Wa a yɔrɔ kofɔlen ninnu na jilafɛn dɔw bɛ Sɔrɔ yen kosɛbɛ olu ye kaanaw ni koorow ani koorokaaraw. Jiri suguya caman bɛ Sɔrɔ yen fana i n'a fɔ jala, banan, sanan, nkaba, npeku, zaban, dingɛ, gele, nsira, bumu, ʃì, nɛrɛ, sebe, toro, balazan, kɔlɔ, ntabakùnba, kòro, woo, ntɔngɛ, ntege, zɛrɛninjɛ, nkalama danga sunsun, zɛkɛnɛ, zaajɛ, bàro, ngunjɛ ani nten. Miniɲan, dànkala, ntomisa, nkorongo, duga, kungo-kami, wɔlɔ baninkɔnɔ ani kɔnɔsogonin bɛ Sɔrɔ yen. U ka kungodaw tɔgɔ ye: ʃiritihinɛ, kacɛrɛ, gbologo ani ngègeso II kafawaga.\nKoburudo kelen de bɛ Ngègeso II la Bari bɛɛ ye kìn kelen de ye. U ka o kaburudo bɛ dugu ni tlebinyanfan de fɛ. Nka 'kùn t'u ta la.\nKabakomayɔrɔ foyi tɛ Ngègeso II na.\nFogo yeko: 1146221 - Bì: 140 - Kalo in: 7811 - Лinan: 67424.\nFura Yeko: 928 - Bì: 2 - Kalo in: 9 - Лinan: 59.


Walasa tiɲɛniw dama kana tɛmɛ, u ye kuran nɛgɛjuru tigɛ n’u bolo ye | FASOKAN\nWalasa tiɲɛniw dama kana tɛmɛ, u ye kuran nɛgɛjuru tigɛ n’u bolo ye\nPublié le 24 décembre 2013 par fasokan\nTasuma min ye aritizana minɛ Bamakɔ suguba kɛrɛfɛ karidon, desanburukalo tile 15, san 2013, nɛgɛɲɛ 6 waati wula fɛ, a ye tiɲɛni kɛ kosɛbɛ. Tiɲɛni ninnu fanga tu bɛ bonya ka tɛmɛ nin bɛɛ kan, ni nin kamalen fila ninnu ka nin wale in tun tɛ, wale min na, u y’u « u ni di !» U kuran nɛgɛjuru tigɛ n’u bolo ye.\nJateminɛw y’a jira k’a fɔ ko tiɲɛninw hakɛ bɛ se 426 185 000 ma. Walasa tiɲɛni tɔ kana bonya ka t’a fɛ kuran fɛ, Solomani Sirima ani Bokary Kɔntawo, y’u ni di, k’u pan ka kuranjuru tigɛ n’u bol oye. O de kɛra sababu ye ka caman bɔ tasuma ka tiɲɛnida la kosɛbɛ.\nYalima an bɛ se ka Solomani Sirima ni Bokary Kɔntawo ka nin wale in bila da jumɛn in dala?\nK’a tan in don in ka n’a bila bi la, n bɛ n yɛrɛ ɲininka don o don, k’a dɔn n bɛ se ka nin kamalen ninnu ka wale jate min ye. O kama, nin kuma sen in bɛ na n hakili la tuma bɛɛ: nin kamalen fila ninnu ma foyi ɲini, u ma fɛn di yɛrɛ, nka, u y’u yɛrɛ forikolo n’u ni di walasa ka jamana ka nin yɔrɔba in ni hadamadenw ni kisi.\nU y’u yɛrɛ ni de di wa?\nN’a sɔrɔla i ko n y’a faamu cogo min na ko «ni dili de ye ka mɔgɔ tɔw kanu i ko yɛrɛ, k’u bolofɛnw minɛ k’u lakana i ko i yɛrɛ taw », n bɛ se k’a jate ko Solomani ni Bokary y’u ni di nin ko in na. U ye cɛfarinya jira n’u kɛwale ye jamana konko la n’u diɲɛni ye u ni ko.\nWalasa k’u waleɲuman dɔn, Maliden dɔ na nin cɛfarinya in to u hakili la waati bɛɛ, u ye min kɛ jamana kunko la. Baro dɔw kɛta tiwitɛri kan, olu b’o waleɲuman dɔn in jira.\nO dɔ ye @korofina2 ka fɔlen dɔw ye. Hali n’a y’a sɔrɔ a ka fasokanu n’a ka waleɲumanw fasoko la, olu bɛ dibi la fɔlɔ, @korofina2 tigi ye mɔgɔ ye min tulo madalen bɛ fasokunawolokow ni faso taaɲɛ walew bɛɛ fɛ waati bɛɛ, wa n’a ye min lakodɔn, a b’a seko k’o la.\nA ma to kɔ fana nin kamalen fila in ka nin cɛfarinya walen in na.\nA y’a sɛbɛn:\n« @AbdoulKarimDiar@Fasokan : O ye tiɲɛ ye, cɛfarinw don, wa u ka kan ka minɛ o cogo la Mali fɛ. wa an tɛ ɲinɛ jamana kɔrɔnyafan fa na kɔ.\nFɔ bi, an bɛ @korofina2 ka sɛbɛnninw kalan tiwitɛri kan don o don min b’a jira ko a cɛ sirilen bɛ nin kamalen fila in ka nin wale in na:\n« @Fasokan U ka kɛnɛ u ni na, an bɛ Ala barika da. An ka cɛfarinw ni foli ka kan. U ma yamaruya ɲini k’u ka wale kɛ ! U ni ce u ka kɛta kɛli la ! #ASSAM »\n@korofina2 sigilen bɛ Bamakɔ yan nka, mɔgɔ wɛrɛw bɛ jamana kɔ kan, olu fana y’u ka waleɲuman don jira nin ko in tiwitɛri kan.\nI n’a fɔ @korofina2 y’a jira cogo min na, n ka laɲini ye an ka ɲɛmɔgɔw ka waleɲumandɔn jɔnjɔn di nin kamalen fila in ma. An b’a seko kɛ o la.\nUne réflexion au sujet de « Walasa tiɲɛniw dama kana tɛmɛ, u ye kuran nɛgɛjuru tigɛ n’u bolo ye »\nLe 24 décembre 2013 à 22 h 24 min , makan fofana a dit :\nTósoumà kassara ala kan kisi a gnokonaw má


Kirinni (jali) fura\nFenobaribitali ni fenitoyini (phénytoïne) ye furaw ye minnu bɛ kɛ ka binnibana kirinni kunbɛn ka caya. A fura tɔw da ka gɛlɛn, u bɛ sɔrɔ tuma dɔw. Dɔgɔtɔrɔw bɛ fura fila sɛbɛn mɔgɔw kun tuma dɔw la walima min ka ca ni o ye. Ka a sɔrɔ, fura kelen bɛ baara min kɛ, fura caman bɛ o baara kelen de kɛ walima ka tɛmɛ o kan wa o kɔlɔlɔ man bon.\nKirinnifuraw tali ka ɲi da tuma de la, barisa u bɛ sunɔgɔ bila mɔgɔ la. Aw bɛ se ka jazepamu di walasa ka kirinni furakɛ min mɛnna senna walima musokɔnɔma ni jigibatɔ ka ɲɛnamini, nka a ka ca a la fura ninnu tɛ ta don o don. Maɲeziyɔmu silifatilama bɛ se ka di walasa ka kirinni lajɔ.\nIzinitigiw ka tɔgɔ dalen luminali, Luminal.\nTuma dɔw la, a bɛ kɛ\nFurakisɛlama ye, miligaramu 15, miligaramu 30, miligaramu 60 ani 100.\nA sirolama miligaramu 15 mililitiri 5 ji la\nFenobaribitali bɛ ta walasa ka ɲɛnamini kunbɛn. Kirikirimasiɲɛtɔ ka kan ka fura ta tuma ni tuma a ka ɲɛnɛmaya bɛɛ. Aw bɛ a tata hakɛ dɔgɔya min bɛ kirinni kunbɛn;\nAw ye aw janto nin na: fenobaribitali tata hakɛ mana caya, o bɛ se ka ninakili sumaya walima ka a jɔ. A bɛ baara daminɛ farikolo la dɔɔni dɔɔni ka tila ka mɛn senna waati jan (a bɛ se lɛri 24 ma walima ka tɛmɛ o kan ni a tigi tɛka sugunɛ kɛ). Aw bɛ aw kɔlɔsi fura in na a tata kana caya\nBaliku ni denmisɛnni minnu tɛmɛna san 12 kan: kilogaramu kelen o kilogaramu kelen, miligaramu 1 ka se 3 ma don o don, aw bɛ o tila 2 ye walima 3 ka u damakɛɲɛ ka o ta, walima miligaramu 50 ka se 100 ma siɲɛ 2 walima 3 tile kɔnɔ.\nDenmisɛnni minnu bɛ san 12 la walima minnu ma o sɔrɔ, aw bɛ tata hakɛ 1 di olu ma sufɛ, aw bɛ a di tuma bɛɛ siɲɛ 1 walima aw bɛ a tila diko 2 ye ka u damakɛɲɛ i n’a fɔ a ɲɛfɔlen filɛ cogomin.\nDenmisɛnni san 5 ka se san 12 ma: kilogaramu o kilogaramugarau, miligaramu 4 ka se 6 ma tile kɔnɔ\nDenmisɛnni san 1 ka se san 5 ma: kilogaramu o kilogaramugarau, miligaramu 5 ka se 8 ma tile kɔnɔ\nDenmisɛnni min ma san 1 bɔ: kilogaramu o kilogaramugarau, miligaramu 6 ka se 8 ma tile kɔnɔ\nAn ma fenobaribitali pikiri kɛta hakɛ di yan barisa a pikiri farati ka bon kojugu. A ka kan ka di mɔgɔ fɛ min bɛ a dilancogo dɔn ani min bɛ se ka a pikiri kɛ fasasira fɛ ka ɲɛ.\nA bɛ wele fana ko difenilidantoyini, diphénylhydantoïne. Izinitigiw ka tɔgɔ dalen dilantɛn Dilantin.\ntuma dɔw la a bɛ kɛ\nA forokonilama miligaramu 25. 50 ani 100 bɛ sɔrɔ\nSirojilama miligaramu 250\nNin bɛ kirikirimasiɲɛ kirinni kunbɛn. A tigiw ka kan ka fura ta u ka ɲɛnɛmaya bɛɛ kɔnɔ. Nka fura tata hakɛ ka kan ka dɔgɔya min bɛ kirinni kunbɛn.\nA kɔlɔlɔw: funu, fiɲɛ bilali ɲintara la, o bɛ sɔrɔ fenitoyini tali kutaalajan fɛ. Ni nin bana ninnu ka jugu, aw bɛ fura wɛrɛ ta. Ɲintaralabanaw bɛ se ka kunbɛn ni dakɔnɔna saniyali ye dumuni kɔfɛ.\nHakɛ min bɛ ta tile kɔnɔ, aw bɛ o tila 2 walima 3 ye ka a damakɛɲɛ. Misali la ni denmisɛnni san 4 girinya ye kilogaramu 20 ye, aw bɛ miligaramu 150 di o ma tile kɔnɔ, a tilalen diko 2, o kelen kelen bɛɛ bɛ bɛn miligaramu 75 ma, walima diko 3 miligaramu 50 a kelen kelen bɛɛ.\nBaliku ni den minnu tɛmɛna san 16 kan: kilogaramu kelen o kelen miligaramu 4 ka se 6 ma tile kɔnɔ\nDen san 10 ka se 16 ma: kilogaramu kelen o kelen miligaramu 6 ka se 7 ma tile kɔnɔ\nDen san 7 ka se 9 ma: kilogaramu kelen o kelen miligaramu 7 ka se 8 ma tile kɔnɔ\nDen san 4 ka se 6 ma: kilogaramu kelen o kelen miligaramu 7.5 ka se 9 ma tile kɔnɔ\nDen kalo 6 ka se san 4 ma: kilogaramu kelen o kelen miligaramu 8 ka se 10 ma tile kɔnɔ\nDenmisɛnni minnu ma kalo 6 sɔrɔ: kilogaramu kelen o kelen miligaramu 5 tile kɔnɔ\nNi tata hakɛ in ma se ka kirinni kunbɛn ka ɲɛ, aw bɛ dɔ fara fura dita kan dɔɔni dɔɔni tile 15 o tile 15 fo ka se hakɛ dafalen ma ka bɛn banabagatɔ girinya ma, aw bɛ tata hakɛ tila diko 3 ye tile kɔnɔ ka a damakɛɲɛ.\nNi tata hakɛ in sera ka kirinni kunbɛn, aw bɛ dɔ bɔ fura dita hakɛ la dɔɔni dɔɔni fo ka dita hakɛ dɔgɔya ma min bɛ se ka kirinni kunbɛn.\nAn ma penitoni pikiri hakɛ ɲɛfɔ. O ka kan ka di mɔgɔ fɛ, min bɛ a pikiri kɛcogo dɔn jolisira fɛ.\nJazepamu bɛ se ka ta kɔnɔɲama nɔgɔman na. Ni kɔnɔɲama kɔtigɛbali (kirikirimasiɲɛ) bɛ mɔgɔ min na, aw bɛ fura sugu wɛrɛ ɲini o kama, min bɛ se ka ta don o don.\nJazepamu damatɛmɛko jugu bɛ ɲɔnni sennasumaya walima k’a jɔ yɛrɛ. I kana sɔn cogo si la ka tɛmɛ hakɛ laɲininen kan ani i kana sɔn ka diko tɛmɛ siɲɛ fila kan.\nJazepamu ye negeminɛfura (sulifura) ye. Kana sɔn a tali kuntaalajan ma walima a tali sennateliyali ma.\nI kana jazepamu pikirikɛ ni aw ma deli a la ani ni aw m’a damanakalan kɛ. A dili man nɔgɔn nɔgɔya kɔnɔ nin cogo la. O mafɛngɛli kosɔn, kɔnɔɲama dɔ sen fɛ, aw bɛ se k’a don den boda fɛ.\nAw bɛ jilama kɛ ka pikirikɛ walima aw bɛ a furakisɛlama den mugu bɔ k’o daji ji la. Aw bɛ biɲɛbara biɲɛyanfan bɔ a la ka sɔrɔ ka bara kɛ ka ji sama k’o don den boda la. N’o m’i diya, aw bɛ jazepamu tululama dilalen boda kama dɔ ta k’o don a la.\nSan 7 ni dugumana cɛ: aw bɛ a miligaramu 0.2 di kilogaramu kelen o kilogaramu kelen jate la siɲɛ kelen\nSan 7 ka taa san 12 la: aw bɛ a miligaramu 3 ka se mg 5 la di siɲɛ kelen\nSan 12 san fɛ: aw bɛ miligaramu 5 ka se miligaramu 10 na di siɲɛ kelen.\nNi kɔnɔɲama ma mada sanga 15 kɔnɔ, aw bɛ segin a diko kan. I kana tɛmɛ seginnkanni kɛko kelen kan.\nFarikumu banni kama ani dimi dali\nAw bɛ jazepamu kisɛ di kununni kama sanga 45 sani dimi dɔ ka wuli i n’a fɔ kaliya digili ka don a nɔ na walima kolo dɔ sigili ɲɔgɔn kan.\nAw bɛ mg 0.2 ka se 0.3 di kilogaramu la. Ni den girinya dɔncogo t’i bolo, aw bɛ sumani kɛ ni a sisan ye.\nSan 5 duguma: aw bɛ mg 1 di.\nSan 5 san fɛ: aw bɛ mg 2 di.\nBalikuw: aw bɛ mg 10 di.\nLorazepamu ni jazepamu bɔlenba don ɲɔgɔn fɛ. A bɛ se ka kɛ ka jolisiraw magaya ani ka banabaatɔ lafiya. A fana bɛ se ka kɛ ka kɔnɔɲama kunbɛn. Nka ni jali bɛ sen na, aw bɛ fura wɛrɛ di a ma fura min bɛ se ka toka ka ta don odon.\nJazepamu damatɛmɛko jugu bɛ ninakili sensumaya walima k’a jɔ yɛrɛ. Aw kana tɛmɛ hakɛ kofɔlen kan cogosi la ani aw kana tɛmɛ diko fila kan.\nLorazepamu tali bɛ kɛ sababu ye k’a kɛ a tababaa tɛ ɲɛ a kɔ. O la aw kana aw deli a tali la walima aw kana tali kuntaala janya.\nMuso kɔnɔma man kan ka a ta fo ni a tigi ye tansiyɔntɔ ye walima ni kirinni juguman don.\nAw kana jazepamu pikirikɛ sogobu la walima jolisira fɛ k’a sɔrɔ aw ma a kɛcogo kalan walima k’a sɔrɔ a kɛli ɲɛdɔn tɛ aw la. A pikiri faratintan tɛ. O kosɔn, aw bɛ se k’a don den kɔnɔɲamatɔ banakɔtaayɔrɔ fɛ.\nAw bɛ lorazepamu kisɛ kunuta di a tigi ma miniti 45 sani dimi dɔ ka wuli i n’a fɔ kaliya walima kolo dɔ sigili ɲɔgɔn kan.\nDen san 1 ka se san 12 ma: kilo o kilo, aw bɛ a amiligaramu 0,05 di a tigi ma siɲɛ kelen.\nDen min bɛ san 12 sanfɛ ani baliku: kilogaramu o kilogaramu, aw bɛ a miligaramu 1 walima miligaramu 2 a tigi ma siɲɛ kelen.\nSilifati de maɲeziyɔmu, Sulfate de magnésium\nTuma dɔw la, a pikirijilama 10%, 12%, 5%, 25%, walima 50% bɛ sɔrɔ\nSilifati de maɲeziyɔmu ye musokɔnɔmaw ka jalibana fura ɲɛnɛma ye, yɛrɛyɛrɛbana juguman bɛ minnu na. Ni silifati de maɲeziyɔmu tɛ aw bolo, aw bɛ jazepamu bila o nɔ na (aw ye gafe ɲɛ Jazepamu (Diazépam) lajɛ).\nAw kana silifati de maɲeziyɔmu kɛ muso la fo ni a tansiyɔn yɛlɛnna ka tɛmɛ 160/110 mm Hg), walima ni muso bɛ ja walima ni yɛrɛyɛrɛbana juguman bɛ a la (aw ye gafe ɲɛ Kɔnɔmaya gɛlɛnyɛba taamasiɲɛw ani duguma).\nAw bɛ muso ninakili ko hakɛ jate sani a ka fura ta ani fura talen kɔ. Ni muso ninakiliko tɛ siɲɛ 12 bɔ miniti kɔnɔ, aw kana fura in di a ma. Aw kana fura siɲɛfilanan di ni ninakili sumayara ka jigin ninakiliko 12 duguma miniti kɔnɔ walima ni aw ye a ye ko muso tɛ se ka sugunɛ kɛ lɛri 4 o lɛri 4 fura takofɔlɔ kɔfɛ.\nSilifati de maɲeziyɔmu suguya caman bɛ sɔrɔ (a miligaramu hakɛ mililitiri kelen ji la; o kama, sɛbɛnni min bɛ a kan, aw bɛ o kalan ka ɲɛ fo aw ka da a la ko aw bɛka ji sanuman banakisɛntan hakɛ kofɔlen ɲagami fura la sani aw ka a ta.\nAw bɛ a garamu 10 kɛ bobara la, barisa pikiri in bɛ se ka farinya, aw bɛ pikiri tila walasa a garamu 5 ka kɛ bobara fasasira kelen kelen bɛɛ fɛ.\nLɛri 4 fura kunfɔlɔ kɛlen kɔ ni aw ma se ka dɔgɔtɔrɔso lasɔrɔ, aw bɛ se ka pikiri garamu 5 wɛrɛ kɛ.


Cema Koron — Wikipedia bamanankan\nCema Koro (Ingliz la: Middle East) (kakoro a donnen Koron Surun) ye yoro min lakafolen worodugutlebi Asia la ani Misira (Egypti). Famuyacogo were la, kuma in labaarali walankatanna kosan inna ka Afganistan sendon a la ani Pakistan, Kokazi ni Cema Asia, ani Saheli Afrika. Tumadon a koro be ke Koron Surun n'o sina ye Koron Jan. Mogo minu be bo yoro inna be wele Cema-Koronka.\nCema Koron tariku be segin kataa lawale watiw ma, o wati be kono, Cema Koron tun ye duniya makow yoro daga ye. N'an be kuma tariku la, Koron Surun de be fo kosobe. Tariku la, Cema Koron de ye duniya diine ba saba tayoro ye Yahodiyaya, Kerecenya ani Silameya. Cema Koron finye ka kalan a jalen, ba baw damado b'a cetige min jiw be ke ka sene ke yoro damadow la. Jamana fanba minu be Farisi Jikori dala, be taji fin hake caman bo. Bii wati inna, Cema Koron ye mineboloko, ani soroko, ani marako ani sedonko ani diineko yoro min konya ka gelen.\nRécupérée de « https://bm.wikipedia.org/w/index.php?title=Cema_Koron&oldid=35994 »\nLa dernière modification de cette page a été faite le 16 Zuwɛnkalo 2014 à 12:50.