Jinɛ-janfanci - Fàkan\nNin kεra jinεkε dɔ ye min dagayɔrɔ tùn ka surun sεnεkεla dɔ ka fòro la. A tùn Tɔɔrɔlen bε sεnεkεla in 'kɔrɔ bawo hadamaden ni jinε tε Bεn sigida kelen na tèn. Ka Da o kan, jinεkε tùn bɛ fε ka janfa Siri sεnεkεla in kama. Dòn dɔ, sɛnɛkɛla Brilen sɛnɛ na a ka fòro la jinɛkɛ Sinna k'i Blà hadamadenya sawura la ni k'i Лɔɔri ka Bɔ a kɔ fɛ. Foli kɔ fɛ, a y’i kanto sεnεkεla ma,\n-N 'tεri, ne ye jinɛ de ye. Yan ye ne ka du ye. Ɔ, Ala dun ye e fana baloɲini-yɔrɔ Kɛ yan ye. I m'a Dɔn a Kɛra balimaya ye?\n-'Cyɛnna a Kɛr'o ye. Sɛnɛkɛla y'a Jaabi tèn.\n-Ɔ, o siratigɛ la, ne kɔni tùn y'a ŋaniya ka hεrε Лɛsin i ma a Mɛnna. Nka n bε Siran i ka wùlu de 'ɲε. An jinɛw ni wùluw ka kow tɛ Taa ni ɲɔgɔn ye kosɛbɛ. O la, n b'a Лin'i fɛ n'i bɛ Nà ʃyɛn wɛrɛ i ka wùlu in To 'so. N'o Kɛra, n na 'fɛn K'i ye sini i yɛrɛ n'a Ye. Nafolo kalifalen dòn an jinεw na Ala yɛrɛ ka sebaaya 'kɔnɔ. N bɛ na nin K'i ye an ka sìgiɲɔgɔnya de kosɔn n balimakɛ, nka fo i k'i hakili To wùluko in na.\n-N y'a Mɛn n balimakɛ , ni Ala sɔnna wùlu in tɛ fòrosira in Da a ɲɛ kan tùn.\nƆ, tle damadɔ o kɔ fɛ, jinεkε nana Poyi ka Bɔ fòro seleke dɔ la k’i Kanto sεnεkεla ma,\n- N 'teri, i ni ce! i ni jɔn bε yan bì ?\nSεnεkεla fana y’a ka foli Laminε, ni ka sɔrɔ k’i Kant'a ma,\n-Ne kelen de bε yan bì n balimakɛ.\nNisɔndiya fɛ, jinεkε ye dɔnkilida Daminε ka to k’i Magεrε sεnεkεla la. A bε Pεrεn fo tasuma kisɛw bε Pan-pan ka Bɔ a da fε. Jaa sɛnɛkɛla ka wùlu tùn Dogora ka tùgu a 'kɔ ka Nà i Dogo tu 'kɔnɔ ka Sɔrɔ sɛnɛkɛla yɛrɛ ma Bɔ o kàlama. Jinɛkɛ y'o wale in Daminɛ minkɛ wùlu Poyila ka Bɔ tu 'kɔnɔ ni k'i Лɛsin janfanci in ma. O kɛlen, a y'a yɛrɛ Лini ka Taa kɔsɔ.\nO min Kɛra, sɛnɛkɛla in fana ye wùlu caman Tà ka Fàra dɔ in kan. A tùn bɛ dɔw Laʃi fòro la, a ni tɔw bɛ Jɛ ka Taa 'so ɲɔgɔn fɛ. Wùlu dun ɲɛnayeli man di jinɛ ye. Aa! a ma Лɛ min 'kɔ jinɛkɛ y'a yɛrɛ Tà ka Taa kungoda wɛrɛ la. Sɛnɛkɛla ka fòro Tor'a taya la. A fana ye barika Da wùlu ye.\nN y'o Tà yɔrɔ min, n y'a Blà yen.\nFogo yeko: 1147022 - Bì: 306 - Kalo in: 8612 - Лinan: 68225.\nFura Yeko: 1510 - Bì: 1 - Kalo in: 20 - Лinan: 91.


A ka ca a la, mɔgɔkɔrɔbaw labɛnnen don ka saya makɔnɔ ka tɛmɛ u fɛmɔgɔw yɛrɛ kan. Mɔgɔ minnu ye u ka diɲɛlatigɛ diya bɔ a ka ca a la olu tɛ siran saya ɲɛ ka da a kan ɲɛnɛmaya laban ye saya ye.\nTuma caman, an bɛ a lajɛ ka mɔgɔ satɔ dɛmɛ cogo bɛɛ la walasa a kana sa. Waati dɔw la o bɛ dɔ fara banabagatɔ ni a kɛrɛfɛ mɔgɔ bɛɛ ka sɛgɛn kan. A dɛmɛcogo tɛ fura ɲuman walima dɔgɔtɔrɔ ɲuman sɔrɔli ye nka a ka fisa ka gɛrɛ a tigi la ka bɛrɛbɛrɛ. Aw ye a jira a tigi la ko aw ni a ye nisɔndiyako ni gɛlɛya minnuw sɔrɔ ɲɔgɔn fɛ ko aw tɛna ɲinɛ olu kɔ, ani ka jira a la ko aw yɛrɛ limaniyara ni a ka saya ye. A ka waati labanw kɔnɔ bɛrɛbɛrɛli ka fisa a ma ka tɛmɛ fura kan.\nA ka di mɔgɔkɔrɔba bananenw ye ka to u ka so u ka denbaya kɛrɛfɛ ka tɛmɛ dɔgɔtɔrɔso kan. Hali ni o bɛ a jira ko a tigi bɛna sa joona, nka o tɛ ko jugu ye. An ka kan ka an janto a tigi haminankow ni a makow la ani an yɛrɛ taw. Waati dɔw la, mɔgɔ min bɛna sa, o bɛ sɛgɛn kojugu ka a sababu kɛ a bɛ a dɔn ko ale furakɛli musakaw bɛna gɛlɛya lase a ka denbaya ma. O waati la, a bɛ saya fisaya ni ɲɛnɛmaya ye.\nNka mɔgɔ dɔw bɛ siran saya ɲɛ. Hali ni u degunnen don, a bɛ se ka gɛlɛya u ma ka taa ka diɲɛ in to. Laada bɛɛ ni a ka faamuyalicogo don saya kan ani ɲɛnɛmaya saya kɔfɛ. O hakilina, danaya ani o laadaw bɛ se ka saya nɔgɔya dɔw bolo.\nSaya bɛ se kɛ yɔrɔninkelen ko ye walima donjan ko. An bɛ se ka fɛn min kɛ walasa ka an fɛmɔgɔ labɛn ka saya makɔnɔ hali ni o ye a sɔrɔ ko nɔgɔn tɛ. A ka ca a la, an bɛ se ka fɛn minnu kɛ o de ye ka a tigi dɛmɛ, ka muɲu a kɔrɔ ani ka a faamu.\nDenmisɛnni saya fansi man nɔgɔn. Ɲumanya ni hɔrɔnya bɛɛ nafa ka bɔn. Waati dɔw la ni den walima mɔgɔ wɛrɛ bɛna sa, a tigi bɛ a dɔn, a yɛrɛ farikolo la walima a kɛrɛfɛ mɔgɔw kɛcogo fɛ. Ni saya bɛna se mɔgɔkɔrɔba walima denmisɛnni ma, ni a ye aw ɲininka a ka saya la, aw ye tiɲɛ fɔ a ye nka aw ye a ɲɛfɔ a ye nɔgɔya la ni wajulikanw ye, walasa ka a hakilisigi. Ni aw bɛ a fɛ ka kasi aw bɛ se ka kasi, nka aw bɛ a jira a tigi la ko aw bɛ a fɛ, ani ko aw bɛ a ka saya kun. O bɛna fanga di ale yɛrɛ ma ka limaniya ni saya ye. Walasa a ka nin fɛn ninnu dɔn aw kana u fɔ aw da la, aw ka u jira aw kɛwale la.\nAn bɛɛ bɛ sa. Lala an ka kan ka baara ɲuman min kɛ, o de ye ka an mɔgɔɲɔgɔn dɛmɛ ka jɛn ni saya ye waati min a tɛ se ka bali, ani minnu bɛna to a kɔ, ka olu dɛmɛ ka a faamu.


Sigida 13 Bana minnu bɛ mɔgɔ minɛ ka caya\nKɔnɔboli ni tɔgɔtɔgɔnin\nKungolodimi ni kumabin\nMura walima murasɔgɔsɔgɔ\nNu gerenni ni nuji bɔli\nƝɛdakololabanaw (la sinusite)\nFɛn minnu bɛ mura bila mɔgɔ la\nA bɛ fɔ ko mɔgɔ dɔ kirinna ni a balala ka ja a yɛrɛ ma, ka to ka a sɛrɛkɛsɛrɛkɛ (kirinni). Kirinni sababu bɛ bɔ mɔgɔ kunsɛmɛnabana de la. Den fitiniw na, olu ta sababu caman ye farigan ni farilajidɛsɛ jugumanba ye. Ni banabagatɔ gɛlɛn don, o ta sababu bɛ se ka kɛ kanjabana, kunsɛmɛnasumaya, walima pɔsɔnni ye. Ni musokɔnɔma don, a bɛ se ka kɛ kirinni ye (aw ye sɛbɛn ɲɛ Kɔnɔmaya gɛlɛnyɛba taamasiɲɛw lajɛ). Mɔgɔ min bɛ to ka kirin binnibana (kirikirimasiɲɛ) bɛ se ka sɔrɔ o tigi la.\nAw ye a ɲini ka kirinni sababuw dɔn ka sɔrɔ ka u furakɛni ni aw bɛ se.\nNi farigan juguman bɛ den min na, aw bɛ o ma da ni ji suma ye (aw ye sɛbɛn ɲɛ Farigan lajɛ).\nNi farilajidɛsɛ bɛ den na, aw bɛ a lajɛ ka kɛnɛyaji di a ma dɔɔni dɔɔni.\nAw bɛ taa ni a ye dɔgɔtɔrɔso la. Aw kana fosi di mɔgɔ kirinnen ma a da fɛ.\nNi kanjabana taamasiɲɛw bɛ a tigi la, (aw ye sɛbɛn ɲɛ Kanjabana taamasiɲɛw lajɛ), aw a tigi furakɛli daminɛ fɔlɔ. Aw ye dɔgɔtɔrɔ dɔ ka dɛmɛ ɲini.\nNi aw sɔmina ko kunsɛmɛnasumaya don, aw bɛ kinini (quinine) walima aritesunati (artésunate) kɛ a la (aw ye sɛbɛn ɲɛ Aritesunati, Artésunate lajɛ).\nNi aw sɔmina ko kirinni don aw ye fura di a tigi ma (sɛbɛn ɲɛ Kirinni (jali) fura lajɛ).\nKirikirimasiɲɛ suguya ka ca. A la jugumanba ye kirinni bɛ min senkɔrɔ: banabagatɔ bɛ bala ka bin, ka kuru, a fasaw bɛɛ bɛ ja, a ɲɛjɛ dɔrɔn de bɛ bɔ. A bɛ kirin. O kɔ a bɛ yɛrɛyɛrɛ: a bɛ kirin. A bɛ se ka a yɛrɛ nɛn kin ka sugunɛkɛ a bɛ se ka waati jan kɛ ka sɔrɔ a tɛ mɔgɔ dɔn kirini kɔfɛ.\nNin kirinni ninnu bɛ bala ka kɛ, ka sɔrɔ kun tɛ u la, a bɛ se ka kɛ siɲɛ caman. O waatiw de la a bɛ fɔ ko binibana bɛ a tigi la.\nO la a ka kan aw ka aw yɛrɛtanga a ma aw seko bɛɛ la ani ka a furakɛ o yɔrɔ bɛɛ la (aw ye sɛbɛn ɲɛ Kirinni, jali ni Kirinni (jali) fura lajɛ). Binnibana tɛ banakisɛ bana ye o la a tɛ yɛlɛma. Fura tɛ yen min bɛ se ka nin bana in furakɛ, mɔgɔ bɛ se ka a si bɛɛ kɛ ni a ye. (Binnibana min bɛ mɔgɔ minɛ denmisɛnya waatiw la olu dɔw bɛ se ka ban u yɛrɛma kalo walima san damadama kɔnɔ.\nFuraw bɛ yen minnu bɛ se ka binni bali. U tacogo ɲuman nafa ka bon kosɛbɛ, ka da a kan binni bɛ se ka kɛ sababu ye ka fiɲɛ bila kunsɛmɛ na min tɛ kɛnɛya tuguni ni a bɛ banabagatɔ kɛ naloma ye. Aw ye dɔgɔtɔrɔw ɲininka waati bɛɛ.\nFura minnu bɛ binnibana bali\nAw ye aw hakili to a la: U tɛ binnibana kɛnɛya; u bɛ mɔgɔ dɛmɛ ka binni dɔrɔn de bali. A fura ka kan ka ta a tigi si bɛɛ kɔnɔ:\nFenobaribitali (phénobarbital) bɛ bininbana mada. A da man gɛlɛn (aw ye sɛbɛn ɲɛ Fenobaribitali, phénobarbital lajɛ).\nDifenilidantoyini (diphénylhydantoïne) wa fenitoyini (phénytoïne) ka ɲi tuma dɔw la ni fura fɔlɔ ma nafa ɲɛ. Aw ye fura tata hakɛ labato (aw ye sɛbɛn Fenitoyini, phénytoïne lajɛ).\nTuma dɔw la nin fura ninnu ka kan ka ta a tigi si bɛɛ. Aw kana bala ka fura tali jɔ.\nNi bininbana bɛ mɔgɔ la:\nAw ye a tigi tanga a kana a yɛrɛ bana: aw ye maramafɛnw mabɔ a la.\nAw kana fosi di mɔgɔkirinnen ma i n’a fɔ dumuni, jimafɛn, fura, walima fɛn o fɛn min bɛ a to a bɛ a nɛn kin.\nBinni kɔfɛ, a tigi fari bɛ faga a kan, ka sunɔgɔ bila a la. Aw ye a to a ka a da ka sunɔgɔ.\nNi binni tɛmɛna miniti 15 kan, walasa a ka jɔ joona, aw bɛ a tigi fiyɛ ni jazepamu, diazépam ye ni pikirikɛlan biɲɛntan ye. Aw ye a kɛcogo lajɛ sɛbɛn ɲɛ Jazipam, Diazépam kɔnɔ. Aw kana fenitoyini fenobaribitali walima jazepamu kɛ a fasaw fɛ. Fura ninnu bɛ se ka kɛ a tigi joli sira fɛ, nka a farati ka bon kosɛbɛ ni i tɛ a ɲɛdɔn. A ɲɛdɔnbaga dɔrɔn de bɛ se ka a kɛ jolisira fɛ wa o de ka kan ka a kɛ.


Dɔgɔtɔrɔ tɛ sigida min na - Page Titre\nDɔgɔtɔrɔ tɛ Sigida min na\nWulakɔnɔmɔgɔw ka yɛrɛfurakɛ gafe\nHesperian Health Guides ni mɔgɔ minnu ye gafe in labɛn min tɔgɔ ko “Dɔgɔtɔrɔ tɛ sigida min na”, olu bɛɛ y’a jira ko mɔgɔ o mɔgɔ mana nin gafe in labaara, ko olu tɛ jɔ seereya kɔrɔ i ye.\nI n’a fɔ bɛɛ n’i danyɔrɔ don, furakɛlaw kelen kelen bɛɛ ka kan ka u tilen ani ka u kɔnɔ jɛya u ni u ka mɔgɔ furakɛtaw cɛ. Fɔcogo wɛrɛ la, u ka kan ka dan u ka dɔnta ma furakɛli la. Aw ka kan ka furakɛla jolenw ka dɛmɛ ɲini ni a kɛra ko aw ka banabagatɔ mako bɛ furakɛli dɔ la aw tɛ se min na. Aw ka kan ka sigida furakɛla wɛrɛw ni u ka kɛnɛyasow ka ladilikan ɲini furakɛliw kan minnu ka ɲi sigida la. Furakɛli cogoya caman bɛ sɔrɔ nin gafe kɔnɔ, nka gafe si tɛ yen min bɛ se ka bila kɛnɛya kalan nɔ na, min kɔlɔsilen don karamɔgɔ jolen dɔ fɛ. Aw kana aw ka kɔlɔsili, ni aw gafe kalan ni mɔgɔw lamɛnni ni ɲini wɛrɛw jɔ cogoya si la.\nGafe in tigi ye Hesperian Health Guides. Gafe in lacayali yamariya bɛ olu dɔrɔn de bolo.\nHesperian Health Guides bɛ se ka yamariya di aw ma a’ ka a lacaya, a’ ka segin a sɛbɛnni kan ani ka a fan dɔ walima a fan bɛɛ labɛn ka fara a jaw kan ka kɛɲɛ aw ka sigida taabolow ma, nka o k’a sɔrɔ a’ ka laɲini tɛ waariɲini ye walima a’ ka ŋaniyaw ni Hesperian mɔgɔw ka laɲiniw kana fɔ ɲɔgɔn kɔ, ani o k’a sɔrɔ a’ ni Hesperian mɔgɔw bɛnna a baara kɛli kan. (A’ ye a ɲɛɲini www.hesperian.org/about/open-copyright kan.)\nSani a’ ka gafe bayɛlɛmali walima a fan dɔ walima a bɛɛ labɛnni daminɛ, an b’a ɲini i fɛ i ka Hesperian Health Guides kumaɲɔgɔnya walasa a’ ka baara kana na caya, nka a’ fana bɛ se ka u ka ladilikanw sɔrɔ ani ka kɛnɛya hakilina kuraw sɔrɔ. A’ ye kalanbolo ni hakilina wɛrɛ minnu bɛ a’ bolo ka bɔ gafe wɛrɛ kɔnɔ, a’ bɛ olu ci an ma.\nHakilina kuraw bɛ se ka fara gafe in kɔnɔtaw kan ni a’ ka dɛmɛ ye\nNi aw ye sigida kɛnɛyabaarakɛla ye walima dɔgɔtɔrɔ, denba walima mɔgɔ o mɔgɔ ni hakilinaw ni kɛcogow bɛ aw bolo gafe in labaaracogo kan ka bɛn aw ka sigida ka laɲiniw ma, aw bɛ se ka bataki ci an ma an sigiyɔrɔ la. A’ ni ce a’ ka dɛmɛ la.


Kòorokaaraw - Fàkan\nKòorokaaraw Ye ‘fòofofɛn sènnaanimaw ye min fàrisogo datugulen dòn fàra pὲtɛrɛlen dɔ fὲ. U ʃi bɛ 250 Bɔ ‘jyɛn na. A dɔw bɛ sàn 100 Sɔ̀rɔ ʃì la. U Nàna dùgukolo kàn nin sàn miliyɔn 220.\nU bɛ Sɔ̀rɔ fùntenimayɔrɔw ni jimayɔrɔw la. Fàra Bɛ kòorokaara bɛɛ kɔ la u bɛ Se k’u kùnkolo, sènw ani ku Ladòn min ‘kɔrɔ. Dɔw kɔ gongolimalen dòn, dɔw ta pὲtɛlen dòn.\nDabɔlɔ B’u ‘kùn nkà ‘ɲin t’u la. Dɔw ye binɲiminaw ye, dɔw bɛ Balo sògow la, dɔw yὲrɛ Ye bɛɛdunnaw ye. – les tortues terrestres sont essentiellement herbivores ;\nDùgukolo-kan taw ka Suma taama fὲ. Kɔ̀gɔjilataw bɛ Kɛ kɔ̀gɔji fùntenimayɔrɔw de la. U sèn fɛrɛfɛrɛ de b’a To u bɛ Nɔ ka ‘yɔrɔ jan Sɔ̀rɔ. U bɛ fan Da cɛncɛn na kà Caya. Ni denw Tɔrɔla u bɛ Dòn ji la. Jigansanna-taw bɛ Nɔ kosɛbɛ.\nKòorokaara ʃi caman bɛ kà Ban kà sababu Kɛ adamadenw kɛwalew ye wà u mìnɛni ka nɔgɔn. Jyɛn fàn bɛɛ la, sirabadlaw, jimayɔrɔw jàli de bɛ Nà ni u kɛyɔrɔko gɛlɛya ye u fandawaati.Yɔrɔ dɔw yὲrɛ la, u fanw ni u fàraw be Лini màaw fὲ màgow ‘kan mà.\nKòorokaraw bɛ Ye fandalaw ye. U bɛ fanw Dòn dùgu ‘jù ‘kɔrɔ. Fanw màgo bɛ jɔ fùnteni de la walasa kà Tɔrɔ. U bɛ Tɔrɔ kalo flà ‘ɲɔ̀gɔnna ‘kɔnɔ. U cὲya n’u mùsoya bɛ Dɔn kàbi fùntenihakɛ cogoya la fanw korituma.\nBlàdon : 2020-04-23 Yɛlɛmako laban : 2020-04-23\nFogo yeko: 1147182 - Bì: 466 - Kalo in: 8772 - Лinan: 68385.\nFura Yeko: 371 - Bì: 3 - Kalo in: 11 - Лinan: 54.


An ka laseli filana "Tchad" jamana kunkankow kan\nA jɛnsɛnna : 04/05/2021 - 18:24\n"Tchad" jamanɲɛmɔgɔ Idriss Deby Itno (kinin fɛ) bɛ ka ɲɔgɔn di sɔrasiw ka ɲɛmɔgɔ min n'a ka kɛlɛcɛw tun taara kɛlɛ kɛ Mali ka, Oumar Bikimo ma (kinin fɛ) ani kɔmandan ni kɔmandan dankan Mahamat Idriss Déby Itno, Idriss Déby dencɛ (camacɛ la), u seginen kɔ "Tchad" . Ndjamena, mai kalo tile 13, san 2013. © AFP\nBi an ka laseli filana "Tchad" jamana kan, an bɛna kuma banbanci kulu suguya minnu fɔra ɲɔgɔnkɔ jamana in yɛrɛmahɔrɔnya tali ni bi cɛ.\nDr Evariste Ngalerm Tolde\n"Tchad" ka yɛrɛmahɔrɔnya tali ni bi cɛ, banbanci kɛlɛ bɛ i n'a fɔ, san o san gerenbɔ. Dɔ bɛ tunu, dɔ wɛrɛ bɛ poyi kabɔ. Dr Evariste Ngalerm Tolde ye "Tchad" jamanaden ye, wa politikiko dɔnbaga ŋana don. A b'o de ɲɛfɔ an ye.\nSan tan ni saba o kɔ, kɛlɛ wɛrɛ wulila "Tchad", kɛlɛkulu ni politikitɔn tan ni fila de tun karilen don ɲɔgɔnna. San 1969 banbanci kulu dɔ poyira jamana kɔgɔduguyanfan fɛ, o ɲɛmaaya tilala k'a di Husen Habre de ma. Gougouni min bɛna kɛ donnatɛmɛfanga kunna ka ta san 1980 ka se san 1982 ma, ale fana ka fanga bɛ dafiri Hussen Habre fɛ. A bɛ to fanga la fɔ 1990 yani fana ka gwen a yɛrɛ ka sɔrasiw ɲɛmaa fɛ, O tɛ mɔgɔ wɛrɛ fosi ye Idriss Deby kɔ.\nIdriss deby ma se ka fanga ta nɔgɔya la a wajibiyara ka bɛnkan sɔrɔ ni banbanci kulu dɔw de ye Evarriste Garlem Toldo kafɔ la.\nEvarriste Garlem Toldo\nKulu saba de y'u tɛgɛdi ɲɔgɔn ma, Idriss deby ka kulu, Maldom Bad Abass ta ka fara Dadita Beatuman ka Fac kɛlɛkulu kan. Ninnu saba de ye MPG tɔn sigi.\nAle Idriss Deby yɛrɛ ka san bisaba fanga kɔnɔ banbanci kɛlɛ ma se k'a mada, halinin u tun ma se ka fangaba sɔrɔ Faransi sababu la. Bi o banbanci kɛlɛ kelen de bɛ senna.\n"Tchad" jamana kunkankow\n"Tchad": Mahamat Ahmat Alhabo, fangansina ko jamanadenw ka sigi ka kuma\nNin dɔgɔkun in na, don o don an bɛna laseli kelen k'aw ye "Tchad" jamana kan\nCEDEAO bɛna Mali, Burkina Faso ani Guinée ka lahalayaw jatiminɛ kokura bi


Wikipedia ye ansiklopedi sarabɔbali ye aw bɛɛ jɔyɔrɔ bɛ min dilanni na. Walasa k'o waleya, an bɛɛ ka sɛbɛni k'a la. Sisan ɲɛ 661 bɛ Bamanankan Wikipedia kɔnɔ. Aw ni ce yɛrɛ-ko kɛko ɲuman na! Aw bɛsɛ ka Faransikan walima kan wɛrɛ bayɛlɛma kata bamanankan na! Wikipedia: Bamanankan sigini bɛ katimu duguma k'aw dɛmɛ aka baara la. Ka kunnafoni wɛrɛw sɔrɔ, faransikan Wikipedia lajɛ. Ka fara bamanankan daɲɛ 1000 bɛ Wiktionnaire kɔnɔ!


Banafurakɛ gɛlɛyaw la belebele dɔ ye bana minnu bɔlen don ɲɔgɔn fɛ olu danfara dɔnni ye. Bana caman bɛ yen minnu tɛ kelen ye fiyewu, nka i bɛ a sɔrɔ u dɔncogo ni u taamasiɲɛw bɔlen don kosɛbɛ. Yan, an bɛ misali fila di:\nDenmisɛn min bɛ fasa dɔɔnidɔɔni dɔɔni ka a sɔrɔ a kɔnɔ bɛ ka bonya ka taa a fɛ, a bɛ se ka kɛ nin bana ninnu dɔ bɛ sɔrɔ a la:\nBalodɛsɛ (sɛbɛn ɲɛ Balo ɲuman dunbaliya bɛ bana minnu lase adamaden ma lajɛ);\nTumu sugu minnu bɛ jolidɛsɛ bila mɔgɔ la, olu dɔ bɛ se ka ka kɛ a kɔnɔ (sɛbɛn ɲɛ Jolidɛsɛ lajɛ);\nTumu kunbaw ka bana wulilen (i n’a fɔ miselintumuw, sɛbɛn ɲɛ Kɔnɔnatumuni (tumu in ka jan ani a kɔrilen don) lajɛ);\nSumaya kɛlen bana basigilen ye (sɛbɛn ɲɛ Sumaya lajɛ);\nNɔnɔkɛnɛfarigan, bana min sababu ye nimisɛn dɔ ye min bɛ kɛ nɔnɔkɛnɛ wulibali la (sɛbɛn ɲɛ Nɔnɔkɛnɛbana, la brucellose lajɛ);\nBana minnu bɛ biɲɛ minɛ walima kɛnsu;\nJolilabon (bon min bɛ joli minɛ);\nKɔnɔnakuru: kuru min bɛ falen kɔnɔbara kɔnɔ o sugu dɔ (kɔmɔkililakansɛri kɔmɔkililabon: bon min bɛ kɔmɔkili minɛ);\nSidabana (sɛbɛn ɲɛ Sigida 24 Sidabana lajɛ).\nSenkurulajoli banbali bɛ baliku min sen na, nin bana ninnu bɛ se ka kɛ o sababu ye\nJolisirafunu min bɛ sɔrɔ joli woyocogojuguya fɛ (sɛbɛn ɲɛ Jolisirafunu lajɛ);\nSukarobana (sɛbɛn ɲɛ Sukarodunbana (jabɛtibana) lajɛ);\nKuna (sɛbɛn ɲɛ Kuna lajɛ);\nGololasɔgɔsɔgɔninjɛ (sɛbɛn ɲɛ Wololasɔgɔsɔgɔnijɛ walima gɛnɛgɛnɛ lajɛ);\nDana (sɛbɛn ɲɛ Dana lajɛ)\nBana caman daminɛcogo bɔlen don ɲɔgɔn fɛ kojugu. Nka ni i ye ɲininkaliw kɛ ka ɲɛ ani ka a dɔn i bɛ fɛn min ɲini, i bɛ se ka faamuya sɔrɔ ani ka taamasiɲɛ dɔw ye minnu bɛ i dɛmɛ ka i ka banabagatɔ ka bana sidɔn.\nWalasa ka nin bana ninnu furakɛ, u kelen kelen bɛɛ ka kan ka furakɛ u dan ma, o de la a ka fisa ka u fɔ ka bɔ ɲɔgɔn na.\nGafe in kɔnɔ, an bɛ bana ninnu dɔncogo ni u taamasiɲɛ jɔnjɔnw jira. Nka tuma dɔw la u taamasiɲɛw tɛ kelen ye, o de la mɔgɔw tɛ se ka banaw dɔn ka bɔ ɲɔgɔn na minnu taamasiɲɛw ye kelen ye. O la, bana minnu ta ɲɛnabɔ man di, dɔgɔtɔrɔ dɔrɔn de ka jateminɛw ni sɛgɛsɛgɛliw bɛ se ka a to bana in danfara ka sidɔn ani ka a furakɛ ka ɲɛ.\nBaara kɛ ka dan i ka dɔnta hakɛ ma!\nNi i bɛ baara kɛ ni gafe in ye, i ka i hakili to a la ko fili bɛ se ka i sɔrɔ.\nI kana i yɛrɛ kɛ fɛn dɔnbaga ye abada ka a sɔrɔ i tɛ a dɔn.\nNi i ma faamuya jɔnjɔn sɔrɔ bana min kan ani a furakɛcogo kan, walima ni bana ka gɛlɛn kojugu – i bɛ dɔgɔtɔrɔso sɛgɛrɛ.


Nìzaaso - Fàkan\nNìzaaso Bɛ marabolo sabanan kolomi fɛ, n’o Ye Sikaso ye. A Bɛ Gɔ̀nkaso galoda ani Kilela kafoda la. A ni Gɔ̀nkaso cɛ jànya Ye bam 12 ye. A ni duguba min ka surun o Ye Sikaso ye.\nNìzaaso ni Jigɛna bɛ ‘dàn Bɔ kɔrɔn fɛ, Niyaraduguba n’a bɛ ‘dàn Bɔ tlebin fɛ, Kɔ̀rwedugu B’a ni kɛɲɛka ‘cɛ ni kà Nolabugu K’a ni worodugu ‘cɛ.\nKabi Nìzaaso Kɛra Nìzaaso ye, a ma Weele tɔgɔ wɛrɛ la.\nLaadaladugu-tigiko Bɛ Nìzaaso sa, nka faama-dugutigi fana Bɛ yen min bɛ dugu ni faamaw cɛtaama Kɛ. Dugutigiya Bɛ kìn kelen ka bolo kan w’a bɛ Nà kɔ̀rɔyakunda. Dugutigi ntanyali dɔrɔn de bɛ Nà ni dugutigi yɛlɛmani ye.\nTɛgana Tarawele, n’a ka baara tùn Ye sὲnɛ ye, de Ye Nìzaaso dugu sìgibaa ye. Zana Tarawele de Bɛ dugutigiya la bì. Dugutigi kɔrɔ dɔw Ye Лebetigi Tarawele ani Npɛrɛ Tarawele ye.\nSɛnɛfɔw de Bɛ Nìzaaso. O sabula sɛnɛfɔkan de bɛ Fɔ yen kà Tɛmɛ kan bɛɛ kan. Jamu minnu Bɛ yen olu Ye Tarawelew ni Sanɔgɔw ye. Sinankunya B’olu ni Kɔnɛw de ‘cɛ. Furusira Bɛ Nìzaaso kìnw ni ɲɔgɔn ‘cɛ, a jamuw ni ɲɔgɔn ‘cɛ a n’a ni dugu wɛrɛw ‘cɛ.\nBaarako siratigɛ la, sὲnɛ bɛ Kɛ Nìzaaso ka sago baara bɛɛ kan. Nìzaaso sὲnɛfɛn dɔw Ye kàba, malo, keninke, galama, saɲɔ, tiga, tiganinkuru, woso, je, bàra, ʃɔ̀, ani kɔɔri. Sὲnɛ kɛrɛ fɛ, nakɔbaara fana bɛ Kɛ. Nakɔjiri dɔw Ye mangoro, lenburu, buyagi, manje, namasa ani sɔmɔ ye. Nakɔlafɛn dɔw Ye fòronto, tamati, nkɔyɔ, salati, nanaye ani gan ye.\nKa Fàra sὲnɛ ni nakɔbaara kan, nìzaasokaw cɛsirilen dòn baganmara fana na. Bagan marata dɔw Ye misi, bà, saga, fàli ani wùlu ye. Kami, tonkɔnɔ, jὲnɛntubannin ani ʃɛ Ye kamanmafɛn marata dɔw ye yen.\nLaadalamɔni fana bɛ Kɛ nìzaasokaw fɛ kɔ̀ la ni jɔ ni doli ye.\n‘Sugu tɛ Nìzaaso sa nka jago bɛ Kɛ yen. Jago minnu bɛ Kɛ olu dɔw Ye butigifeere, sὲnɛfɛn-feere, jiriden-feere, baganjago ani ʃɛfeere ye.\nNin Bɛɛ kɔ fɛ, nìzaasokaw bɛ bololabaara ni donsoya fana Kɛ. Bolalabaara kɛta dɔw Ye ŋununda, sìgilandla, kalakadla ani sansaradla ye. Donsoya bolodon-bonda dɔ Bɛ dugu la yen.\nKungosogow fàgali la, fὲɛrɛ minnu Bɛ nìzaasokaw ‘bolo olu Ye marifa, bese ani sɔgɔlan ye. Fὲɛrɛ minnu Bɛ yen kungokɔnɔw fàgali la olu Ye manabɛlɛ, ntɛnfɛrɛ, buturu, wɔ̀lɔjuru ani wɔ̀lɔgɛn ye. Fɛn minnu bɛ Kɛ sokɔnɔfɛnw minɛli la olu Flɛ: Jonbori (kà juru ncoma Fìli misi ‘ɲɛ, ncɔlɔ (kà misiden Dabɔ sin na), kà bagan masina Nɛgɛn kà Dòn a koronyɔrɔ la walima k’a Gɛn k’a Minɛ.\nYiriwaliko siratigɛ la, nin ko kura kofɔta ninnu Dònna Nìzaaso ‘kɔnɔ: pɔnpekɔlɔn, jabaranin, kɔɔrisugu, moto, mɔbili, ani sὲnɛkɛ-mansin.\nDugu ni Baɲuma-kɛtɔn minnu bolo Bɛ ɲɔgɔn ‘bolo olu Ye « Save the Children » ani « Dubaï Care » ye. Olu ka yiriwalisira Ye kàlanko ye.\nForobalakɔli-kàlanso kelen Bɛ dugu ‘kɔnɔ. Ale kàlan Ye sànwɔrɔ-kàlan ye. Balikulan kɛyɔrɔ kelen fana Bɛ yen kà Fara kàlanso fɔlen in kan.\nDugu laadalabato kɛyɔrɔ Ye Kofugo ye.\nNin ɲɛnajɛlako ninnu bɛ Kɛ nìzaasokaw fɛ an Bɛ dòn min na i ko bì: kɔɲɔ, seliw, sànyɛlɛmaw, sànkunbɛn ani tɔnɲɛnajɛw. Лɛnajɛ fɔlen ninnu fɔliminɛnw Ye bala, dunun, tabalen, wasanba, bàra ani ntamannin ye.\nFarikolo-ɲɛnajɛ min bɛ Kɛ yen o Ye ntolatan ye. Dugu ɲɛnajɛw bɛ Kɛ fὲrɛ la.\nJiboli-yɔrɔko siratigɛ la, kɔ kelen Bɛ Nìzaaso. Jɛgɛ minnu bɛ Se kà Sɔrɔ o kɔ̀ in na olu dɔw Ye manɔgɔ, nàna, baman, ntigin, dodò, talaka kɔnkɔn ani zeku ye. Kaana, kooro, ani koorokaara fana bɛ Sɔrɔ jisigi-yɔrɔ fɔlen in na.\nDugu kungojiri dɔw Ye jala, banan, sanan, genun, nkaba, npeku, zaban, nsira, bumu, ʃi, nɛrɛ, balazan, sunsun, ntèn, zaajɛ, woo ani zɛkɛnɛ ye.\nNin kungofɛn kofɔta ninnu bɛ Sɔrɔ Nìzaaso kungo ‘kɔnɔ: warablen, miniɲan, dànkalan, duga, kungo kami, wɔ̀lɔ, bunun, baninkɔnɔ, tònkanjɔ, bàla, kafekaan ani ʃifɔnka. Dugu kungoda bɛ Weele ko Kafekaan.\nNìzaaso kaburudo Ye fla ye. U Bɛ dugu ni tlebin ‘cɛ. O fla la, denmisɛnw ta Ye kelen ye ni kà mɔgɔkɔrɔbaw ta Kɛ tɔ kelen ye.\nWaati minnu bɛ Fɔ ɲɔgɔn ‘kɔ Nìzaaso olu Ye samiɲɛ, kawulɛ ani tlema ye.\nDugu kabakoma-yɔrɔ tɔgɔ Ye Wofugo ye.\nBlàdon : 2017-06-22 Yɛlɛmako laban : 2017-06-22\nFogo yeko: 1146305 - Bì: 224 - Kalo in: 7895 - Лinan: 67508.\nFura Yeko: 866 - Bì: 1 - Kalo in: 7 - Лinan: 58.


Kr Dukure jamana kɔ kan - Fàkan\nKr Dukure: jamana kɔ kan\nKr Dukure ka adamadenya bɛɛ ma Kɛ Mali 'kɔnɔ. A ye jamana caman Kɛ f'a ye dugu damadɔ yɛrɛ Kɛ a taajamana dɔw la. Mali kɔ kan, a ka jamana kɛlenw ye Senegali ye. A ye Sɛnluwi ni Dakar sìgi Kɛ yen. A ye Faransi Kɛ. A ye Bɔrdo ni Azaksiyo Kɛ yen. A ye Fribur Kɛ, Alemaɲi ani ka zenɛnf Kɛ Suwis. A ye Kuba Kɛ ka Akara fana Kɛ Gana.\nKr Dukure Senegali\nK'a To Dakar\n1960 sàn, Mali y'a ka yɛrɛmahɔrɔnya Tà. Kr Dukure n'a kàlanden ɲɔgɔn bɛɛ Bɔra Ɛksanpronfɛnz kà Nà Dakar sannakalansoba la ko Dakar Fann n'a bɛ Weele bì ko Sannakalanso ʃɛk Anta Jɔp. A ye sàn kelen Kɛ yen kà sannajala Sɔrɔ yen. A ja min Flɛ sɛbɛnni numan fɛ nin ye, o Tàra k'a Bɔtɔ To gafesan-yɔrɔ la 1961 sàn na. A tùn Taara bangudɔn-basidɔn gafe dɔ Sàn gafefeere-yɔrɔ la.\nK'a To Sɛnluwi\nMamadu Dukure y'a ka kàlanw da Minɛ Sudan (Mali tɔgɔ fɔlɔ) ‘kɔnɔ sa, nk'a m'u Foori yen. A Dònna kàlan na Segu k'a ka dugumakalan Foori yen. 1953 sàn na, a ye ɲɔgɔndan flà Sɔrɔ: Terasɔn de furzɛr kàlanso ta, n'a bɛ Weele bì ko Askiya Mohamɛd cɛmakalanso ani sorasi-kàlanso EMPA ta, o min bɛ Sɛnluwi, Senegali. A ye Sorasi-kàlanso Sugandi ka Terasɔn de Furzɛr To yen. O ye mɔgɔw Kabakoya kosɛbɛ. Nin waatiw y'a Sɔrɔ tubabutle bɛ 'sèn na. Dukure ye sìgi Kɛ Sɛnluwi sokala min tɔgɔ ye Dakar Bango ye, yenkaw ka sorasidaga bɛ yɔrɔ min na. A ka kàlanso tɔgɔ tùn ye ko EMPA. A ye kàlan sàn 7nan Kɛ yen ka Se a sàn 10nan ma.\nKr Dukure Ɛksanpronfɛnz, Faransi\nCɛmakalan dakun fɔlɔ sɔrɔlen, u mɔgɔ 10 de Sugandira ka Taa Ɛksanpronfɛnz sorasiya degeli kàlanso (Ecole Militaire preparatoire) la Faransi. A ye sàn sàba Kɛ yen ka cɛmakalan jàla Sɔrɔ yen.\nKr Dukure ka Bɔrdo sannakalandenya\nMamadu Dukure ye Bɔrdo Lasɔrɔ Mali ni Senegali ka farali 'sèn fɛ, sannakalan kɛli kamà. Ale y'a ka sannakalan Kɛ yen bangudɔn kan. A ni Fàrafinna kàlanden wɛrɛw tùn bɛ yen minnu tùn bɛ Bɔ dafɛjamana caman na i n'a fɔ Togo, Benin, Senegali ka Fàra Mali yɛrɛ kan. Ale n'a muso fɔlɔ tùn bɛ yen f'u y'u den fɔlɔ ni flanan Sɔrɔ yen 1964 sàn ani 1965 sàn na. Dukure y'a ka sannajala Sɔrɔ bangudɔn na 1965 sàn na ka Segin Mali ‘kɔnɔ o sàn kelen tɔ la. A nàlen Mali ‘kɔnɔ a y'a ka bangudɔn karamɔgɔya da Minɛ ENI na n'o tɔgɔ tùn ye ko ETP "Ecole des Travaux Publics" o waati la.\nKr Dukure tùn y'i To Bɔrdo kàlandenya la k'i Sèndon Mali kanw sɛbɛnniko ɲɛɲinini na kabi 1963 sàn na. Nka o waati y'a Sɔrɔ 'sigini ma Blà 'sèn kan kan ninnu sɛbɛnni na. Kr Dukure tùn y'i damanasigini Dla bamanankan na. Nka a seginnen 'kɔ ka Bɔ Faransi, UNESCO Nàna Lajɛ dɔ Kɛ 1966 sàn na kan ninnu siginiko kan Bamakɔ. O lasigi in Wolola sigini sɔrɔli la kanw na. Kr Dukure y'i ka sigini Blà o sigini latigɛlen kamà. Jamana minnu tùn b'o kɛnɛ kan olu ye Senegali ye ani Laginɛ.\nKr Dukure ka akarataa\nKabini Dukure Seginna Mali ‘kɔnɔ 1965 sàn na, a ma Bɔ blen fo 1996 sàn. A Bɔra o sàn k'a To setigi-kɔrɔsigiya la. A ka o taama o Kɛra ka Taa Gana kanko lasigi dɔ la yen. Tɔn min bɛ kàlanko Yiriwali cɛsiri la Fàrafinna ‘kɔnɔ ko A.D.E.A, o mɔgɔw tùn ye lajɛɛrɛ Boloda Fàrafinna kanw dònni kàlansow la o gὲlɛyaw n'a ɲɛsɔrɔko kan. Lasigi Kɛra Akara, ka Bɔ a sàn in kalo 8nan tle 26 la ka Se o tle 30 ma. Komin jamanaw kàlanko setigidaw tùn weelelen dòn a kɛnɛ kan, Mali setigi min tùn ye Adama Samaseku ye a waati la o ka taamakulu mɔgɔ dɔ tùn ye Dukure ye. U taara Mali ka kàlanso-kurako Kofɔ o kɛnɛ kan o min tùn ye Mali kanw dònni cogoya ye Mali kàlansow la. Jamana 19 ɲɔgɔn setigiw walima mɔgɔ bɔlen tùn bɛ a kɛnɛ kan.\nKr Dukure Kuba faaba 'kɔnɔ: Hanfaana\nJyɛn denmisɛn-jɛkulu tɔgɔla-ɲɛnajɛba dɔ Labɛnna Kuba. A tùn bɛ Mali ka mɔgɔ blàlenw na ka Taa o kɛnɛ kan 1978.\nKr Dukure ka dajirali Zenɛnf, Suwis jamana kan\nKr Mamadu Dukure Taara zenɛnf, Suwis, 2002 sàn na. A ka ɲininiw dajirali y'a Lase yen. A ye latigɛdɔn baara minnu Kɛ an ka kanw na, o jateblaw dajirili tùn laɲininen dòn jyɛn kokura-sinti ɲɛnabɔda mɔgɔw fɛ n'o damajira kɛnɛ bɛ Sìgi Suwis jamana ‘kɔnɔ sàn o sàn. A tùn Taara Mali kùnnawololi de kamà yen.\nBlàdon : 2016-06-30 Yɛlɛmako laban : 2017-01-08\nFogo yeko: 1147070 - Bì: 354 - Kalo in: 8660 - Лinan: 68273.\nFura Yeko: 1621 - Bì: 1 - Kalo in: 16 - Лinan: 85.


Dùgàn - Fàkan\nA n'a galoda-dugu (sugunba) 'cɛ ye bam 7 ye. Kucala min y'a ka kolomi ye a n'o ye bam 45 ye, w'a ni duguba wɛrɛ man surun n'o tɛ. Molobala kafoda dugu dɔ y'a ye fana. Dùgàn kɔrɔnyanfan fɛ sugunba de bɛ ye ni bam 7 ye ka Fàra kaani kan ni bam 10 ɲɔgɔn ye, a tlebinyanfan fɛ molobala ni farakɔrɔ bɛ yen. A ni molobala 'cɛ ye bam 10 ɲɔgɔn ye, nka farakɔrɔ ta kɔni tɛ Tɛmɛ 9 kan. Dùgàn kɛɲɛka fɛ dugu min bɛ Sɔrɔ yen o ye karangaso ye, u 'cɛ ye bam 8 ye. A woroduguyanfan fɛ sungulaso bɛ yen ni bam 7 ye.\nTɔgɔ kelen in de bɛ dùgàn na kabini a tu Tigɛra. Nka yɛlɛmanin dɔ kɔni Dònna a fɔcogo la dɔɔni, bari a tɔgɔ in yɛrɛ Sɔrɔla mamara de la. Nka kɔsa fɛ a Weelela dùgàn na bamanankan na. N'o tɛ a Weelela cogo min na fɔlɔ-fɔlɔ o de ye "Tugban" ye. O Nàcogo Flɛ: Donsokɛ dɔ de tùn bɛ To ka Bɔ karangasoyanfan fɛ ka na donsoya la yen, o y'a sɔrɔ yen ye tuba de ye wa tu in na jisigiyɔrɔw tùn bɛ yen kosɛbɛ. A ka sogofaga-fɛɛrɛ tùn ye kala ni waraminɛ-nɛgɛ de ye. A tùn bɛ sogobaw Fàga ni kala ye, nk'a ncinin ninnu in'a fɔ: tòto, kaana, kooro, sà, bàla n'a gɔgɔn na caman, a tùn bɛ waraminɛ-nɛgɛ de D'olu 'ɲɛ k'u Minɛ. I komin sogo misɛninw tùn ka Ca yen ka Sago sogobaw kan minkɛ a ye waraminɛ-nɛgɛ caman Лini ka To ka T'o bɛɛ Da yen. A tu Kɛra, ni mɔgɔ wɛrɛ min Mununmununna ka Se yen i tùn bɛ a ka waraminɛ-nɛgɛ dalen ye fàn bɛɛ fɛ. donsokɛ in nana yɔrɔ in Kanu fo ka To ka nafɛnmisɛnnin dɔw Sɛnɛ a sèn fɛ. Ɔ, o ko de laban Kɛra dugututigɛ ye a 'bolo. O kɛlen, mɔgɔw ma tɔgɔ wɛrɛ Лin'a na tun, a yɔrɔ Dɔnna ni min ye n'o ye waraminɛ-nɛgɛw ye u y'a Weele o la ʃyɛn kelen. O de Nàna ni "Tugban" in fɔli ye. Mamaradaɲɛ-dorogolen dòn. "Tu" o ye 'yɔrɔ ye jiri misɛninw ni jiribaw bùlen bɛ yɔrɔ min. A daɲɛ kelen in bɛ bamanankan na wa kɔrɔ kelen. Mamara la, a bɛ Fɔ waraminɛ-nɛgɛ de ma ko "gbanŋa" o y'a kelen ko ye nka n'a caman dòn u bɛ Weele ko "gbany". O de la U y'a D'a yɔrɔ in na ko "TUGBANY". A bɛ "WARAMINƐ- NƐGƐW KA TU" Лini kɔrɔko siratigɛ la. Ɔ, taalen 'ɲɛ, "Y" Bìnna ka Bɔ a la. A Kɛra "Tugban" ye, o min bɛ Fɔ a ma hali bì ka Fàra bamanankan fɔcogo kan n'o ye dùgàn ye. Mɔgɔ min bɛ Bɔ dùgàn u bɛ Weele dùgànkaw la bamanankan na nka mamara la, u bɛ Weele tugbaan.\nDùgàn ma Kɛ jamanatigi-dugu ye, nka a Marala Karangaso màsakɛw fɛ. Dugutigiya suguya fla bɛɛ b'u fɛ yen n'o ye laadaladugutigiya ani faamadugutigiya ye. Laadadugutigiya min b'u fɛ yen, o tolen bɛ kìn kelen 'bolo i n'a fɔ an b'a Ye dugu caman na cogo min na. U ta bɛ jàmu kelen de 'bolo kìn kelen na fana. N'i yen laadaladugutigi Sìgira ni saya tɛ foyi t'a Lawuli ka Bɔ yen. Nka ni Ala Nàna n'a ka nà ye k'a miniji Dɔgɔya O kìn in jàmu masina bɛɛla mɔgɔ kɔrɔba bɛ K'a ye, digitigi kɔrɔ bannen 'kɔ ni sàn sàba ye. Nka fɛn min ye u ka faamadugutigiya ye sa, sugandili de b'olu Sìgi, o kɔrɔ ye ko ni dugumɔw Dar'i la. Nka o bɛɛ na ta i sìgilen n'i ye ko kolon Kɛ u b'i Lawuli ka Bɔ yen. Dùgànkaw ka dugutigi ye wafara salifu danbɛlɛ de ye yen dugutigi ye bì. Nka ka Kɔn ale 'ɲɛ ʃɔnɲaa danbɛlɛ ni Uto danbɛlɛ Kɛr'a ye fana.\nDùgàn tɛ o ʃi duduba ye tèn. kìn misɛnnin duuru de b'a 'kɔnɔ w'a mɔgɔ hakɛ tɛ Tɛmɛ 2000 kan. Yen kìn misɛnnin duuru tɔgɔ Flɛ: Laho n'o y'u ka dugutigikin ye ka Fàra kapara ni nayahakan ni muhukan ani natekan. U ma deli ka Bɔ u sìgiyɔrɔ fɔlɔ la.\nMiɲakaw ye yenkaw ye, siya wɛrɛ ʃi tɛ yen tun ka Fàra u kan. Yen jàmuw ye Tarawele, bɛrte ani danbɛlɛ ye. Sinankunya bɛ Dùgàn ni dugu wɛrɛ min 'cɛ yen laminduguw tu la, o ye Banɛso ye. Dùgànkaw fɛ yen, furuɲɔgɔnya bɛ Tɛmɛ yenkaw ni laminidugu bɛɛ 'cɛ, w'a bɛ Tɛmɛ fana du bɛɛ ni ɲɔgɔn 'cɛ ani kìn bɛɛ. Kanfla de bɛ Fɔ yen n'o ye Mamara ni bamanankan ye. Nka ninnu fla fana na min bɛ Fɔ kosɛbɛ o ye mamara ye.\nDùgàn ye mali sɛnɛ-dugu ncinin dɔ ye. U bɛ sɛnɛfɛn caman Sɛnɛ yen i n'a fɔ keninke, saɲɔn, malo, tiga, tiganinkuru, gajaba, bananku, woso, je, bàra, galama, ʃɔ, zɛrɛ, kurubaa, bɛnɛ, dà ani kɔɔri. Nafɛnmisɛnnin-sɛnɛyɔrɔw b'u 'bolo. U bɛ foronto ni tamati ni nkɔyɔ ni salati ni ʃù ni gan ni kɔnkɔn ni nanaye ni melɔn ni sira Sɛnɛ yen. Jiribaforobɔ fana bɛ K'u fɛ yen. U ka jiriba turutaw ye lenburu ni mangoro ni buyagi ani sɔmɔ ye. U bɛ baganmara ni jago ani bololabaara misɛnnin dɔw fana Kɛ u sèn fɛ. U ka bagan marataw yen, daba ni kamanmafɛn-kunda o dɔw ye bà, misi, saga, fàli, wùlu, jakuma, lɛ, ʃɛ, kami, tonkɔnɔ ani jɛnɛntubannin ye. U ka jago kɔni sinsinnen dòn butigifeerew ni sɛnɛfɛn-feerew ni jiridenfeerew ni baganjagow ani bololafɛndlata-feerew ma. Yen sugu jɔdon ye juma ye. Nin bɛɛ 'kɔ donnsoya fana bɛ Kɛ yen kosɛbɛ wa bolodon bɛ K'a la fana.\nManabɛlɛ ni wɔlɔjuruda ani gɛnni de ye Dùgànkaw ka kɔnɔminɛ-fɛɛrɛ ye. Nka màrafa de y'u ka kungosogobaw fàalan ye. U fana bɛ misiden dabɔ ni ncɔlɔ ye i n'a fɔ caman b'a Kɛ cogo min na. U bɛ dugukɔnɔbagan murutilenw Minɛ ni fɛɛrɛ minnu ye ye jonborifli, koronka-minɛ ani nɛgɛka-minɛ (ni dumunifɛndɔ ye) ye. Finisɔgɔ ni bɔfledla ni gɛnkurunnindla fana bɛ K'u fɛ.\nDùgàn yen, ko kura damadɔ bɛ Sɔrɔ yen bì, i n'a fɔ ɲɔʃimansin, kɔlɔn ŋana, jabaranin, kɔɔrisugu, tlebarika-walan, kalalikɛkɛmansin ani moto. CMDT Ka bolonɔ caman b'u ka yirwa la sɛnɛ dakun ko caman na.\nBalikukalan ni lakɔlikalan dɔrɔn de bɛ dùgànkaw fɛ yen nɔ. Yen lakɔli ye forobata ye, w'a dabɔ ni sosan 'cɛ tɛ Tɛmɛ sàn tan ni duuru kan. Yen, dugumandakun fàn fɔlɔ dɔrɔn de bɛ yen. Lakɔlikalan de yanga ka bòn yen kosɛbɛ.\nKerecɛnya ni silamɛya ani laadalabato bɛɛ bɛ Dùgàn. Misiri kelen de bɛ yen nka jumamisiri t'o ye. Màa minnu Kɛra 'sababu ye ka Dòn n'a ye yen o Kɛra Umaru danbɛlɛ ani Laminn danbɛlɛ ye. Yen kerecyɛnya dònbaa tɔgɔ ye Franswa dandɛlɛ ye. Eglizi kelen de b'u 'bolo yen. U ka laadalabatow ye kɔmɔsɔn, o sàba bɛ yen, ɲasɔn, o kelen bɛ yen, kɔrɛsɔn, o kelen bɛ yen ka Fàra ɲininkajugu 3 ani mahan 5 kan. Kungokɔnɔfɛnnin dɔ bɛ yen n'a bɛ Weele mamara la ko "kere/koowɔ", a ni sùla de bɔlen dòn nka 'fɛn suguya kelen tɛ. O de ye dùgànkaw tnɛ ye. U ka dugudasiri ye fàlimuso finman ye.\nDùgànkaw ka ɲɛnajɛlakow ye kɔɲɔw ni seliw ni sanyɛlɛmaw ni sankunbɛnw ni ntolatan ani laadalakow ye. U ka fɔlifɛnw ye ya ni fle ni bàra ni bala ni dunun ani cicara. U ka ɲɛnajɛyɔrɔ kɛrɛnkɛrɛnnenw ye dugu foroba-kɛnɛbaw ye.\nKɔ ni dàla ni fàla ani jɛ bɛ Sɔrɔ Dùgàn kungo 'kɔnɔ. Wa o yɔrɔ ninnu na jilafɛn minnu ka Teli ka Sɔrɔ yen ye jɛgɛw, in'a fɔ: manɔgɔ ni saalen ani ntɛbɛn. Kaanaw ni koorow ani koorokaaraw fana bɛ yen. Jiri suguya caman bɛ yen kungo 'kɔnɔ i n'a fɔ jala, banan, sanan, genun, nkaba, npeku, zaban, dingɛ, gele, nsira, bumu, ʃì, nɛrɛ, sebe, toro, balazan, kɔlɔ, ntabakùnba, kòro, woo, ntɔngɛ, ntege, zɛrɛninjɛ, nkalama danga sunsun, zɛkɛnɛ, zaajɛ, bàro, ɲama, gunjɛ ani nten. Yen kungosogow ye miniɲan, dànkala, nkorongo, duga, kungo-kami, wɔlɔ, gunnajɛ ani baninkɔnɔ. Yen kungodaw flɛ: Tawɔrɔ, mùra, gbezɔhɔ, tutogo, ɲaŋnɔhɔ, tawɔhɔ, ɲidugooɲaŋ ani faga.\nKoburudo fla de bɛ Dùgàn. Demisɛnninw ta ani mɔgɔkɔrɔbaw ta. A kaburudo ninnu bɛɛ bɛ dugu tlenyanfanfɛ.\nNi samiɲɛ bɛ Dòn mɛkalo laban na, u ka tlema bɛ da Minɛ ɔkutɔburukalo la. Sanji bɛ Se ka Nà dùgàn fo ka Se ʃyɛn 50 ɲɔgɔn ma. Wa samiɲa 'kɔnɔ, u ka sumannen cayalen tɛ Tɛmɛ 100mm kan.\nKabakomayɔrɔ fɛnba tɛ dùgànkaw fɛ yen, n'a Bɔra farawo kelen-kelenin dɔw la.\nBlàdon : 2017-01-20 Yɛlɛmako laban : 2017-08-06\nFogo yeko: 1147228 - Bì: 512 - Kalo in: 8818 - Лinan: 68431.\nFura Yeko: 1461 - Bì: 1 - Kalo in: 14 - Лinan: 117.


Aw ye aw hakili to nin na: bagafura caman bɛ dilan ni so sɔrɔmu ye, i n’a fɔ sa kinda ni buteni kinda. Nka o fura ninnu bɛ se ka faritanabana gɛlɛn lase mɔgɔ ma (aw ye faritanabana gɛlɛnw lajɛ gafe ɲɛ Gɛlɛya minnu bɛ sɔrɔ fura dɔw pikiri fɛ la). Sani aw ka sosɔrɔmu pikiri kɛ, o ka a sɔrɔ epinefirini labɛnnen bɛ aw bolokɔrɔ tuma bɛɛ ni a kɛra ko gɛlɛya bɛna don a senkɔrɔ. Faritanabana bɛ mɔgɔ minnu na, walima ni sosɔrɔmu suguya dɔw pikiri kɛra u la ka tɛmɛ, a bɛ fisaya u ka faritanabana pikiri kɛ i n’a fɔ porometazini (izinitigi tɔgɔ Phenergan) walima difenidaramini (Benadryl) miniti 15 sani a u ka bagafura pikiri kɛ. Ni aw bɛ sakinda, walima fɛnɲɛnamani wɛrɛw kinda furakɛ, aw bɛ tetanɔsifura, immunoglobuline antitétanique fana fara a kan, ni o sɔrɔcogo bɛ aw bolo.\nBunteni kinda bagafura\nTuma dɔw la a mugulama bɛ sɔrɔ min bɛ kɛ pikiriji la\nBunteni kinda bagafura pikiri ka kan ka kɛ sigidaw la, bunteni farinmanw bɛ yɔrɔ minnu na ni u baga bɛ mɔgɔ faga. A ka ca a la, bunteni ka kinni kɔfɛ, bagafura ka kan ka kɛ denmisɛn fitiniw de la kɛrɛnkɛrɛnnenya la ni kinda bɛ farikolo sanfɛlayanfan fɛ walima kungolo la. Bunteni mana denmisɛnni kin dɔrɔn, a ɲuman ye aw ka bagafura pikiri kɛ a la o yɔrɔninaw bɛɛ.\nA ca a la, bagafuraw bɛ feere ni u labaaracogo kunnafoni dafalen ye. Aw bɛ o kunnafoniw matarafa ka ɲɛ. Denmisɛnni fitiniw farikolo mako bɛ bagafura caman na ka tɛmɛ kɔrɔbalenw kan. A bɛ se ka kɛ anpulu 2 walima 3 ye.\nBunteni caman bɛ yen, olu baga tɛ fɛn kɛ balikuw la. Ka da a kan bagafura yɛrɛ ye faratimafɛn ye, o de la, a ka fisa aw kana a di balikuw ma.\nTuma dɔw la, a pikiriji butelilama bɛ sɔrɔ.\nBagafuraw walima fura minnu bɛ farikolo tanga bagaw ma, olu dilanna sakinda baga kama fan caman na dunuya kɔnɔ. Ni aw bɛ sigida la, tuma dɔw sa bɛ mɔgɔw kin yɔrɔ min na, walima ni sakinda baga bɛ mɔgɔw faga, aw bɛ a lajɛ bagafura min bɛ sɔrɔ yen, ka o dɔ mara aw bolokɔrɔ. Bagafura dɔw, minnu ye fura jalanw ye walima mugulamaw, olu bɛ se ka mara ni ka a sɔrɔ u tɛ firigo kɔnɔ sumaya la. Nka a fura tɔw tɛ se ka mara ni sumaya tɛ.\nA ka ca a la bagafuraw bɛ feere ni u labaaracogo kunnafoni dafalen ye. Aw bɛ o kunnafoniw kalan sani aw mako ka jɔ u la. Ni sa belebeleba ye mɔgɔ kin, hali ni a tigi ka dɔgɔn, aw ka kan ka bagafura caman kɛ ka a furakɛ. Tuma dɔw la a ka kan ka kɛ anpulu 2 ye walima ka tɛmɛ o kan. Walasa safura ka mako ɲɛ kosɛbɛ, a pikiri ka kan ka kɛ teliyala sa ka kinni kɔfɛ.\nAw ye aw kɔlɔsi walasa ka dengun juguw bali (aw ye gafe ɲɛ Gɛlɛya minnu bɛ sɔrɔ fura dɔw pikiri fɛ lajɛ).\nTetanɔsifura (nɛgɛtigɛbanafura), Immunoglobuline antitétanique\nNɛgɛtigɛbanafura anpulilama hakɛ 250 bɛ sɔrɔ.\nNɛgɛtigɛbana boloci ma kɛ mɔgɔw la yɔrɔ min, aw ka aw gɛlɛya nɛgɛtigɛbanafura ka sɔrɔ aw ka furaminɛn kɔnɔ. Fura in dɔnnen don ni tɔgɔ wɛrɛ ye, ni o ye ipɛritɛti (hyper-tet) ye. nɛgɛtigɛbanafura min dilanna ni so serɔmu ye, aw kana o kɛ ka mɔgɔw furakɛ, barisa o dabɔra baganw de kama.\nMɔgɔ min ka nɛgɛtigɛbana boloci ma dafa, ni jokinda belebele bɔra o tigi la min bɛ se ka na ni tetanɔsibana ye (aw ye gafe ɲɛ Nɛgɛtigɛbana lajɛ), sani tetanɔsi taamasiɲɛw ka ye, aw bɛ nɛgɛtigɛbana pikiri hakɛ 250 (anpulu 1) kɛ a tigi la;\nNi tetanɔsi taamasiɲɛw bɔra mɔgɔ la, aw bɛ pikiri hakɛ 500 (anpulu 2) kɛ o tigi la.\nTetanɔsi taamasiɲɛw bɛ juguya ka taa a fɛ hali ni a bɛka furakɛ ni nɛgɛtigɛbanafura ye. Furakɛli fɛɛrɛ wɛrɛ minnu ɲɛfɔlen don ka damine gafe ɲɛ Aw ka kan ka taabolo min kɛ, ni aw ye nɛgɛtigɛbana taamasiɲɛ ye aw yɛrɛ la na, olu fana nafa ka bon. Aw bɛ furakɛli daminɛ o yɔrɔnin bɛɛ ka sɔrɔ ka dɔgɔtɔrɔ dɔ ka dɛmɛ ɲini.\nFafura, Immunoglobuline antirabique\nA fura in suguya fila de bɛ yen, a kelen bɛ dilan ni adamaden joli ye (HRIG) a tɔkelen dilannen don ni so joli ye (ERIG). Fafura min dilannen don ni adamaden joli ye, o de ka ɲi nka a da ka gɛlɛn wa a bɛ se ka a tɛ sɔrɔ aw ka sigida la.\nA pikirida bɛ se ka funu ka dimi kɛ a la.\nFafura kɔlɔlɔ bɛ se ka juguya mɔgɔ dɔw ma. O la sani aw ka pikiri in kɛ, aw bɛ aw jija epinefirini ka kɛ aw bolo kɔrɔ (A’ ye gafe ɲɛ Faritanabanaw lajɛ.)\nAw bɛ fura pikiri kɛ joli kɛrɛdaw la a saniyalen kɔ. Ni a pikiri bɛɛ ma se ka kɛ joli kɛrɛdaw fɛ, aw bɛ a tɔ kɛ woro la.\nNi aw bolo fura man ca, aw bɛ se ka serɔmu gansan fara a pikiri kan walasa a ka caya min b’a to a pikiri joli kɛrɛdaw bɛɛ la. A pikiri ka kan ka kɛ joliw kelen kelen bɛɛ la.\nFafura min dilannen don ni adamaden joli ye, a pikiri kɛcogo\nAw bɛ pikiri kɛ siɲɛ 1. Kilogaramu o kilogaramu, aw bɛ a miligaramu 20 di.\nFafura min dilannen don ni so joli ye, a pikiri kɛcogo\nAw bɛ wulu fapikiri fara a kan, nka, aw bɛ o pikiri kɛ ni biɲɛ wɛrɛ ye fari fan wɛrɛ la. Aw bɛ pikiri miligaramu 1 kɛ sogobu fɛ kinni don, o kɔ aw bɛ pikiri tɔw kɛ kinni tile 3, a tile 7 ani a tile 14 don (dɔgɔkun 2) ani a tile 28 don (dɔgɔkun 4) kinni kɔfɛ.


Bambara Editorial Ameriki Fanga Ka Laseliw U.S. Designates More Burmese Military and Family\nBurmese protest in Sanfrancisco\nAmeriki jamana ye ŋanguili bere kura wɛrɛ pinpin Myanmar sardasuw munu ye Fevriye kalo fanga dafirili bagaw ani ka dembaya kunan nin uye dan kari ɛ Myamanr faso jama kulu munu ye wili ka jɔ kɛ bɛjɛ fanga ŋinili la. Ameriki jamana ka cakɛ ka nafolo ko kolosili la, ye mɔkɔ 22\nnin u nin Myamanr sardasuw la kaw tɛkɛ bɛ ŋonkon bolo, sugandi, nin uka faso jamana ka foroba ko ŋanabɔ mɔkɔw saba bɛla, ani sardasuw fama mɔkɔw nanin kan, Myanmar demiseniw balikuw mɔkɔw 15 ka fara u furu musow kab , ŋanguili nunu tun pinpinra olu kunan fɔlɔw.\nKafara o kan, Ameriki jamana ka cakɛ da jago kola, ye Wanbao Mining Ltd, ani a bolo fara fila ani King Royal Technologies Co, Ltd ani a bolo fara.\nNunu bara kɛ yɔrɔ bɛ dɛmɛ dɔ Myanmar sardasu ka fanga ma. Ni kɔ fɛ,Wanbao Mining, Letpadaung fugan yɔrɔ, ani bolo fara bɛ dankarilila bara kɛla ka hakɛ ani adama denw ka hakɛ,\nAmeriki jamana cɛsɛrili ka mɔkɔ o mɔkɔ bɛ dɛmɛ dola, Myanmar sardasuw, uka jamana foroba kow ŋanabɔ baga, ani mɔkɔw o mɔkɔw n'sen donan ni fanga dafirili kola.\nAmeriki jamana ko a bɛ laŋini Myanmar saria ani ka ASEAN benan yɔrɔ duru, ka mɔkɔ minɛli bila, ani ka Myanmar bila bɛjɛ fanga sira kan.\n" Sardasuw ka dankarili bɛjɛ fangala ani uka balahu jiguili Myanmar faso jama kan , an ti son o man" Andrea Gacki, ni OFAC ŋɛmɔkɔ do. Ŋanguili laban bɛ a yira ko " Ameriki jamana bɛ ŋanguili bere pinpin Myanmar sardasu ka fanga kan ani ka nonminɛli kɛ munu n'sen bɛ fanga dafirili ani balahu, ka u ka sardasuw ani ŋɛmɔkɔw ka sɔrɔ siraw da tuku"


Donsokɛ ni fitiriwelen - Fàkan\nDonsokɛ ni fitiwalen\nNin Kɛra donsokɛ dɔ ye. Don dɔ de Kɛra a Bɔra ka Taa a ka kungoyaala dɔ la. A Taara Bɔ kɔlɔn kolon dɔ la ka Sɔrɔ Jàra, sà, mɔgɔninfin ani suruku Binnen b'o 'kɔnɔ. O kɛlen donsokɛ Kabakoyara u hinɛ Dònn'a la, a Jiginna ni ka jàra Labɔ. Jàra nisɔn Dyara a y'i kanto donsokɛ ma\n- Donsokɛ i ni ce i ni baraji. I ye ne ni Kisi Ala ka hɛrɛ caman K'i yɛrɛ ye. I 'sàra tɛ n 'bolo bì nkà ni Ala Sɔnna n b'i ka ɲuman in Sara i ye don min tɛ bì ye. Ɔ, nkà 'kuma laban na donsokɛ fɛn dɔ bɛ kɔlɔn in 'kɔnɔ ko mɔgɔ i ka n'a Labɔ dɛ!\nJàra y'o Fɔ sɔrɔ min a y'i kɔ Dòn. Donsokɛ Tlara ka Jigin tun ni ka sà Labɔ. O fana nisɔn-dyakojugu y'i kant'a ma ko\nO fana y'o Fɔ k'i kɔ Dòn. Donsokɛ Seginna ka Jigin kɔlɔn kolon in 'kɔnɔ tugun ka Yɛlɛ ni suruku ye. Aa! suruku fana nisɔn Dyara a y'i kanto donsokɛ ma ko\n-Donso i ni ce i ni baraji. I ye ne ni Kisi Ala ka hɛrɛ caman K'i yɛrɛ ye. I 'sàra tɛ n 'bolo bì nkà ni Ala Sɔnna n b'i ka ɲuman in Sàra i ye don min tɛ bì ye. Ɔ, nkà 'kuma laban na donsokɛ fɛn dɔ bɛ kɔlɔn in 'kɔnɔ ko mɔgɔ i ka n'a Labɔ dɛ!\nDonsokɛ ye ninnu saba Labɔ kuma min, a k'a b'a kɔ Dòn ka Taa sɔrɔ min cɛ y'i kant'a ma kɔlɔn 'kɔnɔ ko\n-Ee! donsokɛ, e ye ninnu minnu Labɔ olu ye kungokɔnɔ-fɛnw de ye e ɲɔgɔn hadamaden ye a fɔ e bɛ Sɔn ka Taa ka ne To n Sa nin kɔlɔn kolon in 'kɔnɔ?\nAa! a y'o Fɔ sɔrɔ min a hinɛ Dònna donsokɛ la. donsokɛ Seginna ka na Jigin ni k'a fana Labɔ. Aa! a nisɔn Dyara, a ko\n-Donsokɛ i ni ce i ni baraji. I ye ne ni Kisi Ala ka hɛrɛ caman K'i yɛrɛ ye. I 'sàra tɛ n 'bolo bì nkà ni Ala Sɔnna n b'i ka ɲuman in Sara i ye don min tɛ bì ye. Ɔ, nkà 'kuma laban na donsokɛ fɛn dɔ bɛ kɔlɔn in 'kɔnɔ ko mɔgɔ i ka n'a Labɔ dɛ!\nƆ, o ko Tɛmɛnen fo ka Mɛ,don dɔ jàra ni donsokɛ Bɛnna o y'a Sɔrɔ donsokɛ Sɛgɛna wa a tùn ma 'sògo fana Sɔrɔ nkà sògoba tùn bɛ jàra 'bolo. Jara y'a Fo ni k'i kant'a ma ko\n-E bɛ ne Dɔn wa donsokɛ?\nDonsokɛ fana y'i kant'a ma\n-Aa! n t'i Dɔn nin cogo in na dɛ, fo ni y'i yɛrɛ Fɔ n ye Dɔɔni.\nJara k'a ma\n-i ye jàra min Labɔ kɔlɔn kolon 'kɔnɔ o sàn jan na o de ye ne ye. N tùn ye lahidu Tà i ye n ko n b'i ka ɲuman Sàra i ye, o tuma na o don de ye bì ye nin sògo in bɛɛ Minɛ i ka Taa 'so i ta dòn.\nAa! o kɛlen donsokɛ nisɔn Dyara a ye sògo Tà f'a bɛ Dɛsɛ a 'kɔrɔ. A taatɔ ni suruku fana bɛnna tun. O y'a Sɔrɔ suruku tùn ye màsakɛ dɔ ka sanu Soɲa. A ye donsokɛ Ye sɔrɔ min a ko\n-Donsokɛ i ni Ce. Yala e bɛ ne Dɔn wa?\nDonsokɛ y'i kant'o fana ma ko\nSuruku y'i kant'a ma ko\n-i ye suruku min Labɔ kɔlɔn kolon 'kɔnɔ o sàn jan na o de ye ne ye. N tùn ye lahidu Tà i ye n ko n b'i ka ɲuman Sàra i ye, o tuma na o don de ye bì ye nin 'sanukuru in Minɛ i ka Taa 'so i ta dòn.\nDonsokɛ y'o fana Minɛ, a nisɔn dyakojugu fɛ f'a bɛ Yɛlɛ fiɲɛ fɛ. Donsokɛ Taara 'so awasalen. Ɔ, nkà o tɛmɛnen 'kɔ ni tle damadɔ ye màsakɛ Nàna Wuli a ka sanu ɲinini na. A y'i Sara dugu 'mɔgɔ bɛɛ la ko ni min Sera k'ale ka sanu yeli sababu ye k'a bɛ ladyalifɛnba dɔ Di o tigi ma. Aa! o kuma Fɔra màsakɛ fɛ yɔrɔ min. Donsokɛ ye cɛ min Labɔ kɔlɔn kolon 'kɔnɔ o sàn jan na o y'i Dɛn ka Taa Fɔ màsakɛ k'a ka sanu bɛ donsokɛ de 'bolo. Ɔ, o kɛlen màsakɛ fana y'a Blà a yɛrɛ 'ɲɛ ka Taa donsokɛ fɛ yen. U yen sanu Minɛ donsokɛ la wa màsakɛ Tlala ka jɔnw Blà k'a Siri ka Blà so dɔ 'kɔnɔ k'a bɛ Tla ka n'a fàa. Aa! an b'o de la jaa kɔngɔ de ye sà fana Minɛ o Bɔra k'a bɛna dumuni Лini a munun-mununbaatɔ Nàna Bɔ donsokɛ sirilen dalen na. A Kabara k'i kanto donsokɛ ma ko\n- un ye nin Lase e ma donsokɛ?\n-E y'a Dɔn cogo di ko ne ye donso ye?\n-E Flila ne ma wa? sa kan bɛ ten.\nDonsokɛ y'i kanto o fana na ko\nSa k'a ma\n- i ye sà min Labɔ kɔlɔn kolon 'kɔnɔ o sàn jan na o de ye ne ye.\nAa, o kɛlen donsokɛ fana Dònna kuma ɲɛ na k'a bɛɛ F'a ye. Sà Sɔrɔla k'i kanto o la ko.\n-o tɛ 'baasi ye, N tùn ye lahidu Tà i ye n ko n b'i ka ɲuman Sàra i ye, o tuma na o don de ye bì ye ne 'bolo dɛ. I ye màsakɛ min Kofɔ n b'a Dɔn. Wa fɛn min ka Di a ye dyɛnsosigi in na o dàn y'a muso ncinin ye. O tuma na n'o Taara koli la bì ʃu in na n Taa a Kin. N'o Kɛra u bɛ na Bòli ka fura Лini fàn bɛɛ nkà ni ne daji tɛ a tɛ Bɔ a la. Nkà n'u Nàna i Лininka i b'a Fɔ k'i bɛ Se k'a furu Kɛ ko nk'a fura bɛ Dla ni nafiki kunkolosɛmɛn de ye. O la, n bɛ na dajinin Di i ma, n'u y'o Лini ka Nà i b'i Dɛn ka daji in dɔ Mun a yɔrɔ la a bɛ Kɛnɛya o yɔrɔ bɛɛ. Ɔ, ni min Bɔr'o la an bɛ na o Ye.\nAa! Nàna Ko. Màsakɛ ka muso mandi in Taara màsakɛ ka ji Sìgi o Taar'i Ko. A yɛrɛ ye npalan Fa ka Dòn k'a bɛ n'i Ko, aa! a y'i tɛgɛ fla Fa k'a Seri a kɔ la yɔrɔ min sà k'a saba a kùn ko paraw yɔrɔ min o ʃi man kɔrɔya ni ʃi ye. Aa! dàga Wulila sɔnkala ma Ye. U ye fàn bɛɛ Dòn ɲɔgɔn sa furakɛli o furakɛli, nkà a ʃi ma mako ɲɛ. O y'a Sɔrɔ jɔnkamalennin dɔ tùn bɛ màsakɛ 'bolo o hakili tùn ka Di kosɛbɛ ni ko tùn gwanna màsakɛ tùn bɛ Dɛn k'o Лininka sɔn. U Dɛsɛlen a Nàn'o Weele k'a Лininka a hakilina na. O kɛlen jɔnkɛ fana y'i kanto o la k'a ye donsokɛ min Siri k'a ka T'o fana Лininka ko bari sàfura ɲuman ka Teli ka Sɔrɔ o fana 'bolo. O kɛlen màsakɛ m'o Blà dàga girin dala a Taara donsokɛ nɔ fɛ k'a Лininka. Donsokɛ fana k'a ma k'ale bɛ Se k'a fura kɛ ɲɛ Tugu n'a Yɛlɛ 'cɛ, ko nkà a fura de tɛ Sɔrɔ. Màsakɛ k'a ma k'a k'a Fɔ ko hali ni ale bolola-fɛn bɛɛ bɛ Taa a da fɛ k'a b'o Kɛ walasa a muso ka kɛnɛya. Ɔ, donsokɛ fana y'i kanto o la ko a fura bɛ Bɔ nafigi kunkolosɛmɛ de la. Aa! o kuma Fɔ donsokɛ fɛ màsakɛ Yɛlɛla ni k'i kanto donsokɛ ma k'o kɔni Sɔrɔla ka Ban. Cɛ min ye donsokɛ ka sanu Kofɔ a ye jɔnw Blà k'o Gɛn ka Minɛ ni k'a kunkoloTigɛ k'a Ci k'a sɛmɛ Bɔ ka N'a Di donsokɛ ma. O fana y'i Dɛn k'i tɛgɛ Da 'sà daji in na ni k'a Kɛ ka muso sèn Saalo. Aa! o Kɛra sɔrɔ min na muso Wulila k'i Jɔ i komin kabini Ala y'a Da 'kàla ma deli k'a wagaʃi. O kɛlen màsakɛ tùn ye sanu mi Minɛ a la a y'o sanu kuru ɲɔgɔn na tan Fàra kɔrɔlen na ka D'a ma. Ka Tla k'a Kɛ a ka kɛlɛ kuntiigi ye, ni k'a Fɔ a ye tun ko ni fɛn o fɛn y'a ja dugu in kɔnɔ k'a bɛ Se k'o Kɛ. Wa ko ni Ala ye ale miniji Dɔgɔya k'ale ka dugu kalifalen b'a la.\nN y'o Sɔrɔ yɔrɔ min an y'o Blà yen.\nFogo yeko: 1163395 - Bì: 125 - Kalo in: 1017 - Лinan: 84598.\nFura Yeko: 1520 - Bì: 1 - Kalo in: 2 - Лinan: 92.


Bangekɔlɔsi fɛɛrɛ suganticogow\nGafe ɲɛ nataw la, bangekɔlɔsi fɛɛrɛ caman ɲɛfɔlen don. Bangekɔlɔsi fɛɛrɛ dɔw bɛ ɲɛ mɔgɔ dɔw bolo ka tɛmɛ mɔgɔ wɛrɛw kan. Aw ye gafe ɲɛ kofɔlen ninnu kalan, o kɔ aw ka a barokɛ aw ka tinminɛmuso fɛ walima kɛnɛya baarakɛla walima dɔgɔtɔrɔ dɔ walasa aw ka jɛ ka a jate minɛ bangekɔlɔsi fɛɛrɛ minnu bɛ se ka ɲɛ aw bolo. Aw ka kunnafoni ɲini senfɛ bangekɔlɔsi fɛɛrɛw kan, aw bɛ se ka nin ɲininkaliw kɛ:\nNin bangekɔlɔsi fɛɛrɛ bɛ se ka kɔnɔta bali cogo di?\nBangekɔlɔsi fɛɛrɛ in bɛ se ka mɔgɔ tanga sidabana ni kafoɲɔgɔnyabanaw ma cogo di?\nBangekɔlɔsi fɛɛrɛ bɛ se ka baarakɛ ka ɲɛ? Ni kɛnɛya ko gɛlɛya dɔw bɛ muso la, minnu kofɔlen don nin sigida la, o tigi ka kan ka bangekɔlɔsi fɛɛrɛ dɔw kɛli to yen.\nBangekɔlɔsi fɛɛrɛ in labaarali ka nɔgɔn wa?\nBangekɔlɔsi fɛɛrɛ in musaka ye joli ye?\nBangekɔlɔsi fɛɛrɛ in sɔrɔli ka nɔgɔn wa? Yala aw ka kan ka taa kɛnɛyaso la min ka surun aw la tuma ni tuma wa?\nKɔlɔlɔw jumɛnw bɛ bangekɔlɔsi fɛɛrɛw in kɛli la minnu bɛ se ka gɛlɛya wɛrɛw lase mɔgɔ ma?\nNi cɛ min ni a muso bɛnna a kan ka furancɛ don u denw cɛ ani ka u yɛrɛ tanga kafoɲɔgɔnyabanaw ma, bangekɔlɔsi fɛɛrɛw kɛli bɛ ɲɛ kosɛbɛ olu bolo.\nO bangekɔlɔsi fɛɛrɛw bɛ se kɔnɔta ani ka kafoɲɔgɔnw tanga kafoɲɔgɔnyabana ma cogo minnu na, olu ɲɛfɔlen don katimu ninnu kɔnɔ. Ni cɛ min ni a muso ye bangekɔlɔsi fɛɛrɛw kɛ a ɲɛ ma kafoɲɔgɔnya waati la, a bɛ ɲɛ olu bolo.\nBangekɔlɔsi fɛɛrɛw Bangekɔlɔsi fɛɛrɛ minnu bɛ kɔnɔta bali Bangekɔlɔsi fɛɛrɛw minnu bɛ mɔgɔ tanga dilannabanaw ma Tuma jumɛn Kunnafoni nafama wɛrɛw\nFugulan nafama wa manani\nA ka ɲi Ɲɔgɔn tɛ Tuma o tuma A ka ɲi kosɛbɛ n’i ye lawakisɛ fagalan tuluni ni magayalan mu. Ni aw bɛ kafoɲɔgɔnya kɛ tuma o tuma, aw ka kan ka fugulan nafama don.\nBangekɔlɔsi furakisɛw: Furakisɛ ɲagaminenw\nA ka ɲi kosɛbɛ Foyi Don o don A bɛ mako ɲɛ ni a bɛ ta waati kelen na don o don. Bana minnu kofɔlen don sɛbɛn ɲɛ Muso jumɛn man kan ka bangekɔlɔsi fura ta? na, ni o dɔ la kelen bɛ muso min na, o tigi man kan ka nin fɛɛrɛ in kɛ.\nBangekɔlɔsi furakisɛw: Pilulinin\nA ka ɲi kosɛbɛ Foyi Don o don Ale tawaati ye kelen ye don o don, a bɛ mako ɲɛ. A bɛ se ka ta ka aw to sin di la (aw bɛ a tali daminɛ den si dɔgɔkun 6 kɔfɛ).\nFɛɛrɛ minnu bɛ don wolo kɔrɔ\nƝɔgɔn tɛ Foyi San 3 walima san 5 A ka kan ka don a ɲɛdɔnbaga dɔgɔtɔrɔ dɔ fɛ dɔgɔtɔrɔso la walima bangekɔlɔsi dɔgɔtɔrɔso dɔ la ani ka a falen san 3 o san 3 walima san 5 o san 5 ka a da a suguya kan.\nA ka ɲi kosɛbɛ Foyi Kalo 1, 2, wa 3 Aw ka kan ka pikiri kɛ ko kura kalo o kalo, walima kalo fila o kalo fila, walima kalo saba o kalo saba (ka a da a suguya kan).\nƝɔgɔn tɛ Foyi San 5 walima san 12 A bɛ mako ɲɛ san 5 walima san 12 (ka a da a suguya kan). Kɛnɛyabaarakɛla faamuyalen dɔ ka kan ka a labɔ\nCɛya bɔli musoya la dilanko senfɛ sani lawaji ka bɔ\nA dɔw ka fisa Foyi Tuma o tuma Cɛ ka kan ka a cɛya sama ka bɔ sani lawaji ka na. Hali ni o kɛra, lawaji dɔɔni na taa musoya kɔnɔ dilanko senfɛ min bɛ se ka kɛ kɔnɔ ye walima ka kɛ dilannabana sɔrɔ sababu ye.\nSinji dɔrɔn dili den ma kalo 6 fɔlɔ kɔnɔ A ka ɲi kosɛbɛ Foyi Siɲɛ caman tile fɛ ani su fɛ Walasa ka bangekɔlɔsi fɛɛrɛ nin kɛ, muso ka kan ka sinji dɔrɔn di den ma a kalo 6 fɔlɔ kɔnɔ ani ni a ka kalolabɔ kana na o waatiw la.\nKa fan nawaati dɔn (kɔnɔta waati )\nA ka ɲi Foyi Tuma o tuma Nin bangekɔlɔsi fɛɛrɛ tɛ makoba ɲɛ muso ye muso min ka kalolabɔ basigilen tɛ.\nKa damu sɔrɔ ka sɔrɔ cɛya ma don musoya la Ɲɔgɔn tɛ A dɔw ka ɲi Tuma o tuma Ni cɛya ma se musoya ma, muso tɛ kɔnɔta. kafoɲɔgɔnya banakɔtaa yɔrɔ fɛ, o ka teli ka dilannabana lase mɔgɔ ma, ani magali gansan cɛya/musoya la, dilannabana sɔrɔ man teli o fɛ.\nBange jɔli Ɲɔgɔn tɛ Foyi Siɲɛ kelen Cɛw ni musow tɛ na denw sɔrɔ tuguni nin ɔperasiyɔn in kɔfɛ.


Susula - Fàkan\nSùsula bɛ Kucala kolomi fɛ. Molobala min bɛ Sikaso marabolo la, o galoda-dugu dɔ dòn. Sùsula ni Kucala cɛ ye bamɛtɛrɛ 35 ye. Nka a ni Molobala fana cɛ tɛTɛmɛ bam 2 kan. Sùsula lasɔrɔli ma nɔgɔ bari a tɛ gudɔrɔnda la. Nka lasɔrɔ cogo min b'a la sɔnnɔgɔya bolo ma, o ye, i Bɔra Kucala fɛ o, i Bɔra Kuri fɛ o, f'i ka Tɛmɛ Molobala fɛ ninka sɔrɔ k'i kùnda a kan. A ni Sokurunin, Farawula, Ntɔso ani Molobala de bɛ dàncɛ Bɔ.\nMɔgɔ min ye Sùsula tu Tigɛ a ka baara tùn ye sὲnɛ ye. Wa o sababu kelen in de Taara n'a ye yen. Misi caman de tùn b'a 'bolo. Bàna nana Dòn a ka misiw la nink'u Fàga. O misiʃuw tolilen k'u kasa Bɔ, dimɔgɔw fana Nàna ka caya a yɔrɔ la. O kɛlen i tɛmɛtɔ a yɔrɔ da fɛ, i tùn bɛ misiʃuw Ye fàn bɛɛ dimɔgɔw tolen b'u kan. O kɛlen mɔgɔw fana Tora k'a yɔrɔ Weele ko "Susɔmɔɔkan". Susɔmɔɔkan ye mamaradaɲɛ ye, a kɔrɔ ye ko " Dimɔgɔw ka dugu". Nka a ka Fɔ a ma ko "Sùsula", o Sɔrɔla bamanankanfɔlaw ka fɔcogo fɛ. Sùsula nacogo ye nin ye.\nSùsula Marala Molobala màsakɛw fɛ ka Tɛmɛ. Nka màsakɛ-fanga Bannen, Sùsula mara mùmɛ Seginna a dugutiw ma. Sugandili Tɛ sùsulakaw ka dugutiya la. Du kelen bɛ Sùsula u ka dugutigiw bɛ Bɔ min 'kɔnɔ. O du in na, cɛ min ka kɔrɔ ni tɔw ye o de bɛ Kɛ dugutigi ye. Bì (2015), Lozeni Sangare ( sènfɛ juru: 60879438) de ye yen Dugutigi ye.\nkìn fla de bɛ Sùsula olu ye Wazerela ani Kagookan ye. Sùsula sìgikɛnɛ tɛ o ʃi kɛnɛba ye. A tu tigɛli ni sisan (2015) 'cɛ a ma sìgiyɔyɔ-yɛlɛma Kɛ.\nMiɲankaw, fulaw, dɔgɔnɔw ani bamananw de bɛ Sùsula. O de y'a To bamanankan, fulakan, ani dɔgɔnɔkan bɛɛ bɛ Fɔ yen Mamara kɔ fɛ. Jàmu Sangare, Danbɛlɛ, Jara, Tarawele, Kulubali, Ginndo, Jalo, Sise, Sidibe, Munkoro ani Sanɔgɔ bɛɛ bɛ Sùsula.\nSusulakaw bɛ Saɲɔ, keninke, kàba, kɔɔri, tiga, tiganinkuru, ʃɔ, tiga, saza, malo, mangoro, lenburuba, lenburukumunin, manje, sɔmɔ, tubabunkɔyɔ, tamati, fòronto ani ʃù Sὲnɛ.\nDaaba ni kamanmafɛn kùnda, u bɛ misi, saga, bà, fàli, wùlu, sò, kami, ʃɛ, ani tonkɔnɔ Mara.\nLaadala mɔnikɛyɔrɔ kelen bɛ Sùsula n'o bɛ Weele ko Nuwege. U b'u ka mɔni Kɛ ni jɔw, byɛnw ani npolow ye.\nSusulakaw bɛ jago misɛnninw fana Kɛ ka fàra geseda ni donsoya, jiriʃi, jurufugan fìnisɔgɔ kan.\nLakɔliso, musojigin-so, ɲɔsimansinw, pɔnpekɔlɔnw, jabaraninw, kɔɔrisuguw, motow ani kalalikɛ-mansinw bɛ sùsulakaw fɛ yen ko kurako siratigɛ la.\nCMDT ani USAID ye baɲumankɛ-tɔnw ye minnu ye dɛmɛ Dὸn Sùsula ye yiriwaliko hukumu 'kɔnɔ. Wa u ka yiriwako fànba fana tùn bɛ sὲnɛ ni baganmara de 'kùn kan kosɛbɛ.\nBalikukalan bɛ Kɛ Sùsula a bɛ sàn 50 ɲɔgɔn Bɔ bì (2015). Lakɔlikalanso kelen kelen bɛ u fɛ yen duguma-dakun fàn fɔlɔ kàlanw bɛ Kɛ o 'kɔnɔ. Madaraso kelen fana bɛ u fɛ yen duguma-dakun fàn fɔlɔ ani duguma-dakun fàn flanan kàlanw bɛ Kɛ olu 'kɔnɔ.\nSilamɛya dɔrɔn de bɛ Sùsula. O misiri fla b'u fɛ yen.\nSeliw, kɔɲɔw, burannɛnɛ ye Susulakaw ka ɲεnajεlakow ye. U ka fɔlifɛnfɔtaw ye bala, bàra, bɔnɔ, nburu ye.\nKɔ Saba, dàla naani ani jɛ kelen bɛ Sùsula kungo 'kɔnɔ yen.\nBlàdon : 2016-06-19 Yɛlɛmako laban : 2016-07-29\nFogo yeko: 1146287 - Bì: 206 - Kalo in: 7877 - Лinan: 67490.\nFura Yeko: 1352 - Bì: 1 - Kalo in: 8 - Лinan: 66.


Tchad: jamanaden miliyɔn 7 de tun weelelendon kalatasow kɔnɔ kunu yasa k'u ka jamanaɲɛmaa sugandi\nA jɛnsɛnna : 12/04/2021 - 16:18\nTchad, jamanaɲɛmɔgɔkalataso dɔ kɔnɔ, mɔgɔw b'u ka kalata la. © AFP - Gael COGNE\nCɛbɔ wɔrɔ de bɛ k'u sama jamana ɲɛmaa Idriss Deby Ittno ma. Ale b'a ka sarati wɔrɔna de nɔfɛ san bisaba kɔ fanga la. Nka ni kalata in na fangasina belebelew sen ma don a la.\nFangasina dɔw tun ye weelekan bila k'o Tchad jamanaden si kana bɔ ka wote. Jamana ɲɛmaa Idriss Déby, a le kɛlen kɔ ka kalata kunu sɔgɔma, a fana ye weele bila ko Tchad jamanaden bɛɛ ka bɔ ka ta kalata bɛn ni basigi kɔnɔ.\nK'o de ye bɛɛjɛfanga misaliya ɲuma ye. O kama lakanatigilamaaw tun bɔra ka caya fan bɛɛ. Nin de kama kunu surɔ fangaw y'u ka sewa jira, ka d'a kan ulu ka fɔla Tchad jamanadenw tugura ulu ka weele kan kɔ, k'u ma sɔn ka bɔ ka caya ka ta kalata.\nFangapolitikitɔn "Mouvement patriotique pour le Salut MPS" tɔndenw, ulu ye dɔwɛrɛ fɔ, u ko jaman yɛrɛ bɔra ka wote. Nin bɛɛ de b'a jira k'a fɔ kunu jamanaɲɛmaa kalata la Tchad, bɛɛ sigilendon ni Idriss Déby ka sebaya ye.\nNka ɲɔgɔn sɔsɔ bɛ jaman ko de nɔfɛ. Kalata in kɔni bɛɛ sera ka kɛ basigi kɔnɔ jamana in fan tan ani nani bɛɛ kɔnɔ, fo k'a bɔ yɔrɔ kelen na, Tchad faaba Ndjamena kinba dɔ kɔnɔ, mɔgɔ kulu dɔ ye kalata minɛw jeni.\nCɛbɔ 16 de tun y'u kanbɔ ni kalata in na, nka jamana kirisoba ma sɔn mɔgɔ wolonfila ta ma, mɔgɔ saba wɛrɛ ulu y'u senbɔ u yɛrɛ ye. Fangasinaw la bele-bele Saley Kezago b'ola. Sisan kalata jabiw makɔnɔlendon ni Avril kalo tile 25.


Sɛbɛndɔnna bɛɛ bɛ se ka baara kɛ ni gafe in ye. Hali mɔgɔ minnu tɛ sɛbɛn dɔn, olu fana bɛ se ka dɔnniya dɔ sɔrɔ ni u ye gafe in kɔnɔ jaw lajɛ. Nka walasa ka se ka baara kɛ ni nin gafe ye ka ɲɛ, o k’a sɔrɔ kalan dɔɔni bɛ mɔgɔw la. Laɲiniw sɔrɔsira ka ca.\nSan’aw ka gafe in di mɔgɔw ma, aw ka kan k’a d’a la k’u bɛ gafe in faamu ani k’u b’a labaaracogo dɔn. Kɛrɛnkɛrɛnnenya na, aw bɛ fɛnw ɲinicogo ɲɛjira u la gafe in kɔnɔ.\nAw b’aw jija mɔgɔ bɛɛ ka se ka gafe in kalan walasa u k’a dɔn fɛn min nafa b’u kan, min bɛna ni tiɲɛni ye ani min kɔlɔlɔ ka bon ani ka dɛmɛ ɲini waati dɔn. Kɛrɛnkɛrɛnnenya na, aw ye sigida 1, 2, 6, ani 8 lajɛ ani taamasiɲɛ minnu bɛ banajuguw kofɔ sigida 3 kɔnɔ. Aw b’a jira mɔgɔw la ko banakunbɛn ka fisa ni banafurakɛ ye. Aw bɛ to k’a fɔ mɔgɔw ye u ka gafe in sigidaw kalan minnu bɛ kuma dumuni nafama ni saniya taabolow kan (saniya ni saniya lahalaw).\nAw b’aw sinsin aw ka sigida gɛlɛyaw kan kosɛbɛ. Misali la, sɛbɛn ɲɛ minnu bɛ kuma kɔnɔbolibana kan, aw b’aw hakili to olu la ani k’a sɛgɛsɛgɛ k’a dɔn ko denbatigiw bɛ kɛnɛyaji nafa dɔn (sɛbɛn ɲɛ Farikolojidɛsɛ furakɛcogo). O fɛn ninnu caman bɛ se ka ɲɛfɔ dakuru ɲɛ damadɔ la. Nka n’aw ni mɔgɔw bɛ to ka gafe kalan ɲɔgɔn fɛ ani ka baara kɛ n’a ye, aw bɛɛ kelen kelen bɛn’a nafa sɔrɔ.\nAw minnu ye kɛnɛyabaarakɛlaw ye, aw bɛ mɔgɔw latiminandiya u ka jɛkulu fitiniw sigi gafe in kalanni kama ani ka baro kɛ gafe in sigida kelen o kelen kɔnɔ kumaw kan. Aw y’aw hakili to aw ka sigida kɛnɛya gɛlɛyabaw la, u kunbɛncogo ani fɛɛrɛ minnu bɛ tigɛ walasa o gɛlɛyaw ɲɔgɔn kan’aw sɔrɔ don nataw la. Aw y’aw jija mɔgɔw ka sini ɲɛsigi.\nMɔgɔ minnu b’a fɛ ka baara kɛ ni nin gafe in ye, olu bɛ se ka fara ɲɔgɔn kan ka kɛ kulu fitiniw ye k’a kalan. Kulukɔnɔmɔgɔw bɛ se ka hakilina falenfalen kɛ gɛlɛyaw faamucogo, u kɛlɛcogo ani u kunbɛncogo kan. U kelen kelen bɛɛ bɛ se ka mɔgɔ wɛrɛw lakalan fɛn ninnu na.\nWalasa ka kalan diya don mɔgɔw la, aw bɛ se ka ɲɔgɔlɔn dɔw labɛn gɛlɛyaw walima banaw kan k’olu jira. Misali la, mɔgɔ kelen bɛ se k’a yɛrɛ kɛ banabagatɔ dɔ ye. Mɔgɔtɔw b’u yɛrɛ kɛ dɔgɔtɔrɔw ye ka banabagatɔ ɲininka ani k’a lajɛ. O la, aw bɛ gafe in ta k’a kalan k’a ka bana dɔn ani a furakɛcogo. Ɲɔgɔlɔn in senfɛ, u man kan ka ɲinɛ ka banabagatɔ yɛrɛ sendon baro la walasa a k’a ka bana sidɔn ani k’a kunbɛncogo fɛɛrɛw dɔn don nataw la. Nin ɲɔgɔlɔnbɔ bɛɛ bɛ se ka kɛ kalanso kɔnɔ.\nAw minnu ye kɛnɛyabaarakɛlaw ye, sira dɔ filɛ walasa ka mɔgɔw dɛmɛ ka gafe in labaara ka ɲɛ: Ni mɔgɔ dɔ nana furakɛli la aw fɛ, aw bɛ se k’a bila a ka gafe in kalan walasa k’a ka bana walima a den ta sidɔn ani a furakɛcogo. Nin kɛcogo ka suma, nka a ka fisa ni aw yɛrɛ ka baara kɛ banabagatɔ nɔ na. Aw man kan k’a tigi dɛmɛ cogo dɔ la, fo n’a filila yɔrɔ dɔ la walima ka ɲinɛ fɛn nafama dɔ kɔ. Nin cogo la, hali mɔgɔw bɛ dɔnniya sɔrɔ banafurakɛ senfɛ.\nE min ye dugu kɛnɛyabaarakɛla ye, i kɛra mɔgɔ sugu o sugu ye, i jija ka gafe in labaara ka ɲɛ i yɛrɛ ni mɔgɔ wɛrɛw ye.\nNka aw k’a dɔn ko fɛn min nafa ka bon banafurakɛ la, aw tɛna o sɔrɔ nin gafe in kɔnɔ wa aw tɛna a sɔrɔ gafe wɛrɛ kɔnɔ. Kɛnɛya fɛɛrɛ ɲumanw bɛ sɔrɔ aw n’aw sigiɲɔgɔnw cɛ ka d’aw ɲɔgɔn minɛcogo n’aw cɛ danaya kan. Aw bɛ se ka baara kɛ ni nin hakilina ye n’aw b’a fɛ kɛnɛya ka sabati aw ka sigida la.\nAw y’aw hakili to nin na\nNin gafe in dabɔra k’aw dɛmɛ aw ka se k’aw ka kɛnɛya gɛlɛya caman ɲɛnabɔ aw yɛrɛ ye. Ni bana ka jugu walima n’aw sikara fura kɛtaw la, n’aw bɛ se, aw y’aw jija ka kɛnɛyabaarakɛla dɔ ɲininka.


A jɛnsen na : 13/05/2021 - 16:52\nNiger sɔrasiw (ja). 435th Air Expeditionary Wing Pub - Staff Sgt. Devin Boyer\nNiger jamana na, kunu mɔgɔ 5 bɔnɛ na u nin na binkani wale dɔ senfɛ Fonio dugu kɔnɔ Tillabery Mara la. Nin binkani kɛra seli ɲɛnajɛ tun bɛ senna. Halini binkani tɔgɔ ma ta fɔlɔ, dugudenw kafɔla jatɛwale kulu dɔ de ka baara ye ni ye.\nBinkanin kɛra kulu dɔ de fɛ, u mɔgɔ caman tun bɛ moto sanfɛ marifaw b'u bɛɛ bolo.\nU donna Fantio dugu kɔnɔ kunu sɔgɔma de, ka mɔgɔ duuru bɔnɛ u nin na, fila fana jogin na kajuguya. Sere dɔw kafɔ la, a ko kɛra dabaliban ye Fantio dugudenw yɛrɛ fɛ, kadakan, a ka fɔtaw la, a ko kɛra bagama yɛrɛ de ye.\nDugudenw tun b'u ka seli ɲɛnajɛ de la, o de nana k'u bolo sukoya ye. Binkani in kɛra yɔrɔ min na ani Tera Dugu majan, Tchad sɔrasi ba kelen ni kɛmɛ fila ka daga b'o yɔrɔ in de la ka se ka jatigɛwale kɛlɛ Niger, Mali, ani Burkina faso dancɛw la "G5 Sahel" hokumu kɔnɔ.\nKunu yɛrɛ bɛ binkani in kɔ "G5 Sahel" sɔrasi dɔw de bila la ka taa Fantio dugu kɔnɔ ka se ka lakana sabati wa u bɛna to yen ka tile caman kɛ.\nLaraweli fana bɛna boloda fɛ. San daminɛ ni sisan cɛ Niger jamana la, lakanabaliya barika bɛ ka boyan kata fɛ kɛrɛnkɛrɛna, binkani walew bɛ ka caya ka ɲɛsin duguden siwiliw de ma. Marisi kalo tile 21 mɔgɔ 141 de bɔnɛ na u nin na binkanin walew senfɛ Tahoua marala duguden ni saba kɔnɔ.


Sisan furakɛli la\nWalasa ka sisan kunbɛn ani ka a furakɛ ka ɲɛ, aw bɛ gafe ɲɛ Sisan lajɛ. Sisan bɛ mɔgɔ minnu na, sisanfura man kan ka ban olu bolokɔrɔ. Kabini aw bɛ sɔmi sisan taamasiɲɛw fɔlɔw la ni o ye ninakili fereke ye, aw bɛ fura ta.\nTuma dɔw a fiyɛta bɛ sɔrɔ, aw bɛ a sama walasa aw ka ninakili sɔrɔ (mikɔrɔgaramu 100 bɛ a bara kelen kelen bɛɛ kɔnɔ)\nSiroji ye miligaramu 2 ye mililitiri 5 kɔnɔ.\nWalasa ka a furakɛ ani ka a kunbɛn\nSalibitamɔli samata hakɛ:\nSisan daminɛtɔ la, aw bɛ fura fiyɛta samako 1 kɛ ka se 2 ma lɛri 4 o lɛri 4 ka se lɛri 6 ma fo ka ninakilifereke jɔ. Aw bɛ a caman fiyɛ ni ninakili fereke ka jugu\nSani sisantɔw ka farikoloɲɛnajɛ kɛ, a bɛ fura in fiyɛ lɛri ½ ka kɔn, a bɛ a fiyɛko 2 kɛ miniti 15 ka se miniti 30 ma.\nNi banna cunnen don, aw bɛ samako 2 kɛ ka se 4 ma miniti 20 o miniti 20.\nSalibitamɔli jilama tacogo: a miligaramu 2 ji mililitiri 5 la:\nBaliku: mililitiri 10 siɲɛ 3 tile kɔnɔ\nDenmisɛnniw: san 1 ka se san 12 ma: mililitiri 5 siɲɛ 3 tile kɔnɔ\nDenw san 1 duguma: mililitiri 2.5 siɲɛ 3 tile kɔnɔ\nNi aw bɛ salibitamɔli ta tuma bɛɛ, aw farikolo bɛna deli a la, o kama aw bɛ hakɛ kɔrɔ min ta fo aw ka dɔ fara o kan, o de bɛ a to a tɛ mako ɲɛ aw ye fana. Sisan juguman bɛ mɔgɔ minnu na, a ka fisa olu ka salibitamɔli sama tuma bɛɛ ni minɛn ye min bɛ wele ko bekulometazɔni (beclomethasone), o bɛ u ka furagazi samata hakɛ bɛrɛ bɛn.\nMusolasiritɔw ka kan ka u ka sisan kunbɛn ani ka a furakɛ sani a ka se ninakilifereke ma. Den bɛ muso minnu sin na, olu bɛ se ka salibitamɔli sama nka u ka a kɛ hakɛ la.\nSalibitamɔli bɛ se ka farikoloyɛrɛyɛrɛ, jatigɛ, ɲɛnamini, dusukuntantan teliyali ani kungolodimi bila mɔgɔ la. A jilama fana bɛ se ka kɔnɔdimi ni fɔɔnɔ bila mɔgɔ la.\nNi sisan ni dusukunnabana bɛ aw la, aw kana nin fura ninnu ta ni dɔgɔtɔrɔ ka yamariya tɛ: beta bulokɛri bêta-bloquant, u bɛ i n’a fɔ atenɔli atenolol, metoporolɔli metoprolol, poroparanɔli propranolol walima olɔli “olol” bɛ fura minnu tɔgɔ laban na.\nA samata bɛ sɔrɔ ninakili kama, mikɔrɔgaramu 50 walima 250 bɛ a bara kelen kelen bɛɛ kɔnɔ.\nSisanfura ɲuman min bɛ fiɲɛ tɛmɛsira ni fogonfogon bali ka funu ani ka u tanga.\nDenmisɛnniw ni balikuw ka bekulometazɔni samata hakɛ:\nAw bɛ a mikɔrɔgaramu 50 bara fiyɛko 2 kɛ ka se 4 ma siɲɛ 2 don o don. Ni aw ye mikɔrɔgaramu 50 gazi sama ka tɛmɛ fiyɛko 4 kan siɲɛ 3 tile kɔnɔ, o da ka nɔgɔ ani fana o ka fisa ni a mikɔrɔgaramu 250 samata fiyɛko 1 ye ka se 2 ma.\nA ka fisa aw ka bekulometazɔni ta salibitamɔli talen kɔ, barisa salibitamɔli bɛ fiɲɛsiraw dayɛlɛn, o bɛ a to bekulometazɔni bɛ don u fɛ ka ɲɛ.\nBekulometazɔni tɛ sisan kɛnɛya, nka a bɛ a bali ka juguya ni o ye a sɔrɔ aw bɛ a sama don o don tile 3 ka se tile 7 ma, aw bɛna a ye ko fisaya bɛka don bana na.\nMusolasiritɔw ka kan ka u ka sisan kunbɛn ani ka a furakɛ sani a ka se ninakilifereke ma. Denbatigiw bɛ se ka bekulometazɔni sama, nka u ka a dan hakɛ la.\nNi safa bɛ aw da kɔnɔ (aw ye gafe ɲɛ Nɔ walima tomi jɛmanw dakɔnɔna na lajɛ), aw bɛ a furakɛ ni nisitatini ye walima nikonazɔli, miconazole (aw ye gafe ɲɛ Nisitatini, Nystatine lajɛ). Fura in kɛ o kɛ aw da kɔnɔ ni aw tilala, aw kana ɲinɛ ka aw da sanango.\nAw bɛ fura sama ni a bara ye. Ni aw ma datuguna don aw ka furasamabara la, aw ka fura fanba bɛɛ bɛ jigin aw nɛ kɔrɔ ani aw kan kɔnɔ, a tɛna se aw fogonfogon la o yɔrɔ min mako bɛ fura la kosɛbɛ. Aw bɛ fura sama kosɛbɛ wo fɛ walasa a caman ka se fogonfogon la. Ni wo tɛ aw ka gasi samanan na, nin ye a dilancogo 2 ye.\nAw bɛ bɔlini fila da nɔrɔ ɲɔgɔn na. Aw bɛ wo fitini bɔ a kunkelen na gazi samani kama, ka wo belebeleba bɔ kunkelen dɔ in na aw da donyɔrɔ.\nAw bɛ buwasɔnbidɔnni bobara tigɛ ka o don aw da la, ka sɔrɔ ka gazi samanan don bidɔn da fɛ.\nPeredinizolɔni walima Peredinizɔni, Prednisolone ou Prednisone\nA bɛ se ka kɛ\nFurakisɛlama ye miligaramu 5, ani miligaramu 25 walima hakɛ wɛrɛ\nA jilama miligaramu 5/mililitiri\nPeredinizolɔni ni peredinizɔni ye dimimadafura farimanba ye min bɛ se ka sisan juguman furakɛ.\nAw ye a janto nin na: peredinizolɔni ni peredinizɔni ka kan ka kɛ ka sisan jugumanba de furakɛ. Fura ninnu kɔlɔlɔ bɛ se ka bonya kosɛbɛ, kɛrɛnkɛrɛnnenya la ni aw ye u ta ka tɛmɛ dɔgɔkun damadɔ kan. Ani fana u bɛ farikolo dɛsɛ ka banamisɛnniw kɛlɛ, u bɛ se ka jatigɛ bila aw la ani ka aw bali ka sunɔgɔ.\nPeredinizolɔni ni peredinizɔni tata hakɛ sisan jugumanba furakɛli la.\nAw bɛ a takofɔlɔ di joona joona, okɔ aw bɛ a ta sɔgɔma o sɔgɔma tile 3 ka se tile 7 ma. A tako kelen kelen bɛɛ la:\nBalikuw ni denmisɛnniw minnu si ka ca ni san 8 ye: miligaramu 30 ka se miligaramu 60 ma\nDenmisɛnniw san 3 ka se san 7 ma: miligaramu 20 ka se 40 ma\nDenmisɛnniw minnu ma san 3 bɔ: miligaramu 10 ka se 40 ma\nAw kana a di ka tɛmɛ miligaramu 60 kan tile kɔnɔ.\nDɔw b’a wele fana ko aderenalini, adrénaline\nTuma dɔw la a anpululama miligaramu 1 bɛ sɔrɔ mililitiri 1 na\nEpinefirini ka kan ka ta:\nSisan jugumanba la ni banabagatɔ ninakili bɛ ka fereke ani ni fura wɛrɛ sɔrɔcogo tɛ aw bolo.\nFaritanabana jugumanba walima degun min sɔrɔla penisilini, nɛgɛtigɛbana pikiri walima fura wɛrɛw minnu dilanna ni so sɔrɔmu ye (aw ye gafe ɲɛ Gɛlɛya minnu bɛ sɔrɔ fura dɔw pikiri fɛ lajɛ).\nEpinefirini pikiri kɛta hakɛ sisan na, aw bɛ a anpulu miligaramu 1 kɛ mililitiri 1 ji la.\nAw ka kan ka dusukun tantankan jate fɔlɔ, o kɔ aw bɛ a pikiri kɛ wolo kɔrɔ:\nBalikuw: mililitiri ⅓\nDenmisɛnniw san 7 ka se san 12 ma: mililitiri 0,2 (1/5)\nDenmisɛnni san 1 ka se san san 6 ma: mililitiri 0,1 (1/10)\nDenmisɛnni minnu tɛ san 1 bɔ: aw kana a di olu ma\nAw bɛ se ka segin ka o hakɛ kelen kan miniti 30 ni a ɲɛci bɛ yen siɲɛ 3 tile kɔnɔ.\nEpinefirini pikiri kɛta hakɛ faritanabana jugumanba la, aw bɛ a anpulu miligaramu 1 kɛ mililitiri 1 ji la.\nAw bɛ sɔrɔ ka o kɛ sogobu la:\nBaliku: mililitiri ½\nDenmisɛnni san 7 ka se san 12 ma: mililitiri ⅓\nDenmisɛnni san 1 ka se san 6 ma: mililitiri ¼\nDenmisɛnni minnu ma san 1 sɔrɔ: aw kana a di olu ma\nNi aw yɛrɛ bɛ a dɔn ko banabagatɔ mako bɛ fura la halibi, aw bɛ se ka diko filanan kɛ miniti 30 diko fɔlɔ kɔfɛ, ani diko sabanan miniti 30 wɛrɛ diko filanan kɔfɛ. Aw kana tɛmɛ diko 3 kan. Nka ni dusukun tɛmɛna tantanko 30 kan miniti kɔnɔ pikiri fɔlɔ kɔfɛ, aw kana pikiri wɛrɛ kɛ a tigi la.\nNi aw bɛ penifirini pikiri kɛ, aw ye aw janto aw kana tɛmɛ hakɛ kofɔlen kan.\nIzinitigiw ka tɔgɔ dalen: wogalɛni (Vogalène)\nfurakisɛlama ye miligaramu 7,5\nfuraji miligaramu 0,1 bɛ sɔrɔ tonita 1 na\nsirojilama miligaramu 5 mg bɛ kafeminkutu kelen na\npikiriji miligaramu 10 bɛ anpulu kɔnɔ\nforokolama ye 15 mg ye\nNin ye fɔɔnɔ fura ɲuman ye. A ka fisa ni kɔnɔboli walima fɔɔnɔ bɛ banabagatɔ la, walasa ka a Farikolojidɛsɛ kunbɛn.\nMetopamizini bɛ se ka kɔnɔmagaya lase mɔgɔ ma, walima kɔnɔboli, daji jali, ani sɛgɛn. Ni aw yɛ fura ninnu ta, aw kana mobili boli walima faratila baara kɛ i n’a fɔ masinina baaraw.\nA’ y’aw janto nin na:\nMuso kɔnɔma walima den bɛ muso min sin na, o tigi man kan ka metopamizini ta, fo ni a ɲɛci bɛ.\nBaliku: kisɛ 1 ka se 2 ma, don o don siɲɛ 3;\nDenyɛrɛnin ani denmisɛnw: kilogaramu o kilogaramu, aw bɛ a miligaramu 1 di, siɲɛ 3 tile kɔnɔ. Aw kana tata kake caya ni miligaramu 15 ye lɛri 24 kɔnɔ.\nAw bɛ metopamizini ta miniti 15 dumunikɛ kɛlen kɔfɛ.


Tansiyɔn tacogo dɔnni nafa ka bon kɛnɛyabaarakɛlaw ni lajiginnimusow ma. A nafa ka bon kosɛbɛ sango ni aw bɛka nin mɔgɔ ninnu lajɛ:\nMusokɔnɔmaw (aw ye sɛbɛn ɲɛ Kɔnɔmaya gɛlɛnyɛba taamasiɲɛw, Kɔnɔmaya gɛlɛyabaw taamasiɲɛw ni Peseli kɛ sɛbɛn lajɛ).\nDenbaw, ka kɔn jiginni ɲɛ ani jiginni kɔfɛ (aw ye sɛbɛn ɲɛ Basi bɔnni lajɛ).\nBasi caman bɛka bɔ mɔgɔ min kɔnɔ walima a fari kɔ kan (aw ye sɛbɛn ɲɛ Kirinni lajɛ).\nMɔgɔ min jatigɛlen don (aw ye sɛbɛn ɲɛ Kirinni lajɛ), ka a sababu kɛ faritɛnɛ dɔ ye min bɛ laban ni faritɛnɛbana ye (aw ye sɛbɛn ɲɛ Gɛlɛya minnu bɛ sɔrɔ fura dɔw pikiri fɛ lajɛ).\nMɔgɔ minnu si bɛ san 40 ni kɔ la.\nMɔgɔ minnu girinya hakɛ dantɛmɛnen don (aw ye sɛbɛn ɲɛ Mɔgɔ belebelebaw lajɛ).\nTaamasiɲɛ dɔw bɛ yen ni olu bɛ mɔgɔ min na i n’a fɔ: dusukundimi (aw ye sɛbɛn ɲɛ Dusukunnabana lajɛ), kunkololabana (aw ye sɛbɛn ɲɛ Jolidɛsɛ ni jolisira cili kunsɛmɛ na (kunsɛmɛnabanaw) lajɛ) walima ninakili degun, kunkolodimi tuma bɛɛ, funu, sukarodunbana (aw ye sɛbɛn ɲɛ Sukarodunbana (jabɛtibana) lajɛ) ɲɛgɛnɛkɛbana basigilen (aw ye sɛbɛn ɲɛ Ɲɛgɛnɛsiralabana damadɔw lajɛ) walima jolisirafunu ni dimi bɛ a la (aw ye sɛbɛn ɲɛ Jolisirafunu lajɛ).\nTansiyɔn jugumanba tun bɛ mɔgɔ minnu na ka kɔrɔ (aw ye sɛbɛn ɲɛ Tansiyɔn yɛlɛlen lajɛ).\nMuso minnu bɛka bangekɔlɔsifurakisɛw ta walima u bɛ a fɛ ka u ta (aw ye sɛbɛn ɲɛ Muso jumɛn man kan ka bangekɔlɔsi fura ta? lajɛ).\nTansiyɔntalan suguya caman bɛ ye nka yan an bɛna kuma fila de kan.\nFɛn finilama min bɛ siri mɔgɔ bolokan na ni sumanikɛlan bɛ a la\nTansiyɔntalan jima min bɛ mɛrikiri hakɛ jira.\nNi aw bɛ mɔgɔ ka tansiyɔn ta:\nAw ye a kɛ cogo bɛɛ la a tigi ka a lafiɲɛ ani a ka a hakili sigi. Farikoloɲɛnajɛ, dusubɔ, siran walima dusumangoya, olu ye kow ye minnu bɛ se ka tansiyɔn yɛlɛn ani ka jaabiw di, jaabi minnu tɛ tiɲɛ ye. Aw bɛna ko min kɛ, aw bɛ o ɲɛfɔ ka ɲɛ walasa aw kana bala banabagatɔ la ani ka a lasiran.\nAw bɛ fini bɔ aw bolokan na ka fɛn finilama in siri a la.\nAw bɛ balon fiɲɛbɔyɔrɔ datugu ka ɲɛ.\nAw bɛ fiɲɛ kɛ fɛn finilama in na fo mɛrikiri ka se milimɛtiri 200 ni kɔ ma.\nAw bɛ dusukun tantanni lamɛnan da nɔnkɔn kuruda dingɛ kɔnɔ. Aw bɛ dusukun tantankan lamɛn ka ɲɛ waati min aw bɛka fiɲɛ bɔ fɛn finilama na. Waati min sumanikɛla kɔnɔ kalani (walima mɛrikiri hakɛ) bɛka jigin dɔɔni dɔɔni, aw bɛ nimero fila sɛbɛn:\nNi aw ye dusukun tantankan mɛn dɔrɔn, aw bɛ nimero fɔlɔ ta. O bɛ kɛ ni fɛn finilama kɔnɔ fiɲɛ jiginna ka kɛɲɛ ni tansiyɔn yɛlɛnnenba ye (systolique walima tansiyɔn yɛlɛnnen). Tansiyɔn bɛ yɛlɛn ni dusukun ye a kuru ka joli seri jolibolisiraw fɛ. Mɔgɔ kɛnɛman ka tansiyɔn yɛlɛnnenba ye milimɛtiri 110 fo ka se 120 ma.\nAw kɛtɔ ka fiɲɛ bila aw bɛ dusukun tantankan lamɛn ka ɲɛ. Aw bɛ nimero filanan ta waati min dusukun tantanni fanga bɛka dɔgɔya walima ka tunu. O bɛ kɛ ni fɛn finilama kɔnɔ fiɲɛ jiginna ka kɛɲɛ ni tansiyɔn jiginnenba ye (diastolique walima tansiyɔn jiginnen). Tansiyɔn bɛ jigin dusukun tantanniw ni ɲɔgɔn cɛ, waati min dusukun bɛ a lafiɲɛ. O nimero ɲuman ye milimɛtiri 60 ye fo ka se 80 ma.\nNi aw bɛna mɔgɔ min ka tansiyɔn sɛbɛn ka a mara, aw bɛ tansiyɔn yɛlɛnnen ni a jiginnen bɛɛ sɛbɛn. Baliku ka tansiyɔn ɲuman (PV) ye 120/80 ye. O bɛ sɛbɛn nin cogo in na:\n120 ye sanfɛ nimero ye (systolique tansiyɔn yɛlɛnnen)\n80 ye duguma nimero ye (diastolique tansiyɔn jiginnen).\nA ka fisa kɛnɛyabaarakɛlaw ka a fɔ sanfɛ nimero walima duguma nimero min tɛ systolique ni diastolique ye.\nMɔgɔ min ka tansiyɔn ye 160/110 ye, o tigi ka kan ka jate i n’a fɔ mɔgɔ min ka tansiyɔn yɛlɛnnen don. Ni o tigilamɔgɔ girinya hakɛ dantɛmɛnen don; a ka kan ka ko bɛɛ kɛ walasa ka dɔ bɔ a girinya la, ni o ma se ka kɛ a ka kan ka furakɛ. A kɛcogo ɲuman na, ni nimero tɛ 100 bɔ walima ni nimero bɛ 160 sanfɛ, o bɛ a jira ko tansiyɔn yɛlɛnnen don ani a ka kan ka furakɛ (balo nafama dunni walima ni furaw ye).\nTansiyɔn ɲuman ye 120/80 ɲɔgɔn ye baliku fɛ nka yɛlɛma fɛn o fɛn bɛ 100/60 ni 140/90 cɛ, olu bɛɛ ka ɲi.\nMɔgɔ min ka tansiyɔn jiginnen don tuma caman, o tigi man kan ka jɔrɔ. Tansiyɔn min bɛ 90/60 ni 110/70 cɛ, min bɛ a jira ko a jiginnen don ka tɛmɛ a ɲuman kan, o bɛ a jira ko a tigilamɔgɔ bɛ mɛn si la ani ko a tɛna dusukunnabana walima kunkololabana sɔrɔ.\nTansiyɔn ka bala ka jigin tɛ taamasiɲɛ ɲuman ye sango ni a jiginna 60/40 duguma. Kɛnɛyabaarakɛlaw ka kan ka kɔlɔsilikɛ kosɛbɛ sango ni u bɛka mɔgɔ furakɛ, basi caman bɛka bɔ mɔgɔ min na walima mɔgɔ min bɛna kirin (aw ye sɛbɛn ɲɛ Kirinni lajɛ).


Sani aw ka penisilini walima anpisilini pikiri kɛ, aw bɛ aw jija ka pikirikɔlɔlɔ kunbɛnnan dɔw bila aw bolo kɔrɔ min tɔgɔ “adrénaline” walima “épinéphrine.” Ni fura bɛ faritɛnɛmako dɔ kɛ aw la (aw ye sɛbɛn ɲɛ Farikolo tanabanaw: a hakɛlama walima a juguman ni Epinefirini, épinéphrine lajɛ)\nNi mɔgɔ min fari tɛ sɔn penisilini na, aw bɛ eritoromisini kɛ o tigi la (aw ye sɛbɛn ɲɛ Eritoromisini, érythromycine lajɛ)\nAw kana tetarasikilini (tétracycline), anpisilini (ampicilline) walima banakisɛfagalan wɛrɛw ta ka a tugu ɲɔgɔn na ka caya bana na min bɛ se ka furakɛ ni penisilini ni banakisɛfagalan dɔɔni ye (aw ye sɛbɛn ɲɛ Banakisɛfagalan dɔw tali sariyaw lajɛ). Banakisɛfagalan caman tali bɛ banakisɛ suguya caman lajɛlen de kɛlɛ.\nA ka ca a la kuloranfenikɔli (chloramphénicol) ka kan ka kɛ ka bana jugu dɔw furakɛ walima bana minnu ka teli ka mɔgɔ faga i n’a tifoyidi. Fura in farati ka bon. Aw kana a kɛ ka bana misɛnniw furakɛ abada. Wa fana aw kana a kɛ ka denyɛrɛniw furakɛ abada (fo ni keteketeni don, sɛbɛn ɲɛ Keteketenin).\nAw kana sɔn tetarasikilini (tétracycline) walima kuloranfenikɔli (chloramphénicol) pikiri la abada. Ni u kɛra fura dunta ye, o de ka ɲi kosɛbɛ ka tɛmɛ pikiri kan.\nMusokɔnɔmaw walima denmisɛn minnu si tɛ san 8 bɔ, aw kana tetarasikilini (tétracycline) di olu ma. A bɛ se ka fiɲɛ bila nin mɔgɔ kofɔlenw ɲiw ni u kolow la (aw ye sɛbɛn ɲɛ Tetarasikilini faratiw ni yɛrɛtangacogow lajɛ).\nNi sɔgɔsɔgɔninjɛ bɛ mɔgɔ la, aw ye to ka a furakɛ ni sitɛrɛpitɔmisini (stréptomycine) ye ani a bɛ sɔrɔ fura minnu na ka fara sɔgɔsɔgɔninjɛ fura wɛrɛw kan (aw ye sɛbɛn ɲɛ Sitɛrɛpitɔmisini, Stréptomycine lajɛ). Ni anpisilini (ampicilline) tɛ aw bolo (walima ni a da ka gɛlɛn), aw bɛ se ka sitɛrɛpitɔmisini (stréptomycine) ni penisilini (pénicilline) fara ɲɔgɔn kan ka u kɛ ka jolida jugumanw furakɛ, ani bɛlɛnin walima bana lakodɔnnenw wɛrɛw, nka aw kana u kɛ ka mura, sɔgɔsɔgɔ ni ninakililabana kodɔnnenw furakɛ.\nFura o fura ye sitɛrɛpitɔmisini (stréptomycine) suguya dɔ ye ka fara kanamisini (kanamycine) ni zantamisini (gentamicine) kan, baga bɛ olu kelen kelen bɛɛ la. Tuma caman, dɔgɔtɔrɔ bɛ u kɛ ka banamisɛnniw furakɛ, o bɛ a to u bɛ tiɲɛni kɛ ka tɛmɛ ɲɛni kan. Nin fura kofɔlen ninnu yamaruyalen don banajugu minnu furakɛli la, aw ye u kɛ ka olu furakɛ.\nFɛɛnɛ ni nɔnɔkumu minni bɛ farikolo dɛmɛ ka banakisɛ nafamaw lasegin farikolo la minnu fagara banakisɛfagalan fɛ, i n’a fɔ anpisilini (ampicilline) bɛ farikolo segin a cogo la (aw ye sɛbɛn ɲɛ nataw lajɛ).


Tɛmɛn tɛ se ka kɛ Ɛntɛrinɛti kan bilen hakɛsi la. | FASOKAN\nTɛmɛn tɛ se ka kɛ Ɛntɛrinɛti kan bilen hakɛsi la.\nMɔgɔw bɛ ɲɔgɔn bɛn, jɛɲɔgɔnyaw bɛ daminɛ hakɛ bɛɛ la fan bɛɛ la jamanaw kɔnɔ, o bɛ kumaɲɔgɔnya kalanni diyagiya dɔw kan ɛntɛrinɛti kan walasa k’u ka jɛɲɔgɔnyaw sabati.\nO ye Bubakary Karambe ta ye. Bubakary karambe ye Songhoka ye Badjagara marala Kilo 700 ani Bamakɔ cɛ Mali La. A sigilen bɛ Bamakɔ a mɛɛnna. A bɛ dukɔnɔbaara la, a sen ka can kosɛbɛ sibɛri la walasa ka kumaɲɔgɔnya kalan ɛntɛrinɛti kan ani a teri malidenw cɛ minnu bɛ jamana kɔ kan ani a teri tubabu wɛrɛw, a ye minnu dɔn Bamakɔ n’u seginna ka taa u ka jamanaw na.\nWalasa jɛ ka to ani a teri farasikaw, suwɛdikaw ni amerikikaw cɛ, Bubakary diyagoyalen don ka tɛmɛn ɛntɛrinɛti fɛ, nga a tɛ bɛrɛ dɔn o ko la, mɔgɔw b’a dɛmɛn k’a k’o magow dila.\nO de y’a to n ye nin hakilina fallen fallen in k’a fɛ k’a ka magow dɔn kosɛbɛ ɛntɛrinɛti kan ani ni a bɛ fɛ Halisa An ma kɛ Hakilitigi ye Porozɛ k’a kalan (ProjetToujours Pas sages).\n«Bɛɛ ka kan k’a dɔn bi ko tɛmɛn tɛ se ka kɛ ɛntɛrinɛti kan . Misali la, ne bɛ sɔn ka n ka ko nafama dɔw jɛ ni n ma se ɛntɛrinɛti la bawo ɛntɛrinɛti kan kumaɲɔgɔnya de ka di u bɛɛ ye. Kunun n kɔrɔ, n bɔra ka kumaɲɔgɔnya dɔ jɔ dɔ k’a sabu kɛ n tɛ se n bila cogo la skype kan. Ɛntɛrinɛti kan, n bɛ fɛ ka kumɲɔgɔnya kalan, wa n bɛ fɛ fana ka kunnafoni ɲininni kalan ani koɲɛɲinin kɛrɛnkɛrɛnnenya la tubabu dumuniw dilacogo.\nN bɛ fɛ k’a dɔn fana sanni bɛ kɛ cogodi yɔrɔjan fɛ ɛntɛrinɛti kan.\nN m’a dɔn n bɛ se ka Halisa An ma kɛ Hakilitigi ye hakilina tanu ka se hakɛ min ma bawo o de ye ko in yɛrɛ fura jɔnjɔn ye ka se maa caman ma. An fɛ yan, maa caman tɛ ɛntɛrinɛti dɔn, a setɛ maa caman ye ka ɛntɛrinɛti kalan, olu bɛɛ b’u ka sababu ɲuman caman jɛ o sababu la. Nɛ Halisa An ma kɛ hakilitigi ye Porozɛ, I n’a fɔ I y’a fɔ cogo min na, n’o de bɛ mɔgɔw kalan ɛntɛrinɛti la fu, o y’a bɛɛ fura ye.\nNe kɛra Halisa An ma kɛ Hakilitigi ye kalanden dɔ ye kaban bawo e de sababu la n sera ka dɔɔni dɔn ɛntɛrinɛti la nin tile damadɔ kɔnɔ. Ne fɛ ɲɛtaa sinsin baara dɔ don. »\n2 réflexions au sujet de « Tɛmɛn tɛ se ka kɛ Ɛntɛrinɛti kan bilen hakɛsi la. »