Culture Basaa: août 2010\nMbogog nkok = ordinogramme\nLibam li matole = ntôñ bikét = clavier\nBunga i mboge = tapis\nMbog pék = logiciel\nMan taafel = disquette\nNledek taafel = disque dur\nÉñél taafel = lecteur de disque\nKébél linyuma = interrupteur de courant\nNgengeya = voyant lumineux\nMpémés = imprimante\nNdei manwin = internet\nMboge tole sut = coton\nKaat ndei manwin = courriel = email\nLiyééne = site internet\nLIBOG NIÑ NI KUNDE\nDi nla kobol i bug ini le libog niñ ni kal le hala a yé lineebe ngim biniigana. Jon i nwaa u mboñ jam, u ôt mahoñol tigale u pam bé i homa u nlama ke. Inyu hala nyen u nlama ba mut suhul nyuu, mut a gwé mban, mut a nhéya ôa, tama, njôñ i ñem wé. Mut a niñ ni nsañ i ñem wé. Mut a nkon bé woñi ndi u bag mut miyaô. U nlama ba mut bisu i wom woñ ni nu a nsôk nañal i nañ yé. I mam mana mon ma boñ we le u ba kunde i yi bégés ni gwélél mambén ma Hilôlômbi. Jon u nog le, tole a tabé nlimil i njok.\nIngéda u nyi bog niñ yoñ, Hilôlômbi a nti we yi ni pék. Inyu hala nyen bôt ba kôba ba bé bañ bee bi matibla, ba ôôg bisélél gwap i ke bisu. Yag nôgla i bé ipôla bon ba mee inyule ba bé yi le biniigana bi Hilôlômbi bôt ba kôba ba nlôôs bo bi yé maliga. Inyule Hilôlômbi a bi pôdôs bôt ba kôba.\nYaônde, 02 hikañ 2010\nNYUNGA NI LUGNA\nIngéda bôt ba kôba ba bi neebe Hilôlômbi kikii NTOHOL wap, i gwom ba bé ôô, ba bé nuñul gwo inyu i bana moni yag bijek ba bé sal. Bisélél gwap bipe ba bé lugna gwo ni gwom bipe bi bé bo nseñ. Inyu i boñ i mam mana, ba bé noñ manjel ma hisi hala wee ba bé ke ni makôô map tole ba bé jôp i môngô. Hala nyen bibôm bi bi gwé i ngim mambai yag hilo hi bôm. Hala wee ngwa jôn. I bôt bana ba bé sal i nson unu, bon ba bi boñ le base i sôkbôk i yiba ni biniigana bi Hilôlômbi. Hala nyen minlôn mi nyunga mi bi gwé yag bôt ba kôba ba bé sal ngandag inyu i ôô bisélél gwap ni bana ngandag bijek ni bilém le mut nyekinye a yep bañ ni jis li mbôngôô.\nYi ni pék bôt ba kôba ba bé gwé, bi bi kônde nañ inyule ba bé sélés baboña bap inyu i bañ bee bi matibla, inyu i ôô bilonge bi bisélél i ke bisu. Bôt ba kôba ba bé yi le nson u nyilis mut ngwélés. Nson u nlona mahol. Hilôlômbi a nsayap i mut a nsal. Jon bôt ba kôba ba bé kéne mangén, masak map ma bé mbogog, dingangana di bé niiga bôt i mam malam ba nlama boñ inyu i niñ longe i ke bisu.\nHilôlômbi a bi hôla bôt ba kôba le ba yi bok mam map ma nyunga ni ma lugna.\nYaônde, 28 hilônde 2010\nIngéda lihaa li édi, li ngwal mi mpémba mi bôt. Ingéda litén lé édi, li ngwal mi mpémba mi bôt. Ingéda loñ i édi i ngwal mi mpémba mi bôt inyule ingéda Hilôlômbi a mma ngim yom, mut nyekinye a kôli bé i bagal yo. Jon ingéda Hilôlômbi a mbot ngim litén, mandap ma bikôkô ma nlama bé toñ i bana bibégés i lel litén. Mandap ma bikôkô ma nlama bé toñ i kahap litén i ngii ño.\nInyu i boñ le, u bana mpémba mut, u nlama yi matiñ ma Hilôlômbi, u nlama añ mo ni tééda mo ndi u gwéhég ki loñ yoñ. U nlama je bijek bi loñ yoñ ni nyo maog ma loñ yoñ to u yé numbe homa. Hala a mboñ le u kôhna bisai bi Hilôlômbi. U nla bép wo i tôl yoñ ni kal le u gwé ngui ingéda u nyi gwel wemede, ingéda u nla gwés loñ yoñ ni ñem woñ wosôna ni mahoñol moñ momasôna, ingéda u nla yémbél malép, hié, mbembi, hisi ni mbu. U nlama ki ba mut a nyi gwel mahoñol moñ, ingéda u nyi gwel gwéha yoñ ni ingéda u nyi gwel ngôñ yoñ malal inyu i bot mboda. Jon u nog le, pôndôl i yônlag i janda. Inyu kii mpémba mut i yé nseñ ? Inyu kii ngui i yé nseñ ?\nHaninyen mut kôba a bi unda ngui ni i ngén ini le : pôndôl i yônlag i janda. Ndi u yi le ngui i nla ki nene ni i ngén ini le : diuna di yé di kotba, di puuwe ndi ba sés njok. Hala a ñunda bés le adna yon i yé ngui. Jon ibale bo mut to ngim loñ, ba ngwés tééda ngui yap, ba nlama yi le ngui i yé yom i mal. Jon liyi bog ngui ni liyi bôñôl ngui li yé nseñ ngandag tigale i ngui mut a gwé to i ngui ngim loñ i gwé i bana habé mahee. Yom pe mut a nlama yi yon i yé le, a yan bañ mut numpe ndi u ba ki bañ mut ngôg. Ngui i nlama hôla we i ba kunde ni i tééda libag joñ li man Basaa. U nla ndigi yi le u gwé ngui ibale bo ndi u ta habé i loñ yoñ, ndi u béhgag libag li man Basaa. Ndi inyu i yi le hala a yé toi maliga, u nlama gwélél mambén ma Hilôlômbi mon ma yé le : gwéha, likap, ngi-njôñ, yi lihaa ni mapôhda. U nlama kwee man munlôm a ngwé i loñ u niñne ndi yag libii joñ li keneg kikii sômbôl i Hilôlômbi. Hala a mbon le, Batuupék a nla bé kôm we mbus ibale bo ndi u noñ i kokok. U tééda ni le: banga jôi i loo ligwañ ni ki le, li u mbôñha longe, jon li lémés kel inyule jam li nkidna bé inyu mut. Masoda ni nu a noñ i kokok.\nPublié par antoinepondipondi à 00:45 Aucun commentaire:\nHikuu hi moni\nLibag li mahol\nLITEHNA LI MONDO


Culture Basaa: 2008\nHIKII LITÉN LI GWÉ WÉ TÉGLAGA ÑYÉÉ\nDi nla kobol i ngén ini ni kal le hala a yé ngim mut ba mbééga bibéba gwobisôna, mambegee momasôna i ke ni bisu. I mut nunu nyen bôt ba mpôdôs béba, nyen bôt ba mbééga diun tjap i ke ni bisu.\nInyu kii bôt ba yé ba nôgla le ngim mut yon ba ntéénga?\nNgui mut binam i ñane nye le a yi gwel nyemede tigale le a ôbôs i mam ma yé mbogog ni nye a lôôs yubda ni i bôt bo ni nye ba niñ.\nNgôñ mut binam i nlôl bé ni nyemede, i nlôl ni i sômbôl a ngwés pôna mut numpe i pes maboñog ma mam, i pes liyi mam i ke ni bisu. Ndi i mut numpe nunu a ngwés nigle nye i pam i ngim nwaa. Mut a ngwés ndigi i yom mut numpe a ngwés. Jon pémsan i yé i pôla bôt, yon i nyis bé ngui manôgla i pôla yap.\nJon ingéda i mpam le, ngim mboda bôt ngôñ i gwés pôôna, u nla habé bagal yo, le i nkahal yila nlélém, manôgla ma mboda bôt ma nyégle ndég le ma yin, hanyen bobasôna ba yé ba pôôna ni nôgla i ngim téglaga ikété litén. Mut nu a yé sesema inyu litén, le litén li yôm bañ, li yin bañ.\nInyu i sôô nyeiha i pôla bôt, i pôla matén, i pôla biloñ, nyen bibase ni magwé ma mbog bi bodba ni kônde ba. Ngim mut tole ngim yom tole ngim jam bi nlama ba le gwon bi yé béba, le gwon bi nlona béba, le béba i yé ni gwo i ke ni bisu. I nlélém ngéda ngim mut, tole ngim jam tole ngim yom bi nlama nene le gwon bi yé longe, le longe i yé ni gwo inyu niñ i mut.\nB'a téglaga ni béba bi yé ntééyag? B'a bôt ba nla bé niñ le nyeiha i ba béé? B'a inyu i boñ le litén li niñ, li mbat téglaga?\nYaônde, 16 biôôm 2008\nPublié par antoinepondipondi à 11:24 Aucun commentaire:\nNYÔL I YÉ I LEL WE NTEL, U HAMBAA JADGA\nDi nla kobol i ngén ini ni kal le jam li yé li nai we, u nwas jo. Hala wee u yé mut yengi, lélés mut, wañ mut, nkol mut i ke ni bisu.\nNiñ i niiga bés le koo i nje bé i édi. Hala wee mut yengi a mboñ bé jam, a kôli bé le a je inyule niñ i yé sañ.\nIbale bo ndi u nke bé ni bisu, bôt bape ba nlo, ba tagbe we, ni we u ntémb ni mbus. Hala a yé nlélém inyu loñ. U nyila nkol mut yak loñ yoñ. U nyi habé bégés mbog yoñ, u nyi habé sal bijek gwoñ ni nuñul gwo ni nkoñ hisi, u nje habé bijek gwoñ, u ñôô habé bisélél gwoñ, u mpot habé hop woñ i ligwéyag i ke ni bisu.\nLoñ i ngwés bôt ba ngui. Jon u nog le, man munlôm mbénd hônd, i homa u mbôône, ba nlep bipes. U nogog ki le, pôndôl i yôñlag i janda. Hala a yé ngui lôs mut. Mut nu a nkon bé woñi i boñ jam.\nYaônde, 05 biôôm 2008\nB'A LIHAT LI NLA TI BÉS MAHAK ?\nDi nla kobol i bug ini le lihat ni kal le hala a yé bigwel moo.\nDi nla kobol i bug ini le mahak ni kal le hala a yé mahoñol ma mut nu a ntehe tole a nyoñ mam i pes i lam.\nIngéda mut a nsal hanyen a gwé bigwel moo. Hala wee lihat. Jon u nog le, u gwé bitôñ, wee u gwé môô. U nogog ki le, we ni bot, u gwel habé maôg ni moo. Hala wee ingéda u gwé yom yoñ, u nyep habé ni yo. Mu i njel i nyen u nog le, we ni matai i nyo, u wo bé njiñ i nsul. Hala wee ibale bo ndi u gwé tjom, yom i nla bé téénga we. Mut tjom nyen bôt ba ngwés. Jon u nog le, i mange a bééga hikamba i nyik, nyen ngwo i noñ.\nLihat li nti bés mahak ingéda mandap més, bôt ba nnol, inyule ibale bo ndi di gwé bigwel moo ndi di bana bé bon, wee lihat jés li nti bé bés mahak. Lihat li nhôla bés i néñés mbôda yés ni ti bo minson, hanyen da bana mahak. Hanyen da ntehe nseñ i niñ. Jon man mee a bii, a gwal bon batan i ndék yosôna, yag ngond mee a gwal bon batan ibale bo mbôô wé i nténga bé nye.\nHala a yé mapubi ma mbay ngandag ingéda soso nop, ma lôlag i lugna i linyuma i ngoa i nhôba nkoñ hisi.\nNgim bôt i nigil lebaa njanjat i gwé, kii i boñ le njanjat i mpémés mapubi mé, inyu kii ngim banop yon i boñ le njanjat i pam i ke ni bisu.\nIngéda mbambat i nwehge, hanyen njanjat i mpam tole i nyila njanjat. Ingéda biéña to ngog I ntôôma makeñi, i mpémés njanjat. Mu i njanjat nyen hié hi bi lôl.\nIngéda u nog le mis ma mut ma mpémés njanjat, hala wee i mut nu a ñunup i ke ni bisu.\nYaônde, 14 dipos 2008\nIngéda man a ñông, a nyila mut, matjél ma nyañ ma nlôô i jôp ndi ma niñhag nye. Ipôla sôñ ibaa ni sôñ saambog, matjél ma nlôô libaa ni i mbaayéñ. Mbaayéñ ni ditam bi mboñ nson i hikii jô i nlama. Yak poños bihés i mbôdôl yila ni sal nson. Ha i nya ngéda i matjél ma man ni ma nyañ ma mbôdôl pôôna.\nBikôyôp bi matjee bi matjél nson wap i yé libegee njiñ hôk i hépga, hala wee mbuni ni mbuhi. Mbuni i nyodi bisaha inyu i ke i ngim bipoga ndi i yila mbuhi (CO2). Bikôyôp bi matjee bi nsal nson wap ini mbôgôl dilo ni 20 madilo ndi bi kenek liké li mbôgôl i tan i kilôméda nwaa bi un ndi bi wo. Bikôyôp bi matjee bi gwé bijek bi minsôn, ba nsébél le hémoglobine, gwon bi hôla libegee mbuni i ke i ngim bipoga ni libegee mbuhi i ngim bipoga i ke bisaha. Bikôyôp bi matjee bi gwé bé mañg.\nBipuba bi matjee bi matjél bi yé bipoga bi gwé mañ wada tole ngandag mañ. Ba yé nkapga ngandag mintén kikii neutrophiles, lymphocytes, monocytes, eosinophiles ni basophiles. Hikii ntén i gwé i wéé nson. Nson wap i yé i jôs le dimamana bipoga bi niñ di nti bañ mut kon ni i jôs gwom bipe bi nla ti mut kon. Bi nla je tole bi nla nol bakén ba gwom ni bipoga bi ñômbi.\nMbaayéñ i nyét 150g yak nhôôlag mut. Nson wé u yé i héya i gwom bi nlama bé ba matjél ikété bikôyôp bi matjee ni ikété bipoga. Mbaayéñ i ngwal gwom inyu i ban mut le a kon bañ.\nLimaba li matjél li yé nseñ ingéda mut a mbabaa.\nMatjél ma nla bana ngim makon le bikôyôp bi matjee bi nsôs nomba, njok suguu, kon le matjél ma maba bé longe, kon le bikôyôp bi matjee bi niñ habé 120 ma dilo, kon le mbuni i mpam bé longe bisaha i ke ni bisu.\nPublié par antoinepondipondi à 11:19 Aucun commentaire:\nDi nla kobol i bug ini kal le ingéda mut a mboñ we jam libe yak we u ntihbe le u nôgôs nye. Jon u nog le, mut a bép we nyik, wek u bép nye nsas i tôñ.\nIngéda mut a nyi le ibale bon di a ntoñ we mindañ, nyumbi, sañ, gwét i ke ni bisu waga yén bé nwee, waga bana ngui i tihbe nye, i mut nunu a nwas we nwee, ni we waga niñ ikété nsañ. Hala wee mut a nyi le a tôgbe bañ we inyule wa saa i béba a mboñ we too a mbet too a nkuli.\nNi we wa tééda libag joñ li ngwélés. Hala a yé nlélém inyu loñ. Mbén i ntuga le mut a pun. A nlama soman bikéhene.\nBôt ba nkal le ibale bo mut a mboñ we béba, Hilôlômbi a pun we. Hala wee i mut nunu,Hilôlômbi a kokse nye. Inyu hala nyen ibale bo u mpun isii béba mut a mboñ we, wee u ntoñ mbôm béba ya kwél we. Hala a nlet le mut a nwas le mut numpe a boñ nye béba, ni nye a nwéhél nye. Mu i njel i nyen u ntehe le malép ma nyégle bé dikôwa, to lipun i ntomba ñem.\nPublié par antoinepondipondi à 11:17 Aucun commentaire:\nHala a yé ngim kon i boña. Ngim bipoga i minkañ mi boña ingéda bi nsal habé long, woñ mi mboñ le mut a nkon ti ni i njel ini le yi i yé nimil nye, a nyi habé ngwel nyuu yé i ke ni bisu.\nIbale bo u nkon ti, u tehe mut matibla nu a tiina we bee inyu i boñ le u kwo bañ ti.\nHala a yé ngim homa a yé mbôñlag inyu i yéñ i pes i yi mbogog niñ, yi heñel, yi mangui, i pémés bifôtô, linô môl i jam, i nigil pot mahop, i yéñ i bañ bee, i yéñ liôô bisélél i ke ni bisu.\nInyu i boñ le mam ma niñ ma kee we longe, u nlama bana toga inyu mbôô i mut, lisal bijek, liôô bisélél gwoñ i ke ni bisu.\nToga i nhôla we i yi bog i mam u hégda ni i mam u nléba, nwaa u mpémés mo libai.\nToga i nhôla we le u nkônde bana yi ni i njel ini le u nhémle bé to kii, u mpot bé to kii i ke ni bisu. Maliga ma mpam i toga ma tabé baboo. Jon yéñ ndi wa léba.\nYaônde, 06 biôôm 2008\nPublié par antoinepondipondi à 11:14 Aucun commentaire:\n- Mange mut\n- Néñha mut\n- Nhôôlag mut\n- Mañ mut\nIsiina = Bombog # Nkeñi = Mpémba\nKidig # Nténdéé = Mbôgô\nÑem kédé mut # Kidig\nÑem kédé mut # Nténdéé\nÑem kédé mut # Néñha mut\nÑem kédé mut # Mañ mut\nPublié par antoinepondipondi à 11:12 Aucun commentaire:\n1) Ngwa njangumba = Hala a yé ngim kon le makôô ma mut ma nut. Hala a\nyé ngim matibla. Ba nkôbôl bé njangumba i yanan kumba.\n2) Ngwa um = Um a yé ngim matiba. Um a bam, u sihla, wee u gwé\n3) Ngwa ngé = Ngé nyen a nyônôs kokse loñ i nkit.\nMingé mi lugnaga ngom ndi kel pala ye.\n4) Ngwa mbog = Mbog i nyibil bilap hala wee mam ma sôli.\n5) Ngwa koo = Koo i yé jimb li bôda. Koo i nje bé i édi.\n6) Ngwa jôn = Jôn a béé kel nyunga. Jôn a yé ki soso ngand. I nke i jôn, u\nhak bañ mbôñ, a tol, nwet a témna.\n7) Ngwa noi = Ingéda u nsal dilo disamal, u noye dilo disaambog.\nYaônde, 04 libui li ñyéé 2008\nMut a nted libind\nPublié par antoinepondipondi à 09:41 Aucun commentaire:\nPublié par antoinepondipondi à 14:25 Aucun commentaire:\nlelaa u nlama bon\nPublié par antoinepondipondi à 13:38 Aucun commentaire:\nPublié par antoinepondipondi à 09:38 Aucun commentaire:


Culture Basaa: février 2017\nBôt ba kôba ba bé yi hel hilémb hap ingéda ba nlama pôdôs Hilôlômbi. Ba bé ti ndugi Hilôlômbi mayéga. Isañ mbai ni mboda yé ba téé bitédéé le mut a nyiiñnga bé. I mbus a mbat Hilôlômbi mam mé, nyen a nleñ ngind mang i ngii nyôl i ndap yé, hala wee a nti nye mam mé.\nInyuu bôt ba kôba hémle i yé i noñ maliga ma Hilôlômbi, mahoñol moñ ni maboñog moñ. Jon bôt ba kôba ba bé sébél ki Hilôlômbi le Kimaltjai. Banga nhémle a nlôôs mbôgi Hilôlômbi bôt bape, tjai dipe i ke bisu.\nBôt ba kôba ingéda ba bé soohe Hilôlômbi, ba bé uwe masu map isi inyuu i boñ le Batuupék a bénge bo manjel momasôna. Ingéda ba mal soohe Hilôlômbi, hanyen mis map ma nun Nwet wap, jon a niiga bo mu njel ba nlama tep inyuule Hilôlômbi a gwé longe ñem, a yé longe ni sép. Jon bôt ba kôba ba bi tééda malômbla mé ni biniigana gwé. Ba konog ngandag maséé inyuule Hilôlômbi a bi ti bo jam li bi kon ñem wap ngôñ ni njohe bibép gwap bi nyo.\nPublié par antoinepondipondi à 22:15 Aucun commentaire:\nIngéda u mbagla ni béba hala wee u niñ habé inyuu moni, je, nyôba, linoñ bôda i ke ni bisu. Jon u neebe i nog lipôdôl li Hilôlômbi, i añ ni i gwélél mambén ma Hilôlômbi, i bana mahoñol ma ñwee inyuu i nog biniigana bi Hilôlômbi.\nLibagla li tabé yom i ntomb inyuule pot ni boñ mam ma imaa. Inyuu i noñ Hilôlômbi u nlama bana ômsiñ le kiñ yoñ ñem i nkéés bé we, u nlama bana banga hémle, u nlama yi nwéhél, u nlama yi nwas libag li maange i ke bisu inyuu i jôp i niñ mondo. Hala wee niñ Hilôlômbi a mbok ni i yégle mu i niñ i. Jon u yén péé inyuu niñ hémle yoñ ni mahôla ma Njombongo. Woñi won u mboñ mut le a bagla bañ ni béba inyuule njel Hilôlômbi i yé i ba nye bebee ndi nye a nyéñ yo haa ni nye.\nPublié par antoinepondipondi à 22:08 Aucun commentaire:\nDi nla kobol i bug ini ni kal le hala a yé ngim yom tole ngim jam, mut a nlama bé pot, to boñ, to gwel to laa to laa. Hala wee i yom i to i jam li, bi kôli ni soso lipém, le mut a nlama bé bôk. Tigale u bana libua.\nDi nla kobol i bug ini ni kal le i mbénge base ni i njel ini le kaat Hilôlômbi, tjémbi di mbégés Hilôlômbi, ndap Hilôlômbi, hop i base i ke ni bisu bi yé manyii. Jon likon Hilôlômbi woñi ni pék Batunpék bi mboñ le mut a nla bé sébél jôi li Nwet yanga. Hala a yé bibôdlene bi yi, nlélém kikii malép ma nke i tuye, masoda ma mut ma nene ingéda a nti Hilôlômbi bibégés bi kôli ni nye.\nIbale bo mut to loñ, ba gwé bé ngim yom to ngim jam i manyii, wee i mut nu to i loñ i, i nyôm.\nYaônde, 11 biôôm 2008\nPublié par antoinepondipondi à 21:50 Aucun commentaire:\nDi nyi le ingéda mut a ta habé minkôm wee a ntohi. Hilôlômbi a bi tohol bôt ba kôba ni nye a pémés bo i Ngog Lituba. Inyuu hala nyen bôt ba kôba ba bi yi le banga tohi i yé le u yé ngwélés i pes mahoñol ni i pes bigwel moo. Inyuu base i sôkbôk banga tohi i yé i tjél boñ béba. Jon bôt ba kôba ba bi nigbene Hiôlômbi, ntohol wap, ni banga ngôñ i noñ nye. Jon banga tohi i yé i gwelba Hilôlômbi. Hala wee niñ yoñ i kéyi ni Hilôlômbi.\nBôt ba kôba ba ba bi yéñ i yi bo njee ba yé. Ba nléba le mut telepsép a nlama niñ ni hémle. Jon ba bé sôble bon bap ba ntip gwé inyuu i nwas niñ i béba le bisai bi Hilôlômbi bi yon ni bo. Ibôdôl i yokel nu, ba njôp i niñ i mondo le Hilôlômbi nyen a niñ ikété yap ni bo ba niñ ikété hémle i Hilôlômbi inyuu gwéha Hilôlômbi a bi unda bo le a ti bo biték ni lihat mu biték bi. Mbén Njombongo i nhôla mut a nhémle Hilôlômbi le i mut nunu a kee ni Hilôlômbi ni ki le a kon Hilôlômbi woñi. Hala wee a nyéñ maliga ma Hilôlômbi, mapubi ma Hilôlômbi, libag li ngwélés le a témb habañ nkol. A niñ ikété nsañ ni i njel ini le a nsoohe Hilôlômbi hikii kel, a ñañ banga i Hilôlômbi hikii kel, a nkap i yom a yé ni bilôg bisañ inyuu lipém li Hilôlômbi. Jon bôt ba kôba ba bi kôs banga tohi inyuule Hilôlômbi a nyônôs i yom a mbôn. Inyuu hala nyen bôt ba kôba ba bé gwélél mambén ma Hilôlômbi.\nPublié par antoinepondipondi à 21:46 Aucun commentaire:\nYom ndi yi yo ini le sôkbôk i yé ngim ngan i i nkal bés le Hilôlômbi a mboma man mee. Jon liada li yé ipôla Hilôlômbi ni man mee ni ipôla man mee ni bilôg bi isañ le ba niñ ikété nsañ ni gwéha. Hala wee hikii man mee a yéñ i yi nyemede ndi a bana ki libag li ngwélés. Jon man mee a nlama niñ le niñ yé i nlémél Hilôlômbi ndi a mboñog i bôt ba nlo nye bebee longe. Inyuu hala nyen a ntjél béba, nkoda inyuu yé ni inyuu mut numpe. Liniñig lini li mboñ le matén ma nkoñ isi ma nyoñ ndémbél ni sôkbôk, hala wee banga Hilôlômbi. Biniigana bi Hilôlômbi bi nlona nsañ ni gwéha ipôla bôt ni ipôla maloñ. Jon lihielba li yé héñha libag libe i bôdôl boñ mam malam ma maliga ni ma telepsép. I yom ini yon base i sôkbôk i niiga bés ni le i tibil nkoñ isi.\nPublié par antoinepondipondi à 21:37 Aucun commentaire:\nDi nla kobol i bug ini ni kal le hala a yé mahee mut a gwééne mut numpe noñnaga ni bimañ gwéé, libag jé, tel yé i ke bisu. Di nla ki kal le hala a yé libégés mut a mbégés mut numpe kikii bo maange manôgla a mbégés bagwal bé. Mut a nla ki ti mut lipém ingéda a nsinge nye. Bôt ba nti Hilôlômbi lipém, ba nti bawoga lipém ba nti mbén lipém, ba nti yom i mut numpe lipém, bôt ba nla ti maliga lipém yag ñane i ke bisu.\nIngéda u nti mut lipém, u yi le yag we bôt ba ti we lipém inyuule kikii lép i nke i tuye, hala nyen masoda ma mut ma ntimbil nye. Inyuu hala nyen, i jam u ngwel, li nyégle to u nwo. Jon u nog le, mut a nwona bé jôi. U nogog ki le, njok i keneg, i yégég matiñ. Mut a nlama ti nyemede lipém inyuu i yidis nye i mis ma bôt. Jon u nog le, mañ u ntungul bé lép. U nogog ki le, banga jôi i nloo lingwañ. U sôgôg ki nog le, njok i malak, miñañ mi yéglege.\nLiti lipém li yé nséñ inyuu niñ i bôt ba niñ bo ni bo. Inyuule hala a nkônde at bo, hala a nlona manôgla ipôla yap yag nsañ.\nYaônde, 31 kondoñ 2011\nPublié par antoinepondipondi à 21:32 Aucun commentaire:\nDi nla kobol i bug ini le mpôdôl ni kal le hala a yé mut a mpot ngandag ndi a yik ki hop. I mut nunu a mboñ mam kikii ntôô mut. Hala wee a mpot maliga. Jon mpôdôl Hilôlômbi a yé mut Hilôlômbi a ha bibug i nyo i lôôs gwo bôt bé. Mpôdôl Hilôlômbi a yé mut a nkon bé woñi i kal bibanga bi Hilôlômbi. A yé tuñngeñ noñnaga ni nson Hilôlômbi a mbééga nye. A nsangal bôt ni maliga ma Hilôlômbi, a ntoñ nsañ ni mambén ma Hilôlômbi a nkal nye le a nhoñlaha bôt bé. Mpôdôl Hilôlômbi a nyéñ bé ngim tel, to bijek to maog le mut nu a nyan to tjél nôgôl Hilôlômbi a nti nye. Mpôdôl Hilôlômbi a nyi le Hilôlômbi a nti nye bijek ni maog nwaa a nke i lôôs bibug bi Hilôlômbi.Mpôdôl Hilôlômbi a nyi le a nlama nigne i tôl Hilôlômbi inyuule nyen a yé ntohol wé, nyen a nti nye banga mahôla i ke ni bisu. Mpôdôl Hilôlômbi a ñañal ni legel ngandag mam Hilôlômbi a nkal nye le a legel. Mpôdôl Hilôlômbi a mbôdôl ni Hilôlômbi. B’a bapôdôl ba Hilôlômbi ba mpot ki maliga i len ini?\nYaônde, 31 matumb 2009\nPublié par antoinepondipondi à 21:27 Aucun commentaire:\nvHILÔLÔMBI NYEMEDE NYEN A NTEP\nBakena ntôñ ba nlama, yi ni nigil mambén ma Hilôlômbi. Ba nlama bé ba bôt ba ntip hémle Hilôlômbi. Ba nlama ba bôt ba nômôl ni ba maséé i hémle Hilôlômbi. Ba nlama ba bôt ba ngwés sélél Hilôlômbi ni ntôñ wé. Bôt ba yom yokiyo i bagal bé bo ni hémle Hilôlômbi, to ndutu, to njiiha, to njôhge, to nyemb, to manoodana ndi bôt ba, ba yé ikété maséé ni Nwet wap ngéda yosôna.\nPublié par antoinepondipondi à 07:09 Aucun commentaire:


“Baa u ngwés me iloo bana?”—Yôhanes 21:15 | Yigil\nAÑ I HOP U Afrikaans Albania Amharik Arabik Arménia Aserbajañ Aserbajañ (Syrilik) Aymata Basaa (Kamerun) Bashkit Bausa Beñgali Bikol Birman Bule Bulgaria Dangme Danmark Digor Duala Fiji Finland Fon Ga Galois Grikia Guarani Gujarati Gun Géorgia Hiligaynon Hilémb hi moo hi Amérika Hilémb hi moo hi Argañtina Hilémb hi moo hi Añgôla Hilémb hi moo hi Brésil Hilémb hi moo hi Bôliwai Hilémb hi moo hi Filipin Hilémb hi moo hi Finland Hilémb hi moo hi Grikia Hilémb hi moo hi India Hilémb hi moo hi Indônésia Hilémb hi moo hi Iqwatôria Hilémb hi moo hi Italia Hilémb hi moo hi Jaman Hilémb hi moo hi Kili Hilémb hi moo hi Kina Hilémb hi moo hi Kolombia Hilémb hi moo hi Kuba Hilémb hi moo hi Kébek Hilémb hi moo hi Kôré Hilémb hi moo hi Meksika Hilémb hi moo hi Ngisi Hilémb hi moo hi Oñgri Hilémb hi moo hi Panya Hilémb hi moo hi Paragwéi Hilémb hi moo hi Potoki Hilémb hi moo hi Pulasi Hilémb hi moo hi Péru Hilémb hi moo hi Pôlan Hilémb hi moo hi Rumania Hilémb hi moo hi Ruslan Hilémb hi moo hi Simbabwé Hilémb hi moo hi Slôwakia Hilémb hi moo hi Tjékôslôwakia Hilémb hi moo hi Wénésuéla Hilémb hi moo hi Yapan Hilémb hi moo hi Ôstrélia Hindi Hiri Motu Héber Ibanag Ibô Iloko Indônésia Islañdia Isoko Istônia Italia Jaman Kabiye Kannada Katalan Kebuanô Kikamba Kikaonde Kikuyu Kiluba Kina Mandareñ (Ba nhôyôs) Kina Mandareñ (Lem lôñ) Kinyarwanda Kirgisistañ Kiribati Kirundi Kisonge Kongo Kréol i Ayiti Krôasia Kurdish kurmaji Kurdish kurmanji (Caucase) Kurdish kurmanji (Kirilik) Kwangali Kwanyama Kôré Lingala Liétuwa Luganda Lunda Luvale Luô Létônia Madagaskar Makédônia Malay Malayalam Mambwé-Lungu Marathi Maya Mbunda Miñgrélia Motu Môñgôlia Môôré Ndonga Ndébélé Ndébélé (Simbabwé) Ngisi Norwégia Nyanja Nzema Népal Okpe Oromo Otetela Oñgri Pangasinan Panya Papiamentô (Curaçaô) Persia Pidjin (Kamerun) Pijin i Najéria Pijin i biôn bi Salômô Potoki Pulasi Punjabi Pôlan Quechua (Bôliwai) Rumania Ruslan Samoa Sandé Sangô Sapôtek (i ônt) Sepedi Serbia Serbia (Rôma) Sesôthô (Afrika i Nwel mbok) Sesôthô (Lésôtô) Shôna Sidama Silosi Sinhala Slôwakia Slôwénia Sranan-tongo Swahili Swahili (Kôñgô) Swati Swéden Tagalog Tailand Tajiki Tamul Tatar Tetun Dili Tigrinya Tiv Tjibemba Tjitjéwa Tjitoñga Tjitoñga (Malawi) Tjitumbuka Tjiyao Tjuwash Tjékôslôwakia Tok Pijin Tonga Tshiluba Tsonga Tsotsil Tswana Turkai Turkmen Tuwalia Twi Télungu Ukren Urhobo Usbékistañ Venda Waray-Waray Wetnam Wolaita Xhosa Yapan Yula Yôruba Zulu Éfik Éwé Ôland Ôsetia\n“A Simôn, man Yôhanes, baa u ngwés me iloo bana?” —YÔHANES 21:15.\nTJÉMBI: 143, 65\nLelaa di nla boñ le bôlô i yuu bañ mam ma mbuu?\nKii i nla hôla bés i bana litehge lilam inyu mintuk?\nLelaa di nla tibil jôs lem i hép nkus?\n1, 2. I mbus u wonsôna a ntégbaha i lop tjobi, kii i bi pémél Pétrô?\nBANIGIL ba Yésu basaambok ba ntip tégbaha u wonsôna i lop tjobi i lom Galiléa, ndi ba ngwel bé to yom. Yésu a ntuge, a yé i ngwañ lom, a yé i béñge bo. Ni nye a kal bo le: “‘Leña mbunja i pes môngô walôm, ndi n’a gwel.’ Kii ba nleñ, ba ba la bé ôt yo inyu ngandak tjobi.”—Yôhanes 21:1-6.\n2 Ngéda Yésu a bi mal ti bo bijek, a hielba yak Simôn Pétrô, a kal nye le: “A Simôn, man Yôhanes, ba u ngwés me iloo bana?” Ndi kii Yésu a bé pôdôl? Pétrô a bé gwés toi bôlô i lop tjobi. Jon i nene le Yésu a bé bat nye limbe jam a nlôôha gwés. A bé yéñ yi too Pétrô a ngwés bôlô i lop tjobi iloo i noñ nye Yésu ni biniigana gwé. Pétrô a timbhe, a kal le: “Ñ, a Nwet, u nyi le me nsiñge we.” (Yôhanes 21:15) Niñ i Pétrô i bi unda toi le a ngwés Yésu. Ibôdôl ha ngéda i, Pétrô a bi ti niñ yé inyu bôlô i yilha bôt banigil, a yila ki mbiñ mut ikété likoda li bikristen i hiai hi bisu.\n3. Bikristen bi nlama yoñ yihe ni kii?\n3 Bibañga Yésu a bi kal Pétrô bi nla niiga kii bés? Di nlama yoñ yihe, di nwas bañ le gwéha yés inyu Kristô i hoi, to nwas le jam jo ki jo li yoña bés kayéle di ngeñee i pes mbuu. Yésu a bé yi loñge loñge lelaa niñ hana nkoñ isi i nlona ngandak nduña. Mu ngén yé i mut a nwes mbôô, Yésu a bi kal le bôt bahogi ba ga neebe ‘bañga i Ane,’ ba bôdôl ki boñ ndék mahol, ndi “nduña nkoñ ’isi, ni malôga ma lingwañ” bi nsôk bi “ham bañga.” (Matéô 13:19-22; Markô 4:19) Jon ibale di nyoñ bé yihe, nduña inyu bana mam di gwé ngôñ hiki kel i nla yoña bés ñem, i boñ ki le di sune i pes mbuu. Inyu hala nyen Yésu a bi béhe banigil bé le: “Ni yihge ni bébomede, miñem mi tiga le mi ét bé ni kwo juu li je ni lihiua, ni nduña nom ini, ndi kel i i puhe bé.”—Lukas 21:34.\n4. Kii i ga hôla bés i wan too gwéha yés inyu Kristô i gwé ngui? (Béñge titii i bibôdle.)\n4 Kiki Pétrô a bi boñ ngéda a bi boma Yésu mbus bitugne gwé, yak bés di ñunda le gwéha yés inyu Kristô i yé njôôñ ibale di mbii bôlô a bi ti bés kii jam li bisu i niñ yés. Lelaa di nla ba nkwoog nkaa le di nke ni bisu i boñ hala? Ngim mangéda, di nlama badba le: ‘Mambe mam me ngwés toi? Baa maséé mem ma nlôl i yoñ ngaba i mam ma mbuu tole i yoñ ngaba i mam ma minsôn?’ Inyu timbhe mambadga ma, di wan mam maa, ma ma nla hôyôs gwéha yés inyu kristô ni inyu mam ma mbuu, ibale di nyoñ bé yihe: Bôlô, mintuk, ni bigwel moo. Ibale di nyoñ bé bitelbene bi mbéda i bii hiki jam het li nlama ba, hala a nla hôyôs gwéha yés inyu Kristô ni inyu mam ma mbuu.\nU NWAS BAÑ LE BÔLÔ YOÑ I YUU MAM MBUU\n5. Imbe mbegee Bitilna bi nti basañ mbai?\n5 Pétrô a bé lop bé tjobi inyu tégbaha ngéda, mu nyen a bé kuhul koga kel. Basañ mbai i len ini ba nyi le Bitilna bi mbat le ba tééda mahaa map i pes minsôñ. (1 Timôtéô 5:8) Ba nlama sal ni ngui inyu yônôs jam li. Ndi munu dilo di nsôk, bôlô i mbéna lona nduña.\n6. Imbe nduña i ntôl i bahoma ba bôlô?\n6 I len ini, pémsan inyu bana bôlô i nyamb mayoo, jon ngandak bôt i nôgda le ba nlama sal iloo héga, ndi ngim mangéda nsaa u yé ndék. Jam lipe li yé le bahoma ba bôlô ba nyéñ kéñbaha nsongi u gwom ba mbañ, hala a nwéés bagwelnson i pes minsôn, a nti ki bo ngandak nduña i pes mahoñol. Bagwelnson ba, ba neebe bé i sal hala, ba nla nimis bôlô yap.\n7, 8. (a) Njee a yé mut bisu di nlama téñbe i nôgôl? (b) Bimbe biniigana mankéé wada i loñ Tailand a bi ôt inyu jam li bôlô?\n7 Bés bikristen di nlama téñbe i nôgôl ndugi Yéhôva Djob, ha nwet wés bôlô bé. (Lukas 10:27) Bôlô i yé ndigi ngim njel inyu kôhna likala li kel. Di nsal inyu bana gwom bi yé bés nseñ i niñ ni inyu nit nson wés u likalô. Ibale di nyoñ bé yihe, bôlô yés i nla bôdôl yoñ ngéda i mam ma mbuu. Kii hihéga, mankéé wada i loñ Tailand a nkal le: “Bôlô i tibil minkuu mi biyi i bé lémél me ngandak, ndi i bé yoñ me ngandak ngéda. Sôk bi sôk me bééna ha bé ngéda inyu mam ma mbuu. Me bi pam i nok le inyu boñ le me bii gwéñe bi Ane i bisu, me bé lama yéñ bôlô ipe.” Kii mankéé nunu a bi boñ?\n8 A ntoñol le: “Me bi kôôba inyu jam kiki bo ngim nwii, i mbus, me kit le me mba me nuñul mabga milik. I bibôdle, me bé jo inyu pamba, me nimis makénd mem. Ngéda me bé me boma minlômbi nwem mi mawanda ma bôlô, ba bé ba nol me, ndi ba kalak le me bé jôñ i hoñol le nuñul milik i pañ nloñ i nla ti moni iloo i sal ni nkuu biyi i loñge ndap bôlô i i gwé lisuni. Me bi soohe Yéhôva le a hôla me i pamba ni i yônôs ngôñ yem i bana ngandak ngéda inyu mam ma mbuu. I bi nom bé, mam ma kahal ke loñge. Me bi bôdôl yi kii bet ba bé somb mabga milik ba bé gwés toi, me sôk bana loñge hinoo hi bôlô inyu bañ mabga milik. I mbus ndék ngéda, hiki ngeñ me bé me pamna nyuñga yem, i bé i mal. I pot maliga, me nkôs moni i len ini iloo ngéda me bé tibil minkuu mi biyi. I nyuñga i, i nlôôha kônha me maséé inyule me gwé ha bé nduña i me bééna i nlômbi wem bôlô. Ndi jam li nloo momasôna li yé le, me nôgda le me nkônde kôôge bebee ni Yéhôva i len ini.”—Añ Matéô 5:3, 6.\n9. Lelaa di nla tééda litehge lilam inyu jam li bôlô?\n9 Yéhôva a ngwés bôt ba bôlô. I sal ni ngui i nlona bisai. (Bingéngén 12:14) Ndi to hala, kiki mankéé di ntip pôdôl a bi nok, bôlô i nlama bé yuu mam ma mbuu. Yésu a kal le: “Bé nya yéña ndugi Ane yé ni telepsép yé, ndi to le gwom bini gwobisôna [bi bi yé toi bé nseñ] gw’a kôndnana bé.” (Matéô 6:33) Inyu yi too di gwé litehge li kôli ipôla mam ma mbuu ni bôlô yés, i nla ba loñge le di badba le: ‘Baa me ntehe le bôlô yem i nlôôha ti me maséé kayéle me boñ ndik mam ma mbuu inyu boñ ibabé i nok maséé mo ki mo?’ I hek pék hala inyu yi lelaa di ntehe bôlô ni mam ma mbuu i nla hôla bés i yi limbe jam li nlôôha nseñ i niñ yés.\n10. Limbe jam li nlôôha ba nseñ Yésu a bi kal le di bii kii jam li bisu mu niñ yés?\n10 Yésu a bi niiga bés i bii bigwel moo ni mam ma mbuu i het bi nlama ba. Kel yada, Yésu a bi yuuga Maria ni manyañ le Marta i mbai yap. Marta a bé a pégi i lamb bijek, Maria nye a yén i makôô ma Yésu inyu emble nye. Ngéda Marta a bi tjelel le Maria a ta bé i hôla nye, Yésu a timbhe Marta le: “Maria a ntep loñge ngaba, i y’a yôña bé nye.” (Lukas 10:38-42) Yésu a bé niiga Marta jam li nlôôha ba nseñ. Inyu boñ le mam ma nkoñ isi ma yoña bañ bés, ni inyu unda gwéha yés inyu Kristô, di nlama ke ni bisu i pohol “loñge ngaba,” hala wee di bii mam ma mbuu i bisu mu niñ yés.\nLITEHGE JÉS LI NGÉDA NOI NI LI MINTUK\n11. Kii Bitilna bi niiga inyu ngéda noi?\n11 Di gwé ngôñ ni ngéda noi. Ngim mangéda, i mbéda ki le di bii bôlô i pañ inyu témbna ngui yés. Bañga i Djob i nkal le: “Jam lipe li tane bé mut loñge, ndik, le a jek, a nyok, ñem wé u nogok loñge i ndumbba yé.” (Ñañal 2:24) Yésu a bé yi nseñ u noi. Lisañ jada, ngéda ba bé lôl i hônd i likalô i i bi tômbôs bo ngandak, a bi kal banigil bé le: “Lona bébotama homa ñoñ, ni noi ndék.”—Markô 6:31, 32.\n12. Mambe matat di nlama yoñ inyu jam li noi ni jam li mintuk? Ti hihéga.\n12 I pot maliga, noi ni mintuk mi yé nseñ inyu mut binam. Ndi hiandi hi yé le, i tégbaha loñge ngéda i nla yila jam li bisu i niñ yés. I hiai hi bisu, ngandak bôt i bééna mana mahoñol le: “Wee di jek, di nyok, ngo yani d’a wo.” (1 Korintô 15:32) Bôt ba ngi gwé mahoñol ma mu ngandak bahoma ba nkôñ isi. Kii hihéga, hala a yé ndék nwii nano, mañge wanda i Érôpa a bi bôdôl ke i makoda. Ndi a bé lôôha gwés mintuk kayéle a kit maada momasôna ni Mbôgi Yéhôva. I mbus ngéda, a bi sôk nok le gwéha yé inyu mintuk i bi lona ndik nye mandutu. Jon a bi témb a bôdôl yigil yé i Bibel, a sôk a yila ñañal ñañ nlam. A bi kal i mbus sôble yé le: “Mpom jam me ntam i yé le me bi tiñha nok le i gwélél Yéhôva i nlona ngandak maséé iloo noñ mintuk mi nkoñ isi.”\n13. (a) Gwélél hihéga inyu unda hiandi hi nla ba i lôôha tégbaha ngéda i mintuk. (b) Kii i nla hôla bés i tééda litehge lilam inyu mintuk?\n13 Noi i yé inyu hôla bés i nôgda nyuu ni i témbna ngui yés. Ngeñ yañen i mbéda inyu boñ le di témbna ngui yés? Hek pék munu hihéga hini: Ngim mangéda, ngandak ikété yés i ngwés i nyoñ bineene tole i nleñba biôlô. Ndi di nek bé le ibale di nje ndigi biôlô ni baboñboñ, di nsôk di kwo kon. Inyu hala nyen di nje bañga bijek. Nlélém jam ni mintuk, ibale di ntégbaha ngéda yés yosôna i mintuk, di nsôk di kwo kon i pes mbuu. Inyu boñ le hala a pémél bañ bés, di nlama bana lem i yoñ ngaba i mam ma mbuu. Lelaa di nla yi too di gwé litehge lilam li mintuk? Di nla pohol ngim sonde, di yoñ bitelbene i soñgol ngeñ di ntégbaha i mam ma mbuu kii bo i ke makoda, i ke i likalô, i nigil Bibel bés botama ni i nigil Bibel ni ndap yés lihaa. I mbus, di hégha ngéda i lôñni ngéda di ntégbaha mu nlélém sonde i mintuk kii bo i pémés mbiibe, i tégbaha loñge ngéda, i béñge biliñgeliñge tole i tuk mintuk mi vidéô. Ngéda di mboñ hala, kii di nsôk léba? Bebeg y’a béda le di hubus ngéda di ntégbaha i “mintuk”?—Añ Efésô 5:15, 16.\n14. Kii i nlama éga bés ngéda di mpohol mintuk?\n14 Hiki mut, yak basañ mbai, ba gwé kunde i pohol to mimbe mintuk ba ngwés, ntel mi nkiha ni matiñ ma Yéhova ma ma yé ikété Bibel. * Biloñge bi mintuk bi yé “likébla li Nyambe” (Ñañal 3:12, 13) I yé yaga maliga le bôt bobasôna ba nla bé gwés minlélém mi mintuk. Hiki mut a gwé nwé mintuk mi nlémél nye, mi kihga ki ni kiññem yé. (Galatia 6:4, 5) Ndi to ibale di mpohol umbe ntuk, jam li yé nseñ li yé le u nlama bé yuu mam ma mbuu. Yésu a bi kal le: “Inyule homa lisôô joñ li nkus li yéne, ha ki nyen yak ñem woñ u mbane” (Matéô 6:21) Jon, gwéha yés inyu Yésu i ga tinde bés i bok mahoñol més, bipôdôl gwés ni maboñog més inyu minson mi Ane iloo kiki di gwélél ngap yés inyu mam més.—Filipi 1:9, 10.\nDI KOLBA HÉP NKUS\n15, 16. (a) Lelaa lem i hép nkus i nla yila hiandi inyu kristen? (b) Mambe maéba ma pék Yésu a bi ti inyu jam li nkus?\n15 Ngandak i len ini i nke bé ’ilo ibale ba nsombok bé gwom bi ntip pam, kiki bo mambot, téléfôn, tafel i mondo ni mam mape ki. Jon hiki kristen i nlama bana lem i wan ngôñ yé ni njel mambadga mana: ‘Baa i bana nkus i nyoñ me libim li ngéda kayéle me nhoñol ndik i bana matôa ma ntip pam tole mambot ma yé nano i mbégdé iloo ngéda i me ntégbaha inyu kôôba makoda? Baa mam ma niñ ma nyoña me kayéle me tégbaha ndik ndék ngéda i masoohe ni i lisoñgol li Bibel?’ Ibale di nléba le gwéha yés inyu nkus i nloo gwéha yés inyu Kristô, di nlama hoñol bini bibañga bi Yésu: “Ni tadak ki bébomede inyu hép yosôna.” (Lukas 12:15) Inyuki Yésu a bi ti mana mabéhna ma ngui?\n16 Yésu a bi kal le “mut nye ki nye a nla bé gwélél bet iba.” A kônde ki kal le: “Ni ta bé le ni gwéélak Nyambe, ni gwéélak ki Nkus.” A bi kal hala inyule bana “bet” boba ba mbat le ba bégés ndik botama. Jon Yésu a sôk kal le hiki mut binam sôk i nsôk “a’ oo wada, a gwés nuu,” tole “a’ adbe ni wada, a yan nuu.” (Matéô 6:24) Kii di yé bikwéha bi bôt, bés bobasôna di nlama ke ni bisu i jôs “minheña mi minsôn nwés” mi mi ntihba yak lem i hép nkus.—Efésô 2:3.\n17. (a) Inyuki bôt ba gwé minheña mi minsôn ba ntehe hala ndutu i tééda litehge lilam inyu bigwel moo? (b) Kii i nhôla bés i jôs lem i hép nkus?\n17 Bôt ba gwé minheña mi minsôn ba ntehe hala ndutu i tééda litehge lilam inyu bigwel moo. Inyuki? Inyule ngui yap i yimbe mam ma yé mahee i mis ma Djob i nhoi. (Añ 1 Korintô 2:14.) Ntel ba gwé bé litehge lilam inyu nkus, i yé bo ndutu i boñ maselna ipôla loñge ni béba. (Lôk Héber 5:11-14) Sôk i nsôk, bahogi ba nhôlôs ngôñ i nlôôha keñi inyu nkus—ngôñ le ba nla bé yônôs kekikel. (Ñañal 5:10) Loñge jam i yé le matibla ma yé inyu jôs lem i hép nkus: Di nlama bana lem i añ Bañga i Djob hiki ngéda. (1 Pétrô 2:2) Ndik kiki i soñda maliga ma bibel i bi hôla Yésu i tjél kwo ikété manoodana, hala nyen i gwélél matiñ ma bibel i nhôla bés i jôs lem i hép nkus. (Matéô 4:8-10) Ibale di mboñ hala di ñunda Yésu le di ngwés nye iloo nkus.\nMambe mam ma gwé tel i bisu i niñ yoñ? (Béñge liben 18)\n18. Mambe makidik u nyoñ?\n18 Ngéda Yésu a bi bat Pétrô le: “Baa u ngwés me iloo bana?” a bé hôñlaha Pétrô le a nlama ha mam ma mbuu kii jam li bisu i niñ yé. Pétrô, nu jôl jé li nkobla le “Ngok,” a bi unda toi i niñ yé le a kôli ni jôl li, inyule a bé a umi siñ, kiki mamb ngok, ikété nson u Yéhôva (Minson mi baôma 4:5-20) Yak bés i len ini di gwé minlélém mi makidik i telep siñ ikété gwéha yés inyu Kristô, di tadak le bôlô, mintuk ni hép nkus bi yuu bañ mam ma mbuu. Makidik di nyoñ i niñ yés ma nlama unda le di gwé minlélém mi mahoñol kii Pétrô nu a kal Yésu le: “A Nwet, u nyi le me nsiñge we.”\n^ liboñ 14 Béñge ikété mbamble ni hop Pulasi le La Tour de Garde du 15 octobre, 2011, pp. 9-12, par. 6-15. I yigil i gwé ño le: “Comment se détendre sainement ?”


Culture Basaa: juillet 2010\nCliquez sur les liens suivants pour les vidéos : http://www.youtube.com/view_play_list?p=D8DC1F56D172C86B\nvidéos récentes: http://www.youtube.com/view_play_list?p=B2567C410BD556A6\nNYEMB I NNOLA BÉ\nHikii mut a gwé i wé nkôm kel. Jon di waa kon nyemb woñi inyule mut a ngwé, a niñ ndi a wo. Di bana habañ mahoñol mabe inyu i niñ longe niñ, inyu i bana niñ lam. Di nlama yeñ i bana sôkbôk maséé. U boñ le hikii jam li mpémél we, u tehe i longe i yé mu. Hala a mboñ le u nyi kéñ boña woñ. Inyule boña a yé a wo, wee mut a nwo.\nJon u waa ôm maasoñ nsohi, u béna bénge le i yom i mpémél we, b’a we bé nyen u nsuu i yom i? I ke bisu. Jon u nog le, yôi a kal njéé, nye a njéé ké, béñgba, ibale bo u mbéñgba bé, kindba.\nU nlama ba maséé ni mam malam u mboñ i niñ yoñ. U tééda le nyemb i yé lisuk li niñ li hikii mut. Jon u nlama bé kon nyemb woñi. I mut a yé ngwélés a nkon bé nyemb woñi inyule nyemb i nnola bé ndi kon won i nnola.\nYaôndé, 13 matôp 2010\nPublié par antoinepondipondi à 01:57 Aucun commentaire:\nBINIIGANA BI BOÑ MAM MALAM\nI niñ mut a niñ yon i nti nye mahoñol mé. Ingéda mut a nôgda le a niñ bé longe niñ, a nyéñ i yi kii i ntuga nye i jam li. Boña wé a nwaa bé sal inyu i yi kii i nkogoo ndi yambak i lek? Jon ndutu i mboñ laa di i kwo ? I nlôl ni mut nyemede tole ni bôt bape ? A mbôdôl badba le inyu kii a nhémle i mam a nhémle ? A nléba le to a hôm lelaa, to a mboñ laa mam makeñi, a nlama bé nyaage bôt bé. Jon u nog le, ba nkit bé mbenda makôô ma mbus. Mu i nyel i nyen a nyi ki le, kôp i njôl bé ntet. Hala wee linyañ li bôt li nlama bé ndañbene i yañan mbai,tigale bipôm gwap bi nene. A mbôdôl yeñ i homa maliga ma sôlne le a kal moñ manyañ. Jon u nog le, bakugi ba nkahal tjalna njaga i mis . Ngim ngéda i mpam le bôt ba nog kikii ane i yé mbogog ni i jéle i mboñ le i bôt ba gwé nseñ i ngim jam, bon ba nlama ki nog ndutu ni jo, he bôt bape bé. Jon u nog le, bana ba hem toñ, bape ba humbul mamañ.\nBiniigana bi boñ mam malam bi yé ngim mahoñol i yé mbogog. Mahoñol mana mon ma nlona mahééña ma niñ i bôt. Mon ma nhôla bôt i la boñ ngim jam inyu i kena niñ yap ni bomede.\nYaônde, 20 mpuye 2010\nPublié par antoinepondipondi à 01:56 Aucun commentaire:\nMut a nlama yi le a nla bé yônôs ngôñ yé. Jon u nog le, nsulaga nye ñem i yé me i mpeha, ndi manye ma tabé. Hala wee ñem i nti we i boñ jam, ndi bigwel moo bi tabé. Ngi-yi i mboñ mut le a nhoñol le a nla yônôs ngôñ yé, ndi a nhôya le mut a ngwé, a niñ, a ñun, a nkon. Mut a nyi bé le gwom bi nta ndi bi mal. Nyen a ntehe bé kikii mam ma yé mbogog. Mut a nla bé gwel maliga ndigi Kimaltjai. I jam li jon li mboñ ngim bôt le ba ba nyeiha.\nPublié par antoinepondipondi à 01:55 Aucun commentaire:\nSÔKBÔK NI LIBAG LI MBOG BIHÉGÉL\nBôt ba kôba ba bé yi le Hilôlômbi nyen a bi heg mut binam ni gwom gwobisôna bi yé i ngii, hisi ni malép. Hala wee binuga, tjobi ni bie, Hilôlômbi nyen a bi heg gwo. Hilôlômbi a bi heg i gwom bini inyule hala a bi lémél nye. Jon bôt ba kôba ba bé niñ ni boñ mam le ba ôbôs bañ i gwom Hilôlômbi a bi heg, ndi ba bé noñ mu i kokok i inyule a yé Batuupék. Mbog bihégél i yé mam Hilôlômbi a bi heg i bôdôl bi béé. Yon i ñunda njel. I njel i yon bôt ba kôba ba bé noñ tigale ba yôm, ba la habé boñ i mam ba nlama boñ. Jon u nog le, nlôm ñyéé, man a yé mag.\nIngéda hégél yada i ntjé hala a nlona yubda libag li mbog bihégél.\nYaônde, 22 hilônde 2010\nMINTUK NI SÔKBÔK\nBôt ba mintuk ba nbéna unda hémle yap ni base yap ingéda ba ntuk. Ibale bo mut a yé mbôô, hala wee mbu wé ni minsôn nwé bi yé mbôô. B’a mut a nla bana mbôô minsôn nwé ibale bo mahoñol mé ma tabé ñwee ?\nI mut a ntuk a ngwés le a tuk longe i lel i bôt bo ni nye ba ntuk. Jon a nlama yi likap ni yi ti yi. I bôt ba ntuk ni nye a nlama ti bo lipém inyu i boñ le béé bobasôna ni laa ba maséé ni ntuk i nan. Ntuk i yé sukulu i niñ i i ñunda lelaa u nla bet ingéda u nyi nseñ i libag jada, masoohe le ni yémbél i bôt ni ntuk nib o, suhul nyuu inyu i yi le ni mbiba inyule ni nkôôba bé ntuk i nan longe. Jon ni nlama ki kônde sal inyule ingéda ni nyémbél, ni yé ni bana sôkbôk maséé.\nBiniigana bi Hilôlômbi bi nhôla mut a ntuk le a nhôya bañ le Hilôlômbi nyen a bi heg nye. Jon a nlama gwélél gwo to ingéda a ntuk.\nYaônde, 13 hilônde 2010\nPublié par antoinepondipondi à 01:54 Aucun commentaire:\nHOP NI LIBÔÑÔL\nBôt ba kôba ba bé yi hel hilémb hap ingéda ba nlama pôdôs Hilôlômbi. Ba bé ti ndugi Hilôlômbi mayéga. Isañ mbai ni mboda yé ba téé bitédéé le mut a nyiñnga bé. I mbus a mbat Hilôlômbi mam mé, nyen a nleñ ngind mang i ngii nyôl i ndap yé, hala wee a nti nye mam mé.\nInyu bôt ba kôba hémle i yé i noñ maliga ma Hilôlômbi, mahoñol moñ ni maboñog moñ. Jon bôt ba kôba ba bé sébél ki Hilôlômbi le Kimaltjai. Banga nhémle a nlôôs mbôgi Hilôlômbi bôt bape, tjai dipe i ke bisu.\nBôt ba kôba ingéda ba bé soohe Hilôlômbi, ba bé uwe masu map isi inyu i boñ le Batuupék a bénge bo manjel momasôna. Ingéda ba mal soohe Hilôlômbi, hanyen mis map ma nun Nwet wap, jon a niiga bo mu njel ba nlama tep inyule Hilôlômbi a gwé longe ñem, a yé longe ni sép. Jon bôt ba kôba ba bi tééda malômbla mé ni biniigana gwé. Ba konog ngandag maséé inyule Hilôlômbi a bi ti bo jam li bi kon ñem wap ngôñ ni njohe bibép gwap bi nyo.\nPublié par antoinepondipondi à 01:53 Aucun commentaire:\nIngéda bôt ba kôba ba bi neebe gwélél mambén ni biniigana bi Hilôlômbi, ba béé ba boñ i mam Hilôlômbi a mbat bo le ba boñ, ba béé ba añngap. Hala wee ba bé ba ti Hilôlômbi ndoñol i mam ba mboñ kikii sômbôl Hilôlômbi.\nBa bé ôt sitok inyule bon ba mee ba bé nlama yi i mam ba mboñ i jôi li Hilôlômbi yag Hilôlômbi a nlama yi i nson u nséla ni lelaa u nséla. Hala wee mam momasôna ma nlama tagbe ikété mapubi ni maliga.\nLiôt sitok li nlona nsañ. Jon bôt ba kôba ba bé ba gwé banga hémle. Inyu hala nyen Hilôlômbi a bi ti man mee yi ni pék le a niñ ni gwéha. Jon man mee a bi yoñ Hilôlômbi kikii mbôgi yé inyule bikéhene bi bôt bi nyi bé le u yé i ba u ba habé.\nPublié par antoinepondipondi à 01:52 Aucun commentaire:\nMut a nlama yi nyemede hala wee a nlama yi bilem gwé, hémle yé, njel yé i yén péé. Mut a nlama yi i mam ma ntagbe i pôla yé ni bôt bape, a nlama bana mahoñol ma ñwee i ke bisu.\nMut a nla boñ dihôha ndi a nlama yi le a bana gwéha, ngôô, a gwés niñ, a yi yan ngim mam i ke bisu.\nHilôlômbi a nhôla i mut a nkit le a noñ i njel ini. Njombongo a nhôya bé nye teele a yoñ mbu wé. I mut nunu a ga niñ i nkoñ biték ni sôkbôk maséé.\nI mut a njôp i njel ini, a nlama yi le, a nlama bana mban, suhul nyuu ni banga hémle. Inyule mapubi ma Hilôlômbi, mut a nhoo bé tehe mo.\nYaônde, 04 hilônde 2010\nPublié par antoinepondipondi à 01:50 Aucun commentaire:\nDi nla kobol i bug ini ni kal le hala a yé mut a nkandal nyuu. Mut a yé maséé ni niñ yé. Mut a nwo bé nyuu ni libag jé ndi a mpamal bé. I mut nunu a yé maséé ni libag jé li ngwélés, ni lipém a nti nyemede. A ñunda hala likeneg jé, ligwelel jé li mam, i haba yé, lipodog jé i ke bisu. I mut a nhān a tabé mut ngôk. A yé mut a ngwés i yom a yé, hala wee a nneebe nkôñ wé ni i mam momasôna ma nkiha mu.\nMut lihān a yé mut a nôdga nyuu, mut a nti Hilôlômbi mayéga le a bi heg nye.\nPublié par antoinepondipondi à 01:47 Aucun commentaire:


Yôna ni njok hiobi | Biniigana bi Bibel inyu boñge\nI nkoñ i loñ Asiria le Ninivé, bôt ba bi nai ni boñ béba. Yéhôva a ep mpôdôl Yôna nyoo i Ninivé inyu béhe bo le ba héñha maboñok map. Ndi Yôna a bi ke homa numpe. A bi yoñ sitima i bé kena nye Tarsis.\nNgéda sitima i bé i tuye, soso mbebi i kahal hôñ, baluk sitima ba kon woñi ngandak. Ba soohe mop map, ba badak le: ‘Inyuki lini jam li mpémél bés?’ I sôk bañ, Yôna a kal bo le: ‘Men me mboñ béba. Me nke bôlô Yéhôva ngwéé. Leña me i tuye, ndi soso mbebi a’ telep.’ Baluk sitima ba bé gwés bé leñ Yôna i lép, ndi a bi nyégsa bo nyuu i boñ hala. Ngéda ba bi leñ nye i tuye, mbuk mbebi a telep.\nYôna a bi hoñol le a ga wo. Kiki a bé yin, yin ni yin ikété tuye, a soohe Yéhôva. Jon Yéhôva a bi om njok hiobi. Hi mil Yôna, ndi hi bi nol bé nye. Ikété libum li hiobi, Yôna a soohe le: ‘Me mbôn le me ga nôgôl we hiki ngéda.’ Yéhôva a bi tééda Yôna i niñ ikété libum li hiobi dilo diaa, i mbus hiobi hi lo Yôna i nkoñ, ipañ tuye.\nBaa kiki Yéhôva a bi péyés Yôna, hala a bé kobla le a bé lama ha bé ke i Ninivé? To. Yéhôva a bi tiimba kal nye le a ke nyoo. Lini lisañ, Yôna a bi nôgôl Yéhôva. A pam bañ nyoo, a kal bibéba bi bôt bi le: ‘Mbus 40 ma dilo, Ninivé a ga tjiba.’ Ndi jam li hélha li bi bôña: bôt ba Ninivé ba bi emble, ba héñha ki maboñok map. Kiñe Ninivé i bi kal bôt bé le: ‘Ni sébél Djob, ni tam ki bibéba binan. Bebek, a ga tjé bé bés.’ Kiki Yéhôva a bi tehe le ba ntam bibéba gwap, a bi tjé ha bé Ninivé.\nYôna a bi unup le tison i ntjiba ha bé. Hoñol ki: Yéhôva a bi bana wongut ni konangoo inyu Yôna, ndi Yôna a bi kônôl bé bôt ba Ninivé ngoo. Yôna a nyodi tison, a ke a yén i si yie i bebela yada ba nsébél le, bék, a kahal huñbe. Ndi kiki bebela i nwo, Yôna a kônde unup. Jon Yéhôva a bi kal nye le: ‘We u ntôñ ini bebela iloo bôt ba Ninivé. Me bi kônôl bo ngoo, jon ba mpei.’ Kii hala a niiga bés? Bôt ba Ninivé ba bé nseñ ngandak iloo to imbe ntén bebela.\n“Yéhôva a . . . nwo ngut inyu nan inyule a ngwés bé le to mut wada a nimil, ndi a ngwés le bôt bobasôna ba pam i hiel miñem.”—2 Pétrô 3:9, MN\nMambadga: Kii Yéhôva a bi niiga Yôna? Kii jam li bi pémél Yôna li nla niiga bés?\nYôna a ñôt biniigana i mahôha mé\nBaa u ma kon woñi i yônôs nson Yéhôva a nti we? Ñañ wé u niiga bés wongut ni konangoo i Yéhôva.\nLelaa ñañ u Yôna u nhôla bés i wanba?


Culture Basaa: juillet 2018\nDi nla kobol i buk ini ni kal le, ingéda mut a mboñ jam ndi a ntibil bé ôt mahoñol, nyen ba nkal le i mut nut nu a yé bôs.\nIngéda mut a ntihmbe mbadga tole ingéda mut a nyoñ hop kikii nyuu yéé i ntiide nye le a ntibil bé ôt mahoñol, nyen ba nkal le i mut nu a yé bôs.\nBôs mut i mbéna bé boñ longe jam. Jon u nog le : kisagda i kôba, a kek matjee ngi-hôlôl. Inyuu hala nyen nyiinga i moo moñ ni nyiinga i makôô moñ bi nlama lôl i boña woñ tigale u ba bôs mut.\nMut a nteg bé tam i jam a mboñ. Jon u nog le: bale me yila, a ta a hañak bé i jam.\nI mut a nyét a tabé bôs mut, a yé mut a gwé soñnda. Mut a nyi gwel nyemede.\nYaônde, 26 matumb 2006\nPublié par antoinepondipondi à 11:43 Aucun commentaire:\nDi nla kobol i buk ini ni kal le ingénda hisañ hi yé nyonok ni mbebi ndi mbebi i i mpam bé longe, i nkobda i ngodol, hanyen a mboñ we njinjiga.\nIngéda man a mbep nyuñ milik, milik mi nhékbe nye njel nhébék. Njinjiga i ngwel nye. Hala wee milik tole bijek bi ntagbe habé longe. Ingéda ba nyus nye malép, ma mbaa njel mbebi. Njinjiga i mal.\nNjinjiga i yé nkidna nhébék u ségbege. Njinjiga i nkidi ni malép i ta bé ngim kon. I njinjiga ini i nnom bé. Ini i nkidi bé ni malép i yé ngim kon . Ha u nlama tehe mut matibla.\nYaônde, 18 njéba 2018\nPublié par antoinepondipondi à 11:41 Aucun commentaire:\n1) liket nyemb\n= Mut a nwo bé mañ\n2) Nyemb i nyemb\n= Nyemb i nhélés bé mut.\n3) Nyemb pa\n= Nyemb matjél.\n4) Puhe nyemb\n= Nyemb i bôt ba bembek bé.\n5) Papama nyemb\n= Nyemb i i ntôl bé.\n6) Tam nyemb\n= Ntamak nyemb = ba ntam we nyemb.\n7) Toñ nyemb\n= Ntoñok nyemb = mut nyemede a nyi nyemb yé.\n8) Yéñ nyemb\n= Nyénék nyemb = mut nyemede a nyi nyemb yé.\nPublié par antoinepondipondi à 11:39 Aucun commentaire:\nDi nla kobol i buk ini ni kal le hala a yé mut nu a gwé bé ngui.\nYaônde, 7 biôôm2017\nPublié par antoinepondipondi à 11:36 Aucun commentaire:\n1) Linyañ li babot\n2) Linyañ li bagwal\n3) Linyañ li baisañ\n4) Linyañ li bon\n5) Linyañ li bon ni bon\n6) Linyañ li bôt\n7) Linyañ li libôk\n8) Linyañ li linyañ\n9) Linyañ li ndap bôt\n10) Linyañ li njal\nYaônde, 10 njéba 2018\nPublié par antoinepondipondi à 11:35 Aucun commentaire:\nDi nla kobol i buk ini ni kal le hala a yé sôkbôk mane mut a nok ingéda malal. Nyuu yé yosôna i nok mane, i nyiñgha, nhébék wé i mboñ wee i nkidi, ñem i kwok nye. I jam li li nnom bé inyuu ngim bôt. Ngim bôt i pe i nla kwo nyuu ngandag ngélé ingéda malal.\nLikwo nyuu li yé jam li malal le manum ma munlôm ma nke litjee li gwal li mudaa. Ingéda mut a nkwo nyuu a nla habé gwel nyuu yé. Ngim bôdaa ingéda ba nkwo nyuu masai ma so nye, a tigik, yak bape ba nlond i mam ma ma ta bé minkôôbaga i ke bisu.\nIbale likwo nyuu li ta bé, gwal i ta bé.\nYaônde, 03 njéba 2018\nhttp : antoinepondipondi.blogspot.com\nPublié par antoinepondipondi à 11:33 Aucun commentaire:\nNGWO I YI JÔI JÉÉ NI ÑEM\nDi nla kobol i ngén ini ni kal le hala a yé mut a nyi nyemede. Hala wee mut a nyi bilem gwé, libag jé, a nyi le i yom a mboñ i yé longe tole i yé béba, a nyi i yom i nlémél nye ni i yom i nlémél bé nye. A nyi le i bale bo ndi a ngwés bé njôha, a njôha bé ni bôt ba minjôha i ke bisu.\nI mut a nyi nyemede to ibale ba nsima bé nye jôi, a nyi nyemede le nyen ba mpôdôl. Nséñ le mut a nyi nyemede i yé le, a nla timbhe i nwet a ntop bé sima nye jôi tole a nii nye. Inyuu hala nyen mut a nlama ndugi yi nyemede. Jon u nok le: a neg, wee u nôgôl likek joñ.\nIbale u nsômbôl ba banga mut tole ntôô mut , joo sañ le u mbôdôl yi wemede.\nYaônde, 27 hilônde 2018\nPublié par antoinepondipondi à 11:32 Aucun commentaire:


Culture Basaa: février 2016\nDi nlakobolingénininikal le hala wee mut a mboň jam li liňundagwéha a gwéé. Hala wee anlamaboňlonge, a nyilhalaingéda a ntambéilonge a mboň. Ingédaňeminsidanye, wee a mboňbéba. Njelyadaiyé le a yéňiyimambén ma Hilôlômbi. Njelipeiyé le aemblemahoňol ma bôtbapeinyulewada a kolmbada, ibaabakolinhôôlag. A waabaňsélésboňawéinyuuleyiingikôndeintegbé mal. Hala wee mut a nigilngimyéniň.Ntel a yéiniň, a nlamakôndenigilinyuulemut a mal béyi. Mut a ta bé Mal yi ndigiHilôlômbinyetamanyen a nyi mam momasôna. Jon a nlamayikiiiyékundenikiiiyékila. Anlamabéhôya le hikiihégélHilôlômbinyen a bi heg ho, a bagalbaň hop le a hôya le njéi ti, hisééi ti ikebisu.\nPublié par antoinepondipondi à 21:14 Aucun commentaire:\nDi nla kobol i buk ini ni kal le hala a yé mam ma ntagbe i boña woñ i nya i yé le u nla bé gwel mo, mape ma ngwel nyuu yoñ ni mahoñol moñ i nlélém ngéda, mape ki ma nlôl ni mam ma ntagbe i homa u niñ. Jon sehla ñem i ntôdôl mahoñol moñ, i nhéñha su woñ ni i njel ini le u nla unup i nya ngéda i bôt ba nyi hala yak ingéda u nnok njiiha le u mboñ hihôha tole u nyi habé i njel u nlama noñ. Su i nhéñha ki we ingéda u yé maséé tole ingéda u yé nyonog ni gwéha. Sehla ñem i nhéñha nson u boña. Inyuu hala nyeñ mahoñol ma nwee ma nhôla mut le a yi sehla yé ñem, a yi gwel sehla yé ñem inyuule sehla ñem i tabé béba ndi we nyen u nlama yi gwélél yo hala wee u nlama yi yo ni i njel ini le sehla ñem i nla unda we banga yoñ libak. Hala a mpamna we i bana bôdôl ñem. U nlama ba mut suhul nyuu. U nlama yi hee sehla ñem i nlôl inyuule ngim sehla ñem i ngwé, i niñ ndi i wo . Joñ u nlama yi gwel wemede.\nYaônde, 06 hikañ 2015\nPublié par antoinepondipondi à 20:46 Aucun commentaire:\nNIÑ I GWÉ BIKILA\nMut a nlama niñ ikété maséé kikii Hilôlômbi a yé ikété maséé, ikété mane. Jon mut a nlama nwas ni lep nduña ni béba inyuu i noñ i njel Hilôlômbi, i ba isi pabai i Hilôlômbi. Hilôlômbi a ba liaa joñ, u noye i tôl Hilôlômbi, u gwel Hilôlômbi, Hilolombi a kena niñ yoñ.\nBikila hala wee minwaa mi yé i mam momasôna. Mut a nlama bé lel balal ba ndamba. Hilolombi a bi ti man mee mambén. Hilolombi a bi ti mut pék iyuu i yi tep longe tole béba.Jon mut a nlama yoñ tat ni muutata inyuule a sal ngandag , a bumbul ngandag i nkoñ bawoga, a sal bé yom, a bumbul bé to yom a i nkoñ bawoga.\nHilôlômbi nyen a bi heg mut, a ti nye yi ni pék le a yi gwélél mambén ma Hilôlômbi.\nYaônde, 01 dipos 2015\nPublié par antoinepondipondi à 20:39 Aucun commentaire:\nMONI BIJÔÑ BI BÔT BAYI JAM BON BA NGWÉLÉL NYE\nDi nla kobol i ngén ini ni kal le mut a nlama yi gwélél i moni a nkôs inyuule moni mi yé longe inyuu i hôla we i somb gwom bi yé we nseñ inyuu niñ yoñ, i yônôs ngôñ yoñ. Moni mi nlama kiiña i nya i yé le ibale u nkwo nkaa, u nlama saa i mut a net we nkaa ni moni .Moni mi nlama bé yila ngim sat, moni mi nlama bé yiha mut, mi nlama ndigi ba ngim yom i nhôla niñ i mut inyuule ngôñ mut i gwé bé nwaa. Béba moni i yé moni bitek. Loñ yoñ i nlama bañ moni wé ibale bo i ngwés ba kunde. Mut a nsal a kôli bana nsaa wé. Jon u nok le:nkol ni môô i gwep. U nogok ki le ; ngwel kôp ni biloo.Nseñ moni i yé le mut a yônôs ngôñ yé , mut a niñ longe niñ . Moni mi nla boñ le mut a niñ longe niñ ni mut wé libôk. Moni mi nlona mahol ingéda mut a nyi gwélél nwo. Moni mi tabé yom le mut a ntééda. Moni mi nlama sal.\nYaônde, 17 hikañ 2015\nPublié par antoinepondipondi à 20:33 Aucun commentaire:\nLELAA U NYI LE U NHÉMLE HILÔLÔMBI ?\nIngéda u nyi le u nkena bé mangaa bisu bi Hilôlômbi nyen u nhémle nye. Hala wee u nkon nye woñi. Ingéda u mbôdôl Hilôlômbi ñem ni boñ i mam a nkal. Jon ingéda magwelek moñ ma mam ma nkiha ni mambén ma Hilôlômbi. Bôt ba nyi hala linômôl joñ li mam. Inyuu hala nyen yigil yoñ ni mahoñol moñ ma nlama ke njel yada i pamna we le u nhémle Hilôlômbi. U nlama yi i homa u bi nyodne hala wee u nla yi manoñ. U nlama ba mut a yé kunde ibabé we le u ba nkol moni, nkol ane, nkol bijek i ke bisu.Hémle Hilôlômbi wada i ta bé bun, i jam li li nlama niigana mandap ma bôt, bisukulu i bôdôl i ntôñ diséé i pam i sukulu i kek yi ni hop mee. Nkwel u yé nseñ yak matila yak mangand ni malok ma mbégés ni ti Hilôlômbi lipém ni bibégés bi kôli ni nye.\nPublié par antoinepondipondi à 20:28 Aucun commentaire:\nI nwaa u nyén i téblé i je, u nke u yoñ bijek tole ba nték we bijek.Liyoñ bijek li nkal bé le u hak i séya yoñ, u hak ki i nlélém ngéda i wagawaga.\nIngéda u nyi yén i téblé i je, hala a nkobla le u nti i bôt ba yii ni we lipém. Liyi yén i téblé i je li mbôdôl ni liyi téé nyuu yoñ. U nlama yén i nya i yéle makôô moñ ma bag we mbogog longe,mboñngo i nlama hoi, bituu gwoñ bi bag sép i ke ni bisu. U nlama hiye maboñga moñ ma woo mbeñel i ngii téblé, bipes gwobibaa biséya yoñ. Woo woñ to liboñ joñ Ii woo bi tihba bé téblé i je. Bagwal i loñ yés ba mbéna bé je ni bon bap.Hala a tabé longe jam. Inyuu hala nyen u ñada mut a nyi bé kikii a nlama je bred. Ba nkit bé bred ni hikéñ ingéda u nyén i téblé i je. Ba mbek bred, ba ñôm bé nwas i bred. Jon pô i wog, minson mi yiiga.\nIngéda u gwélél hikéñ, u ngwel hikéñ longe ligwelek le ñunda manjel a nlama bé tihba maloo ma hikéñ.Nyo woñ i nlama bé tihba maloo ma hikéñ. U nlama bé sas maloo ma hikéñ. Yom mut a mboñ yo ini le, a nheña hikéñ.\nIngéda u ngwélel tôk, u ñôt bé mbit to huwe wo. U nlama bé yônôs tôk i loo héga tigale mbit u sôbi. U nlama lona tôk i nyo woñ inyuu i boñ le u u we bañ ño woñ ngandag.\nTômblô yoñ i nlama bé ba nyonog i nya i yéle maog ma nsôbi. U nlama bé kubla maog. U nlama nyo ndék, u nték tômblô ndi u kônde ki nyo maog moñ. U nlama bé ôt maog.\nNapken i je i yé yom matadga. I tabé yom ba nséhél jôl to su i ke ni bisu. Napken i yé yom ba mbii i ngii maboñ tole bebee ni séya. Napken i nla hôla we le u sas nyo woñ ilole u ngwélél tômblô yoñ. Ingéda u nyodi i téblé i je, u nyék napken bebee ni séya yoñ ngi -ôdôk.\nU nlama nyambaa bijek gwoñ i nya i yéle u ntéñnga bé i bôt ba yiini we i téblé i je\nU nlama bé pot ni bijek nyonog i nyo. Ingéda u nje, u nyip nyo.\nIngéda u mal je, u mbii hikéñ, nwas ni tôk i ngii séya yôñ i nya i yéle yom yada munu i tabé ngii yom ipe.\nPublié par antoinepondipondi à 20:21 Aucun commentaire:


Culture Basaa: juin 2018\nDi nla kobol i buk ini ni kal le hala a yé mut a gwé ngandag nkus, mut a gwé bigwel moo.\nI len ini bôt ba mbéna ki sébél nhat mut le ngwañ mut, Jon u yi ni le : jis li mbôngôô li yiñba ngwañ mut, a lébna jo yak himaña hi mudaa. Hala wee to mut a bana laa nkus, a nla bé bana gwom gwobisôna.\nPublié par antoinepondipondi à 11:55 Aucun commentaire:\nDi nla kobol i buk ini ni kal le hala a yé mut a mboñ mam ma be.\nPublié par antoinepondipondi à 11:49 Aucun commentaire:\nDi nla kobol i buk ini ni kal le i nlôôha i maange, a mboñ mam le bôt ba tehege le a ba banga mut. A mboñ mam ni yi ni telesép. A mboñ mam ma gwé mahee. A sal nson ni nkus wé. Jon u nok le : banga mut i nwél bé i mbai yé. U nogok ki le : banga mut i tane bé i je. Niñ i mut ni maboñok mé mon ma mboñ le bôt ba nkal le a yé banga mut.\nYaônde, 06 dipos 2017\nPublié par antoinepondipondi à 11:46 Aucun commentaire:\nÑEM WON U NKAP NKÔNÔ\nDi nla kobol i ngén ini ni kal le hala wee mut a mboň jam li li ňunda gwéha a gwéé. Hala wee a nlama boň longe, a nyil hala ingéda a ntam bé i longe a mboň. Ingéda ňem i nsida nye, wee a mboň béba. Njel yada i yé le a yéň i yi mambén ma Hilôlômbi. Njel i pe i yé le a emble mahoňol ma bôt bape inyule wada a kol mbada, ibaa ba kol i nhôôlag. A waa baň sélés boňa wé inyuule yi i ngi kônde i nteg bé mal. Hala wee mut a nigil ngim yé niň. Ntel a yé i niň, a nlama kônde nigil inyuule mut a mal bé yi. Mut a ta bé Mal yi ndigi Hilôlômbi nyetama nyen a nyi mam momasôna. Jon a nlama yi kii i yé kunde ni kii i yé kila. A nlama bé hôya le hikii hégél Hilôlômbi nyen a bi heg ho, a bagal baň hop le a hôya le njé i ti, hiséé i ti i ke bisu.\nYaônde, 17 hikan 2015\nPublié par antoinepondipondi à 11:44 Aucun commentaire:\nHibaa hi njéé\nHiséé hi njéé\nNkwaha u njéé\nMban = libél li njéé = Hala a yé litam li e li nti njéé makénd\nYéñbak i njéé i nkagla bé = le tigre ne chante pas sa tigritude.\nYaônde, 22 biôôm2017\nPublié par antoinepondipondi à 11:42 Aucun commentaire:\nIbale isoñ a nyék kikii hihéga bon bôlôm baaa ndi a bii a nti bo minkomba. Ibale a nwo ndi nkat bum i pam, ba nkal le ini ndap i gwé bôt kikii i sém, kikii kaa, i yé ndap bikôkôô ini. Ibale ndap yada i nyégle ni miñôô le ba nkeneg bé mabii, ba mbénge le miñôô mi ngwal bé man munlôm. Ibale man munlôm a yé mu, ba nkal le i ndap bikôkôô i, i nta bé nso. Wee i nwet a nyégle nwet mbai a tééda gwom gwé ndi kikii a yila, a timbhe i man nu. Ba mbéhe nye le gwom gwé bé bi, ibale mindañ mi nlo mu.\nMonkel a yé ndap bikôkôô i nyégle ndigi ni miñôô, to balal, man munlôm a ngwé bé mu. Hanyen ba nti bo le kikii hihéga ntôô man a nyégle batan, nwet a noñ ha ibaa i ke bisu .\nYaônde, 7 hilônde 2018\nNHAT MUT Di nla koboli buk ini ni kal le hala a ...


Baa Mbôgi Yéhôva i yé Siônist? | FAQ\nAÑ I HOP U Afrikaans Albania Amharik Arabik Arménia Arménia (Hiônk) Aserbajañ Aserbajañ (Syrilik) Assama Basaa (Kamerun) Bashkit Basque Batak (Tôba) Bausa Beñgali Bikol Birman Bislama Bule Bulgaria Damara Dangme Danmark Digor Dréhu Edo Esan Fante Finland Férôé Ga Galacia Galois Grikia Hiligaynon Ibô Indônésia Islañdia Isoko Istônia Italia Itsékiri Jaman Kabiye Kabyle Kannada Katalan Kebuanô Kina Mandareñ (Ba nhôyôs) Kina Mandareñ (Lem lôñ) Kinyarwanda Kirundi Kisi Kongo Kriô Kréol i Ayiti Kréol i Môris Krôasia Kwanyama Kôré Lingala Liétuwa Létônia Madagaskar Makédônia Malay Malayalam Mam Mapudungun Maya Mendé Nahautl (Ñem Mbok) Nahuatl (Huasteka) Ndébélé Ngangela Ngisi Norwégia Nzema Oromo Oñgri Panya Persia Pijdin i biôn bi Salômô Potoki Potoki (Eurôpa) Pulasi Punjabi Pôlan Rarotongañ Rumania Ruslan Sapôtek (i ônt) Sepedi Serbia Serbia (Rôma) Sesôthô (Lésôtô) Sinhala Slôwakia Slôwénia Sunda Swahili Swati Swéden Tagalog Tahiti Tajiki Tankarana Taraskan Tatar Tetun Dili Tigrinya Tiv Tjin Haka Tjitjéwa Tjuwash Tjékôslôwakia Tlapanek Tok Pijin Totonak Tseltal Tsonga Tsotsil Tswana Turkai Télungu Tômba Jaman Ukren Urhobo Valañsia Venda Vesô Walisia Wetnam Xhosa Yapan Yôruba Zulu Éfik Éwé Ôland Ôsetia\nBaa Mbôgi Yéhôva i yé Siônist?\nTo. Mbôgi Yéhôva i ta bé Siônist. Di yé bikristen bi bi nyôñôl biniigana gwap ikété bitilna. Ngim bibase bi niiga le mbañ i Bibel i ñunda le Lôk Yuda i nlama tiimba kodba i loñ Palestin, ndi Mbôgi Yéhôva i nhémle bé hala. I nhémle bé to le Bitilna bi mpôdôl nya jam i. Maliga ma yé le, Bitilna bi nit bé énél i bôt ba binam to yada, to niiga le litén jada li nloo lipe. Nkum Ntat, mbamble u Mbôgi Yéhôva u ntibil yaga kal le: “Bitilna bi nit bé Siônism to ndék.”\nKaat le Encyclopædia Britannica i ntoñol le Siônism i yé “ngim nlôñ mbô u litén li Lôk Yuda u u gwé mahoñol i bot loñ i Lôk Yuda i nkoñ u Palestin, ni nit yo.” Nlôñ mbô u, u nyôñôl ngui i base ni i mam ma mbô. Mbôgi Yéhôva i nit bé biniigana bi Siônism, ba nyoñ bé to ngaba yo ki yo ikété mam ma mbô ma Siônism.\nNtôñ u Mbôgi Yéhôva u mbéñge ndik mam ma base, u nit bé mam ma mbô mo ki mo, to Siônism. Libak le Mbôgi Yéhôva i nyoñ bé ngaba i mam ma mbô li nyiba ngandak. Ikété ngim biloñ, Mbôgi Yéhôva i bi neebe yak i nok ndutu iloole ba yoñ ngaba i mam ma mbô. Di yé nkwoog nkaa le ndik Ane i Djob yon i ga lona nsañ munu nkoñ isi; énél i mut binam to yada, to nlôñ u mbô to wada u nla bé boñ jam li.\nNlôm jam wada ikété biniigana bi Mbôgi Yéhôva a yé le, to hee ba niñ, ba nôgôl mambén ma loñ yap. Ba nkolba bé to bangomin, to yoñ ngaba i gwét.\nInyuki Mbôgi Yéhôva i nyén haa ni mam ma m’bô?\nBaa Mbôgi Yéhôva i neebe bibase bipe?


Culture Basaa: janvier 2014\nDISI DI NGOMIN\nPublié par antoinepondipondi à 09:14 Aucun commentaire:\nMut a ñoñ mbai le a nla nyo malép ma yé hisi hé, le a nla sal bijek mu hisi hé, le a nla oñ kumba, le a nla néñés bilém i ke bisu. Inyuu i boñ nye le a pamna bañ mindañ ni bôt bape i jam li isi nyen bôt ba kôba ba bé bel i e ini le hikéñ ték le ba yik minwaa mi nkoñ tole hihénd inyuu minwaa mi maoñ. Hala wee loñ ni maloñ ba nlama yi nwet isi. I nduña ini i bé le mut a njôp bé i yañan bum ni ki le hikii hi kokongo ni i héé iyiyimba. Hala a yé nlélém jam ni ngomin. Hala wee ngomin a gwé disi. Disi di ngomin di yé mbogog.\nU gwé disi di ngomin di yé libai tjon ba nsébél le domaine public de l’État. Di yé nya ibaa :\n1) Bihégél bi disi di ngomin tjon ba nsébél le domaine public naturel. Ngomin a nla bé nuñul disi tini. Tjon di yé tuye, gwañ tuye, lom, gwañ lom, lép, gwañ lép, titimba, mangen, dikôa, tataba, ngoa, gwom bi yé ikété hisi i ke bisu ;\n2) Miñoñok mi disi di ngomin nwon ba nsébél le domaine public artificiel. Mu disi tini nyen u gwé minloñ, manjel, mbaa minloñ, mbaa manjel, miñyaanga, minkoñ mi mashin, biôngba, minkôô mi linyuma, minkôô mi nsinga u nsooga i ke bisu. Ngomin a nla bé nuñul disi tini.\n3) Disi di ngomin di yé jam jé tjon ba nsébél le domaine privé de l’État. Ngomin a nla nuñul disi tini. Tjon di yé mandap, disi a nyoñ bôt le a nsal nson loñ, disi bôt ba nhek bé le ba gwé bé kaat isi i nlôl ngomin, disi ngomin a nsomb i ke bisu.\n4) Mam ma disi ma yé mbogog inyuu hala nyen u sôga i tison u somna i sabe. Jon hikii mut a nlama yi mbén inyuule mbén i yé i ngii bôt ba binam ni i ngii ngomin. Mut a nla bé yoñ to kadal to je disi di ngomin. Hala a yé nlélém ni disi di mimpay mi ngomin. Disi di ngomin di nhôla ngomin i sal nson inyuu bon ba loñ, i leege bon ba loñ ni le ngomin a sal longe nson.\nYaônde, 12 kondoñ 2014\nMBOG NDOG TJOK\nMBOG NDÔG TJOK\nIngéda Ndôg Tjok ba nyodi Égiptô ba bi lona ntoñ. Ntoñ u u gwé makala maaa.Likala li bisu li yé yimbne i Hilôlômbi, i yôhne ibaa i yé litén, i yôhne iaa i yé Um. Ngim bôt i nsébél le nyum hala wee nyuu Um. Yon I yé mbog nkoda ntoñ. Ntoñ i gwé ngim libañag. Hala wee ngim liyañ ipôla Hilôlômbi ni mut binam. Mbog I yé litééda matiñ ma Hilôlômbi. Mbog nkoda ntoñ i ntat mambén, mbog matuk i yé ane, mbog Mpôô Bati i yé bisônda. Litén li mee li gwé ndigi mbog yada. Mbog nkoda ntoñ i gwé matén ma saambog. Matén mana mon ma bi yap lom juu, mon ma yé le: ndôg Tjok, ndôg Njee, ndôg Tindi, lôg Ngônd, lôg Baék, ndôg Kobe ni ndôg Nen. Nomba saambog i gwé ngim ngobol. Sondi i gwé dilo di saambog. Nkoda ntoñ nye a yé ipôla Mpôô ni matén ma mbog matuk. Kikii di mbôg kal le ntoñ i yé ngim liyañ ipôla Hilôlômbi ni mut hala nyen yak mbombog a yé ñyaanga ipôla basôgôl ni bayômi. Ingéda di mpot le litén li mee li gwé ndigi mbog yada hala wee li gwé bañ bisu, ngog bisu. Mbombog a yé kuu ngom hala wee a gwé sai ni biog : a nla og ingéda bilim bi nkwo kikii hihéga ; u njop i yañan bum, u mbot mut jam, u nke wañan nwa ndéng i ke bisu.\nIngéda ndôg Tjok ba bi nyodi i Ngog Lituba, ba bôdôl kat minkoñ i gwét bini gwon ba nsébél le gwét bi Mode Sop. Nwet a bé kena litén li ndôg Tjok a bé Mbilla Nkuu nu ngédi yé i bé le Basông. Mu kikii ba bé ke ni bisu ba ada le man Tônd wada hala wee man Banjee le Lôôha Masee nol bilém ni yééna baa ba Esaaga Kam man Ndôg Béa. Ni nye a tjelene yaabum yé Basông na Nkuu. Jon i u i Basông ba Nkuu a bi see i man Tônd nunu joo. Kikii kekela i ñye a ti Nyandôm wé Esaaga Kam ño i man Tônd. Mu maséé ma Esaaga Kam a ti Basông ba Nkuu Ngond Ndôg Pôl litén li lôg Ngé. Wee Basông ba Nkuu a bi bat nyandôm wé Esaaga Kam lilañ li mbog. A ti nye mbog matuk. Bibôdlene bi Tjok inyuu mbog matuk. Basông ba Nkuu nyen a yé mbombog bisu I mbog matuk.\nIbôdôl yokel nyen Ndôg Tjok ba gwé mbog nkoda ntoñ yon ba nsébél ki le um ni mbog matuk. Mut a yé ño mbog nkoda ntoñ ba nsébél nye le Uum. Mut a yé ño mbog matuk ba nsébél nye le mbombog.\nYaônde, 05 kondoñ 2014\nLIBAK LI BIEEM\nMut a nla bé niñ le a emel bé. Bôt ba kôba ba bé kobol bieem. Mut a nla emel jam inyuu i bok niñ yé, jam likot masangô, jam le Hilôlômbi a mpôdôs nye i ke bisu. Kikii bôt ba kôba ba bé yi bé kobol bieem jon ba bé ke i Ngambi le Ngambi i toñol bieem gwap. Ndi yom di nyi yo ini le Ngambi i nkomol bé Hilôlômbi. Hala wee mut a nloo bé Hilôlômbi ngui, pék, yi i ke bisu. Mu i njel i nyen u nok le: Ngambi i bok wek u bok. Hala wee ibale mut a ñañle we ngim jam, tibil yi i homa maliga ma yéne. Hala wee u nlama sélés boña woñ le u ba bañ nkol i ngim mut le i mut nu nyen a kahal kena niñ yoñ. U nlama ndigi bôdôl ni Hilôlômbi hala nyen base i sôkbôk I niiga man mee. Ingéda u ñemel hala wee boña woñ a nsal, hala wee Njombongo a nla pôdôs we. Hala wee u nlama bégés mambén ma Hilôlômbi Nwet woñ.\nYaônde,06 maye sép 2013\nPublié par antoinepondipondi à 08:30 Aucun commentaire:\nLIBAK LI MAPUBI\nPublié par antoinepondipondi à 08:25 Aucun commentaire:\nMapubi ma nhôla mut le a yi i homa a yé, a tehe maông ma mut numpe, a yi le jop li yé i ngii tole li nañal, a yi le sôñ i nta hala wee a nlama pam i mbégdé tole a nlama telep likula li nwemel inyuu i ti Hilôlômbi lipém ni bibégés bi kôli ni nye. Mu i njel i nyen mapubi ma yé nseñ le mut a yi le yom i sém tole yom i kaa yon i téé nye bisu. Hala wee mapubi ma nkena mut I njel maliga. Inyuu hala nyen bôt ba kôba ba bi kal le maliga ma yé mapubi ma nom. Ndi maliga ma Hilôlômbi ma yé nlélém tjai di tjai jon ba nsébél nye le Kimaltjai. Ma mbay i lel mapubi ma hañngaa.\nBôt ba kôba ba bé gwés tehe mapubi ma Hilôlômbi inyuule jiibe li nkôhna woñi, mapubi ma nlona tohi, ma nsélés boña woñ inyuu i yi mbog yoñ. Mapubi ma mboñ mut le a ntehe nson a nsal inyuu i tééda libak jé li ngwélés. Mut a nyi le kel i ñye ndigi ni jam. Mapubi ma bi tinde bôt ba kôba le ba oo tjôdôt môi, le ba yi le i mbus mapubi u nla bana yiihe ndi u ntehe i yom i nti yiihe tole yiinda i ke bisu.\nI mut a nyéñ i tehe mapubi ma Hilôlômbi a niñ longe niñ, a niñ niñ i ngwélés, niñ i nhémle, niñ mahak. Jon bôt ba kôba ba bé kuye ntungeñ ingéda u nsude.\nJon loñ mee I kôli naña ngand mapubi hikii nwi i ti Hilôlômbi mayéga le a bi hôla bôt ba kôba le ba jôp bañ I base baôm mbom isi I gwét bi bi juba i Ngog Lituba.\nYaônde,25 maye sép 2013\nPublié par antoinepondipondi à 07:56 Aucun commentaire:\nMAN BASAA MAKEND NI MBOG YE\nPublié par antoinepondipondi à 07:48 Aucun commentaire:\nMAN BASAA MAKÉND NI MBOG YÉ\nLoñ yokiyo i bi hol bé to ba kunde ibale bo i loñ i, i mpot bé hop wé ni hémle Nyambe wé. Jon u nog le: i yoñ sat u nyi yon u tôgbege. Inyuu hala nyen u nlama yi i homa u bi nyodne. Hala wee u nlama yi mbog yoñ kôba ni kwañ. B’a jôi li Basaa li nlôl i hop i bon ba mee? Basaa a yé Nyambe nu a yé i ngii Banyambe.\nIngéda u ñot mahoñol moñ ni hop woñ u ntehe nkoñ isi ni mis moñ. Jon u nog le: ñyéé i nke bé mañan matehe ngwé. Mu i njel i nyen u nyi le i yom ini i yé lam , i yé maliga, i yé sép i ke bisu jon u nog le: ngôs nye li lama hee, u mbat nwet. Bakén ba maloñ ba yi ni tehe le man mee a ñôm minkañ isi inyuule liboñog jéé li mam li nkiha ni mbog yéé. A nje bijek ni nyo maog ma basôgôl bé, a niñ noñnaga ni mabogog ma mam ma bôt ba kôba. Hala wee liniñ longe niñ. U nlama yi le biloñ bi gwé bé manwanda. Loñ Pulasi i bi la hol inyuule baénél ba bé pôdôs bon ba loñ ni hop pulasi. Hala a yé nlélém jam ni loñ i Ngisi, loñ i Jaman, loñ i Chine, loñ i Yapan i ke bisu. Bakana ba Mbenge ba kit le ba nlama témb i mbog yap inyuu i ték ane(jupiter), gwét(mars) ni likot masangô(uranus). Hala a yé nlélém jam ni loñ i Chine: ane(conficius), likot masangô(tjeletjes i bibôm) ni gwét(liyi gwélél bikeibilibog). Hala a yé ki nlélém jam ni loñ mee: ane(mbombog), likot masangô(mut ngandag nwom a nlal bé njal) ni gwét(njanjañ i nkahal too bininiñi). Bakana ba Mbenge ba kit le ba nlama somb gôl, kei, kalasin, silba, mamuna, ngog mpuma, bikék i ke bisu biloñ bi Afrika. Inyuu i boñ le yom yokiyoi i kéñ bañ bo i somb i gwom bini nyen Pulasi ba bi bot nkuu mahop ba nsébél le RFI, Ngisi ba bot BBC, Amerka ba bot VOA i ke bisu. Yom u nlama yi, yo ini le batjam miñañ ba nsal i RFI to i VOA ba nkôs nsaa wap hikuu hi ane i mbénge bakén ba mam. Jon nson wap i yé le ba pôdôs bon ba Afrika noñnaga ni mbañ i loñ yap. Biloñ bi Afrika bi yé liyep, bi nyi bé mahol, bon ba Afrika ba gwé bé yi to pék jon makon ma ntôl biloñ gwap, kikii ba nyi bé bok mam map jon ba njo gwét bo ni bo inyuu hala nyen ndigi biloñ bi Bakana gwon bi nla hôla bo le ba bana nsañ, mahop ba mpot, matibla, ane i makiñ i ke bisu. Ngim bon ba Afrika ba neebe le nteba i ntagbe longe i loñ yap ingéda Bakana ba Mbenge ba nti mbôgi lam, ba nhémle i moni wap ba ngwélél ingéda a nlama ba ntéédaga biloñ bi Bakana i ke bisu.\nIngéda bipuuwene bi baa bi bi nyudug mandap ma ngii imaa i New York, loñ Amérka i yoñ ngim mbén le mut nyekinye a unda bañ mim. Hala a bé hilo 11 i sôñ dipos i nwi 2001. Ingéda bon ba Rwanda ba bé jo gwét bo ni bo, minkuu mi bitidii mi Bakana ba Mbenge mi bé unda mim mi bon ba Rwanda ndi ba badag ki ngim bon ba Rwanda lelaa ba nol bilog bisañ ni bakwade.\nLoñ i Chine i bi ti biloñ bi Afrika mayéga le ba nhôla loñ yap le i jôp likoda li adna matén i nwi 1971 i yiha loñ i Taiwan kikii jam li bisu. Loñ i Chine i kal biloñ bi Afrika le bobasôna ba yé liyep jon biloñ bi Afrika bi nlama nuñle nye kalasin, gôl, silba, bikék, ngog mpuma i ke bisu. I jam li yôhne ibaa lini li ta bé maliga inyuu hala nyen u nog le: loñ ititigi i jôlag gwét didon. Hala wee i jôla gwét makenge. Inyuule yi yon i yé mut.\nIngéda u yé makénd ni mbog yoñ, u niiga bôt bape, u ntila yo ni matila moñ, u mpot yo ni hop woñ, u mpémés bitaafel, bitidii i ke bisu hala a nlona minson, moni, liôô bisélél, libañ mangaa, bee i ke bisu ndi u nuñul bisélél ngwoñ, bee, mangaa, bijek, maog i ke bisu ni nkoñ isi. Jon man mee a wo bañ nyuu i pot ni gwélél hop wé ligwéyak i ndap yé, i mbai yé, i sukulu, i homa wé nson, makoda ma ntagbe litén jé, i loñ mee, i loñ Kamalun, biloñ bi Afrika ni biloñ bi nkoñ isi inyuule masôôbe u béé i yoñ ti. Mbog yoñ yon ya yilis we ngwélés ni nhat mut. Jon u nog le: i maange a bééga hikamba hi nyik, nyen ngwo i noñ.\nMan mee a hôya bañ mambén maaa Hilôlômbi a bi ti bôt ba kôba i Ngog Lituba ingéda a bi hôla bôt ba kôba gwét le ba yémbél i bôt ba bé gwés le ba jôp i base baôm mbom isi.\nMbén bisu yon i nkal le: Man mee a je bañ bijek, a nyo bañ maog ma loñ i ñane nye tigale a yila nkol i loñ i. Mbén i yôhne ibaa i nkal le: man mee a nuñlene bañ biték gwé mut a tab é man mee. Mbén i yôhne iaa i nkal le: munlôm a haba bañ mbod mudaa to mudaa a haba bañ mbod munlôm.\nPublié par antoinepondipondi à 07:11 Aucun commentaire:\nPublié par antoinepondipondi à 02:26 Aucun commentaire:\nPublié par antoinepondipondi à 02:22 Aucun commentaire:\nDi nla kobol i buk ini ni kal le hala a yé ngim jam tole ngim yom i mbôña bé i téé biloñ. Kikii hihéga ngim tidii, ngim ntuk i ke bisu. Jon i ngim jam ini tole i ngim yom ini bi ta bé maliga.\nMut a nla ba kunde malii malii hala wee a nhoñol toi le hala a yé mbale ndi ki maboñog mé ma ñunda bôt le a ta bé kunde. Jon u nok le : pot ni boñ mam ma imaa. Mu i nlélém njel nyen mut a nla hoñol le a nloo mut numpe ngui ndi ki a njo bé sañ ni nye hala wee a nloo mut numpe ngui malii malii. Mut a nla ki kal we le a mal sal ngim nson ndi ki a ta bé i homa wé nson, a ngi yii i ndap yé. Jon a mal sal nson wé malii malii.\nNgim mintuk mi bitidii i yé malii malii. Mut a ntuk a nhoñol le i tidii a ntehe i yé maliga, a nla luk matôa ma nke ngwé le a mpam mut bisu i gwé matôa, a nyila toi sônda i nol bisoñda bi njôs loñ yé gwet, a nla yi téé loñ yé i pes likot masangô le a nla lona mahol i loñ yé le mut nyekinye a nyep bé ni jis li mbôngôô i ke bisu. Mintuk mini u ñada nwo bikeibilibok, minsinga mi woo, i bon ba bitéblé i ke bisu. I bôt ba mbañ mintuk mini ba nkôhna nseñ moni i nlel balal ba ndamba. I moni nunu a ta bé moni malii malii.\nB’a mut a nla nok mane tole a nla bana mahak ni ngim jam tole ni ngim yom i yé malii malii?\nYaônde, 16 libui li ñyéé 2013\nMut a njôp bé i yañan bum\nHala a yé mbén loñ mee i i nkobla le nkén mut a bénge bañ, a pot bañ mam ma mut a ta bé i bum yé. Ibale bo u njôp i yañan bum wee u mbôk mbén, wee u kôli ni kokse. Mut a nlama bé bénge mam ma kété kété mut a ta bé i bum yé. Hikii mut a yé kunde i bok mam ma kété kété niñ yé. Inyuu hala nyen u nok le: kunde mut i nsôk i homa kunde mut mumpe i mbôdlene. Jon u nok le: mbombog a nyap bé lép. Hala wee mbombog a njôp bé i yañan bum ibale bo nkugi bum a nke bé i tehe nye.\nIngéda mut a njôp i yañan bum hala a nlona yubda inyuule ngim mam i yé le mut a ngwés bé le ngim bôt i yi mo, i pot mo i ke bisu. Hala wee u nsol i mut nu u njôp i bum yé, u nyan nye noñnaga ni libogog jé li mbai yé.\nYom u nlama tééda, yo ini le, u jek libaa li woo li ñyéé, u béngege joñ. Hala wee u jôbôk i yañan bum yak mut a njôp i bum yoñ. Mut a nkit bé mam i yañan bum.\nMAANGE A MPOT BE MAEA MA BAGWAL\nMaange a mpot bé maéa ma bagwal bé\nMaéa ma yé yom i loñ. Jon maange a mpot bé maéa ma bagwal bé. Loñ i nyén i bat maange lelaa a njô isañ tole nyañ inyuule maange a nlama kal ndap bôt i yom a nti inyuu jô isañ tole nyañ.\nHala wee a nsomb nkuu mim, a nsomb mbod mim i ke bisu.\nMaange a mpot bé maéa ma bagwal bé inyuule hala wee a ntehe bo yindi nso.\nI loñ mee maange a ntehe bé mayel ma bagwal bé. Mbén loñ mee i. Nwaa lép i tuye i nééga bé ni lép i nsul tuye. Jon u nok le: soso lom lisulnana njé i tuye li nééga bé.\nYaôndé, 13 maye sép 2013


1. « Nu mange a tjél ño u ngwo nye i yom ba nséble nye liléla li man »\nNdoñi. i yé i ti maéba inyu mange nu a ntjél ñwin ; le a telep to ngéda mbe bagwal béé ba nsébél nye. Inyule mange nu a nke nwin nyen a nkôsna bisai bi mbog ni bijek bilam.\n2. « Wata a kol likondo li ngi hôlôl ; iba ba kol likondo hôlaga »\nNlélém ngéni : « Wata kol ndebe iba ba kol lihôlaga ».\nNdoñi. Bôlô i ngandag bôt i ntômbôs nyuu ; I tinag ki ngandag matam. Bôlô i mut wata I nwéhana ngandag, i tinag ndég matam.\nMahoñol makéñi ma mut kôba ni kwañ ma ma ñénél i ngéni ini ma yé yum; a nyigis man Basaa ni i hôñlaha nye le yum i yé yom i lam inyu bibôlô bi mahol i pôla yap.\nI mahoñol mana ma yé i ngéni ipe, yo ini :\n3bis. “Pom woo i nkañ bé jomb”. Bôt bape ba nkal le “Woo wata u nkañ bé jomb”; hala a yé i nlélém u jam.\nNdoñi, i ngéni ini i nhihe ni kônde yidis mahoñol ma ngéni le ”wata kol ndebe, iba ba kol li hôlaga”. Hala we yum i sal ni ngandag bôt i yé jam lilam iloo i sal mut nyetama. Ni hôya bañ to ki le, ngim bibôlô i yé mut a nla bé sal gwo nyetama, ndig ni bilôg bisañ.\n4. « Ba nso bé hu i njé ni Matai »\nNdoñi, U kéne yo i éba nseñ u ñgwéha i pôla mut, le ngwéha i gwé bé ndamba. Inyule bôlô i pôla bôt ba ba nyina loñge ndi ba gwéhnaga ki, i ngwal yibne i lipém ni i ngwéha i kété adna, le to mbuk mbebi a mbôk bé. Bôlô i pôla mawanda i ntiba bilam bi bi nkônde at liwanda ni i nômôs ki jo.\n5. « Mingé mi lugnaga ngom ndi kel i pala ye ».\nNdoñi, I ngéda ngandag bôt i nwañna pék yap, bisélél gwap , mahoñol map malam ma mahol ba kôsna bayem ngui nu ba nla gwélél i sal bibôlô gwap bi bi ntéñga bo.\n6. « I hioñ hi pélék u nyok malép, hi mut hi pélék u tjok matai ».\nNdoñi, Bijek bi maasoñ u nyibé i nwet a nlémbél to nu a nkébél gwo, nu bi mbel, kii u nyi bé too a nim we, too a nkébél we, u nhabé ñem mu. Ndi i gwoñ i gwoñ u nlamb, tole mut u gwééne bôdôl a nlamb, bi, u nyi le u nje gwo, jon u nla ha ñem woñ mu.\n7. « Malép ma njagi ma nlamb bé nsôk »\nNgéni ini i niiga bés le ibale i mpam we le u nyagal, bôg ndugi unda ndaaba yoñ, ha nyen u ga bana mahôla. Mahôla ma kôli bé ni mut a nyengep tole nyeyenge. Ba nhôla ndigi mut mu mahôla ma yé nye nseñ inyu i kena mam méé loñge ni bisu.\n8. « Mut kôba nye : Ba bapag lindum, u seghege libatô »\nNgéni ini i niiga bés le hii jam li gwé ngôôba. Kéne yo mut u ntehe le a nyoñ bé ndun i kôôba mam a mboñ.\n9. « Lôñ Mbee Ôt, man Lôg Nkol, nye me lamga añ matôi ma nop ma, ndi mbebi i nsôña ».\nNdoñi, u nla kéne yo inyu unda le ngôñ, i yé we i gwel ngim jam, ndi ma ab ma tabé. Ngéni i pe i mpôna yo i yé le.\n10. « Tatanga nye ñem u yé me i og, ndi manye ma péhél ma tabé ».\nNdoñi yé i yé le : Me gwé ngôñ i boñ ngim jam ndi ma ab (ngui, bigwelmo, bisélél) ma tabé, Di hihge le : « ñem u nkwo bé bôk ».\n© 2021 Fedaba


Culture Basaa: 2018\nDi nla kobol i buk ini ni kal le hala a yé mut ngi yi , mut ngi pék. Jon u nok le : jôñ mut i nyi bé le mbegee i nyét. Hala wee ibale bo ndi mut a yé jôñ, to ba mboñ nye béba, a nyi bé inyuule a nyi bé segel longe jam to béba jam.\nNdi a yé mu. Jon u nok le : jôñ mut i loona ntet ka. Hala wee i mut bôt ba nhoñôl le a yé jôñ, a nla boñ tole a nla pot banga jam, bôt ba yanak ndigi. Mu i njel i nyen u nok ki le : jôñ i nyi jam. Hala wee i mut bôt ba hoñlag le a yé jôñ, a nyi jam, a nneebe habé le mut a lôg nye.\nYaônde, 07 dipos 2017\nPublié par antoinepondipondi à 03:12 Aucun commentaire:\nMÔI MA TJÔDÔT\n1. Bon ba nyuu\n2. Jas li ngan\n3. Kipis pand hiôdôt\n4. Kisenge kéga\n5. Likek li njok\n6. Mbénd i hônd\n7. Me sôli metama\n8. Nwa sôñ\nYaônde, 22 maye sép 2018\nPublié par antoinepondipondi à 02:32 Aucun commentaire:\nDi nla kobol i buk ini ni kal le hala a yé mut ngi bana nkus , ngi bana bigwel moo. To mut a yep laa, a nla ndigi bana ngim yom i nhat mut u gwéé bée. Jon u nok le : a yep ni kii ? a yep ni jis li mbôngôô.\nPublié par antoinepondipondi à 02:10 Aucun commentaire:\nDi nla kobol i buk ini ni kal le hala a yé mut a yé hôlô. Mut a nyon bé.\nYaônde, 16 dipos 2017\nI HOMA MAÔÑG MA YÉ, HÔLÔ I YÉ, YAK I HOMA HÔLÔ I YÉ, MAÔÑG MA YÉ\nMañ ma hikii ibot ma yé himamana noñnaga ni ibot hiomede.\nIngéda di mpot le yom i yé hôlô hala a nkobla bé le yom i tabé. Yom to yada i tabé yotama. Gwom bi gwéé, bi niñ ndi bi wo. Hala a ntémb a bôdôl ki tee ni tee. Inyule yom to yada i niñ bé ngi njom. Boña mut a gwé le a bagal ndi a o jôi. I nson u, won i nhôla mut i bana yi ni pek. Tigale mut a yégle a nhégda. Yom to yada i niñ bé yotama i yéé pes. Jon maôñg ma yé hôlô inyule maôñg ma nañ ikété hôlô. Inyu hala nyen u ntehe le ngim biyoyoma bipoga (gènes) bi mut, u nléba gwo binuga ni bie.\nU nlama jés boña woñ. Jon u nog le, yi i ngi kônde i nteg bé mal.\nYaônde, 20 njéba 2008\nDi nla kal le, hala a yé mbén i bôt ibaa tole mbén ngandag bôt i, ba mbégés bobasôna. Di nla ki kal le, libag jada li yéne i ñem i ngandag bôt i nya i yéle, hikii mut a ntôñ maaisañ.\nLibag jada li yé ki gwéha liada li bôt, li yé ki liada li gwéha li linyañ. Ingéda kôba, ibale bo ndi mut a nwo, i bôt ba, ba yé ha libôg, ba mbeege mim i mut wap litén i pam i homa ban lama jul nye. Bôt ba mbai i sém ba yé ba beege, ba ti bôt ba mbai kaa inyuule mim u bé jam li mambai. Ba njô nye, mut a nke bé homa, bobasôna ba yé ngôô nya yada. U nyi bé i nwet a gwé maéya. Wa yi ndigi nye ingéda a pot maéya. Hala wee, i mut nunu nyen a gwé maéya. Hala nyen bôt bés ba bisu, ba bé ba gwé adna i gwéha i liada.\nYag libii li bé kiha ki hala. Di nla ki kobol i bug ini, ni kal le, libag jada li yé ki nôgla i bôt i ngim nseñ ba gwé i pôla yap.\nJon di nla kal le, libag jada li mut li yé i yom mut a neebe i mbog kôla ni kwañ ni dilo di nlo. Hala wee i mut nunu, a nneebe yag mahoñol ma mbog kôba ni kwañ, ndi a nniñil mu.\nYom di nyi ki, yo ini le, nyuu mut binam i yé libag jada. Hala wee, hikii yom i nyuu mut i nsal ni bini gwom bipe ni nyuu mut.\nNson bôt ba nsal u ngwal libag jada i pôla yap. U nla ki tehe le, ingéda kôba, hikii hai i bôt i bé nôgla inyuu i pôôna i hai i bôt i bé bo mmañ.\nIngéda bôt ba nyi i yom i yé libag jada, hala a nlona likoona woñi i pôla yap, yag liada i pôla yap. Jon libô li yé likoona woñi. I jam lini, li bé yon inyuule, ba béé ba édi, i nya i yé le, bôt ba kôba ba bé hindis bé bomede ni bijek bi ndiba bi loñ i ñane bo to ni maog ma loñ i, i nyo.\nIngéda u nje bijek ni nyo maog ma loñ i ñane we, u nla habé nog maaisoñ ngôô inyuule hikii mut a ntoñ i bana bijek ni maog ma loñ i ñane béé. Liboñog lini li ngwal njôñ, tama ni manola inyuule ni mbôk mbén Hilôlômbi ni Hilôlômbi a mkôm bé mbus. Jon u nom nkol u tañ bé bilem. Jon i mut a nyi mbén, a yé ikété maliga, nson wéé i yé i kena bôt i njel i téésép. Bôt ba kôba ba bé yi le ingéda Hilôlômbi a mma ngim yom, mut nyekinye a kôli bé i bagal yo. Jon ingéda Hilôlômbi a mbot ngim litén, mandap ma bikôkô ma nlama bé toñ i bana bibégés i lel litén.\nMandap ma bikôkô ma nlama bé toñ i kahap litén i ngii ño. I bôt bana ba nyis nseñ i libag jada ikété lihaa jap, nseñ i libag jada ikété litén jap, nseñ i libag jada ikété loñ yap, nseñ i libag jada ikété Hilôlômbi, nseñ i libag jada ikété nson wap, nseñ i libag jada ikété mbog yap i ke bisu. Jon bôt ba kôba ba bi kal le : pa i nke bé le sogoo i yégle.\nYaônde, 18 matjel 1999\nPublié par antoinepondipondi à 10:47 Aucun commentaire:\nDi nla kobol i buk ini ni kal le hala a yé mut a mbok bé mahoñol mé to mam mé longe. Ndi a nkon bé.\nYaônde, 11 dipos 2017\nPublié par antoinepondipondi à 10:43 Aucun commentaire:\nDi nla kobol i buk ini ni kal le hala a yé mbôm hiôdôt i mbay,i nti mapubi binjañmuha.Nyen a gwé kel,niñ,mapubi ni nyemb.Ibale bo hiañngaa i ta bé yom i ño bé.Hon i nkap kel.Nyen a gwé ngeñ ni heñel jôi kikii hiañngaa i nke.A mpam,a nañlag ba homa ibaa.Likôl ni hyông.Hiañngaa hi yé i pôôna ni sôñ,hi mbay,hi nwek,hi lihgaga.A gwé nyum.Hiañngaa hi nkidip bé. Hi mbet kekela i pam hi nañal. Ingéda hiañngaa hi nyon,hi nyila jop.Jon ba nkal le jop li nkwo ingéda hiañngaa hi yé i ñem kédé.Yak jôp li nkwo.Jôp li yé i ñem kédé nyuu mut. Bôt ba kôba ba bé yi le hiañngaa i yé jôi jada li Hilôlômbi. Hiañngaa hi nkis jiibe ngwé. Hala wee maliga ma Hilôlômbi ma nnene. Hiañngaa hi yé ndigi hada. Jon Hilôlômbi a yé ndigi wada. Inyuu hala nyen Hilôlômbi a nla bé ke njôñ. Inyuule mut nyekinye a nla bé jôs hiañngaa to yiha ho.\nBôt ba kôba ba bé sébél ki Hilôlômbi le HIAÑNGAA inyuule Hilôlômbi nyen a nti niñ,nyen a nyoñ niñ,nyen a mboñ mam ingéda yé. Ngéda Hilôlômbi i ta bé ngéda mut.\nYaônde,22 mpuye 2014\nPublié par antoinepondipondi à 10:41 Aucun commentaire:\nSÔKBÔK I SÉP\nDi nla kobol i buk ini le sép ni kal le hala a yé jam li yé mbale. Hala wee mabogog ma mam ma niñ bôt ba nneebe le ma yé tik, inyuu yap le mut nyekinye a nla bé bôk. Jon u nok le : hikii loñ ni héé libél li kôp. U nogok ki le : mut a nje njék ndi mut a nje bé loñ. Hala wee mabogog ma mam mana mon ma nyis hikii man loñ kii i yé longe ni kii i yé béba ni kii i yé kila ni kii i yé kunde.\nSôbôk i sép i yé libogog li mam momasôna ma yé sép inyuu ngim loñ, ngim litén, ngim ndap bôt, ngim ntôñ, ngim nlôñ, ngim mut i ke bisu.\nYaônde, 22 biôôm 2018\nPublié par antoinepondipondi à 10:38 Aucun commentaire:\nLibadô li mbus ibaa\nMut libadô li mbus ibaa u nyi bé kikii u nla yoñ nye. Hala a yé nlélém jam inyuu Nkana minanga nu a bi neebe ane lingwañ li wim tole ane lingwañ li hébék tole ane ligwañ li pélépélék ni i njel ini le i Nkana nunu a mbép woo i tôl le mut a nlama ba ngwélés, ane i mahisna i nlama mal, ane makiñ yon i nlama ba i ke bisu.\nA we nu u ngwés yi maliga, u yi le pot ni boñ mam ma imaa. Nkana nunu a nkal le hémle i yé jam li mut nyen a neebe le Nhindô mut i kôli ndigi ba nkol wéé, le banga base i yé ndigi base yéé, Nhindô i gwé bé ngim base i ke bisu. I loñ i Bakana yomede, i bôt ba gwé ane lingwañ li wim, ba nyan i bôt ba nsélél lébla, i bôt ba nsal i iñngin, i bôt ba nsal nwom i ke bisu.Inyuu yap lingwélés li yé ndigi inyuu yap. Jon ba nhoñol le ba yé mintebag mi bôt i pes i base yap ni i pes i loñ yap. Jon kunde i ta bé jam li bôt bobasôna ba nkoñ isi. Bon ba kôli i ane Minhindô mi mi gwé bé minkoñ ni i tjé bo i jôi li Nyambe wap.\nI mam ma mboñ le bôt ba yi le Nkana a yé libadô li mbus ibaa, li bisu li yé nyéiha i loñ i Numpubi Domingue, li yôhne ibaa ndôñ mahéñha i sôñ biôôm i loñ i Rusland.I mam mana ma mboñ le ane i lingwañ li wip i jôp i koñ i lôla inyuu jam li minkol mi Minhindô, i mbus i pôgôs lijéle li ane mahisna i Nkana minanga.Nkana a nyeli. I loñ i Jamaik, Ngisi ba bé ane nkol Nhindô le i nyee i nyo i nkol Nhindô mpe i mbôk mbén. I mbus ba bé kôñôô i nyo ini inyuu ngeñ ina tole ngeñ i tan. Ngisi ba bé tehe le bon ba Irland ni bon ba India i Amérika ba ta bé bôt ba binam. I loñ i Amérika, baudu ba sukulu ba béé le ba ti bo ngim kel noi inyuu i bénge kikii Bakana ba nol Minhindô mi yé minkol wap ngi njom. Kaat yada i bi pam i tison ini le Bôston i nwi 1913, ño bug i bé le mbagi i tjé Minhindô.\nNkana yom a nyéñ nseñ wéé le u nhelba i base yé, u yila wang mut, le u yôm ni i njel ini le u nyan mbog yoñ, u nyi habé le ta a kal me le, u mbôdôl je bijek gwé ni nyo maog ma Nkana, u mbôdôl nuñlene bite kgwoñ mut a ta bé man mee, munlôm a mbôdôl haba mbod mudaa yak mudaa a mbôdôl haba mbod munlôm, hala wee munlôm a mbôdôl bii munlôm, mudaa a mbôdôl bii mudaa i ke bisu. Nhindô i mbôdôl oo maisañ ni nol nye inyuu i yônôs ngôñ Nkana nu a nyila Nwet wé.Nhindô i ngwés nigle Nkana ndi ki nigle nigle a bôk njok kôô.\nB’a inyuu hala nyen ngim bôt i nkal ni tila le ane lingwañ li wim i yé ane bilembe ni ane bôt ba tjom ?\nYaônde, 23 hilônde 2013\nBITJO GWOÑ BINYAA GWOÑ\nDi nla kobol i ngén ini ni kal le i yom u nsal yon u mbumbul. Inyuu hala nyen u sal longe , u mbumbul longe, u sal béba , u mbumbul béba . Jon i nwaa u nkit le u mboñ ngim jam , u nlama ôt mahoñol moñ longe liôdôg inyuu i yi kii ya pémél we mu i jam u nkit le u ngwés boñ . inyuule u nla bé sal makabô ndi u bumbul gwôô.\nYom di nyi, yo ini le , mut a yé kunde i sal longe tole i sal béba . Jon mut a mbumbul longe tole a mbumbul béba noñnaga ni nson wéé. Inyuu hala nyen u nog le : u je ngandag, u nye ngandag.\nYaônde, 01 hilônde 2012\nPublié par antoinepondipondi à 10:32 Aucun commentaire:\nu kwo i bee u mbiida habé ni biték\nDi nla kobol i ngén ini ni kal le ingéda u nkwo i bee, u ntôñ habé le biték gwa nyogba we. Hala wee ingéda tômblô i mal bôô we, yom i nyégle we likot bipes bi tômblô le u lep gwo.\nJon ingéda u nimis tel i nson, u nlama yi le wa bana habé lipém bôt ba tinag we, we ngi nyodi i tel i. Inyuu hala nyen u nlama yi le ingéda ndutu i mpémél we ndék bôt yon ya nok we ngôô.\nYaônde, 16 hilônde 2012\nPublié par antoinepondipondi à 05:36 Aucun commentaire:\nu yap lép bisék bi nsék habé we Tole lép u nsékna bé mbus\nu yap lép bisék bi nsék habé we\nlép u nsékna bé mbus\nDi nla kobol i ngén ini ni kal le ingéda u mal boñ jam u ntimbil habé mu.\nDi nla ki kobol i ngén ini ni kal le ibale u nha ñem i boñ jam, u timbis habañ ñem ni mbus. Hala wee u nlama bana ñem kikii ngog le i jam u mboñ, u mboñ jo ibabé le u timbil mu.\nBa nyil ngwélés ingéda a mboñ jam. A nsesla bé inyuule a nyônôs ngôñ yéé ni i jam a mboñ. To tam a ntam bé. To timbil a ntimbil habé mu.\nYaônde, 28 hilônde 2012\nPublié par antoinepondipondi à 05:35 Aucun commentaire:\nDi nla kobol i bug ini ni kal le hala a yé li yén i je ni mut numpe.\nDi nla ki kobol i bug ini ni kal le hala a yé linôgla bôt ibaa tole ngandag bôt inyuu i kôhna ngim yom, inyuu i bana ngim jam, inyuu i boñ ngim jam i ke bisu. Ibale bo ba nkal le bôt ba yé lijéla hala wee i bôt bana, ba nol bôt ndi ba jek bo.\nIngéda bôt ba yé lijéla hala a nkobla le ba nyelel bé mam map mut a tabé lijéla ni bo. Hala a nkobla ki le ingéda jô yada i gwé ndutu, bana bobasôna ba nyoñ i ndutu i kikii ndutu yap. Jon u nog le : di ba jôp nsôñ, di yegnaga. Hala wee di nyegna mam més, mut a hôiga bañ yônôs mo.\nIngéda bôt ba yé lijéla kiñ yap ñem i nkéés bé bo ni i mam ba nlama boñ to ibale nyemb yon ba boma lisuk. Mut a nla ba lijéla li matjél i ke bisu.\nYaônde, 12 kondoñ 2013\nhttp : //antoinepondipondi.blogspot.com\nPublié par antoinepondipondi à 05:33 Aucun commentaire:\nbo bôga bés a TA A NYODAG BÉ NDIGI LE ME ME NKE\nDi nla kobol i ngén ini ni kal le ingéda u ngwés boñ ngim jam, u nlama téé i kel u mbôdôl boñ i jam li. Inyuule ibale bo ndi u nyoñ bé ngim likak, waga boñ bé i jam u ngwés boñ. Jon i yé longe le u sôk bañ le i jam u ngwés boñ i yégle bipôdôl gwoñ tigale i nene le pot ni boñ mam ma imaa. Jon u nog le : di kenek a nkiiña béé. Hala wee ibale u nkal le di kenek, u nlama telep, u yoñ njel.\nYaônde, 06 hilônde 2012\nPublié par antoinepondipondi à 05:31 Aucun commentaire:\njam li néé bé tén e ndigi mut binam\nDi nla kobol i ngén ini ni kal le e i mpot bé ndi mut binam a mpot. Jon mut a ntjelel ingéda jam li néé nye inyuule a nyéñ le a sugus jo. Jon mut binam a nsélés boña wéé inyuule a nyi le niñ i yé sañ. Jon u nog le : yéñ ndi wa léba.\nMut binam a nyi le ntel a ngi hébék, a boma binoodana bi mam. A téé béé kikii tén e. A nke, a bedeg, a sôhôk, a lugug ni mam.\nPublié par antoinepondipondi à 05:29 Aucun commentaire:\nMBéNA JE a MBéNA Bé BA BANGA MUT\nIngéda ba mpot mut hala wee bisol bi. Inyuule i mut a ngwés je ba yé ba ti nye bijek, wee ba ñyuu nye. A mpot habé maliga. A mpot i yom mut a nti nye bijek. I yom a nkal nye le a pot, yon a mpot inyuule a ntôñ le yaani a ti habé nye bijek.\nI mut a mbéna je, a mbéna hép ingéda a ntehe bijek. Ndi hala a tabé longe lem inyule i mut a yé ngwélés, a nlama yét.\nYaônde, 13 matôp 2010 Nkam PONDI PONDI\nPublié par antoinepondipondi à 05:28 Aucun commentaire:\nDi nla kobol i bug ini ni kal le hala a yé bibug bi mpam i nyo i mut i boñ le mut numpe a nog nye i pes mahoñol, i pes i yi i ke ni bisu. Inyuu hala nyen mut a nlama yoñ tat ni i yom i mpam i nyo wé. Inyuule hop woñ won u yis bôt i ntén mut u yé. Jon u nog le, ba hi yilag jam i ñem mut.\nNgandag mam i yé i niñ i i mboñ we le u yoñ tat ingéda u mpot mo. Kikii hihéga ingéda u mbénge mahol ma ngii ni hisi. Kii i nheg gwo? Inyuu kii Nheg a bi hega? Njee a bi heg Nheg? Nheg a bana ngim lisuk? B'a libot li gwé ngim nwaa? Inyuu kii Nheg ibale bo a yé Bayemlikok a bi heg i mbog ini i kôli bé? B'a Nheg a yé Batuupék? Inyuu kii a bi yoñ ngandag ngéda inyuu i heg mbog?\nI len ini di nyi le i ngii ni hisi ngim yom i yé, i ba nsébél le yom i yiñmba (matière manquante) i i gwé bé bitutunga (particules) to dibot (atomes) kikii yom (matière) yés, inyuule i gwé bé ñem ibot (nucléaire). Jon di nla bé tihba yo to nigil yo.\nIngéda u nyoñ i yom ini le mbebi, u ntehe le libag li mbedi li nhéñha bé ni i njel ini le mbebi i yé mbog yosôna. Ngim homa i tabé le mbebi i mpam bé, ndi inyuu kii di nlama pek mbebi? Inyuu kii mbebi i yé mbog yosôna? Ibale bo ndi u mpénda i yom u ntehe, lelaa u nla hémle i yom ba mpot?\nMambadga mana nseñ wap i yé i yis we le mut a mal bé yi. Jon mut a pot bañ wee ngoñle a mal yi. Jon u nog le : nyo u tabé hot le u kéé, u kee. Mu i njel i nyen u nlama ki yi le, kikii yi i gwé nwaa, yak hop u gwé minwaa. Jon u nog le : hop u gwé bikuum ni mambé, tigale mut a pot jam ni hihôha. Hala wee hop u nlôl bé bebee. U ba mut le i yom u mpot, yon u nyônôs inyuule hinuni hi ngwiina makôô, mut a ngwiina i nyo. U nogog ki le: kidik ño a kal muda nye, nyo woñ won wa nôhla we.\nPublié par antoinepondipondi à 05:26 Aucun commentaire:\nMa baa a ta a kwéhaG bé jem ndigi ma bem tole ma timbhe\nMa baa a ta a kwéhaG bé jem ndigi ma\nbem tole ma timbhe\nDi nla kobol i ngén ini ni kal le libôdôl li ta li kwéhag bé jem ndigi i yom mut a ntimbhe. I yom mut a ntimbhe yon i nla yis we le a nkan kuu.\nHala wee i mut a nsuu nye a yé a hôya le nyen a nsuu. Ingéda i mut a bag a suu, a ntimbhe nye, nye a ñunub, i kee i jam lipe. Bebek i pam i jem.\nBana bôt bape ba mbénge habé le nyen a bi suu. Ba nyégle hana i jam ba mboñ nye ndigi wee nye a mboñ bé jam.\nYaônde, 04 biôôm 2012\nPublié par antoinepondipondi à 05:21 Aucun commentaire:\nDi nla kobol i bug ini ni kal le hala a yé nene i yimbne, nene i yom, tole nene i ntôñ i yom. Mahoñol ma mut mon ma ôô i jam li le litibil nôôga ni yiba. Kikii Hi héga di gwé liti maôñg li nom, li mbagi sép tole telepsép i ke ni bisu.\nNseñ i liti maông i yé i sélés boña le mut a bana yi inyuu i niñ longe niñ, inyuu i yi bok niñ yéé ni mam ma niñ. Jon u nla bana liti maôñg linômôl i jam, liti maôñg liôô ngim yom i ke ni bisu.\nLiti maôñg li ntinde mut le a ba bañ mut yengi ni i njel ini le a nyéñ kii i nla ba nseñ inyuu niñ i mut i pes i mbu to i pes i gwel nson. Jon u nog le : u sañak u wo, mut a nol bé we. Mut a nla bé tek i ntôô jam ibale a mbôk bé le a ti wo maôñg. A bana mban ni yi i boñ i jam li. U yéñ le yak we jôi joñ li yékle kikii mut a njubus mahol i ngim ntjep i niñ i mut. I mut a nyi hes liti maôñg nyen a ñane.\nYaônde, 29 njéba 2007\nMa baa a ta a kwéhaG bé jem ndigi ma bem tole ma ...\nu yap lép bisék bi nsék habé we Tole lép u nsék...\nI HOMA MAÔÑG MA YÉ, HÔLÔ I YÉ, YAK I HOMA HÔLÔ I Y...


Rahab a bé hémle Yéhôva | Niiga bon boñ\nDi boñ wee di yé i tison i Yérikô. I tison ini i yé i loñ i Kanaan, i het bôt ba nhémle bé Yéhôva. Muda wada a nyééne munu, jôl jé le Rahab.\nNgéda Rahab a bé mañge, a bi nok miñañ mi bé mi mpôdôl lelaa Môsé a bi bagal Tuye Nkôibaga i pémés Lôk Israél i Égyptô. A bi nok ki lelaa Yéhôva a bi hôla bo i bum baoo bap gwét. Hanano a yé nok le bon ba Israél ba nyééne libôga li Yérikô!\nRahab a bi sôñ bôt ba mbep inyule a bé hémle Yéhôva\nKôkôa yada, bon ba Lôk Israél iba ba ke i hiñil tole i béñge tison i Yérikô bisôsôli. Ba nsébél bo le bôt ba mbep. Ba pam i ndap Rahab. A bat bo le ba jôp, ba yén. Nlélém u, kiñe i Yérikô i nok le bôt ba mbep ba yé i tison, ni le ba yé i ndap Rahab. Jon kiñe i ep bôt i gwel bo. Rahab a sôô bo i nyôl u ndap yé, a kal bôt ba kiñe le: ‘bôt ba mbep ba bak hana, ndi ba mal nyodi i tison. Ibale ni nhoo hanano, ni ga gwel bo!’ Baa u nyi inyuki Rahab a bé sôñ bôt ba mbep?— Inyule a bé hémle Yéhôva, a yik ki le Yéhôva a ga ti Lôk Israél loñ i Kanaan.\nIlole bôt ba mbep ba nyodi ndap Rahab, ba bôn le nye ni lihaa jé ba ga pei ngéda Yérikô a ga tjiba. Baa u nyi jam ba bi kal nye le a boñ?— Ba kal le: ‘Yoñ nkôô nkôibaga unu, u téñ wo i winda yoñ. Ibale u mboñ hala, tonje a yé ikété ndap yoñ a’ pei.’ Hala ki nyen Rahab a bi boñ. Baa u nyi kii bi tagbe mbus ha?—\nYéhôva a tohol Rahab ni bôt bé ba lihaa\nMbus ndég dilo, Lôk Israél ba bi bôdôl kiiña lipént li tison, ba bak nwee. Ba bi kiiña tison dilo disamal, hiki kel ngélé yada. Ndi hilo hi nyônôs disaambok, ba kiiña ngélé saambok. Mbus bobasôna ba lont ni ngui. Yéhôva a boñ le mabap ma tison ma kuuba. Ndi ndap ni nkôô nkôibaga u tiñi i winda yon i yégle i téé! Baa u ntehe yo i titii?— Rahab ni lihaa jé ba mpei!\nKii ñañ u Rahab u nla niiga we?— Rahab a bi hémle Yéhôva inyule a bi nok bihélha bi mam inyu yé. Yak we ki u nigil ngandak bihélha bi mam bi Yéhôva. Baa u nhémle nye kiki Rahab?— Di nyi le u nhémle Yéhôva!\nYôsua 2:1-24; 6:1-5, 14, 15, 20-25\nLôk Héber 11:31\nMimbe miñañ Rahab a bi nok ngéda a bé mañge?\nLelaa a bi hôla bôt ba mbep ba Lôk Israél? Inyuki a bi hôla bo?\nKii bôt ba mbep ba bi bôn Rahab?\nKii ñañ u Rahab u nla niiga we?