Хахъо иIэу илъэсыр аухыгъ | Адыгэ Макъ\nХахъо иIэу илъэсыр аухыгъ\n2016-рэ илъэсым республикэ бюджетыр гъэцэкIагъэ зэрэхъугъэм фэгъэхьыгъэ едэIунхэр мы мафэхэм щыIагъ. Iофтхьабзэм тхьамэтагъор щызэрихьагъ АР-м и Премьер-министрэ ипшъэрылъхэр зыгъэцэкIэрэ Наталья Широковам.\nIофтхьабзэм къулыкъу ыкIи ведомствэ зэфэшъхьафхэм, муниципальнэ образованиехэм ялIыкIохэр, студентхэр, нэмыкIхэр хэлэжьагъэх.\n— Федеральнэ ыкIи республикэ хэбзэгъэуцугъэхэм адиштэу ыкIи республикэм игъэцэкIэкIо хэбзэ къулыкъухэм яIофшIэн шъыпкъагъэ хэлъэу зэрэзэхащэрэр къэгъэлъэгъогъэным фэшI икIыгъэ илъэсым республикэ бюджетыр гъэцэкIагъэ зэрэхъугъэм фэгъэхьыгъэ едэIунхэр зэхэтщагъэх. Зэфэхьысыжьхэм къызэрагъэлъагъорэмкIэ, 2016-рэ илъэсыр зэрифэшъуашэу кIуагъэ, хахъо иIэу ар къэтыухыгъ. Ыпэрэ илъэсхэм афэдэу социальнэ Iофхэм ягъэцэкIэн анахь чIыпIэ ин ыубытыгъ. 2015-рэ илъэсым елъытыгъэмэ, хахъохэр миллиардрэ миллион 477,4-кIэ гъэрекIо нахьыбагъ, — къыIуагъ Наталья Широковам.\nАдыгеим финансхэмкIэ иминистрэу Долэ Долэтбый нэужым икIыгъэ илъэсым изэфэхьысыжьхэр къышIыгъэх. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, ыпэрэ илъэсхэм афэдэу 2016-рэ илъэсми бюджетым игъэцэкIэнкIэ анахьэу анаIэ зытетыгъэр УФ-м и Президент къыдигъэкIыгъэ жъоныгъокIэ унашъохэр, социальнэ программэхэр, пшъэрылъхэр гъэцэкIэгъэнхэр ары.\n2016-рэ илъэсым сомэ миллиард 18,1-рэ зэхэубытагъэу бюджетым къихьагъ. Хъарджхэр сомэ миллиард 17,6-рэ хъугъэ. 2015-рэ илъэсым елъытыгъэмэ, бюджетым къихьагъэр сомэ миллиард 1,1-кIэ нахьыб, сомэ миллион 482,2-кIэ хъарджхэр нахь макIэ хъугъэх, ащ къыхэкIыкIэ сомэ миллион 438-рэ хахъо иIэу илъэсыр аухыгъ.\nРеспубликэ бюджетым ифинансовэ илъэси гъэцэкIагъэ зэрэхъугъэм тегущыIагъэх. Зэфэхьысыжьхэм къызэрагъэлъагъорэмкIэ, федэр сомэ миллиард 15,1-рэ, хъарджыр сомэ миллиард 14,7-м нэсыгъ. 2015-рэ илъэсым егъэпшагъэмэ, сомэ миллион 776,8-кIэ федэр нахьыб ыкIи сомэ миллион 398-рэ хахъо иIэ хъугъэ.\nФинансхэмкIэ министрэм къызэриIуагъэмкIэ, IэкIыбым къыщыдагъэкIырэ продукциер тэтиехэмкIэ зэблэхъугъэ зэрэхъугъэм, республикэм къыщашIырэ санэхэм шъон пытэхэм яакцизхэм зэрахэхъуагъэм ар къыкIэкIуагъ.\nХэбзэIахьэу сомэ миллиарди 8,3-рэ, мыхэбзэIахьэу миллион 248-рэ республикэ бюджетым къихьагъ. Процент 33,8-рэ акцизхэм къакIэкIорэ федэу бюджетым къыхэхъухьагъ. Долэ Долэтбый къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, республикэ бюджетым амалэу иIэхэм ялъытыгъэу хъарджхэри гъэпсыгъэх. Хабзэ зэрэхъугъэу, социальнэ Iофхэм ягъэцэкIэн анахь чIыпIэ ин рагъэубытыгъ: гъэсэныгъэм исистемэ — сомэ миллиарди 3-м ехъу, псауныгъэр къэухъумэгъэным — сомэ миллиарди 2,8-рэ, социальнэ политикэм — сомэ миллиарди 2,7-рэ, лъэпкъ экономикэм — сомэ миллиарди 2,7-рэ, нэмыкIхэри.\nБюджетым фэгъэхьыгъэ упчIэу къатыгъэхэм Долэ Долэтбый джэуапхэр къаритыжьыгъэх, ежь иеплъыкIэхэри къыриIотыкIыгъэх.


Адыгэ Хэку Таймс: Беженц адыгэхэм япчъагъэ икъэлъытэн фежьагъ\nБеженц адыгэхэм япчъагъэ икъэлъытэн фежьагъ\n«Хэкум гъэзэжьынымкIэ Адыгэ Хасэр» хэкум къэкIожьыгъэ адыгэхэмэ ыкIи зышъхьэ къезыхьыжьэжьыгъэ адыгэхэм япчъагъэ икъэлъытэн ыкIи Урысыем,\nСирием ыкIи нэмыкI хэгъэгухэм щыIакIэу ащыряIэм игъэнэфэн фежьагъ. Мы Iофыр гъэцэкIэгъэным пае куп зэхахьэр къэралыгъо IофшIапIэхэмэ, нэмыкI къулыкъухэу хэкум къэкIожьыгъэ адыгэхэмэ IэпыIэгъу афэхъухэрэмэ адэлажьэ.\nКъэбарэу къаугъоигъэмкIэ, егъэзыгъэкIэ къэзгъэзэжьыгъэ тилъэпкъэгъухэмэ непэ адыгэ республикэхэмэ гумэкIэгъо инхэр ащыряIэхэп, сыда пIомэ республикэхэм яправительствэхэм Iофыхэм анаIэ тет. Ау нэмыкI хэгъэгухэм Iофыхэм язытет нэмыкI.\nЗышъхьэ къезыхьыжьэжьыгъэхэм къиныбэ яI, адыгэхэу егъэзыгъэкIэ кIощыжьыгъэхэм IэпыIэгъу афэхъунхэм дэлэжьэхэрэ къулыкъухэм ыкIи купхэм яIофхэм зыкIыныгъэ зэрахэмылъым ар ыпкъ къекIы. Адыгэхэмэ адэIэпыIэнхэм тегъэпсыхьэгъэ зэикI гупчэ зэрэщымыIэм къыпкъырэкIы. «Хэкум гъэзэжьынымкIэ Адыгэ Хасэм» ипшъэрылъ шъхьаIэхэм ащыщ мы гумэкIыгъор зэшIохыгъэныр. Iофыхэм язытет изэгъэшIэн ыкIи изэхэфын джыри ыкIэм нэсыгъэп, ау охътэ благъэхэм апэрэ пчъагъэхэм ашъхьэ къитхыщт. Адыгэ республикэхэм япащэхэм тарихъ чIыгум къэзгъэзэжьыгъэ адыгэхэмэ япчъагъэ къаIуагъ. Непэ ахэр нэбыгрэ I624-рэ мэхъух. Ахэмэ ащыщэу нэбгырэ1000-р Къэбэртэе-Бэлъкъар Республикэм щыIэх, 600 фэдизыр Адыгэ Республикэм щэпсэух, нэбгырэ 24-рэ Къэрэщэе-Щэрджэс Республикэм исых.\nАдыгэ куп зэхэхьэ зэфэшъхьафхэм къызэралъытэрэмкIэ, зышъхьэ езыхьыжьэжьыгъэ адыгэхэу Сирием ыкIыб щыIэхэр нэбгырэ 12 000-м нахьыб. Нэбгырэ 6 000-р Тыркуем щыIэх, 4 000-р – Иорданием, нэмыкI къэралыгъохэм кIуагъэхэр нэбгырэ мини 2 000 фэдиз.\nЗышъхьэ езыхьыжьэжьыгъэ адыгэхэу Сирием кIоцIым къинагъэхэм афэгъэхьыгъэ къэбар гъэнэфагъэ щыIэп. Ау къабгынэгъэ адыгэ къуаджэхэм ыкIи адыгэ псэупIэхэм япчъагъэ укъыпкъырыкIын зыхъукIэ, егъэзыгъэкIэ зышъхьэ езыхьыжьэжьыгъэ адыгэхэмэ япчъагъэ пэшIорыгъэшъэу нэбгырэ мин 15 000-м нэсэу къалъытэ.\n«Хэкум гъэзэжьынымкIэ Адыгэ Хасэм» къэбар жъугъэхэм яамалхэмкIэ икомитет.


DataLife Engine > Версия для печати > ХэхъоныгъэшIухэр ышIыгъэх ХэхъоныгъэшIухэр ышIыгъэх\nХэхъоныгъэшIухэр ышIыгъэх ХэхъоныгъэшIухэр ышIыгъэх\nАР-м иминистрэхэм я Кабинет игъэкIотыгъэ зэхэсыгъоу иIагъэм 2018-рэ илъэсым Адыгеим исоциальнэ-экономикэ хэхъоныгъэхэм язэфэхьысыжьхэр щашIыгъэх. Iофтхьабзэр зэрищагъ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат.\nЭкономикэр, социальнэ лъэныкъор\nРеспубликэм экономикэ хэхъоныгъэмкIэ ыкIи сатыумкIэ иминистрэу Къуанэ Анзаур къызэриIуагъэмкIэ, блэкIыгъэ илъэсым экономикэм ыкIи социальнэ лъэныкъом зыпкъ итэу хэхъоныгъэхэр ашIыгъэх. Мыщ дэжьым анахь шъхьаIэу щытыгъэр лэжьапкIэр ары. БлэкIыгъэ илъэсыр пштэмэ, шъолъырым мазэм телъытэгъэ гурыт лэжьапкIэу щаратыгъэр сомэ мин 26,8-м кIэхьагъ. Ыпэрэ илъэсым егъэпшагъэмэ, а къэгъэлъэгъоныр проценти 109,5-м кIахьэ. Джащ фэдэу Iоф зымышIэхэрэм япчъагъэ процент 0,2-кIэ нахь макIэ хъугъэ. 2018-рэ илъэсым къыкIоцI социальнэ мэхьанэшхо зиIэ ермэлыкъ мин 1,3-рэ фэдиз республикэм щызэхащагъ. Промышленнэ къыдэгъэкIыным ииндекс проценти 104,1-м нэсыгъ. Продукциеу къыдагъэкIыгъэм, IофшIэнэу ыкIи фэIо-фашIэхэу агъэцэкIагъэхэм сомэ миллиард 57,8-рэ фэдиз атефагъ. Мы лъэныкъомкIэ пэрытныгъэ зыIыгъхэр машинэхэр, оборудованиер, мыгъучI продукциер ыкIи гъучIым хэшIыкIыгъэхэ пкъыгъохэр къыдэзыгъэкIхэрэ предприятиехэр арых.\nЗэфэхьысыжьхэм къызэрагъэлъэгъуагъэмкIэ, щыкIагъэхэр зиIэхэ лъэныкъохэри щыIэх. ГущыIэм пае, мэкъумэщ хъызмэтымкIэ ыкIи псэупIэхэм яшIынкIэ къэгъэлъэгъонхэу щыIэхэм уагъэрэзэпэнэу зэрэщымытыр министрэм къыIуагъ.\nАдыгеим хэхъоныгъэхэр ышIынхэм фэшI инвестициехэр нахьыбэ шIыгъэнхэр пшъэрылъ шъхьаIэу зэрэщытыр КъумпIыл Мурат къыхигъэщыгъ. Мылъку шъхьаIэм инвестициеу къыхалъхьагъэр сомэ миллиард 31,6-рэ мэхъу, 2017-рэ илъэсым егъэпшагъэмэ, а къэгъэлъэгъоныр проценти 142,5-м кIахьэ. МыщкIэ (хахъохэмкIэ) Адыгеим апэрэ чIыпIэр Урысыем щиубытыгъ.\nЗэхэубытэгъэ бюджетэу хэбзэIахь ыкIи мыхэбзэIахь хахъохэу къихьагъэр сомэ миллиард 13-рэ миллион 499-рэ мэхъу. Анахьэу анаIэ зытырагъэтхэрэ лъэныкъохэм ащыщ цIыфхэм щыIэкIэ-псэукIэ амалхэу аIэкIэлъхэр нахьышIу шIыгъэнхэр, ащ епхыгъэу ялэжьапкIэ къэгъэлъэгъон гъэнэфагъэхэм анэгъэсыгъэныр. МыщкIэ зишIогъэшхо къакIорэр къэралыгъом ипащэ къыдигъэкIыгъэ жъоныгъокIэ унашъохэм, лъэпкъ проектхэм ягъэцэкIэн ары.\nКультурэм ихэхъоныгъэхэр \nКультурэм хэхъоныгъэхэр ышIынхэм ипрограммэу 2014 — 2021-рэ илъэсхэм ателъытагъэр 2018-рэ илъэсым гъэцэкIагъэ зэрэхъугъэм къытегущыIагъ министрэу Аулъэ Юрэ. Мыщ къы-дыхэлъытагъэхэ Iофтхьабзэхэм язэшIохын сомэ миллион 700-м ехъу тефагъ. Культурэм хэхъоныгъэхэр ышIынхэм иIофыгъо блэкIыгъэ илъэсым сомэ миллиард 1,3-рэ фэдиз пэIуагъэхьагъ. Министерствэм пшъэрылъхэу иIагъэхэр зэкIэ гъэцэкIагъэхэ хъугъэ. Джащ фэдэу культурэм иучреждении 4 агъэцэкIэжьыгъ, мы илъэсым псэолъи 8 зэтырагъэпсыхьанэу агъэнафэ.\nПрограммэм игъэцэкIэн къыдыхэлъытагъэу культурэм ипсэуалъэхэм ягъэцэкIэжьын зэрифэшъуашэу зэхэщэгъэным, ащ пэIухьащт мылъкур шIуагъэ къытэу гъэфедэгъэным лъыплъэгъэн зэрэфаер республикэм ипащэ хигъэунэфыкIыгъ.\n— Гухэлъ шъхьаIэу тиIэр культурэм иучреждениехэр, анахьэу къуаджэхэм адэтхэр, ыпэкIэ зэрэщытыгъэхэм фэдэу цIыфхэр зыщызэрэугъойхэрэ, шIуагъэ къытэу яуахътэ зыщагъакIохэрэ чIыпIэ хъунхэм къыфэгъэзэжьыгъэныр ары. Мы лъэныкъомкIэ IофшIэныр лъыдгъэкIотэщт, ащкIэ лъэпкъ проектым амалэу къытырэри къызфэдгъэфедэщт, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nУФ-м щыпсэухэрэ лъэпкъхэм яныдэлъфыбзэкIэ гъэсэныгъэ зэрагъэгъотын амал яIэным къыдыхэлъытагъэу адыгабзэмрэ урысыбзэмрэ язэгъэшIэн зэхэщагъэ зэрэхъурэм иIофыгъуи анахь шъхьаIэхэм ащыщыгъ. КъызэраIуагъэмкIэ, шъолъырым итхэ еджапIэхэм зэкIэми урысыбзэр ащарагъашIэ.\nАдыгабзэр пштэмэ, шъолъырым ит кIэлэцIыкIу IыгъыпIи 127-м щыщэу 49-мэ адыгабзэр ащакIу нэбгырэ мини 6,3-мэ. IыгъыпIэ 32-мэ лъэпкъ нэшанэ зиIэхэ кружокхэр, музей цIыкIухэр ащызэхащагъэх. Гурыт еджапIэхэм яапшъэрэ классхэм арысхэ нэбгырэ мин 14-м ехъумэ адыгабзэр ыкIи литературэр зэрагъашIэ. ЕджэпIи 122-мэ къэралыгъуабзэу щыт тиныдэлъфыбзэ (урысыбзэм иамалкIэ) нэбгырэ мин 41,2-рэ фэдизмэ ащарагъашIэ. 2016-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу къэралыгъо кIэух аттестацием къыдыхэлъытагъэу я 9-рэ классыр къэзыухыгъэхэм адыгабзэмкIэ экзамен атын амал аIэкIэлъ хъугъэ, мы предметыр къыхэзыхыхэрэм япчъагъэ илъэс къэс нахьыбэ мэхъу.\nАдыгабзэр къэухъумэгъэным фытегъэпсыхьэгъэ Проектнэ офисым амалхэу къытыхэрэр гъэфедэгъэнхэм мэхьанэшхо зэриIэр АР-м и ЛIышъхьэ къыхигъэщыгъ.\n— ЦIыф лъэпкъ зэфэшъхьафыбэ зыщыпсэурэ АдыгеимкIэ анахь мэхьанэшхо зиIэн фаер субъектым икъэралыгъуабзэхэр зэгъэшIэгъэнхэр, культурэр, искусствэр, шэн-зэхэтыкIэхэр къэухъумэгъэнхэр ары, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат. — Адыгабзэм изэгъэшIэнкIэ гъогу картэу дгъэнэфагъэм диштэу IофшIэн программэхэр федеральнэ реестрэм хэгъэхьэгъэнхэм тыпылъын фае. Пстэури унагъом къыщежьэ, арышъ, ицIыкIугъом къыщыублагъэу сабыим иныдэлъфыбзэ, икультурэ уасэ фишIэу пIугъэным мэхьанэшхо иI.\nЛъэпкъ зэфыщытыкIэхэр, къэбар жъугъэм иамалхэр\nПрофильнэ Комитетым итхьаматэу Шъхьэлэхъо Аскэр къызэриIуагъэмкIэ, АР-м икъэралыгъо программэу «Лъэпкъ зэфыщытыкIэхэр гъэпытэгъэнхэр ыкIи патриотическэ пIуныгъэр» зыфиIоу 2014 — 2021-рэ илъэсхэм ателъытагъэм игъэцэкIэн республикэм щылъагъэкIуатэ. Мы лъэныкъомкIэ общественнэ организациехэм зэпхыныгъэ адыряIэу Iоф адашIэ. IэкIыбым щыпсэухэрэ тилъэпкъэгъухэм адыряIэ зэпхыныгъэр гъэпытэгъэным, зитарихъ чIыгу къэзыгъэзэжьыгъэхэр щыIэныгъэм хэгъэгъозэжьыгъэнхэм, ахэм яфитыныгъэхэр къэухъумэгъэнхэм анахьэу анаIэ тет.\nЛъэпкъ зэфыщытыкIэхэр гъэпытэгъэнхэм, яхэгъэгу шIу алъэгъоу цIыфхэр пIугъэнхэм, мы лъэныкъохэмкIэ журналистхэм яIэпэIэсэныгъэ хагъэхъоным мэхьанэшхо зэриIэр АР-м и ЛIышъхьэ къыхигъэщыгъ. Къэбар жъугъэм иамалхэм мыщкIэ яIофшIэн зэрэзэхащэрэ шIыкIэм бэ зэрелъытыгъэр хигъэунэфыкIыгъ.\nЖурналистикэм ылъэныкъокIэ агъэнэфэгъэ АР-м и ЛIышъхьэ ишIухьафтын фонд мы илъэсым щегъэжьагъэу нахьыбэ зэрашIыгъэр КъумпIыл Мурат игуапэу къыхигъэщыгъ. ЫпэкIэ ар сомэ мини 100 хъущтыгъэмэ, джы сомэ мин 200 мэхъу.


ЗэхъокIыныгъэхэр фашIых | Адыгэ Макъ\nХьылъэ ыкIи цIыфхэр зезыщэхэрэ транспортым пае Яблоновскэ лъэмыджыр зэрэзэфашIырэм лъапсэу иIэр ыкIи ащ къыкIэлъыкIощтыр къыIотагъ къалэу Краснодар имэрэу Евгений Первышовым.\nАщ къызэриIуагъэмкIэ, транспортыр зэрэзекIощтым епхыгъэ IофшIэным зэхъокIыныгъэхэу фашIыхэрэм ыуж Тургеневскэ ыкIи Яблоновскэ лъэмыджхэм арыкIорэ пчъагъэм къыщыкIэщтэп. ПсэолъакIэ ашIыфэкIэ шапхъэхэм адиштэу Яблоновскэ лъэмыджыр агъэфедэщт.\nБлэкIыгъэ илъэсым лъэмыджым ышъхьагъ агъэпытагъ, чIыпIэ гъэнэфагъэхэм гъэцэкIэжьынхэр арашIылIагъэх. Ау лъэмыджыр зыIыгъхэ пкъыгъохэм анэсыгъэхэп. Специалистхэм зэхащагъэхэ ушэтынхэм къызэрагъэлъэгъуагъэмкIэ, транспорт хьылъэм ыпкъ къикIыкIэ лъэмыджым ищызекIон къызэтеуцон ылъэкIыщт. Ащ къыхэкIэу хьылъэ ыкIи цIыфхэр зезыщэрэ транспортыр къызэтырагъэуцонэу унашъо ашIыгъ. Транспортыр зыщызекIон ылъэкIыщт нэмыкI маршрутхэр агъэнафэх.\nСыда мы Iофыр къызщежьагъэр?\nЫпэкIэ къызэратыгъэу, бэдзэогъум и 12-м щегъэжьагъэу Адыгеим ипоселкэу Яблоновскэмрэ къалэу Краснодаррэ зэзыпхырэ лъэмыджыр хьылъэзещэ машинэхэм ыкIи автобусхэм апае (ащ хэхьэ маршрутнэ таксир) зэфашIыщт. ГъогурыкIоным ишапхъэхэр ыукъохэзэ мы лъэмыджым къытехьэрэ хьылъэзещэ транспортыр ары анахьэу мыр зыфэгъэхьыгъэр.\nМыщ фэдэ екIолIакIэм къыкIэлъыкIоу транспортым изы Iахь Тургеневскэ лъэмыджымкIэ ягъогу рыкIощт. Ащ фытегъэпсыхьагъэхэ тамыгъэхэр чIыпIэ гъэнэфагъэхэм ащагъэуцущтых: Краснодар ылъэныкъокIэ —КПП-м дэжь, АдыгеимкIэ — лъэмыджым укъызщыдэкIоещтым.\nЛъэмыджыкIэм ишIынкIэ амалэу щыIэхэр\nЯблоновскэ лъэмыджыкIэм ишIын зэкIэмкIи сомэ миллиарди 7 — 9 фэдиз тефэнэу къалъытагъ. УФ-м транспортымкIэ и Министерствэ илъэсищым телъытэгъэ проектэу ыгъэнэфагъэм (2020 — 2022-рэ илъэсхэр) псэуалъэм игъэпсын хигъэхьан гухэлъ щыI. Ащ фытегъэпсыхьэгъэ проекти агъэхьазырыгъ.\nЯблоновскэ лъэмыджым фэдэ псэуалъэ (идублер) шIыгъэным щытегущыIагъэх УФ-м и Къэралыгъо думэ изэхэсыгъоу 2019-рэ илъэсым мэзаем зэхащагъэм къыдыхэлъытэгъэ «правительственнэ сыхьатым». Лъэпкъ проектэу «Автомобиль гъогухэр щынэгъончъэнхэр ыкIи шэпхъэшIухэм адиштэнхэр» зыфиIорэр гъэцэкIагъэ зэрэхъущтым профильнэ ведомствэм ипащэу Евгений Дитрих къытегущыIэзэ хэбзэгъэуцухэм яупчIэхэм джэуапхэр къаритыжьыгъэх, анахьэу анаIэ зытырагъэтыщтхэ лъэныкъохэр къыгъэнэфагъэх.\nШъугу къэдгъэкIыжьын, псыхъоу Пшызэ телъ Яблоновскэ лъэмыджыр 1952-рэ илъэсым ашIыгъ. Ар пхъэм хэшIыкIыгъэ лъэмыджэу 1826-рэ илъэсым лъэсрыкIохэм апае агъэпсыгъагъэм ычIыпIэ къиуцуагъ. ЗэкIэмкIи икIыхьагъэ метрэ 795-рэ, ишъомбгъуагъэ — метри 9, псым щегъэжьагъэу илъэгагъэ метрэ 18 мэхъу.\nМафэ къэс гурытымкIэ машинэ мин 20 фэдиз Яблоновскэ лъэмыджым къырэкIошъ, Краснодар дахьэх, джащ фэдизмэ Тургеневскэ лъэмыджыр зэпачы.


Адыгэ Хэку Таймс: Тыркуем къикIыгъэ ныбжьыкIэхэр хэкум нэIуасэу фашIых\nТыркуем къикIыгъэ ныбжьыкIэхэр хэкум нэIуасэу фашIых\nХабзэ зэрэхъугъэу, Тыркуем щыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм ясабыйхэр илъэс къэс Адыгеим къэкIох. Мы мафэхэми ахэр тихьакIэх. БлэкIыгъэ илъэсхэм кIэлэеджакIохэр арымэ къакIощтыгъэхэр, джы купым хэтхэр нахь чъэпхъыгъэх, студентхэри Iоф зышIэхэрэри ахэтых. ЗэкIэмкIи ахэр нэбгыри 10 мэхъух.\nТхьамафэм къыкIоцI яхэкужъ щыIэнхэу къэкIогъэ ныбжьыкIэхэм программэ гъэшIэгъон афызэхагъэуцуагъ. Адыгэ Республикэм гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ и Министерствэ тызэрэщигъэгъозагъэмкIэ, пэшIорыгъэшъэу мафэ къэс ахэр зыдащэщтхэр агъэнэфагъ. Адыгэ лъэпкъым итарихъ, икультурэ зыфэдэр къафаIотэщт. Музейхэм, республикэ гъэзетхэм яредакциехэм, къушъхьэхэм кIощтых нэмыкI чIыпIэ дахэу тиIэхэр хьакIэхэм арагъэлъэгъущтых. Мыекъуапэ иурамхэм къащакIухьащт, къэлэ паркым, Лениным ыцIэ зыхьырэ гупчэм, защагъэпсэфыщт, ащычэфыщтых. Мафэм яуахътэ гъэшIэгъонэу зэрагъакIорэм фэшъхьафэу пчыхьэрэ ныбжьыкIэхэм адыгабзэм щагъэгъозэнхэм пае егъэджэнхэр апэрэ мафэм къыщегъэжьагъэу афызэхащэх.\nШэкIогъум и 24-м къэсыгъэ ныбжьыкIэхэр АР-м и Лъэпкъ музей ащагъэх. Адыгэхэм якультурэ ыкIи ящыIэкIэ-псэукIэ ижъырэ лъэхъаным зыфэдагъэр къизыIотыкIырэ къэгъэлъэгъонхэм нэIуасэ ахэр афашIыгъэх. Джэрз пасэм илъэхъан, исп унэм фэдэ пкъыгъоу сурэтхэр зытешIыхьагъэхэр ыкIи нэмыкI гъэшIэгъоныбэ музеим иIофышIэхэм ныбжьыкIэхэм къарагъэлъэгъугъ. Джащ фэдэу Олимпиадэм имашIо изэIэпыхын епхыгъэ Iофтхьабзэу Мыекъуапэ щыкIуагъэм, Шъачэ къыщызэIуахыгъэгъэ «Адыгэ Унэм» ащытырахыгъэ сурэтхэр, АР-м и ЛIышъхьэ къырихьакIыгъэ пхъакъор, Олимпиадэм илагъэу машIор зыкIагъэнагъэр зычIэлъхэм чIэхьагъэх. НыбжьыкIэхэм ар ашIогъэшIэгъон дэдэ хъугъэ.\nТыркуем къикIыгъэ хьакIэхэр тыгъуасэ Адыгэ Республикэм итхылъеджапIэ рагъэблэгъагъэх. Адыгэ лъэпкъым ехьылIэгъэ тхыгъэу къыдэкIыхэрэр зэкIэ зыщаугъоирэ ыкIи ахэр зыщаIыгъыхэрэм апэрапшIэу чIэхьагъэх. НэмыкI тхылъеджапIэхэм ыкIи Интернетым ащымыгъотыщт къэбархэр мыщ зэрэчIэлъхэр араIуагъ. ТхылъеджапIэм иIофышIэхэм ныбжьыкIэхэр гущыIэгъу афэхъугъэх, зыгъэгумэкIырэ упчIэхэр аратыгъэх ыкIи ахэм игъэкIотыгъэ джэуапхэр агъотыжьыгъэх.\nТыркуем къикIыгъэ ныбжьыкIэхэр адыгэх, ау бзэр зэкIэми аIулъэп. Илъэсищ хъугъэу Адыгеим къэкIожьыгъэу, Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым щеджэрэ Къэхъу Семих ныбжьыкIэхэр къызэрэкIощтхэр зешIэм игуапэ хъугъэ, ахэм IэпыIэгъу афэхъунэу рихъухьагъ, тыдэ кIуагъэхэми ар ягъус.\nКIалэм гущыIэгъу тызыфэхъум къытиIуагъ 2011-рэ илъэсым псэолъэшI ыкIи инженер сэнэхьат зэригъэгъотынэу Адыгеим къызэрэкIуагъэр. Непэ ар я 3-рэ курсым ис, еджэныр къыухыми ихэкужъ къинэнэу ыгукIэ зэрэфаер къытиIуагъ. Тыркуем къикIыгъэ кIалэхэм Семих нэIуасэ тафишIыгъ, ахэм ащыщхэм гущыIэгъу тафэхъугъ.\nЧэмышъо Эргюн илъэс 25-рэ ыныбжь, апшъэрэ еджапIэр къыухыгъэу мэлажьэ. Ящэнэрэу ар Адыгеим къэкIо.\n- Непэ Тыркуем тыщэпсэуми, тыадыг, Адыгеир ары тэ тичIыгужъыр, - еIо Эргюн. - Мыщ сыкъызэрэкIощтыр къысфэмыгъэсыжьэу сежагъ. ГъэшIэгъоныбэ тагъэлъэгъу, къытфаIуатэ. Ахэм видео, сурэтхэр атесэхых, сыкIожьымэ сянэ-сятэхэм, синыбджэгъухэм язгъэлъэгъущтых. Адыгабзэр нахь дэгъоу зэзгъэшIэнэу сыфай, ащкIэ пчыхьэ егъэджэнхэр зэрэтфызэхащэрэмкIэ сэгушIо. Адыгэхэр зыщыпсэурэ чIыгум сэри сыкъэкIожьынэу сыфай.\nАпшъэрэ еджапIэр къыухыгъэу полицием Iоф щешIэ Къэбжь Эмрэ. Адыгеир ыгу зэрэрихьырэр, ящэнэрэу къызэрэкIорэр къытиIуагъ. ЗэгурыIоныгъэ азыфагу илъэу адыгэхэр зыщыпсэурэ чIыгум ыгукIэ къэкIожьынэу зэрэфаер къыхегъэщы. Ащ пае Тыркуем щызэхащэгъэ курсхэм макIо, урысыбзэ зэрегъашIэ.\n- Непэ тхылъеджапIэу тыкъыздэкIуагъэр зэкIэми тшIогъэшIэгъон хъугъэ, - еIо Эмрэ. - Адыгэ лъэпкъым тарихъэу пылъыр мыщ дэгъоу щызэбгъэшIэн плъэкIыщт. Кавказ заор къемыжьэзэ адыгэхэр зэрэпсэущтыгъэхэр тшIогъэшIэгъон, заом фэгъэхьыгъэ къэбарэу тшIэрэми хэдгъэхъонэу тыфай. Джащ фэдэу ижъыкIэ агъэфедэщтыгъэ Iэмэ-псымэхэр, щыгъынэу ащыгъыгъэхэр тыгъуасэ Лъэпкъ музеим къыщытагъэлъэгъугъэх. Лъэпкъ гъомылапхъэхэр тагъэшхых. КъэкIорэ илъэсми сыкъэкIонэу сыфай.\nТыркуем къикIыгъэ хьакIэхэр шэкIогъум и 30-м гъогу техьажьыщтых. Ялъэпкъэгъухэр зыщыпсэурэ Адыгеим щалъэгъугъэри щызэхахыгъэри шIукIэ агу къинэщтых.


Унэшхор зэIукIэпIэшIу тфэхъугъ | Хасанов Мурат Русланович\n« В Майкопе открылся спортивный комплекс,…\nВалентина Матвиенко дала положительную… »\nУнэшхор зэIукIэпIэшIу тфэхъугъ\nОлимпиадэ джэгунхэм, дунаим, Европэм самбэмкIи, дзюдомкIи медальхэр къащыдэзыхыгъэхэр Кобл Якъубэ ыгъэсагъэх. Тренер цIэрыIом фэгъэхьыгъэ я 5-рэ шIэжь зэнэкъокъур Мыекъуапэ мэкъуогъум и 10 — 11-м щыкIуагъ. Урысыем ишъолъыр 16-мэ къарыкIыгъэхэр зэIукIэгъухэм ахэлэжьагъ.\nСпорт зэнэкъокъум икъызэIухын ехьылIэгъэ зэIукIэгъум Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Мурат, Парламентым и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, Адыгеим и Премьер-министрэ ипшъэрылъхэр зыгъэцэкIэрэ Наталья Широковар, Урысыем и Къэралыгъо Думэ идепутатэу, дунаим самбэмкIэ гъогогъу 11 ичемпионэу Хьасанэкъо Мурат, Олимпиадэ джэгунхэм дзюдомкIэ дышъэ медальхэр къащыдэзыхыгъэхэу Владимир Невзоровыр ыкIи Мудрэнэ Бислъан, джэрз медальхэр Олимпиадэ джэгунхэм къащызыхьыгъэхэу Емыж Арамбый ыкIи Тао Хьасанбый, дунаим дзюдомкIэ ичемпионэу Лъэцэр Хьазрэт, нэмыкIхэри хэлэжьагъэх.\nАдыгэ Республикэм изаслуженнэ журналисткэу ТIэшъу Светланэ зэрищэгъэ зэIукIэгъум щыхигъэунэфыкIыгъ Кобл Якъубэ фэгъэхьыгъэ зэнэкъокъум еплъы зышIоигъохэр бэ зэрэхъухэрэр. Ахэр Урысыем ишъолъырхэм, тилъэпкъэгъухэр зыщыпсэурэ IэкIыб къэралыгъохэм къарыкIыгъэх. Спорт зэIукIэгъум хэлажьэхэрэм къафэгушIуагъэх Адыгеим иартистхэр.\nОрэдыIо цIэрыIоу Быщтэкъо Азэмат Адыгэ хэкоу игупсэм фэгъэхьыгъэр къызыхедзэм, залым чIэсхэр ыгъэгушхуагъэх. Уилъэпкъ, уихэку ящытхъу орэдкIэ зэхябгъэхыныр сыда зымыуасэр?!\nДунаим щызэлъашIэрэ лъэпкъ ансамблэу «Налмэсым» иоркестрэ адыгэ орэдышъохэр ыгъэжъынчыгъэх. Купым ихъулъфыгъэ къэшъуакIохэр зэкIужьэу фэпагъэх. Лъэпкъ шэн-хабзэхэр, хьакIэщхэм ащызэрахьэщтыгъэ Iофыгъохэр дахэу къагъэлъэгъуагъэх.\nУрысыем ыкIи Адыгеим якъэралыгъо гимнхэр залым зэрэщыIухэрэм гур ыIэтырэ къодыеп. Гугъэм кIуачIэ къыпхелъхьэ, тиреспубликэ гупсэ Урысыем имызакъоу, дунаим нахьышIоу зэрэщашIэщтым цыхьэ фэошIы.\nДжары спорт Унэшхом цIэу фаусыгъэр. Кобл Якъубэ лъэшэу шIоигъуагъ спорт Унэшхом игъэпсын псынкIэу аухынэу, спорт еджапIэ ныбжьыкIэхэм, тренерхэм афэхъунэу, хэгъэгу ыкIи дунэе зэIукIэгъухэр щызэхащэхэзэ ашIынэу. Тхьаегъэпсэух тиIэшъхьэтетхэр, IофшIэным зэхэщакIо фэхъугъэхэр. Якъубэ зыкIэхъопсыщтыгъэ Унэшхор Мыекъуапэ къыщызэIуахыгъ, зэIукIэпIэшIу тфэхъугъ.\nЗэнэкъокъум исудья шъхьаIэу Урысыем изаслуженнэ тренерэу ЕмкIуж Мыхьамэт къызэрэтиIуагъэу, бэнакIохэм IэпэIэсэныгъэ ин къагъэлъэгъуагъ.\n— Кобл Якъубэ дэгъоу сшIэщтыгъэ, сиупчIэжьэгъугъ, — къытиIуагъ ЕмкIуж Мыхьамэт. — ИшIушIагъэкIэ гъашIэм къыщытхэт. ЗэхэщакIохэм гъунэ имыIэу тафэраз.\nГъэзетеджэхэм ялъэIухэр къыдэтлъытэхэзэ, спортсмен цIэрыIохэм, зэнэкъокъур зэрэкIуагъэм афэгъэхьыгъэ тхыгъэхэр джыри къыхэтыутыщтых. ХагъэунэфыкIырэ чIыпIэхэр къыдэзыхыгъэхэм шъуащытэгъэгъуазэ.\nМудрэнэ Бислъан, кг 60, апэрэ чIыпIэр къыдихыгъ. ХэушъхьафыкIыгъэ шIухьафтынхэр зэхэщакIохэм къыфагъэшъошагъэх. Хьагъундэкъо Рустем дышъэ сыхьатыр Б. Мудранэм фигъэшъошагъ. Адыгэ Хасэм ыцIэкIэ ЛIымыщэкъо Рэмэзан спортсменым фэгушIуагъ, шIухьафтын фишIыгъ. ПашIо Алый, Мерэм Анзор, кг 60, ящэнэрэх.\nШъэоцIыкIу Айдэмыр, кг 81-рэ, апэрэ чIыпIэр къыхьыгъ. Тиреспубликэ щыщхэу Ордэн Заур, Тулпэрэ Айдэмыр мы купым ящэнэрэ щыхъугъэх.\nИнгъуш Владимир, кг 90-рэ, ятIонэрэ хъугъэ. Мэлыщэ Ахьмэд, кг 100-м къехъу, ящэнэрэ чIыпIэр къыдихыгъ.\nАпэрэ чIыпIэхэр къыдэзыхыгъэхэм сомэ мин 25-рэ зырыз, ятIонэрэр зыхьыгъэм мин 20, я 3-рэр зыхьыгъэхэм мини 10 зырыз шIухьафтын афашIыгъ. Кобл Якъубэ иунагъо ыгъэнэфэгъэ шIухьафтынхэри бэнакIохэм аратыжьыгъэх.\nОфициальный сайт республиканской газеты «Адыгэ макъ» 14.06.2017 г.:http://www.adygvoice.ru/wp/унэшхор-зэiукiэпiэшiу-тфэхъугъ/


Зэрэщыгугъыгъэхэр къегъэшъыпкъэжьы — Адыгэ макъ\nРедактор 19.09.2019 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nПэщэ IэнатIэм кIэу Iухьэрэм сыдигъокIи цIыфхэм гугъэпIэ инхэр рапхых, хэхъоныгъэхэм, нахьышIум ылъэныкъокIэ зэхъокIыныгъэхэм яжэх, ау ащ дакIоу цыхьэшхо фашIыными тещыныхьэх. Ежьхэм яшIоигъоныгъэкIэ амакъэхэр фатыхи хадзыгъэми, кIэгъожьынхэм охътабэ ищыкIагъэп. ГугъапIэхэр къэбгъэшъыпкъэжьынхэр, узэрэтехьагъэм кIэмыгъэгъожьынхэр зэрэмыIэшIэхыр нафэ. ЦIыфхэр ятеплъэкIэ зэрэзэтекIыхэрэм фэдэу ядунэееплъыкIи, щыIэныгъэм зэрэфыщытхэри зэфэшъхьаф.\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат илъэсыбэрэ Правительствэм ипэщагъэу, зэшIохыгъэ хъугъабэхэм иIахь ахилъхьагъэу, зыцIэ ашIэрэ цIыфэу иIэнатIэ Iухьагъ нахь мышIэми, зыгу щэч къихьан къэхъугъ. Ежь нэмыкI техьагъэми, аущтэу цIыфхэр егупшысэщтгъагъэх. ЩыIэныгъэр ары зэрэщытыр. ИлъэситIоу а IэнатIэм зыIутым зэрэщыгугъыгъабэ къызэригъэшъыпкъэжьырэр нафэ хъугъэ.\nАдыгеим исхэр псэолъакIэу, гъогукIэу къашIыхэрэм, жъэу агъэцэкIэжьхэрэм, агъэкIэжьхэрэм, псэупIэхэр зэрэзэтырагъэпсыхьэхэрэм, ахэр нахь къабзэ зэрэхъугъэхэм ащэгушIукIых, ау зэпстэумэ анахьэу ягуапэр нахьыпэкIэ аущтэу щымытыгъэу джы республикэм ипащэ цIыф къызэрыкIохэм апэблагъэ зэрэхъугъэр ары.\nНахьыпэкIэ ЛIышъхьэр зыдэмыхьэгъэ псэупIэхэр къызэрикIухьэхэрэр, ахэм адэс цIыф къызэрыкIоу зиеплъыкIэхэр зэфэшъхьафхэм ахэхьаным, ядэIуным, агу илъыр къаригъэIоным, джэуап аритыжьыным зэрэтемыщыныхьэрэр апэрэ мафэхэм агъэшIагъощтыгъ, джы ягуапэу игугъу ашIы. Республикэм ипащэ нахь мышIэми, ышъхьэ римыпэсхэу, къыухьанхэу зэримыIорэр, нэщх-гущхэу, зэIухыгъэу зэрапэгъокIырэр бэмэ агъэшIагъо. Зэрахахьэрэм имызакъоу, Интернет нэкIубгъохэр ыгъэфедэхэзэ цIыфхэм гущыIэгъу афэхъу, упчIэ зиIэу зыкъыфэзыгъазэрэ е зиIофыгъо къезыхьылIэрэ зыпари джэуапынчъэу къыгъанэрэп.\nЗэкIэми зэфэдэу гущыIэ дахэхэр къызэрамыIощтхэр хэткIи шъэфэп, ыгу римыхьырэр ымыушъэфэу республикэм ипащэ фэзытхыхэрэри къахэкIых. Интернет нэкIубгъохэм ащыщ пштэу, республикэм ихъухьэхэрэм къараIуалIэхэрэм узалъыплъэкIэ ар дэгъу дэдэу къыбгурэIо. Зым чъыг е кондэ ныбжьыкIэ агъэтIысхьагъэмэ, ар гуапэ щыхъоу ЛIышъхьэм фетхы, адрэм лъэхъаным диштэу зэтегъэпсыхьэгъэ сымэджэщыкIэ е кIэлэцIыкIу IыгъыпIакIэ къашIыгъэми, ымыгъэразэу риIолIэныбэ къегъоты. Джащ фэдэхэм джэуапэу КъумпIыл Мурат аритыжьыхэрэм узалъыплъэкIэ, Iэдэбрэ щэIэгъэшхорэ зыхэлъ цIыфэу зэрэщытыр нафэ къыпфэхъу.\nНепэ щыIэныгъэр псынкIэ дэдэу пIон плъэкIыщтэп, ащ хэкIыжьынхэр цIыфхэм къызэрыкIо къафэхъурэп. Ари ядунэееплъыкIэ зэзыхъокIыхэрэм зэу щыщ. Республикэм урипащэу ар къыбгурыIоу, зэхэпшIыкIэу, щэIагъэ афыуиIэу джэуап яптыжьышъумэ, зищыкIагъэми удеIэшъумэ, осэ ин къызэрэпфашIыщтым Iо хэлъэп. Ау ар цIыфыр зэрапIугъэм, зэрагъэсагъэм елъытыгъ.\nЕтIани КъумпIыл Мурат цIыфхэм шIу языгъэлъэгъугъэхэм ащыщ республикэм исхэр Интернетыр агъэфедэзэ къызкIэлъэIухэрэр, предложениеу къахьыхэрэр сыдигъокIи къызэрэдилъытэхэрэр. БгъэцэкIэн умылъэкIынэу е законым къыщыдэмылъытагъэу къахэкIырэри мышъхьахэу, Iэпэдэлэл ымышIэу зэхэугуфыкIыгъэу афетхыжьы, агурегъаIо. А зэпстэумэ цIыфхэм уасэ афамышIын алъэкIыщтэп.\nПравительствэм ипащэу зыщэтым зы чIыпIэ бэрэ исыныр, зэхэсыгъо кIыхьэхэм, гущыIэным охътабэ атыригъэкIодэныр икIасэщтыгъэп, Iуагъэр нахь макIэу, шIагъэр нахьыбэн фаеу ылъытэщтыгъ. Ащ фэдэ IофшIакIэ зиIэхэми афидэщтыгъэп. ЛIышъхьэ IэнатIэм зыIохьэм, ар нахь лъэшыжьэу къыхэщыгъ. ЗыпарэкIи зимыгъэпсэфырэм фэд, зэкIэми алъыIэсынэу игъо ефэ. Непэ Iофтхьэбзэ зэфэшъхьаф зытIущ зэхимыщэу къыхэкIырэп, ащ дакIоу псэолъэ заулэ къыкIухьани елъэкIы.\nКъумпIыл Мурат, Урысыем исубъектхэм япащэхэр пштэхэмэ, анахь ныбжьыкIэхэм ащыщ. Адыгеим пащэу иIагъэхэр пштэхэми, ащ фэдэ ныбжь иIэу мы IэнатIэм а зыр арэу мэхъу Iухьагъэр. Лъэхъаным дыригъэштэным, кIуачIэрэ щэIагъэрэ иIэу пшъэрылъ пстэури пхырищыным, республикэм хэхъоныгъэхэр езыгъэшIыщтхэ идее гъэшIэгъоныбэхэр рихьыжьэнхэм щымыщынэным, гу атыришIыхьаным, ахэр лъигъэкIотэнхэм а ныбжьыр арын фае нахьыбэу фэIорышIэрэр. Ау ащ имызакъоу, аущтэу щытыным пае ыгу къыдеIэу иреспубликэ, цIыфэу исхэм афэгумэкIыни фае. Ар зэрэхэлъыр иIофшIакIэ къегъэлъагъо.\nПредыдущая Адыгеим и ЛIышъхьэ зэнэкъокъум хэлажьэхэрэм шIуфэс арихыгъ\nСледущая IофшIэным ыпсыхьэгъэ цIыф


Коронавирусым пэшIуекIорэ IофшIэнхэр зэрахьэх — Адыгэ макъ\nКоронавирусым пэшIуекIорэ IофшIэнхэр зэрахьэх\nРедактор 27.03.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\n«Коронавирус Covid-19» зыфиIорэр къызэутэкIыгъэн ылъэкIыщтэу нэбгыри 5-мэ ягуцафэхэу тишъолъыр щагъэунэфыгъ. Зыр – студент кIалэу Москва къикIыжьыгъэр, 2-р – ащ къыпэблагъэхэр, адри 2-р мыщ епхыгъэхэп (зы нэбгырэр Таиланд къикIыжьыгъ). Медицинэ уплъэкIунхэу арашIылIагъэхэр Москва агъэхьыгъэх, кIэуххэм яжэх. Сымаджэхэм япсауныгъэ хьылъэ дэдэп.\nЗэпахырэ узыкIэу къежьагъэм зиушъомбгъуным ищынагъо дэгъэзыгъэнымкIэ IофшIэн гъэнэфагъэхэр зезыхьащтхэ бригадэхэр Адыгеим щызэхаща-гъэх. Ахэм ахэхьагъэх медици- нэ, санитар къулыкъухэм яIофышIэхэр, чIыпIэ организацие хэм ыкIи хэгъэгу кIоцI Iофхэм- кIэ Министерствэм ялIыкIохэр.\n2020-рэ илъэсым гъэтхапэм и 1-м къыщегъэжьагъэу непэ къызнэсыгъэм IэкIыб къэралыгъохэм къарыкIыжьыхэу республикэм къихьажьыхэрэр зэпымыоу къыхагъэщых, зыщыпсэухэрэм кIохэзэ ауплъэкIух.\nОперативнэ штабым къызэритыгъэмкIэ, чэщ-зымафэм къыкIоцI IэкIыбым къикIыжьыгъэ нэбгырэ 584-рэ (243-р – Мыекъуапэ) республикэм къихьажьыгъ. Нэбгырэ 510-р къаплъыхьагъ, 490-мэ карантин атыралъхьагъ, 5-мэ атырахыжьыгъ.\nМы уахътэм ехъулIэу зэпахырэ узхэм зыщяIэзэхэрэ сымэджэщым нэбгырэ 11 чIэлъ, 5-мэ узыр яIэн ылъэкIыщтэу ягуцафэх, 485-мэ унэм исхэу япсауныгъэ лъэплъэх.\nУрысыем псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ ыкIи зэпхыныгъэхэмкIэ иминистерствэхэм къэралыгъо фэIо-фашIэхэм япортал ЗыкIэу www.gosuslugi.ru зыфиIорэм хэушъхьафыкIыгъэ едзыгъо къыщызэIуахыгъ. Ар зыфэгъэхьыгъэр коронавирусымкIэ уипсауныгъэ щынагъоу къышъхьащытымкIэ узыхэхьэрэ купыр къыхэбгъэщыныр ары. Ащ нэмыкIэу цIыфхэм полисыр ратхэ зыхъукIэ, зэрапхыщт медицинэ учреждением икъэбар къафытыритхэщт. Ащ ишIуагъэкIэ УФ-м исубъектхэм псауныгъэм изытет щылъыплъэщтых ыкIи ищыкIэгъэ медицинэ IэпыIэгъури игъом арагъэгъотыщт.\nУзым зимыушъомбгъунымкIэ унашъохэр\nЗэпахырэ узэу коронавирусым пэуцужьыгъэнымкIэ Оперативнэ штабэу Адыгеим щызэхащагъэм унэшъо гъэнэфагъэхэр ышIыгъэх.\nАщ къыщеIо псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ Министерствэмрэ Роспотребнадзорым и ГъэIорышIапIэрэ IэкIыб къэралыгъохэм къарыкIыжьхэу къэкIожьхэрэм якъыхэгъэщын, алъыплъэн лъэныкъохэмкIэ IофшIэнэу зэрахьэхэрэр лъагъэкIотэнхэу. Анахьэу анаIэ зытырадзэн фаер карантин режимыр амыукъоныр ары.\nДжащ фэдэу IэзэпIэ учреждениехэм Iэзэгъу уцхэр ыкIи IофышIэхэм зызэраухъумэщтхэ шъуашэхэр икъу фэдизэу, IэпэчIэгъанэу арагъэгъотынхэ фаеу штабым ылъытагъ.\nКоронавирусыр къеузынымкIэ анахь щынэгъо купэу алъытэхэрэ цIыфхэу зыныбжь илъэс 65-м къехъугъэхэу IофшIапIэхэм аIутхэм яспискэхэр атхыгъэх. Ахэр шIокI имыIэу яунэхэм арысынхэ фае. А уахътэм къыкIоцI ящыкIагъэхэр волонтерхэм афагъэцэкIэщтых.\nХабзэм игъэцэкIэкIо органхэм, къэлэ ыкIи муниципальнэ образованиехэм япащэхэм ашIэнхэ фаеу афагъэнэфагъэхэм ащыщ къэралыгъо ыкIи муниципальнэ фэIо-фашIэхэу электроннэ шIыкIэм тетэу афамыгъэцэкIэшъущтхэр зэшIуахынхэм пае пэшIорыгъэшъ спискэхэр атхынхэу.\nКоронавирусым зызэрэщытыухъумэщтым, зекIокIэ тэрэзэу зетхьанхэ фаехэм къэбархэу япхыгъэхэр цIыфхэм икъу фэдизэу алъыгъэIэсыгъэныри ащ къыделъытэ.\nПредыдущая Гъэтхапэм и 27-р — Урысые Федерацием илъэпкъ гвардие идзэхэм я Маф\nСледущая МВД по Адыгее переходит на удаленный прием обращений граждан


ЯпсэупIэ амалхэр нахьышIу ашIыщтых | АДЫГЭ ДУНАЙ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АиФ Адыгея\nАдыгеим икъуаджэхэм Iоф ащызышIэхэрэ унэгъо ыкIи специалист ныбжьыкIэхэм псэупIэ сертификатхэр зэраратыгъэхэр къэзыушыхьатхэрэ тхылъхэр тыгъуасэ мэфэкI шIыкIэм тетэу АР-м и Къэралыгъо филармоние щаратыжьыгъэх. Программэу «Къуаджэм зыпкъ итэу хэхъоныгъэхэр ышIынхэр» зыфиIорэм хэлэжьэгъэхэ ныбжьыкIэхэу, псэупIэ зэзыгъэгъотын е ышIын амал зиIэ хъугъэхэм ягушIуагъо адигощыгъ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат.\nIофтхьабзэм хэлэжьагъэх Адыгеим и Къэралыгъо Совет – Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, АР-м и Премьер-министрэу Александр Наролиныр, министрэхэм я Кабинет хэтхэр, нэмыкIхэри.\nАР-м и ЛIышъхьэ Iофтхьабзэм пэублэ псалъэ къыщишIызэ, псэупIэ сертификатхэр зэратыжьырэ пстэуми игуапэу къафэгушIуагъ. Унэгъо ыкIи специалист ныбжьыкIэхэм джы псэукIэ амалхэу яIэхэр нахьышIу ашIынхэ зэралъэкIыщтым мэхьанэшхо иIэу хигъэунэфыкIыгъ.\n— Адыгеим непэ щытшIэрэр, щызэшIотхырэр зэкIэ зыфэгъэхьыгъэр тицIыфхэм щыIэкIэ-псэукIэ амалхэу аIэкIэлъхэр нахьышIу шIыгъэнхэр ары. Мыщ дэжьым къуаджэм хэушъхьафыкIыгъэу тынаIэ тет. Тиреспубликэ щыпсэухэрэм азыныкъо къоджэ псэупIэхэм адэс, арышъ, ащ хэхъоныгъэхэр ышIынхэр тэркIэ типшъэрылъ шъхьаI. Ащ фэшI тэ къыттефэрэр зэкIэ дгъэцэкIэщт, ащкIэ тиIэубытыпIэу щыт УФ-м мэкъу-мэщымкIэ и Министерствэ зэхигъэуцогъэ къэралыгъо программэр. Мыщ къыдыхэлъытагъэу газ ыкIи псырыкIуапIэхэр, автомобиль гъогухэр, фельдшер-мамыку IэзапIэхэр, гурыт еджапIэхэр, культурэм иунэхэр, спорт псэуалъэхэр тэшIых. Ащ дакIоу цIыфхэм псэуапIэхэр зэрагъэгъотынхэм иIофыгъо зэшIохыгъэнми тыпылъ. Унэгъо ныбжьыкIэхэм IэпыIэгъу афэхъугъэныр къэралыгъом исоциальнэ политикэ илъэныкъо шъхьаIэхэм ащыщэу УФ-м и Президентэу Владимир Путиным къыгъэнэфагъ. Мыщ дэжьым анахь шъхьаIэу щытыр демографиер ары. Арышъ, унагъо зышIэнэу езыгъэжьагъэхэ ныбжьыкIэхэм ягухэлъхэр, рахъухьагъэхэр къадэхъунхэм, ящыкIэгъэ IэпыIэгъур ядгъэгъотыным сыдигъуи тыпылъ, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат къэзэрэугъоигъэхэм закъыфигъазэзэ.\nЫпшъэкIэ зигугъу къэтшIыгъэ ведомственнэ программэм игъэцэкIэн къыдыхэлъытагъэу къуаджэм щыпсэухэрэ унэгъо ыкIи специалист ныбжьыкIэхэм IэпыIэгъу афэхъугъэным пэIухьащт мылъкушхо Адыгеим къызэритIупщырэр АР-м и ЛIышъхьэ къыIуагъ. Республикэм исхэм мы программэр ашIогъэшIэгъон хъугъэ, къуаджэм ущыпсэузэ уищыIэныгъэ зэрифэшъуашэу бгъэпсын зэрэплъэкIыщтыр цIыфхэм къагурыIуагъ.\nАужырэ илъэситфыр пштэмэ, мы программэм хэлэжьагъэхэ ныбжьыкIэ 87-мэ псэупIэ амалхэу яIэхэр нахьышIу ашIынхэ алъэкIыгъ. Тыгъуасэ джыри нэбгырэ 25-мэ сертификатхэр аратыжьыгъэх. Ащ пэIухьащт сомэ миллион 24,7-р федеральнэ, республикэ ыкIи чIыпIэ бюджетхэм къатIупщыгъэх.\nМы купым къыхиубытэхэрэм IэпыIэгъу афэхъугъэныр шъолъырым ипащэхэм пшъэрылъ шъхьаIэу зыфагъэуцужьыгъ ыкIи ар зэрифэшъуашэу агъэцакIэ. Адыгеим и ЛIышъхьэ пчъагъэрэ къызэрэхигъэщыгъэу, яIофшIэнкIэ анахь шъхьаIэу щытыр республикэм щыпсэурэ нэбгырэ пэпчъ щыIэкIэ-псэукIэ тэрэз иIэныр, унагъохэм къарыхъухьэхэрэ сабыйхэм япчъагъэ нахьыбэ шIыгъэныр арых.\nСертификатхэр зэратыжьыгъэхэм ащыщэу Екатерина Демидовар нэужым къэгущыIагъ ыкIи къэзэрэугъоигъэхэм ацIэкIэ сыд фэдэрэ лъэныкъокIи АР-м и ЛIышъхьэу IэпыIэгъу къафэхъурэм зэрэфэразэхэр риIуагъ. Программэм ишIуагъэкIэ ягухэлъхэр щыIэныгъэм щыпхыращынхэ, яунагъохэм щыIэкIэшIу арылъын амал яIэ зэрэхъугъэр хигъэунэфыкIыгъ.\n— Федеральнэ гупчэр IэпыIэгъу къытфэмыхъоу мы лъэныкъомкIэ итхъухьагъэр къыддэхъун ылъэкIыщтэп. УФ-м и Президентрэ Урысыем и Правительствэрэ яшIогъэшхо къытагъэкIы, ащкIэ ахэм тафэраз. Къуаджэм специалист ныбжьыкIэхэр дэсынхэм, Iоф щашIэным пае, псэукIэ амал тэрэзхэр яIэнхэ фае. А пшъэрылъыр гъэцэкIэгъэным тапэкIи тыпылъыщт, IэпыIэгъу тыкъышъуфэхъущт, — къыIуагъ кIэухым КъумпIыл Мурат.\nКIэлэегъаджэхэр агъэшIуагъэ →


ТIуапсэ Пресс - Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ «Адыгеим иралли-2015» зэнэкъокъур зэрэкIорэм лъыплъагъ\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ «Адыгеим иралли-2015» зэнэкъокъур зэрэкIорэм лъыплъагъ\nadmin - 2015-11-04 22:30:21\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу ТхьакIущынэ Аслъан зэнэкъокъур зэрэкIорэм лъыплъагъ. Автомобилистхэм язэIукIэгъухэм ашIогъэшIэгъонэу зыщагъэгъозагъ Адыгеим и Апшъэрэ Хьыкум итхьаматэу Трэхъо Аслъан, тиреспубликэ и Премьер-министрэу КъумпIыл Муратэ, физкультурэмкIэ ыкIи спортымкIэ Комитетым итхьаматэу Хьасанэкъо Муратэ, Правительствэм, Парламентым, хэбзэухъумэкIо органхэм якъулыкъушIэхэр, спортыр зышIогъэшIэгъонхэр ягуапэу зэнэкъокъум лъыплъагъэх.\nАвтомобиль экипаж 30 Адыгеим иралли щызэIукIагъ. Ащ ыпэкIэ едзыгъо 25-рэ хэгъэгум щыкIуагъ, УрысыемкIэ анахь лъэшхэр арых Мыекъопэ районым игъогухэм ащызэнэкъокъугъэхэр.\nУрысыем и Кубок икIэух зэнэкъокъу апэрэу тиреспубликэ щызэхащагъ. Спортсменхэм тиреспубликэ къыраIолIэщтыр зэдгъашIэ тшIоигъоу гущыIэгъу тафэхъугъ.\n- Санкт-Петербург тыкъикIыгъ, - къеIуатэ спортсмен-водителэу Александр Осиповым. - Александр Андреевыр сигъус, зы экипажэу тыщыт. Адыгеир апэрэу тэлъэгъу. Мыщ фэдэу дахэми тшIэгъахэп. Анахьэу къыхэдгъэщы тшIоигъор цIыфхэр агу ихыгъэу къызэрэтпэгъокIыхэрэр ары. Концертым икъоу теплъынэу тфэгъэхъугъэп, арэу щытми, искусствэ гъэшIэгъон зэрэшъуиIэр, лъэпкъэу исхэр дахэу зэрэзэдэпсэухэрэр тлъэгъугъэ. Зэнэкъокъум дэгъоу тыхэлэжьэн тимурад.\n- Москва тыщэпсэу, - зэдэгущыIэгъур лъегъэкIуатэ Антон Бодровым. - Тэ, спортсменхэм, апэ титэу гъогухэм тарыкIощт. ЦIыфхэр, псэушъхьэхэр ошIэ-дэмышIэу гъогухэм къатемыхьанхэм тылъыплъэщт. Адыгеим апэрэу сыкъэкIуагъэми, нэIуасэхэр щысиIэх, зэхэщакIомэ тафэраз, япшъэрылъхэр дэгъоу агъэцэкIагъэх.\nАвтомашинэхэр зы сатырэу щытых, N 15-р зытедзагъэм текIуалIэ. Ащ исых А. Бэгъушъэмрэ Е. Клименкэмрэ.\n- Автомобиль спортым имэхьанэ зыкъедгъэIэтыным тыпылъ, - къытиIуагъ Бэгъушъэ Адамэ. - Гъогухэр щынэгъончъэ хъунхэм фэшI автомобильхэр зыгъэIорышIэхэрэм яIэпэIэсэныгъэ хагъэхъон фае. Адыгэ Республикэм ыцIэ хэгъэгум нахьышIоу щашIэнымкIэ тиIофтхьабзэ шIуагъэ къыхьыщтэу сэлъытэ.\n- Зэнэкъокъум хэлэжьэрэ спортсменхэм тафэгушIо, - къыщиIуагъ зэхахьэм ТхьакIущынэ Аслъан. - Урысыем и Кубок къыдэхыгъэнымкIэ раллиимкIэ кIэух зэнэкъокъур тиреспубликэ зэрэщыкIорэм осэ ин етэты. Тишъолъыр ащ фэдэ зэIукIэгъухэр зэрэщызэхащэхэрэм къеушыхьаты тичIыопси, зэхэщакIохэри ащ зэрэфэхьазырхэр.\n2014-рэ илъэсым Урысыем и Кубок къыдэзыхыгъэ Олег Топоровыр, Бэгъушъэ Адам, нэмыкIхэри Адыгеим ыцIэкIэ зэнэкъокъум хэлэжьагъэх. Къушъхьэтххэм якIухэзэ етIэ, мыжъо, асфальт гъогухэр спортсменхэм къызэпачыгъэх. Экипаж 30-м щыщэу 9-р кIэух гъунапкъэм нэсыгъэп.\n- Процент 50-р кIэухым нэс зэIукIэгъум зыхэлажьэкIэ, уигъэрэзэнэу щыт, - зэдэгущыIэгъур лъегъэкIуатэ А. Бэгъушъэм. - Зэнэкъокъур зыщыкIощт гъогухэр Адыгеим пэшIорыгъэшъэу щагъэхьазырыгъэх, ащ мэхьэнэ хэхыгъэ етэты.\nО. Топоровым апэрэ чIыпIэр къызэрэдихыгъэм фэшI тыфэгушIо. Машинэхэр заулэрэ зэпыригъазэхэу, зэутэкIхэу къыхэкIыгъ. Шыкур, зы нэбгыри хэкIодагъэп, шъобж инхэр зыми тыращагъэхэп. Дахэу зэхэкIыжьыгъэх, зэрэпшъыгъэхэр шIэхэу ащыгъупшэжьын тшIошIы. Сапэр гъогухэм къащырагъэIэтызэ бэ зэпачыгъэр. Гъогу хьылъэхэм ащызэнэкъокъугъэхэм яIэпэIэсэныгъэ хагъэхъуагъ, зэIукIэгъухэр шIукIэ къятэжьыщтых.


Электричествэ ратыгъ — Адыгэ макъ\nРедактор 18.01.2021 18.01.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nАдыгэ электрическэ сетьхэм яэлектрикхэм Мыекъуапэ щагъэуцурэ къэгъэлъэгъон комплексэу «Национальная Золотая кладовая» зыфиIорэр электричествэм икъэкIуапIэхэм апашIагъ.\n— Ащ пае лъэхъаным ишапхъэхэм адиштэу гъэпсыгъэ трансформатор киловольт-ампер 250-рэ кIуачIэ иIэу дгъэуцугъэ, киловольти 110-рэ зыкIочIэ подстанциеу «Северная» зыфиIорэм къикIэу кIуапIэ дгъэпсыгъэ, — къыIуагъ «Россети Кубань» и Адыгэ шъолъыр къутамэ ипащэу Рустам Магдеевым.\nКомплексэу зигугъу къэтшIырэр дунаим щызэлъашIэрэ ювелирэу ыкIи IэшэшIэу Еутых Асе ипроектэу щыт, зэрэгъэпсыгъэщтыр къэзыугупшысыгъэри ары. Мыекъопэ къэлэ паркым псэуалъэр щагъэуцу. Аухэу затIупщыкIэ, ащ чIэхьащтхэм мастерым иIэшIагъэхэм анэмыкIэуи, ащ Iоф зыщишIэхэрэри, ювелирнэ псэуалъэхэр зэришIыхэрэри щалъэгъунхэ амал яIэщт. Ащ пае гъучIыр зыщагъэтIкIурэ хьаку щагъэуцу. Джащ фэдэу пкъыгъоу щашIыгъэхэр зыщыIуагъэкIырэ щапIэхэри хэтыщтых.\nМы уахътэм зэпахырэ узым зимыушъомбгъуным пае гъунэпкъэ гъэнэфагъэхэр зэрэщыIэхэр къыдэлъытагъэу, «Россети Кубань» и Адыгэ шъолъыр къутамэ пэIудзыгъэ шIыкIэм тетэу иIофшIэн лъегъэкIуатэ. Электричествэм епхыгъэ фэIо-фашIэ зищыкIагъэм интернет нэкIубгъоу «Портал-тп.рф» зыфиIорэр ыгъэфедэнышъ, ащкIэ лъэIу тхылъыр къытын ылъэкIыщт. Джащ фэдэу упчIэ зиIэр е IэпыIэгъу зищыкIагъэр мы телефонымкIэ къытеоми хъущт: 8.800-220-0-220.\nПредыдущая ЩыIэныгъэм лъэуж дахэ щыпхырищыгъ\nСледущая Сакъыныгъэ къызхэжъугъаф!


Былымхъуным нахь зырагъэушъомбгъущт — Адыгэ макъ\nБылымхъуным нахь зырагъэушъомбгъущт\n— Тирайон чIыгулэжьынымкIэ пэрытныгъэр зыIыгъхэм илъэсыбэ хъугъэу ащыщ, амылэжьырэ зы гектари тиIэжьэп. Арышъ, джы былымхъуным зедгъэушъомбгъумэ тшIоигъоу аужырэ уахътэхэм нахь чанэу ыуж тихьагъ. Грантхэр ащкIэ IэпыIэгъушхо къытфэхъух, — къыIуагъ Кощхьэблэ район администрацием мэкъу-мэщымкIэ иотдел ипащэу Сэмэгу Заур джырэблагъэ тызыIокIэм.\nМэкъумэщ-фермер хъызмэтшIапIэ е унэгъо былымэхъо фермэ къызэIузыхы зышIоигъохэм ащ игъэпсын, Iоф зышIэхэрэм ябизнес зегъэушъомбгъугъэным афэшI грантхэр ятыгъэнхэм фытегъэпсыхьэгъэ программэр зыщыIэ 2012-рэ илъэсым къыщыублагъэу Кощхьэблэ районыр хэлажьэ. Ащ къыщегъэжьагъэу 2019-м нэс пштэмэ, зэкIэмкIи фермер 77-мэ къэралыгъо IэпыIэгъур къаратыгъ. Ар сомэ миллиони 172-рэ мин 702-рэ мэхъу. Хэлэжьагъэхэм ащыщэу 57-мэ «Начинающий фермер» зыфиIорэ подпрограммэм ишIуагъэкIэ сомэ миллион 87-рэ зэкIэмкIи къэралыгъо IэпыIэгъоу къафатIупщыгъ, «Семейная животноводческая ферма» зыфиIорэм къыхиубытагъэхэр 15-р ары, ахэм къаратыгъэр зэкIэмкIи сомэ миллион 73-м ехъу.\nМы IэпыIэгъухэм блэкIыгъэ 2019-рэ илъэсым «Агростартап» зыфиIорэ подпрограммэр УФ-м мэкъу-мэщымкIэ и Министерствэ къахигъэхъуагъ. Ащ хэлажьэ зышIоигъом унэе е фермер хъызмэтшIапIэ иIэн ищыкIагъэп, уплъэкIунхэм апхырыкIэу, ахъщэр къызыфатIупщыкIэ, мазэм къыкIоцI ыгъэпсын фаеу ары къызэрэщиIорэр. Кощхьэблэ районым ифермерэу 5 ащ хэлажьи, егъэжьапIэ ашIынэу зэкIэмкIи сомэ миллион 12-рэ мин 330-рэ къаратыгъ.\nДжащ фэдэу 2019-рэ илъэсым езыгъэжьэгъэкIэ фермерхэм IэпыIэгъу ятыгъэным фытегъэпсыхьэгъэ подпрограммэм къыдыхэлъытагъэу хъызмэтшIэпIи 6-мэ сомэ миллион 13-рэ мин 500-рэ фэдиз къафатIупщыгъ, щагубзыухэр зыщаукIыщт ыкIи зыщагъэкъэбзэщт цех ыгъэпсынэу зы фермер грантэу сомэ миллиони 8 къыратыгъ. Мыщ дэжьым Заур къыщыхигъэщыгъэр ащ фэдэ цех яIэным фермерым имызакъоу, ежьхэри кIэщакIо зэрэфэхъугъэхэр ыкIи тхылъхэм ягъэхьазырын зэрэхэлэжьагъэхэр ары. Сыда пIомэ, чэтхъуным районым зыщеушъомбгъу. Ащ пы-лъэу хъызмэтшIэпIэ 12 яI. Ахэм непэ чэтхэр псаоу IуагъэкIых, ау укIыгъэхэу, гъэкъэбзагъэхэмэ щэфакIор нахьыбэ хъущтэу, федэу къахьырэми хэхъощтэу алъытэ. Фермерэу ар зыгъэпсырэм чэт мин 20-м ехъу зытет фермэ иI. Цехыр къызызэIуихыкIэ, ежь имызакъоу, нэмыкIэу щагубзыухэр зыIыгъхэм зэкIэми агъэфедэн алъэкIыщт.\n— Грантхэм яшIуагъэкIэ трактор 54-рэ, чIыгулэжьыным щагъэфедэу ахэм апашIэхэрэр, былымышъхьэ 391-рэ, мэлышъхьэ шъэ пчъагъэ, щагубзыухэр тимэкъумэщ отраслэ къыхэхъуагъ, IофшIэпIэ чIыпIэ 85-рэ фермерхэм къатыгъ, — ыIуагъ Сэмэгу Заур. — Джыри мары блэкIыгъэ илъэсым грант къызфатIупщыгъэхэм былымышъхьи 140-рэ къащэфынэу ахэр зыщаIыгъыщтхэр агъэхьазырых.\nКъызэрэтIуагъэу, программэр, подпрограммэхэр зыщыIэхэр, районыр ахэм захэлажьэрэр 2012-рэ илъэсым къыщыублагъ. Арэу щытми, ахэм къадыхэлъытагъэу IэпыIэгъу къызэратыгъэ фермерхэм зэхащэгъэ е зызэрагъэушъомбгъугъэ хъызмэтшIапIэхэм федэ къахьынэу, пчъэгъэ гъэнэфагъэхэр къагъэлъэгъонхэу зырагъэжьагъэр 2014 — 2015-рэ илъэсхэр ары. Ащ фэшI, мэкъу-мэщымкIэ отделым ипащэ 2015 — 2019-рэ илъэсхэр ыштэзэ, грант къызэратыгъэхэм ягъэхъагъэхэр пчъагъэхэмкIэ къыушыхьатыгъ. КъызэриIуагъэмкIэ, а уахътэм ахэм сомэ миллиони 116-рэ мин 353-рэ ауасэ продукцие къатIупщыгъ. Ащ щыщэу сомэ миллион 62-рэ фэдизыр чIыгулэжьэу ахэтхэм яшIушIагъ, сомэ миллион 54-рэ мин 372-р былымхъуным пылъхэм яIахь.\nПродукциер фермерхэм къызэрафыдэкIыгъэр сомэ миллион 92-рэ мин 847-рэ, IуагъэкIыгъэм къыкIэкIуагъэр сомэ миллиони 111-рэ мин 346-рэ мэхъу, пстэумкIи сомэ миллион 14-рэ мин 735-рэ федэу къафыхэкIыгъ. Грант къызэратыгъэхэм а илъэсхэм хэбзэIахьэу сомэ миллиони 3-рэ мин 760-рэ бюджет зэфэшъхьафхэм ахалъхьагъ.\n— Мы пчъагъэхэм тэ тагъэгушIо ыкIи тарэгушхо, — еIо Заур. — Сыда пIомэ, грант къызэратыгъэхэм япроцент 80-р езыгъэжьэгъэкIэ фермерых. Ахэм тапэкIи хэхъоныгъэхэр ашIыхэу, заушъомбгъумэ, мы пчъагъэхэм зэрахагъэхъощтыр нафэ. Программэхэм ащыщ хэлажьэмэ шIоигъоу, шапхъэу пылъхэм къакIэупчIэнэу къытэуалIэхэрэм мыхэр щысэу къафэтэхьых. Шъыпкъэу пIощтмэ, нахьыбэу зэрахэдгъэлэжьэщтыми тыпылъ, тхылъэу ищыкIагъэхэм ягъэхьазырынкIэ IэпыIэгъу тафэхъу.\nИлъэс къэс районым щэу къыщаугъоищтымкIэ, лэу атыщтымкIэ, нэмыкI лъэныкъохэмкIи АР-м мэкъу-мэщымкIэ и Министерствэ шапхъэхэр къегъэнафэх. БлэкIыгъэ илъэсым Кощхьэблэ районым пшъэрылъэу къыфагъэуцугъагъэр зэкIэ ыгъэцэкIагъ. Былымышъхьэу мэкъумэщ-фермер хъызмэтшIапIэхэм аIыгъым ипчъагъэ къызэреIыхыгъэр ары ыгу хэкIэу отделым ипащэ зигугъу къышIыгъэр. Фермэхэм ащыщ тет былымхэм «бруцеллез» зыфиIорэ узыр къахахьи, ахэр агъэкIодынхэ фаеу хъугъэ.\n2020-рэ илъэсэу тызыхэтымкIэ фермер 17-мэ грантхэм апае тхылъхэр къатыгъэхэу, мэкъу-мэщымкIэ отделыр мы уахътэм ахэплъэ. Ахэм ащыщэу тIумэ унэгъо былымэхъо фермэ агъэпсымэ ашIоигъу, адрэ 15-мэ «Начинающий фермер» зыфиIорэ подпрограммэм зыфагъэхьазырыгъ. Фермерэу зибылымхэр узым ыгъэкIодыгъэри «Семейная животноводческая ферма» зыфиIорэ подпрограммэм хэлэжьэнымкIэ IэпыIэгъу зэрэфэхъугъэхэр Сэмэгу Заур къыIуагъ. Ащ фермэ хьазыри, техникэу ищыкIагъэри иIэх, былымхэр къыщэфыжьхэмэ, федэ ежь къызэрэфыхэкIыщтым имызакъоу, шъхьэ пчъагъэу районым итым хигъэхъощт, мы лъэныкъом зегъэушъомбгъугъэнми иIахь хилъхьащт. Ау ащ имызакъоу, нэмыкIэу былымхъуным зыфэзыгъазэмэ зышIоигъо пстэуми IэпыIэгъу аратыным фэхьазырых. Ары пакIошъ, мэкъу-мэщыр федэкъэкIуапIэу зылъытэхэрэм ащ зыфагъэзэным кIагъэчэфынхэм ыуж итых.


Лъыплъэнхэу ЛIышъхьэм афигъэпытагъ — Голос Адыга\nЛъыплъэнхэу ЛIышъхьэм афигъэпытагъ\nРедактор 25.01.2019 25.01.2019 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, ПОЛИТИКЭР\nАдыгэ Республикэм иминистрэхэм я Кабинет зичэзыу зэхэсыгъоу иIагъэм АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат къыщыгущыIэзэ, анахьэу ынаIэ зытыридзагъэхэм ащыщ пкъыгъо зэфэшъхьафхэм язещэн къэзыгъэнафэхэрэ шапхъэхэр хьылъэзещэ машинэхэм амыукъонхэм лъыплъэгъэныр.\nМыщ дэжьым зигугъу къышIыгъэр поселкэу Каменномостскэм иавтомобиль гъогу тет автотранспортыр ары.\nУнашъоу ашIыгъэм диштэу, мы чIыпIэм щызекIохэрэ хьылъэзещэ машинэхэр поселкэм дэмыхьанхэм фэшI гъогу гъэнэфагъэ афагъэпсыгъ.\n— Хьылъэзещэ машинэхэр Каменномостскэм дэмыхьанхэм фытегъэпсыхьэгъэ мыжъо гъогу тедзэ тшIыгъэ, ащ тетхэу автомобильхэр зекIонхэ фае. А шапхъэр гъэцэкIагъэ зэрэхъурэм Мыекъопэ районым ипащэхэр лъыплъэнхэ фае, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nШъугу къэдгъэкIыжьын, илъэсэу тызыхэтым щылэ мазэм и 15-м поселкэу Каменномостскэм пхырыкIырэ гъогум хъугъэ-шIагъэ къытехъухьагъ. Мыжъор зезыщэщтыгъэ хьылъэзещэ машинэм кIэрысыгъэ водителым рулыр IэкIэкIи, мы чIыпIэм щытыгъэ чэур риутыгъ, унэм кIоцIыхьагъ.\nДжащ фэдэу тикъушъхьэхэм якIурэ гъогухэм абгъухэм машинэхэр зыщыбгъэуцун плъэкIыщт чIыпIэхэр ащыгъэпсыгъэнхэм иIофыгъуи республикэм ипащэ къыщыуцугъ. Мы лъэныкъомкIэ щыIэ гумэкIыгъохэр дэгъэзыжьыгъэнхэм пае ащ фэгъэзэгъэ ведомствэхэм предложение гъэнэфагъэхэр къагъэхьазырынхэу пшъэрылъ афишIыгъ.\nПредыдущая Ягуапэу еджэх\nСледущая Цыхьэ къазэрэфашIырэм хэхъуагъ


«Налмэсым» илIыкIохэр ригъэблэгъагъэх | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 02.12.2015\t/ КУЛЬТУРЭР\t/\nАР-м и ЛIышъхьэу ТхьакIущынэ Аслъан Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо академическэ къэшъокIо ансамблэу «Налмэсым» идиректорэу Бастэ Азмэт, ихудожественнэ пащэу Хъоджэе Аслъанэ ыкIи ансамблэм хэтхэм ащыщхэр тыгъуасэ ригъэблэгъагъэх. ЗэIукIэгъум хэлэжьагъ АР-м культурэмкIэ иминистрэу Къулэ Мыхьамэт.\n«Налмэсыр» Китаим рагъэблэгъагъэу мазэрэ ныкъорэ къэтыгъ, джырэблагъэ къэкIожьыгъ. Ары республикэм ипащэ артистхэм аIукIэным ушъхьагъу шъхьаIэ фэхъугъэр. Адыгеим, Урысыем инэмыкI субъектхэм ямызакъоу, IэкIыб къэралхэми «Налмэсыр» зэращызэлъашIагъэм, миллиард пчъагъэ зэрыс къэралыгъом рагъэблагъэхи концертхэр къызэрэщатыгъэхэм зэрэрыгушхорэр ащ къыхигъэщыгъ.\n— Лъэпкъым ыбзэ, ихабзэхэр, икультурэ щыIэхэмэ, ежь лъэпкъыри щыIэщт, ахэр ары ыкIуачIэ хъурэри, — къыIуагъ ащ. — Адыгэ лъэпкъым ыкIуачIэ пытэным шъо шъуиIахьышхо хэшъолъхьэ, икультурэ, ишэн-хабзэхэр къашъохэмкIэ нэмыкI лъэпкъхэм алъыжъугъэIэсынхэ, шIу яжъугъэлъэгъунхэ шъолъэкIышъ, ащ пае лъэшэу тышъуфэраз. Тырэгушхо тикъэшъокIо ыкIи орэдыIо ансамблэхэу «Налмэсымрэ» «Ислъамыемрэ» Адыгеим имызакъоу, Урысыем икультурэ чIыпIэ гъэнэфагъэ зэрэщаубытыгъэм.\n«Налмэсым» ипащэхэмрэ икъэшъуакIохэмрэ Китаим зэрэщыIагъэхэм къытегущыIагъэх, яеплъыкIэхэр къыраIотыкIыгъэх. Ахэм къызэраIуагъэмкIэ, мы къэралыгъом ичIыпIэ зэфэшъхьафхэм концерти 10 къащатыгъ. ЦIыфэу ахэм къякIуалIэхэрэм лъэшэу тикъашъохэр зэрашIогъэшIэгъоныгъэхэр, ягуапэу къызэряплъыщтыгъэхэр къыхагъэщыгъ.\nТхьакIущынэ Аслъан ансамблэм игухэлъхэм, республикэм икъуаджэхэр къакIухьанхэу агъэнэфагъэмэ къыкIэупчIагъ, амалэу яIэмкIэ IэпыIэгъу зэрафэхъущтыр къыхигъэщыгъ.


Сомэ миллион фэдиз чIанагъ | Адыгэ Макъ\nСомэ миллион фэдиз чIанагъ\nМобильнэ зэпхыныгъэм ыкIи Интернетым яамалхэр къызфагъэфедэхэзэ чъэпыогъур къызихьагъэм къыщегъэжьагъэу гъэпцIагъэ зыхэлъ бзэджэшIэгъэ 25-рэ Адыгеим щызэрахьагъ. Ахэм янахьыбэр Мыекъуапэ щагъэунэфыгъ.\nМазэм къыкIоцI бзэджашIэхэм сомэ миллион фэдиз цIыфхэм ашIуатыгъугъ. Зэфэхьысыжьхэм къызэрагъэлъагъорэмкIэ, банк счетхэм алъэныкъокIэ гумэкIыгъо щыIэу аIозэ мыщ фэдэ бзэджэшIагъэхэр зэрахьэх, цIыфхэр агъапцIэх.\nГъэпцIакIохэр картэ зиIэхэм телефонымкIэ афытеох ыкIи финанс учреждениехэм ялIыкIохэу зыкъагъэлъагъо. БзэджашIэхэм къаIорэр агъэцакIэзэ, бэхэм яахъщэ чIанэ. ЗымкIэ картэр зиер банкоматым екIолIэнышъ, бзэджашIэхэм къаIорэр ыгъэцэкIэн фае. ЯтIонэрэмкIэ — картэм иномер, ащ ыкIыбкIэ тетхэгъэ цифрэхэр ыкIи СМС-у къыфэкIуагъэм икод ариIон фае.\nМыщ фэдэ шIыкIэр бзэджашIэхэм къызфагъэфедэзэ республикэм икъэлэ шъхьаIэ щыпсэурэ нэбгырищмэ сомэ мин 220-м ехъу чIарагъэнагъ.\nИнтернет сайтхэм яамалхэр къызфагъэфедэзэ бэхэм щыгъынхэр ыкIи нэмыкI пкъыгъохэр ащэфых, ащэх. Ащ фэдэ цIыфхэри бзэджашIэхэм янэплъэгъух. Фэтэрыр бэджэндэу зэритырэм фэгъэхьыгъэ къэбар пенсием щыIэ бзылъфыгъэм сайтым къыригъэхьагъ. Ар бзэджашIэхэм къызфагъэфеди, зыныбжь хэкIотагъэм исчет сомэ мини 110-рэ фэдиз рахыгъ.\nМыщ фэдэ чIыпIэ шъуимыфэным пае сакъыныгъэ къызхэжъугъэфэн зэрэфаер хэбзэухъумакIохэм шъугу къагъэкIыжьы. БзэджашIэхэр телефонымкIэ къышъуфытеохэмэ, ахэм аIорэр шъумыгъэцакI, полицием икъулыкъушIэхэм псынкIэу зафэжъугъаз.


ТIуапсэ Пресс - Тэу Аслъан - ЛIыжъыр кIэлакIэ зышIыгъэр. Нэйпсыим игумэкI. Джабгъу нэпкъхэр ятIысыпIагъэх. Псынэр зыщатхъущтыгъэр\nТэу Аслъан - ЛIыжъыр кIэлакIэ зышIыгъэр. Нэйпсыим игумэкI. Джабгъу нэпкъхэр ятIысыпIагъэх. Псынэр зыщатхъущтыгъэр\nadmin - 2015-09-01 11:53:13\nТипсыхэм шIогъэшхо ахэлъ\nМыекъуапэ икъыблэ-къокIыпIэкIэ щырегъажьэшъ, кIэй хъоо-пщау зэныбжь къушъхьэхэмкIэ чыжьэу макIо. Ар къалэм ыцIэ къызтекIыгъэ Мыекъу. Мыекъо къокIыпIэмкIэ - Мэхъош къушъхьэм, къохьапIэмкIэ - Нэгые тхыцIэм къагъэгъунэ. Мыекъуапэ щырагъажьэшъ, а бгышъхьитIумэ къушъхьэхэм анэсэу зызэпащы. Мы чIыналъэр егъэшIэрэ абдзэхэ чIыгужъ, къокIыпIэ лъэныкъомкIэ гъэзагъэхэр мэхъошхэм яхэпIагъэх.\nКъэбарыжъым къызэрэщиIорэмкIэ, Нэгые зэолI лIыбланэщтыгъ. Зэгорэм игъусэхэр хэкIодагъэхэу, ежь пыйхэм къаIэкIэкIыжьыгъэу къылъычъэхэзэ, Шъхьэгуащэ къыIулъэдагъ. Къэмыуцоу, шым зэрэтесэу псым къыхапкIи, къызэпырысыкIыжьыгъ. Къепсыхи, ищыгъынхэр зыщихыгъэх, ыфырзыхи зыщилъэжьыгъэх, мыгуIэу шым екIэси къыIукIыжьыгъ. ИжъыкIэ зэрэхэбзагъэу, ащ фэдэ лIыхъужъым пыйхэр кIэлъыожьыгъэхэп, лъэпкъми лъытэныгъэ фишIыщтыгъэ. ЗэолI гушхом ыцIэкIэ бгышъхьэу къызэпкIэхыжьыгъагъэм Нэгыежъ тхыцIэкIэ еджагъэх. Мы бгышъхьэ кIыхьэм Шъхьабэ раIоуи мэхъу.\nМыекъо кIэимкIэ километрипшIым тIэкIу ехъоу узыкIокIэ, псэупIэу Тульскэм уIокIэ. Мыр зыдэщысыр Мэхъош къушъхьэ лъап, Шъхьэгуащэ речъэкIы. ИчIыпIэхэр дэхэ закIэх. Чъыгыбэу зэхэт мэзхэри, губгъо хъоо-пщаухэри, псынэкIэчъхэри пэблагъэх. Джырэ Тульскэм пэмычыжьэхэу, Кавказ заом ыпэкIэ, ХьакIэмзыежъымрэ Еджэркъуаерэ щысыщтыгъэх.\nЛIыжъыр кIэлакIэ зышIыгъэр\nПэсэрэ лъэхъанэхэм мы чылэхэм апэблагъэу лIыжърэ ныорэ щыпсэущтыгъэх. Лъфыгъи ямыIэу язэкъуагъ, аныбжькIэ жъы дэдэхэу, къатмыш хъугъагъэх, ежьхэм афэдэу жъы хъугъэу зы пчэн одыжъ яIагъ. Гъатхэ горэм уцхэр къэшъхъыгъэхэу лIыжъым пчэныжъыр дифи псыIушъомкIэ ыфыгъ. Хьайуан туснакъыр лъэпаозэ, уц къэкIыгъакIэр зы купрэ пичишъ, псынэкIэчъым Iухъагъ. ЛъэгонджэмышъхьэкIэ тIыси, псы ешъуагъ. ОшIэ-дэмышIэу пчэныжъыр чэцI цIыкIу къэхъужьыгъ, тIыраезэ псым къыIукIыжьыгъ. ЛIыжъым ылъэгъурэр ыгъэшIэгъуагъ. Ежьыри псынэкIэчъым Iугъуалъхьи, ыжакIэ хаоу зыхиуIуби ешъуагъ. Ащ лъыпытэу лIыжъыр кIэлэ бжьышIо ныбжьыкIэ къэхъужьыгъ. Зэу шIомышIэу, къэнэгъэ мафэм чэцI дэхэжъыем пэтыгъ. Тыгъэр зехым, пчэныр къырифыжьэжьыгъ. Зынэсыжьым, ебытаоу Iэгум дэт иныо еджагъ:\n- А ныу, непэ сыкъэпшъыгъ, мэлакIэ сыкъэлIагъ. Iанэ къысфэшI!\n- А сикIал, сыд мы къапIохэрэр? - зэхъокIыгъэ хъугъэ илIыжъ ышIэжьыгъэп.\nЛIыр зэхъокIыгъэ зэрэхъугъэр къыгурыIуи, къехъулIагъэр къыIотагъ. Ныожъым зэхихыгъэр ыгъэшIэгъуагъ, ежьыри ныбжьыкIэ хъужьы шIоигъо хъугъэ.\nНэф къызэрэшъыщтым дэгуIэу, чэщ реным бзылъфыгъэр чъыягъэп. Пчэдыжьым чэцIыр лIыжъым зыдефым, лъэубабэзэ ауж ихьагъ.\nПсынэкIэчъым хьазырэу нэсыхэ зэхъум, лIыр къэгуIагъ. Iуищэнышъ, ригъэлъэгъунэу зыреIом къыфидагъэп.\n- СыздэкIощт лъэныкъор къэгъэлъэгъо къодыери нахьыбэ сыфаеп, сэр-сэрэу къэзгъотыщт, о пчэным фэсакъ, - къыриIуагъ.\nIэ зыдишIыгъэмкIэ ныор кIуи, нэпкъым ехыгъ, ау къэмыкIожьэу бэрэ къэты зэхъум, лIыр гумэкIы фежьагъ. ОшIэ-дэмышIэу зыдэкIуагъэмкIэ сабый гъы мэкъэшхо къэIугъ. Ар зыфихьыщтыр ымышIэу къыздиIукIырэмкIэ кIуагъэ. Плъэмэ, иныо ищыгъын нэтхъэ-патхъэмэ сабый быдзашъо ахэлъ, зэготхъэу мэгъы. Иныо нэйпсые псы бащэ зэрэришъугъэр къыгурыIуагъ, ау сыд ышIэн? Нэнаужъые хъужьыгъэ ишъхьэгъусэ къызэкIоцIищыхьи ядэжь къыхьыжьыгъ.\nШъыпкъэ, мыр пшысэ, ау типсыхэм шIогъэшхо зэрахэлъыр дэгъоу къытегъашIэ.\nАдыгэхэмкIэ анахь чIынэлъэ дахэу щыIэр Тхьэм къытипэсыгъ. ТичIыопс хэтых мэз кIырхэр, губгъо лэжьэкIупIэхэр, къушъхьэ фыжь лъагэхэу зышыгухэр уашъом едысхэрэр. ЕгъэшIэрэ ос щтыгъэхэу ахэм ателъхэм къакIэчъырэ псы къаргъохэр типсыхъохэм якъежьапIэх. Хьалыгъонэ зэжъухэм ащыбыжъутэхэзэ, чъэрычъэкIэ бгы тIуакIэхэр къызэранэкIых, шъоф зэныбжьхэм къарэлъадэх, етIанэ япсыхэр шъырытэу рахьыжьэхэшъ, Пшызэ фахьых. Типсыхъохэм янэпкъхэм къоджэ-къуаджэу тичылагъохэр къягъэтIысэкIыгъэх.\nДжабгъу нэпкъхэр ятIысыпIагъэх\nИжъыкIэ джырэ фэдэу сэмэгубгъухэр чылэгъо хапIэкIэ аубытыщтыгъэхэп. Джабгъу нэпкъхэр ары псэупIэкIэ хахыщтыгъэхэр. Пшызэ исэмэгубгъукIэ хэлъэдэрэ типсыхъохэм яджабгъу нэпкъхэр, сэмэгухэм ялъытыгъэмэ, нахь лъагэх. Ащ ишIуагъэкIэ, псыр къиугъэми, оешхоми, гъатхэм осыр къэжъугъэми, унэхэм, бгъагъэхэм псыр къакIаощтыгъэп. Пасэм тятэжъ пIашъэхэр Iушэу псэущтыгъэх - лъэгуанэхэм чылэхэр арагъэтIысхьэщтыгъэхэп. Тэ тыщыгъуаз тикъуаджэхэм, къутырхэм псыр къакIэмыоу джы илъэс къызэрэхэмыкIырэм.\nIушыгъэкIэ псыр бгъэфедэмэ, шIогъэшхо къыпфихьыщт, ау федэу къыхэкIыщтымрэ иягъэу къэкIощтымрэ зыфэдэщтым икъоу уемыгупшысэу, Краснодар псыIыгъыпIэр зэрашIыгъэм фэдэмэ, шIу ущымыгугъ. АдыгэхэмкIэ ар зэрарышхо хъугъэ, хэгъэгуми федэшхо къыфихьыгъэу пIон плъэкIыщтэп.\nМыщ дэжьым къэIогъэн фае цIыфхэм нэфынэ къязытырэ МайГЭС-рэ БелГЭС-рэ Шъхьэгуащэрэ Пщыщэрэ зэратырашIыхьагъэхэр. Ахэр псэолъэ пшъхьапэх, илъэс пчъагъэ хъугъэу шIогъэшхо къахьызэ мэ-лажьэх. «Псыр псэм ызыныкъу!» аIуагъ. ИжъыкIэ псыхъохэм къахахыщтыгъэ псым ешъощтыгъэх, рыпщэрыхьэщтыгъэх, хьайуан-хэр псашъо рафылIэщтыгъэх, зыщагъэпскIыщтыгъэ. Гопэгъоу гъэмэфэ фэбэшхом Лабэми, Фарзэми, Шъхьэгуащэми, Пщыщэми, Псэкъупсэми, Афыпсыми, адрэ псыхъожъыехэми защыбгъэпскIымэ, лъэшэу гугъатхъэ, уагъэучъыIатэ. ЕтIани ар, мыгъэ фэдэу тыгъэр лъэшэу цакъэ зыхъукIэ, пшъхьапэщт. ЗыгъэпскIыпIэмэ апэблагъэу мыжъуакIэмэ псынэкIэчъыпсыхэр къачIэкIых. IэкIэ тIэкIу иуутхъурбыкIмэ, нэпсым фэдэу къаргъоу, чъыIэу къехъо.\nДжы псынэхэм якъэбар. Сыдрэ адыгэ чылагъуи псыхъо Iусыгъэу псынэкIэчъыпс емышъуагъэ щыIэп.\nТикъоджэ цIыкIоу Тэуйхьаблэ и Мартэ кIэй псынэкIэчъхэр чIыпIэ-чIыпIэу къыщычIэущтыгъэх. Псынэхэр урамхэм атетыщтыгъэх, щагухэми адэтыщтыгъэх. Псы къабзэ щыкIэщтыгъэхэп, ау гъэмафэрэ чылэм дэсхэри, шъофым щылажьэхэрэри, унагъохэм ябылымхэм ыкIи колхоз Iэхъогъухэм апэтхэри Нэутагъэ ипсынэкIэчъ ары зашъощтыгъэхэр. Ипс къаргъоу, къыкIэчъырэр зымыухыщтыгъэ псынэкIэчъ шIагъор псыIыгъыпIэу ашIыгъэм ыгъэсэигъап.\nДжырэ тилъэхъанэ псэупIэ ини цIыкIуи ащагъэфедэрэ псыр куоу чIым къычIащы, башнэмэ арагъахъо, етIанэ чIычIэгъ сырыбхэмкIэ унагъохэм аращалIэх.\nПсынэпсым нэмыкIэу Адыгеим ичIычIэгъ псы зэмылIэужыгъохэр - фабэхэу, Iэзэгъухэу, минералхэр ахэлъхэу - къычIащы. Яшъох, пкъынэ-лынэ узхэр, кIоцI узхэр, нэмыкIхэр арагъэхъужьых. Ижъым-ижъыжьым къыщегъэжьагъэу ахэр агъэфедэх. ПсыкъычIэкIыпIэхэм зыгъэпсэфыпIэхэр ащагъэпсыгъэх, гъэ къэс цIыфыбэ къякIуалIэ, ащяIазэх, япсауныгъэ ащагъэпытэ.\nАрышъ, ыпшъэкIэ къэтIотэгъэ пэсэрэ тхыдэм шъыпкъэгъэ лъапсэ горэ имыIэу пIон плъэкIыщтэп.\nАрхеолог, Адыгэ Республикэм и Лъэпкъ музей шIэныгъэмкIэ иIофышIэ шъхьаI.


Зым ихьылъэ адрэм ерэІэт\nСшыхэр, зы цІыф горэм псэкІод ышІэмэ, шъо Тхьэм\nЫпсэ ЛъапІэ зыгу илъхэм, гушъэбагъэкІэ ар гъогу\nтэрэзым къытежъугъэхьажь. Ау псэкІодшІэным зыде-\nшъумыгъэхьыхыным шъуфэсакъ. 23ым ихьылъэ адрэм\n5:21 Тхьэм и Тетыгъошхо – еплъ 1 Кор. 6:9.\nерэІэт. Арэущтэу шъушІымэ, Христос иунашъо жъугъэцэкІагъэу мэхъу. 3Зыгорэ цІыкІоу щыт пэтми, инэу зелъытэжьмэ, ышъхьэ егъэпцІэжьы. 4Хэти ежь иІоф зытетыр ерэгъэунэфы. А Іофыр дэгъумэ, нэмыкІ цІыфым иІоф емыплъэу ежь иІоф зытетым рыпэгэн ылъэкІыщт, 5сыда пІомэ хэти ихьылъэ ежь ыпшъэ илъ.\n6Тхьэм игущыІэхэр зэзыгъашІэрэм шІоу иІэ пстэуми щыщ езыгъашІэрэм иІахьэу рерэт.\n7ЗышъумыгъэпцІэжь. Тхьэм зышъуигъэгъэпцІэщтэп. ЦІыфым хьасэм зэрэхилъхьэрэм фэдэу къыгъотыжьыщт. 8ЦІыфэу зипсэкІодышІэ шэныжъ ихьасэ хэзылъхьэрэм кІодыныгъэр къыгъотыжьыщт. Ау Тхьэм Ыпсэ ЛъапІэ ихьасэ хэзылъхьэрэм мыкІодыжьын щыІэныгъэ къыгъотыжьыщт. 9Темызэщэу шІу тшІэным тыпыжъугъэлъ зэпыт. Темызэщэу тыпылъмэ, игъо къызыскІэ, шІугъэ къэдгъотыжьыщт. 10Арышъ, игъо тыфифэ къэс, цІыф пстэуми шІу афэтэжъугъашІ, зэкІэмэ апэу шІошъхъуныгъэ зиІэхэм яунагъо щыщхэр ары шІу зыфэтшІэн фаехэр.\nАужырэ Іофхэу Паул Галатие цІыфхэм агуригъаІохэрэмрэ Тхьэм щытхъу зэрэфишІырэмрэ\n11Сэ хьарыфышхохэу сІэкІэ къызэрышъуфэстхыгъэхэм шъуяплъ.\n12Дунаем ицІыфмэ ящытхъу фэе цІыфхэр ары сунэт зяжъугъэшІынэу шъуезыгъэзынхэу пылъхэр. Арэущтэу зыфашІэрэ закъор Христос икъащ пае ежьхэм къин зэрамыгъэщэчыныр ары. 13ЦІыфхэу сунэт ашІыгъэ дэдэхэми Тэурат хабзэм итхэр агъэцакІэхэрэп, ау сунэт шъуашІынхэу ыуж итых, сунэт шъузэрашІыгъэмкІэ зыщытхъужьынхэм пае. 14Ау сэ ти Зиусхьанэу Исус Христос икъащ нэмыкІ сыщытхъужьынэу сыфаеп. Исус къащым зэрэкІэрылІыхьагъэм пае, мы дунаем иІофхэм пкІэ зи ямыІэжьэу, садэжькІэ ахэр къащым тыраІулІагъэхэм фэд, сэри мы дунаем иІофхэм адэжькІэ цІыфхэм къащым сытыраІулІагъэм фэд. 15Сунэт ташІыгъэу тыщытми, тыщымытми, арэп Іофыр зыдэщыІэр. Іофыр зыдэщыІэр икІэрыкІэу тыкъалъфыжьыгъэу тыхъуныр ары. 16Мы унашъом тет цІыф пстэумрэ Тхьэм и Израил цІыфхэмрэ Тхьэм гупсэфыныгъэ къарерэт, гукІэгъуныгъэри къаферэшІ.\n17Аужыпкъэм зыми серэмыгъэгумэкІ, сыда пІомэ уІэгъэ тыркъохэр сэ спкъы зыкІэтелъхэр Исус сызэрэфэлажьэрэр ары.\n18Сшыхэр, ти Зиусхьанэу Исус Христос ынэшІу шъугухэм къащерэф. Амин.


Аужырэ шапхъэхэм адиштэу зэтырагъэпсыхьажьыгъ — Адыгэ макъ\nАужырэ шапхъэхэм адиштэу зэтырагъэпсыхьажьыгъ\nШэуджэн районымкIэ Пщыжъхьаблэ анахь къоджэ цIыкIухэм ащыщ. Мыщ дэс цIыфхэм зэгурыIоныгъэ азыфагу илъэу, зы унэгъо Iужъум фэдэу мэпсэух. Ахэр зыщызэIукIэнхэ, зызщагъэпсэфын, шIуагъэ къытэу яуахътэ зыщагъэкIон алъэкIырэр культурэм и Унэу къуаджэм дэтыр ары. Мы аужырэ илъэсхэм ар игъэкIотыгъэу зэтырагъэпсыхьажьыгъ. Псэуалъэр зыдэт щагур къабзэ, дахэ, ежь унэр кIэм фэдэу ашIыжьыгъ. ЛIэшIэгъу- ныкъо хъугъэу ар ашIыгъагъэми къыхэщыжьырэп. 1960-рэ илъэсым ар къызэIуахыгъагъ, загъэуцугъэм къыщегъэжьагъэу цIыф кIуапIэу щытыгъ. Ащ къыщагъэлъэгъорэ фильмэхэм яплъынхэу цIыфхэр къекIуалIэщтыгъэх, кIэлэеджакIохэм Iофтхьэбзэ зэфэшъхьафхэр афыщызэхащэщтыгъэх.\nАужырэ шапхъэхэм адиштэу агъэпсыжьыгъэ культурэм и Унэ непэ чанэу Iоф ешIэ. Къуаджэм дэс кIэлэцIыкIухэр ыкIи ныбжьыкIэхэр ащ къекIуалIэх, ясэнаущыгъэ хагъахъо. Пщыжъ Мурат мыщ зипащэр илъэс 11 хъугъэ, чанэу Iоф ешIэ.\n— Культурэм и Унэ жъы хъугъагъэ, ыпэкIэ игъэкIотыгъэ гъэцэкIэжьын зыкIи рашIылIагъэу щытыгъэп. КъызэраIожьырэмкIэ, 1988-рэ илъэсым колхозэу «Родинэм» ипэщагъэу Вэрэкъо Алый IэпыIэгъу къафэхъуи гъэцэкIэжьын мыинхэр ашIыгъагъэх. Илъэс зэкIэлъыкIохэм къамыгъэфабэу, унашъхьэм къыкIэщхэу щытыгъ. 2019-рэ илъэсым федеральнэ программэу «Развитие культуры и туризма на 2019 — 2024 гг.» зыфиIорэм ыкIи лъэпкъ проектэу «Культурэм» яшIуагъэкIэ игъэкIотыгъэ гъэцэкIэжьынхэр етшIылIагъэх. Тиучреждение загъэкIэжьыгъэм къыщегъэжьагъэу тиIофшIэн джыри нахь гухахъо хэдгъуатэ хъугъэ, ыпэкIэ тылъэкIуатэ, гъэхъагъэхэр тэшIых. Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат гъэцэкIэжьынхэр зэрэлъыкIуатэхэрэр инэплъэгъу ригъэкIыгъэп, ащкIэ лъэшэу тыфэраз. Джащ фэдэу АР-м культурэмкIэ иминистрэу Аулъэ Юрэ, ащ игуадзэу ШъэуапцIэкъо Аминэт, район администрацием ипащэу Аулъэ Рэщыдэ, культурэм и ГъэIорышIапIэ ипащэу Бэчмыкъо Альбинэ ренэу къэкIуагъэх, Iофым изытет лъыплъагъэх.\nМурат къызэриIуагъэмкIэ, федеральнэ, республикэ, район бюджетхэм къахэхыгъэу культурэм и Унэ изэтегъэпсыхьажьын пэIухьагъэр сомэ миллиони 6,9-м ехъу. Унашъхьэр, шъхьаныгъупчъэхэр, пчъэхэр ыкIи инженернэ коммуникациехэр зэблахъугъэх. Гъэстыныпхъэ шхъуантIэр ыкIи псыр ращэлIагъэх. Унэм итеплъэ ыкIи ыкIоцI зэтырагъэпсыхьагъ, джэхашъор зэблахъугъ. Сценэр нахь ины ашIыгъ, щагури умышIэжьынэу агъэпсыгъ. Хэгъэгу зэошхом щыфэхыгъэ дзэкIолIхэм ясаугъэти агъэкIэжьыгъ.\n— Чылэм щыщ кIалэхэми лъэшэу яшIуагъэ къытагъэкIыгъ, — еIо Пщыжъ Мурат. — Шъхьадж иамал елъытыгъэу ахъщэ къаугъоигъ, ащкIэ залым чIэтыщт пхъэнтIэкIухэр, аужырэ шапхъэхэм адиштэрэ техникэр къэтщэфыгъэх, джащ фэдэу кIэлэцIыкIухэм апае шъошэ зэфэшъхьафхэр зэдгъэгъотыгъэх.\nЫпэкIэ къызэрэтIуагъэу культурэм и Унэ чанэу Iоф ешIэ. Творческэ куп пчъагъэ къыщызэIуахыгъ, къуаджэм дэс кIэлэцIыкIухэр гушIохэзэ кружок зэфэшъхьафхэм къякIуалIэх, ясэнаущыгъэ хагъахъо. Орэд къэIонымкIэ, къэшъонымкIэ, театральнэ лъэныкъомкIэ зыкъагъэлъагъо. КIэлэцIыкIухэм Iоф адэзышIэхэрэр Датхъужъ Фатимэрэ Устэ Саидэрэ. Къэбзэныгъэм фэгъэзагъэр Iэшъхьэмэфэ Ирин.\nКультурэм и Унэ щылажьэхэрэм пшъэрылъ шъхьаIэу яIэр ныбжьыкIэхэм яуахътэ шIуагъэ къытэу зэрагъэкIощтыр ары. Зы мэфэкI мафэ бламыгъэкIэу хагъэунэфыкIы, къуаджэм дэсхэр ащ къырагъэблагъэх. Сэкъатныгъэ зиIэхэр къекIолIэнхэ амал яIэнэу культурэм и Унэ фытырагъэпсыхьагъ, пандусхэр ашIыгъэх.\nВолонтер отрядэу «Вместе мы сила» зыфиIорэм чанэу Iоф ешIэ. Зыныбжь хэкIотагъэхэм, тылым иветеранхэм IэпыIэгъу афэхъух. Джащ фэдэу заом хэлэжьагъэхэм афэгъэхьыгъэ къэбархэр ныбжьыкIэхэм къаугъоих. Пщыжъхьаблэ щыщэу зэпэуцужьым хэкIодэгъэ Чэркэе Юрэ ишIэжь агъэлъапIэ, материалхэр аугъоих.\n— Пандемием ыпкъ къикIыкIэ икIыгъэ илъэсым къиныгъохэм тахэтыгъ, арэу щытми тиIофшIэн зэпыдгъэугъэп, кIэлэцIыкIухэм пэIудзыгъэ шIыкIэм тетэу Iоф адэтшIагъ. Бэдзэогъум къыщегъэжьагъэу IофшIэныр лъыпыддзэжьыгъ, Роспотребнадзорым ишапхъэхэм атетэу Iоф тэшIэ. Инстанграмым нэкIубгъо къыщызэIутхыгъэу Iофтхьабзэу зэхатщэхэрэр ащ къетэгъахьэх, — еIо культурэм и Унэ ипащэ.\nКъыткIэхъухьэрэ ныбжьыкIэхэм яхэгъэгу шIу алъэгъоу пIугъэнхэм мэхьанэшхо раты.\nХэгъэгу зэошхор заухыгъэр илъэс 75-рэ зэрэхъугъэм фэгъэхьыгъэ Iофтхьабзэхэр зэхащагъэх. «Бессмертный полк», «Окна Победы» «Свеча Памяти» зыфиIохэрэм чанэу ахэлэжьагъэх.\nЛъэпкъ творчествэм икъэухъумэн дэлажьэ кIэлэцIыкIу театрэу «Емлыч» зыфиIорэр. Ащ нэбгырэ 30-м ехъу хэт. Шэн-хабзэхэм афэгъэхьыгъэ сценкэхэр агъэуцух, адыгэбзэ къабзэкIэ мэгущыIэх. Театрэм хэтхэр зэнэкъокъу зэфэшъхьафхэм ахэлажьэх, текIоныгъэхэр къыдахых. Культурэм и Унэ Iутхэм творческэ гъэхъэгъэшIухэр ашIыхэзэ ыпэкIэ лъэкIуатэх. ЗэкIэмкIи 2020-рэ илъэсым Iофтхьэбзи 144-рэ щызэхащагъ.\nУчреждением джащ фэдэу тхылъеджапIэ къыдыхэт. НыбжьыкIэхэм Интернетыр джы жъугъэу агъэфедэми, мыщи къекIуалIэх, тхылъхэр аштэх. Илъэс пчъагъэ хъугъэу тхылъеджапIэм ипащэр Къохъужъ Алин. Ар цIыфхэм нэгушIоу апэгъокIы, шъхьадж ищыкIэгъэ тхылъыр къыфыхехы.\nПредыдущая Мамыр щыIакIэр тэгъэлъапIэ\nСледущая IофшIэнхэр ыкIэм фэкIуагъэх


Апэнэс Астемир тыIукIэщт — Адыгэ макъ\nАпэнэс Астемир тыIукIэщт\nЖъоныгъуакIэм и 13 — 14-м Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо филармоние щыкIощт концертитIумэ бэрэ тяжагъ.Адыгэ Республикэм, Къэбэртэе-Бэлъкъарым, Къэрэщэе-Щэрджэсым язаслуженнэ артистэу Апэнэс Астемир ипчыхьэзэхахьэхэр филармонием щыкIощтых.\nСэнаущыгъэ зыхэлъ артистым ГИТИС-р къыухыгъ. Ар езыгъэджагъэхэм ащыщэу, Адыгэ Республикэм искусствэхэмкIэ изаслуженнэ IофышIэшхоу Хьакъуй Аслъан зэгъэпшэнхэр ышIыхэзэ, хъугъэ-шIагъэхэм тащигъэгъозагъ.\n— Астемир игуетыныгъэкIэ, упчIэу къытитыхэрэмкIэ студентхэм къахэщыщтыгъ. Искусствэм цIэрыIо зэрэщыхъущтыр пшIэнэу щытыгъ, — къеIуатэ Хьакъуй Аслъан. — Лъэпкъ гупшысэр еджэным зэрэщигъэфедэрэр тшIогъэшIэгъоныгъ.\nИнджылызыбзэкIэ, испаныбзэкIэ, чэчэныбзэкIэ, бэлъкъарыбзэкIэ, адыгабзэкIэ, нэмыкI бзэхэмкIэ А. Апэнэсым орэдхэр къеIох. США-м, Австрием, Францием, Бельгием, Китаим, Урысыем, фэшъхьаф хэгъэгухэм иконцертхэр ащыкIуагъэх. Дунэе зэнэкъокъухэм ялауреат, «Кавказ имэкъэдышъ» зыфиIорэ шIухьафтыныр 2020-рэ илъэсым къыфагъэшъошагъ.\nДунаим щыцIэрыIо ансамблэу «Мыекуъапэ инэфылъэхэм» хэтэу орэд къыIоу бэрэ къыхэкIыгъ. Ыныбжь илъэси 6 зыхъугъэм къыщегъэжьагъэу концертхэм, телекъэтынхэм ахэлажьэ.\nАужырэ уахътэм Апэнэс Астемир ирепертуар къэзыгъэбаигъэмэ ащыщ «Я 9-рэ волна» зыфиIорэ телеканалым къыщиIорэ орэдыр. Жэнэ Къырымызэрэ Сэмэгу Гощнагъорэ зэдаусыгъэ орэдэу «Адыгэмэ яхабзэ джащ фэд» зыфиIорэ орэдым къэIокIэ гъэшIэгъон къыфигъотыгъ.\nОрэдыр Апэнэс Астемир къырегъажьэ, нэмыкI артистхэм лъагъэкIуатэ. Сэкъурэ Ольгэ, Быщтэкъо Азэмат, Дзыбэ Мыхьамэт, Нэфышъэ Чэрим, фэшъхьафхэм лъэпкъ орэдыр агъэжъынчы. Псыблэнэ Муратрэ ЛIыбзыу Аслъанрэ япщынэхэр агъэбзэрабзэх. Орэдым уедэIузэ, адыгэр адыгэу дунаим зэрэщыпсэурэр, ихабзэхэр зэрэдахэхэр зэхэошIэх. Орэдыр гум къегущыIыкIы, гушхоныгъэ къыпхелъхьэ.\nОпсэу, Астемир! Лъэпкъ искусствэр лъагэу оIэты, псэ зыпыт гущыIэхэмкIэ нэмыкI лъэпкъхэм уалъэIэсы. Уиорэдхэм цIыфыр апIу, щыIэныгъэм фагъасэ. Искусствэм ыбзэкIэ уадэгущыIэзэ, ячIыгу, яхэгъэгу шIулъэгъоу афыряIэр огъэпытэ.\nКIэлэцIыкIухэр, зыныбжь икъугъэхэр, искусствэр гукIэ къызыгурыIохэрэр Адыгеим къыщыо-\nдэIущтых, уагъэлъэпIэщт. ШIукIэ Тхьэм тызэIуегъакI.\nПредыдущая ЦУР Адыгеи информирует: жители региона могут выбрать объект благоустройства\nСледущая Я IХ-рэ зэнэкъокъур


Адыгэ Хэку Таймс: «Тырку-адыгэ зэхэф гущыIалъэ» къыдэкIыгъ\n«Тырку-адыгэ зэхэф гущыIалъэ» къыдэкIыгъ\nАдыгеим къыщыдэкIыгъ «Тырку адыгэ зэхэф-гущыIалъэ». Ар зэхигъэуцуагъ Тыркум къикIыжьи, хэкум къэзгъэзэжьыгъэ адыгэ лъэпкъэгъоу Ацумыжъ Хьилми. ГущыIалъэм гущыIэ мин 40 фэдиз дэхьагъ. ГущыIэхэу адыгабзэкIэ зэдзэкIыгъэхэм ясинонимхэр, къарыкIхэрэр акIыгъух.\nЗэкIэмкIи нэкIубгъо 960 хъурэ тхылъым Хьилми илъэсие Iоф дишIагъ ыкIи гущыIалъэр ежь иамалкIэ къыдигъэкIыгъ. Адыгабзэ зэзгъашIэ зышIоигъо тыркубзэ зыIэкIэлъ адыгэхэмкIэ тхылъыкIэр IэпыIэгъушIу хъунэу елъытэ зэлъашIэрэ бзэшIэныгъэлэжьэу, гущыIалъэм иредакторэу Бырсыр Батырбий.\nФитыныгъэ Радиом игущыIэгъугъэ бзэшIэныгъэлэжьэу Бырсыр Батырбий:\n"- Ацумыжъ Хьилми зэхигъэуцуагъэ гущыIалъэм сэ мэхьанэшхо есэты. Сэ Iофэу сиIэр зэкIэ згъэтIылъи, илъэс заулэм къыкIоцI ащ Iоф дэсшIагъ. Къина пIомэ –къиныгъ. Сыда пIомэ икъоу адыгабзэр игъэкIотыгъэу Ачмызым IэкIэлъэпти ахэр зэгъэфэнхэ фэягъэ. Ау инэу гыпшысэ куу хилъхьэрэ, гулъытэ фыриIэу гущыIалъъэр зэхигъэцуагъэ. Иакъыл чыжьэу нэсы. Iо хэмылъэу, мы гущыIалъэр лъэпкъым инэу фэлэжьэщтмэ ащыщ. Сыда пIомэ Тыркуем адыгэ миллион пчъагъэ ис адыгэхэу, адыгабзэ амышIэжьэу, ау зэрагъашIэмэ ашIоигъоу. Ахэм тыркубзэу ежь аIулъымкIэ адыгабзэр къызлъагъэIэсынымкIэ инэ гущыIалъэм иIэнэу сэлъытэ. Тхылъыр макIэу къыдэкIыгъ."\nТырку-адыгэ зэхэф гущыIалъэр зэхэзгъэуцуагъэ Ацумыжъ Хьилми къызэриIуагъэмкIэ, гущыIэ угъоин-зэкIэгъэлъыкIонымкIэ IэпыIэгъу шъхьаIэу къыфэхъугъ компьютерыр, къетхы «Натпресс» къэбар лъыIэгъэс къылъыкъум. Ащ гущыIэхэр рилъхьагъэх, етIанэ адыгэ тхакIохэм атхыгъэхэу скан ышIыгъэм ахэмэ ямэхьанэ къащигъотыщтыгъэ.\nХьилми игущыIэхэу «Натпресс» къэбар лъыгъэIэс къулыкъум къытхэрэмкIэ, гущыIалъэм дэхьашъущтыгъэ гущыIэм япчъагъэ хэхъошъущтыгъэ сэнэхьатхэм яхьылIэгъэ гущыIэхэм яшIуагъэкIэ. ЯтIонэрэ лъэныкъор – диалектхэр.\nГущыIалъэр 300 хъоу къыдэкIыгъ. ДжырэкIэ Ацумыжъ Хьилми «Адыгэ –тырку гущыIалъэм» изэхэгъэуцон дэлажьэ.


Адыгеир апэ ишъыгъ — Адыгэ макъ\nАдыгеир апэ ишъыгъ\nРедактор 17.09.2021 17.09.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\nУрысыем иныбжьыкIэхэм кушъхьэфэчъэ спортымкIэ язэнэкъокъу Адыгэ Республикэм игъогухэм ащэкIо.\nИлъэс 15 – 16 зыныбжь пшъашъэхэр зэIукIэгъу зэфэшъхьафхэм ахэлажьэх. Хэгъэгум ишъолъыри 10-мэ къарыкIыгъэхэр апэрэ чIыпIэхэм афэбанэх.\nКомандэхэм километрэ 20 къызакIум, Адыгэ Республикэм ипшъашъэхэм апэрэ чIыпIэр къыдахыгъ. Мария Брюховам, Софья Сороколатовам, Арина Дикаям, Ангелина Винник дышъэ медальхэр къахьыгъэх.\nЯтIонэрэ чIыпIэр Санкт-Петербург, ящэнэрэр Тульскэ хэкум япшъашъэхэм ахьыгъэх.\nХагъэунэфыкIырэ чIыпIэхэр къыдэзыхыгъэхэм зэхэщакIохэр афэгушIуагъэх, медальхэр, кубокхэр, щытхъу тхылъхэр афагъэшъошагъэх, шIухьафтынхэр афашIыгъэх.\n— Типшъашъэхэм тагъэгушIуагъ. Хэгъэгум испорт гъэхъэгъэ ин щашIыгъэу тэлъытэ, — къытиIуагъ Адыгэ Республикэм кушъхьэфэчъэ спортымкIэ и Федерацие ипрезидентэу Анатолий Лелюк. — Тикомандэ дышъэр къызэрэдихыгъэм фэшI гъэзетымкIи тыфэгушIо тшIоигъу.\nIоныгъом и 15-м хэгъэгум изэнэкъокъу Мыекъуапэ щылъагъэкIотагъ. «Критериум» зыфиIорэм пшъашъэхэм яIэпэIэсэныгъэ къыщагъэлъэгъуагъ. Километрэ 21-рэ къакIуным фэшI чIыпIэ хэхыгъэр гъогогъуиблэ хъураеу къачъыхьагъ.\nСанкт-Петербург щыщэу Татьяна Мальковам апэрэ чIыпIэр къыдихыгъ. Тульскэ хэкум зыщызыгъэсэрэ Дарья Ермоловам тыжьыныр ыхьыгъ. Къырым ыкIи Адыгэ Республикэм ацIэкIэ зэнэкъокъум хэлэжьэгъэ Софья Сороколатовам джэрзыр къыдихыгъ.\nАдыгэ республикэ гимназием пэблэгъэ гъогухэм зэнэкъокъур ащыкIуагъ. Полицием икъулыкъушIэхэр щынэгъончъэ Iофыгъохэм алъыплъагъэх, зэIукIэгъухэр дэгъоу зэхэщэгъэнхэм пащэхэм анаIэ тетыгъ. Хэгъэгум изэнэкъокъу лъэкIуатэ.\nПредыдущая «Динамэм» итыжьын\nСледущая «ЛъэкъуацIэхэм къаIуатэ»


Тхылъхэр аIэкIагъахьэх — Адыгэ макъ\nIофтхьабзэу «Библиотека на дом» зыфиIорэм хахьэу партиеу «Единэ Россием» и НыбжьыкIэ гвардие и Волонтер гупчэ хэтхэм зыныбжь хэкIотагъэхэу Мыекъуапэ щыпсэухэрэр къызыкIэлъэIугъэ тхылъхэу Лъэпкъ тхылъеджапIэм чIэлъхэр аIэкIагъэхьагъэх.\n— Мы Iофтхьабзэр игъо шъыпкъэу щыт ыкIи волонтерхэм тафэраз ныбжь зиIэхэм тхылъхэр зэраIэкIагъахьэхэрэм фэшI. Непэ уахътэу тызэрытымкIэ тхылъеджапIэм иIофышIэхэмкIи, ныбжь зиIэ тхылъеджэхэмкIи мыр IофтхьабзэшIу, — еIо АР-м и Лъэпкъ тхылъеджапIэ иIофышIэу Айтекэ Рузанэ.\n— Мы Iофтхьабзэм изэхэщэн блэкIыгъэ илъэсым тыгъэгъазэм едгъэжьагъ ыкIи ныбжь зиIэ тхылъеджэхэу зыкъытфэзыгъазэхэрэр нахьыбэ хъугъэ. Жанрэ зэфэшъхьафхэмкIэ тхылъхэр афэтщэнхэу макъэ къытагъэIу. Анахьыбэу къызыкIэлъэIухэрэр краеведением иотдел чIэлъ тхылъхэр ары. Мы мафэхэм НыбжьыкIэ гвардием хэтхэм щынэгъончъэным ишапхъэхэр агъэцакIэхэзэ къэлэдэсхэм тхылъхэр афащагъэх. Тхылъым фаехэм Волонтер гупчэм зыкъыфагъэзэн фае, — къыIуагъ «Единэ Россием и НыбжьыкIэ гвардие» и Адыгэ шъолъыр къутамэ икоординаторэу, Мыекъуапэ идепутатэу Бэрзэдж Асыет.\nСледущая Щагу 25-рэ зэтырагъэпсыхьащт


«Единэ Россием» и Апшъэрэ Совет хагъэхьагъ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АиФ Адыгея\nАдыгеим и ЛIышъхьэу, Урысые политикэ партиеу «Единэ Россием» и Адыгэ шъолъыр къутамэ итхьаматэу КъумпIыл Мурат партием и Апшъэрэ Совет хагъэхьагъ.\nРеспубликэм ипащэ ащ ыпэкIэ партием и Генеральнэ совет хэтыгъ. Партийнэ статусыр нахь лъагэ зэрэхъугъэм епхыгъэу республикэмрэ хэгъэгумрэ хэхъоныгъэ ашIынымкIэ пшъэдэкIыжьэу ыхьырэми нахь зэрэхэхъуагъэр Адыгеим и ЛIышъхьэ къыIуагъ. Партием изэфэс икIэуххэр зэфихьысыжьхэзэ, КъумпIыл Мурат зэрэхигъэунэфыкIыгъэмкIэ, партиеу «Единэ Россием» ипащэхэм пшъэрылъхэр, анахьэу анаIэ зытырагъэтын фэе лъэныкъохэр къагъэнэфагъэх.\nУрысые Федерацием и Президентэу Владимир Путиным пшъэрылъ шъхьаIэу къыгъэнэфэгъагъэм — цIыфхэм ящыIэкIэ-псэукIэ зыкъегъэIэтыгъэным ахэр дештэх.\nПолитическэ кIочIэ инэу щыт, проектышхохэр щыIэныгъэм щыпхырызыщын зылъэкIырэ политикэ партиеу «Единэ Россием» мыщкIэ мэхьанэшхо раты. КъумпIыл Мурат къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, лъэпкъ проектхэм ягъэцэкIэнкIэ республикэм Iофышхо щызэшIуахы. Ахэм анэмыкIэу партийнэ проект 15 Адыгеим щыпхыращы. Ахэм ахэхьэх проектхэу «Къэлэ щыIэкIэ зэтегъэпсыхьагъ», «КIэлэцIыкIу спорт»,\n«Лъэныкъо гупсэм икультур» зыфиIохэрэр. Ащ фэдэ проектхэр ищыкIагъэхэу цIыфхэм алъытэ. «Анахь шъхьаIэр зэхъокIыныгъэхэр къызэрэхъухэрэм цIыфхэм гу зэрэлъатагъэр ыкIи ахэр партием хэтхэм зэряпхыгъэр къызэрагурыIорэр ары. Ары пакIошъ, а зэхъокIыныгъэхэм ахэр нахь чанэу къахэлажьэхэу рагъэжьагъ. ТапэкIи республикэм щыпсэухэрэм яшIошIхэр къыдэтлъытэзэ, зыпкъ итэу тиIофшIэн зэхэтщэщт. ЦIыфхэм яцыхьэ телъын фае зэкIэ тшIэрэр республикэм хэхъоныгъэ ышIыным зэрэфэIорышIэрэм», — къыIуагъ Адыгеим и ЛIышъхьэ.\nПартием ичIыпIэ къутамэхэм яIофшIэнкIэ анахьэу мэхьанэ зиIэхэр цIыфхэм яшIошIхэр къыдэлъытэгъэныр, партием итхьаматэу Дмитрий Медведевым иобщественнэ приемнэхэм яIофшIэн гъэлъэшыгъэныр ары. 2020-рэ илъэсым ащ фэдэ приемнэхэр партийнэ гупчэ ашIыжьыхэ ашIоигъу.\nПартийнэ проектхэм яхьылIэгъэ къэбархэр зэкIэ ащ къыщызIэкIагъэхьанхэ, партием щыхэхьанхэ алъэкIыщт. НыбжьыкIэхэр партийнэ Iофхэм ахэщэгъэнхэм мэхьанэшхо иI. Адыгеим и ЛIышъхьэ зэрилъытэрэмкIэ, республикэм ащкIэ амал гъэнэфагъэхэр щызэрахьэх: ныбжьыкIэ сэнаущхэм IэпыIэгъу ягъэгъотыгъэнымкIэ, кадрэ резервым изэхэщэнкIэ пшъэрылъхэр агъэцакIэх.\nДжащ фэдэу цIыфхэм яфитыныгъэхэр къэухъумэгъэнхэм, мыкоммерческэ организациехэм IэпыIэ-гъу ягъэгъотыгъэным, цIыфхэм яшIоигъоныгъэхэр къыдэлъытэгъэнхэм лъэшэу анаIэ атырагъэтыщт. «Ащ фэдэ еплъыкIэхэм адесэгъаштэ.\nЦIыфхэм яшIоигъоныгъэхэр къыдэлъытэгъэнхэм пае унэшъуакIэхэр штэгъэн фаеу уахътэм пшъэрылъ къегъэуцу. Республикэм щыпсэухэрэм зэпхыныгъэ адытиIэнымкIэ амал гъэнэфагъэхэр тэгъэфедэх. Партийнэ гупчакIэхэр социальнэ зэфагъэмкIэ амалышIоу щытыщтых, цIыфхэм ягумэкIыгъохэм язэшIохын фэIорышIэщтых», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nПартиеу «Единэ Россием» республикэм пэрытныгъэ зэрэщиIыгъыр, ау партием ипроектхэмрэ хэдзакIохэм яшIоигъоныгъэхэмрэ ягъэцэкIэн акIуачIэ джыри нахь рахьылIэн зэрэфаер Адыгеим и ЛIышъхьэ хигъэунэфыкIыгъ.


ЕгъашIэм тыгу илъыщт — Адыгэ макъ\nЕгъашIэм тыгу илъыщт\nЛенинград иблокадэ Хэгъэгу зэошхом илъэхъан зэрэщыIагъэр егъашIи тарихъым хэкIокIэщтэп. Фашистхэм къадзыхьэгъэ къалэр мэфэ 900 фэдизрэ тидзэкIолIхэм, мамыр цIыфхэм къаухъумагъ, пыир Ленинград дагъэхьагъэп. Советскэ народымрэ ащ и УIэшыгъэ КIуачIэхэмрэ Ленинград икъэухъумэнкIэ лIыгъэу зэрахьагъэр гъунэнчъ.\nЩылэ мазэм и 27-м фашист техакIохэм къадзыхьэгъэгъэ къалэу Ленинград шъхьафит ашIыжьыгъагъ. ЗэолIхэм щытхъушхоу зэрахьагъэм и Мафэу тикъэралыгъо ар щыхагъэунэфыкIы.\nМэфэ 900-рэ Ленинград къэдзыхьагъэу нэмыцмэ аIыгъыгъ. Хэгъэгу зэошхом инэкIубгъо гумэкIыгъохэм ар анахь хъугъэ-шIэгъэ гукъаохэм ащыщэу къыхэнагъ. Къалэр къэзыухъумагъэхэм къинэу ателъыгъэр мыухыжь. Гъаблэмрэ чъыIэмрэ арылIыкIыгъэхэр нэбгырэ минишъэ пчъагъ. Хьалыгъу бзыгъэ такъырэу грамми 125-рэ нахь мыхъущтыгъэм а охътэ анахь къиным цIыфхэр фалIэхэу зэрежэщтыгъэхэр, ащ апсэ къызэригъэнагъэр пщыгъупшэнэу зэрэщымытыр, непи хьалыгъур бгъэлъэпIэн, уфэсакъэу зепхьан зэрэфаер хэткIи нафэ.\nМы хъугъэ-шIэгъэ тхьамыкIагъохэм яшIэжь фэгъэхьыгъэ Iофтхьабзэу «Блокаднэ хьалыгъу» зыфиIорэр илъэс къэс тикъэралыгъо щызэхащэ. Мыгъэ ар щылэ мазэм и 18-м щегъэжьагъэу и 30-м нэс кIощт. Хабзэ зэрэхъугъэу Адыгеири ащ чанэу хэлажьэ.\nХэгъэгу зэошхом илъэхъан 1941 — 1945-рэ илъэсхэм Родинэм икъэухъумэнкIэ лIыхъужъныгъэу ыкIи псэемыблэжьыныгъэу зэрахьагъэм, Ленинград шъхьафит шIыжьыгъэнымкIэ зэрэзышъхьамысыжьыгъэхэм апае, СССР-м и Апшъэрэ Совет и Президиум и Унашъоу ышIыгъагъэм диштэу, 1965-рэ илъэсым, жъоныгъуакIэм и 8-м, анахь щытхъуцIэ шъхьаIэу «Къэлэ-лIыхъужъ» зыфиIорэр Ленинград фаусыгъ, мы илъэс дэдэм медалэу «Дышъэ жъуагъу» зыфиIорэри къыратыгъ.\nЗэо лъэхъаным тичIыпIэгъу нэбгырэ 600 фэдиз Ленинград икъэухъумэн хэлажьэхэзэ фэхыгъэх. 2010-рэ илъэсым Пискаревскэ мемориальнэ къэхалъэм дэжь щыIэ Аллеем мыжъосынэу щагъэуцугъэм урысыбзэкIи адыгабзэкIи тыратхагъ: «Защитникам блокадного Ленинграда — уроженцам Адыгеи. Адыгеим къыщыхъугъэхэу Ленинград къэзыухъумагъэхэм апай».\nАнахь дахэхэм ахалъытэрэ къалэу Ленинград зэпичыгъэ охътэ хьылъэр тарихъым пытэу къыхэнагъ. Ленинград шъхьафит зэрашIыжьыгъэм къыздихьыгъэ гушIуагъор сыд фэдэ къини зылъэгъугъэ цIыфхэм насыпыгъэкIэ алъытэгъагъ.\nКъадзыхьэгъэ къалэм къыдэнагъэхэм ащыщэу нэбгырэ 22-рэ тиреспубликэ щэпсэу, ахэм зэкIэми бгъэхалъхьэу «Жителю блокадного Ленинграда» зыфиIорэр къафагъэшъошагъ.\nХэгъэгу зэошхом текIоныгъэр къыщыдэзыхыгъэхэу лIыхъужъныгъэрэ блэнагъэрэ зезыхьагъэхэм ящысэхэмкIэ непэ къыткIэхъухьэхэрэр тпIунхэ фае. Шъыпкъэ, патриотизмэм имэхьанэ ныбжьым елъытыгъэу нахь куоу къыдгурыIоу мэхъу. Ау ащ фэдэхэр нахьыбэ хъухэмэ, лIыхъужъныгъэу а лъэхъаным тицIыфхэм зэрахьагъэр нахь дэгъоу тикIэлэцIыкIухэм къагурыIощт. Арышъ, ащ фэдэ гукъэкIыжьхэр лъэшэу тэгъэлъапIэх. Тиветеранхэр, Ленинград къэзыухъумагъэхэри ахэм зэрахэтхэу, тщымыгъупшэнхэм мэхьанэшхо иI.\nПредыдущая ЧIыфэ зытелъым ышIэмэ нахьышIу\nСледущая Пшъэрылъхэр къафишIыгъэх


Гриппыр къямыутэлIэным пае — Адыгэ макъ\n2019-рэ илъэсым пыкIыгъэ мэзи 10-м нэбгырэ 182132-рэ республикэм прививкэ щашIыгъэх. Агъэнэфэгъэгъэ планыр процент 86-кIэ агъэцэкIагъ, нэбгырэ пчъагъэу зифэIо-фашIэхэр зыфагъэцэкIэнхэ фэягъэм япроцент 40,1-рэ ар мэхъу. Зыныбжь икъугъэ нэбгырэ мини 158-мэ, кIэлэцIыкIу мин 54-мэ вакцинэр ахалъхьанэу щытыгъ. Прививкэ зязыгъэшIы зышIоигъохэм участковэ терапевтым зыфагъэзэн фае. Гурыт еджапIэхэм ачIэсхэр кIэлэцIыкIу поликлиникэхэм прививкэ ащашIыщтых.\nПредыдущая Джыри зы текIоныгъ\nСледущая ЦIыфхэм IэпыIэгъу афэхъух


Сыд фэдэ IэпыIэгъуа къэралыгъом зыныбжь хэкIотагъэхэм аригъэкIырэр? — Адыгэ макъ\nСыд фэдэ IэпыIэгъуа къэралыгъом зыныбжь хэкIотагъэхэм аригъэкIырэр?\nАдыгеим щыпсэухэрэм ащыщ шъолъыр гъэIорышIэнымкIэ Гупчэм мы мафэхэм зыкъыфигъэзагъ шъхьэзакъоу псэухэрэ ныбжь зиIэ цIыфхэм социальнэ IэпыIэгъу ятыгъэнымкIэ программэхэу щыIэхэр зэригъашIэхэ шIоигъоу.\nАхэм язырэм 2019-рэ илъэсым къыщыублагъэу Iоф ешIэ ыкIи сэкъатныгъэ зиIэхэу нэмыкIхэм яIэпыIэгъу щыкIэхэрэр сыд фэдэрэ унагъуи ыштэнхэ фитыныгъэ къареты. Учетым хагъэуцонхэм пае аштэщтми, зыштэ зышIоигъохэми ащкIэ ищыкIэгъэ тхылъхэр аугъоинхэшъ, Адыгеим IофшIэнымкIэ ыкIи социальнэ хэхъоныгъэмкIэ и Министерствэ фигъэхьынхэ фае. ЗэдэгущыIэгъу задашIы ыкIи къызыхахыхэ нэуж щыIэкIэ амалэу яIэр ауплъэкIущт. Мы зэпстэури зызэшIуахыхэкIэ зэзэгъыныгъэм кIатхэх. Мы хэбзэгъэуцугъэм ишIуагъэкIэ шъхьэзакъоу къэнэгъэ нэжъ-Iужъхэм унагъохэу алъыплъэщтхэмрэ медицинэ IэпыIэгъу зыщагъотыщтхэмрэ яIэ мэхъу.\n2020-рэ илъэсым зигугъу тшIырэ хэбзэгъэуцугъэр щыпхырыщыгъэным фэшI Адыгеим сомэ мини 155700-рэ щыпэIуагъэхьагъ. IэпыIэгъур языгъэкIыхэрэм мазэ къэс сомэ мини 5051-рэ аратыгъ. ЗэкIэмкIи пчъагъэр сомэ мини 135756,83-рэ зэрэхъугъэр. Мы илъэсымкIэ мылъкоу хэбзэгъэуцугъэм телъытагъэр сомэ 1208,0-м нагъэсын агу хэлъ, мазэ къэс IэпыIэгъур языгъэкIыхэрэм афатIупщырэр сомэ мини 5 202-рэ хъугъэ. Программэр зылажьэрэм къыщыублагъэу Адыгеим унагъоу нэжъ-Iужъхэр щызыштэхэрэм япчъагъэ 13 хъугъэ.\nТишъолъыр джащ фэдэу щагъэцакIэ проектэу «Передышка» зыцIэр. Ащ ишIуагъэкIэ унагъохэу зылъыплъэ зэпытынхэ фэе нэжъ-Iужъхэр зэрысхэм адэIэпыIэх. Унагъом зэмызэгъыныгъэ къимыхъухьаным, Iахьылхэм загъэпсэфыным ар фэIорышIэ. Сымаджэм лъыплъэхэрэм нэжъIужъыр е сэкъатныгъэ зиIэр охътэ гъэнэфагъэм къыкIоцI нэмыкIхэр лъыплъэнхэу ыпкIэ хэмылъэу къагъэнэн алъэкIыщт зыгъэпсэфакIо, IофшIэгъу дэкIыгъо кIонхэ фаехэмэ, е ежьхэр къэсымэджагъэхэмэ.\nНэжъ-Iужъхэм алъыплъэгъэнымкIэ джыри зы IэпыIэгъу мэхъу социальнэ фэIо-фашIэхэр цIыфхэм ягъэгъотыгъэнхэмкIэ комплекснэ гупчэхэм ямобильнэ купхэр. Шъолъыр проектэу «Нахьыжъхэр» зыфиIоу лъэпкъ проектэу «Демографием» хахьэрэм къыхиубытэу мы къулыкъур Адыгеим щызэхащагъ. Илъэсыр къызихьагъэм къыщыублагъэу республикэм ирайонхэм зэкIэми «Мобильнэ купхэм» нэжъ-Iужъ 2660-мэ IэпыIэгъу щарагъэкIыгъ.\n«Шхынхэр, уц Iэзэгъухэр (ежьхэм ямылъкукIэ) аIэкIэгъэхьэгъэнхэ, е нэмыкI фэIо-фашIэхэр афэгъэцэкIэгъэнхэ фае хъумэ, нэжъ-Iужъхэр е уз гъэтIылъыгъэ зиIэхэр социальнэ фэIо-фашIэхэмкIэ Комплекснэ гупчэхэу зыщыпсэухэрэм япхыгъэхэм атеонхэ алъэкIыщт», — къыIотагъ АР-м IофшIэнымкIэ ыкIи социальнэ хэхъоныгъэмкIэ и Министерствэ социальнэ иучреждениехэмкIэ иотдел ипащэу Цыпынэ Жанетэ.\nДжащ фэдэу нахьыжъхэм ателъытагъэу Адыгеим щэлажьэ шъолъыр гупчэу «тыжьын» волонтерствэр. Проектыр IэпыIэгъу мэхъу яуахътэ гъэшIэгъонэу агъэкIонымкIэ, агу рихьырэ лъэныкъохэм апылъынхэмкIэ. Къыхэгъэщыгъэн фае волонтерхэр ежь пенсием щысхэр арэу зэрэщытхэр.\n«Типшъэрылъыр — нахьыжъхэмрэ зипсауныгъэкIэ IэпыIэгъу зищыкIагъэхэмрэ ящыIакIэ къафэдгъэпсынкIэныр, таригъусэныр, зэтегъэуцожьын фэIо-фашIэхэр ятшIылIэнхэр, психологическэ ыкIи нэмыкI IэпыIэгъу ядгъэгъотыныр арых», — къыкIигъэтхъыгъ игущыIэ Ирина Ширинам, республикэм IофшIэнымрэ социальнэ хэхъоныгъэмрэкIэ иминистрэ иапэрэ гуадзэ.\nПрограммэм хэлэжьэнхэ шIоигъоныгъэ зиIэхэм Комплекснэ гупчэхэу зыщыпсэухэрэм япхыгъэхэм зафагъэзэн фае. Шъуигъунэгъоу шъхьэзэкъо нэжъ-Iужъхэр е сэкъатныгъэ зиIэхэр мэпсэухэмэ ыкIи шъуишIуагъэ яжъугъэкIы шъушIоигъомэ, шъуадэIэпыI е волонтерхэмрэ мы лъэныкъомкIэ лажьэхэрэмрэ зафэжъугъаз. Шъугу къэдгъэкIыжьын, непэ, мэкъуогъум и 8-м, ахэм ясэнэхьат мэфэкI, социальнэ IофышIэм и Мафэ, хагъэунэфыкIы.\nШъолъыр гъэIорышIэнымкIэ Гупчэр.\nПредыдущая Ушэтыныр мэфитIо кIуагъэ\nСледущая В Адыгее наращивают темпы строительства новых детских садов и школ


Зичэзыу зэхэсыгъо иIагъ | Адыгэ Макъ\nЗичэзыу зэхэсыгъо иIагъ\nАР-м хэдзынхэмкIэ и Гупчэ комиссие ия 151-рэ зэхэсыгъоу иIагъэм Iофыгъуи 8-мэ ащытегущыIагъэх, унашъохэр ашIыгъэх.\nКъалэу МыекъуапэкIэ зы мандат зиIэ хэдзыпIэ койхэу N 8-м ыкIи N 13-м Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо Совет — Хасэм идепутатхэм яхэдзын тедзэхэр зэрэщыIэщтхэр апэрэ Iофыгъоу къаIэтыгъ. ХэдзынхэмкIэ Адыгеим и Гупчэ комиссие исекретарэу ХьацIэцIэ Фатимэ къызэриIуагъэмкIэ, депутатхэр 2016-рэ илъэсым Iоныгъом и 18-м хадзыгъэх, ау уахътэр къэмысыгъэу яполномочиехэр Сапый Вячеславрэ КIэрэщэ Андзауррэ агъэтIылъыгъэх. АР-м ихэбзэгъэуцугъэ къызэригъэнафэу, ипIалъэ къэмысызэ депутатхэм яIофшIэн загъэтIылъыжьыкIэ, АР-м хэдзынхэмкIэ и Гупчэ комиссие хэдзын тедзэхэр зэхещэх. 2017-рэ илъэсым Iоныгъом и 10-м хэдзын тедзэхэр зы мандат зиIэ хэдзыпIэ койхэм N 8-м ыкIи N 13-м ащыкIонхэу зэхэсыгъом щызэдаштагъ.\nХэдзын тедзэхэм зафагъэхьазырыным пае ашIэн фаехэм ХьэцIэцIэ Фатимэ къатегущыIагъ. Зэхэсыгъом хэлэжьагъэхэр нэмыкI Iофыгъохэми ахэплъагъэх, унэшъо гъэнэфагъэхэри ашIыгъэх.


ИгъашIэ илъэуж тырэкIо | Адыгэ Макъ\nИгъашIэ илъэуж тырэкIо\nАвтор: Редакция\t/ 27.12.2019\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\t/\nЯ ХХ-рэ лIэшIэгъум Урысыем дзюдомкIэ итренер анахь дэгъоу, СССР-м изаслуженнэ тренерэу, кIэлэегъэджэ шIэныгъэхэмкIэ докторэу, Мыекъопэ бэнэпIэ еджапIэм лъапсэ фэзышIыгъэ Кобл Якъубэ къызыхъугъэр илъэс 80 непэ мэхъу.\n— ЦIыф цIэрыIом ыгу къытемыожьми, къытхэтэу тэлъытэ, иIофшIагъэ лъытэгъэкIуатэ, — къытиIуагъ Адыгэ Республикэм дзюдомкIэ испорт еджапIэу Кобл Якъубэ ыцIэ зыхьырэм ипащэу, республикэм дзюдомкIэ ихэшыпыкIыгъэ командэ итренер шъхьаIэу, Адыгэ Республикэм изаслуженнэ тренерэу Бастэ Сэлымэ. — Олимпиадэ джэгунхэм, дунаим, Европэм дышъэр къыщызыхьыгъэхэр тиеджапIэ щагъэсагъэх. Мы уахътэм Iоф зыдатшIэхэрэ ныбжьыкIэхэм яIэпэIэсэныгъэ хагъахъо.\nСпортышхом лъапсэ щызышIыхэрэм пIуныгъэ дэгъу ятыгъэныр тренерхэм япшъэрылъ шъхьаIэу Кобл Якъубэ ылъытэщтыгъ.\nАдыгэ къэралыгъо университетым физкультурэмрэ дзюдомрэкIэ и Институт къыщызэIухыгъэным Я. Коблыр кIэщакIо фэхъугъ. Ащ ыуж аспирантурэр, докторантурэр зэхащагъэх, диссертациехэр къащаухъумэхэу аублагъ.\nКъыблэм дзюдомкIэ и Федерацие ипащэу Кобл Якъубэ зыхадзым, егъэжьэпIэшIухэр ышIыгъэх. ЛIэужхэр зэзыпхыхэрэ Iофтхьабзэхэм шIуагъэу къатыгъэр тинэрылъэгъу.\nАдыгэ къэралыгъо спорт Унэшхоу Кобл Якъубэ ыцIэ зыхьырэм игъэпсын Мыекъуапэ зыщырагъажьэм, апэрэ мыжъор зэрагъэтIылъыгъэр Якъубэ лъэшэу игопагъ. Iофыр зэрэлъагъэкIотэщтым ицыхьэ телъыгъ. Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу а лъэхъаным щытыгъэ ТхьакIущынэ Аслъан, хабзэм икъулыкъушIэхэм адыриIэгъэ зэдэгущыIэгъухэм агъэгушхощтыгъ.\n— Москва сыкIонэу щыт. Мыекъуапэ къэзгъэзэжьмэ, спорт Унэшхом икъэбар тытегущыIэщт, — къытиIогъагъ Кобл Якъубэ.\nТренер цIэрыIом Мыекъуапэ къыгъэзэжьыгъ, ау тызэIукIэнэу игъо тифагъэп. Игъонэмысэу Якъубэ дунаир ыхъожьыгъ.\nМэшэлахь. Спорт Унэшхор университетым ищагу щашIыгъ, Кобл Якъубэ ыцIэ фаусыгъ. Унэу зыщыпсэущтыгъэм мыжъобгъу къыщыфызэIуахыгъ. Университетым физкультурэмрэ дзюдомрэкIэ и Институт шIэжь музееу щагъэпсыгъэри Кобл Якъубэ фэгъэхьыгъ.\nТIопсэ районым икъоджэ цIыкIоу ШIоикъо 1939-рэ илъэсым Кобл Якъубэ къыщыхъугъ, унагъом ия 10-рэ сабыеу щытыгъ. Къоджэ цIыкIум щапIугъэ нарт шъаор щыIэныгъэм игъогу пытэу теуцуагъ, цIыфышхо хъугъэ.\n— Дунаим щызэлъашIэрэ Кобл Якъубэ тиныбджэгъушIугъ, — къеIуатэ СССР-м изаслуженнэ тренерэу, Европэм дзюдомкIэ дышъэр къыщызыхьыгъэ Авель Казаченковым. — Якъубэ фэдэ цIыфхэр лIэшIэгъум зэ къэхъух. Зыфежьэрэ Iофыр зэригъэцакIэщтыгъэр тшIогъэшIэгъоныгъ. Москва сыщыпсэузэ бэрэ тызэIукIэщтыгъ, сэри Мыекъуапэ бэрэ сыкъакIощтыгъ. БэнэпIэ алырэгъум тет кIалэм зеплъыкIэ, сэнаущыгъэу хэлъыр къыхигъэщыщтыгъ, еушъыиным фэшI риIон фэе гущыIэхэр игъом къыгъотыщтыгъэх.\nВладимир Невзоровым, Хьэпэе Арамбый, Емыж Арамбый, Лъэцэр Хьазрэт, КIуае Хьазрэт, нэмыкIхэм А. Казаченковыр къатегущыIагъ, Кобл Якъубэ ишIушIагъэ хигъэунэфыкIыгъ. Спортымрэ щыIэныгъэмрэ зэрэзэпхыгъэхэм еплъыкIэу фыриIэр къыриIотыкIызэ, спортышхом цIэрыIо щыхъугъэхэ бэнакIохэм тренер сэнэхьатыр къызэрэхахырэм мэхьэнэ ин ритыгъ. Спортыр дэгъоу зышIэрэм иIофхэр нахьышIоу зэрэлъигъэкIуатэхэрэм А. Казаченковыр къытегущыIагъ. Кобл Якъубэ ишIушIагъэ дунаим зэрэщашIэрэм рэгушхо.\n— Кобл Якъубэ июбилей ипэгъокIэу Урысыем и Кубок дзюдомкIэ къыдэхыгъэным фэгъэхьыгъэ зэнэкъокъу Мыекъуапэ щыкIуагъ. Непэ дзюдомкIэ зэнэкъокъоу тикъалэ щыкIощтыри Якъубэ фэтэгъэхьы, — къытиIуагъ Адыгэ къэралыгъо университетым физкультурэмрэ дзюдомрэкIэ и Институт ипащэу Бгъуашэ Айдэмыр. — ГъашIэм ицIыфышхо тэгъэлъапIэ, щысэ тетэхы. ЩыIэныгъэм щыпхырищыгъэ лъэужым пытэу тырэкIо.\nСурэтым итыр: Кобл Якъуб.


Саидэ игупшысэ дунай | Адыгэ Макъ\nСаидэ игупшысэ дунай\nЗыфасIорэр тилъэпкъ литературэ хахъо фэзышIырэ Хъунэго Саид ары. Бзылъфыгъэм зэфэдэу поэзиеми, прозэми Iоф ащешIэ. Сценариехэри, сэмэркъэухэри ытхыгъэх, ахэм артистхэр къяджэх, телевидением къегъэлъагъох.\nТхэкIо куп ятхыгъэхэр зыдэт тхылъэу «УблапIэ» зыфиIоу Адыгэ тхылъ тедзапIэм 1985-рэ илъэсым къыдигъэкIыгъэм Саидэ ирассказ заулэ дэхьагъ. Ащ ыужыIоу Хъунэго Саидэ тхылъхэу «Осэпсыц», «ГъашIэм илъагъохэр», «Макъэр шъхьафит» (усэхэр, эссехэр, монологхэр) къыдигъэкIыгъэх.\nСаидэ рассказ кIэкI щхэнхэр, сценэжъыехэр етхых. Ахэр спектаклэ-миниатюрэ зэхэгъэуцуагъэхэу республикэ телевидениемкIэ, радиомкIэ къатых. Хъунэго Саидэ 1996-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу УФ-м итхакIохэм я Союз хэт.\nИхэшыпыкIыгъэ зэхэугъоегъэ тхыгъэхэр дэтхэу 2012-рэ илъэсым къыдэкIыгъэ тхылъым Саидэ игупшысэ дунай зыфэдэр, псэм зэхишIэу, гум ыщэчырэр къыриIотыкIын амалэу IэкIэлъыр зынэсырэр зэхыуегъашIэ. ТхакIом игупшысэ дунай ипчъэ усэ сатырэ зэфэшъхьафыбэм къыпфызэIуахы. Гур чъэрмэ, зынэмысрэ ыкIи къымыгъэгъунэрэ щыIэп. УсакIом ылъэгъоу, зэхихэу, ыщэчэу зыгъэразэу, зыгъэгушIоу ыкIи гупсэфыгъо къезымытэу гум пхырыкIырэ пстэумэ яджэуапых мы тхылъым къыдэхьагъэхэ усэхэр.\n«Сэплъэшъ — слъэгъурэр зыми къымылъэгъу», — еIо ащ. Уеджэнджэшынэуи зыкIи хъурэп, бэшIагъэу гупшысэ дунаим щыхэгърэй хъугъэ тхакIом инэплъэгъу закъокIи бэ къыгъэгъунэу, ыгъэунэфэу зэрэщытым.\nУсэу «Ори сэри тызэфэд!» зыфиIорэм цIыфыпсэ къабзэхэр зэлэгъу-зэщыщхэу зэрэзэтехьэхэрэр къыщиIуагъ бзэ зэкIу дахэкIэ:\nОри сэри тызэфэд,\nСигухэкI оуием фэд,\nСигушIуагъо — жъогъо лыд —\nУилыуз сэсыем фэд,\nКIышъор къесты —\nЦIыфым яем фэдэкъабз,\nГукIэгъу шIыныр зигъэхабз.\nОри сэри сыд дгощын? – къэупчIэ усакIор ыкIи тIэкIу кIотагъэу иусэ щыкIегъэтхъы:\n«Арышъ, сэри ори непэ\nЩегъэжьагъэу — ты ЦIыфын».\nАдыгэ поэзием илъэпсэхэщэу, усакIоу Хьаткъо Ахьмэд «цIыфыным пае цIыфыр къэхъугъ» ыIуагъ шIошъхъуныгъэ пытэ, теубытагъэ хэлъэу. Саидэ бзылъфыгъэ IокIэ-шIыкIэ шъабэр къебэкIэу, унашъоу щымытэу, гъэсэпэтхыдэр кIигъэтхъэу гущыIэр къешIы.\nГъашIэмкIэ анахь мэхьанэ зиIэу, псэм кIэгъэкъон фэхъурэ гукIэгъур дгъэкIоды е чIэтынэ зэрэмыхъущтыр сатырэ закъокIэ — «ГукIэгъу шIыныр зигъэхабз» ыIуи, къыухыгъ.\nМафи, чэщи, ошIуи, уаий гупшысэм зылъещэ тхакIор, усэм усэр къыкIэлъэкIо:\nУсэр – гъэсэпэтхыд,\nУсэр бэмэ яплъапI,\nАу угу зынэскIэ –\nУсэн зэчыир зыхэлъымкIэ, усэр сабый папкI, епIу, елэжьы, тамэ ыгъотыгъэмэ, зеIэты. Адэ сыд фэдэнхэ фаеха усэхэр? ТыкIэдэIукIын ащ иджэуап къэзытырэм:\nСиусэхэм унэ яIэп — шъхьэфитых,\nЗыфаем — раIо!\nАу шъхьэфит усэр —\nПсэкIэ дунаир зышырэ усакIом демыгъэштэн плъэкIырэп уасэу усэм фишIырэм. Зэгупшысэу ыпшысыжьырэм гъуни-нэзи иIэп; ыгу цIыкIужъые илъэу къыщекIокIырэр бэдэд: ЧIыгур, огур, лъэпкъыр, гъашIэр, цIыфхэр…\nЛъэпкъым ихъишъэ пIэ шъабэп,\nЛъэпкъым ихъишъэ — чIыфэп,\nХьафэуи птынэу уимылъкоп,\nЯакъыл игугъапIэу —\nТитыгъ, тинэф, тифаб.\nХъунэго Саидэ игупшысэ тэмабгъу: адыгэ лъэпкъым иблэкIыгъи, инепи, инеущи гукIэ ащэIорышIэ ыкIи ущыIэныр —пфэлъэкIырэр зымыгъэбэлэрэгъэу пшIэныр арэу зэрэщытыр кIегъэтхъы. УиIэм уасэ фэпшIэу уухъумэныр ыкIи ащ хэбгъэхъоныр хэткIи шапхъэу зыхъукIэ, гъашIэри тынчыпIэ-гупсэфыпIэу зэрэщытыщтым укIегъэгушIу.\nАуми, усакIор гупсэфэп, гумэкIыгъуабэу щыIэмэ зэрадзэ: «СэгумэкIы. Ренэу сэгумэкIы — Ащи къэзгъэшIагъэр къеунэкIы». Дунаим щыхъурэ-щышIэрэ пстэумэ ащыгъуазэу, агъэтхьауеу, зэхишIэрэр — тэрэзыр ыкIи мытэрэзыр ыгъэунэфыныр, дэир е Iаер уяпэсэкIымэ, къэмыгъэхъунхэ е щыбгъэзыенхэ плъэкIынхэу щытхэмэ зэхифэу, зэхидзэу, зэригъапшэрэр бэдэд; джарэу усакIом ыгу пщэлъэ ин — зынэмыси, ымылъэгъуи щыIэп, ишъыпкъэ мыпшъыжьэу фэкIо.\nКъысэмыIу! Сыфаеп зэхэсхынэу!\nСызтет чIыгур чэнэу, зэгочынэу,\nСефэхынэу чIэ зимыIэ Iуашъхьэм,\nСыIутынэу къэпIощтым икъашъхьэ,\nСэрэмах, сэрэмыпаг егъашIэм,\nСэщ фэдэу минишъэхэр мэплъызы —\nЗэмыжэгъэ фыртынэм ефырзых,\nХэхэс гугъэу къычIэкIыгъ ягугъэ,\nЗи къэмыIу! ГущыIэхэр бгъэпшъыгъэ.\nЛъэхъэнэ мыджырым имэшIожь стыр гу хыябэр зэрилыпкIырэм, зэо-бэнэ зэпымычыжьмэ цIыфи, нэмыкIхэу псэ зыпытхэри зэрякIодылIэхэрэр мы сатырхэм ащыкIэгъэтхъыгъ; зэкIэ, зэкIэ къызэрыкIырэр ыкIи зыфэкIожьырэр мылъкур ары, цIыф цIыкIур зыкIэхъопсырэри зытекIодэжьырэри а мылъку мыгъор ары.\nСыдэу сигъэпшъыгъа зэо-бэнэ къэбарым\nСедэIузэ. Седжэзэ. Зэзгъэзэфэжьызэ.\nСыдэу сигъэпшъыгъа шъхьакIом имашIо\nСигъашIэ ылъапсэ кIистыкIызэ!\nАу тыдэ пхьына о уихьылъэ,\nХэт птырихына а онтэгъур?\nЗызысэплъыхьэм — сикIалэхэр къызготых —\nЗыщыщыри къагурымыIоу атезгъэуагъ.\nУсакIоу Хъунэго Саидэ щыIэныгъэм, дунаим ипчэгу ит гупшысакIу: лъапи шъхьапи зынэмыси ымышIи щыIэп; иакъыл зэтеуцуагъэкIэ, игулъытэ чанкIэ, игущыIэ фытагъэкIэ гу минхэм алъэIэсы, арэхьэ, зыкъарегъаштэ.\nШIу усэлъэгъу, ГъашIэр!\nМафэм ыцакIэ земыгъэфэх —\nГъунэм сыIутэу чэщым ылъачIэ\nГъашIэр — алрэгъоу\nМачъэ нэплъэгъур —\nИлъагъо — нэф!\nТхьэкъэгъэшIыгъэ дунаишхом ыпсэ пызыгъэтырэр зэфэдэкIэ шIулъэгъур арба?! Ар къыгурыIоу мэусэ бзылъфыгъэр.\nЩыIэныгъэм икъежьапIэри инэфапIэри ЧIыгур ары. «Псэ» зыцIэр пытэу, нэрымылъэгъу кIапсэкIэ ащ епхыгъ. Хъунэго Саидэ гъашIэм хэлъ-хэсыр бэшIагъэу ыгъэунэшкIугъ, усэкIо чъэпхъыгъ, щтапхэп, гукIодыпхэп; чан, сыдымкIи кIочIэгъу зыфырекъужьы; ЦIыфэу мы чIыгум зэрэтетым егъэбжьышIо, зыкIыныгъэу чIыгум дыриIэм егъэлъэшы, еIэты.\nО — сэры\nЧIыгур мэбыбы —\nЧIыгур мэлажьэ —\nЧIыгур мэпкIантIэ —\nЧIыгур мэгырзы —\nЧIыгур мэтакъо —\nЧIыгур мэкъутэ —\nЧIыгур мэгуIэ —\nЧIыгур мэлъаIо —\nЧIыгур мэдаIо —\nЧIыгур мэкуо —\nЧIыгур мэубзэ —\nУсакIор акъыли амали щыкIэрэп, гущыIэр иIэрыфэгъу, ыкIуачIэ из. Иадыгэ лъэпкъ, ичIыгу афыриIэ гукIэгъу-шIулъэгъур гъунэнчъ ыкIи ар исатырхэм ащыкIегъэтхъы. Псауныгъэ пытэкIэ тыфэлъаIозэ, хэхъоныгъэ лъэбэкъукIэхэмкIэ бэрэ тхылъеджэхэр ыгъэгушIонхэу фэтэIо.\nАдыгэ нэпсым сыдрэ гупшыса\nСыд фэдэ къина ЧIыгум щызекIоу,\nАдыгэ нэпсым ымыгъэпскIыгъэр?\nЩыIэп хэгъэгуи, чIыгуи, ошъогуи\nАдыгэ цIыфым ынитIу ымышIэу.\nХэхэсы хъишъэм лъэпкъыр ыулъэгуи,\nИмыжъо шъхьалы сапэ ар ышIэу…\nОуитIу-оуищэу гъыбзэр иIусэу\nЧIыгур хъураеу къырикIукIыгъ.\nЛъэпкъым ишIупIэ игъонэмысэу\nХымэ къэхалъэмэ адалъхьажьыгъ.\nАдыгэ нэпсым иIэп гъунапкъэ,\nАр къэзылъфыгъэм ыцIэ къешIэжь!\nАдыгэ ЧIыгур тпсэ илъэгапIэу,\nАдыгэ цIыфым къыфэрэнэжь!


Бзэр — цIыфым ыпс — Адыгэ макъ\nБзэр — цIыфым ыпс\nРедактор 26.03.2020 26.03.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nМы гущыIэхэм сыдэу мэхьанэшхо яIа, сыдэу бэхэм уарагъэгупшысэра!\nЦIыфыр псэушъхьэм зэрэтекIырэр игущыIэн, итхэн, игупшысэн ары. Бзэм, жабзэм цIыфхэр зэхещэх, зэгурегъаIох. Бзэр зэфыщытыкIэ амал шIагъу. Иныдэлъфыбзэ зыIумылъ цIыфыр тхьамыкI. Ар быдзыщэм хэлъэу сабыим къыдэхъу.\nЛъэпкъым ыцIэ чыжьэу зыгъэIоу, ар нэмыкIхэм ахэзымыгъэкIуакIэрэр иныдэлъфыбз, ныжъ-тыжъхэм къыIуалъхьэгъэ гущыIакIэр ары. Тэ тыадыг, тиныдэлъфыбзэр — адыгабзэ. Ар кIочIэшху, зэкIужь, кIэракI, бай.\nЛIэшIэгъу пчъагъэм тилъэпкъ гъогу кIыхьэу къыкIугъэм, гъогу къинэу къызэринэкIыгъэм ныдэлъфыбзэр чIимынэу къыздырихьакIыгъ, игъогогъугъ. АщкIэ зишIуагъэ къакIохэрэм ащыщых адыгэ тхакIохэр, усакIохэр, шIэныгъэлэжьхэр, цIыф губзыгъэхэр. Тилъэпкъ лъызыгъэкIуатэхэрэм ащыщых Адыгэ театрэр, гъэзетыр, телевидениер, радиор, ансамблэхэу «Ислъамыер», «Налмэсыр». Ахэм лъэшэу тарэгушхо. ТитхакIохэм якъэлэмыпэ къычIэкIыгъэ произведениехэм уяджэ зыхъукIэ, зэгъэкIугъэхэу, гупшысэ куу ахэлъэу, адыгэ лъэпкъым ихъишъэ, итарихъ, ишэн-хэбзэ дахэхэр уапашъхьэ къырагъэуцох. Бзэм цIыфхэр зэфещэх, зэгурегъаIох, мамырныгъэр егъэпытэ.\nНыдэлъфыбзэр згъэлъэпIэн амал згъотыным, ащ рыгущыIэ зышIоигъохэм IэпыIэгъу сафэхъуным сицIыкIугъом къыщегъэжьагъэу сыкIэхъопсыщтыгъэ. Мыщ фэдэ гухэлъ сшIынымкIэ адыгабзэр тэзыгъэхьыщтыгъэ кIэлэегъаджэми иIахьышхо зэрэхэлъыр къыхэзгъэщы сшIоигъу Ащ къызэриIуатэрэм узIэпищэщтыгъ, уезэщыщтыгъэп. Тарихъыр, шэн-хабзэхэр зыпхырыщыгъэ рассказхэр щыIакIэм къырипхыщтыгъэх. Ахэр гущыIэжъхэмкIэ, IорыIуатэхэмкIэ къыгъэбаищтыгъэх. Хэтрэ кIэлэегъаджи ипредмет кIэлэцIыкIухэм шIу зэраригъэлъэгъущтым пылъ, ащ фэгъэхьыгъэ екIолIакIэхэр къеугупшысых, ау адыгабзэр сэзыгъэхьыгъэр пстэуми къахэщыщтыгъ. Ащ синыдэлъфыбзэ гуфэбэныгъэу фысигъэшIыгъэр ары адыгабзэр язгъэхьынэу къыхэсхыным лъапсэ фэхъугъэр.\n1999-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу Мыекъуапэ дэт гурыт еджапIэу N 2-м адыгабзэмкIэ икIэлэегъаджэу Iоф щысэшIэ. Ныдэлъфыбзэр адыгэхэм аIулъыным, нэмыкI лъэпкъхэми зэрагъэшIэным сыдэлажьэ. Сыгу етыгъэу илъэс 20 хъугъэ адыгабзэм изэгъэшIэн сызпылъыр.\nСиIофшIэнкIэ анахь мэхьанэ зэстырэр кIэлэеджакIомэ яныдэлъфыбзэ аIулъыныр ары. Къалэм къыщыхъугъэу, щапIугъэ сабыйхэм зэкIэ псынкIэу зэхашIыкIырэп. Ау екIолIэкIэ зэфэшъхьафхэр къызфэзгъэфедэзэ сиIофшIэн зэхэсэщэ. Урокыр ашIогъэшIэгъон зыхъукIэ, зэхахыгъэр агу раубытэщт, ыпэкIи яшIэныгъэхэм ахагъэхъоным дэлэжьэщтых.\nКIэлэеджакIохэр зэрифэшъуашэу тхэнхэ, еджэнхэ алъэкIэу гурыт еджапIэр къаухы. Анахьэу Iоф зыдэсшIэрэ лъэныкъохэм ащыщ кIэлэеджакIомэ адыгэхэм яшэн-хабзэхэр, цIыф цIэрыIоу яIэхэр язгъэшIэнхэр. Ахэр агу къинэжьыным фэшI фильмхэр ясэгъэлъэгъух, тхылъхэм сыкъафеджэ. Джащ фэдэу лъэпкъым ыбзэ имэхьанэ къэзыIэтырэ мэфэкI Iофтхьабзэхэу республикэм щызэхащэхэрэм кIэлэеджакIохэр сигъусэу сахэлажьэ.\nАдыгабзэмрэ тхыбзэмрэ я Мафэ ипэгъокIэу гъэтхэпэ мазэм ныдэлъфыбзэм фэгъэхьыгъэ Iофтхьабзэхэр илъэс къэс тиеджапIэ щызэхэтэщэх. КIэлэеджакIохэр лъэшэу фэчэфхэу ахэм ахэлажьэх. Усэхэм къяджэх, сочинениехэр атхых, нэмыкI зэнэкъокъу гъэшIэгъонхэри афыретэгъэкIокIых. Къыхэзгъэщы сшIоигъу тикIэлэеджакIохэр республикэ зэнэкъокъухэм зэрахэлажьэхэрэр.\nПредыдущая ТхьамэтакIэм нэIуасэ фишIыгъэх озэрыплъ\nСледущая О уицIыфых мыхэр, Адыгеир!


Мэкъуогъум и 8-р — социальнэ IофышIэм и Маф — Адыгэ макъ\nМэкъуогъум и 8-р — социальнэ IофышIэм и Маф\nСоциальнэ къулыкъухэм яIофышIэхэу, яветеранхэу лъытэныгъэ зыфэтшIыхэрэр!\nЦIыфхэм ящыкIэгъэ дэдэу щыт Iоф къин шъузфэгъэзагъэр.\nЩыIэныгъэм чIыпIэ зэжъу щифагъэхэм шъо шъуишIуагъэкIэ IэпыIэгъушIу агъоты. ГукIэгъу зэрэшъухэлъым, шъуиIоф хэшIыкIышхо зэрэфышъуиIэм, цIыфхэм яIофыгъохэм язэшIохын лъэшэу шъунаIэ зэрэтежъугъэтырэм япхыгъэу янеущырэ мафэ нахь дэгъу зэрэхъущтым цIыфхэм яцыхьэ телъ мэхъу.\nГъэрекIо коронавирусым зыкъызештэм, социальнэ къулыкъухэм ащылажьэхэрэм Iофэу зэшIуахырэм лъэшэу къыхэхъогъагъ. Ау ащ емылъытыгъэу социальнэ IофышIэхэм къафэгъэзэгъэ цIыфхэм яфэIо-фашIэхэр чанэу агъэцэкIагъэх, волонтерхэм ягъусэхэу пенсионерхэм, сэкъатныгъэ зиIэхэм, зигъот макIэ унагъохэм IэпыIэгъу афэхъугъэх.\nЦIыфхэр социальнэу зыухъумэрэ къулыкъухэм хэхъоныгъэ ягъэшIыгъэн зэрэфаер пандемием илъэхъан нэрылъэгъу къэхъугъ. Социальнэу дэеу ухъумагъэхэм непэ нахь лъэшэу анаIэ атырагъэт хъугъэ, хэгъэгум ипащэхэм мыщкIэ IэпыIэгъу тедзэхэр ренэу агъэнафэх. Урысыем исхэр социальнэу ухъумэгъэнхэм иIоф гъэрекIо къыщегъэжьагъэу Конституцием щыкIэгъэпытыхьажьыгъэ хъугъэ. Джащ епхыгъэу шъолъырхэм яхэбзэ къулыкъухэми, социальнэ къулыкъухэми пшъэдэкIыжьэу ахьырэм къыхэхъуагъ.\nНыбджэгъу лъапIэхэр! ЩыIэкIэ-псэукIэм зыкъегъэIэтыгъэныр, цIыфышъхьэ пчъагъэр къемыгъэIыхыгъэныр зэкIэми зэдытипшъэрылъ. ТапэкIи шъуипшъэрылъхэр хъупхъэу жъугъэцэкIэнхэу тышъущэгугъы.\nШъуисэнэхьат епхыгъэ мэфэкIымкIэ джыри зэ тышъуфэгушIо! Псауныгъэ пытэ, щыIэкIэ-псэукIэшIу шъуиIэнэу, Адыгэ Республикэм щыпсэухэрэм апае IофшIэн къызэрымыкIоу жъугъэцакIэрэм гъэхъэгъакIэхэр щышъушIынэу тышъуфэлъаIо!\nПредыдущая В Адыгее наращивают темпы строительства новых детских садов и школ\nСледущая ШIум, гукIэгъум язехьакIу


Iоф шъхьаIэм тегущыIагъэх — Адыгэ макъ\nIоф шъхьаIэм тегущыIагъэх\nРедактор 19.01.2022 19.01.2022 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nАдыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат Урысые Федерацием и Правительствэ дэжь щызэхэщэгъэ Координационнэ советым ипрезидиум изэхэсыгъоу коронавирусым Урысые Федерацием зэрэщыпэуцужьыхэрэм фэгъэхьыгъэм тыгъуасэ хэлэжьагъ. Урысые Федерацием и Правительствэ и Тхьаматэу Михаил Мишустиным видеоконференцие шIыкIэм тетэу ар зэрищагъ.\nЗэхэсыгъом анахьэу зыщытегущыIагъэхэр коронавирусым иштаммыкIэу «омикроныр» хэгъэгум къазэрэщыхагъэщыгъэм епхыгъэу сымаджэхэм къахэхъон зэрилъэкIыщтым псауныгъэм икъэухъумэн фэгъэзэгъэ учреждениехэр фэхьазырынхэр ары.\nЗэпахырэ узым зимыушъомбгъунымкIэ, Iэзэгъу уц IэпэчIэгъанэхэр щыIэнхэмкIэ Iофтхьэбзэ тедзэхэр зехьэгъэнхэ зэрэфаер Михаил Мишустиным къыхигъэщыгъ. Джащ фэдэу Премьер-министрэм хигъэунэфыкIыгъ цIыфхэм ятхылъхэм икъоу Iоф адашIэным мэхьанэшхо зэриIэр.\nХэгъэгум и Президент пшъэрылъ къызэрэфишIыгъэм тетэу Урысые Федерацием и Правительствэ Iофтхьэбзэ тедзэу зэрахьащтхэм яплан къыгъэхьазырыгъ.\n«Анахь шъхьаIэр поликлиникэхэр узым зиушъомбгъун зэрилъэкIыщтым фэгъэхьазырыгъэнхэр ары. Поликлиникэхэр ары нахь лъэшэу Iоф зышIэн фаеу хъущтхэр. Джащ пае планым къыхиубытэрэ Iофтхьабзэхэм азыныкъо нахьыбэр зылъыIэсхэрэр а медицинэ организациехэр ары. Iэзэгъу уцхэм апае шъолъырхэм джыри сомэ миллиарди 5 къафэттIупщыщт. Препаратхэм якъэщэфын пае джыри сомэ миллиард 15 къыхэдгъэкIыщт. Псауныгъэм икъэухъумэнкIэ Министерствэмрэ финансхэмкIэ Министерствэмрэ сялъэIу Правительствэм зэхэсыгъоу иIэщтым щаштэщт унашъохэм япроектхэр къахалъхьанэу. Поликлиникэхэм коронавирусыр къызэутэлIагъэхэр зэрэрагъэблэгъэщтхэм епхыгъэу хъарджэу ашIыщтхэм атефэщт мылъкур къыхагъэкIыщт. Ау ар икъущтэп, шIокI зимыIэ медицинэ страхованием IэпыIэгъу егъэгъотыгъэным пае мылъку тедзи къэттIупщыщт», — къыIуагъ Михаил Мишустиным.\nУрысые Федерацием и Правительствэ и Тхьаматэ шъолъырхэм япащэхэм пшъэрылъ афишIыгъ тестхэр нахьыбэу къащэфынэу, цIыфхэр жъугъэу зыщызэIукIэрэ чIыпIэхэм санитар шапхъэхэр къазэращыдалъытэрэр зэрауплъэкIурэр нахь агъэлъэшынэу, колл-гупчэхэм нахьышIоу Iоф ашIэнэу.\nАдыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат республикэм иведомствэхэм япащэхэм оперативнэ зэхэсыгъо адыриIагъ. Ащ Адыгэ Республикэм псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ и Министерствэ пшъэрылъ фишIыгъ Iэзэгъу уцэу ящыкIагъэм фэдиз игъом къащэфынэу, поликлиникэхэмрэ медицинэ IэпыIэгъу псынкIэ языгъэгъотырэ къулыкъухэмрэ Iоф зэрашIэрэм гъунэ зэрэлъафырэр агъэлъэшынэу. Республикэм ипащэ зэрэхигъэунэфыкIыгъэмкIэ, амалэу щыIэхэр къызфагъэфедэн фае. ИщыкIагъэу зыхъурэм шъолъырым ибюджет учреждениехэм яавтопарк хэт машинэхэм ащыщ медикхэм язещэнкIэ къаратын фае.\nКолл-гупчэхэм зэпыу имыIэу Iоф ашIэнэу, волонтерхэм ащыщхэр операторэу агъэсэнхэу пшъэрылъ афашIыгъ.\n«Коронавирусым пэуцужьыгъэнымкIэ мэхьанэшхо зиIэ лъэныкъоу ар щыт. Колл-гупчэм дэгъоу Iоф ышIэ зыхъукIэ, поликлиникэхэми IофшIэныр нахь къафэпсынкIэщт. Поликлиникэхэм амбулаторнэ IэпыIэгъу зэращыратыщтым ишIуагъэкIэ сымэджэщхэми Iофэу атегъэуагъэр нахь макIэ хъущт», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nРоспотребнадзорым Адыгэ РеспубликэмкIэ и ГъэIорышIапIэ къызэритыгъэмкIэ, нэбгыритIумэ штаммэу «омикроныр» къахагъэщыгъ. БлэкIыгъэ тхьамафэм республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат шъолъырым имедицинэ учреждениехэм яврач шъхьаIэхэм зэхэсыгъо адыриIагъ. ЛIышъхьэм пшъэрылъ зэрафишIыгъэм тетэу Iэзэгъу уцхэу, зызэраухъумэрэ пкъыгъохэу, медицинэ оборудованиеу ящыкIэгъэщтым фэдиз республикэм щызэрагъэуIу.\nПандемием зыкъызиштагъэм щегъэжьагъэу Адыгеим ис нэбгырэ 28450-мэ коронавирусыр къяутэлIагъэу агъэунэфыгъ. НепэкIэ нэбгырэ 625-рэ сымэджэщхэм ачIэлъ, 2846-мэ амбулаторнэу яIазэх. Нэбгырэ 24217-мэ япсауныгъэ зыпкъ иуцожьыгъ, нэбгырэ 792-мэ хьадэгъур къалъыIэсыгъ.\nМедицинэ организации 3-мэ къащызэIуахыгъэ госпитальхэм пIэкIор 900-р ачIэт, чIыпIэ 629-р аIыгъ. ЧIыпIэ 671-мэ медицинэ кислородыр, чIыпIэ 94-мэ ИВЛ-м иаппаратхэр яIэх. Ковидыр нахь псынкIэу зыпэкIэкIырэ сымаджэхэм поликлиникэхэм IэпыIэгъу ащарагъэгъоты, ащ фэдэ врачебнэ-сестринскэ бригадэ 30-мэ Iоф ашIэ.\nРеспубликэм илаборатории 4-мэ ковидымкIэ анализхэр ащаIахых. Щылэ мазэм и 17-м ехъулIэу анализ 660782-рэ аIахыгъагъ. Коронавирусыр къяутэлIагъэкIэ зэгуцафэхэрэм компьютернэ томографиер арагъэкIу. Ащ фэдэ компьютери 8 къызфагъэфедэ, ахэм ащыщэу 4-р инфекционнэ госпитальхэм ачIэт.\nМыекъуапэ щызэхэщэгъэ колл-гупчэм автоматизированнэ IофшIэпIэ чIыпIэ 34-рэ иI. Волонтерхэри ащ щэлажьэх.\nМедицинэ IофышIэ 1619-р коронавирусыр къызэуталIэхэрэм яIазэх. COVID-19-м пэуцужьыгъэнымкIэ волонтер-медикхэм Iофышхо зэшIуахы. Ахэр Iофтхьабзэу «#мы вместе» зыфиIорэм хэлажьэх, вакцинациемкIэ IэпыIэгъу афэхъух, гурыт еджапIэхэм лекциехэр ащызэхащэх.\nЩылэ мазэм и 17-м ехъулIэу Адыгеим ис нэбгырэ 199614-мэ Адыгеим вакцинэр халъхьэгъагъ. Прививкэ ашIын фаехэм япроцент 68,78-рэ ар мэхъу. Зыныбжь илъэс 60-м шъхьадэкIыгъэ нэбгырэ 56484-мэ вакцинэхэр ахалъхьагъэх.\nПредыдущая Ассоциацием мэхьанэшхо зэриIэр къыхагъэщыгъ\nСледущая НэбгыритIумэ къахагъэщыгъ