Q=40	C=39	SS=2	LS=0	PS=0	DC=0	LC=0	SD=0	BS=3	G0=215	G1=91	G2=33	DLID=az_RU	BODY=TolishPress.org - ДЭЧЫК НЫВЫШТЭНИНИМОН ЈА ДжО?\nГлавная : ТОЛЫШИ МИЛЛИЈӘ АКАДЕМИЈӘ : ДЭЧЫК НЫВЫШТЭНИНИМОН ЈА ДжО?\nФ.Ф.Әбосзодә on 12 Март, 2013 23:13:00 | 6238 раз прочтено\nДӘЧЫК НЫВЫШТӘНИНИМОН ЈА ҸО?\nҺәмрон сәғ быбун ки, вығандышоне бомы ын мәтн. Де дығғәти һандыме. Һәјф ки, һичи әзыним воте чәј мыәллифи барәдә. Зынәмбәј, һәнијән мәрағин әби деәј мыколимә карде. Чич бәбе карде, бымијән шукур! Әј бәзнем воте ки, Хыдо комәгыш быбу ки, лоғејд ни бә толыши зывони, ыштә нәзәри роснејдә бә һандәкәсон! Интаси бәмы жыго омејдә ки, чәмә Билә тикәј тадибәсә быә ын мәтни нывыштеәдә. Чумчыко бы мәтнәдә чәј рост кардә мәсәлон анә һостон нин ки, һежо “појсә” ҹәвоб быдәј бәвон. Чандә соронин ки веј толышон бә һәсбәһсин чы мәсәлон барәдә. Аз шәхсән ыштән һежо пијәме ки, бынывыштым бы барәдә ыштә нәзәри, һар сәфә гыләј ҹо ко бешә бә мәјдон, нәтиҹәдә јодо бешә әв. Шукур быбу бә Хыдо ки, есә омә рәсә һәмон мәғом, һәрәкәт бәкам бә һандәкәсон быросным ыштә кали мылоһизон.\nСыфтә-сыфтә ыми бывотым ки, чандә кәрә нывыштәме бы барәдә, ижән мәҹбурим, сәнибәтон бывотым: Бы мәтнәдә рост кардә мәсәлон барәдә ыштә нәзәри нывыште пијә һар кәс иминә нубәдә бәпе чок-чоки бызны ыштә зывони! Чәјән ән иминә әломәт ыме ки, бә толыши нывыште гәрәке мәтни. Мыәллиф гирәм толыши зывонәдә ифодә карде зынејдәныбу ыштә фикирон, мылоһизон, бәвәдә, аз жымәнә, ҹидди һисоб карде әбыни чәј нәзәри. Чумчыко әнҹәх толыши зывони камил зынә одәми һестыше мәнәви һәх бы зори иддоәдә быбу!\nДыминәниш әве ки, бәштә һурмәт кардә һар гылә нывыштәкәс ја алим һич вахти бы формәдә нибәнывыште, ја әвотни ки, “һукман жыго быәнине”. Јол-јолә алимон ән јолә тәвазокорә одәмонин. Әвон ыштә нывыштәјонәдә һежо око дојдән жыго ифодон: “Аз жымәнә”, “Бәмы омандо”, “Бәмы жыго омејдә”, “Чәмә нәзәр жыгоје” вә с. Чыми сәбәб әве ки, ыштәни фамә һар гылә инсон зынәнине ки, әнҹәх Ғырони ајон мытләғ һәғиғәтин! Инсони ғәләмо бешә һар гылә мәтн чәј ыштә нәзәре. Јәне, әв “нисби һәғиғәте”, еһтијоҹыш һесте бо зијодә изоһоти, исботи.\nЧымы ын сыханон мәно бо һандәкәсон чок мәлум быбу вотәјнә, Ҹејһун Һејдәр номәдә чәмә гыләј “нијонијә” Билә Facebookәдә нывыштә жинә\nмәтни чокнә һесте, жәгоән едаштејдәм бәчәвон нәзәри:\n1. “Jie, pie, çie yazılmalıdı. Amma jiye, piye, çiye yazılır. Niyə? Çünki, biz Azərbaycan türkcəsinə əsaslanırıq Talışca yazanda. Azərbaycan türkcəsində 2 sait yanyana gələ bilməz (alınma sözlər), olanda 2 sait arasına Y artırılır. Amma bunun Talış dilinə nə dəxli?! Talış dilində diftonq var- 'İE'. Mən oxuduğum xarici müəlliflər də jie, pie yazıb, jiye, piye yox. Bu sözləri tələffüz edin orda açıq-aydın, tam Y varmı heç? Orda zəif Y eşidilir, o da 2 sait arasında təbii olaraq yaranır. Necə ki, elə sait, təbii, aid sözlərində zəif Y eşidilir. Onda biz elə sayit, təbiyi, ayid yazaq da, niyə yazmırıq? Necə ki, savadsız adamlar elə belə də yazır sayit, təbiyi, ayid...”\nЕсә боән ыштә ҹәвоби бынывыштәмон:\n“Çünki, biz Azərbaycan türkcəsinə əsaslanırıq Talışca yazanda”. Жәго ни, чымы Билә! Озорбојҹони тырки зывони бә дәрһәл варде тарыхи чок-чоки нәзәро дәвонош, бәвәдә бәшмә мәлум бәбе ки, ә зывон Ширвани ләһҹә әсосәдә бә мијон бешоән, чәј грәматикә әсосән офәјә толыши грәматикә әсосәдә. Јәне, әмә тырки грәматикә әсосәдә нывыштејдәнимон, әвон нывыштејдән чәмә грәматикә әсосәдә. Быми әмин бејро фик быдән бә ҹо тырки зывонон – тыркмәнон, гырғызон, казахон, һәтто османи тыркон зывони. Чәвон зывонәдә нин “-дыр, -дур, -дүр” шикиләдон, јаанки әвон веј вахти око дојдәнин әвони. Мәс., тыркмән жыго вотејдә: Алма ағаҹда. Толыш вотејдә: - Сеф доәдәј. Озорбојҹони тыркән жәго вотејдә: Алма ағаҹдадыр.\nЖәго мисалон веј варде бәбе, әнҹәх чәмә мәғсәд әв ни ијо. Дәвом быкәмон ыштә тәһлили:\n“Azərbaycan türkcəsində 2 sait yanyana gələ bilməz (alınma sözlər), olanda 2 sait arasına Y artırılır”. Сәһве, чымы Билә! “Сәадәт”, “ҹамаат” вә с. Һәнијән бынывыштым? Ијо боәмә әһмијәтин әв ни ки, ын сыханон тырки зывони ыштәнкинин ја ҹо зывоно сәшоне әвон. Әсос әве ки, тырки зывонәдә һестин дыглә саити јанбәјан быә сыханон. Ыми рост вотејдәш ки, тырки зывонәдә веј вахти дыглә саит јанбәјан омеәдә, зывон рәвон быбу, зијодә дифтонг зывони гон ныкә вотәјнә, зијод кардә бејдә гыләј “ниманҹулә Ј”. Ијо Шымә гыләј мылоһизән едаштәмон бә һандәкәсон дығғәти, чәјо дәвом бәкамон ыштә ын фикири:\n“Amma bunun Talış dilinə nə dəxli?! Talış dilində diftonq var- 'İE'”. Чымы зынәјку, ым лап јолә сәһве, һәмән соф-ошко нишо дојдә ки, толыши зывони грәматикә һич зынејдәни чә иддо мыәллиф! Дифтонг чиче? Әве ки, сыханәдә дыглә саит (бәзне бе гыләј саит, гыләјән самит; мәс., ингилиси зывонәдә “car” нывыштејдән, әмма тәләффуз кардејдән “Ка:”) јанбәјан омејдә, әнҹәх иглә сәдо дојдән, јәне иглә һыҹә тәшкил кардејдән әвон. Ыми бә нәзәр быстәномон, бәвәдә дифтонг әзыни бе Ҹејһуни нывыштә “ие”. Чумчыко, ижән вотејдәм, дифтонг иглә һыҹә (сәдо) бејдә. Дыглә саити һар гыләјни һандә бејдәбу, бәвәдә дифтонг ни әв! Мәс., тырки зывонәдә дифтонг умумән ни. Есә бој нәзәр сәғандәмон бә пијо чымы нывыштә сыханон: сәадәт, ҹамаат – сеглә һыҹә һесте бымонәдә: сә+а+дәт; ҹа+ма+ат. Толыши зывонәдән жәгој. Дијә мәкән ки, чәмә кали шаирон һәмәкәсисә веј иддо кардејдән ки, мәвотбән Толыши зывонәдә быә гитә саитон дифтонгин! Әнҹәх сәһве ә фикир!\nТолыши зывонәдә һесте иглә дифтонг: “ыә”. Јәне, әмә нывыштејдәмон “ыә”, әмма тәләффуз кардејдәмон “ә”. Мәс.: пыә – пә, быә – бә. Охонә сыхани барәдә лозиме тикәј изоһот дој. “Быә” – олуб. Веј толышон һежо “бә” нывыштејдән, жәгоән тәләффуз кардејдән. Чымы зынәјку, сәһве жәго нывыште. Бочи? Боән һәмон сыхани око быдәмон фели ҹо-ҹо зәмононәдә: “Быәбе” – олмушду; бәбе – олаҹаг. Фәрғ мәлум бе, чымы Билә?\nДифтонг һисоб карде әбыни мандә гитә саитон һич гыләјни: моә – мо+ә, зоә – зо+ә, боә – бо+ә вә с. Чыјо винде бејдә ки, бы сыханон һар гыләјәдә һесте дыглә һыҹә, әве дифтонг ни“оә”.\nЕсә омејдәм шымә нывыштә чы ҹумлә сәпе: “Jie, pie, çie yazılmalıdı. Amma jiye, piye, çiye yazılır. Niyə?” Чокә парс дојдәш, әмма сәһв изоһ кардејдәш чәј ҹәвоби, чымы Билә! Есән аз һәмон парси дојдәм: Бочи?\n1. “Mən oxuduğum xarici müəlliflər də jie, pie yazıb, jiye, piye yox”. Бочи егынејдәш бә ку-кәмәндон, “хариҹи мыәллифонку” ҹәвоб нәвејдәш бә ын парси. Хариҹи мыәллиф омә бә Толыш, парсә бәнә шымә//бәмә гыләј толышику, әј чокнә вотәшебу һәмон сыхан, жәгоән нывыштәше ә фәғыри. Вотем пијејдә ки, хариҹи мыәллифонку ни чәј гыно, гыно чәмә ыштәкује! Бошамон бә нав: “Bu sözləri tələffüz edin orda açıq-aydın, tam Y varmı heç? Orda zəif Y eşidilir, o da 2 sait arasında təbii olaraq yaranır. Necə ki, elə sait, təbii, aid sözlərində zəif Y eşidilir. Onda biz elə sayit, təbiyi, ayid yazaq da, niyə yazmırıq? Necə ki, savadsız adamlar elə belə də yazır sayit, təbiyi, ayid...”. Лап бывотәмон, шымә вотәје, јәне чәвон арәдә гыләј “зәифә Ј мәсә бејдә”. Һәрчәнд ки, чымы зынәјку, әв “зәифә Ј” ни, лап зумандә сәдоје. Әмма ыми огәтејдәм бә кәно, һәрәкәт кардејдәм шымә вотәј ғәзинә. Быдә быбу “зәифә Ј”.\nЫми бызнән ки, “Ј” ыштән һежо “зәифә”, тикәјән дырыст бывотом, “ниманҹулә” сәдоје. Мәс., уруси зывонәдә чә сәдо (й) ном “кыртә и”-је. Уруси зывонијән бынәмон бә кәно, дим быгәтәмон бәштә толышә алими – бә мәрһум Әвәз Садыхзода. Әв чич нывыштејдә? Нывыштејдә ки, “талыш дилиндә сөзләрдә әлавә дифтонг јаранмасын дејә, ики саитин арасына јарымчыг “ј” сәси әлавә олунур”. Ым чәј нывыштәј, Хыдо рәһмәт быкә бәј! Пегәтән, чок-чоки баһандән чәј китоби!\nМадәм ки, шымә тәсдығ кардејдәшон ки, “зәифә -ј- мәсә бејдә”, бәвәдә шымә зынәнишон ки, нывыштә зывони шифоһи зывонику фәрғ бымәдәј ки, нывыштеәдә һәмон сәдо де ишорә (һәрфи) һукман нишо дој лозиме. Јәне, “пие” не, “пије” нывыште гәрәке.\nГирәм әмә әсос пегәтомон шымә мылоһизә, бәвәдә бә толыши зывони зијод кардәнинимон тожә һәрфон. Охо чәмә зывонәдә һесте “кыртә е”, јәне, бы “е”-јәдә ни һәтто “зәифә Ј”-ән! Ыми әсос пегәтомон, бәвәдә бочи “пи+е” быәнине? Жәго беәдә, бәлкәм бәштә әлифбо зијод быкәмон уруси зывонәдә быә “е/је” (пие – пије), “ё/јо” (сио – сијо), ғәрәјз ымон “јә” (руәдә – рујәдә) ијән ҹо һәрфон? Чымы зынәјку, охо һич еһтијоҹ ни быми! Жәгобу, бәвәдә ән чокә вариант әве ки, око быдәмон “ј” һәрфи.\nЖыго зынејдәм, бы барәдә һәлә ки вәс бәка. Хыдованди, Ҹејһунә Билә дәвом карде фикәдә быбо ыштә мыколимә, бәвәдә әмәнән һәрәкәт бәкамон бынывыштәмон ыштә нәзәри чәј нывыштә тожә мәсәлон барәдә.\n2. “Mən fikir vermişəm çoxları talışca yazanda inkar və digər ayrı yazılmalı olan şəkilçiləri sözə bitişik yazır, məsələn: nibomem, zındənim, kardedəbim və s. Bunun səbəbi aydındı niyə belədi. Çünki, biz Talış dilini Azərbaycan türkcəsinə əsaslanaraq yazırıq. Amma bu düzgün deyil.\nÇünki, Talış dilində inkar şəkilçisi digər Hind-Avropa dillərindəki kimidi. Ne, ni, no. Rus, İngilis və digər Hind-Avropa dillərində də inkar belədi: Ne, ni, no, not. Və bütün Hind-Avropa dillərində bu inkar şəkilçisi ayrı yazılır sözdən. Məsələn: NE znayu, do NOT know. Onda niyə Talış dilində bitişik yazılsın ki?! Niyə nibomem, zındənim olmalıdı?! Bu sözləri tələffüz edin, görəcəksiniz ki, ayrı tələffüz edilir. Nİ bomem. Vurğu 'ni'-nin üzərinə düşür.\nTalış dilinə aid xarici müəlliflərin kitab və məqalələrində də inkarın sözə bitişik yox, ayrı yazıldığını gördüm.\nXülasə: Belə yazılmalıdı: Ni bomem, zındə nim, kardedə bim, mə vot və s.”\nИјоән јодәдә огәте лозиме гыләј мәсәлә: Мәнтығ иглә принсипи бе тәләб кардејдә гыләј проблеми тәһлил кардеәдә. Јәне, гыләј проблеми тәһлил карде әбыни дыглә мыстәви сәпе. Чыми мәно ыме ки, сыхан шејдәбу һәшә шикиләдон һәхәдә, бәвәдә әвон һәммәј и ғајдәдә нывыштәнинин. Бочи ымони нывыштејдәм? Боән нәзәр сәғандәмон бә Ҹејһунә Билә нывыштәјон:\n“Mən fikir vermişəm çoxları talışca yazanda inkar və digər ayrı yazılmalı olan şəkilçiləri sözə bitişik yazır, məsələn: nibomem, zındənim, kardedəbim və s. Bunun səbəbi aydındı niyə belədi. Çünki, biz Talış dilini Azərbaycan türkcəsinə əsaslanaraq yazırıq. Amma bu düzgün deyil”. Чымы зынәјку, сәһве шымә ын нәзәрән, чымы Билә! Изоһ кардејдәм:\n1) Фел бино бејдә мәсдәрику. Әве сыфтә боән шымә нывыштә сыханон тәсриф ныбә формәдә – мәсдәрәдә бынывыштәмон: омеј – ҝәлмәк, зынеј – билмәк, танымаг; кардеј – етмәк. Есән боән бынывыштәмон чәвон һәшә формон: номеј – ҝәлмәмәк; нызнеј – билмәмәк, танымамаг; ныкардеј – етмәмәк. Шымә сәһв чичәдәј?\nШымә јодо бекардејдәшон ки, толыши зывонәдә быә фелон тырки, ја Шымә вотәјнә, ҹо Һынд-Авропә зывононәдә быә фелонку фәрғ бымәдәј ки, чәмә зывонәдә фели һәшә формә 2-3 ғајдәдә бә әмәл омејдә. Мәс.: Тырки зывон: ҝәлмәк-ҝәлмәмәк, јемәк-јемәмәк вә с.; Уруси зывон: делать – не делать, кушать – не кушать вә с. Фик быдошон, бәвиндешон ки, бә зывононәдә фели һәшә әнҹәх и ғајдәдә бә әмәл омејдә.\nЕсә бој фик быдәмон бә толыши зывонәдә быә фелон: а) омеј – номеј, шеј – нышеј, бардеј – ныбардеј вә с.; б) окардеј – оныкардеј; огәтеј – оныгәтеј, овардеј – онывардеј вә с.; в) дәкандеј – дәныкандеј; дәвардеј – дәнывардеј вә с.\nБочи нывыштыме ки, иглә принсип быәнине? Чумчыко гирәм Шымә вотәј ғәзинә бынывыштомон, бәвәдә “б)” ијән “в)” бәндонәдә доә быә фелон һәшә чокнә нывыштәнинимон: о ны кардеј; о ны гәтеј; о ны вардеј; дә ны кандеј, дә ны вардеј? Чокнәј, чымы Билә, бә хошы омејдә?\nБоән бошамон тикәјән бә нав. Нишо быдәмон фели зәмонон нывыште ғајдон.\nДәвардә зәмон: Тсдығ: окардејдәбим – ачырдым; һардејдәбим – јејирдим; шејдәбим – ҝедирдим. Һәшә: окардејдәныбим – ачмырдым; һардејдәныбим – јемирдим; шејдәныбим – ҝетмирдим.\nШымә мисал вардә ҹо Һынди-Авропә зывононку толыши зывони фәрғ бымәдәј ки, мәс., уруси зывонәдә һәшә пуршә “не” нише һич гылә мыстәғилә мәно. Бәс толыши зывонәдә чокнәј? Гирәм бәнә Шымә вотәј бынывыштомон, жыго бејдә: окардејдә ныбим; һардејдә – ныбим; шејдә – ныбим. Фик быдән ијо бә һәшә пуршә: “ныбим”. Ај чымы Билә, охо ым гыләј мыстәғилә сыхане, мәношән ыме: “јох идим”. Еһанә Шымә вотәј ғәзинә бынывыштомон, бәвәдә мәно жыго бејдә: окардејдә – (о) ачыр + ныбим - “јох идим”. Мәлум бе бәшмә? Әве толыши зывонәдә һәмон һәшә пуршон иврәдә быәнинин де фели бынә, гирәм әвони ҹо бынывыштош, чымы мәрһумә Инә патә тыршинә аш бәбе чәмә зывон!\nӘнҹәх һәлә деми сә бејдәни мәсәлә, иглә жәго быәбәј, дард бә нимәбе!\nЕсә боән дәвардә зәмони ҹо формонәдә бынывыштәмон һәмон сыханон: Тәсдығ: окардыме – ачдым; дәкандыме – басдырдым; Һәшә: оныкардыме – ачмадым; дәныкандыме - басдырмадым. Бәс ыми чокнә бынывыштәмон, чымы Билә: о ны кардыме; дә ны кандыме?\nДәвардә зәмони һәнијән гыләј формә: Тәсдығ: оәкәјм – ачардым; әһәјм – јејәрдим; Һәшә: онәкәјм – ачмаздым; нәһәјм – јемәздим; дәәвардим – кечәрдим - дәнәвардим. Шымә вотејдәшон, жыго бынывыштәмон: о нә кәјм; нә – һәјм; дә ә вардим? Быми чич бәвотен, ај Биләм?! Одәм нывыште бәнав һич гыләј фикир нибәка ки һа, чымы нывыштәјон ҹо һандәкәсонән бәбен?\nГыләјән формә: Тәсдығ: һардыме – једим; бардыме – апардым, уддум; окардыме – ачдым; дәвониме – өтүрдүм; Һәшә: ныбардыме – апармадым, удмадым; оныкардыме – ачмадым, дәнывониме – өтүрмәдим. Ымони чокнә бынывыштәмон: ны бардыме; о ны кардыме; дә ны вониме?\nЕсәтнә зәмон: Тәсдығ: окардејдәм – ачырам; бардејдәм – апарырам, удурам; дәвонејдәм – өтүрүрәм. Һәшә: окардејдәним – ачмырам; бардејдәним – апармырам, удмурам; дәвонејдәним – өтүрмүрәм. Тәклифон чиче, жыго бынывыштәмон: окардејдә – ним (“окардејдә” – семинә шәхси потәдәј, јәне, “әв окардејдә” – о ачыр; “ним” – јохам – иминә шәхси потәдә); бардејдә – ним; дәвонејдә ним?\nВәомә зәмон: Тәсдығ: бәбам – апарарам; бәһам//баһардем – јејәрәм; обәкардем – ачарам; дәбәкандем – басдырарам. Һәшә: нибәбам//әбәним – апармарам; нибәһам- нибәһардем//әһәним – јемәрәм; онибәкардем – ачмарам; дәнибәкандем – басдырмарам. Демон чич быкәмон: ни бәбам (“ни” – јохдур; бәбам – апарарам); ә бәним (“ә” – бывотәмон, ишорә әвәзәкәј, бәс ым “бәним”и мәно чиче?); ни бәһам – ни бәһардем// ә һәним (“ә” – ишорә әвәзәкә, бәс “һәним” чиче?); о ни бәкардем; дә ни бәкандем?\nҺежо вотәме, нывыштәме: Толыши зывони грәматикә чанәдә бывотош мырәккәбе (кафте)! Ым зывони грәматикә веј мәсәлон д мығојисә карде әбыние һич ҹо зывони грәматикә! Бы мәноәдә ки, чәмә зывони һестыше ыштә ғајдон, ғанунон, принсипон. Росте, чәмә зывони лексикә – бы зывонәдә быә сыханон вејни мывофиғ омејдән бә фарси сыханон. Әмма чәмә зывони грәматикә гырд фәрғине фарси грәматикәку. Мәс., фарс нывыштејдә “дәр ханә” – кәдә, “әз ханә” – кәо, кәјку. Дешмә вотәј бышомон, әмәнән нывыштәнинимон: кә дә; кә -, кәј ку? Әбынихо жыго! Чандә кәрә вотәме: Тырки зывони грәматикә дәвардә әсрәдә нывыштәкәсон чок зынәшоне толыши зывони грәматикә, әве чок-чоки сывнијәшоне ыштә зывон! Әмма әмә детобә есә һежо бә почәшыкыримон, бешејән зынејдәнимон бә гыләј овдонә! Сәбәбән ыме ки, гыләј аваз омејдә һар толыши гәво! Гыләј мәсәлә бә чики сә дәшејдәбу, әлбәһол ныштејдә компјутери пештәдә, дәчыпнејдә ыштә зынәјон! Мызокирә, һәсбәһс, мыколимә, ымон һәммәј, һәлбәттә, чокә мәсәлән! Интаси гыләј әндозә һестыше һар чиј. “Аз жыго вотејдәм, жыгоән быәнине!” – жыго әбыни, чымы Билә!\nОхојәдә гыләјән мәсәлә барәдә пијејдәме бынывыштым: Һар чиј ки нывыштыме ијо, ымон һәммәј чымы ыштә фикирон, нәзәрон, мылоһизонин. Бычымон вәјнә сыхан воте пијәкәс, ымони ғәбул ныкардәкәс, гыләј ҹо фикири һәнијән сәрост, чымы мылоһизон сәһв һисоб кардәкәс быбо, аз веј шо бәбем! Бынывыштән ыштә мылоһизон, быдә ҹәми һандәкәсон, азән бәнә ҹо толышон, иштирок быкәмон бы мызокиронәдә.\nБыбахшән мыни, еһанә ғејри-ихтијори гынимбу бәшмә хото!\nОпубликовано Rabil, 14 Март, 2013 00:38:34\nÇand kərə bəvoten ki Fəxrəddin Əboszodə nəfəs şedə-omedə Tolışi zıvoniku sıxan kardədə 10 kərə no-peqət bıkən...Çand qılə elmi dərəcə bıə alimon bukə dəbəsue bə zəmini...Iştə BUKƏ bə tolışi zıvon eməqətən...Vəse, aybe...


Q=67	C=67	SS=0	LS=3	PS=0	DC=0	LC=0	SD=0	BS=3	G0=26	G1=24	G2=15	DLID=az_RU	BODY=Әзакиял 44 - Муқеддес Калам (кирил йезиқ)\n1Вә у мени ибадәтханиниң шәриққә қарайдиған дәрвазисиға апарди; у етиклик еди.\n2Пәрвәрдигар маңа: — Бу дәрваза етиклик туриду; у ечилмайду, һеч ким униңдин кирмәйду; чүнки Пәрвәрдигар, Исраилниң Худаси униңдин киргән; шуңа у етиклик қалиду.\n3Пәқәт шаһзадә, шаһзадилик сүпити билән шу дәрвазиниң каридорида олтирип Пәрвәрдигар алдида нан йейишкә болиду; у дәрвазниниң далинидин кириду вә шу йолдин чиқиду, — деди.\n4У мени шималий дәрвазидин чиқирип ибадәтханиниң алдиға апарди; мән көрдум, мана, Пәрвәрдигарниң шан-шәриви Пәрвәрдигарниң өйини толдурди; мән дүм жиқилдим.\n5Пәрвәрдигар маңа шундақ деди: — Инсан оғли, Мениң саңа Пәрвәрдигарниң өйиниң барлиқ бәлгүлимилири һәм қанунлири тоғрилиқ ейтидиғанлиримниң һәммисини көңүл қоюп көзүң билән көр, қулиқиң билән аңла; ибадәтханиниң кириш йоли вә муқәддәс җайниң чиқиш йоллирини көңүл қоюп есиңдә тут.\n6Андин асийларға, йәни Исраил җәмәтигә шундақ дегин: «Рәб Пәрвәрдигар мундақ дәйду: — жиркиничлик қилмишлириңларға болди бәс, и Исраил җәмәти!\n7Силәр барлиқ жиркиничлик қилмишлириңлардин сирт, Маңа нан, қурбанлиқ мейи вә қенини сунғиниңларда, силәр ят адәмләрни, қәлбидә хәтнә қилинмиған, тенидә хәтнә қилинмиғанларни мениң муқәддәс җайимда, йәни Мениң өйүмдә туруп уни булғашқа киргүздуңлар; улар әһдәмни бузди.\n8Силәр Мениң пак-муқәддәс нәрсилиримгә мәсулийәт билән садиқ болмай, бәлки муқәддәс җайимда өзүңларниң орниға мәсул болушқа ят адәмләрни ишқа қойдуңлар».\n9Рәб Пәрвәрдигар мундақ дәйду: — Исраил арисида турған ят адәмләрдин, йәни қәлбидә хәтнә қилинмиған, тенидә хәтнә қилинмиған һәр қандақ ят адәмниң Мениң муқәддәс җайимға киришигә болмайду\n10лекин Исраилниң Мәндин езип кетиши билән, Мәндин жирақлишип азған, мәбудлириға интилгән Лавий җәмәтидикиләр өз қәбиһлигиниң җазасини тартиду;\n11һалбуки, улар йәнила муқәддәс орнумда, өй дәрвазилирида назарәтчилик қилидиған вә өй хизмитидә болидиған хизмәткарлар болиду; улар хәлиқ үчүн көйдүрмә вә башқа қурбанлиқларни сойиду; улар хәлиқниң хизмитидә болуп уларниң алдида туриду.\n12Амма хәлиқ мәбудлириға чоқунғанда, улар хәлиқниң шу ишлирида, уларниң хизмитидә болғанлиғи, шуниң билән Исраил җәмәтини қәбиһликкә елип баридиған путликашаң болғанлиғи түпәйлидин, шуңа Мән уларға қолумни көтирип қәсәм ичкәнмәнки, — дәйду Рәб Пәрвәрдигар, — улар қәбиһлигиниң җазасини тартиду.\n13Шуңа улар Мән үчүн каһинлиқ вәзиписини өтәшкә Мениң йенимға йеқин кәлмәйду, яки Мениң муқәддәс нәрсилиримгә, «әң муқәддәс» нәрсилиримгә йеқин кәлмәйду; улар бәлки өз хиҗалитини вә жиркиничлик қилмишлириниң җазасини тартиши керәк.\n14Бирақ Мән уларни өйниң өзиниң мулазимитигә, униң барлиқ хизмитигә вә униңда қилинидиған барлиқ ишларға мәсул қилимән.\n15Бирақ Исраил Мәндин езип кәткәндә, Өз муқәддәс җайимға қарашқа садиқ каһинлар, йәни Лавийлар болған Задокниң әвладилир — улар хизмитимдә болушқа йенимға йеқин келиду; улар қурбанлиғиларниң мейини вә қенини сунушқа Мениң алдимда туриду, — дәйду Рәб Пәрвәрдигар.\n16Улар муқәддәс җайимға кириду, Мениң хизмитимдә болушқа дәстихинимға йеқин келиду; улар Мениң тапшуруғумға мәсул болиду.\n17Вә шундақ болидуки, улар ички һойла дәрвазилиридин киргәндә, канап кийимни кийиши керәк; ички һойла дәрвазилирида яки муқәддәсхана алдида хизмәттә болғанда, уларда һәр қандақ жуңдин болған нәрсә болмайду;\n18бешиға канаптин тикилгән сәллә, белиниң төвинигә канаптин тамбал кийиду; улар адәмни тәрлитидиған һеч қандақ нәрсини киймәслиги керәк.\n19Улар хәлиқниң алдиға сиртқи һойлиға чиққанда, улар хизмәт кийимлирини селиветип, уларни муқәддәс «кичик ханилар»ға қоюп қойиду; улар хәлиқниң бу кийимлириниң пак-муқәддәслигигә тегип кетип зиянға учримаслиғи үчүн башқа кийимләрни кийиши керәк.\n20Улар чачлирини чүшүрүвәтмәслиги, яки чачлирини узун қоювәтмәслиги лазим; улар пәқәт қисқа чач қоюши керәк.\n21Ички һойлиға киргәндә һеч қайси каһин шарап ичмәслиги керәк.\n22Улар тул яки аҗрашқан аялни өз әмригә алмаслиғи керәк; улар Исраил нәслидин болған пак қизни, яки каһиндин тул қалған аялни елишқа болиду.\n23Улар хәлқимгә пак-муқәддәс билән аддийниң пәрқини үгитиду, уларға һалал билән һарамни қандақ пәриқ етишни көрситиду.\n24Әрз-дәваларда улар һөкүм чиқириш орнида болиду; улар буларниң үстигә өз һөкүмлирим бойичә һөкүм чиқириду; Мән бекиткән барлиқ һейт-байрамлирим тоғрисидики қанун-бәлгүлимилиримни тутиду; улар Мениң «шабат күн»лиримни пак-муқәддәс дәп әтиварлиши керәк.\n25Өзини напак қилмаслиғи үчүн улар өлүкниң йениға һеч бармаслиғи керәк; һалбуки, өлгән атиси, аниси, оғли, қизи, ака-укиси яки ери йоқ ача-сиңлиси үчүн улар өзини напак қилишқа болиду.\n26Өзини пакландурғандин кейин, униңға йәнә йәттә күн санилиши керәк;\n27у муқәддәс җайға киргәндә, йәни муқәддәс җайда хизмәттә болушқа ички һойлиға киргән шу күнидә, у өзи үчүн гуна қурбанлиғини сунуши керәк, — дәйду Рәб Пәрвәрдигар.\n28Бу уларға мирас болиду: — Мән Өзүм уларға мирас болимән; силәр уларға Исраил зиминидин һеч қандақ егиликни тәқсим қилмайсиләр; Мән уларниң егилиги болимән.\n29Улар ашлиқ һәдийә, гуна қурбанлиғи вә итаәтсизлик қурбанлиқлиридин йәйду; Исраилда мәхсус Худаға аталған һәр қандақ нәрсә уларниңки болиду.\n30Тунҗи чиққан һәр қандақ мәһсулатларниң есили, барлиқ вә һәр қандақ «көтәрмә һәдийә»ләр каһинлар үчүн болиду. Силәр арпа-буғдийиңларниң һосулиниң тунҗа хемирини каһинға тәқдим қилишиңлар керәк; шуниң билән бәхит-бәрикәт өйүңләргә ата қилиниду.\n31Каһинлар өзлүгидин өлгән, яки житқучлар боғуп қойған һеч қандақ һайван яки учар-қанатлардин йейишкә болмайду.\n< Әзакиял 43\nӘзакиял 45 >


Q=5	C=4	SS=0	LS=1	PS=0	DC=0	LC=0	SD=0	BS=1	G0=58	G1=39	G2=16	DLID=az_RU	BODY=Океанијадакы Јеһованын Шаһидләри\nДИЛИ: Aзәрбајҹан (кирил әлифбасы) Азәрбајҹан (латын әлифбасы) Данимарка Индонезија Исвеч Мјанма Нидерланд Норвеч Украјна Фиҹи Чин (мандарин, садәләшдирилмиш) Чин (мандарин, әнәнәви) албан алман африкаанс газах гырғыз ермәни естон ефик зулу ибо илок инҝилис испан италјан каонде кинјаруанда кирунди кореја коса лингала малагаси малајалам маҹар осетин полјак португал румын рус себуан сепеди серб сетсвана сингал словак словен суаһили тагалог таи татар тсонга тумбука түрк фин франсыз хорват чех чибемба читонга чичева шона јапон јоруба јунан ҝүрҹү Һаити креолу һилигајнон һинд әрәб\nҮМУМДҮНЈА ТӘБЛИҒ ВӘ ТӘЛИМ\nӨЛКӘ ВӘ ӘРАЗИЛӘРИ 29\nӘҺАЛИСИ 41 051 379\nТӘБЛИҒЧИЛӘРИН САЈЫ 98 574\nМҮГӘДДӘС КИТАБЫ ӨЈРӘНӘНЛӘРИН САЈЫ 67 609\nДоггуз илдән сонра арзусуна чатыр\nАвстралијадан олан Оливија бағчаја ҝедәндә мүәллимәсини анма мәрасиминә дәвәт етмишди. Сәккиз ил әрзиндә о, һәр ил ону анма мәрасиминә дәвәт едирди. Нәһајәт, 2016-ҹы илдә мүәллимәнин өзү она зәнҝ едиб дејир ки, бу ил кечирилән анма мәрасиминдә иштирак етмәк истәјир. Мүәллимә ону да дејир ки, Оливијанын һәр ил ону анма мәрасиминә дәвәт етмәси она чох хош тәсир бағышлајырды. Беләҹә, мүәллимә һәјат јолдашы илә бирҝә анма мәрасиминә ҝәлир. Онун әри әввәлләр шәһәр бәләдијјәсиндә ишләдији үчүн мәрасимин кечирилдији ибадәт евинин тикилдији вахты хатырлајыр вә гардашлара дејир ки, буранын неҹә низамла тикилдији ону һејран гојмушду. Мәрасим мүәллимә илә һәјат јолдашына елә ҝөзәл тәсир едир ки, онлар ибадәт евиндән ән ахырда чыханлардан бири олурлар.\nАвстралија. Доггуз илдән сонра Оливија арзусуна чатыр\nО, китабы дүз үч дәфә охуду\nШәрги Тиморда јашајан Ҹесинту вә һәјат јолдашы диндар католик идиләр. Онлар ҝөрәндә ки, Ҹесинтунун гардашы оғлу даһа онларла бирҝә килсәјә ҝетмир вә Јеһованын Шаһиди олуб, чаш-баш галдылар. Онун сәһв јолда олдуғуну сүбут етмәк үчүн Ҹесинту әсас дәрс вәсаитини охумаг гәрарына ҝәлир. Онун мәгсәди китабда сәһв тәлимләр ахтарыб тапмаг иди. Китабы охудугдан сонра арвадына дејир: «Охудум, амма пис бир шеј тапмадым».\n«Јәгин јахшы охумамысан. Тәзәдән оху, амма бу дәфә јаваш-јаваш оху», — дејә јолдашы ҹаваб верир.\nҸесинту китабы јенидән охујур. Охујуб гуртарандан сонра јолдашына дејир: «Бурада јазыланларын һамысы јахшыдыр. Һамысы Мүгәддәс Китабдан ҝөтүрүлүб. Һәтта өлүләрин руһуна ситајиш барәдә Мүгәддәс Китабда нә дејилдији дә јазылыб».\nЈолдашы дејир: «Үчүнҹү дәфә оху, анҹаг бу дәфә охујанда һәр абзасын алтындан хәтт чәк. Јахшы-јахшы оху. Мүтләг сәһв тапаҹагсан».\nҸесинту бу дәфә дә китабы чох диггәтлә охујур, һәр абзасы хәтләјир. Китабы үчүнҹү дәфә охујуб гуртардыгдан сонра дејир: «Бурада јазыланларын һамысы дүздүр. Гардашым оғлу һаглы имиш». Ҹесинту инди Јеһованын Шаһидләри илә Мүгәддәс Китабы өјрәнир.\nГыз иман ҝәтирир\nГуамда јашајан өнҹүл баҹы понапели бир гадына тәблиғ едәркән она «Мүгәддәс Китабы өјрәнмәк нәјә ҝөрә ваҹибдир?» адлы видеону ҝөстәрир. Баҹы јенә ҝәләҹәјини дејир. Анҹаг нечә дәфә ҝәлсә дә, ону евдә тапмыр. Бир дәфә гапыны гадынын гызы ачыр. Баҹы фүрсәтдән истифадә едиб гыза «Јеһованын досту ол» видеолар силсиләсиндән бир видео ҝөстәрир. Видео гызын чох хошуна ҝәлир. Баҹы нөвбәти дәфә ҝәләндә гапыны гадынын өзү ачыр вә хош хәбәрә һәвәслә гулаг асыр. Сөһбәт әснасында ајдын олур ки, сән демә, бу гадынын гызы анасына дејиб ки, она видео ҝөстәрән гадынын ҝетдији ибадәт јеринә ҝетмәк истәјир. Гадынын хош хәбәрә мараг ҝөстәрмәсинә сәбәб гызынын бу сөзләри олуб. Баҹымыз она Мүгәддәс Китаб дәрсинин неҹә кечирилдијини ҝөстәрир вә онлар ҝәлән дәфә ҝөрүшмәк үчүн вахт тәјин едирләр.\nОнлар «чобансыз гојунлар кими» иди\nТеранс адлы бир рајон нәзарәтчиси һәјат јолдашы Стелла илә бирликдә Папуа-Јени Гвинејанын тәјин олунмамыш бир әразисинә, Инакора ҝетмишдиләр. Теранс хатырлајыр: «Бура ҝәлдијимиз илк ҝүн иди. Сәһәр тездән гапынын сәсинә ојандыг. Гапынын ағзында хејли адам бизи ҝөзләјирди. Сәһәр саат 6-дан ҝүнортаја кими онлара тәблиғ еләдик. Биз јујунмаг үчүн сөһбәтимизи јекунлашдырдыг. Јујунуб гуртарандан сонра ҝөрдүк ки, бизи ҝөзләјәнләрин сајы артыб. Беләҹә, ҝүнорта саат 2-дән ҝеҹә јарысына кими тәблиғ етдик». Сәһәриси ҝүн бу ҹүтлүк тездән дуруб башга бир әразијә јолланды. Бу сәбәбдән ҹамаат ҝәләндә онлары евдә тапа билмәди. Теранс дејир: «Онлар бизим һарада олдуғумузу өјрәниб далымызҹа ҝәлдиләр. Биз ҝүнортаја гәдәр онлара тәблиғ еләдик. Галдығымыз јерә гајыданда ҝөрдүк ки, гапымызын ағзында нә гәдәр адам бизи ҝөзләјир. Ҝүнүмүз һәр ҝүн белә кечирди. Бу инсанлар “чобансыз гојунлар кими” идиләр» (Мәт. 9:36).\nПапуа-Јени Гвинеја. Инсанлар Теранс вә Стелланы сәбирсизликлә ҝөзләјирләр\nТерапевтә верилән һәдијјәләр\nЈени Каледонијада јашајан Агнес адлы өнҹүл баҹы әли ағрыдығы үчүн физиотерапевтин јанына ҝедир. Һәким Агнес баҹыны мүајинә едәндә она дејир: «Бу ҝүнә кими о гәдәр әзијјәт чәкән инсан ҝөрмүшәм ки, Аллаһын рәһмли олдуғуна шүбһә едирәм». Агнес Јеһоваја шүкүр едир ки, Онун неҹә Аллаһ олдуғуну демәјә имканы јараныб. Сонра о, терапевтә «Дәрд-сәр нә вахтса битәҹәк?» адлы буклети верир вә она Вәһј 21:3, 4 ајәләрини охујур.\nТерапевт дејир: «Чәтин ки, сизин охудуғунуз ајәләр мәним Мүгәддәс Китабымда олсун. Чүнки мәндә јалныз дөрд Мүждә вар». Терапевт баҹынын Јеһованын Шаһиди олдуғуну биләндә дејир ки, о, вәтәни Чилидә оланда Јеһованын Шаһидләринә раст ҝәлиб.\nАгнес баҹынын јадына Чили барәдә JW телевизијасында ҝөстәрилмиш филиалын һесабаты дүшүр. Һәкимин јанына нөвбәти дәфә ҝәләндә планшетиндә һәмин видеону она ҝөстәрир. Терапевт видеода Чилидәки Бејтели вә Топланты залыны ҝөрәндә мәәттәл галыр. Видеону ҝөстәрәндән сонра баҹы дејир: «Сизә даһа бир шеј ҝәтирмишәм: бүтөв Мүгәддәс Китаб! Кечән һәфтә сизә охудуғум Вәһј 21:3, 4 ајәләрини бурадан охуја биләрсиниз». Терапевт елә севинир ки, јериндән сычрајыб баҹыны гуҹаглајыр вә дејир: «Бу ики ҝөзәл һәдијјәјә ҝөрә чох сағ олун».\nЈени Каледонија. Терапевт мәәттәл галыр\nБаҹы нөвбәти дәфә ҝәләндә әсас дәрс вәсаитини ҝәтирир вә әзаб-әзијјәтин диҝәр сәбәбләрини ачыглајыр. Терапевт бу јахынларда Чилијә мәзунијјәтә ҝедәҹәјини билдирир вә дејир ки, бу китабы өзү илә апарыб орада охумаг истәјәрди.


Q=10	C=8	SS=2	LS=2	PS=0	DC=0	LC=0	SD=0	BS=6	G0=119	G1=107	G2=51	DLID=az_RU	BODY= Әхлаг китабларыны мүталиә етдикдә шәриәт, тәригәт вә һәгигәт кими белә ирфани терминләрә раст ҝәлдим. Хаһиш едирәм бу терминләри изаһ един? - Cavablar xəzinəsi - açılmasında məqsəd İslama aid suallara cavab vermək olmuşdur\nİnternetə qoyma tarixi: 2011/05/21\nSaytın kodu fa1242\tArxiv kodu 14208\nИрфан әһли, инсаны өз сејр вә мәнәви һәрәкәти илә ҝәлдији әсл вәтәнинә гајыдан бир варлыг кими бахырлар. Онларда Һагга јахынлашмагла фасилә вә узаглыг арадан ҝетмиш вә бу јахынлыгла Һагг дәрҝаһында фани олмуш, Онунла баги галмышлар. Беләликлә, ирфан сејр вә мәнәвијјаты долу вә һәрәкәтдәдир. Бу һәрәкәт вә сејр, башлыг вә сонлуғун өзүнәмәхсус мәрһәләләри вар ки, ону кечмәлидир. Бу ҹәһәтдән инсанын камал “һәгигәтинә” вә Илаһи дәрҝаһа јахынлашмасы, јалныз “шәриәтин” батининә әл атмагла - јәни, һәмин “тәригәт”лә әлә ҝәлә биләр.\nШәриәт; “Шәриәт” сөзү әрәб дилиндә “шәре” сөзүнүн көкүндән олуб, јол вә гајда мәнасындадыр. Амма дини терминолоҝијада Аллаһ-таала тәрәфиндән пејғәмбәрләр вә өвлијалар васитәси илә инсанларын тәрбијә олунмасындан өтрү ҝөндәрилмиш вә ачыгланмыш ганунлардыр ки, инсанларын ихтијарында иҹра вә әмәл мәрһәләсинә гојулмушдур.” Башга сөзлә десәк, “шәриәт, Китаб, Пејғәмбәр (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) вә мәсум имамларын (әлејһимуссалам) ганунлар топлусудур ки, онларын тәлими вә истифадәси илә инсан јарадылышында олан һәдәфинә чатыр.”\nТәригәт; Бу кәлмә “тәриг” (јол) сөзүндән алынмыш, “јол кечмәк” мәнасындадыр. Ирфан дилиндә исә “инсанијјәт мәртәбәләри, илаһи мәрһәләләри вә камал дәрәҹәләрини кечмәклә инсанын камал мәртәбәсинин ән јүксәк мәгамына чатмасыдыр.”\nҺәгигәт; Бу сөз дә “һагг” сөзүндән алынмыш, “хариҹдә бир шејин һәгигәтлә ујғун олмасы” мәнасындадыр. Ирфани терминолоҝијада исә “варлыг аләминин һәгигәтини кәшф етмәк, Һәггүл-јәгинә чатмаг”дыр. Шәриәтә әмәл етмәк әслиндә, инсанлығын камал дәрәҹәләрини кечмәкдән башга бир шеј дејилдир. Камал дәрәҹәләрини кечмәк исә инсанын мәрифәтинин вә иманынын јүксәк сәвијјәли олмасына сәбәб олур вә башга сөзлә десәк, һәгигәт, тәригәтин батини, тәригәт исә шәриәтин батинидир.\nИрфан вә Ислам ирфаны нәзәриндә инсан елә бир мәнәви варлыгдыр ки, өз мәнәви сејри илә ҝәлдији әсл мәканына гајытмаг үчүн һәрәкәтдә вә чалышмагдадыр. Бу јолда Һагда узаг олмаг мәгамындан узаглашмагла фасиләләри арадан апарыр вә сонда Һаггын затында фани олур, Онун вүҹуду илә әбәдијјәт аләминә говушур. “Еј инсан! Сән (өләнә гәдәр) Рәббинә доғру чалышыб чабалајырсан. Сән Она говушаҹагсан!”\nИнсанын “камал” һәгигәтинә чатмасы вә илаһи гүрб мәгамына јахын олмаг “шәриәтин” батини сајылан “тәригәти” әлә ҝәтирмәдән мүмкүн дејилдир. Бу ҹәһәтдән ирфан алимләринин истифадә етдикләр кәлмәләрдә “шәриәт”, “тәригәт” вә “һәгигәт” терминләринә раст ҝәлирик.\nЈеддинҹи әсрин икинҹи јарысынын ирфан алимләриндән бири Иззәддин Нәсәфи өзүнүн Әл-Инсани-камил китабында јазыр: “Шәриәт пејғәмбәрләрин сөзү, тәригәт пејғәмбәрләрин әмәли вә һәгигәт пејғәмбәрләрин ҝөзүдүр. Мәнәви сејрдә олан инсан әввәл “шәриәт елминдән” лазым олан гәдәр өјрәнмәли, сонра өјрәндикләриндән “тәригәт јолунда” әмәл етсин бунунла да, “һәгигәт нурундан” онун да үзәринә бир шеј дүшсүн.\nПејғәмбәрин (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) бујурдуғу һәр бир сөзү гәбул едәнә “шәриәт әһли”, Пејғәмбәрин (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) әмәлләрини јеринә јетирәнә “тәригәт әһли” вә Пејғәмбәрин (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) ҝөрдүјү һәр бир шеји ҝөрә исә “һәгигәт әһли” дејилир. Һәр үч дәстәдән оланлар камил олуб инсанларын рәһбәрләридирләр. Бу үч дәстәнин һеч бириндән олмајан нагис олуб һејванлар кимидирләр. “Биз ҹинлəрдəн вə инсaнлaрдaн бир чoxуну Ҹəһəннəм үчүн јaрaтдыг. Oнлaрын гəлблəри вaрдыр, лaкин oнунлa (Аллaһын бирлијини сүбут eдəн дəлиллəри, өзлəринин дини бoрҹ вə вəзифəлəрини) aнлaмaзлaр. Oнлaрын ҝөзлəри вaрдыр, лaкин oнунлa (Аллaһын мө’ҹүзəлəрини) ҝөрмəзлəр. Oнлaрын гулaглaры вaрдыр, лaкин oнунлa (өјүд-нəсиһəт) eшитмəзлəр. Oнлaр һeјвaн кимидирлəр, бəлкə дə, (oндaн) дaһa чox зəлaлəтдəдирлəр. Гaфил oлaнлaр дa мəһз oнлaрдыр!” вә \nӘлбәттә, шәриәт бәһсиндә ирфан алимләринин бәзи нәзәријјәләри вар ки, фигһ ганунлары илә зидд кими дә нәзәрә ҝәлә биләр.\nШиә аләминдә ариф вә мәшһур алимләрдән бири мәрһум сејид Һејдәр Амули бу үч дәстәнин вә мәгамын - јәни, шәриәт, тәригәт вә һәгигәт арасындакы заһири анлашылмазлығы арадан апармагдан өтрү бир сыра ачыгламалар вермишдир. Бүтүн бу мәгамлары јанашы вә охшар адларла изаһ едәрәк онларын һамысынын бир һәгигәтдә бирләшдијини билдирир. Амма, мүхтәлиф етибарларла онларын әслиндә ејни бир һәгигәт олдуғу мәлум олур. О, өзүнүн бәзи сөзләриндә јазыр: “ ....бәс бу мәсәлә ајдын олдугдан сонра ону да билмәк лазымдыр ки, “шәриәт” елә бир аддыр ки, илаһи јолларын үсул вә шахәләринә, иҹазә вә үзүрләринә аид олмагла онларын ән јахшысына гојулмуш бир аддыр. “Тәригәт” исә бу јолларын ән јахшысы вә ән мөһкәмини, ән давамлысыны тутмагдыр. Һәр јол вә мәсләк ки, инсаны ән јахшы, ән мөһкәм вә ән ҝөзәл еһтијатлара әмәл етмәклә һәгигәтә чатдырыр ону әлә ҝәтирмәк вә она әмәл етмәјә “тәригәт” дејилир. Бүтүн бу јолларда әмәл, сөз, сифәт вә һаләтләрин һамысы нәзәрә алыныр. Амма, “һәгигәт” ондан сонра ҝәлир вә кәшф, ҝөзлә ҝөрмәк һалда олмаг вә ја виҹдан васитәси илә дәрк етмәклә бүтүн бу гејд олунмушлары тәсдиг етмәкдир. Неҹә ки, Ислам Пејғәмбәри (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) Һарисәдән сорушду: Еј Һарисә! Неҹә сүбһ етди? Ҹаваб верди: “Елә сүбһ етдим ки, һәгигәтә иман ҝәтирмиш һалда олам! ...”\nО, өз сөзләрин ардынҹа јазыр: “....демәли, онун гејбә иманы һагдыр. “Шәриәт”, кәшф вә әлә ҝәтирдији мәрифәт, беһиш вә ҹәһәннәм, әрш дә “һәгигәт”дир. Дүнјада зөһдү, ҝеҹәләр ојаглығы вә тешнәлији “тәригәт”дир. ....Бүтүн бу гејд олунмуш кәшф вә мәгамлардан Аллаһ-таала өз мүгәддәс китабында хәбәр вермишдир ки, охујуруг: “Хејр, әҝәр (Гијамәт ҝүнү сизә нә едиләҹәјини) там јәгинликлә билсәјдиниз (фани дүнја малына ујмаздыныз)! (Еј мүшрикләр! Гијамәт ҝүнү) сиз о Ҹәһәннәми мүтләг ҝөрәҹәксиниз! Бәли, сиз (Ҹәһәннәмә васил олдугдан сонра) ону мүтләг өз ҝөзүнүзлә ҝөрәҹәксиниз!”  Башга бир ајәдә бујурур: “Шүбһәсиз ки, бу, тәкзиболунмаз һәгигәтдир!” “Елмул-јәгин” сајылан биринҹи мәтрәбә һәман “шәриәт” һөкмүндәдир. “Ејнүл-јәгин” сајылан икинҹи мәртәбә һәман “тәригәт” һөкмүндәдир. “Һәггүл-јәгин” сајылан үчүнҹү мәртәбә исә әслиндә “һәгигәт” һөкмүндә ачыгланыр. ....”\nДаһи алим, шәһид вә бөјүк философ Мүртәза Мүтәһһәри бу үч термин һаггында јазыр:\n“Арифләр вә гејри-арифләр, хүсусилә, арифләрлә фәгиһләр арасында ән мүһүм ихтилафлардан бири дә шәриәт, тәригәт вә һәгигәт һаггында онларын хүсуси нәзәријјәләридир..... Фәгиһләр бу гәдәр ачыглама верирләр ки: шәриәт (һөкмләр вә ганунлар) пәрдәси алтында бир сыра мәсләһәтләр вардыр. Бу мәсләһәтләр, инсаны һәгигәтә вә ја Аллаһа јахынлашдырмагдан өтрү бир нөв мәнзилләрә охшајыр. Арифләрин нәзәријјәләри будур ки, шәриәтин батини “јолдур” вә ону “тәригәт” адландырырлар. Бу јолун сону исә һәгигәтдир. ....; јәни, бири заһир, диҝәри батин, үчүнҹүсү исә батинин батинидир.”\nБашга сөзлә десәк, инсан истәр-истәмәз сејр вә һәрәкәтдәдир. Белә олан һалда әҝәр инсан бу һәрәкәт вә сејрини шәриәт илә ујғунлашдырса, инсанијјәт вә һәгигәтә јахынлашса, бир о гәдәр чох камала доғру ирәлиләјиши олар вә һәгигәт үзәриндән пәрдә ҝөтүрмәклә Аллаһ-таалаја јахынлашар. Бүтүн шәкк вә шүбһәләр белә инсанын гәлбиндән силиниб чыхыр. Варлығ сәһифәсиндән бүтүн чатышмамазлыглар вә нөгсанлар мәһв олуб арадан ҝедир вә инсанын өзү илаһи ҝүзҝү олур. Һәмчинин, белә инсан диҝәрләри үчүн дә бир дәстәк вә һидајәтчи ролуну ифа едир. Демәли, шәриәтә әмәл етмәк һәмин тәригәтдир вә тәригәтин дә сәмәрәси вә нәтиҹәси һәгигәтдир.\nАмма, инсанларын әмәлләри, нијјәтләри, ихласлары вә иманлары фәрглидир. Бу тәригәтин нәтиҹәсини әлә ҝәтирмәк вә һәгигәтә јетишмәк дә һәр бир фәрддә фәрглидир. Белә ки, бәзиләриндә тәригәтин әсәри лазымынҹа дејилдир, амма Ислам Пејғәмбәри (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) вә Мәсумларда (әлејһимуссалам) лазымынҹа ҹилвәләнир.\nАллаһ-тааланын һикмәт саһиби олдуғу үчүн бүтүн варлыглары, о ҹүмләдән, инсанлары да һәдәфсиз вә һикмәтсиз јаратмамышдыр. Тәбиәт варлыгларынын јарадылышындан һәдәф онларын тәбии иҹбари сејр вә һәрәкәтин кечмәси, мүҹәррәд (мәләкләр кими) варлыгларын исә камал вә сон һәдәфләри илк јарадылышда илаһи немәт кими онлара верилир вә һасил олур. Амма инсанлар мухтар олдуғуна ҝөрә онларда ирадә вә гәрара ҝәлмәк һәдәфә чатмаларында ролу вардыр. Һәр бир ишдән өтрү гәсд вә гәрара ҝәлмәкдән өтрү о ишин һәдәфи, фајдалары вә нәтиҹәләри һаггында дүшүнмәк лазымдыр. Бу мөвзуда мәрифәт әлә ҝәтирмәдән һеч бир ишин гәрар вә ирадәсини вермәк олмаз. Лакин инсан, вәһј вә илаһи гүввә олмадан белә бир һәдәф вә камала јетишә билмәз. Бунун да шаһиди мүтәфәккир инсанлар арасында бу мөвзуда олан ачыг ајдын ихтилафдыр. Белә һалда, вәһј, пејғәмбәрләрин ҝөндәрилмәси, китабларын назил олунмасы васитәси илә илаһи көмәјә еһтијаҹ вардыр. Аллаһ-таала да һикмәт саһиби олдуғуна ҝөрә инсанлары башсыз бурахмамыш, онлара бу һәдәфә - јәни, камала јетиб һидајәтә чатмаларындан өтрү вәһј васитәси илә китаблар јолламыш вә пејғәмбәрләр сечмишдир. Өз мәгсәдинә чатмагдан өтрү инсана дүзҝүн јолу ҝөстәрмишдир. Бунанла да әҝәр инсанлар өз сағлам фитрәти вә әглинин сөзүнә табе олсалар вә дүнјанын аз бәр-бәзәји вә алдадыҹы ҝөзәлликләринә вурулмасалар, һәјатынын бүтүн саһәләриндә чох асанлыгла Аллаһ-тааланын әмр вә гадаған бујурдугларына тәслим олаҹаглар. Бүтүн бу илаһи тәлимләр, Ислам Пејғәмбәринин (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) ачыгламалары вә Мәсумларын (әлејһимууссалам) тәфсирләри “шәриәт” үнваны илә таныныр. Шәриәт һөкмләринә әмәл едән инсан Аллаһ-таала тәрәфә һәрәкәт едән бир мүсафирдир ки, онун һәрәкәт вә ҝүҹвериҹиси бир тәрәфдән әлә ҝәтирдији хејирли ишләрин мүкафаты, диҝәр тәрәфдән исә һәмин илаһи тәлимләр - јәни, шәриәтдир. Инсан бу јолда нә гәдәр ирәли ҝетсә, иман вә иманла шәриәтдә мөһкәмләнсә, анба-ан өз мәгсәдинә тәрәф јахынлашмыш олаҹаг. Шәриәт һөкмләринә там шәкилдә иман ҝәтирмәк вә әмәл етмәк инсанијјәт јолунда һәрәкәт етмәк демәкдир. Бу хүсуси һәрәкәтә “тәригәт” дејилир. Бу сәфәр диҝәр әксәр сәфәрләрлә мүгајисәдә өзүнүн һәдәф вә мәгсәдли олмасы илә сечилир. Јәни, бу јолда атылмыш һәр бир аддымда инсан тәзә ҹазибәлик вә ҝөзәл мәнзәрәләрлә үзләшир. Һәмчинин, бу ҹазибәлијин инсан нәфсинә тәсири истәр-истәмәз онун камиллијиндә мүсбәт ирәлиләјишинә сәбәб олур. Башга сөзлә десәк, инсанын бу јолда атдығы һәр бир аддымы илә онун кечмишлә мүгајисәдә кејфијјәт вә кәмијјәтини нәзәрә алараг мәгсәдинә даһа чох јахынлашдырмыш олур. Бундан сонракы һәдәфи јолунда атдығы һәр бир јени аддымда - јәни, һәгигәтин кәшфи вә Аллаһа јахынлашмагла иманына даһа дәринлик бәхш едир вә иманы чохалыр. Бунунла да, инсан һәгигәтә јетишир.\nМәшһур алим Әлламә Һәсәнзадә Амули бу мөвзуда бујрур: “...инсан әбәди бир мөвҹуддур, Гуран, ирфан вә бурһана (дәлилә) әсасән, “елм” вә “әмәл” инсаны камиллијә чатмагда јетишдирир.......вә инсанын руһунун гидасы сајылыр. Неҹә ки, су вә чөрәк инсан бәдәнинин гидасы сајылыр..... јәни, ҹисмин гидасы инсанын бәдәнинин галмасына, руһунун гидасы исә онун натиг нәфсинин әбәди олмасына сәбәб олур. ....инсанын ҹанынын елә бир гидасы ки, метафизик аләминдә инсанын варлығы илә натиг нәфсинин бирлијинә сәбәб олур вә бунунла да әбәди вә даими галыр. Демәли инсан, ҝеҹә-ҝүндүз “тәриг” јолунда һәрәкәт етдикдән сонра өзүнүн “әбәдилијини” гурур. ....инсан өзүнүн писликләрдән горумалыдыр. Ҝәрәк билсин вә анласын ки, һидајәт вә ислаһ јолуну кечмәлидир. ... Аллаһ-таала бу гәрибә варлығы - јәни, инсанын варлығыны варлыг аләминдә ән бөјүк варлыг кими јаратмышдыр. Бу варлығын кәнарында исә ону һәр шејдән горујан вә она доғру-дүзҝүн јол ҝөстәрән бир “китаб” гәрар вермишдир. .....Бизим әмәли ирфанда Гуранын ҝөстәришиндән башга һеч бир јолумуз јохдур. Ислам Пејғәмбәринин (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) вә Әһли-Бејтин (әлејһимусссалам) бу јолдакы дуа вә ачыгламалары исә әслиндә сонсуз илаһи кәрамәтә вәсл олан Гурана гајыдыр. ...” Нәзәр вә әмәли ирфанда бәшәр ичиндә Ислам Пејғәмбәринин (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) вә Онун пак Әһли-Бејтинин (әлејһимуссалам) сөзүндән дәјәрли вә гијмәтли сөз тапылмаз. Һәр бир инсанын ҹан вә руһуна лазым олан һәр бир гида кими Гуранда вә Мәсумларын (әлејһимуссалам) кәламында “Аллаһ-таалаја јахынлашмагдан өтрү” һәр шеј вардыр. “Аллаһа јахын олмаг” јәни, илаһи сифәтләрлә сифәтләнмәк вә мәләквари әхлагла зинәтләнмәкдир. Јәни, инсан өз инкишаф јолунда әмәли вә елми ҹәһәтдән ирәли ҝетсин вә елә бир мәгама чатсын ки, илаһи сифәтлә сифәтләнсин. Әлбәттә, бәзи мәртәбәләр горунур. Гуранда охујуруг: “Елм верилмиш кимсәләрә хүсуси мәгам вә мәртәбәләр верилмишдир.” Бу мәртәбәнин ән јүксәк мәгамы одур ки, инсан там өз истедадына чатсын вә камилләшсин. Амма һәр бир инсан өз истедады сәвијјәсиндә вә камал јолунда әлә ҝәтирдији хүсуси мәгамлара чатыр вә ниҹат әһли олур. ......Инсан әмәли ирфанда елә бир мәгама чатыр ки, бәрзәх ҝөзү ачылыр; јәни, инсанлары өз дахили сифәт вә әсл батини хүсусијјәтләри илә мүшаһидә едир.....даһи шәхслијјәтләр вә һаг өвлијалар үчүн Гијамәт бу дүнјада гурулмушдур. Беләҹә јаваш-јаваш уҹа мәртәбәләрә галхыр, нәһајәт, арифләрин ағасы, мүттәгиләрин башчысы, мүвәһһидләрин имамы вә Ислам Пејғәмбәринин (сәлләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) ҹанишини әмирәл-мөминин Әли (әлејһиссалам) бујурдуғу кими олур: “Әҝәр ҝөјләрин пәрдәләри ачылса, бир зәррә дә олсун јәгинлијимә бир шеј артмаз!” Дүнја вә ахирәт бизә пәрдә архасында ҝөрүндүјү кими о Һәзрәтә бағлы дејилди.”\nСонда һәгиги ариф, мәрһум ајәтуллаһ Хомејнинин (рәһмәтуллаһ) инсанын дүнја вә ахирәт мәгамыны ачыглајыб, инсанынын зөвгүнә ујғун олан елмләләрә ишарә етдикдән сонра гејд етдији бир мәсәләни хатырладырыг: “Бүтүн фајдалы елмләр бу үч гисмә бөлүнүр; әгли, камал вә руһи вәзифәләрә аид олан елм, гәлби әмәлләр вә онун вәзифәләрини ачыглајан елм, нәфсин заһирдә вә галибдә ҝөстәрдији әмәлләри ачыглајан елм. .... бу елмләрин һәр биринин диҝәринә мүнасибәтдә бағлылыглары вар вә бири-диҝәринин әсәриндән тәсирләнир. Истәр камиллик јолунда, истәрсә дә нөгсанлыгда олсун. Мәсәлән, әҝәр кимсә өз бәндәчилијиндә вә заһири әмәлләриндә дә олса, пејғәмбәрләрин бујурдуғу ҝөстәришләр үзрә әмәл етсә истәр-истәмәз бу әмәлләр онун гәлб вә руһунда өз тәсирини гојаҹаг вә инсанын әхлаг вә руһијјәси камала доғру һәрәкәт едәҹәк. Һәмчинин, һәр кәс өз батини һиссләринин пакланмасы вә рәфтарларынын нәзарәтдә олмасы илә мәшғул олса, истәр-истәмәз заһирдәки ики сәһәдә дә тәсирли олаҹагдыр. Неҹә ки, иман вә етигадын әһкамларынын камалы диҝәр ики мәгама да мүсбәт тәсир гојур. Белә олан һалда “бағлылыг” сөзү әслиндә истәр-истәмәз бу әлаҹсызлыг үзүндән истифадә олунур. Әслиндә белә демәк лазымдыр: “Һәр һансы бир һәгигәтин заһирләри вә батинләри вардыр.” Һәр һансы мәгамда олсан да еј әзиз! Һәмишә чалыш ки, гәлбиндән шејтаны вә онун вәсвәсәләрини чыхарыб ихласыны чохалт! Белә етсән әлбәттә, сәнин үчүн нәтиҹә олаҹаг вә “һәгигәтә” тәрәф јол тапаҹагсан. Сәндән өтрү “һидајәт јолу” ачылаҹаг вә Аллаһ-таала сәнин әлиндән јапышаҹаг!”\n Нәсәфи, Иззәддин ибн Мәһәммәд, Камил инсан, сәһ.3\n Әраф сурәси, 179.\n Мүтәһһәри, Мүртәза, Ислам елмләри илә танышлыг, сәһ.82\n Сејјид Һејдәр Амули, Ҹәвамиул-әсрар вә мәнбәул-әнвар; тәрҹүмә, Сејјид Ҹавад Һашими Үлја, сәһ.266, 267;\n Тәкасур сурәси, 5-7\n Вагиә сурәси 95.\n Ҹәвамиул-әсрар вә мәнбәул-әнвар; тәрҹүмә, 267, 268\n Мүтәһһәри, Мүртәза, Ислам елмләри илә танышлыг, ирфан бөлмәси, сәһ.80-82\n Мүҹадилә сурәси 11.\n Һәсәнзадә, Һәсән, Мәрифәт сәмасында, сәһ.386-387.\n Мусәви Хумејни, Руһуллаһ, “40 һәдис китабынын шәрһи”; сәһ.386-387\n Мусәви Хумејни, Руһуллаһ, “40 һәдис китабынын шәрһи”; сәһ.394\n2969 Nəzəri irfan 2007/07/09\n: در مطالعه ی کتاب های اخلاقى - عرفانى، به اصطلاحات "شریعت"، "طریقت" و "حقیقت" برخورد کردم. لطفاً این اصطلاحات را توضیح دهید.\n11124 Nəzəri irfan 2013/01/16\nاهل عرفان انسان را موجودى مىدانند که با قدم سیر و سلوک به اصلى که از آن جا آمده است باز مىگردد و دورى و فاصله با ذات حق از بین رفته و در بساط قرب، از خود فانى و به او باقى مىگردد. بنابراین، ...\n11976 Nəzəri irfan 2009/07/11\n: Saya menemui beberapa istilah “syariat”, “tarikat”, “hakikat” ketika membaca buku-buku akhlak dan irfan, mohon anda jelaskan beberapa istilah ini?\n8391 Nəzəri irfan 2011/06/21\nPara ahli Irfan atau kaum Arif memandang bahawa manusia akan dapat kembali ke tempat asalnya dan menghilangkan “jarak” kewujudannya dengan Tuhan dengan melangkah di jalan-jalan spiritual (sair suluk). ...\n5089 Təzə kəlam 2010/07/18\n3465 Qədim kəlam 2012/03/14\n2640 Nizamlar hüquq və əhkam 2012/03/11\n1778 Qanun və qaydalara riayət etmək 2015/05/30\n5050 Əməli əxlaq 2012/01/08\n3460 Qədim kəlam 2010/11/10\n3421 Qədim kəlam 2011/10/20\n1156 احترام به نام خدا، قرآن، پیشوایان 2015/05/04\n3387 Quran elmləri 2012/03/11\n2984 Nizamlar hüquq və əhkam 2012/02/13\n79781 Əməli əxlaq 2011/06/28\n22021 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/04/14


Q=12	C=12	SS=6	LS=0	PS=0	DC=0	LC=0	SD=0	BS=8	G0=7	G1=0	G2=0	DLID=az_RU	BODY=(src)="1"> 3 Хидмәтә һазыр көнүллүләр\n(src)="2"> 7 « Сән Јеһоваја ҝүвән , јахшылыг ет »\n(src)="5"> 12 Ирадә азадлығындан дүзҝүн истифадә един\n(src)="7"> 17 Тәвазөкарлыг .\n(src)="8"> Дәјәрдән дүшмәјән хүсусијјәт\n(src)="9"> 22 Һәр вәзијјәтдә тәвазөкар олун\n(src)="10"> Бу мәгаләләр тәвазөкарлыг барәдә мәлумат верир .\n(src)="13"> 27 Ҝөрдүјүнүз иши садиг адамлара әманәт един\n(src)="1"> « Сән Јеһоваја ҝүвән , јахшылыг ет , . . сәдагәтлә аддымла » .\n(src)="2"> НӘҒМӘ : 133 , 63\n(src)="3"> Нуһ пејғәмбәрдән нә өјрәнирик ?\n(src)="4"> Давуд падшаһдан нә өјрәнирик ?\n(src)="5"> Јеһованын диҝәр садиг хидмәтчиләриндән нә өјрәнирик ?\n(src)="6"> Јеһова инсаны јараданда она һансы габилијјәтләри бәхш едиб ?\n(src)="8"> Бундан әлавә инсана виҹдан , јәни јахшыны писдән ајырмаг габилијјәти бәхш едиб .\n(src)="9"> Виҹдан инсаны ҝүнаһдан чәкиндирир вә етдији ҝүнаһлардан ибрәт ҝөтүрмәјә көмәк едир .\n(src)="10"> Јеһова баҹарыгларымыздан неҹә истифадә етмәји мәсләһәт ҝөрүр ?\n(src)="11"> Јараданымыз истәјир ки , биз өз баҹарыгларымыздан сәмәрәли шәкилдә истифадә едәк .\n(src)="12"> Чүнки О , бизи севир вә бунун бизә мәмнунлуг ҝәтирәҹәјини билир .\n(src)="13"> Өз Кәламы васитәсилә Јеһова бизә габилијјәтләримиздән саваб ишләр ҝөрмәк үчүн истифадә етмәји мәсләһәт ҝөрүр .\n(src)="14"> Мисал үчүн , Төвратда дејилир : « Чалышганын нијјәти уғур ҝәтирәр » .\n(src)="15"> Диҝәр ајәдә дә јазылыб : « Әлиндән нә ҝәлирсә , вар ҝүҹүнлә ет » .\n(src)="16"> Инҹилдән охујуруг : « Нә гәдәр ки әлимиздә фүрсәт вар , һамыја . . . јахшылыг едәк » , « һәр кәс алдығы әнама әсасән , . . бир - биринә хидмәт етсин » .\n(src)="17"> Бу ајәләрдән ҝөрүнүр ки , Јеһова һәм өзүмүзә , һәм дә башгаларына фајда ҝәтирән ишләр ҝөрмәјимизи истәјир .\n(src)="18"> Инсанын ҝүҹү һансы мәнада мәһдуддур ?\n(src)="19"> Јеһова баҹарыг вә габилијјәтләримиздән ән јахшы шәкилдә истифадә етмәјимизи истәсә дә , баша дүшүр ки , ҝүҹүмүз мәһдуддур .\n(src)="20"> Биз һеч вахт гејри - камиллији , ҝүнаһы вә өлүмү арадан галдыра билмәрик .\n(src)="21"> Һәмчинин инсанлары идарә етмәк игтидарында дејилик , чүнки һәр кәсин ирадә азадлығы вар .\n(src)="23"> Чәтинликләр јарананда « Јеһоваја ҝүвән , јахшылыг ет »\n(src)="24"> Бу мәгаләдә нәји нәзәрдән кечирәҹәјик ?\n(src)="25"> Биз Јеһоваја һәр вәзијјәтдә архаланмалыјыг , Онун бизә дәстәк олаҹағына вә баҹармадығымыз шејләри бизим әвәзимизә едәҹәјинә әмин олмалыјыг .\n(src)="26"> Ејни заманда , О истәјир ки , биз әлимиздән ҝәлдији гәдәр проблемләримизи һәлл едәк вә инсанлара јардым ҝөстәрәк .\n(src)="27"> ( Зәбур 37 : 3 ајәсини охујун . )\n(src)="28"> Узун сөзүн гысасы , биз һәм Јеһоваја ҝүвәнмәли вә јахшылыг етмәли , һәм дә сәдагәтлә аддымламалыјыг .\n(src)="29"> Ҝәлин ҝөрәк Јеһоваја ҝүвәнән вә буну әмәлләри илә ҝөстәрән инсанлардан , мәсәлән , Нуһ пејғәмбәрдән , Давуд падшаһдан вә диҝәр мөмин инсанлардан нә өјрәнирик .\n(src)="30"> Онларын нүмунәсини арашдырдыгҹа ҝөрәҹәјик ки , онлар мүәјјән шејләри баҹармасалар да , диггәти баҹардыглары шејләрә јөнәлдирдиләр .\n(src)="31"> Нуһ пејғәмбәрин үзләшдији вәзијјәти тәсвир един .\n(src)="32"> Нуһ пејғәмбәрин јашадығы дөврдә јер үзү зоракылыгла вә әхлагсызлыгла долу иди .\n(src)="33"> Пејғәмбәр Јеһова Аллаһын бир ҝүн пислијә сон гојаҹағына әмин иди .\n(src)="34"> Амма чох еһтимал ки , о , аллаһсыз инсанларын арасында јашадығы үчүн мәнәви ҹәһәтдән әзаб чәкирди .\n(src)="35"> Ејни заманда баша дүшүрдү ки , мүәјјән шејләр ондан асылы дејил , амма елә шејләр вар ки , ондан асылыдыр .\n(src)="36"> Инсанлар мүждәјә лагејд јанашанда ( 6 — 9 абзаслара бахын )\n(src)="37"> 6 , 7 . а ) Нәләр Нуһ пејғәмбәрдән асылы иди ?\n(src)="38"> б ) Бизим вәзијјәтимизлә Нуһ пејғәмбәрин вәзијјәти арасында һансы охшарлыг вар ?\n(src)="39"> Нуһ пејғәмбәрдән асылы олмајан шејләр .\n(src)="40"> Нуһ Аллаһын һөкм хәбәрини инсанлара усанмадан чатдырырды , амма онлары нә бу хәбәрә һај вермәјә мәҹбур едә , нә дә дашгынын вахтыны тезләшдирә биләрди .\n(src)="41"> Нуһ Јеһоваја ҝүвәнмәли вә әмин олмалы иди ки , дашгын Аллаһын тәјин етдији вахтда олаҹаг .\n(src)="42"> Нуһ пејғәмбәр кими , биз дә писликлә долу дүнјада јашајырыг .\n(src)="43"> Јеһова бу дүнјаны да мәһв едәҹәјини вәд едиб .\n(src)="44"> Биз инсанлара « Падшаһлыг һаггындакы . . . мүждә » ни зорла гәбул етдирә билмәрик .\n(src)="45"> Бөјүк мүсибәтин вахтыны тезләшдирмәк дә бизим әлимиздә дејил .\n(src)="46"> Биз дә Нуһ пејғәмбәр кими Аллаһын бүтүн писликләрә тезликлә сон гојаҹағына әмин олмалыјыг .\n(src)="47"> Јеһова писликлә долу бу дүнјанын һөкм ҝүнүнү артыг тәјин едиб вә әминик ки , бу һөкмү бир ҝүн белә ҝеҹикдирмәјәҹәк .\n(src)="48"> Нуһ пејғәмбәр диггәтини нәјә ҹәмләмишди ?\n(src)="49"> ( Мәгаләнин әввәлиндәки шәклә бахын . )\n(src)="50"> Нуһ пејғәмбәрдән асылы олан шејләр .\n(src)="51"> Нуһ пејғәмбәр диггәтини ҝүҹү чатмајан шејләрә јох , ҝүҹү чатан шејләрә јөнәлдирди .\n(src)="53"> Сөзсүз ки , бу , Нуһа иманда мөһкәм галмаға көмәк етмишди .\n(src)="54"> О , тәблиғ етмәклә јанашы , физики вә әгли баҹарығыны ишә салараг Аллаһын бујруғу илә ҝәми тикмишди .\n(src)="55"> ( Ибраниләрә 11 : 7 ајәсини охујун . )\n(src)="56"> Нуһ пејғәмбәрдән нүмунә ҝөтүрәрәк нә етмәлијик ?\n(src)="57"> Биз дә Нуһ пејғәмбәр кими « Рәббин ишиндә чох » чалышмалыјыг .\n(src)="58"> « Рәббин ишинә » ибадәт евләринин тикинтиси вә тәмири , топлантыда көнүллү кими хидмәт етмәк , Бејтелдә ја да тәрҹүмә офисиндә хидмәт етмәк кими ишләр дахилдир .\n(src)="59"> Ән үмдә ишимиз исә тәблиғ ишидир , чүнки мәһз тәблиғ иши бизим ҝәләҹәклә бағлы үмидимизи мөһкәмләндирир .\n(src)="60"> Бир баҹы тәблиғ хидмәти һаггында нөвбәти сөзләри демишди : « Инсанлара Падшаһлығын ҝәтирәҹәји немәтләр барәдә данышанда ҝөрүрәм ки , онларын ҝәләҹәјә һеч бир үмиди јохдур вә проблемләрин нә вахтса битәҹәјинә инанмырлар » .\n(src)="61"> Амма тәблиғ иши бизә ҝәләҹәјә мүсбәт бахмаға көмәк едир вә һәјат уғрунда ҝедән јарышда галиб ҝәлмәк гәтијјәтимизи артырыр .\n(src)="62"> Давуд пејғәмбәр һансы ҹидди ҝүнаһлара јол вермишди ?\n(src)="63"> Јеһова Аллаһ Давуд падшаһ демишди ки , о , Онун үрәјинҹә олан бир инсандыр .\n(src)="64"> Давуд өләнә кими Јеһоваја сәдагәтини горумушду , амма онун да ҹидди ҝүнаһлары олуб .\n(src)="65"> О , Бадсәба илә әхлагсызлыг етмишди .\n(src)="66"> Ҝүнаһыны өрт - басдыр етмәк үчүн Бадсәбанын әри Урјаја суи - гәсд гурмушду ; онун дөјүш мејданында өлдүрүлмәси үчүн план һазырламышды .\n(src)="67"> Һәтта Урјајын өлүм планынын јазылдығы мәктубу онун өз әлинә вериб ҝөндәрмишди .\n(src)="68"> Тәбии ки , ҝеҹ - тез Давудун ҝүнаһынын үстү ачылды .\n(src)="69"> Бу заман о , неҹә давранды ?\n(src)="70"> Кечмиш ҝүнаһлар әзаб верәндә ( 11 — 14 абзаслара бахын )\n(src)="71"> 11 , 12 . а ) Нәләр Давуд падшаһдан асылы дејилди ?\n(src)="72"> б ) Ҝүнаһларымыздан төвбә етсәк , Јеһова бизә неҹә көмәк едәҹәк ?\n(src)="73"> Давуд падшаһдан асылы олмајан шејләр .\n(src)="74"> Давуд нә заманы ҝери гајтарыб сәһвини дүзәлдә , нә дә ҝүнаһларынын нәтиҹәсиндән јахасыны гуртара биләрди .\n(src)="75"> Ҝүнаһларынын нәтиҹәсиндә бичдији бәзи аҹылары өмрүнүн ахырына кими јашајаҹагды .\n(src)="76"> Буна ҝөрә дә о иман етмәли иди ки , үрәкдән төвбә етсә , Јеһова ону бағышлајаҹаг вә әмәлләринин ағыр нәтиҹәләринә дөзмәјә ҝүҹ верәҹәк .\n(src)="77"> Гејри - камил олдуғу үчүн бүтүн инсанлар ҝүнаһ ишләдир .\n(src)="78"> Бәзи ҝүнаһлар диҝәрләриндән даһа ҹидди олур .\n(src)="79"> Тәәссүф ки , мүәјјән сәһвләри дүзәлтмәк мүмкүн дејил , инсан онун нәтиҹәләринә дөзмәјә мәҹбурдур .\n(src)="80"> Анҹаг биз әминик ки , сәмими - гәлбдән төвбә етсәк , һәтта проблемләр өз ҝүнаһларымыз уҹбатындан олса белә , Јеһова онлара дөзмәјә көмәк едәҹәк .\n(src)="81"> ( Әшија 1 : 18 , 19 ; Һәвариләрин ишләри 3 : 19 ајәләрини охујун . )\n(src)="82"> Давуд падшаһ Јеһова илә мүнасибәтләрини неҹә бәрпа етди ?\n(src)="83"> Давуд падшаһдан асылы олан шејләр .\n(trg)="87"> What David could do : David allowed Jehovah to help him recover spiritually .\n(src)="84"> Давуд падшаһ Јеһова Аллаһла мүнасибәтләрини дүзәлтмәк истәјирди .\n(trg)="88"> One way he did that was by accepting correction from Jehovah’s representative , the prophet Nathan .\n(src)="85"> Буна ҝөрә дә Јеһованын Натан пејғәмбәр васитәсилә вердији төһмәти гәбул етди .\n(trg)="89"> David also prayed to Jehovah , confessing his sins and expressing a sincere desire to be restored to Jehovah’s favor .\n(src)="87"> Давуд пејғәмбәр јол вермәди ки , етдији ҝүнаһлар ону мәнәви ҹәһәтдән јыхсын .\n(trg)="90"> Instead of being paralyzed by guilt , David learned from his mistakes .\n(src)="88"> О , сәһвләриндән ибрәт ҝөтүрдү .\n(trg)="91"> Indeed , he never repeated those serious sins .


Q=8	C=4	SS=0	LS=2	PS=4	DC=0	LC=0	SD=0	BS=2	G0=40	G1=26	G2=10	DLID=az_RU	BODY=Лавилиләр 19 | Онлајн Мүгәддәс Китаб | Јени дүнја тәрҹүмәси\nМүгәддәсликлә бағлы ганунлар (1—37)\nБичин гајдалары (9, 10)\nКар вә кор адамла рәфтар (14)\nКин сахламајын (18)\nСеһрбазлыг вә ҹиндарлыг гадағандыр (26, 31)\nБәдәнә тәсвир дөјдүрмәк гадағандыр (28)\nГоҹалара һөрмәт (32)\nЈаделлиләрлә рәфтар (33, 34)\n19 Бундан сонра Јеһова Мусаја деди: 2 «Бүтүн Исраил иҹмасына белә сөјлә: “Сиз мүгәддәс олмалысыныз, чүнки Мән, Аллаһыныз Јеһова мүгәддәсәм.+ 3 Гој һәр кәс ата-анасына һөрмәт етсин.+ Шәнбә ҝүнүнә риајәт един.+ Мән сизин Аллаһыныз Јеһовајам. 4 Пуч аллаһлара үз тутмајын,+ өзүнүз үчүн төкмә бүтләр дүзәлтмәјин.+ Мән сизин Аллаһыныз Јеһовајам. 5 Јеһоваја үнсијјәт гурбаны ҝәтирәндә елә ҝәтирин ки,+ О, сиздән разы галсын.+ 6 Гурбанын әти кәсилән ҝүн вә ертәси ҝүн јејилмәли, үчүнҹү ҝүнә галан исә јандырылмалыдыр.+ 7 Әтдән үчүнҹү ҝүн јејилсә, гурбан гәбул олунмајаҹаг. Бу әт мурдардыр. 8 Ондан јејән адам ҝүнаһына ҝөрә ҹаваб вермәли олаҹаг, чүнки о, Јеһоваја мәхсус олан мүгәддәс шеји мурдарлајыб. Беләси халгын арасындан јох едилмәлидир*. 9 Торпағынызда мәһсул бичәндә тарланын гыраг-буҹагларыны бичмәјин, јерә төкүлән башаглары јығмајын.+ 10 Һәмчинин үзүмлүјүнүздә тәнәкләрдә галан, ја да јерә дүшән салхымлары јығмајын. Онлары касыб-кусуб вә гәрибләр үчүн сахлајын.+ Мән сизин Аллаһыныз Јеһовајам. 11 Оғурлуг етмәјин,+ адам алдатмајын,+ бир-биринизә кәләк ҝәлмәјин. 12 Мәним адымла јаландан анд ичиб+ Аллаһынызын адына ләкә ҝәтирмәјин. Мән Јеһовајам. 13 Һеч кимә фырылдаг ҝәлмәјин,+ сојғунчулуг етмәјин.+ Муздлу ишчинин һаггыны сәһәрә гәдәр өзүнүздә сахламајын.+ 14 Кар адама ләнәт охумајын, кор адамы јыхмаг үчүн ајағынын алтына һеч нә гојмајын.+ Аллаһыныздан горхун.+ Мән Јеһовајам. 15 Әдаләтсиз һөкм чыхармајын. Нә касыбын тәрәфини сахлајын, нә дә варлыја үстүнлүк верин.+ Һәр кәси әдаләтлә мүһакимә един. 16 Гапы-гапы ҝәзиб ҹамааты шәрләмәјин.+ Һеч кимин гәсдинә дурмајын.*+ Мән Јеһовајам. 17 Үрәјиниздә һеч кимә гаршы нифрәтиниз олмасын.+ Адама сәһвини ҝөстәрин ки,+ онун ҝүнаһына шәрик олмајасыныз. 18 Гисас алмајын.+ Сојдашыныза кин сахламајын. Башгасыны өзүнүзү севдијиниз кими севин.+ Мән Јеһовајам. 19 Мәним ганунларыма риајәт един: ики ҹүр ев һејваныны ҹүтләшдирмәјин. Саһәјә ики нөв тохум сәпмәјин+ вә ики ҹүр ипликдән тохунмуш палтар ҝејинмәјин.+ 20 Кимсә башгасына ад едилмиш, лакин гијмәти өдәнмәмиш вә ја азадлыға бурахылмамыш кәнизлә јахынлыг етсә, икиси дә ҹәзаландырылмалыдыр. Лакин кәниз һәлә азад олмадығына ҝөрә өлдүрүлмәмәлидирләр. 21 Киши Јеһованын һүзуруна, Һүзур чадырынын ҝиришинә тәгсир гурбаны кими бир гоч ҝәтирмәлидир.+ 22 Каһин тәгсир гурбаны кими ҝәтирилән гочла онун үчүн етдији ҝүнаһа ҝөрә Јеһованын һүзурунда кәффарә вермәлидир. Беләҹә, онун ҝүнаһы бағышланаҹаг. 23 Сизә верәҹәјим торпагда әкдијиниз мејвә ағаҹынын бәһрәсини напак, һарам сајмалысыныз. Үч ил ондан јемәк гадағандыр. Ондан јемәмәлисиниз. 24 Дөрдүнҹү ил ағаҹын мејвәләри мүгәддәс сајылмалы вә бөјүк шәнликлә Јеһоваја тәгдим олунмалыдыр.+ 25 Бешинҹи ил исә ағаҹын мејвәсини јејә биләрсиниз, о, сизә бол мәһсул верәҹәк. Мән сизин Аллаһыныз Јеһовајам. 26 Ганлы һеч нә јемәјин.+ Фала бахмајын, сеһрбазлыг етмәјин.+ 27 Ҝиҹҝаһыныздакы түкләри гырхмајын. Саггалынызы корламајын*.+ 28 Өлүјә ҝөрә бәдәниниздә јара ачмајын.+ Бәдәнинизә дөјмә дөјдүрмәјин. Мән Јеһовајам. 29 Гызынызы пис јола салыб ону ләкәләмәјин ки,+ өлкәдә фаһишәлик олмасын вә позғунлуг баш алыб ҝетмәсин.+ 30 Шәнбә ҝүнүмә риајәт един+ вә мүгәддәс мәканыма һөрмәтлә јанашын. Мән Јеһовајам. 31 Ҹиндарлара+ үз тутуб, бахыҹы+ јанына ҝедиб өзүнүзү мурдарламајын. Мән сизин Аллаһыныз Јеһовајам. 32 Ағсачлынын гаршысында ајаға галхын,+ гоҹалара һөрмәт един.+ Аллаһыныздан горхун.+ Мән Јеһовајам. 33 Өлкәниздә јашајан јаделли илә пис рәфтар етмәјин.+ 34 Аранызда јашајан јаделлијә јерли адам кими бахын.+ Ону өзүнүзү севдијиниз кими севин, чүнки сиз дә Мисир торпағында гәриб олмусунуз.+ Мән сизин Аллаһыныз Јеһовајам. 35 Нәјинсә узунлуғуну, енини вә һәҹмини өлчәркән әјрилик етмәјин.+ 36 Тәрәзиниз, чәки дашыныз, маје вә бәрк мәһсуллар чәкмәк үчүн ишләтдијиниз габлар дүзҝүн олмалыдыр.+ Мән сизи Мисир торпағындан чыхаран Аллаһыныз Јеһовајам. 37 Мәним бүтүн әмрләримә вә һөкмләримә табе олмалысыныз, онларла јашамалысыныз.+ Мән Јеһовајам”».\n^ Јахуд өлдүрүлмәлидир.\n^ Диҝәр вариант: киминсә һәјаты тәһлүкәдә оланда кәнарда дуруб бахмајын.\n^ Һәрфән: саггалынызын гырагларыны корламајын. Ҝөрүнүр, бурада бүтпәрәстләрин адәтинә истинад едилир.


Q=3	C=1	SS=0	LS=1	PS=0	DC=0	LC=0	SD=0	BS=0	G0=89	G1=72	G2=33	DLID=az_RU	BODY=Онлар өзләрини көнүллү олараг тәгдим едирләр. Тајванда | Тәлим\nДИЛИ: Aзәрбајҹан (кирил әлифбасы) Азәрбајҹан (латын әлифбасы) Вјетнам Данимарка Индонезија Исвеч Конго Литва Маврики креолу Македонија Малта Непал Нидерланд Норвеч Сејшел креолу Украјна Чин (мандарин, садәләшдирилмиш) Чин (мандарин, әнәнәви) албан алман амһара африкаанс ајмара бенгал бикол болгар варај венда волајта газах ган гуарани гуҹарат гырғыз дхолуо ермәни естон ефик зулу ибо иврит илок инҝилис исланд испан италјан каннада каонде каталан кечуа (Боливија) кикујју килуба кинјаруанда кирунди кореја коса куангали куанјама латыш лингала лози лувале луганда лунда малагаси малај малајалам маратһ мајја маҹар михе монгол ндебеле ндонга оромо осетин пангасинан папјаменто (Аруба) папјаменто (Күрасао) полјак португал пәнҹаб румын рус санго свати себуан сепеди серб серб (латын) сесуто (Лесото) сетсвана сингал словак словен сотсил сранан-тонго суаһили суаһили (Конго) тагалог таи тамил татар таҹик телугу тетела тигре тсонга тумбука түрк түркмән түркмән (кирил) урду фарс фин франсыз хорват чех чибемба чилуба чинјанја читонга читонга (Малави) чичева шона јапон јунан ҝүрҹү Һаити креолу һилигајнон һинд әрәб өзбәк\nҺАЛ-ҺАЗЫРДА 35 јашларында олан Чүнг Кјүнг вә Ҹүли ҹүтлүјү беш ил әввәлә кими Сиднејдә (Австралија) даими пионерлик едирди. Чүнг Кјүнг бөлүшүр: «Биз јарым ҝүн ишләјир, раһат доланырдыг. Оранын ҝөзәл иглими вар иди, јашајыш асан иди. Аиләмиз, достларымыз јанымызда иди». Бунунла белә, Чүнг Кјүнгла Ҹүлини сыхан бир шеј варды. Онлар билирдиләр ки, Јеһоваја даһа чох хидмәт етмәк үчүн һәр ҹүр имканлары вар, амма дәјишиклик етмәјә ҹүрәтләри јохдур.\n2009-ҹу илин конгресиндә ешитдикләри бир чыхыш онлары силкәләди. Натиг сөзләрини хидмәтләрини ҝенишләндирмәк имканы оланлара үнванламышды. О демишди: «Машын јалныз ишә дүшдүкдән сонра сүрүҹү ону саға вә ја сола дөндәрә биләр. Ејнилә, јалныз һәрәкәтә дүшдүјүмүз, јәни мәгсәдимизә чатмаг үчүн сәј ҝөстәрдијимиз тәгдирдә, Иса бизә истигамәт верә биләр» *. Бу әр-арвада елә ҝәлирди ки, натиг сөзләрини бирбаша онлара дејиб. Елә һәмин конгресдә Тајванда хүсуси тәјинатлы мүждәчи кими хидмәт едән бир ҹүтлүк мүсаһибә вермишди. Онлар хидмәтдә дујдуглары севинҹдән сөз ачмыш вә һәлә дә даһа чох көмәјә еһтијаҹ олдуғуну вурғуламышдылар. Чүнг Кјүнг вә Ҹүли бу сөзләри дә өзләринә аид етдиләр.\nҸүли дејир: «Бу конгресдән дәрһал сонра Јеһоваја дуа едиб Тајвана көчмәк үчүн ҹәсарәт истәдик». О әлавә едир: «Амма јенә дә дахилимиздә бир горху вар иди. Өзүмүзү дәрин бир һовуза биринҹи дәфә тулланмаға һазырлашан адам кими һисс едирдик. Онлара бу “тулланышы” јеринә јетирмәјә “күләјә бахан тохум сәпмәз, булудлара бахан әкдијини бичмәз”, — сөзләринин јазылдығы Ваиз 11:4 ајәси көмәк етди». Чүнг Кјүнг дејир: «Кәнардан бахмағы дајандырыб әкиб-бичмәјә башладыг». Онлар дөнә-дөнә дуа едир, хүсуси тәјинатлы мүждәчиләрин биографијаларыны охујур вә хидмәт үчүн Тајвана көчәнләрлә е-маил васитәсилә јазышырдылар. Нәһајәт, машынларыны, ев әшјаларыны сатыб үч ајдан сонра Тајвана көчдүләр.\nТӘБЛИҒИН ЛӘЗЗӘТИНИ КӘШФ ЕДӘНЛӘР\nМүхтәлиф өлкәләрдән 100-дән чох баҹы-гардаш Тајванын Падшаһлығын тәблиғчиләринә даһа чох тәләбат олан әразиләриндә хидмәт едирләр. 21—73 јаш арасында олан бу көнүллүләр Австралија, Бөјүк Британија, Канада, Франса, Јапонија, Кореја, Испанија вә Бирләшмиш Штатлардан көчүбләр. Онларын арасында 50-дән чох субај баҹы вар. Ҝәлин ҝөрәк бу чалышган баҹы-гардашлара хариҹә көчүб орада хидмәт етмәјә нә көмәк едиб.\nКанададан олан Лора адлы субај баҹы Тајванын гәрбиндә пионер кими хидмәт едир. Лакин он ил бундан әввәлә кими онун тәблиғ етмәкдән елә дә хошу ҝәлмирди. Лора дејир: «Мән о гәдәр аз хидмәт едирдим ки, онун ҝөзәллијини дуја билмирдим». Сонра Канададакы достлары она онларла бирҝә бир ајлыг Мексикада хидмәт етмәји тәклиф етдиләр. Лора дејир: «Биринҹи дәфә иди ки, бу гәдәр чох хидмәт етмишдим. Гәрибә иди, бу, мәним хошума ҝәлмишди».\nТәблиғин дады дамағында галан Лора Канадада әҹнәбидилли јығынҹаға кечмәк гәрарына ҝәлди. О, Чин дили курсуна јазыб чиндилли групда хидмәт етмәјә башлады вә гаршысына мәгсәд гојду ки, Тајвана көчсүн. 2008-ҹи илин сентјабрында мәгсәдинә чатды. Лора дејир: «Бу јени мүһитә там өјрәшмәјим тәхминән бир ил чәкди. Анҹаг инди Канадаја гајытмаг һеч ағлымын уҹундан белә кечмир». Инди о, тәблиғ етмәјә неҹә јанашыр? «Бу, мәнә ләззәт верир», — дејә о бөлүшүр. «Өјрәнәнләрин Јеһованы таныдыгҹа һәјат тәрзләрини неҹә дәјишдикләрини ҝөрмәкдән бөјүк хошбәхтлик јохдур. Тајванда хидмәт етдијим бу мүддәт әрзиндә бу бөјүк севинҹи дәфәләрлә дадмышам».\nДИЛ МАНЕӘСИНИ АШАНЛАР\nТәхминән сәккиз ил әввәл Бирләшмиш Штатлардан Тајвана көчмүш инди 35-јашларында олан Брајн вә Мишел ҹүтлүјү тәзә-тәзә етдикләри хидмәтдә бир мәна ҝөрмүрдү. Лакин бир тәҹрүбәли хүсуси тәјинатлы мүждәчи онлара демишди: «Јаддан чыхармајын ки, кимәсә вердијиниз бир трактат белә, һәмин инсанын Јеһова һагда алаҹағы илк хәбәр ола биләр. Она ҝөрә дә сизин хидмәтдә ҝөрдүјүнүз иш олдугҹа ваҹибдир!» Бу руһландырыҹы сөзләр Брајн вә Мишелә тәслим олмамаг үчүн гол-ганад верди. Башга бир гардаш онлара демишди: «Руһдан дүшмәјәсиниз дејә Чин дилини өјрәнәркән өзүнүздәки инкишафы ҝүндән-ҝүнә јох, конгресдән-конгресә өлчүн». Нәтиҹәдә, онлар мүвәффәгијјәт газандылар вә хидмәтдә сәмәрәли олдулар.\nБәс хариҹи дил өјрәнмәјә сәни нә тәшвиг едә биләр? Хидмәт етмәк истәдијин өлкәјә ҝедиб ора илә јериндә таныш ол. Орадакы јығынҹаг ҝөрүшләринә ҝет, јерли баҹы-гардашларла әлагә сахла, онларла тәблиғә чых. Брајн дејир: «Падшаһлыг хәбәринә даһа чох инсанын һај вермәси вә баҹы-гардашларын мәһәббәти сәнә хариҹдә хидмәт етмәјин ҝәтирдији чәтинликләри ашмаға көмәк едәҹәк».\nӨЗҮНӘ ИШ ТАПАНЛАР\nТајванын даһа чох тәләбат олан әразиләринә көчән бәзи пионерләр өзләрини доландырмаг үчүн инҝилис дилиндән дәрс верирләр. Кристин вә Мишел исә дәниз мәһсуллары сатырлар. Кристин бөлүшүр: «Әввәлләр һеч вахт бу ишлә мәшғул олмасам да, бунун сајәсиндә бурада гала билирик». Инди Кристинин даими мүштәриләри вар. Бу јарымҝүнлүк иш онлара өзләрини доландырмаға көмәк едир, беләҹә, бу пионерләрин ән әсас ишә — хидмәтдә инсан тутмаға даһа чох вахтлары галыр.\n«ХИДМӘТДӘН ҺӘЗЗ АЛ»\nБирләшмиш Штатлардан олан Уилјам вә Ҹенифер тәхминән једди ил әввәл Тајвана көчүб. Уилјам дејир: «Дил өјрәнмәк, пионер кими хидмәт етмәк, јығынҹағын гејдинә галмаг, пул газанмаг, бунларын һамысыны ејни вахтда етмәк адамын бүтүн ҝүҹүн алыр». Бәс өһдәсиндән ҝәлмәјә вә севинҹләрини горумаға онлара нә көмәк етди? Онлар ҝүҹләри чатан мәгсәдләр гојмушдулар. Мәсәлән, Чин дилини өјрәнәркән гаршыларына елә бөјүк мәгсәдләр гојмурдулар ки, өһдәсиндән там ҝәлә билмәјәндә мәјус олсунлар.\nУилјам бир сәјјар нәзарәтчинин она дедији сөзләри хатырлајыр: «Хидмәтдән һәзз ал». Башга сөзләрә десәк, руһани мәгсәд гојдугдан сонра бизи бу мәгсәдә доғру апаран һәр аддымдан һәзз алмалыјыг. Верилән бу мәсләһәт онлара ујғунлашмағы баҹармаға, јерли мәсул гардашларын мәсләһәтинә гулаг асмаға вә јени өлкәдә етдикләри хидмәтдә мүвәффәгијјәтли олмаг үчүн ишләрини саһмана салмаға көмәк етди. Уилјам дејир: «Бу, бизә белә бир адада хидмәт етмәклә јанашы, онун ҝөзәллијиндән һәзз алмаға да көмәк етди».\nУилјам вә Ҹенифер кими, Бирләшмиш Штатлардан олан Меган адлы субај баҹы да Чин дилиндә данышмағы даһа да јахшылашдырмаға чалыша-чалыша өз хидмәтиндән һәзз алыр. Һәр һәфтәсону о, бир груп тәблиғчи илә мәһсулдар бир әразидә — Тајванын ән бөјүк лиманы олан Каушјунг портунда тәблиғ едир. Меган ҝәмидән-ҝәмијә тәблиғ едир, хош хәбәри Бангладеш, Һиндистан, Индонезија, Филиппин, Таиланд вә Вануатудан олан балыгчылара чатдырыр. «Балыгчылар лиманда чох аз галдыглары үчүн биз онларла дәрһал, елә орадаҹа Мүгәддәс Китаб өјрәнмәсинә башлајырыг. Хош хәбәри онларын һамысына чатдырмаг үчүн, әксәрән, бир дәфәјә дөрд-беш нәфәрлә өјрәнмә кечирирәм». Бәс о, Чин дилини неҹә өјрәнир? Баҹы дејир: «Дүздүр, истәјәрдим, даһа тез өјрәним, амма бир гардашын бир дәфә мәнә дедији: “Сән әлиндән ҝәләни ет, Јеһова зәһмәтини јердә гојмајаҹаг”, — сөзләрини һеч вахт унутмурам».\nТӘҺЛҮКӘСИЗ, САДӘ ВӘ МӘНАЛЫ ҺӘЈАТ\nБөјүк Британијадан олан Кети һәлә хариҹә көчмәздән әввәл ҝөтүр-гој едирди ки, хариҹи өлкәдәки һансы тәјинат субај бир баҹы үчүн тәһлүкәсиз олар. О, өз нараһатчылығыны дуада Јеһоваја билдириб бир нечә филиала мәктуб ҝөндәрди вә субај баҹылар үчүн һансы тәһлүкәләрин ола биләҹәјини сорушду. Бундан сонра о, мәктубларына ҝәлән ҹаваблары диггәтлә нәзәрдән кечирир вә гәрара ҝәлир ки, онун үчүн ән јахшысы Тајвана ҝетмәкдир.\nКети 2004-ҹү илдә 31 јашында Тајвана көчүр вә орада садә һәјат сүрүр. О бөлүшүр: «Мән баҹы-гардашлардан һарадан уҹуз гијмәтә мејвә-тәрәвәз ала биләҹәјими сорушдум. Сағ олсунлар, вердикләри мәсләһәт хәрҹләрими хејли азалтды». Садә һәјат сүрмәјә она нә көмәк едир? Кети дејир: «Һәмишә Јеһоваја дуа едирәм ки, садә јемәклә вә садә әјин-башла кифајәтләнмәјә мәнә көмәк етсин. Јеһованын мәнә әсил тәләбатларымы ҝөрмәји өјрәтмәси вә истәкләримин гулу олмамаға көмәк етмәси дуаларымын ҹавабыдыр». О әлавә едир: «Садә һәјат сүрмәк мәнә хошдур, чүнки бунун сајәсиндә диггәтими руһани шејләрә јөнәлдә билирәм».\nКетинин һәјаты садә олса да, мәналыдыр. О, бунун сәбәбини изаһ едир: «Мән әксәр инсанларын хош хәбәрә һај вердији бир әразидә тәблиғ едирәм. Бундан бөјүк хошбәхтлик нә ола биләр?!» О, Тајвана көчдүјү вахтларда пионерлијә башладығы шәһәрдә ҹәми ики чиндилли јығынҹаг вар иди, инди исә онларын сајы једдијә чатыб. Кети дејир: «Бу мөһтәшәм инкишафы өз ҝөзүмлә ҝөрмәк вә бичин ишиндә иштирак етмәк һәјатымы даһа да мәналы едир!»\n«ОНЛАР ҺӘТТА МӘНӘ ЕҺТИЈАҸ ДУЈУРДУЛАР!»\nМәгаләнин әввәлиндә һагларында бәһс етдијимиз Чүнг Кјүнг вә Ҹүли инди нә едирләр? Әввәл-әввәл Чүнг Кјүнг дүшүнүрдү ки, Чин дилини јары-јарымчыг билдијинә ҝөрә јығынҹаға елә дә хејри дәјмир. Лакин јерли гардашлар бу фикирдә дејилдиләр. Чүнг Кјүнг дејир: «Јығынҹағымыз ики јығынҹаға бөлүнәндә бир хидмәти көмәкчи кими мәнә чохлу әлавә мәсулијјәтләр һәвалә едилди. Мәһз һәмин вахтдан һисс етдим ки, бөјүк тәләбат олан әразидә хидмәт едирәм». О ҝүлүмсәјәрәк әлавә едир: «Бу инанылмаз бир шејдир, онлар һәтта мәнә еһтијаҹ дујурдулар!» О, бу ҝүн ағсаггал кими хидмәт едир. Ҹүли әлавә едир: «Биз һеч вахт әлдә етмәдијимиз наилијјәти, мәмнунлуғу вә хошбәхтлији дадырыг. Биз бура көмәк етмәк үчүн ҝәлмишдик, лакин бурада сүрдүјүмүз мәналы һәјатын бизә көмәји дәјди. Бурада хидмәт етмәји бизә нәсиб етдији үчүн Јеһоваја миннәтдарыг!».\nБир чох өлкәләрдә руһани бичиндә иштирак едәҹәк тәблиғчиләрә һәлә дә бөјүк тәләбат вар. Тәһсилини битирдикдән сонра һәјатыны нәјә һәср едәҹәјин һагда дүшүнүрсән? Субајсанса, Јеһованын тәшкилаты үчүн даһа фајдалы олмаг истәјирсән? Истәјирсән аиләнлә бирҝә Јеһоваја хидмәт етмәјин ҝәтирдији хошбәхт хатирәләри јашајасан? Тәгаүдә чыхмысанса, дәјәрли һәјат тәҹрүбәни башгалары илә бөлүшмәк истәјәрсән? Әмин ол ки, Падшаһлығын тәблиғчиләринә даһа чох тәләбат олан әразидә хидмәт етмәји сечсән, бол хејир-дуалар дадаҹагсан.\n^ абз. 3 «Аллаһын Падшаһлығы һаггында “әтрафлы шәһадәт верин”» китабынын 16-ҹы фәслинин 5, 6-ҹы абзасларына бах.


Q=18	C=10	SS=3	LS=7	PS=0	DC=2	LC=0	SD=0	BS=7	G0=135	G1=97	G2=61	DLID=az_RU	BODY= Гијамәт ҝүнүндә Аллаһ - тааладан башга бүтүн варлыглар, һәтта, Әзраил дә (ә) өләҹәкми? - Cavablar xəzinəsi - açılmasında məqsəd İslama aid suallara cavab vermək olmuşdur\nSaytın kodu fa1700\tArxiv kodu 11059\nСуала ики бөлмәдә ҹаваб верәҹәјик;\n1. Гијамәтдә өлүмүн маһијјәти вә әһатәси\n2. Бу һаләтдән истисна олунмушлар\nГуран нөгтеји-нәзәдән һәр шејин өлүмү о замандыр ки, “әҹәли” (сон вахты) чатмыш олсун. Башга тәрәфдән бүтүн јаранмышларын, истәр инсан вә истәрсә дә гејри-инсан, әҹәли олдуғундан, демәли, һәр шејин әҹәли вә сону вардыр.\nҺәр бир шејин әҹәли вә сону даими вә сону олмајан Аллаһ-тааланын јанындадыр. Өлүм исә, “мүвәггәти вә фани дүнјадан Аллаһ дәрҝаһында әбәди вә һәмишәлик бир аләмә кечид” демәкдир. Елә бир өлүм ки, бүтүн варлыглары әһатә едәр вә Гијамәт ҝүнү чатан вахт бүтүн варлыглар бу өлүмү дадар вә әслиндә, Гијамәтдә һамы өлүмдән сонра дирилиб, Аллаһ-тааланын һүзуруна ҹәм оларлар.\nГуранда белә бир һадисәнин әввәли “шејпурун чалынмасы” илә бүтүн јаранмышларын өлүмү, икинҹи дәфә јенә шејпурун чалынмасы илә һамынын тәзәдән дирилмәси илә билдирилир. Бу сәбәбдән бир груп ајә вә рәвајәтләр јерин вә ҝөјләрин парчаланмасы вә дағылмасыны, диҝәр тәрәфдән башга бир груп ајә вә рәвајәтләр исә бу заман бүтүн јаранмышларын мәһв олмасыны ачыглајыр. Башга бир груп ајә вә рәвајәтләр исә Гијамәт ҝүнү бүтүн өлүләрин тәзәдән дирилиб әбәди һәјатын тәҹәллиси олан Гијамәт сәһнәсинә дахил олмагларыны хәбәр верир.\nБүтүн бу ајә вә рәвајәтләри арашдырдыгдан сонра мәлум олур ки, јерләр вә ҝөјләр, бәрзәх аләми вә онларын ичиндә оланларын һамысы һәтта, әрши-әланы һәмл едәнләр, Аллаһ-тааланын дәрҝаһына јахын мәләкләр (Ҹәбраил, Микајил, Әзраил вә Исрафил) дә белә дәһшәтли, әзәмәтли һадисәдән вә ики шејпур сәсиндән, јәни, һамыны әһатә едән өлүм вә һамылыгла дирилмә һадисәсиндән, аманда галмајаҹаглар.\nӘввәлдә гејд етдијмиз ајә вә рәвајәтләрин һамысы белә бир әзәмәтли һадисәнин баш верәҹәјиндән хәбәр верир. Гејд етдикләримиздән әлавә, бәзи ајә вә рәвајәтләр белә бир әзәмәтли һадисәнин горху вә вәһшәтиндән аманда галан бир дәстәнин дә хүсусијјәтләрини гејд едирләр ки, онлар бу ики шејпур сәсинин горху вә вәһшәтиндән тамамилә аманда олар вә өз һәјатларына давам едәрләр. Гуран ајәләринә әсасән, белә шәхсләрдә ики мүһүм хүсусијјәт өзүнү даһа чох бүрузә верир. Әслиндә бу ики хүсусијјәт бир һәгигәтә гајыдыр;\n1.Салеһ әмәл саһиби олмаг вә там шәкилдә һәр ҹүр ҝүнаһ вә чиркинликдән пак вә узаг олмаг;\n2.Халис олмаг вә Аллаһ-таалаја мүхлис (ихласлы, саф вә пак) бәндә олмаг;\nБу инсанлар о кәсләрдир ки, дүнјада Аллаһ јолунда етдикләри әмәлләр вә чәкдикләри әзијјәтләрә ҝөрә һәм дүнјаја бағлылыглардан ајрылмыш вә бәрзәх аләминин чәтинликләриндән азад олмуш вә һәм дә дүнјада өз һесаб-китабларына јетишдикләринә ҝөрә бирбаша Аллаһ-тааланын дәрҝаһында беһиштин ән јүксәк дәрәҹәсинә чатмышлар. Нәтиҹәдә, нә бәрзәх аләминдә чох дајаныблар вә нә дә Гијамәтин горху вә вәһшәтләри онлары тута билмишдир. Әслиндә, онлар өз нәфсләриндә “өлмәмишдән әввәл өлүн” һәдисинә там шәкилдә әмәл етмиш бәндәләрдәндир.\nБелә бир дәстәнин ән башлыҹа нүмунәси он дөрд мәсумлардыр (әлејһимуссалам). Бахмајараг ки, пејғәмбәрләр, өвлијалар вә өз нәфсләринин пакланмасы илә һәдәфә чатмыш ариф инсанлар да он дөрд мәсумун (әлејһимуссалам) вилајәтинин көлҝәсиндә вә онларла дүшмәнчиликдән узаг олдуглары тәгдирдә өзләринә ујғун олан белә бир мәгама чата биләрләр вә ики шејпурун вәһшәт вә горхусундан аманда галанлардан сајыла биләрләр.\nСуала лазымынҹа ҹаваб вермәкдән өтрү әввәлҹә Гијамәт баш верән вахтында өлүмүн маһијјәти һаггында изаһ вериб, даһа сонра Гијамәтин әһатә даирәси һаггында арашдырма апармаг лазымдыр. Сонда белә бир мәсәләни ачыгламаг лазымдыр ки, елә кәсләр вар ки, белә бир өлүмүн вәһшәт вә дәһшәти онлары тутмасын, јохса јох? Әҝәр варса, онларын әламәт вә сифәтләри нәдир? Хариҹдә нүмунәләри вар вә варса кимләрдир?\nГуран бахышында һәр шејин өлүмү о замандыр ки, “әҹәли” (сон вахты) чатмыш олсун. Башга тәрфдән бүтүн јаранмышларын истәр, инсан вә истәрсә дә гејри-инсан, әҹәли олдуғундан, демәли, һәр шејин әҹәли вә сону вардыр. Бүтүн варлыглар өз һәрәкәтләриндә сонда елә бир јерә чатаҹаглар ки, артыг орда сакин оларҹаглар. Белә бир нөгтә вә мәканын неҹәлији вә вахты Гуранынын хәбәр вердији кими Аллаһ-тааланын дәрҝаһындадыр. (Гәти әҹәл Аллаһ дәрҝаһындадыр) Аллаһ јанында олан һәр бир шеј исә әбәди вә даимидир. (Аллаһ јанында нә варса әбәдидир) Бу ҹәһәтдән, варлыглар Аллаһ-тааланын дәрҝаһына чатдыгда Онун һүзурунда олаҹаглар, әбәди вә даими бир һәјат тапаҹаглар. Бүтүн варлыглар, истәр инсан вә истәрсә дә гејри-инсан, һамысы өз јашајышларында Аллаһа тәрәф һәрәкәтдә олуб, сонда Она тәрәф гајыдаҹаг вә Гијамәт ҝүнүнда Онун һүзурунда (дәрҝаһында) һазыр олаҹаглар. Варлыгларын Аллаһ-таалаја тәрәф белә гајыдышына “өлүм” дејилир вә бу да дүнјанын мүвәггәти, дәјишән, фәсад, заман, гаранлыг, чохлуг вә дағыныг һәјат тәрзиндән чыхыб, Аллаһ дәрҝаһында әбәди, даими, ҝениш, нурани јеҝанә вә с... һәр бир нөгсандан пак олан бир Ахирәт аләминә дахил олмагдан ибарәтдир. Демәли, белә бир нәтиҹә алмаг олар ки, ҝөј, јер вә онларын арасында олан бүтүн варлыглар вә јаранмышларын һамысы белә бир өлүмү дадаҹаглар. Бахмајараг ки, белә бир һалдан мүхтәлиф тәбирләрлә ад апарырлар; мәсәлән, инсанын руһунун бәдәндән чыхмасына “өлүм”, гејри-инсанын өлүмү үчүн исә башга адлардан истифадә едилир ки, бәһсимизин давамында она ишарәләр едәҹәјик.\nБүтүн аләмләрдә олан варлыгларын һамысыны әһатә едән белә бир өлүм вә әҹәл Гијамәт ҝүнү баш верәҹәк вә о гәдәр әһатәли олаҹаг ки, Аллаһдан башга бүтүн варлыглара аид олаҹаг. Әслиндә, Гијамәтин вахты чатдыгда һәр бир шејин әҹәли тамам олаҹаг вә бүтүн јаранмышлар өлүб, тәзәдән дирилдикдән сонра Гијамәт сәһнәсинә, јәни - Аллаһ-тааланын һүзуруна, ҹәм олаҹаглар.\nБашга сөзлә десәк, Гијмәт вә мәһшәр ҝүнүнүн јахынлашмасы вә баш вермәсинә аз галмыш јер вә ҝөјләр, дүнја вә бәрзәх аләми бир-биринә дәјиб, парчаланаҹаг вә дүнја әһли, бәрзәхдә оланлар вә ҝөјдә оланларын һамысы (мәләкләр вә с..) фани олаҹагдыр. Онун ардынҹа Гијамәт бәрпа олаҹаг вә јаранмышлар Аллаһ-тааланын һүзуна ҹәм олуб, там әбәди вә даими бир һәјата дахил олаҹаглар. Белә бир ахирәт һәјатынын ачыгланмасыны вә изаһыны (Аллаһ дәрҝаһында олмаг вә Гијамәтдә һәјат тәрзи) Гуран вә рәвајәтләрдә она аид ҝәлән хүсусијјәт вә вәсфләри арашдырмагла әлә ҝәтирә биләрик. Амма белә бир мөвзунун там шәкилдә ачыгланмасындан өтрү хүсуси бир китаба еһтијаҹ вардыр.\nГурандан белә бир һәдисәнин баш вермәси “сурун (шејпурун) чалынмасы” илә ифадә олунмушдур. Һәмчинин, шејпурун чалынмасы, һәм Гијамәтин башланмасы илә бүтүн варлыгларын өлүмүнә, ејни һалда икинҹи дәфә шејпурун чалынмасы илә бүтүн өлмүшләрин дирилмәсинә вә Аллаһ-тааланын Гијамәт сәһнәсиндә онун һүзуруна јетишмәсинә, Гијамәтин һесаб-китаб сәһнәсинин бәрпасына дәлаләт едир.\nҺәмчинин, белә бир һадисәдән Гуранда “сәјһә”, “зәҹрә” (сәјһә), “саххә”, “вә нугирру фин-нәгир” (сәс чыхаран бир шејдән чалмаг) кими үнванларла ад апарылмышдыр.\nӘслиндә, бир һәгигәти ачыглајан бүтүн бу сөзләрин ҹәминдән белә бир нәтиҹә әлә ҝәлир ки, “сур” вә “ики дәфә чалмаг” һәмин мәнаны верир ки, һәрби һиссәдә әсҝәрләр үчүн шејпур чалыныр. Биринҹи дәфә чалыныр ки, һамы сакит вә һәрәкәтә һазыр олсун, сонра икинҹи дәфә чалыныр ки галхсынлар вә ....\nБелә бир әзәмәтли һадисәнин Гуран вә рәвајәтләрдә шәрһи ики дәстәдир;\n1.Шејпурун чалынмасы илә өлүмүн вә сакитлијин бәрпа олунмасы, јер вә ҝөјләрин парчаланмасыны билдирән ајәләр. Мәсәлән, Гуранда охујуруг: “Сурун бирҹә дәфә үфүрүләҹәји; јер вә дағларын галдырылыб бирҹә дәфә бир-биринә чырпылаҹағы (әзилиб тоза дөнәҹәји) заман - мәһз о ҝүн (ваге олаҹағына һеч бир шүбһә олмајан) Гијамәт гопаҹагдыр!” Диҝәр ајәдә охујуруг: “Ҝөјү тумар сəһифəси кими бүкүб гaтлaјaҹaғымыз ҝүнү (Гијaмəт ҝүнүнү) јaдынызa сaлын.” Јахуд башга бир ајәдә вар; “Һaлбуки, Гијaмəт ҝүнү јeр бүтүнлүклə Oнун гүдрәт oвҹунун ичиндə oлaҹaг,...” һәмчинин, бунлара бәнзәр диҝәр ајәләр вар ки, һамысы Гијамәт астанасында елә бир һадисәнин баш верәҹәјиндән хәбәр верир ки, сур вә ја она бәнзәр бир шејин чалынмасы илә бүтүн каинат бу сәсин тәсири алтына дүшәҹәк вә гејд олунмуш һадисәләр вар верәҹәкдир.\nБүтүн бу ајәләрдә дәгиг тәфәккүр етмәклә јер вә ҝөјләрин өлүмүнүн кејфијјәтини белә тәсәввүр етмәк олар ки, онларын һазыркы гурулушу тамамилә дәјишәҹәк вә Гијамәт сәһнәсинә ујғун формаја дүшәҹәк.\n2. Икинҹи груп ајәләр буна дәлаләт едир ки, шејпурун чалынмасы илә јер вә ҝөјләрдә нә варса һамысы фани олаҹаг. Мәсәлән, Гуранда охујуруг: “Сур чaлынaҹaғы ҝүн Аллaһын истəдиклəриндəн бaшгa, ҝөјлəрдə вə јeрдə oлaнлaр (бүтүн мəxлугaт) дəһшəтли бир гoрxујa дүшəр вə oнлaрын һaмысы Oнун һүзурунa мүт’и (зəлил) вəзијјəтдə ҝəлəр.” Башга бир ајәдә охујуруг: “Сур (биринҹи дəфə) чaлынaҹaг, Аллaһын ҝөјлəрдə вə јeрдə oлaн истəдији кимсəлəрдəн бaшгa, дəрһaл һaмы јыxылыб өлəҹəк.”. Ајәдә “нәзә” сөзү әрәбҹәдән, шиддәтли горху вә вәһшәтә, “сәигә” исә биһуш вә дәһшәтә дүшмәјә дејилир. Әслиндә бу ики кәлмә бирликдә бәһсимизин әввәлиндә ачыгладығымыз өлүмә ишарәдир. Јәни - өлүм ҝөјләрдә вә јердә һәр нә варса һамысыны дәһшәтли вә вәһшәтли шәкилдә тутаҹаг.\nБүтүн бунлары нәзәрә алмагла демәк олар ки, әввәлән, бәрзәх аләми дүнја аләминин сону вә тамамлајыҹысыдыр ки, ондан гәбр аләми вә ја онун беһиштиндән “дүнја беһишти” үнаны илә ад апарылыр; икинҹи, бүтүн дүнја әһли истәр узун сүрсүн, истәрсә дә гыса, бәрзәх аләминдән кечмәјә мәҹбурдурлар. “Јер үзүндә оланлар”дан мәгсәд, бәрзәх аләминдән әввәл јер үзүндә һәјат сүрәнләр јох, бәлкә дә бәрзәх аләминә дахил оланлардыр. “Ҝөјдә оланлар”дан мәгсәд исә мәләкләр вә хошбәхт руһлардыр. О варлыглар ки, бәрзәхин сурәт вә мисал аләминдән азад олуб, бәрзәх аләминдән фөвгдә, јәни - ҝөјләрдә гәрар тутмушлар.\nСур чалындыгда бу ики дәстәнин өлүмү (бәрзәх вә ҝөјләр аләминдә оланларын). Онлар, дүнја вә торпагдан олан сурәт вә нишанәләриндән азад олмагдан әлавә, бәрзәх аләминдәки сурәт вә шәкилләриндән дә азад олараг, ҝөјләрдән кечиб Аллаһ-тааланын пак затында фәна олаҹаглар.\n3. Башга бир груп ајәләр дә биринҹи шејпурдан сонра фани олмуш бүтүн варлыгларын тәзәдән әбәди һәјата гајтарылмасынын ачыгламасыдыр. Бу ајәләрин ачыгланмасыны бәһсимизин гыса формада олдуғуну нәзәрә алараг сахлајырыг.\nРәвајәтләрин дә гејд олунмуш ајәләр кими үч мөвзуда ачыгламалар вердијини мүшаһидә едирик. Гыса да олса онларын мәзмунуну белә изаһ етмәк олар;\nИсрафил ады мәләк Аллаһын изни илә өлүм шејпуруну чалаҹаг. Онун ардынҹа ҝөјләрдә вә јердә оланларын һамысы - һәтта, илаһи әрши һәмл едәнләр дә (Ҹәбраил вә Микајил) өләҹәкләр. Исрафилин өзү дә Аллаһын әмри илә өләҹәк вә бүтүн шејләр батил олаҹаглар. Дүнјанын фани олмасындан сонра нә заман вә нә дә мәкан вар. Әҹәл вә заманлар јох олар, илләр вә анлар арадан ҝедәр. Аллаһ-тааладан башга һеч бир шеј галмаз.\nБир мүддәт сонра тәзәдән шејпур чалынар, ҝөјләрдә вә јердә нә арадан ҝетмишдирсә тәзәдән дириләр. Һәр шеј өз варлығына гајыдар. Неҹә ки, әввәлдә Халиги онлары белә јаратмышдыр.\nБүтүн бу ајә вә рәвајәтләри арашдырдыгдан сонра мәлум олур ки, јер вә ҝөјләр, бәрзәх аләми вә онларын ичиндә оланларын һамысы, һәтта, әрши-әланы һәмл едәнләр, Аллаһ-тааланын дәрҝаһына јахын мәләкләр белә бу дәһшәтли, әзәмәтли һадисәдән вә ики шејпур сәсиндән, јәни - һамыны әһатә едән өлүм вә һамылыгла дирилмә һадисәсиндән аманда галмајаҹаг вә бу һадисә онларын һамысына аид олаҹагдыр.\nАмма бу бөјүк һадисәнин баш вермәсини тәсдигләјән бүтүн гејд олунмуш вә олунмамыш ајә вә рәвајәтләрдә бүтүн дедикләримиздән әлавә, бир дәстә хүсуси сифәтләрә малик бәндәләрә дә ишарә олунур. Онлар ики шејпурдан сонра баш верәҹәк дәһшәтли вә горхулу һадисләр вә әзијјәтләрдән тамамилә истисна олунурлар вә бүтүн бу һадисләрдән кәнарда там шәкилдә әмин-аманлыгла өз һәјатларына давам едәрләр.\nБүтүн бу һадисәләрдән истисна олунмушларын вәсф вә изаһы Гуран вә равајәтләрдә белә нәгл олунмушдур;\nА) Гурани-кәрим ики ајәдә (Зүмәр сурәси 67 вә Нәмл сурәси 87) “биринҹи сур” чалынмасы мөвзусуну ачыгладыгдан вә ҝөјләрдә, јердә вә онларын арасында оланларын һамысынын “горху” вә “дәһшәтә” дүшдүкләрини хәбәр вердикдән сонра хүсуси ифадә илә (истисна) бир дәстәни бу һадисәләрин горху вә дәһшәтиндән истисна едир. Нәмл сурсинин 89-90-ҹы ајәләриндә исә онлары тәфсир етмиш вә бујурмушдур: “Онлар (истисна олунмушлар) о кәсләрдир ки, јахшы әмәлләри олмушдур.”\nБ) Һәмчинин, “һәјат верән шејпур сәсини” ачыглајан ајәләрдән мәлум олур ки, икинҹи сур чалындыгдан сонра биринҹи шејпурун сәсиндән өлмүш бүтүн варлыглар тәзәдән дирилиб әбәди вә даими һәјата гајтарылаҹаглар. Онларын һамысы Аллаһ-тааланын һүзурунда һазыр олаҹаглар вә бу мөвзу Гуранын Зүмәр сурәсинин 68-ҹи вә Јасин сурәсинин 53-ҹү ајәсиндә ачыгланыр. Бүтүн бунлара бахмајараг, Аллаһ-таала Саффат сурәсинин 127-128-ҹи ајәләриндә бир дәстә “мүхләс бәндәләрини” белә бир һүзур вә чағырышдан да истисна едибдир.\nБунунла да мәлум олур ки, һәм “јахшы әмәл саһибләри” вә һәм дә “мүхләс бәндәләр” һәр ики сур чалымындан сонра баш верән дәһшәт вә горхудан тамамилә амандадырлар. Бу мөвзуда бу ики кәлмәнин (јахшы әмәл саһиби вә мүхләс) мәналарыны билмәклә белә бәндәләри даһа дәгиг вә јахындан танымаг олар. Она ҝөрә дә бу ики сөзү Гуран ајәләри вә рәвајәтләрдә арашдырмагла онларын мәналарыны әлә ҝәтирә биләрик;\n1.“Һәсәнә”дән (јахшы әмәл) мәгсәд, мүтләг јахшы иш вә әмәлдир. Јәни, елә јахшы әмәл ки, һеч бир ҝүнаһла гатышмыш олмасын вә мүтләг јахшы әмәл саһиби оланлар хүсуси шәхсләрдән олуб, затлары һәр нөв ҝүнаһ, ширк, нифаг вә күфрдән пак вә пакизә олуб, һеч вахт гәлбәриндә Аллаһдан башгасына јол вермәзләр. Бүтүн ишләрини Аллаһа тапшырмыш вә Онун мүгабилиндә там тәслим вә тәвәккүл һаләтиндәдирләр. Һеч бир тәкәббүр вә мүстәгил гүдрәт изһар етмәдән, Аллаһ-тааланын пак затында фани олублар. Бүтүн бу хүсусијјәтләр “вилајәт” мәгамынын ачыгламасыдыр. Она ҝөрә дә рәвајәтләрдә “јахшы әмәлдән” мәгсәд Әмирәл-мөминин Әлинин (әлејһиссалам) вилајәти, она олан мәрифәт вә Әһли-Бејтин (әлејһимуссалам) мәһәббәтидир, “ҝүнаһдан” исә вилајәтин инкары вә Әһли-Бејтә (әлејһимуссалам) кин вә гәзәб үнваны илә ад апарылыб.\n2. Амма “мүхләсләр” о кәсләрдир ки, Гуран онлар һаггында бујурур: “(Иблис) дeди: "Сəнин иззəтинə-гүдрəтинə aнд oлсун ки, oнлaрын (Адəм өвлaдынын) һaмысыны (һaгг јoлдaн) aздырaҹaғaм; Јaлныз Сəнин мухләс (сaдиг) бəндəлəриндəн бaшгa!”  Бу инсанлар диҝәрләриндән сечилир, чүнки, шејтанын вәсвәсәләри вә тәләләри (Ибраһим сурәсинин 22-ҹи ајәсинә әсасән) инсаны өз вәсвәсәләри вә јалан вәдләри илә алдадыр вә диҝәр тәрәфдән инсан бу вәсвәсәләрә тәслим олдугда исә “ширк” вә зәлаләтә дүчар олур. Һалбуки, мүхләс бәндәләр о кәсләрдир ки, һәр ҹүр ширк, ҝүнаһ вә чирикинликләрдән узаг олуб, јалныз Аллаһ-таалаја садиг нијјәтлә бәндәчилик едирләр.\nБу ики кәлмәнин мәна вә мәфһумуна диггәт едәндә ҝөрмәк олар ки, һәр ики кәлмә ваһид бир һәгигәтә дәлаләт едир. Бу ҹәһәтдән, һәр ики шејпур чалымынын вәһшәт вә дәһшәтиндән аманда галан вә истисна олан бәндәләрин сифәтләрини белә вәсф етмәк олар; онлар елә инсанлардырлар ки, Аллаһ-тааладан башга һеч бир вүҹуду мүстәгил санмыр вә һәр шејин адынын вә үнванынын јалныз Аллаһа мәхсус олдуғуну билирләр. Өзләринә ихтијар, өлүм вә һәјат мөтәгид дејилләр вә бүтүн вүҹудларыны Аллаһ-тааланын разылығы вә затында фани олмагда ҝөрүрләр. Бүтүн ишләрини Аллаһа тапшырыр вә онлардан Аллаһ-тааланын разылығы олан әмәлдән башга бир әмәл баш вермир. Јалныз, Аллаһын разылығыны ахтарырлар. Она ҝөрә дә Аллаһ-таала онларын ҝөзүнә, әлинә вә гулағына чеврилир; јәни, онлар бу әзалардан јалныз Аллаһ разы олан јолда истифадә едиләр. Һеч бир шиширтмә вә мүбалиғә олмадан онлар, Аллаһ-тааланын јер үзүндә пак ајнасыдырлар. Јәни, һәгигәтдә онлар јер үзүндә “вәҹһуллаһ”дырлар. Вәҹһ - јәни, һәр бир шејин батини вә һәгигәтидир ки, онун васитәси илә инсан һәр бир шејә “камил мәрифәт” әлә ҝәтирир. Бу бәндәләрин вәҹһуллаһ олмалары исә бу мәнададыр ки, онлар јер үзүндә Аллаһ-тааланын камил, пак бәндәләри вә ајәтләридир. Аллаһ-таала бујурур: ”Онун пак затындан башга һәр шеј фанидир.” јәни, Аллаһ-тааладан башга һәр шеј фанидир вә өлүмү дадаҹаг. О ҹәһәтдән бүтүн варлыглар (јер вә ҝөјләр, онларын арасында олан бүтүн варлыглар, бәрзәх әһли вә ҝөјләрин әһли; мәләкләр, һәтта ән јахын мәләкләр) биринҹи шејпурун чалынмасындан сонра фани оланда бу мәхсус бәндәләр белә вәһшәт вә дәһшәтләрдән тамамилә әмин-аманлыгда галаҹаглар. Онларын вүҹудлары һәр бир өлүм вә мәһв олмагдан узагда галар. Она ҝөрә ки, онларын варлығы Аллаһ-тааланын пак затында артыг әримиш вә Онда фани олмушдур. Артыг онлар үчүн Аллаһ-тааланын варлығы вә вүҹудундан башга бир вүҹуд јохдур. Онларын нә бәрзәх аләминдә дајанаҹаглары вар, нә Гијамәтдә чох галаҹаглар вә нә дә һесаб-китаб үчүн сорғу-суала чәкиләрләр; чүнки, бундан әввәл онлар дүнјада Аллаһ јолунда чәкдикләри зәһмәт вә чалышмалары илә бүтүн дүнја бағлылығындан, һәтта бәрзәх аләминдәки бәрзәх сурәти вә мисалындан да ајрылмыш һалда, өз һесаб-китабларына јетишдикләри үчүн бирбаша Аллаһ-тааланын беһиш затына говушмаға јол тапмышлар. Ора елә бир мәгамдыр ки, һәр кәс ора јол тапса там шәкилдә әмнијјәтдә гәрар тутар вә архајынлашар. Бу сәбәбдән онлар Гијамәтин бүтүн чәтин вә дәһшәтли һадисәләриндән, истәр биринҹи өлүм шејпурунда, истәрсә дә икинҹи әбәди һәјат шејпурунун горху вә чәтинликләриндән, там шәкилдә әмин-аманлыгдадырлар. Чүнки, бу бөјүк һадисәнин ән башлыҹа һәдәфи бүтүн јаранмышлары “мүкафатларына чатдырмаг вә јетишдирмәк”, онлары истедад вә ләјагәтләринә ҝөрә Аллаһ-таала јанында әбәди һәјата говушдурмагдыр. Һалбуки, бу бәндәләр сур чалындыгдан сонра башгаларынын мүкафатландырылаҹаглары камил вә әбәди һәјатдан да камил вә јүксәк сәвијјәли бир әбәди һәјаты артыг дүнјада өз әмәлләри вә бәндәчиликләри илә Аллаһ-тааланын јанында әлә ҝәтирмиш, бу јолда артыг әввәлҹәдән өзләринә тәдарүк ҝөрмүшләр.\nБүтүн гејд олунмушлара диггәт етмәклә белә нәтиҹә алмаг олар ки, онлар, “өлмәздән әввәл өлүн!” һәдисинин там вә камил нүмунәләридирләр вә “вәҹһуллаһ” олмалары сәбәбиндән Гијамәтдә һүзур тапыб һәшрә ҝәлмәләри дә башгалары илә фәрглидир. Белә ки, онларын Гијамәтдә һамыја әһатә вә елмләри олаҹаг.\nБелә бәндәләрин камил вә һәгиги нүмунәси - “јахшы әмәл”, “вәҹһуллаһ”, Аллаһ-тааланын ҝөзәл адлары”, “бөјүк ајәләр” вә буна бәнзәр мөвзу һаггында нәгл олунмуш рәвајәтләрә әсасән, Ислам Пејғәмбәри (с) вә Онун Әһли-Бејти (әлејһимуссалам) ки, (онлардан он дөрд мәсум (әлејһимуссалам) үнваны илә ад апарылыр) сајылыр. Амма пејғәмбәрләр, өвлијалар, арифләр вә Әһли-бејтә гаршы гәлбләриндә кин-күдурәт олмајан Әһли-бејт севәнләр өз мәгамларына мүнасиб бир сәвијјәдә вә вилајәтә тәрәф чалышмаларында әлә ҝәтирдикләри мәгамларына мүнасиб олараг мүәјјән мәнада “белә бәндәләр” сырасындадырлар вә Гијамәтдә онларла гәрар тутаҹаглар.\nСонда ону да гејд етмәк истәрдик ки, бу бөјүк һадисә өз әзәмәт вә әһатәсинә ҝөрә бу јазыдан даһа ҝениш бир мәтнлә арашдылырмалыдыр. Бу ҹәһәтдән тәклиф олунур ки, бу мөвзуда даһа чох билик әлдә етмәкдән өтрү бу мөвзуда јазылмыш елми китаблара мүраҹиәт олунсун ки, Аллаһ-тааланын лүтф вә мәрһәмәти сајәсиндә бу әзәмәтли һадисә һаггыныда олан сирләр вә һәгигтәләр һаггыныда даһа чох мәлуматыныз олсун.\nДаһа чох мүталиә үчүн әлавә әдәбијјата бах;\nТеһрани, Мәһәммәд Һүсејн, Мәад, ҹ.4\nҸавад Амули, Әбдуллаһ, Гуранда мәад,\nТәбатәбаи, сејјид Мәһәммәд Һүсејн, Өлүмдән сонракы һәјат, тәрҹүмә: Сејјид Мәһди Нәбәви вә Садиг Лариҹани, сәһ.48-62\n Рум сурәси 8; “Мəҝəр oнлaр өз-өзлүклəриндə Аллaһын ҝөјлəри, јeри вə oнлaрын aрaсындaкылaры aнҹaг һaгг-əдaлəтлə вə мүəјјəн бир мүддəт үчүн јaрaтдығыны дүшүнмүрлəрми? ”\n Әнам сурәси 2\n Нәһл сурәси 96\n Нәмл сурәси 87; Зүмәр сурәси 68; Һаггә сурәси 10-15...\n Јасин сурәси 53; “Јaлныз бир дəһшəтли сəс гoпaн (Исрaфилин axырынҹы дəфə суруну чaлaн) кими oнлaр һaмысы (һaгг-һeсaб үчүн) гaршымыздa һaзыр дурaҹaглaр.”\n Назиат сурәси 13-14; “Доғрудан да, о (сурун ахырынҹы дәфә чалынмасы) анҹаг тәк бир дәһшәтли сәсдир (нә’рәдир)! Онлар дәрһал (гәбирләриндән чыхыб) дүмдүз бир јердә олаҹаглар! “\n Әбәсә сурәси 33-34; “Нәһајәт, гулаглары кар едән (о дәһшәтли сәс) ҝәләндә (Исрафил суруну чаланда); О ҝүн инсан гачаҹаг өз гардашындан;...”\n Мүддәссир сурәси 8-10; “Елә ки, сур чалынды, О ҝүн чох ағыр бир ҝүн лаҹагдыр;...”\n Мөвзу; өлүмдән сонракы һәјат, сәһ.49-50\n Һаггә сурәси 13-14\n Әнбија сурәси 104\n Зүмәр сурәси 67\n Назиат сурәси 6-7; Зүмәр сурәси 14; Һәҹҹ сурәси 1-2; Тәкфир сурәси 1-3-4-6; Гариә сурәси 5; Гијамәт сурәси 7-9; Инфитар сурәси 2 вә с...\n Нәмл сурәси 87\n Зүмәр сурәси 68\n Тәфсир Нурус-сәгәлејн, ҹ.3; сәһ.254\n Ләалил-әхбар, ҹ.4; сәһ.252\n Мөминун сурәси 100; “Oнлaрын өнүндə дирилиб (һaгг-һeсaб үчүн Аллaһын һүзурундa) дурaҹaглaры ҝүнə (Гијaмəт ҝүнүнə) гəдəр мaнeə (өлдүкдəн сoнрa гијaмəтəдəк гaлaҹaглaры бəрзəx aлəми) вaрдыр.”\n Мөвзу; өлүмдән сонракы һәјат, сәһ.51\n Зүмәр сурәси 68; Јасин сурәси 51-53; Кәһф сурәси 99; Таһа сурәси 102; Нәбә сурәси 18; Гаф сурәси 20-42; вә с..\n Кафи, ҹ.3; сәһ.265\n Еһтиҹаҹ, ҹ.2; № 223, сәһ.245\n Нәһҹүл-бәлағә, хүтбә 186; бәнд.23\n Тәфсир Гумми, Биһарул-Әнвар, ҹ.7; сәһ.117, 175; ҹ.27;сәһ.45\n Һаким Һәскани, Шәваһидут-тәнзил, ҹ.1;сәһ.426; Кафи, ҹ.1; сәһ.185, һ.14\n Сад сурәси 82-83\n Кафи, ҹ.2; сәһ.352 (јахын нафиләләр һәдиси)\n Мөвзу: јер үзүндәки шејләрин фани олмағы; (Әр-Рәһман сурәси 26-ҹы ајәсинин тәфсири).суал 162\n Фәҹр сурәси 27-30; "Еј (өз иманындан, әмәлиндән вә Аллаһын вә’диндән) хатирҹәм олан кәс! (Вә ја: "Еј архајын нәфс!") Дөн Рәббинә, сән Ондан разы олараг, О да сәндән! (Әмәлисалеһ) бәндәләримин зүмрәсинә дахил ол! (Онларла бирликдә) Ҹәннәтимә варид ол!"\n Биһарул-Әнвар, ҹ.7; сәһ.117 вә 175; ҹ.24; сәһ.45\n Биһарул-Әнвар, ҹ.4; сәһ.5-7; ҹ.24; сәһ.114-116\n Биһарул-Әнвар, ҹ.25; сәһ.4, һәдис 7\n Биһарул-Әнвар, ҹ.23; сәһ.206\n3938 Qədim kəlam 2007/10/30\n17078 Qədim kəlam 2007/10/30\n13676 Qədim kəlam 2009/06/21\n11756 Qədim kəlam 2011/06/14\n4801 Qədim kəlam 2009/02/04\n3904 معیار شناسی (دین و اخلاق)\n4571 قابلیت های عرفان\n5430 Hədis elmləri\n1284 تاريخ بزرگان