Lelaa Bibel i nla hôla me?\nMBADGA 1 Umbe ntén mut me yé?\nMBADGA 2 Inyuki me ntôñ inyu lama wem?\nMBADGA 3 Lelaa me nla kwel ni bagwal bem?\nMBADGA 4 Lelaa me nlama kodol mahôha mem?\nMBADGA 5 Kii me nlama boñ ibale ba nyumbla me i suklu?\nMBADGA 6 Lelaa me nla yémbél bilôñ bibe?\nMBADGA 7 Lelaa me nlama boñ ibale ba ntinde me i lalna mut?\nMBADGA 8 Kii me nlama yi inyu lem i gwélél ngui inyu lalna mut?\nMBADGA 9 Baa me nlama hémle le mam momasôna ma bi lo ndigi ni momede?\nMBADGA 10 Lelaa Bibel i nla hôla me?\nMandimbhe inyu 10 mambadga boñge ba wanda ba mbéna bat\nAÑ I HOP U Abbei Abkhaz Abui Afrikaans Akôli Albania Alur Arabik Arménia Aserbajañ Aserbajañ (Syrilik) Assama Attié Aymata Bambara Baoulé Basaa (Kamerun) Bashkit Basque Batak (Karô) Batak (Simalungun) Batak (Tôba) Bausa Beñgali Biak Bikol Birman Bislama Bule Bulgaria Damara Dangme Danmark Dayak Ngaju Digor Dréhu Edo Fiji Finland Fon Férôé Ga Galacia Galois Garifuna Gokana Grikia Guarani Gujarati Gun Guéré Géorgia Herero Hiligaynon Hilémb hi moo hi Amérika Hilémb hi moo hi Argañtina Hilémb hi moo hi Bôliwai Hilémb hi moo hi Finland Hilémb hi moo hi Iqwatôria Hilémb hi moo hi Italia Hilémb hi moo hi Kili Hilémb hi moo hi Kolombia Hilémb hi moo hi Kébek Hilémb hi moo hi Kôré Hilémb hi moo hi Meksika Hilémb hi moo hi Ngisi Hilémb hi moo hi Oñgri Hilémb hi moo hi Panya Hilémb hi moo hi Paragwéi Hilémb hi moo hi Péru Hilémb hi moo hi Pôlan Hilémb hi moo hi Ruslan Hilémb hi moo hi Simbabwé Hilémb hi moo hi Wénésuéla Hilémb hi moo hi Yapan Hilémb hi moo hi Ôstrélia Hindi Hiri Motu Hmong (Puba) Héber Iban Ibanag Ibinda Ibô Iloko Indônésia Irland Isoko Istônia Italia Jaman Kabuverdianu Kabyle Kaktjikel (Hiônk) Kambôjia Kana Kannada Karen (Segaw) Kasakh Katalan Katjin Kebuanô Kektji Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kina Mandareñ (Ba nhôyôs) Kina Mandareñ (Lem lôñ) Kinyarwanda Kipende Kirgisistañ Kiribati Kirundi Kisi Kisonge Kongo Konkani (Rôma) Kosrae Kriô Kréol i Ayiti Kréol i Bélis Kréol i Môris Kréol i Potoki Kréol i Séitjel Krôasia Kwangali Kwanyama Kôré Lamba Lenje Lhukonzô Lingala Liétuwa Lomwe Luganda Lunda Luvale Luô Létônia Madagaskar Makua Makédônia Malay Malayalam Malta Mam Mambwé-Lungu Mapudungun Marathi Martjal Masatek i Huautla Maya Mixe Môñgôlia Môôré Nahautl (Ñem Mbok) Nahuatl (Guérérô) Nahuatl (Huasteka) Navajô Ndau Ndonga Ndébélé Ndébélé (Simbabwé) Ngabere Ngangela Ngisi Nias Norwégia Nyaneka Nyanja Nyungwe Nzema Népal Okpe Oromo Otetela Otomi (nsôsôgô u Meskital) Oñgri Palau Pangasinan Panya Papiamentô (Aruba) Papiamentô (Curaçaô) Persia Pidjin (Kamerun) Pijin i Najéria Pijin i biôn bi Salômô Ponape Potoki Potoki (Eurôpa) Pulasi Punjabi Punjabi (Shahmukhi) Pôlan Quechua (Ankash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bôliwai) Quechua (Cuzcô) Quichua (Chimbôrazô) Quichua (Imbabura) Quichua (Pastasa) Quiché Romany (Makédônia) Rotumia Rumania Runyankore Ruslan Rutoro Rômani (Makédônia, Kirilik) Rômani (Nwel Mbok u Grikia) Samoa Sandé Sangô Sapôtek (Lachiguiri) Sapôtek (i ônt) Sañgir Sena Sepedi Serbia Serbia (Rôma) Sesôthô (Lésôtô) Shôna Sidama Silosi Sinhala Slôwakia Slôwénia Sranan-tongo Sunda Swahili Swahili (Kôñgô) Swati Swéden Tagalog Tahiti Tailand Tajiki Tamul Tandroy Taraskan Tatar Tetun Dili Tiv Tjibemba Tjin Haka Tjinamwanga Tjitjéwa Tjitoñga Tjitoñga (Malawi) Tjitoñga (Simbabwé) Tjitumbuka Tjiyao Tjokwe Tjol Tjuuk Tjuwash Tjékôslôwakia Tlapanek Tojolabal Tonga Toraja Totonak Tseltal Tshiluba Tshwa Tsonga Tsotsil Tswana Turkai Turkmen Tuwalia Twi Télungu Uighur (Kirilik) Ukren Umbundu Urdu Urhobo Urund Usbékistañ Valañsia Venda Vesô Walisia Waray-Waray Wayunaiki Wetnam Wolaita Xhosa Yakuba Yapan Yavan Yula Yôruba Zulu mizô tjopi Éfik Éwé Ôland Ôsetia\nBibel i nkal le: “Tilna yosôna i nlôl ni Nyambe.” (2 Timôtéô 3:16) Ibale hala a yé mbale, wee Bibel i nla éga we mu loñge njel u nlama kil.\nKII U GA BOÑ?\nHégda le jam lini: David a yé luk litôa i homa mam momasôna ma yé nye nkén. Biyimbne ni mabam a ntehe i pañ loñ, bi ñunda nye le a mbéna bé ke mu njel i. David a nléba le a nimil. I mpôôna le a nyoñ béba njel mu liké jé.\nIbale wen u bak David, ki u mboñ lelaa?\nYOÑ NDÉK NGÉDA I HEK PÉK!\nU nla gwélél ngandak manjel:\nU nla bat le bôt ba éba we njel u nlama noñ.\nU nla béñge lipep li ñéba minloñ, tole gwélél GPS.\nU nla kida u nluk litôa, u hémlege le w’a léba loñge njel ni wemede.\nI yé mbale le njel 3 yon i ta bé ilam ngandak.\nNdi njel 2 i yé ilam iloo njel 1 inyule u nla bana lipep li ñéba minloñ mu liké joñ, li nla ki hôla we i yimbe loñge njel u nlama noñ.\nHala nyen yak Bibel i nla hôla we!\nBibel i yé kaat i bisu bôt ba nsomb. I nla\nniiga we lelaa u nla nihbe mandutu u nkôhna mu niñ yoñ\nhôla we i yi wemede, ni i kônde yila loñge mut\nunda we lelaa u nla bana bañga niñ kiyaga\nMANDIMBHE INYU MAMBADGA MAKEÑI MA NIÑ\nNgéda di mbôdôl yi hop, di mbat mambadga.\nInyuki ngii i nene blum blum?\nInyuki tjôdôt di mbai?\nI mbus, di mbôdôl bat mambadga inyu mam di ntehe munu nkoñ isi.\nInyuki mam mabe ma yéne?\nInyuki bôt ba nwo?\nNdi baa mandimbhe inyu mambadga mana ma ta bé ntilbaga ikété Bibel ibôdôl behee?\nNgandak bôt i nkal le Bibel i yé nyonok ni bindéé ni dingaana, hala wee i ntagbe ngéda, tole i nlet ngandak i nok. Ndi baa njom i yé i Bibel? Baa bañga njom i nlôl bé ni mam bôt ba nok bape ba mpot inyu Bibel? Baa ba ntembene bé bôt ba?\nKii héga, bôt ba nhoñol le Bibel i nkal le Djob nyen a ñénél nkoñ isi unu. Ndi lelaa hala a nla bôña? Nkoñ isi unu u yé ikété lisanda likeñi! U nlôôha ni njôghe, ni mandutu, ni makon, ni nyemb, ni liyep, ni bikuu bikeñi. Lelaa Djob li gwéha li nla ba njom i mam mana momasôna?\nBaa u nsômbôl yi ndimbhe? Jam Bibel i nkal inyu mut a nkena nkoñ isi li nla hélés we!\nBebeg le u nyimbe le maéba ma ma yé munu man kaat nunu ma nyôñna ikété Bibel. Mbôgi Yéhôva i yé nkwoog nkaa le di nla bôdôl Bibel ñem inyu maéba mé. Di nla ki bana i botñem i, inyule Bibel “i nlôl ni Nyambe, i mbahal, inyule i nti maéba, i yoiyak, i béhge.” (2 Timôtéô 3:16, 17) Inyu loñge yoñ wemede, u nlama wan ini kaat i i bi tilba behee—ndi i ngi yii nseñ—inyu dilo tjés!\nLÉBA MAÉBA MAPE!\nBéñge biliñgeliñge bini le Inyuki di nlama nigil Bibel? i www.jw.org.\nYigil i Bibel i ntagbe lelaa?\nI nkoñ isi wonsôna, Mbôgi Yéhôva i yiba i yigil i Bibel ba mbéna tek. Béñge lelaa yigil i ntagbe.


Culture Basaa: mai 2008\nHala a yé yom i nlôl malémôke ma ngim e kikii bo hévéa tole i nlôl i ngim nson i nséla ni mapanga ma kalasin.\nNgandag ngwom di ngwélél bi yé mbañak ni ndamb kikii bo boi, minlônga, mbod mbéñ, ngandag bikei bi matôa, bitamb, makôô ma matôa, man nkôô i ndamb (élastique) i ke ni bisu.\nIngéda ndamb i mbugi u nla habé ad yo ndi i ndamb i nlôl ni mapanga ma kalasin i nla adba yomede to ibale bo i mbugi. Hala a nla ndigi bôña ni i gwom ba ngwélél munu ma mapanga ma kalasin. Hala wee ndamb i nla tibla yomede to ibale bo i nkidi. Hala a nla ndigi lôl ingéda u nyi libag li mapanga ma kalasin ni njel yi i heñel. Jon yéñ ndi wa léba. Mut a nigil niñ yé yosôna. Mut a nlama ôô bisélél gwé inyu i ba ngwélés. A man mee, b’a yak we u ngi yéñèk? B’a u ngi ôôg bisélél gwoñ?\nYAOUNDE, 06 matôp 2008 Nkam PONDI PONDI\nNyen a nkit mam ingéda bôt ba mpodog, ba podog nyen a nsôk. Mbombog a yé mut a nkôp nsañ, jon a nla sayap. Mbombog a nla og ingéda mam ma nke bé longe. Mut a mbambal mbog ingéda mut nu lihaa jé a bag a gwé mbog. Mut a nkop mbog ibale bo mut mu lihaa jé a bag bé mbombog. Basôgôl ba bé yi mbog mabui, mbog nkoda ntôñ, mbog bañ ni mbog lôg Mpôô.\nBitel bi mbog: 1) Ndômbôl kembe, 2) Hié mbog, 3) Nso mbog, 4) Matuk ma mbog.\nMinkok mi mbog a tabé ngim tel, ndigi wee maséé yaga i ti bôt bijek. Nya minkok mi mbog mini le, 1) Sai keñi, 2) Ngan-nyuu, 3) Bude bibañ ni todol gwo, 4) Nol bum-mbog, 5) Ikek môngô ni leñ wo lom, 6) Hônd kéna, 7) I ôm tuk gwét.\nHala wee uum a nti ngandag bijek ni maog ma ngand (dimbôga).\nHala wee u mpam i lép i um. Hala wee u nkand mbai jon ba nti we hônd kéna.\nUm a bam, u sihla wee u gwé libua. Um a bé matibla. Mbén um i bé le, a bé tihba bé yom be to mbôñ kikii hés i mut.\nBet mbai i Ngé.\nNgé a bé le, ba mbôdlene nye le u ntémb bee i Ngé. U ntéñ kembee, u nti maog ni bijek. Ndi ba naña we le, i sôñ sém, i sôñ kaa, bet mbai i Ngé i sém i yé. I kel i, bangéngé ba nlo biloñ, ba nlo i mbai yoñ. I mut a nkôbôs we Ngé, a ntamb we nkus u nlama ti. Mu ikété nkus, ingéda u mal ti, ba nkal le, Ngé a mbet nye i mbai i u ini. Bôda ni bonge ba nyodi. Ngé a bé bôt ba binam. Ba nkum maén, bo Ngé a nje maén. Ba béé ba gwé minkéñ mi Ngé misamal (balôm baa, ba baa). I ñem kété ñem man nyen ba nlona nkwaha. Nkwaha i bé mbambag mut i yé nkol, won ba bé ba somb. Ba nkañ nye hile ngwo (kai i ndi i adal). Ndi ba nige nye i mbénda, ba nige nye ndi ba yoñ ngom, ba kahal kôt. Ngom i Ngé i, ba nkôt yo u wosôna ni njañmua yosôna. Jon u nog le, mingé mi lugnaga ngom ndi kel pala ye.\nNko Ngé a yé homa ba nkena mbambag i mut, ba nkapna nye ndi ba huu. Minsôndô mi Ngé mi yé li yis we Ngé. Ibale bo ndi u ntémb, u nsébél ki Ngé, wee u pam i Ndobo Ngé, lisuk li Ngé. Kila i bé le, u nje mabuda ibale u bi pam bé ha i Ndobo Ngé. To nyuñ to isoñ nyen ba njés we, yom i mboñ bé we. Ibale u nwo, ndigi mut a bi pam i Ndobo Ngé nyen a njô we. Nko a yé ndap tole homa Bangéngén ba ntééda bisélél ni gwom gwap.\nLileñ Ngé makoñ.\nHala a yé ngim matibla. Ngéngé nyen a mboñ matibla mana.\nI bôt bana baa (Mbombog, Uum ni Ngéngé) bon ba bé kôba le, ba pot, wee li mal. Um to i mut a gwé mbog, i bé béé yom i makañ. Yom i bé kila, i béé mut a yé Ngéngé, nyen a bé tihba mam mabe. Ngé a bé yom i manola. Hee u yé ngwañ mut, u ba bé Ngéngé. Hee u yé mut a téésép, u nyila bé Mbombog to Ñuum.\nMut a nla ba Mbombog, Ñuum to Ngéngé ndi ingéda a yé i ti, a nyén ndigi i ti yada.\nYAONDE, 18 biôôm 1999\nIngéda Basaa bi ba pam i NGOG-LITUBA, ba bi kahal bôl, ba pam i homa i yé le, mandap ma bikôkô ma yila ngandag. Hikii hi nkokongo ni i héé iyiyimba. I nduña i le yubda i ba bañ, le hikii hitéténa hi kodba ni gwom gwéé, nyen Basaa ba bi ték mbog, hala a yé le ba bog i mam ma yé nsandag. Ini bug le mbog i nlôl i bug ini le bog, hala wee kôhle, wee litééda longe, hala wee li ôt mahoñol longe li ôdôg. Mbog i yé jimb li bambombog, mbog i yé ngéda (mbog kôba ni kwañ), mbog i yé loñ (mbog Bassa, mbog Bati, mbog Mpôô i ke ni bisu), mbog i yé mbañ, miñañ, yigil, matunga, likot masangô, minsogi, base, matibla i ke ni bisu.\nNseñ i mbog i ye kii? Yigil i mbog i gwé imbe nseñ?\nDi bé lelaa yaani nu a bi tagbe? Di yé lelaa len ? Da ba laa yaani ? Mbog i nyibil bilap hala wee mam ma sôli, mbog i nyibil lap likañ i ke ni bisu. Lelaa di nlama nigil mbog Bassa? Di nlama nigil mbog Basaa miñañ, i mam di nléba ikété bikaat, ikété hisi, i mam di ntehe ni mis més i ke ni bisu. Di nlama nigil mbog Basaa ingéda di nigbe bambombog.\nMbog i yé môga imaa; mbog ndômbôl ni mbog bihégél. Mbog ndômbôl yon i yé le, ibale bo bambombog ba nkal le i jam lini li bag haana, ndi hanano li nyila haana. Bambombog ba nla ki kal le i bag mabui ma bikai ndi a nyila bee bi likañ. Jon mut a nog le mbog ndômbôl i yé makidig bambombog ba nyoñ.\nMbog bihégél i yé mam Hilôlômbi a bi heg i bôdôl bi béé. Kikii malép ma tabé môô, lisege li tabé liboo, njok i tabé hiséé, ngii i tabé hisi, munlôm a tabé muda. Mbog bihégél yon i yé mañ. Jon mbog ndôbôl i nkiha kikii mbog bihégél i ñunda njel. Ibale bo, mbog ndômbôl i nkahal bagba njel ipe, man Basaa a ñunda le i jam li, li nla bé bôña kekikel. Hanyen kikii ihéga ibale bo a nkal le nlôm ñyéé, man a yé mag.\nKikii loñ yon i nkena mbog, mbog i nla kwo inyu ngandag manjom, ndi loñ i gwé ndigi pil le i nyodol mam i ke ni bisu, inyu hala nyen man Basaa a bi kélél le mbog i yé makwo ma ñyéé, mbog i kwog, mbog i nyodag.\nBasôgôlsôgôl ba bi mal bog mbog Basaa. Ini mbog i nhol ni bilem bi man Basaa, ni makégél ba biloñ nyoñ bipe. Ba sôñ le mbog i nimil bañ, ba yé bonge, bôda ni bôlôm. Mange a nlama nigil pom i nkok, amb tjandi, to sal i nkôm i uu i pañ isañ, le mam mana ma nimil bañ. Ngond muda a nlama nigil sôble matop to og, le i gwom bini bi nimil bañ. Jon i loñ Basaa, ingéda mam ma yé mbogog longe, ngim mut i nlama tad le ma yubda habañ. A ntad ni ngui i bi tiba nye le a nla sayap ibale bôt ba ñôñôl i kokok, tole a og ibale ba njôp i njel yubda. I mut nu nyen a yé mbombog. Mbombog a nyi ndugi ligwéé li mbog, hala wee niñ i bôt ba kôba ni mbog yomede. Mbombog a nkit mam ingéda bôt ba mpodog, ba podog, nyen a nsôg. Mbombog a yé mut maliga, mut gwéha, a njôp bé i jimb libe. Ingéda kôba a bé ki le, ibale bo ndi mbombog a mbep kena loñ, a nidba nyemede. Hala kikii mintjep mi yé ngandag ikété mbog Basaa, hikii ntjep i gwé mut a yé ño ndi a gwé bé jôi li mbombog kikii ihéga i pes matibla u gwé bauum, i pes kokse bôt, ngéngé i ke ni bisu. Ndi i bôt bana bobasô ba yé isi i mbombog nu a bi tééba inyu loñ yosôna. Di gwé mbog mabui, mbog nkoda ntoñ, mbog bibañ, mbog lôg Mpôô.\nYom u nlama tééda, yo ini le, ba nkés bé mbog i ngii mbog. Hala wee hikii mbog i gwé méé mambén to matiñ. Hala a yé kimasoda le mut a nwas bé mbog yée inyu i sambla mbog ipe. Jon i mut a nwas mbog yéé a nyila i wañ mut.\nYAOUNDE, 18 biôôm 1999\nMBOG Ingéda Basaa bi ba pam i NGOG-LITUBA, ba bi...\nMBOMBOG Nyen a nkit mam ingéda bôt ba mpodog, ba...\nNDAMB Hala a yé yom i nlôl malémôke ma ngim e ki...


Yéhôva a mbom ba ba nyéñ nye ibabé waa | Yigil\nÑAÑ U NIÑ I BÔT Me bi yila ‘mam momasôna inyu bôt bobasôna’\nNi njel konangoo i mbuma ñañ, ni bi yila ngwélés\n‘I tôñ ni mam ma mbuu i yé niñ ni nsañ’\nNi bééga Yéhôva nduña nan yosôna\nYéhôva a mbom ba ba nyéñ nye ibabé waa\nLibak li ñem nwee—Njel pék\nIndex i miño mi minkwel Nkum Ntat 2016\nNkum Ntat—Inyu yigil | Libuy li nyéé 2016\nAÑ I HOP U Afrikaans Akôli Albania Amharik Arabik Arménia Aserbajañ Aserbajañ (Syrilik) Aymata Basaa (Kamerun) Bashkit Bausa Beñgali Bikol Birman Bule Bulgaria Dangme Danmark Digor Fiji Finland Fon Ga Galois Grikia Guarani Gujarati Gun Géorgia Hiligaynon Hilémb hi moo hi Amérika Hilémb hi moo hi Argañtina Hilémb hi moo hi Añgôla Hilémb hi moo hi Brésil Hilémb hi moo hi Finland Hilémb hi moo hi India Hilémb hi moo hi Indônésia Hilémb hi moo hi Iqwatôria Hilémb hi moo hi Italia Hilémb hi moo hi Jaman Hilémb hi moo hi Kili Hilémb hi moo hi Kina Hilémb hi moo hi Kolombia Hilémb hi moo hi Kôré Hilémb hi moo hi Meksika Hilémb hi moo hi Ngisi Hilémb hi moo hi Oñgri Hilémb hi moo hi Panya Hilémb hi moo hi Paragwéi Hilémb hi moo hi Potoki Hilémb hi moo hi Pulasi Hilémb hi moo hi Péru Hilémb hi moo hi Pôlan Hilémb hi moo hi Ruslan Hilémb hi moo hi Simbabwé Hilémb hi moo hi Tjékôslôwakia Hilémb hi moo hi Wénésuéla Hilémb hi moo hi Yapan Hilémb hi moo hi Ôstrélia Hindi Héber Ibanag Ibô Iloko Indônésia Islañdia Isoko Istônia Italia Jaman Kabiye Kannada Katalan Kebuanô Kikamba Kikaonde Kikuyu Kina Mandareñ (Ba nhôyôs) Kina Mandareñ (Lem lôñ) Kinyarwanda Kirgisistañ Kiribati Kirundi Kisonge Kongo Krôasia Kurdish kurmanji (Caucase) Kurdish kurmanji (Kirilik) Kwangali Kwanyama Kôré Lamba Lhukonzô Lingala Liétuwa Luganda Lunda Luvale Luô Létônia Madagaskar Makédônia Malay Malayalam Mambwé-Lungu Marathi Maya Mbunda Mixe Miñgrélia Môñgôlia Môôré Ndonga Ndébélé Ndébélé (Simbabwé) Ngisi Norwégia Nyanja Nzema Népal Okpe Oromo Otetela Oñgri Pangasinan Panya Papiamentô (Curaçaô) Persia Pidjin (Kamerun) Pijin i Najéria Pijin i biôn bi Salômô Potoki Pulasi Punjabi Pôlan Quechua (Bôliwai) Rumania Runyankore Ruslan Samoa Sandé Sangô Sapôtek (i ônt) Sepedi Serbia Serbia (Rôma) Sesôthô (Lésôtô) Shôna Sidama Silosi Sinhala Slôwakia Slôwénia Sranan-tongo Swahili Swahili (Kôñgô) Swati Swéden Tagalog Tailand Tajiki Tamul Tatar Tetun Dili Tigrinya Tiv Tjibemba Tjitjéwa Tjitoñga Tjitoñga (Malawi) Tjitumbuka Tjiyao Tjuwash Tjékôslôwakia Tok Pijin Tsonga Tsotsil Tswana Turkai Turkmen Tuwalia Twi Télungu Ukren Urdu Urhobo Urund Usbékistañ Venda Waray-Waray Wetnam Wolaita Xhosa Yapan Yula Yôruba Zulu Éfik Éwé Ôland Ôsetia\n“Inyule mut a nkôôge bebee ni Nyambe a nlama hémle le a yé, ni le a yé mbom bôt ba nyéñ nye ibabé waa.”—LÔK HÉBER 11:6, MN.\nTJÉMBI: 136, 139\nLELAA W’A TOÑOL?\nKii nkwés bés nkaa le Yéhôva a mbom bagwélél bé?\nLelaa Yéhôva a bi sayap ba-gwélél bé i ngéda kôba?\nBimbe bibom Yéhôva a nti bés?\n1, 2. (a) Mambe maada ma yé ipôla gwéha ni hémle? (b) Mambe mambadga di ga wan?\nDI NGWÉS Yéhôva “inyule a bôk gwés bés.” (1 Yôhanes 4:19) Inyu unda bo gwéha yé, Yéhôva a bi yoñ makidik le a ga sayap bagwélél bé ba ba ntéñbe ni nye. Kiki di ga ke ni bisu i gwés Djob jés, hala nyen hémle yés i ga keñep; di ga hémle ndik bé le a yé, ndi di ga ba nkwoog nkaa le a yé nu a mbom yaga bôt a ngwés toi.—Añ Lôk Héber 11:6.\n2 Hala a ta bé mu libag li Yéhôva le a tjél bom bagwélél bé. Hémle yés i ga ba bé i yôni ibale di ta bé nkwoog nkaa le Yéhôva a ga bom bôt ba nyéñ nye ibabé waa, inyule “hémle i yé i ba nkwoog nkaa inyu mam di mbôdôl ñem.” (Lôk Héber 11:1, MN) I bana hémle, i nkobla le di ba nkwoog nkaa le mimbônga mi Djob mi ga yon. Nano, lelaa i bana botñem inyu bibom di mbem i yé bés nseñ? Lelaa Yéhôva a mbom bagwélél bé ba kôba ni ba len? Di wan le jam li.\nYÉHÔVA A MBÔN LE A GA SAYAP BAGWÉLÉL BÉ\n3. Umbe mbônga u nlébna i kaat Malaki 3:10?\n3 Yéhôva Djob a bi téñba nyemede litiñ le, a ga bom bagwélél bé ba ba ntéñbe ni nye; jon a nti bés makénd le di yéñ bisai gwé. Bibel i nkal le: “‘Soho, noodana me, . . .’ hala nyen Yéhôva nu mintôñ a mpot, ‘ni tehe ibale m’a yible bé me bé biwinda bi ngii, ni kôp bé bisai bi nyaamba.’” (Malaki 3:10, MN) Di ñunda le di nti Yéhôva mayéga ngandak ngéda di neebe unu nsébla wé u gwéha.\n4. Inyuki di nla bôdôl bibuk bi Yésu bi yé ikété kaat Matéô 6:33 ñem?\n4 Yésu a bi kal banigil bé le, ibale ba nyéñ ndugi Ane, Djob a ga nit bo. (Añ Matéô 6:33.) Jam Yésu a bi kal li bé maliga inyule, ñañga u mimbônga mi Yéhôva u ñunda le nwominsô mi nyon hiki ngéda. Yésu a bé yi le mimbônga mi Djob mi nset bé kekikel. (Yésaya 55:11) Yak bés di nla ba nkwoog nkaa le, ibale di ñunda Yéhôva le di gwé bañga hémle, a ga yônôs unu mbônga wé, le: “M’a yôi yaga bé me we; to yék we kekikel.” (Lôk Héber 13:5) Di nla hégha bibuk bini ni jam Yésu a bi kal, le di nlama ndugi yéñ Ane Djob ni telepsép yé.\nYésu a bi unda le banigil bé ba bé lama kôs bibom inyu bisesema gwap (Béñge liben 5)\n5. Inyuki ndimbhe Yésu a bi ti Pétrô i nhôlôs hémle?\n5 Kel yada ñôma Pétrô a bi bat Yésu le: “Di bi yék mam momasôna, di noñ we, ndi d’a bana ki?” (Matéô 19:27) Yésu a bi unbene bé Pétrô inyu mbadga yé, ndi iloo hala, a bi kal banigil bé le ba ga kôhna bibom inyu biliya gwap bi ngui. Baôma, ba ba bi téñbe ni nye, ni bôt bape ki, ba ga ane ni nye i ngii. Ndi to hala, ba bé kôhna bisai yak ha i ngéda yap. Yésu a kal le: “Hi mut a nyék mandap, to lôkisañ i bôlôm to i bôda, to isañ, to nyañ, to bon, to disi, inyu jôl jem, a’ kôs ngandak iloo ha, a’ kôdôl ki niñ boga.” (Matéô 19:29) Banigil bé ba bé lama kôhna bisai bi bi nloo billiya ba bi boñ huum. Baa lihaa di gwé i pes mbuu, basañ banyañ, bilôk bikéé bi bôlôm ni bi bôda, ni bon, baa ba gwé bé mahee iloo kii yosôna di bi tjôô inyule di yé yéñ Ane Djob?\n“HIKOBA INYU NIÑ YÉS”\n6. Inyuki Yéhôva a mbôn bagwélél bé bibom?\n6 Mu kiki Yéhôva a mbôn bagwélél bé bibom, a nhôla bo i ngéda ba mboma mandutu. U héa bisai di gwé i pes mbuu nano, bagwélél ba Yéhôva ba mbem bisai bikeñi mu dilo di nlo. (1 Timôtéô 4:8) Ñ, i ba nkwoog nkaa le Yéhôva a nyila “mbom bôt ba nyéñ nye ibabé waa,” i ga hôla bés i bana hémle i umi siñ.—Lôk Héber 11:6.\n7. Lelaa botñem yés i nla bane bés kiki hikoba?\n7 Ikété nkwel wé i ngii hikôa, Yésu a bi kal le: “Bé kona maséé, ni hak ngandak, inyule nsaa nan u yé nkeñi ngii; inyule hala nyen ba tééñga bapôdôl ba ba bôk bé bisu.” (Matéô 5:12) U héya i bôt ba ga kôs bibom gwap nyoo ngii, yak i bôt ba ga niñ hana isi ikété paradis ba gwé njom i kon “maséé, ni hak ngandak.” (Tjémbi 37:11; Lukas 18:30) Too di ga niñ i ngii tole hana isi, di nla gwélél botñem “wengoñle hikoba” inyu niñ yés; “hi yé nkiboñ, hi nlet ki.” (Lôk Héber 6:17-20) Ndik kiki hikoba hi mboñ le sitima i nyeñg bañ ngandak, i bana botñem le di ga kôs bisai i nla hôla bés le di tomb bañ, le di tééda mbôô wés i pes mbuu. I nla hôla bés i bana ngui i mbéda i nihbe mandutu.\n8. Lelaa ngui i botñem i nla suhus nduña?\n8 Botñem yés i i umne i ngii Bibel i gwé ngui i suhus nduña di nla nôgda i len ini. Mimbônga mi Djob mi nsal kiki loñge lañ i i nhôyôs nduña i miñem nwés. Kinje hogbe di gwé i ‘bééga Yéhôva mbegee yés,’ di yik le ‘a ga lédés bés’! (Tjémbi 55:23) Di nla ba nkwoog nkaa le Djob a nla boñ “mam ma nlôôha yaga iloo mam momasôna di nsoohe to hoñol.” (Efésô 3:20) Hégda le jam lini: nlôñ unu u mbôn ndik bé ngandak mam, tole iloo héga, ndi u mbôn “mam ma nlôôha yaga iloo mam momasôna”!\n9. Inyuki di nla ba nkwoog nkaa le Yéhôva a ga sayap bés?\n9 Inyu kôhna bisai, di nlama unda hémle keñi inyu Yéhôva, di nôglak ki nye. Môsé a bi kal litén li Israél le: “Yéhôva a’ sayap we ntiik mu hisi Yéhôva Nyambe woñ a nti we inyu ngababum, i yoñ hio, i ba ni le u ntibil nôgôl kiñ Yéhôva Nyambe woñ, i tééda ni i boñ matiñ mana momasôna me nkal we i len ini. Inyule Yéhôva Nyambe woñ a’ sayap we, kiki a bôn we.” (Ndiimba Mbén 15:4-6) Baa u yé nkwoog nkaa le Yéhôva a ga sayap we ibale u nke ni bisu i téñbe i gwélél nye? U gwé yaga manjom malam i bana nya botñem i.\nYÉHÔVA A BÉ MBOM WAP\n10, 11. Lelaa Yéhôva a bi sayap Yôsef?\n10 Bibel i bi tilbana inyu nseñ wés. I gwé ngandak miñañ i het Djob a bi sayap bagwélél bé, ba ba bé ba tiñi nye. (Rôma 15:4) Yôsef a bé ndémbél i mbuma ñañ. Bilôk bikéé gwé bi bi jubul nye jimb; mbus yak nwaa nwet wé a liibana nye; hala nyen Yôsef a bi sôk léña i mok i loñ Égiptô. Baa Djob a bi kôm nye mbus? Heni! “Ndi Yéhôva a ba ni Yôsef, a unda nye loñgeñem yé . . . Yéhôva a ba ni nye, ni le, jam a ba boñ, Yéhôva a ba lôôha tôôs jo.” (Bibôdle 39:21-23) Ngéda Yôsef bé boma mandutu ma, a bi bem ngéda i Djob jé ni wongut.\n11 I mbus ndék ñwii, Faraô a pémés Yôsef i mok, a yilha nkol unu ñane nu yônôs iba i loñ Égiptô. (Bibôdle 41:1, 37-43) Ngéda nwaa a bi ti nye bon bôlôm iba, “Yôsef a o mbôkgwéé jôl le Manasé, a kal le, ‘inyule Nyambe a bi boñ me le me hôya ngéba yem yosôna, yak ni ndap tata yosôna.’ A o ki nu nyônôs iba jôl le Éfraim, a kal le, ‘inyule Nyambe a bi boñ me le me gwal i loñ i ndééñga yem.’” (Bibôdle 41:51, 52) Kiki Yôsef a bi téñbe i gwés Djob, a bi kôhna bisai kayéle a la tééda niñ i bon ba Lôk Israél, ni niñ i bôt ba Égiptô. Litode lini le, Yôsef a bi yimbe le Yéhôva nyen a bé sayap nye, ni le nyen a bé bom nye.—Bibôdle 45:5-9.\n12. Lelaa Yésu a bi unda le a tiñi i gwés Djob yak ikété manoodana?\n12 Yak Yésu Kristô a bi téñbe i nôgôl Djob i ngéda a bé boma manoodana mu hémle yé, ni Djob a bom nye. Kii i bi hôla nye i hônba? Bañga i Djob i ntoñol le: “Inyu maséé ma ba ma niñi nye bisu, a hônba kék njiiha, a bida bé ni wonyu.” (Lôk Héber 12:2, MN) Di nla kal ibabé pééna le, Yésu a bi kon maséé i pubus jôl li Djob. Jam lipe li yé le, Isañ wé a bi bom nye, a leege nye ni maséé, a ti ki nye bisai bipe bi mbuma ñañ. Bibel i nkal le a “yén isi woo walôm u yééne ane i Nyambe.” I nkônde ki homa numpe le: “Nyambe a yôgbaha nye, a ti ki nye jôl li nloo môl momasôna.”—Filipi 2:9.\nYÉHÔVA A NHÔYA BÉ NSON WÉS\n13, 14. Kii Yéhôva a nôgda inyu mam malam di mboñ inyu yé?\n13 Di nla ba nkwoog nkaa le Yéhôva a ndiihe biliya gwobisôna di mboñ inyu gwélél nye. A nyi mam ma ntééñga bés, tole pééna yo ki yo di nla bana. Djob a ñunda bés konangoo yé ngéda bigwel moo bi hañba bés, tole mbôô wés ni nduña di gwé bi nhubus bibégés di nti nye. Di nla ba nkwoog nkaa le Yéhôva a nyoñ ngéda i béñge hiki jam bagwélél bé ba boñ inyu tééda ndéñbe yap.—Añ Lôk Héber 6:10, 11.\n14 Jam lipe di nlama tééda ikété mahoñol, li yé le di nla kôôge “Nu a ñemble masoohe,” di bak nkwoog nkaa le a ga yoñ ngéda ni mam ma ntééñga bés. (Tjémbi 65:3) “Tata nu konangoo, ni Nyambe nu lédésñem yosôna” a ga ti bés ngui i mbéda bés, i pes mbuu ni i pes mahoñol, inyu kolba nduña yés, bebeg a gwéélak bilôk bikéé gwés inyu boñ hala. (2 Korintô 1:3) Hala a ntihba Yéhôva ngéda di ñunda bôt bape konangoo. “Nu a nkon hiyeyeba ngoo a mpôôs Yéhôva, nyen a’ timbhe nye liboñok jé lilam.” (Bingéngén 19:17; Matéô 6:3, 4) Ngéda ni ñem wés wonsôna, di nhôla bôt ba yé ikété mandutu, Yéhôva a nyimbe maboñog més malam kiki ngim yom le di mpôôs Nye. Jon a mbôn le a ga bom i loñgeñem i.\nBIBOM I LEN INI NI I BOGA NI BOGA\n15. Bimbe bibom u yé bem? (Béñge titii i bibôdle bi yigil.)\n15 Minhook mi bikristen mi nkon maséé ni ngéda mi ga kôs “ntut telepsép; . . . won Nwet, mpémés mbagi nu a téé sép, a’ ti [bo] yokel nu.” (2 Timôtéô 4:7, 8) Ndi, a ta bé le inyule u ga yén hana isi, jon u gwé bé mahee i mis ma Djob. Didun di “mintômba mimpe” mi Yésu, di nyamnda ni ngôñ i kôhna bom yap, hala wee niñ boga ikété paradis hana isi. Mu paradis, “b’a nok lingoñoo inyu ngandak nsañ.”—Yôhanes 10:16; Tjémbi 37:11.\n16. Imbe hogbe kaat 1 Yôhanes 3:19, 20 i nti bés?\n16 Ngim mangéda, di nla tehe le mam di mboñ ma yé disii, tole di nla mbadba ibale biliya gwés bi nlémél toi Yéhôva. Di nla yak nôgda le di kôli bé i kôhna bibom gwo ki gwo. Kekikel, di hôiga bañ le, “Nyambe a nloo miñem nwés, a nyi ki mam momasôna.” (Añ 1 Yôhanes 3:19, 20.) A mbom hiki jam di nliya i boñ ni ñem wés wonsôna, ni gwéha, ni hémle, to ibale bés di ntehe le jam di mboñ li gwé bé mahee to ndék.—Markô 12:41-44.\n17. Bimbe bibom di gwé i len ini?\n17 Yak munu dilo di jiibe di nsôk di béba hiai hi Satan, Yéhôva a nsayap litén jé. A nyoñ bitelbene gwobisôna le bagwélél bé ba too yaga i libak li mbuu, ni ngandak bijek bi mbuu, i nya i gwé be hihéga. (Yésaya 54:13) Ndik kiki Yésu a bi bôn, Yéhôva a mbom bés i len ini, inyule a nti bés pôla i ba ikété lihaa jé li gwéha, hala wee bilôk bikéé gwés bi bôlôm ni bi bôda, lihaa li li nkot bôt ba biloñ gwobisôna. (Markô 10:29, 30) Jam lipe li yé le, i bôt ba nyéñ Djob ibabé waa ba ga saibana ni bini bibom bi mbuma ñañ le, nsañ u ñem, i kola ikété mam ba gwé, ni nôgda bañga maséé.—Filipi 4:4-7.\n18, 19. Kii bagwélél ba Yéhôva ba nôgda inyu bisai ba nkôs?\n18 Bagwélél ba Yéhôva ba nkoñ isi ba nla ti mbôgi lam inyu bibom bi mbuma ñañ Yéhôva a ma ti bo. Kiki héga, Bianka nu loñ Jaman a nkal le: “Me ga waa bé ti Yéhôva mayéga inyu mahôla a nti me ngéda mandutu ma nkwél me, yak inyule a yé me pañ hiki kel. Nkoñ isi u yé yonok ni lisanda, ni yubda. Ndi, inyule me ngwel nson lôñ yada ni Yéhôva, me nôgda le a ntééda me isi bipapai gwé. Hiki ngéda me mbôñôl nye ngim mam i nene kiki bisesema, inyu timbhe me, a nti me bisai bi nloo bisesema gwem mbôgôl ngélé.”\n19 Di yoñ ki hihéga hi Paôla, nu a gwé 70 ñwii. A niñ i loñ Kanada, ndi a gwé kon u nkak, kiki kula mbus, u u ntééñga nye ngandak. Paôla a nkal le: “Bibôk gwem, bi nkobla bé le yak likalô jem li nkwo bôk. Me ngwélél makeñge momasôna ma likalô, kiki bo i gwélél téléfôn, kwélés bôt ngéda me mboñ mam mem ma hiki kel. Inyu boñ le me kôhna makénd, me gwé man kaat het me ntila minlôñ mi Bibel, ni mahoñol me nyôñôl i bikaat bi ntôñ, kayéle me nla añ gwo i ngéda me ngwés. Me nsébél kaat i le, ‘Kaat yem i tohi.’” A nkônde ki le: “Ibale di mbok mis més mu mimbônga mi Yéhôva, nduña yés y’a nom bé. Hiki ngéda, Yéhôha a yé bebee inyu hôla bés, ibabé béñge mam ma mpémél bés.” Bebeg, mandutu u mboma ma nla ba mahéñha ni ma Bianka tole ma Paôla. Ndi, yak we u nla bigda i mangéda momasôna Yéhôva a bi sayap we, a sayap ki bet ba yé i pañ yoñ. Kinje loñge jam i tiimba hoñol lelaa, masañ mana, Yéhôva a yé bom we, ni lelaa a ga bom ki we dilo di nlo!\n20. Kii di nla bem ibale di ke ni bisu i gwélél Yéhôva ni ngui yés yosôna?\n20 Kekikel, u hôiga bañ le ngéda u néhne Djob ñem woñ ni njel masoohe, a ga ti we “bañga nsaa keñi.” U nla ba nkwoog nkaa le ‘ngéda u ga mal boñ sômbôl Nyambe, w’a tehe lelaa mimbônga nwé mi nyon.’ (Lôk Héber 10:35, 36, MN) Jon, di ke ni bisu i lédés hémle yés, ni gwelél Yéhôva ni ñem wés wonsôna. Di nla boñ hala, di yik le Yéhôva nyen a ga lona bés bibom di kôli bana.—Añ Kôlôsé 3:23, 24.\nLibuy li nyéé 2016\nNKUM NTAT—INYU YIGIL Libuy li nyéé 2016


Nit kahap i Yéhôva i ngii bihégél gwé! — Watchtower KOBOT BIKAAT I INTERNET\nw17 Hilônde mapep 27-31\nNit kahap i Yéhôva i ngii bihégél gwé!\nVidéô yo ki yo i nene bé mu lipohlak lini.\nDi mbat nwéhél, hihôha hi mbôña i mayibil ma vidéô.\nNkum Ntat u ñañal Ane Yéhôva (Yigil)—2017\nYÉHÔVA NYEN A KÔLI TOI ÉNÉL\nÉNÉL I YÉHÔVA I YÉ ILAM KIYAGA\nTÉÑBE I NIT KUNDE I YÉHÔVA I ÉNÉL\n“We, a Nwet wés ni Nyambe wés, wen u kôli ni lipém ni bibégés, ni lipémba; inyule wen u hek gwom gwobisôna.”— MASOOLA 4:11.\nTJÉMBI: 12, 150\nInyuki Yéhôva nyen a kôli énél ngiinda yosôna?\nInyuki énél i Yéhôva yotama yon i yé lam kiyaga?\nI len ini, lelaa di nla nit kahap i Yéhôva i ngii bihégél gwé?\n1, 2. Hiki wada wés a nlama ba nkwoog nkaa ni limbe jam? (Béñge titii i bibôdle.)\nKIKI di nkal i yigil i ntagbe, Nsohop a nkal le Yéhôva a kôli bé énél, ni le i yé loñge le bôt ba binam ba énél bomede. Baa maliga mon Satan a mpot? Di yoñ hihéga, ibale i bôt ba ntjél énél i Djob ba ban-ga niñ boga, baa ki ba yé le ba ba maséé? Baa we w’a lôôha ba maséé ibale u gwé kunde i boñ to kii i nlémél we, u ban-ga ki niñ boga?\n2 Mut to wada a nla bé timbhe mambadga ma inyu yoñ. Hiki mut nyen a nlama sélés boña wé mu jam li. Ngéda di mboñ hala, d’a léba le Djob toi nyen a kôli énél, le énél yé i yé ilam kiyaga, ni le di kôli nit yo ni ñem wés wonsôna. Bibel i nhôla bés i ba nkwoog nkaa inyu jam li. Kiki hihéga, béñge ki jam Bitilna bi nkal inyu unda le Yéhôva nyen a kôli énél.\n3. Inyuki Yéhôva nyetama nyen a gwé kunde yosôna i énél?\n3 Yéhôva nyen a kôli énél ngiinda yosôna inyule nyen a yé Nyambe nu ngui yosôna ni Nhek. (1 Miñañ 29:11; Minson mi baôma 4:24) I kaat Masoola 4:11, di ntehe bôt nyoo ngii, ba yé 144 000, ba ba ga énél ni Kristô, ba yé kal ikété yiinda le: “We, a Nwet wés ni Nyambe wés, wen u kôli ni lipém ni bibégés, ni lipémba; inyule wen u hek gwom gwobisôna, inyu sômbôl yoñ ki nyen bi bane, bi héga ki.” Ntiik, kiki Yéhôva nyen a bi hek mam momasôna, nyetama nyen a gwé kunde yosôna i énél bôt ba binam, lôñni bihégél bi mbuu.\n4. Inyuki i kolba énél i Yéhôva i yé i bep gwélél ngap yés i yoñ makidik més bésbomede?\n4 Satan a mah hek bé jam i niñ yé. Jon a kôli bé bat le ba ti nye kunde i énél ngiinda yosôna. Ngéda nye ni babiina ba bisu ba bi kolba kunde i Yéhôva i énél, ba bi unda toi le ba yé ngôk. (Yérémia 10:23) I yé maliga le, kiki bihégél bi Djob bi gwé ngap i yoñ makidik map bomede, ba bé le ba pohol i kôm Djob mbus. Ndi baa hala a bé ti bo kunde i boñ hala? Heni. Bôt ba nlama tibil gwélél ngap yap i yoñ makidik bomede inyu mam map ma hiki kel. Ndi ba gwé bé kunde i kolba Nhek wap nu a nti bo niñ. Ibabé pééna, nu ni nu a nkolba Yéhôva a mbep toi gwélél ngap yé i yoñ makidik. Bés bôt ba binam, tel yés i yéne isi énél i Yéhôva.\n5. Kii i nkwés bés nkaa le makidik ma Djob ma téé sép?\n5 Yéhôva nyen a kôli ki énél ngiinda inyu njom ipe. A ñénél ni telepsép i yôni. Nyemede a nkal le: “Me yé Yéhôva nu a ñunda loñgeñem, ni sép, ni telepsép hana isi; inyule mam mana mon ma nkônha [me] maséé.” (Yérémia 9:24) A mbéñge bé bikaat bi mambén bi bikwéha bi bôt inyu kal kii i yé loñge ni sép. Nyemede nyen a yé telepsép, ndi a pémhak mambén inyu bôt ba binam. Kiki “telepsép ni mbagi sép ba yé hikuu hi yééne [yé] ane,” jon di nla bana bôdôl le mambén mé, matiñ mé ni makidik mé ma téé sép. (Tjémbi 89:15; 119:128) Ndi to hala, kiki Satan a nkal le énél i Yéhôva i téé bé sép, nyemede Satan a yé ngi pam i hek nkoñ isi het telepsép i yé.\n6. Imbe njom Yéhôva a gwé i énél nkoñ isi?\n6 Jam lipe li li mboñ le Yéhôva nyen a kôli énél, li yé le a gwé yi ni pék i i mbéda inyu tibil tééda ngiinda yosôna. Kii héga hoñol ki ngui Yéhôva a bi ti Man wé inyu mélés makon ma bé bum bidokta. (Matéô 4:23, 24; Markô 5:25-29) Ndi inyu Yéhôva, i mam ma, ma bé bé hélha. Kiki a nyi lelaa nyuu i yé nhegek, a gwé ngap i tibil yo ngéda i nkile bé. Inyu hala nyen a nla yak tugul bawoga ni mélés bikuu bikeñi.\n7. Lelaa pék i Yéhôva i nlôôha lel pék i bet ba yé isi énél i Satan?\n7 Nkoñ isi u Satan u ngi yéñék manjel inyu mélés mindañ ipôla matén ni biloñ. Ndi Yéhôva nyetama nyen a gwé pék i lona nsañ ikété nkoñ isi. (Yésaya 2:3, 4; 54:13) Ngéda di ntehe lelaa yi ni pék i Yéhôva bi yé bikeñi di gwé minlélém mi mahoñol kiki ñôma Paul, nu Yéhôva a tinde i tila le:“Yoo, ndip ki la lingwañ li Nyambe li yé, ni pék yé, yak ni yi yé! Matibil a ntip mam mé ma mbuma ñañ kiyaga! To manjel mé ma nyiba bé njañ!”—Rôma 11:33.\n8. Kii i nlémél we ngéda u ntehe lelaa Yéhôva a ñane?\n8 Bibel i nkal bé ndik bés le Yéhôva nyen a kôli énél. Ndi i nkal yak bés inyuki énél i Yéhôva i nloo biénél bipe. Njom yada i yé le Yéhôva a ñane ni gwéha. I pot maliga, hala a nkônha bés maséé i tehe lelaa Yéhôva a ñénél ngiinda. A yé “Nyambe nu konangoo, ni nu karis, nu a mpala bé unup, ndi a nyaba ni loñgeñem ni maliga.” (Manyodi 34:6) Djob a nti bagwélél bé lipém ni ét nyuu. A ntôñ bés iloo yak bésbomede. Mahéñha ni jam Nsohop a nkal, Yéhôva a nim bé bagwélél bé ba maliga jam lilam jo ki jo. Ngo a bi ti yak Man wé nu gwéha inyu yible bés njel i bana niñ boga!—Añ Tjémbi 84:12; Rôma 8:32.\n9. Kii i nyis bés le Djob a ntôñ hiki mut?\n9 Yéhôva a ntôñ bé ndigi ntôñ u bagwélél bé. A ñunda yak le a ntôñ hiki mut. Kiki hihéga, inyu mbôgôl nwii aa, Yéhôva a bi téé bakéés, a tinak bo ngui i tohol litén li Israel i bisu bi baoo bap. Ndi to mu mangéda ma yubda ma, a bi yimbe loñ ipe wada le Ruth. A bi boñ sesema ikeñi inyu jôp i base i maliga. Yéhôva a bi sayap Ruth, a ti nye nlôm, ni man munlôm. Ndi bisai bipe bi ngi bemek Ruth. Ngéda a ga lo bitugne, Ruth a’ yi le man wé a bi ba sôgôlsôgôl nu Mésia. Hégda maséé a ga bana i yi le ñañ wé u yé ntilga ikété kaat i Bibel yada i i gwé jôl jé!—Ruth 4:13; Matéô 1:5, 16.\n10. Inyuki énél i Yéhôva i nlôôha bé ba nledek?\n10 Énél i Yéhôva i ta bé énél i mbanda, i mbémbe bé to bôt. Énél yé i nti bés kunde, i boñok ki le di ba maséé. (2 Korintô 3:17) David a bi pot jam li lana le: “Lipém ni bai i lipém ba yé bisu gwé [Djob]; ngui ni maséé ba yé i homa wé.” (1 Miñañ 16:7, 27) Nlélém jam won ntôptjémbi le Etan a tila le: “Bôt ba nyi liyôgbe li maséé ba yé bokimasoda, ba nhiumul ikété mapubi ma su woñ, a Yéhôva. Ba nséé nkôm kel i jôl joñ; ba mbédhana ki ikété telepsép yoñ.”—Tjémbi 89:16, 17.\n11. Lelaa di nla kônde ba nkwoog nkaa le énél i Yéhôva yon i yé lam kiyaga?\n11 Ibale di nsoñda bisai énél i Yéhôva i nlona, hala a ga kônde kwés bés nkaa le énél yé i yé ilam kiyaga. D’a pam i kal kiki ntôptjémbi le: “Inyule hilo hiada ikété bikotoo gwoñ hi nloo hikôô hi dilo homa numpe!” (Tjémbi 84:11) Énél i Yéhôva i yé toi ilam. Kiki Yéhôva nyen a yé Nhek wés, a nyi i mam ma mbéda toi bés inyu ba maséé, a ti ki bés mo ngandak. I mam momasôna a mbat le di mboñ ma yé inyu loñge yés, ma nsôk ndigi ma lona bés maséé. Hala a yé maliga to ibale i mbéda le di boñ bisesema.—Añ Yésaya 48:17.\n12. Njom bisu i ntinde bés i nit énél i Yéhôva i yé le kii?\n12 Bibel i nkal le mbus énél i hikôô hi nwii i Kristô, ngim bôt i ga pohol i kolba énél i Yéhôva. (Masoola 20:7, 8) Ndi kii i nla tinde bo i boñ nya jam i? Kiki ba ntémb ba pémés Nsohop i mok, a ga noode ki yumus bôt ba binam; ibabé nkaa, a’ gwélél ngôñ minsôn inyu lop i bôt ba kiki lem. Bebeg a ga noode kwés bôt nkaa le, njel ipe i yé inyu niñ mba ni mba, ibabé i nôgôl Yéhôva. Ndi hala a’ ba ndigi bitembee bipe. Baa ni nla yén nwee ngéda ni nok nya tembee ini? Ibale di ngwés Yéhôva, di gwéélak ki nye inyu loñge yé ñem ni inyule nyen a kôli énél ngiinda yosôna, ki nya jam i, i ga lémél bé bés. Di yé mbén i bana ngôñ ni niñ ipe, handugi niñ isi énél i telepsép ni i gwéha i Yéhôva.\n13. Inyuki i kôna Djob i nkobla le di nit énél yé?\n13 Ibabé nkaa, énél i Yéhôva i kôli le di nit yo ni ñem wés wonsôna. Kiki di ntehe, Yéhôva nyen a kôli énél, énél yé i yé ki lam kiyaga. Di nla nit énél i Yéhôva ngéda di ntéñbe i gwélél nye, di téédaga ki libak jés li maliga. Kii ipe di nla boñ inyu unda le di nit énél i? Di nla boñ hala ngéda di mboñ mam ma Yéhôva a ngwés. Ngéda di mboñ mam kiki Yéhôva a ngwés, di ñunda le di ngwés nye ni le di nit énél yé.—Añ Efésô 5:1, 2.\n14. Lelaa basañ mbai ni mimañ ba nlama kôna Yéhôva?\n14 Yigil yés Bibel i niiga bés le Yéhôva a ñénél ni gwéha. Inyu noñ ndémbél yé, basañ mbai ni mimañ, ba ba ngwés énél i Djob, ba nlama bé nyégsa bôt i boñ mam wengoñle ba gwé yap énél. Ndi, ba nlama kôna Yéhôva. Paul a bé kôna Yéhôva ni Man wé Yésu. (1 Korintô 11:1) Paul a bé wéha bé bôt nyuu, to nyégsa bo i boñ ngim jam. Ndi a bé tihba miñem nwap. (Rôma 12:1; Efésô 4:1; Filémôn 8-10) Hala nyen Yéhôva a mboñ mam. Hala ki nyen yak ba bobasôna ba ngwés nye, ba nidik ki énél yé ba nlama boñ mam.\n15. Inyuki li noñ oda ikété ntôñ li ñunda le di ngwés énél i Yéhôva?\n15 Lelaa di nla unda le di ndiihe énél i telepsép i Djob? Ngéda di nsal lôñ ikété lipém, di ñunda le di nit énél i Yéhôva. To di nok bé, tole di neebe bé ngim makidik, di nlama ndik bana ngôñ i noñ oda i yé ikété ntôñ. Hala a yé maselna ngandak ni maboñok ma nkoñ isi, ndi hala nyen mam ma mbôña isi énél i Yéhôva. (Efésô 5:22, 23; 6:1-3; Lôk Héber 13:17) Di gwé ki nseñ i boñ hala inyule loñge yés yon Yéhôva a nyéñ.\n16. Lelaa di nla unda le di nit énél i Djob ngéda di nyoñ makidik?\n16 Di nla ki unda le di nit énél i Djob ni njel makidik més. Yéhôva a gwé bé lem i ti bés mbén inyu hiki jam. Ndi, a nkal bés sômbôl yé inyu éga bés ngéda di nyoñ makidik. Kii hihéga, a ntoñol bé hiki isii jam li mbéñge mambot, ma bikristen bi nlama haba. Ndi a nyeelene bés le, sômbôl yé i yé le, mambot més ni bieñg gwés bi unda libak jés li bikristen. (1 Timôtéô 2:9, 10) A nsômbôl bé le di yilna bôt bape ngok baagene tole makidik més ma tééñga bo. (1 Korintô 10:31-33) Ibale di mboñ bé mam kiki ñem u nkal bés, ndi inoñnaga ni sômbôl i Yéhôva ndugi, di ñunda le di ngwés nye ni le di nit énél yé.\nNit énél i Djob mu makidik u nyoñ, ni ikété mam ma lihaa joñ (Béñge maben 16-18)\n17, 18. Ni mambe manjel babiina ba nla unda le ba nit kahap i Yéhôva?\n17 Béñge ntjep wada het babiina ba ba yé bikristen ba nla unda le ba nit manjel ma Yéhôva, ni hala ba nidik yak kunde yé i énél. Kii hihéga, kii w’a boñ ibale mindañ mi yé ikété libii joñ? Tole i nene we le u yé i béba libii. Bebeg y’a béda we le u yoñ ngéda i soñda maada Yéhôva a bééna ni litén li Israel. Djob a bi kal le a yé nlôm inyu litén li Israel. (Yésaya 54:5; 62:4) Ndi kinje béba “libii” inyu Yéhôva! Ndi to hala, a bi pala bé bos. Ngandak ngélé, a bi kônôl lôk Israel ngoo, a téñbe ki i yônôs malômbla mé ni bo. (Añ Tjémbi 106:43-45.) Baa nya ndéñbe i gwés i, i ntinde bé bés i kôôge Yéhôva bebee?\n18 Nlélém jam won babiina ba ba ngwés manjel ma Yéhôva ba nlama kôna. Ba nyéñ bé manjel ma nkiha bé ni Bibel inyu so béba libii. Ba nyi le Yéhôva nyen a bi at bo, ni le a nsômbôl le ba “adbe” wada ni nuu. Mpom njom Bitilna bi nti inyu bos ni i témb biiba i yé ndéñg. (Matéô 19:5, 6, 9) Ibale babiina ba mbok mis ngii mam malam ma libii jap, ba noodege ki lémés jo, ba ga unda le ba nit énél i telepsép i Yéhôva.\n19. Ibale di nhôs, kii di nlama boñ inyu nit sômbôl i Yéhôva?\n19 Kii di yé bikwéha bi bôt, di nhañ bé boñ mam ma mbébél Yéhôva. A nyi hala, jon a bi yoñ bitelbene inyu yés ni njel binoñ bi Kristô. Inyu hala nyen ngéda di nhôs, di nlama bat Yéhôva nwéhél. (1 Yôhanes 2:1, 2) Ilole di nwas le kiññem i kahal kéés bés, di nlama boñ biliya i ôt biniigana mu mahôha més. Ibale di nyén bebee ni Yéhôva, a ga nwéhél bés, a hôla ki bés i mbôôp, ni i yoñ makidik malam ibale nlélém jam u mpémél bés dilo di nlo.—Tjémbi 103:3.\n20. Inyuki di nlama unda le di nit énél i Yéhôva len?\n20 I mbok yondo bôt bobasôna ba ga nit kahap i Yéhôva i ngii bihégél gwé, ba nigil ki manjel mé ma ma téé sép. (Yésaya 11:9) Ndi i suklu i, bés di mbôdôl yo nano. Yéhôva a yé unda le nyen a kôli énél. Ngéda ini le di nit énél i Djob lôñni libak jés li maliga, ni nson wés, ni biliya gwés i kôna nye ikété mam momasôna di mboñ.\nBikaat ni hilémb Basaa (1996-2018)\nMatéak inyu ligwélél\nMatiñ ma nsôñ biniñ bi bôt


Culture Basaa: septembre 2010\nCliquez sur les liens suivants pour les vidéos : http://www.youtube.com/view_play_list?p=09A84606D0F609BC\nPublié par antoinepondipondi à 09:54 Aucun commentaire:\nDi nla kobol i bug ini ni kal le hala a yé mut banga telepsép le u nla bé heñel libag jé, mahoñol mé ni njel bitek. Ba nyil mut peles liniñig jé, libogog jé li mam, litehge jé li mam, liyéñél jé li mbale i ke ni bisu. Mut peles a yé mut a téé sép le a ngwés bé le a hooba mahindi i niñ yé tole a pamna wonyu inyule a ta habé ndelel. Mut a nla yéñ le a ba peles. Hala a mbat mban, liyi yan ngim mam ni lisal nson njonog i ke bisu.\nIngéda Basaa ba bi pam i NGOG-LITUBA, ba bi kahal bôl, ba pam i homa i yé le, mandap ma bikôkô ma yila ngandag. Hikii hi nkokongo ni i héé iyiyimba. I nduña i le yubda i ba bañ, le hikii hitéténa hi kodba ni gwom gwéé, nyen Basaa ba bi ték mbog, hala a yé le ba bog i mam ma yé nsandag. Ini bug le mbog i nlôl i bug ini le bog, hala wee litééda longe, hala wee li ôt mahoñol longe li ôdôg. Mbog i yé jimb li bambombog, mbog i yé ngéda (mbog kôba ni kwañ), mbog i yé loñ (mbog Bassa, mbog Bati, mbog Mpôô i ke bisu), mbog i yé mbañ, miñañ, yigil, matunga, likot masangô, minsogi, base, matibla i ke bisu.\nNseñ i mbog i yé kii? Yigil i mbog i gwé imbe nseñ?\nDi bé lelaa yaani nu a bi tagbe? Di yé lelaa len ? Da ba laa yaani ? Mbog i nyibil bilap hala wee mam ma sôli, mbog i nyibil lap likañ i ke bisu. Lelaa di nlama nigil mbog Basaa? Di nlama nigil mbog Basaa miñañ, i mam di nléba ikété bikaat, ikété hisi, i mam di ntehe ni mis més i ke bisu. Di nlama nigil mbog Basaa ingéda di nigbe bambombog.\nMbog i yé môga imaa: mbog ndômbôl ni mbog bihégél. Mbog ndômbôl yon i yé le, ibale bo bambombog ba nkal le jam lini li bag haana, ndi hanano li nyila haana. Bambombog ba nla ki kal le i bag mabui ma bikai ndi a nyila bee bi likañ. Jon mut a nog le mbog ndômbôl i yé makidig bambombog ba nyoñ. Mbog i niiga bés njel i nke yag Hilôlômbi. I ntibil i bogog. Mbog i yé maliga ma ma yé ikété mapubi ma Hilôlômbi a bi ti kikii tik libag li man mee. Nu ni nu a yé man mee a leegege Hilôlômbi, a nlama emblem bog, a neebe biniigana bi mbog ni hémle gwo.\nMbog bihégél i yé mam Hilôlômbi a bi heg i bôdôl bi béé. Kikii malép ma tabé môô, lisege li tabé liboo, njok i tabé hiséé, ngii i tabé hisi, munlôm a tabé muda. Mbog bihégél yon i yé mañ. Jon mbog ndômbôl i nkiha kikii mbog bihégél i ñunda njal. Ibale bo, mbog ndômbôl i nkahal bagba njel ipe, man Basaa a ñunda le i jam li, li nla bé bôña kehikel. Hanyen kikii ihéga ibale bo a nkal le nlôm ñyéé, man a yé mag.\nKikii loñ yon i nkena mbog, mbog i nla kwo inyu ngandag manjom, ndi loñ i gwé ndigi pil le i nyodol mam i ke bisu, inyu hala nyen man Basaa a bi kélél le mbog i yé makwo ma ñyéé, mbog i kwog, mbog i nyodag.\nBasôgôlsôgôl ba bi mal bog mbog Basaa. Ini mbog i nhol ni bilem bi man Basaa, ni makégél ba biloñ bipe. Ba sôñ le mbog i nimil bañ, bay é longe, bôda ni bôlôm. Mange a nlama nigil pom i nkok, amb tjandi, to sal i nkôm hi uu i pañ isañ, le mam mana ma nimil bañ. Jon i loñ Basaa, ingéda mam ma yé mbogog longe, ngim mut i nlama tad le ma yubda habañ. A ntad ni ngui i bi tiba nye le a nla sayap ibale bôt ba nôñôl i kokok, tole biog ibale ba njôp i njel yubda. I mut nu nyen a yé mbombog. Mbombog a nyi ndugi ligwéé li mbog, hala wee niñ i bôt ba kôba ni mbog yomede. Mbog yomede hala wee i mam Hilôlômbi a bi bog ipôla yé ni man mee. Mbombog a nkit mam ingéda bôt ba mpodog, ba podog, nyen a nsôg. Mbombog a yé mut maliga, mut gwéha, a njôp bé i jimb libe. Ingéda kôba a bé ki le, ibale bo ndi mbombog a mbep kena loñ, a nidba nyemede. Hala kikii mintjep mi yé ngandag ikété mbog Basaa, hikii ntej i gwé mut a yé ño ndi a gwé bé jôi li mbombog kikii ihéga i pes matibla u gwé bauum, i pes kokse bôt, ngéngé i ke bisu. Ndi i bôt bana bobasô ba yé isi i mbombog nu a bi tééda inyu loñ yosôna. Di gwé mbog mabui, mbog nkoda ntoñ, mbog bibañ, mbog lôg Mpôô.\nYom u nlama tééda, yo ini le, ba nkés bé mbog i ngii mbog. Hala wee hikii mbog i gwé méé mambén to matiñ. Hala a yé kimasoda le mut a nwas bé mbog yéé inyu i sambla mbog ipe. Jon i mut a nwas mbog yéé a nyila wañ mut.\nYaônde, 18 biôôm 1999\nPublié par antoinepondipondi à 09:52 Aucun commentaire:


Lelaa di nla bok mis yak Djob? | Yigil\n“Me mpaa mis mem weeni, a we nu u yii mu ngii.”—TJÉMBI 123:1.\nTJÉMBI: 143, 124\nI bok mis yak Yéhôva i nkobla le kii?\nInyuki Môsi a bi nimis nsima i jôp i Hisi Likak?\nBimbe biniigana di nla ôt mu jam li bi pémél Môsi?\n1, 2. I bok mis yak Yéhôva i nkobla kii?\nDI NIÑIL mangéda ma yé “nledek kiyaga,” a bak ki le mam m’a ke ni bisu i let ilole kel yondo i nlo, ni le bañga nsañ u nkuba hana isi. (2 Timôtéô 3:1) Jon di nla badba le: ‘Hee me mbéna yéñ mahôla ni maéba?’ Bebek ndimbhe i bisu i nla lo bés mahoñol i yé le: “Yak Yéhôva.” Hala a yé ki loñge ndimbhe kiyaga.\n2 Ndi kii i nkobla i bok mis yak Yéhôva? Ni lelaa di nla ba nkwoog nkaa le ngéda di mboma mandutu, di nke ni bisu i bok mis i nyeni inyu kôs mahôla? Nano a yé ngandak nwii le, ntôp tjémbi wada a bi kémhe le i yé toi bés nseñ i bok mis yak Yéhôva inyu kôs mahôla. (Añ Tjémbi 123:1-4.) A bi hégha lem i bok mis yak Yéhôva ni nkol u u mbel nwet wé mis. Kii ntôp tjémbi a bé sômbôl kal ni bibuk bi? A bé gwés kal le nkol u nun ndik bé nwet wé inyu kôs bijek, tole inyu boñ le a sôñ nye, ndi le nkol u nlama béñge nwet wé inyu yimbe mam ma nkon nye ngôñ, kayéle a yônôs mo. Nlélém jam inyu yés, di nwan Bañga i Djob hiki kel inyu yi kii i yé sômbôl i Yéhôva inyu yés, ni i noñ maéba mé. Ni hala nyen di nla ba nkwoog nkaa le Yéhôva a’ lôl bés mahôla ngéda mam m’a bep.—Efésô 5:17.\n3. Kii i nla boñ le di waa bok mis yak Yéhôva?\n3 Tolakii di nyi nseñ u yé i ke ni bisu i yéñ mahôla ma Yéhôva, i yé i pam ngim mangéda le mam mape ma tinde bés i hiel mis homa numpe. Jam li jon li bi pémél Marta, liwanda li ñem nyuu li Yésu. Bibel i nkal le: “A pagap ni ngandak nson.” (Lukas 10:40-42) Ibale jam li, li bi pémél muda hémle kiki Marta, Yésu a bak a téé ha bisu gwé, hala a hélés bañ bés le nlélém jam i nla pémél yak bés i len ini. Ndi kii i nla tinde bés i hiel mis homa numpe iloole di bok mo yak Yéhôva? Munu yigil ini, di ga wan lelaa maboñok ma bôt bape ma yé le ma tinde bés i béñge homa numpe. Di ga tehe ki lelaa di nla ke ni bisu i bok mis yak Yéhôva.\nMUT HÉMLE A BI NIMIS NSIMA\n4. Inyuki di nla ba nhelek i nok le Môsi a bi nimis nsima i jôp i Hisi Likak?\n4 Môsi a bé toi mut a nyéñ maéba yak Yéhôva, a nwahak le nyen a éga nye. Ñ, “a yét yaga siñ siñ lakii a ba tehe nu a nene bé.” (Añ Lôk Héber 11:24-27.) Bibel i nkal inyu yé le: “Mpôdôl nye ki nye a telbak bé ikété Israel kiki Môsi, nu Yéhôva a ba yi mbom ni mbom.” (Ndiimba Mbén 34:10) Ndi tolakii Môsi a bééna i nya maada malam i ni Yéhôva, a bi nimis nsima i jôp i Hisi Likak. (Ñañga bôt 20:12) Kii i bi yila ngok baagene inyu Môsi?\n5-7. Umbe ndañ u bi bôô mbus bon ba Lôk Israel ba bi nyodi Égiptô, kii Môsi a bi boñ inyu kodol jam li?\n5 Yom kiki bo sôñ iba mbus le ba bi nyodi Égiptô, ndañ u bi bôô—ilole ba mbol Hikôa Sinai. Litén li bi bôdôl tjelel inyule malép ma bé bé. Ba bi bôdôl huñbene Môsi, kayéle Môsi a tehe nseñ i lôndôl Yéhôva, a kal le: “M’a boñ laa ni loñ ini? [Ndék ngéda wee] ba nlo i ôm me ngok!” (Manyodi 17:4) Yéhôva a timbhe Môsi, a ti nye biniigana bi a bé lama noñ. A bé lama yoñ ntoñgo wé, a bép ki wo liaa i Hôreb, inyu boñ le malép ma pam mu. Di ñañ le: “Môsi a boñ hala, mañ mi Israel mi tehge.” Bon ba Lôk Israel ba bi nyo letee nyus i mal bo, yak njelel yap i telep ha.—Manyodi 17:5, 6.\n6 Bibel i nke ni bisu i kal mu ñañ u le: “Ni nye a o homa nu jôl le Masa, ni le Mériba, inyu ndañ u bon ba Israel, ni lakii ba noode Yéhôva, ba kalak le: ‘Baa Yéhôva a yé ikété yés, to le heni?’” (Manyodi 17:7) Môl ma ma bé ma kôli, inyule ma nkobla le “ndañ” ni “jomol.”\n7 Kii Yéhôva a bi nôgda inyu jam li bi bôña ha i Mériba? I bé i mis mé wengoñle nyen bon ba Lôk Israel ba mbédéé, tole nyen ba nkolba, ha ndik Môsi bé. (Añ Tjémbi 95:8, 9.) Bon ba Israel ba bi hôs toi. Ndi Môsi a bi bôgôl Yéhôva mis, mbus a noñ ki maéba mé ibabé set.\n8. Umbe ndañ u bi bôô i mamélél ma 40 nwii mu kii Lôk Israel i bé ñoñ?\n8 Ndi kii i bi bôña 40 nwii mbus, ngéda nlélém ndañ u bi témb u bôô i mamélél ma liké jap mu ñoñ? Bon ba Lôk Israel ba bi témb ba bol i homa ba bé sébél le Mériba. Ndi ha nlélém Mériba bé, ndi nwet a bé bebee ni Kades, i nwaa i Hisi Likak. * Ha nyen Lôk Israel i bi témb i bôdôl tjelel inyu jam li malép. (Ñañga bôt 20:1-5) Ndi lini lisañ, Môsi a bi hôs.\n9. Bimbe biniigana Môsi a bi kôs, ndi kii a bi boñ? (Béñge titii i bibôdle.)\n9 Môsi a boñ lelaa i bisu bi ndok yap? Kii lem, a bi témb a bok mis yak Yéhôva inyu kôs maéba. Ndi lini lisañ, Yéhôva a bat bé nye le a bép liaa. A bi kal Môsi le a yoñ ntoñgo wé, a kot litén i bisu bi liaa, ni le a pôdôs liaa li. (Ñañga bôt 20:6-8) Ndi Môsi a bi pôdôs bé liaa lini lisañ. A bé ñunbak ngandak kayéle a kal i bôt ba bé ba kôdi ha le: “Emblana ni, a bé bôt ba ndogop! Baa d’a pémhene bé malép munu liaa lini?” Mbus a bép liaa, he ngélé yada ndik bé, ndi ngélé iba.—Ñañga bôt 20:10, 11.\n10. Kii Yéhôva a bi boñ bisu bi ndok Môsi?\n10 Yéhôva a bi nok njôô ngandak, a unbene yak Môsi. (Ndiimba Mbén 1:37; 3:26) Inyuki Yéhôva a bi unup? Di gwé ngandak manjom. Njom yada i bé le, Yéhôva a bé a kôli unup inyule Môsi a bi noñ bé biniigana a sôk kôs.\n11. Lelaa i bép Môsi a bép liaa i bé le i boñ le bon ba Israel ba hoñol le Yéhôva bé nyen a boñ manyaga ma?\n11 Njom ipe i nla ba. I nene le ma’a ma ma bé i Mériba nu bisu, ma bé let ngandak. Jon, mut a bé bé le a bép mo ni mapida le malép ma pam. Ndi ma’a ma bé hana Mériba nunu, ma bé bé nlélém, mo ma bé kiki pem tole kalaba. I bé ki le, kiki ma’a ma ma bé let bé kiki ma bisu, mahogi ma bééna malép mukété, kayéle ma bé tomb inyu tôp mo inyu boñ le ma kahal pam malép kiki lingen. I nla ba le, kiki Môsi a bi bép liaa li li bé kiki kalaba letee ni ngélé iba, baa hala a bé bé le a tinde bôt i hoñol le malép ma bi pam motama, ibabé i nôgda le Yéhôva nyen a boñ hélha jam i? Mu kii a bi bép liaa ilole a bé pôdôs jo, baa Môsi a bé gwélél manyaga mana inyu boñ hélha jam ipe? * Di nyi bé.\nLELAA MÔSI A BI NDOGOP\n12. Imbe njom ipe i bi tinde Yéhôva i unbene Môsi bo Arôn?\n12 Njom ipe i nla ba, i i bi tinde Yéhôva i unbene Môsi bo Arôn. Yimbe le Môsi a kal bôt le: “Baa d’a pémhene bé bé malép munu liaa lini?” Ngéda Môsi a kal le “d’a,” bebek le a bé pôdôl nye ni Arôn. Bibuk bi Môsi bi, bi ñunda le a bi ti bé Yéhôva lipém to ndék, nwet a bé toi Lipigil li manyaga ma. Kaat Tjémbi 106:32, 33 i nit mahoñol ma ni bini bibuk le: “Ba unbaha ki nye nyoo malép ma Mériba, kayéle i ke béba ni Môsi inyu yap. Inyule ba nyañgbene mbuu wé, a pot ki ni ngi pék ni bibép gwé.” * (Ñañga bôt 27:14) To i ba lelaa, maboñok ma Môsi ma bi ti bé Yéhôva lipém li kôli ni nye. Jon Yéhôva a kal Môsi bo Arôn le: “Ni bi ndogbene lipôdôl jem.” (Ñañga bôt 20:24) Béba keñi le!\n13. Inyuki kogse Yéhôva a ti Môsi i bé i kôli, i bak ki i téé?\n13 Kiki ba bé baéga litén, Yéhôva a bé bémél Môsi bo Arôn ngandak. (Lukas 12:48) Yéhôva a bi bôk a tjél le ngim hiai hi bon ba Lôk Israel, i jôp i Kanaan inyu ndok yap. (Ñañga bôt 14:26-30, 34) Jon hala a bé a kôli inyu Yéhôva, a kihga ki ni sômbôl yé le Môsi a kôs nlélém nsaa inyu liboñok jé libe. Kiki bana bôt ba ndok bape, a bé lama bé jôp i Hisi Likak.\nI JAM LI LONA NDAÑ\n14, 15. Kii i bi boñ le Môsi a ndogbene Djob?\n14 Kii i bi tinde Môsi i ndogop i nya i? Di témb di bigda yom kaat Tjémbi 106:32, 33 i nkal: “Ba unbaha ki nye nyoo malép ma Mériba, kayéle i ke béba ni Môsi inyu yap. Inyule ba nyañgbene mbuu wé, a pot ki ni ngi pék ni bibép gwé.” Tolakii Yéhôva nyen bon ba Lôk Israel ba bé suu, Môsi nye a bi bep unup. Kiki a bi hañ hôtnyuu, hala a bi tinde nye i pot ibabé hoñol bikuu bi bé le bi kwél nye.\n15 Môsi a bi nwas le maboñok ma bôt bape ma kéñ nye i bok mis yak Yéhôva. A bi bôk a boñ yaga kii Djob a kal nye lisañ li bisu. (Manyodi 7:6) Ndi i nla ba le, mbus a bi tégbaha ngandak nwii ni bon ba Israel ba ba bé ndok, a bi sôk a waa, a unup. Baa Môsi a bi lôôha bok mis mé i jam a bé nôgda, iloole a ti Yéhôva lipém?\n16. Inyuki di nlama ôt pék mu maboñok ma Môsi?\n16 Ibale mpôdôl nu hémle kiki Môsi a bi hôya bôgôl Yéhôva mis, a hôs, wee nlélém jam i nla pémél yak bés. Kiki Môsi, di tééne i majubul ma mbok yondo. (2 Pétrô 3:13) Mut to wada ikété yés a gwé bé ngôñ i nimis nsima u tôbôtôbô u. Ndi inyu yônôs njômbi yés, di nlama bok mis yak Yéhôva, di yéñék i boñ sômbôl yé hiki ngéda. (1 Yôhanes 2:17) Bimbe biniigana di ñôt mu hihôha hi Môsi?\nNWAS BAÑ LE MABOÑOK MA BÔT BAPE MA TINDE WE I NUN HOMA MPE\n17. Kii i ga hôla bés le di bep bañ unup?\n17 Di bep bañ unup. To ibale di nléba le ngim ndutu i mbéna tééñga bés hiki ngéda, “di waa bañ i boñ loñge, inyule d’a bumbul ngéda i ma kola, ibale di ntomb bé.” (Galatia 6:9; 2 Tésalônika 3:13) Ngéda di mboma mam ma ñunbaha bés, tole mut nu bés ni nye di nôgla bé, baa di nyoñ yihe ni bibép gwés, le di unup bañ? (Bingéngén 10:19; 17:27; Matéô 5:22) Ngéda bôt bape ba nyumbla bés, di nlama nigil i ti “hiun hi Nyambe pôla.” (Añ Rôma 12:17-21.) Kii hala a nkobla? Iloole di unup, di bem ni wongut le Yéhôva nyen a pun, ibale a ntehe hala nseñ. Ndi i bana liboñok lipe, tole i pun bésbomede i ga ba wengoñle di nyan kunde Yéhôva a gwé i ngii yés.\n18. Kii di nlama bigda ngéda i mpam le di noñ biniigana di nkôs?\n18 Di tibil noñ biniigana bi nsôk di nkôs. Baa di mbéna noñ biniigana Yéhôva a nsôk ti bés? Ibale ñ, di ga bana bé lem i boñ mam kiki di bé boñ kôba. Maselna ni hala, di ga pala noñ biniigana bi mondo gwobisôna Yéhôva a nti bés ni njel ntôñ wé. (Lôk Héber 13:17) Nlélém ngéda, di ga yoñ yihe le di “lel bañ ngaa mam ma yé matilbaga.” (1 Korintô 4:6) Ni njel i, di ñunda le di mbok mis yak Yéhôva.\nBimbe biniigana di ñôt mu liboñok li Môsi bisu bi mahôha ma bôt bape? (Béñge liben 19)\n19. Lelaa di nla keñgle le mahôha ma bôt bape ma ôbôs maada més ni Yéhôva?\n19 Di nwas bañ le mahôha ma bôt bape ma ôbôs maada més ni Yéhôva. Ibale mis més ma mbuu ma béli yak Yéhôva, di ga neebe bé le maboñok ma bôt bape ma tinde bés i bep unup, kayéle di nimis maada més malam ni nye. Hala a nlôôha ba nseñ ibale di gwé mbegee keñi i ntôñ Djob kiki Môsi. Tolakii hiki wada wés a nlama ‘kena tohi yé lôñni bisu, ni woñi ni sehla,’ di nlama bigda le Yéhôva a ngwélél bé matiñ ma nlôôha let inyu kéés bés. (Filipi 2:12) Ndi, i mis mé, di nlama ba ndémbél inyu bape, ngéda a mbééga bés mbegee keñi. (Lukas 12:48) Ndi ibale di ngwés toi Yéhôva, yom yo ki yo y’a bane bé bés ngok baagene, i ga bagal bé to bés ni gwéha yé.—Tjémbi 119:165; Rôma 8:37-39.\n20. Mambe makidik di nlama yoñ?\n20 Munu mangéda mabe mana, di ke ni bisu i bel mis més yak Nwet a “yii mu ngii,” inyu boñ le di nok kii i yé sômbôl yé. Di nwahak bañ kekikel le maboñok ma bôt ma ôbôs maada més malam ni Yéhôva. Jam li bi pémél Môsi, li nhôla bés i kônde nok nseñ u litehge li. Iloole di unup inyu mahôha ma bôt bape ipañ yés, makidik més ma nlama ba le “mis més ma nun Yéhôva Nyambe wés, letee a kônôl bés ngoo.”—Tjémbi 123:1, 2.\n^ liboñ 8 Mériba nunu a bé maselna ni nu a bé bebee ni Réfidim. Mériba nu nyônôs iba nunu a bé bebee ni Kades, he Masa bé. Ndi, bahoma ba boba ba bééna jôl li Mériba, inyu ndañ tole jomol li bôô ha.—Béñge Appendix B3 i Bibel i Pulasi le Les Saintes Écritures—Traduction du monde nouveau.\n^ liboñ 11 Malét nkeñi wada le John A. Beck a nkal inyu ñañ unu le: “Inoñnaga ni matiñ ma mbok ma Lôk Yuda, bôt ba ndok ba bi yahal Môsi ni bini bibuk le: ‘Môsi a bé yi loñge loñge le malép ma bé mu liaa li! Ibale a nsômbôl unda le nyemede nyen a mboñ hélha jam, a pémhene ni bés malép liaa lipe.’” Ndi hala a yé ndik miñañ mi kôba.\n^ liboñ 12 Béñge “Mambadga ma basoñgol” i Nkum Ntat nu hilo 15 nu sôñ Biôôm, i nwii 1987.


“Mut likap a’ ba nsaibak”—Bingéngén 22:9\nIBÔDÔL behee, bisesema bi yé jam li mahee ikété bibégés bipubi. Bon ba Israel ba bééna lem i ti bisesema bi binuga, yak bikristen i len ini bi nyiba inyu ‘bisesema gwap bi bibégés’ bi mbéna ti. Ndi, bisesema bipe bi nlémél Djob. (Lôk Héber 13:15, 16) Bisesema bi, bi nlona maséé ni bisai, kiki di ga tehe mu dihéga di noñ ha.\nNgwélél Djob wada nu kôba, le Hana, a bééna ngôñ ikeñi i bana man, ndi a bé la bé gwal. Ikété masoohe, a kégél Yéhôva likak le ibale a ti nye man, a bé lama “ti Yéhôva nye dilo di niñ yé tjodisôna.” (1 Samuel 1:10, 11) Ngéda i bé tagbe bañ, Hana a yoñ jém, a gwal man munlôm nu jôl li bé le Samuel. Mbus a tilis Samuel méé, Hana a kena nye i lap Djob, kiki a bôn Yéhôva. Yéhôva a bi sayap Hana inyule a bé bebee i sem niñ yé inyu Yéhôva. A bi bana nsima i kôhna bon ba-tan bape, ndi Samuel a yila mpôdôl ni ntila Bibel.—1 Samuel 2:21.\nKiki Hana bo Samuel, i len ini, bikristen bi gwé nsima i ti niñ yap nkikip inyu gwélél Nhek wap. Yak Yésu a bôn le biliya gwobisôna di mboñ inyu bégés Yéhôva, bi ga lona bés bisai bi mbuma ñañ.—Markô 10:28-30.\nI hiai bisu, muda wada nu a bé kristen, nu ba bé sébél le Dorkas (Tabita), a bé yiba inyu ‘minson nwé minlam ni makébla mé’—hala wee bisesema a bé boñ inyu hôla bôt bape. Ngoo le, a “kwo kon, a wo.” Hala a bi tééñga likoda jolisôna. Ngéda banigil ba bi nok le Pétrô a bé tagbe i libôga jap, ba bi soohe nye i pala lo. Ni hégda maséé ba bi nok ngéda Pétrô a bi lo, ndi a tugul Dorkas—hala a bé ngélé bisu le Bibel i kal le mpôdôl a nlona mut bitugne! (Minson mi baôma 9:36-41) Djob a bi hôya bé bisesema bi Dorkas a boñ. (Lôk Héber 6:10) Ñañ wé u muda likap, u bi téédana ikété Bañga i Djob inyu yés.\nYak ñôma Paul a bi yék ndémbél ilam i mut a bé ti ngéda yé inyu hôla bape. Ngéda a bé tilna lôk kéé yé i Korintô, Paul a kal le: “Me sem yaga ki memede, inyu mimbuu minan.” (2 Korintô 12:15) Mu mam a bi boma i niñ yé, Paul a bi nok le boñ sesema inyu bôt bape i nlona bés maséé—ndi iloo ki ha—i nlémél Yéhôva, i lon-ga bés bisai gwé.—Minson mi baôma 20:24, 35.\nNtiik, Yéhôva a yé maséé ngeñ di ngwélél ngéda yés, ni ngui yés inyu bugus gwéñe bi Ane, ni hôla bilôk bikéé bipe. Baa manjel mape ma yé, ma di nla gwélél inyu nit nson wés likalô? Ñ! U héya nson di nsélél nye ni gwéha, di nla ki ti Djob lipém ni moni di nti ni ngôñ yés. Mi nhôla i nit nson u añal miñañ minlam ni nkoñ isi wonsôna, hala a ntihba yak mahôla ma bagwelnson ba tôbôtôbô, ni basañal ba tôbôtôbô ba ba nsal i loñ ipe. Mi nhôla ki inyu ngôôba, ngobol bikaat ni bividéô, mi nhôla ki i ti lôk kéé mahôla i het bikuu bi nkwo, i oñ Mandap ma Ane ma mondo. Di nla ba nkwoog nkaa le ‘mut likap a’ saibana.’ Jam lipe li yé le, ngéda di nti Yéhôva nkus wés, di nti nye lipém.—Bingéngén 3:9; 22:9.\nManjel Bahogi Ba Mpohol Inyu Nit Nson Ni Nkoñ Isi Wonsôna\nI dilo di ñôma Paul, ngandak i bé ‘bii ndék yom ipañ,’ tole i bé tééda ndék moni inyu ha nwo i hikukuu i Ndap Ane, i het ba ntila le “Nson ni nkoñ isi wonsôna.” (1 Korintô 16:2) Hiki sôñ, makoda ma ñep moni nwap i hikuu hi Mbôgi Yéhôva hi loñ yap. Hiki hikuu hi loñ hi Mbôgi Yéhôva hi ngwélél ngim jôl ngomin a nyi. U nla gwélél i jôl li, inyu ep likébla joñ ngélé yada i hikuu hi loñ yoñ. Ndi inyu yi i jôl li, soho sébél hikuu hi loñ yoñ. U nla ki léba jo ni njel site internet yés le www. jw.org. Mintén mi makébla u nla ti, nwo mini le:\nU nla gwélél bisélél bi mondo inyu ep makébla moñ, kiki bo téléfôn, tablet, ni bisélél bipe kiki bi. I dikuu dihogi, ba nla yak ep makébla ni njel site yés internet jw.org tole site internet ipe ba mpohol.\nU nla ki ti gwom kiki bo moni, tik ngok, tole jam lipe li li yé joñ. I yé loñge le u tila man kaat inyu toñol le moni, tole i yom u ñep, i yé likébla.\nI PÔÔS MONI\nU nla ki pôôs ntôñ moni, u yik le u nla yoñ nwo ibale u gwé ngôñ i gwélél nwo.\nI yé loñge le u tila man kaat inyu toñol le u yé pôôs i moni mi.\nMANJEL MAPE INYU TI MAKÉBLA\nU héya moni, tole makébla mut a nla ti, manjel mape ma yé inyu ti makébla ma ma nit nson u Ane ni nkoñ isi wonsôna. Mon ma yé ntilga hana isi. To ibale u nyéñ gwélél njel yada mu, soho sébél ndugi hikuu hi loñ yoñ, inyu yi mambe manjel u nla gwélél. Kiki tas ni mambén ma nhéñha inoñnaga ni loñ, i yé ki nseñ ngandak le u kwel ni bañga mut mbén inyu mam ma tas, ilole u mpohol njel i nlôôha ba loñge inyu ti likébla joñ.\nAssurance ni Pension: Lini likébla li nti Mbôgi Yéhôva kunde i gwélél moni nwoñ mi assurance vie tole mi pension.\nMoni u ntééda i bank: Lini likébla li nti Mbôgi Yéhôva kunde i gwélél moni u ntééda i bank, tole i yoñ nwo ibale u nwo, inoñnaga ni bitelbene bank i nyoñ.\nBigwel moo (Actions et obligations): Lini likébla li nti Mbôgi Yéhôva kunde i gwélél bigwel moo gwoñ, tole u nla sane man kaat nu a nti bo kunde i yoñ gwo i mbus nyemb yoñ.\nHisi tole ndap: Lini likébla li nti Mbôgi Yéhôva kunde i gwélél hisi hioñ tole ndap yoñ. U nla ki pohol i ti likébla lini, to ibale u nkit le w’a kônde gwélél homa woñ ntel u yé i niñ.\nLilagle (Testament): Likébla lini, li nti Mbôgi Yéhôva kunde i gwélél ligwañ joñ tole gwom gwoñ i mbus nyemb yoñ. Ngomin a nlama yi sômbôl yoñ, a nlama yak sane yo. Bebek le ba nla suhus tas yoñ ibale u ngwélél njel ini.\nIni buk le “makébla” i nkobla le, inyu gwélél manjel mana, u nlama ndugi yén, u tjek mam moñ loñge. Inyu hôla bôt ba ba nyéñ nit nson ni nkoñ isi wonsôna ni njel makébla map, man kaat ni hop Ngisi le Charitable Planning to Benefit Kingdom Service Worldwide, i bi kôôbana inyu tibil toñol manjel bôt ba nla gwélél inyu ti makébla nano, tole i mbus ngéda. I man kaat nunu a yé yak ni hop Panya. Bebek le mam momasôna ma yé ikété man kaat nunu ma mbéñge bé we, inyule mambén ma loñ yoñ ma yé mahéñha. Ndi, ngéda ba ngwélél manjel ma inyu ti makébla map, ngandak i bi nit minson nwés mi bibégés ni mahôla di nti bôt ni nkoñ isi wonsôna ibabé le tas i yuune bo. Ibale man kaat nunu a ngwéélana mu loñ yoñ, bat mañ u likoda u u yé mut matila, le a ti we yo.\nInyu kôhna biniigana bipe, ke i homa ba ntila le “I ti likébla inyu nit nson wés ikété nkoñ isi wonsôna,” a yé isi lipep li maleege li site internet yés le jw.org, tole sébél hikuu hi loñ.\n“Mut likap a’ ba nsaibak”\nNit ni likébla


Culture Basaa: mars 2018\nBôt ba kôba ba bi tehe nseñ i kodba wap inyuu i bégés ni ti Hilôlômbi lipém ingéda Hilôlômbi a bi hôla bo i yémbél i bôt ba bé jôs bo gwét i Ngog Lituba.\nIngéda ni kodba hala wee ni mbomna ni bôt bape i yi ni tééda le ni nlama bé hôya biniigana bi Hilôlômbi nu a bi tohol bôt ba kôba.\nlbale di mpôdna hanyen Nwet a nla gwel mbiñ mam inyuu litén li mee. Jon u nog le :diléléba di kodbaga, ndi di hulus lom.\nBôt ba kôba ba bé yi le ba nlama ti mam map Hilôlômbi inyuule yom yokiyo i nai bé nye. Jon man mee a nlama hoñol Hilôlômbi ni bilôg bi isañ hikii kel.\nPublié par antoinepondipondi à 07:46 Aucun commentaire:\nDi nla kobol i buk ini ni kal le hala a yé mut a ntehe jôga li nwi. Hala wee a nlel mut a yé nhôôlag, a yé mañ mut. Hala wee a ntehe jôga li mam, a nyi jôga li mam, a nok jôga li mam.\nI loñ mee mañ mut i mbôdôl i môm ma samal ma nwi.\nPublié par antoinepondipondi à 07:42 Aucun commentaire:\nLIKUMSOÑ LI MATILA LI BAKANA BA MBENGE\nLikumsoñ li matila lini li mbôña i tison i Washington ingéda bakana ba mbenge ba bé yilis bés minkol. I mbus bisôsôli likumsoñ li matila li bi nkwéla i tison ba nsébél le Berlin i nwi 1885 ingéda biloñ bi Mbenge bi bé kapna Afrika. Likumsoñ li matila li témb li pôda i ndimsi i tison ba nsébél le Yalta ingéda Amérka ni Rusland ba bi kap nkoñ hisi bipes bibaa i mbus gwét bi yôhne bi baa biloñ bi Bakana bi bi jo bo ni bo ni ingéda ba bi bot kodba matén sôgôlsôgôl adna i matén ma nkoñ hisi Mapémél i ndap i ntééda tik gwom i tison Tervuren i loñ i Beljik.\nI - NSON WOSÔNA\n1) Litode li bisu (1)\nKadba i kômbe : ane biloñ bi nkoñ hisi ni ligwañ li biloñ bi. Ane yés i yé tôôma mo miño le di ane biloñ bi, di sélés gwo i nson jonog inyuu i yônôs dikuu tjés di moni le tjon di bana lipémba.\n2) Litode li yôhne ibaa\nLoñ to yada i i tabé biloñ i Bakana i ta bé kunde to ngwélés.\n3) Litode li yôhne iaa\nAne biloñ bi ta bé biloñ gwés i nlôl i bés ni i jimbe di njimbe bakena ba biloñ bi . Ane i ségi biloñ bi.\n4) Litode li yôhne i na\nBiloñ bi ta bé biloñ gwés bi gwé bé minwaa, bés bon di eñel minwaaa kikii sômbôl yés. Jam li bégés minwaa li ta bé.\n5) Litode li yôhne i tan\nI bôt ba ñane i jôi jés ba nlama tééda lihat jap dikuu tjés di moni inyuu nseñ wés. Inyuule lihat li la yila mahôla ni likébél di nti inyuu mahol ma biloñ bi.\nII - LITUK MBAÑ\n6) Litode li yôhne i samal\nAne ni hikuu hi ane bi nlôl ni ngui yés gwon bi bé banga. Bini bi pe di nyi bé gwo to ibale loñ yon i ntep gwo.\n7) Litode li yôhne i saambok\nAne yosôna i nkil bé i njel yés , i nlama jañ.\nIII - LISANE MAPEP\n8) Litode li yôhne juem\nDi nnôgla bé to sane mapep ni biloñ bi ta bé biloñ bi bakana. Di nnit gwo i mam bi nlama boñ kikii sômbôl yés.\n9) Litode li yôhne bôô\nManôgla ni sane i pôla biloñ bini bi gwé bé mahee ibale bo ndi di nneebe bé tole ndi di bak bé mu manôgla ma.\nIV - MATIÑ MA MUT BINAM\n10) Litode li yôhne jôm\nI homa nseñ wés i yé, bini biloñ bi pe bi gwé bé mbén, nseñ wés i yé i ngii mambén momasôna.\n11) Litode li yôhne jôm ni yada\nKunde hop, kunde likodba ni kunde mut bi yé ndigi ntiik biloñ bi baane bap ba nnôgôl bés.\n12) Litode li yôhne jôm ni ibaa\nMatén ma biloñ bi ta bé i ngwés ma gwé bé mahoñol to mbén, ma nôñôl ni gwélél mbén yés .\n13) Litode li yôhne jôm ni aa\nBiloñ bi ta bé biloñ gwés bi gwé bé mayi ma mbog inyuule mbog yés yon i yé ndémbél.\n14) Litode li yôhne jôm ni ina\nNa nkal bé le limut li ntjiba, mbôm manola to jem li gwét tole jem li bôt ba binam biloñ bi bi ntôñ nseñ wés. To ibale nsongi i bôt ba nwo i nlel balal ba ndamba.\nV- MAPANGA MA MONI MI NGOMIN\n15) Litode li yôhne jôm ni tan\nBiloñ bi ta bé i gwés, mut nyekinye a kôli bé i tééda moni dikuu di moni i lel i nwaa di ntéé. Ingéda lihat li nlel nwaa, ba ntééda nwo hikuu hés hi moni inyuu i boñ le yéñe di nkôs i ntémb biloñ bi kikii moni di nkôle bo tole mahôla més ma likot masangô inyuu mahol map i pes i moni tole i pes i bigwel moo.\n16) Litode li yôhne jôm ni samal\nBiloñ bi ga kôhna mahôla més bi yé biloñ bi bakena bap ba nôgôl bés kikii nkol i nôgôl isañ wé . Hala wee to me je mbiñ mbiñ to me je mbañ mbañ me yé ndigi nkol u Manug ma Njambe.\n17) Litode li yôhne jôm ni saambog\nMahôla més ma nlama kéñ mahol manjel momasôna ma biloñ bi ta bé i gwés\nVI - MATIÑ MA BISÔNDA.\n18) Litode li yôhne jôm ni juem\nMintôñ nwés mi gwét mi nlama bana ngui ni lipémba i lel mintôñ mi gwét mi biloñ bi ta bé i gwés. Sônga ni ngim minwaa mi mangaa mi nol ngandag bôt ni nyuugud ngandag gwom bi mbéñge bé bés.\n19) Litode li yôhne jôm ni bôô\nMintôñ nwés mi gwét mi nlama hôlna ni nôgla ingéda mi njôs ntôñ i gwét i loñ i gwé bé ngui inyuu i unda jéle yés ni li kon bés woñi.\n20) Litode li yôhne môm i maa\nMintôñ nwés mi gwét mi njo gwét inyuu i sôñ nseñ wés ni minlimil nwés.\n21) Litode li yôhne môm i maa ni yada.\nLihéya bon ba loñ yés li nsôô banga yés nson i sôñ nseñ wés ni minlimil nwés.\nVII - MATIÑ MA MATÉN.\n22) Litode li yôhne môm i maa ni imaa\nAdna matén ma nkoñ hisi i yé sélél yés di nlama gwélél inyuu i jôs baoo bés ni biloñ bi ta bé i gwés inyuu i sôñ nseñ wés.\n23) Litode li yôhne môm i maa ni iaa.\nNson wés u yé i boñ le di héya baane ba nôgôl bé bés ni bii baane ba yé minlimil nwés ni njel i haba mbod i adna matén ma nkoñ hisi.\n24) Litode li yôhne môm i maa ni ina\nMatiñ ma adna matén ma nkoñ hisi ma nti bés kunde ni ngui i bép , i nol ni i ôbôs biloñ bi baane ni bon ba biloñ bi bi ntjél nôgôl bés ni i njel i haba mbod i hikuu hi adna matén ma nkoñ hisi.\n25) Litode li yôhne môm i maa ni itan\nNson wés u le Afrika ni biloñ bi ta bé i gwés bi yégle i ngi-mahol, liyep, i mbadga, i gwét, i yubda inyuu i ane gwo longe, i sélés bo nson u jonog ni njel minson mi adna matén ma nkoñ hisi\n26) Litode li yôhne môm i maa ni i samal\nLijéla jés li yé i nol i bôt ba mpa ño ni bakena ba ngwés biloñ gwap.\n27) Litode li yôhne môm i maa ni saambog\nMambén, makidig, bikéhene bi adna matén ma nkoñ hisi bi yé bisélél gwés inyuu i jôs bakena ni i bôt ba mpa ño biloñ bi nsôñ nseñ i bon ba biloñ gwap.\n28) Litode li yôhne môm i maa ni juem\nBakena bi loñ bi Bakana ba nla bé noñ bo to gwel bo to i ha bo i mog ni bikéhene bi adna matén ma nkoñ hisi to ba kand kuu i gwet, to ba ntjé limut to mem ma bôt ba binam.\nPublié par antoinepondipondi à 07:39 Aucun commentaire:\nDi nla kobol i buk ini le libag ni kal le hala a yé yom i nom tole jam li nom.\nHikii man mee a nlama semel jôi jé i pam i Ngog Lituba . Jon man mee a nlama yi litén li isañ, litén li nyañ ni litén li mudaa a mbii.\nMan mee nyen a gwé mbog Hilôlômbi. Inyuu hala nyen bilem bi man mee bi yé: gwéha, maliga ni ômsiñ. Man mee a yé mut a téésép, mut suhul nyuu, a nlama bé hoo kal le nunu a mboñ hihôya, a mbep boñ ndi a kal le me nti mahoñol.\nI hop mut a mpot, bikila mut a nyi, libag li mut gwon bi yé loñ.\nMe yé njee? Me gwé kii ? U nlama yi le mbombog a tihba mabui, bie, malép. Jon u nok le : I bag mabui ma bikai ndi i nyila bee bi likañ.\nIngéda man mee a bé nyodi i Ngog Lituba, a bana mbog, um, ngé, njék, njangumba i ke bisu. Man mee a nlama tééda ni hiômna libag jé. Jon la boñ le man mee a ba bé nkol i mut numpe to nkol i loñ i pe.\nI mut a nyi ñañ i Ngog Mapubi a yi le Ngog Mapubi a gwé mbai Libél li ngôi ni mbai i soñ Mpek. Mapubi ma ñunda we njel. Ngog i yé yom i yé ngwa.Njeng Basek a bi tehe kiñe Matip Henri le a tin ye kôdi ndi Ngog Mapubi a kôhna kiñe. I mbus yé, mimañ mi bôt mini le Njel Bingan, Nginjel Basogog ni Poha Yoyom ba tehe Pondi Paul le Ngog Mapubi a bana ngomin. Pondi Paul a tehe liwanda jé Kwayep Enoch nu a ba énél bangomin. I Ngog Basông ndôg Tjok i bi bana bambombog i baa: Éoga Boga ni Nginjel Basogog. I Ngog Mapubi, mbombog Mbom Yembel, mbombog Pondi Mbom nu a bi wo I nwi 1946 ni mbombog Yembel Tjén.\nYaônde, 3 maye sép 2017\nPublié par antoinepondipondi à 07:32 Aucun commentaire:\nWom woñ i nti kii ? U waa ligis wom. Hala wee u kôlôl ndi u nwas bikai le bi num ndi to u mbôdôl sal makabô to bel makondo i ke bisu. Bijek wa bumbul bi mba bi lam, bi nek. Ngim bijek bi nkéñ le u kon bañ. Minkañ ni tjai bi nsuhul we bombo i nyuu. U nlama je minsangaa, baam ni kwem inyuu i jôs kon i bombo. Ndi hala a ntuga bé we le u kee u tehe mut matibla. Di nlama gwélél bikule gwés ingéda di nlamb, kikii bo hilémb hi njé, ndi nlama ha môô mintumba. I yé longe le u nuñul ntumba wada 200 FCFA ndi i bannga môô i nya i kôli. Mudaa a nlama yi le a nla lamb bikoye ngandag mintén. Hala wee lilambag li nyañ bikoye, mbôngô bikoye, ngwéya bikoye i ke bisu. Bôlôm ba nlama je nkônô ngond, ndôñ. Ba nlama bé nyo libatbat, kitoko inyuule bi nyilis munlôm wéya. I yom u nje, i ñunda bôt i ntén mut u yé. Jon di gwé bijek bi lipém ni bini bijek bi pe.\nPublié par antoinepondipondi à 07:27 Aucun commentaire:\nPublié par antoinepondipondi à 07:22 Aucun commentaire:\nHala a yé linumbug li ngim yom. Hikii nuga i gwé ngim njiñ. I njiñ i yon ngwo i nôñôl yo. Mu ki nyen mut a nyimbe le nuga sém i ntagbe na to a ntehe bé yo ni mis. Kikii bo yôi (likinda li yôi), hiséé, siñmbanga. I njiñ i i yé bo kikii yimbne.\nLonge njiñ i yé yak ni béba njiñ.\nBoña nyen a mboñ le u nok njiñ ni minkañ mi nyodi i boña ndi mi kenek i jôl. Jon mut a nla nok njiñ bijek, njiñ hida njiñ mut numpe, njiñ labinda, njiñ masai, njiñ likund i ke bisu.\nIngéda u nok le i mut nunu a ngwés bé a nôgda me njiñ, hala wee i mut nunu a ngwés bé a ntehe me.\nIngéda u nok le u nôgôl me i njiñ, hala we u boma mut nu u hoñlag bé le wa boma.\nIngéda u nok le kunjañ nye, men me yôgôô béme le me numb. Hala wee i mut a mpot hala, nyemede bé nyen a bi saba ndutu tole ngim libag.\nIngéda mut a nok longe njiñ, hala a mboñ nye le a niñ longe niñ téntén ibale bo i nkédna nye le a nje bilonge bi bijek ndi njiñ bijek i lémlag nye.\nYaônde, 14 mpuye 2006\nPublié par antoinepondipondi à 07:18 Aucun commentaire:\nBôt ba kôba ba bé ti Hilôlômbi mayéga ingéda sôñ i nta ni i kel ngand ngwo. Ba bé ti Hilôlômbi mayéga inyuu bilonge bi mam a mbôñôl bo. Hala wee ba nkon maséé ni mam Hilôlômbi a mbôñôl bo. Ingéda ba nti maange yom, bagwal bé ba nkal nye le a pot le me nyéga. Ba niiga nye longe lem.\nBase i sôkbôk i bé niiga bôt ba kôba le ba nlama hoñol bilonge bi mam Hilôlômbi a mbôñôl bo. Ba bé ti Hilôlômbi mayéga inyuu kona yé ngoo.\nIngéda Hilôlômbi a bi tohol bôt ba kôba i Ngog Lituba, a bi ti bo nkoñ le ba sal bijek gwap. I gwom bi yé mu i nkoñ u kikii bie, bup, malép i ke ni bisu bi yé lihat. Jon Hilôlômbi a bi kal man mee le a nuñlene bañ biték gwé mut a tabé man mee. Batuupék a ti man mee pék ni yi inyuu i yi gwélél i gwom bi yé biték Hilôlômbi a bi ti bôt ba kôba. Jon bôt ba kôba ba bé ôô bisélél gwap le ba ba bañ isi ane i loñ ipe. Bayemlikok a ti bôt ba kôba ñem i lôs le loñ yokiyo i pôgôs bañ bo makôô isi. Jon ba bi bog mam map ma niñ le lihat Hilôlômbi a bi bôn bo ba nimis bañ jo.Inyuu hala nyen ba bé soohe Njombongo le ba yi tééda mabén ma Hilôlômbi ni biniigana gwé. Inyuule i man mee a nkôm bé Hilôlômbi mbus, lihat Hilôlômbi a bi bôn bôt ba kôba a kôhna jo. Maliga ma Kilmadjai ma yé nlélém tjai di djai. Jon a man mee u je bañ bijek, u nyo bañ maog ma loñ i ñane we tigale u yila nkol u loñ i. Hilôlômbi a nyônôs i jam a mbôn. A kônde ti we yi ni pék inyuu i yi gwélél lihat joñ. Wa yila kééne ngén ingéda u gwé banga hémle inyuule lihat li Hilôlômbi li nlel silba ni gôl. U niñ ikété nsañ ni sôkbôk maséé. U nyep bé ni jis li mbôngôô.\nPublié par antoinepondipondi à 07:02 Aucun commentaire:


Culture Basaa: 2013\nPublié par antoinepondipondi à 03:00 Aucun commentaire:\nPublié par antoinepondipondi à 02:56 Aucun commentaire:\nPublié par antoinepondipondi à 02:50 Aucun commentaire:\nPublié par antoinepondipondi à 02:49 Aucun commentaire:\nPublié par antoinepondipondi à 02:47 Aucun commentaire:\nPublié par antoinepondipondi à 02:43 Aucun commentaire:\nPublié par antoinepondipondi à 02:17 Aucun commentaire:\nMan afrika makénd ni mbog yé\nPublié par antoinepondipondi à 03:03 Aucun commentaire:\nNin i mut\nPublié par antoinepondipondi à 02:54 Aucun commentaire:\nPublié par antoinepondipondi à 02:44 Aucun commentaire:\nPublié par antoinepondipondi à 02:38 Aucun commentaire:\nLoñ yokiyo i bi hol bé to ba kunde ibale bo i loñ i, i mpot bé hop wé ni hémle Nyambe wé. Jon u nog le: i yoñ sat u nyi yon u tôgbege. Inyuu hala nyen u nlama yi i homa u bi nyodne. Hala wee u nlama yi mbog yoñ kôba ni kwañ. B’a jôi li Afrika li nlôl i hop i bon ba Afrika?\nIngéda u ñôt mahoñol moñ ni hop woñ u ntehe nkoñ isi ni mis moñ. Jon u nog le: ñyéé i nke bé mañan matehe ngwé. Mu i njel i nyen u nyi le i yom ini i yé lam, i yé maliga i yé sép i ke bisu jon u nog le: ngôs nye li lama hee, u mbat nwet. Bakén ba maloñ ba yi ni tehe le man Afrika a ñôm minkañ isi inyuule liboñog jéé li mam li nkiha ni mbog yéé. A nje bijék ni nyo maog ma basôgôl bé, a niñ noñ naga ni mabogog ma mam ma bôt ba kôba. Hala wee liniñ longe niñ. U nlama yi le biloñ bi gwé bé manwanda. Loñ Pulasi i bi la hol inyuule baénél ba bé pôdôs bon ba loñ ni hop pulasi. Hala a yé nlélém jam ni loñ i Ngisi, loñ i Jaman, loñ i Chine loñ i Yapan i ke bisu. Bakana ba Mbenge ba kit le ba nlama témb i mbog yap inyuu i ték ane (jupiter) gwét (mars) ni likot masangô (uranus). Hala a yé nlélém jam ni loñ i Chine : ane (conficius), likot masangô (tjeletjes i bibôm) ni gwét (liyi gwélél bikeibilibog). Bakana ba Mbenge ba kit le ba nlama somb gôl, kei, kalasin, silba, mamuna, ngog mpuma, bikék i ke bisu biloñ bi Afrika. Inyuu i boñ le yom yokiyo i kéñ bañ bo i somb i gwom bini nyen Pulasi ba bi bot nkuu mahop ba nsébél le RFI, Ngisi ba bot BBC, Amerka ba bot VOA i ke bisu. Yon u nlama yi, yo ini le batjam mi ñañ ba nsal i RFI to i VOA ba nkôs nsaa wap hikuu hi ane i mbénge bakén ba mam. Jon nson wap i yéle ba pôdôs bon ba Afrika noñnaga ni mbañ i loñ yap. Biloñ bi Afrika bi yé liyep, bi nyi bé mahol, bon ba Afrika ba gwé bé yi to pék jon makon ma ntôl biloñ gwap, kikii ba nyi bé bok mam map jon ba njo gwét bo ni bo inyuu hala nyen ndigi biloñ bi Bakana gwon bi nla hôla bo le ba bana nsañ, ba mpot mahop, matibla, ane i makiñ i ke bisu. Ngim bon ba Afrika ba neebe le nteba i ntagbe longe i loñ yap ingéda Bakana ba Mbenge ba nti mbôgi lam, ba nhémle i moni wap ba ngwélél ingéda a nlama ba ntéédaga biboñ bi Bakana i ke bisu.\nIngéda bipuuwene bi baa bi bi nyudug mandap ma ngii imaa i New York, loñ Amérika i yoñ ngim mbén le mut nyekinye a unda bañ mim. Hala a bé hilo 11 i sôñ dipos i nwi 2001. Ingéda bon ba Rwanda ba bé jo gwét bo ni bo, minkuu mi bitidii mi Bakana ba Mbenge mi bé unda mim mi bon ba Rwanda ndi ba badag ki ngim bon ba Rwanda lelaa ba nol bilog bisañ ni bakwade.\nLoñ i Chine i bi ti biloñ bi Afrika mayéga le ba nhôla loñ yap le i jôp likoda li adna matén i nwi 1971 i yiha loñ i Taiwan kikii jam li bisu. Loñ i Chine i kal biloñ bi Afrika le bobasôna ba yé liyep jon biloñ bi Afrika bi nlama nuñle nye kalasin, gôl, silba, bikék, ngog mpuma i ke bisu. I jam li yôhne ibaa lini Ii ta bé maliga inyuu hala nyen u nog le: loñ ititigi i jôlag gwét didon. Hala wee i jôla gwét makenge.\nGwét gwon bi nlona mahol biloñ bi Bakana ba Mbenge ni i njel ini le mangaa ba mbañ, likenge ba ngwélél li ntagbe i bôt ba ta bé bisônda ndi ba sombog jo kikii bo li la tehe juu ni ngim biléman, ndeemanwin i ke bisu.\nYaônde, 10 biôôm 2013\nPublié par antoinepondipondi à 08:03 Aucun commentaire:\nPublié par antoinepondipondi à 08:02 Aucun commentaire:


Culture Basaa: décembre 2014\nBôt ba kôba ba bé sébél ki Hilôlômbi le Bayemlikok. Hala wee yom yokiyo i tabé i ngii yé, hala wee yom i nloo bé Hilôlômbi. Hala wee yom yokiyo i nla bé yémbél Hilôlômbi. Jon u nog le, pôndôl i yôñlag i janda.\nHilôlômbi nyen a ñane ngii ni hisi jon nyetama nyen a nla tat we ni sôñ we. Hilôlômbi a nyi mam momasôna. Jon u kal bañ le i bet ba nol i jôi li Hilôlômbi ba nwo inyuule ba niñ ndi we u nla bé nok. Inyu hala nyen jo sañ i njel Hilôlômbi ni i bet ba njôs we. Ndi u noñok hi kokok le u suu bañ sañ inyuule Hilôlômbi a ngwés bé bôt ba téé bé sép. Bat Hilôlômbi nwélél inyuule a yé longe ni kona ngoo. Hilôlômbi a nti ane i mut a nlémél nye. Hilôlômbi a mboñ i yom a ngwés. A nkônde lihat i mut a nlémél nye. A nti pék ni yi i mut a ngwés. Hilôlômbi nyen a nkena i bôt a ngwés. Hilôlômbi a mbééga bé we mbegee i nloo we. Masoda ma yé i moo ma Hilôlômbi, a nti mo i mut a ngwés. Hilôlômbi nyen a nti niñ ni nyemb ndi a ntehe ki maboñog moñ. Hilôlômbi a ngwés i bôt ba gwé mban ni i bôt ba mboñ longe. Jon ingéda u mbégés mambén ma Hilôlômbi ndi u konog nye woñi, u yi le Hilôlômbi a ngwés i bôt ba nkon nye woñi. Hilôlômbi a ntat i bôt ba nhémle nye. A ngwés bé le nkoñ hisi i tjé. Yom u nlama tééda a man mee yo ini le, u nla ndigi yémbél mam ma niñ ingéda u ntééda libag joñ kikii yom bisu ni sômbôl Hilôlômbi nyetama kikii yom i yôhne iba.\nPublié par antoinepondipondi à 03:46 Aucun commentaire:\nDi nla kobol i buk ini ni kal le hala a yé njel i yé kidik. Hala wee ibale bo ndi u nyodi i homa u yé ndi u nke homa numpe, tjeñbes a yé le u yoñ ngim njel ya boñ we le liké joñ li ba kidik. Inyuu hala nyen tjeñbes ya hôla we le jam li tômbôl we, ni ki le li pala boña. Hala a boñ we le u nlôôs bé ngéda.\nTjeñbes a yé lihubus ngim jam. Jam li, li nla ba matila, liké, liboñ ngim jam i ke bisu. Tjeñbes a nla ki kobla le semkes.\nYaônde, 18 hikañ 2014\nPublié par antoinepondipondi à 03:24 Aucun commentaire:\nDi nla kobol i buk ini ni kal le hala wee mam ma ta bé mbobog, wee mam ma nke bé longe, wee yubda i yé, wee mam ma yé ntuñlaga. Hala wee mpungu i yé mbog yosôna. Hala wee hikii mut a mboñ i jam a ngwés, i yom i ntagbe nye i boña wé i ke bisu. Jon u nok le: bum batjo ba yol. Hala wee mut a nôgôl habé makidig. Hala wee di njôp i njañtibra. Jon u yé u keneg u ada kanga maka. Hala wee homa a yé nlibda nlibda. Hala wee njel i ta habé. Hanyen jiibe li yé li jôp. Njel i mbuuda. Yak bot ñem i yé i mal. Inyuu i boñ le u nôôga, lôs yon i mbéda. Jon u nok le : banguña ba lôs. Hala wee mut nu a nkon bé woñi .\nYaônde, 14 hikañ 2014\nLIGWÉ LI MBAGLA MATÉN\nMatén momasôna ma nlama bégés mambén ma loñ ma yiine tole i het ba bi botbana.\nHémle i ta bé jam li mut nyetama ndi jam li ngandag bôt. Jon hémle i nkiha ni mbog. Jon u nok le : bañan bon ba Jop.\nNgim matén i nhoñol le yi yon i yé mut, mut nyen a gwé yi yosôna ndi ki inyuu man mee, Hilôlômbi nyen a yé mapubi ma nti mut yi ni pék. Bôt ba kôba ba bé bénge sôñ le i unda bo kalénda i bégés Hilôlômbi inyuule sôñ i mbay ni mapubi hañngaa hi nti nye.\nLiôô bisélél, libañ bee, lisal bijek, liboñ nyunga bi nkiha ni mbog bihégél, hala wee mambén ma Hilôlômbi.\nNgi manôgla ini i pôla ngim matén yon i ngwal mbagla matén. Mayi ma mbog mon ma nhôla litén le li yin bañ. Yak lisemel jôi joñ li mpamna we litén joñ. Jon u nok le : mbog i yé makwo ma ñyéé, mbog i kwok, mbog i nyodag. Ibale bo u nyi habé mbog yoñ, u gwé bé minkañ, wee u nimil, u ñadal to hee, wee béba e. Hanyen mbagla matén i nlôl. Wa boñ laki ndi u kumb ki soñ.\nPublié par antoinepondipondi à 03:05 Aucun commentaire:


Culture Basaa: NGOG LITUBA\nBôt ba ntat Ngog Lituba ba yé i canton Bati. Kélén kilôméda i 6, Mbuge kiloméda i 5, Nyambat méda i 2 ni ndôbékim kiloméda 11. Gwét bi 1914 i pam i nwi 1918 bi bi luhul Kélén, Mbuge ni Ndôbékim. Ngog Lituba i nsôñ bon ba Ngog Lituba. Jon hikii nwi ba nkena kôp, kembee, minkônô ni môô ma nkoñ inyuu i sul basôgôl.\nJaman i nwi 1914 ba gwés le ba yi kii i yé i Ngog Lituba. Bipada bi Pulasi bo ibale ni nti bé bés ngui i Ngog Lituba ni nke i mok i Ngambe. Bibada bi bi yoñ hikuu ba kena i Rôma.\nKii i bi bôña i Ngog Lituba i nwi 1914 i pôla bambombog ni base ? kii di nsômbôl i Ngog Lituba? Kii Ngog Lituba i mbôñôl bés ? I mbôdôl Égiptô mbog yon i bé kena litén. Hilôlômbi nyen a bi ti yi, pék ni ngui le litén li mee li tjé bañ (mbog, um, ngé, njék, njañngumba i ke bisu). Man Nyambat Hilôlômbi a nti nye ngui ni yi i tat Ngog Ltuba. Jaman, Pulasi ni bipada ba ngwés yilis man mee wañ.\nNgog lituba a yé pék ni yi i mut . Hilôlômbi nyen a mboñ Ngog Lituba ni banga yé. Inyuu man Bati Ngog Lituba i bi kwél ha i homa nu. Di nyén i Ngog Lituba 300 i nwi. I mut a nsemel a mbol i Ngog Lituba. I yom u ntehe bé yon i ntat we. Bôt ba kôba ba yé i Ngog Lituba. Nôgôl isoñ bo nyuñ to ingéda ba nwo. Me yé njee? Me gwé kii ? Hala nyen a yé mbog.\nPada yada man Pulasi a ba i ntôñ i lôgbikôi a nai le a njôp i Ngog Lituba. Hala a béé i nwi 1940. Bôt ba ti nye maéba le a boñ bañ i jam li inyuule wee a nke i soñ i basôgôl bés. Hala a yé kila. Pada nye a nyan makañ ni mam ma satan. Wee kel yada a bi jôp i Ngog Lituba ni nye a tisba bihés bi nwoga wada. I mbus i jam lini pada a beha kon. A bana ngaa nyo ndi i bé kôyôp bé. A nhénd le hyuu. Hikii mut a bé le a tehe nye i lap bisai lihala . Ndék ngéda i mbus a wo ikété ngandag njôhge, a nhuñbege le minhindô nwominsôna mi nidba. I kel majôna mé bishop Le Mailloux man Pulasi a bag i nlélém litén li pada (Breton) nyen a ba kena majôna i kodol soñ. Limut li bé i yokel nu . Ba jôp i kôdol soñ, ba tôbôk tjémbi di David . Hanyen nkeya nyôi i ba mu i mbôm mbasa, i nyodi i ke i kôba munu i ngii nkuu u mim. Bôt bobasôna ba ke i ngwé, bishop mut bisu, ba yék nkuu u mim isi , ba tjôô wo. Nkeya nyôi i bi nkéñ lijubul li kodol soñ yom i nlel ngéñ i baa i mbus mbôm nop a kohi, a nno i pam maye ma kel i bé noñ ha . Hanyen bilôs bi bôt bi kee i jô mim u pada. ( Hebga Meinrad in sorcellerie inades editions, Abidjan).\nNgog Mapubi, 03 maye sép 2017\nPublié par antoinepondipondi à 07:35\nMUT 1) Banga mut = un grand hom...\nHIKII JAM LI GWÉ I YÉ NGÉDA\nLIBOG MBOG HILÔLÔMBI\nNU A NOG KIÑ HILÔLÔMBI NI BINIIGANA GWÉ A NOÑ I NJ...


David a bé kon bé woñi | Niiga bon boñ\nKe i miñañ\nKe i miño mi bibuk\nBINIIGANA BI BIBEL\nLibii ni ndap lihaa\nBoñge ba wanda\nBisélél inyu yigil Bibel\nBikaat ni bon ba bikaat\nBikaat bi likoda li ñem sonde\nMintuk mi Bibel\nLiañak li Bibel ni njel mintuk\nKobot bikaat i internet\nINYU YI BÉS\nMambadga bôt ba mbéna bat\nBat yigil i Bibel\nMakoda ma libôga\nDikuu di biloñ ni mayuuga\nI i mbôk\nMIÑO MI BIBUK\nI i noñ\nBibôdle bi man kaat\nJimb li di yé maséé i yi\nRébéka a bé gwés kônha Yéhôva maséé\nRahab a bi hémle Yéhôva\nA bi kônha isañ bo Yéhôva maséé\nSamuel a bi ke ni bisu i boñ loñge\nDavid a bé kon bé woñi\nBaa u ma hoñol le u yé wetama, u konok ki woñi?\nYôsia a bééna biloñge bi mawanda\nYérémia a bi waa bé pot i jôl li Yéhôva\nYésu a bé manôgla hiki ngéda\nBa ba bi tila inyu Yésu\nMan manyañ Paul a bé makénd\nTimôtéô a bééna ngôñ i hôla bôt\nAne i i ga énél nkoñ isi wonsôna\nPohol hilémb Basaa (Kamerun)\nMiñañ u nla añ\nInyu yi Mbôgi Yéhôva\nNiiga bon boñ\nM’a gwés añ ñkwel unu ni hop %%\nAÑ I HOP U Abkhaz Abui Afrikaans Ahanta Ajië Akôli Albania Altai Alur Amharik Arabik Arménia Aserbajañ Aserbajañ (Syrilik) Assama Aukañ Aymata Bambara Baoulé Basaa (Kamerun) Basaa (Libéria) Bashkit Basque Batak (Karô) Batak (Simalungun) Batak (Tôba) Bausa Beñgali Biak Bikol Birman Bislama Bomu Bule Bulgaria Bété Dangme Danmark Dayak Ngaju Digor Diôla Dréhu Duala Dusun Edo Embera Esan Fiji Finland Fon Frafra Férôé Ga Galacia Galois Garifuna Gitonga Grikia Grôenlan Guarani Guarani (Bôliwai) Guerzé Gujarati Gun Géorgia Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hmong (Puba) Huastek (Numpubi Luis Potosi) Héber Iban Ibanag Ibinda Ibô Iloko Indônésia Irland Islañdia Isoko Istônia Italia Jaman Jaman i Pensilvania Kabyle Kaktjikel (Hiônk) Kambôjia Kana Kannada Karen (Segaw) Kasakh Katalan Katjin Kebuanô Kektji Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kina Mandareñ (Ba nhôyôs) Kina Mandareñ (Lem lôñ) Kinande Kinyarwanda Kipende Kirgisistañ Kiribati Kirundi Kisi Kongo Kpelle Kriô Kréol i Ayiti Kréol i Môris Kréol i Potoki Kréol i Séitjel Krôasia Kuna Kurdish kurmanji (Caucase) Kurdish kurmanji (Kirilik) Kwangali Kwanyama Kyangonde Kôré Lamba Lenje Lhukonzô Lingala Liétuwa Lomwe Luganda Lugbara Lunda Luvale Luô Létônia Lôvari Madagaskar Makua Makédônia Malay Malayalam Malta Mam Mambwé-Lungu Mandjak Maninkakan i likôl Mapudungun Marathi Martjal Masahua Masatek i Huautla Maya Mendé Mixe Mixtek (Guérérô) Mixtek (Huajuapañ) Motu Môñgôlia Môôré Nahautl (Ñem Mbok) Nahuatl (Guérérô) Nahuatl (Huasteka) Nahuatl (Ño Mbok i Puebla) Navajô Ndau Ndonga Ndébélé Ndébélé (Simbabwé) Nengoné Ngabere Ngangela Ngisi Nias Nicôbarais Niu Norwégia Nyanja Nyungwe Nzema Népal Oromo Otetela Otomi (nsôsôgô u Meskital) Oñgri Paez Pangasinan Panya Papiamentô (Aruba) Papiamentô (Curaçaô) Pemon Piaroa Pidjin (Kamerun) Pijin i Najéria Pijin i biôn bi Salômô Potoki Pular Pulasi Punjabi Punjabi (Shahmukhi) Pôlan Quechua (Ankash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bôliwai) Quechua (Cuzcô) Quichua (Chimbôrazô) Quichua (Imbabura) Quichua (Pastasa) Quichua (Santiagô del Estérô) Quiché Rapanui Rarotongañ Romany (Makédônia) Rumania Runyankore Ruslan Rutoro Rômani (Bulgaria) Rômani (Makédônia, Kirilik) Rômani (Nwel Mbok u Grikia) Rômani (Slôwénia i likôl) Rômani (Ño Mbok u Grikia) Samoa Sangô Sapôtek (Lachiguiri) Sapôtek (i ônt) Saramaka Sarnami Sañgir Sena Sepedi Serbia Serbia (Rôma) Sesôthô (Lésôtô) Shôna Sidama Silosi Sinhala Slôwakia Slôwénia Sranan-tongo Sunda Susu Swahili Swati Swéden Sérer Sôli Sômali Tagalog Tahiti Tailand Tajiki Tamul Tandroy Tankarana Tarahumara (Ñem mbok) Taraskan Tatar Tetun Dili Tiv Tjawakanô Tjibemba Tjinamwanga Tjitjéwa Tjitoñga Tjitoñga (Malawi) Tjitoñga (Simbabwé) Tjitumbuka Tjokwe Tjol Tjuabô Tjékôslôwakia Tlapanek Toba Tojolabal Tok Pijin Tonga Toraja Totonak Tseltal Tshiluba Tshwa Tsonga Tsotsil Tswana Turkai Turkmen Turkmen (Kirilik) Tuwalia Tuwinia Twi Télungu Tômba Jaman Uighur (Kirilik) Ukren Umbundu Urdu Urhobo Usbékistañ Valañsia Venda Vesô Walisia Waray-Waray Wayunaiki Wetnam Wichi Wolaita Wolof Xhosa Xârâcùù Yapan Yavan Yôruba Zulu mizô tjopi Éfik Éwé Ôland Ôsetia\nNgéda u nkon woñi, u mboñ kii?— Bebeg u nke yak papa yoñ ni mama yoñ inyu yéñ mahôla. Ndi ngim mut ipe ki i nla hôla we. A gwé ngui lee bôt bobasôna. Baa u nyi njee a yé?— Yéhôva Djob nu. Di pôdôl hiloga hiada ba nsébél le David. Ñañ wé u yé i Bibel. A bé a nyi le Yéhôva a mba a nhôla nye hiki ngéda, jon a bé kon bé woñi.\nIbôdôl ni ngéda David a bé nkéñéé man, bagwal bé ba bi niiga nye i gwés Yéhôva. Hala a bi hôla David le a kon bañ woñi to ngéda mam ma nkônha woñi ma mpémél nye. A bé yi le Yéhôva a yé liwanda jé ni le a ga hôla nye. Kel yada, ngéda David a bé a ntééda mintômba, mbondo njéé i begel ntômba wada ni nyo wé! Baa u nyi kii David a bi boñ? A noñ mbondo njéé, a nol yo, bebeg ni moo mé momede! Mbus, ngéda soso nuga bikai ba nsébél le ours i bi yéñ gwel ntômba, David a nol yak yo! U nhoñol le njee a bi hôla David?— Yéhôva nyemede nu.\nNdi David a bi unda makénd ma tôbôtôbô kel ipe. Lôk Israél i bé jôs bôt ba Filistia. Wada ikété bisônda bi Filistia a bééna mbôñgô ntel ngandak, mpémba mut yaga! Jôl jé li bé le Gôliat. Mpémba mut u, u bé yahal Yéhôva ni mintôñ mi gwét mi Lôk Israél. Gôliat a bi sébél bisônda bi Lôk Israél le ba lo ba jôs nye ibale ba nla. Ndi Lôk Israél yôsôna i bé kon nye woñi. Ngéda David a bi nok jam li, a kal Gôliat le: ‘Me ga jôs we! Yéhôva a ga hôla me, me bép we!’ Baa u nhoñol le David a bé mut makénd?— Ñ, a bé mut makénd ngandak. Baa u gwé ngôñ i yi kii i bi tagbe mbus ha?\nDavid a bi yoñ ndamb yé lôñni ngok itan. Ndi a ke jôs mpémba mut. Ngéda Gôliat a bi tehe le David a yé sii mañge, a yan nye. Ndi David a kal nye le: ‘U nlo i meeni ni pansoñ, ndi me me nlo i weeni ni jôl li Yéhôva!’ Mbus a ha ngok yada ikété ndamb yé, a ôt ngwéé i boma Gôliat, a leñ nye ngok. Ngok i ôm Goliath, i jôp nye mbom! Mpémba mut u beha isi, u wo! Bôt ba Filistia ba kon woñi ngandak; bobasôna ba ôt ngwé. Lelaa sii mañge kii David a bé le a bana ngui i yémbél mpémba mut?— Yéhôva a bi hôla nye, Yéhôva a bééna ki ngui hikôô ngélé lee mpémba mut u!\nDavid a bé kon bé woñi inyule a bé yi le Yéhôva a bé lama hôla nye\nKii u nla nigil munu ñañ u David?— Yéhôva a gwé ngui lee bôt bobasôna. Ni le a yé liwanda joñ. Jon i kel u ntémb u kon woñi, hoñol le, Yéhôva a nla hôla we i ba makénd!\nAÑ IKÉTÉ BIBEL YOÑ\nTjémbi 56:4, 5\n1 Samuel 17:20-54\nKii David a bi boñ ngeñ mbondo njéé ni ours bi bi suu mintômba nwéé?\nI ngéda Gôliat a bi yan Yéhôva, kii David a bi kal nye?\nLelaa David a bi yémbél Gôliat?\nInyuki David a bi kon bé mbondo njéé, to ours, to mpémba mut woñi?\nÑañ u David u niiga kii we?\nMANJEL INYU YOÑ\nManjel inyu yoñ bitilna bi internet\nManjel inyu yoñ makiñ (audiô)\nJW.ORG / NGEMBE SITE I INTERNET I MBÔGI YÉHÔVA\nLinoñog inyu pala jôb\nLéba likoda jada\nLéba likoda likeñi jada\nKii i ntip pam\nI ti likébla inyu nit nson wés ikété nkoñ isi wonsôna\nJW Nkuu Biliñgeliñge\nWatchtower KOBOT BIKAAT I INTERNET\nInyu tand bahoma u nla jubul\nCopyright © 2018 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania. MATÉAK INYU LIGWÉLÉL | MATIÑ MA NSÔÑ BINIÑ BI BÔT\nPohol hilémb hioñ\nDilémb ba mpémés:\nUnda ndig dilémb di moo Site i internet i néhi Ndig inyu yoñ (téléchargé) bitilna\nKap ni njel e-mail


Culture Basaa: juillet 2015\nMBOG NI LIYIBIL BILAP\nIngéda u nkot bi bi mpôôna homa wada ndi u kahal aňal inyuu i nson bi nsal hanyen a yé mbog. I buk ini le mbog i nlôl i buk ini le bok.\nLiyibil bilap a yé i yi mam ma sôli ikédé gwom u mbok.\nHilôlômbi a yé nwet mbog i bôdôl i gwom ba mbôble i moo, i ke bi ba ntehe ni mis kikii bo ond, i tagbe bi ba nyil i nok ni maôô i ke bisu. Hilôlômbi a yé nwet mbog inyuule nyen a bi heg mut binam, bihégél gwobisôna, nkoň hisi, ngii, tuye i ke bisu. Hilôlômbi nyen a bi ti mut binam pék i hôla mut i yi mam, i yi ti ndoňol ni i mam a ntehe, a nnôgda tole a nnok. Hala wee mut a yi ôt mahoňol ni nyemede ni i jam a mboma to li lam bo li be inyuu i tep nyemede imbee njel a nlama noň ingéda a mboma ngim jam. Inyuu hala nyen mut a nsélés boňa wé inyuu i yi bok mam, inyuu i yi nok mam ni inyuu i yi kit mam le jam jokijo li puhe baň nye. Ndi pék mut I nla bé ba kikii pék Hilôlômbi nu ba nsébél ki le Batuupék. Pék mut i mboň nye le a nyi bagal mbog bihégél ni mbog ndômbôl. Bôt ba kôba ba bé yi le mbog i nlôl ni Hilôlômbi jon ba bé sébél nye le Nwet mbog.\nHilôlômbi nyen a nti yom niň, nyen a mbudul yom, a nyibil yom. Hala wee a nyi mam ma sôli jon bôt ba kôba ba bé sébél Hilôlômbi le Nkindil hisi inyuule nyen a bi ti bo yi ni pék le ba laa sal bijek gwap, le ba yi gwéhél lingwaň li hisi kikii mpuma, muli, lingénd, gôl, bup i ke bisu inyuu i ôô bisélél gwap, bie ni mabui inyuu i yi baň bee gwap I ke bisu. Liyibil bilap li nhôla mut le a ba baň ikédé jiibe li ndim, hala wee Hilôlômbibi a bi hôla bôt ba kôba le ba tehe mapubi, le ba ba ngwélés, le ba ba kunde,le ba niň longe niň i ke bisu.\nMbog ni liyibil bilap bi nlôl ni Hilôlômbi jon bôt ba kôba ba bé sébél ki Hilolômbi le Nu a bé, Nu a yé, Nu a nlo ni Nu a ba inyuule bindôndôô gwé gwom bi ňunda bés le nyen a yé bibôdle, di ntehe i mam a mboň i len ini, di nyi bé kikii kel i ňye, nyen ane yé ya yiba homa nyensôna ni nom i boga ni boga.\nYaônde, 05 njéba 2015\nPublié par antoinepondipondi à 13:01 Aucun commentaire:\nB’A BASE I NLA NIT MAHOL ?\nDi nlakobol i bukini le base nikal le hala a yélibogok li mam bôtbambokinyuu i bégésnitiHilôlômbilipém bi kôlininye.\nDi nlakobol i bukini le nit nikal le hala a yé i kamyom i gwémahee, nseň i kebisu.\nDi nlakobol i bukini le mahol ni kal le hala a yé i héňhalibak. Hala a mbôdôl ni biliya bi mut nyemedenilikônde yi ikété mam ma likenge.\nDi nlakobol i bukini le mahol ni kal le ingéda u gwé bé yomndi u kôsyom i yéwenseňnyenbankal le mahol mayé. Man a nholhala wee a nnaň, ankôndentel, tum niyi. Lingwaň li nholhala wee gwom bi kônde mu lingwaň li.\nBase i nla nit maholingédamatiň ma base ma nkihanimbogloňhala wee ingédamatiňmana ma nkot bon baloň le bayi i nseň i nson, nseň i niň, nseň i hémleHilôlômbi, nseň i bangwélés, nseň i bakunde i kebisu.\nBase i nlabé nit maholingédamatiň ma base la njôsmbogloňhala wee ingédamatiňmana ma nyanmbogloň, ma njôp i mam ma mbéngembogloň, ma nyilis bon baloňbôtbayengi le baňôôhabébisélélgwap, bambaňhabé bee gwap, bansalhabébijekgwap, banyohabémaog mapbanuňulhabébisélélgwap, maog map, bee gwap, bijekgwapninkoňhisi. Inyuuhalanyen u nok le: bankésbémbog i ngiimbog. U nogokki le: i yoň sat u nyi, yon u tôgbege. Hala wee ingéda base nimbogloň bi nkihabé, base i nlabélonamaholndiliyep.\nYaônde, 26 hilônde 2015\nDi nla kobol i buk ini ni kal le hala a yé ane i nkiha ni sômbôl loñ ni i njel ini le hikii jô i nti mahoñol méé, hikii jô i ntep bakena loñ, hikii jô i yé kunde i bénge nson u bakena loñ. Yak isañ bon ingéda a nsômbôl kit jam, a nôgla ni bon bé wada wada ndugi ndi to bobasôna ba nôgla.\nBôt ba kôba ba bi ték mbog. Jon inyuu i ba mbombog, mut a nkena loñ, nteba u mbôdôl i boñ hala wee bilôg bi nyañ. Bon ba mbôdôl ntep mbombog. I mbus yap, nteba i nke i juu, hala wee bilôg bi isañ bon ba ntep mbombog. I mbus ndap bôt i ntep. Bôt ba noñ ha, ba yé litén. Bôt ba nsôk ba yé loñ. Hikii homa mu nteba u ntagbe.\nBôt ba kôba ba bi bot ngand mbog hikii nwi. Nson u ngand mbog i yé : bénge nson u mbombog hikii nwi. Mbombog a nsuha bot yé i mbog. Dikoo di mbog di nwan nson u mbombog ni manjelek ma bôt. Ngéda mam ma ntagbe longe le loñ i yé maséé, loñ i mbat mbombog le a jés bôt. Mbombog a mbat le ba lona nye nlôm ntômba. Bôt ba ngwel i ntômba ini bitoñ gwé, mbombog a ñôm nye mbom yé. Mbombog a nkal bo le ba nwas ntômba. Ntômba i bé i témb ni mbus ndi to i nkwo. Hanyen mbombog a nkal loñ le jega. Nsude mut i nje bé i ntômba ini. Bambombog ba bé hôm ni sômbsômb ngwélés. Ibale bôt ba mbat bambombog le ba sak, sômbsômb ngwélés nyen a nyibil likok. Ibale bo a nyibil bé masak bambombog ba nsak bé. Lilok li mbombog li yé lihôngô. Ingéda mbombog a mpôp, a ntémb a yoñ bot yé i mbog. Ibale mbombog a nip tole a jôp i jimb libe tole a mbep kena loñ, a nidba nyemede.\nAne makiñ i nkéñ le yubda i jôp bañ inyuule ane i nla bet mut i ño, i yumus nye. Jon u nok le: ñem u nsôngôô bé njé. U nogok ki le: batôle ba ntulul bé singi. Hikii man loñ a nlama ke i nteba, a nlama tjél bitek inyuule bitek bi nla nol ane makiñ. I yom loñ i nkit hikii man loñ a nlama bégés yo inyuule kiñ loñ i yé kiñ Hilôlômbi. Jon u nok le : Mut a nje njék ndi mut a nje bé loñ. Mut nyensôna a yé nseñ inyuu ane makiñ. Jon u nok le: wañ i ta bé linyañ. Ane makiñ i yé jam bôt ba kôba ba bi jubus i mbog yés. Inyuu hala nyen man mee a nlama jo sañ le ane makiñ i wo bañ. Hala a yé ngim pil inyuu man mee. Jon u nok le: mbog i yé makwo ma ñyéé, mbog i kwok mbog i nyodag. Jon man mee a nlama sôñ ane makiñ inyuule ane makiñ i ntat le bikéhene bi ba kunde,jon u gwé bikéhene bi bisu, bikéhene bi hohol hop ni bikéhene bi ôm tuk gwét, le likot masangô ni mayi ma mbog bi kiha noñnaga ni mbog yés. Basôñ le ane makiñ i wo bañ ba yé bôôlôm, bôdaa ni boonge noñnaga ni mam ba ngwel hikii kel.\nI loñ mee nteba i bé tagbe inyuu hikii tel. Hala a mboñ le mut a nyi le ba ntep nye inyuu ngim nson a nlama sal. Jon a nlama nyôs nyuu i nson. A nlama kil hi kokok. Ane makiñ i nlona manôgla, nsañ, mahol i ke bisu. I loñ mee mut a mbép bé woo i tôl nye a mboñ tole nye ba ti ndi bôt bon ba béé ba ti nye. I jam lini li mbôña nwet jam nyemede a nyi bé. Jon di nla kal le ane makiñ i ñad bôt.\nYaônde, 07 matôp 2015\nPublié par antoinepondipondi à 12:39 Aucun commentaire:\nDi nla kobol i buk ini ni kal le hala a yé mut a mbéna bé hop, a gwé ntomba ñem, litop li ñem. Ba nyil nye inyuule a gwé mban, a nyi nwéhél i bôt ba mboñ nye béba. A ntééda bé biba. Jon u nok le: matjél ma nyo, u tjo mana u mil mana.\nYaônde, 04 matôp 2015\nPublié par antoinepondipondi à 12:15 Aucun commentaire:\nDi nla kobol i buk ini ni kal le hala a yé i kôs matam i ngim yom, i ngim jam, i bana yom i i nla hôla we i boñ ngim jam i ke bisu.\nDi nla ki kobol i buk ini ni kal le hala a yé libak li mut a mboñ ngim jam inyuule a mbemb le a bumbul. Inyuu hala nyen mut a gwé habé ngôô ni maaisañ. Mut a ntjelel di mbénge bé, yom di mbemb le a alona bés ngim nseñ. I nla ba moni, bigwel moo mintén di mintén. Bôt ba mbénge ndigi i mut a gwééne bo nseñ. Jon u nok le: i maange a bééga hikamba hi nyik nyen ngwo i noñ. Niñ i ta habé maséé. Njômbi i yé likot moni, liôt minsongi i kôs moni. Moni mi nyilis bés nkol. Ñem u ntelep i ntôl i ngi maséé ni i yom u gwé. I yom ya sôk i yé le sap a ntômôl liaa. Inyuule nseñ moni i nlona bitek.\nPublié par antoinepondipondi à 12:11 Aucun commentaire:\nDi nla kobol i buk ini le ntiik ni kal le i i yé hodo tole mbale. Hala a yé mut a nyis mahoñol mé, libak jé i ba bé nye i ke i njel mandon. Hala a nlôl nye ñem le pénda i ta bé. Hala a yé mut a nôgda le a nlama boñ mam ma maliga inyuule hala a nkil ni libogog jé li niñ. Jon u nok le : To me je mbiñmbiñ to me je mbañmbañ, me yé ndigi nkol Mamuk ma Njambe. Hala wee a ta bé mut libadô li mbus ibaa.\nPublié par antoinepondipondi à 12:04 Aucun commentaire: