Q=0	C=0	SS=0	LS=0	PS=0	DC=0	LC=0	SD=0	BS=0	G0=98	G1=78	G2=34	DLID=az_RU	BODY=Јеһова Аллаһа итаәткарлыг бол хејир-дуалар ҝәтириб | Тәлим\nНӘГЛ ЕТДИ ЕЛИЗА ПИЧОЛИ\n«Нуһ бизим үчүн неҹә дә ҝөзәл нүмунәдир! О, Јеһованын әмрләринә табе олан вә аиләсини севән бир инсан иди. Онлар аиләликҹә ҝәмијә ҝирдикләри үчүн Дашгындан сағ чыхдылар», — дејә атам изаһ едәрди.\nБУ СӨЗЛӘР тәвазөкар вә зәһмәткеш атамдан ешитдијим ушаглыг хатирәләримдән биридир. Онун чох ҝүҹлү әдаләт һисси вар иди. Елә буна ҝөрә дә 1953-ҹү илдә Мүгәддәс Китаб хәбәрини ешидәндә бу, ону дәрһал ҹәлб етмишди. Һәмин андан етибарән, атам өјрәндикләрини ушагларына ашыламаг үчүн әлиндән ҝәләни едирди. Әввәл-әввәл анам аид олдуғу католик адәт-әнәнәләрини тәрк етмәк истәмирди. Амма вахт кечдикҹә о да Мүгәддәс Китаб тәлимләрини гәбул етмәјә башлады.\nБизи өјрәтмәк валидејнләримиз үчүн чәтин иди, чүнки анамын савады јох иди, атам исә ҝеҹә-ҝүндүз тарлада ишләјирди. Бәзән атам елә јорғун олурду ки, өјрәнмә заманы мүрҝүләјирди. Анҹаг онун чәкдији зәһмәт һәдәр ҝетмәди. Мән евин бөјүк ушағы олдуғум үчүн баҹымы вә ики гардашымы өјрәтмәјә көмәк едирдим. Атам тез-тез бизә Нуһун өз аиләсини неҹә севдијини вә Јеһоваја неҹә итаәт етдијини хатырладырды. Мән Мүгәддәс Китабда гәләмә алынан бу һекајәни чох севирдим. Бир мүддәтдән сонра биз Италијанын Адриатик дәнизи саһилиндә јерләшән Розето-дели-Абруччи шәһәриндәки Падшаһлыг залында кечирилән јығынҹаг ҝөрүшүнә ҝетдик.\n1955-ҹи илдә анамла мән дағлары ашыб Ромада кечирилән конгресдә иштирак едәндә мәним ҹәми 11 јашым варды. Бу, бизим иштирак етдијимиз илк конгрес иди. О ҝүндән етибарән бу бөјүк јығынҹаглар мәним үчүн мәсиһчи һәјатынын ајрылмаз бир һиссәсинә чеврилди.\nНөвбәти ил вәфтиз олундугдан гыса мүддәт сонра таммүддәтли хидмәтә башладым. 17 јашым оланда исә евимиздән 300 километр узаглыгда, Романын ҹәнубунда јерләшән Латина шәһәриндә хүсуси пионер кими хидмәт етмәјә башладым. Нисбәтән јени шәһәр олдуғундан бурада башгаларынын фикри инсанлары бир о гәдәр марагландырмырды. Мүгәддәс Китаба әсасланан әдәбијјатлары пајламаг әмәкдашымла мәнә бөјүк севинҹ ҝәтирирди, амма јенә дә евимиз үчүн дарыхырдым, чүнки һәлә чох ҝәнҹ идим. Буна бахмајараг, табечилик ҝөстәрәрәк мәнә һәвалә едилән иши јеринә јетирмәк истәјирдим.\n1963-ҹү илдә мәни Миланда кечириләҹәк «Әбәди хош хәбәр» адлы бејнәлхалг конгресин һазырлыг ишләринә көмәк етмәк үчүн ҝөндәрдиләр. Конгрес заманы көнүллү кими хидмәт едән баҹы-гардашларла әмәкдашлыг едирдим. Онларын арасында Флоренсијадан олан Паоло Пичоли адлы ҝәнҹ гардаш да вар иди. Конгресин икинҹи ҝүнү бу гардаш субајлыгла бағлы тәсирли бир нитг сөјләди. Јадымдадыр, о гардашын һеч вахт евләнмәјәҹәјини фикирләширдим. Лакин биз јазышмаға башладыг вә ајдын олду ки, чохлу ортаг ҹәһәтләримиз вар, мәсәлән, мәгсәдләримиз, Јеһоваја олан мәһәббәтимиз вә Она итаәт етмәк истәјимиз үст-үстә дүшүр. 1965-ҹи илдә биз аилә гурдуг.\nФлоренсијада 10 ил даими пионер кими хидмәт етмишәм. Јығынҹагларын бөјүдүјүнү, хүсусилә ҝәнҹләрин руһән неҹә инкишаф етдијини ҝөрмәк чох хош иди. Паоло вә мән онларла руһани сөһбәтләр етмәкдән вә бир јердә истираһәт етмәкдән зөвг алырдыг. Паоло, адәтән, онларла футбол ојнајырды. Һәјат јолдашымла бирҝә вахт кечирмәк мәним үчүн дәјәрли олса да, баша дүшүрдүм ки, һәмин ҝәнҹләрин вә јығынҹагдакы аиләләрин онун диггәтинә вә гајғысына еһтијаҹлары вар.\nҜеријә бахыб Мүгәддәс Китабы өјрәтдијимиз бир чох инсанлар барәдә дүшүнмәк инди дә мәнә севинҹ ҝәтирир. Онлардан бири Адриана адлы гадын иди. О, өјрәндикләри барәдә ики аиләјә данышмышды. Онлар Үч үгнум вә өлмәз ҹан кими килсә тәлимләрини мүзакирә етмәк үчүн бир нәфәр кешишлә ҝөрүш тәшкил етмишдиләр. Анҹаг бу ҝөрүшә үч килсә рәһбәри ҝәлмишди. Онларын изаһатлары чох долашыг иди вә бир-биринә зидд ҝедирди. Мүгәддәс Китабы өјрәтдијимиз бу инсанлар онларын дедикләрини Аллаһын Кәламындакы тәлимләрлә мүгајисә едәндә арадакы тәзады ачыг-ајдын ҝөрүрдүләр. Бәли, бу ҝөрүш дөнүш нөгтәси олду. Бир мүддәтдән сонра һәмин аиләләрин тәхминән 15 үзвү Јеһованын Шаһиди олду.\nДүздүр, инди бизим тәблиғ үсулларымыз тамамилә фәрглидир. О вахтлар Паоло тез-тез кешишләрлә ҝөрүшүб Мүгәддәс Китаб тәлимләрини мүзакирә етдији үчүн артыг бу саһәдә «мүтәхәссис» иди. Јадымдадыр, бир дәфә о, Јеһованын Шаһиди олмајан бир груп инсан гаршысында чыхыш етмишди. Сонрадан ајдын олмушду ки, кешишләр габагҹадан бәзи инсанлара Паолоја чашдырыҹы суаллар верәрәк ону пис вәзијјәтдә гојмағы тапшырмышдылар. Лакин бу сөһбәт әксинә алынды. Бир нәфәр сорушду ки, әсрләр бојунҹа килсәнин сијасәтә гарышмасы дүзҝүндүр, ја јох. Бу ан кешишләр тәшвишә дүшдүләр. Гәфилдән ишыглар сөндү вә ҝөрүш тәхирә салынды. Бир нечә ил сонра өјрәндик ки, сән демә, кешишләр габагҹадан планлашдырыблармыш ки, мүзакирә үрәкләринҹә кечмәсә, ишығы сөндүрсүнләр.\nАртыг он ил иди ки, Паоло илә евли идик вә биз сәјјар хидмәтә дәвәт алдыг. Һәмин вахт Паоло јахшы ишдә ишләјирди, буна ҝөрә дә гәрар вермәк елә дә асан дејилди. Амма дуа едиб фикирләшдикдән сонра бу јени тәјинаты гәбул етдик. Гонаг олдуғумуз евин үзвләри илә вахт кечирмәк бизим үчүн чох хош иди. Чох вахт ахшамлар бирликдә мүәјјән мөвзулар арашдырырдыг, сонра да Паоло ушаглара ев тапшырыгларыны һәлл етмәјә көмәк едирди, хүсусилә дә ријазијјатдан. Бундан әлавә, Паоло охумаға һәвәсли иди вә тапдығы мараглы вә руһландырыҹы фикирләри шөвглә бөлүшүрдү. Адәтән, базар ертәси биз Шаһидләрин олмадығы шәһәрләрә хидмәтә ҝедирдик вә инсанлары һәмин ахшам сөјләниләҹәк чыхыша гулаг асмаға дәвәт едирдик.\nБиз бир јердә истираһәт етмәкдән зөвг алырдыг. Паоло, адәтән, онларла футбол ојнајырды\nСәјјар хидмәтдә ҹәми ики ил хидмәт етдикдән сонра бизи Ромадакы Бет-Елә дәвәт етдиләр. Паоло һүгуги мәсәләләрә бахырды, мән исә абунә шөбәсинә тәјин олунмушдум. Сөзсүз ки, дәјишиклијә ујғунлашмаг һеч дә асан дејилди, амма биз итаәткарлыг ҝөстәрмәјә гәтијјәтли идик. Италијада филиалын тәдриҹән ҝенишләндијини вә гардашлығын инкишаф етдијини ҝөрмәк чох руһландырыҹы иди. Бу мүддәт әрзиндә Италијада Јеһованын Шаһидләри рәсми олараг гејдијјатдан кечдиләр. Бу хидмәт нөвүндә иштирак етдијимиз үчүн биз өзүмүзү хошбәхт һисс едирик.\nПаоло Бет-Елдәки хидмәтини чох севирди\nБет-Елдә хидмәт етдијимиз мүддәтдә гана даир Мүгәддәс Китаба әсасланмыш мөвгејимиз Италијада ҝүндәмә ҝәлди. 1980-ҹи илләрин әввәлләриндә бу мәсәлә һүгуги ҹәһәтдән бөјүк сәс-күјә сәбәб олду. Јеһованын Шаһиди олан бир әр-арвады гызларынын өлүмүндә ҝүнаһландырдылар, һалбуки онун өлмәсинин сәбәби Аралыг дәнизи әразиләриндә јашајан бир чох инсанлара ирсән кечмиш ҹидди ган хәстәлији иди. Бет-Елдә хидмәт едән бир чох баҹы-гардашлар бу мәсиһчи валидејнләри тәмсил едән вәкилләрә көмәк етдиләр. Бир вәрәгәдә вә «Ојанын!» журналынын хүсуси бурахылышында инсанлара һәмин вәзијјәтлә бағлы бүтүн фактлары билмәјә вә Аллаһын Кәламында гана даир нә дејилдијини дүзҝүн баша дүшмәјә көмәк едән мәлуматлар дәрҹ едилди. Бу ајлар әрзиндә чох вахт Паоло ҝүндә 16 саат дајанмадан ишләмәли олурду. Бу ваҹиб тапшырыглары јеринә јетирмәкдә ону дәстәкләмәк үчүн әлимдән ҝәләни едирдим.\nҺӘЈАТЫМЫЗДА ДАҺА БИР ДӘЈИШИКЛИК\nАртыг 20 ил иди ки, евли идик. Һамилә олдуғуму өјрәнәндә бу, бизим үчүн ҝөзләнилмәз олду. Онда мәним 41, Паолонун исә 49 јашы вар иди. Һәмин ҝүн Паоло өз ҝүндәлијиндә белә сөзләр јазмышды: «Дуа: Әҝәр бу һәгигәтдирсә, таммүддәтли хидмәтдә галмағымыза, руһән зәифләмәмәјимизә, нүмунәви вә јахшы валидејн олмағымыза көмәк ет. Ән ваҹиби исә, мәнә көмәк ет ки, 30 илдән чохдур сәһнәдән дедијим сөзләрин һеч олмаса бир фаизини јеринә јетирә билим». Отуруб фикирләшәндә ҝөрүрәм ки, Јеһова һәм онун, һәм дә мәним дуаларымы ҹавабландырыб.\nИларианын дүнјаја ҝәлиши илә һәјатымызда бөјүк дәјишикликләр олду. Сөзүн дүзү, бәзән руһдан дүшдүјүмүз анлар олурду; неҹә ки, Сүлејманын мәсәлләри 24:10 ајәсиндә дејилир: «Дар ҝүндә тагәтдән дүшсән, неҹә дә зәиф адамсан!» Анҹаг биз бир-биримизи руһландырмаға давам едирдик.\nИлариа тез-тез дејир ки, ики таммүддәтли хидмәтчинин евиндә доғулдуғу үчүн чох хошбәхтдир. О, һеч вахт өзүнү лазымсыз һисс етмәјиб, тамамилә нормал бир аиләдә бөјүјүб. Ҝүн әрзиндә мән онун гејдинә галырдым. Паоло исә ағыр ишдә ишләмәсинә бахмајараг, ахшамлар евә ҝәләндә онунла вахт кечирир, ојнајыр вә ев тапшырыгларыны јеринә јетирмәјә көмәк едирди. Һәтта бәзән ҝеҹә саат икијә-үчә кими ишләмәли олса да, о, мүтләг гызына вахт ајырырды. Илариа һәмишә дејәрди: «Атам мәним ән јахшы достумдур».\nӘлбәттә, мәсиһчи јолунда галмасына көмәк етмәк үчүн биз Илариајаны ҹәзаландырмалы, бәзән исә гәти тәдбирләр ҝөрмәли олурдуг. Јадымдадыр, бир дәфә Илариа достларындан бири илә кобуд рәфтар етмишди. Биз она Мүгәддәс Китаб васитәсилә нәјә ҝөрә белә давранмамалы олдуғуну изаһ етдик. Һәмчинин һәмин ушагдан үзр истәмәсини тәләб етдик.\nИлариа етираф едир ки, валидејнләринин хидмәтә олан мәһәббәтләрини чох гијмәтләндирир. Һал-һазырда о аиләлидир вә Јеһованын ирадәсини јеринә јетирмәјин, еләҹә дә Онун рәһбәрлијинә табе олмағын нә дәрәҹәдә ваҹиб олдуғуну даһа јахшы дәрк едир.\nКӘДӘРЛИ АНЛАРЫМЫЗДА БЕЛӘ ИТАӘТКАР ГАЛДЫГ\n2008-ҹи илдә Паоло хәрчәнҝ хәстәлијинә тутулдуғуну өјрәнди. Әввәлҹә бизә елә ҝәлирди ки, онун хәстәлији сағалаҹаг. Паоло мүсбәт әһвал-руһијјәсини горујуб сахлајыр, һәтта мәни дә руһландырырды. Үстәлик, ону мүалиҹә етсинләр дејә ән јахшы һәкимләри ахтарыб тапмаға чалышырдыг. Илариа илә бирликдә Јеһоваја чохлу дуа едирдик ки, ҝәләҹәкдә үзләшәҹәјимиз вәзијјәтләрдә мөһкәм галмаға бизә көмәк етсин. Бунунла белә, о ҹүр ҝүҹлү вә динамик бир инсан ҝөзүмүн өнүндә шам кими әријирди. 2010-ҹу илдә онун өлмәси мәним үчүн бөјүк зәрбә олду. Буна бахмајараг, 45 ил әрзиндә онунла бирҝә етдијимиз ишләр барәдә фикирләшмәк мәнә раһатлыг ҝәтирирди. Биз Јеһоваја малик олдуғумуз шејләрин ән јахшысыны вермишик. Әминәм ки, О, бизим чәкдијимиз зәһмәти унутмајаҹаг. Мән Исанын Јәһја 5:28, 29 ајәләриндә дедији сөзләрин јеринә јетәҹәји вахты — Паолонун дириләҹәји ҝүнү сәбирсизликлә ҝөзләјирәм.\n«Мән һәлә дә үрәјимин дәринликләриндә Нуһун һекајәсини севән һәмин балаҹа гызҹығазам. Һәлә дә гәтијјәтлијәм»\nМән һәлә дә үрәјимин дәринликләриндә Нуһун һекајәсини севән һәмин балаҹа гызҹығазам. Һәлә дә гәтијјәтлијәм. Мәндән нә тәләб етмәсиндән асылы олмајараг, Јеһоваја итаәт етмәк истәјирәм. Әминәм ки, сынаглар, гурбанлар вә гоһумларымыздан кимисә итирмәк Јеһованын верәҹәји хејир-дуаларла мүгајисәдә һеч нәдир. Мән өзүм буна шәхсән әмин олмушам вә сизи дә әмин едирәм ки, буна дәјәр.


Q=7	C=7	SS=4	LS=0	PS=0	DC=0	LC=0	SD=0	BS=0	G0=31	G1=24	G2=9	DLID=az_RU	BODY=Nur-az.com - ГӘДИР-ХУМ БАЈРАМЫНЫЗ МҮБАРӘК\nГӘДИР-ХУМ БАЈРАМЫНЫЗ МҮБАРӘК\nАллаһым! Сәни шаһид тутурам вә Сәнин шаһидлијин кифајәтдир ки, мән өз тәблиғ вә рисаләт вәзифәмә әмәл етдим.\nГәдир-Хум хүтбәсиндә Имам Әлинин (ә) таныдылмасы\nҺәзрәт Пејғәмбәрин (с) вида һәҹҹиндән гајыдан заман Гәдир-Хум чөлүндә һүҹҹәтини тамамлајыб, Имам Әлини (ә) өзүндән сонра рәһбәр вә вәли елан етмәси – тарихин унудулмаз мүһүм һадисәләриндән биридир. Һәзрәт (с) бу сәһрада унудулмаз бир хүтбә сөјләмишдир ки, һәмин хүтбәдә вилајәтин сирләрини ачмыш вә инсанлара һәгиги Илаһи рәһбәрин хүсусијјәтләрини бәјан етмишдир. Имам Әлини (ә) мүсәлманлара танытмыш вә әлиндән тутуб, ону өзүндән сонра рәһбәр елан етмишдир.\nБу мәшһур хүтбәдә Һәзрәт Пејғәмбәр (с) Имам Әлини (ә) неҹә таныдыр? Һәзрәт Пејғәмбәр (с) Имам Әлинин (ә) әлини тутуб јухары галдыран һалда бујурур: “Еј инсанлар! Бу Әли (ә) мәним гардашым, вәсим, елм хәзинәси, хәлифә вә мәним үммәтә ҹанишинимдир. Әли (ә) – Гураны тәфсир едәндир. Одур инсанлары һагга дәвәт едән вә одур Аллаһын разылығына сәбәб олан һәр шеји јеринә јетирән. Одур Пејғәмбәрин (с) хәлифә вә ҹанишини. Одур Әмирәл-мөминин, Аллаһ хәлгинин рәһбәр вә һидајәт едәни. Одур Аллаһын әмри илә накәсинләрин, гаситинләрин, маригинләрин гатили.\n(Еј инсанлар) О шеји ки, Аллаһын әмри илә дејирәм вә бу, Аллаһын истәдијидир ки, Онун һеч бир сөзү мәним тәрәфимдән дәјишдирилмәсин. Инди дејирәм: “Аллаһым! Һәр ким Әлини (ә) севир, (ону) сев. Һәр ким онунла дүшмәндир, (онунла) дүшмән ол. Аллаһым! Һәр ким Әлини (ә) инкар едәр, (она) ләнәт ет вә һәр ким онун һаггыны гәбул етмәз, (ону) Өз гәзәбинә ҝирифтар ет!”.\nЕј инсанлар! Әлини (ә) һамыдан үстүн билин ки, мәндән сонра һәр бир гадын вә кишидән даһа үстүн вә даһа јүксәкдир. (Билин ки) Аллаһ бизә хатир аләмдә оланлара рузи верәр вә варлыг аләми бәргәрар олар. Һәр ким мәним бу сөзүмү инкар едәр – мәлундур, мәлундур вә Аллаһ дәрҝаһында гәзәбә ҝәләндир.\nАллаһым! Әҝәр инди Әлини (ә), Сәнин вәлини өз ҹанишимин тәјин етдимсә, Сәнин инсанлар үзәриндә олан немәтинин тамамланмаг вә динин камала чатмасына сәбәб олан әмри бәјан етдимсә һамысы-һамысы Сәнин әмринлә олмушдур.\nЕј инсанлар! Аллаһ Тәала сизин дининизин камалыны имамәтдә вә Әли (ә) вилајәтиндә гәрар вермишдир. Она ҝөрә дә һәр ким она вә онун белиндән, мәним ҹанишин өвладларыма дүнјанын ахырынҹы ҝүнүнә гәдәр итаәт етмәзсә, әмәлләринин мәһв олмасына дүчар олар вә ҹәһәннәм атәшиндә ҹавидан һалда әзаб ҝөрәр. Нә әзабы јүнҝүлләшәр вә нә дә она ниҹат үчүн мөһләт вә фүрсәт вериләр.\nЕј инсанлар! Бу, Әлидир (ә) ки, мәнә һамыдан даһа чох јардым етмишдир вә мәнә һамыдан даһа лајиглидир. Инсанларын һамысындан мәнә даһа јахындыр вә мәним јанымда һәр кәсдән даһа севимли вә даһа әзиздир.\nАллаһ Тәала вә мән ондан разыјыг. Һарада ки, Аллаһ мөминләрә хитаб етмишдир, илк нөвбәдә она нәзәр салмышдыр. Мәдһ олунан ајә јохдур, мәҝәр онун һаггында. “Инсан” сурәсиндә јада салынан беһишт онун үчүндүр.\nЕј инсанлар! Әли (ә) Аллаһ дининин насири вә Аллаһ пејғәмбәринин (с) һимајәчисидир. Одур тәгвалы диндар, тәјјиб, таһир, јол ҝөстәрән вә јол тапмыш.\nПејғәмбәриниз (с) ән јахшы пејғәмбәр, онун вәсиси ән јахшы вәси, оғуллары ән јахшы вәсиләрдирләр.\nЕј инсанлар! Һәр бир пејғәмбәрин (ә) нәсли онун белиндәндир, анҹаг мәним нәслим Әлинин (ә) белиндәндир”.


Q=15	C=6	SS=0	LS=8	PS=0	DC=0	LC=0	SD=0	BS=1	G0=89	G1=87	G2=70	DLID=az_RU	BODY=Ирəван - гəдим Иран торпағыӘһли Бејт (әлејһимус сәлам) -АБНА- Хәбәр Аҝентлији – Shia News\nfevral 17, 2018 - 4:46 PM Хәбәрин коду : 882282 Мәнбә : АБНА – ХəБəр АҜeнтлијинин тəдгигат Бөлүмү Link:\nҺəр Бир иранлы үчүн гəдим Бакы, Ҝəнҹə, Бəрдə, Шəки, ДəрБəнд, Нахчыван, Тифлис шəһəрлəри нə гəдəр əзиздирсə, Ирəван шəһəри дə Бир о гəдəр əзиз вə доғмадыр. Мүхтəлиф дөврлəрдə Ирəван шəһəринин јeрлəшдији əрази һəмишə олараг гəдим Иранын əрази Бүтөвлүјүндə олмушдур. Икинҹи Русија-Иран мүһариБəси нəтиҹəсиндə 1828-ҹи ил 10 фeвралда Русија илə Иран арасында Түркмəнчај кəндиндə Бағланмыш мүгавилəдəн сонра Иран, Араз чајындан шималдакы Бүтүн ханлыгларыны о ҹүмлəдəн Ирəван, Дағыстан, Ҝүрҹүстан вə Гафгазы чар Русијасынын тəркиБ һиссəси кими таныды.\nМүгавилəнин имзаланмасында танынмыш рус јазычысы А.С.ГриБојeдов вə А.А.Бакыханов да иштирак eтмишлəр. Бакыханов Бу тарихи һадисəдə тəрҹүмəчи кими иштирак eтмишдир. Мүгавилəни Русија тəрəфиндəн Иван Паскeвич, Иран тəрəфиндəн исə Иран Шаһы Фəтəли Шаһын оғлу Шаһзадə АББас Мирзə имзаламышлар. Јалныз 1918-ҹи илдə исə, ҸəнуБи Гафгазда тарихдə илк дəфə олараг eрмəни дөвлəти јарандыгдан сонра Ирəван шəһəри гондарма Eрмəнистанын пајтахтына чeврилмишдир.\nИрəван шəһəри 40°08′ шимал eн даирəси вə 44°10′ шəрг узунлуғунда, Ағры вадисинин шимал-шəрг һиссəсиндə јeрлəшир. Дəниз сəвијјəсиндəн тəгриБəн 900-1000 мeтр јүксəкликдə салынан Ирəван шəһəри һəр тəрəфдəн Бағларла əһатə олунмушдур.\nГəдимдəн јалныз иранлыларын мəскун олдуглары Бу шəһəрин ады орта əср јазылы мəнБəлəриндə Рəван, Ирəван, Ириван кими гeјд eдилмишдир. ХИХ əсрин əввəллəриндə рус гошунлары тəрəфиндəн ишғалындан сонра шəһəрин ады Eриван (Эривань) кими јазылмыш, даһа сонралар, ХХ əсрдə тарихдə илк дəфə гондарма eрмəни дөвлəтинин пајтахтына чeврилдикдəн сонра Јeрeван адландырылмышдыр. Eрмəни тарихчилəри һазырда Јeрeван адландырдыглары шəһəрин адынын Урарту чары I Арҝиштинин дөврүндə (e. ə. 782-ҹи илдə) салынмыш EрeБуни (Ирпуни) галасынын ады илə Бағламаға чалышырлар. EрeБуни галасы јалныз һəрБи-истeһкам мəгсəдилə инша eдилмишир вə онун əтрафында һeч вахт шəһəр инфраструктуру формалашмамышдыр. Урартулуларын eрмəнилəрə һeч Бир аидијјəти олмадығы кими, гəдим EрeБуни галасынын да индики Ирəван шəһəри илə нə мəкан, нə дə тарихи Бахымдан əлагəси олмушдур. Гəдим јашајыш мəнтəгəси олан, орта əсрлəрдəн шəһəр кими формалашан Ирəван јашајыш мəнтəгəси илə, 1950-ҹи илдə архeолоjи газынтылар заманы үзə чыхан EрeБуну галасы арасында хeјли мəсафə олмушдур. Јалныз ХХ əсрин икинҹи јарысындан EрeБуни галасынын јeрлəшдији Ганлы тəпəни дə шəһəрəтрафы əразијə дахил eтмишлəр. Урартулулар дөврүнə аид тапылан михи јазылардан ајдын олмушдур ки, e.ə. VIII əсрин Биринҹи рүБүндə Ағры вадиси (Араз чајынын сол саһили вə Арпачајын ашағы ахары) урартулулар тəрəфиндəн ишғал eдилəнəдəк һəмин əрази гəдим Иран халгларындан Бири олан Аза халгынын Бөлҝəси адланмышдыр.\nИрəван шəһəри əразисиндə апарылан газынтылар заманы ашкара чыхан мадди-мəдəнијјəт нүмунəлəри ичəрисиндə индијəдəк eрмəнилəрə мəхсус һəр һансы нүмунəјə раст Ҝəлинмəмишдир. Урартулуларын сүгутундан АББасилəр хилафəтинин Бəргəрар олмасынадəк кeчəн тəгриБəн 1200 ил əрзиндə һeч бир мəнбəдə бу јашајыш мəнтəгəсинин ады чəкилмир. Бунлары Бəзи оБјeктив eрмəни тарихчилəри дə eтираф eдирлəр.\nЗəнҜи (инди Һраздан адландырырлар) вə Ҝeдəр чајларынын арасында јeрлəшəн Ирəван шəһəри орта əсрлəрдə шимал-гəрБ вə шимал-шəрг тəрəфдəн дағларла вə тəпəлəрлə, ҹəнуБ вə ҹəнуБ-гəрБ тəрəфдəн исə əкинə јарарлы вади илə əһатə олунмушду. Ирəван галасы ЗəнҜи чајынын сол саһилиндəки сылдырымлы тəпəнин үзəриндə салынмышды. Ҹоғрафи Бахымдан стратejи əһəмијјəт кəсБ eтдији үчүн Ирəван шəһəри даим мүһариБəлəр мeјданына чeврилмиш, дəфəлəрлə əлдəн-əлə кeчмишдир. МүһариБəлəр вə зəлзəлəлəр нəтиҹəсиндə Бөјүк дағынтылара мəруз галан шəһəр, һəр дəфə гыса мүддəтдə јeнидəн Бəрпа eдилмишдир. Чох мəшһур олан Ирəван галасы вə Бағлары шəһəрə Ҝəлəн Бүтүн сəјјаһларын диггəт мəркəзиндə олмуш, онлар һаггында Ҝeниш мəлуматлар вeрилмишдир.\nГуру суБтропик иглим зонасында јeрлəшəн Ирəван шəһəри, олдугҹа мүнБит вə Бəрəкəтли торпагларла əһатə олунмушдур. Мəшһур Ирəван Бағлары вə Бостанлары Ирəван ханларынын мүхтəлиф дөврлəрдə ЗəнҜи вə Ҝeдəр чајларындан чəкдирдиклəри каналларла суварылмышдыр. ЗəнҜи чајындан шəһəрдəки вə əтрафдакы Бағлары сувармаг үчүн 4 канал – Мамрə, АБуһəјат, Дəлмə вə Тəзəкəнд каналлары чəкилмишди. Шəһəрин ҹəнуБундакы Бағлар исə (ГырхБулаг) чајындан чəкилəн канал вə архларла суварылырды. Ирəван торпагларындан илдə 2-3 дəфə мəһсул Ҝөтүрүлүрдү. ХХ əсрин əввəллəринəдəк Ирəван шəһəри 4 мəнБəдəн – ЗəнҜи чајы, Сөјүдлүк адланан əразидəки чохсајлы Булаглар, Ҝeдəр (ГырхБулаг) чајынын шəһəр Бағларындан кeчəн һиссəсиндə тикилəн су анБары вə мүхтəлиф јeрлəрдə газылан кəһризлəр васитəсилə ичмəли су илə тəмин eдилирди. ХХ əсрин əввəлиндə Ирəвандан тəгриБəн 19 км узаглыгда Ҝeдəр чајынын мəнБəјиндəн (ГырхБулагдан) шəһəрə су кəмəри чəкилмишди. Бу кəмəрин чəкилмəсиндə шəһəрин имканлы азəрБајҹанлыларынын мүстəсна хидмəтлəри олмушду.\nХанлыглар дөврүндə Ирəван шəһəри дөрд кварталдан – Гала, Шəһəр (Шəһри), ТəпəБашы вə ДəмирБулаг јашајыш массивлəриндəн иБарəт олмушдур. Сајҹа чох аз олан eрмəнилəр јалныз шəһəрин əтрафындакы Бəзи гəсəБəлəрдə јашајырдылар. Шəһəр (Шəһри) массиви Ирəванын əн гəдим һиссəси олмушдур. Шəһəри гəрБиндə јeрлəшəн ТəпəБашы массивиндə (һазырда Конд адланыр) Һиндистандан Ҝəлмиш 50-јə јахын eрмəни гарачы аилəлəри (Бошалар) мəскунлашмышдылар. ТəпəБашы массивини Шəһəр массивиндəн Ирəванын адлы-санлы адамларынын чохсајлы Бағлары ајырырды. Шəһəрин ҹəнуБунда јeрлəшəн ДəмирБулаг массивиндə (һазырда Каранки Тағ адланыр) јалныз азəрБајҹанлылар јашајырдылар. Ирəван галасында исə франсыз сəјјаһлары J.Тавeрнјe вə J.Шардeнин гeјд eтдиклəри кими, јалныз мүсəлманлар (јəни азəрБајҹанлылар) јашајырдылар.\nМүасир Ирəван шəһəриндə eрмəнилəрə мəхсус јашы 200 илдəн артыг Бирҹə дəнə дə олсун тарихи-мeмарлыг аБидəси мөвҹуд дeјил. Чүнки Ирəван шəһəриндə eрмəнилəр ХИХ əсрин əввəллəриндə Русијанын Ирəван ханлығыны ишғалындан сонра тəдриҹəн Иран вə Түркијəдəн көчүБ Ҝəтирилəрəк мəскунлашдырылмышлар. Ирəвандакы тарихи-мeмарлыг аБидəлəри Шəрг мeмарлығы үслуБунда инша eдилмишди. Сəјјаһлар вə салнамəчилəр өз əсəрлəриндə Ирəваны типик мүсəлман шəһəри кими тəсвир eтмишлəр.\nИрəван шəһəри карван јолларынын кəсишдији мəканда јeрлəшдији үчүн Бурада чохлу карвансаралар вə тиҹарəт мeјданлары салынмышды. Дашдан һөрүлмүш, ортасында квадратшəкилли мeјданчалары, су һовузлары олан карвансаралар Ирəванын Ҝөзəл тикилилəриндəн һeсаБ олунурду. ХИХ əсрин əввəллəриндə Ирəванда 8 карвансара мөвҹуд олмушдур. Ҹулфа, Ҝүрҹү, ЗəрраБи хан (Сəррафхана), Таһир, Сулу, Сусуз, Авшар, Һаҹы Əли карвансараларында үст-үстə 851 көшк мөвҹуд олмушдур.\nШəһəрин мəркəзи һиссəсиндə Бөјүк Мeјдан адланан 400×400 м өлчүдə мeјдан јeрлəширди. Ағыр јүклəри чəкмəк үчүн Гантар тəрəзиси, јүнҜүл јүклəри чəкмəк үчүн Мизан тəрəзиси Бу мeјданда јeрлəширди. ДиҜəр мeјданлар Хан Бағы, Зал хан, Һүсeјнəли хан, Фəһлə Базары мeјданы адланырды. Пəнаһ хан Макинскинин имарəтинин јeрлəшдији əрази исə сон вахтларадəк Пəнаһ хан мeјданы адланырды.\nИрəванда Шəрг мeмарлыг үслуБунда 8 һамам – Шəһəр, Зал хан, Шeјхүлислам, Мeһди Бəј, Һаҹы Бəјим (сонунҹу Ирəван ханынын гардашы Һəсəн ханын гызы), ТəпəБашы, Һаҹы Əли, Һаҹы Фəтəли, Кəрим Бəј һамамлары мөвҹуд иди. Һазырда Ирəванын мəркəзиндəки РeспуБлика мeјданынын јeрлəшдији јeрдə вахтилə мөвҹуд олан Зал хан һамам комплeксиндə јeралты чајхана илə јанашы, муғамат мəҹлислəрин кeчирилмəси үчүн хүсуси отаг ајрылмышды.\nХИХ əсрин сонлары, ХХ əсри əввəллəриндə Ирəван шəһəриндə адлары азəрБајҹанҹа сəслəнəн онларла күчə мөвҹуд иди. Гəдим Ирəванда Бу күчəлəр мəшһур иди: Шəриəт, Карвансара, Гала, Султан, Чөлмəкчи, Нахчыван, Базар, Дашлы, Паша хан, ГəриБлəр оҹағы, Дəјирманлы, Мəсҹид, Фəһлə Базары, ТəпəБашы, ГəБиристан, НаиБ, Мир Ҹəфəр, Рүстəм хан, Имамрə, КорБулаг, Бəј, Кəтан, Дүканлы, Саллахлар вə с.\nБағлар дијары Ирəванда вə онун əтрафында 1473 Бағ мөвҹуд олмушдур ки, онлардан 772-си шəһəрин ичəрисиндə иди. Сəрдар Бағы, Дəлмə, АББасдəрəси, АБуһəјат, Кeшағлы, Гызылгала, Дəрə Бағы, Сəвзикəри, ХосроваБад, Сөјүдлү, Гул дəрəси, Кəнкан, Кəрпиҹхана Бағларынын ад-саны Ирəвандан чох- чох узаглара јајылмышды. Ирəван Бағларынын Бəзи мəһсуллары гурудулмуш шəкилдə Авропаја ихраҹ eдилирди.\nШəһəрдə вə онун əтрафында 45 дəјирман мөвҹуд иди. Мүсəлманлара мəхсус ҺаҹыБəјим, Мəһəммəд хан, СүБһангулу хан, Гала, Хан, Доггуз дəјирманлар шəһəрин əн Бөјүк дəјирманлары олмушдур.\nТарихи əдəБијјатда Ирəван шəһəриндə 15-ə јахын Мəсҹидин вə ики eрмəни Килсəсинин адлары кeчир. Ҝөј мəсҹид (јахуд Һүсeјнəли хан), Гала мəсҹиди (Сəрдар, јахуд АББас Мирзə), Шаһ АББас, ТəпəБашы, Зал хан (јахуд Шəһəр), СəртиБ хан, Һаҹы Новрузəли Бəј, ДəмирБулаг, Һаҹы Ҹəфəр Бəј, РəҹəБ паша, Мəһəммəд СəртиБ хан, Һаҹы Инам мəсҹидлəринин минарəлəри узагдан Ирəванын мүсəлман шəһəри олмасыны нишан вeрирди. Eрмəнистанда совeт һакимијјəти гурулдугдан сонра мəсҹидлəр Бир-Биринин ардынҹа дағыдылмышдыр. ҸəнуБи Гафгазын əн Бөјүк Мəсҹиди олан Ҝөј Мəсҹиддə Ирəван шəһəринин тарих музeји јeрлəшдирилмиш, Зал хан Мəсҹиди рəссамларын сəрҜи салонуна чeврилмишди. Јалныз ДəмирБулаг Мəсҹиди 1988-ҹи илəдəк өз мəгсəдинə хидмəт eдирди, һазырда һəмин Мəсҹид дə јeр үзүндəн силинмиш, онун јeриндə һүндүрмəртəБəли Бина уҹалдылмышдыр. Шəһəрдə мəсҹидлəрлə јанашы мөвҹуд олан Поғос-Пeтрос вə Катоғкe килсəлəри вахтилə христиан миссионeрлəринин вəсаити һeсаБына тикилмишди вə мəгсəд eрмəнилəрин шəһəрə ахыныны тəмин eтмəкдəн иБарəт иди.\n1918-ҹи илдə ҸəнуБи Гафгазда илк дəфə eрмəни дөвлəти – 1917-ҹи илин октјаБр ајында Русија чары дeврилдикдəн сонра 1918-ҹи илдə јаранан гондарма "Eрмəнистан Дeмократик РeспуБликасы" 1920-ҹи илə кими давам eдир. Eрмəнистан РeспуБликасы јарананда АзəрБајҹан Халг Ҹүмһуријјəтинин Милли Шурасы Ирəван шəһəринин пајтахт кими eрмəнилəрə Ҝүзəшт eдилмəси һаггында гəрар гəБул eтмишдир.\nХХ əсрин əввəллəринəдəк Ирəван галасы, онун ичəрисиндə јeрлəшəн Хан сарајы, АББас Мирзə Мəсҹиди шəһəрин тарихи-мeмарлыг инҹилəриндəн һeсаБ олунурду. Eрмəни вандаллары Ирəван галасыны вə онун ичəрисиндə јeрлəшəн Бүтүн тарихи-мeмарлыг аБидəлəрини тəдриҹəн јeр үзүндəн силдилəр. 1924-ҹү илдə Ирəванын Баш планы һазырланараг һəјата кeчирилмəјə Башландыгдан сонра шəһəрдə мөвҹуд олан мүсəлманлара мəхсус тарихи-мeмарлыг Бахымындан əһəмијјəт кəсБ eдəн Бүтүн аБидəлəрини Бир-Биринин ардынҹа јох eтдилəр ки, Ҝəлəҹəкдə Ирəваны "eрмəни шəһəри" кими тəгдим eдə Билсинлəр.\nХХ əсрин 30-40-ҹы иллəриндə Ирəван шəһəринин мəркəзиндəки мүсəлман мəһəллəлəри мөвҹудлуғуну горујуБ сахлајырды. Eрмəнилəр Ирəванда ХИХ əсрин əввəллəриндəн eтиБарəн мəскунлашдыглары үчүн eрмəни мəһəллəлəри мүсəлман мəһəллəлəрини үзүк гашы кими əһатəлəмишди. 50-60-ҹы иллəрдə мүсəлманларын компакт јашадыглары мəһəллəлəри, онларын гəдим гəБиристанлыгларыны јeни тикилилəр инша eтмəк Бəһанəсилə јeрлə јeксан eтдилəр.\nМүсəлманлара гаршы төрəдилəн 1905-1906-ҹы иллəр күтлəви гырғыналры, 1918-1920-ҹи иллəр сојгырымы, 1948-1953-ҹү иллəр вə 1988-1989-ҹу иллəр дeпортаситјалары Ирəван шəһəринин Ислами симасыны eрмəнилəрин хeјринə тамамилə дəјишдирди. Ирəван шəһəриндəн Мүсəлманларын мадди-мəдəнијјəт излəрини силəн, ардынҹа Бурада Бинаји гəдимдəн јашајан Мүсəлман кимлијини јох eдəрəк моноeтник eрмəни шəһəри јаратмаға наил олан eрмəнилəр инди дə тарих китаБларындан, дəрсликлəрдəн Исламын изини силмəјə чалышырлар.\nEрмəнилəр тарихи Аразын шималы, Ирəван Ханлығынын торпагларына һарадан вə нə вахт Ҝəлмишлəр?\nХХ əсрин сонларында ССРИ адланан импeријанын дағылмасы илə тарихшүнаслыг eлминдə мөвҹуд олан Бир сыра стeрeотиплəр вə сахта консeпсијалар да арадан галхмышдыр. Совeт һакимијјəти иллəриндə индики Eрмəнистан əразисинин тарихини јазмаг Бир гајда олараг eрмəнипəрəст вə eрмəни тəдгигатчыларын монополијасында олмушдур. Онлар да ујдурма “Гəдим Eрмəнистан”, “Бөјүк Eрмəнистан” консeпсијаларыны мүдафиə eдəрəк, һəмин əразидə јашамыш јəһудилəрин, јунанларын, урартулуларын, ајсорларын, фарсларын, Ҝүрҹүлəрин, алБанларын, хүсусəн дə түрклəрин тарихини eрмəнилəрин хeјринə сахталашдырмаг јолуну тутмушлар. ҺалБуки, дүнја тарихшүнаслығында һазырда eрмəни адландырдығымыз һајларын тарихи гəдəр гармагарышыг вə сахта тарихə раст Ҝəлмəк мүмкүн дeјил. Тарихлəри гəдəр, онларын eтноҜeнeзи дə зиддијјəтли вə долашыгдыр. Буну Бир чох инсафлы eрмəни алимлəри вə Авропа тəдгигатчылары да eтираф eтмишлəр. Eрмəни халгы кими, eрмəни дилинин дə һиБрид олмасыны мəшһур дилчи алим Манук АБeғјан да тəсдиг eтмишдир.\nИлк мəнБəлəр тəсдиг eдир ки, инди Eрмəнистан (Һајастан) адландырылан əразијə һајлар илк дəфə христианлығын дөвлəт дини сəвијјəсинə јүксəлмəсиндəн сонра миссионeрлəр кими Ҝəлмишлəр. Һајлар Ислам хилафəти дөврүндə Ислам динини гəБул eдəн аБориҜeн түркмəншəли Бојларын тəрк eтдиклəри дини мəБəдлəрə саһиБ чыхмыш, һəмин мəБəдлəри килсəјə чeвирмиш, eлə орадаҹа сахта тарих əсəрлəри гурашырылмышдыр. Бу Ҝүн eрмəни əлифБасы кими тəгдим eдилəн, əслиндə Өн Асијада мөвҹуд олмуш вə тарих сəһнəсиндəн силинəн халглара мəнсуБ олмуш əлифБанын да һајларын јашадыглары əразилəрдə миссионeрлəр тəрəфиндəн јајылмасы христианлығын тəБлиғинə хидмəт eтмишдир. Eрмəни əлифБасынын мүəллифи кими тəгдим eдилəн Мeсроп Маштос да христиан миссионeри олмуш вə һeч вахт индики Eрмəнистан əразисиндə јашамамышдыр.\nҺајларын тарихи христианлығын əн гəдим китаБы һeсаБ eдилəн Инҹилə вə мүхтəлиф халгларын мифолоjи гајнагларына ујғунлашдырылмыш, орада адлары садаланан шəхслəрин прототиплəри ујдурулмуш вə јeр-јурд адлары сахта тарихдə əкс eтдирилмишдир. Һајларын тарихинин атасы һeсаБ олунан вə В əср салнамəчиси кими тəгдим eдилəн јeпископ Мовсeс Хорeнасинин (Моисeј Хорeнски) “Һајларын тарихи”ни (eрмəниҹə “Һајос патмутјун” адланан Бу китаБ рус дилинə «История армян» кими тəрҹүмə eдилмəли олдуғу һалда, Билрəкдəн «История Армении» кими тəрҹүмə eдилəрəк маһијјəт тəһриф eдилмишдир) Бир чох eрмəнишүнаслар компилјатив характeр дашыјан, Башдан-ајаға анахронизмлəрдəн иБарəт олан ҹызмагара һeсаБ eдирлəр. ГəриБидир ки, eрмəни тарихчилəри Eчмиəдзин монастырынын ИВ əсрин əввəллəриндəн, һајларын əлифБасынын исə В əсрин əввəлəриндəн мөвҹудлуғуну иддиа eтсəлəр дə, М.Хорeнасинин “Һајларын тарихи”нин əн гəдим əлјазмасы ХИВ əсрдəн о тəрəфə кeчмир. Чүнки һəмин əлјазмалара заман-заман eрмəни дин хадимлəри тəрəфиндəн рeҜион халгларынын вə дөвлəтлəринин тарихинə аид Бүтөв дөврлəр ҹалаг eдилмишдир. М.Хорeнасинин “Тарихи” Авропада илк дəфə 1695-ҹи илдə тəрҹүмə eдилəрəк Амстeрдамда чап eдилмишдир. Бир сыра ГəрБи Авропа алимлəри Ла Кроза, А.Карриeрe, С.Мартeн, А.Гутшмид, eрмəни тарихчилəриндəн Н.Eмин, К.Патканов, Гр.Халатјанс, Гарагашјан Бeлə нəтиҹəјə Ҝəлмишлəр ки, М.Хорeнасинин “Тарихи”ндə БиБлијадан, eлəҹə дə јунан тарихчилəри СтраБон, Һeродот, Ктeзија, Ксeнофонтун əсəрлəриндə əкс олунмуш урартулулара, ассуријалылара, мидијалылара, сасанилəрə аид һадисəлəрин үзү көчүрүлəрəк, Бу халгларын сəркəрдəлəри, тарихи шəхсијјəтлəри һајлар кими, һəмин əразилəр исə Һајастан кими тəгдим eдилмишдир. Мəшһур eрмəни тарихчиси Лeо (Аракeл БаБаханјан) М. Хорeнасинин “Тарихи”ндə Һајкын (Һајказјанлар дөврү) төрəмəлəринин 1800 иллик тарихиндə 59 һакимин адларынын јазылдығыны, һəмин һакимлəрдəн 32-синин јалныз гуруҹа адларынын Ҝөстəрилдијини, һакимлик дөврлəринин исə Ҝөстəрилмəдијини гeјд eтмишдир. Лeо “eрмəни тарихинин атасы” һeсаБ eдилəн, М.Хорeнасини јаздығы тарихи сүни сурəтдə Инҹилə ујғунлашдырмагла христианлыға сүни хидмəт Ҝөстəрдијини, “Һајказјанлар” дөврүнүн исə һeч дə сəдагəтли салнамəчиси олмадығыны гeјд eдəрəк, онун јаздыгларынын ујдурулмуш тарих олмасы гəнаəтинə Ҝəлмишдир.\nДиҜəр eрмəни тарихчиси Бахши Ишханјан исə eрмəнилəрин өзлəринə һəгиги вəтəн һeсаБ eтдиклəри “Бөјүк Eрмəнистан”ын Русијанын һүдудларындан кəнарда – Кичик Асијада јeрлəшдијини јазыр.\nРус тəдгигатчысы Алeксандр Аннински М.Хорeнасинин тарихи мəнБə кими əсəрлəринə истинад eтдији мүəллифлəрин (Мар АБас Катина, АгафанҜeл, ЗeноБ, Фавст Бузанд) јаздыгларынын Авропа eрмəнишүнаслары тəрəфиндəн дeмəк олар ки, тамамилə инкар eдилдијини јазыр.\nДиҜəр рус Гафгазшүнасы Иван Шопeн гəдим мүəллифлəрин əсəрлəрини арашдырараг Бeлə нəтиҹəјə Ҝəлмишдир ки, һајларла eрмəнилəри eјни мəншəли һeсаБ eтмəк олмаз. Eрамыздан əввəл ХII əсрдə Балканлардан Кичик Асијаја көчүБ Ҝəлəн һајлар онлара гоһум олан фрако-фрикија тајфалары илə Бирликдə Дəҹлə вə Фəрат чајлары арасында мəскунлашмышлар. Мифолоjи рəвајəтə Ҝөрə, Ассурија чары Бeлин үзəриндə гəлəБə чалан Һајкын төрəмəлəри олан һајлар, онларын Ван Ҝөлү һөвзəсиндə мəскунлашдыглары əразилəр Һајаса (Һајастан) адланмышдыр. Һајлар, вахтилə Анадолунун Əрмəнијјə (Армeниа) јајласы адланан əразилəриндə, Урмија Ҝөлү һөвзəсиндə, һəмчинин Гафгазда јашамыш вə һуррилəрлə гарышараг тарих сəһнəсиндəн силинмиш суБар (митан) түрклəринин eрмəн адлы Бојунун ирсинə вə тарихинə саһиБ чыхмышлар. Мəһз она Ҝөрəдир ки, һазырда Бир миллəтин өзлəринин “һај”, диҜəрлəринин исə “eрмəни” адландырдығы ики ады вар. Eрмəн eтноними исə тəкҹə Анадолу вə Гафгазда дeјил, Орта Асија вə һəтта Бајкал Ҝөлүнүн архасындакы «Eрман дағлары»на гəдəр јајылмышдыр.\nМүасир eрмəни, eлəҹə дə Авропа, рус, һəтта Бəзи АзəрБајҹан тарихчилəри дə ҸəнуБи Гафгазын вə Өн Асијанын гəдим тарихиндəн Бəһс eдəркəн М.Хорeнасинин мүəллифлији илə тəгдим eдилəн сахта тарихə вə сонралар eрмəни килсəси тəрəфиндəн јазылан диҜəр сахта тарих китаБларына истинад eдир вə Бунунла да индики Eрмəнистан əразисинин гəдим eрмəни торпағы олмасы иддиасына шəрик чыхырлар. Индики Eрмəнистан əразисиндə eрмəнилəрин тəдриҹəн мəскунлашмасы 1441-ҹи илдə Гарагојунлу əмирлəринин һакимијјəти дөврүндə eрмəни католикослуғунун Киликијадан Ирəван шəһəри јахынлығындакы Вағаршапад кəндиндəки килсəјə көчүрүлмəсиндəн сонра Башланмышдыр. Авропа дөвлəтлəринин малијјəси һeсаБына eрмəни килсəлəри əтрафындакы торпаглар сатын алынараг илк eрмəни јашајыш мəскəнлəри мeјдана Ҝəлмишдир. 1763-1782-ҹи иллəрдə Eчмиəдзин католикосу олмуш Симeон Eрeванси “ҸамБр” əсəриндə вə тарихчи А.Папазјанын Матeнадаранда сахланылан алгы-сатгы сəнəдлəри əсасында тəртиБ eтдији китаБда Eчмиəдзин килсəсинин азəрБајҹанлылара мəхсус торпагларын кимдəн, нə заман вə һансы гијмəтə алынмасы Барəдə сəнəдлəр əкс олунмушдур. Əслиндə, ҸəнуБи Гафгазда əн Ҝeҹ мəскунлашан eтнос eрмəнилəрдир. Гəдим түрклəр олан саклар, скифлəр, киммeрлəр, һунлар, Барсиллəр, оғузлар, гыпчаглар Гафгазда ат ојнаданда Бу рeҜионда eрмəнилəрин һeч изи-тозу Бeлə јох иди. Eрмəни тарихчиси Карeн ЈүзБашјан тəсдиг eдир ки, түрклəр Гафгазда сəлҹугларын Ҝəлишиндəн хeјли əввəл мөвҹуд олмушлар. О, түрклəрин Кичик Асијада вə Балканларда мəскунлашмасы тарихинин IV-VII əсрлəрə тəсадүф eтдијини, VIII-Х əсрлəрдə исə күтлəви характeр дашыдығыны јазыр. К.ЈүзБашјан əрəБ хилафəти дөврүндə сəрһəд БөлҜəлəринин əмирлəринин түрк тајфа Башчыларындан сeчилдијини гeјд eдир.\nEрмəнилəр күтлəви сурəтдə инди Eрмəнистан адланан əразијə Ирəван ханлығынын Русија тəрəфиндəн ишғалындан сонра имзаланан Түркмəнчај (1828) вə Əдирнə (1829) мүгавилəлəринин шəртлəринə əсасəн Сурија вə Түркијəдəн көчүрүлүБ Ҝəтирилмишдир.\nБүтүн јухарыда дeјилəнлəрдəн Бeлə гəнаəт һасил олур ки, индики Eрмəнистан РeспуБликасынын əразисинин вə онун пајтахты Ирəванын eрмəнилəрə һeч Бир аидијјəти олмамышдыр. Бу əрази гəдим Иран јурдудур.\nДиггəт: ХəБəрдəн истифадə eтдикдə мəнБəјə истинад лазымдыр


Q=7	C=4	SS=0	LS=2	PS=0	DC=0	LC=0	SD=0	BS=1	G0=43	G1=31	G2=23	DLID=az_RU	BODY=Томас Емлин ким олуб? Нәјә ҝөрә о, Үч үгнуму рәдд едирди?\nДИЛИ: Aзәрбајҹан (кирил әлифбасы) Азәрбајҹан (латын әлифбасы) Вјетнам Данимарка Индонезија Исвеч Конго Литва Македонија Малта Непал Нидерланд Норвеч Таити Тувалу Украјна Чин (мандарин, садәләшдирилмиш) Чин (мандарин, әнәнәви) албан алман амһара африкаанс ајмара болгар га газах гуарани гырғыз дхолуо еве ермәни естон ефик зулу ибо иврит илок инҝилис испан италјан каонде каталан кечуа (Боливија) кикујју кимбунду кинјаруанда кирунди кореја коса лингала лози луганда малагаси малај мајја маҹар нзема нјанека осетин папјаменто (Аруба) папјаменто (Күрасао) полјак португал румын рус санго себуан сепеди серб серб (латын) сесуто (Лесото) сетсвана сингал словак словен сранан-тонго суаһили суаһили (Конго) тагалог таи татар тви тетела тигре тсонга тумбука түрк умбунду фин франсыз хорват чех чибемба чилуба читонга чичева шона јапон јоруба јунан ҝүрҹү Һаити креолу һилигајнон әрәб\nТОМАС ЕМЛИН ким олуб вә ону һәгигәтин тәрәфини тутмаға нә вадар едиб? Онун нүмунәсинин бу ҝүн јашајан бизләрә һансы фајдасы вар?\nБу суаллара ҹаваб вермәздән өнҹә, ҝәрәк Инҝилтәрә вә Ирландијада 17-ҹи әсрин сонлары вә 18-ҹи әсрин әввәлләриндә һөкм сүрән вәзијјәтдән аҝаһ олаг. Англикан килсәси өлкәдә ҝүҹлү һакимијјәтә малик иди. Мүхтәлиф протестант ҹәрәјанлары вә ајры-ајры инсанлар килсәнин тәлимләринә вә ајинләринә гаршы чыхырдылар.\nТОМАС ЕМЛИН КИМ ОЛУБ?\nӨлкәдә мәһз белә бир вәзијјәтин һөкм сүрдүјү бир дөврдә, 1663-ҹү ил мајын 27-дә Томас Емлин Стамфордда (Линколншир, Инҝилтәрә) дүнјаја ҝөз ачды. 19 јашында о, илк моизәсини сөјләди. Сонра о, Лондонда бир графинјанын јанында кешиш кими хидмәт етди, бир гәдәр сонра исә Белфаста (Ирландија) көчдү.\nБурада о, килсәдә хидмәт етмәјә башлады. Заман кечдикҹә Емлин, Дублин дә дахил олмагла, хидмәтини башга јерләрдә дә иҹра едирди.\nНӘЈӘ ҜӨРӘ ОНУ КҮФР ДАНЫШМАГДА ИТИҺАМ ЕТДИЛӘР?\nБу арада Емлин Мүгәддәс Китабы чох диггәтлә арашдырырды. Бу арашдырмалар нәтиҹәсиндә әввәлләр инандығы Үч үгнум тәлиминә гаршы үрәјиндә шүбһә јаранды. Мүждәләри арашдыраркән о әмин олду ки, орада дејиләнләр онун тәхминләрини тәсдигләјир.\nЕмлин Мүгәддәс Китабдан өјрәндији јени тәлими дәрһал јајмаға башламады. Лакин Дублин килсәсинин бәзи үзвләри фикир вердиләр ки, артыг о, өз моизәләриндә Үч үгнумдан данышмыр. Мүгәддәс Китабдан өјрәндикләринин башгалары тәрәфиндән мүсбәт гаршыланмајаҹағыны биләрәк о јазмышды: «Бир һалда ки өз фикрими билдирмишәм, артыг бу вәзифәдә галаҹағыма үмид едә билмәрәм». 1702-ҹи илин ијун ајында ики һәмкары онун өз моизәләриндә Үч үгнумдан данышмадығыны үзүнә демишди. Емлин етираф етди ки, даһа бу тәлимә инанмыр вә истефа вермәји тәклиф етди.\nБу китабда Емлин Исанын Күлли-Ихтијар Аллаһ олмадығыны сүбут едән дәлилләр ҝәтирди\nБир нечә ҝүнүн ичиндә о, Дублини (Ирландија) тәрк едиб Инҝилтәрәјә ҝетди. Лакин о, он һәфтәдән сонра бәзи ишләрини јолуна гојуб, бирдәфәлик Лондона көчмәк үчүн јенидән Дублинә гајытды. Бурада оларкән Емлин өз мөвгејини мүдафиә етмәк мәгсәдилә Иса Мәсиһ һагда тәдгигатлары заманы өјрәндикләрини дәрҹ етди («An Humble Inquiry Into the Scripture-Account of Jesus Christ»). Бу нәшрдә о, Мүгәддәс Јазылардан ајдын дәлилләр ҝәтирәрәк Иса Мәсиһин Күлли-Ихтијар Аллаһ олмадығыны сүбут едир. Бу, Емлинин Дублиндәки көһнә јығынҹағынын үзвләрини һиддәтләндирди. Вә она гаршы иддиа галдырылды.\n1703-ҹү ил ијунун 14-ү Емлини һәбс едиб, Дублиндәки Кралича Скамјасынын Мәһкәмәси гаршысына чыхартдылар. «Мәһкәмә просеси — олдуғу кими» китабында Емлин јазыр ки, ону күфранә шәкилдә вә пис нијјәтдән ирәли ҝәләрәк Иса Мәсиһин Аллаһа бәрабәр олмадығыны иддиа етдији бир китаб јазыб нәшр етмәкдә иттиһам етмишдиләр. Мәһкәмә просеси әсил тамаша иди. Ирландија килсәсинин једди јепископу һакимләрлә бәрабәр һаким күрсүсүндә әјләшмишди. Емлинә өзүнү мүдафиә етмәјә иҹазә верилмәмишди. Мәшһур вәкил олан Ричард Левинс Емлинә демишди ки, ону «ҹанавары овладығы кими овлајаҹаглар». Мәһкәмәнин сонунда Ирландијанын лорд-баш һакими Ричард Пајн андлылар һејәтинин үзвләринә билдирди ки, әҝәр онлар ҝөзләнилән гәрары вермәсәләр, онун «лордлары вә јепископлары бурададыр», ҝүман ки, о, әкс тәгдирдә, андлыларын шиддәтли шәкилдә ҹәзаландырылаҹағыны нәзәрдә тутурду.\n«Мән бу әзаблара [Аллаһ һаггында] һәгигәт һесаб етдијим шејләрә ҝөрә вә Онун иззәти наминә гатлашмышам» (Томас Емлин).\nМәһкәмәнин гәрары илә Емлин тәгсиркар билинәндә баш прокурор она етигадларындан имтина етмәји тәклиф етди. Лакин Емлин разы олмады. Она ҹәримә вә бириллик һәбс ҹәзасы кәсилди. Ҹәримәни өдәјә билмәдијинә ҝөрә о, һәбсханада ики ил галмалы олду, та ки досту һакимијјәт даирәләрини дилә тутуб она кәсилән ҹәзанын мүддәтини азалданадәк. 1705-ҹи ил ијулун 21-дә Емлин азадлыға бурахылды. Онун белә рүсвај олмасы мәгаләнин әввәлиндә ҝәтирилән сөзләри демәјә вадар етди: «Мән бу әзаблара [Аллаһ һаггында] һәгигәт һесаб етдијим шејләрә ҝөрә вә Онун иззәти наминә гатлашмышам».\nЕмлин Лондона көчдү. Бурада о, Уилјам Уистонла ҝөрүшдү. Уилјам Уистон да Мүгәддәс Китабы арашдырырды. О, Мүгәддәс Китабла бағлы дүзҝүн һесаб етдији һәгигәтләри дәрҹ етдијинә ҝөрә иҹтимаи гынаға мәруз галмышды. Уистон Емлинә һөрмәт едирди вә ону «гәдим мәсиһчилијин» «илк вә әсас дашыјыҹысы» адландырырды.\nНӘЈӘ ҜӨРӘ ЕМЛИН ҮЧ ҮГНУМУ РӘДД ЕДИРДИ?\nУилјам Уистон вә диҝәр мөтәбәр алим олан Исаак Нјутон кими, Емлин дә баша дүшмүшдү ки, Афанасиј иман символунда гәләмә алынан Үч үгнум тәлими Мүгәддәс Китабда јохдур. О, буну белә изаһ етмишди: «Чохлу ҝөтүр-гој етдикдән вә Мүгәддәс Јазылары арашдырдыгдан сонра... әввәлләр гәбул етдијим Үч үгнума даир фикрими дәјишмәк үчүн әсаслы сәбәб ҝөрдүм». Сонда о јазды ки, Аллаһ олан вә Иса Мәсиһи јарадан Шәхс јеҝанә Күлли-Ихтијар Варлыгдыр.\nЕмлин нәјин әсасында белә нәтиҹәјә ҝәлди? О, Мүгәддәс Китабдан Иса илә Аллаһ арасында фәрг олдуғуну ҝөстәрән чохлу ајәләр тапды. Бурада бир нечә нүмунә ҝәтирилир. (Емлинин ајәләрә вердији шәрһ курсивлә ҝөстәрилир.)\nЈәһја 17:3: «Мәсиһ һеч вахт јеҝанә тәк Аллаһ мәнасында Аллаһ олдуғуну демәјиб». Мүгәддәс Китабда јалныз бир Аллаһ јеҝанә һәгиги Аллаһ адландырылыр.\nЈәһја 5:30: «Оғул өзүнүн ирадәсини дејил, Атасынын ирадәсини јеринә јетирир».\nЈәһја 5:26: «Она һәјат верән Атадыр».\nЕфеслиләрә 1:3: «Иса Мәсиһ, адәтән, Аллаһын Оғлу адландырылса да, һеч јердә Атанын Аллаһын Атасы олдуғу дејилмир, һәрчәнд ки о, Ағамыз Исанын Атасы адландырылыр».\nЕмлин бүтүн сүбутлары нәзәрдән кечирдикдән сонра гәти шәкилдә билдирди ки, Мүгәддәс Јазыларда Атанын, Оғулун вә мүгәддәс руһун бир шәхсијјәт олдуғуну ҝөстәрән бир дәнә дә олсун ајә јохдур.\nБИЗ НӘ ӨЈРӘНИРИК?\nБу ҝүн бир чох инсанлар Мүгәддәс Китаб һәгигәтләрини мүдафиә етмәјә горхурлар. Лакин Емлин буну етмәкдән горхмады. О, белә бир суал верди: «Әҝәр инсан Мүгәддәс Јазыларда ајдын ифадә олунан ән ваҹиб һәгигәтләри ачыг етираф едә билмирсә, онда онлары охујуб арашдырмағын нә мәнасы вар?» Емлин нәјинсә хатиринә билдији һәгигәтләри данмады.\nЕмлинин вә башгаларынын гојдуғу нүмунә һәгарәтлә үзләшдијимиз тәгдирдә һәгигәти мүдафиә едиб-етмәјәҹәјимиз һагда дүшүнмәјә тәшвиг едәҹәк. Биз дә өзүмүздән соруша биләрик: «Нә даһа ваҹибдир: инсанларын рәғбәтини газанмаг, јохса Аллаһын һәгигәтләринин гејрәтини чәкмәк?»


Q=15	C=0	SS=0	LS=15	PS=0	DC=0	LC=0	SD=0	BS=3	G0=38	G1=37	G2=27	DLID=az_RU	BODY=Имам Хаменеи ҹәнабларынын Аллаһ Евинин зәвварларына мүраҹиәти - Там мәтн\nSentyabr 5, 2016 - 3:16 PM\nХәбәрин коду : 776946\nМинада баш вермиш дәһшәтли фаҹиәдән бир ил кечир. Орада бајрам ҝүнү, еһрам либасында минләрлә инсан гызмар ҝүнәшин алтында, сусуз додагла мәзлумҹасына Шәһид олдулар. Бир нечә ҝүн ондан габаг исә Мәсҹидүлһәрамда ибадәт, тәваф вә намаз һалында олан бир груп мөмин ганларына гәлтан едилди. Сәудијјә рәһбәрлији һәр ики һадисәјә ҝөрә ҝүнаһкардыр. Буну бүтүн һал шаһидләри, мүшаһидәчиләр вә техники тәһлилчиләр вурғулајырлар. Бәзи мүтәхәссисләрин нәзәриндә һадисәләрин гәсдән төрәдилдији дә, истисна едилмир. Сәудијјә режиминин Гурбан бајрамында Илаһи зикр вә Илаһи ајәләрин тәрәннүмү илә мәшғул оларкән һадисәјә мәруз галан јарыҹан јаралылары хилас етмәкдә сәһләнкарлыглары да, гәтидир. Дашүрәкли вә ҹинајәткар Сәудијјә һакимләри јарыҹан јаралылары мүалиҹә вә јардым, һәтта сусуз додаглара су чатдырмаг јеринә онлары һәлак оланларла бирликдә бағлы контејнерләрин ичиндә һәбс едиб, Шәһид етдиләр. Мүхтәлиф өлкәләрдән минләрлә аилә әзизләрини итирди вә онларын халглары матәмә гәрг олду.\nӘһли Бејт - АБНА – Хәбәр Аҝентлијинин вердији хәбәрә әсасән, Ислам Ингилабынын Бөјүк Рәһбәри Һәзрәт Ајәтуллаһүлүзма Хаменеи Бөјүк Һәҹҹ Конгреси мүнасибәти илә дүнја мүслманларына мүраҹиәтдә бујурублар.\nМүраҹиәтин там мәтнини сајтымызын зијарәтчиләринә тәгдим едирик:\nМүсәлман баҹы вә гардашлар!\nҺәҹҹ мөвсүмү мүсәлманлар үчүн мәхлугларын ҝөзүндә фәхарәт вә әзәмәт мөвсүмү, көнүлләрин халиг гаршысында нуранилији, хушу вә ибтиһал (1) мөвсүмүдүр.\nҺәҹҹ гүдси, дүнјәви, Илаһи вә иҹтимаи фәризәдир. Диҝәр тәрәфдән “аталарынызы јада салдығыныз кими , һәтта ондан даһа гүввәтли шәкилдә Аллаһы јад един” (2) әмри вә “ (вахты бәлли олан) сајылы ҝүнләрдә Аллаһы јад един!” (3) вә о бири тәрәфдән исә “ону бүтүн инсанлар үчүн истәр јерли олсун, истәрсә сәһрадан ҝәлсин бәрабәр етдик” (4) хитабы онун сонсуз вә фәргли ҹәһәтләрини ајдынлашдырыр.\nБу мисилсиз фәризәдә заман вә мәкан тәһлүкәсизлији ашкар нишанә вә парлаг улдуз кими инсанларын көнлүнә сакитлик бәхш едир вә Һәҹҹ әмәлләрини јетирән шәхсләри даим бәшәријјәти тәһдид едән истилачы залымларын һәдә-горхуларындан аманда сахлајараг, мүәјјән мүддәт әрзиндә тәһлүкәсизлијин ләззәтини онлара дадыздырыр. Исламын мүсәлманлара һәдијјә етдији Ибраһими Һәҹҹ иззәт, мәнәвијјат, вәһдәт вә әзәмәт рәмзидир. (Ибраһими Һәҹҹ) Ислам үммәтинин әзәмәтини вә онларын завала уғрамаз Илаһи гүдрәтә тәвәккүл етмәкләрини бәдхаһ дүшмәнләрә нүмајиш етдирир вә онун бејнәлхалг гулдурлар вә һеҝемон дөвләтләрин бәшәр топлумларыны мәруз гојдуғу фәсад, һәгарәт вә истизафдан узаг олдуғуну әјани ҝөстәрир. Ислама вә төвһидә әсасланан Һәҹҹ “кафирләрә гаршы чох аҹыглы, бир-бирләринә исә меһрибандырлар” (5) ајәсинин бариз нүмунәси, мүшрикләрдән чәкиниб, мөминләрлә исә үнсијјәт вә вәһдәт мәканыдыр.\nҺәҹҹ зијарәтини сәјаһәт вә турист сәфәри сәвијјәсинә ендирәнләр вә Иранын мөмин вә ингилаби халгына бәсләдикләри дүшмәнчилик вә кинләрини “Һәҹҹи сијасиләшдирмәк” үнваны илә ҝизләдәнләрдир. Онлар алчаг вә кичик шејтанлардылар ки, бөјүк шејтан Американын марагларынын тәһлүкәјә дүшмәсиндән горхурлар. Сәудијјә һакимләри бу ил Мәсҹидүлһәрам вә Аллаһ јолу үзәриндә манеә јарадараг Һаҹҹы Иранын гејрәтли вә мөмин һаҹыларынын үзүнә бағламышлар. Онлар үзүгара азғын һөкмдарлардыр ки, зүлмкар гүдрәт тахтында отурмағы дүнја истикбарыны мүдафиә етмәкдә, сионизм вә Америка илә мүттәфигликдә вә онларын истәкләрини јеринә јетирмәкдә асылы билиб вә бу јолда һәр ҹүр хәјанәтә разы олурлар.\nҺазырда Минада баш вермиш дәһшәтли фаҹиәдән бир ил кечир. Орада бајрам ҝүнү, еһрам либасында минләрлә инсан гызмар ҝүнәшин алтында, сусуз додагла мәзлумҹасына Шәһид олдулар. Бир нечә ҝүн ондан габаг исә Мәсҹидүлһәрамда ибадәт, тәваф вә намаз һалында олан бир груп мөмин ганларына гәлтан едилди. Сәудијјә рәһбәрлији һәр ики һадисәјә ҝөрә ҝүнаһкардыр. Буну бүтүн һал шаһидләри, мүшаһидәчиләр вә техники тәһлилчиләр вурғулајырлар. Бәзи мүтәхәссисләрин нәзәриндә һадисәләрин гәсдән төрәдилдији дә, истисна едилмир. Сәудијјә режиминин Гурбан бајрамында Илаһи зикр вә Илаһи ајәләрин тәрәннүмү илә мәшғул оларкән һадисәјә мәруз галан јарыҹан јаралылары хилас етмәкдә сәһләнкарлыглары да, гәтидир. Дашүрәкли вә ҹинајәткар Сәудијјә һакимләри јарыҹан јаралылары мүалиҹә вә јардым, һәтта сусуз додаглара су чатдырмаг јеринә онлары һәлак оланларла бирликдә бағлы контејнерләрин ичиндә һәбс едиб, Шәһид етдиләр. Мүхтәлиф өлкәләрдән минләрлә аилә әзизләрини итирди вә онларын халглары матәмә гәрг олду.\nМина фаҹиәси заманы һәлак оланлар арасында Иран Ислам Республикасындан 500-ә јахын шәһид вар иди. Шәһид аиләләринин үрәји һәлә дә јаралы вә көврәкдир, халг һәлә дә кәдәрли вә гәзәблидир. Амма Сәудијјә һөкмдарлары үзрхаһлыг вә пешиманлыг вә бу горхунҹ һадисәнин билаваситә сәбәбкарларыны мәсулијјәтә ҹәлб етмәк јеринә там һәјасызлыг вә гәбаһәтлә һәтта бејнәлхалг Ислами тәфтиш һејәтин тәшкилиндән бојун гачырдылар. Онлар мүттәһим күрсүсүндә отурмаг јеринә иддиачы гисминдә чыхыш едәрәк хәбислик вә башыбошлуг үзүндән Ислам Республикасы илә дәрин дүшмәнчиликләрини ашкар етдиләр, күфр вә империализмә гаршы далғаланан Ислам бајрағыны ендирмәк истәдиләр.\nСионистләрә вә Америкаја јалтагланан сијасәтчиләриндән тутмуш ачыг-ашкар Китаб вә Сүннәјә зидд фитвалар верән һарамхор вә тәгвасыз мүфтиләринәдәк, һаким режимин јаланларыны гондаран вә пешәкарлыг виҹданыны ајаг алтына атан сатгын медиалары кими тәблиғат рупорлары бош јерә чалышырлар ки, Ислам Республикасыны иранлы зәвварларын буилки Һәҹҹдән мәһрум олмаларында мүгәссир ҝөстәрсинләр. Бу фитнәкар һакимләр тәкфирчи вә шәр груплашмалары јарадыб тәҹһиз етмәклә Ислам Дүнјасыны вәтәндаш мүһарибәләринә, ҝүнаһсызларын гәтлинә вә јараланмасына мәруз гојмуш, Јәмән, Ираг, Сурија, Ливија вә бәзи диҝәр өлкәләрдә гырғынлара баис олмушлар. Һәмин бу Аллаһдан хәбәрсиз сијасәтбазлар ишғалчы сионист Исраил режиминә достлуг әлини узадараг фәләстинлиләрин ҹанјахан мүсибәтинә вә әзаб-әзијјәтләринә ҝөз јумуб, зүлм вә хәјанәтләрини Бәһрејнин шәһәр вә кәндләринә јајмышлар.\nБөјүк Мина фаҹиәсини төрәдән, Мәккә вә Мәдинә һәрәмләринин хадими ады алтында динҹ Илаһи һәрәмин һөрмәтини сахламајан вә Пәрвәрдиҝарын гонагларыны бајрам ҝүнү Минада, ондан габаг исә Мәсҹидүлһәрамда гурбанлыг едән динсиз вә виҹдансыз һөкмдарлар һазырда Һәҹҹин сијасиләшмәмәсиндән дәм вурур вә башгаларыны өзләринин төрәтдији вә баис олдуглары бөјүк ҝүнаһа хатир иттиһам едирләр. Онлар Гурани-Кәримин ҝөстәрдији шәхсләр зүмрәсиндәдирләр ки, бујурур: “ Үз чевирәндә исә јер үзүндә фитнә-фәсад төрәтмәјә чалышар, әкинләри вә нәсилләри мәһв едәр. Һалбуки, Аллаһ фитнә-фәсады дост тутмаз. Она Аллаһдан горх дејилән заман гүрур ону ҝүнаһа сөвг етдирир, беләсинә ҹәһәннәм кифајәтдир. Ора исә неҹә јаман пис бир јатагдыр” (6).\nБу ил дә бәзи мәлуматлара әсасән, иранлы вә бир сыра диҝәр милләтләрин Һәҹҹә ҝетмәкләринин гаршысыны алмагла јанашы диҝәр өлкәләрин зәвварларыны Америка вә сионист режимин ҹасуслуг органларынын көмәји илә гејри-ади нәзарәтдә сахлајараг әмн-аманлыг мәнбәји олан Аллаһ Евини һамыја тәһлүкәли етмишләр.\nБүтүн Мүсәлман дөвләт вә халглар дахил олмагла Ислам Дүнјасы сәудијјә һөкмдарларыны танымалы, онларын нәзакәтсиз, имансыз, асылы вә мадди маһијјәтләрини дүзҝүн дәрк етмәли, Ислам Дүнјасы сәвијјәсиндә төрәтдикләри ҹинајәтләринә хатир онларын јахасындан тутмалы вә Дујуфу Рәһман-Мәрһәмәтли Аллаһын гонаглары илә залымҹасына рәфтарларына хатир Мүгәддәс Һәрәмләрин идарәчилијинә вә Һәҹҹ мәсәләси һагда әсаслы фикирләшмәлидирләр. Бу вәзифәдә сәһләнкарлыг Ислам үммәтинин ҝәләҹәјини даһа бөјүк проблемләрлә үзләшдирә биләр.\nМүсәлман гардашлар вә баҹылар! Бу ил иранлы мүштаг вә ихласлы һаҹыларын Һәҹҹ мәрасиминдә јери бошдур, лакин онлар өз гәлбләри илә дүнјанын һәр јериндән ҝәлән һаҹыларын јанында олараг онларын вәзијјәтиндән ниҝарандырлар, дуа едирләр ки, мәлун тағутлар шәҹәрәси онлара зијан јетирмәсин. Дуаларынызда, ибадәтләрдә вә минаҹатларынызда иранлы гардашларынызы вә баҹыларынызы јад един, Ислам ҹамиәләринин проблемләрдән хилас олмасы, Ислам үммәтиндән мүтәкәббирләр вә сионистләрин, онларын әлалтыларынын шәринин дәф олмасы үчүн дуа един.\nМән Мина вә Мәсҹидүлһәрам шәһидләринин, 1987-ҹи илдә исә Мәккәдә шәһид оланларын (7) хатирәсини әзизләјирәм, Аллаһ Тааладан онлара мәғфирәт, рәһмәт вә үлви дәрәҹәләр диләјирәм вә Һәзрәти Бәгијјәтуллаһ Әзәми (руһи ләһул-фида) саламлајараг Ислам үммәтинин башыуҹалығы вә мүсәлманларын фитнә вә шәриндән хилас олмалары үчүн о Һәзрәтин мүстәҹаб дуасыны тәләб едирәм.\nСејид Әли Хаменеи 30 зилгәдә 1437; 2 сентјабр 2016\n1- Халигә едилән хүсуси аһәнҝли раз-нијаз.\n2- Бәгәрә сүрәси, ајә 200.\n3- Бәгәрә сүрәси, ајә 203.\n4-Һәҹҹ сүрәси, ајә 25.\n5- Фәтһ сүрәси, ајә 29.\n6- Бәгәрә сүрәси, ајә 205 - 206.\n7- 1981-ҹи илдән бәри Иран зәвварлары Һәҹҹ мәрасиминдә Мәккә шәһәриндә “Бәраәтун әнил ширки вәл мушрикин” ады алтында Исраил вә АБШ-а гаршы иллик нүмајиш кечирмишләр. Лакин 31 ијул 1987-ҹи илдә, бир кордон Сәудијјә полис вә милли ҝөзәтчиләри, Исраил вә АБШ-ын ҝөстәришилә мүшрикләрә гаршы планлашдырылан нүмајиш маршрутунун бир һиссәсини мөһүрләмиш, Аллаһ Евинин зијарәтчиләринә гаршы зоракылыг тәтбиг едәрәк өлүмҹүл издиһама сәбәб олмушлар. Сәудијјә полисләринин зәвварлара автомат силаһлардан ачдыглары атәшләр нәтиҹәсиндә 400-дән чох иранлы зәввар вәфат етмиш вә минләрлә јараланмышдыр. Бу сәудијјә режиминин иранлылара гаршы һәјата кечиртдији илк сојгырым иди.


Q=5	C=0	SS=0	LS=0	PS=5	DC=0	LC=0	SD=0	BS=0	G0=13	G1=11	G2=8	DLID=az_RU	BODY=Падшаһлығын дәстәкләнмәси — ибадәт јерләринин тикинтиси вә јардым ишләри | Аллаһын Падшаһлығы\nСолда: Алманијадакы баҹы-гардашларымыза Исвечрәдән ҝөндәрилән јардым, 1946-ҹы ил; Сағда: Јапонијада сунамидән сонра Падшаһлыг залынын бәрпасы, 2011-ҹи ил\nПадшаһлығын дәстәкләнмәси — ибадәт јерләринин тикинтиси вә јардым ишләри\nПАДШАҺЛЫГ залына дахил оланда ораны таныја билмирсиниз. Һәмишә бу бинаја баханда гүрур дујмусунуз. Һәтта, ола билсин, бир нечә ил бундан әввәл онун тикинтисиндә иштирак етмисиниз вә чохлу хош хатирәләриниз вар. Анҹаг инди үрәјиниз гүрур һиссиндән даға дөнүр: Падшаһлыг залыныз мүвәггәти олараг јардым мәркәзинә чеврилиб. Бу јахынларда јашадығыныз әразидә дашгына вә дағынтылара сәбәб олан гасырғадан сонра филиал комитәси фәлакәтдән әзијјәт чәкәнләрә дәрһал гида, палтар, тәмиз су вә саирә ҝөндәриб. Ианә едилән һәр шеј сәлигә-саһманла јығылыб. Зал еһтијаҹ дујдуглары шејләри ҝөтүрмәк үчүн ҝәлән баҹы-гардашларла долур. Чохларынын ҝөзүндән севинҹ ҝөз јашлары ахыр.\nИса Мәсиһ демишди ки, онун шаҝирдләри бир-бирләринә олан мәһәббәтдән танынаҹаглар (Јәһ. 13:34, 35). Бу бөлмәдә биз Јеһованын Шаһидләринин һәјата кечирдикләри тикинти вә јардым ишләриндә бу ҹүр мәһәббәтин әкс олундуғуну ҝөрәҹәјик. Бу мәһәббәт бизим Исанын Падшаһлығынын рәһбәрлији алтында јашадығымыза данылмаз бир сүбутдур.\nПадшаһлыг ишинин малијјәләшдирилмәси\nПул неҹә әлдә олунур? Бәс һара хәрҹләнир?\nИбадәт јерләри Аллаһа шәрәф ҝәтирир, анҹаг Онун гијмәтләндирдији јалныз бу дејил.\nЈардым ишимизин Јеһоваја мүгәддәс хидмәтимизин бир һиссәси олдуғуну һарадан билирик?


Q=16	C=2	SS=0	LS=10	PS=4	DC=0	LC=0	SD=0	BS=1	G0=46	G1=33	G2=22	DLID=az_RU	BODY=Һәвариләрин ишләри 13 | Онлајн Мүгәддәс Китаб | Јени дүнја тәрҹүмәси\nҺәвариләрин ишләри 13:1—52\nБарнәба вә Шаулу хидмәт етмәјә јоллајырлар (1—3)\nКипрдә хидмәт (4—12)\nБулусун Писидија Антакјасындакы нитги (13—41)\nҺәвариләрә диҝәр халглара үз тутмаг бујурулур (42—52)\n13 Антакјадакы јығынҹагда бу адамлар пејғәмбәрлик вә мүәллимлик едирдиләр:+ Барнәба, Гара ләгәбли Шәмун, киреналы Лукиус, һаким Һиродла бир јердә тәһсил алмыш Мәнаин вә Шаул. 2 Онлар оруҹ тутуб Јеһоваја хидмәт едән заман мүгәддәс руһ деди: «Барнәба вә Шаулу мәним үчүн ајырын.+ Мән онлары бир иш үчүн сечмишәм».+ 3 Онлар оруҹ тутуб дуа етдиләр. Сонра әлләрини Барнәба илә Шаулун үзәринә гојуб онлары јола салдылар. 4 Мүгәддәс руһ тәрәфиндән ҝөндәрилән бу адамлар Селевкијаја ҝетдиләр, орадан да Кипрә үздүләр. 5 Саламисә чатанда јәһуди синагогларында Аллаһын сөзүнү тәблиғ етмәјә башладылар. Јәһја онларын гуллуғунда дурурду.+ 6 Онлар бүтүн аданы долаша-долаша ҝәлиб Пафоса чыхдылар. Орада Барјушә адында бир јәһуди варды. О, јаланчы пејғәмбәр иди вә ҹадуҝәрлик едирди. 7 О, проконсул* Серҝи Паулусун гуллуғунда иди. Серҝи Паулус чох ағыллы адам иди вә Аллаһын сөзүнү динләмәји үрәкдән арзулајырды, буна ҝөрә дә Барнәба илә Шаулу јанына чағырды. 8 Анҹаг ҹадуҝәр Елимас (Елимас «ҹадуҝәр» демәкдир) онлара мүгавимәт ҝөстәрмәјә башлады. О, проконсулу имана ҝәлмәјә гојмурду. 9 Онда һәмчинин Булус адланан Шаул мүгәддәс руһла долду вә она зәннлә бахыб 10 деди: «Еј Иблисин баласы,+ салеһлијин дүшмәни! Сәнин ичин һәр ҹүр јалан вә писликлә долудур! Нә вахта гәдәр Јеһованын дүз јолларыны әјәҹәксән? 11 Бах, Јеһованын әли сәнә гаршы галхыб. Сән кор олаҹагсан, бир мүддәт ҝүн ишығына һәсрәт галаҹагсан». О андаҹа Елимасын ҝөзүнә гаты думан вә гаранлыг чөкдү. О, ора-бура вурнухараг өзүнә бәләдчи ахтармаға башлады. 12 Проконсул буну ҝөрәндә иман ҝәтирди, чүнки Јеһова һаггында өјрәндикләри ону валеһ етмишди. 13 Булус јолдашлары илә бирликдә Пафосдан дәнизә чыхды вә Памфилијада јерләшән Перҝијаја ҝәлди. Јәһја+ исә онлардан ајрылыб Јерусәлимә гајытды.+ 14 Булус вә Барнәба Перҝијадан чыхыб Писидија бөлҝәсиндәки Антакјаја ҝәлдиләр вә шәнбә ҝүнү синагога+ ҝириб әјләшдиләр. 15 Төврат*+ вә Пејғәмбәрләрин китабы охундугдан сонра синагогун рәисләри онларын јанына адам ҝөндәриб сорушдулар: «Гардашлар, халгы руһландырмаға сөзүнүз варса, бујурун, сөјләјин». 16 Булус ајаға галхды, әли илә ишарә едиб сөзә башлады: «Еј исраиллиләр вә үрәјиндә Аллаһ горхусу оланлар, мәни динләјин. 17 Исраил халгынын Аллаһы ата-бабаларымызы сечди. Бу халг гүрбәтдә, Мисир торпағында јашајаркән ону уҹалтды, ҝүҹлү голу илә орадан чыхартды.+ 18 Аллаһ тәхминән гырх ил әрзиндә сәһрада онлара дөздү.+ 19 Кәнан торпағында једди халгы мәһв едәндән сонра торпағы ирс олараг онлара верди.+ 20 Бүтүн бунлар тәхминән дөрд јүз әлли ил әрзиндә баш вермишдир. Аллаһ Ишмуил пејғәмбәрин дөврүнә гәдәр онлара һакимләр верди.+ 21 Амма сонра онлар падшаһ тәләб етдиләр+ вә Аллаһ онларын үзәриндә Бинјамин гәбиләсиндән Киш оғлу Талуту падшаһ гојду.+ Талут гырх ил һакимијјәт сүрдү. 22 Аллаһ ону тахтдан салыб Давуду онлар үчүн падшаһ гојду.+ О, Давуд һаггында шәһадәт верәрәк демишди: “Мән Јәссә+ оғлу Давуду тапдым, о, Мәним үрәјимҹәдир.+ О, истәдијим һәр шеји едәҹәк”. 23 Аллаһ вәдинә садиг галыб бу адамын өвладлары арасындан Исраилә хиласкар верди. Бу хиласкар Исадыр.+ 24 Онун ҝәлишиндән әввәл Јәһја бүтүн Исраил халгына төвбә рәмзи олан вәфтизи тәблиғ етмишди.+ 25 Хидмәтинин сонуна јахын Јәһја дејирди: “Мәни ким һесаб едирсиниз? Мән о шәхс дејиләм. Мәндән сонра ҝәлән вар, мән онун ајағындакы сәндәлин бағыны белә, ачмаға лајиг дејиләм”.+ 26 Еј гардашлар, Ибраһимин оғуллары вә үрәјиндә Аллаһ горхусу оланлар, бу хилас хәбәри бизә ҝөндәрилиб.+ 27 Јерусәлим әһли вә онларын рәһбәрләри ону гәбул етмәдиләр. Онлар чыхардыглары һөкмлә Пејғәмбәрләрин дедикләрини,+ һәр шәнбә ҝүнү уҹадан охунан сөзләри јеринә јетирдиләр. 28 О адамда өлүмә лајиг бир шеј тапмадылар,+ амма Пилатдан ону едам етдирмәји тәләб етдиләр.+ 29 Онун һаггында јазылмыш һәр шеји јеринә јетирдикдән сонра ону дирәкдән ендириб сәрдабәјә гојдулар.+ 30 Лакин Аллаһ ону дирилтди+ 31 вә о, Ҹәлиләдән онунла бирликдә Јерусәлимә ҝәлмиш адамлара хејли вахт әрзиндә ҝөрүндү. Бу адамлар инди халга онун һаггында шаһидлик едирләр.+ 32 Беләликлә, биз сизә ата-бабаларымыза верилмиш вәд һаггында мүждәни чатдырырыг. 33 Аллаһ Исаны дирилтмәклә+ бу вәди онларын өвладлары, јәни бизим үчүн јеринә јетирди, неҹә ки икинҹи мәзмурда дејилир: “Сән Мәним оғлумсан, бу ҝүн Мән сәнә Ата олдум”.+ 34 Аллаһ ону дирилтди, о, бир дә чүрүјән вүҹудда олмајаҹаг. Аллаһ бу фикри белә ифадә едиб: “Мән сизә Давуда вәд етдијим сарсылмаз мәһәббәти ҝөстәрәҹәјәм”.+ 35 Башга мәзмурда да белә дејилир: “Гојмазсан вәфалы бәндән чүрүсүн”.+ 36 Давуд өз ҝүнләриндә Аллаһа хидмәт етди вә сонра өлүм јухусуна ҝетди. О, ата-бабаларынын јанында дәфн едилди вә чүрүдү.+ 37 Аллаһын дирилтдији о инсан исә чүрүмәди.+ 38 Гардашлар, буну билин ки, биз сизә бу адам васитәсилә ҝүнаһларын әфвини билдиририк.+ 39 Бәли, Мусанын Гануну илә сиз ҝүнаһсыз сајыла билмәздиниз,+ амма иман ҝәтирән һәр кәс бу адамын васитәсилә ҝүнаһсыз сајылыр.+ 40 Буна ҝөрә дә өзүнүзү ҝөзләјин ки, Пејғәмбәрләрин китабында дејилән бу сөзләр сизин башыныза ҝәлмәсин: 41 “Еј ришхәндчиләр, бахын вә мат галын, мәһв олун, чүнки Мән сизин зәманәдә елә бир иш ҝөрәҹәјәм ки, онун һаггында сизә әтрафлы данышсалар да, әсла инанмајаҹагсыныз”».+ 42 Булус вә Барнәба чөлә чыханда ҹамаат јалвар-јахар едиб онлардан хаһиш етди ки, ҝәлән шәнбә дә бу һагда данышсынлар. 43 Синагогдакылар дағылышандан сонра јәһудиләрин вә прозелитләрин арасындан хејли мөмин адам Булусла Барнәбанын далынҹа ҝетди. Онлар бу адамлары Аллаһын лүтфүнә лајиг јашамаға тәшвиг едирдиләр.+ 44 Ҝәлән шәнбә ҝүнү демәк олар ки, бүтүн шәһәр Јеһованын сөзүнү динләмәјә јығышды. 45 Јәһудиләр бир белә ҹамааты ҝөрәндә пахыллыгдан алышыб-јандылар вә күфр даныша-даныша Булусун дедикләринә гаршы чыхмаға башладылар.+ 46 Булус вә Барнәба ҹәсарәтлә дедиләр: «Аллаһын сөзү илк нөвбәдә сизә чатдырылмалы иди.+ Мадам ки сиз бу сөзү рәдд едирсиниз вә өзүнүзү әбәди һәјата лајиг һесаб етмирсиниз, биз диҝәр халглара үз тутуруг.+ 47 Јеһова бизә белә әмр едиб: “Мән сәни халглар үчүн нур тәјин етдим ки, јерин нәһајәтләринәдәк ниҹат апарасан”».+ 48 Башга халглардан оланлар бу сөзләри ешидәндә чох севиндиләр вә Јеһованын сөзүнү мәдһ етмәјә башладылар. Әбәди һәјата апаран јолда јеримәјә мејли оланларын һамысы иман ҝәтирди. 49 Јеһованын сөзү бүтүн о әразијә јајылырды. 50 Лакин јәһудиләр шәһәрин диндар вә һөрмәтли гадынларыны, һәмчинин нүфузлу адамларыны гызышдырыб Булус илә Барнәбаја гаршы галдырдылар+ вә онлар һәвариләри өз торпагларындан говдулар. 51 Булус вә Барнәба ајагларынын тозуну чырпыб* Конјаја ҝетдиләр.+ 52 Шаҝирдләрин севинҹи ашыб-дашыр,+ онлар мүгәддәс руһла долурдулар.\nҺәвариләрин ишләри 13


Q=7	C=1	SS=1	LS=6	PS=0	DC=0	LC=0	SD=0	BS=5	G0=47	G1=43	G2=28	DLID=az_RU	BODY=Nur-az.com - Гәдир-Хум - Аллаһ бу ҝүндә Исламы бир дин олараг бәјәнмишдир\nГәдир-Хум - Аллаһ бу ҝүндә Исламы бир дин олараг бәјәнмишдир\nҺәмд олсун аләмләрин Рәббинә ки, бизләри Һәзрәт Әмирәлмөмин Әлинин (ә) вилајәтиндә олан кәсләрдән гәрар верди. Аллаһа һәмд вә сәналар олсун ки, бизләрә Имам Әлинин (ә) вилајәтини танымаг тофигатыны нәсиб едиб.\n"Гәдир-Хум" - динимизин камил олдуғу ҝүндүр\nҺиҹрәтин 10-ҹу илиндә Пејғәмбәр (с) сонунҹу һәҹҹ зијарәтиндән - "Һәҹҹүл-вида"дан гајыдаркән, Зуҹан адлы јерә јетишдикдә, она јени бир вәһј назил олду. Аллаһ Тәала Пејғәмбәрә (с) бујурурду: "Еј Рәсул! Сәнә назил оланлары инсанлара чатдыр, әҝәр бу иши ҝөрмәсән, өз рисаләтини (пејғәмбәрлик миссијасыны) тамамламамыш олурсан...". («Маидә» сурәси, 67)\nБундан сонра Һәзрәт Пејғәмбәр (с) Ҹуһфә адлы јердә јол ајрыҹына чатанда, дајанмаг барәдә ҝөстәриш верди. Сонра јүз миндән артыг зәвварын гаршысында, дәвә паланларындан дүзәлдилмиш минбәрин үстүнә чыхараг, мүсәлманлара деди: "Еј инсанлар! Мән тезликлә сизин араныздан ҝедәҹәјәм, мәним өһдәмдә дә мәсулијјәт вар, сизин өһдәниздә дә. Сиз мәнә неҹә шәһадәт верирсиниз?".\nҺамы уҹа сәслә деди: "Биз шәһадәт веририк ки, сән пејғәмбәрлик вәзифәни јеринә јетирмисән, хејирхаһлыг шәртләринә әсасланараг, бизим һидајәт олмағымыз үчүн сон дәрәҹә әзмлә чалышмысан, Аллаһ бунун әвәзиндә сәнә саваб мүкафаты версин!"\nСонра Пејғәмбәр (с) бујурду: "Сиз Аллаһын бирлијинә, мәним пејғәмбәрлијимә, Гијамәт ҝүнүнүн һагг олмасына вә һәмин ҝүн өләнләрин имтаһан вермәк үчүн јенидән дирилмәсинә инанырсынызмы?"\nҺамы ҹавабында деди: "Бәли, инанырыг!"\nРәсули-Әкрәм (с) деди: "Илаһи, шаһид ол!"\nСонра о, Һәзрәт Әлинин (ә) әлиндән тутуб галдырды ки, һамы ону ҝөрсүн, орада оланлар һамысы ону танысын. Пејғәмбәр (с) бујурду: "Мөминләрин өзләринә нисбәтдә ән үстүн олан шәхс кимдир?" - мүсәлманлар ҹаваб верди: "Аллаһ вә Онун пејғәмбәри даһа јахшы билир!"\nПејғәмбәр (с) бујурду: "Аллаһ Тәбарәкә вә Тәала мәним мөвлам вә рәһбәримдир, мән исә иман ҝәтирәнләрин рәһбәријәм вә онларын ишләриндә өзләриндән даһа мәсулијјәтлијәм!".\nСонра бујурду: "Мән һәр кимин рәһбәријәмсә, бу Әли (ә) - онун рәһбәридир".\nБу сөзләри дөрд дәфә тәкрар етди вә сонра дуа етди: "Илаһи! Әли (ә) илә достлуг едәнләрлә достлуг ет, дүшмәнләри илә дүшмән ол, ону севәнләри сев, она гаршы гәзәбли оланлара Сән дә гәзәбли ол, она көмәк едәнләрә көмәк ет, она көмәк етмәкдән бојун гачыранлара көмәк етмә, ону һаггдан ајырма вә һаггы һәмишә онунла бирликдә ет!"\nСонра әлавә етди: "Бурада һазыр оланларын вәзифәси - бу хәбәри бурада олмајанлара чатдырмагдыр".\nӘзиз Пејғәмбәрин (с) хүтбәси сона чатандан сонра ҹамаат дағылмамыш, Гурани-Кәримин ајәси назил олду: "Бу ҝүн Мән сизин үчүн диними камил, һөҹҹәтими исә тамам етдим. Сизин үчүн дин олараг Исламы бәјәндим...". («Маидә» сурәси, 3)\nБундан сонра Пејғәмбәр (с) бујурду: "Аллаһ бөјүкдүр, Аллаһ бизим үчүн өз динини тәкмилләшдирди вә немәтләрини бизим үчүн тамам етди. Мәним пејғәмбәрлијими вә Әлинин (ә) мәндән сонра ҹанишиним олмасыны бәјәнди".\nБу заман севинҹ сәсләри уҹалды. Бүтүн сәһабәләр Һәзрәт Әлијә (ә) јахынлашараг дедиләр: "Ја Әли, сән бизим вә бүтүн иман ҝәтирәнләрин рәһбәри олдун! Сәни тәбрик едирик!"\nНазил олунан ајәдән ҝөрүнүр ки, Пејғәмбәримизин (с) өмрүнүн сонунда, мүһүм бир мәсәлә галмышды ки, о мәсәлә һәлл олунмаса иди, рисаләт тамамланмајырды. Пејғәмбәрин 23 иллик зәһмәти илә бәрабәр олан вә мүсәлманларын билмәси зәрури олан бу мәсәлә - онларын билдикләри мәтләбләри тәкрарламаг дејил, Пејғәмбәрдән (с) сонра өз мүгәддәратларынын кимә тапшырылмасы мәсәләси иди. Тәбии ки, бу мәсулијјәт дә инсанларын ән фәзиләтлисинә вә ән үстүнүнә тапшырылмалы иди ки, бу шәрәфли ишин өһдәсиндән ҝәлә билсин.\nГәдир-Хум - динин камилләшмә бајрамы, мүбарәк динимизин Аллаһ Тәала тәрәфиндән бәјәнилдији бир тарихдир.\nӘли (ә) вилајәтинә ҝөрә Рәббимизә һәмд\nИнанҹымызын нәзәриндә һәмд - ән өнәм вериләси мәсәләләрдән биридир. Һәр ҝүн намазда да биз дәфәләрлә һәмд едирик - “Әлһәмдулилләһи Раббил-аләмин” дејирик. Тәфсиршүнаслар Гурани-Кәримдә ҝәлән “һәмд” анламынын изаһында бәјан едирләр ки, “һәмд” - маһијјәтҹә, зати етибарилә ҝөзәл ишләрә аид олур, онлара дүшүр. Јәни биз, пис ишә ҝөрә, јахшы олмајан бир ишә ҝөрә “һәмд” демәрик. “Һәмд” јалныз ҝөзәл олан мәсәләләрә аиддир.\nБизим һәр ҝүн гылдығымыз намазда, “Фатиһә” сурәсиндә дедијимиз “Әлһәмдулилләһи Раббил-аләмин” о демәкдир ки, јәни, бир нечә сајда олан дејил, бир нечә формада олан дејил, бүтүн “һәмд”ләр, “һәмд” адына олан һәр нә варса, һамысы аләмләрин Рәбби олан Аллаһа аиддир. Бу, о демәкдир ки, бүтүн “һәмд”ләр бизләри вар едән, бизләри тәрбијә едән, һәр ан вүҹуд верән, һәр ан мөвҹудијјәтимизи тәмин едән, һидајәт едән, истигамәтләндирән Рәббимизә аиддир. Чүнки, Рәббимиз бүтүн бу садалананлары о гәдәр ҝөзәл едир ки, бүтүн “һәмдләр” јалныз Она аиддир.\nҺәмин “Раббил-аләмин”ин ичәрисиндә олан ән мүһүм мәсәләләрдән дә бири будур ки, Рәббимиз бизләрә Имам Әли (ә) вилајәтини нәсиб едиб. Аллаһ Тәала инсана өзүнү танымаг үчүн ағыл вериб, өзүнү дәрк етмәк үчүн шүур вериб. Әҝәр ҝеҹә-ҝүндүз бунун һәмдини етмәк истәсәк, едиб гуртара билмәрик. Һәлә башга мәсәләләр кәнара галсын, инсанын бүтүн өмрү бир дәркетмә вә шүура малик олмағын һәмдини белә етмәјә чох аздыр.\nИнсан о гәдәр чашыб, о гәдәр хәталыдыр, о гәдәр унутгандыр ки, бәзән вахтыны гәрибә-гәрибә мәсәләләрин ардынҹа ҝетмәјә сәрф едир. Аллаһ бизләрә сонсуз сајда немәтләр нәсиб едиб. Амма, бунун ән бөјүјү, ән биринҹиси вә ән зәруриси - ағыл немәтидир. Әҝәр ағыл олмаса, Ону таныја билмәрик, ағыл олмаса, Онун бујурушларыны анлаја билмәрик. Мәһз ағылын һесабына биз Рәббимизин нәбиләрини (ә) таныја билирик, нүбуввәт немәтиндән бәһрәләнә билирик. Биз ағылын һесабына Һәзрәт Әмирәлмөминин Әлинин (ә) вилајәтинин лабүдлүјүнү, зәрурилијини, бирмәналылығыны анлаја билирик. Елә буна ҝөрә дә бүтүн һәмдләрин Аллаһа вә јалныз Аллаһа, аләмләрин Рәбби олан Аллаһа мәхсус олдуғуну играр едирик.\nГәдир-Хум - бајрамларын бајрамы\nГәдир-Хум ҝүнүнүн хүсуси әмәлләриндән бири дә елә будур ки, мөминләр бир-бири илә ҝөрүшән заман бу зикри ифадә едәрләр: “Һәмд олсун о Аллаһа ки, бизләри Һәзрәт Әмирәлмөмининин (с) вилајәтиндән јапышанлардан, тутанлардан гәрар вериб”. Бу, Аллаһын Рәбблијинин, Рәбб кими бизә лүтф етдикләринин, Рәбб кими бизә һәдијјә, инајәт етдикләринин анҹаг биридир ки, ҝеҹә-ҝүндүз буна ҝөрә һәмд етсәк дә, аздыр. Һәмдимиз буна ҝөрәдир ки, Рәббимиз бизә ән камил вә ҝөзәл инајәти илә Һәзрәт Әлинин (ә) вилајәтини танымағы нәсиб едиб.\nГәдир-Хум ҝүнү - бајрамларын бајрамыдыр. Гәдир-Хум бајрамы бәзи һәдисләрә ҝөрә, бајрамларын ән ҝөзәлидир. Чүнки Гәдир-Хум ҝүнү елә бир ҝүндүр ки, онун һаггында Рәббимиз Өзү Гурани-Кәримдә данышыб. Рәббимиз бу ҝүн һаггында Өзү бирбаша, ајдын шәкилдә бәјан едир. Рәббимиз чатдырыр ки, Гәдир-Хум ҝүнү - бир ҝүндүр ки, динимиз һәмин ҝүн камала чатыб.\nГәдир-Хум елә бир ҝүндүр ки, бу ҝүндә Һәзрәт Әлинин (ә) Пејғәмбәрдән (с) сонра бүтүн мүсәлман кимлијинә малик олан инсанлар үчүн вилајәтинин елан олунмасы илә, Пејғәмбәрдән (с) сонра динин битмәдији, Исламын нәзәри олараг јекунлашмадығы, динин әмәли јашантысынын Әлини (ә) танымагдан вә Әли (ә) јолчусу олмагдан кечдији бәјан едилир. Буну Гурани-Кәрим динин камала чатдығы, немәтләрин тамам олундуғу бир ҝүн кими бәјан едир.\nГурани-Кәрим бу ҝүнү Исламын бир дин олараг Аллаһ тәрәфиндән бәјәнилмиш олдуғу ҝүн кими бәјан едир. Јәни Әлини (ә) танымаг олмаса, Һәзрәт Әмирәлмөмининин (ә) вилајәтинин дәрки олмаса, Һәзрәт Әлинин (ә) јолчусу олмаг олмаса, дин нагис олар, немәтләр тамамланмаз, Ислам Аллаһ тәрәфиндән бәјәнилмиш һалда олмаз. Гәдир-Хум ҝүнү - бу һәгигәтләрин бәјан олундуғу ҝүндүр.\nИслам дини Әмирәлмөмининин (ә) вилајәти илә камиллијә чатды\nГәдир-Хум елә бир ҝүндүр ки, динимизин камил олмасы она аиддир. Бу ҝүн - дүнјанын һәр бир јериндә уҹалан, дүнјанын бүтүн ҹоғрафијаларында ағыллы, дүшүнҹәли, виҹданлы инсанларын гәлбләрини фәтһ едән, дүнјанын һәр гарышында инсанларын гәлбләриндә минарә уҹалдан, инсан гәлбләриндә азан сәси уҹалдан Ислам дининин камиллијә чатдығы бир ҝүндүр.\nО динимиз ки, онун мәнтиги гаршысында, онун әхлагы гаршысында, тәмизлији гаршысында, сивилизасија иддиасында оланларын бәзиси өз дәјәрләриндән ҝери чәкиләрәк көһнә Авропа барбарлығына, насистлијә, фашизмә гајытмагдадырлар вә дәлиллә јох, мәнтиглә јох, минарәләри гадаған етмәклә, бәзән һиҹабы јасагламагла она ҝүҹ ҝәлмәк фикринә дүшүрләр. Бу ҝүн, бүтүн дүнјанын онун әзәмәтини дәрк етмәкдә олдуғу, Ислам дүшмәнләринин әлиндән ҝәләни едәрәк, онун гаршысына чыхмаға чалышдығы бир динин камиллијә чатдығыны Аллаһ Гуранда бәјан едир.\nИслам бир дин олараг аддым-аддым Әрәбистан јарымадасындан јајылараг, ҹоғрафијасыны ҝенишләндирди. Дүнјанын һәр бир јеринә јајылды, јајылаҹаг вә ән чәтин вәзијјәтләрдә дә јајылмагдадыр. Вә бу ҝүн Исламын минарәләри илә заһирдә нә етмәк истәсәләр дә, гәлбләрдә һеч ким һеч нә едә билмәјиб вә едә дә билмәјәҹәк. Дүнјада сөкүлән мәсҹид вә минарәләрин мүгабилиндә ахтарышда олан виҹданлы гәлбләрдә даһа чох минарәләр уҹалаҹаг.\nГәдир-Хум - ирадәви севинҹин јашантысы олан ҝүндүр\nБајрам ҝүнү ҝәрәк инсан бајрамын нә олдуғу барәдә дә дүшүнсүн. Бајрам о ҝүндүр ки, инсан һәмин ҝүн Аллаһ бәндәси ола билир. Бајрам о ҝүндүр ки, биз һәмин ҝүнү Аллаһын бәјәндији кими јашаја билирик, Аллаһын чәкиндирдикләриндән чәкинирик. Бу мәнада инсан өз һәјатында Рәббиндән бол-бол бајрам ҝүнләри истәмәлидир.\nГәдир-Хум бајрамы да елә бир ҝүндүр ки, онун бир нечә ҝүн әрзиндә гејд олунмасына еһтијаҹ вар. Бу ҝүнүн ичәрисиндә о гәдәр фәлсәфәләр, ҝөзәлликләр вар ки, онларын ачылышы үчүн хејли вахта еһтијаҹ вар. Бирҹә буну демәк кифајәтдир ки, Гәдир-Хум елә бир бајрамдыр ки, Рәббимиз һәмин ҝүндә севинмәји вә севиндирмәји бизләрә ваҹиб, тәкидли бујуруш кими гојуб.\nНеҹә ки, Ашура ҝүнүндә ирадәви гәмләнмә, Әба Әбдиллаһын (ә) мүбарәк шәһадәти илә бағлы ирадәви кәдәр һиссини јашама кими ҝөзәл бир немәт вар, Гәдир-Хум ҝүнүндә дә ирадәви шадланма вә ирадәви севинҹи јашатма кими ҝөзәл бујуруш вар. Ҝәрәк бизләрин севинҹи вә кәдәри бунлар олсун. Ҝәрәк севинҹимиз вә кәдәримиз Аллаһа хатир олан мәсәләләрдә олсун ки, онлар бизи Рәббимизә јахынлашдырсын.\nБајрамла бағлы бәјәнилән әмәлләр\nЗүлһиҹҹә ајынын 18-нә кечән ҝеҹә хүсуси намазын гылынмасы төвсијә едилир. Бу намаз 12 рүкәтдән ибарәтдир. Бүтүн 12 рүкәт намазын һамысы далбадал гылыныр вә сонда бир салам дејилир. Намаздан сонра инсан дуа едәрәк, Аллаһдан һаҹәтләрини истәјир.\nБајрам ҝүнүнүн дә мәхсуси әмәлләри вар:\n1) Оруҹ тутмаг (бу ҝүнүн оруҹу 60 илин ҝүнаһынын кәффарәсинә бәрабәрдир; бәзи һәдисләрә ҝөрә, бу ҝүн оруҹ тутан шәхсин савабы өмрү боју тутдуғу оруҹун савабына, вә һәмчинин 100 һәҹҹ вә 100 үмрә зијарәтинә бәрабәрдир);\n2) Бајрам ҝүнүнүн гүслүнү алмаг;\n3) «Нүдбә» дуасыны охумаг;\n4) Мәсумлары (ә) зијарәт етмәк вә ја Мәсумларын (ә) зијарәтнамәсини охумаг;\n5) Һәзрәт Әлини (ә) зијарәт етмәк үчүн мәшһур олан “Әмин Аллаһ” зијарәтнамәсини охумаг;\n6) Зөһрдән јарым саат габаг 2 рүкәтли намаз гылмаг. Биринҹү рүкәтдә "Һәмд"дән сонра “Гәдр сурәсини, икинҹи рүкәтдә ”Һәмд"дән сонра лИхлас» сурәсини охумаг. Јахшыдыр ки, бу намаз ҝүнорта азанына јахын вахтда гылынсын. Намазы гуртардыгдан сонра сәҹдәјә ҝедиб, 100 дәфә Аллаһа шүкүр едиб, сәҹдәдән дуруб “Мәфатиһул-ҹинан”да ҝөстәрилән мәхсуси дуаны охумаг. Сонра сәҹдәјә ҝедиб, 100 дәфә “әлһәмдулилләһ”, 100 дәфә дә “шукранлиллаһ” десин.\n7) Мөминләрлә ҝөрүшәндә ашағыдакы зикри демәк:\nӘлһәмдулилләһилләзи ҹәәлнә минәл-мутәмәссикинә бивиләјәти Әмирил-мумининә вәл-әиммәти әләјһимус-сәлам.\n8) Сәдәгә вермәк;\n9) Силеји-рәһим - гоһум-әгрәбаја баш чәкмәк;\n10) Јени либас ҝејинмәк;\n11) Мөминләрлә бу ҝүнүн јад едилмәси илә бағлы јығышмаг;\n12) 2 рүкәтли намаз гылмаг. Һәр рүкәтдә "Һәмд"дән сонра 10 дәфә «Ихлас» сурәси, 10 дәфә "Ајәтүл-күрси", 10 дәфә "Гәдр" сурәси охумаг, намаздан сонра бу дуаны демәк: "Раббәнә иннәнә сәми’нә мунадиән әд-дуа битәвлиһи". Һәдисләрдә гејд олунур ки, бу намазын 100 мин һәҹҹ вә 100 мин үмрә савабы вар, еләҹә дә, дүнја вә ахирәт һаҹәтләринин Аллаһ тәрәфиндән асанлыгла гәбул едилмәсинә сәбәб олур вә инсана саламатлыг нәсиб олур;\n13) Мәсумлара (с) салават ҝөндәрмәк.\nБу ҝүнлә бағлы диҝәр әмәлләр дә вар ки, мүфәссәл китабларда ҝөстәрилмишдир.\nБу бөјүк бајрам мүнасибәтилә бүтүн азадхаһ вә виҹданлы инсанлары тәбрик едирик!\nАллаһым, өлмүш гәлбләримизи Һәзрәт Әмирәлмөминини (ә) танымагла әһја ет!\nАллаһым, бизләри дүнја вә ахирәтдә Һәзрәт Әли (ә) илә бирҝә ет! Амин!\nАллаһ бајрамымызы мүбарәк етсин!


Q=2	C=1	SS=0	LS=0	PS=0	DC=0	LC=0	SD=0	BS=1	G0=100	G1=61	G2=21	DLID=az_RU	BODY=Nur-az.com - Имам Хомејни (р) илә бағлы хатирәләрдән\n19 Ијун 2015\nИмам Хомејни (р) илә бағлы хатирәләрдән\nИмама чох јахын адамларындан бири ҹидди сәһвә јол вермишди вә Имам тапшырмышды ки, ону Ҹәмарана бурахмасынлар\nГум Елм Һөвзәсинин Мүдәррисләр Ҹәмијјәтинин үзвү Ајәтуллаһ Сејид Ҹәфәр Кәрими һәм Имам Хомејнинин (р) шаҝирдләриндән олуб, һәм дә шәмси 1344-ҹү илдән Имам дүнјасыны дәјишәнә гәдәр Ислам Ҹүмһуријјәтинин банисинә хидмәт ҝөстәриб. Һөвзә устады, Имам Хомејни (р) илә бағлы хатирәләрини бөлүшүр ...\nƏһли-Бејт (ә) рәвајәтләриндә бујурулур: “Бир шәхс әзиз, башыуҹа өмүр сүрмәк истәјирсә, ҝүнаһ зилләтиндән гуртулмалыдыр.” Рәвајәтдә инсан Аллаһа итаәт вә бәндәлик иззәтинә чағырылыр.\nШәмси 1344-ҹү илдә Имам Хомејни (р) Ирагда Казимејнә ҝәләндән 12 саат сонра онунла ҝөрүшдүм. Өлүмүндән тәхминән 30 саат өнҹәјә гәдәр, јәни 25 ил Имамын хидмәтиндә олдум. Бу мүддәтдә һәм онун дәрсләриндә иштирак едирдим, һәм китабларынын һазырланмасы вә чапы илә мәшғул олурдум. Имамын дәфтәрханасына ҝәлән суаллара, истифтаата ҹаваб верирдим. Имамын башга ҝөрүшләриндә дә иштирак едирдим. Бүтүн бу илләр әрзиндә истәр ҹәмијјәт арасында, истәр хәлвәтдә онун интизамлы олдуғуну, шәриәт гајдаларыны зәррәҹә позмадығыны ҝөрдүм. Имамын дини етигады јүксәк сәвијјәдә иди. Даим чалышырды ки, етигадыны әмәлдә һәјата кечирсин. Һеч вахт шәхси мәнафе вә зәрәр танымады.\nİмамын ҹазибәси онун дининдә иди. Динин тәләб етдији һәддә ҹазибәдар иди. Ејни заманда динин тәләб етдији шәкилдә бәзи инсанлардан узаг дурарды. Мүнасибәтләриндә гоһумлуг, тәләбәлик вә башга мејарлар рол ојнамырды. Имамы јахшы танымаг үчүн мәсум имамлары јахшы танымаг лазымдыр. Әмирәлмөмининә (ә) чох исрар етдиләр ки, ҝөз јумун, Мүавијә бир мүддәт иш башында галсын, сизин һакимијјәтиниз мөһкәмләнсин. Амма Әмирәлмөминин (ә) бир саат да, бир дәгигә дә бу зүлмә дөзә билмәјәҹәјини бујурду. Имам да белә иди. Һакимијјәтин Ислам зиддинә адымларыны ҝөрән кими чыхышларында она хәбәрдарлыг етди, бунун нәтиҹәси олмајанда гијам галдырды. Бәзиләри она төвсијә едирдиләр ки, бир гәдәр шаһла, баш назирлә јола ҝет ки, о бириләрлә һесаблаша биләсән. Амма Имам разылашмады, зүлмә гаршы етираз сәсини галдырды.\nТарихдә охујуруг ки, бәзиләринин пејғәмбәрә гаршы кини варды. Бу инсанлар Мәдинәјә ҝәлиб онунла јахындан таныш оландан сонра мөвгеләрини дәјишдиләр, пејғәмбәрин ҹазибәсинә дүшдүләр. Имам Хомејнидә (р) дә белә бир хүсусијјәт варды. Бир чох инсанлар онунла таныш олдугда ејнән пејғәмбәр кими һәрәкәт етдијини ҝөрүрдүләр.\nİраг Али Ингилаб Шурасынын рәсмиләри бәзән мүһүм мәсәләләрлә бағлы Нәҹәфә, Имамын ҝөрүшүнә ҝәлирдиләр. Онларын да мүәјјән истәкләри варды. Тәсәввүр едирдиләр ки, Имамы шаһ сүрҝүн едибсә, БӘӘС партијасынын әсиридирсә она нә диктә олунса мүсбәт ҹаваб верәҹәк. Иранла Ираг арасында Күрдүстан мөвзусунда ҝәрҝинлик јарананда Имамдан истәдиләр ки, шаһа гаршы чыхыб онларын хејринә сөз десин. Әслиндә шаһ режиминә гаршы олан Имам бујурду: “Һәм шаһ гәләт едир, һәм дә сиз! Ики мүсәлман өлкә олараг халгын еһтијаҹларыны тәмин етмәк әвәзинә бир-биринизлә баш-баша ҝәлмисиниз. Һәр икиниз гәләт едирсиниз. Бизә нә фәрги вар ки, Әрвәндруд Иранын олсун, јохса Ирагын. Әрвәндрудун бир тәрәфи Иран, бир тәрәфи Ирагдадыр. Дава нә үчүндүр? Ҝедин өзүнүзү ислаһ един.”\nИмамын ҝөрүшүнә ҝәләнләр һејрәтә дүшмүшдүләр. Онлар ҝөзләмирдиләр ки, Ирагда сүрҝүндә олан бир шәхс Ираг Али Ингилаб Шурасынын команданлары илә белә даныша биләр. Сонралар Ираг тәһлүкәсизлик идарәсинин рәиси демишди ки, бу сејид бизимлә сәрт данышыр, ону өлкәләдән чыхараҹағам. Бу хәбәри Имама чатдыранда белә ҹаваб вермишди: “Дүшүнүрсүнүз ки, мән бурада раһатам?! Сиз кимсиниз ки, мән сизин кәнарынызда хошһал олум?! Паспортума мөһүр вурун, һара истәјирсиниз ҝөндәрин. Сизин нә дәјәриниз вар ки, сизә хатир бурада галым!”\nİмам сүрҝүндә олдуғу илләрдә бир дәфә БӘӘС режими әзадарлыг мәҹлисинин гаршысыны алмаг истәди. Јенә дә мәмурлар Имамын ҝөрүшүнә ҝәлдиләр ки, ондан разылыг алсынлар. Имамын гајдасы бу иди ки һеч вахт Ираг дөвләт рәсмиләри отаға дахил оланда ајаға галхмазды. Онларла сәрт данышарды. Имам бујурду: “Сизин гоншулуғунузда Иран адлы бир мәмләкәт вар. Орада Рзахан адлы бири һаким иди. О ҝедәндә халг онун јеринә кимин ҝәләҹәјини дүшүнмәдән бајрам едирди. Сиз дә онун кими посту итирәҹәјиниздән горхурсунуз. Әҝәр пост әлдә галан олсајды өтүр-өтүрлә сизин дә әлинизә кечмәзди, әввәлки саһибинин әлиндә галарды. Горхурсунуз ки, бир ҝүн иш башындан ҝедәсиниз, халг шәнлик кечирә. Сиз һөкумәт ишләринизи ҝөрүн, әзадарлыгла нә ишиниз вар?! Сејјидуш-шүһәданын әзадарлығындан сизә нә зәрәр! Бунун сизин һакимијјәтинизә нә дәхли вар?! Ахы сиз һардан ҝәлмисиниз, неҹә вәһшиләрсиниз?!” Имамын сөзләрини ҝәләнләрә тәрҹүмә едәндә онларын рәнҝи гачды. Гәзәбдән әсирдиләр. Башларыны ашағы салмышдылар. Имам сөзүнү гуртаран кими ајаға галхыб ҝетдиләр.\nСәһәри ҝүн мәрһум Хоји дәрсә башламамышдан габаг мәрһум Һәкимин оғлу мәнә деди ки, өтән ҝүн ҹәнаб Хомејни Ингилаб Шурасы Команданлары илә неҹә рәфтар едиб?! Әҝәр сабаһ Сәддам 30 танк ҝөндәриб Нәҹәфи алт-үст етсә ким ҹаваб верәҹәк?!” Елә бу сөзләри дејән шәхси БӘӘС режими шәһадәтә чатдырды. Мән она дедим ки, Сәддам Имам Хомејнини (р) таныјыр. Билир еви һарададыр. Әҝәр лазым ҝәлсә, елә онун евинин үстүнә бир танк ҝөндәрәр. Әҝәр Имам горхан олсајды елә шаһдан горхарды. Дедим ки, Имам өз мүнасибәтләриндә кимдәнсә ҝөстәриш алмыр, Аллаһын бујуруғуну јеринә јетирир. Бәли, Имамын руһијјәси белә иди.\nМәлумат верилмишди ки, Имамы террор етмәк үчүн Ирага хүсуси груп ҝөндәрилир. Имам ҝеҹәләр һәрәмә ҝедәндә достлар бир аз аралыдан онун мүһафизәсини апарардылар. Бир дәфә ҝөзләнилмәдән ҝери чевирилиб бизи ҝөрдү вә бујурду: “Ағалар, һара ҝедирсиниз?” Дедик ки, һәрәмә. Имам һәрәми ҝөстәриб бујурду ки, һәрәмә о јолла ҝедә биләрсиниз, бујурун.” Бизим нә мәгсәдлә ону изләдијимизи билдијиндән бујурду ки, нә гәдәр ки Аллаһ гәрарлашдырмајыб, кимсә мәнә зәрәр тохундура билмәз. Әҝәр Аллаһ өлүмүмү гәрарлашдырса, кимсә бунун гаршысыны ала билмәз. Аллаһ һаҹы Аға Мустафаны рәһмәт етсин. Нәгл едирди ки, Имам бујурду:: “Бу ҝүнә гәдәр тәсәввүр едә билмәмишәм ки, горху нәдир.”\nМәрһум Ајәтуллаһ Хоји мүалиҹә үчүн хариҹә ҝедәндә БӘӘС режими Имамла ҝөрүшүб етираз етдиләр ки, тәһсил үчүн инсанларын ҝәлиб 30-40 ил бурада галмасы дүзҝүн дејил. Истәјирдиләр ки, тәһсил үчүн ҝәләнләр 3-8 илә тәһсили баша вуруб ҝетсинләр. Онлар буну тәклиф кими дејирдиләр. Ҝөзләјирдиләр ки, Имам онларын сөзүнү тәсдигләјәҹәк. Имам бујурду: “Нәҹәф Рлм Һөвзәси илә бағлы гәрар чыхармаг Нәҹәф алимләринин ишидир. Бизим рәисимиз вә ағамыз Ајәтуллаһ-Үзма Хоји илә ҝөрүшүн. Аллаһ ону һифз етсин. Аллаһ тезликлә она шәфа версин вә Ирага гајытсын. Сизин дедикләринизлә бағлы Нәҹәф мүҹтәһидләри гәрар чыхармалыдыр.”\nİраг мүҹтәһидләриндән бири Нәҹәфдән мүһаҹирәт етмәк истәјәндә Имамла ҝөрүш истәди. Нә гәдәр исрар етдисә Имам ону гәбул етмәди. Имам бујурду: “Бу шәхс әввәлҹәдән өзүнү Иран шаһына сатыб. Мәнимлә нә иши вар. Бура нә үчүн ҝәлиб?! Мәҝәр билмир ки, мәним мәгсәдим, фикрим нәдир?! Бу ҝүнә гәдәр мәнимлә мәсләһәтләшмәјиб. Инди Ирана ҝетмәк истәјир, мәни дә чиркаба буламаг нијјәтиндәдир.”\nИран шаһы вә Иран Тәһүлүкәсизлик органы илә јахын олан бөјүк бир шәхсијјәт Мәккә сәфәриндән гајытдығы заман Ирагда Имамла ҝөрүшмәк истәди. Имам ону гәбул етмәди. Бәзиләри васитәчилик етмәк истәјәндә Имам бујурду: “Мән бу адамла ҝөрүшү динимин хејринә ҝөрмүрәм. Иранда о гәдәр иш ҝөрүб, инди өзүнү пака чыхармаг истәјир. Ҝетсин төвбә етсин, паклансын.”\nİмамын нә Хојијә мәһәббәти, нә дә о бири инсанлара етинасызлығы шәхси мәсәлә дејилди. Имам өз севҝи вә биҝанәлијиндә динин мәнафеијни нәзәрдә тутурду. Динин иҹазә вердији һалда аддым атырды, дин иҹазә вермәсә кимсә ону ирәли апара билмәзди. Имамын чох јахын адамларындан бири ҹидди сәһвә јол вермишди вә Имам тапшырмышды ки, ону Ҹәмарана бурахмасынлар. Бу шәхс нә гәдәр исрар едирдисә она иҹазә верилмирди. Һәтта она демишдиләр чох исрар ҝөстәрсән бизә тапшырылыб ки, сәни һәбс едәк.\nГүтбзадә Имам сүҝүндә олдуғу заман авропадан вә башга јерләрдән ҝәлән мүхбирләри Имамдан мүсаһибә алмаг үчүн онун ҝөрүшүнә ҝәтирирди. Имама чох јахын иди, амма сонра едам едилди. Имам дин јолунда киминсә әмәлләринә ҝөз јуммазды. Имамы јахындан танымајанлар буна инана билмәз. Имам кими севирдисә, Аллаһа ҝөрә севирди, киминлә дүшмән идисә Аллаһа ҝөрә дүшмән иди.


Q=6	C=5	SS=5	LS=0	PS=0	DC=0	LC=0	SD=0	BS=1	G0=79	G1=65	G2=32	DLID=az_RU	BODY=Гајынанам вә гајынатамла неҹә јола ҝедә биләрәм? | Аилә сәадәти\nДИЛИ: Aзәрбајҹан (кирил әлифбасы) Азәрбајҹан (латын әлифбасы) Вјетнам Данимарка Индонезија Исвеч Камбоҹа Литва Македонија Нидерланд Норвеч Украјна Чин (мандарин, садәләшдирилмиш) Чин (мандарин, әнәнәви) албан алман амһара африкаанс болгар газах ермәни естон ефик зулу иврит илок инҝилис испан италјан кирунди кореја коса малагаси маҹар полјак португал румын рус себуан сепеди серб сетсвана сингал словак словен тагалог таи тсонга түрк фин франсыз хорват чех јапон јунан ҝүрҹү һилигајнон әрәб\nҸәмилә * дејир: «Рауфун анасы мәндән наразы олдуғуну ачыг-ашкар дејирди. Елә Рауф да анамҝилә ҝедәндә өзүнә гаршы ејни мүнасибәти ҝөрүрдү. Һәлә мән валидејнләримин киминләсә белә кобуд рәфтар етдијини ҝөрмәмишдим! Валидејнләримизә баш чәкмәк, демәк олар ки, һәр икимиз үчүн ишҝәнҹә иди».\nРауф дејир: «Анам дүшүнүрдү ки, һеч ким онун ушагларына тај ола билмәз. Буна ҝөрә дә елә илк ҝүндән Ҹәмиләни ҝөзүмчыхдыја салмышды. Ҹәмиләнин дә валидејнләри мәни һәмишә алчалдырдылар. Бу да арамызда проблемләрә ҝәтириб чыхарырды. Евә гајыданда бир-биримизи ҝүнаһландырараг валидејнләримизә һагг газандырмаға чалышырдыг».\nЛӘТИФӘЛӘРДӘ вә комедијаларда белә мүнагишәләр ҝүлмәли бир шеј кими тәгдим олунса да, һәјатда һәр шеј тамам башга ҹүрдүр. Һиндистанда јашајан Рина дејир: «Гајынанам узун илләр аилә һәјатымыза гарышырды. Чох вахт һирсими әримин үстүнә төкүрдүм, чүнки гајынанама сөз демәјә ҹүрәт етмирдим. Әрим һәмишә арада галырды: јазыг билмирди, мәни разы салсын, јохса анасыны».\nНәјә ҝөрә бәзи валидејнләр өвладларынын аилә һәјатына гарышырлар? Мәгаләнин ҝиришиндә сөзләри ҝәтирилән Ҹәмилә бунун сәбәбләриндән бирини изаһ едир: «Һансыса ҝәнҹ вә тәҹрүбәсиз бир адамын оғулларына вә ја гызларына саһиб чыхмасыны гәбул етмәк, ола билсин, валидејнләр үчүн чәтиндир». Ринанын һәјат јолдашы Дилип исә бунун диҝәр сәбәбини ачыглајыр: «Өвладыны боја-баша чатдыран вә онун уғрунда һәр шејиндән кечән бәзи валидејнләр дүшүнүрләр ки, инди онлары сајан јохдур. Онлар јахшы нијјәтдән ирәли ҝәләрәк нараһат ола биләрләр ки, оғул вә ја гызларынын өз аиләләрини хошбәхт едәҹәк гәдәр тәҹрүбәләри јохдур».\nДүзүнү десәк, бәзән ҝүнаһ елә ҝәнҹләрин өзүндHS.3ә олур. Ҝәлин Австралијадан олан Мајкл вә Линанын нүмунәсинә бахаг. Мајкл сөјләјир: «Лина бир-биринә чох бағлы олан вә һәр шеји бир-бириләри илә ачыгҹа мүзакирә едән аиләдә тәрбијә алыб. Буна ҝөрә дә аилә гурандан сонра о, мәнимлә мәсләһәтләшмәк әвәзинә, ҝедиб атасы илә мәсләһәтләширди. Дүздүр, гајынатам дүнјаҝөрмүш инсан иди, амма Линанын бу һәрәкәти мәнә јер еләјирди!»\nҜөрдүјүмүз кими, гајынана вә гајыната илә мүнасибәтләр аиләдә ҝәрҝинлијә сәбәб ола биләр. Сизин дә аиләниздә вәзијјәт бу јердәдир? Бир-биринизин валидејнләри илә јола ҝедирсинизми? Ҝәлин бунунла бағлы јарана биләҹәк ики проблеми вә онлары һәлл етмәјин јолларыны нәзәрдән кечирәк.\nСизин фикринизҹә һәјат јолдашыныз ата-анасына һәддиндән артыг бағлыдыр. Испанијадан олан Луис дејир: «Јолдашым елә фикирләширди ки, әҝәр онун валидејнләринә јахын јердә јашамасаг, онлара хәјанәт етмиш олур. Оғлумуз дүнјаја ҝәләндә исә мәним валидејнләрим, демәк олар ки, һәр ҝүн биздә идиләр вә бу, арвадымы гыҹыгландырырды. Бунун үстүндә арамызда тез-тез сөз-сөһбәт дүшүрдү».\nМүгәддәс Китабда никаһ һаггында дејилир: «Киши өз ата-анасыны тәрк едиб, гадынына говушаҹаг вә онлар бир бәдән олаҹаг» (Төврат, Јарадылыш 2:24). «Бир бәдән» олмаг садәҹә бир дам алтында јашамаг демәк дејил. Инди онлар үчүн биринҹи јердә боја-баша чатдыглары аилә јох, гурдуглары аилә дурмалыдыр (Инҹил, 1 Коринфлиләрә 11:3). Әлбәттә ки, һәм әр, һәм дә арвад бундан сонра да валидејнләринә һөрмәт етмәлидир. Чох вахт бу, өзүнә онлара диггәт ҝөстәрмәји дахил едир (Инҹил, Ефеслиләрә 6:2). Бу заман диггәтдән кәнарда галдығынызы һисс едирсинизсә, онда нә едә биләрсиниз?\nВәзијјәти олдуғу кими ҝөрмәјә чалышын. Бәлкә, проблем һәјат јолдашынызын валидејнләринә һәддән артыг бағлы олмасында јох, сизин өз валидејнләринизлә мүнасибәтинизин сојуг олмасындадыр? Әҝәр беләдирсә, ола биләрми ки, бу вәзијјәтә мүнасибәтинизә тәрбијә алдығыныз аилә тәсир ҝөстәрир? Бәлкә, сиз һәјат јолдашынызы валидејнләринә гысганырсыныз? (Сүлејманын мәсәлләри 14:30; Инҹил, 1 Коринфлиләрә 13:4; Галатијалылара 5:26).\nБу кими суаллара ҹаваб вермәк үчүн дүрүст олуб өзүнүзү јохламағыныз ваҹибдир. Валидејнләринизә ҝөрә аранызда тез-тез дава-далаш дүшүрсә, демәли, проблем онларда јох, сизин мүнасибәтләриниздәдир.\nНикаһда бир чох проблемләрин јаранмасына сәбәб тәрәфләрин мүәјјән мәсәләјә мүхтәлиф нөгтеји-нәзәрдән јанашмасыдыр. Мәсәләјә јолдашынызын ҝөзү илә баха биләрсинизми? (Инҹил, Филипилиләрә 2:4; 4:5). Мексикалы Адриан дејир: «Арвадымын бөјүдүјү аиләдәки мүһит бир о гәдәр дә јахшы дејилди. Буна ҝөрә дә мән онларла мүмкүн гәдәр аз үнсијјәт етмәјә чалышырдым. Нәтиҹәдә, онларла бүтүн мүнасибәтләримә сон гојдум вә илләрлә белә давам етди. Лакин бу, аиләмиздә башга проблемләрә ҝәтириб чыхарды, чүнки јолдашым өз аиләсинә, хүсусилә дә анасына јахын олмаг истәјирди».\nБир мүддәт сонра Адриан бу вәзијјәтә таразлы јанашмаға башлады. О, сөзүнә давам едир: «Һәјат јолдашымын валидејнләри илә тез-тез үнсијјәтдә олмасынын онун емосионал вәзијјәтинә пис тәсир етдијини ҝөрүрдүм. Анҹаг сонрадан баша дүшдүм ки, онларла мүнасибәтләри кәсмәк дә проблемләри һәлл етмир, әксинә, јени проблемләрә сәбәб олур. Буна ҝөрә дә баҹардығым гәдәр чалышырдым ки, гајынанамла вә гајынатамла мүнасибәтләрими дүзәлдим вә горујуб сахлајым» *.\nМӘСЛӘҺӘТ. Валидејнләриниз уҹбатындан аранызда сөз-сөһбәтин јаранмасынын, сизҹә, әсас сәбәби нәдир? Ҹавабы вәрәгләрә јазын, сонра да бир-биринизлә дәјишин. Мәсәлән, белә башламаг олар: «Мәним фикримҹә...». Һәр икинизи нараһат едән проблемләрин һәллини бирҝә тапмаға чалышын.\nҺәјат јолдашынызын валидејнләри хаһиш етмәдијиниз һалда сизә мәсләһәтләр верәрәк даима аилә ишләринизә гарышырлар. Газахыстанда јашајан Нелли дејир: «Аилә һәјатымызын илк једди илини әримин валидејнләри илә јашадыг. Гајынанам биширдијим јемәји, тәмизләдијим еви бәјәнмирди. О һәмчинин ушагларымызы неҹә тәрбијә етдијимизи дә сөз еләјирди. Бунун үстүндә һәмишә мүбаһисә дүшүрдү. Бу барәдә әримлә вә гајынанамла данышсам да, мәсәлә һәлл олунмады, әксинә, вәзијјәт әввәлкиндән дә пис олду».\nАилә гуранда сиз валидејнләринизин һимајәсиндән чыхмыш олурсунуз. Мүгәддәс Китабда дејилир ки, һәр әрин башы Мәсиһ, арвадын башы исә әрдир (Инҹил, 1 Коринфлиләрә 11:3). Бунунла белә, јухарыда гејд олундуғу кими, һәм әр, һәм дә арвад валидејнләринин һөрмәтини сахламалыдыр. Сүлејманын мәсәлләри 23:22 ајәсиндә дејилир: «Доғма атана гулаг ас, гоҹа анана хор бахма». Бәс әҝәр сизин вә ја һәјат јолдашынызын валидејнләри һәддиндән артыг аилә һәјатыныза гарышыр вә өз фикирләрини јеритмәјә чалышырларса, онда неҹә?\nВалидејнләринизин нәјә ҝөрә белә даврандығыны баша дүшмәјә чалышын. Мәгаләнин ҝиришиндә ады чәкилән Рауф дејир: «Бәзи һалларда валидејнләр садәҹә әмин олмаг истәјирләр ки, онлар сизин үчүн һәлә дә дәјәрлидирләр». Ола билсин ки, валидејнләриниз аилә һәјатыныза гәсдән мүдахилә етмирләр. Белә олан һалда Мүгәддәс Китабын «бир-биринизә тәһәммүл един вә биринизин диҝәриндән шикајәти варса, бағышласын» мәсләһәтинә риајәт етмәклә проблеми арадан галдырмаг олар (Инҹил, Колослулара 3:13). Бәс валидејнләринизин аилә һәјатыныза гарышмасы аранызда мүнагишәләрә сәбәб олурса, онда нә етмәк олар?\nБәзи әр-арвадлар мүәјјән саһәләрдә валидејнләри илә мүнасибәтләриндә сәрһәд гојмаг гәрарына ҝәлмишләр. Лакин бу о демәк дејил ки, белә бир гәрар вердијинизи валидејнләринизә кобуд шәкилдә билдирмәлисиниз *. Чох вахт һәјат јолдашынызын фикринин сизин үчүн өнәмли олдуғуну ҝөстәрмәк кифајәтдир. Јапонијада јашајан Масајуки гејд едир: «Валидејнләриниз мәсләһәт верәндә дәрһал онларла разылашмајын. Унутмајын, сизин инди өз аиләниз вар. Буна ҝөрә дә әввәлҹә бу мәсләһәт барәдә һәјат јолдашынызын нә дүшүндүјүнү өјрәнин».\nМӘСЛӘҺӘТ. Валидејнләринизин һансы һәрәкәтләринин сизин аранызда проблемләрә сәбәб олдуғуну бирликдә мүзакирә един. Даһа сонра һансы сәрһәдләри гоја биләҹәјинизи вә онлары неҹә горујаҹағынызы вәрәгә јазын. Лакин бир-биринизин валидејнләринә һөрмәт етмәји дә јаддан чыхармајын.\nВалидејнләринизин нијјәтләрини ајырд един вә онларла јаранан мүбаһисәләрин сизин аранызда сөз-сөһбәтә чеврилмәсинә јол вермәјин. Бунунла сиз бир чох мүнагишәләрдән гачына биләрсиниз. Бу барәдә Ҹәмилә дејир: «Һәрдән јолдашымла валидејнләримиз һаггында данышаркән арамыза гызғын мүбаһисә дүшүрдү. Сонрадан баша дүшдүк ки, валидејнләримизин гүсурларыны мүзакирә етмәклә бир-биримизи јаралајырыг. Мүәјјән мүддәтдән сонра биз проблемләримизи һәлл едәркән валидејнләримизин сәһвләрини бир-биримизә гаршы силаһ кими истифадә етмәмәји өјрәндик. Нәтиҹәдә, бир-биримизә даһа чох бағландыг».\n^ abz. 3 Адлар дәјишдирилиб.\n^ abz. 14 Гејд етмәк лазымдыр ки, валидејнләр ҹидди ҝүнаһ ишләдәндә, хүсусилә дә төвбә етмәјәндә аиләдә вәзијјәт ҝәрҝин ола биләр вә онларла үнсијјәти мәһдудлашдырмаг лазым ҝәләҹәк (Инҹил, 1 Коринфлиләрә 5:11).\n^ abz. 19 Бәзи һалларда сизин вә ја һәјат јолдашынызын валидејнләри илә ачыг данышмаг лазым ҝәлә биләр. Бу заман һөрмәтҹил вә мүлајим олун (Сүлејманын мәсәлләри 15:1; Инҹил, Ефеслиләрә 4:2; Колослулара 3:12).\nГајынанамын вә гајынатамын һансы ҝөзәл хүсусијјәтләри вар?\nҺәјат јолдашымы диггәтдән кәнарда гојмамаг шәртилә, валидејнләримә неҹә һөрмәт едә биләрәм?\nЈениҹә аилә һәјаты гурмусунуз? Мүнасибәтләринизи мөһкәмләндирмәкдә Аллаһын Кәламы сизә көмәк едә биләр.


Q=6	C=3	SS=3	LS=2	PS=3	DC=1	LC=0	SD=0	BS=1	G0=73	G1=59	G2=25	DLID=az_RU	BODY=Көләликдән гуртулуш. Кечмишдә вә инди\nҮЗ ГАБЫҒЫНДАКЫ МӨВЗУ Бәнзәрсиз һәдијјә\nҮЗ ГАБЫҒЫНДАКЫ МӨВЗУ Аллаһын фүсункар әнамыны дәјәрли едән нәдир?\nҮЗ ГАБЫҒЫНДАКЫ МӨВЗУ Вердији әнама ҝөрә Аллаһа шүкр един\nСелибат Аллаһын тәләбидир?\nДИЛИ: Aзәрбајҹан (кирил әлифбасы) Јава дили Азәрбајҹан (латын әлифбасы) Вјетнам Данимарка Индонезија Исвеч Камбоҹа Кирибати Конго Литва Маврики креолу Македонија Малта Мјанма Непал Ниас Нидерланд Ниуе Норвеч Самоа Соломон Адалары пиҹини Таити Тонга Украјна Фиҹи Хмонг (ағ) Чин (мандарин, садәләшдирилмиш) Чин (мандарин, әнәнәви) адангме албан алман амһара аракуан аукан африкаанс ачоли ајмара батак (каро) батак (тоба) бауле башгырд биак бикол болгар варај венда волајта га газах ган гарифуна гуарани гуахиро гырғыз дигорон дреһу дхолуо еве ермәни естон ефик занде зулу ибанаг ибо иврит илок инҝилис исланд исоко испан италјан кабре каонде карен (сго) кечуа (Ајакучо) кечуа (Боливија) кечуа (Куско) кикамба киконго кикујју килуба кимбунду кинјаруанда кирунди кисонге кичуа (Имбабура) кичуа (Чимборасо) кореја коса куангали куанјама күрд курманҹи (Гафгаз) күрд курманҹи (кирил) лингала лози ломве лувале луганда лунда макуа малагаси малај малајалам мам мамбве-лунгу масатек (Хуаутла) мајја маҹар мбунда монгол море науатл (Хуастека) науатл (Шимали Пуебла) науатл (Ҝерерро) нгангела ндебеле ндебеле (Зимбабве) ндонга нзема нјанека олу конзо оромо осетин пангасинан папјаменто (Аруба) папјаменто (Күрасао) полјак португал румын рунјанкоре рус руторо санго сарамаккан свати себуан сена сепеди серб серб (латын) сесуто (Лесото) сесуто (Ҹәнуби Африка) сетсвана сидамо сингал словак словен сотсил сранан-тонго суаһили суаһили (Конго) тагалог таи тамил татар тви телугу тетела тетум (Дили) тзелтал тив тигре ток-писин тохолабал тсва тсонга тумбука түрк умбунду урду урһобо фарс фин фон франсыз хорват чех чибемба чилуба чинјанја читонга читонга (Малави) чичева чокве чол чуваш шона јао јапон јоруба јунан ҝүрҹү Һаити креолу һауса һилигајнон һинд һири-моту әрәб\nҜөзәтчи гүлләси | № 2, 2017\nАфрика илә Америка арасындакы гул тиҹарәти ҝәлирли бизнес иди\nБаһар * адлы бир гыз Авропаја ҝетмишди. Она сөз вермишдиләр ки, орада сач устасы кими ишләјә биләҹәк. Амма ора чатандан сонра ондан фаһишәлик етмәји тәләб етдиләр. Бунун үчүн Баһары он ҝүн далбадал физики шиддәтә мәруз гојдулар. Һәмчинин ону һәдәләјиб дедиләр ки, разылашмаса, аиләсинин башына ојун ачаҹаглар.\nГәдим Мисирдә әсир ҝөтүрүлмүш гулларын тәсвири\nОну бу ишә ҹәлб едән гадын Баһардан 40 000 авро пул тәләб етди. Борҹуну гајтармаг үчүн Баһар ҝеҹәјә 200—300 авро * газанмалы иди. Баһар дејир: «Тез-тез ағлымдан гачмаг кечирди, лакин горхурдум ки, аиләмә нәсә едәрләр. Тәләјә дүшмүшдүм». Баһар секс сәнајесинин гурбаны олан дөрд милјон инсандан јалныз биридир.\nТәхминән дөрд мин ил әввәл јашамыш һәзрәти Јусиф ҝәнҹ оланда гардашлары тәрәфиндән көләлијә сатылмышды. Беләҹә, о, бир мисирлинин евиндә гул олмушду. Баһардан фәргли олараг, һәзрәти Јусифин ағасы онунла пис рәфтар етмирди. Амма сонра ағасынын арвады һәзрәти Јусифин үстүнә шәр атды вә ону зорламагда иттиһам етди. Беләҹә, һәзрәти Јусиф һагсыз јерә зиндана атылды (Јарадылыш 39:1—20; Зәбур 105:17, 18).\nҺәзрәти Јусиф гәдим дөврүн көләси иди, Баһар исә 21-ҹи әсрин. Анҹаг һәр икиси инсан алверинин гурбаны олмушду. Та гәдимдән бу ишлә мәшғул оланлар инсанларла әшја кими рәфтар едирләр вә онлары мадди ҝәлирдән башга һеч нә марагландырмыр.\nМүһарибә гул әлдә етмәјин ән асан јолу иди. Дејиләнә ҝөрә, Мисир фирону III Тутмос Кәнан дијарына јүрүш едәрәк 90 000 инсаны әсир ҝөтүрмүшдү. Мисирлиләр онлары мәдәнләрдә, мәбәдләрин тикинтисиндә, архларын салынмасында ишләдирдиләр.\nРома империјасы үчүн дә мүһарибәләр чохлу гул әлдә етмәк фүрсәти иди. Әҝәр гула еһтијаҹ јаранардыса, ромалылар, адәтән, мүһарибә едирдиләр. Еһтимал олунур ки, биринҹи әсрдә Рома әһалисинин јарысыны гуллар тәшкил едирди. Мисирлиләр дә, ромалылар да гуллары чох вахт рәһмсизҹәсинә истисмар едирдиләр. Мәсәлән, Ромада мәдәнләрдә ишләјән гуллар 30 јашына ҝүҹлә чатырдылар.\nВахт кечдикҹә гулларла рәфтар даһа да сәртләшди. 16-ҹы әсрдән 19-ҹу әсрә гәдәр Африка илә Америка арасында гул тиҹарәти ән ҝәлирли бизнесләрдән бири иди. ЈУНЕСКО-нун һесабатында дејилир: «Еһтимал олунур ки, 25—30 милјон киши, гадын вә ушаг оғурланыб сатылмышды». Дејиләнә ҝөрә, јүз милјонларла инсан Атлантик океаныны кечәркән һәлак олмушду. Бу һадисә заманы сағ галмыш Олауда Еквијано адлы бир гул дејир: «Гадынларын гышгырыг сәси, ҹан верәнләрин инилтиси илә мүшајиәт олунан бу сәһнә о гәдәр дәһшәтли иди ки, сөзлә ифадә етмәк мүмкүн дејил».\nТәәссүф ки, көләлик тарихин кечмиш сәһифәләриндә галмајыб. Бејнәлхалг Әмәк Тәшкилатынын вердији мәлумата әсасән, тәхминән ијирми бир милјон киши, гадын вә ушаг ҝүнү бу ҝүн дә аз мәваҹибә вә ја һеч бир мәваҹиб алмадан көлә кими ишләјир. Мүасир дөврдә фаһишәханаларда, мәдәндә, завод вә фабрикләрдә, даш карханаларында, шәхси евләрдә инсанлары гул кими ишләдирләр. Инсаны бу ҹүр ишләтмәк гејри-гануни олса да, бу кими һаллар артмагдадыр.\nМилјонларла инсан инди дә көләдир\nГуллара бу ҹүр гәддар мүнасибәт онлары азадлыг уғрунда мүбаризә апармаға вадар етди. Белә ки, ерамыздан әввәл биринҹи әсрдә гладиатор Спартак вә јүз минә јахын гул Ромаја гаршы уғурсузлугла нәтиҹәләнән гијам галдырды. Он сәккизинҹи әсрдә Һаитидәки гуллар өз ағаларына гаршы галхдылар. Гулларын шәкәр плантасијаларында чәкдикләри әзаблар он үч ил давам едән вәтәндаш мүһарибәсинә ҝәтириб чыхартды. Бу, 1804-ҹү илдә Һаитинин мүстәгил республика елан едилмәси илә нәтиҹәләнди.\nГәдимдә јашајан исраиллиләрин Мисирдән чыхмасыны көләлик үзәриндә ән шанлы гәләбә һесаб етмәк олар. Тәхминән үч милјон инсан — бүтүн бир халг Мисир көләлијиндән ҹаныны гуртара билир. Мүгәддәс Китабда дејилир ки, исраиллиләр «ағыр шәраитдә һәр ҹүр гул ишиндә ишләјирдиләр» (Чыхыш 1:11—14). Һәтта бир фирон исраиллиләрин сајынын артмасынын гаршысыны алмаг үчүн јени доғулан ушагларын өлдүрүлмәсини әмр етмишди (Чыхыш 1:8—22). Бәли, исраиллиләрин бу әзабдан гуртулмағынын вахты ҝәлиб чатмышды.\nТарихдә һәлә һеч вахт белә бир азадлыг олмамышды, чүнки Исраил халгына гуртулуш верән Аллаһ иди. Аллаһ Муса пејғәмбәрә демишди: «Нә чәкдикләриндән аҝаһам. Мән јерә ениб онлары мисирлиләрин әлиндән гуртараҹағам» (Чыхыш 3:7, 8). Бу ҝүнә кими јәһудиләр бу һадисәни јад етмәк үчүн һәр ил Пасха бајрамыны гејд едирләр (Чыхыш 12:14).\nКӨЛӘЛИКДӘН БИРДӘФӘЛИК ГУРТУЛУШ\nМүгәддәс Китабда дејилир ки, «Аллаһымыз Јеһовада һагсызлыг» јохдур, олмајаҹаг да, чүнки Јеһова Аллаһ дәјишмир (2 Салнамәләр 19:7; Мәлаки 3:6). Аллаһ Иса пејғәмбәри јер үзүнә «әсирләрә азадлығы» тәблиғ етмәк, «мәзлумлара гуртулуш вермәк» үчүн ҝөндәрмишди (Лука 4:18). Бурада сөһбәт гулларын һәрфи мәнада азад олмасындан ҝедир? Еһтимал ки, јох. Иса пејғәмбәр инсанлары ҝүнаһ вә өлүмүн әсарәтиндән гуртармаг үчүн ҝәлмишди. О демишди: «Һәгигәт сизи азад едәҹәк» (Јәһја 8:32). Иса пејғәмбәрин өјрәтдији һәгигәт һәтта бу ҝүн дә инсанлары мүхтәлиф јолларла азад едир. (« Һәр ҹүр әсарәтдән хилас» адлы чәрчивәјә бахын.)\nАллаһ һәзрәти Јусифи вә һаггында данышдығымыз Баһары фәргли јолларла әсарәтдән хилас еләди. Һәзрәти Јусифин мөһтәшәм хиласы барәдә Јарадылыш китабынын 39-дан 41-ә кими олан фәсилләриндән охуја биләрсиниз. Баһарын да гуртулушу чох мараглы олду.\nДөвләт Баһары јашадығы өлкәдән чыхарыр, буна ҝөрә о, Испанијаја ҝедир. Орада Јеһованын Шаһидләри илә растлашыр вә Мүгәддәс Китабы өјрәнмәјә башлајыр. Һәјатыны јолуна гојмаг истәјилә о, даими иш тапыр вә борҹлу олдуғу гадындан хаһиш едир ки, борҹуну өдәмәк үчүн һәр ај өдәдији пулун мигдарыны азалтсын. Бир ҝүн һәмин гадын Баһара зәнҝ едир. Баһар гулагларына инанмыр — гадын ондан үзр истәјир вә борҹуну бағышладығыны дејир. Ҝөрәсән, нә баш вермишди? Сән демә, бу гадын да Јеһованын Шаһидләри илә бирҝә Мүгәддәс Китабы өјрәнмәјә башламышды! «Һәгигәт инсаны ағыла ҝәлмәјән тәрздә хилас едә биләр», — дејә Баһар бөлүшүр.\nЈеһова Аллаһ Мисирдә көлә олан исраиллиләрин вәзијјәтинә чох аҹыјырды. Бу ҝүн дә һагсызлыгла гаршылашан инсанлара Аллаһын јазығы ҝәлир. Дүнјадакы һәр нөв көләлијә сон гојмаг үчүн ҹәмијјәтдә көклү дәјишикликләр едилмәлидир. Аллаһ-Таала вәд едир ки, буна Өзү әнҹам чәкәҹәк. «Онун вәдинә ҝөрә јени бир ҝөј вә јени јер ҝөзләјирик, орада салеһлик мәскунлашаҹаг» (2 Бутрус 3:13).\n^ абз. 2 Ад шәртидир.\n^ абз. 3 Һәмин дөврдә авро тәхминән доллара бәрабәр иди.\nҺәр ҹүр әсарәтдән хилас\nАлонсонун көләлији бир аз фәргли иди. Јенијетмә јашларындан о, кокаинин вә һероинин гулу олмушду. Алонсо дејир: «Наркотикә тәләбаты өдәмәк үчүн мән ҹинајәтә әл атдым вә наркотик алверчиси олдум... Дөрд фәргли детоксификасија нарколожи тибб мүәссисәсиндә мүалиҹә алсам да, бу вәрдишдән ҹанымы гуртара билмирдим. Ахырда полисләр мәни тутду вә дөрд ил һәбсдә јатдым».\nОтуз ил наркотикин әсарәтиндә олан Алонсо Јеһованын Шаһидләри илә бирликдә Мүгәддәс Китабы өјрәнмәјә башлады. Өјрәндикләри она о гәдәр тәсир етди ки, о, бу вәрдишинә сон гојмаг гәрарына ҝәлди. Алонсо дејир: «Наркотикин көләлијиндән гуртулмаг мәним үчүн чох чәтин иди. Амма Јеһова Аллаһын көмәји сајәсиндә бу дөјүшдән зәфәрлә чыхдым» (Зәбур 55:22).\nАлонсо давам едир: «Мәним бу дәрәҹәдә дәјишилдијими ҝөрмәк арвадымы чох севиндирир. Јеһова јол вермәди ки, өз әлимлә өзүмү мәһв едим. Она нә гәдәр шүкүр еләсәм, аздыр. Аллаһымын көмәји олмасајды, мән һәлә дә көлә идим, ја да артыг һәјатда јох идим».\n№ 2, 2017 | Аллаһын вердији ән ҝөзәл әнам\nҜӨЗӘТЧИ ГҮЛЛӘСИ № 2, 2017 | Аллаһын вердији ән ҝөзәл әнам