Адыгабзэм и къэухъумэн Iофыгъуищэу ищыкIагъэр »\nДжыдэдэм адыгабзэм изэгъэшIэн анахь къиныгъоу зэхэтхырэхэм ащыщ. Тэри тыфай, мыщ гъэтэрэзыжьын шIукIае хэтлъхьанэу. Къиныгъоу щытыр бзэм изэгъэшIэн къодыеп, ар игъэкIотыгъэу бгъэлэжьэн плъэкIыщтэп мы Iофыгъуищыр кIымыгъумэ:\n1. Бзэр зэрагъэшIэн фае, зэкIэ адыгэ лъэпкъым иныбжьыкIэхэм. Совет хабзэу щыIагъэм, хэкум изэтегъэуцIон уахъти, республикэм и пащэу Джарымэ Аслъан зыщытетыгъэм афэдэу. Бгъэфедэнэу щытэп Адыгэ Республикэм къыщекIокIрэ законыр. «Бзэр зэзгъэшIэн фаер, ар зышIэрэр ары...» Бзэр зышIэрэм, бзэр егъэIорышIэ. ЗэрэхъурэмкIэ, бзэр зэрагъашIэрэр, бзэр зышIэрэр ары. Адрэ зымышIэхэрэм, а амалыр ямыIэу къэнэх. Адыгеим бзэр зышIэрэм анахьыбэу агъэфедэрэр, гущыIэ мин лауз. Ар икъурэп литературэмкIэ уреджэнэу, нэмыкI сэнэхьатхэм ягугъу тымышIыми. Мыекъуапэ щыпсэурэ ны тыхэм, яшIукIае адыгабзэм рыгущыIэрэп. Ахэм шъыпкъэу афэлъэкIыщтэп, бзэ шIэныгъэ я кIалэхэм аратынэу, сыда пIомэ, ахэр хэкIодагъэх ассимиляцием. Сабый IыгъыпIэмрэ, кIэлэеджапIэмрэ ары, шIэныгъэр зыщяптын плъэкIыщтыр.\n2. Сыд пае кур пщэфын, ащ къырымкIухьэщтмэ? Сыд унэр зыфэпшIыщтыр, ащ ущымыпсэущтмэ? Сыдым пае бзэр зэбгъэшIэн, ащ урымыгущыIэщтмэ? Бзэр зэбгъашIэу ау умгъэлэжьэщтмэ, ащ пкIэ иIэп, хьаулый. ЩыIэн фае, бзэр зыщагъэлажьэхэри: гъэзетхэр, радиор, ТВ-р, тхылъхэр ащ нэмыкIхэри.\nТэлъэгъу мы Iофыр нахь дэи зэрэхъурэр, хабзэр зыIыгъхэм адэжькIи. Къэралыгъо Думэм зэкIэ бзэхэу Урысые Федерацием щагъэфедэщтыгъэхэр, урысыбзэм нэмыкIэу, зэрамыгъэшIэнэу, имыщыкIагъэу ылъытагъ. Адыгеим адыгабзэм изэгъэшIэн зыщаухыгъэр илъэси 8 хъугъэ, ыкIи тэшIэ ар псынкIэу зэрэкIодырэр. НыбжьыкIэхэм азыныкъом ехъу бзэр зэрагъашIэрэп. Мыщ фэдэхэри щыIэх, яни яти адыгэ лъэпкъым щыщхэу, ау ежь илъэси 10 зыныбжь сабыим къеIо, ыкIи зелъытэжьы урысэу. Мыр анахь Iофыгъо къинымэ ащыщ, ыкIи хэгъэунэфыкIыгъэу къыфэдгъэзэжьыщт.\nУрысые Федерацием и къэрэлыгъо хабзэр зыIыгъ пащэхэм, лъэпкъ зэфэшъхьаф республикэхэр, хэукъоныгъэу ыкIи щынагъоу алъытэ. Лъэпкъ зэфэшъхьаф республикэхэм, я Конституциехэр угу къэбгъкIыжьми мы Iофым елъытыгъэу мэхьанэ иIэп, ахэр 2000-рэ илъэсхэм лъэшэу «ЗэхъокIыныгъэхэр хагъэуцIожьыгъ Федеральнэ законым диштэжьэу». Ащ фэдэу гъэтэрэзыжьынхэр закон шъхьаIэм щашIыгъэми, джыри хэтых бзэм елъытыгъэу фитыныгъэхэр. Хэтых къэралыгъо пшъэрылъхэр Урысые Федерацием илъэпкъ зэфэшъхьафхэм бзэм, культурэм елъытыгъэу. Ар игъэкIотыгъэу къыщеIо я 68 пычыгъом. Ау зэрэхъугъэр, лъэпкъ зэфэшъхьафмэ абзэхэр зэрамыгъашIэми хъунэу унашъо заштэм, а бзэхэр къэзыухъумэн ыкIи хахъо езгъэшIын Фонд зэхащагъ. Мыщ хэхьэх бзи 170 ехъу, ахъщэу миллион 80 пэIухьанэу зы илъэсым, е илъэсищым зэ. Зэбгъапшэмэ урысыбзэм изэгъэшIэн ыкIи ихэгъэхъон къыфатIупщы миллиард пчъагъэ.\nШъыпкъэр пIощтмэ, тит чъыпIэ къин, тилъэпкъкIэ етхьылIэн фае амалышIухэр, бзэр лъэпкъ менталитетыр тыухъумэнэу. Мыщ елъытыгъэу зафэтэгъазэ адыгэхэм джэпсалъэкIэ, тыдэкIи чъыпэхэм ащагъэфедэнэу, бзэм елъытыгъэ пкъыгъуищыр:\n1. ЗэдгъэшIэн фае, шIокI имыIэу адыгабзэр, ащ фэмыер, и сабыйхэми ямыщыкIагъэу зылъэгъурэр – адыгэу зерэмылъытэ жь.\nМыр зи чэзыу къэсыгъэ джэпсалъэу щытэп, шIокI зимыIэ шапхъэу, псынкIэу штэгъэн фаер ары. Ти амальхэр тты зэпыт хъумэ, мафэ къэкIощт ттын тлъэкIын тимыIэжьэу. ЫкIи ащ дэжьым зэкIэ тшIокIодыгъэу хъущт. ЦIыфхэр къэущыжьыщт чIыпIэ къин итхэу, зэгорэм амалэу яIагъэр зэрагъэгъотыжьын амылъэкIыжьэу. Лъэшэуи къин къытфэхъущт, илъэсхэр зэрэблэкIыгъэм фэшI. Тежъугъэгупшыс мыщ.\nАдыгэ Республикэ Чылэгъо КIотэныгъэу «Адыгэхэм я Хахъу» зыцIэм игъэцэкIэкIо куп,\nТхьэматэу Агыр Аслъан\nОпубликовал admin, 23-12-2018, 14:59. Просмотров: 741


ТIуапсэ Пресс - Щыгъущэ Амир джэрз медалым къыщыуцущтэп\nЩыгъущэ Амир джэрз медалым къыщыуцущтэп\nadmin - 2016-03-13 23:31:44\nСурэтым итхэр: Роман Оробцовымрэ Щыгъущэ Амиррэ\n— Килограмм 66-м нэс къэзыщэчырэмэ якуп бэнэкIо 66-рэ щызэнэкъокъугъ, — къеIуатэ Роман Оробцовым. — Щыгъущэ Амир зэIукIэгъуи 7 алырэгъум щыриIагъ, 6-р къыхьыгъ. Ящэнэрэ бэнэгъоу Мордовием къикIыгъэм фыриIагъэр дэгъоу ригъэжьэгъагъ, ау текIоныгъэр къыщыдихын ылъэкIыгъэп. Амир зэIукIэгъур зэрэшIуахьыгъэм пае ыгу ыгъэкIодыгъэп, бэнэгъу пэпчъ къулайныгъэр фэIэпэIасэу щигъэфедагъ.\n— Чэчэным, Дагъыстан, Москва, Краснодар ыкIи Красноярскэ крайхэм яспортсменхэм атекIуи, ящэнэрэ чIыпIэм икъыдэхын фэгъэхьыгъэ бэнэгъум Москва къикIыгъэ спортсмен цIэрыIом щыIукIагъ, — зэдэгущыIэгъур лъегъэкIуатэ Р. Оробцовым. — Урысыем, дунаим яныбжьыкIэхэм язэнэкъокъухэм Москва щыщ кIалэм дышъэ медальхэр къащыдихыгъэх. СамбэмкIи ар мэбанэ, дунаим имедаль шъхьаIэхэр къыфагъэшъошагъэх.\n— Урысыем изэнэкъокъу ухэлажьэ зыхъукIэ, бэнэгъу псынкIэ уиIэщтэп. ЗыпшIуахьыкIэ укъызэрэхэзыщтыр пэшIорыгъэшъэу ошIэ, — къеIуатэ Щыгъущэ Амир. — Тхьаегъэпсэух тренер-кIэлэегъаджэхэр, къысфэгумэкIхэу Iэгу къысфытеощтыгъэхэр, мэкъэ лъэшкIэ къысэкуохэзэ зыгорэхэр къысэзыIощтыгъэхэр.\n— Амир, бэнапIэм гущыIэу щызэхэпхырэр макIэп. КъэошIэжьыха макъэхэр?\n— Синыбджэгъухэм, тренерхэм ягущыIэхэр зыми хэзгъэкIуакIэхэрэп, гъунэ имыIэу сафэраз.\n— Дзюдом текIоныгъэр къыщыдэхыгъошIоп. Спорт лъэпкъ дахэу зэрэщытым дакIоу, акъылэу хэпхырэр макIэп.\n— НэгъэупIэпIэгъум къыкIоцI бэнапIэм щыбгъэцэкIэн плъэкIыщтыр бэ. КIуачIэмрэ къулайныгъэмрэ зэгъусэхэу огъэфедэх. ПсынкIэу угупшысэн, хэкIыпIэ анахь дэгъур къэбгъотыныр пшъэрылъ шъхьаIэхэм ащыщ.\n— Урысыем икIэлэеджакIохэм я Спартакиадэ ящэнэрэ чIыпIэр, Къыблэ шъолъырым дышъэ медалыр нахьыпэкIэ къащыдэпхыгъэх. Юристэу уеджэ. Спортымрэ гъэсэныгъэмрэ язэпхыныгъэхэм сыда къяпIолIэщтыр?\n— Адыгэ къэралыгъо университетым и МГГТК сыщеджэ. Спортым шIэныгъэу къыуитырэр лые хъущтэп. Юристым щыIэныгъэм дэгъоу зыфигъэхьазырын фаеу сикIэлэегъаджэхэм къысаIо.\n— Спортым пшынахьыжъэу Адами пылъ, дзюдомкIэ мэбанэ. Уянэ-уятэхэм къыбдырагъашта?\n— Сятэу Байзэти, сянэу Назрэти спортышхор ашIогъэшIэгъон. Апэрэ классым сыщеджэзэ сиIахьылхэм тренерэу Роман Оробцовым ыдэжь сащи, дзюдомкIэ сыбанэу езгъэжьагъ.\n— Еджэнымрэ спортымрэ зэдэпхьынхэр зэрэкъиныр сэшIэ. УиIофхэр къэзыгъэпсынкIэхэрэр къытаIоба.\n— Сянэ-сятэхэм, синыбджэгъухэм ялъытыгъэр бэ. Ахэр сигъусэх, IэпыIэгъу къысфэхъух. Къысэушъыйхэу уахътэ къысэкIу… Тренер-кIэлэегъаджэхэр упчIэжьэгъу сэшIых. Сытхьаусыхэрэп, ау къиныгъуабэ зэпысчыгъэшъ, IэпыIэгъу къысфэхъугъэхэм сафэраз. Джырэ уахътэ ситренерхэр Роман Оробцовымрэ Беданэкъо Рэмэзанрэ.\n— Мэшэлахь, зэшитф шъохъу, адыгабзэкIэ дэгъоу шъогущыIэ.\n— Мыекъуапэ тыщапIугъ. КIэлэцIыкIу IыгъыпIэм тыкъикIыжьмэ, унагъом адыгабзэкIэ тыщыгущыIэщтыгъ. Сятэ кIэлэегъаджэм фэдэу къысиIохэрэр сщыгъупшэхэрэп.\n— Амир, тизэдэгущыIэгъу зыщытыухыщтым сиупчIэхэр уимурадхэм афэгъэхьыгъэх.\n— Урысыем иныбжьыкIэ хэшыпыкIыгъэ командэ сыхэтэу медальхэм сафэбэнэщт. Адыгэ Республикэр мыгъэ илъэс 25-рэ хъущт. Юбилей зэхахьэхэм, адыгэ быракъым, адыгэ шъуашэм, нэмыкIхэм афэгъэхьыгъэ мэфэкIхэм тиеджапIэ ахэлэжьэщт. Ащ фэдэ мафэхэр сшIогъэшIэгъоных, сыгукIэ зафэсэгъэхьазыры.\n— Уимурадхэр къыбдэхъунхэу сыпфэлъаIо.


Лъэпкъ проектхэм яшIуагъэкIэ гъогухэр агъэкIэжьых — Адыгэ макъ\nЛъэпкъ проектхэм яшIуагъэкIэ гъогухэр агъэкIэжьых\nЛъэпкъ проектэу «Щынэгъончъэ ыкIи шэпхъэшIухэм адиштэрэ автомобиль гъогухэр» зыфиIорэр Адыгеим щыгъэцэкIагъэ зэрэхъурэм фэгъэзэгъэ IофшIэкIо купым изэхэсыгъо «Адыгеяавтодорым» щыкIуагъ. Ар зэрищагъ АР-м псэолъэшIынымкIэ, транспортымкIэ, псэупIэ-коммунальнэ ыкIи гъогу хъызмэтымкIэ иминистрэу Валерий Картамышевым. Зэхэсыгъом Iофыгъуи 6-мэ щахэплъагъэх.\nКъэралыгъо учреждениеу «Адыгеяавтодор» зыфиIорэм ипащэу Алексей Корешкиным къызэриIуагъэмкIэ, шъолъыр программэм къыдыхэлъытагъэу, 2022-рэ илъэсым иплан хагъэхьэгъэ автомобиль гъогухэм ягъэцэкIэжьын епхыгъэ IофшIэнхэр мы илъэсым зэшIуахынхэу агъэнафэ. ПстэумкIи километрэ 57,5-рэ зикIыхьэгъэ псэолъэ 36-рэ икIэрыкIэу зэтырагъэпсыхьажьыщт. А IофшIэнхэм сомэ миллион 622-рэ фэдиз апэIухьащт. Мы уахътэм ехъулIэу псэолъэ 22-м ягъэцэкIэжьын епхыгъэ зэзэгъыныгъэхэм акIэтхагъэх, адрэ къэнагъэхэмкIэ жъоныгъуакIэм и 10-м ехъулIэу кIэтхэнхэу агъэнафэ.\nУчреждением ипащэ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, 2023-рэ илъэсым агъэцэкIэжьынэу агъэнэфэрэ псэуалъэхэм якъэбар системэу «Эталон» зыфиIорэм игъэхьэгъэн фае.\nПрограммэм къыдыхэлъытэгъэ лъэныкъохэм ащыщэу хъугъэ-шIагъэхэр нахьыбэу къызыщыхъурэ щынэгъо чIыпIэхэм япчъагъэ илъэс къэс нахь макIэ шIыгъэным къытегущыIагъ Адыгеим и Къэралыгъо автоинспекцие и ГъэIорышIапIэ ипащэу Александр Курпас. Ащ фэдэ чIыпIэхэр инспекцием ыгъэнэфагъэх.\nАлександр Курпас зэрэхигъэунэфыкIыгъэмкIэ, шъолъыр проектым игъэцэкIэн епхыгъэ IофшIэнхэр зэшIуахы зыхъукIэ гъогурыкIоныр щынэгъончъэу щытынымкIэ мылъку къыдыхалъытэн фае. ГъэцэкIэжьын IофшIэнхэм апэIухьащт ахъщэм ипроценти 10 нахь мымакIэу щынэгъончъагъэм къыфыхэгъэкIыгъэн фае.\nСомэ миллиони 193-м ехъу зытефэщт гъогу Iахь 18 мы илъэсым къалэу Мыекъуапэ щагъэцэкIэжьынэу рахъухьэ. Гъэтхапэм и 9 – 14-хэм мы Iофым фэгъэхьыгъэ общественнэ едэIунхэр Адыгеим икъэлэ шъхьаIэ щыкIуагъэх. ГъэцэкIэжьынхэм атефэщт ахъщэр къэлъытэгъэным, сметэхэр зэхэгъэуцогъэнхэм япхыгъэ IофшIэнхэр зэшIуахыгъэх. Муниципальнэ образованиеу «Къалэу Мыекъуапэ» ипащэ игуадзэу Павел Долговым къызэриIуагъэмкIэ, мэлылъфэгъум и 20-м нэс зэнэкъокъу шIыкIэм тетэу IофшIэнхэр зыгъэцэкIэщтхэ организациехэр къыхахыщтых.\nМыекъуапэ ыпэкIэ щагъэцэкIэжьыгъэ псэуалъэхэм апэIухьэгъэ мылъкум щыщ ахъщэу къызэтырагъэнэн алъэкIыгъэм къэлэ администрацием ипащэ игуадзэ къытегущыIагъ. Джы а мылъкумкIэ урамэу Привокзальнэр (урамэу Шэуджэным ыцIэ зыхьырэмрэ Гагариным ыцIэ зыхьырэмрэ азыфагу) агъэцэкIэжьынэу рахъухьагъ.\nЗытегущыIэгъэхэ Iофыгъохэм ащыщ поселкэу Яблоновскэм пхырыкIырэ гъогухэм ягъэцэкIэжьын. Ащ епхыгъэу къэгущыIагъ къэлэ гъэпсыкIэ зиIэ поселкэм ипащэу Iэтэжьэхьэ Заурдин. Ащ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, 2021-рэ илъэсым агъэцэкIэжьынэу агъэнэфэгъэ гъогухэм япроектхэр хьазырых, уплъэкIунхэм апхырыкIыгъэх ыкIи пхыращынхэм фэхьазырых. Мы уахътэм къэкIощт илъэсым телъытэгъэ проектхэмкIэ къэралыгъо автоинспекцием зэзэгъыныгъэхэр дашIых.\nГъогухэр зыгъэцэкIэжьыхэрэ подрядчикхэм яIофшIэнкIэ пшъэдэкIыжьэу ахьырэм къытегущыIагъ Алексей Корешкиныр. 2019 – 2021-рэ илъэсхэм агъэцэкIэжьыгъэ псэуалъэхэр ауплъэкIунхэшъ, щыкIагъэу яIэхэр дагъэзыжьын ыкIи ахэм якъэбар жъоныгъуакIэм и 1-м ехъулIэу системэу «Эталон» зыфиIорэм рагъэхьанэу зэрэщытыр ащ къыIуагъ.\n2020-рэ илъэсым гъогу транспорт хъугъэ-шIагъэхэр нахьыбэу зыщыхъугъэ чIыпIэ 12-у АР-м и Къэралыгъо автоинспекцие къыгъэнэфагъэхэм Алексей Корешкиныр къащыуцугъ.\nМы чIыпIэхэм авариехэр нахь макIэ ащыхъунхэм тегъэпсыхьэгъэ Iофтхьабзэхэр агъэнэфагъэх ыкIи проектэу «Щынэгъончъэ ыкIи шэпхъэшIухэм адиштэрэ автомобиль гъогухэр» зыфиIорэм хагъэхьагъэх. Республикэ мэхьанэ зиIэ гъогухэм ягъэцэкIэжьын епхыгъэ IофшIэнхэр жъоныгъуакIэм и 1-м ехъулIэу аухыщтых. Мы псэуалъэхэм япхыгъэ IофшIэнхэм апэIухьащт мылъкур къызхагъэкIыщтыр джыри агъэнэфагъэп, ащ ыуж гъогу картэр зэхэгъэуцогъэн ыкIи системэу «Эталоным» хагъэхьан фае.\nСистемэу «Эталон» зыфиIорэм къыгъэуцурэ пшъэрылъхэм язэшIохын фэгъэхьыгъэу къэгущыIагъ «Адыгеяавтодорым» иотдел ипащэу Роман Верзуновыр. Ащ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, лъэпкъ проектым ипхырыщынкIэ муниципальнэ образованиехэу «Къалэу Мыекъуапэрэ» «Яблоновскэ къэлэ псэупIэмрэ» 2020-рэ илъэсым ишэкIогъу мазэ къыщегъэжьагъэу 2021-рэ илъэсым имэлылъфэгъу нэс агъэцэкIэнэу пшъэрылъ 96-рэ мы системэм къафигъэуцугъагъ, 8-р къафагъэнэфэгъэ пIалъэхэм рагъэхъулIагъэхэп. Зигугъу къэтшIыгъэ уахътэм республикэм пшъэрылъ 472-рэ къыфэкIуагъ, ахэр зэкIэ игъом ыкIи икъоу зэшIуахыгъэх.\nАужырэ Iофыгъоу зыхэплъагъэхэр лъэпкъ проектэу «Щынэгъончъэ ыкIи шэпхъэшIухэм адиштэрэ автомобиль гъогухэр» зыфиIорэм фэгъэхьыгъэ тхыгъэхэу къэбар жъугъэм иамалхэм къагъэхьазырыгъэхэр ары. Ащ къытегущыIагъ АР-м лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ и Комитет итхьаматэ игуадзэу Константин Щербаковыр.\nЗэхэсыгъом икIэух Iофыгъоу къыщаIэтыгъэхэм япхыгъэ пшъэрылъхэр министрэу Валерий Картамышевым афишIыгъэх, ахэм ягъэцэкIэнкIэ пIалъэхэм анаIэ тырагъэтынэу афигъэпытагъ.\nПредыдущая ОшIэ-дэмышIэ Iофхэр дагъэзыжьыщтых\nСледущая ЫпкIэ хэмылъэу рыгущыIэщтых


Адыгеим къэкIуагъэх — Голос Адыга\nРедактор 19.04.2017 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nМНТК-у «Нэм имикрохирургие» зыфиIоу академикэу С. Н. Федоровым ыцIэкIэ щытым и Краснодар къутамэ испециалистхэр Адыгеим къэкIуагъэх республикэм исхэр ауплъэкIунхэм ыкIи ищыкIагъэу афалъэгъухэрэр араIонхэм пае.\nВрачхэр джыдэдэм Красногвардейскэ районым щыIэх. Къуаджэхэу Улапэрэ Хьатикъуаерэ адэсхэм яплъых.\nМы илъэсым гъэтхапэм Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Мурат МНТК-у «Нэм имикрохирургие» зыфиIоу академикэу С. Н. Федоровым ыцIэкIэ щытым игенеральнэ директорэу Александр Чухраевымрэ клиникэм и Краснодар къутамэ иIэшъхьэтетэу Сергей Сахновымрэ заIокIэм зэзэгъыныгъэ зэдашIыгъагъ Адыгеим къакIохэзэ цIыфхэм япсауныгъэ изытет ауплъэкIузэ ашIыным фэгъэхьыгъэу. А зэзэгъыныгъэу зыкIэтхэжьыгъагъэхэм къызэрэдилъытэрэм тетэу врачхэр Адыгеим ирайон пстэуми ащыIэщтых.\nДжырэ уахътэм диштэрэ Iэмэ-псымэ зэтегъэпсыхьагъэмкIэ зышIоигъо пстэуми анэ арагъэуплъэкIун алъэкIыщт, ащ дакIоу ашIэн фаехэри игъэкIотыгъэу къараIощтых. Операцие зищыкIагъэхэр клиникэм и Краснодар къутамэ ыпкIэ хэмылъэу къыщяIэзэнхэу агъэкIощтых.\nПредыдущая Мэкъумэщ хъызмэтым епхыгъэ Iофыгъохэм атегущыIагъэх\nСледущая «Ростелеком» и АНО «Синяя птица» запустили в Краснодарском крае социальный проект по профориентации детей и подростков


Адыгэ Хэку Таймс: Украинэм пае Ню-Йорк мырэзныгъэ зэхахьэу щыкIуагъэм Дунае Адыгэ Советыр хэлэжьагъ\nУкраинэм пае Ню-Йорк мырэзныгъэ зэхахьэу щыкIуагъэм Дунае Адыгэ Советыр хэлэжьагъ\n"Дунае Адыгэ Советым" итхьэматэ Ияд Егъуар мырэзныгъэ зэхахьэм къыщыгущыIэ\nЩылэ мазэм и 26-м Америкэ зэгот хэгъэгухэм щыIэ чылагъо хасэхэу "Украинэ-Амеркэ язэкъотыныгъэ" зыфиIорэмрэ "Дунае Адыгэ Совет" зыфиIорэмрэ зэгъусэхэу къалэу Ню-Йорк мырэзныгъэ зэхахьэ къыщырагъэкIокIыгъ. Ащ хэлэжьагъэхэм Украинэ, Америкэ, Европэ зэгот ыкIи Адыгэ ныпхэр аIыгъэхэу утыкIум итыгъэх.\nМырэзныгъэ зэхахьэм къыщыгущыIагъэхэм Урысиер Украинэм зэрэдезакIорэр агъэкъончъагъ. Америкэр, Европэ Зэготыр ыкIи нэмыкI хэгъэгухэр Урысием пэуцожьынхэ фае къиIуагъ,"Дунае Адыгэ Советым" итхьэматэу Ияд Егъуар.\nКъэIогъэнфае, чылагъо хасэу "Дунае Адыгэ Советыр" илъэс заулэ ипэкIэ зэхащагъ. Ащ зэфэшъхьэф хэгъэгухэм ащыпсэурэ Адыгэхэр хэтых. Хасэм пшъэрылъ шъхьаIэу зыфигъэуцужьыгъэр, дунае законхэм атетэу ыкIи демократие гупщысэхэм атетэу Адыгэ лъэпкъым ифитыныгъэхэр къыIэкIэхьэжьыгъэнхэр ары.


Районым ихэхъоныгъэхэр — Адыгэ макъ\nРедактор 05.02.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, ПОЛИТИКЭР, ЭКОНОМИКЭР\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат тыгъуасэ Теуцожь районым щыIагъ, народнэ депутатхэм я Совет изэхэсыгъо хэлэ-жьагъ. IофшIэгъу дэкIыгъом къыдыхэлъытагъэу районым зэхъокIыныгъэу иIэхэр, псэолъакIэу щашIыхэрэр зэригъэлъэгъугъэх.\nАдыгэ Республикэм и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, федеральнэ инспектор шъхьаIэу Сергей Дрокиныр, Адыгеим иминистрэхэм я Кабинет хэтхэр, Парламентым идепутатхэр, Теуцожь районым ипащэ ащ игъусагъэх.\nТеуцожь районым икъоджэ шъхьаIэу Пэнэжьыкъуае щашIыгъэ скверым КъумпIыл Мурат екIолIагъ. Ар спорт псэуалъэу бэмышIэу къызэIуахыгъэм пэмычыжьэу щыт. Мы проектым игъэцэкIэн республикэ бюджетым къыхэхыгъэ сомэ миллиони 4,6-м ехъу, муниципальнэ бюджетым щыщэу сомэ мин 244-рэ пэIуагъэхьагъ. Адыгеим и ЛIышъхьэ IофшIэнхэр зэрагъэцэкIагъэм осэшIу фишIыгъ. ЦIыфхэмкIэ гуIэтыпIэхэу, къыщакIухьаным, зыщагъэпсэфыным фытегъэпсыхьэгъэ чIыпIэхэр къоджэ псэупIэхэм адэтынхэ зэрэфаем игугъу къышIыгъ.\nСабыйхэмкIэ «ятIонэрэ унэщт»\nНэужым Пэнэжьыкъуае щашIырэ кIэлэцIыкIу IыгъыпIэу нэбгырэ 240-мэ ателъытагъэм республикэм ипащэ екIолIагъ. Лъэпкъ проектэу «Демография» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэу, шъолъырым имылъкуи хэлъэу проектыр ашIыгъ. 2019 — 2020-рэ илъэсхэм агъэцэкIэнэу щыт. ЗэкIэмкIи ащ сомэ миллиони 169,9-рэ пэIуагъэхьащт, непэрэ мафэм ехъулIэу сомэ миллиони 156-м ехъу агъэфедагъ. Мылъкур федеральнэ ыкIи республикэ бюджетхэм къахэхыгъ. КъатитIоу зэтет псэуалъэр КъумпIыл Мурат къыплъыхьагъ, IофшIэнхэр зынэсыгъэхэр зэригъэлъэгъугъ. Объектыр охътэ кIэкIым къыкIоцI къаухыным фэкIонхэу къыIуагъ, ау псэуалъэм ишIын зэрифэшъуашэу къекIолIэнхэр, ар шапхъэхэм адиштэу шIыгъэныр пшъэрылъ шъхьаIэу зэрэщытхэр республикэм ипащэ игущыIэ къыщыхигъэщыгъ.\n— КIэлэцIыкIу IыгъыпIэу тшIыхэрэри, общественнэ чIыпIэу дгъэкIэжьыхэрэри — зэкIэ къоджэ псэупIэхэм хэхъоныгъэхэр ашIынхэм къыдыхэлъытагъэх. Федеральнэ гупчэм иIэпыIэгъукIэ IофшIэнхэр республикэм щытэгъэцакIэх. Президентым Джэпсалъэу къышIыгъэм къоджэ псэупIэхэм адэсхэм щыIэкIэшIу яIэным тынаIэ тедгъэтыным къыщыкIигъэтхъыгъ. ЦIыфхэм яеплъыкIэхэр къыдэтлъытэзэ мы лъэныкъом хэхъоныгъэхэр ышIынхэм тыфэкIощт, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nНасыпыгъэр ошъогум нэсэу\nСабыибэ зыщыпсэурэ ГутIэмэ яунагъо Адыгеим и ЛIышъхьэ екIолIагъ. Алыйрэ Фатимэрэ унэгъо зэгурыIожь зызэдашIагъэр илъэс 15 хъугъэ. Ахэм сабыитф зэдапIу. Нэхъоир къызэбэкIырэ унагъом хьакIэхэр зэрэщагъэлъапIэрэм ишыхьатэу янэнэжъ республикэм ипащэ къыпэгъокIыгъ. Сарет шIуфэс гущыIэхэр КъумпIыл Мурат къыфигъэзагъэх, Адыгеим зэхъокIыныгъэшIоу ихъухьэрэр щыпсэухэрэм зэрэзэхашIэрэр игущыIэ къыщыхигъэщыгъ. Инасыпыгъэ ошъогум нэсэу къызэрэщыхъурэмкIэ бзылъфыгъэр КъумпIыл Мурат къыдэгощагъ. Сабый бынэу зыхэсым яхъяр инэрылъэгъу, ахэм ягъэхъагъэхэм ащэгушIукIы.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ ГутIэмэ ясабыйхэм гущыIэгъу афэхъугъ. Анахьыжъэу Хьилымэ врач сэнэхьатыр къызIэкIигъэхьан гухэлъ зэриIэмкIэ КъумпIыл Мурат къыдэгощагъ. Апшъэрэ гъэсэныгъэ зызщарагъэгъотырэ учреждениехэм япчъэхэр зэIухыгъэу, шIоигъоныгъэ зиIэ кIэлэеджакIохэм ыкIи ны-тыхэм ахэр къаплъыхьанхэ зэралъэкIыщтыр КъумпIыл Мурат къыIуагъ. Мыщ фэдэ Iофтхьабзэхэм яшIуагъэкIэ сэнэхьатэу къыхахыщтым нахь пэблагъэ зэрэхъущтхэр игущыIэ къыщыхигъэщыгъ. Шъэожъые нахьыкIэу Салбый лъэныкъоу зыздигъэзэщтыр джыри ыгъэнэфагъэгоп. ЗэшитIуми якIасэу самбэм пылъых. Ахэм ауж къикIырэ Камиллэ усэу къыгъэхьазырыгъэр республикэм ипащэ пигъохыгъ.\nГутIэ Алый гъогум епхыгъэу Iоф ешIэ, инженер шъхьаIэу «СМУ-1» зыфиIорэм щэлажьэ. Ишъхьэгъусэу Фатимэ унэгъо хъызмэтым лъэплъэ, сабый-\nхэм япIуныгъэ-гъэсэныгъэ пылъ. Бзылъфыгъэм къызэриIорэмкIэ, анахь шъхьаIэу ылъытэрэр илъфыгъэхэм шIулъэгъуныгъэрэ гукIэгъуныгъэрэ ахэлъэу къэтэджынхэм фагъэсэнхэр, лъытэныгъэ ежьхэм ыкIи къэзыуцухьэхэрэм афыряIэу пIугъэнхэр ары.\n— Пстэуми апшъэр сабыйхэм цIыфыгъэ ахэлъэу, нахьыжъхэм шъхьэкIэфэныгъэ афыряIэу къэтэджынхэр ары. Сабыибэ зэрыс унагъохэр къэралыгъом ылъапсэх, ащ инеущрэ мафэ, ихэхъоныгъэхэр мыщ фэдэ унагъохэр ары, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nПшъэрылъ гъэнэфагъэхэр афишIыгъэх\nТеуцожь районым инароднэ депутатхэм я Совет изэхэсыгъоу КъумпIыл Мурат зыхэлэжьагъэр культурэм и УнакIэу бэмышIэу Пщыкъуйхьаблэ щашIыгъэм щыкIуагъ. Районым ипащэу Хьачмамыкъо Азэмат 2019-рэ илъэсым Iофэу ашIагъэм къытегущыIагъ.\nПредприятие цIыкIу ыкIи гурыти 108-рэ мыщ итых, унэе предприниматель 443-мэ Iоф щашIэ. Бизнес цIыкIум ыкIи гурытым нэбгырэ 1050-рэ хэщагъ. Бизнесым изэхэщэнкIэ районыр хъопсагъоу щытыныр анахьэу мэхьанэ зэратырэ лъэныкъохэм зэращыщыр Хьачмамыкъо Азэмат игущыIэ къыщыхигъэщыгъ.\nДжащ фэдэу Теуцожь районым гъэсэныгъэм, псауныгъэм икъэухъумэн, культурэм алъэныкъокIэ гъэхъагъэхэр ышIыгъэх.\n— Ежь иунэе Iоф къызэIузыхын гухэлъ зиIэхэм IэпыIэгъу тафэхъущт. Ащ епхыгъэу министерствэхэм яспециалистхэр районхэм ащыпсэухэрэм гущыIэгъу афэхъух. Мы лъэныкъомкIэ IэпыIэгъоу къэралыгъом къытырэр цIыфхэм ашIэн фае. Фермерхэм къэралыгъо программэу ателъытагъэм тынаIэ тедгъэтыныр типшъэрылъ. Ащ дакIоу инвестиционнэ площадкэхэр районхэм ащыгъэпсыгъэнхэм чIыпIэ хэбзэ къулыкъухэм Iоф дашIэн фае, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\n2020-рэ илъэсым Теуцожь районым гъэцэкIэжьынэу щашIыщтхэм зэхэсыгъом ягугъу къыщашIыгъ. Пэнэжьыкъуае дэт IэзапIэм гъэцэкIэжьынхэр щыкIонхэу, фельдшер-мамыку IэзэпIи 9 щашIын гухэлъхэр щы-Iэх. Джащ фэдэу псауныгъэм икъэухъумэн фытегъэпсыхьэгъэ оборудованиякIэ зэрагъэгъотыщт.\nФедеральнэ ыкIи республикэ бюджетым къыхэхыгъэ мылъкумкIэ районым ит гурыт еджэпIи 5-мэ оборудованиякIэ аIэкIагъэхьащт. 6-мэ гъэсэныгъэ тедзэ зыщызэрагъэгъотыщт чIыпIэ 390-рэ къащызэIуахыгъ. Лъэпкъ проектэу «Культура» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэу культурэм и Унэу Нэшъукъуае, Къунчыкъохьаблэ адэтхэм гъэцэкIэжьынхэр ащыкIощтых.\nДемографием изытет къытегущыIэзэ ЛIышъхьэм къыIуагъ сабыибэ зиIэхэмрэ унэгъо ныбжьыкIэхэмрэ ателъытагъэу щыIэ къэралыгъо IэпыIэгъу пстэури районым щыпхыращыным имэхьанэ зэрэиныр.\nЦIыфхэу закъыфэзыгъазэхэрэм яIофыгъохэм язэхэфыни гъэлъэшыгъэу пылъынхэ зэрэфаеми район пащэм анахьэу ынаIэ КъумпIыл Мурат тырыригъэдзагъ. Ар зэрэзэшIуахырэм джащ фэдэу прокуратурэри лъыплъэнэу щыт.\n— Общественнэ егъэблэгъапIэхэмкIи, интернет-приемнэмкIи, социальнэ хъытыухэмкIи цIыфхэм зыкъысфагъазэ ыкIи гумэкIыгъохэу яIэхэм ялъытыгъэу районхэм зэкIэми лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ Iоф зэрашIэрэм, ахэм ащыпсэухэрэр зыгъэгумэкIыхэрэр чIыпIэхэм зэращызэшIуахырэ шIыкIэм зэфэхьысыжьхэр афэсшIынхэ сэлъэкIы. Къыхэзгъэщынэу сыфай, упчIэхэм ащыщыбэр муниципальнэ псэупIэхэм ащызэшIуахышъунхэу щытых. ЦIыфхэм зыкъызэрэшъуфагъазэрэ Iофыгъохэм нахь шъунаIэ атежъугъэтынэу сышъолъэIу», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nПщыкъуйхьаблэ дэс нахьыжъхэм ЛIышъхьэм рэзэныгъэ гущыIэхэр къыпагъохыгъэх. Культурэм и Унэ ишIын, лъэсрыкIо гъогухэм ягъэцэкIэжьын, нэ-\nмыкI лъэныкъохэу зэхъокIыныгъэшIухэр зыщыкIуагъэхэм ягугъу къашIыгъ.\nНэужым сабый ибэхэм ыкIи зянэ-зятэ зимыIэжьхэм псэупIэу афащэфыгъэхэм яIункIыбзэхэр КъумпIыл Мурат аритыжьыгъэх. Снежана Михайленкэм, Дыхъу Даринэ, НэмытIэкъо Рэмэзан унэ IункIыбзэхэр республикэм ипащэ аритыжьыгъэх. Мыгъэ мыщ фэдэ унэхэр джыри нэбгыри 8-мэ зэраратыщтыр зэхэсыгъом къыщыхагъэщыгъ.\n— Непэ псэупIэ зиIэ хъугъэхэр ныбжьыкIэх, республикэм инеущырэ мафэ лъагъэкIотэщт. Ахэм IэпыIэгъу тафэхъуныр пстэуми типшъэрылъ, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат. — ТапэкIи мы IофшIэныр лъыдгъэкIотэщт, чэзыум хэт пстэуми ящыкIэ-\nгъэ фэтэрхэр яIэнхэм тынаIэ тедгъэтыщт.\nПредыдущая ШIушIэ IофшIэным фэгъэзагъэх\nСледущая В Адыгее отроют три новых детских сада


Зэныбджэгъухэм «Налмэсыр» язэхэщакIу — Адыгэ макъ\nЗэныбджэгъухэм «Налмэсыр» язэхэщакIу\nИлъэсыкIэм фэгъэхьыгъэ пчыхьэзэхахьэхэр Мыекъуапэ щэкIох.\nАдыгэ Республикэм и Къэралыгъо академическэ лъэпкъ къэшъокIо ансамблэу «Налмэсым» зэныбджэгъухэр зэIугъэкIэгъэнхэм пае шIушIэ концерт къытыгъ.\n«Налмэсым» шэнышIу зэрэфэхъугъэу, ИлъэсыкIэм ехъулIэу зэхахьэм къыригъэблэгъагъэх медицинэм, гъэсэныгъэм, культурэм, спортым, нэмыкIхэм яIофышIэхэр. Илъэсэу дгъэкIотэжьырэм чанэу щылэжьагъэхэр, цIыфхэм шIу афэзышIагъэхэр, ясэнэхьат агъэлъапIэзэ щыIэныгъэм лъэуж дахэ къыщызыгъэнагъэхэр зэIуагъэкIагъэх.\nКъалэхэм, районхэм яадминистрациехэм культурэмкIэ ягъэIорышIапIэхэм якъулыкъушIэхэр, культурэм иунэхэм япащэхэр, фэшъхьафхэри бэ хъухэу зэныбджэгъухэм язэхахьэ къэкIуагъэх.\nИлъэс зэфэшъхьафхэм «Налмэсым» хэтыгъэхэр нэплъэгъум итых. Къулэ Мыхьамэт, ГъукIэлI Марин, Шъхьаплъэкъо Тэмар, НэмытIэкъо Рим, Барцо Хьазрэт, КIэмэщ Заурбый, Хьасинэ Нурбый, Жъудэ Пщымаф, ШхончыбэшIэ Мурат, фэшъхьафхэри шIушIэ Iофтхьабзэм зэхищагъэх.\n— Концерт къодыеп тызыхэлажьэрэр, — къытиIуагъ Урысыем изаслуженнэ артистэу, Адыгэ Республикэм инароднэ артистэу, Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо филармоние ипащэу Къулэ Мыхьамэт. —ШIукIэ зыцIэ къыраIохэу, Адыгэ Республикэм щытхъур къыфэзыхьыхэу зэхахьэм щытлъэгъугъэхэм тигуапэу гущыIэгъу тафэхъугъ. Илъэсыбэрэ «Налмэсым» сыкъыщышъуагъ. Ныбджэгъу шIагъохэр искусствэм щысиIэхэ зэрэхъугъэм сырэгушхо.\nАдыгэ Республикэм и Лъэпкъ театрэу Цэй Ибрахьимэ ыцIэ зыхьырэм иартистхэри шIушIэ зэхахьэм щытлъэгъугъэх. ГукъэкIыжьэу яIэр макIэп. Студентхэр, къэшъокIо ансамблэхэм ахэтхэр «Налмэсым» ишIушIэ концерт дэгуIэх. Тиартистхэм якъашъохэм яплъыхэ ашIоигъу.\nПчыхьэзэхахьэр Адыгэ Республикэм изаслуженнэ артисткэу АфэшIэгъо Фаинэ зэрищагъ. «Налмэсым» июбилей ехьылIэгъэ концерти 4 егъэхьазыры — ахэр зэфэшъхьафых. ЯтIонэрэ къэшIыгъом хэхьэрэ концертыр ары «Налмэсым» зэныбджэгъухэм къафигъэлъэгъуагъэр.\nОркестрэм гум иорэд хъугъэ мэкъамэхэр ыгъэжъынчыгъэх. «Адыгэ уджхэр», пэсэрэ къашъоу «Ислъамыер», «ШIуфэс къашъор», фэшъхьаф лъэпкъ къашъохэр артистхэм къашIыгъэх. Артистхэр зэрэуджыхэрэм дакIоу, адыгэ шэн-хабзэхэр, адыгэ шъуашэм идэхагъэ концертым къыщагъэлъэгъуагъэх.\nУрысыем изаслуженнэ артистэу, Адыгэ Республикэм инароднэ артистэу Бэгъ Сэид «Налмэсым» икъашъохэр дунаим зэрэщашIэхэрэр, адыгэ лъэпкъым икультурэ бай дэдэу зэрэщытыр зэныбджэгъухэм япчыхьэзэхахьэ къыщиIотагъ.\n— Мэфэ заулэкIэ узэкIэIэбэжьмэ, «Налмэсыр» ткъош Къэбэртэе Республикэм щыIагъ. Программэхэр зэфэшъхьафхэу концертитIу Налщык къыщитыгъ. Пчыхьэзэхахьэхэм ансамблэ цIэрыIоу «Кабардинкэм» иартистхэр, искусствэр зышIогъэшIэгъонхэр ягуапэу яплъыгъэх. Дунаим щызэлъашIэрэ «Налмэсым» Адыгэ Республикэм икультурэ лъагэу еIэты, ансамблэм тырэгушхо, — къытиIуагъ Бэгъ Сэид.\nШIушIэ зэхахьэм икIэух «Налмэсым» ихудожественнэ пащэу, ансамблэм ибалетмейстер шъхьаIэу, Урысыем, Абхъазым, Пшызэ язаслуженнэ артистэу, Адыгэ Республикэм инароднэ артистэу Хъоджэе Аслъан къыщиIуагъэм бэмэ таригъэгупшысагъ.\n— Адыгэ лъэпкъым «Налмэсыр» ыгу, — къыIуагъ Хъоджэе Аслъан. — «Налмэсым» дунаим тет адыгэхэр еугъоих, зэIуегъакIэх. 2022-рэ илъэсым мэзаем иапэрэ мафэхэм «Налмэсым» июбилей фэгъэхьыгъэ я 3 — 4-рэ концертхэр къытыщтых. Концерт пэпчъ программэхэр зэфэшъхьафыщтых. Тигуапэу зэхахьэхэм шъукъятэгъэблагъэ.\n«Налмэсыр» илъэс 85-рэ хъугъэ. Ансамблэм иконцертхэм урысхэр, адыгэхэр, къэндзалхэр, нэмыкIхэр ащызэIокIэх. Лъэпкъхэр зэфэзыщэрэ «Налмэсэу» тимамыр щыIакIэ нахь дахэ зышIырэм имурадхэр къыдэхъунхэу фэтэIо!\nПредыдущая Спортым илIыхъужъхэм тафэгушIо\nСледущая «ЕгъашIэми сызэрэщымытэу зысшIыгъэп»


СурэтышIэу Къат Теуцожь иIэшIагъэхэр мы мазэм Тыркуем къыщигъэлъэгъощт »\nМэлылъфэгъум и 17-м Къат Теуцожь къалэу Анкъара кIощт, IофшIэгъэ 50 зыдищэщт. Нэужым Истамбыли дэхьащт. МэфипшIым ащ щыкIощт къэгъэлъэгъонхэм язэхэщэн Тыркуем щылэжьэрэ «Адыгэ Хасэм» ыпшъэ релъхажьы. Мы къэбарым ежь сурэтышIэр Адыгэ Республикэу илIышъхьэу ТхьакIущынэ Аслан зыIуигъакIи щытегущыIагъ.\nКъат Теуцожь журналистмэ зэрариIуагъэмкIэ, бэшIагъэ Тыркуем щыпсэурэ адыгэмэ исурэтхэр ахищэнэу зыфэягъэр – алъэгъурэм къыраIуалIэрэр зэхихынэуи, джэуапэхэр къыкIэупчIэхэрэмэ аритыжьынэуи. Ащ ыпэкIэ джащ фэдэу Урусыем ичIыпIэ зэфэшъхьафхэм, IэкIыб къэралыгъохэми – Шам, Иорданием, Къурджым (Грузием), Болгарием, Венгрием икъэгъэлъэгъонхэр ащыкIогъагъэх.\nПрезидентыр кIонымкIэ нэмыкI къиныгъо горэхэр щыIэмэ ыIуи сурэтышIэм еупчIыгъ. ИщыкIэгъэ IэпэIэгъу зэрэригъэгъотыщтыр къыкIигъэтхъыгъ. Къэгъэлъэгъонхэр Адыгеим зызщызэхэпщэн плъэкIыщт гупчэ къыIухыгъэн зэрэфаем зэIукIэм щытегущыIагъэх. КIэухым Къат Теуцожь иIофышIагъэмэ ащыщ лIышъхьэм ритыгъ.\nОпубликовал administrator, 13-04-2011, 22:41. Просмотров: 1772\n– Адыгеим и Теуцожь район «Кавказыр зэдытиун» зыфиIорэ фестивалыр щыкIуагъ\n– Абхазием ипрезидентэу Сергей Багапш Тыркуем кIуагъэ


«Зы шъхьаныгъупчъэ» шIыкIэм тетэу — Адыгэ макъ\n«Зы шъхьаныгъупчъэ» шIыкIэм тетэу\nРедактор 29.04.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nБлэкIыгъэ илъэсым зэпахырэ узэу дунаир зэлъызыкIугъэр къызежьэм ащ къиныгъоу къыздихьыхэрэр цIыфхэм зэпычыгъошIу афэхъунхэм фэшI ахъщэ тынхэр кIэлэцIыкIу зэрыс унагъохэм къафатIупщыгъэх. Ащ фэдэу зэтыгъо ахъщэ IэпыIэгъур зыфэкIуагъэхэм кIэлэцIыкIоу арысыр миллион 28-рэ фэдиз мэхъу. УФ-м и Президентэу Владимир Путиным Джэпсалъэу мэлылъфэгъум и 21-м къышIыгъэм ащ игугъу къыщишIыгъ.\nАщ фэдэ ахъщэ тынхэр гъэпсыгъэнхэм пае, нахьыпэкIэ ны-тыхэм тхылъхэр къаугъоинхэшъ, зищыкIэгъэ учреждением ратын фаеу щытыгъ. Анахь псынкIэ хъущтыгъэр МФЦ-м зыфагъэзэныр ары, ау ащи Iоф гъэнэфагъэхэр къыпыкIыщтыгъэх. Арэу щытми, коронавирусыкIэм зызэриушъомбгъурэм ыпкъ къикIыкIэ гъунэпкъэ гъэнэфагъэхэр зиIэ режимым къэралыгъор зытехьэм, пэIудзыгъэ шIыкIэм тетэу зэтыгъо ахъщэ тыныр агъэпсынэу амал къаратыгъ. Тхылъхэр амыгъэхьазырхэу, уахъти кIуачIи атырамыгъэкIуадэу къэралыгъо фэIо-фашIэхэм япортал къызфагъэфедэзэ лъэIу тхылъхэр атыгъэх, зыдэщысхэм зэрэщысхэу афагъэпсыхи, ахъщэр къафатIупщыгъ.\nПрезидентым УФ-м и Правительствэ, шъолъырхэм япащэхэм закъыфигъазэзэ, ар джы хабзэ ашIынэу къариIуагъ. 2022-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу цIыфхэм къамычъыхьэу, тхылъхэр къамыугъоихэу, «зы шъхьаныгъупчъэ» шIыкIэкIэ федеральнэ пособиехэр, пенсиехэр, социальнэ ахъ- щэ тынхэр, нэмыкI фэIо-фашIэхэр зэкIэ агъэпсынхэ алъэкIыщт.\n— Илъэсищ благъэм къэралыгъо ыкIи муниципальнэ фэIо-фашIэхэм янахьыбэр пэIудзыгъэ шIыкIэм тетэу, ежьхэмкIэ нахь зыщыIэрыфэгъу уахътэм цIыфхэм агъэпсынхэшъ къызIэкIагъэхьанхэ амал яIэн фае, — къыIуагъ Владимир Путиным.\nПредыдущая МэфэкIхэм пенсиехэр къызэратыщтхэр\nСледущая В Майкопе активисты «Единой России» поздравили сотрудников скорой медицинской помощи с профессиональным праздником


ЩыIэкIакIэм диштэрэ цIыфыр зэхагъэуцуагъ — Адыгэ макъ\nЩыIэкIакIэм диштэрэ цIыфыр зэхагъэуцуагъ\nСэнаущыгъэ зыхэлъ кIалэхэм IэпыIэгъу афэхъугъэнымкIэ шъолъыр гупчэу «Полярис-Адыгея» зыфиIорэмрэ Адыгэ къэралыгъо университетым и Дунэе гъэсэныгъэ-ушэтын гупчэмрэ зэгъусэхэу инджылызыбзэм фэгъэхьыгъэ курсхэу зэхащагъэхэр ыкIэм фэкIуагъэх.\nГупчэм иIофышIэхэу, магистрантхэу, IэкIыб къэралыгъуабзэхэр зыщызэрагъашIэрэ факультетым истудентхэу Ольга Папироваямрэ Оз Самметрэ Iофтхьабзэр зэращагъ.\n— ТапэкIэ щыIэщт цIыфыр зыфэдэщтыр къаугупшысынэу ныбжьыкIэхэм пшъэрылъ яIагъ. Ащ ямышIыкIэ нэшанэхэр халъхьан, нэужым инстаграм-маскэ зэхагъэуцон ыкIи ар инджылызыбзэкIэ къаIотэнэу щытыгъ, — къыIуагъ АКъУ-м инджылызыбзэ филологием икафедрэ ипащэу Сусана Макеровам. — Пшъэрылъыр — лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ ныбжьыкIэхэм хэхъоныгъэхэр ашIынхэр. СишIошIкIэ, непэ инджылызыбзэр умышIэу ар зэрифэшъуашэу къыздэбгъэхъун плъэкIыщтэп. Бзэр зыIулъым тапэкIэ гъэхъагъэу ышIын ылъэкIыщтыр нахьыб. Мы лъэныкъом тынаIэ лъэшэу тет.\nПроектнэ IофшIэнэу рагъэкIокIыгъэм изэфэхьысыжьхэр мы мафэм къэнэфагъэх. Анахь интерактивнэ маскэ дэгъур зэхэзыгъэуцуагъэхэм модэм и Лабораториеу «SuzieM» зыфиIорэм интерактивнэ футболкэхэр аратыгъэх.\nПредыдущая ЦIыфыбэмэ къызфагъэфедэ\nСледущая ИлъэсымкIэ апэрэ зэхэсыгъу


ИлъэсымкIэ апэрэ зэхэсыгъу — Адыгэ макъ\nИлъэсымкIэ апэрэ зэхэсыгъу\nРедактор 17.02.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nТыгъуасэ АР-м и Къэралыгъо Совет — Хасэм я LIX-рэ зэхэсыгъоу иIагъэр 2021-рэ илъэсэу тызыхэхьагъэмкIэ апэрагъ. АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат ащ хэлэжьагъ. Парламентым и Тхьаматэу Владимир Нарожнэм зэрищагъ.\nПстэумэ апэу АР-м хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ и Министерствэ блэкIыгъэ 2020-рэ илъэсым Iофэу ышIагъэр ащ ипащэ иIэнатIэ зыгъэцакIэгорэ БрантIэ Мурадинэ къызэфихьысыжьыгъ. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, илъэсым къыкIоцI бзэджэшIэгъэ 423-рэ республикэм щызэрахьагъэу агъэунэфыгъ. 2019-рэ илъэсым егъэпшагъэмэ, процент 12,4-кIэ ар нахь макI. Джащ фэдэу бзэджэшIэгъэ хьылъэхэм япчъагъи проценти 9 къыщыкIагъ. Урысыемрэ Къыблэ Федеральнэ шъолъырымрэ ягъэпшагъэмэ, фэдэ 1,5-кIэ нахь макIэу бзэджэшIагъэхэр Адыгеим щызэрахьагъэх. Ахэм якъычIэгъэщынкIи республикэр апэрэхэм ащыщ.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ доклад ужым гущыIэр зештэми АР-м и МВД иIофшIэн осэ ин къыфишIыгъ. БлэкIыгъэ илъэсым зэпахырэ узэу дунаир зэлъызыкIугъэм къиныгъуабэ къыфихьыгъэ нахь мышIэми, анахьыбэу шIуагъэ къытэу зиIофшIэн зэхэзыщагъэхэм мыр ащыщэу ылъытагъ, министрэм иIэнатIэ зыгъэцакIэгорэ БрантIэ Мурадини, зэкIэ полицием исатыр хэтхэми лъэшэу зэрафэразэм къыкIигъэтхъыгъ.\nНэужым депутатхэр лъэныкъо зэфэшъхьафыбэхэм афэгъэхьыгъэ хэбзэгъэуцугъэхэм, законопроектхэм атегущыIагъэх, аштагъэх. ПстэумкIи 60 повесткэм щыгъэнэфэгъагъ.\n2021-рэ илъэс бюджетым ыкIи 2022 — 2023-рэ илъэсхэмкIэ агъэнэфагъэхэм афэгъэхьыгъэ республикэ хэбзэгъэуцугъэм зэхъокIыныгъэхэр фашIыгъэх. 2021-рэ илъэсым хахъоу фэхъущтыр сомэ миллиони 100-кIэ нахьыбэ шIыгъэнэу ащ къыщеIо, ар зытырагощэщтхэри, хъарджхэм зэхъокIыныгъэу афэхъущтхэри щыгъэнэфагъэх.\nАР-м ихэбзэгъэуцугъэу чIыпIэ зыгъэIорышIэжьыпIэхэм афэгъэхьыгъэм зэхъокIыныгъэу фашIыгъэхэр ешъуагъэхэм, наркотик е нэмыкIэу цIыфым ышъхьэ зэIэзгъахьэхэрэр зыгъэфедагъэхэм IэпыIэгъу ятыгъэныр ары зыфэгъэхьыгъэр. Нахь къызэрыкIоу къэпIон зыхъукIэ, «вытрезвителькIэ» заджэщтыгъэхэ учреждениеу нахьыпэкIэ щыIэщтыгъэхэр къызэIухыжьыгъэнхэр ары зигугъу къыщишIырэр.\nАщ фэгъэхьыгъэ федеральнэ закон УФ-м и Къэралыгъо Думэ икIыгъэ илъэсым итыгъэгъэзэ мазэ ыштагъ. Ащ къыщыдэлъытагъэу джы республикэ хэбзэгъэуцугъэр Парламентым идепутатхэм аштагъ.\nХэбзэIахьхэр патентнэ шIыкIэм тетэу тыгъэнхэм фэгъэхьыгъэ республикэ законым зэхъокIыныгъэу фашIыгъэхэм унэе предприниматель Iофэу патентыр къызытефэхэрэм яспискэу зызэрагъэушъомбгъугъэр щыгъэнэфагъ. НахьыпэкIэ къызтефэщтыгъэхэм апае шапхъэу щыIагъэхэми зэхъокIыныгъэхэр афашIыгъэх.\nЦIыфыбэ зыхэлажьэрэ публичнэ Iофтхьабзэхэм язэхэщэн фэгъэхьыгъэ закоными зэхъокIыныгъэхэр фэшIыгъэнхэм тегущыIагъэх. УФ-м и Конституционнэ Хьыкум иунашъоу ар щыт.\nАдыгеим и Парламентым идепутатхэм УФ-м и Федеральнэ ЗэIукIэ ФедерациемкIэ и Совет и Тхьаматэу Валентина Матвиенкэм ыкIи УФ-м и Къэралыгъо Думэ и Тхьаматэу Вячеслав Володиным афэгъэзэгъэ джэпсалъэ агъэхьазырыгъэу, ащ тегущыIэхи, игъоу зэдаштагъ. Зынэхэм амылъэгъухэрэм къэралыгъо ыкIи муниципальнэ фэIо-фашIэу ящыкIагъэхэр къызIэкIагъэхьанхэм пае тхылъ горэм кIэтхэнхэ зыхъукIэ, «факсимильнэ» зыфаIорэ шIыкIэм тетэу аIапэ кIадзэнэу амал ятыгъэным ар фэгъэхьыгъ.\nДжащ фэдэу къэлэгъэпсыным, инвестиционнэ Iофхэм, машIор щынэгъончъэным, физическэ культурэмрэ спортымрэ, социальнэ псэупIэ фондым, нэмыкIхэм афэгъэхьыгъэ хэбзэгъэуцугъэхэм зэхъокIыныгъэхэр афашIыгъэх, хэбзэгъэуцун ыкIи лъыплъэн Iофэу республикэ Парламентым зэшIуихыщтым иплани аштагъ.\nПстэумэ ауж АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат депутатхэм закъыфигъэзагъ. УФ-м и Правительствэ ипащэу Михаил Мишустиныр мэзаем и 8-м Адыгеим къызэрэкIогъагъэм, Iофыгъо шъхьаIэу зигугъу ашIыгъэхэм, рахъухьагъэхэм ар къатегущыIагъ.\nБлэкIыгъэ 2020-рэ илъэсыр кIэкIэу къызэфихьысыжьызэ, лъэпкъ проектхэм, къэралыгъо программэхэм, Адыгеим хэхъоныгъэхэр егъэшIыгъэнхэм фытегъэпсыхьэгъэ хэушъхьафыкIыгъэ программэм къадыхэлъытагъэхэмкIэ пшъэрылъэу яIагъэхэр зэкIэри гъэцэкIагъэ зэрэхъугъэхэм къыкIигъэтхъыгъ.\n— Зэпахырэ узэу дунаир зэлъызыкIугъэм зызэриушъомбгъурэм къиныгъуабэ къыздихьыгъэ нахь мышIэми, ащ пэшIуекIорэ IофшIэнхэм адакIоу пшъэрылъ пстэури пхырытщыгъ. Джы мары, коронавирусыр къызэуалIэхэрэм япчъагъэ нахь макIэ хъугъэ, зыпкъитыныгъэ щыI, сымэджэщхэр нахьыпэкIэ Iоф зэрашIэщтыгъэм техьажьых. Арышъ, гъунапкъэхэр игъорыгъоу тетхыжьынхэ тыгу хэлъ, экономикэр зыпкъ игъэуцожьыгъэным тыпылъын фае, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nБлэкIыгъэ тхьамафэм Кощхьэблэ районым зэрэщыIагъэми ЛIышъхьэм игугъу къышIыгъ, псэолъакIэхэр зэрашIыгъэхэр, ахэм язытет зэрэзэригъэлъэгъугъэр къыIотагъ. Мыщ дэжьым ащ фэдэ объектыкIабэ республикэм зэрэщагъэуцугъэр е зэрагъэкIэжьыгъэр, зэшIохыгъэ хъугъэр зэрэмымакIэр къыщыхигъэщыгъ, ау джыри щыкIагъэхэр мы райоными, нэмыкI чIыпIэхэми зэряIэхэм анаIэ тыраригъэдзагъ. Ахэм ащыщыбэхэр муниципальнэ образованиехэм акIуачIэкIэ дэбгъэзыжьын плъэкIынхэу зэрилъытэрэм, депутатхэри ягъусэхэу, зэдеIэжьхэзэ Iоф зэдашIэныр шIокI зимыIэ Iофэу зэрэщытым республикэм ипащэ къыкIигъэтхъыгъ.\nПредыдущая ЩыIэкIакIэм диштэрэ цIыфыр зэхагъэуцуагъ\nСледущая ПэIудзыгъэ егъэджэн шIыкIэм техьагъэх


Зэшыхэм фэдэу псэугъэх — Адыгэ макъ\nЗэшыхэм фэдэу псэугъэх\nНыбджэгъуныгъэ-шъэогъуныгъэу илъэс 60-рэ хъулъфыгъиплIыр зэзыпхыгъэр ахэмкIэ насыпыгъэу ыкIи байныгъэу алъытагъ.\nТэ тилъэхъан шъэогъуныгъэ шъыпкъэ зэфызиIэхэ цIыфхэр щымыIэжьхэу зыIохэрэр макIэп. Арэу щытми цыхьэ зэфашIэу, ягумэкIи ягушIуагъуи зэдэзыгощэу, тхьамыкIагъо къызфыкъокIырэм ыдэжь иIахьылхэм апэу нэсыхэрэр къытхэтых, тэлъэгъух.\n1952-рэ илъэсым Кобж Батырбый, Шъхьэлэхъо Хъалид, Рыков Геннадий аIоу Мыекъуапэ дэт мэз техникумым чIэхьэгъагъэх. Общежитиеми зы унэ щызэдифэгъагъэх, еджэныр зэдырагъэжьагъ, зэгъусагъэх, зэфэсакъыжьыщтыгъэх. Джащ фэдэу унэм къызыкIожьыхэкIи яIэр зэфэдэу зэдагощыщтыгъ ыкIи зэдашхыщтыгъ. ИлъэситIу тешIагъэу Хьагъур Казбеки техникумым къычIэфэгъагъ.\nПлIыри чIыпIэ зэфэшъхьафхэм къарыкIыгъагъэх, Геннадий Армавир щыщыгъ, Хъалидэ къэлэжъым къикIыгъагъ, Батырбый — ШэхэкIэй цIыкIур, Каз-\nбек мыекъуапэ зыщыпсэущтыгъэхэр. КIалэхэр ятеплъэкIи, яшэнхэмкIи, язекIокIэ-шIыкIэхэмкIи зэфэдагъэхэп, ау плIыми язэфыщытыкIэхэм уяхъопсэнэу щытыгъ.\nЕджэныр къызаухым специалист ныбжьыкIэхэр зэбгырыкIыжьыгъагъэхэми, тыдэ Iоф щашIагъэми анаIэ зэтетыгъ, зэщыгъупшагъэхэп, язэIукIэни зэпагъэугъэп.\nБатырбыйрэ Хъалидэрэ илъэсыбэрэ Тыгъэмыпс Iоф щашIагъ. Мэз хъызмэтым щылэжьагъэх, ясэнэхьат агъэлъэпIагъ, ежьхэм яIофшIакIи уасэ къыфашIыгъ. Нэужым Шъхьэлэхъо Хъалидэ Ленинград дэт лесотехническэ академиер къыухыгъ, кандидатскэ диссертацие ытхыгъ, Лоо мэз хъызмэтэу ушэтын-къэгъэлъэгъонхэр зыщашIыхэрэм иапэрэ директорыгъ. Мы лъэхъаным ащ итхыгъэхэр Шъачэ къыщыдэкIхэрэ гъэзетхэм къарагъахьэх, хы ШIуцIэ Iушъом щыIэхэ мэз байхэмрэ чIыопсым изытетрэ якъэухъумэнкIэ Iофыгъоу къэтэджыхэрэм афэгъэхьыгъэ тхылъ къыдигъэкIыгъ.\nРыков Геннадий илъэс заулэрэ ПсышIуапэ имэзхэм ащылэжьагъ, нэужым лесотехническэ институтыр Воронеж къыщиухыгъ. Армавир къыгъэзэжьи, IофшIэныр ригъэжьагъэу Краснодар ащэжьыгъ, краим мэзхэмкIэ игъэIорышIапIэ щылажьэзэ ошIэ-дэмышIэу Москва щыпсэунэу зигъэзэжьыгъагъ. Исэнэхьати зэблихъугъ, дипломатическэ Iофыгъохэм илъэс 37-рэ апылъыгъ. IэкIыб къэралыгъохэу Пакистан, Индием, Иран, Афганистан ащыIагъ.\nХьагъур Казбеки Краснодар зыщыпсэугъэр. Зэригъэгъотыгъэ сэнэхьатымкIэ Iоф ышIэнэу хъугъэп, къалэм ия 1683-рэ автоколоннэ ипащэ игуадзэу щытыгъ.\nЗэшъэогъуиплIыми илъэс 70-р къызэранэкIыгъ. Унагъохэр яIэх, сабыйхэр, пхъорэлъф-къорылъфыхэр апIугъэх, агъэсагъэх, рагъэджагъэх. Илъэс 50-м ехъурэ зэIукIэхэзэ къызщыхъугъэхэ мафэхэм язакъоп хагъэунэфыкIыгъэр ныбджэгъу хьалэл зэрэзэфэхъугъэхэри, зэшыхэм афэдэу шъыпкъэныгъэ зэрэзэфыряIэри ары.\nКазбек, Геннадий, Хъалидэ ыкIи Батырбый илъэс 60 хъугъэ зызэшъэогъухэр! Аныбжьыхэр зэрэхэкIотагъэми емылъытыгъэу япсэупIэхэри зэпэчыжьэхэми, Iофыгъохэр яIэхэми зэIукIэнхэу уахътэ къыхагъэкIыщтыгъ, гукъэкIыжь чыжьэхэр ягушIуагъохэу яныбжьыкIэгъу зыфагъэзэжьыщтыгъ.\n— Ныбджэгъуныгъэу тазыфагу илъыр тэ зэрэдгъэлъапIэрэм фэдэу тиунагъохэми, тисабыйхэми, тиIахьылхэми агъэлъапIэ, — еIо Рыков Геннадий. — ЦIыф къызэрыкIоу, тызэдеIэжьэу, тигушIуагъуи тикъини зэдэдгощэу тызэрэщыIэм сыдигъуи тырыгушхозэ къэтхьыгъ.\n— Сэ сишъэогъухэм апае сымышIэн щыIэп, — ыгу илъы шъыпкъэр къыIуагъ Казбеки. «КIалэхэр» ыIозэ ахэм бэрэ яджэщтыгъ. — КъыхэкIыщтыгъ ахэм ягущыIэ зафэ, яIэпыIэгъу охътэ къинэу сызэрыфагъэм сыкъыращыжьэу. КIалэхэм сэ бэшIагъэ сшым фэдэу сызяплъырэр. Ныбджэгъу тызэфэхъугъахэу тыкъэхъугъэм фэд. Ащ фэдэ зэфыщытыкIэхэр зымыуасэ щыIэп.\nЗэшъэогъухэр зыщызэIукIэгъэгъэхэ 1952-рэ илъэс чыжьэм кIэлиплIыми Iогъэ пытэ зэдашIыгъагъ зэшым фэдэу зэрэлъэгъунхэу, зэхэтхэу сурэт зытырарагъэхыгъагъ. Илъэс 55-рэ текIыгъэу, 2007-рэ илъэсым джыри зы сурэт Тыгъэмыпсэ ащатырахыгъэу яI. Ащыгъум ахэм языгъэпсэфыгъо уахътэ (пенсиер) къэсыгъэхагъ. Зэныбджэгъу-зэшыхэм ятIонэрэу гущыIэ атыгъагъ къызэкIэлъыкIощт юбилейхэр яунагъохэри якIалэхэри, якъорылъф-пхъорэлъфхэри ягъусэхэу зэдыхагъэунэфыкIынхэу.\nГъашIэм узфэе пстэури къыбдигъэхъурэп. Илъэс заулэкIэ узэкIэIэбэжьмэ, апэу игъонэмысэу зидунай зыхъожьыгъэр Рыков Геннадий. Джащ фэдэу, ошIэ-дэмышIэу Хьагъур Казбекрэ Кобж Батырбыйрэ зэлъыкIожьыгъэх. Зэныбджэгъухэм ащыщэу къэнэгъэ Шъхьэлэхъо Хъалидэ Шъачэ щэпсэу. Янэ къылъфыгъэхэм афэдэу къыпэблагъэхэ хъугъэхэм гущыIэу аритыгъагъэм фэшъыпкъ. ШъхьакIэфэ ин зыфишIырэ, шIу ылъэгъущтыгъэ кIалэхэм яшIэжь зы мафи ыгъэкIуасэрэп.\nПредыдущая КIэлэцIыкIу зэхэт купхэм язещэн ауплъэкIугъ\nСледущая Илъэсым ианахь библиотекарь дэгъур


Къашъор щыIэныгъэм къыщэгущыIэ | Адыгэ Макъ\nКъашъор щыIэныгъэм къыщэгущыIэ\nКъэбэртэе-Бэлъкъарым и Къэралыгъо академическэ къэшъокIо ансамблэу «Кабардинкэм» ипчыхьэзэхахьэ Мыекъуапэ гъэшIэгъонэу щыкIуагъ.\nКъош республикэм иансамблэ шэнышIу зэрэфэхъугъэу, илъэс къэс иконцертхэр Адыгеим икъэлэ шъхьаIэ игъэкIотыгъэу щызэхащэх. Зэлъэпкъэгъухэм якъашъохэм уяплъы зыхъукIэ, гукIэ зэгъэпшэнхэр ошIых. ГущыIэм пае, Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо академическэ ансамблэу «Налмэсымрэ» «Кабардинкэмрэ» къашъохэу «ЗэфакIу», «Ислъамый», «Псыхъом дэжь», нэмыкIхэри къашIых.\nАнсамблэхэр зэрэзэфэшъхьафхэм фэдэу къашъохэри зэтекIых. «Ислъамыер» «Налмэсым» къызэриухыжьырэр «Кабардинкэм» зэришIырэм фэдэп. Арышъ, концертым уеплъызэ, лъэпкъ искусствэр зэрэбаир, фольклорым джыри къыхэпхынэу хэлъыр зэрэбэр пчыхьэзэхахьэм къыхэщы.\nПэсэрэ къашъоу хъулъфыгъэхэр зэфилъыгъэхэу Iашэр къызаштэм, бзылъфыгъэр азыфагу ихьи, шъхьэтехъор захедзэм, кIуачIэкIэ зэпэуцугъэхэр нэплъэгъукIэ зэгурыIуагъэх, Iашэр щагъэзыезэ акъылыр зэкIэми апшъэ зэрашIырэм щыIэныгъэм нахь куоу ухещэ, уегъэгупшысэ. ШIу плъэгъугъэ пшъашъэм о укъызэрэхимыхыгъэм фэшI узэоныр щыIэныгъэм диштэрэп.\nДунэе классикэм къыхэхыгъэ тхыгъэм щыщ едзыгъоу Бэлэ ищыIакIэ ехьылIагъэри уеплъынкIэ дахэ, ау гумэкIыгъор къызыдехьы. Хъулъфыгъэхэр шIулъэгъум ыбзэкIэ зэдэгущыIэхэрэп. Пшъашъэр бырсырым хэфэ, Iашэм екIодылIэ… Гъэретышхо зиIэ хъулъфыгъэм зызэтыриIэжэн ымылъэкIэу ынэхэр нэпсым къегъэушынэх.\nДахэу къашIырэ зэфэкIо къашъом къыIуатэрэм уегъэгъуазэ. Цыехэр ашъохэмкIэ зэфэшъхьафых, лъэгъупхъэх. Пшъашъэхэм саер «къагъэгущыIэу» тэлъытэ.\nФыжьышъохэр нахь къякIу. Пчэгум нэфынэу щыплъэгъурэм шъуашэм идэхагъи нахьышIоу къыщэлъагъо. Пшъэшъэ къэшъуакIор нэгушIоу, пкъыр ищыгъэу лъэпкъ искусствэр къызэIуехы. ГущыIэкIэ къыпфэмыIорэр къашъом къыщыпIотэн зэрэплъэкIырэм уегъэгушхо, уиIэпэIэсэныгъэ хэогъахъо.\nКавказым щыпсэурэ лъэпкъхэм ямэкъамэхэр шъонтырпаохэм агъэжъынчых. Къушъхьэ лъагэм утетэу къыпщагъэхъу, псыхъо чъэрым уинэплъэгъу фэогъазэ. Артистхэм сэнаущыгъэ ин ахэлъ, шъонтырыпхэр агъэчэрэгъух, макъэм узыIэпещэ.\nПэсэрэ лъэпкъ шIэжь орэдхэр зэхахьэм щыIугъэх. МэщбэшIэ Исхьакърэ Тутэ Зауррэ зэдаусыгъэ орэдэу адыгэхэр ячIыгу зэрэщыпсэухэрэм фэгъэхьыгъэр «Кабардинкэм» иконцертхэм сыдигъуи ащызэхэпхын плъэкIыщт. Ащ фэдэ орэдыр щыIэныгъэм егъашIи хэкIокIэщтэп.\n«Кабардинкэр» илъэс 85-рэ зэрэхъугъэм фэгъэхьыгъэ пчыхьэзэхахьэу Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо филармоние щыкIуагъэм лъэпкъ искусствэм пыщагъэхэр ыгъэгушIуагъэх. Урысыем культурэмкIэ изаслуженнэ IофышIэу, Адыгэ Республикэм инароднэ артистэу Къулэ Амэрбый «Кабардинкэм» ипащэхэм, артистхэм гущыIэгъу афэхъугъ. Ащ иеплъыкIэхэм къащыхигъэщыгъ Къэбэртэе-Бэлъкъарым иансамблэ шIыкIэшIухэм зэралъыхъурэр.\nАдыгеим инароднэ артистхэу НэмытIэкъо Аслъанрэ Къулэ Мыхьамэтрэ «Кабардинкэм» июбилей пчыхьэзэхахьэу Налщык щыкIуагъэм хэлэжьагъэх. Мыекъуапэ концертыр дэгъоу щыкIуагъэу алъытэ. Ансамблэм артист ныбжьыкIэу аштагъэр бэ, яIэпэIэсэныгъэ хагъахъозэ нахьыжъхэм яопыт къызфагъэфедэ.\n«Налмэсым» ихудожественнэ пащэу, Адыгэ Республикэм инароднэ артистэу Хъоджэе Аслъан къашъо пэпчъ уасэу фишIырэр лъэпкъ шIэжьым репхы. Зэкъош республикэхэм яансамблэхэр зэрэзэIукIэхэрэм мэхьэнэ ин иIэу А. Хъоджаем къытиIуагъ. «Налмэсым» иартистхэр концертым къызэкIохэм, «Кабардинкэм» хэтхэм аIукIагъэх, гущыIэгъу афэхъугъэх.\nАдыгэ Республикэм культурэмкIэ иминистрэу Аулъэ Юрэ ти ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат ыцIэкIэ «Кабардинкэм» къыфэгушIуагъ. Илъэс 85-рэ хъугъэ ансамблэм игъэхъагъэхэм ахигъэхъонэу фиIуагъ.\n«Кабардинкэм» иартистхэм, ансамблэм ихудожественнэ пащэу, Адыгэ Республикэм ыкIи Къэбэртэе-Бэлъкъарым язаслуженнэ артистэу Iэтэбый Игорь гущыIэгъу тыфэхъугъ.\n— Пчыхьэзэхахьэр шIукIэ тыгу къэкIыжьыщт, — къытиIуагъ Iэтэбый Игорь. — Концертыр къэтыухыгъ нахь мышIэми, цIыфхэр зэбгырыкIыжьхэрэп. Тиартистхэм агоуцохэзэ нэпэеплъ сурэтхэр атырахых, къэбархэр къызэфаIуатэх.\n— Игорь, лъэпкъ къашъохэр Урысыем, IэкIыб къэралыгъохэм нахьышIоу ащашIэнхэм фэшI сыда анахьэу къыхэбгъэщы пшIоигъор?\n— Илъэсыбэ хъугъэу «Кабардинкэм» художественнэ пащэу сыриI. Тыркуем, Израиль, Урысыем икъалэхэм, нэмыкIхэм тащыIагъ. Концертхэр къафэтэтых, ау ар мэкIаIо.\n— Амалэу уиIэр бгъэфедэнэу пфэгъэхъурэба?\n— Искусствэм лъэныкъуабэ иI. Тыкъызэрэшъорэм дакIоу тхылъхэр, нэрылъэгъу IэпыIэгъухэр къыдэгъэкIыгъэнхэ фае. Сценэм къашъор къызэрэщашIырэм ехьылIэгъэ тхылъ къыдэзгъэкIыгъ. Тикъашъохэм афэгъэхьыгъэ тхыгъэу тиIэр макIэ, ныбжьыкIэхэр, еджакIохэр къытIокIэх, тиIофшIакIэ къыкIэупчIэх. Сыискусствовед, шIэныгъэхэмкIэ кандидат сыхъуным фэшI Москва сыкIощт, тхыгъэу сиIэхэм ащызгъэгъозэщтых.\n— ИскусствоведениемкIэ шIэныгъэлэжь ухъумэ сыда анахьэу бгъэцэкIэщтыр?\n— Езгъэджэщтых, «Кабардинкэм» Iоф щысшIэщт.\n— Непэ сыкъыплъыплъагъэшъ, къыбдэгущыIэ зышIоигъор макIэп.\n— Къулэ Амэрбый, синыбджэгъу благъэхэу НэмытIэкъо Аслъан, Къулэ Мыхьамэт, фэшъхьафхэм ягупшысэхэр сшIогъэшIэгъоных. Хъоджэе Аслъан хэушъхьафыкIыгъэу сыIукIэн симурад.\n— Мыекъуапэ щыплъэгъугъэр зэфэпхьысыжьынэу игъо уифагъа?\n— «Ислъамыем» ипащэ игуадзэу Агъыржьэнэкъо Саныет, Къэбэртэе-Бэлъкъарым изаслуженнэ артистэу Къумыкъу Щамсудин, фэшъхьафхэр къызэрэтфэгушIуагъэхэр ори плъэгъугъэ. СадэгущыIэнэу игъо сифагъэгоп. Мыекъуапэ тыкъызыкIокIэ тишIэныгъэ хэдгъэхъуагъэу Налщык тэгъэзэжьы. ЗэкIэми «Тхьашъуегъэпсэу» ясIожьы сшIоигъу.\n— Шъуигухэлъ благъэхэр къытаIохэба.\n— Москва концерт заулэ къыщыттыщт, Мексикэм тырагъэблэгъагъэшъ, зэIукIэгъу гъэшIэгъонхэр тиIэщтых.\n— Шъуимурадхэр къыжъудэхъунхэу шъуфэтэIо.


Гъогухэм язытет зэрагъэшIэщт | Адыгэ Макъ\nГъогухэм язытет зэрагъэшIэщт\nСэкъатныгъэ зиIэ цIыфхэр Адыгеим щыпсэунхэр Iэрыфэгъуным фэшI республикэм бэ щашIэрэр. Ар къаIуагъ организациехэм ыкIи учреждениехэм ялIыкIохэм. Ау гумэкIыгъохэр джыри икъоу щыгъэзыягъэхэп. Ар анахьэу зыфэгъэхьыгъэр социальнэ мэхьанэ зиIэ объектхэр ары. Сымэджэщхэр, уц щапIэхэр, банкхэр, нэмыкI учреждениехэри зипсауныгъэкIэ щыкIагъэ зиIэхэр ащызекIошъунхэм фытегъэпсыхьэгъэнхэ фае.\nУрысые Народнэ фронтым ишъолъыр къутамэу Адыгеим щыIэм сэкъатныгъэ зиIэхэм яобщественнэ организациехэм ялIыкIохэр ягъусэхэу зипсауныгъэкIэ щыкIагъэ зиIэ цIыфхэм нахь къызщакIухьэрэ чIыпIэхэм уплъэкIунхэр ащарагъэкIокIых.\nУплъэкIуакIохэм къызэраIуагъэмкIэ, купитIоу загощыщт ыкIи сэкъатныгъэ зиIэ цIыфхэр ягъусэхэу гъогу зэфэшъхьафхэмкIэ къакIухьащт, къиныгъоу зэрихьылIэхэрэр атхыщтых.\nIэрыфэгъу щыIакIэм фытегъэпсыхьэгъэ жъоныгъокIэ унашъохэу Урысыем и Президентэу Владимир Путиным къыгъэнэфагъэхэр Адыгеим щыгъэцэкIагъэхэ зэрэхъурэр уплъэкIуным къыгъэнэфэщт.


Зэчый ялые зыхэлъ сурэтышI | Адыгэ Макъ\nЗэчый ялые зыхэлъ сурэтышI\nIоныгъом и 20-м АР-м и Лъэпкъ тхылъеджапIэ зэIукIэгъу фабэ щыIагъ. Ар творческэ цIыф гъэшIэгъонэу, архитекторэу, скульпторэу, усакIоу, Адыгэ Республикэм ыкIи Къэрэщэе-Щэрджэсым язаслуженнэ сурэтышIэу, УФ-м культурэмкIэ изаслуженнэ IофышIэу Бырсыр Абдулахь Мыхьамодэ ыкъор къызыхъугъэр илъэс 70-рэ (щылэ мазэм) зэрэхъугъэм фэгъэхьыгъагъ.\nМэфэкI зэIукIэгъум хэлэжьагъэх IэпэIасэм игупсэхэм ащыщхэр, илэгъу-ныбджэгъухэр, республикэм иныбжьыкIэхэу АКъу-м искусствэхэмкIэ иинститутэу хэтым ыкIи искусствэхэмкIэ Адыгэ республикэ колледжэу У. Тхьабысымэм ыцIэ зыхьырэм ястудентхэр, тхылъеджэхэр.\nIофтхьабзэр къызэIуихыгъ Лъэпкъ тхылъеджапIэм иIофышIэу Кучмэз Аминэт. Творческэ зэIукIэгъум мурадэу иIэр зэлъашIэрэ адыгэ сурэтышIым итворчествэ нахь куоу къафиIотыкIыныр ыкIи щысэшIумкIэ ныбжьыкIэхэр пIугъэнхэр арэу зэрэщытыр къыIуагъ.\nМэфэкIыр зэрищагъ искусствоведениемкIэ кандидатэу, Урысыем исурэтышIхэм я Союз хэтэу Къуекъо Марыет.\nБырсыр Абдулахь илъэхъан ицIыф хьалэмэтэу зэрэщытыр, ныбжьыкIэхэм ащ упчIэхэр ратынхэ зэралъэкIыщтым анаIэ тыраригъэдзагъ. Абдулахь зэчый гъэшIэгъон зэриIэр, зэрэсурэтышI иныр игущыIэ къыхигъэщыгъ.\n— Живописым, графикэм язакъоп, архитектор, скульптор, усакIо, орэдыIу, артист, сурэтышI-гъэуцуакIу ыкIи лъэшэу дэгъоу тхылъхэри спектаклэхэри егъэкIэракIэх, — къыIуагъ Марыет. — Шэуджэн районым ит къоджэшхоу Хьакурынэхьаблэ гъэсэгъэ-еджэгъабэр — шIэныгъэлэжь 80 Iэпэ-цыпэр къызыдэхъухьагъэм щапIугъ, Абдулахь итворчествэ лъэпкъ фольклорым пытэу епхыгъ, ащ къыхэщыгъэ сюжетхэмкIэ ыкIи адыгэ тарихъ лъапсэмкIэ исурэт-IэшIагъэхэр зэлъыпкIагъэх.\n— Ленинград дэт живописым, скульптурэм ыкIи архитектурэм яинститутэу И. Е. Репиным ыцIэкIэ щытым щеджагъ. Хэкум лъэпкъ кадрэхэр ищыкIэгъагъэх, Адыгеим къэкIожьыгъ илъэпкъ фэлэжьэнэу ыкIи ар къыдэхъугъ. ЩыIэкIэ-псэукIэр ришIыкIыпэу, рилъэгъукIэу, лъэхъанхэр иIэшIагъэхэмкIэ егъэунэфых, — къыхигъэщыгъ Къуекъо Марыет. — ГущыIэм пае, «Адыгэ мэфэпчъыр» — ащкIэ апэрэу адыгэ мазэхэм ацIэхэр хэти тшIэжьыгъэх, саугъэтэу «ЗыкIыныгъэр ыкIи зэгурыIоныгъэр» зыфиIоу республикэ филармонием ыпашъхьэ итыр, мэщытыр зэнэкъокъу шIыкIэм тетэу ышIыгъэх, джащ фэдэу Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо тамыгъэхэм якъыхэхын-гъэхьазырын хэлэжьагъ ыкIи Абдулахь иIофшIагъэхэр къащыхахыгъэх.\nСэнэхьатым имызакъоу, зэкIэ искусствэм ылъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ шIэныгъэшхорэ амал-къулайныгъэ инырэ зэрэIэкIэлъхэр, лъэпкъ фольклорыр зэрилъапIэр, тарихъым дэгъоу зэрэфэнэIуасэр ыкIи ежь ыгукIэ шIоигъоу ренэу Абдулахь шIэныгъакIэхэм зэралъыкIорэр, зэрэмыпшъыжь IофшIакIор къыIуагъ.\nУрысые Федерацием изаслуженнэу, АР-м инароднэ артистэу Зыхьэ Заурбый игуапэу зэIукIэгъум хэлэжьагъ ыкIи къыщыгущыIагъ.\n— Илъэс 45-кIэ узэкIэIэбэжьмэ, Краснодар тыщеджэзэ тыщызэрэшIагъ, — еIо Заур, — Абдулахь ымышIэрэ ишIэжь хэмытрэ щыIэп. Ленинград еджакIо кIон мурад зэриIэр къыIогъэ къодыеу дзэм ащи къулыкъур ыхьыгъ, ащ джыри нахь теубытагъэ къыхилъхьагъ. ЗэриIогъагъэу, Урысыем ианахь тарихъ къэлэшхо кIуагъэ ыкIи Ленинград иапшъэрэ еджэпIэшхо сурэтшIынымкIэ щеджагъ. Ежь Тхьэм зэчый хэлъэу къыгъэхъугъ, ар игъорыгъоу къыхэкIыжьи, шIэныгъи, IэпэIэсагъи, гупшысэкIэ амалыби ыгъотыгъ. СурэтышI къодыеп Абдулахь — архитектор, ешIых анахь мэхьанэ зиIэ объектхэр, усакIу, иадыгабзэ къабзэ, куу, гъэшIэгъоны, апэрэ адыгэ художественнэ фильмэу «Гугъэм имэзах» зыфиIорэм игъэкIэрэкIэкIуагъ, игъэуцокIуагъ, ти Адыгэ театрэ исценэ щагъэуцугъэхэ IофшIагъэхэми — спектаклэхэми ахэлажьэуи ыкIи ахэр ыгъэдахэхэуи къыхэкIыгъ. Адыгэ орэдыжъхэр хьакIэщ къэIуакIэм тетэу мэкъэ гохькIэ къеIох, сэмэркъэур икIас, хэзагъэ, ежьыри ащ фэIаз, арышъ, хэбдзын хэлъэп тиныбджэгъу, уехъопсэнэу щыт нахь. Унэгъо дахэ иI, ыпхъу-ыкъохэм ясабыйхэри ыгъэуджыгъэх. ЦIыф Iуш Iае хъурэп, сикIас зэчый гъэнэфагъэ зыхэлъхэр. НыбжьыкIэхэм ясIо сшIоигъу: тхылъхэм бэу шъуядж, ахэм яджэрэм къыгъотыщт игъогуи, зытегъэпсыхьагъэри.\nЗыхьэм ипсалъэ икIэухым ныбджэгъум творческэ гъэхъэгъакIэхэмкIэ, псауныгъэкIэ фэхъохъугъ.\nЗэIукIэгъум щыIагъ ыкIи ныкъылъфыгъэ шым фэгъэхьыгъэ псэлъэ фабэ къышIыгъ Абдулахь ышыпхъоу Хъаджэт. Ар исэнэхьаткIэ кIэлэегъадж, Адыгэ къэралыгъо институтым IэкIыб къэралыгъуабзэхэмкIэ ифакультет къыухыгъ:\n— Сигуапэ мыщ фэдэу сшы уасэ фэшъушIэу шъукъызэрэфызэхэхьагъэр, Лъэпкъ тхылъеджапIэм иIофышIэхэу мэфэкIыр зэхэзыщагъэхэми ныбжьыкIэхэми сышъуфэразэу «тхьашъуегъэпсэу» къышъосэIо.\nАщ пыдзагъэу, зимэфэкI дахэ хэзгъэунэфыкIырэ ышынахьыжъ розэ къэгъэгъэ Iэрамышхор ритыгъ.\n— Адыгэ унагъо тыщапIугъ, бын Iужъоу тыщытыгъ. Ау зэкIэми тызэгурыIощтыгъ, ны-тыхэм къытаIорэр зэхэтхыщтыгъ, тшIэщтыгъ. Абдулахь (непи сэгъэшIэгъожьы) тянэ-тятэхэмкIэ хъупхъэ дэдагъ, хэтэ джэдэжъыр пчэдыжьым къыкIэтаджэти, зы пыIухьэ фимышIэу, натрыф лъапсэ пэпчъ фэсакъэу IэкIэ ыгъэкъабзэзэ зэрипкIэщтыгъэр сынэгу къыкIэуцожьы. ТикIэлэгъу уахътэ къытэтэкъохыжьэу зэкIэ щымыIагъэми, гукIэгъу-шIулъэгъукIэ пкIэгъагъэ, зэрэтэмашъхьэу, зэрэчылэу типIуныгъэ къыхэлажьэщтыгъэх, тэри тыдаIощтыгъ. Гъэмэфэ зыгъэпсэфыгъохэм тигуапэу Фарзэ тыхэсыщтыгъ. Абдулахь нэпкъ лъагэмкIэ кIоти, псым икуупIэм щынэ ымышIэу къыхапкIэщтыгъ, аузэ щыIэныгъэм ыпсыхьагъ, егугъоу еджагъ, Ленинград еджэпIэшхор къыщиухыгъ, ащ къычIитIупщыгъэхэм анахь дэгъухэм ащыщ хъугъэшъ, сырэгушхо, — къыIуагъ.\nЗэлъашIэрэ артистэу Кукэнэ Мурат игуапэу зэIукIэгъур лъигъэкIотагъ.\n— Непэ тызтегущыIэрэр цIыфышхо акъылышIу, Ленинград икультурэ гъэшIэгъон хэтыгъ, еджагъ, гъэсагъэ, сурэтышI цIэрыIу. Адыгэ лъэпкъым ыкъо шъыпкъ: ешIэ адыгабзэр дэгъоу, мэусэ, сурэт ешIы, зэкIэ лъэпкъым ышъхьэ къырыкIуагъэр, исурэтхэр IэкIыб къэрал 11-мэ ямузейхэм ачIэлъых, ышъхьэкIэ иIэшIагъэхэмкIэ къэгъэлъэгъоныбэ дэгъу зэхищагъ. Творчествэр зэфэдэкIэ ыпкъынэ-лынэ хэлъ, зэрэфаеу тыди хэзэгъэн елъэкIы. Адыгэ театрэм исценэ илъэс 40-м темыкIырэ спектаклэу «Псэлъыхъохэр» дгъэуцугъакIэу (Шыупащэ ироль къэзышIыщтыгъэ артистыр IукIыжьи, нэмыкI тищыкIагъэ зэхъум), тиныбджэгъу сурэтышI Абдулахьэу мы шъуапашъхьэ исыр къезэгъи, ролыр къышIыгъагъ зы тхьамафэкIэ ыгъэхьазыри, арышъ, артист сэнэхьатри фэхымэп. Исурэтхэр пIомэ, шъуи купкIи яI, темэ зэфэшъхьаф гъэшIэгъонхэр къызэIуахых, иных, бжьышIох. Щэч хэлъэп, зэчый ялые зэрэхэлъым урыгушхонэу щыт, — къыIуагъ, псауныгъэкIэ, тхъагъокIэ къыфэлъэIуагъ.\nМурат юбилярым ыкIи мэфэкIым хэлажьэхэрэм гитарэм къыдыригъаIозэ Б. Окуджава иорэд къафиIуагъ.\nНыбджэгъуныгъэм, цIыфыгъэм, IэпэIэсагъэм ямэхьанэ кIигъэтхъэу къэгущыIагъ Ленинград апшъэрэ еджапIэм мэз IофхэмкIэ щеджагъэу, Абдулахь дэгъоу зышIэу, лъытэныгъэ фэзышIэу Болэкъо Аслъан.\n— Адыгэ унэгъо зэгурыIом къихъухьэгъэ Абдулахь ежьы-ри, ыш-ышыпхъухэм афэдэу, лъэпкъ гупшысэр зылэжьыщт сурэтышI хъугъэ. СурэтшIыным иамал пстэури, илъэныкъо зэфэшъхьафыби ыIэ къыригъэхьагъ. Еджэгъэ къодыеп, епщэжьыгъ зыфаIохэрэм ащыщ. Зыгорэм ебгъэпшэнэу щымытэу, философ ин Абдулахь, — къыIуагъ Аслъан ыкIи ащ зыфигъази фэхъохъугъ: — Сыдрэ Iофи акъыли, шIыкIи, пси хэолъхьэ, а зэкIэми акIыIужьэу сэмэркъэу къабзэми, хьалэлыми уфэгъэсагъ. Шъуиунагъо, уянэ-уятэхэм дахэу шъуагъэсагъ, цIыфыгъэм шъуфапIугъ. Джы зафэу адыгэ лъэпкъым уфэлажьэшъ, уузынчъэу гъэ мин огъашI!\nТворческэ зэIукIэгъум хэлажьэхэрэр зэпыупIэхэм фильмэ кIэкIэу Бырсыр Абдулахь ехьылIагъэм рагъэплъыгъэх. IэпэIасэм ищыIэныгъэ ыкIи итворчествэ къизыIотыкIырэ тхылъ къэгъэлъэгъонэу «Художник особого дарования» зыфиIорэм, ар зыгъэхьазырыгъэу, тхылъеджапIэм исектор ипащэу ГъукIэлI Фатимэ IупкIэу къытегущыIагъ. Къоджэ орэдхэмкIэ картинэ 42-у ышIыгъэм анаIэ тыраригъэ-\nдзагъ, Абдулахь иусэ тхылъэу «ТхьачIэгъ» зыфиIорэм къыщыуцугъ, ащ дэтхэм ащыщ уситIу Фатимэ къяджагъ. ШыкIэпщынэо кIэлэ IэпэIасэу Нэгъой Заур къыдеозэ, Абдулахь къоджэ орэдыжъ заулэ къыIуагъ, ахэм цIыфхэр ягуапэу ядэIугъэх, Iэгу афытеуагъэх. Адыгэ лъэпкъым хьалэлэу фэлэжьэрэ сурэтышI цIэрыIоу Бырсыр Абдулахь мэфэкIым хэлэжьэгъэ пстэумэ ыкIи зикIасэхэм ацIэкIэ «тхьауегъэпсэу!» раIуагъ.\nНыбжьыкIэхэми упчIэ заулэкIэ IэпэIасэм зыфагъэзагъ, джэуапхэри агъотыгъэх.


Республика Адыгея - ЦIыфхэм аIукIагъ, IофшIэнхэр зэрэлъыкIуатэхэрэр зэригъэлъэгъугъ\nЦIыфхэм аIукIагъ, IофшIэнхэр зэрэлъыкIуатэхэрэр зэригъэлъэгъугъ\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат Красногвардейскэ районым зыщэIэм къуаджэу Хьатикъуае ошIэ-дэмышIагъэу къыщыхъугъэм ыуж зэтегъэуцожьын IофшIэнхэр зэрэщылъыкIуатэхэрэр зэригъэлъэгъугъ.\nШъугу къэдгъэкIыжьын, ошъум ыпкъ къикIыкIэ Хьатикъуае дэт унэ 918-мэ ыкIи социальнэ мэхьанэ зиIэ псэуалъэхэм ащыщхэм (кIэлэцIыкIу IыгъыпIитIум ыкIи физкультурнэ комплексым) яунашъхьэхэм фыкъуагъэхэр афэхъугъэх. Джащ фэдэу хэтэ 963-мэ ошъум зэрар арихыгъ. Адыгеим и ЛIышъхьэ ипшъэрылъкIэ мыщ гъэцэкIэжьын IофшIэнхэр псынкIэу ащызэхащагъэх, зизакъоу псэухэрэм ыкIи гъот макIэ зиIэхэм IэпыIэгъу афэхъугъэх.\nКъумпIыл Мурат агъэцэкIэжьыгъэ объектхэм тыгъуасэ ащыIагъ. Мы уахътэм ехъулIэу кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэу «Родничок» ыкIи «Факел» зыфиIохэрэм унашъхьэхэм язэтегъэуцожьын, псы къечъэхыпIэхэм язэтегъэпсыхьан епхыгъэ IофшIэнхэр ащагъэцэкIагъэх. Мыщ фэдэ гъэцэкIэжьынхэр ащыкIуагъэх урамэу «50 лет Октября» зыфиIорэм тет фэтэрыбэу зэхэт унэм, физкультурнэ комплексым, Хьатикъое къоджэ псэупIэм иадминистрацие зычIэт унэм.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ ыпшъэкIэ зигугъу къэтшIыгъэ фэтэрыбэу зэхэт унэм щыпсэухэрэм гущыIэгъу афэхъугъ, ахэм ягумэкIыгъохэм защигъэгъозагъ.\nОшъум ыуж унашъхьэм игъэцэкIэжьынкIэ IэпыIэгъу къазэрэфэхъугъэмкIэ, IофшIэнхэр псынкIэу зэрэзэхащагъэмкIэ республикэм ипащэ цIыфхэр къыфэрэзагъэх. Джащ фэдэу къоджэ чIыпIэхэм хэхъоныгъэ ашIыным ипрограммэ къыдыхэлъытагъэу фэтэрыбэу зэхэт мы унэм псырыкIопIэ шъхьаф къызэрэращэлIагъэр лъэшэу гуапэ ащыхъугъ.\nКъоджэдэсхэм къызэраIуагъэмкIэ, гумэкIыгъоу яIэхэм республикэм ыкIи районым япащэхэр сыдигъуи щыгъуазэх, ахэр дэгъэзыжьыгъэнхэм анаIэ тет. А зэкIэри цIыфхэм дэгъоу зэхашIэ. ХэушъхьафыкIыгъэ рэзэныгъэ гущыIэхэр апагъохыгъэх ошIэ-дэмышIэ IофхэмкIэ къулыкъум иIофышIэхэм ыкIи псэолъэшIхэм.\n— ТицIыфхэр зыми щымыкIэнхэр типшъэрылъ шъхьаI, ары хабзэм иIофшIэн анахьэу зыфэгъэхьыгъэр. Ащ дакIоу шъо шъукъыдготыным, къуаджэм щыIакIэу дэлъыр нахьышIу хъуным шъуфэбэнэным тэркIэ мэхьанэшхо иI. Ащ фытегъэпсыхьэгъэ программэхэр республикэм щытэгъэцакIэх, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nРеспубликэм и ЛIышъхьэ ошъум зэрар зэрихыгъэ Подолянхэм адэжь щыIагъ. Унашъхьэм игъэцэкIэжьынкIэ унагъом псынкIэу IэпыIэгъу фэхъугъэх.\nРеспубликэм ипащэ пшъэрылъ къызэрафишIыгъэм тетэу АР-м иминистрэхэм я Кабинет иIэпэчIэгъэнэ фонд къыхэхыгъэ мылъкумкIэ Хьатикъуае дэт социальнэ псэуалъэхэм ащыщхэм гъэцэкIэжьынхэр ащыкIуагъэх, зэрар зыхьыгъэ нэбгырэ миным ехъумэ IэпыIэгъу афэхъугъэх, ащ сомэ миллион 31-рэ пэIуагъэхьагъ. Ахъщэр аратынымкIэ тхьапэхэм яугъоин джыри лъагъэкIуатэ.\nКъумпIыл Мурат зэкIолIэгъэ объектхэм ащыщ нэбгыри 120-мэ (ясельнэ купхэр къыдыхэлъытагъэх) ателъытэгъэ кIэлэцIыкIу IыгъыпIэу Хьатикъуае щагъэпсырэр. Псэуалъэм ишIын сомэ миллион 85-м ехъу пэIуагъэхьащт, 2021-рэ илъэсым бжыхьэм атынэу агъэнафэ.\n— Къэралыгъом и Президентэу Владимир Путиным игукъэкIыкIэ кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэм ащыIэ чэзыухэр дэгъэзыжьыгъэнхэм фытегъэпсыхьэгъэ IофшIэнышхо гъэцэкIагъэ хъугъэ. Мыщ пэIухьащт мылъкур федеральнэ гупчэм къетIупщы, ар шIуагъэ къытэу дгъэфедэным тыпылъын фае, — къыхигъэщыгъ КъумпIыл Мурат.


Автор Тема: Находки под Питером (Прочитано 838454 раз)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (849.07 кБ, 3456x2304 - просмотрено 514 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (1066.79 кБ, 3456x2304 - просмотрено 489 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (263.45 кБ, 2424x1632 - просмотрено 540 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (108.16 кБ, 1086x1092 - просмотрено 247 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (99.59 кБ, 900x843 - просмотрено 226 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (97.13 кБ, 900x855 - просмотрено 207 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (124.09 кБ, 1338x1296 - просмотрено 202 раз.)


Зэгъусэхэу лъэкIуатэх — Адыгэ макъ\nРедактор 01.12.2020 01.12.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\nАдыгэ Республикэм самбэмкIэ ихэшыпыкIыгъэ командэ хэтхэу Анна Лодневамрэ Мыгу Миланэрэ Къыблэм изэнэкъокъу апэрэ чIыпIэхэр къыщыдахыгъэх.\n2001 – 2003-рэ илъэсхэм къэхъугъэхэм язэIукIэгъухэу Ермэлхьаблэ щыкIуагъэхэм типшъашъэхэр чанэу ахэлэжьагъэх. Анна Лодневар килограмм 65-м нэс къэзыщэчыхэрэм янэкъокъугъ. ПсынкIэу гупшысэзэ, икъулайныгъи дэгъоу алырэгъум щигъэфедагъ. Адыгэ Республикэм изаслуженнэ тренерэу Адзынэ Алый пшъашъэр егъасэ.\nМыгу Миланэ кг 72-м нэс къэзыщэчыхэрэм ябэныгъ. Дышъэр къыдихыным фэшI иIэпэIэсэныгъэ анахьэу къыщыхигъэщыгъэр бэнэпIэ алырэгъум шIыкIабэ къыщигъэлъэгъон зэрилъэкIыгъэр ары.\n— Спортыр тшIогъэшIэгъон, нахь дэгъоу Iоф зыдэтшIэжьыным тыфегъасэ, — къаIуатэ А. Лодневамрэ М. Мыгумрэ. — Титренерхэм спортым имызакъоу, щыIэныгъэм ехьылIагъэу къытфаIуатэрэм тегъэгушхо.\n— Пшъашъэхэр еджэх, дзюдомкIи, самбэмкIи мэбанэх, — къытиIуагъ Адыгэ Республикэм самбэмкIэ испорт еджапIэ ипащэу, спортымкIэ дунэе класс зиIэ мастерэу Делэкъо Адамэ. — Урысыем икIэух зэнэкъокъоу 2021-рэ илъэсым, мэзаем Ханты-Мансийскэ самбэмкIэ щыкIощтым Анна Лодневамрэ Мыгу Миланэрэ зыфагъэхьазыры.\nТренер-кIэлэегъаджэу Мерэм Саидэ спорт еджапIэм нэбгырэ 200-м нахьыбэ щегъасэ. Спорт унагъом еджапIэр фигъадэзэ, зэгурыIохэу, зэрэлъытэхэу ныбжьыкIэхэр пIугъэнхэм пылъ.\nМыгу Миланэ итренерэу Мерэм Саидэ къызэриIуагъэу, спорт еджапIэм бэнэкIо цIэрыIохэр щагъэсагъэх. Пшъашъэхэм щысэ зытырахын яI.\n— СамбэмкIи, дзюдомкIи Адыгеим иопыт нахьышIоу дгъэфедэн тимурад, — тизэдэгущыIэгъу лъегъэкIуатэ республикэм дзюдомкIэ испорт еджапIэу Кобл Якъубэ ыцIэ зыхьырэм ипащэу, Адыгэ Республикэм изаслуженнэ тренерэу Бастэ Сэлымэ. — Къуаджэхэм зэпхыныгъэу адытиIэр дгъэпытэзэ, ныбжьыкIэхэм яIэпэIэсэныгъэ хагъэхъоным, республикэм щытхъу къыфэзыхьырэ спортсменхэм япчъагъэ нахьыбэ хъуным Iоф дэтшIэщт.\nУрысхэр, адыгэхэр, ермэлхэр, къэндзалхэр, нэмыкIхэри спорт еджапIэхэм ащагъасэх. Лъэпкъхэм язэфыщытыкIэ спортым щагъэпытэ. Зэнэкъокъухэм ахэлэжьэнхэу гъогу зытехьэхэкIэ адыгэ быракъыр зыдаштэ, жъогъо 12-р къызыхэжъыукIырэ республикэ быракъым ычIэгъ чIэтхэу нэпэеплъ сурэтхэр атырахых.\nАнна Лодневамрэ Мыгу Миланэрэ илъэсэу дгъэкIотэжьырэм гъэхъагъэу щашIыгъэм хагъахъо ашIоигъоу тренерхэр, кIэлэегъаджэхэр упчIэжьэгъу ашIых.\nСурэтым итхэр: Мыгу Милан, Мерэм Саид, Анна Лоднева.\nПредыдущая Тибзылъфыгъэхэр хэлэжьэщтхэу тэгугъэ\nСледущая Шъолъырхэм якъэгъэлъэгъонхэр


«Зэпхыныгъэ занкIэр» игухэлъхэм алъыIэсыгъ — Адыгэ макъ\n«Зэпхыныгъэ занкIэр» игухэлъхэм алъыIэсыгъ\nПФР-м и Къутамэу Адыгэ Республикэм щыIэм цIыфхэм фэIо-фашIэхэр афэгъэцэкIэгъэнхэм епхыгъэ шIыкIэ зэфэшъхьафхэр егъэфедэх. Ахэм зыкIэ ащыщ ПФР-м и Къутамэу Адыгэ Республикэм щыIэм ипащэу Къулэ Аскэрбый мазэ къэс Адыгеим щыпсэухэрэм апае видеоегъэблэгъэнэу зэхищэрэр.\nИлъэсиплI хъугъэ пенсиехэмкIэ республикэ ведомствэм ипащэ а шIыкIэр зигъэфедэрэр. УпчIэ зэфэшъхьафхэр зиIэхэр ягуапэу ащ къеблагъэх.\nАгъэнэфэгъэ графикым тетэу ащ фэдэ Iофтхьабзэ Адыгэкъалэ щыпсэухэрэм апае Къулэ Аскэрбый зэхищэгъагъ. Ащ къекIолIагъэхэм янахьыбэр къызыкIэупчIагъэхэр пенсиер, федеральнэ социальнэ IэпыIэгъур зыфэдизхэр, шъхьэзэкъо предпринимательхэм страховой тынхэр бюджетым хэмыхьэрэ фондхэм зэралъагъэIэсыхэрэ шIыкIэр, ны (унэгъо) мылъкум епхыгъэ Iофыгъохэр ары. Джащ фэдэу пенсионерхэм ащыщхэр къыкIэупчIагъэх 2017-рэ илъэсым ищылэ мазэ пенсионер пстэуми аратыщтэу агъэнэфэгъэ зэтыгъо сомэ минитфыр зэралъагъэIэсыщт шIыкIэм.\nКъэлэдэсхэм ямызакъоу, ПФР-м и Отделэу Адыгэкъалэ щыIэм иIофышIэхэми Къулэ Аскэрбый упчIэхэмкIэ зыкъыфагъэзэгъагъ. ЗэкIэмкIи егъэблэгъэным нэбгырэ 12 къекIолIэгъагъ.\nЗэкIэри джэуапэу агъотыгъэхэм агъэрэзагъэх. Нахьыжъ лIэужым илIыкIохэм пенсие системэм иIофшIакIэ еплъыкIэу фыряIэхэр ыкIи ар нахь дэгъоу зэхэщэгъэным фэшI игъо алъэгъухэрэр республикэ пенсие ведомствэм ипащэ къылъагъэIэсыгъэх. Хьаулыеп ПФР-м ичIыпIэ къулыкъухэм яIофшIакIэ цIыфхэм еплъыкIэу фыряIэр зэгъэшIэгъэным фэшI мыщ фэдэ видеоегъэблэгъэнхэм шIогъэ ин къатэу зэрилъытэрэр.\nМы мафэм Къулэ Аскэрбый зэхищэгъэ видеоегъэблэгъэным гухэлъэу ыгъэнафэщтыгъэр къыдэхъугъ. УпчIэу къатыгъэхэм янахьыбэр чIыпIэм щызэшIохыгъэ хъугъэ, адрэ къэнагъэхэмкIэ зифэшъошэ IэнэтIэзехьэхэм пшъэрылъ афишIыгъ ыкIи загъэцэкIэнхэ фэе пIалъэхэри афигъэнэфагъэх.\nПредыдущая Сыдым пай?\nСледущая IэпыIэгъукIэ къыгъэгугъагъэх


IофшIэнхэр лъагъэкIуатэх — Голос Адыга\nЛъэпкъ проектэу «Автомобиль гъогухэр щынэгъончъэнхэр ыкIи шэпхъэшIухэм адиштэнхэр» зыфиIорэр Адыгеим зэрифэшъуашэу щагъэцакIэ. Республикэм ипащэхэм анахьэу анаIэ зытетыр тикъэлэ шъхьаIэ игъогухэм ягъэцэкIэжьын ыкIи язэтегъэпсыхьан ары.\nШъугу къэдгъэкIыжьын, ыпшъэкIэ зигугъу къэтшIыгъэ проектым къыдыхэлъытагъэу Мыекъуапэ игъогухэм ащыщхэм гъэцэкIэжьынышхохэр ащыкIуагъэх, джащ фэдэу лъэсрыкIо гъогухэр ыкIи зэпырыкIыпIэхэр зэтырагъэпсыхьагъэх, зищыкIэгъэ чIыпIэхэм гъогу тамыгъэхэр ащагъэуцугъэх.\n2019-рэ илъэсым телъытагъэу шъолъырым икъэлэ шъхьаIэ игъогу Iахь 24-рэ зэтырагъэпсыхьанэу щыт. Мы илъэсымкIэ гухэлъхэм къахеубытэх урамхэу я 12-рэ Мартыр, Свободэр, Пионерскэр, Адыгейскэр, Спортивнэр, нэмыкIхэри. Мыхэм псэолъэшI IофшIэнхэр ащаухыгъэх е ащаухых. ЗэрагъэнэфагъэмкIэ, чъэпыогъум и 1-м ехъулIэу пшъэрылъхэр зэшIохыгъэхэ хъущт.\nЛъэпкъ проектэу «Автомобиль гъогухэр щынэгъончъэнхэр ыкIи шэпхъэшIухэм адиштэнхэр» зыфиIорэм игъэцэкIэн къыдыхэлъытагъэу Мыекъуапэ сомэ миллион 204-рэ къыфатIупщыгъ. IофшIэнхэр дэгъу дэдэу зэрэзэхащагъэм ыкIи ахъщэм щыщ къызэрагъэнагъэм ишIуагъэкIэ урамэу Шэуджэным ыцIэ зыхьырэм гъэцэкIэжьын IофшIэн тедзэхэр рашIылIэнхэу агъэнэфагъ. Мыщ къыхиубытэу Iоныгъом ыкIэм ехъулIэу урамэу Пушкиным ыцIэ зыхьырэм къыщыублагъэу Пролетарскэм нэс зэтырагъэпсыхьащт. ШэкIогъум и 20-м ехъулIэу аукцион зэхащэщт ыкIи урамэу Пролетарскэм щегъэжьагъэу Хьахъуратэм ыцIэ зыхьырэм изы Iахь гъэцэкIэжьынхэр щыкIощтых.\nМыекъуапэ имызакъоу, нэмыкI псэупIэхэми мыщ фэдэ гъэцэкIэжьынхэр ащэкIох. ГущыIэм пае, поселкэу Яблоновскэм иурамхэу Кочубей ыцIэ зыхьырэмрэ Космическэмрэ гъэцэкIэжьынхэр ащэкIох. Гъогур зэрэзэтырагъэпсыхьэрэм дакIоу коммуникациехэри зэблахъух. Чъэпыогъум и 1-м ехъулIэу IофшIэнхэр зэкIэ аухынхэу псэупIэм ипащэхэм пшъэрылъ афашIыгъ.\nМы лъэпкъ проектым игъэцэкIэн Адыгеим мэхьанэшхо щыраты, ащ бэкIэ щэгугъых. Ар зэшIохыгъэ зэрэхъурэм лъэплъэ Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат.\n— Республикэм тапэкIи хэхъоныгъэ ышIынымкIэ, цIыфхэм ящынэгъончъагъэ къэухъумэгъэнымкIэ гъогухэм язытет зыфэдэм мэхьанэшхо иI. Ар къыдэтлъытэзэ IофшIэныр зэхэтщэщт, амалышIухэр къэзытыщт проектым игъэцэкIэнкIэ итхъухьэгъэ пстэури щыIэныгъэм щыпхырыщыгъэным тыпылъыщт, — еIо КъумпIыл Мурат.\nГъогухэм ягъэцэкIэжьынкIэ ыкIи ахэм къапэIулъ чIыпIэхэм язэтегъэпсыхьанкIэ шъолъырым ипащэ пшъэрылъэу къыгъэуцугъэхэр зэшIохыгъэнхэм муниципалитетхэм анаIэ тет. Ащ ишыхьатэу псэупIабэхэм ягъогухэм, яурамхэм IофшIэнхэр ащэкIох, ахэр зыщаухыгъэхэри бэ, тапэкIи ар лъагъэкIотэщт.\nПредыдущая Шапхъэхэр амыукъонхэу къяджагъэх\nСледущая Делегация Адыгеи принимает участие молодежном форуме «Ростов»


Шъхьащэ афашIы — Адыгэ макъ\nКультурэм иIофышIэхэр, общественнэ движениехэр, диныр зылэжьыхэрэр, фэшъхьафхэри шъыгъо-шIэжь мафэм Iофтхьабзэхэм ахэлэжьэщтых.\n— ИгъэкIотыгъэ зэхахьэхэр тиIэщтхэп. Ащ къыхэкIэу телефонкIэ тызэфытеощт, интернетым иамалхэр дгъэфедэщтых, — къытиIуагъ Урысыем, Адыгеим искусствэхэмкIэ язаслуженнэ IофышIэшхоу Сулейманов Юныс. — Кавказ заом фэдэ хьэзаб цIыфхэр егъашIи хэрэмыфэх. Къытпэуцухэрэм, зэо-банэхэм акIэзыгъэстыхэрэм зэхашIыкIынэу сыфай тиреспубликэ щыпсэухэрэ лъэпкъхэр мамырэу щыIэхэ зэрашIоигъор, пытэу тызэрэзэкъотыр. ТикIалэхэри мамырэу щыIэнхэу, ягухэлъышIухэр къадэхъунхэу сафэлъаIо.\n— Тэ, дин зэфэшъхьафхэр зылэжьыхэрэр, тызэпэчыжьэу тэпсэу. Шъыгъо-шIэжь мафэм фэгъэхьыгъэу телефонкIэ тызэфытео, тигухэлъхэр зэтэIох. ЖъоныгъуакIэм и 21-м ти ТхьэлъэIухэм къащытIощт мамырэу тыщыIэ зэрэтшIоигъор. Заом щыфэхыгъэхэм шъхьащэ афэтшIыщт, — къыIуагъ динлэжьэу ЦIыкIушъо Аслъан.\nРеспубликэ общественнэ движениеу «Адыгэ Хасэм» хэтхэр телефонкIэ зэфытеощтых. Кавказ заом, шъыгъо-шIэжь мафэм афэгъэхьыгъэ дискхэм атыратхагъэхэр дунаим къыщагъэлъэгъоным фэшI Интернетыр агъэфедэщт.\nАдыгэ Хасэм итхьаматэу ЛIымыщэкъо Рэмэзан къытиIуагъ шъыгъо-шIэжь мафэр зэрэхагъэунэфыкIыщт шIыкIэр тарихъым инэкIубгъохэм зэрахэхьащтыр.\n— Илъэс къэс шъыгъо-шIэжь мафэм тыхэлажьэ, — игупшысэхэм тащегъэгъуазэ къэндзалхэм якультурнэ обществэу «Дуслык» зыфиIоу Адыгеим щызэхащагъэм ипащэу Алям Ильясовым. — Адыгэхэм апэкIэкIыгъэ зэо хьылъэм лъэпкъым тхьамыкIагъоу къыфихьыгъэр дунаим тет къэралыгъохэм япащэхэм икъу фэдизэу къагурыIон, акъыл хахын фаеу сэлъытэ. Тэ зао тыфаеп, тызыфаер мамыр щыIэкIэ дэгъу.\nЯчIыгу фэбанэхэзэ заом хэкIодагъэхэм шъхьащэ афэтэшIы.\nПредыдущая ЦСКА-м зэрэхэтыгъэм рэгушхо


Утщыгъупшэщтэп, тшыпхъу кIас… — Адыгэ макъ\nУтщыгъупшэщтэп, тшыпхъу кIас…\nЩыIэх цIыфхэр зэ плъэгъумэ угу имыкIыжьхэу, гупшысэ IэшIухэм ахэлъэу зыдэбгъашIохэу. Джащ фэдэу сиIэмэ ащыщэу слъытэщтыгъэ Козетэ Бек мы мафэхэм идунай ыхъожьыгъ. Гууз-лыузым сызэлъиштагъэу гупшысэ-гукъэкIыжь гумэкIмэ мэфэ заулэм сахэт.\nЦIыф жъугъэхэм сиIофшIэнкIэ сахэтынэу бэрэ хъугъэми, ащ фэдабэмэ сарихьылIагъэп. А зэIукIэгъур сигъэфабэу, зэрэсинэIосагъэм сырыгушхоу сыгу къинэжьыгъ. ЫцIэ шъыпкъагъэр Аслъанкоз, ау цIэтедзэу Козета БеккIэ еджэщтыгъэх.\nИлъэс заулэкIэ узэкIэIэбэжьмэ, сэкъатныгъэ зиIэхэм яобществэу тиреспубликэ щыIэм ипащэу, шIэныгъэлэжьэу Агъыржьэнэкъо Симхъанэ сигъусэу Козетэ дэжь тыкIонэу хъугъагъэ. Симхъанэ Козетэ бэшIагъэу ышIэщтыгъэ, ныбджэгъу хьалэлэу иIагъ, Москва кIо къэси апэдэдэ ащ иунэ екIуалIэти, ифэныкъуагъэхэр зэригъашIэщтыгъэх, къэбарыкIэхэу хэкум илъхэм ащигъэгъуазэщтыгъэ. ЕтIани икIасэхэм ащыгъуазэти, кIэщыгъохэр пигъохыщтыгъэх. Ау анахьэу зыщыгушIукIыщтыгъэр республикэм хахъоу ышIыхэрэр ары.\nКозетэ икъэбар Симхъан къэкIожь къэс къысфиIуатэщтыгъэми, сэри иIофшIагъэхэм дэгъоу сащыгъуазэу щытыгъэми, сыIукIэнэу зэрэмыхъугъэм къыхэкIэу, сыгукIэ сыгумэкIыщтыгъэ, апэрэмкIэ, сэри сыжурналист шъхьаем, сэ тапэ итыгъэхэм тыраубыкIыгъэ гъогум сытет, ежьыр лъэгъохэщэу апэрэ адыгэ бзылъфыгъэ журналистхэм ащыщыгъ, ащ къыхэкIэуи къызэрэспэгъокIыщтым сигъапэщтыгъэ. ТизэIукIэгъу пчыхьэ къэсы зэхъум нахьи нахь сыкъэгумэкIыгъ. «Ныбжь шIукIаи иI, зыгорэкIэ, Симхъан, Козетэ къысфэмыещтми сшIэрэп» сIоу сыкъежьагъ, Симхъанэ инэплъэгъу къысфигъази: «зыфэмыер благъэу зэригъэкIуалIэрэп ащ, къыздащ ыIуагъ», — къызысеIом, сыгу нахь къэрэхьатыжьыгъ.\nНепэ фэдэу сынэгу кIэт къызэрэспэгъокIыгъагъэр. Ар сэ сишIушIагъэу зэрэщымытыгъэр къызгурэIо, Симхъанэ «лIагъэри къыгъэущыжьыщт!» зыфаIорэм фэд, «ащ пыщэгъу дэй иIэн ылъэкIыщтэп!» ыIуагъэщтын, Козетэу плъэгъурэм егъашIэм сишIэщтыгъэ фэдэу къыспэгъокIыгъ. ЗэдэгущыIэгъур тестхэнэу зесэгъажьэм, «хъугъэ, мыр Iухри тыгъэгущыI» къысиIуагъ. Ау щытми, Козетэ интервьюр дытестхагъ. Бзылъфыгъэр егъашIэм сшIэщтыгъэ фэдэу къысщыхъугъ.\nСыд Iори пчыхьэм тызтемыгущыIэжьыгъэр! Апэрэ такъикъхэм ащегъэжьагъэу мо сиIахьыл гупсэ горэм дэжь сыкIуагъэфэдэу къысщыхъугъ. Бэ къысфиIотагъэр, IофшIэныр зырегъажьэм зинэIосагъэхэм арыгъунэу, лъапсэу зэрыкIыгъэм нэсыжьэу. Хэгъэгу зэошхом тызнэсым, нэпэеплъэу ыгъашIоу иунэ ит пкъыгъор сигъэлъэгъугъ. Джынэс цIыфыIэ теIэбагъэ пIоу умышIэнэу дэкIо машинкэу нэмыц лагъымэу къэуагъэм ыущыбзыгъэм Iэ щифэзэ икъэбар къысфиIотагъ. Машинкэм уасэ фезгъэшIыщтыгъэр къыбгурыIонэу щытыгъ — ар янэ иягъ.\nАпэ гущыIэныр етымыгъажьэзэ тIэкIуи сыкъэгумэкIыгъ, сыда пIомэ сэ Адыгэ радиом пае къэзгъэгущыIэныр сипшъэрылъыгъ, «зыгорэкIэ бзэр щыгъупшэжьыгъакъомэ» зэсIожьыгъ. Сигупшыси сымыушъэфэу «умыгумэкI, сэ сыкъыбдэIэпыIэщт, етIани джы компьютерхэр щыIэх, урысыбзэкIэ къэпIуагъэр хэзгъэзыжьзэ, зэдэгущыIэгъур згъэпсыжьыщт!» есIуагъ. «Сыда, сыадыгэба сымыгущыIэшъунэу?!» ежьым къысиIожьыгъ. Джарэущтэу цыхьэ бгъуитIумкIэ зэфэтшIыжьзэ зы пчыхьэ зэдэдгъэкIуагъ.\nКъысфиIуатэхэрэм сядэIу зэхъум бэ сшъхьэ къихьэщтыгъэр. Москва къэлэшхом уадыгэ бзылъфыгъэу укIони, IэпыIэгъуи, узщыгугъыни уимыIэу уиакъылкIэ цIыф жъугъэхэм уахэуцони, пIорэр ашIошъ бгъэхъуныр а лъэхъаным зэрэхьылъагъэм сыригъэгупшысагъ. Ау щытми, Козетэ игукъэбзэныгъэкIэ цIыфхэм агу ыщэфын ылъэкIыгъ. IэкIыб къэралхэм ащыпсэухэрэм чIыгужъым икъэбар алъигъэIэсынэу ащ къыдэхъущтыгъэ. Икъэтынхэр къызщыдэкIыщт уахътэм щыгъуазэхэу ащ къежэщтыгъэх. Ужурналист зыхъукIэ ащ нахь тхъагъо зи щыIэп: артистым Iэгутео макъэм ыгу зэрэхигъахъорэм фэдэу, журналистыр щызгъаIэу зыIэтрэр къедэIухэрэр ары. Ащ фэдэ ныбджэгъу бэдэдэ иIагъ Козетэ.\nТизэIукIэгъу фэбагъэу, гушхуагъэу къысхилъхьэгъагъэм непэ къызнэсыгъэм сыкъырехьакIы. А пчыхьэм гукъэкIыжьхэр къыIублыхьагъэу зэрэщытми гу лъыстэщтыгъэ, чэщыми сыкъэнэнэу бэрэ къысэлъэIугъ, ау уахътэри хэкIотагъэу, нэфшъагъоми енэцIэу щытыти, хьакIэщым сыкъэкIожьын фаеу хъугъагъэ. Нэужым ситхылъхэу къыфэзгъэнагъэхэм осэшхо къазэрафишIыгъэр сшъхьэкIэ лъэшэу гуапэ сщыхъугъ. Симхъанэ ащ фытеощтыгъэ бэрэ, ар къэси «сэламышхо къыуихыжьыгъ!» зиIокIэ, ащ фэдэ бзылъфыгъэ губзыгъэу зилъэпкъ зыIэтыгъэм нэIуасэ сыфэхъунэу зэрэхъугъэм сырыгушхощтыгъэ. Козетэ цIыф гу къэбзагъ, журналистхэр нэжгъурхэу аIоми, ежьым уIуплъэмэ бэрэчэтыгъэр хэплъагъоу, удэгущыIэ къэси нахьыбэ къебгъэIуатэ пшIоигъоу ухъущтыгъэ. Ащ ишэн къыгъэлъагъоу зы гупшысэ сыгу къинэжьыгъ. СшъхьэкIэ нэм кIэджагорэ щыгъынхэр сикIасэхэми, гъогу сызэрэтетыр къыдэслъыти, спортивнэ шъошэ шIуцIэ сщыгъэу ыдэжь сыкIогъагъ, арыти, къысэплъи, мырэущтэу къысиIогъагъ: «Шъо дахэ зиIэ щыгъынхэмкIэ зыфапэзэ шIы, ахэм угу къыдащае!» Симхъанрэ сэрырэ нэужым тыщхыжьыгъ, сыда пIомэ, сэщ нахь шъуашIохэр зикIасэ щыIэпщтын, ау джарэущтэу ежь ыпашъхьэ сиуцонэу хъугъагъэ. Ежь кофтэ хъэгъэ шэгъуашъо ынэгу кIэджагоу щыгъэу синэплъэгъу къинэжьыгъ.\n«Къэхъугъэу бэн зыфамытIыжьрэ щыIэп» аIошъ, тыгу тэгъэIэсэжьы.\nКозетэ непэ иахърэт дунай тэгъэкIотэжьми, къытхэмытыжьэу тIон тлъэкIырэп, Тхьэм зыдигъэзагъэр рэхьатыпIэ фешI, Алахьым джэнэт лъапIэр къырет. ЕгъашIэм иIофшIагъэрэ ицIыфышIугъэрэкIэ тыгу къинэжьыщт. Гъогу маф, Козета!\nПредыдущая ШIушIэным илъагъокIэ


ЦСКА-м зэрэхэтыгъэм рэгушхо — Адыгэ макъ\nЦСКА-м зэрэхэтыгъэм рэгушхо\nЛIыхъужъхэр сыдигъуи тигъусэх. Щысэу атетхырэм тегъэгъуазэ.\nХэгъэгу зэошхом илъэхъан фашист техакIохэм язэхэкъутэн хэлэжьэгъэ спортсменхэр чIыпIэ къин ифэхэу бэрэ къыхэкIыгъ. МашIом, псым апхырыкIынхэмкIэ лIыгъэ шъыпкъэ зэрахьагъ.\nКощхьаблэ щапIугъэ Чыржьын Мухьарбый дунаим щызэлъашIэрэ ЦСКА-м илъэсыбэрэ дзэ къулыкъур щихьыгъ. Олимпиадэ джэгунхэм атлетикэ онтэгъумкIэ дышъэр къащыдихыгъ.\nТекIоныгъэм ия 75-рэ илъэс фэгъэхьыгъэу М. Чыржьыным гущыIэгъу тызыфэхъум, щысэ зытырихыщтыгъэ ветеранхэм яхьылIэгъэ къэбархэр къытфиIотагъэх.\n— Сэ Хэгъэгу зэошхом ыуж сыкъэхъугъ. СыкIэлакIэу ЦСКА-м сызаштэм, цIыф гъэшIэгъонхэм саIукIагъ. Сафэраз, IэпыIэгъу къысфэхъугъэх, хэгъэгум испорт лъагэу зыIэтыгъэхэр къахэкIыгъэх, — къеIуатэ М. Чыржьыным.\nИван Удодовыр Хэгъэгу зэошхом иилъэсхэм укIыпIэм ифэу бэрэ къыхэкIыгъ. Фашистхэм гъэры зашIым, ылъакъохэм амыIэтыжьэу оды хъугъагъэ. Спортсмен-дзэкIолIым пытагъэ къызыхигъафи, пыйхэм къаIэкIэкIыжьыгъ.\n1945-рэ илъэсым ТекIоныгъэм и Мафэ загъэмэфэкIым, Иван Удодовыр икIэрыкIэу спортышхом хэхьажьыгъ. Олимпиадэ джэгунхэм атлетикэ онтэгъумкIэ дышъэр къащихьыгъ.\n— Александр Бошко, Аркадий Воробьевыр, фэшъхьафхэу Хэгъэгу зэошхом лIыгъэ щызезыхьагъэхэр упчIэжьэгъу сшIыщтыгъэх, — тизэдэгущыIэгъу лъегъэкIуатэ Чыржьын Мухьарбый. — Спортымрэ шIэныгъэмрэ зэрэзэпхыгъэхэм къытегущыIэхэ зыхъукIэ, цIыфым щыIэныгъэм пытагъэ къызыщыхигъэфэн зэрэфаем мэхьэнэ ин ратыщтыгъ. Заом иветеранхэм къулыкъур адэсхьызэ ЦСКА-м сызэрэхэтыгъэм сырэгушхо, шIукIэ сыгу къэсэгъэкIыжьых.\nПредыдущая «Зэкъошныгъэр» ящэнэр\nСледущая Шъхьащэ афашIы


Загъэпсыгъэр илъэс 30 хъугъэ — Адыгэ макъ\nЗагъэпсыгъэр илъэс 30 хъугъэ\nУФ-м ПенсиехэмкIэ ифонд и Къутамэу АР-м щыIэр загъэпсыгъэр непэ илъэс 30 мэхъу.\nЮбилеим ипэгъокI Iофтхьабзэу тыгъуасэ Къутамэр зычIэт Унэм щыкIуагъэм тхьамэтагъор щызэрихьагъ ащ ипащэу МэщлIэкъо Хьамидэ. Зэхахьэм хэлэжьагъ АР-м IофшIэнымкIэ ыкIи социальнэ хэхъоныгъэмкIэ иминистрэу Мырзэ Джанбэч.\nПстэумэ апэу ар АР-м и ЛIышъхьэ ыцIэкIэ къафэгушIуагъ. Профессионализмэгъэ ин хэлъэу, зэрифэшъуашэм тетэу япшъэрылъхэр зэрагъэцакIэхэрэм, цIыфхэм афагъэнэфэгъэ ахъщэ тынхэр игъом ыкIи икъоу аIэкIэгъэхьэгъэнхэр сыдигъокIи апшъэ зэрашIырэм къыкIигъэтхъызэ, шIуагъэ къытэу яIофшIэн лъагъэкIотэнэу къафэлъэIуагъ.\nАщ ыуж Къутамэм ыкIи къулыкъум иподразделениехэм яIофышIэу АР-м IофшIэнымкIэ ыкIи социальнэ хэхъоныгъэмкIэ и Министерствэ ищытхъу тхылъхэмкIэ къыхагъэщыгъэхэм ахэр аритыжьыгъэх.\nКъутамэм ипащэу МэщлIэкъо Хьамидэ гущыIэр зештэм, илъэс 30-м къыкIоцI УФ-м ПенсиехэмкIэ ифонд игъэцэкIэкIо пащэхэр, АР-м и ЛIышъхьэ, Къэралыгъо Советыр — Хасэр икъотэгъухэу социальнэ учреждение цIыкIоу езыгъэжьэгъэгъэ Къутамэр Адыгеим исоциальнэ лъэныкъо чIыпIэ ин щызыубытырэ структурэшхо зэрэхъугъэр къыхигъэщыгъ.\nЗэпахырэ узэу дунаир зэлъызыкIугъэм ыпкъ къикIыкIэ игъэкIотыгъэу мэфэкIыр хагъэунэфыкIынэу, ветеранхэри къырагъэблэгъэнхэу хъугъэп. Арэу щытми, Къутамэм итарихъ кIэкIэу къытегущыIэзэ, ыпэкIэ пащэу иIагъэхэм, егъэжьапIэм Iутыгъэу илъэсыбэрэ нэужым Iоф щызышIагъэхэм ацIэ къыриIуагъ.\n1991-рэ илъэсым ПенсиехэмкIэ фондым и Къутамэ загъэпсым пащэ фашIыгъагъ Юрий Шпиталенкэр. 1997-рэ илъэсым нэс ар мы IэнатIэм Iутыгъ. Нэужым, а илъэсым къыщыублагъэу 2006-м нэс, пэщэныгъэр дызэрихьагъ Хьаджэбыекъо Руслъан. Ащ къыщегъэжьагъэу 2021-рэ илъэсэу тызыхэтым ищылэ мазэ нэс Къутамэм ипэщагъ Къулэ Аскэрбый.\nМэщлIэкъо Хьамидэ къызэриIуагъэмкIэ, пенсионерэу Адыгеим исыр, 2020-рэ илъэсым итыгъэгъазэ и 31-м нэс пштэмэ, нэбгырэ мини 125-м ехъу. Ар республикэм щыпсэурэм ипроцент 27,1-р ары. ИкIыгъэ илъэсым изакъоу пстэумкIи сомэ миллиард 22-рэ пенсиеу, пособиеу е нэмыкI ахъщэ тынэу Къутамэм ытIупщыгъ.\n— Пенсиехэр, нэмыкI ахъщэ тынхэр зэпыугъэ фэмыхъоу, игъом цIыфхэм аIэкIэгъэхьэгъэнхэм пае илъэс 30-м къыкIоцI Къутамэм щылажьэхэрэм Iофышхо ашIагъ, — къыIуагъ ащ ипащэ. — Унагъоу сабый зэрысхэм IэпыIэгъу ятыгъэным фытегъэпсыхьэгъэ къэралыгъо программэм къыдыхэлъытагъэхэр хэзыгъэ имыIэу Къутамэм зэшIуехых, нэмыкI фэIо-фашIэу фондым ыгъэцакIэхэрэр цIыфхэм къызIэкIэгъэхьэгъошIу афэхъунхэм сыдигъокIи тыпылъ. ЗэшIохыгъэ хъурэр пстэумэ апэу зишIушIагъэр коллективэу зипшъэрылъхэр игъом ыкIи икъоу зыгъэцакIэрэр ары.\nДжащ фэдэу пшъэрылъхэр хэзыгъэ имыIэу гъэцэкIэгъэнхэм анахь чанэу дэлажьэхэрэр щытхъу тхылъхэмрэ нэпэеплъ тамыгъэхэмрэкIэ къыхагъэщыгъэх.\nПредыдущая IофшIэным икъэухъумэн анахь шъхьаI\nСледущая МэфэкIхэм пенсиехэр къызэратыщтхэр


Тарихъыр охътэ чыжьэм къыщежьэ — Адыгэ макъ\nТарихъыр охътэ чыжьэм къыщежьэ\nДунэе Адыгэ Хасэр кIэщакIо зэрэфэхъугъэм тетэу 2011-рэ илъэсым Iоныгъом и 28-м Адыгэ шъуашэм и Мафэ апэрэу Адыгеим щыхагъэунэфыкIыгъ.\nКъэбэртэе-Бэлъкъарми ащ фэдэ Iофтхьабзэр 2012-рэ илъэсым щыкIуагъ. МэфэкI Iофтхьабзэхэр Мыекъуапэ, Налщык, Щэрджэс къалэ ащызэрахьащтых. Дунэе Артийскэ Комитетымрэ Дунэе Адыгэ Хасэмрэ якIэщакIоу адыгэ шъуашэм фэгъэхьыгъэ дунэе фестивалыр Къэбэртэе-Бэлъкъарым ящэнэрэу щызэхащэщт. Хабзэ зэрэхъугъэу, Кавказым хэхьэрэ республикэхэм, IэкIыб къэралыгъохэм яхудожественнэ коллективхэр, артистхэр, орэдыIохэр, къэшъуакIохэр ащ хэлэжьэщтых.\nНепэ «адыгэ шъуашэкIэ» тызаджэрэр я VI-рэ лIэшIэгъум зэтеуцоу ригъэжьагъэу шIэныгъэлэжьхэм алъытэ. Ау ащ охътэшхо зэрэпэIухьагъэр къэтIон. Тинепэрэ шъуашэ ылъэ зытеуцогъапэр я XVIII-рэ лIэшIэгъум ыкIэхэм — я XIX-рэ лIэшIэгъум иублэгъухэм адэжь ары.\nХъулъфыгъэ шъуашэм хэхьэх: чIэгъчIэлъыр, цыер, кIакор, къэптаныр, джанэр, гъончэджыр, бгырыпхыр, хъурышъо е упкIэ паIор, лъаер, лъэхъстэн цуакъэр е лъэкъопылъхьэ лъэпшъэ кIыхьэр, шъхьэрыхъоныр, къамэр, майстэр, кIакIор.\nБзылъфыгъэ шъуашэм хэхьэх: чIэгъчIэлъыр, саер, джанэр, кIэкIыр, гъончэдж лъэпэ кIыхьэр, лъаер, лъэпэдыр, цуакъэр, паIор, шъхьэтехъор, бгырыпхыр.\nХъулъфыгъэ шъуашэм ыкъуачIэхэмрэ ыIашъхьэхэмрэ уагъэкIэ къадыхьэщтыгъэ нахь, тхыпхъэ рахьылIэщтыгъэп. Сыд фэдэрэ щыгъыни радэщтыгъэр чыIу зэрыдзэр ары. Адыгэ хъулъфыгъэхэм гъучIхэм ахэшIыкIыгъэ чыIухэр ягопагъэп. Ащ фэдэхэр нахь зэзыхьылIэщтыгъэхэр бзылъфыгъэхэр ары. Хъулъфыгъэм гъучI чыIу фырадэн фаеу зыхъукIэ, шэкIкIэ ар къадыхьажьыщтыгъ. Хъулъфыгъэхэм яIэшэ-шъуашэхэм тыжьынэу арахьылIэрэр мылыдыным пае саут халъхьэщтыгъ, тхыпхъэ шIуцIэкIэ чIаухъумэщтыгъ.\nАдыгэхэм сыдигъуи дышъэм нахьи тыжьыным нахь уасэ фашIыщтыгъ. Дышъэр нахь зэхьылIапхъэу алъытэщтыгъэр бзылъфыгъэхэр ары.\nПшъашъэхэм ябгырыпххэр, ячыIухэр (бгъэ чыIухэр) нахь гъэкIэрэкIагъэу щытыгъэх, дышъэпс атегъэлъэдэгъагъ, мычIы арысыгъ, кIэрышIэн зэмылIэужыгъохэр фашIыщтыгъэх, бгырыпхыр нахь бгъузагъ. Унагъо ихьэгъэ бзылъфыгъэм ибгырыпх нахь шъомбгъуагъ, ибыжьи нахь иныгъ, ащ фэдизэуи гъэкIэрэкIэгъагъэп.\nАдыгэ шъуашэм итеплъэ лIэшIэгъу пчъагъэхэм къакIоцI тIэкIу зихъожьыгъэми, лъэпкъым ащ уасэу ритырэри, имэхьани къеIыхыгъэп. «Щыгъыным цIыфыр егъэкIэракIэ, акъылым егъэдахэ» еIо адыгэ гущыIэжъым. ЦIыфым IэкIоцI дунаеу, шэнэу, гулъытэу иIэр ищыгъын къыхэщы. Ау цыер щыгъын къодыеп. Ар зыщыгъым Iэдэб хэлъын, ышъхьэ ылъытэжьын фае. ЗэолIхэмкIэ ар Iэрыфэгъу дэдэу щытыгъ. Хьазырылъэу ащ ыбгъэгу тедагъэхэм арылъ хьазырхэр заом илъэхъан лъэшэу къашъхьапэщтыгъэх. Гурыт лIэшIэгъухэм, анахьэу я XVII-рэ лIэшIэгъум, къащегъэжьагъэу адыгэ шъуашэр КъохьапIэм щагъэлъапIэу, щагъэфедэу рагъажьэ. АщкIэ зишIуагъэ къэкIуагъэхэр IэкIыб къэралыгъохэм къарыкIыгъэ зекIохэу лъэхъэнэ зэфэшъхьафхэм адыгэ хэкум щыIагъэхэр ары.\nКавказми, КъокIыпIэ Благъэми арысхэр зыкIэхъопсыщтыгъэхэр адыгэ Iэшэ-шъуашэ, адыгэш зэрагъэгъотыныр, адыгэ бзылъфыгъэ шъхьэгъусэу яIэныр ары. СурэтышI цIэрыIохэу Ван Дейк, М. Врубель, Ф. Рубо ыкIи нэмыкIхэм адыгэ пшъашъэм идэхагъэ къырагъэлъэгъукIэу сурэтыбэ ашIыгъ. А. Пушкиным, К. Бальмонт, М. Лермонтовым, Дж. Байрон, Е. Долматовскэм ыкIи нэмыкIхэм адыгэ пшъашъэм ищытхъу зыщаIогъэ усэхэмрэ поэмэхэмрэ атхыгъэх. Гохьхэу, шIыкIашIоу зэрэщытыгъэхэм имызакъоу, адыгэ пшъашъэхэм Iэдэбышхуи, пытагъи ахэлъыгъ.\nКъэбэртэе пщышхоу Идарыкъо Темрыкъо ыпхъоу Гощэунае урыс пачъыхьэу Иван Грознэм шъхьэгъусэ зыфэхъум, я XVI-рэ лIэшIэгъум иятIонэрэ кIэлъэныкъо къыщегъэжьагъэу къэбэртэе пщы-оркъхэм Урысыем идзэ къулыкъу щахьэу рагъажьэ. Ахэр къэзэкъ полкхэм ахэтыгъэх е къэзэкъхэм ягъусэхэу Урысые империем икъыблэ гъунапкъэхэр къагъэгъунэщтыгъэх.\nАдыгэ шъуашэр къэзэкъхэм заштагъэр 1828-рэ илъэсыр ары. Кавказ линием игенералэу Эммануэль къэзэкъхэм адыгэ Iэшэ-шъуашэр зэрахьанэу джащыгъум унашъо ышIыгъагъ. 1861-рэ илъэсым шэкIогъум и 7-м урыс пачъыхьэу Александр II-р а унашъом кIэтхэжьыгъагъ. Кавказым икъэзэкъыдзэхэм ахэтхэмкIэ я XIX-рэ лIэшIэгъум ия 40-рэ илъэсхэм цыер дзэ шъуашэ хъугъагъэ.\nКъэзэкъхэм ауж урыс лIэкъолIэшхэмрэ офицерхэмрэ адыгэ шъуашэр зэрахьэу аублагъ. Пачъыхьэ унагъоу Романовхэми яофициальнэ щыгъынхэм ар ахэлъыгъ. ЗакавказьемкIэ цыер зыщагъэфедагъэр Грузиер ары, лIэкъолIэш закъохэр ары ар зезыхьагъэр.\nНепэ адыгэхэм ялъэпсэ къежьапIэхэм зызэрафакъудыижьырэр, лъэпкъ хабзэхэр зыпкъ рагъэуцожь зэрашIоигъор гушIуагъоу щыт. Нысащэхэм, мэфэкI, зэIукIэгъу зэфэшъхьафхэм ялъэхъан адыгэ шъуашэр ащыгъэу зытлъэгъукIэ тщиз тхэхъо. Адыгэ шъуашэм блэкIыгъэм ипчъэ къытфызэIуехы, лъэпсэ къежьапIэхэм зафэдгъэзэжьын, лъэпкъ шъхьэлъытэжь тхэлъын, нэмыкI лъэпкъхэмкIэ хъопсапIэу щытыгъэ шъошэ зэкIужьым тырыпэгэн зэрэфаер зэхытегъашIэ.\nДунэе Артийскэ Комитетым адыгэ шъуашэр дунэе культурэм ихъарзынэщ 2018-рэ илъэсым мэлылъфэгъум и 12-м хигъэхьагъ. Кавказым ис лъэпкъхэм культурэмкIэ я Мафэхэр 2020-рэ илъэсым гъэтхапэм и 5-м къыщегъэжьагъэу гъэтхапэм и 12-м нэс Париж щыкIохэ зэхъум адыгэ хъулъфыгъэ шъуашэмрэ адыгэ бзылъфыгъэ шъуашэмрэ щаIыгъынхэу ЮНЕСКО-м имузееу ООН-м хэтым ратыгъэх.\nДунэе Артийскэ Комитетым ивице- президент, академик, культурэмрэ гъэсэныгъэмрэ яIофыгъохэмкIэ ЮНЕСКО-м хэт.\nПредыдущая ХыIушъо шапсыгъэ щыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм ягъэхъагъэхэр\nСледущая Мыекъуапэ ипчэгу щыкIощт


Неущ пIалъэр екIы\nКIэлэцIыкIоу зыныбжь илъэси 3-м шIомыкIыгъэхэм ыкIи 3 — 16 зыныбжьхэм афагъэнэфэгъэ ахъщэ тынхэм апае лъэIу тхылъхэр УФ-м ПенсиехэмкIэ ифонд джыри езымытыгъэ ны-тыхэм Iоныгъо мазэм и 30-р имыкIызэ ар агъэцэкIэн фае.\nЗыныбжь илъэсищым шIомыкIыгъэхэм мэлылъфэгъу, жъоныгъокIэ, мэкъуогъу мазэхэм сомэ мин тфырытф къафэкIуагъ, 3-м ехъугъэу, ау 16-м шIомыкIыгъэхэм сомэ мин пшIырыпшI къаратыгъ.\nАхэм анэмыкIэуи, къэхъугъакIэхэм къащегъэжьагъэу илъэс 16-м шIомыкIыгъэхэм анэсэу, бэдзэогъу мазэм сомэ мин пшIырыпшI зэтыгъоу афатIупщыгъ. Ар нахьыпэкIэ ахъщэ тынэу зигугъу къэтшIыгъэхэр къафэкIонхэм пае атыгъэгъэ лъэIу тхылъхэм къапкъырыкIыхэзэ афагъэпсыгъ. Арышъ, кIасэу тхылъыр зытыжьыхэрэми ари къыфэкIощт.\nИлъэси 3-м зыныбжь шIомыкIыгъэхэм афагъэнэфэгъэ ахъщэм пае лъэIу тхылъыр УФ-м ПенсиехэмкIэ ифонд иинтернет нэкIубгъо е къэралыгъо фэIо-фашIэхэм япортал ащыптыми хъущт, ау илъэси 3 — 16 зыныбжьхэм къаратыщтыр порталыр ары ныIэп зыщыбгъэпсын фаер. Джащ фэдэу тхылъхэр фондым ичIыпIэ органэу узпэблагъэм е МФЦ-м уякIуалIэми пIахыщт. КIэлэцIыкIур лъыплъэнэу е ыпIунэу къаIызыхыгъэхэр ежь ашъхьэкIэ екIолIэнхэ фае.\nНы-тыхэу джыри лъэIу тхылъыр зымытыгъэхэм неущ пIалъэр зэрикIырэр агу къэтэгъэкIыжьы.\nЦIыфыр IофшIэгъэ илъэсэу иIэр зыщыгъэнэфэгъэ тхылъыр электроннэ шIыкIэм тетэу гъэпсыгъэным техьажьын е зытетым тетэу къыгъэнэжьын фитэу хъугъэ.\nIофшIэпIэ чIыпIэхэр къэзытыхэрэм яIофшIапIэ Iутхэм ар чъэпыогъум и 31-м шIомыкIэу алъагъэIэсын фаеу щыт.\nМы тхылъыр непэ зытетым нахь тесагъэми, электроннэ шIыкIэм шIогъабэу хэлъыр къыдгурыIон фае. Ащ итхагъэм цIыфым ежь зыщыфаем зыщигъэгъозэн ылъэкIыщт. ПенсиехэмкIэ фондым иинтернет нэкIубгъо е къэралыгъо фэIо-фашIэхэм япортал ихьэмэ зэпстэури ылъэгъущт. Пенсием игъэпсынкIи мыщ ишIогъэшхо къэкIощт, IофшIэпIэ чIыпIэхэр къэзытыхэрэмкIи Iэрыфэгъу.\nКадрэхэмкIэ организацием зэхъокIыныгъэ организацием щыхъугъэмэ, а мазэм къыкIэлъыкIорэм и 15-м шIомыкIэу, IофшIапIэм зыгорэ къыIухьагъэмэ е IукIыжьыгъэмэ, ащ фэгъэхьыгъэ унашъор къыздикIыгъэм ыужырэ мафэм нахь мыкIасэу УФ-м ПенсиехэмкIэ ифонд и Къутамэу АР-м щыIэм электроннэ шIыкIэм тетэу макъэ рагъэIун фаеу зэрэщытыр IофшIэпIэ чIыпIэхэр къэзытыхэрэм джыри зэ агу къегъэкIыжьы.\nКъыхэдгъэщымэ тшIоигъор, зэкIэ IофшIапIэм Iутхэм, зытетым тетэу къэзгъэнэжьыгъэхэри ахэтхэу, ятрудовой книжкэхэр электроннэ шIыкIэу афэгъэпсыгъэн фаеу зэрэщытыр ары.\nПредыдущая В Адыгее будущих механизаторов будут учить управлять на новой технике\nСледущая Адыгея стала лидером в ЮФО по росту индекса промпроизводства


АдыгабзэмкIэ заушэтыгъ — Адыгэ макъ\nРедактор 08.06.2016 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nМэкъуогъум и 7-м я 9-рэ классыр къэзыухырэ ныбжьыкIэхэм адыгабзэмкIэ заушэтыгъ. Мыгъэ апэрэу фаехэм ар атыгъ.\nЗэкIэмкIи нэбгыри 148-мэ адыгабзэр атынэу щыт. Анахьэу ар къыхэзыхыгъэр лъэпкъ гурыт еджапIэхэм ащеджэхэрэр ары. МыекъуапэкIэ нэбгырэ 26-мэ, Кощхьэблэ районымкIэ — 52-мэ, Красногвардейскэ районымкIэ — 5-мэ, Шэуджэн районымкIэ — 6-мэ, АдыгэкъалэкIэ — 13-мэ, Тэхъутэмыкъое районымкIэ — 13-мэ, Теуцожь районымкIэ — 32-мэ заушэтынэу щытыгъ. Мы мафэм ушъхьагъу гъэнэфагъэ иIэу къемыкIолIэшъугъэхэм мэкъуогъум и 15-м ыкIи мэкъуогъум и 21-м атыжьын алъэкIыщт.\nМыекъуапэкIэ ушэтыныр гурыт еджапIэу N 9-м щыкIуагъ. Ар зыщыкIощт чIыпIэм ипащэу Инна Максимовам къызэриIуагъэмкIэ, апэрэу атырэ экзаменым чIыпIэр зэрифэшъуашэу фагъэхьазырыгъ. Адыгэ республикэ гимназием икIэлэеджакIохэр ары яныдэлъфыбзэкIэ зызыушэтынэу къыхэзыхыгъэхэр. АудиториитIумэ ахэр ачIэсыгъэх. Общественнэ лъыплъакIохэм анэмыкIэу АР-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ и Министерствэ, шъолъыр аттестационнэ комиссием илIыкIохэр, нэмыкIхэри ушэтыныр зэрэкIорэм лъыплъагъэх.\n— ГъэцэкIэныр варианти 4-у зэхэт. Вариант пэпчъ Iахь тIурытIу къыхеубытэ. Апэрэр изложением итхын. Текстым тIо къафеджэнхэшъ, къызэрашIэжьырэм тетэу ныбжьыкIэхэм атхыжьыщт. ЯтIонэрэмкIэ, текстым епхыгъэ гъэцэкIэн 14-р ашIын фае. ПэшIорыгъэшъ комиссиеу зэхащагъэм ушэтыным гъэцэкIэнхэм язэхэгъэуцон Iоф дишIагъ. Адыгэ къэралыгъо университетым адыгэ филологиемкIэ икафедрэ иIофышIэхэр ыкIи ныдэлъфыбзэмкIэ кIэлэегъаджэхэр ащ хэхьагъэх, — еIо АР-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ и Министерствэ испециалистэу Абрэдж Саидэ.\nУшэтыныр рамыгъажьэзэ, ныдэлъфыбзэмкIэ зызыушэтынэу къэкIогъэ ныбжьыкIэхэм ащыщхэм гущыIэгъу тафэхъугъ.\n— Синыдэлъфыбзэ изэгъэшIэн мэхьанэшхо есэты, сшIогъэшIэгъон. Апэрэ классым къыщегъэжьагъэу ар зэсэгъашIэ. Классым ипащэу Темзэкъо Маринэ адыгабзэр шIу зэрэтигъэлъэгъущтым, хэшIыкI дэгъу зэрэфытиIэщтым пылъ. Егъэджэн сыхьатхэм ямызакъоу, нахь тэрэзэу ушэтыным зыфэдгъэхьазырыным пае хэушъхьафыкIыгъэу Iоф къыддишIагъ. Анахь балл иныр къисхынэу сыщэгугъы, — еIо ГъукIэлI Дианэ.\n— ТиныдэлъфыбзэкIэ зытыушэтын амал къызэрэтатыгъэм тигъэгушIуагъ ыкIи темыджэнджэшэу къыхэтхыгъ. Тиадыгабзэ шIу тэлъэгъу, тэгъэлъапIэ. Зэрифэшъуашэу зыфэзгъэхьазырыгъ, сикIэлэегъаджэу Мэлгощ Лидэ къыздэIэпыIагъ. Дэгъоу зызэрэфэзгъэхьазырыгъэр сэшIэшъ, сыщынэрэп. Андырхъое Хъусенэ ыцIэ зыхьырэ кIэлэегъэджэ колледжым сычIэхьан мурад сиI, — къытиIуагъ Хъуажъ Аминэ.\nТемзэкъо Маринэ ригъэджэрэ нэбгырэ 20-мэ мы мафэм адыгабзэмкIэ заушэтыгъ. Мы ушэтыныр къызэрэхагъэхьагъэм мэхьанэшхо иIэу кIэлэегъаджэм елъытэ.\n— Щылэ мазэм адыгабзэмкIэ ушэтыныр фаехэм атын зэралъэкIыщтыр къызаIом, кIэлэеджакIохэм тяупчIыгъ. Зыты зышIоигъохэм игъэкIотыгъэу Iоф адэсшIэнэу сыублагъ. Программэм къызэрэдилъытэрэмкIэ, тхьамафэм зы сыхьат адыгабзэр зэряIэр. Ар мэкIэ дэд. Арышъ, хэушъхьафыкIыгъэу кIэлэеджакIохэм урокхэм ауж Iоф адасшIэщтыгъ. Изложение язгъэтхыщтыгъ, текстым Iоф дашIэным нахь пызгъэлъыгъэх. Я 5-рэ классым къыщегъэжьагъэу язгъэшIагъэр зэкIэ агу къэзгъэкIыжьыгъ. Сэгугъэ гъэхъэгъэ дэгъухэр ашIынхэу, — къытиIуагъ Маринэ.\nСыхьатыр 10-м ушэтыныр рагъэжьагъ. Сыхьатищым къыкIоцI адыгабзэмкIэ шIэныгъэу яIэхэр ныбжьыкIэхэм къагъэлъэгъуагъ. Зэфэхьысыжьхэр мэфэ заулэкIэ къэнэфэщтых.\nСурэтыр Iэшъынэ Аслъан тырихыгъ.\nПредыдущая Коллегием изэхэсыгъу\nСледущая Депутатхэр хэплъэщтых


Яблэнэрэу къыхьыгъ — Адыгэ макъ\nРедактор 29.12.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\nУрысыем ушумкIэ и Кубок къыдэхыгъэнымкIэ къалэу Владимир зэнэкъокъухэр щыкIуагъэх.\nАдыгэ Республикэм испорт еджапIэу N 2-м зыщызыгъасэхэрэр зэIукIэгъухэм ахэлэжьагъэх.\n— Спортсмени 5 Владимир дгъэкIогъагъэ, зэкIэми медальхэр къахьыгъэх, — къытиIуагъ спорт еджапIэу N 2-м ипащэу, Урысыем, Адыгеим язаслуженнэ тренерэу Хъот Юныс.\nАдыгэ къэралыгъо университетым физкультурэмрэ дзюдомрэкIэ и Институт ия 5-рэ курс щеджэрэ Кристина Морозовар Урысыем и Кубок фэбэнагъ. Адыгеим щапIугъэ пшъашъэр кг 70-м нэс къэзыщэчыхэрэм янэкъокъугъ, иIэпэIэсэныгъэкIэ хэпшIыкIэу къахэщыгъ. К. Морозовам яблэнэрэу Кубокыр къыдихыгъ. Анахьэу дгъэшIагъорэр зэкIэлъыкIоу дышъэр яблэнэрэу къызэрихьыгъэр ары.\nКристина Морозовар зыгъасэу, Адыгэ Республикэм изаслуженнэ тренерэу НэмытIэкъо Аскэр къызэрэтиIуагъэу, пшъашъэм икъулай дэгъоу ыгъэфедагъ, къенэкъокъугъэхэм гугъэ аримыгъэшIэу атекIуагъ.\nАдыгэ къэралыгъо университетым и МГГТК щеджэрэ Вилена Парамоновам, кг 60, тыжьыныр къыхьыгъ. Спортсменкэ цIэрыIоу къалэу Владимир зыщызыгъэсэрэ Ирина Никешинар кIэух зэIукIэгъум В. Парамоновам къыщытекIуагъ.\nЗыныбжь икъугъэхэм язэнэкъокъу Гаджимурад Муртазалиевыр, кг 70-рэ, апэрэу ахэлэжьагъ. Тренерхэр ащ къыщытхъугъэх, джэрзыр къыфагъэшъошагъ.\nНыбжьыкIэхэм язэIуIэгъухэм Виктория Чугреевамрэ, кг 60, Муслим Атлыевымрэ, кг 65-рэ, тыжьынхэр къащахьыгъэх.\nНэбгырэ 300-м нахьыбэ Владимир щызэнэкъокъугъ. ТибэнакIохэр республикэм физкультурэмкIэ ыкIи спортымкIэ и Комитет, спорт еджапIэу N 2-м ипащэхэм афэразэх.\nК. Морозовам имедалитIу\nХэгъэгум изэнэкъокъоу Рязань щыкIуагъэм хъулъфыгъэхэри бзылъфыгъэхэри хэлэжьагъэх. IэкIэ утынхэр ехыгъэнхэм нахь фэIэпэIасэр къыхэгъэщыгъэным спортсменхэр фэбэнагъэх.\nАдыгэ Республикэм испорт еджапIэу N 2-м зыщызыгъэсэрэ Кристина Морозовам, кг 70-рэ, ящэнэрэ чIыпIэр къыдихыгъ.\nЗэхэпхъэгъэ онтэгъугъэ зиIэхэм якуп К. Морозовар щыIукIагъ дунаим дышъэр къыщызыхьыгъэ Анна Гладких. Ставрополь щыщ Кристинэ, кг 75-рэ, ащ текIуи, дышъэм фэгъэхьыгъэ зэIукIэгъум хэлэжьагъ.\nДунаим дышъэр къыщызыхьыгъэ Вероника Футинар Урысыем спортымкIэ изаслуженнэ мастер, кг 20 фэдизкIэ К. Морозовам нахь онтэгъу. В. Футинар тIэкIу дэдэкIэ К. Морозовам ыпэ ишъыгъ, зэIукIэгъур ыхьыгъ. Кристинэ ятIонэрэ хъугъэ.\n«ТекIоныгъэм икъыдэхынкIэ гуетыныгъэ анахь ин къызыхигъэфагъ» зыфиIорэ хэушъхьафыкIыгъэ шIухьафтыныр Кристина Морозовам къыфагъэшъошагъ, къыщытхъугъэх.\nКъалэхэу Владимир, Рязань ащыкIогъэ зэнэкъокъухэм тиспортсменхэр афигъэхьазырыгъ Адыгэ Республикэм изаслуженнэ тренерэу НэмытIэкъо Аскэр.\nПредыдущая ЗэIукIэгъухэр псынкIэ къыфэхъущтхэп\nСледущая Кобл Якъубэ фэгъэхьыгъ


Пэщэ чан — Адыгэ макъ\nРедактор 06.11.2019 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nГъогушIыным пылъ ГъэIорышIапIэу Тыгъэмыпс дэтым къалэу Шъачэ къепхыгъэ къоджэ койхэм адэсхэм яIофыгъохэм язэшIохынкIэ ренэу ишIуагъэ арегъэкIы.\nШъачэ игъогухэу федеральнэ, край мэхьанэ зиIэхэри, урам цIыкIухэри джыдэдэм игъэкIотыгъэу агъэцэкIэжьых, джырэ шапхъэхэм адиштэу зэтырагъэпсыхьэх. «Тыгъэмыпс ДРСУ» зыфиIорэ гущыIэхэр зытетхэгъэ кIакохэр зыщыгъ IофышIэхэр къалэм ичIыпIэ зэфэшъхьафхэми, къуаджэхэми непэ ащыплъэгъун плъэкIыщт. Километрэ 460-рэ зикIыхьэгъэ автомобиль гъогухэм язытет дэгъуным ахэр ренэу лъэплъэх. Ахэм къафэгъэзэгъэ гъогу километри 146-р ТIопсэ районым, километрэ 250-р Шъачэ апхырэкIых.\nКъуаджэу Хьаджыкъо къыщыхъугъэ Нэпсэу Сэфэрбый илъэси 8 хъугъэу пэщэныгъэ зыдызэрихьэрэ предприятием къэралыгъо программэхэм къадыхэлъытэгъэ гъогушхохэмрэ псэолъэшхохэмрэ зэригъэпсыхэрэм нэмыкIэу, къоджэ псэупIэхэми IэпыIэгъу афэхъу. МыщкIэ щысэу къэпхьын плъэкIыщтыр бэ.\nГъогухэм яшIынрэ ягъэцэкIэжьынрэ афэгъэзэгъэ ГъэIорышIапIэу Тыгъэмыпс дэтыр километрэ 460-рэ зикIыхьэгъэ автомобиль гъогухэм язытет зэригъэгумэкIырэм дакIоу, ахэм ягъэпсынкIи Iофышхо зэшIуехы, ошIэ-дэмышIэ тхьамыкIагъохэм къыздахьыхэрэм ядэгъэзыжьыни хэлажьэ. Нэбгырэ 600 фэдиз зыIут гъэIорышIапIэм псынкIэу хэхъоныгъэ ешIы, мылъкукIи, техникэкIи нахь зэтегъэпсыхьагъэ мэхъу, Iофэу зэшIуихыхэрэм ахэхъо зэпыт. ГущыIэм пае, 2016-рэ илъэсым ДРСУ-м Шъачэ иурам 32-рэ ыгъэцэкIэжьыгъагъэмэ, 2018-рэ илъэсым урам 40-мэ гъэцэкIэжьын IофшIэнхэр аришIылIагъэх.\nНэпсэу Сэфэрбый зипэщэ предприятием къыфэгъэзэгъэ пшъэрылъ шъхьаIэхэр зэригъэцакIэхэрэм нэмыкIэу, мылъкукIи къоджэ псэупIэхэм адеIэ, мэхьанэшхо зиIэ социальнэ псэуалъэхэм язэтегъэпсыхьанкIи IэпыIэгъу афэхъу.\n«Тикъуаджэ къыщыхъугъэ Нэпсэу Сэфэрбый мыгъэ лъэшэу тигъэгушIуагъ, шIухьафтын шIагъо къытфишIыгъ, — джарэущтэу ит къуаджэу Хьаджыкъо игурыт еджапIэрэ икIэлэцIыкIу IыгъыпIэрэ ащылажьэхэрэм ятхыгъэ. — Пащэм ишIуагъэкIэ кIэлэцIыкIу IыгъыпIэми, гурыт еджапIэми ящагухэм асфальт адалъхьагъ, ахэр нахь зэтегъэпсыхьагъэ хъугъэх. ЗиIоф хэшIыкIышхо фызиIэ пэщэ хьалэлэу Нэпсэу Сэфэрбый псауныгъэ пытэ иIэнэу, пэщэныгъэ зыдызэрихьэрэ предприятием Iутхэми хахъорэ щыIэкIэ-псэукIэ дэгъурэ яIэнэу тафэлъаIо!»\nШэхэкIэй къоджэ псэупIэм ипащэу Шъыжъ Мурати Тыгъэмыпс дэт ДРСУ-м иIофышIэхэм къащытхъугъ:\n— Илъэс пчъагъэ хъугъэшъ Нэпсэу Сэфэрбый зипэщэ предприятием Iоф зыдатшIэрэр тызфялъэIурэр къытфамыгъэцакIэу зыкIи къыхэкIыгъэп, — къыIуагъ ащ. — ГущыIэм пае, гъогушIхэм метри 100 зикIыхьэгъэ, хымрэ мэшIокугъогу станциемрэ якIурэ гъогур Шэхапэ щагъэцэкIэжьыгъ. Километрэм ехъу зикIыхьэгъэ гъогур ШэхэкIэй зыпкъ щырагъэуцожьыгъ. Шэхапэрэ ШэхэкIэирэ зэзыпхырэ гъогум игъэцэкIэжьын джыдэдэм ыкIэм фэкIо. Шэхапэрэ Шэхэй ЦIыкIумрэ зэзыпхырэ гъогум асфальт тыралъхьагъ. Нэпсэу Сэфэрбый тызелъэIум, культурэмкIэ Унэм, къэхалъэу ШэхэкIэй ЦIыкIум дэтхэм якIолIэрэ гъогухэм асфальт атыраригъэлъхьагъ. Коллектив зэгурыIожьым хэтхэр джыдэдэм анахьэу зыпылъхэр ШэхэкIэй икъэхалъэ екIурэ гъогум игъэпытэн ары. КъоджэдэсхэмкIэ ащ мэхьанэшхо иI. Мы къуаджэм дэт кIэлэцIыкIу IыгъыпIэм ищагу игъэчъынкIи ДРСУ-м ипащэ езэгъыгъэх. Егугъухэзэ псынкIэу Iофхэр непэ гъогушIхэм зэрагъэцакIэрэр къасIомэ сшIоигъу.\nГъэсэныгъэмрэ культурэмрэ япхыгъэ проектхэм, ныбжьыкIэ проектхэм япхырыщын Нэпсэу Сэфэрбый иIахьышIу хешIыхьэ. Гурыт еджапIэхэм, кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэм, ветеранхэм, творческэ интеллигенцием илIыкIохэм, общественнэ организациехэм ренэу IэпыIэгъу афэхъу. Илъэсыбэ хъугъэу гуетыныгъэ фыриIэу Iоф зэришIэрэм, краимрэ къалэмрэ апашъхьэ гъэхъагъэу щыриIэхэм афэшI медальхэу «Пшызэ шъолъыр ихэхъоныгъэ иIахьышхо зэрэхишIыхьэрэм фэшI», «За трудовые успехи на благо города Сочи» зыфиIохэрэр, тамыгъэу «Признание и почет сочинцев» ащ къыфагъэшъошагъэх. ЩытхъуцIэу «Пшызэ шъолъыр изаслуженнэ IофышI» зыфиIорэр бэмышIэу Нэпсэу Сэфэрбый къыфаусыгъ. ГъогушIхэм ямэфэкI ехъулIэу губернаторэу Вениамин Кондратьевым ар Краснодар къыщыритыжьыгъ.\nА тын лъапIэр къызэрэфагъэшъошагъэмкIэ тэри тичIыпIэгъу тыфэгушIо, гъэхъэгъакIэхэр тапэкIи ышIынэу фэтэIо!\nПредыдущая Хабзэ хъугъэу щызэIокIэх\nСледущая Егъэджэным хэлэжьагъэх