Q=5	C=4	SS=0	LS=1	PS=0	DC=0	LC=0	SD=0	BS=22	G0=512	G1=301	G2=123	DLID=az_RU	BODY=Һаҹы Гасим... (1-ҹи бөлүм)\nАзәрбајҹан вә Гафгаз\nfevral 12, 2022 - 9:17 PM Хәбәрин коду : 1228873 Мәнбә : АБНА Хәбәр Аҝентлији Link:\nАјәтуллаһ Сејид Әли Хаменеи: “Шәһид Сүлејмани, сөзүн әсл мәнасында, реҝионда терроризмә гаршы мүбаризәнин ән ҝүҹлү командиридир. О, мәһз белә дә таныныр. Башга һансы командир онун ҝөрдүјү ишләри ҝөрә биләрди?! Дүшмәнин 360 дәрәҹәлик мүһасирәсиндә олан бир бөлҝәјә һеликоптерлә дахил олур, там мүһасирәјә дүшүр. Командирсиз галмыш иҝид ҝәнҹләр ону ҝөрүб ҹана ҝәлирләр, руһланырлар, мүһасирәни јарыб дүшмәни говурлар.”\nӘһли-Бејт (әлејһимус сәлам) – Хәбәр Аҝентлији АБНА: Гаршыныздакы бу јазы Һаҹы Гасым Сүлејманинин јахын достларындан бири олан Әли Ширази тәрәфиндән 27 Август 2021 тарихдә тәлиф етдији әсәрдән игтибас едилиб.\nАјәтуллаһ Сејид Әли Хаменеи\nШәһид Сүлејмани, сөзүн әсл мәнасында, реҝионда терроризмә гаршы мүбаризәнин ән ҝүҹлү командиридир. О, мәһз белә дә таныныр. Башга һансы командир онун ҝөрдүјү ишләри ҝөрә биләрди?! Дүшмәнин 360 дәрәҹәлик мүһасирәсиндә олан бир бөлҝәјә һеликоптерлә дахил олур, там мүһасирәјә дүшүр. Командирсиз галмыш иҝид ҝәнҹләр ону ҝөрүб ҹана ҝәлирләр, руһланырлар, мүһасирәни јарыб дүшмәни говурлар.\nО, Исламын вә Имам Хомејни мәктәбинин дәјәрли јетирмәләриндән иди. О, бүтүн өмрүнү Аллаһ јолунда мүбаризәјә һәср етди. Шәһидлик онун бу илләрдәки јорулмаз ҹиһадынын мүкафаты иди.\nҺаҹы Гасим бәлкә јүз дәфә шәһадәтдән дөнмүшдү; илк дәфәси дејилди. Лакин Аллаһ јолунда, вәзифәсини јеринә јетирмәк уғрунда һеч нәдән горхмурду; нә дүшмәндән горхурду, нә онун-бунун сөзүндән, нә дә чәтинликдән.\nБизим шәһидимиз чохдур. Бөјүк командирләр арасында да шәһидләримиз вар, сырави әсҝәрләрдән дә. Анҹаг мән Һаҹы Гасимдән башга бир шәһид танымырам ки, дүнјанын ән чиркин инсанлары олан америкалыларын әли илә шәһадәтә говушсун вә онлар буну баҹардыглары үчүн фәхр етсинләр.\nОнун ҹиһады бөјүк ҹиһад иди, Аллаһ-Таала шәһадәтини дә бөјүк шәһадәт етди. Һаҹы Гасим белә шәһид олмалыјды. Арзусуна чатды; хош һалына! О, шәһид олмаг үчүн дуа едир, ағлајыр, шәһид достларынын гәми илә јашајырды. Халг Шәһид Гасим Сүлејманини чох уҹа тутду вә бу, онун ихласынын нәтиҹәси иди. Бүтүн гәлбләрин бу шәкилдә она јөнәлмәси онда бөјүк бир ихласын олдуғуну ҝөстәрир. О, бөјүк инсан иди.\nСәрдар Гуламрза Кәрәми\nҺаҹы Гасим әширәт һәјаты јашамышды. О, Рабор рајонунун Кәлат кәндинә көчмүшдү, амма әширәт һәјаты өз јериндә галмышды. Бу һәјатда чадыр евләри вә малдарлыг вар, ушаг дүнјаја ҝәләндән горхусуз бөјүјүр. Орада шәһәр евләри кими гапы-пәнҹәрә јохдур ки, бағлајыб горхмасын. Чадыр һәјаты уҹсуз-буҹагсыз дүзәнликләрдә, дағларын арасында, јајлаг вә гышлагларда кечир. Гапысыз, диварсыз көчәри чадырларында јашамаг адамы горхмаз јетишдирир. Дүшүнүрәм ки, Сүлејманинин уғур сәбәбләриндән бири онун белә мүһитдә бөјүмәсидир.\nБу һәјатын башга бир хүсусијјәти шәһәр евләриндә олан ачарын, гыфлын олмамасыдыр. Сиз оранын јахынлығындан кечсәниз, мүтләг ичәри дәвәт едәҹәкләр, имканлары чатандан ҝәтирәҹәкләр. Иҹтимаи адамлар дејилләр, чох да тәклиф етмәзләр; чәкинмәдән инсанларын әлиндән тутуб сүфрә башында отурдар, оланларыны гаршысына гојарлар. Сәрдар Сүлејманинин характери дә беләјди; истәр Сарәллаһ дивизијасында оланда, истәр өлкәнин шәргиндә гулдурлара гаршы мүбаризә апаранда, истәрсә дә Бөјүк Рәһбәрин фәрманыјла Гүдс гүввәләринә команданлыг едәндә. Һәр үч дөнәмдә онда бу әһвал-руһијјә ҝөрүнүрдү, халгла әлагәси тамамилә јериндәјди. Инсанлары јахшы гаршыламаг онун чох бариз ҹәһәти иди. Јанына ҝәләнин дөвләт мәмуру, јохса ән ашағы иҹтимаи тәбәгәјә мәнсуб олдуғу онун үчүн өнәмли дејилди; һәмишә ејни ҹүр рәфтар едирди. Бу характер онун тәбиәтиндә иди. О, ити дүшүнҹәли адам иди, ҹәмијјәтинә, дост-дүшмәнләринә гаршы дәгиг анализ габилијјәти варды. Бунлар ону Гасим Сүлејмани етди.\nЈеддинҹи синфә гәдәр Раборда тәһсил алдыг. Орада јухары синифләр үчүн мәктәб олмадығына ҝөрә Кирмана ҝетди. Аллаһ халасы оғлу Шәһид Әһмәд Сүлејманијә рәһмәт еләсин! О, Әһмәдлә вә кичик гардашы Сөһрабла бирликдә Кирманда бир отаг кирајә едиб, тәһсил алырды.\nГасим Сөһраба бир механики гол сааты алыб демишди: "Буну ҝәрәк сүбһ саат 5-дә долдурасан; јохса, хараб олар".\nОнлар өз зәнҝли саатларынын зәнҝини сәһәр саат 5-ә гурурмушлар. Сөһраб да һәвәслә гол саатыны гурмаг үчүн ојанырмыш. Бу заман Һаҹы Гасим она дејирмиш: "Гардашым, әзизим, инди ки ојанмысан, сүбһ намазыны да вахтында гыл". Кичик гардашыјла давраныш тәрзи беләјди.\nГасим Кәсра отелинин саһиби Мәһәммәд Јәзданпәнаһын оғлу Әли илә дост иди. Бирликдә отелә ҝедиб ҝүнү 25 риала ишләмәјә башладыг. Әввәлҹә ресторанда офисиант ишләјирди, сонра исә отел инзибатчысы олду. Бир мүддәтдән сонра бу иши дә бурахыб су идарәсиндә ишләмәјә башлады.\nИнгилабдан өнҹә шәһәрләрдә һиҹабсызлыг ади бир мәсәлә иди. Ачыг ҝејимли бир гыз дөрдјолдан кечәндә полис она гаршы тәрбијәсизлик етди. Гасим отелдән бу сәһнәни ҝөрүб өзүнү сахлаја билмәди, ҝедиб һәмин полисин папағынын алтындан вурду. Папаг јерә дүшдү. Полис өзүнә ҝәлинҹә Гасим бир зәрбә илә ону јерә сәрди. Бөлмәјә хәбәр вердиләр. Полисләр ону тутмаға ҝәләндә гачыб фәһләләрин отағына ҝирди, чарпајынын алтында ҝизләнди. Полис рәиси полковник Азәри иди. Отелин фојесиндә гышгырырды ки, онлары тапыб башларына ојун ачаҹағам. Ону тапмадан ҝетдиләр. Полисләр дејирдиләр ки, Теһрандан партизанлар ҝәлмишдиләр; вуруб гачдылар!\nКәнд вә аилә мүһити\nГәнат Мәлик әһалисинин дини инанҹлары ҝүҹлүдүр; мәһәррәм ајында, Тасуа вә Ашура ҝүнләриндә рөвзә мәҹлисләри кечирир, һалал-һарамларына фикир верир, јахшы ишләрә дәвәт едир, пис ишләрдән чәкиндирир, ваҹиб әмәлләрини јеринә јетирмәјә, һарам ишләрдән чәкинмәјә чалышырлар. Бунлар Һаҹы Гасимин инкишафына сәбәб олан амилләрдәндир. Ата-анасынын диндарлығы онун озаманкы шәраитдә Аллаһ јолуну тутмасына - намаз гылмасына, Гуран охумасына, сағлам идман вә әјләнҹәләрлә мәшғул олмасына, ҝүнаһлардан чәкинмәсинә сәбәб олмушду. Онун дини инкишафында аиләсинин бөјүк ролу олмушдур.\nИнгилабдан өнҹәки ҝизли мәҹлисләр\nҺаҹы Гасим мәнәви вә ингилаби бахымдан ән чох Һаҹы аға Камјабдан тәсирләнмишдир. Онун дәрсләринә, сөһбәтләринә ҝедирди. Һәмин ҝүнләрдә мәҹлисләр ҝизли кечирилирди. Ораја Шәһид Әһмәд Сүлејмани илә ҝедирди. Ингилаби руһлу јенијетмә олдуғумуза ҝөрә бу мәсәләни биздән ҝизләтмәјә чалышырды ки, башымыза иш ачмајаг.\nАға Камјабын мәҹлисләри Мәлик мәсҹидиндә кечирилирди. Сонралар ҹаме мәсҹидиндә Һаҹы аға Һәгиги илә таныш олду, мәсҹидин јүрүшләриндә иштирак етди. Әһмәд Сүлејмани ҹамаата зәрәр јетирмәсинләр дејә Пәһләви полисләринин гаршысында дајанырды. Һаҹы Гасим дә әксәри идманчы олан бир груп ҝәнҹлә ҹамаатын өнүндә дајаныб онлары полисләрдән вә гарачы муздурлардан горујурду.\nШәһид Әли Мәһәммәди\nИнгилабын илк ҝүнләриндә мүнафигләр дөрдјола топлашыб китаб сатыр, сијаси мәсәләләри мүзакирә едирдиләр. Онлар ҝәнҹләрин өнүнү кәсиб тәблиғат апарырдылар. Һаҹы Гасим онларла вурушан јеҝанә инсан иди. Бир нечәси илә тәк баҹарырды. Онларла далашыр, тәблиғатларына мане олурду.\nБостан әмәлијјаты башлајанда ҝүҹлү јағыш јағырды. Дүшмән дә чајын о тәрәфиндән дајанмадан атәш ачыр, нәфәс алмаға маҹал вермирди. Әмәлијјат заманы ҝениш бир мина саһәси илә растлашдыг. Ушагларын бир нечәси орада шәһадәтә говушду. Һәссас вә чәтин әмәлијјат иди. Баталјон командиримиз Мүртәза Гурбани бир иҹласдан өтрү шәхси һејәтдән араланмышды. Мән миналанмыш саһә барәдә мәлумат вермәк вә тапшырыг алмаг үчүн онун ардынҹа ҝетдим. Торпаг истеһкамын архасында ҝетдијим јердә бир Тојота автомобили ҝөрдүм. Онун јанында бир нәфәр үзү үстә јерә јыхылмышды. Јахынлашанда таныш ҝәлди, амма дәгигләшдирә билмәдим. Бәдәнини чевириб ҝөрдүм ки, Гасим Сүлејманидир, топ мәрмисинин гәлпәләри гарныны јыртыб, ичалаты бајыра төкүлүб. О, өз баталјону илә бирликдә бизим бригадаја езам олунмушду, әмәлијјат үчүн бизә көмәк едирди.\nҺаҹы Гасим һушуну итирмишди. Сују ҝөтүрүб јарасыны јудум, гарныны шалла бағлајыб машынын архасына узатдым вә тибб мәнтәгәсинә тәһвил вермәк үчүн Сүсәнҝирдә гајытдым.\nҺаҹы Гасим ики-үч ил өнҹә Тәбризә ҝәләндә Ашура дивизијасында чыхыш етди. О, һәмин һадисәјә тохунуб ону хилас едән адамы ахтардығыны сөјләди. Достлар мәни тәгдим етдиләр, бирликдә сәмими сөһбәтләшдик.\nСүсәнҝирддә бир мәктәбә јерләшмишдик. Оранын декабр һавасы јахшы олур. Һәјәтдә отурмушдуг. Һәзрәт Әбәлфәзл баталјонунун командир мүавинләриндән бири јерә хәритә сәриб бир нечә дәгигә әрзиндә әмәлијјат бөлҝәсини һамымыза ҝөстәрди. Бостаны азад етмәкдән өтрү әмәлијјата башлајаҹагдыг. Иҹлас битмәкдә оланда Һаҹы Гасим ҝәлди. Сорушду ки, бөлҝәни там өјрәнә билдиниз? Дедик ки, бәли. Ушагларын бирини галдырыб сорушду: "Сабилә көрпүсүнү хәритәдә ҝөстәр".\nДостумуз ҝөстәрә билмәди. Һаҹы Гасим хәритәни бир даһа бизә изаһ етди. Бу исә бир саата јахын вахт апарды. О, суаллара ҹаваб верди, әсас вә ара јоллары, дүшмәнин топлашдығы вә танкларынын јерләшдији јерләри ҝөстәрди. Сөзүнү битирәндән сонра бир нечә нәфәрә суал верди ки, һамынын баша дүшдүјүнә әмин олсун.\nСәрдар Мүртәза Гурбани\nБостаны азад етмәк тапшырылмышды. Бригада јениҹә јарадылмышды, мүхтәлиф шәһәрләрдән ҝәлмиш дөјүшчүләр варды. Баталјонларымызын бири 300 кирманлы дөјүшчүдән ибарәт иди. Бу дөјүшчүләрин командири Гасим Сүлејмани адлы бир ҝәнҹ иди. Ону илк дәфә Сүсәнҝирддә дүшмәнин артиллерија һүҹуму заманы ҝөрдүм. Сөһбәтләшәндә мәнә деди: "Әмәлијјатын ән ағыр јерини мәнә тапшырын".\nСабилә көрпүсүнә вә Бостан шәһәринә гәдәр сағ истигамәт әмәлијјатын ән чәтин һиссәси иди. Бизим бригадамыз Ашура вә Кәрбәла бригадаларына дүз һәмин нөгтәдә бирләшәҹәкди. Бу һәссас истигамәти Гасим Сүлејманијә вердик. О заман чохлу чатышмазлыглар варды. Баталјонун јемәк-ичмәјини вә диҝәр еһтијаҹларыны Гасимин өзү тәмин етмәли, үстәлик, мүһарибәјә јени ҝәлмиш бәсиҹиләрә тәлим кечмәли иди. Бу баталјона рәһбәрлик етмәк асан иш дејилди. О, әмәлијјата гәдәр баталјону јербәјер етди.\nӘмәлијјат ҝүнү һүҹума кечмәздән өнҹә ҝәлиб деди:\n- Өзүм дә шәхси һејәтлә ҝетмәлијәм.\n- Мүавинини ҝөндәр, - дејиб разылашмадым.\n- Јох, ҝәрәк өзүм ҝедим, - исрар етди.\nӘмәлијјат паролу елан олунандан сонра шәхси һејәтлә бирликдә һүҹума кечди. Дүшмән ҝүҹлү атәш јағдырырды. Онун баталјону биринҹи мөвгеји әлә кечириб икинҹијә доғру јола дүшдү. Чох кечмәдән баталјон командиринин шәһид олмасы барәдә хәбәр ҝәлди. Бир нечә нәфәри ҝөндәриб дедим ки, нә олурса-олсун, ону ҝери ҝәтирин.\nОну Сүсәнҝирддә тәҹили јардым мәнтәгәсиндә ҝөрдүм. Һушуну итирмишди. ДШК пулемјотунун ҝүлләси сағ әлини парча-парча етмишди. Синәсинә дә бир гәлпә дәјмишди, ганахмасы варды. Тәҹили јардым машыны ҝәлиб ону Әһваза апарды.\nӘмәлијјатдан ијирми ҝүн сонра ону гәрарҝаһда ҝөрдүм. Әһваздан Мәшһәдә апарыб әлини бәрпа етмишдиләр. Һәлә там сағалмамыш голу бојнундан асылы вәзијјәтдә ҹәбһәјә гајытмышды. Орада ону аға Мөһсүн Рзајијә тәгдим едиб дедим: "Бу аға Сүлејмани һәм ҹәсурдур, һәм дә гүдрәтли. О, бир бригаданы асанлыгла идарә едә биләр".\nХәбәр ҝәлди ки, Һаҹы Гасим јараланыб. Сорушдум ки, һарададыр? Дедиләр ки, бир БМП-нин алтында.\nБир нечә нәфәрлә ораја ҝетдик. Биз чатанда дедиләр ки, ону ҝеријә апардылар. Мави фургонумузла Сүсәнҝирдә ҝедиб ону ахтармаға башладыг. Әһваза ҝөндәрмишдиләр. Өзүмү Надири хәстәханасына јетирдим. Јердә чохлу јаралы варды. Һаҹы Гасими орада ҝөрдүм; әлинә вә гарнына гәлпә ҝирмишди.\nЧох јаралы варды. Һәкимләрин она нә вахт бахаҹаглары бәлли дејилди, вәзијјәти дә ағыр иди. Ҝирами илә бирликдә машынымыздан бир хәрәк ҝәтирдик, һеч кимә демәдән һаҹыны машына гојуб Нефт ширкәтинин хәстәханасына јола дүшдүк. Орада она әмәлијјат палтары ҝејиндириб бирбаш әмәлијјат отағына апардыг. Һәким әввәлҹә етираз етди ки, сиз кимсиниз вә с. Лакин сонра разылашыб дәрһал әмәлијјата башлады. Отагдан чыханда јарымһушлу вәзијјәтдә дөјүш әмәлијјатынын нәтиҹәсини сорушурду.\nБостанда баталјон командири идим. Вәзијјәт чох ағыр иди. Һаҹы Гасим бизим јүзметрлијимиздәки дүшмән истеһкамынын вәзијјәтини өјрәнмәјә ҝедәндә бир снајпер бинокллу Горјуновла сағ голунун әзәләсиндән вурмуш, ҝүллә әзәләни апармышды. Һаҹыны хәстәханаја чеврилмиш Надири отелинә апармышдылар. Бизә хәбәр вердиләр, ону ҝөрмәјә ҝетдик.\nҜүҹлү бәдәни варды. Руһијјәси дә чох јахшы иди. Бизимлә ҝетмәк истәјирди, амма һәким иҹазә вермир, һава чиркли олдуғуна ҝөрә јарасынын иринләјәҹәјини билдирирди. Һәкимин тәкидини ҝөрүб орада командир әмриндән истифадә етдик: "Ҝәрәк галасан!"\nЕртәси ҝүн, ја да о бири ҝүн ахшам вахты бир дә ҝөрдүм ки, тәмас хәттиндә ушагларын арасында ҝәзир. Дедим ки, бурада нә едирсән? Хәстәхана палтарында, јаралы һалда гачыб ҝәлмишди.\nГүдс јолу әмәлијјатында да гарнындан вә әлиндән јараланды. Ону Мәшһәдә хәстәханаја апардылар. Бағырсагларыны әмәлијјат етдиләр, әлини тикдиләр. Онда да һәмин вәзијјәтдә өзүнү Кирмана јетириб езам групујла ҹәбһәјә ҝәлмишди.\nБостанын азадлығында он ики баталјонум варды. Мән бригада командири тәјин едиләндән сонра Сүсәнҝирдә ҝетдик, тәхминән 5 км узунлуғунда олан бир бөлҝәни мәнә вердиләр. Табелијимдә олан баталјонлардан биринин командири Гасим Сүлејмани иди, биринә дә Нурәли Шүштәри башчылыг едирди. Бу баталјонлара вермәк үчүн техники имканларымыз, силаһ-сурсатымыз јох иди. Бригада тәзә јарадылмышды; машынымыз јох иди, хөрәји Әһваздан ҝәтирирдик. Баталјонлар кәндләрә сәпәләнмишдиләр. Мәним Гасимлә достлуғум орада башланды.\nКәрбәла-5 әмәлијјатында Гасим Сүлејмани илә бирликдә Бәсрәнин 6 км-лијиндә идик. Бәсрәнин шәргиндәки чалалардан кечмәк истәјирдик. Һәрәмиз бир тәрәфдән Балыг каналы көрпүсүнүн үстүндән кечиб бирләшдик. Гасим көрпүнүн сағындајды, мән солунда. Архамызда 1 км узунлуғунда канал јерләширди. Шәхси һејәтләримиз бир-биринә чатды, орада дајандыг. Гасим Сүлејмани, мән вә Мәһәммәд Рәсулуллаһ (с) дивизијасынын командири Мәһәммәд Көвсәри 22 ҝүн чәкмәләримизи ајагларымыздан чыхармадыг. Јалныз дәстәмаз аланда бир дәгигәлијә чыхарыб-ҝејинирдик. Орада дүз-әмәлли су ичмәдик, палтарларымыз ган ичиндәјди. Ајаг үстә намаз гыла билмирдик. О гәдәр мәрми вә ракет атмышдылар ки, јеримәјә јер јох иди. Дүшмән сәнҝәрләримизи парча-парча етмишди. Буна бахмајараг, 22 ҝүн орада галдыг вә бөјүк гәләбә әлдә етдик.\nҺәсән Багири Гасим Сүлејманијә чох етимад едирди. Мән Һәсәнә јахын идим. Бәзән бизим тәлимләримизә ҝәлиб һәр саһәдә фикир билдирдијимизи ҝөрүр, елә билирди ки, фикир саһибијик. О, Гүдс јолу әмәлијјатында Һаҹы Гасимин бригада командири олмасыны гәбул етмишди, анҹаг өзү разылашмајыб деди: "Һәләлик бу баталјонлары идарә едим, кифајәтдир".\nСонра Гасим Сүлејмани Шуш мөвгејиндә ишләмәјә башлады. Бир нечә ҝүндән сонра Һәсән мәнә деди: "Достун чох горхмаз адамдыр! Сәнин тәлимдә дедикләрини о, дөјүшдә иҹра едир".\nГасим Сүлејмани дүшмәнин зиреһли вә авиасија гүввәләринә гаршы мүбаризә тактикасыны дөјүш заманы шәхси һејәти илә бирликдә иҹра етмишди.\nҺәмидијјә дүшәрҝәсиндә сәс-күјә ојандыг. 1981-ҹи илин јајы иди. Һәлә Сарәллаһ бригадасы јарадылмамышды. Чохлу ҝет-ҝәл варды. Нә баш вердијини дүз-әмәлли анламамыш бир нәфәр ҝәлиб һамыја әмр етди ки, јүк машынына минсинләр. Һирсләнир, гышгырырды. Јола дүшмәјә һазырлашдыг. Билдик ки, Кәрхәкур мүдафиә мөвгејиндә көмәјә еһтијаҹ вар; дүшмән һүҹума кечмишди.\nБу заман Гасим Сүлејмани сүрәтли мотосиклетлә ҝәлиб јүк машынынын јанында дајанды. Һәрби тәлимчи иди, һамы ону таныјырды. Мотосиклетиндән дүшмәдән шәхси һејәтә әмр верән адамдан сорушду:\n– Бу ушаглары һара апарырсыз?\n– Дөјүшә ҝедирик, дүшмән һүҹума кечиб, - һәмин адам тәләсик ҹаваб верди.\nҺаҹы Гасим мотосиклети сахлајыб јерә енди, бир сычрајышла јүк машынынын архасына галхды, ушаглардан сорушду: "Сизин командириниз кимдир?"\nКомандиримизин јашы ушаглардан чох иди, узун јумру саггалы варды. Ирәли чыхды. Һаҹы Гасим ондан сорушду: "Бу ушаглар һарда тәлим кечибләр?"\nКомандиримиз динмәди. Чүнки һеч бир тәлим ҝөрмәмишдик. Сүлејмани суалы тәкрарлады. Ушагларын бири ҹаваб верди: "Биз тәлим кечмәмишик... бурда кечәҹәкдик".\n– Енин ашағы. Әввәлҹә ҝәрәк тәлим ҝөрәсиниз, - Сүлејмани деди.\nБизи јүк машынына миндирмиш тәләскән адам етираз етди:\n– Һүҹум башлајыб, ҹанлы гүввәјә еһтијаҹымыз вар.\n– Тәлим кечмәмиш ҹанлы гүввә һансы ишә јарајар? – дејә Сүлејмани бизә бахыб әлавә етди: - Енин ашағы! Енин ашағы! Өзүнүзү өлүмә вермәјин! Мәлум дејил ки, бу һалда шәһид һесаб олунарсыз, јохса јох.\nБизи апармаға ҝәлмиш адам даһа һеч бир сөз демәди.\nТәзә нәфәсли бригада\nСәрдар Әбдүлһүсејн Рәһими\nГүдс јолу әмәлијјатындан сонра, һәлә јаралары сағалмамыш Голф мејданына гајытды. Һәсән Багири ону истигамәт командиринин мүавини кими Шуш ҹәбһәсинә ҝөндәрди. Шуш ҹәбһәси актив ҹәбһә иди, орада дүшмәнин атәши вә шәһидләрин сајы чох иди. Буна ҝөрә ораја Сарәллаһ адыны гојмушдулар.\nФәтһүлмүбин әмәлијјаты үчүн корпуса бир нечә јени бригаданын әлавә едилмәси гәрара алынанда Һәсән Багири деди ки, Һаҹы Гасим Гуламәли Рәшидлә вә Һаҹы Әһмәд Мүтәвәссилианла бирликдә Аббас дүзү ҹәбһәләринә ҝетмәк үчүн Голфа ҝәлсин. Әһмәд Мүтәвәссилиан Күрдүстандан јени ҝәлиб Мәһәммәд Рәсулуллаһ (с) бригадасыны јаратмышды. Орада һәр ики јени бригаданын командирләринә бир истигамәти тапшырдылар. Аббас дүзү ҹәбһәси Һаҹы Гасимә, Шавәријјә ҹәбһәси дә Һаҹы Әһмәдә верилди. Диҝәр ҹәбһәләр дә Һүсејн Хәррази вә Әбдүлмәһәммәд Рауфинежад кими диҝәр командирләрә һәвалә олунду.\nҺаҹы Гасим Кирмана ҝедиб өнҹәки әмәлијјатларда иштирак етмиш бәзи гардашлары топлады, бригада јаратмаг барәдә данышды. Мән онда Зәрәнддәјдим. Бир ахшам Мәһәммәдрза Бәни-Әсәди Һаҹы Гасимдән месаж ҝәтирди; мүһүм бир мәсәлә илә бағлы Гүдс гарнизонуна топлашмағымызы истәмишди. Бу гарнизон Бәсиҹ вә корпус гүввәләринин тәлим мәркәзи иди, мүхтәлиф әмәлијјатларда иштирак етмиш, бәзиләри кирманлы ушагларын командири олмуш фәал дөјүшчүләр орада тәлим кечирдиләр.\nМән Кирмана ҝетдим. Гүдс гарнизонуна чатанда ҹәбһә ушагларынын бир нечәсини ҝөрдүм. Кәрхәнур әмәлијјатында командир олмуш вә јараланмыш Әли Мүһаҹири, һабелә Һәмид Әсҝәри, Меһди Казируни, Мәнсур Һумајунфәр, Һәсән Багири, Ҹавад Рәзм Һүсејни, Бәни-Әсәди вә Һаҹы Гасим бир отагда отурмушдулар. Һамысы мүһарибә командирләри иди. Һаҹы Гасим Кирман вилајәтинин дөјүшчүләриндән ибарәт мүстәгил бир һәрби бирләшмә јаратмағын ваҹиблији барәдә данышды. Бригаданын командирләри орада тәјин олундулар. Ондан сонра Һаҹы Гасим, Һаҹы Һәмид Әсҝәри вә Мәһәммәдрза Бәни-Әсәди илә бирликдә Әһваза ҝетдик, Кәрбәла гәрарҝаһында илкин разылыгдан сонра Докуһәјә јолланыб јарымтикили бир бинанын бир нечә блокуну тәһвил алдыг. Сонрадан Кирмандан ҝәлән дөјүшчүләр ораја јерләшиб тәлимләрә башладылар.\nКирманын јени јарадылан баталјонуна ад гојмаг үчүн мүхтәлиф тәклифләр верилди. Һаҹы Гасим Шуш ҹәбһәсиндәки Сарәллаһ истигамәтинин адыны тәклиф етди. Мүбарәк вә мүгәддәс сөз иди. Ондан сонра шәхси һејәт Сарәллаһ бригадасынын тәркибиндә ҹәбһәјә ҝөндәрилди.\nСәрдар Мөһсүн Рзаји\nГасим Сүлејмани илә илк дәфә Гүдс јолу әмәлијјатындан сонра, Фәтһүлмүбин әмәлијјатындан габаг ҝөрүшдүм. Бизим дәјәрләндирмәмиз бу иди ки, Аббас дүзү вә Деһлоран бөлҝәсини азад етмәкдән өтрү он бир бригадаја еһтијаҹымыз вар. Лакин ҹәми үч бригадамыз варды. Ҹәлд ишә башлајыб он бригада јаратдыг. Ҝөрдүм ки, бир бригада да лазымдыр, онсуз мүмкүн олмајаҹаг. Әмәлијјат бөлҝәсинин шималында, Ејн-хош јүксәкликләриндән Деһлорана доғру ҝедән истигамәтдә бир нефт гујусу варды, Әзиз Ҹәфәрини һәмин бөлҝәнин гәрарҝаһ командири тәјин етмишдик. Имам Һүсејн (ә) бригадасы онун сәрәнҹамындајды, она башга бир бригада да вермәли идик. Он биринҹи бригаданын иши чәтин иди: Јүксәкликләрдән дүзә енмәли, дүшмән мөвгеләринин ичинә ҝирмәли иди. Бу бригада барәдә Һәсән Багири илә данышдым. Ҝедиб фикирләшди, тәхминән ики ҝүндән сонра ҝәлиб деди: "Кирманлы дөјүшчүләрин бир бирләшмәси вар, Гүдс јолу әмәлијјатында да иштирак едибләр. Инди Әһвазда бир мәктәбә јерләшмишләр. Гасим Сүлејмани адлы бир гардаш онлара башчылыг едир”. Дедим ки, иҹлас тәјин един.\nГасим Сүлејмани ҝәлди. Бу, онунла илк иҹласымыз иди. Тәхминән 1982-ҹи илин јанвары оларды, Фәтһүлмүбин әмәлијјатына һазырлашырдыг. Она бир нечә һәрби суал вердим. Билди ки, планымыз вар. Деди ки, мән һазырам. Сорушдум ки, бир бригада јарада биләрсинизми? Деди ки, әлбәттә јарадарыг.\nОн биринҹи бригаданы јаратмағы она тапшырдым. Әмәлијјата тәхминән ики ај галырды. Бригаданы чох јахшы шәкилдә низама салыб адыны Сарәллаһ гојду.\nГасим Сүлејмани әмәлијјат заманы јүксәкликләрдән ениб Деһлоран маҝистралындан кечди вә Аббас дүзүнә ҝирди. Биринҹи вә икинҹи ҝүн ону мүһасирәјә алдылар, ҝүҹлү атәшлә сыхышдырдылар. Үчүнҹү вә дөрдүнҹү ҝүн дә ағыр дөјүш ҝетди. Нәһајәт, бригадасынын мүгавимәти нәтиҹәсиндә дүшмәнин тәзјиги азалды вә Фәтһүлмүбин әмәлијјаты уғурла баша чатды.\nБу әмәлијјатда Гасим Сүлејманинин Сарәллаһ бригадасына командирлији дәгигләшди.\nФәтһүлмүбин әмәлијјатында бир нечә ҝүнлүк дөјүшдән сонра үстүнлүк газаныб мөвгеји бәркидә билдик. Әмәлијјатын үчүнҹү мәрһәләсинә һазырлашанда ираглылар ҝери чәкилдиләр вә биз бүтүн һәдәфләри әлә кечирдик. Сонунҹу ҝүн Меһди Казируни илә бирликдә дүшмәнләри говурдуг. Онлар танкла, зиреһли, ағыр вә јүнҝүл машынларла гачырдылар, пијада онлара чата билмирдик. Машынлара миниб тез танкларын ардынҹа јола дүшдүк. Казирунијә гибтә едирдим; һамыдан өндә иди, она чата билмирдик. Әбу Гүрејб боғазындан кечдик. Биздән сонра Һаҹы Гасим, Һәсән Багири вә башга бир нечә нәфәр машынла ҝәлирди. Онлар автомобил әлејһинә минаја дүшдүләр, Һаҹы Гасим вә диҝәрләри машын парчаларыјла бирликдә һаваја учуб һәрәси бир тәрәфә дүшдү. Машын мәһв олса да, өзләри чох да хәсарәт алмадылар.\nДоктор Сејид Мәһәммәд Һүсејни\nСарәллаһ бригадасы Бејтүлмүгәддәс әмәлијјатынын биринҹи мәрһәләсиндә илкин ирәлиләмәјә бахмајараг, өз мөвгејини бәркидә билмәјиб ҝери чәкилмәјә мәҹбур олду. Әзиз шәһидләримизин бир гисминин ҹәсәди ики истеһкамын арасында галмышды, ора дүшмәнин амансыз атәши алтында олдуғуна ҝөрә ҹәсәдләри ҝәтирмәк имкансыз ҝөрүнүрдү. Бу мәсәлә бәзи дөјүшчүләрдә бөјүк руһ дүшкүнлүјү јаратмыш, дөјүшү давам етдирмәк үчүн тәрәддүдә дүшмәләринә сәбәб олмушду.\nБир ҝүн мотосиклетлә өн хәттә ҝетмишдим. Бригада командири Һаҹы Гасим Сүлејманинин үстүачыг автомобилини орада ҝөрдүм. О, ушаглары руһландырмаға вә әмәлијјатын икинҹи мәрһәләси үчүн бөлҝәни өјрәнмәјә ҝәлмишди. Дүшмән Бејтүлмүгәддәс әмәлијјатынын нөвбәти мәрһәләсинин башлајаҹағындан горхуб һәр јери топ вә ракетләрлә ағыр атәшә тутурду. Бирдән ракетләрин бири Һаҹы Гасимин машынынын јанына дүшдү, онун вә сүрүҹүнүн әтрафыны гаты түстү вә тоз-торпаг бүрүдү. Бир нечә анлыға јеримдә донуб галдым, елә билдим ки, командир дә шәһид олду. Санијәләр ағыр өтүрдү. Нәһајәт, автомобил вә онун ики сәрнишини ҝөрүндү. Һаҹы Гасимин бәдәнинә, хүсусән дә ајағына бир нечә гәлпә дәјмишди, лакин һеч нә олмамыш кими јолларына давам етдиләр. Биз дә мотосиклетлә доланбаҹ јолда онун ардынҹа ҝедиб тәҹили јардым чадырларына чатдыг. Һаҹы машындан чәтинликлә дүшдү. Палтарлары дәлик-дешик олмушду. Достумла мән голларынын алтына ҝириб көмәк етмәк истәдик, амма гојмады, ишарә илә билдирди ки, дөјүшчүләрин әһвал-руһијјәсинә мәнфи тәсир етмәсин дејә өзүм ҝедәҹәјәм.\nИкинҹи дәфә иди Һаҹы Гасимин јараланмасыны јахындан ҝөрүрдүм. Илк дәфә 1981-ҹи илин јајында Саминүләиммә әмәлијјатындан өнҹә һәрби тәлимчи олдуғу әрәфәдә әлинә ҝүллә дәјмишди. Онун сызылтысыны исә һеч вахт ешитмәмишик.\nБејтүлмүгәддәс әмәлијјатында Гасим Сүлејманини вә онун башчылыг етдији бригаданы Кәрбәла гәрарҝаһына ҝөндәрдик. Гәрарҝаһ командири гардашымыз Әһмәд Гулампур иди. Ора Бејтүлмүгәддәс әмәлијјат зонасынын ҹәнуб ҹәбһәси иди, Сүсәнҝирд вә Һәмидијјә шәһәрләрини вә Кәрхәнур чајынын архасындакы әразиләри әһатә едирди. Биз билирдик ки, ора ән ағыр дөјүш јеридир. Чүнки ордудакы достларымыз бир ил өнҹә Нәср әмәлијјатында орада олмуш вә там гәләбә газана билмәмишдиләр. Орада дүшмән ајыг иди. Карун чајы сәмтиндә исә, әксинә, гәфил јахаланма һисс олунурду. Бу бахымдан, Кәрбәла гәрарҝаһынын табелијиндә олан бригадалары ағыр дөјүшүн ҝөзләдијини тәхмин едирдик. Бизим гүввәләримиз Карундан кечәнә гәдәр онлар Әһваз-Хүррәмшәһр маҝистралыны тутуб ҹәнуб ҹәбһәсинә гаршы тәзјиги азалтмалы идиләр.\nСарәллаһ бригадасынын тапшырығы ағыр иди. Прогноз белә иди ки, ән азы, 4-6 ҝүн ән ағыр вәзијјәтдә мүгавимәт ҝөстәрәҹәк, ејни заманда баҹардыглары гәдәр ирәлиләјиб әсир тутаҹаглар. Һәмчинин онлара тапшырылмышды ки, дүшмән гачмаг истәсә, мүһасирәјә алыб ики ҝүҹлү дивизијасыны мәһв етсинләр.\nӘмәлијјат башланды. Дөјүшләр прогноза ујғун ҝедирди. Ҹәнуб ҹәбһәсиндәки дөјүшчүләр сәһәрә гәдәр ирәлиләјиб биринҹи вә икинҹи истеһкамы әлә кечирдиләр. Дүшмән ертәси ҝүндән ҹәнуб ҹәбһәсинә ағыр һүҹумлара башлады. Бәлкә дә бу гәрарҝаһын мәркәзи бригадасына Гасим Сүлејмани башчылыг едиб фәдакарҹасына мүгавимәт ҝөстәрмәсәјди, дүшмән мүдафиә мөвгејини ҝүҹләндирдијинә әмин олуб гүввәләрини башга ҹәбһәјә ҝөндәрәҹәкди. Бу ики ҹәбһә – ҹәнуб вә Карун ҹәбһәләри, әслиндә, ики ҹинаһ вә ики гол кими иди; бири зәиф чыхыш етсәјди, дүшмән өз гүввәсини о бири голда ҹәмләјиб һәр ики ҹинаһын ирәлиләмәсинин гаршысыны алаҹагды.\nГасим Сүлејманинин бу әмәлијјатда ҝүҹлү мүгавимәт ҝөстәрмәси өнәмли иди. Онлар һәм дә дүшмәни тәхминән 30 км ҝери говдулар.\nХүррәмшәһрин азадлығындан сонра кечирилән илк әмәлијјат Рамазан әмәлијјаты иди. Биз Бәсрәнин јахынлығына, дүшмәнин мүһүм һәрби мәркәзләринин, о ҹүмләдән 9-ҹу дивизијасынын јахынлығына гәдәр ирәлиләдик. Лакин бу әмәлијјатын үмуми үч мәрһәләсиндә мәгсәдләримизә чата билмәдик. Бу, мүһарибәнин икинҹи илиндәки илк мәғлубијјәтимиз иди. Командирләрин арасына пычапыч дүшмүшдү. Бәзиләри дејирдиләр ки, каш бригадалары дивизијаја чевирмәздик. Бунлары ешидир, ағры вә нараһатлығы тәҹрүбә едирдим.\nБүтүн командирләри топлајыб дедим: "Гардашлар, мән бу ҝеҹә өмрүмүн ән аҹы анларыны јашадым. Сизи топламышам дејим ки, ҝәлин, сәмими сөһбәт едәк: Әҝәр вурушмаг истәјирсинизсә, јенидән бир-биримизә гардашлыг әли вериб һүҹума кечәк; ким вурушмаг истәмирсә, мәним кимәсә сөјләмәјәҹәјимә әмин олуб, өз дүшәрҝәсинә гајыда биләр. Мән һансыса дивизијанын ҝери гајытдығыны һеч кимә сөјләмәјәҹәјәм”.\nБуну дејәндә командирләрин бәзиси ағлады, ортаја сүкут чөкдү. Бу заман Гасим Сүлејмани ајаға галхыб сүкуту позду. О деди: "Бурадакы бүтүн гардашлар проблемләри арадан галдырмаға ҝәлибләр. Онлар сағлам шәкилдә евә гајытмаг истәмирләр, буну ајыб билирләр. Һамы Имам Һүсејнин (ә) достларындан олмаға ҝәлиб. Гардашлар ҹәбһәләрә ҝәләндә ата-аналарындан, аилә-ушагларындан кечәҹәкләринә анд ичибләр. Онлар үчүн дүнја дејә бир мөвзу јохдур. Хаһиш едирәм ки, ишинизи давам етдирин, чүнки әмәлијјатларын давамыјла бағлы гардашларын һеч биринин етиразы јохдур".\nГасимин сөзләри һамыја тәсир етди. Ондан сонра Һүсејн Хәррази ајаға галхыб охшар сөзләр деди. Вәзијјәт бүтүнлүклә дәјишди вә биз нөвбәти әмәлијјатлара һазырлашдыг.\nСарәллаһ дивизијасында баталјон командири идим. Гасим Сүлејмани бизим дивизија командиримиз иди.\nБир ахшам бүтүн командирләри топлајыб гаршыдакы әмәлијјат барәдә данышды. Һәрә бир фикир билдирди. Ахырда гәрара ҝәлди ки, әмәлијјаты тәјин олунмуш заманда јеринә јетирәк.\nБир нечә ҝүн өтдү. Ушаглар һазырлашырдылар. Гәрара алынмышды ки, әмәлијјата ҝеҹә башлансын вә дүшмәнләри гәфил јахалајаг. Сыра илә јола дүшдүк. Чәкмәләримизин алтына ковролит јапышдырмышдыг ки, сәс чыхмасын. Сәма о гәдәр тәмиз иди ки, улдузлары саја билирдик. Тәсадүфән, һәмин ҝеҹә сәрин күләк дә әсирди.\nЈаваш-јаваш дүшмән мөвгеләринә јахынлашдыг, тәпәләрин архасында дајаныб һүҹум әмрини ҝөзләмәјә башладыг. Бир гәдәр сонра әмр верилди. Бирдән-бирә ики тәрәфдән башымыза ҝүллә вә мәрмиләр јағмаға башлады. Мән ирәлидә гачыр, атәш ачырдым. Бирдән белимдә бир ағры һисс едиб јерә јыхылдым, һушуму итирдим. Ҝөзләрими ачанда хәстәханада идим.\nЧарпајыдан галхмаг истәдим, амма баҹармадым. Јенә ҹәһд еләдим. Әлләрими галдырмаг истәдим, мүмкүн олмады. Гышгырдым: "Һәким... һәким... көмәк елә, ајаға галхым..."\nҺәким јахынлашыб деди: "Сакитләш!"\n- Нә баш вериб, - дејә ағлаја-ағлаја сорушдум.\nҺәким башыны ашағы салыб деди:\n- Тәәссүф ки, мүмкүн дејил! Гәлпә онурға сүтунунуза дәјиб, ифлиҹ олмусуз.\nБир дә истеһкамларын архасында, ушагларын јанында вурушмајаҹағыма инана билмирдим. Бу о демәк иди ки, мәним үчүн мүһарибә битди!\nБир нечә ҝүн хәстәханада галдым. Сонра јахынларым ҝәлиб мәни апардылар. Бир нечә ај евдә галдым. Ишим чарпајыда узанмаг иди. Јалныз отағын таваныны ҝөрүрдүм. Орадакы гара нөгтәләрин сајыны әзбәрләмишдим.\nАпрелин орталарында гапы дөјүлдү. Һәјат јолдашым ҝедиб гапыны ачды. Гулағыма таныш сәс ҝәлди, амма дәгигләшдирә билмәдим. Бир аз сонра ичәри ҝирди. О иди; Гасим Сүлејмани мәни ҝөрмәјә ҝәлмишди. Голларыны ачыб мәни сәмими шәкилдә гуҹаглады, бир нечә дәфә өпдү.\nИшләринин чохлуғуна бахмајараг, јанымда отурду, бир нечә саат бирликдә сөһбәтләшдик. Ондан сонра јолдашыма деди: "Гәрара ҝәлмишәм ки, һәр ил новруз бајрамында ҝәлиб Насирә гуллуг едим".\nЈолдашым разы олмурду, амма исрарыны ҝөрүб разылашды.\nДүз 25 ил бу иши ҝөрдү. Һәр ил новруз бајрамында Кирмана ҝәлиб ата-анасына баш чәкир, ики-үч ҝүн галандан сонра ҝәлиб мәним бахыҹым олурду; јемәк биширир, мәни һамама апарырды. Командирим јанымда олдуғума ҝөрә севинирдим, амма она әзијјәт вердијимә ҝөрә нараһат идим. Аллаһ ондан разы олсун!\nХејбәр әмәлијјатында дүшмәнин тәзјигини азалтмагдан өтрү Гасим Сүлејманинин ҹәсарәт вә дүшүнҹәсиндән истифадә етдик. Әмәлијјатда јахшы креатив ишләр ҝөрүлмүшдү: чалалардан кечиб Дәҹләнин о тәрәфинә чатмыш, Бағдадла Бәсрәнин әлагәсини кәсмишдик. Лакин Хејбәр адаларыны сахлаја билмәмишдик. Ираглылар бу бөлҝәјә Мәҹнун адалары дејирдиләр. Ирагын ән бөјүк нефт платформаларындан бири орадајды. Бу адалары чалаларда дүзәлтмишдиләр, гујулардан нефт чыхарырдылар. Стратежи әһәмијјәтә малик јер иди. Һәтта Имам Хомејни бујурмушду ки, адалары горумалысыныз. Лакин дүшмән ораны елә бомбардман едирди ки, мүһарибә башлајандан һеч биримиз елә ҝүҹлү атәш ҝөрмәмишдик. Бу нәтиҹәјә ҝәлмишдик ки, адаларда мүдафиә олунмагла кифајәтләнмәјәк вә һәр бир мүмкүн јолла дүшмәнин тәзјигини азалдаг.\nГасим Сүлејманини чағырдым. Ҝәлди. Рәһим Сәфәви дә орадајды. Дедим: "Гасим, сән вә Сарәллаһ бригадасы Бејтүлмүгәддәс әмәлијјатында дүшмәни Кушка гәдәр говмусуз. Истәјирәм ки, она охшар бир әмәлијјат һәјата кечирәсиз".\n– Нә заман? – дејә сорушду.\n– Бу ахшам, ја да сабаһ; ән ҝеҹи, о бири ҝүн.\n– Кәшфијјат ишләри ҝөрмәк, шәхси һејәти ҝәтирмәк вә баталјонлары мәлуматландырмаг үчүн аз вахтымыз вар.\n– Проблемимиз дә будур. Нәјин баһасына олурса-олсун, дүшмәнин тәзјигини азалтмалыјыг. Әҝәр бир иш ҝөрмәсәк, Ҹәнуби аданы итирәҹәјик. Ҝүман ки, Шимали ада да ишғал олунаҹаг вә вәзијјәт писләшәҹәк. Проблемләри билирәм, Гасим, сән вә шәхси һејәтин бу бир-ики ҝүндә ики ај гәдәр ишләмәлисиниз.\nҺәмин ҝүн Рәһим Сәфәви вә Гасим Сүлејмани илә бирликдә хәритә үзәриндә вә ҝөјдән чәкилмиш шәкилләрлә еһтимали проблемләри арашдырдыг. Гасимин бу тапшырыгда ики проблеми варды: Бири заман мәсәләси иди - шәхси һејәтини тезликлә әмәлијјата һазырламалы иди; икинҹиси дә сағ-солунда һеч кимин олмамасы вә корпусун бүтүн бригада вә дивизијаларынын адада мәшғул олмасы иди. Јалныз буну деди: "Мәним үчүн истеһкам гурун".\nГуруҹулуг ҹиһады тәшкилаты вә корпусун мүһәндис-истеһкам гүввәләри һамылыгла көрпү чәкмәкдә вә диҝәр имканлар гурмагда идиләр. Бир тәрәфдән, ҹәлд истеһкам гурмалыјдыг, диҝәр тәрәфдән дә Гасим ағыр бир әмәлијјатла ирәлиләмәли, дүшмәнә тәһдид јаратмалы, истеһкамларыны тутмалы, галасына ҝириб о тәрәфдән чыхмалы иди.\nТәһлүкәли тапшырыг иди. Лакин Гасим Сүлејмани гәбул етди. Бәзи командирләр белә вәзијјәтдә онларла сәбәб ҝөстәриб бојун гачырырлар. Лакин о, гәбул едиб деди: "Ҝедиб ишә башлајырам, иншаллаһ, гардашларыма көмәк едәҹәјәм, башларына бу гәдәр атәш јағмасына гојмајаҹағам!”\nҜетди, ҹәсарәт вә тәдбирлиликлә мүвәффәгијјәт газанды.\nХејбәр әмәлијјатында гардашым шәһид олмушду. Дүшмәнләрин һамысыны өлдүрмәк истәјирдим. Онлара гаршы гәлбимдә бөјүк нифрәт јаранмышды. Әҝәр имканым олсајды, онлары диш вә дырнағымла олса белә, парча-парча едәрдим.\nБир илдән сонра, Бәдр әмәлијјатындан габаг бејним һәлә дә интигам һавасындајды. Ушагларын биринә дедим: "Бу әмәлијјатда нә гәдәр әсир тутсан, мәнә вер. Ҝәрәк гардашымын гисасыны алым".\nБу сөз ушагларын арасында јајылды. Әмәлијјата бир нечә ҝүн галмыш мәни Арха ҹәбһә хидмәтинә јаздылар. Бунун сәбәбини өјрәнмәкдән өтрү баталјон командиримиз Әли Бинаја јахынлашдым. Деди ки, Һаҹы Гасимин ҝөстәришидир.\n- Мән гумбараатанам, неҹә јәни арха ҹәбһәјә ҝедим?! - тәәҹҹүблә дедим.\n- Командирин әмринә әсасән, әмәлијјатда иштирак етмәмәлисән, - дејә сакитҹә ҹаваб верди.\nНараһат олдум. Намаз вахты Һаҹы Гасими ҝөрүб өзүмү тәгдим етдим. Әввәлҹә хатырламады, сонра таныды.\n- Биз Аллаһдан өтрү вурушуруг. Шәхси мәсәләләри мүһарибәјә гарышдырма, - деди, сонра меһрибанҹасына әлавә етди: - Әҝәр бу нијјәтлә әмәлијјата ҝедиб дүшмән мәрмисиндән өлсән, шәһидләрин арасында јерин олмаз.\nСәкинә Пакзад Аббаси\nЈеҝанә оғлум Әлини бөјүтмәкдән өтрү чох чәтинликләр чәкмишдим. Һәјат јолдашымла гызым үч ил хәстә јатмышдылар. Евин һәм кишиси олмушдум, һәм дә гадыны. Һәр ҝүн сәһәр Әли мәктәбә ҝедирди, мән дә кәрпиҹ заводунда ишләмәјә.\nҺәлә ингилаб гәләбә чалмамыш һәјат јолдашымла гызым вәфат етди. Пулумуз јох иди, ҝүнү бир чөрәклә кечирирдик. Әли дејирди ки, ана, Аллаһ бизи сынајыр.\nЧох көһнә бир евдә јашајырдыг. Әлинин ҹәми бир дәст палтары варды. Ону јујанда ҝејинмәјә һеч нәји олмурду, сојугдан үшүјә-үшүјә палтарларынын гурумасыны ҝөзләјирди.\nНәһајәт, ингилаб гәләбә чалды, мүһарибә башлады. Мүһарибә заманы бир ҝүн Һаҹы Гасим ҝәлиб деди:\n– Истәјирәм Әлини евләндирим.\n– Әли евләнмир, - дедим.\n– О, мүһарибәдән сонра евләнмәк истәјир.\n– Мән ону разы саларам.\n– Әҝәр разы сала билсән, саваб иш ҝөрмүш оларсан.\nӘли ҝәләндә дедим:\n– Һаҹы Гасим дејир ки, евләнмәјә разылыг вермисән. Дүздүр?\n– Аллаһ неҹә мәсләһәт ҝөрсә, – дејә ҹаваб верди.\n– Нәзәриндә кимсә вар?\n– Вахты ҝәләндә дејәрәм.\nБир нечә ҝүндән сонра билдим ки, аға Кијанинин гызыны нәзәрдә тутубмуш. Мән онлары танымырдым. Әли ҝәлинимин дөјүшчү гардашлары олан Рза вә Казимлә дост имиш. Данышыб разылашдыг вә ахшам елчи ҝетдик.\nҺаҹы Гасим дә ораја ҝәлиб деди: "Бу Әли ҹанлы шәһиддир. Вар-дөвләти јохдур; һеч нәји јохдур, амма гејрәтли, тәмиз вә сәдагәтли инсандыр. Онунла евләнмәјә разысынызса, бурда дејин; разы дејилсинизсә дә дејин".\nИјирми јашым варды. 1985-ҹи илин исти августунда кәшфијјатчы ушаглардан беш нәфәрлә бирликдә Әрвәндкәнар бөлҝәсинә ҝөндәрилдим. Ираглыларын Әрвәндин о тајындакы ҹанлы вә техники имканларыны ҝөрмәкдән өтрү мүшаһидә гүлләсинә ҝетдик. Башлары кәсилмиш хурма ағаҹларынын арасында 60 метр һүндүрлүјүндә, кисәләрлә өртүлмүш бир метал гүллә варды. Она Әлишир гүлләси дејирдиләр. Ҝөз ишләдикҹә, әтрафында һеч бир ҹанлы варлыг јох иди. Тәсадүфән, ираглылар да елә билирдиләр ки, ора тәрк олунмуш бош бөлҝәдир.\nСәһәрләр гүлләјә чыхыр, тәмиз һавада Күвејт саһилләрини дә ҝөстәрән биноклла дүшмән мөвгеләринә бахыр, гејдләримизи јазыр, ҝүнбатан чағы јерә енирдик.\nГасим Сүлејмани кәшфијјат вә информасија ишиндә чох диггәтли иди, мәлуматларын топланма просесинә чох ҹидди нәзарәт едирди. Кәшфијјат командири Һүсејн Јусиф-Илаһи вә Сарәллаһ дивизијасынын Кәшфијјат рәиси Рамазан Раҹи илә бирликдә һәфтәдә ики дәфә ораја ҝәлир, топладығымыз мәлуматлары диггәтлә өјрәнирди.\nҜүҹлү күләкли бир ҝүндә сәһәр чағы гүлләни ҝизләдән кисәләр јелләнди вә ираглылар бизим ораја чыхдығымызы ҝөрдүләр. Бир нечә дәгигәдән сонра гүллә танк мәрмисиндән титрәди. Гүлләнин башында бешикдәки ушаг кими јелләнирдик. Бизә доғру ијирми мәрми атдылар, бири гүлләнин ортасына дәјди. Аллаһын көмәји илә јыхылмадыг, горхудан пилләләри ики-ики ениб ашағы дүшдүк.\nГасим Сүлејмани ахшам баш чәкмәјә ҝәләндә алтымызы да сәнҝәрдә ҝөрүб сорушду: "Нијә постда дејилсиз?"\nМаҹәраны данышдыг. Һүсејн Јусиф-Илаһи ҝүләрәк деди: "Әҝәр бир дә сизә доғру танк мәрмиси ҝәлсә, уҹадан дејин ки, ја Һүсејн!" Рамазан Раҹи деди: "Әҝәр икинҹи мәрми атылса, дејин ки, ја Рамазан". Һаҹы да онун архасынҹа дилләнди: "Әҝәр сизи дајанмадан вурсалар, дејин ки, ја Һүсејн, ја Рамазан, ја Гасим".\nГасим Сүлејманинин үрәкләндириҹи сөзләри бүтүн горхуларымызы јох етди.\n1985-ҹи илин сон ҝүнләриндә 410-ҹу баталјонла Бәндәр-Аббаса ҝетдик. Үзҝүчүлүк тәлимини 15-20 ҝүнә битирмәк лазым иди. Гәрара ҝәлмишдик ки, далғаларла әлбәјаха олаг. Вәлфәҹр-8 әмәлијјатына бир нечә ҝүн галанда билдик ки, бу тәлимләр тәлатүмлү Әрвәнд чајыны кечмәк үчүн имиш.\nЧајын кәнарында ҝејиндијимиз хиласедиҹи жилетләр бәдәнләримизи јараламышды. О вәзијјәтдә суја ҝирирдик, дузлу су јараларымызы јандырырды. Бир мүддәтдән сонра да јаралар шишиб иринләјирди.\nБир ҝүн дивизија командири Һаҹы Гасим бизә бахыш кечирмәјә ҝәлди, вәзијјәтимизи ҝөрүб нараһат олду, Һаҹы Әһмәд Әминидән сорушду: "Ушаглар үчүн бир шејә еһтијаҹыныз јохдур?"\nҺаҹы Әһмәд ҹаваб верди: "Әҝәр бир гәдәр хурма олса, ушаглар јејиб енержи топласалар, пис олмаз".\nЕртәси ҝүн бир Тојота Ланд Ҹруисер долу хурма ҝәлди. Машын дајананда хурмаларын ширәси јерә төкүлүрдү. Чох кејфијјәтли хурмајды.\nҺаҹы Гасим Сүлејмани демишди: "Ушагларын бәдәнләри јараланыб, бәзиләринин ҝөзләри хәсарәт алыб. Мән бунларын һамысыны ҝөрдүм, амма һеч бири шикајәт етмәди".\nФав бөлҝәси һәссас јер иди, ҝүҹлү нәзарәтә еһтијаҹ варды. Гасим Сүлејмани орада дүшәрҝәнин кешијини чәкән бәсиҹијә демишди: "Һеч кими ичәри бурахмырсан!"\nАхшам Һаҹы Гасимлә бирликдә автомобиллә бөлҝәјә бахмаға ҝетдик. Һәмин кешикчинин јанына чатанда папагларымызы ашағы чәкдик ки, бизи танымасын. Дедик ки, ичәри ҝирмәк истәјирик. Бурахмады. Исрар етдик, јенә бурахмады. Дедик ки, Һаҹы Гасим Сүлејмани тәрәфиндән мәктубумуз вар, иҹазә вер, ҝирәк; јенә ичәри бурахмады. Ахырда папагларымызы галдырдыг. Бизи ҝөрәндән сонра иҹазә верди.\nҺаҹы Гасим машындан ениб кешикчини өпдү, она тәшәккүр етди. Бу рәфтар она мәхсус иди.\nВәлфәҹр-8 әмәлијјатында ики мүһүм һадисә баш верди: Бири бу иди ки, ондан сонра корпус вә орду мүстәгил әмәлијјатлар һәјата кечирдиләр; икинҹиси дә бу иди ки, ардыҹыл шәкилдә уғурсузлугла үзләшдијимизә ҝөрә әсас дивизија командирләриндән бәзиси Әрвәнддән кечмәјә тәрәддүд едирди. Һәтта Гасим Сүлејманидән өнҹә Гүдс јолу әмәлијјатында ачар рол ојнамыш әсас дивизија командирләринин икиси деди ки, биз дөјүшчүләримизи бу әмәлијјата разы сала билмәрик. Әмәлијјатын биринҹи, һүҹумчу сырасына әлавә етмәк үчүн командирләрин һансыны сечәҹәјимизи фикирләширдик. Бу заман Гасим Сүлејмани үчүн бир пиллә дә јүксәлмә имканы јаранды; белә ки, Вәлфәҹр-8 әмәлијјатында ән мүһүм тапшырыглардан вә ачар бөлҝәләрдән бирини она тапшырдыг. О, Әрвәнд ҹәбһәсиндән кечиб Хор Абдуллаһ ҹәбһәсинә ҝирмәли вә дүшмәнин ики дивизијасыны мәһв етмәли иди. Бу ики дивизија арха-архаја дајанмышды. Јәни Әрвәндин архасында мүдафиә олунан ираглылардан ҝеридә, Фарс көрфәзинә доғру истигамәтдә башга бир дивизија да варды. Мәгсәд бу иди ки, Иран көрфәздән һүҹум едә билмәсин.\nИки дүшмән дивизијасыны мәһв етмәк чәтин иш иди. Бу, һәр биринин бирајлыг замана еһтијаҹы олан ики әмәлијјатын бир ҝеҹәдә иҹра олунмасы демәк иди. Ираг артиллеријасы да бөлҝәдәјди, ҺЈ-2 ракетләри илә Фарс көрфәзиндәки вә Харәк адасынын нефт платформаларындакы ҝәмиләримизи вурурдулар. Гасим Сүлејманинин дивизијасы Әрвәнд чајындан вә Фав шәһәриндән кечиб артиллерија базасына дахил олмалы, Фарс көрфәзинә доғру мүдафиә мөвгеји сечмиш дүшмән бригадасыны мәһв етмәли иди.\nДуа едирдим ки, она вердијим тапшырығы јахшы јеринә јетирсин. О, гыса мүддәт әрзиндә Әрвәнд ҹәбһәсини фәтһ едиб бүтүн баталјонларыны чајдан кечирди. Шәхси һејәт Фав шәһәриндән дә кечиб Фарс көрфәзи илә үз-үзә дајанмыш бригадаја һүҹум етди.\nГасим Сүлејмани әмәлијјатдан сонра мәнә деди: "Гардаш Мөһсүн, биз Әрвәнддә һүҹума кечәндә бунлар гачдылар. Һара ҝетдикләрини ҝөрмәк үчүн архаларынҹа ҝәзирдик. Бригада командиринин отағына ҝириб ҝөрдүм ки, тәләсик гачыб. Әввәлҹә топ, ракет вә диҝәр имканларыны ҝөтүрдүк, сонра мөвгејә ҝедиб гачан ҹанлы гүввәләрини мәһв етдик”.\nГасим Сүлејмани вә онун дивизијасы Вәлфәҹр-8 әмәлијјатында һамыдан уғурлу чыхыш етди.\nҜөз јашынын ҝүҹү\nҺөҹҹәтүл-Ислам Исмајыл Сәадәтнежад\nҸүмә ҝүнләри евинә руһани вә мәддаһ ҝәлирди, аилә-ушаглары, бәзән дә гоншулары илә бирликдә рөвзә мәҹлиси кечирирди. Евиндә мәнәви аура варды. Бир нечә дәфә орада рөвзә охумаг сәадәтинә наил олмушам. Јадымдадыр, Һаҹы Гасим бир мәҹлисдә уҹадан ағлајырды. О, дөјүшчүләрә дә бу ешги өјрәтмиш, бир әнәнә кими јајмышды. Бүтүн дөјүшчүләр әһлибејтчи иди, амма етираф етмәлијәм ки, Сарәллаһ дивизијасында ахан ҝөз јашлары башга бирләшмәләрдә јох иди.\nҺаҹы Гасим әзадарлығы бир мәдәнијјәт билир, баталјон командирләринә дә төвсијә едирди. Вәлфәҹр-8 әмәлијјатындан өнҹә дивизијанын далғыҹ баталјонунун командири Һаҹы Әһмәд Әминидән сорушду ки, вәзијјәт неҹәдир? Ҹаваб верди ки, чох јахшыдыр. Деди ки, нә үчүн? Ҹавабы белә олду: "Чүнки ушаглар јахшы ағлајырлар".\nБир ахшам баталјона ҝетдим. Һәзрәт Зәһранын (ә) шәһадәт ҝүнләри иди. Ушаглар сөһбәтимин әввәлиндән ахырына гәдәр ағладылар. Һаҹы Гасим бу ушаглары чох севир, ән чәтин ишләри онлара тапшырырды. О дүшүнүрдү ки, дөјүшчү ҝөз јашлары илә дүшмән мөвгејини тута, дүшмән сәнҝәрләрини әлә кечирә биләр.\nҺүсејн Әмир Тејмури\nТәхминән 70 ҝүн сүрмүш Вәлфәҹр-8 әмәлијјатындан сонра ушаглар чох јорулмушдулар. Дөјүшчүләрин чоху ја јараланмыш, ја да шәһид олмушду.\nБир ҝүн Һаҹы Гасим мәнимлә әлагә сахлајыб ҝөстәриш верди ки, ушагларын бир групуну ирәли апарым, онун олдуғу јердә бир сәнҝәр гурсунлар. Баталјонумун ушагларыны ҝөтүрүб ҝетдим, она бир сәнҝәр дүзәлтдик. Сонра ушаглары бурахыб мәнә деди ки, сән гал.\nСәнҝәр дүзәлтдијимиз јер биздән габаг ираглыларын артиллерија әразиси олмушду. Ушаглар ҝедәндән сонра мәнә деди ки, ҝедәк ирәли.\nДүшмән мөвгеләринә доғру ирәлиләдик. Ҝөјдән долу кими ҝүллә јағырды. Катјуша ракетләри, узагмәнзилли топ вә 60 мм калибрли минаатан мәрмиләри башымызын үстүндән кечирди. Һаҹы Гасим исә о гәдәр сојугганлы иди ки, зәррә гәдәр дә горхмурду. Мән башыма дәбилгә гојмамышдым. Һаҹы Гасим мәнә деди: "Имам фәтва вериб ки, әмәлијјат заманы башыныза дәбилгә гојун".\n- Сизин дә дәбилгәниз јохдур, - дејә она бахдым.\nБир папаг ҝөтүрүб мәним башыма гојду, бирини дә өзүнүн. Јолумуза давам етдик. Бизә вә әсҝәрләринә үрәји јанырды; һәмишә тапшырырды ки, ҹанынызын гәдрини билин, өзүнүзү горујун. Шәхси һејәтин ҹаны онун үчүн өнәмли вә әзиз иди.\nБир ахшам Салман каналында ушагларла далғыҹ мәшгләри едирдим. Һава сојуг иди, амма башга јолумуз јох иди. Һаҹы Гасим бизә баш чәкмәјә ҝәлди. Ону узагдан ҝөрдүм: јарымпалто ҝејинмиш, папағынын ипини мөһкәм бағламышды. Јахынлашыб бизи о вәзијјәтдә ҝөрәндә сујун кәнарында отуруб ағламаға башлады. Судан чыхыб она јахынлашдым. Мәни ҝөрән кими деди:\n– Сиз нә едирсиниз?!\n– Өзүнүз ҝөрүрсүнүз, – дејә ҹаваб вердим.\nҜөзләрини исланмыш үз-башымдан ајырыб ушаглара дикди. Ушаглар ҝүлүб она әл јелләјирдиләр. Ертәси ҝүн билдим ки, һаҹынын ҝөстәриши илә ушагларын саламатлығына ҝөрә ики гурбан кәсибләр. Һәм шәхси һејәтә тәшәккүр етмәк, һәм дә ушагларын тәзә әт јејиб ҝүҹләнмәсини истәјирди.\nАллаһын разылығындан өтрү иш\nБәһмәншир чајында Кәрбәла-4 әмәлијјатына һазырлашырдыг. Бир групумуз далғыҹ тәлими кечирди, бир груп атыҹылыг вә с. Һаҹы Гасимин ораја ҝәлдијини хәбәр вердиләр. Тәлимчи тез шәхси һејәти топлајыб деди: "Диггәтинизи топлајын, биабыр олмајасыз".\nҺаҹы Гасим тәлимләрә баха-баха бизә чатды. Горхурдум ки, һаҹынын гаршысында јахшы чыхыш едә билмәрәм. Бир-бир бизә бахыб тәлимчијә деди: "Ушагларын бирини сеч, нә өјрәндикләринә бахым".\nТәлимчи мәнә деди: "Палтарыны ҝејин, суја ҝир".\nГорхдуғум башыма ҝәлди. Далғыҹ формасыны ҝејиниб нәзир етдим ки, проблем јаранмасын, һәзрәт Фатимеји-Зәһраја (ә) 50 салават дејәрәм.\nСуја јахынлашыб далғыҹ үзҝәҹләрини ҝејиндим. Суја ҝирмәк истәјәндә тәлимчи ҝәлиб деди: "Еһтијатлы ол, һаҹынын јанында корлама".\n- Аллаһа тәвәккүл! – дедим.\nДар далғыҹ ҝејими мәни нараһат едирди. Бир нечә дәфә дәрин нәфәс алыб диггәтими топладым вә суја ҝирдим. Тәлимчи нә өјрәтмишдисә, Һаҹы Гасимин јанында иҹра етдим. Сујун сојуғу јадымдан чыхмаз. Узун мәсафәни үзүб гајытдым вә төвшүјә-төвшүјә гуруја чыхдым. Һаҹы Гасим мәни тәрифләди, лакин нараһат ҝөрүнүрдү, санки нәсә демәк истәјирди. Дүшүндүм ки, јәгин, суда олдуғум бир нечә дәгигәдә бир һадисә баш вериб. Үрәкләниб она јахынлашдым, јавашҹа дедим: "Һансыса сәһвә јол вермишәм ки, нараһатсыз?"\nТәбәссүмлә мәнә бахыб деди: "Гардашым, мән кимәм ки, мәним үчүн үзәсән?! Мән кимәм ки, мәним үчүн корламајасан?! Далғыҹ формасыны әјнинә ҝејинәндә Аллаһы јанында бил, үрәјиндә де ки, Аллаһын разылығындан башга бир мәгсәдим јохдур; Аллаһдан өтрү үзүрәм вә Ондан өтрү шәһадәт истәјирәм. Һарада јашасан, Аллаһын разылығыны һәмишә биринҹи бил".\nҺәмин ҝүн Һаҹы Гасимдән јахшы дәрс өјрәндим.\nМиначы ушагларын шикајәтләри\nСәрдар Мүртәза Һаҹыбагири\nБир ҝүн Һаҹы Гасим мәни чағырды. Һирсли ҝөрүнүрдү; гашларыны дүјүнләмиш, алны гырышланмышды. Сорушду:\n– Нијә миначы ушаглары бу гәдәр инҹидирсән?\n– Һаҹы аға, мән һеч кими инҹитмәмишәм, – дејә ҹаваб вердим.\nБир кағызы мәнә сары узадыб деди: "Буну оху".\nМиначы ушагларын бир гисми она мәктуб јазыб шикајәтләнмишдиләр. Мәктубда дејилирди: "Гардаш Мүртәза кәшфијјата вә әмәлијјат үчүн кечид ачмаға јахын достларыны ҝөндәрир, бизи исә дәстәк баталјонларына верир".\nҺаҹы Гасим деди: "Мәктубу охујанда өлүм тәһлүкәсинә ҝетмәкдән өтрү бир-бири илә рәгабәт апаран вә "Нијә бизи өлүмә ҝөндәрмир?" дејә командирләриндән шикајәт едән ушаглара һејран галдым".\nКәрбәла-5 әмәлијјатында корпусун Гуру Гошунларынын гәрарҝаһында идим. Бу әмәлијјат әрәфәсиндә бир ҝүн достлардан бир нечәси илә бирликдә Бәсрәнин шәргинә, Балыг каналына кәшфијјата ҝетдим. Ора әмәлијјатын ән уҹ нөгтәси иди, дүшмән гүввәләри илә ҹәми бир нечә метр мәсафәмиз варды. Бир гәдәр сонра Һаҹы Гасимин орада олдуғуну билдим. Ондан сорушдум:\n– Бурда нә едирсиз?! Сиз дивизија командирисиз, сизин јериз бура дејил. Бурда снајперләр вар.\n– Мүвәһһид, мәҝәр мәним дивизијанын диҝәр ушагларындан нә фәргим вар ки, архада галам?! Мән дә диҝәрләри кимијәм, арамызда фәрг јохдур, – дејә ҹаваб верди.\nҺаҹы Гасимлә Ҹәмшиди бир ҝүн кәшфијјат мәгсәди илә, миналанмыш бир канала ҝирдиләр. Тәхминән 2 метр һүндүрлүјүндә бөјүк канал иди, јерли адамлар мүһарибәдән өнҹә дүзәлтмишдиләр. Еһтијатла каналын ахырынаҹан ҝетдиләр. Орада бир пулемјотчу сәнҝәри варды. Ираглылар истеһкамын үстүндә отурмушдулар. Һәмин истеһкамын вәзијјәтини өјрәндиләр. Гајыданда Һаҹы Гасим өндән ҝедирди, Ҹәмшиди дә архасынҹа. Бирдән Ҹәмшидинин ајағынын алтында бир мина партлады. Һаҹы Гасим ону белиндә ҝери ҝәтириб тәһлүкәсиз бир јерә гојду. Ајағы топугдан кәсилмишди. Өзү дә јараланмышды. Гајытды. Өз мөвгејимизә чатанда һушуну итирди.\nБир ҝүн мәнә деди: "Әли, ҝедәк, кәшфијјатчы ушаглара баш чәкәк".\nШәһид Казируни дүшәрҝәсиндә идик. Кәшфијјат сәнҝәринә доғру јола дүшдүк. Сәнҝәрин пилләләриндән енәндә биләјимдән тутуб деди: "Истәјирәм сәни дивизијанын Кәшфијјат рәиси кими тәгдим едим".\n– Һаҹы, белә етмә, гәбул етмәјәҹәм, – дејә ҹаваб вердим.\nО, исрар едирди, мәнсә разылашмырдым. Дедим ки, мән һеч вахт Һүсејн Јусиф-Илаһи, Мәһәммәдрза Казимизадә, Мәһәммәдрза Муради, Рамазан Раҹи вә Меһди Гејби кими шәһидләрин јерини тута билмәрәм.\nШәһидләрин ады Һаҹы Гасимин һалыны дәјишдирди. О деди: "Мән буну сәнә ваҹиб едирәм". Дедим: "Мән өзүмү даһа јахшы таныјырам; гәбул етмирәм".\nБирдән ҝөзләри јашла долду, мәнә деди: "Өлкәнин бу вәзијјәтиндә аға Мөһсүн имама "Гәбул етмирәм" десә, хәјанәт етмишдир. Әҝәр мән аға Мөһсүнә "Гәбул етмирәм" десәм, ҹинајәт етмишәм. Сән дә мәнә "Гәбул етмирәм" десән, һәм ҹинајәт етмисән, һәм хәјанәт!"\nДаһа ағзымы ача билмәдим. Тәсдиг әламәти олараг, әлими чијнинә гојдум. О вахтдан мүһарибәнин сонуна гәдәр Сарәллаһ дивизијасынын Кәшфијјат-диверсија рәиси олдум.\nХурмалын азадлығы заманы Һәләбчә дағларыны гар өртмүшдү. Он беш нәфәрлә бирликдә кәшфијјатдан гајыдырдыг. Бир јерә чатанда ушагларын чоху сағ тәрәфдән ҝетмәк истәјирди, амма һаҹы разы дејилди; фикри бу иди ки, дүз даға чыхыб о тәрәфә кечәк. Сағ тәрәфдән ҝедәндә јол гысалырды, амма дүшмән ораны ракетлә вурурду; үстәлик, учгун тәһлүкәси дә варды. Ушаглар јорғунлугдан сағдан ҝетмәк истәјирдиләр. Һаҹы етираз етмәди, анҹаг деди ки, өзү дағдан ҝедәҹәк. Хәтрини чох истәдијимә ҝөрә мән дә онунла ҝетдим. Гырх беш дәгигә үзүјухары чыхдыг. Дағын архасыны тәхминән үч метр һүндүрлүјүндә гар өртмүшдү. Ағыр-ағыр һәрәкәт едирдик. Ики јүз метр ирәлиләјәндән сонра һаҹы гарын үстүндә отурду. Үзү бир гәдәр саралмышды. Мән горхдум, сорушдум ки, нә олду?\n- Һәмид, даһа баҹармырам, - деди вә тәәҹҹүбләндијими ҝөрүб әлавә етди: - Инди јадыма дүшдү ки, 24 саатдан чохдур һеч нә јемәмишәм; тагәтим галмајыб.\n- Инди нә едәк?\n- Бејним әмр едир ки, һәрәкәт елә, амма ајагларым сөзүмә бахмыр, - зәиф сәслә деди.\n- Һәмид, сән дүз ирәлилә, дағдан ашағы сүрүш. Ушаглара чатанда де ки, ҝәлсинләр...\nСөзүнү битирмәјә гојмадым.\n- Һава гаралыр. Сәни бурда тәк гоја билмәрәм. Белимдә апараҹам.\n– Јох, апара билмәзсән.\nМән исрар едирдим, о исә разылашмырды. Ахырда дедим:\n– Һаҹы, сән Аллаһ, ајаға галх, ҝедәк.\nСевҝи долу бахышла мәнә бахды, әлини галдырыб деди:\n- Әҝәр әл бојда чөрәк олсајды, јејиб галхардым.\nБуну дејәндә санки бејнимдә гығылҹым јаранды. Јадыма дүшдү ки, дар ҝүндән өтрү балон ҝөдәкҹәмин ҹибинә ләбләби вә кишмиш төкмүшәм. Үзүм ҝүлдү. Әлими ҹибимә салдым, селлофаны чыхарыб она узатдым. Ҝөзләринәишыгҝәлди, селлофаны ала-ала деди:\n- Чох вәфасызсан, Һәмид, ләбләби илә кишмиши јејә-јејә ҝәлирсән, сәсини дә чыхармырсан, мәнсә бурда аҹындан өлүрәм!\n- Јох, валлаһ...\nГарлы дағын башындакы о ҝүлүшүнү инди дә хатырлајырам. Ләбләби вә кишмиши јејә-јејә мәни әлә салырды. Өзүнә ҝәләндән сонра бир гәдәр гар ҝөтүрүб ағзына гојду, сонра дизи үстә галхыб әли илә јавашҹа синәмә вурду.\n- Чәкил, Һәмид, галаны мәнликдир!\nИјирми дәгигәдән сонра дағын кәнарына чатдыг вә орадан үзүашағы сүрүшдүк.\nВәлфәҹр-10 әмәлијјатындан ики ај өнҹә Әһваздан гәрбә ҝетдик. Ертәси ҝүн Сарәллаһ дивизијасынын командири илә бирликдә кәшфијјата ҝедәҹәкдик. Сајымыз чох иди. Бир нечә машынла Дезлијә гәдәр ҝетдик, орада машындан ениб јолун галанына пијада давам етдик. Гар һәр јери өртмүшдү. Бир сыра илә һәрәкәт едирдик. Кәшфијјатчы ушаглар өндән ҝедирдиләр. Ираглыларын ҝөрдүкләри бөлҝә иди, ҝөзләјиб ахшам јола дүшдүк. Һаҹы Гасим дә ирәлидәјди. Сәһәрә јахын чатдыг. Һәмин ҝүн бир гәдәр әтрафы өјрәндик. Ҝүнорта Дезлијә доғру гајыданда дүшмәнин ҝөрдүјү бир бөлҝәјә чатдыг. Тәләсирдик. Һәмин һәссас бөлҝәдән кечиб бир јолајрыҹына чатдыг. Һәмид Шәфии деди: "Ҝәрәк бу тәрәфдән гајыдаг". Дивизијанын Кәшфијјат рәиси Әли Нәҹибзадә исә деди: "О тәрәфдән ҝетмәлијик".\nМән әмин идим ки, Нәҹибзадәнин ҝөстәрдији истигамәт дүзҝүндүр. Ахырда деди ки, ики дәстә олаг. Бир груп Һаҹы Гасимлә бирликдә о јолдан ҝетди, бизсә бу бири јолдан.\nҺаванын ала-торанлығында Нәср ҹиһадынын сәнҝәринә чатдыг. Чох аҹмышдыг. Гарда јол јеримәк чәтиндир, адам чох енержи сәрф едир. Бәзи јерләрдә гар чаланын үстүнү өртмүшдү; ким кечирдисә, чалаја дүшүрдү, чыхмаг чәтин олурду. Мән Һаҹы Гасимин дә олдуғу о бири група ҝөрә нараһат идим. Ҝеҹикмишдиләр. Аллаһ билир ки, онлар ҝәләнә гәдәр нә гәдәр нәзир-нијаз етдик.\nБир саатдан сонра ҝәлдиләр. Онлар да чох аҹмышдылар. Ушаглардан бир нечә печенје алыб онлара апардым. Һаҹы Гасимин әлләри елә донмушду ки, печенјени ача билмирди.\nВәлфәҹр-10 әмәлијјатында тамамилә гарла өртүлмүш 8 км-лик бир јол варды. Бу јол Сорен сәрһәд дағларындакы Вешкинав дәрәсинә гәдәр давам едирди. 1988-ҹи ил, февралын 29-у иди. Дәрәјә доғру ҝетдијим јердә бир нәфәрин гарын ичиндә отурдуғуну ҝөрдүм.\n– Аға, галх, ҝедәк, бәдәнин донар, – дедим.\nБир сөз демәди, мән дә јолума давам етдим. Ирәлидә башга бир нәфәрин дә отурдуғуну ҝөрдүм. Она да дедим ки, гардаш, галх, бәдәнин донар. О да һеч бир сөз демәди. Јолда белә ики-үч нәфәр ҝөрдүм. Ахырда Мәләххор јүксәклијинә галхдым. Һаҹы Гасим сәнҝәрдәјди. Сәнҝәрин әтрафындакы адамларын арасындан кечиб ичәри ҝирдим. Һаҹы Гасим Сејид Ҹавад Һүсејни илә бирликдә бир нәфәри масаж едирди. Она салам вердим. Мәнә деди:\n– Әли, јолда кимсә галмајыб?\n– Галыб, һаҹы, ушагларын ики-үчү мәрми ҝәтирирди. Сојугдан бүзүшүб отурмушдулар, дедим ки, һәрәкәт етсинләр, – дејә ҹаваб вердим.\nҺаҹы Гасим бир нечә нәфәри онлары хилас етмәјә ҝөндәрди. Масаж етдикләри адам ајылды. Бир нәфәр ону 2 км-лик гарлы јолла тәҹили јардым мәнтәгәсинә апармалы иди. Һаҹы Гасим ону белинә гојуб јола дүшдү.\nВәлфәҹр-10 әмәлијјаты битди. Дивизија командири Һаҹы Гасим дөјүшчүләринә мүраҹиәт едәрәк билдирмишди ки, азад едилмиш Хурмал вә Һәләбчә шәһәрләриндә әһалинин әмлакына тохунмасынлар. Орада тојуг-ҹүҹә, гојун вә инәк чох иди. Һаҹы Гасим әмр етмишди ки, кимсә бир шеј јемәсин, әһалинин тојуг вә гојунларына әл вурмасын. Демишди ки, хараб олан гидалары јејиб пулуну мағазаја гоја биләрсиниз, хараб олмајан шејләрә исә тохунмаға һаггыныз јохдур. О тапшырмышды ки, ким белә бир иш ҝөрсә, ҹәбһәдән говулаҹаг.\nКомандир, јохса дөјүшчү\nМүһарибәнин сон ҝүнләриндә, 598 сајлы гәтнамә гәбул едиләндән сонра Сәддам үстүнлүк әлдә етмәјә үмидлә ҝениш һүҹума кечди. Әһваздан 100 км узаглашмыш танклары јенидән низамлы шәкилдә шәһәрин 25 км-лијинә ҝәлди.\nГасим Сүлејмани әлинә силаһ ҝөтүрүб ади бир дөјүшчү кими вурушурду. Мән силаһы ондан алыб дедим: "Сизин ишиниз командирликдир. Вурушмағы биз әсҝәрләрә һәвалә един".\nДүшмәнин јенидән ирәлиләдији һәмин ҝүнләрдә тәдбирли давранды, дүшмән чатмаздан өнҹә бир нечә көрпүнү партлатды; дүшмән дә јолуну Бәсрәјә доғру дәјишмәјә мәҹбур олду.\nДиггәт: Хәбәрдән Истифадә Етдикдә Мәнбәјә Истинад Лазымдыр!


Q=6	C=2	SS=4	LS=0	PS=2	DC=2	LC=0	SD=0	BS=0	G0=38	G1=24	G2=4	DLID=az_RU	BODY=Өлүләр үчүн үмид | Мүждә\n1. Өлүләр үчүн һансы үмид вар?\nИса пејғәмбәрин Илазәр адында досту вар иди. Бир ҝүн онун бу досту вәфат едир. Пејғәмбәр достунун јашадығы кәндә ҝәлиб чатанда о артыг дөрд ҝүн иди ки, өлмүшдү. Иса пејғәмбәр мәрһумун баҹылары Марта вә Мәрјәмлә ҹәсәдин гојулдуғу јерә ҝедир. Ораја хејли адам топлашыб. Пејғәмбәр һамынын ҝөзү габағында Илазәри дирилдир. Тәсәввүр един, һәмин ан Марта илә Мәрјәм неҹә севиндиләр! Јәһја 11:21—24, 38—44 ајәләрини охујун.\nМарта өлүләрин дириләҹәјини билирди. О билирди ки, бир ҝүн Јеһова Аллаһ өлүләри һәјата гајтараҹаг. Әшија 26:19 ајәсини охујун.\n2. Аллаһын Кәламы өлүләр һагда нә дејир?\nАллаһ Адәмә демишди: «Торпагсан, торпаға да гајыдаҹагсан» (ЈАРАДЫЛЫШ 3:19).\nИнсан торпагдан јараныб (Јарадылыш 2:7; 3:19). О, ҹисмани варлыгдыр вә өләндә ондан һеч бир руһ ајрылыб јашамаға давам етмир. Онун бејнинин фәалијјәти дајаныр, дүшүнҹәләри вә һиссләри јох олур. Өлүләр һеч нә дәрк етмирләр. Дирилмиш Илазәр дә өлү олдуғу вахтдан һеч нә данышмады. Ваиз 9:5, 6, 10 ајәләрини охујун.\nБәс Аллаһын пис инсанлары ҹәһәннәмдә әзаб вериб јандыраҹағы доғрудурму? Әслиндә, бу тәлим Мүгәддәс Китаба әсасланмыр. Ахы биз орадан өјрәндик ки, өлүләр һиссиз-дујғусуз вәзијјәтдәдир. Үстәлик, бу тәлим Аллаһын мүгәддәс адына ләкә ҝәтирир, чүнки инсанлара одла әзаб вермәк фикринин өзү мәрһәмәтли Аллаһын ҝөзүндә ијрәнҹдир. Әрәмја 7:31 ајәсини охујун.\n3. Өлүләр бизимлә даныша биләрми?\nӨлүләр нә ешидә, нә дә даныша билир (Зәбур 115:17). Гејд едәк ки, бәзи мәләкләр пислик јолуну сечмишләр вә онлар өлән адамын ҹилдинә ҝириб дириләрлә даныша билирләр (Јәһуда 6). Јеһова Аллаһ сеһрбазлыг васитәсилә өлүләрә мүраҹиәт етмәји гадаған едир. Ганунун тәкрары 18:10, 11 ајәләрини охујун.\n4. Кимләр дириләҹәк?\nГәбирләрдә јатан милјонларла инсан јер үзүндә һәјата гајтарылаҹаг. Һәтта Аллаһы танымајыб ҹаһиллик јолу илә ҝетмиш инсанлар да дириләҹәк. Зәбур 37:29; Һәвариләрин ишләри 24:15 ајәләрини охујун.\nДирилән инсанларын гаршысында Аллаһы танымаг имканы ачылаҹаг. Һәмчинин онлар Иса Мәсиһә табе олараг она иман ҝәтирдикләрини ҝөстәрә биләҹәкләр (Вәһј 20:11—13). Дириләндән сонра Аллаһын тәрәфини тутанлар јер үзүндә әбәди һәјата говушаҹаглар. Јәһја 5:28, 29 ајәләрини охујун.\n5. Дирилмә үмиди Јеһова Аллаһ барәдә бизә нә дејир?\nАллаһ Өз Оғлуну бизим уғрумузда өлүмә ҝөндәрди ки, өлүләрин дирилмәси мүмкүн олсун. Јеһованын өлүләри һәјата гајтармаг арзусу Онун һәдсиз мәһәббәтини вә бөјүк лүтфүнү нүмајиш етдирир. Бәли, һәсрәтини чәкдијимиз инсанлар дириләндә севинҹимиз јерә-ҝөјә сығмајаҹаг! Јәһја 3:16; Ромалылара 6:23 ајәләрини охујун.


Q=4	C=0	SS=0	LS=4	PS=0	DC=0	LC=0	SD=0	BS=1	G0=38	G1=30	G2=14	DLID=az_RU	BODY=Nur-az.com - Метро Тағынын батмыш үч милјонунун хүмсү вә илаһи әдаләт\nМетро Тағынын батмыш үч милјонунун хүмсү вә илаһи әдаләт\nМетро мүәллим архајын олсун ки, онун 44 илдә "јығдығы" 3 милјон манат һеч дә онун һалал пулу дејил\nМетро Тағынын батмыш 3 милјон манаты јенә ҝүндәмә ҝәлиб. Мәһкәмәдә бир даһа утанмадан-гызармадан дејиб ки, мән батмыш пулуму истәјирәм. О, 3 милјон манат адамын 44 иллик әмәк фәалијјәтинин нәтиҹәсиндә јығылыбмыш. Бу ҹүр адамлар нормалда ағзына су алыб отурмалы, Аллаһа шүкүр етмәли иди ки, Абелин, Фазилин, Ҹаһанҝирин ҝүнүнә галмајыб, амма шүкүр етмәк әвәзинә һәлә бир дили дә вар дуруб пулуну истәјир. Буну она ҝөрә едир ки, игтидар онун үстүндән хәтт чәкмәди. О бојда һәнҝамәдән сонра һәлә бир ЈАП-ын бөлҝә үзрә сәдри дә сечилди.\nМетро Тағы 3 милјон пулу 44 иллик әмәк фәалијјәтинин нәтиҹәсиндә јығыдығыны демәклә индијәдәк метро вахтларында һагларында "суалын гојулушуну дүзҝүн гојун" дедији журналистләрин данышыгларына бәраәт газандырмыш олду. Онлар Метро Тағыја һәр нә гәдәр әндирабади суаллар верибсәләр дә ки, Метро Тағы бу ҹүмләсијлә журналситләрин атасына рәһмәт охутдурду. Һеч ким онун доғру данышдығына инанмыр. Бәли, гаршы тәрәфә дә инанмаг олмур. Чүнки гаршы тәрәф Метро Тағы кими халгдан оғурлајан мәмурлары сојуб соғана чевирсә дә о да Акиф Човдаровдан башга бири дејил. Иш галыр мәкәмәјә. Елә халгымызын бәдбәхтлији дә будур ки, иш мәһкәмәјә галанда даһа пис олур. Чүнки мәһкәмә бунлардан да бетәр. Шејтанын пулу чох олса алыб мәләјә дөндәрәрләр. Инди бу саат мәһкәмә отуруб һәр ики тәрәфин бу пулун нечә фаизини онлара (мәһкәмә системинә) верәҹәјини гаршыларына шәрт гојмагла иши онун леһинә һәлл едәҹәји барәдә дүшүнүр. Әҝәр Метро Тағы бу пулу гопара билсә һеч шүбһәсиз ки, бәлкә дә тән јарысыны мәһкәмәјә өдәјәҹәјини сөз вериб ала биләҹәк. Бу да һәр ики тәрәфә - мәһкәмә вә Метроја сәрф едир.\nИлаһи әдаләт дејилән бир шеј вардыр. Биз бу илаһи әдаләтдән дүз-әмәлли, дәгиг бир шәкилдә баш чыхара, елм чатдыра билмәсәк дә адыны чох ешитмишик. Јары ҹаһиланә, јары данаҹасына да бу кими јерләрдә илаһи әдаләтин тәҹәлласынын олдуғуна инанмышыг. Илаһи әдаләт бундан ибарәтдир ки, Метро Тағы индијәдәк халгы сојурду, метродан истифадә едән мүштәриләрин жетонунун гијмәтини баһалашдырыр, дөрд жетондан бирини дә ҹибинә өтүрәрди (бу да бизим кәшфимиз дејил, елә Човдаровҝилин ишидир.) Инди исә башга бир зүлмкар Метро зүлмкарынын дәрсинә саман тәпди. Халга нәсиб олмајан пуллар Метро мүәллимә дә нәсиб олмады.\nМетро Тағынын исә һәр бир һалда данышмаға һаггы јохдур. Гаршы тәрәфин балаҹа ағлы варса десин ки, биз бу пулу алмамышыг. Белә дә ки, Метро мүәллим ҝедиб вахтында мүвафиг органлара, президентә хәбәри чатдырарды. Нијә дә чыхарыб о гәдәр мәбләғи өдәјиб? Ади адамларын, јазыг халгын шикајәт етмәјә јери јохдур, халг үчүн өлкә башсыздыр, ахы Метро мүәллимин шикајәтләринә бахыларды. О исә башы ашағы олдуғундан буну етмәјиб.\nБундан башга Метро мүәллим архајын олсун ки, онун 44 илдә "јығдығы" 3 милјон манат һеч дә онун һалал пулу дејил. Әслиндә бир мүсәлман кими о нәинки 44 ил, бир иллик еһтијаҹдан артыг галан пулун хүмсүнү, бешдән бир һиссәсини чыхарыб дини сәлаһијјәти олан шәхсләрә вермәли иди. Сән сејјидин, имамын (хүмсүн верилдији јерләр) пулуну јејә биләҹәјиними дүшүнүрдүн. Адам нә гәдәр "әмәк фәалијјәтинин" илинин дозасыны чохалтдыса да мәлум олду ки, бир о гәдәр касыб-күсубун, јетим-јесирин һаггы галыб бојнунда.\nСонда бир мараглы һекајә данышмаг истәрдим. Чох хаһиш едирәм ки, охуҹулардан кимсә баҹарырса буну һөкмән Метро мүәллимә чатдырсын. Демәли, бир ҝүн бир шаһ базара бир вәзир тәјин едир ки, базарда әдаләти бәргәрар етсин. Бу вәзир дә бир ҝүн ишә чыхандан сонра ҝәлиб шаһа дејир ки, мән даһа ишә чыхмырам. Шаһ сәбәбини сорушанда дејир ки, шаһ сағ олсун, о базара нәзарәтчи лазым дејил. О базарын нәзарәтчиси вардыр. Шаһ јенә сорушанда дејир: Шаһ сағ олсун, биринҹи ҝүн базара чыхмышдым, нәзарәт етмәјә башладым ки, бир дә ҝөрдүм бир кило әт алмаг истәјән мүштәријә гәссаб бир кило әтин пулунун мүгабилиндә 900 грам әт сатды. Елә јахынлашыб әдаләти бәрпа етмәк истәјирдим ки, ҝөрдүм бир пишик полканын архасындан асылмыш һејван ҹәмдәкләринә јахынлашыб бир јекә парча гопарыб гачды. Бундан сонра билдим ки, бу базарын нәзарәтчиси вар. Елә Метро мүәллим дә елә билмәсин ки, өлкә тамамилә башсыз, нәзарәтсиздир. Чүнки башсыз, нәзарәтсиз галан бир јери илаһи әдаләт өзү нәзарәтә ҝөтүрүр.


Q=8	C=4	SS=3	LS=2	PS=0	DC=4	LC=0	SD=0	BS=2	G0=97	G1=82	G2=44	DLID=az_RU	BODY=Халгыны мөһкәмләндирән Аллаһы тәглид един | Тәлим\nДИЛИ: Aзәрбајҹан (кирил әлифбасы) Јапонија жест дили Азәрбајҹан (латын әлифбасы) Америка жест дили Ангола жест дили Белиз креолу Боливија жест дили Бразилија жест дили Британија жест дили Венесуела жест дили Вјетнам Данимарка Зимбабве жест дили Индонезија Индонезија жест дили Исвеч Испанија жест дили Италија жест дили Квебек жест дили Кирибати Колумбија жест дили Конго Кореја жест дили Коста-Рика жест дили Куба жест дили Литва Македонија Малави жест дили Маршалл Маҹарыстан жест дили Мексика жест дили Мозамбик жест дили Мјанма Непал Нидерланд Никарагуа жест дили Ниҝериа пиҹини Норвеч Панама жест дили Парагвај жест дили Полша жест дили Понапе Румынија жест дили Самоа Словакија жест дили Соломон Адалары пиҹини Тонга Тувалу Украјна Филиппин жест дили Финландија жест дили Фиҹи Франса жест дили Чин (Кантон, садәләшдирилмиш) Чин (Кантон, әнәнәви) Чин (мандарин, садәләшдирилмиш) Чин (мандарин, әнәнәви) Чин жест дили адангме албан алман алур ами амһара африкаанс ашағы алман ајмара баса (Камерун) бикол болгар булу варај венда волајта га ган гарифуна гуарани гуҹарат гырғыз дамара дигорон дуала дхолуо еве едо ермәни есан естон ефик занде зулу ибанаг ибо иврит илок инҝилис исланд исоко испан италјан кабовердиану кабре какчикел каннада каонде каталан кечуа (Анкаш) кечуа (Боливија) кикамба кикујју килуба кинјаруанда кирунди кисонге кореја коса куангали куанјама күрд курманҹи күрд курманҹи (Гафгаз) күрд курманҹи (кирил) латыш лингала лози лувале луганда лунда малагаси малај малајалам мам мамбве-лунгу маратһ масатек (Хуаутла) мајја маҹар мбунда мегрел михе миштек (Ҝерреро) монгол моту науатл (Хуастека) науатл (Шимали Пуебла) науатл (мәркәзи) науатл (Ҝерерро) нгабар ндебеле ндебеле (Зимбабве) ндонга нзема окпе оромо осетин пангасинан папјаменто (Күрасао) пиҹин (Камерун) полјак португал португал (португал) пәнҹаб румын рус рус жест дили санго сапотек (Истм) свати себуан сепеди сепулана серб серб (латын) сесуто (Лесото) сесуто (Ҹәнуби Африка) сетсвана сидамо сингал словак словен сотсил сранан-тонго суаһили суаһили (Конго) тагалог таи тамил тараски татар таҹик тви телугу тетела тетум (Дили) тзелтал тив тигре тлапанек ток-писин тотонак тохолабал тсонга тумбука түрк түркмән урһобо фарс фин фон франсыз хорват чех чибемба чилуба чинјанја читонга читонга (Зимбабве) читонга (Малави) чичева чол чуваш шона јао јапон јоруба јунан ҝүрҹү Ҹәнуби Африка жест дили Һаити креолу Һиндистан жест дили һауса һереро һилигајнон һинд һири-моту әрәб өзбәк өзбәк (латын)\n«Горхма, Мән сәнинләјәм... Сәнә гүввәт верәҹәјәм, сәнә көмәк едәҹәјәм» (ӘШЈ. 41:10).\nНӘҒМӘ: 7, 3\nЈеһованын һәр заман халгына дајаг олдуғу нәдән ҝөрүнүр?\nИса Мәсиһ инсанлары неҹә руһландырырды?\nҺәвариләр диндашларына неҹә дајаг олурду?\n1. Әдәндә баш верән гијамдан дәрһал сонра Јеһова Аллаһ бәшәријјәтә һансы үмиди верди?\nЈЕҺОВАНЫН бәндәләрини мөһкәмләндирән Аллаһ олдуғу та әзәлдән, илк инсан ҹүтү ҝүнаһ едәндән ҝөрүнүр. Адәмлә Һәвванын үсјанындан дәрһал сонра Јеһова онларын ҝәләҹәк өвладларынын үмидсизлијә гапылмамасы үчүн вәд верди. Јарадылыш 3:15 ајәсиндә јазылан вәди дәрк едәндә бәшәријјәтин «гәдим илан» олан Шејтан Иблисә вә онун бүтүн әмәлләринә бир ҝүн сон гојулаҹағына үмиди јаранаҹагды (Вәһј 12:9; 1 Јәһ. 3:8).\nЈЕҺОВА ГӘДИМДӘ ЈАШАМЫШ БӘНДӘЛӘРИНӘ ДАЈАГ ОЛУБ\n2. Јеһова Аллаһ Нуһ пејғәмбәри неҹә руһландырды?\n2 Нуһ пејғәмбәр имансыз инсанларын арасында јашајырды. Онун аиләсиндән башга Јеһоваја ибадәт едән бир нәфәр дә јох иди. Әтрафындакы инсанлар о гәдәр залым вә позғун иди ки, Нуһ пејғәмбәр руһдан дүшә биләрди (Јар. 6:4, 5, 11; Јһд. 6). Лакин Јеһова Нуһа бундан сонра да Онун јолу илә ҝетмәсинә ҝүҹ верәҹәк бир хәбәр верди (Јар. 6:9). Аллаһ Нуһа тезликлә бүтүн пис инсанлары мәһв едәҹәјини вә аиләсини хилас етмәк үчүн нә етмәли олдуғуну сөјләди (Јар. 6:13—18). Бу һадисә ҝөстәрир ки, Јеһова һәгигәтән дә бәндәләринә дајаг олан Аллаһдыр.\n3. Јеһова Јушәни неҹә үрәкләндирди? (Мәгаләнин әввәлиндәки шәклә бахын.)\n3 Јеһова Аллаһ Јушәни дә руһландырмышды. Јушәнин гаршысында чәтин тапшырыг дурурду. О, Аллаһын халгыны Вәд едилмиш дијара апармалы, бунун үчүн исә һәмин әразиләрдә јашајан халгларын гүдрәтли ордулары илә вурушмалы иди. Тәбии ки, белә бир вәзијјәтдә Јушә тәлаша дүшә биләрди. Јеһова бунун фәргиндә иди вә бу сәбәбдән Муса пејғәмбәрә Јушәни мөһкәмләндирмәји тапшырараг деди: «Јушәни өз јеринә тәјин елә, ону үрәкләндириб голуна гүввәт вер, чүнки чајын о тајына халгын башында о ҝедәҹәк вә сејр едәҹәјин дијары онлара мәһз о верәҹәк» (Ган. 3:28). Алдығы тапшырығын иҹрасына башламаздан өнҹә исә Јеһова ону шәхсән руһландырараг демишди: «Бир дә дејирәм, ҹәсур ол, мөһкәм ол. Горхма, тәлаша дүшмә, чүнки Мән, Аллаһын Јеһова һәр јердә сәнинлә олаҹағам» (Јуш. 1:1, 9). Бир инсаны ҹәсарәтләндирмәк үчүн дејилмиш неҹә дә ҝүҹлү сөзләрдир!\n4, 5. а) Јеһова Аллаһ гәдимдә јашамыш халгыны неҹә руһландырмышды? б) Аллаһ Иса Мәсиһи неҹә мөһкәмләндирмишди?\n4 Јеһова Аллаһ бәндәләрини ајры-ајрылыгда руһландырмагла јанашы, бүтүн халга да үрәк-дирәк верирди. О, Бабилдә әсарәтдә олан Јәһуда халгына тәсәлли олаҹаг пејғәмбәрлик сөзләри демишди: «Горхма, Мән сәнинләјәм. Тәлаша дүшмә, сәнин Аллаһын Мәнәм. Сәнә гүввәт верәҹәјәм, сәнә көмәк едәҹәјәм, һагг олан сағ әлимлә сәни бәрк-бәрк тутаҹағам» (Әшј. 41:10). Буна бәнзәр әминлији Јеһова һәм илк мәсиһиләрә, һәм дә бизләрә вериб. (2 Коринфлиләрә 1:3, 4 ајәләрини охујун.)\n5 Јеһова Аллаһ Иса Мәсиһә дә үрәк-дирәк вермишди. Вәфтиз олан заман Иса гејбдән бир сәс ешидир: «Бу, Мәним севимли Оғлумдур. Мән ондан чох разыјам» (Мәт. 3:17). Шүбһәсиз, бу сөзләр Иса Мәсиһә бүтүн хидмәти боју ҝүҹ вермишди.\nИСА МӘСИҺ ИНСАНЛАРА ДАЈАГ ОЛУБ\n6. Иса Мәсиһин талант һагда мәсәли инсаны нәјә тәшвиг едир?\n6 Аллаһдан өрнәк алараг Иса Мәсиһ инсанлары руһландырырды. Бу дөврүн сону илә бағлы чәкдији талант һагда мәсәлдә о, давамчыларыны садиг галмаға тәшвиг етмишди. Мәсәлдә аға сәдагәтли нөкәрләринин һәр бирини тәрифләјәрәк дејир: «Афәрин, мәним гочаг, садиг нөкәрим! Сән хырда ишдә сәдагәтини ҝөстәрдин, буна ҝөрә сәнә чох шеј һәвалә едәҹәјәм. Ҝәл, сән дә ағанла бирҝә севин!» (Мәт. 25:21, 23). Доғрудан да, бу сөзләр инсаны Јеһоваја сәдагәтлә хидмәт етмәјә тәшвиг едир.\n7. Иса Мәсиһ һәвариләрини, хүсусилә дә Бутрусу неҹә үрәкләндирмишди?\n7 Иса Мәсиһин һәвариләри тез-тез кимин даһа бөјүк олмасы үстүндә мүбаһисә едирди. Лакин Иса онлары сәбирлә өјрәдәрәк тәвазөкарлыға, аға јох, хидмәтчи олмаға сәсләјирди (Лука 22:24—26). Бутрусун өзү бир нечә дәфә сәһвләрә јол верәрәк Исаны мәјус етмишди (Мәт. 16:21—23; 26:31—35, 75). Бунунла белә, Иса Бутрусдан әлини үзмәди, она үрәк-дирәк верди, һәтта јығынҹағы мөһкәмләндирмәји һәвалә етди (Јәһ. 21:16).\nКЕЧМИШДӘ ИНСАНЛАРА ДАЈАГ ОЛАНЛАР\n8. Һизгијјә сәркәрдәләри вә халгы һансы сөзләрлә руһландырмышды?\n8 Иса Мәсиһин инсанлары руһландырмагла бағлы гојдуғу нүмунәдән узун илләр өнҹә дә, бунун ваҹиблијини дәрк едән мөмин бәндәләр олуб. Ашшурлулар Јерусәлимә һүҹум етмәјә һазырлашанда Јәһуда падшаһы Һизгијјә сәркәрдәләри вә халгы бир араја топлајыб руһландырды, нәтиҹәдә һамы онун «сөзләриндән үрәкләнди». (2 Салнамәләр 32:6—8 ајәләрини охујун.)\n9. Әјјуб китабындан руһландырмагла бағлы нә өјрәнирик?\n9 Башгаларыны руһландырмагла бағлы Әјјуб пејғәмбәрдән дә чох шеј өјрәнә биләрик. Өзүнүн тәсәллијә еһтијаҹ дујдуғу бир вахтда, о, «тәсәлли әвәзинә әзаб» верән үч достуна бу саһәдә јахшы дәрс вермишди. Әјјуб достларына: «Мәним јеримдә сиз олсајдыныз... ағзымдан чыхан сөзләрлә сизә дајаг олардым, дилимин тәсәллиси илә овундурардым», — демишди (Әјј. 16:1—5). Нәһајәтдә, Әјјуб әсл тәсәллини алды, Әлиһу вә Јеһова она дајаг олмушду (Әјј. 33:24, 25; 36:1, 11; 42:7, 10).\n10, 11. а) Нәјә ҝөрә Ифтаһын гызынын үрәк-дирәјә еһтијаҹы вар иди? б) Бәс бу ҝүн кимләрин үрәк-дирәјә еһтијаҹы вар?\n10 Ифтаһын гызынын да үрәк-дирәјә еһтијаҹы вар иди. Әмуниләрә гаршы дөјүшә һазырлашан Ифтаһ Јеһоваја нәзир едиб дејир ки, әҝәр дөјүшдә галиб ҝәлсә, евә гајыданда ону гаршыламаға илк чыхан кәси мүгәддәс мәканда хидмәт етмәјә һәср едәҹәк. Ифтаһ зәфәр чалыб евә гајыданда онун гаршысына јеҝанә өвлады, гызы чыхыр. Ону ҝөрәндә Ифтаһын ганы гаралыр. Бунунла белә, нәзиринә садиг галараг субај гызыны өмүрлүк Шилоја, мүгәддәс чадырда хидмәт етмәјә ҝөндәрир (Һак. 11:30—35).\n11 Бу, Ифтаһа чәтин олса да, гызы үчүн даһа чәтин иди. Амма о, атасынын нәзирини ҹанла-башла јеринә јетирир (Һак. 11:36, 37). Аилә гурмаг, өвлад саһиби олмаг вә нәсли давам етдирмәк һаггыны итирәҹәјинә ҝөрә һамыдан чох онун тәсәллијә, дәстәјә еһтијаҹы вар иди. Мүгәддәс Китабда јазылыб: «Исраилдә белә бир адәт јаранды: исраилли гызлар илдә дөрд ҝүн ҝедиб Ифтаһын гызыны вәсф едирдиләр» (Һак. 11:39, 40). Бу ҝүн дә Јеһоваја даһа чох хидмәт етмәк үчүн субај галан мәсиһиләр тәрифә вә дәстәјә лајигдирләр (1 Кор. 7:32—35).\nҺӘВАРИЛӘР ДИНДАШЛАРЫНЫ РУҺЛАНДЫРЫРДЫ\n12, 13. Һәвари Бутрус «гардашларынын иманыны» неҹә мөһкәмләндирирди?\n12 Өлүмүндән өнҹәки ҝеҹә Иса Мәсиһ һәвари Бутруса демишди: «Шимон, Шимон! Шејтан сизи буғда кими хәлбирдән кечирмәји тәләб едирди. Амма мән сәнин үчүн Аллаһа јалвардым ки, иманын түкәнмәсин. Сән дә гајыданда гардашларынын иманыны мөһкәмләндир» (Лука 22:31, 32).\nҺәвариләрин јаздығы мәктублар биринҹи әсрдәки јығынҹаглары руһландырдығы кими, бизә дә гол-ганад верир (12—17 абзаслара бахын)\n13 Бутрус белә дә етди, о, мәсиһи јығынҹағынын сүтуну олду (Гал. 2:9). Әллинҹи ҝүн бајрамында вә ондан сонра да о, баҹы-гардашлары өз ҹәсарәти илә үрәкләндирирди. Узун илләр етдији хидмәтинин сонуна јахын гардашлара јаздығы мәктубда да онун мәгсәди бу иди: «Јаздым ки, сизи руһландырым вә Аллаһын бу әсил лүтфү барәсиндә үрәкдән шәһадәт верим. Бу лүтфү һеч вахт итирмәјин» (1 Бут. 5:12). Бутрусун Јеһовадан илһам алараг јаздығы мәктублар о дөврдән бу ҝүнә кими мәсиһиләри руһландырыр. Һәгигәтән дә, Јеһованын вәдләринин јеринә јетмәсини ҝөзләдијимиз мүддәтдә бу ҹүр руһландырыҹы сөзләрә чох еһтијаҹымыз вар! (2 Бут. 3:13).\n14, 15. Һәвари Јәһјанын Аллаһдан илһам алараг јаздығы кәлмәләр әсрләрдир мәсиһиләри неҹә мөһкәмләндирир?\n14 Илк мәсиһи јығынҹағынын сүтунларындан бири дә һәвари Јәһја иди. Онун Иса Мәсиһин хидмәти барәдә јаздығы Мүждә әсрләрдир мәсиһиләрин иманыны мөһкәмләндирир. Һәгиги мәсиһиләри фәргләндирән ҹәһәтин мәһәббәт олдуғу јалныз онун Мүждәсиндә гејд олунуб. (Јәһја 13:34, 35 ајәләрини охујун.)\n15 Јәһјанын јаздығы үч мәктубда да һәгигәт инҹиләри јер алыр. Етдијимиз сәһвләрә ҝөрә руһдан дүшәндә «Исанын ганы бизи бүтүн ҝүнаһлардан тәмизләјир» сөзләриндән мәҝәр раһатлыг тапмырыг? (1 Јәһ. 1:7). Јахуд ҝүнаһларымыза ҝөрә үрәјимиз бизи дидиб-парчалајанда «Аллаһ үрәјимиздән бөјүкдүр» сөзләри бизә тәскинлик вермир? (1 Јәһ. 3:20). «Аллаһ мәһәббәтдир» кәлмәси јалныз Јәһјанын мәктубунда гејд олунуб (1 Јәһ. 4:8, 16). Онун икинҹи вә үчүнҹү мәктубунда исә «һәгигәт јолунда» јеријәнләр тәрифләнир (2 Јәһ. 4; 3 Јәһ. 3, 4).\n16, 17. Һәвари Булус диндашларыны неҹә руһландырырды?\n16 Биринҹи әсрдә диндашларыны руһландырмаг үчүн вар ҝүҹүнү әсирҝәмәјәнләрдән бири дә һәвари Булус иди. Еһтимал ки, мәсиһилик тәсис олунандан сонра һәвариләрин әксәријјәти рәһбәрлик шурасынын јерләшдији Јерусәлимдә галмышды (Һәв. 8:14; 15:2). Јәһудијјәдәки мәсиһиләр Иса Мәсиһ һаггында Аллаһын тәк олдуғуна инанан инсанлара данышырдылар. Һәвари Булус исә мүгәддәс руһун ҝөстәриши илә чохлу аллаһлара ибадәт едән јунанлара, ромалылара вә диҝәр халглара тәблиғ едирди (Гал. 2:7—9; 1 Тим. 2:7).\n17 Һәвари Булус мүасир Түркијә әразисиндә, һәмчинин Јунаныстанда вә Италијада јашајан гејри-јәһудиләрә тәблиғ едир, мәсиһи јығынҹаглары тәсис едирди. Сојдашларындан зүлм ҝөрдүкләри үчүн бу јени мәсиһиләрин руһланмаға чох еһтијаҹы вар иди (1 Салон. 2:14). Ерамызын тәхминән 50-ҹи илиндә Булус Салоникидә јениҹә јаранмыш јығынҹаға белә бир мәктуб јазмышды: «Һамынызы дуаларымызда јад едиб даима Аллаһа шүкүр едирик. Имандан ирәли ҝәлән ишинизи, мәһәббәтлә чәкдијиниз зәһмәти вә Ағамыз Иса Мәсиһә олан үмиддән доған дөзүмүнүзү Атамыз Аллаһын гаршысында һәмишә анырыг» (1 Салон. 1:2, 3). Булус һәмчинин «бир-биринизә тәсәлли верин вә бир-биринизи мөһкәмләндирин» дејәрәк һәмин мәсиһиләри өз диндашларыны руһландырмаға тәшвиг едирди (1 Салон. 5:11).\n18. Рәһбәрлик шурасы Филипи неҹә руһландырмышды?\n18 Биринҹи әсрдәки рәһбәрлик шурасы һәм јығынҹаға рәһбәрлик едән гардашлара, һәм дә бүтүн мәсиһиләрә дајаг олурду. Мүждәчи Филип сәмәријјәлиләрә Мәсиһ һаггында тәблиғ едәркән рәһбәрлик шурасындакы гардашлар она чох дәстәк олмушду. Шура ики үзвүнү, Бутрусу вә Јәһјаны ҝөндәрмишди ки, онлар имана јени ҝәләнләрин мүгәддәс руһ алмасы үчүн дуа етсинләр (Һәв. 8:5, 14—17). Сөзсүз ки, һәм Филип, һәм дә јени мәсиһиләр рәһбәрлик шурасынын онлара дајаг олдуғуну ҝөрәндә чох руһланмышдылар.\n19. Рәһбәрлик шурасынын мәктублары мәсиһиләрә неҹә тәсир едирди?\n19 Сонралар рәһбәрлик шурасы сүннәтлә бағлы ваҹиб бир гәрар гәбул етмәли иди. Мусанын гануну јәһудиләрдән сүннәт олунмағы тәләб етдији кими, гејри-јәһуди мәсиһиләр дә сүннәт олунмалы иди? (Һәв. 15:1, 2). Кәламы арашдырмағын вә мүгәддәс руһун көмәји сајәсиндә рәһбәрлик шурасы даһа сүннәт олунмаға еһтијаҹ олмадығы гәрарына ҝәлир. Сонра онлар бу гәрары мәктуба јазыб гардашлар васитәсилә јығынҹаглара ҝөндәрирләр. «Мәктубда јазылан бу руһландырыҹы сөзләри охујанда» баҹы-гардашлар чох севинирләр (Һәв. 15:27—32).\n20. а) Бу ҝүн Рәһбәрлик Шурасы бүтүн дүнјадакы баҹы-гардашлары руһландырмаг үчүн нә едир? б) Нөвбәти мәгаләнин мөвзусу нә олаҹаг?\n20 Бу ҝүн Јеһованын Шаһидләринин Рәһбәрлик Шурасы Бејтел аиләси үзвләринә, хүсуси тамвахтлы мүждәчиләрә вә үмумиликдә бүтүн дүнјадакы баҹы-гардашлара дәстәк олур. Биринҹи әсрдә олдуғу кими, бу ҝүн дә биз бу дәстәји дујанда севинирик. Рәһбәрлик Шурасы бир заманлар һәгигәтдә олмуш инсанлара да дајаг олур. Бу мәгсәдлә 2015-ҹи илдә «Јеһоваја ҝери дөн» адлы брошүр нәшр едилиб. Бәс ҝөрәсән јалныз рәһбәрлик едән гардашлар Јеһовадан өрнәк алараг башгаларыны руһландырмалыдыр? Нөвбәти мәгалә бу суала ҹаваб верәҹәк.


Q=1	C=1	SS=1	LS=0	PS=0	DC=0	LC=0	SD=0	BS=1	G0=40	G1=30	G2=11	DLID=az_RU	BODY=Игнас Зиммелвејс: Доғум гыздырмасы вә хәстәлијин микроблар нәзәријјәси\nИГНАС ЗИММЕЛВЕЈС. Бәлкә дә, бу ады илк дәфәдир ешидирсиниз. Анҹаг бу инсанын ҝөрдүјү ишләрин мүасир аиләләрә бөјүк хејри дәјиб. Игнас Зиммелвејс Маҹарыстанын Буда шәһәриндә (индики Будапешт) анадан олуб. 1844-ҹү илдә о, Вјана университетиндә тибби дәрәҹә алыр. 1846-ҹы илдә Вјана Мәркәзи Хәстәханасынын биринҹи доғум шөбәсиндә профессор көмәкчиси кими ишләмәјә башлајыр. Игнас Зиммелвејс орада дәһшәтли бир фактла үзләшир: бу хәстәханада дүнјаја өвлад ҝәтирән аналарын 13 фаиздән чоху сепсис (доғум гыздырмасы) адлы хәстәликдән һәјатыны итирир.\nХәстәлик неҹә јајылырды? Буна нә сәбәб олурду? Мүхтәлиф фәрзијјәләр ирәли сүрүлсә дә, бу суаллар ҹавабсыз галырды. Өлүм һалларыны азалтмаг ҹәһдләри боша чыхырды. Сајсыз-һесабсыз аналарын әзаблы өлүмүнү ҝөрән И. Зиммелвејс раһатлыг тапа билмирди. Буна ҝөрә о, хәстәлијин сәбәбини тапмаг вә гаршысыны алмаг гәрарына ҝәлди.\nИ. Зиммелвејсин ишләдији хәстәхананын ики ајры доғум шөбәси вар иди. Мараглыдыр ки, биринҹи шөбәдәки аналарын өлүм сајы икинҹи шөбәдәкиндән гат-гат чох иди. Бәс нәјә ҝөрә белә кәскин фәрг вар иди? Гејд едәк ки, бу шөбәләр арасында јеҝанә фәрг о иди ки, биринҹидә тәләбәләр тәҹрүбә кечирди, икинҹидә исә мамачалар тәлим алырды. Сәбәби тапмаг үчүн И. Зиммелвејс бир-бир бүтүн еһтималлары арашдырырды. Буна рәғмән, әсл сәбәб тапылмырды ки тапылмырды.\nЛакин 1847-ҹи илин әввәлләриндә баш верән бир һадисә һәким Игнаса бу сирри ачмаға көмәк етди. Онун һәмкары вә досту Јакоб Колетчка ҹәсәди јараркән бармағыны кәсмиш вә ҹәсәддән ганына зәһәр кечдији үчүн өлмүшдү. Колетчканын ҹәсәди үзәриндә апарылан тибби експертизанын нәтиҹәләрини охујаркән һәким Игнас Зиммелвејс баша дүшдү ки, доғум гыздырмасы хәстәлијиндән өлән аналар да мүәјјән мәнада бу сәбәбдән өлүрләр. О еһтимал едирди ки, һамилә гадынларын өлүмүнә сәбәб онун «зәһәр» адландырдығы ҹәсәддәки микроблардыр. Һәкимләр вә тәләбәләр доғуш палатасына чох вахт ҹәсәдләри јардыгдан сонра ҝедирдиләр вә беләҹә, ҹәсәддәки зәһәрли маддәләри мүајинә вә доғуш заманы һамилә гадынлара кечирмиш олурдулар. Икинҹи шөбәдәки өлүм һалларынын сајы даһа ашағы иди, чүнки бу шөбәдә тәлим кечән мамачалар мејит јармырдылар.\nИгнас Зиммелвејс дәрһал әлләрин јујулмасы гајдасыны тәтбиг етди. Һәкимләр һамилә гадынлары мүајинә етмәздән әввәл әлләрини хлорлу әһәнҝдә дезинфексија етмәли идиләр. Нәтиҹә өзүнү дәрһал ҝөстәрди: өлүм һалларынын сајы апрел ајында 18,27 фаиз идисә, илин сонунда бу рәгәм 0,19 фаизә енди.\n«Мәним нәзәријјәләрим доғум евләрини рүсвајчылыгдан, әрләри арвадсыз, ушаглары анасыз галмагдан горујур» (Игнас Зиммелвејс).\nҺәким Игнасын бу уғуруна һеч дә һамы севинмәди. Онун әлдә етдији нәтиҹәләр доғум гыздырмасы илә бағлы мүдиринин ирәли сүрдүјү нәзәријјәләрин јанлыш олдуғуну ҝөстәрди. Үстәлик, Зиммелвејсин бу гајданын тәтбиг олунмасыны тәкид етмәси мүдири даһа да гыҹыгландырды. Нәтиҹәдә, һәким Игнас Вјанадакы ишини итирди вә Маҹарыстана ҝери дөндү. О, Пешт шәһәриндә Мүгәддәс Рокус хәстәханасынын доғум шөбәсинин мүдири олду. Бурада онун кәшфи өлүм һалларыны бир фаизә гәдәр азалтды.\n1861-ҹи илдә И. Зиммелвејс «Доғум гыздырмасынын сәбәби, консепти вә профилактикасы» адлы монографија нәшр етди. Онун бу кәшфи јалныз узун илләр сонра гәбул олунду. Бу илләр әрзиндә исә сајсыз-һесабсыз инсан бош јерә һәјатыны итирди, һалбуки онлар хилас ола биләрдиләр.\nИгнас Зиммелвејс рәһбәрлик етдији тибб мүәссисәләриндә ҝиҝијена гајдалары тәсис етмишди (Шәкил Роберт Том тәрәфиндән чәкилиб).\nНәһајәтдә И. Зиммелвејси мүасир антисептик гајдаларынын тәсисчиләриндән бири кими таныдылар. Онун бу кәшфи сүбут етди ки, микроскопик маддәләр хәстәлијә сәбәб ола биләр. «Тибб елми вә иши үчүн ән ваҹиб төһфә» сајылан микроблар нәзәријјәсинин тарихиндә Зиммелвејсин пајы вар. Мараглыдыр ки, 3000 ил бундан әввәл Аллаһ Муса пејғәмбәр васитәсилә вердији ганунда мејитләрлә неҹә давранмаг лазым олдуғуну ачыгламышды.\n19-ҹу әсрдә Авропада 30 фаизә гәдәр гадын доғум гыздырмасы хәстәлијиндән һәјатыны итириб.\n1674-ҹү илдә микроблара артыг микроскоп алтында бахылса да, онларын нә дәрәҹәдә тәһлүкәли олмасы елмә һәлә там мәлум дејилди. Ҹәсәд јарандан сонра әлләрини дезинфексија етмәмиш доғуш гәбул етмәк һәкимләр үчүн ади һал иди.\nИгнас Зиммелвејс әлләрин јујулмасы гајдасыны тибб саһәсинә ҝәтирмәклә чохлу инсанын һәјатыны хилас етмишди.\nМүгәддәс Китабда нә јазылыб?\nЕрамыздан әввәл 16-ҹы әсрдә гәләмә алынмыш Төврата әсасән, мејитә тохунан адам једди ҝүн мурдар сајылырды вә о, пакланмаг үчүн чиммәли, палтарларыны исә јумалы иди. Бу мүддәт әрзиндә һәмин инсан һеч кәслә тәмасда олмамалы иди (Сајлар 19:11—22).


Q=16	C=0	SS=0	LS=16	PS=0	DC=0	LC=0	SD=0	BS=2	G0=4	G1=4	G2=3	DLID=az_RU	BODY=sentyabr 13, 2021 - 11:13 PM Хәбәрин коду : 1179550 Мәнбә : АБНА Хәбәр Аҝентлији Link:\nӘһли Бејт (әлејһимус-сәлам) Хәбәр Аҝентлији –АБНА-нын вердији хәбәрә әсасән, тәкфирчи вә вәһһаби гүввәләринин тәхрибатындан сонра Һөҹҹәтүл Ислам вәл Мүслиминин "Сејид Шаһнешаһ Һүсејн Нәгәви" Пакистан полиси тәрәфиндән пајтахт Исламабадда һәбс едилди.\nО, Сәфәр ајынын илк онҝүнлүјүндә әзадарлыг мәрасиминдә чыхыш етмәк үчүн Исламабада дәвәт едилмишдир. Үч ҝеҹә чыхыш етдикдән сонра тәһлүкәсизлик гүввәләринин етиразлары илә гаршылашмышдыр. Дөрдүнҹү ҝеҹәдән етибарән онун чыхышы гадаған едилмиш вә Пакистан полиси ҹәнаб Нәгәвини дүбарә чыхыш етмәмәси үчүн һәбс едәрәк пајтахдан депортасија етмишдир.\nПакистанда олан АБНА мүхбиринин вердији мәлумата ҝөрә, әзадарлыг мәрасими бу ҝүндән етибарән давам етмәли иди, лакин 12 сентјабр 2021 -ҹи ил чәршәнбә ахшамы, Сејид Шаһнешаһ Һүсејн Нәгәви чыхыша башламаздан әввәл полис тәрәфиндән тутулараг Исламабаддан чыхарылмышды.\nПакистан һөкумәт мәнбәләри, Һөҹҹәтүл Ислам вә Мүслимин Сејид Шаһнешаһ Һүсејн Нәгәвинин һәбс вә депортасијасынын сәбәбинин "ганунун иҹрасы вә тәһлүкәсизлијин горунмасы" олдуғуну билдирдиләр!\nЕјни заманда вәһһаби фәаллары Әлламә Нәгвинин артыг Пакистанда чыхышлар едә билмәјәҹәјини иддиа едибләр. Лакин Пакистан рәсмиләри бу барәдә һәлә рәсми мөвге билдирмәјибләр.\n* Һөҹҹәтүл Ислам Шаһнешаһ Нәгәвинин һәбсинә вә депортасијасына гаршы халг етиразлары\nӨтән ахшамдан етибарән Исламабад шәһәриндә минләрлә инсан ҹәнаб Нагәвинин һәбсинә етираз олараг күчәләрә ахышмыш вә Пакистан һөкумәтинә, тәкфирчи үнсүрләрә гаршы чохсајлы нүмајиш вә митингләр кечирмишләр.\n* Тәкфирчиләр шиәләрин кечиртдикләри матәм мәрасимләрини арадан галдырмаг үчүн топланты кечиртмишләр\nГејд едәк ки, бу гаршыдурманын һазырлыглары "Карачи" шәһәриндә екстремист вә тәкфирчи шәхсләрин бөлүҹү вә тәфригә јарадан топлантысында һазырланыб. Јығынҹаг, Пејғәмбәрин (с) “сәһабәләрини” мүдафиә етмәк үчүн "Сәһабәләрә кобудлуг едәнләрә гаршы Карачи Уләма Комитәси Топлантысы" ады алтында кечирилмишдир. Топлантыда иштирак едән Карачи шәһәринин тәкфирчи вә вәһаби партијаларынын лидерләри "Сејид Шаһнешаһ Нәгәви илә мәшғул олмағы", "Шиә азаныны ганунсуз елан етмәји" вә "Имам Һүсејн (әлејһи сәлам) тәзијјәсинин јасагланмасыны тәләб етмишләр!"...\nХәбәрин сону / 268-101


Q=4	C=2	SS=1	LS=1	PS=0	DC=0	LC=0	SD=0	BS=1	G0=73	G1=61	G2=26	DLID=az_RU	BODY=ДИЛИ: Aзәрбајҹан (кирил әлифбасы) Јава дили Азәрбајҹан (латын әлифбасы) Вјетнам Гренландија Данимарка Индонезија Исвеч Камбоҹа Кирибати Конго Литва Маврики креолу Македонија Малта Мјанма Непал Ниас Нидерланд Ниуе Норвеч Раратонга Самоа Сејшел креолу Соломон Адалары пиҹини Таити Увеа Украјна Фиҹи Хмонг (ағ) Чин (Кантон, садәләшдирилмиш) Чин (Кантон, әнәнәви) Чин (мандарин, садәләшдирилмиш) Чин (мандарин, әнәнәви) адангме албан алман амһара аракуан аукан африкаанс ачоли батак (каро) батак (тоба) бауле башгырд биак бикол бислама болгар варај венда волајта га газах ган гарифуна гуарани гуахиро гуҹарат гырғыз дигорон дреһу дхолуо еве ермәни ермәни (гәрб) естон ефик занде зулу ибан ибанаг ибо иврит илок инҝилис исланд исоко испан италјан кабре каннада каонде карен (сго) каталан кечуа (Анкаш) кечуа (Ајакучо) кечуа (Куско) кикамба киконго кикујју килуба кимбунду кинјаруанда кирунди кисонге кичуа (Имбабура) кореја коса куангали куанјама күрд курманҹи (Гафгаз) күрд курманҹи (кирил) лингала лози ломве лувале луганда лунда макуа малагаси малај малајалам мам мамбве-лунгу маратһ масатек (Хуаутла) мајја маҹар мбунда монгол море навахо науатл (Хуастека) науатл (Шимали Пуебла) науатл (Ҝерерро) нгангела ндебеле ндебеле (Зимбабве) ндонга нзема нјанека олу конзо оромо осетин пангасинан папјаменто (Аруба) папјаменто (Күрасао) полјак португал румын рунјанкоре рус руторо санго сарамаккан свати себуан сепеди серб серб (латын) сесуто (Лесото) сесуто (Ҹәнуби Африка) сетсвана сидамо сингал словак словен сотсил сранан-тонго суаһили суаһили (Конго) тагалог таи тамил татар тви телугу тетела тетум (Дили) тзелтал тив тигре ток-писин тохолабал тсва тсонга тумбука түрк умбунду уруунд урһобо фарс фин фон франсыз хорват чех чибемба чилуба чинјанја читонга читонга (Малави) чичева чокве чол чуваш шона јао јапон јоруба јунан ҝүрҹү Һаити креолу һауса һилигајнон һинд һири-моту әрәб\nӘввәлҹәдән ачыг сөһбәт етмәк ваҹибдир\nДОРИНИН һәјат јолдашы Уеслинин 54 јашы оланда һәкимләр онун бејниндә бәдхассәли шиш ашкар етмишди вә демишдиләр ки, онун ҹәми бир нечә ај өмрү галыб *. Бу хәбәр Дорини чох сарсытмышды. О дејир: «Гулагларыма инана билмирдим. Бир нечә һәфтә өзүмә ҝәлә билмәдим. Инана билмирдим ки, бу, мәним башыма ҝәлиб. Дүшүнмәздим нә вахтса башыма белә бир шеј ҝәләр».\nТәәссүф ки, Доринин башына ҝәләнләр бу ҝүн ади һал алыб. Өлүмҹүл хәстәлик истәнилән ан һәр бир инсаны јахалаја биләр. Тәрифәлајигдир ки, чохлары бу ҹүр хәстәлијә тутулан әзизләринә өзләри гуллуг едирләр. Амма етираф етмәк лазымдыр ки, хәстәјә бахмаг чох чәтиндир. Бәс нә етмәк олар ки, хәстәјә јахшы гуллуг олунсун вә хәстә өзүнү раһат һисс етсин? Хәстәјә бахан инсана бу дөврдә һиссләрини ҹиловламаға нә көмәк едә биләр? Хәстәнин өлүмү јахынлашанда нә етмәк лазымдыр? Әввәлҹә ҝәлин ҝөрәк нәјә ҝөрә бу ҝүн өлүмҹүл хәстәјә бахмаг чәтиндир?\nӨтән әсрләрдә һәтта ән инкишаф етмиш өлкәләрдә белә, инсанлар чох аз јашајырды. Онлар инфексион хәстәликләрдән вә бәдбәхт һадисә нәтиҹәсиндә чох тез бир заманда һәјатларыны итирирдиләр. Хәстәханалар аз олдуғундан әксәр хәстәләрә аилә үзвләри евдә гуллуг едирди вә онлар елә евдәҹә өлүрдүләр.\nДөврүмүздә елми наилијјәтләрин сајәсиндә һәкимләр хәстәликләрлә мүбаризә апарыб өмрү узатмаға мүвәффәг олурлар. Кечмишдә бәзи хәстәликләрдән инсанлар дәрһал өлүрдүләр, бу ҝүн исә бу хәстәликләрлә узун илләр јашамаг мүмкүндүр. Һәкимләр бу хәстәләрин өмрүнү узатсалар да, буну мүалиҹә адландырмаг олмаз. Бу хәстәләр, адәтән, о дәрәҹәдә һалсыз олурлар ки, өзләри өзләринә гуллуг едә билмирләр. Бу ҹүр хәстәләрә гуллуг етмәк һәддән артыг ағыр олур.\nӘввәлләр хәстәләр евдә өлүрдү, инди исә, адәтән, хәстәханада вәфат едирләр. Буна ҝөрә дә бу ҝүн әксәријјәт инсанын неҹә өлдүјүндән бихәбәрдир, аз сајда адам киминсә өлдүјүнү өз ҝөзү илә ҝөрүб. Бу мәлуматсызлыг хәстәнин гоһумларыны горхуја салыб хәстәјә гуллуг етмәјә мане олур, онларын әл-голуну бағлајыр. Белә вәзијјәтдә онлара нә көмәк едә биләр?\nҺӘР ШЕЈИ ӘВВӘЛҸӘДӘН ГӘРАРЛАШДЫРЫН\nДорин кими, чохлары доғмаларынын өлүмҹүл хәстәлијә тутулдуғуну ешидәндә чох сарсылырлар. Бу вәзијјәтдә инсан нараһатчылыг, горху вә кәдәр һисс едир. Бәс бу һалда инсана гаршыдакы чәтинликләрә һазырлашмаға нә көмәк едә биләр? Аллаһын мүгәддәс бәндәләриндән бири дуасында белә демишди: «Бизи өјрәт ки, ҝүнләримизин гәдрини биләк, үрәјимиз һикмәтли олсун» (Зәбур 90:12). Аллаһа үрәкдән дуа едиб Ондан һикмәт истәјин ки, сиз дә ҝүнләринизин гәдрини биләсиниз, јәни хәстә гоһумунузун өлүмүнә гәдәр галан ҝүнләри дүзҝүн шәкилдә кечирә биләсиниз.\nБунун үчүн һәр шеји әввәлҹәдән гәрарлашдырмаг лазымдыр. Хәстә фикрини чатдыра билирсә вә бу мөвзуда данышмаг истәјирсә, ондан сорушмаг олар ки, о, гәрар вермәк игтидарында олмајанда онун јеринә ким гәрар версин. Ачыг данышыб нөвбәти мәгамлары дәгигләшдирмәк лазымдыр: ону хәстәханаја гојмағынызы, өләндә һәјата гајтармаға ҹәһд етмәјинизи, мүәјјән мүалиҹә үсулундан истифадә етмәјинизи истәјир? Бу, анлашылмазлыгларын гаршысыны алаҹаг вә хәстәјә бахан инсаны виҹдан әзабындан гуртараҹаг. Хәстәнин аиләсинә әввәлҹәдән ачыг сөһбәт етмәк лазымдыр ки, сонра фикирләрини анҹаг хәстәнин гуллуғуна ҹәмләјә билсинләр. Мүгәддәс Китабда дејилдији кими «мәсләһәтсиз нијјәт боша чыхар» (Мәсәлләр 15:22).\nХӘСТӘЈӘ НЕҸӘ КӨМӘК ЕТМӘК ОЛАР?\nХәстәјә гуллуг едән инсанын әсас иши хәстәнин раһатлығыны тәмин етмәкдир. Хәстәни ону севдијинизә әмин един, гојмајын өзүнү тәнһа һисс етсин. Мәсәлән, онун үчүн маһны вә ја китаб охујун. Амма әһвали-руһијјәни галдыран вә онун севдији китаб вә маһнылары сечин. Әҝәр әзизинизин хошуна ҝәлирсә, онун әлиндән тутун, онунла ширин-ширин данышын.\nХәстәнин јанына кимсә ҝәләндә она бу барәдә мәлумат верин. Бир мәнбәдә дејилир: «Беш һиссијјат үзвүндән ән сон ешитмә габилијјәти өлүр. [Хәстә] јатмыш кими ҝөрүнсә дә, һәр шеји чох ҝөзәл ешидир. Буна ҝөрә дә онун јанында ојаг вахты демәдијиниз сөзләри данышмајын».\nМүмкүндүрсә, бирликдә дуа един. Мүгәддәс Китабда Иса Мәсиһин давамчыларындан олан һәвари Булусун вә онун әмәкдашларынын башына ҝәлән бир һадисә јазылыб. Елә бир вәзијјәт иди ки, онлар сағ галаҹагларына үмид етмирдиләр. Һәвари бу һадисәдән сөз ачандан сонра достларына јалвармышды ки, онлар јенә ејни вәзијјәтә дүшәндә онлар үчүн һәрарәтлә дуа етсинләр (2 Коринфлиләрә 1:8—11). Һәјатын чәтин анларында вә ҹидди хәстәликләр заманы һәрарәтли дуанын чох бөјүк көмәји дәјир.\nВӘЗИЈЈӘТЛӘ БАРЫШМАҒА ЧАЛЫШЫН\nДоғма адамын өлүмүнү фикирләшәндә инсанын үрәји ган ағлајыр. Бу, тәбиидир, чүнки инсан өлмәк үчүн јаранмајыб, буна ҝөрә дә биз өлүмлә барыша билмирик (Ромалылара 5:12). Бу сәбәбдән Мүгәддәс Китабда өлүм «дүшмән» адланыр (1 Коринфлиләрә 15:26). Буна ҝөрә дә тәбиидир ки, доғма адамымызын өлүмү барәдә фикирләшмәк истәмирик.\nБунунла белә, һәр шеји габагҹадан фикирләшмәк хәстәнин доғмаларына горхуну азалтмаға вә диггәти вәзијјәти јүнҝүлләшдирән шејләрә ҹәмләмәјә көмәк едәҹәк. Өлүмгабағы хәстәдә баш верән әламәтләр « Һәјатын сон һәфтәләри» адлы чәрчивәдә јазылыб. Тәбии ки, ола билсин, һәр хәстәдә бу әламәтләрин һамысы олмајаҹаг, јахуд башга ардыҹыллыгла баш верәҹәк. Амма бу әламәтләрин ән азы бир нечәси бүтүн хәстәләрдә олур.\nӘзизинизин өлүмүндән сонра көмәк әлини узатмаға һазыр олан јахын достларла үнсијјәт етмәк фајдалы оларды. Хәстә гоһумуна бахан инсаны вә аилә үзвләрини әмин етмәк лазымдыр ки, онларын доғмалары әзаб чәкмир. Јараданымыз бизи әмин едир ки, «өлүләр һеч нә билмир» (Ваиз 9:5).\nҺеч кәсин көмәк әлини ҝери гајтармајын\nБиз Аллаһа һәр заман бел бағламалыјыг, тәкҹә хәстә әзизимизин гајғысына галанда јох, һәмчинин онун өлүмүндән сонра кәдәр һисси бизи бүрүјәндә. Аллаһ бизә башгаларынын васитәсилә көмәк едә биләр. Онлар өз хош сөзләри вә әмәлләри илә бизә тәсәлли верә биләр. Дорин дејир: «Мән баша дүшдүм ки, һеч кәсин көмәк әлини ҝери гајтармаг лазым дејил. Демәк олар, һамы бизә көмәк едирди. Һәјат јолдашымла мән баша дүшүрдүк ки, бу көмәк Јеһова Аллаһдандыр. Санки, О, бизә дејирди: “Мән сизин јаныныздајам, сизә бу јолла көмәк едирәм”. Јеһованын бу көмәјини һеч вахт унутмајаҹағам».\nДоғрудан да, Јеһова Аллаһ бизим гејдимизә галыр. Јараданымыз олдуғу үчүн, бизим кәдәримизи, ағры-аҹымызы дујур. О, бизә бу дәрдин гаршысында дөзүмлү олмаг үчүн көмәк етмәјә вә тәсәлли вермәјә гадирдир вә О, буну үрәкдән истәјир. Ән әсасы исә Аллаһ сөз верир ки, тезликлә өлүмү һәмишәлик јох едәҹәк вә өлүм јухусунда олан милјардларла инсаны дирилдәҹәк (Јәһја 5:28, 29; Вәһј 21:3, 4). Онда һәр биримиз һәвари Булус кими дејәҹәјик: «Еј өлүм, һаны гәләбән? Еј өлүм, һаны нештәрин?» (1 Коринфлиләрә 15:55).\n^ абз. 2 Адлар шәртидир.\nҺәјатын сон һәфтәләри\nАдәтән, һәјатынын сон һәфтәләрини јашајан хәстәдә ашағыдакы әламәтләрдән бир нечәси, јахуд һамысы олур *:\nИштаһасы кәсилир. Хәстәнин ағзыны вә додагларыны ислатмаг (глисерин истифадә етмәк олар) вә алнына нәм дәсмал гојмаг она јахшы тәсир едә биләр.\nХәстә тәк галмаг вә ја әтрафында аз адам ҝөрмәк истәјир. Онун үчүн сакит шәраит јарадын.\nСәбирсиз олур. Онун сәбирсиз һәрәкәтләринин гаршысыны алмаға чалышмајын, әксинә, онунла сәбирлә вә сакит данышын.\nЈаддашы зәифләјир. Хәстә илә данышаркән адынызы дејин. Һәтта ағлына ҝәләни данышса да, һөрмәтлә динләјин.\nАјагјолуна ҝедә билмир. Хәстәнин өзүнү вә јатағыны әлиниздән ҝәлдији гәдәр тәмиз сахлајын.\nНәфәс алмаг чәтинләшир. Хәстә нәфәс аланда синәсиндән чыхан хышылты, ола билсин, сәс телләринә тохунан һаванын тәсириндән јаранан сәсдир.\nБоғулма һаллары олур. Хәстәнин башынын алтына јастыг гојун ки, нәфәси тыханмасын.\nДәринин рәнҝиндә дәјишиклик мүшаһидә олунур. Бу чох вахт она ҝөрә баш верир ки, бәдән ганы әсас органлара өтүрүр.\n^ абз. 26 Мәнбә: The Metropolitan Hospice of Greater New York\nПајлаш Пајлаш Доғмаларымыздан кимсә өлүмҹүл хәстәлијә тутуланда


Q=3	C=1	SS=0	LS=1	PS=1	DC=0	LC=0	SD=0	BS=1	G0=42	G1=33	G2=18	DLID=az_RU	BODY=Мөмин гадын Јуһәннә | Тәлим\nДИЛИ: Aзәрбајҹан (кирил әлифбасы) Азәрбајҹан (латын әлифбасы) Вјетнам Данимарка Индонезија Исвеч Кирибати Литва Маврики креолу Македонија Непал Нидерланд Норвеч Сејшел креолу Тувалу Украјна Фиҹи Чин (мандарин, садәләшдирилмиш) Чин (мандарин, әнәнәви) албан алман амһара ајмара бенгал бикол болгар варај волајта газах ган гуарани гуҹарат гырғыз дхолуо ермәни естон ефик ибо иврит илок инҝилис исланд исоко испан италјан каннада каонде каталан кечуа (Боливија) кикамба кикујју кинјаруанда кирунди кисси кореја крио латыш лози лувале луганда лунда малагаси малај малајалам мамбве-лунгу маратһ мајја маҹар монгол оромо осетин пангасинан папјаменто (Аруба) папјаменто (Күрасао) полјак португал пәнҹаб румын рус санго сапотек (Истм) себуан серб серб (латын) сингал словак словен сотсил сранан-тонго суаһили тагалог таи тамил татар таҹик телугу тив тигре ток-писин тумбука түрк түркмән түркмән (кирил) урду фарс фин франсыз хорват чех чибемба чинјанја читонга читонга (Малави) чичева чокве чуваш шона јапон јоруба јунан ҝүрҹү Һаити креолу һауса һилигајнон һинд һири-моту әрәб өзбәк\nЧОХЛАРЫ Иса Мәсиһин 12 һәвариси олдуғуну јахшы билир. Анҹаг онлар билмирләр ки, Исанын шаҝирдләри арасында онунла јахын үнсијјәтдә олан гадынлар да вар иди. Бу гадынлардан бири Јуһәннә иди (Мәт. 27:55; Лука 8:3).\nҜәлин ҝөрәк о, Иса Мәсиһә неҹә дәстәк олмушду вә биз онун нүмунәсиндән нә өјрәнә биләрик.\nЈУҺӘННӘ КИМ ИДИ?\nЈуһәннә Һирод Антипанын евиндә ешикағасы олан Һузанын арвады иди. О, Исанын сағалтдығы гадынлардан бири иди. Јуһәннә диҝәр гадынларла бирликдә Иса вә онун һәвариләри илә сәјаһәт едирди (Лука 8:1—3).\nЈәһуди раввинләрин ганунларына ҝөрә гадынлар гоһумлары олмајан кишиләрлә сөһбәт едә билмәздиләр, о ки галмышды онларла сәјаһәт етмәк. Үмумијјәтлә, һәмин ҹәмијјәтдә јәһуди кишиләрин гадынларла чох данышмасына пис бахырдылар. Иса Мәсиһ исә бу адәтләрә фикир вермирди, Јуһәннәјә вә диҝәр иманлы гадынлара тәблиғ сәфәрләриндә онлары мүшајиәт етмәјә иҹазә верирди.\nЈуһәннә ҹәмијјәтин гынағыны ҝөзә алараг Исајла вә онун һәвариләри илә үнсијјәт едирди. Исанын ардынҹа ҝедәнләрин һамысы вәрдиш етдикләри һәјат тәрзини дәјишмәјә һазыр олмалы иди. Амма онларын бу ҹүр гурбанлары мүкафатсыз галмырды. Иса онлар һагда демишди: «Мәним анам вә гардашларым Аллаһын сөзүнү динләјиб она әмәл едәнләрдир» (Лука 8:19—21; 18:28—30). Исанын гурбанлар вериб ардынҹа ҝәлән инсанлара доғмалары кими бахмасы сизи руһландырмыр?\nНӘЛӘРИ ВАРДЫСА, ОНЛАРЛА БӨЛҮШҮРДҮ\nЈуһәннә вә диҝәр гадынлар Исаја вә он ики һәваријә гуллуг едир, нәләри вардыса онларла бөлүшүрдү (Лука 8:3). Бир јазычы гејд едир: «Лука өз охуҹуларына бу гадынларын јемәк биширдијини, габ јудуғуну, палтар тикдијини демирди. Јәгин ки, онлар бу ишләри ҝөрүрдүләр,.. анҹаг Луканын дедији бу дејилди». Бу гадынлар өз пуллары, әмлаклары илә онлара көмәк едирдиләр.\nНә Иса, нә дә һәвариләр тәблиғ сәфәрләри заманы ишләмирдиләр. Анҹаг тәхминән 20 нәфәрлик бу дәстәнин јемәји вар иди, диҝәр зәрури тәләбатлары вар иди. Дүздүр, онлары гонаг дәвәт едирдиләр. Амма Исаҝилин өзләри илә пул гутусу ҝәздирмәләриндән ҝөрүнүр ки, онлар һәмишә башгаларынын гонагпәрвәрлијинә архајын олмурдулар (Јәһ. 12:6; 13:28, 29). Јуһәннә вә диҝәр гадынлар хәрҹләри өдәмәјә көмәк едирди.\nБәзиләринин фикринҹә, јәһуди гадынларын нә пулу, нә дә әмлакы олурду. Лакин әлдә олан мәнбәләр ҝөстәрир ки, јәһуди гадынын әмлакы ола биләрди. 1) Гардашы олмадығы тәгдирдә, атасындан она мирас гала биләрди, 2) она әмлак верә биләрдиләр, 3) бошананда никаһ шәртләринә ҝөрә, гадына пул верилә биләрди, 4) өлән әриндән она әмлак гала биләрди вә ја 5) о, өз зәһмәтилә пул газана биләрди.\nШүбһәсиз, Исанын ардынҹа ҝедәнләр баҹардыглары гәдәр өзләри өзләринин мадди тәләбатларыны өдәјирдиләр. Ола билсин, ону мүшајиәт едәнләр арасында варлы гадынлар да вар иди. Јуһәннә ја һәмин вахт Һиродун ешикағасынын арвады иди, ја да ондан габаг онун арвады олмушду. Буна ҝөрә дә бәзиләри онун имканлы олдуғуну дүшүнүр. Ола билсин, Исаја тикишсиз баһалы палтары да о, јахуд онун кими варлы бир адам вермишди. Бир јазычы гејд едир ки, «балыгчы арвадынын белә бир һәдијјәјә ҝүҹү чатмазды» (Јәһ. 19:23, 24).\nМүгәддәс Китабда Јуһәннәнин мадди ҹәһәтдән көмәк етдији конкрет дејилмир. Лакин о, әлиндән ҝәләни едирди вә бу, бизим үчүн ҝөзәл нүмунәдир. Падшаһлыг ишинин ирәлиләмәси үчүн нә гәдәр ианә едәҹәјимиз вә ја үмумијјәтлә ианә едиб-етмәјәҹәјимиз өз ихтијарымыздадыр. Аллаһ үчүн ән ваҹиби одур ки, биз ҝүҹүмүз чатаны верәк, һәм дә буну үрәкдән едәк (Мәт. 6:33; Марк 14:8; 2 Кор. 9:7).\nИСАНЫН ЕДАМЫ ВАХТЫ ВӘ СОНРА\nЈуһәннә бир чох башга гадынларла бирликдә Ҹәлиләдә Исаја хидмәт едир вә ону мүшајиәт едирди. Сонра исә онлар Иса илә бирликдә Јерусәлимә ҝәлмишдиләр. Иса едам олунанда, ҝөрүнүр, Јуһәннә дә онларла орада иди (Марк 15:41). Исанын ҹәсәдини дирәкдән ендириб дәфн едәндән сонра «ҝедиб сәрдабәјә вә ҹәсәдин неҹә гојулдуғуна бахдылар. Онлар гајыдыб хош ијли отлар вә әтирли јағлар һазырладылар». Луканын «Мәҹдәлли Мәрјәм, Јуһәннә вә Јагубун анасы Мәрјәм» адландырдығы бу гадынлар шәнбә ҝүнүндән сонра гајытдылар вә сәрдабәдә мәләкләри ҝөрдүләр. Мәләкләр онлара Исанын дирилдијини хәбәр вердиләр (Лука 23:55—24:10).\nЈуһәннә вә диҝәр иманлы гадынлар Мәсиһ үчүн әлләриндән ҝәләни едирдиләр\nЕрамызын 33-ҹү илинин Әллинҹи ҝүн бајрамында, Исанын анасы вә гардашлары да дахил олмагла, шаҝирдләр Јерусәлимдә јығышмышдылар. Еһтимал ки, Јуһәннә дә онларын арасында иди (Һәв. 1:12—14). Сарајла әлагәси олдуғу үчүн, бәзиләринин фикринҹә, Лука Һирод Антипа илә бағлы мәлуматлары Јуһәннәдән алмышды. Онларын белә дүшүнмәсинә сәбәб һәм дә одур ки, Јуһәннәнин ады јалныз Луканын јаздығы Мүждәдә чәкилир (Лука 8:3; 9:7—9; 23:8—12; 24:10).\nЈуһәннәдән чох шеј өјрәнә биләрик. О, әлиндән ҝәлдији гәдәр Исаја гуллуг едирди. Јәгин о, чох севинирди ки, Исаја, он ики һәваријә вә диҝәр шаҝирдләрә бирликдә сәјаһәт етмәјә вә тәблиғ етмәјә мадди ҹәһәтдән көмәк едә билир. Јуһәннә Исаја гуллуг едирди. Сынаглар заманы она садиг галмышды. Мәсиһи гадынлар бу мөмин гадындан чох шеј өјрәнә биләрләр.


Q=14	C=9	SS=0	LS=4	PS=0	DC=0	LC=0	SD=0	BS=1	G0=15	G1=11	G2=9	DLID=az_RU	BODY=Азадлыгсевәрләрин Армадада ҝөрүшү. 2013-ҹү ил, Руан, Франса\nДИЛИ: Aзәрбајҹан (кирил әлифбасы) Азәрбајҹан (латын әлифбасы) Валенсија Галисија дили Данимарка Индонезија Исвеч Литва Нидерланд Норвеч Таити Увеа Уелс Украјна Чин (мандарин, садәләшдирилмиш) Чин (мандарин, әнәнәви) адангме албан алман амһара африкаанс бислама гырғыз еве ермәни естон зулу илок инҝилис испан италјан кабил каннада кинјаруанда кирунди кореја коса крио малагаси малај малајалам маҹар мегрел науатл (мәркәзи) нзема оромо полјак португал румын рус сапотек (Лачигуири) сепеди серб серб (латын) сетсвана сингал словак словен сотсил суаһили таи тараски таҹик телугу тзелтал тотонак тохолабал тсонга түрк фанте фин франсыз хорват чех читонга (Малави) чичева чол јапон јунан ҝүрҹү Һаити креолу һилигајнон әрәб өзбәк\nАзадлыгсевәрләрин Армадада ҝөрүшү\n2013-ҹү ил ијунун 6-дан 16-дәк дүнјанын дөрд бир јанындан милјонларла инсанлар Франсанын шималында јерләшән Руан лиман шәһәринә ахышмышдылар. Онлары бура ҝәтирән дүнјанын ән бөјүк вә ән ҝөзәл ҝәми фестивалларындан бири һесаб олунан Армада фестивалы иди.\nМәнзәрәли Нормандијада доланбаҹ јолларла ахан Сена чајы илә үзүјухары 120 километр ҝетдикдән сонра дүнјанын ән һүндүр вә ән ҝөзәл јелкәнли ҝәмиләри бу дәниз фестивалы үчүн һазырланан лиманда 7 километр бојунҹа лөвбәр салмышды. Фестивалда 45-ә јахын әфсанәви ҝәми иштирак етмишди. Он ҝүн әрзиндә гонагларын пул өдәмәдән истәнилән ҝәминин ҝөјәртәсинә чыхыб ону сејр етмәк иманы варды.\nФестивала балаҹасындан тутмуш бөјүјүнәдәк һәр јашда инсан ҝәлмишди. Онлары бура ҝәтирән нә иди? Тәдбирин тәсисчиси вә тәшкилатчысынын сөзләри илә десәк, Армада онлара «инсаны хәјаллара апаран “дәниз нәһәнҝләринә” даһа јахын» олмаг имканыны верир. Бәли, бөјүк јелкәнли ҝәмиләр, јашларындан асылы олмајараг, әксәр инсанларда узаг сәјаһәтләр вә азадлыг һагда хәјаллар ојадыр.\nМинләрлә туристләрин азадлығын диҝәр нөвү — Мүгәддәс Китаб һәгигәтинин вердији азадлыг һагда ешитмәк имканы варды (Јәһја 8:31, 32). Әсрарәнҝиз орта әср Руан шәһәринин енсиз издиһамлы күчәләриндә ҝәзиб-долашан туристләр Јеһованын Шаһидләринин сәјјар стендләрини ҝөрмәјә билмәздиләр. Шәһәри сејр едәнләр вә ја дәнизчиләр стендә јахынлашанда онлара Мүгәддәс Китаба әсасланан истәнилән нәшри пулсуз ҝөтүрмәк тәклиф олунурду. Бир чохлары һәмин ајын «Ҝөзәтчи гүлләси»ндә дәрҹ едилән «Гәрәзсиз дүнја. Нә заман?» мәгаләсинә мараг ҝөстәрдиләр вә Шаһидләр онлары франсыз, инҝилис вә испан дилләриндә тәгдим олунан Мүгәддәс Китаб мәрузәсинә дәвәт едирдиләр.\nЈерли сакинләр бу дәвәтә ҝөрә тәшәккүр едирдиләр. Шаһидләри күчәдә сәјјар стенд архасында ҝөрәндә әввәл-әввәл тәәҹҹүбләнән бир киши демишди: «Сизи бурада ҝөрүб чох севиндим. Етигадыныза шәрик олмасам да, өз иманына садиг галанлара һөрмәтим бөјүкдүр». Иҹтимаи шаһидлик нөвүнә гатылан Шаһидләрә раст ҝәлән бир јашлы киши онлара деди: «Сиз өзүнүзлә фәхр едә биләрсиниз!»