Хэкум ифэбагъэ зэхашIагъ | Адыгэ Макъ\nХэкум ифэбагъэ зэхашIагъ\nИзраиль къикIыгъэхэ тилъэпкъэгъухэр Адыгеим тхьамафэрэ ихьакIагъэх. Адыгэ къуаджэхэу Кфар-Камэрэ Рихьаниерэ къарыкIыгъэ купым хэтхэм хэкужъым ичIыопс къаплъыхьагъ, ятэжъ пIашъэхэр къызщыхъугъэхэ, зыщапIугъэхэ чIыналъэм къыщакIухьагъ.\n«Интурист-Адыгея» зыфиIорэ компаниемрэ Израиль ит зекIо фирмэхэмрэ зэзэгъыныгъэ яIэу Iоф зэрэзэдашIэрэм ишIуагъэкIэ, IэкIыб къэралыгъом къикIыгъэхэ тилъэпкъэгъухэр илъэс пчъагъэм зыкIэхъопсыгъэхэ гухэлъыр къызыдагъэхъун алъэкIыгъ.\nЫпэкIэ зигугъу къэтшIыгъэ зекIо фирмэу «Интурист-Адыгея» зыфиIорэм ипащэу КIыкI Ерстэм тызэрэщигъэгъозагъэмкIэ, илъэс пчъагъэ хъугъэу Израиль Iоф дашIэ. Тилъэпкъэгъухэу ащ щыпсэухэрэм ащыщхэу ятэжъ пIашъэхэм ячIыгужъ зэзыгъэлъэгъу зышIоигъо купи 3 — 4-р илъэсым къыкIоцI Адыгеим къырагъэблагъэ. Ащ фэдэ апэрэ купыр бэмышIэу республикэм щыIагъ.\n— Нэбгырэ 55-рэ хъурэ купыр тхьамафэрэ Адыгеим ихьакIагъэх, — къытфеIуатэ Ерстэм. — Мыщ дэжьым къыхэзгъэщы сшIоигъу зэкIэ къэкIуагъэхэм аныбжь илъэс 60-м зэрехъугъэр. Тихэку зыщыIэхэ уахътэм къыкIоцI республикэм икъэлэ гупчэу Мыекъуапэ дэтхэ музейхэр, зыгъэпсэфыпIэ чIыпIэхэр, Мыекъопэ районым псы Iэзэгъухэр къызщычIащыхэрэр ядгъэлъэгъугъэх. Адыгеим ичIыопс идэхагъэ анахьэу къызщылъэгъорэ чIыпIэхэу Гъозэрыплъэ, Хьаджэхъу тIуакIэм, псыкъефэхыпIэхэу Рыфабгъо, Шапсыгъэ шъолъырыр, къалэу Краснодар хьакIэхэм къарагъэплъыхьагъэх. IэкIыб къэралыгъом къикIыгъэ зекIо купым зы мафэ тэри тырягъусагъ. Адыгеим ит къуаджэхэм ащыпсэухэрэм ящыIакIэ, шэн-зекIуакIэу ахэлъхэр Фэдз ищысэкIэ хьакIэхэм арагъэлъэгъугъ.\n— Тилъэпкъ итарихъ зэрифэшъуашэу нахь зыщызэхапшIэхэрэм Фэдз ащыщ, — къеIуатэ КIыкI Ерстэм. — Непэрэ уахътэм республикэм щыпсэухэрэм ящыIэкIэ-псэукIэ зыфэдэр тихьакIэхэм мыщ щалъэгъун амал яI.\nАдыгэхэм ижъырэ хабзэу ахэлъым щыщ хьакIэр плъытэныр, бгъэлъэпIэныр. Тинепэрэ мафэхэми мыр чIэнагъэ зэрэмыхъугъэр тинэрылъэгъу. Фэдз щыпсэухэрэ нахьыжъхэр, ныбжьыкIэхэр шыхэм атесхэу Израиль къикIыгъэ купым къыпэгъокIыгъэх. ПсэупIэм дэт музеим, гурыт еджапIэм хьакIэхэр ащагъэх, къоджэдэсхэм лъытэныгъэ зыфашIыхэрэ цIыф цIэрыIохэу яIэхэм афэгъэхьыгъэ къэбархэр къафаIотагъэх.\nШIэныгъэлэжьэу, общественнэ IофышIэу Къуекъо Асфар тилъэпкъ ихъишъэ, тарихъыр зыпхырыщыгъэ къэбархэр Израиль къикIыгъэ тилъэпкъэгъухэм къафиIотагъ.\n— Адыгеим ит къоджэ зэкIужьхэм Фэдз ащыщ. Гъэсагъэу, еджагъэу, хабзэр зигъогогъоу псаоу мыщ къыдэкIыгъэр макIэп, — хьакIэхэм закъыфигъэзагъ Кощхьэблэ районым ит Адыгэ Хасэм ипащэу НэпшIэкъуй Аминэ. — Адыгэ нэшанэхэу тинахьыжъхэм ахэлъыгъэхэр мы къуаджэм щагъэцакIэх. Абзэ инэу щагъэлъапIэ, къыщагъэгъунэ, ясабый цIыкIухэми ар къызэраухъумэщтым пылъых.\nИзраиль къикIыгъэхэ хьакIэхэм арагъэлъэгъугъэр зэкIэ ашIогъэшIэгъоныгъ. Хэкум щыпсэухэрэм ящыIэкIэ-псэукIэ ежьхэм ягупшысэхэм атефэжьымэ агъэунэфыгъ. Адыгеим щыIагъэхэм къафаIуатэхэрэ къэбархэм ядэIугъэхэмэ, джы пстэури нэрылъэгъу афэхъугъ.\nХьахъу Щэукет Израиль ит адыгэ къоджэ зэкIужьэу Кфар-Камэ щыщ. Адыгеим ятIонэрэу къэкIуагъ. Апэрэу къызыкIогъагъэр бэшIагъэ, а уахътэм къыкIоцI зэхъокIыныгъэу фэхъугъэр зэригъэшIэн мурад иIэу хэкужъым къеблэгъагъ.\n— Апэрэу адыгэ чIыгужъым сыкъызыкIогъагъэр бэшIагъэ, ау непэм фэдэу зэкIэри сыгу къэкIыжьы, — къытфеIуатэ Щэукет. — ТхьамэфитIурэ Адыгеим икъэлэ гупчэ сыщыIагъ. Израиль сыкъыщыхъугъ, илъэс 67-рэ хъугъэ сызщыпсэурэр, ау тятэжъ пIашъэхэм ячIыгужъ нахь дахэ дунаим темытэу къысщэхъу. Мыщ жьэу щыIэр нэмыкI, ар бгъэгум дизы мэхъу.\nСигущыIэгъу адыгэ лъэпкъым зэрэщыщым рэгушхо. КъыкIэхъухьагъэхэм, къорэлъф-пхъорэлъфхэм яныдэлъфыбзэ аригъэшIагъ. IэкIыбым щэпсэух нахь мышIэми, хьакIэу зэкIэ къэкIуагъэхэм бзэр дэгъоу ашIэ, шэн-хабзэхэр зэрифэшъуашэу агъэцакIэх. АщкIэ ахэм IэпыIэгъу къафэхъугъэхэр зыщыпсэухэрэ къуаджэхэм адэсхэ нэжъ-Iужъхэр арых. Ежьхэм къафаIуатэщтыгъэхэ къэбархэр ялъфыгъэхэм зэрарагъэшIэщтым пылъыгъэх. Лъэпкъым итарихъ къуаджэм дэс ныжъ-тыжъхэм сабый цIыкIухэм къафаIуатэщтыгъ, ахэм яцIыкIугъом къыщегъэжьагъэу яныдэлъфыбзэ ашIэу къэтэджынхэм пылъыгъэх.\nИзраиль дэт Адыгэ Хасэм илIыкIоу, купыр хэкужъым къэкIоным зиIахьышIу хэзышIыхьэгъэ ЛIыIужъу Юсыф гущыIэгъу тыфэхъугъ. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, тилъэпкъэгъухэр ячIыгужъ къэкIонхэм пае ищыкIэгъэ тхылъхэр ыгъэхьазырыгъэх. Ежь ышъхьэкIи Адыгеим къеблэгъэным кIэхъопсыщтыгъэ, ыпэкIэ къэкIон амал зэримыIагъэм къыхэкIэу лъэпкъым итарихъ зыпхырыщыгъэ ичIыгужъ зэрифэшъуашэу къызэпиплъыхьагъ.\n— Сихэку лъэшэу сыгу рихьыгъ. Сызэрегупшысэщтыгъэм фэдэу къычIэкIыжьыгъ, — игупшысэхэмкIэ къыддэгуащэ Юсыф. — Анахьэу къыхэзгъэщы сшIоигъор сабый цIыкIухэр адыгабзэкIэ зэрэгущыIэхэрэр ары. Ащ лъэшэу сигъэгушхуагъ. Тинахьыжъхэм сыдигъуи аIощтыгъэ: «Бзэр щэIэфэ лъэпкъыр щыIэщт». Непэ тинэрылъэгъу хъугъэ къыткIэхъухьэхэрэ ныбжьыкIэхэм бзэр къызэраухъумэрэр. Ащ сэркIэ мэхьанэшхо иI.\nIэкIыбым къикIыгъэ купышхом анахьыжъэу ахэтыгъэ Нэпсэу Азиз тигуапэу гущыIэгъу тыфэхъугъ. Илъэс 82-рэ зыныбжь лIыжъыр апэрэу Адыгеим къэкIуагъ. ИцIыкIугъом къыщегъэжьагъэу илъэпкъ итарихъ щыгъуазэу къэтэджыгъ. Янэжъ-ятэжъхэм, янэ-ятэхэм хэкужъым фэгъэхьыгъэ къэбархэр къыфаIуатэщтыгъэ, ащ фэгъэхьыгъэ тхылъхэм шIогъэшIэгъонэу яджэщтыгъэ. Адыгеим къэкIуагъэхэм къалъэгъугъэр къаригъэIотэжьыныр икIэсагъ, ежьыри къэкIоным лъэшэу кIэхъопсыщтыгъэ.\n— Синыбджэгъу Адыгеим бэрэ къакIощтыгъэ, — къытфеIуатэ Нэпсэу Азиз. — Ащ къысфиIуатэрэмэ сшIогъэшIэгъонэу сядэIущтыгъэ, сэри сынитIукIэ слъэгъуным сыкIэхъопсыщтыгъэ. Гухэлъэу сиIагъэр къыздэзгъэхъун зэрэслъэкIыгъэм сегъэгушхо. Сэ къызэрэсфаIуатэщтыгъэм фэдэу джы сэри хэкум къисхыгъэхэ къэбархэм сикъоджэдэсхэр ахэзгъэдэIощтых. Хэкужъым рэхьатныгъэ илъэу зэрэщыпсэухэрэр, чIыопсым идэхагъэ зыпэпшIын зэрэщымыIэр, силъэпкъэгъухэр зэкIужьэу зэрэзэдыщыIэхэр гупшысэ шъхьаIэу къыхэзгъэщыгъэх.\nТилъэпкъэгъухэм алъэгъугъэм рыразэхэу зыщыпсэухэрэ къэралыгъом агъэзэжьыгъ. Сыд фэдизэу зэкIужьэу къаIотэгъэ къэбар нахьи унитIукIэ плъэгъугъэм нахь уегъэразэ. Джыри мызэу, мытIоу ячIыгужъ къэкIонхэкIи хъун, къэзыгъэзэжьынхэри къахэкIынкIи пшIэнэп.\nСурэтхэр Артур Лаутеншлегер тырихыгъэх.


ИкуупIэм хэтхэу — Адыгэ макъ\nАужырэ уахътэм зэрэдунаеу зыгъэгумэкIырэ Iофыгъом икуупIэ хэтых, пстэури зыщыщынэрэ узым бгъэгукIэ екIух. Лъэхъэнэ мыпсынкIэм псэемыблэжьыныгъэ къызыхэзгъафэхэрэм ыкIи узым республикэм зызэрэщиушъомбгъурэм афэгъэхьыгъэу сымаджэхэу зэгуцафэхэрэмрэ сымаджэхэмрэ къызэIуахыгъэ гъэхъужьыпIэм езыщалIэхэрэм ыкIи ащ Iоф щызышIэхэрэм гущыIэгъу тафэхъугъ.\nРеспубликэм IэпыIэгъу псынкIэмкIэ икъулыкъу бригадэ 51-мэ къагъэпсы, ахэм ащыщэу 17-р зэпхыгъэр къалэу Мыекъуапэ.\nЗэпахырэ уз щынагъор иIэу зэгуцафэхэрэм Iоф адашIэнэу агъэнэфагъэр 4. Мыхэр нэбгырэ 27-мэ къагъэпсы ыкIи коронавирус къызэкIугъэу пэшIорыгъэшъэу агъэунэфыгъэхэм, республикэм ичIыпIэ пстэуми, алъагъакIохэрэр мыхэр арых.\nКъыхэгъэщыгъэн фае, гъэтхапэм и 27-м къыщыублагъэу IэпыIэгъу псынкIэр зычIэт унэм ахэр щэпсэух, яунагъохэм ахэхьажьхэрэп. Гъэлъэшыгъэу зыухъумэщтхэ хэушъхьафыкIыгъэ шъуашэхэр, анэгухэр зыухъумэхэрэр, жьыкъэщапIэхэм апае респираторхэу жьыр зыукъэбзыхэрэр зыхэтхэр, Iэлъэ тIурытIур мыхэм аужырэ уахътэм ящыгъыных.\n— ХэушъхьафыкIыгъэ бригадэхэр афэтэгъакIох пскэхэрэм, зиплъырыгъэ къыдэкIуаехэрэм, жьымыгъот зиIэхэм. ТелефонкIэ тикъулыкъу къытеохэрэм апэрапшIэу тяупчIы зыдэщыIагъэхэмкIэ, анахьэу тынаIэ зытедгъэтырэр IэкIыбым е тикъэралыгъо ичIыпIэхэу коронавирусыр къызщыхагъэщыгъэхэм къарыкIыжьыгъэхэмэ е сымаджэхэу зэгуцафэхэрэм ягъусагъэхэмэ ары, — къытфиIотагъ Адыгеим IэпыIэгъу псынкIэмкIэ икъулыкъу ипащэ ипшъэрылъхэр зыгъэцэкIэрэ Сетэ Маринэ.\nМэлылъфэгъум и 2 чэщ-зы- мафэм пэшIорыгъэшъэу коронавирусыр АдыгеимкIэ къызыхагъэщыгъэ нэбгыри 3 IэпыIэгъу псынкIэм иIофышIэхэм зэпахырэ узхэмкIэ сымэджэщым нагъэсыгъ, тыгъуасэ мафэм сыхьатыр 1-м ехъулIэу джащ фэдэу зы нэбгырэ ащагъ.\nАдыгэ Республикэм зэпахырэ узхэмкIэ иклиническэ сымэджэщ коронавирусыр пэшIорыгъэшъэу къызыхагъэщыхэрэм ыкIи ар къызфаушыхьатыжьхэрэм афытырагъэпсыхьагъ. Мыщ зэкIэмкIи нэбгыри 120-рэ фэдиз чIэфэнэу щыт, къафащэхэрэм къахагъэщыгъэм елъытыгъэу зэтыраутыгъ — пэшIорыгъэшъэу агъэунэфыгъэхэу, ау Москва зиуз къыщамыушыхьатыжьыгъэхэр зы кIэлъэныкъом, къэлэ шъхьаIэм щагъэунэфыгъэу сымаджэхэр нэмыкI кIэлъэныкъом ачIагъэгъуалъхьэх.\nМы сымэджэщыр гъэтхапэм и 26-м къыщыублагъэу унэ афэхъугъ медицинэм иIофышIэ нэбгырэ 42-мэ! Ахэр яIахьылхэм, яунагъохэм джащ фэдизым ахэмыхьажьхэу, гъэлъэшыгъэ хэушъхьафыкIыгъэ шъуашэхэмкIэ фэпагъэхэу чэщи мафи сымаджэхэм яIазэх.\nТыгъосэрэ мафэм сыхьатыр 12-м адэжь мыщ нэбгырэ 31-рэ чIэлъыгъ, 19-мэ пэшIорыгъэшъ уплъэкIунхэр арашIылIагъэхэу, Москва джэуапэу къытыжьыщтым ежэх.\nСымэджэщым чIэфагъэхэм ащыщэу 3-мэ аныбжь илъэс 50-м ехъугъ. Илъэс 17 ыкIи 23-рэ зыныбжьхэми узыр къяутэкIыгъэу сымэджэщым ащяIазэх.\n— Коронавирусыр къызэутэкIыгъэхэм япсауныгъэ изытет уигъэрэзэнэу щыт, ящыкIэгъэ медицинэ IэпыIэгъур ятэгъэгъоты, уц IэзэгъухэмкIи, хэушъхьафыкIыгъэ щыгъынхэмкIи щыкIагъэ тиIэп, — къытфиIотагъ Адыгэ Республикэм зэпахырэ узхэмкIэ иклиническэ сымэджэщ иврач шъхьаIэ иIэнатIэ зыгъэцэкIэрэ Лъэустэнджэл Розэ. — ЗиIоф хьылъэ дэдэу зи ахэтэп.\nАдыгеимкIэ апэ къэсымэджагъэр мэхъужьы\nЗэкIэми апэ коронавирусыр тиреспубликэкIэ къызхагъэщыгъэ сымаджэр мэфибгъу фэдиз хъугъэ IэзапIэм зычIэлъыр. Лъэустэнджэл Розэ къызэриIуагъэмкIэ, ар хъужьыгъэмэ къэзыгъэунэфыщт анализхэр тIогъогогъо Iахынхэшъ, ахэм узыр къазыхамыгъэщыкIэ, чIатхыкIыжьыщт. Апэрэ анализыр ащ тыгъуасэ Iахыгъ, зы мафэ зытешIэкIэ, ятIонэрэри рагъэтыщт.\nИлыягъэу угумэкIынэу щытэп\nАдыгеим IэпыIэгъу псынкIэмкIэ икъулыкъу ипащэ ипшъэрылъхэр зыгъэцэкIэрэ Сетэ Маринэ къызэриIуагъэмкIэ, цIыфхэр илыегъащэу зэрэгумэкIыхэрэм ишыхьат хъугъэшIагъэхэу яплъырыгъэ нэмыкI ушъхьагъу имыIэу къыдэкIоягъэу, ялъыдэкIуае лъэшыщэ хъугъэу агъэунэфыхэрэр.\n— Рэхьатэу, умыгумэкIыщэу, къэралыгъо къулыкъухэм, медицинэм иIофышIэхэм, санитарнэ къулыкъухэм къаIорэр бгъэцакIэу ущыIэн, къэбзэныгъэм ишапхъэхэм уатетын фае, имыщыкIэгъэ дэдэу унэу узыщыпсэурэр къэубгынэ хъущтыгоп, — еIо ащ.\nБлэкIыгъэ чэщ-зымафэм апкъышъол иплъырыгъэ дэкIоягъэу, пскэхэу, жьымыгъот яIэу къафытеуагъэхэм адэжь АдыгеимкIэ дэкIыгъуи 138-рэ, Мыекъуапэ изакъоу 68-рэ IэпыIэгъу псынкIэм зэшIуихыгъ, ахэм ащыщэу 3-р пэшIорыгъэшъэу коронавирусым епхыгъэу зэпахырэ узхэмкIэ сымэджэщым, 2-м пневмоние яIэу республикэ IэзапIэм анагъэсыгъэх. НеврологиемкIэ отделениеу мыщ иIэм чIыпIэ ащыфыхахыгъ ащ фэдэ сымаджэхэм ыкIи пэтхъу-Iутхъу зиIэхэм. ЧIэхьэпIэ шъхьафи фашIыгъ нэмыкIхэм зэпахырэ узыр апымыхьаным пае.\nПэтхъу-Iутхъу уз мыхьылъэ зиIэхэр яунэхэм арысхэу зэIэзэжьых.\nМедицинэм иIофышIэхэм ящынэгъончъагъэ апшъэрэ Iофыгъохэм зэращыщыр къыхегъэщы Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат. ХэушъхьафыкIыгъэ шъуашэхэу, пкъыгъохэу узым пэуцужьхэрэм агъэфедэн фаехэмкIэ щыкIагъэ щымыIэным фэшI бюджет мылъку къатIупщыгъ. Уц Iэзэгъухэм ящэфын рызэшIуахынэу сомэ миллион 50 джыри республикэ бюджетым къыхагъэкIыгъ. Федеральнэ мылъкоу сомэ миллион 54-мкIэ меди-цинэ оборудование къызIэкIагъэхьащт.\n— Врач пэпчъ ищыIэныгъэ къэтыухъумэн фае, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат. — Ахэр ары узэу къежьагъэм пэуцужьхэрэр, щыкIагъэ яIэнэу щытэп.\nЩыIэныгъэм джыри зэ къеушыхьаты медицинэм иIофышIэхэр япсэемыблэжьыныгъэ, зышъхьамысыжьхэу, ягупсэхэм апэIапчъэхэу типсауныгъэ икъэухъумэн зэрэфэлажьэхэрэр.\nТХЬАШЪУЕГЪЭПСЭУ пстэуми шъотэIо мы лъэхъэнэ мыпсынкIэм Iофэу зэшIошъухырэмкIэ!\nПредыдущая Iалъмэкъхэр афагощыщтых\nСледущая ТапэкIэ шапхъэу агъэнэфэгъагъэхэр джыри агъэлъэшыгъэх


"Адыгэ Хасэ - Черкес Совет": ХэбзэгъэуцугъакIэм адыгэ лъэпкъэгъумэ зэрар къафихьыным Адыгеим щытещыныхьэхь.\nХэбзэгъэуцугъакIэм адыгэ лъэпкъэгъумэ зэрар къафихьыным Адыгеим щытещыныхьэхь.\nКъэралыгъуитIумэ зэряцIыфым епхыгъэ къэушыхьатыныгъэхэр Iуахыжьыным игухэлъ УрысыемкIэ IэнэтIэIыгъхэм къыщхагъщыгъ.\nХэбзэгъэуцугъакIэ хъунэу щытэу зыхэплъэнэу агъэхьазыррэ шапхъэм зэритымкIэ, цIыфмэ зы къэралыгъоу зырицIыфмэ зышIоигъор къыхахын фае хъунэу ары къызэрэхъущтыр хэбзакIэр унэшъошIмэ аштэмэ.\n- Джы дэдэм яапэрэ егъэжьэгъоу ягражданствэ аIыпхынышъ, къыздэкIожьыгъэ къэралыгъом ицIыф закъо пшIыным жьыIоу сеплъы. Сыда пIомэ ишIогъэшхо зэу къямыкIынкIи мэхъу. Хэхыныгъэ фитыныгъэ яIэн фае. КъыздэкIуанъэр къемыкIугъэмэ уIыфым ыгъэзэжьын фитыныгъэ иIэн фае.\n- Ары, ащ фэдэ Iахьи хэлъэу сеплъы. Мары, КъырымкIэ къэхъугъэм теплъмэ, зы мафэкIэ мин I5-20 Урысыем ипаспорт аратых урысхэу исхэм. Тэ мыкIэ ашхын ямыIэу, зыщалъэн ямыIэу, заом къыкIэныгъэхэм ятэжъугъэт тэIошъ, къытэдэIухэрэп. Джэуапынчъэх. Мы IоффымкIэ зэхэгъэуцогъэ дэгъу тищыкIагъ. ЩыIэ хэбзэгъэуцугъхэхэмкIэ, зымкIэ амал къыуетыукъэкуIожьынэу къэралыгъом , адырэ хабзэмкIэ гражданствэр къыуитыжьрэп.\nХэкум къэзыгъэзэжьыгъэ нэбг 5 аубытгъэхэр къатIупI...\nКъэзыгъэзэжьыгъэ нэбг 5 аубытыгъэхэм апае Мыекъопэ...\nЖъамэ гъэуныр зэпымыоу тхьэмафэ къэс къекIокIы\nМыекъопэ къэлэ хасэм итхьэматэ Мафэхьаблэ шыIагъ\nМыекъопэ къэлэ хасэм жъамэ егъэу (видео)\nХэбзэгъэуцугъакIэм адыгэ лъэпкъэгъумэ зэрар къафих...\nМыекъопэ къэлэ хасэр официалнэ организациеу хъугъэ...


Тренерыр егъэжьапIэм ылъапс — Адыгэ макъ\nТренерыр егъэжьапIэм ылъапс\nРедактор 02.03.2022 02.03.2022 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\nУрысыем дзюдомкIэ ихэшыпыкIыгъэ ныбжьыкIэ командэ итренерэу, спортымкIэ дунэе класс зиIэ мастерэу Ордэн Анзаур спортым, пIуныгъэм афэгъэхьыгъэу гущыIэгъу тыфэхъугъ.\n— СиIэнатIэ сызыIухьагъэр бэшIагъэп, — къеIуатэ Ордэн Анзаур. — Дзюдор сшIогъэшIэгъон, дунаим анахь щыцIэрыIо спорт лъэпкъхэм ащыщэу сэлъытэ.\n— Илъэс 12 Урысыем ихэшыпыкIыгъэ командэ ухэтыгъ. Зэфэхьысыжьхэм сыда анахьэу къахэбгъэщырэр?\n— Дзюдор спорт къодыеп. БэнакIохэм медальхэр къызэрэдахыхэрэм дакIоу, цIыфыгъэу зэрахьэрэм, зыщапIугъэ шъолъырым ищытхъу зэраIэтырэм, яхэгъэгу зэрагъэлъапIэрэм мэхьэнэ ин яIэу зэрэщытыр щыIэныгъэм щыслъэгъугъ. АцIэхэр къесымыIощтхэми тренер, спортсмен цIэрыIохэм, ныбджэгъухэм «тхьашъуегъэпсэу» ясIожьы сшIоигъу. Тренер сэнэхьатым ишъэфхэр зэзгъашIэхэзэ, ныбжьыкIэхэм Iоф адэсшIэщт.\n— Тренер пэпчъ пшъэрылъ хэхыгъэхэр зыфешIыжьых. УиIофшIэн къыщыбдэхъу пшIоигъор бгъэунэфыгъа?\n— Тренерхэм шIэныгъэу тагъэгъотыгъэр, гупшысэу тагъэшIыгъэр щыIэныгъэм хэкIуакIэрэп. Алырэгъум техьэрэ бэнакIохэм сишIуагъэ язгъэкIы, спортым цIэрыIо щыхъухэ сшIоигъу. Бгъэсэрэ кIалэм зэнэкъокъум чIыпIэу къыщихьырэмкIэ иIэпэIэсэныгъэ къегъэлъагъо.\n— Спортышхом угукIэ ухэхьанэу зэрэхъугъэр къэошIэжьа?\n— Сятэу Аслъан къыслъыплъэщтыгъ. Зэнэкъокъу пэпчъ дэгъоу зыфэзгъэхьазырын фаеу къысиIощтыгъ, сибэнакIэ зэригъашIэщтыгъ. Къысэушъыйзэ, егъэжьапIэхэр сигъэшIыгъэх.\n— Адыгэ Республикэм изаслуженнэ тренерэу Нэджыкъо Руслъан уиапэрэ тренер.\n— Ар сятэм, сшынахьыжъым фэдэу спортым сызэрэхищэщтым пылъыгъ. Зэнэкъокъухэм бэрэ тахигъэлажьэщтыгъ. Зыпкъ уитэу убанэзэ опыт уиIэ зэрэхъурэм тренерым тыфигъасэщтыгъ.\n— Чылэр цIыкIуми, бэнакIоу къыдэкIыгъэр макIэп. Ордэн Заур пшынахьыкI.\n— Датхъужъ Алый, Нэджыкъо Бислъан, Ордэн Заур дзюдомкIэ, самбэмкIэ мэбанэх, Урысыем ихэшыпыкIыгъэ командэхэм ахэтых. Пщыжъхьаблэ нэмыкI бэнакIохэри щагъасэх.\n— Мэшэлахь, гъэхъагъэ яI. Адыгэ Республикэм изаслуженнэ тренерэу Беданыкъо Рэмэзан уипащэу дзюдомкIэ узэрэбанэщтыгъэм тытегущыIэ сшIоигъу.\n— Беданыкъо Рэмэзан спортышхом щашIэ. Адыгэ къэралыгъо университетым физкультурэмрэ дзюдомрэкIэ и Институт сыщеджэзэ, Рэмэзан дзюдомкIэ сигъэбанэщтыгъ. ИгущыIи, изекIуакIи зэрэзэдиштэхэрэм сыгу къыIэтыщтыгъ. УапэкIэ улъыкIотэным фэшI пытагъэ къызыхэбгъэфэн зэрэфаем хэушъхьафыкIыгъэу къытегущыIэщтыгъ.\n— Адыгэ Республикэм дзюдомкIэ испорт еджапIэу Кобл Якъубэ ыцIэ зыхьырэм илъэсыбэрэ зыщыбгъэсагъ…\n— Я XX-рэ лIэшIэгъум Урысыем дзюдомкIэ итренер анахь дэгъоу Кобл Якъубэ шIукIэ сыгу къинагъ. Джырэ уахътэ еджапIэм ипащэу, Адыгэ Республикэм дзюдомкIэ ихэшыпыкIыгъэ командэ итренер шъхьаIэу, республикэм изаслуженнэ тренерэу Бастэ Сэлымэ бэрэ къыIоу зэхэсэхы Кобл Якъубэ Мыекъопэ бэнэпIэ еджапIэм лъапсэу фишIыгъэр гъэпытэгъэн зэрэфаер. ЕджапIэм шэн-хэбзэ дэгъоу иIэхэр щыIэныгъэм щыпхырыщыгъэнхэр зэдытиIофэу сэлъытэ.\n— Олимпиадэ джэгунхэм дышъэр къащызыхьыгъэхэм уаригъусэу бэнапIэм зыщыбгъасэу уахътэ къыхэкIыгъ. Псэ зыпыт зэIукIэгъухэр орыкIэ сыда?\n— Урысыем ихэшыпыкIыгъэ командэ сыхэтэу Олимпиадэ джэгунхэм, дунэе зэIукIэгъухэм зафэзгъэхьазырэу уахътэ къыхэкIыгъ. Арсен Галстян, Мудрэнэ Бислъан, Мансур Исаевым, ТIахьир Хайбулаевым, Хьасан Хамурзаевым адысиIэгъэ зэIукIэгъухэм къахэсхыгъэр бэ. Дзюдор щыIэныгъэм «къыщагъэгущыIэу» слъытэщтыгъ. Зэнэкъокъухэм зафэзгъэхьазырзэ блыпкъыр зэрэузырэр, шъобжыр шIэхэу зэрэмыхъужьыщтыр спорстмен цIэрыIохэм зашIэм, къыскъоуцуагъэх, сыгу къаIэтыгъ. Спортым щызэлъашIэхэрэм яопыт, шIэныгъэу къысатыгъэр щыIэныгъэм щызгъэфедэхэ сшIоигъу. Псэ зыпыт зэIукIэгъухэр еджапIэ сфэхъугъэх.\n— Дзюдо бэнакIэм зэхъокIыныгъэхэр фашIых. Лъапсэ ащ фэхъугъэм, уиеплъыкIэхэр къеIуалIэхэба.\n— Апэрэ уахътэм упчIабэ цIыфхэм яIагъ, агу римыхьыщтыгъэр макIэп. Дзюдор нахь гъэшIэгъон, щынэгъончъэ хъуным пае зэхъокIыныгъэхэр ищыкIагъэх. Бэнэгъухэм спортым лъыплъэхэрэр нахь зэфащэнхэм фэшI дзюдо бэнакIэр лъамыгъэкIуатэ хъущтэп.\n— Адыгэ Республикэм дзюдор щашIэ, хэхъоныгъэхэр ышIыщтхэу олъыта?\n— Тиреспубликэ спорт псэуалъэу иIэхэмкIэ хэгъэгум щызэлъашIэ, апэ итхэм ащыщ. Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат физкультурэм, спортым мэхьэнэ ин ареты, тыфэраз. НыбжьыкIэхэр, кIэлэцIыкIухэр урамым темытхэу, ыпкIэ амытэу загъэсэнымкIэ амалышIухэр яIэх. Кобл Якъубэ ыцIэ зыхьырэ спорт Унэшхор, «Ошъутенэр», республикэ стадионыр, нэмыкIхэри зэтегъэпсыхьагъэх, районхэм спорт псэуалъэхэр къащызэIуахыгъэх.\nУзэрыгушхонэу щыIэр макIэп.\n— Тренер IэпэIасэхэр, спортсмен дэгъу хъун зылъэкIыщтхэр тиIэх.\n— Зы щысэ къэсхьыщт. Урысыем дзюдомкIэ ихэшыпыкIыгъэ командэ итренер шъхьаIэу Тао Хьасанбый Мыекъопэ бэнэпIэ еджапIэм щагъэсагъ. 2021-рэ илъэсым Урысыем дзюдомкIэ ихэшыпыкIыгъэ командэ аштагъэх Адыгеим щапIугъэхэ Къуижъ Бислъан, Ордэн Заур, ЦIыкIу Рэмэзан – ар тиреспубликэ идзюдо ихэхъоныгъэхэм ахэсэлъытэ. Тренерыр егъэжьапIэм ылъапс, игуIэтыпI.\n— 2022-рэ илъэсыр хъугъэ-шIагъэхэмкIэ баеу щыт.\n— Спорт зэнэкъокъоу тиIэщтыр макIэп. Тэ, адыгэхэм, республикэм щыпсэухэрэм игъэкIотыгъэу хэдгъэунэфыкIыщт Адыгеим автономие къызыратыгъэр илъэси 100 зэрэхъурэр. Тыдэ тыщэпсэуми, тиреспубликэ хэхъоныгъэ ышIыным, ыцIэ лъагэу тIэтыным тыпылъын фае.\nПредыдущая Adıgey’de gelecek vadeden bölgelerden Tahtamıkuayenin başkanı yeniden seçildi\nСледущая Глава Адыгеи: «Преобразования идут практически во всех отраслях»


Препарат Е-Рой: инструкция по применению, цена, описание.\nВитамакс: инструкция по применению, цена, описание.\nАртериол: инструкция по применению, цена, описание.\nЛайфпак сеньор: инструкция по применению, цена, описание.\nЛайф формула "АктиВин": инструкция по применению, цена, описание.


Адыгабзэм иухъумакIу — Адыгэ макъ\nРедактор 10.10.2019 10.10.2019 КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nНыбжьыкIэ-театральнэ купэу «Щыгъыжъыер» зэхэзыщагъэу, непэ ащ ипащэу Биданэкъо Мариет къэралыгъо тынэу къыфагъэшъошагъэр мы мафэхэм АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат къыритыжьыгъ, къыфэгушIуагъ. Адыгабзэмрэ литературэмрэ ямэхьанэ зыкъегъэIэтыгъэным ыкIи къэухъумэгъэнхэм, театральнэ искусствэм хэхъоныгъэхэр ышIынхэм иIахьышхо зэрэхэлъыр ЛIышъхьэм къыхигъэщыгъ, иIофшIэн осэшхо къыфишIыгъ.\nЦIыфыбэ Мариет къыфэгушIуагъ, къылэжьыгъэу къэралыгъо тыныр къыфагъэшъошагъэу алъытагъ.\nАдыгэ Республикэм инароднэ, Урысые Федерацием изаслуженнэ артисткэу Биданэкъо-Уджыхъу Мариет иIофшIэпIэ шъхьаIэу театрэм нэмыкIэу чIыпIэ зэфэшъхьафхэм лъэпкъ Iофым ехьылIагъэу общественнэ IофшIэнышхо егъэцакIэ.\nМариет уIукIэу гущыIэгъу зыпшIыкIэ, гухахъо хэогъуатэ. Ар пшъыгъэу, ыгу кIодыгъэу плъэгъущтэп, орэтеатрэ Iоф, орэобщественнэ IофшIэн — зыпылъым шIошъхъуныгъэшхо фыриIэу игугъу къышIыщт. Шъыпкъэ, «мыр сэшIэ, мыщ сыпылъ» ыIоу ышъхьэ къыщытхъужьыщтэп, «сэ бэмэ сахэхьагъ, слъэгъугъэр бэшъ» ыIозэ къэбар къыпфиIотэщтэп, зыгъэгумэкIырэ Iофыр зымыгъэхъурэм е зилажьэм лъыхъоу щытэп, ежь а Iофыгъор зэрэзэшIуихыщтым мыпшъыжьэу пылъыщт. Загъорэ зэрэлъэпкъэу янэу Тхьэм ыгъэнэфагъэм фэдэу уеплъы. А образыр Мариет епэсыгъэныр зэпхыгъэр Къуекъо Налбый ирассказэу «Абдзахэмэ ян» зыфиIорэр арэу къысшIошIы. Мариет ным иобразэу сценэм къыщишIыгъэр бэдэд. Ахэм ахэтых драматическэ образхэри, нахь щхэн рольхэри. Апэрэхэри ятIонэрэхэри актрисэм дэгъу дэдэу къешIых.\nАу Мариет театрэ закъоп зыщылажьэрэр. Ащ илъэсыбэ хъугъэу Адыгэ телевидением зэхищэхэрэ къэтынхэу адыгабзэм, тарихъым, нарт эпосым, культурэм афэгъэхьыгъэхэм адэлажьэ, театральнэ искусствэм и Академиеу Москва дэтым икъутамэу Мыекъуапэ Iоф щызышIагъэм адыгабзэр сценэм зэрэщыбгъэфедэщтыр студентхэм щаригъэшIагъ, Адыгэ къэралыгъо университетым Адыгэ филологиемрэ культурэмрэкIэ ифакультет, искусствэхэм яколледж Iоф ащишIагъ. «Си адыгабз» зыфиIорэ театрализованнэ музыкальнэ-литературнэ программэу ащ зэхигъэуцуагъэр тилъэпкъэгъухэр зыщыпсэухэрэ Тыркуем икъэлэ пчъагъэхэм къащагъэлъэгъуагъ. Программэм еплъырэм щымыгъупшэжьэу, гум нэсэу Мариет ыгъэпсыгъ, ежь гукIочIэшхо зэриIэр, иныдэлъфыбзэкIэ ишIулъэгъуныгъэ ащ къыхэщыгъ. Мариет илъэсыбэм къыкIоцI ныдэлъфыбзэм икъэухъумэнкIэ, ащ хэхъоныгъэ егъэшIыгъэнымкIэ Iофэу ышIагъэр кIэлэцIыкIу коллективэу «Щыгъыжъыем» щызэрихьылIэжьыгъэу плъытэн плъэкIыщт.\nБиданэкъо Мариет мы мафэхэм тыIукIагъ, тигуапэу тыфэгушIуагъ. ТизэдэгущыIэгъу «Щыгъыжъыем» фэгъэхьыгъагъ.\n— Тхьаегъэпсэу сиIофшIагъэ уасэ къыфэзышIыгъэу, Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат. Щытхъу сылъыхъоу арэп, ау уиIофшIагъэ гу къылъатэным, ащ уасэ къыфашIыным мэхьанэшхо иI. Сыкъэзыгъэлъэгъуагъэу Адыгэ хасэм лъэшэу сызэрэфэразэр къасIомэ сшIоигъу, джыри скIуачIэ къехьыфэ нахь дэгъоу сылэжьэщт.\nСэ сыкIэлэегъаджэп, ау бзэм сызыдэлажьэрэр илъэс 35-м ехъугъ. Лъэпкъ факультетым илъэс 20 фэдизрэ Iоф щысшIагъ, искусствэхэм яколледж илъэситфырэ сыщылэжьагъ, Адыгэ республикэ гимназием сырагъэблагъэу, литературэ зэIукIэгъухэм сахэлажьэу бэрэ къыхэкIыгъ. Тыдэ сыкIуагъэми, сиIофшIэн зыфэгъэхьыгъагъэр адыгабзэр ары, ащ хэхъоныгъэ ышIыным сыпылъыгъ. «Щыгъыжъыем» фэгъэхьыгъэу къэпIон хъумэ, мы Iофым сыфэзгъэчэфыгъэхэр IэкIыбым къикIыжьыгъэхэ тиадыгэ кIалэхэр арых. Ахэр мылъкукIи гущыIэкIи IэпыIэгъу къысфэхъугъэх.\nЫпшъэкIэ къызэрэщысIуагъэу, сэ сыкIэлэегъаджэп, Iоф зыдасшIэхэрэ кIэлэцIыкIухэм тхэкIэ-еджакIэ язгъашIэрэп, ащ фэдэ пшъэрылъи зыфэсшIыжьырэп, сэ бзэр сэгъэлажьэ. Театральнэ шъуашэм илъэу кIэлэцIыкIухэм Iоф адэсэшIэ. Нартмэ якъэбархэр тхыгъэ щымыIэу IорIуатэу зэрэзэрагъашIэщтыгъэм фэдэу тэри бзэр къэтэIуатэ.\nИлъэс 11 хъугъэ «Щыгъыжъыер» зыщыIэр. А уахътэм къыкIоцI кIэлэцIыкIухэу адыгабзэ къызыгурымыIохэрэм ар ягъэшIэгъэнымкIэ къулайныгъэу щыIэхэм тяусагъ, къэдгъотыгъэх.\n— Мариет, сабыйхэм янахьыбэ дэдэм адыгабзэр ашIэрэп, ахэм сыдэущтэу адыгабзэкIэ сценкэ адэбгъэуцущта?\n— Ары, кIэлэцIыкIухэм адыгабзэр аIулъэп, ар лъэшэу сыгу къео, илъэс къэс ныдэлъфыбзэр къызыгурыIоу къакIорэр нахь макIэ мэхъу. Ау егъэджэкIэ амал къэсыугупшысыгъ. Сценкэр зэхьылIагъэр урысыбзэкIэ къагурысэгъаIо, шъхьадж ироль елъытыгъэу игерой игущыIэхэм къарыкIырэр къафэсэIуатэ. ЕтIанэ ар адыгабзэм илъэу къэдгъэлъэгъоным Iоф дэтэшIэ. Ар Iоф къызэрыкIоп, ау адыгабзэр зэрамышIэрэм сабыйхэр темыукIытыхьанхэми сынаIэ тет. Ежьхэри зэкIэри зэфэдэхэшъ, мытэрэзэу зыгорэ къаIуагъэми, зэдэхьащхыжьых нахь, зыгорэ кIэнэкIалъэ ашIырэп.\nСабыйхэм екIолIакIэ къафэбгъотыным мэхьанэшхо иI. Пшъэшъэжъыем нысхъапэр икIас, ащ щыгъынэу щыгъхэм ацIэ, нысхъапэм итеплъэ къаIотэныр агу рехьы. Ащ тетэу адыгэ гущыIэ пчъагъэ ябгъэшIэн плъэкIыщт пшъэшъэжъыем шIу ылъэгъурэ нысхъапэмкIэ. Шъэожъыехэм машинэхэр якIасэх, арышъ, сабый пэпчъ зыфэщагъэр къыдэтлъытэзэ Iоф дэтэшIэ.\nНепэ «Щыгъыжъыем» илъэсихым къыщегъэжьагъэу 13-м нэс зыныбжь кIэлэцIыкIухэр къэкIох. Ахэм аныбжь елъытыгъэу амышIэрэ ныдэлъфыбзэмкIэ сценкэ цIыкIу адэбгъэуцуныр, орэд къябгъэIоныр Iоф псынкIэу щымытми, тигуапэу сабыйхэм Iоф адэтэшIэ.\n— «Щыгъыжъыем» чылэхэр къыкIухьанхэм ыпэкIэ зэхэщэн IофшIэн ищыкIагъ. АщкIэ хэта IэпыIэгъу къышъуфэхъурэр?\n— КультурэмкIэ министерствэм зыфэдгъазэу мэхъу тызэрэкIощт автобусыр къытитынэу. Гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ министерствэр зэхэщэн IофхэмкIэ IэпыIэгъу къытфэхъушъ, лъэшэу тафэраз.\nПредыдущая ШIэжьыр гъэпытэгъэным фэгъэхьыгъэ Iофтхьабз\nСледущая ГущыIэ пытэ атыгъ


КъакIухьэхэзэ къаугъоих | Адыгэ Макъ\nЦIыфхэм гъэстыныпхъэ шхъуантIэу агъэфедэрэм ыуасэ ытыныр зыгъэгужъорэр е зымытыхэрэр макIэп. РеспубликэмкIэ чIыфэ зытелъхэри бэ мэхъух.\n«Газпром межрегионгаз Майкоп» зыфиIорэ компанием псэупIэ чыжьэхэм машинэ зэтегъэпсыхьагъэхэм ящыкIэгъэщт оборудованиери арытэу ыгъакIохэу ригъэжьагъ. Мы лъэхъаным ахэм Мыекъопэ районым Iоф щашIэ, тапэкIэ Теуцожь ыкIи Тэхъутэмыкъое районхэм адэс цIыфхэм заIуагъэкIэщт.\nМашинэу агъакIохэрэм арыт оборудованием ишIуагъэкIэ цIыфхэм чIыфэу ателъыр зыфэдизыр, уасэр замытырэ мэзэ пчъагъэр, нэмыкI Iофыгъохэри операторхэм псынкIэу зэрагъэшIэнхэ алъэкIы.\nКомпанием иIофышIэхэм къызэраIорэмкIэ, зы IофшIэгъу мафэм нэбгырэ 40 фэдизмэ яфэIо-фашIэхэр афагъэцакIэх.\nКъакIухьэзэ гъэстыныпхъэ шхъуантIэм ыуасэ къызэраугъоирэм ишIуагъэ къызэрэкIощтыр гъэнэфагъэ, сыда пIомэ почтэ е банк зыдэмыт къутырхэр джыри тиIэх. Джащ фэдэу цIыфхэм аIукIэрэ купым контролерхэри, газ приборхэр зыуплъэкIунхэ зылъэкIыщт слесарьхэри тапэкIэ ахагъэхьащтых.


Лъэпкъ проектхэр яIофшIэнкIэ апшъэх — Адыгэ макъ\nЛъэпкъ проектхэр яIофшIэнкIэ апшъэх\nРедактор 08.07.2019 08.07.2019 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, ПОЛИТИКЭР\nПартиеу «Единэ Россием» иполитическэ конференцие тыгъуасэ Москва щыкIуагъ. Партием и Тхьаматэу, Урысые Федерацием и Правительствэ и Тхьаматэу Дмитрий Медведевым пленарнэ зэхэсыгъор зэрищагъ.\nКонференцием нэбгырэ 450-рэ фэдиз: шъолъыр къутамэхэм ясекретарьхэр, партием и Апшъэрэ советрэ и Генеральнэ советрэ ахэтхэр, политологхэр, министерствэхэм, ведомствэхэм, шъолъыр мыкоммерческэ организациехэм ялIыкIохэр хэлэжьагъэх.\nКонференцием Iофыгъо шъхьаIэу къыщаIэтыгъэр лъэпкъ проектхэм ягъэцэкIэн «Единэ Россием» иIахьэу хишIыхьэрэр ары. Урысые Федерацием и Президентэу Владимир Путиным къыгъэуцугъэ пшъэрылъхэм язэшIохынкIэ партием анахьэу ынаIэ зытыригъэтын фэе лъэныкъуакIэхэр Дмитрий Медведевым къыгъэнэфагъэх.\n«Ренэу тинэплъэгъу итынхэ фаехэр лъэпкъ проектхэр ары. Ахэм цIыфхэм ящыIэкIэ-псэукIэ нахь зыкъырагъэIэтыщт, къалэ, район, унагъо пэпчъ цIыфхэр нахь дэгъоу ащыпсэунхэм фэIорышIэщтых. ЦIыфхэр зажэхэрэр ядгъэгъотынхэ фае», — хигъэунэфыкIыгъ Дмитрий Медведевым.\nПартием ипащэ къызэриIуагъэмкIэ, зызэхащагъэм къыщегъэжьагъэу «Единэ Россием» гъогушхо къыкIугъ, гъэхъэгъаби иI. Ау зэхъокIыныгъэу щыIэхэр непэкIэ икъущтхэп.\nДмитрий Медведевым пленарнэ зэхэсыгъом къыщиIуагъ партием ифитыныгъэхэр къэзыухъумэщт гупчэ зэхэщэгъэным къызэрэдыригъаштэрэр ыкIи партием хэтхэм къяджагъ цIыфхэм нахь чанэу Iоф адашIэнэу, ахэм яфедэхэр яшъыпкъэу къаухъумэнхэу. Ащ пае «Единэ Россием» партийнэ сервисэу «Нацпроекты глазами людей» зыфиIорэр, социальнэ сетьхэм, лъэпкъ проектхэм яхьылIагъэхэ къэбархэм цIыфхэр нэIуасэ защыфашIыщтхэ общественнэ приемнэхэм тематическэ сообществэхэр ащызэхищэнхэу игъо фалъэгъугъ.\nУрысые Федерацием и Премьер- министрэ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, лъэпкъ проектхэм япхырыщын къыхэлажьэ зышIоигъохэр зэкъогъэуцогъэнхэм, партийнэ IофшIэныр цифрэ шIыкIэм тещэгъэным, кадрэхэм якъыхэхын мэхьанэшхо яI. Дмитрий Медведевым зэрилъытэрэмкIэ, партием щыкIощт зэхъокIыныгъэхэр шъолъырхэм къащежьэн фае.\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат «Единэ Россием» изэхэсыгъо щаштагъэхэ унашъохэм ягъэцэкIэн Адыгеир зэрэфэхьазырыр конференцием къыщиIуагъ.\n«Дмитрий Медведевым «Единэ Россием» иIофшIэнкIэ лъэпкъ проектхэм ягъэцэкIэн апшъэрэ мэхьанэ зэриIэр хигъэунэфыкIыгъ. Лъэпкъ проектхэм япхыгъэ Iофхэр зэкIамыхьэхэу псынкIэу чIыпIэхэм ащызэшIуахын фае. Тэри, «Единэ Россием» хэтхэми, ар къытфэгъэхьыгъ. ХэдзакIохэм азыныкъо нахьыбэмэ цыхьэ къытфашIы. Ар къэдгъэшъыпкъэжьыным пае ахэр зыфэныкъохэр афэтшIэным амалэу тиIэр етхьылIэн фае. Партием ипащи джары къытфигъэнэфагъэр. Лъэпкъ проектхэм япхырыщынкIэ хэгъэгум и Президент къыгъэуцугъэ пшъэрылъхэм ягъэцэкIэни джащ фэдэ екIолIакI ищыкIагъэр», — хигъэунэфыкIыгъ КъумпIыл Мурат.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, экономикэм илъэныкъо зэфэшъхьафхэм гъэхъагъэхэр ащышIыгъэнхэмкIэ республикэм Iофтхьэбзэ гъэнэфагъэхэр щызэрахьэх, пшъэрылъхэр зэрагъэцакIэхэрэр зэрауплъэкIущт шIыкIэр щагъэнафэ, зэлъыIэсыкIэ амал зэфэшъхьафхэр, социальнэ сетьхэри ахэм зэрахэтхэу, къыщызфагъэфедэх.\n«Лъэпкъ проектхэр чIыпIэхэм ащыпхырытщыхэзэ, «Единэ Россиер» цIыфхэм яфедэ фэлэжьэрэ, хэдзынхэм апэкIэ гущыIэу ытыгъэр къэзыгъэшъыпкъэжьырэ партиеу зэрэщытыр къэтэгъэнафэ».\nДжащ фэдэу «Единэ Россием» иполитическэ конференцие къыдыхэлъытагъэу зэхэгущыIэжьхэу «Повышение качества работы партийных представителей», «Партия для человека», креативнэ секциищэу «Социальные проекты и работа с молодежью», «Лидерский потенциал и процедура предварительного голосования», «Партнерство с НКО и гражданскими активистами» зыфиIохэрэр щыIагъэх. Конференцием икIэух резолюцие аштагъ.\nПредыдущая АпэрипшIым ахэт\nСледущая В Майкопе проверят качество ремонта дорог


«Сихэку сишIуагъэ езгъэкIынэу сыфай» — Адыгэ макъ\n«Сихэку сишIуагъэ езгъэкIынэу сыфай»\nРедактор 07.10.2021 07.10.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\nФутбол купэу «Зэкъошныгъэм» итренер шъхьаIэу Чэгъэду Бибэрт зылажьэрэр мэзитIу фэдиз хъугъэ. Апэрэ IофшIэгъу мазэхэр сыд фэдэу кIуагъэха? Купым бзэ къыдигъотыгъа? Сыда Америкэм нэс къикIи мыщ Iоф щишIэнэу къызыкIэкIуагъэр? Мыхэм ыкIи нэмыкI упчIэхэм яджэуапхэр тшIэхэмэ тшIоигъоу Чэгъэду Бибэрт зэдэгущыIэгъу дэтшIыгъ.\n— Футбол купэу «Зэкъошныгъэм» мэзитIу хъущт узитренерыр. ЗэIукIэгъу заули шъуиIагъ. Апэрэ къэгъэлъэгъонхэм уарыраза?\n— Ары, зытфэ-зыхэ тыджэгугъ. Зэфэхьысыжьхэри зэфэшъхьафых: татекIуагъэуи, къыттекIуагъэхэуи, зэфэдэуи хъугъэ. Ары нахь мышIэми, хахъо зэрэтшIырэр къэлъагъо. Аужырэ чIыпIэм, я 17-рэм, тыкъикIи, я 12 — 13-м тыкъыдэкIоягъ.\nШIошъхъуныгъэ ахэлъэу ешIакIохэр мэджэгух. ТекIоныгъэ къыдэпхынымкIэ ар шъхьаIэ. Къытэплъынэу къакIохэрэми кIуачIэ къытаты. ТIысыпIэхэм къатекуукIхэ зыхъукIэ, джэгуакIохэми нахь зыкъашIэжьы. Амал зиIэхэр тиешIэгъухэм къакIохэзэ ашIынэу тялъэIу.\n— Мыщ укъызэрэкIощтыр зыошIэм уиIофшIэкIэщтыр зыфэдэщтэу къыпщыхъущтыгъэмрэ къызэрэчIэкIыгъэмрэ зэтефэжьыгъэха? IофшIэныр нахь къинэу къычIэкIыгъа?\n— ПсынкIэ дэдэп. Куп лъэш дэдэхэр къытпэуцужьых. Ары нахь мышIэми, тигухэлъыр нахь лъагэу тыдэкIоеныр ары, ары тигъуазэр. Анахьэу тынаIэ зытедгъэтырэр тренировкэхэр ары. Ахэр тэгъэлъэшых. Сызщыгугъын слъэкIын джэгуакIохэри сиIэх. Ахэми сыгу агъэкIодырэп.\n— Непэ купым нэбгырэ тхьапша хэтыр? Хэбгъэхъощта?\n— Непэ джэгуакIоу 24-рэ фэдиз тиI. СыкъызэкIом, нэбгырипшI кIэу къыхэсщагъ. Ахэм тыкъаIэтынэу сащэгугъы. Джыри зым сеплъы, тегупшысэ. Ары нахь мышIэми, тиIэри дэгъу. Шынахьыжъым фэдэу сIорэр агъэцакIэ.\n— Бибэрт, о сыдэущтэу футболым укъыфэкIуагъа? Сыда зыщебгъэжьагъэр?\n— Сэ сызэцIыкIум щегъэжьагъэу сэджэгу. Ренэу футбол джэгуакIоу сыхъунэу сыфэягъ. Илъэситф сыныбжьэу къызысэупчIхэкIэ ары сиджэуапыгъэр. Купхэр сыугъойхэти, тыди сыщыджэгущтыгъэ, сезэщыщтыгъэп.\n— Сабыйхэм ягъэхьазырын удэлэжьэн уимурада? ДжэгокIо дэгъухэр къызхэкIыщтхэм улъыхъущта?\n— Шъыпкъэр пIощтмэ, «Зэкъошныгъэм» ныбжьыкIабэ хэт. Ау нахьыбэ шIыгъэным сыдэлэжьэнэу сыфай. СиIофшIэн тIэкIу зыпкъ иуцомэ, спорт еджапIэхэм сяблэгъэнэу сэIо, сабыйхэм сахэплъыхьащт. Тэтыехэм джэгуакIохэри къахэтхынхэ фае, ар къарыу, кIуачIэ. Адыгэ кIалэхэр нахьыбэу къесщэлIэнхэм сыкIэхъопсы.\n— Бэхэр егъэгумэкIых Америкэм укъикIи Адыгеим ущылэжьэнэу укъызэрэкIуагъэм. Сыда анахьэу укъэзыщагъэр?\n— Ары, къэралыгъо чыжьэм сыкъыщыхъугъ, сиунагъо, синыбджэгъухэр ащ щыIэх. Ау Адыгеир сихэку, шIу сэлъэгъу, сиун. Сыфэлэжьэнэу, сишIуагъэ езгъэкIынэу сыфай. Тхьэм егъэпсэух сыкъезгъэблэгъагъэхэр. «Зэкъошныгъэр» куп лъэш хъуным амалэу сиIэр есхьылIэщт.\nШъушIэным пае: Чэгъэду Бибэрт Америкэм зыкъыщиIэтыгъ, университетым икуп апэ щешIэщтыгъ, нэужым урысые ыкIи IэкIыб клубхэм ахэтыгъ — «Колос» Краснодар, «Спартак» Налщык, Иорданием изэхэугъоегъэ куп. 2008-рэ илъэсым къыщыублагъэу тренер IофшIэным рэлажьэ. «Зэкъошныгъэм» зы ешIэгъу уахътэ щигъэкIуагъэу Америкэм кIожьи, футболымкIэ апшъэрэ лигэм хэтхэр ыгъасэхэу ыублагъ, футболымкIэ академием итехническэ пащэуи Iоф ышIагъ. Джы Мыекъуапэ къыгъэзэжьыгъэу тифутболистхэр егъасэх.\nПредыдущая ЗэгурыIоныгъэм уегъэлъэшы\nСледущая ТхьэчIыр пкIэнчъэу ыцIэп


ЦIыфым илъэуж — Голос Адыга\nРедактор 12.09.2019 КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nАдыгеим имэкъумэщ хъызмэт щызэлъашIэрэ зэхэщэкIуагъэу, СССР-м и Апшъэрэ Совет идепутатыгъэу, общественнэ IофшIэкIошхуагъэу, илъэсыбэм Кощхьэблэ районымкIэ Фэдз дэтыгъэ колхозэу Лениным ыцIэ зыхьыщтыгъэм итхьамэтагъэу, нэмыкI къэралыгъо IэнэтIэ зэфэшъхьафхэри гуетыныгъэ хэлъэу зыгъэцакIэщтыгъэ Беданэкъо Аскэрбый Къаспот ыкъом фэгъэхьыгъэу тхылъэу «Источая свет и доброту» зышъхьэр Аскэрбый ыпхъоу Байкъулэ Светэ къыдигъэкIыгъ.\nНэкIубгъо 400 Iэпэ-цыпэ хъурэ тхылъым къыдэхьэгъэ тхыгъэхэм Беданэкъо Аскэрбый ищыIэныгъэ гъогу зыфэдагъэр, ар зэрэзэтеуцуагъэр, иIофшIэкIагъэр ыкIи игъэпсыкIэ-шIыкIэ хабзэкIэ цIыфхэм зыкъызэраригъэштагъэр, щысэтехыпIэ зэрафэхъугъэр, Адыгеим имызакъоу, нэмыкI чIыпIэхэми ащашIэу, шъхьэкIэфэ-лъытэныгъэ ин къызэрэфыряIагъэр къащиIотыкIыгъ. Мы лъэныкъохэмкIэ гъэзагъэу гупшысагъэр, тхагъэр прозаикэу, усакIоу, зэдзэкIакIоу Александр Серебряковыр ары. Илъэпкъ, хэгъэгум зафэу, хьалэлэу афэлэжьагъэу, социализмэм игъэпсэкIуагъэу, цIыфхэр зилъэпIагъэу, ахэм шIукIэ агу къинагъэу Беданэкъо Аскэрбый ищыIэныгъэ зэрэщытэу илъэпкъ фэгъэзагъэу зэрэщытыгъэр, зэрэIофшIэкIошхуагъэр дэгъоу ащ къытлъигъэIэсыжьыгъ.\nСборникыр щэу зэхэт: А. Беданэкъом фэгъэхьыгъэ статьяхэр, материалхэу ыкIи гукъэкIыжьхэу Аскэрбый Сталиным фитхыгъэгъэ письмэм епхыгъэхэр, Н. С. Хрущевыр Фэдз къызэрэкIогъагъэм фэгъэхьыгъэхэр, ежь Беданэкъо Аскэрбый истатьяхэр, иIофшIагъэхэр. ЛIым ищыIэныгъэ гъогу ыкIи иIофшIэкIагъэр зыщыгъэунэфыгъэ сурэттехыгъэхэри бэу къыдэхьагъэх.\nКъэIогъэн фаер сборникым пае материалхэр угъоигъэнхэмкIэ, гъэхьазырыгъэнхэмкIэ Аскэрбый ыпхъоу Светланэ Iофышхо зэришIагъэр ары.\nТхылъыкIэу «Источая свет и доброту» зыфиIорэм иапэрэ зэгохыпIэ АР-м изаслуженнэ сурэтышIэу Бырсыр Абдулахь имозаичнэ панно нэкIубгъуитIур зэлъиубытэу тет, ар сурэтышIым Беданэкъо Аскэрбый фигъэшъошагъ. Тхылъыр гущыIапэу «Двойной портрет» зыфиIоу къызэIузыхырэр литературоведэу Кирилл Анкудиновым ытхыгъ.\nЦIыфхэм уасэу къыуатырэр нэфыпс мыкIосэжьынэу къызэрэнэрэр Беданэкъо Аскэрбый ыцIэкIэ атхыгъэ тхылъым щыкIэгъэтхъыгъ. Охътэ зэхъокIыныгъэхэр, зэо гъогухэр лIым зэрэрикIукIыгъэхэр, зы письмэ итарихъ (В. И. Сталиным зэрэфэтхэгъагъэр), ищыIэныгъэ зыкъызэрэзэIуихыгъэр, IофшIэкIэшIу шапхъэхэр зэрэIэкIэлъыгъэхэр, цIыфхэмкIэ Аскэрбый гумэкI-гукIэгъоу хэлъыгъэр тхылъым къыщыIотагъэх. Тхыгъэхэр автор зэфэшъхьафхэм аIапэ къычIэкIыгъэхэми, зыфатхэхэрэм шъхьэкIэфэныгъэ-лъытэныгъэ инэу фыряIэр ежь героим — Беданэкъом къыпкъырыкIэу зэрэщытым гу лъыотэ, ушъый, акъыл зыхэпхырэ гупшысэхэр ахэлъ. Беданэкъор цIыф Iушэу, нэкIэ ылъэгъурэм нахьыбэжь гукIэ рилъэгъукIэу, цIыфыбэу ынэгу щызэпэкIэкIырэм хэукъогъэнчъэу яшэн-гъэпсыкIи, яцIыфыгъэ хабзи зэригъэунэфыщтыгъэр, лIыр дэгъоу зышIэщтыгъэхэм къызэратхыжьырэмкIэ, бгъэшIагъо екъу.\nБеданэкъо Аскэрбый Къаспот ыкъор мэзаем и 8-м, 1917-рэ илъэсым Кощхьэблэ районым ит къуаджэу Фэдз мэкъумэщышIэ унагъом къихъухьагъ, ны-тыхэм яапэрэ сабыигъ. Уахътэр жьыбгъэ зэпеохэм аIыгъыгъ. Къэралыгъо хэбзэ уцугъэхэр акъутэщтыгъэх, социальнэ зэфыщытыкIэхэр къэтэджыщтыгъэх, граждан заор, гъаблэр — джащ фэдэ щыIакI хэгъэгум илъыгъэр. ЩыIэныгъэр изышIыкIыгъэу, чыжьэрыплъагъ кIалэм ятэу Къаспот. Совет хабзэм дебгъэштэнымкIэ гъэсэныгъэр апэрэу зэрэщытым гу лъитэгъагъ, ыкъо закъо зэрэригъэджэщтым пылъыгъ. Ежь шъэожъыери IупкIэу, шIэныгъэм зыфикъудыеу зэрэщытыр лъэгъугъоягъэп. 1923-рэ илъэсым къоджэ ублэпIэ еджапIэм тым икIалэ чIигъэхьагъ, Аскэрбый анахь еджэкIо чанэу зыкъигъэлъэгъуагъ, къоджэ классибл еджапIэр къызеухым, Адыгэ педтехникумэу Краснодар дэтыгъэм чIэхьагъ, къыухыгъ. Икъуаджэ къыгъэзэжьи адыгабзэмкIэ кIэлэегъаджэу, етIанэ еджапIэм идиректорэу хъугъэ, ау мэзищ нахьыбэ темышIагъэу, бжыхьэм дзэ къулыкъур А. Беданэкъом къеджагъ. Ащ рагъэкIи, Харьков дэт военнэ-политическэ училищым еджакIо агъэкIуагъ. Зэошхом пулемет ротэм иполитрукэу хэтыгъ, ащ дэжьым партием хэхьаным икандидатыгъ. Ау Беданэкъом изэо гъогу бэ ыкъудыигъэп, Iоныгъо мазэм, 1941-рэ илъэсым псыхъоу Десна зэпырыкIыхэзэ уIэгъэшхо къытыращэгъагъ. ИчIыпIэгъу-икъоджэгъоу Тумэ Аскэрбый ЛютIэ ыкъом ихьатыркIэ псаоу къэнагъ, зэуапIэм къыIуихыжьи, медсанбатым нигъэсыгъ.\nВрачхэм псынкIэу Беданэкъом ылъэдакъэ чIаупкIыгъ ыкIи исэкъатныгъэкIэ я II-рэ купым хахьэу тхылъ къыратыгъ. Ащ ыуж къалэу Токмак (Киргизием) идзэ часть комсоргэу агъэкIогъагъ. 1943-рэ илъэсым ишышъхьэIу мазэ иуIагъэ елъытыгъэу комиссовать ашIи, икъуаджэ къыгъэзэжьыгъ. Фронтовикыр къоджэ еджапIэм директор фашIыгъ, сыд Iоф фагъэзагъэми, Аскэрбый гуетыныгъэшхо хэлъэу зэшIуихыщтыгъ, цIыфхэр ылъытэу, афэгумэкIэу, зыхэтхэми уасэ къызфаригъэшIыныр фызэшIокIыщтыгъ. Аскэрбый цIыф гушхо псэемыблэжьэу, къиным щымыщтэрэмэ ащыщыгъ. 1944-рэ илъэсым къоджэ кIэлэегъэджэ къызэрыкIом иадыгэ лъэпкъ къыухъумэу къэралыгъо пэщэшхоу Сталиным зэрэфэтхэгъагъэм игугъу ашIыщтыгъ; чэчэнхэр, ингушхэр, бэлъкъархэр, къэрэщайхэр ячIыгу ращыхи хьазабэу ащэчынэу хъугъэм Аскэрбый илъэпкъ щиухъумэныр ары зыпылъыгъэр, письмэр зыфэгъэхьыгъагъэр. Къэралыгъо лIышъхьэм укIэлэегъэджэ къодые цIыкIоу ащ фэдэ политикэ IофкIэ уфэтхэным акъыли, лIыгъи ищыкIэгъагъ. Мы хъугъэ-шIагъэм Аскэрбый лIыгу зэриIэр къыгъэнэфагъ, ышъхьэ Iофи ащ къыщыублагъэу зиушхугъ.\nБеданэкъо Аскэрбый апэрэ адыгэ еджэгъэ-гъэсагъэхэм ащыщыгъ, щыIэкIакIэр гъэпсыгъэным ыкIи цIыфхэм ягъашIэ гушIуагъо хагъуатэу шIыгъэным опсэуфэ дэлэжьагъ. ИгущыIэ емыпцIыжьырэ цIыф Iушыгъ, фэлъэкIырэмкIэ къогъанэ иIагъэп. ПIэлъэ-пIалъэу тхьамэтэ IэнатIэри, нэмыкI IэнэтIэшхохэри зэрихьагъэх, цIыфхэм афэзафэу, ягумэкIыгъо-шIоигъоныгъэхэр зэхишIыкIэу, ренэу ишIуагъэ аригъэкIэу щыIагъ; цIыфыгъэ шэпхъэ дахэ хэлъыгъ, къуаджэу Фэдз дэтыгъэ колхозэу Лениным ыцIэкIэ щытыгъэр я 60-рэ илъэсхэм хэгъэгум щаригъэшIэныр, IофшIэкIэшIумкIэ нэмыкIхэм адыгэхэр щысэ афишIыныр, лэжьыгъэ бэгъуагъэ къыхьыжьыныр фэукIочIыгъ. 1963-рэ илъэсым АдыгеимкIэ анахь щысэтехыпIэ колхозэу А. Къ. Беданэкъор зипащэм Н. С. Хрущевыр щыIагъ, «ухигъэлъыхъухьанэу зэхэщэкIо-ушэтэкIо ин» ыIуи, осэшIу иIофшIагъэ къыфишIыгъагъ.\nТхылъыкIэу «Источая свет и доброту» зыфиIорэм советскэ щыIэкIакэм игъэпсэкIуагъэу, къэралыгъо IофшIэкIуагъэу, Беданэкъо Аскэрбый идунэететыкIагъэр, ищыIэныгъэ гъогоу илъэс 52-рэ зыкъудыигъэр гъэшIэгъонэу, IупкIэу, къыщиIотыкIыгъ. ШIу зышIэзэ къырыкIогъэ лIы Iушэу Беданэкъо Аскэрбый илъэуж нэф тхакIохэм, усакIохэм, журналистхэм, сурэтышIхэм бэрэ зызэрэфагъэзэщтым щэч хэлъэп, цIыфхэм апае ар щыIагъ, гупшысагъэ. Тхылъым инэкIубгъо пэпчъ ащ ишIушIагъэ щыкIэгъэтхъыгъ, зыщымыIэжьыр илъэс 50 хъугъэми, ащыгъупшэрэп.\nПредыдущая Орэдыр игупшысэ щыщ\nСледущая КъакIухьэхэзэ къаугъоих


«Лъэпкъ проект пэпчъ Iофтхьэбзэ гъэнэфагъэхэм ягъэцэкIэн къыдыхэлъытагъ. ЦIыф- хэм псэукIэ амалэу яIэхэр нахьышIу шIыгъэнхэр ары мыщ дэжьым анахь шъхьаIэр. Пшъэрылъхэр зэшIохыгъэнхэм фэшI федеральнэ ыкIи республикэ бюджетхэм ахъщэшхо къатIупщы, мылъкур игъом ыкIи шIуагъэ къытэу гъэфедэгъэным тынаIэ тедгъэтын фае. Ащ дакIоу псэуалъэу тшIын е зэтедгъэпсыхьан фаехэм алъэныкъокIэ экспертизэр псынкIэу зэхэщэгъэныр, проектнэ-сметнэ документациер игъом гъэхьазырыгъэныр пшъэрылъ шъхьаIэх. Гъогу картэхэр щыIэх, ахэм амалэу къатыхэрэр къызфэдгъэфедэхэзэ IофшIэныр зэхэщэгъэн, къэгъэлъэгъон гъэнэфагъэхэм такIэхьан фае», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.


Комсомолыр ыкIи натыхъуаехэр | Адыгэ Макъ\nКомсомолыр ыкIи натыхъуаехэр\nНыбжь зиIэхэм дэгъоу къашIэжьы ныбжьыкIэ патриотическэ движениеу комсомолыр икIыгъэ я ХХ-рэ лIэшIэгъум ия 20-рэ илъэсхэм зэрэзэхащэгъагъэр ыкIи къэралыгъо тарихъым чIыпIэшхо зэрэщыриIэр. КIэлэ ыкIи пшъэшъэ ныбжьыкIэхэм агухэр Родинэм, якъэралыгъо афызэIухыгъэхэу, афэлъэкIырэр афашIэным сыдигъуи фэхьазырыгъэх.\nНыбжьыкIабэмэ зыкъагъотынымкIэ, щыIэныгъэм хэуцонхэмкIэ комсомолыр лъэшэу къашъхьэпагъ, натыхъуаехэми къахэкIыгъэх ащ ыпсыхьагъэхэр.\nКъуаджэу Натыхъуае адыгэ шъолъырым ит анахь къоджэ цIыкIумэ ащыщ, тиреспубликэ икарти ар хэплъэгъон дэдэу щытэп. ЦIыфэу щыпсэурэм ипчъагъэ нэбгырэ 400 хъупэрэп. Ау ахэм ахэтых ныбжь зиIэ комсомольцэхэр, хэгъэгур ренэу зыщыгугъыщтыгъэу ыкIи ныбжьыкIэхэм щысэ зытырахыщтыгъэхэр.\nЛIыбзыу лIакъом щыщых ЛIыбзыу лIакъом къыхэкIыгъэ нэбгырабэу зыцIэ комсомолым пытэу епхыгъэхэм ягугъу къэтшIыщт. ЛIыбзыу Аслъанкоз Гукъэ ыпхъум революцием илъэхъан ятэ иIэпыIэгъоу, къуаджэм къыдэхьэгъэ революционерхэр яунэ щаухъумэщтыгъэх. Аслъанкоз нахьыжъхэм (комитетчикхэм) ягущыIэ кIэдэIукIэу хъущтыгъ ыкIи аIорэ-ашIэрэм щыгъозагъ. ТикъуаджэкIэ апэрэу комсомолым хэхьэгъагъ, чанэу комсомол ыкIи партийнэ ячейкэхэм ахэтхэм Iоф адишIэщтыгъ.\nХэгъэгу зэошхор къызежьэм, Мыекъопэ партизан отрядэу N 7-м, «Народные мстители» зыфиIорэм хахьи, зыфагъэзэрэ Iоф къинхэр дэгъоу зэшIуихыщтыгъ, цIыфхэм хъурэ-шIэрэр агуригъаIоу адэгущыIэщтыгъ, Дзэ Плъыжьым илIыблэнэгъэ зэуакIэ къафиIуатэщтыгъ, листовкэхэр тыди ащаIэкIигъахьэщтыгъ. Бэрэ Аслъанкоз пыим иуцупIэкIэ агъакIощтыгъ, ыкIи къэбар зэхэфыгъэхэр къыхьыти, отрядым къэкIожьыщтыгъ. Тихэгъэгу фашизмэм текIонымкIэ бзылъфыгъэ лъэш псэемыблэжьхэм яшIогъэшхо къэкIуагъ.\nЛIыбзыу Мерэм ХьапIатIыкъэ ыпхъур (1914 — 1962)\nМерэм псынкIэу лъэхъаным хэуцон ылъэкIыгъ, райисполкомым итхьамэтагъ, ащ ыужым хэку исполкомым кадрэхэмкIэ иIофышIагъ, Адыгэ хэку исполкомым исекретарыгъ. Комсомолкэ чаныгъ, 1938-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу РСФСР-м и Апшъэрэ Совет идепутатэу тIогъогогъо хадзыгъ.\nЛIыбзыу (ЖэнэлI) Фене ХьапIатIыкъэ ыпхъур Мерэм ышыпхъугъ, Натыхъуае иапэрэ кIэлэегъаджэхэм ащыщыгъ. Комсомолкэ ныбжьыкIэм шIэныгъэ ыкIи IофшIэкIэ амал дэгъухэр IэкIэлъыгъ, пытэгъэ-зэфэгъэ ин хэлъыгъ. Зэо илъэсхэм, нэмыцхэр къуаджэм дафыжьыгъэхэ къодыеу, советскэ лейтенант къаигъэ хьазыр горэ чылэм къыдэхьагъ. Къоджэ кIэлэ Iэтахъор ащ ригъэзыгъагъ нэмыцхэр дэсыфэхэ чылэм щыхъугъэр къыIотэнэу. Ау адрэр къезэгъыгъэп. Лейтенантыр ащ фэдэ зекIуакIэм къызэкIигъэнагъ, ау мы чIыпIэм ащ мыщынэу пэуцужьыныр ЛIыбзыу Фене фызэшIокIыгъ. Офицер губжыгъэм ащ зэхыригъэшIыкIыжьыгъ ямышIыкIэу, шэнычъэ-къаигъэу зыогъэпсыкIэ цIыф къызэрыкIохэм узэхашIыкIын зэрамылъэкIыщтыр, IокIэ-шIыкIэ тэрэзкIэ хэти упэгъокIымэ, уиIоф зэрэкIэкIыщтыр. ЫкIи офицерым имысагъэ ригъэштэжьыгъ, «къысфэгъэгъу» къыригъэIуагъ.\nИлъэпкъ паекIэ зышъхьамысыжьхэрэм ащыщыгъ псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ Адыгеим Iофышхо щызылэжьыгъэу, комсомолкэ нахьыжъхэм ащыщэу Бек Мелэчхъан Исае ыпхъур. Мелэчхъан пасэу комсомолым хэхьэгъагъ ыкIи МГУ-р къызеухым, апэрэ адыгэ бзылъфыгъэ врач хъугъэ. Обществэм изэтегъэпсыхьанкIэ Iофышхо ышIагъ, апэрэ кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэр къызэIухыгъэнхэм хэлэжьагъ.\nЗэошхом илъэхъан партием хэхьагъ ыкIи Москва военврачэу щыIагъ. Мыекъуапэ къызегъэзэжьым, псыIэзапIэм ипэщагъ, Адыгеим исанавиацие иIэшъхьэтетыгъ. Зэоуж охътэ къиным пшъэшъэжъые ибэу къэнагъэр ышти ыпIугъ. Бзылъфыгъэ лIыхъужъым иIофшIагъэ епхыгъэ уасэ къыратыгъ, Лениным иорден къыфагъэшъошагъ, щытхъуцIэ лъапIэу «РСФСР-м изаслуженнэ врач» зыфиIорэр къыфаусыгъ.\nАндзаур ицIыфышIугъагъэ, иIушыгъэ джы къызнэсыгъэми цIыфхэм ащыгъупшэрэп.\n1933-рэ илъэсым Мыекъопэ мэкъумэщ техникумыр къыухыгъэ къодыеу комсомолым хэхьэгъагъ. ЗэхэщэкIо дэгъоу зыкъигъэнэфагъ. ВЛКСМ-м и Апшъэрэ еджапIэ Одессэ къыщиухи, Адыгеим къэкIожьыгъ ыкIи ыгуи ыпси хэлъэу комсомол IофшIэным, ныбжьыкIэхэр къэIэтыгъэнхэм дэлэжьагъ. Шэуджэн районымкIэ комсомолым и Комитет агъакIуи, пионер IофхэмкIэ отделым ипащэу, етIанэ Адыгэ хэку комсомолым и Комитет ыкIи Мыекъопэ аэроклубым Iоф ащишIагъ. Зэошхор къызежьэм Хьагъур Андзаур хэку комсомолым и Комитет иапэрэ секретарэу щытыгъэми, ушъхьагъу гори ышIын ыдагъэп, ежь ишIоигъоныгъэкIэ ятIонэрэ мафэм заом кIуагъэ, зэуапIэм зыIотым дзэ авиаэскадрильем икомсомол ибюро исекретарыгъ, политотделым ипащэ игодзагъ, дивизием ипартеджапIэ ипэщагъ. Зэо наградэхэр — Жъогъо Плъыжьым иорден, Хэгъэгу зэошхом иорденэу я II-рэ шъуашэ зиIэр, медальхэр ыкIи рэзэныгъэ тхыгъэхэу Апшъэрэ Главнокомандующэу И. В. Сталиныр зыкIэтхагъэхэр иIэу Адыгэ хэкум къыгъэзэжьыгъ. Хэгъэгум мамыр щыIакIэр зегъотыжьым, Адыгэ хэку исполкомым итхьаматэ игуадзэу илъэс 19-рэ щытыгъ. Анахьэу лъэпкъым иныбжьыкIэхэм гъэсэныгъэ агъотыным ынаIэ тетыгъ. А уахътэм Хьагъурым зыфэзгъэзагъэ пэпчъ ишIуагъэ ригъэкIын фэукIочIыгъ, къыгот цIыфым игумэкI-гукIае зэхэзышIэн зылъэкIырэ цIыф Iушыгъ.\nКомсомолым ыпIугъэу, ылэжьыгъэмэ ащыщ. Апэрэ колхозыр Мустафа зэхэзыщагъэр, кулакхэм атекIон, ыIорэр аригъэшIэн ылъэкIыгъ. Колхоз тхьамэтагъ зы уахътэ горэми, етIанэ къоджэ Советым ипэщагъ. Заор къызежьэм фрон-\nтым Iухьагъ ыкIи зэо гъогубэ къызэпичыгъ. Зэо ужым партийнэ IофышIагъ, Тэхъутэмыкъое, ащ ыуж Кощхьэблэ райисполкомхэм тхьаматэу ащыIагъ.\nКомсомолым апэдэдэ хэхьэгъэ нахьыжъхэм ащыщ, мышIэныгъэр гъэкIодыгъэнымкIэ Ибрахьим заом ыпэкIэ Iоф ышIагъ, етIанэ правоохранительнэ органхэм ахэхьагъ. Заор къызежьэм Тэхъутэмыкъое районым ипрокурорыгъ, фронтым кIуагъэ, дзэ прокуратурэм, контрразведкэу «Смерш» яследователыгъ, къалэу Новороссийскэ шъхьафит шIыжьыгъэным хэлэжьагъ, ащ уIагъэ щыхъугъ. Жъогъо Плъыжьым иорден ыкIи Хэгъэгу зэошхом иорденэу я II-рэ шъуашэ зиIэр къыратыгъэх. 1986-рэ илъэсым къуаджэу Натыхъуае ехьылIэгъэ тхылъ-гукъэкIыжьыр ытхыгъ, ащ къыщиIотагъ къуаджэм комсомол Iофыгъор зэрэщыкIуагъэр, ежьыр комсомолым зэраштагъэр, а мафэр ныбжьырэу ыгу къызэринагъэр. Ежь ыужыIокIэ икъоджэгъухэу Хъунэ Шыхьам, ЛIыбзыу Мурат, Хъущт Мыхьамодэ комсомолым зэрэхэхьагъэхэр, шъхьафит щыIэкIэ-псэукIэм ылъапсэ ыдзы зэрэфежьагъэр къыщиIуагъ.\nIэкIыб къэралхэм арыс адыгэхэм зэпхыныгъэ адыряIэнымкIэ Iофышхо ышIагъ комсомолкэу Бек Козэт Рахьые ыпхъум. цIыкIузэ ибэу къани, Натыхъуае дэс иIахьылхэм апIугъ. ЕджапIэр къызеухым ятэшым ишIоигъоныгъэкIэ апэ Москва связым иинститут чIэхьэгъагъ, ау шIэхэу къыгурыIуагъ ащ зэрэфытемыгъэпсыхьагъэр ыкIи къычIэкIыжьыгъ. Москва иеджапIэ горэм икIэлэегъэджагъ ыкIи Iоф ышIэзэ МГУ-м журналистикэмкIэ ифакультет ипчыхьэ еджапIэ къыухыгъагъ. Арапыбзэр ежь-ежьырэу зэригъэшIагъ, илъэсыбэрэ радиом Iутыгъ. Араб къэралхэм апае къэтынхэр ыгъэхьазырыщтыгъ, мы отделым ипэщагъ. Бэ цIыфэу къыфатхэщтыгъэр, ахэр къэлъаIощтыгъэх адыгабзэр зэрагъэшIэнымкIэ, яIахьылхэр къагъотыжьынхэмкIэ адеIэнэу. Козэт фэлъэкIырэр сыдигъуи ышIагъ: учебникхэр, орэд мэкъамэхэр зытет пластинкэхэр афаригъэхьыщтыгъ, фэлъэкIырэмкIэ хэти деIагъ. Натыхъуаехэр лъэшэу рэгушхох якъоджэ бзылъфыгъэм.\nЖурналистикэм ылъэныкъокIэ гъэхъагъэу иIэхэм апае Бек Козэт щытхъуцIэу «Адыгеим изаслуженнэ журналист» ыкIи медалэу «За заслуги перед РА» зыфиIохэрэр къыфагъэшъошагъэх.\nКъоджэ ныбжьыкIэхэр заом ыпэкIи, зэо илъэс къинхэми, зэо ужыми щыIэныгъэм илъэныкъуабэкIэ пэрытыгъэх, хъупхъагъэх, чаныгъэх. Хэкум лъэшэу ищыкIэгъагъэх трактористхэр. Апэрэ трактористхэм ащыщыгъ Ацумыжъ Хьаджумарэ. Ащ щысэ тырахыгъ нэмыкI къоджэдэсхэми, пшъашъэхэми. Колхозэу «Красный мак» иправление игъоу ылъэгъуи, тракторист курсхэм къащеджэнхэу Кизинова Фатрэ Емзэгъ Зулэрэ агъэкIогъагъэх. Къызаухым, комсомолкэ чанхэр тракторэу СТЗ-м ируль IутIысхьагъэх. Мы машинэхэмкIэ гъэхъагъэхэр яIэу Iоф ашIагъ. Ащ фэдэ щысабэ джыри къэпхьын плъэкIыщт.\nКомсомол ныбжьыкIэ движением адыгэ шъолъырыр зэлъиштэгъагъ, щыIэкIакIэм игъэпсынкIэ бэ ащ Iофэу ашIагъэр, зэшIуахыгъэр. Апэрэ комсомольцэхэм ащыщхэм янахьыбэр бэшIагъэ зыщымыIэжьыр, ау яшIушIэгъэ мыухыжькIэ ахэр къытхэтых.


ЯшIэжь тыгухэм арылъыщт — Адыгэ макъ\nЯшIэжь тыгухэм арылъыщт\nРедактор 30.11.2016 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nХабзэ зэрэхъугъэу, гъогухэм атехъухьэрэ хъугъэ-шIагъэхэм ахэкIуадэхэрэм я Дунэе шIэжь мафэ шэкIогъум иящэнэрэ тхьаумафэ Урысыем щыхагъэунэфыкIы.\nАщ ипэгъокIэу Адыгеим гъогурыкIоныр щынэгъончъэнымкIэ икъэралыгъо инспектор шъхьаIэу Александр Курпас Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым иполитехническэ колледж истудентхэм аIукIагъ. Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх динлэжьхэр ыкIи медицинэ катастрофэмкIэ Адыгэ республикэ гупчэм ипащэ.\nГъогурыкIоным ишапхъэхэр къизымыдзэхэу, ахэр зыукъохэрэм тхьамыкIагъоу къяхъулIэн ылъэкIыщтыр нэрылъэгъу къафэзышIырэ сурэттехыгъэхэм якъэгъэлъэгъонэу агъэхьазырыгъэр студентхэм къафащагъ.\nЗэIукIэгъум ипэублэ республикэм ыкIи къалэм игъогухэм къатехъухьэгъэ хъугъэ-шIагъэхэм язытет Александр Курпас къытегущыIагъ. Авариехэм языщанэ пэпчъ ныбжьыкIэ зэрэхафэрэр студент нэбгырэ 200 фэдизэу зыIукIагъэмэ анаIэ тыраригъэдзагъ.\nНэужым динлэжьхэм гущыIэр лъагъэкIотагъ. ГъогурыкIоным хэлэжьэрэ пстэуми лъытэныгъэрэ шъхьэкIэфэныгъэрэ зэфашIынэу, щэIагъэ гъогум къызщыхагъэфэнэу ахэр къыфэджагъэх.\nГъогу хъугъэ-шIагъэхэр къызыхэкIыхэрэр къизыIотыкIыхэрэ видеороликхэр студентхэм къафагъэлъэгъуагъэх. Фильмэм зеплъыхэ нэужым ныбжьыкIэхэр гупшысэм зэрэзэлъиштагъэхэр нэрылъэгъугъ.\nIофтхьабзэм икIэухым фэе пстэуми мастер-класс акIун амал яIагъ. Къин хэфагъэм апэрэ медицинэ IэпыIэгъур зэрэрагъэгъотыщт шIыкIэхэр ащ къащарагъэлъэгъугъэх.\nШIэжь мафэу мыр зэрэщытым имызакъоу, псаоу щыIэхэм шапхъэхэр амыукъонхэм, гъогурыкIоным хэлажьэхэрэм лъытэныгъэ зэфыряIэным къулыкъушIэхэр къыфэджагъэх. ТхьамыкIагъо къызэхъулIи зидунай зыхъожьыгъэхэм азыныкъо зэрэныбжьыкIэ дэдэхэм, илъэс 30-м зэрэнэмысыгъэхэм тегупшысэн фае. Анахь шъхьаIэр лъэсрыкIохэми водительхэми гъогурыкIоным ишапхъэхэр тымыукъохэу, тызэпэмыуцужьэу, лъытэныгъэ зэфэтшIымэ, хъугъэ-шIагъэхэр нахь макIэ зэрэхъущтхэр ары.\nПредыдущая Ным нахь лъапIэ щыIэп\nСледущая Философхэм язэIукIэгъу


Сомэ миллион 58-м ехъу ытыгъугъ | Адыгэ Макъ\nСомэ миллион 58-м ехъу ытыгъугъ\nИлъэс 30 зыныбжь предпринимателым ылъэныкъокIэ Мыекъопэ къэлэ хьыкумым уголовнэ Iоф къызэIуихыгъ.\nУФ-м и Уголовнэ кодекс къызэригъэнафэу, гъэпцIагъэ зыхэлъ бзэджэшIагъэ зэрэзэрихьагъэм, иIэнатIэ къызфигъэфеди зыгорэм имылъку зэритыгъугъэм къыхэкIэу хъулъфыгъэр агъэмысэ.\nХьыкумым зэригъэунэфыгъэмкIэ, 2015-рэ илъэсым, жъоныгъуакIэм къыщегъэжьагъэу Мыекъуапэ щыпсэурэ предпринимателым юридическэ лъапсэ зиIэ цIыфым имылъку къышIуитыгъун мурад иIэу гъэпцIагъэ зыхэлъ зэзэгъыныгъэ дишIи, сомэ миллион 58-м ехъу предприятием зэрар ригъэшIыгъ.\nКъэралыгъо гъэпщынакIом унашъоу ышIыгъэм хьыкумым дыригъэштагъ. Лажьэ зиIэр следствием зэхэфын IофхэмкIэ IэпыIэгъу зэрэфэхъурэр, ежьым нэмыкIэу гъэпцIагъэ зыхэлъ бзэджэшIагъэм хэщэгъэ пащэхэм якъыхэгъэщынкIэ иIахьышIу зэраригъэкIырэр, зэрарыр къызэрипщыныжьыгъэр къыдалъыти, бзэджашIэм илъэси 3 хьапс тыралъхьагъ.


Бын Iужъур гъэбэжъу — Адыгэ макъ\nБын Iужъур гъэбэжъу\nСабыим нахь тхъагъуи, нахь шIагъуи зи щымыIэу, хъярым ипчъаблэ ащ къытфызэIуихэу, кIэлэцIыкIухэмрэ хьайуанхэмрэ такъыкъуанэу, ахэм апае дунаир зэтетэу тинахьыжъхэм бэрэ аIоу зэхэсхыгъ. ЫкIи ар зэрэшъыпкъэм седжэнджэшыщтыгъэп.\nСыда пIомэ, къэралыгъом къырыкIощтыр, инеущырэ мафэ зыфэдэ хъущтыр бэкIэ зэлъытыгъэ тикIэлэцIыкIухэр ары тищыIэныгъэ тфэзыгъэдахэрэр, ткIуачIэ къезыгъэблырэр, къиныгъохэр зэпытэзыгъэчырэр, лъапсэ уиIэмэ, шъхьапэ зэрэуиIэщтыр зэхэтэзыгъашIэрэр.\nСабый щхы макъэм сыкIэдэIукIмэ,\nЧIылъэм имафэ нахь фабэ сфэхъу.\nГушIом къыхэкIэу нэр зиуцIыргъурэм\nТыгъэр щышIэтэу ынэгу къысщэхъу.\nШъэбэгъэ IэшIур гум къыщетаджэ,\nЯщхы мэкъамэу псынэкIэчъ къабзэм\nЩыIэкIэ дахэу пшысэм хахъыкIрэм\nШIум, лIыгъэм сабыйхэр фещэ.\nТихэгъэгу кIасэ насып къэкIуапIэм\nИпчъэIу зафэ ицIыкIухэр Iуещэ.\nАу насып тхьапшмэ атемыфагъэу\nЯсабыигъо нэпскIэ щыугъа?\nХьалыгъу такъырыр пкIыхьлъэгу афэхъоу,\nНэ цIыкIухэр лъаIоу Iэ тхьапш щэигъа?\nЗы чIылъэ щэпсэух, къафепсрэр зы тыгъ,\nГугъэпIэ IэшIухэр гум зыдиIыгъ.\nАдэ сыд пае ящыIэныгъэ\nМы усэр сикъэлэмыпэ къыпыкIыным ыпэкIэ сегупшысагъ цIыф насыпынчъабэ дунаим зэрэтетым, ежьхэм аIэкIэ ахэм янасып зэрэпаупкIыжьырэм. Анахь тын лъапIэр — сабыир Тхьэм къызэраритырэм ахэр къызхигъэшхъожьхэрэп, гъогу пхэнджэу зытехьагъэхэм къытезыщыжьыщт, яакъыл къэзыгъэущыжьыщт амалым елъэпэкIаох, зыфыщыIэхэри амышIэу, Тхьэри апыкIыжьыгъэу, гунахьыбэ агъахъэзэ ягъашIэ къахьы.\nАдэ ахэм къапыхъорэ сабыйхэу ны-тыхэм яIэшIугъэрэ ягукIэгъурэ икъоу зэхэзымышIагъэхэм сыдэущтэу ящыIэныгъэ зэпыфэра? Тхьэм къырипэсыгъэ насып Iахьым хэти IокIэ. Нымрэ тымрэ зытеунэхъогъэ гъогум зыр рэкIо, ны-тыхэр зышъхьарымытыжьхэмрэ кIэлэцIыкIу ибэхэмрэ зыщаIыгъхэрэм адрэр чIэфэ. Нахь насыпышIохэм янасып къехьы гукIэгъурэ Iэдэбрэ зэрылъ унагъом щапIунхэу.\nИваненкэхэм яунэгъо зэгурыIожьэу зигугъу къэсшIыщтыр ахэм зэу ащыщ. Мы бын-унэгъо Iужъум непэкIэ сабый 21-рэ щапIу. Тхьэм Филиппрэ Верэрэ сабыиплI къарипэсыгъ. Пшъэшъэ нахьыжъэу Сари, ащ къыкIэлъыкIорэ Лизи Адыгэ къэралыгъо университетым щеджэх, Эммануил я 9-рэ классыр, Аленэ я 6-рэ классыр къаухыгъ.\nИваненкэхэм яунагъо сыдигъуи цIыфкIуапIэу щытыгъ. Яныбджэгъухэр ядэжь зэ къэкIуагъэхэу Хьакурынэхьэблэ еджэпIэ-интернатым чIэсхэм ащыщхэр гъэмафэрэ ядэжь зэрэщагъаIэхэрэр, илъэси 8 зыныбжь Надя Голуб кIэлэцIыкIу ибэхэм атегъэпсыхьэгъэ унэу Мыекъуапэ дэтым зэрэщаIыгъыр къараIуагъ. Джащыгъум Сарэ илъэси 4, Лизэ илъэси 2 ныIэп аныбжьыгъэр. Зэшъхьэгъусэхэм псынкIэу ищыкIэгъэ тхылъхэр агъэхьазырхи, Наде апIунэу аштагъ. Пшъэшъэжъыер гурыт еджапIэм чIагъэхьагъ. Апэрэ классым исыгъэ Наде еджэнри, тхэнри, лъытэнри къыфэкъиныгъ, ишIэныгъэхэмкIи илэгъухэм ауж къинэщтыгъ. Зыгорэ къыдэмыхъу зыхъукIэ ащ зызэкIоцIигъанэти, «сфэшIыщтэп» ыIощтыгъ. Ау Верэ ащ ыуж икIыщтыгъэп, еджэным ар нахь зэрэригъэгушIущтым ренэу пылъыгъ.\nНаде ышыпхъухэм лъэшэу афэзэщыщтыгъ, ахэм ягугъу бэрэ къышIыщтыгъ. Арти, зэшъхьэгъусэхэм пшъэшъэжъыер Хьакурынэхьаблэ дэт еджэпIэ-интернатым ащэу, ышыпхъуищ рагъэлъэгъоу, анахьыкIэу Тане гъэпсэфыгъо лъэхъанымрэ мэфэкIхэмрэ ядэжь къащэу аублагъ. Илъэс 11 зыныбжьыгъэ, я 2-рэ классым джыри исыгъэ шыпхъу нахьыкIэр ыужкIэ ядэжь къащэжьыгъ. Гъэмэфэ мэзищ зыгъэпсэфыгъом Верэ пшъэшъэжъыем дэгъоу дэлажьи, я 2-рэ, я 3-рэ классхэм япрограммэ ригъэкIуи, илэгъухэм афэдэу бжыхьэм я 4-рэ классым ригъэхьагъ. ЫужкIэ Тане гурыт еджапIэри, колледжри, Мыекъопэ технологическэ университетри къыухыгъэх, джыдэдэм шъхьафэу мэпсэу, илъэси 3 зыныбжь шъэожъые иI.\nТане имызакъоу, Голуб зэшзэшыпхъухэу Кати, Насти, Сергеий Иваненкэхэм яунагъо щапIугъэх. Кате пщэрыхьакIу, Насте — модельер, Сергей автомеханик сэнэхьатыр аIэ къырагъэхьагъ, шъхьафэу мэпсэух.\nСергей апIунэу къызаштэм илъэс 17 ыныбжьыгъ. Бысымгуащэр ащ нахьи зэрэнахьыжъыгъэр илъэси 10 ныIэп. Ау ащ игъэсэни, ипIуни лIым ыпшъэ зэрэрилъхьажьырэр ишъхьэгъусэ къызыреIом, тIэкIу нахь къэIэсагъ. А илъэс дэдэм Иваненкэхэм шъэожъыеу къафэхъугъэм Эммануил фаусыгъ.\nМы унагъом етIани зы шъэожъые къыхэхъуагъ. Голубхэм джыри шы зэряIэр, зипсауныгъэ пыч фэхъугъэхэм ар зэращыщыр зэшъхьэгъусэхэм амышIэу охътэ шIукIае кIуагъэ. Илъэси 4 зыныбжьыгъэ Валерэ къызахьым зекIошъущтыгъэп, изэхэшIыкIи мэкIагъэ. Верэрэ Филиппрэ ащ гукIэгъоу, шIулъэгъоу пагъохыгъэм, массажхэм, медицинэ фэIо-фашIэу рашIылIагъэхэм яшIуагъэ къэкIуагъ. ТIэкIу-тIэкIузэ зекIуакIи, гущыIакIи ащ зэригъэшIагъ, я 8-рэ классыр мыгъэ къыухыгъ.\nКIымафэ горэм чъыIэшхуагъэти, псэупIэ гъэнэфагъэ зимыIэ цIыфхэм хьадэгъур къазэралъыIэсырэм фэгъэхьыгъэ къэбархэр радиоми, телевидениеми зэпымыоу къатыщтыгъ. Голуб зэш-зэшыпхъухэр янэ-ятэхэу хэкIитэкъупIэр зипсэупIагъэхэм къарыкIощтым зэригъэгумэкIыхэрэр зэшъхьэгъусэхэм зызэхашIэм, Краснодар дэт реабилитационнэ гупчэм къащарагъэIэзэнхэу ахэр ащагъэх. Ау мэзэ заул ныIэп ахэм афэкъудыигъэр, зэсэгъэхэ щыIакIэм шIэхэу фагъэзэжьыгъ. Бэ темышIэуи кIалэхэм ятэ идунай ыхъожьыгъ. Ащ ыуж илъэсрэ ныкъорэ нахь темышIагъэу ахэм яни инсульт къеуагъ.\nСабыйхэри ягъусэхэу Иваненкэхэр ренэу кIэупчIакIо сымэджэщым кIощтыгъэх. Бзылъфыгъэр къызычIатхыкIыжьми ядэжь къащи, ылъэ теуцожьыфэ нэс мэзи 9 къыдекIокIыгъэх, документхэр фагъэпсыгъэх. ЦIыф фэдэу агъэпсэу ашIоигъуагъ, ау Татьянэ зэсэгъэ хэкIитэкъупIэм ыгъэзэжьыгъ. ЫужкIэ лыгъу-лыстышхор ылъакъо къегуауи, етIани сымэджэщым чIэфагъ, нэжъ-Iужъхэр зыщаIыгърэ унэм ар раты ашIоигъоу бэрэ ыуж итыгъэх. Джыдэдэм Татьянэ ыкъо нахьыжъэу Сергей кIэлъырыс.\n2007-рэ илъэсым Верэрэ Филиппрэ къафэхъугъэ пшъэшъэжъыем Алена фаусыгъ. Ащ ыуж илъэсищ тешIагъэу илъэс 16 зыныбжь Лизэ Иваненкэхэм яунагъоу зэгурыIоныгъэрэ нэхъойрэ зэрылъым щыпсэоу ыублагъ, ау ыныбжь илъэс 18 зэрэхъоу шъхьаф зишIыгъ. Ащ ышыпхъоу илъэс нахь зымыныбжьыгъэри Иваненкэхэм апIугъ, джыдэдэм Альбинэ я 3-рэ классыр къыухыгъ.\nВалерэ иIэ дагъохэм афэдэ зиIэ Свети мы унагъом щапIугъ. Пшъашъэм я 9-рэ классыр къеухы, техникумым чIахьэ, сурэтышI сэнэхьатыр ыIэ къыригъахьэ шIоигъу.\nЦIыфхэм ялъэIу афагъэцакIэзэ, ыужкIэ Ирини, Максими, зэшхэу Сергеий, Ростислави Иваненкэхэм яунагъо щапIу-гъэх. Иринэ джыдэдэм илъэс 19 ыныбжь, техникумыр къыухыгъ, псэолъэшIынымкIэ мастер, Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым чIахьэ шIоигъу, шъхьафэу мэпсэу. Сергей ыныбжь илъэс 18 зэхъум унэ къыратыгъэу шъхьафэу мэпсэу. Ростислав а 1-рэ классыр, Максим я 6-рэ классыр, Кристинэ я 5-рэ классыр, Руслан я 3-рэ классыр, Артем я 2-рэ классыр къаухыгъ.\nИваненко зэшъхьэгъусэхэм орденэу «Родительская слава» зыфиIорэр къазэрафагъэшъошагъэр, ыпкIэ хэмылъэу транспорткIэ зекIонхэу кIэлэцIыкIухэм фитыныгъэ зэряIэр, къатитIоу зэтет унэр зыщагъэпсыгъэ чIыгу Iахьыр къаратынымкIэ Мыекъуапэ имэр ишIуагъэ къызэригъэкIуагъэр, ны мылъкури хагъахъуи, ежьхэм яахъщэкIэ унэр зэрагъэпсыгъэр бысымгощэ нэгушIом къысфиIотагъ.\n«КIэлэцIыкIу 21-р «тянэкIэ» къыоджэныр насыпыгъэшхоба?» сIуи сызеупчIым, Верэ шъабэу IугушIукIи, Сергей закъо ахэмытэу, адрэхэр зэкIэ а цIэ лъапIэмкIэ къызэреджэхэрэр, «сэсые-оуиекIэ» сабыйхэр зэрэзэхимыдзырэр джэуапэу къыситыжьыгъ.\nАдыгэ гущыIэжъэу «Бын Iужъур гъэбэжъу» зыфиIорэм купкIышхоу кIоцIылъыр нахь зызэхэсшIагъэр Иваненкэхэм яунагъоу тынчыгъорэ зэгурыIоныгъэрэ зэрылъым сызехьэр ары. Гъогу зэхэкIыпIэм дэжь ны-тыхэм къыIуанэгъэгъэ, зинасып гъогу аузэнкIыжьырэ кIэлэцIыкIухэр зэрапIурэмкIэ, щыIэныгъэм чIыпIэ гъэнэфагъэ ахэм щаубытыным зэрэфэбанэхэрэмкIэ псэпэшхо зэрагъахъэрэр, а Iофыр зэрэмыпсынкIэр бысымгуащэм зыфыхэсэгъэпсым, зэрихабзэу, IущхыпцIыкIи, сыд фэдэрэ Iофи уегугъузэ, ппсэ хаплъхьэзэ бгъэцэкIэн зэрэфаер, хьалыгъугъэжъэнри Iоф къызэрыкIоу зэрэщымытыр, сабыйхэм узэрадэулэурэм ипэгъокIэу Тхьэр къызэрэотэжьыщтыр къысиIуагъ.\nЯбын-унэгъо Iужъу дэтхъэжьхэу, хъярыр къябэкIэу илъэсыбэрэ щыIэнхэу бысымхэм сафэлъаIуи, зэрэгъэчэф мэкъэшхор къызыдэIукIырэ щагум сыфэмыяхэу сыкъыдэкIыжьыгъ.\nСледущая Санкт-Петербург фагъэшъошагъ


Адыгеим и ЛIышъхьэ Советым изэхэсыгъо хэлэжьагъ | Адыгэ Макъ\nУрысые Федерацием ишъолъырхэм япащэхэм я Совет ия ХХХIII-рэ зэхэсыгъоу тыгъуасэ щыIагъэм Урысые Федерацием IэкIыб къэралыгъо IофхэмкIэ иминистрэу Сергей Лавровым тхьамэтагъор щызэрихьагъ. Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат ащ хэлэжьагъ.\nРегион форумхэм язэхэщэн Урысые Федерацием ишъолъырхэм яIахьышIу хашIыхьан зэрэфаем зэхэсыгъом щытегущыIагъэх.\nДунэе туризмэм зегъэушъомбгъугъэнымкIэ унашъохэу Урысые Федерацием ишъолъырхэм япащэхэм я Совет изэхэсыгъохэм тапэкIэ ащаштэгъагъэхэр зэрагъэцакIэхэрэм Сергей Лавровым игугъу къышIыгъ.\nУрысые Федерацием и МИД ипащэ зэрэхигъэунэфыкIыгъэмкIэ, шъолъырхэр дунэе турист къэгъэлъэгъонхэм нахь чанэу ахэлэжьэнхэу, зекIохэмкIэ Лъэпкъ порталэу «Russiа TrаvеI» зыфиIорэм зэдэлэжьэныгъэ дыряIэнэу, зекIоным илъэныкъуакIэхэм зарагъэушъомбгъунэу непэ пшъэрылъ къэуцу.\nТарихъ мэхьанэ зиIэ Iофтхьабзэхэми лъэшэу анаIэ атырагъэты. МыщкIи Сергей Лавровым Адыгеир щысэу къыхьыгъ, проектэу «Партизан лъэс гъогухэр» зыфиIорэр ащ щагъэцакIэ.\nШъолъырхэм социальнэ-экономикэ хэхъоныгъэ ашIынымкIэ, хэгъэгум фэгъэхьыгъэхэ къэбар тэрэзхэр цIыфхэм аIэкIэгъэхьэгъэнхэмкIэ мыхэм мэхьанэшхо зэряIэр IэкIыб къэралыгъо IофхэмкIэ министрэм хигъэунэфыкIыгъ.\n«Зигугъу къэсшIыгъэ лъэныкъохэмкIэ Iофхэр зэрэлъагъэкIотэщтхэм сицыхьэ телъ. Игъо тлъэгъугъэхэм Урысые Федерацием и Президентэу Владимир Путинымрэ Урысые Федерацием и Правительствэрэ къазыдырагъэштэ нэуж Iофхэр нахьышIу хъугъэх. Ахэр лъыгъэкIотэгъэнхэм мэхьанэшхо иI. Шъолъырхэм ящыкIэгъэ IэпыIэгъур ядгъэгъотыщт», — хигъэунэфыкIыгъ Урысые Федерацием и МИД ипащэ.\nСергей Лавровым зэрилъытэрэмкIэ, хэгъэгум ишъолъырхэм яхэхъоныгъэ фэIорышIэщт бизнесымкIэ, культурэмкIэ, нэмыкI лъэныкъохэмкIэ зэпхыныгъэу IэкIыб къэралыгъохэм адыряIэм зызэрэрагъэушъомбгъурэри.\nУФ-м и МИД ипащэ регион зэдэлэжьэныгъэм мэхьанэшхо зэриIэр зэхэсыгъом щыхигъэунэфыкIыгъ, нэмыкI къэралыгъохэм зэпхыныгъэу адыряIэм зырагъэушъомбгъунэу хэгъэгум ишъолъырхэм япащэхэм къяджагъ.\n«ЫпэкIэ Советскэ Союзым чIыпIэу зэлъиубытыщтыгъэм щыпсэухэрэм гъусэныгъэу адытиIэм хэдгъэхъоным, Азиатскэ-Тихоокеанскэ регионым хахьэхэрэ къэралыгъохэм зэдэлэжьэныгъэ адытиIэным мэхьанэшхо яI», — къыIуагъ Сергей Лавровым.\nДжащ фэдэу министрэм къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, 2019-рэ илъэсым Абхъазым, Азербайджан, Армением, Белоруссием, Казахстан, Узбекистан зэдэлэжьэныгъэ адыряIэным тегъэпсыхьэгъэ конференциехэр зэхащэнхэу рахъухьэ. Мыгъэ урысые-китай, урысые-иран, урысые-индие форумхэр щыIэщтых. 2020-рэ илъэсыр Урысыемрэ Франциемрэ язэдэлэжьэныгъэ и Илъэсэу щытыщт.\nЗэхэсыгъом икIэух гъэцэкIэкIо хабзэм ифедеральнэ къулыкъухэмрэ Федерацием ишъолъырхэмрэ пшъэрылъ афашIыгъ Федерацием ишъолъырхэм социальнэ-экономикэ хэхъоныгъэ ашIынымкIэ, бизнесымкIэ, культурэмкIэ ыкIи нэмыкI лъэныкъохэмкIэ ахэм IэкIыб къэралхэм зэпхыныгъэу адыряIэм зегъэушъомбгъугъэнымкIэ регион форумхэм амалэу къатыхэрэр къызыфагъэфедэнэу.


Владимир Путиным пресс-конференцие къытыгъ — Адыгэ макъ\nКъэралыгъом ипащэ зыхэлэжьэрэ мыщ фэдэ пресс-конференцие я 15-рэу мы илъэсым зэхащагъ. Мафэм сыхьатыр 12-м зэхахьэр рагъэжьагъ.\nИлъэсым ыкIэм мыщ фэдэ зэIукIэгъу зэхащэныр шэнышIу зэрафэхъугъэр, икIырэ илъэсым изэфэхьысыжьхэм, къэгъэлъэгъонэу щыIэхэм, агъэцэкIагъэм ыкIи зэшIуахын амылъэкIыгъэм, ащ лъапсэу иIэр зэхэфыгъэным мыщ зэращытегущыIэхэрэр УФ-м и Президент Iофтхьабзэм ипэублэ къыщиIуагъ.\nХабзэ зэрэхъугъэу, апэрэ упчIэр пресс-конференцием къыщызытынэу зыфагъэшъошагъэр президент пулым хэт журналистхэм ащыщ. Мы илъэсым зинасып къыхьыгъэр радиостанциеу «Маякым» ижурналистэу Валерий Санфировыр ары. Тыкъэзыуцухьэрэ дунаим непэ щыкIорэ зэхъокIыныгъэхэм, Урысыем ащ зэрарэу къыфихьын ылъэкIыщтхэм ар къакIэупчIагъ.\nКъэралыгъом ипащэ къызэриIуагъэмкIэ, тыкъэзыуцухьэрэ дунаир къэухъумэгъэным фытегъэпсыхьэгъэ Парижскэ зэзэгъыныгъэхэм Урысыери ащыщ хъугъэ. ЗыкIэтхэгъэхэ проектым къызэригъэнафэу, 2030-рэ илъэсым нэс псауныгъэмкIэ зэрар къэзытырэ пыдзафэхэу жьым хахьэхэрэр процент 25 — 30-кIэ УФ-м нахь макIэ щашIын фае. Мы пшъэрылъыр зэшIохыгъэным мэхьанэшхо зэрэратырэр ыкIи унашъоу щыIэм диштэу къатефэрэр зэрагъэцэкIэщтыр Президентым къыIуагъ.\nДопингым пэшIуекIорэ Дунэе агентствэм тыгъэгъазэм и 9-м унашъоу ышIыгъэмкIэ, мэхьанэшхо зиIэ спорт зэнэкъокъухэм тикъэралыгъо испортсменхэр ахэлэжьэнхэ фитыщтхэп. УФ-м и Президент мы Iофыгъом еплъыкIэу фыриIэр журналистхэм ашIогъэшIэгъоныгъ.\n— WADA-м унашъоу ышIыгъэм зэфагъэ хэлъэп, ащ дебгъэштэни плъэкIыщтэп. БлэкIыгъэ Олимпиадэм тиспортсменхэр тикъэралыгъо быракъ чIэтынхэ фитыгъэхэп, джыри а дэдэр къыташIэ. Мыщ фэдэ екIолIакIэ дунаим иправовой системэ зыкIи щагъэфедагъэп. Шапхъэхэм адимыштэу зекIогъэ спортсменым ежь ышъхьэкIэ пшъэдэкIыжь ыхьын фае. Ау ахэр зэкI пIоми хъунэу «къабзэхэмэ», сыдэущтэу санкциехэр атеплъхьанхэ плъэкIыщта?! Арышъ, WADA-м иунашъо Олимпийскэ хартием пэшIуекIо, къэралыгъом икомандэ ибыракъ ыгъэфедэн фимытыныр гурыIогъуай. ГухэкI нахь мышIэми мы унашъом политическэ екIолIакIэ иI, — къыIуагъ Владимир Путиным.\nУрысыем щыпсэухэрэм хахъоу къаIэкIахьэрэр нахь макIэ зэрэхъугъэр гумэкIыгъо шъхьаIэхэм ащыщэу УФ-м и Президент къыхигъэщыгъ. Ау а гумэкIыгъор дэгъэзыжьыгъэ зэрэхъущтыри елъэгъу.\n— IофшIэным ыкIи ВВП-м федэу къатырэм хэдгъахъозэ мы гумэкIыгъор зэшIотхын фае. IэпэчIэгъэнэ фондым илъ ахъщэр цIыфхэм атедгуащэмэ, ащ зи шIуагъэ къытыщтэп, экономикэм хэхъоныгъэ ышIыным, ащ къыкIэлъыкIоу лэжьапкIэр къэтIэтыным тапылъын фае, — къыIуагъ Владимир Путиным.\nКъэралыгъом пэщэныгъэ зыдызэрихьэрэ илъэс 20-м къыкIоцI анахь къин къыщыхъугъэу ыкIи ыгу къинэжьыгъэу къэралыгъом ипащэ зигугъу къышIыгъэр Беслан ыкIи Дубровкэм къащыхъугъэ террористическэ актхэр ары.\nПсауныгъэр къэухъумэгъэным епхыгъэ упчIэ заулэ Президентым къыфагъэзагъ.\n— Аукционхэр зэхатщэхэ зыхъукIэ, уз гъэнэфагъэхэр бгъэхъужьынхэмкIэ IэкIыб къэралыгъохэм къащадагъэкIырэ Iэзэгъу уцхэр регистрацие тшIыхэзэ тшIыщтых. Псауныгъэр зэтезыгъэуцожьырэ ахэм афэдэ уцхэр цIыфхэм агъэфедэн амал яIэн фае, — къыIуагъ къэралыгъом ипащэ.\nКъэбарлъыгъэIэс амалхэм ялIыкIохэр зыгъэгумэкIыщтыгъэхэр Iофыгъо зэфэшъхьафых. Урысыем ижурналистхэм янахьыбэр тиэкономикэ, щыIэкIэ-псэукIэр нахьышIу шIыгъэным, социальнэ пшъэрылъхэм ягъэцэкIэн япхыгъэ Iофыгъохэм анаIэ нахь тырадзагъэмэ, IэкIыбым къикIыгъэхэр къэралыгъо зэфыщытыкIэхэм, гумэкIыгъоу щыIэхэм къащыуцугъэх. Хабзэ зэрэхъугъэу, зэхэугуфыкIыгъэ джэуапхэри агъотыгъэх. Лъэпкъ проектхэм ягъэцэкIэн, Конституцием зэхъокIыныгъэхэр фэшIыгъэнхэм игъо къэсыгъэмэ, Урысыем Китаим, США-м, Украинэм, нэмыкI къэралыгъохэм зэпхыныгъэу адыриIэр гъэпытэгъэным, зэгурымыIоныгъэ къызхэкIырэ лъэныкъохэр дэгъэзыжьыгъэнхэм, политическэ зэнэкъокъуныгъэм, псауныгъэр къэухъумэгъэным, пыдзэфэ пытэхэм ядэщын зэхэщагъэ зэрэхъугъэм, нэмыкI Iофыгъохэм япхыгъэ упчIэхэр СМИ-хэм ялIыкIохэм къатыгъэх.\nПресс-конференциер сыхьати 4-рэ такъикъ 18-рэ кIуагъэ, журналист 1895-рэ ащ хэлэжьагъ.\nУрысыем и Президент къытыгъэ пресс-конференцием еплъыгъэх Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат, федеральнэ инспектор шъхьаIэу Сергей Дрокиныр, АР-м и ЛIышъхьэрэ министрэхэм я Кабинетрэ я Администрацие ипащэу Владимир Свеженец.\nПресс-конференцием мэхьанэшхо зиIэ Iофыгъуабэхэр къызэрэщаIэтыгъэхэр республикэм ипащэ къыхигъэщыгъ. АдыгеимкIэ пшъэрылъ шъхьаIэу щытхэм ащыщхэу къыгъэнэфагъэх псауныгъэр къэухъумэгъэным изытет нахьышIу шIыгъэныр, гъот макIэ зиIэ унагъохэм IэпыIэгъу афэхъугъэныр, инвестициехэм ахэгъэхъогъэныр, бизнесым зиушъомбгъунымкIэ амалышIухэр етыгъэнхэр.\n— ГумэкIыгъохэр зэшIохыгъэнхэмкIэ шIэгъэн фаехэр, хэкIыпIэу щыIэхэр къэралыгъом ипащэ къыгъэнэфагъэх, ахэм игъэкIотыгъэу къатегущыIагъ. Шъолъырым Iоф зэрэщытшIэщтымкIэ ар тиIэубытыпIэу сэлъытэ. ТынаIэ зытедгъэтын фаер бэ — социальнэ лъэныкъом щегъэжьагъэу цIыфхэм ящыIэкIэ-псэукIэ нахьышIу шIыгъэным нэс, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nIофшIэнэу агъэцэкIэщтыр зэкIэ Адыгеим социальнэ-экономикэ хэхъоныгъэу ышIыщтхэмкIэ Стратегием, шъолъырым фытегъэпсыхьэгъэ унэе программэм къыдыхэлъытэгъэщтых. АщкIэ зишIогъэшхо къакIоу республикэм ипащэ зигугъу къышIыгъэр лъэпкъ проектхэм ягъэцэкIэн ары. А пстэури къыдэлъытагъэу ыкIи УФ-м и Президент пресс- конференцием къыщигъэнэфагъэхэм адиштэу шъолъырым игъэцэкIэкIо хэбзэ къулыкъухэм пшъэрылъ гъэнэфагъэхэр афашIыщтых.\nПредыдущая Тыгъэгъазэм и 20-р – Урысые Федерацием щынэгъончъэнымкIэ икъулыкъухэм яIофышIэ и Маф\nСледущая Федерация дзюдо России высоко оценила уровень организации соревнований и подготовки спортсменов в Адыгее


ГъэцэкIэжьынхэр зэрэлъыкIуатэхэрэм зыщигъэгъозагъ — Адыгэ макъ\nГъэцэкIэжьынхэр зэрэлъыкIуатэхэрэм зыщигъэгъозагъ\nРедактор 21.05.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат федеральнэ программэм къыдыхэлъытагъэу Мыекъуапэ игъэкъэбзэпIэ псэуалъэхэр зэрагъэцэкIэжьыхэрэм тыгъуасэ зыщигъэгъозагъ. БлэкIыгъэ илъэсым ыкIэм мыщ епхыгъэ IофшIэнхэр рагъэжьагъэх.\nШъугу къэдгъэкIыжьын, непэ щыIэ псэуалъэхэр блэкIыгъэ лIэшIэгъум ия 60 — 70-рэ илъэсхэм агъэпсыгъагъэх. Чэщ-зымафэм псы кубометрэ мини 116-рэ зыпхырыкIырэ коммунальнэ объектыр непэрэ шапхъэхэм адиштэжьырэп. КIочIэ тедзэхэр щымыIэхэу къэлэгъэпсынымкIэ Мыекъуапэ хэхъоныгъэхэр ышIынхэ ылъэкIыщтэп.\nРеспубликэм ипащэхэм яшIуагъэкIэ, мы проектыр федеральнэ программэм хагъэуцуагъ. Апэрэ едзыгъом сомэ миллиард 1,2-м ехъу пэIуагъэхьагъ. Мы илъэсым джыри сомэ миллион 818,9-рэ агъэфедэн гухэлъ щыI. 2021-рэ илъэсым джыри сомэ миллион 419,9-рэ шъолъырым къыфатIупщыщт.\nРеспубликэм икъэлэ шъхьаIэ хэхъоныгъэхэр ышIынхэмкIэ мы проектым игъэцэкIэн мэхьанэшхо зэриIэр Адыгеим и ЛIышъхьэ хигъэунэфыкIыгъ.\n— МыекъуапэкIэ мыр псэолъэшхоу щыт, ар зэрэдгъэцIэкIэжьырэм ишIуагъэкIэ инвестиционнэ проектыбэхэр щыIэныгъэм щыпхырытщынхэ амал тиIэщт. Мыщ дэжьым экологиер щынэгъончъэным ишапхъэхэр дгъэцэкIэнхэм анахьэу тынаIэ тедгъэтын фае. Мыекъуапэ нэмыкIэу, псэупIэхэу Инэмрэ Яблоновскэмрэ ащыIэ мыщ фэдэ псэуалъэхэр дгъэцэкIэжьынхэу къытпыщылъ. Мы Iофыгъохэр зэшIохыгъэнхэм муниципалитетхэм япащэхэр лъыплъэнхэ фае, — къыхигъэщыгъ КъумпIыл Мурат.\nМыекъуапэ имэрэу Андрей Гетмановымрэ пшъэдэкIыжьэу ыхьырэмкIэ гъунэпкъэ гъэнэфагъэ зиIэ обществэу «Энергострой» зыфиIорэм ипащэу Андрей Григорьевымрэ псэуалъэр зэрэзэтырагъэпсыхьэрэм къытегущыIагъэх. Проектыр гъэцэкIагъэ зыхъукIэ кIуачIэхэм ахэхъощтэу къаIуагъ.\nПроектым игъэцэкIэн пылъ уахътэм шIомыкIыхэ зэрэмыхъущтхэр, шэпхъэшIухэм ар адиштэн зэрэфаер Адыгеим и ЛIышъхьэ хигъэунэфыкIыгъ. Ар гъэцэкIагъэ зэрэхъурэм къэлэ администрациер лъыплъэнэу ащ ипащэ къыфигъэпытагъ.\nПредыдущая Ермэлыкъхэр къызэIуахыжьыщтых, транспортыр атIупщыжьыщт\nСледущая ЖъоныгъуакIэм и 21-р — я XIX-рэ лIэшIэгъум щыIэгъэ Кавказ заом хэкIодагъэхэр агу къызыщагъэкIыжьырэ маф


Адыгэ Хэку Таймс: 2014 илъэсым Адыгэ лъэпкъ Iофхэм ехьылIагъэ гупщысэ зыхэлъ хъугъэ-шIагъэ шъхьэIхэр\n2014 илъэсым Адыгэ лъэпкъ Iофхэм ехьылIагъэ гупщысэ зыхэлъ хъугъэ-шIагъэ шъхьэIхэр\n2014 илъэсым, милион 5-м ехъурэ Адыгэ лъэпкъым ехььылIэгъэ хъугъэ-шIагъэхэу щыIагъэхэр бэдэд ау мы тхыгъэм нахь къыхэдгъэщынэу тигухэлъыр гупщысэ зыхэлъ хъугъэ-шIагъэхэр ары. Гупщысэм къидгъэкIырэр, Адыгэ лъэпкъыр тапэкIэ зэрэщыIэщт щыкIым фэкIонэу махьанэ зиIэ хъугъэ-шIагъэхэр ары. Ахэр кIэкIэу мы тхыгъэм мыщ фэдэу хэдгъэуцуагъэх:\n- Урыс-Адыгэ заор заухыгъэр 2014 илъэсым 150 илъэс зэрэхъугъэм пае 2014 илъэсыр шъыгъо илъэсэу Адыгеим щыIэ Мыекъопэ къэлэ хасэм зэрищтагъэр.\n- Шъачэ олимпиадыр зэрашIырэм фэгъэхьыгъэу Налщыч мырэзэныгъэ зэхахьэ зэрэщыкIуагъэр.\n- Хэку къэгъэзэжьын IофымкIэ дунае хасэ зэрэзэхащагъэр. (Хэкум гъэзэжьынымкIэ Адыгэ Хасэ)\n- Зэрэдунаеу АдыгабзэкIэ тхэрэ сайтитIоу щыIэм (Адыгэ Макъ + Адыгэ Псалъэ) джыри зы сайт къызэрахэхъуагъэр. (ТIуапсэ Пресс)\n- АтIуанэрэ илъэсэу хэкум ыкIи хэхэсым щыщхэр зэгъусэхэу Iуашъхьэ мафэ зэрэдэкIоягъэхэр. (Iуашъхьэ мафэ куп)\n- АтIуанэрэу, Адыгэ къуаджэ ыкIи къалэ 500 нахьыбэ яцIэхэр зытетхагъэ картэр къызэрэдагъэкIыгъэр.\n- ТыркуемкIэ Адыгэ куп зэхэтэу политикэ парти зэрэзэхащагъэр.\n- Адыгэ культурэм ия 6 фестиваль Адыгэ республикэм зэрэщыкIуагъэр.\n- Адыгэхэм я Маф зыфиIорэ мафэр мэфэкI мафэу Къэбэртае-Бэлкъар республикэм официалнэу зэрищтагъэр.\n- Хэгъэгу 10-м щыщ Адыгэ хасэ ыкIи Адыгэ активист 70 фэдиз зэхэтхэу Украинэм ыкIи Полщэм Адыгэ лъэпкъ-гъэкIодыр ащтэнэу джэпсалъэ зэрэфагъэхьыгъэр.\nМы хъугъэ-шIагъэхэм анэмыкIэу Адыгэ лъэпкъым епхыгъэу къыхэдгъэщын тлъэкIыщт, 2014 илъэсым Хэку къэгъэзэжьын Iофыр ыкIи ащ епхыгъэу Сирие Адыгэхэр хэкум къагъэзэжьыныр нахь къин зэрашIыгъэр. Iэшъынэ Темур фащистхэм Краснодар зэрэщаукIыгъэр, джурналистэу КIуащэ Темур Налщыч зэрэщаукIыгъэр. Къэбэртае-Бэлкъар республикэм КIокIо Юрэ лIышъхьэу зэрэхадзыгъэр.\nИпшъэкIэ къызэрэттхыгъэу джыри мыхэм анэмыкIэу Адыгэ лъэпкъым хэхъухьагъэр бэ ау къызэрэтшIошIэу нахь шъхьэIхэр къыхэдгъэщыгъэх.


Илъэпкъ илъэпIагъ, фишIэрэр шIомэкIагъ — Адыгэ макъ\nИлъэпкъ илъэпIагъ, фишIэрэр шIомэкIагъ\nРедактор 19.01.2022 19.01.2022 КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nАдыгеим щызэлъашIэрэ этнографэу, зэхэщэкIо-гупшысакIоу, Адыгэ хэку музеим илъэс 20-м ехъум ипэщагъэу, узыкIырыплъын ыкIи узылъызыщэн амал зыIэкIэлъыгъэу Iэшъхьэмэфэ Любовь Мэрзанэ ыпхъур емызэщыжьэу, илъэс 50-м хьалэлэу, зафэу илъэпкъ фэлэжьагъ, адыгэ культурэм иIахьышIу хилъхьагъ. Къэлэ гупчэ шъыпкъэм, урамхэу Жуковскэмрэ Первомайскэмрэ зыщызэолIэхэрэ къуапэм щытыгъэ Адыгэ хэку музеир Эрмитажым фэдэу цIыфкIопIэшхуагъ, мафэ пэпчъ хэгъэгум, краим, хэкум къарыкIыгъэ купи 10 – 12-р къычIахьэщтыгъ.\nСэри синасып къыхьыгъ Адыгэ хэку музеим Iоф щысшIэныр, сынаучнэ IофышIагъ, отдел пащэуи сыщытыгъ. Сэщ фэдэу IофшIэныр езгъэжьэгъакIэхэри Iутыгъэх, ау ахэр сапэ къыIухьэгъагъэх. Нэбгырэ 25 – 30 фэдиз зыIутыгъэ музеим хэт нэбгырэ пэпчъ Любовь Марзановнам дэгъоу ышIэщтыгъ. Зипэщэ купыр унэгъо зэгурыIожь-зэрэлъытэу, дахэу, дэгъоу, шъхьакIэфэшхо зэфашIэу зэхэтыгъ. Хэт игушIуагъуи, игумэкIи, ифэныкъуагъи музеим идиректорэу Iэшъхьэмафэр щыгъозагъ ыкIи амалэу иIэмкIэ ишIуагъэ къытигъэкIыщтыгъ. Уехъопсэнэу Любовь Марзановнар, адыгэ бзылъфыгъэ Iэдэб-шIыкIашIощтыгъ, шъхьэлъытэжьыгъ. Игулъытэрэ иакъылрэкIэ зынэмыс щыIагъэп. Тыгъэгъэзэ мазэм ыкIэм Любовь Марзановнам къызыхъугъэ мафэр хигъэунэфыкIыщтыгъ, тимузей нэфынэ фабэкIэ ар мэфэкI дэхагъ.\nИкIыгъэ 2021-рэ илъэсым, тыгъэгъазэм и 23-м къыдэкIыгъэ гъэзетэу «Советскэ Адыгеир» зэрэхабзэу, къызэдэсхыгъ… слъэгъурэр зыфэзгъэдэн сшIагъэп, тидиректорыгъэ бзылъфыгъэ лъапIэу Iэшъхьэмэфэ Любовь Мэрзанэ ыпхъум исурэт зэIугъэпкIэжьыгъэу ит, зэрэщымыIэжьымкIэ тхьаусыхэ тхыгъэр къыкIэлъэкIо, сынэпсхэр пхъыпхъыпхъэу къыкIэтэкъугъэх… Сэ сизэкъуагъэп, ащ Iоф дэзышIагъэхэу Мыекъуапэ дэсхэм лъэшэу агу къеуагъ, ицIыфышIугъэ ащыгъупшагъэп.\nIэшъхьэмэфэ Любэ Шэуджэн районым ит къуаджэу Мамхыгъэ къыщыхъугъ. 1958-рэ илъэсым къалэу Орджоникидзе дэт Темыр-Осетие Къэралыгъо институтэу К. Хетагуровым ыцIэ зыхьырэр къыухыгъ. 1958-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу 1964-рэ илъэсым нэс Орджоникидзе и Къэралыгъо тарихъ музееу Кировымрэ Орджоникидзерэ ацIэкIэ щытым инаучнэ IофышIэ шъхьэIагъ.\n1964-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу 1988-рэ илъэсым нэс Л. М. Iэшъхьэмафэр Адыгэ хэку краеведческэ-тарихъ музеим иIэшъхьэтетыгъ. Я 60 — 70-рэ илъэсхэм акIэхэм охътабэ зытырагъэкIуадэщтыгъэр угъоен-зэгъэшIэн IофшIэнышхор ыкIи музей фондым хэгъэхъогъэныр ары. Лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ егугъухэу музей Iофым зэкIэ коллективыр зэфэдэу хэлажьэщтыгъ. Адыгэ хэкур къакIухьэщтыгъ, лъэпкъ Iапэр зынэсыгъэу щытыр зэкIэ къаугъоищтыгъ, пкъыгъо пэпчъ къэбарэу пылъыр зэрагъашIэщтыгъ, атхыщтыгъ.\nТеуцожь районым щызэхащэщтыгъэ экспедициехэм мурадэу яIагъэр Краснодар псыубытыпIэр шIыгъэным пае IуагъэкIынэу щыт къуаджэхэм ащыугъоегъэныр, къэIотэкIо цIыф Iушхэм ягукъэкIыжьхэр тхыжьыгъэнхэр ары. Музеим иIофышIэхэм къуаджэ пэпчъ ханэ фамышIэу унагъохэр къакIухьэщтыгъэх, лъапи-шъхьапи зэрагъашIэщтыгъ. Хэгъэгу зэошхом хэлэжьагъэхэр агъэунэфыщтыгъэх, ахэм ящыIэкIагъэр, язэо гъогу зыфэдагъэр, къэзгъэзэжьыгъэхэм къарыкIуагъэр зэрагъашIэщтыгъ, ясурэтхэр къаIахыщтыгъэх. Мыщ фэдэ IофшIэн куум, этнографие ыкIи археологие экспедициехэм яшIуагъэкIэ, музеим ифонд пкъыгъо 59000-кIэ къаIэтыгъагъ. Ахэр лъэпкъ тарихъымкIэ, этнографиемкIэ, культурэмкIэ зэбгъэпшэн щымыIэ пкъыгъуагъэх, непэрэ мафэм АР-м и Лъэпкъ музей «идышъэ фонд» хэхьагъэх.\n1967-рэ илъэсым, Октябрьскэ революциешхор къызыдахыгъэр илъэс 50 зыщыхъурэм тефэу, Адыгэ хэку музеим экспозициякIэхэр къыщызэIуахыгъагъэх. Научнэ IофышIэхэм Л. Iэшъхьэмафэр яIэшъхьэтетэу научнэ-ушэтын инхэр зэшIуахыщтыгъ: къэгъэлъэгъонхэр, экспедициехэр, командировкэхэр, къекIокIырэ лекциехэр, музей кIоцIымкIэ тематическэ экскурсие зэфэшъхьафхэр, IофышIэхэм апае семинархэр (ахэм нэмыкI къалэхэм къарыкIыхэрэр ахэлажьэщтыгъэх). КъекIокIырэ музей цIыкIухэм Iоф ашIэщтыгъ, хэкум игупчэ музейхэм стажировкэхэр ащахьыщтыгъэх. Любовь Марзановнар музеим ипащэу зыщытыгъэ илъэсхэм Адыгэ хэку краеведческэ музеим икъутэми 4 агъэпсыгъагъ: Советскэ Союзым и ЛIыхъужъэу Андырхъое Хъусен имемориальнэ музееу къуаджэу Шэуджэнхьаблэ дэтыр, лъэпкъ усакIоу Теуцожь Цыгъо и Унэ-музееу Гъобэкъуае къыщызэIуахыгъэр, краеведческэ музееу станицэу Джаджэ щагъэпсыгъэр, тарихъ-краеведческэ музееу Красногвардейскэм щыIэр.\nIэшъхьэмэфэ Любэ IофшIэным дакIоу музеим фашIырэ унакIэм зэкIэ фондыр гъэкощыжьыгъэным лъэшэу ынаIэ тетыгъ ыкIи хэлэжьагъ. Адыгэ хэку музеим ифонд хэпшIыкIэу хэхъуагъ. ЩыIэкIэ-псэукIэу зызыIэтырэри экспозициякIэхэмкIэ къиIотыкIыгъэн фэягъэ, музеикIэу ашIыгъэм, коллективым а зэкIэ къыщагъэшъыпкъагъ.\nIэшъхьэмэфэ Любовь Мэрзанэ ыпхъум научнэ-IофшIагъэхэри иIэх: «Адыгские женские головные уборы», «Черкеска», «Одежда духовенства», «Женские головные украшения», «Традиционная одежда адыгов в собрании Национального музея РА».\n2012-рэ илъэсым нэс Iэшъхьэмэфэ Любэ музеим Iоф щишIагъ тхыгъэ къэкIуапIэхэм яухъумакIоу, ащ ыужым методистэу. Илъэсыбэм къакIоцI музеим ифонд дэгъоу зэхифыгъэу, ышIэу зэрэщытыр къыушыхьатыгъ каталогэу «Традиционная одежда северо-западных адыгов. Вторая половина ХIХ – начало ХХ вв…» зыфиIоу къыдэкIыным фигъэхьазырыгъэм. Ащ Урысые этнографическэ музеим (Санкт-Петербург дэтым) осэшIу къыщыратыгъ. Адыгэ культурэм икъызэтегъэнэн-ухъумэн чанэу зэрэдэлэжьагъэм пае Л. М. Iэшъхьэмафэм медалэу «За доблестный труд» (1970 г) зыфиIорэр къыфагъэшъошагъ. СССР-м культурэмкIэ и Министерствэ и Щытхъу тхылъ, культурэм иIофышIэхэм япрофсоюз организацие ищытхъу тхылъхэр, АР-м культурэмкIэ и Министерствэ и Диплом къыратыгъэх.\nIэшъхьэмэфэ Любэ ишIэныгъи, иIэдэби, иамали, ыкIуачIи илъэпкъ фигъэлэжьагъэх. Иадыгэ лъэпкъ лъэшэу рыгушхощтыгъ, илъэпIагъ, ащ ыцIэ дахэкIэ зэригъэIущтым, тарихъым чIыпIэ пытэ зэрэщыфишIыщтым мыпшъыжьэу дэлэжьагъ, фэзэфагъ, ащ фишIэрэр шIомэкIагъ.\nАдыгэ бзылъфыгъэ шъыпкъагъ Iэшъхьэмэфэ Любэ Мэрзанэ ыпхъур, псэемыблэжьыгъ илъэпкъкIэ, арышъ ишIушIэ гъунэнчъ. Дунэе нэфым зехыжьыгъэр джыри мазэ хъугъэп, Тхьэм джэнэт къырет, илъэс 89-рэ ыныбжьыгъ… КъызыхэкIыгъэ адыгэ лъэпкъым ишIэжь ыкIи итарихъ ар ныбжьырэу къыхэнэщт. ШIушIагъэр кIодырэп.\nПредыдущая Адыгэ чъыгхатэхэр — тибайныгъэх\nСледущая Къэралыгъо тын къызыфагъэшъошагъэхэр


Хьашъокъо Адэл Мыхьамчэри Иорданем икъалэу Амман 1933-рэ илъэсым къыщыхъугъ. Иныбжьык1эгъу щегъэжьагъэу лъэпкъ 1офыгъохэм афэщагъ эу хъугъэ. Ят1онэрэ дунэе заом илъэхъан амман псэуп1э зыфэхъугъэ Ады гэ лъэпкъ ш1эныгъэлэжьэу К1убэ Щебан нэ1уасэ фэхъугъ.\nЩебан иш1эныгъэ игъуазэу Адэл лъэпкъ културэм дэлэжьэным зыфегъазэ ищы1эныгъи илъэпкъ ш1эжь изыкъегъэ1этын репхы.\nАмман дэс адыгэхэм яджэмакъэ хъугъэу п1он плэк1ыщт хасэхэу ''Черкес Зэдежь'' ык1и ''Черкес ныбжьк1эхэр'' зыфи1охэрэм к1эщак1оу ахэты. Адэл К1убэ Щэбан ытхыгъэу пиесэхэр ''Къэбэртаемэ ячэщ теу'', ''Псы ик1ыжь'' зыфи1оэхэрэр сцэнэм щыгъэуцугъэным чанэу дэлажьэ, ык1и ежьыри рол шъхьа1эхэр къеш1ых, хасэхэм адыгабзэк1э тхэн-еджэн курсхэр ащызехе.\nщэ. Мыхэм пстэ уми адыгэхэр,ныбжьык1эхэр лъэпкъ ш1эжьым къыфигъэу щых. Ау ахэр агу рихьырэп адыгэхэу хэгъэгум ихабзэ и1орыш1э хъугъэхэу бюрогратхэм. Къалъэлъэх. Ащ къыхэк1эу Адэли ежь фэдэхэу лъэпкъым фэ лажьэхэрэ к1алэхэр гущы1энхэ хъумэ чыжьэу шъофым к1охэзэ зэдэгущ1э щтыгъэх. Гукъау ау щы1ак1эш1ум хэгъозэнэу есагъэхэр тэри къытхэк1ых. ''Адыгэл1эу!'', Иорданем ихэгъэгу к1оц11оф шъэфыхэм адэлажьэрэм ятхьа аматэ иунашъок1э Адэлрэ иныбджэгъо Тхьабысым Семихьрэ аубытыхэщ губгъом псуцуагъэу щыря1эм ащэх, мэфэ пчъагъэрэ ащ хагъэтых.К1элит1у ми ч1ы1эу ахэхьагъэм яжъэжъыехэр егъэщыных, хьадэгъу узи ар афэхъу.\nАдэл Мыхьам чэри Германем икъалэу Вуппертал, Тхьабысым Семихь Нал чык ща1ылыжьы.\nХьашъокъом, Иорданем псэук1э зэрэщимгъотыжьыр гуры1огъагъ. езгъэджа гъэу К1убэ Щэбани арары Францием зык1эк1ожьыгъагъэр. Ау Адэл иплъа ап1эр хэкум къыгъэзэжьыныр арыгъэ. 1960-рэ илъэсым Полшэм Варшовам к1уагъэ, ащ къе1ыи Москва къак1о. Иушъхьагъор къэш1эгъуай, хэкум къы хьажьынэу хъурэп. Зыгу зэпык1ыгъэ Адыгэ к1алэр СССр-м ек1ыжьы.\nГерманем Вуппертал къалэм къыщэуцу. Нэмыц бзылъфыгъэу Элкэ нэ1уасэ Щыфэхъу, унагъо зэдаш1э, япшъашъэу ''Дианэ'' зэдагъоты.\nАдэл мыадыгэу псэун ылъэк1ыщтыгъэп. Игъаш1э зезыщэщтыгъэ уз хьылъ эу и1эми фэгъэда1ощтыгъэп, лъэпкъ 1офыгъохэу ыпсэ к1ыфэ тезылъхьагъ эми ыгу ебгъэщтыгъэп. иныдэлъфыбзэ, илъэпкъ културэ ыпсэ щыщыгъ.\nАрын фае, иныбжык1эгу, игугъэ лъагэхэр зыугул1ыгъэ 1орыш1эхэм писмо ''къытфэгъэгъу'' а1уи зыфатхым зэк1эри зак1фигъэгъугъагъэри. Адэл иц1ы фыгъэ напэ ар зыш1агъэхэм нахьыри нахь ук1ытагъэти ары, ац1эхэр лъэпкъ ым ыш1энэу писмор къыштэнэу зыра1ом, ''як1алэхэр, къак1эхъуахьыхэрэр ук1ытэжьынхэу, лъэпкъып пэ1ачъэ хъунхэу сыфаеп'' ы1у1и писмор зык1и гъэк1одыгъэр.\nХьашъокъ Адэл Мыхьамчэри адыгэ лъэпкъым и1офыгъохэр Германеми щылъигъэк1отэнэу фэягъ.\nЯ 60-рэ илъэсхэм ащ адыгэхэр мэк1эдэу щы1агъэх.\nТыркуем щыщы ц1ыфи ыгъотыщтыгъэп. Ишъхьагъусэ щэхъу гъусэ зыщим гъотырэ лъэхьаным нэ1уасэу къафкъок1ых, Иорданем ик1ыгъэхэзэшъхьагъ усэхэу Аднанэрэ Хелгамрэ, Мэмдухьэрэ Мелечрэ, Маиик Жобэ ык1и ащ и шьхьагъусэ а1оу зэхэтхэу 1973-рэ илъэсым Германем икъалэу Схвэлм апэ рэу ''Адыгэ Хасэ'' щызахащэ. Хасэм ''Адыгэ'' зэрэфаусыгъэр зымыдэхэрэри къыкъок1ых, ау адэл ахэми апеш1ок1оныр елъэк1ы, Хасэм ыц1э къэнэжьы.\nАдыгэ хасэу Адэл псэк1э зыфэбэнагъэм идэпкъыхэм адыгэим итхак1охэм, и ц1ыф ц1эры1охэм я сурэтхэр пилъыгъэх, адыгабзэк1э щыгущы1энхэу ха бзэ ч1илъхьагъ, адыгабзэк1э еджэн-тхэн курсхэр зэхищагъ. Мыхэм къахэ к1эу Хьашъокъор джыри нэкъокъогъухэм къафэрзахьэу, къур1ан курсхэр зэхищэм нахь тэрэзэу алъытэу, комунистыц1эк1э аумысэу зэхьум,'' ашъыу ма 1унк1ыбзэр шъосэты, хасэр тхьаумафэм щыублагъэу шэмбэтым сыхьа тыр зым нэсэ шъу1ахь,езгъэджэн зышъумгъотык1и сэ сыхьазыр'' ари1ощт ыгъ. Зэмыжэгъэхэ джэуапым Адэл инэкъокъогъухэр ушъхьагъончъэу къы гъанэщтыгъэх, 1унк1ыбзэри къыратыжьыщтыгъ, ащ имызакъоу Хасэм ч1э мыхьажьыгъэри щы1агъэх. Къык1элъык1огъэ илъэсхэм Германем икъалэхэу Звингенберг,Нюрюнберг.\nОйтен, Хамбургхасэу щызахащагъэхэми ''Адыгэ'' ц1эр афаусыгъ. Мюнхен, Кёлн ык1и нэмык1 къалэхэм Кафкас ы1оу хасэхэм атыратхагъэ ц1эхэри т1эк1у зытеш1эм Адыгэк1э зэблахъужьыгъагъ.\nАдэл мыхьамчэри щэ1эфэк1э адыгэ шъыпкъэу псэугъэ. Адыгэ хабзэу зэри хьащтыгъэмкэ1 узк1эригъэплъыщтыгъэ. Адыгэл1ы зыфа1орэр епэсыгъагъ. Нахьыжъым зэрэпэгъок1ыни, нахьык1эр зэригъэгушъухони хабзэ хэлъыгъ.\nИажырэ мафэхэм иунэ, ыдэжь сызэк1ом ерагъэу щылъы пэтызэ пхьэнт1эк 1ум къытетысхьанэу къысфэтэджыгъ.\nАдэл, зигъаш1э зилъэпкъ фэзгъэ1орыш1эгъэ тинахьыжъ лъап1эхэм ащыщ. Илъэпкъ фиш1эрэ ш1омак1эу чэщи мафи лажьэу регъажьэ, икъоу зэрапы мылъышъуэм къыхэк1эу, иунагъо зэбгырэзыжьы.\nГерманем щы1э зэхъум Адэл мыпшъыжъэу тхагъэ; Ди анабзэ-1958, Адыгэ Алфабэ-1959, Зэхэсхыгъэу адыгэ орэд заул-1960, Мэфэпчъ-1960,нарт тхы дэжъхэр-1972,Адыгэ алфабэм игъуаз-1977, Зы мафэгорэм-1977,Адыгэ Алф ыб-1977,Ублэгъум пае бзэхабз-1979 зыфи1охэрэ ыгъэхьазырыгъэх. Ащ нэм ык1эу, 1974-1976-рэ илъэсхэм Германем къыщдэк1ыгъэ журналэу ''Зэкъо шыныгъ'' зыфи1орэм и1ахь инэу хилъхьагъ. Вуппертал хасэм къыщдигъэк 1ыгъэхэм афэшъхьафэу, Адыгабзэк1э адыгэ орэдыжъхэр, орэдхэ рзытетхэ гъэ аудио кассетэхэр тыритхэщтыгъэх, ахэр ыпк1э хэмылъэу афигощыщт ыгъэх, хасэм пщынэ еонымк1э курсхэр, лъэпкъ къошъохэм язэгъэш1энк1э купхэр зэхищэщтыгъэх. Исраил, Кфар-Камэ адыгэ еджап1эм Адэл итхыбзэ хэр зэрэщырагъэджагъэхэр.\nЦ1ыф щы1эп мыл1эжьнэу. Ау лъэужыш1у къыщызынэхэрэр мыл1агъэм фэдэх. Адэл ащ фэд. Мыл1агъэу непи къытхэт.\nСигущы1эхэр, Кфар-камэ еджап1эм ик1элэегъэджак1оу Хьатикъое Рэджэп игущы1эк1э сыухын. ''Ти К1элэегъэджак1о ш1агъоу Адэл, Вуппертал къы тфыраригъэхэыгъэ тхыбзэхэмрэ, бзэхабзэхэр зыдэт тхзылъхэмрэ щымы1а гъэемэ ти1о дэи хъущтагъэ. Ащ инэу тыфэраз.А уасэ зыфэш1ыгъуае тхылъ эхэм яш1уагъэк1э хэхэс адыгэ к1элэц1ык1убэм тиныдэлъфыбзэк1э тхэк1э-еджак1э зэрагъэш1агъ, джыри зэрагъаш1э''.\nАры, Хьашъэкъо Адэл Мыхьамчэри, о чъые гупсэфэу, Уилъэпкъ непэ Республикэ и1.Тарихьым ар хэмык1эу щы1эщт. Къытфщфбнагъэ лэжьыгъэ хэмк1э лъэпкъыр щэ1эфэ укъытхэтыщт.\nАдыгабзэр Мэфэш1укъо Щэнгул


Апэрэ адыгэ археологышху — Адыгэ макъ\nАпэрэ адыгэ археологышху\nРедактор 18.04.2022 18.04.2022 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nЗэлъашIэрэ адыгэ шIэныгъэлэжьэу Аулъэ Пщымафэ фэбгъэдэн е ебгъэпшэн гори Темыр Кавказым иархеолог-ушэтакIохэм ахэтэп.\nIофыр икIасэу, ыгуи ыпси фэгъэзэпагъэу, чIым бгъэкIэ хэлъэу илъэсыбэхэм экспедициеу зыхэлэжьагъэхэм шIогъэшхоу къатыгъэм тихэгъэгукIэ мыжъо лIэшIэгъум иапэрэ къэгъотакIохэм ыкIи ушэтакIохэм ясатырэ хэхыгъэ ар тыригъэуцуагъ. ЧIытIын, губгъэ лъыхъон-къэгъотынхэм ащ илъэс 35-рэ атыригъэкIодагъ, къушъхьэ Закубаньем къыщыхигъэщыгъ ыкIи къыушыхьатыгъ мыжъо лIэшIэгъум исаугъэт 85-рэ фэдиз.\nАулъэ Пщымафэ гъэтхапэм 1927-рэ илъэсым Адыгеим ит къоджэшхоу Хьакурынэхьаблэ къыщыхъугъ, мэкъумэщышIэ унагъо щапIугъ. Къоджэ гурыт еджапIэр къызеухым, еджэныр Мыекъопэ кIэлэегъэджэ институтым щылъигъэкIотагъ, 1948-рэ илъэсым П. Аулъэм Ростов дэт къэралыгъо кIэлэегъэджэ институтыр къыухыгъ, тарихъымкIэ диплом къыратыгъ, лъэпкъ гъэсэныгъэм исистемэ илъэси 10-рэ Iоф щишIагъ.\n1957-рэ илъэсым Аулъэ Пщымафэ Грузием аспирантурэм щычIэхьагъ. Хэку гупсэм итарихъ ыкIи иэтнографие лъэш дэдэу зэрэдахьыхырэм, ежь сэнаущыгъэ гъэшIэгъонэу хэлъыр — ушэтэкIо-къэгъотэкIо чанэу зэрэщытыр къагъэнэфагъ. Иапэрэ (ежь ишIоигъоныгъэкIэ) тIынхэм ушэтын инхэм къыфащагъ: лъыхъощтыгъ ыкIи ижъырэ саугъэтыбэ къыхигъэщыгъ.\n1958-рэ илъэсым аспирант ныбжьыкIэм палеолитым епхыгъэ саугъэтыр станицэу Абадзехскэм пэмычыжьэу къыщыхигъэщыгъ ыкIи Темыр Кавказ шъолъырымкIэ ар мэхьанэ зиIэ Iахьэу хъугъэ, ижъырэ цIыфым ипсэукIагъэр, икультурэ зэкIэ къэзыIуатэщтыгъ. Пщымафэ мы саугъэтым Iофышхо дилэжьыгъ, мыжъо Iэмэ-псымэхэу зыго-\nрэм ебгъэпшэнэу щымытхэр зэфэшъхьафыбэу къащиугъоигъ. Абдзэхэ ижъырэ цIыф уцупIэм иматериалхэмкIэ П. О. Аулъэм 1960-рэ илъэсым кандидат диссертациер къыушыхьатыгъ. 1963-рэ илъэсым имонографиеу «Абадзехская нижнепалеолитическая стоянка» зыфиIорэр къыдэкIыгъ, ар шIэныгъэлэжь-ушэтакIом итворчествэ зэрэзэтеуцорэм ишыхьатыгъ.\n1960-рэ илъэсым къыщыублагъэу, опсэуфэкIэ, Аулъэ Пщымафэ Адыгэ научнэ-исследовательскэ институтым археологиемкIэ исектор иIофышIагъ, отделым ипэщагъ.\n1961-рэ илъэсыр П. АулъэмкIэ гъэбэжъулъагъ: зыфэдэ щымыIэу, Кавказым ащ пеIэн имытэу ижъырэ цIыфым игъочIэгъ псэупIэ зэхэт Гупсскэ къушъхьэтIуакIэм къыщыхигъэщыгъ. Ижъырэ цIыфэу неандертальцэм икъупшъхьэ-лъашъхьэхэр мыщ бэу къыщычIихыгъ, анахьэу Баракъае гъочIэгъым. Аулъэм иIофшIагъэ ихьатыркIэ зэрэдунаеу ижъырэ цIыфым итеплъагъэр, ар зэрэзэхэлъыгъэр палеоантропологхэм щагъэунэфыгъ, П. Аулъэм иIофшIагъэхэр дышъэ фондым иIахь лъапIэх. Пшызэ ижъырэ уцупIэхэри Пщымафэ ленинградскэ шIэныгъэлэжьхэр игъусэхэу къыхигъэщыгъэх ыкIи къыушыхьатыгъэх. Мы Iофышхо лэжьыгъэр ылъапс (зэхэт) автор куп зэдыряе монографиеу «Неандертальцы Гуппского ущелья на Северном Кавказе» (1994), мыр шIэныгъэлэжьым иаужырэ IофшIагъ.\nПщымафэ къыгъоти, къыушыхьатыгъэ мыжъо Iэмэ-псымэ-хэм яколлекцие Темыр КавказымкIэ анахь ин ыкIи уасэ зиI (пкъыгъо 200000 хэхьэ) ыкIи Урысые ФедерациемкIэ анахь мэхьанэ зыфашIырэ. Мы угъоигъэхэм ащыщ пкъыгъохэр АР-м и Лъэпкъ музей имызакъоу, къалэу Москва и Къэралыгъо тарихъ музей ыкIи Тбилиси и Къэралыгъо музей ачIэлъых.\nП. Аулъэм иугъоигъэхэр зэкIэ зэхифыгъэх, зэхигъэушъхьафыкIыгъэх, мыжъо Iэмэ-псымэ мин пчъагъэр къытхыхьагъ, джарэу ышIэрэр ыгъэцэкIэпэныр къыдэхъущтыгъ. ЗэлъашIэрэ археолог-ушэтэкIошхоу П. О. Аулъэм иIофшIагъэхэм сыдигъуи специалистхэм, студентхэм ыкIи аспирантхэм, палеолитым дэлажьэхэрэм зафагъазэ.\nАдыгэ археологышхоу Аулъэ Пщымафэ инаучнэ статьяхэр къыдэкIыгъо зэфэшъхьафхэм къащыхиутыгъэх. Тхылъэу «История народов Северного Кавказа с древнейших времен до конца ХVIII в.» (М., 1988) зыфиIорэр гъусэ нэбгыритIу иIэу къыдигъэкIыгъ, ащ щыщ шъхьэ инэу «Палеолитические охотники и собиратели» зыцIэр.\nШIэныгъэлэжь цIэрыIоу Аулъэ Пщымафэ лъэныкъуабэкIэ научнэ IофшIэгъэшхо иI. Ащ игулъытэкIэ научнэ-ушэтэкIо институтым ренэу сборникэу «Вопросы археологии» къыщыдагъэкIы хъугъагъэ, ащ ежь Пщымафэ иредакторыгъ, къыдэхьэрэ тхыгъэхэмкIэ пшъэдэкIыжь зиIэ редакторыгъ, рецензиехэр, статьяхэр бэу къыщыхаутыщтыгъэх. Аулъэм методическэ IэпыIэгъухэри хэкум иеджапIэхэм якIэлэегъаджэхэм апае, адыгэхэм ятарихъкIэ статьяхэр этнографиемкIэ, топонимикэмкIэ, этнонимикэмкIэ бэу къыдигъэкIыгъэх. Археологие IофшIэнышхом готэу илъэсыбэрэ Адыгеим мэхьанэ зиIэ ихъугъэ-шIагъэхэмкIэ тхылъхэр къыдигъэкIыгъэх.\nАулъэ Пщымафэ чанэу археологхэм я Всесоюзнэ конференциехэм — Крупновскэ еджэнхэм ахэлажьэщтыгъ. Идокладхэр дэгъугъэ шапхъэ зиIэхэкIэ дунэе форумхэм тIогъогогъо ащыхагъэунэфыкIыгъэх. Хэкум ыкIи хэгъэгум яобщественнэ щыIакIэ чанэу зэрэхэлажьэу ыкIи гъэхъэгъэ инхэр тарихъ наукэм зэрэщыриIэм апае медалэу «За доблестный труд» зыфиIорэр къыфагъэшъошагъ.\nП. Аулъэм тыгъэгъазэм, 1991-рэ илъэсым ищыIэныгъэ ыухыгъ, илъэс 64-рэ ныIэп къыгъэшIагъэр, гушъхьэкIэн бай къыщинагъ.\nШэкIогъум и 30-м, 1992-рэ илъэсым РАН-м материальнэ культурэмкIэ и Институт адыгэ шIэныгъэлэжь-археологэу П. О. Аулъэм ишIэжь агъэлъапIэу шIэныгъэ еджэнхэр Санкт-петербург щызэхищэгъагъэх. Ащ къиIотыкIын ыкIи доклад зэфэшъхьафхэу Аулъэм инаучнэ IофшIэгъэшхо кIэзыгъэтхъыгъэхэр къыщашIыгъэх. Къалэу Мыекъуапэ, зыщыпсэугъэ унэу урамэу Краснооктябрьскэм тетым, мыжъобгъу къыщыфызэIуахыгъ, «1966-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу 1991-рэ илъэсым нэс мыщ АдыгеимкIэ апэрэ археологэу П. О. Аулъэр щыпсэугъ» ащ тетхагъ.\nЩыIагъэмэ, лIы гъэсэгъэшхом ыныбжь илъэс 95-рэ хъущтыгъэ.\nСледущая Творческэ зэнэкъокъухэр зэхащэх


Санитар шапхъэхэр гурыт еджапIэхэм къазэращадалъытэрэм гъунэ зэрэлъафырэр гъэлъэшыгъэн фае — Адыгэ макъ\nСанитар шапхъэхэр гурыт еджапIэхэм къазэращадалъытэрэм гъунэ зэрэлъафырэр гъэлъэшыгъэн фае\nРедактор 12.01.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nАдыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Муратрэ Адыгэ Республикэм гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ иминистрэу КIэрэщэ Анзауррэ зэIукIэгъу зызэдыряIэм илъэсыкIэ зыгъэпсэфыгъохэм ауж еджэныр зырагъэжьэжьыкIи санитар шапхъэхэр къыдалъытэнхэ зэрэфаем тегущыIагъэх.\nШъугу къэтэгъэкIыжьы республикэ оперативнэ штабым иунашъокIэ я 5 – 8-рэ, я 10-рэ классхэм арысхэмрэ кIэлэцIыкIухэм гъэсэныгъэ тедзэ языгъэгъотырэ организациехэм якIуалIэхэрэмрэ тыгъэгъазэм и 14-м къыщегъэжьагъэу и 31-м нэс пэIудзыгъэ шIыкIэм тетэу зэрэрагъэджагъэхэр. Тыгъэгъазэм и 24-м къыщегъэжьагъэу и 31-м нэс республикэм икIэлэеджакIохэр зэкIэ ащ фэдэ шапхъэм тырагъэхьагъэх. Ащ фэдэ унашъо зыкIаштагъэр коронавирусым зимыушъомбгъуным пай.\nГурыт еджапIэхэр тIэкIу-тIэкIузэ зэсэгъэ IофшIакIэм техьажьых. Адыгэ Республикэм гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ иминистрэ къызэриIуагъэмкIэ, щылэ мазэм и 11-м къыщегъэжьагъэу пэублэ, я 9-рэ, я 11-рэ классхэм арысхэр еджапIэм кIощтых. Я 5 – 8-рэ, я 10-рэ классхэм арысхэр щылэ мазэм и 16-м нэс пэIудзыгъэ шIыкIэм тетэу еджэщтых. Республикэм икIэлэеджэкIо пстэуми щылэ мазэм и 18-м гурыт еджапIэхэм къарагъэгъэзэжьынэу рахъухьэ.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ Роспотребнадзорым игъо ылъэгъугъэхэр зэрагъэцакIэрэм гъунэ зэрэлъафырэр нахь агъэлъэшынэу, кIэлэеджакIохэр щынэгъончъэу рагъэджэнхэу, санитар-эпидемиологие шапхъэхэм адиштэу кIэлэцIыкIухэм ягъэшхэн зэхащэнэу пшъэрылъ афишIыгъ.\nЫпэкIэ зэрэщытыгъэм фэдэу гурыт еджапIэхэм кIэлэеджакIохэм ятемпературэ ащашын фае. Гъэсэныгъэ языгъэгъотырэ организациехэм яадминистрациехэм зы классым исхэр кабинет шъхьафхэм ащегъэджэгъэнхэмкIэ, игъом ахэр дезинфекцие шIыгъэнхэмкIэ, жьы къабзэ арыгъэхьэгъэнымкIэ ищыкIэгъэ амалхэр зэрахьанхэ фае. Джащ фэдэу гурыт еджапIэхэм ягъэшхапIэхэм Iоф ащызышIэхэрэми, кIэлэеджакIохэми шэпхъэ гъэнэфагъэхэр къыдалъытэнхэ фае.\nПредыдущая Шъолъырым игъэхъагъэхэм тарэгушхо


Апэрэ дзэ егъэджэнхэр рагъэжьагъэх — Адыгэ макъ\nАпэрэ дзэ егъэджэнхэр рагъэжьагъэх\nРедактор 11.10.2021 11.10.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nЗапасым щыIэ цIыфхэр псынкIэу къаугъоирэ купхэм ахэгъэхьэгъэнхэмкIэ проектэу «БАРС-м» игъэцэкIэн Урысыем щэкIо. Адыгэ Республикэри мыщ хэлажьэ.\nТишъолъыр щыпсэухэу мы проектым хэхьэгъэ апэрэ нэбгырэ 200 фэдизыр чъэпыогъум и 7-м егъэджэнхэм ащагъэх.\nАР-м идзэ комиссар шъхьаIэу Александр Авериным къызэриIуагъэмкIэ, проектэу «БАРС-м» игъэцэкIэн къэралыгъом зыкъэухъумэжьыгъэнымкIэ амалэу IэкIэлъым хэгъэхъогъэнымкIэ IофшIэнэу рихъухьагъэхэм ахэхьэ, ащ ишIуагъэкIэ запасым щыIэ цIыфхэр псынкIэу агъэхьазырынхэ алъэкIыщт.\n— Непэ ращэжьэгъэ гуфитхэр (добровольцэхэр) мэфищэ полигоным къэтыщтых. IэнэтIэ гъэнэфагъэхэр яIэхэу дзэ частьхэм арапхыщтых. ТехникакIэм игъэфедэнкIэ ыкIи дзэ къулыкъум ылъэныкъокIэ шIэныгъэу аIэкIэлъхэм ахэгъэхъогъэнымкIэ егъэджэнхэр афызэхащэщтых. Джащ фэдэу илъэс къэс шIэныгъэу зэрагъэгъотыгъэр агъэпытэным фэшI игъэкIотыгъэ дзэ егъэджэнхэм ахэлэжьэщтых. Проектэу «БАРС-м» хахьэу резервым хэтхэу дзэ егъэджэн-зэрэугъойхэм ахэлажьэхэрэм яIофшIэнкIэ зыпари пэрыохъу къафэхъущтэп, гурыт лэжьапкIэу къахьырэм тефэрэ компенсациер ахэр зыщылэжьэрэ предприятием къаритыжьыщт, — къыIуагъ А. Авериным.\nДзэ комиссарым къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, резервым хэтэу къулыкъур зыхьын гухэлъ зиIэхэр проектым хэгъэхьэгъэнхэм егъэзыгъэ Iоф хэлъэу щытэп, ежь яшIоигъоныгъэкIэ илъэсищ зэзэгъыныгъэм мыхэр кIэтхагъэх. Ащ дакIоу шIоигъоныгъэ зиIэ пстэури «БАРС-м» хэлэжьэнхэ алъэкIыщтэп. ЗипсауныгъэкIэ къулыкъум къекIухэу дзэ учетым хэтхэр, гъэсэныгъэ ыкIи сабыищым нахь мыбэу зиIэхэр ары хагъэхьагъэхэр.\n— Проектэу «БАРС-м» хэлажьэхэрэм дзэ къулыкъушIэхэм фэгъэкIотэныгъэу яIэхэм фэдэхэр зэкIэ къафыдалъытагъэх, — къеIуатэ Александр Авериным. — Илъэс къэс медицинэ уплъэкIунхэр арагъэшIыщтых, ахъщэ ыкIи щыгъынхэр аратыщтых, УФ-м игъэсэныгъэ учреждениехэм ащарагъэджэщтых. Урысыем имедицинэ учреждениехэм зафагъэзэн алъэкIыщт, ащ нэмыкIэу контракт шIыкIэм тетэу дзэ къулыкъум хэхьанхэ ыкIи Урысыем иапшъэрэ дзэ еджапIэхэм ачIэхьанхэ алъэкIыщт. Къулыкъур ахьыфэ ахъщэ аратыщт, ар зыфэдизыщтыр званиеу ыкIи IэнатIэу иIэм ялъытыгъэщт.\nРезервым хэтэу къулыкъур зыхьыщтхэм ащыщхэм гущыIэгъу тафэхъугъ.\nДанил Кызыловыр Мыекъуапэ щэпсэу, дзэ къулыкъум хэшIыкI дэгъу фызиIэхэм ащыщ:\n— Мы проектым хэтыщтхэр зэраугъоихэрэм икъэбар зызэхэсэхым дзэ комиссариатым сыкIуи, илъэсищ зэзэгъыныгъэм сыкIэтхагъ. Типшъэрылъыщтхэр игъэкIотыгъэ дэдэу къэсIонхэу джыри сшIэрэп, ау тикъэралыгъо къэтыухъумэныр сыдигъуи зэрэтипшъэрылъыр къызгурыIоу щыт. Илъэси 5-рэ чIыпIэ зэфэшъхьафхэм, зэо-зэпэуцужьхэр зыдэщыIэхэм къулыкъур ащысхьыгъ. Сиунагъо зэрэсIыгъыщтым сыдегупшыси проектым сыхэлэжьэнэу исхъухьагъ.\nМыекъопэ районым щыщ кIэлэ ныбжьыкIэу Алексей Саяпиныр общественнэ IофшIэнхэм чанэу ахэлажьэ.\n— Хэгъэгур къэзыухъумэщт ныбжьыкIэхэр дзэ комиссариатым щаугъоих заIом, сэ сишIоигъоныгъэкIэ проектэу «Барс-м» зыхязгъэтхагъ, — къыIуагъ ащ. – Сызыфэгъэзэгъэщтыр сымышIэу, гумэкIыгъо сыхэтэу щытэп. Къытфагъэуцурэ пшъэрылъыр зэрэзгъэцэкIэщтым сыпылъыщт.\nПредыдущая Урысыем идзэ щытхъу и Маф\nСледущая Яенэрэу Адыгеим щызэхащагъ


Сирием къикIыжьыхэрэм яIофхэм атегущыIагъэх | Адыгэ Макъ\nСирием къикIыжьыхэрэм яIофхэм атегущыIагъэх\nАдыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат Тэхъутэмыкъое районымкIэ къуаджэу Пэнэхэс щыпсэухэрэ нахьыжъхэм: ЛIыф Аскэр, Бастэ Мэджыдэ ыкIи ефэндэу Джарымэ Шахьмэт зэIукIэгъу адыриIагъ. Къуаджэм изэтегъэпсыхьан ыкIи социальнэ мэхьанэ зиIэ проект заулэмэ язэшIохын ахэр атегущыIагъэх.\nЧылэм иIофхэм язэшIохын фэгъэзагъэхэм къуаджэм изэтегъэпсыхьанкIэ, гъэпсэфыпIэ шъолъырхэр, кIэлэцIыкIу ыкIи спорт джэгупIэхэр гъэпсыгъэнхэмкIэ, гъогухэр гъэцэкIэжьыгъэнхэмкIэ, псэолъакIэхэр шIыгъэнхэмкIэ яеплъыкIэхэр къаIотагъэх.\nХэушъхьафыкIыгъэу ахэр зытегущыIагъэхэр Сирием къикIыжьыгъэ адыгэхэр щыIэныгъэм хэгъэгъозэжьыгъэнхэмкIэ Iофыгъоу къэуцухэрэр ары. НепэкIэ къуаджэу Пэнэхэс Сирием къикIыжьыгъэ адыгэ нэбгыри 118-рэ щэпсэу. Iоф зышIэн зылъэкIынхэу ахэтхэм янахьыбэм Iоф ашIэ, ахэм якIэлэцIыкIухэр еджапIэм чIэхьагъэх, кIэлэцIыкIу IыгъыпIэм макIох. Хэкужъым къэзыгъэзэжьыгъэхэм чIыгу Iахьхэр къафыхагъэкIыгъэх. Унэ 18 ашIыгъ ыкIи цIыфхэр ачIэхьажьыгъэх, уни 8-мэ Iоф тIэкIу-шъокIухэр арашIылIэжьых. Джыри унэ 12 ашIынэу щыт.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, къуаджэхэм социальнэ Iофыгъохэр ащызэшIохыгъэнхэмкIэ хабзэм икъулыкъухэм Iофышхо зэшIуахы. Ащ елъытыгъэу республикэр федеральнэ къэралыгъо программэхэм ахэлажьэ.\nГущыIэм пае, Тэхъутэмыкъое районым нэбгырэ 50-мэ ателъытэгъэ гупчэ район сымэджэщ щашIы, джащ фэдэу нэбгырэ 200-мэ зы сменэм яфэIо-фашIэхэр щагъэцэкIэнхэу поликлиникэ агъэпсы. АдыгеякIэм нэбгырэ 990-рэ зычIэфэщт еджапIэр щаухы, къуаджэу Тэхъутэмыкъуае ФОК-м ишIын щаухы, псэупIэу Яблоновскэм культурэм и Унэу дэтыр къащэфыжьыгъ ыкIи муниципалитетым ратыжьыгъ. Инфраструктурнэ псэуалъэхэм язэтегъэпсыхьан лъэкIуатэ, къутырэу Суповскэм фельдшер-мамыку унэм ишIын щырагъэжьэнэу рахъухьагъ.\n— Мыщ фэдэ зэIукIэгъухэр тищыкIэгъэ дэдэхэу щытых, къоджэдэсхэм ящыIакIэ нахьышIу шIыгъэным пае тшIагъэр ыкIи зэшIотхынэу къытпыщылъыр нахь дэгъоу ахэм къащэнафэ. Хабзэм игъэцэкIэкIо къулыкъухэмрэ муниципалитетхэмрэ язэдэлэжьэныгъэ нахь кIочIакIэ ащ фэдэ IофшIакIэм къыхелъхьэ. Предложениехэу къахьыгъэхэм икъоу защыдгъэгъозэщт ыкIи цIыфхэм ящыIакIэ нахьышIу шIыгъэным пае ищыкIагъэхэ Iофтхьабзэхэр зетхьащтых, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nРайоным ипащэ къызэрэкIигъэтхъыгъэмкIэ, илъэсэу икIыгъэм Пэнэхэс игъогухэр зэщиз ашIыгъэх, джыри а IофшIэныр лъагъэкIотэщт. Мы илъэсым кIэлэцIыкIу ыкIи спорт джэгупIэхэр ашIыщтых.\nКъуаджэм илIыкIохэм игъоу алъэгъугъэхэр къыдилъытэхэзэ, зэIукIэгъум икIэухым республикэм и ЛIышъхьэ пшъэрылъ заулэ афишIыгъ Сирием къикIыжьыгъэхэм ящыIакIэ нахь зэтегъэпсыхьэгъэнымкIэ, къоджэ кIоцI гъогухэу мыжъо-пшэхъо зэхэлъхэр зытелъхэм ягъэцэкIэжьынкIэ, санитарием ишапхъэхэм адиштэу псэупIэхэр шIыгъэнхэмкIэ. Ащ фэгъэхьыгъэу Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипресс-къулыкъу къытыгъ.