Хэгъэгушхом икъэухъумакIу — Адыгэ макъ\nМэрэтыкъо Клим Нухьэ ыкъор къызыхъугъэр шэкIогъум и 19-м илъэс 90-рэ мэхъу.\nИпаспорт зэритхагъэр Клим, ау зышIэхэрэр зэкIэ зэреджэхэрэр Ким. Кимэ Шэуджэн районым щыщ къуаджэу Хьакурынэхьаблэ щыпсэущтыгъэ Мэрэтыкъо Нухьэ иунагъо къихъухьагъ. Ятэ къуаджэм дэтыгъэ колхозэу Куйбышевым ыцIэ зыхьыщтыгъэм итхьамэтагъ, нэужым къулыкъушIэпIэ зэфэшъхьафхэм ащылэжьагъ. Ятэрэ янэрэ Кимэ зэдапIуныр янасып къыхьыгъэп, зы илъэс нахь ымыныбжьэу ахэр зэхэкIыжьыгъэх. Ятэшэу ТемтIыхъу сабыир зэриубытылIи, зыми щимыгъакIэу ибынхэм адипIугъ. 1937-рэ илъэсым ыныбжь икъуным мэзищ къызэрэщыкIэрэм пае аштагъэп, ау ышыпхъухэу Цуцэрэ Тэмарэрэ еджапIэм чIэмыхьэзэ Кимэ еджэкIэ-тхакIэ рагъэшIагъ.\n— Ащ къыкIэлъыкIорэ илъэсым апэрэ классым сыкIуагъ, сызыдеджэнэу хъугъэхэм тIэкIу санахьыжъыIоти, ащ сакъыхигъэщыщтыгъэ: сэ зыр ары тхакIи, лъытакIи зышIэу ахэсыгъэр, — къеIотэжьы Кимэ. — Лъэшэу тинасып къыубытыгъэр апэрэ кIэлэегъаджэу Аулъэ Мыхьамодэ зэрэтиIагъэр ары. Ар сятэ иныбджэгъугъ, тадэжь къакIоу, сятэ сэри сыригъусэу Аулъэхэм яунагъо тыщыIэу къыхэкIыщтыгъ. Тхьэм кIэлэегъэджэ фэшIэу ар къыгъэхъугъагъ. Тыщыщынэщтыгъ, ау лъытэныгъэ ин фэтшIыщтыгъ. Хэгъэгу зэошхом икъежьэгъум дзэ къулыкъум ащэгъагъ, илъэс зытешIэм ылъэкъо лъэныкъо пымытыжьэу къэкIожьыгъагъ. Ащ ыуж тикIэлэегъэджагъэр чылэм анахь дахэу алъытэщтыгъэ Даур Аминэт. Ащи лъэшэу тызыфищэгъагъ.\nКимэ игукъэкIыжьхэм ащыщ 1942-рэ илъэсым ишышъхьэIу мазэ Хьакурынэхьаблэ нэмыцыдзэхэр къызэрэдэхьэгъагъэхэр. Ащ ыпэкIэ пый самолетхэм бомбэ заулэ къуаджэм къызэрэдадзагъэр, ащ тхьамыкIагъоу цIыфхэм къафихьыгъэр гукъэошхо щыхъоу Кимэ къеIотэжьых.\n— Тидзэхэу чылэм дэсыгъэхэми, къоджэдэсхэм ащыщхэми а бомбэхэр хьадэгъу афэхъугъэх, ахэм къахэфагъэх сятэкIэ сянэжъэу Цырыцэрэ Даур лIыжъымрэ. Бомбэхэм ащыщэу пэмычыжьэу къефэхыгъэм тиунэ зэхикъутэгъагъ. Синыбджэгъу кIэлэцIыкIухэу Емышкоу Муратрэ Кущыкурэ мэкъуIатэм кIэрысэу джэгущтыгъэхэри ыукIыгъэх. Сэри ахэм сахэфэнгъэкIи хъун, псаоу сыкъэзыгъэнагъэр къоджэ гъунэм Iут хьамэм ащ дэжьым сызэрэщыIагъэр ары, — къеIотэжьы Кимэ.\nТидзэхэм къуаджэр шъхьафит зашIыжьым, Кимэ иеджэн Мамхыгъэ гурыт еджапIэм щыпидзэжьыгъ. 1943 — 1945-рэ илъэсхэм жъоныгъокIэ мазэм щегъэжьагъэу Iоныгъом нэс колхозэу «Апэрэ абдзахэм» щылэжьагъ, лэжьыгъэ Iухыжьыгъом механизаторхэм яIэпэIэгъугъ, кум исэу лэжьыгъэр зэрищагъ. А лъэхъэнэ хьылъэм икIэлэцIыкIугъэ емылъытыгъэу колхозым зэрэщылэжьагъэм фэшI ыужкIэ къыфагъэшъошагъ медалэу «За доблестный труд в ВОВ 1941 — 1945 гг.» зыфиIорэр.\nДжаущтэу Кими, илэгъухэми ясабыигъо илъэс къинхэм атефагъ. Зауи, гъабли, гухэкIи — макIэп апэкIэкIыгъэр. Кимэ игукъэкIыжьхэм ащыщых зэо мэхъаджэм тхьамыкIагъоу цIыфмэ къафихьыгъэхэр. ТидзэкIолIхэм икъуаджи, хэгъэгушхори шъхьафиты зэрашIыжьыгъэр къэкIуапIэ фэхъугъ Кимэ ищыIэныгъэ дзэкIолI сэнэхьатыр къызэрэщыхихыгъэр.\nКимэ къеIуатэ: «Лъэшэу сяхъуапсэщтыгъ шъхьафит щыIакIэм тыфэзыщэжьыгъэ, дзэкIолI шъуашэ зыщыгъыхэу тикъуаджэ къыдэхьагъэхэу слъэгъущтыгъэхэм. Сарыгушхощтыгъэ зэошхом лIыгъэ щызэрахьагъэу къэзыгъэзэжьыгъэ тикъоджэгъухэм, зыцIэ дахэкIэ раIоу пый мэхъаджэм езаохэзэ зыпсэ зыгъэтIылъыгъэхэм. Джащыгъур арын фае тиуни, тикъуаджи, тихэгъэгуи къэсыухъумэнхэ слъэкIыным сыкIэхъопсы зыхъугъэр».\nКимэ игукъэкIыжьхэм ащыщ Андырхъое Хъусенэ ылъэгъунэу зэрэхъугъэр — 1939-рэ илъэсым ублэпIэ классхэм ащеджэхэрэм ар иусэхэм къащафеджагъ.\nДзэкIолI хъуныр ыгукIэ пытэу зэрэриубытагъэм тетэу Кимэ Ростов дэт училищэу артиллеристхэр зыщагъэхьазырхэрэм 1947-рэ илъэсым чIэхьагъ, ыкIи илъэситIо зыщеджэгъэ уж игъэсэныгъэ лъигъэкIотагъ Краснодар дэт артиллерийскэ-минометнэ училищым чIахьи. Ар 1952-рэ илъэсым лейтенант хъугъэу къеухы.\nАщ ыуж кIэлэ ныбжьыкIэр КъокIыпIэ Чыжьэм щыIэ дзэ округым агъэкIуагъ, ыужкIэ я 39-рэ армиеу Китаим итыгъэм къулыкъу щихьын фаеу хъугъэ. Ащ илъэсищэ къэти, 1955-рэ илъэсым къикIыжьыгъ. Къалэу Курскэ дэтыгъэ артиллерийскэ полкым ивзвод икомандирэу къулыкъур щылъигъэкIотагъ. ИлъэситIу зытешIэм, полкым икомсомол организацие исекретарэу хадзыгъ. ЗэIукIэу, конференциеу дзэ округым щекIокIыхэрэм ахэлажьэзэ, а округым иполитгъэIорышIапIэ ипащэ Мэрэтыкъом исэнаущыгъэ ыгу рихьи, 1959-рэ илъэсым къалэу Тамбов дэт артиллерийскэ училищым иполитотдел ипащэ комсомолымкIэ иIэпыIэгъоу агъэнэфагъ. 1961 — 1969-рэ илъэсхэм Рязань хэку ит къалэу Скопин дивизионым икомандир политикэ IофыгъохэмкIэ иIэпыIэгъоу агъэнэфагъ ыкIи майорыцIэ къыратыгъ. ЗэкIэмэ анахьэу Кимэ ыгу къэкIыжьрэмэ ащыщ зыхэфэгъэ полкым ямышIыкIэу зыкъызэригъэлъэгъуагъэм пае Москва иплощадь Гупчэ илъэсым тIо щыкIорэ парадхэм хэлэжьэнэу къызэрагъэнэфагъэр. Ахэм илъэситIо, илъэс къэс тIоуцогъо, Кимэ ахэлэжьагъ. Парадым ыпэкIэ мэзитIу иIэу кIохэти, мафи чэщи ямыIэу ащ зыфагъэхьазырыщтыгъэ. “Парадым ыбгъукIэ ущытэу уеплъыныр гъэшIэгъоны, ау ухэлэжьэныр псынкIэгъуагъэп”, — еIо Кимэ.\n1963-рэ илъэсым Азербайджан Кимэ агъэкIуагъ. Курскэ кIэлэегъэджэ институтым итарихъ факультетэу заочнэу зыщеджагъэри а илъэсым къыухыгъ. Къалэхэу Нахичевань, Баку, Степанакерт дзэ къулыкъур ащихьыгъ. Артиллерие полкым ипартком исекретарыгъ. 1967-рэ илъэсым бэрэ зыкIэхъопсыгъэр къыдэхъугъ: къалэу Мыекъуапэ дэтыгъэ дивизием къулыкъур щылъигъэкIотэнэу къагъэкIуагъ, ащи зенитнэ полкым икомандир игуадзэу 1971-рэ илъэсым нэс къулыкъур щи-хьыгъ. Ащ ыуж Адыгэ хэкум граждан зыухъумэжьыным ипащэ зэблэхъугъэн фаети, хэкум ипащэхэр я 9-рэ мотострелковэ полкым икомандование елъэIугъэх а Iофыгъор ыгъэцэкIэнэу хэ-шIыкI зиIэ кандидатурэ къагъэнэфэнэу. Дивизием ипащэхэм сыд фэдэрэ лъэныкъомкIи тегъэпсыхьагъэу алъытагъэр подполковникэу Мэрэтыкъо Клим Нухьэ ыкъор ары.\n— Адыгэ обкомым къызыздэгущыIэхэ уж, 1971-рэ илъэсым мэлылъфэгъум и 25-м Москва сагъэкIуагъ ыкIи СССР-м граждан зыухъумэжьыным ипащэу маршалэу В. И. Чуйковым гущыIэгъу сыфэхъугъ. Ащ пшъэрылъэу сиIэщтхэр къыгъэнэфагъэх ыкIи Адыгэ хэкум и ГО ипащэу сызэрагъэнэфэгъэ унашъом икопие къыситыгъ, — къеIуатэ Кимэ.\nМы илъэсхэм Кимэ Iофыгъо зэфэшъхьафыбэ зэшIуихыгъ: теоретическэ егъэджэным нэфэшъхьафэу, практическэ Iофтхьабзэхэр, тренировкэхэр хэкум щырекIокIыщтыгъэх. Ащ фэд, гущыIэм пае, Адыгэ къэралыгъо кIэлэегъэджэ институтым истудентхэри икIэлэегъаджэхэри хэлажьэхэзэ станицэу Къэлэрмэз нэс лъэсэу, ащ ыуж транспортымкIэ Шэуджэн районым зэрэкIогъагъэхэр.\nА лъэхъаным цIыфхэм якъэухъумэн хэгъэгушхом мэхьанэ ин щыратыщтыгъэ. 1984-рэ илъэсым тихэгъэгу апэрэу къагъэнэфэгъэ къалэм щыпсэухэрэр зэкIэ хэлажьэхэзэ зыкъэухъумэн Iофыгъохэр щырагъэкIокIыгъэх — ар къалэу Набережные Челны. Краснодар краим 1985-рэ илъэсым чэзыур къызынэсым, Мыекъуапи ар щырагъэкIокIынэу къагъэнэфагъ. Ар Iофыгъо псынкIэу щытыгъэп, ау Мэрэтыкъом хэшIыкI фыриIэу а Iофыгъо хьылъэр зэрэзэшIуихыгъэр Iофтхьабзэм лъыплъэнэу къэкIогъэ купэу генералэу Н. Д. Таракановыр зипащэм хигъэунэфыкIыгъ. Адыгэ хэкум и ГО илъэс 16 Мэрэтыкъор ипэщагъ, ащ полковник щыхъугъ. Илъэс 37-рэ къулыкъу зихьыгъэ уж, 1987-рэ илъэсым отставкэм кIуагъэ. Ащ ыуж илъэсихэ ОАО-у «Адыгеим иэлектросвязь» зыфиIорэм щылэжьагъ. IофшIэныр зегъэтIылъыжьми, Кимэ ыIэ зэкIэдзагъэу щысыгъэп. ЫкIуачIи ишIэныгъи ыгъэфедэзэ, общественнэ Iофыгъо зэфэшъхьафхэм ахэлажьэ: къуаджэхэу Хьакурынэхьаблэрэ Мамхыгъэрэ къадэкIыгъэхэу Мыекъуапэ щыпсэухэрэм яшIушIэ обществэ зэхэщакIо фэхъугъэхэм ащыщ, тхьаматэм игуадзэу зэшIуихырэр макIэп; нахьыжъмэ я Хасэ, игупсэ къуаджэ щырекIокIырэ Iофтхьабзэхэм ренэу ахэлажьэ, илъэс еджэгъу пэпчъ еджакIохэм аIокIэ, уихэгъэгу шIу зэрэплъэгъун, патриотэу ущытын зэрэфаем кIегъэгушIух. ИныбжьыкIэгъум щегъэжьагъэу спортым фэщагъэу щытыгъ. Мыекъопэ къэлэ паркым волейбол щешIэнэу щызэрэугъойхэрэм ренэу ахэплъагъощтыгъ.\nМэрэтыкъо Кимэ унэгъо дахэ иI. Ишъхьэгъусэгъу Тэмарэрэ ежьыррэ илъэс 66-рэ зэдагъэшIагъ, бын дахэ зэдапIугъ. ЯкIалэхэу Сергейрэ Муратрэ, ятэ фэдэхэу, дзэкIолI хъугъэх. Сергей подполковникэу къулыкъур ыухыгъ. Ятэ фэдэу ари ГО ипащэ игуадзэу илъэс пчъагъэрэ къулыкъу ыхьыгъ. Мурат Адыгэ таможнем иотдел итхьаматэу къулыкъу ыхьыгъ, подполковникэу отставкэм кIуагъэ. ДзэкIолI сэнэхьатыр хахыгъ Кимэрэ Тэмарэрэ якъорылъфхэу Александррэ Климрэ. Александр бэмышIэу полковник хъугъэ, Москва МЧС-м къулыкъу щехьы. Клим подполковник, техническэ шIэныгъэхэмкIэ кандидат. Апшъэрэ дзэкIолI училищэу Краснодар дэтым щырегъаджэх. Ащ ыкъоу Артем ятфэнэрэ классым щеджэ, патриот движениеу “Юнармием” хэт ыкIи ащи Мэрэтыкъомэ ядзэкIолI династие лъигъэкIотэнэу гугъапIэ къеты.\nМэрэтыкъо Кимэ ихэгъэгушхо икъэухъумэн псэемыблэжьэу зэрэфэлэжьагъэм фэшI шIухьафтын 20-м ехъу къыфагъэшъошагъ. Джащ фэдэ щыIэныгъэ гъогу шIагъо ащ къыкIугъ. Ыныбжь илъэс 90-м нэсыгъэми, джыри чан, уз гъэтIылъыгъэ имыIэу ищыIэныгъэ лъегъэкIуатэ. БэгъэшIэ унагъу къызэрыхъухьагъэр (яти илъэс 94-рэ псэугъэ), арышъ, джыри игъашIэ кIыхьэ хъунэу Кимэ тыфэлъаIо. Къызыщыхъугъэ ыкIи зыщапIугъэ къуаджэу Хьакурынэхьаблэ дэсхэм лъытэныгъэшхо фашIы ыкIи рэгушхох.\nКимэрэ Тэмарэрэ! Шъуипсауныгъэ пытэу, шъуигъашIэ кIыхьэ хъунэу, къышъукIэхъухьагъэхэм бэрэ шъуагъэгушIонэу тышъуфэлъаIо.\nПредыдущая Бэгъ Нурбый: «СэкIоми, лъэсэу сэбыбым фэд»\nСледущая Мин 1,5-рэ атхыгъ


КIэрмыт Рэмэзанэ ипсэемыблэжьныгъ — Адыгэ макъ\nКIэрмыт Рэмэзанэ ипсэемыблэжьныгъ\nРедактор 11.02.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nСятэу КIэрмыт Рэмэзан Хъусенэ ыкъор ХышIуцIэ Краснознаменнэ Флотым, ХышIуцIэ Флотым имэшIогъэкIосэ къулыкъу, хы лъэсыдзэ бригадэу N 83-м, я 47-рэ ыкIи я 56-рэ хэушъхьафыкIыгъэ Приморскэ армием яветеран.\nХэгъэгу зэошхом тэ тиунагъуи, нэмыкIыбэм афэдэу, щиухьагъэп, къыднэсыгъ. Ар къызежьэм, сятэ Кронштадт къулыкъур щихьыщтыгъ.\nМэкъуогъум и 22-м, 1941-рэ илъэсым ахэм аужырэ ушэтыныр командирхэр, дзэтехникхэр мэшIогъэкIосэн частьхэм апаекIэ зыщагъэхьазырырэ илъэс еджапIэм щатыщтыгъ. Германиер гузэжъогъу-ушъэфыгъэу тикъэралыгъо къызэрэтебэнагъэр зашIэм, зэкIэ курсантхэм ежь яшIоигъоныгъэкIэ фронтым кIонхэу зарагъэтхыгъ.\nНэбгыри 10 хъухэу Севастополь ХышIуцIэ флотым имэшIогъэкIосэ инспекцие агъэкIуагъэх, мэфитфыкIэ ащ нэсыгъэх. ПсынкIэу Одессэ идзэ-мэшIогъэкIосэ часть адзыгъэх. КъызыдагъэкIуагъэхэм зэхэо-зэхэплъэ Iугъор шъхьащытыгъ, омакъэм тхьакIумэр ричэу. Фашист летчикхэм дзэ объектхэмрэ цIыф жъугъэ кварталхэмрэ зэхадзынхи амыIоу, ор адашIэхыгъагъ. Тэ тилетчикхэмрэ зенитчикхэмрэ щэ тIупщыгъэхэр тицIыфхэм, псэупIэхэм къатемыфэнхэмкIэ афэлъэкIырэр ашIэщтыгъ, пэрыохъу зэрафэхъущтхэм пылъыгъэх.\nМПВО-мрэ ВНОС-мрэ якъулыкъухэм къызэралъытагъэмкIэ, заор къызежьагъэм къыщыублагъэу фашистхэм Одессэ фугас бомбэ ыкIи щэ онтэгъухэу мини 10-м нахьыбэ къытырадзэгъагъ. Ау пстэури къаощтыгъэп ащ лъыпытэу, чIыгум куоу чIиIухэрэрэи ахэтыгъэх. Ахэр чIыгум къыхэзыхыжьыщтхэр ыкIи къэзгъотыщтхэ купхэр зэхащэгъагъэх, Iофышхуи ашIэщтыгъэ бомбэхэр къызщыратэкъохыхэрэ чIыпIэхэр гъэунэфыгъэнхэмкIэ ыкIи яягъэ къэмыкIонымкIэ.\nБомбэхэр, лагъымэхэр ятеплъэкIи, яшIыкIэкIи, яинагъэкIи зэтефыгъагъэх.\n«Туша» зыфаIощтыгъэ иным зы килограммым нахь мымакIэу къыщэчыщтыгъ, ахэр апэрэмкIэ къагъаощтыгъэх, етIанэ есагъэх, зэпкъырахыхэзэ, къэорэ пкъыгъор къарахэу. ГъучIыр заводхэм аратыщтыгъ, взрывчаткэм саперхэм лагъымэхэр, гранатэхэр хашIыкIыщтыгъэх, ахэр лъэшэу яфэныкъогъагъэх Одессэ иухъумакIохэм.\nЗэрэхъурэмкIэ, гитлеровцэхэм «ящэ-щэнаут» нэмыкI шъошэ-теплъэ иIэу ежьхэм атефэжьыщтыгъ.\nПыим иавиацие зы зэпыуи, зэпычи иIагъэп, шъуй мэкъэшхом тхьакIумэр ричыщтыгъ, Одессэ ышъхьагъ хъушIэу итыгъэх. Ащ фэдэу мызэу, мытIоу ащ къытебыбагъэх ыкIи лагъымэр шъэ пчъагъэу, машIор псынкIэу къыштэу, къыратэкъохыщтыгъ. ПсэупIэ унэхэр ыкIи къухьэуцупIэм Iут псэолъэ шIыгъэхэр стыщтыгъэх, цIыф жъугъэхэми машIор анэсыгъагъ, хэкIодагъэхэри щыIагъэх. Чэщи мафи мэшIогъэкIосэ къулыкъум икомандэхэм гъэпсэф яIагъэп, лыгъэм цIыфхэр ыкIи ежь Одессэ къыIэпыхыжьыгъэнхэмкIэ алъэкIырэр ашIагъ. Пыим Одессэ къызедзыхьэ ужыми, советскэ дзэкIолIхэмрэ мэшIогъэкIуасэхэмрэ къалэр арамыгъэштэнымкIэ зи къатенагъэп.\nДзэкIолIхэм, мэшIогъэкIуасэхэм ежь къэлэдэсхэри — бзылъфыгъэхэр, Iэтахъохэр къадеIэщтыгъэх. Къалэм, сыд ишIыкIэми, пыир къызэрэдамыгъэхьащтым фэбэнагъэх.\nМы чIыпIэм сятэу КIэрмыт Рэмэзанэ ыIэ сэмэгу къыщауIагъ, контузие иIэ хъугъагъэ, арэу зэрэщытзэ, къалэр къыухъумэщтыгъ. ЫужыIо, тIо етIани къауIагъ, мэфи 10 — 15 зырызэ чIыпIэ госпиталым щеIэзагъэх ыкIи зэуапIэм Iухьажьыгъ.\nСятэ къызэриIотэжьрэмкIэ, медицинэ IофышIэхэр къяIазэщтыгъэхэ къодыеп, ягъусэхэу пыим езаощтыгъэх ыкIи машIор агъэкIуасэщтыгъ.\nКIуачIэхэр зэфэдагъэхэп, Апшъэрэ Главнокомандующэм и Ставкэ иунашъокIэ, гарнизоныр, дзэхэр ыкIи къалэм щыпсэухэрэр зыдащыгъэхэ уж, Одессэ къагъэнэгъагъ.\nСятэ зыхэтыгъэ мэшIогъэкIосэ частыр чэщым чъэпыогъум и 16-м, 1941-рэ илъэсым, аужырэ рейсымкIэ Севастополь къэсыгъагъ. НэмыкI мэшIогъэкIосэ Дзэ-Хы базэм хагъахьи, къалэм иобъект инхэм ыкIи къухьэуцупIэм закъыщызыштэрэ мэшIошхор агъэкIуасэ фежьагъэх. Заулэ тешIагъэу, КIэрмытыр зыхэтыгъэ частыр ТIуапсэ агъэкIуагъ, мыщ техникэр ыкIи мэшIогъэкIуасэхэр къащыратыгъэх. Омакъэм чIыгур ыгъэгырзыщтыгъ, пыир ышъэ икIыгъэу къэкIуатэщтыгъ, гын гъозым, мэшIотхъобзэ зэпымыухэм нэкур растыкIыщтыгъ. Анахь гуIэгъу зыхэфагъэхэр ТIопсэ нефтебазэм машIор къызештэр ары. МашIом псынкIэу нефть гъэтIылъыпIэр зэфэдэкIэ зэлъиштэщтыгъ, цистернэхэр къаощтыгъэх. Мы лыгъэ-мэшIошхом пэIутыгъ КIэрмыт Рэмэзанэ, мэшIогъэкIосэ шлангыр ыIыгъэу машIом факIощтыгъ, матросхэм ящыгъынхэр стыщтыгъэх…\nТIопсэ нефтебазэм имэшIошхо гъэкIосэгъэнымкIэ лIыгъэу зэрахьагъэм пае Р. КIэрмытымрэ идзэкIолI ныбджэгъоу Н. Калачиковымрэ ТIуапсэ и Дзэ-Хы базэ икомандование шIухьафтынэу сомэ 200 зырыз къаритыгъагъ, Рэмэзанэ ащ фэдэу изэо гъэхъагъэкIэ апэрэу мы чIыпIэм къызэрэщыхагъэщыгъагъэр щыгъупшэщтыгъэп. Къэралыгъо наградэр — Жъогъо Плъыжьым иорден старшинау В. А. Бескровнэм къыфагъэшъошэгъагъ.\nКIэрмытымрэ изэо ныбджэгъоу Николай Калачиковымрэ ТIопсэ райвоенкоматым зэдакIохи, фронтым агъэкIонхэу ялъэIугъэх. Зы заулэ тешIагъэу хы лъэсыдзэу Пшызэ ибригадэу N 83-у зэхаугъоягъэм хэфагъэх. Илъэсищ фэдиз хъугъагъэ ХышIуцIэ флотым къулыкъур зыщахьырэр, пшъэрылъ пстэури чанэу зэшIуахэу къалэхэу Севастополь, Одессэ, ТIуапсэ лIыгъэ ахэлъэу къаухъумагъэх.\nХы лъэсыдзэм зыхэфэхэм, мэфитIу гъомылэпхъэ пакетыр къарати, нэбгыри 100-м ехъухэу гъогу техьагъэх, Новороссийскэ дэжьи якуп къыщыхэхъуагъ.\n1941-рэ илъэсым тыгъэгъазэм ыгузэгум, Темрюк иIэгъо-блэгъу къэсыгъэх, командирыр апэдэдэ къяупчIыгъ хэти шIоигъоу, зыфэныкъоу щыIэмкIэ, етIанэ зэкIэ къыгъэуцуи, нахь благъэу зафигъэнэIосагъ, зэокIэ амалэу аIэкIэлъыр, Iашэ-шъуашэм зэрэфэнэIуасэхэр, щытхъуцIэхэр зиIэхэр зэригъэшIагъэх. КIэрмытымрэ иныбджэгъоу Калачиковымрэ афэдэхэр лъэшэу зэряфэныкъуагъэхэр батальонэу N 3-м икапитанэу Аркадий Пановым къариIуагъ. Мафэ горэм къяджэхи, бригадэм иштаб зэныбджэгъуитIур ащагъ ыкIи унэшъо гъэнэфагъэмкIэ а I-рэ ыкIи я II-рэ дзэ отделениехэм якомандирхэу агъэнэфагъэх, пшъэдэкIыжь ин яIэ зэрэхъугъэр зэхашIагъ, дзэкIолIхэр зэрэзыкъуаубытэщтхэмкIэ, пыим пэшIуекIонхэмкIэ, зэрэтекIощтхэмкIэ зышъхьасыжьыгъэхэп.\nСятэ изэо гъогухэр, ныбджэгъоу къыготыгъэхэр зыкIи щыгъупшэхэу къыхэкIыгъэп, а мэфэ Iаехэм ягугъу къышIы зыхъукIэ, ынэпсхэр къышIуакIощтыгъэх. Дзэпэщэ дэгъухэр, заор рашIыкIыпагъэу, зэряIагъэхэр къыIуатэщтыгъ, ежьхэри зэо мыгъом фай-фэмыехэми, зэо шIыкIэм фигъэсэгъагъэх, лIыгъэ ахэлъэу ямурад зэрэфакIощтыгъэхэр, сыд фэдэрэ чIыпIэ къин ифагъэхэми, анахь пшъэдэкIыжь зиIэ дзэкIолIхэу чIыпIабэм зыкъызэрэщаушыхьатыгъэр, щтэр, щынэр амышIэу пыим зэрэжэхахьэщтыгъэхэр, сятэу Рэмэзанэ ахэм зэращыщыгъэр сэгъэшIагъо ыкIи сырэгушхо.\nЗэошхор кIощтыгъэ… ЩыIэныгъэр лъыкIуатэщтыгъ. Заом хэтыгъэ нэбгырэ пэпчъ уеупчIымэ а зэо мафэхэм гупшысэу зыдиIыгъыгъэмкIэ, зэфэдэу зы къыуаIон алъэкIыщтыр: «ЩыIэныгъэр зэрэлъапIэр, ущыIэныр зэрэтхъагъор!» Джащ пае зэмыблэжьхэу советскэ дзэкIолIхэр, командирхэр, цIыф къызэрыкIохэу зэо кIыбым щыIагъэхэр зэфэдэу гукIэ зэкъотыгъэх, пыижъ техакIом тичIыгу едгъаштэмэ зэрэмыхъущтыр, хэти гъэры тызэрэхъущтыр къагурыIоу зэуагъэх. Шыкур! Советскэ народым фашистхэр зэхигъэтакъохи, Родинэм мамырныгъэр ригъэгъотыжьыгъ, ТекIоныгъэшхор къыдихыгъ.\nСятэу, къуаджэу БжыхьэкъоякIэм щыщ КIэрмыт Рэмэзан Хъусенэ ыкъор 1941 — 1945-рэ илъэсхэм щыIэгъэ зэошхом чанэу хэлэжьагъэхэм, тищыIэкIэ гупсэф тэзгъэгъотыжьыгъэхэм зэращыщым сэ лъэшэу сырэгушхо.\nФронтовик пэпчъ зэо гъогу хьылъэхэр гукъэкIыжь чъыIэхэу ыгу къинагъэх, зэо лъэхъаным хэтыгъэ пэпчъкIи а зэо хьазабыр зыщыгъэгъупшэгъуай.\nХэти, цIыф пэпчъ ищыIэныгъэ, инасып зэфэшъхьафы: дзэкIолIхэу зэуапIэм щыфэхыгъэхэр, зыдэхъугъэхэр амышIэхэрэр, къэзыгъэзэжьыгъэхэу, ау уни, тахъти, быни зимыIэжьхэу, заом «ыунэкIыгъэхэр» ыкIи инасып къыхьи иунэ, ибынхэр, мамыр щыIэкIэ-псэукIэр къэзылъэгъужьыгъэхэр ахэтых.\nАу хэти ащыгъупшагъэп, сыди ащыгъупшагъэп. ТекIоныгъэр къэзыгъэблэгъагъэхэу, ар къыдэзыхыгъэ пэпчъ ыцIэ етIоныр, дгъэлъэпIэныр, тщымыгъупшэныр типшъэрылъ.\nПредыдущая КъинкIэ къылэжьырэ хьалыгъу\nСледущая ОсэшIу къыфишIыгъ


24 августа 2010 / Новости/Общество Комментарии: 0\nТикъэралыгъо щыпсэурэ цIыфхэр чъэпыогъу мазэм кIатхыкIыжьыщтых. Нэбгырэ пчъагъэу тызэрэхъурэр зэрагъэшIэн закъом паеп ар зыкIашIырэр, лъэпкъ зэфэшъхьафхэу хэгъэгум исхэр зыфэдэхэр ыкIи зэрэхъухэрэр агъэунэфыными фэшI. Ахэм адыгэхэр, лъэпкъ зэфэшъхьафых уагъаIоу, "адыгэкIэ", "къэбэртаекIэ", "шапсыгъэкIэ" ыкIи "черкескIэ" ахэуцох. ЗэкIэми тыадыг, ау зы лъэпкъэу тызэрэщытыр къыдэтлъытэзэ, тызыщыщ лъэпкъыр зэкIэми зы гущыIэкIэ ттхырэп. Арэущтэу щытмэ зэрэнахьышIур цIыфхэм аужырэ илъэсхэм къаIоу рагъэжьагъ, ау Iофым кIэух фэхъугъэп.\nДжыри кIэтхыкIыжьыгъор зыщырагъэкIокIыщт илъэсым, мэзаем и 8-м къыщегъэжьа гъэу, черкес къэбар Интернет-ресурс зыкIым Iоф ешIэ. Проектыр зыгъэхьазырыгъэр адыгэ web-сайт купрэ общественнэ организацие заулэрэ. Проектыр зыфэлажьэрэр Темыр Кавказым щыкIорэ акциеу "Зы лъэпкъ - зы цIэ" зыфи Iорэм ныбжьыкIэу хэлажьэхэрэм къэбар тэрэз цIыфхэм алъагъэIэсыныр ары. Зы лъэпкъэу тыщытми, Урысые Федерацием ичIыпIэ зэфэшъхьафхэм тащэпсэу. Ащ къикIырэп лъэпкъ зэфэшъхьаф тыхъугъэу, арышъ, зы цIэ зэкIэми тхьымэ нахьы шIу. Тарихълэжьхэм, Адыгэ ха сэхэм ятхьаматэхэм, нахьыжъхэм, шIэныгъэлэжьхэм, депутатхэм мы Iофым еплъыкIэу фыряIэр сайтэу къызэIуахыгъэм къыщыраIотыкIын алъэкIыщт. Сайтыр къызэрэбгъоты щтыр: www.perepis2010.org\nЭтнонимхэу адыгэхэр зэрапхыхэрэм ачIыпIэ зы этнонимкIэ зыттхыжьмэ нахьышIоу бэмэ къаIо ар зыдгъэцакIэкIэ, зы лъэпкъ тыщыщэу зэрэщытыр тэр-тэрэу къэтэгъэнафэ. Тэ "адыгэкIэ" ты зэджэжьы, уры сыбзэкIэ "черкес" тIоу кIэтхыкIыжьыным илъэ хъанзядгъэтхыкIэ, зы лъэпкъыжъ ин тызэрэщыщыр къэтэгъэнафэ.\nАры акциери, къэбар Интернет-ресурс зыкIыри зэхэзыщагъэхэм зэралъытэрэри. Хъугъэ-шIэгъэ инэу тапэкIэ тызыхэлэжьэн фаем ащ фэдэ амал къытеты. Адыгэ цIыфэу "сыадыг" зыIорэ пэпчъ кIэтхыкIыжьыныр рекIокIы зыхъукIэ, зыщыщ лъэпкъыр "черкескIэ" аригъэтхынэу къеджэх. Ащ фэдэ фитыныгъэ тиI. Тарихъым тызэрэхэхьа гъэр джащ фэд.\nУрысые Федерацием и Конституцие ия 26-рэ статья къыщеIо нэбгырэ пэпчъ ежь-ежьырэу зыщыщ (зызхилъытэрэ) лъэпкъыр къыгъэнэфэнэу ыкIи аригъэтхынэу фитыныгъэ зэриIэр. Егъэзыгъэ IофкIэ узщыщ лъэпкъыри, узэратхыщтыри хэти къыхыуигъэхынэу щытэп ыкIи ащ фэдэ фитыныгъэ иIэп.\nАдыгэхэу чIыпIэ зэфэшъ хьаф хэм ащыпсэухэрэр зы лъэпкъ - адыгэ лъэпкъэу зэрэдунаеу "черкескIэ" щашIагъэм - зэрэщыщхэр зы этно нимкIэ зэратхыщтым лъэпкъымкIэ мэхьанэшхо иI. Ау ар икъоу къызыгурыIон фаери, зишIошIхэр къэзыIонхэ фаехэри ежь цIыфхэр ары.\nМы Iофым ехьылIагъэу зигупшысэхэр къизыIотыкIы зы шIоигъохэр телефонхэу 52-18-21-мкIэ ыкIи 52-92-84-мкIэ шъу къытеу е редакцием шъу къычIахь.


Адыгэ Хэку Таймс: Iэхъохъу Андзор Адыгэхэм къяджэ къыдэIэпыIэнхэу\nIэхъохъу Андзор Адыгэхэм къяджэ къыдэIэпыIэнхэу\nИА Натпресс къызэритырэмкIэ Къэбэртае-Бэлкъар республикэм щыщ Адыгэ кIалэу Iэхъохъу Анздор Адыгэхэм къяджэ къыдэIэпыIэнхэу. Шъугу къэтэгъэкIыжьы мэзаем и 7-м 2014-рэ илъэсым Адыгэ кIалэ куп, Iэхъохъо Андзори ахэтэу Налщыч мырэзэныгъэ зэхахьэ щашIыгъагъ. Ар Шъачэ олимпиадэу щырагъэжьагъэм фэмыразэхэу мы зэхахьэр ашIыгъагъ. А мафэдэдэм Адыгэ кIалэ нэбгрэ 30 фэдиз полицием ыубытгъагъ. Мыхэм анахьыбэр зы мафэкIэ къатIупщыжьыгъагъэх ау Андзорырэ джыри зы кIалэрэ тхьэмэфитIу хьапсым чIагъэсыгъагъэх. Андзор а тхьэмэфитIум къыкIоцI утынхэр рахыгъагъэх.\nМафэу къызатIупщыжьыгъэм щегъэжьагъэу непэ нэс полициер ыкIи зэфэшъхьэф къулыкъхэр Андзор ыужь итых, къинхэр рагъэлъэгъу, иунэ къаплъэхьызэпты, полицием ащэзэпты ыкIи хьапсым чIагъэтIысхьэнэу ыужь итых. Андзор ымышIагъэ Iофхэр пцIыкIэ ышIагъэ фэдэу къытагъэтаджэ.\nПолицием идезэкIуакIэ къыхэкIэу Андзор интернетымкIэ Адыгэхэм къяджагъ къыкъотынхэу ыкIи къыдэIэпыIэнхэу.\nАдыгэ Iофым ипсэкIэ, ипкъыкIэ, игукIэ пылъ Адыгэ кIалэу Iэхъохъу Андзор Адыгэу зызлъытэжьырэ пстэуми пшъэрылъ ателъ къоуцонхэу ыкIи дэIэпыыIэнхэу.


Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат республикэм итранспорт инфраструктурэ зегъэушъомбгъугъэным фэгъэхьыгъэ зэIукIэр тыгъуасэ зэрищагъ. АР-м и Премьер-министрэ ипшъэрылъхэр зыгъэцакIэу КIэрэщэ Анзаур, АР-м псэолъэшIынымкIэ, транспортымкIэ, псэупIэ-коммунальнэ, гъогу хъызмэтымкIэ иминистрэу Валерий Картамышевыр, АР-м иминистерствэ, министрэхэм я Кабинет игъэIорышIэпIэ заулэмэ япащэхэр, ГИБДД-м илIыкIохэр ащ хэлэжьагъэх.\nУФ-м транспортымкIэ иминистрэ иапэрэ гуадзэу Андрей Костюк, Росавтодорым ипащэу Роман Новиковым бэмышIэу Москва зэдэгущыIэгъоу щадыриIагъэхэм къащаIэтыгъэ Iофыгъо заулэмэ АР-м и ЛIышъхьэ анаIэ тыраригъэдзагъ.\nФедеральнэ гъогу агентствэм ипащэ зэрэхигъэунэфыкIыгъэмкIэ, лъэпкъ проектэу «ШэпхъэшIухэм адиштэрэ ыкIи щынэгъончъэ гъогухэр» зыфиIорэм игъэцэкIэнкIэ республикэм гъэхъэгъэшIухэр иIэх. Джащ фэдэу гъогушхохэм яшIыни зэIукIэм щытегущыIагъэх. Ахэм зэу ащыщ къалэу Мыекъуапэ къэзыухьэрэ автомобиль гъогум иящэнэрэ Iахь ишIын ухыгъэныр.\nЛъэмыджищ зиIэ, километри 10,4-рэ зикIыхьэгъэ автомобиль гъогоу Мыекъуапэ къэзыухьэрэм изичэзыу Iахь гъэтхапэм къызэIуахыгъ. Адыгеим ия 100-рэ илъэс ипIалъэм къыпэу километри 7,5-рэ зикIыхьэгъэщт гъогум игъэпсын аухынэу рахъухьэ.\n2009-рэ илъэсым агъэпсыгъэ километри 9-р къыдыхэлъытагъэу пстэумкIи километрэ 27-рэ ащ икIыхьэгъэщт. Республикэм икъушъхьэлъэ чIыпIэхэм якIурэ гъогухэм язытет нахьышIу шIыгъэным тегъэпсыхьагъэу Мыекъуапэ къэзыухьэрэ гъогур нахь кIыхьэ ашIын, зигугъу къэтшIыгъэ проектыр лъагъэкIотэн ямурад. Поселкэу Краснооктябрьскэм пэмычыжьэу автомобиль гъогоу Мыекъуапэ — ТIуапсэ зыфиIорэм иIахьыкIэ агъэпсынэу рахъухьэ.\nГъогум иIахьыкIэ ипроектэу АР-м псэолъэшIынымкIэ, транспортымкIэ, псэупIэ-коммунальнэ, гъогу хъызмэтымкIэ и Министерствэ игъоу къафилъэгъугъэм игъэкIотыгъэу зэIукIэм щыхэплъагъэх. ЛъэмыджитIу, гъогу зэхэкIыпIи 4 ащ хэтынэу, километрэ 11-м ехъу икIыхьэгъэнэу къырадзэ.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ пшъэрылъ афишIыгъ проектым дэлажьэхэ зыхъукIэ лъэныкъо пстэури зекIоным зегъэушъомбгъугъэнымкIэ амалхэри къыдалъытэнэу.\n«Мы аужырэ илъэсхэм республикэм итранспорт инфраструктурэ игъэпсынкIэ бэ тшIагъэр. Гъогухэм ягъэцэкIэжьынкIэ ыкIи ягъэпсынрэкIэ мылъкушхо къатIупщы. Федеральнэ мылъкоу къытIукIагъэм ишIуагъэкIэ республикэм игъогухэм язытет нахьышIу шIыгъэнымкIэ пшъэрылъэу тиIэхэр псынкIэу дгъэцэкIэнхэ тэлъэкIы. Ау тапэкIэ джыри пшъэрылъыбэ тиI. Анахь шъхьаIэхэм зэу ащыщ гъогухэм тхьамыкIагъоу къатехъухьэрэм къыкIегъэчыгъэныр. Тигъогухэр щынэгъончъэу, зэтегъэпсыхьагъэхэу щытынхэ фае. Мы лъэныкъомкIэ Iофэу тшIэрэр лъыдгъэкIотэщт, шъолъыр гъогухэм ямызакъоу, муниципальнэхэми гъунэ алъытфыщт», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.


Автор Тема: Продается металлоискатель Minelab X-Terra 705 б/у, дешово (Прочитано 1002 раз)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (97.65 кБ, 707x943 - просмотрено 102 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (204.59 кБ, 1257x943 - просмотрено 92 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (97.79 кБ, 707x943 - просмотрено 69 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (133.41 кБ, 707x943 - просмотрено 71 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (115.63 кБ, 707x943 - просмотрено 49 раз.)


Iэрыфэгъу щыIакIэ яIэным дэлажьэх | Адыгэ Макъ\nIэрыфэгъу щыIакIэ яIэным дэлажьэх\nАР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат ыцIэкIэ агъэнэфэгъэ шIухьафтынхэр сэкъатныгъэ зиIэхэм тыгъуасэ Правительствэм и Унэ щаратыжьыгъэх.\nСэкъатныгъэ зиIэ цIыфхэм яIэпэIэсэныгъэ къызщагъэлъэгъон алъэкIыщт шъолъыр чемпионатэу «Абилимпикс-2019» зыфиIорэм текIоныгъэ къыщыдэзыхыгъэхэри Iофтхьабзэм къырагъэблэгъагъэх.\nАР-м и ЛIышъхьэ пэублэ псалъэ къышIызэ, республикэмкIи, мыщ фэдэ Iофтхьабзэхэм ахэлажьэхэрэмкIи ахэм мэхьанэшхо зэряIэр къыIуагъ. Зэхахьэу, зэнэкъокъоу зэхащэхэрэм яшIуагъэкIэ сэкъатныгъэ зиIэ цIыфхэм ягумэкIыгъохэр обществэм ылъэгъунхэ амал щыIэ мэхъу. Джащ фэдэу ахэм яIэпэIэсэныгъэ къагъэлъэгъон, ащ хагъэхъон алъэкIы. ЩыIэныгъэм чIыпIэ къинэу зэригъэуцуагъэхэм къызэкIамыгъакIохэу лъытэныгъэ къэзылэжьыгъэмэ рэзэныгъэ гущыIэхэр апигъохыгъэх.\n— Сэкъатныгъэ зиIэхэм IэпыIэгъу афэхъугъэныр, ящыкIагъэр ягъэгъотыгъэныр къэралыгъом ипшъэрылъ шъхьаI, ар къыдэтлъытэзэ тиIофшIэн зэхэтэщэ, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат. — Мыщ фэдэ цIыфхэм ящыIакIэ нахьышIу шIыгъэным, зыфэе лъэныкъохэр къыхахынхэм, ахэм арылэжьэнхэм тыфэIорышIэ. Непэ сэкъатныгъэ зиIэ нэбгырэ мин 35-рэ республикэм щэпсэу, ахэм ащыщэу 1200-р кIэлэцIыкIух. Нэбгырэ пэпчъ къэралыгъом иIэпыIэгъу зэхишIэным тыпылъ.\n«Iэрыфэгъу щыIакI» зыфиIорэ къэралыгъо программэр республикэм щагъэцакIэ. Мы илъэсым ащ сомэ миллиони 10 пэIуагъэхьагъ. Социальнэ псэолъи 129-рэ сэкъатныгъэ зиIэ цIыфхэм афытырагъэпсыхьагъэх, мы илъэсым — 6. Адыгэ республикэ еджэпIэ-интернатэу икъоу зэхэзымыхырэ ыкIи зымылъэгъурэ кIэлэцIыкIухэр зычIэсхэм инклюзивнэ гъэсэныгъэм хэхъоныгъэхэр ышIынхэмкIэ и Гупчэ мы илъэсым къыщызэIуахыгъ. А сабыйхэр езыгъэджэрэ кIэлэегъаджэхэм яшIэныгъэхэм ахагъэхъоным республикэм мэхьанэшхо реты.\n— Наукэм, литературэм ыкIи искусствэм, техническэ ыкIи народнэ творчествэм, физическэ культурэм ыкIи спортым алъэныкъокIэ гъэхъэгъэшIухэр зышIыгъэхэр непэ къыхэтэгъэщых. Джащ фэдэу «Абилимпикс–2019» зыфиIорэ зэнэкъокъум хэлэжьэгъэ ныбжьыкIэхэм сафэгушIо сшIоигъу, — къыIуагъ республикэм ипащэ.\nГъэсэныгъэм ыкIи шIэныгъэм гъэхъэгъэшIухэр ащызышIыгъэ Владимир Верденкэм, литературэм ыкIи искусствэм алъэныкъокIэ Василина Улькинар, Татьяна Самко, техническэ ыкIи народнэ творчествэмкIэ — Магда Карелинар, Мамый Тимур, физическэ культурэм ыкIи спортым алъэныкъокIэ Светлана Соловьевар, Ольга Карапетян, общественнэ IофшIэным гъэхъагъэхэр щызышIыгъэхэ Уайкъокъо Аминэт, Цэй Юр ахъщэ шIухьафтынэу сомэ мин 30 зырыз КъумпIыл Мурат афигъэшъошагъ. КъэкIорэ илъэсым ахъщэ шIухьафтыныр сомэ мин 50-м зэрэнагъэсыщтыр зэхэсыгъом къыщаIуагъ.\n«Абилимпикс–2019» зыфиIорэ зэнэкъокъум текIоныгъэ къыщыдэзыхыгъэхэ Татьяна Величко ыкIи Максим Агарковым республикэм ипащэ афэгушIуагъ. Ахэм экспертэу ахэтыгъэ ЛIэхъусэжъ Наталье ыцIэ къыхагъэщыгъ.\nМукависцидоз узыр зиIэ сымаджэхэм я Адыгэ шъолъыр общественнэ организациеу «Надежда» зыфиIорэм ипащэу Татьяна Погореловам Рэзэныгъэ тхылъ Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат ритыгъ. Сэкъатныгъэ зиIэхэм я Адыгэ республикэ организациехэм офисым чIэтыщт техникэ къызIэкIагъэхьанэу сертификатхэр нэужым АР-м IофшIэнымкIэ ыкIи социальнэ хэхъоныгъэмкIэ иминистрэу Мырзэ Джанбэч аритыжьыгъэх.\nСэкъатныгъэ зиIэхэр гумэкIыгъоу непэ зэуалIэхэрэм КъумпIыл Мурат щагъэгъозагъ. Тэрэзэу зымылъэгъухэрэм Iоф зыщашIэщт чIыпIэу республикэм итыр зэрэмакIэр, Iэрыфэгъу щыIакIэм фытегъэпсыхьэгъэ хьакIэщхэр Мыекъуапэ зэрэдэмытхэр, нэмыкI Iофыгъохэри зэхэсыгъом къыщаIэтыгъэх. Ахэм афэгъэхьыгъэу пшъэрылъ гъэнэфагъэхэр гъэцэкIэкIо къулыкъухэм КъумпIыл Мурат афишIыгъэх.\nСэкъатныгъэ зиIэхэм я Урысые обществэ итхьаматэу Агъыржьэнэкъо Симхъан республикэм ипащэ ыкIи гъэцэкIэкIо къулыкъухэм рэзэныгъэ гущыIэхэр апигъохыгъэх. Ахэм анаIэ къазэратетыр къыIуагъ.\nСоциальнэ фэIо-фашIэхэр зыгъэцэкIэрэ мыкоммерческэ организациехэм IэпыIэгъу афэхъугъэным АР-м и Премьер-министрэ игуадзэу Наталья Широковар къытегущыIагъ. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, мыгъэ республикэ зэнэкъокъум текIоныгъэ къыщыдэзыхыгъэ проектхэм сомэ миллиони 5 грантэу афагъэкIуагъ.\nСоциальнэ проектхэр гъэцэкIагъэ хъунхэмкIэ зишIуагъэ къэкIощт грантхэр къыдэхыгъэнхэм пае федеральнэ зэнэкъокъухэм ахэлэжьэнхэм мэхьанэ ин зэриIэр КъумпIыл Мурат къыхигъэщыгъ.


УплъэкIунхэр зыфашIыхэрэм ахэхъо | Адыгэ Макъ\nУплъэкIунхэр зыфашIыхэрэм ахэхъо\nАР-м псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ и Министерствэ ипресс-къулыкъу къызэритырэмкIэ, Адыгеим щыпсэурэ цIыфхэм агъэкощырэ медицинэ комплексхэм уплъэкIунхэр ащакIунхэ алъэкIыщт. Республикэм икъэлэ шъхьаIэ ичIыпIэхэу цIыфхэр нахь зыщызэблэкIыхэрэм ахэр ащагъэуцух.\n— «Здоровый Майкоп» зыфиIорэ Iофтхьабзэр Адыгеим щырагъэжьагъ. Ащ къыдыхэлъытагъэу агъэкощырэ мобильнэ комплексым иамалхэмкIэ ыпкIэ хэмылъэу диспансеризацие тишъолъыр щыпсэухэрэм акIун алъэкIыщт. Мыекъопэ къэлэ поликлиникэм игукъэкIкIэ Iофтхьабзэр рагъэкIокIы. Пшъэрылъ шъхьаIэу ащ иIэр медицинэ уплъэкIунхэр зышIырэ цIыфхэм япчъагъэ нахьыбэ хъуныр ары, — къыщаIуагъ ведомствэм.\nМедицинэ уплъэкIуным хэхьэх цIыфым илъэгагъэ, ыщэчырэр, илъыдэкIуае, лъым холестеринэу ыкIи шъоущыгъоу хэлъыр агъэунэфыныр, ЭКГ-р, флюорографиер ашIыныр, специалистхэм гущыIэгъу афэхъунхэр.\n— Апэрэ мафэм сыхьат заулэкIэ Мыекъуапэ щыпсэурэ нэбгыри 100-м ехъумэ уплъэкIунхэр специалистхэм афашIыгъэх. Ащ къеушыхьаты Iофтхьабзэр зигъо Iофыгъоу зэрэщытыр. ТапэкIи мыщ фэдэ шIыкIэм зедгъэушъомбгъущт, — къыщаIуагъ АР-м псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ иминистерствэ.\nЦIыфыр зыщыпсэурэм пэблагъэу щыт поликлиникэм диспансеризацие щикIун ылъэкIыщт. Джащ фэдэу къоджэ псэупIэхэм мобильнэ комплексхэр ащэх, щыпсэухэрэм медицинэ уплъэкIунхэр арагъэкIух.


Нэбгырэ пэпчъ мы Iофым ишъыпкъэу къекIолIэн фае — Адыгэ макъ\nНэбгырэ пэпчъ мы Iофым ишъыпкъэу къекIолIэн фае\nРедактор 04.05.2021 30.04.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nЗэпахырэ узэу коронавирусым зэрэдунаеу зэрэзэлъиштагъэм цIыфхэр егъэгумэкIых. Уз щынагъор къапыхьаным щыщынэхэзэ ар зыгъэхъужьын зылъэкIыщт вакцинэм бэхэр ежагъэх. Мы мафэхэм зэкIэ шIоигъоныгъэ зиIэхэм вакцинэр ыпкIэ хэмылъэу зыхырагъэлъхьан алъэкIы. Медицинэм иIофышIэхэм къызэраIорэмкIэ, пандемием илъэхъан прививкэр зямыгъэшIыкIэ уз щынагъоу коронавирусыр къыппыхьаным ищынагъо къэуцу.\nКоронавирус къызэузыхэрэм япчъагъэ нахь макIэ хъугъэ нахь мышIэми, мы уз щынагъом зыщыухъумэным фэшI пэшIорыгъэшъ Iофтхьабзэхэр зепхьанхэ фае. О уимызакъоу къыппэблагъэхэми ящыIэныгъэ къэуухъумэным пае вакцинэр зыхябгъэлъхьан фаеу специалистхэм къаIо. Кощхьэблэ районымкIэ вакцинэр апэу зыхязыгъэлъхьагъэхэм ащыщых Кощхьэблэ дэт кIэлэцIыкIу IыгъыпIэу «Нальмэс» зыфиIорэм икIэлэпIухэу Зэфэс Светланэ, МэщылI Нуриет ыкIи Тлюпэ Ларисэ. Прививкэм ыуж ахэм яшIошIхэр къыраIотыкIыгъэх:\n«Вакцинэм ишIуагъэ къызэрэкIощтым тицыхьэ телъ, ащ къыхэкIыкIэ техъырэхъышэнэу тыгу къихьагъэп. Сыда пIомэ, сабыйхэм тахэтэу Iоф тэшIэ ыкIи ахэм янэ-ятэхэм таIокIэ. Тэри сабыйхэр, нэжъ-Iужъхэр тиIэх, ахэм яиммунитет дэгъушхоп, арышъ тафэщынэ. Неущырэ мафэм теубытагъэ хэлъэу тыкъыфэкIоным пае тегупшыси, тэри, тиIахьыл гупсэхэри къэтыухъумэнхэм фэшI прививкэ зядгъэшIыгъ».\nКIэлэпIухэм къызэраIуагъэмкIэ, апэрэ вакцинэр дэгъоу къязэгъыгъ. Температурэ яIагъэп, япсауныгъэ изытет егъэразэх. ЯтIонэрэ прививкэр мэфэ 21-рэ тешIагъэу зыхарагъэлъхьагъ. Джащ фэдэу япсауныгъэкIэ зыми ыгъэгумэкIыхэрэп. Ахэм зэралъытэрэмкIэ, цIыф пэпчъ мы Iофым пшъэдэкIыжь фыриIэу ишъыпкъэу къекIолIэн ыкIи вакцинэр зыхаригъэлъхьан фае.\nПредыдущая МВД по Республике Адыгея напоминает об особенностях участия граждан в массовых мероприятиях\nСледущая МВД предупреждает об участившемся телефонном мошенничестве с незаконным использованием подменных абонентских номеров


Ныдэлъфыбзэм осэшхо фешIы - Jıneps Gazetesi\nAna Sayfa Anadilimde Jıneps Adığece / Адыгэбзэ Ныдэлъфыбзэм осэшхо фешIы\nНыдэлъфыбзэм осэшхо фешIы\nНыдэлъфыбзэр лъэпкъым ыпс. Хабзэри, бзыпхъэри къызщежьэрэр бзэр ары. Ныжъ-тыжъхэм къытфагъэнэгъэ ныдэлъфыбзэм уасэ фэтшIын, къэтыухъумэн, ар лъагэу тIэтызэ тырыгущыIэн фае. Унагъом щыдгъашIомэ, къыткIэхъухьэрэ сабыйхэм ядгъашIэзэ тиныдэлъфыбзэ лъыдгъэкIотэныр адыгэ пэпчъ пшъэрылъ шъхьаIэу ыпашъхьэ ит.\nАдыгабзэм идэхагъэрэ ибаиныгъэрэ къытэзыгъэлъэгъурэ, ащ зэрифэшъуашэу тырыгущыIэным тыфэзыгъэсэрэ кIэлэегъаджэм мэхьанэшхо иI. Непэ зигугъу къэсшIы сшIоигъом нэмыкI лъэпкъ щыщ ныбжьыкIэхэм адыгабзэр арегъашIэ, ащ идэхагъэ нэрылъэгъу афешIы.\nПэнэшъу Мэрьянэ Кощхьаблэ къыщыхъугъ. Ар еджапIэм джыри чIэсыгъ адыгабзэр нахь игъэкIотыгъэу зэригъэшIэнэу зырегъэжьэм. Иныдэлъфыбзэ шIу ылъэгъуным, ащ уасэ фишIызэ къэтэджэным янэ-ятэхэм фагъэсагъ. ГущыIэгъу тызыфэхъум къызэрэхигъэщырэмкIэ, кIэлэегъаджэу предметыр озыгъашIэрэми мэхьанэшхо иI. Ащ къызэриIотэжьырэмкIэ, кIэлэегъаджэм ишIуагъэкIэ еджэным фэщагъэ хъугъэ. Пшысэхэм, художественнэ тхылъхэм ренэу къафеджэщтыгъэ. Абзэ тIупщыгъэу, къабзэу, зэгъэфагъэу рыгущыIэнхэм фигъэсагъэх.\n– Бзэр зэрэтигъашIэщтыгъэм дакIоу, адыгагъэр, хабзэр, Iэдэбыр, зэкIэ тэрэзэу зэрэзепхьан фаем къытегущыIэщтыгъэ, – игукъэкIыжьхэмкIэ къыддэгуащэ Мэрьянэ. – ТицIыкIугъом къыщегъэжьагъэу Iоф къыддишIэзэ ныдэлъфыбзэр зэрифэшъуашэу зэрэзэдгъэшIэщтым пылъыгъ.\nМарьянэ гурыт еджапIэр къызеухым 1980-рэ илъэсым Адыгэ кIэлэегъэджэ институтым чIэхьагъ. 1985-рэ илъэсым апшъэрэ гъэсэныгъэр зэригъэгъотыгъэу ар къыухыгъ. Къуаджэу Джэджэхьаблэ вожатэу IофшIэныр щиублагъ. Нэужым Я 2-рэ классхэр ригъэджагъэх.\nКъунчыкъохьаблэ зэрэщыпсэурэм къыхэкIэу ащ чIыпIэ щыIэ зэхъум зигъэзэжьыгъ ыкIи завуч-организаторэу щытыгъ. Урысыбзэр, адыгабзэр аригъэхьызэ ащ илъэс 13-рэ Iоф щишIагъ.\nЩыIэныгъэм къызыдихьырэ зэхъокIыныгъэхэм къахэкIэу тигущыIэгъу иунагъо игъусэу Мыекъуапэ къэкощыжьынэу хъугъэ. Адыгэ кIэлэегъэджэ колледжэу Андрыхъое Хъусен ыцIэ зыхьырэм Iоф щишIэнэу Iухьагъ. Лаборантэу ыублагъ, нэужым адыгабзэм исыхьатхэр къыратыгъэх. 1997-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу колледжым тигущыIэгъу Iут.\n– Апэрэ уахътэм сиIофшIэн сшIокъиныгъ, – игукъэкIыжьхэмкIэ къыддэгуащэ Мэрьянэ. – НэмыкIыбзэ зыIулъхэм адыгабзэр ябгъэшIэныр псынкIэп. Апэрэ сыхьатым игъэкIотыгъэу зыфэзгъэхьазырыгъ. Темэр къызэрэсIотагъэр зылъэгъугъэ сиIофшIэгъу къысэкIуалIи, ащ фэдэу бэу зы сыхьаткIэ зэрэзэрамыгъэшIэщтыр къысиIуагъ. ТIэкIу-тIэкIоу къафэпIотэн зэрэфаер ащ къызгуригъэIуагъ.\nИIофшIэгъухэм зэрафэразэр Пэнэшъу Мэрьянэ игущыIэ къыщыхегъэщы. Апэрэ мафэу Iоф зишIэрэм къыщыублагъэу, сыд фэдэ упчIэ аритыгъэми, джэуапынчъэу къагъэнагъэп. ЖэнэлI Тэмарэ, ГункIэкъо Муслимэт, Сэмэгу Фатимэ, Андзэрэкъо Светланэ IэпыIэгъушхо къызэрэфэхъугъэхэр тигущыIэгъу къыIуагъ. ШIэныгъэу аIэкIэлъымкIэ къызэрэдэгощагъэхэр Марьянэ зэрэщымыгъупшэщтыр игущыIэ къыщыхегъэщы.\nIоф ышIэнэу зырегъажьэм хэушъхьафыкIыгъэ купхэр яIагъэх. Ащ къикIыщтыгъэр урыс студентхэм икъу фэдизэу адыгабзэр зэрэзэрагъашIэщтыгъэр ары. Адыгэхэм афэдэу ахэми кууоу бзэр къызIэкIагъахьэщтыгъэ. Практикэ ахьынэу еджапIэхэм кIощтыгъэх, адыгабзэкIэ рагъаджэщтыгъэх. Ащ фэдэ апэрэ купэу колледжыр къэзыухыгъэм Адыгэ къэралыгъо университетым илъэпкъ факультет хэушъхьафыкIыгъэ группэ къыфыщызэIуахи, иеджэн щыпидзэжьыгъагъ. А купым хэтыгъэхэм ащыщэу Марина Волковам адыгабзэкIэ диссертацие ытхыгъ.\nЗигугъу къэтшIыгъэ купым щыщхэр непэ адыгабзэм чанэу Iоф рашIэ. Республикэм игурыт еджапIэхэм адыгабзэмкIэ ащырагъаджэх, телевидением Iоф щашIэ.\nНэмыкIыбзэ зыIулъ студентхэм адыгабзэр зэрагъэшIэным фытегъэпсыхьэгъэ программэ апэрэу Адыгэ кIэлэегъэджэ колледжым щызэхагъэуцуагъ.\n– А программэм апэу Iоф дэзышIагъэхэр КIэрэщэ Зэйнабрэ Пэнэшъу Нинэрэ, – къытфеIуатэ Пэнэшъу Мэрянэ. – Апэрэ тхылъэу «Адыгабзэр» зыфиIорэр ахэм къыдагъэкIыгъагъ. Мыщ епхыгъэ IофшIэныр апэрэу ахэм аублагъ ыкIи зэрифэшъуашэу агъэцэкIагъ. Нэужым программэм зэхъокIыныгъэхэр фашIыгъэх. КIэлэегъаджэу Iоф дэзышIэхэрэм хэгъэхъогъэн фаеу алъытэхэрэр пагъащэзэ ар нахьышIум ылъэныкъокIэ зэрахъокIыгъ.\n– Непэ колледжым адыгабзэр зэрэщызэрагъашIэрэр тIэкIу зэхъокIыгъэ хъугъэ. Группэхэм зэкIэм зэрагъашIэ, ау ыпэкIэ фэдэу куооу рагъэджэнхэр программэм къыдилъытэрэп. Я 2-3-рэ курсхэр арых зэзыгъашIэхэрэр, – къытфеIуатэ Мэрьянэ. – Адыгабзэм рыгущыIэнхэр, къараIорэр къагурыIоныр ары анахьэу тынаIэ зытедгъэтырэр.\nИцIыкIугъом къыщегъэжьагъэу адыгабзэр зыIэкIэмылъэу нэмыкI лъэпкъым щыщ студентым бзэр зэригъэшIэныр псынкIэп. Сыда пIомэ мэкъэ Iужъухэр, гущыIэ къинхэр ащ хэтых. Ау колледжым щеджэрэ ныбжьыкIэхэм ар нахь куоу зэрэрагъэшIэщтым кIэлэегъаджэхэр пылъых.\n– Непэ акIугъэ темэр агу къэдгъэкIыжьызэ, кIэджыкIыжьыныр зыщытымыгъэгъупшэу егъэджэн сыхьатхэр зэхэтэщэх, – игущыIэ лъегъэкIуатэ Пэнэшъу Мэрьянэ. – Iоф зышIэрэ пэпчъ екIолIэкIэ гъэнэфагъэ иI. Ау сишIошIкIэ кIэджыкIыжьыныр, гущыIэныр, езбыр зэгъэшIэныр хэмытэу бзэм фебгъэджэнхэр къин хъущт. Пшысэу ашIэхэрэм урысыбзэкIэ тяджэ, ахэр адыгабзэкIэ зэтэдзэкIых. Джащ фэдэу сиIэпыIэгъух питографическэ тамыгъэхэр, карточкэхэр. Бзэр зымэшIэрэм гущыIэр зэригъэшIагъэмэ, ар зилъэгъукIэ нахь псынкIэу ыгу къэкIыжьыщт.\nЗигугъу къэтшIыгъэхэ карточкэхэр зэрагъэфедэхэрэр тигущыIэгъу къытфиIотагъ. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, гущыIэхэу тхыгъэхэр партым тыралъхьэх, ахэр зыщагъэфедэщтхэ чIыпIэхэр къагъэнафэх. Мыщ фэдэ шIыкIэм ишIуагъэкIэ студентхэм гущыIэхэмрэ ахэм ямэхьанэрэ нахь псынкIэу зэрагъашIэ ыкIи агу къэкIыжьынхэм фэIорышIэ. Адыгабзэм исыхьатхэм гущыIэу зэрагъэшIагъэхэр зыхэтхэ рассказ кIэкIхэр арагъэтхых, ахэр сурэт арагъэшIых.\nПэнэшъу Мэрьянэ иIофшIэн ыгу етыгъэу зэригъэцакIэрэм ишыхьатэу АР-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ и Министерствэ, Адыгэ Хасэм я Щытхъу тхылъхэр иIэх. Iэнэ хъураехэм, бзэм икъэухъумэн фэгъэхьыгъэхэ Iофтхьабзэхэм чанэу ахэлажьэ.\nНепэ адыгабзэр зэутэкIырэ гумэкIыгъом тигущыIэгъу лъэшэу егъэгумэкIы. Ар дэгъэзыжьыгъэ хъуным, адыгэ лъэпкъым иныдэлъфыбзэ къэухъумэгъэным фэлажьэ.\n– Сабыим иадыгабзэ къызщежьэрэр унагъор ары, – игущыIэ къыщыхегъэщы Мэрьянэ. – Унагъом бзэр илъын фай. Ны-тыхэм сабыим иныдэлъфыбзэ Iуалъхьаныр пшъэрылъ шъхьаIэу сэлъытэ. Дунаим такъикъи 8 пэпчъ зы бзэ текIодыкIы. Ахэм ясатыр тытехьан щынагъо непэ къэуцу. Лъэпкъым ихабзэ, ибзыпхъэ къызщежьэрэр ыбз. Бзэр зыIумылъым ихабзи къыгурыIорэп. Ар зэхэтшIэн, тиныдэлъфыбзэ лъагэу тIэтызэ, осэшхо фэтшIызэ тисабыйхэм ядгъэшIэн фае.\n«Сыдым и махуэр къахукıуэ»\n1864-р гъэзэкIуэжын! Хэкум зыгъэзэжынум паубыдын хуэмейр хьэкъщ


«ЗэхъокIыныгъэхэр цIыфхэм зэхашIэн фае» — Адыгэ макъ\n«ЗэхъокIыныгъэхэр цIыфхэм зэхашIэн фае»\n— Лъэпкъ проектхэм щыIэныгъэм зэхъокIыныгъэу къыхалъхьэрэр цIыфхэм зэхашIэн фае. ПсэолъакIэ шIыгъэн е гъэцэкIэжьыгъэн закъор арэп ахэм пшъэрылъ шъхьаIэу яIэр. Лъэпкъ проектхэм яшIуагъэкIэ цIыфхэр анахьэу зыгъэгумэкIыщтыгъэхэр дэгъэзыжьыгъэнхэ фае, — къыIуагъ УФ-м и Президентэу Владимир Путиным.\nИлъэсэу икIырэм лъэпкъ проектхэм япхырыщын къиныгъо къыхэзылъхьагъэр уасэхэр зэрэдэкIуаехэрэр ары. Ащ ыпкъ къикIыкIэ зэнэкъокъухэр зэхэщэгъуае хъугъэ, псэолъэшIыныр къызэтырагъэуцо, подрядчикхэм къин адалъэгъу. А зэпстэур къыхигъэщыгъ Президентым. Арэу щытми, лъэпкъ проектхэм къадыхэлъытэгъэ псэуалъэхэр зэкIэри игъом атынхэр шIокI зимыIэ Iофэу зэрэщытыр къыкIигъэтхъыгъ.\nЛъэпкъ проектхэм яшIуагъэкIэ шIагъэ хъугъэхэм уакъытегущыIэмэ… Илъэсищым шъолъыр 78-мэ еджэпIэ 271-рэ кIэу ащашIыгъ. 2024-м ыкIэм нэс джыри 1300-рэ агъэуцунэу щыт. Iоф зышIэрэ еджэпIэ 7300-мэ ягъэкIэжьын илъэситф гухэлъхэм ащыщ.\n2018-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу ФАП 1750-рэ субъектхэм ащагъэуцугъ, псэупIэхэр къэзыкIухьэрэ медицинскэ комплексэу миным ехъу афащэфыгъ. КIэлэцIыкIу поликлиникэхэр, адэбз, гу-лъынтфэ узхэм зыщяIэзэхэрэ гупчэхэр агъэкIэжьых. НэмыкIэу лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ зэшIохыгъэ хъугъэр бэ.\nВладимир Путиныр къалэхэм япсэукIэ зынэсыгъэми игугъу къышIыгъ. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, 2024-рэ илъэсым ыкIэм нэс тыкъэзыуцухьэрэ дунаим иягъэ езыгъэкIырэ псэолъэ щынагъоу 88-рэ агъэкIодынэу планхэм ащыгъэнэфагъ. Ащ фэдэ объект 60-р агъэкIодыгъах, илъэсым ыкIэм нэс джыри 6 Iуахыжьынэу ыуж итых. Зыщымыгъэнэфэгъэ чIыпIэм щагъэпсыгъэ хэкIитэкъупIэ полигон 30 Iуахыжьыгъ, джыри 12 «чэзыум хэт».\n— Лъэпкъ проектхэм мэхьэнэшхо яI. Унагъохэм псэукIэ амал дэгъухэр яIэ хъуным, къэлэ щыIакIэр, социальнэ лъэныкъор нахьышIу шIыгъэнхэм, бизнесым амалышIухэр иIэнхэм ахэр фэIорышIэх, — къыкIигъэтхъыгъ къэралыгъом ипащэ.\nАдыгеим мы уахътэм лъэпкъ проект 12-у сомэ миллиарди 5,8-рэ зыуасэр щыпхыращы. Ахэм ыкIи къэралыгъо программэхэм яшIуагъэкIэ псэолъэ зэфэшъхьафыбэ республикэм щашIыгъ е щагъэкIэжьыгъ.\nПрезидентым къыгъэуцугъэ пшъэрылъхэр пхырыщыгъэнхэр, пчъагъэу ащ къыгъэнэфагъэхэм къафэкIогъэныр шIокI зимыIэ Iофэу зэрэщытыр АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат къыкIигъэтхъыгъ.\n— Илъэсыр икIынкIэ къэнагъэр бэп, — къыIуагъ АР-м ипащэ. — IофшIэнхэр игъом тыухынхэм, ахэр шапхъэхэм адиштэу пхырыщыгъэнхэм, къэкIощт илъэсым хэхьэрэ проектхэр тымыгъэгужъонхэм амалэу щыIэр зэкIэ етхьылIэн фае.\nПредыдущая ПIэлъитIум нахьыбэу\nСледущая ИлъэсыкIэм фэхьазырых


ЗэгурыIоныгъэ азыфагу илъэу Iоф зэдашIэ — Адыгэ макъ\nАдыгеим ит фэтэрыбэу зэхэт унэхэм ягъэкIэжьын ыкIи жъы хъугъэу зэхэоным нэсыгъэ унэхэм ачIэсхэм ягъэкощын зыщытегущыIэгъэхэ зэхэсыгъо тыгъуасэ зэхащагъ. Iофтхьабзэр зэращагъ АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Муратрэ къэралыгъо корпорациеу, псэупIэ-коммунальнэ хъызмэтым зэхъокIыныгъэхэр фэшIыгъэнхэмкIэ Фондым ипащэу Константин Цицинымрэ.\nДжащ фэдэу зэхэсыгъом хэлэжьагъэх республикэм ивице-премьерэу Сапый Вячеслав, АР-м псэолъэшIынымкIэ, транспортымкIэ, псэупIэ-коммунальнэ ыкIи гъогу хъызмэтымкIэ иминистрэу Валерий Картамышевыр, Фондым илIыкIохэр, нэмыкIхэри.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ Iофтхьабзэр къызэIуихызэ, Константин Цициныр шъолъырым IэпыIэгъу къызэрэфэхъурэм фэшI зэрэфэразэр риIуагъ, тапэкIи республикэмрэ Фондым-\n— Илъэс пчъагъэ хъугъэу республикэм щыпсэухэрэм яIофыгъохэм язэшIохынкIэ Фондым Iоф дэтэшIэ. Мыщ дэжьым нахь шъхьаIэр жъы хъугъэу зэхэоным нэсыгъэ унэхэм ачIэсхэм ягъэкощын ары. Мы мэхьанэшхо зиIэ IофыгъомкIэ къэралыгъо корпорацием ипащэхэр сыдигъуи къыдготых, IэпыIэгъу къытфэхъух, — къыхигъэщыгъ КъумпIыл Мурат.\nФондым игенеральнэ директор къызэриIуагъэмкIэ, программэм республикэм Iоф зыщишIэрэм щегъэжьагъэу нэбгырэ мин 1,5-рэ зыщыпсэурэ жъы хъугъэ псэупIэ квадратнэ метрэ мин 22-м ехъу агъэкощыгъэх.\nФондым ипащэ къыхигъэщыгъ жъы хъугъэ унэхэм арысхэр зыдагъэкощынхэ фэе псэупIэхэр ашIыхэ зыхъукIэ непэрэ шапхъэхэр, шIыкIакIэхэр къыдалъытэнхэу.\nДжащ фэдэу псэупIэхэм яшIын фытегъэпсыхьэгъэ къэралыгъо программэхэм амалэу къатыхэрэм Константин Цициным ягугъу къышIыгъ. Ащ яшIуагъэкIэ коммунальнэ инфраструктурэр агъэкIэжьын, лифт оборудованиер зэблахъун, нэмыкI пшъэрылъхэр зэшIуахынхэ алъэкIы. Мылъкур федеральнэ гупчэм къетIупщы.\nФондым ипащэ лъэныкъо шъхьаIэу къыгъэнэфагъэхэм ащыщ энергиер кIэзыугъоерэ программэхэм зэрахэлажьэхэрэр.\nРеспубликэм ипащэ къызэриIуагъэмкIэ, фэтэрыбэу зэхэт унэхэм мыщ фэдэ шIыкIэр загъэфедэкIэ коммунальнэ фэIо-фашIэхэм апэIуагъэхьэрэ ахъщэр процент 20 — 30-кIэ нахь макIэ хъущт. Муниципалитетхэм япащэхэм пшъэрылъ афишIыгъ мы лъэныкъомкIэ цIыфхэм зэдэгущыIэгъухэр адашIынхэу.\nФэтэрыбэу зэхэт унэхэм ягъэкIэжьын ыкIи жъы хъугъэу зэхэоным нэсыгъэ унэхэм ачIэсхэм ягъэкощын епхыгъэ программэхэр шъолъырым щыгъэцэкIагъэхэ зэрэхъурэм къытегущыIагъ профильнэ министерствэм псэупIэ-коммунальнэ хъызмэтымкIэ и ГъэIорышIапIэ ипащэу Ныбэ Руслъан.\nАщ къызэриIуагъэмкIэ, джырэ уахътэм ехъулIэу квадратнэ метрэ мини 7,9-рэ зэрылъ аварийнэ псэупIэхэр республикэм итых. Ахэм нэбгырэ 425-рэ ащэпсэу. Фондым имылъку зыхэлъ программнэ Iофтхьабзэхэм сомэ миллион 313-м ехъу атефэ. 2019 — 2020-рэ илъэсхэм агъэкощынэу щытыгъэ квадратнэ метрэ 564-м щыщэу нэбгырэ 40 зыщыпсэурэ квадратнэ метрэ 512-р агъэкощыгъ. ШышъхьэIум ехъулIэу илъэс планыр гъэцэкIагъэ хъущт.\n2008-рэ илъэсым щегъэжьагъэу 2016-рэ илъэсым нэс Фондым иIэпыIэгъукIэ Адыгеим ит фэтэрыбэу зэхэт унэ 737-мэ гъэцэкIэжьынхэр арашIылIагъэх, ащ квадратнэ метрэ миллион 1,5-м ехъу арылъ, нэбгырэ 61830-мэ япсэукIэ амалхэр нахьышIу ашIыгъэх. Мыщ зэкIэмкIи сомэ миллиардрэ миллион 329-рэ пэIуагъэхьагъ, ащ щыщэу сомэ миллиард 1,06-р Фондым имылъку.\n2013-рэ илъэсым гъэцэкIэжьынхэм афэгъэзэгъэщт шъолъыр операторыр Адыгеим щызэхащагъ, ащ фытегъэпсыхьэгъэ республикэ программи аштагъ. Ащ къыдыхэлъытагъэу фэтэрыбэу зэхэт унэ 430-рэ агъэцэкIэжьыгъ, ащ сомэ миллион 607,7-рэ пэIуагъэхьагъ. Нэбгырэ мин 44-м ехъумэ псэукIэ амалэу яIэхэр нахьышIу ашIыгъэх. 2020-рэ илъэсым гухэлъэу щыIэмкIэ уни 119-рэ агъэцэкIэжьыщт.\nЗэхэсыгъом ыуж КъумпIыл Муратрэ Константин Цицинымрэ журналистхэм къякIолIагъэх, ахэм упчIэу къатыгъэхэм джэуапхэр къаратыжьыгъэх.\nПредыдущая Зэзэгъыныгъэм кIэтхагъэх\nСледущая Зэпхыныгъэу зэдыряIэр лъыгъэкIотэгъэнэу


ЕшIэгъоу яIэщтхэр гъэшIэгъоных — Адыгэ макъ\nЕшIэгъоу яIэщтхэр гъэшIэгъоных\nУрысыем футболымкIэ иапшъэрэ куп щыкIорэ зэнэкъокъур мафэ къэс нахь гъэшIэгъон зэрэхъурэм тегъэгушIо.\n2019 — 2020-рэ илъэс зэнэкъокъум ия 29-рэ зэIукIэгъухэм якIэуххэр зэтэгъапшэх.\n«Урал» — «Арсенал» — 1:3, «Крылья Советов» — «Краснодар» — 0:0, «Спартак» — «Ахмат» — 3:0, «Зенит» — «Оренбург» — 4:1, «Рубин» — «Ростов» — 0:0, «Локомотив» — ЦСКА — 2:1, «Уфа» — «Динамо» — 0:1, «Тамбов» — «Шъачэ» — ешIагъэхэп.\nСердар щытхъум лъыхъурэп\n«Зенит» ауж къинэрэ «Оренбургым» зэрэтекIуагъэр дгъэшIагъорэп. Тигуапэу къыхэдгъэщырэр Сердар Азмун изекIуакI ары. «Зенит» 3:1-у «Оренбург» текIощтыгъ. С. Азмун гъогогъуитIо къэлапчъэм Iэгуаор дидзагъ.\nЕшIэгъур аухынымкIэ такъикъитIу фэдиз къэнагъэу «Зенит» ыпэкIэ илъыгъ. С. Азмун ухъумакIохэр псынкIэу къызэринэкIыгъэх, изакъоу къэлэпчъэIутым екIугъ. Ящэнэрэ Iэгуаор Сердар дидзэщтэу тыгугъэзэ, къэлапчъэм дэуагъэп. Iэгуаор Артем Дзюбэ ритыгъ. Къэлэпчъэ нэкIым А. Дзюбэ дауи, Iэгуаор хъагъэм щычэрэгъугъ — 4:1.\nА. Дзюбэ къэлапчъэм Iэгуаор зэрэдидзагъэр арэп къыхэдгъэщымэ тшIоигъор.\n2019 — 2020-рэ илъэс ешIэгъум къэлапчъэм анахьыбэрэ дэзыдзагъэхэм Артем Дзюбэрэ Сердар Азмунрэ ащыщых. ТIуми 16 зырызэ хъагъэм Iэгуаор радзагъ. «Бомбардир анахь дэгъу» зыфиIорэ щытхъуцIэр къэлапчъэм анахьыбэрэ дэзыдзагъэм фагъэшъошэщт.\n— Сэ щытхъоу сфаIощтыр арэп Iофыгъо шъхьаIэр, командэу сызыхэтым гъэхъагъэ зэришIыщтым сызэрэхэлажьэрэр ары нахь Iофыр, — къыIуагъ С. Азмун. — Артем Дзюбэ сыфэгушIо.\nТекIуагъэри, зышIуахьыгъэри мэгушIох\n«Спартак» 3:0-у «Ахмат» зытекIом, ешIакIэу къыгъэлъэгъуагъэм тигъэгушIуагъ. Роман Зобниным дахэу хъагъэм Iэгуаор дидзагъ. Александр Соболевым ухъумакIор «ыгъэунази», гъогогъуитIо IэкIэкIыгъ. ЕшIакIоу къыпэгъокIыгъэри, къэлэпчъэIутыри ыгъэплъэхъухи, къэлапчъэм Iэгуаор дидзагъ.\n«Спартак» иешIакIэ къызэригъотыжьырэм фэшI клубым ипащэхэр мэгушIох. «Ахмат» зэIукIэгъур 0:3-у шIуахьыгъэми, тренер шъхьаIэу Игорь Шалимовым къызэриIуагъэу, «Ахмат» мэгушIо апшъэрэ купым къызэрэхэнэжьыгъэм фэшI.\n«Краснодар» гугъэ иI\nАпэ итхэмрэ ауж къинэхэрэмрэ язэIукIэгъухэри гъэшIэгъонэу макIох. «Краснодар» тегъэгугъэ, ау «Рубин» къытекIуагъ, «Крылья Советов» къышIуихьын ылъэкIыгъэп.\n«Краснодар» дахэу ешIэ, бэрэ ыпэкIэ елъы шъхьае, ухъумэн Iофыгъохэр зэригъэцакIэхэрэм щыкIагъэхэр афэхъух. Опыт зиIэу хэтыр бэ, ау командэм иешIакIэ икъоу къымыгъотыгъэм фэд. «Крылья Советов» зыIокIэм, судьям Уткиныр ешIапIэм къызэрэригъэкIыгъэм къыхэдгъэщырэр зы: ешIапIэм къибгъэкIынэу Уткиныр зекIуагъэп.\nЕшIэгъуи 2 «Краснодар» къыфэнагъ, ау ятIонэрэ чIыпIэм фэбэнэн ылъэкIыщтми къэшIэгъуае.\nА. Миранчук къахэщы\n«Локомотив» ЦСКА-м зыIокIэм, Алексей Миранчук пенальтикIэ гъогогъуитIо хъагъэм Iэгуаор дидзагъ.\nЦСКА-м иешIакIоу М. Влашич «Локомотив» икъэлапчъэ Iэгуаор зыдедзэм, 1:1 пчъагъэр хъугъэ. Зэнэкъокъур арэущтэу аухыныр нахь тэрэзыгъ. Аужырэ такъикъхэм «Локомотив» ыпэкIэ илъыгъэу ЦСКА-м иухъумакIо Iэгуаор ошIэ-дэмышIэу тефи, А. Миранчук ятIонэрэ пенальтир И. Акинфеевым къыгъэгъунэрэ къэлапчъэм дидзагъ, 2:1-у «Локомотив» текIуагъ.\n«Реал» дышъэр ыхьыгъ\nИспанием изэнэкъокъу хэлэжьэрэ командэхэри бэдзэогъум и 16-м зэдешIагъэх. «Реал» зичэзыу зэIукIэгъум текIоныгъэр къыщыдихи, дышъэр къыфагъэшъошагъ. Тренер шъхьаIэу Зинедин Зидан, ар зипэщэ ешIакIохэм тафэгушIо, ешIэкIэ дахэ къагъэлъэгъуагъ.\nУрысыем футболымкIэ изэнэкъокъу хэлэжьэрэ командэхэу я 29-рэ ешIэгъухэм ахэлэжьагъэхэр медицинэм иIофышIэхэм, волонтерхэм лъэшэу зэрафэразэхэр зэхэщакIохэм къаIуагъ.\nЗэIукIэгъухэр рагъэжьэнхэм ыпэкIэ ешIакIохэр, судьяхэр майкэ фыжьхэр ащыгъыхэу ешIапIэм къихьагъэх. Зэпахырэ узым дунаим щыпэуцугъэхэ врачхэм яшIуагъэкIэ футболымкIэ зэнэкъокъур зэхащэн зэралъэкIыгъэр хагъэунэфыкIыгъ.\nХэгъэгум изэнэкъокъу хэлэжьэрэ командэхэу апшъэрэ купым хэтхэм очко пчъагъэу яIэр, чIыпIэу зыдэщытхэр къыхэтэутых.\n1. «Зенит» — 69\n2. «Локомотив» — 54\n3. «Краснодар» — 49\n6. «Динамо» — 38\n7. «Арсенал» — 37\n8. «Уфа» — 37\n9. «Спартак» — 36\n14. «Тамбов» — 28\n16. «Оренбург» — 24.\n«Крылья Советов» — «Шъачэ»\nШъунаIэ тешъудз: бэдзэогъум и 19-м «Краснодар» «Динамэм» Краснодар щыIукIэщт.\nХэгъэгум футболымкIэ и Кубок къыдэхыгъэным фэбэнэрэ командэхэу финалныкъом нэсыгъэхэр бэдзэогъум и 19-м зэдешIэщтых.\n«Урал» — «Химки».\n«Зенит» хэгъэгум изэнэкъокъу дышъэр къыщыдихыгъ, Кубокыр къыфагъэшъошэным фэбанэ. «Спартак» «Ахмат» зыIокIэм, ешIэкIэ дахэ къыгъэлъэгъуагъ. Кубокым фэгъэхьыгъэ ешIэгъур гъэшIэгъон хъущтэу тэлъытэ.\nЗэIукIэгъур Санкт-Петербург щыкIощт, сыхьатыр 18:10-м аублэщт.\nИлъэс ешIэгъур зэрэкIуагъэр зэхэщакIохэм зэфахьысыжьыщт. 2020 — 2021-рэ илъэс зэнэкъокъум зыфагъэхьазыры.\nПредыдущая В Волгограде установили памятник защитникам Сталинграда из Адыгеи


адыгэ унэ - это... Что такое адыгэ унэ?\nадыгский дом, который является не только жилищем, но и вместилищем всех требований адыгства\nСмотреть что такое "адыгэ унэ" в других словарях:\nлъэчIас — (лъэчIасэр, лъэчIасэхэр) жъы. Низ стойки, который служит местом хранения для домашнего скарба Адыгэ унэ чъыIэмэ (собэмрэ шхыншIэщымрэ азыфагу ит унэр) ошэкур телъхьапIэу арытмэ ачIэгъ лъэчIасэр иIагъ ЛъэчIасэр хьаткъурт гъэтIылъыпI … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ\nбыбэтагъэ — (мэбыбатэ) лъым. 1. взлетал, а, о, (например, про курицу, так как она не может летать) Ытамэхэр ыIэти быбынэу фежьагъ Чэтым бгъэжъыр зелъэгъум ыгъащти быбатэзэ къакъырэм чIэлъэдагъ 2. ехьщ. развевался, лась, лось Адыгэ Республикэм ибыракъ быбатэу … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ


УсакIоу Бэлэгъэ- Къандур Любовь Адыгеим ихьакIагъ — Адыгэ макъ\nУсакIоу Бэлэгъэ- Къандур Любовь Адыгеим ихьакIагъ\nРедактор 08.06.2016 КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nАдыгэ усакIоу, продюсерэу, сценаристэу, Дунэе кинофестивалэу Шъачэ щыкIощтым икIэщакIоу, ипрезидентэу Бэлэгъэ-Къандур Любовь Хьазэрталый ыпхъур мэкъуогъум и 3-м Мыекъуапэ къэкIогъагъ. Пcтэуми апэу ар АР-м и ЛIышъхьэу ТхьакIущынэ Аслъан IукIагъ ыкIи имурадхэм ащигъэгъозагъ.\nТилъэпкъэгъу бзылъфыгъэ Iушэу, культурэм, искусствэм, литературэм яамал инхэр къызфигъэфедэхэзэ, чIынэлъэ зэфэшъхьафхэм ащыпсэурэ цIыф лъэпкъхэр зэрэгъэшIэгъэнхэр, зэфэщэгъэнхэр, мамырныгъэр зэрэдунаеу щыгъэпытэгъэн Iофыгъошхор зэшIозыхырэ Бэлэгъэ-Къандур Любовь шIоу ылэжьырэм уасэ фишIэу, АР-м и ЛIышъхьэу ТхьакIущынэ Аслъан ащ епэсыгъэ псэлъэ фабэ риIуагъ ыкIи щытхъуцIэу «Адыгэ Республикэм искусствэхэмкIэ изаслуженнэ IофышIэшху» зыфиIорэр фигъэшъошагъ.\nБэлэгъэ-Къандур Любовь Къэбэртэе-Бэлъкъарым щыщ. Московскэ къэралыгъо университетэу М. Ломоносовым ыцIэкIэ щытыр къыухыгъ. Иусэ тхылъхэр Налщык, Урысыем, Америкэм, Германием къащыдэкIыгъэх. ШIэныгъэ хэутыгъэ IофшIагъэхэри иIэх. УсакIор анахьэу зэрэдунаеу зэрэщызэлъашIагъэр ипоэмэу «Сэтэнай» зышъхьэр ыкIи усэкIэ тхыгъэ романэу «Царица» зыфиIорэр ары. Къэбэртэепщэу Темрыкъо Идар ыпхъу Гощэунаеу Урысыем и Пачъыхьэу Иван Грознэм шъхьэгъусэ фэхъугъагъэм ыкIи МариекIэ зэджагъэхэм ехьылIагъ. Любовь икъэлэмыпэ къычIэкIыгъэ драмэхэр, сценариехэр Европэм икъэралыгъо зэфэшъхьафхэм ащызэхащэрэ зэнэкъокъухэм ахэлажьэх ыкIи яфэшъошэ осэ ин къараты. ГущыIэм пае, Италием лъэныкъуитIукIэ ахэр къыщыхагъэщыгъэх. ИунагъокIэ Бэлэгъэ-Къандур Любовь Великобританием щэпсэу, ишъхьэгъусэу, тхакIоу, кинорежиссерэу Къандур Мухьадинрэ ежьыррэ кIэлитIу зэдапIугъ, ыкъо нахьыжъэу Алим музыкант инэу зыкъызэIуехы. Ежь Любовь фэгъэхьыгъэу къэпIон хъумэ, унаIэ зытеозгъадзэрэр къызхэкIыгъэ адыгэ лъэпкъыр ыкIи пстэуми зэдытие Хэгъэгушхоу Урысыер зэрилъапIэхэр, ахэр зыпишIынхэ зэрэщымыIэр ары.\nБэлэгъэ-Къандур Любовь Адыгеим щыпсэухэрэм — творческэ интеллигенцием, республикэм иобщественность, ныбжьыкIэхэм, кIэлэцIыкIу сэнаущхэу искусствэр зикIасэхэм аIукIагъ.\nМы Iофтхьабзэр къызэIуихыгъ ыкIи зэрищагъ АР-м и Лъэпкъ драмтеатрэу Цэй Ибрахьимэ ыцIэ зыхьырэм ихудожественнэ пащэу Шъхьэлэхъо Светланэ.\nТворческэ зэхахьэм шIуфэс гущыIэ кIэкIхэр къыщаIуагъ АР-м культурэмкIэ иминистрэ игуадзэу ШъэуапцIэкъо Аминэт, адыгэ кинорежиссерэу Нэгъэплъэ Аскэрбый.\nАхэм ауж ежь Л. Бэлэгъэ-Къандур творческэ зэIукIэгъур лъигъэкIотагъ. Тыгъэгъазэм и 10-м къыщыублагъэу и 16-м нэс Дунэе кинофестивалэу Шъачэ щыкIонэу агъэхьазырырэм иIофыгъохэм ар къатегущыIагъ. Политикэ хэмылъэу, ежь искусствэм ыкIуачIэ, иамалхэр къыушыхьатэу, цIыф лъэпкъхэр, къэралыгъохэр зэфищэхэу, ягупшысэ инхэу, зафэхэу лъэпкъ ыкIи къэралыгъо пэпчъ икультурэ лъапсэ, ишэн-хабзэхэр зыухъумэу ыкIи къэзыIуатэу ар зэрэгъэпсыгъэщтыр, шIум илъэмыдж ин пхырыщыгъэным мы кинофестивалыр зэрэфэлэжьэщтыр Любовь игущыIэ щыкIигъэтхъыгъ.\nКинофестивалым изэхэщэн Iоф ежь игукъэкIэу щытми, къыдезгъэштэн ыкIи IэпыIэгъу къыфэхъун зылъэкIыщт цIыф дэгъубэу зыфэзыгъэхэм къызэрэдырагъэштагъэр къыхигъэщыгъ ыкIи ахэм ацIэ къыриIуагъ. Олимпиадэм ыпкъ къикIыкIэ зэрэдунаеу щызэлъашIэгъэ Урысыем икъалэу Шъачэ фестивалыр зэрэщыкIощтми имэхьанэ кIигъэтхъыгъ.\nЕвропэм ихэгъэгубэмэ къарыкIыщт лIыкIохэр ащ зэрэхэлэжьэщтхэр, хэти игупшысэ лэжьыгъэ къыушыхьатынымкIэ, дунаим щызэлъаригъэшIэнымкIэ амал зэригъотыщтыр, АдыгеимкIэ Нэгъэплъэ Аскэрбый кинофестивалым зэрэрагъэблэгъагъэр, джащ фэдэу зышIоигъо пстэури фестивалым Шъачэ щеплъынхэ зэралъэкIыщтыр къыIуагъ. Фестивалыр зэрэщытэу дунаим тет цIыф лъэпкъ зэфэшъхьафхэр зэрэгъэшIэнхэм, зэгурыгъэIогъэнхэм, мамырныгъэр ухъумэгъэным зэрэфэлэжьэщтым кIигъэтхъыгъ.\nТворческэ зэIукIэгъум иятIонэрэ Iахь зыфэгъэхьыгъагъэр Бэлэгъэ-Къандур Любовь ипоэзие ары. Ыгу тешIыкIыгъэ усэхэу тхьэлъэIу папкIэхэм мэкъэ гохь лъэкIыхьагъэкIэ игуапэу ар къяджагъ. Темэ шъхьаIэу — Хэгъэгур, Ныр, цIыфыгъэ-лIыгъэр итворчествэ зэрэпхырыкIыхэрэр къызэджэгъэ усэхэмкIэ къыушыхьатыгъ. Зэчый ин Тхьэм къызхилъхьэгъэ Бэлэгъэ-Къандур Любовь бэрэ Iэгу фытеуагъэх, къэгъэгъэ Iэрамышхохэр ратыгъэх, игухэлъхэр къыдэхъунхэу фэлъэIуагъэх.\nПредыдущая Тхылъ къэгъэлъэгъонхэр афызэхащагъ\nСледущая Зыми емылъытыгъэу — ХЬАЛЫЖЪУ!


Адыгэ Хэку Таймс: Адыгэ Iофым пылъ Хъуадэ Аднан ыуж икIынхэу къыфэджэх\nАдыгэ Iофым пылъ Хъуадэ Аднан ыуж икIынхэу къыфэджэх\n«Адыгэ хэкупсэхэр» зыфиIорэ дунэе купэу зиунэ шъхьаI тырку къалэу Истамбыл дэтым фэгъэзэныгъэ мы мафэхэм къышIыгъ.\nЦIыф фитыныгъэхэр къэзыухъумэрэ хасэхэм «Адыгэ хэкупсэхэр» къафэджагъэх Хъуадэ Аднан ифитыныгъэхэр аухъумэнхэу, иIоф пылъынхэу.\nДжэпсалъэм къыщыIуагъ Хъуадэ Аднан ухъумэкIо Iахьхэр ыуж хэбзэнчъэу зэритхэр ащ адыгэхэм яфитыныгъэ Iофхэм зэрадэлажьэрэм пае.\nБэдаушыбэмэ зэралъытэрэмкIэ, ащ фэдэ уж итыныгъэм ылъапсэх гущыIэм пае, къэралыгъо зэфэшъхьафхэм – Украиным, Эстонием, Румынием, Польшым, Литвам, Молдовым, Финляндием адыгэ лъэпкъгъэкIодыр къаштэнымкIэ афарагъэхьыгъэ фэгъэзэныгъэхэм зэракIэтхэжьыгъэр, зэкъо къыдэкI зэришIырэм пай, нэмыкIхэри. Джэпсалъэм къызэкIэлъыкIоу къыщатхы илъэм 25 къехъугъэу Адыгеим щыпсэурэ Хъуадэ Аднан лажьэ имыIэу заулэрэ зэраубытыгъагъэр, хьапсэм зэрэчIагъэтIысхьэгъагъэр.\nФитыныгъэ радиом игущыIэгъугъэ хъытыу нэкIубгъоу «ТIуапсэ –пресс» зыцIэм ипащэу Бгъанэ Али къыхегъэщы Хъуадэ Аднан иубытыныгъэ ылъапсэр ар адыгэ Iофым зэрэпылъыр ары.\nБгъанэ: Хъуадэ Аднан хьапсэ мэфэ I5 Мыекъопэ хьыкумым тырилъхьагъ. Ау мы Iофым тэ тызэреплърэмкIэ, Аднан адыгэ Iофым зэрэпылъым пае, лъэпкъгъэкIоIдэу адыгэмэ къарашIагъэм иIоф зэрэдэлажьэрэм къыхэкIэу хьыкумэт къулыкъухэр ыуж къихьагъэхэу къин рагъэлъэгъу.\nЛъэубэкъу ыдзын фитэп, ыужы итых. Мафэ къэс къеплъакIох.\n«Адыгэ хэкупсэхэр» зыфиIорэ адыгэ купым хэтэу Шъхьэлахъо Рагиб «Натпресс» къэбар къулыкъум къызэрэриIуагъэмкIэ, адыгэхэу IэкIыбым щыIэхэр Хъуадэ Аднан иIоф кIэлъэпалъэ зэпытых ыкIи ащ къызэрэдэзекIохэрэм дырагъаштэрэп.\nШъхьалахъо Рагиб къызэриIуагъэмкIэ, шъыгъо-шIэжь мафэм, жъоныгъуакIэм и2I Истамбыл дэт Урысыем иунэ ыпашъхьэ зэхахьэу щашIыщтым изыджэпсалъэмэ ащыщыт Хъуадэ Аднан ифитыныгъэхэр амыукъоныр, ыуж икIынхэр.\n«Адыгэ хэкупсэхэр» зыфиIорэ дунэе купым инджылызыбзэкIэ джэпсалъэу хъытыум къыригъэхьагъэм ыкIэм къыщеIо цIыф фитыныгъэ ухъумэным тегъэпсыхьэгъэ купхэм Хъуадэ Аднан иIоф анаIэ тырадзэнэу, иIоф хэплъэнхэу.\nДжыри фэгъэзэныгъэм пышIагъэх къэтынхэу Урыс-Кавказ заом игъом пачъыхьагъум адыгэмэ лъэпкъгъэкIодэу къаришIылIагъэм фэгъэхьыгъэхэр.\nФитыныгъэ радио, Щэржэс Ларис


Адыгея Сегодня – Урысыем и ЛIыхъужъэу, тичIыпIэгъоу Владислав Долониным фэгъэхьыгъагъ\nУрысыем и ЛIыхъужъэу, тичIыпIэгъоу Владислав Долониным фэгъэхьыгъагъ\n«Урысые Федерацием и ЛIыхъужъхэр» зыфиIорэ серием щыщ почтэ маркэу Урысыем и ЛIыхъужъэу, ГРУ-м испецназ ихэушъхьафыкIыгъэ я 12-рэ бригадэ истаршэ лейтенантэу, тичIыпIэгъоу Владислав Долониным фэгъэхьыгъэм мыхъур тегъэуцогъэным епхыгъэ Iофтхьабзэу щыIагъэм хэлэжьагъ Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат.\nДжащ фэдэу а Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх ЛIыхъужъым ышэу, Урысыем илъэпкъ гвардие идзэхэм я Темыр-Кавказ шъолъыр идзэхэм япащэ игуадзэу, генерал-майорэу Николай Долониныр ыкIи ЛIыхъужъым ятэу Александр Долониныр.\nАдыгеим щыпсэухэрэм ацIэкIэ ыкIи ежь ышъхьэкIэ республикэм и ЛIышъхьэ къыIуагъ ЛIыхъужъым янэ-ятэхэу патриот шъыпкъэр, зи Хэгъэгу ифэшъошэ къо шIагъор зыпIугъэхэм лъэшэу зэрафэразэр.\n«Непэ тыгу къэтэгъэкIыжьы лъытэныгъэ ин зыфэтшIырэ тичIыпIэгъоу, зэолI шъыпкъэу ыкIи ихэгъэгу ипатриот шъыпкъэу, старшэ лейтенантэу Владислав Долониныр. Заор кIо зэхъум, нэмыкI зэолIхэр къыгъэнэжьынхэм пае ащ ыпсэ ыгъэтIылъыгъ. ЛIыхъужъым ыцIэ егъэшIэрэу тиреспубликэ итарихъ хэхьагъ, къыткIэхъухьэхэрэр я Хэгъэгу фэшъыпкъэу щытынхэмкIэ ар щысэ шIагъоу ренэу яIэщт», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nСтаршэ лейтенантэу Долонин Владислав Александр ыкъом, джащ фэдэу Хэгъэгур къаухъумэзэ фэхыгъэ тичIыпIэгъухэм апае къэзэрэугъоигъэхэр зы такъикъэ шъыгъуагъэх, къэзытхырэр Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипресс-къулыкъу.\nАщ нэужым Урысыем и ЛIыхъужъ исурэт зытет почтэ маркэхэм мыхъур атедзэгъэным епхыгъэ Iофтхьабзэм къекIолIагъэхэр хэлэжьагъэх. Маркэхэр мини 145-рэ хъоу къыдагъэкIыгъэх.\nХэгъэунэфыкIыгъэн фае: почтэ маркэхэу «Урысые Федерацием и ЛIыхъужъхэр» зыфиIохэрэм ясерие зыфэгъэхьыгъэр зипшъэрылъ зыгъэцакIэзэ дунаим ехыжьыгъэхэу Урысыем и ЛIыхъужъыцIэ зыфагъэшъошагъэхэр ары. 1995-рэ илъэсым гъэтхапэм и 3-м Урысыем изыкIыныгъэ къыухъумэзэ хэкIодэгъэ Владислав Долониным ыцIэ а серием хагъэхьагъ.


Home » Adyghe » 26 Hebrews » 09\nЦІыфхэм шъыпкъагъэкІэ Тхьэр зэрагъэлъэпІэн фэе\nАпэрэ зэзэгъыныгъэм тетэу цІыфхэм Тхьэр зэрагъэлъэпІэн фэе шІыкІэм ехьылІэгъэ унашъохэр щыІагъэх. ЦІыфхэм аІэкІэ ашІыгъэу, Тхьэр зыщагъэлъэпІэн чІыпІи\nщыІагъ. 2Сыда пІомэ унитІу зиІэ чэтэнгъэІагъэ горэ агъэуцугъ. Апэрэ унэу Унэ КІоцІ ЛъапІэу зыфаІорэм ыкІоцІы остыгъэ тетыпІэр, Іанэр, Тхьэм ыпашъхьэ агъэтІылъыгъэ хьалыгъур щыІагъэх. 3ПэІухъо горэм ыкІыбкІэ Унэ КІоцІэу анахь ЛъапІэу зыфаІорэр щыІагъ. 4МэІэшІу зыпихырэ уцхэм ягъэстыпІэу дышъэм хэшІыкІыгъэмрэ тыдэкІи дышъэ зытебзэгъэ пхъуантэу Тхьэм ежьыррэ цІыфхэмрэ азыфагу дилъхьэгъэ зэзэгъыныгъэм ипхъуантэу зыфаІорэмрэ а унэ кІоцІым итыгъэх. Дышъэм хэшІыкІыгъэ хьакъушыкъоу мэнн зыцІэ шхыныр* зэрылъыр, Хьарун ибэщэу тхьапэхэр къызпыкІагъэр, мыжъобгъуитІоу Тхьэм иунашъохэр зэрытхэр а пхъуантэм дэлъыгъэх. 5А пхъуантэм ышъхьагъкІэ Тхьэм ищытхъушхо къэзыушыхьатырэ Херувим зыфаІорэ мэлэІичхэр щытыгъэх. Ахэмэ атамэхэмкІэ Тхьэм цІыфхэм япсэкІодхэр къызщафигъэгъурэ чІыпІэр къаухъумэщтыгъэх. Ау джы мы Іофхэм зырызэу татегущыІэн тлъэкІыщтэп.\n6Мы Іофхэр мырэущтэу гъэпсыгъэхэу, яІоф ашІэнэу дин пащэхэр апэрэ унэ кІоцІым ихьэ зэпытыщтыгъэх. 7Ау ятІонэрэ унэ кІоцІым дин пэщэшхом нэмыкІ зи ихьагъэп, ари илъэсым зэ нахьыбэу ихьэщтыгъэп. Ащ дэжьым къурмэныпхъэм ыл зыдимыхьэу ихьэщтыгъэп. А къурмэныр ежьым ипсэкІодхэр ыпщыныжьынхэм паий, цІыфмэ амышІахэу ашІэгъэ псэкІодхэр ыпщыныжьынхэм паий ышІыгъ. 8Тхьэм Ыпсэ ЛъапІэ а гъэпсыкІэмкІэ къегъэнафэ, Унэу КІоцІэу анахь ЛъапІэу уашъом щыІэм ыдэжь кІорэ гъогур зэрэІумыхыгъэр, а чэтэнгъэІэгъэжъыр щэтыфэ. 9А Іоф пстэуми джырэ лъэхъанэм Іофыр зытетыр къагъэлъагъо: цІыфхэм тынхэу Тхьэм фахьыхэрэмрэ къурмэнхэу фашІыхэрэмрэ агухэм якъэбзагъэ икъугъэу агъэхъун алъэкІырэп. 10А тынхэри а къурмэнхэри зэпхыгъэ Іоф закъохэр шхэнми ешъонми яІофрэ, диным ехьылІагъэу зэфэмыдэ шІыкІэхэу цІыфхэм зызэрагъэкъэбзэжьынхэм яІофрэ ары. Ахэр цІыфхэм апкъ епхыгъэ унашъох; Тхьэм Іофхэр зэкІэ зэблехъужьыфэ, а унашъохэр щыІэнхэ фэягъэ ныІэп.\n9:4 мэнн зыцІэ шхыныр – Израил цІыфхэр Мысырым (Египет) къикІыжьхи, шъоф нэкІым къыщакІухьэу зыщэтым, шхынэу Тхьэм аригъэшхыгъэр ары. Еплъ Пегъымбар Мусэ ятІонэрэ тхылъэу ытхыгъэм 16:4-5.\n11Ау Христос джы щыІэ ІофышІухэр къыздихьыхэзэ, дин пэщэшхоу къэкІуагъ. Мы дунаем тет чэтэнгъэІагъэм нахьи нахь чэтэнгъэІэгъэшхоу ыкІи чэтэнгъэІагъэ нахь икъугъэу щытым ыкІоцІ дин пэщэшхоу Іоф щешІэ. А чэтэнгъэІагъэр цІыфхэм аІэкІэ ашІыгъэ чэтэнгъэагъэу щытэп, ащ къикІырэр а чэтэнгъэІагъэр мы дунаеу Тхьэм къыгъэхъугъэм щыщэп. 12Пчэнымрэ танэмрэ якъурмэныпхъэ лъыр зыдимыхьэу, ежьым ылъэу къащым щыкІэкІыгъэу, Унэу КІоцІэу анахь ЛъапІэу уашъом щыІэм Христос, джыри зэ имыхьажьынэу, зэ закъоу ихьагъ. Арэущтэу ежьым ылъкІэ мыкІодыжьын шъхьафитныгъэ тигъэгъотызэ, тэ тшъхьэхэр ыщэфыжьыгъэх. 13Дин пащэхэм пчэнхэмрэ шкІэхэмрэ якъурмэныпхъэ лъырэ чэмым ияжьэрэ цІыфхэу Тхьэм ыдэжькІэ мыкъабзэхэу щытхэм атыраутхэщтыгъэх, ахэр къабзэхэу хъужьынхэм пае. 14Ащ нахьи нахьыбэу лІэныгъэр къызхэкІырэ Іофхэм тапыкІыжьынэуи, щыІэныгъэрэ шъыпкъагъэрэ зиІэ Тхьэм тыфэлэжьэнэуи Христос ылъ тыгухэр егъэкъэбзэжьых. Христос щыкІагъэ зи зимыІэ къурмэныпхъэ икъугъэу щытым фэдэу, Тхьэм Ыпсэ ЛъапІэу сыдигъуи щыІэм илъэкІыныгъэкІэ Тхьэм зыритыгъ.\n15Джащ паий, Христосыр ары Тхьэмрэ цІыфхэмрэ азыфагу зэзэгъыныгъакІэр дэлъэу зыгъэхъурэр, Тхьэр зибынхэм ащыщ хъунхэу къызэджэгъэ цІыфхэм мыкІодыжьынэу щыт ІэхьышІоу къызэригъэгугъагъэхэр къалъысынхэм пае. Сыда пІомэ цІыфхэу апэрэ зэзэгъыныгъэм ыІэчІэгъ чІэтхэу, псэкІод зышІагъэхэм ашъхьэхэр Христос илІэныгъэкІэ ыщэфыжьыгъэх.\n16Осыет щыІэмэ, осыетыр къэзышІыгъэр зэрэлІагъэр къагъэшъыпкъэжьын фае, 17сыда пІомэ осыетыр зыбгъэцакІэ хъущтыр, ар къэзышІыгъэр зылІэрэ ыужыр ары ныІэп. КъэзышІыгъэр псаумэ, осыетыр бгъэцакІэ хъущтэп. 18Ащ паий, апэрэ зэзэгъыныгъэри бгъэцакІэ хъун зэзэгъыныгъэу зыгъэхъугъэ закъор лъыр ары. 19Сыда пІомэ, пегъымбар Мусэ Тэурат хабзэм иунашъохэр зэкІэ цІыф пстэуми зарегъэІум ыуж, цы плъыжь чІапцІэр иссоп зыцІэ куандэм икъутамэхэм апишІи, танэхэмрэ пчэнхэмрэ алъ псы игъусэу ышти, а къутамэхэмкІэ тхылъымрэ цІыф пстэумрэ атриутхагъ. 20Мусэ етІанэ\nкъыІуагъ:* «Мы лъыр ары зэзэгъыныгъэу Тхьэм унашъо къызэрэшъуфишІыгъэм фэдэу шъузэредэІун фаер къэзыгъэшъыпкъэжьырэр». 21Ащ фэдэуи чэтэнгъэІагъэмрэ Тхьэр зэрагъэлъапІэрэ псэуалъэ пстэумрэ лъы атриутхагъ. 22Шъыпкъэ, Тэурат хабзэм зэритым фэдэу, сыд щыщри къэнагъэ шІагъо щымыІэу, лъыкІэ агъэкъэбзэжьы, къурмэнылъи хэмылъэу псэкІод гъэгъуныгъэ щыІэп.\nХристос къурмэныпхъэу зишІызэ, цІыфхэм япсэкІодхэр зэратрихыжьрэр\n23Арэущтэу а Іофхэу сызтегущыІагъэхэу, уашъом щыІэ Іоф шъыпкъэхэм ашъо теплъэхэу щытхэр мы къурмэнхэмкІэ агъэкъэбзэжьын фэягъэ. Ау уашъом щыІэ Іофхэм а къурмэнхэм анахьи нахь къурмэнышІухэр яфэшъуашэх. 24Сыда пІомэ цІыфмэ ашІыгъэ чэтэнгъэІагъэу Тхьэр зыдэщыІэ чІыпІэ шъыпкъэм ышъо теплъэу щытыр арэп Христос зэрыхьагъэр, уашъоу Тхьэр зыдэщыІэ чІыпІэ дэдэр ары зэрыхьагъэр, джы тэщ пае Тхьэм ыпашъхьэ ихьанэу. 25Дин пэщэшхор Унэ КІоцІэу анахь ЛъапІэу зыфаІорэм илъэс къэс ежьым ылъ мыхъоу, къурмэныпхъэм ылъ зыдихьэу ихьащтыгъ. Ау Христос уашъоу Тхьэр зыдэщыІэ чІыпІэм зыфихьагъэр бэрэ къурмэныпхъэу зишІыныр арэп, джыри зэ къурмэныпхъэ зимышІыжьынэу, зэ закъо къурмэныпхъэу зишІыныр ары нахь. 26Арэущтэу щымытыгъэмэ, Тхьэм дунаер къызигъэхъугъэм щегъэжьагъэу Христос бэрэ ыщэчын фаеу хъущтыгъ. Ау ежьым къурмэныпхъэу зызэришІыгъэмкІэ псэкІодыр ыгъэкІодынэу джы лъэхъанэхэм якІэух дэжь, джыри зэ къэмылъэгъожьынэу, зэ закъо къэлъэгъуагъ. 27ЦІыф пстэури зэ лІэжьын фаех, етІанэ Тхьэм хьыкум атришІыхьащт. 28Ащ фэдэуи цІыфыбэмэ япсэкІодхэр атрихыжьынхэу Христоси зэ закъо къурмэныпхъэу зишІыгъ. ЕтІани зэ къэлъэгъожьыщт.* КъызылъэгъожькІэ, цІыфхэм япсэкІодхэр атрихыжьынхэу арэп къызфэкІощтыр, цІыфхэу ежьыр къызэрэкІожьыщтым щыгугъыхэу, паплъэхэрэр мыкІодхэу къыгъэнэжьынхэу ары нахь.\n9:20 Мусэ етІанэ къыІуагъ – еплъ Пегъымбар Мусэ ятІонэрэ тхылъэу ытхыгъэм 24:8.\n9:28 ЕтІани зэ къэлъэгъожьыщт – дунаем икІэух ыдэжь ары къызылъэгъожьыщтыр.


Адыгеим ихэхъоныгъэхэр — Адыгэ макъ\nРедактор 09.04.2019 09.04.2019 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, ЭКОНОМИКЭР\nСомэ миллиарди 4,7-рэ халъхьагъ\nСоциальнэ мэхьанэ зиIэ псэуалъэхэм яшIын ыкIи ягъэцэкIэжьын япхыгъэхэ пшъэрылъхэр зэрифэшъуашэу гъэцэкIэгъэнхэм Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат ынаIэ тет. Аужырэ илъэсхэр пштэхэмэ, мы лъэныкъомкIэ шъолъырым щызэшIуахыгъэр бэ. БлэкIыгъэ илъэсым изэфэхьысыжьхэм къызэрагъэлъагъорэмкIэ, объектхэм яшIын ыкIи ягъэцэкIэжьын къэралыгъо инвестициеу халъхьанэу щытыгъэр сомэ миллиарди 4,7-рэ фэдиз мэхъу. Ащ щыщэу сомэ миллиарди 2,25-р — федеральнэ гупчэм, сомэ миллиарди 2,45-р — республикэ бюджетым къатIупщыгъэх. ЗэкIэмкIи агъэфедагъэр сомэ миллиарди 4-м кIахьэ.\nРеспубликэ инвестиционнэ программэм къыдыхэлъытагъэу псауныгъэр къэухъумэгъэным, культурэм, зекIоным, транспорт инфраструктурэм ипсэуалъэхэхэм яшIын ыкIи ягъэцэкIэжьын фытегъэпсыхьагъэхэ проектхэм язэшIохын ары мыщ дэжьым анахь шъхьаIэу щытыр.\nМы инвестиционнэ программэм псэолъэ 20 хахьэщтыгъ, ащ щыщэу 18-м — социальнэ мэхьанэ яI, 4-р — гъогу инфраструктурэм епхыгъ.\nАдыгеим и Лъэпкъ музейрэ кушъхьэфэчъэ спортымкIэ олимпийскэ резервым иеджапIэ ивелотрекрэ гъэцэкIэжьынхэр яшIылIэгъэнхэм, мыл площадкэ зыхэт спорткомплекс шIыгъэным фытегъэпсыхьэгъэ проект IофшIэным ыкIи экспертизэм апэIухьащт мылъкоу къатIупщыгъэр зэкIэ гъэфедагъэ хъугъэ. Джащ фэдэу АР-м и Лъэпкъ архив зычIэтыщт псэуалъэм ишIын, республикэм иIэпэчIэгъэнэ фонд къыхэхыгъэ ахъщэмкIэ Шэуджэн районым пхырыкIырэ псыхъоу Фарзэ (къуаджэхэу Пщычэу, Къэбэхьаблэ, Хьатыгъужъыкъуае адэжь) идамбэ изэтегъэпсыхьан аухыгъэх.\nБлэкIыгъэ илъэсым республикэм псэупIэ квадратнэ метрэ мини 187-рэ щатыгъ. ЦIыфхэм ямылъку Iахь хэлъэу псэупIэхэр зышIыхэрэ организацие 27-мэ Адыгеим Iоф щашIэ. Мыщ епхыгъэ зэзэгъыныгъэ 1755-рэ лъэныкъохэм зэдашIыгъ.\nФедеральнэ хэбзэгъэуцугъэм къызэригъэнафэу, фэгъэкIотэныгъэ зиIэ цIыфхэм псэупIэхэр ягъэгъотыгъэнхэм фытегъэпсыхьэгъэ къэралыгъо пшъэрылъым игъэцэкIэн къыдыхэлъытагъэу сомэ миллион 14,8-рэ зытефэрэ сертификати 7 аратыгъ.\nЗянэ-зятэ зимыIэжьхэм ыкIи ахэр зышъхьащымытыжьхэм псэупIэхэр ягъэгъотыгъэнхэм ипрограммэ игъэцэкIэн блэкIыгъэ илъэсым сомэ миллиони 113-рэ республикэм щыпэIуагъэхьагъ. Ащ щыщэу сомэ миллиони 100-р — республикэм, сомэ миллион 13-р — федеральнэ гупчэм ябюджетхэм къахэхыгъэх. 2018-рэ илъэсым мы купым хахьэхэрэм фэтэр 97-рэ атырагощагъ.\nУнэгъо ныбжьыкIэхэм псэукIэ амалхэу яIэхэр нахьышIу шIыгъэнхэм ипрограмми Адыгеим дэгъоу щагъэцакIэ. Ар зэшIохыгъэ зэрэхъурэм лъэплъэ АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат. БлэкIыгъэ илъэсым унэгъо 284-мэ IэпыIэгъу афэхъугъэх, ащ къыдыхэлъытагъэхэ Iофтхьабзэхэм сомэ миллион 204,6-рэ атефагъ.\nСабыищ е нахьыбэ зиIэхэ унагъохэм атырагощагъэхэ чIыгу Iахьхэм яинженернэ инфраструктурэ зэтегъэпсыхьэгъэным сомэ миллион 50-м ехъу пэIуагъэхьагъ. Мылъкур республикэ ыкIи чIыпIэ бюджетхэм къатIупщыгъ.\nФэтэрыбэу зэхэтхэ унэхэм игъэкIотыгъэ гъэцэкIэжьынхэр яшIылIэгъэнхэм ипрограммэ къыдыхэлъытагъэхэ Iофтхьабзэхэр гъэцэкIэгъэнхэм республикэм мэхьанэшхо щыраты. 2018-рэ илъэсым псэупIи 106-рэ зэтырагъэпсыхьагъ, ащ сомэ миллиони 119-м ехъу пэIуагъэхьагъ. Ыпэрэ илъэсхэм ягъэпшагъэмэ, мы фэIо-фашIэм игъэцэкIэн пэIухьэрэ мылъкум иугъоинкIэ Iофхэм язытет бэкIэ нахьышIу хъугъэ, 2019-рэ илъэсым щылэ мазэм и 1-м ехъулIэу а къэгъэлъэгъоныр процент 83,7-м кIэхьагъ.\nГъогухэм яшIын, ягъэцэкIэжьын\nАдыгеим икъэралыгъо программэхэм ягъэцэкIэн къыдыхэлъытагъэу мы пшъэрылъыр зэшIохыгъэ зэрэхъурэмкIэ пшъэдэкIыжь ехьы АР-м псэолъэшIынымкIэ, транспортымкIэ, гъогу ыкIи псэупIэ-коммунальнэ хъызмэтымкIэ и Министерствэ. Транспорт системэм хэхъоныгъэхэр ышIынхэм ипрограммэу 2014 — 2021-рэ илъэсхэм ателъытагъэм къыдыхэлъытэгъэ Iофтхьабзэхэм ягъэцэкIэн блэкIыгъэ илъэсым сомэ миллиардитIум ехъу пэIуагъэхьагъ. Сомэ миллиард 1,5-р — республикэм, сомэ миллион 542,9-р — федеральнэ гупчэм, сомэ миллиони 3,8-р — чIыпIэ бюджетхэм къатIупщыгъэх. Мыщ фэдэ IэпыIэгъум ишIуагъэкIэ республикэм игъогухэм игъэкIотыгъэ гъэцэкIэжьынхэр арашIылIагъэх, зэхэкIыпIэхэр ашIыгъэх, нэмыкIэу Iофыгъоу зэшIуахыгъэр бэ. Федеральнэ ыкIи шъолъыр мэхьанэ зиIэхэ псэуалъэхэм адакIоу, къоджэ псэупIэхэм якIуалIэхэрэ гъогухэм язэтегъэпсыхьани мэхьанэшхо ратыгъ.\nДжащ фэдэу УФ-м икъэралыгъо программэу «Культурэмрэ зекIонымрэ хэхъоныгъэхэр ашIынхэр» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэу автомобиль гъогоу «Гъозэрыплъ — Лэгъо-Накъ» (я 3-рэ едзыгъор, апэрэ егъэжьэпIэ комплексым иа 1-рэ уцугъо) ашIыгъ. Мы псэуалъэм ишIын сомэ миллион 540,2-рэ пэIуагъэхьагъ. Зигугъу къэтшIыгъэхэ программэхэм ягъэцэкIэн непи Адыгеим щылъагъэкIуатэ. Экономикэм хэхъоныгъэхэр ышIынхэм, цIыфхэм ящыIэкIэ-псэукIэ нахьышIу хъуным а пстэури фэIорышIэщт.\nПредыдущая Культурэм иIофыгъуабэ зэшIуахыщт\nСледущая Шэмбэт шIыхьаф республикэм щыкIуагъ


Шапхъэхэм адиштэнхэ фае | Адыгэ Макъ\nШапхъэхэм адиштэнхэ фае\nАвтор: Редакция\t/ 14.04.2016\t/ ПОЛИТИКЭР, ЭКОНОМИКЭР\t/\nУрысые Федерацием промышленностымкIэ ыкIи сатыумкIэ иминистрэу Денис Мантуровым зэрищэгъэ видеоконференцием АдыгеимкIэ хэлэжьагъэх Премьер-министрэу КъумпIыл Мурат, АР-м экономикэ хэхъоныгъэмкIэ ыкIи сатыумкIэ иминистрэу ЛIыхэсэ Махьмудэ. Промышленнэ продукциер хэбзэнчъэу гъэзекIогъэным пэуцужьырэ комиссиехэм яIофшIэн зэрэзэхащэрэм ахэр тегущыIагъэх.\nДенис Мантуровым зэхэсыгъом пэублэ псалъэ къыщишIызэ, УФ-м и Президент къыдигъэкIыгъэ унашъом диштэу мыщ фэдэ комиссие шъолъыр пэпчъ зэрэщызэхащагъэр къыIуагъ. Зэдэлажьэхэзэ, промышленнэ продукциер хэбзэнчъэу гъэзекIогъэным пэуцужьынхэр пшъэрылъ шъхьаIэу зэрэщытыр, мы лъэныкъомкIэ хэбзэгъэуцугъэр, шапхъэу щыIэхэр зыукъохэрэр къыхэгъэщыгъэнхэ, ахэм пшъэдэкIыжь ягъэхьыгъэн зэрэфаем къыкIигъэтхъыгъ.\nПромышленнэ продукциер хэбзэнчъэу гъэзекIогъэным пэуцужьыгъэнымкIэ Iофэу ашIэрэм, зэшIуахырэм Ингушетием и ЛIышъхьэ къытегущыIагъ. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, мыгъомылэпхъэ продукцием щыщэу анахьэу шапхъэхэм адимыштэу агъэунэфыгъэхэм ащыщых аудио ыкIи видеооборудование зэфэшъхьафхэр, косметическэ товархэр, щыгъынхэр, цуакъэхэр, кIэлэцIыкIу джэгуалъэхэр. ГъомылапхъэхэмкIэ спирт зыхэмылъ продуктхэр, анахьэу минеральнэ ыкIи псы къабзэу бэшэрэбхэм арытхэр арых нэпцIэу ащэхэрэр. Хэбзэнчъэу зекIохэрэм пшъэдэкIыжь арагъэхьы, къаIахырэ товархэр агъэкIодых. ГущыIэм пае, диск нэпцI мини 4-м ехъу ыкIи шапхъэхэм адимыштэрэ тутын пачкэ мини 2-м ехъу къаIахыгъ. Джащ фэдэу Iэзэгъу уц нэпцIхэри Ингушетием щащэхэу агъэунэфыгъ.\nПродукцие нэпцIхэр къызыщыдагъэкIырэ чIыпIэхэр Ингушетием къыщыхагъэщыгъэхэп, нэмыкI шъолъырхэм ахэр къарамыщынхэм хэбзэухъумэкIо къулыкъухэм анаIэ тет.\nКъэбэртэе-Бэлъкъар Республикэм шапхъэхэм адимыштэу анахьэу щащэрэр ыкIи къыщыдагъэкIырэр шъон пытэхэр, Iэзэгъу уцхэр ыкIи шхын зэфэшъхьафхэр арых. ГущыIэм пае, гъэрекIо миллион 300 зытефэщт шъон пытэ шапхъэхэм адимыштэу, маркэ нэпцIи 117-рэ къыхагъэщыгъ. Мы илъэсым пыкIыгъэ мэзищым сомэ миллион 40 аосэ шъон пытэ къаIахыгъ. ГъэрекIо шапхъэхэм адимыштэу Iоф зышIэрэ цех 37-рэ, мы илъэсым 10 зэфашIыжьыгъ. Джащ фэдэу Iэзэгъу уц нэпцIхэр зыгъэзекIохэрэри агъэунэфыгъэх.\nАстраханскэ шъолъырым къыщыдагъэкIырэ ыкIи щащэрэ продукциер техническэ шапхъэхэм адештэмэ ренэу зэрауплъэкIурэр нэужым къыIуагъ а шъолъырым и ЛIышъхьэ. Анахьэу шъон пытэхэр ыкIи гъомылапхъэхэр арых шапхъэхэм адимыштэу агъэунэфырэр. ГъэрекIо тонн 90-рэ шъон пытэ нэпцIэу къаIахыгъ. Мары мы мафэхэми аркъ бутылкэ мин 12-м ехъу шапхъэхэм адимыштэу къыхагъэщыгъ.


Лъэпкъ культурэм зэфищагъэх — Адыгэ макъ\nЛъэпкъ культурэм зэфищагъэх\nРедактор 19.12.2018 19.12.2018 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nХабзэ зэрэхъугъэу, Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым лъэпкъ культурэхэм яфестивалэу «Мы едины!» зыфиIорэр тыгъэгъазэм и 17 — 18-хэм щыкIуагъ.\nМы уахътэм IэкIыб къэралыгъо 40-м ехъурэмэ къарыкIыгъэ студент нэбгырэ миным нахьыбэ апшъэрэ еджапIэм чIэс. Iофтхьабзэу зэхащагъэм ипшъэрылъыр – лъэпкъ хабзэхэр къызэтегъэнэжьыгъэнхэр ыкIи хэхъоныгъэ ягъэшIыгъэныр, лъэпкъхэм якультурэ ыкIи яIэшIагъэхэр къэгъэнэгъэнхэр, студентхэм азыфагу зэгурыIоныгъэ илъыныр. ЦIыф лъэпкъ зэфэшъхьафхэм ятарихъ ыкIи яшэн-зэхэтыкIэхэр ныбжьыкIэхэм ашIэн, ахэм лъытэныгъэ афашIын фае.\nАпэрэ мафэм лъэпкъ зэфэшъхьафхэм яшхыныгъохэр фестивалым хэлэжьагъэхэм къагъэхьазырыгъэх. Университетым ия 3-рэ къат мэкIай кIыхьэу тетыгъэхэм зэратефэу шхыныгъо IэшIу бэдэдэ ателъыгъ. Студент пщэрыхьакIохэри нэгушIоу къеблэгъагъэхэм апэгъокIыщтыгъэх. Мы къэгъэлъэгъоным адыгэ, урыс, туркмен, ингуш, чэчэн, палестин ыкIи афган пщэрыхьапIэхэм ащашIырэ шхыныгъо пчъагъэхэр къырахьылIагъэх: салатхэр, IэшIу-IушIухэр, шъонхэр…\nБгъэшIэгъон фэдиз шхын мыщ къыщытлъэгъугъ. Адыгэ къуаем хашIыкIы хабзэ гъомылапхъэхэр, урыс оладийхэр, чэчэн «пщэрыхьакIохэм» яIэшIагъэхэр, Палестинэм къыщыкIырэ уцхэм ахагъэжъукIыгъэ супэу мулюхайя, нэмыкIхэри.\nФестивалым хэлажьэхэрэм къахэхьагъ Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым и Президентэу ТхьакIущынэ Аслъан. Iанэхэр зэкIэ ащ къыплъыхьагъэх, шхыныгъохэм ахэIагъ, зэрэупщэрыхьэгъэ шIыкIэхэм акIэупчIагъ ыкIи шIурэ дэгъугъэрэ апэкIэ къикIэу щыIэнхэу афэлъэIуагъ.\nТыгъэгъазэм и 18-м фестивалыр мэфэкI концерткIэ зэфашIыжьыгъ. Мыщ лъэпкъ шъуашэхэр, къашъохэр къыщагъэлъэгъуагъэх. Хэлэжьэгъэ пстэури щытхъу тхылъхэмкIэ, шIухьафтынхэмкIэ хагъэунэфыкIыгъэх.\nПредыдущая «яфитыныгъэхэр зэфэдэщтых»\nСледущая Хэбзэнчъэу Iоф зышIэхэрэр къыхагъэщых


ДзюдомкIэ зэнэкъокъухэр — Адыгэ макъ\nАдыгэ Республикэм дзюдомкIэ изэIухыгъэ кIэух зэнэкъокъу 2008 – 2009-рэ илъэсхэм къэхъугъэ кIалэхэр хэлэжьагъэх.\nРеспубликэм испорт Унэшхоу «Ошъутенэм» кIэлэцIыкIу лигэу «Локодзюдо» зыфиIорэм изэIукIэгъухэм Адыгеим ыкIи Къэбэртэе-Бэлъкъарым якомандэхэр ащызэнэкъокъугъэх.\nКIэлэцIыкIухэм якIэух зэIукIэгъухэм яплъыгъ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат.\nБэнэкIо 50 фэдиз алырэгъум щызэнэкъокъугъ. Адыгеим икомандэу «Iошъхьэмафэм» апэрэ чIыпIэр къыдихыгъ. Къэбэртэе-Бэлъкъарым къикIыгъэ «Локомотивым» ятIонэрэ чIыпIэр ыхьыгъ. Командэхэу «Казбекымрэ» «Ошъутенэмрэ» ящэнэрэ чIыпIэхэр къыдахыгъэх.\nХагъэунэфыкIырэ чIыпIэхэр къыдэзыхыгъэхэм зэхэщакIохэр афэгушIуагъэх, шIухьафтынхэр аратыгъэх.\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат зэнэкъокъум хэлэжьагъэхэм афэгушIуагъ, псауныгъэ пытэ яIэнэу, зэнэкъокъу гъэшIэгъонхэм ахэлэжьэнхэу афиIуагъ.\n— Спортым хэхъоныгъэ ышIынымкIэ республикэм Iофыгъуабэ щагъэцакIэ. ДзюдомкIи ашIэрэр бэ. ШIуагъэу ащ къытырэр тлъэгъужьыным мэхьэнэ ин иI. Мыщ фэдэ зэнэкъокъухэм къагъэлъагъо республикэм спортыр зэрищыкIагъэр. НыбжьыкIэхэр нахьыбэ хъухэу спортым пыщэгъэнхэмкIэ зэIукIэгъухэр тищыкIагъэх, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nКъэбэртэе-Бэлъкъарым икIэлэцIыкIу лигэу «Локодзюдом» ипащэу Джэданэ Алый, Адыгэ Республикэм дзюдомкIэ и Федерацие итхьаматэу Лъэустэнджэл Мурат, Адыгеим дзюдомкIэ испорт еджапIэу Кобл Якъубэ ыцIэ зыхьырэм ипащэу, Адыгэ республикэм дзюдомкIэ ихэшыпыкIыгъэ командэ итренер шъхьаIэу Бастэ Сэлым, тренерхэр зэхахьэм хэлэжьагъэх, дзюдом ехьылIэгъэ къэбархэр къаIотагъэх.\nАпэрэ чIыпIэр къыдэзыхыгъэ «Iошъхьэмафэм» хэтхэм тигуапэу ацIэхэр къетэIох. Къэрабышэ Заурбек, кг 34-рэ, ЛIэхъусэжъ Ислъам, кг 38-рэ, СултIан Салбый, кг 42-рэ, Бэгъ Астемир, кг 46-рэ, Джарым Ибрахьим, кг 50, Хьабэхъу Салбый, кг 55-рэ, Тхьаркъохъо Расим, кг 55-м къехъу.\n— КIэлэцIыкIухэм дзюдомкIэ язэнэкъокъу гъэшIэгъонэу кIуагъэ. Ти ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат республикэм имэфэкI къызэрэтхэхьагъэм тигъэгушIуагъ. КIэлэцIыкIухэм гукъэкIыжь дахэхэр яIэхэу дзюдом инеущрэ мафэ нахьышIу зэрэхъущтым тренерхэр, бэнакIохэр тегущыIагъэх, — къытиIуагъ Бастэ Сэлымэ.\nКIэлэцIыкIу спортым хэхъоныгъэ ышIынымкIэ, пIуныгъэ дэгъу ятыгъэнымкIэ ащ фэдэ зэIукIэгъухэм ямэхьанэ щыIэныгъэм зыкъыщеIэты.\nПредыдущая Якъашъуи, яорэди тищыIэныгъэх


ТIуапсэ Пресс - Адыгэ Республикэ: IэкIыбым къикIыгъэ нэбгырэ 28,501-рэ 2015 илъэсым миграционнэ тхыгъэм хагъэуцуагъ\nadmin - 2016-03-02 18:54:38\nФМС-м иотделэу республикэм щыIэм ипащэу Алексей Климовым къызэриIуагъэмкIэ, IэкIыб къэралыгъохэм къарыкIыгъэ е гражданствэ зимыIэ нэбгырэ 28501-рэ блэкIыгъэ илъэсым миграционнэ учетым хагъэуцуагъ. ЫпэкIэ зэрэщытыгъэм фэдэу, республикэм нахьыбэу къакIохэрэр СНГ-м хахьэщтыгъэ къэралыгъохэм ялIыкIохэр арых. Пчъагъэхэм закъыфэбгъазэмэ, ахэм ащыщэу нэбгырэ 5155-р — Узбекистан, 3247-р — Армением, 2194-р — Таджикистан къарыкIыгъэх. Белоруссием нэбгыри 137-рэ ныIэп къикIыгъэр.\nУчетым хагъэуцуагъэхэм ащыщэу нэбгырэ 7575-мэ е процент 28,9-мэ Iоф горэ яIэу Адыгеим къихьагъэх, Iоф зышIэнэу фаехэм япчъагъэ 7523-рэ е процент 28,7-рэ мэхъу. Гъэсэныгъэ зэрагъэгъотынэу тишъолъыр къэкIуагъэхэм япчъагъэ процент 23-кIэ нахьыбэ хъугъэ, 2014-рэ илъэсым ахэр 1341-рэ хъущтыгъэхэмэ, блэкIыгъэ илъэсым 1561-м кIэхьагъ. IэкIыб къэралыгъохэм къарыкIыгъэхэу республикэм ичIыпIэ дахэхэм защызыгъэпсэфы зышIоигъо туристхэм япчъагъэ процент 47-рэ хэхъуагъ.\nОхътэ гъэнэфагъэкIэ Адыгеим щыпсэунхэм ифитыныгъэ нэбгырэ 1298-мэ 2015-рэ илъэсым аратыгъ, мыщ дэжьым миграционнэ къулыкъум анахьэу ынаIэ зытыригъэтыгъэр Украинэм къикIыгъэхэм яфэIо-фашIэхэр зэшIохыгъэнхэр ары. Мы лъэныкъомкIэ квотэ 800 яIагъ, лъэIу тхылъэу къаIэкIэхьагъэр 797-рэ мэхъу. НахьыбэрэмкIэ закъыфэзыгъэзагъэ-хэр Украинэм, Армением, Сирием, Казахстан ыкIи Узбекистан яцIыфхэр арых. 2016-рэ илъэсым щылэ мазэм и 1-м ехъулIэу охътэ гъэнэфагъэкIэ Адыгеим щыпсэунхэу фитыны-гъэ зэратыгъэ нэбгырэ 2171-рэ республикэм исыгъ, ахэм ащыщэу процент 40-р СНГ-м хахьэщтыгъэ къэралыгъохэм ялIыкIох. IэкIыб къэралхэм къарыкIыгъэхэр нахьыбэу зыщыпсэухэрэр къалэу Мыекъуапэ, Тэхъутэмыкъое ыкIи Мыекъопэ районхэр арых.\nАдыгеим Iоф щашIэным ифитыныгъэ нэбгырэ 3189-мэ 2015-рэ илъэсым аратыгъ, 2014-рэ илъэсым а пчъагъэр 5362-рэ хъущтыгъэ. Iоф зышIэхэрэм хэбзэIахьэу къатыгъэр сомэ миллион 36,5-м ехъу, гухэлъэу щыIагъэр — сомэ миллион 25,5-рэ.\n2015-рэ илъэсым IэкIыб къэралыгъохэм къарыкIыгъэ е гражданствэ зимыIэ нэбгырэ 554-рэ Урысыем ицIыф хъугъэх.\nКъулыкъум мэхьанэшхо зэритырэ лъэныкъохэм ащыщ миграционнэ хэбзэгъэуцугъэр зыукъохэрэр къыхэгъэщыгъэнхэр, ахэм атефэрэ пшъэдэкIыжьыр ягъэхьыгъэныр. Ащ фэшI АР-м хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ и Министерствэ зэпхыныгъэ дыряI. БлэкIыгъэ илъэсым оперативнэ-пэшIорыгъэшъ Iофтхьэбзэ 603-рэ республикэм щызэхащагъ, зэкIэмкIи псэолъэ 603-рэ ауплъэкIугъ. Административнэ хэбзэукъоныгъэ 4189-рэ къыхагъэщыгъ. Джащ фэдэу паспортым ыкIи регистрацием япхыгъэ шапхъэхэр зыукъуагъэхэр агъэунэфыгъэх, ахэм алъэныкъокIэ административнэ протоколхэр зэхагъэуцуагъэх.\nУрысыем исынхэм ифитыныгъэ зимыIэ мигрантхэр тикъэралыгъо игъэкIыгъэнхэм фэгъэхьыгъэ унэшъо 47-рэ хьыкумхэм ашIыгъ. IэкIыбым къикIыгъэхэм бзэджэшIагъэхэр зэрэзэрахьагъэм епхыгъэ материал 26-рэ АР-м и МВД IэкIагъэхьагъ, хэбзэухъумакIохэм уголовнэ Iофи 6 къызэIуахыгъ, 2014-рэ илъэсым а пчъагъэр 20 хъущтыгъэ.\nНэмыкI къэралыгъохэм къарыкIыгъэхэу Урысыем щыпсэунхэм, Iоф щашIэным ифитыныгъэ зэратыгъэхэр щыIэныгъэм хэгъэгъозэгъэнхэм, хэбзэгъэуцугъэр амыукъоным Iоф дэшIэгъэным, къызхэхьагъэхэм агурыIонхэм мэхьанэшхо зэряIэр Алексей Климовым къыIуагъ. А пшъэрылъхэр Адыгеим щыгъэцэкIэгъэнхэм яшъыпкъэу зэрэпылъыщтхэм къыкIигъэтхъыгъ.


КЪЭБАРЫКlЭХЭР — Адыгэ макъ\n«Зенит» дышъэр къыдихыгъ\nРедактор 07.05.2022 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\nХэгъэгум футболымкIэ иапшъэрэ куп хэт командэхэм я 27-рэ ешIэгъухэр яIагъэх. Мэлылъфэгъум и 30-м «Зенит» Санкт-Петербург апэрэ чIыпIэр къыдихи, дышъэ медальхэр … More\n«Чайкэр» нахь лъэш\n«Чайка» Ростов хэку — «Зэкъошныгъ» Мыекъуапэ — 3:0 (1:0). Мэлылъфэгъум и 30-м Ростов хэкум щызэIукIагъэх.\nАдыгэ Республикэм ис быслъымэнхэу лъытэныгъэ зыфэтшIыхэрэр! ТичIыпIэгъу лъапIэхэр!\nРедактор 02.05.2022 30.04.2022 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nБирам мэфэкIымкIэ тышъуфэгушIо!\nРедактор 01.05.2022 30.04.2022 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nГъатхэмрэ IофшIэнымрэ ямэфэкI пае тышъуфэгушIо!\nРедактор 30.04.2022 30.04.2022 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nХь. М. Шъэумэным фэкIо Лъытэныгъэ зыфэсшIырэ Хьазрэт Мэджыдэ ыкъор! Уныбжь илъэс 85-рэ зэрэхъурэмкIэ сыгу къыздеIэу сыпфэгушIо!\nШIушIэгъабэу иIэр ары ибаиныгъэу ылъытэрэр\nРедактор 30.04.2022 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nНеущ имэфэкI хегъэунэфыкIы зэлъашIэрэ предпринимателэу, меценатэу, къэралыгъо ыкIи политическэ IофышIэшхоу, дунаим анахь хъызмэтшIэпIэ инэу тетхэм ащыщэу, дышъэм икъычIэхын дэлэжьэрэ компаниешхоу … More\nАдыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат Адыгеимрэ Пшызэ шъолъыррэ я ДиндэлэжьапIэ имуфтиеу Къэрдэнэ Аскэрбый республикэм и Правительствэ зычIэт унэм зэIукIэгъу щыдыриIагъ.\nФизкультурэм ыкIи спортым яхэхъоныгъ\nРедактор 30.04.2022 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\nУрысыем и Президентэу Владимир Путиным мы мафэхэм тхьамэтагъор зыщызэрихьэгъэ зэхэсыгъом физическэ культурэм ыкIи спортым хэхъоныгъэ ягъэшIыгъэным щытегущыIагъэх.\nАдыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат Урысыем имэшIогъэкIосэ къулыкъу зызэхащагъэр илъэс 373-рэ зэрэхъурэм фэгъэхьыгъэ зэIукIэ игъэкIотыгъэм хэлэжьагъ.\n«Партизан лъагъор» пхыращыгъ\nНыбжьыкIэхэм ядзэ-патриотическэ пIуныгъэ фэIорышIэрэ Iофтхьабзэ Мыекъопэ районым ит псэупIэу Удобнэм щыкIуагъ. «Партизан лъагъоу» мэзым пхыращыгъэм икъызэIухын ар фэгъэхьыгъагъ.\nУголовнэ, гражданскэ, арбитражнэ ыкIи административнэ Iоф анахь хьылъэхэу Адыгэ Республикэм ихьыкумхэм зэхафыгъэхэм афэгъэхьыгъэ брифинг джырэблагъэ Адыгэ Республикэм и Прокуратурэ щыкIуагъ.\nМэфэкI мафэхэм къызэратыщтхэр\nРедактор 30.04.2022 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, ЭКОНОМИКЭР\nУФ-м ПенсиехэмкIэ ифонд и Къутамэу АР-м щыIэм пенсиехэмрэ нэмыкI ахъщэ тынхэмрэ мэфэкI мафэу къэблагъэхэрэм къызэратыщтхэ графикым шъущегъэгъуазэ. Пенсиехэр цIыфхэм аIэкIэзыгъэхьэрэ … More\n«ЛIэшIэгъу гъогур: автономием къыщежьэу республикэм нэсыжьэу»\nАдыгеим къэралыгъо гъэпсыкIэ зиIэр илъэси 100 зэрэхъурэм ипэгъокIэу мэфэкI тхылъ къэгъэлъэгъон ин АР-м и Лъэпкъ тхылъеджапIэ иунэшхо къыщызэIуахыгъ. «Вековой путь: … More\nАдыгабзэм шIэныгъэ лъэпсэ пытэ фигъэчъыгъ\nАпэрэ адыгэ бзэшIэныгъэлэжьэу Iэшъхьэмэфэ Даутэ къызыхъугъэр илъэси 125-рэ зэрэхъугъэм фэгъэхьыгъэ Iофтхьабзэ Адыгэ Республикэм и Лъэпкъ тхылъеджапIэ щыкIуагъ. Ар зэхищагъ тхылъеджапIэм … More\n«Налмэс-Налкъутэр тыгъэм пэшIэты»\nРедактор 30.04.2022 30.04.2022 КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nАдыгэ Республикэм и Къэралыгъо академическэ къэшъокIо ансамблэу «Налмэсым» мэфэкIым фэгъэхьыгъэ концертышхо тыгъуасэ Мыекъуапэ къыщитыгъ.\nРедактор 29.04.2022 29.04.2022 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nТарихъ мэхьанэ зиIэ ретро-мэшIоку гъэкIэрэкIагъэу «ТекIоныгъ» зыфиIорэр Мыекъуапэ имэшIоку гъогу станцие тыгъуасэ къытехьагъ.\nУкраинэм тикъэралыгъо щызэрихьэрэ хэушъхьафыкIыгъэ операцием къыхиубытэрэ IофыгъохэмкIэ бэ пцIэу тыдэкIи щызэхэпхын плъэкIыщтыр. Ар къыдалъытэзэ тидзэхэм агъэфедэ камерэхэу хъурэ-шIэрэр занкIэу къэзыгъэлъагъохэрэр, … More\nРайоным ихэхъоныгъэ тегущыIагъэх\nАдыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат Тэхъутэмыкъое районым инароднэ депутатхэм я Совет идепутатхэм Ситуационнэ гупчэм зэIукIэгъу щадыриIагъ.\nПэрытныгъэ зыIыгъхэм Адыгеир ахэхьагъ\n2019 — 2021-рэ илъэсхэм зы нэбгырэм телъытагъэу псэупIэ квадрат метрэ пчъагъэу атыгъэмкIэ пэрытныгъэ зыIыгъ шъолъыр 13-мэ Адыгеир ахэхьагъ.\nПэрыт IофшIакIэм къыщигъэкIагъэп\nЗэлъэкъоцIэгъух, зы лIы къызытекIыгъэхэр. Нахьыбэу зыщыпсэухэрэр къуаджэхэу Джыракъый, Къэбэхьабл, Адэмый ыкIи къалэу Мыекъуапэ. Зигугъу къэтшIырэр Къэлэшъаохэр арых. ЛIакъом анахьыжъэу ахэтыр … More\nРедактор 29.04.2022 29.04.2022 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\nШъхьафит бэнакIэмкIэ Щынджые зыгъэсапIэ къыщызэIузыхыгъэ тренерэу Тэчахъо Байзэт фэгъэхьыгъэ шIэжь зэнэкъокъу Тэхъутэмыкъое районым ипсэупIэу Яблоновскэм щыкIуагъ.\nМэлылъфэгъум и 28-р — медицинэ IэпыIэгъу псынкIэ языгъэгъотыхэрэм я Маф\nРедактор 28.04.2022 28.04.2022 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nМедицинэ IэпыIэгъу псынкIэ языгъэгъотырэ IофышIэхэу лъытэныгъэ зыфэтшIыхэрэр! Шъуисэнэхьат епхыгъэ мэфэкIымкIэ тышъуфэгушIо!\n«Пушкинскэ картэм» зеушъомбгъу\nРедактор 28.04.2022 28.04.2022 КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nАдыгэ Республикэм культурэмкIэ и Министерствэ тыгъуасэ щыкIогъэ зэхахьэм «Пушкинскэ картэм» ехьылIэгъэ Iофхэр зэрагъэцакIэхэрэм, мурад хэхыгъэу яIэхэм щатегущыIагъэх.\nРедактор 28.04.2022 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nНэкIмазэм иаужырэ чэщ-мэфипшI хэт КъурIан лъапIэр Алахьталэм къыригъэхынэу зыщыригъэжьэгъэ чэщыр. Ар зытефэрэр Къадыр чэщыр — мэзэ минмэ анахь лъапIэр ары.\nТекIоныгъэм и Мафэ ехъулIэу зэхащагъ\nХэгъэгу зэошхом ТекIоныгъэр къызыщыдахыгъэм и Мафэ ипэгъокIэу Адыгэ РеспубликэмкIэ Народнэ фронтым илIыкIохэм патриотическэ мэхьанэ зиIэ Iофтхьабзэхэр зэхащэнхэр шэнышIу афэхъугъ.\nМэфэкI мафэхэми Iоф ашIэщт\nУФ-м IофшIэнымкIэ ыкIи цIыфхэр социальнэу къэухъумэгъэнхэмкIэ и Министерствэ пшъэрылъ къафишIыгъэу, УФ-м ПенсиехэмкIэ и Фонд и Къутамэу АР-м щыIэм икъулыкъоу цIыфхэм … More\nЩагухэр зэрэзэтырагъэпсыхьагъэхэр ауплъэкIу\nПартиеу «Единэ Россием» ипроектэу «Къэлэ щыIакIэр» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэу фэтэрыбэу зэхэт унэхэм ящагухэу икIыгъэ илъэсым Мыекъуапэ щызэтырагъэпсыхьагъэхэм язытет ауплъэкIу.


Цифрэ шIыкIэ къэтыным шъуфэхьазыра? Цифрэ шIыкIэ къэтыным шъуфэхьазыра? » Адыги.RU - Новости Адыгеи, история, культура и традиции адыгов (черкесов)\nАдыги - Новости Адыгеи, история, культура и традиции » Новости » Цифрэ шIыкIэ къэтыным шъуфэхьазыра? Цифрэ шIыкIэ къэтыным шъуфэхьазыра?\nЦифрэ шIыкIэ къэтыным шъуфэхьазыра? Цифрэ шIыкIэ къэтыным шъуфэхьазыра?\n2019-рэ илъэсым ищылэ мазэ къыщегъэжьагъэу телекъэтынхэр цифрэ шIыкIэм зэрэтехьэхэрэм икъэбар цIыфхэм ашIэми, ащ пылъ Iофыгъохэм язэшIохынкIэ упчIабэ къэуцу. Джыри нахь игъэкIотыгъэу ащ тыкъытегущыIэщт. 2019-рэ илъэсым ищылэ мазэ къыщегъэжьагъэу телекъэтынхэр цифрэ шIыкIэм зэрэтехьэхэрэм икъэбар цIыфхэм ашIэми, ащ пылъ Iофыгъохэм язэшIохынкIэ упчIабэ къэуцу. Джыри нахь игъэкIотыгъэу ащ тыкъытегущыIэщт.\n2019-рэ илъэсым ищылэ мазэ къыщегъэжьагъэу телекъэтынхэр цифрэ шIыкIэм зэрэтехьэхэрэм икъэбар цIыфхэм ашIэми, ащ пылъ Iофыгъохэм язэшIохынкIэ упчIабэ къэуцу. Джыри нахь игъэкIотыгъэу ащ тыкъытегущыIэщт.\nЫпэкIэ телевизорхэм къызэрагъэлъагъощтыгъэ шIыкIэр (аналогыр) щымыIэжьэу, цифрэ къэтыным игъорыгъозэ Урысыем ишъолъырхэр тыращэх. ЗэрагъэнэфагъэмкIэ, мэкъуогъум и 3-м къыщегъэжьагъэу аналог телекъэтыныр Адыгеим щызэпагъэущт.\nФедеральнэ программэу «Развитие телерадиовещания в Российской Федерации на 2009 — 2018 годы» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэу цифрэ къэтыным икъэралыгъо сеть Адыгеим щагъэпсыгъ. Ащ ишIуагъэкIэ республикэм щыпсэурэм ипроцент 90-р мультиплекситIуми яплъынхэ амал щыI. Ащ пае приставкэхэр къызIэкIагъэхьанхэ фае.\nСыда цифрэ шIыкIэ телекъэтыным шIуагъэу пылъыр?\nЦифрэ къэтын шIыкIэм телевидениер зэрэтехьэрэм шIогъабэ пылъ: макъэри сурэтхэри зэхэугуфыкIыгъэу къыгъэлъэгъощтых, пэрыохъухэр иIэщтхэп, каналыбэ къыубытыщт, чIыпIэ телевидением шъуеплъын амал шъуиIэщт, канал 20-м ыпкIэ шъутыщтэп, ахэр къэзыубытырэ пкъыгъом игъэпсэо-лъэн Iэрыфэгъу. Ащ дакIоу, цифрэ шIыкIэм зытехьэхэм передатчикхэм япчъагъэ бэкIэ нахь макIэ зэрэхъугъэм къыхэкIэу, электроэнергиеу жъугъэкIодыщтыгъэм къыщыкIэщт.\nЦифрэ ТВ-м джыри зы шIуагъэ пылъ — автомобилым, къэлэ транспортым, вертолетым, мэшIокум уарысми, канал 20-р къыубытыщт. ЫпэкIэ ащ фэдэ амал щыIагъэп\nТВ-приставкэм икъыхэхынкIэ сыда анахьэу шъунаIэ зытешъудзэщтыр?\nШъузэрэщыдгъэгъозэгъагъэу, къихьащт илъэсым ищылэ мазэ къыщегъэжьагъэу телевизор къызэрыкIохэм каналхэр къагъэлъэгъожьыщтэп. Цифрэ къэтыныр телевизорым къыубытыным пае приставкэ гъэнэфагъэ пыбгъэнэнэу щыт. А приставкэм DVB-T2 шапхъэр, видеокодекэу MPEG-4-р ыкIи Multiple-PLP зыфиIорэр хэтынхэ фае.\nПриставкэ лъэпкъ зэфэшъхьафэу 370-рэ щыI. ГурытымкIэ ащ ыуасэр сомэ 1000. Уасэр нахь лъапIэ къэс нахь дэгъоу къыгъэлъэгъоным иамалхэри нахьыбэу хэтых.\nА пкъыгъор къэшъущэфы зыхъукIэ шъууплъэкIу:\n— телевизорым зэрэпыпшIэщт кабелыр игъусэмэ;\n— флешкэр зыпашIэрэ USB чIыпIэр хэтмэ;\n— пультыр зыкIодыкIэ, каналхэр зэрэлъыбгъэкIо-\nтэщт кнопкэхэр иIэхэмэ;\n— приставкэр зыдэлъ тхылъыпIэ къэмланым къыдэзыгъэкIыгъэм исайт, техниче-\nскэ IэпыIэгъум ителефонхэр ыкIи сервиснэ гупчэм иадрес тетхагъэхэмэ;\n— къэмланым хьампIырэшъо тамыгъэ тешIыхьагъэмэ (ащ къегъэлъагъо пкъыгъом имодель РТРС-м сертификат зэрэпилъхьагъэр).\nСыд фэдэ антенна къыхэшъухыщтыр?\nЦифрэ къэтын шIыкIэр телевизорым къыубытыным фэшI дециметровэ е зэкIэ сыджхэр (волнахэр) къэзыубытырэ антеннэ ищыкIагъ. Ащ икъыхэхынкIэ анахьэу шъунаIэ зытешъудзэн фаер: шъуиунэ телебашнем зэрэпэчыжьэр, къэтынхэр къэзыубытырэ пкъыгъом кIуачIэу иIэр, чIыпIэу е къатэу шъузыщыпсэурэм илъэгагъ, къышъукIэрыт предприятиехэм пэрыохъоу къатыхэрэр, нэмыкIхэри.\nКъоджэ псэупIэхэу телебашнем пэмычыжьэхэм е метри 10 нахь зимылъэгэгъэ псэолъэшIыгъэхэм апае унэм ит антеннэ мыинри хъущт.\nКъушъхьэ, бгышъхьэ чIыпIэхэу мэзхэр зигъунэгъу псэупIэхэм сыджхэр зэкIэ къэзыубытыхэрэ антеннэ ин (9 — 14 дБ) ящыкIагъ.\nКъалэхэм, къатыбэу зэтет унэхэм ащыпсэухэрэм нахьыбэрэмкIэ антеннэхэр унашъхьэхэм атырагъэуцох е купэу зэхахьэхэшъ, зы антеннэ ин къызэдащэфы.\nКъэтын шIыкIитIур а зы телевизорым къызэребгъэубытыщтыр\nФедеральнэ телеканалхэм ягъусэу чIыпIэ къэтынхэм цIыфыр яплъы шIоигъомэ цифрэ ыкIи аналог къэтын шIыкIитIур а зы телевизорым къыубытынхэу щыт. Ащ пае сыджхэр зэкIэ къэзыубытыщт антеннэ ищыкIагъ.\nАнтеннэм къикIырэ кабелыр приставкэм зыпыпшIахэкIэ (RF OUT чIыпIэр) телевизорым ипышIапIэу (ANT IN-м дэжь) приставкэм къикIырэр еощэлIэжьы. Нэужым пультым TV шапхъэр къеубытыфэ улъыхъущт. Канал зэфэшъхьафхэм алъыбгъэкIотэным фэшI цифрэ къэтыныр къэзыубытырэ приставкэм ипульт огъэфедэ.\nТелевидение цифрэ къэтын шIыкIэр къэзыубытырэ пкъыгъор электроникэ ыкIи унагъом щагъэфедэрэ техникэр зыщащэхэрэ тучанхэм къащышъущэфын шъулъэкIыщт.\nМы уахътэм къыдагъэкIырэ телевизор лъэпкъ зэфэшъхьаф 2000 фэдизмэ DVB-T2 шапхъэр ахэт. Ащ къикIырэр приставкэр шъхьафэу къэпщэфын ищыкIагъэп, телевизорыкIэу джы къашIыхэрэр цифрэ къэтын шIыкIэр къаубытыным фытегъэпсыхьагъэх. Анахь осэ макIэу а телевизорхэм яIэр сомэ 5450-рэ.\nШъугу къэдгъэкIыжьын, цифрэ къэтын шIыкIэр къэзыубытырэ пкъыгъоу DVB-T2-р зэфэшъхьаф лъэпкъ 300 фэдиз мэхъу. Ахэм ауасэ сомэ 515-м къыщырегъажьэшъ, сомэ 1000-м ехъу.\nДециметровэ антеннэр — сомэ 300.\nЦифрэ шIыкIэр къэзыубы-тыщт приставкэм икъыхэхынкIэ е игъэуцункIэ Iофыгъохэр къызыуцухэкIэ, зэпымыоу Iоф зышIэрэ телефонэу 8-800-220-20-02-м шъутеон шъулъэкIыщт.\nСыд фэдэ каналхэм тяплъын тлъэкIыщта?\nМультиплекситIум хэхьэрэ канал 20-м Урысыем щыпсэухэрэр ыпкIэ хэмылъэу яплъыщтых.\nАпэрэ мультиплексым хахьэхэрэр: «Первый канал», «Россия 1», «Матч ТВ», НТВ, «Петербург-5 канал», «Рос-сия-Культура», «Россия 24», «Карусель», «Общественное телевидение России», «ТВ-Центр-Москва» ыкIи радиохэу «Радио России», «Маяк», «Вести ФМ» зыфиIохэрэр. ЯтIонэрэр: «Рен-ТВ», «Спас», «СТС», «Домашний», «ТВ3», «Пятница», «Звезда», «МИР», «ТНТ», «Муз-ТВ» зыфиIохэрэр.\nАдыгеир цифрэ къэтыным зэрэфэхьазырыр\nНепэрэ мафэм ехъулIэу цифрэ шIыкIэм тетэу телерадиокъэтынхэр къагъэлъэгъонхэм фэшI республикэм станцие 15 щагъэпсыгъ. Ахэм яшIуагъэкIэ республикэм щыпсэухэрэм япроцент 99,95-м нэсэу ар алъыIэсыгъ. Къэнэгъэ закъор Гъозэрыплъэ Iэгъо-блэгъур ары. Охътэ кIэкIым ащ епхыгъэ Iофыгъори зэшIохыгъэ хъущт.\n2012-рэ илъэсым ыпэкIэ къежьэгъэ телевизорхэм приставкэ апымытэу къэтынхэр къызэрамыгъэлъэгъожьыщтыр нэжъ-Iужъхэм икъоу алъыдгъэIэсын фае. Гъот макIэ зиIэхэм цифрэ приставкэхэм якъэщэфынкIэ къадеIэнхэу Адыгэ Республикэм имуниципальнэ образованиехэм яадминистрациехэм социальнэ IэпыIэгъумкIэ яотделхэм зафагъэзэн алъэкIыщт. Приставкэхэм язэтегъэуцонкIэ социальнэ IофышIэхэр ыкIи волонтерхэр нэжъ-Iужъхэм IэпыIэгъу афэхъущтых.


AdygBusiness: КъумпIыл Мурат ныбжьыкIэхэм язекIо зэхахьэ хэлэжьагъ\nКъумпIыл Мурат ныбжьыкIэхэм язекIо зэхахьэ хэлэжьагъ\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат ныбжьыкIэхэм язекIо зэхахьэ хэлэжьагъ. Ар Урысые Федерацием и Къэралыгъо нып и Мафэ тефэу зэхащагъ. Коронавирус узыр зэрэщыIэм ыпкъ къикIэу Iоф-гъэпсыгъэр нахь агъэкIэкIыгъ.\nЗекIо зэхахьэ хэлэжьагъэхэр къуаджэу Хьаджыкъо (Каменномостск) щыIэ «Хьаджыкъо тIокIэ зэжъум» щырагъажьи, псыефэхэу сырыф (Руфабго) зыфиIорэм нэсыгъэх. КъакIугъэм икIыхьагъэ километри 6 фэдиз мэхъу. Илъэси 100-м ехъу зыныбжь Адыгэ (черкес) чъыгхатэхэм къахиубытэрэ пхъэшъхьэ-мышъхьэ чъыгхэр ныбжьыкIэхэм къаплъыхьагъэх. Нэужым псыхъоу сырыф екIолIагъэх ыкIи ащ ехыхи, псыкъефэхыхэр зэрагъэлъэгъугъэх.\nЗекIоныр рагъэжьэным ыпэкIэ республикэм ипащэ шIуфэс гущыIэхэмкIэ кIалэхэм закъыфигъэзагъ. НыбжьыкIэ кIотэныгъэм хэхъоныгъэ ышIыным республикэм мэхьанэшхо зэрэщыратырэр КъумпIыл Мурат ипсалъэ къыщыхигъэщыгъ.\nРеспубликэм и ЛIышъхьэ зэрилъытэрэмкIэ, ныбжьыкIэхэр зэгурыIонхэм, ахэм азыфагу илъ зыкIыныгъэр гъэпытэгъэным, ащ дакIоу Адыгэ республикэм ипащэхэм ягъусэхэу гъэсэныгъэмкIэ, спортымкIэ, экономикэмкIэ, нэмыкI лъэныкъохэмкIэ щыIэ проектхэр щыIэныгъэм щыпхырыщыгъэнхэм мы Iоф гъэпсыгъэр афэIорышIэ.


Бзыухэм рэхьат ящыкIагъ | Адыгэ Макъ\nБзыухэм рэхьат ящыкIагъ\nЭкологием и Илъэс хэхьэрэ Iофтхьабзэхэр республикэм щэкIох. Бзыухэм я Дунэе мафэ Мыекъуапэ зэрэщыхагъэунэфыкIыгъэм зэфэхьысыжь гъэшIэгъонхэр тигъэшIыгъэх. Анахьэу къыхэдгъэщырэр нэбгыри 170-м нахьыбэ зэнэкъокъум зэрэхэлэжьагъэр ары.\nМыекъуапэ изыгъэпсэфыпIэ парк псыдэфыяпIэу дэтым имыжъобгъухэм пчэндэхъу набгъохэр къащагъэлъэгъуагъэх. Зыныбжь хэкIотагъэхэри, кIэлэцIыкIухэри зэфэдэу мэгумэкIых — хэта апэрэ чIыпIэр къыдэзыхыщтыр? Адыгэ бзылъфыгъэхэм ацIэхэмтакIэупчIэнэу игъо тимыфагъэми, яIофшIагъэ тызыIэпищагъ.\nНабгъохэр дахэх. Пхъэмбгъухэм ахашIыкIыхи, лъэгъупхъэу къагъэуцугъэх. Ясабыйхэр зигъусэхэ ны-тыхэм зэралъытэрэмкIэ, щытхъу къыдахыным пае зэIукIэгъум къэкIуагъэхэп. Псэ зыпыт бзыухэм яшIуагъэ арагъэкIы ашIоигъу.\nМыекъуапэ иадминистрацие культурэмкIэ и ГъэIорышIапIэ ипащэу Цэй Розэ иIофшIэгъухэр игъусэхэу пчэндэхъу набгъохэм яплъыгъ. Гъатхэм иорэд къэзыIорэ бзыухэм фэбапIи, рэхьати зыщагъотыщт набгъохэм уасэ афашIыныр псынкIэ къафэхъугъэп. Дэгъум идэгъужьэу IофшIагъэхэм ахэтыр пшIы пчъагъ.\nМыекъуапэ щыпсэурэ Ангелина Штельмах ДОУ-56-м икIэлэпIу. Ащ иIофшIагъэ «Гран-при» зыфиIорэ шIухьафтын шъхьаIэр фагъэшъошагъ.\nБзыухэм янабгъохэр Мыекъуапэ изыгъэпсэфыпIэ парк тхьэмафэм къыкIоцI къыщагъэлъэгъощтых. Сурэтхэр зытырахыщтхэ IофшIагъэхэр хэушъхьафыкIыгъэу къагъэлъэгъощтых. Набгъохэр ядэжьхэм амыхьыжьэу къэзыгъанэ зышIоигъохэм зэхэщакIохэр лъэшэу афэрэзэщтых. ЗэхэщакIохэм чъыгхэм набгъохэр апалъэщтых, бзыухэм якъэухъумэн хэлэжьэщтых.\nЭкологием и Илъэс къыдыхэлъытагъэу апэрэу зэхащэгъэ къэгъэлъэгъоным «гъогумаф» етэIо.


Шъхьафит гупшысэр | Адыгэ Макъ\nГъашIэм хэлъ-хэсыр куоу рилъэгъукIэу, ащ ихабзэхэр зышIэу ыкIи къэзыгъэгъунэу, гущыIэкIэ мыIохъоу, тарихъ хъугъэ-шIагъэхэри, цIыфхэри щыIэкIэ-псэукIэм зэрехъулIэхэу, зэрэхэзагъэхэрэр гупшысэ зэпыгъэщагъэкIэ — поэзиемкIэ къыриIотыкIыныр\nзыфызэшIокIырэр УсэкIо лъэшыр ары. Мы цIэ лъапIэр къылэжьыгъэу, ифэшъуашэу ыкIи тегъэпсыхьагъэу зэрэщытыр Дзэсэжъ Заурбый иусэ тхылъ чъэпхъыгъэхэмкIэ къыушыхьатыгъэу сэгугъэ.\n2014-рэ илъэсым къыдэкIыгъэ тхылъэу «Стихи опустевшей сакли» зыфиIорэм иавтор, джы бэмышIэу иятфэнэрэ усэ сборникэу «Закон вечности» зы-фиIорэм ипоэтическэ ушэтын-гупшысэ щылъигъэкIотагъ. Хэгъэгум итарихъ, Черкесиер я ХIХ-рэ лIэшIэгъум тхьамыкIэгъо гуимыкIыжьым зэрекIодылIагъэм ыкIи СССР-р я ХХ-рэ лIэшIэгъум зэрэзэбгырызыгъэм ар яхьылIагъ.\nТхылъым «Сонеты печали» ыкIи поэмитIу «Огненные версты хаджиретов» ыкIи «Махаджиры идут» зыфиIохэрэр къыдэхьагъэх. Апэрэр сонет 26-у зэхэт, Кавказ заоу 1763 — 1864-рэ илъэсхэм щыIагъэм хэтыгъэ зэолIым пэкIэкIыгъэу, ыщэчыгъэр, зэлъызыIыгъыгъэ гупшысэхэр къыщиIотыкIыгъэх. БлэкIыгъэ тарихъ чыжьэр къыIуатэзэ, усакIом шIункIым, фыртынэм ауж мэфакIэхэу, цIыфым гупсэфыгъорэ тхъагъорэ зыхигъотэщтхэр ыпэкIэ къызэрикIыщтхэр тшIошъ ыгъэхъоу поэмэр гъэпсыгъэ. Лъытэныгъэ зыфыриIэ тхылъеджэм ыпашъхьэ шъыпкъагъэрэ нэфагъэрэ зыхэлъ гущыIэу къэбзагъэр зыухъумэрэр зэрэIэкIилъхьащтым кIэгуIы.\nУсэ тхылъыр гущыIапэу «Уроки истории и уроки поэзии» зыфиIоу филологие шIэныгъэхэмкIэ докторэу Бырсыр Батырбый ытхыгъэм къызэIуехы.\n«Закон вечности» зыфиIорэ усэ тхылъыкIэм ыкIышъо АР-м изаслуженнэ сурэтышIэу Бырсыр Абдулахь итриптихэу «Приглашение в легенду» зыфиIо-\nрэм щыщ сурэтымкIэ гъэкIэрэкIагъэ.\nКъыхэдгъэщымэ тшIоигъу З. Дзэсэжъым тхылъым икъыдэгъэкIынкIэ мылъку IэпыIэгъу езыгъэгъотыгъэхэу Тхьаркъохъо СултIанрэ КIэрэщэ Анцокъорэ ацIэхэр.\nГъэшIэ хабзэхэр уукъонхэу зэрэщымытыр, ахэр пшIэнхэр, зэхэпфынхэр, пщыщ пшIынхэр гушъхьэ къэкIуапIэу, егъэшIэрэ цIыфыгъэр къызэтезыгъэнэщтхэу зэрэщытхэр усэ сатырхэм икъу фэдизэу ащыкIэгъэтхъыгъ. ТхылъыкIэр шъхьэу «Адыгский дом» зыфиIорэм къызэIуехы ыкIи анахь баиныгъэ инэу къэнэжьырэ цIыфым, лъэпкъым ицIыф акъылышIохэу шIур щыIэныгъэ лъэныкъуабэкIэ зылэжьыхэрэм ацIэкIэ ытхыгъэхэ усэхэр ащ къыщызэкIэлъэкIох. Лъэпкъым ицIыф пэрытхэр шIэныгъэлэжьых, тхакIох, усакIох, журналистых, дзэкIолIых, къулыкъушIэ лъэрыхьых, Тхьагъэпсэу Мэджыдэ контрадмиралым фэдэхэу, е илъэс 20 нахь зымыныбжьэу Хэгъэгум, лъэпкъым апае цIыф жъугъэ къызэрыкIо минишъэхэм апае зыпсэ Хэгъэгу зэошхом щызытыгъэ Андырхъое Хъусен ыкIи непэрэ мафэхэм щысэтехыпIэу IофымкIи, IэдэбымкIи, IушыгъэмкIи гъэзагъэу щыIорышIэхэрэ бзылъфыгъэ, хъулъфыгъэ чанхэм ацIэхэр зытетхэ усэхэр мы шъхьэм къыщытыгъэх.\nТарихълэжьэу, гупшысакIоу, усакIоу Дзэсэжъ Заурбый дэ-гъоу ешIэ цIыф къызэрыкIохэм якIочIэзэхэлъ IофшIагъэрэ гупшысэ лэжьыгъэрэ щыIакIэр ыпэкIэ зэрэлъагъэкIуатэрэр, ахэм ацIэ ныбжьырэу тарихъым къыхэнэнэу хэтхэгъэн зэрэфаер. УсакIом классическэ тхэкIэ-гупшысэкIэ шапхъэр IэкIэлъ ыкIи екIоу, дэгъоу егъэфедэ, бзэ бай жъынч Iулъ, купкI зиIэхэ гущыIэ зэлэгъухэр пшъхьапэу ипоэтическэ сатырхэм ащегъэIорышIэх.\n«Пусть слова мои,\nидущие от сердца,\nУсакIом игупшысэ шъхьафит нэфагъэр, шъыпкъагъэр ылъапс. Гъэ мин гъашIэу мы Дунэешхор зызэтетым ЦIыфым щищэчыгъэ пстэур, къинэу къызэпичыгъэр ыгъэунэфызэ, стэфэ-тэкъуафэ хъурэ къэбзагъэр, цIыфыгъэр къызэтегъэнэгъэнхэм кIэгуIэу матхэ, мэусэ усакIор; акъыл-шIэныгъэр, амал-къулаир, къэрарыр щыIэныгъэмкIэ апэрэхэу зэрэщытхэр иусэхэм ащыкIегъэтхъы.\nМы зэкIэми ялъытыгъэу уегупшысэмэ, уитарихъ — лIакъом, лъэпкъым, Хэгъэгум япхыгъэр умышIэу лъэбэкъу зафэ бдзын зэрэмылъэкIыщтыр, блэкIыгъэм урыгъуазэзэ къэкIощтым уфэIорышIэным зыфэбгъэсэныр; гъашIэм шIыкIэ зэрэуигъашIэрэр къыщыIуагъ мы тхылъым.\nУсакIор бэ зышIэу, бэ зылъэгъурэ цIыф, ар гукIэ зынэмысырэ щыIэп; фэгумэкIы Хэгъэгоу икIасэм ыкIи ежь фэдэ цIыфэу къыготым, игупшысэ лэжьыгъэкIэ, иушъый-гъэсэпэтхыдэкIэ пытэу къыткъоуцозэ тегъэдаIо, гъогу зафэу, щыIэкIэ тынчым игъогу тымыкъутэу ыкIи тымыукъоу, дахэу зэрэлъыдгъэкIотэщтым тыфепIу. Сицыхьэ телъ усэкIо чъэпхъыгъэу Дзэсэжъ Заурбый итхылъэу «Закон вечности» цIыф Iушыбэ зэрэтеIэбэщтым, яшIошIхэр игъэкIотыгъэу къызэрэраIотыкIыщтхэм.