Culture Basaa: août 2016\nKI MBOG I GWAL MBOG\nMbog i yé bibéé ni mam di ntehe ni ma di ntehe bé, hala a yé mbale i sôli. Ibale u nyoñ jis li hiônde, u huwe isi a nti we ngandag hiônde. I jam li ntagbe ha li yé le pok i yé i ngii mam momasôna. I jis li hiônde lini li yé isi li nti niñ. Ingéda i jam lini li ntagbe mut a ntehe bé jo ni mis mé. Yak man ingéda a nhol, u nyeeba ndigi le ntel i nkôndbaha nye. Hala a yé mbog bihégél. Mbog bihégél i yé mbogog. I gwé i méé mambén ni méé matéyak ma mam. Inyuu hala nyen u nok le mbog i nyibil bilap hala wee mam ma sôli. Jon Hilôlômbi nyen a yé nwet mbog a bak ki nwet ngui yosôna. Nyen a nyi inyuukii mbog i nlama gwal mbog.Bôt ba kôba ba bé sébél ki Hilôlômbi le Mal yi.\nHilôlômbi nyen a bi heg nya ni nya bihégél. A ti hikii ntén ngui i bulus nyemede. Mut binam, nuga, bikai, hiobi, bitandi i ke bisu.\nYaônde, 08hikañ 2016\nHala a yé ngim nson u mbat mban le u nlama yi hikii lém, le u nlama boñ le lém i nôgôl we, i yi i yom u mbem i ke bisu. Nson unu u mboñ we le u nlama yi gwel wemede. Hala a mbat le u nsélés boña woñ i yén péé le lém to yada i nimil bañ ibale nop a nno to ingéda sép i ke bisu. U gwé sôkbôk maséé ingéda u mmal yi nson woñ i néñés bilém. Hala wee u nlama yéñ i yi wemede inyuule u nhôya bé i mam u nlama boñ i ngim kel, i niñ yoñ.\nBasôgôl ba bi kéne mangén noñnaga ni bilem ba bi tehe inyuu bilém. Yom ba ngwés le mut a tééda bilem bi bédés mut binam. Mut a nlama nwas bilem bi bi suhul nye i njel i yén péé ntel niñ yé. Hala a yé kimasoda.\nYaônde, 12 biôôm 2015\nBikéhene Bi Bisu………………………………………………\nBikéhene Bi Ñem Kété………………………………………..\nBikéhene Bi Hohol Hop………………………………\nBikéhene. Bi Ôm Tuk Gwét ……………………………\nNtat Mambén ……………………………………………….\nNtat Mambén Nu Nkeñi……………………………………\nNsa Mapil ………………………………………………………\nNkum Soñ i Matila...............................................................\nMatila Bikéhene Nkeñi ……………………………………..\nNkena Bikéhene bi bisu………………………………………\nNkena Bikéhene Bi Ñem Kété……………………………...\nNkena Bikéhene Bi Hohol Hop ………………………….\nNkena Bikéhene Bi Ôm Tuk Gwét………………………\nNkena Juu Li mahop Ma Lôg Ngomin\nBikéhene Bi Ôm Tuk Gwét………………………\nPrésident de La Chambre Administrative C.S\nNtat Mambén Bikéhene Bi Bisu\nProcureur de La République (Près Le TPI)\nNtat Mambén Bikéhene Bi ñem Kété\nProcureur de La République (Près Le TGI)\nNtat Mambén Nu Nkeñi Bikéhene Bi Hohol Hop\nProcureur General Près La Cour d'appel\nNtat Mambén Nu Nkeñi Bikéhene Bi Ôm Tuk Gwét\nProcureur General Près La Cour Suprême\nNkéés Bikéhene Bi Bisu ……………………………………...\nJuge au TPI\nNkéés Bikéhene Bi ñem Kété………………………………\nJuge au TGI\nNoñ Nyuu Nkena Bikéhene Bi Hohol Hop ……………..\nNti Maéba Bikéhene Bi Hohol Hop………………………….\nNti Maéba Bikéhene Bi Ôm Tuk Gwét………………………\nMbôm noñ nyuu Ntat Mambén Nu Nkeñi………………..\nNoñ Nyuu i ñem Kété Ntat Mambén Nu Nkeñi………\nMan Noñ Nyuu Ntat Mambén Nu Nkeñi………………..\nAttaché au Parquet General\nNoñ Nyuu Ntat Mambén……………………………………….\nMatila Bikéhene Bi Minkaa……………………………………..\n1) Kondoñ :yom i nlet, i nyo bé nkwade.\n2) Matjel: lisalal li gwôô li tôbôtôbô.\n3) Matumb: wom i ba ñé nd ba nwas le ba mbel bé bijek to yom ipe. Ngéda i ntagbe ndi ba kahal sômbôl sal mu. Hanyen ba nsal ngim bijek (matop, hiônde). Matumb map.\n4) Matôp: ba ntôp ngim lipan inyuu i sal wom.\n5) Mpuye: ngim ond i nkôp maye ma sép.\n6) Hilônde: ngim nop i.\n7) Njéba: wom ba nsal hiônde ingéda mbéñ.\n8) Hikañ :hiañngaa i nkahal telep.\n9) Dipos: ngim nop i.\n10) Biôôm: ngim nop i.\n11) Mayesép: ngéda sép i mbôdôl.\n12) Libui li ñyéé :kai i I nkaha lwandi.\nNgéda i nlama hôla mut i kônde nigil inyuu i bana pék,\nyi yosôna inyuu i yi maliga. Jon man mee a nlamyi ôt\nminsongi mi ngéda ibale bo ndi a ngwés ba kunde.\nYaônde, 08 matôp 2006\nMa yé yom i base. Hala wee mut a mpôdôs Hilôlômbi inyuu i ti nye bibégés tole inyuu i bat Hilôlômbi le a hôla nye tole inyuu i ti Hilôlômbi mayéga.\nYom u nlama yi, yo ini le, mut a nla ki soohe Ngambi le, a pôhdene nye Hilôlômbi. Jon u nok le: ngambi i nkomol bé Hilôlômbi. Hala wee ngambi i nloo bé Hilôlômbi. Mut a nla soohe inyuu bawoga. Mut a nla ki soohe maange le a loo ndigi i tehe nye. Jon masoohe ma nla ki ba ngim oda tole ngim lisônga ba nsôga we le u boñ ngim jam. Jon u nla nok le, soho u ôt bañ fôtô, soho lok bés i je, soho u ôt bañ siga tole siba, soho u luk bañ matôwa i ke bisu.\nInyuu i boñ le masoohe moñ ma yon, u tééda le: i yoñ sat u nyi,yon u tôgbege. Hala wee u nlama ba mut maliga ni le u nlama nigbene Hilôlômbi.\nYaônde, 18 maye sép 1999\nB'A LIBII LI YÉMANE ?\nB'A LIBII LI YÉ MANE ?\nBôt ba kôba ba bi bot liada ni Hilôlômbi ni i njel ini le man munlôm a nkweeba. I mbus i jam lini, ba niiga nye sôkbôk. Hala wee mambén ma Hilôlômbi ni njee a yé Hilôlômbi inyuu man mee. Man munlôm a nyi le a nlama hémle Hilôlômbi, a nlama yi lihaa jé, a nlama bana bôdôl ni Hilôlômbi i ke ni bisu.\nIngéda munlôm a mbii mudaa, i bôt bana bo ibaa, ba nlama bii ndap yap libii i moo ma Hilôlômbi. Hala wee ba nlama bana bôdôl ni Hilôlômbi. Jon ba nlama soohe nye, ba nlama yéñ mapubi ma Hilôlômbi, ba nlama kapna maséé map ni mandutu map, ba nlama bana bôdôl ipôla yap bibôdlene bi libii jap, ba nlama kwel i ke ni bisu. Mudaa a nlama yi leege nlôm, a nlama pôdôs nye ni bilonge bi bibug i ke ni bisu. Munlôm a nlama ti nwa makébél i ke ni bisu.\nIngéda mam ma ndap libii ma mpam i mbégdé, babiina ba yi le libii jap li nla ôbi inyuu ngandag manjom. Njom bisu i yé le ba nyi bé mahoñol ma mut ba ntjeelene. I mut nu a nla yéñ i ôbôs libii lini ni bibéba bi maéba, ni bipôdôl bi be, ni ha môô i hié i ke ni bisu. Jon babiina ba nlama yéñ le ba nôgla bibug, ba bana suhul nyu, ba yi nwéhlana, ba yi dihôha tjap, ba bana mahoñol ma nwee inyuu i yi kii i nkéñ le mane ma ta habé i ndap yap libii kikii i kel ba bi at bo libii jap i ke ni bisu. Mudaa a nlama yi le ibale mbôgna a nkwo, wee nyôl i nkwo.\nIngéda babiina ba nyéñ gwéha i Hilôlômbi, ba yi le Hilôlômbi a kéñ le libii jap li ôbi bañ. Njombongo a boñ le babiina ba bana bôdôl ipôla yap. Bayemlikok a boñ le libii jap li kwo bañ. Batuupék a ti bo yi ni pék le ba nog mane libii jap. Inyuule munlôm ni mudaa ba yé ba biina wee ba nyila mut wada. Mane ma libii ma ntinde babiina i bana ngandag mboda.


Ki i ntagbe i ngéda nyemb?\nAÑ I HOP U Abkhaz Afrikaans Albania Amharik Arabik Arménia Baoulé Basaa (Kamerun) Basaa (Libéria) Batak (Karô) Batak (Simalungun) Batak (Tôba) Bausa Bikol Bule Danmark Duala Fiji Finland Futuna Ga Garifuna Grikia Grôenlan Guarani Géorgia Hiligaynon Hilémb hi moo hi Argañtina Hilémb hi moo hi Filipin Hilémb hi moo hi Finland Hilémb hi moo hi Ghana Hilémb hi moo hi Grikia Hilémb hi moo hi Gwatémala Hilémb hi moo hi Indônésia Hilémb hi moo hi Iqwatôria Hilémb hi moo hi Italia Hilémb hi moo hi Kuba Hilémb hi moo hi Kôsta Rika Hilémb hi moo hi Meksika Hilémb hi moo hi Môsambik Hilémb hi moo hi Oñgri Hilémb hi moo hi Panama Hilémb hi moo hi Panya Hilémb hi moo hi Paragwéi Hilémb hi moo hi Potoki Hilémb hi moo hi Péru Hilémb hi moo hi Ruslan Hilémb hi moo hi Siland Yondo Hilémb hi moo hi Tailand Hilémb hi moo hi Tjékôslôwakia Hilémb hi moo hi Yapan Hilémb hi moo hi Ôland Hilémb hi moo hi Ôstrik Hmong (Puba) Héber Iban Iloko Indônésia Isoko Istônia Italia Kebuanô Kina Mandareñ (Ba nhôyôs) Kina Mandareñ (Lem lôñ) Kinyarwanda Kirgisistañ Kisi Kriô Kréol i Ayiti Kréol i Môris Kréol i Séitjel Krôasia Kwanyama Kôré Lhukonzô Liétuwa Luganda Luô Létônia Madagaskar Mapudungun Mbunda Médumba Nahuatl (Guérérô) Ndébélé (Simbabwé) Nengoné Ngisi Nias Niu Norwégia Nzema Oromo Oñgri Panya Potoki Pulasi Punjabi Pôlan Quechua (Ankash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bôliwai) Quechua (Cuzcô) Rarotongañ Rumania Runyankore Ruslan Rutoro Rômani (Nwel Mbok u Grikia) Rômani (Ño Mbok u Grikia) Sandé Sapôtek (Lachiguiri) Sarnami Serbia Shuar Shôna Sidama Sinhala Slôwakia Slôwénia Swéden Tagalog Tahiti Tailand Tigrinya Tjitjéwa Tjitoñga Tjékôslôwakia Tonga Totonak Tsonga Tsotsil Tswana Turkmen Tuwalia Twi Ukren Urdu Urhobo Usbékistañ Uzbek (Rôma) Walisia Wayunaiki Wolaita Xhosa Yapan Yôruba Zulu mizô Éfik Éwé Ôland\nNyemb i yé mahéñha ni niñ. Nyemb i yé kiki ndip hilo. (Yôhanes 11:11-14) Bawoga ba nla bé nok, to tehe, to pot, to hoñol jam jo ki jo. (Ñañal 9:5, 10) Base i bitembee i niiga le bawoga ba nke i nkoñ u mimbuu i niñ nyoo ni basôgôl bap. Hala bé nyen Bibel i niiga.\nBawoga ba nla bé hôla bés, ba nla bé ki to boñ bés béba. Bôt ba mbéna bôñôl bilem ni ti bisesema bi ba nhoñol le bi nlémél bawoga. Maboñog mana ma bébél Djob inyule ma umne i ngi tembee i Satan yada. Ma nlémél bé to bawoga bomede inyule ba niñ ha bé. Di nlama bé kon bawoga woñi, to bégés bo. Di nlama bégés ndik Djob.—Matéô 4:10.\nBawoga b’a témb ba niñ. Yéhôva a’ tugul bawoga le ba niñ i paradis hana isi. Ndi i ngéda i nke lo. (Yôhanes 5:28, 29; Minson mi Baôma 24:15) Djob a nla tugul bawoga nlélém kii yak we u nla tôdôl mut a yé hilo.—Markô 5:22, 23, 41, 42.\nMahoñol mana le di nwo bé ma yé tembee Satan Nsohop a bi tjam. Satan ni mimbuu nwé mimbe ba mboñ le bôt ba hoñol le mimbuu mi bawoga mi niñ, ni le nwon mi mboñ le bôt ba kon ni le ba kôs mandutu. Satan a nlôk bôt mangéda mape ni njel bieem ni bindéé. Yéhôva a’ pémhene i bet ba noode pot ni bawoga mbagi nôgôs.—Ndiimba Mbén 18:10-12.\nKii ntagbe mbus nyemb? Baa di ga tehe ki bawoga bés i niñ?


“Béghana Yéhôva!”—Inyuki? — Watchtower KOBOT BIKAAT I INTERNET\nw17 Njéba mapep 17-21\nYÉHÔVA A NLÉDÉS BÔT BA GWÉ MIÑEM MI NYODOP\nYÉHÔVA A NTI BÉS MAM DI GWÉ TOI NGÔÑ\nDI ÔT NSEÑ NI NGUI DJOB A GWÉ I SÔÑ\nBégés Yéhôva lôñni me\n“Béghana Yéhôva! . . . i yé loñge i tubul Nyambe wés tjémbi di bibégés!”—TJÉMBI 147:1.\nTJÉMBI: 59, 3\nLELAA KAAT TJÉMBI 147 I NLA HÔLA WE . . .\ni diihe libak lini le Yéhôva a ntôñ ni we?\ni bana bôdôl le Djob a’ sôñ we?\ni tehe lelaa Yéhôva a nit litén jé ni njel Bañga yé?\n1-3. (a) Kaat Tjémbi 147 i bé le i tilbana umbe nwii? (b) bimbe biniigana di nla ôt mu?\nNGÉDA mut a ngwel nson loñge, tole a ñéba lem lam, a kôli ni bibégés. Ibale hala a yé mbale inyu bôt ba binam, bôô ni ngélé yañen di gwé njom i bégés Yéhôva Djob! Di nla bégés nye inyu ngui yé i i nlôôha, i di ntehe ikété bihégél gwé bihélha, ni inyu gwéha yé keñi a bi unda bôt ba binam, mu kii a bi ti niñ i Man wé kiki sesema i binoñ.\n2 Ntila Tjémbi 147 a bi bana ngôñ i ti Yéhôva bibégés. A bi tinde bôt bape i lo bégés Djob lôñ yada ni nye.—Añ Tjémbi 147:1, 7, 12.\n3 Di nyi bé nwet a bi tila i pes kaat Tjémbi i, ndi i nene le ntôptjémbi nu a bi niñ ngéda Yéhôva a bi héya Lôk Israel minkôm i Babilôn, a témbna bo i Yérusalem. (Tjémbi 147:2) Matémb ma bibégés bipubi ma litén li Djob i homa wap ma bé toi le ma tinde ntôptjémbi i bégés Yéhôva. To hala, a bééna manjom mape ma ma bi tinde nye i boñ hala. Mambe ma? Mambe manjom u gwé i lond le “Béghana Yéhôva!” i niñ yoñ?—Tjémbi 147:1.\n4. Ngéda Kiñe Kirus a bi kobol lôk Israel minkôm, ba bi lama nôgda lelaa, ni inyuki?\n4 Di hégda lelaa lôk Israel i i bé minkôm i Babilôn, i bé lama nôgda. Bet ba bi gwel bo, ba bé ndegle bo, ba kalak le: “Tublana bés hiémbi hiada mu tjémbi di Siôn.” Ibôdôl ha, Yérusalem, tison i i bé bo njom maséé ikeñi inyu Yéhôva, i bi yila bikukuu. (Tjémbi 137:1-3, 6) Lôk Yuda i bééna bé ngôñ i tôp tjémbi. Miñem nwap mi bé yodop, ba bééna ngôñ le ba nlédés bo, ni le ba hôgbaha bo miñem. Ndi, inyu yônôs mbañ i Bibel, kobla i bi lôl ni Kirus, kiñe i Persia. A bi kadal nkoñ Babilôn, a kal ki le: “Yéhôva . . . a mbéhe ki me le me ôñôl nye ndap i Yérusalem . . . Tonjee ikété a yé i bééni mu loñ yé yosôna, Yéhôva Nyambe wé a ba ni nye, a bedek.” (2 Miñañ 36:23) Kinje hogbe mahéñha ma, ma bé le ma bana i ngii bon ba Lôk Israel ba ba bé i Babilôn!\n5. Kii ntôptjémbi a kal inyu ngui Yéhôva a gwé i mbuubaha?\n5 Yéhôva a bi ti ndik bé litén jolisôna hogbe, ndi a bi lédés yak hiki wada ikété yap. Hala a yé maliga inyu yés i len ini. Inyu pôdôl Djob, ntôptjémbi a tila le: “A mélés bôt ba gwé miñem mi nyodop, a nkañ ki bikwéé gwap.” (Tjémbi 147:3) Ñ, Yéhôva a ntôñ ni bôt ba mboma mandutu—minsôn tole mahoñol. I len ini, Yéhôva a nyamnda ni ngôñ i hôgbaha bés, a nkañ ki bikwéé bi miñem nwés. (Tjémbi 34:19; Yésaya 57:15) A nti bés pék ni ngui inyu yémbél ndutu yo ki yo di nla boma.—Yakôbô 1:5.\n6. Umbe nseñ u nla ôt mu kii ntôptjémbi a bi héñha ño nkwel ikété Tjémbi 147:4? (Béñge titii i bibôdle.)\n6 Mbus ntôptjémbi a bok mis mé ngii, a nkal bés le “a [Yéhôva] ñañ ñanga tjôdôt,” ni le a “nsébél tjodisôna ni môl.” (Tjémbi 147:4) Inyuki a mboñ wee a nhéñha nkwel, kayéle a kahal pôdôl tjôdôt? Di wan jam lini: Ntôptjémbi a bé la tehe tjôdôt ni mis mé ma minsôn, ndi a bé bé le a hégda nsoñgi wap. Kiki nwii mi bé tagbe, nsoñgi u tjôdôt di ntehe u nke ndik ni bisu i keñep. Bahogi ba nhoñol le, ikété liuñ jés li tjôdôt ba nsébél ni Pulasi le la voie lactée, tjôdôt di yé didun di didun. I nene le, ikété ngiinda yosôna, diuñ di nla ba didun di didun di didun daa! Inyu yés, tjôdôt di gwé bé nsoñgi! Ndi Nhek a nti hiki hiada mukété tjodisôna ngim jôl. Hala a nkobla le hiki hiôdôt hi gwé jé lipém i mis ma Yéhôva. (1 Korintô 15:41) Ndi mam ma yé ni lelaa inyu bôt ba binam ba a bi hek hana isi? Djob li li nyi het hiki hiôdôt hi yéne, to imbe ngéda, a nyi yak hiki wada ikété yés—a nyi loñge loñge hee u yéne, yom u nôgda, a nyi ki tôbôtôbô yom u gwé ngôñ to imbe ngéda!\n7, 8. (a) Ngéda Yéhôva a nlôl bagwélél bé mahôla ikété mandutu, kii a yé a mbigda? (b) Ti hihéga hi hi ñunda konangoo i Yéhôva.\n7 Yéhôva a ntôñ ndik bé ni we kiki mut binam, ndi a gwé ki ngui ni ngap i nôgda ndutu yoñ, kayéle a pam i hôla we mu mandutu moñ ma niñ. (Añ Tjémbi 147:5.) U nla nôgda wengoñle mam u mboma ma nlédél we ngandak ni le mbegee yoñ i nlôôha yét. Djob a nyi minwaa nwoñ, a ‘bigdaga le u yé nluñ ték.’ (Tjémbi 103:14) Kiki di yé bikwéha, di mboñ minlélém mi mahôha ngandak ngélé. Éé, kinje ndutu di yé di nôgda, ngéda di nyoba bibuk, di mbéna kwo mu minheña mi minsôn mi, tole di gwé lem i kil bôt bape njôñ inyu gwom ba gwé! Yéhôva a nhôs bé nya i; ndi a nok bés i likala li li gwé bé nwaa, ni li li mbuma ñañ!—Yésaya 40:28.\n8 Bebek u ma nôgda lelaa woo u Yéhôva u bi hôla we i témbna ngéda u bi tégbaha manoodana. (Yésaya 41:10, 13) Di yoñ hihéga hi Kyôkô, mankéé wés nu muda nu a yé nsañal, nu a bi nimis makénd mé ngéda a bi ke gwel nson homa mpe. Lelaa Yéhôva a bi éba le, a bé nok mandutu mé? Mu kii a bé likoda li mondo, Kyôkô a bé nkéñég ni bilôk bikéé bi bi bé nok nye. A bi nôgda wengoñle Yéhôva a bé kal nye le: “Me ngwés we, he inyu bé le u yé nsañal, ndi inyule u yé ngond yem, ni le u bi ti wemede nkikip inyu yem. Me gwé ngôñ le u nok maséé i ba mbôgi yem!” Inyu yoñ, lelaa Bayemlikok a ñunda le a ‘nok we iloo héga’?\n9, 10. Kii yé jam li bisu ngéda Yéhôva a nlôl bés mahôla? Ti hihéga.\n9 Ngim mangéda, di gwé ngôñ ni mam ma minsôn. Kiki hihéga, u nla tjelel le u gwé bé yom je. Ndi, Yéhôva a bi hek isi inyu ti bijek inyu bihégél gwobisôna, yak inyu bon ba biboboñ ba ba nlond! (Añ Tjémbi 147:8, 9.) Ibale Yéhôva a ngi kenek ni bisu i jés biboboñ, u nla bana bôdôl le a’ ti yak we mam ma yéne we nseñ.—Tjémbi 37:25.\n10 Jam li nlôôha ba nseñ, Yéhôva a nti bés bijek bi mbuu, a tinak ki bés “nsañ Nyambe u u nloo mahoñol momasôna.” (Filipi 4:6, 7) Kiki hihéga, Mutsuô bo nwaa ba ba bi nôgda ngui i Yéhôva mu kii a bi nit bo, ngéda mbuk mbebi ikeñi i bi hôñ nyoo Yapan i nwii 2011, i lona ki ntida malép i tison. Boba ba bi bet i ngii nyôl u ndap yap, ba les nyemb. Ndi, i kel i, ba bi nimis bebee le gwom gwobisôna ba bé ba gwé. Ba bi tégbaha u wap ikété ngañgañ jiibe ni ikété lisuni mu ndap yap ndegi i yônôs iba. Kegla i loo bañ, ba bi yéñ makénd i pes mbuu. Ba bi la bé léba kaat ipe, ndigi ini ni hop Pulasi le Annuaire 2006 des Témoins de Jéhovah. Kunda yada, kii ba bi yibil yo, ba tehe unu ño nkwel ntilga ni pulasi le: “Le tsunami le plus meurtrier jamais recensé.” Hala a bé i Sumatra i nwii 2004, homa hisi hi bi nyeñg. Ba mah tehe bé ngim mbuk mbebi i nol bôt ngéda yés kiki bo i. Mutsuô bo nwaa ba bi ee ngéda ba bi soñgol mam ma bi bôña ha ngéda i. Ba bi nôgda lék, ni gwéha i Yéhôva, nu a bi ti bo makénd ma bé béda i ngéda i kôli. Yéhôva a bi ti ki bo yom ba bééna ngôñ i pes minsôn. Bilôk bikéé bi bi lôl bo mahôla. Ndi, yom i bi lôôha lédés bo, i bé mayuuga ma bilôk bikéé ntôñ u bi om. Mutsuô a nkal le: “Me bi nôgda wee Yéhôva a bé i pañ hiki wada wés, ni le a bé tôñ bés. Kinje hogbe!” Djob a ntôñ ndugi bés i pes mbuu, mbus, a nyônôs ki ngôñ yés i pes minsôn.\n11. Kii i mbéda inyu bet ba nsômbôl ôt nseñ ni ngui Djob a gwé i sôñ?\n11 Yéhôva a yé bebee i lôl bés mahôla, ni i ‘bédés [téé] bôt ba miñem mi nwee.’ (Tjémbi 147:6a) Ndi lelaa di nla ôt nseñ ni lem yé i hoo lôl bés mahôla? Di nlama bana maada malam ni nye. Inyu pam i bana mo, di nlama boñ biliya i bana lem i suhulnyu. (Sôfônia 2:3) Bôt ba suhulnyu ba mbem le Yéhôva nyen a kodol mam mabe bôt ba mbôñôl bo, ni le a mélés mandutu map. Yéhôva a nôgôl nya bôt i maséé.\n12, 13. (a) Inyu kôhna mahôla ma Djob, kii di nlama boñ? (b) Yéhôva a nkon maséé ni bonjee?\n12 Jam lipe ki li yé le, Djob “a nsuhus bibéba bi bôt letee ni biték.” (Tjémbi 147:6b) Bibuk bini bi gwé ngui! Inyu ôt nseñ ni lem i ndéñbe gwés i Yéhôva, ni inyu pam i keñgle hiun hié, di nlama oo mam a ñoo. (Tjémbi 97:10) Kiki hihéga, di nlama oo ndéñg. Hala a nkobla le di yén haa ni kii yosôna i nla tinde bés i boñ mam mabe, yak ni lem i béñge bititii bi malal. (Tjémbi 119:37; Matéô 5:28) Hala a nla ba sañ i ngui, ndi di kôli jo yo, inyu bana bisai bi Yéhôva.\n13 Ngéda di njo sañ i, di nlama bôdôl Yéhôva ñem, ha bésbomede bé. Baa a ga ba maséé ibale di noode sôñ bésbomede ni “ngui hosi,” hala wee het bôt ba nhielba inyu kôhna mahôla? Heeni! Di nlama bé ki to bôdôl “makôô ma mut,” ndik wengoñle bés, tole ngim mut numpe a yé le a la tohol bés. (Tjémbi 147:10) Maselna ni hala, di nlama kôôge Yéhôva bebee, inyu yemhe nye le a hôla bés. Maselna ni bôt ba binam ba ba mbéna ti bape maéba, nye a nwaa bé emble masoohe més, yak ngéda di mbat nye mahôla ngandak ngélé. “Yéhôva a nkon maséé ni ba ba nkon nye woñi, ba ba mbôdôl loñge yé ñem ñem.” (Tjémbi 147:11) Di nla ba nkwoog nkaa le, ikété ndéñbe yé i gwés bés, a ga ke ni bisu i ba ni bés, a hôla ki bés i yémbél mahoñol més mabe.\n14. Bimbe bikwo bi nkaa bi bé lédés ntôptjémbi?\n14 Inyu kwés bés nkaa le a’ hôla bagwélél bé ba ba gwé ngôñ ni mahôla, Yéhôva a boñ ngim jam. Mu kii a bé hoñol matémb ma bibégés bipubi i Yérusalem, ntôptjémbi a bi loñge inyu Yéhôva le: “A bi lédés bihimbil bi manwemel, a bi sayap bon banan ikété yoñ. A nti nsañ ikété mbok yoñ.” (Tjémbi 147:13, 14) Kinje jam li bé kwés ntôptjémbi nkaa i yi le Djob a bé le a lédés bihimbil bi tison inyu sôñ bagwélél bé!\nLelaa Bañga i Djob i nla hôla bés, ngéda di nôgda wee manoodana ma nyuu bés? (Béñge maben 15-17)\n15-17. (a) Kii di nla nôgda ngéda di mboma manoodana, ndi lelaa Yéhôva a ngwélél bañga yé inyu hôla bés? (b) Ti hihéga hi ñunda le “bañga yé i nhoo ke ngwéé.”\n15 I nla ba le u mboma mandutu ma ma mboñ le u badba too mam m’a ba lelaa. Yéhôva a nla ti we pék inyu pamba. Ntôptjémbi a kal inyu Djob jé le: “A ñom litiñ jé hana ’isi; bañga yé i nhoo ke ngwéé.” Mbus, mu kii a bé pôdôl Yéhôva nu “a nti neige, a nsand manon kiki libu, a nleñ ais yé bikét bikét, njee a nla telep bisu bi lihep jé?” A nkônde le Yéhôva “a ñom lipôdôl jé, a nyimbil gwo.” (Tjémbi 147:15-18) Djob jés li batupék, ni li lipémba, nu a gwé ngui i ngii ais ni neige, a nla hôla we i yémbél mandutu momasôna u mboma.\n16 I len ini, Yéhôva a ñéga bés ni njel Bañga yé, hala wee Bibel. Ni le “bañga yé i nhoo ke ngwéé” ni ini njel le, a yé bebee i ti bés maéba ma mbuu ngéda di gwé ngôñ ni mo. Hoñol umbe nseñ u bi ôt mu lisoñgol joñ li Bibel, tole nseñ u bi ôt i nigil bikaat bi “nkol maliga ni u pék”, i béñge JW Nkuu biliñgeliñge, i yuuga site yés le jw.org, i kwel ni mimañ, ni i ba ntôñ ni bikristen bipe. (Matéô 24:45) Baa u nôgda bé le Yéhôva a nhoo toi ti bés maéba?\n17 Mankéé Simone a bi nôgda ngui i Bañga i Djob inyu yé. Sita i, i bé yan libak jé, kayéle a bé badba too a yé ntén mut Djob a yé le a gwés. Ndi, ngéda mahoñol ma, ma bé tômbôs nye, a bé téñbe ni masoohe, a badak Yéhôva mahôla. A bé tégbaha ki ngandak ngéda i nigil Bibel nyetama. A nkal le: “Me mah ba bé ikété mandutu, ndi me nôgda bé ngui i Yéhôva, to hañba maéba mé.” Hala a bi hôla nye i tééda mahoñol malam.\n18. Inyuki u nôgda le u gwé nsima i ba liwanda li Djob, ni le mambe manjom u gwé i lond le “béghana Yéhôva!”?\n18 Ntôptjémbi a bé yi ipam limbe likala Djob a bé gwés litén jé li kôba. Ba bé mpom litén li li bé li gwé “Bañga” i Djob, “matéñ mé ni matéak mé.” (Añ Tjémbi 147:19, 20.) Bilen bini, di yé nsaibak i ba mpom litén u bééga jôl li Yéhôva. Kiki di nyi Yéhôva, di niñik inoñnaga ni Bañga yé, di gwé nsima i ba mawanda mé. Inoñnaga ni ntila kaat Tjémbi 147, baa u gwé bé manjom malam i lond le “Béghana Yéhôva!” ni i ti bôt bape makénd le yak bo ba boñ nlélém?


Culture Basaa: février 2009\nNYEMB NI NIN BI YE ISI ANE I NHILEMB\nPublié par antoinepondipondi à 10:06 Aucun commentaire:\nPublié par antoinepondipondi à 10:05 Aucun commentaire:\nKII I YE LIMBOOP\nNYEMB NI NIÑ BI YÉ ISI ANE I HILÉMB\nNyemb i yé ngim yom ikété niñ. Jon di nlama ti yo ngim ngobol inyu i yi kii i yé nyemb. Nyemb i tabé yom u nla bag.\nNiñ i yé maboñog momasôna, libag ni mahoñol ma tihba bés.\nAne i nyôña ndigi ni lôs. Ndi iloñ ititigi i jôlag gwét likenge (didon).\nNkwel nlam ni suhul nyuu bi sangal ni tômbôs mam. Bi nla boñ le we le u kônde ba i niñ.Jon u nog le,hinoo hi ntombga hon hi nhéya pos i nwii. Hala wee mut bibug bilam nyen a nje mam malam.\nI yom i lona nyemb i ba bé jam. Mut a nlama yoñ tat ni i yom i pam i nyo wéé. Inyule i mam di mpot mon ma nyelel mahoñol més. Jon u nog le, i nyo i nje ndôñ, won i ntjal hilôba. U nogog ki le,bisai ni biog bi nlôl hilémb. Mut a nlama hiel hilémb ngandag ngélé lole a mpot. Jon u nog le, hinuni hi ngwiina makôô, mut a ngwiina i nyo.\nHop u gwé minwaa. Jon u nog le, hop u gwé bikuum ni mabé. U han mut nyemb, i mut nu a wo toi, wee u nyéñ nyemb yoñ. U boñog mam malam, bôt ba konog maséé, ba podog, wee wa kôs bisai. Jon i yom ya pam i nyo woñ, yon ya ti we niñ tole nyemb.\nYaônde, 01 matjel 2009\nNiñ i mut i mboñ nye le a mbat mambadga ma tihba niñ yé ni i gwom bi nkéña nye. Jon a nke i mbog inyu i bana ndimbhe tole a nke i base.\nMbog ni base bi yé gwom bibaa. Inyule mbog i nyibil bilap, mbog i niiga we le u yéñ lelaa ngim yom i nke, lelaa u mbeha kon, lelaa u nla pam i sôñ i ke ni bisu. Base yo i niiga we inyu kii mut a nwo, inyu kii wa ke bé yag Hilôlômbi i mbus nyemb yoñ, inyu kii u nhémle i yom u nhémle, inyu kii u nlama boñ longe i ke ni bisu.\nMbog i nhôla mut le a niñ longe ni i njel ini le a ôô bisélél gwé, a yi sal bijek le a wo bañ njal, a yi nyuu mut le a laa bañ bee bi matibla i ke ni bisu.\nBase i nkal we le Hilôlômbi a bi heg mut i pôôna yé hala wee mut a nlama yéñ i nog Hilôlômbi, i yi biniigana bi Hilôlômbi ni mambén ma Hilôlômbi i ke ni bisu.\nMbog i nsélés boña woñ kikii yag base i nsélés boña woñ. Mbog i ntihba ngim yi ni pék inyu i hôla mut ni mambadga mut a mbadba. Base i ntihba ngim yi ni pék inyu i hôla mut ni mambadga mut a mbadba ma ma mbénge bé mbog. Kikii ihéga mbog i unda we le ibale u nje ngim bijek, wa kon bé ngim makon kikii bo kwashiorkor i ke ni bisu.\nMbog ni base bi nkiha inyu mut a gwé longe soñnda inyule mbog ni base bi nhôla mut i nog niñ yé, i yi i gwom a ntehe ni bi a ntehe bé. Mbog i nla bé timbhe mambadga momasôna to base.\nHala a yé ngim mbén i i nsônga we i boñ ngim jam, i ntuga we i gwel ngim jam i ke ni bisu. Kikii ihéga u gwé kila i bijek hala a nla ba ngim kon ndi ba nsônga we i je ngim bijek i ke ni bisu. Ibale u hôs kila wee u ntamba i jam u gwé le u mboñ.\n8) Munlôm a mpot bé maéya a ñee ;\n9) Mut a mbép bé nlal le majô mé to sôgôl wé a tééne;\n13) Mut a nlôô bé i mbus ntôô mut (i yii i yééne tole i téé bitéédéé);\n14) Mut a ñoñ bé hua juu;\n15) Ngama ôwa i yé kila ;\n16) U nyil mut i wom, u nkindba ki nye mintol?\nPublié par antoinepondipondi à 09:55 Aucun commentaire:\nKII I YÉ LIMBÔÔP ?\nKon u yé ngim sañ. Mut a mbôôp ingéda a nsôô bé kon wé. Jon u nog le, u sôô kon, u wo wo. Hala wee u nlama kal mut matibla i yom i ntéénga we. U nlama neebe i kon mut matibla a nléba we. Jon mut a mbôôp ngim kon, ngim jôhge, ngim lem i ke ni bisu. Mut a nla mbôôp ingéda mut a ngwés nyemede ni mut wé libôk. Mut a nlama bana bot-ñem ni mut matibla ni i bee mut matibla a ntiina nye.\nHilôlômbi nyen a yé ntohol inyule nyen a bi tohol bôt ba kôba ingéda bôt ba bé jôs bo gwét. Nyen a yé ntohol inyule nyen a bi ti bôt ba kôba yi ni pék inyu i ôô bisélél gwap. Nyen a yé ntohol inyule nyen a bi ti bôt ba kôba yi ni pék i sal bijek gwap inyu i kéñ le jal i nol bañ bo. Hilôlômbi nyen a yé ntohol inyule ingéda sôñ i nta, le u nlômbôl nye mam moñ, u kal nye le, bada nyoo, u bii i nginda hibee hi i jek batôle, a nkôble we.\nHilôlômbi nunu nyen ba nsébél ki le Bayemlikok, Batuupék, Kimaltjai ni Njombongo.\nYaônde, 31 kondoñ 2009\n“U bii ngond i nkwo ti i loñ, wee mut a bag bé we nyoo”.\nIbale mut yina a yé we homa, a nla bé nwas we le u kwoo i bee. Libii li nlona mahol, liada i pôla mahaa i maa. Jon u gwé libat libii, ndômbôl ni jubus muda i ndap yé libii.\nLibii li yé ngadag mintén.\nA) LO BAKANA BA MBENGE BA BÉ LO\n1) Mut a nkun muda\nLibii li bé tagbe haana le: ingéda muda a yé jém, mut a nlo, a ha nye hikom, a kal le: ibale muda nyen a gwé munu i jém lini, nwa wem nu. A mbôdôl hôl (kembe, binuga, bihônd, pombe bas, siba, gwom ngandag).\nMange nye ngi ki ke libii, a nti nyôgôl wé kembe libogol (nyin ntômba), nkil wé, kembe tjiga (nya) ni maog.\nIngéda isañ ngond a nsayap ngond yé wee ngond yé i nke libii.\n2) Isañ ngond a mbôn mut ngond yé\nIsañ ngond nyemede, a bé a gwés mut tole a tehe le mut nu a yé nlam, a yé ngwañ mut tole yom pe i nlélém nye inyu mut nu, ha nyen a nsébél nye, nye a ntagbe, a bôn nye le a nla ti nye nwa. Ibale i mut nu a neebe, a nti nye nwa. Gwom bi likil bi nyiga tagbe i mbus.\n3) Mut a nla bii le isañ to manyañ, to mut mu lihaa jé a nwo\nYom a gwé le a yoñ i muda nu, a yiga kahal kena likil ni bisu, ibale gwom bi bi yégle isañ to manyañ le a nti. I mut a nyégla i muda nu, ndi muda nu a gwal bon, i bon ba ingéda BAKANA ba bé ngi lo, i bon ba bobasôna ba gwé, i mut a bi wo nyen a yé isañ wap.\n4) Ingéda mut a nol mut (man munlôm) loñ pe\nIngéda bôt ba ngwés le gwét bi juba bañ, ba béé ba jubus manôgla inyu i boñ le nsañ i ba ndi ba ti bo bi ngond bi baa.\nBa nyandôm ba bé ba ti we muda tole u kadal.\n6) Ingéda muda a nhoo wo tole a nhoo bé gwal man\nIngéda muda a nhoo wo we, bakil boñ ba nti we muda numpe.\nIngéda muda a nhoo bé gwal we man, a nla kal basañ le, ba ti nlôm muda numpe inyu gwélél nlôm bon.\nA yé ntén libii haana le: ibale mut a gwé ñamb ndi nwa wé wada a gwésna ni mut numpe ka yé le ba la hahé sôô, ha nyen nwet mbai a mbat bo le ba nyila linyaa. Ndi ibale ba ngwal man isañ mbai nyen a o nye jôi.\nB) INGÉDA BAKANA BA MBENGE BA BI LO\nKikii BAKANA ba bi lo, ba kal le bôt ba sem ha bañ bôda hala, ni niñ i héñha. Muda a nlama ha bé ke libii nye ngi bana jôm li nwii ni mintan (15). Ha ni nyen libat libii yag muda li bi bôdlene, ndi munlôm ni muda ba nôgla ndi ba ke yag nyañ bo isañ.\n1) Munlôm a nyoña muda (hala wee a ngwés muda)\nA nyoñ nye, a kena i mbai yé. I banga bôt i yé mu lihaa li, ba nti gwom teele ba tômbôs likil, ba yég muda. Ha nyen i mut a nyoña muda lôñ ni isañ, ba yégle ba mélés i yom yosôna i mbéda inyu likil. Ibale basañ ba nlo bé leleña likil, i mut nu a mal je muda.\n2) Muda a nke libom\nHala wee mut a bat bé nye libii, ndi a mbôône munlôm. Ingéda muda a yé a tehe mut, a yé a gwés nye, a mbôô i mbai isañ, a nke a yén yag i mut nu, we a mal ke libii. Ibale bo basañ ba gwés, ba nke leleña likil, i gwel ngond yap le ba huuna yo. Ha ingéda i nyen likil li mbénge habé isañ man.\nI banga bôt i yé mu lihaa li, ba nti gwom teele ba tômbôs likil, ba yég muda. Ibale basañ ba nlo bé i leleña likil, i bôt ba, ba mal je muda.\n3) Libat libii\nNi nti pôs minkongo (makas) ni maog mape (lingag li wai, nku biye), moni inyu i hék pôs. Ingéda ni mal kôôba i gwom bini, ba naña kel i ti pôs. Ingéda ti i nyén, i mut u nlona (isoñ tole mañ mut mu litén), to isañ ngond to mut u nlona a nla yoñ hop. Ingéda hop u mbôdôl, nti pôs a nyoñ hop, a kal bo inyukii a yé ha. Ha nyen isañ a nsébél ngond yé nye nye le ibale u ngwés mut nu u yoñ pôs. Ingéda muda a nyoñ pôs a nti isañ hala wee a neebe. Ba mbamb moo. U nhég i pôs u nti, hala wee u nti ki moni. Ha nyen bakil boñ ba mbôdôl yi we. Ibale lihaa li muda li yé ha, li nyo maog mape ( pôs i yé ntéédaga yag isañ muda). Ba nla kal we i gwom u nlama ti likil, ba nla kal we le, kenek ba yiga timbhe we, ba téé we kel.\nMoni isañ ngond a ntamb we tole gwom bipe.\nBijek bi loñ\nBebee le bi yé gwom bi yé nhéklag le mut a nti.\nHihéga : siba, bas, siga, ngobi tjéé, bakwade, nsiyô, nyaga, maog, ngôi, minkandô to pôndi tjobi.\nBijek bi loñ bi gwé bijek bi bôda, bijek bi bôlôm ni bijek bi wanda. We nyen u nti likak i kel ni nla bomna inyu hop u likil u yén.\nI banga bôt ni mimañ mi bôt u yé u lona ingéda ba ntamb likil, ba nla bat le ba nôgla kikii ba nla ti gwom gwobisôna ingéda mut a gwé bé.\nIngéda gwom gwobisôna bi mal tiba, manôgla malam ma ba, ha nyen ba nti we muda. Ni ntéé i kel ni boñ kaat libii i lôg Ngomin.\nBijek ni maog bi yé ki, ni moni ndiyô inyu bôt ba nke i telep mbôgi. I mbus kaat libii ha nyen ba ntéé i kel ba nke i yéga muda i mbai nlôm. Ha nyen yag libii li base (inyu bôt ba base) li yé li bane.\nBasañ ngond ni banyañ ba nke i yéga ngond yap ni ngandag nkus. Hala wee ba ñuge ngond yap. Mahaa ma nhogi, ma ma gwé gwom.\nIngéda bisu nyen bo pôs konji ba bé ba ba i kel ngand. Ba ntjôla bakil bap, ba kahal huu, ba yiga sayap ngond yap.\nI mut a tabé i base, ingéda ba mal boñ nye kaat libii, a nhuna i wé nwa i mbai yé, a nlôôs ngand tole a nlôôs bé ngand. Ibale bakil bé ba gwé gwom, ba uge ngond yap.\nMe nyéga mahôla ma:\n-Mbombog NGINJEL BASOGOG\n-UM TJOCK Jean\nMANGÉN MA LIBII\n1) Ngond i ntémna bé nlénd i lôg.\nNgobol: Ingéda ngond i mbol yag basañ bé, ba nlama leege nye longe ni tibil emle majelek mé.\n2) I mut a noñ nwa i lôg, a nlo bé.\nNgobol: Ingéda u gwé bé bigwel moo i jam i kôli ni jo wa la bé bana jo.\n3) Ba ntjilil bé muda bijek i ndap.\nNgobol: Mut a ntjél bé i yom a ngwés.\n4) Mut a nlugna bé nyañ ni ngond nwa.\nNgobol : Mut a nwas bé tik yom inyu yanga yom.\n5) Baa ba Ñyéé ba nol nlôm.\nNgobol : I bôt ba nyi we bon u nlama kon woñi.\n6) U oñ ñamb bipes bibaa, u hamba hikuu disemel.\nNgobol : Ingéda u mboñ ngim jam, u nihbe i jam.\n7) Mut ñamb a ke bé hilo.\nNgobol : Ntôô mut i noye bé.\n8) Bibom bi hiluñ bi mbéna bé bii nwa.\nNgobol : U nlama heñ ni wemede inyu i mam ma mbénge we.\n9) Nkol mut u nwaa bé han libii.\nNgobol : Mut ngandag hop a mboñ bé banga jam.\n10) Nwa Tulag a legel nlôm lihuu, li koba nye ni njimngañ.\nNgobol : U nlama yoñ tat ni bibug bi mpam i nyo woñ.\n11) Kiina-kiina a nôhla nwa Lôt.\nNgobol : Mut a nlama yi kit jam ingéda i kôli.\n12) Muda ngandag balôm, a lep sel tjobi.\nNgobol : Mam ma yé ma nai mut, a nyi habé i jam a boñ to i njel a nlama noñ.\n13) Muda nyen a nsôha man, nye yag we u nog, yag we u ntehe.\nNgobol : Ingéda ba nyis we i yom i tagbe, u nhel habé.\n14) Nlôm Suluk nyen a kal nwa, nye to u ntehe bé me wee me yé i njañ libal.\nNgobol : Ingéda bé ni mut ni béna ke homa i boñ jam, ha nyen ingéda we u nke, u nkéne nye i ngén ini.\n15)Biliya bi Lipot a ba a hééba mintôm mi libadô, mi lémlag nyemede, mi lélém bé baa.\nNgobol : Ingéda mut a nkap ndi a yii ni bôt ba wim ndi likap jé li lémlag nye, li nlélém bé bo.\nYaônde, 17 matjel 2009\nLINGWAÑ LI WIM\nHala a yé ngim likot masangô i nneebe bôt ba yé bet lihat li bañ hala wee bôt ba gwé bigwelmoo, bikei bi nson, lingwañ li hisi ni i gwom bi nla niñis mut.\nDi niñ len i ane i lingwañ li wim ni i njel ini le ngandag bôt i nla bé niñ ibale ba nkôs bé nsaa i nlôl bo ni i bôt ba gwé lihat.\nLébla i nuñul ngui yé i nson yak tik lihat inyu niñ. Ngui i nson i yé nkus kikii bombo. Ba ñôt ngui i nson ni kilok ndi ba hegeg bombo i kilô. Jon nsaa i nkiha ni libim li ngéda ba ngwélél ngui i nson. Ndamba nkus i gwé nsongi i nson wosôna. Pes nson i yé nsaag mu ikété i nkus ni ini pes i nson i tabé nsaabaga.\nLébla i tabé nkol i ngim mut to nkol i biték, ndi i nwet a ñane mangeñ méé ma nson inyule a nsomb mo nyen a gwé niñ yé i hikii kel. Ngui i nson i gwé pand ibaa, pand bisu ngui yomede, pand i yôhne ibaa ñañ tole liniñig.\nKii i yé tik lihat? Tik lihat i gwé bigwel moo, bikei bi nson ni i gwom ba ngwélél inyu i bañ bigwel moo bi yondo, bikei bi nson bi mondo ni i gwom bi mondo ba ngwélél. Bi pand bini bi yé libot nson, matam ma nson ni lihat li nson.\nLihat li nson lini li nhôla i bana nkus i yé tik lihat. Tik lihat i nla ndigi ba i ngéda ngim bôt i gwé ndigi ngui yap i nson. Ingéda tik lihat i nhol, nson bi lébla u nkeñeb, nsongi bi lébla u mbôl, semkwep: tik lihat i njéle ngandag bôt. Ingéda tik lihat i nhol ngandag hala a mboñ le yak nseñ u nhol ngandag. Nseñ i nla ndigi hol ngandag ibale bo ngui nsaa u nson i u nsôs ngandag kikii yak nseñ i nhol. I hôk i yé i pôla tik nhat mut ni lébla i kônde keñeb. Ngim mbén i nkal bé bititigi bi nseñ ndi mbén i nkal i nsaa bititigi ba nlama saa lébla.\nMahol ma bitik bi mihat ma nkônde pémsan ipôla bitik bi minhat mi bôt. Nseñ u bitik bi mihat i yé le ngandag bilébla bi nyéñ i sal ndi tik nhat mut a nlama nuñul nkus longe ndamba i lel tik nhat numpe ibabé nye le a sot. I jam lini li nla ndigi bôña ibale bo ndi a nkap nson i bilébla ni i njel ini le bikei bi mbôdôl sal nson i bilébla.\nI pémsan ini ipôla bitik bi minhat mi bôt i ntinde bo i kônde kap i nson bilébla ni bikei i lel balal ba ndamba. Mahat ma bañ ma gwé ngui ndi ma nhee ngandag moni. Ma nhôla tik nhat mut le a nuñul nkus wéé longe ndamba ndi hala a nhige nye le a nuñul ngandag nkus i ngandag bibôm.\nI bôm ini i ngwés bé le yom yokiyo i kéñ nyunga nkus makas ma hisi momasôna kikii ligwé li mbog, mbén, bikila, mahoñol ma bôt, hémle i bôt i ke ni bisu. Jon nkus wotama won i gwé nseñ kikii moni. Inyu hala nyen u nog le, i mange a bééga hikamba hi nyik, nyen ngwo i noñ. U nog ki le, mut moni a net nkaa nlama.\nMbagda i yé le, b’a yom yosôna i nla yila nkus ? B’a mut binam nyemede a sôk bé yila nkus inyu lingwañ li wim? Ingéda mut a nkon, a nkôhna bé mahôla inyu matibla méé i pes i bilôg bi nyañ. Ndi a yé a wo, moni mi nene inyu majôna méé(nkuu mim, matôa ma mim, bijek, maog i ke ni bisu). Lingwañ li wim li mboñ bôt le ba nogna bañ ngôô. Li nlona wim. Mut a nsébél habé maisañ i je. Hikii mut a nhoñol ndigi nyemede i mbombom yéé, nwa tole baa ni bon. Mut a gwé ndigi mahee inyu lingwañ li wim ibale bo ndi a gwé lihat.\nLihat li bañ : moyen de production Lihat li nson : travail accumulé\nTik lihat : capital Libot nson : création du travail\nTik nhat mut : capitaliste Matam ma nson : produits du travail\nYaônde, 16 mpuye 2005\nDi nla kobol i bug ini ni kal le ingéda mut a nhémle ngim ôñba tole ngim tidii i ke ni bisu, le i ôñba i tole i tidii i, i yé Hilôlômbi ni ki le Hilôlômbi a yé ikété ôñba i tole ikété i tidii i nyen ba nkal le mut a nhémle sat.\nIngéda mut a nhémle sat, hala a nkobla le i sat i, i gwé i nlélém ngui kikii Hilôlômbi, i sat i, i nsal i nlélém nson kikii Hilôlômbi inyu i mut a nhémle yo.\nYom di nyi yo ini le sat i ta ndigi bé ôñba tole tidii, i nla ki ba ngim mut ni i njel ini le, ingéda mut a nkit i ñem wé le ngim mut i nloo nye i pes i yi, pék, base i ke ni bisu le ibale bo kikii ihéga a nla bé je bijek ibale bo ndi a nyo bé maog ma mut a ntehe le a nloo nye. Hala wee i mut nunu a yilna nye ngim sat inyule a ngwés maboñog mé.\nMbén Hilôlômbi i nkal le, u je bañ bijek, u nyo bañ maog ma loñ i ane we tigale u yila nkol i loñ i. Ingéda u neebe ni hémle maboñog ma ngim mut, wee a nyilna we ngim sat. Ndi u hôya bañ le hikii loñ ni hié libél hi kôp.\nDi nsôk ni kal le,yôi nyen a kal njé, nye a njé ké béñba, ibale u mbéñba bé kindba.\nYaônde, 18 matjel 2009


Culture Basaa: juillet 2012\nVidéos Juillet 2012\nPublié par antoinepondipondi à 11:58 Aucun commentaire:\nYom di nyi, yo ini le , mut a yé kunde i sal longe tole i sal béba . Jon mut a mbumbul longe tole a mbumbul béba noñnaga ni nson wéé\nDi nla kobol i bug ini ni kal le hala a yé ngaba mut a nti mut numpe i hôla nye i boñ ngim jam, ngim nson i ke bisu.\nDi nla ki kobol i bug ini ni kal le hala a yé ngôô mut a gwééne mut numpe inyuu i boñ le a bana ngim jam, tole a yila banga mut tole a tehe mapubi ma ngim yom i ke bisu. Jon u nog le: bale he jôm bé, ki ngôs i téé hee ñoñ? Mu i njel i nyen mut a nla sébél i bôt ba ngi gwéé ngap le ba hôla nye. Jon u nog le: hônd i kwoo man basoo i lép, nye bôt ba mis le loga.\nMut a nlama bé ndigi bemb mahôla inyuu i sal nson wéé. Jon u nog le: mahôla ma mbôk bé bak. U nogog ki le : liseng a kali, nye nwet mbai a kee hilo, ndina ni me ? Hala wee u nlama nyôs nyuu i nson woñ inyuule i mut a nlo i hôla we a nlama nôgda le u yé nwet i jam joñ. U nlédés moo.\nMut a nlama bé kééha moo i tôl. Jon u nog le: makôô ma jéha ngwo. Mut a nlama yi le matam a bana i nson a nsal mon ma ti nye mahôla i bana ki mam mape. Jon u nog le : malép ma loo i njok, mon ma lamb njok. Inyuu hala nyen u nlama ndugi unda ndaaba yoñ to ibale bo ndi u nyéñ mahôla. Inyuule mahôla wa kôs ma yônôs bé ngôñ yoñ yosôna to mélés ngôñ yosôna ni jam joñ.\nYom di nyi, yo ini le mut a nla bé niñ le a bana bé ngôñ ni mahôla ma mut numpe inyuu hala nyen bôt ba nlama hôlna. Jon u nog le : Gwelna gwelna bileñ bi nyôl.\nYom u nlama yi, yo ini le, ibale ba nhôla we, yag we u nlama hôla mut numpe. U nlama bé niñ le u mbemb ndigi mahôla. Wee u ta habé ngwélés. Nlélém ni i loñ i niñil mahôla.\nBanga nhémle a nyi le a nlama heñ ni nyemede ndi to a bana mahôla ma Hilôlômbi.\nMahôla ma gwé mis. Jon mut a nlama ndugi hôla bôt bé. Jon u nog le : libanga a yék nugus tén yéé, a ke i nugus i yañan.\nYom u nlama tééda, yo ini le, mahôla ma yé ngandag mintén. U gwé mahôla ma mut bo mut, mahôla ma nlôñ, mahôla ma ntôñ, mahôla ma bikéhene, mahôla ma ngomin, mahôla ma nkén loñ i ke bisu.


Culture Basaa: février 2008\nHala a yé hikét hi nsola yom i nlabé kéba tole imamana i hégél i nla adba inyu i gwal hégél manganga.\nIbot i ngwé mañ wada ni dingengeya. Mañ i gwé isisii i yom i linyuma i kônde ni tutunga peles Ngengeya i nkiina mañ, i ngengeya ini i gwé linyuma li héya.\nYom di nyi yo ini le, ibot i gwé ngim yét, ngim nkogo, ngim nomba hala wee libim li dingengeya i ngim ibot. Kikii ihéga mbuni (0), nomba yéé i yé 8 ; nkogo wéé i yi 16 ; gôl (au) nomba yéé i yé 79 ; nkogo wéé i yé 196, 9665 ; kei (Fe) nomba yéé i yé 26, nkogo wéé i yé 55, 847 ; mbot malép (H) nomba yéé i yé yada yak nkogo wéé ; lipidô (P6) (82 ; 207, 2) ; Muli (Cu) (29 ;63, 546) ; silba (Ag) (47 ; 107,868) i ke bisu.\nIngéda mañ i ibot i mbôôha hala a nti linyuma li ibot, tole mbôm mbôm lôs i ibot. I jam lini li mbôña ingéda mañ i ibot i nyit (uranium ; plutonium i ke bisu) i mbag la bipes bi baa, hanyen mañ ini i mpémés ngim libim li lék. U nla ki kôhna linyuma ingéda u ñad ngandag dibot di nyét bé ni soso mbôm lék, hala a nlona dibot di nyét ngandag (kikii i héga mbot malép ni lithium). Hala a nti ki we mbôm mbôm lôs i ibot.\nI loñ i mbañ jôl gwét keñi i ibot wee i unda kunde yéé.\nMañ : noyaux Mbuni : oxygène\nNgengeya : électron Mbot malép : hydrogène\nTutunga peles : neutron Jôl gwét keñi: bombe\nIsisii i yom : protron Ibot: atome\nNkogo:masse Ñem ibot i mboda bôt: nucléaire civil Hégél manganga:molecule Ñem ibot i sônda: nucléaire militaire\nYAÔNDE, 05 maye sép 2006\nPublié par antoinepondipondi à 08:31 Aucun commentaire:\nHala a yé liké li ngoa, li gwé ngim ngui ni ngim ngwé,li nhôñ i ngim homa, li lonnga ngim gwom i ke ni bisu.\nMbebi i yé ngandag mintén. U gwé njoi nu a nhôñ ingéda libui li ñyéé, a nlona ngim makon kikii bo ndôn, nut i laakôp i boña ni i poños nkak i ke ni bisu. Mbug mbebi i yé mbebi i gwé ngui ngandag, nyen a mbôk bie, a nhéya minyôl mi mandap i ke ni bisu. Huube i yé man mbebi, i nlona lisuni. Mbebi hañngaa i yé ngandag bitutunga bi nlôl i ntut i hañngaa. Ngiiña mbebi i yé mbebi i nhôñ ni ngui ndi i nkiiñaga i ngim homa. Mbebi kéndi i yé mbebi i nhôñ i nlélém kéndi ibaa i mbog (ño mbog-likôl, ño mbog-hyôn, nwel mbog-likôl, nwel mbog-hyôñ).Mbebi i tabé ibale bo hañngaa i tabé.\nYaônde, 12 kondoñ 2008\nGuii bis mis: sourcils\nBilélép bi mis: cils\nBikôkôp bi mis: paupières\nPuba jis: sclérotique( blanc de l'œil)\nNlanga jis: iris\nLituba li nlanga jis: pupille\nItéé i jis: rétine\nPañ jis: côté de l'œil\nNkañ i jis : nerf optique\nLaakôp i jis: cornée\nLilôi li jis: cataracte\nMalémôke ma jis: cristallin\nTén jis: conjonctive\nYaônde, 20 kondoñ 2008\nB'A MUT A NLA YÉMBÉL I GWOM BI MBÔÑA\nDi nla kobol i bug ini le yémbél ni kal le hala wee u gwé ngui i bép mut numpe sañ to gwét, i bép to i nol nuga, i bép liyep, jôhge , kon ngui i ke ni bisu.\nMut a nyi gwom le a nigil.Mut a nyi gwom ni i njel ini le linômôl i jam. Mut a nyi ki gwom ni i njel ipe ini le hégda mbén tole ni i njel i nsôk le mbogog mbén.\nI nla pam le dihégda di mambén di laa bé kobol ngim gwom to yi ngim gwom.Yak lipôdôl li mbañ li nene maliga ingéda u ntehe matam ma gwom inyule pot ni boñ mam ma imaa.\nKikii di nkal le yom i nla ba ngim jam i ngwéla jon hala a nla nene le mut a mbôk mbén ndi ki a nkôôba bé i bôk mbén.\nImbee ngéda mut a nla yémbél i gwom bi mbôña?Ingéda a ntibil nigil ni yi i gwom bi. B'a mut a nla yémbél gwom gwobisôna?\nPublié par antoinepondipondi à 08:22 Aucun commentaire:\nMBEBI Hala a yé liké li ngoa, li gwé ngim n...\nIBOT Hala a yé hikét hi nsola yom ...


Ni hôla bon banan i “bana pék inyu tohi” | Yigil\n“Lakii u nyi bitilna bipubi ibôdôl yaga we nkéñéé man, gwon bi nti we ngui le u bana pék inyu tohi.”—2 TIMÔTÉÔ 3:15.\nTJÉMBI: 141, 134\nKII I YÉ . . .\ni yi bitilna bipubi?\ni hémle toi?\ni bana pék inyu tohi?\n1, 2. Inyuki bagwal ba gwé nduña ikeñi ngéda bon bap ba nsômbôl ti bomede nkikip yak Yéhôva, ni ngéda ba nsômbôl kôs sôble?\nDIKÔÔ di banigil Bibel, di bi ti bomede nkikip yak Yéhôva, di kôs ki sôble. Ngandak ikété yap i yé boñge ba wanda ba ba bi néñél maliga, ba pohol i noñ bañga njel. (Tjémbi 1:1-3) Ibale u yé ngwal nu a yé kristen, ibabé pééna u nyamnda ni ngôñ i tehe lok yoñ tole ngond yoñ i nkôs sôble.—Hégha ni 3 Yôhanes 4.\n2 Ndi, ngim yom i nla tééñga we. Bebek, u bi tehe boñge ba wanda bahogi ba nsôblana, ndi mbus ba bôdôl pééna mu miñem nwap, ba badbaga too i yé nseñ i niñ inoñnaga ni matiñ ma Djob. Ngandak ikété yap i bi sôk, i tjôô maliga. Jon, u nla kon woñi le man woñ a bôdôl gwélél Yéhôva ndi mbus, a nimis gwéha yé i bibôdle inyu maliga. A nla yila kiki lôk kéé i likoda li Efésô li hiai bisu, i Yésu a tilna le: “U bi nwas gwéha yoñ i bibôdlene.” (Masoola 2:4) Lelaa u nla keñgle i nya jam i, ni hôla man woñ i “hôlôl letee ni pam tohi”? (1 Pétrô 2:2) Inyu timbhe, di yoñ hihéga hi Timôtéô.\n“U NYI BITILNA BIPUBI”\n3. (a) Lelaa Timôtéô a bi yila kristen ni lelaa a bé ha bisélél yom a bé nigil? (b) Inyu mambe mam maa Paul a béhe Timôtéô?\n3 Hala a bé bebee le i nwii 47 N.Y., i mayuuga ma bisu ma Paul i Listra, ha nyen Timôtéô a yila kristen. Tolakii a bé mañge wanda ha ngéda i, a bé ha bisélél yom a bé nigil. Nwii ima mbus ngéda, a bi kahal éga Paul mu nson wé nsañal. Yom kiki bo 16 nwii i mbus ngéda, Paul a bi tilna Timôtéô le: “Ndi we téñbe yaga ni mam u bi nigil, ma u bi hémle, lakii u yi bet ba bi niiga we mo, ni lakii u nyi bitilna bipubi [Bitilna bi Lôk Héber] ibôdôl yaga we nkéñéé man, gwon bi nti we ngui le u bana pék inyu tohi i nlôl hémle i i yé i Kristô Yésu.” (2 Timôtéô 3:14, 15) Yimbe le Paul a mpôdôl (1) i yi bitilna bipubi, (2) i hémle toi mam a bi nigil, ni (3) bana pék inyu tohi ni njel Kristô Yésu.\n4. Bimbe bisélél u ntehe loñge i gwélél inyu niiga bon boñ? (Béñge titii i bibôdle.)\n4 Ibale u yé ngwal nu a yé kristen, u gwé ngôñ le man woñ a yi bitilna bipubi, bi bi yé Bitilna bi Lôk Héber ni bi Grikia i len ini. Inoñnaga ni ngap yap, yak disii di boñge di nla nigil miñañ mi bôt ba kôba, lôñni mam ma bi tagbe ngéda ba bé tila Bibel. Ntôñ Yéhôva u mpémés ngandak bisélél bi bagwal ba nla gwélél inyu hôla bon bap. Baa u nyi bisélél bi ma pam ikété hilémb hioñ? Bigda le, maada ma bas bas ni Yéhôva ma umne i yi i i nlôl Bitilna.\n“U BI HÉMLE” TOI\n5. (a) Bibuk bini le “u bi hémle” toi, bi nkobla le kii? (b) Lelaa di nyi le ba bi kwés Timotéô nkaa le a hémle miñañ minlam mi Yésu?\n5 Yi i bitilna bipubi i yé mahee. Ndi, i niiga bon bés mam ma mbuu i ta ndik bé i niiga bo miñañ mi bôt, lôñni mam ma bi tagbe ngéda ba bé tila Bibel. Timôtéô a “bi hémle” toi. Bibañga Paul a ngwélél hana ni hop Grikia, bi nkobla le mut a “ba nkwoog nkaa inyu ngim jam” tole a “bana binet le jam li, li yé maliga.” Timôtéô a bé yi Bitilna bi Lôk Héber ibôdôl nye isii mañge. Ndi mbus, a bi yi ntiik le Yésu a bé toi Mésia. Di nla ki kal le, i yi a bi kôs ibôdôl nye mañge, a bi sôk hémle yo. Hémle i Timôtéô inyu miñañ minlam i bi kônde bana ngui kayéle a sôblana, a kahal yéga Paul i nson nsañal i biloñ ni biloñ.\n6. Lelaa u nla hôla bon boñ i bana hémle i ngui mu mam ba nigil ikété Bañga i Djob?\n6 Lelaa u nla hôla bon boñ i bana hémle i ngui kiki Timôtéô, kayéle yak bo ba kôs biniigana bi bi ga kwés bo nkaa? Pog, bana wongut. I nsômbla ngéda inyu hôlôs hémle. Hémle i ngui, i mpam bé kiki bisuguu, i nlôôhana bé to ki matjél, kayéle bon boñ ba ba nyégsaga i hémle kiki we. Hiki man a nlama ‘wan mam momasôna’ inyu hémle i mam Bibel i niiga. (Añ 1 Tésalônika 5:21.) Bé bagwal ni gwé nson nkeñi i sal mu jam li, téntén ngéda man nan a mbat ngandak mambadga. Di yoñ hihéga.\n7, 8. (a) Lelaa isañ mbai wada nu a yé kristen a ñunda wongut mu kii a niiga ngond yé? (b) Baa yak we u bi nôgda le u bééna ngôñ ni i nya wongut i?\n7 Tômas, isañ mañge muda nu 11 nwii, a nkal le: “Ngond yem i bé béna bat me le, ‘baa i nla ba le, Yéhôva a ngwélél libak le mam momasôna ma bi lo ni momede inyu lona niñ hana isi?’ tole, ‘inyuki di nyoñ bé ngaba ni mam ma loñ—kii hihéga mam ma m’bô—inyu lona mahéñha i nkoñ isi?’ Ngim mangéda, me yé me mil hilémb inyu boñ le me timbhe bañ wengoñle me nyégsa nye i neebe biniigana bi base. Mbus mam momasôna, me nyi le, inyu kwés mut nkaa, i mbéda le a nôgda maliga mu ngandak mam u ma niiga nye.”\n8 Tômas a bé yi le, i mbat wongut inyu niiga ngond yé. Wongut i yé mahee ngandak inyu bikristen gwobisôna. (Kôlôsé 3:12) Tômas a bi nôgda le, i mbéda ngandak ngéda ni minkwel inyu hôla ngond yé i hémle. A bé lama ki gwélél Bitilna inyu boñ le hémle i ngond yé inyu mam a bé nigil i hol. Tômas a nkal le: “Me ni nwaa wem di bé yéñ yi ibale ngond yés i bé hémle toi balôm ba mam a bé nigil, ni ibale ma bé nene nye kiki mam ma téé. Di bé gwés ngéda a mbat mambadga. Maliga ma yé le, hala a bé tééñga me ngéda a neebe ngim jam, ibabé nye i bat mbadga.”\n9. Lelaa u nla tibil niiga bon boñ Bañga i Djob?\n9 Ngéda bagwal ba niiga bon bap ni wongut, hala a mboñ le bon ba bôdôl nok “pôk, ni ntel, ni ndip, ni nkwañ wé” i hémle ndék ni ndék. (Efésô 3:18) U nla niiga bo inoñnaga ni nwii nwap, lôñni nokna yap. Mu kii ba nkwo nkaa ni mam ba nigil, hala a ga ba jam li ntomb i sôñ hémle yap i bisu bi bôt bape, yak i bisu bi mawanda map ma suklu. (1 Pétrô 3:15) Kiki hihéga, baa bon boñ ba nla toñol ni Bibel, kii i mbôña mbus nyemb? Baa ndoñi i Bibel i nene bo kii jam li téé? * Ñ, i tibil niiga boñge Bañga i Djob i mbat toi wongut, ndi biliya bi, bi yé mahee.—Ndiimba Mbén 6:6, 7.\n10. Ngéda ni niiga bon banan, kii i yé jam li nlôôha ba nseñ?\n10 I yé ntiik le, ndémbél nan yak yo i yé mahee inyu hôlôs hémle i bon banan. Stéphanie, nu a gwé bon bôda baa a nkal le: “Ibôdôl nu bon bem ba bé disii, me bé badba le, ‘baa me niiga bon bem mam ma nkwés me nkaa le Yéhôva a yé, baa me mpôdôs bo inyu gwéha yé, ni manjel mé ma ma téé sép? Baa bon bem ba nôgda toi le me ngwés Yéhôva?’ Me nla bé bem le bon bem ba ba nkwoog nkaa ibale memede me nti bé ndémbél ilam.”\n“BANA PÉK INYU TOHI”\n11, 12. Kii i yé pék, ni inyuki di nla sugus le i bana pék i tane bé i nwii?\n11 Kiki di ntehe, Timôtéô a bééna (1) yi i Bitilna, a (2) hémlege toi biniigana a bi kôhna. Ndi kii Paul a bé sômbôl kal ngéda a bé kal le bitilna bipubi bi bé le bi ti Timôtéô “pék inyu tohi?”\n12 Kaat yés i Pulasi le Étude perspicace des Écritures, Volume 2, i ntoñol le, i buk ini le pék ikété Bibel, i nkobla le “ngap i gwélél yi lôñni bañga yi inyu yémbél mandutu, inyu keñgle mam mabe, i yéñ yônôs ngim mam di ntéé le di mboñ, tole ti mut numpe maéba i boñ nlélém. Pék i yé maselna ni bijôñ.” Bibel i nkal le, “bijôñ bi tiñi ni ñem mañge.” (Bingéngén 22:15) I yé maliga le, pék—maselna ni bijôñ—i yé yimbne yada i i ñunda le mut a yé nhôôlak. I ba nhôôlak i pes mbuu i ta bé jam li nwii, ndi i yé ngéda mut a nkon Yéhôva woñi, a nôglak mambén mé.—Añ Tjémbi 111:10.\n13. Lelaa mañge wanda a nla éba le a gwé pék inyu tohi?\n13 Boñge ba wanda ba ba yé nhôôlak i pes mbuu, ba ta bé bôt le ngôñ yap bomede, ni ngui i bilôñ bibe ‘bi nyuge, bi ndéñghak kiki mbebi.’ (Efésô 4:14) Ndi, ba nhol mu kii ba “nhiañda ikété mahoñol map le ba yi bagal jam lilam ni jam libe.” (Lôk Héber 5:14) Ba ñunda le ba nhol inyu yila nhôôlak i pes mbuu, ngéda ba nyoñ makidik malam—to ibale bagwal bap ni minhôôlak mi bôt mimpe mi ta bé bo ipañ. (Filipi 2:12) I nya pék i, i yé nseñ inyu tohi. (Añ Bingéngén 24:14.) Lelaa u nla hôla bon boñ i bana yo? Jam li bisu li yé, wanba inyu yi too u ntibil toñle bon boñ le mam momasôna u mboñ ma nlôl i Bibel. Ni njel bibuk ni maboñok moñ, unda bo le u mboñ biliya i niñ inoñnaga ni Bañga i Djob.—Rôma 2:21-23.\nInyuki biliya bagwal ba mboñ ibabé waa bi yé nseñ? (Béñge maben 14-18)\n14, 15. (a) Mambe mam ma mahee mañge wanda nu a nsômbôl sôblana a nlama wan? (b) Lelaa u nla hôla man woñ i soñda bisai a nkôs i nôgôl mbén Djob?\n14 Ndi, inyu hôla bon banan i bana hémle ngui, i nsômbla ndik bé le di kal bo kii i yé loñge ni béba. U nlama ki hôla bo i hek pék munu mambadga mana le: ‘Inyuki Bibel i nsôña me i boñ mam ma nla lémél nyuu yem? Kii i nkwés me nkaa le matiñ ma Djob ma yé ndik inyu loñge yem?’—Yésaya 48:17, 18.\n15 Ibale man woñ a gwé ngôñ i sôblana, hôla nye i wan jam lipe—kii a nhoñol inyu makidik a nyoñ i yila kristen ni njel sôble. Bimbe bisai a’ kôhna? Mambe mandutu a’ boma? Inyuki di nla kal le bisai a’ kôhna bi nloo mandutu a nla boma, huum? (Markô 10:29, 30) Ha a yé ngim mandutu mut a nla boma mbus sôble yé. Jon, i yé nseñ i tibil wan mam ma ilole mut a nyoñ makidik i sôblana. Ngéda u nhôla bon boñ i soñda mu bisai bi nlôl manôgla, ni bikuu bi nlôl i ngimanôgla, i nla pam le ba ba nkwoog nkaa le, i noñ matiñ ma Bibel i yé ndik inyu loñge yap.—Ndiimba Mbén 30:19, 20.\nNGÉDA NSÔBLEGE MAÑGE WANDA U MBÔDÔL NDEÑG I PES MBUU\n16. Kii bagwal ba nlama wan ibale hémle i man wap nu a yé nsôblege, i mbôdôl hoi?\n16 Kii u yé le u boñ ibale hémle i man woñ nu munlôm tole nu muda i mbôdôl hoi mbus sôble yé? Kiki hihéga, i nla pam le mam ma nkoñ isi ma kahal sômbôl yoña nsôblege mañge wanda, tole a bôdôl badba too i yé nseñ i niñ inoñnaga ni matiñ ma Bibel. (Tjémbi 73:1-3, 12, 13) Kiki ngwal, yoñ yihe le u bep bañ unup tiga le hala a tihba makidik ma man woñ. U nla tinde man woñ ni maboñok moñ i kôôge bebee ni hémle yoñ tole i ke haa ni yo. Boñ biliya le gwét bi bôô bañ ipôla we ni nye, to ibale a yii mañge tole njohok. Njômbi yoñ i nlama ba le u nit nye ni gwéha, ni le u kwés nye nkaa le u ngwés ndik hôla nye.\n17, 18. Ngéda hémle i mañge wanda kahal hoi, lelaa bagwal ba nla hôla nye?\n17 I yé ntiik le, mañge wanda nu a yé nsôblaga a bi ti nyemede nkikip yak Yéhôva. Ni hala, a bé bôn le a’ gwés Djob, ni le i boñ sômbôl Djob i ga ba jam li bisu i niñ yé. (Añ Markô 12:30.) Yéhôva a nyoñ bé mbônga u kiki jam li minjôha, yak nwet a mboñ wo a nlama bé jôha ni wo. (Ñañal 5:4, 5) I loñge ngéda, ni bibuk bilam, bigdaha man woñ mam ma. Ilole u mboñ hala, gwélél bisélél ntôñ u Yéhôva u nkôôbana bagwal loñge. Ngéda ni mboñ hala, ni ntek hikuu inyu yigye bo le makidik map i ti bomede nkikip yak Yéhôva, ni i sôblana ma ta bé jam li minjôha, ndi ma ga lona bo bisai.\n18 Kiki hihéga, maéba malam di nléba i mbus kaat Pulasi le Les jeunes s’interrogent?—Réponses pratiques, Volume 1, i si ño nkwel i appendice le “Les parents s’interrogent.” I kaat i i nkal le: “U hoo bañ kit le njohok yoñ man i ntjôô base yoñ. I mbéna ba le, ngim jam i sôli mbus.” I nla ba le, ngui i bilôñ bibe yon i ntééñga nye. Bebek a nôgda wengoñle a yé nyetama, tole a nhoñol le boñge ba wanda bape ba mboñ ngandak i pes mbuu iloo nye. Kaat i nke ni bisu i kal le: “Ni yimbe le mandutu ma, ma gwé bé maada ni biniigana bi base nan. Ma mbéna lôl i mam mape a mboma ma ma mboñ le i sélés hémle yé i ba nye ndutu jam—di kalak le inyu nano.” Appendice i, i nti ngandak maéba ma ma éba lelaa ngwal nu a yé kristen a nla hôla man wé nu hémle i nhoi.\n19. Lelaa bagwal ba nla hôla bon bap i bana “pék inyu tohi”?\n19 A bagwal, ni gwé mbegee ikeñi, ni nsima, i néñés bon banan “ikété maéba ma Nwet [le Yéhôva].” (Efésô 6:4) Kiki di ntehe, hala a mbat ndik bé le ni niiga bo i mam Bibel i nkal, ndi le ni hôla bo i hôlôs hémle mu mam ba nigil. Ñ, ba gwé ngôñ ni hémle i ngui i i ntinde bo i ti bomede nkikip yak Yéhôva, ni i gwélél nye ni ñem wap wonsôna. A bagwal, le Bañga i Yéhôva, mbuu wé, ni biliya ni mboñ bi hôla bon banan i bana “pék inyu tohi.”\n^ liboñ 9 Bisélél ni hop Pulasi kiki bo Fiches d’étude i Qu’enseigne réellement la Bible?” bi nlôôha bilam inyu hôla boñge ba wanda ni mimañ mi bôt i nok ni i toñol biniigana bi Bibel. Ni nla léba yo i jw.org ikété ngandak dilémb dipe. Ni béñge i si homa le LA BIBLE ET VOUS > OUTILS D’ÉTUDE DE LA BIBLE.


Culture Basaa: mai 2011\nDi nla kobol i bug ini ni kal le hala a yé lisomb ni linuñul nkus, bisélél nya ni nya. Di nla ki kobol i bug ini ni kal le hala a yé sabe, nkus ni bôt ba nsomb gwom bi nyunga. Di nla ki kobol i bug ini ni kal le hala a yé bôt ba nyunga.\nMam ma mbénge nyunga ma yé mbobog. U gwé mambén ma nyunga inyule gwom gwobisôna bé gwon ba nuñul, gwon bi yé i nyunga. Nyunga i nlama tagbe ikété mapubi. Jon bikaat bi nyunga bi yé énlag le hikii mut a mboñ nyunga a nlama bana. Kôntô nyunga i yé ngim kôntô i yé bikéhene bi mbénge nyunga inyu i ti mapubi noñnaga ni libag li bôt ba nyunga i pes i mbén. Bikéhene bi nyunga bi yé. Bi nkéés mahop ma nyunga. Bôt ba nyunga ba gwé ngim mbôm libomna.\nYom u nlama yi, yo ini le, pil u nla yila yom i nyunga. Sitima nyunga i yé. I sitima ini i mbegee bé bôt to hômna bôt i nhômna bé bo. Puwene i nyunga i yé ni mbôm matôwa i yé i pes i nyunga.\nJon nyunga i tabé yom le u telep ndigi u kal le u nkahal boñ nyunga. U nlama kôôba i jam li tigale u sot u la habé boñ nyunga.\nDi nla kobol i bug ini ni kal le hala a yé maange pék. Hala wee a nyi bog mam méé. A noñ bé minlôñ. A nyi i homa nsén wéé i yéne. A mbéna ba maange manôgla. A yé maange a nyéñ yi mam, a nyéñ i tehe mam momasôna, a nyéñ i nog mam momasôna. A nyén binlôñ inyu i emble.\nPublié par antoinepondipondi à 04:55 Aucun commentaire:\nDi nla kobol i bug ini ni kal le hala a yé mut a nyôs bé nyuu i ôt mahoñol, i boñ ngim jam, i timbhe mbadga ba mbat nye i ke bisu. Di nla ki kal le hala a yé mut a mpala boñ jam nye ngi téé mahoñol. Mut nu a nhôlôs bé nyuu le a nkahal gwel jam mbeñel. Hala wee mut nu a nyoñ bé ngéda inyu i boñ jam, inyu i ôt mahoñol i ke bisu.\nI mut a yé hemb, a yé mut ngi yi, mut ngi pék semkwep di nla kal le a yé lembep mut le maboñog méé ma lel sômbôl yéé ngui. Jon mut a yéñ le a ba bañ hemb mut tigale bôt ba ti bé nye lipém, bôt ba yan nye, bôt ba tehe bé le a nyét.\nBôt ba nyunga ni baudu\nIngéda man mee a nigil sôkbôk hala a yé yigil i niñ ni liyi Hilôlômbi. Man mee a nlama nigil sôkbôk inyu i boñ le a ba bañ mut liyep. Yigil i sôkbôk i mboñ man mee le a sal kikii a ntehe Hilôlômbi a bi heg ngii ni hisi.\nMut nyunga a nla kap inyule a tabé liyep. Yigil i yé i yi sôkbôk hala wee mambén ma Hilôlômbi. Bôt ba nyunga ba nlama bé waa nigil sôkbôk inyule yi i ngi kônde i nteg bé mal.\nNgông mut i mal bé jon u nog le: a yep ni kii ? a yep ni jis li mbôngôô. Ngông mut i kônde yi Hilôlômbi i nlama bé mal inyule mut a nigil ngim yé niñ hana i nkoñ biték. Baudu ba nlama yi mambén ma nyunga le ba sot bañ, le ba kônde bana nkus ni lihat. Bôt ba nyunga ba nlama kônde nigil sôkbôk inyule mut a gwé bé yi i lel Hilôlômbi.\nI mam bôt ba kôba ba bi yigle bés ingéda ba bi nyodi i Ngog Lituba mo mana. Masoda ni nu a nkil i kokok.\nYaônde, 12 matumb 2011


Culture Basaa: juin 2011\nvidéos du mois de Février 2011\nvidéos du mois de Décembre 2010\nvidéos du mois de Novembre 2010\nvidéos du mois de Août 2010\nvidéos du mois de Juin 2010\nvidéos du mois de Avril 2010\nvidéos du mois de Janvier 2010\nvidéos du mois de Novembre 2009\nVidéos du mois de Avril 2011\nPublié par antoinepondipondi à 02:09 Aucun commentaire:\nPublié par antoinepondipondi à 02:07 Aucun commentaire:\nPublié par antoinepondipondi à 02:06 Aucun commentaire:\nDi nla kobol i bug ini ni kal le hala a yé mut bôt ba nyoñ ni tehe kikii ngim nan. Mut nu bôt ba nla boñ i yom ba ngwés. Hala wee ba nsigle nye, ba nol nye, ba ntéénga nye i ke bisu. Bôt ba nwaa bé kônde boñ nye i yom ba ngwés.\nI pes binuga, u nla léba ngim nuga binuga bipe bi mboñ nye i yom ba ngwés.\nYaônde, 02 mpuye 2011\nDi nla kobol i bug ini ni kal le hala a yé yom ba nhégda nhégdaga ndi i ta bé mbale. Di nla ki kobol i bug ini ni kal le hala a yé yom i u ntehe bé mahee mé i téé bilôñ. Jon u nla bana bigwel moo bi tjel mandomboo, sitok i tjel mandomboo i ke bisu.\nIngéda u njôp i pes i yi mangui, ba nkobol i bug ini ni kal le hala a yé tutuga i mpam ndi i timbha milba i nlélém ngéda mahielba ma ibot, ndi i mbus nyuu tutuga ni maông ma tutuga ma nyiba bé longe. I nlélém njel i yi mangui, nyen yom i tjel mandomboo ni tidii i tjel mandoboo bi yé maton ba nléba i mbus ditedee di mbaï di di mpa ño i mbog mis ndi jis li tehe ingéda li nkôs ditedee tini.\nI pes i mbogog minson mi tjel mandomboo hala a yé tegep tole pigla bañ i mbog mangui i i mbat le inyu i boñ le mbog ngui i tegep tole i pigla bañ, i mbéda ni nsômbla le nson i ngui ba ngwélél i ba yanga inyu hikii liké li tjel mandomboo ndi i kihga ni manjel.\nYaônde, 21 mpuye 2011\nhttp : //antoinepondipondi.blospot.com\nPublié par antoinepondipondi à 01:33 Aucun commentaire:\nNGI YI TI MAYéGA\nDi nla kal le hala a yé mut a nhôya longe mut numpe a mboñ nye. Di nla ki kal le hala a yé mut a nyi bé jam li lam a nkôs ni mut numpe. Di nyil hala maboñog ma mut, i hop wé i ke bisu. Inyu i yi mut, u nlama bénge i mam a ngwélél, u nlama nigil i mam a nyéñ ndi u nléba i yom i nkôhna nye maséé. Kii i nla boñ le mut a yi bé ti mut numpe mayéga inyu longe a mbana? Inyu jam li lam a nkôhna? I mut a nyi ti nyemede lipém a tabé mut ngi yi ti mayéga inyule a yé mut suhul nyu, a bag ki banga ngwélés. Mut nu a nyi le a nlama niñ iketé nsañ ni mut wé libôk, mut nu a nyi le a nlama bé yoñ mut nyekinye kikii nan i ke bisu.\nI mut a yé mut ngi yi ti mayéga a yé mut a gwé bé banga hémle to banga bot ñem ni Hilôlômbi. Mut nu a yé le to kiñ yé ñem i nkéés nye, a ntehe le hala a tabé ngim jam i ke bisu.\nYom di nyi yo ini le ngi yi ti mayéga i yé béba lem.\nLiens VidéosToutes mes vidéos vidéos du mois de Fé...


Samuel a bi ke ni bisu i boñ loñge | Niiga bon boñ\nBôdôl nye mañge ntitigi, Samuel a bé a niñ, a salak i lap Djob, i homa bôt ba bé lo i bégés Yéhôva. Baa u nyi lelaa i bi bôña ndi Samuel a yééne i lap Djob? Di pôdôl ndugi inyu nyañ Samuel, le Hana.\nInyu ntandaa ngéda Hana a bé la bé gwal, to hala kiki a bééna ngôñ i bana man. Jon a bi soohe Yéhôva, a yagal yaga le a hôla nye. Hana a bi bôn le ibale a mbana man munlôm, ki a ñep nye i niñ, ni i sal i lap Djob. Yéhôva a timbhe masoohe mé, ni Hana a bana man. A o nye jôl le Samuel. Ndik kiki Hana a bi bôn, ngéda Samuel a bééna jam kiki bo ñwii maa tole mina, a kena nye i sal i lap Djob.\nÉli a bé prisi keñi i lap Djop. Bon bé ba bôlôm boba ba bé sal nyoo, ba bak biprisi. Hoñol le lap Djob i bé ndap i het bôt ba mbégés Djob. Inyu hala, loñge yon bôt ba bé lama boñ nyoo. Ndi bon ba Éli ba bé boñ bibéba bi mam ngandak. Samuel a bé tehe mam ba bé ba mboñ. Baa Samuel a boñ mam mabe kiki bon ba Éli?— Heni, a bi ke ni bisu i boñ loñge, ndik kiki bagwal bé ba bi niiga nye.\nU nhoñol le Éli a bé le a boñ bon bé boba kii?— A bé lama nôgôs bo. A bé lama bé neebe bo le ba kônde ke ni bisu i sal i lap Djob. Ndi Éli a bi boñ bé hala, jon Yéhôva a bi unbene nye, a unbene yak bon bé bôlôm boba. A kit le a ga kogse bo.\nSamuel a nlegel Éli ñwin u Yéhôva\nU wada, ngéda Samuel a bé a niñi, a nok mut a nsébél nye: ‘A Samuel!’ Samuel a ke ngwéé yak Éli, ndi Éli a kal le: ‘Me nsébél bé me we.’ Kiñ i témb i sébél nye hala ngélé iba. Mbus ngélé i nyônôs aa, Éli a kal Samuel le ibale a ntémb a nok kiñ i nsébél nye, a nlama kal le: ‘Soho, a Yéhôva pot; me ñemble we.’ Hala nyen Samuel a bi boñ. Yéhôva a kal Samuel le: ‘Kal Éli le me ga nôgôs lihaa jé inyu mam mabe ba mboñ.’ Baa u nhoñol le hala a bé sii jam inyu Samuel i legel i nya ntén ñwin?— Hala a bé bé sii jam. Ndi to hala kiki Samuel a bé kon woñi, a bi boñ jam Yéhôva a bi kal nye. Jam Yéhôva a bi pot li bi yon. Bon bôlôm ba Éli boba ba bi nôla, mbus yak Éli a wo.\nSamuel a yé loñge ndémbél inyu yés. A bi boñ loñge to hala kiki a bé tehe bôt bape ba mboñ bibéba bi mam. Baa yak we? Baa u ga ba kiki Samuel i ke ni bisu i boñ loñge? Ibale u mboñ hala, u ga kônha Yéhôva ni bagwal boñ maséé.\nKinje mbônga nyañ Samuel a bi boñ?\nKii Samuel a bi tehe bon ba Éli ba mboñ i lap Djob?\nKii Yéhôva a kal Samuel le a boñ?\nInyuki Samuel a yé loñge ndémbél inyu yés?


Culture Basaa: juin 2013\nNDÔG LEM ( le clan ndôg lém)\nPublié par antoinepondipondi à 02:46 Aucun commentaire:\nLÔG NGÔND( le clan lôg ngônd)\nPublié par antoinepondipondi à 02:45 Aucun commentaire:\nLÔG KAT( le clan lôg kat)\nNYAMBON( le clan nyambôn )\nPublié par antoinepondipondi à 02:41 Aucun commentaire:\nBILONGE BI MAM BI LIKUBE( les vertus de la banane douce)\nPublié par antoinepondipondi à 02:40 Aucun commentaire:\nDi nla kobol i bug ini ni kal le hala a yé libak li mut a yé maéya ma nwa tole ma nlôm.\nIngéda mudaa a mbôdôp, ba nha nye môa (kai i) maôô tigale a nok nlôm a nsébél nye. Ingéda a mpam malep ba nhéya nye môa. Ingéda a njôp bikus a gwé môa maôô ni lingénd li biték i mbaa maôô le a nok bañ nlôm a nsébél nye tigale a kwo ndok. Ingéda a mal dilo bôô,ba ntémna nye i lép inyuu matibla. Ba njôwa lingénd li biték. Ba njôwa jo. Ba pañal(bee bi). Pañal i yé libui. Ba mbé pañal maôô. I mam mana ma mbôña i mbaa lép. Ba yé ba mal ba témb i mbai. Ba lamb bijek. Ba mpémés nye bikus. Hanano yig mudaa i nla pôôna likôndô ni munlôm.\nMudaa a mbôdôp nlôm to dilo bôô. I mbus ba nkena nye i lép. Biyig bi bôdaa bon bi nugus nye (matibla ma). I mudaa nunu a ñog ndugi hobi.Nyoo nyen ingéda a mal, a mpam bikus ingéda a ntémb i mbai. Ba mpémés nye bikus. Ba nlamb hobi a nlona ni ngandag bijek. Malok ma yé.\nBôlôm ba njôp bikus ndi hala a ta bé énlag.\nYaônde, 08 hilônde 2013\nDi nla kobol i bog ini ni kal le hala a yé ngi neebe ngim jam tole ngim yom i mbéda. Jon u nok le : mut a ntjél bé gwém u nkil wé kôkôa. Hala wee u tjélék bañ jam ngéda ba ngwélél jo yo ngi pam. Inyuu hala nyen u yé u yi jam tole u ntehe i jom i, nyen u nla tjél i jam li tole i yom i. Jon u nok le : mut a ntjilil bé nwa bijek i ndap. Ingéda u mal yi le i jam lini li yé béba tole i yom ini i yé béba hanyen u nla tjél i jam li tole i yom i.\nMut a kôli i tjél jam to yom i nkiha bé ni mbog yé to mayi ma mbog yé. Hala wee u nlama ôm makôô isi le jam u ntjél tole i yom u ntjél i kuuna bañ we, i yilis bañ we wañ mut, nkol mut, jôñ mut i ke bisu. Ndi mut a nlama bé hôya le : ba nlébél bé mbog liyot. Hala wee hiun hi nlama bé nyuge mut i tjél jam to yom nye ngi tibil toñol jo. Ndi yoñ yihe le ibale u ntjél jam to yom, u bénge habañ jo tigale hala a yihla we yanga mut. Jon u nok le: u tjél, u mbunge habé ngwo.\nYaônde, 27 mpuye 2013\nKii i yé likwo yee ?\nMbeg i yé ngandag mintéñ. Mut a nla kwo nyetama kikii mut a nla kwo ni bôt bape. Jon likwo yéé hala wee we ni ngim bôt ni nôgla i pot ngim jam, i gwel ngim jam i ke bisu i nya i yéle mut nyekinye a ntémb habé ni mbus. I nya i yéle ni nneebe i nyodi ngem yada inyuu i boñ i jam ni nkit lôñ. Hala a nkobla ki le ni nneebe le sém nyen a yé mbôgna. Jon béé bobasôna ni nyi le li lam li pam mu, na bana matam béé bobasôna. Li be li pam mu hala a ba a mbénge ki hikii wada. Mut to wada a pei bé.\nInyuu hala nyen likwo yee li yé makidig bôt ba nyoñ ni ñem wada i gwel ngim jam, i pot ngim jam i ke bisu. Hala wee ba ñôm ômsing bobasôna. Jon u nog le: di kenek a nkiiña béé. Hala wee bobasôna ba ntelep mut wada, ba yoñ njel. Ba nneebe bobasôna i jam li.\nYaônde, 25 mpuye 2013\nBILONGE BI MAM BI LIKUBE( les vertus de la banane ...


Culture Basaa: juillet 2011\nPublié par antoinepondipondi à 07:01 Aucun commentaire:\nHala a yé gwéha Hilôlômbi a nti mut binam, ngim litén tole ngim loñ. Di nla ki kobol i bug ini ni kal le hala a yé mam mut a nla boñ ni ngui Hilôlômbi. Hala a mbénge ki ngim litén tole ngim loñ. Hala wee ibale bo ndi Hilôlômbi a mpémél bé we, ki u nla bé boñ ngim jam. Jon ba nsébél ki Hilôlômbi le Bayemlikok.\nMasoda ma Hilôlômbi ma mbôdôl ni gwéha Hilôlômbi a bi gwés bôt ba kôba ingéda a bi hôla bo le ba yémbél gwét ni i bôt ba bé jôs bo le ba hémle base i ôm mbom isi i Ngog Lituba. Kikii bôt ba kôba ba ñadbe base i sôkbôk, gwéha i Hilôlômbi i nene ni Hilôlômbi a ti bo mbén bisu ini le: man mee a je bañ bijek, a nyo bañ maog ma loñ i ñane nye tigale a yila nkol i loñ i. Bôt ba kôba ba bé yi le inyu i gwés Hilôlômbi, u nlama gwés mut woñ libôk ndi u nogog nye ngôô. Gwéha ni ngôô gwon bi nhôla we i nog gwéha i Hilôlômbi. Ni ha u nla ba peles. Base i sôkbôk i nniiga bés le Hilôlômbi a bi heg mut inyu gwéha yéé. Jon mut a nlama gwés mut wé libôk inyuule a ngwés Hilôlômbi.\nBôt ba kôba kikii ba ntehe gwéha Hilôlômbi a bi gwés bo ndi ba kahal gwélél mambén méé ni tééda mo le ibale bo ndi u ñôô bé bisélél gwoñ, u nsal bé bijek gwoñ, u mbañ bé bee gwoñ, u mboñ bé nyunga u nla bé ba kunde. Bôt ba kôba ba tééda ki i mbén Hilôlômbi ini le: man mee a nuñlene bañ biték gwé mut a tabé man mee. Bôt ba kôba kikii ba nhémle Hilôlômbi jon Hilôlômbi a bi bôn bo lihat. Jon bôt ba kôba ba bé bégés ngeñ. Ba yig le Hilôlômbi a bi yoñ ngéda inyu i heg mut. Jon munlôm a nlama yoñ ngéda inyu i gwés nwa le gwéha yap i nene ni ligwé li man. Jon Hilôlômbi a bi kal bôt ba kôba le: munlôm a haba bañ mbod mudaa to mudaa a haba bañ mbod munlôm. Bôt ba kôba ba bi tehe le Hilôlômbi a bi gwés bo ndi a ti bo yi ni pék le ba bana soñnda. Jon ba bé sébél ki Hilôlômbi le Kimaltjai, hala wee maliga méé ma yé nlélém tjai di tjai. Bôt ba kôba ba bi nkôhna masoda ma Hilôlômbi jon loñ yokiyo i bi yémbél bé bo. Jon ba bé hémle ndigi Hilôlômbi ni base i sôkbôk. Masoda ma yé bisai maboñog ma basoñ boñ ni basôgôl boñ. Wemede u nla bana bisai ibale u ngwés ni nôgôl Hilôlômbi.\nMasoda ni nu a nkil i kokok inyuule gwéha i Hilôlômbi i nlona nsañ, i bi at ki bôt ba kôba.\nYaônde, 23 hilônde 2011


Culture Basaa: janvier 2012\nVidéos Janvier 2012\nPublié par antoinepondipondi à 09:32 Aucun commentaire:\nIngéda mut a ntéé mam ma bum yéé nye ngi wo nyen ba nkal le lilagle jéé li. Jon mut a nla ke yak nkum soñ i matila inyu i téé mam ma bum yéé. Mut a nla ki téé mam ma bum yéé ni matila méé. Mut a nla téé mam ma bum yéé ni bibug bi mpam nye i nyo. Jon u nog le ñañ manyañ le lilagle.\nIngéda mut a ngwés bé le yubda i ba i bum yéé ingéda a ba habé hanyen a mbigda nyemb yéé.\nA we nu u nneebe lilagle, u nlama yônôs jo inyule lilagle li nola bé, ndigi kila. Ingéda mut a mpot, ibale bo ndi u ntehe le lilagle jéé li nlémél bé we, u nlama pénda nye, nye ngi pén tôk.\nYAÔNDE, 08 matjel 2005\nPublié par antoinepondipondi à 09:03 Aucun commentaire:\nMan Basaa a bi neebe likwee kikii likak i pôla yéé ni Hilôlômbi. Hanyen a bi jubene likwee ikété niñ yéé i nya i yé le likwee li yila jam jada man mee a nlama boñ i bambal ligwélés jéé, inyule nu nyekinye i ñyeli le a ta bé nkweebag a nla bé telep libai i pot.\nI jam li, li bi jôp le tee ni i boonge batitigi i nya i yé le, ingéda ba nke i jogop i lép, i boonge ba yé nkwebaga ba nogop i ñô lép, bo ngikweeba i nwel lép.\nMan mee a bi jubus ni likwee ikété niñ yéé. Kikii jam a nlama boñ. Likwee li yé jôhge. Likit mut lisuk li nyuu, li kôp matjél li tabé i njôha i jam.\nNgandag bôt i bi tjél i jam li. Man mee a ha ikété niñ yéé le, a nyihla nyemede ngim jam to ibale bo a nlama son njonog. Basaa ba ha i niñ yap le, lipamag mut a mpam libum li muda, li nkola béé le a ba munlôm. A neebe le a nlama kweeba. Ngim bôt i nigil ki i boñ i jam li, ba nene tôbôtôbô i ngim kéndi mbog le ndigi bo, bon ba nla boñ i jam li. I bôt ba bon ba bé sébél le baisañ ba likwee.\nLikwee li bé mintén i ma Likwee li ngii ngog ni likwee li ngii nyôl.\n1° Likwee li ngii ngog\nHala kikii bôt ba bé béé ba ôñi homa wada, isañ likwee a béé a tep ñem kété homa i het a leegene ni kwéé i boonge bobasô ba mal pémés ni ti nye le a kwee. Bana bon i len ini ba nla hégda bo le ba ntagbe bé jôm li nwi ni tan.\nIsañ likwee a ntep i kété mbai homa ngog inyule ngog i gwé bé ndobo, i mpala bé bol kikii tén e ni le a nla nom. Isañ likwee a nkôôba i homa nu to ni njel liemb le likwee li kôn bañ. I gwom a mbôñol gwo bini le : hikéñ, litug, môô, junug, njongi dibañ, mông ma lién ni kap likwee.\nHikén hi likwee ingéda bôt ba kôba, bomede bon ba bé bañ ho. Hikéñ hi ba bé bôñôl ndigi ho inyu likwee. Hikéñ hi, ba bé sebél ho le mbala likwee.\nLitug li bé linsee li ngañ li ba bé bôñôl matibla ma mbag, jon ba mbép maange ba nkwee i ngii ño i yumus nye le mahoñol ma ke bañ nye nyono i homa ba nkwéé nye.\nMut ngog sép a téé i pañ, i hôla le ba yi to likwee li nhoo bôña to le li mbuha. Ingéda ba bép maange litug, mut a nleñ hibañ i ngii, mut likwee a mal kwee lo hibañ hi nkwo hisi.\nIngéda ba mal kwee, ba kôp môô, le dinyégle to bitômb bi jôp bañ i bôlôs likwee. Ibale bo i pam le matjél ma mpam ngandag, isañ likwee a nyambaa ni kôp junug inyu i kit matjél.\nIngéda ba mélés likwee, ba nyoñ njongi ndeya dibañ, tjai ti di ntip pam, di tombog bedebede, tjon ba nkéñél likwee i sônga banjemnje.\nIngéda ba mal kwee maange, ba nkena nye i pañ hié hi nkôdôl ni mông ma lién, le hida hi boñ likwee le li kat.\nIsañ likwee, nyen ba nsébél le kap likwee. Di tééda longe le likwee li ngii ngog lii béé inyu boonge.\nIngéda a ñunda lôs ñem le a ñee béé, hala a nlona bibom, bôda ba nleñ diléla, isañ maange a nti bibom (kôp, kembe, maog). Ba nkal le i maange nu a nje mbal likwee. Ndi ibale bo maange a ñee, ba nkal le a gwéé ñsoha ñem, hala a nlona bé nye bibom.\n2°Likwee li ngii nyôl\nLibé likwee li nnañag i mut. A yé soso ngand. Inyule mut li bôñna inyu yéé, a nla bana mbai ni nwa ni bon. Ba mbedna nye i ngii nyôl, nyoo nyen ba nkwee. I nlélém mi mam mi mbôña likwee li ngii ngog mon mi mbôña ki likwee li ngii nyôl.\nIsañ likwee ba bé ti nye kôp likwee ni hibôi li rnaog. Mayéga mon ma bé boñ le ba ti isañ likwee i gwom bi.\n3° Nseñ likwee\nI mut a bé a nôgda le a ta bé nyonog libag jéé li ngwélés, a bé yéñ le a kweeba.\nYAÔNDE, 02 kondoñ 2000\nPublié par antoinepondipondi à 09:02 Aucun commentaire:\nIbale mut a nol mut, a nkon mbag, bon bé ba kon mbag, bon ba bon bé ba kon mbag. Mbabaga a yé mut a nkop matibla ma mbag.\nMbag i yé kon, mbag i mbôdne i kôhôl. Ibale a nkôlag a mal nye to nwi imaa u ntehe makôô ma mbôdôl nut nye. I mbus makôô ma nut, libum li mbôdôl nut nye yag mis ma nut. I mbus mis ma nut nye, hilémb hi yé hi pôp. Ingéda hilémb hi pôp nye, a mbôdôl lo matjél. Ibale a mbôdôl ndigi lo matjél wee a nwo.\nIngéda bôt boñ ba tehe le u mbôdôl kôhôl ni le makôô ma mbet we, ba nkena we yag mbabaga ndi nwaa a ntibil we a nlama yéñ i yi kii i kônôs we, mbag too liboñog joñ wemede too mut mu lihaa joñ. Jon ibale bo i nene le u bi nol mut, ba mbat we le u kubul. Ingéda u mal kubul, ba nkôp bee hisi, yag we u nlo u kahal bemb i yoñ nyemb.\nMbag i yé i nkañ. Ibale bo ndi u nol mut ndidii (hala wee u nol mut u sôô) ndi u tibia béé, u nkon mbag. Ibale bo basôgôl boñ ba nol mut mu ikété bum nan, mbag i mboñog ndigi i tep ngim mut i kon nye. Mbag i nkon ndigi banga mut.\nMatibla ma mbag ma yé i nledeg i jam ngandag. Ma mbat le mbabaga a pom bee, bititigi gwobisôna bi pam 90 (môm bôô), kan i yé e mbag i lipan. Bikan bi yé mintén bôô. I nsômbla ngwo i nkoñ i gwéé mintéyag mi maôô, kôp i bag ngandag, bititigi gwobisôna bi pam 36 (môm maa ni bisamal) ndi i yé ki le matibla motama tole ba kôbôl mut matibla ma mbag.\nBa yé ba ke, ba naña mbag le matibla ma mbag ma yé.\nHananoni ba ngwel, ba yon kai yada ba nsébél le diléé di ngwo, môôdôl. Hananoni i gwom bi gwon ba nkañ ngwo ni dilee di ngwo ngélé yada, ba nkañ tjo mut a nol mut, a yii ha i ñem kété. Ba nhéya i ngwo i, ba nimbil yo minla nwéé i nwel, ba ma tég nsôô i mbag. Ba nyoñ minla mi ngwo, ba sôô minla munu mbag ba bag ba mbôdôl.\nBa nlona nsôô i mbag, ba ték, ba lamb jin li mbag. Ba lona litug li mbag. Ha ni nyen i gwom bi nke mu i jin li mbag: sobongo, litug li mbag, yom ba nha mu tjibi di mut.\nKikii ba mal bôô i gwom bi gwobisôna ni jai (ba ôm yo mut, ba ntibil i nyuu, ba mbôg ti i mut a nkon mbag matibla).\nI nwet a yé mbabaga, ingéda a ntibil we, a nsag, a sôôbege mbag, a tiblag. Ndi a kahal ni jés i nwet a nkon mbag. A yé a mal jés ndi a kahal jés béé ba ni yii ha.\nMbabaga a yé a nsag ngandag, a yé a bii nkwade, a yoñ mai, a sôôbege, a ômôg mut a nkon mbag jai, a yé a bôdôl ôm nye makôô ndi a bedeg i pam i ño. Ingéda kôba, ibale u nkop ba ntibil mbag yag we u nyén u nyo bee.\nMatibla ma mbag ma yé ki haana le, ibale matôa ma nkumul mut ndi a babaa i ño kikii ihéga, u nha hinoo hoñ i homa matjél ma mpémél, u nyoñ ndék matjél, u ha i nyo woñ.\nMut a nwo mbag ba njôbna bé nye ikété ndap tigale bum i tjé, ba nhô nye tjai di makondo. Ha nyen ba mbadne nye, ndi ba jôô nye.\nMim matjél i njôp béé ikété, ba mboñ taga i mbédge. Mintimba mi yé kikii jai, jon jai, li ta bé i mbag.


Culture Basaa: mai 2019\nNGABA NDAP LIBII\nIloa mudaa a nke libii ndi a gwal bé man munlôm ni nlôm, a kôli i nlona log manyañ nu mudaa a gwélél i lôk inyuu i ti i man munlôm nunu ngaba yé. I man munlôm nunu a yé sômbsômb ngwélés. A nkôhna ngaba i nyañ nu a nke libii ndi i nyañ wé nu a ngwal bé man munlôm. Hala wee isañ mbai a nti nye liôñôl ni hisi le a ba a nsal wom. I man munlôm nunu a nyila bé man nlôm manyañ nyañ. A yé litén li manyañ nyañ a nke libii.\nI mudaa nunu a nsal bo nlôm jon ngaba yé i bé ke yak log manyañ nu mudaa.\nYaônde, 25 matôp 2019\nDi nla kobol i buk ini le makénd ni kal le hala a yé mut a nkandal nyuu, mut a nlédés nyuu, mut a nok maséé makeñi ni libag jé, ni i jam li mpémél nye, ni i jam a mboñ, ni i jam li nlémél nye i ke bisu.\nI mut a yé makénd, a ngwés bé le jôi jé li ôbi inyuu biyôglô bi mam inyuule a nôgda le a yé ngwélés.\n(Makôô ma mim ma mbénge nwet)\nDi nla kobol i ngén ini ni kal le ingéda mut a nwo, maéa mé ni majôna mé ma mbénge ndap yé bôt. Hala wee ndap yé bôt yon i mbok maéa ni majôna.\nIngéda bôt ba kôba base i sôkbôk i bé mbénge bé jam li maéa to jam li majôna.\nI kel majôna bôt ba ndap bôt ba nyén bisu bi soñ i ntima. I waalôm ntôñ base ni kôa bon ba nyén ibale bo ba yé i base. I waalôm ntôñ i base bôt ba nyén ha, ba yé ngomin, bikiñe, bambombog, mintôô mi bôt. I waaé bôt ba ndap bôt, babot bon ba nyén ha. I waaé babot, bakil ba mbégdé ni ba mbééga bon ba nyén. I waaé wap, mawanda ni bayina bon ba nyén. Ba nyis loñ i mut a nwo le i nun bôt ba ndap bôt.\nI bôt ba ngwé kunde hop majôna bon ba yé nkugi bum, babot, bakil, loñ ibale mbombog a yé nyen a mpot, ibale a ta bé nsii mut, tole mañ mut tole mpôdôl loñ. Mpôdôl loñ a yé tel bambombog ba nti ngim mut. Nwet maéa a nyoñ hop inyuu i toñol niñ i mut a niñi mim inyuule hikii mbai i gwé i wé ñem kédé ngii. Nwet a nsôk yoñ hop a yé nkugi bum nu a bak a bép ntoñ i nyôl le i nwaa bôt ba nti mbôgi.\nLiso moo li ntagbe i mbus dilo di na inyuu mudaa, dilo di tan inyuu munlôm. Ba ñañ bé i kel ba njô mim. I kel liso moo nkugi bum a ntimbhe mambadga bôt ba mbat nye i kel majôna.\nNdumb i nla tagbe i mbus dilo bôô. Ba ñañ bé i kel ba njô mim. Ndumb ngobol yé i yé i kôp nsañ i bum i mut a nwo ni li téé nwet bum. Ingéda ndumb i ntagbe, wee maéa ma mmal. Hop u ta habé.\nYaônde, 02 mpuye 2019\nDi nla kobol i buk ini le nkol ni kal le hala a yé mut a nneebe mahoñol mé ni maboñog mé le a nniñil isi ane i mut numpe tole isi ane i loñ i pe. Jon u nok le : to me je mbiñmbiñ, to me je mbañmbañ, me yé ndigi nkol u Mamug ma Njambe.\nDi nla ki kolol i buk ini le nkol ni kal le hala a yé mut a ta bé kunde. Jon mut a nla ba nkol u maog, nkol u moni, nkol u bôdaa, nkol u bañnga i ke bisu.\nNgim loñ i nla ba nkol u loñ i pe, nlélém kikii ngim litén i nla ba nkol u litén li pe i ke bisu.\nYaônde, 22 matôp 2019\nPublié par antoinepondipondi à 08:48 Aucun commentaire:\nDi nla kobol i bug ini le ngéda ni kal le hala a yé ngim nlélém mbog i i mal bé, ñunda bés kikii mam ma ntagbe, kikii nom i yé, kikii nom i yom i yé i ke ni bisu.\nIngéda u nyi gwélél ngéda, i nhôla we linyônôs mam. Jon u nog le ngéda i yé moni inyuule ibale bo ndi u nyi bé nihbe ngéda, ngéda i ntémb bé ni mbus. Jon a légék u jek, a hol u je kuunjañ.\nNyi tibil gwélél ngéda li ngwal libog mam, liyi kap mam ni liyi yônôs nson. Ingéda u nyi bog mam moñ,u ntehe nseñ i niñ. Hala a nla ndigi bôña ingéda u nyi hek pék. Hanyem wa ga yi ki kap mam ma niñ ni liyi yônôs nson. Ingéda u nyi ôt minsongi mi ngéda hala a mboñ le u nyi ôô bisélél gwoñ kikii bo matôa, nkwade, môngô, tômblô, keilibog i ke ni bisu.\nI mam ma nhôbôs we ngéda mon ma yé puhe jam kikii lileege bakén, lipot i nkôô i nsinga bés bomede, libep kap nson, libugus mam bisu, ngi manôgla ni i bôt we ni bo ni nlama sal, liguuna mam, lisambla i boñ jam u nla bé, nop, kon i ke ni bisu.\nManjel i tibil gwélél ngéda mon ma ye libog nson, liyi kap ngéda (nkalngéda, kilok), litjilil wemede yubda, liyônôs ngéda yoñ ni ngéda bôt bape, libégés ngeñ i ke ni bisu inyuule hikii jam li gwé ngéda. Ingéda bôt ba kôba ba bi bot nkalngéda i i gwé jôm li sôñ ni ibaa, ba bi bot yak mangand. I mut a mbégés ngeñ a nhol nlélém ni i loñ i mbéges ngeñ. Libag li ngéda li yé lelaa ? B’a ngéda ya bana ngim lisuk ? B’a we u nyi gwélél ngéda ?\nMasoda ni nu a nkil hi kokok\nYaônde, 26 mpuye 2008\nPublié par antoinepondipondi à 08:46 Aucun commentaire:\nDi nla kobol i buk ini le ntoñ ni kal le hala a yé ngim yom mut a nnidba. I yom ini i nla ba kék tole kei i ke bisu.\nMut a nla gwélél ntoñ inyuule a ñun le i hôla nye liké, mut a nla gwel ntoñ i woo ingéda a nke minhiômok. I nwet a gwé ntoñ nyen a nyibil njel. Hala wee ntoñ i ñunda ngui, ane i ke bisu.\nNtoñ i gwé ngandag maông. Nkoda ntoñ u gwé makala maaa. Likala li bisu li yé yimbne li Hilôlômbi , li yôhne ibaa li yé litén, li yôhne iaa li yé Um.\nNtoñ i gwé ngim libañag. Libañag li jon li nti ngobol i nwet a gwé ntoñ. Ntoñ i nla ba kidig tole mbôngô.\nNtoñ i gwé ki maséblana ma pe kikii ntoñgo tole nsumbi.\nYaônde, 29 matôp 2019\nPublié par antoinepondipondi à 08:36 Aucun commentaire:\nDi nla kobol i buk ini ni kal le hala a yé mboñ nson. Mut a nsélél mut nu mpe, ntôñ i base, bikéhene i ke bisu. Nlimil i mbéna yééne i mut a nsélél. Ndi tel i mut tole bikeñi bi mut bi boñ bañ we le u yoba. Jon u nok le : tôle a ta bé nlimil njok.\nPublié par antoinepondipondi à 08:33 Aucun commentaire:


Njee a yé Yésu Kristô? Baa Yésu a yé Djob tole Man Djob?\nAÑ I HOP U Abbei Abui Akôli Alur Amharik Arabik Arménia Arménia (Hiônk) Aserbajañ Aserbajañ (Syrilik) Attié Atésô Aymata Basaa (Kamerun) Basaa (Libéria) Batak (Karô) Batak (Simalungun) Batak (Tôba) Bausa Biak Birman Bislama Bule Bété Damara Dangme Danmark Dréhu Duala Dusun Fante Fiji Fon Futuna Ga Galois Gitonga Guarani Guarani (Bôliwai) Guerzé Gun Guéré Herero Hilémb hi moo hi Amérika Hilémb hi moo hi Argañtina Hilémb hi moo hi Añgôla Hilémb hi moo hi Bôliwai Hilémb hi moo hi India Hilémb hi moo hi Italia Hilémb hi moo hi Kolombia Hilémb hi moo hi Kuba Hilémb hi moo hi Kébek Hilémb hi moo hi Panya Hilémb hi moo hi Potoki Hilémb hi moo hi Tailand Hindi Hunsrik Iban Ibinda Ibô Indônésia Irland Istônia Italia Kabiye Kabuverdianu Kambôjia Kana Kannada Karen (Segaw) Katjin Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kimbundu Kina Cañtoñ (Ba nhôyôs) Kina Cañtoñ (Lem lôñ) Kinyarwanda Kipende Kirgisistañ Kiribati Kirundi Kisi Kisonge Kongo Kpelle Kriô Kréol i Ayiti Kréol i Bélis Kréol i Guyana Kréol i Gwadélup Kréol i Môris Kréol i Rénioñ Kréol i Séitjel Kurdish kurmaji Kwangali Kwanyama Kyangonde Kôré Lamba Lhukonzô Lingala Lomwe Luganda Lugbara Lunda Luvale Luô Madagaskar Makua Malay Malayalam Malta Mambwé-Lungu Marathi Masahua Mbunda Meru Môôré Navajô Ndau Ndonga Ndébélé Ndébélé (Simbabwé) Nengoné Ngangela Ngisi Nias Norwégia Nyaneka Nyanja Nyungwe Nzema Okpe Oromo Otetela Oñgri Panya Pidjin (Kamerun) Pijin i Najéria Pijin i biôn bi Salômô Ponape Potoki Potoki (Eurôpa) Pulasi Punjabi (Shahmukhi) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bôliwai) Quechua (Cuzcô) Quichua (Imbabura) Quichua (Pastasa) Quichua (Santiagô del Estérô) Rapanui Rarotongañ Romany (Makédônia) Rumania Runyankore Ruslan Rutoro Rômani (Makédônia, Kirilik) Rômani (Nwel Mbok u Grikia) Rômani (Serbia) Rômani (Slôwénia i likôl) Rômani (Ño Mbok u Grikia) Samoa Sandé Sangô Sañgir Sena Sepedi Sesôthô (Afrika i Nwel mbok) Sesôthô (Lésôtô) Sidama Silosi Sinhala Sranan-tongo Sunda Swahili Swati Swéden Tahiti Tailand Tajiki Talian Tamul Tandroy Tankarana Tigrinya Tiv Tjawakanô Tjibemba Tjin Haka Tjin Tidim Tjitjéwa Tjitoñga Tjitoñga (Malawi) Tjitoñga (Simbabwé) Tjitumbuka Tjiyao Tjokwe Tjuabô Toba Tonga Tshiluba Tshwa Tsonga Tswana Turkai Tuwalia Twi Ukren Umbundu Urdu Urhobo Urund Vesô Walisia Wetnam Wichi Wolaita Yakuba Yavan Yula Zulu tjopi Éfik Éwé Ôland\n1, 2. (a) Baa liyi mut jôl li nkobla le u nyi toi nye? Toñol le jam li. (b) Ngandak bôt i nhoñol le Yésu a yé njee?\nNGANDAK bôt i nyiba i nkoñ isi. Bebeg le u nyi jôl li mut wada mu ikété yap. Ndi, baa liyi mut jôl li nkobla le u nyi toi nye? To! Hala a nkobla bé ki to le u nyi niñ yé yak ikété disii di mam, ni njee a yé toi.\n2 Bebeg u bi nok bôt ba mpôdôl Yésu Kristô, to hala kii a bé munu hisi 2 000 ñwii i len ini. Ndi ngandak bôt i nyi bé njee Yésu a yé. Bahogi ba nkal le Yésu a bé ndik loñge mut, bape bo a bé mpôdôl, bape ki ba nhémle le nyen a yé Djob. Baa we u nhoñol lelaa?—Béñge Ndoñi 12, i mamélél ma kaat.\n3. Inyuki hala a yé we nseñ le u yi Yéhôva Djob bo Yésu Kristô?\n3 Hiki wada wés a nlama yi maliga inyu Yésu. Inyuki? Bibel i ntimbhe le: “Niñ boga ini, le ba yi we bañga mpom Nyambe wada, ni nu u om, le Yésu Kristô.” (Yôhanes 17:3) Maliga ma yé le, mut binam a nla bé kôhna niñ boga hana isi ibale a nyi bé Yéhôva ni Yésu Kristô. (Yôhanes 14:6) Yom ipe i yé le, di nlama yi njee a yé Yésu inyule nyen a yé ndémbél lam i niiga bés lelaa di nlama niñ, ni lelaa di nlama unda mut wés libôk gwéha. (Yôhanes 13:34, 35) I Pes 1 munu kaat ini, di bi nigil maliga inyu Djob. Nano, di nke nigil yom Bibel i niiga inyu Yésu.\nDI NLÉBA MÉSIA!\n4. Bini bibuk le “Mésia” ni “Kristô” bi nkobla le kii?\n4 Ngandak ñwii ilole Yésu a ngwéé, Yéhôva a bi bôn ikété Bibel le a ga om Mésia nu a yé Kristô. Ini buk le “Mésia” i nlôl ni hop Lôk Héber. Ini buk le “Kristô” i nlôl ni hop Grikia. Bini bibuk gwo biba, bi nkobla le Djob a bi pohol Mésia nu likak, a ti ki nye tel i tôbôtôbô. Mésia nyen a ga yônôs mimbônga mi Djob nwominsôna. Yésu a nla ki hôla we i len ini. Ndi, ilole a ngwéé, ngandak bôt i bé badba le: ‘Njee a ga ba Mésia?’\n5. Baa banigil ba Yésu ba bi hémle le a yé Mésia?\n5 Banigil ba Yésu ba bé pééna bé le Yésu a yé Mésia nu likak. (Yôhanes 1:41) Kii héga, Simôn Pétrô a bi kal Yésu le: “U yé Kristô.” (Matéô 16:16) Lelaa di nla ba nkwoog nkaa le Yésu a yé Mésia?\n6. Lelaa Yéhôva a bi hôla bôt ba ngwés maliga i yi njee a yé Mésia?\n6 Ngandak ñwii ilole Yésu a ngwéé, Djob a bi ti ngandak mbañ i i bé lama hôla bôt i yi njee a yé Mésia. Lelaa mbañ i, i bé lama hôla bôt i léba njee a yé Mésia? Hoñol le u nlama ke i homa ba nyôñôl matôa inyu bem mut a nlôl liké. Ndi u bak ngi tehe mut nu. Baa w’a la yi nye? To, handugi le ba tibil toñle we lelaa mut nu a yé. Nlélém jam u won Yéhôva a bi boñ. A bi gwélél bapôdôl inyu toñle bôt kii Mésia a bé lama boñ, ni mam ma bé lama kwél nye. Mbañ i yosôna, i bi yon i niñ i Yésu. Jon bôt ba nwan Bitilna ba yé nkwoog nkaa le Yésu nyen a yé Mésia.\n7. Imbe mbañ iba i ñunda le Yésu nyen a yé Mésia?\n7 Di wan le mbañ iba. I bisu i yé le, 700 ñwii ilole Yésu a ngwéé, mpôdôl Mika a bi kal le Mésia a ga gwééne ikété man tison le Bétléhém. (Mika 5:1) Kiki mbañ i bi kal, mu tison i nyen Yésu a bi gwééne! (Matéô 2:1, 3-9) I nyônôs iba i yé le, Daniel a bi bôk pot le Mésia a ga nene i mis ma bôt i ñwii 29 i ngéda yés. (Daniel 9:25) Hana a yé ndik mbañ iba ikété ngandak mbañ, i i bi yon inyu unda le Yésu nyen a yé toi Mésia nu likak.—Béñge Ndoñi 13, i mamélél ma kaat.\nNgéda nsôble yé, Yésu a bi yila Mésia tole Kristô\n8, 9. Kii bi unda i sôble i Yésu le nyen a yé Mésia?\n8 Yéhôva a bi boñ le i nene i mis ma bôt bobasôna le Yésu nyen a yé Mésia. Djob a bi bôn Yôhanes Nsôble le a ga ti nye yimbne i ga hôla nye i yi njee a yé Mésia. Ngéda Yésu a bi ke yak Yôhanes i ngwañ lép u Yordan i ñwii 29 i ngéda yés, Yôhanes a bi tehe yimbne i. Bibel i nkal le, ngéda Yésu a bi mal sôblana, a nyodi ikété malép. Ngii i yibla. Ha nyen Yôhanes Nsôble a bi tehe mbuu Djob u nsôs kiki hibeñ, u bedep ngii Yésu. Bibel i nkal ki jam li bi noñ ha: “Ndi nun-ki, kiñ i lôl i ngii, i kal le, Man wem nu gwéha nunu, a nlémél me.” (Matéô 3:16, 17) Ngéda Yôhanes a bi tehe hibeñ, a emble ki kiñ i Djob, ha nyen a bi yi le Yésu nyen a yé Mésia. (Yôhanes 1:32-34) I kel i, Yéhôva a bi kôp mbuu wé ngii Yésu. Nlélém kel ki nyen Yésu a bi yila Mésia. Nyen Djob a bi pohol le a ba Ñénél ni Kiñe.—Yésaya 55:4.\n9 Mbañ i Bibel, kiñ i Yéhôva nyemede, ni yimbne a bi ti i sôble i Yésu, hala a yé mam ma ñunda le Yésu nyen a yé Mésia. Ndi hee Yésu a bi lôl, ni umbe ntén mut a bé? Di wan yom Bibel i niiga mu mambadga ma.\nHEE YÉSU A BI LÔL?\n10. Kii Bibel i niiga inyu niñ i Yésu ilole a nlo hana isi?\n10 Bibel i niiga le Yésu a bi niñ i ngii ntandaa ngéda ilole a nlo hana isi. Mpôdôl Mika a bi kal inyu Mésia le “bibôdlene gwé bi ba ngéda kôba ni kwañ.” (Mika 5:1) Yésu nyemede a bi kal ngandak ngélé le a bi bôk a niñ i ngii ilole a ngwéé hana isi. (Añ Yôhanes 3:13; 6:38, 62; 17:4, 5.) Iloo yaga le a nlo hana isi, Yésu a bééna maada ma tôbôtôbô ni Yéhôva.\n11. Inyuki Yésu a yé mahee ngandak i mis ma Yéhôva?\n11 Yésu a yé mahee ngandak inyu Yéhôva. Inyuki? Inyule a yé hégél bisu i Djob. Jon, Bibel i nsébél Yésu le “mbôkgwéé ikété bihégél gwobisôna.” * (Kôlôsé 1:15) Yésu a yé ki mahee inyu Yéhôva, inyule nyetama nyen Yéhôva a bi heg ni moo mé. Jon, Bibel i nsébél nye le “pombe yé Man.” (Yôhanes 3:16) Yésu nyetama ki nyen Yéhôva a bi gwélél inyu heg mam momasôna. (Kôlôsé 1:16) Nyetama ki nyen Bibel i nsébél le “Bañga,” inyule Yéhôva a bi gwélél nye inyu ti biañgel ni bôt ba binam mañwin ni biniigana.—Yôhanes 1:14.\n12. Kii i nyis bés le Djob ni Yésu ba ta bé mut wada?\n12 Ngim bôt i nhoñol le Djob ni Yésu ba yé mut wada. Ndi, hala bé nyen Bibel i niiga. Bibel i nkal le Yésu a bi héga, hala a nkobla le Yésu a gwé bibôdle. Ndi Yéhôva, nu a bi heg mam momasôna, a gwé bé bibôdle. (Tjémbi 90:2) Yésu a yé man Djob. Jon, Yésu a bi yénak bé a hoñol le a yoñ yééné i Djob. Bibel i ntibil toñol le Yéhôva a nloo man wé Yésu. (Añ Yôhanes 14:28; 1 Korintô 11:3.) Yéhôva nyetama nyen Bibel i nsébél le “Nyambe Nu ngui yosôna.” (Bibôdle 17:1) Mut nye ki nye i ngii ni isi a mpam bé nye ngui.—Béñge Ndoñi 14, i mamélél ma kaat.\n13. Inyuki Bibel i nkal le Yésu a yé “pôôna Nyambe, nu a nene bé”?\n13 Yéhôva ni Man wé Yésu ba bi tégbaha didun di didun di ñwii lôñ ilole ngii ni isi bi nhéga. Ba bi sal ki ntôñ. Jon ba ngwéhna ngandak! (Yôhanes 3:35; 14:31) Yésu a bi nigle bilem bi Isañ loñge ngandak, jon Bibel i nkal le “a yé pôôna Nyambe, nu a nene bé.”—Kôlôsé 1:15.\n14. Lelaa Yésu, nu a yé mahee ngandak i mis ma Yéhôva, a bi gwéé kiki mut binam?\n14 Yésu, nu a yé mahee ngandak i mis ma Yéhôva, a bi neebe i hebi i ngii inyu gwéé hana isi kiki mut binam. Lelaa hala a bé le a bôña? Yéhôva a bi boñ hélha jam, a tégbaha niñ i Man wé ikété libum li muda konji le Maria. Jon, Isañ Yésu a bé bé mut binam. Maria a bi gwal peles man, a sébél nye le Yésu.—Lukas 1:30-35.\nUMBE NTÉN MUT YÉSU A BÉ?\n15. Kii nla hôla we i tibil yi njee a yé Yéhôva?\n15 Bikaat bi Bibel le Matéô, Markô, Lukas, ni Yôhanes, bi nla hôla we i kônde yi Yésu, niñ yé ni bilem gwé bilam. Ba nsébél bini bikaat le Miñañ Minlam. Yésu a bi kôna Isañ iloo héga. Jon, yom u ga añ inyu Yésu, i ga hôla yak we i tibil yi njee a yé Yéhôva. Inyu hala nyen, Yésu a bi pot le: “Nu a bi tehe me, wee a bi tehe Tata.”—Yôhanes 14:9.\n16. Kii bé ño nkwel u likalô li Yésu? Hee biniigana gwé bi bé lôl?\n16 Ngandak bôt i bé sébél Yésu le “A Lét.” (Yôhanes 1:38; 13:13) Ngéda Yésu a bé niiga, ño nkwel wé u bé le, “miñañ minlam mi Ane.” Kii yé Ane i? I Ane i yé ngim énél Djob a bi téé i ngii, ndi i ga énél hisi hiosôna. I ga lona ki bisai inyu bôt ba nôgôl Djob. (Matéô 4:23) Biniigana bi Yésu gwobisôna bi bé lôl yak Yéhôva, jon Yésu a bi kal le: “Maéba mem ma ta bé mem, ndik ma nu a om me.” (Yôhanes 7:16) Yésu a bé yi le Yéhôva a nsômbôl le bôt ba emble ñañ nlam le Ane Djob i ga énél nkoñ isi.\n17. Hee Yésu a bé niiga? Inyuki a bi ti nyemede nkikip inyu niiga bôt?\n17 Hee Yésu a bé niiga? To hee a bé boma bôt. Kiki a bé niiga i mambai, hala nyen a bé niiga yak i tison, i minkoñ, i bibôm, i bahoma ba bibégés ni i mandap. A bé bem bé le bôt ba lo i nyeni, ndi nyen a bé ke i boma bo. (Markô 6:56; Lukas 19:5, 6) Yésu a bi ti nyemede nkikip, a tinak ngéda ni ngui yé inyu niiga bôt. Inyuki? Inyule a bé yi le sômbôl i Djob i yé le a boñ hala, ni le a bé a mboñ mam ma nlémél Isañ ngéda yosôna. (Yôhanes 8:28, 29) Yésu a bé añle bôt miñañ minlam inyule konangoo yé i bé tinde nye i hôla bo. (Añ Matéô 9:35, 36.) Yésu a bi tehe le baéga bibase ba bé niiga bé bôt maliga inyu Djob ni Ane yé, jon a bé a nsômbôl le a hôla libim li bôt i nok miñañ minlam.\n18. Bimbe bilem bilam bi Yésu bi nlôôha lémél we?\n18 Yésu a bé gwés bôt, a tôñôk ki bo. A bééna loñgeñem. Bôt ba bé lo nye i pañ kayéle yak boñge ba bé maséé i ba ni nye. (Markô 10:13-16) Yésu a bé bé mut mbagla. A bé oo ngitelepsép ni makala pati. (Matéô 21:12, 13) I ngéda Yésu, bôda ba bé bé kunde i boñ ngandak mam inyule bôlôm ba bé yan bo. Ndi, Yésu nye a bé diihe bôda ngandak, a tinak ki bo lipém. (Yôhanes 4:9, 27) Yésu a bé toi mut suhulnyu. Kii héga, kôkôa yada, a bi boñ bôlô le minkol nwon mi bé boñ, a bi jôa makôô ma baôma bé!—Yôhanes 13:2-5, 12-17.\nTo hee homa a bé a mboma bôt, Yésu a bé tééne bo likalô\n19. Himbe hihéga hi ñunda le Yésu a bé tôñ toi bôt?\n19 Yésu a bé tôñ bôt, a bé ki bebee i mélés mandutu map ni i ti bo mahôla. Hala a bi nene ngéda a bi ti ngui yé inyu boñ bihélha bi mam ni mélés bakokon. (Matéô 14:14) Kii héga, mut lô a bi lo tehe Yésu, a kal nye le: “Ibale u nkémhe, u yé le u pubus me.” Njôghe ni ndutu i mut lô i bi tihba ñem Yésu. Yésu a bi kon nye ngoo, a bana ki ngôñ i hôla nye. Jon a bi sambal woo wé, a tihba nye, a kal ki nye le: “Me nkémhe; pôp.” Ndi mut lô a mbôôp. (Markô 1:40-42) Baa u nla nôgda maséé mut nu a bi kôhna?\nYÉSU A BI NÔGÔL ISAÑ I PAM LISUK\n20, 21. Inyuki di nkal le Yésu a yé ndémbél ikeñi inyu nôgôl Djob?\n20 Yésu a bi ti bañga ndémbél inyule a bi nôgôl Isañ. A bi téñbe i nôgôl Isañ to hala kiki mam mabe ma bé pémél nye, yak bôt ba ook nye. Kiki héga, Yésu a bi kwo bé ikété manoodana ma Satan. (Matéô 4:1-11) Yak bilôk bi nyañ bi bé hémle bé le a yé Mésia, jon ba bé kal le: “A nkônd njék,” ndi hala a bi gwel bé nye i kena bôlô Isañ ni bisu. (Markô 3:21) To ngéda baoo bé ba bi lôôha boñ nye béba, Yésu a bi téñbe ni Djob i pam lisuk. Kekikel a hoñol bé le a timbhe bo béba yap.—1 Pétrô 2:21-23.\n21 Yak ngéda Yésu a bé bebee ni nyemb, ikété njôghe ikeñi, a bi nôgôl Yéhôva i pam lisuk. (Añ Filipi 2:8.) Hoñol ki mam a bi hônba i hilo ba bi nol nye. Baoo ba bi gwel nye, bôt ba bitembee ba soman nye le a ñôbôs jôl li Djob, bakéés ba ngitelepsép ba ti nye mbagi nôgôs, mamut ma ndegle nye, yak bisônda bi kép nye mbai, ndi bi sôk bi tômôl nye kék. Ngéda a bé bebee ni nyemb, a bi lond, a kal le: “Hala a mal yon!” (Yôhanes 19:30, MN) Dilo daa mbus nyemb Yésu, Yéhôva a bi tugul nye, a yilha nye hégél i mbuu. (1 Pétrô 3:18) Mbus môm mana ma dilo, Yésu a témb i ngii, “a yén isi i woo walôm Nyambe,” a bem le Djob a yilha nye Kiñe.—Lôk Héber 10:12, 13.\n22. Imbe botñem di gwé inyule Yésu a bi téñbe i nôgôl Isañ i pam lisuk?\n22 Inyule Yésu a bi téñbe i nôgôl Isañ i pam lisuk, di gwéé botñem i niñ boga ikété paradis hana isi inoñnaga ni mbônga u Yéhôva. Pes i noñ i ga niiga bés lelaa nyemb Yésu i nyibil njel inyu niñ boga.\n^ liboñ 11 Yéhôva a yé bés Tata inyule nyen a bi heg bés. (Yésaya 64:8) Bibel i nsébél Yésu le Man nu Djob, inyule Djob nyen a bi heg nye. Bibel i nsébél yak biañgel ni Adam le bon ba Djob.—Hiôb 1:6; Lukas 3:38.\nMALIGA 1: YÉSU A YÉ MÉSIA\n“U yé Kristô.”—Matéô 16:16\nKii nyis bés le Yésu a yé Mésia?\nMatéô 3:16, 17; Yôhanes 1:32-34\nYéhôva a bi yelel le Yésu a yé Man wé.\nMika 5:1; Matéô 2:1, 3-9\nYésu a bi yônôs mbañ yôsôna i mpot inyu Mésia\nMALIGA 2: YÉSU A BÉ AÑGEL ILOLE A NLO HANA ISI\n“Inyule me bi lôl ngii.”—Yôhanes 6:38\nKii Yésu a bi boñ i ngii?\nKôlôsé 1:15, 16\nYéhôva a bi bôk a heg Yésu. Mbus, a gwélél Yésu inyu boñ mam mape momasôna. Yéhôva a bi niiga Yésu didun di didun di ñwii.\nYéhôva a bi ep Yésu hana isi.\nMALIGA 3: YÉSU A NGWÉS BÔT\n“Nwaha boñge batitigi, ba lo meeni.”—Markô 10:14\nBimbe bilem bilam bi Yésu bi nlémél we?\nYésu a bé loñge mut, bôt ba bé maséé i kwel ni nye.\nYôhanes 4:9, 27\nYésu a bé ti bôda lipém, a diihege ki bo.\nYôhanes 13:2-5, 12-17\nYésu a bé mut suhulnyu.\nMatéô 9:35, 36; Markô 1:40-42\nYésu a bé sômbôl hôla bôt.\nMALIGA 4: YÉSU A MBOÑ SÔMBÔL I DJOB HIKI NGÉDA\n“Me mélés nson u ti me le me boñ.”—Yôhanes 17:4\nLelaa ndémbél i Yésu i nhôla bés i téñbe ni Djob?\nYésu a bi téñbe ni Djob ngéda Nsohop a bi noode nye.\nYésu a bi boñ sômbôl i Djob to ngéda bôt bé ba lihaa ba bé yan nye.\n1 Pétrô 2:21-23\nKekikel, Yésu a bi boñ bé baoo nye béba.\nYésu a bi téñbe ni Djob letee ni nyemb.\nLôk Héber 10:12, 13; 1 Pétrô 3:18\nYéhôva a bi tugul Yésu inyu niñ i ngii.