«ДунаикIэр — амалыкIэхэр» — Адыгэ макъ\nМы илъэсым форумым шъхьэу иIэр — «ДунаикIэр — амалыкIэхэр».\nКъэралыгъом ипащэ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, УФ-м санкциеу къырашIылIагъэхэр акъылыгъэ зыхэмылъ зекIуакIэхэу европэ къэралыгъохэм къиныгъохэр къафэзыхьыхэу щытых. «Экономикэшхом ылъэныкъокIэ Iофхэм язытет нахь дэи зыхъугъэр аужырэ мазэхэр арэп ыкIи хэушъхьафыкIыгъэ дзэ операцием епхыгъэп, — къыIуагъ къэралыгъом ипащэ. — Дзэ операцием пшъэрылъэу иIэхэр зэшIохыгъэ хъущтых, дзэкIолIхэм ялIыблэнагъэ, обществэм изэкъотныгъэ ащкIэ шэсых».\nПрезидентым къыкIигъэтхъыгъ, УФ-м ихэхъоныгъэкIэ охътэ чыжьэм телъытагъэу аухэсыгъэхэр джырэ ушэтынхэм зэрахъокIыхэрэп, гъэтэрэзыжьынхэр къафашIыхэ нахь. «Урысыер сыд фэдэ къиныгъохэми апхырыкIыщт, ар къеушыхьаты итарихъэу илъэс мин зикIыхьагъэм», — къыIуагъ Президентым.\nИнфляцием икъыдэкIоен Урысыем рифыхышъугъ, ар джыри нахь ехы. УФ-м ибюджет ифедэхэр сомэ триллиони 3-м нэсэу 2022-рэ илъэсым гъэцэкIагъэ хъущт.\nФэгъэкIотэныгъэ зыхэлъ ипотекэм уасэу иIэр проценти 7-м нэсэу къырагъэхынэу Владимир Путиным Iофыгъо къыIэтыгъ. Президентым къызэриIуагъэмкIэ, уасэр къызырагъэхы уж фэгъэкIотэныгъэ зиIэ ипотекэм ипрограммэ мы илъэсыр екIыфэкIэ къызэтрагъэнэщт. Урысыем ибизнес къэралыгъо IэпыIэгъоу рагъэгъотырэм банк чIыфэтыным ылъэныкъокIэ зигъэзэн фае, къыхигъэщыгъ Владимир Путиным. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, Урысыер Iоф къыдэзышIэ зышIоигъохэм адэлэжьэщт.\n«Лъэбэкъу-лъэбэкъоу экономикэр къэтэIэтыжьы. Апэ финансовэ бэдзэрхэр, банк системэр ыкIи щэным епхыгъэ Iофыгъохэр зыпкъ идгъэуцожьыгъэх. Ащ ыуж экономикэр псынкIэу пщэн плъэкIыщтхэмкIэ ыкIи мылъку къегъэкIокIынымкIэ тыушъагъэ предприятиехэмрэ компаниехэмрэ язытет къэтыухъумэнхэм, IофшIэпIэ чIыпIэхэр чIэтымынэнхэм апае. Урысые экономикэм изытет дэи хъущтэу гъатхэм икъихьагъум зэрэрыгущыIэщтыгъэхэр къэшъыпкъэжьыгъэп, — къыщыхигъэщыгъ игущыIэ Владимир Путиным. — Непэ типшъэрылъыр — къыдэгъэкIыжьыным, IэкIоцI бэдзэршIыпIэм ахэгъэхъогъэныр ыкIи къызкIэупчIэхэрэм зэрэхахъорэм елъытыгъэу зэкIэгъэхьажьыгъэныр, банк чIыфэтыныр экономикэм щызэтегъэуцожьыгъэныр».\nКъэралыгъом и Президент джащ фэдэу шъолъырхэу инвестиционнэ амалхэм ахэзыгъахъохэрэм рэзэныгъэ гущыIэхэр афигъэзагъэх. Ащ фэдэ шъолъырхэм осэшхо къащыфашIыгъ инвестиционнэ фыщытыкIэмкIэ Лъэпкъ рейтингым. Къыхэдгъэщын, Адыгеир анахь дэгъухэм ахэхьагъ.\nПленарнэ зэхэсыгъом зэрэхэлэжьагъэм уасэ къыфишIызэ, Адыгеим и ЛIышъхьэ къыхигъэщыгъ къэралыгъом санкциехэмкIэ къызщытеIункIэхэрэ уахътэм шъолъырхэм нахь чанэу зыкъагъэлъэгъонымкIэ Петербург щыкIогъэ форумым осэшхо зэриIэр. Ащ къыIуагъ УФ-м и Президент Iофыгъоу къыщиIэтыгъэхэм тикъэралыгъо ыпэ лъыкIотэнымкIэ амалыкIэхэр къызэратыщтхэр.\n«Петербург щыкIорэ дунэе экономическэ форумым илъэс къэс тыхэлажьэ, мыгъи ар блэдгъэкIыгъэп. НэмыкI шъолъырхэм яIофшIагъэхэм нэIуасэ зафэтэшIы, тиIофшIэн ащ елъытыгъэу зэтэхъокIы. Мыгъэрэ форумыр зыфэгъэхьыгъэр къегъэшъыпкъэжьы — «ДунаикIэр — амалыкIэхэр». Социальнэ-экономическэ зэхъокIыныгъэхэм гупшысакIэкIэ къякIолIагъэх, шIуагъэ къэзытыщт экономикэ екIолIакIэхэм ащылъыхъугъэх. Транспорт ыкIи зекIон инфраструктурэм яхэхъоныгъэкIэ, къоджэ псэупIэхэм щыIакIэр Iэрыфэгъу ащышIыгъэнымкIэ, культурэм иунэхэм ягъэкIэжьын, экологием изытет къызэтегъэнэгъэныр къадыхэлъытагъэу, пшъэрылъхэр Президентым къыгъэуцугъэх. Ахэр гъэцэкIагъэ зэрэхъущтхэр шъолъырхэм бэкIэ ялъытыгъ — акъылыгъэ хэлъэу непэ лъэкIэу тиIэхэр зэрэдгъэфедэщтхэм, инвестиционнэ амалхэри зэрахэтхэу», — къыIуагъ Адыгеим и ЛIышъхьэ.\nШъугу къэдгъэкIыжьын, джырэ уахътэм республикэм сомэ миллиард 77-рэ зытефэщт инвестиционнэ проект 25-рэ щызэшIуахы. Мыхэм ахэхьэх зыгъэпсэфыпIэу «Лэгъонакъэрэ» промышленнэ паркымрэ яшIын.\n«Къихьащт илъэсым форумым тызэрэхэлэжьэщтыр тэухэсы. 2023-р ыкIи ащ къыкIэлъыкIощт илъэсхэр тэркIэ мэхьанэшхо зиIэщтых инвестициехэм якъещэлIэнкIэ — проектхэу «Лэгъонакъэрэ» Тэхъутэмыкъое районым ипромышленнэ чIыналъэу Краснодар пэмычыжьэу щылъым щызэтедгъэпсыхьэрэмрэ гъунэм къетфылIэщтых. Ахэр зытыухыхэкIэ, джыри нахь инвесторыбэ шъолъырым къихьащт, IофшIэпIэ чIыпIакIэхэр къызэIутхыщтых», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nПредыдущая Адыгеир апэрэ 20-мэ ахэфагъ


Чъэпыогъум и 5-р — кIэлэегъаджэм и Маф | Адыгэ Макъ\nЧъэпыогъум и 5-р — кIэлэегъаджэм и Маф\nАвтор: Редакция\t/ 08.10.2019\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nАдыгэ Республикэм икIэлэегъаджэхэу, егъэджэн IофымкIэ иветеранхэу лъытэныгъэ зыфэтшIыхэрэр!\nШъуисэнэхьат епхыгъэ мэфэкIымкIэ — кIэлэегъаджэм и МафэкIэ тышъуфэгушIо!\nШъуищыIэныгъэ зэшъутыгъэ Iофым обществэмкIэ мэхьанэшхо иI. Шъоры тинеущырэ мафэ лъапсэ фэзышIыхэрэр, республикэми, хэгъэгуми яхэхъоныгъэ фэлажьэхэрэр.\nШIэныгъэ куурэ къулайныгъэ гъэнэфагъэрэ иIэнхэ зэрэфаем нэмыкIэу кIэлэегъаджэм Iофэу зыпылъри, кIэлэцIыкIухэри шIу ылъэгъунхэ фае. Зэчыишхо, IэпэIэсэныгъэ ин зиIэ кIэлэегъаджэхэр яшIэныгъэкIэ зэрадэгуащэхэрэм имызакъоу, рагъаджэхэрэр щыIэныгъэм фагъасэх. ШIэныгъэм идунай хащэхэзэ, ахэр творческэу гупшысэнхэу, яцыхьэ зытелъыжьынэу, цIыфхэм уасэ зыфашIырэ шIуагъэхэр агъэлъэпIэнхэу агъасэх.\nТикIэлэегъэджэ лъапIэхэр, гуетыныгъэ фышъуиIэу Iоф зэрэшъушIэрэм, ныбжьыкIэхэм шъузэрафэгумэкIырэм, Адыгеими, Урысыеми яхэхъоныгъэ шъуиIахьышхо зэрэхэшъушIыхьэрэм афэшI лъэшэу тызэрэшъуфэразэр шъотэIо.\nПсауныгъэ пытэ, творческэ гухахъо шъуиIэнэу, шъуисэнэхьаткIэ лъэгэпIэшхохэм шъуанэсынэу, ежъугъэджагъэхэм шъуащымыгъупшэнэу, IофышIоу ешъухьыжьэхэрэм гъэхъагъэхэр ащышъушIынэу тышъуфэлъаIо!\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат\nАдыгэ Республикэм и Къэралыгъо Совет —Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожный


Адыгеим и ЛIышъхьэ республикэм иминистрэхэм я Кабинет изэхэсыгъо зэрищагъ — Адыгэ макъ\nАдыгеим и ЛIышъхьэ республикэм иминистрэхэм я Кабинет изэхэсыгъо зэрищагъ\nРедактор 15.01.2021 15.01.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nАдыгэ Республикэм иминистрэхэм я Кабинет планернэ зэхэсыгъоу тыгъуасэ иIагъэм лъэпкъ проектхэр, республикэм социальнэ-экономикэ хэхъоныгъэ зэришIыщт унэе программэр зэрагъэцакIэхэрэм, Адыгеир къэралыгъо программэхэм зэрахэлажьэрэм ыкIи нэмыкI Iофыгъохэм щатегущыIагъэх.\nАдыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат Iофтхьабзэр зэрищагъ. Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо Совет – Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр зэхэсыгъом хэлэжьагъ.\nАдыгэ Республикэм и Премьер-министрэу Геннадий Митрофановым къызэриIуагъэмкIэ, 2020-рэ илъэсым лъэпкъ проектхэмкIэ гухэлъхэр проценти 100-м нэсэу агъэцэкIагъэх. Мыгъэ лъэпкъ проектхэм ягъэцэкIэн сомэ миллиарди 3,1-м ехъу пэIуагъэхьащт. Илъэсым иублэгъу ехъулIэу контрактацием ипроцент 25-р къатIупщыгъ.\nЗэхэсыгъом зэрэщыхагъэунэфыкIыгъэмкIэ, блэкIыгъэ илъэсым республикэм социальнэ-экономикэ хэхъоныгъэ зэришIыщт унэе программэмкIэ кассэ Iофтхьабзэхэр проценти 100-у агъэцэкIагъэх. Программэм къыдыхэлъытагъэу инфраструктурнэ, социальнэ псэолъэшхохэм яшIынрэ ягъэкIэжьынрэ атегъэпсыхьэгъэ Iофи 8 зэрахьанэу рахъухьэ.\nРеспубликэм и ЛIышъхьэ министрэхэм пшъэрылъ афишIыгъ контрактациемкIэ Iофхэр агъэпсынкIэнэу, проектэу рахъухьагъэхэм зызэрафагъэхьазырырэм ыкIи ахэр зэрэпхыращыхэрэм ашъхьэкIэ анаIэ тырагъэтынэу.\n«ГъэрекIо опытэу тиIэ хъугъэр къызфэдгъэфедэзэ, лъэпкъ проектхэм, унэе программэм, мыгъэ пхыращынэу рахъухьэрэ къэралыгъо программэхэм къащыдэлъытэгъэ псэуалъэхэмкIэ проект-сметэ документацием игъэхьазырын нахь тегугъун фае. Iофтхьабзэу зетхьащтхэр ыпэрапшIэу итхъухьанхэ фае. Ащ дакIоу обществэм ифедэхэм адиштэрэ къэралыгъо программэхэм нахь чанэу республикэр ахэлэжьэн фае», —хигъэунэфыкIыгъ КъумпIыл Мурат.\nКоронавирусым зыщыпэуцужьыхэрэ лъэхъаным вакцинэхэр ахэлъхьэгъэнхэм япхыгъэ Iофыгъохэми шъхьафэу зэхэсыгъом щатегущыIагъэх. Вакцинацием епхыгъэ IофыгъохэмкIэ, прививкэхэр зыщашIыщт чIыпIэхэм Iоф зэрашIэщтымкIэ цIыфхэм макъэ ягъэIугъэным мэхьанэшхо зэриIэр мыщ щыхагъэунэфыкIыгъ.\nХабзэм имуниципальнэ къулыкъухэм яадминистрациехэм зэдырагъаштэу Iоф ашIэным, псэупIэхэр зэрэзэтырагъэпсыхьэхэрэм цIыфхэр нахь чанэу къыхагъэлэжьэнхэм мэхьанэшхо зэриIэр республикэм и ЛIышъхьэ зэхэсыгъом къыщиIуагъ. КъумпIыл Мурат джащ фэдэу къалэу Мыекъуапэ итеплъэ нахь дахэ шIыгъэн зэрэфаер хигъэунэфыкIыгъ. КIымэфэ лъэхъаным гъогу, коммунальнэ къулыкъухэм нахьышIоу Iоф ашIэн зэрэфаем анаIэ тыраригъэдзагъ.\nПредыдущая IэкIыб къэралхэм нахьыбэу агъакIо хъугъэ\nСледущая Фэдэ 30-кIэ нахьыбэу


Circassian Site | Адыгэ Сайт | eLot.ru - Мэлылъфэгъум и 25-р адыгэ ныпым и Маф\nГлавная [ новости ] Адыгэбзэкlэ Мэлылъфэгъум и 25-р адыгэ ныпым и Маф\nТинамыс, тинэпэеплъ, тихьагурыс\nАдыгэ хэгъэгум итамыгъэ шъхьаIэмэ ащыщэу быракъ уцышъоу жъогъо пшIыкIутIурэ щэбзащэ зэблэдзыгъэхэмрэ зытетым гъогу гъэшIэгъон, гъогу кIыхьэ къыкIугъ. Игъогууанэ тетыфэ лIыхъу псэемыблэжь пчъагъэмэ апсэ атыгъ, яхэгъэгу ишъхьафитыныгъэ ашъхьэ фагъэтIылъыгъ. Ары нып лъапIэм (ары адыгэхэр быракъым зэреджэхэрэр - А.Къу.) чIэтыгъэхэм апай нэмыIэми зыкIэбгъэлъэпIэн фаер.\nАдыгеим щыпсэухэрэм тинасып къыхьи, Республикэ тызэхъум адыгэ быракъыр официальнэу титамыгъэ хъугъэ. Ащ ыуж илъэс шIукIае тешIэжьыгъэми, зыгорэхэм тибыракъ гужъэу фашIыгъэр жъужьырэп, ыгъэрэхьатыхэрэп, анэ къыкIао. Ащ елъытыгъэу мыхъуныхэр патхыхьэх. ГущыIэм пае, Интернетым зы сайт къихьагъ ятIонэрэ Дунэе зэошхом илъэхъан адыгэ быракъыр къумалымэ аIыгъэу хэгъэгум къезэожьыгъэхэу. Ар зэрэпцIы гъушъэр нафэ.\nТарихъым тэрэзэу щымыгъуазэ горэ хэукъон ылъэкIыщт, е тызимыкIаси фашIэу зыгори ытхын ылъэкIыщт, ар гурыIогъошIу. Ау еджагъэ – епщэжьыгъэмэ атхыхэрэм узеплъыкIэ гум джэнджэш къимыхьан ылъэкIырэп – сыда моущтэу хъурэ? ФэшIэ Iофа, хьаумэ щымыгъуазэха?\nУрысыемрэ Черкесиемрэ зызэгоуцуагъэхэр илъэс 450-рэ зэрэхъурэм фэгъэхьыгъэу "Адыгеим икультурэ ихъарзынэщ" ыцIэу Москва альбом гъэкIэрэкIагъэ къыщыдэкIыгъ. Зытхыгъэхэри зэхэзгъэуцуагъэхэри цакохэп, ау чIыпIэ бэкIаемэ ащыхэукъуагъэх. А зэкIэмэ ягугъу тэ непэ къэтшIынэп, адыгэ быракъым фэгъэхьыгъэм тыкъыщыуцун.\nТхылъым иябгъонэрэ нэкIубгъо итхагъ: "… жъогъо пшIыкIутIумэ (быракъым тетымэ – А.Къу.) адыгэ лъэпкъ пшIыкIутIу къарэкIы, щэбзэщищымэ – адыгэ пщы лIэкъуищ. Щэбзащэхэр гъукIэным итхьэу Лъэпшъи рапхых. Ислъам диным ишъоеплъэу шэкIыр уцышъо…" ШъыпкъэмкIэ, нарт Лъэпшъ къелъэIухи афишIыгъагъ щэмыохъуищ: пыир ошъогум ихьагъэми, псым хэхьагъэми, чIым чIэхьагъэми къыгъотыхэу. АщыкIэ щэбзашэхэр нартымэ ягъукIэ зэрэрапхыхэрэр тэрэз, ау тэ тызэрэщыгъуазэмкIэ, быракъым тет щэбзащэмэ пщы лIэкъо Iоф яIэп.\nАдыгэлIыр заом Iумыхьэу ежь аущтэу зыгорэм кIо зыхъукIэ щэбзэщищ нахьыбэ исагъындакъэ илъыщтыгъэп. Щабзэмэ ашъхьапэ дэгъэзыягъэ хъумэ, къикIырэр мамыр. Ар къэуушыхьатын хъумэ чыжьэ укIон ищыкIагъэп. Пщы-оркъ заом илъэхъан, пщыхэр зэрыс унэм аужы къикIыжьыгъагъэр бжъэдыгъумэ я Пщы татэу Къунчыкъокъо Пщымаф. Ащ ишхончыпэ дэгъэзыягъэу ытамэ телъыгъ – ащ къикIыщтыгъэр сыкъаорэп, сышъонэкъокъурэп, сышъуипыеп. Ар ашIэти, зи еуагъэп. Ау Тэтэрхьаблэ щыщ СтIашIу Дадыу пщыр ылъэгъу хъурэпти, хабзэр фашIэу ыукъи, ыукIыгъ. Арышъ, щэбзэщэми, шхончыпэми дэгъэзыягъэхэ хъумэ къарыкIырэр мамыр Iоф. Щэбзащэхэр зэпхыгъэхэ хъумэ, ащ къыгъэлъагъорэр языкIыныгъ.\nАдыгэ ныпым ышъо зэрэуцышъомкIэ ислъам диным езыпхыхэрэр щыIэх. Ау егъашIэм адыгэмэ "огур шхъуантIэу уцыр къашхъоу" аIуагъ. Уцышъом къикIырэр щыIэныгъ. Ар адыгэмэ ашIэ зэхъум джыри чыристан дини, ислъам дини щыIагъэхэп. Тибыракъ а ислъамышъор ау къодыеу къыращалIэрэп, ар гухэлъ горэм епхыгъ. Непэ тикъэралыгъо ислъамымрэ терроризмэмрэ зыщызэхагъэпIуакIэрэ уахътэм быракъыри ахэмэ ахэбгъэхьажьымэ нэжъ-гужъ цIыфымэ фашIын зэралъэкIыщтыр дэгъу дэдэу зышIэхэрэр ары ар зигукъэкIыхэр. Ахэмэ щынагъо къытфахьын зэралъэкIыщтыр тщыгъупшэ хъущтэп.\nАдыгэ ябыныкIэ тилъэпкъ быракъ тэгъэлъапIэ, тэгъашIо, тырэгушхо. Ау пылъ къэбарым щымыгъуазэр джыри бэшъ, зэтырамыIотыкIыным пае нахь игъэкIотыгъэу ащ тыкъытегущыIэн. Я XIX-рэ лIэшIэгъум къэхъугъэгъэ хъугъэ-шIагъэмэ адыгэ быракъыр япхыгъэу алъытэ. Тарихълэжьэу Трахъо Р. 1956-рэ илъэсым "Черкесхэр" зыфиIорэ тхылъ Мюнхен къыщыдигъэкIыгъ. "1834-рэ илъэсым Петербург щаштэгъэ Конвенцием, - итхагъ ащ, - агъэнэфагъэ трактатым истатья къыщаушыхьатыжьыгъ. А лъэхъаным тефэу адыгэхэр "шъхьафит Хасэшхом" иунашъомэ акIэуцох. Хэгъэгур 12-у зэтыраутыгъэ. Правительствэм Зеушъэ Исмахьилэ зипэщэ лIыкIохэр Тыркуем, Францием, Инджылызым егъакIох, ащ дакIоу дзэкIолIыхэм къэзэрэугъоиныхэу, заом фэхьазырынхэу къяджэ. Адыгэмэ языкIыныгъэ итамыгъагъэр 1830-рэ илъэсым аштэгъэ быракъ уцышъоу Черкесие ЗыкIым ис лъэпкъ шъхьаIэхэм япчъагъэ тефэу жъогъо пшIыкIутIурэ щэбзэщищэу зэбладзыхи зэхалъхьагъэхэмрэ зытетыгъэр ары..."\nИлъэсыбэрэ мы зигугъу къэсшIырэ быракъым щыгъозэ хъантэ щыIагъэп. Ар сэ апэ институтым сыщеджэзэ слъэгъугъагъэ, ау сурэтым зи кIэтхэгъагъэпти, зыфэдэр сшIагъэп. Я 80-рэ илъэсхэм якIэуххэм адэжь зэ етIани сырихьылIэжьыгъ, ылъапси сфыжьынэу амал згъотыгъэ. А уахътэр адыгэхэм ялъэпкъ зэхашIэ лъэшэу зыкъызщиIэтыжьыгъэ лъэхъаныгъ. ШIэныгъэлIымэ яинститут ащкIэ кIэщакIо хъугъагъэ. Мэкъулэ Джэбраилэ ипащэу, ащ сэ сыригуадзэу (ученэ секретарь – ары сиIэнатIэ ыцIагъэр – А.Къу.)Iоф щытшIэщтыгъэ. ЛIы Iушхэу лъэпкъ гупшысэ зиIэхэр къыддэлажьэщтыгъэх.\nТызэхэгущыIэжьыхи, къалэм дэс интеллигенцием щыщхэу тызыщыгугъыхэрэм тыкъяджагъ, ахэр шапсыгъэ IофыкIэ тыушэтыгъэмэ ащыщыгъэх. Шъачэрэ ТIуапсэрэ илъэсишъэрэ шъэныкъорэ аныбжьы мэхъушъ, дгъэмэфэкIыщт аIуи Краснодар краим ипащэхэм къызырахьыжьэм, нэбгырэ заулэ тыхъоу тапэуцужьыгъагъ. Шапсыгъэ шъолъырыр пачъыхьадзэм ыштэу зыригъэжьэгъэ I838 – рэ илъэсыр ары егъэжьапIэу аубытыгъагъэр. КПСС –м и Генеральнэ Секретарэу Михаил Горбачевым тызыфатхэм нэбгырэ 18 типисьмэ къыкIэтхэжьыгъагъэр. Ахэр арых тызыщыгугъыщтыгъэхэр.\nАдыгэ Хасэр зэхэщэжьыгъэным фэгъэхьыгъэ зэIукIэ зэхэтщагъэ. Ащ пылъынэу Комитет агъэнэфагъ, улIа сылIа зыIоу хэкум исыхэр, зилъэпкъ шIу зылъэгъухэрэр хэхьагъэх. Сэ сыкIэлагъэми, цыхьэ къысфашIи, а куп шIагъом пащэ сыфашIыгъ. ЫпэкIэ тызыщымыгъуазэщтыгъэ Iоф къинкIаехэр къыкъокIыгъэх. ЗэкIэмэ апшъэ хъужьыщтыгъэр непэрэ мафэм диштэнэу лъэпкъ зэфэс зэхэщэгъэныр, Адыгэ Хасэр зыпкъ ащ щигъэуцожьыгъэныр ары. ТызкIырыплъынырэ тызгъэгъозэнырэ щыIагъэп, лъэпкъ Хэгъашъомэ яхэбзэ-бзыпхъэхэм тафэнэIосагъэп. КъызэраIотэжьырэмкIэ, аужырэ лъэпкъ Зэфэсэу Черкесссием щызэхащэгъагъэр я XIX-рэ лIэшIэгъум ия 30-40 - рэ илъэсхэр ары зыкIогъагъэр. Ащ ыуж бэба тешIагъэр!\nТарихъым нахь зыщымыгъэгъуазэу Адыгэ Хасэр зэхэпщэжьын плъэкIыщтыгъэп, ащ пае тлъэпкъ къырыкIуагъэм зэ джыри тырыплъэжьын фаеу хъугъэ. Зилъэуж тфырэмэ лъэпкъ быракъыри ахэтыгъ, ау ыцыпэ къытфэгъотыщтыгъэп. Адыгэхэм быракъ зэфэшъхьафыбэ зэряIагъэр тшIэщтыгъэ, лъэпкъ, лIакъо пэпчъ ежь ибыракъ иIагъ. Нысэ къэзыщэрэ шыу купмэ ашъхьагъ шъолъыр плъыжь зыIубзагъэ быракъ фыжь щыбыбатэщтыгъэ, лIэкъо тамыгъэр ащ загъорэ тырашIыхьэуи хъущтыгъэ. Джэгу зиIэ унагъоми быракъ фыжьыр унашъхьэм щигъаIэщтыгъэ. Джэгур зыщызэхащэрэ мафэм унашъхьэм быракъ плъыжьитIу щыпалъэщтыгъэ. Шыгъачъэхэр щыIэнхэ зыхъукIэ, ящэнэрэ быракъэу Iубзэ уцышъо зыIулъыри щагъаIэщтыгъэ. Сабый къызэрэхъугъэр быракъкIэ арагъашIэщтыгъэ: шъэожъые хъумэ – плъыжьы (фыжьи зыIорэ шIэныгъэлэжьхэр щыIэх - А.Къу.). Пшъэшъэжъые къызыхъукIэ, быракъ къолэн агъаIэщтыгъэ – къолэным фэдэу дахэ орэхъу аIоти. ШIыхьаф зиIэ унагъом быракъ пилъэщтыгъэ, нахьыбэрэмкIэ ар фыжьыгъэ. ЗекIолI купым ышъхьагъи быракъ фыжьыр щыбыбатэщтыгъэ.\nАдыгэ мамлюкымэ ялIыхъужъ быракъыхэри тарихъым къыхэнагъэх. Ахэмэ афэд "Пегъымбарым и Быракъи". К. Маркс къызэритхыжьырэмкIэ, зы лъэхъан адыгэмэ дзэпащэу яIэгъэ мадьярэу Бандья а быракъым ыпашъхьэ тхьэ щиIогъагъ. Пегъымбарым ибыракъ чIэтэу адыгэхэм яшъхьафитыныгъэ зэрэфэбэнэщтымкIэ дзэпэщакIэм тхьэрыIо зешIым, щытыгъэхэр лъэшэу гушIуагъэх. А быракъыр уцышъоу щытыгъ, чатэ, мэзэныкъо, жъогъо фыжь ащ тешIыхьэгъагъэх. Шапсыгъэхэм ябыракъэу Тбилиси дэт музеим чIэлъыгъэр 1926-рэ илъэсым Адыгеим къызахьыжьым мэфищ джэгу Афыпсыпэ щыфашIыгъагъ.\nОс мыжъужьырэ пIэлъэ къэмысырэ щыIэп аIо, мэзэ зытIо Шъхьэлэхъо Абу фэдэ нахьыжъыхэр тиупчIэжьэгъухэу тызыпылъыгъэ лъэпкъ зэIукIэм имафэ къэсыгъ, тызэрэщыгугъэуи хъугъэ, цIыфыхэми гухахъорэ гушIуагъорэ хагъотагъ. Адыгэ Хасэм изэфэс хэлэжьэнэу къэкIогъагъ Шам къыщыхъугъэу, Тыркуем щеджагъэу Биданэкъо Нихьад. IэкIыб щыIэ адыгэмэ ар дэгъоу ашIэ, лъэпкъым ыпашъхьэ лэжьыгъэшIу щызиIэлI. Зэфэс ужым мэфэ заулэрэ ар садэжь щыIагъ. Тиинститут къэкIуагъэу ХьэдэгъэлIэ Аскэр щыIукIагъэти, хьакIэмрэ сэрырэ ыдэжь тыригъэблэгъагъ.\nХьадэгъалIэхэм яIэнэ шыгъэ тыпэсэу тызэрэгъэгущыIэзэ, уахътэр псынкIэу кIуагъэ. ГущыIэкIэ бэмэ танэсыгъ, Зэфэсэу щыIагъэми тыблэкIыгъэп, хъугъэ-мыхъугъэр щыбзэ нэдым щыкIэдгъэкIыгъ. Быракъыми игугъу тшIыгъэ. Бысымыр, зэрихабзэу, мыгумэкIэу, шъырыт рэхьатэу адрэ унэм чIэкIи, тхылъ къычIихыгъ, къысфищэигъ. Ар инджылызыбзэкIэ тхыгъагъэ, I839-рэ илъэсым Лондон къыщыдэкIыгъагъ. Эдмонд Спенсерэу "Черкесием сызэрэкIогъагъэр" къэзытхыжьыгъэм игугъу ашIэу ыпэкIи зэхэсхыгъагъэ. Тхылъыжъы, оригинал, мыщ фэдиз зыныбжьыр тыгъуасэ къыдагъэкIыгъэм фэдэу дэхагъэ, ау зэдэчыгъагъэ. Уеплъымэ, хъыбэи хъугъэу зэдэзыгъэу зэрэщымытыр плъэгъущтыгъэ.\n- Сыд адэ, Тхьэмэтэ маф мы тхылъ шIагъом къехъулIагъэр? – сеупчIыгъ.\n- Абхъазым къикIыжьи музеим директорэу къытфагъэкIожьыгъэ адыгэ лIыр къысэлъэIуи, сIихыгъагъ. УкъыфэмыгумэкI, зэрэщыты къабзэу къыостыжьыщт ыIуагъэти сшIошIы хъугъэ. Ау олъэгъу ришIагъэр – сыщымыгъуазэу копие тесэхы ыIуи, зэдичыгъэ…\nТхылъ хьалэмэтыр къызэдэсхыгъ. Апэрэ нэкIубгъо шъыпкъэм быракъ уцышъо дахэ ислъэгъуагъ. ЫчIэгъ чIэтхагъэм тыкъеджэнэу Нихьадрэ сэрырэ тыфежьагъ, ау тиинджылызыбзэ пхъэкI шIолъыти, гущыIалъэ горэ къэтштагъ, сыд фэдэми тыкъеджагъ. I830-рэ илъэсым зэкъохьэгъагъэ адыгэпщхэм ябыракъэу къычIэкIыгъ! Лъэшэу тызэрэгушIорэр зелъэгъум Аскэр IугушIукIыгъ:\n- Ары, ар зэкIэ адыгэмэ ябыракъ. ЫпэкIэ ащ игугъу пшIыныр щынэгъуагъэ. Джары къызигъэзэжьыгъэм щегъэжьагъэу сиунэ гъэбылъыгъэкIэ зыкIыщысIыгъыгъэр... Непи ащ утегущыIэнкIэ щынэгъончъэпщтын, арэу щытми шъукъыкIэупчIэшъ, шъосэгъэлъэгъу. Мыр тэ титхьабзэ...\nХьадэгъэлIэ Аскэр "къызигъэзэжьыгъэм щегъэжьагъэу" зеIом, Америкэм зыкIогъагъэ илъэсым, тилъэпкъэгъумэ аIукIи, титарихъ ехьылIэгъэ тхылъыбэ къызыщыратыгъэгъэ уахътэр арын фае зигугъу къышIыгъэр. ТэгущыIэ, сэ цIыкIу-цIыкIоу тхьапэм Iэ щысэфэ, сыгу фабэу зыгорэ къыщыдэоягъ. Адыгэ нып дахэм лъэтемытэу сурэт тырягъэшIыкIыгъэн фае, зэсэIожьы сыгукIэ, ау мыщ фэдэ тхылъ лъапIэ сыдэущтэу къысэтыгу сIон. ЕтIани тхылъыр заретым ащ рашIагъэм ыгу ыгъэцIыкIугъэба, зэдатхъыгъэр Iофа, къин мыгъуаекIэ къаIихыжьыгъагъ. Щэм ыстырэ псым епщэба, ары зыми тхылъыр римытыжьын ыгу зыкIыхэлъыгъэр. ТIэкIу сызэридзагъ, ау есIуагъ.\nСызэрэгугъагъэу хъугъэ, Iогъу сыригъэфагъэп. Аскэрырэ сэрырэ шIэныгъэлэжьымэ институт а зы отделым бэрэ тыщызэдэлэжьэжьыгъ. Сэ саужы къэкIымэ оры нарт IофыхэмкIэ сызыщыгугъырэр ыIощтыгъэ, цыхьэ къысфишIыщтыгъэ, сятэ ыныбжьыкIэ нахьыжъыгъэми, шъэфэгъу сишIэу игумэкI-гукIаехэри къыздигощэу щытыгъ. Ащ пае сэри гуфэбагъэ хэлъэу сыфыщытыжьыгъ. Сыдэу хъугъэми, а зычэщ мафэм сIыгъынэу тхылъыр къыIысхыгъ.\nСурэтышIэу, искусствоведэу Хьабэхъу Марьет къыддэлажьэщтыгъэти, ащ тхылъыр ести, пчэдыжьым быракъым тешIыкIыгъэ линогравюрэ къыгъэхьазырыгъ. Краскэ, тхьапэ зыфэпIощтыхэр а лъэхъаным гъотыгъоягъэхэп, тхылъ тедзапIэм адыгэу щылажьэхэрэм къытатыгъ. СурэтышIэмэ ямастерской апэ чIэдгъотагъэр Тыгъужъ Махьмудэти, ащ дэжь адыгэ быракъым исурэт 70 – рэ фэдиз щытетыдзагъ. Мазэм къыкIоцI быракъым тешIыкIыгъэ сурэтыхэмрэ ащ фэгъэхьыгъэу Э. Спенсер къытхыжьыгъэмрэ адыгэмэ ахэттIупщыхьагъ: Къэбэртаий, Инджыджи, хыIушъо Шапсыгъи, IэкIыб адыгэхэми. Джаущтэу адыгэ ныпым илъагъо ыгъотыжьыгъ.\nЕтIанэ Адыгэкъалэ щыщ ныбжьыкIэ куп а сурэтым рыгъуазэхи, адыгэ быракъ шъыпкъэ ашIыгъ. Хъодэ Адам, Абыдэ Хьис, Къэбэртэе Адам, СтIашъу зэунэкъощ АхьмэдитIур, Дэрбэ Сачнэт, Iэшъынэ Светлан, Чэтэо Адамэ, зыгорэ джыри къыхэсынагъэмэ гукъао къысферэмышI, ар зиIэшIэгъагъэхэр.\n"Жъогъо 12-рэ зэблэдзыгъэ щэбзэщищрэ зытет быракъ уцышъор непэ Адыгеим зиужьыжьыным, итарихъ ишъыпкъапIэ ыгъотыжьынымкIэ, адыгэм игуфит шъхьафитныгъэ ятамыгъэу непэ хъугъэ, - 1991 – рэ илъэсым мэлылъфэгъу мазэм Адыгэ Хасэм игъэзетэу "Гъуазэм" ахэмэ къыщатхыжьыгъагъ. - Адыгэхэм ялъэпкъ быракъ зыфэдагъэ шъыпкъэр СтIашъу Ахьмэдрэ Дэрбэ Сачнэтрэ апэрэу зыщалъэгъугъэр шIэныгъэлэжьэу Къуекъо Асфар дэжь зычIахьэхэр ары. Э. Спенсер итхылъ иоригинал ащ къаригъэлъэгъугъ, адыгэ быракъэу дэтым агухэр ыгъэбырсырыгъэх. Ащ фэдэ къабзэу зэрашIын алъэкIыщтым къалэм къэсыжьыфэхэ егупшысагъэх, кIыхьэ-лыхьэ зырамыгъэшIэуи ыужы ихьагъэх. Быракъым цIыфхэм язэхэшIыкI зыкъызэрэригъэIэтыщтым, ятарихъ изэгъэшIэн зэрэкIигъэгушIущтхэм ахэмэ яцыхьэ телъыгъ. Адыгэ Хасэм икъутамэу ярайоныкIэ щызэхащэжьынэу агъэхьазырырэм быракъыр фагъэшъуашэ ашIоигъуагъ. ШэкI пIокIэ уцышъо Краснодар къыщагъотыгъ.\n- ЩыIэныгъэм ышъу! - гушIуагъэ Ахьмэд.\nБзэн-дэнымкIэ культурэм и Унэу къалэм дэтым ипащэу Iэшъынэ С. быракъым итрафарет ыгъэхьазырыгъахэу щытыгъ. Ащ тырахи, дышъэ IуданэкIэ шэкIым жъуагъохэмрэ щэбзащэхэмрэ хадыкIыгъэх, кIыцэ плъыжь дахэхэмрэ быракъыкIэм пылъыщт гъучIыпэмрэ агъэхьазырыгъэх. ЕтIанэ зэкIэ зызэрагъэкIужьым быракъым псэ къыпыкIагъэу къытщыхъугъ. Уахътэм, тарихъым яжьыкъащэ ащ кIуачIэ къыхилъхьагъэу, цIыфмэ ашъхьагъ щыбыбатэзэ ыгъэгушхохэ шIоигъом фэдагъ. Аущтэуи хъугъэ.\nАдыгэ Хасэм ирайон зэфэс къызэIуахы зэхъум Хэсашъхьэм ипащэхэмкIэ тырагъэблэгъагъ. Культурэм и Унэ зэрэчIафэу цIыфыр чIэсыгъ. Ахэмэ ашIэщтыгъэп адыгэ быракъ зэрэдгъэхьазырыгъэр. Ар залым чIэзыхьанэу щытыгъэхэр Мэлгощ Хъызыррэ Дэрбэ Сачнэтрэ арых. ШIэныгъэлэжьэу Къуекъо Асфар телъэIугъ адыгэ быракъым икъэбар залым чIэсхэм къафиIотэнэу, къызэрэчIэтхьащтым фигъэхьазырыныхэу. ЗэкIэ дахэу зэпыфагъэ. Сценэм иджабгъу лъэныкъо дышъэ жъуагъохэр зыхэдыкIыгъэ быракъ уцышъор къызыщэлъагъом, залым чIэсыгъэхэр зэкIэ гушIом зэлъиштагъэу къызэлъытэджыгъэх. Сыдэу бэрэ адыгэхэр мыщ ежагъэха! Бэмэ анэпс къашIокIуагъ. ТишIэжьырэ тинамысырэ зафигъэзэжьыгъ тибыракъ, фэхыгъэхэмрэ къэнагъэхэмрэ ацIэкIэ ныбджэгъуныгъэм, мамырныгъэм, зыкIыныгъэм тыфещэ, зэфагъэм инэпэеплъ..."\nГум кIиубытэу, ыгъэбырсырэу къатхыжьыгъэба! Залым чIэсхэр быракъым зэрэпэгъокIыгъэхэм сыгу къыгъэкIыжьыгъ 1830-рэ илъэсым адыгэмэ ар къазыфахьым зэригъэгушIогъагъэхэу Эдмонд Спенсер къытхыжьырэр.\n"... Пащэр къызэрэсыжьыгъэм фэгъэхьыгъэу шхончыхэр къызагъаохэм ыуж, - етхы авторым, - шыу зэолI мин пчъагъэ теплъашIохэу, гуахьыхэу, бжьышIохэу къытпэгъочъыгъэх. НэгъэупIэпIэгъум Черкесием ипатриот шIагъомэ тыкъаухъурэигъ. Зыхэм щыгъын къызэрыкIохэр ащыгъыгъэх, адрэхэр зэпэжъыужьыхэу гъэкIэрэкIэгъагъэх. ЕтIанэ пэщэ лIыхъужъэу Херсис Султун-оглу Тырку империем тетыгъошхо щызиIэ адыгэ пщы гуащэм ышIыгъэ лъэпкъ быракъ гъэкIэрэкIагъэу Стамбул къыфырахыгъэр къызэкIоцIихыгъ (мыщ къегъэнафэ баракъыр инджылызэу Давид Уркарт адыгэмэ къафишIыгъэ фэдэу зэраIорэр шIошIхъугъуае зэрэхъурэр - А. Къу.).\nБэрэ зэжэгъэхэ лъэпкъ быракъыр залъэгъум чэтэ минымэ ошъогум зыдадзыягъ, зы макъэу цIыф жъугъэм игушIо – жъот къыдэоягъ. Джы нэс ащ фэдэ гухахъо лъэпкъым иIагъэп, яхэгъэгу къаухъумэнымкIэ теубытагъэ пытэ ахэлъыгъэп. Щынагъоу къафыкъокIыгъэм апэрэу агу къыщигъэущыгъ зэкъомытыхэмэ зэрэмыхъущтыр, текIоныгъэм икъыдэхынкIэ анахь ищыкIагъэу ар зэрэщытыр зэхашIагъэ.\nИхэгъэгу ыпашъхьэ хъулъфыгъэ пэпчъ тхьэ щиIуагъ урысхэм афэмыIорышIэнэу, сатыу Iоф адыримыIэнэу, сыд хъугъэкIи зэпхыныгъэ гори адимышIынэу. Пащэхэмрэ лъэпкъхэмрэ язэфыщытыкIэхэр зэхъокIыгъэ хъугъэ. Адыгэхэу чIыгур, былым зэтезыхыщтыгъэхэр джы зэкъоуцуагъэх, къошныгъэмрэ ныбджэгъуныгъэмрэ азыфагоу аIэхэр зэкIэдзагъэхэу олъэгъух...\nАхэмэ сыдигъуи лъэпкъ быракъыр купым ыпэ итэу ахьы, лъэпкъ зэфэс пэпчъ ар нахь лъэгъупхъэ чIыпIэм щагъэуцу. Зэкъоуцогъэ пщыхэм тIэкIу-тIэкIоу къысфаIотагъэхэр зызэхэсэугъоежьым нафэ къэхъугъ лъэпкъ 12-мэ е 13-мэ Урысыем пэуцужьынхэу, яшъхьафитыныгъэ къызэдагъэгъунэнэу тхьэрыIо зэрэзэдашIыгъэр. Ахэмэ Санджак Шерифыр (адыгэ ныпыр ары зыфиIорэр – А.Къу.) ялъэпкъ быракъэу зэдаштагъэ. Ахэр шапсыгъэхэр, абдзахэхэр, нэтыхъуаехэр, хьатикъуаехэр, кIэмгуехэр, чэчэнаехэр, бжъэдыгъухэр, херкпетхэр, лезгхэр, мицудзеххэр, оссетхэр, чипакауайхэр, нэмыкIхэри, тэтархэм, тыркухэм, къалмыкъхэм якуп инхэр хэмытхэу (ежь къызэритхыжьыгъэм фэдэу къэтэтыжьы – А.Къу.). Ахэмэ зэраIорэмкIэ, Iэшэ-шъуашэкIэ дэгъоу зэтегъэпсыхьагъэхэу, зэоным сыдигъуи фэхьазырхэу нэбгырэ мин 200 ахэт..."\nАдыгэхэм ялъэпкъ быракъ Кавказым ис нэмыкI лъэпкъхэу шъхьафитэу псэу зышIоигъохэми ятамыгъэу зэрэхъугъэр мыщ дэжьым къыщыIогъэн фае. "Черкесием ичIыпIэрыс лъэпкъхэм анэмыкIэу, - етхы Э. Спенсер, - Къурджым, Мингрелием, Имерети, Каспийскэ хым къапэгъунэгъу чIыпIэхэм къарыкIыгъэ нэбгырэ мин пчъагъэрэ поляк шъэ заулэрэ зэкъоуцогъэ пщыхэм ябыракъ мы илъэсым къычIэуцуагъэх... Адыгэхэм нэмыкI кавказ лъэпкъхэм конфедерацие задашIым, Санджак Шерифыр лъэпкъ быракъэу заштагъэм къыщегъэжьагъэу цIыфхэм язекIокIэ-гъэпсыкIэхэр нэмыкI шъыпкъэ хъугъэх, ащ лъэпкъым кIочIэшхо къыхилъхьагъ.\nДжы нахьыжъхэм я Генеральнэ Ассамблей ишIэ хэмылъэу пщы, пащэ, лъэпкъ горэми заор нэмыкI чIыпIэ къыщиIэтын фитыжьэп. Лъэпкъым ыкIуачIэ хъыбэй зышIыщтыгъэ егъэшIэрэ зэпыиныгъэ-джэгъогъуныгъэр ащ дигъэзыжьыгъ, лъэпкъхэм язэпэуцужь нахь зэтеIэжагъэ хъугъэ. ЦIыф жъугъэмэ акIуачIэ закъуаугъуаи, къяпыирэ Урысыем зэдебэнынхэу адыгэхэр, лезгхэр, тыркухэр, тыркуменхэр, къалмыкъхэр, тэтархэр, нэмыкI лъэпкъыхэри зэкIэ зы быракъ чIэтхэу, "Е тIылIэн, е тышъхьафитын!" аIозэ, заом макIох…"\nАдыгэкъэлэ кIалэмэ быракъыр зашIыжьыгъэм ыуж бэ темышIэу Тыркуем Анкара сыщыIэу, хьатитыхэм ямузей хьатыпщхэм яштандарт зытешIыхьэгъэ плакеткэ цIыкIу къысхи, къыздэсхьыжьыгъ. Археологэу, тарихълэжь цIэрыIоу, лъэпкъым чанэу фэлэжьэрэ ЛэупэкIэ Нурбый ар езгъэлъэгъугъ. Ар илъэс пчъагъэ хъугъэшъ хьатыхэмрэ хеттыхэмрэ якъэбар зэрегъашIэ. Илъэс миних-блы IэпэцыпэкIэ узэкIэIэбэжьымэ, тыгъэкъокIыпIэ - къыблэ лъэныкъом щыпсэущтыгъэ хьатитымэ адыгэмэ ащыщхэр къахэкIыгъэхэу зэраIорэм дырегъаштэ. АщкIэ академикэу Ивановым фэдэмэ ятхыгъэхэр, ялэжьыгъэхэр иIэубытыпIэх.\nЯтхыгъэхэр зытет мыжъо иныхэр хьатымэ къакIэныгъэх, ащ укъыреджэнэу адыгэ-абхъаз лъэпкъыхэр къызытекIыгъэ лъэпкъыжъым ыбзэ нэмыкI шIэныгъэлэжьымэ мы дунаим зи къытырагъотагъэп. Непэ къызынэсыгъэм адыгабзэм щыщэу гущыIишъэрэ шъэныкъорэм къехъу хьатымэ абзэ тефэу къагъотыжьыгъ. Къэсхьыгъэ сурэтыр адыгэмэ ялъэпкъ быракъ фэдагъ. Зызэтэгъапшэхэм ыуж Нурбыирэ сэрырэ "Адыгэхэм ябыракъ. Тыдэ ар къикIыгъ?" зыфиIорэ статьяр илъэс пчъагъэкIэ узэкIэIэбэжьымэ ттхыгъагъэ. зы инджылызы горэм ар къызэрэтфимыугупшысыгъэр ары тэ къэдгъэлъэгъуагъэр. Непэ адыгэ быракъым зыгорэхэр къызщыпэуцужьырэм, ащ икъэбар защыщыгъупшэжьырэ лъэхъаным а титхыгъэ щыщыхэр гъэзетеджэхэм агу къэдгъэкIыжьымэ ишIуагъэ къэкIонэу тэлъытэ.\n"... Адыгэхэм ялъэпкъ быракъ тет тамыгъэхэм къарыкIырэмкIэ еплъыкIэхэр зэтефэхэрэп, - ттхыгъагъэ. - Зыхэм ахэр ислъам диным рапхы (быракъыр зэрэуцышъомрэ жъуагъохэмрэ – Авт.), нэмыкIхэр я XIX-рэ лIэшIэгъум иапэрэ кIэлъэныкъо адыгэ лъэпкъхэм политикэ гъэпсыкIэу яIагъэм (адыгэ лъэпкъ 12- рэ ахэмэ языкIыныгъэ къэзыгъэлъэгъорэ щэбзащэхэмрэ – Авт.) къапкъырэкIых. НэмыкI гупшысэхэри щыIэх, ау тэ лъэпкъ быракъым нахь мэхьэнэ куу иIэу тэлъытэ, ылъапси нахь чыжьэу къитэщы.\nМифолог цIэрыIоу А. Голан зэрэхигъэунэфыкIырэмкIэ, "... розеткэр тыгъэм итамыгъэу ижъырэ Мысыр, Мессопотамием, Европэм, тыгъэкъокIыпIэ – къыблэ лъэныкъом ащалъытэщтыгъэ. Джэрзым илъэхъан лэдэх зиIэ розеткэм тыгъэр къырагъэлъагъощтыгъэмэ, упчIэ къэуцу - тыгъэм ибзыйхэр сыда упэпцIыгъэу къызкIагъэлъагъощтыгъэхэр? Ащи джэуап къыфагъотыгъ: тыгъэ бзый упэпцIыгъэхэмрэ тыгъатхьэм ищэбзащэхэмрэ зэфагъадэщтыгъэхэшъ ары. Пчым е щэбзащэм ащ фэдэ мэхьанэ етIани зыкIыратыщтыгъэр, ыпаIокIи, чIыгулэжь лъэхъаным иуахъти, хъулъфыгъатхьэм итамыгъэу ахэр зэрэщытыгъэхэр ары..."\nЭдмонд Спенсери щэбзащэхэм ягугъу къешIы. "Черкесием иныбжьыкIэхэм пIуныгъэ зэрарагъэгъотырэ шIыкIэм тарихъым хэмыкIокIэжьыщт Урымым (Грецием – Авт.) илIыхъужъ уахътэ угу къегъэкIыжьы, - етхы ащ. - Сыда пIомэ, загъорэ, зэгъорэ дэд ныIэп къызыщыхъугъэ унагъом кIэлэцIыкIур адыгэмэ зэрэщапIущтыгъэр. Ар дунаим къызытехъокIэ ыпэкIэ къыпыщылъым итамыгъэу щабзэрэ щэбзащэхэр зэрылъ сагъындакъырэ шIухьафтынэу фашIы, амыушхъухьаным, нэ бзаджэ темыфэным апае дыуахь шIохалъэ..."\nЩэбзащэхэр шэкIоными рапхэу мэхъу. КъушъхьэчIэсхэм яшэн-хабзэхэм дэгъоу ащыгъозэ урыс тхэкIо цIэрыIоу Гарий Немченкэм лIэшIэгъубэхэм къакIоцI чIыопсым Кавказ зэрэщыфэсакъыщтыгъэхэм, чъыгхэми, къэкIыхэрэми, мыжъохэми псэ апытэу зэралъытэщтыгъэм ягугъу къышIызэ, етхы: "...Адыгэ быракъхэм атетыгъэ зэблэдзыгъэ щэбзащэхэм ижъыкIэ къыщегъэжьагъэу къарыкIырэр шэкIонымкIэ узыблэкIы мыхъущт шапхъэхэр ары. Мэзым шакIо кIорэм щэбзэщищ ныIэп ыIыгъын фитыгъэр, ащ къехъу хъущтыгъэп. Зы щэбзащэр чъэрэ хьэкIэ-къуакIэм, ятIонэрэр быбырэ бзыум, ящэнэрэр псым хэсым апай. "Гурыт дунаим", "ышъхьагърэ дунаим", "ычIэгъырэ дунаим" щыщэу зырыз ныIэп къащиушэкIун зыфитыгъэр, ащ зыкIи ехъу хъунэу щытыгъэп..."\nТэ адыгэ быракъым ылъапсэ нахь куоу ехэу тэлъытэ. Джэрзым иуахът, илъэс минитф – хыкIэ узэкIэIэбэжьымэ, Хьатымэ якъэралыгъо зыщыIагъэр. Ахэмэ ятетыгъо уахътэ епхыгъэу археологымэ къычIахыгъэ пкъыгъомэ узяплъыкIэ адыгэ быракъэу я ХIХ – рэ лIэшIэгъум ашIыгъэм итеплъэкIи ыкупкIыкIи адыгэ-хьат символикэр ылъапсэу къэлъагъо. Мы къэттхырэмэ яджэрэр къыкIэупчIэн ылъэкIыщт сыдым адыгэхэмрэ хьатыхэмрэ зэрищэлIагъэха ыIонышъ. Я ХХ – рэ лIэгъэгъум Тыркуем Кархемиш дэжь зы мыжъо къыщагъотыгъ. Ащ адыгэхэмрэ хьатыхэмрэ Темыр Кавказ икIыхи ТыгъэкъокIыпIэм зэрэкощыгъэхэр тетхагъ. Хьат пэчъыхьэмэ яштандартхэу джэрзымрэ дышъэмрэ ахэшIыкIыгъэхэр археологымэ дунаим щыцIэрыIо хъугъэ Мыекъопэ культурэм рапхы.\nТятэжъ мыотIымэ къакIэныжьыгъэ къошыныхэм, е аущтэу агъэфедэщтыгъэ ятIэм хэшIыкIыгъэ пкъыгъо пIуакIэхэм А. Голан зыфиIощтыгъэ розеткэр атеолъагъо. Шъолъырищ гъэтхъыгъэхэр ышъхьагъыкIэ къахэхьэрэ шъолъырищымэ зэфэдэкъабзэу зэтырауты ( ). Джащ фэдэх касогымэ яуахъти – я VIII – ХIII – рэ лIэшIэгъухэм, къагъотыгъэ хьат хъагъэхэр ( ). Тамыгъэхэу адыгэ лIакъомэ я ХVIII-ХIХ – рэ лIэшIэгъухэм яIагъэми хьат хъагъэхэр нафэу ахэолъагъох. ГущыIэм пае, Натхъохэр ( ), е Коблыхэр ( ).\nХьатымэ яштандарт зэрыт плакеткэу Анкара къикIыгъэм тешIыхьэгъэ сурэтым пчыпыджыныхэр зыцыпэ къуашъом исэу тыгъэр щыолъэгъу. Мыфэдэ сурэт тыгъэр Тхьэу зылъытэщтыгъэ лъэпкъ пчъагъэмэ яI. Хъураем ыкIоцI зэтегъэлъэтхъыгъэ прямоугольник ыкIоцI ит ( ). Сурэтым уеплъымэ япшIэнэрэ пчыпыджыныр зэрэпыутыгъэр олъэгъу, зэкIэмкIи 12 хъун фэягъэ, тыгъэ календарым имэзэ пшIыкIутIу ар тефэ.\nГузэгум ит пчыпыджынымэ ачIыпIэ цIыфышъо ятеплъэу пкъыгъуищ атет. Ахэр хьатитымэ яшыблэу Телепин (адыгэм и Шыбл – Авт.), хьат тхьэшхоу Васхаб (адыгэм и Тхьэшху – Авт.), Каск е Мазуль – Мэзатхьэр (машIом шъхьащэ фэзышIырэмэ якъащ – Авт.) арэу къыбгурыIонхэ плъэкIыщт. Илъэс минихыкIэ узэкIэIэбэжьымэ щыIагъэ Мыекъопэ лъэпкъыжъыхэу былымхъуным пылъыхэу Тыгъэр зитхьагъэхэм ятамыгъэхэр мы штандартым хэхьагъэх. Бзэм пылъ шIэныгъэлэжьымэ ащыщхэм "адыгэ" ыIомэ "ар Тыгъэ" къырагъэкIыба.\nХъагъэу хъураим итыр хьат лъэпкъэу тыгъэкъокIыпIэ – къыблэ лъэныкъом къикIигъэхэм ятамыгъ. Тыгъэр къуашъоу зэрытыгъэр чIыгулэжьыным исимволэу алъытэрэ къушъхьэцум ыбжъакъомэ атырахыгъэу плъытэ хъущт. Пчыпыджын пшIыкIутIур илъэс минихыкIэ узэкIэIэбэжьымэ зэокIо бэлахьыхэу ТыгъэкъохьапIэм къикIыхи Темыр къэкIогъагъэ арийцэмэ ятэпIашъэхэм япхыгъ. Штандартым ыгузэгу ит хъурэищыр чIыгулэжьымэ анахь агъэлъапIэрэ тхьищымэ янэпэеплъ. Щэу зэтедзагъэ щэбзащэхэм къагъэлъагъорэр мамыр щыIакIэу чIыгулэжьыным пылъыгъэ лъэпкъымэ яIагъэр зэо зэпымычыжьым зэрэзэблихъугъэр ары...". Джары кIэкIэу ЛэупэкIэ Нурбыирэ сэрырэ зэдэттхыгъагъэр.\nАдыгэ-хьат зэфыщытыкIэмэ уакъытегущыIэ зыхъукIэ къэIогъэн фае тыгъэкъокIыпIэ – къыблэ лъэныкъом анахьэу Тыркуем, Шам, Мысыр зыфэпIощтыхэм адыгэмэ лъэуж дахэ къызэрэщанагъэр, непэ къызнэсыгъэми ащымыгъэпшэжьырэ шIушIагъэхэр, гъэхъагъэхэр зэрэщашIыгъэхэр.\nИзраиль сыщыIэу Тхьэм джэнэт къызэритын ЛIыпый Ахьэмэд Къудысым (Иерусалим – А.Къу.) къыщысигъэлъэгъугъагъ Пегъымбар Мыхьамэт зызыщиIэтыжьыгъэ чIыпIэм тет мэщт лъапIэу "Аль Аксэм" дэжь щыт медрысэр. Ар Мысыр исултIанэу адыгэу Къаитбэй аригъэгъэуцугъагъ, пчъаблэм адыгэ тхыпхъэхэр непи тетых.\nИорданым щыщ лIы губзыгъэу Мамый Митхьат Уадсирым иунэ тыщызэдэгущыIэзэ, зы тхылъ къышти, Мысыр пэчъыхьэу Къэншъау-гъур (ари адыгагъэ – А.Къу.) фэгъэхьыгъэу къеджагъ. Зы чэщ мэзагъо цышхъэ горэм султIаныр щэтырым къычIэкIыгъэу жъогъо нэфыхэмрэ тыжьыным фэдэу къэжъыурэ мэзэныкъомрэ гуфаплъэу яплъыгъ. Ежь зэрэпэчъыхьэм епхыгъэу бэщ ыIыгъыщтыгъэ бгъэжъ шъхьитIу фэдэу тешIыхьагъэу. "Мыщ ычIыпIэ мэзэныкъор тежъугъэуцон шъулъэкIыщтыба" ыIуи иIумэтымэ зяупчIым, ащ къыIорэр умышIэн уфита, псынкIэу къыфагъэпси, къыратыжьыгъ. Джащ къыщегъэжьагъэу мэзэныкъо тамыгъэр быслъымэн хэгъэгумэ ятамыгъэ хъугъэ.\nАдыгэмэ яныпэу 1830 – рэ илъэсым аштэгъагъэм къызыфэдгъэзэжьыкIэ, ащ нахь лъапIэ адыгэмэ быракъ зэрямыIагъэр нафэ. ЗэкIэ адыгэ лъэпкъыхэр ащ зэрипхыщтыгъэх. Непэ ар ти Адыгэ хэгъэгу официальнэу зэритамыгъэм тырэгушхо. Ау бэмэ агу къэкIыжьырэп ар аштэным пае къинэу къыпыкIыгъэр. Урысымэ ащыщыбэмэ быракъыр зыфэдэр къагурымыIоу, тиIае зыIорэмэ агъэщынэхэу, Къэралыгъо Советым щарамыгъаштэ ашIигъоу къытпэуцужьыгъэх. Мы чIыпIэм къыщысIо сшIоигъу адыгэ гущыIэр егъашIи зэрэмыохъурэр – адыгэр сыд фэдэми адыгэу къэнэжьы, адыгэгу зиIэмэ Iофыр пхырагъэкIыгъ, мыщ дэжь хэкум ипащэхэм, тидепутатымэ зи къызтырагъэнагъэп.\nАдыгэ лъэпкъ быракъыр Республикэм итамыгъэу зэрэхъугъэм фэдэу, тарихъым къыхиубытэрэ быракъыхэр къэралыгъо символ бэрэ хъужьыхэу къыхэкIы. I989 – рэ илъэсым мэзаем итфым "Комсомольская правда" зыфиIорэ гъэзетым "Урыс Америкэр" ыIоу зы интервью къихьэгъагъ. Ар зыдашIыгъагъэр США – м иреспубликанскэ партие славянхэмрэ Америкэм исыхэмрэ язэпхыныгъэ пылъ организацием ипащэу Вера фон Вирен Гарчинскэр ары.\n- СыдыкIэ Урысыем уфэлъаIо пшIоигъу? – аIуи еупчIыгъэх.\n- Урысыем щыщэу РСФСР зыфаIорэм ибыракъыжъэу фыжь-шхъуантIэ-плъыжьэу зэхэтыр ыштэжьынэу ары. Литвам, Латвием, Эстонием ябыракъыжъыхэм къазэрэрагъэзэжьыгъэм фэдэу. Ныпыр – тарихъ. Лъэпкъыр рэгушхо. СССР - м зэкIэ республикэмэ апай быракъ иI… Ау урысымэ ежь ябыракъэу ялъэпкъ илIыхъужъныгъэшIухэр зыгу къэкIыжьырэр аштэжьын алъэкIыщт...\nВера Гарчински зыфэлъэIуагъэр урысымэ ашIагъ – ялъэпкъ быракъ аштэжьыгъ. Урысыем бэба цIыф лъэпъ зэфэшъхьафэу исыр, ау зыми еупчIыгъэхэп шъуфая мы быракъым е шъуфэмыя. Щызгъэзыерэр нахьыбагъ, ау Урысыем и Правительствэ быракъыр зэриштэжьыгъэмкIэ зи едэуагъэп. Едэуагъэп урысымэ агу илъыр зэхашIагъэти, аштэжьырэр ялъэпкъ быракъыба!\nТэри адыгэ ябынкIэ тштэжьыгъэр тилъэпкъ быракъ, фэдэ щымыIэу тшIодах, тыщэгушхукIы, ташъхьагъ щыбыбатэ хъумэ тегъэгушхо. ГъэрекIо мэлылъфэгъум и 25 –ялъэпкъ нып ыныбжь илъэси I80 – рэ зэрэхъугъэр зэрэдунаеу адыгэмэ хагъэунэфыгъ. Шъхьафитныгъэм ибыракъ непи уихэгъэгу уфыщыIэным нахь лъапIэ зэрэщымыIэр зэхытегъашIэ. Илъэсыхэр чъагъэхэми, тилъэпкъ изыкIыныгъэ нахь гъэпытэн зэрэфаер къыдгурегъаIо.\nНепэ ти Кавказ щырэхьатэп, хэо-хапкIэу лъэпкъ зэпэуцухэр къетаджэх, мэшIо бзыйхэр къыщыдэуаех. Ау зэкIэ исымэ Кавказ зэдыряеба, сыдэу хъумэ зыгорэм икI епIон, хэгъэгу щыIэп ар зыгъэпсыгъэ лъэпкъым нэпэмыкI имысэу. Узэхэзэгъэныр, узэдыщыIэныр, узэгурыIоныр ары зэкIэми алъапсэр. Ары непи тибыракъ лъапIэ къызыфаджэрэр. Адыгеими, Къэбэртаеми, Инджыджи, хыIушъо Шапсыгъэм, IэкIыб хэгъэгухэу адыгэхэр зыщыпсэухэрэми тинып ащагъэлъапIэ. Ар тинамыс, щымыIэжь лIыхъужъымэ янэпэеплъ, тилъэпкъ ихьагурыс.\nАдыгеим и лъэпкъ Хасэу "Самгъурым" и Тхьэмат,\nАРИГИ-м ишIэныгъэлэжь шъхьаI, тхакIо\n+7 # Аминат Х 12.04.2011 21:50\nСИ АДЫГЭ НЫП! Услъагъумэ согушхуэ, согуф1э, сопагэ! Тхьэшхуэм солъэ1у Ди Ныпым и лъабжьэ лъэпкъыр дызэкъуэту дыщ1эувэжыным! Ф1ыуэ солъагъу Ди Нып телъыджэр, дахащэр!\n+4 # 07 13.04.2011 07:48\nТхьэм жи1э Аминат\n+3 # Пщыдатэкъу 14.04.2011 17:36\nОпсэу Аминат , уи псалъэ дахэр бэу сыгурехьы


ФэдитIукIэ нахьыбэ къыдагъэкIыщт — Адыгэ макъ\nФэдитIукIэ нахьыбэ къыдагъэкIыщт\nИнэм дэт предприятиеу «Ардерия» зыфиIорэм хэхъоныгъэхэр ышIынхэм Адыгеим щытегущыIагъэх.\n— Iоф зызэдатшIэрэр бэшIагъэ. Илъэси 5 хъугъэ заводыр загъэпсыгъэр. Ар анахьэу зыдэлажьэрэр дэпкъым пылъэгъэ котелхэм яшIын ары. Ащ дакIоу, ушэтынхэми чанэу шъуапылъ. Предприятием лъэныкъо пстэумкIи хэхъоныгъэхэр ешIых. Экономикэ политикэмкIэ щысэ къэпхьын плъэкIыщт производствэхэм ар ащыщ. IофшIэпIэ чIыпIакIэхэр, бюджетым къихьэрэ ахъщэр, электротранспортым ылъэныкъокIэ къаугупшысыхэрэр зэкIэ мыщ къызэлъеубыты. Экологием икъэухъумэн сыкъыпкъырыкIызэ мы лъэныкъом мэхьанэшхо зэриIэр къыхэсэгъэщы. ТапэкIи шъуипроектхэм хэхъоныгъэхэр ашIынхэмкIэ IэпыIэгъу тыхъуным тыфэхьазыр, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nПредприятием ипащэу Алексей Тороповым къызэриIуагъэмкIэ, гъэстыныпхъэ шхъуантIэм фытегъэпсыхьэгъэ дэпкъ котел мин 15 фэдиз илъэс къэс заводым къыдегъэкIы. Тикъэралыгъо имызакъоу IэкIыб хэкухэми ар дэгъоу ащащэфы. Ащ къыхэкIэу заводым ипащэхэм фэдитIукIэ нахьыбэу продукциер къыдагъэкIын гухэлъ яI.\nШъугу къэтэгъэкIыжьы, мы заводым «АРДЕРИЯ ТС 2» зыфиIорэ автомобиль цIыкIоу электричествэмкIэ Iоф зышIэщтыр къызэрэщыдагъэкIыгъэр. Апэрэ ащ фэдэ машинэу Урысыем къыщыдагъэкIыгъэм ищыкIэгъэ уплъэкIунхэр рагъэкIугъэх ыкIи къэралыгъо номерхэр палъхьагъэх. Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат Алексей Тороповымрэ игъусэгъэ купымрэ афэгушIуагъ. Республикэм имызакъоу къэралыгъомкIи къаугупшысыгъэм мэхьанэшхо зэриIэр ащ игущыIэ къыщыхигъэщыгъ.\nПредыдущая Адыгэ Республикэм иорганизациехэм япащэхэм афэкIо\nСледущая Тарихъ романым техыгъэ фильмыр хьазыр


ГутIэ Саныет: «Гум ишIушIэ къыситыгъэр гупшыс» | Адыгэ Макъ\nГутIэ Саныет: «Гум ишIушIэ къыситыгъэр гупшыс»\nМурад зиIэр щысыгъо ифэрэп. УсэкIо-тхакIом фэгъэхьыгъэу къэпIон хъумэ, гъэпсэфыгъо-гудэчъыгъор зигъотырэр бгъэлъэчIэ гупшысэр къэущэу, къетэкъокIыгъэ зыхъурэр ары. Джащыгъум ащ къэлэмымрэ тхьапэмрэ зэтыриухэу, чэщи мафи, чъыIи фаби имыIэу, етIупщыгъэу Iоф ешIэ — матхэ, къыкIэкIырэр зы гущыI, зы усэ е усэ Iэрам, зы тхыд, зы къэбар, зы тхылъ — зы гупшысэ гъэунэшкIугъ.\nИлъэс 30-м ехъугъэу итворчествэкIэ лъэпкъым фэлэжьэрэ тхакIоу ГутIэ Саныет иусэ тхылъыкIэ бэмышIэу къыдэкIыгъ, ащ зэреджагъэр «Гупшысэр жьыкорен». Саныет тиредакцие ихьэкIагъ, тэри тигуапэу упчIэхэмкIэ зыфэдгъэзагъ.\n— Саныет, усэн-тхэныр тыдэ къыпфикIыгъа? ШъуилIакъо е унэгъо кIоцIым ащ фэдэ цIыф губзыгъэ хэтыгъа?\n— Ащ фэдэу охътэ нахь блэкIыгъэмкIэ зыбгъазэмэ, сэ къэсшIэжьэу сызщыгъуазэр сятэкIэ сянэжъэу Щылэхъан IупкIэу, Iушэу, гулъытэ ин иIэу зэрэщытыгъэр ары. Сянэжъ къиныбэ ылъэгъугъ, ау ащ емылъытыгъэу акъыл дахэ къолъыгъ ыкIи къыкъокIыщтыгъ. СицIыкIугъор сынэгу къыкIэуцожьы: титэмашъхьэ лъэшэу нэжъ-Iужъ бзэшIуабэ тесыгъ. Ахэр пчыхьэрэ тиунэ къызихьэхэкIэ, уакIэдэIукIыныр тхъэгъуагъэ. Зэрэлъытэ-нэхъоир анэгоу зэхэгущыIэ дахэ ашIыщтыгъ; зы мыхъун ажэ къыдэзыщтыгъэп, убэщтыгъэхэп, щыIэныгъэр рашIыкIыпагъэу зэрэщытыр къахэщэу ыкIи Тхьэм къафишIырэ пстэумкIэ разэхэу, шъэбэ-гукIэгъоу псалъэщтыгъэх. Уигулъытэ къыгъэущэу бэ гъэшIэгъонэу къаIощтыгъэр. Сэри акIыбкIэ сыдэтIысхьэти, ублэпIэ классым сыкIощтыгъ, жьы къэсымыщэу сакIэдэIукIыщтыгъ. Сянэрэ сянэжърэ цIэцIэн шэн яIагъэп – непэ ашIагъэм, неущ шIэгъэн фаеу къяжэрэм ыкIи тэ, цIырыу-щырыу быным, тIуагъэр, тшIагъэр зэфаIотэжьыщтыгъ. Унагъом хэшъо-унэшъо дахэ илъыгъ, сэри а зэкIэ стхьакIумэ къиIуагъэр, къатекIыгъэ шIыкIэ-IуакIэхэр гум къинэжьыгъэх. Нахьыжъ Iушхэр арыба сабыим гъогу фыхэзыхыхэрэр, а зэкIэмкIэ сянэжъ ыкIи хьаблэм тесыгъэхэм джы къызнэсыгъэм сафэраз. Ахэр мыхъугъэемэ, сиадыгабзэ иIэшIугъэ-лъэшыгъэ сыдым фысигъэшIэныгъа?!\n— Уянэ щыщэу анахь къыпфэфедэрэ шэнэу къыпхэхьагъэр сыд фэда?\n— Cянэ сыдрэ IофшIэнкIи хъупхъагъэ, узфежьэрэр ыкIэм нэбгъэсыныр, бгъэцэкIэныр къыкIэрысхыгъ, къысхилъхьагъ, мы лъэныкъом пIуныгъэ мэхьанэшхо зэриIэр джы акъыл уцугъэкIэ кIэсэгъэтхъы.\n— Саныет, о утхакIу, уусакIу, ужурналист. ЛIэшIэгъу плIанэм ехъугъэу адыгэ тхыгъэ литературэм ухэт, усэхэр, поэмэхэр зыдэт тхылъхэр, ахэм эссе-романыр къакIэлъыкIуагъ, зэдзэкIыгъэ произведениехэри уиIэх. Уитворчествэ сыд чIыпIа зэдзэкIыным щиубытырэр?\n— ЗэдзэкIынымкIэ апэрэ гъэцэкIэн IофшIэныр къысэзытыгъагъэр тхакIоу Кощбэе Пщымаф ары. Абхъаз тхакIоу Ахуба Джумэ ирассказ зэсыдзэкIыгъагъэр, «Нэнэжъ ибэщ» ыIоу ар журналэу «Зэкъошныгъэм» къыдэхьэгъагъ. ПоэзиемкIэ гъэзагъэу Дагъыстан усакIохэм атхыгъэхэми садэлэжьагъ, автор зэфэшъхьафхэм яусэхэр адыгабзэм езгъэкIугъэх. ЗэдзэкIыным уиакъыл нахь егъэчаны, умышIэрабэмэ уалъегъэIэсы, къыпхегъахъо.\n— ЗэрэхъурэмкIэ, о пшъхьэкIи мы Iофыр угу рихьэу нахь къыппэблагъэ мэхъу, ара?\n— Тэрэз, зэдзэкIыным шIэныгъаби гупшысэкIэ амал-къулайи уегъэгъоты, сэ сишIошIкIэ.\n— Соломон итхыдэ-къэбархэм Iоф адэпшIэнэу зэрэхъугъэр къытэпIона?\n— Cоломон джуртхэм япачъыхьагъ илъэс 40-м ехъум, гупшысэкIо иныгъэу алъытэ. Сэри ащ фэдэ цIыф Iушым итхыгъэхэр зэсыдзэкIын гухэлъыр сиIагъ, арэущтэуи хъугъэ. Израиль хэгъэгум Соломон пачъыхьэу тетыфэ къэралыгъом мамырныгъэр илъыным, зао щымыIэным, щыIэкIэ-псэукIэр тынчыным лъэшэу ынаIэ атыригъэтыгъ. Мы зэкIэми пэщэ Iушым иакъыл, игупшысэ ахилъхьаныр фэукIочIыгъ, Пачъыхьэ IэнатIэм фэшъхьафэу, Соломон ежь иуахътэ ифилософыгъ. Ытхыгъэхэр щэу гощыгъэх: апэрэ тхылъыр «Песнь песней» (Орэдым иорэдыжь») зыфиIорэр иныбжьыкIэгъум ытхыгъ, пшъэшъэ ыкIи кIэлэ гукъабзэм яшIулъэгъу зэпэджэжь макъэ зэфэдэкIэ ащ къыхэIукIы. ЯтIонэрэ тхылъэу «Притча» («Ушъыйхэр») зыцIэр нахь ныбжь иIэ хъугъэу ытхыгъ ыкIи ящэнэрэ тхылъыр, «Эклессиаст» (урымыбзэкIэ) «Размышление» зыфиIу. Мыр гупшысэ зэфэхьысыжь гъэшIэгъонхэр гъашIэмкIэ зыщызэфихьысыжьыгъэх.\n— Саныет, о Соломон итхылъэу Iоф зыдэпшIагъэхэм уакъыщыуцумэ сшIоигъуагъ ыкIи зэдзэкIыным мэхьанэу ептырэр къытаIоба?\n— Cоломон итхылъищмэ апэрэр усэкIэ тхыгъэ шIулъэгъу тхыдэр ары, ащ сеIагъэп, сэ я II-рэ ыкIи я III-рэ тхылъхэм —къэбархэм Iоф адэсшIагъ, адыгабзэкIэ зэсыдзэкIыгъэх, мы IофымкIэ Москва Библием иинститутэу зэдзэкIынымкIэ дэтым сепхыгъ, я 90-рэ илъэсхэм къащыублагъэу непэ къызнэсыгъэм зэдзэкIыным сыпылъ. Бзабэ пшIэныр дэгъу, бзэу пшIэрэм фэдизкIэ дунаим ухаплъэу зэраIорэм десэгъаштэ. ЗэкIэ творчествэмкIэ пшIэрэм уигупшысэ хегъахъо, уишIэныгъэ, уигулъытэ къагъэущы, зэдзэкIыным лъэшэу мэхьанэ иI.\n— Саныет, джы о уитхылъыкIэу къыдэкIыгъэмкIэ сыпфэгушIо ыкIи ащкIэ тинэплъэгъу дгъазэмэ сшIоигъу: уахътэу анахьэу узытхэрэр, гупшысэр къызыщыкIорэр тхылъыкIэм игъэпсыкIэ-шIыкI…\n— Мафэ е чэщы сIорэп, ау кIым-сым рэхьатым гупшысэр къегъакIо, ар оубыты, птхырэм имэхьанэ укъырищэкIызэ, уахътэр макIо, усэр, тхыдэр, къэбарыр, рассказыр къэхъух. «Гупшысэр жьыкорен» ыцIэр ситхылъыкIэ, ар Iахьищэу зэтеутыгъ: апэрэр — «Гупшысэр жьыкорен», ащ къыкIэлъэкIох «ШIулъэгъум итамыгъэхэр» ыкIи «Хьэгъо-шIагъохэр» зыфиIохэрэр. Тхылъым къыдэхьагъэр зэкIэ усэкIэ тхыгъэ, цIыфыр ыкIи ащ къешIэкIыгъэ пстэур ары къыIуатэрэр.\n— Тхьауегъэпсэу, Саныет, тызэрэбгъэгъозагъэмкIэ, псауныгъэ пытэ уиIэу, тапэкIэ уигугъэ ин пхырыпщынэу, тхылъыкIэми еджэкIуабэ ыгъотынэу тыпфэлъаIо.


Апэрэ кIэуххэм уагъэразэ | Адыгэ Макъ\nАпэрэ кIэуххэм уагъэразэ\nЗэтыгъоу атырэ ушэтынхэм ятыгъо шъхьаIэ мы мазэм и 19-м аухыгъ. Зэрэфэбгъэгъун ушъхьагъу зиIэу ушэтыным къемыкIолIагъэхэм джы мэкъуогъум и 20-м къыщегъэжьагъэу бэдзэогъум и 1-м нэс экзаменхэр атыщтых.\nТыгъо шъхьаIэм иапэрэ ушэтынхэм якIэуххэр джы къэнэфагъэх. Географиер, информатикэр, хьисапыр базовэу ыкIи профильнэу зытыгъэхэм баллэу къахьыгъэхэр ашIэх.\nМинистерствэм къызэрэщаIуагъэмкIэ, мыгъэрэ кIэуххэр гъэрекIохэрэм анахьи нахь дэгъух. Мы илъэсым икIэуххэр блэкIыгъэ илъэсхэм зэратекIыхэрэр зэхэщакIохэм къыхагъэщыгъэх. Ахэм ащыщых ныбжьыкIэхэр экзаменэу къыхахыщтым нахь егупшысэхэ, анахь балл макIэу къэпхьын фаем нахьыбэ къахьы зэрэхъугъэр, балл 80-м къыщегъэжьагъэу 100-м нэс изыгъэкъухэрэр нахьыбэ зэрэхъугъэхэр.\nИлъэсищ хъугъэу базовэ хьисапымкIэ гурыт баллыр нахьыбэ хъузэ макIо. Мы илъэсым еджапIэм къычIэкIыхэрэм япроцент 87,2-м оценкэхэу «4» ыкIи «5» къахьыгъ. 2016-рэ илъэсым ар процент 79-рэ хъущтыгъ.\nБиологиемкIэ ыкIи инджылызыбзэмкIэ ушэтынхэр а зы мафэм зэхащагъэх. Биологиер нэбгырэ 318-мэ а мафэм атыгъ. Анахь балл макIэу къахьымэ хъущтыр зыфэдизыгъэр 36-рэ. ЗэкIэмкIи экзамен IыхыпIи 4-мэ республикэм Iоф щашIагъ. ЗэхэщакIохэм къызэраIорэмкIэ, ушэтынхэр рэхьатэу, зэрэрахъухьагъэм тетэу кIуагъэх. Биологиемрэ IэкIыб къэралыгъуабзэмрэ якIэуххэр мы мазэм и 26-м къэнэфэщтых.\nМыгъэ ятIонэрэу адыгабзэмкIэ ушэтыныр зэхащагъ, я 9-рэ классыр къэзыуххэрэм а предметымкIэ мэкъуогъум и 14-м экзамен атыгъ. Ар ежьхэр фаеу къыхахырэ предметхэм ащыщ ыкIи ащ икIэуххэм ялъытыгъэп кIэлэеджакIом аттестатыр къызэрэратыщтыр.\nКIэлэеджакIом балл 15-м нахь макIэ къыхьы хъущтэп, анахьыбэу къыхьын ылъэкIыщтыр балл 39-рэ.\nМыгъэ адыгабзэр ытынэу нэбгыри 183-мэ къыхахыгъ. ГъэрекIо зытыгъэхэм япчъагъэ нахь мэкIагъ.


Я 2-рэ чIыпIэр къыхьыгъ чэф» | Адыгэ Макъ\nЯ 2-рэ чIыпIэр къыхьыгъ чэф»\nЗэнэкъокъоу «Урысыем икъалэхэр. Лъэпкъ хэдэн» зыфиIорэр тикъэралыгъо илъэс къэс зыщызэхащэрэр бэшIагъэ. ЗэкIэ къалэхэм проектым хэлэжьэнхэу фитыныгъэ яI.\nИкIыгъэ 2019-рэ илъэсым ыкIэм зэфэхьысыжьхэу ашIыгъэхэм Къэбэртэе-Бэлъкъар Республикэм икъэлэ шъхьаIэу Налщык ятIонэрэ чIыпIэр зэрэщиубытыгъэр къыщагъэнэфагъ. ТыфэгушIо ыкIи тигуапэ.\nТемыр Кавказым икъалэхэм ащыщэу ущыпсэункIэ анахь къэлэ гупсэфэу ыкIи хъопсагъоу къыхахыгъэр Налщык ары. Илъэс зэфэшъхьафхэм апэрэ чIыпIэр къыдэзыхыгъэхэм ащыщых Тюмень, Хабаровскэ, Краснодар, Геленджик, нэмыкI къалэхэри.\nПроектым лъапсэу иIэр ахэм ащыпсэухэрэ цIыфхэм якъалэ итарихърэ икультурэрэ къафагъэзэжьыным, хъугъэ-шIэгъэ гъэшIэгъонхэу къащыхъугъэхэр ащымыгъупшэнхэм, тарихъ саугъэтхэу адэтхэм якъызэтегъэнэн лъыплъэнхэм тырагъэгушIухьанхэр ары. УщыпсэункIэ анахь къэлэ гупсэфхэм якъыхэхынкIэ интернетыр агъэфедагъ. ЦIыфхэм амакъэхэр зыфатыщтхэ къалэхэр онлайн шIыкIэм тетэу къыхахыгъэх. Пчъагъэхэр къызалъытэжьыгъэхэр ыкIи апэрэ чIыпIищыр зыхьыгъэхэ къалэхэр къызаIуагъэхэр тыгъэгъазэм и 30-р ары.\nНалщык Урысые Федерацием и Правительствэ и Диплом ахъщэ шIухьафтын игъусэу къыратыгъ. Мылъкур къалэм изэтегъэпсыхьанрэ ар зыпшъэ дэкIыхэрэ IофшIэкIо чанхэм аратыщтхэ шIухьафтынхэмрэ апэIуагъэхьащт.


ТIуапсэ Пресс: Краснодар къыщыхъугъэм пае Израил щыпсэурэ Адыгэхэм мырэзэныгъэ зэхахьэ къырагъэкIокIыгъ\nМырэзэныгъэ-зэхахьэм хэлэжьагъэхэм анэхьыбэр ныбжьыкIэх, нэбг 100 ехъущтгъэ. Ахэм Iэшъынэ Темур зыукIыгъэхэм пшъэдэкIыжь зэрахьын фаем зэрэкIэдаохэрэр тхьапэ инэу аIыгъэхэм атетхэгъагъ. Зэхахьэм къыщыгущыIагъэхэм Адыгэ лъэпкъыр зэрэзыр ыкIи Израил щыпсэурэ Адыгэхэр Адыгэ хэкум зэрэкъотхэр къыхагъэщыгъ.\nКъэIогъэн фае, мы аужьырэ илъэсхэм Израил щыпсэурэ Адыгэ ныбжьыкIэхэр лъэпкъ Iофхэм, бзэм, хабзэм ыкIи хэкум нахь чанэу дэлажьэхэу аублагъ. БлэкIыгъэ тхьэмафэм ныбжьыкIэ 50 фэдиз хъухэу Израил ит къалэу Тел-Авив шъыгъо-зэхахьэ къыщырагъэкIокIыгъагъ. Ащ нэмыкIэу Кфар-Кама ихасэрэ Рихьанием ихасэрэ ныбжьыкIэхэр аригъусэхэу Израил ипарламент кIохи Адыгэ лъэпкъым къырикIуагъэр, лъэпкъ гъэкIодэу щыIагъэр зитхагъэ тхылъхэр депутатхэм аратыгъ.


УзытехьэкIэ, макъэ къыгъэIущт | Адыгэ Макъ\nКъэралыгъо компаниеу «Автодорым» ипресскъулыкъу къызэритыгъэмкIэ, автомобилыбэ зэрыкIорэ гъогум щынэгъончъагъэр щыгъэпытэгъэным мыщ ишIуагъэ къэкIощт.\n— Машинэхэр зэрыкIорэ гъогунапцэм километрэ 35-рэ фэдиз зикIыхьэгъэ макъэ къэзыгъэIурэ тамыгъакIэ ращагъ. Автомобилыр ащ зытехьэкIэ, водителым макъэр зэхехы ыкIи машинэр къэсысэу регъажьэ. Зефэным ащ иягъэ къекIырэп, ары пакIошъ, гъогум щыхъурэ-щышIэрэм унаIэ нахь тырыуегъадзэ. Мы тамыгъакIэм ишIуагъэкIэ гъогу хъугъэ-шIагъэхэр нахь макIэ хъущтых. Сыда пIомэ пшъыгъэу къекIокIы-хэрэ водительхэр ащ зытехьэхэкIэ, зыкъашIэжьыщт, — къыщаIуагъ «Автодорым».\nАвтомобиль гъогум километрэ 1119 — 1542-м къыхиубытэрэм светодиоднэ нэфрыгъозэ 15 кIэу тырагъэуцуагъ. Ащ щыщэу 5-р гъогурыкIоныр гъэIорышIэгъэнымкIэ автомат системэу «Спектр» зыфиIорэм пышIагъ. Ахэм яшIуагъэкIэ гъогурыкIоным изытет чыжьэкIэ лъыплъэнхэ ыкIи икъэбар къаIэкIэхьан алъэкIыщт. Аварийнэ-щынэгъо чIыпIэхэм уфэупцIэ пкъэу 800 фэдиз атырагъэуцуагъ водительхэм зыдагъэзэщт лъэныкъохэр псынкIэ къафэхъуным пае.\n— Статистикэм къызэригъалъагъорэмкIэ, гъогу хъугъэ-шIагъэхэр нахьыбэрэмкIэ цIыфхэм ялажьэкIэ мэхъух. Авариехэм япроцент 95-р водительхэм ялажь. Ар къыдыхилъытэзэ, Iофтхьэбзэ гъэнэфагъэхэр компанием зэрехьэх ыкIи непэрэ шапхъэхэм адиштэрэ гъогу системэу цIыфхэм яхэукъоныгъэхэр дэзыгъэзыжьыщтыр егъэпсы. Къэбарыр къаIэкIэзыгъэхьэхэрэ тамыгъэхэм ямызакъоу, фэIо-фэшIэ зэфэшъхьафхэр зыхэтхэ зыгъэпсэфыпIэ чIыпIэхэр водительхэм апае автомобиль гъогушхохэм ахагъэуцох, — щыхагъэунэфыкIыгъ къэралыгъо компанием.\nТранспорт щынэгъончъэным ылъэныкъокIэ лъэпкъ политикэу зекIо-\nрэм изы Iахьэу щыт гъогум щынэгъончъагъэр щыгъэпытэгъэнымкIэ «Автодорым» зэрихьэхэрэ Iофтхьабзэхэр.


Хэбзэгъэуцугъэр зыукъорэм пшъэдэкIыжь ыхьыщт | Адыгэ Макъ\nКъолъхьэ тын-Iыхыным пэшIуекIогъэнымкIэ IофшIэныр зэрифэшъуашэу зэхэщэгъэным фэгъэзэгъэ республикэ комиссием зичэзыу зэхэсыгъоу тыгъуасэ иIагъэр зэрищагъ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат. Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх АР-м и Премьер-министрэу Александр Наролиныр, хэбзэухъумэкIо къулыкъухэм ыкIи муниципальнэ образованиехэм япащэхэр, нэмыкIхэри.\nЗэмызэгъыныгъэ къызхэкIыхэрэ лъэныкъохэр щыгъэзыегъэнхэм ыкIи ащкIэ IофшIэныр нахьышIоу зэхэщэгъэнымкIэ къэралыгъо IэнатIэ зыIыгъхэм ыкIи къэралыгъо граждан къулыкъу IэнатIэ зыгъэцакIэхэрэм шапхъэхэр амыукъонхэм фытегъэпсыхьэгъэ IофшIэнэу зэшIуахырэм фэгъэхьыгъэу къэгущыIагъ къолъхьэ тын-Iыхыныр ыкIи нэмыкI хэбзэукъоныгъэхэр къэмыгъэхъугъэнхэм фэгъэзэгъэ ГъэIорышIапIэу АР-м и ЛIышъхьэ дэжь щызэхащагъэм ипащэу ОелIыкъо Юрэ. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, АР-м псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ и Министерствэ икъулыкъушIэхэм мы лъэныкъомкIэ гъогогъуи 3-рэ шапхъэхэр аукъуагъэхэу республикэ прокуратурэм къыхигъэщыгъ.\nАР-м и ЛIышъхьэ и Администрациерэ министрэхэм я Кабинетрэ унашъоу ашIыгъэм диштэу къолъхьэ тын-Iыхыным ылъэныкъокIэ хэбзэукъоныгъэхэр зэрамыхьанхэм фэшI республикэм ихэбзэ къулыкъухэм, чIыпIэ зыгъэIорышIэжьыпIэхэм уплъэкIунхэр зэхащэн фае. 2018-рэ илъэсым Iоныгъом и 15-м нэс мыщ фэгъэзэгъэ Iофыгъор зэшIуахынэу пшъэрылъ къафагъэуцугъ.\nАдыгэ Республикэм лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ и Комитет итхьаматэу Шъхьэлэхъо Аскэр къэбарлъыгъэIэс амалхэм ялIыкIохэр мы гумэкIыгъом зэрэпэшIуекIохэрэм къытегущыIагъ. ХэбзэухъумэкIо къулыкъум иIофышIэхэмрэ журналистхэмрэ зэрэзэдэлажьэхэрэм шIогъэ ин къызэрихьырэр Шъхьэлэхъо Аскэр игущыIэ къыщыхигъэщыгъ.\n— КъэбарлъыгъэIэс амалхэр тиIэпыIэгъоу къолъхьэ тын-Iыхыным пэшIуекIогъэным фытегъэпсыхьэгъэ Iофыгъоу щызэшIотхыхэрэм цIыфхэр ащыдгъэгъозэнхэ фае, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат. — Мы лъэныкъомкIэ хэбзэгъэуцугъэр зыукъохэрэм пшъэдэкIыжь зэрахьыщтыр пстэуми къагурыIон фае.


Галактика Кельвина • Просмотр темы - Агата Муцениеце\nТекущее время: 19 янв 2019, 16:23\nЗаголовок сообщения: Агата Муцениеце\nДобавлено: 17 апр 2013, 12:28\nЗаголовок сообщения: Re: подделки на актрис С\nДобавлено: 09 май 2013, 21:47\nДобавлено: 24 май 2013, 02:22\nДобавлено: 07 авг 2013, 10:01\nДобавлено: 01 май 2014, 06:23\nДобавлено: 23 июн 2014, 16:40\nДобавлено: 29 июн 2014, 18:48\nЗаголовок сообщения: Re: Анастасия Сиваева\nДобавлено: 05 дек 2014, 02:09\nДобавлено: 07 дек 2014, 20:00\nДобавлено: 15 дек 2014, 23:00\nДобавлено: 18 май 2015, 06:48\nДобавлено: 03 июл 2015, 19:39\nДобавлено: 08 ноя 2015, 15:42\nДобавлено: 21 ноя 2015, 10:09\nДобавлено: 21 янв 2016, 18:28\nДобавлено: 20 фев 2016, 21:23\nДобавлено: 03 мар 2016, 12:50\nДобавлено: 14 мар 2016, 13:08\nЧтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь.Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь.Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь.


Iэрыфэгъоу щытыныр анахь шъхьаI — Адыгэ макъ\nРедактор 05.08.2019 05.08.2019 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, ПОЛИТИКЭР\nПэублэм Наталья Широковам къызэрэщиIуагъэмкIэ, лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ цIыфхэм яфэIо-фашIэхэр икъоу афэгъэцэкIэгъэнхэр анахь пшъэрылъ шъхьаIэу комиссием иIэхэм ащыщ. Мыщ епхыгъэу Iоф зышIэхэрэ ведомствэхэм фэIо-фашIэхэр Iэрыфэгъоу щытынхэм лъэшэу анаIэ тырагъэты. Арэу щытми, унаIэ зытебдзэн фаехэри щыIэх.\nКъэралыгъо ыкIи муниципальнэ фэIо-фашIэхэр шэпхъэшIухэм адиштэу агъэцэкIэнхэмкIэ комиссием унашъоу къафишIыгъэм Iоф зэрэдашIэрэм фэгъэхьыгъэу къэгущыIагъ АР-м IофшIэнымкIэ ыкIи социальнэ хэхъоныгъэмкIэ и Министерствэ иотдел иIофышIэу Гъыдзэ Ислъам. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, министерствэм уплъэкIунхэу ышIыгъэхэм къагъэлъэгъуагъ АР-м ибюджет учреждениеу «ФэIо-фашIэхэр зыщагъэцэкIэхэрэ гупчэм» хахьэу лъэныкъо 24-мкIэ муниципальнэ фэIо-фашIэхэр зыгъэцакIэхэрэм ащыщэу 10-р ары цIыфхэм нахьыбэу къызыфагъэфедэрэр. ГущыIэм пае, 2018-рэ илъэсым ахэм зэкIэмкIи нэбгыри 100-м ехъумэ яфэIо-фашIэхэр ащыфагъэцэкIагъэх. Адрэ лъэныкъо 14-мэ нэбгыри 100-м кIагъэхьагъэп. Ащ къыхэкIыкIэ мы мафэм ехъулIэу ахэм яIофшIэн мэхьанэ имыIэу министерствэм ылъытагъ ыкIи гупчэм хахьэу муниципальнэ фэIо-фашIэхэр зыгъэцакIэхэрэм яIофшIэн 2020-рэ илъэсым тыгъэгъазэм и 31-м нэс зэхъокIыныгъэхэр фашIынхэу унашъо ашIыгъ.\nМуниципальнэ фэIо-фашIэу «Заявлениехэм якъыIыхын, учетым ихэгъэуцон, кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэм ячIэгъэхьан» ыкIи «КIэлэцIыкIухэр зыпIунхэу къаIызыхыгъэхэм мазэ къэс къаратырэ ахъщэр афэгъэнэфэгъэныр ыкIи ятыгъэныр» зыфиIохэрэмкIэ доклад къышIыгъ АР-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ иминистрэ игуадзэу Пэрэныкъо Сусаннэ. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, муниципальнэ фэIо-фашIэхэм ягъэцэкIэнкIэ административнэ регламентым ыкIи технологическэ проектым ясхемэ министерствэм зэхигъэуцуагъ. Мы проектыр пхырыщыгъэным фэшI АР-м чIыпIэ зыгъэIорышIэжьын къулыкъухэм Iоф адэшIэгъэнымкIэ и Комитетрэ АР-м и ЛIышъхьэрэ министрэхэм я Кабинетрэ я Администрациерэ экспертизэ ашIынэу афарагъэхьыгъ. Мы уахътэм ехъулIэу муниципальнэ фэIо-фашIэу «Заявлениехэм якъыIыхын, учетым ихэгъэуцон, кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэм ячIэгъэхьан», «КIэлэцIыкIухэр зыпIунхэу къаIызыхыгъэхэм мазэ къэс къаратырэ ахъщэр афэгъэнэфэгъэныр ыкIи ятыгъэныр» зыфиIорэ проектхэм ягъэпсын чIыпIэ зыгъэIорышIэжьын къулыкъум къыдыригъаштагъ ыкIи АР-м ибюджет учреждениеу «Муниципальнэ фэIо-фашIэхэр зыщагъэцэкIэрэ гупчэр» хэплъэнэу фырагъэхьыгъ.\nАР-м чIыпIэ зыгъэIорышIэжьын къулыкъухэм Iоф адэшIэгъэнымкIэ и Комитет итхьаматэу КIэдэкIое Руслъан къызэриIуагъэмкIэ, къэралыгъо, муниципальнэ фэIо-фашIэхэр шэпхъэшIухэм адиштэу ыкIи Iэрыфэгъоу цIыфхэм афэгъэцэкIэгъэнхэм фытегъэпсыхьэгъэ IофшIэныр лъагъэкIуатэ. Ащ къыдыхэлъытагъэу АР-м IофшIэнымкIэ ыкIи социальнэ хэхъоныгъэмкIэ и Министерствэ ыгъэхьазырыгъэ административнэ регламентым ипроектэу «Гъот макIэ зиIэхэм социальнэ тынхэр ягъэгъотыгъэнхэр» зыфиIорэм иапэрэ едзыгъо республикэ прокуратурэр хэплъагъ.\nАР-м экономикэ хэхъоныгъэмкIэ ыкIи сатыумкIэ и Министерствэ, АР-м мэкъу-мэщымкIэ и Министерствэ, АР-м ветеринариемкIэ и ГъэIорышIапIэ, АР-м псэушъхьэхэм ыкIи псы биологическэ къэкIуапIэхэм яобъектхэр къэухъумэгъэнхэмкIэ и ГъэIорышIапIэ къэралыгъо фэIо-фашIэхэр зэрагъэцакIэхэрэм фэгъэхьыгъэу къэгущыIагъ АР-м ибюджет учреждениеу «Лъэныкъуабэ къызэлъызыубытырэ къэралыгъо ыкIи муниципальнэ фэIо-фашIэхэр зыщагъэцэкIэрэ гупчэм» ипащэу Елена Юрченкар. Мы уахътэм анахь мэхьанэшхо зэратырэр фэIо-фашIэхэм ягъэцэкIэнкIэ гъогу картэхэм язэхэгъэуцон ары.\nЗэхэсыгъом хэлэжьагъэхэр нэмыкI Iофыгъохэми атегущыIагъэх, унэшъо гъэнэфагъэхэри ашIыгъэх.\nПредыдущая КIэлэцIыкIухэм арагъэшIагъ\nСледущая Зыгъэпсэфыгъо гъэшIэгъон


ШIэжь яIэным пае | Адыгэ Макъ\nШIэжь яIэным пае\nЗао хъурэп мыжъалымэу,\nЦIыфым ыпсэ щимытынэу,\nТыгъэ напэр ыупIыцIэу,\nАр къытхэхьэ гур ыушIуцIэу.\nЗао хъурэп шъобж къымгъанэу,\nУз мыгъуаер къыпхимгъанэу,\nАр тикъуаджи къыдэхьагъ,\nАр тихьабли къытехьагъ.\nТекIоныгъэр къызыдахыгъэр илъэс 73-рэ зэрэхъугъэм фэгъэхьыгъэ зэIукIэгъу гъэшIэгъон джырэблагъэ щыкIуагъ къалэу Мыекъуапэ дэт кIэлэцIыкIу IыгъыпIэу «Нэбзыим». Ащ пэщэныгъэ дызезыхьэрэ Гъыщ Сусанэ Шумафэ ыпхъум сабыйхэм пIуныгъэ тэрэз ягъэгъотыгъэным мэхьанэу иIэр дэгъоу зэрэзэхишIыкIырэм ишыхьатэу Iофыгъуабэ зэшIуехы. Непэ сэ анахьэу сыкъызтегущыIэмэ сшIоигъор Iофтхьабзэу «Заор — гущыIэ мэхъадж» зыфиIоу зигугъу къэтшIырэ кIэлэцIыкIу IыгъыпIэу N 28-м щызэхащэгъагъэр ары. Зипшъэрылъхэр дэгъоу зыгъэцэкIэрэ кIэлэпIухэу КIуашъэ Хъан Талъэустэн ыпхъумрэ ащ ипшъашъэу Замирэрэ аIэ зэкIэдзагъэу, зэдеIэжьхэмэ зэупчIыжьхэзэ анахь цIыкIухэр зэрыс группэм фэгъэзагъэхэу Iоф зэдашIэ. А нэбгыритIур ары мы Iофтхьабзэр зэхэзыщагъэхэри.\nКъэгъэлъэгъоным кIэлэцIыкIухэр фэбгъэхьазырынхэр Iоф къызэрыкIоу зэрэщымытыр зэкIэми ашIэ. Ау, угу етыгъэмэ, зэшIомыхын щыIэп. Зэошхом ехьылIэгъэ тхылъхэр, статьяхэр ахэм зэрагъэуIугъэх, Советскэ Союзым и ЛIыхъужъхэу Андырхъое Хъусен, Нэхэе Даутэ, Къош Алый, Бжыхьэкъо Къымчэрые ыкIи нэмыкIхэм афэгъэхьыгъэ стенд ашIыгъ.\nIыгъыпIэм рагъэблэгъагъэх заом иветеранхэу Кацевман Борис Израил ыкъор, Нестерова Вера Алексей ыпхъур, Къудаикъо Аслъан Исмахьилэ ыкъор, ащ ишъхьэгъусэу Къудаикъо Евгения Степан ыпхъур.\nЗэIукIэм хэлэжьагъэх кIэлэцIыкIухэм янэ-ятэхэр. Ахэм ясабыйхэм ятэжъ-янэжъхэу заом хэлэжьагъэхэм ясурэтхэр аIыгъхэу «МыкIодыжьыщт полк» зыфиIорэм фэдэ Iофтхьабзэ зэхащагъ, IыгъыпIэр къакIухьагъ.\nВетеранхэу рагъэблэгъагъэхэм апашъхьэ кIэлэцIыкIухэр усэхэм къыщяджагъэх, шIухьафтын цIыкIоу агъэхьазырыгъэхэри ахэм аратыгъэх. Анахь чанэу мыщ хэлэжьагъэхэм ащыщ пшъэшъэжъые хъупхъэ цIыкIоу Кобл Динарэ. Ащ ятэжъ исурэт ыIыгъэу, рыгушхоу бэрэ IыгъыпIэм ищагу къыщырихьакIыгъ.\nХэгъэгу зэошхом итыркъохэр кIыжьыгъуаех, ар зынэмысыгъэ унагъо щыIэп. ТинахьыкIэмэ шIэжь яIэнымкIэ, непэрэ мамыр щыIакIэр къытфыдэзыхыгъэхэр ащымыгъупшэнхэмкIэ, ахэм хьазабэу зэпачыгъэм уасэ фашIынымкIэ тикIэлэпIу хъупхъэхэм Iофышхо зэшIуахы, ащкIэ инэу тафэраз.\nСурэтым итыр: пшъэшъэжъые хъупхъэ цIыкIоу Кобл Динарэ рыгушхоу ятэжъ исурэт ыIыгъ.


Язэдэлэжьэн лъагъэкIуатэ — Адыгэ макъ\nУрысые Федерацием энергетикэмкIэ иминистрэ игуадзэу Юрий Маневич видеоконференцие шIыкIэм тетэу Адыгэ Республикэм иминистрэхэм я Кабинетрэ ПАО-у «Кубаньэнерго» зыфиIорэмрэ япащэхэм зэдэгущыIэгъу адыриIагъ. Электричествэ рыкIуапIэхэм ягъэкIэжьын фытегъэпсыхьэгъэ Iофтхьабзэхэр инвестиционнэ программэм хэгъэхьэгъэнхэр ары анахь шъхьаIэу зигугъу ашIыгъэр.\nАдыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат ипшъэрылъкIэ зэхэсыгъом хэлэжьагъэх республикэм ивице-премьерэу Сапый Вячеславрэ АР-м экономикэ хэхъоныгъэмкIэ ыкIи сатыумкIэ иминистрэу Геннадий Митрофановымрэ.\nЭнергетическэ хъызмэтым хэхъоныгъэ ышIынымкIэ ыкIи ар гъэкIэжьыгъэнымкIэ зэрифэшъуашэу Iоф зэдашIэным мэхьанэшхо зэриIэр лъэныкъохэм къыхагъэщыгъ. Ащ къыдыхэлъытагъэу шъолъырым ит подстанцие заулэмэ ягъэцэкIэжьын фытегъэпсыхьэгъэ проектэу ПАО-у «Кубаньэнерго» зыфиIорэм къыгъэхьазырыгъэр щыIэныгъэм щыпхырыщыгъэныр пшъэрылъ шъхьаIэхэм ащыщэу къаIуагъ.\nПроектым мэхьанэшхо зэрэратырэм ишыхьат АР-м иминистрэхэм я Кабинет, «Россети» ыкIи ПАО-у «Кубаньэнерго» зыфиIохэрэм Iоф зэдашIэнымкIэ зэзэгъыныгъэу зэдашIыгъэр. Ащ игъэцэкIэн зэрэфэхьазырхэм зэхэсыгъом щытегущыIагъэх.\nШъолъырым иэнергетическэ комплекс хэхъоныгъэхэр ышIынхэр анахь мэхьанэшхо зиIэ лъэныкъохэм ащыщэу Адыгеим и ЛIышъхьэ къыгъэнэфагъ. Ащ епхыгъэ пшъэрылъхэр гъэцэкIагъэхэ зыхъукIэ республикэр джыри нахь лъэгэпIэ инхэм анэсын зэрилъэкIыщтыр хигъэунэфыкIыгъ.\nЭнергэкIуачIэхэм ахэгъэхъогъэнымкIэ мы аужырэ уахътэм Адыгеим щызэшIуахыгъэр бэ. «Росатомым» хэхьэрэ структурэм ишIуагъэкIэ жьыбгъэм иамалкIэ Урысыем Iоф щызышIэрэ электростанцие анахь иныр республикэм щагъэпсыгъ. ТыгъэмкIэ Iоф зышIэщт электростанцием ишIын лъагъэкIуатэ.\nЫпшъэкIэ зигугъу къэтшIыгъэ системэм игъэкIэжьын, изэтегъэпсыхьан фэIорышIэ Санкт-Петербург щыкIогъэ дунэе экономическэ форумым Адыгеим и ЛIышъхьэрэ ПАО-у «Россети» зыфиIорэм и Правление и Тхьаматэрэ зыкIэтхэгъэхэ зэзэгъыныгъэр.\nПредыдущая Алъэгъугъэм ыгъэрэзагъэх\nСледущая Волгоград саугъэт щагъэуцугъ


ЩысэтехыпIэу ылъытагъ — Адыгэ макъ\nРедактор 22.11.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\n«Илъэс къэс IэпыIэгъу шъукъызэрэтфэхъурэр зэхэтэшIэ. Урысые Федерацием культурэмкIэ иминистрэ, Министерствэм иIофышIэ пстэуми, ори пшъхьэкIэ лъэшэу сышъуфэраз. Тэри тишъыпкъэу тыпылъ лъэпкъ проектэу «КультурэмкIэ» пшъэрылъэу тиIэхэр зэкIэ дгъэцэкIэнхэм. Къэралыгъо программэхэм яшIуагъэкIэ культурэм ипсэуалъэхэм язегъэушъомбгъун мылъку шIукIае пэIутэгъахьэ. Ахэр программэу «Зэдиштэу къуаджэхэм хэхъоныгъэ ягъэшIыгъэныр» зыфиIорэми, Адыгэ Республикэм хэхъоныгъэ зэришIыщт унэе программэми къащыдэлъытагъэх. КультурэмкIэ Унэр цIыфхэр зэфэзыщэрэ гупчэу щыт. КультурэмкIэ учреждениехэм хэхъоныгъэ ягъэшIыгъэным тапэкIи лъэшэу тынаIэ тедгъэтыщт», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\n«Станицэхэм адэт модельнэ тхылъеджапIэхэм, кIэлэцIыкIу художественнэ еджапIэхэм, искусствэхэмкIэ кIэлэцIыкIу еджапIэхэм сащыIэнэу игъо сифагъ. Ахэр сыгу рихьыгъэх. Непэ Адыгеим тыкъызкIыщызэрэугъоигъэр аукъодыеу щытэп. Шъолъыр пэпчъ щысэ зэрэтепхын лъэныкъо горэ иI. Сэ лъэшэу згъэшIэгъуагъэр республикэм культурэмкIэ учреждение дахэхэр зэриIэхэм нэмыкIэу, культурэм иIофышIэхэм IэпыIэгъу узэрафэхъущт шIыкIэри къызэрэжъугъотыгъэр ары. АщкIэ «тхьашъуегъэпсэу» шъосэIо. А Iофым шъо лъэшэу шъунаIэ тешъогъэты, муниципалитетхэм япащэхэри, бизнесменхэри ащкIэ къыздешъогъаIэх. КультурэмкIэ учреждение пэпчъ пIоми хъунэу мылъкукIэ IэпыIэгъу къыфэхъун иI. НэмыкI шъолъырхэми шъуиIофшIакIэ къызфагъэфедагъэмэ дэгъугъэ», — къыIуагъ Ольга Яриловам.\nПроектэу «Пушкинская карта» зыфиIорэр республикэм зэрэщыпхыращырэми зэIукIэгъум щытегущыIагъэх. Iоныгъом и 1-м къыщегъэжьагъэу мы проектыр пхыращы, илъэс 14 — 22-рэ зыныбжьхэм ащ амал къареты культурэмкIэ къэралыгъо, унэе учреждениехэм ыпкIэ хэмылъэу ащыIэнхэу.\nЗэIукIэгъум икIэух Адыгеим ия 100-рэ илъэс игъэмэфэкIын зызэрэфагъэхьазырырэм тегущыIагъэх. Республикэм имызакъоу, Урысыем икъэлэ шъхьаIи концертхэр къыщатынхэу, къэгъэлъэгъонхэр къыщызэIуахынхэу ыкIи нэмыкI Iофтхьабзэхэр ащызэхащэнхэу рахъухьэ.\nУФ-м культурэмкIэ иминистрэ игуадзэу Ольга Яриловар Адыгеим культурэмкIэ иучреждениехэу лъэпкъ проектым диштэу зэтырагъэпсыхьагъэхэм ащыIагъ, лъэпкъ проектэу «Культурэр» Къыблэ федеральнэ шъолъырым щыпхырыщыгъэным тегъэпсыхьэгъэ зэхэсыгъор зэрищагъ.\nГъэцэкIэжьын куухэм ауж псэупIэу Джаджэм непэ искусствэхэмкIэ кIэлэцIыкIу еджапIэр къыщызэIуахыжьыгъ. АщкIэ афэгушIонэу еблэгъэгъагъ Ольга Яриловар. Сэнаущыгъэ зыхэлъ кIэлэцIыкIухэм гъэхъагъэхэр ашIынхэу УФ-м культурэмкIэ иминистрэ игуадзэ афэлъэIуагъ ыкIи лъэпкъ проектэу «Культурэм» псэупIэ пэпчъ искусствэхэмкIэ еджапIэ, клубхэр, модельнэ тхылъеджапIэхэр иIэнхэм зэрэфэIорышIэрэм къыкIигъэтхъыгъ.\nЛъэпкъ проектым ишIуагъэкIэ искусствэхэмкIэ еджапIэм лъэхъаным диштэу зызэрэзэрихъокIыгъэр пстэуми янэрылъэгъугъ.\nПредыдущая В музее Востока откроется персональная фотовыставка «Воображаемая реальность»\nСледущая В минздраве Адыгеи напомнили о том, где и когда нужно ревакцинироваться


«КъызыхэкIырэр Лэбэ мыжъуакI», - дышъэр псым ижъырэ адыгэхэм къызэрэхахыщтыгъэр »\nАщ имылъку римытэкъухьанэу зыраIокIэ, къареIожьы: «КъызыхэкIырэр Лэбэ мыжъуакI!» Мыр гущыIэжъ, ар сыдэу щытми гущыIэ пэгъодзэу къызэрамыугупшысыгъэр гъэнэфагъэ. Сыд ащ имэхьанэр, сыдрэ лъэхъана къызежьэгъэн ылъэкIыщтыр? Лэбэ мыжъуакIэ сыда арэу лъапIэу къыхэпхын плъэкIыщтыр?\nУегупшысэмэ, гъэшIэгъон горэмэ ацыпэ къэоубыты. ОсэшIу зиIэу пасэм Лабэ имызакъоу, псыхъохэм къахахыщтыгъэр, джыри къахэпхын плъэкIыщтыр сыда? Гъэнэфагъэу дышъэ. БэшIагъэу адыгэ чIыгужъым ахэр зыхэлъ псыхъохэр къыщыхагъэщыгъагъэх. Шъыпкъэ, а лъэхъанэхэм апэрапшIэу къаIэкIахьэщтыгъэхэр иныгъэх, мыжъуакIэмэ афэдизыгъэх.\nАхэм зызэрагъэкIэрэкIэщтхэр ахашIыкIынхэу ащыгъум ашIэщтыгъэп. Тхьамадэмэ (жрецхэм) яфэIо-фашIэмэ ащагъэфедэщтыгъэх. Зэрэжъыурэм фэшI тыгъэм къыпызыгъэ мыжъоу енэгуещтыгъэх, «тыгъэ мыжъокIэ» яджэщтыгъэх. Нэужым, охътабэ зытешIэм, пшэхъуацэмэ афэдэу жъгъэйхэри псым къыхазыкIынхэу зэрагъэшIэгъагъ.\nПсым пшэхъо къызэрыкIоу ыхьырэмэ дышъэцэ жъгъэйхэр ахэлъхэу мэхъу. Чъыгыбэ зыIут псыхъохэм апэчIынэтIэ псычIэхэм лъэпсэ жъгъэибэр, Iудэнэ зэхэхъытыхьагъэхэм афэдэхэу, Iужъоу щызэуIух. Пшэхъо къызэрыкIор ахэм аблихы зыхъукIэ, нахь псынкIэшъ, псым ехьы, дышъэр онтэгъушъ, ахэтIысхьэ. Псыр зызэкIакIокIэ, лъапсэмэ «апыхъогъэ» пшэхъо жъыухэр къыпагъэтэкъухэти, агъэткIущтыгъэх.\nЛъэпсэ жъгъэйхэм дышъэ пшахъор къызэрапынэрэмкIэ къашIэгъагъ псычIэм пырацэу зыгорэ иплъхьэмэ, дышъэ пшахъохэр зэриугъоищтхэр. Цы Iужъу зытет мэлышъор ащ¬кIэ Iэрыфэгъу шъыпкъ. ЧIыпIэхэу чъыг лъапсэмэ дышъэр зыщапыхъоу къыхагъэщыгъэхэм мэлышъохэр ахалъхьэхэу аублэгъагъ.\nПсыормэ амыхьынхэу ахэм шъодэн лъэпсхэр ападэщтыгъэх. ПсычIэм щаубгъути, бэщ папцIэхэр лъэпсымэ арагъэкIыхэти, псычIэм хаIулIэщтыгъэ. Зэрэхагъэлъыщтыгъэм ибагъэ тшIэрэп, ау уахътэ тешIэу, дышъэр ащ хизы зыхъукIэ, къызэкIоцIащыхьэти, фэсакъыхэзэ къыхахыжьыщтыгъэ. Мэлышъом къыхагъэтэкъугъэр агъэткIущтыгъэ ыкIи IэпэIасэхэм ащ пкъыгъохэр хашIыкIыщтыгъэх.\nТызэджагъэмэ къахэфэгъагъ тилъэхъанэ шакIо горэм къехъулIэгъагъэр. Псыхъор зэкIэкIуагъэу, чэнджэу зэпырыкIызэ, лъэпсэжъые Iэрамышхо къыхэжъыукIэу ылъэгъугъ. ШIогъэшIэгъонэу къыхихынэу къызыкIаIэм, дышъэ пшэхъо гъожьыбзэу апыугъоягъэхэр зэкIэ псым пилъэсыкIыхи зэбгырихыгъэх. Ар къызехъулIэм къыгурыIуагъ дышъэ къыгъоти, «ыIэхъомбэ тIуакIэмэ зэрадэкIыжьыгъэр».\nБэшIагъэу адыгэмэ дышъэм хэшIыкI фыряIэу Iоф дашIэ. ТиIуашъхьэхэм къачIэтхыжьхэрэм дэгъоу ар къытагъашIэ. А ижъырэ IэшIэгъэ лъапIэхэр гъэшIэгъоных, зэмылIэужыгъох, нэр пIэпахэу дахэх. ТичIыпIабэмэ ахэр къызэращагъотыжьхэрэм къеушыхьаты дышъэчIэхыпIэхэр, IэпэIэсэ дэгъухэр мымакIэу тилъэпкъ зэриIагъэхэр.\nОпубликовал admin, 6-01-2016, 11:37. Просмотров: 1553


Адыгэй - History of Adygea for Android - APK Download\nHome » Apps » Books & Reference » Адыгэй - History of Adygea\nАдыгэй - History of Adygea\nUsing APKPure App to upgrade Адыгэй - History of Adygea, fast, free and save your internet data.\nThe description of Адыгэй - History of Adygea\nАдыгэ Республик (урысыбзэгьэ: Республика Адыгея), Адыгэй — Урысые Федерацием хэтэу республик, Къыблэ Шъолъыр Округым хахьэ.\nКраснодар краимкIэ къэухъурэигъэ.\nРеспубликэм икъэлэ шъхьаIэр къалэу Мыекъуапэ. Мыщ нэбгырэ минишъэрэ тIокIищрэ пшIыкIуйрэм ехъу щэпсэу.\nАдыгэим республикэ статусыр минрэ шъибгъурэ тIокIиплIрэ пшIыкIузрэ илъэсым иIэ хъугъэ. ЛIышъхьэрэ къэралхасэрэ хадзыгъ. Джы Адыгэим нып, гимн, тамыгъэ иIэх. Гъэтхапэм ипшIым минрэ шъибгъурэ тIокIиплIрэ пшIыкIутфрэ илъэсым Конституциер аштагъ. Адыгэир цIыф лъэпкъыбэ зыщыпсэурэ республик. Мыщ зэгурыIохэу урысхэр, адыгэхэр, ермэлхэр, нэгъоихэр, курдхэр, урымхэр, чэчэнхэр ыкIи нэмыкIхэр щэпсэух.\nАдыгэй - History of Adygea 1.1 (2)\nUploaded by: Medo Occitanie\nFile SHA1: 708cb9a6679a196b8e29b2b2f93f8b13a3326dad\nSimilar to Адыгэй - History of Adygea


Республика Адыгея - Бюджетым къыщыдалъытагъ\nАдыгеим ипащэхэм анаIэ зытетыр муниципальнэ образованиехэм язэтегъэпсыхьан. Мы илъэсым бюджет пстэуми якъэкIуапIэхэм а гухэлъхэм апэIухьащт ахъщэр къахагъэкIыщт.\nАдыгэ Республикэм псэолъэшIынымкIэ и Министерствэ къызэритыгъэмкIэ, общественнэ чIыпIэхэмрэ щагухэмрэ язэтегъэпсыхьан епхыгъэ IофшIэнхэм мылъкоу апэIухьащтыр «Джырэ уахътэм диштэрэ къалэр» зыфиIорэ федеральнэ проектэу анахь мэхьанэ зэратыхэрэм ащыщым игъэцэкIэн диштэу къыхагъэкIыщт. Шъугу къэтэгъэкIыжьы: къэралыгъо программэм мы илъэсым муниципальнэ образовании 4 хэлэжьэщт. Ахэр: къалэу Мыекъуапэ, Адыгэкъал, псэупIэхэу Инэмрэ Яблоновскэмрэ.\nАщ нэмыкIэу мы илъэсымкIэ Адыгэ Республикэм ибюджет къыщыдалъытагъ республикэм икъэлэ ыкIи ирайон пстэуми язэтегъэпсыхьан епхыгъэ IофшIэнхэм апэIухьащт ахъщэ тедзэр. ГущыIэм пае, общественнэ чIыпIэхэмрэ щагухэмрэ язэтегъэпсыхьанкIэ федеральнэ программэм диштэу 2018-рэ илъэсым сомэ миллиони 108,5-рэ къыхагъэкIыщт. Ащ щыщэу Мыекъуапэ сомэ миллион 71,7-рэ, адрэ муниципалитети 3-мэ сомэ миллион 12,2-рэ зырыз апэIуагъэхьащт.\nПрограммэм къыдилъытэрэ ахъщэм нэмыкIэу республикэм ибюджет общественнэ чIыпIэхэм язэтегъэпсыхьан пае джыри ахъщэ къыщыдалъытагъ, Мыекъуапэ — сомэ миллион 80, Адыгэкъалэрэ республикэм ирайони 7-рэ — сомэ миллиони 5 зырыз.\n12.12.2018 Республикэм социальнэ-экономикэ хэхъоныгъэ ышIынымкIэ Iофыгъоу щыIэхэм атегущыIагъэх


ЯмэфэкIкIэ афэгушIуагъэх | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 16.06.2017\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР, ПОЛИТИКЭР\t/\nХабзэ зэрэхъугъэу, илъэс къэс мэкъуогъум иящэнэрэ тхьаумафэ медицинэм иIофышIэ и Мафэ тикъэралыгъо щыхагъэунэфыкIы.\nА мэфэкIым фэгъэхьыгъэ зэхахьэу Мыекъуапэ щыкIуагъэм хэлэжьагъэх Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Мурат, АР-м и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, АР-м псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ иминистрэу Мэрэтыкъо Рустем, министрэхэм я Кабинет хэтхэр, республикэм и Парламент идепутатхэр, нэмыкIхэри.\n— ЦIыфмэ япсауныгъэ къэухъумэгъэным уфэлэжьэныр къызэрыкIоп\nыкIи псынкIэп, ау ар зэрифэшъуашэу шъогъэцакIэ. Ащ дакIоуи цIыфыгъэрэ гукIэгъуныгъэрэ шъухэлъэу сымаджэхэм шъуапэгъокIын шъолъэкIы, — къыIуагъ ащ. — Шъуипсауныгъэ къыщымыкIэу, шъуигухэлъхэр къыжъудэхъунхэу тышъуфэлъаIо.\nГулъынтфэ уз зиIэхэм медицинэ IэпыIэгъоу арагъэгъотырэр нахьышIум ылъэныкъокIэ зэхъокIыгъэ зэрэхъугъэр КъумпIыл Мурат игущыIэ къыщыхигъэщыгъ. Демографием изытет зэхъокIыныгъэшIухэр зэрэфэхъугъэхэр зэхахьэм къыщаIуагъ. 2016-рэ илъэсымкIэ нэбгырэ мини 100 зыпштэкIэ, нэбгырэ 12,9-мэ ядунай ахъожьыгъ. БлэкIыгъэ илъэсхэм ягъэпшагъэмэ, кIэлэцIыкIухэу зидунай зыхъожьыхэрэм япчъагъэ нахь макIэ хъугъэ. 2016-рэ илъэсым шэпхъэ инхэм адиштэрэ медицинэ IэпыIэгъур нэбгырэ мини 2-м ехъумэ арагъэгъотыгъ.\nРеспубликэм щыпсэухэрэм медицинэ IэпыIэгъоу агъотырэр нахьышIум ылъэныкъокIэ зэхъокIыгъэным фытегъэпсыхьэгъэ фельдшер-мамыку IэзапIэхэр, врачебнэ амбулаториехэр, поликлиникэхэр Адыгеим къыщызэIуахыгъэх. Диагностическэ гупчэ республикэм щашIынэу мыгъэ рагъэжьагъ. Республикэ диабетологическэ гупчэр, патологиемкIэ гупчэр, кардиологическэ диспансерыр, диагностическэ отделениер, нэмыкIхэри мыщ хэхьащтых.\nФедеральнэ программэу «Земский доктор» зыфиIорэр республикэм гъэцэкIагъэ зыщыхъурэ 2012-рэ илъэсым къыщыублагъэу ныбжьыкIэ специалист 261-мэ къоджэ псэупIэхэм Iоф ащашIэнэу загъэзагъ. Тызыхэт илъэсым нэбгырэ 30-мэ мы программэмкIэ Iоф ашIэнэу рагъэжьагъ. Ащ ишIуагъэкIэ район сымэджэщхэр зыщыкIэхэрэ врачхэр зэрагъэгъотыгъэх.\nНэужым медицинэм иIофышIэхэу щытхъуцIэхэр къызыфагъэшъошагъэхэм ар къэзыушыхьатырэ бгъэхалъхьэхэмрэ тхылъхэмрэ КъумпIыл Мурат аритыжьыгъэх. ЗимэфэкI хэзыгъэунэфыкIыхэрэм къафэгушIуагъэх АР-м и Парламент и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, АР-м псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ иминистрэу Мэрэтыкъо Рустем. Илъэс зэкIэлъыкIом медицинэм иIофышIэхэу гъэхъэгъэшIухэр зышIыгъэхэм къалэжьыгъэ «Урысые Федерацием псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ иотличник» зыфиIорэ щытхъуцIэр къызфагъэшъошагъэхэм министрэм аритыжьыгъэх.\nАР-м и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Щытхъу тхылъ зыфагъэшъошэгъэ Нэхэе Асиет илъэс 40-м ехъугъ медицинэ къулыкъум зыщылажьэрэр.\n— ЦIыфхэм IэпыIэгъу сафэхъуным, сишIуагъэ язгъэкIыным сицIыкIугъом къыщегъэжьагъэу сыкIэхъопсыщтыгъ, — къытфеIуатэ Нэхэе Асиет. — Джэджэхьаблэ дэт врачебнэ амбулаторием фельдшерэу Iоф щысэшIэ. СиIофшIэн сыгукIэ къыхэсхыгъ, ащ гухахъо хэзгъуатэзэ илъэс зэкIэлъыкIохэм сырэлажьэ.


Бюджетыр апэрэ еджэгъумкIэ аштагъ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АиФ Адыгея\nАдыгэ Республикэм и Къэралыгъо Совет — Хасэм ияплIэнэрэ зэхэсыгъоу тыгъуасэ щыIагъэр зэрищагъ ащ и Тхьаматэу КъумпIыл Мурат.\nIофтхьабзэм хэлэжьагъ Адыгеим и ЛIышъхьэу ТхьакIущынэ Аслъан. Iофыгъо шъхьаIэу зэхэсыгъом къыхалъхьагъэр законопроектэу «2017-рэ илъэсымкIэ ыкIи ащ къыкIэлъыкIощт 2018 — 2019-рэ илъэсхэм ячэзыу пIалъэкIэ Адыгэ Республикэм ибюджет ехьылIагъ» зыфиIорэр ары.\nДепутатхэм апашъхьэ къыщыгущыIагъ АР-м финансхэмкIэ иминистрэу Долэ Долэтбый. ЗэрагъэнафэрэмкIэ, 2017-рэ илъэсым республикэ бюджетым ихахъохэр сомэ миллиард 12-рэ миллион 958-м ехъущт, ащ щыщэу хэбзэIахь ыкIи мыхэбзэIахь хахъохэр сомэ миллиарди 8,2-рэ, федеральнэ гупчэм къикIыщт зэкIамыгъэкIожьырэ ахъщэр сомэ миллиарди 4,7-рэ мэхъу.\nХъарджхэр сомэ миллиард 13-рэ миллион 771-рэ ехъу, бюджетыр зыщыкIэщтыр (дефицитыр) сомэ миллион 813-м кIахьэ. АР-м иминистрэхэм я Кабинет иIэпэчIэгъэнэ фонд сомэ миллиони 150-рэ хъущт. 2018-рэ илъэсым хахъохэр сомэ миллиард 13,3-рэ, хъарджхэр сомэ миллиард 14,1-рэ мэхъу, дефицитыр сомэ миллион 861-рэ. 2019-рэ илъэсым республикэ бюджетым ихахъохэр сомэ миллиард 13-рэ миллион 487-рэ хъунэу агъэнафэ, хъарджхэр сомэ миллиард 14,2-м кIэхьащт, зыщыкIэщтхэ ахъщэр сомэ миллион 709-м ехъущт. УФ-м и Президент къыдигъэкIыгъэ жъоныгъокIэ унашъохэр, социальнэ программэхэр, пшъэрылъхэр гъэцэкIэгъэнхэр республикэм ифинанс документ шъхьаIэ къыдыхэлъытагъэх.\nАдыгэ Республикэм и Къэралыгъо Совет — Хасэм хэбзэгъэуцунымкIэ ыкIи чIыпIэ зыгъэIорышIэжьыным иIофыгъохэмкIэ икомитет мы мафэхэм зэхэсыгъоу иIагъэм законопроектым щытегущыIагъэх, ащ зэхъокIыныгъэхэр, хэгъэхъонхэр фашIыгъэх. Непэрэ уахътэм къэралыгъор экономикэ къиныгъохэм ахэт нахь мышIэми, 2017-рэ илъэсми, ащ къыкIэлъыкIощт илъэситIуми республикэ бюджетыр социальнэу щытыщт.\nБюджетым ихъарджхэр зыфэдизыщтхэр агъэнафэ зэхъум, финансхэр экономие шIыгъэнхэ зэрэфаер, ащ нэмыкIэу хэбзэIахьхэм ыкIи мыхэбзэIахьхэм яхахъохэр зыфэдизынхэ алъэкIыщтыр къыдалъытагъэх. АР-м и УплъэкIо-лъытэкIо палатэ къызэрилъытагъэмкIэ, республикэ бюджетым ихахъохэр сомэ миллион 250-кIэ нахьыбэ ашIын алъэкIыщт.\nАщ депутатхэм дырагъэштагъ ыкIи 2017-рэ илъэсым, ащ къыкIэлъыкIорэ илъэситIум ателъытэгъэ республикэ бюджетым изаконопроект апэрэ еджэгъумкIэ аштагъ.\nЗаконопроектэу «2017-рэ илъэсымкIэ ыкIи 2018 — 2019-рэ илъэсхэм ячэзыу пIалъэкIэ шIокI зимыIэ медицинэ страхованиемкIэ фондым ичIыпIэ къутамэу республикэм щыIэм ибюджет ехьылIагъ» зыфиIорэм депутатхэр тегущыIагъэх. 2017-рэ илъэсым фондым ихахъохэр сомэ миллиарди 4,1-м кIэхьащт, хъарджхэри мы пчъагъэм фэдизыщтых. КъыкIэлъыкIорэ илъэситIум хахъохэр тIэкIу нахьыбэ хъунхэу агъэнафэ.\nДепутатхэм ащыщхэм фондым икъутамэ идиректорэу Хьагъэудж Мариет упчIэ гъэнэфагъэхэр ратыгъэх. Республикэм щыпсэухэу технологие пэрытхэм атетэу нэмыкI шъолъырхэм медицинэ IэпыIэгъу ащызыгъотын фаехэм квотэхэр афикъунхэм, ащкIэ зи пэрыохъу щымыIэным мэхьанэшхо иIэу пстэуми алъытагъ.\n— ТицIыфхэм ящыкIэгъэ медицинэ IэпыIэгъу ягъэгъотыгъэныр сыдигъуи пшъэрылъ шъхьаIэу зыфэтэгъэуцужьы, а лъэныкъомкIэ Iофхэм язытет нахьышIу шIыгъэным пае федеральнэ гупчэм ренэу зыфэтэгъазэ. Технологие пэрытхэм атет медицинэ IэпыIэгъур зыгъэцэкIэрэ учреждениехэм тязэгъыгъэу щыт, квотэхэр тфикъунхэ фае. Ау мы IофыгъомкIэ гумэкIыгъохэр щыIэх, ар тэры зилажьэр. Арышъ, ар дэгъэзыжьыгъэным тызэгъусэу тыпылъын фае, — къыIуагъ ТхьакIущынэ Аслъан.\nКъумпIыл Мурат мыщ дэжьым къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, шIокI зимыIэ медицинэ страхованиемкIэ фондым икъутамэу республикэм щыIэм ибюджет ахъщэшхо къехьэ, ар шIуагъэ къытэу гъэфедэгъэныр пшъэрылъ шъхьаI. Сыда пIомэ мы къулыкъум иIофшIэн зэрэзэхищэрэм елъытыгъ тицIыфхэм япсауныгъэ изытет зыфэдэщтыр. Фондым икъутамэ ибюджет епхыгъэ законопроектыр апэрэ еджэгъумкIэ аштагъ, къэзытхырэр АР-м и ЛIышъхьэ и пресс-къулыкъу.\nАдыгеим ихэбзэгъэуцугъэу «Адыгэ Республикэм щыпсэурэ цIыф куп заулэмэ социальнэ IэпыIэгъу зэраратыщт шIыкIэм ехьылIагъ» зыфиIорэм ия 2-рэ статья, джащ фэдэу республикэм изакон заулэмэ зэхъокIыныгъэхэр афэшIыгъэнхэм депутатхэм адырагъэштагъ, апэрэ еджэгъумкIэ аштагъэх. Зэхэсыгъом нэмыкI Iофыгъохэри къыщаIэтыгъэх, ахэм алъэныкъокIэ унашъохэр ашIыгъэх.


Препарат Хамомилла-плюс: инструкция по применению, цена, описание.\nМатрикария ДН: инструкция по применению, цена, описание.\nАлоэ ДН: инструкция по применению, цена, описание.\nАпис-плюс ДН: инструкция по применению, цена, описание.\nАрника-эскулюс: инструкция по применению, цена, описание.\nПрополис ДН: инструкция по применению, цена, описание.


Фэбагъэу ахэлъым уегъэгупсэфы — Адыгэ макъ\nФэбагъэу ахэлъым уегъэгупсэфы\nРедактор 15.12.2021 15.12.2021 КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nКъыблэм щызэлъашIэрэ сурэтышIэу, тарихълэжьэу Лариса Ушаковам тыкъэзыуцухьэрэ дунаим идэхагъэ фэгъэхьыгъэ IофшIагъэу къыгъэнагъэхэм якъэгъэлъэгъон Мыекъуапэ къыщызэIуахыгъ.\nКъокIыпIэм щыпсэурэ лъэпкъхэм искусствэхэмкIэ я Къэралыгъо музей и Темыр-Кавказ къутамэ ипащэу ШъэуапцIэкъо Аминэт зэхахьэр зэрищагъ.\nЛариса Ушаковар къалэу Грознэм къыщыхъугъ. Ростов къэралыгъо кIэлэегъэджэ апшъэрэ еджапIэм художественнэ графикэмкIэ ифакультет къыухыгъ. Къыблэ федеральнэ университетым икафедрэ ипащэу 2012-рэ илъэсым къыщыублагъэу Iоф ышIагъ.\nУрысыем исурэтышIхэм я Союз хэтэу Л. Ушаковам живописым, графикэм иIэпэIэсэныгъэ къащызэIуихыгъ. Урысыем культурэмкIэ изаслуженнэ IофышI, профессор. Я XVIII — XX-рэ лIэшIэгъухэм дунаим исурэтышI анахь цIэрыIохэм ахалъытагъ.\nИгъонэмысэу ищыIэныгъэ ыухыгъэми, искусствэм IофшIэгъэ ин къыщигъэнагъ. Адыгэ Республикэм культурэмкIэ и Министерствэ иотдел ипащэу Шэуджэн Бэлэ зэхахьэм къыщиIуагъ Л. Ушаковам исурэтхэм фэбагъэ зэрахэлъыр. ЩыIэныгъэм изытет къыраIотыкIы.\n«Пчыхьэм иорэдышъу», «ХыIушъомрэ чъыгхатэмрэ», «Щагу псэупIэр», фэшъхьаф сурэтхэр шъо зэфэшъхьафхэмкIэ гъэкIэрэкIагъэх. Щагум итеплъэ къэзыгъэлъэгъорэ сурэтыр адыгэ къуаджэм щытлъэгъухэрэм ятэгъапшэ. Унэр, чъыгхэр, къэгъагъэхэр, фэшъхьафхэри зэдештэх, гупсэ-фыпIэу зэрэщытхэм къегъэдахэх.\nАдыгэ Республикэм исурэтышIхэм я Союз ипащэу Елена Абакумовар, республикэм исурэтышI цIэрыIохэу Эдуард Овчаренкэр, Хъуажъ Рэмэзан зэхахьэм къыщыгущыIагъэх. Л. Ушаковар искусствэр зыгъэбаигъэ сурэтышIхэм зэращыщыр къыхагъэщыгъ.\nЛариса Ушаковам исурэт 58-рэ музеим къыщагъэлъагъо. Зэхахьэм студентхэр, искусствэхэмкIэ еджапIэхэм защызыгъасэхэрэр, кIэлэегъаджэ-\nхэр хэлэжьагъэх. Адыгэ Республикэм искусствэхэмкIэ икIэлэцIыкIу еджапIэу Лъэцэрыкъо Кимэ ыцIэ зыхьырэм икIэлэегъаджэу, сурэтышI IэпэIасэу Абрэдж Гощэфыжь къыIуагъ Лариса Ушаковам тыкъэзыуцухьэрэ дунаир дахэу сурэтхэмкIэ къызэригъэлъэгъуагъэр. Ащ иэскизхэмкIэ Кипр итарихъ музей агъэкIэрэкIагъ. Хэгъэгу, дунэе къэгъэлъэгъонхэм щытхъуцIэхэр къащыдихыгъ.\n2022-рэ илъэсым, щылэ мазэм и 9-м нэс музеим къэгъэлъэгъонхэр щыкIощтых.\nПредыдущая Зэгъэпшэнхэм уагъэгъуазэ\nСледущая Адыгэ къэIуакIэхэр


Ошъогу щынэгъончъэным иушэтэкIуагъ | Адыгэ Макъ\nАР-м и Апшъэрэ хьыкум и Тхьаматэу Трахъо Аслъан, АР-м шIэныгъэмрэ гъэсэныгъэмрэкIэ иминистрэу КIэрэщэ Анзаур, АР-м лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ и Комитет итхьаматэу Шъхьэлэхъо Аскэр, муниципальнэ гъэпсыкIэ зиIэ Тэхъутэмыкъое районым ипащэу Шъхьэлэхъо Азмэт, народнэ депутатхэм я Совет итхьаматэу Хьатит Алый, Урысыемрэ Адыгеимрэ янароднэ артистэу Кукэнэ Мурат, Мызэгъ Владимир иныбджэгъугъэхэр, Тэхъутэмыкъуае инахьыжъхэмрэ ицIыф гъэшIуагъэхэмрэ, районым хэхьэрэ псэупIэхэм япащэхэр зэхахьэм хэлэжьагъэх.\nМызэгъ Владимир Советскэ Дзэм 1948-рэ илъэсым къыщыублагъэу хэтыгъ, быбын-ушэтын IофшIэным къыхиубытэу гражданскэ авиацием хэхьэрэ самолет пстэури сыд фэдэ лъэныкъокIи ыушэтыгъ. Сыхьат мин 11-м ехъу ащ ыбыбыгъ. Самолетхэу «Ту-154 А», «ТУ-154 М», «Ту-154 В», «Ил-86» зыфиIохэрэм къэралыгъо ушэтынхэр арашIылIэхэ зэхъум, летчик- ушэтэкIо шъхьаIэу Владимир щытыгъ. Методическэ тхыгъэхэм ар яавтор, илъэсыбэрэ Къэралыгъо шIэныгъэ-ушэтэкIо институтым и УшэтэкIо совет хэтыгъ, СССР-м ыкIи нэмыкI къэралыгъохэм ягражданскэ авиацие летчик шъэ пчъагъэ фигъэхьазырыгъ.\n1975-рэ илъэсым гражданскэ авиацием илетчик-ушэтакIохэмкIэ апэрэу щытхъуцIэу «СССР-м изаслуженнэ летчик-ушэтакIу» зыфиIорэр Мызэгъым къыфагъэшъошагъ, мы IофшIэныр 1990-рэ илъэсым нэс ыгъэцэкIагъ. Нэужым ошъогу къухьэхэм ящынэгъончъагъэ и Гупчэ, Къэралыгъо шIэныгъэ-ушэтын институтым ащылэжьагъ.\nАвиационнэ техникэм иушэтынкIэ къызхигъэфэгъэ лIыгъэмрэ лIыхъужъныгъэмрэ апае УФ-м и Президент иунашъокIэ 1995-рэ илъэсым Мызэгъ Владимир Урысые Федерацием и ЛIыхъужъыцIэр къыфагъэшъошагъ.\nАдыгеир зэрыгушхорэ ЛIыхъужъым ыцIэ дышъэ хьарыфхэмкIэ щытетхагъ Хэгъэгу зэошхом и Гупчэ музей Щытхъум изалэу хэтым, Москва ТекIоныгъэм и Парк ар дэт.\nТэхъутэмыкъуае иапэрэ еджапIэ Мызэгъ Владимир ыцIэ ехьы.\nЗэхахьэу мы еджапIэм щызэхащагъэм гущыIэ фабэхэр ЛIыхъужъым къыщыфаIуагъэх, ищыIэныгъэ гъогу агу къыщагъэкIыжьыгъ. ЕджакIохэмкIэ ар зэрэщысэтехыпIэр, чыжьэу укIожьынэу щымытэу Адыгеим къыщыхъугъэхэмкIэ, якъоджэгъухэмкIэ ныбжьыкIэхэр бгъэсэнхэ зэрэплъэкIыщтыр къекIолIагъэхэм къыхагъэщыгъ.\nЕжь кIэлэеджакIохэми къэгъэлъэгъонхэр къагъэхьазырыгъэх, заом, къулыкъум, зишIэжь агъэлъэпIэрэ ЛIыхъужъым икIэсэгъэ ошъогумрэ къухьэлъатэхэмрэ афэгъэхьыгъэ орэдхэр къаIуагъэх, усэхэм къяджагъэх.


Тыгъэнэбзый — Адыгэ макъ\nРедактор 13.12.2021 13.12.2021 КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nУахътэр къэмыуцоу мачъэ\nЕплъыгъуи, Iогъуи, шIэгъуи уримыгъафэу уахътэр етIупщыгъэу мачъэ.\nТыгъуасэм фэд илъэсыкIэм тыгушIоу тызыпэгъокIыгъэр, джы мары ащ иаужырэ мазэу тыгъэгъазэм тыдэкIуатэ. ТфэлъэкIырэмкIэ къогъанэ тымышIэу тимурад ехьыжьагъэхэр пхырытэщых, ахэр илъэсым ыкIэм гуапэ тщыхъоу зэфэтэхьысыжьых; зызгъэулэужьэу, зиIоф зыгъэшIурэ пэпчъ, зэраIоу, «…пщым фэдэу мэшхэжьы», нэмыкIэу къэпIон хъумэ, Iофыр зикIасэр Iахьынчъэ хъурэп.\nКIымэфэ апэрэ мазэр джырэкIэ бжыхьэ шъэбэ шъуашэм зэрит: тыгъэпсы, шъхьагъушъ, жьыр шъабэ, гуапэ, IэшIу. Тэ, къыблэм щыпсэухэрэм, ащкIэ чIыопсым тIэкIу къытэшIушIэзэ тегъэуташъо. Шъыпкъэ, кIымафэр нэрэ-Iэрэм нэикI-IуикIэу къызэIуичэуи къыхэкIы: осыр самэу, жьыбгъэр ябгэу, цIэнлъэгъо-щынагъоу. КIымафэм – ос фыжьыбзэм анахьэу ыгъэгушIохэрэр сабыйхэр, кIэлэцIыкIухэр арых: хэлъыщтых, хэсыщтых чъыIэри къахахьэми амышIэу, джащ фэдэу, уафэмысакъымэ, осыри ашIошъоупсэу ашхыщт.\nДжырэкIэ, дунаим икIэрэкIэгъэ шъырытыгъэкIэ, кIымафэр шIошъхъугъуае мэхъу, ау, зэрэхабзэу, зыкъызэхигъэхьанышъ уашъор пэIокъелъэшъохэу чIыгум къышъхьащыуцощт, пщэхэр корен-коренэу къегъолъэхынхэшъ, жьыр гузэжъопх кIэхьарзэу къилъыщт; апэрэ кIымэфэ осыр «ныожъ Iулъхьэу», къесэу ригъэжьэщт, тэри — ини цIыкIуи, зыдэтымышIэжьэу, тыгу къихьажьыгъэу, ос фыжьыбзэ къабзэм тигъэгушIоу тигугъэ нэфхэр лъыдгъэкIотэщтых.\nМэзы зэгъокIыр рэхьат.\nОгу чъыIэр фэIэтрэп —\nКъытео кIым исыхьат.\nКъутэмэ нэкIым щысыс.\nБжыхьэ пкIашъэр гъожьы дах,\nЖьыбгъэ макIэми зэрехь.\nЗэ о щагум зыщыплъыхь,\nЛъэпэпцIыеу кIыр къытхахь.\nЧъыIэр ытхыцIэ къырэчъэ,\nСитэтэжъы пхъэр екъутэ,\nСэ пхъэ IаплIыр къэсэIэт,\nХьаку машIо нэнэжъ зишIрэм,\nКIы фыртынэм тытекIощт.\nПшысэхэр зикIасэхэм апай\nБжыхьэм Баджэм гухэлъ ышIыгъ: «Псычэтхэм фэбапIэм кIожьынхэу загъэхьазыры. Псым сыкIонышъ, псычэтыл тIэкIу къызIэкIэзгъэхьан».\nПанэм хэпшызэ апэблагъэ зэхъум, Баджэм ылъэгъугъ: псычэтхэр хъоеу псыIушъом Iусых. Зы псычэт къыпэблэгъэ дэдэу щыс, ылъакъокIэ икъамзыйхэр еукъэбзы. Баджэм зидзи, псычэт Анэм ытамэ къыубытыгъ. Икъарыу къызэрихьэу Анэр кIырыуи, Баджэм зыIэкIиутыгъ, икъамзыйхэр Баджэм ыжэ къыдэнагъэх. «Е-о-ой, — ыIуагъ Баджэм, — сIэкIэкIыжьыгъ мыгъор!»\nПсычэтхэр щтэхи, быбыжьыгъэх, Анэр къэнагъ, ытамэ зэпыкIыгъэти, зиIэтын ылъэкIыгъэп. ПсыIушъом Iут къамылмэ ахэпшыхьагъ.\nКIымафэр къэсыгъ. Бэджэ бзаджэм ыгу къэкIыгъ: «Псычэт Анэжъыр сэ къысфэнагъ, теплъын джы ар сIэкIэкIыжьымэ. Осыр къесыгъ, чъыIэ, псыр щтыгъэшъ, ащ зытехьэкIэ, лъэуж къытыринэщт».\nБаджэр псым къэкIуагъ. ПсыIушъом осыр телъ, ащ Анэм илъэужи къытещы, ежь псычэтри панэм зигъэупэрэцыгъэу хэс. Анэр зыдэщысым дэжь псынэкIэчъ щыт, ащ пахъэр къытырехы, сыда пIомэ кIымэфэ чъыIэм а псыр нахь фаб, ащ паий а чIыпIэр щтыгъэп. Баджэр Анэжъым лъыпкIагъ, ау адрэм псым зычIигъауи, мыл чIэгъы зишIыгъ.\n«Пыу-алаурсын, зыригъэтхьалэжьыгъ», — ыIуи, къыIукIыжьыгъ.\nГъатхэр къэсыгъ. Бэджэ бзаджэм ыгу къэкIыгъ: «Псым телъ мылыр мэжъужьы. СыкIонышъ, псычэтыл IэшIукIэ зызгъэтхъэжьын».\nПсым къызэкIом, плъэмэ, псычэт Анэжъыр псаоу панэмэ адэжь псым хэс. Анэжъым псым зызычIегъаом, мыл чIэгъымкIэ адырабгъу зэпырысыкIи, ащи псынэкIэчъ щытыгъэти, а чIыпIэм къыщычIэужьыгъагъ. Джарэущтэу псынэкIэчъ фабэмэ аIусызэ кIымафэр рихыгъ.\n«Еплъ ар! — егъэшIагъо Баджэм. — Сэ джыдэдэм а псым сыкъыхэпкIэщт».\n«Уакъ, уакъ, уакъ! — ыIуагъ псычэт Анэм. — Уфэягъ». — Ар ыIуи, псым телъэтыкIи, быбыжьыгъэ.\nКIымафэр екIыфэ ытами хъужьыгъэ, къамзыйхэри къэкIыжьыгъэх.\nАдыгэ хабзэм къемыкIурэр:\nИмыхьакъ цIыфым теплъхьаныр.\nНахьыжъыр мыскъарэ пшIыныр – умылъытэныр.\nЗимылажьэм уилажьэ тебгъэкIэныр.\nНарт ыIуагъэм епцIыжьрэп.\nНитIумэ алъэгъурэр шъыпкъэ.\nПцIишъэ нахьи зы шъыпкъэ.\nПцIы IэшIу нахьи шъыпкъэ дыдж.\nНэкIубгъор зыгъэхьазырыгъэр Мамырыкъо Нуриет.\nПредыдущая Апэрэу рагъэблэгъагъэх\nСледущая «Свой предмет стараюсь делать понятным для всех». Учитель года Адыгеи о профессии, как призвании.


Адыгабзэр псэм ылъапсэу — Адыгэ макъ\nАдыгабзэр псэм ылъапсэу\nАдыгабзэм хэхъоныгъэ ышIыным, ащ имэхьанэ зыкъегъэIэтыгъэным республикэм щыпылъых, ащкIэ амалэу щыIэр зэкIэ щагъэфедэ. КъыткIэхъухьэрэ лIэужхэм яныдэлъфыбзэ ашIэныр, рыгущыIэнхэр ыкIи рытхэнхэр непэ пшъэрылъ шъхьаIэу щытхэм ащыщ. АщкIэ пшъэдэкIыжьышхо зыхьырэ еджапIэмрэ мы предметымкIэ кIэлэегъаджэхэмрэ яIофшIэн зэрэзэхащэрэм бэ елъытыгъэр. Ар къыдэтлъытэзэ, адыгабзэм, лъэпкъ культурэм язэгъэшIэнкIэ шIыкIэ-амалэу агъэфедэхэрэм, шъолъырым щызэхащэрэ Iофтхьэбзэ зэфэшъхьафхэм зэрахэлажьэхэрэм афэгъэхьыгъэу Адыгэ Республикэ гимназием адыгабзэмкIэ ыкIи литературэмкIэ икафедрэ ипащэу, кIэлэегъаджэу Мэлгощ Лидэ гущыIэгъу тыфэхъугъ. — Бзэр лъэпкъым идышъэ кIэн, зэгурыIоныгъэм, мамырныгъэм афэIорышIэрэ лъэныкъу. КIэлэегъаджэхэм ясэнэхьат зыщыхагъахъорэ институтым зэхищэгъэ шъолъыр семинарым бэмышIэу гимназием иIофышIэхэмкIэ шъухэлэжьагъ. Сыд фэдэ лъэныкъомкIэ шъо ащ зыкъыщыжъугъэлъэгъуагъа?\n— Кавказым щыпсэурэ лъэпкъ зэфэшъхьафхэр къызщыгъэлъэгъогъэ Iофтхьабзэм апэрэу тыхэлэжьэнэу хъугъэ. Бзэм, шэн-хабзэхэм якъэухъумэн, тэщ фэдэ кIэлэегъаджэхэр, шIэныгъэлэжьхэр зэрэзэдэлажьэхэрэм тшIогъэшIэгъонэу тядэIугъ. ТиеджапIэ пстэуми афэдэп, хъишъэ гъэшIэгъон пылъ. Бзэм икъэухъумэн, изэгъэшIэн, шэн-хабзэхэм игъэкIотыгъэу тынаIэ атет. КIэу къежьэрэр, ушэтыпIэ гупчэ фэдэу, тэ къытлъэIэсы. ТиеджапIэ этно-музей иI. Пилотнэ еджапIэ тызыхъугъэм щегъэжьагъэу ащ фэдэ амал тиIэ хъугъэ. Семинарым щызэхащэгъэ къэгъэлъэгъоным тикIэлэеджакIохэм ашIыгъэ пкъыгъохэр къетхьылIагъэх, ахэр къахэлыдыкIэу къахэщыщтыгъэх, ар тигуапэ хъугъэ.\n— Сыд фэдэ пкъыгъоха зыцIэ къепIон плъэкIыщтхэр?\n— Тинасып къыхьыгъэр «технологиер», «труд» зыфиIорэ предметхэмкIэ тикIэлэеджакIохэм игъэкIотыгъэу, хэхыгъэу адэлажьэх. Пшъэшъэжъыехэр шъхьафэу дэн-бзэным, лъэпкъ шхыныгъохэм яшIын, хэдыкIыным, хъэным афагъасэх. КIалэхэм Iэмэ-псымэхэм, Iанэхэм, пкъыгъо зэфэшъхьафхэм яшIын ишъэфхэр аIэкIалъхьэ. Iофтхьабзэ горэ зэхатщэ къэс тызэIэбэкIышъ, лъэпкъ пкъыгъо горэ ахэм къахэтхын тэлъэкIы. Тиклассхэм зэкIэми тикIэлэеджакIохэм ашIыгъэ Iэмэ-псымэхэр ачIэтых. Ащи тырэгушхо.\n— Адыгабзэмрэ адыгэ литературэмрэкIэ кафедрэм урипащ, мыщ фэдэ шапхъэхэм апшъэрэ еджапIэхэр атетых, сыдэущтэу ащ фэдэ екIолIакIэм шъукъыфэкIуагъа?\n— КъызэрэсIуагъэу, тиеджапIэ хъишъэ гъэшIэгъон пылъ. Апэ ар интернатыщтыгъ. 1991-рэ илъэсым, республикэр загъэпсым, гимназие тыхъужьыгъ. Предмет пэпчъ телъытэгъэ кафедрэхэр тиIэх. Пшъэрылъэу зыфэдгъэуцужьыхэрэр иных, дгъэцэкIэн фэе Iофыгъохэр бэ мэхъух. Типащэу КIыкI Нуриет тыготэу тэлажьэ. АдыгабзэмкIэ кIэлэегъаджэу нэбгырибгъу тиI. Проектнэ офисым, тхылъхэм якъыдэгъэкIын адэлажьэхэрэр тиIэх, зэнэкъокъу зэфэшъхьафхэм тахэлажьэ. Аужырэ илъэситIум «Адыгабзэмрэ адыгэ литературэмрэ явидеоурок анахь дэгъу» зыфиIоу республикэм щызэхащэрэм шIокI имыIэу тыхэлажьэ. Адыгэ литературэмкIэ сэ апэрэ чIыпIэр къыдэсхыгъ. Пэублэ классхэмкIэ Мыгу Анжелэ апэрэ хъугъэ. ХагъэунэфыкIырэ чIыпIэхэр бэхэм къафагъэшъошагъэх. «Адыгабзэмрэ литературэмрэкIэ кIэлэегъэджэ анахь дэгъу» зыфиIорэ зэнэкъокъуми гъэрекIо тыхэлэжьагъ. Пандемием ыпкъ къикIэу тыщысыгъ нахь мышIэми, Мыгу Анжелэ ащи къыщыхэщыгъ. «Илъэсым икIэлэегъэджэ анахь дэгъу» зыфиIорэ зэнэкъокъум Темзэкъо Маринэ гъогогъуитIо хэлэжьагъ. Апэ къыщыхагъэщыгъ, нэужым шIухьафтыныр къырихыгъ. ЭтнокультурэмкIэ Урысые зэнэкъокъоу зэхащэгъагъэм ГъукIэлI Мариет хэлэжьагъ. Онлайн шIыкIэм тетэу ащ Iофтхьабзэр кIэлэеджакIохэм афызэхищагъ. ТIэкIу тыгумэкIыгъ, зэрэхъущтыр тымышIэу, ау щытхъу тхылъхэр къытфагъэшъошагъэх. Джащ фэдэу мыгъэрэ олимпиадэм шIухьафтынхэмкIэ тыкъыхагъэщыгъ. БзэмкIэ текIоныгъэр нэбгыритIумэ къыдахыгъ, нэбгыритIу къыхагъэщыгъэх. ЛитературэмкIэ зы текIоныгъэрэ хагъэунэфыкIырэ чIыпIитIурэ тиIэх.\n— Джыдэдэм республикэ гимназием гъэцэкIэжьынхэр игъэкIотыгъэу щэкIох. ПэIудзыгъэ егъэджэным иамалхэр жъугъэфедэзэ кIэлэеджакIохэр ешъогъаджэх. Ащ фэдэ шIыкIэм сыд зэрарэу къыздихьырэр?\n— Уапашъхьэ ис сабыим къыфэпIуатэрэр къыгурыIуагъэмэ е зэхимышIыкIыгъэмэ олъэгъу. Унэм исхэ зыхъукIэ, десэу хъытыумкIэ кIорэм къыхэмыхьэхэу къыхэкIы. Зумыр, ватсапыр дгъэфедэхэзэ тадэлажьэ. Къыдыхэтэлъытэ сабыир изакъоу унэм зэримысыр. Нэнэжъ-тэтэжъхэр къагосхэу, къадэIэпыIэхэу къыхэкIы. Егъэджэным ребусхэр, кроссвордхэр бэу хэтэгъахьэх, нахь ашIогъэшIэгъон зэрэтшIыщтым тыпылъ.\n— Илъэс еджэгъур ыкIэм фэкIо. Сыдэущтэу ащ зыфэжъугъэхьазырыра?\n— АдыгабзэмкIэ шIокI зимыIэ къэралыгъо ушэтыныр къызежьэм, апэ ащ хэлэжьагъэхэм тигимназие ащыщ. Нэбгырэ 20 фэдиз а илъэсым адыгабзэмкIэ ушэтыныр зытыгъагъэр. АдыгабзэкIэ ОГЭ-м зыфэбгъэхьазырын плъэкIынэу пособиехэр джыдэдэм щыIэх. Изложениехэр, текстхэм Iоф зэрадэпшIэщт упчIэхэр ахэм адэтых.\n— Республикэ гимназиер адыгэ псэ зиIэ еджапIэхэм ащыщ. Адыгэ джэгухэр десэ зэпыугъохэм ащызэхэшъощэх.\n— Шъыпкъэр пIощтмэ, къытэхъуапсэх. «Шъушъхьэ Iэтыгъэу адыгабзэкIэ шъолажьэ, адыгэ пщынэм ымакъэ еджапIэм дэIукIы», — къытаIо тиIофшIэгъухэу нэмыкI еджапIэхэм ащылажьэхэрэм Типащэ къыддырегъаштэшъ, ар къыддэхъу. Адыгабзэм, шэн-хабзэхэм язэгъэшIэн еджапIэм икъоу щызэшIохыгъэным КIыкI Нуриет лъэшэу пылъ. Налщык тIо тыкIуагъ. АдыгабзэкIэ зэхащэгъэ КВН-м тыхэлэжьагъ. ТиIофшIэн уасэ зэриIэр тэлъэгъу.\n— ИлъэсыкIэ еджэгъум ехъулIэу гимназием ипчъэхэр къызэIуихыжьыщтха?\n— ГъэцэкIэжьынхэр зэрэкIорэм типащэ ынаIэ тет. Тыщэгугъы къызэIутхыжьынэу. ИлъэситIум тиIофшIэн тIэкIу зэтетIэжэн фае хъугъэшъ, ащи тегъэгумэкIы, зыми тыкIуагъэп, зи къэтщагъэп. Ащ фэдэ IофшIэным пытыдзэжьы тшIоигъу.\nАпэрэ нэкIубгъом ит сурэтым джабгъумкIэ ятIонэрэу щытыр Мэлгощ Лид; республикэ гимназием икIэлэегъаджэхэмрэ икIэлэеджакIохэмрэ.\nПредыдущая ЕджапIэм игъэцэкIэжьын зэрэкIорэм зыщигъэгъозагъ\nСледущая Начальник транспортного отдела Минстроя РА выступит в прямом эфире ЦУР


Щытхъур Къырым къыщахьыгъ | Адыгэ Макъ\nЩытхъур Къырым къыщахьыгъ\nАвтор: Редакция\t/ 19.06.2019\t/ КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nИжъырэ искусствэм фэгъэхьыгъэ я ХХI-рэ Дунэе фестивалэу «Боспор агонхэр» зыфиIорэр Керчь щыкIуагъ. Европэм, Азием ятеатрэхэр зэнэкъокъум щызэIукIагъэх. Адыгэ Республикэм и Камернэ музыкальнэ театрэу Хьанэхъу Адамэ ыцIэ зыхьырэр фестивалышхом хэлэжьагъ. Москва имузыкальнэ театрэу В. Назаровым ыцIэ зыхьырэр, Екатеринбург, Омскэ, Дагъыстан, Севастополь, Симферополь, Казахстан, Керчь, Татарстан, фэшъхьафхэм ятеатрэхэм яIэпэIэсэныгъэ Дунэе фестивалым къыщагъэлъэгъуагъ.\n— Лъэпкъ шэн-хабзэхэр къэухъумэгъэнхэм, искусствэм зегъэушъомбгъугъэным, зэфыщытыкIэшIухэр зэфытиIэхэу тикультурэкIэ тызэхъожьыным фестивалыр яхьылIагъэу щытыгъ, — къытиIуагъ Адыгэ Республикэм и Камернэ музыкальнэ театрэу Хьанэхъу Адамэ ыцIэ зыхьырэм ихудожественнэ пащэу, режиссерэу, Урысыем ыкIи Адыгеим искусствэхэмкIэ язаслуженнэ IофышIэшхоу Сулейманов Юныс. — НыбжьыкIэхэм тарихъыр нахьышIоу ягъэшIэгъэным, лIэужхэр зэкIырыплъынхэм афэшI ащ фэдэ фестивальхэм мэхьэнэ ин яIэу зэхэщакIохэм алъытэ.\nБоспор агонхэм ягупшысэ шъхьаIэ уегъэгушхо — цIыф шъхьафитхэр шъыпкъагъэ ахэлъэу зэнэкъокъух. Пэсэрэ лъэхъаным урымхэм ящыIэкIэ-псэукIэ зэрэщытыгъэм къэгъэлъэгъонхэм гукIэ ухащэ.\nАлександр Голобородько, Владимир Корнеев, Лариса Лужина — ахэр Урысыем инароднэ артистых. Хэгъэгу зэошхом хэлэжьэгъэ Василий Лановоир СССР-м инароднэ артист, Адыгэ Республикэм заулэрэ щыIагъ. Сергей Маховиковыр, Алефтина Константиновар, Нью-Йорк къикIыгъэ Слава Степановыр, Сербием щыщэу Драги Ивич, нэмыкIхэри дунэе искусствэм щыцIэрыIох.\nЗэнэкъокъур рагъэжьэным ыпэкIэ зэхахьэхэр яIагъэх. Музейхэм, лIыхъужъ ыкIи лэжьэкIо щытхъум япхыгъэ чIыпIэхэм, Къырым дунаим нахь игъэкIотыгъэу щашIэным, экономикэм, культурэм хэхъоныгъэхэр ашIынхэм афэгъэхьыгъэ зэхахьэхэр яIагъэх. Концертхэм, пчыхьэзэхахьэхэм пIуныгъэ мэхьанэ ахэлъыгъ.\nIэпэIасэм иегъэджэгъухэр кIэлэеджакIохэм апае зэхащагъэх. Искусствэм щыцIэрыIоу Александр Догадаевым ащ фэдэ зэIукIэгъоу зэхищагъэр ныбжьыкIэхэм лъэшэу агу рихьыгъ.\nТеатрэхэм якъэгъэлъэгъонхэр щыIэныгъэм къыхахыгъэх. Дагъыстан театрэм «Одиссея» зыфиIорэр къыгъэлъэгъуагъ. «Медея; Материлл» зыфиIорэр Татарстан иартистхэм къагъэлъэгъуагъ. «Бахчисарайский фонтаныр» Симферополь итеатрэ ирепертуар къыхахыгъ. Къэгъэлъэгъон пэпчъ уеплъынкIэ гъэшIэгъоныгъэ.\n2019-рэ илъэсыр театрэм и Илъэс. ЗэхэщакIохэм ар къыдалъыти, зэIукIэгъухэм артист цIэрыIохэр ахагъэлэжьагъэх. Василий Лановоим, Александр Голобородько, Лариса Лужинам, Сергей Маховиковым, фэшъхьафхэм ятворческэ пчыхьэзэхахьэхэр гум къинэжьынхэу кIуагъэх.\nАдыгеим и Камернэ музыкальнэ театрэ Ж. Оффенбах иопереттэу Еленэ дахэм фэгъэхьыгъэр къыгъэлъэгъуагъ, режиссерэу Сулейманов Юныс ар ыгъэуцугъ.\nРеспубликэм икIыгъэ театрэм зэхэщакIохэр, искусствэр зышIогъэшIэгъонхэр гущыIэгъу къыфэхъугъэх. Оркестрэм идирижерэу Аркадий Хуснияровым, композиторэу Андрей Семеновым, къэшъуакIохэм япащэу Исуп Аслъан, орэдыIохэм япащэу Михаил Арзумановым, режиссерэу Сулейманов Юныс, фэшъхьафхэм зэхэщакIохэр къакIэупчIагъэх.\nНэбгырэ 1000-м нахьыбэ Адыгеим итеатрэ къыгъэлъэгъуагъэм еплъыгъ. Тиреспубликэ итеатрэ иIофышIэхэр нэбгырэ 45-рэ хъущтыгъэх. Адыгэ Республикэм изаслуженнэ артисткэу Ирина Кириченкэм иорэд къэIуакIэ осэшIхэм, залым чIэсыгъэхэм лъэшэу ашIогъэшIэгъоныгъ. ЗэхэщакIохэм кIэух пчыхьэзэхахьэу яIагъэм Ирина Кириченкэр рагъэблагъи, концертым орэд къыщиIуагъ.\nПэсэрэ темэм хэгъэщагъэу музыкэр оркестрэм зэригъэжъынчырэм, артистхэм гур зыIэпащэзэ орэдыр къызэраIорэм, опереттэр гурыIогъошIоу зэрэгъэпсыгъэм афэшI Адыгеим и Камернэ музыкальнэ театрэу А. Хьанэхъум ыцIэ зыхьырэм хэушъхьафыкIыгъэ шIухьафтын къыфагъэшъошагъ, Кубокым Щытхъу тхылъыр игъусэу къыратыжьыгъ.\nЕлена Лепиховам, Владислав Верещако, Ирина Кириченкэм, Александр Степановым, Виктор Марковым, Надежда Максимовам, Сергей Трусиным, Михаил Кабановым, нэмыкI артистхэм бэрэ Iэгу къафытеуагъэх.\nКамернэ музыкальнэ театрэм илъэс IофшIэгъур лъегъэкIуатэ. Композитор цIэрыIоу Тхъабысым Умарэ имэкъамэхэр зыщыIущт спектаклэу «Шахъомрэ пшъэшъэ пагэмрэ» шIэхэу къыгъэлъэгъощт.


Республика Адыгея - Мэкъуогъум и 17-р – медицинэ IофышIэм и Маф\nМэкъуогъум и 17-р – медицинэ IофышIэм и Маф\nПсауныгъэм икъэухъумэн фэлажьэхэу, иветеранхэу лъытэныгъэ зыфэтшIыхэрэр!\nШъуисэнэхьат епхыгъэ мэфэкIым — медицинэ IофышIэм и Мафэ фэшI тыгу къыддеIэу тышъуфэгушIо!\nПсауныгъэм икъэухъумэнкIэ пшъэрылъышхо шъогъэцакIэ. ШIэныгъэ куу, IэпэIэсэныгъэ ин, щэIагъэ зиIэхэр, зышъхьамысыжьэу лажьэхэрэр, цIыф-хэм гукIэгъу афызиIэхэр ары медицинэ сэнэхьатхэр къыхэзыхыхэрэр.\nПсауныгъэм икъэухъумэн тихэгъэгу иполитикэ изы лъэныкъо шъхьаIэхэм непэ зэу ащыщ. Медицинэ фэIо-фашIэхэр цIыфхэм нахьышIоу афэгъэцэкIэгъэнхэмкIэ республикэм бэ щашIэрэр, медицинэ IофышIэхэм ялэжьапкIэ къэIэтыгъэным, социальнэ IэпыIэгъу ахэм ягъэгъотыгъэным лъэшэу анаIэ атырагъэты.\nМедицинэ IофышIэхэу лъытэныгъэ зыфэтшIыхэрэр! Медицинэ фэIо-фашIэхэр нахьышIоу зэхэщэгъэнхэр тызэгъусэу зэшIотхын фэе пшъэрылъ. МыщкIэ гъэхъагъэу шъушIыщтыр бэкIэ зэлъытыгъэр шъу-кIуачIэ Iофым зэрешъухьылIэрэр, гуетыныгъэу ащ фышъуиIэр ары.\nШъузышъхьамысыжьэу Iоф зэрэшъушIэрэм, сэнэхьатэу къыхэшъухыгъэм шъузэрэфэшъыпкъэм афэшI «тхьашъуегъэпсэу» шъотэIо. ШъуисэнэхьаткIэ текIоныгъакIэхэр шъушIынэу, псауныгъэ пытэ, щыIэкIэ-псэукIэ дэгъу шъуиIэнэу, шIум шъущымыкIэнэу тыгу къыддеIэу тышъуфэлъаIо!


Республикэр зэрыгушхорэ IофышIэх | АДЫГЭ ДУНАЙ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АиФ Адыгея\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат республикэ тын лъапIэхэмрэ щытхъуцIэхэмрэ зыфагъэшъошагъэхэм ар къэзыушыхьатырэ бгъэхалъхьэхэмрэ тхылъхэмрэ тыгъуасэ аритыжьыгъэх. Адыгеим иэкономикэ хэхъоныгъэхэр ышIынхэм зиIахьышIу хэзышIыхьагъэхэм яIофшIагъэ осэшIу фишIыгъ, мыхэм афэдэ цIыфхэр республикэм зэриIэхэм урыгушхонэу зэрэщытыр къыхигъэщыгъ.\nТын лъапIэхэр зыфагъэшъошэгъэхэ агропромышленнэ комплексым, социальнэ ухъумэным ыкIи спортым яIофышIэхэм, псэолъэшIхэм, врачхэм ыкIи кIэлэегъаджэхэм, юристхэм республикэм ипащэ афэгушIуагъ. Мыхэр зэкIэ зэзыпхырэр зы — гухэлъэу, сэнаущыгъэу ахэлъыр щыIэныгъэм щыпхыращын, цIыфхэм ыкIи къэралыгъом шIуагъэ къафахьын алъэкIыгъ.\n«Лъэныкъо зэфэшъхьафхэм Iоф ащышъошIэ, ау шъуисэнэхьат шъузэрэфэшъыпкъэм, пшъэрылъэу зыфэжъугъэуцужьхэрэр зэшIохыгъэнхэм шъузэрэпылъым пстэуми шъузэрепхы. Щытхъу хэлъэу IофшIэныр зэрэбгъэцэкIэн плъэкIыщтымкIэ къэзэрэугъоигъэ нэбгырэ пэпчъ щысэ къегъэлъагъо. Ныбджэгъу лъапIэхэр! ШIуагъэ къытызэ шъуиIофшIэн зэрэжъугъэцакIэрэм фэшI инэу сышъуфэраз. Тын лъапIэхэу къышъуфагъэшъошагъэхэмкIэ зэкIэми сышъуфэгушIо, псауныгъэ пытэ шъуиIэу, гъэхъагъэхэр шъушIыхэзэ ыпэкIэ шъулъыкIотэнэу шъуфэсэIо», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nУФ-м и Президент иунашъокIэ щытхъуцIэу «Урысыем иапшъэрэ еджапIэ изаслуженнэ IофышI» зыфиIорэр къыфагъэшъошагъ Адыгэ къэралыгъо университетым икафедрэ ипрофессорэу Елена Малышевам. Адыгэ республикэ клиническэ онкологическэ диспансерым иотделение ипащэу Любовь Нефедовар Урысыем изаслуженнэ врач хъугъэ. «УФ-м псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ изаслуженнэ IофышI» зыфиIорэр къылэжьыгъ Адыгэ республикэ клиническэ инфекционнэ сымэджэщым илабораторие ипащэу Хьэнапэ Светланэ. Бэрзэдж ФатIимэтрэ Набэкъо ФатIимэтрэ щытхъуцIэу «Урысыем цIыфхэр социальнэу ухъумэгъэнхэмкIэ изаслуженнэ IофышI» зыфиIорэр къафагъэшъошагъ. УФ-м и Федеральнэ ЗэIукIэ ФедерациемкIэ и Совет и Щытхъу тхылъ къыфагъэшъошагъ ЖакIэмыкъо Вячеслав зипэщэ къэралыгъо телерадиокомпаниеу «Адыгеим».\nАР-м и ЛIышъхьэ иунашъокIэ республикэм итын анахь лъапIэу медалэу «Адыгеим и Щытхъузехь» зыфиIорэр къыратыгъ пенсием щыIэ Бэгъэдыр Рэмэзанэ. Адыгеим инароднэ врач хъугъэ Адыгэ республикэ кIэлэцIыкIу клиническэ сымэджэщым иврач-анестезиологэу Татьяна Шишкинар. Мыекъопэ къэлэ сымэджэщым имедсестрау Любовь Клыковар Адыгеим псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ изаслуженнэ IофышIэ хъугъэ.\nЛъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ къыхагъэщыгъэх ыкIи щытхъуцIэхэр афагъэшъошагъэх Анна Ирхинам, Андырхъое Рэмэзанэ, Евгений Дрожевскэм, Кобл Аюбэ, Кобэщыч Муратэ, Мырзэкъулэ Рэмэзанэ, Татьяна Непочатовам, ХъутIыжъ Руслъанэ, Эльдэрэ Къадыр.\nДжащ фэдэу Адыгеим и ЛIышъхьэ ирэзэныгъэ тхылъхэр афагъэшъошагъэх Илона Кравцовам, Дмитрий Тучиным, Тухътэрэ Батмызэ, АР-м ибзылъфыгъэхэм я Союз хэтхэ БжьашIо Фатимэ, Любовь Мелиховам, Анна Крюковам, Абрэдж Нэфсэт, Сэхътарыекъо Мирэ, Елена Садовниковам, КIуае Лидие.\nМэфэкI шIыкIэм тетэу кIогъэ Iофтхьабзэм хэлэжьагъэхэу, тын лъапIэхэмкIэ къыхагъэщыгъэхэм ащыщхэр зэхахьэм къыщыгущыIагъэх. ЯIофшIагъэ осэшIу фэзышIыгъэ АР-м и ЛIышъхьэ рэзэныгъэ гущыIэхэр пагъохыгъэх, тапэкIи амалэу, кIуачIэу яIэр рахьылIэзэ Адыгеим зэрэфэлэжьэщтхэр къаIуагъ. Экономикэм хэхъоныгъэ ышIыныр, республикэм ищыIэкIэ-псэукIэ нахьышIу хъуныр пшъэрылъ шъхьаIэу зэрэщытыр пстэуми къыхагъэщыгъ.\nРеспубликэм ипащэ бгъэхалъхьэхэмрэ тхылъхэмрэ заретыжьхэм ыуж къэзэрэугъоигъэхэм джыри зэ закъыфигъэзагъ, яIофшIэн гъэхъагъэхэр щашIыхэзэ ыпэкIэ лъыкIотэнхэу афэлъэIуагъ, бзылъфыгъэхэм ямэфэкIэу къэблагъэрэмкIэ къафэгушIуагъ. Адыгеим ыцIэ дахэкIэ рязыгъэIорэ пстэуми зэрафэразэр джыри зэ къариIуагъ, зэгурыIоныгъэ, зыкIыныгъэ азыфагу илъэу Iоф зэдашIэным зэрэфэхьазырхэр къыхигъэщыгъ.\nНахьыжъхэм медальхэр афигъэшъошагъ →


Маркэхэр къыдагъэкIыгъэх | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 10.08.2017\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nТуркуем ит къалэхэм ащыщэу Дюзджэ дэт «Адыгэ Гупшысэ Хасэм» илъэIукIэ Хэкужъым къэзыгъэзэжьыгъэм и Мафэ фэгъэхьыгъэ почтэ маркэхэр къыдагъэкIыгъэх.\nМыщ фэдэ шIоигъоныгъэ яIэу Тыркуем икъэралыгъо къулыкъухэм Адыгэ Хасэм илIыкIохэм зыфагъэзагъ. Хабзэм иIофышIэхэм ахэм къадырагъэштагъ ыкIи охътэ кIэкIым къыкIоцI маркэхэр Тыркуе къэралыгъо почтэм къыдигъэкIыгъэх.\nМаркэхэм тыркубзэкIи адыгабзэкIи атетхагъ, Адыгэ Республикэм икартэ тешIыхьагъ. Икъэлэ шъхьаIэу Мыекъуапэ нахь цIыкIоу тхыгъэу мыщ теолъагъо. Хэкужъым къэзыгъэзэжьыгъэм и Мафэ тефэу къызэрэдагъэкIыгъэр къэзыушыхьатырэ тхыгъэри маркэм тет.