Q=2	C=2	SS=0	LS=0	PS=0	DC=0	LC=0	SD=0	BS=2	G0=241	G1=123	G2=32	DLID=az_RU	BODY=Nur-az.com - Ханым Фатимеји-Зәһранын (с.ә) мәзары һарададыр?\nХаным Фатимеји-Зәһранын (с.ә) мәзары һарададыр?\nАјәтуллаһ Гәрәһи Ајәтуллаһ-Үзма Мәрәши Нәҹәфидән данышыр\nАјәтуллаһ сон сөһбәтләриндә Ајәтуллаһ Мәрәши Нәҹәфинин ханым Фатимеји-Зәһранын (әс) ҝизли гәбрини тапмаг мәгсәди илә чилә сахламасы маҹәрасыны јада салыб.\nАјәтуллаһ-Үзма Мәрәши Нәҹәфи бујурур: Атам Нәҹәфдә хүсуси бир дуа тапмышды, чилә сахлајараг һәмин дуаны охумушду ки, Һәзрәт Зәһранын (әс) гәбринин һарада олдуғуну билсин. О өзү чилә сахламагла чохларынын хәбәрсиз олдуғу бир дуа охумуш, Ханым Зәһранын (әс) гәбринин һарада олмасыны билмәк истәмишди...\nТеһран Имам Меһди (әҹ) елм һөвзәсинин рәиси Ајәтуллаһ Руһуллаһ Гәрәһи сон Гуран тәфсири дәрсләриндә Бәгәрә сурәсиндән данышыб.\nБәгәрә сурәсинин 35, 36-ҹи ајәләриндә охујуруг: “Биз Адәмә дедик: Еј Адәм, сән зөвҹәнлә ҹәннәтдә гал, һәр икиниз орадакы мејвәләрдән истәдијиниз гәдәр јејин, амма бу ағаҹа јахын ҝетмәјин. Јохса өзүнүзә зүлм едәнләрдән оларсыныз; шејтан онлары јанылдараг һәмин јердән узаглашдырды. Биз онлара дедик: Бир-биринизә дүшмән кәсиләрәк јерә енин. Јердә сизин үчүн мүәјјән вахта гәдәр сығынаҹаг вә доланышыг вар...”\nИдеоложи мүһарибә нә замандан башлајыр?\nДүшмәнчиликләрин шүбһәсиз ки, сәбәбләри вар. Әдавәт јаранмасынын сәбәби инсанын дүнјаја бағлылығыдыр. Амма беһиштдә әдавәт олмадығыны дүшүнүрүк. Бәс нә үчүн беһиштдә белә бир әдавәтдән сөз ачылыр? Таһа сурәсинин 117-ҹи ајәсиндә Аләмләрин Рәбби ачыг бујурур: “Еј Адәм, бу сәнин дә, зөвҹәнин дә дүшмәнидир. Еһтијатлы олун сизи ҹәннәтдән чыхармасын. Јохса чәтинлијә дүшүб әзабла јашамаға мәҹбур оларсан...” Демәк, Адәмә (ә) хәбәрдарлыг едилир ки, шејтан сәнин дүшмәниндир, еһтијатлы ол сәни ҹәннәтдән чыхармасын. Бурада әдавәт нәдир? Нас сурәсиндә охујуруг: “Де, пәнаһ апарырам инсанларын Рәббинә, инсанларын ихтијар саһибинә, инсанларын мәбудуна, вәсвәсә едиб гачыб ҝизләнән шејтанын шәриндән. О шејтан ки, инсанларын үрәкләринә вәсвәсә салыр, ҹинләрдән дә олур, инсанлардан да!” Буну әдавәт сајмаг олармы? Ики тәрәф арасында гаршыдурма јарандығындан буна әдавәт демәк олар. Бир вар ачыг мүһарибә, бир дә вар ҝизли мүһарибә. Ҝизли, идеоложи мүһарибә вәсвәсәләр, шәкк-шүбһә јаратмаг васитәси илә һәјата кечир. Бурада ган ахыдылмадан гаршы тәрәф тәслим олур. Бәли, шејтан ҝизли, идеоложи савашын бүнөврәсини гојуб. Әҝәр идеоложи мүһарибәнин кимин тәрәфиндән башландығыны өјрәнмәк истәсәк, билмәлијик ки, о шејтандыр.\nСуал јараныр ки, әҝәр вәсвәсә вә әдавәт беһиштдә олубса, “јер үзүндә” ифадәси нә демәкдир?\nДүнјада вурушан тәрәфләр кимләрдир?\nГејд етдик ки, ики нөв бахыш вар. Бир бахыш будур ки, әдавәтин мәканы јер үзүдүр. Әҝәр тәгва олмаса, инсан ҝүнаһа доғру ҝедир. Бәзән тәгва әһли ҝүнаһ әһли илә, бәзән дә ҝүнаһ әһли тәгва илә саваша галхыр. Тәгва әһли исә һеч заман бир-бири илә вурушмур.\nДүнјаја нәзәр салын. Бир заман Америка илә Советләр Бирлији арасында сојуг мүһарибә ҝедирди. Советләр Бирлијинин башчылары заһирдә иддиа едирдиләр ки, илаһи варлығы гәбул етмирләр. Әслиндә гәбул едиб-етмәмәләри мөвзу дејил. Доғрудан да, чохлары буну сөздә дејирди, ҝизлиндә Аллаһа инанырды. Амма һәм Америка, һәм дә Советләр дүнјаја һаким олмаға чалышырдылар. Јәни һәр икиси зоракылыг, зүлм әһли идиләр. Буна ҝөрә дә бир-бириләри илә савашырдылар.\nБөјүк Әлламә вә Шәһид Мүтәһһәринин ҝөзәл тәбирләри вар. Дејирдиләр ки, Америка вә Советләр гајчынын ики ағзы кимидир, заһирдә бир-биринә гаршы дајанса да мәгсәдләри ортада Исламы мәһв етмәкдир. Бурада Ислам дејәндә елә тәгваны нәзәрдә тутуруг. Гурани-Кәрим бујурур ки, Аллаһ јанында һәгиги дин Исламдыр. Үмумиликдә буну тәгва адландыра биләрик. Инсанларын Аллаһа доғру һәрәкәти дин, тәгвадыр. Инсан дин васитәси илә тәгваја мүсбәт ҹаваб верир. Һәм Америка, һәм дә Советләр Бирлији әдаләти, тәгваны өзүнә дүшмән сајдығындан онунла мүбаризә апарырдылар. Бәзән исә залымлар өзләри бир-биринә гаршы дајаныр. Амма әсл тәгва әһли һеч вахт бир-бири илә вурушмур. Мән сојуг, ҝизли мүһарибәдән данышаркән вәсвәсә мөвзусуну јада салмаг истәјирәм. Әҝәр бир шәхс иман вә тәгва илә һәгиги игтидара чатмырса, олсун ки, бу иман вә тәгва һәгиги дејилмиш. Кимләрсә диндарлыг иддиасы илә орталыға чыхыр вә һәгиги иман, тәгва ҝүҹүнә малик олмадығындан мәғлубијјәтә уғрајыр.\nŞејтанын бариз хүсусијјәтләри\nБәшәр тарихини диггәтлә арашдырсаг ҝөрәрик ки, чох ишләри нүфузла ҝөрүбләр. Јәһудиләрин нүфузуну мисал ҝөстәрә биләрик. Јәһудиләр һәмишә дин гаршысында дајансалар да вәсвәсә едир ки, сән ән үстүн олансан.\nБелә бир тәкәббүр шејтанын бариз хүсусијјәти иди. Мәләкләрә дејиләндә ки, инсана сәҹдә един, онларын сырасында дајанмыш шејтан өзүнү үстүн сајараг сәҹдәдән имтина етди. Тәкәббүр јалныз Аллаһа шәниндәдир. Јалныз Аллаһ бөјүкдүр. Амма шејтан да өзүнү бөјүк һесаб едирди.\nТәәссүф ки, бәзән биз дә тәккәббүр хәстәлијинә јолухуруг. Тәкәббүр кимдәсә чох, кимдәсә аз ҝөрүнүр. Мөвзумуз сојуг, ҝизли, идеоложи мүһарибәдир. Шејтан да бу мүһарибәни апарыр. Ҹәннәтдәки әдавәт ган төкүлмәси илә мүшајиәт олунан әдавәт дејилди. Јер үзүндәки әдавәт ганла мүшајәт олунан әдавәтдир.\nŞејтан ҝөзәл анлајыр ки...\nШејтан ҝөзәл анлајыр ки, ән јахшы јол вәсвәсә етмәк, шәкк-шүбһәјә салмаг, сонра мәгсәдә чатмагдыр. Шејтан тәбии ки, мөминләрә галиб ҝәлә билмир. Амма белә бир мәгсәди вар.\nАләмләрин Рәбби бујурур ки, сән галиб ҝәлә билмәзсән. Амма шејтанын илк иши буна ҹәһт етмәкдир. О һәмин сојуг, ҝизли мүһарибә васитәси илә дүшмәни тәслим етмәк истәјир. Белә бир мүһарибәдә ган јохдур. Галиб ҝәлсә асанлыгла галиб ҝәлир. Јәни бу гәләбә бөјүк сәрмајә хәрҹләмир. Беләҹә, мүасир дүнјада шејтанын илк силаһы һәмин идеоложи мүһарибәдир. Амма бу јолла бир иш ҝөрә билмәјәндә топ-түфәнҝи ишә салыр.\nБүтүн бунлар беһиштдә јох, јер үзүндәдир. Шејтан инсанларын өзләри васитәси илә онларын арасында әдавәт јарадыр. Аллаһ-Таала шејтан вәсвәсәсинә алдандыглары үчүн Адәмә (ә) јерә енмәк ҝөстәриши верир. Бәли, шејтан бурада силаһ ишә салмајыб, вәсвәсәләрлә, идеоложи һүҹумларла дүшмәни мәғлуб едиб.\nҸиндән олан шејтанлар физики саваша ҝирә билмир!\nАјдын олур ки, шејтанлар ҹинләрдән олсалар физики мүһарибә апара билмирләр. Амма инсанлары бир-бири илә вурушдурмагла буна наил олурлар. Гуран хәбәрдарлыг едир ки, ҹинләрдән вә инсанлардан олан шејтанлар мејдандадыр. Бујурур ки, сизин бәзиләринизин бәзиләринизә гаршы әдавәти вар. Бу әдавәт сонда ганла баша чатыр. Мејданда шејтан өзүдүрсә физики мүһарибә јохдур, ган да јохдур. Амма о инсанлар арасына ҝедиб гаршыдурма јаратдыгда ган ахыдылмасына наил олур.\nƏввәлҹә тамаһа салыр, сонра һәдәләјир. Бу ҝүн дүнјадакы шејтанлар силаһ јох, мәдәнијјәт васитәси илә бәшәријјәти әсарәт алтына алмаг истәјирләр. Бундан јахшы јол јохдур. Әҝәр өз шејтани мәдәнијјәтләрини бәшәријјәтә гәбул етдирә билсәләр, мүһарибәјә еһтијаҹ галмыр. Гоншу Түркијәдә бу иши ҝөрә билирләр. Буну Ататүрк васитәси илә етдиләр. О нә иш ҝөрдүјүнү белә анламырды. Иранда Рзахан да белә иди. Һәр икиси дини арадан галдырмаг истәјирдиләр. Дилдә исә јени мәдәнијјәтдән данышырдылар. Дејирдиләр ки, мәдәнијјәт истәјирсәнсә мәдәнијјәт гаршысында ән бөјүк манеә диндир, дини арадан ҝөтүрмәлисән. Неҹә ки, комминистләр дини ҹәмијјәт үчүн тирјәкә бәнзәдирдиләр.\nДинләрин тәһрифи јолу илә мүһарибә\nŞејтани вәсвәсәләрин бир нәтиҹәси динләрин тәһрифи, сахта динләрин јарадылмасыдыр. Тәһриф олунмуш нәсрани дини Гәрбдә мәсиһи дини адландырылыр. Бу дин тәһриф олунмушдур. Кешишләр бир дөвр елә рәфтар едибләр ки, ҝүја динин јеҝанә дүшмәни елм вә инкишафдыр. Һансы ки, дин елми әсаслара маликдир. Аллаһ-Таала өз динини “оху” әмри илә бәшәријјәтә тәгдим едир. Инсана бүтүн адларын өјрәдилдијини хәбәр верир. Амма шејтанлар дини ҝерилик, елмлә дүшмәнчилик кими ҝөстәрмәјә чалышдылар вә буна мүвәффәг олдулар.\nШејтанлар вәсвәсә јарадыр, инсанлары бир-биринин үзәринә галдырмаг истәјир. Буну баҹармадыгда өзләри физики мүһарибә апара билмирләр. Онлар јалныз идеоложи һимајәни баҹарырлар. Мүһарибәдә киминсә голуна ҝүҹ верә билмирләр. Амма Аллаһын мәләкләри дөјүш мејданында да мөминләрә јардымчыдырлар. Бәли, инсанлар арасында әдавәт сонда гана сәбәб олур. Бунун башланғыҹы исә дүшүнҹә мүһарибәсидир. Беһиштдә белә бир әдавәт јохдур. Беһишт үчүн ган төкүлмәси мәна дашымыр. Орада әдавәт вәсвәсә сәрһәддини ашмыр.\nДүшмән һәмишә дүшмәндир!\nАллаһ-Таала инсана хәбәрдарлыг едир ки, шејтан сәнин һәмишәлик дүшмәниндир, онун иши һансыса заман вә мәканла мәһдудлашмыр. Әлбәттә ки, заман вә мәкандан асылы олараг методлар дәјишә биләр. Амма әдавәт јериндә галыр. Ҹин вә инсандан олан шејтанларын әдавәти һәмишәликдир. Инсана хәбәрдарлыг олунур ки, әҝәр шејтан она һаким олса бунун сону ганла баша чатан әдавәтдир. Мараглы бир рәвајәт вар. Гејд едим ки, әдавәт һәмишә әдавәтдир, дүшмән һәмишә дүшмәндир. Дүшмән әдавәтдән әл чәкәси дејил. О үсулларыны дәјишә биләр, амма батининдәки әдавәт јериндәдир. Дүшмәнчиликдә методлар дәјишсә дә әдавәт бир ан олсун белә арадан галхмыр. Бизә хәбәрдарлыг олунуб ки, шејтандан олан дүшмәнләрдән еһтијатлы олаг. Бөјүк Имам бујурду ки, Америка бөјүк шејтандыр. О Американы тәһгир етмәк истәмирди. Һәгигәти дејирди. Һәгигәтән Америка бөјүк шејтандыр. Биз Гуранын хәбәрдарлыгларыны һеч заман унутмамалыјыг. Онлар дүнјаны зинәтләндирирләр. Дүнјаны бәзәјирләр ки, инсанларын башыны гатсынлар. Тәгва әһли илә дүшмәнчилик едәнләр дә шејтанын шаҝирдләридир. Гуранын бујуруғуна әсасән онлар иблисин дөјүшчүләридир. Онлар һеч заман дүшмәнчиликдән әл чәкмәјәҹәкләр. Дүшүнмәјин ки, сијаси сөһбәт едирик. Бизим сијасәтимиз ејнән динимиздир. Сизә заһирдә галиб ҝәлсәләр һеч заман шејтандан гәфләтдә галмајын. Шејтан даим инсаны алдатмаг истәјир. Дүшмән галиб ҝәләндән сонра да идеоложи мүһарибәни сахламыр. Сиз дүшмәнин заһири бәјанатларына алданыб дүшүнмәјин ки, дүшмәнчилији јерә гојуб, артыг арада әдавәт јохдур. Бәзиләри јанылыр ки, Америка дүшмәнчиликдән әл чәкиб. Имам бујурурду ки, Америкадан азан верилсә биз о азана шәкк едәрик. Имам бу сөзү кин-күдурәт сәбәбиндән демирди. О Гурана әсасланараг белә мөвге тутмушду. Гуран бизә хәбәрдарлыг едир ки, шејтан сизин һәмишәлик дүшмәниниздир вә әдавәтиндән әл чәкмәз. Онун дүшмәнчилији заманла мәһдудлашмајыб. Садәҹә заман өтдүкҹә методлары дәјишир.\nДүшмәнлә әдавәтдән чыхыш јолу\nДүшмән үзәриндә гәләбәнин ән мүнасиб јолу туба шәҹәрәсинә сарылмагдыр. Әдавәтә дүчар оланларла бағлы зәггум ағаҹы јада салыныр. Нәзәрдә тутулур ки, шејтани тәфәккүр зәггум шәҹәрәси, ағаҹына сәбәб олур. Бүтүн бунлар шејтанлара ҝөрәдир. Амма зәггум ағаҹы мүгабилиндә башга бир ағаҹ вар, туба ағаҹы. Кимдир туба ағаҹы. Туба ағаҹы дејәндә Әһли-Бејт (ә) нәзәрдә тутулур.\nБеһиштдә Әмирәлмөминин (ә) Пејғәмбәрлә (с) бирликдәдир.\nРәвајәтдә билдирилир ки, туба ағаҹы Әмирәлмөмининин (ә) евиндәдир. Бу ағаҹын будаглары мөминләрин евинә узаныр. Бәзи сәһабәләр Пејғәмбәрдән (с) сорушдулар ки, сиз демишдиниз ки, бу ағаҹ мәним евимдәдир. Биһарул-Әнварда бу рәвајәт нәгл олунуб. Һәзрәт Пејғәмбәр (с) бујурур ки, Туба ағаҹы мәним евимдәдир, онун будаглары мөминләрин евиндә. Суал бу иди ки, неҹә олур инди Туба ағаҹы Әлинин (ә) евиндә олур? Һәзрәт бујурду ки, беһиштдә Әли (ә) илә мәним евим бир евдир.\nБашга бир рәвајәтдә охујуруг ки, Һәзрәт өзләрини ағаҹ, мөминләри будаглар вә јарпаглар адландырыр. Һәтта бөјүк алимләр, өвлијалар, арифләр, тәгва саһибләри, Шејх Мүфид, Ајәтуллаһ Гази ағаҹын будағы вә јарпагларыдыр. Бу ағаҹа бағлы оланлар бәһрәләнир. Буна ҝөрә бәзән “арифи-васил” ифадәси ишләдилир. Бујурулур ки, бу ағаҹдан тутанлар дүнјада дүшмәндән амандадыр. Дүшмән кимдир? Әсас дүшмән шејтандыр. О анд ичиб ки, инсанла әдавәтинә сон гојмајаҹаг. Демәк, мөминләр бир-бириләри илә дүшмәнлик етмәсәләр аманда галарлар.\nИШИД јәһудләр үчүн вурушур\nАдәтән дүшмәнчилији шејтан јарадыр. Бәзиләри сахта мүсәлман гијафәсиндә мејдана чыхыр. Һазырда ИШИД адланан тәкфирчи груп бу иши ҝөрүр. Мәгсәдләрини етираф едирләр, кимсәдән чәкинмирләр. Дејирләр ки, тапшырыг јеринә јетиририк. Суријада вә башга јерләрдә јаралананда Исраилә, Һајфаја апарылыр, орада мүалиҹә едилирләр.\nБәһаијјәт беләдир. Өз рәисләрини апарыб Һајфада дәфн етдиләр. Елә бундан габаг да һарадан идарә олундуглары билинирди. Шиә үчүн мүһүм мөвзулардан бири вилајәтдир. Вилајәтин хүсусијјәти будур ки, сахта мүсәлманлар ифша олунар. Бу тәкфирчиләр јәһудинин вуран әлидир. Бири вәһабијјәт, диҝәри бәһаиликдир. Вәһабиләрин көкү јәһудиләрә ҝедиб чыхыр. Таиф истигамәтиндә бир мәнтәгә вар, вәһабиләр орадан чыхыб. Һәмин јерә мүхтәлиф адлар верилир. Нәгл олунур ки, Әмирәлмөминин (ә) өз сипәрини орадакылара тапшырыбмыш. Бир сөзлә һәмин мәнтәгәдәкиләр јәһудидир.\nМараглыдыр ки, бир дәфә Ширазда, бир дәфә Јәзддә јәһудиләр вә зәрдүштиләр Исламы гәбул етди. Сонрадан бунлар бәһаи олдулар. Мәгсәдләри бу иди ки, сонрадан һәгигәтин һарада олдуғуну десинләр. Ҝүја һәгигәти сонракы әгидәдә ҝөрүб јолларыны дәјишибләр. Чох һијләҝәрдирләр. Шејтанын да белә хүсусијјәтләри вар. Мүхтәлиф јолларла мәгсәдинә чатыр. Биз исә гәфләтдәјик.\nИмам кимләри намәһрәм адландырыр?\nБиз билирик ки, беләләри ингилабда да халга гатылыб. Имам бујурду ки, ингилабын намәһрәмләрин әлинә дүшмәсинә јол вермәјин. Имам намәһрәм дејәндә ингилабчыларын сыраларына сохуланлары нәзәрдә тутурду. Онлар јәһуди ҹасуслары идиләр. Тәгвасыз, дүнјапәрәст адамлар да араларында вар иди. Сонрадан чохлары үзә чыхды. Бәли, ај һәмишә булуд архасында галмыр.\nҺәзрәт Мәсумәнин (әс) Ирана ҝәлиши\nБәли, дүшмәндән аманда галмағын јолу шәҹәреји-тубаја тәрәф ҝетмәкдир. Туба ағаҹындан тутмагла дүшмәндән аманда галмаг олар. Һәзрәт Мәсумәнин (ә) мәгамы чох уҹадыр. Шиәләр Ханым Мәсумәнин (ә) шәфаәти илә беһиштә дахил олар. Онун јүксәк мәгамыны мүхтәлф рәвајәтләр тәсдигләјир. Имам Садигдән (ә) нәгл олунмуш рәвајәтдә билдирилир ки, јер үзүндә Аллаһ үчүн бир ев вар, о ев Мәккәдир; Пејғәмбәр (с) үчүн бир ев вар, о ев Мәдинәдир; Әмирәлмөминин (ә) үчүн бир ев вар, о ев Куфәдир, Гум кичик Куфәдир. Рәвајәтләрдә билдирилир ки, беһиштин сәккиз, ҹәһәннәмин једди гапысы вар. Беһиштин бир гапысы ҹәһәннәмдән артыгдыр. Һәмишә дејилиб ки, Аллаһын мәрһәмәт гапысы чохдур. Бу гапылардан үчү Гума ачылар. Сонра имам бујурур ки, бизим гызларымыздан бир ханым Гумда олар, ады Фатимәдир (әс), Мусанын (ә) гызыдыр. Имам гејд едир ки, о шиәләримиз үчүн шәфаәтчидир. Имам бујурмур ки, филан мәканын шиәләри беһиштә дахил олар.\nҺәзрәт Мәсумәнин (ә) зијарәтинин мүкафаты\nБашга бир рәвајәтдә нәгл олунур ки, Сәд ибн Сәд Имам Ризадан (ә) Ханым Мәсумәнин (әс) зијарәти һаггында сорушуб. Имам бујурур ки, ким ону зијарәт етсә ҹәннәт она ваҹибдир. Јәни Ханым Мәсумәни (әс) зијарәт едән беһишт әһлидир.\nБашга бир рәвајәтдә бујурулур ки, ким ханымы Гумда зијарәт етсә онун јери беһиштдир. Бу рәвајәт Имам Ҹаваддан (ә) нәгл олунур. Бу рәвајәтдә дә әввәлки рәвајәтдәки кими ханымын мүтләг шәфаәти вурғуланыр.\nİмам Ризанын (ә) зијарәтинә бәрабәр зијарәт\nБашга бир јердә Имам Риза (ә) бујурур: “Онун зијарәти мәним зијарәтим кимидир.” Јәни Имам Ризаны (ә) зијарәт едә билмәјән Ханым Мәсумәнин (әс) зијарәтинә ҝетсин. Гәдим дөврдә Мәшһәди зијарәт етмәк чәтин иди. Јалныз ингилабдан сонра Мәшһәд зијарәти бу гәдәр асанлашыб. Амма јенә Имам Ризаны (ә) зијарәт етмәк истәјәнләр Мәшһәдә ҝедә билмәсәләр ханымы Гумда зијарәт едә биләрләр. Имам Риза (ә) өзү бу зијарәти төвсијә едир.\nМараглы әһвалатлардан бири Ајәтуллаһ-Үзма Мәрәшинин Һәзрәт Фатимәнин (әс) гәбринин јерини өјрәнмәк үчүн чилә сахламасыдыр. Ајәтуллаһ-Үзма Мәрәши Нәҹәфи нәгл едир ки, атам Нәҹәфдә оланда бу мәгсәдлә чилә сахлады. 40 ҝүн бу ибадәтләри давам етдирмәк чох чәтин иди. Вә онун охудуғу дуалардан кимсәнин хәбәри јох иди. Алим 40 ҝеҹә бу әмәлләри јеринә јетирир, 40 ҝүндән сонра узун-узады бир тәвәссүл едир, ағлајыб, раз-нијаз едир. Јатыб јухуда Имам Багир (ә) (бәзи мәтинләрә ҝөрә Имам Садиги (ә) ) јухуда ҝөрүр. Имам она бујурур ки, әлин ханымын әтәјинә чатды. Алим елә баша дүшүр ки, она ханым Фатимәнин (с) мәзарынын јери ҝөстәрилиб. Сорушур ки, һансы јолла ҝедиб, онун мәзары һарададыр? Имам бујурур: “Мән Фатимеји-Мәсумәнин (әс) Гумдакы мәзарыны нәзәрдә тутдум. Ораја ҝет. Аллаһ истәмир ки, Һәзрәт Фатимәнин (с) мәзарынын јери билинсин. Сиз дә исрар етмәјин. Һәзрәти Зәһранын (с) гәбринин зијарәтиндә нә мәгам варса Ханым Мәсумәнин (әс) гәбринин зијарәти үчүн дә һәмин мәгам нәзәрдә тутулуб. Ҝет ора. Әҝәр Һәзрәт Зәһранын (с) гәбри мәлум олсајды, бу гәбрин ҹәлалынын бүтүн мәсумларын гәбринин ҹәлалындан чох олдуғу ајдынлашарды.” Бу јухудан сонра мәрһум алим Нәҹәфи тәрк едиб Гума ҝәлир.\nҺәзрәт Мәсумә (әс) шиәләрин сулларыны ҹавабландырырды. Дини мәнбәләрдә нәгл олунур ки, бир груп шиә Имам Муса ибн Ҹәфәрә (ә) суал вермәк үчүн Мәдинәјә ҝәлмишди. Һәмин вахтда имам Мәдинәдә дејилди. Имам Риза (ә) да сәфәрдә иди. Ҝәләнләр бир мүддәт ҝөзләдиләр. Амма Имам Муса Казимдән (ә) хәбәр чыхмады. Мүсәлманлар артыг јола дүшмәк истәјирдиләр. Онлар јола дүшмәк истәјәндә јашы аз олан Фатимеји-Мәсумә (әс) гапыја чыхараг суалларыны сорушду. Бүтүн суаллары ҹавабландырды. Ҝәләнләр севинҹлә јола дүшдүләр. Онлар Мәдинәдән чыханда Мәдинәјә гајыдан имамла растлашдылар. Имама дедиләр ки, онунла ҝөрүшмәк истәјибләр, амма алынмајыб. Буна ҝөрә дә суалларыны имамын гызы ҹавабландырыб. Онлар дүшүнүрдүләр ки, имам онларын суалларыны јенидән динләјәҹәк. Буна ҝөрә дә јенидән суалларыны дилә ҝәтирдиләр. Имам суаллары вә онлара верилән ҹаваблары динләјиб Ханым Мәсумәјә (әс) ишарә илә бујурду ки, атан сәнә фәда олсун!\nХаным Мәсумә (әс) фитри билијә саһиб олуб. Имамын евиндә боја-баша чатса да өзү һаҹәт гапысы олуб. Елә онун бу мәгамына ҝөрә атасы 3 дәфә дилә ҝәтирир ки, атан сәнә фәда олсун!\nХаным Фатимеји-Мәсумә (әс) өзү сығынмаг үчүн ән мүнасиб үнван кими вилајәти танытдырыр. Әҝәр дүшмәндән аманда галмаг истәјириксә вилајәтә сығынмалыјыг. Тәбии ки, өнҹә мәсумларын вилајәти, гејб дөврүндә фәгиһин вилајәти. Бәлкә дә Һәзрәт Мәсумәнин (әс) Ирана ҝәлишинин билдириши бу олуб ки, чәтинликдә вилајәтә сығынаг. Бу чох мүһүм нөгтәдир.


Q=12	C=0	SS=0	LS=12	PS=0	DC=0	LC=0	SD=0	BS=1	G0=5	G1=3	G2=1	DLID=az_RU	BODY=Nur-az.com - Әл-Ҹәзирә телеканалы Шәһид Сүлејманини тәрифләмәклә Сәудијјә режимини гәзәбләндирди\nӘл-Ҹәзирә телеканалы Шәһид Сүлејманини тәрифләмәклә Сәудијјә режимини гәзәбләндирди\nГәтәрин Әл-Ҹәзирә телеканалынын Иранын Ислам Ингилабы Кешикчиләри Корпусунун Гудс Гүввәләринин кечмиш командири ҝенерал-лејтенант шәһид Һаҹы Гасым Сүлејмани һаггында бир видео чарх јајымлајараг, ону Аллаһ јолунда мүҹаһид кими тәгдим етмәси Сәудијјә режимини гәзәбләндириб.\nӘрәб дүнјасынын ән популјар хәбәр каналларындан бири олан Гәтәрин Әл-Ҹәзирә телеканалынын подкастында шәһид Һаҹы Гасым Сүлејмани һаггында бунлар дејилир: “Мән Гасым Сүлејмани, өз һәјатымы Ислама, Ислам Ингилабына, иззәтинә вә кәрамәтинә хидмәт едән бир әсҝәрәм. Мән Сүлејмани, Аллаһ јолунун мүҹаһид әсҝәријәм. Ислам Ингилабы Кешикчиләри Корпусунун Гудс Гүввәләринин командиријәм. Адым бөлҝәмиздә һөкмранлыг планлајан бөјүк шејтанын вә сионизмин вүҹудуну ләрзәјә салыр. Мән Ислам Ингилабынын бир әсҝәријәм. Мәни дүнја севҝисиндән тәмизләјән вә ән бөјүк арзулары, јәни јолунда шәһидлик бәхш едән Аллаһа дуа едән бир әсҝәрәм”.\nСәудијјә режиминин Ал-Арабија телеканалы видеону Твиттер сәһифәсиндә пајлашараг, Әл-Ҹәзирәнин видеосуна гәзәбли реаксија вериб: “Әл-Ҹәзирә шәһид Сүлејманини тәрифләјир вә ону Аллаһ јолунда мүҹаһидләрин шәһиди адландырыр”./дејерлер/


Q=0	C=0	SS=0	LS=0	PS=0	DC=0	LC=0	SD=0	BS=1	G0=35	G1=29	G2=15	DLID=az_RU	BODY=Nur-az.com - Меһман Һүсејнова олан ишҝәнҹәләр бир даһа ҝөстәрди ки...\n19 Ијун 2018\n4 Шәввал 1439\n29 Хордад 1397\nМеһман Һүсејнова олан ишҝәнҹәләр бир даһа ҝөстәрди ки...\nБу халгын ичиндән заман-заман өз сөзүнү дејән оғуллар чыхыб. Бу инсанлары азғын һакимијјәт ҝаһ дүшмәнә ишләмәкдә иттиһам едир, ҝаһ аҝент адландырыр, ҝаһ вәтән хаини, дөвләт чеврилиши етмәк истәјән гараҝүруһчу кими гәләмә верир. Амма унудур ки, бу ахынын габағыны артыг алмаг мүмкүнсүз һәддәдир. Буну, вәзијјәти бу мәҹраја ҝәтириб чыхармаздан өнҹә дүшүнмәк лазым иди. Артыг халгын бүтүн тәбәгәләриндән етиразлар вар. Ҝәнҹләр, јашлылар, әлилләр, шәһид аиләләри, диндарлар, коммунистләр, һәтта бир заманлар ЈАП-да тәмсил олунанлар белә бу ҝүн һакимијјәтә һаглы олараг етираз едир. Әслиндә һамы нараһатдыр, садәҹә бәзи ишләрин замана еһтијаҹы вар.\nҜәнҹ блоҝҝер, ҹәсарәтли журналист Меһман Һүсејновун намәлум шәхсләр тәрәфиндән оғурланмасы, даһа сонра ишҝәнҹәләрә мәруз галмасы бир даһа ҝөстәрди ки, игтидар ҝәнҹләрдән бәрк горхур. Она гаршы олан ишҝәнҹәләр иҹтимаијјәт тәрәфиндән шиддәтлә гынанмалыдыр. Әслиндә дајаглары чүрүмүш, бәрәкәти ҝөјә соврулмуш, јалтаглардан, сәриштәсиз гоҹалардан, заваллы мәмурлардан ибарәт олан игтидарын ҝәнҹ бир блоҝҝердән горхмасы тәбии гаршыланмалыдыр. Чүнки бу инсанда ики потенсиал ҹәмләниб; ҝәнҹдир вә журналистдир. Ара-сыра ЈАП өзүнүн јетишдирдији јалтаг ҝәнҹлији мүхалифәт лидерләринин әлејһинә гышгырдырды. Амма тезликлә ифша олундулар. Мәлум олду ки, бу ҝәнҹләр әслиндә алдадылмыш заваллы вәтәндашларымыздыр. Амма онларын етдији һеч бир иш, сәсләндирдији һеч бир шүар ҹәмијјәтдә сәс-күј јаратмады. Ән чох һагларында дујулан сөз "јалтаг ҝәнҹлик" ифадәси олду. Амма Меһман Һүсејновун тутулмасы, нечә ҝүндүр тәгиб едилмәси иҹтимаијјәтдә мараг ојатды.\nҜәнҹ блоҝҝер узун мүддәт иди ки, варлы мәмурларын виллаларыны чәкиб онлары ифша едирди. Әслиндә ҝүја заһирдә коррупсија илә мүбаризә апаран һакимијјәт, башда Илһам Әлијев Меһман Һүсејнова чох сағол демәли, алнындан өпмәли иди. Чүнки аз јашлы ушаг да билир ки, бу ҹүр маликанәләрә саһиб олан мәмурлар онлара ајрылан дөвләт маашыјла бу һәддә варлана билмәздиләр. Демәли ортада сојғунчулуг, таланчылыг фактору вар. Меһман исә бунлары ачыг бир шәкилдә екранлашдырыб сосиал шәбәкәләрдә јајырды. Бу исә тәбии ки, халгы касыбчылыг батаглығында боған, өзү исә коррупсија батаглығында батан һакимијјәтә сәрф етмирди.\nБурадан бәзи нәтиҹәләри әлдә етмәк мүмкүндүр. Мәсәлән, Илһам Әлијев дәфәләрлә сөзлә дә олса дәбдәбәли мәмурлардан вә гудурған мәмур балаларындан шикајәт едиб, онлара бармаг сиркәләјиб, гулагбурмасы вериб. Амма бүтүн бу баш верәнләр, хүсусилә Меһман Һүсејновун, јәни мәмурларын дәбдәбәли һәјатларынын чох ҹүзи бир һиссәсини иҹтимаиләшдирән бир шәхсин ишҝәнҹәләрә мәруз галмасы ону демәјә әсас верир ки, Илһам Әлијевин бу олан-битәндән хәбәри вар, садәҹә сәсини чыхармыр. Чыхармырса ики еһтимал вар, ја олан-битәндән хәбәрдардыр вә өзү бу сојғунчу шәбәкәнин башындадыр. Ја да (зәиф еһтимал да олса) виллалардан хәбәри олса да Меһман Һүсејновун һәбсиндән хәбәри јохдур. Јәни, өзүнү ҝөрмәзлијә вуруб, өлкәсиндә баш верәнләрдән гафилдир. Әҝәр белә олмасајды Илһам Әлијев Меһман Һүсејновун алнындан өпмәли иди. Чүнки Һаҹыбала Абуталыбов Илһам Әлијевә тикилән виллаларын кимә мәхсус олдуғуну демәдији бир һалда, ҝәнҹ блоҝҝер бунлары чәкиб өлкәдә јајыр. Демәли, долајысыјла Илһам Әлијевә өз рүшвәт әлејһинә олан фәалијјәтиндә јардымчы олур. Илһам Әлијев исә дедикләриндә сәмими олмадығы үчүн Меһман Һүсјеновун башына бу ојунлар ҝәлир.\nБурадан да о мәлум олур ки, әслиндә Акиф Човдаров иши дә ади ҝөрүнтүдән башга бир шеј дејил. Чүнки бу адамын етдикләри индијәдәк мәһз Илһам Әлијев тәрәфиндән билинмәсәјди, онун кими диҝәр сојғунчу мәмурлар да (һансылар ки, Меһманын видеоларында ифша едилибләр) һәбс едиләрди. Демәли, бүтүн бунлар ојундан башга бир шеј дејил. Садәҹә игтидар заман-заман халгы сојуб-таладыгдан сонра халгын өнүнә бир нәфәр чыхатмаға мәҹбур иди ки, халг десин бәли, Илһам Әлијев јахшы ишләјир, ишләри корлајан мәмурлардыр.\nМеһман Һүсејнов кими ҝәнҹләр бу өлкәдә јенә тапылаҹаг. Бир заманлар Емин Милли, Һаҹызадә адлы ҝәнҹ блоҝҝерләр һакимијјәтә мејдан охуду, даһа сонра Һејдәр Әлијевин һејкәлини јазан ҝәнҹ, гәһрәман блоҝҝер өз һүнәрини ҝөстәрди. Меһман Һүсејнов да ахырынҹы дејил, иншаллаһ ахарынҹыдыр.


Q=11	C=6	SS=0	LS=4	PS=0	DC=0	LC=0	SD=0	BS=42	G0=425	G1=303	G2=148	DLID=az_RU	BODY=Ҝөркәмли зийалы Елман ислам оғлу Әлийевин вәфатындан 2 ил кечир… — AQRA Elmin İnkişafına Dətsək İctimai Birliyi\nЕлман Әлийев Ким иди?…\n“Елман Әлийев: Олдуғу вә ҝөрүндүйү кими” китабындан:\n2011-ҹи ил сентйабрын 17-дә Елман Әлийевин гәфил өлүмү ону йахындан таныйанларын вә бүтүн Елмансевәрләрин гәлбиндә һәйәҹан тәбили\nчалараг, онларын һамысыны ҝөркәмли зийалынын мәнәви ирсини үзә чыхармаг йолунда сәфәрбәр етмишдир.\n…Һәр кәс өзүндән сонра бир из гойуб ҝедир. Елман кими надир адамлар азаҹыг өмүрләриндә о гәдәр ишләр ҝөрүрләр ки, ади һалда буну һәтта тәсәввүр етмәк белә мүмкүн дейил. Инанырам ки, ону таныйанларын йаддашында Елман мәһз бу ҹүр галаҹаг. Ҹәфакеш, дүшүнҹәли, етибарлы, садә, тәмкинли… Аллаһ рәһмәт еләсин.\nБаһадур Таһирбәйов Үмумдүнйа системологлар клубунун мүхбир үзвү\n…Ону танымаг чәтин дейилди, олдуғу кими ҝөрүнән адам иди. Елман һәддиндән чох сәмими иди, мәнә елә ҝәлир ки, онун характеристикасынын әсас мейары сәмимилик иди. О таныдығы инсанларын севинҹинә севинәр, кәдәринә кәдәрләнәрди…\nҮмидвар Ибраһимов (Елман Әлийевин гудасы)\n…Бәшәриййәтә мирас галан Дәдә Горгуд дүнйасында “Дәли Домрул” вар. Домрул өлүмүн инкары вә өлүмсүзлүк прототипидир.\nӘбәди олан Јарадандан Әбәди йараныш вар, йохдур өлүм! Бу садә каинат механикасына ҝөрә Елман арамызда йох кимидир, амма әбәдиййәтдә вар кимидир…\nВаһид Рзайев Сәһифә 186\nҺамынын таныдығы инсаны бир даһа танытмаг истәйи илә\nЕлман бәйлә бир нечә ил бундан әввәл, тәхминән 2006-ҹы илдә достум Ниҹат Садыглынын васитәсилә таныш олдум. О заман “Мүасир Инкишаф” Иҹтимаи Бирлийини йениҹә йаратмышдыг. Ниҹат мәни мараглы фикирләри олан зийалыларла ҝөрүшдүрәҹәйини сөйләмишди. Нәһайәт, бир ҝүн вахт едиб ҝөрүшдүк дә. О заман “Хәтаи” метро стансийасынын йахынлығында\nйерләшән офисләриндә ҝөрүшдүк онларла. Ики нәфәр идиләр – Елман Ислам (Аллаһ гәни-гәни рәһмәт етсин) вә Мирәләкбәр Сейидов.\nЕлман бәйин илк танышлыгда мәнә о гәдәр дә хош тәсир бағышламадығыны етираф етмәк истәрдим. Онунла бағлы илкин тәәссүратым онун әсәби вә агрессив адам олмасы кими формалашды. Лакин Елман бәйин мараглы сөһбәти вә һәртәрәфли мәлумата малик олмасы, ән әсасы да, ҹәмиййәтимизин мөвҹуд вәзиййәти илә барышмайараг мүбаризә апармаг әзми бизи бир-биримизә йахынлашдырды. Илк ҝүнләр мүзакирә мөвзумуз Ҝәмигайа абидәләри иди. Бу абидәләрин нә гәдәр мүһүм әһәмиййәтә малик олмасы, бу мәсәләни Азәрбайҹан ҹәмиййәтинин ҝүндәминдә сахламаг үчүн чалышмалар ҝөрүшүмүзүн әсас апарыҹы мөвзусу иди. Һәтта о дәрәҹәдә бу ишлә мәшғул олурду ки, ону Азәрбайҹанын милли идеолоҝийасына бәрабәр сәвиййәдә тутурду.\nСонралар даһа ҝениш мөвзулар әтрафында\nМүбариз Ашырлы “Мүасир Инкишаф” Иҹтимаи Бирлийинин Идарә Һейәтинин сәдри\n…Дүнйанын йенидән бөлүнмәсинин реаллыға чеврилдийи индики вәзиййәтдә тәкҹә малик олдуғумуз әразини горумагла, игтисадиййатымызы инкишаф етдирмәклә иш битмир. Дөвләтимизин гүдрәтләнмәсинә, итирилмиш, ишғал олунмуш әразиләримизин ҝери гайтарылмасына наил олмаг вәзифәси гаршымызда дурур. Һәмчинин милләтин варлығынын вә ҝәләҹәйинин әсас ҝөстәриҹиси олан милли мәнәвиййатымызын ән мүһүм көкләринин-дилимизин, тарихимизин, динимизин горунмасыны вә тәһриф олунмадан ҝәләҹәк нәслә өтүрүлмәсини тәмин етмәлийик…\nЕлман Ислам оғлу Әлийев Мирәләкбәр Мирмөһсүн оғлу Сейидов\nБу йазыйа башга адлар да гоймаг оларды. Амма ону таныдығым 6 ил әрзиндә ҝөрдүйү бүтүн ишләрдә, вердийи төвсийә вә мәсләһәтләрдә һәмишә тәләсән ҝөрдүм. Санки өмрүнүн гыса олаҹағыны билирди. Она ҝөрә дә биликләрини бизләрә вахтында вермәк истәйирди. Елман мүәллим тәләсә-тәләсә олса да таныдыгларына, йахынларына, бүтөвлүкдә Азәрбайҹана, халгымыза, түрк дүнйасына чох шейләр верди. Ачығы онун өлүмүндән сонра буну даһа дәриндән дәрк едирәм. Онун имза атдығы бүтүн ишләрин ҹәмиййәтимиз үчүн, Азәрбайҹан үчүн, түрк дүнйасы үчүн неҹә бөйүк әһәмиййәт кәсб еләдийини етираф едим ки, инди дәрк етмәк даһа асандыр. Елман мүәллимин галдырдығы бәзи мәсәләләрин, проблемләрин һәллинә ҝөстәрилән ҹәһдләрдә иштирак еләмәйимә бахмайараг онун неҹә талейүклү мәсәләләрин һәллинә ҝиришдийи сон ики ай әрзиндә мәним үчүн даһа айдын олду. Онун разылашмадығы мәгамлара ҝөрә кимлийиндән асылы олмайараг башгасынын сөзүнү кәсиб өз фикрини билдирмәйә тәләсмәси инди даһа баша дүшүләндир.\nАлты ил достлуг етдийим бу инсан ән йахшы сөзләрә лайигдир вә үрәйимдә йазылаҹаг сөзләр чохду. Амма дүшүнүрәм ки, Елман мүәллим кими инсанларын ҝөрдүйү ишләрин ачылмасына бу сөзләрдән даһа чох еһтийаҹ вар.\nСизә бу китабда тәгдим олунан “Руслар Нуһун ҝәмисини Азәрбайҹанда ахтарырлар”, “Бүтүн уҹа дағлар түркләриндир” йазылары мәһз Елман мүәллимин сәйләри нәтиҹәсиндә әрсәйә ҝәлиб…\nӘбәди дүнйанла йаша!..\n…Вәтәнинә, халгына, милләтинә чох бағлы иди… Китаблар онун әзизи, досту, сирдаши, чәтин-мәтин ҝүнләринин архадашы иди. Өзүнә дост билдийи, сечдийи адамын дәрдини, дәрди-сәрини вә севинҹини өзүнүнкү һесаб едәрди.\nӘн фәргли ҹәһәтләриндән бири о иди ки, сечими о гәдәр дүзҝүн апарырды ки, достлары онунла ейни сәвиййәдә, һәтта ондан да йүксәк мөвгеләрдә йер тутурдулар.\nӘһсән, мәним әзиз балам!!! Аллаһ сәнә рәһмәт еләсин! Мәзарын нурла долсун!\nМән онларын симасында сәнин неҹә бөйүк вә хошбәхт олдуғуну ҝөрдүм…\nӘвәзолунмаз, сәдагәтли, тәмәннасыз, камил инсанларла достлуг етмәйин сизләри бир-биринизә мәнән, руһән даһа йахын едибдир…\nМән хошбәхт атайам! Сәнин һагг дүнйасына говушдуғун ҝүндән сонра мәним вә ананын нә гәдәр оғлу, гардашы вә баҹысы артды. Сәнин гардашларын, баҹыларын, гоһумларын хошбәхт адамлардыр… Әбәди дүнйанла йаша… Чох севирдин бу сөзү!…\n…Комсомолда ишләйән дөврү иди. Китаб мағазасынын йанындан кечирдим. Пәнҹәрәдән ҝөрдүм ки, Елман да мағазададыр. Мән дә ичәрийә дахил олдум. О, мәни ҝөрмүрдү. Әлиндә галын бир китаб вар иди, анҹаг о бири әли ҹибиндә иди, нә исә ахтарырды. Китабын гатларыны ачыб чох марагла бахырды. Бир нечә дәфә китабын о үзүнә, бу үзүнә бахды, мән һисс етдим ки, нараһатлыг һисси кечирир, пулу, йәгин ки, чатмыр. Бир ата-бала олсаг да, һәм дә дост идик. Әлими чийнинә гойдум, архайа чөндү ки, мәнәм. Үзүнә хош бир тәбәссүм ҝәлди, дахилиндә бир севинҹ гайнады. Мән дә ҝүлә-ҝүлә дедим: — “Комсомолун ҹибиндә пул олмаз, китабы ҝөтүр!» Чох севинҹәк һалда ҝүлә-ҝүлә деди: — “Әши, ҝәл чых ҝөрәк да! Аллаһ сәни ҝөйдән салды!\nБахдым ки, тиббә аид китабдыр. Дедим ки, йохса һәким олмаг истәйирсән?!\n— Јох, ата, әвәзсиз сәрвәт топлайырам. Бир дә нә биләсән, бу китаб нә вахт бурахылаҹаг?\nДоғрудан да, сонра мәлум олду ки, һәмин китабдан Нахчыван шәһәринә бир әдәд ҝәлмиш имиш, ону да Елман ҝөтүрүб. Китаблара о гәдәр вурғун иди ки, евдәки мебел әшйаларынын һамысыны дәйишиб китаб рәфләри формасына салмышды. Јолдашым да наразылығыны билдирәрди…\nАтасы: Әлийев Ислам Гурбан оғлу 26.09.2011\n…Бизә тез-тез ҝәләрди. Мәни һәкимә апарар, хәстәлийими дәгиг өйрәнмәк истәйәрди. Нә гәдәр һалым пис олса да, чалышарды ки, мәни ҝүлдүрсүн, әһвалымы дүзәлтсин, сонра евдән чыхсын. Дүнйасыны дәйишмәмишдән бир ҝүн әввәл ҝәлмишди. Деди ки, ана, өзүнү неҹә һисс едирсән? Дедим ки, Елман, валлаһ, өлүрәм! Гәһгәһә чәкиб деди: “Ай ана, мән сәнә демишәм, ахы! Әзраил 1970-ҹи илдә сәнә һүҹум еләди, анҹаг ҝүҹү чатмады, әлибош гайыдыб ҝетди. Беш ил бундан өнҹә дә ҝәлди, ҝөрдү ки, о ҝирән кол дейил, тез дә узаглашды. Үз тутду башга йерә, анд ичди ки, бир дә\nбу тәрәфә үз тутмасын. Архайын ола биләрсән, ҝедиб башга бир йердә мәскән салыб…”\nБир аз бизи ҝүлдүрдү, өзү дә ҝүлдү… Деди ки, ай ана, һеч кәс дейә билмәз ки, ким бу дүнйадан тез ҝедәҹәк. О, Аллаһын әлиндәдир. Бәлкә, мән сәндән тез ҝедәҹәйәм… Мән дә дедим ки, Аллаһ еләмәсин, ай оғул! Аллаһ мәним өлүмүмү сизин гаршынызда еләсин, ҹәназәм сизин чийинләриниздә апарылсын!\nЕлман ҝүлә-ҝүлә деди: “О, Аллаһын өз әлиндәдир, өзү билән йахшыдыр.” Бу бизим ахырынҹы ҝөрүшүмүз олду. Бу данышыгдан бир нечә саат кечмишди. Јуйулан бошгабларын йерини дәйишмәк истәйәндә, әлимдән төкүлдүләр, үчү сынды. Евдә мәнә тәскинлик вердиләр, анҹаг мән нараһат олдум..\nАнасы: Әлийева Асйа Мәммәд гызы 27.ЫХ.2011\nАллаһ рәһмәт етсин һәр икисинә\nМәммәд Араз вурғуну иди. Онун бир мисрасыны хатырладым: Дүнйа сәнин, дүнйа мәним, дүнйа һеч кимин. Һеч кимә галмайан дүнйа она да галмады. Өмрүнүн әлли икинҹи пайызында тәбиәтин гойнунда бу өмрә сон верилди…\nТәбиәтдән һәзз аларды. Лакин дахилиндәки арзу-истәкләри вә нараһатлыглары она истираһәт етмәйә имкан вермирди. Бәзи адамлар ону баша дүшмүрдү… Она чох гәрибә бахардылар Лакин онун өз дүнйасы вар иди…\n…Һәрәкәтдә иди, даим һәрәкәтдә. Арзуларына говушмаг үчүн һей гачарды. Бүтүн ҝүҹүнү сәрф едирди ки арзуларына тез говушсун. Лакин фикирләшмирди ки, бир йумруғу бойда олан үрәйи бу ағырлыға дөзә биләҹәкми???\nДөзмәди вә дөзә билмәди, ону йары йолда гойду…О йолда ки, онда о артыг бүтүн арзуларына говушмаг әрәфәсиндә иди вә онун архасынҹа ҝедирди…\nОгтай Әлийев (гардашы)\nЈухуда ҝөрдүм сәни!\nЈухуда ҝөрдүм сәни:\nЈенә зийарәтдәсән, лаләләр ичиндәсән.\nКамераны ҝөтүрүб, уҹа зирвәйә галхдын.\n“Даш чичәк ачыб!” – дедин,\nСонра әл едиб ҝетдин.\nТары сыхыб синәнә,\nМәнсә шеир дейирдим:\n“Ана йурдум, һәр дашына үз гойум,\nҺәр дәрәндә чалдығым саз йашайыр.\nКими сәнин чийниндә, сән киминин\nШөһрәтини йашадан аз йашайыр.”\nАз йашадын, анҹаг мәналы, ләйагәтли бир өмүр йашадын. Елман адлы бу дүнйамла фәхр едирәм! Мәзарын нурла долсун! Мәканын Ҹәннәт олсун!\nЛәтафәт Исламгызы (баҹысы)\nЗәнҝ вурдум, чағырды, амма…\n…Елман 8-ҹи синифдә охуйурду. Вәтән һаггында инша йазмышды. Атамыз дил-әдәбиййат мүәллими олдуғундан иншайа әввәлҹәдән бахыб елә дә кәсәрли олмадығыны, йәни, йахшы йазылмадығыны билдирмишди (ону да гейд едим ки, атамла Елман арасында елми мүбаһисәләр тез-тез баш верәрди). Елман инша үзәриндә даһа бир нечә ҝүн ишләдикдән сонра өз фикрини дәйишмәдән, иншанын мәзмунуну олдуғу кими сахламышды. Атам она дейәндә ки, әҝәр иншанын мәзмунуну дәйишмәсә, ону синифдә сахлайаҹаг, онда Елман тәрслийинә салараг, ҹаваб вермишди ки, “Әҝәр сәһв тапсаныз, нә билирсиниз едәрсиниз!”. Инша йохланылан заман сәһв тапылмамышды дейә, Елман “әла” гиймәт алмышды.\nО, дедийи вә дүшүндүйү шейләрин доғру олдуғуна әмин олдугда (о, фикринә әмин олмайанда мүбаһисә етмәйи севмәзди) ону фикриндән йайындырмаг олдугҹа мүшкүл мәсәлә иди.\nЕлманын достлары олдугҹа чох иди. Бу достлары ичәрисиндә мәним оғлум Ниҹатын хүсуси йери варды. Елман, демәк олар ки, Ниҹата бөйүк кими йанашыр, ону һәгиги дост ҝөзүндә ҝөрүрдү. Араларындакы йаш фәргинә\nбахмайараг, артыг Ниҹат да әмисини дост кими гәбул етмишди. Буна ҝөрә дә бәзән онлар арасында мараглы вә ләтифәйә бәнзәр диалоглар да олурду.\nБир ҝүн ҝеҹә саатларында Елман бизә ҝәлмишди. О, Ниҹатла хейли ойнайыб, зарафатлашдыгдан сонра ҝөзләнилмәдән она деди: — “Ниҹат ҝәзмәйә ҝедәк?”\nНиҹат бөйүкләрә мәхсус иронийалы бахышларла әмисинин бу зарафатына чох гәрибә тәрздә ҹаваб верди: — “Инди…?”, йәни “мәни доламысан?!”. Бу ҹавабдан ҝәрәкли нәтиҹә чыхаран Елман ертәси ҝүнү вахт тапыб, ушаглары ҝәзмәйә апарды.\nЕлман елми, илаһиййаты, әдәбиййаты неҹә севирдисә, зарафат етмәйи дә бир о гәдәр севирди. ..\nСултан Әлийев (гардашы)\nМәктәбдә охуйаркән дәрсләрә о гәдәр мараг ҝөстәрмирдим. Зәиф охуйурдум. Бир ҝүн Елман мәнә деди ки, сабаһ һазырлаш, мәнимлә ишә ҝедәҹәксән. Мән фикирләшмәдән дедим: “Мәнә нә иш верәҹәксән?” О деди ки, мүтәхәссиссән? Мән дурухдум. Елман деди: “Нийә данышмырсан? Хошуна ҝәлмәди? Мән анҹаг фәһлә ишләдирәм…” Сәһәри ҝүн мәни ишә апарды. Бир нәфәрә тапшырды ки, ишини вер, ишләсин. Өзү дә йахшы ишләт.\nБир һәфтә һеч кәс билмәди ки, мән сех мүдиринин гардашыйам. Сонра фәһләләрдән һансыса ешидиб ки, мән сех мүдиринин гардашыйам (әслиндә Елманын өзү дә фәһлә палтарында иди, сех мүдиринә охшамыр, фәһләләрдән сечилмирди).\nУста чағырыб, кәнарда Елмана деди: “Елман мүәллим, һеч олмаса, гулағыма пычылдайардын ки, гардашындыр!”\nЕлман чох сәрт ҹаваб верди: “Мән сиздән буну ҝөзләмәздим, һәр кимдир, буранын фәһләсидир, о бири фәһләләрдән һеч бир фәрги йохдур. Әксинә, иш габилиййәтинә ҝөрә о бириләрдән даһа йүксәкдә дайанмалыдыр!” …\nРасим Әлийев (гардашы)\nНәвә арзусу илә йашайырды…\n…Зәһмәти севмәйин, өз ишинин вурғуну олмағын балаларын үчүн бир өрнәк иди. Иншаллаһ, галан арзуларын онларын ишләриндә, әмәлләриндә өз әксини тапар…\nСән өлмәмишсән, сән йашайырсан мәним үчүн, аилән үчүн, бүтүн севдикләрин үчүн …\nӘбәди уйуйан, әзизим Елман! Јерин раһат, раһат олсун…\nМәнә ширин-ширин “Гузум!” дейәрди…\n…Ата ады мәним үчүн ән әзиз, ән үлви бир аддыр. Бу ады бир дә дилимә ҝәтирмәк үчүн һәйатымда нәләр етмәздим?!\nҺәйат долу атам, мүбариз атам, савадлы атам, фәхр етдийим атам, бир дә ширин-ширин “гузум”, “ҝөзүм” дейән атам һей…\nӨмрүмүн галан илләрини Аллаһын көмәклийи илә атама лайиг өвлад кими йашамаға чалышаҹағам…\nҜөзүн архада галмасын!\n..Атам һәмишә биздән наразылыг едәрди, әтрафдакылар исә ону гынайарды ки, белә ушагларла фәхр елә. Амма, доғрудан да, биз онун савадына, габилиййәтинә ҹаваб верә билмирдик. Атамын савадына, габилиййәтинә һейифсиләнирәм, өзү дә чох…\nҜөзүн архада галмасын, биз чалышаҹағыг ки, сәнә лайигли өвладлар олаг…\nНә йахшы, мәним тойуму ҝөрдүн!..\nӘзиз атам, сәни хатырладыгҹа ҝөзүмүн өнүндән ушаглыг илләрим бир-бир кечир. Бизә дәрс өйрәтмәйин, шеирләр әзбәрләтмәйин, сәсин гулагларымдан, йаддашларымдан һеч вахт силинмәйәҹәк.\nСәнин вәтәнә бағлы олмағын, аиләни севмәйин мәндә һәрбичи олмаг һәвәсини йаратмышды. Бу фәхрли ишимдә олмағыма ҝөрә сәнә дүнйалар гәдәр миннәтдарам.\nМәним үстүмдә сәнин зәһмәтин даһа чох олуб, Ата. Ишимлә әлагәдар сәнин әзиййәтин, зәһмәтин, нараһатчылығын унудулмаздыр (Һаггыны һалал ет!).\nСән бизим һафизәмизә әбәдилик һәкк олунмушсан, ҝөзәл, унудулмаз, савадлы, дәрин мәналы сөзләринлә…\nСевинирәм ки, нә йахшы мәним тойуму ҝөрдүн. О севинҹин о бири дүнйанда да сәнинлә олсун, һеч үзүндән нурун әксик олмасын!\nҺейф Е л м а н д а н !\n…Елманда ел-обайа бағлылыг, өвлад мәһәббәти, фәдакар ата һиссләри, дүшүнҹәләри диггәти даһа чох ҹәлб едир. Инсанлары севән көврәк гәлбли, адамларын йахшылығыны, гәләбәсини, һәр һансы уғуруну ешидәндә\nҝөзләриндә шәфәгләр сайрышан бир инсан кими таныдым ону. Билдим ки, бу шәфәгләр хейирхаһлыға, гардашлыға, достлуға, ән башлыҹасы инсанлыға доғру узанан йолларын ишыгларыдыр…\nШәмил Маһмудов НДУ Тәбиәтшүнаслыг вә кәнд тәсәррүфаты факүлтәсинин декан мүавини, к.е.н., досент\nСырадан бири дейилди…\n…Елман бир гоһум кими сырадан бир адам дейилди. О, гайғыкеш, меһрибан, һәр бир йахынын проблемләри илә марагланан бир инсан иди…\nСавады гаршысында баш әйирәм..\n…О, тез-тез мәнимлә физика фәнни үзрә мәшғул олурду. Онун билмәдийи һеч бир фәнн йох иди. Физика вә биолоҝийа фәннини мәнә о севдирмишди. Үмумиййәтлә, Елман чох савадлы, чох елмли бир инсан иди. Илләр кечди, мән али мәктәби битириб биолоҝийа мүәллимәси ишләмәйә башладым. Бу фәннә аид нә мараглы мәлумат әлдә етмәк истәйирдимсә, йенә Елман өз дәстәйини мәндән әсирҝәмирди.\nМәнә һәмишә әлавә әдәбиййатлар верәрди ки, бунлары мүтләг өйрәнмәлисән. Бөйүк түрк алими Әбу-Әли Ибн Синанын бир нечә китабыны мәнә вермишди. Китаблары охудугдан сонра мүтләг онлары тәһлил едәрдик…\nӘзиз баҹын Аидә Маһмудгызы\nОлдуғу кими ҝөрүнән инсан….\n…Мән Елманы гыса заман кәсийиндә һәртәрәфли таныдым. Ону танымаг чәтин дейилди, олдуғу кими ҝөрүнән адам иди. Елман һәддиндән чох сәмими иди, мәнә елә ҝәлир ки, онун характеристикасынын әсас мейары сәмимилик иди. О таныдығы инсанларын севинҹинә севинәр, кәдәринә кәдәрләнәрди…\nЗәкалы дост һарайы\n…Елманла илк ҝөрүш вә танышлыг Мирәләкбәрин офисиндә олуб. Елман Ислам оғлу Әлийев ҝөзәл инсан, зәкалы дост, һәмсөһбәт!\nХоҹалы проспекти 24а үнванындакы офисдә йығышар, елми сөһбәтләр едәр, дәрдләшәрдик. Азәрбайҹан тарихи, онун кечмиши, бу ҝүнү\nвә ҝәләҹәйиндән сөз ачар, мүбаһисәләр едәрдик. Ҝәмигайа, дүнйа дашгыны сөһбәтимизин әсас мөвзуларындан иди. Нуһун туфаны, бунунла бағлы тарихдә дейиләнләр битмәз-түкәнмәзди.\n“Бәшәриййәтин йолу Нуһун ҝәмисиндән башланыр” адлы йазым тәзәҹә чап олунмушду. Бу барәдә чох мүбаһисәләр ортайа чыхырды. Чүнки, үмумән, Шәрг вә хүсусән, Шумер мәнбәләри бу барәдә чох йазмыш, мүхтәлиф, бир-биринә зидд, мүбаһисәли мәсәләләр варды. Сөһбәтдә Елман, Әлийар Сәфәрли, Һаҹы Гадир Гәдирзадә, Әждәр Фәрзәли, Аббас Сейидов вә б. иштирак едирди…\nЕлмәддин Әлибәйзадә Филолоҝийа елмләри доктору 2011, 11 декабр\nӨмрүн бир аны\nЕлман Әлийев о шәхсиййәтләрдән иди ки, ону хатырламаг үчүн узун мүддәт үнсиййәтдә олмаг һөкм дейил. Садәҹә ону таныйырсан, вәссалам. Ҹәми бир дәфә ҝөрүшмүшдүк. Санки илләрин танышлары кими данышмаға чох сөзүмүз олду. Әсасән елмдән, физикадан — онун ихтисасындан. Мәшғул олмаға кифайәт гәдәр имкан вә вахт тапа билмәдийи бу саһәдә чох ишләр ҝөрмәк истәйирди. Сөһбәт әснасында системолоҝийадан да сөз дүшдү. Бу надир елмин әсаслары барәсиндә данышаркән Елман илк кәлмәләрдән мәни баша дүшдү. Һәм дә нәинки баша дүшдү, һәтта фикрими давам етдирди. “Бактриан” журналынын илк нөмрәсиндә йаздығым мәгаләдәки Ейнштейнин мәшһур енержи илә күтләни таразлайан дүстурунда енержинин информасийа илә әвәз олунмасынын мүмкүнлүйүндән данышдым. О, һәмин дәгигә разылашыб сөзүмү тамамлады: “Онда “ҹ” ишығын сүрәтини йох, фикрин сүрәтини ҝөстәрмәлидир, “м” исә биликләрин ҹәмини”. Журналы охумайанлары мәгаләнин бу һиссәси илә таныш едирәм…\n(Достум Елманын хатирәсинә)\n…Елман мараглы адам кими, дининә, милләтинә, вәтәнинә, ел-обасына, адәт-әнәнәсинә, ишинә, вәзифәсинә, аиләсинә, көкүнә бағлы бир адам кими көнлүмдә йер тапды. Дарыхан ҝүнләримдә мәни арады. Хәстәләнәндә мәнә үрәк-дирәк верди, достлары башына йығыб мәнә баш чәкди. Һәр дәфә зәнҝини ешидәндә үрәйимин дөзүмү артды, чохалды. Шән\nзарафатлары, саф, тәр-тәмиз ҝүлүшләри, әркйана сөзләри, ағайана мәсләһәтләри, инсаны сабаһа сәсләйән вәдләри, ҝөзәл планлары адамы руһландырырды.\nЕлман һәртәрәфли, савадлы, ерудисийалы адам иди. Онунла сөһбәт еләмәк, тарихә баш вурмаг, әдәбиййатдан, сәнәтдән, инанҹлардан, дини ҝөрүшләрдән данышмаг, бәзи мәсәләләрдә елми мүбаһисәләр апармаг вә мүәййән нәтиҹәләрә ҝәлмәк мүмкүн олурду вә бир ҝөрүш башга, йени бир сөһбәтә көрпү олурду. ..\nИсмайыл Өмәроғлу Вәлийев Филолоҝийа елмләри доктору, профессор 8 октйабр 2011-ҹи и\nЕлман – севимли шаҝирдим\n…Елман орта мәктәби мүвәффәгиййәтлә битирди, али тәһсил алды, ишҝүзарлығы, йарадыҹы әмәйи сайәсиндә ҝөзәл ихтисас саһиби олду, вәтәнә лайиг өвлад кими йетишди. О, ев-ешик гурду, оғул-ушаг саһиби олду, ата-анасыны да Бакыйа апарды, гайғыларына галды…\n…Елман Әсһабүл-Кәһфлә бағлы китабҹаны, нәфис шәкилдә һазырланмыш тәгвими мәнә верди. Деди ки, Нахчыван, онун тарихи абидәләри илә бағлы белә китабча, буклет вә тәгвимләри чох бурахмаг, белә ишләри тәблиғ етмәк, башга дилләрә тәрҹүмә едиб дүнйайа йаймаг, нанкор гоншуларымызы баша салмаг лазымдыр ки, Нахчыван бизим дәдә-баба йурдумуздур…\nЕлманын руһуна дәрин һөрмәтлә Адил Бағыров Филолоҝийа елмләри доктору Нахчыван шәһәри\nСән галан өмрүнү достларында йашайырсан, Елман!\n…Елман Әлийев… Инсан нә гәдәр ҝениш гәлбли, баҹарыглы, йарадыҹы олармыш?!… Узагдан таныйанлар онда бу истедады, бәлкә дә ,ҝөрә билмәздиләр. Лакин үз-үзә отуруб сөһбәт едәндә, онунла бир ишин гулпундан йапышанда бу истедадын шаһиди олурдум. О, һәм тарихчи иди, һәм рийазиййатчы. Һәм мусигичи иди, һәм ссенарист. Һәм вәтәнпәрвәр иди, һәм милләт фәдаиси… Онда йахшы олан һансы кейфиййәтләр йох иди?! Елман һаггында кечмиш заманда данышмаг гәрибәмә ҝәлир. Лакин нә\nедәсән? Онун арамызда ҹисмани йохлуғуну дуйдуғума ҝөрә бунлары йазмырам. Бәлкә дә, бир гәдәр көврәк һиссләрлә йазырам. Амма онунла һәр ҝөрүшәндә дейәрдим ки, сән башдан-баша истедадсан! Сән халгын лайигли, зийалы оғлусан, Елман!…\n…Дәрин зәкасы, ири ейнәйинин шүшәләри алтындан мәналы бахышлары, ҝүлән ҝөзләри вар иди. О, вердийи суаллара дүзҝүн ҹаваб алмайанда белә, һеч кәсин хәтринә дәймәзди. Бир гәдәр кинайәли ҝүлүшләри о демәк иди ки, дедикләрин доғру дейил. Милли мәсәләләрдә сәһв едирдинсә, чох зәһмли, ҹидди ҝөркәм алар, амма чох усталыгла гаршысында отураны баша салмаға чалышарды. …\nАббас Сейидов Тарих елмләри доктору, профессор\nЕлман – садәҹә Елман\n…Елманын йахшы фикри варды: Н.Туси дүһасындан узун илләр әрзиндә арашдырдыгларыны шәрһ етмәк. Елман, әразисини, вәтәнини, тарихини, илаһиййәти арашдыран Елман! Јаддашымда Елман йашлашмады, гоҹалмады, йорулмады…\nБәшәриййәтә мирас галан Дәдә Горгуд дүнйасында “Дәли Домрул” вар. Домрул өлүмүн инкары вә өлүмсүзлүк прототипидир.\nӘбәди олан Јарадандан Әбәди йараныш вар, йохдур өлүм! Бу садә каинат механикасына ҝөрә Елман арамызда йох кимидир, амма әбәдиййәтдә вар кимидир.\nЕлман мүәллимин арамызда оларкән сөйләдийи фикир вә чыхышларында систематик ардыҹыллыг, дәгиг елмләрдәки кими дәгиглик вә конкретлик вар иди. О, тарихлә бағлы фикирләрини мәнбәләрә истинадла, илаһи ишыг даирәсинә аид дүшүнҹәләрини исә айдын вә дүзҝүн чатдырмаға чалышан вә буна мүйәссәр олан бир инсан кими йаддашымда галмагдадыр. Арашдырма вә елм өләнә гәдәр лазым олур. Өләндән сонра онлары “сәрф” етмәйин лазым олур…\nҮМУМДҮНЈА СУБАСМАСЫНЫН НАХЧЫВАНА МЕТЕОРОЛОЖИ ВӘ МӘДӘНИ ТӘСИРИ\n…Елман мүәллимлә (Аллаһ рәһмәт еләсин) илк дәфә Мирәләкбәр мүәллимин йанында таныш олмушдум. Бир рус журналистинин Ҝәмигайайа һәдсиз марағы вә бураны христианларын ибадәт йеринә чевирмәк ҹәһдләри әтрафында фикир мүбүдыләси апарырдыг. Гәдим мәдәни ирсимизә саһиб чыхмаг истәйәнләрә лайигли ҹаваб вермәйи өзүмүзә борҹ билирдик. Сөһбәтин ҝедишиндә Ҝиланчай вадисиндә апарылан археоложи газынтыларла таныш олан Елман мүәллим, бу һагда бирликдә сәнәдли филм чәкилмәсинин тарихимизин тәблиғи үчүн мүһүм әһәмиййәтини гейд етди. Мән өз тәрәфимдән лазым олан материаллары һазырламаға сөз вердим. Тәәссүф ки, бу иши баша чатдыра билмәдик. Елман мүәллим дүнйаҝөрүшлү, һәртәрәфли савада малик, милли руһлу зийалы иди…\nБәһлул Ибраһимли, Тарих елмләри намизәди, АМЕА-нын Археолоҝийа вә Етнографийа институтунун апарыҹы елми ишчиси\nИдракы, иманы олан инсан\n…Елман 19 март 2003-ҹү илдә “Тәһсил” Ҹәмиййәтиндә ҝәнҹ йазычы Рамиз Гасымовун “Әсрләри габаглашмыш алим Нәсрәддин Туси” әсәринин тәгдимат мәрасиминдә чыхыш едәркән Тусидән мисал ҝәтирәрәк деди. Нәсрәддин Туси дүнйайа ҝәләнләри адам адландырыр. Бүтүн адамларын инсанлыға уҹалмасы үчүн онун идракы, елми вә иманы олмалыдыр. ..\nКимин идракы, елми вар, иманы йохдур онлар шейтандыр.\nКимин иманы вар, идракы, елми йохдур онлар ҹаһилдир.\nКимин нә идракы, елми вә иманы йохдур онлар надандыр.\nКимин һәм идракы, елми, һәм дә иманы вар онлар инсандыр.\nБунларын ичиндә ән зийанкары шейтан оланлардыр.\nЕлманын ҝөзәл, мәнтигли тәһлил етмәк габилиййәти варды.\nОнун зәнҝин архиви олмалыдыр. Орада мүхтәлиф инсанларла мүсаһибәләр, мүхтәлиф тәдбирләрин лент йазылары олмалыдыр. Бунларын үзә чыхарылмасы чох файдалы оларды. О ҹүмләдән онларын үзү көчүрүлүб телевизийа архивләринә верилмәси вә йери ҝәлдикҹә онлардан истифадә едилмәси файдалы оларды…\nНугай Әлийев Азәрбайҹан Техники Университетинин досенти, техника елмләри намизәди, “Тәһсил” Ҹәмиййәти Идарә Һейәтинин сәдр\n…Илләрин призмасындан баханда Елманын шәхсиййәти бүтүн чаларлары илә гаршымда дурур. О вәтәнини, халгыны, дөвләтини севән бир инсан иди. Азәрбайҹанын тарихини, әдәбиййатыны дәриндән билирди. М.Араз шәхсиййәтинин вә поезийасынын вурғуну иди. Нәсрәддин Туси ирсинә өзүнәмәхсус фәргли бахыш буҹағындан йанашырды. Һеч кимдән ешитмәдийим бир сыра орижинал фикирләри вар иди ки, гәләмә алсайды елм вә әдәби иҹтимаиййәт тәрәфиндән марагла гаршыланарды. Билмирәм, бәлкә дә Онун архивиндә бу барәдә нәләрсә вар вә варса бунлар үзә чыхарылмалыдыр. Елман ичәриси долу адам иди, чох һейфсиләнирәм ки, ҝүндәлик гайғылар онун потенсиалынын там үзә чыхмасына, мәгсәдйөнлү истигамәтә йөнәлмәсинә мане олду. ..\n..Елман бәйин кимлийи илә бағлы чох мәтләбләрдән данышмаг олар. Отуз илә йахын бир мүддәт әрзиндә ҝөрдүйүм, отуруб-дурдуғум, достлуг еләдийим Елман бәй йалныз дәйәрли бир инсан, өз милләтини, вәтәнини үрәкдән севән үстүн бир вәтәндаш кими хатырлана биләр. Айрыҹа вурғулайым ки, Елман бәйи инанҹлы бир адам кими таныйырдым. Там йәгинликлә дейә биләрәм: Елман бәй кимсәнин йанында нүмайиш етдирмәдән илләр узуну оруҹ тутуб, намаз гылды, анҹаг ҹаһил фанатикләрдән олмады…\n“Өйрәндим вә өйрәтмәйә һазырам!”\nҺаггында йаздығым Елман Әлийев кечмиш заманда хатырланмаға лайыг дейил. Сырадан сырави вәтәндаш да дейил. Бу шәхс, мүтәфәккир-зийалы, мүәллим, елми дәрәҹәси олмайан алим, әдәбиййатшүнас, дилчи-арашдырыҹы, рийазиййатчы, илаһиййатчы, астроном, техник, йахшы аилә\nбашчысы, әсл дост-сирдаш, сайғылы һөрмәтли ата, бир сөзлә камил инсандыр.\nРуһу ҹанлы инсандан да файдалы Елман мүәллимин балаҹа гейдиййат дәфтәрини әлимә алыб вәрәгләйәндә, елә илк сәһифәдә илк мисрада, илк һәрифдә бүтүн варлығымы вә дүшүнҹәми 10-15 ил әввәл бу гейд дәфтәринә йөнәлтдим, дәфтәрин илк мисралары белә башлайырды:\n“Нә?” – оху! (Гур-ан)\n“Нийә?” – дүшүн!\n“Нә сәбәбә?” – өйрән вә өйрәт!\nО бунунла үч кәлмә сөзлә бир инсана ҝәрәк ола биләҹәк һәр шейи ифадә етмәйә чалышмыш, демәк олар ки, буна наил олмушдур.\nОху демәклә о һәр шейин ачарынын елмдә олдуғуну, инама бағландығыны өн плана чәкмишдир.\n“Нийә?” — дүшүн! Демәклә инсан дүшүндүкҹә даһа бөйүк наилиййәтләр әлдә едә биләҹәйинә ишарә едир, инсан олан бәндәләрә дүшүнмәйи мәсләһәт ҝөрүр.\n“Нә сәбәбә?” — өйрән вә өйрәт! Бу мисрада исә Елман мүәллим өйрәнмәйин нә гәдәр файдалы олдуғуну өнә чәкирсә өйрәтмәйин ондан да ваҹиб олдуғуну вурғулайыр.\nИлаһи, бу балаҹа 15-20 вәрәгли дәфтәрдә нәләр вар, нәләр? Бәлкә дә, бәшәриййәтә бу ҝүнә гәдәр мәлум олмайан нечә-нечә кәшфләр, бәлкә дә, бәшәриййәтин “йараныш” ачарынын истигамәти дә бурда ҝөстәрилмишдир.\nЕлман һаггында һал-һазырда охудуғунуз бу китаб нәшрә һазырланаркән, мәнә дә хошбәхтлик нәсиб олду ки, нур, ишыг, йараныш, илаһиййат, бәшәр кими мүһүм әһәмиййәтли мәсәләләрә гыса өмрүнү һәср етмиш бу шәхсиййәт һаггында мән дә йазым.\nМән дә онун нурундан ҝеҹ дә олса өз пайымы алыб, онун ифадәси илә десәк, “өйрәндим вә өйрәтмәйә һазырам.”\nЕлә дүшүнүрәм ки, Елман мүәллим (сөзүн әсил мәнасында бөйүк һәрифләрлә йазыласы мүәллим) тәрифдән чох-чох йүксәкдә бәргәрар олан инсандыр (мән буну индики заманда она ҝөрә йазырам ки, о йашайыр, бизләрин-достларын гәлбиндә вә әмәлиндә. Дейә биләрик ки, һәлә узун илләр йашайаҹаг), о, йашадығы замана сығмайараг, заманы габагламыш вә ону да ҝеридә гойараг чох-чох ирәлиләмишдир.\nОнун әлиндәки гейд дәфтәриндә диггәтини чәкән башга бир амил динин елми тәрәфинә олан марағыдыр. Даһа доғрусу, Елман мүәллим ишләтдийи һәр ифадәсиндә, елмә истинад етмиш, елми өнә чәкмәйә чалышмышдыр. Динин ҹәһаләт үчүн йох, инкишаф үчүн йаранышына сүбутларла гане олмаға чалышмышдыр, вә бу она әксәр һалларда мүйәссәр олмушдур…\nМәһәррәм Заман Јазычы-публисист\nСәнә ҝөрә севәрәм\n…Мәним бир чох филмләримин әрсәйә ҝәлмәсиндә онун бөйүк хидмәтләри вар. Бир ҝүн мәнә тәклиф етди ки, Әсһаби-Кәһф һаггында бир верилиш һазырла, мәндә кифайәт гәдәр материал вар. Бир аз да зарафата салыб деди ки, бәлкә бир аз ҝүнаһлары йуйасан…\n…Мән Неһрәм һаггында верилиш чәкмәк истәйирдим. Лакин Улу өндәримиз Һейдәр Әлийевин Неһрәм һаггында сөйләдийи фикирләри демәк олар ки, һеч бир йердән тапа билмирдим. Нечә ҝүн иди ганым гара иди, нөвбәти ҝөрүшүмүздә Елман мәнә деди ки, ноолуб әәә, Неһрәмли? Мән дедим ки, сәнлик дейил, Гайытды ки, йаланчынын…Сәбәбиини дедим. Хейли ҝүлдү – деди елә бу? Дедим бу азды?\nДеди ки, 2 саатдан сонра о материалы сәнә верәҹәйәм. Әввәлҹә инанмадым, дүз ики саатдан сонра О, видеодиски мәнә верди. Мән дә севиндийимдән онун лопа бығларындан өпдүм…Вә Неһрәм һаггында үч филм һазырладым…\nДаһа сонра Нуһун гәбринин Нахчыванда тапылмасы илә бағлы мәнә чохлу сайда материаллар тәгдим еләди вә зарафатла деди ки, кишисән бунлары да йарат. (Хүсуси олараг гейд едим ки бир чох материалларын әлдә олунмасында Елманла бәрабәр тарих елмләри доктору Аббас Сейидовун, Һаҹы Салманын вә Мирәләкбәр мүәллимин хидмәтләри вар. Онлары данмаг инсафсызлыг олар. Онлара да бир дост кими тәшәккүр едирәм)\nҺәзрәти Нуһ һаггында филм Иҹтимаи телевизийада ҝедәндән сонра Елман мүәллим һәмин достларла бирликдә һәмин филмин МЕА-да мүзакирәсини тәшкил етдиләр, сонра чох һөрмәтли Васиф Талыбовун сәрәнҹамы илә Нахчыванда Нуһун мөһтәшәм мәгбәрәси инша едилди…\nЕлманын унудулмаз хатирәсинә\nҺәйатым бойу раст ҝәлдийим надир инсанлардан бири иди… Һеч кимә бәнзәмәзди, һәйатда Елман мүәллим. Ҝениш мүталиәси олдуғундан һадисәләрә өз бахышы вә мүнасибәти илә сечиләрди. Олдугҹа садә вә сәмими иди. “Намусу нәфсиндән йухары” олан кишиләрдән иди. Мәрд вә сәдагәтли иди ейни заманда…\nСөзү үзә шах дейәрди, һеч нәдән чәкинмәзди. Елә бу хасиййәтинә ҝөрә дә, бәзән ону “Мирзә Сәфәр”ә бәнзәдирдим.\nҜөзәл йумор һисси олдуғундан “Молла Нәсрәддин”дән мисал чәкмәйи хошлайарды. Достумуз Камил Неһрәмли илә зарафат етмәкдән ләззәт\nаларды… Заһирән сакит ҝөрүнсә дә, ичиндә бир тәлатүм гайнайарды һәмишә…\nСуфилийә дәриндән бәләд олдуғундан иди ки, өзү дә руһән суфи көнүллү адам иди. Намаз гыларды, амма өз дилимиздә. Мөвланәни чох севәрди Елман мүәллим…\nМән она “Хоҹа” дейә мүраҹиәт едәрдим. О, әсл мәфкурә адамы олараг уҹалыг зирвәсиндә дайанан бир шәхсиййәт иди…\nҜөзәл вә мүкәммәл гәләми олса да аз-аз йазарды…\nҺәссас адам олдуғу үчүн әсәби оларды… Һәмишә нараһат ҝөрүнәрди, өзүнә санки йер тапа билмирди…\nМәнәвиййат ахтарышында олан йол йолчусу иди Елман мүәллим…\nМилләтимиз онун тимсалында ишыглы вә һалал кишиләрдән бирини дә итирди.\nРуһун шад олсун, достум!\nХалгыны севән инсан иткиси\nСәнинлә биз бир нечә ил бундан габаг танышмышдыг. Бу ил һейфсиләнирдик ки, нийә сәнинлә ҝөрүшә билмәдик. Нә биләйдик! Демәк талейиндә айрылмаг вармыш. Нә дә тез айрылдын арамыздан, ай киши! Сән енержи долу идин. Сәндә олан о енержийә, чалышганлыға, валеһ идик.\nБизим таныдығымыз Елман бәй, вахтыны чох йахшы дәйәрләндирмәсини билән, ишини йахшы вә диггәтлә едән, низам-интизама өнәм верән, техники ишләрә бөйүк һәвәси олан вә ҝәзмәйи севән бир инсанды. Адам демирик: о, дейирди ки: “адам олмаг башга, инсан олмаг башга шейдир…”\nСайғыларла, Мәһәммәд Јенисей, Ҝүларә Јенисей 02.10.2011\nЈахшыларын дүнйасында галан адам\n…Бир чох азадлыг ашигиндән фәргли олараг Елман өз мүбаризәсиндә киминсә удуб, киминсә удузмасы барәдә дүшүнмәк белә истәмирди. Ахы удузан сәнин сойдашындырса бундан Вәтән бир шей газанмыр. Бириндән алыб о биринә вермәклә нәсә артмыр, дартышма битмир. Елманын истәдийи\nо иди ки, һалаллыг вә низам олсун. О йахшы билирди ки, бу һәдәф заман-заман инсанлыға шәрәф ҝәтирән али шәхсиййәтләрин башлыҹа истәйи, дадлы хәйалы олуб. Нә йахшы ки, бу истәк вә хәйал заман кечдикҹә дә Шәргин зәр-зиба либасыны сойундуруб, Һаггын ишығыны артырмагла, зүлмәтин чеврәсини даралдыб…\n…Елман мәмләкәтимиздә заман-заман ҝурлашан Ишыға өз нуруну гатмагла, Зүлмәти дә өзү бойда әридиб ҝетди. Әбәди олан ишығы галды: үрәкләрдә вә диләкләрдә, һәр йердә вә һәр шейдә. Елман өзү дә инанмышды ки, Ишыг йох олан дейил Зүлмәтсә өтәри вә битәндир. Елман гәти әмин иди ки, Вәтән өзү бойда Ишыгдыр. Зүлмәт исә онун айагларында сүрүнән көлҝәдир.\nИшыға дөнмүш руһун Вәтәнин башы үстүндә динҹлик тапсын, гардашым!\nТаһир АЈДЫНОҒЛУ “Халг гәзети”\nСалам, әмәлисалеһ дост!\nҸүмә ҝүнүн мүбарәк, һәр ҹүмә ҝүнү зәнҝләшәрдик, … Башымыз елә гарышмышдыр ки, дүнйа ишләринә өлүмү аз-аз дүшүнәрдик. Ахирәт азугәси тәдарүк етмәли олдуғумузу унудардыг. Өлүм һагдыр…\n…Сән өнә кечдин. Орта мәктәбдә дә, институт илләриндә дә, һәйатда да сән һәмишә өндә олдун…\n…Елман, һеч нә бизә зөвг вермир, кимсә шад едә билмир бизи, о йолун йолчулары ҝетди, о карванә неҹә йетишә биләрик, беһишт ҝәнҹләринин сәрвәри Имам Һүсейнин ҝетдийи карванә, Әсаби-Кәһфин, Тәмлиханын дәстәсинә неҹә чата биләрик, Нуһун ҝәмисинә неҹә минә биләрик ки, гуртуланлардан, ниҹат тапанлардан олаг. Ҝәлин бирликдә буну ҹидди-ҹидди дүшүнәк…\nҺаҹы Салман ( Самик) Ҹүмә ҝүнү\nАҒЫЛ ВУРҒУНУ ЕЛМАНЫН “АҒЫЛЛЫ ЕВ” ТИКМӘК АРЗУСУ\n…Һәмин илләрдә Нахчыван Телевизийа вә Радио Верилишләр Комитәси илә сых әмәкдашлыг едир, онлара верилишләр йазырдым. Комитә шәһәрин мәркәзиндә олдуғунда, һәйәтиндәки чайхана йашыллыг ичәрисиндә йерләшдийинә ҝөрә орайа ҝәләнләрин сайы чох олурду. Пешә йолдашларымызла, достларымызла телевизийанын чайханасына йығышыр мүхтәлиф мөвзуларда сөһбәтләр едирдик. Елманда телевизийанын мүһәндис-техник һейәтинин үзвү олдуғуна ҝөрә вахт тапанда чайханайа ҝәлир вә журналистләрин сөһбәтләриндә, мүзакирәләриндә иштирак едәрди.\nОнунла даһа йахындан танышлығымыз да чайханадан башлады. Бурада Елман фикир вә дүшүнҹәләрини даһа сәрбәст ифадә едирди. Онун милләтини неҹә үрәкдән севдийини дә орада ҝөрдүм. Ислам мүәллимин оғлу олдуғуну да һәмин вахт билдим. О, атасы, нәсли вә нәҹабәти илә гүрур дуйурду. Амма, һеч вахт йери ҝәлди-ҝәлмәди онлардан истифадә етмәйә, нәслинин, ата-бабасынын шөһрәтиндән йарарланмаға чалышмырды. Өзүнә инамы олдугҹа ҝүҹлү иди. Һәр шейә өз ҝүҹү илә наил олмаға чалышырды…\n…Интернетдә “Палтак” дейилән бир отаг йарадылмышды. Хариҹдән ҝәлән сойдашларымыз бу техники васитәдән истифадә етмәклә дүнйанын мүхтәлиф ҝушәләриндә йашайанларын фикир мүбадиләсинә шәраит йаратмағын, сөһбәт етмәйин мүмкүнлү-йүндән сөз ачырдылар. Биз исә ондан йарарлана билмирдик. Һәмин вахт Елман Ислам оғлу дадымыза чатды. Бүтөв Азәрбайҹан Бирлийинин Бакы шәһәринин йеддинҹи микрорайонунда йерләшән отагларында интернет гурду. Интернети “Палтак” отағына гошду. Бизим “Палтак” отағы васитәсилә дүнйанын мүхтәлиф ҝушәләриндә йашайан сойдашларымызла әлагәмизә шәраит йаранды. Бу сөһбәтләр нәтиҹәдә ДАК йаратды…\n…Елманын милли мәсәләйә дә, ислама да, дилимизин тарихинә дә чох мараглы вә фәргли бахышлары варды. Һәр дәфә дә бу фәрглилийә айдынлыг ҝәтирмәсини истәйәндә о, ҝүлүмсәйәрәк буну өзүнүн габилиййәти кими дейил ихтисасы илә бағлайырды. Дейирди: “Мүһәндисләр, техники саһәнин адамлары һуманитар елмләрә һәмин саһәдә чалышанлардан фәргли бахырлар”. Мән она таныдығым техника саһәсинин алимләринин бир чохуну мисал ҝөстәрирдим, “онлар нәдән бәс сәнин кими дүшүнмүрләр?” суалыны вердикдә, “онларын елми адлары вар, амма, гәлибдән кәнара чыха билмәйәнләрдир”. Елман техники саһәнин алимләри дейәндә Худу Мәммәдову, Азад Мирзәҹанзадәни, Рафиг Әлийеви гәбул едирди…\n…Ҝәнҹләрин ҝеҹ аилә гурмалары илә һеч ҹүр барышмырды. Бәзән отуруб һесаблайырды ки, һәр бир оғланын үч-беш ил ҝеҹ евләнмәси Азәрбайҹанда минләрлә гызын дул галмасы демәкдир. Һәмишә дә өзүнүн һәйат йолундан мисал чәкәрди. Дейәрди ки, 22 йашында евләндим, аилә\nгураҹағым гызы да өзүм сечдим. Амма валидейнләримлә мәсләһәтләшмәйи дә унутмадым…\nМән дә ону таныйырдым...\nТәгрибән беш-алты ай бундан әввәл мәрһум достумуз Елман бәйлә һәр ҝөрүшдә олдуғу кими йенә дә йер үзүндә баш верән мүсибәтләрин әсасында нә дайаныр суалы әтрафында хейли сөһбәт етдик. Онун проблемләрә тамамилә өзүнәмәхсус формада йанашма тәрзи йенә дә мәни һейран етди. Бир инсанын ейни проблемә там мүхтәлиф истигамәтләрдән – демәк олар ки, бир-бириндән кифайәт гәдәр узаг олан мүстәвиләрдән баха билмәси вә һәмин проблемин йаранма сәбәбләрини, арадан галдырылмасы вариантларыны ҝөрә билмәси, ән чәтини исә инсанларын анламасы үчүн ифадә формасыны дүзҝүн тапмасы чох надир раст ҝәлинән һал иди…\n“Елман әми” вә “Нәнә”\n…Елман өзүнәмәхсус принсипләри олан инсан иди, әгидәсиндә мөһкәм, дайаныглы. Ән ҝөзәл инсани кейфиййәти онун һәддән артыг етибарлы олмасы иди. О, досту-танышы үчүн һәр заман лазым олмағы баҹаран иди. 90-ҹы илләрин сонунда чалышдығым “СПАСЕ” ТВ-дә бир ҝүн тәсадүфән Елманла растлашдым. Ону чохдан таныйырдым, һөрмәтим варды. Сөһбәт әснасында аилә, валидейн-өвлад мүнасибәтләринә һәср олунан йени лайиһә үзәриндә ишләдийими дедим. Елман чох бөйүк ҹошгу илә бу гәбилдән олан верилишин зәрури олдуғуну вә мәнә бу ишдә көмәк едәҹәйини деди.\nЕлманын сөзү бош вәд дейилди. О ҝүндән Елман сөзүн әсл мәнасында бу лайиһәнин тәканвериҹи гүввәси олду. Ширкәтдә чалышмадығындан она әмәк һаггы вермәк мүмкүн дейилди, бундан нараһат олдуғуму ҝөрәндә мәни инандырды ки, бу иш мәнәви бахымдан она чох лазымдыр.\nБеләҹә Азәрбайҹан телемәканында илк ток-шоу кими ефирә чыхан “Аилә үчбуҹаҝы”нын ики илә йахын ефир һәйатында Елманын ады координатор ҝетсә дә, мән билирәм ки, Елман бу верилишә нә гәдәр ҹан гойду, бойнумда һаггы галды. Илкин дөврдә, чәтинликләри ҝөрүб руһдан дүшдүйүм вахтларда мәни сынмаға гоймады, бүтүн варлығы илә инандырмаға, дайаг дурмаға чалышды. Телефон сөһбәтләримизә, бәзән ҝәрҝинләшән узун-узады полемикаларымыза биздә дә алышдылар, Елманҝилдә дә…\nМәним үчүн ағырдыр\n…Елман мәни Нахчывандакы “Көһнә Гала”йа апарды. Азәрбайҹан тарихинин ҹанлы шаһиди олан “Көһнә Гала”нын йер үстү, йер алты гатларыны мәнә ҝөстәрди. О, “Көһнә Гала”ны мәнә елә тәгдим едирди ки, елә бил бу тарихи, бу галанын ичиндәки һәйаты, дөйүшләри, савашлары өзү йашамышды, өзү иштирак етмишди бу тарихи просесләрдә. Сонра мәни ән йахын достлары илә таныш етди. Мән дә өз достларымы заман-заман онунла таныш етдим. Гыса мүддәт әрзиндә биз чох йахын достлар олдуг. 1990-ҹы илин 20 Јанвар фаҹиәсиндә Елман партбилетини атды. Гоһум-әгрәба, дост-таныш она тәсир ҝөстәрмәйә чалышды. О һеч кими ешитмәди, йалныз ичиндән ҝәлән милли сәси ешитди вә әгидәсиндән, мөвгейиндән дөнмәди…\n…Һәрдән бир ҝөрүшүрдүк, сөһбәт едирдик, бир чох мәсәләләри мүзакирә едирдик. Һәр бир мәсәлә илә әлагәдар онун өз фәргли мөвгейи вар иди. Чох ҝүҹлү йумор һисси вар иди. Бәзи мәсәләләрдә фикир айрылығымыз олса да, бир чох мәсәләләрдә бир-биримизи йахшы анлайырдыг. Бир ҝүн мәнә деди ки: — “Мән Шаирә (Мәммәд Араза) сәнин һаггында демишәм, бизи евдә ҝөзләйирләр. Мән она дедим ки, мән евә ҝедә билмәрәм, йахшы дейил шаири нараһат етмәйәк, һәм дә ону о вәзиййәтдә ҝөрмәк мәним үчүн ағыр олар. Елман тәкидлә мәнә деди ки, нә гәдәр ағыр олса да биз ора ҝетмәлийик. 1998-ҹи илин декабрында бир йердә бөйүк шаиримиз Мәммәд Аразҝилә ҝетдик. О вахтдан етибарән Мәммәд Аразлы ҝүнләримиз башлады. Абшерон, Сумгайыт, Губа, Нахчыван, Әсһабул-Кәһф вә с. сәфәрләри, фикирләр дүшүнҹәләр, хатирәләр. Аллаһ һәр икисинин руһуну шад етсин!…\n…Онун бир ишини хүсуси гейд етмәк истәйирәм бизим мәктәби гуртармағымызын 25 иллийинин тәшкилиндә Елманын бөйүк зәһмәти олмушду. Бу 25 ил мүддәтиндә елә ушаглар олмушду ки, елә синиф йолдашларымыз варды ки, өтән илләрдә ҝөрүшмәмишдик. Елманын сайәсиндә о ушаглары вә мүәллимләримизи ҝөрдүк вә носталжи һиссләримизи бөлүшдүк.\nМән ону да гейд етмәк истәйирәм ки, Әлийар мүәллимин бир сөзү варды, бу тәдбирдә деди ки: — “Биз нечә ил чалышдыг бу тәдбири кечирә билмәдик. Бурада Елманын зәһмәти одур ки, нечә адамларын үрәйиндә галан\nбу тәдбири о һәйат кечирә билди. 25 ил биз синиф йолдашларымызла айрылыгдан сонра даһа да йахынлашдыг…”\n…Синфимизин 25 иллик йубилей тәдбириндән бәзи мисаллары демәк истәйирәм, гейд едим ки, Елман бу тәдбирә һәм дәвәтнамә һазырламышды, һәм дә видео чәкилиш тәшкил етмишди (онун өз камерасы варды). Дәвәтнамәдә бәзи йерләр вар иди ки, бунлары хатырламаг олар: — “Биздә, Нахчыван шәһәриндә Сабир күчәсиндә Ҹаваһирин дики дейилән бир йер варды, дәвәтнамәдә дә белә бир шей йазылмышды ки, әҝәр ҝөрүшмәк истәйирсәнсә Ҹаваһирин дикинә ҝәл. Бу дейилән үнван Нахчыванын ән танынмыш йериндән биридир.\nМән Елман һаггында нә дейим? О, ҝөзәл ата, гайғыкеш аилә башчысы иди. Һамыйа бөйүк гайғы ҝөстәрирди. Орада белә бир шей олду, синиф йолдашымыз Назим байыра чыхыб, зәнҝи ҝәтирәрәк синфә ҝирди. Мүәллимләримиздән бири орада отурмушду. Шәмсәддин мүәллимә дейир ки, Әгил мүәллим сәни чағырыр. Әгил мүәллим дә чохдан рәһмәтә ҝетмишди. Шәмсәддин мүәллим бунун фәргинә вармадан гейри-ихтийари дуруб гапыйа тәрәф ҝедир, аз сонра ҝери гайытды. Гайытды ки, ким чағырыр, Әгил мүәллим? Һамы ҝүлүшдү…\n…Өлүмүн ҝөзүнә дик бахдығыны йахшы билирдим. Һәрдән сөһбәт дүшәндә дейирдин ки, өлүмүн нә олдуғуну билән адам ондан горхмаз, өлүмдән йох, файдасыз йашамагдан горхмаг лазымдыр…\nӨмрүнү шам кими әридә-әридә һәр кәсә файдалы олмаға чалышыр, өвладларынын әсл инсан кими йетишмәләри үчүн сағламлығыны белә әсирҝәмирдин.\nБәзән йериндә олмайан бир сәлаһиййәт саһибинин әдабаз давранышындан, һәйасыз тәкәббүрүндән, “ити базарында атындан баһа” олан дүнйанын тәрсәмәссәб ишләриндән йаныглы-йаныглы, ағрыйа-ағрыйа данышсан да, һеч вахт гүруруну сындырмыр, шәхсиййәтини һәр шейдән үстүн тутурдун. Буна һаггын да чатырды – ихтисасҹа мүһәндис олсан да, тарихи тарихчиләрдән, шеири шаирләрдән, фәлсәфәни философлардан йахшы билирдин. Өмрүнүн сон илләриндә бөйүк шаиримиз Мәммәд Аразла достлуғун онун өлмәз поезийасына вурғунлуғундан йаранмышды… Сөһбәтләриндә тез-тез Нәсрәддин Тусидән, Ҹәлаләддин Румидән игтибаслар ҝәтирир, һикмәт, хейирхаһлыг хәзинәси олан гәлбини достларына ачырдын. Һәр һансы бир сыхынтыны, еһтийаҹыны исә бүрузә вермәмәйә чалышыр, бәзән тәкидлә һансыса бир проблеминә тохунанда хәфифҹә ҝүлүмсүнүб: “Нараһат олма, һәр шей дүзәләҹәк, мүвәггәти чәтинликдир,” дейирдин…\nЕлман Әлийевә итһаф олунур\n…Мәрһум достумуз Елман һаггында данышаркән онун нә гәдәр йүксәк сәвиййәли мүһәндис олмасыны гейд етмәмәк олмаз.\nОрта вә Али мәктәбләри чохдан битирдийинә бахмайараг, Елман фундаментал елмләри һәм ибтидаи, һәм популйар, һәм дә академик форматларда чох дәрин мәнимсәмишдир.\nҺәр икимиз Азәрбайҹан Нефт вә Кимйа институтунун автоматика факүлтәсинин йетишдирмәләри идик. Бәлкә она ҝөрә дә бири-биримизи йахшы баша дүшүрдүк.\nКомпүтердә чох ишләйирди, мүһәндис графикасыны мүкәммәл билирди. Обйектләрин електрик, автоматика вә сигнализасийа системләрини чох вахт өзү лайиһәләндирирди. Јени техника, технолоҝийа вә үмумиййәтлә елмдә һәр бир йенилийи изләйәрди, ону тәһлил едиб дәриндән өйрәнмәйә чалышарды.\nОну таныйанлар ола биләр ки, Елманын диҝәр хүсусиййәтләрини мәндән даһа йахшы биләрләр. Анҹаг, мәнә елә ҝәлир ки, онун савадлы бир мүһәндис олмасыны мәндән йахшы билән олмаз.\nМүһәндислик онун һәйатынын мәғзи, әсас һиссәси иди. Онун данышығында, һәрәкәтләриндә, һәтта ҝейиминдә (ишләдийи обйектләри зийарәт едәркән) мүһәндислик әламәтләри вар иди. Дәфтәр – гәләми илә йанашы һәтта мүхтәлиф өлчү аләтләри дә онун үстүндә оларды…\nҺөрмәт вә еһтирамла\nВагиф вә Видади Ҹәфәровлар\nГейри-ади инсан иди\n…Мән Елманла 1992-ҹи илдә Бакыда таныш олмушам вә о, вахтдан онун гейри-ади бир инсан олдуғу һисс етмишәм. Һәр дәфә онунла тәмасда оланда мән нәсә тәзә бир шей өйрәнирдим. О, санки өмрүнүн гыса олдуғуну һисс едирмиш кими һәмишә дейәрди: «Вахты бош хәрҹләмәк олмаз.” Биз онунла динҹәлмәйә вә йа һансыса бир сәфәрә чыханда әтрафындакылары дарыхмаға гоймазды.\nЈадымдадыр, о дейәрди: “Мән ики шейдән сакитлик тапа билирәм. Бири дәниздә далғаларын сәсинә, икинҹиси исә мешәдә йарпагларын хышылтысына гулаг асмагдан…\n…Достларын сайы азалдыгҹа онларын гиймәтини йахшы баша дүшүрәм. Елман йахшы дост вә гоншу иди. Мән Нахчыванда Елманла бир бинада бөйүмүшәм. Ону ушаглыг илләриндән таныйырдым. Һз. Мәһәммәдин бир кәламы вар: ән бөйүк сәдәгә билийи билмәйәнләр арасында йаймагдыр Елман мәһз һәмин инсанлардан иди. Онун чох ҝөзәл мусиги дуйуму вар иди. О йахшы тар чалырды вә мән дәфәләрлә онун тарда ифасына гулаг асмышам. Бүтүн дәрдләри сәбирлә йола вермәк олар. Мән достум Елманын аиләсинә сәбир диләйирәм. Аллаһ она рәһмәт еләсин…\nӘли Һүсейнов Надир оғлу\nЕлман Ислам оғлу Әлийев — йүксәк зәкайа, дәрин билийә, мөһкәм йаддаша, ҹидди характерә, елми вә тәкзиболунмаз мәнтигә малик дәмир ирадәли бир шәхс. Бу сөзләрин һәр бири айры-айрылыгда мүәййән “фәрди” сәҹиййәләндирмәк үчүн кифайәт едә биләҹәк анлайышлардыр. Лакин һәмин хүсусиййәтләрин һамысы бирликдә вә бүтөвлүкдә Елман шәхсиййәтини сәҹиййәләндирмәк, онун дахили аләмини ачмаг, ону ҝениш аудиторийайа тәгдим етмәк үчүн кифайәт етмир. Онун һаггында кечмиш заманда йазмаг чох чәтин вә һәддиндән артыг ағырдыр. Елман “шәхси” категорийа чәрчивәсиндән чыхмыш вә артыг чохдан “иҹтимаиләшмиш” бир фәрд иди. Онун үчүн иҹтимаи мәнафе өндә олмуш олса да, шәхси вә аиләви мараглар да ваҹиб әһәмиййәт дашыйырды. Чәтинлийә дүшмүш һәр бир дост үчүн “тәҹили вә тәхирәсалынмаз йардымчы” ролунда чыхыш етмәйи Елман һәйати зәрурәт һесаб едир вә бу принсипә ҹидди әмәл етмәйи өзүнә мәнәви борҹ билирди. Аиләсинә сон дәрәҹә садиг, ушаглары үчүн һәйатыны гурбан вермәйә һазыр олан бир шәхс. Елми биликләринин һүдудларыны мүәййән етмәк мүмкүн дейилди. Тарихчи ону бир тарихчи кими, әдәбиййатчы — бир әдәбиййатчы кими, алим — бир алим кими, философ — бир философ кими гәбул едир, беләликлә, үнсиййәтдә олдуғу һәр бир елм адамы ону “өзүнүнкү” кими гәбул едир вә һәмин шәхсләр Елманын һансы саһәнин нүмайәндәси олдуғуну айдынлашдырмаға еһтийаҹ да дуймурдулар. Чүнки тарих, әдәбиййат, фәлсәфә, илаһиййат вә саир елм саһәләриндәки билҝиләр вә мәлуматлар, мәнтиги мүлаһизәләр белә фикирләшмәйә әсас верир вә инсанлара ҝәлдикләри нәтиҹәнин һәгигәт олдуғуну ашылайырды. Ҹәмиййәт үчүн сон дәрәҹә йарарлы ола биләҹәк бир шәхсин һәйатдан белә еркән көчмәси, ону таныйанларын вә һәтта танымайанларын ума биләҹәкләри мәнәви йардымдан мәһрум олмалары, йүксәк инсани кейфиййәтләрә малик\nшәхсин вахтсыз итирилмәси демәкдир. Бизләр һәмишә ҝөзүмүзүн өнүндә олан әвәзсиз варлығын гәдир-гиймәтини, нәдәнсә, ону итирдикдән сонра даһа чох билмәйә чалышырыг. Елманын йохлуғу исә өзүнү дәрһал бүрузә верди вә биз гиймәтсиз шәхсин итирилмәси факты илә үз-үзә галдыг. Елман һаггында сонсуз фикирләр сөйләмәк, хатирәләр йазмаг олар. Һәләлик илкин олараг дүшүнҹәмә ҝәләнләри гәләмә алдым вә бунлары диггәтә чатдырмағы өзүмә мәнәви борҹ билдим.\nҺөрмәтлә, Абдул Бағыров 08 октйабр 2011-ҹи ил, Бакы шәһәри\nБазар ҝүнү ҝөрүшәрик…\n…Комсомолдан сонра узун мүддәт Елман партийа ишләриндә чалышды. Орада да өзүнә лайигли һөрмәт газанмышды. Партийа сыраларында ишләйәркән Неһрәм кәнди илә сых әлагәдә олдуғундан Неһрәм һаггында чохлу ләтифәләр өйрәнмишди. Аллаһа гурбан олум, о башга ҹүрә оғлан иди, һейф арамыздан тез ҝетди.\nПартийа сыраларыны тәрк етдикдән сонра Елман Нахчыванда Су Електрик Стансийасынын йанында Мәрмәр завод дейилән бир завод вар иди, орада мүһәндис ишинә дүзәлмишди. Бу заводда да Елман өзүнә лайиг ад газанмыш, коллективин севимлисинә чеврилмишди.\nЕлман һаггында чох хатирәләр вар. Һәр дәфә ҝөрүшәндә билирдим ки, бизә нәсә мәзәли сөһбәт еләйәҹәк, бир ләтифә данышаҹаг. Јени елми кәшфләрдән хәбәр верәҹәк.\nЕлман дост йолунда һәр шейә ҝедән иди. Ҝеҹә саат 2-дә дә, 3-дә дә зәнҝ вуруб десәйдим ки, Елман мән филан йердәйәм, ҝәл далымҹа, дара дүшмүшәм ҝәләрди. Вә ахырынҹы тикәсини достларла бөлүшмәйи баҹарырды…\nГарышды торпаға, үз һайыф олду!..\n..Елман мәнә ана дейәрди, Мәммәддән сонра да йолдашы илә бирликдә һәмишә мәндән хәбәр тутардылар.\nБәли, Елманы оғлумуз кими гәбул етмишдик… Вә бир оғул кими дә Мәммәд Араз аиләсинә йахын олуб. Саатларла Мәммәдлә бирликдә ишләри мүзакирә едәрдиләр. Фикирләри елә тутарды ки, Мәммәд мат галарды.\n— Мәммәд мүәллим, шерләриниздәки мәгамлары айдынлашдырмаг үчүн Ибн Синаны вә Нәсрәддин Тусини тәзәдән охумушам вә бир чох фикирләри өзүм үчүн айдынлашдырмышам, — дейәрди, Елман.\nЕлманын 90-ҹы илдән бу тәрәфә чәкиб сахладығы кадрлар, хәбәрләр бөйүк бир тарихдир.\nБу тарихә ким саһиблик едәҹәк, ким ону үзә чыхараҹаг, билмирәм…\nЕлә Мәммәд Аразын өзүнә аид нә гәдәр ҝөрүлмәли кадрлар, ешидилмәли фикирләр вар орада…\nМәммәд Араз йарадыҹылығыны Гобустан гайаларынын тарихи илә бағлайыб йахшы бир филм йаратмаг арзусу варды…\nДейирәм, чашыб Мәммәд Аразшүнаслар тапылса, Елманын чәкиб сахладығы архивдән һеч кимин ешитмәдийи фикирләри, ҝөрмәдийи кадрлары чох шей тапа биләр. Вә биткин бир елми әсәри халгын истифадәсинә верә биләр.\nБир дә ону әлавә едим ки, Елманын чәкиб сахладығы архивдән бүтүн сәнәт саһибләри өз сәнәтләринә аид нәсә тапа биләрләр…\nҜүлханым Фәтәлигызы 08.10.2011\nЗийалы симасы вә Нурҝәздирән образы\nТанынмыш зийалы Елман Әлийевлә шәхси танышлығым олмаса да, онун хейирхаһ әмәлләри, әсл зийалылара хас интеллектуал сәвиййәси вә вәтәндашлыг гейрәти һаггында дост-танышларымдан, о ҹүмләдән, мәрһуму (Аллаһ гәни-гәни рәһмәт еләсин!) йахындан таныйан гәләм достум вә тәләбә йолдашым Акиф Азалпдан дәфәләрлә ешитмишдим. Она ҝөрә дә тәфәккүрүнүн йеткинләшдийи вә әмәлләринин йениҹә чичәкләндийи бир вахтда Елман Әлийевин ҝөзләнилмәз өлүмү башга чохсайлы достлары вә танышлары илә бирҝә, ону шәхсән таныйан вә танымайан бүтүн Елмансевәрләрин сырасында мәни дә бәрк сарсытмышды…\n…Анҹаг дүзүнү етираф едим ки, бу иткинин нә гәдәр бөйүклүйүнү дә, Елман Әлийевин зийалы вә вәтәндаш әзәмәтини дә мән өзүм үчүн там мәнада “Әдаләт” гәзетинин әламәтдар сайында (27 октйабр 2011-ҹи ил) даһи шаиримиз Мәммәд Аразын (Аллаһ руһуну һәмишә шад еләсин!) өмүр-ҝүн йолдашы Ҝүлханым Фәтәлигызынын “Гарышды торпаға, үз һайыф олду!…” сәрлөвһәли хатирәсини вә онунла йанашы Акиф Азалпын “Нурҝәздирән” адлы шеирини охудугдан сонра кәшф етдим…\nАзәрбайҹан Јазычылар Бирлийинин вә Өзбәкистан Јазычылар Иттифагынын үзвү, филолоҝийа елмләри үзрә фәлсәфә доктору\n“Фатеһләр диваны”н гурдугҹа бир-бир,\n…ТАНРЫ ӨЗ ҺҮЗУРУНА ҜЕДӘН ЈОЛУ бизим үчүн ачмаға башлады.\n…Мән Елманы ҝөрдүйүм инсанлар ичәрисиндә, бәлкә дә, ән камил инсанлардан бири кими ҝөрмүшәм. “Камиллик – меһрибанлығын, ҹәм йараныша меһрибанлығын, сөзүнә дүз, ишинә дүз, тәмәннасызлығын; варлығын, әглин Пак, һәр аддымын Пак, бахышын Пак!” (Јараныш китабы)\nМүәллимләрини вә савадлы биликли алимләри вә шәхсләри чох йүксәк гиймәтләндирирди. Јадымдадыр, дәфәләрлә рәһмәтлик академик Азад Мирзәҹанзадәнин коллеҹиндә, йенийетмәләрә дәрсләр кечилән отагда бош йерләр олдугҹа, биз дә отуруб гулаг асардыг. Академик Исмайыл Ибраһимову вә онун йаратдығы ушаг фондуну чох севәрди, мәни дә онунла ҝөрүшләрә апармышды, 90 иллик йубилейиндә дә бир йердә олмушдуг…\nСаймагла – демәклә гуртармыр вә гуртармаг билмир рәһмәтлик Елманын етдикләри, йаратдыглары, дедикләри… Вә мәнә елә ҝәлир ки, һеч вахт бизим йолумузу, дүнйамызы, сабаһымызы тәрк етмәйәҹәк бу Ишыг!..\n31.01.203-ҹү илдә Бакы шәһәри Нәриманов районундакы “Диваны һикмәт”дә ҝөркәмли зийалылар Елман Әлийев вә Мәһәррәм Заманын аным мәрасиминдә сөйләнәнләрдән:\n…“Елман Әлийев Олдуғу вә ҝөрүндүйү кими” китабы илә әввәлҹәдән таныш олмушам. Мәним үчүн чох гиймәтли вә ән мүгәддәс китаблардан биридир. Бурада һәм дә чох гиймәтли мүхтәлиф сәпкили хатирәләр вә тарихимизин өнәмли мәгамлары вар…\nҺәр кәс бизим елми-тарих дәрйамыза бир дамла атса, онда бизим һәгиги тарихимиз: Нуһа, Зәрдүшдә бағлы тарихимиз ортайа чыхар…\nГара Намазов, филолоҝийа елмләри доктору, БДУ-нин профессору\n…Инсанлар бир-бирини танымайа биләр, анҹаг онлар бири-биринин йазысыны охумагла, онлар һаггында ешитмәклә бир-бирини ҝөрмәдән таныйа биләрләр.\nОнларын ичәрисиндә бир чох инсанлар вар ки, онлар олдуғу кими ҝөрүнүр вә ҝөрүндүйү кими олурлар. Онлар камил инсанлардыр. Бәшәриййәти дә хилас етсә, еле онлар хилас едәҹәкләр. Бу типли инсанлары һамы гәбул едир. Һәм Елман Әлийев һәм дә Мәһәррәм Заман белә инсанлардандыр…\nБулудхан Хәлилов, филолоҝийа елмәри доктору, АДПУ-нин профессору\nҺәйатда чох аз таныдығым бу инсанлар мәним достларымдыр… Бу инсанлар зәнҝин идиләр вә пайлашмагдан горхмурдулар. Онларын елминин ҝүҹүндән вә зийалы ишығындан һамымыза пай дүшүр. Бәлкә дә онларын бөйүклүйү бундадыр ки, онлар һаггында дейиләҹәк сөзләр һеч вахт гуртармайаҹаг…\nСевда Микайылгызы, “Зийа” нәшриййат- полиграфийа мәркәзинин директору\nКитабын чапындан сонра достларынын дедикләриндән:\nУнудулмаз Е л м а н ! Мәним аләмимдә бөйүк инсан сайылан Елман мүәллим алтуристдир. Она ҝөрә ки, о, өз шәхси мәнафейини унудуб башгаларынын гейдинә галмыш, өз марагларыны исә бүтөвлүкдә ҹәмиййәтин мәнафейинә табе етмишдир. Елман мүәллим өзүнү һуманист принсипләри илә мәһдудлашдыран, егоизмә үстүнлүк верән, алтуристләрә дырнаг арасы бахан үнсүрләрә гаршы мүбаризә апармыш вә онлары дүзҝүн йола дәвәт етмишди.\nДәрин билик, инсан психолоҝийасыны дуймаг, көврәлән инсан гәлбини алмағы баҹаран, зәнҝин дүнйаҝөрүшү, ҝениш мәлумат даирәси вә фәал һәйат мөвгейиндән гайнагланмыш нәзәри дүшүнҹәләри Елман мүәллимин философ образыны парлаг вә йаддагалан ҹизҝиләрлә зәнҝинләшдирир, бүтөвләшдирир. Бирмәналы шәкилдә билдирмәк лазымдыр ки, вахтилә ҝениш йығынҹагларда өз сөзүнү демиш, һәм доҹт-танышлары арасында, һәм дә оппонентләри арасында бөйүк һөрмәт газанмыш Елман мүәллим кими идеалист шәхсиййәтләрә һәр бир дөврдә зийалы елитанын вә йүксәк интеллектуал потенсиала малик олан йарадыҹы инсанларын еһтийаҹы вар.\nАллаһ она рәһмәт еләсин, гәбри Нурла долсун!\nРамиз Дәниз, 17.09.2013\nИлләр кечәҹәк бизләр исә Елманы у н у т м а й а ҹ а ғ ы г !\nЕлман ахы һеч у н у д у л м а з д а .\nБу нараһат дүнйамызда шәрәфли бир өмүр йашайан инсан һаггында данышмаг мәним үчүн чәтиндир. Бу инсан бу ҝүндә арамызда йери ҝөрүнән Елман Ислам оғлу Әлийевдир.\nҺәйатын гәрибә ганунлары вар. Бир ҝүн доғулан, бир ҝүн һәйата әлвида дейир. Анҹаг бу һәйатда өз ишләри, әмәлләри, йүксәк әхлаги-мәнәви кейфиййәтләри илә нүмунә оланлар һеч заман унудулмур вә бир мәшәлә дөнүб үрәкләрдә әбәди мәскән салырлар. Өлүм севинмәсин гой.\nЕлман сағлығында нә гәдәр һөрмәт газанмышдырса, өлүмүндән сонра бу һөрмәтә икигат лайиг олуб. Өмүр йолундан сөһбәт ачдығым инсан һәм дә енсиклопедик билийә малик бир шәхс иди. Илләр өтүр, амма Елман кими инсанларын сөзү, һәрәкәти, аддымы, файдалы мәсләһәти ондан сонра галанлар үчүн дә бир нөв өрнәйә, нүмунәйә чеврилир.\nЕлә инсанлар вар ки, онларын һәйатларындан чох бөйүк дастан йаратмаг олар. Елә инсанлар да вар ки, онун бүтүн фәалиййәтләрини ҝөтүр-гой етсән бир-ики сөз йазмаг олар. Һаггында сөһбәт ачдығым Елман мәһз биринҹи тәбәгәйә лайиг инсанлардандыр.\nМараглы һәйат йолу кечән, даим иш башында олан, арайыб-ахтаран Елман да белә инсанлардан олмушдур. Илләр һәр биримизин өмрүмүзүн сәһифәләридир вә бу сәһифәләр һәр биримизин тарихи салнамәсини йарадыр. Инсан адәтән йаша долдугҹа илләрин архасындан бөйүк бир һәсрәтлә өз кечмишинә бойланыр.\nЧох тәәссүф едирәм ки, артыг Елман һаггында кечмиш заманда данышмалы олурам. Чүнки о бир ил бундан габаг һагг дүнйасына говушмушдур. Аллаһ она рәһмәт еләсин, гәбри нурла долсун.\nШәмил Маһмуд оғлу Маһмудов НДУ, Тәбиәтшүнаслыг вә кәнд тәсәррүфаты факултәси, декан мүавини, к.е.н., досент. 22.08.2013\n28 сентйабр 2011 — ҹи ил, ахшам иди. Бишкек шәһәриндән ҝәлмишдим, орайа көһнә тәләбә достларымла ҝөрүшә ҝетмишдим. Һәмин ҝүн достлардан Елманын гәфылдән вәфат етдийини ешидәндә сарсылдым, үрәйим ағрымаға башлады. Ахы Елман чох сағлам, енержили бир инсан иди, ахы она нә олду?\nЕлман мәним үчүн ҝөзәл дост (танышлығымыз 90 — ҹы илләрә тәсадүф едир ), гардаш, дайаг иди. Һеч вахт йадымдан ҹыхмаз, 2000 — ҹи ил иди, сыхынтылар кечирирдим, вәзиййәтими билдикдән сонра мәнә иш тәклифы етди, хейли мүддәт бир йердә ишләдик, онун сайәсиндә аиләмә ҝүндәлик чөрәк апара билирдим. Сонрадан йенидән йолларымыз кәсишди. Гейри һөкүмәт тәшкилатында, гәзетдә, сечкидә бир йердә олурдуг, бир йердә ишләйирдик. Дүнйайа бахышларымызда, хасиййәтимиздә ейнилик олдуғу үчүн бир биримизлә тез — тез зәнҝләширдик, тез —\nтез ҝөрүшмәсәк дә сых тәмасда идик. Мән һәр дәфә Елманла ҝөрүшәндә ондакы мүсбәт енержини һисс едирдим, чох сәмими ҝүләрүз иди, һеч вахт һеч кимдән инҹимәз, шикайәт етмәзди. Һәмишә мүһәндислийинә һәсәд апарырдым, онун фыкирләри бир мүһәндис — психолог кими мәнә гәбул иди. Һәмишә чалышырдым ки, о данышсын, чүнки онун ҝениш дүнйаҝөрүшү вә мәсәләләрә өзүнәмәхсус йанашмалары вар иди.\nОғлунун тойундан сонра Алтыағаҹа ҝетмишдик. Јол бойу тойдан данышды, чох хошбәхт иди, зарафатларындан да галмазды, Елман олан йердә нә дарыхмаг, нә тәләсмәк.\nГайыданда мешәнин сакит бир ҝүшәсинә чәкилдик. Биләндә ки, Елман ҝәлиб, тез тәләсик кафенин мүдири дә ҝәлди, хейли сөһбәт еләдик. Елман бурдакы сакитликдән- һәзин әсән меһдән, йарпагларын сәсиндән зөвг алырды, динҹәлирди. Сонра исә ешитдим ки, атасы дүнйасыны дәйишиб. Дөзмәди Елманын йохдуғуна. Руһу шад олсун.\nБу ҝүн өзүн арамызда олмасан да, сәнин ҝөзәл чөһрән, шән зарафатларын, достларына гаршы сәмими мүнасибәтин һеч вахт йаддашымыздан силинмәйәҹәк. Онун гардашларына вә ҝөзәл балаларына ҹан сағлығы арзулайырам. Башыныз сағ олсун, Елман вахтсыз дүнйасыны дәйишсә дә гәлбимиздә даим йашайаҹаг.\n“Әкбәроғлу ” ММҸ — ин рәһбәри Мәһәррәм Тел: (050) 354 90 01 е-маил: акбероглу-лтд @ маил.ру 17.09.2013\nШәхсиййәтинә бөйүк һөрмәт етдийим Елман бәйин вәфатынын илдөнүмүдүр.\nБиз дә онун гойдуғу ирсдән, ҝөрдүйү өнәмли ишләрдән бәһрәләнирик, о, руһән бизимләдир, әмәлләри исә йашайыр. Онун чохшахәли фәалиййәти вә йарадыҹылығы, чохлу әсәрләри һәлә ортайа чыхмайыб, бунлар билиндикҹә\nҹәмиййәт ону даһа йахшы таныйаҹаг вә онун гәдир гиймәти о вахт даһа дәгиг билинәҹәкдир.\nАллаһ рәһмәт етсин! Һейф ондан…\nМәммәдһәсән Гәмбәрли, филолоҝийа елмләри доктиру, АМЕА-нын әдәбиййат институту, 17.09.2013\nЕлман Әлийевин әзиз хатирәсинә ХОШБӘХТ\nҜәнҹ достум вә хатирини кичик гардаш гәдәр әзиз тутдуғум Елманын өлүмүндән ики ил өтүр. Бу ики илдә чох һадисәләр баш вериб, чох сулар ахыб-дурулуб. Анҹаг йенә һеч ҹүр Елманын өлүмүнә инана билмирәм. Һәр дәфә онун һаггында фиклирләшәндә елә билирәм ки, индиҹә гапы ачылаҹаг, Елманын нурлу чөһрәси вә өзүнәмәхсус дири, гывраг йериши һәр тәрәфи ҹанландыраҹаг, ону таныйанларын да, танымайанларын да үзүнә хош бир тәбәссүм гонаҹаг. Елман тәбиәтән чох никбин адам иди. Мүсаһибини илк андаҹа өз сәмимиййәтинә инандыра билирди, мәнтигли вә инамлы, гәтиййәтли данышығы илә ону овсунламағы баҹарырды. Һәм дә буну гәсдән еләмирди, бу кейфиййәт онун ҹанында, ганында иди, Аллаһ тәрәфиндән верилмиш верҝи иди. …Елманла илк ҝөрүшүмүз 1976-ҹы илин сентйабрында олуб. О вахт мән Нефт вә Кимйа Институтунда (индики Нефт Академийасы) чыхан “Нефт кадрлары уғрунда” чохтиражлы гәзетин редактору идим.\nТехники али мәктәб олдуғу үчүн тәләбәләр арсында мәтбуата, әдәбиййата мараг ҝөстәрәнләр елә дә чох дейилди. Анҹаг тәләбә гәзети чыхармаг үчүн онларын көмәйиндән истифадә етмәк лазым иди. Она ҝөрә дә йухары курсларда охуйан мүхбир фәалларымыздан хаһиш етмишдим ки, мәтбуата, әдәбиййата мараг ҝөстәрән 1-ҹи курс тәләбәләрини редаксийайа дәвәт етсинләр. Тезликлә бу ҝөрүш баш тутду. Он-он ики нәфәр 1-ҹи курс тәләбәсинин иштирак етдийи һәмин ҝөрүшдә институт гәзетинә һансы мөвзуларда, неҹә йазмаг барәдә фикир мүбадиләси апардыг. Тәләбәләр мүхтәлиф суаллар вердиләр, онлары марагландыран мәсәләләри айдынлашдырдылар. Диггәтими бу сөһбәтләрә бөйүк марагла, даһа дәгиг десәм, һәрисликлә гулаг асан ортабойлу, гыврымсачлы бир оғлан ҹәлб етди. Башгаларындан фәргли олараг о, диниб-данышмыр, садәҹә гулаг асырды. Фикирләшдим ки, ҝөрүнүр йолдашларынын тәкиди илә ҝәлиб.\nАрадан ики ҝүн кечәндән сонра һәмин оғлан редаксийайа үч сәһифәлик бир мәгалә ҝәтирди. Груп йолдашлары һаггында йазмышды. Онларын бир нечәсинин характерик хүсусиййәтләрини тәсвир етмиш, гәбул имтаһанларындакы уғурларындан сөһбәт ачмышды. Сәмими йазы иди. Мәгалә гәзетин нөвбәти нөмрәсиндә чап олунду вә Елман Әлийев гыса мүддәтдә редаксийанын ән фәал мүхбирләриндән бири кими танынды. О вахтлар институтутда тез-тез әдәби-бәдии ҝеҹәләр, ҝөркәмли йазычы вә шаирләрлә ҝөрүшләр кечирилирди. Елман һәмин ҝөрүшләрин тәшкилиндә йахындан иштирак едир, мараглы вә мәзмунлу мәрузәләр һазырлайырды. Бирҝә фәалиййәт бизи бир-биримизә йахынлашдырмышды. Тезликлә бу, сәмими вә тәмәннасыз достлуға чеврилди. Бу достлуг мәним иш йерими дәйишәндән, Елман институту битириб Нахчывана гайыдандан сонра да давам етди. Онун кечдийи һәйат йолуну бөйүк мараг вә фәхрлә изләйирдим. Елман тәйинатла ҝөндәрилдийи Русийа Һәрби Дәниз Донанмасында електроника мүһәндиси кими ишләйәндә дә, Бабәк район комсомол вә партийа тәшкилатларында, Нахчыван телевизийасында чалышанда да өһдәсинә дүшән бүтүн ишләри виҹданла, мәсулиййәтлә йеринә йетирирди. Елман бүтүн варлығы илә Азәрбайҹана бағлы бир инсан иди. Вәтәнини, милләтини, бүтүн түк дүнйасыны дәрин мәһәббәтлә севирди. Һәм дә бу севҝини һеч вахт реклам етмәйи хошламазды. Өзүндән ҹаванлара дәйәрли мәсләһәтләрини верир, онлара дүзҝүн йол ҝөстәрирди. Һәмишә дә һәрәкәтдә иди, һараса тәләсирди. Елә бил сөвг-тәбии һисс едирди ки, тале она вәфасызлыг едәҹәк, өмрү йарыйолда гырылаҹаг…\nТале елә ҝәтириб ки, үч достуму—Софиг Һүсейнову, Гисмәт Бабайеви, Елман Әлийеви чох тез, өмүрләринин ән барлы-бәһрәли вахтларында итирмишәм. Онлар һагда фикирләшәндә нәдәнсә ҝөзүмүн габағына байрам шамлары ҝәлир. Јәгин сиз дә диггәт етмисиниз: шамларын бәзиләри көзәрә-көзәрә йаныр, онларын йандыглары белә һисс олунмур. Бәзи шамлар исә әтрафы ҝур ишыгландырараг чох сүрәтлә йаныр вә тез дә сөнүр. Бу адларыны чәкдийим достларым да гыса, анҹаг чох парлаг өмүр йашадылар. Гыса өмүрләриндә чох бөйүк ишләр, ади адамларын йүз илдә ҝөрә биләҹәкләри ишләри 15-20 илдә ҝөрдүләр. Анҹаг тәәссүф, өмүр вәфа гылсайды, онлар даһа бөйүк ишләр ҝөрә биләрдиләр.\n… Сонда Елманын бир хошбәхтлийинә дә диггәти чәкмәк истәйирәм. Онун өзү кими сәдагәтли, Азәрбайҹаны үрәкдән севән вә онун йолунда өлүмә белә ҝетмәйә һазыр олан чохлу достлары вар. Онлар Елманын башладығы, анҹаг ахыра чатдыра билмәдикләри ишләри онун кими ләйагәтлә давам\nетдирирләр. Бунун өзү дә бир хошбәхтликдир ки, сәнин башладығын иши баша чатдыран етибарлы давамчыларын вар.\nАллаһ Елмана рәһмәт еләсин, мәзары нурла долсун.\nӘлипәнаһ Байрамов, “Халг гәзети”, әмәкдар мәдәниййәт ишчиси. 09.06.2013\nБахыш сайы: 713


Q=0	C=0	SS=0	LS=0	PS=0	DC=0	LC=0	SD=0	BS=1	G0=17	G1=15	G2=4	DLID=az_RU	BODY=Һансыса мөвзу илә бағлы әлавә мәлумат алмагда китабхананын ролу бөјүкдүр. Аллаһын Кәламы илә бағлы мөвзулары арашдырмаг үчүн дә ибадәт евләриндә китабхана олур. Һансыса ајә, Мүгәддәс Китабда ады чәкилән јер, әшја, персонаж һаггында мәлумат топламаг, јахуд сизи марагландыран мәсәләјә даир Аллаһын Кәламында нә дејилдијини билмәк истәјәндә һәмин китабханадан истифадә едә биләрсиниз.\nАхтарыш апармаг үчүн вәсаитләр. Чох јәгин ки, сизин евиниздә Јеһованын Шаһидләринин бүтүн нәшрләри јохдур. Анҹаг ибадәт евләриндәки китабханада сон нәшрләрин, демәк олар ки, һамысы олур. Орада Мүгәддәс Китабын мүхтәлиф тәрҹүмәләрини, лүғәт вә башга вәсаитләри тапа биләрсиниз. Әҝәр китабханада компүтер варса, чох ҝүман ки, ораја «Ҝөзәтчи гүлләсинин китабханасы» програмы јазылыб. Бу програма чохлу сајда нәшрләр дахил едилиб. Програмда һәмчинин дахили ахтарыш системи мөвҹуддур ки, онун да васитәсилә сизи марагландыран мөвзуну, сөзү, ајәни асанлыгла тапа биләрсиниз. Китабханадан истәдијиниз вахт, ҝөрүшдән әввәл дә, сонра да истифадә едә биләрсиниз.\nКитабхананын фајдасы. Әҝәр сизә «Мәсиһи һәјаты вә ибадәти» ҝөрүшүндә чыхыш етмәк үчүн тапшырыг верибләрсә, ону һазырлајаркән китабхананын сизә көмәји дәјә биләр. Китабханаја «Мәсиһи һәјаты вә ибадәти» ҝөрүшүнүн нәзарәтчиси ҹавабдеһдир. О, сон нәшрләрин китабханаја әлавә едилмәсинә, китабхананын низамла тәшкил олунмасына нәзарәт едир. Нәзарәтчи, јахуд да сизинлә дәрс кечән адам сизә лазыми мәлуматы тапмаға көмәк едә биләр. Лакин китабханадан китаб ҝөтүрүб апармаг олмаз. Һәм дә китабларла сәлигәли давранмаг лазымдыр, онлары јазмаг олмаз.\nАллаһын Кәламында дејилир ки, Аллаһын елмини «дәфинә кими» ахтармаға чалышмалыјыг (Мәсәлләр 2:1—5). Бу дәфинәни тапмагда ибадәт евиндәки китабхананын сизә бөјүк көмәји дәјә биләр.\nАхтарыш апармаг үчүн ибадәт евинин китабханасында һансы вәсаитләр олур?\nКитабханадан сәмәрәли истифадә етмәкдә сизә ким көмәк едә биләр?\nШәхси китабхана јаратмаг истәјирсинизсә, јығынҹағын еһтијатында һансы әдәбијјатларын олдуғуну өјрәнин. Сизинлә дәрс кечән адам әввәлҹә һансы нәшрләри топламағы сизә мәсләһәт ҝөрә биләр.


Q=5	C=5	SS=0	LS=0	PS=0	DC=0	LC=0	SD=0	BS=2	G0=23	G1=19	G2=11	DLID=az_RU	BODY=Nur-az.com - ГӘДИР-ХУМ ХҮТБӘСИНИН (ҺӘДИСИНИН) СӘНӘДЛӘРИ\nГӘДИР-ХУМ ХҮТБӘСИНИН (ҺӘДИСИНИН) СӘНӘДЛӘРИ\nМән сизин аранызда ики гијмәтли шеји әманәт гојуб ҝедирәм. Биринҹиси һидајәт вә нурла долу олан Аллаһ китабы, икинҹиси исә, Әһли-бејтимдир\nСүннү равиләринин (Пејғәмбәрдән һәдис рәвајәт едәнләрин) јүз гырх алтысы бу һәдиси нәгл едибләр. Ашағыдакы мөтәбәр сүннү китабларында бу һәдис нәгл олунуб:\n1- Мәғазили “Мәнагиби Әли ибн Әбу Талиб” китабында, сәһ.16;\n2- Ибни Әсакир “Тәрҹүмәтүл-имам Әли ибни Әби Талиб” китабында;\n3- Ибни Үгдә “Һәдиси-вилајәт” китабында биринҹи хәлифә Әбу Бәкрин өзүндән нәгл едиб;\n4- Ҹәбаби “Нүхәбүл-мәнагиб” китабында;\n5- Ҹәзри “Әснәл-мәталиб”дә (үчүнҹү сәһифә, 2-ҹи һәдис) јазыр ки, бу һәдис ики ҹәһәтдән мүтәватирдир: Һәм Пејғәмбәрин (с), һәм дә Әлинин (ә) тәрәфиндән;\n6- Ибни Әсир “Үсдүл-Ғабә”, 5-ҹи ҹилд, сәһ.275;\n7- Ҹәлаләддин Сүјути “Тарихүл-Хүләфа”, сәһ.114\n8- Ибни Кәсир Дәмәшги “Әл-бидајәту вән-ниһајә”, 7-ҹи ҹилд, сәһ.348;\n9- Һәскани “Шәваһидут-тәнзил”, 1-ҹи ҹилд, сәһ.156;\n10- Бәдәхши “Фәттаһун-ниҹат”, сәһ.57;\n11- Һәмвини “Фәраидус-сәмтејн”, 1-ҹи ҹилд, сәһ.77;\n12- Хәтиб Бағдади “Тарихи-бәғдад” китабында 8-ҹи ҹилд, сәһ.290;\n13- Бәлазири “Әнсабүл-әшраф” 2-ҹи ҹилд, сәһ.108, 45-ҹи һәдис;\n14- Ибни Әбил Һәдид “Шәрһи-Нәһҹүл-бәлағә”, 4-ҹү ҹилд, сәһ.68;\n15- Гәндузи “Јәнабиул-мәвәддәт”, сәһ.249;\n16- Зәһәби “Тәзһибут-тәһзиб”, сәһ.3;\n17- Сијути “Әд-дүррүл-мәнсур”, 2-ҹи ҹилд, сәһ.259;\n18- Һәму “Тарихүл-хүләфа”, сәһ.114;\n19- Ибни Кәсир “Әл-бидајәту вән-ниһајә”, 5-ҹи ҹилд, сәһ.214;\n20- Мүттәги Һинди “Кәнзүл-үммал”, 12-ҹи ҹилд, сәһ.208; вә 15-ҹи ҹилд, сәһ.138;\n21- Һејсәми “Мәҹмәүз-зәваид” 9-ҹу ҹилд, сәһ.105;\n22- Ибни Һәҹәр “Әл-исабә”, 1-ҹи ҹилд, сәһ.304;\n23- Термизи “Ҹамиүс-сәһиһејн”, 2-ҹ ҹилд, сәһ.298;\n24- Ибни Үгдә “Һәдисүл-вилајәт” китабында бу һәдиси Өмәрин оғлу Абдуллаһдан, Бухари исә “Тарихи Кәбир” китабында Өмәрин өзүндән нәгл едир.\nКитабларын чохунда ашкар шәкилдә јазылыр ки, Пејғәмбәр (с) “Һәҹҹәтүл-вида”да (Пејғәмбәрин сонунҹу вида һәҹҹи) беш хүтбә охуду: 1-Мәккәдә, 2-Әрәфат чөлүндә, 3-Минада, 4-Хиф мәсҹидиндә, 5-Гәдир-Хум чөлүндә. Бу хүтбәләрдә “Көвсәр” һовузу илә әлагәдар он ики Имам һагда сөһбәт етди.\nŞафеи мәзһәбиндә вә һәддиндән артыг тәәссүбкеш шәхс олан вә “Әс-сәваигүл-муһригә” китабынын мүәллифи Мүһүббиддин Тәбәридән нәгл едир ки, Пејғәмбәр (с) бујуруб: “Аллаһ-таала мәним әҹр вә мүкафатымы Әһли-бејтими севмәјиниздә гәрар вермишдир. Мән гијамәт ҝүнү сиздән өз Әһли-бејтим һагда сорғу-суал едәҹәјәм. Мән сизин аранызда ики бөјүк әманәт гојуб ҝедирәм. О ики әманәтә сарылсаныз, һеч вахт јолунузу азмајаҹагсыныз. Онлардан бири диҝәриндән даһа бөјүк олуб, ҝөјләрдән јерә бирләшән Аллаһ китабыдыр. Икинҹиси исә мәним итрәтим вә Әһли-бејтимдир. Бу икиси “Көвсәр” һовузунда мәнә ҝәлиб чатана кими бир-бириндән ајрылмајаҹаглар. Мәндән сонра онларла неҹә рәфтар едәҹәјиниз һагда јахшы фикирләшин.”\n“Сәваиг” китабынын мүәллифи јазыр: “Сәһиһи-Мүслүм”дә вә башга китабларда јазылыб ки, Пејғәмбәр (с) бу хүтбәни һәҹҹәтүл-видадан гајыданда, Рабиғ адлы мәнтәгәнин јахынлығында вә өмрүнүн сонуна бир ај галмыш охујубдур. О, бујуруб:\n“Мән сизин аранызда ики гијмәтли шеји әманәт гојуб ҝедирәм. Биринҹиси һидајәт вә нурла долу олан Аллаһ китабы, икинҹиси исә, Әһли-бејтимдир. Әһли-бејтим һагда Аллаһы сизә хатырладырам!”\nПејғәмбәр (с) бу ҹүмләни үч дәфә тәкрар етди. (“Әс-сәваигүл-муһригә”, сәһ.228; “Сәһиһи-Мүслүм”, Баби фәзли-Әли, 2408-ҹи һәдис (Үчлә доггузун арасында олан рәгәмләрә “биз”” дејирләр.))\nБашга бир сәһиһ рәвајәтдә белә бујуруб:\n“Мән санки (бу ил Аллаһ дәрҝаһына ҝетмәјә) дәвәт олунмушам вә бу дәвәти дә гәбул етмишәм. Инди исә сизин аранызда бири диҝәриндән гијмәтли олан ики әманәт гојуб ҝедирәм...”\nБашга бир рәвајәтдә исә белә бујурулур:\n“Бу икиси “Көвсәр” һовузунда мәним јаныма кәләнә ҝими бир-бириндән ајрылмајаҹаглар. (Гуран Әһли-бејтсиз, Әһли-бејт исә Гурансыз мәнасыздыр.) Мән Аллаһын һүзурунда бу ики шеј һагда сиздән суал едәҹәјәм. Бунлардан габаға кечмәјин, әкс һалда һәлак оларсыныз. Онлар барәсиндә етинасызлыг да етмәјин, әкс һалда јенә дә һәлак оларсыныз. (Бунларын әмр етдикләринә әмәл етмәсәниз, һөкмән һәлак оларсыныз.) Вә бунлара һеч бир шеј өјрәтмәјин, чүнки бунлар сиздән даһа биликлидирләр.” (“Әс-сәваигүл-муһригә”, сәһ.228) Бу китабын мүәллифи сонра јазыр: “Ијирими үч вә ја ијирми доггуз нәфәрдән артыг сәһабә бу рәвајәти мүхтәлиф јолларла нәгл едибләр.” (“Әс-сәваигүл-муһригә”, сәһ.228)\n“Тәзкирәтүл-Хәвасс”ын мүәллифи јазыр:\nБүтүн тарих алимләри јекдил фикирдәдирләр ки, Гәдир-Хум әһвалаты зилһәҹҹә ајынын он сәккизиндә, Пејғәмбәр (с) һәҹҹәтүл-видадан гајыданда баш вермишдир. Пејғәмбәр (с) јүз ијирми мин сәһабәнин гаршысында, үстү өртүлү шәкилдә јох, ачыг-ашкар шәкилдә бујурду: “Мән кунту мөвлаһу, фә Әлијјун мөвлаһу.” (“Тәзкирәтүл-хәввас”, сәһ.37-39)