Q=13	C=3	SS=0	LS=9	PS=0	DC=0	LC=0	SD=0	BS=10	G0=99	G1=94	G2=67	DLID=az_RU	BODY=Ҝәмигаја Абидәләри Нахчыванын гәдим тарихи мәнбәләридир — AQRA Elmin İnkişafına Dətsək İctimai Birliyi\n14 ноября, 2013 Азәрбајҹан, Археолоҝија\n…Ҝәмигайа гайаүстү рәсмләри гәдим Нахчыванын тунҹ вә илк дәмир дөврү әһалисинин бәдии тәфәккүрүнү, естетик бахышларыны вә дини-идеоложи тәсәввүрләрини әкс етдирән гиймәтли тарихи мәнбәләрдир.\nГәдим Нахчыванда миладдан әввәл IV-I минилликләрдә инҹәсәнәтин әсас нөвләриндән бири сайылан тәсвири сәнәт ҝениш инкишаф тапмыш, гайаларын, бәдии керамиканын вә тунҹ мәмулатларын, еләҹә дә мүхтәлиф минераллардан һазырланан бәзәк әшйаларынын үзәриндә һәйатла бағлы олан, реал вә символик мәна кәсб едән мараглы рәсмләр, ишарәләр, дамғалар һәкк едилмишдир. Ибтидаи тәсвири сәнәтин инкишафы илкин йазы мәдәниййәти нүмунәләринин – пиктографик мәтнләрин йаранмасына ҝәтириб чыхармышдыр…\n…Ҝәмигайа өзүнүн ады, еҹазҝар ҝөзәллийи, узаг гәринәләрдән бәри, минилләр бойу һаггында сөйләнилән мифләри, йалчын гайалы йамаҹларында горуйуб сахладығы зәнҝин тарихи абидәләри, «йазылы» даш салнамәләри илә бизи Азәрбайҹан халгынын милли мәнәви дүнйасынын улу йаддаш чағларына апарыб чыхарыр. Бурадакы тарихи абидәләр комплекс шәкилдә Азәрбайҹанын гәдим мәдәниййәт вә инҹәсәнәт хәзинәсинә гызыл фонд кими дахил олмушдур…\nНахчыванын илкин сивилизасийа мәркәзләри е.ә. IV-I минилликләрдә йүксәк сәвиййәдә тәкамүл тапмыш, Јахын Шәрг вә Өн Асийа өлкәләри илә гаршылыглы игтисади, мәдәни әлагәләр йаратмышдыр. Мәһз бу тарихи мәрһәләдә гәдим Азәрбайҹанын Урмийа, Нахчыван вә Гарабағ реҝионларында ҝүҹлү тайфа иттифаглары – илкин шәһәр дөвләт гурумлары йаранмышдыр.\nГәдим Нахчыван әһалиси арасында мәнәви мәдәниййәтин мүхтәлиф саһәләри илә йанашы инҹәсәнәт вә пиктографик «йазы» мәдәниййәти дә инкишаф тапмышдыр. Бу бахымдан Ҝәмигайа петроглифләри, гайаүстү тәсвирләри вә пиктографик «йазы» нүмунәләри гәдим Нахчыванын мәдәниййәт тарихини өйрәнмәк үчүн чох дәйәрли гайнаглардыр.\nҜәмигайада 1968-1990-ҹы илләрдә апардығым археолоҹи тәдгигалар нәтиҹәсиндә йурд йерләри, мүхтәлиф сиклопик тикинтиләр, гәбир абидәләри, ибадәтҝаһлар, гайаүстү тәсвирләр гейдә алынмышдыр. Лакин Ҝәмигайа абидәләри зәнҝин тарихи хәзинәйә малик олдуғундан бурада даһа ҝениш планда археолоҹи тәдгигатлар апарылмасына чох бөйүк еһтийаҹ варды.\nАзәрбайҹанын мадди вә мәнәви мәдәниййәтини дәриндән билән Һейдәр Әлийев Нахчыванын мадди-мәдәниййәтинин, хүсусилә Ҝәмигайа абидәләринин үмумибәшәри дәйәрләрини вә халгымызын тарихинин өйрәнилмәси үчүн бөйүк елми әһәмиййәтини йүксәк гиймәтләндирәрәк 2001-ҹи илдә МР-нын әразисиндә ҝениш археолоҹи тәдгигатлар апарылмасыны чох ваҹиб бир вәзифә олараг гаршыйа гойду.\nНахчыван Мухтар Республикасы Али Мәҹлисинин Сәдри Васиф Талыбов «Ордубад районундакы Ҝәмигайа абидәләринин тәдгиг едилмәси һаггында» 2001-ҹи ил 26 апрел тарихли сәрәнҹамы верди вә лазыми ишләри ҝөрүлмәси үчүн шәраит йарадылды. Азәрбайҹан Милли Елмләр Академийасы-нын Археолоҝийа вә Етнографийа Институтунун әмәкдашлары Ҝәмигайада\nвә Мухтар Республиканын әразисиндә ҝениш археоложи тәдгигатлар апармаға башлады.\nҜәмигайа петроглифләри вә онларла билаваситә бағлы олан дағәтәйи дүзән әразиләринин е.ә. ЫВ-Ы минилликләрә аид олан тунҹ, илк дәмир вә антик дөврү абидәләринин даһа ҝениш планда тәдгиги ермәни тарихчиләринин Нахчыванла бағлы сахтакарлығыны бир даһа үзә чыхарыб онларын бу гәдим Азәрбайҹан дийарына әрази иддиасыны ифша етмәйә имкан верир.\nАзәрбайҹан тарихинин проблем мәсәләләрини даим диггәт мәркәзиндә сахлайан, әбәди өндәримиз Һейдәр Әлийевин хүсуси төвсиййәси сайәсиндә 2001-2003-ҹү илләрдә Ҝәмигайада, онун әтраф әразиләриндә ҝениш планда археоложи, етнографик, топонимик, фолклор тәдгигатлары апарылмыш вә милли мәнәви дәйәрләримизин тарихи көкләрини арашдырмаг үчүн чох әһәмиййәтли йени материаллар топланмышдыр.\nГайаүстү рәсмләр-петроглифләр гәдим инҹәсәнәтин йаранмасы вә тәкамүлү кими мүһүм елми проблем мәсәләләрин өйрәнилмәси үчүн әсас мәнбәләрдир. Гәдим инсанларын сосиал һәйат тәрзи, идеолоҝийасы, мүхтәлиф адәт-әнәнәләри, естетик вә фәлсәфи бахышлары илә әлагәдар йаранмыш гайаүстү рәсмләр, гиймәтли тәсвири сәнәт әсәрләри олмагла йанашы, бир нөв бәшәриййәтин илкин инкишаф мәрһәләләрини әкс етдирән сирли пиктографик йазылардыр. Дүнйанын әксәр әразиләриндә мөвҹуд олан петроглифләр археологлары, сәнәтшүнаслары вә лингвист тәдгигатчылары ән чох марагландыран абидәләрдир.\nГайаүстү рәсмләрә Авропа вә Асийада ҝениш мигйасда Гафгазда, Өн Асийада (Анадолуда), Иранда (Гарадағда), Уралда, Сибирдә, Алтайда, Карелийада, Ағ дәниз, Онега ҝөлүнүн саһилләриндә вә дүнйанын бир чох әразиләриндә мәлумдур.\nҸәнуби Гафгаз, Анадолу, Шимали Гафгаз гайаүстү рәсмләри Орта Асийа, Сибир петроглифләри илә мүәййән ҹәһәтләрдән охшарлыг тәшкил етсә дә, өзүнәмәхсус хүсусиййәтләри вардыр. Ҹәнуби Гафгазда гайаүстү рәсмләр әсасән Азәрбайҹанда – Гобустанда, Абшеронда, Кәлбәҹәр, Сүник, Ордубад вә Ҝәмигайа йайлагларындадыр.\nҜиланчайын йухары ахыны бойунҹа – Ҝиланкәнд, Биләв, Параға, Тиви, Нәсирваз, Хурс кәндләри әразисиндә е.ә. IV-I минилликләрә вә орта әсрләр дөврүнә аид йашайыш йерләри, галалар, истеһкамлар вә с. абидәләр вардыр. Бу мадди-мәдәниййәт абидәләри Ҝәмигайа петроглифләри илә билаваситә бағлыдыр.\nҜәмигайанын ҹәнуб, гәрб вә шәрг йамаҹларында, дәниз сәвиййәсиндән 3500-3700 м һүндүрлүкдә йерләшән Гарангуш, Нәби йурду, Гыз-ҝәлин чухуру, Ҹамышөлән, Дәлибулаг йайлаглары вә Айыдәрәсиндәки алп чәмәнликләри чох гәдим заманлардан Нахчыванын, әсасән Ҝиланчай вә Әлинҹәчай вадиләриндә йашамыш ибтидаи инсанларын ов мәскәнләри вә йайлаглары олмушдур.\nЈени археоложи тәдгигатлар нәтиҹәсиндә Гарангуш вә Нәбийурду йайлагларында мөвсүми мәскунлашан тунҹ вә илк дәмир дөврү малдар аиләләрин даирәви плана малик йурд-дәйә йерләри, сиклопик типли истеһкамлар, галачалар, дәфн абидәләри вә гайаүстү тәсвирләр ашкара чыхарылды. Јашайыш тикинтиләринин (диаметри 5-12 м), галачаларын диварлары ири вә орта һәҹмли гайа парчаларындан гурулмушдур.\nДаирәви планлы йашайыш тикинтиләриндә вә курган типли абидәләрдә археоложи газынтылар апарылмыш, ҝил вә даш мәмулатлары, обсидиан гәлпәләри әлдә едилмишдир. Нәби йурдундакы галачаларын йахынлығындан е.ә. ЫВ-ЫЫЫ минилликләрә аид ҝил габ нүмунәләри тапылмышдыр. Белә керамика мәмулаты е.ә. IV-IIIминилликләрдә Нахчыванын дүзән әразисиндә йашайан отураг әкинчи вә малдар тайфаларынын мәишәтиндә ҝениш истифадә олунмушдур.\nГайаүстү рәсмләр әсасән һәмин йурд йерләринин вә галачаларын әтрафындакы гайалар үзәриндәдир. Ҝәмигайада сәрт гранит, базалт ҹинсли гайалар үзәриндә адам, кечи, марал, ит, ат, өкүз, бәбир, гуш тәсвирләри вә мүхтәлиф шәрти ишарәләр һәкк олунмушдур. Бу гәдим тәсвири сәнәт әсәрләринин бөйүк әксәриййәтини һейван рәсмләри тәшкил едир. Бир гайда олараг, һейван рәсмләри тәк-тәк, гоша, сүрү һалында вә композисийалы сәһнәләрдә тәсвир олунмушдур. Онларын бөйүк әксәриййәти кечи рәсмләридир.\nТәсвири сәнәтин инкишафы илкин йазы нүмунәләринин, пиктографик мәтнләрин йаранмасына ҝәтириб чыхармышдыр. Одур ки, истәр Ҝәмигайа рәсмләри, истәрсә дә Нахчыванын тунҹ дөврү бәдии керамикасы вә силиндрик мөһүрләр үзәриндәки мүрәккәб сүҹетли рәсмләр-ишарәләр гәдим тайфаларын һәйаты илә бағлы мараглы мәзмуна малик пиктографик йазылардыр.\nҜәмигайа тәсвирләринин пиктографик ишарәләринин Гәдим Месопотомийа, Анадолу, Гарадағ (Иран, Лейләҹан, Әрәсбаран бөлҝәләри) пикто-график мәтнләри илә мүгайисәли тәдгиги Нахчыванын, бүтөвлүкдә Азәрбайҹанын Јахын Шәрг вә Өн Асийа илә гәдим игтисади, мәдәни әлагәләри тарихинин өйрәнилмәси үчүн чох дәйәрли елми имканлар йарадаҹаг.\nҜәмигайа гәдим Нахчыванда илкин тайфа бирликләринин, дөвләтчиликмүнасибәтләринин йаранмаға башладығы дөврдә ваһид дини инам мәркәзи олмушдур.\nҜәмигайа петроглифләри, пиктографик «йазылар» Азәрбайҹанын, еләҹә дә Гафгазын гәдим мадди мәдәниййәт абидәләри силсиләсиндә өз орижиналлығы вә елми дәйәри илә сечилир. Кичик Гафгазын мүхтәлиф алп чәмәнликләриндә йайылмыш гайаүстү петроглифләр, Зәнҝәзур силсиләсинин Ҝәмигайа йайлагларындакы гайаүстү тәсвирләрлә етник мәнсубиййәт бахымындан бир вәһдәт тәшкил едир. Ҝәмигайа, Сүник, Кәлбәҹәр петроглиф мәдәниййәтин бир тәрәфдән Хәзәр саһилиндәки Гобустан, Шимали Гафгаз, диҝәр тәрәфдән Өн Асийада Шәрги Анадолу вә Ҹәнуби Азәрбайҹанда Гарадағ гайаүстү тәсвирләри илә сых бағлылығы, бу ҝениш әразиләрдә түрк мәншәли гәдим тайфа бирликләринин йашадығыны ҝөстәрир.\nҜәмигайа петроглифләри Нахчыванын диҝәр тунҹ дөврү инҹәсәнәт абидәләри илә гырылмаз телләрлә бағлыдыр. Ҝәмигайа петроглифләринин елми әһәмиййәтини даһа айдын ҝөрмәк үчүн, һәр шейдән әввәл онлары Нахчыванын гәдим йашайыш йерләриндән вә гәбир абидәләриндән ашкара чыхарылмыш үзәри тәсвирли дашларла, бәдии тәртибатлы керамика вә тунҹ бәзәк нүмунәләри илә бир комплекс шәклиндә тәдгиг етмәк лазымдыр. Мәһз белә мүгайисәли елми тәһлил апармагла, Ҝәмигайа инҹәсәнәт абидәләринин дөврүнү, бурадакы пиктографик «йазыларын» семантик мәзмунларыны мүәййәнләшдирмәк мүмкүн олур. Нахчыванын Күр-Араз мәдәниййәти (е.ә. IV-III минилликләр) керамикасынын пиктографик ишарәләри, зооморф вә антропоморф фигурлары вә бойалы габлар мәдәниййәти (е.ә. ХХII-IХ әсрләр) абидәләринин бәдии тәртибатлы ҝил габларынын рәнҝарәнҝ нахышлары әсасында, Ҝәмигайа тәсвирләринин, пиктографик ишарәләринин дөврүнү вә етник мәнсубиййәтини мүәййәнләшдирмәк мүмкүн олмушдур.\nТунҹ дөврүндә Азәрбайҹанын бир сыра сәнәткарлыг мәркәзләриндә, еләҹә дә Нахчыван дийарында дулусчулуг вә металишләмә йүксәк сәвиййәдә инкишаф тапмышдыр. Бәдии тәртибатлы ҝил габларын ҝениш истеһсалы Нахчыван дулусчулуг сәнәти үчүн хүсусилә сәҹиййәвидир.\nНахчыванын тунҹ дөврү ҝил мәмулаты мәишәтдә мүхтәлиф мәгсәдләр үчүн истифадә олунмасына бахмайараг, әксәриййәтинин үзәри бәдии ҹәһәтдән ҝөзәл тәртибатда нахышланмышдыр. Тәсәррүфат күпләри, газан вә чөлмәк типли мәтбәх габларынын да үзәри мүхтәлиф мотивләрдә бәзәдилмишдир. Садә ҝил мәмулатларынын үзәри басма, чәртмә, ҹызма вә йапма үсуллары илә, даирәви батыгларла, далғавари хәтләрлә, буҹаг, үчбуҹаг вә ромбларла нахышланмышдыр. Гәдим сәнәткарлар белә һәндәси мотивли ишарәләрлә, айпара вә өкүз башы формалы йапма нишанларла ҝөй ҹисмләрини,мүгәддәс сайыб инам бәсләдикләри дағлары, чайлары вә с. әкс етдирмәйә чалышмышлар.\nҜәмигайа петроглифләри ичәрисиндәки бир сыра ишарәләр Нахчыванын илк тунҹ дөврү йашайыш йерләриндән әлдә едилмиш, Күр-Араз археолоҹи мәдәниййәти үчүн сәҹиййәви керамика мәмулатлары үзәриндәки мүхтәлиф ишарәләрлә йахын охшарлыг тәшкил едир. Махта, Икинҹи Күлтәпә гәдим йашайыш йерләринин илк тунҹ дөврүнә аид мәдәни тәбәгәсиндән тапылмыш боз, гара, чәһрайы рәнҝли ҝил габларын үзәриндәки лөвбәрвари, «с» шәкилли, спирал формалы, даирәви вә с. мүхтәлиф мотивли символик ишарәләрин йахын аналоҝийасына Ҝәмигайада мүхтәлиф гайалар үзәриндә раст ҝәлинир.\nҜәмигайада Күр-Араз мәдәниййәти үчүн сәҹиййәви ҝил габ нүмунәләринин тапылмасы бу гәдим мәдәни бағлылығы бир даһа сүбут едир.\nҜәмигайа тәсвирләринин пиктограмларынын тарихи йери вә әһәмий-йәти мәһз Нахчыванын тунҹ дөврү абидәләри хроноложи чәрчивәсиндә мүәййәнләшдирилир. Белә комплекс елми тәһлил Нахчыванын, еләҹә дә бүтөвлүкдә Азәрбайҹанын тунҹ дөврү инҹәсәнәтинин инкишаф мәрһәләләрини ардыҹыл шәкилдә изләмәйә имкан верир.\nАрхеоложи тәдгигатлар ҝөстәрир ки, Ҝәмигайа петроглифләри хронолоҹи ҹәһәтдән Нахчыванын тунҹ дөврү мәдәниййәтинин бүтүн мәрһәләләрини әһатә едир. Бурадакы гайаүстү тәсвирләрин, пиктографик ишарәләрин мүәййән групу е.ә. ЫВ-ЫЫЫ минилликләрә аиддир.\nҜәмигайа тәсвирләринин бөйүк әксәриййәти Нахчыванын орта тунҹ дөврү инҹәсәнәти үчүн сәҹиййәвидир. Бу дөврдә инҹәсәнәтин йүксәк сәвиййәдә инкишаф тапмасыны дулусчулуг мәмулатларында даһа йахшы изләмәк олур.\nЕ.ә. ХХII-ХV әсрләрдә Урмийа, Нахчыван вә Гарабағ дулусчулуг сәнәтиндә бәдии тәртибатлы садә вә бойалы габлар истеһсалы ҝениш йайылмышдыр. Әсл инҹәсәнәт нүмунәләри олан бойалы габларын бәзәдилмәсиндә ағ, гара, гырмызы, сары вә с. рәнҝләрдән истифадә олун-мушдур.\nИлкин шәһәр мәдәниййәтинин йарадыҹылары олан гәдим Нахчыван сәнәткарлары рәнҝләрин аһәнҝини чох йахшы дуймуш вә онлардан йерли-йериндә мәһарәтлә истифадә етмәклә, ҝил габлар үзәриндә мүхтәлиф сүҹетли нахышлар йаратмыш, рәсмләр вә ишарәләр чәкмишләр.\nҜәмигайа, Кәлбәҹәр, Сүник вә Гобустан тунҹ дөврү гайаүстү рәсмләри кими, бу дөврүн садә вә бойалы габлары үзәриндә рәсмләр, әсасән схематик шәкилдә чәкилмишдир. Нахчыванын, Урмийанын вә Мил-Гарабағын орта тунҹ дөврү (илк мәрһәлә) монохром бойалы габларынын нахышлары гырмызы фон үзәриндә гара рәнҝлә, симметрик өлчүләрдә чәкилмишдир. Мараглыдыр ки, габларын нахышланмасында һәндәси мотивли рәсмләрлә (далғалы, дүз, сыныг хәтләр, буҹаг, үчбуҹаг, ромб, даирә, трапесийа) йанашы, кечи, марал, гуш, адам тәсвирләри дә верилмишдир.\nБу ҹәһәтдән Ҹулфа районунун Нәһәҹир, Шәрур районунун Јайҹы кәнди әразисиндәки курган вә даш гуту типли гәбир абидәләриндән (е.ә. ХХII-ХVIII әсрләр) тапылмыш монохром бойалы габлар диггәти хүсусилә ҹәлб едир. Ҹулфа районунун Нәһәҹир кәнди әразисиндән әлдә едилмиш монохром бойалы күпәнин үзәри гырмызы рәнҝлә өртүлмүш, бу фонда гара рәнҝлә, башына ип бағланмыш кечи вә ону дартыб апаран адам тәсвир олунмушдур. Шәрур районунун Јайҹы кәнди әразисиндән тапылмыш монохром бойалы кузәләрин үзәриндә гуш, кечи, марал рәсмләри чәкилмишдир.\nНәһәҹир вә Јайҹы монохром бойалы габларын үзәриндәки һейван, гуш, адам рәсмләри мотивинә, өлчүләринә вә схематиклийинә ҝөрә Ҝәмигайанын бир груп тәсвирләри илә ейниййәт тәшкил едирләр.\nАзәрбайҹанын орта тунҹ дөврү тәсвири инҹәсәнәтинин мүхтәлиф мәзмунлу ҝөзәл нүмунәләри Нахчыванын вә Урмийанын полихром бойалы ҝил габлары үзәриндә дә тәсвир олунмушдур.\nНахчыванын орта тунҹ дөврүнә аид (е.ә. II миниллийин икинҹи йарысы) Гызылбурун, Шаһтахты, I Күлтәпә, II Күлтәпә вә б. абидәләриндән тапылан бир сыра полихром бойалы габлар өз бәдии тәртибатына ҝөрә нәинки Азәрбайҹанын, еләҹә дә Өн Асийа вә Јахын Шәргин надир гәдим инҹәсәнәт нүмунәләри сайыла биләр.\nГызылбурундан тапылан бир нечә полихром бойалы ҝил габлар орнаментләринин рәнҝарәнҝ сүҹетли олмалары илә диггәти, хүсусилә ҹәлб едир. Бу габларын ҝөвдәсинин йухары һиссәси сары вә йахуд ағ рәнҝлә, ашағы һиссәси исә гырмызы рәнҝлә өртүлмүшдүр. Нахыш ачыг сары рәнҝли фон үзәриндә гырмызы вә гара рәнҝлә чәкилмишдир. Онларын боғазы, чийин вә ҝөвдә һиссәси үфүги истигамәтдә гара вә гырмызы хәтләрлә һашийәләнмиш, әсасән торлу дөрдбуҹаглы вә үчбуҹаглы нахышларла бәзәдилмишдир.\nПолихром бойаларла нахышланмыш габлардан биринин үзәриндә үчбуҹагларын арасында гаршы-гаршыйа дурмуш ики адам рәсми чәкилмишдир. Онлардан бири киши, о бири исә гадына мәхсусдур. Киши рәсми гара рәнҝлә чәкилмиш, әйниндә гара рәнҝли архалыг, белиндә гырмызы гуршаг, башында исә гырмызы папаг вар. Бир голуну дирсәкдән бүкүб йухары галдырмыш, әлиндә исә гырмызы йайлыг тутулмушдур. Диҝәр голуну ашағы әйәрәк әлиндәки уҹу үчбуҹаг формада олан аләти гаршысындакы гадына доғру узатмышдыр. Гадын голларыны йухары галдырараг, бир әлини кишийә доғру узатмышдыр. Чийинләринин һәр бириндә ләләйи хатырладан үч чыхынты вар. Һәр ики адам һәрәкәтдә, рәгс едән вәзиййәтдә тәсвир олунмушлар. Бәдәнин, голларын вә гычларын һәрәкәт динамикасы чох ифадәли шәкилдә верилмишдир. Чох ҝүман ки, бу символик тәсвирдә нәсли артымла, һәйатла бағлы олан чох мараглы бир рәгс вә йахуд ритуал мәрасим әкс етдирилмишдир.\nГызылбурун, I вә II Күлтәпә полихром бойалы габлары үзәриндә һәндәси нахышлар арасында гуш рәсми дә чәкилмишдир.\nЫ Күлтәпә гәдим йашайыш йериндән тапылан матра типли полихром бойалы ҝил габ үзәриндә чәкилмиш алты шүалы улдуз вә онун әтрафында бир истигамәтдә (саға) учан гуш рәсмләри чох еһтимал ки, сәма аләмилә бағлы символик мәзмун дашыйыр. Гәдим рәссам ики сүҹетдән мәһарәтлә истифадә едәрәк, садә вә ҝөзәл тәртибата малик тәсвири сәнәт әсәри йаратмышдыр. Бурада санки ҝүнәшин даими һәрәкәти тәсвир олунмушдур. Ҝөрүндүйү кими, истәр Ҝәмигайа тәсвирләриндә, истәрсә дә бойалы габларын орнаментләриндә ҝүнәши вә сәманы әкс етдирән символик мәзмунлу рәсмләрә мүраҹиәт олунмушдур.\nИкинҹи Күлтәпә гәдим йашайыш йериндән тапылмыш полихром бойалы габлар бәзәкләринин рәнҝарәнҝлийинә ҝөрә Азәрбайҹанын гәдим дулусчулуг сәнәтинин надир вә орижинал нүмунәләридир. Бу габларын үзәри гара, гырмызы, гәһвәйи рәнҝләрлә даһа мараглы композисийаларла, һәндәси нахышларла, гу гушлары, дурна, лейләк, өкүз, марал, атлы вә адам рәсмләри илә бәзәдилмишдир. Бир габ гырығы үзәриндә гара рәнҝлә ики адам рәсми, шаһмат дамаларына охшар (34-36 ҝөздән ибарәт) нахыш вә гырмызы рәнҝлә гу гушу тәсвир олунмушдур. Адамлар һәрәкәт вәзиййәтиндә олуб, бири гадын, диҝәри исә кишидир. Гаршыда ҝедән адам сол голуну дирсәкдән бүкүб йухары галдырмыш, әлини ҝениш ачараг санки архасынҹа ҝедән икинҹи адама еһтийатла ирәлиләмәйи ишарә едир. Киши рәсминин чийинләри нисбәтән енлидир, башына ләләкләрдән чәләнҝ гойулмушдур. Бурада һәр һансы бир иш далынҹа ҝедән адамларын тәсвир олундуғу айдын ҝөрүнүр. Адам сағ әлиндә тутдуғу аләти вә йахуд силаһы чийнинә гоймушдур.\nИкинҹи Күлтәпә археоложи газынтыларында әлдә едилән мүхтәлиф һейван вә гуш сүмүкләри бурада йашайан әһалинин тәсәррүфат һәйатындан, мәшғулиййәтиндән хәбәр верир. Демәли, бойалы габларын бәдии тәртибатында адам, һейван вә гуш рәсмләринин верилмәси тәсәдүфи дейил, әксинә инсанларын реал һәйат тәрзи илә бағлы олмушдур. Ҝәмигайадакы бир гуруп һейван вә адам рәсмләри илә ЫЫ Күлтәпә бойалы габлары үзәриндәки рәсмләр сүжет етибарилә бир-биринә чох охшардыр. Ҝәмигайа тәсвирләри ичәрисиндәки адам рәсмләринин мүәййән гисми чомагла (дәйәнәклә) силаһланмыш вәзиййәтдә тәсвир едилмишдир.\nII Күлтәпәдән тапылан полихром бойалы габ үзәриндә марал гачан вәзиййәтдә тәсвир олунмушдур.\nҜәмигайадакы марал тәсвирләринин дә бәзиләри һәрәкәт едән вәзиййәтдә тәсвир олунмушдур.\nШәрур районунун ашағы Јайҹы кәнди йахынлығында, Арпачайын сол саһилиндә йерләшән орта тунҹ дөврү некрополунда ачылмыш даш гуту гәбирдән тунҹ марал фигуру тапылмышдыр. Бу уникал сәнәт нүмунәси өз ҝөрүнүшү етибарилә Гарангуш йайлағындакы даирәви планлы, тикинтинин һөрҝү дашларындан бири үзәриндә реалист үслубда һәкк олунмуш ири шахәли буйнузлу марал рәсми илә тамамилә ейниййәт тәшкил едир.\nМарал буйнузлу галыглары II Күлтәпә йашайыш йеринин орта тунҹ дөврү тәбәгәсиндән күлли мигдарда тапылмышдыр.\nБүтүн бу дәлилләр, Ҝәмигайа марал тәсвирләринин бир гисминин е.ә. ХХ-ХV әсрләрә аид олдуғуну ҝөстәрир.\nСон тунҹ вә илк дәмир дөврүндә Ҝәмигайада марал рәсмләри схематик шәкилдә чәкилмишдир.\nНахчыванда орта тунҹ дөврүндән етибарән бәдии сәнәткарлыг даһа ҝүҹлү вә йүксәк инкишаф етмишдир. Бу бахымдан, Шаһтахты некрополундан тапылан уникал полихром бойалы күпәни хүсуси гейд етмәк лазымдыр. Һәмин күпәнин үзәри гара вә гырмызы рәнҝлә чәкилмиш һәндәси мотивли орнаментләрлә – үчбуҹаг вә ромб нахышларла, ҝүнәш символу гуш вә һейван рәсмләри илә бәзәдилмишдир. Реал үслубда чәкилмиш буйнузлары ҝери әйилмиш кечиләрә вәһши һейванлар (ҹанаварлар) вә гушлар һүҹум едирләр. Габын үзәриндәки гулан вә йахуд ат рәсмләри хүсуси мараг доғурур. Мәлумдур ки, белә рәсмләрә гәдим гайаүстү тәсвирләр арасында да раст ҝәлинир. Шаһтахты бойалы габы үзәриндәки кечи вә вәһши һейван рәсмләри мотив етибарилә Ҝәмигайа рәсмләрилә ейнидир.\nБойалы габларын нахышларындан вә гайаүстү рәсмләрдән дә ҝөрүнүр ки, тунҹ дөврүндә Нахчыванда тәсвири инҹәсәнәтдә гуш, һейван вә адам рәсмләринә әсас мотивләр кими тез-тез мүраҹиәт олунмушдур. Бу дөврдә илан рәсми чәкмәк тәсвири инҹәсәнәтдә йени тәтбиг олунурду. Илан садә вә бойалы габларын нахышларында, еләҹә дә гайаүстү рәсмләрдә шүбһәсиз ки, символик бир гүввә кими әкс етдирилмишдир. Ҝәмигайадакы илан рәсмләри мотив етибарилә полихром бойалы габлар (Гызылбурун, Шаһтахты, Нахчыван некрополлары) үзәриндәки илан тәсвирләри илә охшарлыг тәшкил едир.\nНахчыванын тунҹ дөврү инҹәсәнәт абидәләринә ҝөзәл бәдии тәртибатда һазырланмыш тунҹ мәмулаты нүмунәләри (тунҹ биләрзикләр, асмалар, санҹаглар вә с.) әгиг вә паста мунҹуглар да дахилдир. Белә бәзәк нүмунәләри Гарабағлар, Гызылбурун, Шаһтахты, Күлүс вә Коланы некрополларындан әлдә едилмишдир.\nҜәмигайа тәсвирләринин вә сахсы габларынын нахышларынын бир гисминин гәдим астрал инамларла бағлылығыны Нахчыванын бәдии тәртибатлы тунҹ бәзәк әшйалары (биләрзикләр, асмалар вә с.) үзәриндә дә изләмәк олур. Астрал мотивли Ҝәмигайа тәсвирләри илә ейни тарихи дөврә тәсадүф едән, амулет кими истифадә олунмуш асма тунҹ бәзәкләр сәма ҹисмләри – (ҝүнәш, ай вә с.) вә гуш фигуру формасында һазырланмышдыр. Ҝил габларда олдуғу кими, тунҹ бәзәкләрин вә мунҹугларын үзәри һәндәси мотивләрлә (дүз, далғалы, сыныг хәтләрлә, буҹаг, үчбуҹаг, ромб, ҝүнәш рәсми) бәзәдилмишдир. Ҝәмигайа тәсвирләринин Нахчыванын тунҹ дөврү йашайыш йерлә-риндән вә гәбир абидәләриндән ашкар олунмуш үзәри тәсвирли дашларла бағлылығыны хүсусилә гейд етмәк лазымдыр.\nИкинҹи Күлтәпәнин орта тунҹ дөврү (ХХ-ХV әсрләр) тәбәгәсиндән ашкара чыхарылмыш ири дашын үзәриндәки дүз хәтләрин кәсишмәсиндән ибарәт олан тәсвирләр ишләнмә техникасына вә мотивинә ҝөрә Ҝәмигайанын гарышыг хәтли рәсмләрилә ейниййәт тәшкил едирләр.\nШаһбуз районунун Коланы кәнди әразисиндәки сон тунҹ вә илк дәмир дөврү гәбристанлығында бир даш гуту гәбирин йан һөрҝү дашлары үзәриндә һәкк олунан атлы рәсми (?) вә мүхтәлиф шәрти ишарәләр ишләнмә хүсусиййәтләринә ҝөрә Ҝәмигайа тәсвирләри илә ейниййәт тәшкил едир.\nҜәмигайадакы бир груп кечи тәсвирләри, тәк-тәк адам рәсмләри, еләҹә дә бәзи шәрти ишарәләр һәндәси формаларда (бирләшмиш үчбуҹаглар, дөрдбуҹаглы вә с.) олуб, Азәрбайҹанын сон тунҹ вә илк дәмир дөврү инҹәсәнәти үчүн сәҹиййәвидир.\nБу фактлар бир даһа сүбут едир ки, Ҝәмигайа тәсвирләри Нахчыванын Аразбойу дағәтәйи вә дүзән әразиләриндә йашамыш тунҹ дөврү гәдим тайфаларынын мәдәниййәт абидәләридир.\nҜөрүндүйү кими, Нахчыванын тунҹ дөврү йашайыш йерләри вә гәбир абидәләриндән тапылмыш үзәри тәсвирли дашлар, бәдии тәртибатлы керамика, тунҹ вә паста бәзәк нүмунәләри Ҝәмигайа тәсвирләринин хроноложи йерини мүәййәнләшдирмәкдә мүһүм рол ойнайыр. Бу бахымдан Гобустанын, Шимали Гафгазын, Анадолунунун гайаүстү рәсмләри илә Ҝәмигайа тәсвирләринин охшарлығы хүсусилә мараглыдыр. Ҝәмигайада олдуғу кими, һәмин абидәләрдә дә гайаүстү тәсвирләрин бөйүк әксәриййәти кичик һәҹмдә, схематик шәкилдә чәкилмиш, һейван, адам, гуш рәсмләриндән, астрал вә башга мәзмун кәсб едән шәрти ишарәләрдән, дамғалардан ибарәтдир.\nҜәмигайа тәсвирләринин хронолоҝийасынын мүәййәнләшдирилмәсиндә Гобустан абидәләринә мүраҹиәт хүсуси әһәмиййәт кәсб едир.\nГобустан гайаүстү тәсвирләринин хронолоҝийасы чохминиллик тарихи, Мезолит, Неолит, Енеолит, Тунҹ вә илк Дәмир вә орта әсрләр дөврү-нү әһатә едир. Бу тәсвири инҹәсәнәт нүмунәләринин характерик хүсусиййәтләри тәдгигатчылар тәрәфиндән (И.М.Ҹәфәрзадә, Ҹ.Рүстәмов, Ф.М.Мурадова) сәҹиййәләндирилмишдир. Гобустанын мезолит, неолит вә енеолит дөврләринин (е.ә. ХIV-V минилликләр) гайаүстү тәсвирләри әсасән ириөлчүлү олуб, реалист үслубда ишләнмишдир. Бундан фәргли олараг, тунҹ дөврү тәсвирләри кичик мигйасда вә схематик (силует) шәкилдә иҹра едилмишдир.\nГобустанда олдуғу кими, Ҝәмигайада да тунҹ дөврү гайаүстү тәсвирләринин әксәриййәти тәк, гоша вә сүрү һалында сағ, сол истигамәтдә дуран вә һәрәкәт вәзиййәтиндә ҝөстәрилән кечи рәсмләридир. Гобустан гәдим йашайыш йерләриндәки тикинти дашлары вә Курган дашлары үзәриндә кечи тәсвирләри һәкк едилмишдир.\nҜәмигайада тунҹ дөврү даирәви планлы мөвсүми йашайыш йерләринин тәк-тәк һөрҝү дашларынын да үзәриндә кечи, марал, адам рәсмләри һәкк олунмушдур.\nҜәмигайа вә Гобустанын тунҹ дөврү гайаүстү тәсвирләри кичик өлчүдә олуб, дөймә вә сүртмә үсулу илә чәкилмиш, мүхтәлиф һейван (кечи, марал, өкүз, ат, ит) вә адам рәсмләриндән ибарәтдир. Һәм Гобустанда, һәм дә Ҝәмигайада мараглы композисийалы рәгс вә ов сәһнәләри тәсвир олунмушдур. Ейни типли ов силаһлары – каман вә ох, дәйәнәк вә кәмәнд рәсмләринә һәр ики абидәдә раст ҝәлинир.\nҜәмигайа вә Гобустан тунҹ дөврү гайаүстү рәсмләриндә Азәр-байҹанын гәдим тәсвири сәнәти үчүн сәҹиййәви олан бир сыра хүсусиййәтләр әкс етдирилмишдир.\nАбидәләрин мүгайисәли тәдгиги ҝөстәрир ки, Ҝәмигайада вә еләҹә дә Кичик Гафгазын диҝәр реҝионларында алп чәмәнликләриндә гайалар үзәриндә һәкк олунмуш схематик рәсмләрин (кечи, өкүз, адам вә с.) әксәриййәти е.ә. IV-II минилликләрә аиддир. Һәмин дөврләрдә Азәрбайҹанда малдарлығын интенсив инкишафы нәтиҹәсиндә йарымкөчәри малдарлыг инкишаф тапмыш, Күр-Араз вадиләринин отураг әкинчи-малдар тайфалары Кичик Гафгазын алп чәмәнликләрини мәнимсәйиб она там саһиб олмушлар.\nТунҹ дөврүндә гәдим Азәрбайҹан тайфалары малдарлығын, гойунчулуғун вә атчылығын инкишафы үчүн Ҝөйҹә маһалы, Кәлбәҹәр, Зәнҝәзур, Нахчыван әразиләриндәки йайлагларда өзләринә әлверишли шәраит тапмышлар.\nҮмуми һәйат тәрзи етибары илә вә етник мәншәҹә йахын олан бу тайфаларын гайаүстү тәсвирләри, пиктографик йарадыҹылыг мәдәниййәти бир-бирилә сых бағлыдыр.\nҜәмигайа йайлагларындакы петроглифләр Нахчыванын дағәтәйи вә дүзән әразиләриндә йашамыш гәдим отураг әкинчи-малдар тайфалара аид мәдәниййәт абидәләридир.\nКичик Гафгазын бир-биринә гоншу мүхтәлиф реҝионларында мөвҹуд олан гәдим гайаүстү тәсвирләр һәккедилмә техникасына рәсмләрин мотивләринә, композисийалы сәһнәләрә, семантик мәзмунларына ҝөрә чох охшардыр.\nҜәмигайа тәсвирләри гоншу Анадолунун гәдим инҹәсәнәт абидә-ләри илә дә сых бағлыдыр. Анадолунун Һаккари, Паланлы вә Белдиби (Кум буҹаг) реҝиону абидәләриндәки неолит, тунҹ дөврләри инсан вә һейван рәсмләри (кечи, ит, вә с.) мотивләринә, схематиклийинә ҝөрә Ҝәмигайа, Кәлбәҹәр, Ҝөйәм, Сүник, еләҹә дә, Шимали Гафгазын гайаүстү тәсвирләри илә йахын аналоҝийа тәшкил едир.\nНахчыван, Гарабағ, Урмийа, Гарадағ (Ҹәнуби Азәрбайҹан) вә Анадолу әразисиндәки тунҹ дөврү мәдәниййәтләринин, гайаүстү тәсвирләринин, пиктограмларынын бир-бирилә ейниййәт тәшкил етмәси чох мараглы тарихи дәлил олуб, бу гәдим мәдәниййәтләрин етник мәнсубиййәти һаггында елми фикир сөйләмәйә әсас верир.\nБу тарихи мадди мәнбәләрә әсасланараг демәк олар ки, Ҹәнуби Гафгаз, Нахчыван, Гарадағ, Урмийа, еләҹә дә Шәрги Анадолу әрази-ләриндә е.ә. ЫВ-Ы минилликләрдә гәдим түрк мәншәли вә дилли отураг әкинчи-малдар, сәнәткар тайфалар мәскунлашмышдыр.\nБүтөвлүкдә Гафгазда, Ҹәнуби Азәрбайҹанда, Анадолуда, Сури-йа вә Фәләстиндә ҝениш ҹоғрафи әразиләрдә йайылмыш Күр-Араз мәдәниййәтини (е.ә. IV-III минилликләрдә) вә гәдим Нахчыванын илкин шәһәр мәдәниййәти үчүн сәҹиййәви сайылан бойалы габлар мәдәниййәтини бу улу нәсилләр йаратмышлар.\nОдур ки, Ҝәмигайа рәсмләри, пиктограмлары тарихән вә етник мәнсубиййәт бахымындан Күр-Араз мәдәниййәти, Нахчыван мәдәниййәти (бойалы габлар) вә Хоҹалы-Ҝәдәбәй мәдәниййәтинин мәишәт вә инҹәсәнәт абидәләри илә бағланыр.\nАзәрбайҹан халгынын илкин етник формалашмасы тунҹ дөврүндә – е.ә. IV-III минилликләрдә баш вермиш, илкин синифли ҹәмиййәтин йарандығы е.ә. III-I минилликләрдә, антик вә илк орта әсрләр дөврүндә бу просес ардыҹыл шәкилдә йүксәк тәкамүл тапмышдыр.\nАзәрбайҹан халгынын дилинин дә тарихи онун мәдәниййәти кими чох гәдим олуб, тунҹ дөврү гайаүстү рәсмләрини вә мәдәниййәтләрини (Күр-Араз, Нахчыван, Хоҹалы-Ҝәдәбәй вә б.) йарадан гәдим тайфаларын дилиндән башланыр.\nГәдим Азәрбайҹанын Гобустан, Ҝөйҹә, Сүник, Ҝәмигайа, Гарадағ, еләҹә дә Анадолу гайаүстү тәсвирләри вә пиктографик «йазы» ишарәләри, дамғалары, тарихи, дилчилик-лингвистик бахымдан ҝениш елми шәкилдә тәдгиги олунмалыдыр.\nҜәмигайа гайаүстү рәсмләри гәдим Нахчыванын тунҹ вә илк дәмир дөврү әһалисинин бәдии тәфәккүрүнү, естетик бахышларыны вә дини-идеоложи тәсәввүрләрини әкс етдирән гиймәтли тарихи мәнбәләрдир.\nГәдим Нахчыванда миладдан әввәл IV-I минилликләрдә инҹәсәнәтин әсас нөвләриндән бири сайылан тәсвири сәнәт ҝениш инкишаф тапмыш, гайаларын, бәдии керамиканын вә тунҹ мәмулатларын, еләҹә дә мүхтәлиф минераллардан һазырланан бәзәк әшйаларынын үзәриндә һәйатла бағлы олан, реал вә символик мәна кәсб едән мараглы рәсмләр, ишарәләр, дамғалар һәкк едилмишдир. Ибтидаи тәсвири сәнәтин инкишафы илкин йазы мәдәниййәти нүмунәләринин – пиктографик мәтнләрин йаранмасына ҝәтириб чыхармышдыр.\nНахчыван әразисиндә ашкар едилмиш ибтидаи тәсвири сәнәт әсәрләринин мөвзусу, әсасән реал һәйатдан ҝөтүрүлмүшдүр. Онларын әксәриййәтинин мәзмуну инсанларын һәйат тәрзи илә, әкинчиликлә, малдарлыгла вә овчулугла бағлыдыр. Бир груп рәсмләр исә гәдим тотемләрин вә астрал ҹисимләрин символик әкси олуб, ибтидаи инсанларын дини-идеоложи ҝөрүшләриндән хәбәр верир.\nТунҹ дөврүндә Нахчыван әразисиндә йашайан әһалинин мәдәни инкишаф сәвиййәси хейли йүксәлмиш, мүәййән мәрасимләрдә рәгсләрин иҹра олунмасы, илкин мусигинин йаранмасы илә нәтиҹәләнмишдир. Ҝәмигайа тәсвирләриндә вә Нахчыван бойалы габлары үзәриндәки рәгс сәһнәләри, еләҹә дә Гобустандакы гавал дашлар, йаллы тәсвирләри енеолит вә тунҹ дөврүндә Азәрбайҹанда мусиги мәдәниййәтинин мейдана ҝәлдийини ҝөстәрир.\nҜәмигайа, Анадолу, Сүник, Кәлбәҹәр вә Гобустанын тунҹ дөврү гайаүстү рәсмләринин ейни үслубда иҹра олунмасы, әксәриййәтинин сүҹет етибарилә ейниййәт тәшкил етмәси, гәдим Азәрбайҹанда вә онунла йахын гоншулугда йерләшән әразиләрдә мәдәниййәт вә етник мәншә етибарилә бир-биринә йахын олан тайфаларын йашадыгларыны ҝөстәрир.\nАзәрбайҹан халгынын етноҝенезинин илкин формалашмасында әсас сой көкләри олмагла һәмин тайфалар һәлледиҹи рол ойнамышлар.\nҜәмигайа өзүнүн ады, еҹазҝар ҝөзәллийи, узаг гәринәләрдән бәри, минилләр бойу һаггында сөйләнилән мифләри, йалчын гайалы йамаҹларында горуйуб сахладығы зәнҝин тарихи абидәләри, «йазылы» даш салнамәләри илә бизи Азәрбайҹан халгынын милли мәнәви дүнйасынын улу йаддаш чағларына апарыб чыхарыр. Бурадакы тарихи абидәләр комплекс шәкилдә Азәрбайҹанын гәдим мәдәниййәт вә инҹәсәнәт хәзинәсинә гызыл фонд кими дахил олмушдур.\nПАМЯТНИКИ ГЕМИКАЯ ИСТОЧНИКИ ДРЕВНЕЙ ИСТОРИИ НАХЧЫВАНА\nВ статье проведено сравнительное исследование памятников эпохи бронзы и наскалных изображений Гемикая. При этом петроглифы проанализированы как источник древней истории Нахчывана.\nВӘЛИ ӘЛИЈЕВ АМЕА Археолоҝийа вә Етнографийа Институту\nАЗӘРБАЈҸАН МИЛЛИ ЕЛМЛӘР АКАДЕМИЈАСЫ НАХЧЫВАН БӨЛМӘСИ, ХӘБӘРЛӘР\n№1 НАХЧЫВАН, «ТУСЫ», 2005, сәһ-63-81\nБахыш сайы: 645


Q=5	C=5	SS=3	LS=0	PS=0	DC=0	LC=0	SD=0	BS=1	G0=48	G1=40	G2=17	DLID=az_RU	BODY=Бурунди. Нола «Ҝөзәтчи гүлләси» нүсхәләрини ондан көз истәјән кишиләрә ҝөстәрир\nӘҺАЛИСИ 1 082 464 150\nТӘБЛИҒЧИЛӘРИН САЈЫ 1 453 694\nМҮГӘДДӘС КИТАБЫ ӨЈРӘНӘНЛӘРИН САЈЫ 3 688 959\nБенин. Дазира мотосиклетиндәки аудиоплејердән истифадә едәрәк сәрнишинләринә хош хәбәри чатдырыр\nБенинин ҹәнуб шәһәрләриндә јерли дилдә «зем» адланан мотосиклет таксиләри сакинләрин ән севимли нәглијјат васитәсидир. Дазира адлы көмәкчи өнҹүл өз мотосиклетинә аудиоплејер гурашдырыб вә сәрнишин отураҹағы тәрәфә ики сәсҝүҹләндириҹи јерләшдириб. О, һәмишә мотосиклетиндә әдәбијјатларымызын вә Мүгәддәс Китаб гираәтинин аудиојазыларыны гошур. Мотосиклетә минәнләр чох кечмир ки, аудиојазыны динләмәјә башлајыр. Чохусу елә диггәтлә гулаг асыр ки, мәнзилбашына чатанда билмирләр дүшсүнләр, ја јох. Бәзиләри исә, үмумијјәтлә, ахыра кими динләмәмиш дүшмүрләр. Дазира гардаш дејир: «Әлбәттә, јахшы оларды ки, мүштәри ҝедиш һаггыны тез өдәјиб дүшсүн, мән дә башга мүштәри тапым. Амма онларын хош хәбәри ешитмәси пул газанмагдан даһа ваҹибдир. Бундан әлавә, мән бу јолла чохлу журнал пајламышам».\nНола Бурундинин дағлыг әразисиндә аиләсилә бирҝә јашајан алтыјашлы гыз ушағыдыр. Бир ҝүн аиләси кичик көмүр собанын үзәриндә јемәк биширәркән гоншулугда ишләјән ики нәфәр ҝәлиб онлардан одун галамаг үчүн көз истәди. Онлар ҝәләндә балаҹа Нола собаја нәзарәт едирди. О, бу кишиләрә оҹагдан көз ҝөтүрмәјә иҹазә верди. Бир аз сонра Нола бу кишиләрин јанындан кечәндә ҝөрдү ки, онлар һәмин көзлә сигарет јандырырлар. Бу, гызҹығаза пис тәсир етдији үчүн онлара јахынлашыб белә деди: «Билсәјдим ки, бу көзлә сигарет јандыраҹагсыныз, ону сизә вермәздим». Бирдән Ноланын јадына дүшдү ки, ибадәт евиндә үзәриндә сигарет шәкли олан бир журнал ҝөрүб. О, тез ибадәт евинә гачыб «Ҝөзәтчи гүлләси»нин 2014-ҹү ил 1 ијун (рус.) сајындан ики нүсхә ҝөтүрдү вә һәмин адамларын јанына гајытды. Журналы онлара вериб исрар етди ки, дәрһал охусунлар. Сонра онлары јенә тапыб реҝионал топлантыја дәвәтнамә верди. Бу кишиләр гызҹығазын исрарындан һејрәтә ҝәлдикләри үчүн топлантынын ики ҝүнүндә иштирак етдиләр. Топлантыда фасилә заманы Нола онлары ҝөрдү вә аиләси илә бирҝә наһар етмәјә дәвәт етди. Ҝөрүб ешитдикләри бу ики кишијә елә тәсир еләди ки, онлар Мүгәддәс Китаб дәрсләринә башладылар.\nЛиберијадакы ағсаггаллар дөвләтин мүхтәлиф ислаһолунма биналарында хош хәбәри тәблиғ едирләр. Пајтахт Монровијада јашајан Јевес адлы хүсуси өнҹүл бөлүшүр: «Март ајында үч дустаг вәфтиз олунмамыш тәблиғчи олду. Беләҹә, Монровија мәркәзи һәбсханасында тәблиғчиләрин сајы үчдән алтыја галхды». Бәс онлар неҹә тәблиғ едирләр? Јевес изаһ едир: «Онлар һәр чәршәнбә вә шәнбә ҝүнләри тәблиғ ҝөрүшү кечирирләр. Сонра исә иҹазә илә камера-камера ҝәзиб дустагларла хош хәбәри бөлүшүрләр». Һал-һазырда дустагларын чоху илә фәрди Мүгәддәс Китаб дәрсләри кечирилир вә онлар һәбсханада кечирилән ҝөрүшләрдә иштирак едирләр. Филиалын бир нүмајәндәси һәмин һәбсханада 79 дустаг гаршысында мәрузә илә чыхыш етмишди. Диҝәр алты һәбсханада да мүнтәзәм олараг Мүгәддәс Китаб дәрсләри кечирилир. Дустагларын һәјатында ҝөзәл дәјишикликләр мүшаһидә олунур.\n«Көмәјә чох еһтијаҹымыз вар»\nҺәгигәтә мараг ҝөстәрән уҹгар әразиләрдәки инсанларын Мәсиһин өлүмүнү анма мәрасиминдә иштирак етмәләри үчүн бөјүк әмәк сәрф олунмушдур. Мәсәлән, бушмен кими танынан сан халгы Ҹәнуби Африканын јерли әһалисидир. Онлар әсрләр боју садә һәјат тәрзи сүрүб, ҝәзәри овчулугла вә јем јығмагла мәшғул олублар. Шимали Намибијада хидмәт едән Глен адлы хүсуси өнҹүл 2015-ҹи илдәки анма мәрасимини Рундунун шәргиндән 270 километр мәсафәдә јерләшән Сан кәндиндә тәшкил етди. Икинҹи дәфә иди ки, бурада анма мәрасими кечирилирди. Һәр ики мәрасимдә кәндин башчылары Јеһованын Шаһидләринә бу мәрасими кечирмәк үчүн һеч бир өдәниш етмәдән мәһкәмә залында јығышмаға иҹазә вермишди. Һәм мәрасим вахты, һәм дә ондан әввәл ҝүҹлү лејсан јағмышды. Амма буна бахмајараг, мәрасимдә 232 нәфәр иштирак етмишди. Бу әразидәки бушменләр чаггылты сәсләри илә танынан кве дилиндә данышырлар. Чыхыш инҝилис дилиндән кве дилинә тәрҹүмә олунмушду. Кве дилиндә Мүгәддәс Китаб олмадығы үчүн Әшија 35:5, 6 ајәләрини изаһ етмәк үчүн пројекторла диварда рәнҝли слајдлар ҝөстәрилмишди. Бу әразидә бир нечә нәфәрлә уғурла Мүгәддәс Китаб дәрси кечән Глен билдирир: «Сон ики ил әрзиндә ајда бир дәфә бура баш чәкирәм вә чадыр гуруб бир нечә ҝүн бурада галырам. Мәсафәнин узаг олмасы вә дил әнҝәли бурадакы инкишафы зәиflәдир. Көмәјә чох еһтијаҹымыз вар. Бу ил анма мәрасимини тәшкил етмәк үчүн мәмурларын гәбулуна ҝедәндә ҹәмијјәтә рәһбәрлик едән комитәнин үзвү деди ки, бурада ибадәт еви тиксәк, онлар үчүн хош олар. О деди ки, комитә бизә торпаг верәҹәк вә өз һесабларына бина тикәҹәкләр. Биздән ҝөзләнилән исә о иди ки, “пастор”умуз олсун, ја да ән азы иҹмадан кимисә “пастор” кими јетишдирәк!»\nНамибија. Ики тәблиғчи бөјүк мәмнунијјәтлә һимба тајфасына мәнсуб гадына хош хәбәри тәблиғ едир


Q=9	C=7	SS=0	LS=0	PS=1	DC=3	LC=0	SD=0	BS=2	G0=39	G1=31	G2=13	DLID=az_RU	BODY=Иса пејғәмбәр диндәки икиүзлүјү ифша едир (Мәтта 23) | Иса пејғәмбәрин һәјаты\nИса пејғәмбәр әлејһдарларыны мүһакимә едир\nМӘТТА 22:41—23:24 МАРК 12:35—40 ЛУКА 20:41—47\nМӘСИҺ КИМИН ОҒЛУДУР?\nМӘСИҺ ИКИҮЗЛҮ ӘЛЕЈҺДАРЛАРЫНЫ ИФША ЕДИР\nНисанын 11-дир. Дин хадимләринин Иса Мәсиһи ҝөздән салмаг, сөздә тутмаг вә ону Рома империјасына гаршы чыхармаг ҹәһдләри боша чыхды (Лука 20:20). Һәлә дә мәбәддә олан пејғәмбәр сөһбәти елә дәјишир ки, онларын әсил үзү ортаја чыхыр. Инди о, онлардан сорушур: «Мәсиһ һаггында нә дүшүнүрсүнүз? О, кимин оғлудур?» (Мәтта 22:42). Һамы чох јахшы билир ки, Мәсиһ Давуд пејғәмбәрин нәслиндән ҝәлмәлидир. Онлар да елә буну дејирләр (Мәтта 9:27; 12:23; Јәһја 7:42).\nИса пејғәмбәр сорушур: «Неҹә олур ки, Давуд илһам алараг ону “Аға” адландырыб дејир: “Јеһова Ағама деди: “Дүшмәнләрини ајағынын алтына гојанадәк сағымда отур”? Әҝәр Давуд ону “Аға” адландырырса, о, Давудун оғлу неҹә ола биләр?» (Мәтта 22:43—45).\nФәрисиләр сусурлар. Чүнки онлар Давуд пејғәмбәрин нәслиндән олан бир адамын ҝәлиб онлары Рома империјасынын әсарәтиндән гуртараҹағыны дүшүнүрләр. Амма Иса Зәбур 110:1, 2 ајәләринә истинад едәрәк Мәсиһин ади инсан һөкмдарындан үстүн олаҹағыны вурғулајыр. Мәсиһ Давуд пејғәмбәрин ағасы олаҹаг. Аллаһын сағында әјләшәндән сонра гүдрәтини ҝөстәрәҹәк. Иса пејғәмбәрин сөзләри гаршысында онун әлејһдарлары һеч бир сөз дејә билмирләр.\nИса пејғәмбәри бир чох инсанлар вә шаҝирдләри динләјир. Инди о, онлара мүраҹиәт едәрәк өзләрини мирзәләрдән вә фәрисиләрдән горумаға чағырыр. Бу адамлар Муса пејғәмбәрин јериндә отуруб Аллаһын ганунларыны өјрәдирләр. Иса Мәсиһ динләјиҹиләринә ҝөстәриш верир: «Дедикләри һәр шејә әмәл един, лакин ҝөрдүкләри ишләри ҝөрмәјин. Чүнки онлар дејирләр, амма етмирләр» (Мәтта 23:2, 3).\nСонра Иса Мәсиһ онларын икиүзлү олмаларына даир бир нечә нүмунә чәкир: «Онлар һәмаил кими тахдыглары ајә гутуҹугларыны ҝенишләндирир». Бәзи јәһудиләр Төвратдан ҝөтүрүлмүш парчалары кичик гутуҹуглара гојуб алынларына вә голларына бағлајырлар. Фәрисиләр ҹамаатын ҝөзүнә күл үфүрүб, ҝуја Гануну сәјлә иҹра етдикләрини ҝөстәрмәк үчүн бу гутуҹуглары бөјүдүрләр. Онлар һәмчинин палтарларынын әтәјиндәки сачаглары да узадырлар. Дүздүр, Аллаһ исраиллиләрә палтарларынын әтәјинә сачаг вурмағы бујурмушду (Сајлар 15:38—40). Амма фәрисиләр өзләрини инсанлара ҝөстәрмәк үчүн буну едирләр (Мәтта 23:5).\nШан-шөһрәт газанмаг истәји Иса Мәсиһин шаҝирдләринә дә сирајәт едә биләр. Буна ҝөрә дә пејғәмбәр онлара нәсиһәт верир: «Гојмајын сизи “Рабби” чағырсынлар, чүнки сизин бир Устадыныз вар, сиз исә бир-биринизә гардашсыныз. Һәмчинин јер үзүндә һеч кәси “Ата” чағырмајын, чүнки бир Атаныз вар, О да ҝөјдәдир. Гојмајын сизи рәһбәр адландырсынлар, чүнки бир Рәһбәриниз вар, о да Мәсиһдир». Бәс шаҝирдләр өзләринә неҹә јанашмалыдырлар? Онлар нә етмәлидирләр? Пејғәмбәр онлара дејир: «Аранызда ән бөјүк кимдирсә, гој сизә нөкәр олсун. Өзүнү јүксәлдән алчалдылаҹаг, өзүнү алчалдан јүксәлдиләҹәк» (Мәтта 23:8—12).\nСонра Иса пејғәмбәр икиүзлү мирзәләрә вә фәрисиләрә дәфәләрлә «вај һалыныза» дејир: «Вај сизин һалыныза, мирзәләр вә фәрисиләр, икиүзлүләр! Чүнки сиз сәмави Падшаһлығын гапыларыны инсанларын үзүнә бағлајырсыныз. Нә өзүнүз ҝирирсиниз, нә дә ҝирмәк истәјәнләри гојурсунуз» (Мәтта 23:13).\nФәрисиләр руһани дәјәрләри тапдаладыглары үчүн Иса пејғәмбәр онлары мүһакимә едир. Онлар буну өзләринә сәрф едән фикирләри ирәли сүрмәклә ҝөстәрирләр. Мәсәлән, онлар дејирләр: «Әҝәр кимсә мәбәдә анд ичирсә, ејби јох, амма кимсә мәбәддәки гызыла анд ичирсә, андыны мүтләг јеринә јетирмәлидир». Онлар мәбәдин гызылыны бу ибадәт јеринин руһани дәјәриндән јухары тутмагла әхлаги ҹәһәтдән кор бәләдчи олдугларыны ҝөстәрирләр. Онлар «Төвратдакы даһа ваҹиб мәсәләләрә: һагг-әдаләтә, мәрһәмәтә вә сәдагәтә» фикир вермирләр (Мәтта 23:16, 23; Лука 11:42).\nИса Мәсиһ бу фәрисиләри «ағҹаганады сүзҝәҹлә ајырыб, дәвәни дири-дири удан, кор бәләдчиләр» адландырыр (Мәтта 23:24). Онлар шәрабы сүзҝәҹдән кечирирләр ки, онун ичинә ағҹаганад дүшмәсин. Дини ајинләрә ҝөрә, ағҹаганад мурдар сајылыр. Лакин фәрисиләр Ганунун даһа ваҹиб тәләбләринә лагејд јанашырлар, јәни дини ајинләрә ҝөрә натәмиз һејван олан дәвәни, санки, дири-дири удурлар (Лавилиләр 11:4, 21—24).\nИса фәрисиләрдән Давуд пејғәмбәрин Мәсиһ һаггында нә дедијини сорушанда онлар нә үчүн сусурлар?\nФәрисиләр нәјә ҝөрә ајә гутуҹугларыны бөјүдүр вә узун сачаглар тикирләр?\nИса Мәсиһ шаҝирдләринә нә мәсләһәт ҝөрүр?


Q=14	C=5	SS=0	LS=5	PS=2	DC=0	LC=0	SD=0	BS=2	G0=22	G1=10	G2=3	DLID=az_RU	BODY=Мәләкләр Исанын доғулдуғуну хәбәр верир | Ушаглар үчүн Мүгәддәс Китаб һекајәләри\nДИЛИ: Aзәрбајҹан (кирил әлифбасы) Азәрбајҹан (латын әлифбасы) Алманија жест дили Америка жест дили Валенсија Вјетнам Галисија дили Данимарка Индонезија Исвеч Италија жест дили Кирибати Конго Литва Македонија Мексика жест дили Мјанма Ниас Нидерланд Ниҝериа пиҹини Норвеч Понапе Самоа Сејшел креолу Таити Украјна Фиҹи Хмонг (ағ) Чин (мандарин, садәләшдирилмиш) Чин (мандарин, әнәнәви) адангме албан алман амһара африкаанс ачоли ашағы алман баса (Камерун) баск батак (каро) бикол бислама болгар булу варај везо венда волајта га газах ган гарифуна гуарани гуахиро гырғыз дхолуо еве едо ермәни естон ефик зулу ибан ибинда ибо илок инҝилис ирланд исоко испан италјан кабовердиану кабре каннада каонде карен (сго) каталан кекчи кечуа (Анкаш) кечуа (Ајакучо) кечуа (Куско) киконго кикујју кимбунду кинјаруанда кирунди кисонге киче кичуа (Имбабура) кичуа (Чимборасо) кореја коса куангали куанјама латыш лингала ломве луганда макуа малагаси малај малајалам мам маратһ масатек (Хуаутла) мајја маҹар михе море науатл (Хуастека) науатл (Шимали Пуебла) науатл (мәркәзи) науатл (Ҝерерро) нгабар нгангела ндебеле ндебеле (Зимбабве) ндонга нзема нјунгве окпе олу конзо осетин пангасинан пиҹин (Камерун) полјак португал португал (португал) пәнҹаб румын рус руторо санго сапотек (Лачигуири) свати себуан сена сепеди серб серб (латын) сесуто (Ҹәнуби Африка) сетсвана сингал словак словен сотсил сранан-тонго суаһили сунда тагалог таи тамил тандрој тараски татар тви телугу тетела тзелтал тив тотонак тохолабал тсва тсонга тумбука түрк умбунду уруунд урһобо фин фон франсыз хорват чех чибемба читонга читонга (Зимбабве) читонга (Малави) чичева чокве чол чуабо шона јао јоруба јунан ҝүрҹү Һаити креолу һауса һереро һилигајнон һинд әрәб өзбәк\nМәләкләр Исанын доғулдуғуну хәбәр верир\nРома императору Сезар Август әмр верир ки, бүтүн јәһудиләр гејдијјата алынмаг үчүн өз шәһәрләринә гајытсынлар. Буна ҝөрә дә Јусиф вә Мәрјәм Јусифин аиләсинин шәһәринә, Бејтләһмә јола дүшүрләр. Мәрјәмин доғмаг вахтына аз галыб.\nЈусифлә Мәрјәм Бејтләһмә чатанда ҝеҹәләмәк үчүн анҹаг төвләдә јер тапырлар. Елә орадаҹа Мәрјәм Исаны дүнјаја ҝәтирир. О, ушағы бәләјиб еһмалҹа ахура гојур.\nБејтләһм јахынлығында чобанлар олур. Онлар чөлдә галыб, ҝеҹәләр сүрүләринин кешијини чәкирләр. Бирдән бир мәләк пејда олур вә Јеһованын гүдрәти әтрафа нур сачыр. Чобанлар горхур. Мәләк исә онлара дејир: «Горхмајын. Сизә хәбәр ҝәтирмишәм. Бу ҝүн Бејтләһмдә Мәсиһ доғулду». Бирдән ҝөјдә чохлу мәләк пејда олур. Онлар дејирләр: «Ҝөјләрдәки Аллаһымыза алгыш олсун! Јерә сүлһ нәсиб олсун». Сонра исә мәләкләр ҝөздән итир. Ҝөрәсән чобанлар нә едәҹәкләр?\nЧобанлар бир-бириләринә дејирләр: «Ҝәлин елә бу саат Бејтләһмә ҝедәк». Онлар дәрһал јола дүшүрләр. Чобанлар Јусифлә Мәрјәми вә ахурдакы көрпәни тапырлар.\nМәләјин чобанлара дедији сөзләрдән хәбәр тутан һәр кәс һејрәтә ҝәлир. Мәрјәм мәләјин сөзләри һагда дәриндән дүшүнүр вә бу сөзләри һеч вахт унутмур. Чобанлар сүрүләринин јанына гајыдыб ҝөрдүкләри вә ешитдикләри һәр шејә ҝөрә Јеһова Аллаһа шүкр едирләр.\n«Мән Аллаһдан ҝәлмишәм вә инди бурадајам. Мән өзбашына ҝәлмәмишәм, мәни О ҝөндәриб» (Јәһја 8:42)\nСуал: Мәләкләр Иса Мәсиһин доғулдуғуну неҹә елан едир? Чобанлар Бејтләһмдә кими ҝөрүрләр?\nЛука 2:1—20; Әшија 9:6\nИлсәба вә бәтниндәки ушаг Исаны неҹә иззәтләндирир?\nИса һарада вә нә вахт доғулуб?\nНәјә әсасән демәк олар ки, Иса декабрын 25-дә анадан олмајыб?


Q=0	C=0	SS=0	LS=0	PS=0	DC=0	LC=0	SD=0	BS=1	G0=5	G1=5	G2=4	DLID=az_RU	BODY=Mart 17, 2017 - 5:55 PM Хәбәрин коду : 818327 Мәнбә : АБНА – Хәбәр Аҝентлији “Азадлиг”-а истинадла Link:\nӘһли Бејт (әлејһимус-сәлам) - АБНА – Хәбәр Аҝентлијинин вердији хәбәрә әсасән, әлијевләр режиминин анти-Шиә сијасәтләри давам едир. Белә ки, мартын 16-да Нәсими Рајон Мәһкәмәсиндә Мүсәлман Бирлији Һәрәкаты Идарә Һејәтинин һәбсдә олмајан сонунҹу үзвү Елхан Исҝәндәров барәсиндә һәбс-гәтимкан тәдбири сечилиб.\nРежимин әдаләтсиз һаким Бабәк Һәсәнов илкин истинтаг дөврү үчүн һәбс мүддәтини 3 ај 11 ҝүн мүәјјәнләшдириб. Бу һагда вәкил Фариз Намазлы мәлумат вериб.\nНардаран әмәлијјатындан сонра һәбс олунан вә һазырда Бакы Ағыр Ҹинајәтләр Мәһкәмәсиндә мүһакимәси давам едән 24 нәфәр дә ејни маддәләрлә сучланырлар. Һәрәкатын Идарә Һејәтинин диҝәр үзвләри һәбс едиләркән, Елхан Исҝәндәров ҝизләндијиндән, һаггында ахтарыш елан олунмушду.\nЕлхан Исҝәндәров мәһкәмәдә һеч бир ҹинајәт төрәтмәдијини вә иттиһамлары гәбул етмәдијини билдириб. О, Мүсәлман Бирлији Һәрәкатынын сифаришијлә “Вәһдәт” футбол турнири тәшкил етдијини, бирлијин үзвләри һәбс олунаркән, горхусундан ҝизләндијини сөјләјиб.\nЕлхан Исҝәндәров даһа сонра Сабунчу Рајон Полис Идарәсинин мүвәггәти сахлама тәҹридханасына апарылыб.\nОнун вәкили Фариз Намазлы һәбс гәрарындан апеллјасија шикајәти верәҹәк.\nВәкилин сөзләринә ҝөрә, Елхан Исҝәндәрову мартын 14-дә ҝеҹә саат 2-дә евиндә башына торба кечирәрәк апарыблар. Һара апарылдығы барәдә аиләсинә һеч бир мәлумат верилмәјиб.


Q=14	C=5	SS=3	LS=7	PS=3	DC=0	LC=0	SD=0	BS=1	G0=54	G1=32	G2=11	DLID=az_RU	BODY=Лука 24 | Онлајн Мүгәддәс Китаб | Јени дүнја тәрҹүмәси\nИсанын дирилмәси (1—12)\nИммаса ҝедән јолда (13—35)\nИса шаҝирдләринин гаршысында пејда олур (36—49)\nИса ҝөјә галхыр (50—53)\n24 Һәфтәнин илк ҝүнү* сәһәр тездән онлар һазырладыглары әтирли отлары да ҝөтүрүб сәрдабәјә ҝәлдиләр.+ 2 Јахынлашанда ҝөрдүләр ки, сәрдабәнин ағзындакы дашы кәнара јуварлајыблар.+ 3 Гадынлар сәрдабәјә ҝирәндә орада Исанын ҹәсәдини тапмадылар.+ 4 Онлар чашбаш галдылар. Бирдән јанларында парлаг либасда ики нәфәр пејда олду. 5 Гадынлар горхудан онларын үзүнә бахмадылар. Амма о ики нәфәр онлара деди: «Сиз нә үчүн дирини өлүләр арасында ахтарырсыныз?+ 6 О, бурада јохдур, дирилиб. Һәлә Ҹәлиләдә оларкән онун сизә 7 инсан Оғлунун ҝүнаһлыларын әлинә вериләҹәји, дирәкдә едам олунаҹағы, анҹаг үчүнҹү ҝүндә дириләҹәји барәсиндә дедикләрини јадыныза салын».+ 8 Гадынлар Исанын сөзләрини хатырладылар+ 9 вә сәрдабәдән ҝери дөнүб һәр шеји он бир һәваријә вә диҝәр шаҝирдләрә данышдылар.+ 10 Бу гадынлар Мәҹдәлли Мәрјәм, Јуһәннә вә Јагубун анасы Мәрјәм иди. Онларла олан диҝәр гадынлар да бу һагда һәвариләрә данышдылар. 11 Анҹаг һәвариләр гадынларын дедикләрини бош шеј саныб онлара инанмадылар. 12 Бутрус исә ајаға галхыб сәрдабәјә гачды вә ичәри бојлананда орада кәфәндән башга бир шеј ҝөрмәди. Бутрус мат-мәәттәл чыхыб ҝәлди. 13 Елә һәмин ҝүн ики шаҝирд Јерусәлимдән тәгрибән он бир километр* аралыда јерләшән Иммас кәндинә ҝедирди. 14 Онлар баш вермиш бу һадисәләр барәдә араларында сөһбәт едирдиләр. 15 Шаҝирдләр араларында данышаркән Иса јахынлашыб онларла јанашы ҝетди. 16 Амма онлар Исаны танымадылар.+ 17 Иса онлардан сорушду: «Нә барәдә данышырсыныз?» Шаҝирдләр дајандылар. Онлар чох гәмҝин идиләр. 18 Клеопас адлы шаҝирд она деди: «Сән гәрибсән, Јерусәлимдә тәк галырсан ки, хәбәрин јохдур* бу ҝүнләрдә шәһәрдә нә баш вериб?» 19 Иса онлардан сорушду: «Нә олуб ки?» Онлар ҹаваб вердиләр: «Нәсрани+ Иса илә бағлы һадисәләри дејирик. О, Аллаһын вә бүтүн халгын гаршысында сөздә вә әмәлдә гүдрәтли бир пејғәмбәр иди.+ 20 Бизим бөјүк каһинләр вә рәһбәрләр исә ону Пилата тәслим етдиләр.+ О да она өлүм һөкмү кәсиб дирәкдә едам етди. 21 Еһ, биз исә үмид едирдик ки, о, Исраили азад едәҹәк.+ Артыг бу һадисәләрдән үч ҝүн кечир. 22 Үстәлик, шаҝирдләр арасындакы гадынлардан бәзиләри дә бизи лап чашбаш гојублар. Онлар сәһәр тездән сәрдабәјә ҝетдиләр,+ 23 амма онун ҹәсәдини орада тапмадылар. Ҝәлиб орада гејри-ади бир шеј ҝөрдүкләрини данышдылар. Ҝуја мәләкләр пејда олуб онун сағ олдуғуну сөјләјибләр. 24 Онда бизимкиләрдән бәзиләри сәрдабәјә ҝетдиләр+ вә ҝөрдүләр ки, һәр шеј гадынларын дедији кимидир. Амма онун өзүнү ҝөрмәдиләр». 25 Иса онлара деди: «Еј ағылсызлар! Еј пејғәмбәрләрин дедикләринә инанмајан үрәји һиссијјатсызлар! 26 Мәҝәр Мәсиһ бу әзаблара гатлашмалы+ вә сонра шәрәфә чатмалы дејилди?»+ 27 Сонра Мусадан вә бүтүн Пејғәмбәрләрдән+ башлајыб Мүгәддәс Јазыларда өзүнә аид олан шејләри бир-бир онлара изаһ етди. 28 Нәһајәт, онлар кәндә чатдылар. Амма Иса өзүнү елә апарды ки, ҝуја јолуна давам едир. 29 Онда шаҝирдләр тәкид етдиләр: «Артыг ахшам дүшүр, гаш гаралыр. Бизимлә гал». Иса разылашыб ичәри ҝирди. 30 Сүфрәдә отуран заман Иса чөрәји ҝөтүрүб дуа етди, сонра бөлүб онлара верди.+ 31 Онда шаҝирдләрин ҝөзү там ачылды вә ону таныдылар. Лакин Иса гејб олду.+ 32 Онлар бир-биринә дедиләр: «Мәҝәр о, јолда бизимлә данышанда, Мүгәддәс Јазылары бизә изаһ едәндә үрәјимиз алышыб јанмырды?» 33 Онлар јубанмадан Јерусәлимә гајытдылар вә ҝөрдүләр ки, он бир һәвари вә диҝәр шаҝирдләр бир јерә јығышыблар. 34 Орадакылар дедиләр: «Доғрудан да, Аға дирилиб вә Шимона ҝөрүнүб!»+ 35 Онда ики шаҝирд дә јолда баш вермиш һадисәни вә Иса чөрәји бөләркән ону неҹә таныдыгларыны һамыја данышдылар.+ 36 Онлар бүтүн бунлардан данышаркән Иса өзү орада пејда олуб: «Сизә салам олсун», — деди.+ 37 Амма шаҝирдләр бәрк горхдулар, онлары дәһшәт бүрүдү, елә зәнн етдиләр ки, габагларындакы руһдур. 38 Иса онлара деди: «Нијә горхурсунуз? Нә үчүн үрәјиниздә шүбһәләр вар? 39 Әлләримә, ајагларыма бахын. Бу, мәнәм. Мәнә тохунун, бахын, ахы руһун әти вә сүмүјү олмур, мәндә исә вар». 40 Иса бунлары дејиб әлләрини вә ајагларыны онлара ҝөстәрди. 41 Онлар севинҹ вә һејрәт ичиндә идиләр, амма һәлә дә инана билмирдиләр. Онда Иса сорушду: «Јемәјә бир шејиниз вар?» 42 Она бир тикә гызардылмыш балыг вердиләр. 43 О, балығы ҝөтүрүб онларын ҝөзү габағында једи. 44 Сонра Иса белә деди: «Һәлә сизинлә оланда сизә мәһз бу һагда данышмышдым.+ Сизә демишдим ки, Мусанын Төвратында*, Пејғәмбәрләрин китабында вә Зәбурда мәним һаггымда јазыланлар јеринә јетмәлидир».+ 45 Сонра Иса Мүгәддәс Јазыларын мәнасыны анламаг үчүн онларын зеһнини там ачды+ 46 вә деди: «Мүгәддәс Јазылар дејир ки, Мәсиһ әзаб чәкәҹәк, өлүб үчүнҹү ҝүндә дириләҹәк,+ 47 Јерусәлимдән башлајараг+ бүтүн халглара+ онун ады илә ҝүнаһларын бағышланмасы+ үчүн төвбә тәблиғ олунаҹаг. 48 Сиз бунларын шаһиди олаҹагсыныз.+ 49 Мән Атамын вәд етдији әнамы сизә ҝөндәрәҹәјәм. Она ҝөрә дә ҝөјдән ҝәлән ҝүҹү алмајынҹа шәһәрдән чыхмајын».+ 50 Иса онлары Бејтанијјәјә кими ҝәтирди, сонра әлләрини галдырыб онлара хејир-дуа верди. 51 Иса онлара хејир-дуа верәркән онлардан ајрылды вә ҝөјә галхды.+ 52 Шаҝирдләр она тәзим едиб бөјүк севинҹлә Јерусәлимә гајытдылар.+ 53 Онлар даима мәбәддә олурдулар вә Аллаһы мәдһ едирдиләр.+\n^ Һәрфән: 60 стади. Б14 әлавәсинә бах.\n^ Диҝәр вариант: Јерусәлимә ҝәлән гонагларын ичиндә тәкҹә сәнин хәбәрин јохдур?


Q=16	C=8	SS=2	LS=7	PS=0	DC=0	LC=0	SD=0	BS=0	G0=52	G1=45	G2=34	DLID=az_RU	BODY=Башибузукон – Avesta Talysh\nБашибузукон Османи ијән че Тыркијә һукмәтику авжор ијән јомјә сә, әмма рәсми мәвоҹиб ныстәнә ғејри-низами дастон номе. Ым сыхан бә әмәл омә тырки зывонәдә быә “баш” – “сә” ијән “бузук” – “дивинә” сыханонку. Јәне “дивинә”, “ныжбыр”, “хујәжә”, “сәрданг”. Әвони бә мыжд гәтејдәбин әсосән че Османи империјә, веј вахти Албанијә ијән Гәдә Асијә ән ҹангтәләбә тобјон дыләдә. Чәвон авжор бејдәбе низә, шымши, һафттир ијән хәнҹәр. Башибузукон дастон ҹури тәшкил кардеј ја әвони бә интизом вардеј роәдә һәтто хариҹи генералон һар ҹурә ҹәһдон де беовандәти сә бејдәбин. Бы һәхәдә чандә кәрә мәрузәшон кардәбе ыштә һисоботонәдә мәшһур франсызә генерал Јуссуф Жозеф Вантини, британијәвыжә суваријә генерал-мајор Вилјам Битсони ијән ҹо кәсон.\nБашибузукон әшивоәти ијән кисибкорәти һаканә мәҹбур кардејдәбин низамијә ләшғәрон ки, әвон тәргсилоһ быкән әвони. Әвон ыштә жыго әшивоәтијон ијән хунһәрисәтијон битов һоләдә нишошон дој 1877-1878-нә сорон Русијә-Тыркијә ҹанги вахтәдә.\nДинҹ вахтонәдә башибузукон око дојдәбин дылә хыдмәтәдә ҹурбәҹурә выронәдә. Ҹанги вахтәдә есә бој әвони сәфәрбәр кардејдәбин ҹәзо дастон ғысмәдә, чумчыко бә нәзәр сәјдәбин чәвон бә кисиби ијән ғолдурәти һәмрәғәти. Бәчәвон дастон вотејдәбин “одә”, һар гылә дастә сәдә мандејдәбе “одәбаши”.\n1869-нә сори Тыркијәдә че Пруссијә һәрби системи тәтбығ карде бәпештә бә ғәрор омәјн ки, әнҹәх дастәкә ләшғәрон ҹәлб лозиме кардеј Албанијәо ијән че Гәдә Асијә бандә вилојәтоно. Башибузукон дахил быә ләшғәрон “ассикири-муавине” номәдә и поә сәһро ләшғәр быәнинбе, “ассикири-муллје” номәдә ә гылә поә есә бој дахил быәнинбе бә милли гвардијә тәркиб.\nБашибузкукон дәмандин бо ыштәни һәнијән чок нишо дојә мәһз Русијә-Тыркијә ҹанги вахтәдә. Чәвон хунһәрисә кисибкорә кејфијәтон хысусән бегули бин Балканонәдә ијән Ғәрби Ермәнистони зәминонәдә. 1911-нә сори Һәрби Енсиклопедијә нывыштејдә ки, иглә Балканонәдә башибузукон 20 000 кәсбин. Ғәрби Ермәнистони зәминонәдә чәвон ҹәзо әмәлијотон мыфәссәл тәсвир кардә быән Владимир Сергејевич Соловјови 1899-нә сори сәнәдон сәпе нывыштә “Сеглә гәп” номәдә фәлсәфи повестәдә: “Әмә етатејдәмон бә дә, хәритәдә нывыштә быә ки, ым гыләј јолә ермәни дије. Һәлбәттә, дијо жычи мандәни, әмма вахтәдә, һәлә бы навони һәғиғәтән јолә ди быә; чандә километрә дијәроо дујәвул чијејдә… Мы тожниме ыштә асп, шим бә нав; әмма һәлә һичи нывиндә, обыштә гужди бујәвуләку сәрәсәјм: башибузукон шодоәшоне ыштә кијәсә шән. Че витә ермәнијон әнһорә әрәбон перәхе зынәни, әвон гәтәшоне әвон ијо, әғәти кардәшоне… Әрәбон жијәдә отәшыон сәноә. Һәни ҹо тәфсилотон гәп нибәжем… јорғә-јорғә тожниме асп, шим бә нав, әмә дәшимон бә сутә ди – һарчишон сутәбе, һичи мандәныбе…”.\nФ.М. Достојевски ыштә “Карамазови быјон” романәдә тәсвир кардејдә че башибузукон Болғарыстонәдә кардә әшивоәтијон: “…Славјанон усјонику тарсә тыркон ијән чәркәзон әјо, Болғарыстонәдә һар вырәдә ғәттоләти кардејдән, јәне сутејдән, анҹејдән, зор кардејдән бә женон ијән әғылон ијән ҹо кәсон, һарчи тәсвир кардеј ғејри-мымкуне. Әсыл һәғиғәтәдә һаканә гәп жәјдән одәми ғәддорә “әшивоәти” һәхәдә, әмма ым гырд беәдоләтәтије ијән һәфтоғи бардәнине бә вәшјәнә һәјвонон аидијотәдә. Вәшјәнә һәјвон һич вахти жыго ғәддор әзыни бе бәнә одәми жыго де мәһорәти, жыго бәдии ғәддорәти әзыни карде…”.\nШәһр Батакәдә ијән чәј һәндәвәрәдә (Болғарыстон) бә османи зылми вәјнә 1876-нә сори Апрели усјони вахти шејдәбин тәсвир кардеш ғејри-мымкун быә ғәддорә ҹангон. Усјонкорон ијән хәлғ бәнә мерди гонә ҹанг бардејдәбин бә вејашмардә османи ләшғәрон ијән ҹәзокорә башибузукон вәјнә. Ғејри-бәробәр ҹангонәдә шәһид бејдәбин, османон бәјжи-бәјжи сутышоне јаанки анҹәшоне пенҹ һәзо мерд, жен ијән әғыл, шәһр Батакән гырд выртивыло кардышоне. Дынјо һәдәјон мандәбе бы зылмкорон ијән чәвон ҹәзокорон жыго әшивоәтијон. “Әшивоәти марзоныш һесте дынјоәдә, әбыни әвони пеш бе. Тыркон ым марзијән пеш бин Батакәдә”, — нывыштејдәбе че Ингилтәрә «Daily News» ружномә мыхбир Мак Гахан.\n1877-нә сори товыстонәдә номдорә уруси рәссам Коснтантин Маковски ше бә Балкан, әјо ше-ше Сербијә ијән Болғарыстонәдә һәрәкәт кардә уруси орду думо, кәшәше шикилон. 1876-нә сори Болғарыстонәдә быә хәлғи усјони Тыркијә ихтыдори тәрәфо де ғәддорәти етосније ијән башибузукон бә динҹә әһоли вәјнә кардә әшивоәтијон һәхәдә шојдон гәп жә һикојотон зумандә әсәрышон карде бә рәссами. Маковски кырт гыләј мыддәтәдә едаштыше ыштә рәсм Петербурги нымојишгоәдә. “Болғари шәһидә женон” номәдә чәј кәшә рәсмәдә (1877) әј тәсвир кардәше башибузукон Болғарыстонәдә кардә әшивоәтијон. Әсәри һәватејку чәј гырдә кардә пулон һәммәј шин бә Болғарыстон бә зәрәр кәшә мәхлоғи комәг.\n“Гыләј каммәдәнијә ијән һәнијән фанатикә хәлғи ғәзинә тыркон, хысусән башибузукон шәк ни ки, һәнијән јолә ғәддорәти нымојиш кардовнејдән… Чәвон ән јолә ғәддорәтијон әвон ыштән нишо дојдән; әвон пијејдәшоне дештә әшивоәти тарс дәнән бә ҹәмати дыл, һәмән һич нијоән кардејдәнин ыми… Әв ки манде бә “әшивоәтијәдә” әвони иттиһом кардә мәрағинә тәрәфон, фактон тәкзиб кардејро вәс ғәдәрәдә мәлумотонышон нин вотәјнә, әвон һежо ијән де һукман һежо истинод кардејдән бә иглә мәсәлә: “беабрујәти ијән ғәддорәти һолон гирәм раст бонән, мығәссирин бымонәдә низами ләшғәрон не, хошәхошә дастон”. Тыркон нишо дојдән башибузукон. Һәлбәттә, һәхи бахшә һесте бымәдә. Ғејри-ниһзами ләшғәрон кам интизоминин, веј навәжәнин… әвон ҹанг кардејдән әсосән де дышмени сәрбозон не, де дышменә хәлғи ијән де дышмени жәгоән “нијонијә” дастон. Әве тәбиије ки, боәвон омәни оләмәти һәхәдә мыһокимә ијән бә бејнәлхәлғ ҹанги ғанунон әмәл кардеј, әвон һич мәсәшонни чәвон һәхәдә. .. Чы психологијә әсосәдә һежо мандејдә жимони мығәддәсәти ијән чәј сәрвәт бе бә һәшә жәј ијән зори че һәрби вахти иглә ғанун бе бә гиј гәтеј”, — нывыштејдәбе Михаил Александрович Осоргин ыштә 1913-нә сори “Авропә хәбон”әдә чап кардә быә “Балкани “әшивоәтијон” һәхәдә” номәдә ессејәдә.\n1866-нә сори бешә “Уруси хәбонәдә” чап кардә быә “Карси егырди чоглә епизод” номәдә мәғаләдә тсвир кардејдән башибузукон ләшғәрон. “Башибузукон, рәдифон ијән лазон дастә-дастә шејдәбин. Әвон танкардәшонбе ҹури либосон: гыләјни шејдәбе ыштә милли либосәдә, гыләјни сәрбози шинеләдә, гыләјни нимтанәдә ијән јолә чәкмонәдә, гыләјни сәвонәјнә сијо һовужә палтоәдә. Әвон һәммәј шәләбәкулбин; чәвон һар гыләјни хырҹини сәпе һестбе дыләдә быәјон нијо кардејро де ријә-ријә ҹоныможи едоә быә гыләј дыждә бардән…”.\nАлександр Иванович Куприн ыштә “Әноә дастине” номәдә повестәдә нывыштејдә: “Есә бој ым, ғејд быкә, Верунја, бә вахти быә ки, бәвәдә башибузукон анҹејдәбин чәмә пикетон жәгоән софсојә, чокнә јарославыжә жен анҹедә кәләмә бынон бустонәдә”.\nЫштә “Османи империјә боһран” номәдә әсәрәдә Ҹејмс Рејд тәсвир кардејдә че тыркон Болғарыстонәдә болғари хәлғи милли-озоди ҹанги етоснејро вырәбәвырә кардә, бә Тыркијә орду ғејри-низами дастон тәркиб дәшә чәркәзон дастон ијән дејәвон иҹо болғарон сәросәр кисиб кардә башибузукон. Батакәдә быә ғырәнәми тырокн ијән әвони мышоијәт кардә ҹо ғејри-низами дастон кардә ҹо жәго фаҹион фонәдә фәрғинбе дештә ғәддорәти ијән әшивоәти.\n1904-нә сори чапо бешә «Les atrocités. Rapport officiel» тәсвир кардејдә че башибузукон бә ермәнијә шәһр Муши сәбәсоон сә вардә мысибәтон: “Ғырәнәми ғәддор ијән дәһшәтинбе. Башибузукон мыслыш ныбыә әшивоәтијонышон кардәбе”.\nЛондонәдә ныштә Незә Шәрғәдә вәзјәти һәхәдә Бејнәлхәлғ Конфранси 1904-нә сори рапортәдә, һәмчинин, ғејд кардәшоне: “Муши чоләријә һәмә ермәни дијонышон гәтәбе тыркә низами ләшғәрон. Хачпәрәстә әһоли чәвонку нијо бејро витејдә бә башибузукон егырд гәтә банд Сасун”.\nА.Ф. Гилфердинги Дробнјакәдә ијән Требинәдә (есә че Боснијә ијән Һерсеговина зәминон) быә һәрби мәрәшулә һәхәдә мәлумотәдә жыго нывыштә быә: “…Башибузукон (бәбе вотеј ки, иглә албанон) мынтәзәм мааш ијән јомјә сәјдәныбин вотәјнә, жијејдәбин бә вырәј мәхлоғи һисоб, һар ҹурә зор кардејдәбин бәвон. Бы незони Дробнјаки депутатон омәјн бә Сарајево че пашә тоно бы һәхәдә шикат кардејро. Тыркә һукмәт шәри нави гәтејро һич гылә тәсиринә тәдбир виндејдәныбе вотәјнә, һовсәләшон танг быә дробнјакыжон гырдә бин, тожнишоне башибузукон ыштә дијоно де авжори комәги…”.\nОсмани ијән Тыркијә ғејри-низами дастон әшивоәтијон ијән ыштәнбәсәтијон сыбут кардә тарыхи фактон вәс ғәдәрәдән. Балканәдә ијән Гәдә Асијәдә жијә чандә гылә хәлғи јодәдә һәлән мандән чәвон тарыхи ым ғәмгинә сәһифон һәхәдә фактон. Шәһидон ијән әзобкәшон дож ијән һузр, бә бәшәри вәјнә кардә быә ҹинојәтон ијән бәчәвон кардәкәсон быә нифрәти ыштә әксыш пәјдо кардә де башибузукон димбәдим омә хәлғон фолклорәдә. Әве ымруж веј вахти башибузук вотејдән ә одәмон характеризә кардејро ки, әвон ғадирин бә ән ғәддорә зылми.\nPrevious Талышское движение в ХХ веке: Первый этап\nNext “Sizə qurbandır can, talış balaları!” – Talış mirvarisindən reportaj


Q=11	C=11	SS=0	LS=0	PS=0	DC=0	LC=0	SD=0	BS=0	G0=5	G1=4	G2=4	DLID=az_RU	BODY=17 Октјабр 2020\nМилли Һидрометеоролоҝија Хидмәтинин вердији мәлумата ҝөрә октјабрын 17-дә Бакыда вә Абшерон јарымадасында һаванын дәјишкән булудлу олаҹағы, әсасән јағмурсуз кечәҹәји ҝөзләнилир. Мүлајим ҹәнуб-гәрб күләји әсәҹәк.\nҺаванын температуру Абшерон јарымадасында ҝеҹә 14-17, ҝүндүз 22-26, Бакыда ҝеҹә 15-17, ҝүндүз 24-26 дәрәҹә исти олаҹаг. Атмосфер тәзјиги нормадан јүксәк 764 мм ҹивә сүтуну, нисби рүтубәт ҝеҹә 75-85, ҝүндүз 50-60 фаиз тәшкил едәҹәк.\nОктјабрын 17-дә Азәрбајҹанын рајонларында һаванын әсасән јағмурсуз кечәҹәји, ҝеҹә вә сәһәр бәзи јерләрдә думан олаҹағы ҝөзләнилир. Шәрг күләји әсәҹәк. Һаванын температуру ҝеҹә 10-15, ҝүндүз 23-28, дағларда ҝеҹә 5-10, ҝүндүз 16-21 дәрәҹә исти олаҹаг.\nОктјабрын 17-18-дә Абшерон јарымадасында метеороложи амилләрин зәиф, мүлајим тәрәддүдү вә иглим нормасына јахын температур режими ҝөзләнилир ки, бу да метеоһәссас инсанлар үчүн әсасән әлверишлидир.\n975 дәфә бахылыб


Q=18	C=3	SS=3	LS=7	PS=7	DC=0	LC=0	SD=0	BS=1	G0=25	G1=19	G2=13	DLID=az_RU	BODY=Әрәмја 3 | Онлајн Мүгәддәс Китаб | Јени дүнја тәрҹүмәси\nИсраилин дөнүклүјү һәддини ашыб (1—5)\nИсраил вә Јәһуда зинакардыр (6—11)\nТөвбәјә чағырыш (12—25)\n3 Ҹамаат сорушур: «Киши арвадыны бошаса, арвад да чыхыб башгасына әрә ҝетсә, киши ону бир дә гәбул едәр?» Бу өлкә тамамилә мурдарланыб.+ «Сән чохлу ојнашынла фаһишәлик етдин,+Инди Мәнә ҝери гајыдаҹагсан?» — бәјан едир Јеһова. 2 «Башыны галдыр, чылпаг тәпәләрә бах. Зорланмадығын јер галыб? Сәһрадакы бәдәви кими,Јолларда дуруб ојнашларыны ҝөзләдин. Фаһишәлијинлә, мәнфурлуғунлаӨлкәни мурдарладын.+ 3 Буна ҝөрә јағышлар кәсилиб,+Баһарда јағыш јағмыр. Сән фаһишәлик едән һәјасыз арвада охшајырсан.Утаныб-гызармырсан.+ 4 Инди дә Мәни чағырырсан:“Атам, ҹаванлыг һәмдәмим!+ 5 Һеч әбәдилик инҹик галарлар?Һәмишәлик кин сахлајарлар?” Бир тәрәфдән белә дејирсән,Бир тәрәфдән дә еләдијини еләјирсән, пислијиндән әл чәкмирсән».+ 6 Јушијјә падшаһын+ дөврүндә мәнә Јеһованын сөзү назил олду: «“Хәјанәткар Исраилин һәрәкәтини ҝөрүрсән? О, һәр һүндүр дағын тәпәсиндә, һәр ҝур јарпаглы ағаҹын алтында фаһишәлик етди.+ 7 Бундан сонра да Мән ону дөнә-дөнә ҝери чағырдым,+ о исә гајытмады. Јәһуда да хәјанәткар баҹысына бахды.+ 8 Мән буну ҝөрәндә зина етдијинә ҝөрә+ хәјанәткар Исраилә талаг кағызыны вериб ону бошадым.+ Вәфасыз баҹысы Јәһуда буну ҝөрүб горхмады, о да ҝедиб фаһишәлик етди.+ 9 Арсыз-арсыз фаһишәлик етди. Дашларла, ағаҹларла зина едиб фаһишәлијилә өлкәни мурдарлады.+ 10 Бүтүн бунлара бахмајараг, онун вәфасыз баҹысы Јәһуда сидги-үрәкдән Мәнә дөнмәди, јаландан өзүнү елә ҝөстәрди”, — бәјан едир Јеһова». 11 Сонра Јеһова мәнә деди: «Хәјанәткар Исраил вәфасыз Јәһудадан салеһ чыхды.+ 12 Ҝет, шимала бу сөзләри ҹар чәк:+ “Јеһова бәјан едир: “Ҝери дөн, еј аси Исраил,+ Мән сизә гәзәблә бахмајаҹағам,+ чүнки Мән вәфалыјам, — бәјан едир Јеһова, — һәмишәлик аҹыглы галмајаҹағам. 13 Бирҹә ҝүнаһынызы бојнунуза алын, чүнки Аллаһыныз Јеһоваја асилик етдиниз. Һәр ҝур јарпаглы ағаҹын алтында өзүнүзү јадлара вердиниз, Мәнә гулаг асмадыныз”. Јеһова белә бәјан едир». 14 «Ҝери дөнүн, еј аси өвладлар, — Јеһова бәјан едир, — Мән сизин саһибинизәм*, сизи шәһәрләрдән бир-бир, гәбиләләрдән ики-ики ҝөтүрүб Сиона ҝәтирәҹәјәм.+ 15 Сизә үрәјимҹә олан чобанлар верәҹәјәм,+ онлар сизи биликлә, дәрракә илә бәсләјәҹәк. 16 О вахт өлкәдә артыб-чохалаҹаг, бар верәҹәксиниз, — Јеһова бәјан едир.+ — Артыг һеч ким “Јеһованын Әһд сандығы” сөзүнү дилинә ҝәтирмәјәҹәк. Һеч ким ону хатырламајаҹаг, јада салмајаҹаг, хиффәтини чәкмәјәҹәк, јенисини дүзәлтмәјәҹәк. 17 О вахт Јерусәлимә Јеһованын тахты дејиләҹәк.+ Бүтүн халглар Јеһованын адыны уҹалтмаг үчүн Јерусәлимә топлашаҹаг.+ Даһа инадла өз гара үрәкләринә ҝөрә һәрәкәт етмәјәҹәкләр». 18 «О ҝүнләрдә Јәһуда еви илә Исраил еви бирләшиб+ шимал өлкәсиндән ата-бабаларыныза ирс вердијим өлкәјә ҝәләҹәкләр.+ 19 Дедим: “Сизи оғулларым арасына гојдум, сизә дүнјанын дилбәр ҝушәсини, халгларын һејран галдығы ирси вердим”.+ Фикирләширдим Мәнә “Ата” дејәҹәксиниз, јолумдан сапмајаҹагсыныз. 20 Сиз исә, еј Исраил еви, әрини атан хәјанәткар гадын кими, Мәнимлә хәјанәткарҹасына даврандыныз,+ — бәјан едир Јеһова». 21 Чылпаг тәпәләрдән сәс ешидилир,Исраил халгы ағлајыр, јалвар-јахар едир.Онлар әјри јолла ҝедибләр,Аллаһлары Јеһованы унудублар.+ 22 «Гајыдын, еј аси өвладлар, Сизин аси үрәјинизә шәфа верим».+ «Будур, Сәнин јанына ҝәлмишик.Чүнки Сәнсән бизим Аллаһымыз, еј Јеһова.+ 23 Тәпәләрдәки, дағлардакы һај-күј јаландыр.+ Исраилә гуртулуш ҝәтирән Аллаһымыз Јеһовадыр.+ 24 О ијрәнҹ шеј исә ҝәнҹлијимиздән бәри ата-бабаларымызын ганыны совурур,+Онларын гојун-гузуларыны, мал-гарасыны,Оғул-гызларыны әлиндән алыб. 25 Ҝәлин рүсвајчылыг ичиндә узанаг,Рәзиллик үстүмүзү өртсүн,Чүнки ҝәнҹлијимиздән бу ҝүнә кимиБиз дә, аталарымыз да Аллаһымыз Јеһоваја гаршы ҝүнаһ едирик,+Аллаһымыз Јеһоваја табе олмуруг».\n^ Диҝәр вариант: әринизәм.


Q=9	C=3	SS=3	LS=3	PS=0	DC=3	LC=0	SD=0	BS=1	G0=24	G1=16	G2=5	DLID=az_RU	BODY=Шимал дәнизин диби илә тәблиғә ҝедәнләр\nДИЛИ: Aзәрбајҹан (кирил әлифбасы) Азәрбајҹан (латын әлифбасы) Валенсија Галисија дили Данимарка Индонезија Исвеч Конго Литва Нидерланд Норвеч Таити Уелс Украјна Чин (мандарин, садәләшдирилмиш) Чин (мандарин, әнәнәви) албан алман амһара африкаанс баск бислама везо газах гырғыз дхолуо еве ермәни естон ефик зулу ибо иврит инҝилис испан италјан каталан кинјаруанда кирунди кореја малај малајалам мам маҹар науатл (Хуастека) нгабар ндебеле (Зимбабве) оромо полјак португал пәнҹаб румын рус сапотек (Истм) серб серб (латын) сингал словак словен суаһили таи тараски таҹик телугу тигре түрк урду ујғур (кирил) фанте фарс фин франсыз хорват чех чичева шона јапон јоруба јунан ҝүрҹү һауса һилигајнон әрәб\nДәнизин диби илә тәблиғә ҝедәнләр\nАлманијанын Шлејзвиг-Һолштајн вилајәтинин гәрб саһилиндә јерләшән Шимал дәнизиндәки Һаллиҝен архипелагында тәхминән 300 нәфәр јашајыр. Бәс Јеһованын Шаһидләри хош хәбәри онлара неҹә чатдырырлар? (Мәтта 24:14).\nШаһидләр бәзи адалара ҝәми илә ҝедирләр. Диҝәр адаларда јашајанлара исә хош хәбәри чатдырмаг үчүн Шаһидләрдән ибарәт кичик бир груп башга јол тапыб. Онлар дәнизин диби илә тәхминән беш километр пијада јол гәт едирләр. Бу, неҹә мүмкүн ола биләр?\nСујун габарма вә чәкилмәсинин көмәји\nСирр сујун габарма вә чәкилмәсиндәдир. Шимал дәнизинин бу әразисиндә тәхминән алты саат интервалла суда үч метр габарма вә ја чәкилмә баш верир. Сујун сәвијјәси азаланда дәнизин диби ҝөрүнүр. Бунун сајәсиндә Шаһидләр үч адаја ајагла ҝедә билирләр.\nБу сәјаһәт өзүнә нәји дахил едир? Групун бәләдчиси Улрих дејир: «Адаларын биринә чатмаг үчүн ики саат јол ҝетмәли олуруг. Чох вахт ајагјалын ҝедирик. Бу, дәнизи кечмәк үчүн ән сәрфәли вә раһат јолдур. Сојуг һавада исә чәкмә ҝејинирик».\nМәнзәрә гејри-ади ҝөрүнүр. Улрих дејир: «Адама елә ҝәлир ки, башга бир планетә дүшмүсән. Бәзи јерләр палчыглы, диҝәр јерләр исә дашлыгдыр. Елә јерләр дә вар ки, тамамилә јосунла өртүлүдүр. Дәстәләрлә гушлар, јенҝәҹләр вә диҝәр һејванлар ҝөрмәк олар». Һәрдән груп палчыгда јаранан вә алманҹа «Прилеј» адланан кичик ахынлардан кечмәли олур.\nБу сәјаһәтин өзүнәмәхсус чәтинликләри вар. Улрих бөлүшүр: «Асанлыгла аза биләрсән, хүсусилә дә думанлы һавада. Белә һавада компас вә GPS-ин бөјүк көмәји дәјир. Һәмчинин габарма олана гәдәр гајыда биләк дејә, плана ујғун һәрәкәт едирик».\nҺаллиҝен адаларынын бириндә хош хәбәрин тәблиғи\nҜөрәсән, чәкилән бу гәдәр зәһмәтә дәјәр? Улрих «Ҝөзәтчи гүлләси» вә «Ојанын!» журналларыны мүнтәзәм охујан 90 јашлы бир киши һаггында данышыр: «Бир ҝүн вахтымыз мәһдуд олдуғундан һәмин кишијә баш чәкә билмәдик. Биз ҝери јола дүшмәк истәјәндә о, велосипеди илә өзүнү бизә чатдырды вә деди: “Мәним журналымы вермәмиш ҝедирсиниз?” Әлбәттә ки, биз мәмнунијјәтлә журналы она вердик».\nУҹгар әразидә тәблиғ — Ирландија\nУҹгар әразидә тәблиғ — Австралија


Q=19	C=1	SS=1	LS=15	PS=0	DC=0	LC=0	SD=0	BS=2	G0=40	G1=37	G2=32	DLID=az_RU	BODY=Nur-az.com - Гурбан Ҹәбрајыл: "ИРАНЫН ВАРЛЫҒЫ ВӘ ТӘРӘГГИСИ АБШ-ы ГОРХУДУР"\nГурбан Ҹәбрајыл: "ИРАНЫН ВАРЛЫҒЫ ВӘ ТӘРӘГГИСИ АБШ-ы ГОРХУДУР"\n“Чалхаландыгҹа, буландыгҹа заман неһрә кими,\nЈағы јағ үстә чыхыр, ајраны ајранлыг олур…”\n(Мирзә Әләкбәр Сабир)\nИки ај сонра Иран Ислам Республикасы илә “алтылыг өлкәләри” – Алманија, Бөјүк Британија, Франса, Чин, Русија, АБШ арасында имзаланараг 2015-ҹи ил, ијулун 20-дә БМТ Тәһлүкәсизлик Шурасы тәрәфиндән тәсдигләнмиш Һәртәрәфли Бирҝә Фәалијјәт Планынын 3 јашы тамам олаҹагды…\nФәгәт бејнәлхалг сионизмин дәстәји сајәсиндә океанын о тајында һакимијјәтә јијәләнмиш Доналд Трамп Исраилин тәһрики илә буна имкан вермәди… Башга сөзлә, ҹаһана демократија дәрси кечәрәк өзүнү Јер үзүндә сүлһ вә әмин-аманлығын гаранты сајан АБШ-ын чохдан јыртылмыш маскасынын гопуб дүшмәси үчүн 3 илдән дә аз вахт бәс еләди.\nИнди бу сәтирләри јазаркән, Иранын хариҹи ишләр назири Мәһәммәд Ҹавад Зәрифин данышыгларын апарылдығы игамәтҝаһын ејванында севинҹлә әлиндәки мүгавилә мәтнини јелләмәси ҝөзләрим өнүнә ҝәлир. О ҝеҹә гоншу өлкәдә инсанлар күчәләрә чыхыб дипломатик уғуру бајрам едир, мүтәрәгги бејнәлхалг иҹтимаијјәт гаршыда јени перспектив имканлар ачаҹаг, ән башлыҹасы исә ҝәрҝинлији азалдаҹаг сәнәди алгышлајырдылар. Фәгәт Ислам Республикасынын тәрәггисини ҝөзү ҝөтүрмәјән вә нүвә разылашмасы зәмининдә ләғв олунаҹаг санксијаларын бу инкишафы даһа да сүрәтләндирәҹәјини һәзм едә билмәјән, Шәргин нүфуз мәркәзинә сијаси гысганҹлыгла јанашан гүввәләр нөвбәти дәфә хәјанәт јолу тутдулар.\nӘслиндә, Ағ Евин Теһраны, ҝуја, террору малијјәләшдирмә, ураны лазыми сентрофугадан артыг зәнҝинләшдирмә вә саир аддымларла разылашманын мүддәаларыны позмагда сучламасы вә нүвә сазишини јенидән нәзәрдән кечирмәк нијјәти Бинјамин Нетанјаһунун јениҹә инагурасија мәрасими кечирмиш Тармпла илк ҝөрүшүндән сонра бој ҝөстәрмәјә башламышды. АБШ-Исраил ҹүтлүјүнүн Сәудијјә кими бәзи әрәб дөвләтләрини тәҹавүзкар планларына дәстәвуз едәрәк мүсәлман аләминә гаршы сәлиб јүрүшү 2017-ҹи илин пајызында Гүдс мәсәләси илә пик нөгтәсинә чатды. Иртиҹа бүтүн ҹәбһәбоју һүҹума кечмишди: сијаси аренада Һәртәрәфли Бирҝә Фәалијјәт Планыны позмаға јөнәлик рүсвајчы бәһанәләр; мәнәви сферада Аллаһын сонунҹу дининә тапынанларын илк гибләсинин сионизмин пајтахтына чевирмәк ҹәһдләри; һәрб мејданларында Сурија, Ираг, Јәмән, Фәләстин, Бәһрејн, Әфганыстан, Мјанма фаҹиәләри, ИШИД јердәјишмәләри, Күрдүстан хејир-дуалары вә саир. Тәл-Әвивдән көрүкләнән, Вашингтонда ҹилаланан бүтүн мәнфур план-пројектләр Теһрана мүнасибәтдә “бурахылмыш сәһв”ин тәҹили дүзәлдилмәсинә һесабланмышды вә просесләр дә һәмин истигамәтдә ҝедирди.\nМәһз буна ҝөрә дә һәлә өтән илин башланғыҹында Бөјүк Британија, Алманија вә Франса нүвә програмы илә бағлы јени разылашманын имзаланмасыны, бу сәнәдә Һәртәрәфли Бирҝә Фәалијјәт Планында әксини тапмајан бир сыра јени елементләрин дахил едилмәсини ваҹиб сајдылар. Тәклиф баш назир Тереза Мејин канслер Анҝела Меркел вә президенти Еммануел Макронла телефон данышығынын нәтиҹәси илә бағлы јајылан бәјанатда да әксини тапмышды. Гејд едилирди ки, тәрәфләр Һәртәрәфли Бирҝә Фәалијјәт Планынын горунуб сахланылмасыны, ејни заманда јаранмыш бир сыра проблемләрин һәлли үчүн АБШ-ла бирҝә чалышмағы, мүәјјән мәсәләләрин дә дахил едиләҹәји јени разылашманын имзаланмасыны дәстәкләјирләр. Һәмин мәсәләләр сырасында Иранын ракет програмы вә реҝионда “гејри-стабиллијә јол ачан фәалијјәти” гејд олунурду.\nАмма рәсми Теһран тәклифлә разылашмады вә нүвә сазишинә јенидән бахылмасына лүзум ҝөрмәдији барәдә ачыглама верди. Нијә? О демәкдирми ки, мәлум мүгавиләни хилас етмәјә чалышмырлар, елә санксијалар шәраитиндә јашамагдан мәмнундурлар, јахуд бөлҝәдә, дүнјада сүлһүн, әминаманлығын бәргәрарына тәрәфдар дејилләр?… Әсла, јох! Бәс, нә үчүн? Бах, Гәрбдәки чахнашмаларын мәһз бу суалын ҹавабы илә ајдынлашдырылмасы, изаһланмасы мүмкүндүр.\nМәсәлә ондадыр ки, һәлә 2015-ҹи илдә – нүвә мүгавиләсинин имзаланмасы заманы да америкалыларын сәмимилијинә, сөзүбүтөвлүјүнә, мөвгеләринин дәјишмәјәҹәјинә, үзүнә ҝүлүб күрәјинә бычаг сапламајаҹагларына инанмајан вә һәмин дүшүнҹәләрини ҹәсарәтлә ачыглајан шәхсијјәтләр, сијасәтчиләр варды. Али Рәһбәр Сејид Әли Хаменеи ҹәнаблары нүвә разылашмасыны дәјәрләндирәркән бөјүк узагҝөрәнликлә өлкәсинин хариҹи сијасәт мәсулларынын бөјүк зәһмәт чәкдикләрини, лакин бирмәналы шәкилдә АБШ-а ҝүвәнмәдијини бәјан етмиш, севинмәјә тәләсмәмәји мәсләһәт ҝөрмүшдү. Мән гејдләримдә Иран һөкумәтини, хариҹи сијасәт курсуну, Ҹавад Зәриф командасыны садәлөвһлүкдә, алданышда сучламаг фикриндән тамамилә узағам, онлар ән азы “јаланчыны евинәҹән говарлар” принсипиндән фајдаланмыш, гаршы тәрәфә әлавә бәһанә јери гојмамышдылар. Üч ил өнҹә атылан аддым Ислам Республикасынын диалог вә мүзакирәләрә һазырлығыны, дүнҹмәгсәдли нүвә сәнајесини һәр һансы тәфтишдән өтрү Бејнәлхалг Атом Енержиси Аҝентлији нүмајәндәләринин үзүнә ачдығыны, анҹаг рәгибләрин дәрдинин, санҹысынын һеч дә бунунла әлагәдар олмадығыны бир даһа тәсдигләмишди. Демәли, әҝәр мөвҹуд сојуглуг, өҝеј мүнасибәт, дүшмәнчилик барыша јөнәлик аддым вә гәрарларла арадан галхмырса, нормал вәзијјәтдә өзүнә һөрмәт едән шәхсин јүнҝүл вә уҹуз тутулмагдан гачмасы лазымдыр. Ҹәнаб Макронун, ханым Мејин вә Меркелин јухарыда тохундуғумуз разылашманын јенидән нәзәрдән кечирилмәси тәклифләри мүгабилиндә дә Иран тәрәфи белә давранды. Јәни, БМТ-нин ратификасија етдији мөтәбәр сәнәди тапдаламагла бејнәлхалг һүгуг вә конвенсијалара түпүрмүш Трамп, јахуд гејри-Трамдан өтрү сонракы дүзәлишләрин нә өнәми варды ки…? Узағы 2 ил 10 ајдан һәмин шәртләрин дә “бурунланмајаҹағына” ким тәминат верә биләр?\nШәртләр дә нә шәртләр… “Ракет програмы вә реҝионда гејри-стабиллијә јол ачан фәалијјәтин” мәһдудлашдырылмасы… Диггәт! Һәр икисиндән сионизмин гохусу ҝәлир – Исраил һәмин ракетләрлә Јер үзүндән силинәҹәјиндән горхур; Иранын өз әразисини Пентагонун јаратдығы ИШИД-дән, Трампын вәкили Рудолф Ҹулианинин Исвечдә ҝөрүшүб тәлиматландырдығы “Халг мүҹаһидләри”ндән, һәр ҹүр террорчу төр-төкүнтүләрдән, Суријаны Гәрб империализминдән горумасы бөлҝәдә гејри-стабиллијә рәваҹ верирмиш… Ислам Ингилабыны Мүдафиә (Сепаһ) гүввәләрини дә она ҝөрә “гара сијаһы”ја салмаға чалышырлар. Комана гаранлыг чөксүн, мәни гынајан! Дејирләр, башына бомба јағдыраг, сән дә әл-голуну салла дајан, ҝөзүнү дөј…\nДоналд Трампын мүгавиләдәнчыхма гәрарынын формалашдырдығы сијаси мәнзәрә дә нә гәдәр һагсыз олдуғунун ҝөстәриҹисидир: Исраил, Сәудијјә Әрәбистаны, БӘӘ, саир 5-6 өлкә тәрәфиндән дәстәкләнир, әлејһинә исә бүтүн планет… БМТ, Авропа Иттифагы кими нәһәҝ гурумлар, “гоҹа гитә”нин ири дөвләтләри, дүнјаҹа мәшһур шәхсијјәтләр ҝүлүнҹ гәрары гынајырлар. Сабиг һәмкары Ҹимми Картер “бу, Трампын бурахдығы ән ағыр сәһвдир, президентин имзаладығы мүгавилә вәзијјәт кәскин шәкилдә дәјишмәдији һалда, онун бүтүн варисләри үчүн мәҹбури олмалыдыр” сөјләјир.\nТүркијә ХИН мүгавиләдән чыхмаға гәрар вермәсини бәдбәхт аддым кими дәјәрләндириб, ҹәнаб Әрдоған сонуҹда АБШ-ын удузаҹағыны вурғулајыр.\nИталија сазишин горунмалы олдуғу, реҝионда тәһлүкәсизлијә көмәк етдији гәнаәтиндәдир.\nЈапонија мүгавиләни бундан сонра да дәстәкләјәҹәјини, әлагәдар өлкәләрлә мүзакирә апарылаҹағыны билдирир…\nЈәни, сијаһыны хејли узатмаг олар, амма чифајда? О, масон ложасынын мәсләһәтинә әсасән Чинлә, Шимали Кореја илә ихтилафларыны да Иранла “һагг-һесабы чүрүтмәк” үчүн ертәләјиб, ләғв етмәјиб һааа, садәҹә, тәхирә салыб… Вә сонракы пешманчылыгларын көмәјә чатмајаҹағы фаҹиәли тале, Пол Пот, Сәддам Һүсејн, Мүәммар Гәззафи агибәти ҝеҹ-тез һамыны – Капитоли тәпәсиндәки дәјирмана су төкән Бирләшмиш Әрәб Әмирлијини, Сәудијјәни, диҝәр диктатура режимләрини дә ҝөзләјир.\nБир нечә кәлмә дә сөзүҝедән үзүдөнүклүјүн ортаја чыхардығы мәгамлар вә нәтиҹәләри барәдә данышаг. Тәбии ки, Трампын гәрары президент кими өзүнүн, өлкәсинин, идарә апаратынын мүстәгил дејил, Исраилин, сионизмин тәсири алтында олдуғуну ҝөстәрди. АБШ-ын ич үзүнү ачыб биабыр етмәклә јанашы, бејнәлхалг актлары да ҝүҹлү зәрбә алтында гојду; улусларарасы гурумларын фәалијјәти ҝөздән дүшдү, онлара гаршы бир шүбһә, инамсызлыг, етибарсызлыг јаранды. Игтисади ҹәһәтдән чешидли проблемләрә јол ачаҹағы ҝөзләнилир, онсуз да әталәт, дурғунлуг ҝирдабында чабалајан дүнјада сых ишҝүзар әлагәләрин гурулмасына ҹидди әнҝәлләр төрәдәҹәк. Әввәлки санксијалар дөврүндә Ирандакы хаммал еһтијатларыны марытлајан, арзуларыны реаллыға чевирмәјә чалышан ири ширкәтләрә, хүсусән Авропа өлкәләри јенидән барјерләр, манеәләрлә үзләшәҹәкләр.\nДүнја жандармынын мүхтәлиф басгылары, гадағалары зәмининдә бөлҝә өлкәләринин Иранла икитәрәфли мүнасибәтләрин инкишафына марағын азалмасы мүмкүндүр. Мәсәлән, Азәрбајҹан, Ислам Республикасы илә бир сыра реҝионал лајиһәләрдә ишбирлијиндәдир. Мүштәрәк дәрман перепаратлары, автомобил истеһсалымыз мөвҹуддур, ҹәнаб Руһани Хәзәрдәки јатагларын бирҝә ишләнмәси тәклифини сәсләндирмишди, Шимал-Ҹәнуб нәглијјат дәһлизи чәрчивәсиндә Рәшт-Астара дәмирјолунун тикинтиси үчүн 500 милјон долларлыг кредит дә көчүрүлмәли иди. Амма һәләлик бәдҝүманлығы вә пессимизми чох јахына бурахмајаг, чүнки ағыр заманларда белә, јасаглара әһәмијјәт верилмәјиб. Һәтта ҹәнаб Илһам Әлијев Ирана гаршы әразимиздән пласдарм кими истифадәнин гејри-мүмкүнлүјү барәдә дә мөвге билдириб.\nШүбһәсиз ки, јенә дә әсас ағырлыг мәркәзи Иран дөвләтинин вә халгынын үзәринә дүшәҹәк: банклар, нефт ширкәтләри, енержи сектору, ҝәмичилик, авиасија, полад, көмүр сәнајеси, диҝәр саһәләрдә проблемләр јаранаҹаг, садә инсанлар әзијјәт чәкәҹәкләр вә саир.\nИнди санксијаларын јарадаҹағы фәсадлар һаггында јазаркән империализмин, мүртәҹе гүввәләрин башга бир чиркин планы үстүндән сүкутла кечә билмирәм. Бидијиниз кими, гәдим дөвләтчилик тарихи, Исламын тәмәлиндәки Әһли-бејт мәктәби, јүксәк мүдафиә габилијјәтли низами орду вә дөјүш тәҹрүбәси, башлыҹасы, вәтәнини севән шәһидпәрвәр халга малик Иранын кәнардан тәсир вә һүҹумларла сүгута уғрајаҹағы реал сајылмыр. Беләдә, хариҹи мүдахиләчиләрин ән азғын нијјәти өз тәбирләринҹә, “дахили мүхалифәтин фәаллашдырылмасыдыр”. Анҹаг ашкар мүдахиләјә демократија ҝөрүнтүсү верән бу мүхалифәт-зад бош шејдир вә ҝөзә күл үфүрмәкдән башга бир шеј дејил. Мәгсәд өлкә дахилиндәки сосиал-игтисади дуруму критик, дөзүлмәз шәраитә ҝәтириб күтләләрдә наразылыг јаратмаг вә онлары һакимијјәтин үстүнә галдырмагдыр. Бир сөзлә гоншу, гардаш мүсәлман өлкәсини гаршыда мүрәккәб сынаглар, чохсајлы чәтинликләр ҝөзләјир.\n2301 дәфә бахылыб


Q=12	C=9	SS=3	LS=0	PS=3	DC=3	LC=0	SD=0	BS=1	G0=22	G1=11	G2=5	DLID=az_RU	BODY=Раһаб кәшфијјатчылары ҝизләдир | Ушаглар үчүн Мүгәддәс Китаб һекајәләри\nРаһаб кәшфијјатчылары ҝизләдир\nИсраилли кәшфијјатчылар Әриһа шәһәринә ҝедәндә Раһаб адлы гадынын евиндә галырлар. Әриһа шәһәринин падшаһы бундан хәбәр тутуб, Раһабын евинә әсҝәрләр ҝөндәрир. Раһаб бу ики кәшфијјатчыны дамда ҝизләдир, сонра исә әсҝәрләри башга тәрәфә јөнәлдир. О, кәшфијјатчылара дејир: «Мән сизә көмәк едәҹәм, чүнки Јеһованын сизинлә олдуғуну вә бу шәһәри әлә кечирәҹәјинизи билирәм. Нә олар, сөз верин ки, мәнә вә аиләмә хәтәр јетирмәјәҹәксиниз».\nКәшфијјатчылар Раһаба дејирләр: «Сөз веририк, евиндә оланлара зәрәр дәјмәјәҹәк. Гырмызы кәндири пәнҹәрәјә бағла, беләҹә аилән хилас олаҹаг».\nРаһаб кәшфијјатчылары иплә пәнҹәрәдән ашағы дүшүрүр. Онлар дағлара ҝедиб, үч ҝүн орада ҝизләнирләр. Сонра исраиллиләр Иордан чајыны кечиб, шәһәри зәбт етмәјә һазырлашырлар. Әриһа исраиллиләрин зәбт етдији илк шәһәр олур. Јеһова онлара дејир ки, алты ҝүн, ҝүндә бир дәфә шәһәрин әтрафында долансынлар. Једдинҹи ҝүн исә онлар шәһәрин әтрафында једди дәфә доланырлар. Сонра каһинләр шејпур чалыр, әсҝәрләр исә нәрә чәкир. Бу заман шәһәрин диварлары учур! Анҹаг Раһабын дивара битишик олан еви саламат галыр. Јеһоваја ҝүвәндикләри үчүн Раһаб вә аиләси сағ галыр.\n«Мәҝәр... Раһаб да елчиләри гонагпәрвәрликлә гаршылајыб башга јолла өтүрәндән сонра әмәлләри сајәсиндә салеһ билинмәди?» (Јагуб 2:25)\nСуаллар: Раһаб кәшфијјатчылара нијә көмәк едир? Исраиллиләр Әриһаја неҹә һүҹум едир? Раһаб вә аиләсинин агибәти неҹә олур?\nЈушә 2:1—24; 6:1—27; Ибраниләрә 11:30, 31; Јагуб 2:24—26\nТопла вә өјрән. Раһаб\nО дејиләнләрә әмәл едәрәк аиләсини хилас етди.\nИсраиллиләр Кәнан дијарында\nЈушә 2—7 фәсилләринә әсасланан бу ојуну ојна вә јаддашыны јохла.\nРаһаб — иманлы гадын\nРаһабын ханаларда чәкилмиш рәсми сәнә онун охшарыны чәкмәјә көмәк едәҹәк.\nӘриһа шәһәри мәһв олунан заман Раһаб вә онун аиләси неҹә сағ галдыглары барәдә өјрән.\nAllahın sözü əsla boşa çıxmaz


Q=14	C=9	SS=0	LS=2	PS=4	DC=0	LC=0	SD=0	BS=1	G0=39	G1=26	G2=8	DLID=az_RU	BODY=2 Салнамәләр 26 | Онлајн Мүгәддәс Китаб | Јени дүнја тәрҹүмәси\n2 Салнамәләр 26:1—23\nЈәһуда падшаһы Үзијјә (1—5)\nҮзијјәнин һәрби јүрүшләри (6—15)\nҮзијјә ҹүзам хәстәлијинә тутулур (16—21)\nҮзијјә өлүр (22, 23)\n26 Јәһуда халгы он алты јашлы Үзијјәни*+ атасы Амисајын јеринә тахта чыхартды.+ 2 Падшаһ ата-бабаларына говушандан сонра Үзијјә Елаты+ Јәһудаја гајтарды вә бәрпа етди.+ 3 О+ тахта чыханда он алты јашында иди вә әлли ики ил Јерусәлимдә һакимијјәт сүрдү. Онун анасы јерусәлимли Јәһлијә иди.+ 4 О, атасы Амисај кими, Јеһованын бәјәндији ишләри ҝөрүрдү.+ 5 Үзијјә она Аллаһдан горхмағы өјрәдән Зәкәријјәнин сағлығында Аллаһа ибадәт едирди. О, Јеһоваја ибадәт етдији мүддәтдә Аллаһ онун ишини аванд едирди.+ 6 О, филиштлиләрлә+ дөјүшә чыхды, Ҹат+, Јабнеһ+, Ашдод+ шәһәринин диварларыны учуртду. Сонра Ашдод әразисиндә, филиштлиләрин торпағында шәһәрләр тикди. 7 Аллаһ филиштлиләрә, Ҝурбаалда јашајан әрәбләрә+ вә мәунлара гаршы јүрүшләрдә она көмәк едирди. 8 Әмуниләр+ Үзијјәјә хәраҹ верирдиләр. Ахырда онун шөһрәти Мисирәдәк јајылды. Чүнки о, чох гүдрәтли иди. 9 Үзијјә Јерусәлимдә Күнҹ дарвазанын+, Вади дарвазасынын+ вә Истинад диварынын јанында бүрҹләр тикди+ вә онлары мөһкәмләндирди. 10 О, сәһрада галалар+ тикди, чохлу һовузлар газды (чүнки онун чохлу мал-һејваны вар иди). Шәфлада вә дүзәнликдә дә белә етди. Онун дағларда вә Кармелдә әкинчиләри вә үзүмчүләри вар иди, чүнки әкинчилији севирди. 11 Бундан әлавә, Үзијјәнин мүһарибәјә һазыр ордусу вар иди. Дөјүшчүләр бөлүк һалында һәрби јүрүшләрә чыхырдылар. Онлары падшаһын әјаны Һәнанијјәнин табелијиндә олан катиб+ Јаәллә мәмур Мәсејјә сајыб сијаһыја алмышды+. 12 Бу иҝид дөјүшчүләрин башында дуран нәсил башчыларынын сајы 2600 нәфәр иди. 13 Онларын табелијиндә олан гошун дөјүшә һазыр 307 500 нәфәрдән ибарәт иди. Бу гүввәтли гошун дүшмәнлә мүбаризәдә падшаһа дајаг олурду.+ 14 Үзијјә бүтүн ордуну галхан, низә+, дәбилгә, зиреһ+, ох вә сапанд дашы+ илә тәҹһиз етди. 15 О, Јерусәлимдә усталарын ихтира етдији дөјүш гурғулары дүзәлтдирди. Онлары бүрҹләрин+, шәһәр диварларынын күнҹләринә гојдулар. Гурғулар ох вә бөјүк дашлар атмаг үчүн иди. Падшаһ алдығы бөјүк көмәк сајәсиндә гүввәтләнди, онун шөһрәти јахын-узаг елләрә јајылды. 16 Амма о, ҝүҹләнәндә гүрурланды вә бу гүрур ону учурума апарды. О, Аллаһы Јеһоваја хаинлик етди, бухур гурбанҝаһында бухур јандырмаг үчүн Јеһованын мәбәдинә ҝирди.+ 17 Каһин Әзрија вә Јеһованын 80 нәфәр ҹәсур каһини дәрһал онун далынҹа мәбәдә ҝирди. 18 Онлар Үзијјә падшаһа гаршы дурдулар вә дедиләр: «Үзијјә, Јеһоваја бухур јандырмаг сәнин ишин дејил!+ Бухур јандырмаг јалныз каһинләрин, Һарун өвладларынын ишидир,+ бу ишә онлар тәјин олунублар. Мүгәддәс мәкандан чых. Сән хаинлик етдин, бу һәрәкәтинә ҝөрә Јеһова Аллаһын разылығыны газанмајаҹагсан». 19 Әлиндә бухур јандырмаг үчүн бухурдан тутан Үзијјә гәзәбләнди.+ О, каһинләрә гәзәбләнән вахт Јеһованын мәбәдиндәки бухур гурбанҝаһынын јанында, каһинләрин өнүндә онун алнында ҹүзам+ чыхды. 20 Бөјүк каһин Әзрија вә о бири каһинләр Үзијјәјә баханда ҝөрдүләр ки, онун алнында ҹүзам чыхыб. Тез ону бајыра чыхармаға тәләсдиләр. О өзү дә чыхмаға тәләсди, чүнки Јеһованын гәзәбинә туш ҝәлмишди. 21 Үзијјә падшаһ өмрүнүн ахырынадәк ҹүзамлы галды. О, ҹүзамлы олдуғу үчүн ајры евдә јашајырды.+ Ону Јеһованын евиндән узаглашдырмышдылар. Оғлу Јутәм сарајы идарә едир, халга һакимлик едирди.+ 22 Үзијјәнин галан ишләрини, илк ишләриндән сон ишләринә гәдәр һамысыны Амуз оғлу Әшија пејғәмбәр+ јазыб. 23 Үзијјә ата-бабаларына говушду. Ону ата-бабаларынын јанында дәфн етдиләр. Амма ҹүзамлы олдуғу үчүн ону падшаһ гәбиристанлығындан кәнардакы торпаг саһәсиндә дәфн етдиләр. Оғлу Јутәм онун јеринә тахта чыхды.+\n^ 2Пд 14:21 ајәсиндә Әзрија.\n2 Салнамәләр 26


Q=5	C=5	SS=1	LS=0	PS=0	DC=0	LC=0	SD=0	BS=0	G0=88	G1=47	G2=13	DLID=az_RU	BODY=Јахшы иш ҝөрмәк нәјә ҝөрә чәтиндир? Ушаглар буну билмәлидирләр\nШАУЛ пис ишләр ҝөрәндә ким севинирди? ~ Шејтан Иблис. Амма севинән тәкҹә о дејилди. Бу, јәһудиләрин дин рәһбәрләринин дә хошуна ҝәлирди. Шаул сонралар Бөјүк Мүәллимин шаҝирди оланда һәмин дин рәһбәрләри она нифрәт етмәјә башладылар. Инди баша дүшдүн, нәјә ҝөрә Исанын шаҝирдләринә дүзҝүн давранмаг чәтиндир? ~\nБулус јахшы ишләр ҝөрмәјә башлајанда башы нәләр чәкди?\nҺананја адлы баш каһин бир дәфә Павелин үзүнә шиллә вурмағы әмр етди. О, һәтта Павели зиндана атдырмаға ҹәһд ҝөстәрди. Павел Исанын шаҝирди оландан сонра башы чох бәлалар чәкди. Мәсәлән, пис адамлар Павели дөјмүш вә бөјүк дашларла ону өлдүрмәјә чалышмышдылар (Һәвариләрин ишләри 23:1, 2; 2 Коринфлиләрә 11:24, 25).\nЧохлары бизи Аллаһын ҝөзүндә пис олан ишләри ҝөрмәјә мәҹбур етмәк истәјәҹәк. Анҹаг бу суалларын үзәриндә бир аз дүшүн: сән јахшылығы нә дәрәҹәдә чох севирсән? Ону о гәдәр чох севирсән ки, башгаларынын нифрәтинә сәбәб олса да, јахшы иш ҝөрмәкдән әл чәкмәјәсән? Бунун үчүн ҹәсарәт лазымдыр, елә дејил? ~\nСәндә суал јарана биләр ки, ахы нијә јахшылыг етдијимизә ҝөрә инсанлар бизә нифрәт едирләр. Мәҝәр онлар севинмәли дејилләр? Әслиндә, бу, белә олмалыдыр. Иса јахшы ишләр ҝөрдүјүнә ҝөрә чох вахт адамларын ондан хошу ҝәлирди. Бир дәфә шәһәрин бүтүн ҹамааты онун галдығы евин гапысынын ағзына јығышмышды. Иса хәстәләри сағалтдығы үчүн онлар ора ҝәлмишдиләр (Марк 1:33).\nАмма һәрдән Исанын өјрәтдији шејләр инсанларын хошуна ҝәлмирди. Онун өјрәтдикләри һәгигәт олса да, ҹамаатын үрәјинҹә дејилди. Әслиндә, елә һәгигәти сөјләдији үчүн бәзи адамлар она нифрәт едирдиләр. Бу, Исанын бөјүдүјү Назарет шәһәриндә баш верән һадисәдән ајдын ҝөрүнүр. Бир дәфә Иса синагога, јәһудиләрин Аллаһа бирҝә ибадәт етдикләри јерә ҝетди.\nИса орада Мүгәддәс Јазылара әсасланараг чох ҝөзәл нитглә чыхыш етди. Әввәлҹә бу, адамларын хошуна ҝәлди. Онун ағзындан чыхан сөзләр һамыны һејрәтә салырды. Инана билмирдиләр ки, бу ҹаван онларын шәһәриндә бөјүјүб боја-баша чатан адамдыр.\nАмма сонра Иса башга бир шеј һаггында данышмаға башлады. О, Аллаһын јәһуди олмајанлара хүсуси лүтф ҝөстәрдији вахтлардан данышды. Иса бунлары сөјләјәндә синагогдакылар гәзәбләндиләр. Билирсән, нә үчүн? ~ Онлар дүшүнүрдүләр ки, Аллаһ хүсуси лүтфүнү јалныз онлара ҝөстәрир. Онларын фикринҹә, онлар башга адамлардан јахшы идиләр. Буна ҝөрә дә онларда Исаја гаршы нифрәт ојанды. Билирсән, онлар Исаја нә етмәк истәдиләр? ~\nМүгәддәс Китабда дејилир: ‘Онлар Исаны тутуб шәһәрдән чыхардылар. Ону дағын башына апарыб, сылдырымдан атараг өлдүрмәк истәдиләр! Амма Иса онларын әлиндән чыхыб ҝетди’ (Лука 4:16—30).\nБу адамлар нә үчүн Исаны өлдүрмәк истәјирләр?\nӘҝәр бу, сәнинлә баш версәјди, һәмин адамлара Аллаһ һагда данышмаг үчүн бир дә ҝери гајыдардын? ~ Бунун үчүн ҹәсарәт лазымдыр, елә дејил? ~ Амма Иса тәхминән бир ил сонра јенидән Назарет шәһәринә гајытды. Мүгәддәс Китабда дејилир: ‘О, синагогда халгы өјрәтмәјә башлады’. Иса үрәјиндә Аллаһ севҝиси олмајан инсанлардан горхуб һәгигәт һаггында данышмаға сон гојмады (Матта 13:54).\nБашга бир һалда, шәнбә ҝүнү Исанын јанында әли гурумуш, јәни шикәст адам вар иди. Иса Аллаһын вердији ҝүҹлә һәмин адамы сағалда биләрди. Амма орадакы адамларын бәзиләри Исаны ҝүнаһландырмаға чалышырдылар. Бәс ҝөрәсән, Бөјүк Мүәллим нә едәҹәкди? ~ Әввәлҹә о сорушду: ‘Әҝәр сизин гојунунуз шәнбә ҝүнү дәрәјә дүшсәјди, ону орадан чыхармаздыныз?’\nБәли, онлар шәнбә ҝүнү динҹәлмәли олсалар белә, гојуну орадан чыхарардылар. Буна ҝөрә дә Иса деди: ‘Шәнбә ҝүнү инсана көмәк етмәк даһа јахшыдыр, чүнки адам гојундан даһа гијмәтлидир!’ Исанын һәмин адамы сағалтмалы олдуғу инди тамамилә ајдын иди!\nИса һәмин адама әлләрини узатмағы сөјләди. Елә һәмин дәгигә онун әли сағалды. Бу кишинин севинҹи јерә-ҝөјә сығмырды! Бәс о бириләр неҹә? Онлар да севинирдиләр? ~ Хејр. Онларын Исадан лап чох зәһләләри ҝетди. Онлар бајыра чыхыб, ону өлдүрмәк үчүн јоллар ахтармаға башладылар! (Матта 12:9—14).\nБу ҝүн дә вәзијјәт ејнидир. Нә едириксә-едәк, биз һеч вахт һамыны разы сала билмәјәҹәјик. Буна ҝөрә дә әслиндә кими разы салмаг истәдијимизә гәрар вермәлијик. Әҝәр Јеһованы вә Онун Оғлу Иса Мәсиһи разы салмаг истәјириксә, онда һәмишә онлара гулаг асмалыјыг. Бәс бу заман ким бизә нифрәт едәҹәк? Јахшы иш ҝөрмәјимизә ким мане олаҹаг? ~\nШејтан Иблис. Даһа ким? ~ Шејтанын алдадараг јанлыш шејләрә инандырдығы адамлар. Иса өз ҝүнләриндә јашајан дин рәһбәрләринә демишди: ‘Сизин атаныз Иблисдир вә сиз өз атанызын арзуларыны јеринә јетирмәк истәјирсиниз’ (Јәһја 8:44).\nШејтанын хошу ҝәлән чох адамлар вар. Иса онлары «дүнја» адландырмышды. Сәнҹә, Иса «дүнја» дејәркән нәји нәзәрдә тутурду? ~ Ҝәл «Јәһја» китабынын 15-ҹи фәслинин 19-ҹу ајәсинә бахаг. Бурада Исанын бу сөзләри јазылыб: «Әҝәр дүнјадан олсајдыныз, дүнја ондан оланы севәрди. Һалбуки дүнјадан дејилсиниз, Мән сизи дүнјадан сечдим; бунун үчүн дүнја сизә нифрәт едир».\nБеләликлә, Исанын шаҝирдләринә нифрәт едән дүнја онун давамчысы олмајан адамлардан ибарәтдир. Нә үчүн дүнја Исанын шаҝирдләринә нифрәт едир? ~ Бир фикирләш. Дүнјанын рәһбәри кимдир? ~ Мүгәддәс Китабда дејилир: ‘Бүтүн дүнја шәририн һакимијјәти алтындадыр’. Һәмин шәрир исә Шејтан Иблисдир (1 Јәһја 5:19).\nИнди билдин, јахшы иш ҝөрмәк нәјә ҝөрә бу гәдәр чәтиндир? ~ Буну Шејтан вә онун дүнјасы чәтинләшдирир. Амма башга сәбәб дә вар. Јадындадыр, бу, һансы сәбәб иди? ~ Бу китабын 23-ҹү фәслиндә өјрәндик ки, һамымыз ҝүнаһлы доғулмушуг. Шејтан, онун дүнјасы вә ҝүнаһ мөвҹуд олмајанда әла олаҹаг, јох? ~\nБу дүнја кечиб ҝедәндә јахшы ишләр ҝөрән адамларла нә олаҹаг?\nАллаһ Мүгәддәс Китабда вәд едир: ‘Дүнја кечиб ҝедәҹәк’. Бу о демәкдир ки, Бөјүк Мүәллимин давамчысы олмајан бир нәфәр дә олсун галмајаҹаг. Онлара әбәди јашамаға иҹазә верилмәјәҹәк. Бәс билирсән, кимләр әбәди јашајаҹаг? ~ Мүгәддәс Китабда дејилир: ‘Аллаһын ирадәсини јеринә јетирән әбәди јашајаҹаг’ (1 Јәһја 2:17). Бәли, јалныз јахшы ишләр ҝөрәнләр, јәни ‘Аллаһын ирадәсини јеринә јетирәнләр’ Аллаһын јени дүнјасында әбәди јашајаҹаглар. Демәли, һәтта чәтин олса белә, јахшы ишләр ҝөрмәлијик, елә дејил? ~\nҜәл јахшы ишләр ҝөрмәјин нә үчүн асан олмадығыны ҝөстәрән бу ајәләри бирликдә охујаг: Матта 7:13, 14; Лука 13:23, 24 вә Һәвариләрин ишләри 14:21, 22.


Q=17	C=4	SS=0	LS=12	PS=0	DC=0	LC=0	SD=0	BS=2	G0=30	G1=25	G2=15	DLID=az_RU	BODY=Өзүмүзү таныйаг, милли кимлийимизи, дәйәрләримизи унутмайаг! — AQRA Elmin İnkişafına Dətsək İctimai Birliyi\nМүасир елм бу мәсәләләрдә һәр шейдән әввәл әлиндә олан, йәни арашдырылараг чап олунмуш вә ҹәмиййәтә чатдырылмыш гайнаглара әсасланыр. Ән башлыҹасы нәзәрә алмалыйыг ки, биз һәлә инди-инди өз тарихимизи ачмаг, чохминиллик мәдәниййәтимизи өйрәнмәк истәйирик. Милли кимлийимизи вә әзәли дәйәрләримизи ортайа гоймаг әзминдәйик.\nҜәлин нәзәрә алаг ки, ҹәми 20 йашымыз вар, йенийетмәликдән ҝәнҹлик дөврүнә гәдәм гойдуғумузу нәзәрә алсаг, бунлар тәбиидир.\nБәшәр мәдәниййәти тарихи бир тамдыр. Индийә кими олан арашдырмалар да тарихи илкдән йох, мүәййән дөврүнү вә йа дөврләрини ҝөтүрүб өйрәнмәк вә йа тәгдим етмәк ҹәһдидир. Белә ҹәһдләр дә чох вахт йанлышлыглара апарыб чыхарыр.\nМилли кимлийимизи дәрк етмәк үчүн ҝәлин әразимизә, иглимимизә, йерләшдийимиз ҹоғрафи мәкана нәзәр йетирәк:\n1. Шәрглә-Гәрб, Шималла-Ҹәнуб арасында йерләширик, демәк биз мәркәздәйик.\n2. Дүнйада мөвҹуд олан иглимләрин 9-у Азәрбайҹандадыр.\n3. Өлкәмизин формасы-хәритәйә диггәтлә бахсаг-ганадларыны ачыб учан гушлар шаһы Гартал да бөйүк мәтләбләрдән хәбәр верир.\n4. Милйон илләрдир Күр вә Араз чайлары бизим әразимиздән ахыб ҝедир.\n5. Ҝөзәл дәнизимиз вә онун тәбии сәрвәтләри вә еһтийатлары ихтийарымыздадыр. Ҝүнәшимиз дә дәниздән доғур.\n6. Дүнйадакы ән гәдим йазылар бизим әразидә Ҝәмигайа- Гобустан абидәләриндәдир.\n7. Бәшәр мәдәниййәтинин ән инҹи нүмунәләрини өзүндә әкс етдирән Минҝәчевир-Судағылан епитапийасы (кечән әсрин орталарында Минҝәчевир су анбары тикиләркән) бизим әразимиздән тапылыб. (Анҹаг өйрәнилмәдән дағыдылыб Ермәнистана дашыныб 20000 йахын експонатдан ҹәми 2-3 әдәди бу ҝүн Азәрбайҹандадыр).\n8. Дүнйанын ән гәдим йашайыш мәскәни Азых мағарасындан инсан кәлләси тапылмышдыр.\n9. Азәрбайҹан халчаларынын тарихи минилликләрлә өлчүлүр.\n10. Азәрбайҹан муғамынын әвәзи дүнйада йохдур вә онлар илкин чағырышы – илкә гайытмаг — гайыдыш наләләридир.Һеч бир халгын тарихиндә бизим гәдәр, йәни һәртәрәфли сүрәтдә дүнйа мәдәниййәтинә хидмәт едән, бәшәри идейалар дашыйан мүтәфәккирләр олмайыб. Нәсирәддин Туси, Әбубәкр Әҹәми, Низами Ҝәнҹәви, Мәһәммәд Фүзули, Имамәддин Нәсими, Шаһ Исмайыл Хәтаи, Шәмс Тәбризи, Шөһрәвәрди, Бәһмәнийар, Әлис Кәрәмли, Мирзә Фәтәли Ахундов, Үзейир Һаҹыбәйов, Һүсейн Ҹавид, Мирзә Әләкбәр Сабир, Ҹәфәр Ҹаббарлы, Магсуд Шейхзадә, Фикрәт\nӘмиров, Гара Гарайев, Вагиф Мустафазадә, Гурбан Гурбанов, Садых бәй Ағабәйзадә, Фәрман Салманов, Сабит Оруҹов, Кәрим Кәримов, Аббас Заманов, Әлибәй Һүсейнзадә, Асиф Ата, Әһмәдбәй Ағайев, Јусиф Мәммәдәлийев, Мәммәд-Әмин Рәсулзадә, Әһмәд Ҹавад, Әли Әлийев, Сүбһи Бекташы вә нәһайәт Үмуммилли Лидеримиз Һейдәр Әлийев…*\nҺал-һазырда да бу ганунауйғунлуг (тенденсийа) давам едир: Лүтфизадә, Баһадур Таһирбәйов, Әждәр Фәрзәли, Акиф Әлизадә, Иса Һәбиббәйли, Исмайыл Һаҹыйев, Әкрәм Мәммәдли, Зүмрүд Гулузадә, Байрам Таһирбәйов, Афад Гурбанов, Гәзәнфәр Казымов, Булудхан Хәлилов, Айдын Әзимбәйов, Мәммәд Араз, Фикрәт Рзайев, Ариф Әлийев, Мәммәдһәсән Гәмбәрли, Елмәддин Әлибәйзадә, Исмайыл Вәлийев, Гейбулла Гейбуллайев, Ваһид Рзайев, Елмир Гулийев, Рафиг Әлийев, Нугай Әлийев, Алим Гасымов… вә ән сонда адлары садалананларла бәрабәр адынын чәкилмәси ваҹиб олан руһу бизләрлә йашайан Елман Әлийев вә с вә и. *\nДүнйа бизи, йәни биз азәрбайҹанлылары вә Азәрбайҹаны биздән чох-чох йахшы таныйыр. Биз исә “Таныдыг, таныдыг, дүнйада һамыны таныдыг, тәкҹә өзүмүзү танымадыг ки, танымадыг”! Салвадор Далинин “Дүнйанын хиласы” әсәриндәки гәһрәманынын Азәрбайҹана тушланмыш бармағы да буну сүбут едир. Биз мәрд азәриләрик – һәм а-зәр-ләрик – зәр, ишыг, нур дашыйыҹыларыйыг һәм дә ас-әрләрик (илкләрик). Һәр шейин дә көкү ишыгдыр, һәр бир варлыг өзлүйүндә ишыг пайыдыр, ишыг зәррәсидир.\nҜәлин өзүмүзү таныйаг вә чалышаг кимлийимизи, даһа доғрусу, бөйүклүйүмүзү айдынлашдыраг ки, биз Азәрбайҹанлылар бәшәр мәдәниййәтинә нә вермишик? Вердикләримизин аз да олса әвәзини алмышыгмы? Бундан сонра нә верә биләрик? Вердикләримиздән өзүмүз дә файдаланмағы дүшүнүрүкмү? Јохса, йенә төһфәләримиз әввәлкиләр кими гаршылыгсыз олаҹаг?\nВәтәнимизин, халгымызын, йахынларымызын о ҹүмләдән балаларымызын ҝәләҹәйини ҝөз өнүнә ҝәтирәрәк ән ваҹиб олан бу ишләрин ҝөрүлмәсини ваҹиб сайырыг:\nБу ҝүн дүнйайа тарихимизи археолоҝийа вә етнографийа елмләринин васитәси илә дәгиг елмләри тәтбиг етмәклә (системолоҝийа, о ҹүмләдән мүасир елми-техники наилиййәтләрә әсасланараг) арашдырыб, тәдгигатлар апарыб тәкзиб олунмаз дәлилләри ортайа гойаг!\nҺесаб едирик ки, АМЕА вә онун А.А.Бакыханов адына Тарих институту, Археолоҝийа вә етнографийа институту, Нәсими адына дилчилик институту, Низами адына әдәбиййат институту, Фолклор институту, Фәлсәфә институту, АМЕА-нын диҝәр структурлары вә АМЕА-нын Нахчыван бөлмәси илә бирликдә арашдырыб дәгиг тарихимизи, елмимизи ортайа гоймалыдыр.\nЕйни заманда елми ады олмайан лакин чох ҹидди тәдгигатлар вә арашдырмалар апарыб өнәмли нәитҹәләр әлдә едән зийалыларымызын вә билим адамларынын чап олунан вә йа һәләликдә мүхтәлиф сәбәбләрдән нәшр олуна билмәйән елми нәтиҹәләри нәзәрә алынмалы, ҹәмиййәтдә вә академик елми иҹтимаиййәтдә мүзакирәйә чыхарылмалыдыр.\nБизим башга йолумуз йохдур!\nБүҝүнкү дүнйада мөвҹуд олан вә әсас тарих кими ҝөтүрүлән икичайарасы мәдәниййәтдән дә йәни (Дәҹлә-Фәрат чайлары арасында ашкар едилән) Шумер мәдәниййәтиндән дә гәдим тарих мөвҹуддурму.\nАхы Ҝәмигайа-Гобустан абидәләри, Азых мағарасы биздәдир! Мәһз бу дашлар үзәриндә йазылмыш тарихи мәдәниййәтин әсаслары бурада Азәрбайҹанда гойулуб!\nДемәк илк әлифба вә илк сөз һагда фикирләр дә өз айдынлығыны тапмалы, кимин ким олдуғу мүәййәнләшмәлидир.\nЗийалылардан бир груп\nЕлман Әлийев, “Олдуғу вә ҝөрүндүйү кими”\nкитабындан (кичик әлавәләрлә): сәһ:314-316\n* Бу сийаһынын долғунлашмасына, зәнҝинләшмәсинә еһтийаҹ дуйулур.\nҺөрмәтли охуҹуларымызы бу ишдә бизләрә йардымчы олмаға дәвәт едирик. Ейни заманда йеринә дүшәрди ки, “Таныйырыг Таныйаг” рубрикасы (башлығы) алтында мүхтәлиф КИВ-ләрдә материаллар дәрҹ олунсун. Сөһбәт ондан ҝедир ки, охуҹуларын таныдыглары лакин бизим һәләликдә танымадыгларымыз ҝөркәмли Азәрбайҹан алим вә зийалылары, өнәмли шәхсиййәтләри, онларын ҝөрдүйү ишләр вә дүнйа елминә вә мәдәниййәтинә верҝи төһвәләр барәдә материаллар топланыб пайлашылсын ки, халгымыз онлары танысын. Бу сийаһыйа Азәрбайҹанда доғулуб вә йа тәһсил алыб дүнйанын мүхтәлиф йерләриндә йашайан вә фәалиййәт ҝөстәрән шәхсләр дә дахил едилә биләр (дүнйасыны дәийшәнләр дә дахил олмагла).\nҺәмин материаллары өврагда (сайт) дәрҹ етмәк вә пайлашмаг үчүн бизә дә ҝөндәрә биләрсиниз.\nБахыш сайы: 583


Q=11	C=11	SS=3	LS=0	PS=3	DC=3	LC=0	SD=0	BS=0	G0=20	G1=9	G2=2	DLID=az_RU	BODY=Еден бағы | Мүгәддәс китаб һекајәси\nБИР бу шәклә бах! Ҝөр јер үзү неҹә ҝөзәлдир! Бурадакы отлара, ағаҹлара, чичәкләрә вә һејванлара тамаша ет. Шәкилдә филләри вә ширләри тапа биләрсән?\nҜөрәсән бу ҝөзәл бағ неҹә јараныб? Ҝәл ҝөрәк Аллаһ јер үзүнү бизим үчүн неҹә һазырлајыб.\nӘввәлҹә Аллаһ торпағын үзүнү јашыл отла өртдү. Сонра О, мүхтәлиф нөв биткиләр, коллар вә ағаҹлар јаратды. Бу јашыллығын сајәсиндә јер үзү даһа да ҝөзәлләшди. Амма бу биткиләрин башга фајдасы да вар иди. Онларын чохунда дадлы мејвә вә тәрәвәз јетиширди.\nБир мүддәт кечәндән сонра, Аллаһ суда үзән балыглары вә ҝөјдә учан гушлары јаратды. О, һәм дә итләри, пишикләри, атлары, бир сөзлә бүтүн јекә вә балаҹа һејванлары јаратды. Бәс сән евинизин јахынлығында һансы һејванлары ҝөрүрсән? Аллаһын бүтүн бунлары бизим үчүн јаратдығына севинирик, елә дејилми?\nДаһа сонра, Аллаһ јерин бир һиссәсиндә хүсуси һазырлыг ҝөрмәјә башлады. О, бу јерин адыны Еден бағы гојду. О бағда һәр шеј гәшәнҝ вә мүкәммәл иди. Аллаһ истәјирди ки, бүтүн јер үзү, јаратдығы бу бағ кими гәшәнҝ олсун.\nБу бағын шәклинә бир дә бах. Аллаһ бу бағда нәјинсә чатышмадығыны ҝөрдү. Билирсән нәјин? Ҝәл ҝөрәк.\nЈарадылыш 1:11–25; 2:8, 9.