Q=13	C=11	SS=2	LS=1	PS=1	DC=0	LC=0	SD=0	BS=0	G0=45	G1=34	G2=17	DLID=az_RU	BODY=ДИЛИ: Aзәрбајҹан (кирил әлифбасы) Азәрбајҹан (латын әлифбасы) Вјетнам Данимарка Индонезија Исвеч Конго Литва Македонија Малта Мјанма Непал Нидерланд Норвеч Самоа Уелс Украјна Фиҹи Чин (мандарин, садәләшдирилмиш) Чин (мандарин, әнәнәви) албан алман амһара африкаанс бенгал бислама болгар варај газах гырғыз еве ермәни естон ефик зулу ибо иврит илок инҝилис исланд испан италјан каонде каталан кинјаруанда кирунди кореја коса латыш лингала лози луганда малагаси малајалам маҹар ндебеле (Зимбабве) оромо пангасинан папјаменто (Аруба) папјаменто (Күрасао) полјак португал пәнҹаб румын рус себуан сепеди серб серб (латын) сесуто (Лесото) сесуто (Ҹәнуби Африка) сетсвана сингал словак словен суаһили суаһили (Конго) тагалог таи тамил татар тви телугу тетум (Дили) тигре ток-писин тсонга тумбука түрк фин франсыз хорват чех чибемба читонга читонга (Малави) чичева шона јао јапон јоруба јунан ҝүрҹү Һаити креолу һилигајнон һинд әрәб\nМҮСАҺИБӘ | РАҸЕШ КАЛАРИЈА\nИНҜИЛТӘРӘНИН Нјукасл Университетинин профессору Раҹеш Каларија 40 илдән артыгдыр ки, инсан бејнинин тәдгигаты илә мәшғулдур. Әввәлләр тәкамүлә инанан бу алим сонралар бахышыны дәјишир. Бу мәгаләдә сизә Раҹеш Каларијанын өз иши вә әгидәси барәдә «Ојанын!» журналынын мүхбиринә вердији мүсаһибәни тәгдим едирик.\nДиндар аиләдә бөјүмүсүнүз?\nАтам һиндистанлыдыр. Анам да һиндлидир, амма Угандада доғулуб. Биз Кенијанын пајтахты Најробидә јашајырдыг. Аиләдә үч ушаг идик, ортанҹыллары мән идим. Аиләмиздә һинду дининин адәт-әнәнәләринә бөјүк өнәм верилирди. Гоншуларымызын чоху һинду иди.\nНеҹә олду ки, елмлә марагланмаға башладыныз?\nМәни һәмишә һејванат аләми марагландырыб. Һејванлары сејр етмәк үчүн достларымла тез-тез тәбиәт гојнуна чыхардыг. Әввәл-әввәл бајтар ҹәрраһ олмаг истәјирдим. Амма техники коллеҹи гуртарандан сонра тәһсилими патолоҝија истигамәтиндә давам етдирмәк гәрарына ҝәлдим вә Инҝилтәрәнин Лондон Университетинә дахил олдум. Сонра инсан бејнинин тәдгиги үзрә ихтисаслашдым.\nАлдығыныз биликләр дини бахышларыныза тәсир етдими?\nБәли. Елми өјрәндикҹә һинду дининин һејванлара, бүтләрә ситајиш кими мифик инанҹ вә ајинләри мәнә мәнтигсиз ҝәлирди.\nСизи тәкамүлә инандыран нә олмушду?\nУшаглыг илләримдә әтрафымдакы инсанларын чоху инсан тәкамүлүнүн Африкада башладығына инанырды вә бу мөвзу һагда тез-тез мәктәб дәрсләриндә данышылырды. Һәмчинин мүәллимләр вә университет профессорларынын данышыгларындан елә тәәссүрат јаранырды ки, бүтүн мөтәбәр алимләр тәкамүлә инаныр.\nНеҹә олду ки, һәјатын мәншәјинә бахышыныз дәјишди?\nБир нечә ил иди, биолоҝија вә анатомијаны өјрәнирдим. Бир ҝүн тәләбә јолдашларымдан бири мәнә деди ки, Јеһованын Шаһидләри она Мүгәддәс Китабы өјрәдир. Мәни мараг бүрүдү. Бир дәфә Јеһованын Шаһидләри бизим коллеҹин акт залында ибадәт мәҹлиси кечирирдиләр, мән бу мәҹлисә ҝетмәк гәрарына ҝәлдим. Сонра онлардан ики нәфәр мәнә бәзи Мүгәддәс Китаб тәлимләрини изаһ етди. Онларын Јараданла вә һәјатын маһијјәти илә бағлы ҝәтирдији дәлилләр мәнә мәнтигли ҝәлди, һеч дә мифик нағыл кими сәсләнмирди.\nТибби тәһсилиниз јарадылыша инамынызы сарсытмады ки?\nӘксинә. Анатомијаны өјрәндикҹә ҹанлыларын гурулушунун неҹә мүрәккәб вә гүсурсуз олдуғуну ҝөрүрдүм. Һеч ҹүр ағлыма сығышдыра билмирдим ки, бу ҹүр мүрәккәблик ади тәсадүф нәтиҹәсиндә әмәлә ҝәлә биләр.\nКонкрет мисал ҝәтирә биләрсиниз?\nИнсан бејнинин тәдгиги илә гырх илдән чохдур мәшғул олсам да, бу органын гурулушу һәлә дә мәни һејран гојур. Бејин инсанын тәфәккүр вә јаддаш мәркәзи, бүтүн организмин команда мәнтәгәсидир. Бүтүн һиссијјат органларынын говшағыдыр. Бејин организмин һәм дахилиндән, һәм дә хариҹиндән ҝәлән сигналлары тәһлил едәрәк гәрар верир.\nБејин мүрәккәб кимјәви гурулушу вә нејрон (бејнин әсас һүҹејрәләри) шәбәкәләри сајәсиндә фәалијјәт ҝөстәрир. Инсан бејни милјардларла нејрондан ибарәтдир. Нејронлар бир-биринә аксон адланан узун лифләр васитәсилә мәлумат ҝөндәрир вә дендрит адланан лифләр васитәсилә мәлуматы гәбул едир. Дендритләр шахәләнәрәк нејрона минләрлә диҝәр нејронла әлагә гурмаг имканы верир. Нәтиҹәдә бејиндәки үмуми әлагәләрин сајы астрономик рәгәмләрә чатыр. Мараглысы исә одур ки, нејрон вә дендритләрдән тәшкил олунмуш бу «сых мешә» гармагарышыг дејил, низамлыдыр. Мән буну даһи әсәр адландырардым.\nБир аз әтрафлы даныша биләрсиниз?\nБејиндәки шәбәкәләнмә ана бәтниндә башлајараг ушаг доғуландан сонра да давам едир. Бу чох низамлы просесдир. Нејрондан лифләр чыхараг диҝәр нејронларла әлагә јаратмаг мәгсәдилә онлара доғру узанмаға башлајыр. Бәзән нејронлар арасындакы мәсафә бир нечә сантиметрә чатыр ки, бу да һүҹејрә сәвијјәси үчүн нәһәнҝ бир мәсафәдир. Буну да дејим ки, «сәјаһәтә чыхан» лифин һәдәфи јалныз мүәјјән нејрон јох, бу нејронун конкрет һиссәси ола биләр.\nЛифи нејрона доғру кимјәви маддәләр истигамәтләндирир. Бу маддәләр јол нишаны кими, санки, «дајан», «ҝет», «дөн» ҝөстәриши верир. Ҝөстәришсиз лифләр јолу азарды. Бүтүн просес әсасыны ДНТ-дәки мәлуматдан ҝөтүрәрәк мүкәммәл идарә алтында кечир.\nБунунла белә гејд етмәк лазымдыр ки, бејнин инкишафы вә фәалијјәти илә бағлы биликләримиз һәлә чох ибтидаи сәвијјәдәдир, мәсәлән, јаддашын, һиссләрин, дүшүнҹәнин јаранмасы барәдә биликләр. Бејнин һејрәтамиз фәалијјәти вә инкишафыны бир кәнара гојсаг, садәҹә онун ишләмәк габилијјәти мәним үчүн кифајәтдир ки, онун архасында үстүн зәка Саһибинин дурдуғуну ҝөрүм.\nНәјә ҝөрә Јеһованын Шаһиди олдунуз?\nЈеһованын Шаһидләри мәнимлә данышанда Мүгәддәс Китабын Аллаһдан олдуғуна сүбутлар ҝәтирдиләр. Мәсәлән, онун елми мәсәләләрдә дәгиг олдуғуну, ҝәләҹәји тәсвир едән ајәләрин дәгигликлә јеринә јетдијини ҝөстәрдиләр. Һәмчинин Мүгәддәс Китабдакы бујруглар инсанын һәјатыны ҝөзәлләшдирир. Өз һәјатым буна бир мисалдыр. Јеһованын Шаһиди олдуғум ҝүндән, 1973-ҹү илдән бу јана Мүгәддәс Китаб һәјат јолунда мәнә бәләдчи олуб. Одур ки, мән чох мәналы вә хошбәхт өмүр јашајырам.


Q=11	C=11	SS=4	LS=0	PS=0	DC=1	LC=0	SD=0	BS=0	G0=48	G1=30	G2=15	DLID=az_RU	BODY=Пул нараһатчылығы. Өһдәсиндән неҹә ҝәлә биләрик?\nИки ушаг атасы Пол бөлүшүр: «Өлкәмизи бүрүјән сүрәтли инфлјасијадан сонра һәр шеј баһалашды вә гида чатышмамазлығы јаранды. Биз саатларла нөвбәдә дурурдуг, амма нөвбә бизә чатана кими артыг һеч нә галмырды. Аҹлыгдан инсанлар бир дәри, бир сүмүк галмышды, һәтта бәзиләри әлдән дүшүб күчәнин ортасында јерә јыхылырдылар. Зәрури шејләрин гијмәти беш-он гат артмышды. Ахырда јерли валјутанын дәјәри тамам өлдү. Банк һесабым, сығортам, тәгаүдүм, һамысы батды».\nПол баша дүшүрдү ки, аиләсинин аҹындан өлмәмәси үчүн һикмәтли олмалыдыр (Мәсәлләр 3:21). О дејир: «Мән електрик хәтләринин гурашдырыҹысы вә тәмирчиси идим. Бунунла белә, маашы аз олса да, һәр ишә разы идим. Бәзиләри мәнә пул әвәзинә әрзаг вә ја мәишәт әшјалары верирди. Әҝәр бири мәнә дөрд әдәд сабун верәрдисә, онун икисини истифадә едирдим, икисини исә сатырдым. Бу јолла ахырда 40 ҹүҹәм олду. Онлары бөјүдүб сатдым, әвәзиндә исә јенә 300 ҹүҹә алдым. Сонра 50 ҹүҹәни 50 килограмлыг ики кисә гарғыдалы унуна дәјишдим. Бу кисәләрлә һәм өз аиләми, һәм дә бир нечә башга аиләни хејли доландырдым».\nПол һәмчинин баша дүшүрдү ки, белә вәзијјәтдә ән ағыллы һәрәкәт Аллаһа ҝүвәнмәкдир. Һәгигәтән дә, Аллаһын бујругларыны јеринә јетирәндә О, көмәјимизә чатыр. Ҝүндәлик еһтијаҹларымызла бағлы Иса Мәсиһ демишди: «Һәддиндән артыг нараһат олмағы гуртарын, чүнки... сизин Атаныз бунлара еһтијаҹ дујдуғунузу билир» (Лука 12:29—31).\nӘфсуслар олсун ки, Аллаһын гаты дүшмәни Шејтан инсанларын әксәријјәтини маддијјат далынҹа гачмаг тәләсинә салыб. Инсанлар лазым олду-олмады һәр шејә ҝөрә нараһат олур вә әслиндә еһтијаҹ дујмадыглары шејләри алмаг үчүн «өзләрини өлдүрүрләр». Чохлары борҹа ҝирир вә борҹ аланын борҹ верәнә нөкәр олдуғуну өз аҹы тәҹрүбәләриндән ҝөрүрләр (Мәсәлләр 22:7).\nБәзи инсанлар фаҹиәви гәрарлар верирләр. Пол дејир: «Гоншуларымызын чоху аиләләрини, дост-танышларыны гојуб “јахшы һәјат” сорағында хариҹи өлкәјә ҝетдиләр. Бәзиләри һәтта гануни мүһаҹир сәнәдләри олмадан ҝетмиш вә иш тапа билмәмишләр. Чох вахт онлар полисдән гачмалы вә күчәләрдә јатмалы олурдулар. Онлар һәр шеји өз билдикләри кими етдиләр. Биз исә Аллаһын көмәји сајәсиндә үзләшдијимиз мадди чәтинликләрин өһдәсиндән аиләликҹә ҝәлдик».\nИСА МӘСИҺИН МӘСЛӘҺӘТИНӘ ӘМӘЛ ЕДИН\nПол сөзүнә давам едир: «Иса пејғәмбәр демишди: “Буна ҝөрә дә һеч вахт сабаһкы ҝүн үчүн нараһат олмајын, чүнки сабаһкы ҝүн өзү илә јени гајғылар ҝәтирәҹәк. Һәр ҝүнүн дәрди өзүнә бәсдир”. Аллаһдан чох шеј истәмирдим, бирҹә дуа едирдим ки, аҹындан өлмәјәк дејә, буҝүнлүк рузимизи версин. Иса Мәсиһин вәд етдији кими, Аллаһ көмәјимизә чатды. Дүзү, һәмишә һәр истәдијимизи ала билмирдик. Мәсәлән, бир дәфә нөвбәјә дурмушдум, анҹаг билмирдим нә сатылыр. Јахынлашанда ҝөрдүм ки, гатыг сатылыр. Мән гатығы һеч севмирәм. Амма бу да јемәкдир, биз һәмин ҝеҹә елә ону једик. Шүкүр Аллаһа, бүтүн бу кешмәкешли вахт әрзиндә аиләм һеч вахт аҹгарына јатмајыб *.\nАллаһ сөз верир: «Сәни һеч вахт атмарам, һеч вахт тәрк етмәрәм» (Ибраниләрә 13:5).\nИнди бабат доланырыг. Амма башымыза ҝәләнләрдән өјрәндик ки, нараһатчылығын ән јахшы дәрманы Аллаһа ҝүвәнмәкдир. Јеһова * Аллаһы разы салдығымыз тәгдирдә О, һәр заман бизим гејдимизә галаҹаг. Биз Зәбур 34:8 ајәсиндәки: “Дадын, ҝөрүн неҹә ҝөзәлдир Јеһова, Она сығынан нә бәхтијардыр!” сөзләринин һәгигилијини өз ҝөзләримизлә ҝөрдүк. Бунун сајәсиндә биз артыг мадди чәтинликләрлә үзләшмәкдән гохмуруг.\nАллаһ садиг бәндәләринә ҝүндәлик рузи тапмаға көмәк едир\nИнди биз баша дүшүрүк ки, өлмәмәк үчүн инсана пул, иш јох, гида лазымдыр. Биз Аллаһын нөвбәти вәдинин ҝерчәкләшәҹәји вахты сәбирсизликлә ҝөзләјирик: “Јердә чөрәк бол олаҹаг”. Һәләлик исә “јемәјимиз, палтарымыз варса, бунлара гане олаҹағыг”. Аллаһын Кәламындакы нөвбәти сөзләр бизә ҝүҹ верир: “Һәјатынызда пулпәрәстлијә јер вермәјин, нәјиниз варса, она гане олун, чүнки Аллаһ дејиб: “Сәни һеч вахт атмарам, һеч вахт тәрк етмәрәм”. Буна ҝөрә дә биз ҹәсарәтлә дејирик: “Јеһова дајағымдыр, әсла горхмарам”» *.\nПолун аиләси кими Аллаһын јолу илә ҝетмәк үчүн әсил иман ҝәрәкдир (Јарадылыш 6:9). Истәр инди, истәрсә дә ҝәләҹәкдә ҹидди мадди чәтинликләрлә үзләшәк, Полун иманындан вә ағылла давранмасындан чох шеј өјрәнә биләрик.\nБәс нараһатчылығымыза аиләмиздәки проблемләр сәбәб олурса, онда неҹә?\n^ абз. 9 Мәтта 6:11, 34 ајәләринә бахын.\n^ абз. 10 Мүгәддәс Јазылара әсасән, Аллаһын ады.\n^ абз. 11 Зәбур 72:16; 1 Тимутијә 6:8; Ибраниләрә 13:5, 6 ајәләринә бахын.\nПул зәрури еһтијаҹларымызы өдәмәк үчүн бизә лазымдыр, амма һәјатда ән бөјүк мәмнунлуғу пулла әлдә едилмәси мүмкүн олмајан шејләр верир.


Q=13	C=0	SS=0	LS=13	PS=0	DC=0	LC=0	SD=0	BS=5	G0=0	G1=0	G2=0	DLID=az_RU	BODY=Иран Суријада, динҹ әһалијә гаршы кимјәви силаһ истифадә едилмәсини гынады\nAprel 6, 2017 - 11:09 PM\nХариҹи ишләр Назирлијинин сөзчүсү Бәһрам Гасыми, Иран рәһбәрлијинин, Суријада кимјәви силаһ истифадә едәнләри шиддәтлә гынадығыны ачыглады.\nРусија Мүдафиә Назирлији мәлумат вериб ки, апрелин 4-дә сәһәр саатларында Хан-Шејхунун шәрг һиссәсиндә Сурија авиасијасы террорчуларын мөвгеләринә зәрбә ендириб. Нәтиҹәдә террорчулар тәрәфиндән Ирага ҝөндәрмәк үчүн нәзәрдә тутулмуш, еләҹә дә Һәләбдә тәтбиг олунан зәһәрли маддәләрин вә дөјүш сурсатларынын истеһсал едилдији сехләр мәһв едилиб.\nСурија Ордусу, Дејр Һафир әтрафындакы 5 кәнди ИШИД-дән тәмизләди!\nMart 26, 2017 - 9:35 PM\nҺәләбин шәргиндәки һүҹумуна давам едән Сурија Ордусу, 5 кәнди ИШИД-дән тәмизләди.\nДәмәшг јахынлығында 150-дән чох террорчу мәһв едилди\nMart 23, 2017 - 10:16 PM\nСурија ордусу Ҹобарда кечирдији әмәлијјат барәдә мәлумат јајды.\nТүркијә вә сионист режимин дәстәкләдији Нүсрә террор ҹәбһәсинин Дәмәшгә һүҹуму дәф едилди – Фото\nMart 21, 2017 - 2:54 PM\nМәлумата ҝөрә, Түркијә, сионист режим, АБШ, Гәрб вә Сәудијјә Әрәбистанын дәстәкләдији Нүсрә террор ҹәбһәси бир мүддәт өнҹә Муамил мәнтәгәсинә һүҹум едәрәк бөлҝәнин шимал һиссәсини әлә кечиртмишдир.\nҺизбуллаһ командири ''Сурија''да Шәһид Олду\nMart 18, 2017 - 8:23 PM\nСуријада Һизбуллаһ командиринин шәһид олдуғу хәбәри ҝәлди.\nРоналдодан ибрәтамиз һәрәкәт\nРоналдо Јенә '' Суријалы Ушагларын '' Јанында / ФОТО\nMart 18, 2017 - 12:11 AM\nРоналдо, даһа әввәл дә етдији ачыкламајла Ливанда бир интиһар һүҹумунда ана вә атасыны итирән вә Инҝилтәрәдә јашајан бир Суријалы ушаға көмәк едәҹәјини билдирмишди.\nСуријада сон дурум...\nГатил Сионист Тәкфириләр јенә һүҹум етди: Онларла өлү вә јаралы\nMart 15, 2017 - 6:45 PM\nСуријанын пајтахты Дәмәшгдә јерләшән әдлијјә бинасына интиһар һүҹуму тәшкил едилди. Дөвләт телевизијасы онларла өлү вә јаралы олдуғуну ифадә едир.\nБәшәр Әсәд: Исраил террорчулары билаваситә дәстәкләјир\nMart 15, 2017 - 6:04 PM\nСурија Дөвләт Башчысы Бәшәр Әсәд, Иранын террорла мүбаризәдә Сурија халгынын јанында олдуғуну вурғулајараг, Сионист Режимин дә террористләрә дәстәк вердијини ифадә етди.\nҺәләбин ҹәнубунда, террор тәшкилатларына силаһ дашыјан Түркијәјә мәхсус јүк машынлары әлә кечирилди.\nMart 12, 2017 - 8:53 PM\nБу әмәлијјатларда Түркијә нөмрә нишаны олан онларла јүк машынларындан 23 мм-лик түфәнҝләр, Ҝариноф силаһлары вә чох сајда РПҜ әлә кечирилди.\nФәрат чајыны кечмәк истәјән ИШИД террористләри пусгуја дүшүрүлдү:50-дән чох өлү\nMart 12, 2017 - 12:24 AM\n50-дән чох ИШИД террористләри Сурија ордусу тәрәфиндән мәһв едилиб.\nҺз.Сәкинәнин мәгбәрәси јахынлығында партлајыш:40 шәһид 120 јаралы / ФОТО\nMart 12, 2017 - 12:19 AM\nБомбалар Имам Һүсејнин (ә) гызы һз. Сәкинәнин мәгбәрәсинин јахынлығында,зијарәтчиләрин автобуслардан ендији мәнтәгәдә бир дәгигә фасиләләлә партладылыб.\nСурија Ордусу сон 5 илдә илк дәфә олараг, Фәратын саһилинә чатыб – Хәритә\nMart 8, 2017 - 10:41 PM\nСурија Ордусу вә дәстәк верән гүввәләр өтән ҝүн Фәратын саһилиндәки Хәфса гәсәбәсини ИШИД террор тәшкилатындан азад едибләр.\nСурија ИШИД вә “Нусра”ны бомбардман етди: Онларла террорчу өлдү вә јараланды\nMart 8, 2017 - 10:14 PM\nСурија ҺҺГ ИШИД вә "Нусра"ны бомбардман етди.\nИШИД Јәрмук дүшәрҝәсиндә Бејтү'л-Макдис үзвүнү ҹасуслуг етдији сәбәбијлә едам етди / Фото\nMart 4, 2017 - 12:53 AM\nБејтү'л-Макдис террор тәшкилаты, Сурија дөвләтинә гаршы дөјүшән силаһлы групларбири кими таныныр.\nСурија Ордусу Палмира-ја ҝирди\nMart 2, 2017 - 3:54 PM\nБу ҝүн сәһәр саатларын Палмира говшағына чатан һәрбчиләр, ИШИД-ә гаршы шиддәтли һүҹуму һәјата кечириб. Индијә гәдәр бир чох бөлҝәни нәзарәт алтына алды.\nЛиван Һизбуллаһынын баш катиби Сурија бөһранынын сијаси һәлл јолуна тәкид етди\nFevral 13, 2017 - 11:25 PM\nСејид Һәсән Нәсруллаһ дејиб: Иран Ислам Республикасы вә Һизбуллаһ Суријада атәшкәсин бәргәрар едилмәси, ган ахытмаларын дурдурулмасы вә бөһранын сијаси јолла һәлл едилмәси үзрә олан истәнилән һәлл јолуну дәстәкләјир.\nИран, Суријанын әрази бүтовлүјү уғрундакы мүбаризәсинә вердији дәстәјини давам етдирәҹәк\nFevral 12, 2017 - 7:02 PM\nИран хариҹи ишләр назиринин мүшавири Һүсејн Шејхүлислам, ҝүндәмдәки мөвзулара даир вердији ачыгламада , Суријаја вердикләри дәстәји давам етдирәҹәкләрини ифадә етди.\nТүркијәнин Дәстәкләдији '' Террористләр '' Әл-Бабдадыр / Фото\nFevral 12, 2017 - 6:20 PM\nИШИД, Әл- Баб шәһәриндәки мөвгејини Әрдоғанын гулдурларына тәслим едир.\nСурија тәјјарәләри ИШИД-ин машын карваныны мәһв етди\nYanvar 25, 2017 - 10:01 PM\nСурија Һәрби Һава Гүввәләри өлкәнин шималындакы Һомс әјаләтиндә ИШИД террор тәшкилатына мәхсус машын карванына зәрбә ендириб.\nСуријалы мүхалифләр Астана мүзакирәләринә һазыр дејил\nYanvar 14, 2017 - 11:49 PM\nӘл-Шәрг әл-Осат гәзети, Суријалы мүхалифләрин өз араларында шиддәтли анлашылмазлыг јашадыгларыны јазды.\nСурија Ордусундан минләрлә әсҝәр, јени әмәлијјат үчүн әл-Баб јахынларына ҝөндәрилди\nYanvar 14, 2017 - 9:55 PM\n2015-ҹи илин сонларында башлајан вә 2016-ҹи илин илк ајларына гәдәр давам едән Шәрги Һәләб һүҹуму, јенидән башлајыр.\nШамын Кефер Суса Бөлҝәсиндә Шиддәтли Патлама/ВИДЕО\nYanvar 13, 2017 - 5:07 PM\nШамын Кефер Сусе бөлҝәсиндә олан губернаторлуг идман клубу јахынларында реаллашан партлајыш нәтиҹәсиндә ән азы 10 Сурија вәтәндашы шәһид олду вә 17 адам да јараланды.\nАмерикан Newsweek: Сурија мүһарибәсинин Әсл галиби Һизбуллаһдыр\nYanvar 11, 2017 - 11:05 PM\nАмерикан Newsweek журналы, Сурија дөјүшүнү анализ едәркән, стратежи шәһәр сајылан Һәлебин мүстәгиллијини ҝери алдығыны вә бу дөјүшү Ливан Һизбуллаһынын бир зәфәри олараг гијмәтләндириб, Һизбуллаһын Ливан вә Суријадакы мөвгејини ҝүҹләндирдији билдирилиб.


Q=8	C=5	SS=0	LS=3	PS=0	DC=0	LC=0	SD=0	BS=8	G0=421	G1=297	G2=144	DLID=az_RU	BODY=ДИЛИН ЈАРАДЫЛМАСЫНА ДАИР ИЛАҺИ НӘЗӘРИЈЈӘ — AQRA Elmin İnkişafına Dətsək İctimai Birliyi\nФикрәт РЗАЈЕВ, Ваһид РЗАЈЕВ\nҺазыркы китабын әлjазмасы илә таныш оланлардан бириси дә Туси адына Азәрбаjҹан Дөвләт Педагожи Университетинин профессору, “Үмуми дилчилик” кафедрасынын мүдири Афат Гурбанов олмушдур. Онун мәсләһәти илә бу китабын сонлуғуна әлавә олараг гардашым Ваһид илә бирликдә jаздығымыз “Дилин jарадылмасына даир Илаһи нәзәриjjә” мөвзусу да дахил едилмишдир. Һәр икимиз профессор Афат Гурбанова мәсләһәтләринә ҝөрә дәрин миннәтдарлыгларымызы билдиририк.\nЈазылары охуjуб мүәjjән коррексиjалар етдиjинә ҝөрә мүәллиф иш jолдашы, Азәрбаjҹан Елми-Тәдгигат вә Лаjиһә-Конструктор Нефт Машынгаjырма Институтунун әмәкдашы Гәдиров Бәһҹәт Шүкүр оғлуна өз миннәтдарлығыны билдирир.\nДилчилик елми үзрә тәдгигатларын апарылмасы онун башга проблемләринин һәлли илә jанашы һәм дә она ҝөрә ваҹибдир ки, бәшәриjjәтин нә вахт вә неҹә данышмағы өjрәндиjи аjдынлашсын, инсан өз варлығыны дәрк етсин, өзүнүн дә, дүнjасынын да мөвҹуд олдуғу Каинатын сирләринә бәләд олсун.\nОна ҝөрә дә, дилин мәншәjинә даир алимләр та гәдимләрдән бәри бир сыра мүхтәлиф нәзәриjjәләр ирәли сүрмүшләр. Вахтилә дилин jаранмасына даир сәс тәглиди (jамсылама) нәзәриjjәси, нидалар нәзәриjjәси, иҹтимаи разылашмалар нәзәриjjәси, жестләр нәзәриjjәси, әмәк һычгырыглары нәзәриjjәси вә диҝәр нәзәриjjәләр ирәли сүрүлмүшдү. Дилләрин инкишафындакы бә`зи истигамәтләри аjдынлашдырмаг үчүн бу нәзәриjjәләр мүәjjән әһәмиjjәт кәсб етмишләр, лакин үмуми һалда дилин jаранмасынын әсас гаjнаглары олмамышлар. Онлары алимләр дилчилик әдәбиjjатында ҝениш ишыгландырмыш вә тутарлы тәнгид едәрәк ҝөстәрмишләр ки, һәр шеjдән әввәл дилин, данышығын саһиби инсанын өзү вә ҹәмиjjәтдир; дилин jарадылышы бунларла әлагәләндирилмәлидир.Дүнjа халгларынын әксәри дилин илаһи гүввә тәрәфиндән jарадылдығыны һаглы олараг сөjләjирләр. Лакин бу, индиjә гәдәр өзләринин уjдурдуғу геjри-ҹидди фикир вә дини әфсанәләрә сөjкәндиjиндән, елм бунлары һеч ҹүр гә`бул едә билмәзди. Һәм дә Јер үзүндә кечмишдә вә һазырда мүхтәлиф динләрин jаjылмағына бахмаjараг, онлар индиjә гәдәр системләшдирилиб үмуми бир Илаһиjjат Елми сәвиjjәсинә галдырылмамышдыр. Әслиндә онлар һәм еһкам характери дашыjыр, һәм дә бунун үчүн әлдә олан әдәбиjjат дилин мәншәjинин тә`jин едилмәси кими мүрәккәб мәсәләнин тәдгиг едилиб ишыгландырылмасы үчүн кифаjәт етмирди. Она ҝөрә дә, дилчи-философлар тарихән дини ҝөрүшләрдән аjрылыб дилин тәбиәт тәрәфиндән jарадылдығыны да сөjләмишләр. Бу да геjри-елмидир. Чүнки, “тәбиәт” дедикдә, jалныз Јер күрәсиндәки вә атмосфериндәки варлыгларын, онларын һалларынын, һәрәкәтләринин вә бунларда ҝедән просесләрин өз араларында вәһдәтдә мөвҹудлуғу баша дүшүлүрдү. Бунлар исә Каинатын, ондакы һәрәкәтләрин Вәһдәт Ахынындан аjры деjилдирләр, әлаһиддәлик тәшкил етмирләр. Демәли, дил вә онун jарадылышы һәм дә Каинатла, ондакы варлыгларла, һадисәләрлә, һәрәкәт вә просесләрлә әлагәләндирилмәлидир.\nҺазырда Јер үзүндә дилин әмәлә ҝәлмәсинә даир әсасән диалектик-материалист нәзәриjjә гә`бул едилмишдир. О, инсанын, ҹәмиjjәтин jаранмасы тарихинә әсасланыр вә ҝөстәрилир ки, инсан һеjванлар аләминдән jаранмышдыр, онун jарадылышында әмәк әсас амил олмушдур. Бу нәзәриjjә узагдан ҹәлбедиҹи ҝөрүнсә дә, ҝерчәклиjи, тарихи һәгигәтләри өзүндә чох да дүзҝүн вә там әкс етдирмир вә дилчилиjин өзүнә сөjкәнмәмишдир. Чүнки, бу нәзәриjjәни ирәли сүрән даһи философ-алим Ф. Енҝелс вә онун тәрәфдарлары jалныз Јер үзәриндәки тәбиәти бир театр сәһнәси кими гә`бул етмиш, санки тәбиәтдәки дахили һадисәләри ҝөрмүш, онлары тәһлил етмиш, лакин сәһнәархасы һал вә һадисәләри сезиб гиjмәтләндирә билмәмишләр. Бунун үчүн лазымы әдәбиjjат да о вахтлар jох дәрәҹәсиндә иди. Һәм дә бу нәзәриjjәнин ирәли сүрүлдүjү ХIХ әсрдәки елмин үмуми инкишаф сәвиjjәси индикиндән чох ашағы олмушдур. Бахмаjараг ки, ХХ әсрдә физикләр атому вә онун һиссәҹикләринин һәрәкәтләрини хүсуси гурғуларда сүр`әтләндирәрәк вә бир-бири илә тоггушдурараг, даһа кичик һиссәҹикләрә аjыра билмишләр, материалистләр материjанын өзүнүн нә ҹүр jарандығыны вә нәдән ибарәт олдуғуну һәлә дә ахыра гәдәр аjдынлашдыра билмәjибләр. Һәм дә материалистләр Мүгәддәс Китабларын, о ҹүмләдән Гуранын, Библиjанын ади инсан сөзләри илә, инсан дили, данышығы илә Ҝөjләрдән Ҝөндәрилдиjинә вә о заманлара ҝөрә jүксәк бәдииликләрә малик олдугларына да фикир вермәмишләр.\nДемәли, дилин мәншәjинин дүзҝүн тә`jин едилмәси бу ҝүн дә проблем олан ашағыдакы суаллара ҹаваб тапылдыгдан сонра мүмкүн олаҹаг:\n— Јер планетиндә вә Каинатда һәjат әслиндә нә ҹүр Јарадылмышдыр?\n— Бизләрә Јер инсаны кими jахшыҹа мә`лум олан биоложи варлыглар нә ҹүр вә ниjә Јарадылмышдыр?\n— Каинатда дил, дүшүнҹә, ешитмә габилиjjәти тәкҹә биоложи инсанамы мәхсусдур?\n— Дилин әсас ваһидләриндән олан сөзләр үмуми Каинат Вәһдәти ганунлары илә узлашырмы?\n— Дилләри кимләр вә неҹә jарадыб?\nНә гәдәр тәәҹҹүблү олса да, Тәкамүлә доғру ирәлиләмәли олан мүасир инсанын Каинат, онун ҹанлы вә ҹансыз варлыглары, һәм дә онларын ишләри, фәалиjjәтләри барәсиндә мә`луматлары, демәк олар ки, jохдур. Һәтта инсан өзүнүн бу дүнjаjа нә үчүн ҝәлдиjини, ниjә jашадығыны вә бурадан көчдүкдән сонра “руһунун” нәләрлә, кимләрлә гаршылашаҹағыны билмир. Бир сөзлә, өзүндән хәбәрсиздир вә кор-коранә jашаjыр. Бу барәдә она мүасир елмләр вә бүтөвлүкдә динләр геjри-кафи вә инандыриҹы олмjан мә`луматлар вермишләр. Јухарыда ҝөстәрилән бу вә jа диҝәр мәсәләләрин әксәриjjәти 1999-ҹу илдән бәри әдәбиjjатда ишыгландырылса да [3-5], бу әлавәдә мөвзуjа даир бә`зи мәсәләләрин бир гәдәр дә ҝениш ачыгланмасыны диггәтинизә тәгдим едирик.\nКаинат вә онун варлыглары һаггында гыса мә`лумат\nЈердәки инсанларын әксәриjjәтинин анлаjышы индики анларда мәһдуд олдуғундан, дүшүнүрләр ки, Каинатда Бөjүк Јараданын вә Ағ ҝеjимлиләринин (мәләкләрин) геjри ишләри jохдур, jалныз инсанларын рузиләри, талеләри, доғулуш вә өлүмләри илә мәшғулдурлар. Әслиндә исә, ҹанлы вә ҹансыз jаранышларын, о ҹүмләдән сивилизасиjаларын, чохлуғу вә мүхтәлифлиjи сәбәбләриндән, Онларын Каинатларда Јер үзүндән саваjы да ишләри олдугҹа чохдур вә бунларын иҹраатлары үчүн олдугҹа чох мүхтәлиф Идарә Системләри тәшкил едилиб.\nКаинатын Илк Јарадылышындан индиjә гәдәр, әҝәр биз инсанларын мөвгеjиндән jанашылса, онун вә өзүмүзүн тарихини ашағыдакы мәрһәләләрә бөлмәк олар:\n1. Бөjүк Партлаjышдан сонра Јердә вә онунла бәрабәр диҝәр 5 планетдә инсанларын вә диҝәр ҹанлыларын jарадылышына гәдәрки мәрһәлә;\n2. Ҹанлыларын вә инсанларын Јер үзүндә инкишаф етдирилмәси вә артмасы ишләри үзрә мәрһәлә;\n3. Ағ ҝеjимлиләрин һамысынын вә Адәмоғулларынын бөjүк әксәриjjәтинин Планетимизи тәрк етдикдән сонра инсанларын Тәкамүлү мәрһәләси (бураjа Пеjғәмбәрләрин дөврү вә индики чағлара гәдәр бүтөв тарих дә дахилдир);\n4. Бундан сонра инсанларын ҝәләҹәкдә дә Пакландырылмасы илә бәрабәр даһа да Билҝиләндирилмәси вә jүксәк дәрәҹәдә Инсаниләшдирмәси үзрә “Гызыл Чағлар” мәрһәләсинин башланмасы, давам етмәси.\nЈердә һәjатын башланмасы\nИлкдән илк Јараныш Бөjүк Јараданын Өз Тәзаһүрүндә, Пак Ишығы илә Мүгәддәсликдән Мүгәддәс Јарадылмышлар (мәләкләр) Ағ ҝеjимлиләр идиләр вә илк Иҹрачылар һесаб олунурдулар . (Јараданын “Өз Тәзаһүрү” дедикдә, бу, Јарадана хариҹи бахымдан, Өзүнә бәнзәрлиjин ҝөстәриҹисидир, амма Өз Варлыг гәдәрлиjи деjил. Өз Варлыг гәдәрлиjи исә бир үмумиләшдирилмиш Ишыг гәдәри, Јарадыҹылыг үчүн Өзүндән Аjырдығы Ишыг зәррәләринин Јарадыҹы Ишығыдыр). Ҹәм jаранышлар Бөjүк Јараданын Ишығындан Ишыг паjлы олдуглары кими, Онлар да Ағ ҝеjимдә, Мүддәтсиз, Әбәди олараг, каинатлар арасында, Азадлыгда азад, Мүгәддәс Јараныш идиләр. Һәр jараныш Әбәди jаранышдыр. Ҹәм каинатлар, ҹәм варлыглар Бөjүк Јараданын Нәзәриндәдир. Јараныш зәррәләри вәһдәтиндә олмагла бәрабәр һәр зәррә О-нун Меһрибан, Сәбр Бахышында, һәр jараныш исә О-нунла, О-нун Әтрафында, Өз Бахышындадыр.\nЈараныш Анындан башлаjараг нечә-нечә мүддәтләр кечирди. Ҹәм Јаранышлар О-нунла бир Вәһдәтдә идиләр. Мүгәддәс Јаранышлар һәмишә каинатларда, Иҹраатда азад, бир Бирликдә иди.\nЈердәки астрофизикләрин һесабламаларына ҝөрә Каинат 15-18 милjард ил бундан габаг jаранмышдыр. Бурада һәjатын башланғыҹы исә индики вахтдан тәхминән 3,5 — 4 милjард ил габаға тәсадүф едир. Бу вахты Јер үзүндә һәjатын башламасы үзрә биз дә әсас ҝөтүрүрүк вә сөһбәтимизә давам едирик.\nБуна гәдәр, дедик ки, Ағ ҝеjимлиләр Каинатда азад һәрәкәтдә идиләр. Онлардан да бә`зиләринин Варлыглары Мүгәддәс Ишыгдан паjлы олдугларына ҝөрә вә Каинатда мөвҹуд олан планетләрдә бир Ишыг бағлылығында, бир Вәһдәтдә олмағы, онларда белә бир ҝүман jаратды ки, онларын Өзләри мүстәгил jарадыҹылыг ҝүҹүндәдир. О Ағ ҝеjимлиләрин, о мәләкләрин jаранышда һәр биринин аjры-аjры иҹраат функсиjасы варды. Анҹаг бу әсас вермирди ки, Өзләрини Јарадан гәдәринә галдырыб, О-нунла бир бәрабәрликдә тутсунлар. Белә бир дүшүнҹәjә ҝәлмәjә исә бир амил варды. Һеч бир һал сәбәбсиз, һеч бир сәбәб һалсыз деjил. Чүнки, Јараданын Јаратдығы һәр бир jени jараныш Мүгәддәсликдән, Мүгәддәс jаранышдан башлаjырды. Мүгәддәслик пак әсаса маликдирсә, галактика вә мегагалактикаларда Ишыг ахымы даһа сәлис, даһа да рәван ахыҹылыгда олур, бир Бирлик һәрәкәти илә даһа да ҝүҹләнирди. Гара Варлыг исә Ишыгдан һәр jаранмышын Мүгәддәс Ишыг әһатәсини азалтмагла, каинатлар арасына бир гарышыглыг ҝәтирмәjә, рәванлығы, ардыҹыллығы позмаг үчүн чалышмаға башлады. Бунунла, илк олараг Јараданын Илк Мүгәддәс Ишығы илә Гара Варлыг арасындакы фәрг үзә чыхды. Беләликлә, о Ағ ҝеjимли Илк Мүгәддәсләр өзләриндәки Мүгәддәс ишыг Гәдәрини jаранмышлар арасында бәрабәр бөлмәлиjкән, өзләринин Јарадыҹы ҝүҹүнә малик олдугларыны зәнн етдиләр.\nБөjүк Јарадан исә о Ағ ҝеjимлиләрә Бәjан Едир ки, “Мән Јаратдым, Илки Јаратдым. Ишығымын Гәдәри илә Илки Јаратдым. Овалын Илкини Јаратдым. Овал арасына о мәканлары jаратдым. Бир Вәһдәтдә һәрәкәтләрин (ардыҹыллыгларын)Илкини Јаратдым. Мән Јараданам, jаранмышлары Јараданам. Илк Мүгәддәсләри Мүгәддәс Ишыг Паjы илә Илкин Јаратдым. Каинатларым арасында азад Јаратдым. Оз Тәзаһүрүмдә, Оз Охшарымда Јаратдым. Јараданам ки, Илк Јаранмышлары Мүгәддәсликдән Мүгәддәс Јаратдым. Илкләри Ишыг Паjымдан Јаратдым. Сизләри Јараныш арасына бир Вәһдәтдә, бир Иҹраата Јаратдым. Мәним Ишыг Паjымы Өзүнүздә өзүнүзлә билдиниз, Өзүнүздә өзүнүзә о Ишыг Паjымы ҝүҹ билдиниз. Јарадан Мән, jаранмышлардыр jарананлар”.\nБу вахта гәдәр һәмин Ағ ҝеjимлиләр сыраларындакы саjлардан Саjлы идиләр. Лакин, Саjлар арасында олсалар да, Саjлардан узаг олдулар. Анҹаг ки, Бөjүк Јараданын Бахышындан, Рәһминдән, Сәбриндән Узаг олмадылар.\n«Илкдән илк идиләр; — Илкинә, Мүгәддәслиjинә Гаjыдан олсунлар, Сәбримдә, Меһрибанлығымда Илкинә Гаjыдан олсунлар» деjә Бөjүк Јарадан Өзлүjүндә Гәрар Верди.\nАн — анында, мүддәт — мүддәтиндә кечирди вә ҹәм мәканлар ҹәм каинатларда бири-бири илә һәмаһәнҝ һәрәкәтиндә давам едирди. Буна бахмаjараг, Отуз мүддәтә узаг олан Мүгәддәсләр Бөjүк Јараданын Рәһминдән, Нәзәриндән, Сәбриндән jенә дә Узаг олмадылар. О ана гәдәр Каинатларда һәр бир мәкан өз мәканында мәканлы, һәр мәкан Өзлүjү илә, өзүнәмәхсус рәнҝдә иди.\nҸәм jаранышлар Бөjүк Јараданын Әһатәсиндә, Бахышында, Ишығында, ҹәм мәканлар бири-бири илә Аһәнҝ Һәрәкәтиндә, Онун Бахышында бир һәрәкәтдә давам едирди. Бизим Ҝүнәш мәканы әтрафында илк мәкан Јер күрәси иди ки, сары рәнҝдә иди вә бураjа 10 Мүгәддәс Узаг Едилмишди. Јер планети Бөjүк Јараданын Ишығынын гәдәриндән ҝүҹләнди, мәркәзиндән Нүвәләнди, jә`ни, Ишыг илә Нүвә исинди, исти аjрылды. О мәканда гатлардан нәмләр аjрылды. Су сәтһә jахынлашды, үздә үз олду, jер үзүнә су чыхды.\nҜүнәш өз мәканында, өз jериндә, Јерләдир. Ишыг сачар, ҝүндүз олар; ҝүнәш әjиләр, ахшам олар. Бу, Јерин ҹәм jаранышына бир Јаддашдыр, jә`ни, “Гаранлыг иди ки, Ишыгла ишыглы Етдим”.\nҜүнәш әтрафында Јер мәканы гоншу планетләрдән сечилирди. Бурадакы булудлар бу мәканын өзүндән аjрылан суларын бухарлашмасындан jараныбдыр. Бу мәканда Јараныш су илә, Өзлә — Нүвә иләдир. Ҹәм мәканларда «нәм» деjилән шеj оранын өзү иләдир. Јер мәканында илкдән су аjрылды, — су jағды, jедди ҝүн су аjрылды, су jағды. Булудлардан су аjрылды, су jағды. Мәкандан, гатлардан нәм аjрылды, су jағды. Ҹәм каинатларда алты ҝүнәш мәканы әтрафында алты мәкан аjрылды. Бу алты мәканда нәм аjрылды, — су jағды.\nБөjүк Јарадан исә Өз «Илкдән илк идиләр, Илкинә гаjыдан олсунлар, Мәним Пак Мәканыма гаjыдан олсунлар» Принсипини әсас Тутмушду вә бу, о вахтдан бәри бир ганун шәклиндә һәр кәс үчүн үмумиләшмиш, үмуми олмушду. Мүгәддәсин Ҝөндәришинин анламы: Бөjүк Јарадана Гаjыдышы, — мүддәтиндә, анында олмалы иди вә “Әбәдидән Әбәди Јараныш, —Әбәдиjjәтинә Гаjыдан jараныш. Илкдән тә`jинли ҝөндәриш, Бөjүк Јарадана гаjыдан ҝөндәриш. О мәкана тә`jинли —Мүгәддәсләр тә`jинли, Гырх мүддәтә тә`jинли, Илкинә гаjыдышы илә тә`jинли. Илкдән ҹәзасыз jараныш, —Илкинә гаjытмалы jараныш” гаjәси илә мөһкәмләнмишди.\nЈаваш-jаваш бу мәканда сулар су илә артырды, артмыш сулар аjры-аjры һөвзәләр илә бирләширди. Гырх мүддәтә узаг олмуш о Мүгәддәсләрин һәр бири бир адда, Адлы идиләр (ҹәдвәл 10 вә шәкил 1).\nШәкил1. 10 Мүгәддәсин Јер үзүндәки мәскәнләри\nБөjүк Јарадана Гаjыдыш өз Мүддәтиндә, аны илә олмалы иди. Лакин Мүддәт кечир, ан кечир, Мүгәддәс ҝөндәриш узагда бахыр, — мәтләбдән узаг бахырды. Онларын Мүгәддәслиjинә Бөjүк Јарадан Тәрәфиндән хәләл Ҝәтирилмирди. Мүддәт кечир, — о Мүгәддәсләр jер ишығы иләдир, jерләдир; лакин Бөjүк Јарадан Вердиjи Сөзү дә Позмур: “Мүгәддәсин гаjыдышы етдиjи иләдир, Өзләдир, гаjыдышы өзү иләдир, Өзләдир”, jә`ни, етдикләринин jахшылығындан, jахуд да пислиjиндән асылы олмалыjды. Она ҝөрә дә, о Мүгәддәсләр әтрафында Мүгәддәсликдән мүгәддәс jараныш дөврү башлаjыр: “буғда — мүгәддәс jараныш, дүjү — мүгәддәс jараныш; Зәррәдә ишыглы тә`jинли jараныш, о Мүгәддәсләрә тә`jинли jараныш”. Чүнки, Бөjүк Јарадан Билирди ки, маддиләшмиш, маддиликдә jашаjан варлыглара (маддәләр мүбадиләси үчүн) гидаланмаг зәрурәти вардыр.\nДедик ки, Мүгәддәсләр арасындан узаг оланларын, — бу мәканда Бөjүк Јараданын Нәзәриндә, Сәбриндә оланларын мүгәддәсликләринә Тохунулмур, ҹәза Тәтбиг едилмир. Мүддәтләр jенә дә кечди. Мүгәддәс тәк олду, дүшүнән олду; Бөjүк Јарадан Мәканына бахан, лакин Мүгәддәслиjә Гаjыдышы jубанмада олду.\nЈаранышдан һәр мәкан Тә`jинлидир, онлар дашладыр, торпагладыр. Мүгәддәсә исә бу мәкан су иләдир, дашладыр, торпагладыр. Су һәм дә пакдыр, Паклығадыр. О Мүгәддәсләр тәк олдулар, — дүшүнән олдулар.\nМүгәддәсликдә гида jох, Мүгәддәсликдә jуху jох. Мүгәддәсликдә Мүгәддәс Пак Ишыгладыр, Әбәди Ишыгладыр, Орада гидаланмаг jохдур, Бөjүк Јарадан Ишығы Иләдир, ҹәм каинатлар да Бөjүк Јараданладыр; онлар Бөjүк Јарадан Тәзаһүрүдүр. Илк Мүгәддәсләр Бөjүк Јарадан Тәрәфиндән Јарананлар, Бөjүк Јарадан Әтрафында даjананлардыр. Каинатларда исә мәканларын башламы су иләдир, суларладыр. Јер мәканы да варлығындан пак суларладыр. Мадди маддиләрләдир, маддилиjин башланғыҹы су иләдир, тәк деjил. Бу мәкан варлығы гатларда нәмләдир, пак суларладыр. Каинатларда һәр мәканын мәркәзи Пак Ишыгдан Ишыгладыр, одла деjил. Бәшәр варлығында «Руһ» деjилән Бөjүк Јарадан Ишығындан Паjлы Ишыгладыр. Бу да од деjил. Һәр ҝөрүнән Варлығын әввәли Ишыгладыр. “Руһ” деjилән дә Ишыгладыр, «мадди» деjилән — маддиләрләдир, тәк деjил, о да Ишыгладыр. «Ишыг» деjилән Јаранышдандыр, Јарадандандыр. Инсанын синәсиндәки Ағ ишыг (Руһ) Бөjүк Јарадана Гаjыдандыр.\nМүгәддәсләрин Ағ ҝеjими ан-ан Јерин бозармыш торпағы рәнҝиндә олду. О мәканда о Мүгәддәсләр Мүгәддәсликдә — үч мин ил, сонра да бир мин ил олмушдулар, ҹәми дөрд мин ил. Сонра Илк Мүгәддәсләр о мәканда маддиликләрлә, jә`ни, маддилиjин әввәли Паклыгла, Паклыгда су илә маддиләшдиләр.\nОнлара Гадынлар, илк 10 Нәнәләримиз (Һаввалар) Ҝөндәрилди.\nҸәм каинатлар Бөjүк Јарадан Әтрафында һәрәкәтдә, һәр һәрәкәт аһәнҝлә, үмуми Аһәнҝдәдир. Ҹәм каинатларын, Мәканлашмыш мәканларын һәрәкәти дә Аһәнҝдәдир. Аһәнҝләр мүтләг (абсолjут — бир jердә, бир дүjүндә) деjил, ҹәм каинатлар вә jаранышларын, каинатларын арасы аһәнҝсиз деjил. Аһәнҝ — бир jаранышдыр, мәканларла бир jаранышдыр. Аһәнҝләрдә аһәнҝләр мүхтәлифдир. Варлыгла бир варлыгдыр, өзлүjү — мүхтәлифдир, jә`ни, аһәнҝләр рәнҝарәнҝдир, өзү дә заһирән рәнҝарәнҝдир, мүтләг деjил.\nГадынларын jаранышы илкләрлә илк jаранышдыр, Аһәнҝдән jаранышдыр. Гадынларын варлығы ҹәм каинатларын аһәнҝ ҹизҝиләри илә әлагәлидыр, бирдир. Каинатларын аһәнҝи — вәһдәт аһәнҝи, тәкрар олунмаjан ахым аһәнҝи. Мүгәддәсләр Ишыгдан икән, онларын гадынлары Ишыгла гаранлыг сәддини ачарлар, ахымдан ахымла ачарлар, Гаранлыгла Ишыг сәддини ачарлар. Гадынлар Бөjүк Јарадан Мәканы Әтрафындан Јер мәканына ҝөндәриләнләрдир.\nДедик ки, Мүгәддәсләр бу мәканда узаглашдыглары Мүгәддәслиjә узагдан бахан олдулар. Онларын гырх мүддәтә Узаглығы Мүгәддәслиjинә гаjыдышындадыр, — ҹәза деjил. Ишыгдан узаг дүшән — Ишыгдан Узаг деjил. Онлар Бөjүк Јараданын Рәһминдә, Сәбриндә олдугларындан, Бахышындан Узаг дүшмәмишдиләр. Бу мәкана ҝөндәришләри ҹәза олмаса да, бурада Әбәди галмағы да мүмкүн деjилди. Ҝөндәришләри Бөjүк Јарадандан олдуғундан, Әбәдиjjәтдән узаглығы мүмкүн деjил. Өзләри — етдикләри иләдир, узаг деjил.\nОна ҝөрә дә, бу мәкана Гадынлар (бизләрин Илкин Нәнәләримиз) Ҝөндәрилдиләр. Киши илә гадын ҹәм jаранышларла һәмвәһдәт jаранышлардыр. Киши илә, гадынла деjил, — Јарадандан Зәррәдә тә`jинлидир jараныш. О Мүгәддәсләр Аһәнҝдән, Вәһдәтдән узаг деjил. О Мүгәддәсләр тәкликлә олсалар да, Јер мәканында ҹәм jаранышлардан узаг деjил. Мүддәтлә ҝөндәрилән Мүддәтләрдән узаг деjил. Бу мәканда бәшәриләшмәси, мүддәтлә Илкинә, Әбәдиjjәтинә гаjыдышы ҹәза деjил. Чүнки, о мүгәддәсләр Аһәнҝдән, Вәһдәтдән узаг деjил.\nМүддәт — мүддәтиндә, мәкан да дәjишмәдә олду. Адалар бирләшиб бир олду, — бөjүк адалар олду. Бөjүк адалар сонра Бөjүк Адаларла бир олду, гит`әләр, материкләр беләҹә jаранды. Сулар торпаглар әтрафында суларла һөвзәләнди, Океанлар баша ҝәлди.\nМәкан гатлардан силкәләнмәдә, үз гаты — одла (вулканларла) силкәләнмәдә олду; нүвә Нүвәдә гызды, мәкан мәканда jениләшди (илкдағлар, тәпәләр, дүзәнликләр jаранды). Мәкан гатларда гатларла артды, мәканда Од jениләшди, Јер мәканы гатларда jениләшди. Мәркәздән башлаjараг, бу мәкан гатларла дүзүмә ҝәлди. Мәкан су иләдир, — одла гатлардан jениләшди; мәркәздән гатларла дүзүмә ҝәлди. Јер үзәриндә дәрин гатлардан илк одлар шө`ләләнди. О одлара «Мүгәддәс Одлар» деjилди. Мәканда Мүгәддәсләр һәрәкәтә ҝәлиб Мүгәддәсләри ахтарыша башладылар.\nМәканда силкәләнмәләр, зәлзәләләр Мүгәддәсләрә илк ваһимә ҝәтирди; Өзлүjүндән узаглығы илк ваһимә ҝәтирди. Од ҝөрдү, Ҝөрдүjү Ишыглардан узаг ҝөрдү. Одда ишыг ҝөрдү, амма оду әл-аjағы jандыран ҝөрдү.\nИлкдән илк гадыны — мәканда ҝөрдү. Гадын илә киши бири-бириндән узаг деjил. Киши, гадын Бөjүк Јараданын Әбәди jаранмышларындандырлар, Ишығындан — jаранышдандырлар. Јаранышда бири-бириндән заһирән (чох да) аjры деjилләр. Бахышда да бири-бириндән аjры деjилләр. Ишыг Бир икән, Ишыг Мүтләг икән, аһәнҝдир мүхтәлиф. Мүхтәлифдәдир мүхтәлиф, мүхтәлиф мүхтәлифликдә сабит деjил. Еркәк-диши, гадын-киши Јараданла тә`jинли jараныш арасында олуб jараныша васитәчидирләр, jарадан деjилләр.\nЈараныш Зәррәдән, Ишыг Зәррәдә, Зәррә Јарадандан jаранышдадыр. Зәррә Ишыгдан jараныша тә`jинлидир. Һәр варлыг, һәр Зәррә — Ишыгла варлыг оландыр. Бөjүк Јарадандан Бәшәр jаранышы тә`jинли ҝөндәриш олдуғундан, гадын-киши, үмумиjjәтлә, еркәк-диши Јер мәканында мүһитләдир, мүһитдәдир, jә`ни, мадди варлыглар бирлиjиндәдир.\nБу мәканлара ҝөндәриш — тә`jинли ҝөндәриш, jени jараныш — jени ҝөндәришдир; битки дә бир jаранышдыр — мәкана тә`jинли ҝөндәриш олду. Илкдән буғда Јер үзүндә илк битки иди. Бу мәкана о Мүгәддәсләрә, Мүгәддәсләр әтрафына буғда — мүгәддәс ҝөндәриш иди.\nҺәр jараныш, һәр ҝөндәриш — зәррәдә, һәр зәррә тә`jинли олараг, мәканда бәшәрә Мүгәддәсликдән ҝөндәришдир. Һәр jараныш Мүгәддәсликдән, Бөjүк Јарадандан, Илкдән Ишыглы, Ишыгла jаранышдыр. Ҹәм Јараныш (каинатлар, планетләр) алты мүддәтә Ишыгла jараныш. Һәр jараныш — Бөjүк Јараданын Рәһми илә jаранышдыр. Маддилик вәһдәтләдир, вәһдәт аһәнҝләдир, jә`ни, мадди маддиләр иләдир вә һәр варлыг да варлыгларладыр, тәк деjил. Бу мәканда jашыллыг зәррәдә ҝөндәриш олараг, су илә jаранышдыр. Варлығы варлыгдан узаг етсән дә, узаг деjил. «Узаг» деjиб — аjырдығын, — узаг деjил. Варлыгдан — варлыг ҝөрәҹәксән, о варлыгдан — jенә варлыг ҝөрәҹәксән. Мәсәлән, чөпү бөлсән, jенә чөп ҝөрәҹәксән. Төрәнишләр, jени варлыглар белә башлаjыб, беләдирләр. Аjырмаг истәдиjин, Илки иләдир, илкинә гаjыдандыр, аjры деjил. Бу мәкана Илкдән илк ҝөндәриш Мүгәддәсләрдир, сонра исә кишидир, гадындыр. «Өвлад» деjилән Бөjүк Јарадандан, О-нун Рәһминдән Зәррәдә тә`jинлидир. О, Бөjүк Јарадандан Паjдыр. Бу мәкана, бәшәрә ҝөндәриш — бәшәрдир. Бөjүк Јарадан Мүгәддәслиjинә гаjытмалыдыр бу ҝөндәриш.\nКиши, гадын бирдир, — өвладлары илә даһа да бирләшиб бир олдулар.\nБу мәканда илк өвладын — илк бәшәрин Јаранышына Мүгәддәсләр Бөjүк Јарадан Мәканындан Ҝөндәрилдиләр; онлар сәф-сәф дүзүлән Мүгәддәсләрдән Сечилдиләр, Ҝәлдиләр. Бәшәр Мүгәддәсләри ҝөрмәз, Мүгәддәсләшән бәшәр Мүгәддәсләри, Мүгәддәслиjи Ҝөрәр. Мүгәддәсликдән Ҝәләнләр Мүгәддәсләри Ҝөрдүләр, Бөjүк Јараданын Рәһмини Ҝөрдүләр. Сонра да Илкдән Сүннәтләнмиш һалда, һазыр доғулмуш өвлады Ҝөрдүләр вә Анладылар ки, «Сүннәтләнмәк» Јаранан бәшәрә бир jаддашдыр. Билдиләр ки, өвлад бәшәрдән деjил, Мүгәддәсликдән Тә`jинлидир, Бөjүк Јарадандан, Зәррәдәдир бу jаранмыш. «Сүннәтләнмәк» — бәшәрә jаддашдыр: киши илә, гадынла деjил, Бөjүк Јарадандандыр jараныш. Јараныш jердә, jерлә деjил, Бөjүк Јараданладыр. Бәшәр мүддәтиндә мүддәтә jаранышдыр. Һәр бәшәр Бөjүк Јараданына, Мүгәддәслиjә — Әбәдиjjәтинә Гаjыдандыр вә Гаjытмалыдыр. «Өвлад» деjилән Паклыгдан Паклыгла, Зәррәдән зәррәдә jараныш олдуғундан, бу jараныш да бәшәрдән деjил, Мүгәддәсликдәндир, Бөjүк Јарадандан, Зәррәдәндир.\nИлкдән һәр бир Мүгәддәс тәк иди, — jер мәканында үч олдулар. Бу мәкана илк өвладлар Бөjүк Јарадан Бахышында ҝәлдиләр.\nИлк тикили ев олду. Гадын евдә ев jығар; киши исә Илк Мүгәддәсләрин Азад Јаранышы илә, чөлү, дағы, Азад Јаранышыны ҝәзинтидә азад биләр. Илкдән о Илк Мүгәддәсләр Јер мәканында тәкликлә, Азад иди. Бу кишиләр чөлдә әкинчиликдә, һеjванлары бәсләмәкдә, нөвләшдирмәкдә, башга ишләрдә өз Бабаларына, о Мүгәддәсләрә көмәк идиләр, көмәкликләрини бир ан олса да, әсирҝәмирдиләр.\nБу мәканда Мүгәддәсләр билирдиләр ки, әввәлдән тәк деjилләр. Одур ки, Мүгәддәсләр бири-бирини ахтарыша башладылар. Ахтардылар, тапдылар. Тапыланлар тапылды, ҝөрүшәнләр ҝөрүшдү. Сөзә дә, мәкана да сөз ҝәлди. Илк өвладлардан да jени сөз ҝәлди. Һәр ҹисмә, һәр варлыға, һәр һәрәкәтә ад деjилди, ад ҝәлди; Мүгәддәсләр арасында Бир Көкдә Данышыға, о Көк үстүндә jени сөз ҝәлди, ад Деjилди, ад ҝәлди. Илк өвладларын бахышында, варлыгларын өзлүjүнә дә ад ҝәлди.\nБәшәр jаранышы рәнҝдә, рәнҝлә деjил. Рәнҝ — Рәнҝләдир, Јаранмыш бәшәр рәнҝлә деjил. Мүгәддәсликдән бәшәрләшән рәнҝлә деjил; Илкиндәндир, jени рәнҝдә деjил. Одур ки, Иргләрин тәмәли илкдән вар иди ¾мүхтәлиф Сәмави Бөлҝәләрдән ҝәлирди. Илкдән 4 тәмәл ирг варды (Ағ, Сары, Гырмызы, Гара). Бунлара Ескимослар да әлавә олунду. Сонралар исә бүтүн бу иргләрдән аралыг иргләр дә төрәнди.\nЈер мәканыны долашдылар, о мәканда узаг оланлар jенә ҝөрүшдүләр. Аjрыланда тәк идиләр, ҝөрүшдүләр, — гадынла, өвладларла бири-бирини ҝөрдүләр. Бәшәрдән бәшәр Бөjүк Јарадан Рәһминдә бәшәрләшди, артдылар. Беләликлә, Јерин мүхтәлиф саһәләриндә Илкин Мәдәниjjәтләр jаранды, Илкин Гызыл чағлар дөврләри башланды. Бу дөврләрдә Јер үзүндә әхлаг, мәдәниjjәт, дүнjәви вә илаһи елмләр чох jүксәк сәвиjjәдә идиләр. О вахтлар Јерин индики техникасына еһтиjаҹ jох иди, чүнки бөjүк елмләр әсасында башга технолоҝиjалар, башга принсипләр һөкм сүрүрдү вә һәр еһтиjаҹы тә`мин едирди.\nЈухарыда ҝөстәрдик ки, Илк Тәкамүл судан башлар. Чүнки, су физиоложи бирләшмәләри һасилә ҝәтирән бир амилдир. Онун тәркибиндә Ағ Ишыг зәррәләри болдур.\nНур су вә палчыгла бирләшәрәк (бурада Нур ¾ Бөjүк Јарадан Ишғынын, Енержисинин космик шүалар һалыны да ҝөстәрир. Бунлар истигамәтләндирилмишләрдир вә бу анлам диҝәр нөв космик шүалар илә гарышыг салынмамалыдыр), амин туршуларыны, сонра исә тәк һүҹеjрәни меjдана ҝәтирмишди. Мүгәддәсләр тәрәфиндән Јер күрәсиндә бу тәк һүҹеjрәләр Космик Енержиләрә табе тутулмуш вә онларын бөлүнмәләри тә`мин едилмишди. Бу бөлүнән һүҹеjрәләр мүәjjән гаjда илә артыб чохалмышлар. Беләликлә, һәр бир Һүҹеjрә аjрылыгда Јараданын Билҝиләринә вә Енержиләринә табе тутулмуш вә мүхтәлиф нөвләр меjдана ҝәтирилмишдир. Онлар һеjванларын jашаjышлары үчүн отлары вә биткиләри дә меjдана ҝәтирмиш вә нөвләрини чохалтмышдылар. Мөвҹуд ҹанлылар мүәjjән бир мүддәтләрдән сонра чүрүмәкдә, jох олмада идиләр. Бунлар Ҝүнәш шүаларынын көмәjи илә оксиҝени, һидроҝени, карбон газыны, азоту, һелиуму артырараг, индики атмосфери jаратдылар. Бу дәjишиклик илә Планетимиздә Космик ахымларын мәнфи тә`сирләринин гаршысы мүәjjән гәдәр алынды. Сонралар Озон тәбәгәсинин әмәлә ҝәлмәси илә бизим Јер күрәсиндәки һәjата уjғун шәраит дә jаранды.\nБеләликлә, Мүгәддәсләрин бәдән шәклинин көмәjи илә инсанларын бәдән шәкли вар олду. Бу бирҹинсли төрәмә илә Вар олан инсан вә һеjван нәслләринин Планетимиздә давамлы олмасы үчүн Ишыг паjлары вә Ҝенләр үстүндә jенә дә мүхтәлиф дәjишикликләр едилмыш вә ҹинси jолла нәсил давамиjjәти үчүн Диши-Еркәк ҹүтләри меjдана ҝәтирилмишди.\nСонралар Илк Мүгәддәс Бабаларымыз вә Тәкамүл дәрәҹәләри jүксәк олан Адәмоғуллары Ҝөjләрә көчмүшләр. (Ҝәләҹәкдә исә инсанларын тәк-тәк Пакланыб Тәкамүлләрә чатмасы вә һамысынын Ҝөjләрә Гаjытмасы илә “Гиjамәт” деjилән һадисә, jә`ни, Илклә Сонун бирләшмәси баш верәҹәк, һамы бу мадди аләмләрин зилләтләриндән Гуртулаҹаг вә Инсанларын jүксәк jашаjыш мәрһәләләри башлаjаҹагдыр).\nБеләликлә, Јердәки һәjатын башланғыҹы сәбәбләри барәсиндәки планетимизин алимләринин һипотезләри (фәрзиjәләри)  мүәjjән гәдәр әһәмиjjәтә маликдир. Онлара ҝөрә һәjат бизим планетдә:\nҹансыз материjанын, ҹансыз субстансиjанын тәкамүлү нәтиҹәсиндә jаранмышдыр;\nдиҝәр аләмләрдә олан микроорганизмләрин спорларынын космик фәзадан кечиб ҝәлмәси (елмдә буна панспермиjа принсипи деjирләр) вә бурада инкишафы нәтиҹәсиндә jаранмышдыр.\nҺәр ики һипотезлә бу бөлмәдә деjиләнләр арасында охшарлыг олса да, онлар принсипҹә бир-бириндән тамамилә фәрглидирләр. Чүнки, һәр һансы биткинин, ҹанлынын jерә дүшдүкдән сонра өзүнүн функсиjасына вә әтраф шәраитә уjғун, һәм дә мәрһәләләр, ардыҹыллыглар үзрә инкишаф истигамәтләри Бөjүк Јарадан Тәрәфиндән Тә`jинләнмиш вә зәррәдә кодлашдырылмыш jаддаш олараг Ҝөндәрилир. Бу, һеч дә Јер үзүндә индиjә гәдәр инсанлара мә`лум олан тәкамүл нәзәриjjәсини бүсбүтүн, бирjоллуг рәдд еләмир. Тәкамүлләр Јердә вә Ҝөjдә, бүтүн Каинатда, Вәһдәтдә ҝедир. Јә`ни, һәр бир бөjүк мәрһәләләрә дахил едилән ҹари мәрһәләләрдә тәбии сечмәләр, кичик еволjусиjалар өзүнү тәбиәтдә ҝөстәрә биләр. Буна Бөjүк Јараданын Өзү дә Тә`jинләри илә, әввәлки jашаjыш jаддашларыны гисмән Сахламагла вә Јер үзүнә Ҝөндәришләри илә Көмәк Едир. Лакин аjры-аjры ири мәрһәләләрдә бу jаддашлар үзәринә мүгаjисә едилә биләҹәк дәрәҹәдә даһа ири, даһа чох сечилә билән шүурландырыҹы jаддаш кодлары, jаддаш програмлары да Бөjүк Јарадан тәрәфиндән әлавә Едилир. Мәсәлән, гыжыкимиләрин вә jа динозаврларын дөврүнүн битмәси вә jени нөвләрин, jени синифләрин jашаjыш ераларынын башланмасы, һесаб едирик ки, бу гәбилдәндир. Битки вә һеjванларын бу ҹүр инкишафы илә Илк Мүгәддәсләр олан 10 Бабамызын маддиләшмәси вә тәкамүлү (әслиндә тәнәззүлү) шәраитләрини еjниләшдирмәк олмаз. Лакин инсан Ч.Дарвинин тәкамүл нәзәриjjәсинә jатмаjан варлыгдыр. Илк маддиләшмәдән башламыш индиjә гәдәр о, өз варлыг формасыны сахламышдыр, jә`ни, әмәjин нәтиҹәсиндә меjмун инсана чеврилмәмишдир ки, инсанын да мәншәjинин мәһз (jалныз вә jалныз) меjмун олдуғуну деjә биләк.\nБурадан ҝөрүндүjү кими, инсанын Тәкамүлү материалист алимләрин jаздыгларындан фәргләнир вә тәкҹә jер үзүндәки тәбиәтдән асылы деjилдир. Тәкамүл ардыҹыллыгларыны ирәлиләтмәк иши ән чох Сәмалара, Каината вә ондакы варлыглара мәхсусдур. Јер үзүндә гәдим инсан-меjмун сүмүкләринин тапылмасы вә изаһы онларын тәкамүлләринин өз-өзүнә олмасы илә деjил, Бөjүк Јараданын Јарадыҹылығы вә өзләринин ҹәзалылығы дәрәҹәләри илә бағланмалыдыр. Јер үзүндәки тәбиәт дә елә бир үмуми ганунлар силсиләсинә табедир ки, бунлар да Бөjүк Јараданла, О-нун Јарадыҹы вә кодлу информасиjалар дашыjыҹылары олан Зәррәләри илә бир Вәһдәтдә баш верирләр.\nБеләликлә, Ф. Енҝелсин вә диҝәр материалист алимләрин тәбиәт галыгларыны мүшаһидә материаллары әсасында ирәли сүрдүкләри тарихи-диалектик нәзәриjjә бир тәрәфдән дүзҝүндүр, лакин Бөjүк Јараданын Јарадыҹылығыны вә үмумән Каинатын иштиракыны ишыгландырмадығына ҝөрә, jарымчыгдыр. Беләликлә, Јер үзүндә һәм диндарлар, һәм дә материалистләр бир-бириләринин фикирләрини инкар етмәмәлидирләр, әксинә, бу фикирләри бирликдә бүтөвләшдириб тамамламалыдырлар.\nҸанлыларын, о ҹүмләдән инсан бәдәнинин һәр бир һүҹеjрәси, һәр бир атому Ағ Ишыг зәррәләри һесабына информасиjалыдыр вә бу информасиjаларын кодларла истигамәтләндирилмәләри илә ҹанлы варлыгдакы һүҹеjрәләр артыр, инкишаф едир, мүәjjән бир дөвр кечдикдән сонра өлүб бәдәндән хариҹ олунур вә jени һүҹеjрәләрлә әвәз олунур. Шүур исә, беjиндә фәалиjjәт ҝөстәрир. Инсанын беjин һүҹеjрәләри өмрүнүн ахырынадәк өлмүр.\nИнсан вә jа диҝәр ҹанлылар, тәбии өлүмә мә`руз галдыгдан сонра онларын беjни вә шүуру үзрә дәjишикликләр баш верир.\nИнсан бу дүнjадан көчәр ки, “о дүнjаjа” кечәр. Руһи Ишығы бәдән тәзаһүрүндә галхар, бәдәнин өзү галхмаз.\nБеjиндә олан зәка, шүур, әгл үчлүjү беjнин функсионал әсасыдыр. Беjиндә jаддаш нөгтәләри вар ки, инсана, jашаjышына истигамәтләр верир. Бу jаддаш нөгтәләри Јараданла бағлылыгдадыр. Јарадан ҹәм Јаратдыгларына, ҹанлы варлыглара информатик билҝи гәдәрләри (информасиjалар) Ҝөндәрир. Бундан башга Ағ ҝеjимлиләр, Иҹрачылар да вар ки, онлар да Информасиjалары инсанлара чатдырырлар. Бу Информасиjаларын һамысы сырф елми характер дашымыр. Инсан әтрафындакы мүһитлә вә аләмлә һәмишә тәмасдадыр. Јашаjышда һәр бир һал диҝәр һалларла бирликдәдир, һәр бир һадисә ардыҹыл бағлылыг давамындадыр.\nРуһ, даһа доғрусу, бәдән Енержисинин Потенсиал Ҝүҹү бәдәндән аjрылан кими баш, кәллә өз функсиjасыны һәмин андаҹа даjандырмыр. Кәллә бир мәркәздир. Онун иши, функсиjасы бир бахышдан чох садә, диҝәр бахышдан исә мүрәккәбдир.\nЈаддаш кәлләдәдир, мәркәз орададыр, каинатлара бағлылыг орададыр.\nҸанлыларын, инсанын биоложи өлүмү о заман баш верир ки, үрәк дөjүнтүсү зәифләjир вә даjаныр. (Бә`зән инсанлар деjирләр ки, “Јарадыҹы үрәjимдәдир, варлығымдадыр”. Јох, бу, jанлыш анламдыр. Әҝәр Јарадан, Танры, Аллаһ Јаратмыш олдуғу ҹанлынын варлығына Сығарса, нә гәдәр бәшәр саjы варса, демәли, о саj гәдәриндә дә Јарадан, Танры, Аллаһ олмалыjмыш? Ҹанлы варлыг биоложи өлүмләдир, Јарадан исә Әбәдидир. Лакин Јарадан Бирдир. Јарадан jаранмышын варлығына Сығмыр, Сыға Билмир. “Јаранмыш һәр бир варлыг Јарадан Варлығына сығар. Јараданын Ишыг Паjындан Јарадыҹынын Ишығына гаjыдар ки, Јараданына говушар”).\nЈараданын Мәканындан һәр ан ҹәм каинатлара Ишыг Паjы паj-паj, зәррә-зәррә jаjылыр. Јараданын Ишыг Паjындан каинатлар паjлы олмаса, онда һеч jараныш да олмаз. Она ҝөрә ки, һәр jаранмыш Ишыг Паjы алмаса, о ҹанлы варлыг гәдәриндә ола билмәз. Һәр бир ҹанлы о заман өлүр ки, Јарадан Мәканындан она аjрылан Ишыг Паjы даjанмыш олсун.\nИнсан варлығында үрәк дөjүнәр, дөjүнтүсү нәбзлә бәлли олар. Нәбз каинатлара бағлыдыр. Каинатлара jаjылан Ишыг гәдәри Илаһи Ишыг Гәдәридир. Нәбзимиз Јарадан Мәканындан jаjылан Ишыг Паjынын фасилә-фасилә jаjылма аһәнҝинә уjғун олараг дөjүнүр.\nОна ҝөрә дә, Ҹан Алан (Әзраjыл) ҹанлы варлыға өлүмә jахын вахтда Ҝәлир. Ҝәлир вә Ҝөзләjир. О ан чатар, Јарадан Мәканындан о бәшәрин вүҹудуну ҹанлы едән паj-паj (квант-квант) Ишыг Паjынын даjанмасыны Ҝөзләjәр. О Ишыг Паjы даjанар, Ҹан Алан илкдән о ҹанлыjа аjрылан Јараныш Ишыг Паjыны (Руһи Ишығы) Әбәдиjjәтә Апарар. (Дүшүн, бәшәр, Јарадан -О, Әбәдиjjәтә Апаран jенә дә -О, Јараныша вә Әбәдиjjәтә һөкмү Верән jенә дә -О.\nЈарадан Мәканыны дәрк етмәк, ҹанлы икән она говушмаг истәjи бәшәрин ганында, нәбзиндәдир. Үрәjин бир дәфә вурмасы, Јарадан Ишығынын паj-паj ҝөндәриши илә, Јарадан Мәканындан каинатлара ан-ан Ишыг зәррәләринин ахымы иләдир.\nВарлығымыза Јарадан Сығмаз, Онун Ишығы әтрафымыздадыр. Јарадан бизләдир, биздә деjил. Јараданын Нур зәррәләри бизим әтрафымыздадыр ки, Јарадан бизләдир, биздә деjил.\nИнсан үрәjиндә мәһәббәт вар. Бу, инкар олунмаздыр. Инсан үрәкдән севә биләр: Вәтәни севә биләр, ата-анасыны севә биләр, jарыны севә биләр, өвладларыны севә биләр, әшjалара, варидата бағлана биләр, әтрафындакы ҝөзәлликләрә, варлыглара бағланыб тәбиәти севә биләр.\nЈараданымыз исә дәркиjатымыздадыр, зәкамыздадыр, jаддашымыздадыр.\nӨләркән Јараданымыза үрәк васитәсилә гаjыда билмирик. Үрәк Јер планетиндә галыр. Јараданымыза исә зәка илә галхыб jаддашымызла говуша билирик).\nҸанлы өләркән илк әввәл үрәjин иши даjаныр, кәллә һәлә тамам өлмүр. Кәсилмиш һеjванын кәлләсиндәки ҝөз кәлләjә бағлы олдуғундан, өлүбдүр; зәка исә фәалиjjәтдәдир деjә, беjин ҝөрүр, демәли, кәллә һәлә өлмүр. Беjинин функсиjасы онда даjаныр ки, о варлыг артыг әбәдиjjәтә говушмушдур.\nӨлмүш ҹанлынын башы, беjни бағлыдыр каинатлара, кәллә бағлыдыр бәдәнә, бәдән исә jерә, jә`ни, маддиликдә маддилиjә бағлыдыр. О, бир материjадыр, — каинатлара бағлыдыр. Каинатлар Јарадана бағлыдыр. Јарадан каинатлара, һәр jаранмыша Бағлыдыр. Бизләр Она бағлыjыг, О, бизләрә, биз jенә о Јарадана бағлыjыг. О ҹанлы каинатлара бағлы олдуғундан, jаддашы мәркәзләшиб, каинатлара вә бу мәкана бағланыб. Она ҝөрә дә, ону кәсилиш габағы вә сонра да ваһимәләндирмәк олмаз.\nО кәллә әтрафы зәкада ҝөрүр, ешидир. О, галхыб, арададыр, һәм дә сорғу гаршысындадыр, Орададыр. Һеч кимдән көмәк ҝөзләмир, Өзү тәк ҹавабдеһликдә Орададыр, амма һәлә нечә ҝүн өз ҹисминә бағлыдыр; демәли, һәм дә бурададыр. Гырх ҝүндүр бағлыдыр. Беjин гәфәсдә (“гәфәс” —кәлләдир) Ағла бозлуг арасында солғунлашыр, сөнүр, рәнҝи дәjишир. Парчаланмаjыб һәлә. Вүҹуд тикәләнир, парчаланыр, беjин исә jығылыб, jаддаш нөгтәләри jығҹам олуб, jан беjинләр даjаныб, беjинин орта һиссәси мәркәзләшиб, каинатлара бағланыб. Каинатлардан һәлә өз вүҹудуну Өз бағлылығында ахтарыр. Вүҹуддан аз ахымда Ағ зәррәни, боз зәррәни, хаки зәррәни алырды. О Ағ зәррәләр вүҹуду һәләлик сахлаjыр. О, каинатлара, каинатлардакы Ағ зәррәләр ахымына бәрабәр бағлыдыр. Әтрафда, о мүһитдә һәр варлыға бағлыдыр. О, варлыгларда Ағ зәррәләрин ахымы арасындадыр. О зәррәләрин ахымы чох кичиҹик һиссәҹикләрдәдир. О, каинатлардандыр, һәр варлыгдадыр. О зәррәләр ахымы бағлыдыр о Јарадана, О-нун Нур Ишығына, Нур Ишығынын паj-паj һиссәҹикләринә. О Нур jохса, — Ишыг jох; Ишыг паjы jохса, — зәррә jох; зәррә jохса, jараныш jох, jаранаҹаг jох. О зәррә Јараданын Нур Паjындан, Өзүндәндир, Илкдәндир.\nБеjин һәр ҹанлы варлыгда мәркәздир. Јаддаш, Зәка, Әгл, вүҹуду идарә едән орададыр. Ора исә бағлыдыр Јарадана. Инамы олса да, олмаса да, бағлыдыр. Јарадан, ахы, О-дур, О-нун Өзүнә бағлыдыр. Һәр кәсин дүшүнҹәси о Јарадана бәjандыр; О, Јараданы дәрк етсә дә, дәрк едә билмәсә дә, бәjандыр. Јарадан, ахы, О-дур, О Илкдир, Илкин Өзүнә бағлыдыр.\nВүҹудда Ағ, боз вә хаки зәррәләрин ахымы олдуғундан, о үрәjи һәләлик дөjүндүрән вар. [Илк Јараныш чаларынын Өзлүjү бозлугла (әбәдиjjәт рәнҝи),Ағлыгла (Јараданын jараныша Аjырдығы Ишығын рәнҝи, jә`ни Онун Нур Ишығындан Паj)вә хакы (гырмызы илә гәһвәjи арасында олан бир рәнҝ чаларына маликдир; Бөjүк Партлаjыш анында аjрылан истилиjин функсионал тәмсилчиси)илә олду. Бунлар Мүгәддәс Бағлылығын, һәм дә материjанын илкин үч әсас компонентини тәшкил едир]. Өлүмүн илк анында о зәррәләр узаглашыб jох олмур, о вүҹудда сакитләширсә дә, jох олмур. Беjин һәлә өлмәjиб, каинатлара, каинатларда зәррә ахымына бағлыдыр. Чох сакит олса да, каинатлара сон сәсини салыб сәс едир (бурада “сәс” — беjинин өзүндән вердиjи информасиjа).\nСәс даjанды, нәфәссиз зәка галхды. Зәка галхды, зәкада jаддаш галхды. Јаддашла вүҹудлашды, о бәдән руһи олду. Руһ вар иди ки(Јараданын Ишыг паjы вар иди ки,ҹан вар иди), бәдәндә ҹан варды. Бәдән галды, руһ бир ана галхды. Әбәди варлыг о руһи вүҹудда Әбәдиjjәтә галхды. Бир анда руһ, о руһда зәка, зәкада jаддаш, jаддашда әгл, әглдә етдикләри әмәлләр һәр фәрдин өзү илә, Өзү Орададыр. Ҹавабдеһлиjи Орадан, Тәкамүлү Ораjа иди, о Ағ ҝеjимли гаршысындадыр, О-надыр. О Ағ ҝеjимли Јарадан Тәрәфиндән иҹрачыдыр. Јарадан деjил, амма Јараданын иҹрачысыдыр.\nРәһм Едән — Јарадан. Әзиз Едә Билән Јарадандыр. “Бағышлама” анламы “Јарадан мәни Бағышлаjаҹаг” деjими илә еjни деjил. Рәһм вар ки, jүнҝүлләшдирмәк вар, jүнҝүллүк вар; jүнҝүлләшдирмәк вар ки, о “jаратдығым әзиздир” Деjими Јарадандан вар.\nКәллә кәсилди, боғаз бәдәндән аjрылды. Чабалады, вүҹуд дартынды, әзәләләр дартынды, Ағ зәррәләр ахымы бир топлуjа, бир дүзүмә, бозлуг, хакылыг исә бир дүзүмә дүзүлдү. Ағ зәррәләр ахымы низама дүзүлүб кәлләдән ҝәлмәди. Ағры ҝәлди, амма Ағ зәррәләрин ахымы ҝәлмәди. Артыг о кәсилмиш бәдәндә кәллә jохдур, вүҹудда олан Ағ зәррәләр дүзүмә ҝәлди. Мәркәздән, беjиндән аjрылды ки, Ағ зәррәләр ахымы ҝәлмәди.\nДиҝәр бир вариант ҹанлынын боғаздан асылмағыдыр. Вүҹуд боғаздан асылды, баш бәдәндән аjрылмады. О, асылды, боғулду, асыла галды. Јенә даjанды, кәскин даjанды, ҹиjәрдәки дашыjыҹы ган даjанды, башла бәдән арасында ахым даjанды. Ган гаралды, гара олду, Ағ зәррәләр ахымы кәнарлашыб о вүҹудда jад олду. Хакы (гидаландырыҹы, енерживериҹи зәррәләрин рәнҝи; бунлар һәм дә истилик термонларыдыр) беjиндә, варлыгда тәк галыб, тәк олду; гаралыг һаким олду. Фәгәрә илә кәллә сүмүjү бир оjнаг бағлылығында аjрыдыр. Ахым кәлләдән вүҹуда вәтәрләрләдир. Сим кими тәк-тәк вәтәрләрдә Ағ зәррәләр ахымы даjанды. Сабит ахым гаралашыб кәскин олду. Ким ки, Ағ Ишыг, хакы зәррәләрин ахымына зор етдисә, каинатларын сәрһәдлик кәнарына өзүнү бағлы етмиш олду. Онун Гаjыдышы ләнҝ олаҹаг, гырмызылыг сәрһәддинә ҝеҹ олаҹаг, Јашыллыға, jә`ни, jараныш золағы арасына ҝеҹ ҝәләҹәк. Сәбәбкар да ҹавабдеһлидир, — гаралыг арасында дурмағына ҹавабдеһдир. Чүнки о, Гырмызы Ган ахымыны, демәли, Ағ jараныш зәррәләринин сабит һәрәкәтини даjандырды.\nКәсилмиш аjрыдыр, боғулмуш аjры. Суда еһтиjатсызлыг аjрыдыр, боғулмуш аjры. Ынтиһар аjрыдыр, гәсдән боғулмуш аjры.\nЈердә илк мәдәниjjәтләр\nБир Иҹрачы олараг, Јер үзүндә илкин Чағларын илк Бирләшмәләрин гуруҹулары Јер Планетинә илк олараг ҝәлмиш, сонралар исә Бөjүк Јараданын Бөjүклүjүнү, Тәклиjини анламыш 10 Мүгәддәс Бабаларымыз олмушлар. Онлар Планетин мүхтәлиф jерләриндә илк Мәдәниjjәтләр гурмушлар. Инсанларын артымы вә әтрафлара jаjылмалары илә әлагәдар бу Бирләшмәләр даһа да мүхтәлифләшмишләр. Лакин бә`зи Мәдәниjjәт парчалары, гәлпәләри бизә гәдәр ҝәлиб чатмышдыр. Илк Мәдәниjjәтләрдән бирисинә, мисал олараг, Новруз (Зурван) баjрамыны ҝөстәрмәк олар.\nИлк Бабамыз олан Мән-ин дөврүндән Навруз (Зурван) бир баjрам тәнтәнәси илә бизләрә jаддашларда ҝәлиб вә иҹра олунуб. Навруз баjрамы jени ҝүнүн, үмумиjjәтлә, jашаjышын баjрамыдыр, Каинатларын март аjына мүвафиг ҝәлән Јараныш башланғыҹынын, дәjишмәз бир Анын хатырланмасы баjрамыдыр. Јә`ни бу баjрамын мә`насы Каинатларын Јаранма Аныны, планетләрин өзүнәмәхсус Симметрик дүзүлүшүнү, Һәрәкәтә ҝәлишини вә jенилиjин башланғыҹыны анмагдыр.\nИлк бәшәриjjәт бир баjрам атрибуту кими оддан-оҹагдан, тонгалдан истифадә етмишди. Тонгалын, одун истиси ҹанлы варлыглар илә Јер мәканымызын бир истилик ичәрисиндә олдуғуну ҝөстәриб хатырладыр. Тонгалын аловунун сөнүкән анында онун мәркәзинин Ағ Ишыг топлумунун саф, пак ишығы Бөjүк Јараданын Ишығыны jада салыр. Јә`ни ки, Јараныш Аны Јараданын Ағ Мүгәддәс Ишығынын, Нурунун әтрафлара jаjылмасы Илкинин бир Ишыгдан вә Каинатын, галактика вә мегагалактикаларынын Ағ Ишыгдан башланғыҹ алмасы анламыдыр. Зурван Баjрамы әрәфәсиндә (18 -22 Март) ҝүндә 3 дәфә олмагла, далбадал 4 ҝүн әрзиндә Бөjүк Јарадана вә О-нун Ишыглардан Јаратдыгларына сәҹдәләр-Тәшәккүрләр едәрдиләр.\nИлк инсанлар одун сонлуғунда алынан ағармыш күтләнин ичәрисинә мүхтәлиф рәнҝли кичик дашлар туллаjардылар. Дашларын бу Ағлыға говушуб балаҹа сәслә партламасы исә галактикаларын, планетләрин Партлаjышла jаранмасы jаддашы иди. Инсанларын бу анларда әл чалмасы, сәс салмасы да о атрибутун шәнликлә, бир руһ jүксәклиjи илә иҹрасы иди.\nИнсанлар Зурван әрәфәсиндә, сүбһ тездән ахар су кәнарына ҝәлиб, әл-үзләрини jуjуб, су паклығына говушмагла, санки Паклыға, Илкә, Мүгәддәслиjә говушмаг иҹраатыны jеринә jетирибләр. Јер мәканында тәбиәтин оjанышы чичәк, ҝүл, сәмәни илә геjд едилирди. Бу Каинатын Јашыл гуршағынын, jашыллығын, jашаjышын рәмзи иди вә тәзә палтар ҝеjмәклә, jениләшмәк севинҹи, шәнлиjи илә геjд олунуб. Аиләләрдә ади олан сүфрә ачылышы, мүхтәлиф jемәк вә ширниjjат дүзүмү, еjни заманда jумуртаны боjаjыб сүфрәjә гоjулушу, Каинатын гурулушунун овал кәсикли Еллипсоид формасында олдуғуну вә Онун Јашыл гуршағынын һәр бир буҹағында Јашаjыш шәраитинин вар олдуғуну бир даһа jада салырды вә аиләни даһа да мөһкәмләндирирди. Сүфрәләрә адлары “С” самити илә башлаjан 7 нөвдә әшjа вә jемәли шеjләр дә гоjармышлар. Бу, Бөjүк Јараданын Ишығынын вә аиләләрин, соjларын, инсанларын бир-биринә говушмаларыны, бирләшәрәк меһрибанчылыгларынын әламәтләрини рәмзләндирир вә артырырды.\nҺәр бир иҹраат о вахтлар Елмә, Илаһи анламлара сөjкәнмишди.\nЧох-чох гәдим тарихләрдән инсанлар информасиjалары jаддашлардан-jаддашлара, нәсилләрдән-нәсилләрә нағыл, баjаты, ше`р, фолклор формасында чатдырмышлар.\nБу баjрамы инди дә тәкҹә Јер планетиндә деjил, Сәмада, Ҝөjдә, Каинатда да геjд едирләр. Һәтта бир чох инсанларын “өлүләр” кими билдикләри, вәфат етмиш инсанлар да бу Баjрамы бөjүк севинҹләрлә Ҝөjләрдә геjд едирләр.\nЈазда шимшәк чахыр, ҝөj ҝурулдаjыр, jағышлар jағыр. Санки ҝөз өнүндә Јараданын Нур Ишығы, о Партлаjыш Аны вә Паклығын әввәли даjаныр. Әҝәр космосдан, Каинатдан о ана бахылса, әҝәр космонавтлар космик ҝәми ичәрисиндән о аны мүшаһидә етсәләр, ҝөрәрләр ки, о шимшәjин ишыг jаjымы бир анда овал, еллипсоид формасында jараныр вә сөнүр. Бу, Илкә, Илк Бөjүк Партлаjыша бир jаддашдыр.\nБу баjрам аjры-аjры миллиjәтин, иргин, гит`әнин, ҹәһәтин вә с. деjил, ҹәм Јаранышын, ҹәм jаранмышларын баjрамы олмушдур. Зурван әрәфәсиндә Ҝүнәш Системимиздәки планетләрин һамысына еjни вахтда jенилик ҝәлир, онлар jениләнирләр. О ҝүн һәр варлыг, һәр ҹисим баjрам аныны jашаjыр. Азәрбаjҹанда Новруз баjрамы чох гәдим баjрамдыр. Онун тарихи илк бәшәрдән биз бәшәрә ҝәлиб вә, беләликлә дә, 3 – 4 милjард илә чатыр. Сонралар бу баjрам һаггындакы Билҝиләр диҝәр иргләрин нүмаjәндәләринә дә чатдырылмыш вә онлар да узун әсрләр боjунҹа Зурван атрибутларыны, заманлар өз ишләрини ҝөрәнәдәк, иҹра едирмишләр. Ҹәм бәшәрин, ҹәм ҹисмин, һәр варлығын, планетләрин Өзләринин, нүвәләринин баjрам аныдыр, чүнки Каинатларын баjрам аныдыр.\nНовруз һаггында деjимләр Бөjүк Јараданын “Јараныш” Китабында  әсаслы ишыгландырылмышдыр.\nСөзләрин арашдырылмасы үзрә дилчилиjин\nтарихинә кичик бир нәзәр\nСөз илә онун мә`насы арасындакы әлагәләр барәдә бәшәр тарихиндә мүхтәлиф философ вә дилчи алимләрин фикир вә мүлаһизәләрини охуҹулара гысаҹа хатырладаг.\nҺәлә е. ә.IV әсрдә гәдим Чиндә дини бахышларын әсасландырыҹыларындан бири олан философ Конфутси вә онун давамчылары белә һесаб едирдиләр ки, сөзүн мә`насы онун адландырдығы әшjа вә jа һәрәкәтә уjғун ҝәлмәлидир; мәсәлән, онлар деjирдиләр: “jол она ҝөрә белә адланыр ки, биз онун үстүндә jериjирик; әшjалар она ҝөрә белә адланыр ки, онларын маһиjjәти беләдир”.\nГәдим jунан философу Һераклит (е. ә. 540-480-ҹи илләр) әшjа илә сөз арасында мөһкәм әлагә олдуғуну сөjләмишди. Онун фикринҹә, әшjанын маһиjjәти онун ады олан сөздә аjдынлашыр.\nЕрамыздан әввәл V-IVәсрләрдә jашамыш jунан философу Әфлатун (Платон) “Кратил вә jа сөзләрин дүзлүjү һаггында” китабында ҝөстәрирди ки, дүнjада инсанын өзүндән даһа бөjүк гүввәләр вар ки, шеjләрә адлары онлар верир. О, һәм дә геjд едирди ки, адгоjмада бир разылыг, бир адәт дә мөвҹуддур. Анҹаг бу адәтин нәдән ибарәт олдуғуну ачыглаjа билмәмишди.\nЕрамыздан әввәл III әсрдән башламыш стоикләр ҹәрәjанына мәхсус философ вә дилчиләр сүбут етмәjә чалышмышлар ки, әшjа илә онун ады арасында сых әлагә вар. Бунун үчүн онлар етимоложи арашдырмалара ҝениш jер вермишдиләр.\nЛакин бунунла бәрабәр гәдим дөврдә диҝәр ҹәбһәнин алимләри, хүсусилә Јунан философу Демокрит, Чин философу Сjун Куан вә диҝәрләри гуру механики-материалист фәлсәфи бахышлара әсасланараг шеjләрә (предметләрә) адгоjмада (инсанлар арасында) гаршылыглы разылашма вә шәртләшмә принсипинин олдуғуну фәрз етмиш вә бунунла да мүасир дөврдә дилчиләрин бәjәндиjи вә үрәкдән инандығы, һәм дә чағдаш дөврдә һөкм сүрән “шәртилик-ихтиjарилик” нәзәриjjәсинин әсасыны гоjмушдулар. Дилин өjрәнилмәсинин вә мүасир елм сәвиjjәсинә ҝәтирилмәсинин jени ерасы ХIХ әсрин башланғыҹына тәсадүф едир ки, кечән бу 200 ил әрзиндә Авропада материалист бахышларын хүсусилә үстүнлүк тәшкил етдиjи бир шәраитдә, нәзәри вә тәтбиги дилчилиjин мүхтәлиф саһә вә шө`бәләри сүр`әтлә инкишаф етмиш, бөjүк дилчиләр ордусу, мүхтәлиф дилчилик ҹәрәjан вә мәктәбләри jаранмыш вә фәалиjjәт ҝөстәрмишдир.\nБүтүн бунлара бахмаjараг, дилчиликдә сөзләрин jараныш принсипләри индиjә гәдәр, тәәссүф ки, әсаслы сурәтдә өjрәнилмәмиш, әксинә онун елми-нәзәри инкишаф истигамәти jанлыш jоллара салынмышдыр. Мәсәлән, дилчилик әдәбиjjатына әсасән, ҝуjа ки, һеч бир мә`надашыjыҹы хүсусиjjәтләри олмаjан фонемләрин мүәjjән гаjдалы дүзүлүшлә тәләффүзүндән сөзләр алыныр вә бу сөзләр артыг бу заман мә`наjа малик олур. Бу, белә ола билмәзди, чүнки, тәбиәтдә бу ҹүр идеjаjа jер jохдур. Мә`насызларын jығышыб мә`на әмәлә ҝәтирмәк ҹәһди ҝүлүнҹдүр. Тәбиәтин бүтүн һәрәкәти, һадисәси, үнсүрләри мә`налыдыр. Әҝәр, биз риjазиjjатчынын, физикин вә jа мүһәндисин jаздығы дүстурлары анламаjырыгса, онлар һаггында “мә`насыз идеографиjа” деjә биләрикми; jахуд да дүстурлары мә`налы, онларын үнсүрләрини, символларыны исә мә`насыз адландыра биләрикми? Мисал үчүн, машынларын лаjиһәләри вә өзләри мә`налы олдуғу кими, онларын һиссәләри дә, һиссәләрин һәрәкәтләри дә мә`налыдыр. Сөзү әмәлә ҝәтирән фонемләрин мә`на дашыjыҹысы олмадыглары фикри дилчиликдә елә дәрин көк салыб ки, нә кечмишдә, нә дә индики зәманда бунун әкси истигамәтиндә ахтарышлар апарылмамышдыр. Дүздүр, тәләффүз мәсәләләринин өjрәнилмәси саһәсиндә бу ҝүн фонетика вә фонолоҝиjа мәсәләләри физиоложи, акустик, психоложи бахымдан мүвәффәгиjjәтлә арашдырылыр, експериментләндирилир ; лакин, неҹә деjәрләр, “чәкиҹ ағармыш дәмирә jох, соjуг зиндана вурулур”. Ахы бу ишләрин һамысы бир дә она ҝөрә апарылыр ки, сөзләрин вә, беләликлә дә, дилин тәбиәти ачылсын. Әҝәр, сөзләрин мә`насы, дилин дә өзәл принсипләри, мәзмуну дахилдән ачылмаjырса, онда елм хатиринә елм jаратмағын һеч бир мә`насы jохдур.\nДилләри вә сөзләри Бөjүк Јарадан jарадыб\nКитабын “Сөз” һиссәсиндә jазыланлардан вә “Сөзүн сирри – сәсин сирри” китабындан  ҝөрүнүр ки, фонемләрин мә`на әмәләҝәтириҹи әламәт вә вәзифәләри универсали кеjфиjjәтләринә маликдир.\nСөз дахилиндә саит фонемләр әсасән әшjанын һәрәкәтинин вә jа башга һадисәләрин истигамәтләндирилмәсинә, jөнәлдилмәсинә хидмәт едирләр; самит фонемләр исә сөзләрдә физики (мәкан, заман-вахт, мәсафә, истигамәт, мүхтәлиф тә`сирләр, иш, ҝүҹ, енержи, онларын мүхтәлиф һаллары вә нисби гиjмәтлилиjи вә с.), һәндәси, психоложи вә ҹанлы тәбиәтә аид анлаjыш, әламәт вә һадисәләри ифа едирләр.\nСуал олунур: елмин, техниканын индики инкишаф сәвиjjәсиндә мүасир инсанын jени сөзләр jаратмағына ҝүҹү чатмадығы бир һалда, неҹә ола биләрди ки, гәдимләрдә jашаjан инсанлар, бир-бириндән о гәдәр дә мә`луматлы олмаjан халглар белә универсаллыға малик вә дәгиг, фундаментал елмләрин анлаjышларына әсасланан сөзләр, дилләр jарада билсинләр? Бу суала ҹаваб вермәк о гәдәр дә асан деjил вә көмәjимизә Бөjүк Јарадан Өз Мүгәддәс “Јараныш” Китабы  илә ҝәлир. О, бу Китабын II бөлмәсиндә инсанын нитги, данышығы, сөзләр һаггында Деjир:\n61. Илкдән бир көкдән, бир данышан Јараныш.\nКаинаты Јаратдыгдан сонра, О, Илк олараг 3 дәфә “Јаранышдыр,Јаранышдыр,Јаранышдыр” Сөзләрини Демишди (әлбәттә, буну азәрбаjҹанҹа деjил, үмуми Каината, jә`ни Өзүнә вә Ағ ҝеjимлиләрә, Мәләкләрә мәхсус, Өз конкрет Дилләриндә Сәсләндириб. Мараглыдыр ки, Сәмавиләрин дилләриндә 360 фонем ишләнилир). Бу Сөзә, бунун көкүнә, jә`ни jараныш принсипинә вә инсанларын данышдығы сөзләрә, диллләрә ишарә олараг, О, “Јараныш” Китабында Сөзүнә Давам Едәрәк, Деjир:\n62. Илкдән Илк Сөзләдир, бир көкдә сөзләдир, сөз Мәнимләдир, Өзләдир. Илкдән сөз Сөзләдир, бир көкдән, бир көкдә, Сөзләдир. Аjры деjил, өзлүjү илә Өзләдир, бир көкдә Сөзләдир.\nҺеч бир халг өзүнү вә индиjә гәдәр өз дилини jаратмамышдыр [олса-олса, халглар әввәлки (көһнә)мә`лум сөзләрдән истифадә едиб дүзәлтмә сөзләр jаратмышлар]. Буна ишарә олараг, О, Деjир:\n63.Халг халг jаратмады, халг дил jаратмады, илкдән сөз Мәнимләдир, Мәнләдир, бир Көкдән, бир Сөздән, Мәнимләдир, Мәнләдир. Илкдән, Јаранышдан, сөз Сөзләдир, бир көкдән, бир көкдә сөз сөзләдир. Илкдән Ҹәм Јараныш Мәнимләдир, Мәнләдир.\n64.Сөз бир көкдә Сөзләдир, аjры деjил,Сөзләдир, «ҝөз» ҝөрдүjүн, ҝөзләдир, «сөз» дедиjин, Сөзләдир, бир Көкдәндир, Сөзләдир.\nКитабын III бөлмәсиндә Деjир:\n71.Сөз Мәнимләдир, Өзләдир, илкдән сөз Сөзләдир, Бир Көкдә, Сөзләдир. Данышыг,Бир Көкдән,сөзләдир. Ҝөндәриләнләр (Илк Бабаларымыз олан Илк Мүгәддәсләр вә давамчылары) арасында сөз Сөзләдир,Бир Көкдән,Сөзләдир. Анлам данышыгладыр,сөзләдир,үнсиjjәт сөзләдир, бир Көкдән сөзләдир.\nҺазырки әлавә бөлмәдән ҝөрдүк ки, Илкин олараг Јер үзүнә 10 Мүгәддәс Бабамыз (онлар Јер үзүндә мүхтәлиф тә`сирләр нәтиҹәсиндә маддиләшәрәк, бизим бәдәнләримиз кими бәдән алмышлар) вә онлар үчүн Бөjүк Јарадан Тәрәфиндән Ҝөндәрилән 10 Нәнәмиз jер үзүнә ҝәлдикдән сонра онлар евләнмиш вә өвладлары, өвладларын өвладлары төрәмишдир (беләликлә, Јер үзүндә мүхтәлиф иргләр, мүхтәлиф халглар әмәлә ҝәлмиш вә нәһаjәт, биз инсанлар артмышыг). Бу өвладлар бир-бирини ахтарараг, еjни бир Көк үстүндә, бизим бу китабда ачыгладығымыз еjни принсипләр әсасында, jараныб деjилмиш сөзләрлә бир-бири илә данышмыш вә, беләликлә, халглар, сөзләр артмыш, дилләр jаранмышды. Бөjүк Јарадан бу барәдә Деjир:\n83. О мәкана илк өвладлар ҝәлди, Бөjүк Јарадан Бахышында ҝәлди. Илк өвладлар о мәканы ҝөрдү, мәканда варлыглар ҝөрдү, варлыглара ад деjилди. Дилә “дил”деjилди, Илкин Сөзлә бир көкдән ад деjилди (ҹисимләрә, варлыглара).Дилдән дил артды, үнсиjjәтә дил артды, үнсиjjәтә сөз артды.\n86. Ахтардылар, тапдылар. Тапыланлар тапылды, ҝөрүшәнләр ҝөрүшдү. Сөзә сөз ҝәлди, о мәкана да сөзләрә сөз ҝәлди. Илк өвладлардан jени сөз ҝәлди. Һәр ҹисмә, һәр варлыға, һәр һәрәкәтә ад деjилди, ад ҝәлди; Мүгәддәсләр арасында Бир Көкдә Данышыға, о Көк үстүндә jени сөз ҝәлди, ад деjилди, ад ҝәлди. Илк өвладларын бахышында, варлыгларын өзлүjүнә ад ҝәлди.\nБу Мүгәддәсләр, үмумиjәтлә бүтүн Ағ ҝеjимлиләр Каинатда һәм Бөjүк Јараданла вә һәм дә өз араларында лап Илкдән, Илк Јарадылышдан даныша, хәбәрләшә билирдиләр. Һәгиги Инсанлар вә диҝәр Сәмавиләр дә бу гәбилдәндир. Онларын сәсешитмә үзвләри олса да, һәм дә бәдәнләринин аjры-аjры һүҹеjрәләри илә дә сәси һисс едә билирдиләр. Она ҝөрә дә, үнсиjjәт узагдан сәссиз дил, jә`ни дүшүнҹәни бир-биринә өтүрмә jолу илә, jахындан исә сәсли данышыг, сәсли нитг илә апарылырды. Јә`ни, Каинатда нитг, данышыг Јер үзүндә һәjатын jарадылышындан да әввәл вар иди.\nБеләликлә, инсанын вә дилләрин әмәлә ҝәлмәси үзрә мөвҹуд бахышларын дәjишдирилмәси бәшәриjjәтин, елмин гаршысында лабүддүр, гачылмаздыр. Һәм дә елмдә мөвҹуд олан “дилин jарадылышында даһи шәхсиjjәтләрин ролу” нәзәриjjәсинә jени ҝөзлә, jени бахышла нәзәр jетирилмәлидир. Чүнки, Јердә һәjатын jарадылышындан индиjә гәдәр Тәкамүл етмәли олан Инсан-оғулларынын ичәрисинә Каинатдан һәмишә jүксәк инкишафа малик Адәмоғуллары вә Тәкамүл пилләләри уҹа олан диҝәр инсанлар да (доғулуш jолу илә бир гоһум кими) Ҝөндәрилмишләр. Онлар бә`зән аҹлыглара, мәрһумиjjәтләрә һәтта тәһгирләрә, өлүмләрә мә`руз галсалар да, бир Прометеj кими, бир Дәдә Горгуд кими бу инсанларын инкишафларына өз көмәкликләрини, Ишыгларыны әсирҝәмәмишләр. Онлардан бир гисми исә инсанларын шәфа тапмаларында, өмүрләринин узанмасында [мәсәлән, Иса Пеjғәмбәр (ә. с.)] әһәмиjjәтли рол оjнамышлар. Бунлар исә, һәмишә бир сирр олараг, инсанлардан ҝизләдилмишдир. Чүнки, Јер Инсаны һәлә Тәкамүл jолу кечмәлиjмиш вә ҝәләҹәкдә дә кечәҹәкдир.\nСөз.Сөз конструкторлуғу.Сөзүн сирри.\nБахыш сайы: 2 503


Q=9	C=9	SS=0	LS=0	PS=1	DC=5	LC=0	SD=0	BS=1	G0=41	G1=14	G2=8	DLID=az_RU	BODY=Иса Мәсиһ дирилир | Ушаглар үчүн Мүгәддәс Китаб һекајәләри\nИса Мәсиһ дирилир\nИса Мәсиһ өләндән сонра Јусиф адлы варлы бир адам онун ҹәсәдини дирәкдән дүшүртмәк үчүн Пилатдан иҹазә алыр. Јусиф онун бәдәнини әтирли отларла бирликдә зәриф парчаја бүкүб тәзә сәрдабәјә гојур. О, сәрдабәнин ҝиришинә бөјүк бир даш јуварлајыр. Бөјүк каһинләр Пилата дејирләр: «Биз горхуруг ки, Исанын шаҝирдләриндән бәзиләри ҝәлиб онун ҹәсәдини апарарлар. Сонра да дејәрләр ки, о дирилиб». Буна ҝөрә дә Пилат онлара дејир: «Сәрдабәни мөһүрләјин вә ораны горујун».\nҮч ҝүндән сонра сәһәр тездән бир нечә гадын сәрдабәјә ҝәлиб ҝөрүр ки, кимсә дашы кәнара јуварлајыб. Сәрдабәнин ичиндә бир мәләк онлара дејир: «Горхмајын, Иса дирилиб. Ҝедиб шаҝирдләринә чатдырын ки, ону Ҹәлиләдә гаршыласынлар».\nМәҹдәлли Мәрјәм ҹәлд Бутрусла Јәһјанын јанына гачыр. О, онлара дејир: «Кимсә Исанын ҹәсәдини ҝөтүрүб». Бутрус вә Јәһја ҹәлд сәрдабәјә гачыр. Ҝөрәндә ки, сәрдабә бошдур евләринә ҝери гајыдырлар.\nМәрјәм јенидән сәрдабәјә ҝедәндә ҝөрүр ки, ичәридә ики мәләк вар. О, мәләкләрә дејир: «Билмирәм Ағамы һара апарыблар». Сонра бир киши ҝөрүр. Мәрјәм елә билир ки, о бағбандыр вә она дејир: «Аға, нә олар, ону һара апардығыны мәнә де». Анҹаг киши ону: «Мәрјәм!» — дејә чағыранда о баша дүшүр ки, һәмин адам Исадыр. Мәрјәм ағлајараг: «Мүәллим», — дејиб, ону гуҹаглајыр. Иса она дејир: «Ҝет гардашларыма де ки, мәни ҝөрмүсән». Мәрјәм дәрһал шаҝирдләрин јанына гачыб онлара Исаны ҝөрдүјүнү дејир.\nБир нечә саат сонра шаҝирдләрдән икиси Јерусәлимдән Иммаса ҝедир. Јолда бир нәфәр онлара гошулур. О, онлардан нә һагда данышдыгларыны сорушур. Онлар ҹаваб верирләр: «Ешитмәмисән? Үч ҝүн әввәл бөјүк каһинләр Исаны өлдүртдүләр. Инди дә бәзи гадынлар дејирләр ки, о сағдыр!» Һәмин адам сорушур: «Пејғәмбәрләрә инанмырсыныз? Онлар демишдиләр ки, Мәсиһ өләҹәк, сонра исә дириләҹәк». О, онлара Мүгәддәс Јазылары изаһ етмәјә давам едир. Иммаса чатанда шаҝирдләр һәмин адама онларла ҝетмәји тәклиф едирләр. Јемәк вахты о, чөрәји ҝөтүрүб дуа едир. Һәмин ан шаҝирдләр баша дүшүрләр ки, о Исадыр. Даһа сонра Иса ҝөздән итир.\nҺәмин ики шаҝирд ҹәлд Јерусәлимә, һәвариләрин јығышдығы евә ҝедир вә башларына ҝәләнләри онлара данышырлар. Онлар евдә оларкән Иса Мәсиһ онлара ҝөрүнүр. Әввәл-әввәл һәвариләр онун Иса олдуғуна инанмырлар. Сонра Иса Мәсиһ дејир: «Әлләримә бахын; мәнә тохунун. Ахы јазылмышдыр ки, Мәсиһ дириләҹәк».\n«Јол, һәгигәт вә һәјат мәнәм. Мәним васитәчилијим олмадан һеч кәс Атанын јанына ҝәлә билмәз» (Јәһја 14:6)\nСуаллар: Гадынлар Исанын гојулдуғу сәрдабәјә чатанда нә баш верир? Иммаса ҝедән јолда нә баш верир?\nМәтта 27:57—28:10; Марк 15:42—16:8; Лука 23:50—24:43; Јәһја 19:38—20:23\nИса Мәсиһин ҹәсәди дәфнә һазырланыр\nНәјә ҝөрә Иса Мәсиһин ҹәсәдини ҝүнәш батана гәдәр дәфн етмәлидирләр?\nСәрдабә бошдур — Мәсиһ дирилиб!\nДириләндән сонра Иса Мәсиһ илк өнҹә һәвариләринә јох, гадын шаҝирдләринә ҝөрүнүр.\nДирилән Иса Мәсиһ чохларына ҝөрүнүр\nИса Мәсиһ дирилдијини шаҝирдләринә неҹә сүбут едир?


Q=12	C=8	SS=4	LS=0	PS=8	DC=0	LC=0	SD=0	BS=1	G0=23	G1=19	G2=7	DLID=az_RU	BODY=Зәбур 109 | Онлајн Мүгәддәс Китаб | Јени дүнја тәрҹүмәси\nДәрдли адамын дуасы\nГој вәзифәсини башгасы тутсун (8)\nАллаһ фағырын сағында дурур (31)\nДирижора. Давудун мәзмуру. 109 Еј мәдһ етдијим Аллаһ,+ сусма! 2 Чүнки шәр, фырылдаг адамлар ағызларыны әлејһимә ачыб, Јаланчы дилләри мәндән данышыр.+ 3 Һәр тәрәфдән мәнә аҹы сөзләр јағдырырлар,Наһагдан мәнимлә дава едирләр.+ 4 Севҝимин әвәзиндә мәнә гаршы чыхырлар,+Мән исә һеј дуа едирәм. 5 Јахшылығыма јаманлыгла,+Мәһәббәтимә нифрәтлә ҹаваб верирләр.+ 6 Гој онун һакими шәр адам олсун,Сағ јанында әлејһдары дурсун. 7 Мүһакимә олунанда мүгәссир чыхсын,Һәтта дуасы да ҝүнаһа јазылсын.+ 8 Гој өмрү ҝөдәк олсун,+Вәзифәсини* башгасы тутсун.+ 9 Балалары јетим галсын,Арвады дул галсын. 10 Өвладлары дәрбәдәр дүшсүн, диләнчи олсун,Чөрәк ахтарсын, виранәликдә јашасын. 11 Варыны, јохуну сәләмчи әлиндән алсын,Газандығыны јаделлиләр талајыб апарсын. 12 Һеч кимсәдән мәһәббәт ҝөрмәсин,Јетим галмыш балаларына кимсәнин јазығы ҝәлмәсин. 13 Гој онун төрәмәләри гырылсын,+Адлары бир нәсилдә итиб-батсын. 14 Гој Јеһова онун ата-бабасынын тәгсирини унутмасын,+Анасынын ҝүнаһы силинмәсин. 15 Гој ҝүнаһлары даим Јеһованын өнүндә галсын,Гој Аллаһ онларын адыны јер үзүндән силсин.+ 16 Чүнки белә адам хејирхаһлыг етмәји унудуб,+Фағыр-фүгәраны, гәлби гырыг адамыӨлдүрмәк үчүн тәгиб едиб.+ 17 Гарғышы севирди, өз башына ҝәлди,Алгышы хошламырды, алгыш ҝөрмәди. 18 Гарғыш әјниндә палтар олду, Су кими вүҹудуна,Јағ кими сүмүкләринә һопду. 19 Гој гарғышлары әјниндәки палтар кими ону бүрүсүн,+Ҝәздирдији гуршаг кими белинә долансын. 20 Будур Јеһованын вердији һагг мәнә гаршы чыхана,+Әлејһимә пис сөзләр данышана. 21 Сән, еј Күлли-Ихтијар Јеһова,Адын наминә мәнә көмәк ет,+ Мәни гуртар, ахы хејирхаһлығын бөјүкдүр.+ 22 Мән бичарәјәм, фағырам,+Көксүмдә үрәјим дәлик-дешикдир.+ 23 Гејб олан көлҝәтәк чәкилиб ҝедирәм,Силкиниб атылмышам чәјирткә кими. 24 Оруҹ тутмагдан дизләрим әсир,Бир дәри бир сүмүк галмышам. 25 Мәнә лағ едирләр,+ Мәни ҝөрәндә башларыны булајырлар.+ 26 Мәнә көмәк ет, еј Аллаһым Јеһова,Мәһәббәтинлә мәни гуртар. 27 Гој билсинләр ки, бу Сәнин әлиндир,Буну Сән етдин, еј Јеһова, Сән. 28 Гој онлар гарғыш етсинләр, Сән исә мәнә хејир-дуа сөјлә. Гој онлар үстүмә галхдыгда хәҹил олсунлар,Гулун исә севинсин. 29 Гој әлејһдарларым рәзаләтә бүрүнсүн,Рүсвајчылығы палтар кими әјинләринә ҝејсинләр.+ 30 Дилимдән Јеһоваја тәрифләр ахар,Издиһам гаршысында Ону мәдһ едәрәм,+ 31 Чүнки О, фағырын сағында дурур,Ону мәһв етмәјә чалышанлардан горујур.\n^ Нәзарәтчи вәзифәсини.


Q=11	C=2	SS=0	LS=4	PS=4	DC=0	LC=0	SD=0	BS=2	G0=33	G1=24	G2=13	DLID=az_RU	BODY=Һизгијал 1 | Онлајн Мүгәддәс Китаб | Јени дүнја тәрҹүмәси\nҺизгијала Бабилдә ҝөрүнтүләр назил олур (1—3)\nЈеһованын сәмави арабасы (4—28)\nГасырға, булуд, алов (4)\nДөрд мәхлуг (5—14)\nДөрд чарх (15—21)\nБәрг вуран фәза (22—24)\nЈеһованын тахты (25—28)\n1 Мән Кәбәр чајы саһилиндә, сүрҝүн олунанларын арасында јашајырдым.+ Отузунҹу илин* дөрдүнҹү ајынын бешинҹи ҝүнү иди. Бирдән ҝөјләр ачылды вә мән Аллаһдан назил олан ҝөрүнтүләр ҝөрдүм. 2 Јәһјакин падшаһын+ сүрҝүн олунмасынын бешинҹи илиндә, ајын бешинҹи ҝүнүндә 3 мәнә, каһин Бузинин оғлу Һизгијала* кәлданиләрин өлкәсиндә,+ Кәбәр чајы кәнарында Јеһованын сөзү назил олду. Орада Јеһованын руһу* үзәримә енди.+ 4 Бахыб ҝөрдүм ки, шималдан гасырға ҝәлир.+ Ҝур ишыға бүрүнмүш бөјүк булуд вә шөлә сачан алов*+ ҝөрдүм. Аловун ичиндә гызылла ҝүмүшүн гарышығына бәнзәр бир шеј вар иди.+ 5 Аловун ичиндә, елә бил, дөрд мәхлуга бәнзәр нә исә вар иди.+ Онларын һәр бири инсан ҝөркәминдә иди. 6 Һәр биринин дөрд үзү, дөрд ганады вар иди.+ 7 Ајаглары дик иди, ајагларынын уҹу бузовункуна охшајырды. Ҹилаланмыш мис кими парылдајырдылар.+ 8 Онларын дөрд ганадынын һәр биринин алтында инсан әлләринә бәнзәр әлләри вар иди. Дөрдүнүн дә үзләри вә ганадлары вар иди. 9 Ганадлары бир-биринә тохунурду. Ҝедәркән саға-сола чеврилмирдиләр, һәр бири дүз ирәли ҝедирди.+ 10 Сималарынын ҝөрүнүшү бу ҹүр иди: габагда инсан үзү, сағда шир+ үзү, солда буға+ үзү, архада гартал+ үзү.+ 11 Онларын сималары бу ҹүр иди. Мәхлугларын ганадлары јухарыја тәрәф ачылмышды. Ганадларынын икиси бир-биринә дәјирди, диҝәр икиси исә бәдәнләрини өртүрдү.+ 12 Онларын һәр бири дүз ирәли ҝедирди, руһ онлары һара јөнәлдирдисә, ора да ҝедирдиләр.+ Ҝедәркән саға-сола чеврилмирдиләр. 13 Бу дөрд мәхлугун ҝөрүнүшү јанар көз кими иди. Онларын арасында, санки, ҝур аловлу мәшәлләр дала-габаға һәрәкәт едирди. Аловун ичиндән шимшәк чахырды.+ 14 Мәхлуглар дала-габаға һәрәкәт едәркән, санки, шимшәк чахырды. 15 Бу дөрд сималы мәхлуглара баханда ҝөрдүм ки, һәр мәхлугун јанында јерә дәјән чарх вар.+ 16 Чархларын ҝөрүнүшүнә ҝәлинҹә, дөрдү дә бир-биринә охшајыр вә хризолит дашы кими парылдајырды, гурулушу исә елә иди ки, санки, чарх ичиндә чарх вар иди*. 17 Онлар дөрд сәмтин һәр биринә ҝедә билирдиләр, һәрәкәт едәндә саға-сола дөнмүрдүләр. 18 Чархларын чәнбәрләри о гәдәр һүндүр иди ки, һејрәт доғурурду. Һәр дөрд чархын чәнбәрләринин үстү ҝөзлә долу иди.+ 19 Мәхлуглар ирәлиләдикҹә чархлар да онларла бир ирәлиләјирди, јердән галханда чархлар да онларла бәрабәр галхырды.+ 20 Руһ һара ҝетмәк истәјирдисә, һара ҝедирдисә, онлар да ора ҝедирдиләр. Чархлар онларла бирҝә галхырды, чүнки мәхлуглары һәрәкәтә ҝәтирән руһ чархлары да һәрәкәтә ҝәтирирди*. 21 Мәхлуглар ирәлиләјәндә чархлар да ирәлиләјирди, мәхлуглар дајананда чархлар да дајанырды. Мәхлуглар јердән галханда чархлар да онларла бирҝә галхырды, чүнки мәхлуглары һәрәкәтә ҝәтирән руһ чархлары да һәрәкәтә ҝәтирирди. 22 Мәхлугларын башынын үстүндә, санки, фәза вар иди. О, бүллур* кими, һејрәтамиз шәкилдә бәрг вурурду.+ 23 Фәзанын алтында мәхлугларын ганадлары бир-биринә доғру дик дурмушду*. Һәр мәхлугун бәдәнинин бир тәрәфини өртмәк үчүн ики ганады, о бири тәрәфини өртмәк үчүн дә ики ганады вар иди. 24 Ганадларынын сәсини ешидәндә, елә бил, ҝур-ҝур ахан суларын ҝурултусуну, Гүдрәт Саһибинин сәсини ешитдим.+ Онлар тәрпәнәндә чыхан сәс бөјүк бир гошунун сәсинә охшајырды. Мәхлуглар дајананда ганадларыны ендирирдиләр. 25 Онларын башы үстүндәки фәзанын јухарысындан сәс ҝәлирди. (Мәхлуглар дајананда ганадларыны ендирирдиләр.) 26 Онларын башы үстүндәки фәзанын јухарысында тахты+ хатырладан, ҝөј јагута бәнзәјән бир шеј вар иди.+ Тахтда инсана бәнзәјән кимсә отурмушду.+ 27 Онун белә бәнзәр һиссәсиндән јухарыда гызылла ҝүмүш гарышығы кими шөлә сачан,+ алов кими јанан бир шеј ҝөрдүм. Белиндән ашағыда алова бәнзәр нә исә вар иди.+ Онун әтрафында 28 јағышлы ҝүндә булудлар арасындан чыхан ҝөј гуршағына+ охшар парылты вар иди. Әтрафындакы парылты белә ҝөрүнүрдү. О, санки, Јеһованын ҹалалы иди.+ Буну ҝөрәндә үзүстә јерә дөшәндим. Бу вахт бир нәфәрин сәсини ешитдим.\n^ Ҝөрүнүр, Һизгијалын јашы нәзәрдә тутулур.\n^ Мәнасы: Аллаһ ҝүҹләндирир.\n^ Һәрфән: әли.\n^ Јахуд илдырым.\n^ Ола билсин, бунлар дүз буҹаг алтында бир-биринә кечирилмиш ејни диаметрли чархлар иди.\n^ Һәрфән: мәхлугларын руһу чархларда иди.\n^ Һәрфән: буз.\n^ Диҝәр вариант: мәхлуглар ганадларыны бир-бириләринә доғру ачыб дик тутмушдулар.


Q=13	C=9	SS=6	LS=0	PS=2	DC=1	LC=0	SD=0	BS=1	G0=76	G1=48	G2=25	DLID=az_RU	BODY=Јолданчыхаран шејләрә ујмамаг мүмкүндүр!\nҮЗ ГАБЫҒЫНДАКЫ МӨВЗУ Инсанлар нијә дуа едир?\nҮЗ ГАБЫҒЫНДАКЫ МӨВЗУ Дуанын өнәми вармы?\nМҮГӘДДӘС КИТАБ ҺӘЈАТЛАРЫ ДӘЈИШИР Онлар бүтүн суалларыма Мүгәддәс Китабдан ҹаваб вердиләр!\nТомас Емлин. Кафир, јохса һәгигәт тәрәфдары?\nДИЛИ: Aзәрбајҹан (кирил әлифбасы) Азәрбајҹан (латын әлифбасы) Вјетнам Гренландија Данимарка Индонезија Исвеч Конго Литва Македонија Малта Непал Нидерланд Норвеч Таити Тувалу Украјна Чин (мандарин, садәләшдирилмиш) Чин (мандарин, әнәнәви) албан алман амһара африкаанс ајмара бенгал болгар венда га газах гуарани гырғыз дхолуо еве ермәни естон ефик зулу ибо иврит илок инҝилис исланд испан италјан каннада каонде каталан кечуа (Боливија) кикујју кимбунду кинјаруанда кирунди кореја коса лингала лози луганда малагаси малај малајалам маратһ мајја маҹар монгол нзема нјанека оромо осетин пангасинан папјаменто (Аруба) папјаменто (Күрасао) полјак португал пәнҹаб румын рус санго себуан сепеди серб серб (латын) сесуто (Лесото) сетсвана сингал словак словен сранан-тонго суаһили суаһили (Конго) тагалог таи тамил татар тви телугу тетела тигре тсонга тумбука түрк умбунду урду фарс фин франсыз хорват чех чибемба чилуба читонга чичева шона јапон јоруба јунан ҝүрҹү Һаити креолу һилигајнон һинд әрәб өзбәк\nҜөзәтчи гүлләси | апрел 2014\n«Порнографијаја бахмаг фикрим јох иди. Интернетдә оланда бирдән екранда реклам чыхды. Биихтијар онун үстүнә басдым вә о ачылды» (КАМРАН) *.\n«Ишдә гәшәнҝ бир гыз мәнимлә флирт етмәјә башлады. Вә бир ҝүн мәнә тәклиф етди ки, отелә ҝедиб “һәјатын дадыны чыхараг”. Нијјәтини о дәгигә баша дүшдүм» (ДЕВИД).\n«ШИРНИКДИРИҸИ тәклифдән башга, мән нәдән десәниз имтина едә биләрәм». Дилләрә дүшмүш бу сөзләр бәзи инсанларын ширникдириҹи тәсирә вә тәклифә үрәкләринин дәринликләриндә, әслиндә, неҹә мүнасибәт бәсләдикләрини үзә чыхарыр. Амма елә инсанлар вар ки, онлар ширникдириҹи тәклиф вә тәсирләрә күрәјини јерә вурмаг истәдикләри јағы дүшмән кими бахырлар. Бәс сиз? Сиз белә шејләрлә гаршылашанда нә едирсиниз: дәрһал диз чөкүрсүнүз, јохса галиб ҝәләнәдәк мүбаризә апарырсыныз?\nСөз јох ки, бүтүн ширникдириҹи тәклиф вә тәсирләр бөјүк проблем төрәтмир. Мәсәлән, пајыныздан артыг ширин көкә јесәниз, чәтин ки, бу, сизин һәјатынызы мәһв етсин. Амма башга ширникдириҹи тәклифә, хүсусилә дә ҹинси әхлагсызлыға ҝәтириб чыхаран шејләрә ујсаныз, ахыры бөјүк фаҹиә илә гуртара биләр. Мүгәддәс Китабда хәбәрдарлыг едилир: «Гадынла зина едән ганмаздыр, өзүнү мәһв етмәк истәјән белә едәр»(Сүлејманын мәсәлләри 6:32, 33).\nӘҝәр ширникдириҹи әхлагсыз тәклиф вә тәсирләрлә гәфил үзләшсәниз, неҹә реаксија верәҹәксиниз? Мүгәддәс Китабда белә дејилир: «Аллаһ истәјир ки, сиз мүгәддәс оласыныз вә ҹинси әхлагсызлыгдан узаг дурасыныз. Гој һәр кәс өз бәдәнини паклыгла вә ләјагәтлә идарә етмәји баҹарсын» (1 Салоникилиләрә 4:3, 4). Сиз белә ҝүҹлү ирадәјә неҹә саһиб ола биләрсиниз? Нөвбәти үч аддым сизә көмәк едә биләр.\nАддым 1. Ҝөзүнүзә јијә дурун\nҜөзүнүзү һиссләрә сирајәт едән шәкилләрә зилләмәклә јанлыш арзуларынызы аловландыраҹагсыныз. Ҝөзләрлә арзу арасындакы әлагәдән долајы Иса пејғәмбәр белә хәбәрдарлыг етмишди: «Гадына бахыб она гаршы шәһвәтлә аловланан һәр бир адам артыг үрәјиндә онунла зина етмиш олур». О, бәдии шиширтмәдән истифадә едәрәк тәшвиг етди: «Она ҝөрә дә сағ ҝөзүн сәни ҝүнаһа сүрүкләјирсә, ону чыхарыб ат» (Матта 5:28, 29). Иса пејғәмбәр нәји вурғуламаг истәјирди? Јолданчыхаран шејләрә ујмамаг үчүн биз гәтијјәтли олмалыјыг вә бу кими шејләрлә ҝөзүмүзү шәнләндирмәмәлијик.\nЕротик тәсвир ҝөрән кими ҝөзүнүзү чәкин\nНүмунә үчүн: тәсәввүр един ки, ҝөзүнүз гајнаг заманы сычрајан парлаг ишыға саташыр. Нә едәҹәксиниз, ҝөзүнүзү дикиб бахаҹагсыныз? Әлбәттә ки, јох! Ја дөнүб ҝедәҹәксиниз, ја да ҝөзүнүзү тутаҹагсыныз ки, она зәрәр дәјмәсин. Бунун кими дә, ҝөзүнүз һансыса бир еротик тәсвирә саташса, фәрги јохдур — кағызда, екранда вә ја ҹанлы, тез үзүнүзү чевирин. Әглинизи јолухуҹу шејләрдән горујун. Әввәлләр порнографијадан асылылығы олан Хуан бөлүшүр: «Ҹәлбедиҹи бир гадын ҝөрәндә чох вахт ҝөзүмү чәкә билмирәм, јенә бахмаг истәјирәм. Өзүмү мәҹбур едирәм ки, үзүмү чевирим, бахмајым. Өз-өзүмә дејирәм: “Јеһоваја дуа ет! Буну етмәк елә бу дәгигә лазымдыр!” Дуа едәндән сонра бу истәјим өлүр» (Матта 6:9, 13; 1 Коринфлиләрә 10:13).\nҜөрүн Аллаһа ибадәт едән Әјјуб нә дејиб: «Ҝөзләрим үчүн әһд етмишәм, ҝөзүм бир гыза бахармы?» (Әјјуб 31:1). Сиз дә белә әзмли ола биләрсиниз.\nМәсләһәт. Әҝәр ҝөзүнүз һансыса еротик тәсвирә саташса, тез ҝөзүнүзү чәкин. Мүгәддәс Китабда сөзләри гејд олунан мәзмурчуну тәглид един. О дуа едирди: «Гојма ҝөзләрим фани шејләрә бахсын» (Мәзмур 119:37).\nАддым 2. Фикирләринизә јијә дурун\nҺамымыз ҝүнаһлы олдуғумуза ҝөрә вахташыры јанлыш арзулара гаршы мүбаризә апармалы олуруг. Мүгәддәс Китабда дејилир: «Һәр кәс өз нәфсинин торуна дүшәрәк јолдан чыхыб сынаныр. Сонра нәфс бојлу галыб ҝүнаһ доғур» (Јагуб 1:14, 15). Сиз јанлыш дүшүнҹәләр бурулғанына дүшмәмәк үчүн нә едә биләрсиниз?\nАғлыныза пис фикирләр ҝәлән кими дуа един\nҮрәјиниздә јанлыш арзуларын ојандығыны һисс едәндә јадыныза салын ки, онлара неҹә реаксија верәҹәјинизи сиз сечирсиниз. Белә фикирләрлә мүбаризә апарын вә онлары башыныздан чыхарыб атын. Әхлагсыз хүлјаларын бејниниздә јурд салмасына изин вермәјин. Кечмишдә Интернет порнографијасына алудә олан Трој дејир: «Вар ҝүҹүмлә бејними пис фикирләрдән тәмизләмәјә чалышырдым. Бунун үчүн фикрими јахшы шејләрә ҹәмләјирдим. Бу һеч дә асан олмурду. Арада алынмаса да, ахырда фикирләримә нәзарәт етмәји өјрәндим». Елза адлы бир гадын јенијетмә вахты әхлагсыз тәклиф вә тәсирә ујмамаг үчүн мүбаризә апарырды. О хатырлајыр: «Һәмишә нә иләсә мәшғул олурдум вә Јеһоваја дуа едирдим. Пис фикирләри һеч бејнимә јахын бурахмырдым».\nМәсләһәт. Ҝөрсәниз ки, әхлагсыз фикирләр сизә аман вермир, о дәгигә дуа един. Налајиг фикирләри бејниниздән атмаг үчүн «доғру, шәрәфли, салеһ, пак, севилмәли, тәгдирәлајиг, ләјагәтли, тәрифәлајиг нә варса, бунлар һаггында даима дүшүнүн» (Филипилиләрә 4:8).\nАддым 3. Аддымыныза фикир верин\nҮрәјин истәкләри, ширникдириҹи тәклиф вә шәраит үст-үстә дүшәндә инсан чох асанлыгла ҝүнаһа јол верә биләр (Сүлејманын мәсәлләри 7:6—23). Гурбан олмамаг үчүн нә едә биләрсиниз?\n«Интернетә анҹаг әтрафда адамлар оланда ҝирирәм»\nАллаһын Кәламында мүдрик мәсләһәт верилир: «Узагҝөрән габагҹадан шәри ҝөрүб ондан гачар, ҹаһил исә ирәли чыхар, зијан тапар» (Сүлејманын мәсәлләри 22:3). Атдығыныз аддыма фикир верин. Сизи ҹәнҹәлә сала биләҹәк вәзијјәтләри габагҹадан сезин вә онлардан узаг дурун (Сүлејманын мәсәлләри 7:25). Порнографија асылылығындан јаха гуртармыш Филип адлы бир киши дејир: «Компүтеримизи һамымызын ҝөрә биләҹәји јерә гојмушам вә она филтр програмлар гурашдырмышам. Интернетә анҹаг әтрафда адамлар оланда ҝирирәм». Ејнилә, јухарыда ады чәкилән Трој дејир: «Адамы јолдан чыхаран кинолара бахмамаға вә ҹинси мүнасибәтләр һагда әдәбсиз сөһбәтләр едән инсанлара гарышмамаға чалышырам. Өз әлимлә өзүмү тәһлүкәли вәзијјәтә салмаг истәмирәм».\nМәсләһәт. Дүрүст шәкилдә өз зәифликләринизи етираф един вә сизин үчүн әсил сынаг ола биләҹәк вәзијјәтләрдән гачмаг үчүн план гурун (Матта 6:13).\nИшдир, бу гәдәр сәј ҝөстәрдикдән сонра зәиф дүшүб ширникдириҹи тәклиф вә тәсирә ујсаныз? Мәјуслуға гапылмајын вә һеч вахт мүбаризәдән ваз кечмәјин. Мүгәддәс Китабда дејилир: «Салеһ једди дәфә јыхылса белә, јенә галхар» (Сүлејманын мәсәлләри 24:16). Бәли, Аллаһ бизә сәсләнир ки, јенә галхаг. Онун мәһәббәт долу сәсинә һај верәҹәксиниз? Онда һеч вахт Аллаһдан әлинизи үзмәјин, даима дуа един. Онун Кәламыны охујуб арашдырмагла иманынызы мөһкәмләндирин. Јеһованын Шаһидләринин јығынҹагларында иштирак едәрәк гәтијјәтинизи артырын. Аллаһ сөз верир ки, сизи гүввәтләндирәҹәк, көмәк едәҹәк. Бу, сизи даһа да үрәкләндирмәлидир (Јешаја 41:10).\nМәгаләнин әввәлиндә ады чәкилән Камран дејир: «Порнографијаја бахмаг вәрдишими тәрҝидәнәдәк хејли әзијјәт чәкдим. Арада алынмаса да, Аллаһын көмәјилә буну баҹардым». Девид дә бөлүшүр: «Ҝөзүјумулу иш јолдашымла ҹинси әлагәјә ҝирә биләрдим, амма ирадәли олдум вә она “јох!” дедим. Тәмиз виҹдандан ҝөзәл нә ола биләр ки! Ән әсасы исә, билирәм ки, Јеһова Аллаһ мәнимлә гүрур дујур».\nШирникдириҹи тәклиф вә тәсирә синә ҝәриб мөһкәм дурсаныз, әмин олун ки, Аллаһ-Таала сизинлә дә гүрур дујаҹаг! (Сүлејманын мәсәлләри 27:11).\n^ абз. 2 Бу мәгаләдә адлар шәртидир.\nапрел 2014 | Дуанын өнәми вармы?\nҜӨЗӘТЧИ ГҮЛЛӘСИ апрел 2014 | Дуанын өнәми вармы?


Q=9	C=6	SS=6	LS=2	PS=0	DC=2	LC=0	SD=0	BS=0	G0=30	G1=23	G2=10	DLID=az_RU	BODY=Шотланд гаел, ирланд вә валли дилләриндә Мүгәддәс Китаба әсасланан әдәбијјатын тәрҹүмәси\nДИЛИ: Aзәрбајҹан (кирил әлифбасы) Азәрбајҹан (латын әлифбасы) Валенсија Галисија дили Данимарка Индонезија Исвеч Литва Нидерланд Норвеч Уелс Украјна Чин (мандарин, садәләшдирилмиш) Чин (мандарин, әнәнәви) албан алман амһара африкаанс баск бислама га газах гырғыз ермәни естон зулу иврит илок инҝилис испан италјан каннада каталан кинјаруанда кирунди кореја коса крио малагаси малај малајалам мам мајја маҹар мегрел науатл (Хуастека) нгабар оромо полјак португал португал (португал) пәнҹаб румын рус сепеди серб серб (латын) сетсвана сингал словак словен сотсил суаһили таи танкарана тараски таҹик телугу тзелтал тив тигре тотонак тохолабал умбунду урду ујғур (кирил) фанте фарс фин франсыз хорват чех чол шона јапон јунан ҝүрҹү һауса әрәб\nЈеһованын Шаһидләри Ирландија вә Британијанын * јерли дилләриндә данышан инсанлара хош хәбәри чатдырмаг үчүн әлләриндән ҝәләни едирләр. Буранын ҹамааты инҝилис дилиндән савајы ирланд, шотланд гаел вә валли дилләриндә данышырлар.\n2012-ҹи илин сентјабр ајында jw.org сајты мүхтәлиф дилләрдә јени форматда чыхды. Бу дилләр арасында ирланд вә валли дилләри дә вар иди. Шотланд гаел дилиндә исә сајт 2014-ҹү илин август ајында чыхды. Јеһованын Шаһидләри бу дилләрдә һәмчинин Мүгәддәс Китаба әсасланан әдәбијјат да дәрҹ едирләр. Бәс ҝөрәсән, бунун сајәсиндә нәләр әлдә олунду?\nБир кешишә шотланд гаел дилиндә буклет вермишдиләр. О, буклети уҹадан охудугдан сонра һөнкүрүб ағлады. Онун ҝөз јашларына сәбәб нә иди? Сәбәб тәрҹүмәнин чох кејфијјәтли олмасы иди. О, өз һиссләрини белә ифадә етди: «Буну ким тәрҹүмә едиб? Лап һејран галдым!»\njw.org сајты шотланд гаел дилиндә чыханда бу дилдә сајта дахил оланларын сајы һәмин ај тәхминән 750 нәфәр олмушду.\nГолуеј шәһәриндә јерләшән Ирландија Дөвләт Университетинин мүәллими Јеһованын Шаһидләри илә сөһбәт едәркән динлә марагланмадығыны деди. Анҹаг биләндә ки, «Мүгәддәс Китаб бизә һансы хәбәри чатдырыр?» брошүрүнү ирланд дилиндә әлдә едә биләр, онун бир нүсхәсини истәди. Онун фикринҹә бүтүн инсанлар Аллаһын Кәламына әсасланан әдәбијјаты өз ана дилиндә охумалыдыр. Мүәллим ирланд дилли инсанлар үчүн мәһз доғма дилиндә әдәбијјат тәрҹүмә етдикләринә ҝөрә Јеһованын Шаһидләрини тәрифләди.\nБир јашлы гадын валли дилиндә әдәбијјат аланда севинҹини белә ифадә етди: «Дүзүнү десәм, әҝәр мәнә инҝилис дилиндә әдәбијјат версәјдиниз, ҝөтүрмәздим. Анҹаг ана дили тамамилә башга шејдир».\n2014-ҹү илин август ајында Јеһованын Шаһидләри jw.org сајтында валли дилиндә материалларын сајыны чохалтмышдылар. Мараглыдыр ки, елә һәмин ај әрзиндә сајта ҝирәнләрин сајы икигат артырмышды.\n«Бизим дилимиз ејнидир»\nИса ики шаҝирдинә Аллаһын Кәламыны изаһ едәндән сонра онлар һәјәҹанла дедиләр: «Мәҝәр о, јолда бизимлә данышанда, Мүгәддәс Јазылары бизә изаһ едәндә үрәјимиз алышыб јанмырды?» (Лука 24:32). Адәтән, һәгигәти инсанлара доғма дилиндә изаһ едәндә бу, онлара чох тәсир едир.\nУелсдән олан Емир адлы киши Јеһованын Шаһиди илә евлидир. Анҹаг бунунла белә о, һәјат јолдашынын иманына шәрик дејилди. Бир мүддәт сонра о, Рассел адлы Јеһованын Шаһиди илә достлашды. О, фикринин нә үчүн дәјишдијини бөлүшдү: «Бир ҝүн Рассел бизә ҝәләндә “Мүгәддәс Китаб әслиндә нә өјрәдир?” * китабыны ҝәтирмишди. Мәһз бундан сонра мән Мүгәддәс Китабы арашдырмаға башладым. Рассел һәмин китабын бир нүсхәсини мәнә вериб деди ки, о, валли дилиндәдир вә биз елә бу андан ону өјрәнмәјә башлајаҹағыг». Нәјә ҝөрә Емир өјрәнмәјә разылашды? О дејир: «Бизим дилимиз, мәдәнијјәтимиз ејнидир, бир-биримизи баша дүшүрүк». Мүгәддәс Китабы өз ана дилиндә өјрәнәндә Емирин үрәји алышыб-јанырды, чүнки охудугларыны ајдын баша дүшүрдү.\nЈеһованын Шаһидләри инсанлара Аллаһ һаггында өз ана дилиндә, үрәкләринә тәсир едән дилдә өјрәнмәјә һәмишә көмәк едәҹәкләр.\n^ абз. 2 Бурада Британија дејилдикдә Инҝилтәрә, Шотландија вә Уелс нәзәрдә тутулур.\n^ абз. 11 Мүгәддәс Китабы өјрәнмәк үчүн Јеһованын Шаһидләри тәрәфиндән дәрҹ олунан вәсаит.\nИрландијада кечирилән хүсуси конгрес