Тикъэгъэлъэгъонхэр, зэхахьэхэр — Адыгэ макъ\nРедактор 28.12.2021 28.12.2021 КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nАдыгэ фильмым илъэтегъэуцу\n«Адыгэхэм яискусствэ идунай» зыфиIорэ фильмэу хъугъэ-шIагъэхэм атехыгъэм илъэтегъэуцо Мыекъуапэ щыкIуагъ.\nКъокIыпIэм щыпсэурэ лъэпкъхэм искусствэхэмкIэ я Къэралыгъо музей и Темыр-Кавказ къутамэ щызэхащэгъэ Iофтхьабзэм Правительствэм, Парламентым якъулыкъушIэхэр, общественнэ движениехэм япащэхэр, культурэм, искусствэм яIофышIэхэр, лъэпкъ шIэжьыр зыгъэлъапIэхэрэр, Урысыем ишъолъырхэм къарыкIыгъэ творческэ цIыфхэр, журналистхэр, нэмыкIхэри хэлэжьагъэх.\nРеспубликэм и Къэралыгъо телерадиокомпаниеу «Адыгеим» ижурналистэу Унэрэкъо Гулэз лъэтегъэуцор зэрищагъ. Пэублэ гущыIэм ащ зэрэщыхигъэунэфыкIыгъэу, ижъырэ лъэхъаным къыщегъэжьагъэу адыгэхэм ялъэпкъ искусствэ мэхьэнэ ин раты. Дышъэидэным бзылъфыгъэхэр нахь фэщагъэхэу щытыгъэх. Iашэр, пIуаблэр, музыкальнэ Iэмэ-псымэхэр шIыгъэнхэм апылъ цIыфхэр бэ хъущтыгъэх.\nАдыгэ IэпэIасэхэм яIофшIагъэхэр ятеплъэкIи, гъэпсыкIэу яIэмкIи дахэу къэлъагъощтыгъэх. Искусствэ лъагэм диштэхэу зэрэщытхэм фэшI щыIэныгъэм чIыпIэ хэхыгъэ щыряIагъ. Арэу щытыгъэми, я ХХ-рэ лIэшIэгъум IэпэIасэхэм ятворчествэ щыIэныгъэм щамыгъэлъапIэу къыхэкIыгъ. Ащ къыпкъырыкIэу лъэпкъ IэпэIасэхэм япчъагъэ макIэ хъугъэ, яIофшIэн лъызыгъэкIотэн зылъэкIыщтхэр къэшIэгъуаеу уахътэ къыхэкIыгъ.\nЯ ХХI-рэ лIэшIэгъум иапэрэ илъэсхэм лъэпкъ IэпэIэсэ кIэщакIохэм яшIуагъэкIэ тэтэжъ- нэнэжъ пIашъэхэм яшIушIагъэ зыпкъ рагъэуцожьэу фежьагъэх.\n— Лъэпкъ IэпэIэсэ кIэщакIохэр зэкъош республикэхэм зэращыпсэухэрэм тырэгушхо, — къыщиIуагъ зэхахьэм Урысыем ижурналистхэм я Союз хэтэу Унэрэкъо Гулэз, — фильмым чанэу хэлэжьэгъэ нэбгыритфмэ сигуапэу шъуащызгъэгъозэщт…\nАдыгэхэм яискусствэ идунай фэгъэхьыгъэ фильмым иавторэу, режиссерэу, Адыгэ Республикэм изаслуженнэ журналистэу ТIэшъу Светланэ шIыкIэшIухэр ыгъэфедагъэхэу тэлъытэ. Режиссерыр экраным щытлъэгъурэп, кадрэм ыкIыб щыIэу фильмым хэлэжьэрэ IэпэIасэхэр къегъэгущыIэх.\nАдыгэ Республикэм инароднэ сурэтышIэу, IэшэшIэу Еутых Асе IупкIэу, зэфэхьысыжьэу ышIыхэрэм уагъэгупшысэу иIофшIагъэхэм къатегущыIагъ. Къамэр е нэмыкI Iашэр дэхэфэшIэу, шIухьафтын пшIынэу зэрэщытыр жэбзэ зэгъэкIугъэкIэ къыIотагъ. Зэо-банэхэм акIимыгъэстэу, цIыфхэр лъэпкъ шIэжьым фигъасэхэу зэрилъытэрэм удехьыхы, уапэкIэ уегъаплъэ, Iашэр нэплъэгъум къырегъэуцо.\nСэралъп Мадинэ ышIыгъэ саехэр бзылъфыгъэхэм ащыгъых. Шъуашэм псэр, гур хилъхьэхэзэ шIыкIэшIухэр къызэригъотыхэрэм уегъэгушхо. Ащ иIофшIагъэ ехьылIэгъэ къэгъэлъэгъонхэр дунаим щызэхащагъэх, Мыекъуапэ щытлъэгъугъэх.\nАдыгэ Республикэм культурэмкIэ изаслуженнэ IофышIэу, зэлъашIэрэ сурэтышI-модельерэу СтIашъу Юрэ къыIуагъ: «Сэралъп Мадинэ адыгэ шъуашэу ышIыхэрэр классикэм пытэу хэуцуагъэх. Саем идэхагъэ, бгырыпхыр зэришIырэ шIыкIэм, шъуашэм гупшысэу хилъхьэрэм гур зыфащэ, лъэпкъ шIэжьыр къаIэты. Щысэ зытырахырэ цIыфэу Сэралъп Мадинэ лъэпкъым иI, дунаим щашIэ».\nИскусствэм щызэлъашIэрэ Сетэ Сафыет дышъэидэным гукIэ зэрэдэлажьэрэр фильмым щытэлъэгъу. Мэстанэм Iуданэр ипщыгъэу шэкIыр уапашъхьэ щылъ зыхъукIэ, удэщтми, убзэщтми шIыкIабэ къэогъоты. Дышъэр зэрэжъыурэм фэдэу Iуданэу шэкIым ебгъэкIугъэр дахэу къызэрэбгъэлъэгъощтым удехьыхы. Сетэ Сафыет исэнэхьат хэшIыкI ин зэрэфыриIэр режиссерым зэгъэфагъэу фильмым къыщыхигъэщыгъ.\nАдыгеим изаслуженнэ сурэтышIэу, IэпэIасэу, кIэлэегъаджэу ГъукIэ Замудин зэфэхьысыжьэу щыIэныгъэм хилъагъорэм тарихъым инэкIубгъохэм уахещэ. «Тэ кIэу зи къэтыугупшысырэп. Тинахьыжъ лъапIэхэм яIофшIагъэу къытфыщанагъэр ары тызыдэлажьэрэр», — къыIуагъ З. ГъукIэм.\nШыкIэпщынэр, къамылыр, пхъэкIычыр, унагъом ищыкIэгъэ Iэмэ-псымэхэр, нэмыкIхэри тинахьыжъ пIашъэхэм ашIыщтыгъэх. Ахэр тшIомыкIодхэу IэпэIасэхэм къаштэжьыгъэхэу къытлъагъэIэсыжьых. ГъукIэ Замудин иеплъыкIэхэм адедгъаштэзэ, пIуаблэм, Iалъмэкъым, нэмыкIхэм шIыкIэ амалхэр къафэдгъотынхэм фэшI фильмым ирежиссер тапэкIэ тегъаплъэ. ТынаIэ зытетыдзэн фаер бэ — пшIы пчъагъэ мэхъу.\nКъэбэртэе-Бэлъкъарым иIэпэIасэу пIуаблэхэр, унагъом ищыкIэгъэ пкъыгъохэр, шIухьафтын ашIыхэрэр IутIэным хэзышIыкIырэ Мэзло Руслъан иIофшIагъэхэри лъэпкъ искусствэм ибаиныгъэх. ЦIыфыр зэрэIэпэIасэм дакIоу, гу пытэ, лъэпкъ шIэжь стыр ищыкIагъэх.\nЗэхахьэм къыщыгущыIагъэхэм зэфэхьысыжьхэр ашIыгъэх. Фильмым гъэпсыкIэ дэгъу иIэу алъытагъ, режиссерым къыщытхъугъэх. Еутых Асерэ ГъукIэ Замудинрэ блэкIыгъэ уахътэм къыпкъырыкIыхэзэ, неущрэ мафэм фэлажьэх. ЗэIукIэм гъэшIэгъоныбэ къыщаIуагъ.\nРеспубликэ общественнэ движениеу «Адыгэ Хасэм» итхьаматэу ЛIымыщэкъо Рэмэзан фильмым еплъызэ янэ пIуаблэр, Iалъмэкъыр, нэмыкIхэр зэришIыщтыгъэхэр, унагъом федэкъэкIуапIэ ар зэрэфэхъущтыгъэр къыIотагъэх. Адыгэхэм щыIакIэу яIагъэр фильмым хэолъагъо.\nАдыгэ Республикэм культурэмкIэ иминистрэ игуадзэу, Адыгэ Республикэм изаслуженнэ журналистэу Кушъу Светланэ фильмыр Москва къызэрэщагъэлъэгъощтыр, ащ дэлэжьагъэхэм Iофышхо зэрагъэцэкIагъэр хигъэунэфыкIыгъэх.\nКъэралыгъо телерадиокомпаниеу «Адыгеим» ирежиссер шъхьаIэу Гъазый Бирамхъан фильмым иоператорхэу Александр Никоновым, Артур Лаутеншлегер, зэхэщэн Iофхэм апылъыгъэхэу Даур Хъусен, Ангелина Лаутеншлегер, фэшъхьафхэм яшIушIагъэ къыхигъэщыгъ.\nКъэрэщэе-Щэрджэсым и Адыгэ Хасэ итхьаматэу Аслъанэ Алый, зэхахьэр зыщыкIогъэ музеим ипащэу ШъэуапцIэкъо Аминэт, нэмыкIхэри къэгущыIагъэх.\nСтаврополь краим иадыгэ культурнэ гупчэу «Адыгэхэр» зыфиIорэм итхьаматэу Шыбзыхъо Юрэ фильмэу «Адыгэхэм яискусствэ идунай» зыфиIорэм спонсор фэхъугъ. Ащ зэхэщэн Iофхэр ыгъэцакIэхи, Ставрополь краим иадминистрацие фильмым тефэщт ахъщэр къаритыгъ.\n— Фильмыр гъэшIэгъон, бэмэ уафегъасэ. Iоф дэзышIагъэхэм, мылъкукIэ IэпыIэгъу къытфэхъугъэ Ставрополь краим иадминистрацие лъэшэу тафэраз, — къытиIуагъ Шыбзыхъо Юрэ.\n— Адыгабзэм изэгъэшIэн, адыгэхэм афэгъэхьыгъэ фильмхэр блэкIыгъэ илъэсхэм тетхыгъэх. «Адыгэхэм яискусствэ идунай» зыфиIорэр щыIэныгъэм къыхэтхыгъ, тызыгъэгумэкIырэ Iофыгъохэм ащыщ. Адыгэ уанэм, нэмыкIхэм яхьылIэгъэ фильмхэр тапэкIи тетхыщтых. IэпыIэгъу къытфэхъугъэхэм гъунэ имыIэу сафэраз, — къытиIуагъ ТIэшъу Светланэ.\nНалщык, Щэрджэскъалэ, Ставрополь, Абхъазым, нэмыкIхэм фильмыр шIэхэу къащагъэлъэгъощт, Москва щеплъыщтых.\nIэпэIасэхэм яшIуагъэкIэ ижъырэ адыгэ музыкальнэ Iэмэ-псымэхэр къытлъыIэсыжьыгъэх. ШыкIэпщынэм ибзэпсхэр «къэгущыIэжьыгъэх», къамылым ымакъэ зэхэтхыжьыгъ. Адыгэ орэдыжъхэм псэ къапыкIэжьи, атамэ зиушъомбгъужьыгъ.\nКъэралыгъо гъэпсыкIэ иIэу Адыгеир зыпсэурэр илъэси 100 зэрэхъурэм тыпэгъокIызэ, лъэпкъ искусствэм итарихъ, ихэхъоныгъэхэр цIыфхэм алъыгъэIэсыгъэнхэм фэгъэхьыгъэ фильмхэр, къэтынхэр республикэм и Къэралыгъо телерадиокомпаниеу «Адыгеим» ыгъэхьазырыщтых.\nСледущая Мурат Хасанов провел предновогодние мероприятия


Сыд фэда ябгъэшIыщтыр ыкIи хэта зищыкIагъэр ревакцинациер? — Адыгэ макъ\nСыд фэда ябгъэшIыщтыр ыкIи хэта зищыкIагъэр ревакцинациер?\nРедактор 09.01.2022 05.01.2022 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nШтаммыкIэу «Омикрон» зыфиIорэр къежьагъэу загъэунэфым, ревакцинациер ищыкIагъэ зэрэхъугъэр врачхэм нахь къыхагъэщы хъугъэ. Иммуннэ системэр гъэпытэгъэным фэшI коронавирусым пэуцужьырэ антителахэр зыгъэлъэшыщт (бустернэ) прививкэ ищыкIагъ. Штаммхэу «дельта» ыкIи «омикроным» ащ щиухъумэнхэу къаIо. Африкэм къикIыгъэ вирусыкIэу SARS-CoV-2-м ищынэгъуагъэ вирусологхэм зэхафыфэ, зыми емыжэхэу вакцинэр арагъэшIымэ нахьышIоу инфекционистхэм алъытэ. Сыд фэда вакцинэр ара, хэта ыкIи сыдигъуа ар зищыкIагъэр?\nБустернэ прививкэр сыдигъуа зыпшIыщтыр?\n— COVID-19-м пэуцужьырэ вакцинэм иммунитетыр зэригъэпытэрэр нэбгырэ пэпчъ зэфэшъхьаф. Прививкэ ашIыгъэхэм ыкIи сымэджагъэхэм залъэплъэхэм, зэрагъэунэфыгъэмкIэ, антителахэр гурытымкIэ илъэсныкъорэ пкъынэ-лынэм хэлъых. Нэужым нахь макIэ хъухэу фежьэх. Арышъ, вирусым иштаммыкIэхэр къызэрежьагъэхэр къыдыхэплъытэнхэшъ, антителахэр зэу зэрэуиIэщтым упылъын фае, — къыIуагъ Гамалеи ыцIэ зыхьырэ Гупчэм ипащэу Александр Гинцбург.\n«ШIэжь клеткэкIэ» заджэхэрэ Т-иммунитетыр зэпахырэ узхэм ащыщхэм яI. ГущыIэм пае, шъогъазэм пэуцужьырэ вакцинэр цIыфым икIэлэцIыкIугъом халъхьэшъ, къыгъэшIэщтым фэхъу. КоронавирусымкIэ ащ фэдэу хъурэп: тIуи, щи къяузын елъэкIы.\n— Эпидемиер щэIэфэ, мэзих тешIэ къэс бустернэ прививкэр ябгъэшIын фаеу Урысыем псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ и Министерствэ елъытэ. ТапэкIэ эпидемием изытет зыпкъ зиуцокIэ, COVID-19-м пэуцужьырэ прививкэр, гриппым фэдэу, илъэсым зэ зыхябгъалъхьэмэ хъущт, — къыIуагъ псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ министрэу Михаил Мурашко.\nQR-кодыр сыдэущтэу зекIощта?\nУнашъо зэрашIыгъэмкIэ, сымэджагъэхэми, вакцинэр зыхязыгъэлъхьагъэхэми QR-кодэу къаратырэм илъэс ипIалъ. Аущтэу зыхъукIэ, ятIонэрэ вакцинациер арагъэшIын фаеу зэраIорэм зэщыкIукIынхэр фэхъух. ЗэрэхъурэмкIэ, егъэзыгъэ Iоф хэмылъэу цIыфым ишIоигъоныгъэкIэ ревакцинациер ышIыщт. ЕтIанэ автомат шIыкIэм тетэу QR-кодыр илъэскIэ лъыкIотэщт.\nХэта ревакцинациер зышIын фаер?\nУрысыем зэрэщагъэнэфагъэмкIэ, врачым Iизын къызэритыгъэхэм анэмыкIхэм, ныбжь икъу зиIэхэм зэкIэми ревакцинациер ашIынэу щыт. Къэралыгъо зэфэшъхьафхэм прививкэр илъэсныкъо, мэзищ тешIэ къэс ашIынэу ащагъэнэфагъэу къатхы.\nУрысыер тштэмэ, иммунитетыр зыгъэпытэрэ (бустернэ) прививкэр мэзи 6 тешIэ къэс арагъэшIымэ нахьышIоу алъытагъ. QR-кодым ипIалъэ зэрэлъагъэкIотагъэм къыхэкIыкIэ ревакцинациер зашIыщтыр джы цIыфым ишIоигъоныгъэ елъытыгъэщт. ЩыIэныгъэм къызэрэщынэфагъэмкIэ, нэбгырабэмэ къамышIэу е псынкIэу коронавирусыр апэкIэкIыгъ ыкIи антителахэр яIэхэ хъугъэ. Ащ пае специалистхэм ащыщхэм къызэраIорэмкIэ, антителахэр икъоу цIыфым иIэхэ зыхъукIэ, ревакцинацие зыщаригъэшIыщт пIалъэм тыригъашIэ хъущт.\nАу узыр зыпэкIэкIыгъэм е апэрэ вакцинэр зыхязыгъэлъхьагъэм мэзи 6 зытешIэкIэ ревакцинацие ышIыми иягъэ къекIыщтэп.\nСыд вакцинэр ара къыхэпхыщтыр?\nРоспотребнадзорым къызэрэщаIуагъэмкIэ, Урысыем щатхыгъэ вакцинэ пстэумкIи ревакцинацие ябгъэшIы хъущт. НахьыбэрэмкIэ «Спутник V-р» апэ зыфашIыгъэхэм е узыр зыпэкIэкIыгъэхэм «Спутник Лайт» зыфиIорэр къыхахынэу араIо. Александр Гинцбург къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, «Спутник Лайтыр» анахьэу ревакцинацием фытегъэпсыхьагъ. Джащ фэдэу вакцинэхэр зэблэпхъухэзэ зыхябгъалъхьэхэмэ нахь ишIуагъэ къэкIощтэу ащ елъытэ.\nХэутыгъэ зэфэшъхьафхэр къызфигъэфедэхэзэ къэзыгъэхьазырыгъэр Iэшъынэ Сусан.\nПредыдущая «Спутник М-р» кIэлэцIыкIухэм апай\nСледущая Волонтерский центр партии передал подарки для медицинских учреждений в преддверии Нового года


ЗыгъэпсэфыпIэр гуIэтыпIэу щытыщт | Адыгэ Макъ\nЗыгъэпсэфыпIэр гуIэтыпIэу щытыщт\nАдыгеим икъэлэ шъхьаIэ мафэ къэс нахь кIэракIэ зэрэхъурэр тинэрылъэгъу. Ащ изэтегъэпсыхьан фэIорышIэхэрэ къэралыгъо программэхэр етIупщыгъэу пхыращых. Ахэм зэу ащыщ проектэу «Формирование комфортной городской среды» зыфиIорэр.\nОбщественнэ чIыпIэхэм язэтегъэпсыхьан епхыгъэ IофшIэнхэм Адыгеим и ЛIышъхьи, къалэм ипащэхэри лъэшэу алъэплъэх. ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат муниципалитетым пшъэрылъ фигъэуцугъ къэлэ псэукIэ Iэрыфэгъу гъэпсыгъэнымкIэ программэр пхыращы зыхъукIэ IофшIэнхэр зэрагъэцакIэхэрэм лъэшэу лъыплъэнхэу, Iофым фэгъэхьыгъэ къэбарыр цIыфхэм алъагъэIэсынэу ыкIи ахэм яшIошIхэр къыдыхалъытэнхэу.\nМы федеральнэ программэшхом къыдыхэлъытагъэу 2018-рэ илъэсым Мыекъуапэ иобщественнэ чIыпIи 4 зэтырагъэпсыхьанэу агъэнэфагъ. Джыдэдэм IофшIэнхэр жъотэу зыщыкIохэрэм ащыщ Зэкъошныгъэм игупчэ. Подрядчикэу зэнэкъокъур къыдэзыхыгъэм псэолъэшIын IофшIэнхэу ригъэкIокIыхэрэм нэбгырэ 50 фэдиз ыкIи хэушъхьафыкIыгъэ техники 7 ахэлажьэх.\nIофшIэнхэр зэрэлъыкIуатэхэрэм тыщигъэгъозагъ Мыекъопэ къэлэ администрацием ипресс-къулыкъу илIыкIоу Надежда Гусевам. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, скверым игъэцэкIэжьын къыхеубытэх лъэсрыкIо гъогоу квадратнэ метрэ мини 10-м ехъурэм плиткэ телъхьэгъэныр. Загъэпсэфыныр зикIасэхэм тIысыпIакIэхэр афагъэуцущтых, остыгъэхэр палъэщтых. Анахь шъхьаIэу, зыми фэмыдэу мы зыгъэпсэфыпIэм щашIыщтыр къэнэфырэ музыкальнэ фонтан гъушъэр ары. Ащ ычIэ гранит плиткэхэмкIэ лъэпкъ тхыпхъэхэр хагъэпкIэщтых.\nМы уахътэм IофшIэнхэм япроцент 30-р агъэцэкIагъ: чIыпIэр къэзыгъэнэфыщтхэ остыгъэхэр зыпылъыщтхэ пкъэухэр агъэуцух, лъэсрыкIо гъогухэм анэзхэр агъэчъых, фонтаным ычIэ агъэхьазыры.\nЗэрагъэнафэрэмкIэ, Зэкъошныгъэм игупчэ изэтегъэпсыхьан епхыгъэ IофшIэнхэр мы илъэсым ыкIэ нэс аухыщтых. Ащ сомэ миллион 67-м ехъу пэIуагъэхьагъ. Проектым къызэрэдилъытэрэмкIэ, саугъэтэу «ЗыкIыныгъэмрэ ЗэгурыIоныгъэмрэ» зыфиIорэмрэ Зэкъошныгъэм ипчэгурэ зэтырагъэпсыхьэрэ скверым зэрипхыщтых.\nСурэтхэр Надежда Гусевам тырихыгъэх.


ТхьэчIыр пкIэнчъэу ыцIэп — Адыгэ макъ\nРедактор 07.10.2021 07.10.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nЗыфэдэ къэмыхъугъэ чIыопс саугъэт ТхьэчIышхо чIыналъэр. ЫцIэ лъэш изакъоми, зэбгъэлъэгъунэу урегъэхъуапсэ, благъэу узекIуалIэрэм, нэм ылъэгъурэр пшIошъ хъужьырэп. ЧIыопсым ыкIуачIэрэ иамалрэ зэрэгъунэнчъэм ар ящысэ бзэмыIу.\nТхьэчIышхо иуджэшъугъэ шыгу папцIэу къыблэмкIэ зызыщэирэм километрэ пчъагъэкIэ джыри упэчыжьэу къэлъагъо. Кавказ къушъхьэтхы Iуашъхьэхэм ясэмэгубгъукIэ ар щыт. Зэрэмыжъо пцIанэм къыхэкIэу «Iошъхьэ къуйкIи» цIыфхэр еджэх. Къушъхьэ тхыцIэм изы лъэныкъоу пачъыхьэ шъхьателъым фагъадэрэр инэпэеплъ шъхьаIэ хъугъэу къырашIэжьы. ИдэхагъэкIэ ТхьэчI иным ыуж къимынэу, километритIу фэдизкIэ пэIудзыгъэу ТхьэчI цIыкIур щыт. Нымрэ исабыйрэ афэдэу, зэкIэрыпчынхэ умылъэкIынэу ахэм дунаир къагъэдахэ.\nТхьэчIышхо чIыналъэр непэ республикэм анахь зекIобэ кIуапIэу иIэмэ ащыщ. Инымрэ ТхьэчI цIыкIумрэ якIурэ лъагъохэм нэбгырипшI пчъагъэ мафэм ащызэблэкIы. Iошъхьэ цIыкIуми инми мэфи 3 — 5 зыпэIухьэрэ гъогууанэр якIу. Псыхъохэу Сэхъреныпэ цIыкIумрэ инымрэ язэхэлъэдапIэу ТайванькIэ заджэхэрэм кIэрыкIхэу ащ лъэгъуищ екIу. Пстэуми уцупIэхэу ТхьэчIышхо чIыналъэм щыгъэпсыгъэхэм уаращалIэ. Ахэр ЮбилейнэкIэ, Шестаковэ гъэхъунэкIэ ыкIи ВетренэкIэ заджэхэрэр ары. ЗекIохэмкIэ уцупIэхэр чэщихыпIэх, ащ фэмыехэм пщыпIэхэр агъэуцух. ТхьэчIым идэкIоен ихьылъагъэкIэ гурытхэм ахалъытэ, сабыйхэр акIыгъухэу бэхэр екIух ыкIи анахь шъхьаIэр — хэхьапкIэ лъыптын ищыкIагъэп. Зыщыгугъыжьхэрэр язакъоу макIох, цыхьэ зыфэзымышIыжьхэрэм зекIозещэ аубыты.\n— ТхьэчIышхо апэрэп сыкъызэрэкIорэр. Ренэу мыщ къэзгъэзэжьынэу сыфай. ЧIыопсым идэхагъэ гум хэтIысхьэ. Мыщ фэдэ жьы къабзэрэ чIыопсрэ гъотыгъуаех. Осэ икъу фэпшIын, къэуухъумэн фае, — еIо Шъачэ къикIыгъэ зекIоу Мария Уховам.\nТхьэчIышхо чIыгушхо къызэлъеубыты — гектар мини 3700-рэ мэхъу. ЧIыопсым исаугъэт хэхыгъэу 1997-рэ илъэсым мэз хъызмэтым къыхаушъхьафыкIыгъ. 1999-рэ илъэсым ду-нэе кIэн мэхьанэ зиIэхэм ЮНЕСКО-м ахилъытагъ. Ащ къыщегъэжьагъэу чIыопсым исаугъэт хьалэмэт зэрагъэлъэгъунэу Урысыем имызакъоу, IэкIыб къэралыгъохэми къарыкIырэ зекIохэр къэкIох.\n— ЗекIо бэдэдэ къытфэкIо. Аужырэ уахътэм зэхатшIэу япчъагъэ хэхъуагъ. Илъэсым къыкIоцI нэбгырэ минитфыр къэтэлъытэ. Ау ахэм ащыщэу квадроциклэхэмкIэ къыхахьэхэрэм гумэкIыгъуабэ къытфахьы. Мэкъэ лъэшэу апыIукIрэм псэушъхьэхэр егъащтэх ыкIи ащ къыхэкIэу гъунэгъу биосфернэ заповедникым ашъхьэ хахьажьы. Зэрэтиамалэу ахэм афэдэхэр къыхэтэгъэщых, ау ТхьэчIышхо щылэжьэрэ инспекторитIур ахэм афырикъурэп, чIыналъэр ины, — къыхегъэщы чIыопс паркэу ТхьэчIышхо ипащэу Шэуджэн Инвер.\nЗекIохэм къыханэрэ хэкIыр — ар ятIонэрэ гумэкIыгъо шъхьаI. ТхьэчIышхо лъыплъэрэ «Набу Кавказым» иволонтер ныбжьыкIэхэмрэ чIыопс саугъэтым иинспекторитIоу ХъутIыжъ Муратрэ Николай Ткаченкэмрэ зэгъусэхэу илъэсым 2 шIой кубометрэ пчъагъэ къыхащы. Зыфэдэ къэмыхъугъэ мэз-къушъхьэ зэхэтэу зиIошъхьэ цIэрыIо Адыгеим инэпэеплъ хъугъэм ищыпэ теплъэ амыукъоным ахэр фэлажьэх, идэхагъэ зекIохэм аухъумэным къыфэджэх.\nКъушъхьэ лъагэхэм япэгагъэрэ ядэхагъэрэ мызэу, мытIоу узфащэ, уямызэщэу ренэу къафэогъэзэжьы. Ахэр тыгъэм игъэбылъыпIэх, акъогъу зишIэу къакъокIыжьы къэс мэфакIэр тэублэ ыкIи тэгъэкIотэжьы.\nПредыдущая «Сихэку сишIуагъэ езгъэкIынэу сыфай»\nСледущая «Ошъутенэр» имэфэкI фэкIо


Узэкъотмэ — улъэш | Адыгэ Макъ\nУзэкъотмэ — улъэш\nЩыIэх цIыфхэр пэщэ IэнатIэм Iутхэу, ежь ашъхьэ нахь чыжьэу мыплъэхэу. Ахэм зыпарэкIи афэдэп Блащэпсынэ къоджэ псэупIэм ипащэу Щыкъ Бислъан. «ИIофшIэн Тхьэм къыфигъэхъугъ» зыфаIорэ цIыфхэм ар ащыщ.\nIоныгъом илъэс хъущт ащ тхьаматэу Iоф зишIэрэр. Ыгуи ыпси етыгъэу къуаджэу зипащэм щыпсэурэ цIыфхэр зэригъэрэзэщтхэм, ишIуагъэ зэраригъэкIыщтым мыпшъыжьэу ар ыуж ит. Сыд фэдэрэ лъэIу яIэу къоджэдэсхэр пащэм екIолIагъэхэми, зыпари джэуапынчъэу къыIуигъэкIыжьырэп, зэкIэми екIолIэкIэ тэрэз къафегъоты. ЫIуагъэм епцIыжьырэп. Ащ пае цIыфхэр ащ лъэшэу фэразэх, шъхьэкIэфэныгъэшхуи фашIы. Бислъан иIофшIакIэ нафэ къэзышIырэр непэ къуаджэм итеплъэ нэрылъэгъоу нахьышIум ылъэныкъокIэ зэрэзэхъокIырэр ары.\nМы мафэхэм Блащэпсынэ щыжъот, къэмышIэжьынэу къоджэ гупчэм гъэцэкIэжьын IофшIэнышхохэр щэкIох. Блащэпсынэ ыныбжь илъэси 150-рэ зэрэхъурэм яшъыпкъэу зыфагъэхьазыры.\n— Чылэм дэсхэм садэIэпыIэнэу, къуаджэр згъэдэхэнэу ары мурадэу сиIагъэр тхьаматэу сыкъызэкIом, ащкIэ сикъоджэгъу кIалэхэми къыздырагъэштагъ, — еIо Щыкъ Бислъан. — Мыщ сыкъыщыхъугъ, сыщэпсэу, къуаджэм сыгу фэузы. Тхьаматэу Iоф пшIэныр зэрэмыпсынкIэр дэгъоу къызгурыIощтыгъэ. Сыда пIомэ чылэм гумэкIыгъоу, зэшIопхын фэе Iофэу дэлъыр бэ. Ахэр дэгъэзыжьыгъэнхэм мылъку дэгъуи ищыкIагъ. Ау, гукъау нахь мышIэми, ахэм ателъытагъэу къоджэ советым ибюджет мылъкушхо къыфатIупщырэп. Арэу щытми, сыгукIэ сыфэхьазырэу мы IэнатIэм сыIухьагъ.\nБислъан 2004-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу пшъэдэкIыжьэу ыхьырэмкIэ гъунэпкъэ гъэнэфагъэ зиIэ обществэу «Строитель» зыфиIорэм ипащ. А лъэхъаным къыщегъэжьагъэу зэнэкъокъу шIыкIэм тетэу тендр къыдихызэ, поселкэу Майскэм ыкIи Кощхьаблэ къатитIу-щэу зэтет унэхэр адишIыхьагъэх, культурэм и Унэу Вольнэм дэтым, Фэдз иамбулаторие, Кощхьэблэ район сымэджэщым гъэцэкIэжьын дэгъухэр аришIылIагъэх.\nПсэолъэшI сэнэхьатыр иIэубытыпIэу къоджэ Советыр зычIэт унэм апэ гъэцэкIэжьын IофшIэнхэр щигъэцакIэхэу ыублагъ. Советыр зычIэт унэр къоджэдэсхэм анап, ащ теплъэ тэрэз иIэным фэшI аригъэукъэбзыгъ, чъыгыжъэу дэтыгъэхэр даригъэупкIыгъэх. Ежь ифирмэ иахъщэкIэ кабинет заулэмэ гъэцэкIэжьын дэгъухэр аришIылIагъэх.\n— БлэкIыгъэ илъэсым республикэ бюджетым къыхэхыгъэ ахъщэу сомэ миллиони 10,5-рэ Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат къытфитIупщи, культурэм и Унэ аужырэ шапхъэхэм адиштэу зэтедгъэпсыхьагъ. ГъэцэкIэжьын IофшIэнхэр Мэркъэзэ Аслъан зипэщэ фирмэу «Ремстройсервис» зыфиIорэм зэшIуихыгъэх. Кощхьэблэ район администрацием ипащэу Хьамырзэ Заур ахъщэ къытити, ащ пхъэнтIэкIоу чIэтыщтхэр тщэфыгъэ. Джыри музыкальнэ Iэмэ-псымэхэр тфищэфынхэу тигъэгугъагъ. Ащ нэмыкIэу Блащэпсынэ ыныбжь илъэси 150-рэ зэрэхъурэм ипэгъокIэу КъумпIыл Мурат шIухьафтын къытфишIыгъ. КIэлэцIыкIу площадкэ зэтегъэпсыхьагъэ къоджэ гупчэм къытфыдаригъэшIыхьагъ. Пчыхьэ къэс мыщ кIэлэцIыкIухэр щэджэгух, ягушIогъошху. АщкIэ ЛIышъхьэм лъэшэу тыфэраз, тхьаегъэпсэу, — еIо Бислъан.\nПащэм къызэрэтфиIотагъэмкIэ, къоджэ гупчэм, псынэ цIыкIум, советыр зычIэт унэм теплъэ дахэ яIэу шIыгъэным пае мы Iофым хэшIыкI фызиIэ цIыф къыригъэблагъи, эскиз аригъэшIыгъ. Чылэм дэс кIэлэ чанхэм, спонсорхэм ар зарегъэлъэгъум агу рихьыгъ ыкIи Бислъан къыдырагъэштагъ. Шъхьадж имылъкукIэ ишIыщтыр къыхихи, бюджет ахъщэм емыIэхэу, IофшIэнхэр рагъэжьагъэу къуаджэр агъэкIэракIэ. Культурэм и Унэ теплъэ дахэ иIэу загъэцэкIэжьым, щагум дэлъ плиткэр ащ димыштэжьэу ылъыти, Дондуковскэ элеваторым итхьаматэу Болэкъо Мухьамэд зыфигъэзагъ, джы кIэу квадрат 1000-м ехъоу плиткэ дарагъалъхьэ. ЫпэкIэ телъыгъэ плиткэри илъэси 10-кIэ узэкIэIэбэжьмэ Мухьамэд ары тырязгъэлъхьэгъагъэр. Сметэри, лэжьапкIэри ащ ыпшъэ дэкIы. Ащ нэмыкIэу псынэ цIыкIур икIэрыкIэу ыгъэпсыжьынэу Мухьамэд ыуж ихьагъ. ЫпэкIи имылъкукIэ мыщ плиткэ даригъэлъхьэгъагъ, джыри псынэ цIыкIум къикIэу беседкэхэм якIуалIэу тыраригъэлъхьанэу егъэхьазыры. Ащ нэмыкIэу гупыкI зиIэу Ныр Адам плиткэ квадрат 2350-рэ асфальтрэ мы чIыпIэм тыраригъэлъхьащт.\nДышъэкI Адам имылъкукIэ мэщытым, клубым, советым ящагухэр дахэу зэхэшIыхьэгъэ гъучI чэумкIэ къешIыхьэх. ПсэолъэшI фирмэм ипащэу Болэкъо Нурбый иахъщэкIэ еджапIэм ихъурэягъэкIэ бардюрхэр зэблехъух. Нэужым Ныр Адам ащ асфальт даригъэлъхьащт. Мы уахътэм ехъулIэу жъыхэр Iуахыжьыгъэу еджапIэм ищагуи гъучI хъэгъэ дахэкIэ къашIыхьэ. Мыхэм анэмыкIэу футбол ешIэпIэ цIыкIури агъэкIэжьы, алырэгъу уцышъор зэблахъу. Джащ фэдэу гупыкI зиIэ кIалэхэу Хъымыщ Налбый, Алъхъо Заурбек, Болэкъо Мурат, Тхьагъу Мухьарбек, хьылъэзещэ машинэхэм арыс кIалэхэр, мэщытым къэкIорэ кIэлакIэхэр, шъхьадж иамал къызэрихьэу, IэпыIэгъушхо къафэхъух.\nХьаджырэкъо Аскэрбый ежь иахъщэкIэ урамэу Калининым икIыхьагъэкIэ асфальт тыраригъэлъхьагъ. Ащ нэмыкIэу Кощхьаблэ щыпсэурэ спонсорэу Шэуджэн Ибрахьимэ урамэу Полевоим тет кIэлэцIыкIу IыгъыпIэм екIолIэрэ гъогур асфальт ышIыгъ. Урамэу Болэкъо Сэлмэн ыцIэ зыхьырэм игъэцэкIэжьын федеральнэ программэм хагъэуцуагъ ыкIи ащ ипроект агъэхьазырыгъ. Ащ сомэ миллион 17-м ехъу пэIухьанэу къалъытагъ. Ащ нэмыкIэу кIэлэцIыкIухэр еджапIэм зэрекIолIэрэ гъогур, урамэу Къошым ыцIэ зыхьырэм къыщегъэжьагъэу Калининым нэсэу, Ныр Адам асфальт аригъэшIыщт.\nМыхэм ямызакъоу, къоджэ гупчэм унэжъэу итыгъэхэр лъэкI зиIэ кIалэхэм ащэфыжьыгъэхэу агъэкъабзэх. Ахэм ачIыпIэ джы парк агъэпсыщт, чъыгхэр дагъэтIысхьащтых, пхъэнтIэкIухэр дагъэуцощтых. Къоджэ гупчэр дахэу, гуIэтыпIэу щытыным фэшI кIалэхэр зэкъотхэу Iоф ашIэ.\n— Хэбзэ ахъщэм сынэсырэп, гъэцэкIэжьынхэр, гъэкIэжьынхэр зэкIэ зэрытшIыхэрэр лъэкI зиIэхэу къуаджэм щыщ кIалэхэм ямылъку. Ахэми, къарыукIэ къыддэIэпыIэхэрэми «тхьашъуегъэпсэу» ясэIо. Илъэсым телъытагъэу тибюджет ахъщэу къыфатIупщырэр миллионищым ехъу. Ар электричествэм, гъэстыныпхъэм, урамхэр къызэрэдгъэнэфыхэрэм, лэжьапкIэм апэIотэгъэхьэ. Культурэм и Унэ иIыгъыни ахъщэшхо тефэ.\nБлащэпсынэ и Мафэ Iоныгъом и 22-м хагъэунэфыкIынэу тыраубытагъ. А уахътэм нэс IофшIэнхэр аухынхэу мэгугъэх. Блащэпсынэ щыщхэу Мыекъуапэ дэсхэр, нахьыжъхэм я Совет хэтхэр зэхэгущыIэжьхэзэ, мэфэкI Iофтхьабзэм зыфагъэхьазыры. Блащэпсынэ цIыф цIэрыIохэр, зэлъашIэхэрэр мымакIэу къыдэкIыгъэх, ахэр мэфэкIым къырагъэблэгъэщтых, агъэшIощтых.\n— ЗэкIэ зыкIатшIэрэр къоджэдэсхэм, къыткIэхъухьэрэ лIэужхэм апай, — еIо Бислъан. – ТымыукIытэжьэу, тшъхьэ лъагэу Iэтыгъэу хьакIэхэм тапэгъокIын, псынэ цIыкIум едгъэблэгъэнхэ тлъэкIынэу ары тызыкIэхъопсырэр. Мы IофымкIэ къыздезыгъэштэгъэ сикъоджэгъухэм сафэраз. Илъэс пчъагъэм амышIагъэр зы илъэскIэ къины пшIэжьыныр, ащ мылъкушхо ищыкIагъ. Арэу щытми, тыгу дгъэкIодырэп, «Узэкъотмэ —улъэш» аIо. Ары зэкIэмэ анахь шъхьаIэр.\nЕжь Бислъан ифирмэ ахъщэ-кIи бэ зэшIуихырэр. ЕджапIэм ыкIи кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэм имылъкукIэ адэIэпыIэ. ЦIыфхэр IэпыIэгъу фаехэу ыдэжь къызыкIохэкIэ, иамал къызэрихьэу ишIуагъэ арегъэкIы. ХэушъхьафыкIыгъэ фонд агъэпсыгъэу, ащи къихьэрэ ахъщэмкIэ цIыфхэм адэIэпыIэх. ТапэкIи гухэлъэу пащэм иIэр бэ. Джыдэдэм амбулаториер къоджэ советым иятIонэрэ къат тет. Сымаджэхэр ащ дэкIоенхэр къяхьылъэкIы. Гухэлъэу яIэхэм ащыщ программэм хагъэуцонышъ, фельдшер-мамыку IэзапIэ кIэу ашIыныр.\nБлащэпсынэ цIыф къызэрыкIоу дэсхэм ящыIэкIэ-псэукIэ нахьышIу шIыгъэным пащэр фэбанэ. ЦIыфхэми ар дэгъоу зэхашIэ ыкIи зэрэфэразэхэр къыхагъэщы.


АДЫГЭ ТХАКIОМЭ ЯТХЫЛЪХЭР\nКIэрэщэ Тембот Адыгэ хэкум - КIахэм ынап, ижъуагъу. Я ХХ - рэ лIэшIэгъум адыгэм ылэжьыгъэ гупшысэм, гузэхашIэм, дунэететыкIэм КIэрэщэ Тембот ятамыгъ. Адыгэбзэжъыр, адыгэ гупшысакIэр, дунэелъэгъукIэр, къытэшIэкIыгъэ дунаир куу дэдэу тхакIом ышIэщтыгъэ.\nКIэращэм адыгэм инэфынэ, ишIу, икъабзэ къыригъэлъэгъукIыгъ. Лъэпкъым и Мафэ, чэщыр хэмытэу, куоу къытхыхьагъ. ТхакIом итхылъмэ угу аукъэбзы, уилъэпкъ шIулъэгъоу фыуиIэр фэдишъэкIэ агъэбагъо, щыIэныгъэм укIэгушIу зэпытэу уагъасэ. Тхылъым осэшхо иI, дунаир къыфызэIуехы, уздегъэгупшысэ.Тхылъым щыпэрыт тхакIом игупшысэ, идунай, илъэгъукIэхэр, икъэгъэлъэгъуакIэхэр.\nЯ ХХ - рэ лIэшIэгъум икъежьапIэ Урысыем щыкIогъэ зэо - бэнэшхом зэпыригъэзэгъэ щыIакIэм къыздихьыгъэ хабзэмэ ащыщыгъ лъэпкъ цIыкIумэ тхыбзэ зэряIэн фаер, ныдэлъфыбзэкIэ тхыгъэ тхылъхэр къыдагъэкIын зэрэфитхэр. А уахътэм къыхэхъухьагъ адыгэ тхакIоу КIэрэщэ Тембот. Революцием ыуж апэрэ гъэсэгъэшхоу КIахэм – Адыгэ хэкум къитэджагъэмэ ар ащыщыгъ, апэрэ рассказхэр къыхиутыгъ, апэрэ адыгэ гъэзетым икъыдэгъэкIын, еджапIэхэм, тхылъ тедзапIэм якъызэIухын пылъыгъ.\nАдыгэ IорыIуатэм ыкIуачIэ, имэхьан куоу Тембот къыгурыIощтыгъэ, ащ икъэугъоин, икъыхэутын охътабэ тыригъэкIодагъ. ТхэкIо ныбжьыкIэмэ инэу адэлажьэщтыгъэ, ахэри, нахьыжьхэри зыхэт куп хабзэм епхыгъэу зэхищагъ, илъэс пчъагъэрэ иIэшъхьэтетыгъ.\nАщ нэмыкIэу кIэлэегъэджагъ, доцентыгъ, адыгэ кIалэхэр апшъэрэ гъэсэныгъэ зыщагъотрэм щыригъэджагъэх.\nЛениным Урысыем къыщыдихыгъэ хабзэр КIэрэщэ Тембот ыгукIи, ыпсэкIи ыштагъ, коммунистыгъ.\nТембот I902 - рэ илъэсым Адыгэ хэкум ит чылэу Кощхьаблэ къыщыхъугъ. Ятэу Мыхьамэт икIалэ гъэсэныгъэ ригъэгъотыным пылъыгъ, чIыпIабэмэ ащыригъэджагъ, Москва апшъэрэ еджапIэр къыщиухыгъ.\nАдыгэ чылэхэр, ахэмэ адэс цIыфхэр 1920 – 1930 - рэ илъэсхэм хэгъэгум щыIэкIакIэу къитэджагъэм зэрэдэхъухэрэр КIэрэщэ Тембот итхыгъабэмэ къащыриIотыкIыгъ («Аркъ», «Мэщыкъо ишъхьакIу», «Сарэт ишъэф», «Насыпым игъогу»).\nТембот Хэгъэгу зэошхом (194I-1945) хэлэжьагъ, ащ ыуж шIэныгъэ ушэтын Iофхэм зыщапылъ институтым щылэжьагъ, ытхыгъэ тхылъыбэ къыдигъэкIыгъ: «Типшъашъэхэр», «Куко», «Хьаджрэт», «Абдзэхэ шэкIожьыр», «ЛIыгъэ», «Шыу закъу». 1988- рэ илъэсым Тембот идунай ыхъожьыгъ.\nУахътэм ынэгу, ащ къыдэтэджыгъэ гупшысэхэр, цIыфым идунай, ишэн – зекIуакIэхэр Тембот ытхыгъэмэ къащыриIотыкIыгъ.\nТхакIом игупшысэ къэгъэлъэгъонхэм анахьэу къахэщрэр ижъырэ адыгэм идунэететыкI, идунэегурыIуакI, иакъыл чыжьи, иакъыл благъи зынэсрэр, хабзэу лIэшIэгъумэ къапхырихыгъэр, дунаеу къешIэкIыгъэм зэрэфыщытыр, цIыфыгъэм, лIыгъэм, ищыIэныгъэ чIыпIэу щиубытрэр арых.\nКIэрэщэ Тембот итхыгъэмэ ащыщ «Абдзэхэ шэкIожъыр» зыфиIоу I969 - рэ илъэсым Мыекъуапэ, Адыгэ хэкум икъэлэ шъхьаIэ, къыщыдэкIыгъэр. ТхыгъиплI зэрэхъурэр, ежь тхакIор ахэмэ новеллэкIэ яджагъ. КъэIотэкIэ шъуашэм ыцIэ Тембот тэрэзэу къыхихыгъ, сыда пIомэ новеллэм инэу узIэпызыщэрэ хъугъэ - шIагъэ къеIуатэ ыкIи узэмыжэгъэхэ кIэух фешIыжьы.\nАпэрэ новеллэр «Абдзэхэ шэкIожъыр» ары, тхылъыми ышъхьэу тхакIом ыгъэнэфагъ. Ар къызтегущыIэрэр КIэмгуе хэку я ХIХ - рэ лIэшIэгъум къыщыхъугъэ хъугъэ - шIагъ: нэгъой хъан пащэм дзэшхо игъусэу кIэмгуе пщэу Болэтэкъо Джамболэт ичылэ къызэрадзыхьагъэр. Пшъэшъишъэрэ кIэлишъэрэм шы былымышъхьэ мин зырыз ягъусэжьэу зы мафэкIэ нэгъой пащэм зыфамыугъойкIэ, чылэр зэрапхъонэу къафаIопщыгъ.\nКъэхъущтым уежэу, узIэпищэу КIэращэм къэIотэныр ыгъэпсыгъ. Ащ екIоу, диштэу адыгэ лъэпкъмэ афэгъэхьыгъэ шIэныгъэхэр хэгъэткIухьагъэх. Къин хэфэгъэ кIэмгуе пщым ымакъэкIэ, игупшысэхэмкIэ хэкум псэукIэу илъыр къеIуатэ. КIэмгуи, Бжъэдыгъуи арыс пщыхэр икъоу зэдеIэжьхэрэп, чылэ пэпчъи адэс пщыхэр зэнэкъокъужьхэзэ, псынкIэ зэхэхьэ - зэгохьэ – зэдеIэжь къахафэрэп. Ау Абдзахэ лIыгъэшхо хэлъэу, ГъучIыпс аIоу лIы бэлахь зэрисыр Джамболэт пщым ыгу къэкIыжьы. Нэгъой лIыкIохэр лъэIукIэ зы чэщ къежэнхэу къытырегъанэх, а уахътэм фэкъолI кIалэ ГъучIыпс лъегъакIо.\nКIэрэщэ Тембот иновеллэ цIыфэу къыхафэрэ пэпчъ итеплъэ, изекIуакIэ, ишэн, къехъулIэрэр IэпэIэсэныгъэ ин хэлъэу къетхыхьэх. Пщыми ынэгу шъхьафэу, фэкъолIми, адыгэ лъэпкъ зэфэшъхьафхэми япсэукIэ, ядунай зэфэмыдэу къахэщхэрэри бгъэшIагъоу къегъэлъагъох.\nНэфшъагъом къыдэкIыгъэ кIэмгуе фэкъолI кIалэу егъашIэм зихэку зымыбгынагъэм Абдзахэ щилъэгъурэр лъэшэу шIогъэшIэгъоныгъ. Анахьэу гу зылъитагъэр нахьыбэр лъэсэу зэрэзекIорэр, «бгы тхыцIэ зэндэшхохэм ядзыгъэ лъагъохэм абдзахэхэр къызэрехрэ шIыкIэр ары: анахь бгы лъагэр арыми, къефэхын, укIорэиным щымыщтэхэу, етIупщыгъэу къызэрехыщтыгъэхэр ары». «Яцуакъэхэм алъэгу шъо кусэ зэблэдзыгъэхэр кIэдагъэу къыхигъэщыгъ. Зыгорэм фэхъыжъэу зыхъукIэ, япкъышъол апэкIэ щэигъэу, яонтэгъугъэ зырагъэхьырэм фэдэу, чъэкIэ уакIэмыхьанэу, шы кIорышIум фэдэу, ехьыжьагъэу псынкIэу кIощтыгъэх».\nАIофтэгъэ кIалэм новеллэм къыщеIуатэ зыхэхьэгъэ абдзахэмэ ятеплъи, япсэукIи, яшэн анахь къыхэщрэри, зыщыпсэухэрэ къушъхьэхэм, ахэмэ атет мэзхэм, бгыхэм, къочIэ -бгычIэхэм язэрэщыти.\nАнахь гъэшIэгъоныр тхакIом къетхыхьэ абдзахэмэ гъучI мыжъор зэрагъэткIурэ шIыкIэр, ащ хашIыкIрэр, мыжъо шIомыкI къызэрэчIахрэр, джэрз уцым гын зэрэхашIыкIрэр.\nКъэIотэным ихабзэмэ атетэу новеллэм чIыпIэ шъхьаIэу иIэр гъэпсыгъэ. Болэтэкъо Джамболэт пщыр гузэжъогъу хэтэу, ятIонэрэу къэкIогъэ нэгъой лIыкIомэ ариIорэр къырамыдзэжьэу, зэмыжэжьыщтыгъэ лIыбланэ ГъучIыпсыр изакъоу къакIоу зелъэгъур ары. Абдзэхэ шакIор хьакIэщым къихьи, Iофыр зытетыр зэригъэшIагъ, ежь изакъоу ышIэшъущтыр кIыхьэу къыIотагъ, Абдзахэ дзэу къикIыщтми игугъу къышIыгъ. ГъучIыпс къэгубжыпи, щагум дэтмэ ахахьи, оркъи, фэкъолIи, пщылIи зафигъазэзэ, пхъашэу яцIэцIагъ, анэ къаплъэу япшъашъи, якIали нэгъоидзэм раты мыхъунэу афигъэпытагъ. ЛIы пхъашэм игущыIэхэм кIэмгуехэр къыгъэущыгъэх, зэоным зыфагъэхьазырынхэу зэбгырыкIыжьыгъэх. Чылэм дэс хъулъфыгъэр зэкIэ шъхьадж иIэ Iашэр къышти, пыим паплъэхэу «чылэгъунэ чэумэ ятэкъокIыгъэу акъотIысхьагъэх».\nТхыгъэм узэмыжэгъэхэ кIэух иI: нэгъой хъанхэр зэхэгущыIэжьхи, ГъучIыпс къыIуагъэу зэхахыгъэми тегущыIэхи, а уахътэм адыгэмэ зэошхо арашIылIэмэ ямыфедэу рахъухьи, шэхъогъу - Iэхъогъоу аубытышъугъэр зыдрафыжьи, нэгъой дзэшхор зэкIэкIожьыгъ.\nЗы новеллэ цIыкIукIэ КIэрэщэ Тембот къыгъэлъэгъошъугъ я ХIХ - рэ лIэшIэгъум адыгэмэ япсэукIагъэ, ягупшысэ зынэсыщтыгъэр, къэзыуцухьэрэ дунаим зэрэхэуцощтыгъэхэр. КIэмгуе пщыр, фэкъолI кIалэр, ГъучIыпс, нэгъой лIыкIохэр, ахэмэ ятеплъ, яшэн – зекIуакIэхэр¸ нэмыкI цIыфмэ къахэзгъэщхэрэр унэгу IупкIэу сурэтым фэдэу къычIегъэуцох. Новеллэм купкI хэлъэу зэпхыжьыгъэ гупшысэхэр къыщытыгъэх. ЗэкIэри зэгъусэу тепхынышъ къэбгъэлъэгъожьын плъэкIыщт. СурэтышIэми сурэт пчъагъэ тхыгъэм къыхихын, мэкъамэ зэхэзылъхьэрэми бэ къыригъэIон алъэкIыщт.\nКIэрэщэ Тембот итхыгъэу «Абдзэхэ шэкIожъыр» зыфиIорэр ижъырэ адыгэ псэукIэм, блэкIыгъэ лIэшIэгъум къыхэхъухьагъэу кIэмгуе пщымрэ ичылэрэ къяхъулIэгъэ хъугъэ - шIагъэу IорIотэжькIэ къыднэсыжьыгъэм техыгъэу гъэпсыгъэ. Тембот ицIыкIугъом щегъэжьагъэу адыгэ хьакIэщмэ таурыхъыжъэу, къэбарыжъэу ащызэхихыгъэр бэ дэд, ахэр ыгу хэтIысхьагъэхэу къэтэджыгъ къаIуатэрэмкIэ, ягъэпсыкIэкIэ, бзэм икуугъэкIэ. ТхакIо хъуи, еджэгъэшхо зэхъум шIэныгъэлэжьхэр зэхищэти, хэкум изы чылэ къамыгъанэу IорыIуатэхэр къаугъоищтыгъэх, ыужым орэдыжъхэм, пшысэжъхэм якъыхэутын Iофышхо адишIэжьыгъ.\nБэмэ къаIон алъэкIыщт: КIэрэщэ Тембот итхыгъабэмэ IорыIуатэм къыхэхыгъэ хъугъэ -шIагъэхэр къащеIотэжьы. Мыр шъыпкъэм изыкIэлъэныкъу, адырэ кIэлъэныкъор – IорыIотэ къэIотэкIэ хабзэхэр инэу ыгъэбаигъэх, заригъэушхугъ, литературэм ихэбзэ куухэр къызфигъэIорышIэзэ, IэпэIэсэныгъэ ин хэлъэу, къэбар лъапсэм дунай псэу къыришIэкIыжьзэ, КIэращэр тхагъэ. Ар бэмэ къадэхъурэп!\nЛъэхъанэу къызхэхъухьагъэм ехьылIэгъэ тхыгъаби Тембот иI, ау ижъым, блэкIыгъэм фэгъэхьыгъэ тхыгъэмэ шъыпкъэгъэ инэу ахэлъым, игупшысэ зэфэшъхьафхэр куоу къызэращигъэлъэгъуагъэм ахэр фэдэхэп. Хэбзэ пытэу хэгъэгум илъыгъэм, гупшысэрэ цIыфыр дэкъацэм зэрэдэлъыгъэм («укъыдэкIымэ» укIодыщтыгъэ е уаукIыщтыгъэ) апкъ къикIэу ижъым икъэгъэлъэгъон КIэращэм зыфигъэзагъ.\nАщ ар къызэрэдэхъугъэу ыужым зы адыгэ тхакIуи къыдэхъужьыгъэп. Тхьам къыхилъхьэгъэ тхэкIэ сэнаущыгъэм блэкIыгъэм фэгъэхьыгъэу Тембот ытхыгъэм лъэш дэдэу зыкъыщызэIуихыгъ.\nКъыкIэлъыкIощт зэдэгущыIэ - зэIукIэгъухэм тигупшысэ къэдгъэшъыпкъэжьыщт.\nАдыгэ къэралыгъо апшъэрэ еджапIэм икIэлэегъаджэу, шIэныгъэлэжьэу Хъуажъ Нуриет.


Адыгэ Хэку Таймс: Сирие Адыгэхэм апае Москва митинг щыкIуагъ\nСирие Адыгэхэм апае Москва митинг щыкIуагъ\nШэкIогъум и 17-м Москва дэт IэкIыб хэгъэгухэм адэлажьэрэ министырствэм иунэ ипашъхьэ Москва дэс Адыгэхэм митинг къыщырагъэкIокIыгъ. Митингым нэбг 20 фэдиз хэлэжьагъ. Ахэр сыхьатэ I2.00-м Москва дэт площадэу "Краснопресненская застава" зыфиIорэм къыщызэрэугъоигъэх. Адыгэ ныпхэр аIыгъэу Сирие Адыгэхэм Урысие Федерациер зэрадэIэпыIэн фаер плакатхэм атетхагъэу сыхьатищэ площадым итыгъэх.\nМитингыр зигъэхьэзырыгъэхэм ащыщэу Хьадпашъу Лариса къызэрэтиIуагъэмкIэ митингым нэбг 20 фэдиз хэлэжьэнэу фитыгъэр. Ар Урысие-Федерацием чылагъо Iофхэм адэлажьэрэ минмтерствэр ары къазыритыгъэр. «Джырэблагъэ джыри зы митинг тшIынэу тэгъэхьэзыры, ащ шъэ пчъагъэ хэдгъэлэжьэнэу тыдэлажьэ»,- Лариса къиIуагъ.\nШъугу къэтэгъэкIыжьы, шэкIогъум и 10-м щегъэжьагъэу тыгъуасэ нэс Москва дэт IэкIыб хэгъэгухэм адэлажьэрэ министырствэм иунэ ипашъхьэ мафэ къэс зы Адыгэ кIалэ Сирие Адыгэхэм афэгъэхьыгъэ плакатхэр ыIыгъэу сыхьат заулэ Iотыгъ.


ТхэкIо чъэпхъыгъ, журналист IэпэIас | Адыгэ Макъ\nТхэкIо чъэпхъыгъ, журналист IэпэIас\nАвтор: Редакция\t/ 19.07.2019\t/ КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nКушъу Аслъан лъэныкъуабэмэ анэсырэ тхакIу. Ар къыщэлъагъо «Письма в вечность» зыфиIорэ тхылъыми. Ащ къыдэхьэгъэ повестьхэм ыкIи рассказхэм ащыщыбэхэр Адыгеим ыкIи Кубань ятарихъ иуцугъо зэфэшъхьафхэм афэгъэхьыгъ. Кавказ заом итемэ псэемыблэжь лIыхъужъэу Тыгъужъыкъо Къызбэч ищыIэныгъэ гъогукIэ къегъэлъагъо. Рассказэу «Бег золотой колесницы» зыфиIорэр ары Тыгъужъыкъом фэгъэхьыгъэр.\nГраждан заор ыкIи колхозхэм язэхэщэгъу уахътэ хэшIыкIышхо фыриIэу «Агония» зыфиIорэ рассказымкIэ къыгъэлэгъуагъ. Кушъум ирассказхэу «Священный пояс Саусоруко», «Можжевеловый куст» зыфиIохэрэр Хэгъэгу зэошхом фэгъэхьыгъэх. Сыд фэдэ темэ зыфигъэзагъэми, авторым анахь дэгъум тетэу, IэпэIэсэныгъэ хэлъэу къызэкIоцIихын елъэкIы. ЛIыхъужъныгъэм, шIулъэгъуныгъэм, цIыфыгъэм, нэмыкI лъэныкъоу цIыфлъэпкъыр зыгъэгумэкIыхэрэр орэхъу – исыдрэ тхыгъи Аслъан иIэпэIэсэныгъэ къыхэщы.\nКушъум урысыбзэр зэригъэIорышIэрэм уемыхъопсэн плъэкIырэп. Бзэ бай зэрэIулъым, фэIазэу ар зэригъэфедэрэм ишыхьат итхыгъэ пэпчъ. Ары еджэрэ пстэуми художественнэ уасэу ахэм яIэр къызкIыхагъэщырэр, авторыр тхэкIо чъэпхъыгъэу зыкIалъытэрэр. Урысыбзэр имыныдэлъфыбзэми, хэшIыкIышхо фыриIэу художественнэ шъуашэм рилъхьэзэ фэIазэу егъэфедэ. Литературэм ащ фэдэу бэрэ къыщыхэкIырэп.\nТхакIоу ыкIи журналистэу Кушъу Аслъан цIыфхэр зыгъэгумэкIхэрэм аблэкIын ылъэкIырэп. Ары урысыбзэкIэ тхыгъэ иIофшIагъэхэу литературнэ сайт инхэм къарыхьэхэрэм нэбгырабэ зыкIяджэрэр. ИлъэситIум къыкIоцI ащ итворчествэ тхылъеджэ мин 25-м ехъумэ нэIуасэ зыфашIыгъ. Тхылъеджэхэу тхэным пыхьэхэмэ зышIоигъохэу Интернетым зыщызыушэтыхэрэм ащыщхэм уцугъо 700-м ехъурэ рецензиеу къатхыгъэхэм осэшхо Аслъан иIофшIагъэхэм къафашIыгъ. Ахэм япчъагъэ мафэ къэс хэхъо.\nКушъум иIофшIагъэ Къэралыгъо премие тефэу сэ сэлъытэ.\nАР-м изаслуженнэ журналист. .


Нахь пхъашэу адэзекIогъэн фае | Адыгэ Макъ\nНахь пхъашэу адэзекIогъэн фае\nЕшъуагъэу рулым зэрэIутIысхьэхэрэм къыхэкIэу 2017-рэ илъэсым республикэм игъогухэм тхьамыкIэгъо 70-рэ къащыхъугъ, ахэм нэбгырэ 22-рэ ахэкIодагъ, нэбгырэ 87-мэ шъобжхэр атещагъэ хъугъэ. ГъогурыкIоныр щынэгъончъэнымкIэ республикэ комиссием изэхэсыгъоу Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат зэрищагъэм ащ фэдэ пчъагъэхэм ягугъу къыщашIыгъ.\n«Ашъхьэ имызакъоу, нэмыкIхэм ящыIэныгъи, япсауныгъи щынагъо къафэзыхьырэ водитель ешъуагъэхэм нахь пхъашэу адэзекIогъэн фае», — къыIуагъ Адыгеим и ЛIышъхьэ.\nКъэралыгъо автоинспекцием иIофышIэхэм ешъуагъэу рулым Iусхэу нэбгырэ мини 2-м ехъу гъэрекIо къыхагъэщыгъ. Нэбгырэ 1477-мэ правахэр аIахыгъ, нэбгырэ 305-мэ административнэ пщыныжь арагъэхьыгъ. Ешъуагъэу рулым Iусэу нэбгырэ 308-рэ ятIонэрэу къагъэуцугъ. Водительхэр ешъуагъэхэмэ зэгъэшIэгъэным епхыгъэ медицинэ уплъэкIунхэр зэрэзэхащэхэрэми мы зэхэсыгъом щыхэплъагъэх. Ащ фэдэ медицинэ уплъэкIунхэм якIэуххэр нафэ къызыхъурэр тхьамафэм къыкIоцI ары. Адыгеим и ЛIышъхьэ республикэм псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ и Министерствэ пшъэрылъ фишIыгъ нэмыкI шъолъырхэм яопыт мыщкIэ зыщигъэгъозэнэу ыкIи ащ фэдэ уплъэкIунхэр нахь псынкIэу зэхащэнхэмкIэ амалэу щыIэхэр зэригъэшIэнхэу.\nДжащ фэдэу КъумпIыл Мурат къалэхэмрэ районхэмрэ япащэхэм пшъэрылъ афишIыгъ хэукъоныгъэ зышIыгъэхэу тазыр зытефэхэрэм ятранспорт зыщаIыгъыщт муниципальнэ гъэуцупIэхэм язэхэщэнкIэ предложениехэр къахьынхэу. НепэкIэ ащ фэдэ гъэуцупIэхэр къалэу Мыекъуапэ, Тэхъутэмыкъое, Теуцожь районхэр ары ныIэп зиIэхэр.\nТХЬАМЫКIАГЪОХЭР НАХЬ МАКIЭУ ГЪОГУХЭМ АТЕХЪУХЬАНХЭМ АТЕГЪЭПСЫХЬЭГЪЭ IОФТХЬАБЗЭХЭР АДЫГЕИМ ИЕДЖАПIЭХЭМ НАХЬЫБЭУ АЩЫЗЭРАХЬАЩТЫХ\nАдыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат Адыгэ Республикэм гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ и Министерствэрэ ГИБДД-мрэ пшъэрылъ афишIыгъ кIэлэцIыкIухэр нахь макIэу гъогухэм ащыфыкъонхэмкIэ Iофэу ашIэрэр нахь агъэлъэшынэу. КIэлэцIыкIухэр зыхэфэрэ тхьамыкIагъохэм тиреспубликэ гъэрекIо зэращыхэхъуагъэр къэIогъэн фае.\nГъогурыкIоныр щынэгъончъэнымкIэ республикэ комиссием изэхэсыгъоу Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат тхьамэтагъор зыщызэрихьагъэм гъогухэм язытет лъыплъэнхэ, тхьамыкIагъоу ахэм атехъухьэрэр нахь макIэ шIыгъэн зэрэфаем щатегущыIагъэх.\n«Гурыт еджапIэхэм ащыкIорэ Iофтхьабзэхэм къазэрахырагъэубытэрэм имызакъоу, гъогурыкIонымкIэ шапхъэхэр къыдалъытэнхэм атегъэпсыхьэгъэ Iофтхьабзэхэм кIэлэцIыкIухэр ренэу ахагъэлэжьэнхэ фае. ПэшIорыгъэшъ Iофтхьабзэу зешъухьащтхэр къыхэшъухи, кIэлэцIыкIухэм ягъэмэфэ зыгъэпсэфыгъо уахъти ахэр къыщыдэшъулъытэх», — хигъэунэфыкIыгъ республикэм и ЛIышъхьэ.\nГъогухэм атехъухьэрэ тхьамыкIагъохэм кIэлэцIыкIухэм нахь макIэу шъобж ащыхахынымкIэ Iофтхьабзэу зэрахьэхэрэм афэгъэхьыгъэу Адыгэ Республикэм и МВД ГИБДД-мкIэ и ГъэIорышIапIэ ипащэу Александр Курпасрэ Адыгэ Республикэм гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ иминистрэ игуадзэу Пэрэныкъо Сусаннэрэ къаIотагъ.\nКъумпIыл Мурат кIэлэцIыкIухэм нахь макIэу шъобжхэр атещэгъэнхэмкIэ пшъэрылъ заулэ афишIыгъ. Ахэм ахэхьэ гурыт еджапIэхэмрэ кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэмрэ тематическэ литературэхэр ащэфынхэр, урамхэр агъэнэфынхэр ыкIи нэмыкIхэр.\nТХЬАМЫКIАГЪОХЭР КЪЫЗЫЩЫХЪУН ЫЛЪЭКIЫЩТ ГЪОГУХЭМ ЯЗЫТЕТ АДЫГЕИМ АНАIЭ НАХЬ ЩЫТЫРАГЪЭТЫ\nАварие зыщыхъун ылъэкIыщт чIыпIэхэм ягъэцэкIэжьынкIэ Iофтхьабзэу зэрахьащтхэм яплан 2017-рэ илъэсым аухэсыгъагъ. Ащ тетэу чIыпIитIумэ транспортыр нахьышIоу ащызекIонымкIэ Iофтхьабзэхэр зэрахьагъэх. ГущыIэм пае, гъогоу «Мыекъуапэ — Джаджэ» зыфиIорэм изы Iахь дэжь метрэ 400 къызэлъиубытэу остыгъэхэр щыпалъагъэх. Автомобиль гъогоу «Шытхьалэ — Джаджэ — Дружба» зыфиIорэм ищынэгъопIэ чIыпIэ къэралыгъо шапхъэхэм адиштэу илъэсыр имыкIызэ зэтырагъэпсыхьажьынэу рахъухьэ.\nРеспубликэм и ЛIышъхьэ муниципальнэ хэбзэ Iэшъхьэтетхэмрэ «Адыгеяавтодорым» ипащэхэмрэ афигъэпытагъ гъогунапцэхэм псэуалъэхэр ащашIыхэ зыхъукIэ щынэгъончъагъэмкIэ шапхъэхэм ахэр зэрадиштэрэр ауплъэкIузэ ашIынэу ыкIи хэукъоныгъэхэр щыIэхэмэ, ахэр атынэу афамыдэнэу.\nДжащ фэдэу КъумпIыл Мурат гъогухэмкIэ ГъэIорышIапIэу «Черноморье» зыфиIорэм илIыкIохэм анаIэ тыраригъэдзагъ гъэцэкIэжьын IофшIэнхэр зыщыкIорэ гъогухэр щынэгъончъэнхэм ыкIи мэзахэ зыхъукIэ ахэр агъэнэфынхэм мэхьанэшхо зэряIэр къыдалъытэным.


диупкIагъ - это... Что такое диупкIагъ?\nлъыI., дэшI. косил, -а, -о вместе с ним, рубил, -а, -о вместе с ним\nКIалэм ятэ мэкъу диупкIагъ\nлъыI. заткнул, -а, -о (за, в)\nДзэкIолIым ишинелыкIэ ибгырыпхы диупкIагъ\nХьэм ыкIэ диупкIагъ\nСмотреть что такое "диупкIагъ" в других словарях:\nдихыгъ — I (дехы) лъыI. 1. вынул, а, о (из, с) вынес, ла, ло (из, с) Зыдэлъым дэIаби дихыгъ Ахъщэр ахъщалъэм дихыгъ Пхъуантэм дэлъыр зэкIэ дихыгъ Винтовкэм щэр дихыгъ Щагум пхъэр дихыгъ 2. ехьщ. унес, ла, ло, нанес, ла, ло большой ущерб Зэрарышхо… … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ


Мыекъуапэ игъэкIотыгъэу щэкIо — Адыгэ макъ\nМыекъуапэ игъэкIотыгъэу щэкIо\nРедактор 16.12.2019 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\nУрысыем дзюдомкIэ и Кубок къыдэхыгъэным фэгъэхьыгъэ зэнэкъокъу Адыгэ республикэ спорт Унэшхоу Кобл Якъубэ ыцIэ зыхьырэм щэкIо.\nЯ ХХ-рэ лIэшIэгъум хэгъэгум дзюдомкIэ итренер анахь дэгъоу, кIэлэегъэджэ шIэныгъэхэмкIэ докторэу, СССР-м изаслуженнэ тренерэу Кобл Якъубэ къытхэтыгъэмэ, ыныбжь тыгъэгъазэм и 27-м илъэс 80 хъущтыгъэ. ЗэхэщакIохэм ар къыдалъыти, зэIукIэгъур Мыекъуапэ щагъэкIонэу рахъухьагъ.\n— Хэгъэгум дзюдомкIэ и Кубок къыдэхыгъэным бэнэкIо 430-м нахьыбэ хэлажьэ. Ащ фэдиз спортсмен зэнэкъокъум къекIуалIэу зыкIи къыхэкIыгъэп. Мыекъуапэ ибэнэпIэ еджапIэ лъапсэ фэзышIыгъэ Кобл Якъубэ лъытэныгъэ ин фэтэшIы. Ащ иIофшIакIэ гъашIэм хэкIокIэщтэп. Тигуапэу Адыгэ Республикэм тыкъэкIуагъ, спорт зэIукIэгъухэм мэхьэнэ ин ятэты, — къытиIуагъ зэнэкъокъум исудья шъхьаIэу, Санкт-Петербург щыщэу Артем Ильиным.\nАрхангельскэ, Белгород, Воронеж, Москва, Смоленскэ, Самарэ, Ульяновскэ, Липецкэ, Ленинград, Ростов хэкухэм, Къырым, Мордовием, Башкортостан, Къэбэртэе-Бэлъкъарым, Къэрэщэе-Щэрджэсым, Краснодар ыкIи Ставрополь крайхэм, Адыгеим, фэшъхьафхэм яспортсменхэр алырэгъум щызэбэных.\nОлимпиадэ джэгунхэм, дунаим дзюдомкIэ дышъэр къащызыхьыгъэ Владимир Невзоровыр, спортышхом щыцIэрыIохэу Емыж Арамбый, Лъэцэр Хьазрэт, КIуае Хьазрэт, Арсен Галстян, Тао Хьасанбый, нэмыкIхэм Мыекъопэ бэнэпIэ еджапIэм зыщагъэсагъ. Олимпиадэ джэгунхэм апэрэ чIыпIэр къащызыхьыгъэ Мудрэнэ Бислъан, Урысыем и Кубок дзюдомкIэ къыдэзыхыгъэ Тулпэрэ Айдэмыр, Урысыем ихэшыпыкIыгъэ командэ хэтэу Ордэн Андзаур, фэшъхьафхэри дунэе, хэгъэгу зэIукIэгъухэм непи ащытэлъэгъух.\nТыгъуасэ зэIукIэгъухэм ахэлэжьагъэх Ордэн Андзаур, Ульяна Ткаченкэр, нэмыкIхэри. Апэрэ бэнэгъур У. Ткаченкэм дахэу къыхьыгъ. Ордэн Андзаур «къабзэу» апэрэ зэIукIэгъум текIоныгъэр къыщыдихыгъ.\n— Калининград, Ленинград хэкухэм къащыублагъэу КъокIыпIэ Чыжьэм нэс къарыкIыгъэхэр зэнэкъокъум щызэбэных, — къытиIуагъ Адыгэ Республикэм дзюдомкIэ испорт еджапIэу Кобл Якъубэ ыцIэ зыхьырэм ипащэу, Адыгеим изаслуженнэ тренерэу Бастэ Сэлымэ. — Кубокым икъыдэхын щызэIукIагъэхэм заушэтынымкIэ амалышIухэр яIэх.\nАдыгеим щыщ тренерхэу Джон Липаридзе, Беданыкъо Байзэт, ШъэоцIыкIу Рустам гущыIэгъу тафэхъугъ. Хэгъэгум ибэнэкIо цIэрыIохэр Мыекъуапэ зэрэщызэIукIагъэхэм тренерхэр ыгъэгушIуагъэх. Адыгэ Республикэм ищытхъу спортышхом зэрэщаIэтырэм егъэгушхох.\nШэмбэтым килограмм 73-рэ, 81-рэ къэзыщэчырэ кIалэхэр, кг 57-рэ, 63-рэ зионтэгъугъэ пшъашъэхэр зэнэкъокъущтых. Тыгъэгъазэм и 15-м кг 90-рэ, 100, 100-м къехъухэрэр зэбэныщтых, пшъашъэхэри алырэгъум щызэIукIэщтых.\nТибэнакIохэу гущыIэгъу тызыфэхъугъэхэм къызэрэтаIуагъэу, зэнэкъокъум дэгъоу зыфагъэхьазырыгъ, гъэхъагъэхэр ашIынхэ ямурад.\nУрысыем и Къэралыгъо Думэ идепутатэу Хьасанэкъо Мурат къызэрэтиIуагъэу, спорт псэолъэ дэгъухэр зэрэтиIэхэм ишIуагъэкIэ хэгъэгу зэнэкъокъухэр Адыгеим нахьыбэрэ щызэхащэхэу фежьагъэх.\nСатыушIхэм яIофыгъохэри дэгъоу зэхащагъэх, цIыфхэм загъэпсэфыным фэшI амалышIухэр яIэх.\nСурэтхэм арытхэр: зэнэкъокъум исудья шъхьаIэу Артем Ильиныр; Ульяна Ткаченкэр (джабгъумкIэ щыт) алырэгъум щэбанэ.\nПредыдущая Вертолет тIысыпIэм ишIын аухы\nСледущая Национальный театр Адыгеи организует акцию в четь завершения Года театра


Проекти 5 къагъэлъэгъуагъ | Адыгэ Макъ\nФестивалым икъызэIухын хэлэжьагъ Краснодар краим игубернаторэу Вениамин Кондратьевыр. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, Iофтхьабзэр апэрэу Краснодар щырекIокIы.\n— Авиа, авто, робототехникэм, медицинэм, нэмыкI лъэныкъохэм афэгъэзэгъэ проектхэр мыщ щытэлъэгъух. Пстэуми анахь шъхьаIэр кIэлэеджакIохэм, студентхэм, аспирантхэм мыхэр зэрашIыгъэхэр ары. Сэнаущыгъэ зыхэлъ инженер ныбжьыкIэхэм яIофшIагъэхэр тинэрылъэгъух. Ахэм тинеущрэ мафэ аIэ илъ, — къыIуагъ Краснодар краим игубернатор.\nIофтхьабзэм чанэу хэлэжьагъ АР-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ иминистрэу КIэрэщэ Анзаур, ащ игуадзэу Пэрэныкъо Сусаннэ. Проектхэр къэзыгъэхьазырыгъэ ныбжьыкIэхэм, кIэлэегъаджэхэм гущыIэгъу афэхъугъэх, опытэу аIэкIэлъымкIэ зэдэгощагъэх.\n«От винта!» зыфиIорэ фестивалым Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым проекти 5 къыщигъэлъэгъуагъ. Ахэм къекIолIагъэхэр нэIуасэ афашIыгъэх, къэбарэу апылъыр къафаIотагъ.


#8376 Ekleme Tarihi 28/05/2022 12:34:50\nЗэлъашIэрэ тхакIоу, шIэныгъэлэжьэу ХьэдэгъэлIэ Аскэр къызыхъугъэр непэ илъэс 95-рэ мэхъу.\nТхьэм икIэсэ цIыфэу ар дунаим къытехъогъагъ: Iэдэбэу, нэхъоеу, шэнышIоу, рэхьатэу, гупсэфэу, Iушэу, акъылышIоу, гурыгъозэ ин хэлъэу, Хэгъэгум ыкIи иадыгэ лъэпкъ афишIэн ылъэкIыщтымкIэ зышъхьамысыжьэу — нартыгу зиIэ дунэелIыгъ.\nХьэдэгъэлIэ Аскэр Мыхьамодэ ыкъор Красногвардейскэ районым ит къуаджэу, псыхъоу Лабэ ыIушъо Iусэу Хьатикъуае Iоныгъом и 20-м, 1922-рэ илъэсым къыщыхъугъ, мэкъумэщышIэ унагъо щапIугъ. ШIум фаблэу, ыгу ащ дихьыхы зэхъум, джыри къоджэ еджапIэм щеджэщтыгъ, усэныр къыштэгъагъ.\n1938-рэ илъэсым Адыгэ кIэлэегъэджэ училищым чIэхьагъ, дэгъоу егугъоу еджэу, усэхэри ытхыхэу щытыгъ, литературнэ кружокэу Андырхъое Хъусенэ зипэщагъэми чанэу хэлажьэщтыгъ. 1940 — 1942-рэ илъэсхэм Адыгэ кIэлэегъэджэ илъэситIу институтым щеджагъ, къыухыгъ.\n1942 — 1945-рэ илъэсхэм дзэм къулыкъу щихьыгъ. Зэо илъэсхэм курсантыгъ, взводым икомандирыгъ, штабым ипэщагъ. Мы лъэхъаным етIупщыгъэу патриотическэ усэхэр етхых: «Заом тыфаеп!», «ШтыккIэ кIэтхэжьыгъэхэр», нэмыкIхэри. Зэо ужым, 1946-м ищылэ мазэ, Аскэр и Адыгэ хэку къыгъэзэжьыгъ.\nГъэтхэпэ мазэм, 1946-рэ илъэсым Адыгэ шIэныгъэ-ушэтэкIо институтым IофшIэныр щыригъэжьагъ, литературэм готэу шIэныгъэ IофшIэнышхомкIи зегъазэ, тIури зэдефы. Iоф ышIэзэ, Адыгэ къэралыгъо кIэлэегъэджэ институтыр 1957-рэ илъэсым, 1960-м шIэныгъэхэмкIэ Грузием и Академие епхыгъэу Шота Руставели и Институт хэт аспирантурэр къыухыгъэх.\n1965-рэ илъэсым ХьэдэгъэлIэ Аскэр филологие шIэныгъэхэмкIэ кандидатыцIэр, 1991-рэ илъэсым — докторыцIэр къыушыхьатыгъэх.\nАскэр усэн-тхэнымрэ шIэныгъэ-гупшысэнымрэ зэфэдэу щэIэфэ гухахъо ахигъуатэу зэдилэжьынхэр фызэшIокIыгъ, илъэс 60-м ехъум, а зы шIэныгъэ институтым (АРИГИ-м, фольклорымкIэ иотдел ипэщагъ), Iоф щишIагъ. Ытхыхэрэр 1940-рэ илъэсым къыщыублагъэу къыхиутыщтыгъэх.\n1948-рэ илъэсым ХьэдэгъалIэм иапэрэ усэ тхылъэу «Гум иорэд» зыфиIорэр къыдэкIыгъ. Я 50-рэ илъэсхэм хэпшIыкIэу усакIом джыри нахь лъэныкъо гъэшIэгъонкIэ зыкъызэIуихыгъ, лъэпкъым игушъхьэлэжьыгъэ, ишэн-хабзэхэм, итарихъ, губзыгъагъэм къапкъырыкIэу ыкIи алъыIэсэу матхэ. ЕтIупщыгъэу зы усэ тхылъым адрэр ыужэу къыдегъэкIых:\n«Мэфэ нэфхэр» — 1952-рэ, «Сичыл» — 1953-рэ, «Гум шIоигъор». Анахьэу усакIом иIупкIэгъэ-лъэшыгъэ, иIэпэIэсагъэ къызыщынэфагъэр «Адыгэм ыпхъу» зыфиIорэ повестэу усэкIэ тхыгъэр ары, 1957-рэ илъэсым къыдэкIыгъ.\nАдыгэ бзылъфыгъэм итарихъ гъогу къин ар фэгъэхьыгъ, ащ идунэететыкIагъэм, ыщэчын ылъэкIыщтыгъэм, щыIэкIэ-псэукIэ къинэу адыгэхэм я ХVIII — ХIХ-рэ лIэшIэгъухэм яIагъэм чIыпIэу бзылъфыгъэм щиубытыщтыгъэр ащ нафэу къыщиIотыкIыгъ.\nДжащ фэдэу ышIэрэ IофышхомкIэ зэремызэщыжьыр къыушыхьатэу Аскэр усэхэр, поэмэхэр адэтхэу тхылъхэр я 60 — 80-рэ илъэсхэми бэу къыдигъэкIыгъэх.\nАхэм япчъагъэ 25-м лъыкIэхьэ. УсакIом итхыгъэмэ ащыщхэр грузиныбзэкIэ, болгарыбзэкIэ, арапыбзэкIэ, нэмыкIхэмкIэ зэрадзэкIыгъэх, иусэхэм ащыщхэр орэдышъохэм аралъхьагъэх. ХьэдэгъэлIэ Аскэр ипоэзие бзэу зэрэтхыгъэмкIи, гупшысэу хэлъымкIи зэдиштэу, уигъэразэу гъэпсыгъэ.\nАу усэкIо-тхэкIо къодыягъэп ХьэдэгъэлIэ Аскэр Мыхьамодэ ыкъор. Ар Кавказым ыкIи Урысыем, IэкIыб къэрал зэфэшъхьафхэу адыгэхэр зыщыпсэухэрэ пстэум ащызэлъашIэрэ тхакIу, шIэныгъэлэжь-академик, нартхэр зие лъэпкъым ригъэгъотыжьынхэр, ахэм алъапэрэ ашъхьапэрэ адыгэхэм ашIокIынэу зэрэщымытыр (лъэпкъым зэриехэр) ишIэныгъэ тхыгъэ куухэмкIэ къыушыхьатыныр фызэшIокIыгъ.\nЫшIэрэ Iофым шIэныгъэлэжь-гупшысакIоу ХьэдэгъэлIэ Аскэр пыIухьэ горэ фэпшIыжьынэу щымытэу, шъуи, теплъи, кIуачIи ахилъхьаныр фэукIочIыгъ. НартхэмкIэ — адыгэхэм яфольклор кIэнкIэ фэгъэзагъэу шIэныгъэ угъоин-ушэтын Iофышхоу ылэжьыгъэм томибл хъурэ «Нартхэр» къакIэкIуагъ 1971-рэ илъэсым. ХьэдэгъалIэм ищыIэныгъэ зэрэщытэу лъэпкъ литературэм ыкIи лъэпкъ шIэныгъэм языкъегъэIэтын-хэгъэхъон афигъэшъошагъ. ШIэгъэхэ Iофыр къэIогъошIуми, ар бэу шъхьэкуцI IофшIэгъэшху.\nАдыгэ тхыгъэ литературэу зилъагъо техьэгъэ къодыем инарт пщыналъэхэр, тхыдэхэр, орэдхэр, къэбархэр къэбгъотыжьынхэшъ, зы гупшысэ мэстанэ ипщыжьынхэр къин дэдагъэми, Аскэр творческэ мурад инэу зыфишIыжьыгъэр, лъэпкъ пшъэрылъыр щытхъу хэлъэу зэшIуихыгъэх. ХьэдэгъалIэр щэIэфэ тхагъэ, гупшысагъэ, къыгъотыгъ, зэригъэкIужьыгъ, зэгъэфагъэу, шIошъхъуныгъэ уигъэшIэу ахэмкIэ тхылъ зэфэшъхьафхэр къыдигъэкIыгъэх.\nЛъэпкъыжъэу адыгэхэм ягушъхьэкIэн ягъэгъотыжьыгъэн зэрэфаер къыгурыIоу чэщи мафи лэжьагъэ. Гупшысэ гъогубэ зэпичыгъ: ащыIагъ Шапсыгъэ, Къэбэртае, Черкесием, Краснодар краим ипсэупIэхэм, КъокIыпIэ Благъэу адыгэхэр зэрыс хэгъэгухэм — Сирием, Тыркуем, Израиль ыкIи ахэм анахь чыжьаIоуи — Америкэм, Голландием. Зилъэуж ыфыгъэу, зэригъэшIагъэу зэхифыгъэр ащ фэдизым нартхэр ары.\nХьэдэгъалIэм зэрэшIоигъуагъэу, 1968 — 1971-рэ илъэсхэм адыгэ лIыхъужъ эпосэу «Нартхэр» томибл хъоу къыдигъэкIыгъ. Ахэм ягъэкIэрэкIэн-гъэдэхэн анахьэу зыпшъэ ифагъэр АР-м инароднэ сурэтышIэу Мэрэтыкъо Долэт.\nХьэдэгъэлIэ Аскэр шIэныгъэлэжь-нартовед шъыпкъэу зэрэщытыр итхылъ гъэшIэгъон зэфэшъхьафхэмкIэ къыушыхьатыжьыгъ: «Героический эпос «Нарты» и его генезис» зыфиIорэр Краснодар къыщыдэкIыгъ, «Память нации», «Героический эпос «Нарты» адыгских (черкесских) народов» зыфиIохэрэр, мыхэм анэмыкIхэри илъэс зэфэшъхьафхэм Мыекъуапэ къыщыдэкIыгъэх.\nАскэр общественнэ IофышIэшхуагъ, Европэм икавказологхэм яобществэ хэтыгъ. Дунэе зэIукIэшхохэу Москва, Париж, Лондон, Амстердам ыкIи Адыгеим (1996-рэ илъэсым), етIанэ 2000-рэ ыкIи 2002-рэ илъэсхэм ЮНЕСКО-м иунашъокIэ нартхэм ямафэу загъэнафэм, «Нартхэм ямашIо орэмыкIуасэ!» зыфиIорэ фестивалэу зэфэдэкIэ Адыгеим, Шапсыгъэм, Краснодар краим ичIыпIэ зэфэшъхьафхэм ащыIагъэм ХьэдэгъэлIэ Аскэр игуапэу ахэлэжьагъ.\nИлъэс 60-м шъыпкъагъэ хэлъэу дахэу илъэпкъ, хэгъэгум хьалэлэу афэлэжьагъ. ЦIыфым ишIу ылъэгъужьыным, идахэу фаIорэр зэхихыжьыным нахь насыпыгъэ мэхъужьа?!\nИлитературэ творчестви, нартхэмкIэ ишIэныгъэ лэжьыгъаби гушIогъуабэрэ лъытэныгъэ-шъхьэкIафэрэ къыфахьыгъ Аскэр.\nХьэдэгъэлIэ Аскэр АР-м инароднэ тхакIу, АР-м шIэныгъэмкIэ изаслуженнэ IофышIэшху, Адыгеим и Къэралыгъо премие литературэмкIэ илауреат, шIэныгъэхэмкIэ Дунэе Адыгэ (Черкес) академием иакадемик, къуаджэхэу Хьатикъуае, Нэшъукъуае, Щынджые, Краснодар краимкIэ ПсышIопэ районым яцIыф гъэшIуагъ, 1989-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу УФ-м итхакIохэм я Союз хэтыгъ.\nАскэр унэгъо дахэ къыщинагъ: ыпхъу нахьыжъэу Асиет — философие шIэныгъэхэмкIэ доктор, ыкъоу Айтэч (игъонэмысэу идунай ыхъожьыгъ) тарихъ шIэныгъэхэмкIэ кандидатыгъ, ыпхъоу Нэфсэт — музыкант, ыкъоу Айдэмыр кIэлэегъадж, ахэм акъо, апхъухэр Аскэр ыкокI къихъухьагъэх. ГъэшIэ бай иIагъ, иIофшIагъэу лъэпкъым къыфыщинагъэр мыкIодыжьыщт былым.


Якъашъуи, яшъуаши узыIэпащэ — Адыгэ макъ\n2014-рэ илъэсым «Абрекхэр» зэхащагъ. Адыгэ Республикэм и Лъэпкъ театрэу Цэй Ибрахьимэ ыцIэ зыхьырэр зычIэт унэм унэе шIыкIэм тетэу Iоф щишIэу ригъэжьагъ.\nАнсамблэм ихудожественнэ пащэу ТхьакIумэщэ Налбек Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо академическэ къэшъокIо ансамблэу «Налмэсым» илъэсыбэрэ хэтыгъ. Искусствэр шIу зыщалъэгъурэ унагъом щапIугъ. Ятэу ТхьакIумэщэ Налбый СССР хэгъэгушхоу тызыщыпсэущтыгъэм итеатрэхэм яхудожественнэ пащэу щытыгъ, режиссер анахь дэгъухэм ащыщыгъ.\nХабзэр мылъкукIэ IэпыIэгъу къыфэмыхъоу Iоф зышIэрэ ансамблэм иапэрэ мафэхэр псынкIагъэхэп. ТхьакIумэщэ Налбек иныбджэгъухэр, лъэпкъ искусствэр зыгъэлъапIэхэрэр, гукIэ къыкъоуцон зылъэкIыщтхэр гъусэ ышIыгъэх.\n— Узэкъотмэ – улъэш. Адыгэмэ зэраIоу, зышъхьэ мыузыгъэм уишъхьэуз фэмыIуат, — игупшысэхэм тащегъэгъуазэ ТхьакIумэщэ Налбек. – Лъапсэу тшIыгъэм игъэпытэн къыхэлэжьагъэхэм, неущырэ мафэм телъытагъэу непэ къыддэлажьэхэрэм лъэшэу сафэраз.\n— «Абрекхэр» зыпкъ иуцогъэ лъэпкъ ансамблэу щыт, — къеIуатэ республикэ общественнэ движениеу «Адыгэ Хасэм» итхьаматэу ЛIымыщэкъо Рэмэзан. — Адыгэ джэгухэм, нысащэхэм язэхэщэнкIэ яшIогъэшхо къытэзыгъэкIыхэрэм «тхьашъуегъэпсэу» ясIожьы сшIоигъу. Ансамблэм щагъэсагъэхэр «Налмэсым», «Ислъамыем» къащэшъох.\nАдыгэ Республикэм щыкIорэ мэфэкI зэхахьэхэм, хъугъэ-шIагъэхэм япхыгъэ зэIукIэгъухэм, пIуныгъэм, нэмыкIхэм яхьылIэгъэ Iофтхьабзэхэм «Абрекхэр» ахэлажьэ.\nКультурэм, спортым, шIэжьым афэгъэхьыгъэ зэхахьэу Санкт-Петербург щыкIуагъэм ансамблэм иIэпэIэсэныгъэ къыщигъэлъэгъуагъ. Дон, Украинэм, Урысыем ишъолъырхэм шы лъэпкъхэр къаращыхи, анахь дэгъур къыхэхыгъэнымкIэ зэнэкъокъугъэх. Адыгэ шы лъэпкъхэр анахь дэгъухэм ащыщхэу осэшIхэм алъытагъ. Къэбэртэе-Бэлъкъарым, Адыгеим ащагъэсэрэ шыхэм къащытхъугъэх.\nФестивалым икультурнэ Iофтхьабзэхэм «Абрекхэр» къащышъуагъэх, адыгэ шым, адыгэ шъуашэм ядэхагъэ къащагъэлъэгъуагъ.\nКIэлэцIыкIухэм якъэухъумэн и Дунэе мафэ игъэкIотыгъэу Адыгэ Республикэм щыхагъэунэфыкIыгъ. Дунаим щыцIэрыIо «Налмэсым» и Унэ ансамблэу «Абрекхэм» концертышхо къыщитыгъ.\nКъашъоу «Ислъамыер» Хъопсэрыкъо Хьамидэрэ Беданыкъо Аризэрэ къашIыгъ. Сэе фыжь кIэракIэр Беданыкъо Аризэ ыгъэбыбатэзэ, пчэгум узыIэпищэу къыщышъуагъ. Хъопсэрыкъо Хьамидэ пкъыр ищыгъэу ащ зэрэдэуджыгъэри къыхэтэгъэщы.\nПэрэныкъо Саидэрэ Ерыгъо Адамрэ лъэпкъ къашъор къыхадзагъ. «Къашъор» Осмэн Айдэмыр ыкIи Хьэпэе Саидэ къашIыгъ. «Лъэпэрышъор» КIыкI Самирэрэ ЛIыхъурэе Сэлымрэ кIырагъэщыгъ.\nКъашъохэр гъэпсыкIэу яIэхэмкIэ зэфэшъхьафых, узыIэпащэ. Саркис Акопян, Датхъужъ Радмилэ, Къапэ Эмилие, Мэрэтыкъо Самир, нэмыкIхэр кIэщакIо зыфэхъугъэхэ къашъохэр гъэшIэгъоных, лъэпкъ гупшысэр ащыпхыращы.\nТрюкхэр къэзышIыхэрэ КIарэ Самир, Шышъхьэ Амир, Мэрэтыкъо Батыр, Тимофей Загороднем яIэпэIэсэныгъэ шэпхъэшIухэм адештэ. Жьыр акIэт, псынкIэу загъэчэрэгъузэ искусствэм хэхьэрэ шIыкIэшIухэр къагъэлъагъох.\nОрэдыIохэу КIыкI Самирэ, Даутэ Сусанэ, Жарэкъо Руслъан пчыхьэзэхахьэр къагъэдэхагъ. АдыгабзэкIи, урысыбзэкIи орэдхэр агъэжъынчыгъэх. «Адыгэмэ яхабзэ джащ фэд» зыфиIорэ орэдыр Жарэкъо Руслъан къызыхедзэм, залым чIэсхэр дежъыугъэх. Ешыгоо Аскэр пщынэр ыгъэбзэрэбзагъ, лъэпкъ мэкъамэхэр дахэу ыгъэIугъэх.\nКъашъохэм ныбжь зэфэшъхьаф зиIэхэр ахэлажьэх. Адыгэ шъуашэр зэкIэми ащыгъ. Къашъом тамэ езытыхэрэр купышхо мэхъух. Къэралыгъом щыпсэурэ лъэпкъхэм яискусствэрэ якультурнэ кIэнрэ 2022-рэ илъэсыр я Илъэс. Ансамблэм лъэпкъ зэфэшъхьафхэр къыщышъохэзэ, лъэпкъ искусствэм ибаиныгъэ къагъэлъагъо.\n«Абрекхэр» Москва, Санкт-Петербург, Къыблэм, Темыр Кавказым, Тыркуем, Израиль ащыIагъ. Ансамблэм къыщышъохэрэ кIэлэцIыкIухэм, ныбжьыкIэхэм тагъэгушIо. «ЗэфакIор», «Къашъор», «Адыгэ уджхэр», «ЛъэпэчIасэр», нэмыкIхэри къэшъуакIохэм къашIыхэзэ, лъэпкъ искусствэр лъагэу зэраIэтыщтым пылъых. «Абрекхэр» ятIонэрэу Израиль рагъэблэгъагъ. Тилъэпкъэгъухэу ащ щыпсэурэмэ ямызакъоу, урысхэри, нэмыкIхэри тикъэшъуакIохэм къяжэх.\n— Къэралыгъо гъэпсыкIэ иIэу Адыгеир зыпсэурэр илъэси 100 зэрэхъурэр игъэкIотыгъэу хэдгъэунэфыкIыщт. ХэушъхьафыкIыгъэ концерт программэ тэгъэхьазыры, — къытиIуагъ ТхьакIумэщэ Налбек.\nКIэлэцIыкIухэм якъэухъумэн и Дунэе мафэ фэгъэхьыгъэ пчыхьэзэхахьэм изэхэщэнкIэ IэпыIэгъу къафэхъугъэхэм, Адыгэ Республикэм культурэмкIэ иминистрэу Аулъэ Юрэ, «Налмэсым» ипащэхэм «тхьашъуегъэпсэу» гъэзетымкIи араIожьы ашIоигъу.\n— Сишъауи, сипшъашъи ансамблэм къыщэшъох, концертыр еплъыгъэхэм лъэшэу ашIогъэшIэгъоныгъ, — къыIуагъ Адыгэ Республикэм инароднэ артистэу, «Ислъамыем» иорэдыIоу Къумыкъу Щамсудинэ.\nПредыдущая Адыгэ нарэхэр\nСледущая Илэжьыгъэ щытхъушхо къыфихьыгъ


Тигъэзет къызэрэхиутыгъагъэу, Адыгеим иныбжьыкIэ куп ныбжьыкIэхэм гъэсэныгъэмкIэ я Всероссийскэ форумэу «Селигер-2009»-рэ зыфиIоу бэмышIэу Тверь хэкум щыкIуагъэм хэлэжьагъ. Ахэм гъэхъэгъэшIухэр яIэхэу Адыгеим джырэблагъэ къагъэзэжьыгъ. Ащ фэгъэхьыгъэ пресс-конференцие\nАР-м ныбжьыкIэ IофхэмкIэ и Комитет зэхищагъ.\nКъэIогъэн фае илъэситф хъугъэу Тверь хэкум ит хыкъумэм инэпкъ щагъэуцурэ лагерым мыщ фэдэ форумыр зэрэщызэхащэрэр ыкIи ащ илъэс къэс Урысыем иныбжьыкIэ анахь чанхэр, сэнаущыгъэ ин зыхэлъхэр къызэрэращалIэхэрэр. НыбжьыкIэхэм яфорумэу «Селигер-2009»-рэ зыфиIорэм мыгъэ апэрэу сменитф иIэнэу ашIыгъ. КIогъу (сменэ\nпэпчъ лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ\n«Ты - предприниматель», «Зворыкинский проект», «Артпарад», «Лидерст-\nво» ыкIи «Молодежный туризм») зэтеутыгъагъ.\nФорумым Адыгеим икIыгъэ нэбгырэ 42-рэ хэлэжьагъ. ТапэкIэ мыщ зекIонымкIэ инструкторхэр ыкIи ахэм язэхэщэн пылъ купыр хэлажьэщтыгъэмэ, мыгъэ Адыгеим иныбжьыкIэ чанхэм, волонтерхэм, щыIэныгъэм илъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ гъэхъагъэхэр зышIыгъэхэм форумым зыщаушэтын амал яIагъ. Адыгеим икIыгъэ лIыкIо купым форумым зэрифэшъуашэу зыкъыщигъэлъэгъонымкIэ зишIогъэшхо къэзыгъэкIуагъэхэм ащыщых АР-м культурэмкIэ и Министерствэ, АР-м ныбжьыкIэ IофхэмкIэ и Комитет ыкIи туризмэмрэ курортхэмрэкIэ и Комитет.\nШышъхьэIум и 3-м къыщегъэжьагъэу и 11-м нэс Урысыем ичIыпIэ зэфэшъхьафхэм къарыкIыгъэ ныбжьыкIэ мини 5-мэ сэнаущыгъэу аIэкIэлъхэмкIэ форумым зыщаушэтыгъ. А уахътэм къыкIоцI программэм хахьэу лъэныкъо 200-м къехъукIэ (къэгъэлъэгъонхэр, ныбжьыкIэ туризмэм ылъэныкъокIэ конференциехэр, Всероссийскэ зекIо зэнэкъокъухэр ыкIи шIэныгъэхэм ахэгъэхъогъэнымкIэ курсхэр, бизнес-проектхэмкIэ лъэтегъэуцохэр, нэмыкIхэмкIи) ныбжьыкIэхэм зыкъызэIуахыгъ. Джащ фэдэу мы программэм иIофшIэн хахьэщтыгъэ Къэралыгъо Думэм идепутатхэм, Урысые Федерацием и Правительствэ, ФедерациемкIэ Советым ыкIи Общественнэ палатэм ахэтхэм аIукIэнхэр.\n- Адыгеим икIыгъэ ныбжьыкIэ пэпчъ исэнаущыгъэ къыгъэлъэгъонымкIэ мы форумым ишIогъэшхо къэкIуагъ, - еIо АР-м ныбжьыкIэ IофхэмкIэ и Комитет иIофышIэу Елена Никишинам. - Мафэ къэс форумыр Iофтхьэбзэ зэфэшъхьафхэмкIэ баигъэ. НыбжьыкIэхэр ашIогъэшIэгъонэу лекциехэм, семинархэм ахэлажьэщтыгъэх, Урысыем иполитик цIэрыIохэм, бизнесменхэм, журналистхэм аIукIагъэх, спорт зэнэкъокъухэм, фестивальхэм ахэлэжьагъэх.\nАР-м ныбжьыкIэ IофхэмкIэ и Комитет иIофышIэхэм къызэраIуагъэмкIэ, мы форумыр мэхьэнэ ин зиIэ общественнэ, гъэсэныгъэ Iофтхьабзэу щытыгъ. Адыгеим икIыгъэ лIыкIо купым лъэпкъ туризмэм зегъэушъомбгъугъэным фэгъэхьыгъэ хэушъхьафыкIыгъэ проектэу туризмэмкIэ республикэ ассоциацием къыгъэхьазырыгъэр форумым къыщигъэлъэгъуагъ ыкIи лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ гъэхъагъэхэр яIэу Адыгеим къагъэзэжьыгъ, щытхъу тхылъхэмрэ дипломхэмрэ мымакIэу къафагъэшъошагъэх.\nХудожественнэ самодеятельностым ылъэныкъокIэ текIоныгъэр къыдихыгъ Лолита Арутюновам, самбэ бэнэнымкIэ килограмм 62-рэ къэзыщэчыхэрэм азыфагу щыкIогъэ зэнэкъокъум апэрэ чIыпIэр къыщихьыгъ Кахриман Кафаровым, ныбжьыкIэ туризмэм Урысыем зыщегъэушъомбгъугъэнымкIэ курсэу зэхащагъэхэм къащыхагъэщыгъ Елена Никишинар. Джащ фэдэу къушъхьэ зекIон зэнэкъокъумкIэ Адыгеим илIыкIо куп апэрэ чIыпIэр къыфагъэшъошагъ, электроннэ презентацием ылъэныкъокIэ волонтерхэм ятIонэрэ чIыпIэр къыдахыгъ.\nНыбжьыкIэхэм форумым шIэныгъэу, гъэсэныгъэу щызэрагъэгъотыгъэм имызакъоу, ащ зэфищагъэх, нэIуасэ зэфишIыгъэх.


Препарат Какао масло: инструкция по применению, цена, описание.\nЛанолин безводный: инструкция по применению, цена, описание.\nПодсолнечное масло: инструкция по применению, цена, описание.\nЛимонная кислота: инструкция по применению, цена, описание.\nСпермацет: инструкция по применению, цена, описание.


Адыгэ Хэку Таймс: Адыгэ лъэпкъэгъухэм ямафэ Адыгеим шышъхьаIум и 1 щыхагъэунэфыкIы\nШышъхьаIум и 1-м Адыгеим щыхагъэунэфыкIы Адыгэ лъэпкъэгъухэу къэкIожьыгъэхэм ямафэ. ДжырэкIэ хэкум къэралыгъо зэфэшъхьафхэм къарыкIыжьыгъэ адыгэ нэбгырэ минрэ ныкъорэм кIахьэу щэпсэух. Мыхэм ащыщхэу нэбгырэ 600 фэдизыр Сирием къикIыжьыгъэхэр ары, къэралыгъом зао къызщежьагъэм щегъэжьагъэу. Сирием щыщ адыгэхэр къалэу Мыекъуапэ фэшъхьафэу Адыгеим ишъолъырхэми арытIысхьагъэх. ГущыIэм пае, шапсыгъэ къуаджэхэу Афыпсыпи, Пэнэхэси лъэпкъэгъухэр яунэхэм ачIэхьаж ьыгъэх.\nАдыгеим ит къуаджэу Мэфэхьаблэ Сирием къикIыжьыгъэ зырызхэм чIыгухэр къащыратыгъэх. Мэфэхьаблэ джаущтэу джырэкIэ щэпсэух I998 илъэсым къыщегъэжьагъэу машIом зэлъиубытыгъагъэ Косовэ къикIыжьыгъагъэ адыгэхэр.\nФитыныгъэ радиом игущыIэгъугъэ Пшызэ шъолъырым щыIэ «Адыгэ Хасэм» ипащэу Сохът Аскэр тызэрэщигъэгъозагъэмкIэ, Сирием къикIыжьыгъэ унэгъуищмэ Урысыем зэрицIыфхэр къэзыушыхьатрэ тхылъхэр аратыжьыгъахэх, уахътэмкIэ ячэзыу къэсыгъэти. Лъэпкъэгъухэр джырэкIэ шапсыгъэ къуаджэхэм зэрэщыпсэухэрэм адыгэ бэдауш IофшIакIор къатегущыIагъ:\n- БэмышIэу Адыгеим иIэшъхьэтетыгъэу Шъэумэн Хьазрэт къакIуи ящыIэныгъэ зэригъэшIагъэ. Унагъо пэпчъ сомэ мини I00 зырыз къаритыгъ. Ащ ыпэкIи хабзэри, цIыфхэри адеIэхэрэ унэгъо I8 унэхэр арагъэгъотыгъэх. Джыри унакIэхэр ашIыным пылъых. Цыфхэу къэкIожьыгъэхэм ащыщэу сабыи 4 къэхъугъах. Еджнэу щытхэми яеджэн хэкум щыпадзэжьы. Нахьыбэхэрэми IофшIапIэхэр къагъотыгъэх, мэлажьэх.\nФитыныгъэ радиом игущыIэгъугъэ Сохът Аскэр къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, Урысыем хабзэу бэмышIэу ыштагъэм илэжьэн Адыгеим мазэкIэ щиублэщт. Ащ къызэрэдэлъытагъэу, урысыбзэ зышIэхэрэу урысые лъэпкъэгъухэу фэшъхьаф къэралыгъохэм арысхэм гражданствыр аштэнэу фитыныгъэ яIэ хъугъэ. Адыгэ лъэпкъэгъухэу къэкIожьыгъэхэм ащыщэу урысыбзэр дэгъу дэдэу зышIэхэрэр мыбэдэдэми, ахэтых бзэм ишIэн дэгъоу хэзгъэхъуагъэхэри, еIо Аскэр. Урысыбзэр къалэу Краснодар изы апшъэрэ еджапIэмэ ащыщым арапыбзэр щязгъэхьрэ щыкIэлэегъаджэр къуаджэу Пэнэхэс къэкIошъ, арегъэхьы.


ЯIофшIэн агъэлъэшын фае | Адыгэ Макъ\nЯIофшIэн агъэлъэшын фае\nАвтор: Редакция\t/ 18.06.2019\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nТыгъуасэ IофшIэгъу зэхэсыгъоу щыIагъэм республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат муниципальнэ образованиехэм япащэхэм щафигъэпытагъ машIом зыкъымыштэнымкIэ, мэкъумэщ мэхьанэ зиIэ чIыгухэм къакIэмынэнымкIэ Iофэу ашIэрэр нахь агъэлъэшынэу.\nУрысыем и МЧС Адыгэ РеспубликэмкIэ и ГъэIорышIэпIэ шъхьаIэ ипащэу Александр Зыбкиным зэхэсыгъом къызэрэщиIуагъэмкIэ, блэкIыгъэ тхьамафэм гъогогъу 27-рэ машIом республикэм зыкъыщиштагъ. Анахьэу тхьамыкIагъохэр зыпкъ къикIыгъэхэр цIыфхэр зэрэмысакъыгъэхэр, республикэм исхэм машIом зыкъымыштэнымкIэ шапхъэхэр зэраукъуагъэхэр ары. Хэбзэукъоныгъэхэр зышIыгъэхэм янахьыбэр къыхагъэщыгъ ыкIи административнэ пшъэдэкIыжь арагъэхьыгъ. Адыгеим и ЛIышъхьэ зэрилъытагъэмкIэ, машIом зыкъызэриштагъэр зилажьэхэр къыхэгъэщыгъэнхэмкIэ икъоу Iоф ашIэрэп, мэкъумэщ мэхьанэ зиIэ чIыгухэр зыехэм ягубгъохэр къызэрамыжъухьагъэмкIи машIом зыкъымыштэнымкIэ шапхъэхэр аукъуагъэх.\nКъумпIыл Мурат муниципалитетхэм япащэхэм мы пшъэрылъыр пIэлъэ кIэкIыкIэ зэшIуахынэу пшъэрылъ афишIыгъ, гъогу напцэхэр укъэбзыгъэн зэрэфаери къыхигъэщыгъ. Анахьэу анаIэ зытырагъэтын фаехэр машIом бэрэ зыкъызыщиштэгъэ муниципалитетхэр ары. Лъэшэу къызэрэфэбагъэм къыхэкIэу машIом зыкъимыштэнымкIэ режим гъэнэфагъэм техьанхэу рахъухьэ.\n«МашIом зыкъымыштэнымкIэ амалэу щыIэр зэкIэ зехьэгъэн фае. ХэкIхэри, уцыжъхэри губгъохэм ащагъэстыхэ хъущтэп. Муниципалитетхэм япащэхэм МЧС-мрэ республикэм мэкъу- мэщымкIэ и Министерствэрэ яIофышIэхэр ягъусэхэу цIыфхэм машIо зэкIамыгъэнэнымкIэ уплъэкIун Iофтхьабзэхэр зэрахьанхэ фае. Непэ лъэшэу къызыщыфэбэгъэ лъэхъаным ащ фэдэ Iофтхьабзэхэм мэхьанэшхо яIэу щыт», — хигъэунэфыкIыгъ КъумпIыл Мурат.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ джащ фэдэу къулыкъу, ведомствэ гъэнэфагъэхэм пшъэрылъ афишIыгъ тхьамыкIагъо къызщыхъун ылъэкIыщт чIыпIэхэм лъэшэу анаIэ атырагъэтынэу, ащ фэдэ чIыпIэхэм ядэгъэзыжьынкIэ ищыкIэгъэ амалхэр зэрахьанхэу.


МэфэкI фаб | Адыгэ Макъ\nУлэпэ гурыт еджапIэр къызаухыгъэр илъэс 45-рэ зэрэхъурэм мы пчыхьэзэхахьэр фэгъэхьыгъагъ.\nТикъэлэ шъхьаIэу Мыекъуапэ икъыдэхьагъу пэмычыжьэу ресторанэу «Жъогъо 12» зыфиIорэм ар щырекIокIыгъ. Ащ фэдэ зэIукIэгъухэр шэн-хэбзэ дахэу ахэлъ едгъэджагъэхэм, сичылэгъухэм. 1972-рэ илъэсым ахэр апэрэу чIэстIупщыгъэх. Апшъэрэ классхэм мы ныбжьыкIэ купыр ащедгъэджэнхэу тинасып къыхьыгъагъ сишъхьэгъусэрэ сэрырэ. Улапэ тыкъызэкIожьым, тпсэ зыхэлъ егъэджэным зэрэтлъэкIэу тыпыхьэгъагъ. Сишъхьэгъусэ чылэми, АР-ми ащызэлъашIэу, илъэс къэс ащ ыцIэкIэ зэнэкъокъухэр атлетикэ онтэгъумкIэ щызэхащэх. Тхьаегъэпсэух зыщымыгъупшэхэрэр.\nМы кIалэхэу езгъэджагъэхэу, класс пащэу сызиIагъэхэм яцIыфыгъэу, яшIыкIэу, шэн хабзэу къахафэщтыгъэхэр сщыгъупшэжьхэрэп, сызаIукIэкIэ, сыгукIэ сафэгумэкIы. ЕджапIэм зычIэсхэм сыряцыхьэшIэгъоу агу рихьырэри, зыфэмыехэри къысаIощтыгъэ, янасып зэкIэми агъотыгъ, унэгъо дахэхэр яIэ хъугъэх, сащэгушIукIы.\nШъыпкъэ, щыIэныгъэр дэгъу закIэу рекIокIырэп. КлассымкIэ нэшхъэягъо зиIэ къыхэкIымэ, адэжь тыкIощтыгъэ, ягукъао зыхатшIэщтыгъэ, адэтIэтыщтыгъэ. Анахь сызгъэразэщтыгъэр кIалэхэр зэрэзэфэгумэкIыщтыгъэр ары. КIалэ горэм хьисапыр къыгурыIоныр къыфэкъиныгъ, ар зэкIэми зэфэдэу къадэхъурэп. Оценкэу фэзгъэуцужьыщтыр сымышIэу къин сызэрэхэтыр классым есIуагъ. «Зыгорэм фэIазэу щытыхэмэ, сынэ сыупIыцIэнышъ, «3-р» фэзгъэуцущтыгъэ» зысэIом, зэкIэри къэгушIожьхи, «Ар боу пщынэо Iаз!» къысаIуагъ. Сэри сыразэу «3» фэзгъэуцужьыгъ.\nСыд фэдэу сыкIэгушIукIыжьыгъ сшIагъэм. Бэ темышIэу, еджэгъур къызеух уж, а кIалэр машинэ зэутэкIым хэкIодагъ. ЦIыфышIу дэдагъэу, зэрэчылэу осэшхо зыфашIыщтыгъэ кIалэу къычIэкIыгъ. Ащ чылэм афишIэщтыгъэу къаIотагъэр бэдэд. ЩымыIэжьыр агъэшIуагъ, алъытагъ. Саугъэт нэпэеплъ дахэ, пщынэри тетэу, фашIыгъ. ГукIэгъурэ гумэкIрэ зэфыуиIэным нахь лъапIэ щыIэп.\nЕгъэджэн Iофыр Iэрыфэгъу дэдэп. О узэрэфаеу зэкIэри даIорэп, еджэрэп, яшэн-зекIуакIэхэри еджакIохэм зэфэдэхэп. Ау игъорыгъоу ошIэх, уашIэ, узэгурэIо. ЗэфыщытыкIэ дахэу ахэлъыгъэр, зэш-зэшыпхъухэм фэдэхэу зэрэзэфыщытыгъэхэр, еджапIэр къызаухыгъэр бэдэдэ шIагъэми, къадекIокIы.\nПчыхьэзэхахьэм шъхьэкIэфагъэр ахэлъэу, зэфыщытыкIэ дахэ яIэу, хъохъу шIагъохэмкIэ зэфэусэжьхэзэ, зэхэкIыжьыгъор къяхьылъэкIэу, тэри тагъашIоу бэрэ щысыгъэх. Тхьэм узынчъэхэу бэгъашIэ ешIых. Ябынхэу, якъорэлъф-пхъорэлъфхэу зыщыгушIукIхэу яIэхэу тызщагъэгъозагъэхэм яхъяр алъэгъунэу, ядунай мамырэу, шIу фэшъхьаф къямыпкIынэу сафэлъаIо. Джыри Тхьэм шIукIэ тызэIуегъакIэх. Мы къычIэтIупщыгъом щыщыгъэу Хьаткъо Айвар ихьакIэщэу къычIэкIыгъ тызчIэсыгъэу тызщагъэтхъагъэр. Пстэуми ацIэкIэ «Опсэу!» есэIо.


Экономикэм, социальнэ Iофыгъохэм атегущыIагъэх | АДЫГЭ ДУНАЙ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АиФ Адыгея\nЭкономикэм хэхъоныгъэхэр ышIынхэм ыкIи республикэм социальнэ зыпкъитыныгъэ илъыным афэгъэзэгъэ комиссием зичэзыу зэхэсыгъоу тыгъуасэ иIагъэм тхьамэтагъор щызэрихьагъ Адыгэ Республикэм и Премьер-министрэу КъумпIыл Мурат.\nАпэрэ Iофыгъоу къэзэрэугъоигъэхэр зытегущыIагъэхэр экономикэм хэхъоныгъэхэр ышIынхэм ыкIи республикэм социальнэ зыпкъитыныгъэ илъыным фытегъэпсыхьэгъэ планым ипроект гъэцэкIагъэ зэрэхъущтыр ары. Мыщ епхыгъэу къэгущыIагъ АР-м экономикэ хэхъоныгъэмкIэ ыкIи сатыумкIэ иминистрэу ЛIыхэсэ Махьмудэ.\nАщ къызэриIуагъэмкIэ, 2016-рэ илъэсым телъытэгъэ мыщ фэдэ планэу УФ-м и Правительствэ ыштагъэм къызэригъэнафэу, къэралыгъом исубъектхэм мы лъэныкъомкIэ гухэлъэу яIэхэр федеральнэ планым диштэхэу гъэпсыгъэнхэ фае. Ащ къыдыхэлъытагъэу экономикэм хэхъоныгъэхэр ышIынхэм ыкIи шъолъырым социальнэ зыпкъитыныгъэ илъыным апае анахьэу анаIэ зытырагъэтыщт Iофыгъохэр республикэм щагъэнэфагъэх.\nАдыгеим игъэцэкIэкIо хэбзэ къулыкъухэм ягъусэу планым изэхэгъэуцон чанэу хэлэжьагъ Урысые общественнэ движениеу «Народнэ фронтым» ирегиональнэ къутамэу Адыгеим щыIэр.\nЦIыфхэм IофшIэпIэ чIыпIэхэр ягъэгъотыгъэнхэр, фэгъэкIотэныгъэ зиIэхэм ящыкIэгъэ Iэзэгъу уцхэр игъом аIэкIэгъэхьэгъэнхэр, республикэ бюджетым ифедэкъэкIуапIэхэм ахэгъэхъогъэныр, предпринимательствэ цIыкIумрэ гурытымрэ IэпыIэгъу афэхъугъэныр, цIыфхэм щыIэкIэ-псэукIэ амалэу яIэхэр нахьышIу шIыгъэнхэр, нэмыкI лъэныкъохэри планым ипроект къыдыхэлъытагъэх.\nАР-м и Премьер-министрэ анахьэу ынаIэ зытыридзагъэр предпринимательствэм епхыгъэ Iофыгъохэр ары. АР-м и Премьер-министрэ къызэриIуагъэмкIэ, къуаджэм дэсхэм IофшIэным еплъыкIэ тэрэз фыряIэнымкIэ щысэ дэгъу къэзыгъэлъагъохэрэр станицэу Ханскэм щыпсэухэрэр арых. Мыхэм гъэфэбапIэхэр бэу ашIых, жьэу хэтэрыкIхэр къагъэкIых, ахэр ащэх, яунагъохэр раIыгъыжьых. АщкIэ Мыекъопэ къэлэ администрациери IэпыIэгъу афэхъу.\nНэмыкI псэупIэхэми мы екIолIакIэр IэубытыпIэ ашIэу яIофшIэн загъэпсыкIэ ишIогъэшхо къызэрэкIощтыр пащэм къыхигъэщыгъ. Адыгеим щыпсэухэрэм Iэзэгъу уцхэр игъом ыкIи икъоу аIэкIэгъэхьэгъэнымкIэ Iофхэм язытет зыфэдэм къытегущыIагъ АР-м псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ иминистрэу Мэрэтыкъо Рустем.\nАщ къызэриIуагъэмкIэ, ыпкIэ зыхэмылъ медицинэ IэпыIэгъур цIыфхэм ягъэгъотыгъэным ипрограммэ игъэцэкIэн блэкIыгъэ илъэсым сомэ миллион 803-м ехъу пэIуагъэхьагъ. 2014-рэ илъэсым егъэпшагъэмэ, ар процент 25-кIэ нахьыб.\nМинистерствэм зэхищэгъэ аукционхэм яшIуагъэкIэ, сомэ миллион пчъагъэ къагъэнэжьын алъэкIыгъ. А ахъщэмкIэ медикаментхэр къащэфыгъэх. Врачым къыритхыкIыгъэ рецептымкIэ ыпкIэ хэмылъэу е фэгъэкIотэныгъэ фашIызэ Iэзэгъу уцхэр аратынхэм ифитыныгъэ яIэу икIыгъэ илъэсым икIэухым Адыгеим нэбгырэ 39660-рэ щыпсэущтыгъэ. ФэгъэкIотэныгъэ зиIэу Адыгеим щыпсэухэрэм Iэзэгъу уцэу ящыкIагъэхэр ягъэгъотыгъэнхэм зэкIэмкIи сомэ миллион 314,4-м ехъу тырагъэкIодагъ.\nЗизакъоу псэухэрэ нэжъ-Iужъхэм ыкIи ежь-ежьырэу зифэIо-фашIэ зымыгъэцэкIэжьышъухэрэ нэбгырэ 4500-мэ Iэзэгъу уцхэр яунэхэм афащагъэх. БлэкIыгъэ илъэсым къыкIоцI Iэзэгъу уцхэм ауасэ къызэрэхэхъуагъэр, республикэм икъоджэ псэупIэхэм фельдшерхэр зэращимыкъухэрэр гумэкIыгъо шъхьаIэу министрэм къыгъэнэфагъэх.\nЫпэкIэ зэрэщытыгъэм фэдэу, медицинэ сэнэхьатыр зэзыгъэгъотырэ ныбжьыкIэхэр кадрэхэр зыщимыкъурэ чIыпIэхэм зэрагъакIощтыгъэхэм, ащ зи бырсыр къызэрэпымыкIыщтыгъэм къыфэгъэзэжьыгъэ хъумэ ишIогъэшхо къэкIощтэу Р. Мэрэтыкъом ылъытагъ


В стиле современный выполнено 440 проектов.\nВ стиле неоклассика выполнено 120 проектов.\nВ стиле контемпорари выполнено 92 проекта.\nВ стиле эклектика выполнено 91 проект.\nВ стиле классицизм выполнено 83 проекта.\nВ стиле арт-деко (ар-деко) выполнено 60 проектов.\nВ стиле прованс выполнено 44 проекта.\nВ стиле скандинавский выполнено 29 проектов.\nВ стиле лофт выполнено 29 проектов.\nВ стиле конструктивизм выполнено 19 проектов.\nВ стиле эко выполнено 17 проектов.\nВ стиле бунгало выполнено 8 проектов.\nВ стиле экспрессионизм выполнено 8 проектов.


КIэлэцIыкIухэр ыгъэгушIуагъэх — Адыгэ макъ\nАР-м и Къэралыгъо Совет — Хасэм идепутатэу, политикэ партиеу «Единэ Россием» ифракцие хэтэу Бастэ Хьисэ шIушIэ Iофтхьабзэу «Елка желаний» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэу кIэлэцIыкIухэр спорт лъэпкъэу ушум зыщыфагъасэхэрэ залым пае джэхэшъотедзэ (татами) къыщэфыгъ.\nБлэкIыгъэ тхьамафэм Къэралыгъо Советым — Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэм пшъэрылъ афишIыгъэу Парламентым идепутатхэу Цэй Эдуардрэ Светлана Романовамрэ шIухьафтыныр Адыгэ Республикэм ушумкIэ ифедерацие ипащэу Владимир Василенкэм ратыжьыгъ. Ащ фэгъэхьыгъэ Iофтхьабзэм хэлэжьагъ Урысые политикэ партиеу «Единэ Россием» и Адыгэ шъолъыр къутамэ и Секретарь игуадзэу, гъэцэкIэкIо комитетым ипащэу АфэшIэгъо Рэмэзани.\n— Спортым шъузэрэпылъыр дэгъу дэд, шъухъупхъ, — къыIуагъ Цэй Эдуард кIэлэцIыкIухэм зафигъазэзэ. — Спортым щыIэныгъэр хъугъэ-шIэгъэ гъэшIэгъонхэмкIэ баи къешIы. Непэ шъуиIэ гъэхъэгъэ цIыкIухэм джыри мымакIэу зэрахэжъугъэхъощтыр, Адыгеим испортсменэу текIоныгъэ инхэмкIэ республикэм ыцIэ чыжьэу зыгъэIугъэхэм ясатыр шъузэрэхэуцощтыр къышъухэщы. Татамир ащкIэ IэпыIэгъу къызэрэшъуфэхъущтым, тренировкэхэм гухахъо нахьыбэу ахэжъугъотэным зэрэфэIорышIэщтым тицыхьэ телъ.\nСпортым ылъэныкъокIэ тиреспубликэ мызэу-мытIоу ыцIэ зэрэраIуагъэр, Урысые зэнэкъокъу зэфэшъхьафхэр щызэхащэнхэм фытегъэпсыхьагъэ зэрэхъугъэр, Адыгеим икIыгъэ спортсменхэм дунаим, Европэм, Урысыем текIоныгъабэхэр къазэращыдахыгъэхэр къыхигъэщыгъ. Ушум фэзыгъасэхэрэ ятренер щысэу къафихьыгъ. Ащ ищыIэныгъэ зэрэщытэу спортым рипхыгъ, каратэмкIэ, ушумкIэ, кобудомкIэ бгырыпх шIуцIэ иI, «уданскэкIэ» заджэхэрэ лъэныкъом хахьэрэ спорт лъэпкъхэмкIэ еджапIэ апэу зыгъэпсыгъэхэм ащыщ.\nДепутатхэр кIэлэцIыкIухэм псауныгъэ пытэ яIэнэу, гъэхъэгъэ инхэр спортым щашIынхэу къафэлъэIуагъэх.\nПредыдущая Къуалъхьэ зыштэхэрэр агъэпщынэх\nСледущая Япсауныгъэ щагъэпытэщт


ЕджэпIи 9-мэ гъэцэкIэжьынхэр ащырагъэжьагъэх | АДЫГЭ ДУНАЙ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АиФ Адыгея\nЕджэпIи 9-мэ гъэцэкIэжьынхэр ащырагъэжьагъэх\nАдыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат зэIукIэу зэрищагъэр зыфэгъэхьыгъагъэр еджапIэхэм яигъэкIотыгъэ гъэцэкIэжьын республикэм зэрэщыпхыращыщтым ипрограммэ игъэцэкIэн.\nМы Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх Адыгэ Республикэм и Премьер-министрэ ипшъэрылъхэр зыгъэцакIэу КIэрэщэ Анзаур, Адыгеим гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ иминистрэ ипшъэрылъхэр зыгъэцакIэу Евгений Лебедевыр, республикэм псэолъэшIынымкIэ, транспортымкIэ, унэ-коммунальнэ ыкIи гъогу хъызмэтымкIэ иминистрэ иапэрэ гуадзэу Лафышъэ Рэмэзан, къалэхэмрэ районхэмрэ япащэхэр, гъэсэныгъэм имуниципальнэ къулыкъухэм яIэшъхьэтетхэр, еджапIэхэм ядиректорхэр, подряднэ организациехэм ялIыкIохэр.\nРеспубликэм и ЛIышъхьэ агу къызэригъэкIыжьыгъэмкIэ, шъолъырхэм яеджапIэхэм яигъэкIотыгъэ гъэцэкIэжьын къахэзылъхьагъэр партиеу «Единэ Россиер» ары, Урысые Федерацием и Президентэу Владимир Путиным ащ къыдыригъэштагъ. Къэралыгъом ипащэ пшъэрылъ зэрэфишIыгъэм тетэу Урысыем и Правительствэ а IофымкIэ федеральнэ программэ зэхигъэуцуагъ.\nШъолъырхэм апэрэхэм ащыщэу Адыгеим ащ хэлажьэмэ зэрэшIоигъом фэгъэхьыгъэ тхылъыр къытыгъагъ. Мы илъэсым федеральнэ программэм тегъэпсыхьагъэу къалэу Мыекъуапэ, Мыекъопэ, Шэуджэн ыкIи Красногвардейскэ районхэм яорганизациехэу гъэсэныгъэ зыщарагъэгъотыхэрэм ащыщхэу 8-мэ ягъэцэкIэжьын зэхащэщт. Зэхэубытагъэу къэпIон хъумэ, сомэ миллион 600-м ехъу ахэм апэIуагъэхьащт, сомэ миллион 596-р федеральнэ бюджетым къыхэкIыщт. Ащ нэмыкIэу программэу «Къоджэ чIыпIэхэм яхэхъоныгъ» зыфиIорэм диштэу Хьакурынэхьаблэ дэт гурыт еджапIэу N 1-м игъэцэкIэжьын рагъэжьагъ.\n«Дэгъоу ыкIи пIэлъэ кIэкIхэм къакIоцI а еджапIэхэм ягъэцэкIэжьын епхыгъэ пшъэрылъыр тапашъхьэ ит. Мыщ дэжьым кIэлэцIыкIухэми ны-тыхэми ар амал зэриIэкIэ зэрар афэмыхъуным тынаIэ тедгъэтын фае. Ащ къыхэкIэу IофшIэнхэм анахьыбэр кIэлэцIыкIухэр зыщыдэсыщтхэ лъэхъаным зэшIотхынхэу тетыубытагъ. ГъэцэкIэжьынхэр зыщыкIощтхэ лъэхъаным еджэныр зэрэзэхэщэгъэщтыр икъоу цIыфхэм алъыжъугъэIэс. ЕджапIэхэм, аужыпкъэм класс зэфэшъхьафхэм, ны-тыхэм яеплъыкIэ къыдэшъулъытэзэ, а пшъэрылъыр зэфэшъхьафэу ащызэшIохыгъэ хъущт: пэIудзыгъэ шIыкIэм къыщыублагъэу кIэлэцIыкIухэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ нэмыкI еджапIэхэм кIонхэм иамал щыIэным нэсыжьэу. Джыри зэ къэсэIожьы: гъэсэныгъэр зэрэзэхэщагъэм зыпарэкIи ащ изэрар къекIынэу щытэп, еджапIэхэм ядиректорхэмрэ язавучхэмрэ а Iофыгъом ренэу анаIэ тырагъэтын фае. Министрэхэм я Кабинет пшъэрылъ фэсэшIы Iофыгъоу къэуцухэрэм язэшIохынкIэ подряднэ организациехэм яшIуагъэ арагъэкIынэу. Тызэгъусэу къиныгъохэр щыдгъэзыенхэ фае», — къыIуагъ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ.\nМы зэIукIэм муниципалитетхэм япащэхэм, еджапIэхэм ядиректорхэм, подряднэ организациехэм яIэшъхьэтетхэм агъэцэкIэжьыщт псэуалъэ пэпчъкIэ еплъыкIэу яIэхэр къыщаIуагъэх.\nКIэуххэр зэфихьысыжьхэзэ республикэм и ЛIышъхьэ джыри зэ агу къыгъэкIыжьыгъ Iофышхоу зэшIохыгъэн фаем мэхьанэу иIэр зыфэдэр. ЗэрэхагъэунэфыкIыгъэмкIэ, еджапIэхэр игъэкIотыгъэу загъэцэкIэжьыхэрэ нэужым ахэм къапэIулъ чIыпIэхэмрэ спортивнэ Iофтхьабзэхэр зыщызэрахьэхэрэмрэ зэтырагъэпсыхьащтых.


Адыгеим иинвестиционнэ ыкIи экономикэ амалхэр къыгъэлъэгъуагъэх — Голос Адыга\nАдыгеим иинвестиционнэ ыкIи экономикэ амалхэр къыгъэлъэгъуагъэх\nРедактор 26.04.2019 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, ПОЛИТИКЭР, ЭКОНОМИКЭР\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат зипэщэ лIыкIо купэу Тыркуем щыIэм республикэм инвестиционнэ ыкIи экономикэ амалэу IэкIэлъхэр къыгъэлъэгъуагъэх.\nАнкара и Промышленнэ палатэ щыкIогъэ бизнес-форумым къыдыхэлъытагъэу мыщ илъэтегъэуцо зэхащагъ. Адыгеим фэгъэхьыгъэ фильмэу къагъэлъэгъуагъэм ишIуагъэкIэ шъолъырым, ащ итарихъ-культурнэ кIэн бай, игъэхъагъэхэм, чIыопс ыкIи рекреационнэ къэкIуапIэу IэкIэлъхэм форумым хэлажьэхэрэм нэIуасэ зафашIын алъэкIыгъ.\nТыркуем зыщыкIощтхэ уахътэм ехъулIэу республикэм IофшIэныр зэрэщызэхащэрэм илъэныкъо шъхьаIэхэр къизыIотыкIыхэрэ тхылъхэр, буклетхэр къыдагъэкIыгъэх. Адыгеим иминистерствэхэми, ипредприятиехэми къэгъэлъэгъонхэр къагъэхьазырыгъэх. Бизнесым хэщагъэхэм ашIогъэшIэгъон хъун ылъэкIыщт инвестиционнэ предложениехэри форумым къыщахьыгъэх.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ Iофтхьабзэм хэлажьэхэрэм шIуфэс гущыIэхэмкIэ закъыфигъазэзэ, къэралыгъуитIум язэпхыныгъэ лъэныкъо пстэумкIи гъэпытэгъэным Урысыем ыкIи Тыркуем я Президентхэм акIуачIэ зэрэрахьылIэрэр къыхигъэщыгъ. КъумпIыл Мурат зэрилъытэрэмкIэ, политикэмкIэ унашъоу ашIыхэрэм адакIоу экономикэм ылъэныкъокIи ащ фэдэ лъэбэкъушIухэр дзыгъэнхэ фае.\n— Экономикэм инвестициехэр къыхэлъхьэгъэнхэмкIэ Адыгеим амалышIухэр IэкIэлъых. АщкIэ анахь шъхьаIэу щытых республикэр зыдэщыс чIыпIэр хъопсагъоу зэрэщытыр, рекреационнэ къэкIуапIэхэмкIэ зэрэбаир, инфраструктурэ зэтегъэпсыхьагъэ зэриIэр, общественнэ-политическэ зыпкъитыныгъэ зэрилъыр, — къыхигъэщыгъ АР-м и ЛIышъхьэ.\nИнвестициехэр хэплъхьанхэмкIэ Адыгеир хъопсагъоу зэрэщытым ыкIи мы лъэныкъомкIэ политикэу щызэрахьэрэм зыпкъитыныгъэ зэриIэм ишыхьат инвестициехэмкIэ лъэпкъ рейтингым чIыпIэу щиубытырэмкIэ зэрэдэкIоягъэр, компание инхэм шъолъырым Iоф зэрэщашIэрэр. ГущыIэм пае, компаниеу «ИКЕЯ» зыфиIорэм ипроектышхо республикэм щегъэцакIэ. Къэралыгъо корпорациеу «Росатомым» жьыбгъэм ыкIуачIэкIэ Iоф зышIэщт электростанцие анахь ин шъолъырым щешIы. 2018-рэ илъэсым изэфэхьысыжьхэмкIэ, республикэм инвестициеу къыхалъхьагъэр доллар миллион 500-м ехъу, 2017-рэ илъэсым егъэпшагъэмэ, ар проценти 142,5-рэ мэхъу. Мы къэгъэлъэгъонымкIэ Адыгеим апэрэ чIыпIэр Урысыем щиубытыгъ.\nКъумпIыл Мурат къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, лъэныкъо пстэуми зэпхыныгъэ пытэ адыриIэу ыкIи шIуагъэ къытэу Iоф адишIэным Адыгеир фэхьазыр. Ащ дакIоу дунэе экономикэ зэпхыныгъэхэм зягъэушъомбгъугъэным республикэр сыдигъуи пылъ. СатыушIыным ылъэныкъокIэ Адыгеим ипредприятиехэм ыкIи организациехэм къэралыгъо 30-м ехъумэ зэпхыныгъэ адыряI, ахэм зэу ащыщ Тыркуер.\nБизнес-форумым хэлэжьагъэхэм анахьэу анаIэ зытырадзагъэхэм ащыщ индустриальнэ паркхэм ягъэпсын. Ахэм яшIынкIэ Тыркуем опытэу IэкIэлъыри республикэм къызфигъэфедагъ.\nАдыгеим и Теуцожь район щашIыгъэ индустриальнэ паркым Iоф ешIэ. Мыщ фэдэ псэуалъэхэр Тэхъутэмыкъое, Мыекъопэ, Кощхьэблэ районхэм ыкIи Мыекъуапэ ащагъэпсынхэу агъэнафэ. Пхъэм икъыдэгъэкIыжьыни шъолъырым зыщеушъомбгъу. Дунэе шапхъэхэм адиштэрэ шIыкIэхэр предприятиехэм агъэфедэх. Отраслэ зэфэшъхьафхэм апае Адыгеим къыщыдагъэкIыхэрэ редукторхэр ыкIи манипуляторхэр Урысыем щызэлъашIэх, ахэр IэкIыб къэралыгъохэми ащаIуагъэкIых. Шъолъырым къыщашIырэ транспорт оборудованиер, картоным ыкIи тхылъыпIэм ахэшIыкIыгъэ гофпродукциер, бытовой химием итовархэр дэгъоу IокIых.\nХэхъоныгъэхэр ышIынхэмкIэ агропромышленнэ комплексми амалышIухэр IэкIэлъых. Лэжьыгъэ бэгъуагъэу къыхьыжьырэмкIэ Адыгеир Урысыем ишъолъыр анахь дэгъуипшIым ренэу ахэт. Джащ фэдэу чъыгхатэхэм, хэтэрыкIхэм ялэжьынкIэ, гъэфэбапIэхэм яшIынкIэ республикэм хэхъоныгъэшIухэр иIэх.\nШъолъырым ибренд шъхьаIэ – адыгэ къуаер Тыркуем ибизнесменхэм ашIогъэшIэгъон хъугъэ. Джащ фэдэу адыгэ щыгъур, адыгэ щаир тыди щызэлъашIэх. ШэпхъэшIухэм адиштэрэ щэм хэшIыкIыгъэ продукцием, тыгъэгъэзэ дагъэм, минеральнэ псым, кIэлэцIыкIухэм арагъэшхырэ гъомылапхъэхэм ыкIи сокхэм якъыдэгъэкIынкIэ типредприятиехэм щытхъур къалэжьыгъ.\nАдыгеим ыкIи Тыркуем япредпринимательхэм бизнесым ылъэныкъокIэ язэпхыныгъэ зырагъэушъомбгъуным фэхьазырхэу къаIуагъ. Мыщ епхыгъэу тиреспубликэ ипредприятиехэм ыкIи тыркуе бизнесменхэм Iоф зыдашIэн алъэкIыщт проектхэм, бэдзэр конъюнктурэм атегущыIагъэх, тапэкIи а IофшIэныр лъагъэкIотэным фэхьазырхэу къаIуагъ.\nЛъэныкъуитIум ашIогъэшIэгъонын ыкIи шIуагъэ къафэзыхьын зылъэкIыщтыр зекIоныр ары. Адыгеим мыщкIэ рекреационнэ къэкIуапIэу IэкIэлъхэмрэ тыркуе компаниехэм опытэу яIэмрэ туризмэм хэхъоныгъэ ышIыным ылъапсэ хъун ылъэкIыщт.\n— ШIуагъэ къытэу Iоф зэдэтшIэнымкIэ амалышIухэр тIэкIэлъых. Арышъ, экономикэм илъэныкъо зэфэшъхьафхэм афытегъэпсыхьэгъэ проектыкIэхэр щыIэныгъэм щыпхырыщыгъэнхэм тынаIэ тедгъэтыщт, — къыхигъэщыгъ КъумпIыл Мурат.\nПредыдущая КъумпIыл Мурат Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо быракъ и МафэкIэ афэгушIуагъ\nСледущая Гъэсэныгъэм тегъэпсыхьэгъэ проектхэм зарагъэушъомбгъущт


ШIэжь Iофтхьабзэхэм ЛIышъхьэр ахэлэжьагъ — Адыгэ макъ\nШIэжь Iофтхьабзэхэм ЛIышъхьэр ахэлэжьагъ\nРедактор 23.06.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nМэкъуогъум и 22-м, шъыгъо-шIэжь мафэм, Хэгъэгу зэошхом хэкIодагъэхэр агу къызщагъэкIыжьыгъэхэ ыкIи зыщафэшъыгъогъэхэ Iофтхьабзэхэр Адыгеим щыкIуагъэх.\n«Свеча памяти» зыфиIорэр ыпэрэ мафэр, мэкъуогъум и 21-р, ары зырагъэжьагъэр. Ащ къыдыхэлъытагъэу, волонтерхэм Мыекъуапэ итемыр лъэныкъокIэ щыIэ саугъэт зэхэтым дэжь шэф остыгъэхэр зэхагъэуцозэ «ПОМНИМ 1941» щатхыгъ. КъыкIэлъыкIорэ мафэм саугъэт зэхэтым къэгъэгъэ блэрхэр кIэралъхьагъэх.\nАщ хэлэжьагъэх АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат, Къэралыгъо Советым — Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, УФ-м и Президент и Полномочнэ ЛIыкIоу Къыблэ федеральнэ шъолъырым щыIэм иаппарат ифедеральнэ инспектор шъхьаIэу Сергей Дрокиныр, хэбзэухъумэкIо къулыкъухэм япащэхэр, министрэхэм я Кабинет хэтхэр, Парламентым идепутатхэр, Хэгъэгу зэошхом иветеранхэр, ныбжьыкIэхэр, волонтерхэр, нэмыкIхэр.\nСаугъэт зэхэтым къэгъагъэхэр кIэрызылъхьагъэхэр етIани ШIэжым и Илъэс къыдыхэлъытэгъэ Iофтхьабзэу «Красная гвоздика» зыфиIорэми хэлэжьагъэх. Волонтерхэм заом хэкIодагъэхэм, хэлэжьагъэу нэужым дунаим ехыжьыгъэхэм яшIэжь ыкIи непэ псаоу къытхэтхэм тызэрафэразэм ятамыгъэу хъугъэ гвоздикэ плъыжьыр зытешIыхьэгъэ бгъэхалъхьэхэр Iофтхьабзэм къекIолIагъэхэм аратыгъэх.\n— Хэгъэгу зэошхор унагъо пэпчъ нэсыгъ. Лъэпкъ зэфэшъхьафыбэ хъурэ советскэ народыр мэфэ 1418-рэ зэуагъэ. ТекIоныгъэр тэры зыер. Непэ щыIэ лIэужхэми, къыткIэхъухьащтхэми тарихъым зэблихъунэу, мамырныгъэр ташъхьагъ итыным пае зыпсэ зыгъэтIылъыгъэхэм лIыхъужъныгъэу зэрахьагъэр ыгъэцIыкIунэу зыпарэми фадэ хъущтэп. Арышъ, заом цIыфхэм лIыблэнагъэу щызэрахьагъэр зытетым тетэу къэгъэнэжьыгъэным фэгъэхьыгъэ гъэтэрэзыжьынхэр УФ-м и Конституцие фэшIыгъэнхэм мэхьэнэ ин иIэу сэлъытэ, — къыIуагъ АР-м и ЛIышъхьэ.\nХэгъэгу зэошхом текIоныгъэр къыщыдэхыгъэным Адыгеим иIахьышхо хилъхьагъ. Тихэку икIыгъэу нэбгырэ мин 80-м ехъу зэуапIэм Iухьагъ, мин 33-м ехъумэ къагъэзэжьыгъэп, Советскэ Союзым и ЛIыхъужъ хъугъэр, Щытхъум и Орден къызфагъэшъошагъэр нэбгырэ 59-рэ.\nСаугъэт зэхэтым щыкIогъэ Iофтхьабзэм хэлажьэхэрэр заом хэкIодагъэхэм зы такъикърэ афэшъыгъуагъэх. Джащ фэдэу сыхьатыр 12.15-м зы такъикърэ тихэгъэгу зэрэщытэу щышъыгъуагъэх.\nШIэжь Iофтхьабзэхэр муниципальнэ образованиехэми ащыкIуагъэх. Республикэм щыпсэухэрэр шэф остыгъэхэр шъхьаныгъупчъэхэм къаIуахьэзэ «Свеча памяти» зыфиIорэм хэлэжьагъэх. Гвоздикэ плъыжьыр зэрыт бгъэхалъхьэхэр волонтерхэм муниципалитетхэм ащагощыгъэх. ШIушIэн Iофым пылъхэри ащ къыхэлэжьагъэх.\nАхэм ямызакъоу шъыгъо-шIэжь мафэм ипэгъокIэу шIыхьафхэр республикэм щызэхащэхи, дзэкIолIхэм якъэхэмрэ саугъэтхэмрэ агъэкъэбзагъэх.\nПредыдущая Апэрэ едзыгъор Адыгеим щагъэцэкIагъ\nСледущая Глава Адыгеи отметил важность закрепления в Конституции поправок о патриотических ценностях


Шъолъырхэм хэхъоныгъэ аригъэшIыщт Шъолъырхэм хэхъоныгъэ аригъэшIыщт » Адыги.RU - Новости Адыгеи, история, культура и традиции адыгов (черкесов)\nАдыги - Новости Адыгеи, история, культура и традиции » Новости » Политика » Шъолъырхэм хэхъоныгъэ аригъэшIыщт Шъолъырхэм хэхъоныгъэ аригъэшIыщт\n2019-рэ илъэсым мэзаем и 13-м Дмитрий Медведевыр N 207-р зытет унашъом кIэтхагъ. 2025-рэ илъэсым нэс Урысые Федерацием ишъолъырхэм хэхъоныгъэ зэрашIыщт Стратегиер ащ щаухэсыгъ. СтратегиемкIэ гухэлъ шъхьаIэр шъолъыр зэфэшъхьафхэм арысхэр щыIэкIэ-псэукIэ амалэу яIэмкIэ нахь зэпэблагъэ шIыгъэнхэр ары. 2019-рэ илъэсым мэзаем и 13-м Дмитрий Медведевыр N 207-р зытет унашъом кIэтхагъ. 2025-рэ илъэсым нэс Урысые Федерацием ишъолъырхэм хэхъоныгъэ зэрашIыщт Стратегиер ащ щаухэсыгъ. СтратегиемкIэ гухэлъ шъхьаIэр шъолъыр зэфэшъхьафхэм арысхэр щыIэкIэ-псэукIэ амалэу яIэмкIэ нахь зэпэблагъэ шIыгъэнхэр ары.


Начално училище "Отец Паисий" - село Драговищица\nНУ "Отец Паисий" НУ "Отец Паисий" - Мост между поколенията\nЗа нас Ръководство Преподаватели ЛИЧНИ ДАННИ Прием на ученици\nУчилищни столова и закусвалня\nПодробно описание на проекта. Подробно описание на проекта. Подробно описание на проекта. Подробно описание на проекта. Подробно описание на проекта. Подробно описание на проекта. Подробно описание на проекта. Подробно описание на проекта. Подробно описание на проекта. Подробно описание на проекта. Подробно описание на проекта. Подробно описание на проекта. Подробно описание на проекта. Подробно описание на проекта. Подробно описание на проекта. Подробно описание на проекта. Подробно описание на проекта. Подробно описание на проекта. Подробно описание на проекта. Подробно описание на проекта. Подробно описание на проекта. Подробно описание на проекта. Подробно описание на проекта. Подробно описание на проекта. Подробно описание на проекта. Подробно описание на проекта. Подробно описание на проекта.


Адыгеим ращыгъэхэм уасэ къафашIыгъ — Адыгэ макъ\nАдыгеим ращыгъэхэм уасэ къафашIыгъ\nЯ XXIII-рэ Урысые агропромышленнэ къэгъэлъэгъонэу «Дышъэ бжыхь-2021-рэ» зыфиIорэр чъэпыогъум и 5-м къыщегъэжьагъэу и 8-м нэс Москва щыкIуагъ. Республикэм игъомылэпхъэшI, икъыдэгъэкIыжьын промышленность ипредприятие 30-м ехъумэ япродукцие ащ рахьылIагъ.\nАдыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат пшъэрылъ зэрэфишIыгъэм тетэу республикэм илIыкIо куп пэщэныгъэ дызезыхьагъэр Адыгэ Республикэм ивице-премьерэу, Адыгэ Республикэм иофициальнэ лIыкIоу Урысые Федерацием и Президент дэжь щыIэ ТхьакIущынэ Мурат ары.\nАдыгеим гъомылэпхъэ лъэпкъыбэ Iофтхьабзэм къыщигъэлъэгъуагъ. Республикэм иэкспозицие нафэ къышIыгъ мэкъумэщ лъэныкъом инвестициехэр къыхалъхьанхэмкIэ амалышхохэр зэриIэр, мэкъу-мэщым хэхъоныгъэ егъэшIыгъэным фытегъэпсыхьэгъэ къэралыгъо программэм ипхырыщынкIэ гъэхъагъэхэр зэрэщыIэхэр.\nКъэгъэлъэгъоным хэлэжьагъэхэм тиреспубликэ къыфэгъэзэгъэ чIыпIэм адыгэ къуаер, гъэщ лъэпкъ зэфэшъхьафхэр, былымылым, чэтылым, пцэжъыем ахэшIыкIыгъэ гъомылэпхъэ зэфэшъхьафхэр, тыгъэгъэзэ дагъэр, тхьацухэкIхэр, хэтэрыкIхэр, адыгэ щаир, шъоур, пхъэшъхьэ-мышъхьэ, цумпэ лъэпкъ зэфэшъхьафхэр щалъэгъунхэу амал яIагъ.\nУрысые агропромышленнэ къэгъэлъэгъонэу «Дышъэ бжыхь- 2021-рэ» зыфиIорэм икъызэIухын хэлэжьагъэх Урысые Федерацием ивице-премьерэу Виктория Абрамченкэмрэ УФ-м мэкъу-мэщымкIэ иминистрэу Дмитрий Патрушевымрэ.\nЛъэныкъоу «Грант къызэратыгъэу зиIоф шIуагъэ къытэу зэхэзыщэрэр» зыфиIорэмкIэ мэкъумэщышIэ-фермер хъызмэтшIапIэм ипащэу Дэрбэ Азэмат къэгъэлъэгъоным идышъэ медаль къыратыгъ. Мы лъэныкъо дэдэмкIэ тыжьын, джэрз медальхэр къафагъэшъошагъэх мэкъумэщышIэ-фермер хъызмэтшIапIэхэм япащэхэу Валентина Бухаровамрэ Болэкъо СултIанрэ. «Осетрэхэм яхъун» зыфиIорэ лъэныкъомкIэ мэкъумэщышIэ-фермер хъызмэтшIапIэм ипащэу Шэуджэн Мирэ дышъэ медаль къыхьыгъ.\nКъуаджэхэм хэхъоныгъэ ягъэшIыгъэнымкIэ гъэхъэгъэшхохэр зэрашIыгъэхэм фэшI Мыекъопэ районым иадминистрацие дышъэ медаль, Красногвардейскэ районым иадминистрацие джэрз медаль зэнэкъокъум къыщахьыгъэх.\nМэкъумэщ артелэу «Восход» зыфиIорэм имеханизаторэу Сергей Подберезкинымрэ СПК-у «Штурбино» зыфиIорэм имеханизаторэу Сергей Леоновымрэ щытхъуцIэу «Урысые Федерацием мэкъу-мэщымкIэ изаслуженнэ IофышI» зыфиIорэр къафагъэшъошагъ.\n«Республикэм имэкъумэщ-къыдэгъэкIыжьын комплекс иIофышIэхэм агропромышленнэ къэгъэлъэгъонэу «Дышъэ бжыхь- 2021-рэ» зыфиIорэм идипломхэмрэ имедальхэмрэ къазэращыратыгъэр лъэшэу тигуап. Ахэм гъэхъагъэу ашIыгъэхэр нахьыбэрэмкIэ къызыкIэкIуагъэр лъэпкъ проектхэмрэ мэкъу-мэщым хэхъоныгъэ егъэшIыгъэным фытегъэпсыхьэгъэ къэралыгъо программэхэмрэ зэрагъэцакIэхэрэр ары. Мэкъумэщ илъэсыр гъэхъагъэ хэлъэу зэраухыгъэм фэшI тилэжьакIохэм сафэгушIо, псауныгъэ пытэ яIэнэу, яIофшIэн мыпсынкIэ тапэкIи гъэхъагъэхэр щашIынэу сафэлъаIо», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nПредыдущая Адыгеим сомэ миллиардрэ ныкъорэм ехъу къыфэкIощт\nСледущая Adıgeyin ürünlerine değer verildi


Home » Adyghe » 04 John / ИУАН » 14\nИсусэу Ты лъапІэм ыдэжь кІорэ гъогур\n–ШъумыгумэкІ. ТхьэмкІэ шІошъхъуныгъэ зижъугъаІ, сэркІи шІошъхъуныгъэ зижъугъаІ. 2Сэ Сятэ иунэшхо унэхэу хэтхэр бэ; арэу щымытыгъэмэ, шъосІощтыгъэ: «ЧІыпІэ къышъуфэзгъэхьазырынэу сыкІощт». 3СыкІоу, чІыпІэ къызышъуфэзгъэхьазыркІэ, сыкъэкІожьынышъ, сэ сыздэщыІэм шъори шъущыІэнэу шъуздэсщэщт. 4СыздакІорэм игъогу шъо шъошІэ.\n5–Зиусхьан,– къыриІуагъ Фомэ Исус, –уздакІорэр тшІэрэп. Арышъ, уздакІорэм игъогу сыдэущтэу тшІэн тлъэкІына?\n6–Гъогури, шъыпкъагъэри, щыІэныгъэри сэры,– риІожьыгъ Исус. –Сэ сигъогу рымыкІомэ, Ты лъапІэм ыдэжь цІыф зи кІошъущтэп. 7Сэ сышъошІэмэ, Сяти шъошІэ. Джы щегъэжьагъэу Сятэ шъошІэ ыкІи шъулъэгъугъэ.\n8–Зиусхьан,– ыІуи, Филипп Исус къыриІуагъ. –Ты лъапІэр тэгъэлъэгъуи, ар тфырикъущт.\n9–Мыщ фэдизрэ сышъуигъусагъэу, джыри о сыкъэмышІэу ара, Филипп?– риІуагъ Исус. –Сэ сызылъэгъугъэм Ты лъапІэри ылъэгъугъ. Арышъ, о «Ты лъапІэр тэгъэ-\nлъэгъу», сыдэущтэу пІошъура? 10Сэ Ты лъапІэм сыщыщэу, ежь ыгу сызэрилъ зэпытри, Ты лъапІэри сэ къысщыщэу, сэ сыгу зэрилъ зэпытри пшІошъ хъурэба? ГущыІэхэу къышъуасІохэрэр сэр-сэрэу къасІохэрэп. Ты лъапІэу къысщыщэу, сэ сыгу илъ зэпытым иІофхэр егъэцакІэх. 11Сэ Ты лъапІэм сыщыщэу, ежь ыгу сызэрилъ зэпытри, Ты лъапІэри сэ къысщыщэу, сэ сыгу зэрилъ зэпытри зысІокІэ, шъушІошъ жъугъэхъу. Ар мыхъуми, Іофхэу сэ згъэцакІэхэрэм апае шІошъхъуныгъэ зижъугъаІ. 12Шъыпкъэ дэдэр шъосэІо, сэркІэ шІошъхъуныгъэ зиІэм Іофхэу сэ згъэцакІэхэрэр ыгъэцэкІэщтых, ахэмэ анахьи нахь Іофышхохэри ыгъэцэкІэщтых, сыда пІомэ сэ Ты лъапІэм ыдэжь сыкІожьыщт. 13Сэ сцІэкІэ сыд щыщкІи Ты лъапІэм шъуелъэІумэ, ар сэ къышъуфэсшІэщт, Ыкъо Ты лъапІэм ищытхъушхо цІыфхэм аригъэлъэгъуным пае. 14Сэ сцІэкІэ сыд щыщкІи шъукъысэлъэІумэ, сэ ар къышъуфэсшІэщт.\nТхьэм Ыпсэ ЛъапІэ къафыригъэхынэу Исус игъогу рыкІохэрэр зэригъэгугъагъэхэр\n15–Шъо сэ шІу сышъулъэгъумэ, сиунашъохэр жъугъэцэкІэщтых. 16Сэ Ты лъапІэм селъэІунышъ, ащ шъуигукъао Шъушъхьэщызыхыжьын нэмыкІ горэ къышъуфыригъэхыщт. Ар шъуигъусэ зэпытыщт. 17Тхьэм Ыпсэ ЛъапІэу цІыфхэм шъыпкъагъэр языгъашІэрэр ары. Дунаем ицІыфхэм ар зэрамылъэгъурэм ыкІи зэрамышІэрэм пае, ар агу илъынэу адэн алъэкІырэп, ау шъо ар шъошІэ, сыда пІомэ шъуигъусэшъ ыкІи шъугу илъ зэпытышъ ары. 18Шъыпкъэ, шъо ибэу шъукъэзгъэнэщтэп; шъуадэжь сыкъэкІожьыщт. 19ТІэкІу шІэмэ, дунаем ицІыфхэм салъэгъужьыщтэп, ау шъо сышъулъэгъущт, сыда пІомэ сэ сыщыІэшъ, шъори шъущыІэщт. 20Ау Сятэ ыгу сызэрилъ зэпытри, шъори сэ сыгу шъузэрилъ зэпытри, сэри шъо шъугухэм сызэрарылъ зэпытри а мафэм шъо шъушІэщт. 21Сиунашъохэр зиІэу, ахэр зыгъэцакІэрэр ары сэ шІу сызылъэгъурэр. Сэ шІу сызылъэгъурэр Сяти шІу къылъэгъущт. Сэри ар шІу слъэгъущт ыкІи зыкъезгъэлъэгъущт.\n22Джащыгъум Иудэ (Иудэ Искариот зыцІэр арэп) Исус къыриІуагъ:\n–Зиусхьан, дунаем ицІыфхэм о зямыгъэлъэгъоу, тэ зыкъытэбгъэлъэгъунэу оІо, ар сыдэущтэу хъура?\n23–Сэ шІу сызылъэгъурэм сигущыІэхэр ыгъэцэкІэщтых,– риІожьыгъ Исус. –Сэ Сяти ар шІу къылъэгъущт, а цІыфыми ыдэжь тэ тыкъэкІонышъ, ащ ыгу тилъыщт. 24ШІу сызымылъэгъурэм сигущыІэхэр ыгъэцакІэхэрэп. ГущыІэхэу къасІохэу зэхэшъуххэрэр сэ сигущыІэхэу щытхэп, Ты лъапІэу сыкъэзыгъэкІуагъэм игущыІэхэу щытхэ нахь.\n25–Сышъуигъусэфэ, а гущыІэхэр шъосІуагъэх. 26Ау шъуигукъао Шъушъхьэщызыхыжьрэр, Тхьэм Ыпсэ ЛъапІэ ары, сэ сцІэкІэ Ты лъапІэм къышъуфыригъэхыщт. Ащ зэкІэ шъуигъэшІэщт, сэ къышъосІуагъэхэри зэкІэ шъугу къыгъэкІыжьыщтых. 27Гупсэфыныгъэ къышъуфэсэгъанэ, сигупсэфыныгъэ шъосэты. Гупсэфыныгъэу сэ шъостырэр дунаем къышъуитын ылъэкІырэп. ШъумыгумэкІ ыкІи шъумыщын.\n28–«СышъухэкІыжьми, шъуадэжь сыкъэкІожьыщт» сІуи, зэрэшъосІуагъэр зэхэшъухыгъэ. Сэ шІу сышъулъэгъугъэмэ, «Ты лъапІэм ыдэжь сыкІожьыщт» сІуи, сэ зэрэсІуагъэмкІэ шъугушІощтыгъ, сыда пІомэ Ты лъапІэр сэщ нахьи нахь ин. 29Мы Іофыр къэхъуным ыпэкІэ шъосІуагъэ, ар хъу зыхъукІэ, шІошъхъуныгъэ шъуиІэ хъуным пае. 30Бащэрэ сыкъыжъудэгущыІэжьыщтэп, сыда пІомэ мы дунаем ипщ* къакІо пэт. Ащ иІоф сэ къысхэлъэп. 31Ау Ты лъапІэр сэ шІу зэрэслъэгъурэри, унашъоу къысфишІыгъэхэр зэрэзгъэцакІэхэрэри дунаем ицІыфхэм ашІэн фае. Шъукъэтэджи, мыщ тыІужъугъэкІыжь.


Дышъэм, тыжьыным тагъэгушхо | Адыгэ Макъ\nДышъэм, тыжьыным тагъэгушхо\nАвтор: Редакция\t/ 07.03.2019\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\t/\nКъокIыпIэм къыщежьэгъэ спорт лъэпкъхэмкIэ Урысыем изэнэкъокъу къалэу Щелково щыкIуагъ. Адыгэ Республикэм ибэнакIохэм шотоканымкIэ яIэпэIэсэныгъэ къагъэлъэгъуагъ. ТихэшыпыкIыгъэ командэ кумитем щянэкъокъугъ.\nКомандэ 11 Щелково щызэIукIагъ. Москва хэкур, Татарстан, Алтай краир, Чувашиер, Владимир хэкур, Адыгеир, нэмыкIхэри апэрэ чIыпIэхэм афэбэнагъэх. Брянскэ, Санкт-Петербург, Ставрополь, фэшъхьафхэм ялIыкIохэм зэIукIэгъухэр ашIуахьыгъэх, зэнэкъокъум хэзыгъэх.\nАдыгэ Республикэмрэ Москва хэкумрэ яхэшыпыкIыгъэ командэхэр кIэух зэIукIэгъум щызэбэныгъэх. Москва хэкум текIоныгъэр къыдихи, дышъэр фагъэшъошагъ. Уджыхъу Эльдар, Ахътэо Дамир, Александр Рудь Адыгеим фэбэнагъэх, тыжьыныр къыдахыгъ.\nУджыхъу Эльдар Урысыем спортымкIэ имастер хъунымкIэ шапхъэхэр ригъэкъугъэх. Тренерэу Хьаткъо Ахьмэд къызэрэтиIуагъэу, Э. Уджыхъур шотоканымкIэ бэнагъэ. Нарт шъаор спортымкIэ мастер зэрэхъугъэм фэшI тыфэгушIо.\nДунаим изэнэкъокъоу Iоныгъо мазэм Португалием щыкIощтым Александр Рудь хэлэжьэщт. Ахътэо Дамир Европэм изэнэкъокъоу шэкIогъу мазэм Испанием щызэхащэщтым хэлэжьэщт.\nИлъэс 13-м нэс зыныбжьхэм язэIукIэгъухэм Адыгэ Республикэм щапIугъэ Лиана Штаховам иIэпэIэсэныгъэ къащигъэлъэгъуагъ. Купым бэнэкIо 15 щызэнэкъокъугъ. КIэух зэIукIэгъум Л. Штаховар Москва щыщэу Софья Рябковам щытекIуи, зэхэпхъэгъэ онтэгъугъэ зиIэхэм якуп дышъэр къыщихьыгъ.\nТибэнакIохэм, тренерхэм тафэгушIо, Адыгэ Республикэм ищытхъу спортышхом нахь лъагэу щаIэтынэу афэтэIо.\nСурэтхэм арытхэр: хагъэунэфыкIырэ чIыпIэхэр къыдэзыхыгъэхэ командэхэр. Лиана Штаховам дышъэр къыхьыгъ.


ЯIофшIэн шIуагъэу къытырэм тегущыIагъэх | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 29.11.2019\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР, ПОЛИТИКЭР\t/\nХэбзэукъоныгъэхэр къэмыгъэхъугъэнхэм фытегъэпсыхьэгъэхэ пIэшIорыгъэшъ Iофтхьабзэхэм язэхэщэн исистемэ илъэныкъо шъхьаIэхэм ягъэцэкIэнкIэ республикэм ихэбзэухъумэкIо, гъэцэкIэкIо, чIыпIэ зыгъэIорышIэжьын къулыкъухэм яIофшIэн шIуагъэу къытырэм къытегущыIагъ ыкIи мы илъэсымкIэ зэфэхьысыжьхэр къышIыгъэх АР-м хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ иминистрэ ипшъэрылъхэр охътэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ БрантI Мурадинэ. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, 2019-рэ илъэсым шъолъырым щызэрахьэгъэ бзэджэшIагъэхэм япчъагъэ процент 16,9-кIэ нахьыбэ хъугъэ. Тыгъоным, гъогурыкIоным ишапхъэхэр зэраукъохэрэм нахьыбэрэмкIэ ахэр япхыгъэх. Хэбзэгъэуцугъэм къыгъэнафэрэр агъэцэкIэным, общественнэ рэхьатныгъэр ыкIи щынэгъончъагъэр къэухъумэгъэным мэхьанэу иIэр цIыфхэм агурыгъэIогъэным фэшI ведомствэм пэшIорыгъэшъ Iофтхьабзэхэр, зэхахьэхэр, зэIукIэгъу-зэдэгущыIэгъухэр муниципалитетхэм ащызэхещэх. Ащ фэдэ екIолIакIэм шIуагъэ къызэритырэми щэч хэлъэп.\nМинистерствэм анахьэу ынаIэ зытыригъэтхэрэ лъэныкъохэм ащыщ наркотикхэр хэбзэнчъэу зыгъэзекIохэрэм, интернет-сайт зэфэшъхьафхэр агъэфедэхэзэ хэбзэгъэуцугъэр зыукъохэрэм апэшIуекIогъэныр. Мы илъэсым мыщ епхыгъэ административнэ протокол 657-рэ хэбзэухъумакIохэм зэхагъэуцуагъ. Зэфэхьысыжьхэм къызэрагъэлъагъорэмкIэ, 2019-рэ илъэсым IэкIыб къэралыгъохэм къарыкIыгъэ нэбгырэ мин 15,8-рэ Адыгеим къихьагъ. Ахэм ащыщэу 98-р къыздикIыгъэхэм агъэкIожьыгъэх. Общественнэ чIыпIэхэм ыкIи урамхэм ащызэрахьэхэрэ бзэджэшIагъэхэм япчъагъэ пштэмэ, къэгъэлъэгъонхэу иIэхэмкIэ республикэр Урысыем ишъолъыр анахь дэгъухэм ащыщ.\nМыекъуапэ имэрэу Андрей Гетмановыр мыщ епхыгъэу къэгущыIэзэ, общественнэ рэхьатныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ народнэ дружинэхэм яIофшIэн зэрэзэхащэрэм мэхьанэшхо ритыгъ. Ахэр хэбзэухъумакIохэм ягъусэхэу муниципалитетым щызэхащэхэрэ мэфэкI зэхахьэхэм, Iофтхьэбзэ зэфэшъхьафхэм къякIуалIэхэрэм ящынэгъончъагъэ къаухъумэ. КъэIогъэн фае, мыщ фэдэ организациехэр республикэм имуниципалитетхэм пстэуми ащызэхащагъэх.\nМы лъэныкъомкIэ Iофэу ашIагъэм изэфэхьысыжьхэр къышIыгъэх ыкIи къихьащт илъэсым пшъэрылъэу зыфагъэуцужьхэрэм кIэкIэу къатегущыIагъ Тэхъутэмыкъое районым иадминистрацие ипащэу Шъхьэлэхъо Азмэт.\nЗэхэсыгъом къыхалъхьэгъэ Iофыгъом сыд фэдэрэ лъэныкъокIи мэхьанэшхо зэриIэр Адыгеим и ЛIышъхьэ къыхигъэщыгъ. Хэбзэукъоныгъэхэр профилактикэ шIыгъэнхэм пэIухьащт мылъкоу республикэм ирайонхэм ыкIи икъалэхэм ябюджетхэм къадыхалъытагъэм джыри зэ ахэплъэжьынхэу, ищыкIагъэ хъумэ, а пчъагъэхэр нахьыбэ ашIынхэу къариIуагъ.\n— Мы IофшIэныр зэхэщагъэ зэрэхъурэм бэ елъытыгъэр. ИнвестициехэмкIэ шъолъыр хъопсагъоу зэрэщытыщтым къыщегъэжьагъэу цIыфхэм ящынэгъончъагъэ ухъумагъэ зэрэхъущтым нэсэу. Арышъ, пстэуми тиIофшIэн дгъэлъэшын фае. Джащ фэдэу народнэ дружинникхэр социальнэу ухъумэгъэнхэм, ахэм IэпыIэгъу тафэхъуным иIофыгъуи чIыпIэхэм мэхьанэшхо ащыратын фае, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nАдыгеим щызэхащэхэрэ Урысые ыкIи шъолъыр мэхьанэ зиIэхэ спорт зэнэкъокъухэр щынэгъончъэу щытынхэмкIэ зэшIуаххэрэ Iофыгъохэм къатегущыIагъ АР-м физическэ культурэмкIэ ыкIи спортымкIэ и Комитет итхьаматэу Дэгужъые Мурат. Ащ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, республикэм спорт псэолъэ 906-рэ ит. 2019-рэ илъэсым Урысые ыкIи шъолъыр мэхьанэ зиIэ Iофтхьэбзэ 250-м ехъу ахэм ащыкIуагъ. Мы аужырэ илъэсхэр пштэмэ, Адыгеим щызэхащэхэрэ спорт зэнэкъокъухэм япчъагъэ хэпшIыкIэу хэхъуагъ. Арышъ, щынэгъончъэным иIофыгъохэр мыщ дэжьым анахь шъхьаIэу къэуцух. ХэбзэухъумэкIо къулыкъухэмрэ Комитетымрэ зэгъусэхэу а лъэныкъом Iоф дашIэ.\nАппаратнэ-программнэ комплексэу «Щынэгъончъэ къалэр» зыфиIорэм илъэныкъо шъхьаIэхэр муниципалитетхэм ащыгъэцэкIагъэхэ зэрэхъурэм иIофыгъуи зэхэсыгъом къыщаIэтыгъ. АР-м граждан зыухъумэжьынымкIэ ыкIи ошIэ-дэмышIэ IофыгъохэмкIэ и Комитет итхьаматэу Вячеслав Лотаковым къызэриIуагъэмкIэ, урамхэм, псэупIэхэм ячIыпIэ зэфэшъхьафхэм атетхэ видеокамерэхэм япчъагъэ 191-рэ мэхъу. 2020-рэ илъэсми ахэм ахагъэхъонэу агъэнафэ.\n— СатыушIыпIэ гупчэхэм, тучанхэм, цIыфхэр бэу зыщызэрэугъойхэрэ чIыпIэхэм видеокамерэхэр ащыгъэуцугъэнхэ фае. Программэу «Щынэгъончъэ къалэр» зыфиIорэм камерэхэр епхыгъэхэу, шапхъэхэм адиштэхэу щытынхэм шъунаIэ тежъугъэт. 2020-рэ илъэсым ыкIэм нэс мыщ епхыгъэ Iофыгъо пстэури зэшIохыгъэн фае, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nЗэхэсыгъом хэлэжьагъэхэр нэмыкI Iофыгъохэми ахэплъагъэх, унашъохэр ашIыгъэх. Джащ фэдэу 2020-рэ илъэсым имэзих Iофэу ашIэщтым иплан аштагъ.


«Налмэсым» ишIушIэ зэхахь — Адыгэ макъ\n«Налмэсым» ишIушIэ зэхахь\nБзэр – лъэпкъым ыпс. Къашъор – лъэпкъым ишэн-хабз. Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо академическэ ансамблэу «Налмэсым» ишIушIэ зэхахьэ искусствэм ыбзэ зэрэбаир къыщигъэлъэгъуагъ. «ШIушIэм идунай» зыфиIорэ концертэу «Налмэсым» и Унэ щыкIуагъэм лъэпкъ зэфэшъхьафхэр щызэIукIагъэх. Красногвардейскэ, Кощхьэблэ районхэм, нэмыкIхэм къарыкIыгъэхэу гущыIэгъу тызыфэхъугъэхэм лъэпкъ къашъор ашIогъэшIэгъон, хэшIыкI фыряI.\nАдыгэ Республикэм IофшIэнымкIэ ыкIи социальнэ хэхъоныгъэмкIэ иминистрэу Мырзэ Джанбэч, «Налмэсым» ипащэу Тхьаркъохъо Азмэт зэхахьэм хэлажьэхэрэм къафэгушIуагъэх.\n— Нэнэжъ-тэтэжъхэр, сабыйхэр, сэкъатныгъэ зиIэхэу курэжъыемкIэ къэкIуагъэхэр тизэIукIэгъу щысэлъэгъух, — къыIуагъ Мырзэ Джанбэч. — Концертым лIэужхэр зэфищагъэх. Адыгэ къашъом идэхагъэ «Налмэсым» къыгъэлъэгъощт. Унэгъо Iужъухэр, гъот макIэ зиIэхэр Iофтхьабзэм къедгъэблэгъагъэх. Дэгъоу зэкIэми загъэпсэфынэу сафэлъаIо.\nРеспубликэм изаслуженнэ артисткэу АфэшIэгъо Фаинэ зэIукIэгъур зэрищагъ. КъэшъуакIохэм гуфэбэныгъэу ахэлъыр цIыфхэм алъагъэIэсы зэрашIоигъор ащ игущыIэ къыщыхигъэщыгъ.\nНыбжьыкIэхэм якъашъокIэ концертыр аублагъ. ПхъэкIычым теох, къашъом зырагъэIэты, артист пэпчъ исэнэхьат ишъэфхэр IупкIэу къызэIуихыным пылъ.\nИжъырэ къашъоу «Ислъамыер» Адыгэ Республикэм изаслуженнэ артисткэу Бэрзэдж Дианэрэ Едыдж Гушъаорэ къызэрашIырэм темызэщэу теплъы. Сэе фыжьыр Дианэ ыгъэбыбатэзэ псэ зыпыт нэплъэгъу шъабэр дахэу ошъогум зэрэфигъазэрэр гум къегущыIыкIы.\n«Налмэсыр къэшъо» зыфиIорэ къэшIыгъор лъэпкъ гупшысэм хэгъэщагъ. Композитор цIэрыIоу Тхьабысымэ Умарэ орэдыр зеусым, лъэпкъ къашъомрэ бзэмрэ зэрэзэпхыгъэхэр усэмрэ мэкъамэмрэ къащыриIотыкIыгъ. Щэнэбз сурэтым ехьыщырэу артистхэр пчэгум къехьэх, къашъом зырагъэушъомбгъу. Адыгэ Республикэм инароднэ артисткэу Хьакъуй Анжеликэ, республикэм изаслуженнэ артисткэу Бэрзэдж Дианэ, артистхэу Къулэ Алыйрэ Едыдж Гушъаорэ янэплъэгъухэмкIэ зэгурэIох, къашъом икIэщакIохэшъ, искусствэр лъэпкъ шIэжьым игупшысэу зэрэщытыр нэгъэупIэпIэгъу уахътэм къыщызэIуахы.\n«Кавказ имэкъамэхэр» зыфиIорэр шъонтырпаохэм къашIыгъ, пащэр Адыгеим инароднэ артистэу Зубаил Хьилим. Абхъаз къашъор ащ къыкIэлъыкIуагъ.\nСэмэркъэу зыхэлъ едзыгъоу мэкъуаохэм афэгъэхьыгъэр артистхэу Симболэт Сусанэ, Шагудж Батурай, Къулэ Адемыр, Къулэ Мурадин гурыIогъошIоу къашIыгъ. Шъхьахынэмрэ IофшIэным фэщагъэмрэ къагъэлъагъо.\nКъамэхэр къычIисэхэзэ пчэгум щыуджыгъэ артист цIэрыIоу Шагудж Батурай артистым инэшанэхэр щысэшIухэмкIэ къызэIуихыгъэх. Аферым, Батурай!\nКавказ щыпсэурэ лъэпкъхэм якъэшъо зэхэтхэмкIэ концертыр аухыгъ. Сэкъатныгъэ зиIэхэр, зыныбжь хэкIотагъэхэр залым чIэкIыжьынхэм дэгуIагъэхэп. «Налмэсым» ипащэхэм, артистхэм, министрэу Мырзэ Джанбэч гущыIэгъу афэхъугъэх. Яузхэр ащыгъупшэжьыгъэхэу, концертым гушIуагъо хахыгъэу тафэгупшысагъ.\nИлъэсыкIэм фэгъэхьыгъэ концертышхо «Налмэсым» непэ Мыекъуапэ къыщитыщт.\nСурэтхэр концертым къыщытетхыгъэх.\nПредыдущая ИчIыпIэ зыщегъэпытэ\nСледущая Ахъщэ тедзэр умытыщтмэ…