Псэ «къыпигъакIэзэ» егъэIорышIэ — Адыгэ макъ\nПсэ «къыпигъакIэзэ» егъэIорышIэ\nРедактор 23.06.2020 23.06.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\nУрысыем спортымкIэ дунэе класс зиIэ имастерэу СтIашъу Мамыр Адыгэ Республикэм кушъхьэфэчъэ спортымкIэ иеджапIэ зыщегъасэ.\n— Спорт лъэпкъэу къыхэпхыгъэм цIыф дэгъухэр щыбгъотынхэм мэхьэнэ ин иIэу сэлъытэ, — къеIуатэ Урысыем кушъхьэфэчъэ спортымкIэ ихэшыпыкIыгъэ командэ хэтэу СтIашъу Мамыр. — ГукIэгъоу ахэлъым уегъэгушхо. Цыхьэ къызэрэпфашIырэм кIуачIэр ыгъэпытэзэ, уапэкIэ узэрэлъыкIотэщтым уегупшысэ.\n— Илъэс 15 хъугъэу тиеджапIэ Iоф ешIэ, — иеплъыкIэхэм тащегъэгъуазэ Адыгэ Республикэм кушъхьэфэчъэ спортымкIэ и Федерацие итхьаматэу, медалэу «Адыгеим и Щытхъузехьэр» зыфагъэшъошагъэу Анатолий Лелюк. — Спортышхом ныбжьыкIэхэр зэрэфэдгъасэхэрэм дакIоу, физкультурэм пылъхэм япчъагъэ хэтэгъахъо. Псауныгъэм игъэпытэн, икъэухъумэн тиIофыгъо шъхьаIэхэм ахэтэлъытэ.\nКушъхьэфэчъэ спортыр Олимпиадэ джэгунхэм ахэхьэрэ спорт лъэпкъхэм ащыщ. Арышъ, физкультурэм къыхэкIыгъэхэр спортышхом игъогу зэрэтехьэхэрэм тегъэгушIо.\n— СтIашъу Мамыр сэнаущыгъэу хэлъыр ыгъэфедэзэ, игуетыныгъэкIэ спортым гъэхъагъэхэр щешIых, — зэдэгущыIэгъур лъегъэкIуатэ Анатолий Лелюк. — Кавказ шъолъырым зэрэщапIугъэр ишэн-зекIуакIэхэм къахэщы. Шъыпкъэныгъэр егъэлъапIэ, иамалкIэ IэпыIэгъу къыпфэхъуным сыдигъуи фэхьазыр. ЛIыгъэ шъыпкъэ къызыхигъэфэн зэрилъэкIырэр щыIэныгъэм къыщегъэлъагъо.\n— СтIашъу Мамыр нэIуасэ сызыфэхъум, апэу изекIуакIэхэм къахэзгъэщыгъэр псынкIэу зэрэгупшысэрэр ары, — къытиIуагъ Урысыем кушъхьэфэчъэ спортымкIэ ибзылъфыгъэ хэшыпыкIыгъэ командэ хэтэу Елизавета Ошурковам. — Къушъхьэ гъогу цIэнлъагъом рыкIозэ ошIэ-дэмышIэу чIыгум тефагъэми, IэшIэхэу къэтэджыжьы, зэнэкъокъум пеублэжьы.\n— Апэ уишъыным фэшI угужъо хъущтэп, игъо уифэн фае, — еIо СтIашъу Мамыр. — Нэбгыри 150-рэ, 200, 300 зы зэнэкъокъум хэлажьэу къыхэкIы. Уизакъоу апэ уишъынэу уфежьэмэ, гъогум кIуапIэ щымыгъотэу бэрэ къыхэкIы.\nЗы командэ ухъоу зэнэкъокъум ухэлажьэ зыхъукIэ, IэпыIэгъу узэфэхъужьыным мэхьэнэ ин иI, — къеIуатэ М. СтIашъум. — Уигъусэхэм гъогур къызыпфызэIуахыкIэ, нэгъэупIэпIэгъур бгъэфедэным уфэхьазырын фае. Аужырэ километрэм, метрэхэм лъэкIэу уиIэр къащымыгъэлъагъоу текIоныгъэр къыдэпхыщтэп.\nМашIом ухэтэу къызыщыбгъэхъузэ, кIуапIэу къэбгъотыгъэр зыIэкIэбгъэкIы хъущтэп. Мамыр зэрилъытэрэмкIэ, апэ ишъыгъэм гъогууанэу къыкIугъэр къыдилъытэзэ, кIэухым нэсынымкIэ метрэ пчъагъэу къыфэнагъэм кIуачIэр тыригощэным фэмыхьазыры хъущтэп. Уахътэр пфэмыгъэфедэмэ угужъощт, укъыщанэщт.\n2019-рэ илъэсым М. СтIашъур зэнэкъокъу макIэп зыхэлэжьагъэр. Тыркуем щыкIогъэ дунэе зэIукIэгъум Польшэм, Германием, Белоруссием, Урысыем, нэмыкIхэм яспортсменхэм яIэпэIэсэныгъэ щауплъэкIугъ.\nСтIашъу Мамыр километри 180-рэ хъурэ гъогум апэрэ чIыпIэр къыщыдихыгъ. ЗэхэщакIохэм ашIогъэшIэгъоныгъ аужырэ метрэхэр М. СтIашъум къыкIухэзэ, псынкIэу ыпэкIэ илъын зэрилъэкIыгъэр.\nБелоруссием дунэе зэIукIэгъоу щызэхащагъэм трекым щызэнэкъокъугъэх. Урысыем ихэшыпыкIыгъэ командэу СтIашъу Мамыр зыхэтым шIухьафтын шъхьаIэу «Гран-при» зыфиIорэр къыфагъэшъошагъ.\n— Спортышхом гъэхъагъэу щыпшIырэм уфызэплъэкIыжьмэ, лъэужэу къэбгъанэрэр плъэгъужьы зыхъукIэ, уапэкIэ узэрэлъыкIотэщтым нахь куоу уегупшысэ, — еIо М. СтIашъум.\n«ПсыикIыпIэм зынэсыхэкIэ, шыхэр зэблахъухэрэп» зыфиIо- рэ гущыIэжъым уегъэгъуазэ. СтIашъу Мамыр къызэрэтиIуагъэу, сыд фэдэ зэнэкъокъу хэлэжьэщтми, кушъхьэфачъэу иIэр зэблихъурэп. Хэупхъухьащтыр, гъучIэу хэлъхэм япытагъэ, фэшъхьафхэм алъыплъэжьыныр Iоф къызэрыкIоу елъытэ.\nКушъхьэфачъэм жьы къыщэу, псэ пытэу къызыщигъэхъузэ, егъэIорышIэ, цыхьэ фешIы. СтIашъу Мамыр иапэрэ тренерэу Алыбэрд Сергей игъонэмысэу идунай ыхъожьыгъ. Нэплъэгъу закъокIэ тренерымрэ спортсменымрэ зэгурыIохэу пчъагъэрэ тарихьылIагъ.\n— Мамыр цIыф цыхьэшIэгъу, рэхьат, шъыпкъэныгъэр егъэлъапIэ, — къытиIогъагъ Алыбэрд Сергей. — Зэнэкъокъум хэлажьэ зыхъукIэ, гуетыныгъэ ин къызыхегъафэ.\nИлъэс заулэ хъугъэу кушъхьэфэчъэ спортымкIэ марафонэу Мыекъуапэ щызэхащэрэм СтIашъу Мамыр хэлажьэ.\nРеспубликэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат, Правительствэм, Парламентым якъулыкъушIэхэр, къалэхэм, районхэм къарыкIыгъэхэр, кIэлэцIыкIухэри, унагъохэри бэ хъухэу псауныгъэм игъэпытэн ехьылIэгъэ марафоным щызэIокIэх.\n— Псауныгъэр зыгъэпытэ зышIоигъохэм кушъхьэфэчъэ спортым ныбджэгъуныгъэ дарэшI, — еIо М. СтIашъум. — Кушъхьэфачъэм жьыр ыушIоирэп, цIыфым ыпкъ егъэпытэ.\nМамыр ятэу СтIашъу Боссам Сирием къикIыжьыгъ, икIэлэгъум апшъэрэ шIэныгъэр тихэгъэгу щызэригъэгъотыгъ, илъэсыбэрэ Iоф ышIагъ. Янэу Жаннэ Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо академическэ ансамблэу «Налмэсым» икъэшъуакIоу щытыгъ, шIэныгъэлэжь. Мамыр ышнахьыжъэу Насып Мыекъуапэ иадминистрацие икъулыкъушI. Адыгэ къэралыгъо университетым тарихъымкIэ ифакультет СтIашъу Мамыр къыухыгъ.\nУнагъом исхэм урысыбзэри, адыгабзэри ашIэ. ЗэгурыIоныгъэ ахэлъэу зэдэпсэух. Мамыр спорт зэнэкъокъухэм гъэхъагъэ ащишIмэ, ягушIогъошху. НахьыбэрэмкIэ къэбарыр апэу къызылъыIэсырэр Жанн ары.\n— Спортым гукIэ фэщагъэ сыхъугъ, — къытиIуагъ СтIашъу Жаннэ.\n— Кушъхьэфэчъэ спортымкIэ марафоныр Мыекъуапэ бжыхьэм щызэхащэмэ, сигуапэу сыхэлэжьэщт, — еIо СтIашъу Мамыр. Урысыем ихэшыпыкIыгъэ командэ сыхэтэу зэнэкъокъухэм зафэсэгъэхьазыры.\nМэзэ заулэкIэ узэкIэIэбэжьмэ, СтIашъу Мамыр республикэ общественнэ движениеу «Адыгэ Хасэм» рагъэблагъи, спортым гъэхъагъэхэр зэрэщишIыхэрэм фэшI къыфэгушIуагъэх, республикэ быракъыр фагъэшъошагъ.\nУрысыем, Адыгеим ябыракъхэр ыгъэбыбатэхэзэ, СтIашъу Мамыр спортышхом щытхъоу къыщихьырэм хигъэхъонэу фэтэIо. Опсэу, Мамыр! О уигъэхъагъэхэр тэ тигушIуагъох.\nПредыдущая Tıp Çalışanları-emekçileri bayramı\nСледущая Ызыныкъо нахьыбэмэ


Мэфэку, Мэлылъфэгъум и 12 2018 19:08\nМыекъуапэ, мэлылъфэгъум и 12\nАдыгабзэм изэгъэшIэнкIэ гумэкIыгъоу, къиныгъоу къэуцухэрэм ыкIи ахэмэ хэкIыпIэ афэхъущтыхэм афэгъэхьыгъэ шIэныгъэ конференцие Мыекъуапэ щыкIуагъ. Гуманитар ушэтынхэмкIэ АР-м иинститутэу КIэрэщэ Тембот ыцIэ зихьырэм ар зэхищагъ.\nБзэм дэлэжьэрэ шIэныгъэлэжьхэр, кIэлэегъаджэхэр, общественнэ зэхахьэхэм ялIыкIохэр конференцием хэлэжьагъэх. Адыгабзэр зэкIэ республикэм иеджапIэхэм ащызэрагъэшIэным пае ищыкIагъэхэм ыкIи шIэгъэн фаехэм яусагъэх. Республикэм иеджапIэхэм ащашIыгъэ ушэтынхэм ыкIи уплъэкIунхэм мы конференциер къакIэлъыкIуагъ. Социлогием епхыгъэ ушэтынхэри ахэмэ ащыщых.\nАдыгабзэри, урысыбзэри республикэм икъэралыгъуабзэх, ау бзэхэм афэгъэхьыгъэ хэбзэгъэуцугъэр икъоу гъэцэкIагъэ хъурэп, адыгабзэмкIэ сыхьатхэр мэкIэ дэдэх, ныдэлъфыбзэм изэгъэшIэнкIэ тхылъхэр щыIэхэп, е икъухэрэп. Фэдэ зэфэхьысыжьхэр конференцием щашIыгъэх. ДжырэкIэ адыгабзэмкIэ егъэджэн тхылъхэм язэхэгъэуцон ыкIи якъыдэгъэкIын анахь шъхьаI. Мыщ институтым ишIэныгъэлэжьхэр дэлажьэх.\nАдыгабзэр къызэтенэным пае тыдэкIи щыIун ыкIи ащкIэ зэкIэри тхыгъэн фае, - аIуагъ социолог шIэныгъэлэжьхэм, - гъогу тамыгъэхэм, псэупIэхэм ацIэхэм анэсыжьэу. Джащ фэдэу непэрэ технологиехэм адиштэрэ шIыкIэхэр адыгабзэм изэгъэшIэнкIэ агъефэдэщтых. ГущыIэм пае, институтым мультфильмхэр щызэрадзэкIых, адыгэ пшысэхэр макъэкIэ тыратхэх.\nШIэгъэн фае къодыеу къэмынэу мы конференцием ыуж бзэм изэгъэшIэн зэхъокIыныгъэхэр фэхъунхэм зэкIэри щэгугъых. Ау ныдэлъфыбзэм изэгъэшIэн унагъохэр фэмыехэмэ, ясабыйхэм адэмыгущыIэхэмэ ашIэрэ пстэуми пкIэ яIэщтэп.\nЕджагъэх 410 фэдизэрэ\nНэмыкI материалэу мы категорием ехьылIагъэу: « Дубай экономикэ форумэу щыкIорэм Адыгэ Республикэм илIыкIохэр хэлажьэх Ижъырэ орэдхэр ыкIи пщыналъэхэр хьакIэщым къыщаIуагъэх »\nКомментировать\t Блыпэ, Мэлылъфэгъум и 16 2018 17:01 написал\tАзэмэт Цагъэ\nФlы дыдэу евгъэкIуэкIащ.


Гъэтхапэм и 1-м шIомыкIэу — Адыгэ макъ\nГъэтхапэм и 1-м шIомыкIэу\nЦIыфхэм IофшIапIэ къязытэу, страховать зышIыхэу, УФ-м ПенсиехэмкIэ ифонд иучет хэтхэм зэкIэми яIофшIапIэ Iутым пэпчъ IофшIэгъэ илъэсэу иIэр зыфэдизым фэгъэхьыгъэ тхылъыр гъэтхапэм и 1-м шIомыкIэу къатын фае.\nПенсиехэмкIэ фондым и Правление 2017-рэ илъэсым ищылэ мазэ и 11-м ыштэгъэ шIыкIэу «СЗВ-СТАЖ» зыфиIорэм диштэу ар гъэпсыгъэн фае. Отчетыр уплъэкIужьыгъэным пае ПенсиехэмкIэ фондым ипрограммэ иаужырэ шIыкIэ (версие) жъугъэфедэн фае. Ар иинтернет нэкIубгъоу www.pfrf.ru зыфиIорэм ижъугъотэщт.\nШъугу къэтэгъэкIыжьы, игъом тхылъыр къэзымытыгъэу е тэрэзэу зэпстэури къизымытхагъэм страхованием къыхиубытэрэ нэбгырэ пэпчъ сомэ 500 тазырэу зэрэрагъэтыщтыр зыщышъумыгъэгъупш. Электроннэ шIыкIэм тетэу тхылъхэр зэрэптыщт шэпхъэ гъэнэфагъэр зымыгъэцакIэхэрэм атыщтыр сомэ 1000. Пэщэ IэнатIэм Iутхэми мыщкIэ пшъэдэкIыжь ахьы, сомэ 300 — 500 арагъэтынэу законым къыщыдэлъытагъ.\nПредыдущая Лъы атыгъ\nСледущая Мы илъэсым унэгъо 50


Заголовок сообщения: екатерина волкова\nДобавлено: 20 апр 2012, 18:05\nЧтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь.Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь.Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь.Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь.\nЧтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь.Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь.Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь.Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь.Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь.\nТема поднималась пользователем Brighton Beach 01 дек 2013, 19:57.


Республика Адыгея - Адыгеим и ЛIышъхьэ дунэе форумым хэлажьэ\nХабзэ зэрэхъугъэу, Урысые Федерацием ишъолъырхэм япащэхэр, дунэе эксперт цIэрыIохэр, IэкIыб къэралыгъохэм яэнергетическэ ведомствэхэм, дунэе, урысые энергетическэ компаниешхохэм япащэхэр форумым щызэIокIэх. Мыгъэ нэбгырэ мини 10,5-рэ, дунаим ихэгъэгу 80-мэ ащызэхэщэгъэ компание 200-м ехъумэ ялIыкIохэр ащ хэлэжьэщтых.\nДунэе энергетикэмкIэ зигъо Iофыгъохэм, гъэстыныпхъэ-энергетическэ комплексым иотраслэхэм хэхъоныгъэ зэрашIыщт лъэныкъо шъхьаIэхэм, газ отраслэм пшъэрылъэу иIэхэм ахэр атегущыIэщтых.\n«Энергетическое партнерство для устойчивого развития» зыфиIорэ пленарнэ зэхэсыгъом форумым чIыпIэшхо щиубытыщт. Урысые Федерацием и Президентэу Владимир Путиным форумым псалъэу къыщишIыгъэм мэхьанэшхо иI.\n«Экспертхэм зэралъытэрэмкIэ, мы илъэс благъэхэм Азиатскэ-Тихоокеанскэ шъолъырым хэхьэрэ хэгъэгухэми, Европэми энергиеу агъэфедэрэм хэхъощт. МыщкIэ апэрэ чэзыоу анаIэ зытырагъэтын фаер цыхьэшIэгъоу энергиер аIэкIэгъэхьэгъэныр ары. НэфэIоныр ылъапсэу, шъхьэихыгъэу яIофшIэн зэхащэн фае», — къыхигъэщыгъ Владимир Путиным.\nУрысые Федерацием и Президент зэрэхигъэунэфыкIыгъэмкIэ, Урысыер пшъэдэкIыжь хэлъэу Iофхэм якIуалIэ, джащ фэдэу илъэсыбэ хъугъэу Европэм гъусэныгъэ дыриI.\n«Сыд къытаIолIагъэми, цыхьэшIэгъу зэпхыныгъэхэр IэубытыпIэ къызыфэтшIынхэ, тапэкIэ тызэрэзэгъусэщтыр къыдэтлъытэн фае», — къыIуагъ Владимир Путиным.\nФорумым Iофтхьэбзэ 70-м ехъу щызэрахьанэу рахъухьэ. Урысые зэIукIэгъоу «Лъэпкъ проектхэр: къэралыгъом ынаIэ зытыригъэтыщтхэмрэ хэхъоныгъэмкIэ амалэу щыIэхэмрэ» зыфиIорэмкIэ Урысые энергетическэ тхьамафэр рагъэжьагъ.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, республикэм игъэстыныпхъэ-энергетическэ комплекс игъэкIэжьын Адыгеим ихэбзэ къулыкъухэм анахьэу анаIэ зытырагъэтырэ лъэныкъохэм ащыщ.\n«Зы лъэныкъомкIэ, гъэстыныпхъэ-энергетическэ комплексым иорганизациехэм языпкъитыныгъэ елъытыгъэщт Iофхэр зэрэзэпыфэщтхэр. НэмыкI лъэныкъомкIэ, энергие къэкIуапIэхэм ахэгъэхъогъэныр экономикэм, социальнэ инфраструктурэм хэхъоныгъэ ягъэшIыгъэнымкIэ, инвестициехэр къыхалъхьанхэмкIэ, микрорайоныкIэхэм ягъэпсынкIэ, нэмыкI пшъэрылъхэм язэшIохынкIэ ищыкIэгъэ дэдэу щыт. Адыгеим игъэстыныпхъэ-энергетическэ комплекс игъэкIэжьын тиреспубликэ энергиеу зыфыщыкIэрэр нахь макIэ шIыгъэным япхыгъэ Iофыгъохэр тишъыпкъэу зэшIотэхых», — къыхигъэщыгъ КъумпIыл Мурат.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ зэрэхигъэунэфыкIыгъэмкIэ, энергиер нахьыбэу къыIэкIэхьанымкIэ республикэм лъэбэкъу заулэ щадзыгъ. ГущыIэм пае, Урысыем ишъолъырхэмкIэ Адыгеим апэрэу мВт 150-рэ зилъэшыгъэщт электростанциеу жьыкIэ Iоф зышIэщтыр щагъэпсы. Илъэсыр имыкIызэ ащ ишIын аухыщт.\nАдыгеим и ЛIышъхьэрэ ПАО-у «Россети» зыфиIорэм иправление итхьаматэрэ мыгъэ Петербург щыкIогъэ дунэе экономическэ форумым щызэдашIыгъэ зэзэгъыныгъэхэм адиштэу республикэм иэлектросетевой комплекс игъэкIэжьынкIэ Iофышхо зэшIуахыщт.\nГазрыкIуапIэхэм ягъэпсынкIи гъэхъагъэхэр зиIэхэм Адыгеир ахэхьэ. ГурытымкIэ республикэм ипсэупIэхэм япроцент 87-м ехъумэ, къуаджэхэм япроцент 76-мэ газыр алъыIэсыгъ.


ЯIэпэIэсэныгъэ хагъахъо | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 05.02.2019\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\t/\nУрысыем и Къыблэ шъолъыр дзюдомкIэ изэнэкъокъу мэзаем и 1 — 3-м Мыекъуапэ щыкIуагъ. ХагъэунэфыкIырэ чIыпIэхэр къыдэзыхыгъэхэр хэгъэгум икIэух зэнэкъокъоу Екатеринбург гъэтхапэм щыкIощтым хэлэжьэщтых.\nАдыгэ къэралыгъо университетым физкультурэмрэ дзюдомрэкIэ и Институт илъэс 23-м нэс зыныбжь кIалэхэр, пшъашъэхэр щыбэнагъэх.\nТиреспубликэ щыщ пшъашъэхэм Ульяна Ткаченкэр иIэпэIэсэныгъэкIэ къахэщыгъ. Килограмм 48-м нэс къэзыщэчыхэрэм якуп апэрэ чIыпIэр къыщихьыгъ. Физкультурэмрэ дзюдомрэкIэ Институтым У. Ткаченкэр щеджэ, иапэрэ тренерыр Адзынэ Алый. ЕджапIэм ипащэу Бгъуашэ Айдэмыр къытиIуагъ Ульянэ спортым ишъыпкъэу зэрэпылъыр.\nКъэлэбый Рузани кг 48-рэ къэзыщэчыхэрэм янэкъокъугъ, джэрзыр къыфагъэшъошагъ. Спорт унагъом щапIугъэ Тулпэрэ Данэ кг 78-м нахьыбэ къэзыщэчыхэрэм якуп джэрзыр къыщихьыгъ.\nХъулъфыгъэхэм язэнэкъокъу тибатырхэм медали 9 къыщыдахыгъ. Ордэн Заур, кг 81-рэ, Датхъужъ Алый, кг 90-рэ, дышъэ медальхэр къахьыгъэх. Нарт шъаохэм ягуетыныгъэкIи, яIэ-пэIэсэныгъэ зэрэхагъахъорэмкIи зыкъыуагъаштэ.\nПашIо Алый, кг 60, финалым дэгъоу щыбэнагъ, ау Ацумыжъ Азэмат шIокIын ылъэкIыгъэп. Алый тыжьыныр къыхьыгъ.\nМерэм Дамир, кг 60, Щыгъущэ Амир ыкIи Къуижъ Бислъан, кг 73-рэ, Бат Рэмэзан, кг 81-рэ, ЕпакIэ Теймураз, кг 90-рэ, Даур Къасим, кг 100, джэрзыр къыдахыгъ.\n— ТиныбжьыкIэхэм тагъэгугъэ. КIуачIэу, къулаеу ахэлъыр алырэгъум къыщагъэлъагъо. Ахэр арых Олимпиадэ джэгунхэм, дунаим ыкIи Европэм язэнэкъокъухэм ахэлэжьэщтхэр, — къытиIуагъ зэIукIэгъухэм ясудья шъхьаIэу, спортымкIэ дунэе класс зиIэ мастерэу Джон Липаридзе. — ЯIэпэIэсэныгъэ хагъэхъоным фэшI тибэнэкIо цIэрыIохэм щысэ атырахы. Владимир Невзоровым, Арсен Галстян, Мудрэнэ Бислъан, Хьасанэкъо Мурат, Тао Хьэсанбый, Емыж Арамбый, Хьэпэе зэшыхэу Арамбый ыкIи Хьамид, Псэунэ Мурат, Беданыкъохэу Рэмэзанрэ Байзэтрэ, нэмыкIхэри Мыекъопэ бэнэпIэ еджапIэм щашIагъэх. Кобл Якъубэ къызэриIощтыгъэу, спортым имызакъоу, щыIэныгъэм цIэрыIо щыхъугъэх.\n— Хьасанэкъо Мурат Урысыем и Къэралыгъо Думэ идепутат, Тао Хьэсанбый Урысыем дзюдомкIэ ихэшыпыкIыгъэ командэ итренер шъхьаI, — зэдэгущыIэгъур лъегъэкIуатэ Адыгэ Республикэм дзюдомкIэ ихэшыпыкIыгъэ командэ итренер шъхьаIэу Бастэ Сэлым. — Тызэгъусэу непи Iоф зэдэтэшIэ, IэпыIэгъу къытфэхъух.\nКIуае Хьазрэт, Емыж Арамбый зэнэкъокъум еплъыхэзэ гущыIэгъу тафэхъугъ. Зэгъэпшэнхэр ашIыхэзэ анахьэу анаIэ зытырадзагъэр дзюдом нахь зиушъомбгъуным фэшI тиеджапIэхэм шэн-хабзэу яIэхэм ныбжьыкIэхэр зэращагъэгъозэщтхэр ары.\nАдыгэ Республикэм физкультурэмкIэ ыкIи спортымкIэ и Комитет итхьаматэу Дэгужъые Мурат бэнэгъухэм алъыплъагъ, тренерхэм аIукIагъ, упчIэу яIэхэм защигъэгъозагъ.\nКъэбэртэе-Бэлъкъарым къикIыгъэ Бэрзэдж Светланэ Урысыем дзюдомкIэ исудья. Зэнэкъокъум лъыплъэрэ куп шъхьаIэм хэтыгъ.\n— Мыекъопэ бэнэпIэ еджапIэр дунаим щашIэ. Адыгэ Республикэм испорт псэуалъэхэм япчъагъэ хэхъо, гум рихьэу зэтегъэпсыхьагъэх. Хэгъэгум изэнэкъокъу инхэр щызэхащэнхэм Адыгеир фэхьазыр. Мыекъуапэ щыкIогъэ зэIукIэгъум урысхэр, ермэлхэр, къэндзалхэр, адыгэхэр, нэмыкI лъэпкъхэр щызэIукIагъэх. ЯзэфыщытыкIэхэр спортым зэрэщыпытэхэрэм тегъэгушхо. Мыекъуапэ джыри сыкъакIо сшIоигъоу сыкъызэплъэкIыжьызэ Налщык сэгъэзэжьы, —еIо Светланэ.\nКраснодар краим, Ростов ыкIи Волгоград хэкухэм, Адыгеим ябэнакIохэм яIэпэIэсэныгъэ зыкъызэриIэтырэр зэнэкъокъум къыщылъэгъуагъ.


Адыгеир игъэкIотыгъэу къыщагъэлъагъо | АДЫГЭ ДУНАЙ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АиФ Адыгея\nХабзэ зэрэхъугъэу, мы форумым къыщызэIокIэх Урысыем ыкIи IэкIыб къэралхэм якомпаниехэм яIэшъхьэтетхэр, тикъэралыгъо игубернаторхэр, шIэныгъэлэжьхэр ыкIи IофшIэн лъэпкъ зэфэшъхьафхэм ялIыкIохэр.\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат зипэщэ лIыкIо купэу Адыгеим икIыгъэри ащ хэлажьэ. Купым хэхьэх хэбзэгъэуцу, гъэцэкIэкIо къулыкъухэм, муниципальнэ образованиехэм, бизнесым ялIыкIохэр. Адыгеим инвестиционнэ предложениехэм япакет къыгъэхьазырыгъ. Ащ нэмыкIэу инвестиционнэ площадкэ 67-рэ агъэнэфагъ. Мыщ дэжьым анаIэ зытырагъэтыгъэхэм ащыщ Адыгеим парк шъолъырхэу щызэхащэхэрэм зягъэушъомбгъугъэным. Инвестициехэм алъэныкъокIэ анахьэу ахэм анаIэ къатырадзэныр къызыхэкIырэр инженер ыкIи энергетическэ инфраструктурэ хьазырыр зиIэ чIыгу Iахьхэр бэджэндэу тыгъэнхэмкIэ фэгъэкIотэныгъэ гъэнэфагъэхэр зэрэщыIэхэр ары.\nФорумым программэ гъэшIэгъон, Iофыгъуабэ къызэлъызыубытырэ программэ игъэкIотыгъэ къыхеубытэ. Джащ фэдэу гугъапIэхэр нахь зэрапхыхэрэ инвесторхэм зэдэгущыIэгъухэр мэфитIум адыряIэщтых.\n«Хабзэмрэ бизнесымрэ нахь шIуагъэ хэлъэу язэдэлэжьэныгъэ гъэпсыгъэныр ары анахьэу тынаIэ зытедгъэтырэр. Мы лъэныкъомкIэ гъэхъэгъэ шIукIаехэр тиIэх – инвесторхэм ящыкIэгъэ амалхэр ятэгъэгъотых, шэпхъэ-правовой базэри нахь екIоу зэрэщытыщтым тынаIэ тетэгъэты. Непэ Адыгеим инвестиционнэ зэдэлэжьэныгъэмкIэ амалышIухэр аIэкIегъахьэх. ГугъапIэу тиIэхэр промышленностым, энергетикэм, агропромышленнэ комплексым, зекIоным ятэпхых. Кластер екIолIакIэри инвесторхэм къызфагъэфедэнэу игъо афэтэлъэгъу. Ахэм атегъэпсыхьагъэу инвестиционнэ предложениехэри тэгъэхьазырых. ШIуагъэ къэзытырэ зэдэлэжьэныгъэм тыфэхьазыр. Форумым илъэхъан а IофшIэным икIэуххэр нафэ къэхъущтых», — къыкIигъэтхъыгъ КъумпIыл Мурат.\nАпэрэ IофшIэгъу мафэм Адыгеим и ЛIышъхьэ Iэнэ хъураеу «Технологическэ зэхъокIыныгъэ инхэм ялъэхъан Урысые Федерацием ишъолъырхэм электросетевой комплексым ылъэныкъокIэ хэхъоныгъэу ашIыщтыр» зыфиIорэм хэлэжьагъ. Форумым ихъугъэ-шIэгъэ шъхьаIэхэм зыкIэ ащыщ хъугъэ Урысые Федерацием и Правительствэ и Тхьаматэ пленарнэ зэхэсыгъом зэрэхэлэжьэщтыр. Урысые инвестиционнэ форумыр «Здоровое общество. На пути к цели 80+» зыфиIорэмкIэ рагъэжьагъ. Джащ фэдэу ныбжьыкIэхэм предпринимательствэмкIэ я Мафэ ащ къыхиубытагъ.\nМы форумым ипрограммэ Iофтхьэбзэ 55-рэ къыделъытэ, ахэр лъэныкъуищмэ атегъэпсыхьагъэу щытыщтых: регион политикэр, Урысыем IофшIэнымкIэ иIофхэм язытет, социальнэ повесткэр.\nАпэрэ зэфэхьысыжьхэр, пшъэрылъхэр →\nКультурнэ кIэным ипсэуалъэхэм якъэухъумэн


«Уахътэм ищыкIэгъэгъэ цIыф» | Адыгэ Макъ\n«Уахътэм ищыкIэгъэгъэ цIыф»\nМамый Руслъан, шIэныгъэлэжь, партийнэ IофышIагъ: «Уахътэм ищыкIэгъэгъэ цIыф»\nСэ Джарымэ Аслъан сшIэрэ цIыф, илъэс пчъагъэрэ Iоф дэсшIагъ. НэмыкI IофшIапIэ сыкIожьын зэхъуми сыкъитIупщынэу фэмыеу охътэ бэкIае кIуагъэ, тызэфэразэуи сыкъыIукIыжьыгъагъ. Джарымэ Аслъан щыIэныгъэ гъогу шIагъо къыкIугъ, бэ къепIолIэн плъэкIыщтыр. Уиныбджэгъущтмэ Аслъан зыфэдэ къэмыхъугъэ цIыф, гукIэгъушхо хэлъ. ШэнышIу, шъыпкъагъэ хэлъ, зы уни тызэдычIэсыгъэшъ, зэкIэри икъу фэдизэу згъэунэфыгъэу щыт.\nБлэкIыгъэ лIэшIэгъум ия 70-рэ илъэcхэм къащегъэжьагъэу тызэрэшIэ, КПСС-м и Адыгэ хэку комитет Iоф щызэдэтшIагъ, илъэситIум ащ иIэпыIэгъоу сыщытыгъ. Ащ ыпэкIи Бэрзэдж Нухьэ Iоф дэсшIагъэу щытыгъ. ЕтIанэ Адыгэ научнэ-ушэтэкIо институтым сызэкIожьыми ынаIэ къыстетыгъ. Институтэу непэ гуманитар шIэныгъэхэм апылъым истатус къэIэтыгъэнымкIэ ышIагъэр макIэп, ренэу наукэр инэплъэгъу итыгъ.\nСэ зэрэсшIэрэмкIэ, ицIыкIугъом къыщегъэжьагъэу Аслъан IофшIэныр шIу ылъэгъоу къэтэджыгъ. Арын фае еджапIэр къызеухым колхозым зыкIыхэхьагъэри. ЧIыгур шIу ылъэгъоу зэрэщытым паен фае мэкъумэщ сэнэхьатыр къызкIыхихыгъэри. Ар къызеухым, хъызмэтшIэпIэ зэфэшъхьафхэм ащылэжьагъэу КПСС-м ихэку комитет мэкъумэщымкIэ иотдел ипащэу агъэнафэ. Ащ ыуж илъэситфэ КПСС-м ихэку комитет исекретарыгъ. 1984 — 1989-рэ илъэсхэм крайкомым исекретарыгъ.\nЕджэркъое гурыт еджапIэр къызеухым колхозым IофшIэныр щыригъэжьагъ. ЕтIанэ Пшызэ шъолъыр мэкъумэщ институтым щеджагъ, ащ иаспирантури къыухыгъ, шIэныгъэлэжь хъугъэ. Советскэ ыкIи партийнэ органхэм — КПСС-м и Адыгэ хэку комитет, КПСС-м и Краснодар крайком Iоф ащишIагъ, 1993-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу 2002-рэ илъэсым нэс Адыгэ Республикэм и Президентыгъ. Ащ ыуж дипломатическэ IофшIэныр Болгарием щигъэцэкIагъ – къалэу Варнэ Генеральнэ консулэу Iоф щишIагъ. Арышъ, Джарымэ Аслъан гъогу шIагъо къыкIугъ. Ащ ехьылIагъэу IофшIэгъэшхуитIу къыдэкIыгъ. Зыр – 1995-рэ илъэсым, адрэр илъэсиплI тешIагъэу къыхаутыгъэх. Джыри тхылъ пчъагъэ зыфэптхын щыIэныгъэ гъогу ащ къыкIугъ.\n1990-рэ илъэсым общественнэ-политическэ мэхьанэ зиIэ хъугъэ-шIэгъэ зэфэшъхьафхэм нафэ къашIыгъ Джарымэ Аслъан зыпкъ ит политикэу зэрэщытыр, акъыл хэлъэу сыд фэдэрэ Iофыгъуи зэшIуихын зэрилъэкIырэр. А лъэхъаныр хъугъэ-шIэгъэшхохэм яохътагъ. Ахэм ащыщых Адыгэ Республикэр щыIэ зэрэхъугъэр, Краснодар краим тыкъызэрэхэкIыжьыгъэр. А лъэхъаным къэралыгъо суверенитетым и Декларацие аштэ, РСФСР-м и Апшъэрэ Совет изаконэу автоном хэкур республикэ зэрашIыжьырэм ехьылIагъэр къыдэкIы, КПСС-м иапэрэ секретарь IэнатIэм IокIышъ, народнэ депутатхэм я Совет иштат хэхьэ. Бэдэд а лъэхъаным Iофыгъоу обществэм къыхэтаджэщтыгъэр. Ахэм зэкIэми Джарымэр япчэгу итыгъ. Хъугъэ-шIагъэхэм зэкIэми ягугъу къэпшIын плъэкIыщтэп. Ау ахэм анахь къахэщыхэрэр къэзгъэлъагъохэмэ сшIоигъу. ГущыIэм пае, 1990-рэ илъэсым чъэпыогъум и 5-м хэку Советым изимычэзыу сессие зэрэкIогъагъэр ыкIи Адыгеир Краснодар краим къыхэкIыжьынышъ, республикэ хъуным зэрэтегущыIагъэхэр. Урысыем хэтэу Адыгеир субъект шъхьафэу псэуным фэгъэхьыгъэ Iофыгъом Джарымэ Аслъан бэшIагъэ зигъэгумэкIыщтыгъэр. Пэщэ IэнатIэхэр краим ыкIи хэкум ащигъэцакIэхэ зэхъум къыгурыIогъагъ хэкум иIофыгъохэр пхырыщыгъуаехэу зэрэщытыр. Лъэпкъ макIэм автономие иIэным имэхьанэ къыгурыIощтыгъ, адыгэ лъэпкъэу къиныбэ зэпызычыгъэм, итэкъухьагъэ хъугъэм ар епэсыгъэу пащэм ылъытэщтыгъ. А лъэхъаным краим ишIэ хэмылъэу хэкум зыпари щызэшIуахын алъэкIыщтыгъэп. Ары занкIэу гупчэм тепхыгъэмэ нахьышIоу Джарымэм зыкIилъытэщтыгъэр.\nРеспубликэм и Апшъэрэ Совет ыкIи и Президент хэдзыгъэнхэм афэгъэхьыгъэ политическэ Iофтхьабзэхэми а лъэхъаным Iофыгъуабэ къапыкIыгъ. Ахэм зэкIэми ягупчэ ренэу Джарымэ Аслъан итыгъ. Лъэпкъ макIэхэм яфитыныгъэхэр гъэцэкIэгъэнхэ зэрэфаехэм япхыгъэ Iофыгъохэр ренэу къэуцущтыгъэх. А лъэхъаным славянхэм я Союз иягъэ къыгъэкIоным лъэшэу пылъыгъ. Союзым зэхищэгъэ зэфэсым Джарымэр къыщыгущыIэгъагъ. Политикэм пыкIынхэшъ, лъэпкъ- культурнэ гупчэхэр зэхащэнхэу Джарымэр зэфэсым хэлажьэхэрэм къяджэгъагъ.\nА уахътэм адыгэ лъэпкъым зыми фэмыIорышIэрэ «40-мэ я Комитет» зэхищэгъагъ. Ар зыкIэдэущтыгъэр зэфэдэныгъэ хэлъэу хэдзынхэр зэхэщэгъэнхэр ары. Адыгэ народым изэфэс зэхэщэгъэныри «Комитетыр» ары зыпкъ къикIыгъагъэр. Ащ ишIуагъэкIэ зэфэдэныгъэ хэлъэу а лъэхъаным парламентым ихэдзынхэр кIогъагъэх. Ащ дакIоу Президент хэдзынхэри зэхэщагъэхэ хъугъагъэх. Кандидатиблэу къагъэлъэгъуагъэхэм Джарымэ Аслъан ахэтыгъ. Хэбзэихъухьэ ыкIи гъэцэкIэкIо органхэри ащ тетэу зэхэщагъэхэ хъугъагъэх. «Краим тыкъыхэкIыжьызэ, тыкъыхэнэжьы» зэриIогъагъэр джыри цIыфхэм ащыгъупшэрэп.\nПрезидентым макIэп ышIагъэр тилъэпкъэгъухэу IэкIыб хэгъэгухэм арысхэр къэкIонхэ, къэкIожьынхэ алъэкIыным пае. 1990-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу къэкIожьыхэмэ зышIоигъохэм япчъагъэ хахъощтыгъ. Ащ елъытыгъэу Джарымэм 1992-рэ илъэсым мэзаем и 5-м Борис Ельциным фитхыгъэгъэ письмэм къыщиIощтыгъ а Iофыгъом изэшIохын дипломатическэ пэрыохъоу фэхъухэрэр щыгъэзыегъэнхэ ыкIи къэралыгъо лъапсэ иIэу зэшIохыгъэн зэрэфаер.\n1994-рэ илъэсэу Кавказ заор заухыгъэр илъэси 130-рэ зыщыхъугъэр ары заом къызыдихьыгъэхэ Iофыгъохэр нахь къызыщылъэгъуагъэхэр. А лъэхъаным зэIукIэхэр, цIыф зэхэхьэшхохэр зэхащэщтыгъэх, научнэ форумхэр Мыекъуапэ, Краснодар, Адыгэкъалэ ащашIыщтыгъэх. Ахэм Джарымэ Аслъан ахэлажьэщтыгъ, къащыгущыIэщтыгъ. А уахътэм Урысыем иреспубликэхэм япащэхэм я Совет изэхэсыгъоу Борис Ельциным пэщэныгъэ зыщызэрихьэрэм Джарымэ Аслъан Урысыем и Президент зыфигъази елъэIугъагъ Кавказ заом еплъыкIэу фыриIэхэр къыриIотыкIынхэу. Ельциныр зэхэсыгъом къыщыгущыIэзэ, Темыр Кавказым зэкIэ щыпсэурэ лъэпкъхэу а заом итхьамыкIагъо зыщэчыгъэхэм закъыфигъазэзэ, Урысыем ипащэхэмкIэ апэрэу Кавказ заом ифэшъошэ уасэ къыритыгъагъ. Кавказым илъэпкъхэм ячIыгу къагъэгъунэзэ зэрэзэуагъэхэр зафэу зэрэщытыр къыIогъагъ.\nМэхьанэшхо зиIагъэхэм зыкIэ ащыщ Косово щыпсэущтыгъэхэ адыгэхэм ячIыгужъ къагъэзэжьыным фэгъэхьыгъэ Iофтхьабзэхэу зэшIуахыгъэхэр. Ахэми Джарымэ Аслъан ахишIыхьагъэр макIэп, ари зы нэкIубгъоу тарихъым хэхьагъ. Тилъэпкъэгъухэр Косово къызыращыжьыгъэхэ мафэр – шышъхьэIум и 1-р репатриантхэм я Мафэу непэ хагъэунэфыкIы.\nНэкIубгъор зыгъэхьазырыгъэр Сихъу Гощнагъу.


Гъунапкъэм блэкIыныр игухэлъ | Адыгэ Макъ\nГъунапкъэм блэкIыныр игухэлъ\nАвтор: Редакция\t/ 25.01.2019\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\t/\nАдыгэ къэралыгъо университетым физкультурэмрэ дзюдомрэкIэ и Институт ия 5-рэ курс щеджэрэ Виталий Диденкэм гъатхэм чэщ-мэфищым мычъыеу километрэ 500-м ехъу ычъынэу зегъэхьазыры.\nИлъэс 14-кIэ узэкIэIэбэжьмэ Америкэм щыщ Дин Карнасис гъэхъэгъэ гъунапкъэу ыгъэуцугъэм блэкIын гухэлъ ышIыгъ.\n— ИлъэсищыкIэ узэкIэIэбэжьмэ, Кисловодскэ щыкIогъэ зэнэкъокъум щызэхэсхыгъ 2005-рэ илъэсым Дин Карнасис гъэхъэгъэ гъунапкъэ зэригъэуцугъэр. Ащ икъэгъэлъэгъон сышъхьарыкIын пшъэрылъ зыфэзгъэуцужьыгъ. Дин мычъыеу сыхьат 81-м фэдизкIэ километрэ 560-рэ ычъыгъ. Сэ чэщ-мэфищыкIэ ар къэсчъынэу зысэгъэхьазыры. ТекIоныгъэ къызыдэсхыкIэ, Урысыем гъэхъэгъэ гъунапкъэр ыгъэуцугъэу язгъэтхыщт. Ащ пае сыкъызэрэчъэрэр видеокIэ тесхыщт ыкIи тхьапэхэр згъэхьазырыщтых, — къыIуагъ спортсменым.\n1996-рэ илъэсым станицэу Джаджэм Виталий Диденкэр къыщыхъугъ. 2011-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу атлетикэ псынкIэм пылъ. Адыгеим ыкIи Пшызэ шъолъыр мы спортымкIэ чемпион хъугъэ.\nИлъэсищ фэдиз хъугъэ Диденкэм мы Iофтхьабзэм зызыфигъэхьазырырэр. 2016-рэ илъэсым марафонэу кIуагъэм хэлэжьагъ, чэщ зымафэкIэ километрэ 200 къычъыгъ. Илъэс тешIагъэу триатлонымкIэ анахь зэнэкъокъу къинхэм ащыщэу IRONMAN хэлэжьагъ. Сыхьат 12-м къыкIоцI ащ хэлэжьагъэхэр километри 4 есыгъэх, кушъхьэфачъэкIэ километри 180-рэ акIугъ ыкIи километрэ 42-рэ ачъыгъ.\n— Гъэтхапэм ыкIэм, мэлылъфэгъум икъежьапIэм марафоныр редгъэкIокIынэу тэгъэнафэ. Зэшъхьэзэшъо чIыпIэм сыщычъэщт. Iофтхьабзэр систаницэ гупсэу Джаджэм щысыухыщт. Сыкъызэрэчъэрэр кушъхьэфачъэм тесэу синыбджэгъу видеокIэ тырихыщт, — къыхигъэхъуагъ спортсменым.\nАдыгэ къэралыгъо университетым ипресс-къулыкъу къызэритырэмкIэ, Виталий къызэрэчъэрэр инстаграмымкIэ (import555) эфир занкIэм къыщагъэлъэгъощт.


«Налмэсым» илъагъохэр нэфынэх | Адыгэ Макъ\n«Налмэсым» илъагъохэр нэфынэх\nДунэе фестиваль гъэшIэгъон Канадэ икъалэу Галифаксэ щыкIуагъ. Бразилием, Германием, Иорданием, США-м, Кением, Австралием, Сингапур, Урысыем, нэмыкIхэм якъэралыгъо ансамблэхэр зэхахьэм хэлэжьагъэх. Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо академическэ къэшъокIо ансамблэу «Налмэсыр» Урысыем ыцIэкIэ фестивалым рагъэблэгъагъ. Дзэхэм яоркестрэхэм я Дунэе фестиваль «Налмэсыр» зэрэщыуджыгъэм, Израиль ыкIи Тыркуем фестивальхэу ащыкIощтхэм зэрахэлэжьэщтым къагъэгущыIэ тшIоигъоу купым ихудожественнэ пащэу, Адыгэ Республикэм инароднэ артистэу, Пшызэ изаслуженнэ артистэу Хъоджэе Аслъан тыгъуасэ тыIукIагъ.\n— ЯтIонэрэу Дунэе фестивалым тыхэлэжьагъ, — къеIуатэ Хъоджэе Аслъан. — Концерт хэхыгъэм къыщытшIыгъэ къашъохэр зэхэщакIохэм, къытэплъыгъэхэм лъэшэу агу рихьыгъэх. Лъэпкъ искусствэм идэхагъэ ядгъэлъэгъу тшIоигъоу къашъоу къэтшIыщтхэм пэшIорыгъэшъэу тягупшысагъ.\n— Сыда анахьэу къыдэшъулъытагъэр?\n— Адыгэхэр къэралыгъо 55-м къехъумэ ащэпсэух. Тилъэпкъ къыкIугъэ гъогур, ишэн-хабзэхэр къашъохэмкIэ къызэрэдгъэлъэгъощтхэм Iоф дэтшIагъ.\n— Къашъоу къыхэшъухыгъэхэм тащыгъэгъуазэба.\n— Къэшъо зэхэтэу IэкIыб къэралыгъохэм арысхэм афэгъэхьыгъэр, «Си Адыгей» зыфиIорэр пчэгушхом къыщытшIыгъэх.\n— Аслъан, къашъом ыбзэкIэ къэпIотэн плъэкIыщтым гъунэ иIэп.\n— Ар къыдэтлъыти, тилъэпкъ ишэн-хабзэхэр нахьышIоу къызэрэдгъэлъэгъощтхэм тыпылъыгъ. Адыгэ шъуашэм идэхагъэ, ар зэрэзепхьащтым, фэшъхьафхэм татегущыIэ зыхъукIэ, адыгэхэм яблэкIыгъэ уахътэ къыщегъэжьагъэу неущрэ мафэм телъытэгъэ искусствэр концертхэм ахэтэгъахьэ.\n— Иорданием къикIыгъэхэр фестивалым щыIагъэх. ГущыIэгъу шъузэфэхъугъэба?\n— Къэралыгъо зэфэшъхьафхэм тащэпсэуми, тыбзи, тишэн-хабзи зэрэзэфэдэхэр Бразилием, Австралием, нэмыкIхэм къарыкIыгъэхэм агъэшIэгъуагъ. Пачъыхьэм иухъумакIохэр адыгэх, тилъэпкъ шъуашэ ащыгъ. НахьыпэкIи тызэIукIэу къызэрэхэкIыгъэм фэшI къэбарэу къызэфэтIотагъэр макIэп. Нэпэеплъ сурэтхэу артистхэр ягъусэхэу атырахыгъэхэр ИнтернетымкIэ дунаим щалъэгъугъэх. Тилъэпкъ нахьышIоу тыди щашIэнымкIэ ащ фэдэ зэIукIэгъухэр лъэшэу тищыкIагъэхэу тэлъытэ.\n— Адыгэ къашъор къэзышIыхэрэ артистхэу Хьакъуй Анжеликэ, Бэрзэдж Дианэ, Къулэ Алый, Едыдж Гушъао пчэгум къызихьэхэкIэ, IэгутеошхокIэ къапэгъокIых.\n— Къашъом псэ къыпагъакIэ, купкIэу иIэм лъэIэсых. «Си Адыгеим» хэлэжьэрэ артистхэр бэ мэхъух. ЗэкIэми лъэпкъ искусствэр агъэдахэу сэлъытэ. Къашъоу «ЗэфакIор» къэзышIыхэу зыцIэ къепIуагъэхэм хэушъхьафыкIыгъэ пшъэрылъхэр агъэцакIэх. Ансамблэм изэхэтыкIэ къашъом къыщытэгъэлъагъо.\n— Нэплъэгъу закъокIэ, къашъом щыщ пычыгъомкIэ артистым къыIотэн ылъэкIыщтыр къэбарышху.\n— Ары. АщкIэ тиартистхэм тафэраз. Адыгэ Республикэм икъэралыгъо гъэпсыкIэ щыIэныгъэм зэрэщыпытагъэр фестивальхэм, фэшъхьаф зэIукIэгъухэм къахэщы.\n— «Налмэсыр» икIэрыкIэу гъогу чыжьэ техьащт. Хэта шъуезыгъэблэгъагъэр?\n— Адыгэ культурэм и Дунэе фестиваль Израиль щыкIощт. Тилъэпкъэгъухэу Кфар-Камэ, Рихьание ащыпсэухэрэм ямыза-къоу, урысхэу, джуртхэу, нэмыкIхэу Израиль исхэм таIукIэщт, концерт къафэттыщт.\n— Бэ шъохъуа?\n— Нэбгырэ 61-рэ Израиль макIо. ЗэIукIэхэр гъэшIэгъон хъущтхэу тэлъытэ. Эстрадэ купэу «Ошъутенэм» иорэдыIоу, Адыгэ Республикэм изаслуженнэ артисткэу Даутэ Сусанэ «Налмэсым» игъусэу фестивалым лъэпкъ орэдхэр щигъэIущтых.\n— Израиль ыуж Тыркуем шъукIощт.\n— Абхъазым тырагъэблэгъагъ, ау сшIэрэп Iофыр зэрэхъущтыр. Адыгэ культурэм и Дунэе фестиваль Тыркуем щызэхащэ, ащ тымыкIо хъущтэп.\n— Къашъоу къэшъушIыхэрэр тыгу рехьых, кIэу жъугъэуцущтхэм шъуягупшысэнэу игъо шъуефэба?\n— Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат, Правительствэм, Парламентым тафэраз, зэхэщэн IофхэмкIэ IэпыIэгъу къытфэхъухэзэ, типшъэрылъхэм ягъэцэкIэн нахь IэшIэх мэхъу. Бжыхьэм адыгэ шъуашэм и Мафэ ихэгъэунэфыкIын «Налмэсыр» фэгъэзагъэу щыт, ащ тишъыпкъэу зыфэтэгъэхьазыры.\n— Аслъан, Iофыгъуабэ шъуапэкIэ щыI, шъуигухэлъышIухэр къыжъудэхъунхэу шъуфэтэIо.\nСурэтым итхэр: Адыгеимрэ Иорданиемрэ якупхэу Канадэ щызэIукIагъэхэр.


Нэбгырэ мин 37-м ехъумэ ателъ — Адыгэ макъ\nНэбгырэ мин 37-м ехъумэ ателъ\nПыдзэфэ пытэхэр зэрэIуащыхэрэм ыуасэ игъом къэзымытыгъэу Адыгеим исыр нэбгырэ мин 37-м ехъу. Ахэм япшъэрылъхэр игъом амыгъэцакIэхэмэ хьыкумым зызэрэфигъэзэщтыр къызщиIорэ тхылъхэр нэбгырэ мини 10-мэ ООО-у «ЭкоЦентрэм» афигъэхьыгъэх.\n— ЧIыфэ зытелъхэм къамытыжьымэ яIоф хьыкумыр хэплъэнэу фэдгъэзэщт. Джащыгъум хэкIым пае къамытыгъэм имызакъоу, ащ техъогъэ пеняри, хьыкумым Iоф зэрэдишIагъэм пае къафалъытагъэри приставхэм къаIахыжьыщт, — къыIуагъ ООО-у «ЭкоЦентрэм» и Адыгэ шъолъыр къутамэ ипащэу Алыбэрд Налбый.\nКомпанием шъугу къегъэкIыжьы, зэпахырэ узэу дунаир зэлъызыкIугъэм къыздихьыгъэ кризисым ыпкъ къикIыкIэ, псэупIэ-коммунальнэ фэIо-фашIэхэм ауасэ игъом зымытыхэрэм тазыр атырамылъхьанэу блэкIыгъэ илъэсым къыдэкIыгъэгъэ унашъом 2021-у къихьагъэм кIуачIэ иIэжьэп, игъом зымытэу чIыфэр зэIузгъакIэхэрэм пшъэдэкIыжь ахьыщт. ПсэупIэ-коммунальнэ фэIо-фашIэхэм ауасэ мазэм и 10-м шIомыкIэу зэкIэми атын фаеу законым щыгъэнэфагъ.\nООО-у «ЭкоЦентрэм» и Адыгэ шъолъыр къутамэ\nСледущая Бзылъфыгъэр — ны, шъхьэгъус, псауныгъэм иухъумакIу…


ШIуагъэр нэрылъэгъоу | Адыгэ Макъ\nУрысыем щагъэнэфэгъэ проектэу «КIэугъоекIо правительствэм» къыдыхэлъытэгъэ лъэныкъохэр зыгъэцакIэхэу гъэсэныгъэм иучреждениехэу Мыекъуапэ дэтхэм ащыщхэм Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат тыгъуасэ ащыIагъ. Ащ игъусагъэх Росатомым икъыдэгъэкIын IофшIэн хэхъоныгъэхэр ышIынхэмкIэ ипащэу Сергей Обозовыр, мы компанием ипроектхэм ялъыплъакIоу Владимир Арженцовыр, АР-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ иминистрэу КIэрэщэ Анзаур, проектэу «КIэугъоекIо правительствэр» республикэм щыгъэцэкIэгъэным фэгъэзэгъэ IофшIэкIо купым иадминистраторэу Хъоткъо Саниет.\nАпэрэ псэуалъэу зэкIолIагъэхэр тикъэлэ шъхьаIэ дэт кIэлэцIыкIу IыгъыпIэу N 21-р ары. Проектэу «КIэугъоекIо кIэлэцIыкIу IыгъыпI» зыфиIорэр блэкIыгъэ илъэсым къыщегъэжьагъэу мыщ щагъэцакIэ. Непэ ехъулIэу зэшIуахыгъэри макIэп, а пстэури республикэм ипащэ нэрылъэгъу фэхъугъ.\n— Проектэу «КIэугъоекIо правительств» зыфиIорэм къыгъэнафэхэрэ лъэныкъохэр шъолъырым ит организациехэм ащыщхэм ащагъэфедэнхэу рагъэжьагъ. Ахэр къыдэгъэкIыным, медицинэ фэIо-фашIэхэм, гъэсэныгъэм япхыгъэх. Мы лъэныкъом тинеущырэ мафэ зэрепхыгъэр дэгъоу къыдгурэIо, арышъ, кIэугъоеным ифилософие шапхъэ хъуным тыфэкIон фае. Ащ къыдыхэлъытагъэу кIэлэцIыкIу IыгъыпIэр, гурыт ыкIи апшъэрэ еджапIэр, IофшIэныр зэпымыоу зэкIэлъыкIонхэм мэхьанэшхо иI, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nУчреждением ипащэу Лые Саидэ къызэриIуагъэмкIэ, кIэлэцIыкIу IыгъыпIэр нэбгырэ 380-мэ ателъытагъ. ЫпшъэкIэ зигугъу къэтшIыгъэ проектым иапэрэ едзыгъо къыдыхэлъытагъэу зэшIуахын алъэкIыгъэр бэ. Мыщ дэжьым анахь шъхьаIэу зигугъу къэпшIын плъэкIыщтыр сымаджэ хъухэрэ сабыйхэм япчъагъэ хэпшIыкIэу нахь макIэ, кIэлэцIыкIу IыгъыпIэм къакIохэрэр процент 45-кIэ нахьыбэ зэрэхъугъэхэр ары.\n— КIэлэцIыкIухэр зэрэсымаджэхэрэм лъапсэу фэхъурэр зэдгъэшIагъ, ахэм япсауныгъэ гъэпытэгъэным фытегъэпсыхьэгъэ упражнение зэфэшъхьафхэр зэхэдгъэуцуагъэх. МыщкIэ зишIогъэшхо къэкIуагъэр проектэу «КIэугъоекIо кIэлэцIыкIу IыгъыпIэр» ары, — еIо учреждением ипащэ.\nПроектым иапэрэ едзыгъо зэрифэшъуашэу зэрагъэцэкIагъэм ишыхьатэу кIэлэцIыкIу IыгъыпIэм узэрэчIахьэу ны-тыхэр, сабыйхэр зэрэзекIонхэ фаер къэзыгъэлъэгъорэ шъо зэфэшъхьафхэр зиIэхэ тамыгъэхэр джэхашъом, дэпкъым атешIыхьагъэх. ГущыIэм пае, кIэлэцIыкIухэр щагум джэгунхэу ращыгъэхэмэ, ар къэзыгъэлъэгъорэ тамыгъэ пчъэм тарагъапкIэ. АщкIэ ны-тыхэм къагурэIо ясабыйхэр джырэ уахътэм зыдэщыIэхэр. Джаущтэу яуахъти лыеу арагъэгъэкIодырэп, упчIэу яIэхэр тхьапэу ателъхэм къатыратхэмэ, джэуапхэри пащэм къаритыжьыгъэхэу алъэгъунхэ алъэкIы. Джащ фэдэу спортзалыр, шхапIэр, джэгупIэр, медицинэ кабинетыр, нэмыкIхэри къэзыгъэлъагъохэрэ тамыгъэхэм шъо зэфэшъхьафхэр яIэх.\nПроектым игъэцэкIэн къыдыхэлъытагъэу сабыйхэм ящынэгъончъагъэ къэухъумэгъэным фытегъэпсыхьэгъэ Iофтхьабзэхэр зэхащэнхэр, мыщкIэ IофшIэныр нахь агъэлъэшыныр ягухэлъ шъхьаIэу зэрэщытыр кIэлэцIыкIу IыгъыпIэм ипащэ къыIуагъ. ГущыIэм пае, фэтэрыбэу зэхэт унэхэм ащагъэфедэрэ домофоныр, джащ фэдэу электрическэ къэлапчъэр кIэлэцIыкIу IыгъыпIэм хагъэуцохэмэ ашIоигъу.\nНэужым АР-м и ЛIышъхьэ кIэлэцIыкIу IыгъыпIэм икупхэм ащыщ рагъэблэгъагъ ыкIи «Фабрика процессов» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэу джэгукIэ шIыкIэм тетэу гъэпсыгъэ урокыр зэрэкIорэм нэIуасэ фашIыгъ. Сабыйхэм машинэшI заводым Iоф зэришIэрэр къагъэлъэгъуагъ. Такъикъ 15-м къыкIоцI шэпхъэ гъэнэфагъэхэм адиштэрэ автомобили 5 ахэм аугъоин фэягъ.\nАхэр зыщэфыщтым пстэури ыгу рихьын фае, щыкIагъэхэр, фыкъуагъэхэр транспортым иIэхэ хъущтэп. Пшъэрылъэу апашъхьэ щытыр загъэцакIэкIэ машинэхэр ащэнышъ, ахъщэ къагъэхъэщт. КIэлэцIыкIухэм гуетыныгъэ фыряIэу IофшIэным къекIолIагъэх, щыкIэгъэ мыинэу къыхагъэщыгъэхэр дэгъэзыжьыгъэнхэм фэшI анахьэу анаIэ зытырагъэтын фаехэр зэфахьысыжьыгъэх. Ежь-ежьырэу яIофшIагъэ уасэ фашIыжьыгъ.\nАР-м и ЛIышъхьэ шIогъэшIэгъонэу сабыйхэм алъыплъагъ, аныбжь емылъытыгъэу ахэр куоу зэрэгупшысэхэрэр, IофшIэным игъэцэкIэн екIолIэкIэ тэрэз къызэрэфагъотырэр къыхигъэщыгъ.\nДжащ фэдэу кIэлэцIыкIу IыгъыпIэм икупэу «Псауныгъэм икIэугъоен» зыфиIорэм Iоф зэришIэрэр хьакIэхэм зэрагъэлъэгъугъ. Мыщ къыдыхэлъытагъэу сабыйхэм ежь-ежьырэу массаж зыфашIыжьы, зарядкэ ашIы, загъэкъабзэ, апкъынэ-лынэ ыкIи япсауныгъэ агъэпытэ. Ащ фэдэ екIолIакIэм ишIуагъэкIэ сымаджэ хъухэрэм япчъагъэ фэди 6-кIэ нахь макIэ ашIын афызэшIокIыгъ.\nПроектэу «КIэугъоекIо гурыт еджапI» зыфиIорэм игъэцэкIэн апэу езыгъэжьагъэхэм ащыщ Мыекъопэ гимназиеу N 22-р. Ащ ипащэу Ирина Андреевам къызэриIуагъэмкIэ, мыщ иапэрэ едзыгъоу 2017-рэ илъэсым шэкIогъум рагъэжьагъэм къыдыхэлъытагъэхэ пшъэрылъхэр зэрифэшъуашэу агъэцэкIагъэх, ятIонэрэ уцугъор илъэсэу тызыхэтым имэзае рагъэжьагъ. Проектым хэлажьэхэрэ кIэлэегъаджэхэм япчъагъэ фэди 2-кIэ, кIэлэеджакIохэр фэди 4-кIэ нахьыбэ хъугъэх.\n— ЯтIонэрэ едзыгъом къыдыхэлъытагъэу гумэкIыгъохэу щыIэхэр дэгъэзыжьыгъэнхэмкIэ, IофшIэныр нахьышIоу зэхэщэгъэнымкIэ предложениехэу щыIэхэр зэфэтэхьысыжьых. Ащ кIэлэегъаджэхэр, еджакIохэр, ны-тыхэр къыхэтэгъэлажьэх, -— къыIуагъ еджапIэм ипащэ.\nНепэрэ мафэм ехъулIэу мы проектыр кIэлэцIыкIу IыгъыпIи 4-мэ ыкIи гурыт еджэпIи 4-мэ ащагъэцакIэ. Илъэси 3-м къыкIоцI гъэсэныгъэм иучреждениехэр зэкIэ а шIыкIэм техьанхэр пшъэрылъэу щыт.\nКъэралыгъо корпорациеу «Росатомыр» яIэпыIэгъоу проектэу «КIэугъоекIо апшъэрэ еджапI – Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университет» зыфиIорэм игъэцэкIэн мы илъэсым рагъэжьагъ. Мыщ пшъэрылъ шъхьаIэу иIэу къыгъэнафэрэр апшъэрэ еджапIэр нахьышIоу зэрэбгъэIорышIэн плъэкIыщтхэ шIыкIэхэр къыхэхыгъэнхэр, кIэлэегъаджэхэм ыкIи студентхэм IэпыIэгъу афэхъугъэныр, гумэкIыгъохэу къэуцухэрэр псынкIэу дэгъэзыжьыгъэнхэр ыкIи учреждением интеллектуальнэ амалхэу IэкIэлъхэр ыгъэфедэнхэ ылъэкIыныр ары.\nШIуагъэ къэзытыщт проектыр щыIэныгъэм щыпхырыщыгъэнымкIэ Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым иIофышIэхэм опыт гъэнэфагъэ яI. Мыщ епхыгъэу зэхащэгъэ егъэджэн гупчэу «IофшIэнхэм яфабрик» зыфиIорэр Адыгеим итренинговэ площадкэ шъхьаIэ хъугъэ. «КIэугъоекIо правительств» зыфиIорэ федеральнэ проектыр анахь дэгъоу зыгъэцакIэхэрэ шъолъырхэм республикэр ащыщ. Университетыр мыщ чанэу хэлажьэ, IофшIэным тэрэзэу укъекIолIэнымкIэ анахь шъхьаIэу щытхэм къэралыгъо къулыкъушIэхэр, предприятиехэм ыкIи организациехэм ялIыкIохэр нэIуасэ афашIых, рагъаджэх.\nМы проектым зэрэдыригъаштэрэр, университетым имызакъоу, шъолъырымкIи ащ игъэцэкIэн мэхьанэшхо зэриIэр республикэм ипащэ хигъэунэфыкIыгъ.\n— Мы федеральнэ проектым игъэцэкIэн блэкIыгъэ илъэсым тыхэлэжьэнэу едгъэжьагъ. Мыщ къыдыхэлъытэгъэ проектэу «КIэугъоекIо IэзапIэр» зыфиIорэм изэшIохын апэ тыублагъэ. Ащ шIогъэшхо къызэритыгъэр зэфэхьысыжьхэм къагъэлъэгъуагъ ыкIи мы лъэныкъомкIэ IофшIэныр нахь дгъэлъэшынэу унашъо тшIыгъэ, —къыIуагъ АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат.\nПроектым игъэцэкIэн къыдыхэлъытагъэу апшъэрэ еджапIэм Iофышхо ышIагъ: шэпхъэ базэр агъэнэфагъ, гумэкIыгъо зыдэщыIэхэ лъэныкъохэм афэгъэхьыгъэ къэбархэр аугъоигъэх ыкIи зэхафыгъэх, унашъоу ашIыгъэхэр щыIэныгъэм щыпхыращых.


Щытхъу хэлъэу яIофшIэн агъэцакIэ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АиФ Адыгея\nМайкоп, 14 ноября - АиФ-Адыгея.\nКъумпIыл Мурат АР-м ихэхъоныгъэкIэ форумхэм мэхьанэшхо зэряIэр къыхигъэщыгъ\nАдыгеим и ЛIышъхьэ пшъэдэкIыжьэу ыхьырэмкIэ гъунэпкъэ гъэнэфагъэ зиIэ обществэу «Щэ заводэу «Тамбовский» зыфиIорэм екIолIагъ. Предприятием иIофшIэн зэрэзэхищэрэр, продукциеу къыдигъэкIырэр зэригъэлъэгъугъ, мыщ щылажьэхэрэм адэгущыIагъ.\n2001-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу заводым Iоф ешIэ, а лъэхъаным чэщ зымафэм щэ тонн 15 переработкэ ышIыщтыгъ, продукциеу къыдигъэкIыщтыгъэр зы ныIэп — къуаеу «Сулугуни».\nНепэрэ мафэм обществэр ылъэ пытэу теуцуагъ, мазэм къое лъэпкъ 20-м ехъу къыдегъэкIы. Продукциер шэпхъэшIухэм адештэ, IэшIу ыкIи цIыфым ипсауныгъэкIэ ишIогъэшхо къэкIо. Ащ къыхэкIыкIэ ахэр сатыушIыпIэ инхэу «Ашан», «АТАК», «Перекресток», «Лента», «Пятерочка», нэмыкIхэми къащыгъэлъэгъуагъ. «Магнит» зыфаIорэ тучанхэм Iоф адашIэнэу рагъэжьагъ.\nЗаводым игенеральнэ директорэу Лъэустэнджэл Мурат къызэриIуагъэмкIэ, предприятием кIуачIэу IэкIэлъым, продукциеу къыдигъэкIырэм ахэгъэхъогъэным фытегъэпсыхьэгъэ инвестиционнэ проект агъэцакIэ. Ащ къыдыхэлъытагъэу непэрэ шапхъэхэм адиштэрэ цехыкIэхэр агъэпсыгъэх, ахэм оборудованиякIэ ачIагъэуцуагъ. Къуаер зэрагъэгъурэ, зыщагъэчъэпхъырэ оборудованиер къызIэкIагъэхьан гухэлъ щыI. 2017-рэ илъэсым къыщыублагъэу заводым инвестициеу къыхалъхьагъэр сомэ миллион 400 мэхъу, 2020 — 2021-рэ илъэсхэм джыри сомэ миллион 50 агъэфедэнэу агъэнафэ.\nНепэрэ мафэм ехъулIэу заводым чэщ-зымафэм щэ тонн 70-рэ переработкэ ешIы. ЦехыкIэхэм яIофшIэн зырагъажьэкIэ, а пчъагъэм джыри хагъэхъон, федэу къаIэкIахьэрэр, бюджет зэфэшъхьафхэм хэбзэIахьэу аригъахьэрэр нахьыбэ ышIын алъэкIыщт. Джащ фэдэу IофшIэпIэ чIыпIэ шъитIум ехъу къызэIуахын амал яIэщт. Чэщ-зымафэм переработкэ ашIырэ щэр тонн 270-м нагъэсын алъэкIыщт.\nЗаводыр зэрэзэтырагъэпсыхьагъэр зэригъэлъэгъузэ, Адыгеим и ЛIышъхьэ мыщ Iоф щызышIэрэ цIыфхэм якIолIагъ, ахэм гущыIэгъу афэхъугъ. Предприятием сыд фэдэрэ лъэныкъокIи ипшъэрылъхэр зэригъэцакIэрэм КъумпIыл Мурат осэшхо фишIыгъ, ащ ипащэ фэрэзагъ.\nИгъэкIотыгъэ гъэцэкIэжьынхэм ауж къызэIуахыжьыгъ\nЛъэпкъ культурэм и Гупчэ икъызэIухыжьын фэгъэхьыгъэ мэфэкI зэхахьэм республикэм ипащэ хэлэжьагъ, цIыфхэм афэгушIуагъ.\nКультурэм иучреждение аужырэ шапхъэхэм адиштэу зэтырагъэпсыхьагъ, ищыкIагъэр зэкIэ IэкIэлъ хъугъэ. Адыгеим и ЛIышъхьэ гъэцэкIэжьынхэр зыщыкIогъэ кабинетхэр къыплъыхьагъэх, ылъэгъугъэм осэшIу фишIыгъ. Гупчэм къыдыхэлъытэгъэ тхылъеджапIэр цIыф кIуапIэу зэрэщытыгъэр, джы ащ къекIуалIэрэр нахьыбэ зэрэхъущтым яцыхьэ зэрэтелъыр IофышIэхэм къаIуагъ. Непэрэ мафэм ехъулIэу мыщ ифонд тхылъ миниплI фэдиз мэхъу.\n«Тамбовскэ пшъашъэхэм ятворческэ куп» зыфиIорэм хэхьэрэ бзылъфыгъэхэр республикэм ипащэ дахэу къыпэгъокIыгъэх, орэдхэр къаIуагъэх, къэшъуагъэх. Джащ фэдэу творческэ сэнаущыгъэ зыхэлъ кIэлэцIыкIухэми КъумпIыл Мурат якIолIагъ, гущыIэгъу афэхъугъ. Культурэм иучреждение игъэцэкIэжьын къыхэлэжьэгъэ пстэуми, анахьэу Адыгеим и ЛIышъхьэ, зэрафэразэхэр цIыфхэм къаIуагъ.\nГупчэм Iоф щызышIэхэрэм, мыщ щызэрэугъоирэ творческэ купхэм щыкIагъэхэр яIэхэмэ Адыгеим и ЛIышъхьэ кIэупчIагъ. Аппаратурэу ыкIи шъуашэу къызкIэлъэIугъэхэр къазэрафащэфыщтхэр къариIуагъ.\nШъугу къэдгъэкIыжьын, федеральнэ партийнэ проектэу «Культура малой Родины» зыфиIорэм игъэцэкIэн къыдыхэлъытагъэу псэупIэу Тамбовскэм дэт культурэм иучреждение игъэкIотыгъэ гъэцэкIэжьынхэр рашIылIагъэх. 2017 — 2018-рэ илъэсхэм мы проектым ишIуагъэкIэ къуаджэхэу Джэджэхьаблэ, Еджэркъуае, Хьатикъуае Iоф ащызышIэрэ культурэм иунэхэр зэрифэшъуашэу зэтырагъэпсыхьагъэх. Зэфэхьысыжьхэм къызэрагъэлъагъорэмкIэ, Урысыем икъэлэ цIыкIухэм ятеатрэхэм, къоджэ псэупIэхэм ащыIэ клубхэм, кIэлэцIыкIу театрэхэм япроцент 80 фэдизмэ гъэцэкIэжьынхэр ящыкIагъэх. Мы программэм ишIуагъэкIэ непэ гумэкIыгъуабэ дэгъэзыжьыгъэ мэхъу, ар тапэкIи лъагъэкIотэн гухэлъ щыI.\n«Къуаджэм щыпсэурэ цIыфхэр зыщызэрэугъоин, шIуагъэ къытэу яуахътэ зыщагъэкIон алъэкIыщт чIыпIэу культурэм и Унэ щыт. Ащ пае псэупIэхэм адэт мыщ фэдэ учреждениехэм гъэцэкIэжьынхэр ятэшIылIэх, зэтетэгъэпсыхьэх, ящыкIагъэр ядгъэгъотыным тыпылъ. Урысыем и Президентэу Владимир Путиным къыгъэнэфэгъэ Лъэпкъ проектхэми мыщ дэжьым яшIогъэшхо къызэрэкIощтым щэч хэлъэп», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nГупчэр къызеплъыхьэм ыуж Адыгеим и ЛIышъхьэ псэупIэм дэсхэм зэIукIэгъу адыриIагъ. Шъхьэихыгъэ зэдэгущыIэгъум илъэхъан цIыфхэм къатыгъэ упчIэхэм джэуапхэр къаритыжьыгъэх. Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх федеральнэ инспектор шъхьаIэу Сергей Дрокиныр, министрэхэм я Кабинет хэтхэм ащыщхэр, Джэджэ районым иадминистрацие ипащэу Александр Бутусовыр, нэмыкIхэри.\nРеспубликэм ипащэ зэдэгущыIэгъум пэублэ псалъэ къыщишIызэ мыщ фэдэ зэIукIэгъухэм, цIыф зэхахьэхэм мэхьанэшхо зэряIэр, ахэм яшIуагъэкIэ обществэм къыIэтырэ гумэкIыгъуабэ дэгъэзыжьыгъэхэ зэрэхъурэр хигъэунэфыкIыгъ. Мы аужырэ илъэсхэм шъолъырым социальнэ-экономикэ хэхъоныгъэшIухэр зэришIыхэрэр анахь шъхьаIэу къыхигъэщыгъ. ГущыIэм пае, республикэ бюджетым ихъарджхэр 2018-рэ илъэсым сомэ миллиард 20 хъущтыгъэмэ, мы илъэсым а къэгъэлъэгъоныр сомэ миллиард 25-рэ фэдиз хъунэу къалъытэ. Ащ фэдэ екIолIакIэм ишIуагъэкIэ социальнэ пшъэрылъхэр зэрифэшъуашэу агъэцакIэх. УФ-м и Президентэу Владимир Путиныр, УФ-м и Правительствэ, федеральнэ гупчэр зэрэпсаоу Адыгеим IэпыIэгъу къыфэхъух. Ащ фэдэ фыщытыкIэр зэхашIыкIызэ ыпэкIэ зэрэлъыкIуатэхэрэр, пшъэрылъхэр зэрагъэцакIэхэрэр Адыгеим ипащэ къыхигъэщыгъ.\n«Культурэм иунэхэр зэрэдгъэцэкIэжьыщтхэм ылъэныкъокIэ илъэс пчъагъэм унэшъо гъэнэфагъэ тшIын, Iофыгъоу къэуцухэрэр зэшIотхынхэ тлъэкIыгъэп. Ау ащ фытегъэпсыхьэгъэ программэ зэфэшъхьафхэр щыIэхэ зэрэхъугъэм Iофхэм язытет хэпшIыкIэу нахьышIу ышIыгъ. 2018-рэ илъэсым мыщ фэдэ учреждении 8-мэ гъэцэкIэжьынхэр ятшIылIагъэх, мы илъэсым ахэр 9 мэхъу, зы псэолъакIэ къуаджэу Фэдз щытэшIы. ТапэкIи а IофшIэныр лъыдгъэкIотэщт», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nЦIыф зэхахьэм хэлэжьагъэхэм къатыгъэ упчIэхэм Адыгеим и ЛIышъхьэ нэужым джэуапхэр къаритыжьыгъэх. Iофыгъоу къаIэтыгъэхэм япхыгъэу ведомствэхэм япащэхэм пшъэрылъ гъэнэфагъэхэр афишIыгъэх.\nГущыIэм пае, мы муниципалитетым игурыт еджапIэу N 11-м ипащэ кадрэхэм ягъэхьазырын, гъэсэныгъэм иучреждениехэм специалист ныбжьыкIэхэр къящэлIэгъэнхэм иIофыгъо ыгъэгумэкIэу республикэм ипащэ зыкъыфигъэзагъ.\n«Культурэм иунэхэм адакIоу цIыфхэм ящыкIэгъэ медикхэр, кIэлэегъаджэхэр къуаджэ пэпчъ иIэнхэ фае. Непэ ащ фэдэ амал федеральнэ гупчэм къытеты. Программэу «Земскэ кIэлэегъадж» зыфиIорэм игъэцэкIэн къихьащт илъэсым къэралыгъом щырагъэжьэщт. Къуаджэм щылэжьэн гухэлъ зиIэ специалист ныбжьыкIэм псэупIэ зэригъэгъотыным фэшI сомэ миллион ратызэ ашIыщт, ащ фэдэ IэпыIэгъум шIогъэшхо къызэритыщтым щэч хэлъэп. Ащ дакIоу мы сэнэхьатым зищыIэныгъэ гъогу езыпхыгъэхэр социальнэу ухъумэгъэнхэм, IэпыIэгъу тафэхъуным тынаIэ тет», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nЦIыфхэм ягумэкIыгъохэр гъэунэфыгъэнхэм, нэужым ахэр зэхэфыгъэнхэм апае муниципалитетхэм, къоджэ псэупIэхэм япащэхэм зэрифэшъуашэу Iоф ашIэн, а пстэури къызщыраIотыкIын алъэкIыщт зэхахьэхэр нахьыбэу рагъэкIокIынхэ зэрэфаер республикэм ипащэ къыIуагъ.\nДжащ фэдэу демографием ылъэныкъокIэ Iофхэм язытет нахьышIу шIыгъэныр, сабыибэ зэрыс унагъохэм IэпыIэгъу афэхъугъэныр пшъэрылъ шъхьаIэу зэрэщытыр, Урысыем и Президент мы Iофыгъом мэхьанэшхо зэрэритырэр КъумпIыл Мурат къыхигъэщыгъ.\nПсауныгъэр къэухъумэгъэным иIофыгъо зыфэбгъазэмэ, къихьащт илъэсым псэупIэу Сергиевскэм фельдшер-мамыку IэзэпIакIэ зэрэщашIыщтыр къыIуагъ министрэу Мэрэтыкъо Рустем. 2020-рэ илъэсым мыщ фэдэ псэолъэ 25-рэ республикэм ичIыпIэ зэфэшъхьафхэм ащагъэпсынэу ары.\nТамбовскэм щыпсэухэрэм гумэкIыгъоу къаIэтыгъэхэм ащыщ электричествэ рыкIуапIэхэр жъы зэрэхъугъэм къыхэкIыкIэ ар зэрифэшъуашэу къазэраIэкIэмыхьэрэр. Мы Iофыгъор зэхэфыгъэ зэрэхъущтыр республикэм ипащэ къариIуагъ.\nКъоджэ псэупIэхэм ащызекIорэ общественнэ транспортыр къызыщыуцун ылъэкIыщт чIыпIэхэм ягъэпсын, къоджэ псэупIэм хахьэхэрэм яучреждениехэм ащыщхэм гъэцэкIэжьынхэр яшIылIэгъэнхэм, сабыибэ зэрыс унагъохэм IэпыIэгъу афэхъугъэным, нэмыкIхэм япхыгъэ упчIэхэр цIыфхэм къатыгъэх. Адыгеим и ЛIышъхьэ ахэм зэкIэми игъэкIотыгъэ джэуапхэр къаритыжьыгъ, нэбгырэ пэпчъ иIофыгъо зэрэхэплъэщтхэр пытагъэ хэлъэу къариIуагъ. КъыздэкIогъэ псэупIэм спорт ыкIи кIэлэцIыкIу спорт площадкэ къыдашIыхьанэу къэзэрэугъоигъэхэм гущыIэ къаритыгъ.\nТищыIэныгъэ чIыпIэшхо щызыубытырэ къулыкъу →\nПэшIорыгъэшъ Iофтхьабзэхэр агъэлъэшыгъэх →\nМэфэкI шIыкIэм тетэу къызэIуахыжьыгъ →\nЫлъэгъугъэм осэшIу фишIыгъ\nАдыгеим и ЛIышъхьэ Урысыем щынэгъончъагъэмкIэ и Совет изэхэсыгъо хэлэжьагъ


Адыгэ Республикэм дэгушІуагъэх - Jıneps Gazetesi\nAna Sayfa Haber Адыгэ Республикэм дэгушІуагъэх\nАдыгэ Республикэр загъэпсыгъэр илъэс 26-рэ зэрэхъугъэм фэгъэхьыгъэ мэфэкІ зэхахьэхэр чъэпыогъум иапэрэ тхьамафэ бэу къызэкІэлъыкІуагъэх. ХьэкІэ лъапІэу республикэм къеблэгъагъэхэм хэхэс адыгэхэр бэу ахэтыгъэх. Куп ин хъухэу тилъэпкъэгъухэр Иорданием, Тыркуем, Израиль къикІыгъэх. Къэралыгъо филармонием щыкІогъэ зэІукІэ иным ахэр хэлэжьагъэх, къэлэ шъхьаІэу Мы\nАдыгэ Республикэр загъэпсыгъэр илъэс 26-рэ зэрэхъугъэм фэгъэхьыгъэ мэфэкІ зэхахьэхэр чъэпыогъум иапэрэ тхьамафэ бэу къызэкІэлъыкІуагъэх. ХьэкІэ лъапІэу республикэм къеблэгъагъэхэм хэхэс адыгэхэр бэу ахэтыгъэх. Куп ин хъухэу тилъэпкъэгъухэр Иорданием, Тыркуем, Израиль къикІыгъэх. Къэралыгъо филармонием щыкІогъэ зэІукІэ иным ахэр хэлэжьагъэх, къэлэ шъхьаІэу Мыекъуапэ игупчэ щызэхащэгъэ къэгъэлъэгъонхэм, концертхэм яплъыгъэх, хэкум къэзгъэзэжьыгъэ адыгэхэм агъэпсыгъэ Мэфэхьаблэ, джащ фэдэу Сирием къикІыжьыгъэхэр жъугъэу зыщыпсэухэрэ Пэнэхэс кІогъагъэх. Анахь мэхьанэ зиІэ зэІукІэу хъугъэр Адыгэ Республикэм и ЛІышъхьэу КъумпІыл Мурат зэІукІэгъоу дыряІагъэр ары. ЛІыкІо купыр пстэуми апэу ЛІышъхьэр иІэнатІэ зэрэІухьагъэмкІэ фэгушІуагъэх. Адыгэ республикэм ихэхъоныгъэ фэІорышІэнэу, адыгэхэм якультурэ, яшэн-хабзэхэр, абзэ къэухъумэгъэным, лъэпкъым изегъэужьыжьын фэІорышІэнэу зэрэщыгугъухэрэр КъумпІыл Мурат раІуагъ. Ежь хьакІэхэми лъэшэу зэрафэразэр ыкІи игуапэу зэраІукІэрэр КьумпІыл Мурат къыхигъэщыгъ.\nКьумпІыл Мурат – Адыгэ Республикэм и ЛІышъхь:\nТикъэралыгъо щыпсэурэ лъэпкъхэм абзэ, якультурэ ухъумэгъэным Урысыем и Президенти, и Премьер-министри мэхьанэ раты. Мыдэныгъэхэр е пэрыохъухэр ащкІэ тиІэхэп. Къэралыгъо программэ пчъагъэхэр адыгабзэм, шэн-хабзэхэм язэгъэшІэнкІэ, якъэухъумэнкІэ мэлажьэх. Тилъэпкъ тыухъумэзэ, тиэкономики тешІушІэзэ, тыпсэущт. АщкІэ шъори сэнаущыгъэу шъухэлъыр дгъэфедэщт. Мары, мы къихьащт мазэм, шэкІогъум и 8-І0-м апэрэ дунэе инвестиционнэ форум ин зэхэтщэщт. Ащ шъухэлэжьэнэу шъукъеблагъэмэ тигопэщт.\nСатыум тегъэпсыхьагъэу проект гъэшІэгъэнхэр Адыгеим зырэщагъэцэкІэшъущтхэр, ІэкІыбым щыпсэурэ сатыушІхэм адэлэжьэнхэм зэрэфэхьазырхэр, ащкІэ Республикэм иамалхэр зэрэиныр, чІыпІэу зыдэщытыр зэрэгупэсэфыр КьумпІыл Мурат хьакІэхэм ариІуагъ. Инвестиционнэ проект зэфэшъхьафхэр зэрэщыІэхэр, ахэр ашІогъэшІэгъон хъумэ нахь игъэкІотыгъэу адэлэжьэнхэу зэрэфэхьазырхэр Адыгеим и ЛІышъхьэ къыхигъэщыгъ. Мы упчІэхэм алъыпыдзагъэу гьэсэныгъэмкІэ, культурэмкІэ, социальнэ мэхьанэ зиІэ ыкІи экономикэ ІофхэмкІэ Адыгеим зэпхыныгъэу дыряІэн ылъэкІыщтхэм хьакІэхэр къатегущыІагъэх. Кавказ лъэпкъыхэм къахэкІыгъэ сатыушІыхэм я федерациеу Тыркуем щызэхащагъэм итхьэматэу Юсыф Таймаз зэІукІэгъум гугъэпІэ инхэр репхых. КъызэриІуагъэмкІэ, федэ афэхъоу Урысые къэралыгъом бизнес щагъэпсы зышІоигъо сатыушІыхэр бэу я Кавказ федерацие хэтых.\nЮсыф Таймаз – Кавказ сатыушІыхэм я Федерацие итхьэмат\nАдыгэ Республикэр экономикэ гупчэу тиІэу, шъолъырым ихэхъоныгъэ тиІахь къыхатлъхьэ тшІоигъу. ЛІышъхьэм дэтшІыгъэ зэдэгущыІэгъум а гухэлъхэр къыддэхъунымкІэ гугъапІэхэр къытеты. Адыгэхэм афэгъэхьыгъэ упчІэхэр бэрэ дунаим къыщаІэтых. Тыбзэ, тикультурэ зэрэтІэкІэкІырэм ыгъэгумэкІыхэ фэдэу тимылъэпкъэгъухэми зыкъагъэлъагъо. Сэ сызэреплъырэмкІэ, тэр-тэрэу тызфэгумэкІыжьын фае. Тиэкономикэ дгъэпытэмэ, адыгабзэри, шэн-хабзэхэри нахь къэтыухъумэн тлъэкІыщт. Тыркуемрэ Урысыемрэ зэдэлэжьэныгъэу зэдыряІэм тыдыхэтэу, тэ адыгэхэми а зэфыщытыкІэхэр шъхьапэ къытфэхъухэу, тызэдэлэжьэн фае. Хэкум тыдэлэжьэным тэ тыфэхьазыр.\nІэкІыб хэгъэгухэм ащыпсэурэ адыгэхэм экономикэ зэпхыныгъэ адэгъэпсыгъэным пае адэлэжьэщт лІыкуи агъэнэфагъ. Ар Зэфэс Рэщыд. Апэрэ Дунэе инвестфорумэу Мыекъуапэ щыкІощтым хэлэжьэщт бизнес купхэм якъегъэблэгъэн ар фагъэзагъ. КъызэриІуагъэмкІэ, форумым щагъэлъэгъощт проектхэр хьазырых. ІэкІыб сатыушІыхэм ахэр ашІогъэшІэгъоныщтых.\nХьэкІэ купым Тыркуем и Кавказ Хасэхэм я Федерацие илІыкІохэри ахэтыгъэх. Ахэм ащыщэу Илдыз Шекерджи зэдэгущыІэгъоу дэтшІыгъэм къызэрэщыхигъэщыгъэмкІэ, ІэкІыбым щыпсэурэ адыгэхэр сидыгъокІи хэкужъым ылъэныкъокІэ къаплъэх. Адыгэ Республикэм ихэхъоныгъэхэр ежьхэм яхэхъоныгъэу къащэхъух.\nИлдыз Шекерджи – Кавказ Хасэхэм я Федерацие хэт, «Нерис» игенеральнэ секретарь\nАдыгэ Республикэм и ЛІышъхьэу КъумпІыл Мурат зэдэгущыІэгъоу дэтшІыгъэм лъэшэу тигъэрэзагъ. КъытэдэІугъ, тызэхихыгъ. Тэ тызфаер тиадыгэ лъэпкъ псэуныр, щыІэкІэ дэгъу иІэныр ары. ІэкІыбым тыщэпсэуми, тихэку щыхъурэм тегъэгумэкІы. Политикэ Іоф къыхэмыфэу, тикультурэ тыухъумэным тыфэІорышІэнэу тыфай, ащкІэ тиягъэ хэти едгъэкІыщтэп. Урысые ыкІи Тыркуе къэралыгъохэм арылъ шъапхъэхэм атетэу, экономикэ зэдэлэжьэныгъэ тшІыным Адыгеем и ЛІышъхьэ фэхьазырэу къыІуагъэшъ, тэри ар дгъэфедэщт.\nГуфэбэныгъэ зыхэлъ лъэпкъ зэІукІэгъухэр яІагъэхэу, мэфэкІ программэ баим хэлэжьагъэхэу ыкІи анахь шъхьаІэу шъхьапэ афэхъугъэ зэдэгущыІэгъухэр Адыгэ Республикэм и Правительствэ илІыкІохэм адыряІагъэхэу хьакІэхэм агъэзэжьыгъ. ШэкІогъум щыІэщт Дунэе зэфэсым иным хэлэжьэнхэу теубытэгъэ пытэ ашІыгъ. Арышъ, охъэтабэ темышІэу хэкужъым къагъэзэжьыщт, лъэпкъ лъэмыджыр къызэпачыщт.\nАдыгэ Республикэм изаслуженнэ журналист


Препарат Н-АЦ-Ратиофарм: инструкция по применению, цена, описание.\nЭкзомюк: инструкция по применению, цена, описание.\nАцетилцистеин-Хемофарм: инструкция по применению, цена, описание.\nТуссиком: инструкция по применению, цена, описание.\nМуконекс: инструкция по применению, цена, описание.\nМуко Саниген: инструкция по применению, цена, описание.


Игъом къыпэу атIупщыгъ — Адыгэ макъ\nРедактор 17.01.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nУрамхэу Пролетарскэр, М. Горькэм ыцIэ зыхьырэр ыкIи Депутатскэр зыщызэхахьэхэрэ чIыпIэм изэхъокIын Мыекъуапэ игъогу зэхэкIыпIэхэр нахь Iэрыфэгъу ыкIи щынэгъончъэ шIыгъэнхэмкIэ, къэлэ шъхьаIэм аужырэ шапхъэхэм адиштэрэ теплъэ фэшIыгъэнымкIэ Iофышхоу зэшIуахыхэрэм къакIэлъыкIуагъ.\nТыгъуасэ КъумпIыл Мурат IофшIэнхэр зэрэзэшIуахыгъэхэр зэригъэлъэгъугъ. Ахэм яуплъэкIун джащ фэдэу хэлэжьагъэх федеральнэ инспектор шъхьаIэу УФ-м и Президент иполномочнэ лIыкIо иаппаратэу Къыблэ федеральнэ шъолъырым Адыгэ РеспубликэмкIэ щыIэ Сергей Дрокиныр, Мыекъуапэ ипащэу Андрей Гетмановыр, ащ игуадзэу Китарие Аслъан.\nШъугу къэдгъэкIыжьын, зэхэкIыпIэм ишIын икIыгъэ илъэсым ишэкIогъу мазэ рагъэжьэгъагъ ыкIи аухынэу загъэнафэщтыгъэ пIалъэм мазэм къехъукIэ нахь пасэу атыгъ. Адыгэ Республикэмрэ къалэу Мыекъуапэрэ ягъогу фондхэм къахэхыгъэ мылъкумкIэ ар зэтырагъэпсыхьагъ, сомэ миллион 44-м ехъу пэIухьагъ: инженернэ псэуалъэхэр, гъогур къэзыгъэнэфыхэрэр зэблахъугъэх, ощх илъэдапIэхэр ашIыгъэх, троллейбус пышIапIэхэр зэтырагъэпсыхьагъэх.\nАщ нэмыкIэу, программэу «Iэрыфэгъу къэлэ щыIакIэм изэтегъэпсыхьан» зыфиIорэм къыхиубытэу гъогу зэхэкIыпIэм къыпэIулъ чIыналъэри зэтырагъэпсыхьагъ. КIэлэцIыкIу джэгупIэ щагъэпсыгъ, лъэсрыкIуапIэхэр тыралъхьагъэх, ланчъэхэр щагъэтIысхьагъэх, тетIысхьапIэхэр, къэзыгъэнэфырэ пкъыгъохэу энергиер зыухъумэхэрэм афэдэхэу 86-рэ щагъэуцугъэх. Мы фэIо-фашIэхэм апэIухьагъэр сомэ миллион 17-м ехъу.\nРеспубликэм и ЛIышъхьэ гъогу зэхэкIыпIэр, ащ къыпэIулъ чIыпIэхэр къыплъыхьагъэх, IофшIэнхэр зэшIозыхыгъэхэ хъызмэтшIапIэм ипащэу Хьабэхъу Аскэр дэгущыIагъ. Пстэури къызеплъыхьэ нэуж КъумпIыл Мурат ылъэгъугъэм осэшIу къыфишIыгъ.\nМыщ дэжьым Адыгеим и ЛIышъхьэ къэлэ администрацием пшъэрылъхэр фишIыгъэх чIыпIэм къэкIыхэрэр щагъэтIысхьанхэу, ахэм псы акIэкIэгъэным изэхэщэн, кIэлэцIыкIу джэгупIэм зегъэушъомбгъугъэным ыкIи ар щынэгъончъэным фэIорышIэщт техъо фашIыным афэгъэхьыгъэу.\n— ЧIыпIэхэм язэтегъэпсыхьан лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ тыкъекIолIэн фае ахэр нахь Iэрыфэгъунхэм пае ыкIи цIыфхэм зэхашIэнэу щыт зэхъокIыныгъэшIухэм тыкъызэрафакIорэр. Аужырэ илъэсхэм республикэм икъэлэ шъхьаIэрэ район гупчэхэмрэ язэтегъэпсыхьан мылъку макIэп пэIудгъэхьагъэр ыкIи мы IофшIэныр лъытэгъэкIуатэ. Ащ хатлъхьэрэ пстэуми федэ къатын фае, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nПредыдущая Андрей Турчак: «Михаил Мишустиныр Премьер-министрэу гъэнэфэгъэнэу Президентым игъо зэрилъэгъугъэм «Единэ Россием» дыригъэштагъ»\nСледущая Жителей Майкопа призвали не делать излишних запасов воды


ЦIыфхэм гущыIэгъу афэхъугъ, ягумэкIыгъохэм защигъэгъозагъ — Адыгэ макъ\nЦIыфхэм гущыIэгъу афэхъугъ, ягумэкIыгъохэм защигъэгъозагъ\nРедактор 06.11.2019 06.11.2019 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nАР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат Мыекъопэ районым ит псэупIэу Севастопольскэм тыгъуасэ щыIагъ. Пстэуми апэу ащ щыпсэухэрэм заIуигъэкIагъ, гущыIэгъу афэхъугъ. ПсэупIэм дэсхэм гумэкIыгъоу яIэхэр республикэм ипащэ къыфагъэзагъэх.\nIофыгъо шъхьаIэу цIыфхэм къыраIуагъэр псым епхыгъэ гумэкIыгъо зэряIэр ары. Станицэм псынэкIэчъ дэт, псынэхэр яIэх. Ахэм къарахызэ мэпсэух. ПсырыкIопIэ шъхьаIэм хэхьанхэм фэшI километрэ 15 икIыхьагъэу трубэхэр акъудыинхэ фае.\nПсынэр зытет чIыгур зэращэфыжьыгъэм фэшI ащ екIолIэныр къин къызщыхъурэ бзылъфыгъэм республикэм и ЛIышъхьэ зыкъыфигъэзэгъагъ. Ащ Iофыгъоу къыIэтыгъэр охътэ кIэкIым къыкIоцI зэшIохыгъэ хъугъэ.\nПсэупIэм щыпсэухэрэм ямызакъоу, ащ къеблагъэхэрэри зэкIолIэнхэ алъэкIыщт псынэкIэчъым гъэцэкIэжьынхэр рашIылIэнхэм епхыгъэ Iофыгъо зэхэсыгъом къыщаIэтыгъ. Ащ зэрэдыригъаштэрэр КъумпIыл Мурат игущыIэ къыщыхигъэщыгъ.\nХэкIым идэщын, ащ уасэу пылъым итын, нэмыкI Iофыгъохэми Iофтхьабзэм ащытегущыIагъэх. ХэкIым иугъоин фэгъэзэгъэ машинэхэр зэрифэшъуашэу псэупIэм къыдэмыхьэхэу, урамхэр зэкIэ икъоу къамыкIухьэхэу, хэкIыр тэрэзэу дамыщэу, ау зэкIэ дэгъоу гъэцэкIагъэм фэдэу ахъщэр зэраIахырэм зэрэрымыразэхэр Севастопольскэм щыпсэухэрэм АР-м и ЛIышъхьэ къыраIуагъ.\n— Урам цIыкIухэм арыкIон алъэкIыным фытегъэпсыхьэгъэ автомобильхэр хэкIыр дэзыщырэ операторым зэригъэгъотынхэу зэзэгъыныгъэ дэтшIыгъагъ. Ащ фэгъэхьыгъэу нахь игъэкIотыгъэу Iофым къыфэдгъэзэжьыщт, — къэзэрэугъоигъэхэм закъыфигъэзагъ КъумпIыл Мурат. — Джащ фэдэу хэкIыр зэратэкъорэ бакхэр урамхэм атырагъэуцохэмэ, гумэкIыгъом идэгъэзыжьын зы лъэбэкъукIэ нахь благъэу тыкъекIолIэщт.\nРеспубликэм и ЛIышъхьэ цIыфхэм заIокIэм къаIэтыгъэ Iофыгъохэм ащыщых кIэлэцIыкIу IыгъыпIэ псэупIэм щашIыныр, кIэлэ Iэтахъохэм яуахътэ зыщагъэкIон алъэкIыщт псэуалъэ щагъэпсыныр, гурыт еджапIэм иIэ тхылъеджапIэм чIэлъ тхылъхэр зэблахъунхэр, нэмыкIхэри.\n— ПсэупIэр нахь дэгъу хъуным фэгуIэрэ цIыфхэр IэпыIэгъу шъушIынхэ фае, — администрацием иIофышIэхэм зафигъэзагъ КъумпIыл Мурат. — Мыщ щыпсэухэрэм гумэкIыгъоу щыIэхэр янэрылъэгъух, ахэм язэшIохынкIэ хэкIыпIэхэри къагъотых.\nКIэлэцIыкIухэр зыщыджэгущтхэ площадкэ мыщ зэрэщашIыщтыр, гъогухэр зэрэзэтырагъэпсыхьащтхэр, гъэстыныпхъэ шхъуантIэр къящэлIэгъэным, нэмыкI гумэкIыгъоу къаIэтыгъэхэм язэшIохын зэрэхэплъэщтхэр теубытагъэ хэлъэу республикэм и ЛIышъхьэ цIыфхэм ариIуагъ.\nНэужым Хэгъэгу зэошхом щыфэхыгъэхэм афагъэуцугъэ саугъэтэу Каменномостскэм дэтым КъумпIыл Мурат екIолIагъ, ащ гъэцэкIэжьынэу щыкIуагъэхэр зэригъэлъэгъугъэх. IофшIэнхэм сомэ миллионрэ мин 264-рэ фэдиз апэIуагъэхьагъ. Мыщ къыпыщылъ общественнэ чIыпIэу ашIыгъэри республикэм и ЛIышъхьэ къыплъыхьагъ.\nКIэлэцIыкIухэм спортым зызыщыфагъэсэщт площадкэу мы псэупIэм дэт еджапIэм щашIыгъэр республикэм и ЛIышъхьэ зэригъэлъэгъугъ. Ар программэу «Газпром» — детям» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэу ашIыгъ. Спортым Адыгеим чIыпIэ ин зэрэщиубытырэр, ащ хэхъоныгъэхэр ышIынхэмкIэ мыщ фэдэ псэуалъэхэм мэхьанэшхо зэряIэр республикэм и ЛIышъхьэ игущыIэ къыщыхигъэщыгъ.\nНэужым КъумпIыл Мурат псэупIэу Тульскэм гупчэ паркэу щашIыгъэр, кIэлэцIыкIу джэгупIэу ащ щагъэпсыгъэхэр зэригъэлъэгъугъэх.\nПредыдущая Лъэпкъхэм языкIыныгъэ имэфэкI\nСледущая Хьыкумым IэкIагъэхьагъ


хэIагъ - это... Что такое хэIагъ?\n1. тронул, -а, -о\nПсым IапэкIэ хэIагъ\n2. поел, -а, -о\nСымаджэр тIэкIу хэIагъ\nСмотреть что такое "хэIагъ" в других словарях:\nбзэягъэ — (мэбзае) лъым. 1. лизал, а, о БзэгукIэ хэIагъ Мэбзаешъ пытым ит 2. ехьщ. косил, а, о Щэмэджыр кIэим щэбзае … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ\nгуигъэугъ — (гуегъэу) езгъ. 1. заставил, а, о обвалиться, обвалил, а, о Гуигъэзыгъ Нэпкъыр гуигъэугъ 2. взял, а, о часть ХэIагъ, хихыгъ Тхъум ызыныкъо гуигъэугъ … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ\nхэIэбагъ — (хэIабэ) лъым. сунул, а, о руку, взял, а , о IэкIэ хэIагъ Коцым хэIэбагъ ХэIаби бжыб из къыхихыгъ … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ


Узэфэзыщэрэм уегъэгъуазэ | Адыгэ Макъ\nЛIэужхэр зэфэзыщэрэ пчыхьэзэхахьэм цIыфыр епIу, щыIэныгъэм нахь куоу хещэ. Ащ фэдэ Iофтхьабзэр гум шIукIэ къенэжьы. Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо филармоние и Къэралыгъо симфоническэ оркестрэ иконцерт хэлэжьэгъэ артистхэр ныбжьыкIэх. Зэхахьэр зезыщэгъэ музыковедэу Хьакъуй Заремэ зэфэхьысыжь гъэшIэгъонхэр ышIыгъэх.\n2019-рэ илъэсым композиторэу Тхьабысымэ Умарэ илъэси 100 зэрэхъурэр игъэкIотыгъэу Адыгеим щыхагъэунэфыкIыщт. ИскусствэхэмкIэ Адыгэ республикэ колледжэу У. Тхьабысымэм ыцIэ зыхьырэр илъэс зэфэшъхьафхэм къэзыухыгъэхэр джырэ уахътэ консерваториехэм ащеджэх, Москва, Санкт-Петербург, Краснодар, нэмыкIхэм Iоф ащашIэ. Филармониемрэ колледжымрэ шэнышIу зэрафэхъугъэу, зэгъусэхэу зэIукIэгъухэр зэхащэх, колледжыр къэзыухыгъэхэр концертхэм ахагъэлажьэх.\nКIэрэщэ Тембот ытхыгъэм техыгъэу «Шахъомрэ пшъэшъэ пагэмрэ» зыфиIорэ спектаклэм пае Тхьабысымэ Умарэ ыусыгъэ произведениер симфоническэ оркестрэм къыригъэIуагъ.\nФортепианэмрэ оркестрэмрэ апае Э. Григ ыусыгъэ мэкъамэр Цэй Бэлэ фортепианэмкIэ ыгъэжъынчыгъ.\nКъэралыгъо консерваториеу С. Рахманиновым ыцIэкIэ щытым ия 2-рэ курс Цэй Бэлэ щеджэ, Ростов-на-Дону щэпсэу.\nАдыгэ Республикэм культурэмкIэ изаслуженнэ IофышIэу Татьяна Волобуевар, Кушъу Сюзанэ рагъэджэгъэ Цэй Бэлэ концертыр къыгъэдэхагъ.\n— Къыблэм щыкIогъэ фестивальхэм хагъэунэфыкIырэ чIыпIэхэр Цэй Бэлэ къащыдихыгъэх, — къытиIуагъ Т. Волобуевам. – Пшъэшъэжъые Iушым сигуапэу Iоф дэсшIагъ. Артисткэ цIэрыIо хъущтэу сэгугъэ.\nКуфэнэ Бэлэ скрипкэмкIэ Л. Бетховен ыусыгъэр къыригъэIуагъ, оркестрэр къыдежъыугъ. Адыгэ пшъашъэр Ростов дэт консерваторием ия 4-рэ курс щеджэ. Искусствэр ищыIэныгъэ щыщ зэрэхъугъэм фэшI иIахьылхэм, икIэлэегъаджэхэм лъэшэу афэраз.\nУрысыем и Къэралыгъо академическэ Театрэшхо иоркестрэ иартистэу Артур Арзумановыр искусствэр шIу зыщалъэгъурэ унагъом щапIугъ.\nВалторнэмкIэ орэдышъохэр къезыгъэIорэ Артур Арзумановым оркестрэр игъусэу Г. Страус ипроизведение тыригъэдэIугъ. Концертыр къызаухым, А. Арзумановым къытфиIотагъэр макIэп. Валторнэр музыкальнэ Iэмэ-псымэ къызэрыкIоп. Макъэр лъэшэу ыгъэжъынчы зыхъукIэ, нэбгырэ пшIы пчъагъэ хъурэ оркестрэм къыхэщы. Iупэпщынэу ар щытышъ, гъэсэныгъэм имызакъоу, кIуачIэу ищыкIагъэр макIэп.\n— СиIахьылхэри концертым къыщысэдэIугъэх, — къытиIуагъ Артур Арзумановым. — СикIэлэегъаджэхэри згъэгушIохэ сшIоигъуагъ.\n— Сыгу къыздеIэу тиныбжьыкIэхэм Iоф адэсшIагъ, — тизэдэгущыIэгъу къыхэлажьэ оркестрэм идирижерэу, Адыгэ Республикэм изаслуженнэ артистэу Аркадий Хуснияровыр. — Колледжыр къэзыухыгъэхэм яIэпэIэсэныгъэ зэрэхагъахъорэр концертым къыщылъэгъуагъ. Сэнаущыгъэ зыхэлъхэр тапэкIи къыхэдгъэщыщтых, концертхэр зэхэтщэщтых.\nКуфэнэ Бэлэ искрипкэ тедэIузэ, дунаим щызэлъашIэрэ произведениер къабзэу бзэпсхэмкIэ зэхытигъэхын зэрилъэкIырэм тигъэгушхуагъ. пшъэшъэжъыем иныбджэгъухэр къыфэгушIуагъэх, зэгоуцохэзэ нэпэеплъ сурэтхэр атырахыгъэх.\nЦэй Бэлэ янэ концертым еплъыгъ, кIэлэегъаджэхэм аIукIагъ. Ащ къыхигъэщыгъ ныбжьыкIэхэм ямызакъоу, зыныбжь хэкIотагъэхэри оркестрэм зэредэIугъэхэр.\nМакерэ Сусанэ артистхэм, дирижерым къэгъагъ Iэрамхэр аритыгъэх. Искусствэм зэрэфэлажьэрэм ишIуагъэкIэ щыIэныгъэм дэхагъэу хэлъыр нахьышIоу ылъэгъу зэрэхъугъэм, лъэпкъ шIэжьым студентхэр зэрэфипIухэрэм осэшIу фэзышIыхэрэм тигуапэу тядэIугъ.\n— Филармонием щыкIогъэ пчыхьэзэхахьэм лIэужхэр, лъэпкъхэр зэфищагъэх, — къеIуатэ Адыгэ Республикэм искусствэхэмкIэ иколледжэу У. Тхьабысымэм ыцIэкIэ щытым ипащэу Куфэнэ Щамсэт. — Урысхэр, адыгэхэр, ермэлхэр, урымхэр, фэшъхьафхэри зэIукIагъэх.\nКIэлэегъэджэ IофшIэным иветеранэу Даутэ Сарыетрэ Куфэнэ Щамсэтрэ студентхэм, ныбжьыкIэхэм къадзыхьагъэх, концертыр дэгъоу зэрэкIуагъэм тегущыIэх.\nВалторнэмкIэ орэдышъор къезыгъэIорэ Виктор Волощук, Светлана Митус, Александр Усыниным (скрипкэр) нэмыкI артистхэм къызэрэтаIуагъэу, пчыхьэзэхахьэм ыгъэгушIуагъэх, къэкIощт зэIукIэгъухэм яжэх.


Адыгэ Хэку Таймс: ТхьакIущынэ Аслъан илъэсэу икIыгъэм изэфэхьысыжьхэр пресс-конференцием къыщишIыгъ\nТхьакIущынэ Аслъан илъэсэу икIыгъэм изэфэхьысыжьхэр пресс-конференцием къыщишIыгъ\nТигъэзет къызэрэхиутыгъэу, Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу ТхьакIущынэ Аслъан илъэсэу икIыгъэм изэфэхьысыжьхэр къызщишIыгъэ пресс-конференцие мы мафэхэм къытыгъ. Ащ хэлэжьэгъэ журналистхэм къатыгъэ упчIэхэм игъэкIотыгъэ джэуапхэр къаритыжьыгъэх, пшъэрылъ шъхьаIэу зыфигъэуцужьыхэрэм къащыуцугъ.\nКъэбарлъыгъэIэс амалхэм ялIыкIохэр зыгъэгумэкIыщтыгъэхэ Iофыгъохэм ащыщ Адыгеим ипащэ тапэкIэ зэрагъэнэфэщт шIыкIэр.\n- Регионым ипащэ шъолъыр зырызхэм, ащ къыхеубытэх Темыр Кавказым хэхьэрэ субъектхэри, парламентым хедзы. ИлъэситIукIэ Адыгеим щыпсэурэ цIыфхэм яшIоигъоныгъэкIэ республикэм ипащэ занкIэу хадзын амал яIэщт, - къыIуагъ ТхьакIущынэ Аслъан.\nАР-м и ЛIышъхьэ зэрилъытэрэмкIэ, непэ икомандэ хэт нэбгырэ пэпчъ мы IэнатIэм Iухьаныр тефэ. Сыда пIомэ республикэм хэхъоныгъэшIоу ышIыгъэхэр зы нэбгырэп зишIушIагъэр, ар зэрэкомандэу яIофшIагъ.\nМы аужырэ илъэсхэм Адыгеим къихьэрэ инвесторхэм япчъагъэ хэпшIыкIэу хэхъуагъ, ахэм тиэкономикэ ахъщэу къыхалъхьагъэр сомэ миллиарди 105,7-м ехъу. Мы уахътэм анахь узщыгугъын инвесторэу республикэм итхэр зыфэдэхэм, ахэм проектэу агъэцакIэхэрэм журналистхэр къакIэупчIагъэх.\nТхьакIущынэ Аслъан къызэриIуагъэмкIэ, корпорациеу «Европея» зыфиIорэм псэупIэ комплексэу «Итальянский квартал» зыцIэр Мыекъуапэ щишIын гухэлъ иI. Адыгеим икъэлэ шъхьаIэ игупчэ, парк-хьакIэщэу «Мадина» зыфиIоу джы ашIырэм пэмычыжьэу комплексым хэхьащт унэхэр агъэпсыщтых.\nМы проектыр гъэцэкIагъэ зэрэхъущтым ыкIи тапэкIэ Iоф зэрэзэдашIэн алъэкIыщт лъэныкъохэм атегущыIагъэх АР-м и ЛIышъхьэрэ корпорациеу «Европея» зыфиIорэм ипрезидентэу Ризван Исаевымрэ.\nТхьакIущынэ Аслъан зэрилъытэрэмкIэ, «Европеер» узщыпсэущт районэу зэрэщытым имызакъоу, инфраструктурэ зэтегъэпсыхьагъэ зиIэ къэлэ цIыкIу. «Итальянскэ кварталымрэ» хьакIэщэу «Мадина» зыфиIорэмрэ Мыекъуапэ итеплъэ къагъэдэхэщт. ТапэкIэ мыщ семинархэр, форумхэр, бизнес-зэIукIэгъухэр ащыкIонхэу республикэм ипащэ щэгугъы.\n- Илъэс пчъагъэ хъугъэу зишIын къызэтеуцуагъэу, тикъэлэ шъхьаIэ итеплъэ къэзыгъэIаеу щытыгъэ хьакIэщэу «Туристым» ычIыпIэкIэ парк-отелэу «Мадинэмрэ» «Немецкая деревня» зыфиIорэм ехьщыр «итальянскэ кварталымрэ» Мыекъуапэ игупчэ къиуцощтых. Ащ хэхьащт мылъкур Ризван Исаевыр зипэщэ холдингым къетIупщы, - къыIуагъ ТхьакIущынэ Аслъан.\nСатыушIыпIэ-зыгъэпсэфыпIэ гупчэу «Красная площадь» зыфиIорэм ишIын епхыгъэ упчIэ пресс-конференцием къыщаIэтыгъ.\nАР-м и ЛIышъхьэ къызэриIуагъэмкIэ, мы илъэсым псэуалъэм ишIын рагъэжьэнэу щытыгъ, ау экономикэ къиныгъо-\nхэм къахэкIыкIэ проектым игъэцэкIэн иуахътэ зэкIахьан, ащ зэхъокIыныгъэхэр фашIынхэ фаеу хъугъэ.\n- Дгъэнэфэгъэ инвестиционнэ проектхэр зэкIэ гухэлъэу тиIэхэм адиштэу гъэцэкIагъэхэ мэхъу. Къихьащт илъэсым нэс зэкIэтхьэгъэ закъор гупчэу «Красная площадь» зыфиIорэм иегъэжьэн ары. Мы лъэныкъомкIэ республикэм къытефэрэр игъом ыкIи икъоу егъэцакIэ. СатыушIыпIэ гупчэм игъэпсын къыдыхэлъытагъэу инвестиционнэ площадкэр дгъэхьазырыгъэ, ащ сомэ миллион 50 пэIудгъэхьагъ, - къыIуагъ ТхьакIущынэ Аслъан.\nСомэ миллиарди 2,4-рэ зытефэрэ проектым фэгъэхьыгъэ зэзэгъыныгъэм АР-м и ЛIышъхьэрэ холдингэу «Рамо-М» зыфиIорэм ипащэхэмрэ зэдыкIэтхэгъагъэх. Ащ къыдыхэлъытагъэу Мыекъуапэ ирайон цIыкIоу «Черемушкэм» къыщыхахыгъэ чIыпIэм сатыушIыпIэ-зыгъэпсэфыпIэ гупчэр къиуцонэу агъэнафэ.\nУрысыем имызакъоу, дунаим щызэлъашIэрэ адыгэ къуаем ибренд нэмыкI шъолъырхэм агъэфедэзэ, къызэрэдагъэкIырэм еплъыкIэу фыриIэмкIэ АР-м и ЛIышъхьэ еупчIыгъэх.\n- Адыгэ къое шъыпкъэр къызыщыдагъэкIырэр Адыгеир ары, адрэ продукциер нэпцIы, шапхъэхэм адиштэрэп. АщкIэ фитыныгъэу тиIэхэр къэтыухъумэнхэм тынаIэ тедгъэтыщт, - къыIуагъ ТхьакIущынэ Аслъан упчIэу къыратыгъэм джэуап къыритыжьызэ.\nАР-м и ЛIышъхьэ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, илъэсым къыкIоцI къое тонн мини 10 фэдиз республикэм къыщыдагъэкIы. Ар Москва, Урысыем инэмыкI къэлэшхохэм ащаIуагъэкIы.\nПресс-конференцием хэлэжьэгъэ журналистхэм нэмыкI упчIабэ къатыгъ, нэбгырэ пэпчъ АР-м и ЛIышъхьэ шъхьэихыгъэ джэуап ритыжьыгъ.


Республика Адыгея - Лъэмыджым игъэцэкIэжьын аухыгъах пIоми хъущт\nАдыгеим и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Мурат къалэу Мыекъуапэ иурамэу Шэуджэным ыцIэкIэ щытым телъ лъэмыджым игъэцэкIэжьын зэрэкIорэр зэригъэлъэгъугъ.\nПсэуалъэм епхыгъэ IофшIэн шъхьаIэхэр аухыгъахэх, бетон кIэгъэкъонхэр зыпкъ рагъэуцожьыгъэх, асфальтыр зэблахъугъ, гъогубгъухэри зэрищыкIагъэм тетэу зэтырагъэпсыхьагъэх. Джы подрядчикыр зыуж ихьагъэр лъэмыджым екIурэ гъогухэм ягъэцэкIэжьын ары. Ащ нэужым транспортым пае лъэмыджыр къызэIуахыщт.\nРеспубликэм ипащэ къалэу Мыекъуапэ имэрэу Александр Наролинымрэ подряднэ организацием идиректорэу Хьабэхъу Аскэррэ анаIэ тыраригъэдзагъ гъогум игъэцэкIэжьын дэгъоу ыкIи ипIалъэм ухыгъэ хъун зэрэфаем. Шъугу къэтэгъэкIыжьы: илъэсэу икIыгъэм гъатхэм республикэм ипащэхэм псэолъэшIхэм пхъашэу къафагъэпытэгъагъ гъэцэкIэжьын IофшIэнхэр 2017-рэ илъэсым Iоныгъом аухынхэу.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Мурат лъэмыджым изытет зызэрегъэлъэгъу нэужым зэIукIэ заулэ зэхищэгъагъ, ащ пшъэрылъ къащыфишIыгъагъ игъом гъэцэкIэжьынхэр зэраухыщтхэм имызакъоу, дэгъоуи IофшIэнхэр агъэцэкIэнхэу.\nНепэрэ уплъэкIуным илъэхъан КъумпIыл Мурат муниципалитетымрэ министерствэмрэ пшъэрылъ гъэнэфагъэхэр къафигъэуцугъэх гъогу отраслэм епхыгъэу.\n«Илъэсэу къихьащтым къалэу Мыекъуапэ игъогухэм ягъэцэкIэжьынрэ яшIынрэ ахъщэу апэIудгъахьэрэр нахьыбэ тшIын мурад тиI. Урамхэу мыжъо гъэушкъоигъэ зытелъхэу асфальт зытегъэчъыхьэгъэн фаехэр къэжъугъэнафэх. Ащ нэмыкIэу машинэхэр зыдагъэуцущтхэ чIыпIэхэм япхыгъэ Iофыгъохэм язэшIохынкIи къалэм ипащэхэм игъоу алъэгъухэрэр къаIонхэу сяжэ. НэмыкI къалэхэм яопыт зыщыжъугъэгъуаз, гъэцэкIэжьын IофшIэнхэр зэшIозыхыхэрэм зэрищыкIагъэм тетэу шъуадэлажь, цIыфхэр анахьыбэу зыщызэхэхьэхэрэ чIыпIэхэм машинэ гъэуцупIэхэр яIэнхэ фае», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nАщ дакIоу республикэм икъэлэ шъхьаIэ ищагухэм язэтегъэпсыхьани нэсыгъэх. Программэу «Джырэ къалэм игъэпсын» зыфиIорэм диштэу мы илъэсым Мыекъуапэ ищагу 19 зэтырагъэпсыхьащт.


Илъэсым ыкIэм ехъулIэу | Адыгэ Макъ\nПеринатальнэ гупчэм игъэкIотыгъэ гъэцэкIэжьынхэр рашIылIэх, я 5-рэ къат тырашIыхьэ. Джащ фэдэу сымэджэщым къатищ хъурэ IэзэпIэ-диагностическэ корпус щашIы.\nIофшIэнхэр зэрэкIохэрэм къытегущыIагъ мыщ иврач шъхьаIэу Владимир Лобода.\n— Мы илъэсым сымэджэщым игъэкIотыгъэ IофшIэнхэр щызэхэтэщэх, — къытфеIуатэ врач шъхьаIэм. — Перинатальнэ гупчэм гъэцэкIэжьынхэр щэкIох, я 5-рэ къатри тетшIыхьащт. IофшIэнхэм яшIуагъэкIэ псэуалъэм изытет нахьышIум ылъэныкъокIэ зихъожьыщт. Сабый къэхъугъакIэхэр къызщычIащыжьыщт унэр, приемнэ отделениер, пстэури аужырэ шапхъэхэм адиштэу зэтегъэпсыхьэгъэщтых.\nВладимир Лобода къызэриIуагъэмкIэ, я 5-рэ къатым реанимационнэ отделениехэр тетыщтых. Джащ фэдэу игъо къэмысызэ къэхъугъэ сабыйхэр ащ чIэлъыщтых. ПстэумкIи федеральнэ ыкIи республикэ бюджетхэм къахэхыгъэ сомэ миллиони 189-рэ мыщ пэIуагъэхьанэу агъэнафэ. Ащ хэхьэ оборудованиякIэу чIагъэуцощтри.\n— Мы уахътэм палатэхэм нэбгыри 4 — 5 арылъынэу щытымэ, гъэцэкIэжьынхэм ауж ахэр нэбгыри 2 — 3-мэ афытегъэпсыхьэгъэщтых, — игущыIэ лъегъэкIуатэ врач шъхьаIэм. — Аужырэ шапхъэхэм адиштэрэ екIолIакIэхэр дгъэфедагъэх, псэуалъэр зэрифэшъуашэу зэтедгъэпсыхьащт. ЗэрэдгъэнафэрэмкIэ, IофшIэнхэр мы илъэсым ыкIэм нэс къаухыщтых.\nМыекъуапэ имызакъоу, республикэмкIи псэуалъэм мэхьанэшхо иI. Мыщ изэтегъэпсыхьан дакIоу Адыгеим къыщыхъухэрэ кIэлэцIыкIухэм япчъагъэ нахьыбэ хъунэу тэгугъэ.\nТерапевтическэ корпусым ишIыни Мыекъопэ къэлэ клиническэ сымэджэщым щырагъэжьагъ. ДжырэкIэ унэ лъакъор аухы. Врач шъхьаIэм къызэриIуагъэмкIэ, псэуалъэр щэу зэтетыщт. Аужырэ шапхъэхэм адиштэу шъхьангъупчъэ инхэр зыхэлъыщт IэзэпIэ учреждением иапэрэ къат мафэрэ зыщяIэзэщтхэмрэ диагностическэ къулыкъумрэ тетыщтых. ЯтIонэрэ, ящэнэрэ къатхэм терапевтическэ отделениемрэ геронтологическэ къулыкъумрэ атетыщтых. Федеральнэ проект гъэнэфагъэу «Сейсмоустойчивость» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэу мыщ ишIын рагъэжьагъ, сомэ миллиони 104-рэ пэIуагъэхьанэу агъэнафэ.\nМедицинэ учреждениякIэр мы илъэсым ыкIэм нэс къаухын гухэлъ зэряIэр Мыекъопэ къэлэ клиническэ сымэджэщым иврач шъхьаIэ къыIуагъ. АР-м ипащэ, псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ Министерствэр IэпыIэгъушхо къызэрафэхъухэрэр, ахэм зэрафэразэр Владимир Лобода игущыIэ къыщыхигъэщыгъ.\nЦIыфхэм япсауныгъэ гъэпытэгъэнымкIэ, къагъашIэрэм хэгъэхъогъэнымкIэ республикэм Iофыгъуабэ щызэшIуахы, лъэпкъ проектхэм къахиубытэу IофшIэныр гъэпсыгъэным имэхьанэ зэрэиным Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат къулыкъу пстэуми анаIэ тыраригъэдзагъ. Псауныгъэм икъэухъумэн ылъэныкъо къэкIопIэ пстэуми къахэкIыгъэ мылъкоу икIыгъэ илъэсым пэIуагъэхьагъэр сомэ миллиарди 6 мэхъу, мы илъэсым а пчъагъэр сомэ миллиарди 7-м рагъэхъунэу ары гухэлъэу щыIэр.


«Щыгъыжъыер» тиджэмакъ | Адыгэ Макъ\nКIэлэцIыкIу театральнэ зыгъэсапIэу «Щыгъыжъыем» ипчыхьэзэхахьэхэр Адыгэ Республикэм мы мафэхэм щэкIох. Адыгабзэмрэ тхыбзэмрэ я Мафэ фэгъэхьыгъэм республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат хэлэжьагъ.\nТилъэпкъэгъухэу Тыркуем къикIыжьыгъэхэр кIэщакIо фэхъухи, «Щыгъыжъыер» зызэхащагъэр илъэси 10 хъугъэ. Художественнэ пащэу, Урысыем изаслуженнэ артисткэу, Адыгеим инароднэ артисткэу Уджыхъу Марыет апэрэ мафэхэм къащыублагъэу мурадэу ышIыгъэхэр щыIэныгъэм щыпхырещых.\nКъиным щыщынэрэп, гъогу къурпэнхэр къызэренэкIых, лъэпкъ шIэжьымрэ дэхагъэмрэ кIэлэцIыкIухэр афегъасэх. АдыгабзэкIэ гущыIакIи, еджакIи зымышIэхэрэр театрализованнэ едзыгъохэм ахэлажьэх. Жъы уимыIэу кIэ зэрэуимыIэщтым ехьылIэгъэ пычыгъом, щыIэныгъэм урегъэгупшысэ. Ныбджэгъум ехьылIагъэм, бэлыджыр къызэрэчIахыжьыгъэм, сымаджэм е уIагъэ зытещагъэм пае «Iупау» зыфиIорэр зэрэзэхащэрэм, адыгэ джэгухэм, фэшъхьафхэм яхьылIагъэхэр пIуныгъэ нэшанэм дештэх, гущыIэ щэрыохэр IупкIэу агъэфедэх. Едзыгъохэр къашIыхэзэ, адыгабзэм изэгъэшIэн, игъэфедэн афэгъэхьыгъэ гупшысэхэм уафащэ. Лъэпкъ шэн-хабзэу тиIэхэр зэрэпытэхэр кIэлэцIыкIухэм адыгабзэкIэ къаIуатэ, ныдэлъфыбзэм ибаиныгъэ едзыгъохэм къахэщы.\nЛъэпкъ шъуашэм изехьакIи узыIэпищэу къагъэлъагъо. Сабыир кушъэм зэрэхапхэрэм уеплъызэ щыIэныгъэр зэрэлъыкIуатэрэм, неущрэ мафэр нахьышIу зэрэхъущтым уицыхьэ телъэу кIэлэцIыкIухэм Iэгу уафытео.\nБеданыкъо Тембот, Гогон Нэрыс, Цопсын Эльбруз, Цопсын Налбек, нэмыкIхэм ярольхэр дэгъоу къашIыгъэх. Республикэм и Правительствэ икъулыкъушIэхэр, Адыгэ Хасэм хэтхэр, кIэлэеджакIохэр къэгъэлъэгъоным ягуапэу еплъыгъэх. Къэгъэлъэгъоныр къызаухым, ти ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат едзыгъохэр къэзышIыгъэхэм, Уджыхъу Марыет яIофшIагъэ осэ ин фишIыгъ. «Щыгъыжъыем» игъэхъагъэхэм ахигъэхъонэу афиIуагъ.\n«Щыгъыжъыер» 2017-рэ илъэсым КАФФЕД-м Тыркуем ригъэблагъи, театрализованнэ едзыгъохэр къыщигъэлъэгъуагъэх. «Сыбзэ — сибаиныгъ» зыфиIорэ Iофтхьабзэм хэлажьэзэ, республикэм пчыхьэзэхахьэхэр щызэхещэх. «Щыгъыжъыем» икъутамэхэр Адыгеим ирайонхэм къащызэIуахынэу, адыгабзэм изэгъэшIэнкIэ IофшIагъэу иIэхэм ахигъэхъонэу тыфэлъаIо.\nБзэр щыIэмэ, лъэпкъыри щыIэщт, бэгъощт.


Сомэ миллиарди 4,2-рэ пэIуагъэхьащт — Адыгэ макъ\nСомэ миллиарди 4,2-рэ пэIуагъэхьащт\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат ПАО-у «Россети Кубань» зыфиIорэм игенеральнэ пащэ ипшъэрылъхэр зыгъэцэкIэрэ Борис Эбзеевым зэIукIэгъу дыриIагъ.\nРеспубликэм иэлектросетевой комплекс хэхъоныгъэ ышIынымкIэ шъолъырымрэ компаниемрэ зэрэзэдэлэжьэнхэ алъэкIыщтым иIофыгъохэм лъэныкъохэр атегущыIагъэх.\nIофтхьабзэм хэлэжьагъэх республикэм ивице-премьерэу Сапый Вячеслав, Адыгеим иофициальнэ лIыкIоу Краснодар краим иадминистрацие ипащэ дэжь щыIэ Александр Наролиныр, АР-м экономикэ хэхъоныгъэмкIэ ыкIи сатыумкIэ иминистрэу Шэуджэн Заур, Адыгеим мылъку зэфыщытыкIэхэмкIэ и Комитет итхьаматэу Ирина Бочарниковар, ПАО-у «Россети Кубань» зыфиIорэм игенеральнэ директор иапэрэ гуадзэу Эдгар Армаганян, мы компанием икъутамэу Адыгэ электрическэ сетьхэмкIэ пащэу Рустам Магдеевыр.\nКъумпIыл Мурат зэIукIэгъум пэублэ псалъэ къыщишIызэ, республикэм иэлектросетьхэм ягъэкIэжьын мэхьанэшхо зэриIэр, лъэпкъ проектхэм ыкIи къэралыгъо программэхэм шIуагъэ къатыныр ащ бэкIэ зэрепхыгъэр хигъэунэфыкIыгъ.\n— Республикэм тапэкIи хэхъоныгъэ ышIынымкIэ мэхьанэшхо зиIэр тищыкIэгъэ инфраструктурэр гъэпсыгъэныр ары, анахьэу энергетическэ комплексым епхыгъэр. Мы лъэныкъомкIэ IофшIэнышхо дгъэцэкIагъэ, ащкIэ УФ-м и Правительстви къыддыригъэштагъ. Джы ПАО-у «Россети Кубань» зыфиIорэм зэпхыныгъэ дытиIэу мы инвестиционнэ программэр щыIэныгъэм щыпхырыщыгъэным тыпылъын фае, — къыIуагъ Адыгеим и ЛIышъхьэ.\nЭнергокомпанием шIуагъэ къытэу республикэм Iоф зэрэщишIэрэр, мы аужырэ уахътэм чIэнагъэу ышIырэр нахь макIэ зэрэхъугъэр, блэкIыгъэ илъэсым мыщ фэдэ иуахътэ егъэпшагъэмэ, энергиеу къытIупщырэм мыгъэ проценти 7,8-рэ зэрэхэхъуагъэр Борис Эбзеевым къыхигъэщыгъ.\nНепэрэ мафэм ехъулIэу подстанциехэу «Адыгейская» ыкIи «Кужорская» зыфиIохэрэр агъэцэкIэжьых. Апэрэм кIуачIэу иIэр кВ 110-м, ятIонэрэм кВ 35-м нагъэсыщт. 2022-рэ илъэсым энергетикхэм джыри объекти 6 агъэкIэжьынэу агъэнафэ. А IофшIэным къыхеубытэх подстанциехэу «Черемушки» ыкIи «Северная» (кВ 110-рэ), «Инэм», «Комбизавод», «Тульская», «Садовая» зыфиIохэрэр. 2023-рэ илъэсым кВ 110-рэ кIуачIэ зиIэ «ИКЕА-м» иподстанцие, ащ къыпэIулъхэ чIыпIэхэм ярыкIуапIэхэр агъэцэкIэжьынхэу рахъухьагъ. Джащ фэдэу вольт ин зэрыкIощт линиякIэу «Новая-Западная-2» зыфиIорэр ашIынэу ары. Мы лъэбэкъухэм яшIуагъэкIэ 2023-рэ илъэсым ехъулIэу энергокIуачIэу щыIэхэм МВА 245-рэ къахэхъощт.\nИлъэсищым къыкIоцI мы лъэныкъом инвестициеу къыхалъхьащтыр сомэ миллиарди 4,2-рэ мэхъу.\n— ДгъэцакIэхэрэ проектхэм яшIуагъэкIэ шэпхъэшIухэм адиштэрэ электроэнергиер шъолъырым щыпсэухэрэм аIэкIэхьащт, ащ дакIоу инвесторхэм ыкIи предпринимательхэм амалышIухэр аIэкIэлъ хъущт, — къыIуагъ Борис Эбзеевым.\nЗэгурыIоныгъэ азыфагу илъэу Iоф зэрэзэдашIэрэм фэшI КъумпIыл Мурат «Россети Кубань» ипащэхэм афэрэзагъ.\nЗэIукIэгъум къыдыхэлъытагъэу гъэцэкIэжьын кампанием изэхэщэн иIофыгъохэм, энергетикэм ипсэуалъэхэр бжыхьэ-кIымэфэ лъэхъаным зэрэфагъэхьазырхэрэм, нэмыкIхэм атегущыIагъэх.\nКъумпIыл Мурат энергетикхэм шъхьафэу анаIэ тыраригъэдзагъ поселкэу Яблоновскэм ыкIи къутырэу Гавердовскэм дэжь щыт дачэхэм электричествэм икъэтынкIэ гумэкIыгъохэр зэряIэхэр, ащ епхыгъэу цIыфхэми закъыфагъазэ. «Россети Кубань» илIыкIо къызэриIуагъэмкIэ, мы лъэныкъомкIэ Iофхэм язытет нахьышIу шIыгъэным акIуачIэ рахьылIэщт.\nСледущая Адыгеим и ЛIышъхьэ пшъэрылъхэр афишIыгъэх


Тызэфэзыщэрэ Iуданэр щыIэныгъэм щагъэпытэ — Адыгэ макъ\nТызэфэзыщэрэ Iуданэр щыIэныгъэм щагъэпытэ\nРедактор 12.01.2021 12.01.2021 КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nПIуныгъэм, гъэсэныгъэм, лъэпкъхэм язэфыщытыкIэ гъэпытэгъэным татегущыIэ тшIоигъоу Мыекъуапэ икъэзэкъхэм яотдел ипащэу Александр Даниловым тыIукIагъ.\n— Iофтхьабзэу тызыхэлажьэрэр бэ, — къеIуатэ Александр Даниловым. — Фестивальхэр, лIыхъужъныгъэм, ТекIоныгъэм ия 75-рэ илъэс афэгъэхьыгъэ зэхахьэхэр, шIэжь яIэу ныбжьыкIэхэр пIугъэнхэр, фэшъхьафхэри щыIэныгъэм диштэхэу Адыгэ Республикэм щызэхащэх. Мыекъуапэ икъэзэкъхэр зэIукIэгъухэм ахэлажьэх.\n— 2020-рэ илъэсэу дгъэкIотэжьыгъэм зэфэхьысыжьхэр щышъушIыгъэх. Анахьэу къахэбгъэщыщтхэр къытаIоба.\n— ТекIоныгъэм ия 75-рэ илъэс игъэкIотыгъэу хэдгъэунэфыкIын тымылъэкIыгъэми, тидзэкIолIхэм лIыхъужъныгъэу заом щызэрахьагъэм, мамыр цIыфхэр заом ыкIыб щыIэхэу яIофшIэнкIэ ТекIоныгъэм и Мафэ къызэрагъэблэгъагъэм, мамыр псэукIэр щыIэныгъэм зэрэщылъыдгъэкIуатэрэр, фэшъхьафхэри тизэхахьэхэм къащытIотэщтых.\n— Къэзэкъ культурэм ифестиваль-зэнэкъокъоу зэхашъущэрэм игъэкIотыгъэу укъытегущыIэ тшIоигъу.\n— Шъолъырхэм яфестиваль-зэнэкъокъоу ар щыт. Адыгэ Республикэр щыIэ зыхъугъэм къыщегъэжьагъэу зэхэтэщэ. Зэпахырэ узым къыхэкIэу мыгъэ фестивалыр онлайн шIыкIэм тетэу кIуагъэ.\n— Хэта хэлэжьагъэхэр?\n— Урысыем ишъолъыр 35-рэ фестивалым зэIуигъэкIагъ. Башкортостан, Дагъыстан, Удмуртием, Чэчэным, Краснодар, Ставрополь, Хабаровскэ, Красноярскэ крайхэм, Волгоград, Самарэ, Ростов, Магадан, Воронеж, Астрахань, нэмыкI хэкухэм, Адыгеим, фэшъхьафхэм ятворческэ купхэм яIэпэIэсэныгъэ къагъэлъэгъуагъ.\n— Санкт-Петербург, Луганскэ Народнэ Республикэр, Ханты-Мансийскэ автоном шъолъырыр, Новосибирскэ, Иркутскэ, нэмыкIхэр зэрэхэлэжьагъэхэр зэхэщэкIо купым къытиIуагъ.\n— Къыхэзгъэщынэу сызыфаер фестивалым мэхьэнэ ин зэрэратырэр ары.\n— Фестивалым пшъэрылъ шъхьаIэу иIэр…\n— ПIуныгъэр, гъэсэныгъэр, лъэпкъ шэн-хабзэхэр — ахэр зэпхыгъэх. Фестивалым нахь игъэкIотыгъэу тытегущыIэ тшIоигъоу къыосIуагъ. ЗэкIэ Iофэу дгъэцакIэрэр фестивалым щызэфэтэхьысыжьы, тимурадхэр цIыфхэм ятIоным фэшI таIокIэ.\n— ЗэхэщакIохэм сыда къяпIуалIэ пшIоигъор?\n— Лъэшэу тафэраз. Урысыем культурэмкIэ и Министерствэ, Адыгэ Республикэм IофшIэнымкIэ ыкIи социальнэ хэхъоныгъэмкIэ и Министерствэ, Адыгеим культурэмкIэ и Министерствэ, Мыекъопэ районым ыкIи къалэу Мыекъуапэ яадминистрациехэр, Мыекъуапэ икъэзэкъхэм яотдел, фэшъхьафхэри къыхэзгъэщыхэ сшIоигъу.\n— ШIухьафтынэу афэшъушIыщтхэмкIэ IэпыIэгъу къышъуфэхъугъэхэм тащыгъэгъуазэба.\n— Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат, республикэм и Парламент, культурэмкIэ и Министерствэ, Краснодар краим и Хэбзэгъэуцу зэIукIэ, къэзэкъхэм япащэхэр, нэмыкIхэри сигуапэу къыхэсэгъэщых. ШIухьафтын шъхьаIэу Гран-прир Шытхьэлэ районым иансамблэу «Пшызэ къэзэкъхэм» фагъэшъошагъ.\n— Зыныбжь икъугъэхэр, кIэлэцIыкIухэр фестивалым зэрэхэлажьэхэрэм шIуагъэу къытырэм укъытегущыIагъэгоп.\n— Фестивалым лIэужхэр зэфещэх. Орэдхэм, къашъохэм титарихъ, тикультурэ, шэн-хабзэхэр зэрэзетхьэхэрэр къаIуатэ. Нэм ылъэгъурэр псэм фэтэгъадэ.\nКIэлэцIыкIухэм непэ ядгъашIэрэр неущ къашъхьэпэщт.\n— Лъэпкъ IэпэIасэхэр фестивальхэм бэрэ ащытэлъэгъух.\n— Адыгэхэр, урысхэр, къэзэкъхэр, нэмыкI лъэпкъхэр республикэм щызэдэпсэух. Лъэпкъ IэпэIасэхэр сыдигъокIи щысэ атетхэу тиIэх. Адыгеим щыкIорэ мэфэкIхэм сурэт къэгъэлъэгъонхэр, IэшIагъэхэр ащытэлъэгъух. Ахэр зэрэгъэшIэгъонхэр цIыфхэм алъэгъу. ГъукIэм кIыщым Iоф зэрэщишIэрэм, бзылъфыгъэм ихэдыкIынхэм, шыухэм яхьылIэгъэ къэгъэлъэгъонхэм, нэмыкIхэм лъэпкъхэр зэфащэх.\n— КIэлэцIыкIу ансамблэхэр зэгъусэхэу концертхэр къатыхэ зыхъукIэ сыда апэу узэгупшысэрэр?\n— Тинеущрэ мафэ нахьышIу зэрэхъущтым сицыхьэ телъэу сяплъы. Адыгэ къашъор къэзэкъ кIэлэеджакIохэм къашIы, адыгэ кIалэхэм къэзэкъ къашъор къагъэлъагъозэ, ансамблэу «Казачатэм» хэтхэм адэуджых. Ар къэоIуатэкIэ икъурэп, уяплъын, гукIэ къыбгурыIон фае.\n— Адыгэ Республикэм илъэпкъ организациехэм адышъуиIэ зэпхыныгъэхэр щыIэныгъэм зэрэщыпытэхэрэм лъапсэ фэхъугъэр къытаIоба.\n— Узэдэпсэущтмэ, узэгурыIон, узэрэлъытэн фае. Адыгэ Республикэм лъэпкъыбэ щэпсэу. Республикэ общественнэ движениеу «Адыгэ Хасэм» итхьаматэу ЛIымыщэкъо Рэмэзан, нэмыкI общественнэ организациехэм япащэхэм зэфыщытыкIэшIухэр адытиIэх. МэфэкI зэхахьэхэм, фестивальхэм тызэгъусэу тахэлажьэ. НыбжьыкIэхэм япIун, ягъэсэн афэгъэхьыгъэ IофыгъохэмкIэ упчIэжьэгъу тызэфэхъу, Iофтхьабзэхэм кIэщакIо, зэхэщакIо тафэхъу.\n— Мыекъопэ районым икIэлэцIыкIу ансамблэ адыгабзэкIэ «Шъукъеблагъ Адыгеим» зыфиIорэ орэдыр къыIо зыхъукIэ, шъуиIофшIагъэ уасэу фэтшIырэм хэхъо.\n— ПсэупIэу Тимирязевэм культурэмкIэ и Унэ ихудожественнэ пащэу Полина Мокровам ыгъэсэрэ ныбжьыкIэхэр арых о зыфапIорэр. Нурбый, орэдым лъэпкъхэр зэфещэх, епIух. Къэзэкъ ансамблэм композиторэу КIыргъ Юрэ адыгабзэкIэ ыусыгъэ орэдыр къыIо зыхъукIэ, цIыфхэр Iэгу зэрафытеохэрэр тэри тэлъэгъу, тагъэгушIо.\n— ТизэдэгущыIэгъу зыщытыухыщтым шъуигухэлъ благъэхэм тащыбгъэгъозэнэу тыолъэIу.\nИлъэсыкIэм ехъулIэу зэфэхьысыжьхэр тшIыгъэх. ЦIыфым ипIун, игъэсэн, лъэпкъ шэн-хабзэхэр къэухъумэгъэнхэм тапэкIи тыпылъыщт.\nПредыдущая Нарт пшъашъэхэм яхэхъоныгъэхэр\nСледущая Сэнэхьатэу къыхихыгъэм фэшъыпкъ


Апэрэ оперэр къыхахыгъ | Адыгэ Макъ\nАпэрэ оперэр къыхахыгъ\nАвтор: Редакция\t/ 06.02.2019\t/ КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nУрысыем культурэмкIэ и Министертвэ иосэшI совет Урысые Федерацием и Правительствэ игрантхэр 2019-рэ илъэсым зыратыщтхэр къыхихыгъэх.\nХэгъэгум и Правительствэ ишIухьафтынхэр музыкэмкIэ организацие 15-мэ афагъэшъошагъэх. Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо филармоние иIофтхьабзэу «Апэрэ адыгэ лъэпкъ оперэу «Бзыикъо зау» зыфиIорэр зыцIэ къыраIуагъэмэ ащыщ. Урысыем инароднэ артистэу, композиторэу Нэхэе Аслъан ыусыгъэр концертым къыщырагъаIо.\n— Урысыем и Правительствэ ишIухьафтын къызэрэтфагъэшъошагъэм тигъэгушIуагъ, — къытиIуагъ композитор цIэрыIоу, Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо орэдыIо-къэшъокIо ансамблэу «Ислъамыем» ихудожественнэ пащэу Нэхэе Аслъан. — Филармонием исимфоническэ оркестрэрэ «Ислъамыемрэ» зэгъусэхэу Урысыем ишъолъырхэм, Абхъазым концертхэр къыщыттыщтых.\nКонцертхэр зыщыкIощтхэ къалэхэр мы уахътэм агъэнафэх. ЗэхэщакIохэм унашъоу рахъухьэрэм елъытыгъэу титворческэ купхэр гъогу техьащтых.\nУрысыем ишъолъырхэм Нэхэе Аслъан ыусыгъэ оперэр ащыIущт, Адыгэ Республикэм ищытхъу ащаIощт. Тимузыкальнэ искусствэ тапэкIи хэхъоныгъэхэр зэришIыщтхэм тицыхьэ телъ.


Бирамыр къэблагъэ — Адыгэ макъ\nРедактор 20.05.2020 20.05.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nБыслъымэнэу дунаим тетхэм анахь агъэлъэпIэрэ мазэу Рэмэзаныр ыкIэм фэкIуагъ. МэфэкI анахь шъхьаIэхэм ащыщэу Бирамыр мы илъэсым жъоныгъуакIэм и 24-м хагъэунэфыкIыщт. Мы мэфэкIышхом къегъэлъагъо быслъымэн пстэухэмкIи цIыфыгъэ шапхъэхэм уатетэу узекIоным мэхьанэшхо зэриIэр.\nИслъам диным лъапсэу иIэр гукIэгъур, шIушIэныр ары. Джащ фэдэ зекIокIэ дахэхэм, IофышIухэр ашIэнхэм цIыфхэр къафегъэущых.\nБирамыр къэмысызэ ислъам диныр зылэжьырэ цIыфхэм тхьамыкIэхэм, сымаджэхэм сэдакъэ аратын фае. Фытыр сэдакъэр НэкIмазэм иаужырэ мафэ птымэ нахь тэрэз е къэсынкIэ мэфэ заулэ къэнагъэу. Ашхынрэ зыщалъэнрэ щымыкIэрэ быслъымэн пстэуми фытыр сэдакъэр атынэу атефэ. Унагъом нэбгырэ пчъагъэу исым телъытагъэу ар аты. Адыгэ Республикэм ыкIи Краснодар краим ащыпсэурэ быслъымэнхэм я ДиндэлэжьапIэ зэригъэнэфагъэмкIэ, мыгъэ фытырыпкIэр зы нэбгырэм телъытагъэу соми 150-рэ. Нахьыбэ зиIэу, ипсэпэшIагъэ нахь хэзыгъахъо зышIоигъом сэдакъэу ытыщтыр нахьыбэ ышIын фит.\nШIоигъоныгъэ зиIэхэм мы шIыкIэхэмкIэ сэдакъэ атын алъэкIыщт:\n1. Мыекъуапэ и Гупчэ мэщыт ичIэхьагъу Iут къэмланым ахъщэр радзэн алъэкIыщт. НэмыкI къоджэ псэупIэхэм ащыпсэухэрэм мэщытхэм яIимамхэм зафагъэзэмэ дэгъугъэ.\n2. ТхьамыкIэхэм ыкIи фэныкъуагъэ зиIэхэм апае ДиндэлэжьапIэм икуп мэзэ псаум ахъщэ ыугъоигъ. Картэу зиномер 5469 3020 0100 2438-м (зыIэкIэхьащтыр: Элла СултIан ыпхъур Б.) шъхьадж фэлъэкIыщтыр ригъэхьышъущт.\n3. Шъор-шъорэу зытефэрэ цIыф е унагъо шъошIэмэ ахъщэ е гъомылапхъэ ешъутын шъулъэкIыщт.\nБирамыр быслъымэн пстэухэмкIи мэфэкIышхоу щыт. НэкIмэзэ мазэу Алахьым КъурIаныр къызыщыригъэхыгъэм къыкIоцI цIыфхэм апкъышъолкIи агукIи загъэкъэбзагъ. Псапэ зэрашIэщтым, цIыфхэм гуфэбэныгъэ зэрапагъохыщтым пылъыгъэх. Бирам мафэм ахэм гукIэгъуныгъэу зэрахьагъэм хагъахъо, псэпэшIэныр лъагъэкIуатэ.\nБыслъымэн пстэуми Тхьэм Бирам мафэ тытырегъахь!\nПредыдущая ШIэныгъэлэжь, ны гукIэгъу, ныжъ насыпышIу\nСледущая ЗэфыщытыкIэу зэфыряIэр нахь пытэ хъущт


Непэ — ошIу, фабэ, неущ — щтыргъукI, ощхы е осы. Пщыгъупшэ мыхъущтыр, кIымафэр фаемэ, джыри зэрэхъушIэщтыр ары. Ау гъэтхэ жьы фабэу къытIупщырэм чъыгхэр, къэгъагъэхэр ыгъэгъощэнхэшъ, дэкъэгъэгъэнхи алъэкIыщт. Фабэм анахь псынкIэу зыкъэзыштэрэр уц шхъуантIэр арышъ, хъупIэхэр былымхэм — мэлы, чэмы, шкIэ, пчэны зыфэпIощтхэм къяжэ. Ау джыри кIымафэм уахътэ иI ыкIуачIэ тыхигъэплъэнэу, аужыпкъэм, гъэтхапэр сыдигъуи мэзэ пырэцэ-нэгъуцу хьазыр, зэкIихьэмэ, зэкIилъхьэу.\nАу чIыопсым хэбдзынэу зы мафи хэтэп: тыгъэри дахэу къытфыкъокIы ыкIи къохьа-\nжьы; тидунайи боу къытфэхъупхъ; зы гомыIу гори хэмылъэу, жьыр къабзэу, шъабэу, чIыри гъушъэ, ошIу зэпыт.\nЦIыфхэри нахь зэфэшIухэу, нахь гукIэгъухэу, шэн зэтет Iуш хъунхэу, тимурад инхэм хэти талъыкIэхьанэу, мэзаер мэзэшIу тфэхъунэу тэлъаIо.\n(1897 — 1985)\nКобл Билъэустэн Хьаджырэт ыкъор мэзаем и 20-м, 1897-рэ илъэсым Шэуджэн районым ит къуаджэу Хьакурынэхьаблэ къыщыхъугъ. Къуаджэм дэтыгъэ классищ еджапIэр къызеухым, станицэу Темиргоевскэм (Щэгъумэ) дэтыгъэ гимназием чIэхьагъ, ащ ыуж Ставрополь илъэситIу гимназиеу дэтыгъэр дэгъу дэдэу къыухыгъ, Краснодар къыщызэIуахыгъэгъэ университетым иобщественнэ-литературнэ факультет чIэхьэ, мы илъэсхэм чанэу общественнэ щыIэкIэ-псэукIэми хэлажьэ.\nБилъэустэн ытхыхэрэр 1920-рэ илъэсым къыщыублагъэу хиутыщтыгъэх.\nУрысыбзэкIи адыгабзэкIи тхэщтыгъ. Шъолъыр гъэзетхэм ыкIи журналхэм иусэхэр ыкIи идраматическэ произведениехэр къарыхьэщтыгъэх. «Къунчыкъорэ Гюлрэ», «Бурная Лаба», «Хьанэхэкъо Къымчэрый», «Месть», «Лермонтов», зы къэшIыгъо хъурэ нэмыкI пьесэхэр Билъэустэн ытхыгъэх.\nКобл Билъэустэн адыгэ литературнэ критикэм икъежьапIэ Iутыгъэхэм ащыщ. Поэзием фэгъэхьыгъэ итхыгъэхэр зэкIэлъыкIоу къыхиутыщтыгъэх. ШышъхьэIум и 25-м, 1985-рэ илъэсым Кобл Билъэустэн идунай ыхъожьыгъ.\n(1936 — 2013)\nКощбэе Пщымаф Къарбэч ыкъор Красногвардейскэ районым ит къуаджэу Адэмые мэзаем и 1-м, 1936-рэ илъэсым къыщыхъугъ, шIэныгъэшхорэ гупшысэкIэ амал дэгъурэ IэкIэлъыгъэх. Пщымафэ ытхыхэрэр 1956-рэ илъэсым къыщыублагъэу хиутыщтыгъэх.\nТхакIом ирассказхэр, повестхэр, романхэр зыдэт тхылъхэр (15-м нахьыбэ) къыдагъэкIыгъэх. «Сэтэнай», «Гум пае гу аты», «Мэфибл уай», «ЧIыфэ», «Дышъэ тас», нэмыкIхэри щыIэкIэ-псэукIэм иIофыгъо инхэр зыхэгощагъэх ыкIи къизыIотыкIых. Итхылъхэр урысыбзэкIи къыдэкIыгъэх, ипроизведениехэм ащыщхэр нэмыкI цIыф лъэпкъхэм абзэхэмкIэ зэрадзэкIыгъэх, хэгъэгу зэфэшъхьафхэм къащыхаутыгъэх. ЗэдзэкIын Iофыри къыдэхъущтыгъ, художественнэ тхылъхэм анэмыкIэу, гъусэ иIэу КъурIаныр адыгабзэм рилъхьагъ. Кощбэе Пщымафэ АР-м инароднэ тхакIу, УФ-м культурэмкIэ изаслуженнэ IофышI. Литературнэ премиеу Теуцожь Цыгъо ыцIэкIэ агъэнэфагъэмрэ журналистикэм ылъэныкъокIэ Андырхъое Хъусен ыцIэкIэ агъэуцугъэмрэ ялауреат, 1965-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу, УФ-м ижурналистхэм я Союз ыкIи 1970-рэ илъэсым къыщыублагъэу УФ-м итхакIохэм я Союз ахэтыгъ.\nТеуцожь Хьабиб Исмахьилэ ыкъор Теуцожь районым итыгъэ (хычIэгъ хъугъэ) къуаджэу Ленинэхьаблэ мэзаем, 1931-рэ илъэсым къыщыхъугъ.\nЫтхыхэрэр 1960-рэ илъэсым къыщыублагъэу хиутыщтыгъэх, ахэр гъэзетхэу «Социалистическэ Адыгеим», «Адыгэ макъэм», журналэу «Зэкъошныгъэм» къарыхьэщтыгъэх. Ежьыр адыгабзэмрэ адыгэ литературэмрэкIэ кIэлэегъэджагъ, Теуцожь районым ит еджапIэхэм Iоф ащишIагъ, адыгабзэр икIасэу, ащ хахъо зэрэфишIыщтым ыкIи зэриухъумэщтым пылъыгъ. ТхэкIо купым ятхыгъэхэр зыдэт тхылъэу «Псэемыблэжьхэр» (Мыекъуапэ, 1966) зыфиIорэм ирассказ заулэ къыдэхьагъ. Ащ къыкIэлъыкIуагъэх иповестэу «Ардаш», тхылъэу «Бзылъфыгъэм ишъэф», рассказхэр, повестхэр зыдэтхэу «Заом итыркъохэр», «НыбжьыкIэ тхыд», «СилъфыпIэ игутеу», нэмыкIхэри…\nПшысэ-поэмэу «Тэтэжърэ Гъулацыйрэ» зыфиIорэр кIэлэцIыкIухэм апае къыдигъэкIыгъ, Теуцожь Хьабибэ УФ-м итхакIохэм я Союз 1997-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу хэтыгъ.\nГущыIэжъхэм къарыкIырэр зэжъугъашIэ\nИмэлэхъо бэщ кIашъом дидзыежьыгъ («Мылъкоу иIэр шIокIодыгъ» зыфиIу).\nКIэнкIэ щыбгъэчъэным фэд иунэ («псэолъэ тэрэз ыцIэ къепIонэу итэп»).\nПчэдыжь пщагъом мэфэшIу къехьы.\nПредыдущая Сакъыныгъэ къызхэжъугъаф\nСледущая Фэдизрэ ныкъорэкIэ нахьыбэу Адыгеим ипотекэ чIыфэ къащаратыгъ