Q=15	C=10	SS=4	LS=4	PS=1	DC=2	LC=0	SD=0	BS=8	G0=159	G1=140	G2=86	DLID=az_RU	BODY= Дини плүрализм нәзәријјәси вә динин мүхтәлиф тәфсирләрини изаһ един вә фәргләрини ачыглајын? - Cavablar xəzinəsi - açılmasında məqsəd İslama aid suallara cavab vermək olmuşdur\nSaytın kodu fa1738\tArxiv kodu 8877\n1; Плүрализм мүхтәлиф саһаләрдә, о ҹүмләдән, дин вә әхлаг фәлсәфәсиндә, һүгуг вә сијаси вә саир ... саһәләрдә чохлуға тәрәф мејл мәнасында олуб, мүхтәлиф истифадәләри вар вә үмуми мәнада олараг тәк мејллилик вә ја мүнһәсирлијин гаршысында чох мејллилијин рәсми танынмасы демәкдир. Дини плүрализмин мәнасы, инсанын һидајәт олунмасы вә сәадәт јолунун јалныз бир динә мүнһәсир олмамасы, бүтүн динләрин инсанлары хошбәхт едә билмәси мәнасындадыр.\n2; Чохлуға мејиллилик ола биләр, мүхтәлиф динләр вә ја бир диндә фиргәләр арасында мөвҹуд олсун.\n3; Биз мүсәлман арасында дини плүрализмин гәбул олунмамасынын дәлили будур ки, ашкар шәкилдә Ислам дининин јеҝанә һагг вә сон дин олмасы һаггында ајдын дәлилләримиз вар. Белә ки, диҝәр динләрин Ислам дини илә ејни олмасы дүзҝүн ола билмәз. Бундан әлавә сәмави китабын (Гуранын) тәһриф олмамасы вә Ислам дининин сонунҹу динләрин тамамлајыҹысы олмасы кечмишдәки динләрин вахтынын тамам олмасына дәлаләт едир.\n4; Динин мүхтәлиф тәрифләриндән бири дә һерменевтикада нисбилијә мејллик нәзәријјәсидир ки, о да дини тәһгигат едән голлардан биридир. Бу нәзәријјәнин тәфәрдарларынын фикринҹә бир мәтни анламаг үчүн бүтүн әввәлки фәрзијјәләр вә биликләр нәзәрә алынмалыдыр. Дин һаггында мүхтәлиф тәрифләр вар ки, онлардан ән чох нәзәри ҹәлб едән Шлајер Махер, Дилитај, Һајдҝер вә Кадамерин нәзәријјәләридир.\n5; Һермоневтика нәзәријјәси мүасир дини фәлсәфи бәһсләрдән олуб, гәрбдән ҝөтүрүлмәсинә бахмајараг, һәр һансы мәтнин анламы, тәфсири вә јозулмасы Ислам елмләри аләминдә гәдимдән үсул елми кими истифадә олунмушдур.\n6; Јухарыда гејд олунмуш нәзәријјәләрдә мүхтәлиф тәрифләри мүгајисә етмәкдән өтрү лазым олан ганун вә мәнтиги мејарлара јер верилмәмишдир. Әслиндә мөвзунун дәркиндә нисбијјәтдән истифадә олунмушдур.\n7; Плүрализм вә һерменевтика бәһсләри ајры-ајры мөвзулардыр, амма плүрализмин голларындан бири дә һерменевтика бәһсидир. Бу дә ики бәһсин арасындакы әлагә һалгасы ола биләр. Јәни, мүхтәлиф тәрифләрин јалныз бир мәншәдән алынмасы еһтималыны нәзәрә алараг мүхтәлиф динләрин дә тәрифиндә бу ҹәһәтә диггәт јетирмәк олар.\n8; Бу нәзәријјәјә ирад будур ки, һәр һансы бир тәрифин дүзҝүнлүјүнә бирбаша һөкм вермәк олмаз. Шүбһәсиз ки, инсанларын һәр һансы бир мәнаны дәрк етмәси һансы бир ганун вә мәнтигә әсасланыр. Белә көклү бәһсләрдә дә мөвзунун тәрифини вердикдә данышанын вә мүәллифин вәзијјәти, истифадә етдији сөзләр вә дили чох мүһүмдүр. (тәмсил, тәнгид, ҹидди, мәст һаләти вә саир..) Һәмчинин, билмәк лазымдыр ки, бу сөзү дејән шәхс сөјләдији сөздән һансы мәгсәди ҝүдүр вә һансы мәфһуму нәзәрдә тутур.\nПлүрализим (pluralism) чохлуға мејллилик мәнасындадыр. (plural- ҹәм) Бу мөвзу мүхтәлиф саһәләрдә о ҹүмләдән, дин вә әхлаг фәлсәфәсиндә, һүгуг вә сијаси вә саир ... саһәләрдә чохлуға тәрәф мејл мәнасында олуб, мүхтәлиф истифадәләри вар вә бүтүн бу мәналар арасында мүштәрәк мәна, тәклијә мејллилик вә ја мүнһәсирлијин (Exclusivism) гаршысында чохлуға мејллилијин рәсми танынмасы мәнасыдыр.\nАмма дини плүрализм (Religious pluralism) бу мәнададыр ки, һәгигәт вә хошбәхтлик тәк бир диндә ҹәм олмајыб, бәлкә дә бүтүн илаһи динләрдә бу һәгигәт вар. Нәтиҹәдә, илаһи динләрин һансы бири илә тәрәфдашлыг олунса, инсан әсл һәгигәт вә хошбәхтлијә чата биләр. Бу әсаса ҝөрә динләр арасында һагг вә батил мејары арадан ҝөтүрүлүр вә дини дүшмәнчилик вә чәкишмәләр өз јерини һәмкарлыг вә достлуға верир.\nПлүрализмин гыса тарихиндән;\nДини плүрализм сон онилликдә христиан аләминдә Ҹан Һик (1922-ҹи илдә анадан олуб) тәрәфиндән ирәли сүрүлүб вә дүнјада јајылыб. О јазыр: “Тәбиәтшүнаслыг бахымындан, динләрин чохлуғу, садә дилдә десәк, дин тарихиндә мәдәнијјәт вә адәтләрин чохлуғунун нәтиҹәсидир. Фәлсәфи бахымдан бу нәзәријјә мүхтәлиф вә бир-бири илә рәгабәт апаран адәтләр арасында олан әлагәләрин хүсуси формасыдыр. Бу термин, о нәзәријјәјә әсасланыр ки, дүнјанын бөјүк динләри бөјүк бир һәгигәт вә илаһи ишарәләрдән бәһрәләнмиш мүхтәлиф анламлардыр.” Башга јердә јазыр: “Динләрин мүхтәлифлији мүхтәлиф тәҹрүби динләрин нәтиҹәсидир. Онларын һәр бири тарихин мүәјјән дөврүндә башлајыб, елмин вә мәдәнијјәтин инкишафы вә инсанын өзүнү дәрк етмәси илә сона јетиб.”\nДинләр арасында чохлуға мејиллилик бу мәнада нәзәрдә тутула биләр ки, бүтүн динләри өз-өзлүјүндә һагг биләк вә ја һәр бир динин өзлүјүндә һагдан бәһрәси вар. Јахуд, ола биләр һансыса бир динин өзүнүн дахилиндә фиргәләр олсун вә һәр бириси өзүнү һагг һесаб еләсин. Мәсәлән, Исламда шиә вә сүннү мәзһәбләри вә һәр ики мәзһәб Исламы гәбул едәрәк өзләрини һагг билирләр. Тәбби ки, онлардан бири һагг ола биләр. Амма плүрализм нәзәријјәсинә әсасән, һәр һалда һәр ики мәзһәб һагг кими танытдырылыр. Јахуд, һәр ики мәзһәбин һагг олмаға ихтијары вә бәһрәси вар. Башга сөзлә десәк, дини плүрализмдә чохлуға мејллик динләр арасында вә ја бир динин өзүнүн ичәрисиндә олан бөлмәләрә аид етмәк олар.\nДини плүрализмин әсаслары вә нәзәријјәләри;\nДини плүрализмин өзүнәмәхсус мүхтәлиф әсаслары вар ки, онлардан бәзиләринә ишарә едирик:\nБиринҹи нәзәријјә; “Динин ҝөвһәр”и илә “динин сәдәф”и арасында ајралыг салмаг, динин неҹә дејәрләр онурға сүтуну вә ҝөвһәринә әсас вермәклә, динин сәдәфләринә диггәт етмәмәк. Бу нәзәрјјиәдә адәтән, дини тәлимләр, әдәбләр, заһири ибадәтләр вә саир динин сәдәфи вә динә бағлы мәсәләләр кими ҝөстәрилир.\nИкинҹи нәзәријјә; Бу нәзәријјә тәҹрүби вәһјә вә дини тәҹрүбәјә тәкид едир вә әслиндә дини, тәҹрүбә дини гәдәр ашағы һәддә салыр. Тәҹрүбә дини һәмишә мүхтәлиф формаларда дәјишмәклә ачыглана биләр. Тәҹрүбә дини мүхтәлиф ишләрин, фәрзијјәләрин, мәдәнијјәт вә мәрифәтләрин тәсириндән мүхтәлиф шәкилдә ола биләр. Динләрин мүхтәлифлији әслиндә, ваһид тәҹрүби динин мүхтәлиф мәдәнијјәтләрин ајнасында ашкар олмасыдыр.\nҮчүнҹү нәзәријјә; Бу нәзәријјә әслиндә, инсанпәрвәрләрин тәфсиридир. Онлар етигад бәсләјирләр ки, динләр инсаны илаһи әмәлләрә тәрәф чәкмәкдәнсә инсанлары дүнја мүштәрәклијинә дәвәт етмәли вә дүнја һәјатында јашајыша лазым олан шејләри нәзәрдә тутмалыдыр. Өз илаһи мәсәләләрини сонраја сахламалыдыр.\nДөрдүнҹү нәзәријјә; Бүтүн динләрин тәк бир хәбәри вә мәгсәди вар вә азҹа арашдырма апармагла динләр арасында олан ихтилафы арадан ҝөтүрмәк олар. Әслиндә, диндәки ихтилафлар динин мүхәлиф тәфсирләри, дилләрин мүхтәлифлијиндән олуб гејри-һәгигидир.\nБешинҹи нәзәријјә; Бу нәзәријјәнин әсасы “өзүндә ҝизләнмиш” һәгигәти илә бизим јанымыздакы һәгигәтинин арасында фәрг гојмаглыгдыр. Әсл һәгигәтин әслиндә елә дәрки вар ки, һеч кәсин ону камил дәрк етмәјә гүдрәти јохдур вә бизим тәфәккүрүмүзүн о аләмә әли гысадыр. Амма, бизим јанымызда елә һәгигәт вар ки, әслиндә хариҹдә вүҹуду вар. Динләр, инсанларын мүгәддәс ишләрлә гаршылашмасы вә һәр әсрин өзүнәмәхсус мәдәнијјәти нәтиҹәсиндә чохалыб. Бундан әлавә, Аллаһ-таала әлагә иҹад етмәк үчүн өз хәбәрләрини һәр милләтин мәдәнијјәтинә әсасән көкләнмиш вә һәр әсрин тәләбинә мүнасиб јолламышдыр.\nЈаддан чыхмасын ки, бу нәзәријјәләр барәсиндә ону да гејд етмәк лазымдыр ки, биринҹи нәзәријјәни истисна етмәклә јердә галан бүтүн бу нәзәријјәләрин һамысына ҹидди ирад тутмаг олар. Даһа чох мүталиә үчүн диҝәр мәхсус китаблара мүраҹиәт етмәк лазымдыр.\nАлтынҹы нәзәријјә; Бу нәзәријјә һерменевтик (Hermeneuein- јунан сөзү олуб, шәхсин һәр һансы бир мүһүм мәтни өз нәзәринә әсасән, ачыгламасына дејилир) бир нәзәријјә олуб, әслиндә дини мәтни тәфсир едәнин өзүнүн шәхси мәлуматлары вә дини анлајышы ачыглајаркән әввәлдән вә сонрадан зеһниндә олан бүтүн шәхси биликләриндән истифадә етмәклә јараныб. Бу ҹәһәтдән мүәллиф вә данышан тәфсирчинин өзү олдуғуна ҝөрә тәзә нәзәријјәсини ирәли сүрдүкдән сонра әслиндә өзүнүн мүәллиф олмасыны әлдән верир. Бу нәзәријјәјә әсасән мәтн вә ифадә өз-өзлүјүндә бир мүһүм дејил, амма тәфсирчи өз зеһниндә олан мәлумат вә фәрзијјәләр вә мәрифәтләрә әсасән, мәнанын руһуну башга бир формада бәјан едир. Башга сөзлә десәк, бир ифадәнин батининдә олан мәна бир мума бәнзәјир ки, тәфсирчинин зеһни өз мәрифәти әсасында о мәнаны мүхтәлиф шәкилләрә салыр. Беләликлә, ифадәләр вә әсл мәтн мәналарла долу дејил, бәлкә дә мүфәссир вә ешидәнләр ифадәләри дәрк етмәлидирләр.\nБу нәзәријјәнин ирады; Алтынҹы нәзәријјә плүрализимлә һерменевтика арасында мүштәрәк нәзәријјә сајылыр ки, бир сыра ирадлары вар. Онлардан бәзлиләринә ишарә едирик;\nИнсанын анлама системи бир сыра мүназирә ганунларына табедир вә дүнјанын бүтүн агилләри о әсас вә үсул әсасында данышыглар апарырлар. Мәналарын дәрки вә диҝәринә өтүрүлмә үсулу, о ҹүмләдән, данышанын вә мүәллифин өзүнә, истифадә етдији сөзләрә вә ачыглама јолу сајылан дилинә диггәт агилләрин нәзәрини ҹәлб едән әсас амилләрдәндир. Символ, тәнз вә саир кими үсулларла һәр һансы бир ифадәни чатдырмаг истәјән шәхс шүбһәсиз ки өз шәхси анламларындан бәһрәләнир. Бунлар дә әгли үсуллардан сајылыр ки, һеч бир мүфәссир онларсыз өз фикрини ачыглаја билмәз. Әлбәттә, әҝәр һәр һансы бир мәтн һансыса бир ишдән хәбәр верирсә, она аид олан диҝәр шаһид вә тәсдигләјиҹи нишанәләри дә арашдырмаг үчүн чалышмаг лазымдыр. Дини мәтнләрдә бир һөкмү ләғв едәни (насих) вә ләғв олунмуш мөвзу (мәнсух), үмуми вә хүсуси, мүтләг вә гејдли вә с... бу ҹүр мөвзулары олдуғуна ҝөрә һәр һансы бир мәсәләнин ачыгланмасы үчүн онун әввәлини вә сонуну чох диггәтлә арашдырмаг лазымдыр. Демәли, һәр һансы бир дини мәтнин дәркиндә тәбии ки, мүәллифин һаләтини, фәрзијјәләрини вә диҝәр сөзләрини дә нәзәрә алмаг лазымдыр. Амма бәзи фәрзијјәләр дә вар ки, гаршы тәрәфи мәтни дүзҝүн дәрк етмәкдән узаглашдырыр вә белә мәсәләләрдән дини мәтнин анламында истифадәсиндән чәкинмәк лазымдыр.\nПлүрализм нәзәријјәсинә диггәт;\nДини плүрализмә тутулан бүтүн нәгдләр вә ирадларла јанашы биз мүсәлманларын әгидәсинә ҝөрә бизим әлимиздә тутурлы дәлилләр вар ки, бүтүн динләрин бу ҹүр бирләшмәси иддиасы дүзҝүн дејилдир. О ҹүмләдән, Ислам дининин хүсуси әгли маарифләри, ганунлары вә ҝөстәришләри вар ки, онларын һәмаһәнҝ олмасы вә Исламын мәтнинин дәгиг шәкилдә инһирафдан узаг олмасы вә мүсәлманларын мүгәддәс китабларынын һәр бир дәјишикликдән узаг олмасы, һәмчинин, Гуранын еҹазкарлығы вә мүбаризәјә дәвәт етмәси, Ислам һөкмләринин һәртәрәфли вә мөһкәм олмасы бу сөзә дәлилдир.\nБундан әлавә, ән мүһүм мәсәләләрдән бири дә Ислам дини динләрин сонунҹусу олмасы вә кечмиш динләрдән сонра ҝәлмәсидир. Бу да кечмишдәки бүтүн динләрин вә шәриәтләрин арадан ҝетмәсинә (нәсх олунмасы) дәлаләт едир.\nДинин мүхтәлиф тәрифләри;\nМүхтәлиф тәрифләр вә ја һерменвтик бәһсләр дин тәһгигиндә олан тәрәфдарларынын зеһниндә тәсир гојуб, өз шәхси мәлуматлары әсасында дини мәтнин мүхтәлиф тәрифләринә сәбәб олуб. Һерменевтика нәзәријјәләринин дә мүхтәлифлији вар ки, онлардан бәзиләринә ишарә едирик;\n1. Шилајер Махерин нәзәријјәси; Һерменевтика, мәтнләри тәфсир етмәк вә анлашылмазлығын гаршысыны алмагдан өтрү бир ачыглама јолудур. Бу да мәтнлә мүфәссирин арасында јаранмыш заман фасиләсиндән јаранмыш бир ганундур.\n2. Дилитајинин нәзәријјәси; Һерменевтика тәбии елмләрин мүгабилиндә һүманитар елмәләрдән өтрү бир әсасдыр. О, мүфәссирин тәфсириндә (ачыгламасында) тарихин тәсиринин олдуғуну гәбул едир.\n3. Һејдҝерин нәзәријјәси; Һерменевтика анлајышын маһијјәтинин ачыгланмасы вә ондан јаранмыш шәраитин һасилидир. О, һерменевтик гајданы фәлсәфи гануна тәрәф чәкир (варлыгшүнаслыг) вә варлыг танымаг әслинә әсасән, варлыгларын танынмасы вә неҹәлијини вә бу ганунун шәраитини ачыглајыр.\n4. Гадамерин нәзәријјәси; Һерменевтика үфүгләрин бирләшмәсидир. О, Һејдҝерин варлыгшүнаслыг нәзәријјәсини мәрифәтшүнаслыг шәклиндә тәгдим едир. Әслиндә, варлыгшүнаслыг инсанын дәрк гүввәсини әмәлә ҝәлмәси јолуну бина едир. Гадамерин һерменевтика нәзәријјәси әсасән, инсанын дәрк гүввәсинин ачыгланмасыны вә һүдудларыны бәјан едир. Бу нәзәријјәдә, инсанын дәрк гүввәсинин доғру-дүзҝүн јахуд, сәһв вә етибарсыз олмасына һеч бир ишарә етмир. Онун нәзәријјәсинә ҝөрә тәфсирчинин зеһни етигадлар, мәлуматлар, интизарлар, фәрзијјәләр, суаллар, ваҹибләр вә хәјалларла долудур. Бүтүн бунлар онун “үфүг” вә ја “нәзәријјәсини” тәшкил едир. Бу үфүг һәмишә онунла һәрәктдәдир, јахуд һәмишә варлыг аләминә мүраҹиәт етмәклә әшјаја вә орта сәвијјәли мәтнә чеврилир. Тәфсир әмәли әслиндә, “үфүгләрин тәркибиндән” ибарәтдир. Јәни, “тәфсирчинин дәрк вә анлајыш үфгләринин” тәркиби вә пејвәндидир. “Мәтнин үфүгүндә” һерменевтиканын иши бу үфүгләри (тәфәккүрләри) бир нөв ујғунлашдырмаг вә тәфсирчи илә мәтн арасында диалогу ујғунлашдырыб тәгдим етмәкдир. Белә ачыгламаларын ихтилафынын әсасы, мүфәссирин өз фәрзијјәләри вә дүшүнҹәләринә сөјкәнмәсидир.\nГадомерин нәзәријјәсин әсасән, бүтүн заманлары, үфүгләри вә шәраитләри әһатә едән елә бир мүтләг нәзәријјә јохдур. Бәлкә дә, һәр бир јозум вә тәфсир өз мәхсус үфүгүндә мәхсус сөзлә ујғун олмалыдыр. Она ҝөрә дә үмумијјәтлә, тәрәфсиз тәфсир мүмүкүн дејил вә һеч бир јозум гәти вә сон нәзәр ола билмәз. Әслиндә, Гадомерин һерменевтик нәзәријјәсиндә мүәллифин надир тапынтыларына һеч бир диггәт олунмур. Чүнки, мәтни мүәллифин зеһнинин мәһсулу кими нишан вермәк олмаз.\nГадомерин нәзәријјәсинә ирадлар;\nСон илләрдә чап олунмуш фәлсәфи вә кәлами журналларда Гадомерин нәзәријјәсинә даһа чох әһәмијјәт верилмәси вә онун нәзәријјәсинин диҝәр нәзәријјәләрә нисбәтән даһа чох ҝөзә дәјмәсини нәзәрә алараг бу нәзәријјә һаггында бәзи ирадлара ишарә етмәји лазым билирик;\nБиринҹи; Һансы дәлилә ҝөрә мәтни тәфсир едән мүфәссирин нәзәријјәсинә диггәт етмәјәк вә биләрәкдән өзүмүзү гафил кими ҝөстәрәк? Мәҝәр мүфәссир мәтни верән мүәллифин зеһни үфүгүнү нәзәрә алмагла өз зеһни үфүгүнү онунла јанашы етмәјә чалыша билмәз?\nИкинҹи; Гадомерин нәзәријјәсинә әсасән, бир нөв нисбилијә мејллилијә чатырыг вә һагла батил арасында һеч бир сәрһәд галмыр. Һәгигәтдә, бу нәзәријјә бир нөв Кантын “нисбијјјәт” нәзәријјәсинә бәнзәјир.\nҮчүнҹү; Гадомерин нәзәријјәсинә күлли шәкилдә ирад тутмаг олар ки, о да будур ки, фәрзијјәләрин, әввәлдән һөкм етмәләрин вә адәтләрин мәтнин тәфсириндә тәсир гојмасыны лазымлы сајыр.\nДөрдүнҹү; Әҝәр һәр бир фәрзијјә әввәлҹәдән башга бир фәрзијјәјә еһтијаҹлыдырса шүбһәсиз ки, һәмин әввәлки фәрзијјә дә өзүндән әввәл бир фәрзијјәјә еһтијаҹлыдыр. Бу дә әслиндә дөвр ја сонсуз силсиләјә сәбәб олур.\nДинин мүхтәлиф тәрифләринә диггәт;\nБура гәдәр динин һерменевтик вә мүхтәлиф тәрифләринә тохунулду вә изаһлар верилди. Ән чох нәзәр ҹәлб едән Гадомерин нәзәријјәсинә ишарә едиб она ујғун мәтләбләри дә гејд етдик. Амма бу бәһсин тәкмил олмасындан өтрү бир нечә мәсәләни диггәт чатыдырмаг зәруридир:\nБиринҹи мәсәлә; “Динин мүхтәлиф тәрифләри” мүәјјән һәддә гәдәр мүасир һерменевтик нәзәријјәдән ҝөтүрүлмәсинә бахмајараг, Ислам елминдә мәтни анлама, дәрк вә јозулмасы гәдим заманлардан мөвҹуддур. Ону да гејд етәмәк олар ки, Ислам елмләриндә һерменевтик бәһсләр, хүсусилә тәфсир, үсүл вә нәзәри ирфан елмләриндә чохдан истифадә олунмушдур. Мичал үчүн әгли, нәгли, рәмзи, шүһуди вә Гуранла Гуран, ајә илә ајә, шәхси рәј кими тәфсир нөвләри, һәмчинин, кәлмәләр вә кәлмәнин заһири вә батини мәналарынын әлә ҝәтирилмәси вә саир .... бәһсләрини ҝөстәрмәк олар.\nИкинҹи мәсәлә; Мүгәддәс дини мәтнләр мүсәлманлар вә Ислам аләминдә вә мәдәнијјәтиндә, мүхтәлиф ислам елмләринин вүҹуда ҝәлмәсиндә мүһүм рол ојнадығына ҝөрә демәк олар ки, дәрк вә ачыгламаларда, мәтнләрдән тәфсирләр әлә ҝәтирмәк јолунда, нәзәријјә вермәк, елми мүбаһисәләр вә етигади бәһсләри билмәк кәлам елминин ән мүһүм бәһсләри кими рол ојнајыр. О ҹәһәтдән, динин мүхтәлиф тәрифләри вә дини терминләрин мүхтәлифлији кими бәһсләрдә бәзи ихтилафлар гаршыја чыхмышдыр. Бу ихтилафлар ән чох сон заманларда гәрбдән мәншә алан бәзи “зијалылар” тәрәфиндән ортаја атылмыш вә әсасән, Гадомен нәзәријјәсиндән “борҹ алынмыш” бир нәзәријјә кими нәзәрә ҝәлир. Бу мүтәфәккирләр чылышмышлар ки, һерменевтика фәлсәфәсини Исламда әсас үсул, Гуранын тәфсири вә рәвајәтләрин дәрк олунмасында истифадә етсинләр. Онларын бу саһәдә сечдикләри нәзәријјәни бу гисмләрә ајырмаг олар:\n1. Дин вә шәриәт мәтнләри сакит вә данышмаздыр;\n2. Мүфәссирләрин вә гаршы тәрәфин зеһни вә хариҹдәки фәрзијјәләри мәтнин тәфсириндә тәсир гојур;\n3. Динин һәгигәти вә ҝөвһрәи һеч бир мүфәссирин торуна кечмәз вә сығышмаз;\n4. Ади инсанлар арасында һеч бир дәгиг нәзәријјә јохдур вә биз һәмишә һагла батилин арасында гәрар тутуруг;\nҮчүнҹү мәсәлә; Јухарыда гејд олунмуш нәзәријјәләрин һеч бириндә һәддән артыг нәзәрә ҝәлән дини тәрифләр арасында һәгигәти ајырмаг вә она чатмагдан өтрү һеч бир ганун вә мејар тәјин олунмамышдыр. О ҹүмләдән, һагла батили, доғру илә јаланы ајырмагдан өтрү һеч бир сәј ҝөстәрилмәмишдир. Башга сөзлә десәк, бу нәзәријјәләрдә бүтүн мејлләр вә дәјәрләр бәрабәр гијмәтләндирилир. Һалбуки, дини әсаслара вә мәһшур нәзәријјәләрә ҝөрә ҝәрәк дини мүфәссир өз зеһни анламларында “мүәллифин” үфүги зеһнини ајыра билсин, ганун вә мејарлар әсасында өзүнүн дүзҝүн нәзәрини мүәллифин нијјәти илә ујғунлашдырыб ачыгласын вә иҹтиһад еләсин. Јохса, бу нәзәријјәләр вә тәзә мејлләр әслиндә дини нисби аналајышындан әлавә, дини анламын гануншүнаслығынын да нисбијјәтлә олмасына һөкм едир.\nИслам алимләринин нәзәринә ҝөрә чох гәдимдән бәзи дини анлам вә терминләрин (ади) инсанлар үчүн дәрк олунмасы чох чәтин олмасы гәти бир мәсәләдир. Амма бу ихтилаф “гануни ихтилафдыр”. Һәтта, бу ганунларын бир чоху дини мәтнин өзү әсасында дүзәлмишдир. Беләликлә, “дәркдә иҹтиһад” вә ја “дини тәриф”, “тәфсир рәј” кими өз зеһни мәһсулуну дини мәтнә нисбәт вериб һәр тәрифи гәбул етмәк олмаз.\nДөрдүнҹү мәсәлә; Бүтүн дејиләнләри нәзәрә алараг демәк олар ки, фәлсәфи һеременевтика тәрәфдарларыны вә динин мүхтәлиф тәрифләрини гәбул едәнләри “мүфәссир мәһвәр” адландырмаг олар. Һалбуки Ислам алимләринин нәзәријјәләри һәгиги данышанын (Аллаһ ја елчисинин) ирадәсинин ардынҹа олдугларына ҝөрә онларын мејли “мүәллиф мәһвәр” мејлдир. Бу ҹәһәтдән ки, онларын нәзәријјәләриндә мүфәссир, мәнтин васитәси илә (Гуран вә һәдис) әсл сөз саһибинин нијјәтинә јол тапыр, онларын јолуну “мәтн мәһвәр” дә адландырмаг олар. Мүәллиф мәһвәр вә мәтн мәһвәр мүфәссирин бүтүн тәлаш вә ҹәһди данышанын әсл сөзүнү вә ирадәсини дәгиг шәкилдә әлә ҝәтирмәсинә хидмәт едир вә бу јолда мәгсәдинә чатдыра биләҹәк бүтүн ганунлардан истифадә едир. Мәсәлән, мәтләбә дәлаләт едән сөзләр вә ганунлар, данышанын дининин ганунлары кими бәзи илк елми мәлуматларын олмасы, дил ганунларыны билмәси, үмум вә хүсус ганунлары, мүтләг вә гејд, хүласә вә изаһ, үфүг, јахуд мәтнин назил олма сәбәбләри вә саир ...мәтләбә аид мөвзулардан хәбәрдар олмалыдыр.\nБеләликлә, мүәллиф мәһвәр (мејар) олмаг бүтүн фәрзијјәләрин инкар олунмасы мәнасында дејил. Бахмајараг ки, мүфәссирин бәзи нәзәријјәләринин мәтнә тәсир етмәси мүмкүндүр вә нәтиҹәдә “шәхси рәјә әсасланан тәфсир” гаршыја чыхыр. Буна бахмајраг тәфсирдән өнҹә биликләр вә фәрзијјјләр вар ки, онлардан гачмаг олмаз. Мәсәлән;\n1. Әсл мәтндә иҹтиһад едиб ордан тәзә мәналары әлә ҝәтирмәкдән өтрү өнҹәдән бир сыра мүгәддәмә билҝиләрә вә фәрзијјәләрә малик олмаг лазымдыр. Мәсәлән, мәтнә аид дил әдәбијјатынын ганунларыны билмәк, вә саир...\n2. Кәлам вә теоложи фәрзијјәләри әввәлҹәдән билмәк; о ҹүмләдән, Аллаһын һикмәти, Онун кәламынын һидајәт едиҹи олмасы, Гураныны дили, онун ајдын олмасы, Гуран вә Пејғәмбәрин (сәләллаһу әләјһи вә алиһи вә сәлләм) ишләтдији ганунларын дәлил олмасы вә саир....\n3. Гаршы тәрәфин зеһни суалларына, мәнтиги ирадларына,вә мәтнин сәвијјәсинә аид олан дәјәрли, мараглы вә дәркә сәбәб олан фәрзијјәләр зеһндә олмалыдыр.\nБешинҹи мәсәлә; бу мөвзуда сонунҹу мәсәлә вә суал будур ки, нәјә ҝөрә, һәтта, мүәјјән ганун чәрчивәсиндә олан иҹтиһад, дәркләр вә анлајышлар да мүхтәлиф вә фәргли олур?\nҸавабда гыса олараг ону демәк олар ки, бир сыра зиддијјәт вә чох мәналылыг әслиндә гејри-һәгиги вә мәтнин анлајышынын дүзүҝүн олмамасындан ирәли ҝәлир вә әслиндә бүтүн бу нәзәријјәләри бир чәрчивә ичәрисиндә гәрар вермәк лазымдыр. Мисал үчүн бәзән һөкмләр фәтваларла мүхалиф вә гаршы-гаршыја дурур. Белә мәсәләләр әслиндә ики мөвзуда, ики заманда вә ики шәртдә гәрар тутур. Әҝәр дәриндән дәгиг тәһлил вә тәркиб олунса, үмуми олараг ихтилафы арадан галдырмаг олар. Башга сөзлә десәк, һәр икисини бир јердә ҹәм етмәк олар.\nИхтилаф вә чохмәналылығын башга бир нөвү дә мүтәфәккирин, тәфсирчинин вә ја һәр һансы мүһәггигин дүнјаҝөрүшү вә дәркинин дәринлијинә гајыдыр. Башга сөзлә десәк, бир чох мүфәссирләрин “әввәлҹәдән зеһниндә олан фәрзијјәләр вә суаллары”, “сәвијјәләри” мүхтәлиф ҹәһәтдән вә шәхси нәзәријјәдән мәншә алыр, сонра әсл мүгәддәс мәтнин сорағына ҝедирләр. Диҝәр ҹәһәтдән әсл мәтнин дәринликләри, батини мәналара малик олмасы вә бәзи һикмәтләри сәбәб олур ки, фәрз олунан суаллара мүхтәлиф ҹаваблар зеһнә ҝәлсин. Бу сәбәбдән әслиндә, бүтүн ҹаваблар гаршы-гаршыја јох, бир чәрчивәдә олмалыдыр.\nАмма, бәзән һеч бир вәҹһлә бир чәрчивәдә олмаг габилијјәтинә малик олмајан зидд вә чохмәналы нәзәријјәләри хүласә олараг бир нечә сәбәбдән арашдырмаг лазымдыр:\nӘдәбијјат ганунларыны нәзәрә алмамаг вә ја сәһвә јол вермәк; дилчилик маарифиндән бәһрәләнмәмәк, мәсәлән, әсл мәтндә олан истисна вә гејд ганунларыны билмәмәк; мәнтиг елминдән јериндә истифадә едә билмәмәк вә дәлил вә сүбут үсулларындан истифадә етмәмәк; тәфсир гајдасында ҹүзи бахыш вә үмуми әламәтләр вә гејдләрә диггәт етмәмәк; әгли дәлил вә нишанәләрә диггәт етмәмәк; сәнәдшүнаслыг мәлуматынын лазыми гәдәр олмамасы вә бу елмдән бәһрәләнмәмәк, мәсәлән, риҹал ( риҹал елми, һәдиси нәгл едән равинин тарихдә һәјат вә јарадыҹылығыны вә вәзијјәтини арашдырмаг, нә дәрәҹәдә етибарлы шәхс олуб-олмамасыны әлә ҝәтирмәк елмидир) вә дирајә (нәгл олунан сөзүн сәнәдинин нә дәрәҹәдә доғру олуб-олмамасыны арашдыран) елмини тәтбиг етмәмәк вә саир...\nХүласә будур ки, һәр һансы дин, јахуд мәтн һаггында “ганунлар чәрчивәсиндә”, әгли вә “мәһдуд” шәкилдә мүхтәлиф мәна вә нәзәријјәләр вермәк гачылмаз вә инкар олунмаз бир мөвзудур. Амма шүбһәсиз ки, мүгәддәс мәтнләри арашдырмаг габилијјәтинә вә истедадына малик олмајан бир шәхсин дин һаггында “тәзә нәзәријјә” вә тәриф ирәли сүрмәси јолверилмәздир вә бу һаггында сон нәзәри гәти олараг бу саһәнин әсл мүтәхәссисләри вә тәһгигатчылары вермәлидирләр.\nПлүрализм вә динин мүхтәлиф тәрифләри һаггында ики нәзәријјәни арашдырмагла мәлум олур ки, бу ики мөвзу әслиндә дини тәһгигат мөвзусундан кәнарда олуб сон заманлар гејри-дини мәктәбләр тәрәфиндән ҝениш шәкилдә ирәли сүрүлмүшдүр. Бу мөвзулар ҹәзбедиҹи вә фәргли олмаглары илә јанашы тәзә кәлам елминин ики шахәси дә һесаб олунур.\nАмма бу ики нәзәријјәнин мүштәрәк нөгтәси һәмин һерменевтик плүрализмдәдир ки, плүрализм нәзәријјәсинин алтынҹы мөвзусунда ирәли сүрүлдү вә бу саһәдә мүхтәлиф биликләр верилди.\nСонда ону да гејд етмәк лазымдыр ки, плүрализм вә һеременвтика бәһсләри чох ҝениш мөвзу олдуғуна ҝөрә мүфәссәл бәһсләрә еһтијаҹ вар вә даһа чох мәлумат олмаг истәјәнләрә бу мөвзуда јазылан китабалара мүраҹиәт етмәләри мәсләһәт ҝөрүлүр.\nДаһа чох мәлумат үчүн әдәбијјат;\n1. Устад Һадәви Теһрани, Мәһди, Кәлами иҹтиһадын әсаслары;\n2. Суруш, Әбдүлкәрим, Дүзҝүн јоллар;\n3. Әбдуррәсул, Бәјат вә диҝәрләри, Кәлмәләрин мәнасы;\n4. Рәһипур Әзғәди, Һәсән, Нәгд китабы, №4;\n5. Мүҹтәһид Шәбстәри, Мәһәммәд, Нерменевтика, Гуран вә ганунлар;\n Зәбани Ҝүлпајгани, Әли, Дини плүрализмин тәһлили вә нәгди, сәһ.19, Елм вә мүасир тәфәккүр мүәссисәси, биринҹи чап, Теһран.\n Әввәлки мәнбә, сәһ.20.\n Мир Чалјаде, Дин тәһгиги, Биһаәддин Хүррәмшәһрин тәрҹүмәси, сәһ.301; мәгалә; Динләр чохлуғу, Ҹан Һикин әсәри.\n Ҹан Һик, Дин фәлсәфәси, тәрҹүмә; Бәһрам Рад, сәһ.238.\n Дүзҝүн јоллар, Әбдүлкәрим Суруш, Интишарат Сират, теһран, Кејһан журналлары, №36, “Дүзҝүн јоллар” мәгаләси, №37, 38, Әбдуррәсул Бәјат вә башгалары, кәлмәләр лүғәти, Дини билик вә мәдәнијјәт мүәссисәси, Дини плорализим мәгаләси, биринҹи чап, 1381-ҹи шәмси или.\n Лүғәтнамә, сәһ.160; Китабу фигһ, № 4, дини плорализим, мүәллиф; Һәсән Рәһимпур Әзғәди.\n Лүғәтнамә, сәһ.161, 162.\n Устад Һадәви Теһрани, Мәһди, Иҹтиһадын кәлам әсаслары, Ханеји хирәд адына мәдәнијјәт мәркәзи, Гум, биринҹи чап, 1377 шәмси или, һерменевтика бәһси, сәһ.200-224; Әбдуррәсул Бәјат вә башгалары, Лүғәтнамә, “Һерменевтика” мәгаләси.\n Иҹтиһадын кәлам әсаслары, сәһ.225 вә 235; Лүғәтнамә, сәһ.590,592.\n Бу ачыгламда Әбдуррәсул Бәјатын “Һерменевтика һаггында мәгаләсиндән” истифадә олунмушдур.\n3906 هرمنوتیک 2012/09/24\nHermonotik kəlməsi iki termində işlənir: a) Ümumi termin: Ümumi termində bu kəlmə mətnin təfsiri barəsində aparılan hər növ tədqiqata şamil olur. Buna görə də hermonotik bu zəmində ...\n6614 Təzə kəlam 2007/11/07\n4894 Təzə kəlam 2011/08/15\n13514 Təzə kəlam 2007/11/07\n4467 Təzə kəlam 2011/03/05\n21004 Təzə kəlam 2009/06/02\n13590 Təzə kəlam 2012/04/07\n8868 Təzə kəlam 2008/02/17\n3609 Təzə kəlam 2009/10/22\n4068 Hədis elmləri\n2288 Know More\n6107 Təzə kəlam\n4089 انفاق و قرض الحسنه\n3820 Əməli əxlaq\nİnsanın öz həyat yoldaşı, övladları və sair insanlarla yaxşı rəftarda olması onların tərəfindən sui-istifadəyə səbəb olmur?\n3622 خوش رفتاری\nƏvvəla, müqəddəs islam dini bütün insanlarla, o cümlədən həyat yoldaşı, övlad, şagird və s. gözəl əxlaq və rəftarın tərəfdarıdır. Buna görə də Quran ayələrində və məsumların (əleyhimus-salam) rəvayətlərində gözəl əxlaqa və bəyənilən rəftara çoxlu tövsiyələr edilmişdir.\tİkincisi: Əhli-beyt (əleyhimus-salam)-ın göstərişlərinə diqqət yetirməklə insani rəftarın əsli ...\n8409 Məsumların (Əleyhimussəlam) sirəsi\n10110 تاريخ بزرگان\n6760 Hədis elmləri\n117455 Nizamlar hüquq və əhkam\n90031 Əməli əxlaq\n69008 Nizamlar hüquq və əhkam\n52750 Nizamlar hüquq və əhkam\n46857 Nizamlar hüquq və əhkam\n37299 Hədis elmləri\n26334 Əxlaq fəlsəfəsi\n25535 Nizamlar hüquq və əhkam\n24797 Təzə kəlam\n23976 Nizamlar hüquq və əhkam


Q=3	C=1	SS=1	LS=0	PS=0	DC=0	LC=0	SD=0	BS=2	G0=119	G1=95	G2=54	DLID=az_RU	BODY=Мүдрик гәрарлар вер | Тәлим\nДИЛИ: Aзәрбајҹан (кирил әлифбасы) Азәрбајҹан (латын әлифбасы) Арҝентина жест дили Бразилија жест дили Вјетнам Гренландија Данимарка Индонезија Исвеч Италија жест дили Камбоҹа Колумбија жест дили Литва Малта Мексика жест дили Непал Нидерланд Норвеч Таити Украјна Чин (мандарин, садәләшдирилмиш) Чин (мандарин, әнәнәви) албан алман амһара африкаанс ајмара болгар варај венда волајта га газах гуарани гуахиро гырғыз дхолуо еве ермәни естон ефик зулу ибо иврит илок инҝилис исланд испан италјан каталан кечуа (Ајакучо) кечуа (Боливија) кикујју кинјаруанда кирунди кореја коса куангали куанјама латыш малагаси малај маҹар ндебеле ндонга нзема оромо пангасинан полјак португал румын рус свати себуан сепеди серб серб (латын) сесуто (Лесото) сетсвана сингал словак словен сранан-тонго суаһили тагалог таи тви тигре тсонга түрк фин франсыз хорват чех чичева шона јапон јоруба јунан ҝүрҹү Һаити креолу һилигајнон әрәб өзбәк\n«Бүтүн гәлбинлә Рәббә ҝүвән, өз идракына етибар етмә» (СҮЛ. МӘС. 3:5).\nГәрар верәркән сағлам дүшүнҹә тәзаһүр етдирмәк нә демәкдир?\nМүдрик гәрарлар вермәк габилијјәтини неҹә инкишаф етдирә биләрик?\nВердијимиз гәрарлара ујғун давранмагда бизә нә көмәк едә биләр?\n1, 2. Гәрарлар вермәји хошлајырсанмы вә вердијин гәрарлар барәдә нә дүшүнүрсән?\nГӘРАРЛАР! Һәр ҝүн биз чохлу гәрарлар вермәли олуруг. Бәс сән гәрарлар вермәјә неҹә јанашырсан? Бәзи инсанлар һәр мәсәләдә өзләри гәрар вермәји севирләр. Онлар дүшүнүрләр ки, шәхси гәрарларыны вермәјә јалныз өзләринин ихтијары чатыр вә башгаларынын онларын јеринә гәрар вермәсилә һеч ҹүрә разылашмырлар. Анҹаг еләләри дә вар ки, һәјатларында ваҹиб гәрарлар вермәјә горхурлар. Бәзиләри исә мәсләһәт үчүн китаблара вә ја мүтәхәссисләрә мүраҹиәт едир вә гәрар вермәкдә онлара көмәк едәҹәјини дүшүндүкләри мәсләһәти алмаг үчүн күлли-мигдарда пул хәрҹләјирләр.\n2 Әксәријјәтимиз исә бу мәсәләдә таразлыјыг. Баша дүшүрүк ки, бәзи шејләр бизим ихтијарымызда олмаса да, һәјатда бир чох гәрарлары истәдијимиз кими верә билирик (Галат. 6:5). Бунунла белә, ола билсин, гәбул етдијимиз гәрарларын һамысынын һеч дә мүдрик вә лазымлы олмадығыны етираф едирик.\n3. Гәрар гәбул етмәкдә бизә нә көмәк едә биләр вә нәјә ҝөрә дүзҝүн гәрар гәбул етмәк һәмишә асан олмур?\n3 Аллаһын хидмәтчиси олан бизләр севинмәлијик ки, О, һәјатымызда бир чох ваҹиб мәсәләләрлә бағлы ајдын рәһбәрлик верир. Билирик ки, әҝәр бу рәһбәрлијә риајәт етсәк, биз һәм Јеһованы разы салан, һәм дә бизә фајда ҝәтирән гәрарлар верә биләҹәјик. Анҹаг елә мәсәләләр вә вәзијјәтләр јарана биләр ки, Аллаһын Кәламында онунла бағлы бирбаша рәһбәрлик олмасын. Белә олан һалда нә едәҹәјимизә неҹә гәрар верә биләрик? Мисал үчүн, билирик ки, оғурлуг етмәмәлијик (Ефес. 4:28). Бәс оғурлуг өзү нәдир? Буну ҝөтүрүлән әшјанын дәјәри, ҝөтүрәнин нијјәти, јохса башга бир шеј мүәјјән едир? Кимсә һәр һансы бир мәсәлә илә бағлы конкрет ҝөстәриш олмадығыны дејәндә биз неҹә гәрар верә биләрик? Белә вәзијјәтдә көмәјимизә нә чата биләр?\nГӘРАР ВЕРӘРКӘН САҒЛАМ ДҮШҮНҸӘЛИ ОЛ\n4. Гәрар гәбул етмәздән өнҹә, һәрдән һансы мәсләһәти алырыг?\n4 Һәмиманлыларымыза ваҹиб гәрар гәбул етмәли олдуғумузу дејәндә онлар бизә бу мәсәләдә сағлам дүшүнҹәли олмағы мәсләһәт ҝөрә биләрләр. Әлбәттә, бу, јахшы мәсләһәтдир. Мүгәддәс Китаб бизә гәрар вермәјә тәләсмәмәјин ваҹиблијини хатырладараг дејир: «Тәләсән еһтијаҹ ичинә дүшәр» (Сүл. мәс. 21:5). Бәс сағлам дүшүнҹәли олмаг нә демәкдир? Бу о демәкдирми ки, биз гәрар гәбул етмәздән әввәл садәҹә һәмин вәзијјәти ҝөтүр-гој етмәли, мүдрик олмалы вә бүтүн фактлары нәзәрә алмалыјыг? Дүзҝүн гәрар гәбул етмәк үчүн бүтүн бунлар ваҹибдир, амма сағлам дүшүнҹәјә даһа чох шеј дахилдир (Ром. 12:3; 1 Пет. 4:7).\n5. Нә үчүн мүкәммәл сағлам дүшүнҹәјә малик дејилик?\n5 Етираф етмәлијик ки, һеч ким мүкәммәл сағлам дүшүнҹә илә доғулмур. Нә үчүн? Чүнки һамымыз ҝүнаһлы доғулмушуг вә гејри-камилик, буна ҝөрә дә там шәкилдә сағлам бәдәнә вә ја шүура малик дејилик (Мәз. 51:5; Ром. 3:23). Үстәлик, әввәлләр Шејтан чохумузун зеһнини кор етмишди вә биз Јеһованы танымыр вә Онун салеһлик нормаларындан хәбәрсиз идик (2 Кор. 4:4; Тит. 3:3). Демәли, нә гәдәр ҝөтүр-гој етмәјимизә бахмајараг, әҝәр гәрарларымызы јалныз өз ҝөзүмүздә дүзҝүн олан шејләрә әсасән версәк, өзүмүзү алдатмыш оларыг (Сүл. мәс. 14:12).\n6. Сағлам дүшүнҹәјә јијәләнмәјә бизә нә көмәк едәр?\n6 Дүздүр, биз сағлам бәдәнә вә дүшүнҹәјә малик дејилик, анҹаг сәмави Атамыз Јеһова һәр саһәдә мүкәммәлдир (Ганун. т. 32:4). Хошбәхтликдән, О, бизә ағлымызы јениләшдирмәјә вә сағлам дүшүнҹәјә јијәләнмәјә көмәк едир. (2 Тимотејә 1:7 ајәсини оху.) Бир мәсиһчи кими, биз дүзҝүн шәкилдә дүшүнмәк, мүлаһизә јүрүтмәк вә буна мүвафиг олараг һәрәкәт етмәк истәјирик. Биз фикирләримизи вә һиссләримизи ҹиловламалы, јәни нәзарәт алтында сахламалы вә Јеһованын дүшүнҹә тәрзини, һиссләрини вә давранышыны тәглид етмәлијик.\n7, 8. Сынаглара вә чәтинликләрә бахмајараг, дүзҝүн гәрар гәбул етмәјин неҹә мүмкүн олдуғуну ҝөстәрән нүмунә даныш.\n7 Бир нүмунәјә бахаг. Бәзи мүһаҹирләр арасында белә бир адәт вар: онлар јени доғулан көрпәләрини вәтәнә гоһумларынын јанына ҝөндәрирләр ки, өзләри ишләјиб пул газана билсинләр *. Башга өлкәдә јашајан бир гадын дүнјаја ҝөзәл-ҝөјчәк оғлан ушағы ҝәтирир. Елә һәмин вахтлар о, Мүгәддәс Китабы өјрәнмәјә вә руһани аддымлар атмаға башлајыр. Достлары вә гоһумлары һәјат јолдашы илә она тәзјиг ҝөстәрирләр ки, ушағы нәнә-бабасынын јанына ҝөндәрсинләр. Анҹаг гадын өјрәнмәјә давам етдикҹә анлајыр ки, өвладларыны бөјүдүб боја-баша чатдырмаг вәзифәсини Аллаһ онларын үзәринә гојуб (Мәз. 127:3; Ефес. 6:4). Бәс о, чохларынын ҝөзүндә ағлабатан кими ҝөрүнән бу адәт үзрә давранаҹаг? Јохса јарана биләҹәк мадди чәтинликләри вә бәзиләринин ону тәнгид едә биләҹәјини ҝөзә алараг Мүгәддәс Китабдан өјрәндикләринә ујғун һәрәкәт едәҹәк? Онун јериндә олсајдын, сән нә едәрдин?\n8 Тәзјиг вә ҝәрҝинлик һисс едән бу ҝәнҹ гадын үрәјини Јеһоваја бошалдыр вә Онун рәһбәрлијини ахтарыр. Вәзијјәтини она Мүгәддәс Китабы өјрәдән баҹы илә вә диҝәр баҹы-гардашларла бөлүшдүкдән сонра о, Јеһованын бу мәсәләјә даир нөгтеји-нәзәрини баша дүшүр. О һәмчинин көрпәсинин шәхсијјәт кими формалашдығы илләр әрзиндә валидејнләриндән ајры галмасынын она неҹә емосионал зәрәр вура биләҹәји барәдә дә дүшүнүр. Мәсәләни Мүгәддәс Јазылардан өјрәндикләринә әсасән өлчүб-бичдикдән сонра гәрар верир ки, оғлуну гоһумларынын јанына ҝөндәрмәк дүзҝүн дејил. Јығынҹаг үзвләринин ҹанла-башла көмәк етдикләрини, еләҹә дә ушағынын хошбәхт вә сағлам бөјүдүјүнү ҝөрән һәјат јолдашы Мүгәддәс Китабы өјрәнмәјә разылашыр вә арвады илә јығынҹаг ҝөрүшләринә ҝетмәјә башлајыр.\n9, 10. Сағлам дүшүнҹә тәзаһүр етдирмәк нә демәкдир вә биз буну неҹә едә биләрик?\n9 Бу, чохсајлы нүмунәләрдән садәҹә биридир. Анҹаг бу нүмунә ҝөстәрир ки, сағлам дүшүнҹә тәзаһүр етдирмәк өз ҝөзүмүздә дүзҝүн олан, јахуд башгаларынын ән јахшы вә ја ән асан һесаб етдикләри шејләри етмәк демәк дејил. Бизим гејри-камил ағлымызы вә үрәјимизи ҝаһ һәддән артыг габаға гачан, ҝаһ да олдугҹа дала галан саатла мүгајисә етмәк олар. Әҝәр биз бу ҹүр ишләјән саата ҝүвәнсәк, ҹидди проблемләрлә үзләшә биләрик (Јер. 17:9). Биз ағлымызы вә үрәјимизи Аллаһын етибарлы нормаларына ујғун дүзәлтмәлијик. (Јешаја 55:8, 9 ајәләрини оху.)\n10 Мүгәддәс Китабда бизә белә бир мүдрик мәсләһәт верилир: «Бүтүн гәлбинлә Рәббә ҝүвән, өз идракына етибар етмә. Бүтүн јолларында Ону таны, О сәнин јолларыны дүзәлдәр» (Сүл. мәс. 3:5, 6). Ҝәлин «өз идракына етибар етмә» ифадәсинә диггәт јетирәк. Бу ифадәнин ардынҹа «[Јеһованы] таны» фикри ҝәлир. Јалныз О, әсил сағлам дүшүнҹәјә маликдир. Беләликлә, бундан белә гәнаәтә ҝәлә биләрик ки, һәр дәфә гәрар вермәк лазым ҝәләндә Аллаһын фикрини өјрәнмәк үчүн Мүгәддәс Китаба мүраҹиәт етмәлијик. Сонра өз гәрарымызы она әсасландырмалыјыг. Бу, сағлам дүшүнҹә тәзаһүр етдирмәк, јәни Јеһованын дүшүнҹә тәрзини тәглид етмәк демәкдир.\n11 Мүдрик гәрарлар вермәји вә онлара ујғун давранмағы өјрәнмәк һеч дә һәмишә асан дејил. Бу, хүсусилә дә һәгигәтә тәзә ҝәләнләр вә јеткинлијә доғру аддымламаға башлајанлар үчүн чәтин ола биләр. Анҹаг Мүгәддәс Китабда руһани көрпәләр адланан бу инсанларын, сөзүн әсил мәнасында, инкишаф етмәләри мүмкүндүр. Ҝәлин ҝөрәк көрпәләр јыхылмадан јеримәји неҹә өјрәнирләр. Онлар, адәтән, балаҹа-балаҹа аддымлар атыр вә буну тез-тез тәкрарлајырлар. Буну мүдрик гәрарлар вермәји өјрәнән руһани көрпәләрә дә аид етмәк олар. Хатырлајаг ки, һәвари Павел јеткин инсаны «гаврајышыны даима ишләтмәклә ону јахшыны писдән ајырмаға [өјрәшдирән]» инсан кими тәсвир едир. «Даима ишләтмәк» вә «өјрәшдирмәк» сөзләри ҝөстәрир ки, инсан мүтәмади олараг сәј ҝөстәрмәлидир. Јениләр мүдрик гәрарлар вермәји өјрәнмәк үчүн мәһз белә дә етмәлидирләр. (Ибраниләрә 5:13, 14 ајәләрини оху.)\nҜүндәлик ишләрлә бағлы дүзҝүн гәрарлар вермәклә гаврајышымызы өјрәшдирмиш олуруг (11-ҹи абзаса бах)\n12. Мүдрик гәрар гәбул етмәк габилијјәтимизи неҹә инкишаф етдирә биләрик?\n12 Әввәлдә хатырландығы кими, биз һәм бөјүк, һәм дә кичик мәсәләләрлә бағлы чохлу гәрарлар вермәли олуруг. Бир арашдырмаја әсасән, инсан гәрарларынын 40 фаиздән чохуну өлчүб-бичдикдән сонра јох, садәҹә вәрдишләри әсасында гәбул едир. Мәсәлән, чох ҝүман ки, һәр сәһәр дуранда нә ҝејинәҹәјинә гәрар вермәли олурсан. Ола билсин, бу, сәнә кичик бир шеј кими ҝөрүндүјүндән, хүсусилә дә тәләсәндә, чох ҝөтүр-гој етмәдән сечим едирсән. Анҹаг әјнинә ҝејиндијин палтарын Јеһованын хидмәтчиси кими адына неҹә тәсир едәҹәји барәдә дүшүнмәјин олдугҹа ваҹибдир (2 Кор. 6:3, 4). Палтар аланда, ола билсин, сән онун стилинә фикир верирсән, бәс садәлијинә вә гијмәтинә неҹә, фикир верирсән? Бу кими шејләрдә дүзҝүн сечим етмәклә гаврајышымызы өјрәшдирә биләрик, бу исә, өз нөвбәсиндә, ваҹиб мәсәләләрдә дүзҝүн гәрар вермәјинизә көмәк едәҹәк (Лука 16:10; 1 Кор. 10:31).\nДҮЗҜҮН ИШ ҜӨРМӘЈИ ҮРӘКДӘН АРЗУЛА\n13. Вердијимиз гәрарлара бағлы галдығымыза неҹә әмин ола биләрик?\n13 Һамымыз јахшы билирик ки, дүзҝүн гәрар вермәклә она ујғун давранмаг тамам фәргли шејләрдир. Мәсәлән, бәзиләри сигарет чәкмәји тәрҝитмәк истәјирләр, амма кифајәт гәдәр ирадәләри олмадығындан онлар буну едә билмирләр. Вердијимиз гәрары һәјата кечирмәк үчүн гәтијјәтли олмалыјыг. Бәзиләри инсан ирадәсини әзәлә илә мүгајисә едирләр. Ону нә гәдәр чох мәшг етдиририксә, бир о гәдәр чох мөһкәмләнир. Әҝәр арадабир мәшг етдирсәк, о зәифләјәҹәк. Вердијимиз гәрара бағлы галмаг истәјимизи мөһкәмләндирмәјә бизә нә көмәк едәр? Көмәк үчүн Јеһоваја мүраҹиәт едә биләрик. (Филипилиләрә 2:13 ајәсини оху.)\n14. Нә үчүн Павел етмәли олдуғу шеји јеринә јетирмәк ҝүҹүнә малик иди?\n14 Павел буну өз тәҹрүбәсиндән билирди. Бир дәфә о, ҝилејләнәрәк демишди: «Јахшы иши ҝөрмәк һәвәсим вар, анҹаг бу јахшы иши ҝөрә билмирәм». О, нә етмәк истәдијини вә ја нә етмәли олдуғуну билирди, анҹаг һәрдән она нәсә мане олурду. О етираф едирди: «Дахили варлығымла Аллаһын Ганунундан һәзз алырам. Амма үзвләримдә ағлымын гануну илә дөјүшән башга бир ганун ҝөрүрәм. О, мәни үзвләримдә јашајан ҝүнаһ ганунунун әсири едир». Онун вәзијјәти үмидсиз иди? Һеч дә јох. Чүнки о дејир: «Аллаһымыз! Она Ағамыз Иса Мәсиһ васитәсилә шүкүрләр олсун!» (Ром. 7:18, 22—25). Башга бир мәктубунда о јазмышды: «Мәнә гүввәт верәнин сајәсиндә һәр шејә ҝүҹүм чатыр» (Филип. 4:13).\n15. Гәти һәрәкәт етмәк нә үчүн ваҹибдир?\n15 Ајдындыр ки, Аллаһы разы салмаг үчүн гәти һәрәкәт етмәк лазымдыр. Илјасын Кармел дағында Баала ибадәт едәнләрә вә дөнүк исраиллиләрә дедији сөзләри хатырлајаг: «Нә вахта гәдәр ики тәрәфә әјиләҹәксиниз? Әҝәр Рәбб [Јеһова] Аллаһдырса, Она хидмәт един, јох, Баал Аллаһдырса, онда она хидмәт един» (1 Пад. 18:21). Исраил оғуллары нә етмәли олдугларыны билирдиләр, анҹаг онлар тәрәддүд ичиндә ҝаһ о тәрәфә, ҝаһ да бу тәрәфә әјилирдиләр. Лакин онлардан фәргли олараг, Јешуа илләр өнҹә исраиллиләрә нөвбәти сөзләри демәклә ҝөзәл нүмунә гојмушду: «Әҝәр Рәббә гуллуг етмәк ҝөзүнүздә писдирсә, бу ҝүн кимә гуллуг едәҹәјинизи өзүнүз сечин... Амма мән вә мәним евимдәкиләр Рәббә гуллуг едәҹәк» (Јешуа 24:15). Онун бу гәтијјәтли гәрарынын нәтиҹәси неҹә олду? Јешуа вә онунла бирҝә оланлар Вәд едилмиш дијара, «сүд вә бал ахан [торпаға]» дахил олмагла хејир-дуаландылар (Јешуа 5:6).\nМҮДРИК ГӘРАРЛАР ГӘБУЛ ЕТ ВӘ ХЕЈИР-ДУА АЛ\n16, 17. Аллаһын ирадәсинә ујғун олараг гәрар гәбул етмәјин ҝәтирдији фајданы нүмунә әсасында ҝөстәр.\n16 Ҝәлин бизим ҝүнләрдә баш вермиш бир һадисәјә нәзәр салаг. Јени вәфтиз олунмуш бир гардаш аиләлидир вә онун үч ушағы вар. Ҝүнләрин бир ҝүнү әмәкдашларындан бир нәфәр она вә бир гардаша башга ширкәтдә ишләмәји тәклиф етди вә орада онларын даһа јүксәк мааш алаҹагларыны вә даһа чох фајда әлдә едәҹәкләрини деди. Гардашымыз бу тәклифи ҝөтүр-гој едәрәк бу барәдә дуа етди. О, индики азмаашлы ишини истираһәт ҝүнләри јығынҹагда иштирак едә билмәк вә аиләси илә бирликдә хидмәтә чыхмаг үчүн сечмишди. О баша дүшүрдү ки, јени иши гәбул етсә, она истираһәт ҝүнләринин верилмәси хејли вахт алаҹаг. Белә вәзијјәтдә олсан, сән нә едәрдин?\n17 Руһани хејир-дуалары әлдә едәҹәји јүксәк мәваҹиблә бир тәрәзијә гојараг гардаш һәмин ишдән имтина етди. Неҹә дүшүнүрсән, о, вердији гәрара ҝөрә пешман олдуму? Әлбәттә, јох. О анлады ки, руһани хејир-дуаларын она вә аиләсинә ҝәтирдији фајда јүксәк мәваҹибин верәҹәји фајдадан гат-гат чохдур. Он јашында олан бөјүк гызы өз валидејнләрини вә баҹы-гардашыны севдијини, Јеһованы исә лап чох севдијини дејәндә онун вә һәјат јолдашынын севинҹинин һәдди-һүдуду јох иди. О, һәјатыны Јеһоваја һәср етмәк вә вәфтиз олунмаг истәдијини билдирди. Атасынын Јеһоваја ибадәти һәјатында биринҹи јерә гојмагла ҝөстәрдији нүмунәнин она неҹә дә ҝөзәл тәсири олду!\nМүдрик гәрарлар вер вә Аллаһын халгынын арасында севинҹ дуј (18-ҹи абзаса бах)\n18. Нәјә ҝөрә һәр ҝүн мүдрик гәрарлар вермәк ваҹибдир?\n18 Бөјүк Муса, јәни Иса Мәсиһ онилликләрдир ки, Јеһоваја һәгигәтән ибадәт едән инсанлары сәһраја охшајан Шејтан дүнјасындан кечириб апарыр. Бөјүк Јешуа кими, Иса бу пис дүнјаны мәһвә, өз давамчыларыны исә салеһлик өмүр сүрән јени дүнјаја доғру апарыр (2 Пет. 3:13). Буна ҝөрә дә инди кечмиш дүшүнҹә тәрзимизә, вәрдишләримизә, дәјәр вә мәгсәдләримизә гајытмаг вахты дејил. Һал-һазырда Аллаһын ирадәсинин бизим үчүн нәдән ибарәт олдуғуну мәнимсәмәк вахтыдыр (Ром. 12:2; 2 Кор. 13:5). Гој һәр ҝүн сәнин гәрарларын вә сечимләрин Аллаһын әбәди хејир-дуаларына лајиг бир инсан олдуғуну әкс етдирсин. (Ибраниләрә 10:38, 39 ајәләрини оху.)\n^ абз. 7 Бәзиләри ушагларыны нәнә-бабаларынын јанына һәмчинин она ҝөрә ҝөндәрирләр ки, онлары гоһум-әгрәбаја ҝөстәрсинләр.


Q=10	C=5	SS=5	LS=5	PS=0	DC=0	LC=0	SD=0	BS=1	G0=14	G1=13	G2=8	DLID=az_RU	BODY=Түркмәнистан: Јеһованын Шаһиди олан ана азадлыға чыхыр, сахта иттиһамлар гүввәдә галыр\nДИЛИ: Aзәрбајҹан (кирил әлифбасы) Азәрбајҹан (латын әлифбасы) Вјетнам Данимарка Индонезија Исвеч Литва Нидерланд Норвеч Украјна Фиҹи Чин (мандарин, садәләшдирилмиш) Чин (мандарин, әнәнәви) албан алман африкаанс еве ермәни естон зулу инҝилис испан италјан каонде кинјаруанда кирунди кореја коса малагаси маҹар полјак португал румын рус сепеди серб серб (латын) словак словен суаһили тагалог түрк фин франсыз хорват чех чичева јапон јоруба јунан ҝүрҹү һилигајнон\nБиби Рәһманова 2014-ҹү ил сентјабрын 2-си ахшам саат 8-дә бәраәт алмадан сәрбәст бурахылды. Һәмин ҝүнүн сәһәри Ташауз Вилајәт Мәһкәмәсинин һакимләри онун шикајәтинә бахмышдылар. Онлар Бибијә бәраәт вериб јалан иттиһамлардан азад етмәсәләр дә, онун дөрдиллик һәбс ҹәзасыны шәрти ҹәза * илә әвәз етмиш вә дәрһал һәбсдән азад олунмасына гәрар вермишдиләр. Мәһкәмәнин гәрарында дејилирди ки, һакимләр бу мәсәләјә јүнҝүлләшдириҹи һал кими бахдылар, Бибинин гадын вә дөрдјашлы ушаг анасы олдуғуну, еләҹә дә онун һаггында әввәлләр һеч бир ҹинајәт иши ачылмадығыны нәзәрә алдылар.\nБиби 18 август тарихиндә «полис әмәкдашына һүҹум етмәк» вә «хулиганлыг» кими сахта иттиһамларла үзләшдикдән сонра кассасија шикајәти илә мәһкәмәјә мүраҹиәт етмишди. Ијулун 5-и полисләр дәмирјол вағзалында Бибијә вә әри Вепаја саташараг онларын әлиндән ичәрисиндә бир нечә дини әдәбијјат олан шәхси чанталарыны алмышдылар. Вепаја гаршы иттиһамларын әсассыз олдуғуна гәрар верилсә дә, Биби августун 8-и һәбсә атылды. Һәбсдә оларкән Биби амансыз рәфтара мәруз галмышды.\nҺагсызлыг ашкара чыхды\nБибинин әҹнәби вәкили гејд едир ки, онун ҝөзләнилмәдән азадлыға чыхмасына бејнәлхалг аләмин бу һагсыз һәбсә наразылығы да сәбәб олуб.\nБу, Түркмәнистанда Јеһованын Шаһидләринин үзләшдији илк һадисә дејил. Бу өлкәдә Јеһованын Шаһидләринин әсас инсан һүгугларынын ҹидди шәкилдә позулмасы ади һал алыб. Сәккиз Јеһованын Шаһиди иманларына бағлы галдыглары үчүн һәбсдә јатыр. Алтысы әгидәләринә ҝөрә һәрби хидмәтдән имтина етдији үчүн, икиси исә сахта иттиһамлар уҹбатындан һәбсдәдир. Онлар ағыр шәраитдә јашајыр вә мин ҹүр тәһгирә туш ҝәлирләр.\nНә јахшы ки, Ташауз Вилајәт Мәһкәмәсинин һакимләри Бибинин вәзијјәтини јүнҝүлләшдирдиләр. Лакин онлар әдаләтсизлији арадан галдыра билмәдиләр. Инсан ләјагәтинә һөрмәт едәнләр үмид едирләр ки, Түркмәнистан дөвләти мәсәләни һәртәрәфли арашдыраҹаг вә бејнәлхалг инсан һүгуглары нормаларына әмәл едәрәк өлкәдә дин азадлығы һүгугуну таныјаҹаг.\n^ абз. 2 Вилајәт Мәһкәмәси онун дөрдиллик һәбс ҹәзасыны үчиллик сынаг мүддәти дә дахил олмагла, дөрдиллик шәрти ҹәза илә әвәз етди. Сынаг мүддәти заманы о, јахшы давранмалы, дөвләтин иҹазәси олмадан јашадығы шәһәри тәрк етмәмәлидир.


Q=6	C=4	SS=2	LS=0	PS=2	DC=2	LC=0	SD=0	BS=2	G0=35	G1=15	G2=5	DLID=az_RU	BODY=Ҹәдун 300 нәфәрлә Мәдјән ордусуну дармадағын едир | Ушаглар үчүн Мүгәддәс Китаб һекајәләри\nҸәдун мәдјәниләри мәғлуб едир\nИсраиллиләр јенидән Јеһовадан үз дөндәриб, сахта аллаһлара ситајиш едир. Једди илдир ки, мәдјәниләр исраиллиләрин һејванларыны оғурлајыр, мәһсулларыны мәһв едирләр. Онлардан горунмаг үчүн исраиллиләр мағараларда, дағларда ҝизләнирләр. Исраиллиләр Јеһоваја јалварырлар ки, онлары хилас етсин. Буна ҝөрә дә Јеһова Өз мәләјини Ҹәдун адлы бир ҝәнҹин јанына ҝөндәрир. Мәләк Ҹәдуна дејир: «Јеһова сәни сечиб, еј иҝид». Ҹәдун сорушур: «Исраиллиләри неҹә хилас едә биләрәм? Ахы мән кимәм ки!»\nҸәдун Јеһованын ону сечдијинә неҹә әмин ола биләр? О, бир аз јун ҝөтүрүб јерә гојур вә Јеһоваја дејир: «Сәһәр јун јаш, јер исә гуру олса, биләҹәјим ки, Исраили гуртармаг үчүн мәни сечмисән». Сәһәриси ҝүн јун јаш, јер исә гуру олур! Анҹаг Ҹәдун Јеһовадан јенә әламәт истәјир. О дејир ки, сәһәриси ҝүн јун гуру, јер јаш олсун. Онун бу истәји дә һәјата кечирилир. Беләҹә, Ҹәдун әмин олур ки, Јеһова ону сечиб. О, мәдјәниләрлә дөјүшмәк үчүн дөјүшчү топлајыр.\nЈеһова Аллаһ Ҹәдуна дејир: «Мән Исраилә гәләбә газандыраҹағам. Анҹаг адамлар чох олса, дүшүнәҹәксиниз ки, өзүнүз гәләбә газанмысыныз. Онлара де ки, ким горхурса евинә ҝетсин». Беләҹә, тәхминән 22 000 нәфәр ҝери гајыдыр. 10 000 нәфәр дөјүшчү галыр. Јеһова јенә Ҹәдуна дејир: «Адамлар јенә чохдур. Онлары су кәнарына апар вә де ки, су ичсинләр. Әлини ағзына апарыб су ичәнләри өзүнлә ҝөтүр». Јалныз 300 нәфәр сују белә ичир. Јеһова сөз верир ки, 135 000 нәфәрлик Мәдјән гошунуну бу гәдәр адамла мәғлуб едәҹәк.\nҺәмин ахшам Јеһова Ҹәдуна дејир: «Мәдјәнә һүҹум етмәк вахтыдыр». Ҹәдун адамларына шејпур вә ичиндә мәшәл олан күп верир. Онлара дејир: «Ҝөзүнүз мәндә олсун, мән нә етсәм, сиз дә елә един». Ҹәдун шејпур чалыб, күпү сындырыр, мәшәли јелләдир вә бағырыр: «Јеһованын гылынҹы! Ҹәдунун гылынҹы!» Онунла олан 300 нәфәр дә ејни шеји едирләр. Мәдјәниләр һај-күј ичиндә гачырлар. Онлар тәшвиш ичиндә бир-бирләринә гылынҹ галдырырлар. Јеһова исраиллиләрә дүшмәнләри үзәриндә гәләбә газанмаға бир даһа көмәк едир.\n«Инсан ҝүҹүндән үстүн олан ҝүҹүн өзүмүздән јох, Аллаһдан ҝәлдији бәлли олсун» (2 Коринфлиләрә 4:7)\nСуаллар: Јеһова Ҹәдуна ону сечдијини неҹә сүбут едир? Нәјә ҝөрә Ҹәдунун ордусунда 300 нәфәр олур?\nҺакимләр 6:1—16; 6:36—7:25; 8:28\nЈеһова Ҹәдуну гүввәтләндирир\nҸәдунун башчылығы алтында олан адамлар Мәдјән ордусуну мәһв еләди, һалбуки 1 исраиллијә дүз 450 мәдјәнли дүшүрдү.\nТопла вә өјрән. Ҹәдун\nӘввәл-әввәл Ҹәдун еһтијатлы инсан иди, анҹаг сонрадан о, ҹәсарәтли олду\nМәләк Ҹәдуну гүввәтләндирир\nБу шәкилли тапшырыг 3—6 јашлы ушаглар үчүн тәртиб олунуб.\nБаҹы-гардашларымыз бизи гүввәтләндирир\nУшагларыныза достларыны вә достларынын да онлары неҹә гүввәтләндирә биләҹәји һагда өјрәдин.


Q=7	C=5	SS=3	LS=3	PS=0	DC=3	LC=0	SD=0	BS=2	G0=63	G1=55	G2=32	DLID=az_RU	BODY= Нәјә ҝөрә гадынын ирсдә пајы кишинин ирсинин јарысы гәдәрдир? - Cavablar xəzinəsi - açılmasında məqsəd İslama aid suallara cavab vermək olmuşdur\nSaytın kodu fa2207\tArxiv kodu 8875\nӘслиндә демәк олар ки, гадынын ирс вә меһријјәсиндән әлә ҝәтирдији нә варса онун хәзинәси сајылыр. Һалбуки, кишинин ирсдән әлә ҝәтирдији мал өзүнә, гадын вә өвладларына хәрҹләнир. Бундан әлавә, исламда малијјат вә саир дә кишинин өһдәсиндәдир ки, бу да бир нөв малын хәрҹләнмәсидир. Мәсәлән, ҹиһад јолундакы хәрҹләр вә ја әҝәр аиләдән кимсә һансыса ҹинајатә вә гәтлә мүртәкиб олса, хәсарәт вә ган баһасынын өдәнилмәси вә саир кишинин өһдәсиндәдир. Һалбуки, бу ишләрин һеч бириндә гадынын мәсулијјәти јохдур. Заһирдә кишини ирс сәһминин гадынынкындан чох олмасына бахмајараг, әслиндә, ҹәмијјәтдә сәрвәтләрин бәһрәсиндән кишинин пајы гадынынкындан гат-гат аздыр. Диҝәр ҹәһәтдән кишинин артыг ҝөтүрдүјү бу ирс гаршысында даһа чох мәсулијјәтләри вардыр. Сөзүн гысасы, кишинин ирсинин гадын ирси илә фәргләнмәсинин әсас сәбәбләри онларын һәр биринин һүгуг вә тәклифләринин бир нөв таразлашдырылмасы вә әдаләтә риајәт олунмасы үзүндәндир.\nСуалын ҹавабыны ачыгламаздан әввәл бир мәсәләјә ишарә етмәк лазымдыр ки, кишинин гадынын пајына нисбәт ирсинин ики гат олмасы гануну һәмишә вә күлли дејил, бәлкә дә шәриәтдә ганун вар ки, бәзән гадын вә киши ирс апармагда бәрабәрдирләр. Мәсәлән, дүнјадан ҝетмиш шәхсин атасы вә анасы һәр икиси ејни сәвијјәдә ирс апарырлар вә онларын арасында фәрг јохдур.\nГәдимдән белә бир суал ирәли сүрүлүр ки, нәјә ҝөрә гадынын ирс пајы кишинин ирс пајынын јарысы гәдәрдир вә бу бир нөв кишиләрин хејринә ајры-сечкилик дејилми? Рәвајәтләрдән бириндә имам Садигдән (әлејһиссалам) сорушулур ки, гадынын зәиф вә еһтијаҹы даһа чох олдуғу һалда кишинин ирс пајынын јарысы гәдәр ирс апармасынын сәбәби нәдир? Һалбуки, киши физики ҹәһәтдән гадындан ҝүҹлү вә гүдрәтлидир вә мәсәлә әксинә олмалыдыр. Имам (әлејһиссалам) суалын ҹавабында бујурур: “Она ҝөрә ки, кишинин вәзифәси ағырдыр вә өһдәсиндә чох мәсулијјәтләр вар. Киши ҹиһад етмәли, бу саһәдә верҝиләри өдәмәли, өзүнүн хәрҹиндән әлавә гадынын вә өвладларынын јашајыш хәрҹләрини өдәмәлидир. Һәмчинин, киши евиндә вә гоһумлары арасында ағсаггал кими дә таныныр. Өз өвладларынын вә ја гоһумларынын (әҝәр онларын диҝәр јахын һамиси олмаса) төрәтдикләри ҹинајәтләрин зәрәрини дә өһдәсинә алмалыдыр (ган баһасы вә саир). Һалбуки, гадынын бүтүн бу ишләрин һеч бириндә ваҹиб вәзифәси јохдур.\nИмам Садигдән (әлејһиссалам) башга бир рәвајәтдә нәгл олунур ки, кишинин гадына меһријјә вермәси бир нөв ирсдә олан әскиклијин әвәзини чыхыр.\nИслам аләминдә гадынын ирс мәсәләсиндә баш верән дәјишикликләр әслиндә гадынларын хејринә олан бир ингилаб иди. Ҹаһилијјәт дөврүндә кишинин һәјат јолдашы вә гызлары үмумијјәтлә ирсдән мәһрум идиләр вә дүнјадан ҝедәнин бүтүн вар-јоху онун оғланларына чатырды. Амма, ислам ҹаһилијјәт ганунуну батил етди вә гадыны да ирс апаранларын сырасында гәрар вериб, она әввәлдән өз малына мүстәгил шәкилдә малик олмаг вә хәрҹ етмәк һүгугуну верди. Бу елә бир ганун иди ки, Авропа өлкәләриндә ики әср бундан әввәл тәһәггүг тапмышдыр.\nЗаһирдә гадынын ирсинин кишијә нисбәт ики дәфә аз олмасына бахмајараг әҝәр диггәт олунса гадынын ирсинин кишинин пајындан ики дәфә артыг олдуғу ашкарланыр. Бу Ислам дининин гадынларын һүгугларынын мүдафиәсинин нәтиҹәсидир.\nКишинин өһдәсинә гојулмуш вәзифәләр сәбәб олур ки, әмәлдә онларын ҝәлирләринин јарысы гадынлара хәрҹ олунсун. Киши өз һәјат јолдашыны еһтијаҹы олдуғу гәдәр доландырмалы, ону мәскән, палтар, јемәк вә саир лазым олан шејләрлә тәмин етмәлидир. Бундан әлавә, өзүнүн вә өвладларынын да хәрҹләрини өдәмәлидир. Һәтта әҝәр гадынын шәни тәләб етсә ки, онун үчүн хидмәтчи тутулсун, гадынын өзүнүн бу ишә имканы олдуғу һалда хәрҹи кишинин өһдәсиндәдир.\nБу изаһла мәлум олур ки, гадынын ирс пајынын чох олмасы буну тәләб едир ки, киши илә гадынын сәрвәтләри бәрабәр сәвијјәдә олмалыдыр, һалбуки бу арада әҝәр етираз олса гадын тәрәфиндән јох, әксинә, киши тәрәфиндән олмалыдыр.\nБунун гаршысында кишинин өһдәсиндә олан бүтүн вәзифәләриндә гадынын һеч бир хәрҹ етмәјә мәсулијјәти јохдур. О ҹүмләдән, палтар, јемәк вә саир .... кими ишләрин һеч бириндә гадынын өһдәсиндә һеч бир вәзифә јохдур. Она ҝөрә дә әмәлдә мал вә сәрвәтдә гадынын пајы кишинин пајындан чохдур.Тәфсир Нүмунә китабында бу һагда ајдын бир нүмунә гејд олунмушдур ки, ону бу бәһсдә ачмаг мәсәләјә даһа јахшы ајдынлыг верәр. О да будур ки, әҝәр дүнја сәрвәтләринин ҹәми 30 милјард манатдырса вә ирс кими гадынларла (гадын вә гызларла) кишиләр арасында бөлүнмәли олса, бу мигдардан 20 милјард манат кишиләрә, 10 милјард манат исә гадынлара дүшәр. Гадынлар адәт үзрә аилә һәјаты гурур вә онларын хәрҹи кишиләрин өһдәсиндә олур. Бу ҹәһәтдән, гадынлар өз он милјардыны өзүндә сәрмајә кими сахлајыб, кишинин 20 милјардына шәрик олурлар. Чүнки, кишинин пајы һәјат јолдашынын вә өвладларынын хәрҹинә сәрф олунур. Бәс белә олан һалда кишин пајындан он милјард манат гадына вә өвладларынын хәрҹинә сәрф олунур. Бу он милјарды гадынын әввәлдән олан он милјардына әлавә етдикдә әслиндә бирликдә гадынын пајы ијирми милјард маната чатыр.\nБүтүн бу мәтләбләри нәзәрә алараг гадынын ирс пајынын кишинин пајынынын јарысы гәдәр олмасынын сәбәбләрини үч гисмдә ачыгламаг олар:\nа) Меһријјә; Ниҝаһ заманы кишинин өһдәсинә дүшән вәзифәләрдән бири гадынын меһријјәсидир. Гадын һәр заман истәсә киши онун меһријјәсини онун ихтијарында гојмалыдыр. Белә олмаса гадынын кишинин гаршысында һеч бир вәзифәси јохдур вә өзүнү кишинин ихтијарында гојмаја да биләр. Демәли јашајышын илк ҝүнүндән киши шәри ҹәһәтдән гадынын меһријјәсини өһдәсинә алыр вә Әһли-Бејтин (әлејһимуссалам) сөзләриндә гадынын ирсинин аз олмасынын сәбәбләриндән биринин һәмин мәсәлә илә бағлы олмасына ишарә олунмушдур.\nб) Нәфәгә; Аилә һәјатында киши, өз хәрҹләриндән әлавә һәјат јолдашынын вә өвладларынын да аиләдә лазым олан хәрҹләрини өһдәсинә алмалыдыр. Ҝејим, јемәк вә диҝәр хәрҹләрин өдәнилмәси кишинин өһдәсиндәдир. Гадынын һәтта, чохлу сәрвәти дә олса, бүтүн бу хәрҹләрин гаршысында өзүнә вә өвладларына хәрҹ етмәкдә һеч бир вәзифәси јохдур. Бәлкә дә әҝәр истәсә евдә ҝөрдүјү ади ишләр мүгабилиндә о ҹүмләдән, ушаға сүд вермәк, јемәк һазырламаг вә саир ишләрдә кишидән музд да тәләб едә биләр.\nд) Кишинин хүсуси вәзифәләри; Кишинин өһдәсиндә ағыр мәсулијјәтләр вә вәзифәләр вар ки, гадынлар ондан азаддырлар. Мәсәлән, Аллаһ јолунда ҹиһад, бу јолда хәрҹләр вә саир гејд етмәк олар. Неҹә ки, Гуран ајәләриндә Аллаһ јолунда дөвләтлә ҹиһад ҹанла ҹиһаддан мүгәддәмдир. Киши ҹиһад јолунда олан бүтүн хәрҹләри өзү өдәмәлидир. Һәмчинин, јахын гоһумларын ҹинајәтләринин хәрҹи вә ган баһасы оларса киши она да шәрикдир. Һалбуки гадын бүтүн бунлардан азаддыр.\nДиггәт олунса мәлум олур ки, гадынын зәрәринә вә кишинин хејиринә вә ја әксинә кишинин зәрәринә вә гадынын хејиринә ганун тәтбиг олунмасында, Ислам нә кишини тәрәфиндә дајаныр вә нә дә гадынын, бәлкә дә, Ислам дининин әсас һәдәфи инсанларын, истәр киши вә истәрсә дә гадын олсун, Ислам ганунлары васитәси илә әсл сәадәтә чатмаларыдыр. Һәр һалда, Ислам кишинин вазифәсини, мәсулијјәтләрини вә игтисади вәзијјәтини нәзәр алмагла мүхтәлиф сәрвәтләрин, о ҹүмләдән, ирсин бөлүнмәсиндә һөкм вермишдир вә бу гисмәтдә һеч бир ајры-сечкилик ола билмәз. Диҝәр тәрфдән, Исламда гадын вә киши һаггында олан ганунлар топлусу тәләб едир ки, киши вә гадынын һәр бириси һаггында бәзи мәсәләләрдә, о ҹүмләдән, ирс мөвзусунда хүсуси ганунлар гојулсун вә бу да һеч вахт Исламын мәдәни ганунларынын зәиф вә ирадлы олмасына дәлил ола билмәз. Сонда белә бир суал гаршыја чыха биләр ки, әҝәр гадынын хәрҹлыри кишинин өһдәсиндәдирсә, онда гадынын сәрвәт топламасына нә еһтијаҹ вар?\nҸавабында демәк олар ки, гадынын меһријјәси вә ирс пајы онун бир нөв ҝәләҹәк сәрмајәси сајылыр ки, әҝәр өз һәјат јолдашындан ајрылса вә ја һәјат јолдашы дүнјасыны дәјишсә, онунла јашајышыны бир мүддәт азад вә әминијјәтлә тәмин едә билсин.\nАмма гадынын јашајыш харҹларинин кишинин өһдәсиндә олмасынын сәбәбләриндән бири будур ки, гадын һеч бир гәм-гүссә чәкмәдән өвлад тәрбијәси илә мәшғул олсун вә ҹәмијјәтә сағлам өвладлар тәһвил версин. Бунунла да аиләнин нуру вә әсли сајылан арамчылыг вә һәрарәти горуја билсинләр.\nСонда әзиз охуҹуларын диггәтинә чатдырырыг ки, Ислам нөгтеји-нәзәриндән әҝәр һансыса гызын, ја гадынын даһа чох һимајәт олунмасына еһтијаҹ варса вә бу зәруридирсә, бу һалда хүсуси ганунла онлардан игтисади ҹәһәтдән хүсуси һимајәт етмәк лазымдыр. Бу мәнада ки, әҝәр ата гызынын даһа чох һимајәт олунмасыны зәрури сајарса өз һәјаты дөврүндә мал-дөвләтинин бир һиссәсини она һәдијјә едә биләр, јахуд мал-дөвләтинин үчдә бир һиссәсиндән өз гызы үчүн ирс кими хүсуси сәрвәт вәсијјәт едә биләр.\n Һүрр Амули, Вәсаил-шијә, ҹ.26; сәһ.93, Алул-бејт; Шејх Туси, Тәһзибул-әһкам, ҹ.9; сәһ.174,275; нашир Дарул-кутубул-исламијјәт; Әл-Кафи, ҹ.7; сәһ.85\n Шејх Сәдуг, Иләлуш-шәраје, ҹ.2; сәһ.57, нашир, Дарул-кутубул-Исламијјәт.\n Әбул-Фәтһ Рази, Тәфсир Рөвзу-ҹинан, ҹ.10; сәһ.57, Гүдис Рәзәви адына тәһгигат мүәссиссәси чапы.\n Мәрјәм Савәҹи, Исламда вә аиләдә гадынын һүгуглары, сәһ.113; икинҹи чап, нашир Мүҹәррәд, 1371-ҹи шәмси или.\n Мәһәммәд Һүсејн Фәзлуллаһ, Ислам һүгугунда гадынын ролу вә мәгамы, Әбдулһади Фәгиһзадәнин тәрҹүмәси, нашир Дадҝөстәр, сәһ.23.\n Мәкарим Ширази, Насир, Тәфсир Нүмунә, ҹ.3; сәһ.288, нашир, Дарул-кутубул-исламијјәт.\n Мәһәммәд ибн Рза, Әл-Гумми Мәшһәди, Кәнзул-дәгаиг, ҹ.3; сәһ.343; Мәдәнијјәт назирлијинин чапы.\n Гази Тәбатәбаи, Гадынын әриндән ирс апармасы һаггында тәһгиг, нашир Миһән, сәһ.143, 1353-ҹү шәмси или.\n Мүтәһһәри Муртәза, Исламда һөкумәтиндә гадынын һүгугу, сәһ.253; нашир, Фәрһән Ислами, биринҹи чап, 1353-ҹү шәмси или.\n Талигани Сејјид Мәһуд, Гуранын нурундан, ҹ.6; сәһ.90, нашир Теһран, Ширкәт саһами интишарат.\n4026 Əhkam və hüquq fəlsəfəsi 2010/07/18\n3202 Əhkam və hüquq fəlsəfəsi 2011/07/02\n4358 Əhkam və hüquq fəlsəfəsi 2011/11/19\n8205 Təfsir 2012/09/01\n3382 Əhkam və hüquq fəlsəfəsi 2013/08/27\n5332 Nizamlar hüquq və əhkam 2008/02/19\n4105 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/08/15\n61349 Nizamlar hüquq və əhkam 2008/02/19\n8076 Nizamlar hüquq və əhkam 2010/03/14\n11594 Nizamlar hüquq və əhkam 2009/04/21\n5699 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/04/19\n7286 Nizamlar hüquq və əhkam 2011/04/21\n2910 Nizamlar hüquq və əhkam 2009/09/22\n2760 İcarə və rəhin\n4882 Səfərdə olmaq\n4633 Quran elmləri\n7947 İslam fəlsəfəsi\n5178 تاريخ بزرگان\n7918 Din fəlsəfəsi\n4138 Hədis elmləri\n113391 Nizamlar hüquq və əhkam\n86415 Əməli əxlaq\n65336 Nizamlar hüquq və əhkam\n48811 Nizamlar hüquq və əhkam\n37402 Nizamlar hüquq və əhkam\n35925 Hədis elmləri


Q=6	C=0	SS=0	LS=6	PS=0	DC=0	LC=0	SD=0	BS=3	G0=24	G1=22	G2=18	DLID=az_RU	BODY=İyun 10, 2017 - 2:45 PM Хәбәрин коду : 835522 Мәнбә : АБНА – Хәбәр Аҝентлији Link:\nӘһли Бејт (әлејһимус-сәлам) - АБНА – Хәбәр Аҝентлијинин вердији хәбәрә әсасән, Имам Һәсән Мүҹтәба (әлејһи сәлам) Һиҹри Гәмәри тарихи илә, 3-ҹү илдә мүбарәк Рамазан ајынын 15-ҹи ҝеҹәсиндә Мәдинә шәһәриндә Илаһи Вәһјин әзиз Ислам Пејғәмбәринә назил олдуғу евдә анадан олмушдур.\nБиз АБНА олараг башда Имам Заман һәзрәтләри олмагла һагг наиби Имам Хаменеи һәзрәтләрини, али тәглид мәрҹәләрини, үмүмдүнја мүсәлманларыны сәмими гәлбдән тәбрик едир вә ҹан сағлығы арзулајырыг!\nИмам Һәсәнин һәјатына гыса бахыш\nИмам Һәсән (әлејһи сәлам) дүнјаја ҝәлдикдән 7 ҝүн сонра анасы һәзрәти Фатимәи Зәһра (сәламуллаһи әлејһа) көрпә баласыны ипәк парчаја бүкәрәк Аллаһ Рәсулунун (сәлләллаһу әлејһи вә алиһи вә сәлләм) јанына апарыр. Бу ипәк парчаны вәһј мәләји Ҹәбраил (әлејһи сәлам) ҹәннәтдән Пејғәмбәримиз (сәлләллаһу әлејһи вә алиһи вә сәлләм) үчүн ҝәтирмишди. Һәзрәт Пејғәмбәр (сәлләллаһу әлејһи вә алиһи вә сәлләм) ушағын адыны Һәсән гојду вә онун үчүн әгигә олараг бир гојун кәсди.\nБундан әлавә Имам Һәсәнин (әлејһи сәлам) Сејјид, Сибт, Әмин, Һүҹҹәт, Нәги, Зәки, Заһид вә Мүҹтәба кими ләгәбләри вардыр.\nИмам Һәсәнин (әлејһи сәлам) Тәрбијјәси\nИслам пејғәмбәринин (сәлләллаһу әлејһи вә алиһи вә сәлләм) Имам Һәсәнә (әлејһи сәлам) олан сајғысы\nИслам Пејғәмбәр (сәлләллаһу әлејһи вә алиһи вә сәлләм) нәзәриндә чох дәјәрли вә үстүн бир шәхсләрдән бири дә һәзрәт Имам Һәсән (әлејһи сәлам) иди. Белә ки, бир ҝүн һәзрәт Пејғәмбәр (сәлләллаһу әлејһи вә алиһи вә сәлләм) минбәрдә сөһбәт етдији вахт Имам Һәсәнин (әлејһи сәлам) ағламаг сәсини дујур, тез минбәрдән ашағы дүшүб, онун гәлбини әлә алдыгдан сонра јенидән минбәрә чыхыр. Ҹамаат бу һәрәкәти барәдә Пејғәмбәрә суал вердикдә, о һәзрәт (сәлләллаһу әлејһи вә алиһи вә сәлләм) белә бујурду: «Ону ағлајан ҝөрдүкдә, дөзә билмирәм». Пејғәмбәр (сәлләллаһу әлејһи вә алиһи вә сәлләм) намазыны ҹамаатла бирҝә гылыб гуртардыгдан сонра имам Һәсәни (әлејһи сәлам) гуҹағына алыб белә бујурду: «Һәр ким мәни севирсә, Һәсәни дә севсин».\nБашга бир һәдисиндә исә белә бујуруб: «Һәсән вә Һүсејни севән мәни дә севир, бу ики нәфәрлә дүшмәнчилик едән исә мәнимлә дүшмәнчилик едир. Һәсән вә Һүсејн ҹәннәт ҹаванларынын ағасыдыр».\nМәзлум вә касыбларын пәнаһы\nИкинҹи Имам елм, тәгва, заһидлик вә ибадәтлә јанашы ејни заманда өз дөврүнүн сәхавәтли шәхси, мәзлумларын көмәкчиси мискинләрә көмәк едән бир шәхс кими дә танынмышдыр. О Һәзрәтин вүҹуду дәрдли үрәкләрин, фағыр вә имкансызларын пәнаһы, еһтијаҹы оланларын үмид јери иди. Белә ки, бир касыб белә онун евиндән әлибош ҝери гајытмамышдыр. Гәлби сынмыш һәр һансы бир шәхс дәрдини она ачыб сөјләсәјди, Имам (әлејһи сәлам) онун дәрдинә мүтләг бир мәлһәм гојарды. Һәтта бә’зи вахтлар имкансыз шәхс өзү еһтијаҹыны демәздән вә хәҹаләт тәри төкмәздән габаг Имам (әлејһи сәлам) онун еһтијаҹыны өдәјәр вә она хәҹаләт тәри төкмәјә, утанмаға иҹазә вермәзди.\nСәхавәтдә Өндәр Олан\nИмам Һәсәнин (әлејһи сәлам) диггәти ҹәлб едән јүксәк әхлагларындан бири дә, о һәзрәтин мисилсиз инфаг вә бәхшишләри иди.\nТарихчиләр јазмышлар: Имам Һәсән (әлејһи сәлам) ики дәфә бүтүн сәрвәтини Аллаһ јолунда хәрҹләди вә үч дәфә бүтүн сәрвәтини ики һиссәјә бөлүб, јарысыны өзүнә сахлады, диҝәр јарысыны исә Аллаһ јолунда инфаг етди.\nИмам Һәсән (әлејһи сәлам) бәзи вахтлар еһтијаҹы олан шәхсләрә күлли мигдарда пул бағышлајарды. Белә ки, бу мигдар пулу бир јердә бағышламаг ҹамааты һејран гојарды. Имам әлејһиссәламын бу ҹүр күлли мигдарда пулу бир дәфәјә бағышламасынын бир инҹәлији о иди ки, Имам (әлејһи сәлам) еһтијаҹы олан шәхси бир дәфәлик еһтијаҹсыз едәрди. Имкансыз шәхс бу пулла бүтүн еһтијаҹларыны өдәјәр вә бундан сонра да еһтијаҹсыз јашаја биләрди. Һәмчинин, бу пулла әлинә сәрмајә дә ҝәтирә биләрди.\nТарих шаһиддир ки, Имам Һәсән (әлејһи сәлам) чох шүҹаәтли вә дөзүмлү бир инсан олмушдур. Горху һеч вахт она јол тапа билмәмишдир. О, Исламын инкишафы јолунда әлиндән ҝәләни әсирҝәмирди вә даима Аллаһ јолунда ҹиһад етмәјә һазыр иди.\nИмам Һәсән (әлејһи сәлам) Ҹәмәл дөјүшүндә атасы илә бәрабәр ҹәбһәнин өн хәттиндә вурушур вә Әли әлејһиссәламын шүҹаәтли вә дилавәр достларыны өтәрәк дүшмән ордусуна ҝүҹлү һүҹумлар едирди. Дөјүш башламаздан габаг исә атасынын әмри илә Әммар Јасир вә Әли әлејһиссәламын бир нечә нәфәрлә бирҝә Куфә шәһәринә ҝәлиб әһалини бу дөјүшдә иштирак етмәјә чағырмышды.\nИмам Һәсән (әлејһи сәлам) Куфәјә ҝәләндә, һәлә Әбу Муса Әшәри Куфәнин Осман тәрәфиндән тәјин едилмиш һөкумәт башчыларындан бири кими галырды. Әбу Муса Әшәри бу вәзифәсиндән истифадә едәрәк Әли әлејһиссәламын әдаләт әсасында гурулмуш һөкумәти илә мүхалифәт едир вә шәһәр әһалисини Ҹәмәл дөјүшүндә иштирак етмәкдән вә о Һәзрәтә арха дурмагдан чәкиндирирди.\nАнҹаг буна бахмајараг Имам Һәсән (әлејһи сәлам) Куфәдән доггуз мин нәфәрлик орду јығыб Ҹәмәл дөјүшүнә ҝетмишди.\nИмам Һәсән әлејһиссәламын Сиффејн дөјүшүндә дә ордуну сәфәрбәр едиб Әли әлејһиссәламын башчылығы алтына ҝәтирмәкдә бөјүк ролу олмушдур. О Һәзрәт өз мәтин вә кәскин чыхышлары илә Куфә әһалисини Әли әлејһиссәламын ордусуна гошулараг хаинләр вә Ислам дүшмәнләринә гаршы дөјүшә дә’вәт едирди.\nИмам Һәсән (әлејһи сәлам) атасынын шәһадәтиндән сонра Аллаһын әмри вә атасынын вәсијјәти әсасында имамәт мәгамына наил олду. О заһирдә дә хилафәт мәгамында иди (бу мәгам 6 ај мүддәтиндә давам етди) вә о мүсәлманларын ишләрини идарә едирди. Бу мүддәтдә Әли (әлејһи сәлам) вә онун өвладлары илә гаты дүшмән олан, узун илләрдән бәри хилафәтә ҝөз дикән Мүавијә (әввәлҹә үчүнҹү хәлифәнин интигамыны алмаг бәһанәсилә, сонра исә ашкар хилафәт иддиасы илә) мүһарибәјә башлајыб имам Һәсән (әлејһи сәлам)-ын хилафәт мәркәзи олан Ирага гошун јеритди. Тәрәфләр арасында мүһарибә башланды.\nИмам Һәсән (әлејһи сәлам)-ын орду башчылары Мүавијә тәрәфиндән ҝөндәрилән јүксәк мәбләғдә пулла сатын алынды вә орду дахилинә тәфригә дүшдү; нәһајәт о һәзрәт сүлһ мүгавиләси имзаламаға мәҹбур олду вә мүәјјән шәртләрлә хилафәти Мүавијәјә һәвалә етди. Һәмин шәртләрдән бири дә бу иди ки, Мүавијәнин вәфатындан сонра хилафәт јенидән имам Һәсәнә гајытмалы, аиләсинин вә шиәләрин тохунулмазлығы һәр бир ҹәһәтдән тәмин олунмалы иди. Мүавијә бу јолла ислам хилафәтини әлә кечирди. Сонра Ирага дахил олду, рәсми вә үмуми бир чыхышда сүлһ маддәләрини ләғв етди вә мүмкүн олан һәр бир васитәдән истифадә едәрәк Әһли-бејтә вә онун шиәләринә ән ағыр ишҝәнҹә тәзјигләри рәва ҝөрдү.


Q=7	C=0	SS=0	LS=7	PS=0	DC=0	LC=0	SD=0	BS=1	G0=15	G1=14	G2=10	DLID=az_RU	BODY=Аллаһын пејғәмбәрләр васитәсилә вердији вәд\nДИЛИ: Aзәрбајҹан (кирил әлифбасы) Јава дили Азәрбајҹан (латын әлифбасы) Боснија Гвинеа-Биссау креолу Данимарка Индонезија Исвеч Комор (Нгазиджа) Нидерланд Норвеч Сомали Чин (мандарин, садәләшдирилмиш) албан алман амһара башгырд болгар волоф гарачы дили (кирил) (Македонија) гырғыз дигорон инҝилис испан италјан кабил кинјаруанда кирунди кисси кореја крио күрд сорани лингала макуа менде полјак португал пулар рус себуан серб серер сингал суаһили сунда таи татар таҹик түрк түркмән урду фарс фин франсыз јоруба јунан ҝүрҹү әрәб әрәб (Мәракеш) әрәб (Тунис) өзбәк өзбәк (латын)\nГӘДИМ заманларда пејғәмбәрләр Аллаһа иман тәзаһүр етдирирдиләр. Онун вәдләринә инаныр вә һәјатларыны она әсасән гурурдулар. Аллаһ онлара һансы вәдләри вермишди?\nАдәмлә Һәвва ҝүнаһ ишләтдикдән дәрһал сонра Аллаһ вәд етди ки, «илан»ла тәмсил олунан «Иблис вә Шејтан адланан бөјүк әждаһа»нын башындан вурараг ону әбәдијјән мәһв едәҹәк бир Шәхс ҝөндәрәҹәк (Јарадылыш 3:14, 15; Вәһј 12:9, 12). Ҝөрәсән, о Шәхс ким олаҹаг?\nБу илк пејғәмбәрликдән тәхминән 2000 ил сонра Јеһова Аллаһ Ибраһим пејғәмбәрә вәд етди ки, ҝөндәрәҹәји Шәхс онун нәслиндән олаҹаг. Аллаһ Ибраһимә деди: «Дүнјанын бүтүн милләтләри сәнин нәслинин васитәсилә хејир-дуа алаҹаг, чүнки сән Мәним сөзүмә гулаг асдын» (Јарадылыш 22:18).\nБизим ерадан әввәл 1473-ҹү илдә Аллаһ Муса пејғәмбәрә бу «өвлад» барәдә нөвбәти сөзләри деди: «Аллаһыныз Рәбб сизин үчүн араныздан — өз сојдашларыныз ичәрисиндән мәним кими бир пејғәмбәр јетирәҹәк. Она гулаг асын» (Ганунун тәкрары 18:15). Муса кими, бу пејғәмбәр дә Ибраһимин өвладлары арасындан ҝәлмәли иди.\nҺәмчинин бу пејғәмбәр Падшаһ Давудун нәслиндән чыхмалы вә бөјүк падшаһ олмалы иди. Аллаһ Давуд падшаһа вәд етмишди: «Белиндән ҝәлән өвладыны чыхараҹағам вә... онун шаһлыг тахтыны әбәди мөһкәм едәҹәјәм» (2 Шамуел 7:12, 13). Еләҹә дә Аллаһ ачыглады ки, Давудун нәслиндән ҝәләҹәк бу Шәхс «Әмин-аманлыг Һөкмдары олаҹаг». Онун «һакимијјәтинин вә әмин-аманлығынын артмасынын сону олмајаҹаг, о, Давудун тахты вә сәлтәнәти үзәриндә һөкм сүрәҹәк, о, һакимијјәтини әдаләтлә вә салеһликлә индидән әбәди олараг гураҹаг» (Јешаја 9:6, 7). Бәли, Аллаһа садиг олан бу Һөкмдар бүтүн дүнјада сүлһү вә әдаләти бәргәрар едәҹәк. Бәс о нә вахт ҝәләҹәк?\nВәд олунмуш «өвлад» Ибраһимин нәслиндән ҝәлмәли, Муса кими, пејғәмбәр олмалы, Давудун нәслиндән ҝәлмәли, ерамызын 29-ҹу илиндә пејда олмалы, иланын — Шејтанын башыны әзмәли иди\nСонралар Ҹәбрајыл мәләк Аллаһын пејғәмбәри олан Даниелә белә бир хәбәр ҝәтирди: «Буну бил вә анла: Јерусәлими бәрпа едиб тикмәк үчүн верилән фәрманын чыхмасындан мәсһ олунмуш һөкмдара гәдәр једди једдииллик дөвр кечәҹәк. Алтмыш ики једдииллик дөвр әрзиндә Јерусәлим јенидән күчәләр вә хәндәкләрлә тикиләҹәк, амма бу чәтин вахтларда олаҹаг» (Даниел 9:25). Һәр бири 7 илдән ибарәт олан бу 69 једдииллик дөвр 483 илә бәрабәрдир. Бу дөвр бизим ерадан әввәл 455-ҹи илдә башлајыб, ерамызын 29-ҹу илиндә битмишдир.\nДоғруданмы, Мәсиһ — Мусаја бәнзәр пејғәмбәр вә ҝөзләнилән «өвлад» — ерамызын 29-ҹу илиндә пејда олду? Ҝәлин буну нәзәрдән кечирәк.\nИбраһимин вәд олунмуш «өвлады» Шејтана нә едәҹәк?\nАллаһ Муса васитәсилә нә вәд етмишди?\nДавуд «өвлад» һаггында нә өјрәнди?\nМәләк Ҹәбрајыл Даниелә һансы хәбәри ҝәтирди?


Q=8	C=0	SS=0	LS=8	PS=0	DC=0	LC=0	SD=0	BS=2	G0=15	G1=10	G2=8	DLID=az_RU	BODY=Алман һәбс дүшәрҝәләриндә јатмыш Рихард Рудолф 102 јашында вәфат едиб\nДИЛИ: Aзәрбајҹан (кирил әлифбасы) Азәрбајҹан (латын әлифбасы) Данимарка Индонезија Исвеч Литва Нидерланд Норвеч Украјна Чин (мандарин, садәләшдирилмиш) Чин (мандарин, әнәнәви) албан алман африкаанс еве ермәни естон зулу инҝилис испан италјан кинјаруанда кирунди кореја коса малагаси маҹар полјак португал румын рус сепеди серб серб (латын) сесуто (Лесото) сетсвана сингал словен суаһили тагалог тсонга түрк фин франсыз хорват чех чичева јапон јунан ҝүрҹү\n7 АПРЕЛ 2014-ҸҮ ИЛ\nЗЕЛТЕРС, Алманија. 2014-ҹү ил јанварын 31-дә беш алман һәбс дүшәрҝәсиндә јатмыш вә коммунизм режими дөврүндә һәбсдә олмуш Рихард Рудолф адлы Јеһованын Шаһиди вәфат едиб. Онун 102 јашы вар иди.\n1933-ҹү илдә насистләр һакимијјәтә ҝәләндә Јеһованын Шаһидләринин Алманијадакы фәалијјәти өлкәнин бир чох јерләриндә гејри-гануни елан едилди. Нәтиҹәдә, 11 300-дән чох Јеһованын Шаһиди һәбсә атылмыш, Рихард Рудолф да дахил олмагла, 4200 нәфәр һәбс дүшәрҝәләринә ҝөндәрилмишди. 1500-ә јахын инсан һәјатыны итирмишди. Насист режими дөврүндә Рихард Рудолф 9 ил һәбсдә јатыб. Үстәлик, о, беш алман һәбс дүшәрҝәсиндә олуб. Онларын арасында гәддарлығы илә танынан Заксенхаузен вә Нојенгамме һәбс дүшәрҝәләри дә вар иди. Бу дүшәрҝәләрдә 300 000-дән чох адам јатыб вә 140 000-ә јахын инсан һәјатыны итириб.\nРихард Рудолф (дамда, сағ күнҹүн лап архасында) 1940-ҹы илдә Нојенгамме һәбс дүшәрҝәсини тикмәјә мәҹбур едилән мәһбуслардан бири олуб.\n1944-ҹү илдә Рихард Рудолф Нојенгамме дүшәрҝәсинин нәздиндәки Залсҝиттер-Ватенштедт дүшәрҝәсинә көчүрүлмүшдү. Онун дини етигадлары силаһ сурсатынын истеһсалы илә әлагәли олан ишләрин һеч бирини ҝөрмәјә јол вермирди. Буна ҝөрә ону едам етмәклә һәдәләјирдиләр. Лакин Рихард Рудолфун дини етигадларына һејран олан үрәјијумшаг бир СС забити ону әрзаг дашыјан машында ҝизләдәрәк һәјатыны хилас етмишди.\nИкинҹи Дүнја мүһарибәси битәндән сонра Рихард Рудолф сонрадан Алманија Демократик Республикасы (АДР) кими танынан совет ишғал зонасында Јеһованын Шаһиди кими өз фәалијјәтини давам етдирмишди. 1950-ҹи илдә о, јенидән һәбс едилди. Үмумиликдә, етигадларына ҝөрә Рихард Рудолф 20 илә јахын һәбсдә олуб.\nРихард Рудолф вә онун һәјат һекајәсини јазараг мүкафатла тәлтиф олунан Анна-Жаклин Фризер.\nУзун илләр әрзиндә Рихард Рудолф Мүгәддәс Китабдакы хош хәбәри, еләҹә дә кечмишдә ајры-сечкилијин аҹы нәтиҹәләри барәдә өјрәндији дәрсләри башгалары илә бөлүшүрдү. 2009-ҹу илдә Анна-Жаклин Фризер адлы бир тәләбә Рихард Рудолфун һәјат һекајәсини вә ондан алдығы мүсаһибәни јазараг президентин нәздиндә кечирилән «Ади гәһрәманлар» тарих мүсабигәсиндә ики мүкафат удду. Рејнланд-Пфалтс торпағында о, биринҹи јерә чыхды вә дөвләт мүкафаты илә тәлтиф олунан үч тәләбәдән бири олду.\nАлманијадакы Јеһованын Шаһидләринин нүмајәндәси Волфрам Слупина дејир: «Рихард Рудолф бизим әзиз достумуз вә һәмиманлымыз олмагла јанашы, тарихчиләр үчүн гијмәтли мәлумат мәнбәји иди. Онун мөһтәшәм иман вә ҹәсарәт нүмунәси олан һәјат јолу һамымыз үчүн нүмунәдир».\nАлманија: Волфрам Слупина, тел.: +49 6483 41 3110\nЈәһуди сојгырымындан сағ чыхан бир Шаһид үчүн абидә гојулду\nЈеһованын Шаһидләринин шәрәфинә Гүзен һәбс дүшәрҝәсиндә абидә гојулду\nНасистләр тәрәфиндән едам едилән Јеһованын Шаһидинин шәрәфинә уҹалдылан Заксенхаузен абидәси\n«Јеһованын Шаһидләринин насизм гаршысында ҝөстәрдикләри мәтанәт» филминдән парча


Q=14	C=7	SS=7	LS=0	PS=14	DC=0	LC=0	SD=0	BS=1	G0=13	G1=7	G2=6	DLID=az_RU	BODY=Зәбур 42 | Онлајн Мүгәддәс Китаб | Јени дүнја тәрҹүмәси\nУлу Хиласкарын вәсфи\n«Марал ахар сулара һәсрәт галдығы кими» (1, 2)\n«Нијә гырылмысан, еј көнлүм?» (5, 11)\n«Сән Аллаһы ҝөзлә» (5, 11)\nДирижора. Гарун оғуллары+ үчүн Маскил*. 42 Марал ахар сулара һәсрәт галдығы кими,Көнлүм Сәнин һәсрәтиндәдир, Пәрвәрдиҝара. 2 Гәлбим Аллаһын, вар олан Аллаһын һәсрәтиндәдир.+ Нә вахт ҝедиб Аллаһын һүзурунда дураҹағам, билмирәм.+ 3 Ҝөз јашларым мәнә гида олуб ҝеҹә-ҝүндүз,Ҹамаатса бүтүн ҝүнү: «Һаны сәнин Аллаһын?» — дејир.+ 4 Өтән ҝүнләри хатырладыгҹа үрәјим сызылдајыр.Вахт вар иди издиһамла бир аддымлајырдым,Бајрам едән ҹамаатынСевинҹ, шүкран сәсләри уҹаларкәнОнларын өнүндә Аллаһын евинә ҝедирдим.+ 5 Нијә гырылмысан, еј көнлүм?+ Нијә көксүмдә чырпынырсан? Сән Аллаһы ҝөзлә,+Чүнки мән һәлә Аллаһымы, улу Хиласкарымы уҹалдаҹағам.+ 6 Еј Аллаһым, көксүмдә гәлбим гырылыб.+ Буна ҝөрә Иордан торпағында, Һәрмун зирвәләриндә,Мизар дағындаЈада салырам Сәни.+ 7 Шәлаләләринин сәсини ешидибҮмман үмманы сәсләјир. Далғаланан суларын ашыб үстүмдән кечир.+ 8 Ҝүндүзләр Јеһова мәһәббәтини ҝөстәрәр,Нәғмәси дилимдән дүшмәз ҝеҹәләр, һәјатымын Аллаһына+ о дуалар. 9 Аллаһыма, јалчын гајама дејәрәм: «Нијә мәни унутмусан?+ Нијә дүшмәнләримин зүлмүнә ҝөрә гәмли ҝәзим?»+ 10 Дүшмәнләрим нифрәтлә* истеһза едир,Бүтүн ҝүнү: «Һаны сәнин Аллаһын?» — дејә ришхәнд едирләр.+ 11 Нијә гырылмысан, еј көнлүм? Нијә көксүмдә чырпынырсан? Сән Аллаһы ҝөзлә,+Чүнки мән һәлә Аллаһымы, улу Хиласкарымы уҹалдаҹағам.+\n^ Диҝәр вариант: сүмүкләрими гырантәк.


Q=10	C=8	SS=0	LS=2	PS=0	DC=0	LC=0	SD=0	BS=0	G0=38	G1=29	G2=20	DLID=az_RU	BODY=Дүнја һара ҝедир? Ҹаваб ахтарышында\nДИЛИ: Aзәрбајҹан (кирил әлифбасы) Азәрбајҹан (латын әлифбасы) Америка жест дили Вјетнам Данимарка Индонезија Исвеч Конго Литва Македонија Малта Мјанма Непал Нидерланд Норвеч Перу жест дили Самоа Уелс Украјна Фиҹи Хмонг (ағ) Чин (мандарин, садәләшдирилмиш) Чин (мандарин, әнәнәви) албан алман амһара африкаанс бислама болгар варај волајта газах гуҹарат гырғыз еве ермәни естон ефик зулу ибо иврит илок инҝилис исланд испан италјан каннада каонде каталан кинјаруанда кирунди кореја коса күрд курманҹи (Гафгаз) күрд курманҹи (кирил) лингала лози лувале луганда макуа малагаси малајалам маратһ маҹар навахо ндебеле (Зимбабве) оромо пангасинан папјаменто (Аруба) папјаменто (Күрасао) полјак португал пәнҹаб румын рус себуан сепеди серб серб (латын) сесуто (Лесото) сесуто (Ҹәнуби Африка) сетсвана сингал словак словен суаһили суаһили (Конго) тагалог таи тамил тви телугу тетела тетум (Дили) тигре ток-писин тсва тсонга тумбука түрк урду фарс фин франсыз хорват чех чибемба читонга читонга (Малави) чичева шона јао јапон јоруба јунан ҝүрҹү Һаити креолу һилигајнон һинд әрәб\nЕШИТДИЈИНИЗ бәд хәбәрләр сизи тәлаша сала биләр. Бу һиссләри кечирән тәк сиз дејилсиниз. Бирләшмиш Штатларын сабиг президенти Барак Обама 2014-ҹү илдә өз чыхышында гејд етмишди ки, мәһз мәтбуатын вердији дәһшәтли хәбәрләрә ҝөрә чох адам «дүнјанын башлы-башына галдығыны... һеч кимин вәзијјәти дүзәлдә билмәјәҹәјини» дүшүнүр.\nЕлә бу сөзләри дејәндән сонра о, дүнјанын проблемләрини дүзәлтмәк јолунда едилән бир чох тәдбирләр һагда инамла сөз ачмышды. Ҹәнаб президент дөвләтин ҝөрдүјү мүәјјән тәшәббүсләри «хош хәбәр» адландырараг, вәзијјәтә «там никбин» вә «олдугҹа үмидлә» бахдығыны бәјан етмишди. Онун сөзләринә әсасән, инсан ҹәһдләри јер үзүндәки вәзијјәти әлә алмаға вә глобал фәлакәтин гаршысыны алмаға гадирдир.\nЧох адам Барак Обама кими никбин бахыша саһибдир. Мәсәлән, бәзиләри үмидләрини елмә бағлајыр. Онлар дүнјаны дүзәлтмәјә гадир олан технолоҝијаларын сүрәтлә инкишаф едәҹәјини прогнозлашдырыр. Рәгәмсал технолоҝија вә ихтиралар үзрә бир мүтәхәссис әминликлә дејир ки, «2030-ҹу илә кими бизим технолоҝија мин дәфә, 2045-ҹи илә кими исә милјон дәфә даһа ҝүҹлү олаҹаг». О әлавә едир: «Вәзијјәтимиз чох јахшыдыр. Бу ҝүн проблемләримиз әввәлкиндән бөјүк олса да, онларын гаршысыны алмаг габилијјәтимиз даһа чохдур».\nДүнјадакы вәзијјәти нә дәрәҹәдә аҹынаҹаглы һесаб етмәк олар? Доғруданмы, дәһшәтли глобал фәлакәтин астанасындајыг? Бәзи алим вә сијасәтчиләр парлаг ҝәләҹәк вәд етсә дә, чох адам һәлә дә ҝәләҹәјә ҝөрә нараһатдыр. Сәбәб нәдир?\nКҮТЛӘВИ ГЫРҒЫН СИЛАҺЛАРЫ. Бирләшмиш Милләтләр вә диҝәр тәшкилатлар нүвә тәрк-силаһы үчүн әлиндән ҝәләни етсә дә, ҹәһдләри уғурсузлугла нәтиҹәләнди. Бир сыра дикбаш өлкә рәһбәрләри бу кими ҹәһдләри дәстәкләмәк әвәзинә, силаһ нәзарәти ганунларыны ҝүлүнҹ һесаб едир. Нүвә силаһына малик олан өлкәләр силаһларыны тәкмилләшдирир вә даһа өлдүрүҹүләрини јарадыр. Бир заманлар күтләви гырғын васитәләри олмајан өлкәләр исә һал-һазырда инсан ҹәмијјәтинин бөјүк һиссәсини мәһв етмәјә гадирдир.\nНүвә мүһарибәсинә сон дәрәҹә һазырлыглы олан дүнја һәтта сүлһ шәраитиндә белә тәһлүкә сачыр. «Мисал үчүн, инсан иштиракы вә нәзарәти олмадан “өлдүрмәк” әмри верән автоном силаһ системләри хүсусилә бөјүк нараһатчылыг доғурур» («Буллетин оф атомик сајентистс»).\nСАҒЛАМЛЫҒЫМЫЗ ТӘҺЛҮКӘДӘДИР. Елм инсанлара мүкәммәл сағламлыг вермәјә гадир дејил. Мүхтәлиф хәстәликләрә сәбәб олан јүксәк ган тәзјиги, пијләнмә, һаванын чиркләнмәси, наркотик маддәләрдән суи-истифадә вә саирә кими рискли амилләр сүрәтлә артыр. Ҝетдикҹә даһа чох инсан јолухуҹу олмајан хәстәликләрдән, мәсәлән, үрәк-дамар хәстәликләри, хәрчәнҝ вә шәкәрли диабетдән һәјатыны итирир. Әгли хәстәликләр дә дахил олмагла, инсанлары ифлиҹ едән ҹүрбәҹүр хәстәликләрин сајы артыр. Сон илләр әрзиндә Ебола вә Зика кими тәһлүкәли епидемијалар пејда олуб. Хүласә: Инсанлар хәстәликләрин гаршысыны алмагда аҹиздир вә ҝөрүнүр, бу, белә дә давам едәҹәк.\nИНСАНЛАР ТӘБИӘТИ МӘҺВ ЕДИР. Завод вә фабрикләр һәлә дә атмосфери чиркләндирир. Һава чиркләнмәси һәр ил милјонларла инсанын өлүмүнә сәбәб олур.\nФәрди инсанлар, јерли әһали, еләҹә дә дөвләт мүәссисәләри океанлары чиркаб сулары, тибби вә тәсәррүфат туллантылары илә, һәмчинин пластик вә диҝәр туллантыларла чиркләндирир. «Бу туллантылар дәниздә јашајан ҹанлыларын вә бу ҹанлыларла гидаланан инсанларын зәһәрләнмәсинә сәбәб олур» («Енҹјҹлопедиа оф Марине Сҹиенҹе»).\nИчмәли су еһтијаты түкәнмәк үзрәдир. Робин Макки адлы британијалы алим хәбәрдарлыг едир: «Дүнјаны глобал су гытлығы ҝөзләјир». Сијасәтчиләрин сөзләринә ҝөрә, су чатышмазлығы олдугҹа бөјүк тәһлүкәдир вә бунун сәбәбкары елә инсанларын өзүдүр.\nТӘБИӘТ ИНСАНЛАРЫ МӘҺВ ЕДИР. Фыртына, гасырға, торнадо, тајфун вә зәлзәләләр уҹбатындан ҝүҹлү дашгын, торпаг сүрүшмәси вә саирә дағынтылар јараныр. Тәбии фәлакәтләр нәтиҹәсиндә өләнләрин вә ҹидди хәсарәт аланларын сајы һеч вахт бу һәддә чатмамышды. АБШ-ын Космик Фәзанын Тәдгиги вә Аеронавтика үзрә Милли Идарәси (НАСА) тәрәфиндән дәрҹ олунан бир мәгаләдә «даһа шиддәтли фыртыналарын, өлүмҹүл исти далғаларын вә дәһшәтли дашгынларын» ҝөзләнилдији гејд олунур. Ҝөрәсән, тәбиәт бәшәријјәти мәһв едәҹәк?\nӘлбәттә, һәјати тәһлүкә дашыјан амилләри садаламагла битмәз. Амма бүтүн бу тәһлүкәләри ҝөтүр-гој етмәклә ҝәләҹәјимизлә бағлы суаллара ганеедиҹи ҹаваб тапмаг мүмкүн дејил. Бәзиләринин фикринҹә, буна сијасәтчиләрин вә алимләрин данышдыгларыны изләмәклә дә наил олмаг мүмкүн дејил. Лакин әввәлки мәгаләдә гејд олундуғу кими, бир чох инсан дүнјанын ҝедишаты вә ҝәләҹәклә бағлы суалларына әсаслы ҹаваблар тапыб. Бәс суалларын ҹавабы һарададыр?


Q=4	C=2	SS=1	LS=1	PS=0	DC=2	LC=0	SD=0	BS=1	G0=112	G1=100	G2=56	DLID=az_RU	BODY=Аллаһын Кәламына ујғун тәшкил олунмуш халг | Тәлим\nДИЛИ: Aзәрбајҹан (кирил әлифбасы) Јапонија жест дили Австралија жест дили Азәрбајҹан (латын әлифбасы) Алманија жест дили Америка жест дили Ангола жест дили Арҝентина жест дили Бразилија жест дили Британија жест дили Венесуела жест дили Вјетнам Данимарка Еквадор жест дили Зимбабве жест дили Индонезија Индонезија жест дили Исвеч Испанија жест дили Италија жест дили Кирибати Колумбија жест дили Конго Кореја жест дили Литва Македонија Маҹарыстан жест дили Мексика жест дили Мјанма Непал Нидерланд Ниҝериа пиҹини Норвеч Парагвај жест дили Перу жест дили Полша жест дили Португалија жест дили Самоа Соломон Адалары пиҹини Тувалу Уелс Украјна Финландија жест дили Фиҹи Франса жест дили Чехија жест дили Чили жест дили Чин (мандарин, садәләшдирилмиш) Чин (мандарин, әнәнәви) Чин жест дили адангме албан алман амһара африкаанс ачоли ајмара баса (Камерун) башгырд бенгал бикол болгар булу варај венда волајта га ган гуарани гуҹарат гырғыз дигорон дхолуо еве ермәни естон ефик занде зулу ибанаг ибо иврит илок инҝилис исланд исоко испан италјан кабре каннада каонде каталан кечуа (Боливија) кикамба кикујју кинјаруанда кирунди кореја коса куангали куанјама күрд курманҹи (Гафгаз) күрд курманҹи (кирил) ламба латыш лингала лози лувале луганда лунда малагаси малај малајалам мамбве-лунгу маратһ мајја маҹар мбунда мегрел михе монгол море ндебеле ндебеле (Зимбабве) ндонга нзема окпе олу конзо оромо осетин пангасинан папјаменто (Күрасао) полјак португал пәнҹаб румын рунјанкоре рус рус жест дили санго сапотек (Истм) свати себуан сепеди серб серб (латын) сесуто (Лесото) сетсвана сидамо сингал словак словен сотсил сранан-тонго суаһили суаһили (Конго) тагалог таи тамил татар таҹик тви телугу тетела тетум (Дили) тив тигре ток-писин тсонга тумбука түрк түркмән урду урһобо фарс фин фон франсыз хорват чех чибемба чинјанја читонга читонга (Малави) чичева чуваш шона јао јапон јоруба јунан ҝүрҹү ҹола Һиндистан жест дили һауса һилигајнон һинд әрәб өзбәк\n«Јеһова јерин тәмәлини һикмәтлә гуруб, ҝөјләри зәкасы илә бәргәрар едиб» (МӘС. 3:19).\nНӘҒМӘ: 15, 107\nЈеһованын низам-интизамы севдијини нә сүбут едир?\nНәјә ҝөрә Јеһованын халгы арасында низам-интизам олмалыдыр?\nАллаһын Кәламы јығынҹагдакы тәмизлији, сүлһү вә бирлији горумаға неҹә көмәк едир?\n1, 2. а) Бәзи инсанлар Аллаһа ибадәтлә бағлы һансы фикрин тәрәфдарыдырлар? б) Бу мәгаләдә нәји мүзакирә едәҹәјик?\nБӘЗИ инсанлар дејир: «Һәр кәсин Аллаһла шәхси мүнасибәти олса, кифајәтдир. Һансыса дини тәшкилатын инсана јол ҝөстәрмәсинә еһтијаҹ јохдур». Демәк олармы ки, бу, дүзҝүн фикирдир? Бәс фактлар нә дејир?\n2 Бу мәгаләдә Јеһова Аллаһын низам-интизамы севдијинә, һәр бир шеји мүкәммәл шәкилдә тәшкил етдијинә даир сүбутлары нәзәрдән кечирәҹәјик. Һәмчинин Јеһованын тәшкилаты васитәсилә алдығымыз рәһбәрлијә неҹә јанашмалы олдуғумуз барәдә данышаҹағыг (1 Кор. 14:33, 40). Та биринҹи әсрдән бизим дөврә гәдәр Аллаһын Кәламы Јеһованын јердәки тәшкилатына мүждәни бүтүн дүнјаја јајмаға көмәк едир. Аллаһын Кәламындакы рәһбәрлијә вә тәшкилатдан ҝәлән ҝөстәришләрә табе олдуғумуз үчүн јығынҹагдакы тәмизлији, сүлһү вә бирлији горуја билирик.\nЈЕҺОВА АЛЛАҺ НИЗАМ-ИНТИЗАМЫ СЕВИР\n3. Јеһова Аллаһын низам-интизамы севдијинә сизи нә әмин едир?\n3 Хилгәт Јеһованын низам-интизамы севдијини, һәр шеји мүкәммәл шәкилдә тәшкил етдијини сүбут едир. Мүгәддәс Китабда дејилир: «Јеһова јерин тәмәлини һикмәтлә гуруб, ҝөјләри зәкасы илә бәргәрар едиб» (Мәс. 3:19). Һазырда Аллаһ һаггында билдијимиз шејләр «Онун ишләринин бир зәррәсидир, Онун һаггында ешитдијимиз зәиф бир пычылтыдыр» (Әјј. 26:14). Планетләр, улдузлар, галактикалар һаггында мәлуматымыз чох аз олса да, бу биликләрин сајәсиндә Аллаһын бу ҝөј ҹисимләрини һејрәтамиз шәкилдә тәшкил етдијини ҝөрүрүк (Зәб. 8:3, 4). Галактикалар милјонларла улдузлардан ибарәтдир вә бу улдузларын һәр бири фәзада низамла һәрәкәт едир. Ҝүнәш системиндәки планетләрин һәрәкәтинә фикир верәндә инсан һејран галыр. Онлар ҝүнәш әтрафында елә гајда-ганунла дөвр едирләр ки, санки, кимсә онлар үчүн јол һәрәкәти гајдалары тәсис едиб. Сөзсүз ки, Каинатдакы бу низам-интизам ҝөјләри вә јери һикмәтлә јарадан Јеһова Аллаһын һәмд-сәнаја, сәдагәтә вә ибадәтә лајиг олдуғуну сүбут едир (Зәб. 136:1, 5—9).\n4. Нәјә ҝөрә алимләр бир чох суаллара ҹаваб верә билмир?\n4 Алимләр Каинат вә Јер күрәси һаггында хејли кәшфләр едибләр вә бу кәшфләрин инсанлара чохлу фајдасы дәјиб. Амма алимләр инсанларда јаранан бир чох суаллара ҹаваб вермәјә гадир дејил. Мәсәлән, астрономлар Каинатын неҹә јарандығыны дәгигликлә дејә билмирләр, јахуд инсанын вә ҹанлы аләмин нәјә ҝөрә јарандығыны изаһ едә билмирләр. Һәмчинин инсанлар нәјә ҝөрә һеч кәсин өлмәк истәмәдијини изаһ едә билмирләр (Ваиз 3:11). Нә үчүн бу гәдәр ваҹиб суаллар ҹавабсыз галыр? Чүнки алимләр вә бир сыра инсанлар Аллаһсыз фикирләри вә тәкамүл нәзәријјәсини тәблиғ едирләр. Анҹаг Аллаһын Кәламында һәр бир инсаны нараһат едән бу суалларын ҹавабы вар.\n5. Һансы мәнада биз тәбиәт ганунларындан асылыјыг?\n5 Биз инсанлар Јеһова Аллаһын тәсис етдији дәјишмәз тәбиәт ганунларындан асылыјыг. Електрик, мүһәндис, пилот, ҹәрраһ өз ишини уғурла һәјата кечирмәк үчүн бу ганунлара табе олмалыдыр. Һәмчинин инсанын анатомик гурулушу дәјишилмәз олдуғу үчүн ҹәрраһ һәр дәфә үрәк әмәлијјаты едәндә хәстәнин үрәјини ахтармыр. Биз тәбиәт ганунларына табе олуруг. Бу гануна итаәтсизлик һәјатымыз баһасына баша ҝәлә биләр.\nАЛЛАҺЫН ТӘШКИЛ ЕТДИЈИ ХАЛГ\n6. Нәјә ҝөрә демәк олар ки, Јеһова хидмәтчиләринин низам-интизамлы олмасыны истәјир?\n6 Артыг јухарыда гејд олундуғу кими, Каинатда низам-интизам һөкм сүрүр. Бундан белә гәнаәтә ҝәлирик ки, Јеһова Аллаһ хидмәтчиләринин дә низам-интизамлы олмасыны истәјир. Мәһз бу мәгсәдлә Аллаһ һәјат јолунда инсанлара бәләдчи олан Кәламыны бәхш едиб. Јалныз Аллаһын тәшкилатынын вә Кәламынын ҝөстәрдији јолла ҝетсәк, хошбәхт вә мәналы һәјат јашаја биләрик.\n7. Мүгәддәс Китабын мүкәммәл шәкилдә тәртиб олундуғуну нә сүбут едир?\n7 Мүгәддәс Китаб Јәһуди вә христиан әдәбијјатына аид әдәби әсәрләр топлусу дејил. Бу китаб мүкәммәл шәкилдә тәртиб олунмуш, Аллаһын гәләминдән чыхмыш шаһ әсәрдир. Онун һәр бөлмәси бир-бир илә сых бағлыдыр. Бурада «Јарадылыш»дан тутмуш «Вәһј»ә гәдәр бир мөвзу ишыгланыр — вәд олунмуш өвладын, Мәсиһин идарә етдији Падшаһлыг васитәсилә Јеһова Аллаһын һакимијјәтинин һагг олдуғунун сүбута јетирмәси вә Онун јер үзү илә бағлы нијјәтинин һәјата кечмәси. (Јарадылыш 3:15; Мәтта 6:10; Вәһј 11:15 ајәләрини охујун.)\n8. Нәјә ҝөрә демәк олар ки, Исраил халгы арасында низам-интизам вар иди?\n8 Исраил халгы арасында да низам-интизам вар иди. Мәсәлән, Мусанын ганунуна әсасән, һүзур чадырынын ҝиришиндә хидмәт етмәк үчүн гадынлар тәјин олунмушду (Чых. 38:8). Һәмчинин исраиллиләр дүшәрҝәнин вә мүгәддәс чадырын јерини мүтәшәккил шәкилдә дәјиширдиләр. Сонралар Давуд падшаһ да лавилиләри вә каһинләри бөлүкләрә бөлмүшдү (1 Салн. 23:1—6; 24:1—3). Исраиллиләр Јеһованын ҝөстәришләринә бојун әјәндә онларын арасында низам-интизам, сүлһ вә бирлик һөкм сүрүрдү (Ган. 11:26, 27; 28:1—14).\n9. Биринҹи әсрдәки мәсиһи јығынҹағынын низам-интизамла фәалијјәт ҝөстәрдијини нә сүбут едир?\n9 Биринҹи әсрдәки мәсиһиләр арасында да низам-интизам вар иди. Онлар һәвариләрдән ибарәт рәһбәрлик шурасынын идарәси алтында фәалијјәт ҝөстәрирдиләр (Һәв. 6:1—6). Сонралар бу шураја башга гардашлар да үзв олду (Һәв. 15:6). Рәһбәрлик шурасынын үзвләри вә онларла сых әмәкдашлыг едән гардашлар тәрәфиндән Аллаһын илһамы илә јазылмыш мәктублар васитәсилә јығынҹаға мәсләһәт вә ҝөстәришләр верилирди (1 Тим. 3:1—13; Тит. 1:5—9). Рәһбәрлик шурасынын ҝөстәришләринә бојун әјмәјин јығынҹаглара һансы хејри олурду?\n10. Биринҹи әсрдәки јығынҹагларын рәһбәрлик шурасынын гәрарларына табе олмасы һансы бәһрәни ҝәтирирди? (Мәгаләнин әввәлиндәки шәклә бахын.)\n10 Һәвариләрин ишләри 16:4, 5 ајәләрини охујун. Биринҹи әсрдә бәзи гардашлар јығынҹаглары зијарәт едиб онлара рәһбәрлик шурасынын, «Јерусәлимдәки һәвариләрин вә ағсаггалларын гәрарларыны чатдырыр»дылар. Јығынҹаглар бу гәрарлара табе олдуглары үчүн «иманда мөһкәмләнир вә ҝүнү-ҝүндән бөјүјүрдү». Бәс биз онлардан неҹә нүмунә ҝөтүрә биләрик?\nСИЗ ҜӨСТӘРИШЛӘРӘ ТАБЕ ОЛУРСУНУЗ?\n11. Мәсул гардашлар тәшкилатдан ҝәлән рәһбәрлијә неҹә мүнасибәт ҝөстәрмәлидирләр?\n11 Бизим дөврдә дә филиал комитәсинин вә өлкә комитәсинин үзвләри, рајон нәзарәтчиләри вә јығынҹаг ағсаггаллары тәшкилатдан алдыглары ҝөстәришләрә табе олмалыдырлар. Чүнки Јеһова Аллаһын Китабында бизә рәһбәрлик едәнләрә итаәт етмәк вә табе олмаг бујрулур (Ган. 30:16; Ибр. 13:7, 17). Аллаһын тәшкилатында тәнгиди мүнасибәтә вә үсјанкарлыға јер јохдур. Чүнки бу ҹүр мүнасибәт јығынҹагдакы мәһәббәтә, сүлһә вә бирлијә зәрәр вура биләр. Сөзсүз ки, һеч бир садиг мәсиһи мәсул гардашлара һөрмәтсиз јанашан вә сәдагәтсизлик ҝөстәрән Диотрефә бәнзәмәк истәмәз. (3 Јәһја 9, 10 ајәләрини охујун.) Ҝәлин нөвбәти суалларла өзүмүзү јохлајаг: «Әтрафымдакы инсанларын руһани ҹәһәтдән мөһкәмләнмәјинә көмәк едирәм? Мәсул гардашларын ҝөстәришләринә дәрһал әмәл едирәм?»\n12. Ағсаггалларын вә јығынҹаг хидмәтчиләринин тәјин олунмасы илә бағлы һансы дәјишиклик олмушду?\n12 Ҝәлин Рәһбәрлик Шурасынын тәзәликҹә вердији бир гәрары нәзәрдән кечирәк. «Ҝөзәтчи гүлләси» журналынын 2014-ҹү ил 15 нојабр сајынын «Охуҹуларын суаллары» рубрикасында ағсаггалларын вә јығынҹаг хидмәтчиләринин тәјин олунмасы илә бағлы јенилик барәдә мәгалә дәрҹ олунмушду. Һәмин мәгаләдә гејд олунурду ки, биринҹи әсрдәки рәһбәрлик шурасы јығынҹагда гардашлара тәјинат вермәк мәсулијјәтини сәјјар нәзарәтчиләрә һәвалә етмишди. Бу нүмунәјә ујғун олараг, 2014-ҹү ил сентјабр ајынын 1-дән етибарән ағсаггаллары вә јығынҹаг хидмәтчиләрини рајон нәзарәтчиси тәјин едир. Рајон нәзарәтчиси тәјинаты ирәли сүрүлән гардашы јахындан танымаға вә мүмкүндүрсә, онунла тәблиғә чыхмаға чалышыр. Һәмчинин онун аиләси илә дә таныш олур (1 Тим. 3:4, 5). Сонра ағсаггаллар шурасы вә рајон нәзарәтчиси јығынҹаг хидмәтчиләри вә ағсаггаллар үчүн тәләбләри диггәтлә нәзәрдән кечирирләр (1 Тим. 3:1—10, 12, 13; 1 Бут. 5:1—3).\n13. Ағсаггаллара дәстәк олдуғумузу неҹә ҝөстәрә биләрик?\n13 Биз ағсаггалларын Мүгәддәс Китаба әсасланан ҝөстәришләринә риајәт етмәлијик, чүнки онлар Аллаһын Кәламындакы сағлам нәсиһәтә әсасән давранырлар (1 Тим. 6:3). Ҝәлин һәвари Булусун јығынҹагда низам-интизамы позанлара даир вердији ҝөстәришә нәзәр салаг. Бәзиләри «ишләмәк истәмир, онлара аид олмајан ишләрә гарышыр»ды. Ағсаггаллар онлара мәсләһәт версә дә, онлар бу мәсләһәти гулагардына вурурдулар. Бәс баҹы-гардашлар бу ҹүр һәрәкәтә јол верән инсанла неҹә рәфтар етмәли идиләр? Булус ајдын шәкилдә демишди: «Ону нәзәрдә сахлајын вә онунла јолдашлыг етмәјин». Ејни заманда мәсиһиләр бу мәсләһәтә таразлы јанашмалы идиләр: онунла дүшмән кими давранмамалы идиләр (2 Салон. 3:11—15). Бу ҝүн дә кимсә давранышы илә јығынҹаға пис нүмунә гојанда, мәсәлән, иманда олмајан инсанла ҝөрүшәндә ағсаггаллар јығынҹағы хәбәрдар етмәк үчүн мәрузә сөјләјирләр (1 Кор. 7:39). Белә бир мәрузә ешидәндә неҹә давранырсыныз? Әҝәр мәрузәдә сөјләнилән вәзијјәтдән хәбәриниз варса, һәмин инсанла үнсијјәти азалдырсыныз? Бу ҹүр даврансаныз, о инсан һәрәкәтинин онун зәрәринә олдуғуну вә Јеһованы наразы салдығыны баша дүшүб мүәјјән дәјишикликләр едә биләр .\nЈЫҒЫНҸАГДАКЫ ТӘМИЗЛИЈИ, СҮЛҺҮ ВӘ БИРЛИЈИ ГОРУЈУН\n14. Јығынҹағын тәмизлијини неҹә горуја биләрик?\n14 Аллаһын Кәламындакы мәсләһәтләрә риајәт етмәклә јығынҹагдакы тәмизлији горуја биләрик. Ҝәлин Коринф јығынҹағындакы вәзијјәтә диггәт јетирәк. Һәвари Булус бурада тәблиғ ишинә ҹан гојурду вә орадакы иман баҹы-гардашларыны чох севирди (1 Кор. 1:1, 2). Тәсәввүр един, Булус һәмин јығынҹагда бир нәфәрин әхлагсызлыға јол вердијини вә гардашларын да буна ҝөз јумдуғуну биләндә һансы һиссләри кечирмишди. Һәвари ҝөстәриш вермишди ки, һәмин инсан Шејтана тәслим едилсин, јәни јығынҹагдан кәнар едилсин. Јығынҹагдакы тәмизлији горумаг үчүн ағсаггаллар јығынҹағы «мајадан», јәни ҝүнаһдан тәмизләмәли иди (1 Кор. 5:1, 5—7, 12). Бу ҝүн ағсаггаллар төвбә етмәјән ҝүнаһкары јығынҹагдан кәнар едәндә онларын гәрарыны дәстәкләсәк, јығынҹағын тәмизлијини горујар, һәтта, ола билсин, ҝүнаһкары төвбә етмәјә, Јеһованын әфвини диләмәјә тәшвиг едә биләрик.\n15. Јығынҹагдакы сүлһү неҹә горуја биләрик?\n15 Коринф јығынҹағында башга бир проблем дә вар иди: бәзи гардашлар бир-бирини мәһкәмәјә верирдиләр. Һәвари Булус онлары дүшүндүрмәк үчүн белә бир суал вермишди: «Нијә дә һагсызлыға гатлашмајасыныз?» (1 Кор. 6:1—8). Ејни вәзијјәт бизим ҝүнләрдә дә баш верир. Һәрдән баҹы-гардашлар арасындакы сүлһ позулур: сәбәб бизнесин ифласа уғрамасы вә гаршы тәрәфин фырылдагчылыгда иттиһам едилмәси олур. Бу ҹүр һалларда бәзиләри диндашларыны мәһкәмәјә верир. Анҹаг Аллаһын Кәламы ҝөстәрир ки, Јеһованын адына ләкә ҝәтирмәкдән вә јығынҹагдакы сүлһү позмагданса, зијан чәкмәк даһа јахшыдыр . Ҹидди наразылыглары вә анлашылмазлыглары арадан галдырмаг үчүн Исанын мәсләһәтинә әмәл етмәлијик. (Мәтта 5:23, 24; 18:15—17 ајәләрини охујун.) Белә етсәк, јығынҹагда сүлһү горумуш олаҹағыг.\n16. Нәјә ҝөрә Аллаһын халгы арасында бирлик вар?\n16 Мүгәддәс Китаба әсасән, Аллаһын халгы арасында бирлик олмалыдыр. Орада јазылыб: «Нә јахшыдыр, нә хошдур, гардашлар бир олуб, бир јашајанда!» (Зәб. 133:1). Исраиллиләр Јеһованын гајда-ганунларына риајәт едәндә араларында низам-интизам вә бирлик һөкм сүрүрдү. Халгынын ҝәләҹәјини тәсвир едәрәк Јеһова демишди ки, онлары «ағылдакы гојун-гузу кими» бир јерә јығаҹаг (Мик. 2:12). Һәмчинин Сәфәнја пејғәмбәр васитәсилә Јеһова Аллаһ демишди: «Мән халгларын дилини дәјишиб онлара саф дил [јәни Мүгәддәс Китабдакы һәгигәти] верәҹәјәм ки, һамысы Јеһованын адыны чағырсын, чијин-чијинә Она гуллуг етсин» (Сәф. 3:9). Нә хошдур ки, Јеһоваја бирлик ичиндә хидмәт едә билирик!\nАғсаггаллар ҝүнаһ ишләдән һәр мәсиһијә руһани ҹәһәтдән көмәк етмәјә чалышырлар (17-ҹи абзаса бахын)\n17. Јығынҹағын тәмизлијини вә бирлији горумаг үчүн ағсаггаллар нә етмәлидирләр?\n17 Јығынҹагдакы тәмизлијин вә бирлијин горунмасы үчүн ағсаггаллар интизам мәсәләләрини дәрһал вә мәһәббәтлә һәлл етмәлидирләр. Һәвари Булус билирди ки, инсандан фәргли олараг, Аллаһ һиссләрә гапылараг һәрәкәт етмир, ејни заманда ҝүнаһкарын әмәлләринә дә ҝөз јуммур (Мәс. 15:3). Бу сәбәбдән Булус Коринфдәки мәсиһиләрә мәһәббәтиндән ирәли ҝәләрәк онлара јаздығы биринҹи мәктубда мүәјјән ҝөстәришләр вермишди. Онун коринфлиләрә бир нечә ај сонра јаздығы икинҹи мәктубдан ҝөрүнүр ки, ағсаггаллар һәваринин ҝөстәришинә әмәл етмишдиләр. Әҝәр мәсиһи билмәдән сәһв бир иш ҝөрәрсә, ағсаггаллар она мүлајимҹәсинә мәсләһәт вермәлидирләр (Гал. 6:1).\n18. а) Мүгәддәс Китабдакы мәсләһәтләр биринҹи әсрдәки јығынҹаглара неҹә көмәк етмишди? б) Нөвбәти мәгаләдә нәји арашдыраҹағыг?\n18 Аллаһын Кәламындакы мәсләһәтләр һәм Коринф, һәм дә диҝәр шәһәрләрдәки јығынҹаглара тәмизлији, сүлһү вә бирлији горумаға көмәк етмишди (1 Кор. 1:10; Ефес. 4:11—13; 1 Бут. 3:8). Нәтиҹәдә, биринҹи әсрдә јашајан баҹы-гардашларымыз хидмәтдә чохлу наилијјәтләр әлдә етмишдиләр; Булусун да јаздығы кими «мүждә сәма алтында јашајанларын һамысына» тәблиғ едилмишди (Кол. 1:23). Бу ҝүн дә Аллаһын халгы низам-интизамла вә бирлик ичиндә хидмәт етдији үчүн мүждә дүнјанын дөрд бир тәрәфиндә тәблиғ едилир. Нөвбәти мәгаләдә Аллаһын халгынын Мүгәддәс Китабы уҹа тутдуғуна вә Јараданларына шәрәф ҝәтирмәк истәдикләринә даир башга сүбутлары арашдыраҹағыг (Зәб. 71:15, 16).\n^  (13-ҹү абзас) «Аллаһын ирадәсини јеринә јетирән тәшкилат» китабынын 134 вә 135-ҹи сәһифәләринә бахын.\n^  (15-ҹи абзас) Бир мәсиһинин диҝәрини һансы һалларда мәһкәмәјә вермәк ихтијары олдуғуну «Аллаһын мәһәббәтиндән ајрылмајын» китабынын 223-ҹү сәһифәсиндә јерләшән һашијәдән охуја биләрсиниз.