Q=37	C=33	SS=0	LS=6	PS=0	DC=1	LC=0	SD=0	BS=18	G0=92	G1=74	G2=53	DLID=az_RU	BODY= Нәјә ҝөрә Әһли - Бејти (әлејһимуссалам) бир нечә нәфәрә нисбәт верирсиниз? - Cavablar xəzinəsi - açılmasında məqsəd İslama aid suallara cavab vermək olmuşdur\nİnternetə qoyma tarixi: 2010/11/22\nSaytın kodu fa1251\tArxiv kodu 11057\nНәјә ҝөрә Әһли-Бејти (әлејһимуссалам) бир нечә нәфәрә нисбәт верирсиниз?\n“Әһли-Бејт” термининин он дөрд Мәсума (әлејһимуссалам) нисбәт верилмәси бәшәрин вә ади инсаларын нәзәријјәси дејилдир. Белә бир инһисар Тәтһир ајәсиндәки илаһи кәламдан вә Ислам Пејғәмбәринин (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) рәвајәтләриндән әлә ҝәлир.\nБу мөвзуну исбат етмәкдән өтрү Гуран ајәсинә вә рәвајәтләрә истинад етмәк олар:\nА) Хүсуси мәтни дәлилләр:\nа) Гурани-кәрим илаһи кәлам олараг, Ислам Пејғәмбәринә (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) әрәб дилиндә назил олмушдур. Илаһи кәлам Аллаһ-тааланын фелидир вә онда һеч бир сәһв вә әдәби гајда нөгсаны олмадығы шүбһәсиздир.\nБелә олан һалда, Гуранда Әһли-Бејт (әлејһимуссалам) һаггында назил олмуш Тәтһир ајәси әҝәр Ислам Пејғәмбәринин (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) бүтүн ев әһли һаггында олсајды, шүбһәсиз ки, әрәб дилинин әдәби ганун-гајдалары вә илаһи кәламын фәсаһәтинә зәрбә вурулмуш оларды; чүнки, Ислам Пејғәмбәринин (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) гадынларынын сајы ев әһли сајылан кишиләрдән чох иди. Белә олан һалда Тәтһир ајәсиндән киши ҹинсинә ишарә олунан әдатла гадынларын билдирилмәси әрәб әдәбијјат ганунлары вә ашкарда гәбул олунан данышыг гајдалары илә ујғун дејил.\nБ) Шүбһәсиз ки, һәр бир сөзүн мәнасыны тәјин етмәкдән өтрү сөзүн дејилмәсинин сәбәб вә шәраитини нәзәрә алмаг лазымдыр ки, бунунла да сөзүн дәгиг вә һәгиги мәнасы әлә ҝәлсин. Гуранын Тәтһир ајәсиндәки әһл сөзү бизим мөвзумуздур. Бу кәлмә, һәмишә мәнәви нисбәт верилән бир кәлмәдир. Јәни, әҝәр бу кәлмәдән сонра она нисбәт верилән башга бир сөз олмаса кәлмәнин мәнасы нагис олур. Бу ајәдә әһл сөзү “әл-бејт” (ев) сөзүнә нисбәт верилиб вә биз билирик ки, ев дедикдә мәгсәд јалныз Фатимәнин (саламуллаһи әлејһа) евидир. Әҝәр евдән мәгсәд јашајыш еви олсајды онда Ислам Пејғәмбәринин (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) бүтүн гадынлары вә евләри ора дахил оларды. Белә олан һалда, ајәнин назил олдуғу ев Үммү Сәләмәнин еви олмасына ҝөрә ајәнин биринҹи нәфәри Үммү Сәләм олмалы иди, һалбуки Үммү Сәләмәнин Ислам Пејғәмбәринә (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) бу һагда вердији суалын ҹавабында Ислам Пејғәмбәри (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) ону тәрифләјир, амма онун бу ајәјә аид олмадығыны билдирир.\nБ) Рәвајәт дәлилләри;\nИслам Пејғәмбәринин (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) адындан нәгл олунмуш бир дәстә рәвајәтә әсасән, Тәтһир ајәсиндәки Әһли-бејт сөзүнүн мәнасы Ислам Пејғәмбәринин (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) бәзи ев адамларына мүнһәсир олур.\nА) Ислам Пејғәмбәриндән (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) нәгл олунан рәвајәтләрин бәзиләриндә Әһли-Бејт сөзү тәһлил олунур, мәнасынын вә һәдәф бәјан олунараг ачыгланыр. О ҹәһәтдән, Ислам Пејғәмбәри (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) бујурур ки, бу ајә беш нәфәр Әли, Фатимә, Һәсән вә Һүсејн (әлејһимуссалам) һагында назил олуб.\nБ) Бир дәстә рәвајәт исә Ислам Пејғәмбәринин (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) бу һагда рәфтарына даһа чох ишарә едир; чүнки, әмәли тәлимләр сөз тәлимләриндән даһа тәсирлидир. Она ҝөрә дә рави нәгл едир ки, Ислам Пејғәмбәри (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) алты ај һәр ҝүн намаз вахты Фатимәнин (саламуллаһи әлејһа) гапысынын ағзына ҝәлиб бујурурду: “Әссәлату Әһләл-бејт! “ – сонра Тәтһир ајәсини зикр едирди.\nВ) Башга бир дәстә рәвајәтләрдә исә Ислам Пејғәмбәри (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) ҹамаат ичиндә бу мәгамын Әһли-бејтә мәхсус олмасыны ачыглајыр вә онлары бир-бир ҝөстәрир. Бу рәвајәтләрин мәнасы тәфсир китабларында даһа мүфәссәл зикр олунмушдур.\n“Әһли-Бејт” сөзүнүн бен нәфәр Әба әһлинә мәхсус олмасы һаггында шиә вә сүнни алимләринин гәбул етдикләри чохлу рәвајәтләри дәлил кими ҝөстәрмәк олар. Буна ҝөрә дә һәр дәстә рәвајәти ајрыҹа ачыглајаҹағыг;\nА) Гуран-кәрим илаһи кәлам олмагла јанашы онда чохлу еҹазкарлыг вар. Амма бизә диҝәр мөвзулардан ән јахын вә анламалы оланы Гуранын һәмин фәсаһәт вә бәлағәтидир. Јәни, бу шәриф Гуранда әдәби ҹәһәтдән, үслуб, дүзүм, сөзләрин сечиминдә вә истифадәсиндә белә бир һеч бир хәта вә сәһвә јол верилмәмишдир.\nБилдијимиз кими әрәб дилиндә -азәрбајҹан дилиндән фәргли олараг – гадын ҹинси хүсуси ишарәләрлә ҝөстәрилир. Әҝәр кимәсә ишарә олунурса чох ҹәһәтләр нәзәрә алыныр. Мәсәлән, әҝәр бир дәстә инсанын ичиндә гадынлар кишиләрдән чохлуг тәшкил едирсә, онлара гадын ишарә әвәзлији илә ишарә олунур. Амма әҝәр бу һаләтин әкси баш версә, јәни әҝәр гадынлар кишиләрә нисбәт бир дәстәдә чохлуг тәшкил етсә вә онлара киши әвәзлији илә ишарә олунса, бу иш сәһв вә әрәб дилинин ганунлары илә ујғун дејилдир. Демәли, әҝәр кимсә белә бир ишә мүбтәла олса, јәни - гадын ҹинсинә киши вә киши ҹинсинә исә гадына аид әвәзликләрлә ишарә етсә, она истеһза олунар. Илаһи кәлам вә Ислам Пејғәмбәринин (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) әбәди мөҹүзәси олан Гуран һаггында исә белә һаләти һеч вахт тәсәввүр етмәк олмаз. Әҝәр бу ҹүр сәһвә јол верилмиш олсајды, онда бу мүшрикләрин Гуранын илаһи олмадығыны сүбут етмәк үчүн әсас дәлил оларды. Һалбуки, биз һеч јердә Гурана бу нөгтеји-нәзәрдән мүшрикләрин ирад тутдуғуну ҝөрә билмәрик.\nТәтһир ајәсинин мәтниндә охујуруг: “..әнкум (сиздән - киши ҹинси)....јутәһһирикум (сизи пак ҝөрмәк – киши ҹинси) ...- сөзләри киши ҹинсинә ишарәдир. Һалбуки, Аллаһ-таала билирди ки , Ислам Пејғәмбәринин (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) зөвҹәләринин сајы кишиләрин сајындан чохдур. Белә бир фәрзлә, әҝәр Тәтһир ајәсини Ислам Пејғәмбәринин (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) бүтүн ев әһлинә аид олдуғуну нәзәрдә тутмуш олсаг, онда һәким вә һәр шеји билән Аллаһ-тааланын Гуран ајәләри ичиндә ики киши ҹинсинә хитабән истифадә олунмуш ишарә әвәзлији илә гадынлара да ишарә етмәси кими бир хәта баш вердијини тәсдиг етмиш оларыг вә белә бир ашкар хәта вә сәһви һеч бир шејлә ҝизләтмәк олмазды. Ајдындыр ки, белә бир ишин Гуранын мөҹүзә олдуғуну билән һәр бир мүсәлманын күлли етигады илә, илаһи һикмәт вә елмлә ...зиддир вә гәбулолунмаздыр. Демәли, ајәдәки ишарә әвәзликләрини елә гејд етмәк лазымдыр ки, ики киши ҹинсинә ишарә едән әвәзликләр мәна ҹәһәтдән дүзҝүн алынсын. Бу да јалныз,о һалда дүз олар ки, Тәтһир ајәсиндә Ислам Пејғәмбәринин (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) вә Фатимәнин (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) гапысына ишарә олунсун; јәни, Мәһәммәд (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм), Әли (әлејһиссалам), Фатимә (саламуллаһи әлејһа), Һәсән (әлејһиссалам) вә Һүсејн (әлејһиссалам).\nБ) Әрәб дилиндә “әһл” сөзү фарс дилиндәки “әһали” сөзү кими мәнәви ҹәһәтән һәмишә өзүндән сонракы кәлмәјә нисбәт верилир. Јәни, сөзүн мәнасынын там олмасындан өтрү өзүндән сонра башга бир кәлмәсинин ҝәлмәси вә она сөјкәнмәси лазымдыр. Мәсәлән, китаб-әһли, иман-әһли, нифаг-әһли вә с...\nДемәли, “әһл” сөзүнүн мәнасынын бир һиссәсини өзүндән сонра ҝәлән кәлмә өһдәсинә алыр вә бунунла кәлмәнин мәнасы тамамланыр. Гејд олунан Тәтһир ајәсиндә дә әҝәр “әһл” сөзүнүн мәнасыны дәгигләшдирмәк истәсәк, ондан сонра ҝәлән “бејт” сөзүндән мәнанын нә олмасыны билмәк лазымдыр.\n“Бејт” јәни, ев, јува, сарај вә с.. бунларын һамысы мәкан вә мүәјјән јер мәнасындадыр. Белә олан һалда билмәк лазымдыр ки, мәкан вә јер сөзү әрәб дилиндә һансы мәналарда ишләјир. Ајәдә бу сөзүн һансы мәнада ишләндијини исә кәнардан вә дахилдән бизә мәлум олан әламәт вә шаһидләрдә ачыгламаг лазымдыр.\nБәһс олунан мөвзуда белә нәтиҹәјә ҝәлмәк олар ки, ајәдәки Әһли-бејт сөзүнүн дә белә бир ганунла мәнасыны тапмаг олар. Јәни, әҝәр кәнардан ајәнин хүсуси, үмуми вә ја ашкарҹасына мәнасыны әлә ҝәтирән шаһидләри олмаса, һәмчинин, ҹүмләнин әдәби ганунларынын да позулмасына ҝөз јумсаг, фәрз етмәк олар ки, ајәдә әһи-бејт сөзүнүн мәнасы Ислам Пејғәмбәринин (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) бүтүн евләринә аиддир. Амма аз бир диггәтлә вә бәзи кәнардан әлдә олан шаһидләрлә, о ҹүмләдән ајәнин назил олма сәбәбини нәзәрә алмагла, бу фәрзин сәһв бир иддиа олмасы ашкарланыр; чүнки, ајәнин Үмми Сәләмәнин евиндә назил олмасы вә сәһиһ рәвајәтләрә әсасән, Ислам Пејғәмбәринин (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) Үмми Сәләмәнин Әһли-бејт сөзүнә аид етмәмәсини нәзәрә алараг бу иддианы етмәк олар ки, әҝәр әһли-бејтдән мәгсәд Ислам Пејғәмбәринин (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) евләри олсајды, онда ајә назил олан Үммү Сәләмәнин еви илк нөвбәдә она аид оларды, һалбуки белә дејилдир.\nӘввәлдә гејд олунду ки, белә бир иддиа һәгигәтлә ујғун дејил. Бунунла әлагәдар Ваһиди Нишапуринин бу һагда нәгл етдији рәвајәтләрдән биринә ишарә едирик:\n“Үммү Сәләмә нәгл едир ки, Ислам Пејғәмбәри (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) мәним евимдә иди вә гаршысында да јемәк вар иди. Бирдән Фатимә (саламуллаһи әләјһа) дахил евә дахил олур. Пејғәмбәр (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) бујурур: “Ја Фатимә! Һәјат јолдашыны вә оғланларыны мәним јаныма чағыр!” Бундан сонра Әли, Һәсән вә Һүсејн ҝәлиб Ислам Пејғәмбәринин (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) јанында әјләшдиләр вә Онунла јемәк јемәјә башладылар; јемәкдән сонра Ислам Пејғәмбәри (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) јухуја ҝетди. Ислам Пејғәмбәри (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) бир әбанын үстүнә узанмышды, мән дә (Үммү Сәләмә) гоншу отагда намаз гылырдым. Сонра бу ајә (Тәтһир ајәси) назил олду. Бундан сонра Ислам Пејғәмбәри (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) өз әбасы илә онларын (Әли, Фатимә, Һәсән вә Һүсејнин) үстүнү өртүб мүбарәк әлләрини галдырыб белә бујурду: “Илаһи! Бунлар мәним Әһли-бејтим вә мәнә мәхсусдурлар. Онлардан чиркинликләри узаглашдыр вә пак гәрар вер!” Бу заман мән башымы отаға тәрәф тутуб сорушдум: “Мән дә сизинләјәм, ја Рәсуләллаһ?” Һәзрәт бујурду: “Сән агибәти хејирсән! Сән агибәти хејирсән!”\nБунунла да, Ислам Пејғәмбәри (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) Үммү Сәләмәни агибәти хејр олмағы илә мүждәләсә дә, ону Әһли-Бејтин ҹәрҝәсинә дахил етмәјир.\nӘһли-сүннә һәдис китабларында јухарыдакы мәнаны чатдыран чохлу һәдисләр вардыр. Бу һәмин һәдисдир ки, шиә мәнбәләриндә Киса һәдиси илә танынмыш вә бир чох дуа вә һәдис китабларында ҝөзә дәјир.\nТәтһир ајәсиндә илаһи һәдәфин кимләр олдуғуну ачыглајан рәвајәтләр һеч дә аз дејил. Амма бүтүн бу рәвајәтләрдә мүхтәлиф ҹәһәтләр вә фәргләр олдуғуну нәзәрә алараг бу рәвајәтләри үч група бөлүб олардан јалныз бирини нүмунә үчүн зикр едирик. Ону да гејд етмәк лазымдыр ки, бүтүн гејд олунаҹаг рәвајәтләр јалныз әһли-сүннә китабларындан ҝәтирилир, бахмајараг ки, шиә китабларында да белә рәвајәтләр һәддән артыг зикр олунмушдур.\nА) Рәвајәтләрдән бир групу Ислам Пејғәмбәринин (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) Тәтһир ајәсиндә Әһли-Бејтин кимләрин олмасы һаггында ачыгламаларыдыр.\nМәһәммәд әл-Мүсәнна Сәид ибн Хидринин сәнәдинә әсасән, Ислам Пејғәмбәри (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) бујурур: “Еј əһли-бeјт! Һәгигәтән, Аллaһ сиздəн чиркинлији (ҝүнaһы) јox eтмəк вə сизи тəртəмиз (пaк) eтмəк истəр!”- ајәси беш нәфәр һаггында назил олмушдур; Мән, Әли, Һәсән, Һүсејн вә Фатимә.”\nБ) Икинҹи груп рәвајәтләрдә исә Ислам Пејғәмбәри (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) Әһли-Бејт кәлмәсини ачыгламагла јанашы әмәли шәкилдә онларын ким олмасына ишарә едир.\nИбни Вәкиә нәгл етдији рәвајәтин сәнәдини Әнәсә чатдырмагла Ислам Пејғәмбәриндән (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) нәгл едир ки, Ислам Пејғәмбәри (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) Тәтһир ајәсинин назил олмасындан алты ај сонракы мүддәтдә һәр намаза чыхан заман Фатимәнин (саламуллаһи әләјһа) гапысынын ағзында дајаныб бујурурду: “Әссәлат, еј Әһли-бејт! Һәгигәтән, Аллaһ сиздəн чиркинлији (ҝүнaһы) јox eтмəк вə сизи тəртəмиз (пaк) eтмəк истəр!”\nВ) Үчүнҹү груп рәвајәтләр исә тарихи сәнәдләрә әсасланмагла о вахткы мүсәлман ҹәмијјәтинин рәфтар вә әмәлләриндә Әһли-Бејти (әлејһиссалам) танымалары вә онлары Тәтһир ајәсинин мисдаглары кими танымаларыдыр. О заман мүсәлманлар арасында бу ајәнин беш нәфәр “Әба алтында” оланлара аид олмалары о гәдәр ајдын вә мәшһур иди ки, һәр кәс о беш нәфәрдән бирини ҝөрсәјди дејәрди ки, Әһли-Бејтдән олан филанкәси ҝөрдүм; јахуд онлардан һансы бирини күчәдә ҝөрсәјдиләр она ишарә едиб дејәрдиләр: “бу Әһли-бејтдәндир.” Нүмунә үчүн бу барәдә тарихдә Әби Мүҹләһин әһвалатына ишарә етмәк олар ки, мараглананлар әһли-сүннәнин тәфсир китабларда ҝәлән бу тарихи сәнәдә мүраҹиәт етсинләр.\nӘлавә мәлум үчүн әдәбијјат;\n1. Әл-Гуран вә еҹазуһул-елми, Мәһәммәд Исмајил Ибраһим.\n2. Мөҹүзәтул-Гуран, Шејх Мәһәммәд Мүтәвәлүш-Шерави, сәһ.9\n3. Тарихул-үмәми вәл-мулук, Ибни Ҹәрир Тәбәри.\n4. Мөҹәм фуругул-лүғәвијјә, Әбу Һилал Әсҝәри\n5. Әсбабул-нузулул-ајат, Әбил-Һәсән Әли ибн Әһмәд Ваһиди Нишапури\n6. Мәаниул-Гуран, Әби Ҹәфәр Ән-Нәһаси\n7. Ҹамеул-бәјан фи тәфсирил ајатил-Гуран, (Ҹамеул бәјан ән тәвилил ајатил Гуран) Әби Ҹәфәр Мәһәммәд ибн Ҹәрир Тәбәри\n8. Ҹамеуд-дурусул-әрәбијјә, Шејх Мүстәфал-Ғәлајини\n Мәтни дәлилләр һәмән сөзләр вә онларын мәналарыдыр ки, һансыса мөвзунун исбатында истифадә олунур. Бәзән сөзүн лазымасы диҝәр әламәт вә һаләтләри дә нәзәрә алмагла хүсуси бир мәнаны исбат едир вә ашкар мәтндән мәгсәд исә елә бир сөздүр ки артыг онун башга мәнаја ишарә етмәси мүмкүн дејилдир.\n Әл-Гуран вә еҹазуһул-елми, Мәһәммәд Исмајил Ибраһим, сәһ.21-22\n Ҹамеуд-дурсул-әрәбијјә, Шејх Мүстәфа Ғәлајини, ҹ.2; сәһ.9\n Мөҹузәтүл-Гуран, Шејх Мәһәммәд Шерави, сәһ.9\n Тарихул-үмәми вәл-мулук, Ибни Ҹәрир Тәбәри, ҹ.2; сәһ.410\n Она ҝәрә ки, әһл сөзү һансыса мүстәгил мәнаја дәлаләт етмир вә хүсуси бир дәстәнин дә мәнасыны чатдырмыр. Бәлкә дә, бир јерә вә ја шәхсә нисбәт верилир; Мөҹәм фуругл-лүғәт, Әбу Һилал Әсҝәри, сәһ.85\n “Китaб əһлиндəн (јəһудилəрдəн) бир дəстə (бир-биринə) дeди:” (Али Имран сурәси 72)\n Әсбабул-нузулул-ајат, Әбил-Һәсән Әли ибн Әһмәд Ваһиди Нишапури, сәһ.240\n Мәаниул-Гуран, Әби Ҹәфәр Ән-Нәһаси, ҹ.5; сәһ.349\n Мәфатиһул-ҹинан, Шејх Әббас Гуми, сәһ.1017.\n Ҹамеул-бәјан фи тәфсирил ајатил-Гуран, (Ҹамеул бәјан ән тәвилил ајатил Гуран) Әби Ҹәфәр Мәһәммәд ибн Ҹәрир Тәбәри, ҹ.22; сәһ.12-19.\n Ҹамеул-бәјан фи тәфсирил ајатил-Гуран, (Ҹамеул бәјан ән тәвилил ајатил Гуран) Әби Ҹәфәр Мәһәммәд ибн Ҹәрир Тәбәри, ҹ.25; сәһ.70\n3266 مادر امام مهدی 2010/11/10\nŞiə nəzərində yalnız peyğəmbərlər və onların canişinləri məsumdur; yəni ömürləri böyu bütün günah, və səhvlərdən, (Allahın dinini) vəhyin icrasında və təbliğində pakdırlar və bu şəxsiyyətlərdən başqa heç ...\nTəthir ayəsi Quranın hansı surəsindədir?\n5024 Təfsir 2011/11/03\nMəruf təthir ayəsi, Əhzab surəsinin 33- cü ayəsidir. Bu ayədə Allah- Taala öz iradəsiylə əhli- beyt adlı bir dəstəni hər tərəfli pak olmasını açıqlamışdır. Bu ayə bir çox ayələrdən biridir ki, bir sıra ...\nسوره الأحزاب (33) : وَقَرْنَ فِي بُيُوتِكُنَّ وَلَا تَبَرَّجْنَ تَبَرُّجَ الْجَاهِلِيَّةِ الْأُولَىٰ ۖ وَأَقِمْنَ الصَّلَاةَ وَآتِينَ الزَّكَاةَ وَأَطِعْنَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ ۚ إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيرًا\n: لماذا تخصصون مفهوم أهل البیت بعدة أشخاص فی آیة التطهیر؟\n5025 Qədim kəlam 2007/07/10\nإن تخصیص (أهل البیت) بالمعصومین الأربعة عشر (ع) لیس تخصیصاً بشریاً. إن هذا الحصر یأتی فی کلام الله المتمثل بآیة التطهیر و کلام النبی الأکرم (ص) .و لإثبات هذا المدعى یمکن الرجوع و الاستناد إلى مختلف الأدلة ...\n: Why do you limit the Ahlul Bayt (ع) to a few people?\n3457 Qədim kəlam 2011/08/15\nThe limiting of the Ahlul Bayt (ع) to the fourteen infallibles is not a human decision; it is an exclusivity understood from the Divine words in the Verse of Purification and the traditions of the noble ...\n: چرا اهل بیت را به چند نفر اختصاص می‌دهید؟!\n9357 Qədim kəlam 2007/07/10\nاختصاص «اهل بیت» به چهارده معصوم(ع) اختصاص بشرى و انسانى نیست. انحصارى است که از کلام الهى در آیه تطهیر و روایات نبى مکرم اسلام(ص) به دست می‌آید. در اثبات این مدعا می‌توان ...\n: Mengapa Anda membatasi dan mengkhususkan Ahlulbait untuk beberapa orang saja?\n4977 Qədim kəlam 2009/06/17\nPengkhususan “Ahlulbait” untuk empat belas maksum bukanlah pengkhususan dan pembatasan manusiawi dan humanis. Pengkhususan dan pembatasan dapat disimpulkan dari kalam Ilahi pada ayat tathir dan riwayat ...\n: Mengapa Anda membatasi dan mengkhususkan Ahlulbait a.s. untuk beberapa orang saja?\n4003 Qədim kəlam 2011/07/21\nPengkhususan “Ahlulbait a.s.” untuk empat belas maksum bukanlah pengkhususan dan pembatasan manusiawi dan kemanusiaan. Pengkhususan dan pembatasan dapat disimpulkan dari kalam Ilahi pada ayat tathir dan ...\n: Почему шииты говорят, что в ахль аль-бейт входит лишь определенное количество родственников Пророка?\n6926 Qədim kəlam 2011/03/10\nФраза «ахль аль-бейт» в исламской терминологии относится только к четырнадцати непорочным, пятеро из которых жили в эпоху ниспослания Священного Корана. Этими пятерыми были Посланник Аллаха, Али, ...\n: Ehl-i beyt’i neden birkaç kişide sınırlıyorsunuz?\n3679 Qədim kəlam 2008/02/18\nEhl-i Beyt’in on dört masumlarda sınırlandırılması, beşeri bir sınırlandırma değildir. Tathir ayetinden ve Peygamber (s.a.a.)’den gelen rivayetlerden anlaşılan bir sınırlamadır.Bu iddianın ispatlanması ...\n: آپ کیوں اهل بیت کو چند مخصوص افراد تک محدود کرتے هیں ؟\n4708 Qədim kəlam 2009/02/04\n" اهل بیت " کا صرف چوده معصوم (ع) تک مخصوص هو نا کوئی انسانی کام نهیں هے ـ یه وه حصر واختصاص هے جو آیه تطهیر میں کلام الهی اور نبی اکرم (ص) کی روایتوں سے حاصل هو تا هے ـ اس دعوی کو ثابت کر نے کے لئے متعدد ...\nSizin bu hədis barəsində “ Əgər mələklər arasında ixtilaf olarsa, Cəbrail həzrət Əliyə (ə) nazil olub O həzrəti mələklərin ixtilafını həll etmək üçün göy aləminə aparacaqdır ” nəzəriniz nədir?\n3709 Cürbəcür 2012/10/01\nDin təlimlərinə istinadən, inanırıq Mələklər öz vəzifələri qarşısında heç bir zaman etiraz etməmişdirlər.\tAllah Taala Mələkləri vəsf etdikdə buyurur: Heç bir zaman Allahın əmrindən boyun qaçırmayırlar və onlara olunan əmrləri (olduğu kimi ) icra edirlər; yəni mələklər Allahın əmr və göstərişlərini qəbul edib həyata keçirirlər. ...\nSəfərə çıxmaqın, qəsr namazının və şəhərin sonunun meyar və sərhədlərini izah edin\n4332 Səfərdə olmaq 2012/05/19\nBöyük mərcə təqlidləri bu suala aşağıdakı kimi cavab vermişlər:\tHəzrət ayətullah ul üzma Xamenei:\t1. Səkkiz fərsəx olan yolla getmək istəsəniz namazı şikəstə qılınız və əgər səkkiz fərsəx olmayan yolla getsəniz namazı bütöv qılmalısınız.\t2. Əvvəl səkkiz fərsəxi ...\nAllahın necə doğru və yanlış məlumatlara elmi var? Bir halda ki, yanlış məlumatlar elm hesablanmır?\n3001 Qədim kəlam 2012/03/11\nBir mətləbə elmin olması istər o mətləb doğru olsun istərsə də yanlış, o mətləbi qəbul etmək mənasına deyil. Bilirik ki, Allah elmini xaricdə olan doğru və yanlış məlumatlardan ələ gətirmir, bəlkə Allahın elmi zatıdır. ...\nSualın xülasəsi: İnsanın dünyadan köçmüş yaxın adamını yuxuda görməyi üçün hansı duanı və ya hansı əməli etməlidir?\n10606 Quran elmləri 2012/03/11\n“Misbah” adlı Kəfiminin kitabında dünyadan köçmüş insanları yuxuda görməyin qaydaları aşağıdakı kimi bəyan edilmişdir:\t“Bəzi (imamiyyə) əshabın kitablarında bir kəsin yuxuda peyğəmbərləri, imamları, ata, anasını yaxud da hər hansı bir şəxsi görmək üçün, dəstəmazlı halda şəms, leyl, qədr, kafirun, tovhid, fələq və nas surələrini oxumalı ...\nBədgüman olmağın amilləri nədir? Onun müalicə yolları nədir?\n4716 Əməli əxlaq 2012/04/19\nDin təlimlərində başqalarını çirkin güman edən şəxsə “bədgüman” deyilir. İslam mənbələrində bu məsələ barəsində gələnləri araşdırırıq:\tBədgümanlıq – başqaları barəsində sui-zən, pis xəyallar etmək və mənfi fikirləşməkdir. Başqa sözlə desək, bədgümanlıq budur ki, insan başqalarının sözü və rəftarı barəsində pis fikirlər və yaramaz xəyallara malik ...\nDəyərli “Kafi” kitabındakı hədisləri Qurani-Kərimin şərh və təfsiri hesab etmək olarmı?\n6492 Hədis elmləri 2011/11/24\nDahi şiə alimi, böyük fəqih, imamiyənin mötəbər mühəddislərindən biri və imam Zaman (əleyhis-salam)-ın kiçik qeybət dövrü ilə müasir olan Məhəmməd ibni Yəqub Kuleyninin (rəhmətullah əleyh) yazdığı “Kafi” kitabının rəvayətlərinin əksəriyyəti çox yüksək etibar dərəcəsinə malikdir. Baxmayaraq ki, digər rəvayət məcmuələri ilə müqayisədə onda da etibarı nisbətən az olan bəzi rəvayətləri ...\nŞiələr inanırmı ki, az saylı insanlar istisna olmaqla səhabələrin əksəriyyəti münafiq və kafir idilər?! Əgər belədirsə, onda nə üçün bu çox saylı kafirlər Peyğəmbər (səlləllahu əleyhi və alih)-lə birlikdə olan az saylı möminləri məhv etmədilər?!\n4237 صحابه در نگاهی کلی 2012/09/24\nŞiələr səhabələrin sizin zehninizdə olan küfr və nifaqına inanmır; şiələr sadəcə inanırlar ki, onların çoxu Peyğəmbəri-əkrəm (səlləllahu əleyhi və alih)-in canişinlərindən bəzisindən üz çevirdilər və həqiqi islam dinini özünün düzgün yolundan müəyyən qədər çıxararaq azğınlığa saldılar. Onlardan az saylı insanlar istisna olmaqla əksəriyyəti bu yolda sabitqədəm qalmadılar. ...\nMeyitin ruhunun şad olması üçün hansı işləri görmək olar?\n6278 Əməli əxlaq 2012/04/19\nMüsibətə səbir etmək, onun təsirlərinə diqqət yetirmək və ölümün hamı üçün və haqq olması barədə təfəkkür etməklə müsibətlərin təsirini asanlaşdırmaq olar. Dünyadan gedən şəxslər üçün əncam verilə bilən müstəhəb əməllər: dəfn olunduğu birinci gecədə vəhşət namazı qılmaq, meyitin tərəfindən sədəqə vermək, dua etmək və onun üçün Quran ...\nSeçilmiş dörd qadının və onların atalarının adı nədir?\n6248 تاريخ بزرگان 2011/09/11\nÖvliya və saleh insanların arasında elə qadınlar olub ki, bəşərin tarixi boyu, tövhid və İlahi hədəflər yolunda çoxlu fədakarlıq ediblər və onların adı həmişə bəşərin qara tarixində parlayır. Amma İslami rəvayət və mənbələrdə uca dərəcəli, şərəfli və üstün dörd qadının adı qadınların ən üstünü və behişt qadınlarının üstünü olaraq çəkilmiş ...\n21830 Əxlaq fəlsəfəsi 2012/03/11\n104694 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/05/31\n79788 Əməli əxlaq 2011/06/28\n57640 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/01/02\n40082 Nizamlar hüquq və əhkam 2012/09/01\n30703 Hədis elmləri 2014/05/20\n22196 Təzə kəlam 2010/12/07\n22032 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/04/14\n20303 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/08/09\n20050 Qədim kəlam 2011/02/15


Q=1	C=1	SS=0	LS=0	PS=0	DC=0	LC=0	SD=0	BS=1	G0=173	G1=116	G2=48	DLID=az_RU	BODY=Nur-az.com - Сејидин һүзурунда (там мәтн)\nСејидин һүзурунда (там мәтн)\nЛиван Һизбуллаһынын лидери Сејид Һәсән Нәсруллаһ илә мүсаһибә\nЛиван Һизбуллаһынын баш катиби Ливанын Әл-әхбар гәзетинә мүсаһибә вериб. Мүсаһибәнин 1-ҹи һиссәси “Сејидин һүзурунда” башлығы ады алтында тәгдим олунур. Мүсаһибәнин давамыны јахын вахтларда сәһифәјә чыхараҹағыг.\nСејид Һәсән Нәсруллаһ мүсаһибәдә Һизбуллаһ забити Имад Муғнијәнин интигамындан данышыб, билдириб ки, Исраилин хәрчәнҝ шиши олмасы унудулмамалыдыр. Сејид Һәсән Нәсруллаһ Исраилдә Муғнијәнин интигамы үчүн һәдәфләр тәјин олундуғуну сөјләјиб. Һизбуллаһ лидери Исраилин мәһв олмасыны зәрури мәгсәд кими вурғулајыб. О билдириб ки, үммәт гаршысында проблемләр нә гәдәр чох олса да Исраил јаддан чыхмамалыдыр.\nСејид Һәсән Нәсруллаһ Әл-әхбарла сөһбәтиндә Исраилин мәһвини сон һәдәф олараг вурғулајыб. О дејиб ки, Ливанда вә әрәб дүнјасында әсас проблемләрдән бири Исраилин варлығынын тәбии һадисә кими тәлгинидир.\nҺизбуллаһ баш катиби Гәззәдә ҝедән дөјүшләрдән долајы Фәләстин Мүгавимәт Һәрәкаты һаггында хош сөзләр сөјләјиб. Бу ҝүн Фәләстин Мүгавимәти мәнәви гәләбә јох, һәгиги уғур сорағындадыр. Истәнилән бир гијмәтә Гәззәнин мүһасирәси јарылмалыдыр. Бүтүн Мүгавимәт Һәрәкатлары вә халгын мүштәрәк мәгсәди мүһасирәнин ҝөтүрүлмәсидир.\nСејид Һәсән Нәсруллаһ әлавә едиб: Исраил Гәззәдә долашыб вә ајдын һәдәфи јохдур. Дүшүндүләр ки, 33 ҝүнлүк мүһарибәнин ибрәт дәрсләриндән истифадә едәҹәкләр. Бу ибрәт дәрсләри мәтбуатда Гәззәјә һүҹумдан габаг һазыр вәзијјәтдә иди. Инди Исраил далана дирәниб. Елә билирдиләр ки, Мүгавимәт мөһкәм дејил, халг дағынтылара дөзмәјәҹәк. Ракет анбарларынын бошалаҹағыны зәнн едирдиләр. Онда дејәҹәкдиләр ки, гәләбә газандыг, артыг ракет атылмыр.\nСејид Һәсән Нәсруллаһ Фәләстинли групларын Һизбуллаһдан ҹанлы гүввә истәмәси иддиасыны тәкзиб едиб. ҺӘМАС рәһбәрләриндән олан Муса Әбу Мәрзугунистәји илә бағлы сөһбәтләрин мәтбуат јох, бағлы гапылар архасында мүзакирә олунмасыны дүзҝүн сајыр. Һизбуллаһ баш катиби ҺӘМАС фәалынын истәјинин ҹидди олмадығыны, суал јаратдығыны дилә ҝәтириб.\nНәсруллаһ ҺӘМАС-ла рабитәләрин кәсилмәси илә бағлы шајиәләри рәдд едиб: Сурија мөвзусунда ҺӘМАС-ла фикир ајрылығымыз варды. Амма әлагә һеч вахт кәсилмәјиб, тәбии олараг давам едир. Һизбуллаһын Исраилә гаршы мүһарибәдә ҺӘМАС-ла әлагәләри мүзакирә мөвзусу дејил.\nҺизбуллаһ баш катиби билдириб ки, Гәззә мүһарибәси Ливана гаршы еһтимал олунан мүһарибәни тәхирә салыб вә Исраилин һансы шәраитдә әмәлијјата башлајаҹағы ајдын дејил. Нәсруллаһ дејиб: Нә гәдәр тәхирә дүшдүјүнү дејә билмәрик. Исраил дүшүнүр ки, гаршыдакы дөјүш даһа ағыр олаҹаг. Һәм Мүгавимәтин ҝүҹү, һәм дүшмәнин дөзүмсүзлүјү өзүнү ҝөстәрәҹәк.\nҺизбуллаһ лидери дејиб: “Әҝәр дүшмән мүһасирәдә олан Гәззә илә дөјүшдә мәғлубијјәтә уғрајырса еһтимал олунан дөјүш әввәлкиндән фәргләнәҹәк. Дүшмән чалышды ки, 33 ҝүнлүк мүһарибәнин тәҹрүбәсини Гәззәдә сынагдан кечирсин. Амма мәғлуб олду.\nСејид Һәсән Нәсруллаһ 33 ҝүнлүк мүһарибәнин ил дөнүмү вә Исраил һәрбчиләринин әсир ҝөтүрүлмәси әмәлијјатыны јада салараг дејиб: Һизбуллаһын әсир ҝөтүрмәк әмәлијјаты бир нечә ај өнҹәдән һазырланмышды. Әмәлијјатын јери, заманы, тактикасы, програмы, идарә олунмасы, сонракы мүмкүн реаксијалар шурада арашдырылмышды. Әмәлијјат групу мәнтәгәјә дахил олду, һәтта бир нечә дәфә Фәләстинин ишғал олунмуш әразиләринә ҝирди. Бир нечә дәфә пусгу гуруб ҝери гајытдылар. Мүнасиб фүрсәт ҝөзләнилирди. Бәзән шәраит јаранса да гаршы тәрәфин һәрбчи олуб-олмамасы ајдын олмурду. Гәрарымыз бу иди ки, мүлки сакин јох, һәрбчи әсир ҝөтүрәк. Һәр шеји өлчүб-бичмишдик. Әмәлијјата рәһбәрлик групу нәзәрдә тутулан нөгтәјә кечирилди. Илк саатларда мүһүм һадисә баш вермәди. Амма һәр шеј план үзрә ҝедирди, чүнки баш-баша ҝәлмәк үчүн там һазырлашмышдыг.\nНәсруллаһ 33 ҝүнлүк мүһарибә һаггында дејиб: Һизбуллаһ 33 ҝүнлүк мүһарибәдә Тел-Әвиви вурмаг ҝүҹүндә иди. Буну дүшмән дә јахшы билирди. Арашдыранда ҝөрдүк ки, Бејруту горумаг үчүн бу иши сахлајаг. Һизбуллаһ бош јерә һәдәләмир, ҝүҹү чатмајан ишдән данышмыр.\nҺизбуллаһ лидери дејир: 33 ҝүнлүк мүһарибәдә јараланмағымла бағлы хәбәр шајиәдир. Олдуғум нөгтәләрә һүҹум едилмәјиб, бу нөгтәләр ракет зәрбәсинә мәруз галмајыб. Мүһарибәдә мәни ағрыдан бу олду ки, Исраил мүлки инсанлары гәтлә јетирди.\nНәсруллаһ әлавә едиб: 33 ҝүнлүк мүһарибәдә Суријадан Ливана силаһ өтүрүлмәси давам едиб. Исраил суријалы командан Мәһәммәд Сүлејманы шәһадәтә чатдырды. Чүнки бу шәхс 33 ҝүнлүк мүһарибәдә Сурија тәрәфиндән хүсуси әмри јеринә јетирирди. Онун бөјүк ролу варды. Мүһарибә Сурија әразисинә кечә биләрди. Чүнки Исраил Мүгавимәтин мөһкәмлијиндә Суријанын тәсирини ҝөрүрдү. Һизбуллаһ лидеринә суал верилиб ки, бәзиләринин Имад Муғнијәни галибләрин рәһбәри адландырмасына неҹә бахырсыз? Нәсруллаһ дејиб: 90-ҹы илләрин сонларында иҹра әмәлијјатларына мүдиријјәт Һаҹы Имадын өһдәсинә иди. Бу үсул Имадым шәһадәтинә гәдәр давам етди. 2000-ҹи ил мүһарибәсиндә, Исраил Ливандан чыханда, 33 ҝүнлүк мүһарибәдә ҹиһад әмәлијјатларына Һаҹы Имад рәһбәрлик едирди. Һизбуллаһ өз ишини фәрдләр үзәриндә гурмур. Дејә билмәрик ки, 33 ҝүнлүк мүһарибәдә гәләбә бир нәфәрин хидмәтидир. Мүгавимәтин гәләбәси коллектив гәләбәдир. Амма сон ики гәләбәдә Һаҹы Имадын мүстәсна ролу варды. Нәсруллаһдан сорушулуб ки, Һаҹы Имад Муғнијәнин интигамы илә бағлы вәд јеринә јетибми? Һизбуллаһ баш катиби дејиб: Бу вәд ҝүҹүндә галыр. Бәзиләри дејирләр ки, һансыса дүшмәнләрин арадан ҝөтүрүлмәси Һаҹы Имадын интигамынын алынмасыдыр. Биз белә дүшүнмүрүк. Һаҹы Имада ҝөрә ики нөв интигам нәзәрдә тутулур. Бири мүгавимәтин ҝүҹләнмәси вә ҝүҹлү һазырлыгдыр. Икинҹиси, Исраилдә һәдәф банкымыз вар. Дүшмән елә билир ки, Имада ҝөрә кимисә арадан ҝөтүрмәк истәјирик. Онларын арасында нә сијаси, нә мәнәви бахымдан Имад дәјәриндә бир шәхс јохдур. Бизим һәдәфимиз шәхс дејил, һәдәфләр банкымыз вар. Елә буна ҝөрә дә Исраил тәрәфи баш назир, мүдафиә назири, мүһүм шәхсләрин тәһлүкәсизлик тәдбирләрини ҝүҹләндирир. Муғнијәнин интигамы ҝеҹикдикҹә онун гијмәти ағырлашыр вә һәдәфимиз гејд етдијим һәдәфләр банкыдыр.\nНәсруллаһа белә бир суал үнванланыб ки, Һаҹы Һәссам Әл-Гејсин террору Һаҹы Ризванын террору кими Һизбуллаһ үчүн гырмызы хәтт нәзәрдә тутулуб? Һизбуллаһ лидери дејиб: Бу фикирдәјәм ки, сөһбәт гырмызы хәтләрдән ҝетмир. Биз билирик ки, Исраилин бәзи Һизбуллаһ дөјүшчүләринә әли чатса гырмызы хәтт ҝөзләмәјәҹәк. Биз дә Һаҹы Имадын интигамында һәдәфләр банкы сечмәклә гырмызы хәтт ҝөзләмирик.\nСејид Һәсән Нәсруллаһ мүсаһибәнин давамында дејиб ки, сон мәгсәдимиз Исраилин мәһви олмалыдыр: Әҝәр Әл-Гүсәјр вә Әл-Гәләмунда вурушмасајдыг ИШИД Аралыг дәнизи саһилләринә чатарды.\nҺизбуллаһ баш катиби Әл-Әхбарла сөһбәтиндә Мүгавимәтин һөкмән Гүдсә дахил олаҹағыны вурғулајыб: Исраил хәрчәнҝ шиши мүтләг вә тәһлүкәли шәрдир. Сон мәгсәд онун мәһви олмалыдыр.\nБәли, бу ҝүн Ливанда вә әрәб дүнјасында Исраилин варлығына тәбии бахылмасы ҹидди проблемдир: Тәлгин едирләр ки, Исраил нә реҝионун, нә дә дүнјанын проблемидир, јалныз Фәләстинә аиддир. Әввәла Исраил гејри-леҝитимдир. Диҝәр тәрәфдән ишғалчы режим мәнтәгә үчүн тәһлүкәдир вә бу тәһлүкә илә узун мүддәт јашамаг олмаз. Бүтүн проблемләри нәзәрә алмагла Исраилин варлығына ҹидди проблем кими бахмалыјыг.\nҺизбуллаһ лидери Мүгавимәтин Гүдсә дахил олмасы зәрурәтинә әминлијини ифадә едиб.\nСејид Һәсән Нәсруллаһ мүсаһибәнин икинҹи һиссәсиндә билдириб ки, Суријаја дөјүшә ҝедәнләр илк нөвбәдә Мүгавимәт вә Ливан уғрунда вуруша ҝедиб. Сон вахтлар Әрсалда баш верән һадисәләр бу мүддәаны тәсдигләди.\nƏрсал Сурија вә Ливан сәрһәддиндә јерләшән јүксәкликләрдир. Нәсруллаһ гејд едиб ки, террорчулар Сурија бөһранынын әввәлиндә Әрсал јүксәклијиндә мөвге тутараг гәрәрҝаһ јарадыб, сәһра хәстәхәналары тәшкил едиб, Ливан торпагларына дахил олуб.\nҺизбуллаһ лидери: Биз бу ҝүн дүнјанын данышдығы тәһлүкәләр һаггында 3 ил габаг данышмышдыг. Террорчулар Әл-Гүсәјр дөјүшүндән сонра Ливан торпағына дахил олдулар. Тәһлүкә һамымызы һәдәфә алмышды. Биз 3 ил өнҹә бу тәһлүкәни ҝөрдүк. Бу ҝүн реҝионда баш верән һадисәләрдән, өлкәләри вә бејнәлхалг бирлији һәдәләјән тәһлүкәләрдән данышдыг.\nҺизбуллаһ лидери вурғулајыб: Ливан, Сурија, Ираг, Фәләстин, бүтүн реҝион, мүсәлманлар, мәсиһиләр, диҝәр азлыглара гаршы олан бу мүһарибәдә һәр кәс баҹардығыны етмәлидир. Биз һәр ҝүн бөјүјән мүдһиш бир ҹинајәтдән данышырыг. Террорчулар һеч бир ганун, мәһдудијјәт, дин, әхлаг вә инсанлыг танымырлар.\nСејид Һәсән Нәсруллаһ инкишафда олан вәһши (ИШИД) барәдә дејиб: Ким бу вәһши илә мүбаризәјә ҝирирсә вә она мане олурса мәнтәгәдә халглары, дөвләтләр, сијаси ситемләр Һәмин шәхс тәшәккүр етмәли, ону гынамамалыдыр.\nНәсруллаһ халгын бахышынын дәјишдијини јада салараг сијаси шәхсијјәтләри дә өз бахышыны дәјишмәјә чағырыб: ИШИД шиә, сүнни, мүсәлман, мәсиһи, дәрузи, изәди, әрәб ја күрд танымыр. Бу вәһши бөјүмәкдәдир. Онларын ихтијарында олан имканлар вә һәрби техника артмагдадыр вә бу чох ниҝаранедиҹидир.\nСејид Һәсән Нәсруллаһ сөзүнүн давамында дејиб: Бәзи өлкәләр ИШИД-ин тәһлүкәсини тез һисс етди. Чүнки онлар бу групун ихтијарындакы имканлардан хәбәрдар идиләр. Фарс Көрфәзи өлкәләриндә, әрәб өлкәләриндә бир горху һөкм сүрүр. Узун илләр мәдрәсәләрдә бу горхуну јарадыблар.\nҺизбуллаһ лидери дејиб: Биз Әл-Гүсејр вә Әл-Гәләмунда азад орду вә либерал дүшнәнләрлә јох, күфр вә вәһшиликлә вурушурдуг. Бизим һәдәфимиз азғын тәфәккүр иди.\nНәсруллаһ дејиб: Ҹәрәјанул-мүстәгбәл рәисинин Бејрута гајыдышы Сәудијјә Әрәбистанында Ливанда бөһранын һәлли илә бағлы фикирләр јарада биләр. Мөтәдил ҹәрәјанын гајыдышы террорчуларын гаршысында манеә ола биләр. Һарада тәкфирчиләрин ардыҹылы варса, орада ИШИД дә сәһнәјә ҝәлә биләр. Буну Иорданија, Әрәбистан, Күвејт, Фарс көрфәзи әтрафы әрәб өлкәләриндә ҝөрдүк. Онлары һимајә етмәк истәјәнләрә нөвбә чатаҹаг вә ИШИД онлара рәһм етмәјәҹәк.\nНәсруллаһ дејиб: Әҝәр Һизбуллаһ һарадаса ҝүзәштә ҝедирсә мәгсәди үммәт, өлкәләр вә милләтләрин мәнафеини горумагдыр. Ливан Мүгавимәтини шиә Мүгавимәти адландырмаг дүзҝүн дејил. Бу Мүгавимәт Ливан Мүгавимәтидир вә бүтүн ливанлыларын вәзифәсидир.\nҺизбуллаһ баш катиби Сурија һадисәләринә мүнасибәт билдириб. Биз әввәлҹәдән демишдик ки, Суријаја мәзһәбин һимајәси үчүн ҝетмирик. Ираг Мүгавимәтинә дә көмәјимиз мәзһәбә ҝөрә дејилди. Биз ҺӘМАСА, Ислами Ҹиһада, башга Мүгавимәт групларына көмәк едирик вә онлар сүннә әһлидир. Нәсруллаһ Һизбуллаһын мәзһәб уғрунда вурушмасы иддиасына ҹаваб вериб: Һарада Фәләстинин, Мүгавимәтин, халгын мүдафиәси лазымса, биз көмәк едирик. Әҝәр Һизбуллаһ милләти вә үммәти мүдафиә едирсә буну ҹинајәт вә ҝүнаһ сајмаг олмаз.\nСејид Һәсән Нәсруллаһ дејиб: Әҝәр Һизбуллаһ Әл-Гүсејр вә Әл-Гәләмунда вурушмасајды сон һадисәләр Әрсалда мәһдудлашмазды, террорчулар Әл-Бәганы тутар, Аралыг дәнизи саһилләринә чатардылар. Әсил дөјүш Бејрутда, Ливанын ҹәнубунда ҝедәрди.\nҺизбуллаһ лидери бәзи ливанлыларын Суријада бәзи груплара мадди вә һәрби јардымынын давам етдијини билдириб. Бу вәзијјәт давам едир вә һансыса дәјишилик баш вермәјиб. Арзу едилән будур ки, суријалы гачгынлардан истифадәјә сон гојмаг үчүн сијаси гәрар чыхарылсын вә онлар өлкәјә гајытмасы үчүн Сурија дөвләти илә һәмкарлыг едилсин.\nСејид Һәсән Нәсруллаһ Һизбллаһын Сурија мүһарибәсиндә иштиракы һаггында дејиб. Суријаја тәҹавүздән бу ҝүнә гәдәр Һизбуллаһын ҝөстәрдији фәдакарлыглар һәјата кечмәсәјди Һизбуллаһ вә Ливан халгы даһа бөјүк гурбанлар верәр, даһа ағыр мадди хәсарәтә дүшәрди.\nНәсруллаһ Һизбуллаһын Суријада террорчуларла дөјүшүнү Исраиллә мүмкүн дөјүшлә мүгајисә едиб. Һизбуллаһ сионист режимлә мүбаризәдә нәјисә ҝизләтмәк фикриндә дејил. Кечдијимиз дөјүш јолу бир тәҹрүбәдир вә ҝәләҹәк дүшмәнлә савашда көмәјимизә ҝәләҹәк. Һизбуллаһ Суријада сионистләрлә дөјүшмәјиб, белә бир хәбәр дүзҝүн дејил.\nСејид Һәсән Нәсруллаһ сионист режимә гаршы Суријанын Ҹолан јүксәкликләриндә јарадылан әмәлијјат групларыны јада салыб: Исраилә гаршы јарадылмыш бу әмәлијјат груплары халг арасындан сечилмиш көнүллүләрдән ибарәтдир.\nСејид Һәсән Нәсруллаһ билдириб ки, Һизбуллаһ тәшкилатында рәһбәрлик вә гәрарлар баш катибин инһисарында дејил: Гәрарлар шурада чыхарылыр, баш катиб дә шурада иштирак едир. Тәкбашына гәрар чыхарылмыр.\nМүсаһибә ҝедишиндә Һизбуллаһ лидериндән сорушулуб ки, чыхышларында бәзән аловлу, бәзән сакит данышмасынын сәбәби нәдир? Нәсруллаһ дејиб: Бир јердә ки, сәс јүксәкдән ҝәлмәлидир, орада јавашдан данышмаг олмаз.\nНөвбәти суал бу олуб ки, онун чыхышларынын 20 дәгигә узанмасы Исраил Һәрби Һава Гүввәләринин һәдәфә чатма мүддәти илә бағлыдырмы? Сејид Һәсән Нәсруллаһ дејиб: Сионистләрин һәмин јерә чатмасы үчүн 15 дәгигә бәс едир. Чыхышларымын 20 дәгигә узанмасында мәгсәд хүласә шәкилдә данышмагдыр вә бунун гејд етдијиниз мәсәлә илә әлагәси јохдур.\nМүсаһибәнин нөвбәти һиссәсиндә Һизбуллаһ баш катиби шәхси һәјаты илә бағлы суаллары ҹавабландырыб. О футболу севмәси илә бағлы суала белә ҹаваб вериб: Бәли, футболу севирәм. Руһани либасы ҝејмәздән өнҹә дә севирдим. Әвәлләр фәзаны дәјишмәк, истираһәт үчүн Бразилија вә Арҝентинаны дәстәкләјирдим. Хүсуси илә Марадонанын ојунуну изләјирдим. Дејирләр ки, мән Бразилијанын тәрәфдарыјам. Әслиндә һеч бир команданын азаркеши дејиләм. Һизбуллаһ фәзасы Бразилијаја азаркешлијә даһа мүнасибдир. Бу кечмишә гајыдыр. Бразилијанын ојун тактикалары мараглыдыр. Һәтта дејирләр ки, Бразилијанын бајрағы бизим бајраг кими сары вә јашыл рәнҝдән ибарәт олдуғу үчүн она севҝи јараныб. Шиәләр Һизбуллаһ бајрағындан ҝөрүндүјү кими бу ики рәнҝә әлагәлидир. Амма бу ил Сурија, Ливан, Гәззә вә Ираг һадисәләри азаркешлик руһијјәсинә јер гојмады. Оғлум Алманија командасына азаркешлик едирди. Мән рәгабәт фәзасы јаратмаг үчүн Арҝентинанын тәрәфини сахлајырдым. Буну оғлума ҝөрә едирдим.\nҺизбуллаһ лидери зиреһли ҝејимлә ҝәзмәјин чәтинлији илә бағлы суалын ҹавабында дејиб: Бу чәтин олса да зәрури дәјишикликләр заманы адәтә чеврилир. Хүсуси илә 2006-ҹы илдән башлајараг бу мәним үчүн тәбиидир.\nСејид Һәсән Нәсруллаһдан севдији јемәкләр барәдә сорушулуб. О дејиб: Нә вахтса һансыса хөрәјә марағым вар иди. Бу ҝүн исә фәрг етмир. Һәтта јемәк сифариши вермәк лазым ҝәләндә бунун фәргиндә дејиләм. ҹәбһәдә олан дөјүшчү кими әлим чатан шејдән јејирәм. амма нә вахтса мәсәлән балығы хошлајырдым.\nСејид Һәсән Нәсруллаһ 1986-ҹы илдән сонра сүкан архасына әјләшмәдијини дејиб: Исраил әрәб шәбәкәләри васитәси илә хәбәр јајыр ки, мән халгдан кәнарда хүсуси сығынаҹагда јашајырам. Мән сығынаҹагда јашамырам вә мәхфилик ҝедиш-ҝәлишимә мане олмур. Проблем мәним кимисә ҝөрмәјим јох, башгаларынын мәни ҝөрмәсидир. Мән заһијә, орадакы һадисәләр, хүсуси илә Бәгадан там мәлуматлыјам. Һәјат шәраити сәбәб олур ки, инсан өз һиссләрини ҹиловласын. Шәхсијјәтим формалашан заман Бәгада јашајырдым. Илләр өтдү, 2000-ҹи ил ҹиварында Бәәлбәкә ҝетдим. Орада достларым варды. Инсан севдији инсанларла јахынлыг истәјиндәдир. Бир мәнтәгәни о бириндән, бир групу башгасындан чох севдијини дејә билмәзсән. Һамыны севирсәнсә һамы илә бир јердә олмағы арзулајырсан. Өзүмдән сорушанда ки, һансы мәнтәгәни даһа чох севирсән, ҹаваб алмырам.\nСејид Һәсән сөһбәтинин давамында деди: Вахт оланда Һәҹҹаҹ ибн Јусиф, “Јусиф Пејғәмбәр” кими филмләрә бахырам. Кечмишдә чох роман охујардым. Амма 5 илдир буна имкан тапмырам. Бир мүддәт өнҹә мәнә “Ејнул-Ҹузә” адлы китаб бағышладылар. Бу китабы охудум. Бизим үчүн приоритет вәзифә мөвҹуд вәзијјәтлә бағлы мүталиәләрдир. Һазырда тәкфир мөвзусунда китаблар охујуран. Бу барәдә дәјәрли сүнни вә шиә китаблары вар. Тәкфирчилик ҝерчәк проблем олуб. 2006-ҹы илә гәдәр Исраил мөвзусунда ҝенералларын, сијасәтчиләрин, партија рәһбәрләринин хатирәләрини охујардым. Бу саһәдә мәлуматлы олмалыјыг.\nҺизбуллаһ лидеринә суаллардан бири Әл-Әхбар гәзетини охујуб-охумамасы олуб. Сејид Һәсән Нәсруллаһ дејиб: Һәм Әл-Әхбар гәзетини, һәм дә башга гәзетләри изләјирәм. Сон вахтлар мүшавирә мәркәзинин һазырладығы хүласәләри охујурам. Телевизора мүнасибәтдә ишим каналлары дәјишмәкдир. Бир каналын чох севилмәси, бу барәдә рәј сорғусу апарылмасына мүхалифәм. Мәнҹә бу сорғулар дәгиг дејил вә сабит тәрәфдарлы шәбәкә јохдур. Мән тез-тез каналлары дәјиширәм вә дүшүнүрәм ки, башгалары да мәним кимидир. Бир каналда мараглы програм оланда ону изләјирәм вә адларла ишим јохдур. Хәбәрә ҝәлдикдә бүтүн хәбәр шәбәкәләрини изләјирәм. Пејк шәбәкәләрини, Әл-Мәјадин, Әл-Ҹәзирә, Әл-Әрәбијјәјә бахырам. Әл-Мәјадини даһа чох изләјирәм. Әл-Әрәбијјә вә Әл-Ҹәзирәнин исә һансы мөвзулардан данышмасы, һансы мөвзулардан јан кечмәси мараглыдыр. Ливан шәбәкәләрини тез-тез дәјиширәм. Билмәк истәјирәм ки, нәдән данышырлар. Тәшкилатын информасија шәбәкәләриндән һазырладығы хүласә мәлуматы охујурам.\nСејид Һәсән Нәсруллаһ мәгаләләрә мүнасибәт билдириб: Бәзиләри јаздығы мәгаләнин мүхалиф тәрәфиндән охунмасыны истәјир. Бизимлә оланлар вә олмајанлар вар. ТәкҹәÂ тәрәфдарлары охумаг бәс етмир. Бахышлары өјрәнмәк үчүн мүхалифин дә јаздығыны охумалысан.\nҺизбуллаһ лидеринә сон суал һансы дилләри билмәси олуб. Сејид Һәсән Нәсруллаһ дејиб: Инҝилис дилини јахшы билирдим. Амма ишләтмәдијимдән инҝилисҹә данышығым зәифләјиб. Амма Јахшы баша дүшүрәм. Инҝилисҹә хәбәрләри изләјирәм, инҝилисдилли сәфирләрин сөзләрини там анлајырам. Фарс дилини исә јахшы билирәм. Бу дилә әлагәм сијасәтлә бағлыдыр. Заман өтдүкҹә ајдын олду ки, фарс дилиндә олдуғундан әрәбләрин Ислам мәдәнијјәтинин бәзи биликләрдән мәһрум олмушуг.


Q=40	C=13	SS=6	LS=20	PS=13	DC=0	LC=0	SD=0	BS=1	G0=13	G1=10	G2=9	DLID=az_RU	BODY=1 Бутрус 2 | Онлајн Мүгәддәс Китаб | Јени дүнја тәрҹүмәси\n1 Бутрус 2:1—25\nАллаһын сөзүнә гаршы иштаһа ојадын (1—3)\nҸанлы дашлардан тикилән руһани ев (4—10)\nГәриб вә мүвәггәти сакин кими јашајын (11, 12)\nИнсан һакимијјәтләринә табечилик (13—25)\nМәсиһ нүмунәмиздир (21)\n2 Беләликлә, һәр ҹүр пислији+, һијләни, ријакарлығы, пахыллығы вә шәр-бөһтаны кәнара гојун. 2 Анадан тәзәҹә доғулмуш чаға кими+ Аллаһын сөзүндәки саф сүдә гаршы иштаһа ојадын ки, онун васитәсилә бөјүјүб хиласа јетишәсиниз.+ 3 Ахы сиз Ағанын хејирхаһлығыны дадмысыныз. 4 Сиз она, инсанларын рәдд етдији,+ амма сечилмиш, Аллаһ үчүн гијмәтли олан+ ҹанлы даша јахынлашанда 5 ҹанлы дашлар олан сизләрдән руһани ев+ тикилир ки, сиз мүгәддәс каһинләр тајфасы олуб Иса Мәсиһин васитәсилә Аллаһа мәгбул+ руһани гурбанлар+ тәгдим едәсиниз. 6 Чүнки Мүгәддәс Јазыларда јазылыб: «Будур, Мән Сионда сечилмиш даш, гијмәтли ҝушә дашыны гојурам. Она иман едән һеч вахт пешман олмајаҹаг».+ 7 Беләликлә, иман едән сизләр үчүн о, гијмәтлидир, иман етмәјәнләр үчүнсә «бәнналарын рәдд етдији даш+ күнҹүн әсас дашы»,+ 8 «бүдрәдән даш вә јыхан гаја» олду.+ Беләләри сөзә итаәт етмәдикләри үчүн бүдрәјирләр. Онларын агибәти будур. 9 Анҹаг сиз «сечилмиш сој, падшаһ вә каһин тајфасы, мүгәддәс халг,+ Аллаһын мәхсуси үммәтисиниз»,+ сизи гаранлыгдан Өз һејрәтамиз нуруна чағыранын+ «әзәмәтли сифәтләрини бәјан етмәк» үчүн сечилмисиниз.+ 10 Бир вахтлар сиз халг дејилдиниз, инди исә Аллаһын халгысыныз.+ Сизә мәрһәмәт ҝөстәрилмәмишди, инди исә мәрһәмәт ҝөрдүнүз.+ 11 Әзизләрим, гәриб вә мүвәггәти сакин+ олан сизләрдән риҹа едирәм: ҹанынызла савашан+ ҹисмани истәкләрдән узаг дурун.+ 12 Башга халгларын арасында бундан сонра да нүмунәви давранын+ ки, сизә гара јаханлар јахшы ишләринизи мүшаһидә едиб+ јохлама ҝүнүндә Аллаһы мәдһ етсинләр. 13 Ағанын хатиринә инсан һакимијјәтләринә табе олун.+ Ән јүксәк вәзифә тутдуғуна ҝөрә падшаһа+, 14 јахуд пис иш ҝөрәнләри ҹәзаландырмаг, јахшы иш ҝөрәнләри+ исә мүкафатландырмаг үчүн падшаһ тәрәфиндән ҝөндәрилмиш һакимләрә табе олун. 15 Чүнки Аллаһ истәјир ки, сиз јахшы ишләринизлә наданлыгла данышан ағылсызлары сусдурасыныз.+ 16 Азад адамлар кими јашајын,+ Аллаһын гуллары+ олдуғунуз үчүн азадлығыныздан пис әмәлләр үчүн пәрдә кими истифадә етмәјин.+ 17 Һәр ҹүр инсана һөрмәт един,+ бүтүн гардашлығы севин,+ Аллаһдан горхун,+ падшаһа һөрмәт бәсләјин.+ 18 Гој нөкәрләр ағаларына табе олсунлар, өзү дә тәкҹә хејирхаһ вә мүлајим оланлара јох, разы салмаг чәтин оланлара да лајигинҹә һөрмәт бәсләсинләр.+ 19 Чүнки кимсә Аллаһ гаршысында виҹданыны тәмиз сахламагдан өтрү әзаблара гатлашыр вә һагсызлыға мәруз галырса, бу, тәгдирәлајигдир.+ 20 Әҝәр сиз ҝүнаһ иш ҝөрдүјүнүз үчүн дөјүлүр вә буна гатлашырсынызса, бу сизә нә газандырыр?+ Анҹаг јахшы иш ҝөрдүјүнүз үчүн әзаб чәкирсинизсә вә буна дөзүрсүнүзсә, бу, Аллаһа мәгбулдур.+ 21 Сиз мәһз бунун үчүн чағырылмысыныз. Ахы Мәсиһ дә сизин уғрунузда әзаб чәкди+ вә сизә нүмунә гојду ки, онун изи илә ҝедәсиниз.+ 22 О, һеч бир ҝүнаһ ишләмәмишди,+ ағзындан јалан сөз чыхмамышды.+ 23 О, тәһгирә тәһгирлә ҹаваб вермирди.+ Әзаб чәкәндә+ кимсәјә һәдә-горху ҝәлмирди, лакин өзүнү адил Һакимә+ тапшырырды. 24 О, ҝүнаһларымызы өз бәдәниндә дашыјыб+ дирәјин үзәринә апарды+ ки, биз ҝүнаһ үчүн өлүб салеһлик үчүн јашајаг. «Сиз онун јаралары илә шәфа тапдыныз».+ 25 Сиз јолуну азмыш гојунлар кими идиниз,+ анҹаг инди ҹанынызы горујан чобанын+ вә нәзарәтчинин јанына гајытдыныз.\n1 Бутрус 2


Q=66	C=16	SS=16	LS=33	PS=33	DC=0	LC=0	SD=0	BS=1	G0=5	G1=3	G2=3	DLID=az_RU	BODY=Зәбур 85 | Онлајн Мүгәддәс Китаб | Јени дүнја тәрҹүмәси\nКечмиш ҝүнләрә дөнмәк диләји\nЈеһова садиг бәндәләринә сүлһ барәдә данышаҹаг (8)\nМәһәббәтлә сәдагәтин ҝөрүшү (10)\nДирижора. Гарун оғулларынын мәзмуру.+ 85 Өз өлкәнә лүтф ҝөстәрдин,+ еј Јеһова,Јагубун әсир өвладларыны ҝери гајтардын.+ 2 Халгынын тәгсирини бағышладын,Бүтүн ҝүнаһларыны әфв етдин.+ (Селаһ) 3 Сән бүтүн һиддәтини сахладын,Шиддәтли гәзәбини јатырдын.+ 4 Еј хиласкарымыз Аллаһ, бизи кечмиш ҝүнләримизә гајтар,Даһа бизә аҹыгланма.+ 5 Бизә сонсузадәк һирсләнәҹәксән?+ Гәзәбини нәсилдән-нәслә узадаҹагсан? 6 Мәҝәр бизи дирчәлтмәјәҹәксән ки,Халгын Сәндә севинҹ тапсын?+ 7 Бизә мәһәббәтини ҝөстәр, еј Јеһова,+Бизә гуртулуш бәхш ет. 8 Јеһова Аллаһын сөзләрини динләјәҹәјәм,О, Өз халгына, садиг бәндәләринә сүлһ барәдә данышаҹаг,+Тәки онлар јенә дә дикбаш олмасынлар.+ 9 Онун еһтишамы өлкәмиздә јашасын дејә,Вердији гуртулуш Ондан горханлара јахындыр.+ 10 Мәһәббәтлә сәдагәт ҝөрүшәҹәк,Салеһликлә сүлһ өпүшәҹәк.+ 11 Сәдагәт јердән ҹүҹәрәҹәк,Доғрулуг ҝөјләрдән бојланаҹаг.+ 12 Јеһова да немәт верәҹәк,+Торпағымыз мәһсулуну битирәҹәк.+ 13 Салеһлик Онун өнүндә ҝедәҹәк,+Аддымлары үчүн ҹығыр ачаҹаг.


Q=16	C=16	SS=5	LS=0	PS=2	DC=0	LC=0	SD=0	BS=0	G0=28	G1=16	G2=7	DLID=az_RU	BODY=Шадрак, Мешак вә Авед-Него | Мүгәддәс Китаб һекајәләри\nБУ ҜӘНҸЛӘРИ унутмамысан ки? Бәли, онлар Даниелин достларыдыр. Јадындадырса, бу ҝәнҹләр бәзи јемәкләрдән имтина етмишдиләр. Бабиллиләр онлара Шадрак, Мешак вә Авед-Него адларыны вермишдиләр. Инди онлара бах. Һамы бу јекә һејкәлә баш әјир, онлар исә јох. Нәјә ҝөрә? Ҝәл бунун сәбәбини арашдыраг.\nЈеһованын Өз әли илә јаздығы Он әмр јадындадыр? Бу әмрләрдән биринҹиси белә сәсләнир: ‘Мәндән башга өзҝә аллаһлара ибадәт етмәмәлисән’. Асан олмаса да, ҝәнҹләр бу әмрә риајәт едирләр.\nБабилин падшаһы Навуходоносор дүзәлтдији һејкәлә сәҹдә етмәк үчүн бир чох нүфузлу адам дәвәт едиб. О бүтүн халга дејир: ‘Зурна, лира вә башга мусиги аләтләринин сәсини ешитдикдә, һамыныз бир нәфәр кими бу гызыл һејкәлә баш әјиб сәҹдә гылмалысыныз. Ким баш әјиб сәҹдә гылмаса, о саат гызмар собанын ичинә атылаҹаг’.\nНавуходоносор Шадракын, Мешакын вә Авед-Негонун һејкәлә баш әјмәдијини биләндә чох гәзәбләнир. Онлары јанына ҝәтиртдирир вә һејкәлә баш әјмәк үчүн онлара даһа бир имкан верир. Ҝәнҹләр исә Јеһоваја ҝүвәндикләри үчүн Навуходоносора дејирләр: ‘Хидмәт етдијимиз Аллаһ бизи одлу собадан хилас етмәјә гадирдир. Буну етмәсә дә, сәнин дүзәлтдијин гызыл һејкәлә баш әјән дејилик’.\nБуну ешидән Навуходоносор даһа да гәзәбләнир вә әмр едир: ‘О собаны адәтән гыздырдығыныздан једди дәфә артыг гыздырын!’ Сонра исә ордусундакы ән ҝүҹлү адамлара әмр едир ки, Шадракын, Мешакын вә Авед-Негонун әл-голуну бағлајыб гызмар собаја атсынлар. Соба о гәдәр истидир ки, аловун дилләри бу ҝүҹлү адамлары өлдүрүр. Бәс онларын собаја атдыглары үч ҝәнҹлә нә олур?\nПадшаһ собанын ичинә баханда ону горху бүрүјүр. ‘Биз үч нәфәрин әл-голуну бағлајыб бу собаја атмадыгмы?’\n‘Доғрудур, еј падшаһ!’ дејә гуллугчулар ҹаваб верирләр.\nПадшаһ дејир: ‘Онда нә үчүн мән собанын ичәрисиндә дөрд нәфәрин ҝәздијини ҝөрүрәм? Онларын әл-голу бағлы дејил, алов да онлара тохунмур. Дөрдүнҹүсү исә бир мәләјә бәнзәјир’. Падшаһ собанын ағзына јахынлашыб сәсләјир: ‘Шадрак! Мешак! Авед-Него! Еј Уҹа Аллаһын гуллары, чыхын!’\nҜәнҹләр собадан чыханда һамы онларын саламат олдуғуну ҝөрүр. Падшаһ дејир: ‘Шадракын, Мешакын вә Авед-Негонун Аллаһына шүкүрләр олсун! О Өз мәләјини ҝөндәрди ки, Аллаһдан башга һеч бир шејин гаршысында сәҹдә гылмадыглары үчүн бу ҝәнҹләри хилас етсин’.\nМәҝәр бу һекајә һәмишә Јеһоваја садиг галмағымыз үчүн ҝөзәл нүмунә дејилми?\nЧыхыш 20:3; Даниел 3:1–30.


Q=34	C=3	SS=0	LS=26	PS=0	DC=7	LC=0	SD=0	BS=1	G0=7	G1=5	G2=5	DLID=az_RU	BODY=ДИЛИ: Awing Aзәрбајҹан (кирил әлифбасы) Banjar Chiga Dayak Tomun Limbum Mbo Meta' Nivaclé Pidgin (West Africa) Јава (шәрги) Јава дили Јамајка жест дили Јапонија жест дили Австралија жест дили Австрија жест дили Азәрбајҹан (латын әлифбасы) Алманија жест дили Алтај Америка жест дили Ангола жест дили Арҝентина жест дили Бали Белиз креолу Боливија жест дили Боснија Валенсија Венесуела жест дили Вјетнам Галисија дили Гана жест дили Гајана креолу Гваделупа креолу Гватемала жест дили Гвинеа-Биссау креолу Гренландија Данимарка Данимарка жест дили Дусун Еквадор жест дили Естонија жест дили Индонезија Индонезија жест дили Исвеч Исвеч жест дили Исвечрә ләһҹәсинин жест дили Испанија жест дили Италија жест дили Камбоҹа Квебек жест дили Кирибати Колумбија жест дили Комор (Нгазиджа) Конго Конго жест дили Коста-Рика жест дили Крым татарларынын дили (кирил) Лаос Латвија жест дили Литва Литва жест дили Лүксембург Маврики креолу Мадура Македонија Малајзија жест дили Малта Маркиз дили (Нуку-Һива) Маркиз дили (Һива-Оа) Маҹарыстан жест дили Мексика жест дили Ментавај Мјанма Мәркәзи Алјаска јупики Непал Ниас Нидерланд Нидерланд жест дили Никарагуа жест дили Никобар Ниуе Ниҝериа пиҹини Норвеч Панама жест дили Парагвај жест дили Пенсилванија-алман Полша жест дили Португалија жест дили Раратонга Рејунјон креолу Румынија жест дили Самоа Санҝир Сејшел креолу Словакија жест дили Соломон Адалары пиҹини Сомали Таити Тии Тонга Торрес боғазынын креолу Тувалу Увеа Уелс Украјна Уругвај жест дили Фарер Филиппин жест дили Финландија жест дили Фиҹи Франса жест дили Хмонг (ағ) Хорватија жест дили Чехија жест дили Чили жест дили Чин (Кантон, садәләшдирилмиш) Чин (Кантон, әнәнәви) Чин (мандарин, садәләшдирилмиш) Чин (мандарин, әнәнәви) Чин (мату) Чин жест дили Шотландија гаели аббеј абуи агуаруна адангме албан алман алур амусго (Ҝерреро) амһара аракуан аруако ассам аттие аукан африкаанс ачи ашағы алман ајмара аҹие аһанта бамана баса (Камерун) баса (Либерија) баск батак (дејри) батак (каро) батак (сималунгун) батак (тоба) бауле бафиа башгырд белорус бенгал бете биак бидајуһ (букар) бикол бислама блекфут болгар брибри будза булу буши ва варај варрау вајма (роро) везо венда вејева волајта га газах ган гарачы (Алманија) гарачы (Македонија) гарачы дили (Арҝентина) гарачы дили (Болгарыстан) гарачы дили (Румынија) гарачы дили (Шимали Јунаныстан) гарачы дили (Шәрги Словакија) гарачы дили (кирил) (Македонија) гарачы дили (Ҹәнуби Јунаныстан) гарифуна гокана гомала гуарани гуарани (боливија) гуахиро гуере гуна гуро гуҹарат гырғыз дамара дајак (Аһе) дајак (нгаҹу) дигорон дреһу дуала дхолуо еве евондо едо ембера (катио) ермәни ермәни (гәрб) есан естон етон ефик занде зулу ибан ибанаг ибинда ибо иврит илок инҝилис ирланд исланд исоко испан итавит италјан ишил кабарда-чәркәс кабил кабовердиану кабре кадазан какчикел каланга (Ботсвана) каланга (Зимбабве) камбера каннада канхобал каонде карен (сго) каталан качин кеи кекчи кечуа (Анкаш) кечуа (Ајакучо) кечуа (Боливија) кечуа (Куско) кечуа (Чибелбо) кечуа (Һуалја Ванка) кечуа (Һуалјага Һуануко) кикамба киконго киконго-ја-лета кикујју килуба кимбунду кинанде кинјаруанда кипенде кирунди кисонге кисси киче кичуа (Имбабура) кичуа (Пастаса) кичуа (Сантјаго-дел-Естеро) кичуа (Тена) кичуа (Чимборасо) конкани (деванагари) конкани (латын) кора кореја коса кпелле кри (гәрби чөл, латын) кри (чөл, латын) крио куануа куанјама кјангонде күрд сорани кһаси ладин (ҝарденесе) лакота ламба ламбја латгал латыш ленҹе лингала ловари лози лома ломве лувале луганда лунда мади мазахуа мака макасаи макуа макуши малагаси малај малајалам мам мамбаи (Ермера) мамбве-лунгу мангарева мандјак манинка (шәрги) манипури мано маори маори (латын) маратһ масатек (Хуаутла) мајангна мајо мајтһили мајја мајја (мопан) маҹар мбала медумба менде меру мизо мискито михе миштек (Коста) миштек (Тилантонго) миштек (Тлахиако) миштек (Уахуапан) миштек (Ҝерреро) мнонг (мәркәзи) монго-нкунду монгол море моту навахо нага-куки-чин (зотунг) нага-куки-чин (куки) нага-куки-чин (тиддим) нага-куки-чин (һакһа) нама науатл (Веракрус) науатл (Хуастека) науатл (Шимали Пуебла) науатл (мәркәзи) науатл (Ҝерерро) нгабар нгангела нгбанди (шимали) нгиембун нгомбале ндау ндебеле ндебеле (Зимбабве) ндонга невари ненгоне нзема нјунгве одиа окпе олу конзо оромо осетин отоми (Мескитал вадиси) отоми (Мехико штаты) оттава паес памона пангасинан папјаменто (Аруба) папјаменто (Күрасао) пемон пеуенче пиароа пилага пиҹин (Камерун) полјак помор португал пулар пәнҹаб пәнҹаб (шаһмуһи) рапануи ровиана румын рунгус рунјанкоре рус рус жест дили саами (шимал) санго сангомено сантали (латын) сапотек (Вилла Алта) сапотек (Дел-Валли) сапотек (Истм) сапотек (Ихтлáн) сапотек (Киавикусас) сапотек (Лачигуири) сапотек (гуевеа) сарамаккан сарнами свати себуан сена сенуфо (себаара) сепеди серб серер сесуто (Лесото) сесуто (Ҹәнуби Африка) сетсвана силһети (бенгал) сингал словак словен соли сотсил сранан-тонго суаһили суаһили (Конго) сунда сусу сутухили тагалог таи талјан тамил тангкһул тандрој тараски тарахумара татар таҹик тви теке (Конго, Киншаса) телугу тетум (Дили) тетум белу тзелтал тигре тиревуҹу тлапанек тоарипи тоба ток-писин тораҹа тотонак тохолабал тсва тсонга тумбука тупури тыкуна түрк түркмән уаб-мето уичи уичол умбунду урду урһобо ујғур (кирил) фанг (нотумоу) фанте фарс фаталуку фефе фин фон франсыз фрафра фриз фулфулде (Камерун) футуна (шәрги) харачии (харакуу) хорват хуаве хуастек (Сан-Луис-Потоси) чавакано чангана (Зимбабве) чех чибемба чилуба чин (мара) чин (фалам) чинамванга чинантек (Охитлан) чинјанја читонга читонга (Зимбабве) читонга (Малави) чичева чокве чол чонтал (Оахака) чонтал (Табаско) чопи чуабо чуваш шимали оҹибве (латын) шона шуара шухни јак јакоуба јанси јао јао (мјен) јапон јемба јоруба јукпа јунан јунан жест дили ҝерзе ҝитонга ҝүрҹү ҹивака ҹола Һаити креолу Һиндистан жест дили Һондурас жест дили Һонконг жест дили һаву һереро һилигајнон һинд һири-моту һопи һунсрик әрәб әрәб (Мәракеш) әрәб (Судан креолу) өзбәк\nмәҹази мәнада дејилмиш ифадәдир?\nҝөјдә гурулмуш һөкумәтдир?\nјохса башга бир шејдир?\n«Ҝөјләрин Аллаһы һеч вахт дағылмајаҹаг бир падшаһлыг гураҹаг» (Пејғәмбәрләрин китабы, Дәнјал 2:44).\n«Она һакимијјәт, шәрәф вә падшаһлыг верилди... Онун һакимијјәти сона јетмәјәҹәк әбәди һакимијјәтдир»(Пејғәмбәрләрин китабы, Дәнјал 7:14).\nӘдаләтли һөкумәт шәхсән сизә фајда ҝәтирә биләр (Пејғәмбәрләрин китабы, Әшија 48:17, 18).\nГаршыдан ҝәлән јени дүнјада инсанлар там сағлам вә хошбәхт өмүр сүрәҹәкләр (Инҹил, Вәһј 21:3, 4).\nБәли, олар, ән азы, ики сәбәбә ҝөрә:\nИса пејғәмбәр јер үзүндә оланда Аллаһын Падшаһлығынын нәләри һәјата кечирәҹәјини ҝөстәрмишди. О, өз давамчыларына Аллаһын Падшаһлығынын ҝәлмәси вә Аллаһын ирадәсинин јер үзүндә јеринә јетмәси барәдә дуа етмәји өјрәдирди (Инҹил, Мәтта 6:9, 10). Иса пејғәмбәр бу дуаја Аллаһын неҹә ҹаваб верәҹәјини нүмајиш етдирмишди.\nИса пејғәмбәр јер үзүндә јашајанда аҹлары дојуздурур, хәстәләрә шәфа верир вә өлүләри дирилдәрәк һәјата гајтарырды! (Инҹил, Мәтта 15:29—38; Јәһја 11:38—44). Аллаһын Падшаһлығынын Падшаһы Иса Мәсиһ Падшаһлығын өз тәбәәләри үчүн нәләр едәҹәјини мөһтәшәм шәкилдә ҝөстәрди (Инҹил, Вәһј 11:15).\nДүнјада һөкм сүрән вәзијјәт әмин едир ки, Аллаһын Падшаһлығы тезликлә ҝәләҹәк. Иса пејғәмбәр демишди ки, Падшаһлыг јер үзүнә сүлһ вә әмин-аманлыг ҝәтирмәздән өнҹә дүнја мүһарибәләр, зәлзәләләр вә аҹлыг уҹбатындан әзијјәт чәкәҹәк (Инҹил, Мәтта 24:3, 7).\nБүтүн бунлар ҝөзүмүзүн габағында баш верир. Буна ҝөрә дә там әмин ола биләрик ки, Аллаһын Падшаһлығы тезликлә бу проблемләрин һамысына сон гојаҹаг.\nАллаһын Падшаһлығынын һакимијјәти алтында һәјат неҹә олаҹаг?\nБу суалын ҹавабы Мүгәддәс Китабын ашағыдакы ајәләриндә јазылыб: ЗӘБУР 37:29; ӘШИЈА 65:21—23.


Q=33	C=33	SS=1	LS=0	PS=0	DC=0	LC=0	SD=0	BS=1	G0=81	G1=54	G2=27	DLID=az_RU	BODY=TolishPress.org - КИ КЫШТЭШЕ hЭЗИ ЭСЛАНОВ ? – Толышпресс ТВ\nГлавная : Религия, история, культура : КИ КЫШТЭШЕ hЭЗИ ЭСЛАНОВ ? – Толышпресс ТВ\nКИ КЫШТЭШЕ hЭЗИ ЭСЛАНОВ ? – Толышпресс ТВ\nТМВ_23_09_2016_ on 24 Сентябрь, 2016 17:30:00 | 888 раз прочтено\nКИ КЫШТӘШЕ ҺӘЗИ ӘСЛАНОВ ? – Толышпресс ТВ\nШымә чок зынедәшон ки, Лејла һовә бәфоманде бәштә сыхани! Дәвардә сәфә сыханым доәбе бәшмә ки, чәмә хәлғи јолә Мерд, генерал Һәзи Әсланови ғәттоли һәхәдә гәп бәжем, де објектив фактон ијән дәлилон исбот бәкам ки, ком мәлун баис бә бәчәј марде! Ымһа, есә әмәл кардедәм бәштә доә сыхани, едаштедәм бәшмә һәмон фактон ијән дәлилон. Нез быныштән бәчәмә екрани, де дығғәти гуш быдән бәштә һовә!\nЧымы азизон! Аз зынедәм ки, чәмә толышон вејни чок зынедән әфсонәви генерал Һәзи Әсланови тәрҹумеји-һоли, чәј дәвардә шәрәфинә рој. Әве ијо чәј жимони кали мәсәлон һәхәдә мәлумот бәдом ки, веј ныдожным шымә сәј.\nҺәзи Әһәди зоә Әсланов – пенҹо пенҹминә әлоһиддә танки полки командир, сивы пенҹминә гвардијә танки бриғәдә сәрһәнг, - моәку бә и һәзо нәвса даминә сори јанвари висты дыәдә Ланкони ди Гамәтукәдә чы коәкә хыјзонәдә. И һәзо нәвса сивы һафтминә сорику Коммунист партијә узв бә. Тәһсилыш ниманҹулә мијонә тәһсиле. Ланкони кәрпуҹи кархонәдәш ко кардә. И һәзо висты нәвминә сорику Ғызылә Ордујәдә хыдмәтыш кардә. Һандәше чы Зағафғазијә һәрби һозыәти мәктәбәдә Бокујәдә. Сәш кардә Ленингради кавалеријә мәктәб, чәјоән чы Симинә ләшғәрон Һәрби академијә. И һәзо сивы нәв-и һәзо чылминә соронәдә ҹангыш кардә совети-фини ҹангәдә. Јолә Вәтәни ҹанги бино быә ружику ҹәбһәдә бә. Иминә кәрә Сәвети Иттыфоғи ғәһрәмон номыш ијән “Ғызылә астовәш” сә и һәзо нәвса чылы дыминә сори декабри висты дыәдә. Фик быдән, чич нывыштедәбе бәвәдә ружномә “Краснаја звезда”: “Ҹанги тарыхи һәлә виндәшни бәнә Һәзи Әсланови ијән чәј ҹанги һәмрон”.\nПешы гвардијә генерал-мајор Һәзи Әсланови командирәтиш кардә бә сивы пенҹминә танки бриғәдә. И һәзо чылы пенҹминә сори јанвари висты пенҹәдә Литвәдә шә ҹангон гыләјнијәдә шәһид быә. Һәзишон дәкандә Озорбојҹони појтахт Боку шәһрәдә. И һәзо нәвса нәве иминә сори Һәзи Әсланови пеш марде дыминә кәрә сәше Сәвети Иттыфоғи ғәһрәмони ном. Медал “Ғызылә астовә”шон бәвәдә едаште бәчәј авлодон.\nДустон вотедәбин бәј “Генерал-Шимон!” ијән “танки Суворов”. Әв бә һар ҹанг шеәдә, “Шимон!” әвоти, демијән бә һәвәс әвәј ыштә сәрбозон. Һежо ым сыхан вәс кардедә ки, әмә бызнәмон ки, чәј миллијәт толыш бә!\nИ һәзо нәвса чылы пенҹминә сори јанвари вистәдә гыләј ҹангәдә Һәзишон јарәжә карде. Әвышон ној бә ҹәбһә һоспитал. Чәјо сәдошон карде әв ки, гәп быжәны де Москвә. Бәј хәбәшон дој ки, әвышон тәјин кардә Озорбојҹони республикә мыдофиә назир!\nДетобә јанвари висты сеј Һәзи әвәз кардедәбе гвардијә полковник А. Новиков. Әмма чәј ко хош омедәныбе бә генерал Обухови. Әве әј сәдош карде Һәзи бә думо, тәбрикыш карде әв де тожә вәзифә, чәјо әжош карде ки, Һәзи ыштән бышу осә быкә ҹәбһәдә һәрби вәзјәти. Јанвари висты чоәдә Һәзи шәхсән нәвәј ҹәһбә чы сә-бә сә. Јанвари висты чоәдә Приекуле мәнтәғәдә отәшпори отәшыш окарде бәчәј мандә вырәј, јарәжәш карде әв. Оружи Һәзи асбардыше! Бәвәдә чәј сивы пенҹ син дамәбе, бо Ғәләб ружијән мандәбе ҹәми се манг! Ән чочинән әвбе ки, чәј дуст мајор Бегишвили нывыштедә ки, Һәзи тазыш чокбе, әмма бәмә хәбәшон дој ки, се саати бәпештә әв ибердәмәдә асбардыше! Ым ко боәмә веј чочин манде!\nЧымы азизон! Ыми бывотым ки, бо һар гылә толышијән веј чочинә мәсәлә һежо бымәдәј ки, чокнә бе ки, һәзишон жәј мандә вырәдә, чокнә бе ки, чәј таз чок бе-бе, ибердәмәдә әв бә рәһмәт ше? Боән бә иҹо вағиф быбәмон бә кали сырон.\nЫми зынедәшон ки, Һәзи Озорбојҹонәдә игләлијә мердбе ки, ды кәрә сәшбе Сәвети Иттыфоғи ғәһрәмони ном. Ымән бәшмә мәлуме ки, һәлә дынјо ҹанги бәнав Сталини мәслоһатыш зынәбе бә Озорбојҹони јолон ки, әвон бынывыштын ыштә хәлғи ијән довләти тарыхи, бысохтын әј. Әве Бокујәдә тадибәсә дәмандәбин бо тарых нывыште. Бы китобонәдә чәмә толышә хәлғи чан һәзо сорнә тарыхышон ијән чәмә чандә гылә тарыхи ғәһрәмононышон нывыште бәнә “озорбојҹоныжи”, јәне елонышон карде әвон “тырк”! Һәзи Әсланови ғысмәтән жыго бе. Чәј мардә ружику жыгошә, Озорбојҹонәдә лу-пуст кардедән ыштәни ки, сыбут быкән бә дынјо ки, һичмәсә, Һәзи тыркебән! Чәј һәхәдә нывыштә китобонәдә нывыштедән ки, мәвотбән, Һәзи Гамәтуки тыркә кужәдә бә дынјо омәјбән! Шымә чок зынедәшон ки, Гамәтукәдә детобә ымружнә ружи и кәсән тырк жијәни!\nЧәјоән, Озорбојҹони һукмәти бә толышон вәјнә кардә һәзо-һәзо ҹинојәтон номијән гәтедәнин, әмма һежо бә даст-почән ки, ыштәку әфсонә песохтын Һәзи Әсланови ғәттолон һәхәдә, нијо быкән чәј марде сәбәбкорон! Озорбојҹони рәсми һукмәти консепсијә иддо кардедә ки, гуја генерал Баграмјани суи-ғәсдыш крадә бо Һәзи, нәтиҹәдән әв мардә! Бәчәмә вејнә толышон мәлуме чы версијә мәғсәд!\nЧандә соронин, әмә нәведәмон бо етибојнә дәлилон ијән сыбутон ки, бызнәмон кије чы Һәзи марде сәбәбкор? Шык бә Хыдо, чәмә зәһмәти ыштә бәһрәш дој. Жәго дәлилон ијән фактон есә һестин чәмә дастәдә. Есә чәвон һәхәдә гәп бәжем бошмә.\nВејнә толышон мәвужи мәсәшоне Сәвети һукмәти јолә мәнсәбсојбә мерди, Довләти плани комитә сәдр, Бокујәдә моәку быә Николај Бајбакови ном. Ды һәзо иминә сори мәрһум Бајбакови гыләј китобыш нывыштәбе, чәј ном “Чымы вәтән Озорбојҹоне”. Бәвәдә ым китоб һозы беәдә, Москвәдә жијә Физули Мәммәдов номәдә гыләј нахчываныжә бизнесмени әлбәһол чапыш кардәбе ә китоб, әмма һич дијәшән кардәныбе ки, чичон нывыштәше Бајбакови ыштә китобәдә.\nӘмма китоб чапо бешенҹән, гымон бәбе карде ки, әв егынијә бә вахти Озорбојҹни президент быә Һејдәр Әлијеви даст. Еһтимолән, Һејдәри һандәше, чә китобо доәше бекарде Һәзи Әсланови марде сәбәбкорон һәхәдә быә вәслә. Чәмә шәкымон ни ки, мәһз Һејдәри доәше гырдыку карде чә китоби иминә нәшр һәммәј, чәјо чәсбони доәше дыминә кәрә чап карде ә китоб. Әмма Русијә толышон диаспорә јол чәмә билә Исмоил Шабанови бә вахти шәхсән һандәше бә китобәдә Һәзи һәхәдә нывыштәјон. Чәјоән Исмоил шә Бајбакови тоно бәчәј боғи кә, әјо димбәдим гәпышон жә Һәзи һәхәдә, Бајбакови шәхсән тәсдығыш кардә ки, чәј нывыштәјон һәғиғәтин!\nӘмә чан соронин нәведәмон Русијә китобхонәнәдә чә китоби иминә нәшри, әмма әв ни ки ни! Һәтто мәшһур китобхонә Ленинкәдән ни ә китоб! Чә китобхонәо китобон иглә Һејдәр әзни пегәте! Китоби дыминә нәшрәдә Һәзи һәхәдә мәлумот мандәни. Иглә ҹумлә һесте: “Әмә һич јодо бенибәкамон Һәзи Әсланови!”. Вәссәлом!\nШык быбу бә Хыдо ки, бы незони Бајбакови гыләј авлод рози бе ки, бәһваты бәмә чә китоби гыләј иминә нәшри. Бунән, чич нывыштедә Бајбаков Һәзи һәхәдә:\n“Ҹанги вахти Сталини сохтыше һар гылә мыттәфиғә республикәдә Мыдофиә Хәлғи комиссариат, јәне Мыдофиә вәзарәт. Чә республикон Мәркәзи Комитон иминә котибон автоматик тәјин бин чәвон Мыдофиә назир. Интаси Сталини Озорбојҹонәдә мәлун Мир Ҹәфәр Бағыровыш тәјин ныкарде Мыдофиә назир. Чумчыко Сталин норозибе Бағыровику. Бәј хәбә рәсәбе ки, Бокујәдә чандә гылә мивә-һавзә дуконон ко кардедән бо Бағырови. Әве әј сәдош карде Беријә, асбардыше бәј ки, әв мыфәттиш бывғанды бә Боку, быдә осә быкән Бағырови коон. Һәмән асбардыше бәј ки, быдә мыфәттиш шанго ныһыты Бокујәдә, де електрики ғатәри һа руж шанго бо бә Дәрбәнд, маштәнәј ижән бышу бә Боку.\nБә Бағырови рымуз рәсенҹән, әв дәманде бо мыфәттиши бо компрамат сохте. Ружи шанго мыфәттиш бә Дәрбәнд шеәдә, артист Лејла Бәдирбәјлишон гуҹили-гуҹили дәфырсыније бә мыфәттиши купе, әлбәһол кәшәшоне чәвон шикил, Бағырови вығандыше әв бә Москвә”.\nЧымы хосә хәлғ! Ијо нимәдә һаштедәм Бағырови кәләкон һәхәдә ыштә гәпи. Боәмә мәрағин әв ни, Һәзије!\nБунәмон, Бајбаков чич нывыштедә бы һәхәдә. Әв нывыштедә:\n“Бағыров чок сәрәседәбе ки, Озорбојҹони Мыдофиә назир тәјин быә Һәзи Әсланов автоматик чы Мәркәзи Комитә иминә котиб бәбе, јәне Озорбојҹони јол бәбе! Әве Бағырови тәшкилыш карде суи-ғәсд бо Һәзи, доше әв кыште!”\nҺа, чымы азизгирамијон! Есә зынәоне, ки кыштәше Һәзи Әсланов? Есә зынәоне ки, бочи Һејдәри доәше суте Бајбакови китоб? Есә әмә зынедәмон ки, бочишон кыштә Һәзи ијән ки кыштәше әв! Хыдо ләнәт быкә бә Һәзи ғәттолон!\nХыдо ләнәт быкә бәчәмә хәлғи дышменон!\nХыдо озод быкә чәмә хәлғи!\nТолышпресс ТВ: КИ КЫШТӘШЕ ҺӘЗИ ӘСЛАНОВ ?


Q=22	C=0	SS=0	LS=11	PS=11	DC=0	LC=0	SD=0	BS=1	G0=6	G1=5	G2=2	DLID=az_RU	BODY=Јеһованын Шаһидләри Бруклинин Думбо бөлҝәсиндә Адамс 74 үнванындакы әмлакларыны сатды | JW.ORG Хәбәрләр\nДИЛИ: Aзәрбајҹан (кирил әлифбасы) Азәрбајҹан (латын әлифбасы) Вјетнам Данимарка Индонезија Исвеч Литва Мјанма Нидерланд Норвеч Украјна Фиҹи Чин (мандарин, садәләшдирилмиш) Чин (мандарин, әнәнәви) албан алман африкаанс ермәни естон иврит инҝилис испан италјан кинјаруанда кореја коса маҹар полјак португал румын рус серб серб (латын) словак словен суаһили тагалог таи түрк фин франсыз хорват чех јапон јунан ҝүрҹү\n8 НОЈАБР 2017\nЈеһованын Шаһидләри Бруклинин Думбо бөлҝәсиндә Адамс 74 үнванындакы әмлакларыны сатды\nЧәршәнбә ахшамы, 7 нојабр тарихиндә Јеһованын Шаһидләри Бруклинин (Нју-Јорк) тарихи әразиси олан Думбода Адамс 74 үнванындакы әмлакларынын сатышыны тамамладылар. Бу, Думбо бөлҝәсиндә тикинти ишләри апарыла биләҹәк сон әразиләрдән биридир.\nЈеһованын Шаһидләри бу әразини 1975-ҹи илдә алмыш вә 1976-ҹы илдә бурада автомобил тәмир гаражы тикмишдиләр. 1990-ҹы илдә исә бинанын өлчүсүнү тәхминән икигат артырмышдылар. Һал-һазырда бинанын әразиси 2236 квадрат метрдир. Амма әрази сәнәдләшдирилмәсинә әсасән, орада 13 462 квадрат метрлик саһәдә тикинти ишләри апармаг олар. Бу әмлакдан гараж, јашајыш јери вә тиҹари мәгсәдләр үчүн истифадә етмәк олар.\nБејнәлхалг мәлумат хидмәти: Дејвид Семониан, Иҹтимаи әлагәләр шөбәси, тел.: +1 845 524 3000\nЈеһованын Шаһидләри тарихи «Тауерс» бинасынын сатышыны тамамлајыр


Q=18	C=12	SS=0	LS=5	PS=0	DC=1	LC=0	SD=0	BS=4	G0=36	G1=27	G2=14	DLID=az_RU	BODY= Ислам Пејғәмбәринин (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) инсанларын иман ҝәтирмәләри мүгабилиндә мәсулијјәти - Cavablar xəzinəsi - açılmasında məqsəd İslama aid suallara cavab vermək olmuşdur\nSaytın kodu fa1347\tArxiv kodu 8597\nГуран ајәләринин бәзән Ислам Пејғәмбәринә (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) “Сән онларын иман ҝәтирмәләринә мәсул дејилсән” - кими хитабы әмр бе мәруф (јахыш ишләрә дәвәт) вә ибтидаи ҹиһадла фәргли дејилми?\nГуран, истәр ибтидаи, истәрсә дә мүдафиә ҹиһадыны инсанларын һаггынын мүдафиәси сајыр вә бу һагларын ән мүһүм нөвләриндән бири төвһиддир. Инсанын фитрәтинин ән дәјәрли ҹәһәти төвһиддир вә Ислам белә бир һаггы горујуб мүдафиә етмәкдән өтрү ҹиһада иҹазә вермишдир. Әмр бе мәруф (јахшы ишләрә дәвәт) вә нәһј әз мүнкәр (пис ишләрдән чәкиндирмәк) дә дәгигликлә һәмин јолда гәрар тутмушдур. Бу сәбәбдән, Ислам, инсанларын ҹаһиллик вә зәлаләтдән ниҹаты һаггында фикирләшмәји мүсәлманларын әсас вәзифәләриндән бири кими гејд етмишдир. Онлар, тәкҹә өзләрини фикирләшмәли дејилләр.\nБу јолда ади васитәләрдән истифадә етмәк лазымдыр. Әҝәр Гуранда Аллаһ-таала Пејғәмбәри (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) инсанларын иман ҝәтирмәләринин мәсулу кими танытдырмырса бу она ҝөрәдир ки, иман вә етигад гәлби бир әмәл олуб, онда мәҹбуријјәт јохдур. Пејғәмбәрин (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) вәзифәси јалныз дини инсанлара чатдырмаг вә онун тәблиғи јолунда чалышмагдыр. Бундан сонра Пејғәмбәриндән (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) Гијамәтдә инсанларын нәјә ҝөрә һидајәт олмамалары һаггында сорғу-суал апарылмајаҹаг.\nБу суалын ҹавабы ибтидаи ҹиһад вә әмр бе мәруф мәсәләсинин дүзҝүн дәркиндән асылыдыр.\nИсламда ҹиһад мөминин һәјатында зәрури бир әмәл кими гејд олунмушдур. Јәни, истәр, Ислам вә мүсәлманларын мүдафиәси вә ја ибтидаи, истәрсә дә мүдафиә ҹиһады, һәр икиси инсанын һаггынын мүдафиәсинин тәминидир. Чүнки, Аллаһ-таалаја шәрик гошмаг инсанын һәлак олмағына ҝәтириб чыхарыр вә бунун ардынҹа да фитрәтин мәһви ҝәлир. Төвһид вә дин ганунлары инсанын ән мүһүм һүгугларындан сајылыр вә бу да өз нөвбәсиндә сүбут олунмушдур. Ислам бүтүн јер үзүндән ширкин тәмизләнмәсиндән өтрү ҹиһада иҹазә вермишдир. Әслиндә белә бир һөкм, јәни, мүдафиә һөкмү инсанларын һаггынын мүдафиәсидир. Әҝәр инсанын һаггынын мүдафиәси сүбут олундугдан сонра буну кимләрәсә мәҹбурән дә олса гәбул етдирмәк ағыл вә мәсләһәт ҹәһәтдән бәјәнилмәз иш сајылырмы?!\nАмма, әмр бе мәруф вә нәһј әз мүнкәр (јахшы ишләрә дәвәт вә пис ишләрдән чәкиндирмәк) һаггында ону демәк олар ки, һәр бир мүсәлмана ваҹибдир ки, инсанлары Аллаһ-таалаја тәрәф дәвәт етсин вә инсанларын зәлаләт, ҝүнаһ батаглығындан вә ҹәһаләтдән ниҹат тапмагларындан өтрү баҹардығы гәдәр чалышмалыдыр. Шаир јазыр:\nӘҝәр ҝөрдүн кору гују башында,\nӘҝәр сакит отурсан, сәнә ҝүнаһдыр!\nБелә ишләрдә инсан ади васитәләрдән истифадә едир, нәтиҹәни исә Аллаһ-таалаја тапшырмаг лазымдыр. “Бүтүн ишләр Она гајыдыр” Јәни, инсанын вәзифәси дејил ки, башгасынын ниҹатындан өтрү өзүнү һәлакәтә атсын вә әҝәр Аллаһ бәндәринин һидајәт олмасындан өтрү гүдрәти чәрчивәсиндә чалышса, онларын јолларыны азмасындан өтрү Гијамәтдә сорғу-суал олунмаз. Гуранда охујуруг: “Еј имaн ҝəтирəнлəр! Нəфслəринизи гoрумaг сизин бoрҹунуздур. Сиз дoғру јoлдa oлсaныз, (һaгг јoлдaн) aзaнлaр сизə һeч бир зəрəр јeтирə билмəзлəр. Һaмынызын axыр дөнүшү Аллaһaдыр.”\nГуран-Кәримдә бәзи ајәләрдә Ислам Пејғәмбәринә (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) бујурур: “(Јa Рəсулум! Мəккə мүшриклəри) имaн ҝəтирмəјəҹəклəр дeјə, бəлкə, өзүнү һəлaк eдəсəн?! (Өзүнү һəлaкмы eдəҹəксəн?)\nБашга тәрәфдән, иман вә етигад гәлби бир әмәл олуб, онда мәҹбуријјәти јохдур. Әлбәттә, заһири әмәлләр вә ишләрдә бәдәнин бир ишә мәҹбур едилмәсинин манеәси јохдур. Амма гәлби етигадын вүҹуда ҝәлмәсиндән өтрү башга дәлил вә сәбәбләрә әл атмаг лазымдыр. Она ҝөрә дә Гуранда Аллаһ-таала Пејғәмбәринә (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) белә бујурур: “(Ја Пејғәмбәр! Мәним бәндәләримә) өјүд-нәсиһәт вер. Сән анҹаг өјүд-нәсиһәт верәнсән! Сән онларын үзәриндә һаким дејилсән!”\nБүтүн бу ајәләрдән сонра белә нәтиҹә алырыг ки, Исламда ҹиһад динин зорла кимәсә гәбул етдирилмәсиндән өтрү дејилдир. Әксинә, һаггын өз јерини тутмасы вә төвһидин мүдафиәсиндән өтрүдүр. Төвһид исә инсанын фитрәтинин ән дәјәрли немәтидир. Бунунла да төвһидин инсанлар арасында јајылмасындан вә инсанларын төвһиди губул едиб, һагг гаршысында тәвазөкарлыг етмәләриндән сонра диндә, пејғәмбәрлик бәһсләриндә, јәһудилик, хачпәрәстлик вә саир мәсәләләрдә мүсәлманларла тәкаллаһлылар арасында һеч бир чәкишмә олмаз.\nАллаһ-тааланын Өз пејғәмбәринә, “Сән инсанларын иман ҝәтирмәләринә ҹавабдеһ дејилсән” – демәси бу мәнада дејил ки, Пејғәмбәрин (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) әмр бе мәруф, нәһј әз мүнкәр вә ҹиһад саһәләриндә һеч бир вәзифәси јохдур. Бәлкә дә мәгсәд будур ки, сән нәтиҹә алмаға јох, инсанларын тәклифләрини онлара ачыгламаға мәмурсан. Јәни, инсанларын һидајәт олунмасы гәлби әмәлдир вә сәнин бу саһәдә һакимијјәтин јохдур, јахшы олар ки, бу иши Бизә тапшырасан.\nӘнфал сурәси, 24.\n Әлламә Тәбатәбаи, Әл-Мизан, 2-ҹи ҹилд, сәһ.66-71.\n Әраф сурәси, 57; Али Имран сурәси, 104, 110, 114; Төвбә сурәси, 67, 71; Әнбија сурәси, 73; Јусиф сурәси, 108.\n Маидә сурәси, 105; Бәгәрә сурәси 134; “Oнлaр (Ибрaһим, Јə’губ вə oнлaрa тaбe oлaнлaр) бир ҹaмaaт идилəр ки, кeчиб ҝeтдилəр. Oнлaрын eтдиклəри əмəллəр өзлəринə, сизин eтдијиниз əмəллəр исə сизə aиддир. Oнлaрын əмəллəри бaрəсиндə сиздəн сoрғу-суaл oлунмaз.”\n Шүәра сурәси, 3; Кәһф сурәси 6-да бујурур: «(Јa Рəсулум!) Јoxсa (кaфирлəр) бу Гур’aнa инaнмaсaлaр, (сəндəн үз дөндəриб ҝeтдиклəринə ҝөрə) aрxaлaрынҹa тəəссүфлəниб өзүнү һəлaк eдəҹəксəн?!”\n Әлламә Тәбатәбаи, Әл-Мизан, 2-ҹи ҹилд, сәһ.343-342.\n Ғашијә сурәси, 21,22.\n Әлламә Тәбатәбаи, Әл-Мизан, 6-ҹы ҹилд, сәһ.162, 165.\n5482 Qədim kəlam 2007/08/21\n4775 Qədim kəlam 2010/11/22\n8787 Qədim kəlam 2012/02/09\n4655 Qədim kəlam 2009/05/18\n3600 Qədim kəlam 2011/07/21\n4019 Qədim kəlam 2011/04/21\n4026 Qədim kəlam 2009/04/18\n4574 Qədim kəlam\n6775 Hədis elmləri\n4069 مبانی فقهی و اصولی\n10557 Məzhəbdə iştiraklıq\n6888 Hədis elmləri\n8372 Din fəlsəfəsi\n16833 Əməli əxlaq\n4031 İslam fəlsəfəsi


Q=13	C=3	SS=0	LS=9	PS=0	DC=0	LC=0	SD=0	BS=10	G0=99	G1=94	G2=67	DLID=az_RU	BODY=Ҝәмигаја Абидәләри Нахчыванын гәдим тарихи мәнбәләридир — AQRA Elmin İnkişafına Dətsək İctimai Birliyi\n14 ноября, 2013 Азәрбајҹан, Археолоҝија\n…Ҝәмигайа гайаүстү рәсмләри гәдим Нахчыванын тунҹ вә илк дәмир дөврү әһалисинин бәдии тәфәккүрүнү, естетик бахышларыны вә дини-идеоложи тәсәввүрләрини әкс етдирән гиймәтли тарихи мәнбәләрдир.\nГәдим Нахчыванда миладдан әввәл IV-I минилликләрдә инҹәсәнәтин әсас нөвләриндән бири сайылан тәсвири сәнәт ҝениш инкишаф тапмыш, гайаларын, бәдии керамиканын вә тунҹ мәмулатларын, еләҹә дә мүхтәлиф минераллардан һазырланан бәзәк әшйаларынын үзәриндә һәйатла бағлы олан, реал вә символик мәна кәсб едән мараглы рәсмләр, ишарәләр, дамғалар һәкк едилмишдир. Ибтидаи тәсвири сәнәтин инкишафы илкин йазы мәдәниййәти нүмунәләринин – пиктографик мәтнләрин йаранмасына ҝәтириб чыхармышдыр…\n…Ҝәмигайа өзүнүн ады, еҹазҝар ҝөзәллийи, узаг гәринәләрдән бәри, минилләр бойу һаггында сөйләнилән мифләри, йалчын гайалы йамаҹларында горуйуб сахладығы зәнҝин тарихи абидәләри, «йазылы» даш салнамәләри илә бизи Азәрбайҹан халгынын милли мәнәви дүнйасынын улу йаддаш чағларына апарыб чыхарыр. Бурадакы тарихи абидәләр комплекс шәкилдә Азәрбайҹанын гәдим мәдәниййәт вә инҹәсәнәт хәзинәсинә гызыл фонд кими дахил олмушдур…\nНахчыванын илкин сивилизасийа мәркәзләри е.ә. IV-I минилликләрдә йүксәк сәвиййәдә тәкамүл тапмыш, Јахын Шәрг вә Өн Асийа өлкәләри илә гаршылыглы игтисади, мәдәни әлагәләр йаратмышдыр. Мәһз бу тарихи мәрһәләдә гәдим Азәрбайҹанын Урмийа, Нахчыван вә Гарабағ реҝионларында ҝүҹлү тайфа иттифаглары – илкин шәһәр дөвләт гурумлары йаранмышдыр.\nГәдим Нахчыван әһалиси арасында мәнәви мәдәниййәтин мүхтәлиф саһәләри илә йанашы инҹәсәнәт вә пиктографик «йазы» мәдәниййәти дә инкишаф тапмышдыр. Бу бахымдан Ҝәмигайа петроглифләри, гайаүстү тәсвирләри вә пиктографик «йазы» нүмунәләри гәдим Нахчыванын мәдәниййәт тарихини өйрәнмәк үчүн чох дәйәрли гайнаглардыр.\nҜәмигайада 1968-1990-ҹы илләрдә апардығым археолоҹи тәдгигалар нәтиҹәсиндә йурд йерләри, мүхтәлиф сиклопик тикинтиләр, гәбир абидәләри, ибадәтҝаһлар, гайаүстү тәсвирләр гейдә алынмышдыр. Лакин Ҝәмигайа абидәләри зәнҝин тарихи хәзинәйә малик олдуғундан бурада даһа ҝениш планда археолоҹи тәдгигатлар апарылмасына чох бөйүк еһтийаҹ варды.\nАзәрбайҹанын мадди вә мәнәви мәдәниййәтини дәриндән билән Һейдәр Әлийев Нахчыванын мадди-мәдәниййәтинин, хүсусилә Ҝәмигайа абидәләринин үмумибәшәри дәйәрләрини вә халгымызын тарихинин өйрәнилмәси үчүн бөйүк елми әһәмиййәтини йүксәк гиймәтләндирәрәк 2001-ҹи илдә МР-нын әразисиндә ҝениш археолоҹи тәдгигатлар апарылмасыны чох ваҹиб бир вәзифә олараг гаршыйа гойду.\nНахчыван Мухтар Республикасы Али Мәҹлисинин Сәдри Васиф Талыбов «Ордубад районундакы Ҝәмигайа абидәләринин тәдгиг едилмәси һаггында» 2001-ҹи ил 26 апрел тарихли сәрәнҹамы верди вә лазыми ишләри ҝөрүлмәси үчүн шәраит йарадылды. Азәрбайҹан Милли Елмләр Академийасы-нын Археолоҝийа вә Етнографийа Институтунун әмәкдашлары Ҝәмигайада\nвә Мухтар Республиканын әразисиндә ҝениш археоложи тәдгигатлар апармаға башлады.\nҜәмигайа петроглифләри вә онларла билаваситә бағлы олан дағәтәйи дүзән әразиләринин е.ә. ЫВ-Ы минилликләрә аид олан тунҹ, илк дәмир вә антик дөврү абидәләринин даһа ҝениш планда тәдгиги ермәни тарихчиләринин Нахчыванла бағлы сахтакарлығыны бир даһа үзә чыхарыб онларын бу гәдим Азәрбайҹан дийарына әрази иддиасыны ифша етмәйә имкан верир.\nАзәрбайҹан тарихинин проблем мәсәләләрини даим диггәт мәркәзиндә сахлайан, әбәди өндәримиз Һейдәр Әлийевин хүсуси төвсиййәси сайәсиндә 2001-2003-ҹү илләрдә Ҝәмигайада, онун әтраф әразиләриндә ҝениш планда археоложи, етнографик, топонимик, фолклор тәдгигатлары апарылмыш вә милли мәнәви дәйәрләримизин тарихи көкләрини арашдырмаг үчүн чох әһәмиййәтли йени материаллар топланмышдыр.\nГайаүстү рәсмләр-петроглифләр гәдим инҹәсәнәтин йаранмасы вә тәкамүлү кими мүһүм елми проблем мәсәләләрин өйрәнилмәси үчүн әсас мәнбәләрдир. Гәдим инсанларын сосиал һәйат тәрзи, идеолоҝийасы, мүхтәлиф адәт-әнәнәләри, естетик вә фәлсәфи бахышлары илә әлагәдар йаранмыш гайаүстү рәсмләр, гиймәтли тәсвири сәнәт әсәрләри олмагла йанашы, бир нөв бәшәриййәтин илкин инкишаф мәрһәләләрини әкс етдирән сирли пиктографик йазылардыр. Дүнйанын әксәр әразиләриндә мөвҹуд олан петроглифләр археологлары, сәнәтшүнаслары вә лингвист тәдгигатчылары ән чох марагландыран абидәләрдир.\nГайаүстү рәсмләрә Авропа вә Асийада ҝениш мигйасда Гафгазда, Өн Асийада (Анадолуда), Иранда (Гарадағда), Уралда, Сибирдә, Алтайда, Карелийада, Ағ дәниз, Онега ҝөлүнүн саһилләриндә вә дүнйанын бир чох әразиләриндә мәлумдур.\nҸәнуби Гафгаз, Анадолу, Шимали Гафгаз гайаүстү рәсмләри Орта Асийа, Сибир петроглифләри илә мүәййән ҹәһәтләрдән охшарлыг тәшкил етсә дә, өзүнәмәхсус хүсусиййәтләри вардыр. Ҹәнуби Гафгазда гайаүстү рәсмләр әсасән Азәрбайҹанда – Гобустанда, Абшеронда, Кәлбәҹәр, Сүник, Ордубад вә Ҝәмигайа йайлагларындадыр.\nҜиланчайын йухары ахыны бойунҹа – Ҝиланкәнд, Биләв, Параға, Тиви, Нәсирваз, Хурс кәндләри әразисиндә е.ә. IV-I минилликләрә вә орта әсрләр дөврүнә аид йашайыш йерләри, галалар, истеһкамлар вә с. абидәләр вардыр. Бу мадди-мәдәниййәт абидәләри Ҝәмигайа петроглифләри илә билаваситә бағлыдыр.\nҜәмигайанын ҹәнуб, гәрб вә шәрг йамаҹларында, дәниз сәвиййәсиндән 3500-3700 м һүндүрлүкдә йерләшән Гарангуш, Нәби йурду, Гыз-ҝәлин чухуру, Ҹамышөлән, Дәлибулаг йайлаглары вә Айыдәрәсиндәки алп чәмәнликләри чох гәдим заманлардан Нахчыванын, әсасән Ҝиланчай вә Әлинҹәчай вадиләриндә йашамыш ибтидаи инсанларын ов мәскәнләри вә йайлаглары олмушдур.\nЈени археоложи тәдгигатлар нәтиҹәсиндә Гарангуш вә Нәбийурду йайлагларында мөвсүми мәскунлашан тунҹ вә илк дәмир дөврү малдар аиләләрин даирәви плана малик йурд-дәйә йерләри, сиклопик типли истеһкамлар, галачалар, дәфн абидәләри вә гайаүстү тәсвирләр ашкара чыхарылды. Јашайыш тикинтиләринин (диаметри 5-12 м), галачаларын диварлары ири вә орта һәҹмли гайа парчаларындан гурулмушдур.\nДаирәви планлы йашайыш тикинтиләриндә вә курган типли абидәләрдә археоложи газынтылар апарылмыш, ҝил вә даш мәмулатлары, обсидиан гәлпәләри әлдә едилмишдир. Нәби йурдундакы галачаларын йахынлығындан е.ә. ЫВ-ЫЫЫ минилликләрә аид ҝил габ нүмунәләри тапылмышдыр. Белә керамика мәмулаты е.ә. IV-IIIминилликләрдә Нахчыванын дүзән әразисиндә йашайан отураг әкинчи вә малдар тайфаларынын мәишәтиндә ҝениш истифадә олунмушдур.\nГайаүстү рәсмләр әсасән һәмин йурд йерләринин вә галачаларын әтрафындакы гайалар үзәриндәдир. Ҝәмигайада сәрт гранит, базалт ҹинсли гайалар үзәриндә адам, кечи, марал, ит, ат, өкүз, бәбир, гуш тәсвирләри вә мүхтәлиф шәрти ишарәләр һәкк олунмушдур. Бу гәдим тәсвири сәнәт әсәрләринин бөйүк әксәриййәтини һейван рәсмләри тәшкил едир. Бир гайда олараг, һейван рәсмләри тәк-тәк, гоша, сүрү һалында вә композисийалы сәһнәләрдә тәсвир олунмушдур. Онларын бөйүк әксәриййәти кечи рәсмләридир.\nТәсвири сәнәтин инкишафы илкин йазы нүмунәләринин, пиктографик мәтнләрин йаранмасына ҝәтириб чыхармышдыр. Одур ки, истәр Ҝәмигайа рәсмләри, истәрсә дә Нахчыванын тунҹ дөврү бәдии керамикасы вә силиндрик мөһүрләр үзәриндәки мүрәккәб сүҹетли рәсмләр-ишарәләр гәдим тайфаларын һәйаты илә бағлы мараглы мәзмуна малик пиктографик йазылардыр.\nҜәмигайа тәсвирләринин пиктографик ишарәләринин Гәдим Месопотомийа, Анадолу, Гарадағ (Иран, Лейләҹан, Әрәсбаран бөлҝәләри) пикто-график мәтнләри илә мүгайисәли тәдгиги Нахчыванын, бүтөвлүкдә Азәрбайҹанын Јахын Шәрг вә Өн Асийа илә гәдим игтисади, мәдәни әлагәләри тарихинин өйрәнилмәси үчүн чох дәйәрли елми имканлар йарадаҹаг.\nҜәмигайа гәдим Нахчыванда илкин тайфа бирликләринин, дөвләтчиликмүнасибәтләринин йаранмаға башладығы дөврдә ваһид дини инам мәркәзи олмушдур.\nҜәмигайа петроглифләри, пиктографик «йазылар» Азәрбайҹанын, еләҹә дә Гафгазын гәдим мадди мәдәниййәт абидәләри силсиләсиндә өз орижиналлығы вә елми дәйәри илә сечилир. Кичик Гафгазын мүхтәлиф алп чәмәнликләриндә йайылмыш гайаүстү петроглифләр, Зәнҝәзур силсиләсинин Ҝәмигайа йайлагларындакы гайаүстү тәсвирләрлә етник мәнсубиййәт бахымындан бир вәһдәт тәшкил едир. Ҝәмигайа, Сүник, Кәлбәҹәр петроглиф мәдәниййәтин бир тәрәфдән Хәзәр саһилиндәки Гобустан, Шимали Гафгаз, диҝәр тәрәфдән Өн Асийада Шәрги Анадолу вә Ҹәнуби Азәрбайҹанда Гарадағ гайаүстү тәсвирләри илә сых бағлылығы, бу ҝениш әразиләрдә түрк мәншәли гәдим тайфа бирликләринин йашадығыны ҝөстәрир.\nҜәмигайа петроглифләри Нахчыванын диҝәр тунҹ дөврү инҹәсәнәт абидәләри илә гырылмаз телләрлә бағлыдыр. Ҝәмигайа петроглифләринин елми әһәмиййәтини даһа айдын ҝөрмәк үчүн, һәр шейдән әввәл онлары Нахчыванын гәдим йашайыш йерләриндән вә гәбир абидәләриндән ашкара чыхарылмыш үзәри тәсвирли дашларла, бәдии тәртибатлы керамика вә тунҹ бәзәк нүмунәләри илә бир комплекс шәклиндә тәдгиг етмәк лазымдыр. Мәһз белә мүгайисәли елми тәһлил апармагла, Ҝәмигайа инҹәсәнәт абидәләринин дөврүнү, бурадакы пиктографик «йазыларын» семантик мәзмунларыны мүәййәнләшдирмәк мүмкүн олур. Нахчыванын Күр-Араз мәдәниййәти (е.ә. IV-III минилликләр) керамикасынын пиктографик ишарәләри, зооморф вә антропоморф фигурлары вә бойалы габлар мәдәниййәти (е.ә. ХХII-IХ әсрләр) абидәләринин бәдии тәртибатлы ҝил габларынын рәнҝарәнҝ нахышлары әсасында, Ҝәмигайа тәсвирләринин, пиктографик ишарәләринин дөврүнү вә етник мәнсубиййәтини мүәййәнләшдирмәк мүмкүн олмушдур.\nТунҹ дөврүндә Азәрбайҹанын бир сыра сәнәткарлыг мәркәзләриндә, еләҹә дә Нахчыван дийарында дулусчулуг вә металишләмә йүксәк сәвиййәдә инкишаф тапмышдыр. Бәдии тәртибатлы ҝил габларын ҝениш истеһсалы Нахчыван дулусчулуг сәнәти үчүн хүсусилә сәҹиййәвидир.\nНахчыванын тунҹ дөврү ҝил мәмулаты мәишәтдә мүхтәлиф мәгсәдләр үчүн истифадә олунмасына бахмайараг, әксәриййәтинин үзәри бәдии ҹәһәтдән ҝөзәл тәртибатда нахышланмышдыр. Тәсәррүфат күпләри, газан вә чөлмәк типли мәтбәх габларынын да үзәри мүхтәлиф мотивләрдә бәзәдилмишдир. Садә ҝил мәмулатларынын үзәри басма, чәртмә, ҹызма вә йапма үсуллары илә, даирәви батыгларла, далғавари хәтләрлә, буҹаг, үчбуҹаг вә ромбларла нахышланмышдыр. Гәдим сәнәткарлар белә һәндәси мотивли ишарәләрлә, айпара вә өкүз башы формалы йапма нишанларла ҝөй ҹисмләрини,мүгәддәс сайыб инам бәсләдикләри дағлары, чайлары вә с. әкс етдирмәйә чалышмышлар.\nҜәмигайа петроглифләри ичәрисиндәки бир сыра ишарәләр Нахчыванын илк тунҹ дөврү йашайыш йерләриндән әлдә едилмиш, Күр-Араз археолоҹи мәдәниййәти үчүн сәҹиййәви керамика мәмулатлары үзәриндәки мүхтәлиф ишарәләрлә йахын охшарлыг тәшкил едир. Махта, Икинҹи Күлтәпә гәдим йашайыш йерләринин илк тунҹ дөврүнә аид мәдәни тәбәгәсиндән тапылмыш боз, гара, чәһрайы рәнҝли ҝил габларын үзәриндәки лөвбәрвари, «с» шәкилли, спирал формалы, даирәви вә с. мүхтәлиф мотивли символик ишарәләрин йахын аналоҝийасына Ҝәмигайада мүхтәлиф гайалар үзәриндә раст ҝәлинир.\nҜәмигайада Күр-Араз мәдәниййәти үчүн сәҹиййәви ҝил габ нүмунәләринин тапылмасы бу гәдим мәдәни бағлылығы бир даһа сүбут едир.\nҜәмигайа тәсвирләринин пиктограмларынын тарихи йери вә әһәмий-йәти мәһз Нахчыванын тунҹ дөврү абидәләри хроноложи чәрчивәсиндә мүәййәнләшдирилир. Белә комплекс елми тәһлил Нахчыванын, еләҹә дә бүтөвлүкдә Азәрбайҹанын тунҹ дөврү инҹәсәнәтинин инкишаф мәрһәләләрини ардыҹыл шәкилдә изләмәйә имкан верир.\nАрхеоложи тәдгигатлар ҝөстәрир ки, Ҝәмигайа петроглифләри хронолоҹи ҹәһәтдән Нахчыванын тунҹ дөврү мәдәниййәтинин бүтүн мәрһәләләрини әһатә едир. Бурадакы гайаүстү тәсвирләрин, пиктографик ишарәләрин мүәййән групу е.ә. ЫВ-ЫЫЫ минилликләрә аиддир.\nҜәмигайа тәсвирләринин бөйүк әксәриййәти Нахчыванын орта тунҹ дөврү инҹәсәнәти үчүн сәҹиййәвидир. Бу дөврдә инҹәсәнәтин йүксәк сәвиййәдә инкишаф тапмасыны дулусчулуг мәмулатларында даһа йахшы изләмәк олур.\nЕ.ә. ХХII-ХV әсрләрдә Урмийа, Нахчыван вә Гарабағ дулусчулуг сәнәтиндә бәдии тәртибатлы садә вә бойалы габлар истеһсалы ҝениш йайылмышдыр. Әсл инҹәсәнәт нүмунәләри олан бойалы габларын бәзәдилмәсиндә ағ, гара, гырмызы, сары вә с. рәнҝләрдән истифадә олун-мушдур.\nИлкин шәһәр мәдәниййәтинин йарадыҹылары олан гәдим Нахчыван сәнәткарлары рәнҝләрин аһәнҝини чох йахшы дуймуш вә онлардан йерли-йериндә мәһарәтлә истифадә етмәклә, ҝил габлар үзәриндә мүхтәлиф сүҹетли нахышлар йаратмыш, рәсмләр вә ишарәләр чәкмишләр.\nҜәмигайа, Кәлбәҹәр, Сүник вә Гобустан тунҹ дөврү гайаүстү рәсмләри кими, бу дөврүн садә вә бойалы габлары үзәриндә рәсмләр, әсасән схематик шәкилдә чәкилмишдир. Нахчыванын, Урмийанын вә Мил-Гарабағын орта тунҹ дөврү (илк мәрһәлә) монохром бойалы габларынын нахышлары гырмызы фон үзәриндә гара рәнҝлә, симметрик өлчүләрдә чәкилмишдир. Мараглыдыр ки, габларын нахышланмасында һәндәси мотивли рәсмләрлә (далғалы, дүз, сыныг хәтләр, буҹаг, үчбуҹаг, ромб, даирә, трапесийа) йанашы, кечи, марал, гуш, адам тәсвирләри дә верилмишдир.\nБу ҹәһәтдән Ҹулфа районунун Нәһәҹир, Шәрур районунун Јайҹы кәнди әразисиндәки курган вә даш гуту типли гәбир абидәләриндән (е.ә. ХХII-ХVIII әсрләр) тапылмыш монохром бойалы габлар диггәти хүсусилә ҹәлб едир. Ҹулфа районунун Нәһәҹир кәнди әразисиндән әлдә едилмиш монохром бойалы күпәнин үзәри гырмызы рәнҝлә өртүлмүш, бу фонда гара рәнҝлә, башына ип бағланмыш кечи вә ону дартыб апаран адам тәсвир олунмушдур. Шәрур районунун Јайҹы кәнди әразисиндән тапылмыш монохром бойалы кузәләрин үзәриндә гуш, кечи, марал рәсмләри чәкилмишдир.\nНәһәҹир вә Јайҹы монохром бойалы габларын үзәриндәки һейван, гуш, адам рәсмләри мотивинә, өлчүләринә вә схематиклийинә ҝөрә Ҝәмигайанын бир груп тәсвирләри илә ейниййәт тәшкил едирләр.\nАзәрбайҹанын орта тунҹ дөврү тәсвири инҹәсәнәтинин мүхтәлиф мәзмунлу ҝөзәл нүмунәләри Нахчыванын вә Урмийанын полихром бойалы ҝил габлары үзәриндә дә тәсвир олунмушдур.\nНахчыванын орта тунҹ дөврүнә аид (е.ә. II миниллийин икинҹи йарысы) Гызылбурун, Шаһтахты, I Күлтәпә, II Күлтәпә вә б. абидәләриндән тапылан бир сыра полихром бойалы габлар өз бәдии тәртибатына ҝөрә нәинки Азәрбайҹанын, еләҹә дә Өн Асийа вә Јахын Шәргин надир гәдим инҹәсәнәт нүмунәләри сайыла биләр.\nГызылбурундан тапылан бир нечә полихром бойалы ҝил габлар орнаментләринин рәнҝарәнҝ сүҹетли олмалары илә диггәти, хүсусилә ҹәлб едир. Бу габларын ҝөвдәсинин йухары һиссәси сары вә йахуд ағ рәнҝлә, ашағы һиссәси исә гырмызы рәнҝлә өртүлмүшдүр. Нахыш ачыг сары рәнҝли фон үзәриндә гырмызы вә гара рәнҝлә чәкилмишдир. Онларын боғазы, чийин вә ҝөвдә һиссәси үфүги истигамәтдә гара вә гырмызы хәтләрлә һашийәләнмиш, әсасән торлу дөрдбуҹаглы вә үчбуҹаглы нахышларла бәзәдилмишдир.\nПолихром бойаларла нахышланмыш габлардан биринин үзәриндә үчбуҹагларын арасында гаршы-гаршыйа дурмуш ики адам рәсми чәкилмишдир. Онлардан бири киши, о бири исә гадына мәхсусдур. Киши рәсми гара рәнҝлә чәкилмиш, әйниндә гара рәнҝли архалыг, белиндә гырмызы гуршаг, башында исә гырмызы папаг вар. Бир голуну дирсәкдән бүкүб йухары галдырмыш, әлиндә исә гырмызы йайлыг тутулмушдур. Диҝәр голуну ашағы әйәрәк әлиндәки уҹу үчбуҹаг формада олан аләти гаршысындакы гадына доғру узатмышдыр. Гадын голларыны йухары галдырараг, бир әлини кишийә доғру узатмышдыр. Чийинләринин һәр бириндә ләләйи хатырладан үч чыхынты вар. Һәр ики адам һәрәкәтдә, рәгс едән вәзиййәтдә тәсвир олунмушлар. Бәдәнин, голларын вә гычларын һәрәкәт динамикасы чох ифадәли шәкилдә верилмишдир. Чох ҝүман ки, бу символик тәсвирдә нәсли артымла, һәйатла бағлы олан чох мараглы бир рәгс вә йахуд ритуал мәрасим әкс етдирилмишдир.\nГызылбурун, I вә II Күлтәпә полихром бойалы габлары үзәриндә һәндәси нахышлар арасында гуш рәсми дә чәкилмишдир.\nЫ Күлтәпә гәдим йашайыш йериндән тапылан матра типли полихром бойалы ҝил габ үзәриндә чәкилмиш алты шүалы улдуз вә онун әтрафында бир истигамәтдә (саға) учан гуш рәсмләри чох еһтимал ки, сәма аләмилә бағлы символик мәзмун дашыйыр. Гәдим рәссам ики сүҹетдән мәһарәтлә истифадә едәрәк, садә вә ҝөзәл тәртибата малик тәсвири сәнәт әсәри йаратмышдыр. Бурада санки ҝүнәшин даими һәрәкәти тәсвир олунмушдур. Ҝөрүндүйү кими, истәр Ҝәмигайа тәсвирләриндә, истәрсә дә бойалы габларын орнаментләриндә ҝүнәши вә сәманы әкс етдирән символик мәзмунлу рәсмләрә мүраҹиәт олунмушдур.\nИкинҹи Күлтәпә гәдим йашайыш йериндән тапылмыш полихром бойалы габлар бәзәкләринин рәнҝарәнҝлийинә ҝөрә Азәрбайҹанын гәдим дулусчулуг сәнәтинин надир вә орижинал нүмунәләридир. Бу габларын үзәри гара, гырмызы, гәһвәйи рәнҝләрлә даһа мараглы композисийаларла, һәндәси нахышларла, гу гушлары, дурна, лейләк, өкүз, марал, атлы вә адам рәсмләри илә бәзәдилмишдир. Бир габ гырығы үзәриндә гара рәнҝлә ики адам рәсми, шаһмат дамаларына охшар (34-36 ҝөздән ибарәт) нахыш вә гырмызы рәнҝлә гу гушу тәсвир олунмушдур. Адамлар һәрәкәт вәзиййәтиндә олуб, бири гадын, диҝәри исә кишидир. Гаршыда ҝедән адам сол голуну дирсәкдән бүкүб йухары галдырмыш, әлини ҝениш ачараг санки архасынҹа ҝедән икинҹи адама еһтийатла ирәлиләмәйи ишарә едир. Киши рәсминин чийинләри нисбәтән енлидир, башына ләләкләрдән чәләнҝ гойулмушдур. Бурада һәр һансы бир иш далынҹа ҝедән адамларын тәсвир олундуғу айдын ҝөрүнүр. Адам сағ әлиндә тутдуғу аләти вә йахуд силаһы чийнинә гоймушдур.\nИкинҹи Күлтәпә археоложи газынтыларында әлдә едилән мүхтәлиф һейван вә гуш сүмүкләри бурада йашайан әһалинин тәсәррүфат һәйатындан, мәшғулиййәтиндән хәбәр верир. Демәли, бойалы габларын бәдии тәртибатында адам, һейван вә гуш рәсмләринин верилмәси тәсәдүфи дейил, әксинә инсанларын реал һәйат тәрзи илә бағлы олмушдур. Ҝәмигайадакы бир гуруп һейван вә адам рәсмләри илә ЫЫ Күлтәпә бойалы габлары үзәриндәки рәсмләр сүжет етибарилә бир-биринә чох охшардыр. Ҝәмигайа тәсвирләри ичәрисиндәки адам рәсмләринин мүәййән гисми чомагла (дәйәнәклә) силаһланмыш вәзиййәтдә тәсвир едилмишдир.\nII Күлтәпәдән тапылан полихром бойалы габ үзәриндә марал гачан вәзиййәтдә тәсвир олунмушдур.\nҜәмигайадакы марал тәсвирләринин дә бәзиләри һәрәкәт едән вәзиййәтдә тәсвир олунмушдур.\nШәрур районунун ашағы Јайҹы кәнди йахынлығында, Арпачайын сол саһилиндә йерләшән орта тунҹ дөврү некрополунда ачылмыш даш гуту гәбирдән тунҹ марал фигуру тапылмышдыр. Бу уникал сәнәт нүмунәси өз ҝөрүнүшү етибарилә Гарангуш йайлағындакы даирәви планлы, тикинтинин һөрҝү дашларындан бири үзәриндә реалист үслубда һәкк олунмуш ири шахәли буйнузлу марал рәсми илә тамамилә ейниййәт тәшкил едир.\nМарал буйнузлу галыглары II Күлтәпә йашайыш йеринин орта тунҹ дөврү тәбәгәсиндән күлли мигдарда тапылмышдыр.\nБүтүн бу дәлилләр, Ҝәмигайа марал тәсвирләринин бир гисминин е.ә. ХХ-ХV әсрләрә аид олдуғуну ҝөстәрир.\nСон тунҹ вә илк дәмир дөврүндә Ҝәмигайада марал рәсмләри схематик шәкилдә чәкилмишдир.\nНахчыванда орта тунҹ дөврүндән етибарән бәдии сәнәткарлыг даһа ҝүҹлү вә йүксәк инкишаф етмишдир. Бу бахымдан, Шаһтахты некрополундан тапылан уникал полихром бойалы күпәни хүсуси гейд етмәк лазымдыр. Һәмин күпәнин үзәри гара вә гырмызы рәнҝлә чәкилмиш һәндәси мотивли орнаментләрлә – үчбуҹаг вә ромб нахышларла, ҝүнәш символу гуш вә һейван рәсмләри илә бәзәдилмишдир. Реал үслубда чәкилмиш буйнузлары ҝери әйилмиш кечиләрә вәһши һейванлар (ҹанаварлар) вә гушлар һүҹум едирләр. Габын үзәриндәки гулан вә йахуд ат рәсмләри хүсуси мараг доғурур. Мәлумдур ки, белә рәсмләрә гәдим гайаүстү тәсвирләр арасында да раст ҝәлинир. Шаһтахты бойалы габы үзәриндәки кечи вә вәһши һейван рәсмләри мотив етибарилә Ҝәмигайа рәсмләрилә ейнидир.\nБойалы габларын нахышларындан вә гайаүстү рәсмләрдән дә ҝөрүнүр ки, тунҹ дөврүндә Нахчыванда тәсвири инҹәсәнәтдә гуш, һейван вә адам рәсмләринә әсас мотивләр кими тез-тез мүраҹиәт олунмушдур. Бу дөврдә илан рәсми чәкмәк тәсвири инҹәсәнәтдә йени тәтбиг олунурду. Илан садә вә бойалы габларын нахышларында, еләҹә дә гайаүстү рәсмләрдә шүбһәсиз ки, символик бир гүввә кими әкс етдирилмишдир. Ҝәмигайадакы илан рәсмләри мотив етибарилә полихром бойалы габлар (Гызылбурун, Шаһтахты, Нахчыван некрополлары) үзәриндәки илан тәсвирләри илә охшарлыг тәшкил едир.\nНахчыванын тунҹ дөврү инҹәсәнәт абидәләринә ҝөзәл бәдии тәртибатда һазырланмыш тунҹ мәмулаты нүмунәләри (тунҹ биләрзикләр, асмалар, санҹаглар вә с.) әгиг вә паста мунҹуглар да дахилдир. Белә бәзәк нүмунәләри Гарабағлар, Гызылбурун, Шаһтахты, Күлүс вә Коланы некрополларындан әлдә едилмишдир.\nҜәмигайа тәсвирләринин вә сахсы габларынын нахышларынын бир гисминин гәдим астрал инамларла бағлылығыны Нахчыванын бәдии тәртибатлы тунҹ бәзәк әшйалары (биләрзикләр, асмалар вә с.) үзәриндә дә изләмәк олур. Астрал мотивли Ҝәмигайа тәсвирләри илә ейни тарихи дөврә тәсадүф едән, амулет кими истифадә олунмуш асма тунҹ бәзәкләр сәма ҹисмләри – (ҝүнәш, ай вә с.) вә гуш фигуру формасында һазырланмышдыр. Ҝил габларда олдуғу кими, тунҹ бәзәкләрин вә мунҹугларын үзәри һәндәси мотивләрлә (дүз, далғалы, сыныг хәтләрлә, буҹаг, үчбуҹаг, ромб, ҝүнәш рәсми) бәзәдилмишдир. Ҝәмигайа тәсвирләринин Нахчыванын тунҹ дөврү йашайыш йерлә-риндән вә гәбир абидәләриндән ашкар олунмуш үзәри тәсвирли дашларла бағлылығыны хүсусилә гейд етмәк лазымдыр.\nИкинҹи Күлтәпәнин орта тунҹ дөврү (ХХ-ХV әсрләр) тәбәгәсиндән ашкара чыхарылмыш ири дашын үзәриндәки дүз хәтләрин кәсишмәсиндән ибарәт олан тәсвирләр ишләнмә техникасына вә мотивинә ҝөрә Ҝәмигайанын гарышыг хәтли рәсмләрилә ейниййәт тәшкил едирләр.\nШаһбуз районунун Коланы кәнди әразисиндәки сон тунҹ вә илк дәмир дөврү гәбристанлығында бир даш гуту гәбирин йан һөрҝү дашлары үзәриндә һәкк олунан атлы рәсми (?) вә мүхтәлиф шәрти ишарәләр ишләнмә хүсусиййәтләринә ҝөрә Ҝәмигайа тәсвирләри илә ейниййәт тәшкил едир.\nҜәмигайадакы бир груп кечи тәсвирләри, тәк-тәк адам рәсмләри, еләҹә дә бәзи шәрти ишарәләр һәндәси формаларда (бирләшмиш үчбуҹаглар, дөрдбуҹаглы вә с.) олуб, Азәрбайҹанын сон тунҹ вә илк дәмир дөврү инҹәсәнәти үчүн сәҹиййәвидир.\nБу фактлар бир даһа сүбут едир ки, Ҝәмигайа тәсвирләри Нахчыванын Аразбойу дағәтәйи вә дүзән әразиләриндә йашамыш тунҹ дөврү гәдим тайфаларынын мәдәниййәт абидәләридир.\nҜөрүндүйү кими, Нахчыванын тунҹ дөврү йашайыш йерләри вә гәбир абидәләриндән тапылмыш үзәри тәсвирли дашлар, бәдии тәртибатлы керамика, тунҹ вә паста бәзәк нүмунәләри Ҝәмигайа тәсвирләринин хроноложи йерини мүәййәнләшдирмәкдә мүһүм рол ойнайыр. Бу бахымдан Гобустанын, Шимали Гафгазын, Анадолунунун гайаүстү рәсмләри илә Ҝәмигайа тәсвирләринин охшарлығы хүсусилә мараглыдыр. Ҝәмигайада олдуғу кими, һәмин абидәләрдә дә гайаүстү тәсвирләрин бөйүк әксәриййәти кичик һәҹмдә, схематик шәкилдә чәкилмиш, һейван, адам, гуш рәсмләриндән, астрал вә башга мәзмун кәсб едән шәрти ишарәләрдән, дамғалардан ибарәтдир.\nҜәмигайа тәсвирләринин хронолоҝийасынын мүәййәнләшдирилмәсиндә Гобустан абидәләринә мүраҹиәт хүсуси әһәмиййәт кәсб едир.\nГобустан гайаүстү тәсвирләринин хронолоҝийасы чохминиллик тарихи, Мезолит, Неолит, Енеолит, Тунҹ вә илк Дәмир вә орта әсрләр дөврү-нү әһатә едир. Бу тәсвири инҹәсәнәт нүмунәләринин характерик хүсусиййәтләри тәдгигатчылар тәрәфиндән (И.М.Ҹәфәрзадә, Ҹ.Рүстәмов, Ф.М.Мурадова) сәҹиййәләндирилмишдир. Гобустанын мезолит, неолит вә енеолит дөврләринин (е.ә. ХIV-V минилликләр) гайаүстү тәсвирләри әсасән ириөлчүлү олуб, реалист үслубда ишләнмишдир. Бундан фәргли олараг, тунҹ дөврү тәсвирләри кичик мигйасда вә схематик (силует) шәкилдә иҹра едилмишдир.\nГобустанда олдуғу кими, Ҝәмигайада да тунҹ дөврү гайаүстү тәсвирләринин әксәриййәти тәк, гоша вә сүрү һалында сағ, сол истигамәтдә дуран вә һәрәкәт вәзиййәтиндә ҝөстәрилән кечи рәсмләридир. Гобустан гәдим йашайыш йерләриндәки тикинти дашлары вә Курган дашлары үзәриндә кечи тәсвирләри һәкк едилмишдир.\nҜәмигайада тунҹ дөврү даирәви планлы мөвсүми йашайыш йерләринин тәк-тәк һөрҝү дашларынын да үзәриндә кечи, марал, адам рәсмләри һәкк олунмушдур.\nҜәмигайа вә Гобустанын тунҹ дөврү гайаүстү тәсвирләри кичик өлчүдә олуб, дөймә вә сүртмә үсулу илә чәкилмиш, мүхтәлиф һейван (кечи, марал, өкүз, ат, ит) вә адам рәсмләриндән ибарәтдир. Һәм Гобустанда, һәм дә Ҝәмигайада мараглы композисийалы рәгс вә ов сәһнәләри тәсвир олунмушдур. Ейни типли ов силаһлары – каман вә ох, дәйәнәк вә кәмәнд рәсмләринә һәр ики абидәдә раст ҝәлинир.\nҜәмигайа вә Гобустан тунҹ дөврү гайаүстү рәсмләриндә Азәр-байҹанын гәдим тәсвири сәнәти үчүн сәҹиййәви олан бир сыра хүсусиййәтләр әкс етдирилмишдир.\nАбидәләрин мүгайисәли тәдгиги ҝөстәрир ки, Ҝәмигайада вә еләҹә дә Кичик Гафгазын диҝәр реҝионларында алп чәмәнликләриндә гайалар үзәриндә һәкк олунмуш схематик рәсмләрин (кечи, өкүз, адам вә с.) әксәриййәти е.ә. IV-II минилликләрә аиддир. Һәмин дөврләрдә Азәрбайҹанда малдарлығын интенсив инкишафы нәтиҹәсиндә йарымкөчәри малдарлыг инкишаф тапмыш, Күр-Араз вадиләринин отураг әкинчи-малдар тайфалары Кичик Гафгазын алп чәмәнликләрини мәнимсәйиб она там саһиб олмушлар.\nТунҹ дөврүндә гәдим Азәрбайҹан тайфалары малдарлығын, гойунчулуғун вә атчылығын инкишафы үчүн Ҝөйҹә маһалы, Кәлбәҹәр, Зәнҝәзур, Нахчыван әразиләриндәки йайлагларда өзләринә әлверишли шәраит тапмышлар.\nҮмуми һәйат тәрзи етибары илә вә етник мәншәҹә йахын олан бу тайфаларын гайаүстү тәсвирләри, пиктографик йарадыҹылыг мәдәниййәти бир-бирилә сых бағлыдыр.\nҜәмигайа йайлагларындакы петроглифләр Нахчыванын дағәтәйи вә дүзән әразиләриндә йашамыш гәдим отураг әкинчи-малдар тайфалара аид мәдәниййәт абидәләридир.\nКичик Гафгазын бир-биринә гоншу мүхтәлиф реҝионларында мөвҹуд олан гәдим гайаүстү тәсвирләр һәккедилмә техникасына рәсмләрин мотивләринә, композисийалы сәһнәләрә, семантик мәзмунларына ҝөрә чох охшардыр.\nҜәмигайа тәсвирләри гоншу Анадолунун гәдим инҹәсәнәт абидә-ләри илә дә сых бағлыдыр. Анадолунун Һаккари, Паланлы вә Белдиби (Кум буҹаг) реҝиону абидәләриндәки неолит, тунҹ дөврләри инсан вә һейван рәсмләри (кечи, ит, вә с.) мотивләринә, схематиклийинә ҝөрә Ҝәмигайа, Кәлбәҹәр, Ҝөйәм, Сүник, еләҹә дә, Шимали Гафгазын гайаүстү тәсвирләри илә йахын аналоҝийа тәшкил едир.\nНахчыван, Гарабағ, Урмийа, Гарадағ (Ҹәнуби Азәрбайҹан) вә Анадолу әразисиндәки тунҹ дөврү мәдәниййәтләринин, гайаүстү тәсвирләринин, пиктограмларынын бир-бирилә ейниййәт тәшкил етмәси чох мараглы тарихи дәлил олуб, бу гәдим мәдәниййәтләрин етник мәнсубиййәти һаггында елми фикир сөйләмәйә әсас верир.\nБу тарихи мадди мәнбәләрә әсасланараг демәк олар ки, Ҹәнуби Гафгаз, Нахчыван, Гарадағ, Урмийа, еләҹә дә Шәрги Анадолу әрази-ләриндә е.ә. ЫВ-Ы минилликләрдә гәдим түрк мәншәли вә дилли отураг әкинчи-малдар, сәнәткар тайфалар мәскунлашмышдыр.\nБүтөвлүкдә Гафгазда, Ҹәнуби Азәрбайҹанда, Анадолуда, Сури-йа вә Фәләстиндә ҝениш ҹоғрафи әразиләрдә йайылмыш Күр-Араз мәдәниййәтини (е.ә. IV-III минилликләрдә) вә гәдим Нахчыванын илкин шәһәр мәдәниййәти үчүн сәҹиййәви сайылан бойалы габлар мәдәниййәтини бу улу нәсилләр йаратмышлар.\nОдур ки, Ҝәмигайа рәсмләри, пиктограмлары тарихән вә етник мәнсубиййәт бахымындан Күр-Араз мәдәниййәти, Нахчыван мәдәниййәти (бойалы габлар) вә Хоҹалы-Ҝәдәбәй мәдәниййәтинин мәишәт вә инҹәсәнәт абидәләри илә бағланыр.\nАзәрбайҹан халгынын илкин етник формалашмасы тунҹ дөврүндә – е.ә. IV-III минилликләрдә баш вермиш, илкин синифли ҹәмиййәтин йарандығы е.ә. III-I минилликләрдә, антик вә илк орта әсрләр дөврүндә бу просес ардыҹыл шәкилдә йүксәк тәкамүл тапмышдыр.\nАзәрбайҹан халгынын дилинин дә тарихи онун мәдәниййәти кими чох гәдим олуб, тунҹ дөврү гайаүстү рәсмләрини вә мәдәниййәтләрини (Күр-Араз, Нахчыван, Хоҹалы-Ҝәдәбәй вә б.) йарадан гәдим тайфаларын дилиндән башланыр.\nГәдим Азәрбайҹанын Гобустан, Ҝөйҹә, Сүник, Ҝәмигайа, Гарадағ, еләҹә дә Анадолу гайаүстү тәсвирләри вә пиктографик «йазы» ишарәләри, дамғалары, тарихи, дилчилик-лингвистик бахымдан ҝениш елми шәкилдә тәдгиги олунмалыдыр.\nҜәмигайа гайаүстү рәсмләри гәдим Нахчыванын тунҹ вә илк дәмир дөврү әһалисинин бәдии тәфәккүрүнү, естетик бахышларыны вә дини-идеоложи тәсәввүрләрини әкс етдирән гиймәтли тарихи мәнбәләрдир.\nГәдим Нахчыванда миладдан әввәл IV-I минилликләрдә инҹәсәнәтин әсас нөвләриндән бири сайылан тәсвири сәнәт ҝениш инкишаф тапмыш, гайаларын, бәдии керамиканын вә тунҹ мәмулатларын, еләҹә дә мүхтәлиф минераллардан һазырланан бәзәк әшйаларынын үзәриндә һәйатла бағлы олан, реал вә символик мәна кәсб едән мараглы рәсмләр, ишарәләр, дамғалар һәкк едилмишдир. Ибтидаи тәсвири сәнәтин инкишафы илкин йазы мәдәниййәти нүмунәләринин – пиктографик мәтнләрин йаранмасына ҝәтириб чыхармышдыр.\nНахчыван әразисиндә ашкар едилмиш ибтидаи тәсвири сәнәт әсәрләринин мөвзусу, әсасән реал һәйатдан ҝөтүрүлмүшдүр. Онларын әксәриййәтинин мәзмуну инсанларын һәйат тәрзи илә, әкинчиликлә, малдарлыгла вә овчулугла бағлыдыр. Бир груп рәсмләр исә гәдим тотемләрин вә астрал ҹисимләрин символик әкси олуб, ибтидаи инсанларын дини-идеоложи ҝөрүшләриндән хәбәр верир.\nТунҹ дөврүндә Нахчыван әразисиндә йашайан әһалинин мәдәни инкишаф сәвиййәси хейли йүксәлмиш, мүәййән мәрасимләрдә рәгсләрин иҹра олунмасы, илкин мусигинин йаранмасы илә нәтиҹәләнмишдир. Ҝәмигайа тәсвирләриндә вә Нахчыван бойалы габлары үзәриндәки рәгс сәһнәләри, еләҹә дә Гобустандакы гавал дашлар, йаллы тәсвирләри енеолит вә тунҹ дөврүндә Азәрбайҹанда мусиги мәдәниййәтинин мейдана ҝәлдийини ҝөстәрир.\nҜәмигайа, Анадолу, Сүник, Кәлбәҹәр вә Гобустанын тунҹ дөврү гайаүстү рәсмләринин ейни үслубда иҹра олунмасы, әксәриййәтинин сүҹет етибарилә ейниййәт тәшкил етмәси, гәдим Азәрбайҹанда вә онунла йахын гоншулугда йерләшән әразиләрдә мәдәниййәт вә етник мәншә етибарилә бир-биринә йахын олан тайфаларын йашадыгларыны ҝөстәрир.\nАзәрбайҹан халгынын етноҝенезинин илкин формалашмасында әсас сой көкләри олмагла һәмин тайфалар һәлледиҹи рол ойнамышлар.\nҜәмигайа өзүнүн ады, еҹазҝар ҝөзәллийи, узаг гәринәләрдән бәри, минилләр бойу һаггында сөйләнилән мифләри, йалчын гайалы йамаҹларында горуйуб сахладығы зәнҝин тарихи абидәләри, «йазылы» даш салнамәләри илә бизи Азәрбайҹан халгынын милли мәнәви дүнйасынын улу йаддаш чағларына апарыб чыхарыр. Бурадакы тарихи абидәләр комплекс шәкилдә Азәрбайҹанын гәдим мәдәниййәт вә инҹәсәнәт хәзинәсинә гызыл фонд кими дахил олмушдур.\nПАМЯТНИКИ ГЕМИКАЯ ИСТОЧНИКИ ДРЕВНЕЙ ИСТОРИИ НАХЧЫВАНА\nВ статье проведено сравнительное исследование памятников эпохи бронзы и наскалных изображений Гемикая. При этом петроглифы проанализированы как источник древней истории Нахчывана.\nВӘЛИ ӘЛИЈЕВ АМЕА Археолоҝийа вә Етнографийа Институту\nАЗӘРБАЈҸАН МИЛЛИ ЕЛМЛӘР АКАДЕМИЈАСЫ НАХЧЫВАН БӨЛМӘСИ, ХӘБӘРЛӘР\n№1 НАХЧЫВАН, «ТУСЫ», 2005, сәһ-63-81\nБахыш сайы: 645