Culture Basaa: mai 2013\nPublié par antoinepondipondi à 11:47 Aucun commentaire:\nPublié par antoinepondipondi à 03:26 Aucun commentaire:\nLikubé li yé longe je inyuumbôô i nkéñéé man, maange, nhôôlag mut ni mañ mut.\nLikubé li gwéngandahisona B jonlikubé li nhôlañem le i sal longe yak minkañ. Munukikiilikubé li gwéndék bas hala a mboñnye le a jôs let nkañ i matjél ni minkañ mi matjél mi yé i boña. Inyuuhalanyenboña a nsal longe. Likubé li nhôlamatjél lemahindinyuu mut i ngwés bé ma mpaminyuu i boñ le mut a konbañkon mbit nuga to nutmabonga ma nyuu. Ingédabikôyôp bi matjee bi matjél bi ta bé ngandaglijelikubé li nhôla i bana hémoglobine inyuumatjél.\nBombo i nlôllikubé i nhômlonge i nyuumuti nyayéleintibémutkonbombo. Yak ni le libim li bombo lilelbañbalalbandamba.\nLikubé li nlahôlambômnla le i sal longe, le mut a keneg longe libee, le yak hisañ hi kogoobañnye.\nLikubé li nlahôla mut le a waaôtsigainyuulelikubé ligwégwom bi mboñ mut le a banabañngôngsiga. Inyuuhalanyenlikubé li yé longe tatam.\nYaônde, 22 matôp 2013\nPublié par antoinepondipondi à 03:15 Aucun commentaire:\nDi nlakobol i bug ini le litut ni kal le hala a yélitam li mahoñ.\nDi nlakikobol i bug ini le litut ni kal le hala a yénuduk i homa e.\nLitut li mbuskiñhala a yéyom i u nlabéhéyandi i yé we ha i téñngagaki we.\nIngéda u nog le: e i ngwaabenebélitut ,hala wee mut a nlabéneneinyuule a gwélitut. Mutanlabébanalipéminyuulea gwélitut. Ndimut a nihbembegeeyéeto iñétlelaa.Inyuu hala nyen mut a yéñ le a ba bañ litut li mbus kiñ. Hala wee a yéñ le a jôñôpbañni jam jé. Hala a yékimasoda le mut a gwébéyom i anlabéhéyandi i bag nye ha, i téñngagakinye.\nNIÑ I BI PÉMÉL I MBEE NGÉDA I NKOÑ ISI?\nI bôt ba nigil liaa, kei i nia ti we nwi u liaa, ba nyis bés le hala a nlel hikôô hi hidun hada hi nwi le nkoñ i bi gwéé.\nNIÑ I BI BÔDÔL LELAA?\nNtén hégél i bisu tole mintén mi bihégél bi bisu bi béé minsola mi bihégél bi gwé pog.I mbus, bi bi yila mintén mi bihégél bi gwé bipog. I len ini bipes bi dimamana bipog bi niñ di bibebela ba nléba, bi yé ntéédaga ikété nwind biték di gwé didun di tan di nwi, bihégél bi gwé bipog bi gwé didun di baa ni mbôgôl bôô i nwi, binuga bi bisu bi gwé mbôgôl samal dikôô di nwi, binuga bi gwé ño ni binam bi gwé mbôgôl tan dikôô di nwi. Yom di nyi yo ini le bihégél gwobisôna bi bi pam bé i nlélém ngéda.\nBIHÉGÉL BI MONDO\nBihégél bi mondo bi bi nla niñ ni masoda ma sehge hala wee i bet ba bé lôs tole makenge, ba bi Iôôs bilem gwap mboda yap. Yak i homa bihégél bi bé niñil i bi hôla ipe i la kônde ba i niñ inyuu kônde bôl.\nIbale bo ndi u nyoñ jis, u nléba le ngim binuga i niñ ikété lép, i gwé 24 ma mis kikii bo méduse. Binuga bipe bi gwé bé libim li mis lini i pam bi bi gwé mis imaa tole jada. Hikii ndek munui nlona longe jam i pam liada li nlanga jis ni malémôke ma jis. Hala a mboñ le mapubi ma mbol homa wada. Hala a bi bôña ki ni ñem ni mapabai. Ngim binuga ñem wap i gwé ndigi hôk yada, bipe ñem wap i gwé hôk ibaa i pam binuga ñem wap i gwé hôk ina. Mut binam ñem wé i gwé hôk ina.\nInyuu hégda mbén lisehge, niñi bi bôdôl ni dimamana di bihégél, i mbus ha tjobi di malép, i mbus yap binuga bi nla niñ ikété lép ni hisi, binuga bi niñ hisi,i mbus yap kôi i pam i mut.\nLELAA BIHÉGÉL BI NGI-LÔS BI NLA NIÑ?\nGwal i nhôla ngim bihégél le bi laa niñ to ibale bo bi tabé lôs. Hala a nla bôña ni biyin bi bihégél bi bi ntep balôm bap ba ba gwé bilonge bi biyoyoma bipog(gènes) bi nlôl mangôdô ma manum (spermatozoïdes). Hala wee lem i nlôl i gwal. Jon u nog le, man ka bibaba(bikoo) kikiinyañ. Hikii yom i nniñ i gwé ngim lem (bôt kii binuga kii bie).\nLELAA NGIM NTÉN HÉGÉL I NYILA NTÉN HÉGÉL I PE?\nI jam lini li nla ndigi bôña ni mabén ma nlôôs bilem bi nlôl i nkañ bi gwom bi niñ ni libag li gwom bi nkena i jam lini. Yoyoma i pog (gène) yon i ñane ni unda ngim lem. Yoyoma i pog i nla heñla. Hala a nla lôl ni diyimbil (enzymes) di di nsal bé nson wap kikii yôha kel. Jon u ntehe njok hobi i bi nimis mabal mé. U nléba le ñyéé u gwé 96% diyoyoma bipog bi mut, ngwo i gwé 75% diyoyoma bipog bi mut, ngim bie bi gwé 33% diyoyoma bipog bi mut. Yoyoma i pog i nla unda bés kikii ñem i nhéñha le ñem i ibag i gwé hôk yada i bana bihôk bibaa ndigi inyuule yoyoma i pog i mboñle ñem u bana hôk yada i nhéñha.\nDi nsugus i nkwel wés ni kal le boña mut nyen a nhôla i nog malo ma mut i nkoñ hisi. Hala wee boña mut nyen a gwé niñ i mut, yi ni pék\nYaônde, 29 hilônde 2008\nPublié par antoinepondipondi à 03:14 Aucun commentaire:


Culture Basaa: avril 2018\nNjee a mbañ moni di ngwélél hikii kel ?Hikii mut a mbôñôl moni inyuu i somb mambod méé, bijek gwé, i saa ndap a nlend i ke bisu. Mut a nla bé niñ ngi moni. Ndi ngim bôt i gwé ngui ni kunde i bañ moni. Ngandag bôt i nhoñol le ngomin nyen a mbañ moni tole loñ yon i mbañ moni tole mgim bôt nson wap i yé le ba mbañ moni. Hala a ta bé maliga. I moni u ntééda hikuu hi moni mi mboda bôt, hikuu hi moni hi hon hi mbañ moni ingéda u mbat kôle. Ingéda u mbat hikuu hi moni 100 000 FCFA. Hikuu hi moni hi ntila we le u gwé pil ndi hi gwé bé i moni nunu. Jon hi mbañ moni ndi ki hi gwé bé to dola. Ngui i i bi tina nye. Wa somb i nkus woñ 100 000 FCFA. I mut a nuñle we nkus, nye a nkôhna matila le a gwé 100 000 FCFA. I mut a nuñle we nkus, a saa babôñôl bé, a somb ki nkus i pe inyuu i yiha i nkus a nuñul i ke bisu. I mam mana, momasôna ma mbôña ni moni hikuu hi moni hi mbañ ngi dola.I moni nunu a ntagbe bé i moo ma bôt, yéne mapep. I moni nunu mi nlôô i ngandag moo nyen ba nsébél le, moni pil. I moni u gwé i len ini hikuu hi moni ibale u mbénge manjel mi noñ, mi nlôl i moni ngim mut i bi kôhna kôle hikuu hi moni ndi mi pam i weeni. Ngim mut ini i nsal inyuu i saa pil wé. Ingéda a mal saa pil wé i moni nunu a ñôbi inyuu liôt sitok. Inyuu hala nyen inyuu i boñ le moni a sal i nsômbla le bôt, ngomin, biiñngin, biloñ i ke bisu ba yoñ kôle moni dikuu di moni di mboda bôt.Pil won u yé ño masin i likot masangô i len ini. Ibale pil u tabé moni mi ta bé. Inyuukii? Inyuule ingéda hikuu hi moni i nkôle 100 000 F CFA. U nlama timhbe 100 000 F CFA ni yéñe i 5 000F CFA . Ndi hikuu hi moni hi mbañ bé 105 000 F CFA ingéda hi mpôôs we moni. Yom hikuu hi moni hi mbañ 100 000 F CFA . Mut numpe nyen a nkôle 5 000 F CFA mi mi njôp hikuu hi moni. Mi mi yé moni u nlama saa pil woñ.\nHala a yé kii malép ma waa bé kuli. Ndi kii i yé pil ? I mut a nkôle mut numpe moni a nloo i mut a nyoñ pil, a nlama sal inyuu i saa pil a nyoñ. I woo i nti i yé i ngii woo i nyoñ. Hala nyen mam ma ntagbe likot masangô li ligwañ li wim. Mapanga ma moni mon ma nkena likot masangô. Ma niñil mapil. I loñ i ngwés bé le lingwañ li wim li mapanga ma moni jon li ñane nye, i mbañ moni wé ni njel tik hikuu hi moni.\nPublié par antoinepondipondi à 11:26 Aucun commentaire:\nPublié par antoinepondipondi à 11:15 Aucun commentaire:


Culture Basaa: février 2011\nDi nla kobol i bug ini ni kal le hala a yé ngim yom i tôdôl yom pe i bag i sôli. Jon u nog le, ngwo i kogoo mut ni hiun hi njal. Hala wee mut a ntoñ likeehene a yé pahal libag je li biba a gwééne we ni maboñog méé ma ma yé ma lel balal ba ndamba. Hanyen bôt ba yé ba yi i béba mut a hoñlege we. I tabé longe le u tééda maisoñ jam ikété ñem, u pahle bé nye jo.\nYaônde 05 kondoñ 2011\nPublié par antoinepondipondi à 02:53 Aucun commentaire:\nDi nla kobol i bug ini ni kal le hala a yé ngim diun mut a gwééne mut numpe nyoo ndip ñem. Di nla ki kal le hala a yé dihidik mut a gwé ikété ñem inyu béba jam li nkwél nye, inyu nkoda mbagi ba mbagal hop wé, inyu wéha nyuu a bana i ke bisu. Jon u nog le, u wo ka, u je ngômb. Inyu hala nyen nwi wada i mindañ u nla gwal jôm li nwi li biba. Jon u nog le, isañ mbai a ntjo bé matai i mbus nañ. Inyule i mbus hiun, himamana hiun hi nyégle ndigi. Ingéda mut a gwééna mut biba, hala a nla ti nye mahoñol ma mapuna.\nYom u nlama yi, yo ini le, mut a nlama yi yan ngim mam i mpémél nye ndi a nlama tééda hala kikii ngim yigil. Biba bi nla lona we poo hu, ño sii i ke bisu inyule hala a yé hiun u gwééne mut ndi u nwéhél bé nye to pahal u pahle bé nye.\nYaônde, 05 kondoñ 2011\nDi nla kobol i bug ini ni kal le hala a yé bôt ba nlôl matjél mada. Hala wee bôt ba nlôl ndap yada. Jon mut a gwé lihaa i pes isañ ni i pes nyañ. Jon u nog le, mut a nyég bé liwo li nlal isañ, a ke li nlal nyañ. Inyu i boñ le lihaa li kee ni bisu nyen u nog le, isoñ a yég, yag we u yég. Hala wee hikii man mee a nlama bii to biiba le a wo bañ likondo li bebee tole a téé nlondog le, me nwo nso tole me mbélél mbog. Hémle i bôt ba kôba i niiga bés le i bôt ba nwo ni i bôt ba yé i niñ ba nôgla ikété ngim mangand.\nYaônde, 16 kondoñ 2011\nPublié par antoinepondipondi à 02:51 Aucun commentaire:\nNSEÑ I LOÑ\nDi nla kobol i bug ini le nseñ ni kal le hala a yé yom tole jam li nlama bôña inyu ngim mahee ma mut.\nDi nla kobol i bug ini le loñ ni kal le hala a yé hisi i ngim litén tole ngim matén, mboda bôt ba yii mu i nkoñ u, baôô bisélél ni basal minson. Di nla ki kal le loñ i yé lingwélés.\nLoñ i ngwé, loñ i niñ, loñ i nla tjé hala wee ngim loñ i nla yin. Jon loñ i nla wo. Bon ba loñ ba nlama jo sañ le loñ yap i yin bañ ni i njel ini le ba nlama yi bok mam map le mut nyekinye a ba bañ i ngii loñ. Jon u nog le, mut a nje njék ndi mut a nje bé loñ. Bon ba loñ ba nlama nôgla inyu i ôô bisélél gwap, inyu i bañ bee gwap, inyu i sal bijek gwap ni nuñul bisélél gwap, bee gwap ni bijek gwap inyu i boñ le mut nyekinye a yep bañ ni jis li mbôngôô. Bon ba loñ ba nlama ba bôt ba nsal ni mban inyule i loñ i mbégés bé ngeñ i nhol bé. Bon ba loñ ba nlama yéñ i kônde bana yi ni pék inyule yi i ngi kônde i nteg bé mal. Jon bon ba loñ ba nlama sal inyu mahol ma hikii jô ni mahol ma loñ inyu hala nyen nuga i gwém u nyugege i hot yoñ.\nBôt ba kôba ba bé yi le ibale loñ yoñ i tabé ngwélés wee yag we u tabé ngwélés. Jon mut a bé ke bé yag mbombog moo nso. Hala wee mut a nlama yéñ le a yi i yom a mboñ inyu loñ yéé ilole a yéñ kii loñ i mboñ inyu yéé.\nLoñ yoñ i nla ndigi unbene loñ ipe ingéda i nla kokse i loñ ipe ini inyule lôs i tane bé i hunguu mis.\nYom u nlama yi, yo ini le, ingéda loñ yoñ i gwé lipémba, biloñ bipe bi nkon loñ yoñ woñi yag bon ba loñ yoñ inyule lihuu li ngoi wee ngoi i.\nYaônde, 10 kondoñ 2011


Culture Basaa: 2012\nPublié par antoinepondipondi à 10:17 2 commentaires:\nVidéos Décembre 2012\nTA A KAL ME LE\nIngéda u nleñ tômblô isi, i mbôô kikii kangéda libañak jéé. Kunde loñ i nsôk ingéda loñ i nyep ni jis li mbôngôô. Hala wee loñ i neebe i ba isi ane loñ i pe i pes i moni, bigwel moo, bisélél, bee, hop, mambén, bijek, maog, base, hémle i ke bisu.Hala a yé nlélém inyuu mut binam.\nMut a nla bé ba ngwélés ibale bo ndi a nyi bé i yom isañ a bi kal nye. Hala wee ibale bo a nyi bé mbog kôba ni kwañ i nsañ. Mbog kôba i yé i mam bôt bakô ba bi bog ingéda ba bi yémbél gwét i Ngog lituba ni i bôt ba bé gwés le ba jôp i base i ôm mbom isi. Mbog kwañ i yé mam basôgôl boñ ba bi bog ingéda ba bé i loñ Egiptô. Jon i mut a nkal le ta a kal me le ndi i ta wé nu a lôlak i loñ i ñane loñ yé a yi le a nla bé ba ngwélés to loñ yé i nla bé ba kunde. Jon u nog le: ba nkés bé mbog i ngii mbog. Hala wee i yañan mbog i nla bé kiha ni mbog yoñ. Hikii mut a gwé ngim lingwañ ibale bo a gwé mahoñol ma bôt bé ba kôba. Loñ yoñ i nla ba kunde ingéda wemede wa yi i mam isoñ a bi kal we. Hala wee u mbôdôl ôt mahôñol moñ ni wemede, u mbôdôl tehe nkoñ hisi ni mis moñ i ke bisu. Jon u nog le: ñyéé i nke bé mañan matehe ngwéé.\nInyuu hala nyen u nlama yéñ i bana yi yosôna ni pék yosôna i nsoñ.Hanyen wa yi ôô bisélél gwoñ, u yi bañ bee gwoñ, u yi sal bijek gwoñ, u yi nson u nyunga i ke bisu.Ndi we u kônde gwo ni i mam u niñ i len ini. Inyuule yi i ngi kônde i nteg bé mal. Ingéda u ngwés wemede ni loñ yoñ nyen u nyéñ ni yi le : ta a kal me le, inyuu i boñ le u ba bañ wañ mut. Mut nu a gwé bé minkañ mi yé ñômôg isi. Ta a kal me le : hala a yé maboñog, masalag, mabogog ma mam isoñ ni basôgôl boñ ba bé boñ. I mam mana mon ma hôla we le u kee ni bisu. Jon u nog le : ibale bo u nke bé i kand mbôl ni isoñ u mbolnleñ i nyôl ni pahge.Mbôl i yé lisee li njang. Yon ba nkand ni nkwade bikai. Ba nkañ soso jomb, yon ba nsébél le kôngô i mbôl. Yon ba nsuha i homa maoñ.Ba ñat masee, ba tôbôg bakale, ba nyuugege le i yila ndigi yom yada.Ndi ba leñ wo i ngii, bôt ba leege wo i ngii. Ba mpamna wo i ñond. Hanyen u nsugul.Nyôl i gwé bipes bi baa.Hanyen ba ntôôma bipes bi gwo bi baa. Ba hô ni libuda. Libuda li nyôl, ba mboñ lisee li pe, ba ñôt yo, li nyila kikii libam.Hingônd hi nyôl, hanyen ba mbiine libuda inyuu i boñ le nop a jôp bañ.Ba nkés bikék i ngii le mbebi i bada bañ libuda. Ba nha minkôô i kété ni i mbégdé le mbébi i bada bañ libuda. Ibale nyôl i ñun hanyen nop a mbôdôl jôp i ndap. Hala a mbat jôga li nwi. Likand mbôl li yé ngim likenge basoñ ba niiga we.Ibale bo u nyi bé u mboñ hihôha. Hihôha hi hon hi mboñ we le u nkand mbôl ni pahge.\nYaônde, 12 maye sép 2012\nPublié par antoinepondipondi à 09:44 Aucun commentaire:\nNKWEL U KIÑE LOÑ I BELGIK LÉOPÔL II NI BÔT BA MINSIÔN BATÉÉ I KE I LOÑ I KÔNGÔ I NWI 1883\nA bipada ni boñ ba loñ ba gwéha,\nNson u ntina bé u mbad ngandag matatga. Kikii bipada, ni nke niiga évanglium, ndi évanglium ini i nlama bé hôya i mam ma yé nseñ inyuu loñ i Belgik.\nBanga nan i nson i loñ i Kôngô i ta bé i niiga Mihindô i yi Hilôlômbi, inyuule ba nyi nye. Ba mpot ndi ba bag ki isi énél i Mundi, Mungu, Diakom ni ba Hilôlômbi bape, ba nyi le, manola, wip, i ke wañan nwa i ndéng, i pot mut béba, ni bisol bi yé béba. Di nyi le hala a yé ntiig. Jon na ke bé i niiga bo i mam ba nyi.\nNson nan wa ba tôbôtôbô i hôla bangomin ba Bakana ni Bakana bagwé bi iñngin. Hala a nkobla le, natoñol évanglium inyuu i boñ le nseñ uloñ yés i nimil bañ nyoo i pes i mbog i.\nInyuu hala nyen, na yéñ manjel le binuga bi bôt bi, mahoñol ma ke bañ bo lihaat li yé i loñ yap tigale kel yada, ba kahal ha ñem wap lihaat li, banga pémsan i pam i pôla yap ni bés ndi ba kahal emel i luhul bés i loñ yap.\nI yi ni nyi évanglium, ya hôla bé i léba bikaat bi niiga bahémle i gwés liyep kikii hihéga : Bé diyeyeba ni yé saibak inyuule ane ngii yé i nan. I yé nledek ni gwañ mut i jôp ane ngii.\nNa yéñ manjel momasôna le Mihindo mi kon woñi i bana ligwañ inyuu i bet ane ngii.\nInyu i tuga le ba paa ño ngim mangéda, ni le ba kon woñi i boñ i jam li, ni nlama bôñôl los. Ni nlama niiga bo le ba nlama niibe bibéba bi mam gwobisôna to ibale bo ndi bilôg bi nsoñ bi lôg ngomin bi nsol bo to bép bo. Na niiga bo le i mut a noñ njel mapuna a kôli bé i sébla le man Nyambe. Na ôt bo i noñ ndémbél i Bapubi ba ba bi ti limang lipe ingéda ba bi bép bo limang jada.\nNi nlama héya mahoñol map le ba nla bana mbimba i jôs bés ni i boñ ki le ba yan i jôs bés. Me nhoñol bisat gwap bi gwét tôbôtôbô. Ba kal bañ bé le, ba nwas gwo ndi bé ni toñ i tjé gwo.\nNson nan u nlama béngé boonge bawanda téntén le ba yangap bañ. Ibale bo ndi bagwal ba noñ litiñ li Pada, maange wanda a nlama nigil i nôgôl i yom mut minsiôn a nkal nye inyuule nyen a yé nwet mbu wé.\nNi toñ téntén sudul nyu ni nôgôl. Ni boñ le boonge ba toñ bañ i toñol mam ingeda ni niiga bo bisukulu binan. Ni niiga bo i hémle mam ndi ni niiga bañ bo i yi toñol mam.\nI mam mana mon ni nlama niiga a bon ba loñ ba gwéha. Na léba ki mam mape i kété bikaat ba ti béémamélél ma nkwel unu.\nNi niiga Mihindô mi bôt évanglium kikii lem i bon ba Afrika hala wee ba nôgôl basañ bap ba ba yé Bakana. Ba yangbene bañ inyuu bibéba bimam Bakana ba mboñ bo. Ni hoñlaha bo hikii kel le : Bé ba ni ñee ni yé saibak inyuule ane ngii i yé nan. Ni jubus Mihindô mi bôt i base hikii ngéda ni hisôô.\nNi tééda baa bap i ane nan sôñ bôô inyuu i sélél bé yanga. I mbus hala, ni ane balôm bap le ba ti bé inyuu longe nan ni mboñ, kembee, kôp, matjee ma kôp hikiingéda ni nke i nleñ mambai map.\nNi kéñni manjel momasôna le Mihindô mi yila bañmingwañmi bôt. Ni tôbôg hikii kel le : I yé nledek ni ngwañmut i jôp i ane ngii. Ni ane bo le hikii sondi ba saa nôgôs i mésa mi ngwa noi. I moni nu ni om nwo mandap ma nyunga ma loñnan ndi bo ba hoñlagle mi yé inyuu diyeba di bôt.\nNi bot baét inyuu Mihindô mi bôt inyuuhiñilHindô wosôna i ngwés heñellibag li nlimil li bilôg binsañ. Ni yelel i mut nu yag baénél.\nEmble a litén li mee\nU tibil añ longe ni mahoñol ma nwee, maéba ma ntjam mi ñañ wada inyuu dilo di nlo di Afrika. U nhoñol laa ?Hala a yé ndip i bana mahoñol ma nwee. I nla pam iñiñ i mut le nsola nkwel wada u sugde nye nganda ngeñ tole ngandag dilo. Me bé bem iketé nwee liwanda jem jada lisuk li mayôñôl ma mbôm litôwa li mbegeebôt i tison i Montréal ingéda nhôôla mut wada i bi yén i pañ yem ndi to a nkwélés me ñañ wada u bi yibil me mis ndi u ba ki me nseñ inyuu niñ yem.\nI nhôôla mut unu u yé nkohpa malét i niiga dipa i sukulu i biloñ, i mut nunu a nyi maloñ ma Afrika kikii mpék u trosis wéé.Liôdôl jéé li pék, mahoñol méé noñnaga ni dilo di lo di Afrika bi nkôp dusuhuu i mbus. Jon ou kal bañ le hala kikii a yé Nkana wee a yé « colon ». Inyuu hala nyen u añ ni boña woñ ni pék i mam a mpot.\nMe ñañle bé ntiig i mam a nyimbe : « me niiga hipa hala a nlel môm imaa ma nwi ni mi tan. Nson wem u mboñ me le me ntehe ngandag i mbôm bisônda ni mbôm basélél ngomin bi Afrika. Me yé héhla i kal bé ni ndutu i ñem lenoñnaga ni yigil dipa, liôt mahoñol ni liyi puhe jam, i bôt banaba kôli ndigi ni litjee kikii mbôgi. Baudu bem ba bon ba Afrika ba nyi jam ngandag, ba gwé bi longe bi mambod ma bisônda, ba nyi pot hop u pulasi longe ndi i yigil i sukulu, ba nlona bé bés to yom. Inyuule liyig jem, biloñ bi Afrika bi mpot hop u pulasi, bi gwé bé sukulu yada i niiga dipa ni biloñ bipe ndi bi bannga banga babét ba bisukulu bi kikii ba kena gwo. Me ntoñle bé inyuu ki me gwééne bé me bot-ñem ni biloñ bi Afrika. Ingéda ini me mpot, nkoñ hisi i gwé tik i mam maaa : ngap, gwét bi dipa ni bôm i nkoñ hisi. Tina mehihéga hada biloñ bi Afrika bi nlona ngim yom. U nléba bé.\nDi bôdôl ni ngap ndi téntén ni kalasin. Bayi mam ba nyiba ni nkoñ hisi ba mpot ngem yada le len jôm li nwi ni mi tan i pam le môm imaa ma nwi, kalasin ya yila yom i mbéna habé nene jon ya hee ndiye ngandag. I nwi dikôô di baa ni môm imaa, ndamba mpôndi yada i kalasin ya ba i kiiña i mbôgôl yada ni môm imaa ma dollars jon i yi ngim biloñ i nyi i jam lini kikii bo loñ i Amérika, loñ i Pulasi, loñ i Chine, loñ i Ngisi, bi mbot ngim dikuu i nigil ni ti mahoñol inyuu i hôla biloñ bini le bi pagbe kalasin i yé i nkoñ hisi le to kii i ngwéla, bi bana ndigi kalasin. Ndi kii u ntehe biloñ bi Afrika ? Bakena biloñ bi Afrika ba ñôt bé mahoñol map i tehe béba i nlo bo i njel yap le ngi bana kalasin hala wee litémb i mbog kwañ. I loñ i Gabon, bibee gwé bi kalasin bi sa len jôm li nwi i ngandag yosôna, ndi bakena loñ ba mboñbé jam jokijo le ba tééda kalasin wap tole ba yi i yom ya hééña kalasin wap. Yom bakena ba mboñ i yé i soohe le ba léba ki bibee bi kalasin bipe. Inyuu biloñ bi Afrika, kalasin i tabé yom hipa : u mpombe kalasin ndi u nuñul yo. I moni mi nlôl i kalasin mi nke mimpék mi bakena biloñ ni minkuu mi banuñul mangaa. Hala a yé kili jam.\nHanano, gwét bi dipa.Mintôñ mi gwét mi biloñ bi Afrika mi yé ndigi nso jôi le mintôñ mi gwét. Jon to imbee likoda li bôt ligwé mangaa ndi ba bannga ngim matôa ni i ngaa ini le kalachnikov li nla béb mintôñ mi gwét mini gwét. Me nhoñol le mintôñ mi gwét mini nson wap i yé i téénga bon ba loñ yap ha bes le i jo gwét ni pék inyuu kii ? Inyuule ibale bo ndi u mbénge mintôñ mi gwét mi biloñ bi gwé mahol kikii loñ iChine, loñ India tole loñ i Pakistañ, mintôñ mi gwét mi biloñ bi Afrika mi nhoñlana bés ngéda kwañ ha ndugi le i len ini.\nNi yoñ hihéga i kéñ ngii loñ.Bun bé le u nléba loñ yada i Afrika i gwé banga mangaa ma len ini ma ntat ngii loñ yap. Biloñ bi Afrika bi ngi gwéélag minkoñ mi mangaa inyuu i sôñ ngii biloñ gwap. Mapep ma gwét ma dikuu di mintôñ mi bisônda mi biloñ bi Afrika ba gwélél ma yé ma Bakana ba Mbenge ba bi yék ingéda ba bé ane biloñ bi Afrika. Loñ Afrika to yada i gwélél bé mbañag i yom i nkiiña i ngii le i yis nye minyiingami bankén ba bôt ni bankén ba bipuuwene bi njôp i ngii loñ ndigi le loñ Afrika i bat mahôla ma mintôñ mi gwét mimpe. Lihôôba moo i tôl lini li ngwal kii ? I len ini, biloñ kikii, Amérika, Pulasi tole Ngisi bi nla tjé mintén mi mangaa nwomisôna mi ngim loñ i Afrika ibabé bo i om sônda yap yada biték bi i loñ i Afrika i ndigi ni mimbañag bi gwom bi nkiiña i ngii, mangaa ba nléñle u bag i tuye ni mbôm bipuuwene bi gwét. Noñnaga ni mahoñol mem, me mpénda ni hoñol le biloñ bi Afrika gwa kônde ke hilo i pam i kel ngii wa kwél bo i ño.\nJam li nsôk, bôm i nkoñ hisi. Mbom be i yé le kikii mana mam mape ma ngwéla, baudu ba biloñ bi Afrika ba di nleege ba yé bilonge bi ngôs ba ntimba pot i mam ba nog biloñ bi Mbenge. Hala wee bôm i nkoñ hisi i nlama bé tee mut binam, biloñ bi yé ngoo bi nlama kôhna mahôla le mbegee bôm i nkoñ hisi i yuu bañbo. Nson wem u mboñ me le ngim maliga i yé me le me nla béme pahal mo ndi ma kubul mo. Bôm i nkoñ hisi i yé i kônde yilis biloñ bipe minkôl mi biloñ bi bakana i len ini.Semkwep, me nyis bé le liti maôñ lini nseñ wé i yé le biloñ bi yé ngoo bi kônde yégle ngoo le lingwañ jap li isi ni lihat jap bi hôla biloñ bi Mbenge le niñi bon ba Mbenge i sôs bañ. Hala a nkobla le, nson njonog nii ngi mahee wa kônde séla biloñ bi yé ngoo. Jon bikei bi nsinga bi bé hee 300 dollars moni mi Amérika bi hee ki nlélém ndamba i nwi 2006. Kikii biloñ bi Afrika bi bannga bé mahol map ni kunde yap mbogog longe, biloñ bini binkônde ba biloñ bi nsomb ndigi somb ni somb i gwom bi mbéña ni nkoñ hisi. Inyuu yem, kunde i nkobla ndugi le u laa boñ ngim mam ni wemede. Jon ingéda me ntehe ngim biloñ kikii bo loñiSénégal, loñiMali, loñi Niger, loñi Tjad tole loñiÑem kété Afrika bi nsomb bebee le 45 i ngii 100 bijek bi yé bo nseñ bakén ba biloñ, ni nla tehe le liha bo i kat li kôli le biloñ bi bi tjé. Inyuu i sugus nkwel, me ñañle bé jôñ mahoñol. Me bé pot ni mbôm sônda i loñiSénégal i bi lo i yigil i bés ni hala a yé ndék sôñ. Me ni nye di bé bénge nkuu bitidii i bé unda didun di bon ba loñ i Libañ di bi sôs minloñ inyuu i bat le bisônda bi loñi Siria bi huu i loñ yap. Jon mebi bat nye le mahoñol méé ma yé laa inyuu i jam li.A bi timbhe me le: bon ba loñ Libañ ba ngwés ki ba kunde jon ntôñ i gwét i loñ i Siria i ntuga bo i ba ngwélés. Hala a yé ndimbhe mut a yé boboñ. Me bi kôble nye le diun tini dinta bé kikii sôñ. Ma yé mbogog longe libogog ndi ma gwé ki nseñ wada.Loñ i Israël i mpabla i jo gwét ni Hezbollah iyuule i nla bé jo gwét i nlélém ngéda ni bon ba Palestine, Hezbollah ni loñi Siria. Bot yé ñem i yé le loñ i Siria i nyodi i loñ Libañ.Hala a hôla loñ iIsraël le i jôp i loñ iLibañ i boñ i yom i ngwés. Me bi sébél i mbôm sônda i loñi Sénégal i mbus dilo di baa inyuu i hoñlaha nye nkwel wés. Ndi a bi tagbe i yom i pe ngookila. Yigil yéé i nhôla bénye to yom. Me gwé bot ñem le kel yada bon ba Afrika bayi ngui i adna, ngui i yi ôt mahoñol ni ki le Puhe Kongo man Kongo Nkana nye jam li puhe we, weg u puhe jo.\nÑañ u niiga bés le niñi pôla matén i yé jam li bôs waba ki jam li ngui. I kel na bana mbôm jôl i gwét kikii loñi Chine ni loñi India nyen na la jôp i njel mahol i ba bé woñi wokiwo. Ndi i ntel ni ngi gwé mintén mi bakena me mbéna boma, nayi bé le inyuu i boñ le mut a bañ we, u nkadal yo ni pék yoñ ni ngui yoñ. Me gwé béme bot-ñem. Inyuu hala nyen ibale bo i yaani nu a ñye, adna i biloñ bi Afrika tole CEDEAO bi nyoñmakidig le bambot banga sukulu Afrika i niiga dipa, i bôt ba ga tep ba ke i Mbenge inyuu i nigil lelaa bés bon ba Mbenge di ntehe nkoñ hisi ni dipa. Ndi ki i yé le ba nkés bé mbog i ngii mbog. Hala wee bés bon ba Afrika di nlama tehe nkoñ hisi ni mis més, ni mahoñol més inyuule ñyéé, i nke bé mañan matehna ngwéé. Inyuu hala nyen i bon ba Afrika ba ba balét i sukulu ini, ba bana mbôm minsaa, ndi ba nla bé bana soñnda ndigi yi i nlôl bo bayi mam bayé Bakana ba Mbenge. Jon ni nlôôs nkwel unu mawanda ma nan ni biyina bi nan bi Afrika ni i bôt bobasôna ba ngwés le biloñ bi Afrika bi ke habañ hilo.\nPublié par antoinepondipondi à 09:42 Aucun commentaire:\nNKWEL U KIÑE LOÑ I BELGIK LÉOPÔL II NI BÔT BA MINS...


Culture Basaa: février 2015\nDi nla kobol i buk ini le mut ni kal le hala a yé hégél i Hilôlômbi.\nDi nla kobol i buk ini le libôk ni kal le hala a yé liyééne.\nDi nla kobol i buk ini le mut libôk ni kal le hala a yé mut a yé i kegi liyééne li Hilôlômbi. Bôt ba kôba ba bé sébél ki Hilôlômbi le libôk li nkumdum hala a yé liyééne li Hilôlômbi. Hala wee u ntehe mapubi ma Hilôlômbi, hala wee u nok maliga ma Hilôlômbi, hala wee u nok bipôdôl bi Hilôlômbi i ke bisu.\nHala a nkobla le Hilôlômbi a yé ni bôt ba binam, wa boma binoode bi mam ndi mut a nlama yéñ Hilôlômbi, hémle yé yon i nla hôla mut le a yi le Hilôlômbi a yé, mut a nlama bé ke hilo, a nlama yén péé inyuu i pam yak Hilôlômbi, mut a nlama jo sañ le a kee yak Hilôlômbi inyuule a nlama bé lôôs ngéda yé biyôglô bi mam, mut a nlama yi gwel nyemede ni ngôñ i kena nye i njel tjiba. Hémle yoñ i mbat le u bana mban, ibale u yé mut maliga, mut telepsép, wa boma Hilôlômbi. Liyéñ Hilôlômbi li yé ngim liké le u nlama yoñ inyuu i boma Hilôlômbi. Niñ yoñ ni mut woñ libôk yoñ ya bon we le u pam yak Hilôlômbi, le u hémle Hilôlômbi Nwet woñ. Mut libôk hala wee u nlama gwés wemede ni nok mut woñ libôk ngôô ni gwés mut woñ libôk kikii wemede.\nYaônde, 09 maye sép 2014\nPublié par antoinepondipondi à 03:25 Aucun commentaire:\nHikii hégél i yé i niñ hala wee i yé yômi. Yômi i yé libak li yom i ngi niñik, i, ingi yii i niñ. Mut a yé hégél i niñ, i mpot, i ñôt mahoñol, i boñok mam i ke bisu .Tel i base i sôkbôk inyuu man mee i yé le man mee a joo sañ i ba ngwélés. I bôdôl bi béé ngim biloñ i gwé lipémba jon biloñ bi, bi nyéñ ane biloñ bipe ni bôt ba biloñ bi le i bôt ba, ba niñ kikii lipémba jap ipes mahoñol map, mayi ma mbog yap, likot masangô i ke bisu. Mut a yé i yom a nniñ, mut nyen a njo sañ le a ba kunde.\nYaônde, 13 maye sép 2014\nHala wee i mbus tada, yom i pe i yé nyoo, nkoñ i pe i ke bisu. Nu a ta bé i niñ a yé nwoga. A mal jôp nyoo i muutada i homa niñ yés i ta bé. Bôt ba kôba ba bé yi le biyééne bi yé i mbus nyemb bibaa. Béb yééne i yé homa njôhge ni ndutu i mbus nyemb, nyen ba nsébél le muutada, nkok hindi. I mbus nyemb yééne i pe i yé longe nyoo nyen u ñada babôk, ba yé longe yom inyuule ba ntat ba yômi. Babôk ba yé bôt ba nwo. Ndi nkugi i yii ngi nihma lôñni bôt ba niñ inyuule i ngida témbék ni mbus mangéda mahogi. U nok le a nsés mut tole a ntagbe homa i bet ba ntehna. Nwet a ta bé longe inyuule a nsés bôt, a boñok mam ma ntéénga bôt ba yii i niñ, hanyen ba ntôô nye i muutada, i homa a yé le a nla habé témb ni mbus. Nyoñ i yé nkugi i ngi pék. Jon u nok le: mut a nyilna bé mut nyoñ. Hala wee ibale mut a nwog bé a nla bé yila nyoñ.\nYom u nlama tééda, yo ini le, mut a nyi bé bisu bi mbog. Hala wee mut a nyi bé mam ma yaani nu a ñye. Hilôlômbi nyetama nyen a nyi yaani ni nomaa.\n1. Libéé li ngond\n2. Toñ méé\n3. Libéé li kôi\n4. Nkwoog libéé tole mbeg libéé\nYaônde, 01 maye sép 2014\n4. Matuluk =makabô=mandongo\nDi nla kobol i buk ini le likenge ni kal le hala a yé libak li nu a nyi bok jam, nu a nyi gwel nson kikii liyi néñés bilém, bulus gwo ni hôla gwo i adbe ngim ba homa, liyi malonge, liyi ntuba to bikôkôda, liyi oñ ndap i ke bisu.\nDi nla ki kobol i buk ini le likenge ni kal le hala a yé bibôñôl ni libogok inyuu lôk i bana nseñ inyuu yé .Mu i njel i nyen u nok le hiséé makenge. Hala wee hiséé hi nla bé hoo gwiya i jam. U nogok ki le : likenge li jis li nke bé kôp. Hala wee liyi boñ jam li li mbôña i mbamba, li mbat bé ngim bitek. Hala wee mut likenge a nhel bé. Hala a yé nlélém jam inyuu loñ to nuga. Jon ngim loñ i nla kôhna bigwel moo, nkus, lihat i ke bisu likenge.\nMandon ma yé likenge i pes mahoñol ma minsômba ni ligwelek li minsômba inyuu i lôk mut numpe to likadal nye yom yé.\nDi nla kobol i buk ini ni kal le hala a yé i hôyôs njiiha mut numpe, njôhge mut numpe a gwé i ke bisu.\nIngéda Hilôlômbi a bi hôla bôt ba kôba i gwét bi bi juba i Ngog Lituba, nyen a bi ti bo nhughe ni mandutu ba bi boma i ngwéé wap i gwét. Inyuu hala nyen bôt ba kôba ba bé yi le ndigi Hilôlômbi nyetama nyen a nla ti bo nhughe. Jon ba bé kon bé mut woñi. Bôt ba bôba ba bé ba gwééne Hilôlômbi bot-ñem. Ba bé nigbene i tôl Hilôlômbi. Bôt ba kôba ba bé yi le Hilôlômbi a yé liaa jap. Jon u nok le : i yoñ sat u nyi, yon u tôgbege.\nNDUÑA INYUU HOP LIGWÉYAG\nMUTLIBÔK Dinla kobol i buk ini le mut ni kal leh...


Ñañ u niñ i bôt: Ngoo bibôdle—ngwañ mamélél | Samuel F. Herd\nÑAÑ U NIÑ I BÔT Ngoo bibôdle—ngwañ mamélél\nNsañ—Lelaa u nla bana wo?\nYéhôva a ngwés ba “ba ntéñbe i num matam”\nInyuki di nlama “ke ni bisu i num ngandak matam”\nNi nyi ñoo nan\nA boñge ba wanda—kolbana Nsohop\nNkum Ntat—Inyu yigil | Mpuye 2018\nAÑ I HOP U Afrikaans Albania Alur Amharik Amis Arabik Arménia Aserbajañ Aserbajañ (Syrilik) Aymata Basaa (Kamerun) Bausa Bikol Birman Bule Bulgaria Damara Dangme Danmark Digor Duala Edo Esan Fiji Finland Fon Ga Grikia Guarani Gujarati Gun Géorgia Herero Hiligaynon Hilémb hi moo hi Afrika i nwelmbok Hilémb hi moo hi Amérika Hilémb hi moo hi Brésil Hilémb hi moo hi Kôré Hindi Hiri Motu Héber Ibanag Ibô Iloko Indônésia Islañdia Isoko Istônia Italia Jaman Kabiye Kabuverdianu Kannada Katalan Kebuanô Kikamba Kikuyu Kiluba Kina Cañtoñ (Ba nhôyôs) Kina Cañtoñ (Lem lôñ) Kina Mandareñ (Ba nhôyôs) Kina Mandareñ (Lem lôñ) Kinyarwanda Kirgisistañ Kiribati Kirundi Kisonge Kongo Kréol i Ayiti Kréol i Bélis Krôasia Kurdish kurmaji Kurdish kurmanji (Caucase) Kurdish kurmanji (Kirilik) Kwangali Kwanyama Kôré Lingala Liétuwa Luganda Lunda Luvale Luô Létônia Madagaskar Makédônia Malay Malayalam Mam Mambwé-Lungu Marathi Martjal Masatek i Huautla Maya Mbunda Mixe Mixtek (Guérérô) Miñgrélia Motu Môñgôlia Nahautl (Ñem Mbok) Nahuatl (Guérérô) Nahuatl (Huasteka) Nahuatl (Ño Mbok i Puebla) Ndonga Ndébélé (Simbabwé) Ngabere Ngisi Norwégia Nyanja Nzema Népal Okpe Oromo Otetela Oñgri Pangasinan Panya Papiamentô (Curaçaô) Persia Pidjin (Kamerun) Pijin i Najéria Pijin i biôn bi Salômô Ponape Potoki Potoki (Eurôpa) Pulasi Punjabi Pôlan Quechua (Ankash) Quechua (Bôliwai) Rumania Ruslan Samoa Sandé Sangô Sapôtek (i ônt) Sepedi Serbia Serbia (Rôma) Sesôthô (Afrika i Nwel mbok) Sesôthô (Lésôtô) Shôna Sidama Silosi Sinhala Slôwakia Slôwénia Sranan-tongo Swahili Swahili (Kôñgô) Swati Swéden Sépulana Tagalog Tailand Tajiki Tamul Taraskan Tatar Tetun Dili Tigrinya Tiv Tjibemba Tjitjéwa Tjitoñga Tjitoñga (Malawi) Tjitoñga (Simbabwé) Tjitumbuka Tjiyao Tjol Tjuwash Tjékôslôwakia Tlapanek Tojolabal Tok Pijin Tonga Totonak Tseltal Tshiluba Tsonga Tsotsil Tswana Turkai Turkmen Tuwalia Twi Télungu Tômba Jaman Ukren Urhobo Usbékistañ Uzbek (Rôma) Venda Waray-Waray Wetnam Wolaita Xhosa Yapan Yôruba Zulu Éfik Éwé Ôland Ôsetia\nNgoo bibôdle—ngwañ mamélél\nÑañal SAMUEL F. HERD\nMe bi gwéé i man ndap bikék, i man tison ba nsébél le Liberty, i Indiana, i loñ Amérika. Ligwéé jem, bagwal bem ba bééna bon baa—munlôm wada ni bôda iba. Mbus yem, m’ma a bi gwal ki bon bôlôm iba ni muda wada.\nNdap bikék i het me bi gwééne\nNGÉDA me bé i suklu, mam ma bi héñha bé ngandak. I suklu yem, bôt we ni bo ni bé bôdôl suklu ha ngéda i, ni bé sugus ki yo ntôñ; hala a bé boñ le u bé yi môi ma libim li bôt ba tison, yak bo ba yik joñ.\nMe bé wada ikété bon basaambok, ngéda me bé mañge, me bi nigil nson wom\nTison i Liberty i bé nyonok ni nwom, yom ba bé sal ngandak ha ngéda i, i bé mbaha. Ngéda me bi gwéé, pua yem a bé sal i bifam bi bôt libôga jés. Ngeñ me yila mañge wanda, me bi nigil i luk kater, me meya ki ngim makeñge ma bôlô ma nson isi.\nMe bi yi bé pua nye mañge wanda. A bééna 56 nwii ngéda me bi gwéé; m’ma yem a ban-ga 35 nwii. Pua yem a bé nkôt mut, makwasi, a ban-ga ngui, a gwéhék bibôlô bi ngui, a niigaga ki bés bon bé i boñ nlélém. A mah bé ba ngwañ i niñ yé, ndi a bé boñ biliya le di bana homa liyééne, mbot, ni bijek—a bé tôñ bés hiki ngéda. A bi wo i ngéda a bééna 93 nwii. M’ma nye a bi wo, a ban-ga 86 nwii. To wada ikété yap a gwélél bé Yéhôva. Ikété lôk kéé yem, ndik mankéé nu mbus nyen a tiñi i sélél Djob kiki mañ likoda ibôdôl i nwii 1970 i ke ni bisu.\nNGÉDA ME BÉ MAÑGE\nM’ma yem a bé gwés base ngandak. A bé kena bés i mitin mi Baptist hiki kel sonde. Ngéda me bééna 12 nwii, ha nyen me nok biniigana bi Trinitas inyu ngélé bisu. Jon me bat m’ma yem le: “Lelaa hala a nla bôña le, Yésu nyetama a yé Man ni Isañ nlélém ngéda?” Me ngi bigdaga ndimbhe yé: “A lok yem, di nla bé nok jimb li.” Li bé toi jimb inyu yem. Ngéda me bééna 14 nwii, me bi sôblana i man lép wada ha libôga jés—ba bi ube me mu letee ni ngélé aa, kiki Trinitas i bé niiga!\n1952—Ngéda me bééna 17 nwii, ilole me nyila sônda\nNgéda me bi jôp suklu i njohok bôt, me bééna liwanda jada, nu a bé nleñ bikut, a bi tinde me i boñ nlélém kiki nye. Jon me bi bôdôl hiañda minsôn, kayéle ba yoñ me i ntôñ bajo bisañ u ba nsébél ni ngisi le Golden Gloves. Ndi kiki me bé yi bé jo sañ, me bi so ntuk u, mbus le me joo ndigi ni ndék bôt. Mbus, ba bi yoñ me ntôñ sônda u loñ Amérika, ba om ki me i loñ Jaman. Mu kii me bé sal nyoo, bikiñe gwem bi bi om me i suklu i i bé niiga baane bisônda, ba hoñlak le me gwé ngap i éga bôt. Ba bééna ngôñ le me pohol i ba sônda niñ yem yosôna. Me bé gwés bé bôlô sônda, jon mbus nwii ima mi suklu, mi ba bé nyégsa bôt i boñ, me bi téé bôlô i nwii 1956. Hala a bi nom bé, me yôña ntôñ sônda umpe.\n1954-1956—Me bi nom nwii ima i ntôñ sônda u Amérika\nNIÑ I MONDO\nMe bé me ma nigil i unda le me yé toi lok ha ngéda i. Ngôñ i unda le me bé lôs munlôm kiki bisinima bi bé tinde bés, i bi lôôha yoña me. Ndi ngéda me bé tehe batéé likalô, libak jap li bé mahéñha. Me bôdôl nigil ngim mam i bi héñha niñ yem héñha yosôna. Kel yada, mu kii me bé kiiña i tison ni litôa jem li nyañga li li bé bé nhôk ngii, boñge bôda iba ba bi pek me. Me bé yi bo—ba bé lôknyañ i mbus i nkil wem, nwet a bii mankéé nu mañ nu muda. Boñge bôda ba, ba bé Mbôgi Yéhôva. Me bé me ma neebe ba Nkum Ntat ni ba Tôde ’ilo! ba bi bôk ba ti me, ndi i litehge jem, Nkum Ntat a bé lôôha let i nok. I kel i, ba bé naña me i lo i yigil kaat i likoda, i i bé tagbe i mbai yap, i kodok ndék bôt inyu yigil Bibel i mambadga ni mandimbhe. Me bôn bo le, m’a noode ba ha. Ha nyen ba bat me, ba nwemlaga le: “Wee w’a ba ha?” Ni me me timbhe le: “Ñ, m’a ba ha.”\nMe bi yiga tam mbônga me bi ti, ndi me bé ha bé le me héñha mam. Jon u u u, me bi ke. Boñge ba bi hélés me ngandak. Me bé hégda bé le, ba bé yi Bibel ngandak hala! Mbus ngandak dilo di base ni m’ma, me bééna bé yi Bibel i kôli. Nano, me bé bebee i kônde nigil. Jon me bi neebe yigil Bibel. Jam li bisu me bi nigil, li bé le, jôi li Nyambe nu Ngui yosôna le Yéhôva. Ngandak nwii bisu bi ngéda, me bi bat m’ma yem bonjee ba yé Mbôgi Yéhôva, a timbhe me le: “Yaa, bôt ba ba mbégés mañ mut wada nu jôi jé le Yéhôva.” Ndi nano, me bi sôk yi bonjee ba bé!\nMe bi pala hol i pes mbuu, me yik le me nléba maliga. Sôñ bôô ndigi mbus me kee likoda jem li bisu, me bi sôblana—i sôñ Matumb i nwii 1957. Litehge jem li niñ li bi héñha. Ngéda me mbigda nlômbi wem libak li lôs mut, me yé maséé ni jam Bibel i niiga me inyu libak li bañga munlôm. Yésu a bé mut peles. A bééna ngui ni lipémba iloo bôt ba binam bobasôna. A bi jo bé kekikel, ndi “a nihbe ndigi ndutu,” kiki mbañ i bi bôk i kal. (Yésaya 53:2, 7) Me bi nigil le bañga nnigil Yésu “a nlama ba minyaô ni bôt bobasôna.”—2 Timôtéô 2:24.\nI nwii 1958, me bôdôl nson nsañal. Ndi mbus, me bé lama téé wo inyu ndék ngéda. Inyuki? Me bi kit le me mbii Gloria—hingonda hiada ikété dingonda diba ti di bi naña me i yigil i kaat! Me mah tam bé makidik ma. Gloria a bé i mis mem kiki tik ngok, a ngi yii hala i len ini. Inyu yem, a nlôôha bane me nseñ iloo diamañ. I mis mem, a mpôôna perl yada le Hope Diamond—ndi inyu yem, i ta ndik bé diamañ me mbôdôl ñem, ndi i yé toi me moo. Me bi bii nye! Nwaha le a añle bé nyemede njee a yé:\n“Di bé bés boñge 17. M’ma yem a bé a tiñi ni Djob. A bi wo ngéda me bééna 14 nwii. Ha ngéda i nyen pua yem a bôdôl nigil Bibel. Kiki m’ma a bé ha bé, pua a bi nôgla ni ñéga suklu. Mankéé nu mañ nu muda a bé kôôba bac i yônôs iba, jon pua a bé bat too a bé le a ke i suklu ngim hilo, me me kee hii hipe, la ni la. Hala a bé boñ le hiki ngéda, wada ikété yés a bé ha mbai inyu bôñgôl lôk kéé i nsôk, ni inyu lamb ilole pua a nhuu i bôlô. Ñéga suklu a bi neebe, hala a bi nom letee mankéé a net makékse mé. Mahaa ma Mbôgi Yéhôva ima ma bi nigil Bibel ni bés, kayéle ikété yés 11 ba bi yila Mbôgi Yéhôva. Me bé gwés likalô, tolakii me bé jôs libak jem li nsut. Sam a ma hôla me mu ngandak, nano a yé nwii ndi nwii.”\nMe ni Gloria di bi biiba i sôñ Matjel i nwii 1959. Di bi sal ntôñ kiki basañal. I sôñ Njéba u nlélém nwii, di bi yônôs lipep inyu jôp i nson Bétel, inyule di bééna ngôñ i sal hikuu hikeñi. Mankéé nu gwéha nu jôl jé le, Simon Kraker, a bat bés mambadga. A kal bés le Bétel i bé leege bé babiina ha ngéda i. Di mah bé nimis ngôñ i ke sal i Bétel—ndi hala a bi yoñ ngandak ngéda inyu ke nyoo!\nDi bi tilna hikuu hiés hi loñ, le ba om bés i het ngôñ i yé keñi. Ba timbhe bés le, di nlama pohol homa wada: tison i Pine Bluff, tole tison i Arkansas. Ha ngéda i, tison i Pine Bluff i bééna makoda ima—jada li bé inyu bakana, lipe inyu miñindô. Ba bi om bés likoda li miñindô, li li bééna ndigi 14 batéé likalô.\nDI BOMA MBAGLA MATÉN NI ÔA IPÔLA BAKANA NI MIÑINDÔ\nHala a nla hélés bé i nok le Mbôgi Yéhôva i bééna mbagla ipôla bakana ni miñindô. Njom yosôna i yé le, ba bé bé le ba boñ nya ipe. Hala a bé i bôk mbén ibale bakana ni miñindô ba bé ntôñ, jam li, li bé le li lona ki bo ndutu. I ngandak bahoma, lôk kéé i bé kôli kon woñi le ba bôk Ndap Ane, inyule ba bé tehe miñindô ni bakana ba kôdi inyu bégés Djob ntôñ. Hala a bé a ma bôña. Ibale Mbôgi Yéhôva i i yé ñindô, i ntééne nkana likalô, ba bé le ba gwel nye—bebek, ba bude ki nye. Jon, inyu yônôs nson wés likalô, di bi noñ mbén i, di ban-ga botñem le mahéñha m’a bôña.\nNson wés likalô u bé bé jam li ntomb to ndék. Mu kii di bé sal libôga i het miñindô mi bé, di bé di koode i ndap bakana ngim mangéda, bés ngi kôôba. Di bé lama hoo ôt pék too di kwélés bo ndék, tole di bat nwéhél, di tagbe. Hala nyen mam ma bé bôña i bahoma bahogi, ha ngéda i.\nI yé ntiik le, di bé lama sal ni ngui inyu yén basañal. Ngandak bibôlô bi bé ti ndik bés ndék moni inyu ngim kel. Gloria a bé sal bon ba bibôlô i mandap ma bôt. Me bi kôhna kunde i hôla nye, inyu boñ le a laa mal bôlô i, pes kel. Ba bé ti bés bijek bi kosi. Hiki sonde, Gloria a bé ke siya mambot ma ngim ndap lihaa. Me bé mbôñglak mbônji i bôt, me jôgga biwinda, me boñok ki bibôlô bipe. Ndap lihaa i bakana yada, di bé jôa biwinda—Gloria a bé a jôgga pes kété, me me jôgga pes mbédgé. Nson u, u bé yoñ bés ngim kel, jon ba bé ti bés bijek i kosi. Gloria a bé je ikété ndap, ndi a bé jéla bé ni bôt ba lihaa, me me jek mbédgé i litéédana li matôa. Hala a bé tééñga bé me. Bijek bi, bi bé ne ngandak. Lihaa li, li bé minyaô; ndi libak li bôt ba bé kéña bo, li bi sôk yoña bo. Me nhoñol kel yada, ngéda di bi telep i liyôñôl li belesin. Ngéda ba bi mal hoo belesin ikété matôa més, me bat mut a bé sal ha ibale Gloria a bé le a ke i luk. A bi nun me ni mis mabe, ndi a timbhe me le: “I yé nkwéhék.”\nMABOÑOK MALAM MA M’A HÔYA BÉ\nMaselna ni mam mabe me mbôk añle bé, di bi tégbaha mangéda malam ni bilôk bikéé, di gwéhék ki nson wés likalô! Ngéda di bi bol inyu ngélé bisu i tison i Pine Bluff, di bi ke i yén yak mankéé nu a bé ñéga likoda. Nwaa wé a bé bé ntôñ, ndi Gloria a bi bôdôl yigil ni nye. Nlélém ngéda, yak me me bôdôl nigil ni ngond yap bo nlôm. Kinje bisai le nyañ mbai bo ngond yé ba bi yoñ makidik i sélél Yéhôva, ba sôblana ki.\nDi bééna yak mawanda ma ñem nyuu likoda li bakana. Ba bé naña bés ngim mangéda i je ni bo kôkôa, ndi di bé lama ke ndik nyoo ni juu, inyu boñ le mut a tehe bañ bés. Ha ngéda i, nlôñ u bé hôñôs mbagla matén ni bisañ, u bé ke ngui ngandak (ba bé sébél wo le KKK). Me ngi hoñlak ngéda me bi tehe mut wada a yii libebe, a bak a héba puba mboñ, ni hikôtô kiki bôt ba nlôñ u KKK. Nya mam i, i bi sôña bé lôk kéé yés i bana maboñok malam ipañ bôt. Kel yada i ngéda sép, di bééna ngôñ ni moni inyu ke likoda li ndôn, mankéé wada a bi neebe somb litôa jés inyu ti bés pôla i ke. Ndi sôñ yada mbus ngéda, di bé huu nwaak kel yada mbus likalô li mandap ni mandap, ni gwigil i si hiañgaa. Di bé di bolok ndap, di ñada jam li hélha. Litôa jés li bé bisu bi ndap yés! Ni mana matila ngii léman matôa le: “Me ntimbhe bé litôa linan kiki likébla. Manyuñ nan nu mbuu.”\nLiboñok lilam lipe ki, li bi lôôha tihba me. I nwii 1962, ba bi naña me suklu i ba nsébél le Suklu nson u Ane i nwelmbok i tison Lansing, i New York. I bé nom sôñ yada, i kodok mimañ mi likoda, bagwélél ba makiiña, ni bagwélél ba ndôn. Ngéda ba bi naña me mu suklu i, me bé sal bé, di yebek. Ndi, nwet bôlô i ndap téléfôn yada i tison Pine Bluff a bi naña me i kwel ni nye. Ibale ba yoñ me bôlô, ki me bi ba man ñindô nu bisu i sal nyoo. Sôk bi sôk, ba bi kit le ba nyoñ me. Me bé le me boñ lelaa? Ñem wem wonsôna u bé i suklu mimañ, ndi moni mi bé bé. Hala a bi yoñ me ngéda inyu yi too me neebe bôlô i, me hôya suklu mimañ. Me bé bebee i tilna lôk kéé le me nlo ha bé i suklu mimañ, ngéda hélha jam i bi pémél me, i m’a hôya bé.\nMankéé nu muda wada likoda jés, nu nlôm a bé bé Mbôgi Yéhôva, a bi koode likôga jés kegla tutu, a nand me nkuda. U bé nyonok ni moni. A bé a telep kegla tutu ni bon bé, inyu ke i wom i ket sut—ba hééga bikai bibe bi bi bé kéña yo—inyu tééda libim li moni li li bé lama hôla me i ke New York. A kal me le: “Ke i suklu, u nigil ngandak mam nyoo, kayéle ngéda u nlo u niiga bés mo!” Ha nyen, me bat ndap téléfôn i het me bé lama bôdôl bôlô, too me bé le me bôdôl sonde yada mbus mamélél ma suklu. Ba bi timbhe me le: “To yom!” Ndi hala a bi tééñga bé me. Me bé me ma yoñ makidik mem. Me yé maséé le me bi neebe bé bôlô i!\nNi bini bibuk nyen Gloria a mbigda ngéda di bi tégbaha i tison i Pine Bluff: “Me bi lôôha gwés libôga li! Me bééna gwigil bi Bibel yom kiki bo 15 tole 20. Di bé ke likalô li mandap ni mandap kegla, mbus di bé gwélél ngéda i bé i yii inyu tégbaha gwigil bi Bibel, masañ mape letee ni ngeñ 11 i juu. Nson wés likalô u bé nlam ngandak! Me bé maséé i yén mu nson u. I pot maliga, me bééna bé ngôñ i héñha nson wem inyu ke nson makiiña, ndi Yéhôva a bé kôôbana bés nson umpe.” A boñ ki hala.\nNIÑ YÉS I NSON MAKIIÑA\nNgéda di bé sal kiki basañal ba ngéda yosôna, di bi bat i sal kiki basañal ba tôbôtôbô. Di bé yi le hala a nla bôña inyule ngwélél wés ndôn a bat bés le di nit likoda jada i Texas, a bééna ki ngôñ le di kee nyoo kiki basañal ba tôbôtôbô. Mahoñol ma, ma bi lémél bés. Jon, di bi bem, di bemek ndimbhe i ntôñ, ndi hikukuu hiés i het ba bé ômle bés maléta u bé ndik hôlô. Sôk bi sôk, di kôhna léta kel yada—ba bi om bés i bôlô makiiña! Hala a bé i sôñ Kondoñ u nwii 1965. Mankéé Leon Weaver, i len ini, nu a yé nkot Juu li hikuu hi loñ i Amérika, yak nye a bi yila ngwélél makiiña nlélém ngéda.\nMe bé kon nson u ngwélél makiiña woñi. Nwii wada tole ima bisu bi ngéda, ngwélél nu ndôn, James A. Thompson, Jr., a bi béñge too me nyônôs bilem inyu nson makiiña. Ni loñgeñem, a bi unda me bilem me nlama sal, a éba ki me mam ma mbéda inyu ba loñge ngwélél makiiña. Me bi tégbaha ndik ndék ngéda i nson makiiña, ha nyen me bi nôgda le me bééna toi ngôñ ni maéba mé. Mbus, me bi yila ngwélél makiiña, Mankéé Thompson nyen a bé ngwélél ndôñ nu bisu, nu me ni nye di bi sal. Nhôôlak mankéé unu, u bi ba ndémbél ilam inyu yem.\nMe ndiihe mahôla me kôs ni lôk kéé yem i mbuu, i i tiñi ni Djob\nMu dilo ti, ba bé uñgus bé ngwélél makiiña ngandak. Me bi tégbaha ngim sonde inyu béñge lelaa ngwélél makiiña a nyuuga likoda. Yak nye, i sonde i bé noñ ha, a bé béñge lelaa yak me me nyuuga likoda lipe. A bi ti me maéba ni biniigana bipe. Ndi mbus ngéda, a yék bés. Me ngi hoñlak me nkal Gloria kel yada le, “baa a yé toi nyégsaga i témb nano?” Ha ngéda i nyen, me bi nigil ngim jam li mahee. Minhôôlak mi bilôk bikéé mi ga ba ha hiki ngéda inyu hôla bés—ibale u nwas le ba hôla we. Me ngi diihege mahôla ma ma nlôl me ni minhôôlak mi bilôk bikéé kiki bo J. R. Brown nu a bé ngwélél makiiña, ni Fred Rusk nu a nsal i Bétel.\nÔa ipôla bakana ni milañga mi bôt i bé ntjamak ha ngéda i. Kel yada KKK ba bi kodba i tison Tennessee, i het di bé yuuga likoda jada. Me ngi hoñlak kel ipe, ngéda juu jés li likalô li bi téé likalô inyu ke je i homa ba nuñul bijek nlambak. Me bi ke i luk, ni me me tehe mpémba nkana u u bé nuna kiki ntonba, a bak nkebek ni nyuu yosôna kiki ñane ntôñ bôt ba mbagla matén. Me nyen a bé noñ. Ndi mankéé wada nu a bé nkana, a bak mpémba iloo bés boba, a bi noñ bés. A bat me le: “A Mankéé Herd, baa mam ma nke loñge?” Ntonba u, u hoo pam ibabé i gwélél luk. Nwii ndi nwii, me bi yi le ôa ipôla matén i nlôl ndik bé ni ôa kôgôô; ndi i nlôl ni béba i i yé ikété yés—béba Adam, i di bi kôdôl bés bobasôna. Me bi pam i nok le manyuñ nu mbuu a yé toi manyuñ ibabé i béñge kôgôô yé, ni le a’ ba bebee i wo inyu yoñ ibale hala a mbéda.\nNGWAÑ I MAMÉLÉL\nDi bi nom 33 nwii i nson makiiña, mu nwii mi nwominsôna, di nsal ki kiki ngwélél ndôn 21 nwii. Nwii mi mi bé nyonok ni bisai, di boma ki ngandak mam i bé tina makénd. Ndi bisai bipe bi bé bem bés. I sôñ Hikañ, i nwii 1997, yom di bé emel ibôdôl behee, i bi yon. Ba bi naña bés i lo sal i Bétel i Amérika—hala a bi yon 38 nwii mbus di bi yônôs lipep li majôp més nyoo. I sôñ i bé noñ ha, di bôdôl sal i Bétel. Me bé hoñlak le lôk kéé i i bé éga Bétel, i bé sômbôl ndik le me hôla bo inyu ndék ngéda, ndi mam ma bi sôk nya ipe.\nGloria a bé i mis mem kiki tik ngok ngéda me bi bii nye, a ngi yii hala i len i\nMe bôk sal i Man juu li nson li Bétel. Hala a bi bane me homa suklu keñi. Bilôk bikéé bi bé sal mu, bi bé lama timbhe mambadga ma ngui muu ma mimañ, ni bagwélél ba makiiña ba bé bat ni loñ yosôna. Kinje maséé i tehe le, lôk kéé i bé sal mu, ni i i bé niiga me, i bi hônba me ngandak mu kii i bé ti me mahôla. Ndi me nôgda le ibale ba ntiimba om me i sal nyoo, ki m’a témb me bana ngôñ le bilôk bikéé bi, bi niiga me.\nMe ni Gloria di ngwés Bétel ngandak. Di bééna lem i pule telep ngéda di bé i nson makiiña, i lem i, i bi hôla bés ngéda di bi bol i Bétel. Yom kiki bo nwii wada mbus majôp més i Bétel, me bôdôl sal kiki nhôla i Juu li nson li bakena ntôñ li Mbôgi Yéhôva. Mbus, i nwii 1999, ba bi naña me i sal i Juu li bakena ntôñ. Me nigil ngandak mam mu nson u, ndi ikété mam momasôna, li li bi lôôha li bé li li nyis bés ntiik le Yésu Kristô—he mut binam bé—nyen a yé ño ntôñ.\nIbôdôl i nwii 1999, me gwé nsima i sal ni Juu li bakena ntôñ\nNgéda me nhoñol niñ yem, me mbéna nôgda nlélém kiki mpôdôl Amôs. Yéhôva a bi yimbe ntat mintômba nu suhulnyu nu, nu a bé sal kiki nso tibil bie bi sikômôr—bi bi bé bijek bi diyeyeba. Ndi Djob a bi téé Amôs mpôdôl, a yônôs ki nye ni bisai mu nson u. (Amôs 7:14, 15) Nlélém jam inyu yem, Yéhôva a bi yimbe me, me man hiyeyeba nsalwom i tison i Liberty, i Indiana, a kôp me mbunja bisai—bi me nla bé to sima! (Bingéngén 10:22) Me nôgda toi le niñ yem i bi bôdôl ni liyep, ndi lisuk li yé nyonok ni ligwañ i pes mbuu, iloo jam me bé le me hégda!\nNKUM NTAT—INYU YIGIL Mpuye 2018


Culture Basaa: mars 2019\nDi nla kobol i buk ini ni kal le hala a yé jam li nnene tole li nôgdana.\nJon liôt mahoñol li mbat le u bana ngim yom i mboñ le boña woñ a nsal. Hala a yé nlélém inyuu nkwel mut a nkwel. Ingéda u ngwés ôt sitok u nlama nyodne i ngim yom. Hala a yé nlélém ingéda u nyéñ i léba ngim mbagi noñnaga ni ngim kon, ngim liboñog li jam i ke bisu.\nYaônde, 15 matumb 2019\nPublié par antoinepondipondi à 12:32 Aucun commentaire:\nNkam PONDI PONDI http:/antoinepondipondi.blogspot.com\nPublié par antoinepondipondi à 12:30 Aucun commentaire:\nDi nla kobol i buk ini ni kal le hala a yé matéak ma jam. Hala a nla ba i pes i hop u mpôda, liôdôg li tidii, libañak li bee, liôô bisélél, lisalak li ngim nson, liboñog li jam i ke bisu.\nYaônde,15 matumb 2019\nPublié par antoinepondipondi à 12:24 Aucun commentaire:\nANE I YILIS WE WAÑ\nI ane ini i nyi le bôt ba binam ba yé ndigi i bôt ba nlôl i loñ i gwé ane. Mbén, likot masangô, matibla i ke bisu bi ta bé kunde inyuu i we nu ane i nyilis wañ. Hala wee loñ yoñ i yé isi ane i loñ i pe i njel mayi ma mbog, lituk mbañ, nson u hisi, minkoñ, nson u nkôm hi huu i ke bisu. Inyuu hala nyen bon ba loñ i ba ta habé ngwélés, yak loñ yoñ i ta bé kunde. Ni nla bé yoñ makidig inyuu mahol ma loñ nan, i pes i nyunga, i pes i base nan, i pes i ngim minson i ke bisu.\nAne i yilis we wañ i yé jem li bôt ba binam noñnaga ni makidig ma adna matén ma nkoñ isi.\nYaônde, 15 matjel 2019\nPublié par antoinepondipondi à 12:23 Aucun commentaire:\nPublié par antoinepondipondi à 12:21 Aucun commentaire:\nDi nla kobol i buk ini ni kal le hala a yé mayél ma kel. Hala wee mapubi ma nlo, ma nnene. Jiibe li ta habé.\nBôt ba kôba ba bé sébél ki Hilôlômbi le kekela inyuule maliga ma Hilôlômbi ma yé mapubi ma nom. Mapubi mana ma mboñ mut le a nke i njel Hilôlômbi. Maliga ma nkis béba ngwé, ma nkena mut i njel ngwélés. Jon maliga ma Hilôlômbi ma yé nlélém tjai di tjai. Yak mapubi ma Hilôlômbi ma mboñ mut le a nyi i homa longe i yé.\nYaônde, 11 matumb 2019\nPublié par antoinepondipondi à 12:19 Aucun commentaire:\nDi nla kobol i buk ini le hégda ni kal le hala a yé jam tole mam boña woñ a ñunda we i bigda tole boña woñ a nti we i bigda.\nDi nla kobol i buk ini le mbén ni kal le a yé mbogog tole litéyak li mam mut a mbégés.\nJon hégda mbén i yé maôñg ma nti we ndoñol noñnaga ni ngim ntjep i yi i mbog bihégél.\nYaônde, 18 matjel 2019\nPublié par antoinepondipondi à 12:17 Aucun commentaire:\nManyuñ tole manké : hala wee muda wada nyen a bi gwal bé.\nMaaisoñ tole man tata: hala wee ni yé isañ wada banyañ iba.


Inyuki Mbôgi Yéhôva i ntégbaha bé mangand ma ligwéé? | FAQ\nAÑ I HOP U Abkhaz Afrikaans Albania Amharik Arabik Arménia Arménia (Hiônk) Aserbajañ Basaa (Kamerun) Bashkit Basque Batak (Tôba) Bikol Birman Bule Bulgaria Bôsnia Dangme Danmark Fante Fiji Finland Férôé Galacia Galois Garifuna Grikia Grôenlan Guarani Gun Géorgia Hiligaynon Hop u moo u Amérika Hop u moo u Péru Héber Ibô Iloko Indônésia Isoko Istônia Italia Jaman Kabiye Kabyle Kaktjikel (Hiônk) Kambôjia Karen (Segaw) Kasakh Katalan Katjin Kebuanô Kikaonde Kikuyu Kina Mandareñ (Ba nhôyôs) Kina Mandareñ (Lem lôñ) Kinyarwanda Kirgisistañ Kirundi Kréol i Ayiti Krôasia Kôré Lingala Liétuwa Madagaskar Malayalam Malta Mam Masatek i Huautla Maya Mixe (Ñemkété u ño mbok) Môñgôlia Nahautl (Ñem Mbok) Nahuatl (Guérérô) Nahuatl (Huasteka) Nahuatl (Ño Mbok i Puebla) Ndébélé (Simbabwé) Ngabere Ngisi Nias Norwégia Nzema Népal Oromo Oñgri Pangasinan Panya Persia Pijdin i biôn bi Salômô Potoki Potoki (Eurôpa) Pulasi Punjabi Pôlan Quechua (Cuzcô) Rarotongañ Rumania Ruslan Sapôtek (Lachiguiri) Sapôtek (i ônt) Sepedi Serbia Serbia (Rôma) Sesôthô (Lésôtô) Shôna Sinhala Slôwakia Slôwénia Sunda Swahili Swéden Tagalog Tahiti Tailand Tajiki Taraskan Tatar Tetun Dili Tigrinya Tjin Haka Tjitoñga Tjékôslôwakia Tojolabal Tonga Totonak Tseltal Tsonga Tsotsil Tswana Turkai Turkmen Télungu Tômba Jaman Uighur (Kirilik) Ukren Urdu Usbékistañ Valañsia Venda Vesô Walisia Wetnam Xhosa Yapan Yavan Yôruba Zulu Éwé Ôland Ôsetia\nInyuki Mbôgi Yéhôva i ntégbaha bé mangand ma ligwéé?\nMbôgi Yéhôva i ntégbaha bé mangand ma ligwéé, inyule di nhémle le i nya mangand ma mbébél Djob. Tolakii Bibel i gwé bé mbén i tôbôtôbô inyu mangand ma ligwéé, i nhôla bés i hek pék i ngii mam ma mbéna bôña mu mangand ma, ni i bana litehge li Djob mu. Di wan mam ma-na ma ma gwé maada ni matiñ ma Bibel.\nMangand ma ligwéé ma gwé maada ma bas bas ni bibase bi bihaiden. Inoñnaga ni kaat i ndoñi bibuk yada ni hop Ngisi le Funk & Wagnalls Standard Dictionary of Folklore, Mythology, and Legend, mangand ma ma nlôl i hoñol bôt ba nhoñol le i kel ligwéé li ngim mut, “mimbuu mimbe ni ngim mam mabe ma nla tééñga i bet ngand yap i” ni le “kiki mawanda mé ma yé ha, ba pahlak ki ngôñ yap inyu yé, hala a nhôla nye, a sôñ ki nye.” Kaat yada ni hop Pulasi le Coutumes et usages des anniversaires i nkal le i ngéda kôba, mintéédaga mi bikaat bi mangand ma ligwéé “mi mboñ bikôñtô bi ligwéé bi bi bé nseñ ngandak inyu yi ngambi i dilo di ligwéé” li li bééna ki maada ni “njôôñ yi i makañ i liwañtjôdôt.” I kaat i, i nke ni bisu i kal le “bitjandre bi ngand bi ligwéé bi gwé ngui i makañ i mboñ le mimbônga mut a nkôs yokela mi nyon.”\nNdi Bibel i nsôña makañ, i ke mabéñba yak mut mis ma-na, i bana maada ni mimbuu mimbe, tole mam mo ki mo kiki ma. (Ndiimba Mbén 18:14; Galatia 5:19-21) Njom yada yon i bi tinde Djob i tjé nlômbi tison u Babilôn. I bôt ba bé yééne mu, ba bé wan tjôdôt, ngim liboñog li li gwé maada ni baañ biyimbne i libai li woo, i ke mabéñba yak mut mis ma-na. (Yésaya 47:11-15) Mbôgi Yéhôva i nwan bé bilem bi loñ bi hiki mbok; ndi ngéda Bitilna bi nti i nya maéba inyu ngim lem i loñ, di nkwés bé mis mu jam li.\nBikristen bi hiai bisu bi bé tégbaha bé mangand ma ligwéé. Kaat ndoñi bibuk yada ni hop Ngisi le The World Book Encyclopedia i nkal le “ba bé tehe ngand ligwéé kiki bilem bi bibase bi bihaiden.” Bibel i ñunda le baôma ni bôt bape ba, Yésu a bi niiga nyemede ba bi yék ndémbél ilam i bikristen gwobisôna bi nlama noñ.—2 Tésalônika 3:6.\nI jam bikristen bi bi kôs oda i bigda, i ta bé ligwéé, ndi nyemb i Yésu. (Lukas 22:17-20) I jam li li nlama bé hélés bés, inyule Bibel i nkal le ‘kel nyemb i nloo kel ligwéé.’ (Ñañal 7:1) I mamélél ma niñ yé hana isi, Yésu a bi sal inyu bana loñge jôl i bisu bi Djob, a boñ ki le hilo hié hi nyemb hi ba nseñ ngandak iloo hilo hié hi ligwéé.—Lôk Héber 1:4.\nBibel i mah bé sima ngwélél Djob nu a bi tégbaha ngand ligwéé. Hala a ta ndik bé hôya, inyule i nsima mangand ma ligwéé ima ma, bôt ba bé bégés bé Djob. Ndi, i nsima mangand ma moma kiki ndémbél ibe.—Bibôdle 40:20-22; Markô 6:21-29.\nMu kii ba ntégbaha bé mangand ma ligwéé, baa bon ba Mbôgi Yéhôva ba nôgda wengoñle ba yé i mok?\nKiki biloñge bi bagwal gwobisôna, Mbôgi Yéhôva i ñunda bon bap gwéha to imbe ngéda ikété ñwii, ba tinak bo makébla, ba boñok ki mangand malam. Ba mboñ biliya i noñ ndémbél peles i Djob, nu a ti bon bé mam malam. (Matéô 7:11) I bon bagwal ba yé Mbôgi Yéhôva ba nôgda bé weñgoñle ba yé i mok, kiki bipôdôl gwap bi ñunda:\n“Maséé ma yé ma ba ngandak ngéda mut a mbem bé likébla.”—Tame, ñwii 12.\n“Tolakii me nkôs bé makébla i hilo hiem hi ligwéé, bagwal bem ba nti me makébla i mangéda mape. Me ngwés hala ngandak, inyule me ta me mbem bé mo.”—Grégoire, ñwii 11.\n“Baa u nhoñol le jôm li manut, man koga bakana, ni ngim hiémbi bi yé ngand? Ni loo i ndap yem, ndi n’a tehe bañga ngand!”—Érik , ñwii 6.\nYésu a bi toñol inyuki di gwé ngôñ le ba éga bés. Ni matiñ ma Bibel ma ma nlôôha ba nseñ.\nInyuki Mbôgi Yéhôva i mbégés bé Kristak?\nCopyright © 2019 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania. MATÉAK INYU LIGWÉLÉL | MATIÑ MA NSÔÑ BINIÑ BI BÔT\nUnda ndig mahop ma moo Site i internet i néhi Ndig inyu yoñ (téléchargé) bitilna


Yésu a niiga bôt Ane Djob | Ñwin u Bibel\nYésu a niiga bôt Ane Djob\nYésu a niiga banigil bé ngandak mam. Ndi a bana ndik ño buk wada le Ane Djob\nYÉSU a loo boñ kii hana isi? Nyemede a kal le: “Me nlama añle yak minkoñ mimpe miñañ minlam mi ane Nyambe; inyule jon me bi ôma.” (Lukas 4:43) Ane Djob yoñ i bé ño buk u minkwel mi Yésu. Béñge le gwom bina a bi niiga bi bi mbéñge Ane ini.\n1. Yésu a ga ba Kiñe. Yésu nyemede a kal le nyen a yé Mésia likak. (Yôhanes 4:25, 26) A unda ki le nyen a yé Kiñe mpôdôl Daniel a tehe i yiinda. Yésu a kal baôma bé le kel yada a ga yén i “yééne ane i lipém jé.” A kal ki le yak bo ba ga yén i bi yééne bi ane. (Matéô 19:28) A o unu ntôñ bikiñe le “bémba titigi.” A niiga ki le a gwé “mintômba mimpe” mi mi ta bé ikété ntôñ bikiñe.—Lukas 12:32; Yôhanes 10:16.\n2. Ane Djob i ga lona ngembe telepsép. Yésu a niiga le Ane Djob i ga mélés ngitelepsép i i nloo yosôna ngéda i ga pubus jôl li Yéhôva Djob. Hala nyen i ga jôa mahindi Satan a hoo jo i wom Éden. (Matéô 6:9, 10) Yésu a bi éba le a ta bé ntodol bôt inyule hiki kel, a bé niiga bôlôm ni bôdaa, mi ngwañ ni diyeyeba ibabé mbagla. Tolaki Lôk Israél yon i bé bôt ba bisu a bé lama niiga, a bi ke hôla yak bôt ba Samaria ni ba biloñ bipe. Yésu a bé mahéñha ni baéga ba bibase ba dilo tjé inyule a bé todol bé mut nye ki nye.\n3. Ane Djob i yoñ bé ngaba i mam ma nkoñ isi. Yésu a bi niñ i ngéda pôlitik i bé ngui ngandak, inyule loñ ipe yon i ba énél loñ yé. Ndi ngéda bôt ba noode nyégsa nye le a jôp i pôlitik, a bi ôt ngwé. (Yôhanes 6:14, 15) A kal mut pôlitik wada le: “Ane yem i ta bé i nkoñ isi unu.” (Yôhanes 18:36) A kal ki banigil bé le: “Ni ta bé ba nkoñ isi.” (Yôhanes 15:19) A sôña ki bo le, to i ba ya i sôñ nye, ba gwélél bañ bijôl bi gwet.—Matéô 26:51, 52.\n“A ke minkoñ ni mambai, a añlak, a kalak miñañ minlam mi ane Nyambe.”—Lukas 8:1\n4. Ane Kristô i kéhne ngii gwéha. Yésu a bôn le a ga ti bôt noi, a hôyôs ki mbegee yap. (Matéô 11:28-30) A bé boñ yom a mpot. Gwéha i bé tinde nye i ti maéba ma nhôla i keñgle nduña, i bana maada malam ni bôt bape, i yôi njômbi nkus ni ba masé i niñ. (Matéô, bipes 5-7) Mu kiki nyemede a bé unda gwéha, mintén mi bôt nwomisô mi bé kwo nye nyu, yak bet ba bé kôhna ndéénga, ba yik le a ga ti bo mahôla ni loñgeñem, a ti ki bo lipém. Kinje loñge Kiñe Yésu a ga ba!\nNdi Yésu a gwélél ki soso njel ipe i añal ñañ Ane Djob. A boñ ngandak bihélha bimam. Inyuki? Di béñge le jam li.\nLelaa Yésu a niiga bôt le nyen a yé Kiñe i Ane Mésia?\nLelaa Yésu a yighe le Ane yé i ga yoñ bé ngaba i mam ma nkoñ isi?\nNi mambe manjel Yésu a unda le a ga énél ni telepsép?\nLelaa Yésu a unda le ane yé i kéhne ngii gwéha?\nKii yé Ane Djob?\nNgandak bôt i nyi mana masoohe le “A Tata wés nu a yé ngii.” Kii yé ngobol i bini bibuk: “Ane yoñ i loo?”


Culture Basaa: décembre 2015\nHIBEE MUDGA MAA HI NKÔN BÉ\nDi nla kobol i ngén ini ni kal le i yom i tégi longe i nkwo bé. Hala a yé insaň, nyaň ni man. Man a nlama nôgôl bagwal inyuu i boň le i bôt baa bana ba niň longe niň. Mu i njel i nyen mut a nlama ndigi ôôb bisu bi Hilôlômbi. Jon mut a nlama bé pot mut numpe béba inyuu i boň nye béba. U nlama gwés mut woň libôk kikii wemede ndi u nogok nye ngôô. Hala a mboň le ni niň ikété nsaň, hala wee ni nkwel. Jon u nok le : ba nyén kii yalak bo hinoo. Ngi manôgla i nlona manola inyuule mam ma ta habé mbogog longe libogog inyuule u nkôm Hilôlômbi mbus. U nyan mut numpe ndi u hôya le a yé hégél Hilôlômbi. U mbégés habé Hilôlômbi to lipém jé u ntiha bé nye jo. Jon li nkena we i kôp matjél. U ngwélél habé mambén ma Hilôlômbi inyuule gwéha i mal we, mapubi ma Hilôlômbi ma mbéé habé we. U mbégés bisat. Jon u mbôdôl naňlana nwa mut woň libôk. U nyi habé bégés lihaa hala wee ňôô, manyuň tole manké, maaisoň tole man tata.\nIngéda man a mbégés isaň bo nyaň béba i nlo bé, a mbôk bé mbén inyuule a nke ni Hilôlômbi ni Hilôlômbi a ngwel isaň bo nyaň i woo le to bo ba bôk baň mbén. Hala wee i bôt baa bana ba ňom minkaň nwap hisi. Hala wee ba ntjél bégés sat, ba ntjél manola, ba ntjél ndéng. Ba njôp i njel Hilôlômbi.\nYaônde, 13 njéba 2015\nPublié par antoinepondipondi à 13:09 Aucun commentaire:\nMAMBÉN MA LOÑ MEE\n1)- U nol bañ;\n2)- Mut a nlaana bé ñôô;\n3)- Mut a nha bé i wañan man i kat;\n4)- Mut a nkit bé mom i nkok;\n5)- Mut a nkit bé minkañ mie mi senda hikôwa ndi to bon ba e;\n6)- Mut a ñyo bé nkok i nkoñ u mbombog;\n7)- Mut a nha bé mbôñ maog, to nyil to i séé maog;\n8)- Mut a mbép bé isañ, to nyañ to mut a yé nye mañ;\n9)- U laana bañ nwa ison to nwa manyuñ nu bisu;\n10)- Mut a\n11)- Mut a\n12)- Mut a\n13)- Mut a\n14)- Mut a\n15)- Mut a\n16)- Mut a\nnkit bé mbombog hop ndi to i pénda nye; ñyek bé lép;\nntondi bé njéé to nuga be yokiyo;\nnkit bé tjandi, to minlop to pésa;\nnkéés bé bagwal bé;\nnlama bé ha man mut numpe hu;\nntiñil bé môngô ni béba ñem;\n17)- Mut a mbôlôs bé nuga lilôm;\n18)- Mut a nnup bé bebela;\n19)- Mut a mbôk bé bémba kembee;\n20)-Mut a nkop bé mbog to bambal yo, ibale bo mut a bi jéé, bo ngi ôm tuk i gwét;\n21)- Man ngond a nkop bé mbog.\nnol mut litén\nYAÔNDE, 17 dipos 2007\nPublié par antoinepondipondi à 13:00 Aucun commentaire:\nYI MBOGOG I NIŇ BILEM\nHala a yé pand i yi mbogog i niň i i nigil mambén ma nlôôs bilem bi nlol i nkaň bi gwom bi niň ni libag li gwom bi nkena i jam li. Pog i yé cellule. Yi\nmbogog i niň i yé biologie.\nYoyoma i pog yon i ane ni unda ngim lem. Jon u gwé yoyoma i pog i i\n. nene hikii ngéda yon ba nsébél le gène dominant ni yoyoma i pog i i yé ngélé\nibaa i pog yon ba nsébél le gène récessif.\nYoyoma i pogi nlôl i yom i pog ba nsébél le chromosome. Yom i pog i nnene i maň ingéda pog i kéba, yon i nnit yoyoma i pog.\nPog i gwal (mangôdô ma manum tole litjee li muda) maň wéé i gwé n yom i pog ki i yé le bini bipog bi nyuu bi gwé 2n gwom bipog. Yom pog i gwal ba nsébél yo le gamète. Ingéda man a ngwéé a gwéé pes bilem bi isaň ni pes bilem bi nyaň. I man nunu ingéda yak nye a gwal i wéé man, man wéé a bana pes bilem bi isaň a ngwal nye ni pes bilem bi nyaň ngwal nye i ke ni bisu. Munlôm a gwé yom i pog ba nsébél xy, muda a gwé yom i pog ba nsébél xx. Ngim bôt i ngwéé le ba ňap, bape ba ngwéé ni tjoň di nlet, bape ki ba nhoo bana lisaha i ke ni bisu. Hala a nlôl i nkaň. Hala wee lem i nlôl i gwal. Jon u nog le, man ka bibaba (bikoo) kikii nyaň. Semkwep hikii yom i nniň i gwé ngim lem (bôt kii binuga kii bie).\nYi mbogog i niň bilem i nla hôla le bôt ba matibla ba nigil ni yi tibil ngim makon.Ntôň i yoyoma i pog i ngim pog i gwal i nsébla. le génome. Ntôň i yoyoma i pog i mut i nsébla le génotype tole génome humain. Jon yéň ndi wa léba ndi wa ba habé nkol.\nYaoňde, 20 mpuye 2007\nPublié par antoinepondipondi à 12:49 Aucun commentaire:\nDi nla kobol i buk ini le yéň ni kal le hala a yé i heň i léba.\nDi nla kobol i buk ini le nwa ni kal le hala a yé mudaa libii li ňat bo nlôm.\nBôt ba kôba ba bé yi le man munlôm a nnaň ingéda a mbii mudaa inyuule a nlama bé wo likondo li bebee. Jon bôt ba kôba ba bé bat Hilôlômbi le a unda bo njel i léba, baa ba ba nhaa bé ni bo ndi ba bak bingond bi mee. Bingond bi bi bé lama bana bilem bi lam, ba bak konji, ba bak balam. Hanyen bôt ba kôba ba bé ke i tehe mahaa ma bingond bi. Liyi nkwel li bé nseň. Jon u nok le : hinoo ntomnga hon hi héya pos i nwii. Hala wee bibuk bi lam gwom bi mboň we le mam ma tômbôl we.\nMabii ma bé nom inyuule bôt ba kôba ba bé bii mandap map ma libii i moo ma Hilôlômbi.\nYaônde, 05njéba 2015\nPublié par antoinepondipondi à 12:35 Aucun commentaire:\nDi nla kobol i buk ini ni kal le hala a yé ngim makiñ i nkiha bé ntôñ, i lôlak ngim homa tole ngim bahoma.\nDi nla ki kobol i buk ini ni kal le hala a yé lihohoo likeñi tole lipobe .\nLiyôgbe li maséé li yé ingéda boonge ba ntuk, ingéda bôt ba nyémés, ingéda puuwene i ntagbe , ingéda masin ma ntagbe tole ngim matôa tole ngim batôtôs i ke bisu .\nLiyôgbe li minlénd li yé ingéda mut a nwo tole béba jam i pam tole bôt ba nok béba nwin.\nYom u nlama tééda, yo ini le, maôô moñ ma nlama bé nihbe ngandag liyôgbe tigale u yila ndok. Jon mut a nlama bé yén i homa liyôgbe li yé ngandag inyuule yak ñem u nla yoñ kon.\nYaônde, 07 matop 2015\nPublié par antoinepondipondi à 12:29 Aucun commentaire:


Samuel nye mañge a bi nañ i Lap | Bañga hémle\n“A ba hôlôl bisu bi Yéhôva”\n1, 2. (a) Mambe mam ma ntinde Samuel i pôdôs litén li Israel? (b) Inyuki a nlama hôla bo i hiel miñem?\nSAMUEL a yé nun masu ma bon ba Israel. I mut hémle nunu, nu a bi sal bôlô i mpôdôl ni nkéés môm ma ñwii, nyen a nkot loñ yosôna i tison i Gilgal. Hala a yé ngéda sép i sôñ Mpuye, tole Hilônde inoñnaga ni kalénda yés. Ngéda libumbul li blé i nkola. Limut jolisôna li mom nwee. Lelaa Samuel a nla boñ inyu tihba miñem nwap?\n2 Lôk Israel i yé ngi nok le libak jap li yé libe. Ba nai ndik le ba gwé ngôñ ni mut binam inyu ba kiñe i ngii yap. Ba ta bé nok le jam ba mbat, li yé diyana dikeñi inyu Yéhôva Nyambe wap ni inyu mpôdôl wé. Hala nkobla le ba yé tjél le Yéhôva nyen a ba kiñe yap! Lelaa Samuel a nla tinde bo i hiel miñem?\nNdémbél i Samuel nye mañge wanda i niiga bés lelaa di nla lédés hémle yés yak ngéda bilôñ bibe bi nkéña bés\n3, 4. (a) Inyuki Samuel a mpôdôl binéñél gwé? (b) Inyuki ndémbél i hémle i Samuel i yé nseñ inyu yés i len ini?\n3 Samuel a nyoñ hop, a kal bo le: “Me ñun, ño u mpum ki me ni mbu.” Ño wé mbu u nkônde ti bibañga gwé ngui. I mbus, a nkônde kal le: “Me bi hiôm bisu binan ibôdôl binéñél gwem letee ni bilen.” (1 Samuel 11:14, 15; 12:2) To hala kiki Samuel a ñun, a yé ngi hôya binéñél gwé. A ngi hoñlak i dilo di loñge ngandak. Makidik a bi yoñ i ngéda a bé nañ ma bi tinde nye i niñ, niñ i hémle ikété nson u Djob jé le Yéhôva.\n4 Samuel a bi hôlôs hémle i ngui, a tééda ki yo, to hala kiki ngandak ngélé, bôt ba ngihémle bon ba bé kéña nye. I len ini, hala a nlet ngandak i bana hémle i ngui ndik kiki ha ngéda i, inyule di niñ ikété nkoñ isi u béba, i het hémle i ta bé. (Añ Lukas 18:8.) Di béñge bimbe biniigana di nla ôt mu ndémbél i Samuel ibôdôl nye mañge.\n“A ba gwélél Yéhôva nson, a bak libok li mañge”\n5, 6. (a) Inyuki binéñél bi Samuel bi yé maselna ni bi bisega gwé? (b) Inyuki bagwal bé ba yé nkwoog nkaa le a mbana matééda malam?\n5 Binéñél bi Samuel bi ta bé kiki binéñél bi bisega gwé. I mbus ndék ngéda le ba ntjilis nye méé, bebeg Samuel a gwé ñwii maa tole iloo ha, a nke niñ i lap i Yéhôva i Silô, i i yé jam kiki bo môm maa ma kilôméta haa ni ndap yé i Rama. Bagwal bé Hana bo Elkana ba nti lok yap nkikip inyu nson u tôbôtôbô u Yéhôva. Ba ti nye le a yila Nazir niñ yé yosôna. * Baa hala a nkobla le bagwal bé ba ntjôô nye inyule ba ngwés bé nye?\n6 To, hala bé! Ba nyi le man wap a mbana matééda malam i Silô. Ibabé pééna, Prisi keñi le Éli a nyoñ bitelbene mu jam li, inyule bo Samuel ba nsal ntôñ. Yak bôda bape, ba ba yé ntjegeg inyu sal bibôlô nyoo i ndap Djob, ba nla tééda nye.—Manyodi 38:8; Bakéés 11:34-40.\n7, 8. (a) Lelaa bagwal ba Samuel ba nti nye makénd hiki ñwii? (b) Bimbe biniigana bagwal ba nla yôñôl len mu ndémbél i bagwal ba Samuel?\n7 Jam lipe li yé le, Hana bo Elkana ba yé mbén i hôya man wap nu bisu, nu ligwéé li bé ndimbhe i masoohe map. Hana a bi bat Djob man munlôm, a bôn le a nti nye Djob, ni le man nu a’ sélél Yéhôva niñ yé yosôna. Hiki ñwii, Hana a bé yuuga man wé, a lon-ga Samuel mbot mondo (lôge i ngi bitjep), i a bé kôôñene nye inyu nson wé i ndap Djob. Ibabé nkaa, mañge munlôm nunu a bé diihe mayuuga ma. A bi nañ lôñni gwéha, ni maéba ma bagwal bé. Ba tinak nye makénd le bisai bipe bi nloo bé bi bi yé i sélél Yéhôva i ndap yé.\n8 I len ini, bagwal ba nla nigil ngandak mam mu ndémbél i Hana bo Elkana. Bagwal ba mbéna boñ biliya ngandak inyu lébna bon bap mam ma nsômbla bo i pes minsôn, ndi ba hôiga mam ma mbuu. Ndi bagwal ba Samuel ba mbii mam ma mbuu kii jam li bisu i niñ i lihaa jap. Hala a nhôla man wap ngandak i yila ntén mut a bi yila.—Añ Bingéngén 22:6.\n9, 10. (a) Toñol lelaa lap i bé, toñol yak mahoñol Samuel a gwé inyu homa mpubhaga nu. (Béñge buk isi lipep.) (b) Bimbe bibôlô Samuel a bé lama bana? (c) Lelaa boñge ba wanda ba nla kôna ndémbél yé i len ini?\n9 Samuel a nsôk a nañ. Baa u nla hégda nye a yé hiôm mu dikôa di yé ipañ Silô? Kiki a mbéñge tison ni nsôsôgô u yé yo ipañ, i nene le ñem wé u nyon ni maséé ni mahak ngéda a ntehe lap i Yéhôva. Ibabé pééna, lap i yé yaga homa mpubhaga. * Hala a yé 400 ñwii nano le Môsé a bi éga bôlô i maoñ ma lap. Ikété nkoñ isi, lap yotama yon i yé homa bibégés bipubi inyu Yéhôva.\n10 Gwéha i mañge wanda le Samuel inyu lap i nañ ndigi, nañ ni nañ. Nyemede a nyik tila i mbus ngéda le: ‘Samuel a ba gwélél Yéhôva nson, a bak libok li mañge, a bak ki a hééba éfôd i mboñ.’ (1 Samuel 2:18) I mbot ngi bitjep ini, i ñunda le Samuel a nhôla biprisi i ndap Djob. To hala kiki nyemede a ta bé ikété biprisi, Samuel a nsal bibôlô kiki bo i yibil makôga ma lipénd li lap bikegla, ni i hôla Éli nu a yé ñunuk. Samuel a ngwés bôlô yé ngandak, ndi jam li nke tééñga mañge nginsohi nunu. Mam mabe ma mbôña ikété ndap i Yéhôva.\nA bi yégle nginsohi to hala kiki mam mabe ma bé kéña nye\n11, 12. (a) Hofni bo Finéhas ba bi kwo ikété imbe béba? (b) Bimbe bibéba bi mam Hofni bo Finéhas ba mboñ ikété témpel? (Béñge buk isi lipep.)\n11 Ngéda a ngi yii mañge, Samuel a ntehe ngandak bibéba bi mam ni ngandak ngitelepsép. Éli a gwé bon bôlôm iba, Finéhas ni Hofni. Ñañ u nkal bés inyu yap le: “Bon ba Éli ba ba yaga gwoma bi bisaasaa bi bôt; ba ba yi bé Yéhôva.” (1 Samuel 2:12) Nlôñ kaat unu u nkal bés mam ima ma ma gwé maada. Hofni bo Finéhas ba yé “gwoma bi bisaasaa bi bôt” tole “bôt ba ba yé yañga,” inyule ba nkon bé Yéhôva woñi. Ba nyan yak matiñ mé ma telepsép. I jam lini jon li ntinde bo i boñ ngandak mam mabe.\n12 Mbén Djob i ntoñol loñge loñge lelaa biprisi bi nlama sal bibôlô gwap. I Mbén i, i ntoñol ki lelaa ba nlama sem bisesema i ndap Djob. Hala a yé nseñ ngandak inyule bisesema bi gwon bi nhôla litén i kôhna nwéhél inyu bibéba gwap, ni i ba bapubhaga i mis ma Djob kayéle litén li kôhna bisai gwé ni maéba mé. Ndi Hofni bo Finéhas ba ntinde biprisi bipe i yan bisesema bi. *\n13, 14. (a) Lelaa bôt ba miñem mi maliga ba nôgda ngéda ba ntehe ngitelepsép i yé i ndap Djob? (b) Inyuki di nla kal le Éli a mboñ bé bôlô yé kiki isañ bon ni kiki prisi keñi?\n13 Hégda le Samuel nye mañge, a nyaa mis, a yé nhelek ni mam ma mbôña i bisu gwé, a mbadba le imbe ngéda mam mana ma ga mal. A nla bé soñgol bôt bañen a ma tehe, diyeyeba, gwañga bi bôt, ni bôt ba nok ndutu, ba ba nlo i homa mpubhaga, ba nhoñlak le ba nkôhna hogbe i pes mbuu. Ndi kinje wonyu le ba ntémb ni hison, ba nogok njôghe mu miñem nwap. Hégda lelaa Samuel a nôgda ngéda a nsôk yi le Hofni bo Finéhas ba mbôk Mbén i Yéhôva inyu ndéñg, inyule ba nlalna bôda ba ba nsal i Ndap Djob. (1 Samuel 2:22) Bebeg le Samuel a gwé botñem le Éli a nke kodol jam li.\nHala a bi lama tééñga Samuel ngandak i tehe ngitelepsép i bon ba Éli\n14 Éli nyen a gwé kunde i kodol jam li. Nyen a yé Prisi keñi, nye ki nyen a ñéga bôlô i mbôña i lap. A nlama ki kodol bon bé inyule nyen a yé isañ wap. Ngo ba yé bôñôl bomede béba, ba boñok ki bôt ba loñ béba. Ndi Éli a mboñ bé jam a nlama boñ kiki prisi keñi, ni kiki isañ wap. A mpôdôs ndik bon bé mboye mboye, a nkônd bé bo ni ngui. (Añ 1 Samuel 2:23-25.) Ndi kokse i ngui yon i mbéda bon bé, inyule ba yé boñ bibéba bi bi kôli ni nyemb!\n15. (a) Umbe ñwin u ngui Yéhôva a ñômle Éli? (b) Lelaa lihaa li Éli li nleege ñwin u?\n15 Mam ma nai kayéle ma tinde Yéhôva i ep “mut Nyambe” yak Éli lôñni ñwin u mbagi nôgôs. Bibel i nti bé jôl li mpôdôl nu. Yéhôva a nkal Éli le: “U nti bon boñ lipém iloo me.” I mbus, Djob a nti lipôdôl le bon ba Éli bo iba ba ga wo i nlélém kel, ni le lihaa li Éli li ga nok njôghe ngandak. Ba ga ba ha bé ki biprisi. Baa mbagi nôgôs ini i ntinde lihaa li Éli i héñha? Ñañ u Bibel u ñunda le ba bi héñha bé.—1 Samuel 2:27–3:1.\n16. (a) Mambe mañwin Bibel i nti bés inyu mahol ma Samuel? (b) Baa mañwin ma ma nhôyôs we ñem? Toñol.\n16 Lelaa mañge wanda le Samuel a ntehe ngitelepsép ini yosôna? Ñañ u ñunda bés le mam ma bé ndik bé béba ni béba, ndi u ñañle ki bés mañwin malam inyu mahol ma Samuel. Ikété kaat 1 Samuel 2:18, di ñañ le Samuel “a ba gwélél Yéhôva nson, a bak libok li mañge.” Yak ngéda a bé mañge, nson u Djob won u bé jam li bisu i niñ i Samuel. I nlôñ 21 mu nlélém pes kaat, di ñañ jam li li nhôyôs bés miñem: “Mañge le Samuel a ba hôlôl bisu bi Yéhôva.” Kiki a nañ, maada mé ni Yéhôva ma nkônde let. I nya maada ma ngui ni Yéhôva, mon ma yé lisolbene li mbôk ni li nsôk inyu kolba to umbe ntén ngitelepsép.\n17, 18. (a) Lelaa bikristen bi bi yé boñge ba wanda bi nla kôna ndémbél i Samuel ngéda ba mboma ngitelepsép? (b) Kii i ñunda le Samuel a bi pohol loñge njel?\n17 Hala a nla ba jam li ntomb inyu Samuel i kalba le, ibale prisi keñi ni bon bé ba nkwo ikété béba, wee yak nye a nla boñ nlélém jam. Ndi béba i mut numpe, to i mut a gwé nson nkeñi ikété ntôñ, i nlama bé ti bés kunde i boñ béba. I len ini, ngandak bikristen bi bi yé boñge ba wanda bi noñ ndémbél i Samuel, bi kôndge ki “hôlôl i bisu bi Yéhôva,” to hala kiki bahogi ipañ yap ba nti bé ndémbél ilam.\n18 Mambe mam malam manôgla ma Samuel ma nlona nye? Bibel i ntimbhe le: “Mañge le Samuel a ba holok, a lémlak Yéhôva yak ni bôt.” (1 Samuel 2:26) Ñ, bôt ba ngwés Samuel, téntén bôt ba gwé mahee i mis mé. Yéhôva nyemede a ngwés hiloga hini inyu hémle yé. Samuel a nyi le Yéhôva a ga mélés bibéba bi mam gwobisôna bi ntagbe i Silô. Ndi bebeg le a mbadba imbe ngéda hala a ga bôña. U wada, a nkôs ndimbhe.\n“Podok, nkol woñ u ñemble”\n19, 20. (a) Toñol kii i mpémél Samuel u wada i lap. (b) Lelaa Samuel a nsôk yi njee a nsébél nye? (c) Lelaa a nyoñ Éli?\n19 Kel i yé bebee ni ye, ndi jiibe li ngi yii. Lambe keñi i i yé ikété lap i ngi loñok. Mbok yosôna i yé nwee. Ha nyen Samuel a nok kiñ i nsébél nye. A nhoñol ndugi le Éli, nu a ñun ngandak, a bak ki bebee le ndim, nyen a nsébél nye. Samuel a ntelep, a “ke ngwéé” yak mañ mut. Baa u yé tehe nye a ñôt ngwéé ni makôô nso inyu yi kii i nkon Éli ngôñ? Hala a ntihba miñem nwés i tehe le Samuel a nti Éli lipém, a nôglak ki nye ni loñgeñem. To hala kiki a mboñ bibéba bi mam, Éli a ngi yii prisi keñi i Yéhôva.—1 Samuel 3:2-5.\n20 Samuel a ntôdôl Éli, a kal nye le: “Me nunu, inyule u nsébél me.” Ndi Éli a nkal Samuel le a nsébél bé nye. Mañge a ntémb, a ke a nañal! Ndi jam li, li mbôña ki inyu ngélé i nyônôs iba, ni inyu ngélé i nyônôs aa! Sôk i nsôk, Éli a nok kii i yé tagbe. Hala a yé ntandaa ngéda nano le lipôdôl li Yéhôva li ntôl ha bé inyu litén jé, to ni njel biyiinda, to ni njel bapôdôl. Hala a nhélés bé ki to bés. Ndi Éli a nyi le nano, Yéhôva a ntémb a kahal pot ni njel mañge nunu! Éli a nkal Samuel le a témb i ñañi yé, a toñle ki nye lelaa a nlama timbhe ibale a ntémb a nok kiñ i. Samuel a nôgôl nye. Hala a nom bé, kiñ i témb i sébél nye: “A Samuel, a Samuel!” Hiloga hi timbhe le: “Podok, inyule nkol woñ u ñemble.”—1 Samuel 3:1, 5-10.\n21. (a) Lelaa di nla emble Yéhôva len? (b) Inyuki i yé nseñ i boñ hala?\n21 Yéhôva a nsôk a bana ngwélél i Siôn nu a ñemble nye. I emble Nyambe i nyila lem i niñ i Samuel. Baa yak we, lem yoñ i? Di gwé bé le di bem le kiñ i nlôl i ngii yon i pôdôs bés. I len ini, di nok kiñ i Djob ngéda yosôna, i ngéda di ñañ Bañga yé le Bibel. Kiki di nkônde emble Nyambe ni nôgôl nye, hala nyen yak hémle yés i nkônde nañ. Niñ i Samuel i nyigye jam li.\nTo hala kiki a nkon woñi, Samuel a nlegel Éli mbagi Yéhôva ni hémle\n22, 23. (a) Ñwin Samuel a bi kon ndugi woñi i kal Éli, lelaa u bi yon? (b) Lelaa ngan i Samuel i mbôdôl ke ngui?\n22 I u u, niñ i Samuel i nhéñha, inyule ha nyen a bi bôdôl bana maada ma tôbôtôbô ni Yéhôva, a yila mpôdôl Djob. I bibôdle, mañge a nkon woñi i kal Éli ñwin u Yéhôva, inyule u ñunda le mbañ ikolba lihaa jé i yé bebee ni yon. Ndi Samuel a nkandal nyuu, a pot. Éli a neebe mbagi i Djob ni suhulnyu. Hala a nom bé, mam momasôna Yéhôva a bi pot, ma yon: Lôk Israel i nke jôs bon ba Filistia gwét, Hofni bo Finéhas ba nwo nlélém kel. Kiki Éli a nok le nkuu u malômbla u nyôña, yak nyemede a nkwo, a wo.—1 Samuel 3:10-18; 4:1-18.\n23 Ndi inyu Samuel, ngan yé i mpôdôl nu maliga, i mbôdôl ke ngui. Ñañ u nkal bés le: “Yéhôva a ba ki lôñni nye,” ni le Yéhôva a neebe bé le lipôdôl li Samuel to jada li set.—Añ 1 Samuel 3:19.\n“Samuel a lôndôl Yéhôva”\n24. (a) Mambe makidik bon ba Israel ba nyoñ i mbus ngéda ? (b) Inyuki hala a yé béba keñi?\n24 Baa Lôk Israel i noñ ndémbél i Samuel? Baa ba nyila bôt ba hémle ni bôt ba maliga? Heni. I mbus ngéda, ba nkal le ba gwé bé ngôñ le yañga mpôdôl yon i kéés bo. Ba gwé ngôñ i ba kiki biloñ bipe bi bi gwé bikiñe inyu énél bo. Yéhôva a nkal Samuel le a neebe nyemhe wap. Ndi a nlama unda Lôk Israel le jam ba mbat li yé béba keñi i mis ma Yéhôva. Mut binam bé nyen ba ntjél le a énél bo, ndi Yéhôva nyemede. Ha nyen Samuel a nsébél litén jolisôna i Gilgal.\nSamuel a nsoohe ni hémle, Yéhôva a timbhe nye ni njel nop ni mbambat\n25, 26. I Gilgal, lelaa mañ mut Samuel a nsôk a hôla litén i tehe le ba mboñ béba keñi i mis ma Yéhôva?\n25 Di témb i bibôdle bi ñañ wés, i het Samuel a mpôdôs litén i Gilgal. I ngéda i, i yé béba ngéda ngandak. Mañ mut le Samuel a nhôñlaha litén jolisôna le a nyén nginsohi niñ yé yosôna. I mbus, di ñañ le: “Samuel a lôndôl Yéhôva.” Samuel a mbat Yéhôva nop ni mbambat.—1 Samuel 12:17, 18.\n26 Ndi inyuki a mbat nop ni mbambat i ñemkété sép? Baa mut a ma tehe nya jam i? Ibale bahogi mukété litén ba mpééna to ndék, pééna yap i nom bé. Kunda yada, ngii i nhénd, mbebi i kahal hôñ ni ngui, i boñok le bikai bi nañal, mbambat i bamak makeñi. Ha nyen nop a mbôdôl no. Lelaa litén li ntehe jam li? Bibel i ntimbhe le : “Loñ yosôna i lôôha kon Yéhôva ni Samuel woñi.” Bon ba Israel ba nsôk nok le ba mboñ béba keñi kiyaga.—1 Samuel 12:18, 19.\n27. Lelaa Yéhôva a nsayap bôt ba nkôna hémle i Samuel?\n27 Samuel bé, ndi Yéhôva nyen a ntihba minledek mi miñem mi bôt bana. Ibôdôl nye mañge ikepam i biuni gwé, Samuel a bi hémle Nyambe wé. Yak Yéhôva a sayap nye. Yak len ini, Yéhôva a nhéñha bé. A ngi nidik i bôt ba nkôna hémle i Samuel.\n^ liboñ 5 I bôt ba yé Nazir, ba mboñ malômbla ma ma nsôña bo i nyo mook ni i kit tjôñ tjap. Ngandak i bé boñ malômbla ma inyu ndék ngéda, ndi bape kiki Simsôn, Samuel ni Yôhanes Nsôble, ba bé Nazir niñ yap yosôna.\n^ liboñ 9 Lap i bé ndap libadô ikeñi, ñoñok ni bikék, i i bééna makas ma-na. Ndi i bé mboñok ni biôñôl bilam kiyaga kiki bo: Bikôp bi tjel di tjobi, mabadô le ba mage loñge loñge ni bikék bi nhee diye, bi bak ki nhook ni silba, yak ni gôl. Lap i bé ikété lipénd, soso juu li bisesema li bak i mbégdé. I mbus ngéda, i nene le ba bi kônde bituñ mu mapañ ma lap inyu biprisi. Bebeg le ikété tuñ yada mu nyen Samuel a bé nañal.\n^ liboñ 12 Ñañ u nkal bés mam ima, ma ma ñunda le Hofni bo Finéhas ba nkon bé Djob woñi. Jam li bisu li yé le, Mbén i ntoñol bimbe bipes bi binuga biprisi bi nlama je. (Ndiimba Mbén 18:3) Ndi i ndap Djob, bibéba bi biprisi gwo bi mboñ nya ipe. Bi mbat bet ba nhôla bo, le ba leñ nwas ikété hibee ba ngwélél inyu nat binuga, kayéle ba yoñ to umbe loñge nsôn u nuga u mpam. Jam lipe li yé le, ngéda bôt ba nlona bisesema gwap inyu ligis gwo i juu li bisesema, bibéba bi biprisi bi nkal bet ba nhôla bo le ba kônha mut a nlo ti sesema woñi, inyu boñ le i mut nu a bôk ndugi a ti bo nsôn nuga ba kôli bana, iloo yak le ba nsem mahoñ ma nuga yé i bisu bi Yéhôva.—Lôk Lévi 3:3-5; 1 Samuel 2:13-17.\nU NHOÑOL LELAA . . .\nKii i bi hôla Samuel i hôlôs hémle yé nye mañge?\nLelaa hémle i Samuel i bi hôla nye i kolba bilôñ bibe?\nLelaa hémle i Samuel i bi hôla nye i yémbél woñi?\nLelaa w’a gwés kôna hémle i Samuel?


Ni sañgal ngimanôgla ikété gwéha | Yigil\nAÑ I HOP U Akôli Albania Amharik Arabik Arménia Aserbajañ Aserbajañ (Syrilik) Aymata Basaa (Kamerun) Bashkit Bausa Beñgali Bikol Bule Bulgaria Danmark Fiji Finland Grikia Guarani Gujarati Gun Géorgia Hiligaynon Hilémb hi moo hi Afrika i nwelmbok Hilémb hi moo hi Amérika Hilémb hi moo hi Argañtina Hilémb hi moo hi Añgôla Hilémb hi moo hi Brésil Hilémb hi moo hi Finland Hilémb hi moo hi Iqwatôria Hilémb hi moo hi Italia Hilémb hi moo hi Jaman Hilémb hi moo hi Kili Hilémb hi moo hi Kina Hilémb hi moo hi Kolombia Hilémb hi moo hi Meksika Hilémb hi moo hi Ngisi Hilémb hi moo hi Panya Hilémb hi moo hi Péru Hilémb hi moo hi Pôlan Hilémb hi moo hi Ruslan Hilémb hi moo hi Simbabwé Hilémb hi moo hi Wénésuéla Hilémb hi moo hi Yapan Hindi Hiri Motu Héber Ibanag Ibô Iloko Indônésia Islañdia Isoko Istônia Italia Jaman Kannada Katalan Kebuanô Kikamba Kikuyu Kina Mandareñ (Ba nhôyôs) Kina Mandareñ (Lem lôñ) Kinyarwanda Kirgisistañ Kiribati Kirundi Krôasia Kurdish kurmanji (Caucase) Kurdish kurmanji (Kirilik) Kôré Lhukonzô Liétuwa Luganda Luô Létônia Madagaskar Makua Makédônia Malay Malayalam Marathi Maya Mixe Môñgôlia Môôré Ndau Ndébélé (Simbabwé) Ngisi Norwégia Nyungwe Népal Okpe Oromo Oñgri Pangasinan Panya Papiamentô (Curaçaô) Persia Pijin i Najéria Pijin i biôn bi Salômô Potoki Pulasi Punjabi Pôlan Quechua (Bôliwai) Rumania Runyankore Ruslan Samoa Sandé Sangô Sapôtek (i ônt) Sena Serbia Serbia (Rôma) Shôna Sidama Sinhala Slôwakia Slôwénia Sranan-tongo Swahili Swéden Tagalog Tailand Tajiki Tamul Tatar Tetun Dili Tigrinya Tiv Tjitjéwa Tjitoñga (Malawi) Tjitumbuka Tjiyao Tjuwash Tjékôslôwakia Tok Pijin Tshwa Tsotsil Turkai Turkmen Tuwalia Twi Télungu Ukren Urdu Urhobo Usbékistañ Waray-Waray Wetnam Wolaita Yapan Yôruba Éfik Ôland Ôsetia\n“Ni bana ki nsañ wada ni nuu.”—MARKÔ 9:50.\nTJÉMBI: 39, 77\nMambe maéba Yésu a bi ti, ma nhôla bés i sañgal ngimanôgla ikété gwéha?\nMambe mambadga kristen i nlama badba ngéda i pam le a kit lelaa a ga sañgal ngimanôgla ni bôt bape?\nLelaa maéba ma mintjep maa ma ma mpémél ikété kaat Matéô 18:15-17 ma nla gwéélana inyu sañgal ngim mindañ?\n1, 2. (a) Mimbe miñañ mi ngimanôgla mi mpôda i kaat Bibôdle? (b) Inyuki mi yé nseñ?\nBAA u ma hoñol ngim miñañ mi Bibel, mi mi mpôdôl ngimanôgla ipôla bôt? Di béñge ndik bipes bi bisu bi kaat Bibôdle. Kain a nol Abel (Bibôdle 4:3-8); Lamek ki a nol mañge wanda inyule a bi bép nye (Bibôdle 4:23); batééda mintômba ba Abraham (Abram) bo Lôt ba bi nomol (Bibôdle 13:5-7); Hagar a yahal Sara (Sarai). Sara a unbene Abraham (Bibôdle 16:3-6); Ismaél a kolba hiki mut, hiki mut ki a kolba nye.—Bibôdle 16:12.\n2 Inyuki Bibel i nsima i nya miñañ? Njom yada i yé le, mi nhôla bikwéha bi bôt i nigil inyuki ba gwé ngôñ i tééda nsañ ikété yap. Mi ñunda ki bés lelaa di nla boñ hala. Di ñôt nseñ i añ miñañ mi bôt ba binam ba ba bi boma mandutu kiki més. Ngéda di nigil matam malam ba bi bumbul mu kiki ba bi boñ biliya, di nla pam i boñ kiki bo ngéda di mboma minlélém mi mandutu. Ntiik, hala a nhôla bés i yi i jam di nlama boñ tole i jam di nlama bé boñ ngéda di yé i bisu mi minlélém mi mandutu.—Rôma 15:4.\n3. Mambe matode di ga tehe munu yigil ini?\n3 I yigil ini, i ga toñol inyuki bagwélél ba Djob ba gwé ngôñ i sañgal ngimanôgla, ni lelaa ba nla pam i boñ hala. Jam lipe ki li yé le, i ga unda ngim matiñ ma Bibel ma ma nla hôla bo i sañgal ngimanôgla, i tééda maada malam ni bôt bap ba libôk, ni i tééda maada malam ni Yéhôva.\nINYUKI BAGWÉLÉL BA DJOB BA GWÉ NGÔÑ I SAÑGAL NGIMANÔGLA\n4. (a) Umbe mbuu u yé ntjamak ni nkoñ isi wonsôna? (b) Mambe matam i mbuu u, u ma numus?\n4 Satan a yé njom i bisu i mindañ ni ngimanôgla yosôna i bôt ba binam ba bi boma. I wom Eden, mahoñol mé ma bé le, hiki mut a nla, a nlama ki kit ni nyemede kii i yé loñge ni kii i yé béba inyu yé ibabé i yi i jam Djob a nhoñol. (Bibôdle 3:1-5) I nya mahoñol i, matam mé ma nene ngi ndutu yo ki yo. Nkoñ isi u yé nyonok ni bôt ba ba ngwés bé le mut a bana kunde i ngii yap. Mahoñol ma, mon ma ntinde bo i ngôgôp, i tôñ ndik ni bomede ni i pémsan. Nu ni nu a neebe le mbuu u nkoñ isi u, u yuu nye, wee a neebe le mahoñol ma Satan mon ma yé njel pék. Mahoñol ma, ma yé le, di tôñ ndik inyu mam més ibabé i béñge too hala a nla nôgha bôt bape njôghe. U ntén libak le di tôñ ndik ni bésbomede li nla boñ le di bana mindañ ipôla yés. Ndi, i yé loñge le di bigda le i “mut a nyai a nsugde ndañ, yak mut kundul a nyaba ni matjañg.”—Bingéngén 29:22.\n5. Lelaa Yésu a bi niiga bôt i sañgal ngimanôgla?\n5 Maselna ni la, Yésu a bi niiga bôt i tééda nsañ, to ibale i nene wengoñle bon ba ga nimis. Ikété nkwel wé i ngii hikôa, Yésu a bi ti maéba malam inyu sañgal ngimanôgla ni ngim mindañ mi mi nla nene. Kiki hihéga, a bi ti banigil bé makénd le ba ba bôt ba miñem mi nwee, le ba ba bakôp nsañ, le ba héa manjom ma hiun, le ba hoo sañgal mindañ, ni le ba gwés babala bap.—Matéô 5:5, 9, 22, 25, 44.\n6, 7. (a) Inyuki i yé nseñ i hoo sañgal ngimanôgla? (b) Mambe mambadga bagwélél ba Djob bobasôna ba nlama badba?\n6 Biliya gwés inyu sélél Djob—ni njel masoohe, makoda, likalô ni mam mape ma mbéñge bibégés gwés—bi yé yañga ibale di ntjél kôp nsañ ni bôt bape. (Markô 11:25) Di nla bé ba mawanda ma Djob ibale di ta bé bebee i nwéhél bon ba mahôha ma bôt bape.—Añ Lukas 11:4; Efésô 4:32.\n7 Hiki kristen i nlama wanba loñge loñge, i yi ni maliga, ibale a nwéhél bôt bape, a ban-ga ki maada ma nsañ ni bo. Baa nwéhél yoñ inyu bilôk bikéé gwoñ i nyaaba? Baa u yé maséé i ba lôñ yada ni bo? Yéhôva a nsômbôl le bagwélél bé ba nwéhél. Ibale kiññem yoñ i nkal we le u gwé biliya i boñ mu jam li, soohe Yéhôva le a hôla we i boñ gwo! Tata wés nu a yé i ngii a ga emble nya masoohe ma suhulnyu, a timbhe ki mo.—1 Yôhanes 5:14, 15.\nBAA U NLA YAN NGIMANÔGLA?\n8, 9. Kii di nlama boñ ibale ba mbabaa bés?\n8 Inyule bôt ba binam bobasôna ba yé bikwéha, to kii i leñek i ga pam le mut i kal tole a boñ ngim jam li li ga babaa we. Di nla bé keñgle i jam li. (Ñañal 7:20; Matéô 18:7) Lelaa u ga boñ? Di béñge i jam lini li bi tagbe: Kel yada, mankéé nu muda a bi lo i man ngand, ndi mu kiki a bé a nyéga bilôk bikéé biba, a pôdôs bo i nya i yé le wada wap a nôgda njôghe. Ngéda bilôk bikéé bi, bi bi yégle boba, i mankéé ba bi suu a bôdôl yahal sista inyu jam a bi kal. Ndi, nuu numpe a hôñlaha nye le, i sista i, a bé a tiñi i gwés Yéhôva ikété mandutu hala a yé 40 ma ñwii; a bé nkwoog nkaa le, i sista i, i bé hégél bé nye bipék bibe. Mankéé ba bi babaa a bi yoñ ndék ngéda i ôt pék. Mbus a kal nuu numpe le: “Mbale i.” Yak ngimanôgla i telep ki ha.\n9 Kii ñañ u, u ñunda? I ngéda u mboma mam ma nla unbaha we, we nyen u nkit lelaa u ga yoñ mo. Mut gwéha a ntagbe i ngii bon ba mahôha. (Añ Bingéngén 10:12; 1 Pétrô 4:8.) I mis ma Yéhôva, kinjee jam lilam i pes yoñ le u “hôya litjañg.” (Bingéngén 19:11; Ñañal 7:9) Jon, jam li bisu u nlama boñ ngéda mut a mboñ wengoñle a ñunbaha we, tole a nti bé we lipém i yé le u badba le: Baa me nla yan jam li? Baa me gwé toi ngôñ i boñ ndañ mu?\n10. (a) Lelaa sista yada i bi bôk i boñ i ngéda ba bi yahal nye? (b) Mambe maéba ma Bitilna ma bi hôla nye i yén nwee?\n10 I nla ba bés nledek jam i yan tole i tagbe i ngii bipôdôl bi mbaabana. Di yoñ hihéga hi nsañal wada, nu di ga sébél le Lusi. Bibuk bibe bi bé léña inyu likalô jé, ni inyu ligwéélak jé li ngéda. Hala a bi unbaha Lusi ngandak; jon a bi ke i yéñ maéba ma minhôôlak mi bilôk bikéé i pes i mbuu. A ntoñol le: “Maéba map, ma ma bé lôl Bitilna, ma bi hôla me i tééda matehge malam inyu mahoñol ma bôt bape, ni i bok mis mem i ngii nwet a nlôôha ba nseñ inyu yem—Yéhôva.” Lusi a kôhna makénd ngéda a soñgol kaat Matéô 6:1-4. (Añ.) I pes kaat i, i bi hôñlaha nye le i kônha Yéhôva maséé, yon i nlama ba jam li bisu i niñ yé. A nkal ki le: “To ibale bôt bape ba nleñ me bibuk bibe inyu likalô jem, me ntééda maséé mem inyule me nyi le me mboñ biliya gwem gwobisôna inyu lémél Yéhôva.” Mbus le a bi yoñ makidik ma, Lusi a pohol njel pék i tagbe i ngii bipôdôl bibe.\nNGÉDA U NLA BÉ YIB MIS\n11, 12. (a) Lelaa kristen i nlama boñ ibale a nhoñol le mankéé wé ‘a gwééne nye nsohi’? (b) Bimbe biniigana di nla ôt mu kii Abraham a bi sañgal mindañ? (Béñge titii i bibôdle.)\n11 “Bés bobasôna di mbaage ngandak.” (Yakôbô 3:2) Hégda le, u nok le mankéé wada a bi nok njôghe inyu ngim jam u bi boñ tole ngim jam u bi pot. Kii u nlama boñ? Yésu a kal le: “Inyu hala ibale u nlona likébla joñ i juu li bisesema, ndi u hoñol ha le maasoñ a gwéne we nsohi, yék likébla joñ i mbombom juu, u nya ke ndugi sañgla ni maasoñ, ndi to le u ntémb, u nti likébla joñ.” (Matéô 5:23, 24) Inoñnaga ni maéba ma Yésu, kwel ni manyuñ. U hôya bañ kii i nlama ba ngôñ yoñ i bisu. I ta bé i unda mankéé woñ le nyen a gwé njom. Ndi le u neebe hihôha hioñ, ni le u kôp nsañ. I niñ ikété nsañ ni baso bagwélél ba Djob li yé jam li nlôôha ba nseñ.\n12 Ñañ wada u Bibel i het bagwélél ba Djob ba bi sañgal ndañ ni nsañ, u u bé lama bagal bo, u yé ñañ u Abraham ni man mayañ le Lôt. U ñañ u, won di mbôk di pôdôl. Hiki wada wap a bééna bémba. I nene le, batééda bémba gwap ba bi nomol inyu homa bikai inyu jés bémba. Kiki a bééna ngôñ i mélés ndañ, Abraham a bi ti Lôt pôla le nyen a bôk a pohol i mbok a’ ke ni lihaa jé. (Bibôdle 13:1, 2, 5-9) Kinjee loñge ndémbél! Abraham a bi yéñ nsañ, ha yéñe yé bé. Ndi, baa a bi nimis inyule a bé mut a nkap? To jam. Kunda yada, i mbus ndañ u ni Lôt, Yéhôva a bi bôn Abraham bisai bikeñi. (Bibôdle 13:14-17) Kekikel, Djob a ga neebe bé le bagwélél bé ba nok njôghe i nom inyule ba niñ inoñnaga ni matiñ mé, ni inyule ba nsañgal ngimanôgla ikété gwéha. \n13. (a) Lelaa mañ wada u u bi tip kôs ngim nson u tôbôtôbô i likoda li ndôn li bi boñ i ngéda ba bi leñ nye bibuk bibe? (b) Kii di nla nigil mu ndémbél yé?\n13 Di yoñ hihéga hiada hi ngéda yés. Kel yada, mañ wada u u bi tip kôs ngim nson u tôbôtôbô i likoda li ndôn a bi sébél ngim mañ i téléfôn inyu bat nye ibale a bé le a hôla nye bôlô i likoda li ndôn. Ndi mañ u, u bi bep timbhe nye ngandak, inyu hiun a bé a ngi gwé ikété yé inyu mañ u bi bôk u sal nson u. U mañ u bi tip kôs nson u, a bi timbhe bé nye ni hiun; ndi a bi yib bé mis mu jam li. Mbus ngeñ yada, a bi témb a sébél nye, inyu kal nye le ba bé ngi bomna, a ti nye pék le ba kwélél mu jam li. Mbus sonde yada, boba ba bomna i Ndap Ane. Ba bôdôl ni masoohe. I mbus, ba kwel ngim ngeñ. I mankéé a bi bep timbhe, a añle nye ñañ wé. Ngéda a bi mal emble nye ni ñem wé wonsôna, mañ nu ba bi tip téé a unda nye ngim minlôñ mi Bibel, ni boba ba bagla ikété nsañ. Mbus, boba ba bi sal ntôñ i likoda li ndôn. Mañ u bi kôs maéba u bi ti nye mayéga inyule a bi sañgal ndañ ikété nwee, ni loñgeñem.\nBAA U NLAMA TEHE MIMAÑ?\n14, 15. (a) Imbe ngéda u nlama noñ maéba ma kaat Matéô 18:15-17? (b) Mimbe mintjep maa Yésu a bi sima? (c) Kii i nlama ba bés su jam ngéda di mbii mo bisélél?\n14 Libim li ngimanôgla i pôla bikiristen li nla sañglana, li nlama ki sañglana ikété yap ndigi. Ndi, Yésu a bi kal le ngim mindañ ikété yés i nla bat le di tehe mimañ mi likoda. (Añ Matéô 18:15-17.) Kii i nla bôña ibale mankéé nu a ñunbaha manyañ a ntjél emble nye, a tjél emble bilôk bikéé bipe a nsébél kiki mbôgi, yak mimañ, a tjél emble? A nlama yaa bane bés “kiki man loñ, to nkottas.” I len ini, di ga kal le ba nlama pémés nye ntôñ. Kiki u ntjep unu u nla boñ le ba yoñ makidik ma ngui inyu ngim mut, hala a ñunda le i “béba” ba mpôdôl hana i ta ndik bé sii ngimanôgla. Maselna ni la, i bé tihba (1) béba i i nla sañglana ipôla bôt iba. Ndi i bé tihba yak (2) béba i i nla boñ le ba pémés mut i ntôñ ibale i sañglana bé. Ikété bibéba bi, di nla sima: I tjél saa moni u mpoo, tjañgbene mut nu we ni nye ni nôgla inyu mam ma moni, tole i bep ôbôs jôl li mut ni njel hilégé. Maéba ma mintjep maa Yésu a bi ti hana, ma ga gwéélana ndik ibale mam ma ñunda le bibéba bi gwon bi bôña toi. Ikété bibéba bi, mam kiki bo ndéñg, malal ipôla bôlôm ni bôlôm tole bôda ni bôda, li tjôô maliga, li bégés bisat, tole bibéba bikeñi bipe bi bi mbat ndik le mimañ nwon mi kéés nwo.\nI nla ba nseñ le di kwélés mankéé wés iloo ngélé yada inyu yoña nye (Béñge liben 15)\n15 Su jam u maéba ma Yésu u bé le ba hôla mankéé ikété gwéha. (Matéô 18:12-14) Jam li bisu li yé le, ngimanôgla i nlama sañglana ibabé le bôt bape ba yi wo. I nla ba nseñ le di kwélés mboñbéba iloo ngélé yada. Ibale mam ma nla bé ke, kwélés mankéé i bisu bi mbôgi bipe, tole ni bôt bape ba ba nla hôla bé i yi too béba i mbôña ni toi. Ibale ni mpam i nôgla ni mahôla map, wee u “nyoña maasoñ.” Ngimanôgla i nlama ke bisu bi mimañ ndik ibale biliya gwoñ gwobisôna inyu hôla mboñbéba bi nkwo i lép.\n16. Kii i ñunda le maéba ma Yésu ma yé nseñ inyu niñ yés i hiki kel, ni le ma yé nyonok ni gwéha?\n16 Hala a ntôl bé i tehe le bilôk bikéé ba mba nyéksaga i yônôs letee ni mintjep maa mi kaat Matéô 18:15-17 inyu sañgal mindañ. Kinjee maséé i yi le mindañ mi yé mi sañglana ilole mam ma mpam i likala le ba pémés mboñbéba i ntôñ inyule a ntjél hielñem. Ngim mangéda, mboñbéba a yé a neebe hihôha hié, i mbus a kodol hio. I mankéé ba bi babaa, a nla tehe le njom i ta ha bé i ke ni bisu i yéñ hihôha; a tehe ki nseñ i nwéhél. Bibañga bi Yésu bi ñunda le ba nlama bé hoo jubus mimañ ikété ngimanôgla ipôla bilôk bikéé. Mimañ mi nla jôp ikété ngimanôgla ipôla bilôk bikéé ndik ibale mii mintjep nwo ima mi bisu mi mbôña, ni ibale mimañ mi nléba mam ma nkwés bo nkaa le béba i mbôña.\n17. Bimbe bisai di ga bana i ngéda di nyéñ nsañ ipôla yés?\n17 Mu kiki hiai hini hi ngi kenek ni bisu i nom, bôt ba ga ba ndik bikwéha bi bôt, ba bablaga bo ni bo. Inyu hala nyen, nnigil Yakôbô a tila le: “Ibale mut a mbaage bé ikété bibanga, wee mut nu a yé peles, a gwé ki ngui i ane ngim yé nyuu [nyuu yé yosôna].” (Yakôbô 3:2) Inyu sañgal ngimanôgla, di nlama ‘yéñ nsañ di noñ ki wo’ ni ñem wés wonsônsa. (Tjémbi 34:15) Ibale di yé bakôp nsañ, di ga bana maada malam ni bilôk bikéé gwés, di ga sal ki ni ngui inyu nit adna i likoda. (Tjémbi 133:1-3) I ngii mam momasô, di ga bana maada malam ni Yéhôva, nu a yé “Nyambe nu nsañ.” (Rôma 15:33) I nya bisai bi, bi yé inyu i bet ba nsañgal ngimanôgla ikété gwéha.\n^  (liben 12) Ikété bôt ba kôba bape, ba ba bi sañgal mindañ ikété nsañ, di nla sima: Yakôb, ni Esau (Bibôdle 27:41-45; 33:1-11); Yôsef ni lôkisañ (Bibôdle 45:1-15); ni Gidéôn, nu a bi sañglana ni bôt ba Efraim. (Bakéés 8:1-3) Bebeg le ni nla yi minlélém mi dihéga dipe mi yé ikété bipes bi Bibel bipe.


Culture Basaa: mars 2014\nLIBAK LI POM\nDi nla kobol i buk ini le libak ni kal le hala yé yom i nom. Di nla kobol i buk ini le pom ni kal le hala a yé yom i yé yada, i yé yotama, i yé yotama libak jé. Mu i njel i nyen di nla kal le yada ni hinoo.\nBôt ba kôba ba nniiga bés le Hilôlômbi a yé ndigi nyetama, a yé ndigi wada.Kii Hilôlômbi a nheg ngii ni hisi,a yis bôt ba kôba le a yé ndigi nyetama. Jon bihégél Hilôlômbi a bi heg, gwobisôna bi yé ndigi wada. Kii hala a nkobla le hégél i yé yada ? Lelaa hikii hégél i ntemna we yak Hilôlômbi nu a yé wada?\nYom di nyi ni tehe, yo ini le, hikii hégél i pôna bé tjelestjes ni hégél i pe, i pes maông, i pes bilem i ke bisu. Hala a ñunda bés le Hilôlômbi nyen a yé Nwet Mbog inyuu hala nyen bihégél gwobisôna bi yé isi ane yé inyuule nyen a nheg gwo. Hala a nlôl i pék Hilôlômbi. Jon ba nsébel nye le Batuupék inyuule hégél to yada i nla bé bana pék kikii Hilôlômbi.\nMut a nhémle Hilôlômbi a nlama ti Hilôlômbi lipém, a nlama ti nyemede lipém ni bégés mambén ma Hilôlômbi.\nYaônde, 25 matjel 2014\nDi nla kobol i buk ini ni kal le hala a yé ño i njo sañ i ba i ngii miño mi mpe.Mu i njel i nyen u nla nok le i maange nunu a mpa ño hala wee a mboñ bé mam kikii bana boonge bape ipes i ta bé longe.\nLipa ño li yé longe inyuu mut a ngwés bé yin,mut a nhôô bé moo i tôl,mut a ngwés ke ni bisu le a ñôô bisélél gwé,a mbañ bee gwé,a nsal bijek gwé,a mbañ moni wé inyuule moni bijôñ bi bôt,bayi jam bon ba ngwélél nye,mut a mpot maliga i ba bé nye i kon woñi,mut a mboñ mam ma nkôhna litén jé maséé,li nti loñ yé makénd i ke bisu.Hala a yé nlélém inyuu litén,loñ i ke bisu.Bibôdlene bi kunde bi.\nYaônde,22 matjel 2014\nBA MBOMBOG BA NDÔG TJOK I BÔDÔL YAK BASÔNG BA NKUU (MBOG MABUI)\nBA MBOMBOG BA NDÔG TJOK I BÔDÔL YAK\nBASÔNG BA NKUU\n2- Mayémi ma Libong (lôg Basông mbaï Manjak) nyen Jaman ba ti kôdi ndi a ti yo Matip ma Ndômbôl\n3- Tônjé Mahanga Mbénga (Log Basông mbai Manjak)\n4- Njôk Nyemb (lôg Basông mbai Ngibasal)\n5- Mbom Yembel (Lôg Basông Mbai Ngog Mapubi)\n6- Likéng li Yuk (lôg pénda mbai Lipombe)\n7- Éoga Bôga (lôg Basông mbai Ngog Basông)\n8- Pondi Mbom (lôg Basông mbaï Ngog Mapubi )\n9- Yembel Tjén (lôg Basông mbai Ngog Mapubi)\n10. Likéng li Njôk (lôg Basông mbai Ngibasal)\n11. Nkôghe Njôk Nyemb (lôg Basông mbai Ngibasal )\n12. Batamak ma Tjok(lôg Pénda mbai Miloo)\n13. Cwét bi Nkôghe (lôg Basông mbai Ngibasal)\n14. Njeb li Njok (lôg Bôpsi mbai makômôl)\n15. Balegel ba Tjébi (lôg Bôpsi mbai makômôl)\n16. Ngijôi Likéng li Yuk (Lôg Pénda Mbai Lipombe)\n17. Mangele ma Libong (lôg Pénda mbai Lipombe)\n18. Wayak i Gwét (Lôg Basông mbai Ngibasal)\n19. Nginjel Basogog (Lôg Pénda mbai Ngog Basông)\n20. Linjek li Linjek li Wéé Pubi (Lôg Basông mbai Manjak)\n21. Nyôgôk Tjok (lôg pénda mbai Minloo)\n22. Ngôs Kend (Lôg Pénda mbai lisai)\n23. Balegel ba Balegel (Lôg Bôpsi mbai Makômôl)\nYaônde, 18 libui li ñyéé 2012\nBÉS BO NJEE ?\nBA MBOMBOG BA NDÔG TJOK I BÔDÔL YAK BASÔNG BA NKU...


Culture Basaa: Yi\nI bug ini le yi, i gwé ngandag ngobol. Ingéda mut a gwés bana yi, a ntôñ i tehe, a ntôñ i nog ngim jam, a ntoñ i nigil inyuu i gwel jam ni nyemede. Hala nyen u nléba le ba nkal le mut a nyi ngim lép. Maange manôgla a nyi bégés bagwal bé, le i yom ba nkal nye, yon a mboñ ndigi. I bug ini le yi, i nla ki nôôga le, mut a nyi ngim ngan. I bug ini le yi, ba mbôñôl yo inyuu kal le, mut a nyi ngim hop, mut a nyi ngim nson, mut a nyi ngim likañ i ke bisu. I yom u nlama tééda hana, yo ini le, ngobol i yi, dihéga di nti di nkobla le, mut a mmeya boñ ngim jam i, i mboñ le, i yom a mboñ i nene longe i mis ma bôt. Mut a nla ki yi ndutu, mut a nla ki yi liyep i ke bisu. Mut a nla yi ngim mut le, a ntehe i mut nu. Ingéda ini, u nog mut a nkal le, a nyi habé ngim mut, hala wee a nog bé maboñog ma mut nu tole a ntañba nye tole nye ni mut, ba mbagla. Munlôm a nla yi mudaa hala wee, nye ni i mudaa nu, ba mpôôna likôndô, hala wee i munlôm nu a nañlana mudaa.\nI pes mambén, nkéés a nla yi ngim hop, hala wee a kôli i bagal i hop ba nlona nye, hala wee a nla kéés i soman ba nlona nye. I nla pam le mut a nla bé yi gwel nyemede. Jon u nog le : ngwo i kogoo mut ni hiun hi njal. Hala a yé le, u nkoba mut ni hiun héé, u pôdôs nye, a timbhe we béba. U nla ki léba le, mut a nyi nyemede. Jon u nog le : ngwo a yi jôl jé ni ñem i nsébla. Mut a nla ki yi kadba inyuu i boñ le bôt ba yi njee a yé. Mut a nla ki yi lama i fôtô, lama i pén i ke bisu. Bôt ba nla ki yiba, hala wee, ba nleñla.\nIngéda mut a gwé yi, hala wee a nyi maliga ma sôli i ngim mam. Hala wee a nyi sélés boña wéé, hala wee i mut nu a nyi inyuuki a yé i niñ. I ntéñ mut ini, a mpot ndigi i yom a nyi ni biyi a bi kôhna ni ngim mam. Jon u nogle : bayi ni bayi ba kee i ket kas. U nonog ki le, hop bayi jam u nom bé.\nYom u nlama tééda, yo ini le, biyi bi yé i gwom u nla yi noñnnaga ni ngim jam. Inyuu hala nyen bôt ba kôba ba bi kal le, yi i yé miño mi lép, hala wee hikii mut a gwé yi. Jon u hoñol bañ le, wetama nyen u nla yi mam momasôna. U yik u yik, li has ndigi we. Kikii mut a ngwééna yi hala ki nyen, i niñ mut a niñ i nti ki nye yi. A nek wee u nôgôl likek joñ. Yi i nlôl ki maboñog moñ.\nPublié par antoinepondipondi à 08:47\nB’A MUT A NLA NOG MUT NUMPE ?\nNIÑ I LISAÑ LI BÔT\nYÉT I MUT BINAM\nNTÔÑ I LIBAG LI MATJÉL NI KIHA YÉ\nNTÔÑ I MATJÉL NI KIHA YÉ