Адыгэ Хэку Таймс: Ижъырэмэ анахь хьалэмэтхэр Адыгэ Республикэм къыщагъотыгъэх\nИжъырэмэ анахь хьалэмэтхэр Адыгэ Республикэм къыщагъотыгъэх\nМыекъопэ Iошъхьэшхом, нарт хъишъэм хэт Ошъадэ, анахь IэшIэгъэжъ дэдэхэу Европэмрэ Кавказымрэ къащагъотыгъэхэр къычIахыгъэх. Псэушъхьэ теплъэхэр яIэх, пIуакIэх, цухэмрэ аслъанхэмрэ лъэбакъохэрэм фэдэхэу шIыгъэх. Дышъэ закIэхэу, гъонэжъыехэр яIэх, шэкIым е шъом тебдэнхэ плъэкIыщт. ЗэлъагъэшIэгъорэ адыгэ дышъэ идэм икъежьапIэх.\nЦу скульптур, дышъэ, мыекъопэ культур.\nПсэушъхьэ шIыкIэ зиIэ пкъыгъохэу скифхэм шэрмэтхэм (сарматхэм) якультурэ хахьэхэу археологхэм алъытэхэрэм аныбжь елъытыгъэмэ, мыхэр илъэс 2000-кIэ нахьыжъых. Арышъ, псэушъхьэ стилыр адыгэхэм къыхахыгъэу пIомэ ухэмыукъонэу тэлъытэ. Мыщ дэжьым къыхэдгъэщымэ тшIоигъу а агъэшIэгъорэ дышъэ IэшIагъэхэм янахьыбэр адыгэ чIыгужъым къызэрэщычIахыгъэр.\nХьалэмэтэу шIыгъэхэу дышъабэ къызыхагъотэгъэ археологие саугъэт заулэмэ ацIэ къетIон. Ахэр: Къэрэгъудэ, Улэ, Къэлэрмэз, Курджыпс, Костромской, Зэшибл ыкIи нэмыкI Iуашъхьэхэр.\nАслъанхэр, дышъэ идэх, мыекъопэ культур. Ошъэдэ Iуашъхьэм къычIахыгъэх.\nДжырэ Украинэмрэ Къырымрэ къащычIахыгъэхэу, «скифмэ яй» зыфаIохэрэм ащыщыбэр ижъырэ адыгэмэ яунэягъ пIон плъэкIыщт. Тилъэпкъэгъухэр пэсэрэим Днепрэ Iушъо Iусыгъэх, Къырым исыгъэх, Iузэжъу (Азов) хым хъураеу\nкъегъэтIысэкIыгъагъэх, ащ итемыркIи щыпсэущтыгъэх.\nУлэпэ Iуашъхьэмэ тятIэзэ, мыутIэ-скиф культурэхэм ахахьэхэу дышъабэ къызычIэтэхым, профессорэу Лесковым итхыгъэмэ зэфэхьысыжьэу ащишIыгъагъэм къащиIуагъ скиф пачъыхьэхэр адыгэ чIыгужъыр арэу зэрысыгъэхэр. ШIэныгъэлэжьышхом ар сыдэу щытми къыIуагъэп, Украинэмрэ Къырымрэ илъэсыбэрэ ащытIагъ.\nIэнтэгъутегъакIэхэр, Ассирием ипачъыхьэ тахътэ щыщ пкъыгъор, дышъэ, янтарь.\nТарихъым хэт мыщ фэдэ хъугъэ-шIагъэ: илъэс 2500-м ехъукIэ узэкIэIэбэжьмэ, тя-\nтэжъ пIашъэхэр КъокIыпIэ Благъэм къонтхъыхьэ кIогъагъэх. Илъэс 28-рэ къэтыгъэх. КъызэкIожьхэм, зэкъошхэр зэрэзэдэгуащэхэу, къахьыгъэхэр зэфагощыгъагъэх. Ассирие пачъыхьэм идышъэ тахътэу къыздащэгъагъэр зэхахи ныкъо-ныкъо зэфашIыгъагъ. Ащ хэлъыгъэхэм ащыщхэр Къэлэрмэз Iуашъхьэмрэ Днепрэ Iушъо щатIыгъэ Iуашъхьэмрэ къачIахыжьыгъэх. Тахътэм пытыгъэ Iэнтэгъу тегъакIэхэр Къэлэрмэз къыщычIатIыкIыжьыгъэх.\nАужырэ илъэс 30-м анахь бгъэшIэгъонэу, ныбжьыбэрэ осэшхорэ зиIэхэу Адыгеим къыщагъотыгъэмэ ащыщых испунэм къырахыгъэ дышъэ пшъэрылъымрэ лэгъэжъыемрэ. Аныбжьхэр илъэс 5000 фэдиз хьазыр. Ахэр Мамрыкъуае (джы-\nрэ Новосвободнэм) пэмычыжьэу А. Резепкиным щаригъэтIыгъэ Iуашъхьэм къычIэкIыгъэ испунэм къырахыгъэх.\nТичIыналъэ пэсэрэ чыжьэм дышъэ чIэхыпIэу зэрэщытыгъэр къеушыхьаты Мыекъуапэ икъокIыпIэкIэ 1960-рэ илъэсым къыщагъотыгъэ мыжъом тетхагъэм. ШIэныгъэлэжьэу Георгий Турчаниновыр ащ къеджагъ: «Агъэжъымэ япачъыхьэу Маранышхом ыкъо мы пытапIэу Айе иунай. Пагъорэ Хъыжъырэ лэжьыгъэ шIэгъум, 21-рэ илъэсым, къушъхьэ зэкIэ хэгъэгум, дышъэ къычIэхыпIэм, Пагъо икъуладжэ мы пытапIэр щигъэпсыгъ». Тетхагъэмэ аныбжьэу агъэунэфырэр илъэс 3200-рэ. Къагъотыгъэр «мыекъопэ мыжъокIэ» шIэныгъэм хэхьагъ.\nТэу Аслъанрэ Нуриетрэ


КЪЭБАРЫКlЭХЭР | Адыгэ Макъ | Страница 2\nЛенинград иблокадэ фэгъэхьыгъ\nЛIыхъужъныгъэм имэфэ 900 Урысые шIэжь Iофтхьабзэу «Блокаднэ хьалыгъу» зыфиIорэм Адыгэ Республикэм и Лъэпкъ музей, хэгъэгум идзэ-тарихъ шъолъыр обществэ хэлажьэх.\n«Псэлъыхъохэр» щыIэныгъэм дештэх\nЩыIэныгъэм изэхъокIыныгъэхэм гукIэ зафэбгъазэмэ, театрэр упчIэжьэгъу пшIы пшIоигъоу уахътэ къыхэкIы. Лъэхъанэу узхэтыр къыдэплъытэзэ, зэгъэпшэнхэм уагъэгъуазэ.\nЯпшъэрылъхэр зэрифэшъуашэу агъэцакIэх\nУрысые Федерацием и Следственнэ комитет зызэхащэгъэ мафэр АР-м иследственнэ ГъэIорышIапIэ щыхагъэунэфыкIыгъ. Мы къулыкъум зищыIэныгъэ гъогу езыпхыгъэхэм, ветеранхэм гущыIэ дэхабэ къафаIуагъ, афэгушIуагъэх, агъэшIуагъэх.\nАдыгэ Республикэм и Камернэ музыкальнэ театрэу Хьанэхъу Адамэ ыцIэ зыхьырэм къэгъэлъэгъон гъэшIэгъон непэ щызэхащэщт.\nМыекъуапэ иволейбол командэу «Динамо-МГТУ-м» изичэзыу ешIэгъухэр республикэм испорт унэшхоу «Ошъутенэм» щыкIуагъэх.\nФутбол цIыкIумкIэ зэнэкъокъоу «Чэщ лигэр» Адыгэ къэралыгъо университетым физкультурэмрэ дзюдомрэкIэ и Институт щэкIо. ЗэIукIэгъухэм командэ 12 ахэлажьэ. Адыгэ Республикэм физкультурэмкIэ ыкIи спортымкIэ и Комитет зэнэкъокъум кIэщакIо фэхъугъ. Апэрэ зэIукIэгъухэм якIэуххэр зэтэгъапшэх. «Ошъутен-2» — «Абрекхэр» — 4:0, «Волховец» — «Спортмастер-2» —\nАР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат: «Джэпсалъэм къыдыхэлъытагъэх къэралыгъом, хэбзэ къулыкъухэм, шъолъырхэм япащэхэм япшъэрылъ шъхьаIэхэр»\nУрысые Федерацием и Президентэу Владимир Путиныр УФ-м и Федеральнэ ЗэIукIэ илъэс къэс фигъэхьырэ Джэпсалъэм фэгъэхьыгъэ Iофтхьабзэм хэлэжьагъ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат. Ащ игъусагъэх АР-м и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарож- нэр, ФедерациемкIэ Советым хэтхэ Хъопсэрыкъо\nАР-м и Къэралыгъо Совет – Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр:\n— УФ-м и Президентэу Владимир Путиным Джэпсалъэу къышIыгъэм хэгъэгу кIоцI ыкIи IэкIыб политикэм илъэныкъо шъхьаIэхэмкIэ илъэсэу тызхэхьагъэм ыкIи къыкIэлъыкIощтхэм шIэгъэн фаеу ылъэгъухэрэр къыщыриIотыкIыгъэх, къэралыгъом хэхъоныгъэхэр ышIынхэм фытегъэпсыхьагъэу анахьэу анаIэ зытырагъэтыщтхэр къыгъэнэфагъэх, хэбзэ къулыкъухэм пшъэрылъхэр къафигъэуцугъэх.\nУрысыем и Къэралыгъо Думэ идепутатэу Хьасанэкъо Мурат:\n— Къэралыгъом и Президент къэралыгъо политикэм зэхъокIыныгъэшхоу фишIыхэрэм непэрэ Джэпсалъэр къакIэлъэкIо. ЦIыфым — Урысыем игражданин игупсэфыныгъэ ащ чIыпIэшхо щиубытыгъ.\nАР-м и Къэралыгъо Совет – Хасэм и Тхьаматэ игуадзэу Шъэо Аскэр:\n— УФ-м и Президентэу Владимир Путиным илъэс къэс къышIырэ Джэпсалъэм къыпкъырыкIыхэзэ къэралыгъо хэбзэ къулыкъухэми, партиеу «Единэ Россием» ишъолъыр къутами Iофэу ашIэщтыр агъэнафэ.\nКIэлэцIыкIухэм языгъэпсэфыгъо уахътэ гъэшIэгъонэу агъэкIоным фэшI концертхэм, зэIукIэгъухэм ахэлажьэх. Ны-тыхэр, кIэлэегъаджэхэр ягъусэхэу Iофтхьабзэхэр рагъэкIокIых.\nТеуцожь районым мэкъу-мэщымкIэ и ГъэIорышIапIэ бэмышIэу тыщыIагъ бжыхьэ лэжьыгъэхэр кIымафэм къызэрелыжьыхэрэр, бжыхьасэхэм чIыгъэшIухэмкIэ яшIушIэгъэным зэрэфэхьазырхэр, ахэр зэрэхалъхьащт техникэр агъэхьазырыгъахэмэ зэдгъэшIэнэу.\nМы илъэсым сомэ миллион 500-м ехъу\nМэкъумэщ хъызмэтым хэхъоныгъэхэр егъэшIыгъэнхэм фытегъэпсыхьэгъэ программэ ыкIи проект зэфэшъхьафхэм къадыхэлъытагъэу сомэ миллион 555-рэ мин 300-рэ Адыгеим имэкъумэщ хъызмэт 2020-рэ илъэсэу къихьагъэм къэралыгъо IэпыIэгъоу ратынэу агъэнэфагъ.\nЗэпыу фэмыхъоу ИлъэсыкIэ мэфэкI мафэу кIуагъэхэм шъолъыр операторым зэпыу имыIэу Iоф ышIагъ. Техникэ зэфэшъхьаф 60-мэ пыдзэфэ кубометрэ мин 23,5-рэ дащыгъ.\nКъэлэ паркым щагъэуцугъ\nЩылэ мазэм и 6-м апэрэ арт-объектэу «Туфелька Золушки» зыфиIорэр мэфэкI шIыкIэм тетэу Мыекъопэ къэлэ паркым къыщызэIуахыгъ. Мыекъуапэ къыщыхъугъэ драматургэу Евгений Шварц ар фэгъэхьыгъ.\nАдыгеим икъэралыгъо автоинспекторхэр кIымэфэ лъэхъаным кIэлэцIыкIухэм ящынэгъончъагъэ, гъогум ахэр зэрэщызекIохэрэм ны-тыхэм анаIэ тырагъэтынэу зафагъэзагъ.\nУФ-м ПенсиехэмкIэ ифонд и Къутамэу АР-м щыIэм упчIэхэмкIэ зыфэзгъэзагъэхэм джэуапэу къаратыжьыгъэхэр джыри къыхэтэутых.\nПсэмрэ ыIэхэмрэ зэдиштагъэх\nСурэтыр щыIэныгъэм иIотакIу. Адыгэ Республикэм изаслуженнэ сурэтышIэу Виталий Баркиным иIофшIагъэхэм афэгъэхьыгъэ къэгъэлъэгъоныр лIэужхэр зэзыпхырэ гукъэкIыжьхэм ащыщ.\nЫгукIэ къыхихыгъэ сэнэхьат\nСабыим тхылъыр шIу ылъэгъоу, еджэным фэщагъэу къэтэджыным, шIэныгъэ зэригъэгъотынымкIэ апэрэ лъэбэкъухэр ышIынхэм фэзыщэрэр кIэлэегъаджэр ары.


дэхьагъ - это... Что такое дэхьагъ?\n1. зашел, -а, -о; заехал, -а, -о\nЩагум, чылэм, къалэм, кIэим, пэмыкIым лъэсэу дэхьагъ\n2. проник, -ла, -ло\nПсыр щагум дэхьагъ\nСмотреть что такое "дэхьагъ" в других словарях:\nдэбыбагъ — (дэбыбэ) лъым. залетел, а, о (в) Быбызэ дэхьагъ Чэтыр хатэм дэбыбагъ … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ\nдэкIошъагъ — (дэкIуашъэ) лъым. прокрался, лась, лось (в) Шъэфэу дэхьагъ ТыгъуакIор чэщым щагум дэкIошъагъ … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ\nдэлъэдагъ — (дэлъадэ) лъым. вбежал, а, о (в), забежал, а, о 1. Чъэзэ дэхьагъ Машинэр щагум дэлъэдагъ 2. ехьщ. Псыр щагум дэлъэдагъ … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ\nдэпшыхьагъ — (дэпшыхьэ) лъым. заполз, ла, ло (в) Цуахъозэ дэхьагъ Кэнаум дэпшыхьагъ … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ\nдэутысагъ — (дэутысэ) лъым. проник, ла, ло (в), (рассеянный, распыленный порошок, пыль) Утысэзэ дэхьагъ Хьаджыгъэр ящикым дэутысагъ … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ\nдэфэрзагъ — (дэфэрзэ) лъым. вбежал, а, о (в), заскочил, а, о (в) ПсынкIэу дэхьагъ КIалэр щагум дэфэрзагъ … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ\nдэцохъуагъ — (дэцуахъо) лъым. заполз, а, о (в) ЦIанлъэзэ дэхьагъ ДзэкIолIыр окопым дэцохъуагъ … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ


— УФ-м и Президентэу Владимир Путиным лъэныкъо шъхьаIэхэмкIэ къэралыгъом хэхъоныгъэ ышIыныр пшъэрылъэу къыгъэуцугъ. Урысыем пэрытныгъэ ыIыгъынымкIэ мэхьанэшхо зиIэщтыр сэнаущыгъэ зыхэлъ ныбжьыкIэхэр ары, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nСэнаущыгъэ зыхэлъ кIэлэцIыкIухэм IэпыIэгъу афэхъугъэнымкIэ шъолъыр командэм иIофшIэн зэрэзэхищэрэм Елена Шмелевам осэшIу фишIыгъ. Гупчэу «Полярис-Адыгея» зыфиIорэм икъызэIухын ащ ишыхьатэу зэрэщытыр, тапэкIи республикэм IэпыIэгъу зэригъотыщтыр къыIуагъ. Мы IофшIэным «Сириусыр» къэзыухыхэрэр хэгъэлэжьэгъэнхэ фаеу ылъытагъ. Ащ пае Ассоциацие зэхащагъ.


Форумым зыфагъэхьазыры | Адыгэ Макъ\nАР-м иминистрэхэм я Кабинет икIэщакIоу 2017-рэ илъэсым шэкIогъум и 9-м инвестиционнэ форумэу «АдыгеяИнвест-2017» зыфиIорэр апэрэу Мыекъуапэ щыкIощт.\nАщ изыфэгъэхьазырын ыкIи изэхэщэн зэрэдэлажьэхэрэм зыщытегущыIэгъэхэ зэхэсыгъо АР-м и Премьер-министрэ игуадзэу Сапый Вячеслав зэхищагъ.\nIофтхьабзэм хахьэу шъолъырым иминистерствэ зэфэшъхьафхэм тапэкIэ шIуагъэ къэзыхьын зылъэкIыщт инвестиционнэ проектхэр лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ агъэхьазырых, къэралыгъо-унэе зэпхыныгъэм мэхьанэу иIэр къыраIотыкIы. IэкIыб инвесторхэр ыкIи шъолъыр компаниехэм япащэхэр зыхэлэжьэщтхэ секционнэ ыкIи тематическэ сессиехэр рагъэкIокIынхэу агъэнафэ.\nСапый Вячеслав къызэриIуагъэмкIэ, республикэр инвестициехэмкIэ хъопсагъоу щытыныр, шъолъырым иэкономикэ къыхалъхьэрэ инвестициехэр нахьыбэ шIыгъэныр ыкIи бизнес цIыкIумрэ гурытымрэ хэхъоныгъэхэр ашIынхэм Адыгеим щызэхащэщт инвестиционнэ форумыр фэлэжьэн фае.


Нэбгырэ 600-м ехъумэ ушэтынхэр атыгъэх — Адыгэ макъ\nРедактор 14.07.2020 14.07.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nГурыт еджапIэр къэзыухырэмэ бэдзэогъум и 13-м зыкI къэралыгъо ушэтынитIу атыгъ. Нэбгырэ 279-у физикэр къыхэзыхыгъэхэм янахьыбэм профильнэ хьисапыр ыпэкIэ атыгъагъ. Гуманитар сэнэхьатхэм ящыIэныгъэ языпхын гухэлъ зиIэ нэбгырэ 388-мэ тарихъымкIэ ушэтыныр атынэу тыраубытагъ.\n— ЗыкI къэралыгъо ушэтынхэр зыщатыщтхэ пункти 9 агъэнэфагъ. Ащ дакIоу, республикэм ит районхэм ыкIи Адыгэкъалэ ащашIыгъэ пункти 6-мэ физикэри тарихъыри ащатын алъэкIыщт. Мыекъуапэ тарихъыр зыщатыщт пунктитIурэ физикэмкIэ зырэ щыIэщтых, — къыщаIуагъ АР-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ и Министерствэ.\nШъугу къэтэгъэкIыжьы, предметитIумкIи ушэтынхэр сыхьатищырэ такъикъ 55-рэ зэрэкIорэр. Сэкъатныгъэ зиIэ кIэлэеджакIохэм сыхьатырэ ныкъорэ афыхагъахъо. ФизикэмкIэ ушэтыным линейкэ, калькулятор аштэн фитыныгъэ кIэлэеджакIохэм яI.\nПредыдущая IофшIэнхэр гъунэм рафылIагъэх\nСледущая В Адыгее только 40% многодетных семей воспользовались выплатой на третьего и последующих детей


ГъогурыкIоныр щынэгъончъэным фэIорышIэщт ГъогурыкIоныр щынэгъончъэным фэIорышIэщт » Адыги.RU - Новости Адыгеи, история, культура и традиции адыгов (черкесов)\nАдыги - Новости Адыгеи, история, культура и традиции » Новости » Экономика » ГъогурыкIоныр щынэгъончъэным фэIорышIэщт ГъогурыкIоныр щынэгъончъэным фэIорышIэщт\nТигъэзет къызэрэхиутыгъэу, Урысые Федерацием и Федеральнэ ЗэIукIэ экономикэ политикэмкIэ и Комитет идэкIыгъо зэхэсыгъо Адыгеим щыкIуагъ. Тигъэзет къызэрэхиутыгъэу, Урысые Федерацием и Федеральнэ ЗэIукIэ экономикэ политикэмкIэ и Комитет идэкIыгъо зэхэсыгъо Адыгеим щыкIуагъ.\nТигъэзет къызэрэхиутыгъэу, Урысые Федерацием и Федеральнэ ЗэIукIэ экономикэ политикэмкIэ и Комитет идэкIыгъо зэхэсыгъо Адыгеим щыкIуагъ.\nIофыгъо шъхьаIэу ащ къыщаIэтыгъэхэм ащыщ автомобиль гъогоу «Адыгэкъал — Бжъэдыгъухьабл» зыфиIорэм къыхиубытэрэ Iахьэу «Мыекъуапэ — Лэбапэ — Кореновск» зыфиIорэм иIыгъын федеральнэ гупчэм фэгъэзэжьыгъэныр.\nМыщ занкIэу, гъогу кIэкIымкIэ, Краснодар краим ыкIи Адыгеим якъэлэ шъхьаIэхэу Краснодаррэ Мыекъуапэрэ зэрепхых. ШъолъыритIум ахэхьэрэ район заулэхэм ащыпсэурэ цIыфхэр Краснодар иаэропорт екIолIэнхэмкIэ Iэрыфэгъу. Джащ фэдэу Къыблэ ыкIи Темыр-Кавказ федеральнэ шъолъырхэм ярегионхэр Новороссийскэрэ ТIуапсэрэ ащыIэ хы портхэм якIолIэнхэ амал къареты.\nФедерациемкIэ Советым экономикэ политикэмкIэ и Комитет итхьаматэ игуадзэу Валерий Васильевым къызэриIуагъэмкIэ, 2017-рэ илъэсым ипэублэм Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Мурат мы гъогу Iахьыр щынэгъончъэу ыкIи шэпхъэ гъэнэфагъэхэм адиштэу аIыгъын амал икъу фэдизэу зэрэщымыIэр зэрытхэгъэ тхьапэр УФ-м и Правительствэ и Тхьаматэ игуадзэу Дмитрий Козак фигъэхьыгъ.\nСенаторэу Валерий Васильевым къызэрэхигъэщыгъэу, Росавтодорым уплъэкIунэу зэхищагъэхэм къызэрагъэлъэгъуагъэмкIэ, мы гъогу Iахьым ишъомбгъуагъэ, зэрэзэтегъэпсыхьагъэр шапхъэу щыIэхэм адиштэрэп. Ащ къыхэкIыкIэ машинэхэр псынкIэу щызэблэкIын алъэкIырэп, экологием ылъэныкъокIэ Iофхэм язытет къегъэдэи.\nФедеральнэ мэхьанэ зиIэ гъогухэм мы Iахьыр ахэгъэхьэгъэным епхыгъэ унашъо УФ-м и Правительствэ зишIыкIэ, къэкIощт илъэсым Росавтодорым ахъщэ тедзэу сомэ миллион 278,7-рэ джыри зэрищыкIэгъэщтыр Валерий Васильевым къыIуагъ. Автомобиль гъогоу A-160 «Мыекъуапэ — Лэбапэ — Кореновск» зыфиIорэр зэрифэшъуашэу зэтегъэпсыхьагъэ зыхъукIэ, трассэу «Адыгэкъал — Бжъэдыгъухьабл» зыфиIорэм итехническэ зытет нахьышIум фиузэнкIыщт. ГъогурыкIоныр нахь щынэгъончъэу, цIыфхэм ыкIи хьылъэхэм язещэн пэIухьэрэ транспорт хъарджхэр нахь макIэ хъущтых.\nМы Iофыгъом сенаторхэр тапэкIэ хэплъэщтых, ащ еплъыкIэу фыряIэр шъолъырым ипащэхэм араIощт, Комитетым унашъоу ышIыгъэр зэрыт документхэр УФ-м и Правительствэ фагъэхьыщтых.


Мэкъуогъум иунэшъуакIэхэр — Адыгэ макъ\nРедактор 21.06.2022 21.06.2022 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nГъэмафэм иапэрэ мазэ къыздихьыгъэ хабзэхэу тигъашIэ къыхэхьагъэхэмрэ унэшъо гъэуцугъэхэу дгъэфедэхэрэм ащыщхэм зэхъокIыныгъэу афэхъугъэхэмрэ нэIуасэ шъуафэтэшIы.\nЗы Президент тиIэщтыр\nУрысыем ишъолъыр пстэумэ япарламентхэм илъэситфым къыкIоцI япшъэрылъхэр агъэцэкIэн фитхэу унашъо ашIыгъ.\n«Об общих принципах организаций публичной власти в субъектах РФ» зыфиIорэм зэхъокIыныгъэу фашIыгъэм къыщеIо мэкъуогъум къыщегъэжьагъэу Урысые Федерацием исубъектхэм япащэхэм «ГубернаторкIэ» е «ЛIышъхьэкIэ» зэряджэщтхэр. «ПрезиденткIэ» зэджэщтхэр зы нэбгыр – къэралыгъом ипащ.\nСубъектхэм япащэхэм япшъэрылъхэр пIэлъищым ехъоу агъэцэкIэнэу фитыныгъэ аратыгъ, джынэс пIэлъитIу зэрэхадзыщтыгъэхэр.\nСэкъатныгъэ зиIэ кIэлэцIыкIухэмрэ зыIыгъынхэ зимыIэу къэнагъэхэмрэ къаратырэ ахъщэ IэпыIэгъум къафыхагъэхъощт, ащ фэгъэхьыгъэ законым кIуачIэ иIэ хъугъэ.\nДжынэс ахэм еджапIэр къаухэу апшъэрэ еджапIэхэм ачIэхьафэхэкIэ хэбзэ IэпыIэгъоу къаратыщтыгъэр зэпагъэущтыгъ. «Къэралыгъо социальнэ IэпыIэгъум фэгъэхьыгъ» зыфиIорэ Законым зэхъокIыныгъэу фашIыгъэм къызэриIорэмкIэ, джы еджапIэр къэзыухырэ кIэлэцIыкIухэу сэкъатныгъэ зиIэхэм аттестатхэр къызаратыжькIэ IофшIапIэ лъымыхъухэми хъущт, ахэм хэбзэ IэпыIэгъур зэпамыгъэоу Iоныгъо мазэм нэс къаратыщт. Ащ емылъытыгъэу, фаехэмэ, Iоф ашIэнэуи фитыныгъэ яIэщт, ахъщэ IэпыIэгъури хабзэм зэпигъэущтэп.\nЕГИССО-м зэкIэ ешIэ\nХабзэм фэгъэкIотэныгъэхэр е социальнэ IэпыIэгъу къафишIынэу щытмэ зымышIэрэ цIыфхэр мымакIэу щыIэх.\nМэкъуогъум и 8-м къыщыублагъэу цIыфхэм лъэIу тхылъхэр ЕГИССО-м (цIыфхэр социальнэу къэухъумэгъэнхэмкIэ къэралыгъо зыкI системэм) фагъэхьыхэмэ, мы IофыгъомкIэ джэуапыр зэхэугуфыкIыгъэу къаратыжьыщт, къэралыгъо IэпыIэгъу къатефэмэ ашIэщт.\nХэбзэ IэпыIэгъу зищыкIагъэу зылъытэхэрэм ЕГИССО-м зыфарэгъаз.\nКъухьэлъатэкIэ зекIорэ пассажирхэм ащыщэу ахэм хьал-балыкъ къахэзылъхьэрэр хэушъхьафыкIыгъэ пкъыгъохэмкIэ зэтыраIажэхэу аублэщт.\nКъухьэлъатэм икомандир унашъоу къышIырэр экипажым хэтхэм ямызакъоу, пассажирхэми агъэцэкIэнэу хабзэ щыI. ЦIыфхэр зымыгъэгупсэфхэу, щыхьагъу зышIыхэу, летчикхэм якабинэ ашIуихьанэу ежьэхэрэм ягъэIэсэн зыпшъэ илъхэр стюардессэхэр ары. Мыхъунэу зекIохэрэм афэгъэхьыгъэ унэшъуакIэм къызэрэщиIорэмкIэ, ахэр зэкIоцIапхэнхэ е ыIэхэм Iэхъу-пшъэхъухэр аралъхьанхэ фитых. Ау ар къэзыIон фаер къухьэлъатэм икомандир.\nУнашъом мэкъуогъум и 5-м къыщегъэжьагъэу кIуачIэ иIэ хъугъэ.\nКъухьэлъатэр чIыгум къытетIысхьажьэу, полицием иIофышIэхэм шхъухьашIэр заратыкIэ ары Iэхъур ыIэ зырахыжьырэр.\nМашIор кIэзыдзагъэр агъэпщынэщт\nМэкъуогъум и 8-м къыщыублагъэу мэзхэм машIо ащызышIыхэрэм тазырэу атыралъхьэрэм къыхэхъощт, ахъщэу ыпэкIэ арагъэтыщтыгъэр цIыф къызэрыкIохэм апае фэдэ 15 – 20-кIэ къаIэтыщт, юридическэ лъапсэкIэ лажьэхэрэм – фэди 2 – 3-кIэ.\nМашIом цIыф хэстыхьагъэмэ е фыкъуагъэхэр фишIыгъэхэмэ, сомэ миллионитIу рагъэтыщт. УнэшъуакIэм къызэриIорэмкIэ, мэзым чъыг тхьэпэ гъугъэхэм машIо акIидзэу щызыгъэстыхэрэм сомэ мин 30 – 40-р арагъэтыщт. МашIом зыкъиштэу чъыгхэм зэрар къафихьымэ сомэ мин 50-кIэ агъэпщынэщт.\nЮридическэ лицэхэмрэ IэнатIэ зиIэ цIыфхэмрэ апкъ къикIэу машIор зэкIэблагъэмэ, зэрагъэпщынэщтхэр сомэ миллионым къыщегъэжьагъэу тIум нэсы.\nПредыдущая Джыри псэолъэ 11 хагъэхьагъ\nСледущая Исэнэхьат къыфэхъугъ


Хэти илэжьапкIэ IукIэжьын фае | Адыгэ Макъ\nХэти илэжьапкIэ IукIэжьын фае\nАвтор: Редакция\t/ 20.11.2017\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nСоциальнэ-IофшIэн зэфыщытыкIэхэм ягъэзекIон фэгъэзэгъэ комиссием изэхэсыгъо мы мафэхэм Правительствэм и Унэ щыкIуагъ. Ар зэрищагъ Адыгэ Республикэм и Премьер-министрэ ипшъэрылъхэр зыгъэцэкIэрэ Наталья Широковам.\nЖъоныгъокIэ унашъохэм ягъэцэкIэн иаужырэ едзыгъо мылъкоу пэIухьащтым иIофыгъо епхыгъэу къэгущыIагъ АР-м финансхэмкIэ иминистрэ игуадзэу Екатерина Косиненкэр. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, шъолъыр гъогу картэм къыдилъытэрэ къэгъэлъэгъонхэм акIэхьэгъэным пае регионым ибюджет мылъку къыдыхалъытагъ. Джащ фэдэу жъоныгъокIэ унашъохэм ягъэцэкIэн хэмыфэгъэхэ бюджетникхэм ялэжьапкIэ, студентхэм ястипендие проценти 4-кIэ къаIэтын гухэлъ щыI. 2018-рэ илъэсым телъытэгъэ бюджетыр социальнэу щытыщт.\nЛъэжьапкIэм итынкIэ чIыфэ зытелъ предприятиехэм Iоф зэрадашIэрэм епхыгъэу къэгущыIагъ Адыгэ Республикэм IофшIэнымкIэ и Къэралыгъо инспекцие ипащэ игуадзэу Сергей Абрамцовыр. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, мы илъэсым пыкIыгъэ мэзи 10-м къыкIоцI инспекторхэм лэжьапкIэм итын епхыгъэ уплъэкIуни 118-рэ ашIыгъ. Ахэм къызэрагъэлъэгъуагъэмкIэ, организацие 11-мэ сомэ миллиони 7,6-рэ чIыфэ ателъ. АР-м IофшIэнымкIэ и Къэралыгъо инспекцие мы гумэкIыгъом идэгъэзыжьынкIэ Iоф ышIэнэу зырегъажьэм, организации 9-мэ чIыфэр къатыжьыгъ.\nАР-м и Премьер-министрэ ипшъэрылъхэр зыгъэцэкIэрэ Наталья Широковам къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, чIыфэ зытелъ предприятиехэм нахь гъэлъэшыгъэу Iоф адэшIэгъэн фае.\n— ЛэжьапкIэм ылъэныкъокIэ щыIэхэ чIыфэхэр дэгъэзыжьыгъэнхэр типшъэрылъ шъхьаIэхэм ащыщ. Мы Iофыгъом Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурати, федеральнэ пащэхэми анаIэ тет. А лъэныкъомкIэ тиIофшIэн нахь дгъэлъэшыным, структурэ зэфэшъхьафхэм шIуагъэ къытэу зэдэлэжьэнхэм тыпылъын фае, — къыIуагъ Наталья Широковам.\nГъэсэныгъэм епхыгъэу Iоф зышIэщтхэ кадрэхэр зэрагъэхьазырхэрэм фэгъэхьыгъэу къэгущыIагъ АР-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ министрэм иапэрэ гуадзэу Надежда Кабановар.\nСоциальнэ-IофшIэн зэфыщытыкIэхэм ягъэзекIон фэгъэзэгъэ комиссием хэтхэм тапэкIэ зыпылъыщтхэ Iофыгъохэр агъэнэфагъэх, пшъэрылъхэри зыфагъэуцужьыгъэх.


Аскъэлае итарихъ. - Статьи на адыгском. - Каталог статей - Неофициальный сайт аула Ассоколай.\nАскъэлае адрэ чылэхэм афэдэу, бэмэ къашIэжьырэ тарихъым нэмыкIэу гурыт лIэшIэгъухэм къахиубытэрэ, аужыпкъэм, ижъырэ дэдэ тарихъи иI. Тэ тызэсагъэр адыгэ къуаджэхэм урысые администрацием ахэр зитхыгъэхэм къащегъэжьагъэу аныбжь къэтлъытэныр ары. Ахэр тхыгъэ зыщыхъугъэ къэралыгъо актым ащ ыпэкIэ чылэхэм къарыкIуагъэр зэкIэ хиуцIэрэпхъагъэм фэдэу илъэс мин пчъагъэм къакIугъэ гъогур щымыIэгъахэм фэдэу хъугъагъэ.\nЩыIэныгъэр, шIэныгъэр зынэсыгъэм зэдгъэшIэн фаеу тыкъешIы Адыгеим итарихъэу лъэкъуацIэхэм, лъэпкъхэм, къуаджэхэм яхъишъэхэр.\nАу тхыгъэу щымыIэмэ, фольклорым зыфэдгъэзэн. ШъыпкъэмкIэ, апэрэ урыс краеведхэм атхыгъэ горэхэр щыIэх КъохьэпIэ Черкесием ехьылIагъэу. ГущыIэм пае, А. Н. Дьячков-Тарасовым бжъэдыгъупщэу Ахыджэго КIэмгуе къыIотагъэр ытхыгъагъ. Ащ къызэриIорэмкIэ, я ХV-рэ лIэшIэгъум ыгузэгухэм адэжь апэрэу бжъэдыгъу-хъымыщэйхэр Iодышъэ лъапэ итемыр лъэныкъо къэтIысыгъагъэх. Ащ ыпэкIэ ахэр Абхъазым ипсыхъоу Бзыбэ Iушъо Iусыгъэх. А дэдэр къыщетхы Нэгумэ Шорэ итхылъэу «Адыгэ лъэпкъым итарихъ» зыфиIорэм.\n1641-рэ илъэсым хъымыщэйхэмрэ чэчэнайхэмрэ абдзахэхэм къырафыхыхэзэ, Псэкъупсэ готхэу къушъхьэм къехыгъэх ыкIи, кIэмыгуепщэу Болэтыкъор тIэкIу лъагъэкIуати, Пщыщэ, Мартэ, ПкIашъэ, Чыбый Iушъомэ аIутIысхьагъэх.\nАхыджагор бжъэдыгъухэм абхъазхэкIэ яджэщтыгъ. Ащ къыхэкIэу, а адыгэ лъэпкъым ыныбжь мыбэу ыкIи итарихъ я X — ХVI-рэ лIэшIэгъухэм анахь чыжьэу зэбгъэшIэнэу темыфэу ары зэралъытэщтыгъэр. Ау Нэгумэм итхыгъэу «Адыгэ лъэпкъым итарихъ» зыфиIорэм уеджэ зыхъукIэ, нэмыкI еплъыкIэ уиIэ мэхъу. Я VI-рэ лIэшIэгъум ыгузэгухэм адэжь хъымыщэипщэу Лавристан аварцэхэм япщэу Байкан зипэщэ дзэу къатебэнагъэм пэуцужьыгъагъ. Ау а лъэхъаным хы ШIуцIэ Iушъом щыпсэурэ зиххэр адыгэ лъэпкъэу щыIэ пстэум анахь зэрэлъэшыгъэхэм къыхэкIэу ахэр арых анахь пхъашэу авархэм апэуцужьынхэ фэягъэхэр. Ары зэрэхъугъэри, Геленджик пэмычыжьэу Байкан ишы лъэужхэр мыжъо фыжьым щыхэгъэунэфыкIыгъэхэу иIэх.\nФольклорым къыгъэунэфырэр чылэр Чэсэбый Аскъал зэрэтекIыгъэр ары. Нафэуи щыт Аскъэлае ипсэупIэ бэрэ зэрэзэблихъугъэри. ЗэмкIэ Мартэ, адрэмкIэ ПкIашъэ, етIанэ Пщыщэ Iушъохэм аIусэу ар къыхэкIыгъ. Гъэунэфыгъэуи щыт непэрэ Аскъэлае тапэкIэ шъхьафэу псэущтыгъэ къоджищ зэрэхахьэрэр. Ахэр Арап къуадж, Емызэкъуай, ЛIыхъукIэхьабл.\nКъуаджэхэу Гъобэкъуаерэ Нэшъукъуаерэ охътэ зэфэшъхьафхэм къахиубытэрэ археологическэ саугъэтхэр бэу яIэх. Ахэм ялъытыгъэмэ, Аскъэлае зы чIыпI ныIэп иIэр. Ау ащ Мэртэ Iушъо илъэс минитIурэ ныкъорэм къыкIоцI ищыIэкIагъэр къегъэлъагъо. А чIыпIэм ыцIэр Арапкъуадж. Аскъэлэе общинэр ащ Арапкъуаджэм щыпсэущтыгъэ Мэртэ Iушъо къыIутIысхьажьыным ыпэкIэ. Арапкъуаджэ анахь мэхьанэшхо къезытырэр ащ хэхьэрэ Сэрэежъ Iуашъхьэр ары. Ар мэхьанэшхо зиIэ тхьэлъэIупIэу щытыгъ. Мэз Iупэми пэблагъэу, шъофыми пэмычыжьэу, цIыфхэм щынагъо къафыкъокIымэ мэзым, къушъхьэхэм ахэхьажьынхэ алъэкIынэу щытыгъ. Мы чIыпIэм мэхьанэшхо зэриIагъэр къеушыхьаты ар къызэрэзэтенагъэм, дэгъоу гъэпсыгъэ къурмэншIыпIэу иIэм. Ащ фэдэ тыдрэ чIыпIи къыщагъотыгъэу щыIэп.\nАрапкъуаджэ Мэртэ Iушъо метрэ 250-рэ фэдиз икIыхьагъэу, метри 100 фэдиз ишъомбгъуагъэу Iусыгъ. Илъэс мин пчъагъэхэм къакIоцI чIыгур ажъозэ охътэ гъэнэфагъэ пэпчъ тефэрэ чIыгу къатыр бгъэунэфыжьын умылъэкIынэу хъугъэ. Ау етIэ гъэжъагъэм хэшIыкIыгъэ пкъыгъохэр, былым къупшъхьэхэр, мыжъом хэшIыкIыгъэ IэрышIхэр гъучI лIэшIэгъум икъихьагъум адыгэ-мыотI культурэм фэпхьын плъэкIынхэу щыIэх.\nСэрэежъ Iуашъхьэр нахь куоу зэгъэшIэгъэнымкIэ Кубань щыщ археологэу Н. В. Анфимовым ушэтынэу ышIыгъэхэм яшIуагъэ къэкIуагъ. И. С. Каменецкэм зэрилъытэрэмкIэ, мыотI лъэхъэнэ пасэм фэпхьынхэ плъэкIынэу апэрэу мы чIыпIэм цIыф псэупIэхэр къыщагъотыгъэх.\nСэрэежъ Iуашъхьэм ыкIи ащ илэгъу пытапIэхэу Мыекъуапэ, Псэкъупсэ (КъэзэныкъоякIэм) ыкIи ПкIашъэ (Нэчэрэзыежъым) язэгъэшIэн къызэригъэлъэгъуагъэмкIэ, хьатт (хьатыу) лъэпкъхэр хетыгъэхэу плъытэн плъэкIыщт. Ар къеушыхьаты Хьаткъо лIакъом итамыгъэ. НэмыкI лIакъоу Арапкъуаджэ щыпсэущтыгъэхэр тамыгъэу етIэ гъэжъагъэм хэшIыкIыгъэ къошынхэм атешIыхьагъэхэмкIэ къэпшIэщтых. ГущыIэм пае, «ТIы-бжъэ» тамыгъэр Тыгъухэм, Тхьаркъуахъохэм, ЕмтIылъхэм, ЛIыIапIэхэм ятамыгъ.\nПэсэрэ мыотI къоджэ общинэм укъытегущыIэ зыхъукIэ, керкетхэр — адыгэхэр тыгъэм ТхьэкIэ елъэIухэу зэрэщытыгъэр къыдэмылъытэн плъэкIыщтэп. Ахэм ащыщхэр къушъхьэхэм къяхыгъагъэх. Енэгуягъоу щытыр тыгъэм ТхьэкIэ елъэIурэ хьатхэм яфэмэ-бжьымэ къатехьи, илъэс минитIоу къушъхьэм зыхэсыгъэхэм ахэр ащ елъэIугъэу ары. Сэрэежъ Iуашъхьэм игъэпсыкIэ урегъэгупшысэ Арапкъуаджэр а чIыпIэм тIысыным къыпэу тхьэелъэIупIэр ятфэнэрэ лIэшIэгъум тиэрэ ыпэу щагъэпсыгъэу. А лъэхъаным Чэсэбый лIакъор щыIэгъэн ылъэкIыщт ар Аскъэлае дэмысыгъэми.\nЗэгъэпшэн шIыкIэм тетэу тарихъым укъекIуалIэмэ, халибхэр Лъэпшъырэ Мэзытхьэрэ Тхьэу ялъэIущтыгъэхэу плъытэн плъэкIыщт. Арын фае Аскъэлае къыщагъотыгъэ пкъыгъохэу етIэ гъэжъагъэм хэшIыкIыгъэхэм зыкIахэтлъагъорэр джорэмрэ (къащ) мэз пчэныбжъэхэмрэ. Апэрэ тамыгъэр Лъэпшъырэ Шыблэмрэ афэпхьыщт, ятIонэрэр Мэзытхьэм нахь фэгъэхьыгъ. Аужырэм пэблагъ Апыщэ лIакъоу Аскъэлае щыпсэурэм итамыгъэ. Ащ укъыпкъырыкIызэ, пIон плъэкIышт Апыщхэр Мэртэ Iушъо античнэ уахътэм Iусыгъэхэу ыкIи малоазиатскэ халибхэм къатекIыгъэхэу.\nТарихъымкIэ гъэшIэгъоныр къагъотыгъэ пкъыгъохэм Тхьэу зэлъэIущтыгъэхэм ясурэтхэмрэ лIэкъо тамыгъэхэмрэ зэратетхэр ары. Нэчэрэзые Зэе Iуашъхьэу Мартэрэ ПкIашъэрэ ясэмэгубгъукIэ щыIэм ащ фэдэ тамыгъэхэр зытет етIэ гъэжъагъэу «библиотекэ псау» къыщагъотыгъ. УзэренэгуещтымкIэ, Нэчэрэзые зэхэщэпIэ гупчэу ПсыхъомкIэ щытыгъ, Аскъэлае тхьэлъэIупIэ гупчагъ.\nМы уахътэр ары Емыжхэм, ХъокIонхэм, Шъынахъохэм, Бэрсэйхэм, Хьаткъохэм, Бахъукъохэм, Хъотхэм, ЕмтIылъхэм, Гъыщхэм, ЛIыхъукIэхэм ятамыгъэхэр щыIэ зыхъугъэхэр. ЯтIонэрэ лIэшIэгъум тиэрэ ыпэу Мэртэ Iушъо Бэгъушъэхэр щыпсэущтыгъэх. А лъэпкъыр ящэнэрэ лIэшIэгъум тиэрэ ыпэу адыгэ-мыотI лъэпкъхэу Азов Iушъо Iусхэм ятхыгъэхэм къахэщы. Апэрэ лIэшIэгъум тиэрэ ыпэу Чэтаохэм ятамыгъэ агъэунэфы.\nЛъэпкъитIум ятамыгъэхэр зэхахьэхэу, зы тамыгъэ хъухэу къыхэкIыгъ. Ащ фэд, гущыIэм пае, Чэсэбыйхэм ятамыгъэ. Ащ «тыгъэ» ыкIи «джорэ» тамыгъэхэр щызэхэхьагъэх. Ащ фэдэ зэхэхьакIэр дэгъоу ащыолъэгъу Сэрэежъ Iуашъхьэм къычIахыхэрэм. Ащ фэдэ зэхэхьаныр Шэуджэнхэм ятамыгъи хэтэлъагъо, Лъэустэнхэм ыкIи Шъхьэлахъохэм ятамыгъэхэми ар къяхъулIагъ.\nТиэрэ иятIонэрэ лIэшIэгъум Пшызэ шъолъыр зэо-банэхэр щэкIох. Ахэм апкъ къикIыкIэ сиракхэмрэ мыотIхэм ащыщхэмрэ Пшызэ къикIыгъэнхэкIэ енэгуягъо. ЯтIонэрэ лIэшIэгъум зекIогъэ хъугъэ-шIагъэхэм яЛэмэ-бжьымэ Мэртэ ныбэ дэсыгъэхэм, анахьэу Аскъэлае иIэгъо-блэгъу исыгъэхэм, къатырихьагъ. Сэрэежъ Iуашъхьэ апэрэ лIэшIэгъум ыгузэгум тефэрэ къатэу къыхэдгъэщыгъэр къэбзэлъабз. ЗэрэхъурэмкIэ, а уахътэм Арапкъуаджэ цIыфхэр щыпсэугъэхэп. Илъэси 150-рэ горэ тешIагъэу мыщ цIыфмэ къагъэзэжьы. А уахътэм Аскъэлае щыпсэурэмэ Пшызэ къикIыжьыгъэхэри къахэхьэх, ахэм ащыщыгъэн фае къэсхэр (кас-кэхэр). Ахэм ащыщ дзэ пащэу щытыгъэнкIэ енэгуягъо Аскъэлае лъапсэ фэзышIыгъэ Ас-къал Къэс. ЦIэу Аскъалэр (Ас-калаф, Аск (а?) лас) античнэ лъэхъаным Азие ЦIыкIуми хы ШIуцIэм итемыр-къокIыпIэ лъэныкъоми ащагъэфедэ. (Аск (а) лас Гераклид ыкъу (Аска-лаф ижъырэ урымыбзэмкIэ «тыгъурыгъу», аскалос — мыжъо (чIыгу), Аскалоп — Сирием ит къалэм ыцI). Арышъ, тиэрэ ия II-рэ лIэшIэгъум Аскъэлае джыри зэ къэкIэжьы, а къэкIэжь зыкъэIэтыр Аскъал Къэс ыцIэ епхыгъэу макIоу пIон плъэкIыщт.\nПшызэ кIыб 370-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу хъугъэ-шIэгъэ тхьамыкIагъохэр къыщэхъух. Ащ щыпсэухэрэм гуннхэр къатебанэх. Ау, гъэшIэгъоныр, гуннхэм Пшызэ кIыб нахьи Азов Iушъу, Тамань лъэныкъор ары анахьэу шъобж зэрахыгъэхэр. Пшызэ кIыб щыIэ пытэпIэ-тхьэлъэIупIэхэр къызэтенагъэх. Мы лъэхъаным Мэртэ псыхъо ищыIэкIэ-псэукIагъэр Сэрэежъ Iуашъхьэм, къутырэу Краснэм дэжь щыт Тыгъу Iуашъхьэм ыкIи Тэуехьэблэ пытэпIэжъым къагъэлъагъо.\nЧеркесиер зэхэзыугъоенэу пылъыгъэ бэслъэнэипщэу Елджэрыкъо Къанэкъоу я ХV-рэ лIэшIэгъум пщы шъхьаIэу хадзыгъагъэм зэхищэщтыгъэх абадзэхэри, хъымыщэйхэри, чэчэнэйхэри, нэмыкI къушъхьэчIэс лъэпкъхэри. Ар дагъыстаныпщым зытекIом, ыкъохэр пщы шъхьаIэу аригъэштагъэх. Ар Къырым татархэми, къалмыкъхэми атекIоуи бэрэ къыхэкIыгъ. Ащ фэдэ зао горэм хэлэжьэгъэн ылъэкIыщт бжъэдыгъу дружинэу чэчэнэе оркъэу Чэсэбыир зипащэр. Ащ тетэу Чэсэбыим Аскъэлае Мэртэ Iушъо IуигъэтIысхьагъэмэ, тешIагъэр зэрэбэм къыхэкIэу, икъэхалъэ зыдэщыIэр цIыфхэм къашIэжьыщтыгъэп. ГущыIэм пае, Инал Нэф (Нэшъу) икъэхалъэ Абхъазым зэрэщыIэр таурыхъхэм ахэт. Ау Чэсэбыим икъэхалъэ зыдэщыIэм ехьылIагъэу таурыхъи щыIэп, бэ зыгъэшIагъэхэми къашIэжьырэп. Ащ укъыпкъырыкIызэ, къэпIон плъэкIыщт Чэсэбый Аскъалэ къуаджэр Мэртэ Iушъо ащ ыпэу IуишIыхьагъэу.\nЕтIани зы гупшысэ шъхьэм къехьэ. Аскъал косог лъэпкъым щыщэу 968-рэ илъэсым Аскал зыштагъэхэм ащыщыгъэмэ, а къалэм ыцIэкIэ ежь нэужым еджэгъэнхи ылъэкIыщт. Аскъал къалэм иштэн хэлэжьагъэр Къэсмэ ащыщэу щытыгъэмэ, Аскъэлае, ЛIыхъукIэхьаблэ пэмычыжьэу Iошъхьэ заулэ иIэн фэягъэ. Ау тэ тлъэгъухэрэр гурыт лIэшIэгъухэм къахиубытэрэ Iуашъхьэхэу Мартэ исэмэгубгъу Iутхэр ыкIи Iошъхьэ гъонэ закъор арых. Ахэр зэкIэ гурыт лIэшIэгъу кIасэм къыхеубытэх, ау бжъэдыгъухэр Бзыбэ къикIыжьынхэм ыпэу ахэр ашIыгъэх.\nIошъхьэ инхэр Мартэ иджабгъу нэпкъыкIэ гъэзагъэх. Ахэм анахь къахэщы Къэрэгъулэ Iуашъхьэмрэ Хъынджыу Iуашъхьэмрэ. Апэрэр Сэрэежъ Iуашъхьэхэм нахь апэблагъ. Аскъал иIошъхьэнэу анахь узэнэгуерэр Къэрэгъулэ Iуашъхьэр ары.\nСитхыгъэ икIэухым къасIомэ сшIоигъу Аскъэлае къырыкIуагъэр бгъэунэфын хъумэ уакъыпкъырыкIынэу охътэ гъэнэфэгъиплI зэрэщыIэр. Апэрэр — тиэрэ ыпэу я V-рэ лIэшIэгъум икъихьагъур. А лъэхъаным хьатхэр къушъхьэхэм къахэкIыжьхи, Арапкъуаджэ дэтIысхьэгъагъэх.\nЯтIонэрэ уахътэр тиэрэ къыриубытэрэ я II-рэ лIэшIэгъум икIэухыр ары. А уахътэм Аскъэлэе общинэм ипащэхэр зэблахъух.\nЯщэнэрэ уахътэр — 968 — 970-рэ илъэсхэм Хэзар къэралыгъом зытекIуагъэхэр. ЯплIэнэрэ уахътэр — 1495-рэ илъэсэу Елджэрыкъо Къаныкъом черкесыдзэхэр Саркалрэ Аскалрэ аштэнхэу зищэгъагъэхэм къыщегьэжьагъэу. Материал угъоигъэу, зэгъэшIагъэу щыIэхэм уакъыпкъырыкIымэ, ятIонэрэ уахътэу, тиэрэ къыриубытэрэ ятIонэрэ лIэшIэгъум икIэухым къыщегъэжьагъэу къуаджэм ыныбжь плъытэ хъущт.\nТарихъ шIэныгъэхэмкIэ кандидат.\nКатегория: Статьи на адыгском. | Добавил: Анцокъо (22.03.2010)


ЦIыфхэм ярэхьатныгъэрэ ящынэгъончъагъэрэ къаухъумэ | Адыгэ Макъ\nЦIыфхэм ярэхьатныгъэрэ ящынэгъончъагъэрэ къаухъумэ\nАвтор: Редакция\t/ 19.05.2017\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nАдыгэ Республикэм хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ и Министерствэ зызэхащагъэр илъэс 25-рэ зэрэхъугъэм фэгъэхьыгъэ зэхахьэ тыгъуасэ Мыекъуапэ щыкIуагъ. ЗимэфэкI хэзыгъэунэфыкIхэрэм къафэгушIонэу мыщ къекIолIагъ Адыгеим и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Мурат.\nАР-м и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцакIэрэм зэхахьэм пэублэ псалъэ къыщишIызэ полицием зищыIэныгъэ гъогу езыпхыгъэ пстэуми, анахьэу ветеранхэм, мэфэкIымкIэ къафэгушIуагъ. ЦIыфхэм ярэхьатныгъэрэ ящынэгъончъагъэрэ къэухъумэгъэнымкIэ, республикэм общественнэ рэхьатныгъэ, лъэпкъ ыкIи дин зэгурыIоныгъэ илъынымкIэ хэбзэухъумэкIо къулыкъухэм непэ Iофэу ашIэрэм осэшхо фишIыгъ.\n— Непэ полицием иIофшIэн зэрэзэхищэрэ шIыкIэм бэкIэ елъытыгъ цIыфхэм ящынэгъончъагъэ къэухъумэгъэнымкIэ планэу щыIэр гъэцэкIагъэ зэрэхъущтыр. БзэджэшIагъэхэм тапэшIуекIоныр зэкIэми зэдытиIоф. Илъэс 25-м къыкIоцI гъэпсэф шъуимыIэу, зэрифэшъуашэу шъуипшъэрылъхэр зэрэжъугъэцакIэрэм фэшI инэу тышъуфэраз. Мыщ дэжьым анахьэу къыхэзгъэщы сшIоигъор тиветеранхэр ары, республикэм щыIэ къулыкъур ылъэ теуцонымкIэ ахэм Iофышхо ашIагъ. Министерствэр зызэхащагъэм щыублагъэу къулыкъушIэ 710-мэ къэралыгъо тын лъапIэхэр къафагъэшъошагъэх. ГухэкI нахь мышIэми, къулыкъур ахьызэ нэбгырэ 65-мэ ядунай ахъожьыгъ, ахэм ащыщ Урысыем и ЛIыхъужъэу Артем Гармаш. Республикэм икIалэхэм лIыхъужъныгъэу зэрахьагъэр, ясэнэхьат зэрэфэшъыпкъагъэхэр тыгу илъыщт, яшIэжь дгъэлъэпIэщт. Ахъщэ къолъхьэ тын-Iыхыным, терроризмэм ыкIи экстремизмэм, зэхэщэгъэ бзэджэшIэ купхэм апэшIуекIогъэнымкIи Iофышхо шъошIэ. Ащ дакIоу, гумэкIыгъохэр, щыкIагъэхэр зэрэщыIэхэри дэгъоу къыжъугурэIо, ахэр дэгъэзыжьыгъэнхэм шъунаIэ тет. Ныбджэгъу лъапIэхэр, шъуимэфэкIкIэ джыри зэ сыгу къыздеIэу сышъуфэгушIо, шъуиунагъохэм псауныгъэ пытэ арылъэу, гъэхъэгъакIэхэр шъушIыхэзэ ыпэкIэ шъулъыкIотэнэу шъуфэсэIо, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат къэзэрэугъоигъэхэм закъыфигъазэзэ.\nАР-м и ЛIышъхьэ ирэзэныгъэ тхылъхэр зыфагъэшъошэгъэ къулыкъушIэхэм нэужым афэгушIуагъэх, яIофшIэнкIэ къалэжьыгъэхэр аратыжьыгъэх.\nБзэджашIэхэм апэуцужьыхэзэ зыпсэ зыгъэтIылъыгъэ къулыкъушIэхэр къэзэрэугъоигъэхэм агу къагъэкIыжьыгъэх, зы такъикърэ афэшъыгъуагъэх.\nАР-м и МВД ипащэ ипшъэрылъхэр зыгъэцэкIэрэ БрантIэ Мурадинэ иIофшIэгъухэм, ветеранхэм къафэгушIуагъ. Министерствэр зыщызэхащэгъэ уахътэр къэралыгъомкIэ къинэу зэрэщытыгъэр, а илъэсхэм бзэджэшIагъэхэм япчъагъэ хэпшIыкIэу нахьыбэ зэрэхъугъагъэр, ащ къыхэкIыкIэ хэбзэухъумакIохэр гумэкIыгъуабэм зэряуталIэщтыгъэхэр къыхигъэщыгъ. Ау а пстэури къулыкъушIэхэм къызэранэкIын, яIофшIэн нахь агъэлъэшын зэралъэкIыгъэр кIигъэтхъыгъ.\n— Зисэнэхьат хэшIыкIышхо фызиIэ IофышIэхэр непэ тиIэх, ащ дакIоу материальнэ-техническэ базэри зэтедгъэпсыхьагъ. Ащ ишIуагъэкIэ илъэсым къыкIоцI зэрахьэрэ бзэджэшIагъэхэм япроцент 70-рэ фэдиз зэхэтфын тэлъэкIы, нэмыкI къэгъэлъэгъонхэмкIи пэрытныгъэ зыIыгъхэм тащыщ. ЦIыфхэм цыхьэ къытфашIыным пае тиIофшIэн зэрифэшъуашэу тыкъекIолIэн, обществэр зыгъэгумэкIырэ Iофыгъохэм тынаIэ атедгъэтын фае, — къыIуагъ БрантIэ Мурадинэ.\nЗимэфэкI хэзыгъэунэфыкIхэрэм къафэгушIуагъэх АР-м и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, федеральнэ инспектор шъхьаIэу Сергей Дрокиныр, Адыгеим и Апшъэрэ хьыкум и Тхьаматэу Трахъо Аслъан, республикэм ипрокурорэу Василий Пословскэр, АР-м и\nМВД иветеранхэм я Совет ипащэу ХъутIыжъ Азмэтрэ мыщ хэт Кукэнэ Муратрэ, нэмыкIхэри.\nЧанэу Iоф зышIэрэ къулыкъушIэхэм ведомственнэ тын лъапIэхэр, медальхэр, щытхъу ыкIи рэзэныгъэ тхылъхэр афагъэшъошагъэх. Джащ фэдэу кIэлэцIыкIухэм азыфагу щызэхащэгъэ зэнэкъокъум изэфэхьысыжьхэр ашIыгъэх, анахь дэгъухэр щытхъу тхылъхэмрэ шIухьафтынхэмрэкIэ къыхагъэщыгъэх.


Лъэпкъхэм языкIыныгъэ имэфэкI | Адыгэ Макъ\nЛъэпкъхэм языкIыныгъэ имэфэкI\nЗэкъошныгъэм ипчэгоу Мыекъуапэ дэтым хэгъэгум щыпсэурэ лъэпкъхэм языкIыныгъэ и Мафэ фэгъэхьыгъэ зэхахьэ щыкIуагъ.\nМэфэкI Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат, республикэм и Парламент и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, федеральнэ инспектор шъхьаIэу Сергей Дрокиныр, Адыгеим и Правительствэ икъулыкъушIэхэр, республикэ парламентым идепутатхэр, общественнэ движениехэм ахэтхэр, дин зэфэшъхьафхэр зылэжьыхэрэр, культурэм, гъэсэныгъэм, спортым яIофышIэхэр, ныбжьыкIэхэр, республикэм ихьакIэхэр.\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат мэфэкI зэхахьэм къыщыгущыIагъ. Ащ зэрэхигъэунэфыкIыгъэу, хэгъэгум ис лъэпкъхэр мэфэкIым зэфищагъэх. ЛIэужхэм язэпхыныгъэ гъэпытэгъэнымкIэ, шIэжь яIэу ныбжьыкIэхэр пIугъэнхэмкIэ мэфэкI зэхахьэхэм ямэхьанэ зыкъеIэты.\n— Тызэкъотмэ – тылъэш, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат. — Экономикэм, социальнэ Iофыгъохэм хэхъоныгъэ ашIынымкIэ, цIыфхэм ящыIакIэ нахьышIу шIыгъэнымкIэ зыкIыныгъэ тхэлъэу тызэрэзэдэпсэурэм шIуагъэ къеты. Республикэм ис цIыфхэм гуетыныгъэу IофшIэным фыряIэм, мурад хэхыгъэхэу зэрэпсэухэрэм яшIуагъэкIэ ягухэлъышIухэм афэкIонхэ алъэкIыщт.\nПарламентым и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, Урысыем иныбжьыкIэхэм я Союз икъутамэу Адыгэ Республикэм щыIэм ипащэу Виктория Комаровар, Адыгэ къэралыгъо университетым щеджэрэ Андырхъое Тамерлан мэфэкI зэхахьэм къыщыгущыIагъэх.\nТи ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат, Владимир Нарожнэр, нэмыкI хэбзэ къулыкъушIэхэр мэфэкI концертым еплъыгъэх. Адыгэ къашъоу «Уджым» зэхахьэм хэлажьэхэрэр къыщышъуагъэх. Пчэгум къихьагъэх КъумпIыл Мурат, Владимир Нарожнэр, фэшъхьаф хэбзэ къулыкъушIэхэр, ныбжьыкIэхэр. АIапэхэр зэрэIыгъэу урысхэр, адыгэхэр, ермэлхэр, урымхэр, къэндзалхэр, таджикхэр, туркменхэр, тыркухэр, IэкIыб къэралхэм къарыкIыжьыгъэ тилъэпкъэгъухэр, Дунэе фестивалэу «Этномодэм» хэлэжьагъэхэр, нэмыкIхэри Зэкъошныгъэм ипчэгу щызэдэуджыгъэх.\nКъумпIыл Мурат республикэм иобщественнэ движениехэм япащэхэу ЛIымыщэкъо Рэмэзан, Александр Даниловым, Алям Ильясовым, Аристотель Спировым, нэмыкIхэм гущыIэгъу афэхъугъ.\nОбщественнэ движениехэм, культурэм иIофышIэхэм якъэгъэлъэгъонхэм КъумпIыл Мурат, Парламентым, Правительствэм якъулыкъушIэхэр яплъыгъэх, лъэпкъхэм яIэпэIасэхэм гущыIэгъу афэхъугъэх. Гостэкъо Руслъан, Исаева Анжелэ, Цурмыт Рузанэ, Нэгъуцу Аслъан, фэшъхьафхэм яIэшIагъэхэр цIыфхэм ашIогъэшIэгъоныгъэх.\nДунаим щызэлъашIэрэ ансамблэу «Ислъамыер», эстрадэ купэу «Ошъутенэр», IофшIапIэу «Ошъадэр», орэдыIохэу Даутэ Сусанэ, Цышэ Зарет, Еутых Вячеслав, Сергей Трутневыр, ансамблэхэу «Мыекъуапэ инэфылъэхэр», «Казачатэр», искусствэхэмкIэ кIэлэцIыкIу еджапIэхэм якупхэр, пщынаоу ГъукIэлI Батыр, нэмыкIхэри мэфэкI концертым хэлэжьагъэх. Оркестрэу «Русская удалым», ащ иорэдыIоу Анастасия Истамуловам, Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо филармоние икIэлэцIыкIу театрэу «Дышъэ къошыным», фэшъхьафхэм мэфэкI зэхахьэр къагъэдэхагъ. Концертыр адыгабзэкIи, урысыбзэкIи зезыщагъэхэ Ахэджэго Рузанэрэ Мэкъулэ Руслъанрэ гущыIэ фабэхэр зэхахьэм къыщаIуагъэх. Республикэм, Урысыем ащыпсэухэрэ лъэпкъхэм щыIэкIэ дахэ яIэнэу, зэгурыIоныгъэу, шъхьэкIэфэныгъэу азыфагу илъым заушъомбгъунэу, мамыр псэукIэм зиIэтынэу афаIуагъ.


Республика Адыгея - Адыгеим щашIыщт\nМегаватти 150-рэ кIуачIэ зиIэ жьыкIэ Iоф зышIэщт паркым ишIын иапэрэ едзыгъо Адыгеим щырагъэжьагъ. Ащ фэгъэхьыгъэ зэхэсыгъо тыгъуасэ Мыекъуапэ щыкIуагъ.\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Мурат пшъэрылъэу къафишIыгъэм диштэу, Iахьзэхэлъ обществэу «ОТЭК» зыфиIорэм (къэралыгъо корпорациеу «Росатомым» иструктурэ хэхьэ) игенеральнэ директорэу Александр Корчагиным IукIагъ АР-м ивице-премьерэу Сапый Вячеслав. Мы компанием электричествэр къэзытыщт жьыкIэ Iоф зышIэрэ паркхэр Шэуджэн ыкIи Джэджэ районхэм ащишIынхэ гухэлъ иI. Ахэм акIуачIэ мегаватти 150-м нэсыщт. Зэхэщэн Iофыгъохэм, тапэкIэ анахьэу анаIэ зытырагъэтыщтхэм лъэныкъохэр атегущыIагъэх.\nСапый Вячеслав пэублэ псалъэ къышIызэ инвесторхэм шIуфэс гущыIэхэмкIэ зафигъэзагъ. Республикэм имуниципальнэ образованиитIум мы проектыр ащыгъэцэкIэгъэным мэхьанэшхо зэрэратырэр, ар щыIэныгъэм щыпхырыщыгъэныр пшъэрылъ шъхьаIэу зэрэщытыр къыхигъэщыгъ. Джырэ уахътэм ехъулIэу мы лъэныкъомкIэ Iофышхо зэрашIагъэр къыкIигъэтхъыгъ, ау гумэкIыгъохэри щыIэхэшъ ахэм атегущыIэгъэн, зэхэфыгъэнхэ фаеу ылъытагъ.\n— Мы инфраструктурнэ псэуалъэр шIыгъэ зыхъукIэ, Адыгеим ибюджет къихьэрэ хэбзэIахьхэм ахэхъощт, IофшIэпIэ чIыпIакIэхэр гъэпсыгъэхэ хъущт, — къыIуагъ Сапый Вячеслав.\nАлександр Корчагиныр проектыр зыфэдэщтым, ащ шIуагъэу къытыщтым нэужым къытегущыIагъ. Ащ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, жьыкIэ Iоф зышIэрэ кIочIэшхо зиIэ паркыр 2017 — 2019-рэ илъэсхэм къакIоцI ашIынэу агъэнафэ, инвестициехэр сомэ миллиард 12-м кIэхьащт. Адыгеир ары апэрэу мыщ фэдэ проектышхо зыщызэшIуахыщтыр.\nОбъектым ишIын епхыгъэ проектым изэхэгъэуцон джырэ уахътэм Iоф дашIэ. 2018-рэ илъэсым ыкIэхэм адэжь оборудованием игъэуцун рагъэжьэщт. ЗэрагъэнэфагъэмкIэ, Шэуджэн ыкIи Джэджэ районхэм яплощадкэхэм жьыкIэ Iоф зышIэрэ пкъыгъо 60 ащагъэуцущтых.\nКомпанием ипащэ къызэриIуагъэмкIэ, Адыгеим щагъэцэкIэщт проектыр нэмыкI шъолъырхэм IэубытыпIэ афэхъущт. Джащ фэдэу республикэм ипащэхэм зэпхыныгъэ пытэ адыряIэу Iоф зэрашIэрэм осэшIу фишIыгъ, ащкIэ «тхьашъуегъэпсэу» къариIуагъ.\nАдыгеим иэкономикэ хэхъоныгъэхэр ышIынхэмкIэ энерго- кIочIакIэхэм ягъэпсын мэхьанэшхо зэриIэр вице-премьерым къыхигъэщыгъ. Ащ къыхэкIыкIэ мы проектыр зэшIохыгъэным анаIэ зэрэтырагъэтыщтыр, инвесторым IэпыIэгъу зэрэфэхъущтхэр хигъэунэфыкIыгъ.\nЗэдэгущыIэгъоу щыIагъэм изэфэхьысыжьхэмкIэ унашъо-\nхэр ашIыгъэх, пшъэдэкIыжь зыхьыщтхэр агъэнэфагъэх.


«Адыгэ макъ»: Коррупцием тищыIэныгъэ елъахъэ »\nХъокIо Разыет, предприниматель:\n- Тикъэралыгъо коррупцием лъэшэу зызэрэщиушъомбгъугъэм сэ сшъхьэкIэ мызэу-мытIоу сырихьылIагъ. Бизнесыр хэкIыпIэу къызыхэсэхыр ары анахьэу зызэхэсшIагъэр. Тыдэ зыбгъэзагъэми къуалъхьэ птын фае, умытымэ уиIоф кIэкIыщтэп. Зыгорэм уфаеу кабинетым узычIахьэкIэ, законымкIэ къыптефэми, къуа¬лъхьэ емытэу зыдэжь укIогъэ чиновникым къыпфишIэрэп, занкIэу къыозыIуапэхэрэри къахэкIых. Коррупцием, къуалъхьэ зэраштэрэм уебэныным пае апэрапшIэу ащ ебэнынэу пшъэрылъ зыфашIыгъэхэм ежьхэм къызыщырагъэжьэн фае. ПравэухъумэкIо, хэбзэIахь ыкIи суд органхэм, прокуратурэм ясатырхэм ахэтхэм къуа¬лъхьэ амыштэжьы зыхъукIэ, нэмыкIхэри ащыщынэщтых. Зыпарэми ыгу хэзгъэкIынэу сыфаеп, ау мыхэр непэ коррупциемкIи, къолъхьэ штэнымкIи апэ итых. Ахэм планыр зэрэрагъэ¬къущтым пае пэщэ заулэ чIагъэтIысхьэкIэ коррупцием ебэныгъэ хъущтэп. Къуалъхьэ амыштэным пае ялэжьапкIэ къаIэты, ау ащ ишIуагъэ къакIоу къыхэщырэп. Нахьыбэ хабзэм къариты зыхъукIэ, «къызкIэдэухэрэ къуалъхьэм» ежьхэми къыхагъахъо. Мары къэралыгъом ипащэ коррупцием, къолъхьэ штэным пхъашэу пэуцужьыгъэнэу къеIо зэпыт, ау мыщынэхэу къыуаIо. Щынагъо зэрямыIэр ары ащ къыгъэлъагъорэр.\nХьасэнэ Къутас, АРИГИ-м иIофышI:\n- Коррупцием, къолъхьэ штэным тикъэралыгъо зызэрэщиушъомбгъурэр хэткIи шъэфэп, ар зымыушэтыгъабэ исэп пIоми хэукъоныгъэ хъущтэп. Пенсионерхэм анэсыжьэу джы къуалъхьэ аIахы. Ар тыгъуасэп ыкIи непэп къызежьагъэр, сыдигъокIи щыIагъ. ЦIыфхэри ащ есагъэхэу къуалъхьэр апэ рагъэшъызэ макIох. Сыда пIомэ, ямытэу непэ лъэбэкъу бдзышъущтэп. ТхьамыкIи, баий амыIоу зэкIэми къаIахын фаеу мэуцух. Непэ ахъщэ умытэу гъэсэныгъэ тэрэз тикъэралыгъо щызэбгъэгъотышъущтэп, уипсауныгъэ щызэтебгъэуцожьышъущтэп, нэмыкIэуи зыпари зэпыбгъэфэшъущтэп. ЕтIани коррупцием хэщагъэхэр, къуалъхьэ ептын фаеу зыIохэрэр зилэжьапкIэ нахь инэу къэралыгъом исхэр ары. Сэ сишIошIыкIэ ар зышIэрэмэ нахь гъэпхъэшагъэу пшъэдэкIыжь арагъэхьымэ, законхэр нахь агъэлъэшыхэмэ, коррупциери, къолъхьэ штэныри нахь макIэ хъущтых. ГухэкIыми, къуалъхьэ зыштагъэу къаубытырэр бэрэ чIагъэсырэп, ежьыми къуалъхьэ аретышъ, къатIупщыжьы. Ар хэткIи шъэфэп.\nПщыжъ Мыхьамод, кIэлэегъадж:\n- Тикъэралыгъо зэрэгъэпсыгъэ шIыкIэмкIэ, ащ щыIэкIэ-псэукIэу илъымкIэ, етIанэ хабзэмрэ цIыф къызэрыкIомрэ азыфагу илъ зэпэблэгъэ-зэпэчыжьэныгъэмкIэ укъикIын зыхъукIэ, коррупциер щыбгъэкIодын плъэкIыщтэп.\nКъин хэфэгъэ цIыф тхьамыкIэр хабзэм ечъалIэ, ау муниципальнэ пащэхэм къащегъэжьагъэу апшъэрэ хабзэм нэсыжьэу къолъхьэ Iыхыныр зэпигъэунэу мы къэралыгъом цIыф исэп. Сыда пIомэ шъхьадж ышъхьэ зэрэхъущтыр ары зыпылъыр. Гъот зиIэм имылъку икъэкIуакIэ зэрэмызафэм елъытыгъэу хабзэр дэзекIорэп.\nКъэралыгъоу зиэкономики, зиполитики нахьышIум факIорэм, дунэе шапхъэхэм адакIорэм коррупциер щыбгъэкIодын плъэкIынкIи хъун, ау тэ зыпари гъэнэфагъэ тиIэп. Мары къэралыгъом ыгъэIорышIэу ЖКХ закъор къыфэнэжьыгъагъэти, ари шъхьарытIупщы ашIыжьыгъэшъ, шъхьадж зыфаер хешIыхьэ.\nЧиновникыр цIыф къызэрыкIоу къэралыгъом щыпсэурэм зэрэфэлэжьэщтым пае, ащ зэремынэцIыщтым пае лэжьэпкIэшхо раты. Ау ищыIакIэ нахьышIу зэрэхъурэм елъытыгъэу, ищыкIагъэри нахьыбэ мэхъу. Ащ епхыгъэу къуалъхьэу аIихырэми хэхъо. Арышъ, къызщедгъэжьэн фаер цIыф тхьамыкIэхэр арэп...\nОпубликовал administrator, 9-12-2009, 21:09. Просмотров: 1440\n– ХыIушъо адыгэмэ «черкескIэ» замытхынэу агурагъэIогъахэу ара?


Уяплъызэ, уишIэныгъэ хэогъахъо | Адыгэ Макъ\nУяплъызэ, уишIэныгъэ хэогъахъо\nАвтор: Редакция\t/ 10.07.2019\t/ КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nРеспубликэм и Къэралыгъо филармоние щыкIогъэ къэгъэлъэгъонэу «Что творят мужчины» зыфиIорэм еплъыгъэхэм яшIэныгъэ хагъэхъуагъэу тэлъытэ.\nТеатрэм и Илъэс игъэкIотыгъэу Урысыем щэкIо. Артист цIэрыIохэр къэгъэлъэгъонхэм ахэлажьэхэ зыхъукIэ, искусствэр зышIогъэшIэгъонхэм япчъагъэ хэхъо. Артистхэу Сергей Астаховыр, Олег Гербутовыр, Александр Горшковыр Урысыем щашIэх. Театрэм къыщашIыхэрэ рольхэм псэ апыт.\nТызэплъыгъэ къэгъэлъэгъоныр тинепэрэ щыIакIэ ищыкIэгъэ дэд. Драматургым пьесэ ытхыгъ, ау театрэм къыщагъэлъэгъоным фэшI пащэхэм къыраIолIэщтым ежэ. Артистэу Сергей Астаховыр ролым куоу хэхьагъэшъ, драматургхэм, режиссерхэм яIофшIакIэ гукIэ зыфэогъазэ.\nДраматургым иIофшIагъэ къыухъумэ, щыIэныгъэм щыпхыригъэкIы шIоигъошъ, пащэм къыIорэм дырегъаштэ, ипьесэ хигъэкIын фаеу елъытэ.\nАртистхэу Олег Гербутовымрэ Александр Горшковымрэ ярольхэм ялъытыгъэу уагъэщхын алъэкIы. Хэгъэгу зэошхом илъэхъан пьесэм зытегущыIэхэрэр. Пыйхэм апэуцунэу, хэгъэгур IашэкIэ къыухъумэнэу тхакIом мурад зыфешIыжьы, заом имашIо Iухьаным зэрэфэхьазырыр пащэм реIо. Пьесэм икIэрыкIэу хэплъэжьых, театрэм щагъэуцунэу унашъо зэдашIы, тхакIор заом агъакIорэп.\nЦIыфхэм ящыкIэгъэ пьесэ ытхы зэрэшIоигъом драматургыр къыпкъырыкIызэ, бэрэ зыхэтхэжьыгъэхэ пьесэр ыгъэуцуным фэмыежьы мэхъу, итхьапэхэр пчэгум щыретэкъухьэх…\n— НэмыкI пьесэ стхыщт, — къеIо гушIом хэтэу драматургым.\nФилармонием щыкIогъэ къэгъэлъэгъоныр сурэтхэмкIэ агъэдэхагъ. Хэгъэгум ис цIыфхэм ящыIэкIэ-псэукIэ, ягушъхьэ кIуачIэ къэзыIэтырэм афэгъэхьыгъэ къэгъэлъэгъонхэр непи зэрэтищыкIагъэхэр артистхэм IупкIэу къаIотэн алъэкIыгъ.


ШъхьаIэр/Пресс-гупч/Къэбархэр/Адыгеим и ЛIышъхьэ цIыфхэр ригъэблэгъагъэх\nЦIыфхэр егъэблэгъэгъэнхэмкIэ Урысые мэфэ зыкIым тегъэпсыхьагъэу Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат республикэм щыпсэухэрэм ащыщхэр ригъэблэгъагъэх.\nКъалэу Мыекъуапэ, Адыгэкъалэ, Джэджэ, Шэуджэн, Мыекъопэ ыкIи Теуцожь районхэм къарыкIыгъэхэм АР-м и ЛIышъхьэ зыкъыфагъэзагъ.\nIофыгъоу къаIэтыгъэхэр ашъхьэкIэ зыгъэгумэкIыхэрэм, джащ фэдэу социальнэ лъэныкъом япхыгъэу щытыгъэх. ГущыIэм пае, ящэнэрэ сабыир къызыхъукIэ унэе псэупIэ зыщашIын алъэкIыщт чIыгу Iахьхэр къафыхэгъэкIыгъэнхэр, социальнэ IэпыIэгъу зэраратыщт, зычIэсыщтхэ унэхэм, псауныгъэм икъэухъумэн ылъэныкъокIэ фэIо-фашIэхэр нахьышIоу зэшIохыгъэнхэм ыкIи нэмыкIхэм япхыгъэхэр.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ Iофыгъо пстэухэмкIи министерствэ, ведомствэ зэфэшъхьафхэм яIэшъхьэтетхэм, джащ фэдэу муниципалитетхэм япащэхэм пшъэрылъ гъэнэфагъэхэр афишIыгъэх. Iофыгъо заулэ ащ лъыпытэу зэшIуахыгъ, нахь игъэкIотыгъэу Iоф зыдэшIэгъэн фаеу щытхэмкIэ пIалъэхэри амыукъонхэу афигъэпытагъ.


Коронавирусым зимыушъомбгъунымкIэ шъолъыр оперативнэ штабым зэхэсыгъоу иIагъэр Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат зэрищагъ.\nНепэрэ мафэм ехъулIэу Iофхэм язытет зыфэдэм къытегущыIагъэх АР-м псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ иминистрэу Мэрэтыкъо Рустемрэ Роспотребнадзорым АдыгеимкIэ и ГъэIорышIапIэ ипащэу Сергей Завгороднемрэ.\nКъызэраIуагъэмкIэ, зэпахырэ узым зызэриушъомбгъурэмкIэ къэгъэлъэгъоныр процент 0,8-рэ мэхъу. Сымаджэхэм япчъагъэ зыщыхэхъуагъэхэр Кощхьэблэ ыкIи Тэхъутэмыкъое районхэр арых. Мыекъуапэрэ Теуцожь районымрэ яIофхэм изытет зыпкъ еуцожьы.\nПандемиер зыщыIэм щыублагъэу шъолъырым щыпсэурэ 2308-мэ мы узыр къахагъэщыгъ, хъужьыгъэр нэбгырэ 1868-рэ мэхъу.\nНепэрэ мафэм ехъулIэу шъолъырым ит госпиталищым мы узыр къызпыхьэгъэ нэбгырэ 304-мэ ащяIазэх. Реанимацием нэбгыри 10 илъ, зы нэбгырэ ИВЛ-аппаратым пыгъэнагъ. Мы аужырэ мафэхэм коронавирусым ыпкъ къикIыкIэ нэбгыритIумэ ядунай ахъожьыгъ. БлэкIыгъэ чэщ-зымафэм пневмоние зиIэу, тхьамафэ хъугъэу госпиталым чIэлъыгъэ сымаджэр лIагъэ. Ар Теуцожь районым къыращыгъ, илъэс 75-рэ ыныбжьыгъ. Экспертизэу зэхащэрэм ыуж ащ идунай зэрихъожьыгъэм лъапсэу фэхъугъэр къэнэфэщт.\nРосстатым къызэритырэмкIэ, блэкIыгъэ илъэсым мыщ фэдэ иуахътэ егъэпшагъэмэ (мэзитф пштэмэ), республикэмкIэ зидунай зыхъожьыгъэхэм япчъагъэ 111-кIэ нахь макI, ащ дакIоу сабыеу къэхъугъэр 144-кIэ нахьыб. Ау 2019-рэ илъэсым егъэпшагъэмэ, мы илъэсым ижъоныгъокIэ ыкIи мэкъуогъу мазэхэм зидунай зыхъожьыгъэхэм япчъагъэ хэхъуагъ.\n— Мыщ фэдэ къэгъэлъэгъонхэм тагъэразэрэп. Ащ къыхэкIыкIэ пандемием къыкIэлъыкIон ылъэкIыщтхэр къыдгурыIоным ыкIи демографием ылъэныкъокIэ Iофхэм язытет нахь дэи мыхъуным афэшI непэ зэфэхьысыжь тэрэзхэр тшIынхэ фае, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nЗэпахырэ узым зимыушъомбгъуным фэшI зиIофшIэн езгъэжьэжьыгъэ предприятиехэм ыкIи организациехэм санитарнэ шапхъэхэр агъэцэкIэнхэм пытагъэ хэлъэу лъыплъэгъэн зэрэфаер республикэм ипащэ хигъэунэфыкIыгъ.\nАР-м экономикэ хэхъоныгъэмкIэ ыкIи сатыумкIэ и Министерствэ къызэритырэмкIэ, мы аужырэ тхьамэфитIум къыкIоцI уплъэкIун Iофтхьэбзэ 1660-рэ зэхащагъ, мэлылъфэгъум и 29-м щыублагъэу протокол 46-рэ зэхагъэуцуагъ. СатыушIыным фэгъэзагъэхэр арых хэукъоныгъэхэр нахьыбэу къызхагъэщыгъэхэр, Тэхъутэмыкъое районымкIэ —псэолъэшI отраслэр ары.\nЗэфэхьысыжьхэм къызэрагъэлъэгъуагъэмкIэ, нахьыбэрэ сымаджэхэрэр псауныгъэр къэухъумэгъэным, къэралыгъо къулыкъум ыкIи гъомылэпхъэ промышленностым яIофышIэхэр арых.\n— Режимэу щыIэм тытекIыжьынымкIэ ящэнэрэ чэзыум непэ тыхэт. Предприятиехэм ыкIи организациехэм яIофшIэн рагъэжьэжьын амал яIэ хъугъэ. Ау ащ къикIырэп санитарнэ шапхъэхэр умыгъэцэкIэнхэр, арышъ пшъэдэкIыжьыр нахь дгъэлъэшын фае, — къыIуагъ Адыгеим и ЛIышъхьэ.\nКъумпIыл Мурат къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, экономикэр зэрежьэжьыгъэм къикIырэп зэпахырэ узым зиушъомбгъуным ищынагъо щымыIэжьэу. Ащ къыхэкIыкIэ джыри шэпхъэ гъэнэфагъэхэр агъэцэкIэнхэ фае, анахьэу ар зыфэгъэхьыгъэр нысащэхэм ыкIи хьадагъэхэм ярегъэкIокIын.\nМы лъэныкъомкIэ Iофэу ашIэрэм къытегущыIагъэх Адыгеим ыкIи Пшызэ шъолъыр ащыпсэурэ быслъымэнхэм ямуфтиеу Къэрдэнэ Аскэрбыйрэ архиепископэу Тихонрэ. Коронавирусым зимыушъомбгъуным пае санитарнэ шапхъэхэр гъэцэкIэгъэнхэм мэхьанэшхо зэриIэр ахэм къыхагъэщыгъ.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ анахьэу ынаIэ зытыридзагъэр бэдзэогъум зиIофшIэн езгъэжьэжьыгъэ зекIон отраслэр ары. Туристэу республикэм къакIохэрэм апэгъокIынхэм зэрэфэхьазырхэр гъэунэфыгъэным фэшI IофшIэкIо куп зэхащэгъагъ. Непэрэ мафэм ехъулIэу Iоф зышIэрэ организацие 48-м щыщэу 43-р ауплъэкIугъэх. Профильнэ комитетым изэфэхьысыжьхэмкIэ хьакIэщхэм янахьыбэр шапхъэхэм адештэх, хэукъоныгъэу къахагъэщыгъэхэр псынкIэу дагъэзыжьых.\nЗекIохэм япчъагъэ зэрэхахъорэм къыхэкIыкIэ турпредприятиехэм санитарнэ шапхъэхэр зэрагъэцакIэхэрэм лъыплъэгъэным мэхьанэшхо зэриIэр АР-м и ЛIышъхьэ къыIуагъ. Республикэм щыпсэурэ кIэлэцIыкIухэм гупчэхэу «Орленок» ыкIи «Артек» зыфиIохэрэм защагъэпсэфыным изэхэщэн анахьэу анаIэ тырагъэтынэу къафигъэпытагъ.\nБэдзэогъум и 17-м нэбгырэ 40 хъурэ апэрэ купыр «Орленкэм» кIощт. Путевкабэ медицинэм иIофышIэхэм ясабыйхэм атырагощагъэх. КъыкIэлъыкIощт сменэми кIэлэеджэкIо 40 къыхиубытэнэу агъэнафэ.\nПоселкэу Яблоновскэм щыIэгъэ ощхышхом къыздихьыгъэ гумэкIыгъохэм ядэгъэзыжьын иIофыгъуи зэхэсыгъом щытегущыIагъэх. КъызэраIуагъэмкIэ, унэ 290-мэ псыр акIэуагъ, ахэм ащыщэу 246-мэ ыкIоцI арыхьагъ. Тэхъутэмыкъое район администрацием ипащэу Шъхьэлэхъо Азмэт къызэриIуагъэмкIэ, ачIэуцогъэ псы кубометрэ мини 3 фэдиз къачIащыгъ, заявкэу яIагъэм ипроцент 33-рэ фэдиз агъэцэкIагъ, IофшIэныр лъагъэкIуатэ.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ ипшъэрылъкIэ ошIэ-дэмышIагъэр къызщыхъугъэ чIыпIэм кIочIэ ыкIи техникэ тедзэхэр агъэкIуагъэх.\n16.07.2020 Ахъщэ тедзэ Адыгеим къыIэкIэхьащт


Республика Адыгея - ЦIыфхэм ящыIакIэ нахьышIу хъуным пай\nШъхьаIэр/Пресс-гупч/Къэбархэр/ЦIыфхэм ящыIакIэ нахьышIу хъуным пай\nЦIыфхэм ящыIакIэ нахьышIу хъуным пай\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Муратрэ ПАО-у «Газпром» зыфиIорэм и ГъэIорышIапIэ и Тхьаматэу Алексей Миллеррэ Санкт-Петербург зэIукIэгъу щызэдыряIагъ. Зэдэлэжьэныгъэм фэгъэхьыгъэ Зэзэгъыныгъэм тегъэпсыхьагъэу республикэм газыр зэрэIэкIахьэрэм иIофыгъохэм атегущыIагъэх.\nЗэрэхагъэунэфыкIыгъэмкIэ, 2005 — 2016-рэ илъэсхэм «Газпромым» Адыгеим ипсэупIэхэр зэзыпхырэ газрыкIопIэ 13 щигъэпсыгъ, ахэм якIыхьагъэ километри 152,4-рэ фэдиз мэхъу. Зэхэубытагъэу сомэ миллиард фэдиз а гухэлъым пэIухьагъ. Республикэм газэу къыIэкIахьэрэр процент 69,3-рэ хъущтыгъэмэ, мыщ ишIуагъэкIэ ар процент 91,8-м нэсыгъ (Урысыем — гурытымкIэ процент 67,2-рэ зэрэхъурэр).\n2017-рэ илъэсым ащ фэдэ газрыкIуапIэхэр Красногвардейскэ, Мыекъопэ ыкIи Шэуджэн районхэм «Газпромым» ащишIын мурад иI. Джэджэ, Красногвардейскэ районхэм газрыкIопIитф ащышIыгъэным тегъэпсыхьэгъэ проект-сметэ документацием мы лъэхъаным компанием Iоф дешIэ, джащ фэдэу Тэхъутэмыкъое, Шэуджэн районхэм атегъэпсыхьагъэу проектищмэ язэхэгъэуцон фежьэщтых.\nМы лъэхъаным анахь зигъо Iофыгъоу къэуцугъэхэм ащыщ газыр зыIэкIэхьанэу щытхэм ягъэхьазырын. ГущыIэм пае, 2011-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу газрыкIопIэ сетэу агъэпсыгъэр процент 63,4-рэ мэхъу, ащ дакIоу фэтэрхэу ыкIи псэупIэхэу газыр зыIэкIэхьащтхэм япроцент 24,6-рэ ащ фэхьазыр.\nАлексей Миллеррэ КъумпIыл Муратрэ Адыгеим газыр гъэстыныпхъэу щыгъэфедэгъэнымкIэ амалэу щыIэхэм атегущыIагъэх. НепэкIэ республикэм газыр аIэкIэзгъэхьэрэ автомобиль станциеу зы ныIэп Iоф щызышIэрэр, ар «Газпромым» ий ыкIи Мыекъуапэ дэт. Компанием рихъухьагъ ащ фэдэ станциеу тIу джыри ышIынэу, республикэм икъэлэ шъхьаIи ащ фэдэ дигъэуцонэу.\n«Программэм къыдилъытэрэ Iофтхьабзэхэр шIуагъэ хэлъэу зэрэзэшIотхыхэрэм къыхэкIэу Адыгеир хэгъэгум инэмыкI шъолъырхэм ялъытыгъэмэ анахь дэгъоу газыр зыIэкIахьэхэрэм ащыщ хъугъэ — процент 92-рэ фэдиз, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат. — ГазгощыпIэ сетьхэр нахьыбэ шIыгъэнхэмкIэ IофшIэным зетэгъэушъомбгъу, республикэм проценти 100-м нэсэу газыр IэкIэгъэхьэгъэным епхыгъэ пшъэрылъхэр зэшIохыгъэ зэрэхъущтхэм тыдэлажьэ. А Iофыгъом зэшIохыкIэу фэхъущтым бэкIэ елъытыгъ цIыфхэм ящыIакIэ зыфэдэщтыри. Республикэм ихэхъоныгъэкIи, инвестициехэр нахьыбэу къихьанхэмкIи мэхьэнэ гъэнэфагъэ ащ иIэу щыт. Тэхъутэмыкъое районэу псынкIэу хэхъоныгъэ зыфэхъурэм анахьэу етIани мы Iофыгъор анахь шъхьаIэхэм ащыщэу къыщэуцу, сыда пIомэ псэупIэхэм ящыкIагъэр газгощыпIэ системэм амалэу иIэхэм ашъхьадэкIыгъ».


Адыгэ Хэку Таймс: Адыгабзэм изэгъэшIэн иIоф изытеткIэ зэтефымэ еплъыкIэхэр щыIэх\nАдыгабзэм изэгъэшIэн иIоф изытеткIэ зэтефымэ еплъыкIэхэр щыIэх\nАдыгеимкIэ гъэтхапэм и I4 адыгабзэм имафэ хагъэунэфыкIыщт. Мыщ епхыгъэу ныдэлъфыбзэм изэгъэшIэн илъыгъэкIотэн епхыгъэу хэкум зэхэхьэ зэфэшъхьафхэр щырекIокIых. ГущыIэм пае, усэхэм ыкIи сурэтхэм язэнэкъокъухэр, бзэм иIофыгъохэм афэгъэхьыгъэ зэIукIэ-зэхэсыгъохэр.\nКъалэу Мыекъуапэ бэмышIэу щыкIогъэ зэхахьэу адыгабзэм ищытыкIэ зыщтегущыIагъэхэми, хэку унэшъошIхэм къыхагъэщыгъ ныдэлъфыбзэм изэгъэшIэн ищытыкIэ гумэкIыгъохэр къышъхьащымытхэу, кIодыжьрэ бзэу ащ фэдэу щымытэу. АдыгеимкIэ ГъэсэныгъэмрэкIэ ыкIи шIэныгъэхэмкIэ министрым къызэриIуагъэмкIэ, бзэм изэгъэшIэнкIэ амалхэр зэкIэ агъэфедэх. Джаущутэу адыгабзэкIэ джырэкIэ Адыгеим исабыйIыгъыпIэ 5I щагъасэх сабыйхэр, еджэпIэ 45 адыгабзэмрэ литературэмрэ лъэпкъ зэхэгъэуцуагъэм игъунэ къыхиубытэу щызэрагъашIэ. КъэтынхэмкIэ, адыгэ кIэлэеджакIохэу адыгабзэр зэзгъашIэрэм япчъагъэ нэбгырэ мин I2 кIэхьэ.\nРекIокIыгъэ зэIукIэм къыщхагъэщыгъ, Лъэпкъ факультетэу Адыгэ къэралыгъо апшъэрэ еджапIэм иIэм илэжьэн зэрэхигъэхьащтыр фаехэм апае пкIэ хэмылъэу адыгабзэм зэрэрагъэджэщтхэр.\nЮНЕСКО-м икъэлъытэнхэмкIэ, дунаим тет бзэ миних фэдизым азыныкъо ыкIи ахэм арыгущыIэхэрэри къэблэгъэрэ уахътэм кIодыжьын щынагъо къашъхьащыуцуагъ. Адыгабзэри мы зэкIэлъыкIом ЮНЕСКО-м хелъытэ. Ащ нэмыкIэу Темыр Кавказым ибзэ зэмылIэужыгъуабэмэ ащыщхэу къэрэщай-бэлкъарыбзэр, ингушыбзэр, щэщэныбзэр, осетиныбзэр нэмыкIхэри.\nАдыгабзэм иIоф изытеткIэ Мыекъопэ Адыгэ Хасэм щезэгъхэрэп. Ащ хэтэу, бэдауш лэжьакIоу Хьапай Арамбий къыхигъэщыгъ:\n- БэмышIэу гъэзетхым къатхыгъ, зэкIэри дэгъоу, адыгабзэр зэзгъашIэрэр нахьыбэу. ШъаемкIэ сэ сяупчIмэ сшIоигъу зэзгъашIэрэр нахьыб, ау тхьапша зышIэрэр сIоу.\nХъурцэмкIи адыгабзэм изэгъэшIэн щыпылъых. Ащ рыгущыIэу, шIэныгъэлэжь ныбжьыкIэу Квахадзе Алеко къыхегъэщы адыгабзэр уухъумэн зэрэфаер. Мыры Фитыныгъэ радиом зэдэгущыIэгъоу дыриIагъэм къыщхигъэщыгъагъэр:\n- НэмыкI къэралыгъохэм адэс адыгэхэм яныдэлъфыбзэ дэеу ашIэ. Илъэс 40 нахьыкIэхэм бзэр къагурэIо шъхьае нахьыбэр рыгущыIэшъухэрэп. Темыр КавказымкIэ адыгэ хэкухэм адыгабзэкIэ еджапIэхэм сыхьати 3-4 ныIэп тхьамафэм. зэрэщырагъаджэхэрэр. Телевидение программхэр, тхьапэзегъэкIонхэр зэкIэ урысыбзэ. Адыгабзэм сыпылъынэу къызкIыхэсхыгъэм ылъапс хъурцабзэмрэ адыгабзэмрэ зэрэзэпэблагъэр. ГущыIэ зэхьщырхэр ахэтых.\nАдыгабзэмкIэ шIэныгъэлэжьыбэми алъытэ ар кIодыжьыным зэрэфакIорэм гумэкIыныгъэхэр къызэригъэущхэрэр. Адыгабзэр кIодыжьыным изылъэубэкъоу бэдауш IофшIакIохэми къыхагъэщы хэбзэгъэуцугъэу адыгабзэр еджапIэхэм шIокI имыIэу зэрэщызэбгъэшIэн фаер зэрэIуахыжьыгъэр.\nШIэныгъэлэжьмэ зэрагъэунэфрэмкIэ, мазэ къэс дунаим бзитIукIэ нахь макIэ щэхъу. Бзэр зэу кIодрэп. Ар лIэным ыпэкIэ лъэгэпIиплI екIу. Адыгабзэр апэрэм тетэу шIэныгъэлэжьмэ алъытэ.


Адыгея Сегодня – ИпIалъэм тетэу гурыт еджапIэр АдыгеякIэм щагъэпсы\nИпIалъэм тетэу гурыт еджапIэр АдыгеякIэм щагъэпсы\nАдыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат Тэхъутэмыкъое районым зэкIом, нэбгырэ 990-мэ ателъытэгъэ гурыт еджапIэр зыщагъэпсырэ къуаджэу АдыгеякIэм щыIагъ. Илъэсым ыкIэхэм анэс псэолъэшIын IофшIэнхэр аухынэу рахъухьэ.\nРеспубликэм и ЛIышъхьэ псэолъэшIыпIэм Iофхэр зэрэщыкIорэм нэIуасэ зыфишIыгъ, подрядчикым дэгущыIагъ. ПIалъэхэр къыдалъытэнхэм мэхьанэшхо зэриIэр, шIуагъэ къытэу ахъщэр агъэфедэн зэрэфаер КъумпIыл Мурат хигъэунэфыкIыгъ.\nПодряднэ организацием ипащэ игуадзэу ДзэлI Аскэр къызэриIуагъэмкIэ, пIалъэу афагъэнэфагъэхэм атетэу IофшIэнхэр зэкIэ зэхащэх, джырэ уахътэм диштэрэ технологиехэмрэ псэолъапхъэхэмрэ анэмыкI псэолъэшIыным щагъэфедэрэп. Непэрэ мафэм ехъулIэу псэолъэшIын IофшIэнхэм япроцент 60-м ехъур аухыгъах. Дэпкъхэр зэтыралъхьэгъахэх, унашъхьэм иIэтын аухы, унэ кIоцI IофшIэнхэр зэхащэх. Гурыт еджапIэм газрыкIуапIэхэмрэ псырыкIуапIэхэмрэ ращэлIэгъахэх, корпусым апчхэр хэлъхьэгъэнхэм тегъэпсыхьэгъэ Iофхэр мы охътэ благъэм рагъэжьэщтых. ПстэумкIи нэбгырэ 200-м ехъумэ псэолъэшIыпIэм Iоф щашIэ.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ унэу агъэпсырэмрэ ащ къыпэIулъ чIыпIэмрэ язытет зэригъэлъэгъугъ. КъумпIыл Мурат гурыт еджапIэм къыпэIулъ чIыпIэм изэтегъэпсыхьан хэлэжьагъ, клумбэхэм ащыщ горэм куандэ хигъэтIысхьагъ, къэзытхырэр Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипресс-къулыкъу.\nШъугу къэтэгъэкIыжьы къатищэу зэтетыщт гурыт еджапIэр федеральнэ къэралыгъо программэу «2013 — 2020-рэ илъэсхэм гъэсэныгъэм зегъэушъомбгъугъэныр» зыфиIорэм диштэу зэрагъэпсырэр. Ащ ишIын пае федеральнэ, республикэ, муниципальнэ бюджетхэм сомэ миллион 594-рэ фэдиз къахагъэкIыгъ. ГъэсэныгъэмкIэ федеральнэ къэралыгъо шэпхъэ пстэуми псэуалъэр адиштэщт. Гурыт еджапIэхэм сменитIукIэ зэращеджэхэрэр дэгъэзыжьыгъэным тегъэпсыхьэгъэ Iофхэр чэзыу-чэзыоу джыдэдэм республикэм щызэрахьэх.\nКъихьащт илъэсым поселкэу Инэм гурыт еджапIэм ишIын щырагъэжьэнэу, къалэу Мыекъуапэ гурыт еджэпIи 3 щагъэпсынэу рахъухьэ.


Евгений Лебедевым министрэм ипшъэрылъхэр ыгъэцэкIэщтых — Адыгэ макъ\nЕвгений Лебедевым министрэм ипшъэрылъхэр ыгъэцэкIэщтых\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат зыкIэтхэгъэ унашъом диштэу АР-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ иминистрэ ипшъэрылъхэр Евгений Лебедевым ыгъэцэкIэщтых.\nЛебедев Евгений Константин ыкъом гъэсэныгъэу иIэр хьисапымкIэ кIэлэегъадж, 2003-рэ илъэсым Адыгэ къэралыгъо университетыр къыухыгъ. Адыгэ республикэ гимназием информатикэр ащаригъэхьыщтыгъ, джащ фэдэу гъэсэныгъэм иучреждениехэм IэнэтIэ зэфэшъхьафхэм аIутыгъ. ИнформатикэмкIэ ГИА-м хэлажьэхэрэм яджэуапхэр уплъэкIугъэнхэм фэгъэзэгъэ предметнэ комиссием илъэсищрэ пэщэныгъэ дызэрихьагъ. Республикэ зэнэкъокъоу «2018-рэ илъэсым икIэлэегъэджэ анахь дэгъу» зыфиIорэм текIоныгъэр къыщыдихыгъ. Гъэсэныгъэм исистемэ илъэс 20-м ехъурэ щылэжьагъ, мы аужырэ илъэситIум Адыгеим гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ иминистрэ иапэрэ гуадзэу Iоф ышIагъ.\nАдыгеим гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ иминистрэ иапэрэ гуадзэу агъэнэфагъэр Пэрэныкъо Сусанн ары, ыпэкIэ Министерствэм ипащэ игуадзэу ащ Iоф ышIагъ.\nАдыгеим гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ иминистрэ игуадзэ хъугъэ Артем Журавель, ар АР-м икъэралыгъо учреждениеу «Гъэсэныгъэм исистемэ икъэралыгъо аттестационнэ къулыкъу» зыфиIорэм ипэщагъ.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ Адыгеим гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ и Министерствэ ипэщакIэхэм тыгъуасэ аIукIагъ, пшъэрылъ шъхьаIэхэр афигъэнэфагъэх. Шъолъырым ипащэ анахьэу ынаIэ зытыридзагъэр лъэпкъ проектхэм, къэралыгъо программэхэм къадыхэлъытэгъэ Iофтхьабзэхэр, УФ-м и Президентэу Владимир Путиным ипшъэрылъхэр шIуагъэ къытэу гъэцэкIэгъэнхэр ары.\n— Къэралыгъом ипащэу Владимир Путиныр кIэщакIо зыфэхъугъэ программэхэм ягъэцэкIэн къыдыхэлъытагъэу еджапIэхэм игъэкIотыгъэ гъэцэкIэжьынхэр ащэкIох, ащкIэ республикэм иучреждении 8 джыри зэтедгъэпсыхьанэу дгъэнэфагъэ. Ащ нэмыкIэу, чIыпIэхэм хэхъоныгъэ ашIыным ипрограммэ епхыгъэу еджэпIитIу дгъэцэкIэжьынэу итхъухьагъ.\nА IофшIэныр зэрэлъыкIуатэрэм пытагъэ хэлъэу тылъыплъэн фае, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nКIэлэеджакIохэм шIэныгъэу арагъэгъотыхэрэм ахагъэхъоныр пшъэрылъ шъхьаIэхэм зэращыщыр республикэм ипащэ къыIуагъ. Мы лъэныкъомкIэ бэ къадэхъугъэр ыкIи IофшIэныр къызэтеуцо хъущтэп. АщкIэ Министерствэми амалышIухэр IэкIэлъых.\nДжащ фэдэу еджапIэхэм ащаратырэ шхыныгъохэм язытет уплъэкIугъэным, сэнаущыгъэ зыхэлъ кIэлэцIыкIухэм IэпыIэгъу афэхъугъэным япхыгъэ Iофыгъохэм анаIэ тырагъэтынэу Адыгеим и ЛIышъхьэ пшъэрылъ къафишIыгъ.\nЗэIукIэгъум хэлэжьэгъэ АР-м и Премьер-министрэ ипшъэрылъхэр зыгъэцэкIэрэ КIэрэщэ Анзаур рэзэныгъэ гущыIэхэмкIэ республикэм ипащэ зыкъыфигъэзагъ. КъумпIыл Мурат гъэсэныгъэм сыдигъуи ынаIэ зэрэтетыр ащ хигъэунэфыкIыгъ, профильнэ Министерствэм щагъэнэфэгъэ командэм опытэу ыкIи шIэныгъэу IэкIэлъым ишIуагъэкIэ пшъэрылъхэр шIуагъэ къытэу зэшIохыгъэхэ зэрэхъущтым ицыхьэ зэрэтелъыр къыIуагъ.\nПредыдущая Программэр зэрэпхыращырэр\nСледущая İyi bir hediye olacağını umuyoruz


Зэфэхьысыжьхэр, щыкIагъэхэр, гухэлъышIухэр | Адыгэ Макъ\nIофтхьабзэм хэлэжьагъэх Адыгеим и ДОСААФ и ЛъыплъэкIо Совет хэтхэр, республикэм ихэбзэгъэуцу ыкIи игъэцэкIэкIо хабзэ, ветеран ыкIи ныбжьыкIэ организациехэм ялIыкIохэр, къэбар-лъыгъэIэс амалхэм яIофышIэхэр.\nЗэхэсыгъом ипэублэ спорт зэнэкъокъоу икIыгъэ илъэсым щыIагъэхэм текIоныгъэ къащыдэзыхыгъэхэм шъолъыр отделением ипащэу Барцо Тимур афэгушIуагъ. Ахэр мотоклубэу «Победа» зыфиIорэм ипащэу Александр Деревянкэр, а командэм икапитан ныбжьыкIэу Павел Лобачевыр.\nШъолъыр отделением зэхэщэн, дзэ-патриотическэ ыкIи спорт IофшIэнымкIэ иотдел ипащэу Ирина Манченкэм зэхэсыгъор зэрищагъ. Iофыгъуищэу зыхэплъэнхэу зыфызэрэугъоигъэхэм ащ нэIуасэ афишIыгъэх.\nНэужым гущыIэр лъигъэкIотагъ Урысыем и ДОСААФ ишъолъыр отделениеу Адыгеим щыIэм ипащэу Барцо Тимур.\n— БлэкIыгъэ илъэсхэм афэдэу джыри тиIофшIэн нахь дэгъоу зэрэдгъэцэкIэщтым тыпылъыгъ, — къыIуагъ ащ. —ДгъэкIотэжьыгъэ илъэсыр тарихъ хъугъэ-шIагъэхэмкIэ баигъэ ыкIи ахэр ифэшъуашэм тетэу хэдгъэунэфыкIыгъэх. Пшъэрылъ шъхьаIэу тиIагъэхэри къэнэжьыгъэх, ахэм ащыщ ныбжьыкIэхэм яхэгъэгу шIу алъэгъоу пIугъэнхэр, дзэ-учет сэнэхьатхэм, спорт зэфэшъхьафхэм афэгъэсэгъэнхэр.\nБарцо Тимур къызэриIуагъэмкIэ, республикэм имуниципальнэ образованиехэм зэкIэми ДОСААФ-м иотделениехэу къащызэIуахыгъэхэм яIофшIэн къагъэнэжьын алъэкIыгъ. Адыгеим зыухъумэжьынымкIэ иорганизацие хэтхэм ясатырэ нахьыбэ шIыгъэнымкIэ агъэнэфэгъагъэр проценти 100-м ехъоу агъэцэкIагъ (нэбгырэ 3693-рэ хъущтыгъэмэ, 3865-м нагъэсыгъ). Адыгеим и ДОСААФ исатырэ 2017-рэ илъэсым къыхэхьэгъэ пчъагъэм ебгъапшэмэ (1976), икIыгъэ илъэсым ар нэбгыри 140-кIэ нахьыб (1836).\nДзэ-патриотическэ пIуныгъэм ылъэныкъокIэ агъэнэфэгъэгъэ Iофтхьабзэхэр проценти 100-м нэсэу зэшIуахыгъэх. Урысыем и ДОСААФ идзэ-патриотическэ клубхэм я Ассоциацие Джэджэ районым ичIыпIэ ДОСААФ 2018-рэ илъэсым хэхьагъ. Джы ар купи 6 хъугъэ.\nГъэхъэгъэшIухэр къызщагъэлъэгъуагъэхэм ащыщ «Армейскэ дунэе джэгунхэу-2018» зыфиIоу Севастополь щыкIуагъэхэр. Ащ текIоныгъэ къыщыдихыгъ патриотическэ клубэу «Вертикалым».\nАдыгеим иныбжьыкIэ Армие исатырхэм кIэлэеджэкIо 730-рэ ахэтыгъэмэ, джы ахэр нэбыгрэ 1500-рэ хъугъэх.\nЗэхэсыгъом Iофыгъоу зыщыхэплъагъэхэм ащыщ авиационнэ, техническэ ыкIи дзэ къулыкъу спорт лъэпкъхэм хэхъоныгъэ республикэм щашIыныр. Мы лъэныкъохэмкIэ тиспортсмен ныбжьыкIэхэм 2018-рэ илъэсым гъэхъэгъэшIухэр къагъэлъэгъуагъэх. IэпшъэзэонымкIэ, панкратионымкIэ ыкIи бэнэнымкIэ Федерацием (пащэр Къэлэшъэо Тимур) хэтхэр къахэщыгъэх. СпортсменитIу (ХъорэлI Ислъам ыкIи Юрий Вереницен) спортымкIэ мастер хъугъэх, нэбгырэ 13-м спортымкIэ мастерыцIэр къафагъэшъошэнымкIэ кандидат шапхъэхэр рагъэкъугъэх.\nРеспубликэм имуниципальнэ образованиехэм зэкIэми ДОСААФ-м иотделениехэу къащызэIуахыгъэхэм яIофшIэн къагъэнэжьын алъэкIыгъ. Адыгеим зыухъумэжьынымкIэ иорганизацие хэтхэм ясатырэ нахьыбэ шIыгъэнымкIэ агъэнэфэгъагъэр проценти 100-м ехъоу агъэцэкIагъ.\nСпорт щэрыон клубри ауж къинагъэп. НэбгыритIур спортымкIэ мастер хъунхэм икандидат хъугъэх.\nЗэкIэмкIи спорт лъэпкъ 13-мэ зыщафагъэхьазырхэрэ клуб ыкIи секцие 33-рэ Адыгеим итых.\nАдыгеим и ДОСААФ ипащэ щыкIагъэхэми къащыуцугъ.\n— Зыухъумэжьын организацием иучреждение пстэури ясатырхэм зэрэхагъэхъощтым пылъыгъэхэп, — еIо Барцо Тимур. – Ахэр Урысыем и ДОСААФ дзэ-патриотическэ пIуныгъэмкIэ и Гупчэ, М.М. Громовым ыцIэ зыхьырэ авиационнэ-спорт клубыр, ДОСААФ-м ичIыпIэ отделениеу Шэуджэн районым щыIэр. Техническэ сэнэхьатхэм афэдгъэхьазырыщтыгъэхэм япчъагъи зэхапшIэу къыкIичыгъ, ащ дакIоу ащ мылъкоу къыкIакIощтыгъэри къеIыхыгъ. ЧIыпIэ отделениехэм ащыщхэм яфинанс-хъызмэт IофшIэн къызэтеуцуагъ.\n2019-рэ илъэсым пшъэрылъэу зыфагъэуцужьхэрэм зэхэсыгъом щатегущыIагъэх. Шъолъыр отделениехэу, гъэсэныгъэмкIэ учреждениехэу, авиационнэ, спорт ыкIи нэмыкI организациехэу Урысыем и ДОСААФ епхыгъэхэм финанс-экономическэ зыпкъитыныгъэ яIэным дэлэжьэщтых. Джащ фэдэу цIыфхэм, анахьэу къыткIэхъухьэрэ ныбжьыкIэхэм, япатриотическэ пIуныгъэкIэ IофшIэныр гъэкIэжьыгъэныр, социальнэ институтхэм Iоф адэшIэгъэныр.\nЗэхэсыгъом хэлэжьагъэхэр зытегущыIагъэхэм ащыщ ТекIоныгъэм и Мафэ ехъулIэу Iофтхьабзэу зэхащэщтхэм ягъэнэфэн.\nКIэухым ДОСААФ-м иIофшIэн чанэу хэлэжьагъэхэм юбилейнэ медальхэр, щытхъу тхылъхэр аратыгъэх. КъекIокIырэ Кубокыр Адыгэкъэлэ отделением къыфэнэжьыгъ.


Сурэти 100-м нахьыбэ къагъэлъэгъуагъ — Адыгэ макъ\nСурэти 100-м нахьыбэ къагъэлъэгъуагъ\nРеспубликэм икIэлэегъаджэхэм живописымкIэ, бгъэфедэн плъэкIырэ искусствэмкIэ язэнэкъокъу Мыекъуапэ щыкIуагъ.\nАдыгэ Республикэм и Къэралыгъо программэу “Культурэм ихэхъоныгъэ» хэхьэрэ Iофтхьабзэр я XI-у зэхащагъ. Адыгэ къэралыгъо университетым кIэлэегъаджэхэм ашIыгъэ сурэти 100-м нахьыбэ къыщагъэлъэгъуагъ. Республикэм культурэмкIэ и Министерствэрэ искусствэхэмкIэ кIэлэцIыкIу еджапIэу N 1-м методикэмкIэ игупчэрэ зэхащэгъэ зэнэкъокъур кIэлэегъаджэхэм яIофшIэн нахьышIоу зыфагъэсэным, опытэу яIэр гъэфедэгъэным, искусствэр цIыфхэм нахь куоу алъыгъэIэсыгъэным афэгъэхьыгъ.\nЖивописым, графикэм, бгъэфедэн плъэкIырэ искусствэм, лъэпкъ IэпэIасэхэм яIофшIагъэхэм уяплъынкIэ гъэшIэгъоныгъэх. Шъом, мыжъом, пхъэм ахашIыкIыгъэ пкъыгъохэр, дышъэ идыкIыгъэхэр, тхъукIэ ашIыгъэхэр, фэшъхьафхэр лъэгъупхъэх. Бгъэфедэн плъэкIырэ искусствэр анахь узыIэпызыщэрэмэ ащыщ.\nОсэшI купым ипащэу, Адыгэ кIэлэегъэджэ колледжэу Андырхъое Хъусенэ ыцIэ зыхьырэм икIэлэегъаджэу, Адыгэ Республикэм изаслуженнэ сурэтышIэу Хъуажъ Рэмэзан къызэрэтиIуагъэу, сурэтышIхэм яшIэныгъэ зэрэхагъахъорэр къэгъэлъэгъоным къеушыхьаты. КIэлэегъаджэхэм щыIэныгъэм диштэу Iоф зыдашIэжьы. Сурэтхэр щыIэныгъэм къыхэхыгъэх. Рагъэджэ- рэ кIэлэеджакIохэм сурэтышI цIэрыIохэр къахэкIыщтхэу уагъэгугъэ.\nОсэшI купым хэтыгъэх зэлъашIэрэ сурэтышIэу, архитекторэу Урысыем культурэмкIэ изаслуженнэ IофышIэу Адыгеим и Къэралыгъо премие къызыфагъэшъошагъэу Бырсыр Абдулахь, Адыгеим изаслуженнэ сурэтышIэу Ольга Бреславцевар.\nЗэнэкъокъум изэфэхьысыжьхэр купищэу гощыгъэх. Яблоновскэ кIэлэцIыкIу еджапIэм икIэлэегъаджэу Артем Артищук шъофым ит къэгъагъэхэр сурэт зэришIыгъэхэм фэшI апэрэ чIыпIэр къыдихыгъ. Живописым ятIонэрэ чIыпIэр Ирина Рожковам къыщихьыгъ.\nГрафикэм Светлана Яшенковам апэрэ чIыпIэр къыщыдихыгъ. Адыгеим икъушъхьэхэр сурэтым къыщегъэлъагъох. С. Яшенковам АР-м искусствэхэмкIэ иколледжэу Тхьабысымэ Умарэ ыцIэ зыхьырэм кIэлэегъаджэу Iоф щешIэ.\nБгъэфедэн плъэкIыщт искусствэм фэгъэхьыгъэ зэнэкъокъум ятIонэрэ чIыпIэр нэбгыри 3-мэ къыщыдахыгъ. Елена Абакумовар, Павел Мартыненкэр, Галина Овчинниковар зэхэщакIохэм къыхагъэщыгъэх.\nХагъэунэфыкIырэ чIыпIэхэр къыдэзыхыгъэхэм ащыщых Мария Кулатаевар, Иван Извековыр, Тутарыщэ Еленэ, Ольга Амаловар, Светлана Иваненкэр, нэмыкIхэри.\nКIэлэегъаджэхэр нахьышIоу зэрэшIагъэх, ятворчествэ хагъэхъуагъэу алъытэ, зэхэщакIохэм афэразэх.\nПредыдущая ПэшIорыгъэшъ ешIэгъухэм язэфэхьысыжь\nСледущая «Батэр зыгъэщэу, щынэ зымышIэу…»


АнаIэ зытырагъэтыщтхэр рахъухьагъ АнаIэ зытырагъэтыщтхэр рахъухьагъ » Адыги.RU - Новости Адыгеи, история, культура и традиции адыгов (черкесов)\nАдыги - Новости Адыгеи, история, культура и традиции » Новости » Политика » АнаIэ зытырагъэтыщтхэр рахъухьагъ АнаIэ зытырагъэтыщтхэр рахъухьагъ\nСоциальнэ-экономикэ Iофыгъоу къэуцухэрэр, псэупIэхэм язэтегъэпсыхьан, хэкIым иугъоин ыкIи идэщын, нэмыкI лъэныкъоу зыдэлэжьэнхэ фаехэр зыщагъэнэфэгъэхэ IофшIэгъу зэхэсыгъоу АР-м иминистрэхэм я Кабинет тыгъуасэ иIагъэр Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат зэрищагъ. Социальнэ-экономикэ Iофыгъоу къэуцухэрэр, псэупIэхэм язэтегъэпсыхьан, хэкIым иугъоин ыкIи идэщын, нэмыкI лъэныкъоу зыдэлэжьэнхэ фаехэр зыщагъэнэфэгъэхэ IофшIэгъу зэхэсыгъоу АР-м иминистрэхэм я Кабинет тыгъуасэ иIагъэр Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат зэрищагъ.\nСоциальнэ-экономикэ Iофыгъоу къэуцухэрэр, псэупIэхэм язэтегъэпсыхьан, хэкIым иугъоин ыкIи идэщын, нэмыкI лъэныкъоу зыдэлэжьэнхэ фаехэр зыщагъэнэфэгъэхэ IофшIэгъу зэхэсыгъоу АР-м иминистрэхэм я Кабинет тыгъуасэ иIагъэр Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат зэрищагъ.\nСоциальнэ-экономикэ IофшIэгъэ шъхьаIэхэм къатегущыIэзэ, АР-м и Премьер-министрэу Александр Наролиным къыхигъэщыгъ блэкIыгъэ илъэсым зэфэхьысыжь дэгъухэр зэрашIыгъэхэр. 2018-рэ илъэсым промышленнэ къыдэгъэкIыным ииндекс проценти 104,1-м нэсыгъ. КъыдэгъэкIыжьыным зэрэхэхъуагъэм ар елъытыгъ. 2018-рэ илъэсым имэзибгъу капитал шъхьаIэм инвестициеу халъхьагъэр миллиард 13,3-рэ мэхъу.\nЛъэпкъ проектхэм ягъэцэкIэн, федеральнэ программэхэм ахэлэжьэнхэр зэхэсыгъом зыщытегущыIэгъэхэ лъэныкъохэм ащыщых. КъумпIыл Мурат къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, федеральнэ гупчэм игъом зэзэгъыныгъэхэм адыкIэтхэнхэм анаIэ тырагъэ-тын фае.\n— Къэралыгъо программэхэм, лъэпкъ проектхэм алъэныкъокIэ федеральнэ бюджетыр зэрифэшъуашэу дгъэфедэн фае, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат. — Ащ пае «гъогу картэхэм» икъу фэдизэу тадэлэжьэн, Адыгеир зызэхащагъэр илъэси 100 зэрэхъурэм фэгъэхьыгъэ Iофтхьабзэхэр редгъэкIокIынхэ фае.\nАР-м и Премьер-министрэ къызэриIуагъэмкIэ, федеральнэ гупчэм зэзэгъыныгъэ 50 дашIынэу агъэнафэ, мэзаем и 15-м нэс IофшIэнхэр аухыщтых. Къалэм игъэдэхэн, муниципалитетхэм ягъогухэм ягъэцэкIэжьын, псэупIэхэр зытырашIыхьащт чIыгухэр къаратынхэм джащ фэдэу зэхэсыгъом щатегущыIагъэх.\nПэтхъу-Iутхъум ыкIи гриппым иIофыгъо зэхэсыгъом къыщаIэтыгъ. АР-м псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ иминистрэу Мэрэтыкъо Рустем къызэриIуагъэмкIэ, узыр къызэутэкIырэмэ япчъагъэ джырэ уахътэ къыхахъо нахь мышIэми, гурыт шапхъэхэм аблэкIыгъэп. Непэрэ мафэм ехъулIэу республикэм пэшIорыгъэшъ Iофтхьабзэхэр щызэхащэх. Вакцинэр зэрифэшъуашэу Адыгеим щыпсэухэрэм зэрахалъхьагъэр министрэм къыхигъэщыгъ, ау пстэури зыфэсакъыжьынхэу къяджагъ.\nНахь пыут ашIыгъ\nРайонхэм ащыпсэухэрэм хэкIым идэщын ыпкIэу лъатыщтым зэхъокIыныгъэхэр зэрэфэхъущтхэми зэхэсыгъом щытегущыIагъэх.\n— ХэкIым икъэугъоин ыкIи идэщын зэрифэшъуашэу тыдэлэжьагъ, шIыкIакIэм къэмыуцоу Iоф ешIэ. УФ-м и Правительствэ уплъэкIунэу ышIыгъэм къызэригъэлъагъорэмкIэ, системакIэр зэрифэшъуашэу зыгъэфедэнэу езыгъэжьэгъэ шъолъырхэм Адыгеир ащыщ. Анахьэу тынаIэ зытедгъэтырэр шъолъыр операторым дэгъоу иIофшIэн зэхищэныр, уасэр нахь макIэ зэрэтшIыщтым тыдэлэжьэныр ары, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nШъугу къэтэгъэкIыжьы, уасэхэмрэ ахэм ягъэнэфэнрэкIэ АР-м икъэралыгъо ГъэIорышIапIэ хэкIым идэщын тефэщт ахъщэу узышIокIы мыхъущтыр къыхихыгъ. Хэбзэгъэуцугъэм къызэриIорэмкIэ, ащ иинагъэ шъолъыр операторэу «ЭкоЦентр» зыфиIорэм ыгъэзекIоным ифитыныгъэ иI.\nАР-м и Премьер-министрэ игуадзэу Сапый Вячеслав зэхэсыгъом къызэрэщиIуагъэмкIэ, хэкIым идэщын ыуасэ агъэнэфагъ, къоджэ псэупIэхэм нахь макIэ къазэрафашIыщтым еусагъэх.\nКъумпIыл Мурат иунашъокIэ хэкIым идэщын пэIухьащт ахъщэр шъолъыр операторым нахь макIэ ышIыгъ. Къоджэ псэупIэхэм ащатыщтым сомэ 30 фэдиз къыщагъэкIагъ — мазэм сомэ 70-рэ зы нэбгырэм ытынэу агъэнафэ. Щылэ мазэм и 1-м къыщыублагъэу ащ кIуачIэ иIэ хъущт.\nКъалэхэм, къоджэ ыкIи унэе псэупIэхэм ащыпсэухэрэм, фэтэрыбэу зэхэт унэхэм ачIэсхэм хэкIым идэщынкIэ ахъщэу атыщтыр зыфэдизыр шъхьафэу къафэлъытэгъэныр къэнэжьы. ЫпэкIэ шъолъыр операторым ыгъэуцугъэ уасэхэр къалэхэмкIэ ыкIи къэлэ шъуашэ зиIэ псэупIэхэмкIэ зытетым тетыщтых. Ханскэм ыкIи Козэт уасэу ащыгъэуцугъэхэр 2019-рэ илъэсым нэс зыфэдизыгъэм тетэу къэнагъэх. ПсэупIэ пэпчъ хэкIым идэщынкIэ ытыщтыр «ЭкоЦентрэм» иофициальнэ сайт зыщыщыбгъэгъозэн плъэкIыщт.\nЦIыфхэр мы упчIэмкIэ къяуалIэхэмэ, анаIэ атырагъэтынэу, мытэрэз къыхэкIыгъэмэ, псынкIэу дагъэзыжьынэу мыщ фэгъэзэгъэ къулыкъухэм Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ унашъо афишIыгъ. ХэкIыр зэрэдащыщтым, ар зэрагъэзекIощтым зэхэсыгъом щытегущыIагъэх.\nШъугу къэтэгъэкIыжьы, щылэ мазэм и 1-м къыщыублагъэу хэкIым идэщын зэхъокIыныгъэхэр фэхъугъэх. Мы фэIо-фашIэр коммунальнэхэм ахэхьагъ, «ЭкоЦентр» зыфиIорэ шъолъыр операторым Адыгеим ар щигъэцэкIэщт.\nЗэхэсыгъом къыдыхэлъытагъэу нэмыкI Iофыгъохэми атегущыIагъэх, зэшIохыгъэн фаехэмкIэ пшъэрылъ гъэнэфагъэхэр КъумпIыл Мурат афишIыгъ.


ЗыкIэхъопсыщтыгъэхэр афигъэцэкIагъ | Адыгэ Макъ\nШIушIэ Iофтхьабзэу «Елка желаний» зыфиIорэм Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат хэлэжьагъ.\nЧIыпIэ къин ифэгъэ сабыйхэм анахьэу къадэхъу ашIоигъоу зыкIэхъопсыхэрэр открыткэхэм атетхагъэу Кремлым щагъэуцугъэ елкэм палъхьагъэх. Адыгеим щыщ кIэлэцIыкIуи 4-у зипсауныгъэкIэ щыкIагъэ зиIэхэу зитхыгъэхэр елкэ шъхьаIэм нэсыгъэхэм КъумпIыл Мурат яджагъ. Ахэр анахь зыкIэхъопсыхэрэр афигъэцэкIагъэх.\n— ИлъэсыкIэр кIэлэцIыкIу пэпчъ анахь зыдэгуIэрэ мэфэкIэу щыт, зыкIэхъопсырэ гухэлъ дахэхэр къыдэхъунхэу мэгугъэ. Мы кIэлэцIыкIуи 4-мэ ямызакъоу, нэмыкI сабыйхэми, анахьэу чIыпIэ къин ифагъэхэм, яшIоигъоныгъэхэр къадэхъунхэм пае сфэлъэкIыщтыр зэкIэ сшIэщт, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nСабыйхэр зыкIэхъопсыхэрэр зэфэшъхьафых. Зыхэм илъэсыбэрэ зэжэгъэ пкъыгъо къыфащэфыныр, нэмыкIхэм пшысэм къыхэхыгъэм фэдэу зэхэгъэуцогъэ Iофтхьабзэу илъэсыкIэ мэфэкIым фэгъэхьыгъэм хэлэжьэнхэр ары. Джащ фэдэу кIэлэцIыкIуи 4-у зитхыгъэ Кремль елкэм агъэхьыгъэхэр зыфэягъэхэр зэфэшъхьафыгъэх. Кушъхьэфачъэ, ноутбук, Къэралыгъо филармонием щыкIорэ ИлъэсыкIэ елкэм кIонхэу фэягъэхэм яшIоигъоныгъэхэр къадэхъугъах. ЯпсауныгъэкIэ щыкIагъэхэр зиIэхэр зыщаIыгъхэ еджэпIэ-интернатэу Хьакурынэхьаблэ дэтым чIэс Алина Золотаревам ишIоигъоныгъэу кIэлэцIыкIу журналэу «ПсынэкIэчъым» къырагъэхьан гухэлъэу иIагъэри къыдэхъущт. ЫпэкIэ зигугъу къэтшIыгъэ журналым иредактор шъхьаIэу Бэгъушъэ Мариет пшъэшъэ цIыкIум ыдэжь щыIагъ, гущыIэгъу фэхъугъ. Гъатхэм къыдэкIыщт номерым пшъэшъэжъыем фэгъэхьыгъэ къэбарыр къихьащт, журнал кIышъом исурэти тетыщт.\nАлина Капиносовам Къэралыгъо филармонием щагъэуцурэ елкэ шъхьаIэм кIон шIоигъоныгъэ зиIэр илъэс заулэ хъугъэ. Пшъэшъэ ныбжьыкIэм игухэлъ щыгъупшэу къыхэкIыгъэп. Мафэ къэс егупшысэщтыгъэ, а гушIогъо такъикъхэм ахэхьаным кIэхъопсызэ уахътэр зэринэкIыщтыгъэ. ИлъэсыкIэм ипэгъокIэу анахьэу зыкIэхъопсырэр зыщеджэрэ интернатым щарагъэтхыгъ. Алинэ ыгукIэ зыдиIыгъыр тхьапэм ригъэкIугъ ыкIи къыдэхъунэу тыриIуи «ытIупщыгъ».\n— Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат телефонымкIэ къысфытеуагъ, — къытфеIуатэ Алинэ янэу Светланэ. — А чIыпIэм гушIуагъомрэ гумэкIымрэ къысшъхьащыуагъэх, нэпсыр сынэмэ къателъэдагъ. Сипшъашъэ ишIоигъоныгъэ къызэрэдэхъущтыр къысиIуагъ, ИлъэсыкIэм фэгъэхьыгъэ елкэ шъхьаIэу республикэм щагъэуцугъэм тыригъэблэгъагъ.\nНы-ты пэпчъ зыкIэхъопсырэр ясабый игушIуагъо алъэгъуныр, чэф такъикъэу къекIурэр нахьыбэ ашIыныр ары. Светланэ ипшъашъэ зэрэщыгушIукIырэр нафэ. Алинэ ылъэгъурэр, пшысэу къызхэфагъэр зэрэшIогъэшIэгъоныр къыхэщы, чэфыр ынэмэ акIизэу зеплъыхьэ.\n— КIэлэцIыкIухэм ынаIэ зэратыригъэтырэмкIэ, мыщ фэдэ гушIогъо такъикъхэр къякIунхэм зэрэфэIорышIэрэмкIэ республикэм и ЛIышъхьэ сызэрэфэразэр сигущыIэ къыщыхэзгъэщы сшIоигъу, — къытфеIуатэ Светланэ. — Сабыйхэм ящыIэныгъэ нахьышIу шIыгъэным, яшIоигъоныгъэхэр къадэхъунхэм пае республикэм Iофыгъоу щызэшIуахырэр бэ. ЗэхъокIыныгъэхэр тинэрылъэгъух, ахэм тащэгушIукIы.\nРеспубликэм и ЛIышъхьэ «Елка желаний» зыфиIорэ Iофтхьабзэм хэлэжьагъэхэм яшIоигъоныгъэхэр афишIэныр лъигъэкIотагъ. Сабыйхэр анахьэу зыкIэхъопсыщтыгъэхэр Москварэ Шъачэрэ кIонхэр ары. ЗипсауныгъэкIэ щыкIагъэ зиIэ нэбгыри 9-мэ мыщ фэдэ шIоигъоныгъэу яIагъэр мыгъэ къадэхъугъ.\nЩылэ мазэм и 3-м къыщыублагъэу и 5-м нэс сабыи 4 Москва щыIагъ, къэлэ гупчэм къыщакIухьагъ. Джащ фэдэу ахэм музейхэр къарагъэплъыхьагъэх, паркэу «Зарядьем» ащагъэх.\nЩылэ мазэм и 2-м къыщегъэжьагъэу и 4-м нэс кIэлэцIыкIу нэбгыри 5-р Шъачэ щыIагъэх, сурэткIэ алъэгъущтыгъэхэ чIыпIэхэр анитIукIэ зэрагъэлъэгъугъэх. Зыгъэпсэфыгъо мафэхэр сабыйхэм агу къинэжьынхэм фытегъэпсыхьэгъэ Iофтхьэбзэ зэфэшъхьафхэр афызэхащагъэх. Олимпиадэр зыщыкIогъэ спортивнэ псэуалъэхэр, къэкIырэ лъэпкъ зэфэшъхьафхэр, дельфинхэр къарагъэлъэгъугъэх.\nКъыхэдгъэщы тшIоигъу «Елка желаний» зыфиIорэ Iофтхьабзэр Адыгеим щызэхащэныр хабзэ джы зэрэхъущтыр. АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат иинтернет нэкIубгъо ар къыщиIуагъ.\nСурэтхэр А. Гусевым тырихыгъэх.


Тигупсэ Адыгеир кIэракI ыкIи бай. Икъушъхьэ лъагэхэр, ипсыхъо чъэрхэр, имэз бырабэхэр, игубгъо бэгъуагъэхэр нэм зэрэфэплъых.\nТи Адыгей игъунапкъэхэр темырымкIэ псыхъохэу Пшызэрэ Лабэрэ акIоцIырэкIы, къохьапIэмкIэ ыкIи къыблэмкIэ Шытхьалэ, Апшеронскэ ыкIи Лабинскэ районхэм къауцухьэ.\nАдыгеир автоном хэку мэхьанэр иIэу бэдзэогъум и 27-м, 1922-рэ илъэсым зэхащэгъагъ ыкIи шэкIогъум и 27-м, 1990-рэ илъэсым нэс Краснодар краим хахьэщтыгъ. РСФСР-м инароднэ депутатхэм яя II-рэ зэфэс РСФСР-м икъэралыгъо суверенитет и Декларацие елъытыгъэу (диштэу) политическэ ыкIи экономическэ процессхэм зягъэушхугъэнхэмкIэ, республикэм щыхъухэрэм РСФСР-м и Конституцие истатьяхэу 71-м, 82-м ыкIи 84-м зэхъокIыныгъэхэр афишIыгъагъ. Ащ къыхэкIэу УрысыемкIэ автоном хэкухэр краим къыхащыжьыгъэх ыкIи РСФСР-м игъэIорышIапIэ икъэралыгъо хэбзэ органхэм занкIэу аратыгъэх, Федерацием исубъектхэу ашъхьэ фэлэжьэжьхэ хъугъэ.\nГъэтхапэм и 24-м, 1992-рэ илъэсым хэкум цIэ кIэу фашIыгъ — Адыгэ Республикэр.\nТиреспубликэ площадэу ыубытырэр квадрат километрэ 7800-рэ мэхъу. Ащ цIыфэу щыпсэурэм ипчъагъэ мин 460-рэ Iэпэ-цыпэм лъыкIэхьэ. Къалэхэм адэсхэр мин 230-м ехъу, адрэхэр мэкъумэщ псэупIэхэм адэсых.\nРеспубликэр райониблэу зэхэт: Джэджэ районыр (нэбгырэ мин 33-рэ фэдиз щэпсэу), Красногвардейскэр (мин 30,6-рэ), Мыекъуапэр (мин 57,5-рэ), Шэуджэныр (мин 17,5-рэ), Тэхъутэмыкъуаер (нэбгырэ мин 65,3-рэ), Теуцожьыр (мин 21,4-рэ), Кощхьаблэр (нэбгырэ мин 29,8-рэ).\nАдыгеим къэлитIу ит: республикэм игупчэр Мыекъуапэ, нэбгырэ мини 157-рэ фэдиз щэпсэу, республикэм епхыгъэу — Адыгэкъалэ (нэбгырэ мин 19-м ехъу дэс).\nФыщт ыкIи Ошъутен яхъишъ\nЗэгорэм, охътэ блэкIыгъэ чыжьэм, тичIыпIалъэ зэгурыIо-зэрэлъытэу Фыщтрэ Ошъутенэрэ щыпсэущтыгъэх. А лъэхъанэм Ошъутен пщы гукIэгъушIагъ. ЦIыф тхьамыкIэхэм сыдигъуи ишIуагъэ зэраригъэкIырэр оркъхэм къякIугъэп, тебанэхи зэрапхъуагъ, ишъхьэгъуси аукIыгъ. Ошъутен джащыгъум ышъхьэ рихьыжьэжьыгъ, ипшъэшъэ цIыкIу игъусэу къушъхьэм екIужьыгъ. Ащ кIыгъоу, ыуж итэу, иныбджэгъу фэдэу Фыщт ишъао игъусэу къушъхьэм хэхьажьыгъ.\nОшъутен ыпхъоу Гъозэрыплъэрэ Фыщт икIалэу НэгъойцIыкIурэ шIу зэрэлъэгъугъэх. ПIалъэ зэфашIи, джэгур зыщыIэщтыри агъэнэфэгъагъ, ау пщы жъалымым Гъозэрыплъэ ныбжьыкIэ дахэр ежь шъузкIэ ыштэнэу фежьагъ. Пшъашъэм ятэу Ошъутен ащ къезэгъыгъэп, джащыгъум, пщы жъалымыр заокIэ ащ екIугъ. КIуачIэхэр зэфэдагъэхэп. Фыщт ыкIи икIалэ аукIыгъагъ, Ошъутен хьадэгъущэр тефэгъагъ. Гъозэрыплъэ ятэ IэпыIэгъу фэхъумэ шIоигъоу гуIагъэ, ау пыйхэр къыкIахьэщтыгъэх. Ащ дэжьым пшъашъэр Тхьэм гуIэжьэу елъэIугъ: «Тхьэм къушъхьэу тыкъегъан, пый жъалымым ыIэ тифэным ыпэу». ЗэриIуагъэу хъугъэ: нэбгыри 4-ри къушъхьэ хъугъэх. Ылъэгъурэр ыпшысыжьыгъ пщым… ТхьакIумэр ричэу шыблэ гъогъо-омакъэр къэIугъ…\nДжы мы чIыпIэм шъолъыр гъунапкъэм иухъумакIохэм фэдэу, Фыщтрэ Ошъутенэрэ щытых, ахэм къакIэрытых НэгъойцIыкIурэ Гъозэрыплъэрэ.\nАдыгеим орэд фэсэIо\nЛъэпкъы пшIыкIутIоу о узэхэт,\nНарт урябын о, хъишъэм уфэд.\nКавказ икушъэ укъихъухьагъ,\nХы шIуцIэ нашхъом ущапсыхьагъ.\nЖъогъо ошъогур уишъхьагъырыт.\nТи Адыгееу, тихэку гупс,\nТыгъэр къыпфепсэу уапэ лъыкIуат!\nО угу изэу, плъэпкъкIэ убагъоу,\nБын зэгурыIоу уапэ лъыкIуат!\nТи Адыгееу, тихэку кIас,\nО, тянэ гупсэу, тпсэми хэтIагъ.\nГъэтхапэм о сыгъашх, бжыхьэм сэр-сэрэу сышхэкIыжьыщт.\nIоныгъом гъэмафэр еухы, бжыхьэр къехьэ.\nЧъэпыогъум шыблэр омэ, кIымафэр шъэбэщт, кIэкощт, ос телъыщтэп.\nБжыхьэр гъэмафэ хъужьырэп.\nБжыхьэ мафэм игумышIу блэ зызэблехъу: къещхы, къесы, къепщэ жьыр, зэкIэ епхъуатэ, етэкъу, къечъэбзэхы, кIелъэсыкIы — чъыIэ.\nБжыхьэ кIасэм аргъойхэр къэтаехэмэ, кIымафэр шъэбэщт.\nЧъыгхэм пкIашъэхэр зэкIэ къапымытэкъужьыгъэхэу къапынагъэхэмэ — кIымафэр чъыIэщт.\nПредыдущая Мыекъуапэ щыкIуагъэх\nСледущая Къоджэдэсхэр фэразэх


Препарат HL-Pain: инструкция по применению, цена, описание.\nHL-Pain: инструкция по применению, цена, описание.\nАцетилсалициловая кислота-Русфар: инструкция по применению, цена, описание.\nАпо-Аса: инструкция по применению, цена, описание.\nАспирин "Кволити": инструкция по применению, цена, описание.\nАспирин-Директ: инструкция по применению, цена, описание.\nПлидол 100: инструкция по применению, цена, описание.


Адыгеими ар щырякIас | Адыгэ Макъ\nАдыгеими ар щырякIас\n«Клуб Веселых и Находчивых» зыфиIорэ джэгукIэм и Мафэ шэкIогъу мазэм тикъэралыгъо щыхагъэунэфыкIы. КВН-м и Мафэ къыхагъэщынэу зэрэхъугъэр, тарихъэу пылъыр къызщежьэрэр нахь игъэкIотыгъэу зэдгъэшIагъ, тиреспубликэ щыщэу джэгущтыгъэхэми гущыIэгъу тафэхъугъ.\n1961-рэ илъэсым шэкIогъум и 8-м «Клуб Веселых и Находчивых» зыфиIорэ къэгъэлъэгъоным апэрэу цIыфхэр телевизорымкIэ еплъыгъэх. Сэмэркъэум зызщиушъомбгъурэ телекъэтыныр псынкIэу тикъэралыгъо щыпсэухэрэм агу рихьыгъ ыкIи охътэ кIэкIым къыкIоцI ар зэкIэмэ зэлъашIагъ. Къэгъэлъэгъоныр апэрэ мафэхэм Альберт Аксельрод зезыщэщтыгъэр. 1964-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу джырэ мафэхэм анэс Александр Масляковым ар ипшъэрылъ.\nНыбжьыкIэхэм ясэнаущыгъэ къызщагъэлъэгъон алъэкIыщт КВН-движением псынкIэу тикъэралыгъо зыщиушъомбгъугъ. Университетхэм, еджапIэхэм, лагерьхэм КВН-хэр ащызэхащэхэу аублэ, анахь дэгъоу къахахырэ купхэр телевидением агъакIох.\nСэмэркъэу шIыкIэр къызфагъэфедэзэ, къэралыгъом илъ гумэкIыгъохэр шъхьэихыгъэу къагъэлъэгъонхэу зырагъажьэм, 1971-рэ илъэсым КВН-р зэфашIыжьыгъ. Ау пстэуми агу пэблагъэ хъугъэ джэгукIэр 1986-рэ илъэсым джыри къырагъэжьэжьыгъ. Непэрэ мафэм ехъулIэу тикъэралыгъо ит къэли 110-м ехъумэ КВН-р ащыI, студент ыкIи кIэлэеджэкIо командэ мини 3-м ехъу ащ хэлажьэ. Илъэс къэс нэбгырэ миллиони 5-м ехъу КВН-м еплъы.\nМы джэгукIэм ишIуагъэкIэ искусствэм епхыгъэ сэнэхьат зэзыгъэгъотыгъэр макIэп. КВН-м «къыхэкIыгъэх» Геннадий Хазановыр, Леонид Якубович, Юлий Гусман, Михаил Галустян, Гарик Мартиросян, нэмыкIыбэхэри.\nКВН-м зызщиушъомбгъугъэ шъолъырхэм Адыгэ Республикэри ащыщ. Апшъэрэ ыкIи гурыт еджапIэхэм, колледжхэм ащеджэрэ ныбжьыкIэхэр ягуапэу джэгущтыгъэх. Андырхъое Хъусен ыцIэ зыхьырэ кIэлэегъэджэ колледжым чIэсэу КВН-м хэлажьэщтыгъэ Хьаджэбыекъо Байзэт гущыIэгъу тыфэхъугъ. Апшъэрэ еджапIэм зычIэхьажьыми ыгукIэ пэблагъэ хъугъэ КВН-р кIэлэ ныбжьыкIэм чIидзыгъэп. Ащ зызэриушъомбгъущтым, нахь гъэшIэгъон зэрэхъущтым ишъыпкъэу пылъыгъ.\n— Студентхэм азыфагу щызэхащэрэ КВН джэгуным сызыхахьэм, колледжым джыри сычIэсыгъ, — игукъэкIыжьхэмкIэ къыддэгуащэ Байзэт. — Апэрэу пчэгум сыкъызэрихьэгъагъэр непи сыгу къэкIыжьы. Купэу сызыхэтым ыгъэхьазырыгъэр зэрифэшъуашэу, тыхэмыукъоу къэдгъэлъэгъон тлъэкIыщтмэ тигъэгумэкIыщтыгъэ. ЩыIэныгъэм къыхэхыгъэ сюжетхэр сэмэркъэу шъуашэм илъэу зэхэдгъэуцощтыгъэх. ЦIыфхэр зэрэдгъэчэфыщтыр ары тызпылъыгъэр.\nБайзэт къызэриIуагъэмкIэ, ищыIэныгъэ КВН-м чIыпIэ гъэнэфагъэ щиубытыгъ. Ащ ишIуагъэкIэ цIыфхэм нахь агурыIон елъэкIы. Сэмэркъэур сыдигъуи икIасэу ищыIэныгъэ гъогу рэкIо.\n— 2012-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу КВН-м сыхэтыжьэп, — игущыIэ лъегъэкIуатэ Байзэт. — Ау уахътэ сиIэ зэрэхъоу Мыекъуапэ щызэхащэрэ КВН-м сэкIо, сигуапэу сеплъы. Мыщ хэлэжьэрэ ныбжьыкIэхэм гущыIэгъу сафэхъу, Iофтхьабзэр нахь гъэшIэгъоны хъунымкIэ анахьэу анаIэ зытырагъэтын фэе лъэныкъохэр ясэIо.\nЩыIэныгъэм охътэ къинхэр хэтрэ цIыфи къыщекIух. Ау сэмэркъэур зикIасэхэм агу кIодырэп, нахьышIум щэгугъых ыкIи ар къыздагъэхъуным пылъых.


ЩэшIэ Аслъан: Хэта зикIасэр пыжъ цIыкIур? »\nЩэшIэ Аслъан: Хэта зикIасэр пыжъ цIыкIур?\nПыжъ цIыкур чъыг хатэм къыхигъотэгъагъэу янэ къеIуатэ. Джыдэдэми ахэр мыIэрысэ чъыгмэ ахэсых. Ау загъорэ къышIэжь фэдэу къыщэхъу, къыздикIыгъэри ымышIэу, къэхъугъакIэу, янэ къэбзэ-лъабзэу къыбзэихьэгъагъэу. Ащыгъум ытхъыгъагъэр дэгъоу джы нэс зэхешIэ.\n– IэшIужъый, – зебзэихь ыуж янэ ыIожьи, шIу дэдэ зэрилъэгъурэм ишыхьатэу, бэрэ Iэ щифэзэ, IаплI рищэкIызэ, щысыжьыгъ. Джащ щегъэжьагъэу пыжъ щырым «IэшIужъыер» къытенагъэуи къычIэкIын.\nМы гукъэкIыжьым ежь IэшIужъыем джы цыхьэшхо фимышIыжьырэми бгъэмысэнэп. Адэ егупшысэба, непэ къэбзэихьаныри, Iэ щыфэныри хэгъэкIи, IаплI епщэкIын къодыери къины. ЫкIышъо пыжъ мэстэ шъыпкъэ хъугъэ.\nТэрэз, джы, уеплъымэ, IэшIужъыер бзаджэ хъункIэ ежьагъ пIон. МыIэрысэхэу чъыгмэ къяфэхыгъэмэ тIэкIу шIэ къэс кIыбкIэ затыредзэ, хьаолыеу еуIэх. Ау имастэхэр непэ пкъые хъугъэхэми, джыри ежь зэрэцIыкIу. Бэрэ, гущыIэм пае, джа къызэрабзэихьэгъагъэм фэзэщы.\nМыIэрысэри IэшIужъыем икIас, анахьэу ыгу рихьыгъэхэр ешхы шъхьаем, зэкIэ ыуIагъэхэр фэшхынха? Ащ ыуж щымылъыжьыхэу мэшъух.\nУзэкIэсэным, шIу узэрэлъэгъуным IэшIужъыер лъэшэу егупшысэ. «Сыда мыIэрысэр сыгу зыкIырихьырэр? – загъорэ зыреIожьы. – ЗэрэIэшIур ара шъуIуа? Ар сшхымэ, сэри сыIэшIущтыба?»\nШIу зэралъэгъущтым тетэу мэпсэу, икIас зэкIэми арикIэсэныр.\nЯни мыIэрысэр иджагъоп. Анахь мэ IэшIу зыпихырэр къахехы, ыкIыб мастэмэ ахэгъэнагъэу къехьы, компот ешIы. Ари мыIэрысэр зэришхырэм пая шъуIуа, пыжъы цIыкум зыкIикIасэр? Янэ инэплъэгъу ригъэкIырэп, ышIэрэр кIешIыкIыжьы. О къашIэ етIани мыIэрысэхэр зэрэзыхишIэрэр!\nМыщ фэдэ упчIэ къинмэ IэшIужъыер аIукIэу янэ зеупчIыкIэ:\n– Ашъыу, умыгуI ащ фэдизэу, ины ухъумэ, зэкIэ къыбгурыIожьыщт, зэкIэ пшIэн плъэкIыщт, – къыреIожьы.\nЗэ гъэшIэгъон дэд къащышIыгъагъэр. Мэзым хэтхэу кIохэзэ, ошIэ-дэмышIэу къатыхъу горэ къашъхьарыпкIагъ. «ЗыутIыIу», – ыIуи, янэ къытекууагъ. IэшIужъыем зиутIыIугъ. Адрэм Iэгуаомэ афэдэу къыгъачъ-ыгъэчъэжьыхи, ыIапэмэ атепщэжьызэ, къыздикIыгъэм кIожьыгъэ.\nЗэрэошIэ-дэмышIэм пае ыгъэщтагъэх шъхьае, ар дэдэу псэунхэ ищыкIэгъагъа? Мыпыжъымэ гъэшIэгъона, а къатыхъум ынэмэ шIулъэгъоу къакIэщыщтыгъэм изакъоми гур фэузы. Уянэ къызэрэоплъырэм кIигъахьэу къаплъыщтыгъэ. Къатыхъури псэкIодыба? Пыжъ щэхъу дунаим темытынэу мэхъуа? Къатыхъу горэхэри къахэфэнхэ фаеба? НэмыкIхэми сыда ялажьэр?\nА купымэ шIулъэгъур зыфэдэр амышIэу хъун лъэкIына? Ар IэшIужъыем янэ къыгурыIон фаеба? Нэпсыр къыфакIоу, ыгу къеоу къатыхъур мэзым хэлъэдэжьыгъ. Къыбзэихьэнхэ ыгу хэлъыгъэми ашIэрэп ныIа!\nАу ари Iофыжьэп, ащ фэдэ къабзэу тыгъужъымрэ баджэмрэ зафашIыгъ. Анахьэу зипсэкIод къаIукIэжьыщтын фаер тыгъужъыр ары. Зэрибзэихьэнхэ фалIэр нафэ афишIэу ыбзэгу тхьамыкIэм кIыхьэу къыдигъэлэлыщтыгъ.\nПыжъ анэм ащи гу лъимытагъэ фэд.\nХьау, IэшIужъыем ащ пае янэ гу чъыIэ фыриIэ хъугъэп. Нахь етIупщыгъэу шIулъэгъум имэхьан зэрегупшысэщтыгъэр ары ныIэп. ТапэкIи ар аущтэу бэрэ егупшысэнкIи хъун, ау… зы чэщ мычъые зырехым, Iофым нэмыкI гуцафэхэр фишIынхэу фежьагъ. Аргъой закъу а зэпстэур зыпкъ къикIыгъэр.\nАпэ а мыгъо цIыкIур къызекIум, фай-фэмыеми зиутIыIугъ. Мастэмэ запхырэплъым – тес мыгумэкIыхэу! Нахь лъэшыхэу зиутIыIугъ – ащи ишIуагъэ къэкIуагъэп. ЯтIонэрэм, мастэу тетхэр ыгъэплIагъэх. ТебыбыкIыгъ шъхьаем, ащ лъыпытэу, чIыпIэ зэригъэгъоти, къытетIысхьажьыгъ.\nДжаущтэу, янэ ыIогъагъэр ыгу къыгъэкIыжьэу, чэщ реным хэтыгъ – зэ зиутIыIоу, зэ зигъаплIэу, зэ зызэкIищэу, зэ зифызэу. Янэ къыриIогъагъэба: ины ухъумэ, зэкIэ пIэ къихьащт?\nАргъоир шIоцIыкIу дэдэу: «ЗэгорэкIэ сымышIэу ины сыхъугъахэмэ», – ыIоуи егупшысагъ. Аужыпкъэрэм компотым ышъхьэ тырихи, ащ енэцIыщтымэ еплъыгъ. Сыдэу щытми, шIыкIэ зэмылIэужыгъохэр пкIэ ямыIоу къыхыригъэхыгъ, гупшысэ зэфэшъхьафхэм узхэдэн ахэмытэу ахищагъ.\nПчэдыжьым янэ къызэрэущыжьыгъэм лъыпытэу:\n– Нан, ащ нахьырэ «IэшIужъый» къысэмыIу! – къызIуипхъотыгъ пыжъ цIыкIум. – Аргъой горэм сызэхишхыхьагъ. Сэ ащ сырикIэсэнэу сыфаеп. МыIэрысэр пхъатэ пэзымыхьырэр сыдэущтэу сикIэсэн? Ощ фэшъхьаф зыми сырикIэсэнэу сыфаеп…\nАдрэм, шхыпцIи, зиушъэфыгъ.\nОпубликовал administrator, 1-09-2010, 19:28. Просмотров: 2676\n– ЩэшIэ Аслъан: «Сае зыщыгъ нысхъап» (Iотэжь)\n– ЩэшIэ Аслъан: ШIухьафтын (Iотэжь)


Къеблагъ, тыгъэгушIу, футболыр! | Адыгэ Макъ\nКъеблагъ, тыгъэгушIу, футболыр!\nАвтор: Редакция\t/ 17.07.2017\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\t/\nУрысыем футболымкIэ изэнэкъокъу хэлэжьэрэ командэхэм 2017 — 2018-рэ илъэс ешIэгъур непэ аублэ. Премьер-купым, ятIонэрэ купэу «Къыблэм» ахэтхэм апэрэ зэIукIэгъухэр яIэщтых. Хэгъэгум и Кубок икъыдэхын фэбэнэщтхэр шэмбэтым зэдешIэщтых.\nМыекъопэ «Зэкъошныгъэр» Краснодар краим ипсэупIэу Прогрессым щыIукIэщт чIыпIэ командэу «Биологым». Хэгъэгум изэнэкъокъу хэхьэрэ ешIэгъур бэдзэогъум и 20-м Волгоград щыриIэщт. Купэу «Къыблэм» командэ 18 щызэнэкъокъущт.\nХэгъэгум икомандэ анахь лъэшхэр Премьер-купым хэтых, ахэр 16 мэхъух. «Спартак», «Зенит», ЦСКА, «Краснодар», «Локомотив», «Ахмат» зыфиIорэ командэхэр медальхэм афэбэнэщтхэу макъэ къагъэIу. Лъэшхэм анахь лъэшыжьхэр зэнэкъокъум къыщыхэщыщтых. Шъыпкъагъэ ахэлъэу зэдешIэнхэу, футбол дахэ къагъэлъагъозэ спортым пыщагъэхэр агъэгушIонхэу афэтэIо. 2018-рэ илъэсым дунаим футболымкIэ изэнэкъокъу Урысыем щыкIощт. Ар къыдэтлъытэзэ, ешIэгъу гъэшIэгъонхэм тяплъынэу зытэгъэхьазыры.


Республика Адыгея - ШIушIэ IофшIэныр лъагъэкIуатэ\nШIушIэ IофшIэныр лъагъэкIуатэ\nКоронавирусым илъэхъан цIыфхэм IэпыIэгъу афэхъугъэным фытегъэпсыхьэгъэ IофшIэныр Адыгеим щылъагъэкIуатэ. Партиеу «Единэ Россием» ишъолъыр къутамэ и Секретарэу, Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат ипшъэрылъкIэ щыIэныгъэм чIыпIэ къин ригъэуцуагъэхэм гъомылапхъэхэр зэрылъ Iалъмэкъхэр афащэх.\nОбщественнэ организациехэм ыкIи бизнес-сообществэм зэпхыныгъэ адыряIэу единороссхэр IэпыIэгъу тедзэ зищыкIагъэхэм алъэIэсых, Iофхэм язытет зыфэдэм ренэу лъэплъэх. ГущыIэм пае, сэкъатныгъэ зиIэ сабыйхэм янэ-ятэхэм я Урысые организацие ишъолъыр къутамэ предложениеу къыхьыгъэм диштэу гъомылэпхъэ Iалъмэкъ миным ехъу агъэхьазырыгъ. КIэлэцIыкIу IыгъыпIэм кIохэу, ау зэпахырэ узым ыпкъ къикIыкIэ непэ унэм исхэ сэкъатныгъэ зиIэ сабыйхэм ахэр атырагощэщтых. Iалъмэкъхэр муниципалитетхэм аIукIагъэх, зытефэхэрэм аратынхэу щыт.\nМэлылъфэгъум щыублагъэу республикэм мыщ фэдэ шIушIэ Iофтхьабзэхэр щызэхащэх. Мы уахътэм къыкIоцI гъомылэпхъэ Iалъмэкъ мин 52-рэ фэдиз агъэхьазырыгъ ыкIи атырагощагъэх.\n— Iофхэм язытет зэпымыоу талъэплъэ, чIыпIэ къин ифэгъэ цIыфхэм талъыIэсыным, IэпыIэгъу тафэхъуным тынаIэ тет. Мыщ фэдэ пшъэрылъ муниципалитетхэм япащэхэми афэзгъэуцугъ. Мы лъэныкъомкIэ яшIогъэшхо къагъакIо бизнесым хэщагъэхэм ыкIи волонтерхэм. ШIушIэ Iофтхьабзэм хэщагъэх партиеу «Единэ Россием» хэтхэри. Ахэм ягукъэкIыкIэ врачхэм IэпыIэгъу афэхъух, медикхэм машинэ псынкIэ аратыгъ, сатыушIыпIэ сетеу «Магнитыр» ягъусэу щай зэрылъ къэмланхэр атырагощагъэх. Джащ фэдэу эпидемием пэшIуекIогъэным партием илIыкIохэм ямылъку пэIуагъахьэ. Непэрэ Iофтхьабзэри шIушIагъэм изы лъэбэкъоу щыт, — къыIуагъ партиеу «Единэ Россием» ишъолъыр къутамэ и Секретарэу, Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат.


Джыри нахь гъэлъэшыгъэн фае — Адыгэ макъ\nДжыри нахь гъэлъэшыгъэн фае\nРедактор 14.02.2020 14.02.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, ЭКОНОМИКЭР\nЦIыфхэм IофшIэпIэ чIыпIэхэр ягъэгъотыгъэнхэм, лэжьапкIэм хэгъэхъогъэным, продукциеу IэкIыбым агъакIорэр нахьыбэ шIыгъэным, кооперацием зегъэушъомбгъугъэным афэгъэхьыгъэ лъэпкъ проектитIум къащыдэлъытагъэхэр икIыгъэ илъэсым гъэцэкIагъэ зэрэхъугъэхэр ары ахэм япхырыщын фэгъэзэгъэ IофышIэ купэу АР-м щызэхащагъэм тыгъуасэ зэхэсыгъоу иIагъэр зыфэгъэхьыгъагъэр. Ар зэрищагъ АР-м и Премьер-министрэ игуадзэу Сапый Вячеслав.\nМы проектитIур зыщыпхыращыщт субъектхэм Адыгеир захэхьагъэр, федеральнэ гупчэм пшъэрылъ гъэнэфагъэхэр къызишIыгъэхэр блэкIыгъэ илъэсыр ары ныIэп. Ахэм япхырыщын министерствэ, къулыкъу ыкIи ведомствэ зэфэшъхьафыбэ хэлажьэ, ау лъыплъэрэр АР-м экономикэ хэхъоныгъэмкIэ ыкIи сатыумкIэ и Министерств. Ащ ипащэу Къуанэ Анзаур къызэриIуагъэмкIэ, 2019-рэ илъэсым агъэцэкIэн фаеу пшъэрылъэу федеральнэ гупчэм къафигъэуцугъагъэхэр зэшIохыгъэ хъугъэх.\nЛъэпкъ проектхэм япхырыщын пае шъолъыр проект зэфэшъхьафхэр аштагъэх, министерствэу, ведомствэу ахэм афэгъэзэгъэщтхэм агъэцэкIэщтхэр агъэнэфагъэх. «Производительность труда и поддержка занятости населения» зыфиIорэ проектым ипхырыщын пае шъолъыр проекти 3, «Международная кооперация и экспорт» зыцIэм пае 4 Адыгеим щаштагъ.\nПроект пэпчъ къащыдэлъытагъэм игъэцэкIэнкIэ зэшIохыгъэ щыI, ахэм ягугъу зэхэсыгъом къыщашIыгъ, 2020-рэ илъэсым анаIэ зытырагъэтын фаехэри щагъэнэфагъэх. Мэкъумэщ хъызмэтым ипродукциеу IэкIыбым щыIуагъэкIырэр нахьыбэ шIыгъэным фытегъэпсыхьагъэр шъолъыр проектэу аштагъэхэм ащыщ. Республикэр мэкъумэщ субъектэу зэрэщытым ишыхьатэу, мы лъэныкъомкIэ зэшIохыгъэ хъугъэр нахьыб.\nАР-м мэкъу-мэщымкIэ иминистрэ игуадзэу Хъут Дамирэт къызэриIуагъэмкIэ, США-м идоллар миллион 13 ауасэ пстэумкIи 2019-рэ илъэсым тихъызмэтшIапIэхэм IэкIыб къэралхэм ащаIуагъэкIыгъ. Федеральнэ гупчэм доллар миллиони 9,7-рэ ауасэ Адыгеим IэкIыбым щыIуигъэкIынэу пшъэрылъ къыгъэуцугъагъ. Анахьыбэу зипродукцие зэпырызыщыгъэхэм ащыщых тыгъэгъэзэ дагъэ къэзышIырэ хъызмэтшIапIэу ООО-у «Мамрыкъор», СПК-у «Хьатикъуаер», щэм хэшIыкIыгъэ гъомылапхъэхэр къыдэзыгъэкIырэ Красногвардейскэ заводыр, нэмыкIхэр.\nАщ фэдэу пшъэрылъхэр гъэцэкIагъэ хъугъэхэми, пчъагъэхэм къызщарагъэхъугъэхэр щыIэхэми, джыри мыгъэ Iоф зыдашIэн фэе щыкIагъэри макIэп. Премьер-министрэм игуадзэ пстэури къызэфихьысыжьзэ, ар ипсалъэ къыщыхигъэщыгъ.\n— ЕгъэжьэпIэ пстэуми къин горэ ахэлъ, пчъагъэхэм уагъэрэзэпэнэу щытэп, — къыIуагъ ащ. – Ау мы лъэпкъ проектхэм мэхьэнэ ин зэряIэр, экономикэм хэхъоныгъэ егъэшIыгъэным зэрэфытегъэпсыхьагъэхэр къыдэтлъытэзэ ахэм япхырыщын фэгъэзагъэхэм нахь гъэлъэшыгъэу Iоф адатшIэмэ, 2020-рэ илъэсым ыкIэм зэфэхьысыжьхэм тызэрагъэгушIожьыщтым сицыхьэ телъ. ТызэдеIэжьзэ едгъэжьагъэр лъыдгъэкIотэн фае.\nПредыдущая Зигугъу амышIыщтыгъэ зэфыщытыкIэ лъаг\nСледущая Язэдэлэжьэныгъэ лъагъэкIотэщт


Шхъомчхьантхъупсыр IэшIу — Адыгэ макъ\nКъэралыгъо гъунапкъэхэр зэпачынхэр зыгъэпсэфакIохэмкIэ хьылъэ хъугъэ. Ау хэгъэгу кIоцI зекIоным зегъэушъомбгъугъэнымкIэ аужырэ илъэситIум ащ ишIуагъэ къэкIуагъ.\nБэмэ къагурыIуагъ хэгъэгум уимыкIыми чIыпIэ гъэшIэгъонхэр, чIыопс саугъэтхэр, къушъхьэхэр, Iэзэгъупсэу чIыгум къычIиутыхэрэр зэрэтиIэхэр. Ахэм уащегъэгъуазэ «гастротуризм» зыфаIорэм. ЧIыпIэ зэфэшъхьафхэр къэплъэгъунхэр, ахэм ащыпсэурэ лъэпкъхэм яшхыныгъохэм уахэIэныр, ятарихъ щыщ къэбархэр зэхэпхыныр сыдигъуи гъэшIэгъоны.\nШъолъыр зэфэшъхьафхэм ащыпсэурэ лъэпкъыбэм яшхыныгъохэр зызэрагъапшэхэм, анахь гъэшIэгъонхэу, зыми фэмыдэхэу къыхагъэщыгъэхэм Адыгеим щаупщэрыхьыхэрэм ащыщхэри хэфагъэх.\nАпэрэ шъолъыритфэу къыхагъэщыгъэхэм Башкириер, Татарстан, Адыгеир, Иркутскэ ыкIи Новосибирскэ хэкухэр ахалъытагъэх.\nБашкирием щашIырэ бешбармакыр, ар лэгъищымэ арылъэу къахьы, лыр, лэпсыр, щэтэ хафэр шъхьафэу ахэм арылъых. Казы — шылым хашIыкIыгъэ нэкулъыр ары, баурсаки — тхьацу гъэтэджыгъэм хашIыкIырэ щэлэмэ хъурэе Iужъухэр.\nИркутскэ хэкум лъэпкъ зэфэшъхьафи 160-рэ фэдиз щэпсэу. Ахэм зэкIэми шхыныгъоу ашIыхэрэр зэтекIых, зы мафэкIэ ахэр зэбгъэшIэшъущтхэп. ХьакIэу къафакIохэрэм монголхэм ашIырэ цуйваныр, бурятхэм ямантыхэр, зэрэцIынэу ашхырэ пцэжъыеу омулькIэ заджэхэрэр ашIогъэшIэгъоныщтых.\nАдыгеим къэкIорэ зыгъэпсэфакIохэм адыгэхэм ашIырэ шхыныгъохэу шхъомчхьантхъупсыр, адыгэ къуаеу зэрэхэгъэгоу зэлъашIагъэм хашIыкIырэ къояжъэр, бахъсымэр, ащ нэмыкIэу натрыф хьаджыгъэм хашIыкIырэ шхыныгъохэр агу рехьых, адыгэ щыпсыр амышхэу кIожьхэрэп.\nНовосибирскэ хэкур пцэжъыем ыкIи псэушъхьэ лым хэшIыкIыгъэ шхыныгъохэмкIэ бай. ЗекIохэм мыщ щыпсэурэ лъэпкъхэм якультурэ зыфэдэм нэIуасэ зыфашIын амал яI, ячIыпIэ музейхэри ренэу зэIухыгъэх.\nТатарстан кIуагъэхэм шхыныгъо IэшIухэу чак-чакыр, талкышыр зыфэдэхэр зэрамыгъашIэхэу агъэзэжьырэп. Тхьацум хашIыкIырэ эчпочмакри, кыстыбыири агу рихьыщтых.\nНэмыкI шъолъырхэу Урысыем икъыблэ лъэныкъо щыIэхэм ащыпсэурэ лъэпкъхэми къызэрашIэжьырэ шхыныгъо дэгъухэр яIэх, якIэсэ мыхьамелэхэмкIэ къахэщых.\nПредыдущая Хэта анахь лъэшыр?\nСледущая ЧIышъхьашъор зыгъэкъабзэхэрэр


Адыгеим гурыт еджэпIи 10 щагъэцэкIэжьыщт — Адыгэ макъ\nАдыгеим гурыт еджэпIи 10 щагъэцэкIэжьыщт\n2022 — 2024-рэ илъэсхэм гурыт еджапIэхэм ягъэцэкIэжьынкIэ мылъкоу федеральнэ бюджетым къыщыдэлъытагъэр Урысые Федерацием и Правительствэ шъолъырхэм атыригощагъ.\nА гухэлъым пае Адыгэ Республикэм 2022-рэ илъэсым сомэ мин 596309,2-рэ, 2023-рэ илъэсым сомэ мин 109674,4-рэ къыIукIэщт. Мылъкур къызэрэхагъэкIыщтым ехьылIэгъэ унашъор Урысыем и Правительствэ зиштагъэр Урысые Федерацием и Федеральнэ ЗэIукIэ бюджет мылъкур атегощэгъэнымкIэ икомиссие ащ къызыдырегъэштэ нэуж ары. Адыгэ Республикэм ыцIэкIэ Къэралыгъо Думэм идепутатэу, бюджетымрэ хэбзэIахьхэмрэкIэ комитетым хэтэу Владислав Резник ащкIэ IэпыIэгъу къафэхъугъ.\n«Урысыем и Президентэу Владимир Путиным «Единэ Россием» изэфэс пшъэрылъ щафишIыгъ гурыт еджапIэхэм ягъэцэкIэжьын тегъэпсыхьэгъэ программэшхор хэгъэгум ишъолъырхэм ащыпхыращэу рагъэжьэнэу. Джащыгъум Президентым анаIэ тыраригъэдзагъ джырэ шапхъэхэм адиштэу гурыт еджэпIабэ зэтегъэпсыхьажьыгъэн зэрэфаем. НахьыбэрэмкIэ федеральнэ мылъку шъолъырхэм къазэрафыхагъэкIыщтыгъэр гурыт еджэпIакIэхэм яшIынкIэ ары. Ахэм ягъэцэкIэжьын тегъэпсыхьэгъэ программэр къагъэхьазырыгъах, къихьащт илъэсым ащ Iоф дашIэу аублэщт. 2022 — 2024-рэ илъэсхэм ателъытэгъэ бюджетым гурыт еджапIэхэм ягъэцэкIэжьынкIэ мылъкоу къыщыдэлъытагъэр Урысые Федерацием и Правительствэрэ типарламент комиссиерэ шъолъырхэм атырагощагъ», — къыIуагъ Владислав Резник.\nХэгъэгум и Президент пшъэрылъэу къафишIыгъэр гъэцэкIэгъэным пае Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат иунашъокIэ республикэм игурыт еджапIэхэм язытет ауплъэкIугъ, ягъэцэкIэжьынкIэ мылъку къызэрэхагъэкIыщт федеральнэ программэм хэхьагъэх. Республикэм мы программэр зэрэщагъэцакIэрэм Адыгэ Респуб- ликэм и ЛIышъхьи, Урысые политическэ партиеу «Единэ Россием» ишъолъыр къутами гъунэ лъафыщт. А мылъкумкIэ Мыекъуапэ игурыт еджэпIи 7-мэ, Красногвардейскэ, Шэуджэн, Мыекъопэ районхэм арыт гурыт еджэпIи 3-мэ гъэцэкIэжьын IофшIэнхэр арашIылIэщтых.\n«2022 — 2023-рэ илъэсхэм ателъытэгъэ сомэ миллион 706-у къытфыхагъэкIыгъэмкIэ республикэм игурыт еджэпIи 10-у кIэлэеджэкIо мини 6,3-м ехъу зыщеджэхэрэр агъэцэкIэжьыщтых. Федеральнэ программэм тызэрэхэлажьэрэр тапэкIи лъыдгъэкIуатэ тшIоигъу, Адыгеим ыцIэкIэ депутатхэмрэ «Единэ Россием» хэтхэмрэ тиIэпыIэгъухэу республикэм ит нэмыкI гурыт еджапIэхэри псынкIэу гъэцэкIэжьыгъэнхэмкIэ ищыкIэгъэ федеральнэ мылъкур къыхагъэкIыным тишъыпкъэу тыдэлэжьэщт», — хигъэунэфыкIыгъ КъумпIыл Мурат.\nПредыдущая Хьасанэкъо Мурат кIэлэцIыкIухэр ыгъэгушIуагъэх\nСледущая Адыгеим и ЛIышъхьэ зэхэсыгъор зэрищагъ