Q=4	C=2	SS=0	LS=1	PS=0	DC=0	LC=0	SD=0	BS=22	G0=602	G1=407	G2=202	DLID=az_RU	BODY=fevral 18, 2022 - 10:16 PM Хәбәрин коду : 1230936 Мәнбә : АБНА Хәбәр Аҝентлији Диникитабхана.ҹом-а иситинадла Link:\n...Һаҹы бирдән үзүнү Сејид Ҹавада тутуб деди: "Ешитмишәм ки, мәним барәм дә јуху ҝөрмүсән. Даныш ҝөрүм, нә ҝөрмүсән".\nСејид деди: “Јухуда ҝөрдүм ки, Пејғәмбәр вә өвлијаларын отурдуғу би рјердәјәм, ајаг үстә дајанмышам. Әввәлҹә һисс етдим ки, кимсә Гуран охујур, сонра сәсини ешитдим. Һәзрәт Әлинин (ә) сәси иди. Ајәнин мәзмуну белә идики, биз инди зәифик, вәзијјәтимиз јахшы дејил вә дүшмәнә һүҹум едә билмирик. Мән һәлә дә ајаг үстә дајаныб һамыны мүһарибәјә чағырырдым. О сәсиешидәндә исә сакит галдым. Бундан сонра ҝедиб дивардакы хәнҹәри ҝөтүрдүм, анҹаг ҝөрдүмки, гыса хәнҹәрдир. Имам Әлинин (ә) Гуран ајәләри арасында белә сөјләдијини дә ешитдим: "Гасим Сүлејмани Пејғәмбәрин ҝүлүдүр; нә дејирсә, гулаг асын!"...\nӘввәли өтән сајымызда!\nГулдур вә наркобаронлара гаршы\n1991-ҹи илин јазында өлкәнин шәргиндә сабитлик позулмушду. Һаҹы ораја ҝедиб һәрби бирләшмәләри тәлиматландырды, низама салды, зәиф ҹәһәтләр үзәриндә ишә башлады, ејни заманда дини-мәдәни ишләр ҝөрдү. О, тајфа башчыларыны дәвәт едиб онларла данышды, деди ки, ҝәрәк бөлҝәләринин тәһлүкәсизлијини өзләри тәмин етсинләр. Онлара силаһ вә диҝәр имканлар верди. Бөјүк риск иди, амма о, Бәлуҹ милләтинә етимад етди. Һаҹы Гасимин мәнәви ҹәһәти һәрби ҹәһәтиндән өнҹә инсанлары ҹәлб едирди. Ики ил өтмәдән вә сәрһәдләрдә ән кичик һәрби гаршыдурма баш вермәдән бөлҝәдә тәһлүкәсизлик јаранды.\nБир дәфә сәрһәд ганунларына мәһәл гојмадан Пакистан вә Әфганыстанын 90 км-лијинә гәдәр ҝирди, авиасија дәстәји илә диверсија әмәлијјаты һәјата кечириб гулдур дәстәләринин әсир ҝөтүрдүјү чохлу әсҝәрләри азад етди, ушагларын бурнундан бир дамла ган да төкүлмәди. Гоншу өлкәнин әразисинә иҹазәсиз ҝирмәк проблем јарада биләрди, амма онун үчүн ушагларын һәјаты даһа өнәмли иди.\nУшагларла бирликдә гарнизонун гапысындан чыханда Һаҹы Гасимин дә гәрарҝаһдан чыхдығыны ҝөрдүм. Фотоапарат әлимиздә иди. Әрәбнежад вә Задхош да јанымдајды. Ҹавад Задхош Һаҹы Гасимә јахынлашды. Һаҹы, Ҹавадын зарафатҹыл олдуғуну билирди. Онун ҝәлдијини ҝөрән кими Ҹавадла зарафат етмәк үчүн ҝүлүмсәјәрәк деди: "Сизинлә шәкил чәкдирмәјә вахтым јохдур!"\n- Һаҹы аға, биз сизинлә шәкил чәкдирмәк истәмирик. Биз истәјирик ки, сиз бизим шәклимизи чәкәсиниз! – дејә Ҹавад тез фотоапараты она верди. Һаҹы Гасим өзүнү сахлаја билмәјиб ҝүлә-ҝүлә шәклимизи чәкди. Һәмин јадиҝар шәклин фотографы Һаҹы Гасимдир.\nСәрдар Мәһәммәдрза Һәсәни\nСарәллаһ дивизијасынын һүсејнијјәсиндә рәсми мәрасим иди. Сәрдар Сүлејмани һүсејнијјәнин бу тәрәфиндә, бир әсҝәр дә о тәрәфиндә отурмушду. Әсҝәр әдәб-әркандан кәнар отурмушду, чыхыш заманы да данышырды. Һаҹы Гасим мәрасимдән сонра ону чағырды, дивизија командири кими ҹәзаландыра билсә дә, деди: "Гардашым, әзизим, әдәб-әрканла отурмаг, низам-интизама риајәт етмәк лазымдыр. Рәсми мәҹлис иди, Теһрандан ҝәлмиш гонағымыз чыхыш едирди. Гуранын 30-ҹу ҹүзүнү әзбәрләсән, чыхышаҹағыг, әзбәрләмәсән, инзибати тәдбир ҝөрәҹәјәм".\nСәрдар Рза Кәрәми\n1993-94-ҹү илләрдә өлкәнин шәргиндә сабитлик позулмушду, гулдур дәстәләри полисләрә гаршы пусгулар гурурдулар. Чохлу шәһид вермишдик. Јоллары бағлајыб әсир тутур, ушагларымызы шәһид едирдиләр. Аббас Наруји о гәдәр һәјасызлашмышды ки, жандармеријанын радио далғасына ҝириб дејирди: "Аббас Нарујијәм, бурда дајанмышам".\nКәһнуҹда бүтүн тајфалардан гулдурлара гошуланлар варды. Ҹирофт рајонунда Авәртин адлы бир бөлҝә варды, дағын архасында јерләширди. Силаһлылар дағын зирвәсинә галхыб 50-60 км-лик дүзәнлијә нәзарәт едир, јахынлашан һәр бир шеји вурурдулар.\nҺәмин ҝүнләрдә Бамири тајфасындан Ејдук Бамири адлы бир гулдур тәхминән јүз нәфәри өлдүрүб тајфасына сығынмышды. Гәрара алынмышды ки, Гасим Сүлејмани һәмин бөлҝәни тәмизләсин. О, Сарәллаһ дивизијасынын Бәм, Ираншәһр вә Кәһнуҹ бригадалары вә авиасија дәстәји илә бөлҝәни тәмизләмәји планлашдырды. Бу әмәлијјат о гәдәр тәсирли олду ки, тајфаларын чоху өз гулдурларыны тәслим етдиләр. Силаһлары башларынын үстүндә дағдан енирдиләр. Бәзиләри јерли ләһҹәдә дејирдиләр ки, Гасим Сүлејманијә тәслим олуруг.\nМүһарибәдән сонра Сарәллаһ дивизијасына өлкәнин ҹәнуб-шәргиндә гачагчылара вә гулдур дәстәләринә гаршы мүбаризә тапшырығы верилди. 1993-ҹү илдә һәмин бөлҝәнин, гардашы вә гоһумлары гулдурлуг иттиһамыјла һәбс олунмуш кәндхудаларындан биринин нүмајәндәләри Һаҹы Гасимлә ҝөрүшдүләр. Корпус ушагларындан үчүнү ҝиров ҝөтүрмүшдүләр, онларын азадлығы гаршылығында кәндхуданын гоһумларынын азад едилмәсини истәјирдиләр.\n- Инди саат нечәдир? – дејә һаҹы кәндхуданын әсас нүмајәндәсини сәрт бахышла сүздү, ҹавабы ҝөзләмәјиб әлавә етди: - Тәхминән 4-дүр. Һәмин үч пасдар сабаһ саат 2-ә гәдәр сағ-саламат Кирманда олмаса, нә кәнд галаҹаг, нә дә кәндхуда!\nНүмајәндәләр ҝөзләри бәрәлмиш һалда она бахдылар вә һеч бир сөз демәдән галхыб ҝетдиләр. Онун әзәмәт вә гәтијјәти өз ишини ҝөрдү. Шөһрәти гулагларына чатмышды, билирдиләр ки, һеч кимлә зарафаты јохдур. Ертәси ҝүн ҝүнортадан өнҹә үч пасдар Кирмандајды.\nСәрдар Әмин Шәриәти\nӨлкәнин шәргиндә сабитлик позулмушду, гулдурлар һәр ҝүн бирини өлдүрүрдүләр. Наркотик маддә дашыјан автомобил кортежи ҝүнүн ҝүнорта чағы јолларда ҝәзирди, һеч ким гаршыларыны кәсмәјә ҹүрәт етмирди. Нәһајәт, тәһлүкәсизлији тәмин етмәк Һаҹы Гасимә тапшырылды.\nГасим Сүлејмани бөлҝәдә сабитлији бәргәрар етмәкдән өтрү Милли Тәһлүкәсизлик Шурасында тәһлүкәсизлијә, мәдәни, сијаси, иҹтимаи вә игтисади мәсәләләрә даир комплекс лајиһә гәбул етдирди. Бу лајиһә бүтүн тәһлүкәсизлик гүввәләринин әмәкдашлығына әсасланыр вә Иран сәрһәдләриндән кәнара да шамил олурду. Бир мүддәтдән сонра ҝүҹлү кәшфијјат иши баш тутду, гулдурларын иҹлас вә програмларындан хәбәрдар олду. О, гәдим мүһарибә ушагларындан истифадә етди вә сонда бүтүн о бөлҝәләрдә там информасија нәзарәтини тәмин етди.\nНөвбәти мәрһәлә сәрһәдләрин бағланмасы иди. Бу иш дахилдә чохлу етиразла үзләшди, лакин о буну етди, сонра мүһәндис-истеһкам имканларыјла каналлар чәкди. Наркотик маддә дашыјан машынлар ҝәлиб каналлара дүшүрдүләр. Бундан сонра гулдурлар наркотик маддәләри дәвәләрлә дашымаға башладылар. Һаҹы Гасим бу методун да гаршысыны алды. Онлар чијинләриндә дашымаға башладылар - бунун да гаршысыны алды. Онун оперативлији, гәтијјәти вә тәдбирлилији гулдурлары тәнҝә ҝәтирмишди. Онлар Дахили Гошунларын Забулдан Заһидана ҝедән әсҝәрләрини әсир тутуб Әфганыстана апардылар.\nҺаҹы Гасим мәнә деди ки, тез Заһидана ҝәл. Ҝеҹә икән Теһрандан ора ҝетдим. Ону сорушанда дедиләр ки, Әфганыстана ҝедиб. Мән дә јола дүшдүм. Бир әмәлијјатла архадан карвана һүҹум едиб мүһасирәјә алдыг. Бүтүн әсҝәрләр азад олундулар. Бу әмәлијјат гулдурлара ағыр зәрбә вурду.\nСәрһәдләри бағлајандан сонракы план дахили бөлҝәләри тәмизләмәк иди. Кирманла Заһидан арасындакы ҝениш әрази вә јүксәкликләр силаһлы гачагчыларла долујду. О вахта гәдәр һеч ким оралара ҝетмәјә ҹүрәт етмәмишди. Бөлҝәнин әһалиси ишсиз иди, гулдур карванларыны горумаг үчүн онлара пул вә силаһ верилирди.\nЈүксәкликләри тәмизләмәк үчүн план һазырланды. Һәртәрәфли план иди. Һаҹы Гасим әввәлҹә игтисадијјатдан башлады, мәсул шәхсләри дәвәт едиб деди: "Мән бунлары дағлардан ендирәҹәјәм, амма јенә ишсиз галаҹаглар".\nОнлар да сөзүнү гәбул етдиләр. Овахткы мәмурлара тәгдим етдији лајиһә әсасында әһалијә торпаг верилди, әкинчилик үчүн су иҹазәси алынды. Ораја гошун да апарылмышды, бүтүн бөлҝә топ, танк вә зиреһли машынларла долујду. Елан етди ки, сизә 48 саат вахт верирәм: ким дағдан ениб силаһыны тәһвил версә, она иш верәҹәјәм; енмәсә, бизим дүшмәнимиздир вә онунла вурушаҹағыг.\n24 саат өтмәмиш дағын дөшү гарышга кими адамларла долду. Силаһла дағдан енирдиләр. Һаҹы Гасим дә сөзүнә әмәл етди. Ора стол гојмушду. Иҹра һакимијјәтиндән онлара аманнамә вериб дејирдиләр ки, бу торпаг, бу да иш; ҝедин, ишләјин, јашајын. Беләликлә, бөлҝәдә сабитлик бәргәрар олунду. О, сәрһәдләри даһа ҹидди шәкилдә бәркитди. Сонра бөлҝәнин шәһәр вә кәндләриндә халга хидмәт үчүн тибб мәнтәгәләри ачды, тәһлүкәсизлији әһалијә тапшырды. Онлар үчүн јорулмадан ишләјирди. Халг да она инаныр, етимад едир вә севирди.\nЕјдук Бамири мүлки инсанлардан, тәһлүкәсизлик гүввәләриндән, полис вә пасдарлардан тәхминән јүз нәфәри өлдүрмүш бир гулдур иди, Ираншәһр вә Кәһнуҹ рајонларында ат ојнадырды. Авәртин адлы стратежи дағ кәндинин Камрани тајфасындан бир гадынла аилә гурмушду, ҝүнбәҝүн даһа чох гулдурлуг едирди. Әһалинин ҹанына да горху салмышды.\nГасим Сүлејмани бу нәтиҹәјә ҝәлди ки, тәһлүкәсизлији бәргәрар етмәкдән өтрү Авәртин кәндиндә һәрби әмәлијјата башламаг лазымдыр. Бәм, Кирман вә Ираншәһр истигамәтләриндән бир әмәлијјат планлашдырды. Мән Бәм бригадасында идим. Ираншәһр вә Кирмандан да бригадалар јола дүшдү. Сүлејмани шәхси һејәтини һеликоптерлә Кирмандан ҝәтириб лазыми бөлҝәјә бошалтды вә Ејдукун башчылыг етдији силаһлы дәстәләрлә дөјүш башланды.\nБу әмәлијјатда бир груп гулдур әлә кечирилди, бир групу өлдүрүлдү, Ејдук Бамири исә гачды. Һаҹы Гасим әмр етди ки, Камрани тајфасыны 60 км ашағыја көчүрсүнләр. О вахтаҹан белә бир иш ҝөрүлмәмишди. Бу һадисә бомба кими әкс-сәда доғуруб диҝәр тајфаларын үрәјинә ваһимә салды. Бундан сонра Ҹирофт вә Кәһнуҹда ҝөрүшләр кечирди.\nҸирофтда бүтүн тајфа башчыларыны топлады, гулдурлары дөвләтә тәслим етмәкдән өтрү он ҝүн вахт вериб деди: "Адам өлдүрәнләрә мөһләт веририк ки, разылыг алсынлар; әкс-тәгдирдә, мәһкәмәјә ҝедәҹәкләр. Лакин бу мүддәтдән сонра һансы тајфа гулдурлары тәһвил вермәсә, Камрани тајфасы кими онлары да көчүрәҹәјәм".\nГашыны галдыранда симасы дәјиширди, һәдәләјәндә һамы билирди ки, дедијини едәҹәк. Камрани тајфасы буна бир нүмунә иди. Ики ҝүндән сонра Кәһнуҹда да охшар ҝөрүш кечириб орадакы тајфа башчыларыны топлады вә ејни сөзү сөјләди. Онларын тәслимолма ҝөрүнтүләри вар. Дејирдиләр ки, биз Гасим Сүлејманијә тәслим олуруг.\nЈалныз бириндән башга бүтүн тајфалар гулдурлары тәслим етдиләр. Гасим Сүлејмани дә әкинчилијә башламалары үчүн онлары торпаг вә су илә тәмин етди. Дејирди ки, бунлар бахымсыз галыблар, игтисади дурумларыны дүшүнмәлијик. Әһрар адлы бир лајиһә чәрчивәсиндә һәмин тајфалара гују газмаг үчүн јүздән артыг газынты иҹазәси алды. Дүшүнүрдү ки, игтисади ишләр ҝөрмәк вә бунун јанында мәдәни фәалијјәтләрлә мәшғул олмаг лазымдыр. Полиси, корпусу, валилији - һамыны бу ишә сәфәрбәр етмишди.\nБир ҝүн Гасим Сүлејманини ҝөрмәјә ҝетдим. Өлкәнин ҹәнуб-шәргиндә онун нәзарәти алтында гулдур дәстәләрини тапмагла мәшғул идик. Бир дәфә һәр бир ҹинајәтә әл атан бир дәстә илә растлашдыг. Һаҹы Гасимә мәлумат верәндә нараһат олуб деди: "Онлары әлә кечирмәкдән өтрү нә баҹарырсынызса, един. Нә истәсәниз, верәҹәјәм".\nМәнә езамијјәт вәрәги алыб деди ки, мәнимлә ҝәл. Гәрарҝаһдан һәјәтә чыхдыг. Бир нечә бөјүк машыны ҝөстәриб деди: "Бунлары вә истәдијин гәдәр ҹанлы гүввәни ҝөтүр, онлары әлә кечир вә ҝәтир!”\nҸаныма горху дүшдү, амма тапшырығы гәбул етдим. Бизә сон төвсијәләрини верди. Гулдурларын ҝет-ҝәл етдикләри илк јердә пусгу гурдуг, лакин ҝәлән олмады. Икинҹи вә үчүнҹү јерләрдә дә нәтиҹә әлдә едә билмәдик. Дағ вә дүзәнликләрдә бир нечә һәфтә пусгу гурмагла мәшғул олдуг. Һарада мүмкүн олурдуса, пусгу гурурдум, амма онлары тапа билмирдим. Чох нараһат идим.\nБир ҝүн ушагларын бири мәнимлә әлагә сахлајыб деди:\n– Онлары тапдыг.\n– Неҹә? – дејә сорушдум.\n– Һүсејнабад кәндиндәки достларымдан бири онларын изини тапыб. Бу ахшам ора ҝедирләр.\nТез ушаглары һазырладым, ҝүнорта саат 2-дә бир нечә машынла кәндин јолунун кәнарында пусгу гурдуг. Бир мүшаһидәчи гојуб өзүмүз диҝәр тәрәфдә силаһлары һазырладыг. Саатын әгрәбләри тәрпәнмәк билмирди. Ахшам дүшмәкдә иди. Бир гәдәр сонра шам намазларымызы гылдыг. Аллаһдан истәјирдим ки, бу әмәлијјат уғурлу олсун. Дуа етдијим јердә јолдан бир нечә машын сәси ҝәлди. Мүшаһидәчи ишарә илә објектин кәндә доғру ҝәлдијини билдирди. Онларын јерләшдијинә әмин оландан сонра ҝеҹә вахты сакит чөлдә јола дүшдүк.\nҜизләндикләри јери билирдик. Ораны дөрд тәрәфдән мүһасирәјә алдыг. Әмәлијјат евә бир нечә әл гумбарасы атмагла башланды. Бир нечә саат вурушдуг. Биз хејли сурсат ҝөтүрмүшдүк, онларынкы исә аз иди. Буна ҝөрә чох мүгавимәт ҝөстәрә билмәдиләр. Бир нечә саат вурушандан сонра һамысы әлләрини башларына гојуб евдән чыхды.\nКәндин бир тәрәфиндә дизи үстә отурдуб голларына гандал вурдуг. Һава ишыгланмаға башлајанда Һаҹы Гасимә хәбәр вердим. Чох севинди; санки дүнјаны она вермишдик. Деди ки, индиҹә ҝәлирәм.\nБир саатдан сонра узагдан һеликоптер сәси ҝәлди. Билдим ки, өзүдүр.\nҺеликоптери чәтинликлә јерә отуртдуг. Һамымыза тәшәккүр етди. Она дедим: "Онлары кәнд јолунун кәнарында сахламышам. Сизи ҝөзләјирдим". Тәәҹҹүблә мәнә бахыб деди: "Тез ҝедәк".\nФикирләширдим ки, јәгин, онлары ҝөрәндә чәкмәси илә үз-башларына вураҹаг. Онлара неҹә нифрәт етдијини билирдим. Лакин ҝөрәндә нараһат һалда деди: "Бу нә вәзијјәтдир?! Нијә онлара хөрәк вә су вермәмисиз? Нијә онлары белә ортада сахламысыз? Бу неҹә әсир тутмагдыр?!"\n- Бунлар иғтишаш төрәдәнләр, адам өлдүрәнләрдир! - тәәҹҹүблә дилләндим.\n- Бу, әсир дүшмәләриндән өнҹәјә аид иди. Әсир тутандан сонра онларла үрәјин истәјән кими рәфтар едә билмәзсән, - дејә ҹаваб верди.\nМәнә гәрибә ҝәлирди. Ондан белә рәфтар ҝөзләмирдим. Һеликоптерә минәндә деди: "Әсирләрлә рәфтарда һәзрәт Әлинин јолу белә дејил. Биз ҝәрәк Әли кими јашајаг!"\nГулдурларын диз чөкмәси\nСәрдар Мәһәммәдәли (Әзиз) Ҹәфәри\nМүһарибәдән сонра өлкәнин ҹәнуб-шәргиндә – Систан вә Бәлуҹистан, Кирман вә Һүрмүзган вилајәтләринин бир һиссәсиндә вәзијјәт олдугҹа ағыр иди. Иш о јерә чатмышды ки, ингилаб дүшмәнләри маҝистрал јолларда пусгу гурур, мүлки инсанлары әсир тутурдулар. Онда корпусун Гуру Гошунларынын команданы идим. Һаҹы Гасим тез-тез дејирди ки, ҝәрәк бир шеј фикирләшәк. Милли Тәһлүкәсизлик Шурасына тәклиф етдик ки, корпус ҹәнуб-шәргдә тәһлүкәсизлији тәмин етмәјә һазырдыр. Һаҹы Гасимин разылашмаларындан сонра бу иш баш тутду, тапшырығы да онун өзүнә вердик. О, 1994-95-ҹи илләрдә ҹәнуб-шәргдә корпусун Гүдс гәрарҝаһынын командири иди. Ишә башлады вә бир илдән аз мүддәтдә бөлҝәнин гулдур дәстәләри силаһларыны јерә гојуб тәслим олдулар. Бәзи реҝион өлкәләри, һәтта Әрәбистанын тәһлүкәсизлик тәшкилатлары тәрәфиндән ҝүҹлү һимајә олунан вә Америка тәрәфиндән идарә едилән гулдур дәстәләринин тәслим олмасы һамыны тәәҹҹүбләндирирди. О замандан етибарән өлкәнин ҹәнуб-шәргиндә тәһлүкәсизлик позулмады.\n1997-ҹи ил иди, мүһарибәдә Гасим Сүлејманинин мүавини олмуш Гасим Мирһүсејни барәдә китаб јазырдым. Гәрара ҝәлдик ки, бир ҝүн сәһәрдән ахшама гәдәр Кирманда олум вә Һаҹы Гасим мәнә ондан данышсын. Ҝүнүн илк вә сон учуш билетләрини алдылар, һәлә ҝүнәш чыхмамыш Кирмана чатдым. Мәни гаршыламаға ҝәлмиш уҹабој киши сорушду: "Һаҹы Гасими ҝөрдүн?"\n– Јох, – дејә ҹаваб вердим.\n– Бир иши чыхды, һәмин тәјјарә илә Теһрана ҝетмәјә мәҹбур олду. Ҝүнортаја гәдәр гајыдаҹаг.\nСарәллаһ дивизијасынын гонаг евинә ҝетдик. Икимәртәбәли ев иди, кичик бир гапы илә јандакы евә јолу варды. Һәмин ҝүн билдим ки, јандакы Һаҹы Гасимин евидир. Ҝәлиб дедиләр ки, бекар галмајасан дејә ҝедәк, шәһәри вә тикилмәкдә олан мүһарибә музејини ҝөстәрәк. Ҝедиб Ҝәнҹәли хан һамамыны, Әли Әкбәр сәнәт музејини вә диҝәр јерләри ҝөрүб ҝүнорта гајытдыг. Һәмин уҹабој киши јенә утана-утана јахынлашыб деди: "Һаҹы Теһрандан зәнҝ вуруб деди ки, сиздән үзр истәјим, ахшамүстү гајыдаҹагмыш".\nБу сөзүндән утандым. Мән танынмаз јазычы идим, о исә мәшһур бир дивизијанын командири; лакин ҝеҹикдијинә ҝөрә мәндән үзр истәмәјә адам ҝөндәрмишди. Ахшамүстү дә ҝәлмәди. Уҹабој киши јенә ҝәлиб деди ки, Һаҹы Гасим ахшам ҝәләҹәјини сөјләјиб.\nҜүнбатан чағы икинҹи мәртәбәнин пәнҹәрәсинин јанында дајанмышдым. Һаҹы Гасим ҝәлди, машындан ениб о бири евә, 10-15 дәгигәдән сонра да ев палтарында бајыра чыхыб бу бири евә ҝирди. Гапыны ачанда мәни гуҹаглајыб үзр истәди. Мән јенә хәҹаләтимдән тәрләдим.\nОтуруб данышмаға башладыг. Сөһбәтин ортасында деди ки, шам јемәјимизи ҝәтирибләр. Ҝеҹәнин јарысына гәдәр Мирһүсејнидән данышды. Бәзән көврәлир, бәзән ҝүлүрдү. Сөһбәт әснасында бир сөз деди, һеч вахт јадымдан чыхмаз. Кәрбәла-5 әмәлијјатынын чәтинликләриндән вә Гасим Мирһүсејнинин шәһадәтиндән данышыб деди:\n- Мән Әли ибн Әбу Талибин (ә) дөврүндә олмамышам ки, Малик Әждәрин дөјүшүнү ҝөрүм. Лакин Малик Әждәр Мирһүсејни кими дөјүшмүшсә, ағыр мүһасирә заманы Мирһүсејни кими олубса, һәгигәтән дә, ҹәсур вә гәһрәман олмушдур.\nМирһүсејни барәдә бу бәнзәтмәси мәни чох һејрәтләндирди.\nҜеҹәнин јарысы сөһбәтимиз битди. О ҝедәндән сонра касетләрә хејли гулаг асдым. Сүбһ тездән ҝетмәјә һазырлашдым. Һәлә һава ишыгланмамыш ашағы енәндә ону ҝөрдүм. Тәсәввүр едирсинизми, танынмаз бир јазычыны јола салмаға чыхмышды! Неҹә хәҹаләт чәкдијими вә онун гәлбләри неҹә фәтһ етдијини ҝәрәк орада олуб өз ҝөзләринизлә ҝөрәјдиниз!\nБир нечә ајдан сонра китаб һазыр олду. Бир нүсхәсини Һаҹы Гасимин охумасы үчүн ҝөндәрдиләр. Бир нечә ҝүндән сонра мәнә бир гејд јаздығыны хәбәр вердиләр. Ҝедиб алдым. Бу сөзләри јазмышды: "Охујуб ағладым. Кәрбәла-5 әмәлијјатынын бүтүн ҝеҹәләринин савабларыны бу китабла дәјишмәјә һазырам!"\n1993-ҹү илдә Һүсејнзадә вә Һашими илә бирликдә бир Тојота автомобили илә Теһрана иҹласа ҝедиб јенә Кирмана гајытдыг. Иҹлас гулдурларын кечдикләри боғазларын бағланмасы барәдә олмушду, протоколу да биздәјди. Кирманда гәрара ҝәлдик ки, әмәкдашлары евләринә чатдыраг вә јолдашларымызын бири сүбһ чағы машыны идарәјә тәһвил версин.\nҜеҹә саат 2-дә Һүсејнзадәҝилин күчәсинә ҝирдик. Күчә бир гәдәр гаранлыг иди. Бирдән күчәјә бир машын дөндү. Ниссан Патрол автомобили иди. Ичиндән тәхминән 15-16 силаһлы дүшүб бизи мүһасирәјә алды. Билдик ки, гулдурлардыр. Һүсејнзадә Мүһәндис-истеһкам рәиси иди. О вахтаҹан гулдурларын кимисә тутуб сағ бурахдыглары ҝөрүнмәдијиндән Һүсејнзадә онларын командири Ејдук Бамиријә деди: "Бахын... мән пасдарам, бунларса мүһәндисдирләр. Мәни апара биләрсиниз".\nОнларса јалныз машынымызы истәјирдиләр; бизи јерә ендирдиләр вә гәза ишыгларыны кәсиб машыны апардылар.\nЕртәси ҝүн бу һадисә Сәрдар Сүлејманијә мәрузә олунду. Биз онун јанына ҝетдик. Һадисәни сөјләјәндә гулдурларын Кирманын Азадлыг мејданына вә Шәфа хијабанына гәдәр ҝәлдикләринә тәәҹҹүбләнди.\nСонралар билдик ки, онларын машынларындан бири чөллүкдә хараб олубмуш. Машын тапмагдан өтрү шәһәрә ҝәлибләр вә торларына биз дүшмүшүк. Гасим Сүлејмани һәмин ҝүн бизә деди: "Әҝәр сизи апарыб һәр биринизә он милјон түмән дә истәсәјдиләр, верәрдим".\nЈохсул идиләр, дүз-әмәлли ҝәлирләри јох иди. О заман хурма индики гәдәр јејилмирди ки, сатыб доланышыгларыны тәмин етсинләр. Гулдурларын тәһрикләри онлары алдадырды, пул гаршылығында онлара ишләјирдиләр.\nҺаҹы бекар дурмады, фикирләшди ки, әширәтләрин тәләјә дүшмәсинин гаршысыны неҹә ала биләр. Һәмин ҝәнҹләрин бәзиси фәрари әсҝәрләр иди. Һәрби билетләри олмадығына ҝөрә ишләјә билмир, бекарлыгдан гулдурлара јахынлашырдылар. Гәрара алынды ки, фәрариләр ҝәлиб әсҝәр формасы ҝејинсинләр, өз бөлҝәләриндә хидмәт етсинләр, мааш да алсынлар. Чүнки чохунун аилә-ушағы варды. Бу онларын хејринә иди. Евләринин јахынлығында хидмәт едирдиләр, ҝәлирләри олурду, сонра да һәрби билет алыб сүрүҹүлүк вәсигәси ала, һарадаса ишләјә, иш иҹазәси ала, һалал вә һөрмәтли бир иш гура биләрдиләр. Һәмин әсҝәрләрин нисбәтән савадлы оланларынын чоху һаҹынын васитәсилә полис ишләмәјә башлады.\nЛар дәрәси бөлҝәнин стратежи нөгтәси иди: Иран, Әфганыстан вә Пакистан сәрһәди. Лакин јолдан истифадә етмәк чох чәтин иди.\nҺәмид Нотанинин башчылыг етдији әллидән чох гулдур, һәрби һиссәләрә бөлүнмәк үчүн Заһидана ҝедән әсҝәрләрин јолунда пусгу гурмушдулар. Онлар илк дәфә иди белә низам-интизамлы пусгу гурурдулар. Мәсәләнин башга јердән идарә олундуғу бәлли иди. АБШ, Исраил вә Әрәбистан әмәлијјат планы һазырламышды. Ҝүнорта саат 2-дә ики автобусун гаршысыны кәсиб бүтүн әсҝәр вә ҝизирләри ҝиров ҝөтүрдүләр. Онлары камера өнүндә данышдырмаг, сонра апарыб өлдүрмәк, бунунла да Иран дөвләтини зәиф ҝөстәрмәк истәјирдиләр.\nБу хәбәр Һаҹы Гасимә чатды. Кирмандан јола дүшүб ҝеҹәнин јарысы бизим јанымыза ҝәлди. Бир һеликоптерлә вә бир атәш командасыјла гулдурларын башы үстә ҝетдик. Өзүмүзә ҝәләндә ҝөрдүк ки, Әфганыстан торпагларынын 25 км-лијиндәјик.\nБөлҝәни арашдырыб әмр етди ки, гулдурлара көмәк едән машынлары вурсунлар. Тәјјарәләримизин бомбардманы нәтиҹәсиндә чоху мәһв едилди, бир гисми дә гачды. Корпус сәрһәдә нәзарәти әлә кечирди. Пијада гүввәләрә әмр етди ки, танкла Робат кәндинә, ушагларымызын сәнҝәрдә сахландығы јерә ҝирсинләр. Гулдурлар бизим әлимиздәјдиләр; һәм гурудан, һәм дә һавадан. Сејјидүш-шүһәда бригадасы үч пијада баталјонла вә ағыр техникаларла әмәлијјата башлады. Јетмиш беш гулдурун ијирми беш нәфәри өлдүрүлдү, галаны да өлүмә јахынлашды. Әфганыстанлы ағсаггаллар сөз вердиләр ки, ҝировларынызы сағлам тәһвил алаҹагсыныз, амма диҝәрләри илә ишиниз олмасын. Һаҹы да шәртләрини гәбул етди. Әмәлијјаты о гәдәр јахшы идарә етди ки, бир кәндлинин дә бурну ганамады. Дохсан алты ҝировун һамысы ҝүнортадан сонра саат 4-дә сағ-саламат азадлыға чыхды.\nКәһнуҹ рајонунун иҹра һакимијјәтиндә иҹлас тәјин етмишди. Бәзи мүһарибә командирләри дә јанындајды. Бүтүн тајфа башчыларыны чағырмышды. Иҹласда чыхыш етди; Исламын мејдана чыхмасындан, Пејғәмбәр дөврүндән, имамларын тарихиндән, Кәрбәла һадисәсиндән, Ислам ингилабына вә Имам Хомејни һәрәкатына гәдәрки бүтүн һадисә вә мүсибәтләрдән данышыб деди:\n– Бу ҝүн Ислам Республикасы сизә өнәм верир, сизи мөтәбәр билиб дәвәт едиб. Мәним јанымда отуранларын һамысы сәккиз ил мүһарибә ҝөрүбләр, башларына ҝәлмәјән галмајыб. Онларда горху вә һәјәҹан јохдур. Онлар бурдадырлар вә тәһлүкәсизлији тәмин етмәјинҹә ҝетмәјәҹәкләр. Бизим гаршымызда сизләр варсыныз. Биз сизи таныјырыг, сизә дәјәр веририк. Дедик ки, сизләр бөјүкләрсиниз, көмәк едә биләрсиниз. Тајфаларыныздан һәр һансы сәбәбдән гулдурлуг вә фәрарилик етмиш адамлары ҝәтирмәјә он ҝүн вахтыныз вар. Силаһлары өзүнүз топлајын, һамысы бирликдә ҝәлсин. Мән һәр тајфадакы нүмајәндәми сизин евләринизә ҝөндәрәҹәјәм. Сијаһыларынызы верин, силаһлары вә шәхсләри мүәјјән един. Мәним там сәлаһијјәтли нүмајәндәм дә ораја ҝәлиб аманнамә верәҹәк. Бојунларында һагг галмыш, мәсәлән, кимисә өлдүрмүш адамлар да гануни ишләри илә мәшғул олсунлар; ја разылыг алсынлар, ја ганбаһасыны версинләр; ганун нәји тәләб едирсә. Хүсуси проблеми олмајанлар да ҝәлиб силаһларыны јерә гојсунлар. Гануни ишләрини ҝөрәнә гәдәр диҝәрләри үчүн дә проблем олмајаҹаг.\nЛиван вә Әфганыстан\nАғры вә јухусузлуг\nСејид Һәсән Нәсруллаһ\n1998-ҹи илдән, онунла әлагәләримиз башлајандан чох аз олуб ки, биз онун јанына ҝедәк. Һәмишә о ҝәлирди. Бурада бүтүн гардашлары ҝөрүр, өзү дөјүш јеринә ҝедир, дөјүшчү вә мүҹаһидләри динләјирди. Бу иш идарәетмә вә командирлик саһәсиндә она бөјүк үстүнлүкләр газандырырды. Һаҹы Гасим командирләрин јазылы мәрузәләри илә кифајәтләнмирди; мејдана ҝедиб өз ҝөзләри илә ҝөрүр, сөзләри динләјир, мүхтәлиф сәвијјәләрдә адамларла сөһбәт едирди. Һәмишә өн хәттә, өлүмүн үстүнә ҝедирди. Бу саһәдә онунла фикир ајрылығымыз варды. Мән һәмишә ону архада сахламаға чалышырдым.\n2006-ҹы илин ијулунда, отуз үч ҝүнлүк мүһарибәдә Теһрандан Дәмәшгә ҝәлди, бизимлә әлагә сахлајыб деди ки, Ҹәнуби Заһијәјә сизин јаныныза ҝәлмәк истәјирәм. Дедим ки, бу, мүмкүн дејил; бүтүн көрпүләр вурулуб, јоллар бағланыб, Исраил гырыҹылары һәр бир һәдәфи вурурлар, вәзијјәт чох ағырдыр. О исә исрарла деди: "Машын ҝөндәрмәсәниз, өзүм ҝәләҹәјәм”. Нәһајәт, өзүнү бизә јетирди вә ахыра гәдәр јанымызда галды.\nҺаҹы Гасим јорулмурду. Һамымыз јорулур, бәзән чох сыхынты кечирирдик. О исә саатларла ишләјир, јоруланда да ишинә давам едирди.\nБир дәфә ҝәләндә диши ағрыјырды. Дөзүлмәз ағрысы варды. Дедик ки, һәким ҝәтирәк. Деди ки, инди јох, иҹласдан сонра. Алты саат отуруб ағрыја дөзүр, иҹласы идарә едир, гәрар гәбул едир, сонра һәкимә ҝедирди. Индијәдәк Һаҹы Гасим гәдәр ағры вә јухусузлуға дөзән бир адам ҝөрмәмишәм.\nИсраил һәрби катери\nГасим Сүлејманинин командирлијинин парладығы јерләрдән бири дә отуз үч ҝүнлүк мүһарибә иди. О, бу мүһарибәни бир нөв идарә едирди. Дөјүш тактикаларыны, стратеҝијалары Сејид Һәсән Нәсруллаһла вә Һизбуллаһын әсас командирләри илә хәритә үзәриндән арашдырырды. Мәлум иди ки, Исраилин Аралыг дәнизиндәки һәрби катеринә тәсадүфи шәкилдә ракет дәјмәмишди. Онлар бир план әсасында гәрара ҝәлмишдиләр ки, сионист режимин дәниз гүввәләрини сырадан чыхарсынлар. Елә дә олду. Катер вуруландан сонра дәниз гүввәләри даһа дөјүшә ҝирмәди. Чүнки ејни талеји јашајаҹагларыны билирдиләр. Исраил илк дәфә һисс едирди ки, гуру јолла ирәлиләјә билмир. Һалбуки өнҹәки тәҹавүзләр заманы әсас уғурларындан бири Ливан торпагларына ҝирмәси вә Гуру Гошунларындан истифадә етмәси олмушду. Бу мүһарибәдә исә сәрһәддән ирәли ҝедә билмәдикләрини, һәтта ишғал етдикләри мәһдуд бөлҝәдә дә гала билмәдикләрини ҝөрдүләр вә ҝери чәкилдиләр.\nБиз һәр дәфә онун вә Ислам Республикасынын гонағы оланда бирликдә јејирдик, бирликдә отурурдуг, сөзләрини динләјирдик. О да бизим фикирләримизә гулаг асырды. Һәмишә онун лүтфкарлығыны, тәвазөкарлығыны ҝөрүрдүк. Дејирди ки, мән сизин гуллуғунуздајам.\nҺаҹы Гасим Сүлејмани Фәләстин мүгавимәтинә мүхтәлиф шахәләр әлавә етди, Аллаһ-Тааланын көмәји илә Гәззә золағында мүгавимәти ҝенишләндирди. О, мүгавимәти еһтијаҹы олан һәр бир шејлә тәмин едирди: сијаси, һәрби, һәтта тәһсил имканларыјла. Һаҹы Гасим Фәләстинин мүгавимәт руһу иди, мүгавимәтин нәбзи онун дәстәји илә дөјүнүрдү. Сәраја әл-Гүдс, әл-Гәссам вә Фәләстин мүгавимәтинин диҝәр исламчы вә милләтчи тәшкилатлары арасында фәрг гојмурду, һамыја көмәк едирди. Чүнки бизим һамымыз сионист дүшмәнә гаршы вурушурдуг. Һаҹы Гасим мәшһур олдуғу бөјүк сәбри илә Гәззәдә мүгавимәти ҝүҹләндирә билди.\nАјдын сијаси дүшүнҹә вә бахыша малик һәрби шәхсијјәт аз олур. Һаҹы Гасим Сүлејманинин шәхсијјәтини фәргләндирән әсас сәҹијјә бујду. Онун Фәләстин мүгавимәтинә хидмәтләрини ики јөндән изаһ етмәк олар:\nБиринҹиси дүшүнҹә јөнүдүр. О, даим дүшүнүрдү ки, мүгавимәт ҹәбһәси сионист режими неҹә мәғлуб едә биләр. Мәним фикримҹә, бу дүшүнҹә өнәмли мәсәләдир вә сионист дүшмәни горхудан амилдир; хүсусән Ислам үммәтинин ихтилафлары кәнара гојуб бир сырада бирләшмәсинә ҝәтириб чыхардыгда.\nҺаҹы Гасимин шәхсијјәтини фәргләндирән вә мүгавимәтлә мүнасибәтиндә бариз олан икинҹи ҹәһәт тәҹрүбәдән тутмуш һимајәјә гәдәр һәр бир шејини мүгавимәтә тәгдим етмәсидир. О һәмишә гардашлара дејирди ки, нәјимиз варса, ортададыр; нә истәјирсинизсә, нәјә еһтијаҹыныз варса, ҝөтүрүн. Бу, мадди дәстәк бахымындан иди: силаһ, лоҝистика, һәрби иштирак вә техноложи бахымдан еһтијаҹ оланлар. Һабелә програм вә сијасәт бахымындан да беләјди. О, бүтүн тәҹрүбәләрини гардашлара өтүрүрдү. Бу исә мүгавимәтә, хүсусән Фәләстин мүгавимәтинә көмәкдә мүһүм рол ојнајырды.\nҺӘМАС һәрәкаты бу дәстәјә хүсуси шәкилдә шаһид олмушдур. Дүздүр, бизим әлагәләримиз гәдим иди, онун Гүдс гүввәләринә ҝәлдији замандан башламышды, амма Һаҹы Гасим Иззәддин Гәссам бригадасында вә ҺӘМАС-дакы гардашларында әсл ҹиддилији ҝөрәндә бу әмәкдашлыг пик нөгтәсинә чатды. Биз буну хүсусән дә 2008-ҹи илдәки мүһарибәдә ҝөрдүк. Һаҹы Гасим ҹиһадын көмәк истәјини гәбул едиб Дәмәшгә ҝәлди, Гәссамла ҺӘМАС арасындакы мүштәрәк әмәлијјат отағында Исраилә ағыр зәрбә ендирмәкдә фәләстинли мүҹаһидләрин стратеҝијасыны јахындан изләди. Исраиллиләрин “Төкмә гурғушун әмәлијјаты” адландырдыглары Фурган мүһарибәсиндә инкаролунмаз мүсбәт тәсирләри олду. Дүшмәнин мөмин вә мүҹаһидләрдән ағыр зәрбә алдығы бу дөјүшдә онунла чијин-чијинә идик.\nТәһлүкә долу һәјат\nСәрдар Һүсејн Салами\nСәрдар Сүлејмани сионистләрә гаршы мүһарибәјә гошуланда фәләстинлиләр дашла вурушурдулар. Онун хидмәтләри сајәсиндә бу ҝүн Гәззә, Гәрб саһили вә Фәләстинин шималы сионистләрә гаршы алов мејданыдыр вә онлар горхуларындан әтрафларына дивар чәкмишләр. Сүлејмани Исраили һәбс етмишдир. О, Ливан мүһарибәсиндә сионистләрә гаршы бир баша мүһарибәјә гошулду. Онун һүнәри тәһлүкә долу һәјатындајды. О, мүсәлманлар тәһлүкә алтында галмасынлар дејә Аралыг дәнизиндә дајанды, америкалыларын Јени Орта Шәрг прожесини ифласа уғратды. Ҝенерал Сүлејмани о гәдәр ҝүҹ газаныб ки, сионистләр гулагларыны итиләсәләр, сәрһәдләринин дибиндә иранлы, һиҹазлы, ливанлы вә пакистанлыларын сәсләрини ешидәрләр.\nДоктор Мәһәммәдбагир Бабаји\nСәрдар Сүлејманинин Ираг-Иран мүһарибәсиндә дивизија командирлијиндән Вәлфәҹр-8, Кәрбәла-4 вә Кәрбәла-5 кими мүһүм әмәлијјатларын командирлијинә гәдәр әлдә етдији тәҹрүбәләри ону үзбәүз саһә дөјүшләринә там алышдырмышды. О, мүһарибәдән сонра шәрг сәрһәдләриндә гулдурлара гаршы мүбаризәси нәтиҹәсиндә дүшмәнин мүхтәлиф тәһдидләри илә әлбәјаха олмушду. Бу чәтин сынаглардан башы уҹа чыхмасы ону 33 ҝүнлүк мүһарибәдәки даһа мүрәккәб сынаға там һазырламышды. Онун горхмаз вә јорулмаз руһијјәси вә гејри-бәрабәр дөјүшләрин сирләри илә танышлығы, дүнјанын һәрби стратегләринин ҝөзләдијинин әксинә олараг, 33 ҝүнлүк мүһарибәнин Ливан халгынын вә Һизбуллаһын хејринә битмәсинә сәбәб олду. Һаҹы Гасим вә Имад Мүғнијә сионист дүшмәнин тактикаларына даир дәгиг прогнозла мүрәккәб бир әмәлијјат һәјата кечирдиләр, Исраил ҝәмисини онларла һәрбчи илә бирликдә мәһв етдиләр. Исраил онун бу мүһарибәдә иштиракындан елә гәзәбләнмишди ки, Бејрутун Заһијә бөлҝәсиндә ПУА вә дөјүш тәјјарәләри илә ону өлдүрмәјә чалышдылар, анҹаг мүвәффәг ола билмәдиләр.\nДоктор Мисбаһ Багири Кәни\nҺаҹы Гасими таныјанлар дөјүш јолдашларынын мүсибәтинин она неҹә ағыр тәсир етдијини билирләр. Бунунла јанашы, шәһид аиләләринин вәзијјәти илә марагланыр, онлара аталыг едирди. Мәһз буна ҝөрә шәһид өвладлары онун шәһадәтиндән сонра дејирдиләр ки, санки јенидән јетим галдыг.\nБир дост дејирди ки, Гәззә мүһарибәсинин битмәсинә бир ҝүн галмыш, јәни 21-ҹи ҝүндә һәр ики тәрәф бир ҝүндән сонра атәшкәс тәклифини гәбул етди. Ахшам намазынын вахты ҝәлди. Һаҹы Гасим намазда елә уҹадан,һөнкүртү илә ағлајырды ки, һамымыз һејрәтләндик. Намаздан сонра ҹәсарәтими топлајыб сорушдум:\n- Нијә бугәдәр ағлајырдыныз?\n- Бу сон 24 саатда сионист режим бундан артыг рүсвај олмајаҹағындан архајындыр. Буна ҝөрә дә,Гәззә әһалисинин, хүсусән дә заваллы ушагларын башына дајанмадан бомбалар төкәҹәк, онлары ганларына гәлтан едәҹәк. Гаршымыздакы 24 саатда баш верәҹәк фаҹиәләрә ҝөрә нараһатам; Аллаһа јалварырдым ки, бәлалары узаглашдырсын, - дејә ҹаваб верди.\nДоктор Мүртәза Әшрафи\nСәрдар Сүлејманинин башчылыг етдији Гүдс корпусунун реҝиондакы бөһранларын идарәсинә даир ән өнәмли стратеҝијаларындан бири мүгавимәт өзәкләри јаратмаг вә онларын үмуми фәалијјәтләрини тәнзим етмәк олмушдур. Буна ән бариз вә уғурлу нүмунә реҝион һадисәләриндә, хүсусән дә сионист режимлә мүбаризәдә мүһүм рол ојнајан Ливан Һизбуллаһыдыр. Һизбуллаһ Гәрби Асијанын кичик бир өлкәсиндә сырф милли вә ади бир партија дејил. Бу партија чох трансмилли хүсусијјәтләрә вә өнәмли реҝионал функсијаја маликдир. Бу уғурлу нүмунә сәбәбиндән Иран диҝәр өлкәләрдәки мүгавимәт өзәкләри олан белә тәшкилатларын јарадылмасына сәбәб олду. Ҝенерал Гасим Сүлејмани Ирагда Һәшдәл-шәбинин јарадылмасына бөјүк көмәк етди, Бәдр корпусу, Әсаиб әл-Һәгг вә Ираг Һизбуллаһы кими тәшкилатлары ачыг шәкилдә дәстәкләди. Сонда исә Һәшд әл-шәби Ираг парламенти тәрәфиндән силаһлы гүввәләрдән бири кими тәсдиг олунду вә гануни статус алды. О, Суријанын көнүллү Вәтән мүдафиәчиләри тәшкилатыны идарә етмәклә террорчу груплашмалара гаршы мүбаризәдә мүһүм рол ојнады. Сәрдар Сүлејманинин Сурија мүһарибәсиндәки шаһ әсәрләриндән бири јерли гүввәләрин тәшкилатландырылмасы иди. Мүгавимәт ҹәбһәси онун сајәсиндә террорчу груплашмалара гаршы мүбаризә вә Дәмәшгин итирдији ҹоғрафијаја гајыдыш имканы газанды. Бундан әлавә, о, Фатимијјун вә Зејнәбијјун дивизијалары кими хүсуси тәшкилатларын јарадылмасында да мүһүм рол ојнады.\nЈахшы јадымдадыр, Гасим Сүлејмани 2006-ҹы ил мүһарибәсиндә иштирак едирди. О, Һизбуллаһын ҝүҹүнү ондәфәләрлә артырмаг истәјирди. Әмәлијјат битәндә исә мәгсәдинә чатмышды. Сүлејмани илә Мүғнијә онминләрлә дәгиг ракет башлығы әлдә етмәјә чалышырдылар. Онлар ики гардаш кими јан-јана олдулар вә мәгсәдләринә чатдылар.\nО бир нәфәр\nИстәсә, өз автомобили илә Теһрандан Ливан-Исраил сәрһәдинә гәдәр ҝедә биләр вә јолда ону һеч ким сахламаз. Лакин Орта Шәргин бу ән гүдрәтли командири сәрт вә кобуд данышмыр, олдугҹа тәвазөкардыр. Киминсә онун гәһрәманлыгларыны тәрифләмәсинә гојмур, әлини өпмәјә иҹазә вермир. Америка гәзетләринин бири Сүлејманини сонсуз һәддә севимли олмасыјла бәрабәр, олдугҹа тәвазөкар тәсвир етмишдир. Терроризмлә мүбаризә мәркәзинин ајлыг журналынын јазары тәкидлә билдирирди ки, бу сакитлик вә тәвазөкарлыг 2018-ҹи илин јајында,мүвәггәти олараг, өз јерини гәзәбә верди. О, Трампын Иран президенти Һәсән Руһанијә гаршы тәһдидли твитиндән јазыр, сонра ҝенерал-лејтенант Сүлејманинин бу тәһдидә ҹавабыны әкс етдирирди. Сүлејмани Һәмәдандакы чыхышында демишди:\n“Ҹәнаб гумар базТрамп! Сиз бизим реҝиондакы ҝүҹ вә имканларымыздан јахшы хәбәрдарсыныз, гејри-бәрабәр дөјүшдә неҹә гүдрәтли олдуғумузу билирсиниз. Ҝәлин –сизи ҝөзләјирик. Биз бу мејданын адамларыјыг. Сиз билирсиниз ки, бизимлә мүһарибә һәр шејинизи итирмәниз демәкдир. Бәлкә дә мүһарибәни сиз башлада биләрсиниз, анҹаг сонуну тәјин едән биз олаҹағыг”.\nӘҝәр Америка әлејһинә белә ашкар тәһдидләри едә биләҹәк бир нәфәр варса, о да Гасим Сүлејманидир; һансы ки, америкалы тәһлилчи ону һәр јердә һазыр олан гүдрәтли ҹасус адландырмышды. Башга бир америкалы експерт ону Иранын әсл Хариҹи ишләр назири сајырды. Онларын һеч бири бошуна демирди. Сүлејмани Америка халгы тәрәфиндән танынмаса да, Иранын хариҹи сијасәтинин бөјүк бир һиссәсини тәхминән тәкбашына идарә едирди. О, Ирандан хариҹдә-Дәмәшг, Бејрут, Бағдад, һәтта Москвада да сијаси лидерләрин сирдашына чеврилмишди.\nГасим Сүлејмани 15 ијул 2016-ҹы илдә Түркијәдә дөвләт чеврилишинә уғурсуз ҹәһд заманы АБШ-Сионизм-Сәудијјә үчлүјүнүн планы гаршысында тәкбашына дајанмышды.\nТүркијәнин 80 милјондан чох әһалисини, ҝенераллардан тутмуш галстуклу сијасәтчиләрә гәдәр кими арашдырсаныз, һеч бири Түркијәни чеврилишчиләрдән горумаг үчүн бу иранлы, кирманлы ҝенерал гәдәр тәсирли иш ҝөрмәмишдир.\nИран сонилләрдә Орта Шәргдә, Ливан вә Суријадан Ираг вә Јәмәнә гәдәр мүхтәлиф өлкәләрдә өз ҝүҹүнү нүмајиш етдирмишдир. Иранын мүвәффәгијјәт ачарларындан бири јарым һәрби ҝүҹлә дөвләт ҝүҹүнү бирләшдирмәјә әсасланан өзүнә мәхсус стратеҝија олмушдур. Бу стратеҝија мүәјјән һәддә Ливанда Һизбуллаһ моделиндән илһамалмышдыр. Һамы етираф едир ки, бу сијасәтин мемары Иранын Гүдс гүввәләринин гәдим команданы Гасим Сүлејманидир.\n(ИШИД Ирагда оланда) ҝеҹә саат 12-дә бизим јанымыза ҝәлди. Јадымдадыр, деди ки, ҝүнәш чыхана гәдәр сиздән 120 әмәлијјат командири истәјирәм. Дедим ки, һаҹы, инди ҝеҹә саат 12-дир, мән 120 әмәлијјат командирини һарадан ҝәтирим? Деди ки, башга јолумуз јохдур.\nГасим Сүлејмани илә әлагәмизин олдуғу бу 22 илдә биздән һеч вахт биршеј истәмәмишди. Истәдији јеҝанә иш бу иди, буну да Ираг үчүн истәјирди. Онда һисс етдим ки, онун бүтүн дүнјасы Ирагдан вә бу дөјүшдән ибарәтдир. Һәгигәтән, бу дөјүшә гәрг олмушду, дүшүнүрдү ки, һәлл едиҹи дөјүшдүр, сәһләнкарлыг едә билмәрик. Ондан өтрү өлүмә дә һазыр иди.\n- Һаҹы, ушаглар мәнә дедиләр ки, Бағдад-Самирра јолунда ҝедән карванда сиз дә олмусунуз. Бу, тәһлүкәли ишдир, - она дедим.\n- Башга јол јох иди. Мән ҝетмәли идим ки, диҝәрләри дә ҝәлсинләр. Заман чох аздыр. Өнҹәдән планламагла вуруша билмәрик. Ҝәрәк башга һесаб-китабла дөјүшә ҝирәк, - дејә ҹаваб верди.\nИрагда башверәнләрә ҝөрә,һәгигәтән, нараһат иди. Разыјды ки, мин дәфә өлдүрүлсүн, анҹаг о өлкәнин әһалисини, мүгәддәс зијарәтҝаһлары вә елм һөвзәләрини хилас етсин, бу тәһлүкәни Ирагдан вә бүтүн реҝиондан узаглашдырсын.\nДөјүш јерләриндә, Ираг вә Сурија ҹәбһәләриндә олдуғуна ҝөрә һәмишә тәһлүкәдәјди. Лакин арха ҹәбһәдә галмағы гәбул етмирди, ирәли ҝедиб өз ҝөзләри илә ҝөрмәк, јериндәҹә дәјәрләндирмә апармаг, өн хәтдәки дөјүшчүләрә баш чәкмәк, онларын јанында олмаг истәјирди. Дејирди ки, Ираг вә Суријадакы дөјүшләрин ҝүҹлү мүгавимәтә, бөјүк ҹәсарәтә вә ҹәбһәләрдә давамлылыға еһтијаҹы вар. Бунлар исә арха ҹәбһәдән идарә етмәклә һәјата кечә билмәз.\nҺаҹы Гасим Сүлејмани сәвијјәсиндә бир командирин ҹәбһәләрдә олмасынын ән бөјүк нәтиҹәси психоложи вә мәнәви мөһкәмлијин јаранмасы иди. Онун ҹәбһәләрдә иштиракы дөјүшчүләрә ҝүҹ верирди, онларын, бүтүн тәһлүкә вә чәтинликләрә рәғмән, мөһкәмлијинә, мүгавимәтинә вә галмасына көмәк едирди. Өзү дејирди ки, мәнәви, психоложи вә емосионал ҹәһәт онун үчүн өнәмлидир. Һаҹы Гасим дөјүш јериндәки ән өн истеһкамлардакы ушагларын јанына ҝедәндә онунла ҝөрүшүб-өпүшүрләр, ағлајырлар, гуҹаглајырлар, ораја гәдәр ҝетдијинә ҝөрә етираз едирләр. Бу психоложи тәсир чох әһәмијјәтлидир. Мәһз буна ҝөрә дөјүшчүләрлә Һаҹы Гасим арасында достлуг вә севҝи јаранырды. Әҝәр һәрби бирләшмәләри арха ҹәбһәдән идарә етсәјди, бу мүнасибәт јаранмазды.\nШәкил вә видео ҝөрүнтүләри сајтларда вә сосиал шәбәкәләрдә јајыланда онунла данышыб дедим ки, һаҹы, бунлар тәһлүкәлидир. Мәнә деди: "Дөјүш јериндәки, өн истеһкамлардакы ушаглар өлүмә һазыр олан көнүллүләрдир. Онларын телефонларыны алыб, "Шәклими чәкмәјин; мәним үчүн тәһлүкәлидир" демәјә утанырам”.\nБу бахымдан, Һаҹы Гасимин илк шәкилләри өзү вә Гүдс гүввәләри тәрәфиндән јох, өн хәтдәки дөјүшчүләр тәрәфиндән јајылырды, орадан да хәбәр сајтларына кечирди.\nҺөҹҹәтүл-Ислам Сејид Һашим Һејдәри\nҺаҹы Гасим имамы вә рәһбәри севдији кими, Сејид Һәсән Нәсруллаһы да чох севирди. Сејид дә ону чох севирди.\nТәхминән једди ил өнҹә Сејид Һәсән Нәсруллаһын јанындајдым. Ҝөрүшләрин бириндә ондан сорушдум: "Имам Меһдидән (ә) вә Бөјүк Рәһбәрдән сонра ән чох кимисевирсиниз?"\nҜүлүб деди: "Илк дәфәдир мәнә бу суал верилир –Һаҹы Гасим Сүлејманини". Сонра әлавә етди: "Тәсадүфән, бир нечә ҝүн габаг сүбһ намазындан сонра фикирләширдим ки, һәзрәт Әзрајыл ҝәлиб мәнә, "СејидҺәсән, сәнин руһуну алым, јохса Гасим Сүлејманинин? – десә, тез ҹаваб верәрәм ки, мәним".\nДоктор Сәдуллаһ Зареи\nКомандирләрин бири дејирди ки, Гасим Сүлејмани Гүдс гүввәләринә командан тәјин олунандан бир гәдәр сонра Әфганыстана ҝәлди, оранын һәрби шәхсијјәтләриндән Әһмәд Шаһ Мәсуду ҝөрмәк үчүн Пәнҹшир дәрәсинә ҝетди. Шаһ Мәсуд Талибанын мүһасирәсиндә олан бөлҝәнин һәрби хәритәсини ачанда Гасим Сүлејмани јерин тактики вә әмәлијјат хүсусијјәтләри барәдә данышыб дүшмәнин вәзијјәтини изаһ етди. Онларын арасында узун мүзакирә ҝетди, һалбу ки Гасим Сүлејмани ораја илк дәфә иди ајағыны гојурду. Елә данышырды ки, санки орада јашајыр вә бүтүн хырдалыглары билир. Әһмәд Шаһ Мәсуд Һаҹы Гасимә демишди: "Командан, сиз һәрби мәсәләләри чох јахшы билирсиниз".\nӘһмәд Шаһ Мәсуд узун илләр ССРИ-нин гызыл ордусуна гаршы партизан мүһарибәси апарараг "Пәнҹшир дәрәсинин шири" ләгәбини алмыш, шөһрәти һәр јерә јајылмышды.\nСәрдар Абдуллаһ Мүбини\n1997-2000-ҹи илләрдә, Талибан Әфганыстанын 90 фаизинә нәзарәти әлә кечирәндә вә Бирләшмиш Әфганыстан Ҹәбһәси јалныз Пәнҹшир дәрәсиндән вә диҝәр кичик јерләрдән ибарәт һиссәјә саһиб оланда бәзи експертләр дүшүнүрдүләр ки, бурада мүгавимәтин гәләбәсиндән сөһбәт ҝедә билмәз. Сәрдар Сүлејмани исә Әфганыстанын ҹиһад тәшкилатларына дәстәји давам етдирди,гуру јолун бағланмасына бахмајараг, мүхтәлиф үсулларла Әһмәд Шаһ Мәсуда вә ҹиһад тәшкилатларына көмәк етди, онлары гәләбәјә апарды.\nИШИД-ин вә диҝәр тәкфирчи груплашмаларын Суријаны әлә кечирдикләри ҝүнләрдә дә ејни вәзијјәт һөкм сүрүрдү. Әл-Нүсрә ҹәбһәси Суријанын президент сарајынын јахынлығына гәдәр ҝетмишди. Үмидсизлијин сон һәддиндә икән,Гасим Сүлејманинин идарәчилији һадисәләрин ҝедишатыны дәјишдирди.\nСәрдар Мәһәммәдрза Фәллаһзадә\nНовруз бајрамы иди. Һаҹы Гасим Суријадакы командирләрлә әлагә сахлајыб вәзијјәтин јахшы олмадығыны, әһәмијјәтли бир бөлҝәнин тәһлүкә алтында олдуғуну өјрәнди. Дүшмән мүһасирәјә алдығы Һәма шәһәрини ишғал етмәк, бунунла да Шимали Һумс вәТәлбисә бөлҝәсинә, сонра исә Гәрби Гәләмуна бирләшәрәк Һәләби тутмаға чалышырды. Бунунла да өлкә саһилдән вә Дәмәшгдән ибарәт ики адаја бөлүнәҹәкди.\nҺаҹ ы Гасим Гәнат Мәлик кәндинә атасыны ҝөрмәјә ҝетмишди. Хәбәри ешидәндә сорушду: "Ҝәлимми?"\nБиз Суријадајдыг. Дедик ки, јох, Аллаһа тәвәккүл, өзүмүз идарә едәрик. Лакин үрәји дөзмәди, һәмин ҝүн Суријаја ҝәлди. Өзүнү Һәмаја јетириб Зејнәлабидин дағынын һүндүр бирјеринә галхды. Дурбини ҝөтүрүб сорушду: "Әсас һүҹум һардадыр?"\n– Һәр ики тәрәфдән ҹидди шәкилдә ҝәлирләр, – дејә ҹаваб вердик.\n– Әсас һүҹум бир тәрәфдәдир, - деди вә диггәтлә бахандан сонра әлавә етди: – Әсас һүҹум Аси чајынын гәрбиндәдир.\n– Һансы сәбәбдән?\n– Дүшмән орадан Һәманы ади ҝөзлә ҝөрүр, пулемјотла вура билир. Буна ҝөрә дә, Һәманы тутмаға һәвәсләниб, - дејиб бизә бахды. – Биз дә о заман Хүррәмшәһрин диварларыны, хурмалыгларыны ҝөрүб азад етмәјә һәвәсләнирдик. Буну неҹә баша дүшмүрсүз?\n– Әҝәр баша дүшсәјдик, биз дә Һаҹы Гасим олардыг! – зарафата дедим.\nҺаҹы Мәәрдәс, Суран, Гумһанә вә Асинин гәрбиндән Һәлфајаја гәдәр ҹәбһәләрә бахыш кечирәндән сонра мүдафиә вәзијјәтини һүҹума чевирмәкдән өтрү иҹласлар кечирди. Бир гәдәр сонра әмәлијјатлар башланды, бир ај өтмәдән Һәманын шималындакы шәһәр вә кәндләр азад едилди, террорчулар Һәлфајанын шималына гәдәр ҝери чәкилдиләр. Тәкфирчи террор тәшкилатлары бу ағыр мәғлубијјәтдән сонра атәшкәс тәклифини гәбул едиб мүдафиә гынларына чәкилдиләр.\nҺаҹы Гасим һардадыр?\nСәрдар Маһмуд Чаһарбағи\nМүһасирәдә олан Нүбл вә әл-Зәһра рајонларына ҝәлән илк шәхсләрдән иди. Мәнә деди:\n– Һаҹы Маһмуд, Нүблә ҝедәк?\n– Ҝедәк, - дејә ҹаваб вердим.\nҺәләбин ҹәнубунда машына миниб Нүблә ҝетдик. Илләрлә мүһасирәдә галмыш Нүбл вә әл-Зәһра сакинләри иранлыларын ҝәлдијини ешидәндә,Һаҹы Гасимин дә ҝәләнләр арасында олдуғуну биләндә севиндикләриндән учмаға галмышдылар. Билмирәм бүтүн әһали буну бирдән-бирә неҹә өјрәнмишди. Ҝәлиб сорушурдулар ки, Һаҹы Гасим һардадыр? Ону ҝөрмәк, онунла шәкилчәкдирмәк истәјирдиләр. О да евләрдә, күчәләрдә кичик гыз вә оғлан ушагларынын башларыны тумарлајыр, онлара конфет вә шоколад верирди. Ушаглар о гәдәр севинирдиләр ки, санки бүтүн дүнјаны онлара верирдин.\nҺәләбдә әһалинин шәһәрдән чыхарылмасына шәхсән көмәк едирди. Өзү машынла ҹамааты дашыјырды ки, диҝәрләри даһа чох чалышсынлар. Тез-тез тапшырырды ки, ҹамаатын гыш ҝејими, адјалы вә раһат јорған-дөшәји олсун. Су, јемәк вә дәрман тәминаты илә дә ҹидди марагланырды. Һәләбдә, Букамалда вә бүтүн Суријада имканларынын бир гисмини әһалинин тәһлүкәсизлијинә, јерләшдирилмәсинә, гидаланмасына вә сағламлығына һәср едирди. Елә давранырды ки, елә бил, өз ата-анасы, гардаш-баҹылары, өвладларыдыр.\nИШИД Һәләби мүһасирәјә алмыш, инсанлары өзүнә галхан етмишди. Шәһәр азад едиләндә өзү дајаныб инсанлара јол ҝөстәрирди. Онда кичик јүкмашыны варды, гоҹалары миндириб гачгын дүшәрҝәсинә апарырды. Инсанлара үрәји јанырды, дејирди ки, бу Аллаһ бәндәләри мәзлумдурлар.\nҺәләбдә вурушдуғумуз јердә дүшмән архадан јолумузу бағлајыб бизи мүһасирәјә алды; артыг нә јемәк ҝәлирди, нә сурсат, нә јанаҹаг, нә дә ҹанлы гүввә. Бир һеликоптер чох чәтинликлә ҝеҹә гаранлыгда бәзи шејләр ҝәтириб ҝедирди. Һаҹы Гасим бу вәзијјәтдә мүһасирә олунмуш бөлҝәјә ҝәлиб вәзијјәти идарә етмәјә башлады. Әбу Әһмәди Әсәријаја ҝөндәрди, өзү дә Хәнасир бөлҝәсиндән вурушмаға башлады. Бу мүһасирә бир ајдан сонра јарылды вә Һаҹы Гасим бу мүддәтдә бөлҝәдән ҝетмәди.\nСәрдар Әсғәр Сәбури\nҺаҹы Гасим, әназы, он дәфә мүһасирәјә дүшмүшдү. Әлли миндән чох суријалы көнүллүнүн вурушдуғу Һәләб әмәлијјатында 10-12 ҝүн там мүһасирәдә галды. О, һара ҝедирдисә, гәләбә әлдә олунурду. Инсанлар тәһлүкәдә оланда онун үзүндә нараһатлыг ифадәләри јаранырды. Фуә вә Кәфәријада ијир мим ининсан ИШИД-ин мүһасирәсинә дүшәндә дәфәләрлә ағламышды. Онлары хилас етмәјә чох заман сәрф етди вә нәһајәт, разылашма илә хилас едилдиләр. О, инсанларын өлдүрүлмәсинә дөзә билмирди. Сүлејманинин тәдбирләри олмасајды, Сурија, Ираг вә Јәмәндә чохлу ҝүнаһсызларын ганы ахаҹагды. Онун командирлији чохларынын һәјатыны хилас етди. Әҝәр ИШИД Амирлијә чатсајды, Һәләби вә ја башга бир јери әлә кечирсәјди, бөјүк гәтлиам баш тутаҹагды. Ираг вә Суријада азад едилән бөлҝәләрин чоху Әһли-сүннә ардыҹылларына мәхсус иди. Онун үчүн шиә вә сүннинин фәрги јох иди, мүсәлманларын ҹаны дәјәрли иди. Мүгавимәт ҹәбһәсини вә мәзлумлары мүдафиә етмәкдә мүсәлманлар арасында һеч бир фәргин олмадығыны ингилаб рәһбәриндән өјрәнмишди. Дүшмәнләр дә буна ҝөрә она кин бәсләјирдиләр.\n2012-ҹи ил, 18 ијулда Суријанын Дөвләт Тәһлүкәсизлик Шурасында бир бомба партлады. Бу һадисә Дәмәшгин ишғалы үчүн әмәлијјат паролу иди. Бунунла реҝионун Исраилә гаршы ән мүһүм мүгавимәт галасы олан Сурија сүгут едәҹәкди. Мүхалиф гүввәләр БМТ-нин Сурија үзрә хүсуси нүмајәндәси Кофи Аннанын дәстәји вә һуманитар јардым ады илә өлкәнин мүхтәлиф јерләринә силаһ-сурсат ҝөндәрдиләр, Дәмәшгин ишғалы үчүн 250 дөјүш пикапы дахил олмагла бөјүк гүввә һазырладылар.\nСуријанын Дөвләт Тәһлүкәсизлик Шурасында баш верән, ән мүһүм командирләрин вә тәһлүкәсизли кмәмурларынын өлдүрүлдүјү партлајышдан сонра Дәмәшг шәһәри мүһасирәјә алынды вә бир һиссәси әлә кечирилди. Һаҹы Гасим онда Теһранда иди. Мүҹтәһидләрин нүмајәндәләриндән, дипломатлардан, онларын аиләләриндән вә һәзрәт Зејнәбин зијарәтчиләриндән ибарәт тәхминән 250 иранлы һавалиманына топлашмышды. Һавалиманы да атәш алтындајды. Суријадакы командиримиз Һүсејн Һәмәдани орадајды, анҹаг онунла әлагәмиз кәсилмишди.\nГәрара ҝәлдик ки, инсанлары хилас етмәк үчүн Теһрандан бир тәјјарә ҝөндәрәк. Мәнә дедиләр ки, Имам Хомејни һава лиманына ҝедим. Мән чатанда Һаҹы Гасим орадајды. Һава лиманында хүсуси бир иҹлас кечирди. Аға Гаани дә иштирак едирди. Һаҹы Гасим өзү Аирбус тәјјарәси илә учмаг истәјирди. Гәрарыны вермишди. Өзүјлә ијирми хүсуси гүввә ҝөтүрдү вә Дәмәшгә ҝетдик. Орада нә баш вердијини, јерә сағлам отураҹағымызы, ракетлә, јохса гумбара атанла вурулаҹағымызы билмирдик. Тәјјарәдә һәрәмиз бирнечә сәтирлик вәсијјәтнамә јаздыг, Дәмәшгин хәритәсини ачдыг вә бөлҝү башланды.\nАеродрому түстү вә алов бүрүмүшдү. Пилот јерә отура билмирди. Ушагларын дуа вә тәвәссүлләри дајанмырды. Инанылмаз олса да, тәјјарә јерә отурду вә залын ән јахын һиссәсиндә дајанды. Планлашдырдығымыз кими, 250 нәфәри тәләсик миндирдик вә тәјјарә Ирана учду. Чијинләримиздән ағыр јүк ҝөтүрүлдү. Һаҹы Гасимин командирлијинә әмин һалда һәмин ијирми нәфәрлә бирликдә Дәмәшгә ҝирдик.\nСуријанын Вәтән мүдафиәчиләринин һәссас бир бөлҝәдә сәнҝәрләри варды. Бир дәфә Һаҹы Гасим ҝедиб онларын јанында отурду, әјилиб әлләриндән өпдү. Һәмишә дөјүшчүләрдән бирнечә аддым өндә ҝедир, дурбин ҝөтүрүб әтрафы арашдырырды. Дүнјанын һеч бир јериндә командан әлинә дурбин ҝөтүрүб кәшфијјат иши ҝөрмүр, һамысы әмәлијјат отағында отуруб хәритә үзүндән арашдырыр; баталјон вә дивизија командирләри мәрузә едир, командан гәрар гәбул едир. Лакин Һаҹы Гасим дөјүш јериндә суријалы дөјүшчүләрлә отуруб сөһбәт едир, бәзән онларла хөрәк јејирди. Бир дә ҝөрүрдүк ки, Һаҹы Гасим ҝәлди; отуруб зарафатлашыр, данышыр, һалымызы сорушур, ушаглары гуҹаглајыр, севҝи ҝөстәрир, ишләрини ҝөрүб ҝедирди.\nФатимијјун бирләшмәсинин командири\nДөјүш јерләринә баш чәкмәк үчүн, адәтән, һеликоптерлә ҝедиб-ҝәлирдик. Ирагла Сурија сәрһәдиндә јерләшән бөлҝәләрин ИШИД-дә назад олундуғу ҝүнләрдә гәрара ҝәлдик ки, ҝедиб дөјүшчүләрә башчәкәк, вәзијјәтләрини өјрәнәк. Америкалылар да елан етмишдиләр ки, бу зонанын 55 дәрәҹә орбит мөвгејинә кимсә јахынлашмасын.\nҺаҹы учуш заманы дәфтәринә гејдләр едирди, Америка гырыҹылары да бизим һеликоптеримизи ҝөрүб узаглашдырмаға чалышырдылар. Онлар һеликоптердә һансы шәхсијјәтин ҝетдијини билмирдиләр. Мән һәјәҹанландым, бир нечә дәфә һаҹыја дедим: "Гырыҹылар бизә јахынлашырлар". О исә сојугганлылыгла јазмаға давам едир, һечбашыны да галдырмырды.\nГасим Сүлејмани Букамал дөјүшүнүн әввәлиндән өн хәтдә шәһадәтлә үз-үзә иди. Атасы вәфат етдијинә ҝөрә јалныз бир нечә ҝүн дөјүшдә иштирак едә билмәди, сонра јенә Букамала гајытды.\nҺөҹҹәтүл-Ислам Аббас Мәһәммәдһәсәни\nСәрдар Сүлејмани јалныз 22 ҝүнлүк Гәззәвә 33 ҝүнлүк Ливан мүһарибәләриндә дејил, һәтта 2011-ҹи илдә Суријада мүһарибә башлајандан дөјүш јерләриндә олмушду. Сурија дөвләти торпагларынын тәхминән 80 фаизини итирдији заман да ИШИД террорчуларына гаршы дөјүшүн өнхәттиндә әсҝәр олмушду. О, 2012-ҹи илин јанварында Сурија президенти илә ҝөрүшәндә ИШИД президент сарајынын 700 метрлијинә чатмышды. Һәмин дөнәмдә ИШИД-ә гаршы мүһарибәјә командирлији гәбул етди. Онун рәһбәрлији сајәсиндә 2019-ҹу илдә вәзијјәт там әксинә олду: Сурија торпагларынын 80 фаизи ордунун вә мүгавимәт гүввәләринин нәзарәтинә кечди, Һаҹы Гасим өзүнә мәхсус командирлији илә бу өлкәнин әксәр торпагларыны тәкфирчи террорчулардан тәмизләди.\nСурија вә Ираг мүһарибәләринин ағыр ҝүнләриндә јөнәлән иттиһамлара һеч вахт ҹаваб вермирди. Достларына да иҹазә вермирди ки, белә мәсәләләрлә мәшғул олсунлар. Гүдс гүввәләринин Командирләр Шурасынын сон иҹласында бәзи органларын ону вә Гүдсгүввәләрини зәифләтмәјә чалышдыгларына даир мәрузәни ешидәндә дә төврүнү позмады.\n- Бу мәсәләләрә ҹаваб вермәјә һеч бир еһтијаҹ јохдур. Заман чохлу мәсәләләри һәлл едәҹәк. Үстәлик, бизим ихласымыз олса, Аллаһ ишләри дүзәлдәҹәк, - гәрарлы шәкилдә билдирди, сонра һәмин мәрузәни едән достлара деди: - Һеч кимин бу иттиһамлара ҹаваб вермәјә һаггы јохдур!\nСәрдар Мәһәммәдрза Нәгди\nҺәмин ҝүнләрдә чохлары Бәшшарын вә Суријанын фатиһәсини охумушдулар. ИШИД-ин президент сарајыны әлә кечирмәсинә бир шеј галмамышды. Иранда Һаҹы Гасими мәзәммәт едән ингилабчылар да аз дејилдиләр. Дејирдиләр ки, сән јахшы адчыхармыш адамсан, ораја ҝедиб адыны батырырсан. Гәләбәјә үмид нәинки јох иди, һәтта мәғлубијјәти гачылмаз билирдиләр.\nОнун Суријада иштиракына гаршы дүнјада һансы бәјанатлар верилмәди! Лакин Гасим Сүлејмани мөһкәм дајаныб деди: "Мән јалныз ону билирәм ки, Ислам мәндән буну истәјир. Вәзифә будур. Ҝетмәлијәм!"\nДоктор Сијамәк Моресидг\nМән бир мәсиһијәм. Һаҹы Гасим мәним үчүн иранлы мүсәлман вә шиә дејилди, бөјүк инсан иди. О, Суријанын мәсиһи, ашури вә изәдиләрини ИШИД-дән хилас етмишди. Бахмырды ки, сүнни, јохса шиәдир; христиан, јохса башга бир диндәндир. Һеч кимин ҹанынын, малынын, намусунун әҹнәби әлинә дүшмәсини истәмирди, реҝионда тәһлүкәсизлијин бәргәрар олунмасына, дүнјада илаһи әдаләт системинин гурулмасына чалышырды.\nСәрдар Сејид Әкбәр Тәбатәбаи\nҺәшд әл-шәбинин тәкфирчиләрә гаршы бөјүк вә инанылмаз гәләбәси Һаҹы Гасимин ИШИД-ин сонуна даир вәдинин һәјата кечмәсини һәр ан јахынлашдырырды. Һәмин ҝүнләрдә ИШИД силаһлылары мүгавимәтин бир нечә базасына һүҹум етмишдиләр, бир нечә дүшәрҝәјә, о ҹүмләдән Сәддәл-Вәр базасына зәрәр дәјмишди. Һаҹы Гасим һәмин бөлҝәләрә ҝәлди. О, Суријаја ҝәлән кими бирләшмә командирләринин мәрузәләрини өзләриндән ешитмәк үчүн Тәдмур гәрарҝаһында иҹлас кечирирди. Шәхси һејәти Сәддәл-Вәрдә јерләшмиш Фатимијјун командири иҹласда ИШИД-ин һүҹуму заманы онлара көмәк тәрзиндән шикајәтләнди вә буну ИШИД-ин уғурунун сәбәби билди. Иҹласын давамында диҝәр командирләр дә бәзи мәсәләләрә тохундулар. Бу исә Һаҹы Гасимин мәни данламасына сәбәб олду. Елә һирсләнмишди ки, мәни данышмаға гојмурду; һәтта дедики, сән даһа бу ишә јарамырсан!\nДөјүш јериндәки шәхси һејәтин вәзијјәти илә ҹидди мәшғул олмаг Һаҹы Гасимин өнәмли командирлик принсипләриндән иди. Онун үчүн фәрги јох иди ки, бу дөјүшчү иранлы, әфганыстанлы,пакистанлы, јохса суријалыдыр. Дејирди ки, нијә бу гүввәләрин проблемләрини һәлл етмәмисиниз? Нә гәдәр изаһ едирдиксә, гане олмурду. Ахырда деди ки, сәһәр чағы һеликоптерлә ҝедиб тәмас хәттини ҝөрмәк истәјирәм.\nҺаҹы Гасим буну дејән кими алнымда сојуг тәр јаранды. "Мәҝәр белә ҝәрҝин вәзијјәтдә Һаҹы Гасими апармаг, һеликоптерлә мөвгеләри ҝөстәрмәк олар?!" – дејә өз-өзүмә дүшүндүм. Әбу Багирлә ҝөрүшүб дедим:\n– Сән Аллаһ, бир иш ҝөр, һаҹыны һеликоптерлә ҝетмәјә гојма.\n– Нә едим?! Мәҝәр онун сөзүнүн үстүнә сөз демәк олар?! – дејә ҹаваб верди.\nҺаҹы Гасим иҹласдан сонра гашгабаглы һалда башга бир отаға кечди. О гәдәр нараһат иди ки, шам јемәјини јемәди. Биз дә јемәдик.\nСүбһ чағы мән, Әбу Багир вә Һаҹы Гасим һеликоптерә миндик. Тәдмурдан јола дүшүб бир чөллүјүн үстүндән кечдик. Ашағыда ИШИД-ин чадырларыны ҝөрүрдүк. Оранын ИШИД дүшәрҝәси олдуғуну демәјә ҹүрәтим чатмады. Һаҹы сорушду: "Бу чадырларын алтында 23 калибрли топларыныз да вар?”\n– Һаҹы аға, бағышлајын... бунлар ИШИД чадырларыдыр, – дејә ҹаваб вердим.\nОрадан кечиб Бәдр чадырларына чатдыг. Деди ки, ҝедәк Сәддәл-Вәрә.\nТәјинат јериндә һеликоптердән ендик. Һаҹы ҝөрдү ки, һәр шеј гајдасындадыр: газанларда јемәк бишир, чәнләр су илә долудур, хәстәхана һазыр вәзијјәтдәдир вә с. Орадан машынла башга беш дүшәрҝәјә дә баш чәкдик. Һәр шеј гајдасындајды, бүтүн бирләшмәләрин контејнери вә панел сәнҝәрләри вар. Ондан сонра Һејдәријјун вә Фатимијјун гүввәләринә дә башчәкиб һеликоптерин јанына гајытдыг. Орада мәнә деди: "Сән бир нечә ҝүн бурда Һејдәријјунун јанында гал".\nҜедәндә икимиздә сојуг сағоллашдыг. Һаҹы һеликоптерлә гајытды. Зәннимҹә, Ирана ҝетмәк истәјирди, Шәһид Мөһсүн Һөҹәҹинин дәфниндә иштирак едәҹәкди.\nМән орада галдым вә сәккиз-доггуз ҝүн һаҹыны ҝөрмәдим. Онунҹу ҝүн бир гардаш ҝәлиб мәнә бир тәсбеһлә үзүк верди. Дедим ки, бунлар нәдир? Деди: "Һаҹы Гасим бунлары Нәҹәфдән сәнә ҝөндәриб. Дејиб ки, бунлары сејидә верин, тәбәррүк үчүн Имам Әлинин (ә) зәриһинә сүртдүјүмүдә сөјләјин”.\nҺаҹынын бу рәфтары мәнә чох тәсир етди; үч-дөрд ҝүн јејиб-јата билмәдим. Билдим ки, инҹиклији үрәјимдән чыхармаг истәјир.\nСәрдар Сејид Мәһәммәд Һиҹази\nФатимијјун вә Һејдәријјунун бүтүн дөјүшчүләри илә меһрибан иди, һамысыны өз өвлады билирди. Гардашларын бири данышырды ки, онун бир әфганыстанлы дөјүшчүнүн әлини өпдүјүнү өз ҝөзләримлә ҝөрмүшәм. Белә бөјүк бир шәхсијјәтин әјилиб бир әфганыстанлынын әлини өпмәси кичик мәсәлә дејил. Әфганыстанлы, ираглы, ливанлы вә суријалы дөјүшчүләрин чоху ону таныјыр вә севирди.\nИШИД дөјүшчүләри Мәһкан шәһәриндә һәддән-артыг ҝүҹлү мүгавимәт ҝөстәрирдиләр, тәслим олмаг фикирләри јох иди. Мүгавимәтләри о гәдәр ҝүҹлү иди ки, дөјүшчүләримиз орада бир нечә ҝүн тәрпәнә билмәдиләр. Шәһәрә ҝириб имкан вә техникаларыны ҝөрәндә мүгавимәтләринин сәбәбини билдик. Техники имканларынын јалныз бири ики мин әдәд һүндүр пикапдан ибарәт иди. Һамысыны гојуб гачмышдылар.\nБиз Букамала јахынлашдыгҹа мүгавимәтләри дә чохалырды. Дөјүшү еләпланлашдырмышдылар ки, һеч бир јолла јығышдырмаг олмурду. Америкалылар вә күрдләр шәһәрә биздән тез ҝирмәк истәјир, Һаҹы Гасимин ИШИД-ин мәһвинә даир планынын баш тутмамасына чалышырдылар. Һаҹы Гасим даим тәкидлә тапшырырды ки, тутдуғунуз һәр бирјери тәмизләјин; әҝәр ИШИД үнсүрләри јува гурмуш олсалар, ишимиз чәтинә дүшәҹәк вә сәрһәддә јенә тәһлүкәсизлији позаҹаглар.\nҺаҹы дүшүнүрдү ки, америкалылар сәрһәдин һамы үчүн тәһлүкәли галмасыныи стәјирләр, лакин биз онларын гајдаларыјла ојнамамалыјыг. Ҝәрәк америкалылары вә террорчулары елә чыхараг ки, белә бир имканлары олмасын. О тез-тез дејирди: "Ираг вә Суријадакы мүгавимәт дөјүшчүләринин бир-бири илә әлагәләринин олмасы үчүн Букамал сәрһәдиндә тәһлүкәсизлик һөкм сүрмәлидир”.\nО, фикрини бир мисалла әсасландырыб дејирди: "Јадыныздан чыхыбмы, бир ај өнҹә Сәхәнә вә Тәнјанда суријалы ушаглардан ијирми једдисинин башыны кәсдиләр?! Буна ҝөрә дә, бөлҝәдә там тәһлүкәсизлијин тәмин олунмасы үчүн һәм ИШИД-ин көкүнү кәсмәли, һәм дә америкалылары узаглашдырмалыјыг".\nҺаҹы Гасим 19 нојабр 2017-ҹи илдә иҹлас кечириб "Сәһра әмәлијјаты"нын сона чатдығыны вә ИШИД-ин мәһв едилдијини елан етди.\nАхшам хәбәр вердиләр ки, Һаҹы Гасим бизи сәһәр јемәјинә дәвәт едиб.\nСүбһ еркәндән командирләрдән бирнечәси илә бирликдә һаҹынын галдығы бинаја ҝетдим. Биз чатанда сүфрә сәрилирди. Сәһәр јемәји һазырланана гәдәр лөвһәнин гаршысына кечди вә өнҹәдән бизә дедији тәдбирләрин тәхминән һамысыны тәкрарлајыб јазды, биз дә гејдләр ҝөтүрдүк. Сүфрәдә ишдән данышмаг истәјәндә исә имкан вермир, мәнәви мәсәләләрә тохунурду.\nЈемәкдән сонра мәнәви мөвзуну даһа ҹидди шәкилдә, Бәдр әмәлијјатындан бир хатирә илә давам етдирди:\n– Бәдр әмәлијјаты ағырәмәлијјат иди. Бу әмәлијјатда чохлу дөјүшчүләримиз шәһид олду. Онларын ән ҝөркәмлиси Меһди Бакири иди. Биз буна ҝөрә чох нараһат олдуг. Әһмәд Казими илә гәрара ҝәлдик ки, бирликдә гәрарҝаһа ҝедиб Мөһсүн Рзајијә етираз едәк, дејәк ки, бу ишләринизлә корпусу дағытмаг истәјирсиниз. Ҝедиб онунла данышдыг. Аға Мөһсүн бизи динләјәндән сонра дәфтәринин арасындан бир кағыз чыхарды,дедики, Имам Хомејнинин мүраҹиәтидир.\nҺаҹы Гасим имамын командир вә дөјүшчүләрә үнванладығы һәмин мүраҹиәтинин һамысыны әзбәрдән бизә сөјләди. Мүраҹиәтин мәтни белә иди:\n"Бәзиләринин нараһат олдуғуну хәбәр вермишләр. Демәк истәјирәм ки, нараһатлыға әсас јохдур. Әлбәттә, мән сизин үчүн вә шәһидләр үчүн дуа едирәм, анҹаг һамы билмәлидир ки, биз Аллаһын ирадәсинә табејик. Биз мәсум имамлардан үстүн дејилик. Бәзән онлар да заһири мәғлубијјәтлә үзләшмишләр; һәм Пејғәмбәр (с), һәм Әмирәлмөминин (ә), һәм Имам Һәсән (ә) вә һәм Имам Һүсејн (ә). Биз бунларын јанында кимик ки! Әсас олан Аллаһын ирадәсидир; О нә истәјирсә, јахшы вә бал кими шириндир. Онун истәдикләрини ачыг гуҹагла гәбул етмәли вә һеч вахт нараһат олмамалыјыг. Елә индиҹә чох мөһкәм шәкилдә нөвбәти әмәлијјатлар барәдә дүшүнүн вә әмин олун ки, сиз галибсиниз. Аллаһ үчүн ҝөрүлән ишдә мәғлубијјәт јохдур!"\nИмамын мүждә вердији гәләбә бир илдән сонра Вәлфәҹр-8 әмәлијјатында һәјата кечмишди.\nҺаҹы Гасим сөзүнүн давамында бир гәдәр ләтифәјә кечди, командирләрин Әһмәд Казими вә Мүртәза Гурбани илә зарафатларындан данышды. Ҝүлмәли иди. Һәмин ҝүн ҝөзәл мәҹлис кечди. Һаҹы бирдән үзүнү Сејид Ҹавада тутуб деди: "Ешитмишәм ки, мәним барәм дә јуху ҝөрмүсән. Даныш ҝөрүм, нә ҝөрмүсән".\n– Јухуда ҝөрдүм ки, Пејғәмбәр вә өвлијаларын отурдуғу би рјердәјәм, ајаг үстә дајанмышам. Әввәлҹә һисс етдим ки, кимсә Гуран охујур, сонра сәсини ешитдим. Һәзрәт Әлинин (ә) сәси иди. Ајәнин мәзмуну белә идики, биз инди зәифик, вәзијјәтимиз јахшы дејил вә дүшмәнә һүҹум едә билмирик. Мән һәлә дә ајаг үстә дајаныб һамыны мүһарибәјә чағырырдым. О сәсиешидәндә исә сакит галдым. Бундан сонра ҝедиб дивардакы хәнҹәри ҝөтүрдүм, анҹаг ҝөрдүмки, гыса хәнҹәрдир. Имам Әлинин (ә) Гуран ајәләри арасында белә сөјләдијини дә ешитдим: "Гасим Сүлејмани Пејғәмбәрин ҝүлүдүр; нә дејирсә, гулаг асын!"\n- Сејид Ҹавад, ҝөрдүн, Имам Әли (ә) дә дејиб ки, мәним сөзүмә гулаг асасыз! Бәс нијә бәзән сөзләрими динләмирсиз?! – һаҹы дејиб ҝүлдү,сонра сорушду: - Јухунун јозумуну кимдәнсә сорушмусан?\n- Јох, - дејә Сејид Ҹавад ҹаваб верди.\nҺаҹы иҹласын давамын да тәхминән бир саат јарым јалныз дини мөвзулардан данышды. Әмәкдашларын мадди вә мәнәви вәзијјәтини јахшылашдырмаг үзәриндә чох тәкидлә дајанырды; дејирди ки, Маликә баш чәкин, Мүдафиә назиринин аиләсинә баш чәкин. Узун мүддәтдир хәбәримиз олмајан ушаглары бир-бир сорушуб деди ки, онлары јаддан чыхармајын.\nҺаҹы Гасим иҹласларын әввәлиндә бир гәдәр мәнәви вә дујғусал сөзләр данышыр, сонра сөһбәтинин әсасыны һәрби вә тәшкилат мәсәләләри үзәриндә ҹәмләшдирирди. Һәмин иҹласда исә јалныз ирфани вә емосионал мәсәләләрдән данышды. Сон ијирми дәгигәдә јенә планларыны тәкрар етди, Идлибин азадлығы үзәриндә дајаны бдеди: "Әҝәр сиз Идлиб әмәлијјатыны уғурла һәјата кечирсәниз, о бөлҝәләри азад етсәниз, шәһид аиләләрини севиндирәҹәксиниз. Чүнки шәһидләрин чохунун ҹәсәди Хантуманда вә Һәләбдә галыб, аиләләринә тәһвил верә билмәмишик”.\nМүгавимәт гүввәләри тәјин етдијимиз истигамәтләрдән ирәлиләмәјә башладылар. Дөјүшчүләримиз илдырым сүрәти илә 30 км ирәлиләдиләр. Сонра даһа 40 км дә ҝедиб 2017-ҹи илин 6 мајында ҝүнортадан сонра Заза үчјолуна чатдылар.\nӘмәлијјат еләсүрәтлә ҝетдики, 48 саат сүрән илк ики аддымда Һәзрәт Аббас дивизијамыз һәссас Заза бөлҝәсинә јерләшди. Ираг сәрһәдинә һәлә 50 км галырды. Буну да билирдик ки, америкалылар сәрһәддән 20 км аралыја јерләшибләр вә бизим бирләшмәләримизә проблемјарада биләрләр. Һејдәријјуна ҝөстәриш вердик ки, Кејд сәрһәдинә доғру ирәлиләсин.\nҺејдәријјун мајын 18-дә сүбһ чағы јола дүшдү, лакин Кејдә чатмамыш Америка тәјјарәләри онлары бомбардманла һәдәләди. Гырыҹылар Һејдәријјун гүввәләринин топлашдығы јерин әтрафына бир нечә фосфор ракети атыб хәбәрдарлыг етдиләр ки, јолларына давам етсәләр, вурулаҹаглар. Һејдәријјун командири бухәбәрдарлығы ҝөрән кими јолуну Тәнәф сәрһәдинә доғру дәјишди, ҝүнорта саат 12-дә Тәнәфин 10 км-нәчатды. Америкалылар бундан нараһат олдулар. Биз гәрарҝаһдан һадисәләри изләјирдик. Бу заман рус координатор бизә америкалы командирин мүраҹиәтини охуду: "Бизим гүввәләримиз Тәнәфә јерләшмишләр. Бу шәһәрин 50 км-лик орбити гадаған олунмуш зонадыр, һәмин әразидә һәр бир һәрәкәтә гаршы тәдбир ҝөрүләҹәк. Сиз әразијә дахил олмусунуз. Ҹәлд ораны тәрк един. Әкс тәгдирдә, гырыҹыларымызын һәдәфи олаҹагсыныз".\nБуна бахмајараг, Һејдәријјун командиринә дедимки, америкалыларын хәбәрдарлығына фикир вермәсин, шәхси һејәти Кејд үчјолуна гәдәр апарсын. Бу гаршыдурма заманы Америка гырыҹылары бизим бир булдозеримизи вуруб јандырдылар. Һәмин булдозер бизә торпаг истеһкам дүзәлдирди. Алову сөндүрмәјә ҝетмиш екскаватору, сонра да ТЫР үстүндәки бир танкымызы вуруб јандырдылар. Һәмин һәссас анда Һаҹы Гасим сон гәрарыны вериб деди: "Америкалыларын хәбәрдарлығына мәһәл гојмадан ирәлиләјин!"\nРусларын координатор забити бизә америкалыларын башга бирмесажыны охуду: "Америкалыларын нәзарәтиндә олан бөлҝәјә јахынлашмајын, әкс тәгдирдә, гырыҹыларымызын һүҹумуна мәруз галаҹагсыныз!"\nБу заман әмәлијјат командиримиз рус нүмајәндә илә америкалылара гыса вә ҝөзләнилмәз бир месаж ҝөндәрди: "Әҝәр америкалылар бу шәкилдә давам етсәләр, Тәнәфи бомбардман едәҹәјик!"\nБу месаж чатдырыланда америкалы һәрбчиләр гадаған олунмуш әразидән кәнарда АБШ бајрағы уҹалдыб истеһкам гурурдулар. Онлара бу мәгсәдлә нөвбәти хәбәрдарлыг да едилди: "Сәмадакы бомбалы ПУА атәшә һазыр вәзијјәтдәдир!"\nГәрарҝаһдан дәрһал атәш әмри верилди вә америкалыларын мөвгејинин ортасына бир ракетен дирилди. Һәмин ракет партламаса да, америкалыларын дүшәрҝәсинә ваһимә салмаға вә мүнагишәнин сонландырылмасына кифајәт етди. Онлар Тәнәфдәки 55 дәрәҹә орбит мөвгеләринә гајытдылар.\n2017-ҹи илин новруз бајрамында Һәләб шәһәриндәи дим. Силаһлылар Һәма вилајәтинә һүҹум етдиләр. Онларын мәгсәди вилајәтин мәркәзи олан Һәма шәһәрини әләкечирмә киди. Һаҹы Гасим баһарын дөрдүнҹү ҝүнүндә Суријаја ҝәлиб дәрһал иҹлас әмри верди. Командирләрин бир групу илә бирликдә топлашдыг.\nӘввәлҹә өзүмүзүн вә дүшмән гүввәләринин вәзијјәти арашдырылды вә Һәмаја һүҹум тәкфирчи груплашмаларын нөвбәти һәрәкәтләринин һәјәҹан сигналы кими гәбул олунду.\nҺәгигәт бу иди ки, о заман Суријанын Дәмәшг, Һәма, Һумс вә Һәләб кими мүһүм шәһәрләри дөвләтин әлиндә олса да, үмумиликдә, өлкәнин 80 фаизи Әсәдә мүхалиф гүввәләрин нәзарәтиндәјди. Үстәлик, сон һүҹумда Һәма шәһәри вә онун әтрафыда ишғалла тәһдид олунурду. Әҝәр бу, баш тутсајды, Һумс вә Һәләб шәһәрләри дә мүһасирә тәһлүкәсиндә галаҹагды.\nҺаҹы Гасим һәмин иҹласда мүгавимәт гүввәләринин ҝәләҹәк әмәлијјат вә мүдафиә стратеҝијасыны бәјан етди. Һәмин стратеҝијаларын бири Һәманын ишғалынын гаршысыны алмаг иди. Һаҹы деди: "Бирләшмәләр бүтүн имканларыјла Һәмаја ҝедиб тәкфирчиләри ҝери говмалыдырлар!"\nҺаҹы Гасим даһа чох буна ҝөрә нараһат иди ки, силаһлылар Һәманы тутсајдылар, Һумса бирләшәр, о тәрәфдән Һәләб маҝистралыны бағлајыб Тәдмуру тәһлүкәјә салардылар вә Суријанын парчаланмасы гәтиләшәрди. Одур ки, һәмин иҹласда бәјан олунан илк стратеҝија торпаглары һәртәрәфли мүдафиә етмәк вә тәкфирчи гүввәләри Һәманын ишғал олунмуш бөлҝәләриндәнчыхармаг иди. Иҹласдан сонра һамымыз Һаҹы Гасимин биринҹи стратеҝијасыны һәјата кечирмәјә сәфәрбәр олундуг. Бу мәгсәдлә Фатимијјун, Һејдәријјун, Зејнәбијјун, Вәтән мүдафиәчиләри, Сурија ордусу, һәтта русларла бирҝә вар-ҝүҹүмүзлә Һәмаја доғру јола дүшдүк.\nБир ҝүн Һаҹы Гасим дөјүш бөлҝәсинә ҝәлди. Орада бир семент заводу, заводун һәјәтиндә 250 пилләли бош сучәни варды, тәкфирчи груплашмаларын мөвгеләрини мүшаһидә етмәк үчүн гүллә кими истифадә едирдик. Һаҹы Гасим һәмин ҝүн 250 пилләни галхыб ишғал алтында олан бөлҝәләри һүндүрдән диггәтлә изләди, орадаҹа әмр етди ки, һәмин әразиләр тезликлә азад едилмәлидир,әкс тәгдирдә, бүтүн наилијјәтләр һәдәр ҝедәҹәк. О, сөзүнүн давамында деди: "Мән белә гәбул етмирәм. Әбу Багирин мүалиҹә дөврү битиб, ҝәлиб әл-Ејс шәһәринә јерләшиб. Елә етмәлисиниз ки, ән азы, јол ачылсын. Шәһәрин азадлығынын шәрти јолун там ачылмасыдыр".\nШәһәрин там азадлығындан өтрү әмәлијјат планы һазырлајырдыг. Һаҹы Гасим бөлҝәјә бахыш кечирәндән сонра исрар етди ки, бу әмәлијјат чох тез бир заманда башламалыдыр. Хүсусән дә әмәлијјат планыны һазырлајанларын бир гисми илә бирликдә ҝедиб бөлҝәни өјрәнәндән сонра бу гәрара ҝәлди. О, бир чох сәбәбләрдән исрар едир вә дүшүнүрдү ки, бу шәһәр стратежи әһәмијјәтә маликдир, игтисади бахымдан Суријанын тиҹарәт мәркәзидир, һәссас һәрби әһәмијјәт дашыјыр, әҝәр ишғал олунса, Сурија бөлүнәҹәк. Үстәлик, тәкфирчиләр Һәләб шәһәрини кечид һөкумәтләринин пајтахты елан етмиш, әсас мәркәзләрини бу шәһәрә јерләшдирмишдиләр.\nҺаҹы Гасимин планына ҝөрә, Кастло автобаныны әлә кечирсәјдик, террорчуларын гуру јолуну бағлајар,Һәләбин шәргиндә мүһүм игтисади мәркәзләрә ҝедә, дүшмәнләрин шәһәри әлә кечирмәк үчүн һәјата кечирдикләри ардыҹыл һүҹумлара сон гоја биләрдик.\nҺәләбин шимал-шәргиндә "Ҝәнҹләр еви" адлы јашајыш мәнтәгәси варды. Әмәлијјатын үчүнҹү вә ја дөрдүнҹү ҝүнү Һаҹы Гасим ораја ҝәлди. Һалбуки ора дүшмән снајперләринин һәдәфиндә иди, ҝет-ҝәл едән һәр кәси вурурдулар. Һәтта ҝәләркән Һаҹы Гасимин јанындакылардан биринин ајағынын јанындан бир нечә ҝүллә кечмишди.\nҺаҹыја јалвардыг ки, орадан узаглашсын. О, деди: "Ҝәрәк јаранмыш вәзијјәтдән максимум јарарлана, онлары баҹардығыныз гәдәр тәгиб едиб шәһәрдән чыхарасыныз. Лакин онлара мүтләг гачыш јолу гојун, јалныз өлүм вә ја әсирлик сечиминдә галмасынлар. Онлары дүнјанын мүхтәлиф јерләриндән алдадыб бураја ҝәтирибләр, гачмаг истәсәләр, мане олмајын”. О, бүтүн әмәлијјатларда тәкид едирди ки, алданмышларын гачмасы үчүн јол гојун.\nДөјүш мөвгејинин командири Мүслим адлы ҝәнҹ бир пасдар иди. Мәнәвијјатлы, ҹәсарәтли вә ләјагәтли командир иди. Һаҹы Гасимин Ираг вә Сурија ҹәбһәсиндә ҝөрдүјү јахшы ишләрдән бири дә белә истедадлы ҝәнҹләри истигамәт, баталјон вә бригадалара командир тәјин етмәси иди. О, белә ҝәнҹләри чох севирди, онларын гејдинә галырды. Онлардан биринин шәһид олдуғуну ешидәндә бир нечә ҝүн нараһат олур, ҝедиб шәһидин аиләси илә ҝөрүшәндән сонра бир гәдәр сакитләширди.\nОну Букамал кими әмәлијјатларда ҝөрмәк лазым иди. О, Американы мәғлуб етди, бу да онун нифрәт вә әдавәтинә сәбәб олду. Һәмчинин Бағдад, Дәмәшг вә Әрбил кими пајтахтларын азадлығында мүһүм рол ојнамыш, онлары ИШИД-дән хилас етмишди.\nКадр сечиминдә мәгсәд, сәбир вә ирадә үзәриндә тәкид ҝөстәрирди. Бу үч амили ишләрдә мүвәффәгијјәт сәбәби билир вә нәзәрә алырды. О, ити вә дәрин бахышлы адам иди. Онун бариз стратежи хүсусијјәтләриндән бири вахтында гәрар гәбул едиб дүшмәнин планларыны позмасыјды. Мән ондан јалныз ләјагәт вә гәһрәманлыг ҝөрмүшәм. Гајғыкеш инсан иди, өз өлкәсини јахшы мүдафиә етди вә ҹаныны да бу јолда гурбан верди.\nО, дипломат вә сијасәтчи олмасындан әлавә, һәм дә мүтәфәккир иди, дүшүнүрдү ки, өлкәнин тәһлүкәсизлијинин тәмин олунмасы үчүн бүтүн реҝионда тәһлүкәсизлик бәргәрар олмалыдыр. О, Сурија һакимијјәтини мүдафиә етди вә бу ҝүн милли һакимијјәт мөһкәмләнмишдир.\nГасим Сүлејмани дүшүнүрдү ки, бу реҝионал тәһлүкәјә гаршы мүбаризә апармаг лазымдыр. Бу мәгсәдлә Сурија вә Ирагын әрази бүтөвлүјүнү сијаси вә дипломатик саһәләрдә мүдафиә етди, бүтүн реҝион өлкәләринин ваһид мүгавимәт ҹәбһәсини јаратмаға чалышды вә буна наил олду.\nБу ҝүн ИШИД диз чөкмүшсә, ондан јалныз тәкфирчи дүшүнҹә галмышса – тезликҹә о да мәһв олаҹаг – Гасим Сүлејманинин ирадә вә сијасәтинин нәтиҹәсидир.\nҺөҹҹәтүл-Ислам Әли Сәиди Шаһруди\nМина һадисәсиндә шәһид олмуш аға Рүкнабади бир дәфә мәнә бир хатирә данышды. О дејирди:\n"Һаҹы Гасимин ҝөрдүјү ишләрдән бири Суријанын јүксәк вәзифәли команданларыны һәрәкәтә ҝәтирмәсидир. Онлары мүхтәлиф јолларла тәрпәдирди. Бир ҝүн Сурија ордусунун јүксәк рүтбәли забитләринин бир гисмини топлајыб деди: "Сиз нә үчүн Һумса, Һәләбә, Һәмаја ҝетмирсиниз?" Дедиләр ки, орада дүшмән чохдур, ора ҝетмәк тәһлүкәлидир.\nҺаҹы Гасим ҝөркәмини дәјишәрәк ораја ҝедиб-ҝәлди, јенә һәмин адамлары топлајыб деди: "Сајлары чох дејил, онлара галиб ҝәлмәк олар". Бундан сонра да ишин үсулларыны бәјан етди. Бир суријалы ҝенерал-лејтенант Һаҹы Гасимә деди: "Сизин палтарынызын дүјмәси мәним ҝенерал-лејтенант погонумдакы улдузлардан үстүндүр. Сиз дүнјанын о башындан ҝәлиб фәдакарлыг едирсиниз, бизсә өз өлкәмиздә баҹармырыг".\nДоктор Һүсејн Әмир Абдуллаһиан\nСурија мүһарибәсинин гызғын чағында Дәмәшгә ҝедиб Президент Бәшшар Әсәдлә ҝөрүшдүм. Ҝөрүшдән сонра сәфирликдәки достлар дедиләр ки, Сәрдар Сүлејмани Дәмәшгдәдир вә сизи ҝөрмәк истәјир. Ону терроризмә гаршы дөјүш мејданында, өзү дә Дәмәшгдә ҝөрмәк хош иди. Бу ҝөрүш Дәмәшгин ҝәрҝин тәһлүкәсизлик дурумунда баш тутду. Ҝетдијимиз јолда ондан чох ИШИД гүввәләри илә растлашма еһтималы варды.\nБиз учулуб-дағылмыш бир бөлҝәјә дахил олдуг. Машындан енәндә Һүсејн Пурҹәфәри һәмишәки тәбәссүм вә тәләскәнликлә мәнә јахынлашды. Сәмими шәкилдә һал-әһвал тутандан сонра деди: "Гач... гач... һаҹы ҝөзләјир..."\nСәрдар Сүлејмани бир нечә Һизбуллаһ командири вә суријалы ҝенералла бирликдә бир бинада Дәмәшгин әтрафындакы бөлҝәләри тәкфирчи террорчулардан азад етмәк планыны мүзакирә едирди. Өнүндәки столун үстүндә бир габ мејвә варды. Ҝөрдүмки, габда әнҹир дә вар. Онунла данышдығым јердә әнҹирләрин дөрд-бешини бирдән једим.\nҺаҹы Гасим сөһбәт әснасында аға Пурҹәфәрини чағырды.\n- Јенә әнҹиримиз вар?\n- Инди бахарам, - Пурҹәфәри деди вә бир нечә дәгигәдән сонра бир габ әнҹирлә ҝәлди.\nӘввәлки мејвә габына бахыб ҝөрдүм ки, ҹәми ики әнҹир галыб. Фикир вермәдән һамысыны јемишдим. Сәрдар Сүлејманијә дедим: "Дејәсән, һамысыны једим, сизә һечнә галмады!"\nҜүлүмсәјиб деди: "Јох, мән әнҹир јемирәм. Ҝөрдүм ки, сән хошлајырсан, дедим, ҝәтирсинләр. Је. Нуш олсун!" Вә исрар етдики, јенә јејим.\nҜөрүшдән сонра мәни һава лиманына апардылар. Теһрана ҝедән тәјјарәдә баш стүардесса мәнә јахынлашыб деди: "Сүлејмани адлы бир нәфәр сизә бөјүк бир гутуда әнҹир ҝөндәриб. Әнҹири учуш кабининә ҝәтирибләр".\nОнун белә сәхавәтли рәфтарындан тәәҹҹүбләндим. Әлбәттә, бу рәфтары јени бир шеј дејилди. О, тәһлүкә вә һәјәҹанын зирвә нөгтәсиндә белә хырдалыглара фикир верә билирди.\nСәрдар Әли Әсәди\nБир әмәлијјатдан өтрү Һаҹы Гасим тәрәфиндән Суријаја чағырылдым. Онунла мүһарибә вахтындан мүнасибәтимиз варды. Буна ҝөрә дәвәтини гәбул етдим. Ҝөјдә оларкән тәјјарәнин пәнҹәрәсиндән узаглара бахыб өз-өзүмә дүшүнүрдүм: "Ҝөрәсән, өлкәмин торпағына јенә гајыдаҹағаммы?!"\nАхшам саат 9-да тәјјарәдән ениб машына миндим. Бир гәдәр сонра мүһафизә олунан бир бинаја чатдым. Билдим ки, һаҹы орададыр. Машындан ениб ичәри ҝирдим. Мәни ҝөрән кими стулдан галхыб гаршылады. Ону гуҹагладым. Бир нечә санијәдән сонра деди: "Һәшдәл-шәби командирләринин бир нечәси илә иҹласымыз вар. Сиз дә мүтләг иштирак един".\nИҹласа ҝириб командирләрин јанында отурдум. Һаҹы Һәләбин бир һиссәсини азад етмәк үчүн әмәлијјат планыны изаһ етди. Иҹласын сонунда хәритәләрә бахыб деди: "Бу хәритәләр там дејил. Ҝәрәк өзүм кәшфијјата ҝедим".\nРатсијасыны ҝөтүрүб бинадан чыхды. Мән мат-мәәттәл әтрафыма баха-баха өз-өзүмә дедим: "Ҝедим, һаҹыны бу фикриндән дашындырым".\nБинадан чыханда ҝөрдүм ки, бир нечә нәфәр чөллүјә тәрәф ҝедир. Әтраф мүһитин гаранлығы, дәһшәтли артиллерија вә атәш сәсләри адамын ҹаныны ләрзәјә салырды. Онлара доғру гачыб уҹадан чағырдым. Дајандылар. Бири мәнә јахынлашды. Ај ишығында ҝөрдүмки, Һаҹы Гасимдир. Төвшүјә-төвшүјә дедим: "Һаҹы, нә едирсиз?! Һамымызын үмиди сизәдир. Башыныза бир иш ҝәлсә,мүгавимәтин талеји неҹә олар?!"\nӘлини чијнимә гојду, севҝи долу нәзәрлә бахыб деди: "Әҝәр мән кәшфијјата ҝетмәсәм, дөјүшдә иткиләримиз икигат чох ола биләр. Ушагларын ганынын һәдәр ҝетмәсини истәмирәм. Әҝәр мән вә мәним кимиләр кәшфијјата ҝетсәк, даһа асанлыгла гәләбә әлдә олунар".\nБилдимки, гәрарлыдыр. Јалнызбунудедимки, өзүнүздәнмуғајатолун. Сонрасағоллашыббинајагајытдым.\nШәфгәт вә Гүдрәт\nСәрдар Һәсән Данајифәр\n2020-ҹи илин мартында Дәмәшгдә Суријанын Мүдафиә назири илә ҝөрүшүмүз варды. О деди: "Мән һәрбчи кими фикирләширәм ки, бир инсан да шәфгәт вә һәрби гүдрәт неҹә ҹәм ола биләр? Дүнјада шәфгәти вә меһрибанлығы олан һеч бир һәрбчи јохдур. Лакин Һаҹы Гасим ишғал әрәфәсиндә олан һансы ҹәбһәјә ҝедирдисә, командирләримиз руһланыр, дәјишир, түкәнмәз бир һәрби ҝүҹүн көмәјә ҝәлдијини һисс едирдиләр. Хүсуси әзәмәти, мөһкәмлији варды. Мән онун әсҝәрләрлә јердә отуруб хөрәк једијини бир нечә дәфә ҝөрмүшәм. Мән бир әсҝәрлә хөрәк јејә билмәздим. Әсҝәринин јетим олдуғуну биләндә өпүр, һөрмәт едирди. Бу характерин, бу үсулун нә олдуғуну һәлә дә баша дүшә билмирәм. Әҝәр мәгамым јүксәлсәјди вә дүнјанын Аллаһын һүзурунда олдуғуну билсәјдим, һәр шеј һәлл оларды".\nҺөҹҹәтүл-Ислам Сејид Абдуллаһ Низам\nҺаҹы Гасим вә јолдашлары мәсиһи шәһәри олан Мәлуланы азад етдиләр, амма шәһәрдә һеч бир дин вә мәзһәб дәјишиклији олмады. Һаҹы Гасим Гәләмуну азад етди. Гәләмун әһалиси дәјишди? Башга мәзһәбин, башга фиргәнин ардыҹылы олдулар? Јох; олдуглары кими галдылар. Һаҹы Гасим бу өлкәнин фиргә вә мәзһәбләри арасында ајры сечкилик етмирди, дејирдики, бизинсанлыгүчүн, инсанлары хилас етмәкдән өтрү вурушуруг.\nКремл сарајында намаз\nНамаз вахты иди. Машыны кәнара чәкиб сахладыг. Дедимки, һаҹы, Аллаһ гәбул еләсин!\n- Аллаһ гәбул еләсин, - деди вә мәнә бахыб әлавә етди: - Ибраһим, бир дәфә елә намаз гылмышам ки, онун мәнәви ләззәтини ҹәбһәләрдә дә дадмышам.\n– Сизин бүтүн намазларыныз мәгбулдур, – ҹаваб вердим.\nҺаҹы Гасимин намаз гылмасы фәргли иди.\nБир дәфә Путинлә ҝөрүшү варды, Кремлә ҝетмишди. Русија президенти ҝәләнә гәдәр азан вахты олду. Һаҹы ајаға галхыб азан вә игамәсини деди. Сәси залы бүрүмүшдү. Сонра намаза башлады. Һамы она бахырды. Дејирди ки, өмрү боју намаздан белә һәзз алмајыб. Намаздан сонра алныны мөһүрә гојуб деди: "Илаһи! Сәнин бөјүклүјүн будур: Бир ҝүн Кремл сарајында бүтүн дүнјада Исламы мәһв етмәк планы ҹызырдылар, инди исә мән Гасим Сүлејмани бурда намаз гылырам!"\nОнун Русијаја сәфәри вә Владимир Путинлә разылашмасы реҝион вә дүнја мигјасында дөнүш нөгтәси олду, терроризмә гаршы 4+1 сазиши илә өзүнү ҝөстәрди. Русијанын 30 сентјабр 2015-ҹи илдә Сурија мүһарибәсинә гошулмасы Орта Шәрг, хүсусән дә Сурија һадисәләринә бөјүк тәсир бурахды. Һабелә Сәрдар Сүлејмани илә Путин арасында баш тутмуш разылашма Иран вә Русијанын ики тәрәфли мүнасибәтләринә тәсир етди, ики өлкә арасында һәрби, тәһлүкәсизлик вә информасија әмәкдашлыгларынын артмасына сәбәб олду.\nБир мәсәлә барәдә достларла арамызда фикир ајрылығы јаранды. Сәрдар Сүлејманинин төвсијәсинә еһтијаҹымыз олду. Бу фүрсәтдән истифадә едиб онун олдуғу јерә гајытдыг. Олдуғу јерләрдә һәмишә адам чох олурду, амма һәмин ҝүнләрдә сакитлик иди. Дөјүшчүләрин бир нечәси орадајды. Пурҹәфәријә дедим: "Һаҹыны ҝөрмәк истәјирәм". Деди ки, јанында һеч ким јохдур, кеч ичәри.\nИчәри ҝириб һаҹыны ҝөрдүм. Отагда тәк иди, Гуран охујурду. Саламлашандан сонра мәсәләни она сөјләдим. Бир гәдәр дајаныб деди: "Сиз ҝедин. Дејәҹәјәм ки, сизин дедијиниз иҹра олунсун".\nБу әснада аға Пурҹәфәри шам јемәјини һазырламышды. Јахшы хөрәк иди. Сорушду ки, кимин үчүндүр? Дедиләр ки, сизин үчүн. Мәндән сорушду ки, сизин шамыныз нәдир? Дедим ки, ашпазымыз бадымҹанла картоф бишириб. Ҝүлүб деди ки, ону ҝәтирсинләр. Мән иҹазә истәјиб галханда әлими һаҹынын дизинин үстүнә гојдум ки, ајаға галхмасын. Әлими тутуб деди: "Гал, бирликдә јејәк".\nТапшырды ки, она ҝәтирилән биринҹи хөрәји гапыдакы кешикчијә версинләр. Суријанын Вәтән мүдафиәчиләриндән, Әһли-сүннә ардыҹылларындан иди.\nБизә исә бадымҹанла картоф ҝәтирдиләр, үч нәфәрә једик.\nРусија тәјјарәси сүгут едәндән сонра рус һеликоптерләри дәрһал пилоту хилас етмәјә чалышдылар, лакин суријалы мүхалифләрин вә Түркијәјә бағлы түркмәнләрин ракетләрдән вә диҝәр мүасир силаһлардан ҝүҹлү атәши илә үзләшдиләр. Тәкфирчи-вәһһаби һәрби бирләшмәләрин бир нечәси пилоту әсир тутуб Русијаја гаршы дивиденд газанмаг үчүн һәмин јерә ҝөндәрмишдиләр.\nСәрдар Сүлејмани русларла әлагә јарадыб хәбәр верди ки, рус пилоту хилас етмәк үчүн хүсуси команда һазырлајыб. Онлара тәклиф етди ки, бу команда гурудан әмәлијјата башласын, Русија гүввәләри дә һавадан дәстәк версинләр вә пејк информасијалары илә тәмин етсинләр. О, сөз вермишди ки, бу заман рус пилоту сағ-саламат гајтараҹаг.\nПејк апаратлары тәрәфиндән мүәјјән едилди ки, рус пилот Сурија ордусу илә мүхалифләрин вурушдуғу мөвгедән тәхминән 6 км архададыр. Һизбуллаһын хүсуси әмәлијјат бирләшмәсиндән алты дөјүшчү вә онсәккиз суријалы хүсуси тәјинатлы әмәлијјатын иҹрасы үчүн өнхәттә јахынлашдылар. Ејни заманда Русија һәрби авиасијасы әразинин әтрафында атәш ҹәһәннәми јарадыб бүтүн истеһкамлары јерлә-јексан етдиләр. Белә ки, орада јерләшмиш дүшмән гүввәләринин чоху гачмаға үстүнлүк верди вә хүсуси команданын ҝиришинә имкан јаранды.\nКоманда әразијә дахил олуб орада галмыш дүшмән гүввәләрини мәһв едәндән сонра мүасир имканларла пилоту хилас етди.


Q=66	C=33	SS=22	LS=22	PS=22	DC=0	LC=0	SD=0	BS=1	G0=8	G1=3	G2=3	DLID=az_RU	BODY=Зәбур 52 | Онлајн Мүгәддәс Китаб | Јени дүнја тәрҹүмәси\n«Мәнсә Аллаһын мәһәббәтинә ҝүвәнәҹәјәм»\nПисликлә өјүнәнләрә хәбәрдарлыг (1—5)\nАллаһсызлар вар-дөвләтә бел бағлајырлар (7)\nДирижора. Маскил*. Давудун мәзмуру. Әдуми Дуәг Талутун јанына ҝедиб Давудун Әхимәликин евинә ҝәлдијини дејәндә.+ 52 Нә үчүн пислијинлә өјүнүрсән, еј голузорлу инсан?+ Бил ки, Аллаһын мәһәббәти һеч вахт түкәнмәз.+ 2 Дилин үлҝүҹ кими итидир,+Фитнә гурар, һијлә ишләдәр.+ 3 Јахшылыгдан чох јаманы,Һәгигәтдән чох јаланы севдин. (Селаһ) 4 Еј һијләҝәр дил,Зәһәрли сөзләри севдин. 5 Аллаһ сәни әбәдилик јыхаҹаг,+Сәни јерә вураҹаг, чадырындан дартыб чыхараҹаг,+Ишыглы дүнјадан көкүнү гопараҹаг.+ (Селаһ) 6 Салеһләр буну ҝөрүб горхаҹаг,+Онун һалына ҝүләҹәкләр:+ 7 «Бахын, бу адам Аллаһы өзүнә гала етмәди,+Вар-дөвләтинә бел бағлады,+Фитнә-фәсады өзүнә сипәр етди». 8 Мәнсә Аллаһын евиндә јашыл зејтун ағаҹытәк олаҹағам,Әбәдијјән Аллаһын мәһәббәтинә ҝүвәнәҹәјәм.+ 9 Ҝөрдүјүн ишләрдән өтрү Сәни уҹалдаҹағам,+Садиг бәндәләринин өнүндәАдына үмид бағлајаҹағам,+ чүнки бу, јахшыдыр.


Q=36	C=0	SS=0	LS=36	PS=0	DC=0	LC=0	SD=0	BS=3	G0=33	G1=31	G2=26	DLID=az_RU	BODY=Азәрбајҹан Идманына Сызан Вәһһабилик\nЛимон галмагалынын пәрдәархасы - "Гарабағ"ы ПКК вә радикал вәһабиликлә бағлајан телләр\n"Азерсун Һолдинҝ” ширкәтләр групунун саһиби кими танынан Абдулбари Ҝозал Иранда күрд әсилли бир аиләдә дүнјаја ҝөз ачыб.\nFevral 10, 2016 - 10:52 PM\nХәбәрин коду : 734339\nМәнбә : Ҹумһуријјет\n2014-ҹү илин апрелиндә Түркијәнин "Таквим” гәзети мараглы иддиа илә чыхыш едәрәк Азәрбајҹана сәфәр едән Әрдоғанын президент Илһам Әлијев илә ҝөрүшдә она ҝизли сијаһы вердијини билдирди. Мараглыдыр ки, Абдулбари Ҝозәлә мәхсус ширкәтләр бу идданын ардындан ПКК-ја ҝөндәрилән јардымлары кәсмәјә мәҹбур олду. Оланларын ардындан Абдулбари ҝөзәл Ираг вә Түркијәдә дә нүфузуну итирдијиндән ганунсуз бизнес әлагәләрини ајагда тутмаг үчүн азәрбајҹандакы вәһаби радикал груплашмалара јардым етмәк мәсулијјәтини үзәринә ҝөтүрдү.\nӘһли Бејт (әлејһимус сәлам) -АБНА- Хәбәр Аҝентлијинин вердији хәбәрә әсасән, Азәрбајҹан Премјер Лигасынын сон турунда баш тутан "Гарабағ” – "Хәзәр-Ләнкәран” ојунунда гарабағлы фанатларын мејдана лимон атараг ҹәнублу гонаглара гаршы тәһгирләр етмәси сосиал шәбәкәләрдә ҹидди мүзакирә мөвзусу олду. Бу "Гарабағ” рәһбәрлијинә бағлы "Имарәт” азаркеш гурумунун ҹәнублулара гаршы илк тәһгири олмаса да, әввәлки олајлардан фәгли олараг сон һадисәнин өз тәрәфләриндән едилдији етираф едилди. Биз ҹумһуријјет.аз олараг баш верәнләр әтрафында мүәјјән арашдырмалар апардыг. Нәтиҹәләр илҝинҹдир…\nБалыг башдан ијләнәр…\nМәлум мәсәләләрә ҝөрә һәр кәсин һәссаслыгла јанашдығы бир клубун милли олајларда адынын һалланмасы вә даһа сонра бу һәрәкәтин садәҹә тәсадүф нәтиҹәсиндә едилмәси һаггында верилән ачыгламалар даһа чох суал јарадыр. Стадиона лимондан башга бир әшја да атыла биләрди, амма һәр кәс јахшы билир ки, африкалыја атылан банан һансы мәнаны верирсә, ләнкәранлы биринә атылан лимон да о мәнаны верир. Олајларда ады һалланан "Имарәт” фанклубунун бәјанат верәрәк стадиона лимон атан азаркешләрин фанклубдан һәмишәлик јох, мүвәггәти узалшдырылдығыны демәси вә фанклубу бу олајда өз сәриштәсизлијини јох, бу һәрәкәти гынајанлары ҝүнаһкар елан етмәси "Гарабағ” клуб рәһбәрлијинә бағлы фанклубун бу мәсәләдә нә дәрәҹәдә тәрәфли олмасыны ҝөстәрир. Лакин "балыг башдан ијләнәр” дејимини әсас тутараг мәсәләјә тәк бир груп азаркешин јох, үмуми клубун саһибләринин јанашмасындан бахмаг даһа јахшы оларды.\nҜозал аиләсинин бизнес тарихчәси\nУзун илләр "Гарабағ”а рәһбәрлик етмиш вә һазырда клубун фәхри президенти олан, дүнја чапында "Интерсун Һолдинҝ” , Азәрбајҹанда "Азерсун Һолдинҝ” ширкәтләр групунун саһиби кими танынан Абдулбари Ҝозал Иранда күрд әсилли бир аиләдә дүнјаја ҝөз ачыб. Атасындан алдығы бизнеси инкишаф етдирән Абдулбари Ҝозәл 1979-ҹу ил Иран Ислам Ингилабындан сонра өлкәдә бөјүк бизнесиндән тәдриҹән мәһрум олду. Ингилабдан сонра шаһы дәстәкләмиш бир-чох иш адамлары кими о да өлкәдәки бизнес марагларындан әл чәкмәјә мәҹбур олду. Даһа сонра Тургут Өзалын хаиши илә Түркијәдә, ардынҹа исә Ираг, БӘӘ, Сурија, Иорданија кими өлкәләрдә бизнесини инкишаф етдирди.\n"Гарабағ” клубу визит-карт ролунда\n1992-ҹи илдә Азәрбајҹан вә Түркијәјә дә ајаг ачан күрд әсилли иш адамы Дубајда өзүнүн ән бөјүк "Интерсун Һолдинҝ” адлы ширкәтләр групуну јаратды. 2001-ҹи илдән исә "Гарабағ”ы һимајәјә ҝөтүрдү. Мәһз "Гарабағ”а саһибләндикдән сонра тәдриҹән өзүнә нүфуз газанан вә "Гарабағ”ы аилә клубуна чевирән иш адамы 2004-ҹү илдән өлкәдәки бир-чох лајиһәләрә әл гојмаға, өз нүфузуну ҝенишләндирмәјә чалышды. Абдулбари Ҝозалин ҝөрдүјү ишләр илк бахышдан хош тәсир бағышласа да, саһиб олдуғу ширкәтләрдә вәзифәләри өз гоһумлары арасында бөлүшдүрән саһибкарын сирр пәрдәсинин араланмасы чох чәкмәди.\n"Азәрсун” вә Абдулбари Ҝозал адына галмагаллар: ПКК-дан Ермәнистанадәк…\n2007-ҹи илин декабр ајында Русија Федарасијасы Дахили Ишләр Назирлији Азәрбајҹан үзәриндән Дағыстана шүбһәли тиҹарәт әлагәләри илә јүк дашыјан "Фируз” адлы ширкәт һагда мәлуматлар ачыглады. Ширкәт транзит дашымаларыны Русија әразисиндә сатмагда ҝүнаһландырылды. Ән мараглысы исә ширкәтин "Азәрсун Һолдинҝ” тәрәфиндән јарадылмасы иди. Һәмин илин декабр ајынын 28-дә "Азадлыг” гәзети ширкәтин азәрбајҹанда өзәл фондлардан биринә пул көчүрдүјүнү вә бу пулларла Түркијәдә ПКК террор тәшкилатына јардым едилдији һаггында јазды. Фонд һәмчинин күрд әсилли шәхсләрин Азәрбајҹанда јүксәк вәзифәләрә ҝәтирилмәси үчүн рүшвәт вермәкдә иттиһам олунду.\n"Азәрсун” тәрәфиндән узун илләр истеһсал олунан "Финал”, "Мәрјәм” маркалы чајлар, Чиндән идхал олунан електрик ҹиһазлары сон илләрә гәдәр Бакыда фәалијјәт ҝөстәрән вә күрд тәшкилатларына малијјә јардымы едән "Ҹиһан ММҸ” ширкәти тәрәфиндән истеһсал олунан сигаретләр Ирандакы күрд әсилли шәхсләр тәрәфиндән Иран үзәриндән Ирагдакы күрдләрин компакт јашадығы Доһук, Сүлејманијјә вә Кәркүк шәһәрләринә, ордан да Түркијәдәки ПКК дүшәрҝәләринә дашынараг үзәринә "Азәрсун Һолдинҝ истеһсалыдыр” јох, "Күртсун Һолдинҝ Истеһсалыдыр” јазылараг бурахылыб.\nАзәрсун Ермәнистан илә олан тиҹарәт әлагәләрини Иранын Маку шәһәриндәки "Никан Табака” вә "Пакан Табака” ширкәтләри васитәси илә гурур. Азәрбајҹанда күрдләрлә бағлы мүбаһисәли мөвзулар јарадан "Дипломат” гәзетинә дә Азәрсуна мәхсус "Финал” вә "Тексун” ширкәти мадди дәстәк вермәкдәдир. "Азәрсун”ла бирликдә фәалијјәт ҝөстәрән "Ҹиһан ММҸ” ширкәти Русијанын Јараслав шәһәриндә фәалијјәт ҝөстәрән "Аванҝард” адлы фирмаја "Азәрсун”а мәхсус мәһсуллары сатыр. Ширкәтләр арасында әлдә олунан ҝәлирин бир гисми исә Ермәнистанда јајымланан "Р’ја Тезе” адлы газетә мадди јардым ҝөстәрир. Бүтүн ҝөстәрилән фактлар Абдулбари Ҝөзәлин өз бизнесиндән һансы мәгсәдләр үчүн истифадә етдијини ајдынладыр.\nВәһабиләрлә ишбирлији, јахуд јеҝанә ағдамлы футболчу "Гарабағ”дан нијә чыхарылды?\n"Гарабағ” клубундан һәмишә өз мәгсәдләринин тәблиғи үчүн истифадә едән Ҝозал, бу дәфә клубда футболчулары вәһабиләшдирмәклә иш гурдуғу инсанларын гаршысында нүфуз газанмаға чалышды. Азәрбајҹан мәтбуатына сызан мәлуматларда һәм дә миллимизин футболчусу сајылан Гара Гарајевин "сындырылараг” вәһаби едилдији мәлум олду, онун малијјә сыхынтысы чәкмәсинә ҝөрә клубда галдығы билдирилди. Гара Гарајевин сон ајларда хариҹи клублардан биринә кечәҹәји ҝөзләнилсә дә бу баш тутмады. Сон ҝүнләрдә "Азәрсун Һолдинг”ин гијмәт артырмасына ҝөрә ҝүнаһландырылдығы бир вахтда Гара Гарајевин мүсаһибәләринин бириндә "Азәрбајҹанда сүни гијмәт артымы едән иш адамларына мүнасибәтиниз неҹәдир?” суалына "Сүни гијмәт артыранлар Аллаһдан горхмурлар?” дејә ҹаваб вермәси онун һәлә дә рәһбәрликлә араларында олан вәзијјәтин јахшы олмадығыны вә клубдан ҝетмәјә чалышдығыны ҝөстәрир.\nДиҝәр мүәмма исә узун илләр "Гарабағ”ын формасыны ҝејән вә клубда јеҝанә ағдамлы футболчу олмуш Вүгар Надировун өтән мөвсүм клубу тәрк етмәси олду. Мәтбуатда ҝәзән сөһбәтләрдә Надировун вәһабилији гәбул етмәдијинә ҝөрә клубдан мүхтәлиф бәһанәләрлә сыхышдылыдығы мәлум олду. Сонда јола ҝәлмәјән Надирова ашағы мааш тәклиф олундуғу вә футболчунун буна разы олмадығы билдирилди. Надировун клубдан ҝөндәрилмәси клуб азаркешләри тәрәфиндән хош гаршыланмаса да, рәһбәрлијин дүшүнҹәләри башга иди.\nРөвнәг Абдуллајевә бағлы ТВ тәхрибаты\n"Азәрсун Һолдинг”лә бағлы мүәммалардан бири дә Елдар Маһмудовла бағлыдыр. Сабиг МТН "шеф”инин һәбсинә гәдәр бу ширкәтләр гурупу јалныз медиа тәрәфиндән иттиһам олунса да, һәбсдән сонра милләт вәкили Заһид Оруҹ вә Мүасир Мүсават партијасынын сәдри Һафиз Һаҹыјев ачыг шәкилдә ширкәти вә рәһбәрини иттиһам етди.\nЛакин онун үнванына сәсләнән иттиһамлар там сәрраст олмадығындан иш адамынын архасында даһа бир бөјүк ҝүҹүн дајандығыны баша дүшмәк чәтин дејил.\nДаһа чох данышыг габилијјәтинин олмамасы илә ҝүндәмдә олан АФФА вә СОҸАР рәһбәри Рөвнәг Абдуллајев дәфәләрлә Абдулбари Ҝозәллә иш бирилијиндә олуб. Бу иш бирлији өзүнү дөвләт дәстәји илә тикилән вә ҝуја "Азәрсун Һолдинг”ин дә дәстәк вердији "Парк Булвар” тиҹарәт вә әјләнҹә мәркәзи, "Һејдәр Әлијев” мәркәзи, "Шаһдағ Туризм Комплекси”нин тикинтисиндә ҝөстәрди, даһа сонракы футбол әлагәләриндә даһа да ҝенишләнди.\nИлләр боју "Нефтчи”дә чикли пул јумагла мәшғул олан Рөвнәг Абдуллајевин командасы клубдан говулду. Чинҝиз Абдуллајевин "Нефтчи”јә саһибләнмәсиндән сонра Рөвнәг Абдуллајев өз истәкләрини "Гарабағ” васитәси илә јеринә јетирмәјә башлады. Клублар арасындакы сағлам рәгабәти гырмагла 3 ил "Нефтчи”нин чемпион олмасыны тәмин едән вә футболумузун "уғурлар”ыны бу команда үзәриндән ҝөстәрән Абдуллајев һазырда "Гарабағ”да Абдулбари Ҝөзәлин әли илә ејни сијасәти јүрүтмәкдәдир.\nНәјә ҝөрә "Хәзәр Ләнкәран”? Јахуд, тәхрибатларын пәрдәархасы…\nМараглыдыр ки, даима ләнкәранлы фанатлара гаршы тәхрибатлар төрәдән кечмиш "Нефтчи” рәһбәрлији јениси илә әвәзләндикдән сонра бу тәхрибатлар "Гарабағ” үзәриндән едилмәјә башлады. Азәрбајҹанын ики һәссас реҝионуну тәмсил едән клубларын арасында јарадылан мүбаһисәләрин әввәл-ахыр етник зәминә дашынаҹағы ҝөзләнилән иди вә бу сон һәфтәдә баш верди. Мәлум һадисәнин баш вердији "Гарабағ” – "Хәзәр-Ләнкәран” матчыны ҹанлы јајымлајан вә долајы јолларла Рөвнәг Абдуллајевә мәхсус олдуғу билинән "ҸБҸ Спорт” каналы мејдана атылан јад әшјаны (лимону) бөјүк планда, нүмајишкәранә шәкилдә ҝөстәрди. Һалбуки Азәрбајҹан футболуну изләјән һәр бир кәс билир ки, нә "Идман Азәрбајҹан”, нә дә "ҸБҸ Спорт” каналында мејдана атылан јад әшјанын бөјүк планда ҝөстәрилмәси баш вермәјиб. АФФА даима тамашачылардан футбол матчларында баш верән негатив һадисәләри ҝизләтмәјә чалышыб. Амма бу дәфә белә олмады. Мејдана атылан јад әшја "реклам олунду”. Сосиал шәбәкәләрдә аз мүзакирә олунан мөвзу исә "Имарәт” фанклубунун бу һәрәкәти өз үзәринә ҝөтүрмәсиндән сонра даһа да ҝениш јајылды.\n"Имарәт” фанклубу арада сакитлик јаратмаг әвәзинә мәсулијјәти үстүнә ҝөтүрмәклә вә буна ҝөрә үзр истәмәмәклә санки "Биз етмишик, әҹәб етмишик” шәклиндә гыҹыг јаратды вә даһа бир ҝүн ҝөзләдикдән, мөвзунун етник зәминә ҝәлмәсиндән сонра онлары гынајанлары ҝүнаһкар чыхардараг вә һадисәни едән азаркешләри һәмишәлик јох, мүвәггәти узаглашдырдыгларыны билдирәрәк мөвзуну тамам башга сәмтә јөнәлтди.\n"Имарәт” фанклубунун 3 илдән артыгдыр ки, клубун малијјә дәстәји илә сахланылдығы, фанклубдакы бәзи шәхсләр тәрәфиндән клубдан ҝәлән әмрләрлә идарә олундуғу тәрәфимизә мәлумдур. "Гарабағ” рәһбәрлији ејнән кечмиш "Нефтчи” рәһбәрлијинин үсуллары илә фанклубдакы бәзи азаркешләри әлә алараг АФФА-нын ҝөстәришләрини јеринә јетирир вә етник зәминдә мүбаһисәләр јарадараг өз мәгсәдләри үчүн чалышырлар. Чох тәәссүф ки, мәсәлә һәр бир азәрбајҹанлынын һәссас јанашдығы "Гарабағ” клубу үзәриндән чиркли шәкилдә апарылыр.\nҺәдәфдә "Хәзәр Ләнкәран”ын олмасы исә, һазырда өлкәдә ән бөјүк азаркеш гүввәсинин бу клубда олмасы вә чемпионатда баш верән һагсызлыгларын вахташыры азаркешләрин тимсалында мүзакирә мөвзусу олмасыдыр. Вахты илә "Шәмкир”, "Ҝәнҹә” кими бөјүк азаркешләрә мәхсус клубларын дағыдылмасы да ејни сәбәбләр үзүндән олуб. Чиркли ишләри јеринә јетирмәк үчүн мүтләг шәкилдә буну кифајәт гәдәр аз инсана ҝөстәрмәк лазымдыр. Бу сәбәбдән Рөвнәг Абдуллајев вә онун командасы илләр боју азаркешләрлә зәнҝин бөлҝәләрдә футболун инкишаф етмәмәси, клубларын дағыдылмасы үчүн сәјләр ҝөстәриб. Әвәзиндә исә АРДНШ-јә бағлы бөлҝә клубларыны "бөлҝәләрдә футбола дәстәк” адыјла "пул јумаг” машынына чевирибләр. Клублары јарадыб, чиркли пуллары јујуб вә дағыдыблар. Клублар үзәриндән чиркли пулларын јујулмасыны асанлашдыран даһа бир сәбәб исә АФФА вә клубларын шәффаф малијјә һесабаты тәгдим етмәмәсидир. Бу һагда һәм АФФА сәлаһијјәтлиләри, һәм дә футболчулар тәрәфиндән дәфәләрлә етирафлар олуб. Амма тәәссүфләр олсун ки, бир груп инсанын малијјә вә етник мараглары белә фактларын ајдынлыға говушмасынын гаршысыны алыр.


Q=7	C=0	SS=0	LS=7	PS=0	DC=0	LC=0	SD=0	BS=1	G0=10	G1=10	G2=7	DLID=az_RU	BODY=Јеһованын Шаһидләри Мехико китаб-журнал сәрҝисиндә иштирак етмишләр\nДИЛИ: Aзәрбајҹан (кирил әлифбасы) Азәрбајҹан (латын әлифбасы) Данимарка Индонезија Исвеч Литва Нидерланд Норвеч Украјна Чин (мандарин, садәләшдирилмиш) Чин (мандарин, әнәнәви) албан алман африкаанс еве ермәни естон зулу инҝилис испан италјан кинјаруанда кирунди кореја коса малагаси маҹар полјак португал румын рус сепеди серб серб (латын) сингал словак словен суаһили тагалог тсонга түрк фин франсыз хорват чех чичева јапон јунан ҝүрҹү\n3 ИЈУЛ 2014-ҸҮ ИЛ\nЈеһованын Шаһидләри китаб вә журнал сәрҝисиндә иштирак етдиләр\nМЕХИКО ШӘҺӘРИ. Јеһованын Шаһидләри Мексика Полиграфија Сәнајесинин Милли Палатасынын тәшкилатчылығы илә кечирилән I Иҹтимаи Китаб Сәрҝи-Јармаркасына гатылмышдылар. Милли Палатанын 50 иллији илә әлагәдар тәшкил олунан бу сәрҝи 2014-ҹү ил апрелин 25-дән мајын 4-дәк Мехико Бејнәлхалг Тиҹарәт Мәркәзиндә кечирилмишди вә орада 150 нәшријјат еви иштирак етмишди. Сәрҝијә 20 000-ә јахын инсан баш чәкмишди.\nЈеһованын Шаһидләри өз ҝушәләриндә Мүгәддәс Китаба әсасланан мүхтәлиф китаблар, журналлар вә видеоматериаллар сәрҝиләмишдиләр. Онлар һәмчинин инсанлары бу нәшрләрин електрон форматларда 650-дән чох дилдә јерләшдији рәсми www.jw.org сајтлары илә дә таныш едирдиләр. Сәрҝијә ҝәләнләр Јеһованын Шаһидләриндән 1600 әдәд әдәбијјат ҝөтүрдүләр. Һәтта бәзиләри онлара евләриндә баш чәкмәләрини хаһиш етдиләр. Һәмишәки кими, Јеһованын Шаһидләри бу әдәбијјатлары вә Мүгәддәс Китаб дәрсләрини пулсуз тәклиф едирдиләр.\nЈеһованын Шаһидләринин Мексикадакы тәмсилчиси Гамалиел Камарилло деди: «Ҝушәмизә бу гәдәр инсанын баш чәкдијини ҝөрәндә чох севинирдик. Онлар Мүгәддәс Китабла вә jw.org сајтымызла марагланырдылар. Фикримизҹә, бу сәрҝидә иштирак етмәјимиз иҹтимаијјәтин рифаһына хидмәт едир, чүнки мәшғул инсанларын бу дәјәрли мәнбәләрә мүраҹиәт етмәк имканлары јараныр. Биз сәрҝинин нәтиҹәләриндән хејли разыјыг».\nМексика: Гамалиел Камарилло, тел.: +52 555 133 3048\nФрансада бәнзәрсиз Мүгәддәс Китаб сәрҝиси


Q=0	C=0	SS=0	LS=0	PS=0	DC=0	LC=0	SD=0	BS=1	G0=1	G1=1	G2=1	DLID=az_RU	BODY=14 Нојабр 2021\n“Русија әл-Јәвм” гәзетинин вердији хәбәрә ҝөрә, Авропа Бирлији Түркијә әлејһинә санксијаларын мүддәтини бир ил дә узадыб. Бу санксијалар Түркијәјә Аралыг дәнизинин шәргиндәки мүбаһисәли суларда нефт вә газ һасилаты үчүн газма ишләри илә әлагәдар олараг тәтбиг едилиб.\nАБ Шурасы бу һагда јајдығы бәјанатда билдириб: “Бу ҝүн Түркијәнин Аралыг дәнизиндә гејри-гануни газма әмәлијјатларына ҹаваб олараг мәһдудлашдырыҹы тәдбирләрин нәзәрдән кечирилмәсиндән сонра Түркијәјә гаршы санксијалары даһа бир ил мүддәтинә узатдыг.”\nБәјанатда әлавә едилир: “Авропа Иттифагы Аралыг дәнизинин шәргиндә иҹазәсиз карбоһидроҝен газма фәалијјәтләринә ҝөрә мәсулијјәт дашыјан шәхсләрә вә ја гурумлара вә ја онда иштирак едән ширкәтләрә гаршы даһа дәгиг вә сәрт мәһдудлашдырыҹы тәдбирләр тәтбиг едә биләр.\nАБ Шурасы вурғулајыб ки, бу тәдбирләрә һәмин шәхсләрин вә гурумларын активләринин блокланмасы, онларын АИ-јә сәфәринә гадаға гојулмасы, һабелә әмлакын башгалары тәрәфиндән санксија тәтбиг едилмиш шәхсләрә вә гурумлара верилмәсинин гаршысынын алынмасы дахилдир.\nАБ 2019-ҹу илдә Түркијәнин АБ-нин Кипрә мәхсус олдуғуну һесаб етдији Шәрги Аралыг дәнизинин шәрг һиссәсиндә газма ишләринә ҹаваб олараг Анкараја гаршы санксијалар тәтбиг едиб.\n1263 дәфә бахылыб


Q=70	C=70	SS=0	LS=25	PS=0	DC=0	LC=0	SD=0	BS=1	G0=33	G1=28	G2=16	DLID=az_RU	BODY=Германийә ташқи ишлар министирлики мәсулиниң уйғур мәсилиси һәққидә ейтқанлири — уйғур\nГерманийә пайтәхти берлинда өткүзүлгән дуня уйғур қурултийи, вакаләтсиз милләтләр тәшкилати вә америкиниң демократийини илгири сүрүш фонди бирликтә тәшкиллигән 2 - нөвәтлик уйғур рәһбәрлирини демократийә вә инсан һоқуқлири бойичә тәрбийиләш курсида германийә ташқи ишлар министирлики мәсули ноока әпәндиму сөз қилған иди.\nНоока әпәнди сөзини мундақ башлиди: "һөрмәтлик рабийә қадир ханим һөрмәтлик йиғинға қатнашқучилар бу йиғинға мени тәклип қилғанлиқиңлар үчүн көп рәһмәт. Өткән йили 10 - айда мән рабийә қадир ханимни қобул қилған вақтимда, у маңа уйғурлар вә уйғурларниң бүгүнки вәзийити һәққидә әтраплиқ мәлумат берип өткән иди. Шу вақиттин кейин мән уйғур мәсилисигә алаһидә көңүл бөлүшкә башлидим."\nГерманийә ташқи ишлар министирлики рәһбәрлиридин ноока әпәнди бу ечилиш мурасимиға келиштики мәқсиди үстидә тохтилип мундақ деди:"һәммиңларға мәлум болғинидәк йеқиндин бери тибәт тоғрисида наһайити көп хәвәрләр чиқиватиду. Әмма уйғурлар һәққидә унчивала көп хәвәр чиққини йоқ. Мән бу йәргә пәқәтла курсиңларниң ечилиш мурасимиға қатнишиш үчүн кәлгиним йоқ, бу мениң уйғурларға болған сөйгү вә муһәббитимниму ипадиләйду."\nНоока әпәнди уйғур рәһбәрлирини йетиштүрүш курсиниң ечилиш мурасимида қилған сөзидә сиясәтчиләрниң бир йәрдә вәқә йүзбәргәндин кейин әмәс, вәқәниң алдини елиш үчүн тиришчанлиқ көрситиши керәкликини ейтип мундақ деди:"11 - сентәбир вәқәсидин кейин хитайда пәқәт тибәтләрниңла әмәс, пүтүн аз санлиқ милләтләрниң һәқ вә һоқуқлириниң дәпсәндә болғанлиқиму учуқ ашкара оттуриға чиқти. Бу қетим тибәттә йүз бәргән вәқәни хитай һөкүмитиниң қаттиқ қоллуқ билән бастуруши вәһшийләрчә бир әһвал. Биз сиясәтчиләр, жорналистлар шуниңға диққәт қилишимиз керәкки, бәзи йәрләрдә қанлиқ вәқәләр йүз бәргәндин кейин у йәрләргә көңүл бөлмәй, вәқә йүз бериштин бурун у мәсилиләргә көңүл бөлүшимиз, у мәсилиләрни һәл қилиш үчүн тиришишимиз керәк. Тибәттә йүз бәргәнгә охшаш вәқәләрни алдин мөлчәрләп униң мәйданға келишиниң алдини елиш үчүн тәдбир елишимиз керәк. Бу пәқәтла уйғур вә тибәтләр һәққидила әмәс пүтүн езиливатқан милләтләр вә тоқунушлар үчүнму өтиду."\nНоока әпәнди сөзидә хитай һөкүмити билән хитайдики аз санлиқ милләтләр арисидики тоқунушни һәл қилиш йоллири үстидә тохтилип мундақ деди: "биз хитайдики аз санлиқ милләтләр билән хитай һөкүмити оттурисидики тоқунушни қандақ һәл қилиш мәсилиси тоғрулуқ узун вәдилик сиясәт тепишимиз керәк. Биз олимпик тәнтәрбийә мусабиқиси башлиништин бурун хитайда боливатқан инсан һәқлири дәпсәндилирини битәрәп бир шәкилдә дуняға аңлитишимиз керәк. Биз ғәрб дөләтлири демократийилик һөкүмәтләр диктатор дөләтләрдә олимпик мусабиқисиниң өткүзүлүшини қобул қилалмаймиз. Биз олимпик мусабиқисиға сиясәтни арилаштурмайли десәкму, буниң өзи бир сиясәт. Бир тәрәп буниңға сиясәт арилаштуриватса сән қопуп йәнә бир тәрәпкә буниңға сиясәт арилаштурма десәң болмайду. Биз германийә һөкүмити болуш сүпитимиз билән дуняниң һәрқайси дөләтлиригә қойған тәлипимизни хитайғиму қойимиз, һәргиз хитайға айрим бир сиясәт елип баралмаймиз. Хитайдики инсан һәқлиригә көңүл бөлсәк хитайға пайдилиқ. Бу мәсилиләрни тоғра һәл қилиш үчүн мәсилиләрни чоңқур анализ қилишимиз керәк. Бу шәрқий түркистан үчүнму шундақ, хитай һөкүмити шәрқий түркистанда немә үчүн бундақ қалаймиқанчилиқлар мәйданға чиқиватиду? бу соални яхши ойлишиши керәк. Биз хитай һөкүмитигә давамлиқ һалда буни дәп келиватимиз. Уйғурлар билән хитайлар бир - биригә һөрмәт қилмастин, давамлиқ һалда бир бир - биригә өчмәнлик қилса бу мәсилини һәл қилғили болмайду. Өзара сөһбәт елип барса бу мәсилә асан һәл болиду. "\nНоока әпәнди сөзидә германийә вә явропа парламентиниң хитайни хәлқара қанунға риайә қилишқа чақирип мундақ деди: "германийә һөкүмити вә яврупа бирлики парламенти хитай билән аз санлиқ милләтләр оттурисидики мәсилиләрни һәл қилиш үчүн хитай һөкүмити аз санлиқ милләтләр билән диалог қурушқа, хәлқара қанунға риайә қилишқа чақирип келиватиду. Аз санлиқ милләтләрни рази қилиш үчүн хитайларниңму тиришчанлиқ көрситиши керәк. Хитайниң земин пүтүнликини бузмастин бу ихтилапларниң һәл болиши керәк. Уйғурларға диний вә мәдәний аптономийини бериши керәк. Биз германийә һөкүмити, аз санлиқ милләтләрниң өз тилини, динини, өрп адәтлирини, өз тарихини сақлап қелиш шәрти билән хитай һөкүмитиниң аз санлиқ милләтләр билән музакирә елип беришини тәләп қилимиз. Хитайниң аз санлиқ милләтләргә қарши қаттиқ қоллуқ сиясәт елип бериши, хәвәрләрни қамал қиливелиши вәқәләрни чоңайтиветиватиду."\nГерманийә ташқи ишлар мәсули ноока әпәнди гүантанамодики уйғурлар һәққидә тохтилип мундақ деди: "сөзүмни тамамлаштин бурун гүантанамодики уйғурлар һәққидиму тохтилип өтмәкчимән. Бу кишиләр америкиниң сотида ақлинип чиқти. Гүантанамодики уйғурлар бигунаһ, уларниң қоюп берилиши керәк. Әң ечинишлиқ болғини шуки хитай һөкүмити пүтүн уйғурларни дуняға террорист дәп көрситишкә тиришиватиду бу тоғра әмәс. Терорчи әмәс кишиләрни террорист дейиш хәтәрлик бир мәсилидур. Дуняда һечқандақ дөләт гүантанамодики 17 уйғурни техи өз дөлитигә қобул қилип алалмиди, бу биз явропалиқлар вә америка үчүн уят бир иштур. Германийә һөкүмитиму гүантанамодики уйғурларниң балдуррақ қутулуп чиқиши үчүн зиммисигә чүшкән вәзипини ада қилиши керәк."\nНоока әпәнди сөзини мундақ тамамлиди: "хитайлар бу ишлар һәл болсун десә қаттиқ қоллуқ билән әмәс музакирә йоли билән һәл қилиши керәк. Бизниң хитайлар билән елип бериватқан инсан һәқлири музакирилиримизни давам қилдуримиз. Хитайлар олимпикни өткүзимән десә чоқум хәлқара қанунға бой сунуши керәк. Курсиңларниң мувәппәқийәтлик болушини тиләймән."