Адыгеир тын лъапIэхэмкIэ къыхагъэщыгъ — Адыгэ макъ\nРедактор 18.10.2019 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nАдыгэ къуаер, адыгэ щаир, адыгэ щыгъур, республикэм ибжьахъохэм, хьалыгъугъажъэхэм, IэшIу-IушIушIхэм япродукцие, тисадлэжьхэм, тичIыгулэжьхэм япхъэшъхьэ-мышъхьэхэмрэ хэтэрыкIхэмрэ, тыгъэгъэзэ дагъэр, кIэлэцIыкIухэм апае гъомылэпхъэ зэфэшъхьафхэу типредприятиехэм къыдагъэкIыхэрэр, нэмыкIхэри республикэм ащ хигъэлэжьагъэх.\nУрысыем исубъектхэм ыкIи IэкIыб къэралыгъохэм къарыкIыгъэхэу хъызмэтшIэпIипшI пчъагъэ къызэкIолIэгъэ къэгъэлъэгъоным тын лъапIэхэмкIэ къыщыхагъэщыгъэхэм Адыгеири ахэфагъ. Пстэумэ апэу къатIомэ тшIоигъор республикэм и Правительствэ къэгъэлъэгъоным и Гран-при къызэрэратыгъэр ары.\nАР-м мэкъу-мэщымкIэ и Министерствэ тызэрэщигъэгъозагъэмкIэ, тихъызмэтшIапIэхэм ащыщхэри къыхагъэщыгъэх. Былым ыкIи щагубзыу хъуным алъэныкъокIэ гъэхъэгъэ инхэр зэришIыхэрэм фэшI дышъэ медаль къыфагъэшъошагъ Кощхьэблэ районым ит мэкъумэщ-фермерскэ хъызмэтшIапIэу, чэтхэм яхъун пылъэу ПIэпIэ Руслъан зипащэм. ООО-у «Корпорация «Южный Альянс» зыфиIорэм шэпхъэ инхэм адиштэрэ продукциеу къыдигъэкIыхэрэм апае дышъэ медали 4 къыфагъэшъошагъ. Ар Джэджэ районым ит станицэу Дондуковскэм щэлажьэ, пхъэшъхьэ-мышъхьэ ыкIи цумпэ зэфэшъхьафхэм, хэтэрыкIхэм ахэшIыкIыгъэ сокхэр къыдегъэкIых.\nКъоджэ псэупIэхэм хэхъоныгъэ ягъэшIыгъэным фытегъэпсыхьэгъэ программэм къыдыхэлъытагъэу гъэстыныпхъэ шхъуантIэр цIыфхэм аIэкIэгъэхьэгъэным сомэ миллион 14-м ехъу 2019-рэ илъэсым Адыгеим щыпэIуагъэхьагъ.\nАР-м мэкъу-мэщымкIэ и Министерствэ тызэрэщигъэгъозагъэмкIэ, ащ щыщэу миллиони 9,9-р федеральнэ гупчэм къытIупщыгъ, сомэ миллионрэ мини 100-м ехъурэр республикэ ыкIи миллиони 3,6-р муниципальнэ бюджетхэм къахэхыгъ.\nА ахъщэм щыщкIэ мыгъэ Джэджэ районым ит станицэу Дондуковскэм километрэрэ метрэ 586-рэ ыкIи Мыекъопэ районым ит къутырэу Северо-Восточные Сады метрэ 457-рэ якIыхьагъэу гъэстыныпхъэ шхъуантIэм ирыкIуапIэхэр ащагъэпсыгъэх. Мы уахътэм къуаджэу Мэфэхьабли щашIы. Джащ фэдэу Кощхьэблэ районымкIэ къутырэу Игнатьевскэм щырагъэжьагъэр 2020-рэ илъэсым аухын гухэлъ яI.\nМы программэ дэдэм къыдыхэлъытагъэу цIыфхэр псэу зэшъощтхэм икIуапIэхэри ашIых. Министерствэм къызэрэщаIуагъэмкIэ, 2019-рэ илъэсым сомэ миллион 27,4-рэ зэкIэмкIи республикэм щыпэIуагъэхьанэу агъэнэфагъ. Ащ щыщэу сомэ миллион 22-м ехъур федеральнэ, миллиони 2,5-р республикэ ыкIи сомэ миллиони 2,7-р муниципальнэ бюджетхэм къахэхыгъэх.\nА мылъкумкIэ Джэджэ районым километри 4,7-рэ, Мыекъопэ районым километри 4,4-рэ ыкIи Теуцожь районым километри 2,7-рэ якIыхьагъэу псырыкIуапIэхэр ащашIынэу е ащагъэцэкIэжьынэу ары зэрагъэнэфагъэр. Теуцожь районымкIэ къутырэу Колосым псырыкIуапIэхэр щагъэкIэжьыгъахэх, Джэджэ районымкIэ поселкэу Гончаркэм кIэу щашIыгъэх. Мыекъопэ районым игупчэу поселкэу Тульскэм щырагъэжьагъэр 2020-рэ илъэсым аухынэу ары гухэлъэу яIэр.\nПредыдущая Хэхъоныгъэмрэ щынэгъончъэнымрэ\nСледущая Пшъэрылъхэр гъэцэкIагъэ хъущтых


Автомобиль аритыгъ — Адыгэ макъ\nРедактор 14.01.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nАР-м и Къэралыгъо Совет – Хасэм идепутатэу Болэкъо Мыхьамэт Джэджэ район сымэджэщым автомобилэу газель ритыгъ. Гъубдж мафэм ащ иIункIыбзэхэр врач шъхьаIэм ритыжьыгъэх. — Охътэ къинэу тызыхэтым депутат пстэумэ цIыфэу районым исхэм, анахьэу медицинэм иIофышIэхэм, лъэшэу яшIуагъэ арагъэкIы, — къыIуагъ народнэ депутатхэм ярайон Совет партиеу «Единэ Россием» ифракциеу хэтым ипащэу Алла Самохваловам. – Лъэшэу тигуапэ ащ фэдэу гупыкI зиIэу, автомобиль шIухьафтынэу ашIыным фэхьазыр цIыфхэр зэрэтиIэхэр.\nБолэкъо Мыхьамэт Адыгеим щызэлъашIэрэ меценат. Депутат Iофым зыфэгъэзагъэм къыщыублагъэу ащ мызэу, мытIоу ичIыпIэгъухэм IэпыIэгъу афэхъугъ. Джэджэ районым социальнэ мэхьанэ зиIэ Iофхэр щызэшIохыгъэнхэм, гущыIэм пае, спорт площадкэхэм, кIэлэцIыкIу джэгупIэхэм яшIын, чIыпIэхэм язэтегъэпсыхьан еджапIэхэм, кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэм, гъогухэм ягъэцэкIэжьын иIахьышхо хелъхьэ, цIыфэу исхэм ящыкIагъэмэ транспорт ареты, мэфэкI зэхахьэхэм язэхэщэнкIэ адеIэ. Нахьыжъэу районым исхэм анахьыбэу ынаIэ атет.\n— АР-м и ЛIышъхьэу, партием ишъолъыр къутамэ и Секретарэу КъумпIыл Мурат пэщэныгъэ дызэрихьэзэ, коронавирусым зимыушъомбгъуным фытегъэпсыхьэгъэ IофшIэнышхо республикэм щызэшIохыгъэ мэхъу, — къыхигъэщыгъ Болэкъо Мыхьамэт. — Арэу щытми зэпахырэ узэу дунаир зэлъызыкIугъэм медицинэм иIофышIэхэм апашъхьэ пшъэрылъышхохэр къегъэуцух, атегъэуагъэ хъугъэр бэ. Автомобилэу Джэджэ район сымэджэщым естыгъэм яуахътэ къызэтыригъэнэнэу, яIофшIэн нахьышIу хъуным фэIорышIэнэу сыщэгугъы.\nПредыдущая «Налмэсым» имэфэкI зыфегъэхьазыры\nСледущая Журналистхэр къыхагъэщыгъэх


Игъом къулыкъухэм зафэжъугъаз — Адыгэ макъ\nИгъом къулыкъухэм зафэжъугъаз\nРедактор 13.02.2020 13.02.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nБзэджэшIагъэ горэ къыжъудызэрахьагъэмэ, 02-м (мобильнэ телефонымкIэ 102-м) шъутеу. БзэджэшIагъэм ыуж охътабэ тешъумыгъашIэу шъутеомэ нахьышIу, сыда пIомэ бзэджашIэм икъэгъотыни ащ нахь къыгъэпсынкIэщт.\nХэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ къулыкъухэм шъуафытеомэ, шъулъэкъуацIэ, шъуцIэ, шъуятацIэ ыкIи чIыпIэу шъуздэщыIэр яшъуIу. Полицием иIофышIэхэр къэсыфэхэ чIыпIэу шъуздэщытым шъуIумыкI.\nКъышъохъулIагъэр зэкIэ игъэкIотыгъэу къафэшъуIуат. Нахьыбэ шъугу къэкIыжьы къэс бзэджашIэм икъэгъотынкIэ нахь ишIуагъэ къэкIощт. Полицием зыфэшъумыгъазэмэ, бзэджэшIагъэ зезыхьагъэр пшъэдэкIыжьынчъэу къэнэщт.\nХабзэр зыукъуагъэм итеплъэ, ищыгъын, илъэкъопылъхьэ шъунаIэ атешъудз; нэмыкIхэм къахэзыгъэщырэ нэшанэ горэхэр иIэхэмэ (жакIэ, пакIэ тетмэ, тыркъо телъмэ, лъащэмэ, игущыIакIэ нэшэнэ гъэнэфагъэ горэхэр хэшъулъэгъуагъэхэмэ), зэкIэ къафэшъуIуат.\nШыхьатхэр къырихьылIагъэхэ хъумэ, полицием иIофышIэхэр къэсыфэхэ нэс а чIыпIэм IумыкIынхэу шъуялъэIу. ЗыгорэкIэ гуIэхэу, Iоф горэхэр яIэхэу IукIыжьынхэ фаеу хъумэ, ахэм афэгъэхьыгъэ къэбарыр, чIыпIэу зыщыпсэухэрэр, ятелефон шъутхы.\nПолицием амал зэфэшъхьафхэр жъугъэфедэхэзэ макъэ ежъугъэIун шъулъэкIыщт, ау анахь игъэкIотыгъэу щытыр Интернетыр ары.\nИнтернетымкIэ полицием макъэ зежъугъэIукIэ, мы къыкIэлъыкIохэрэр зэкIэ яшъуIон фае:\n1. ШъулъэкъуацIэ, шъуцIэ, шъуятацIэ.\n2. Электрон почтэм иадрес.\n3. ЦIыфым фитыныгъэ иI электрон шIыкIэм тетэу е тхыгъэу документхэмрэ материалхэмрэ аIэкIигъэхьанхэу.\n4. Полицием иIофышIэхэм зафигъазэ зыхъукIэ, илъэIу икъоу къыриIотыкIын, ифитыныгъэхэр, ишъхьафитыныгъэ зэраукъуагъэмкIэ лъапсэу ылъытэхэрэм ягугъу ышIын фае.\nЗэкIэ лъэIу тхылъхэу къулыкъум къыIэкIахьэхэрэр атхых, ахэм захаплъэхэкIэ, унашъоу аштагъэм фэгъэхьыгъэ къэбарыр тхьаусыхэ тхылъыр зыгъэхьыгъэм къыIэкIагъэхьажьы.\nАдыгэ Республикэм и МВД республикэм щыпсэухэрэм закъыфегъазэ бзэджэшIагъэм фэгъэхьыгъэ къэбарыр игъом полицием IэкIагъэхьанэу. Шъугу къэтэгъэкIыжьы: хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ къулыкъухэм телефонхэмкIэ, ИнтернетымкIэ зафэжъугъэзэн шъулъэкIыщт, сыд фэдэ уахътэми шъушъхьэкIэ лъэIу тхылъыр яшъутын шъуфит.\nАдыгэ Республикэм и МВД ипресс-къулыкъу\nПредыдущая Лъэпкъ зэкъотныгъэр щылычым фэд\nСледущая ЧIыопсым ифестиваль хэлажьэх


Хъопсэрыкъо Мурат Красногвардейскэ районым ипсэупIэхэм ащыщхэм ащыIагъ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АиФ Адыгея\nХъопсэрыкъо Мурат Красногвардейскэ районым ипсэупIэхэм ащыщхэм ащыIагъ\nСенаторым муниципалитетым ипащэу Гъубжьэкъо Темуррэ районым инароднэ депутатхэм я Совет итхьаматэу Анна Выставкинамрэ игъусэхэу селоу Большесидоровскэм, къуаджэхэу Джамбэчыйрэ Улапэрэ ащашIыгъэ ыкIи ащагъэцэкIэжьыгъэ культурэм и Унэхэм ащыIагъ.\nКъэралыгъо программэу «Къоджэ чIыпIэхэм хэхъоныгъэ ашIыныр» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэу Большесидоровскэм дэт культурэм иучреждение игъэкIотыгъэ гъэцэкIэжьынхэр рашIылIагъэх. IофшIэнхэм сомэ миллион 20,7-рэ апэIухьагъ.\nМы программэ дэдэм ишIуагъэкIэ къуаджэу Джамбэчые дэт культурэм и Унэ гъэцэкIэжьынхэр рашIылIагъэх. Проектым игъэцэкIэн сомэ миллион 14,4-рэ тефэщт. Учреждениер зызэтырагъэпсыхьэрэм ыуж творческэ объединение 12-мэ яIофшIэн рагъэжьэжьыщт. Ахэм адыгабзэкIэ спектакльхэр агъэуцух, лъэпкъ къашъохэр къашIых.\nАдыгэ культурэр къэухъумэгъэным мэхьанэшхо раты Улапэ дэт культурэм и Унэ иIофышIэхэми. ЫпэкIэ къоджэ еджапIэм иактовэ зал ахэм агъэфедэщтыгъэ. Къэралыгъо программэм ишIуагъэкIэ культурэм иучреждениякIэ ишIын пэIухьащт сомэ миллион 46,7-рэ къафатIупщыгъ. Непэрэ мафэхэм ехъулIэу псэолъэшI IофшIэнхэр ыкIэм фэкIуагъэх.\nПрограммэу «Гъэсэныгъэм хэхъоныгъэ ышIыныр» зыфиIорэр псэупIэу Большесидоровскэм игурыт еджапIэу N 8-м щыгъэцэкIагъэ зэрэхъугъэм сенаторым зыщигъэгъозагъ. Шъугу къэдгъэкIыжьын, 2019-рэ илъэсым мыщ игъэкIотыгъэ гъэцэкIэжьынхэр рашIылIагъэх, ащ сомэ миллион 15,5-рэ пэIуагъэхьагъ. Джащ фэдэу гъэсэныгъэм иучреждение компьютерхэр къыфащэфыгъэх, испортзал зэтырагъэпсыхьагъ.\nДжамбэчые къыщызэIуахыгъэ кIэлэцIыкIу джэгупIэ площадкэмрэ футбол цIыкIум тегъэпсыхьэгъэ ешIапIэмрэ Хъопсэрыкъо Мурат зэригъэлъэгъугъэх. Сенаторым ежь имылъкукIэ мыщ фэдэ площадки 4 муниципалитетым щаригъэшIыгъ, къытыгъ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипресс-къулыкъу.\n«Къуаджэм хэхъоныгъэ ышIыным, социальнэ ыкIи инженернэ инфраструктурэр щыгъэпсыгъэным, цIыфхэм, анахьэу кIэлэцIыкIухэм ыкIи ныбжьыкIэхэм, Iэрыфэгъу щыIакIэ яIэным къэралыгъом ыкIи республикэм ипащэхэм мэхьанэшхо раты. ЦIыфхэм гумэкIыгъоу, щыкIагъэу яIэхэр къыдэлъытэгъэнхэр, ахэм IэпыIэгъу афэхъугъэныр пшъэрылъ шъхьаI. Лъэпкъ проектхэм яшIуагъэкIэ непэ къуаджэм зэхъокIыныгъэшIухэр зэрэфэхъухэрэр тинэрылъэгъу. А IофшIэныр тапэкIи лъыгъэкIотэгъэным мэхьанэшхо иI», — къыIуагъ Хъопсэрыкъо Мурат.


ЛIыжъ ЩтыргъукIыр атыгъугъ, къагъотыжьыщта? — Адыгэ макъ\nЛIыжъ ЩтыргъукIыр атыгъугъ, къагъотыжьыщта?\nНысхъапэхэм ятеатрэу «Дышъэ къошыным» икъэгъэлъэгъонхэр 2021-рэ илъэсым тыгъэгъазэм филармонием щыкIощтых.\nТеатрэм шэнышIу зэрэфэхъугъэу, ИлъэсыкIэ мэфэкI къэгъэлъэгъонхэр зэхещэх. «Дышъэ къошыным» ихудожественнэ пащэу, Адыгэ Республикэм инароднэ артистэу Сихъу Станислав ытхыгъэм техыгъэу «Волшебный посох» зыфиIорэм кIэлэцIыкIухэр еплъыщтых.\nУрысыем иполитическэ партиеу «Единэ Россием» ригъэжьэгъэ Iофыгъоу «Театрэхэр кIэлэцIыкIухэм апай» зыфиIорэр щыIэныгъэм щыпхыращы. Къэралыгъо федеральнэ проектэу «Родинэ цIыкIум икультурэ» ар хэхьэ.\nИлъэсыкIэм фэгъэхьыгъэ «Волшебный посохым» кIэлэцIыкIухэм щалъэгъущт едзыгъо гъэшIэгъонхэр. Пыжъым, Мазэм, Жъуагъом, Тыгъужъым, Чъыгаем, нэмыкIхэм яхьылIэгъэ едзыгъохэр къэзышIырэ артистхэм ярольхэм псэ къапагъакIэ.\nОшIэ-дэмышIэу ЛIыжъ ЩтыргъукIыр атыгъугъ. Хэта ар зиIэшIагъэр? ЛIыжъ ЩтыргъукIыр къагъотыжьыщта? Театрэр зышIогъэшIэгъонхэр зэхэщакIохэм рагъэблагъэх. 2022-рэ илъэсым, щылэ мазэм кIэлэцIыкIухэм апае нэмыкI спектаклэхэри къагъэлъэгъощтых.\nПредыдущая КIэлэегъэджэ ныбжьыкIэ анахь дэгъухэр\nСледущая Закон ШъхьаIэм итарихъ инэкIубгъохэр


Мэхьанэшхо зиIэ Iофыгъу | Адыгэ Макъ\nМэхьанэшхо зиIэ Iофыгъу\nАвтор: Редакция\t/ 15.07.2019\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР, ПОЛИТИКЭР\t/\nТигъэзет къызэрэщыхэтыутыгъэу, «Адэбз узым ылъэныкъокIэ Iофхэм язытет зыфэдэр: гумэкIыгъохэр ыкIи ахэм ядэгъэзыжьын» зыфиIорэ парламент едэIунхэр Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо Совет — Хасэм зэхищагъэх. Зэхэсыгъом хэлэжьагъэх АР-м и Парламент ипащэу Владимир Нарожнэр, псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ министрэу Мэрэтыкъо Рустем, республикэм ит медицинэ учреждениехэм яврач шъхьаIэхэр, яIофышIэхэр, нэмыкIхэри.\nАдэбз уз иIэу 2018-рэ илъэсым Урысыем къыщыхагъэщыгъакIэхэм япчъагъэ нэбгы-\nрэ мин 617-рэ мэхъу. Ыпэрэ илъэсым егъэпшагъэмэ, ар мин 18-кIэ нахьыбэ хъугъэ. Адыгеир тштэмэ, мы узым ыпкъ къикIыкIэ блэкIыгъэ илъэсым нэбгырэ 995-мэ ядунай ахъожьыгъ. Ахэм ащыщэу 195-р диспансер учетым хэтыгъэхэп.\nАР-м и Парламент и Тхьаматэу Владимир Нарожнэм гущыIэр зештэм, мы лъэныкъомкIэ республикэм ихэбзэ къулыкъухэм Iофэу зэшIуахырэм, а узым пэшIуекIогъэным фэшI тапэкIэ анахьэу анаIэ зытырагъэтын фаехэр къыгъэнэфагъэх.\n— ТызтегущыIэнэу къыхэтхыгъэр мэхьанэшхо зиIэ Iофыгъу, — къыIуагъ пэублэм Владимир Нарожнэм. — Республикэм щыпсэурэ цIыфхэм къагъашIэрэр нахьыбэ хъуныр, япсауныгъэ гъэпытэгъэныр Адыгеим и ЛIышъхьэ ынаIэ зытыригъэтырэ лъэныкъохэм ащыщ. Медицинэ учреждениехэм гъэцэкIэн IофшIэнхэр ащэкIох, оборудованиякIэ мымакIэу республикэм зэрегъэгъоты. Ахэм зэфэхьысыжьышIу къакIэлъэкIо, медицинэ IэпыIэгъур цIыфхэм зэрарагъэгъотырэм хэхъоныгъэшIухэр ешIых, ар нахь дэгъу илъэс къэс мэхъу.\nУрысые Федерацием и Президентэу Владимир Путиным къыгъэнэфэгъэ Лъэпкъ проектхэм ягъэцэкIэн Адыгеим зэрифэшъуашэу щырагъэжьагъ. Анахь мэхьанэшхо зиIэ лъэныкъохэм ащыщ проектэу «Псауныгъ» зыфиIорэр.\nМыщ игъэцэкIэн сомэ миллиарди 3-рэ миллиони 151-рэ республикэм щыпэIуагъэхьанэу агъэнафэ. Ащ щыщэу сомэ миллион 237,2-р республикэ бюджетым къытIупщыщт. Лъэпкъ проектэу «Псауныгъ» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэхэм япхырыщын фытегъэпсыхьэгъэ шъолъыр проекти 7 Адыгеим щаштагъ.\nМэрэтыкъо Рустем къызэриIуагъэмкIэ, мы гумэкIыгъом утегущыIэныр зигъо Iофыгъоу щыт. Адэбз узым ыпкъ къикIыкIэ республикэм щыпсэухэрэм ащыщ илъэс къэс нэбгырэ миным ехъумэ ядунай ахъожьы. ЦIыфхэр нахьыбэрэм зэрылIыкIырэ узхэмкIэ адэбзыр ятIонэрэу щыт.\n— Лъэпкъ проектэу мыгъэ дгъэцэкIэнэу едгъэжьагъэмкIэ ахъщэр нахьыбэу зыпэIудгъэхьащтыр адэбз узым епхыгъэ гумэкIыгъохэм ядэгъэзыжьын ары, — къыIуагъ министрэм. — Iэзэгъу уцхэр къызэрэзIэкIэдгъэхьащтым, узым зыщеIэзэхэрэ учреждениехэм зэхъокIыныгъэхэр афэтшIынхэм, нэмыкIхэми тапылъыщт.\n2019-рэ илъэсым къыщыублагъэу адэбз узым пэшIуекIогъэным фытегъэпсыхьэгъэ шъолъыр проектым игъэцэкIэн Адыгеим Iоф щыдашIэ. Ащ пшъэрылъ шъхьаIэу иIэр мы узыр къызэузыхэрэм япчъагъэ къегъэIыхыгъэныр ары. Проектым къыдыхэлъытагъэу медицинэ организации 3 икIэрыкIэу зэтырагъэпсыхьажьыщтых, агъэкIэжьыщтых.\nМы илъэсым Iоныгъом и 1-м къыщегъэжьагъэу Адыгэкъалэ дэт сымэджэщэу Батмэным ыцIэкIэ щытым адэбз уз зиIэхэм амбулаторнэу IэпыIэгъу зыщарагъэгъотыщт гупчэм иIофшIэн ыублэщт. Мы узыр зиIэхэм ящыкIэгъэ медицинэ IэпыIэгъур, ащ къыдыхэлъытагъ химиотерапиер, арагъэгъотыщт. 2021-рэ илъэсым мыщ фэдэ гупчэ Кощхьэблэ район сымэджэщым къыщызэIуахыщт.\nГъэхъагъэу, гухэлъэу яIэхэм адакIоу непэ гумэкIыгъохэри зэрэщыIэхэр къэгущыIагъэхэм къыхагъэщыгъ. ГущыIэм пае, мы лъэныкъомкIэ Iоф зышIэн зылъэкIыщт специалистхэр —врач-онкологхэр икъухэрэп, район ыкIи чIыпIэ учреждениехэм ядиагностическэ базэ икъу фэдизэу зэтегъэпсыхьагъэп, нэмыкIхэри. Адэбз узыр зиIэхэр игъом къыхэгъэщыгъэнхэм фэшI ежь цIыфхэми зарагъэуплъэкIун, япсауныгъэ фэсакъынхэ зэрэфаер къыхагъэщыгъ.


— Бзылъфыгъэхэм яшIуагъэкIэ чIыгум щыIэныгъэр щылъэкIуатэ, унагъом имэхьанэ къеIыхырэп. Ащ дакIоу сабыйхэм япIуни шъоры зыпшъэ дафэрэр. Шъутигъусэхэу Iофыгъуабэ зэшIотэхы, ащ къыхэкIыкIэ экономикэм, наукэм ыкIи культурэм хэхъоныгъэ ашIы, тиреспубликэрэ къэралыгъомрэ гъэхъэгъэшIухэм афэкIох. Непэ щыIэныгъэм илъэныкъо зэфэшъхьафхэм бзылъфыгъэр ахэт. Сэнаущыгъэу хэлъыр политикэм, шIэныгъэм, общественнэ ыкIи экономикэ лъэныкъохэм ащегъэфедэ. Ащ дакIоу къэралыгъо ыкIи муниципальнэ гъэIорышIэным, хэбзэ къулыкъу зэфэшъхьафхэм тибзылъфыгъэхэр ахэщагъэхэу гъэхъэгъэшIухэр ашIых, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\n— Социальнэ мэхьанэ зиIэхэ Iофыгъохэр арых анахьэу тынаIэ зытетыр. Ащ хэхьэх ным ыкIи сабыим, унэгъо Iужъухэм тишIуагъэ ядгъэкIыныр, бзылъфыгъэм ипсауныгъэ къэухъумэгъэныр. Мы лъэныкъомкIэ IофшIэнышхо дгъэцэкIагъэ, ау джыри зэшIотхынэу къытпыщылъыр бэ. Унагъом имэхьанэ, ащ ылъапсэ дгъэпытэным тапэкIи тишъыпкъэу тыпылъыщт. ЦIыфхэр социальнэу ухъумэгъэнхэр гъэлъэшыгъэным фэIорышIэщтых Урысыем и Президент ипредложениекIэ къэралыгъом и Конституцие гъэтэрэзыжьынэу фашIынхэу агъэнафэхэрэр. Ахэм ахэтых унагъом игъэпытэн ыкIи икъэухъумэн, сабыим ифитыныгъэ епхыгъэхэ лъэныкъохэр. Мы пстэуми конституционнэ лъапсэ яIэ зыхъукIэ Iофхэм язытет нахьышIу зэрэхъущтым щэч хэлъэп. Пшъэрылъ шъхьаIэу щытыр цIыфхэм ящыIэкIэ-псэукIэ нахьышIу шIыгъэныр ары. Тибзылъфыгъэ лъапIэхэр, мэфэкIэу къэблагъэрэмкIэ джыри зэ сыгу къыздеIэу сышъуфэгушIо, шъунэгу чэфыр къыкIихэу, шъуагъэгушIоу, дэгъоу щыIэр зэкIэ къыжъудэхъузэ шъупсэунэу сышъуфэлъаIо, — къыIуагъ кIэухым КъумпIыл Мурат.


Къэбар гухэкIыбэ къэзыхьырэ уз — Адыгэ макъ\nКъэбар гухэкIыбэ къэзыхьырэ уз\n2020-рэ илъэсэу икIыгъэр къызэрыкIуагъэп. Зыщыщ амышIэрэ коронавирусыкIэу дунаир зэлъызыкIугъэр ары аущтэу ар къэзышIыгъэр.\nИлъэсыкIэр къызихьэкIэ зэрэхъу хабзэу, Iофхэр нахьышIу хъунхэм, тыгушIожьыным тыщыгугъыгъ ыкIи а гугъэр зыдэтIыгъ.\n2021-р къызэрихьэу коронавирусыкIэр дэкIодыжьынэу зыпари ежэрэп, ау медицинэр ащ ебэныным нахь фытегъэпсыхьагъэ зэрэхъугъэр, вакцинэу пэшIуекIорэр тикъэралыгъо къыщаугупшыси, цIыфхэм ахалъхьанэу зэрэрагъэжьагъэр къыдэтлъытэхэзэ нахьышIум зытедгъэпсыхьагъ, ау…\nГухэкIми, Адыгеим илъэсыкIэр къэбар гухэкIыбэхэмкIэ ригъэжьагъ. ЗэкIэри COVID-19-р ары зэпхыгъэр. КъокIыпIэм щыпсэурэ лъэпкъхэм я Къэралыгъо музей икъутамэу Мыекъуапэ дэтым ипащэу, Адыгеим изаслуженнэ псэолъэшIэу, Урысыем иархитектор гъэшIуагъэу Кушъу Нэфсэт зымышIэрабэ республикэм исыгъэп. Илъэсыр къызихьагъэр мэфэ заулэ нахь мыхъугъэу ар дунаим ехыжьыгъ. Зэпахырэ уз тхьамыкIагъом фырикъугъэп.\nНэфсэт ыныбжь хэкIотагъэ нахь мышIэми, жьы зыкIэт цIыф чанэу щытыгъ, иIофшIэн ыгуи ыпси хэлъэу ыгъэцакIэщтыгъ. Илъэсыбэрэ, 1973-м къыщыублагъэу 1997-м нэс, Мыекъуапэ иархитектор шъхьаIэу ар щытыгъ. Мы лъэныкъом опытышхоу щыриIэмрэ ипрофессионализмагъэрэ республикэм къэлэгъэпсынымкIэ и Советэу зыхэтым лъэшэу къыщашъхьапэщтыгъ, ащ игущыIэ, ишIошI, иеплъыкIэхэм апэрэ чIыпIэр щаIыгъыгъ. 1997-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу дунаим ехыжьыфэкIэ зипэщэгъэ музеими кIочIабэ хилъхьагъ.\nАдыгэ республикэ клиническэ сымэджэщым и ЛОР-отделение ипэщагъэу, медицинэ шIэныгъэхэмкIэ докторэу Боджэкъо Адамэ ыныбжь илъэс 60-м нэсыгъагъэп. Вирусым ипсауныгъэ лъэшэу зэщигъэкъуагъэу, сымэджэщым бэрэ чIэлъыгъ, медикхэм амалэу яIэ пстэур рахьылIагъ, ау гухэкIми фырикъугъэхэп. Ятэу врач цIэрыIощтыгъэ Боджэкъо Рэмэзан игъогу техьажьыгъэу, исэнэхьат лъэшэу шIу зылъэгъурэ, ыгуи ыпси хэлъэу зыгъэцэкIэрэ врачыгъ, тапэкIэ гухэлъыбэ иIагъ.\nАдам ишIуагъэ зэригъэкIыгъэ цIыфыбэмэ агу фэузыгъ, зэтеуцожьыным щыгугъыгъэх. БлэкIыгъэ тхьамафэм ар дунаим ехыжьыгъ.\nАщ ыуж мэфэ зытIу нахьыбэ темышIагъэу джыри зы къэбар гухэкI къытIукIагъ. Илъэс 57-рэ нахь ымыныбжьэу дунаим ехыжьыгъ Адыгэ къэралыгъо университетым психологиемкIэ икIэлэегъаджэщтыгъэу Джамырзэ Руслъан. IофшIэн шъхьаIэу ыгъэцакIэрэм имызакъоу, нэмыкI лъэныкъуабэхэр зышIогъэшIэгъонэу, ахэм захигъэгъуазэу, гухахъо ахэзыгъуатэрэ цIыф мыгупсэфэу ар щытыгъ. ИлъэсыбэкIэ узэкIэIэбэжьмэ филологиемкIэ факультетыр къызеухым, ащ къыщымыуцоу психологиеми феджэжьыгъагъ, литературэмкIэ гурыт еджапIэм щыригъаджэхэзэ, психологэуи Iоф ышIагъ. Университетым чIэтэу, музыкальнэ радиостанцие ыгъэпсыгъагъ. Джащ фэдэу Руслъан лъэпкъ шхыныгъохэм яшIын шIогъэшIэгъонэу пылъыгъ, «Адыгская кухня. Традиции и современность» ыIоу тхылъ къыдигъэкIыгъагъ. Адыгэхэм шхыныгъоу яIэхэм ямызакъоу, этнографием фэгъэхьыгъэ статьяхэри ащ дэтых.\nГухэкIми, Руслъани ишъхьэгъуси охътабэ азыфагу къимынэу дунаим ехыжьыгъэх.\nЛъэшэу гухэкI тщыхъугъ журналистэу, Адыгэ телерадиокомпанием иIофышIэщтыгъэу Дэчлэжь Светланэ дунаим зэрехыжьыгъэр. Илъэс 25-рэ телевидением ащ ритыгъ. Икъэтынхэр цIыфхэм лъэшэу якIэсагъэх. «Чужих детей не бывает» зыфиIорэр ары анахьэу осэ ин зыфашIыщтыгъэр. Ащ ишIуагъэкIэ ибэу къэнэгъэ сабый нэбгырэ 30 унагъохэм аштагъэх. Мы проектым пае Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ итын къыфагъэшъошэгъагъ.\nСветланэ адэбз узыр къеолIагъэу щытыгъ, ау ыгу римыгъэгъэкIодэу пэуцужьышъугъагъ. Телерадиокомпанием Iоф щыдэзышIэщтыгъэхэм къызэратхыжьырэмкIэ, ар къиныгъохэм къамыгъэщтэрэ бзылъфыгъагъ, бэнэкIуагъ. Коронавирусыми текIоным зэкIэми яцыхьэ телъыгъ, ау… Илъэс 61-рэ ныIэп ыныбжьыгъэр.\nИкIыгъэ 2020-рэ илъэсым къыфэдгъэзэжьымэ… Лъэныкъо зэфэшъхьафхэм ащылажьэрэ цIыф цIэрыIуабэ, илъэсыбэ зисэнэхьат езытыгъэ ветераныбэ уз мэхъаджэм екIодылIагъ. Ахэм ащыщых Хэгъэгу зэошхом иветеранэу Кукэнэ Зулихъэ, предприниматель цIэрыIоу, адыгэ лъэпкъым итарихъ, икультурэ, ишэн-хабзэхэр къэгъэнэжьыгъэнхэм зиIахьышхо хэзылъхьагъэу Бибэ Мурат, предпринимателэу, АР-м и Къэралыгъо Совет – Хасэм идепутатыгъэу Янэкъо Аскэр, Адыгэ къэралыгъо университетым ипроректорыгъэу, кIэлэегъэджэ наукэхэмкIэ кандидатэу, инженернэ-физическэ факультетым икафедрэ идоцентыгъэу Александр Аракеловыр, Адыгэкъалэ икIэлэегъэджэ пэрытхэм ащыщыгъэу, хьисапымкIэ езгъаджэщтыгъэхэ Кушъу Симэ, гъэсэныгъэм исистемэ иветеранэу, Теуцожь районым ит къуаджэу Джэджэхьаблэ игурыт еджапIэ илъэсыбэрэ икIэлэегъэджагъэу Дэрбэ Гощнагъо, а еджэпIэ дэдэм хьисапымкIэ щезгъаджэщтыгъэхэу Апсэлямэ Гощнагъо, кIэлэегъэджэ IофшIэным иветеранэу, аужырэ илъэсхэм Кощхьэблэ районым и МФЦ N-у 7-м ипащэщтыгъэу Хъут Марыет, мы район дэдэм Блащэпсынэ кой администрацием ипэщагъэу Щыкъ Бислъан, нэмыкIхэр.\nТыгу къэтэжъугъэгъэкIыжьых медицинэм иIофышIэхэу коронавирусым ыпкъ къикIыкIэ къытхэмытыжьыхэ Адыгэ республикэ онкологическэ сымэджэщым иврачыгъэу КIэсэбэжъ Аслъан, Адыгэкъалэ исымэджэщ илъэсыбэрэ имедсестрагъэу Хьахъукъо Сусаннэ, инфекционнэ сымэджэщым ианестезиолог-реаниматологыгъэу Олег Черниковыр, гигиенэмкIэ ыкIи эпидемиологиемкIэ Гупчэм иIофышIэщтыгъэу Кощбэе Аминэт, Адыгэ республикэ онкологическэ сымэджэщым иврачыгъэу Альберт Авакян, Тэхъутэмыкъое район сымэджэщым иврачыгъэу Изергин Анзаур, поселкэу Яблоновскэм иполиклиникэ иврачыгъэу Роза Ким, Мыекъопэ къэралыгъо университетым имедицинэ институт илечебнэ факультет идеканыгъэу Хьатхъохъу Майе.\nАдыгеир пштэмэ, нэбгыри 102-рэ мэхъу коронавирусым ыпкъ къикIыкIэ дунаим ехыжьыгъэр. ЗэкIэми ацIэ къеIогъуай, зигугъу къэтымышIыгъэхэм ягупсэхэм агу къытэмыбгъэнэу тялъэIу. Джэнэт лъапIэр зэкIэми Тхьэм къарет. КъакIэныгъэхэм якъин адэтэгощы, илъэсыбэ алъагъэшIэнэу тафэлъаIо.\nВирус мэхъаджэм ыпкъ къикIыкIэ дунаим ехыжьыгъэхэм ащыщыбэхэм уз гъэтIылъыгъэхэр яIагъэх, ау илIэныгъэ дэгуIэу, зиIоф дэй зыпари ахэтыгъэп. IофшIапIэхэм аIутыгъэх, неущырэ мафэмкIэ гухэлъхэр яIагъэх, ялъфыгъэхэм, янэ-ятэхэм, яIахьылхэм, яныбджэгъухэм ахэтыгъэх, тапэкIэ джыри илъэсыбэ къадагъэшIэнэу гугъэщтыгъэх. Коронавирусыр мыхъугъэмэ, джыри псэущтыгъэх.\nМы узыр зынэмысыгъэ унэгъуабэ къэнагъэп пIоми хэукъоныгъэ хъущтэп. Ау ащ пае къэмынэу ар щымыIэу зыIохэрэм джыри уарехьылIэ. Ахэр лъэшэу зэрэхэукъохэрэр къыкIэдгъэтхъымэ тшIоигъу. Специалистхэм къаIо, цIыфым уз гъэтIылъыгъэ иIэу коронавирусыкIэр къызеуалIэкIэ, ар нахь къегъэбырсыры, хьылъэ къэхъу, медицинэр фырикъурэп. Ары «коронавирусым ыпкъ къикIыгъэу дунаим ехыжьыгъ» зыкIаIорэр. Ипсауныгъэ щыкIагъэ фэмыхъугъэу щыIэр бэп. Ари къыдгурыIон, нахь тызфэсакъыжьын фае.\nЦIыфым, ежь ышъхьэкIэ римыхьылIагъэ хъумэ, бэ ымыштэрэр. Ар нахь псынкIэнкIи хъун, ау… Уигупсэ чIэунэнышъ, ащ тетэу узыр зэрэщыIэр пштэным нахь тхьамыкIагъо щыIэп. Ащ щыIэныгъэр тIоу къегощы, ар зыщытэшъумыгъэгъупш.\nПредыдущая Ижъуагъо кIосэщтэп\nСледущая Шъолъырым игъэхъагъэхэм тарэгушхо


Республика Адыгея - ЯIофшIэн рагъэжьэжьы\nЗекIон отраслэр къызэIухыжьыгъэным фытегъэпсыхьэгъэ апэрэ едзыгъор Адыгеим щырагъажьэ. Бэдзэогъум и 6-м мыщ фэгъэхьыгъэ унашъом кIэтхагъ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат.\nАщ къызэрэщиIорэмкIэ, апэрэ едзыгъом къыдыхэлъытагъэу экскурсионнэ организациехэм, унэе санитар купхэр зиIэ турпредприятиехэм яIофшIэн рагъэжьэжьын амал яIэщт. Ау Роспотребнадзорым ишапхъэхэр зыгъэцэкIэрэ организациехэр арых туристхэр къезгъэблэгъэнхэ зылъэкIыщтхэр. Ащ фэшI АР-м зекIонымрэ курортхэмрэкIэ и Комитет шэпхъэ гъэнэфагъэхэр ыштагъэх.\nШъугу къэдгъэкIыжьын, коронавирусыр къызпыхьагъэхэм япчъагъэ республикэм нахь макIэ зыщыхъурэм ыуж зекIоным епхыгъэ организациехэм яIофшIэн псынкIэу рагъэжьэжьын амал яIэным фэшI шапхъэу (стандартэу) щыIэхэм ягъэцэкIэн зыфагъэхьазырынэу араIогъагъ.\nНепэрэ мафэм ехъулIэу чIыпIэ мини 2,5-рэ фэдиз зиIэ хьакIэщ ыкIи нэмыкI объект шъэныкъом кIахьэрэм цIыфхэр рагъэблэгъэнхэм фэхьазырых.\nХьакIэу къакIохэрэм республикэр шIукIэ агу къинэжьыным, дэгъоу загъэпсэфыным афэшI зекIоным ипредприятиехэм амалэу яIэр зэкIэ рахьылIэ. Экскурсиехэм къащегъэжьагъэу экстремальнэ аттракционхэм анэсэу Iофтхьабзэхэр зэхащэх. Мы илъэсым щынэгъончъэным имызакъоу, санитарнэ шапхъэхэм ягъэцэкIэн къыдалъытэныр пшъэрылъ шъхьаI.\nАдыгеим къакIохэрэр чIыпIэ дахэхэм кIонхэ, шIуагъэ къытэу яуахътэ агъэкIон алъэкIыщт. Ахэм ащыщых зыми фэмыдэ чIыопсым ыкIи тарихъым ясаугъэтхэр: тыди щызэлъашIэрэ зыгъэпсэфыпIэу Лэгъо-Накъэ, поселкэу Гъозэрыплъ, Партизанскэ гъэхъунэр, дольменхэр, нэмыкIхэри.\n05.08.2020 ЕджэкIо пэрытхэм аIукIагъэх\n05.08.2020 Зэдэлэжьэныгъэр лъагъэкIотэщт\n04.08.2020 Пшъэрылъхэм адиштэу


ТIуапсэ Пресс - Тэу Аслъан ижъырэ гущыIэхэм, пкъыгъомэ ацIэхэм къатегущыIэ\nТэу Аслъан ижъырэ гущыIэхэм, пкъыгъомэ ацIэхэм къатегущыIэ\nadmin - 2015-10-17 15:04:34\nАдыгэ Республикэм и Лъэпкъ музей шIэныгъэмкIэ иIофышIэ шъхьаIэу, археолог цIэрыIоу Тэу Аслъанрэ ащ ишъхьэгъусэу, филологие шIэныгъэхэмкIэ кандидатэу Тэу Нуриетрэ ижъырэ адыгэ гущыIэхэу бэрэ тымыгъэфедэхэрэм, лъэпкъ искусствэм ипкъыгъуацIэхэм, адыгэмэ яIэшэ-шъуашэхэм, нэмыкIхэм язэгъэшIэн зэрэпылъхэр къыдэтлъыти, тигъэзетеджэмэ ашIогъэшIэгъон хъущт къэбархэм къатегущыIэнхэу тялъэIугъ.\nЧъэпыогъум и 1-м Адыгеим и Лъэпкъ музей илъэс 90-рэ зэрэхъурэм епхыгъэу мыр къыхэтэуты.\nМы илъэсым, чъэпыогъум и 1-м, Адыгэ Республикэм и Лъэпкъ музей ыныбжь илъэс 90-рэ хъугъэ. ГъашIэмкIэ ар зы лIыныбжьым тIэкIу нахь макI, ау ащ емылъытыгъэу, тарихъ гъогу гъэшIэгъон къыкIугъ, хэхъоныгъэхэр ышIызэ непэ къызнэсыгъэм мэлажьэ. Тилъэпкъ итарихърэ икIэныжърэ яугъоижьын, язэгъэфэн пылъ, археологие, этнографие шIэныгъэ экспедициехэр зэхещэх, экспонатыбэ зэригъэуIугъ, къэгъэлъэгъоныбэ зэригъэфагъ, адыгэхэр зыфэдэхэр цIыфыбэ-мэ аригъэшIагъ.\nМузеир 1925-рэ илъэсым Наурзэ Ибрахьимэ къызызэIуихыгъэм къыщегъэжьагъэу лэжьэкIо шIагъохэр мыщ Iутыгъэх ыкIи Iоф щашIэ. Тифондхэм ахэхьагъэхэу экспонат мин шъитIум ехъу аугъоигъ. Сэри къэзгъотыгъэхэу ахэм мин зытIущ ахэлъ.\nПкъыгъохэр сыдэу щытми къетхьылIэрэ къодыеп, зыфэдэхэр, тарихъэу апылъыр, мэхьанэу яIэр тэтхых, сурэтхэр атетэхых, паспортхэр, карточкэхэр афэтэ-шIых, етIанэ музеим ифонд шъхьаIэ етэтых ыкIи щыщ мэхъух.\nЭкспонатхэм Iоф адатшIэ зыхъукIэ, апэрапшIэу ацIэхэр урысыбзэкIи адыгабзэкIи тэтхых. Нахьыбэрэм ацIэхэр урысыбзэкIэ шIэхэу къэтэгъотых, ау адыгабзэкIэ тигущыIалъэхэм адэтымыгъуатэхэу къыхэкIы. Шъыпкъэ, ахэм адэхьагъэр макIэп, ау адэмытэу шIэныгъэлэжьхэм ятхыгъэхэм, Нарт эпосым, тиIорыIуатэхэм къахафэу, бгъэунэфыжьын плъэкIыщтыр джыри бэ. Загъорэ гущыIэным хэтхэу нахьыжъхэм къаIохэу зэхэпхыщтых.\nСиIофшIэнкIэ ащ фэдэ гущыIэхэр бэрэ згъэфедэнхэу зэрэхъурэм пае илъэс заулэ хъугъэу ижъырэ гущыIэхэр, пкъыгъомэ ацIэхэр сэугъоих. Сишъхьэгъуси а Iофым чанэу ыуж ит - филологие шIэныгъэхэмкIэ кандидат. Сэри филологиемкIэ факультетыр къэсыухыгъ. Арышъ, хъишъэм къыхэнагъэхэу ыкIи игъэкIотыгъэу амыгъэфедэжьырэ гущыIэхэу «историзм», «архаизм» зыфаIохэрэм тиунагъокIэ талъэхъу, зырыз-тIурытIоу зэтэгъэуIужьых. А гущыIэхэм язэхэфын зыдэт гущыIалъэ зэхэдгъэуцуагъ. Мызыгъогум а тыугъоигъэхэм ащыщэу зэолIхэм, яшъуашэхэм ыкIи яIашэхэм афэгъэхьыгъэ гущыIэ куп шъуащыдгъэгъуазэ тшIоигъу.\nГущыIэм имэхьанэ къызэрэзэхэтфырэм нэмыкIэу, къэбар гъэшIэгъон горэ пылъэу тыщыгъуазэмэ, ари къыпытэтхэ.\nГущыIэм къэIокIэ шъхьаф адыгабзэм щыриIэу тыщыгъуазэмэ, ари игъусэу къыдэтэты.\nIапшъэкIэ зэрызэохэрэ Iашэхэр, зэолIым ишъуаш, ахэм ащыщ пкъыгъохэр\nАлэпатэ - пчыпыджынрэ ощырэ зэхэтхэу, пхъэкI кIыхьэм палъхьэщтыгъэ ижъырэ Iэшэ лъэпкъ. ЗэолI къызэрыкIомэ аIыгъыщтыгъэп. Ордэунэхэм япчъэхэр къэзыгъэгъунэщтыгъэ зэолIхэр ахэмкIэ уIэшыгъагъэх.\nЩэIагъэ зимыIэу, цIыф шэнычъэу, губжыпхэм фэгъэхьыгъэу аIо: «Алэпатэ ыIыгъыми ар къыоощт».\nАшъоджан - щылыч хъурджэнэ жъгъэйхэу, ашъуанэхэу зэрыдзагъэхэм ахэшIыкIыгъэ джэнэ хъагъ. Пкъышъолыр Iашэм щиухъумэу, зэолIхэм ащыгъыщтыгъэ.\nЩылыч ашъуанэхэм ахэшIыкIыгъэ ашъоджанэу анахьыжъэу адыгэ шъолъырым къыщызгъотыжьыгъэм илъэс 2000 фэдиз ыныбжь. Ленинэхьаблэ итемыр-къокIыпIэкIэ, ЦукъэрыцIэ Пщыщэ зыщыхэлъэдэрэ чIыпIэм щытыгъэ Iуашъхьэм ашъоджэнитIу - зыр бзылъфыгъэм щыгъыщтыгъэу, адрэр шэу зытесыщтыгъэм техъуагъэщтыгъэу къычIэтхыгъэх. Ахэр тиэрэ иапэрэ лIэшIэгъу къыхеубытэх.\nМыутIэ лъэхъаным урымхэм, скифхэм, мыутIэхэм ядзэкIолIхэм ащыгъыщтыгъэ ашъоджанэхэр пцэжъые пIонхэм афэдэу джэрз пIуакIэм хэшIыкIыгъэхэу, бэ хъухэу зэхадэщтыгъэх.\nОчэпщые Iуашъхьэм 2013-рэ илъэсым къычIатIыкIыгъэу, ащ фэдэ ашъоджанэ Адыгэ Республикэм и Лъэпкъ музей чIэлъ. Тиэрэ ыпэкIэ я V-рэ лIэшIэгъум ашIыгъагъэу агъэунэфыгъ.\nАшъофы - тыжьын пкъыгъо кIэракIэхэмкIэ гъэдэхэгъэ ашъоджан.\nАшъуан - ашъоджанэр зэрэхъэгъэ щылыч хъурджэ-нэ зэрыдзагъэмэ ащыщэу зы.\nБгырыпх - цIыфым ыпча-нэ къещэкIыгъэу, ыбг къекIокIэу рипхэрэ щыгъын пкъыгъу. Бгырыпхыр кIапсэм, шъом, шэкIым, джэрзым, тыжьыным, дышъэм нэмыкIхэм ахашIыкIы. ИжъыкIэ щыгъынхэм джыбэхэр атедагъэщтыгъэхэп. Хъулъфыгъэми бзылъфыгъэми къыздырахьакIыщтыгъэ пкъыгъохэр бгырыпххэм апашIэщтыгъэх. ИжъыкIэ бгырыпхым икIэрэкIагъэкIэ цIыфым итетыгъо зыфэдэр къапшIэщтыгъэ.\nБгырыпхыпс - хъулъфыгъэ бгырыпхым шъоу кIэлъыр, бзылъфыгъэ бгырыпхым шъоу е дышъэ шъагъэу кIэщыгъэр.\nБгырыпхышъхь - хъулъфыгъэ е бзылъфыгъэ бгырыпхым изы пакIэ пылъырэ шъхьэу, адрэ шъо пакIэхэр зэраоу зэрэзэрапхырэ пкъыгъу.\nБгъэгушталъ - хьазырылъэмэ ачIэгъ тедэгъэрэ джыбэжъыехэр. Ахэм гынжъыер, штэр ыкIи штаукIыр аралъхьэщтыгъэ.\nБжъэкъожъый - бжъакъом е нэмыкI пкъыгъомэ ахэшIыкIыгъэ гынылъ.\nБзалъ - щабзэм ралъхьэрэ бзэхэр зэрылъэу шакIомэ, зэолIмэ пасэм ябгырыпх пылъыщтыгъ. (Бзалъэм бзэхэр рилъхьагъэх).\nБзэ / бзэпс - щэбзэпкъым ыпэкIитIу зэрипхэу ращэрэ шъо е кIэпсэ пыт. Щэбзащэр ащ тырагъэуцошъ, къызэкIащэшъ, рафы. НахьыбэрэмкIэ домбаишъомрэ лэучэцIышъомрэ ахашIыкIыщтыгъ. Ибзэ гущэ лъитIум къафимыщ, ищэ гущэр лIищым апхыредз. (Адыгэ IорыIуат). Бзэпс хъун - дэгъоу гъэпсыгъэу хъун. Бзэпсым фэдэу гъэпсыгъэ. (Адыгэ гущыIэжъых).\nКъамэ - ыпэ папцIэу, бгъуцитIур чанэу лъыгъэу шIыгъэ гъучI Iаш.\nКъэмапIэ - къамэр зыралъхьэу, рызэрахьэу бгырыпхым пашIэрэ Iубырылъ.


Псэм епхыгъэу хэбзиплІ Сыда ахэм яхьылІагъэу зэхэпхыгъэр?\nМы тызтет дунаим игъэпсыкІэ епхыгъэхэу хэбзэ гъэнэфагъэхэр ащ къызэрэщекІокІыхэрэр зэкІэми ашІэ. Адэ псэм епхыгъэ хабзэхэр зэрэщыІэхэм ущыгъуаза? Ахэр Тхьэм дытиІэ зэфыщытыкІэхэр къэзгъэ-нафэхэрэр ары. Мыхэр зыфэдэхэр зэхэтфыных.\n1. Апэрэ хабзэр\nТхьэм о шІу уелъэгъу, уищыІэныгъэ\nзыфэдэщтымкІэ Ащ гухэлъ гъэшІэгъон\nдэдэхэр, дахэхэр иІэх.\nАдам илъэхъан къыщегъэжьагъэу Тхьэм ишІулъэгъу тхьэлІыкІохэмкІэ къыгъэлъагъощтыгъ. Ащ инэфэІуагъэхэр зэхъокІыныгъэ гори ямыІэу Тхьэм и ГущыІэу Библием дэтых.\n(Тхьэм и ГущыӀэ щыщ КъэбарышӀум къыхэхыгъэ чІыпІэхэу мыщ къыкІэлъыкІохэрэм уяджэ зыхъукӀэ, ахэр зыщыхэтхэ чІыпІэхэми уяджэ зыхъукӀэ).\nШІулъэгъуныгъэр зэлъытыгъэр Тхьэр тэ шІу зэрэтлъэгъурэр арэп, ау Ежь тэ шІу тызэрилъэгъурэр ары нахь.\n(Еплъ: Апостол Иуан 1-рэ тхылъэу ытхыгъэр 4:10)\nСыд пае Тхьэм тыкъыгъэшІыгъа?\nТхьэм зы цІыф закъом цІыф лъэпкъ пстэури къыхигъэхъукІыгъэх, дунаим тыдыкІи щыпсэунхэм пае. Ятетыгъохэмрэ япсэупІэхэмрэ гъунэу афэхъущтхэр къыгъэнэфагъэх. Тхьэм цІыфхэр къызфигъэхъугъэхэр ахэр Ежьым лъыхъухэу Іэбэ-лъабэхэзэ, зыгорэущтэу къагъотыныр ары. Ау щытми, Тхьэр тэ тщыщэу хэти пэчыжьэп. Ежьыр ары тызыгъэпсэури, къэтэзгъэкІухьэри, тыщызгъаІэри.\n(Еплъ: Апостолхэм Іофхэу ашІагъэхэр 17: 26 -28)\nСыда нэбгырэ пэпчъ Тхьэр зэригъэшІэным пэрыохъу фэхъурэр?\nАщ иджэуап ятІонэрэ хабзэм хэтэгъуатэ:\n2. ЯтІонэрэ хабзэр\nТхьэмрэ цІыфымрэ азыфагу тІокІэ куушхо дэлъ. псэкІодэу ышІагъэм къыхэкІэу цІыфыр Тхьэм пэІапчъэу, Ащ игухэлъхэри ишІулъэгъуи къыгурымыІохэу хъугъэ.\n… цІыф пстэуми псэкІод ашІагъ, Тхьэм ыдэжь къикІырэ щытхъушхомкІи Іахьэ яІэп. (Еплъ: Апостол Паул Рим къалэм дэсхэм афитхыгъэр 3:23)\nЦІыфыр – Тхьэм къыгъэхъугъ. КъэзгъэшІыгъэм зэрэрихъухьагъэу, Ащ игъэунэфыгъэ хэбзэ лъапІэхэм атетэу, блэгъэныгъэ пытэ дыриІэу щыІэн фэягъэ. Ау цІыфым ахэр ыукъуагъэх, зигъэгуркъэу ежь шІоигъо гъогур къыхихыгъ. КъэзгъэшІыгъэм зыкъыпиІэти, тхьамыкІэгъо теубытэныгъэр зешІым Ащ пэІапчъэу къэнагъ. Тхьэм упэуцужьыныр е Ащ уфэмыщэгъэныр – Тхьэм и ГущыӀэ псэкІодкІэ елъытэ.\nЦӀыфыр Тхьэм пэІапчъ.\nСыда пІомэ псэкІодым къыхэкІырэр лІэныгъэр ары (Тхьэм гупсагъэмкІэ упэІэпчъэныр).\n(Еплъ: Апостол Паул Рим къалэм дэсхэм афитхыгъэр 6:23)\nМы сурэтым теплъын: Тхьэр лъапІэ, цІыфыр псэкІодышІ. ЦІыфымрэ Тхьэмрэ азыфагу тІокІэ куушхо дэлъ. Адэ цІыфым, фаемэ, а тІуакІэр къызэринэкІын ылъэкІынэу щыта? Зыгорэхэр ІофышІоу ашІэхэрэмкІэ, философиемкІэ, дин зэфэшъхьафхэмкІэ – ежьхэм акІуачІэкІэ Тхьэм зэрэлъыІэсынхэм ыуж итых.\nА тІокІэ куум узэрэзэпырыкІын плъэкІыщт амал закъоу\nщыІэм ящэнэрэ хабзэм тыщегъэгъуазэ:\n3. Ящэнэрэ хабзэр\nТыкъэнэжьыным пае Тхьэм тфыхихыгъэ гъогу закъор – Исус Христос. ПсэкІодым тыкъызэрэхэкІыжьыщт амал закъоу тэркІэ щыІэр Исус, Тхьэм ишІулъэгъурэ игухэлъхэмрэ АщкІэ тегъашІэх.\nИсус тэщ пае лІагъэ\nАу шІулъэгъуныгъэу къытфыриІэр Тхьэм мырэущтэу къыгъэлъэгъуагъ: тэ тыпсэкІодышІэ пэтзэ, Христос тэщ пае лІагъэ.\n(Еплъ: Апостол Паул Рим къалэм дэсхэм афитхыгъэр 5:8)\nТипсэкӀодхэм апае Ар къурмэн хъугъэ\nСыда пІомэ Христосэу псэкІод зи зымышІагъэр Тхьэм псэкІодым икъурмэныпхъэу ышІыгъ, Христос тыгухэм арылъэу Тхьэм Ежьым ыдэжькІэ шъыпкъагъэ тиІэу ылъытэным пае.\n(Еплъ: Апостол Паул Коринф къалэм дэсхэм я 2-рэ тхылъэу афитхыгъэр 5:21)\nАр лІагъэхэм къахэтэджыкІыжьыгъ\nХристос типсэкІодхэр ыпщыныжьынхэм пае, лІагъэ… Ар къэунэм чІалъхьажьыгъэу, Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм атетэу, ящэнэрэ мафэм къэхъужьыгъ…\n(Еплъ: Апостол Паул Коринф къалэм дэсхэм 1-рэ тхылъэу афитхыгъэр 15:3-6)\nТхьэм узэрэфэкІощт гъогу закъор Исус\nИсус къыІуагъ: - Гъогури, шъыпкъагъэри, щыІэныгъэри Сэры; Сэ сигъогу рымыкІомэ, Ты лъапІэм ыдэжь цІыф зи кІошъущтэп.\n(Еплъ: КъэбарышІур Иуан къызэриІотагъэр 14:6)\nСурэтым зэритлъагъорэмкІэ, тІокІэ куоу Тхьэмрэ цІыфымрэ азыфагу дэлъыгъэм типсэкІодхэм апае шъынэм фэдэу къурмэн хъугъэ ИсускІэ Тхьэм зэпырыкІыпІэ фишІыгъ.\n…Иуан Исус къакІоу зелъэгъум, къыІуагъ: - Мары Тхьэм икъурмэныпхъэ шъынэу дунаим ицІыфхэм япсэкІодхэр атезыхыжьырэр.\n(Еплъ: КъэбарышІур Иуан къызэриІотагъэр 1:29)\nЗэрэхъурэмкІэ, хэбзищ тэ зэдгъэшІагъ.\nАу умыкІодэу укъэнэжьыным пае ар икъурэп\n4. ЯплІэнэрэ хабзэр\nТымыкІодэу тыкъэнэжьынышъ, егъэшІэрэ щыІэныгъэр дгъотыным пае, Исус ти КъэгъэнэжьакІоуи ти Зиусхьанэуи зэрэщытыр тшъхьэкІэ тштэн фае. Ащ дэжьым Тхьэм тищыІэныгъэ пае ишІулъэгъуныгъэрэ игухэлъхэмрэ зыфэдэхэр къэтшІэщтых.\nЦІыф пэпчъ Исус ышІошъ ыгъэхъун фае\nАу Ежьыр зэкІэ зыштэгъэ цІыфхэу, ЕжьымкІэ шІошъхъуныгъэ зиІэхэр Тхьэм ибын хъунхэу фитыныгъэ аритыгъ.\n(Еплъ: КъэбарышІур Иуан къызэриІотагъэр 1:12)\nТишІошъхъуныгъэкІэ Исус тэштэ\nТхьэм игукІэгъэкІэ шъумыкІодэу шъукъыгъэнэжьыгъ, шІошъхъуныгъэ шъиуІэу зэрэхъугъэм пае. Ар къызпкъырыкІыгъэр шъорэп, ар Тхьэм итын нахь. ШІу зэрэтшІагъэр арэп Тхьэм тымыкІодэу тыкъызкІигъэнэжьырэр. ЦІыф гори зыщымытхъужьыным пае.\n(Еплъ: Апостол Паул Ефес дэсхэм афитхыгъэр 2:8-9)\nИсус тызезэгъыкІэ, икІэрыкІэу тыкъэхъужьы\nЦІыфыр ятІонэрэу, ыпсэкІэ къызэрэхъужьырэм, зэреджэхэрэр икІэрыкІэу укъэхъужьыныр.\n(Еплъ: КъэбарышІур Иуан къызэриІотагъэр 3:1-8)\nАр зыхъурэр Исус уищыІэныгъэ къызебгъэблагъэкІэ ары\nИсус ыІуагъ: Мары, пчъэм сыІутэу сыкъытео. Зыгорэм сымакъэ зэхихэу, пчъэр къыІуихымэ, ащ ыдэжь сихьащт.\n(Еплъ: Исус Христос Іофхэу Иуан къыфигъэнэфагъэхэр 3:20)\nИсус пштэным къикІырэр псэкІодышІэ щыІакІэу узхэтыгъэр ІэкІыб пшІынышъ, Тхьэм зыфэбгъэзэныр, уипсэкІодхэр зэкІэ къыпфигъэгъунхэу Исус уищыІэныгъэ къыхэбгъэхьаныр ары. Джащыгъум Тхьэм игупшысэхэмкІэ узэрэзэхилъхьагъэм фэдэ ухъуным пае Исус ІэпыІэгъу къыпфэхъущт. Ащ къикІырэр мы Іофыр акъылкІэ зэхэпшІыкІыныр е гукІэ къызыхатшІэхэмкІэрэ пштэныр арэп. Анахьэу мэхьанэ зиІэр – Исус пшІошъ хъуныр, Ащ узэрэлъыкІощтымкІэ теубытагъэ пшІыныр ары.\nМы сурэтхэм щыІэкІитІур зыфэдэр къагъэлъагъо\nЦІыфым ежь зэрэфаеу къыгъэшІэрэ ыІэныгъэр\nСэ – Сэ-р тахътэм тес\nИ – Исус сищыІэныгъэ щызгъэпэрытырэп\nИсус зыфэе щыІэныгъэр\nИ – Исус тахътэм тес\nСэ – Исус сищыІэныгъэ игупчэ ит\nТара мы гу сурэтитІум язэу о уищыІэныгъэ изытет къэзгъэлъагъорэр?\nТара тІум язэу къыхэпхырэр?\nСыдэущтэу Исус пштэщта? Мары зэрэпшІыщтыр\nДжыдэдэм Исус тхьэлъэІукІэ пштэн плъэкІыщт\n(ТхьэлъэІур – ар Тхьэм узэрэдэгущыІэрэ шІыкІэр ары).\nТхьэм цІыфым ыгу изытет дэгъоу ешІэ. Арышъ, ТхьэмкІэ мэхьанэ зиІэр тыгухэм язытет нахь, гущыІэу къатІохэрэр арэп.\nТхьэлъэІур мыщ фэдэн ылъэкІыщт:\n«Зиусхьанэу Исус! Сэ сипсэкІодхэм апае О къурмэн ухъуи, узэрэлІагъэм\nпае сыпфэраз. Сыгу О къыпфызэІосэхы, ащ къихь. Си Зиусхьанэуи си КъэгъэнэжьакІоуи къысфэхъу. СипсэкІодхэр къысфэбгъэгъухи, егъэшІэрэ щыІэныгъэр къызэрэсэптыгъэм пае сыпфэраз. О узфэе цІыфым фэдэу сышІ. Амин.»\nДжы о егупшыс: шъыпкъэмкІэ угукІэ пшІоигъор мы гущыІэхэм къагъэнафа? Армэ, джыдэдэм Тхьэм елъэІуи, Исус ыІуагъэр къыгъэшъыпкъэжьынышъ, уищыІэныгъэ къыхэхьащт.\nИсус уищыІэныгъэ къыхэхьагъэмэ сыдэущтэу къэпшІэщта?\nИсускІэ шІошъхъуныгъэ уиІэным пае Тхьэм укъызэригъэгугъэрэр тхылъэу «Исус Христос Іофхэу Иуан къыфигъэнэфагъэхэр» зыфиІорэм (3:20) итхагъ: Ежь пае пчъэр къыІузыхырэм ыдэжь Ар ихьащт. Адэ Исус укъызэригъэгугъагъэр ымыгъэцэкІэжьын ылъэкІыщта?\nСыда Тхьэм уитхьэлъэІу джэуап къызэрэритыгъэм уицыхьэ тезыгъэлъырэр? Тхьэми Ащ и ГущыІи къаІохэрэр сыдыгъуи гъэцэкІагъэхэу зэрэхъурэр ары.\nИсус зышІошъ хъурэ пстэури Библием мыкІодыжьын щыІэныгъэмкІэ къегъэгугъэх\nШыхьатныгъэр мары: Тхьэм мыкІодыжьын щыІэныгъэ къытитыгъ, а мыкІодыжьын щыІэныгъэри Тхьэм Ежь Ыкъо тэ къытыригъэтыгъ. Къо КІасэр зыгу илъ цІыфым а щыІэныгъэр иІ. Шъо, Тхьэм Ыкъо ыцІэкІэ шІошъхъуныгъэ зиІэхэм, мыкІодыжьын щыІэныгъэ шъуиІэ зэрэхъугъэр шъушІэным пае, мы Іофхэр къышъуфэсэтхых.\n(Еплъ: Апостол Иуан 1-рэ тхылъэу ытхыгъэр 5:11-13)\nИсус сыдыгъуи зэрэуигъусэм пае Тхьэм рэзэныгъэ фэшІ: Ныбжьи ухэсынэжьыщтэп, уизакъоуи укъэзгъэнэщтэп.\n(Еплъ: Джурт цІыфхэм тхылъэу афатхыгъэр 13:5).\nАрышъ, Исус къызеогъэблагъэм, игъэгугъэныгъэкІэ Ар пкІоцІыкІэ щыІэу хъуи, мыкІодыжьын щыІэныгъэр бгъотыгъэ. Исус уигъапцІэрэп.\nШӀошъхъуныгъэр зытет лъапсэр\nТишІошъхъуныгъэ ылъапсэр – гукІэ къызыхатшІэхэрэр арэп, Тхьэм и ГущыӀэ къыщытитырэ гъэгугъэныгъэхэр ары нахь. Тхьэри Ащ и ГущыІи щыІэ шъыпкъэх, Тхьэмрэ Ащ и ГущыІэрэ цыхьэ афэпшІыныр – ар шІошъхъуныгъ, шІошъхъуныгъэм къыкІэлъыкІорэр гукІэ къызыхатшІэхэрэр ары. (Еплъ: КъэбарышІур Иуан къызэриІотагъэр 14:21)\nМы сурэтым щыІэ шъыпкъэр, шІошъхъуныгъэр, гукІэ къызыхатшІэхэрэр зэрэзэпхыгъэхэр къегъэлъагъох. МэшІокоу щэу зэпытыр шъолъэгъу: паровозымрэ вагонитІумрэ. Вагонхэр пымышІагъэхэми, паровозыр ежь-ежьырэу зэрэкІошъущтыр гъэнэфагъэ, ау паровозыр имыгъусэмэ, вагоным мэшІокур ыгъэкощын ылъэкІыщтэп. ИсускІэ шІошъхъуныгъэ зиІэри джащ фэд – гукІэ къызыхишІэхэрэм ар агъэІорышІэнэу щытэп. ТищыІэныгъэ къезыгъэкІокІырэр Тхьэмрэ Ащ и ГущыІэрэ.\nШІошъхъуныгъэкІэ Исус пштагъэмэ…\nШІошъхъуныгъэкІэ Исус зыпштагъэм къыщегъэжьагъэу хъугъэр бэ, ау анахьэу мэхьанэ зиІэр –\n1. Исус уищыІэныгъэ къыхэхьагъ.(Исус Христос Іофхэу Иуан къыфигъэнэфагъэхэр 3:20, Ап. Паул Колоссэ къалэм дэсхэм афитхыгъэр 1:27)\n2. Тхьэм уипсэкІодхэр къыпфигъэгъугъэх. (Ап. Паул Колоссэ къалэм дэсхэм афитхыгъэр 1:14)\n3. Тхьэм ибынхэм ащыщ ухъугъ. (Иуан 1:12)\n4. МыкІодыжьын щыІэныгъэр бгъотыгъэ. (Иуан 5:24)\n5. Тхьэм укъызфигъэхъугъэ гухэлъышхом уфакІоу ебгъэжьагъ. (Иуан 10:10,\nАп. Паул Коринф дэсхэм я 2-рэ тхылъэу афитхыгъэр 5:17,\nАп. Паул Фессалоникэ дэсхэм 1-рэ тхылъэу афитхыгъэр 5:18)\n«ИкІэрыкІэу укъэхъужьыным», щыІэныгъэм имэхьанэ зэлъытыгъэр пшІэным нахь хьалэмэтэу щыІэныгъэм зыгорэ хэлъа! Зиусхьаным къыпфишІэгъэ пстэумэ апае джыдэдэм рэзэныгъэ тхьэлъэІу фэпшІынэу уфаеба? Тхьэм рэзэныгъэу фэпшІырэм уишІошъхъуныгъэ зыфэдэр къегъэлъагъо.\nАдэ сыда щыІэныгъакІэу бгъотыгъэм уигъэтхъэжьыным пае уищыкІагъэр?\nИсускІэ шІошъхъуныгъэу уиІэр нахь пытэным ищыкӀагъэр\nИсускІэ шІошъхъуныгъэу уиІэр нахь пытэныр зэлъытыгъэр Ащ сыдрэмкІи цыхьэ фэпшІыныр ары. ШІошъхъуныгъэ уиІэу узэрэщыІэм ишІуагъэкІэ Тхьэм нахьи нахьыбэу ущыгугъынэу, узэгупшысэрэ, узэрэзекІорэ пстэухэмкІи Ащ цыхьэ фэпшІынэу амал огъоты.\nТхьэм и ГущыӀэ мафэ къэс едж, ащ хэгупшысыхь. (Апостолхэм Іофхэу ашІагъэхэр 17:11)\nМафэ къэс Тхьэм елъэІу. (Иуан 15:7)\nТхьэм ыІорэм ренэу едэІу. (Иуан 14:21)\nТхьэм ишІуагъэкІэ уищыІэныгъэ шІагъоу къыхэхъухьэхэрэр цІыфхэм къафэІуатэх, шІошъхъуныгъэ зимыІэхэр Исус къыфащэх. (Маттэ 4:19, Иуан 15:8)\nУищыІэныгъэ къырыкІощтымкІэ Тхьэм цыхьэ фэшІ. (Ап. Петрэ 1-рэ тхылъэу ытхыгъэр 5:7)\nУищыІэныгъэрэ уишыхьатхэмкІэрэ Тхьэм Ыпсэ ЛъапІэ зыфэгъэІорышІ, Ащ ыкІуачІэ къызфэгъэфед.\n(Ап. Паул Галатие хэкум исхэм афитхыгъэр 5:16-17; Апостолхэм Іофхэу ашІагъэхэр 1:8)\nШІошъхъуныгъэ зиІэхэм уахэтыныр\nТхьэм и ГущыӀэ шІошъхъуныгъэ зиІэхэр зэІукІэхэр хамынэнхэу егъэгъуазэх.\n(Еплъ: Джурт цІыфхэм тхылъэу афатхыгъэр 10:25)\nПхъэкІэгъэстынхэр зэтелъхэмэ, дэгъоу мэстых. Ау зэпэзырызхэ зыхъукІэ, псынкІэу мэкІосэжьых. ШІошъхъуныгъэ зиІэхэми къащышІырэр джары.\nИсускІэ шІошъхъуныгъэ зиІэ цІыфхэу узщыпсэурэ чІыпІэм чэзыукІэ щызэІукІэхэрэм адэжь кІозэ шІы. УишІошъхъуныгъэ нахь пытэнымкІэ ащ мэхьанэшхо иІ.


Лъэпкъ Iофыгъохэм атегущыIагъэх — Адыгэ макъ\n— Тыбзэ, тикультурэ, тишэн-хабзэхэр къэтыухъумэнхэм мэхьанэшхо зэриIэм щэч хэлъэп. Ащ фэIорышIэщт лъэпкъ IофышIэхэм ягъэхьазырын тынаIэ тедгъэтын фае. Тыбзэ тырыгущыIэнымкIэ, тырытхэнымкIэ зи пэрыохъу тиIэп. Ащ къыхэкIыкIэ ныдэлъфыбзэм изэгъэшIэн унагъом къыщежьэн фаеу сэлъытэ, сыда пIомэ ары зэкIэмэ алъапсэр. Непэ адыгэ кIэлэцIыкIухэм бзэ зэфэшъхьафыбэ зэрагъашIэ, ау, гукъау нахь мышIэми, адыгабзэр икъу фэдизэу аIэкIэлъэу пфэIощтэп. А гумэкIыгъор тызэгъусэу дэдгъэзыжьын фае, — къыIуагъ ТхьакIущынэ Аслъан.\nСледущая Гъэлъэшыгъэу алъыплъэщтых


ПсэупIэхэр цIыфхэм ягъэгъотыгъэным тегущыIагъэх | Адыгэ Макъ\nIофтхьабзэм хэлэжьагъэх Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат, республикэм и Премьер-министрэу Александр Наролиныр, вице-премьерэу Сапый Вячеслав, АР-м экономикэ хэхъоныгъэмкIэ ыкIи сатыумкIэ иминистрэу Къуанэ Андзаур, республикэм псэолъэшIынымкIэ, транспортымкIэ, унэ-коммунальнэ ыкIи гъогу хъызмэтымкIэ иминистрэ иапэрэ гуадзэу Лафышъэ Рэмэзан.\nВиталий Мутко къызэриIуагъэмкIэ, лъэпкъ проектэу «ПсэупIэр ыкIи къэлэ щыIакIэр» зыфиIорэр анахь шъхьаIэхэм ащыщ. 2024-рэ илъэсым нэс къэралыгъом щыпсэурэ унэгъо миллиони 5-мэ псэупIэ зэрагъэгъотын амал ятыгъэныр ащ ипшъэрылъ. Ар гъэцэкIагъэ хъунымкIэ федеральнэ гупчэмрэ шъолъырхэмрэ шIуагъэ хэлъэу Iоф зэдашIэн зэрэфаер УФ-м и Премьер-министрэ игуадзэ къыхигъэщыгъ.\nВиталий Мутко анахьэу ынаIэ зытыридзагъэр псэупIэхэм яшIын пэIуагъэхьащт мылъкум ылъэныкъокIэ шIыкIакIэ агъэфедэ зэрэхъущтыр ары. 2019-рэ илъэсым бэдзэогъум и 1-м къыщегъэжьагъэу ащ иIофшIэн ригъэжьэщт. ЗэрагъэнафэрэмкIэ, псэупIэм ишIынкIэ агъэфедэщт мылъкур банкхэм къатIупщызэ ашIыщт. Мыщ фэдэ екIолIакIэм ишIуагъэкIэ, фэтэрыбэу зэхэт унэу ашIырэм зиахъщэ хэзылъхьэрэ цIыфыр нахь ухъумагъэ хъущт.\nЗэхэсыгъом зэрэхэлэжьагъэхэм изэфэхьысыжьэу шъолъыр программэхэм къадыхэлъытагъэу республикэр къэгъэлъэгъон гъэнэфагъэхэм анэсыгъэнымкIэ ащ фэгъэзэгъэ ведомствэхэм япащэхэм КъумпIыл Мурат пшъэрылъхэр афишIыгъэх. Федеральнэ программэхэм яамалхэр шIуагъэ къатэу гъэфедэгъэнхэм, социальнэ программэхэр гъэцэкIэгъэнхэм пстэуми анаIэ тырагъэтын зэрэфаер республикэм ипащэ къыIуагъ.\nВидеоконференцием ыуж КъумпIыл Мурат проектыр шъолъырым щыгъэцэкIагъэ хъунымкIэ анахьэу анаIэ зытырагъэтыщтхэр къыгъэнэфагъэх.\n— Унэхэм яшIын, фэгъэкIотэныгъэ зиIэхэ цIыфхэм псэупIэхэр ягъэгъотыгъэнхэм мэхьанэшхо етэты. Экономикэм хэхъоныгъэхэр ышIынхэм, цIыфхэм ящыIакIэ шэпхъэ гъэнэфагъэхэм адиштэным афэшI псэолъэшI индустрием ипшъэрылъхэр зэригъэцакIэхэрэм бэ елъытыгъэр. ПсэупIэхэм яшIын фытегъэпсыхьэгъэ лъэпкъ проект щыI, ар шIокI имыIэу дгъэцэкIэн фае, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nАР-м псэолъэшIынымкIэ и Министерствэ къызэритырэмкIэ, шъолъыр проектэу «ПсэупI» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэу 2024-рэ илъэсым нэс квадратнэ метрэ миллиони 2-рэ мини 164-рэ Адыгеим щашIынэу агъэнафэ, 2019-рэ илъэсым – квадратнэ метрэ мин 271-рэ. Проектнэ финансированием техьэгъэнымкIэ псэолъэшIхэм ыкIи банкхэм Iоф адашIэ.\nДжащ фэдэу Iэрыфэгъу къэлэ щыIакIэр гъэпсыгъэным ипрограмми республикэм зэрифэшъуашэу щагъэцакIэ. Мы илъэсым ащ сомэ миллиони 152-м ехъу пэIуагъэхьанэу агъэнафэ.\nШъолъыр программэхэр гъэцэкIагъэхэ зэрэхъухэрэм лъэплъэ АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат.


Чъыгаер къэкIырэ лъэпкъхэм япщ | Адыгэ Макъ\nЧъыгаер къэкIырэ лъэпкъхэм япщ\nЧъыг лъэпкъ зэфэшъхьафхэр пштэхэмэ, чъыгаер хэтрэ цIыф лъэпкъкIи анахь уаси, мэхьани зиIэхэм ахалъытэ.\nСлавянхэр, ижъырэ урымхэр, римлянхэр бэшIагъэу, ятарихъ къежьэпIэ нэфылъэ къыщыублагъэу, чъыгэешхохэм, илъэс 1000 — 1500-рэ ныбжьыр зиIэхэм шъхьащэ афашIэу, ахэм зэбгъэпшэн щымыIэ кIочIэ-лъэкIышхо ахэлъэу гугъэщтыгъэх. Ахэм япхыгъэу хъишъэхэр, хъугъэ-шIагъэхэр, орэдхэр къаIощтыгъэх. ГущыIэм пае, Грецием чъыгэе къутамэр кIуачIэм, лъэшыгъэм, лъэрыхьагъэм ятамыгъэу щалъытэщтыгъ. Чъыгэе пхъэнкIыпхъэхэр лIыхъужъныгъэ зезыхьэгъэ зэолIхэм афагъэшъуашэщтыгъ.\nИжъырэ рим чъыгаер тхьэшхоу Юпитер фагъэшъуашэщтыгъ, чъыгым имышкIухэр тхьэкъэгъэшIыгъэхэу алъытэщтыгъэх. Чъыгаер хэтрэ цIыф лъэпкъкIи анахь агъэлъапIэхэрэм ащыщ, тхьэлъэIупIэу ар бэмэ яIагъ. Ижъырэ тхыгъэхэм къызэращаIуатэрэмкIэ, чъыгэе чIэгъхэм пэсэрэ цIыфхэм къурмэнхэр ащашIыщтыгъэх, дзэкъулыкъушIэхэр къащызэIукIэхэти, щызэхэгущыIэщтыгъэх, мэхьанэ зиIэ унашъохэр (къэралыгъо яIэ зэхъум) щаштэщтыгъэх. Аужыпкъэм, щыI шIэныгъэ еплъыкIэ-шIошI хьалыгъур щыIэ хъунымкIэ зишIуагъэ лъэшэу къэкIуагъэр чъыгаер арэу ыкIи джащ пае цIыфхэр ащ лъэшэу фэразэхэу. Дунаим тет шIэныгъэлэжь-археологхэм зэралъытэрэмкIэ, фышъхьэ лэжьыгъэхэм коцым е хьэм апэкIэ, хьалыгъур зыхашIыкIыщтыгъэ къэкIырэ лъэпкъэу чъыгаер щытыгъэн зэрилъэкIыщтыр.\nАщ тарихъ хъугъэ-шIагъэу щысэ фэхъухэрэри щыIэх: мышкIу гъэбэжъухэр цIыфхэм къызыфагъэфедэхэзэ, ижъыкIэ хьалыгъур ахэм ахашIыкIыщтыгъэу. Урысые археологхэм Кировоград хэкум дэжь тIынхэр зыщашIхэм къагъотыгъэ мышкIу хьаджыгъэ гъугъэр илъэс 500 фэдизкIэ узэкIэIэбэжьмэ, мы чIыпIэхэм хьалыгъур зыхашIыкIыщтыгъэр арэу аIо. ЛIэшIэгъухэр, илъэс минхэр тешIагъэх, ау цIыфхэм «мэз иныжъэу» чъыгаем уасэу фашIырэм, зэрашIогъэшIэгъоным къыкIичырэп.\n«Чъыгаер» зытIокIэ, ащ хэхьэрэ къэкIырэ лъэпкъыбэу 600 фэдиз зэрэщыIэр тыгу къэдгъэкIыжьын фае. Чъыгаер — къулэджэ лъэпкъэу, шIуцIэу, плъыжьэу, къушъхьэ, мыжъо ыкIи нэмыкI лъэпкъыбэу зэрэзэтырафырэр къыхэтэгъэщы. Чъыгаер анахь чъыг пытэхэм ыкIи дахэхэм ащыщ. Анахьэу мэзлэжьхэм, дендрологхэм, ботаникхэм ыкIи сурэтышIхэм сурэт ашIэу, усакIохэр зыфэусэхэрэр, черешчатэ чъыгаер ары.\nАдыгэхэмкIэ чъыгаер тхьэчъыг лъэпкъ. Ащ ытхьапэхэр, нэмыкI къэкIырэ лъэпкъхэм атхьапэхэм анахьэу джары АР-м и Герб зыкIытешIыхьагъэхэр. Чъыгэе тхьапэр республикэм ичIыопс инэшанэхэр ыкIи игеографие зыфэдэр, имэз байныгъэхэр къэзыушыхьатэу щыт.\nАрэу къычIэкIын черешчатэ чъыгэе чъыгыкIэ цIыкIур АР-м и ЛIышъхьэу щытыгъэ ТхьакIущынэ Аслъанрэ ыкIи Европэм икардиохирург шъхьаIэу, Фрайбург иIэзэпIэ университет кардиологиемкIэ икъутамэ ипащэу Кристоф Боде зэгъусэхэу Мыекъуапэ КъокIыпIэм щыпсэурэ лъэпкъхэм искусствэхэмкIэ я Къэралыгъо музееу дэтым ищагу зыкIыщагъэтIысыгъэр. Мы музей Iупэр чъыг зэфэшъхьафхэу Адыгеим зэлъашIэрэ ицIыфхэмрэ хьакIэ гъэшIуагъэхэмрэ агъэтIысыщтхэмкIэ гъэкIэрэкIэгъэныр игъоу алъэгъугъ. «Чъыг гъэтIысыныр — гухэлъ дах. Чъыгхэр дгъэтIысыхэзэ, лIэужхэм тафэгумэкIы, тяшIушIэ. Чъыгхэр гъашIэм итамыгъэх, чъыгаер пIонышъ, — къарыу, бэгъашIэ, бэщэч, дэрмэн зыпылъ», — къыIуагъ А. ТхьакIущынэм.\nИдэхэгъэ-лъэгъупхъагъэкIэ ыкIи зэрэбэгъашIэмкIэ чъыгаем цIыф миллионыбэм агу ыщэфыгъ. Мы чъыгым цIыф лъэпкъым шIуагъэу къыфихьырэр бэдэд. Апэдэдэ чъыг кIышъор шъошIэ промышленностым щагъэфедэ. Чъыгэе тхьапэхэр дэнэ шъыпкъэм ишIын зыпшъэ ифэрэ чъыгэе хьамлыум — щылэ хьамлыум иIусых. Чъыгэе мышкIухэри кофе хьаджыгъэ папкIэу агъэфедэх. Ау мы зэкIэми анахьыIоу чъыгаем цIыфхэмкIэ осэшIу зэриIэр къэIогъэн фае.\nЧъыгаер зэрэбаир — ипхъэ гъэкъэбзагъэу чъыгэе пхъэупсыгъэр ары. ИпытагъэкIи, тхыпхъэ сурэтэу иIэмкIи псэолъэшI производствэм анахь щагъэлъапIэрэмэ ащыщ. Чъыгэе джэхэшъо паркетыр дэгъу, ащ пеIэн лъэпкъ щыIэп. Чъыгэе фанерэри унэкIоцIхэр, самолет салонхэр, вагонхэр зэтегъэпсыхьэгъэнхэмкIэ агъэфедэ. Чъыгэяпхъэр умыгъэфедэу мэкъумэщ машинэхэм ягъэхьазырын-къыдэгъэкIын ищыкIэгъэ пкъыгъохэр зэбгъэгъотынхэ плъэкIыщтэп. Мы пхъэ пытэ лъэпкъым шъон зэфэшъхьафхэм язехьанкIэ агъэфедэхэрэ пхъэчайхэмрэ ахэм аIу зэрагъэпытэхэрэмрэ хашIыкIых. Санэу е пивэу мы пхъэчайхэмкIэ зэрахьэхэрэмрэ пхъэ мэIэшIу ахэу мэхъу. Псыр дэгъоу ыщыIэу, зэрэпхырымыкIырэм пае чъыгэе пхъэ пытэр псыхъохэм атырашIыхьэрэ лъэмыджхэм, псэуалъэхэм игъэкIотыгъэу ащагъэфедэ.\nПхъэ пытэ лъэпкъэу чъыгаем псыр анахь зэриубытырэм пае псыIушъохэм ащагъэтIысыщтыгъ. Ащи изакъоп, лэжьэкIупIэ чIыгур изэхэлъыкIэ-дэгъугъэкIэ къызэтегъэнэгъэным, чIыгур мыоным пае лэжьыгъэшIэпIэ губгъо напцэхэм чъыгаер сатыр зэготэу ащагъэтIысыщтыгъ, жьыбгъэ лъэшхэри ащ зэтыриубытэхэзэ, лэжьыгъэр фыртынэм, чъыIэм ащеухъумэ.\nКъыхэгъэщыгъэн фаер чъыгаер IэзэгъухэмкIэ зэрэбаир, егъашIэм цIыфхэм ахэр зэрагъэфедэщтыгъэр ыкIи медицинэм джы чIыпIэ хэхыгъэ зэрэщыриIэр, чъыгэе чъыгыкIэ цIыкIум икъутэмэ кIышъохэр кIагъэжъукIыхэти, цэлъапсэр (лъыр къэзытIупщырэр) агъэпытэу зэрэдагъэчъыхьэщтыгъэр ыкIи ащ хашIыкIырэ цэлъэкI зэфэшъхьафхэр щыIэхэ зэрэхъугъэхэр, яшIуагъи къызэрэкIорэр ары. Чъыгэе кIышъор кIэгъэжъукIыгъэу зыхэлъ гъэпскIыпсыпхъэр (ваннэр) бзылъфыгъэ кIоцI узхэмкIэ, кIышъо етагъэхэмкIэ зэрэIэзэгъури бэшIагъэу агъэунэфыгъ. Чъыгаем итхьапэхэм къахэкIырэ жьым бактериехэр еукIых. Ары Урысыем ижъыкIэ кIышъохъупцI е нэмыкI узхэр зиIэхэм хьамамэм чъыгэе пхъэнкIыпхъэжъыехэр зыкIызыдахьыщтыгъэхэр, кIышъом плъыр-стырыр ащ хеуты, пкъышъол клеткэхэр къегъэкъабзэх, лъыдэкIуае уимыIэнымкIи, нервэхэр IэсэнхэмкIи мы шIыкIэм ишIуагъэ къэкIо.\nЧIыопсым итын инэу чъыгаем изэгъэшIэн, ар къэкIырэ лъэпкъ хьалэмэтэу зэрэщытыр зэхифыным ыкIи ыгъэунэфыным цIыфым кIуачIи, уахъти бэу тыригъэкIодагъ, ау джы къызнэсыгъэм зэрэбгъэфедэн плъэкIыщтыр ары анахь къыгъэгъунэрэр. Ащ фэдиз шIуагъэр зыхэлъ къэкIырэ лъэпкъ шхъуантIэу чъыгаем икъызэтегъэнэн Iоф дэшIэгъэн ыкIи лIэужхэм апае ар ухъумэгъэн зэрэфаер ащэгъупшэ. Охътэ чъэрым илъэхъан хэти анахь шIоIофыр техническэ IэшIэгъакIэхэр ары. АпэрэмкIэ, чIыопсыр — чъыгхэр Iофышхо имыкъухэу къытщэхъух. Ау чъыгаер къэбгъэкIыныр аукъодыеу зэрэщымытыр, ащ охътэшхуи, цIыф гукIэгъу-къулаий зэрищыкIагъэхэр тщэгъупшэ. Чъыгэе чъыгхэм илъэс 25 — 30-м къыкIоцI апэрэ мышкIухэр мыбэдэдэу къатых. Ахэр бэгъонхэм илъэсыбэ дэдэ ящыкIагъ. МышкIур зыгъэтIысхэрэми ар къэкIысэу, къыхэкIэу, чъыгы охъуфэ ежэнхэу щэIагъэ яIэн фае. Ау щыIэх мэзхэр зикIасэхэу, ахэм адэлажьэхэу, къэкIырэ лъэпкъхэмкIэ хэшIыкIышхо зиIэхэр — мэзлэжь дэгъухэр, ахэр къэкIощт лIэужхэм хьалэлэу афэлажьэх.\nКъытэшIэкIыгъэ чIыопсыр, дунэе шхъуантIэр ухъумэгъэным ыкIи ащ хэгъэхъогъэным тишъыпкъэ ехьылIэгъэн фае.


ПроектыкIэм илъэтегъэуцу — Адыгэ макъ\nРедактор 21.09.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nУФ-м и Правительствэ къыдигъэкIырэ гъэзетэу «Российская газета» зыфиIорэм проектыкIэу «Отдых и туризм в России» зыцIэм игъэцэкIэн регъажьэ. Ащ шъолъырхэр зэкIэ хагъэлэжьэщтых, зэхъокIыныгъэу, хэхъоныгъэу зекIоным ышIыхэрэр гъэзетым къыхиутыщтых.\nРедакцием икъутамэхэу гъэзетыр къызщытырадзэхэрэ къалэхэм проектым илъэтегъэуцо ащыкIуагъ, ахэм Краснодари ащыщыгъ. Урысыем и Къыблэ лъэныкъо хэхьэрэ субъектхэм зекIонымкIэ яэкспертхэр, специалистхэр, нэмыкI IофышIэхэр лъэтегъэуцом хэлэжьагъэх.\nСанкциеу тихэгъэгу къытыралъхьагъэхэм ковидыр къакIэлъыкIуи зекIоным илъэныкъо иIофхэр хэпшIыкIэу зэтеуцуагъэх. Хэгъэгу кIоцI зекIонми зэрэщыгугъыгъэхэу гъэхъагъэхэр ышIынхэ ылъэкIыгъэп. Арэу щытми, грантхэр къыдэзыхыхэрэм афагощынэу Правительствэм и Тхьаматэу М. Мишустиным иунашъокIэ сомэ миллиардым ехъу мы илъэсым джыри зекIоным къыфыхагъэкIыщт.\nЗекIоным фэгъэхьыгъэ проект зэфэшъхьафхэу, мы илъэсым атIупщыгъэхэу лажьэрэр макIэп, ау хэгъэгу кIоцI зекIоным ипшъэрылъхэр егъэцакIэхэу ыкIи зыкъиIэтыгъэу зэрэщымытыр тинэрылъэгъу.\nДжары проектыкIэу аштагъэм игъэцэкIэн фэгъэхьыгъэ лъэтегъэуцом хэлэжьагъэхэр зекIон Iофыр зэхэмызыным пае къызэрэзэтебгъэнэн плъэкIыщт амалхэмрэ хэкIыпIэхэмрэ яшъыпкъэу зыкIатегущыIагъэхэр.\nЛъэтегъэуцом хэлэжьагъэх Адыгэ Республикэм зекIонымрэ зыгъэпсэфыпIэхэмрэкIэ и Комитет ипащэ игуадзэу Джарымэ Беллэ, Къэбэртэе-Бэлъкъарым зыгъэпсэфыпIэхэмрэ зекIонымрэкIэ иминистрэу ШэуджэнцIыкIу Мурат, Ставропольем, «Роза Хутор» зыфиIорэ зыгъэпсэфыпIэм, Шъачэ ихьакIэщэу «Жемчужинам», нэмыкI шъолъырхэм къарыкIыгъэ лIыкIохэр.\nКраснодар краим илъэс псаум зэрэщыфабэм къыхэкIэу хьакIэхэр къебгъэблэгъэ зэпытынхэу амал щыI. Ар краим зыгъэпсэфыпIэхэмрэ зекIонымрэкIэ иминистрэу Мария Золотухинам ипсалъэ къыщыхигъэщыгъ.\n— ЗекIохэм ашIогъэшIэгъоныщт чIыпIэхэр, чIыопсым исаугъэтхэр, исп унэхэр зэрарагъэлъэгъухэрэм дакIоу хьакIэхэм лъэпкъ шхынхэр, псыкъечъэххэр, къушъхьэ къечъэхыпIэхэр, нэмыкIхэри агу рихьыщтых. Щысэу къыхьыгъ зыгъэпсэфыпIэу «Роза Хуторыр». Ащ илъэс псаум зэпимыгъэоу Iоф ешIэ. Къушъхьэхэм къызэрячъэхыхэрэм фэшъхьафэу кIымафэрэ кIэшIэгъэ кIэпсэ гъогум икабинэхэм арысхэу къушъхьэм дэкIуаех, къушъхьэ тIуакIэхэм ядэхагъэ алъэгъу, загъэпсэфы.\nШъыпкъэр пIощтмэ, тэ тикъушъхьэхэри зыгъэпсэфыкIэ амал зэфэшъхьафхэм атегъэпсыхьагъэх. Шыхэм уатесэу къащыпкIухьэшъущт, къуашъом уисэу къушъхьэ тIуакIэхэм адэчъырэ псыхъом зыребгъэхьыхыщт, хьэхэр Iажэм кIэшIагъэхэу укъыращэкIыщт. Адыгэ къуаеу осэшхо зыфашIырэр зэрэрахырэр, адыгэ къужъэу мыкIодэу илъэсырэ щылъырэр, кушъэхапхэр, лъэтегъэуцор, нэмыкIхэри тичIыналъэ щыплъэгъущтых. Мары республикэм зекIоным фэгъэхьыгъэ проект инитIу щагъэцэкIэнэу джыри щырагъэжьагъ. Лэгъо- Накъэ чIыгу гектар минрэ ныкъорэ къызэлъиубытэу зыгъэпсэфыпIэ тырашIыхьащт, «Даховская поляна» зыцIэ чIыпIэ дахэм зыгъэпсэфыпIэ щагъэпсышт.\nПроектыкIэу «Отдых и туризм в России» зыфиIорэм илъэтегъэуцо окIофэкIэ «РГ» ижурналистхэми, зекIоным испециалистхэми зыгъэпсэфыпIэ чIыпIакIэхэр агъэнэфагъэх. Зэгъусэхэу Iофтхьэбзэ зэфэшъхьафхэр зэхащэщтых. Чыжьэу умыкIоми, IэкIыб хэгъэгу умыбыбыми тикъэралыгъошхо икъыблэ шъолъырхэм ащыплъэгъуни, ащыбгъэшIэгъони, умылъэгъугъэ чIыпIэ хьалэмэтхэри зэрэщыIэхэр къатхыщтых, цIыфхэм арагъэшIэщтых.\nПредыдущая Апэрэ текIоныгъ\nСледущая Адыгабзэм ыкIи культурэм якъэIэтыжьын тызэдыдэлэжьэщтых


Адыгэ Республикэм щыпсэухэу лъытэныгъэ зыфэтшIыхэрэр!\nКъэралыгъо мэфэкIым – Урысыем и Мафэ фэшI тышъуфэгушIо!\nМы мэфэкIыр лъэпкъхэм язэгурыIоныгъэ, Хэгъэгум шIулъэгъуныгъэу фытиIэр нахьыкIэхэм зэралъыдгъэIэсырэм ятамыгъэу щыт, Урысыем къырыкIощтымкIэ пстэуми пшъэдэкIыжь зэрэтхьырэр ащ тыгу къегъэкIыжьы.\nХэгъэгум икультурэ-тарихъ кIэн бай тэгъэлъапIэ, Адыгейми, Урысыеми апае хьалэлэу Iоф зышIэрэ, экономикэм, социальнэ зыпкъитыныгъэм зиIахьышIу ахэзышIыхьэрэ тичIыпIэгъухэм тарэгушхо.\nЗэрэхэгъэгоу зэрэщыщытым фэдэу, лъэныкъо пстэухэмкIи хэхъоныгъэ ышIызэ Адыгеир непэ лъэкIуатэ. Тиреспубликэ къыщыхъурэ зэхъокIыныгъэхэр зытегъэпсыхьагъэхэр цIыфхэм ящыIэкIэ-псэукIэ зыкъегъэIэтыгъэныр ары, ежь цIыфхэри ащ зэрэхэлажьэхэрэм мэхьанэшхо иI.\nАдыгейми, Урысыеми анахь мылъкушхоу яIэр цIыфхэр ары. Тизэкъотныгъэ, хэгъэгум ыпашъхьэ ит пшъэрылъхэр зэдызэшIотхынхэм тызэрэфэхьазырым тичIыгу гупсэ ихэхъоныгъэкIэ гъэхъагъэу тшIыщтхэр ялъытыгъ.\nРеспубликэм зэкIэ щыпсэухэрэр насыпышIонхэу, шIум щымыкIэнхэу, Iофэу рахьыжьэрэ пстэуми гъэхъагъэхэр ащашIынэу мы мэфэкI мафэм тафэлъаIо! Шъуиунагъохэм ренэу мамыр арэрэлъ, мафэ пэпчъ гушIуагъо къышъуферэхь!


Информация только для зарегистрированных пользователей. Информация только для зарегистрированных пользователей. Информация только для зарегистрированных пользователей. Информация только для зарегистрированных пользователей. Информация только для зарегистрированных пользователей. Информация только для зарегистрированных пользователей. Фото вечером скину.


Адыгэ Республикэм и Конституционнэ Хьыкум 2018-рэ илъэсым Iофэу ышIагъэмкIэ зэфэхьысыжьхэр » Адыги.RU - Новости Адыгеи, история, культура и традиции адыгов (черкесов)\nАдыги - Новости Адыгеи, история, культура и традиции » Новости » Адыгэ Республикэм и Конституционнэ Хьыкум 2018-рэ илъэсым Iофэу ышIагъэмкIэ зэфэхьысыжьхэр\nАдыгэ Республикэм и Конституционнэ Хьыкум ипшъэрылъ шъхьаIэхэм ащыщ цIыфхэм яконституционнэ фитыныгъэхэмрэ яшъхьафитыныгъэрэ къэухъумэгъэнхэр. Адыгэ Республикэм и Конституцие къыщыдэлъытэгъэ иполномочие шъхьаIэхэм атетэу мы къулыкъум фитыныгъэхэм якъэухъумэнкIэ пшъэрылъ гъэнэфагъэхэр егъэцакIэх. Зы нэбгырэм итхыгъэкIэ Хьыкумым ыштэрэ унашъор нэбгырабэмэ алъэIэсы. Къулыкъу е цIыф горэм тхыгъэ къызэрэIэкIигъахьэрэм лъыпытэу Адыгэ Республикэм и Конституционнэ Хьыкум ащ къыщаIэтыгъэ Iофыр Конституцием зэрэдиштэрэр еуплъэкIу. 2018-рэ илъэсым нэбгыри 8-мэ Адыгэ Республикэм и Конституционнэ Хьыкум зыкъыфагъэзэгъагъ. Адыгэ Республикэм и Законэу 1996-рэ илъэсым мэкъуогъум и 17-м аштагъэу N 11-р зытетэу «Адыгэ Республикэм и Конституционнэ Хьыкум ехьылIагъ» зыфиIорэм ия 40-рэ статья диштэу секретариатыр зы тхыгъэм хэплъагъ, ежьхэм къазэрафэмыгъэзагъэм къыхэкIэу ащ изэхэфын щагъэзыягъ. 2006-рэ илъэсым жъоныгъуакIэм и 2-м аштэгъэ Федеральнэ законэу N 59-р зытетэу «Урысые Федерацием щыпсэухэрэм ятхылъхэм зэрахэплъэхэрэ шIыкIэм ехьылIагъ» зыфиIорэм диштэу тхыгъи 7-мэ ахэплъагъ. Законым щыгъэнэфэгъэ пIалъэхэм адэмыхыхэу ахэр зэхафыгъэх, закъыфэзыгъэзагъэхэм икъоу джэуап аратыжьыгъ. Iофыгъоу къаIэтыгъэхэр зэшIозыхынхэу зипшъэрылъ къулыкъухэм тхыгъищ аIэкIагъэхьагъ. Къалэу Мыекъуапэ, Мыекъопэ, Кощхьэблэ районхэм адэсхэр ары зыкъытфэзыгъэзагъэхэр. Тхьаусыхэ тхылъхэм анахьэу къащаIэтыгъэхэр правовой нэшанэ зиIэ ыкIи ЖКХ-м епхыгъэ Iофыгъохэр ары. Электрон амалхэр къызфагъэфедэзэ, Адыгэ Республикэм и Конституционнэ Хьыкум зыфагъэзэн алъэкIыщт. Ащ фэIорышIэ интернет-сайтым инэкIубгъоу «Электронная приемная» зыфиIорэр. ГъэрекIо электрон почтэкIэ зы тхыгъ къытIэкIагъэхьагъэр. Хьыкумым и Тхьаматэ ыухэсыгъэ графикым тетэу хьыкумышIхэми, Хьыкумым иаппарат иIофышIэхэми ыпкIэ зыхэмылъ правовой IэпыIэгъу цIыфхэм арагъэгъотыгъ. Ащ фэдэ гухэлъхэмкIэ нэбгыри 105-мэ Хьыкумым зыкъыфагъэзагъ. Статистикэм къызэриушыхьатырэмкIэ, нахьыбэрэмкIэ Хьыкумым зыкъызкIыфагъазэрэр правовой нэшанэ зиIэ Iофыгъохэр къафызэхифынэу ары. 2016-рэ илъэсым ащ фэдэ тхыгъэ 65-рэ, 2017-м — 95-рэ, 2018-рэ илъэсым — 94-рэ Хьыкумым къыIэкIэхьагъ. Социальнэ Iофыгъохэр къызыщаIэтырэ тхыгъэхэр уахътэ тешIэ къэси нахь макIэ мэхъух. ГущыIэм пае, 2016-рэ илъэсым ащ фэдэ тхыгъэ 24-рэ, 2017-м — 17, 2018-рэ илъэсым — 11 къытIукIагъэр. Къалэу Мыекъуапэ дэсхэр ары анахьэу Хьыкумым зыкъыфэзыгъэзагъэхэр. Ау къэIогъэн фае ащ фэдэ къыхэмыкIыгъэу, Мыекъуапэ щыщхэм анэмыкIэу, республикэм ирайонхэм ащыпсэухэрэми гъэрекIо зыкъызэрэтфагъэзагъэр. БлэкIыгъэ илъэсым Хьыкумым къыIукIэгъэ тхылъхэм япроцент 28-р (2017-рэ илъэсым процент 16-р) ахэм атефэ. Джащ фэдэу Краснодар крайми, Урысыем инэмыкI шъолъырхэми арысхэм Хьыкумым зыкъыфагъэзагъ. Урысые Федерацием и Президент 2017-рэ илъэсым мэлылъфэгъум и 17-м ышIыгъэ унашъоу N 171-р зытетэу «ЦIыфхэмрэ организациехэмрэ ятхылъхэм зэрахэплъагъэ-\nхэм икIэуххэр зэфэхьысыжьыгъэнхэм ехьылIагъ» зыфиIорэм къызэрэщыдэлъытагъэу, цIыфхэмрэ организациехэмрэ ятхылъхэм зэрахэплъагъэхэм ыкIи ахэмкIэ ашIагъэм яхьылIэгъэ къэбархэр Хьыкумым Урысые Федерацием и Президент и Администрацие мазэ къэс IэкIегъахьэх. Хэбзэ шапхъэхэм атетэу, нэфэIоныр ылъапсэу Хьыкумым Iофхэр шъхьэихыгъэу зэхифынхэм лъэшэу тынаIэ тетэгъэты. Конституционнэ Хьыкумым Iоф зэришIэрэм, ащ иполномочиехэм, унашъоу ыштэхэрэм яхьылIэгъэ къэбархэр цIыф жъугъэхэм нахь икъоу алъыгъэIэсыгъэнхэмкIэ Хьыкумым ищыкIэгъэ амалхэр зэрехьэх. Хьыкумым ехьылIэгъэ къэбархэу хэбзэгъэуцугъэмрэ Адыгэ Республикэм и Конституционнэ Хьыкум иофициальнэ интернет-сайт фэгъэхьыгъэ Положениемрэ къащыдэлъытагъэхэр Конституционнэ Хьыкумым иофициальнэ сайтэу ksra01@mail.ru зыфиIорэм ижъугъотэщтых. ГущыIэм пае, 2018-рэ илъэсым Хьыкумым лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ Iоф зэришIагъэм фэгъэхьыгъэ материали 118-рэ сайтым къихьэгъагъ. Хьыкумым иаппарат иIофышIэхэм цIыфхэм тиофициальнэ сайт зыкъызэрэфагъазэрэр тхьамафэ къэс ауплъэкIу. 2018-рэ илъэсым нэбгырэ 24380-мэ сайтым ит къэбархэм нэIуасэ зызэрэфашIыгъэр ахэм нафэ къафэхъугъ. Къэбар жъугъэм иамалхэм зэдэлэжьэныгъэу адыряIэр гъэлъэшыгъэным, хьыкумым иIофшIэн зэрэзэхищэрэм ехьылIэгъэ къэбархэр цIыфхэм псынкIэу аIэкIэгъэхьэгъэнхэм атегъэпсыхьагъэу 2018-рэ илъэсым гъэтхапэм и 5-м Хьыкумым ыштэгъэ унашъоу N 2-мкIэ Адыгэ Республикэм и Конституционнэ Хьыкумрэ къэбар жъугъэм иамалхэмрэ зэрэзэдэлэжьэщтхэ шIыкIэм ехьылIэгъэ Положениер аухэсыгъ. Ащ республикэ, район СМИ-хэм зэпхыныгъэ дэгъу адыриI. Адыгэ Республикэм и Конституционнэ Хьыкум Iоф зэришIэрэм ехьылIэгъэ къэбархэр, хьыкумышIхэм, Хьыкумым иаппарат иIофышIэхэм афэгъэхьыгъэ статьяхэр илъэс къэс гъэзет-хэм, журналхэм, нэмыкI тедзэгъухэм къарэхьэх. 2018-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу Урысые Федерацием и Конституционнэ Хьыкум иунашъохэр рубрикэу «Адыгэ Республикэм и Конституционнэ Хьыкум» зыфиIорэр иIэу республикэ, район гъэзетхэм къащыхауты хъугъэ. БлэкIыгъэ илъэсым Хьыкумым Iоф зэришIагъэм ехьылIагъэу статья 39-рэ къэбар жъугъэм иамалхэм къыхаутыгъ, къэтыни 5 телевидением къыгъэхьазырыгъ. 2018-рэ илъэсым Урысые Федерацием и Конституцие заштагъэр илъэс 25-рэ хъугъэ. Ащ фэгъэхьыгъэу Iофтхьэбзэ заулэ Конституционнэ Хьыкумым зэхищагъ. Ахэм зэу ащыщ Мыекъуапэ иколледжхэм ачIэсхэм апае Адыгэ Республикэм и Лъэпкъ библиотекэ иIофышIэхэм ягъусэу зэхищэгъэгъэ правовой сыхьатэу Урысые Федерацием и Конституцие фэгъэхьыгъагъэр. Адыгэ Республикэм и Конституционнэ Хьыкум Адыгэ Республикэм, Урысые Федерацием инэмыкI шъолъырхэм якъэралыгъо хабзэ икъулыкъухэм (ре-гион конституционнэ (уставной) хьыкумхэри ахэм зэрахэтхэу), общественнэ организациехэм зэдэлэжьэныгъэ пытэ адыриI. Зэзэгъыныгъэ зэрадишIыгъэм тетэу Хьыкумыр Урысые Федерацием ишъолъырхэм яконституционнэ (уставной) хьыкумхэм, Урысые Федерацием и Конституционнэ Хьыкум адэлажьэ, опытэу яIэмкIэ зэдэгуащэх. Хьыкумым Iоф зэришIагъэмкIэ зэфэхьысыжьхэр, конституционнэ Iофтхьабзэхэр республикэм зэрэщызэрахьэрэм епхыгъэ IофыгъохэмкIэ регион хэбзэгъэуцугъэр, нэмыкI материалхэр къащыхаутынхэу «Акты конституционного (уставного) правосудия субъектов Российской Федерации» зыфиIорэ дайджестым агъэхьых. 2018-рэ илъэсым ишышъхьэIу Абхъаз Республикэм и Конституционнэ Хьыкум илIыкIо куп Адыгэ Республикэм и Конституционнэ Хьыкум зэрэщыIагъэр, тиопыткIэ тызэрэзэдэгощагъэр къэIогъэн фае. Хьыкумым и Тхьаматэ, ихьыкумышIхэм, Хьыкумым иаппарат иIофышIэхэм Адыгэ Республикэм ихьыкумышI къулыкъухэм зэпхыныгъэ пытэ адыряI. Конституционнэ Хьыкумыр республикэм ихьыкумышI къулыкъухэм яIофшIэн чанэу хэлажьэ. Хьыкумым и Тхьаматэу А. Къ. ЛIыхьэтыкъор Адыгэ Республикэм ихьыкумышIхэм я Совет хэхьэ, хьыкумышIхэм я Совет итхьаматэ игуадз, къолъхьэ тын-Iыхыным игъогупэ пыбзыкIыгъэнымкIэ, яполномочиехэр агъэцакIэхэзэ е къулыкъум емыпхыгъэу хьыкумышIхэм азыфагу къитэджэрэ зэмызэгъыныгъэхэр дэгъэзыжьыгъэнхэмкIэ комиссием итхьамат. ХьыкумышIэу З. Р. Бырджыр Адыгэ Республикэм ихьыкумышIхэм я Квалификационнэ Коллегие хэхьэ. ГъэрекIо хьыкумышIхэри, Хьыкумым иаппарат иIофышIэхэри Адыгэ Республикэм ихьыкумышIхэм азыфагу щыкIогъэ спорт зэнэкъокъухэм, шIушIэ Iофтхьабзэхэм чанэу ахэлэжьагъэх. ЫпшъэкIэ зигугъу къэтшIыгъэхэр IэубытыпIэ къызыфэтшIыхэзэ къэтIон тлъэкIыщт хабзэр амыукъонымкIэ, цIыфхэм яконституционнэ фитыныгъэхэмрэ яшъхьафитыныгъэрэ къэухъумэгъэнхэмкIэ, нэфагъэр ылъапсэу Хьыкумым иIофшIэн шъхьэихыгъэу зэхэщэгъэнымкIэ, республикэм икъэралыгъо хэбзэ къулыкъухэм, хьыкумышI къулыкъухэм зэпхыныгъэу адыриIэр гъэпытэгъэнымкIэ гъэрекIо Конституционнэ Хьыкумым Iофышхо зэришIагъэр. Хьыкумым къыIэкIэхьэгъэ тхылъхэмкIэ къэтIон тлъэкIыщт гъэрекIо Адыгэ Республикэм и Конституцие иположениехэр зэрамыукъуагъэхэр. Ар зишIушIагъэр республикэм икъэралыгъо хэбзэ къулыкъухэр, ихьыкумышI къулыкъухэр, граждан обществэм иинститутхэр зэдырагъаштэу зэрэзэдэлэжьагъэхэр ары. Хьыкумыр непэ зы чIыпIэ итэп, пшъэрылъыбэмэ ягъэцэкIэн ар егъэгумэкIы. Ау анахь шъхьаIэу тапэкIи тызыпылъыщтыр хабзэр амыукъонымкIэ, цIыфхэм яконституционнэ фитыныгъэхэмрэ шъхьафитыныгъэмрэ якъэухъумэнкIэ Хьыкумым амалэу, полномочиеу иIэхэм СМИ-мкIэ цIыфхэр ащыгъэгъозэгъэнхэр ары. Конституционнэ Хьыкумым и Тхьаматэу


AdygBusiness: Адыгэ щыухэр хы lушъом Iут Адыгэ къуаджэхэм апхырыкlыгъэх\nАдыгэ щыухэр хы lушъом Iут Адыгэ къуаджэхэм апхырыкlыгъэх\nАдыгэ шыхэм атесхэу адыгэ шыухэм илъэс зы-тlу хъугъэу зекlоу "Щагъдый ижъогъобын" зэхащэ. Адыгеим, Къэбэртэе-Бэлъкъарым, Къэрэщэе-Щэрджэсым якъуаджэхэр къакlухьагъ. Джы шапсыгъэ къуаджэхэм зекlо ащашlыгъ.\nАдыгэ, Къэбэртэе-Бэлъкъар, Къэрэщэе-Щэрджэс республикэхэм ащыщ адыгэ шыухэр бэдзэогъум и 21 хы Шlуцlэм lут Адыгэ (Шапсыгъэ) чылэу Щэхэкlэу дэкlыхи зекlо ежьагъэх. Зэкlэ шыухэр адыгэ шыхэм атесыгъэх ыкlи къушъхьэ гъогухэмкlэ зы чэлэм икlыхэзэ адырэм кlуагъэх.\nШыу 60 мэфи 4 гъогу тетыгъэх. Километри 150 ехъу къакlугъ. Пчэдыжьым жьэу ежьэхэти пчыхьэ нэс къушъхьэ лъагъохэмкlэ зекlощтыгъэх, чэщыр шапсыгъэ къуаджэхэм ащырахыщтыгъ ыкlи чылэ пэпчъ адыгэ шыухэм къащыпэгъокlыщтыгъэх.\nХэгъэгу зэошхом текlоныгъэ къызщыдахыгъэр илъэс 76 зэрэхъугъэм шыу зекlор фагъэхьыгъ. Ащ хэкlодагъэхэм яшlэжь саугъэтэу къуаджэхэм адэтхэм акlэрыхьагъэх.\nШыу зекlор къуаджэу Агуй-Шапсыгъэ щаухыгъ. Ыкlи адыгэ шым иамал джащ тетэу джыри зэ адыгэ шыухэм аушэтыгъ. Къушъхьэ гъогу чыжьэхэр мыпшъыхэу шыхэм зэпачыгъ.


Вопросы касательно работы форума, решение проблем форумчан. - Технофорум\nТехнофорум » Технофорум » Вопросы к администрации по работе форума » Вопросы касательно работы форума, решение проблем форумчан.\nВопросы касательно работы форума, решение проблем форумчан.\nZerone Дата: Пятница, 06.11.2015, 12:25 | Сообщение # 1\nЗдесь вы можете задать вопрос и получить ответ по работе форума, и его правилам.\nВот основные правила нашего форума:


Галактика Кельвина • Просмотр темы - Уна Хили (Una Healy)\nТекущее время: 23 апр 2019, 09:29\nУна Хили (Una Healy)\nЗаголовок сообщения: Уна Хили (Una Healy)\nЧтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь.\nУна Хили (Una Healy; родилась: 10 октября 1981 года; Терлс, графство Типперэри , провинция Манстер , Ирландия ) — ирландская певица, солистка девичьей группы "The Saturdays", композитор, гитарист и актриса. Уна — единственная солистка группы, родившаяся не в Великобритании. Лучшие сериалы: "Свободные женщины", "Холлиокс поздней ночью". (рост: 1.68 м) (37 лет)\nЗаголовок сообщения: Re: Уна Хили (Una Healy)


Дзэм агъэкIотагъэх | Адыгэ Макъ\nРеспубликэ дзэ комиссариатыр кIэщакIо зыфэхъугъэ общественнэ-патриотическэ Iофтхьабзэу «Дзэм кIощтхэм я Маф» зыфиIорэр тыгъуасэ Мыекъопэ дзэ гарнизоным ичастьхэм ащыщ щызэхащагъ.\nМыщ фэгъэхьыгъэ зэхахьэм хэлэжьагъэх Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат, республикэм ихэбзэгъэуцу ыкIи игъэцэкIэкIо къулыкъухэм, ведомствэ зэфэшъхьафхэм, общественнэ-патриотическэ организациехэм ялIыкIохэр, дзэм къулыкъу щызыхьынэу ащэщтхэр, республикэм иеджапIэхэм яапшъэрэ классхэм арыс кIэлэеджакIохэр, нэмыкIхэри.\nАР-м идзэ комиссарэу Александр Авериным пэублэ псалъэ къышIызэ, бжыхьэ дзэ дэщыгъор тиреспубликэ зэрэщызэхащагъэм ехьылIагъэу къэгущыIагъ. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, мыбжыхьэ зэкIэмкIи Адыгеим щыщ нэбгырэ 500-м ехъу дащынэу щыт.\nАР-м и ЛIышъхьэ къэзэрэугъоигъэхэм закъыфигъазэзэ, дзэм хэхъоныгъэхэр егъэшIыгъэнхэр непэ пшъэрылъ шъхьаIэу зэрэщытыр ыкIи ар къэралыгъом ипащэхэм зэрифэшъуашэу зэрагъэцакIэрэр къыхигъэщыгъ. Дунэе терроризмэм пэшIуекIогъэнымкIэ Урысыем пэрытныгъэ зэриIыгъыр пытагъэ хэлъэу къэпIон зэрэплъэкIыщтым къыкIигъэтхъыгъ. Республикэм ипащэ къызэриIуагъэмкIэ, тихэгъэгу идзэхэр сыдигъуи кIочIэшхуагъэх, непи арэущтэу щытын фае. Урысыем и УIэшыгъэ КIуачIэхэм, къулыкъу ащызыхьыхэрэм амалэу аIэкIэлъхэр нахьышIу шIыгъэнхэмкIэ, ахэр зэрагъэхьазырхэрэм екIолIакIэхэр къыфэгъотыгъэнхэмкIэ зэшIуахырэр бэ.\n— Къулыкъу зыхьыщт нэбгырэ 19 непэ тэгъэкIуатэх. Дзэр кIэлэ ныбжьыкIэм ищыIэныгъэ гъогу иедзыгъо шъхьаIэу щыт. Хъулъфыгъэ пэпчъ иунагъо, и Хэгъэгу къыухъумэнхэм фэхьазырын фае, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат ныбжьыкIэхэм закъыфигъазэзэ.\n— Къулыкъур зыщышъухьыщт илъэсым къыкIоцI щыIэныгъэм къыщышъушъхьэпэжьыщт Iаджи зэжъугъэшIэщт, дзэм шъухэтыныр шъуисэнэхьатэу хъун ылъэкIыщт. Пытагъэ хэлъэу шъузекIу, шъукIочIэшхоу ыкIи шъхьэкIафэ къышъуфашIэу республикэм къэжъугъэзэжь. Адыгеим икIыхэрэм сыдигъуи лIыгъэ ахэлъэу, пшъэрылъэу къафагъэуцухэрэр зэрифэшъуашэу агъэцакIэхэзэ къулыкъур ахьы. Ахэм шъори шъуащыщ зэрэхъущтым сицыхьэ телъ. Республикэм щыпсэухэрэм зэкIэми мамырныгъэ ыкIи щыIэкIэшIу яIэу псэунхэу, дзэм кIощт нэбгырэ 500-м ехъумэ къулыкъур дэгъоу ахьынышъ, ядэжь къагъэзэжьынэу сафэлъаIо.\nАР-м и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Тхьаматэ игуадзэу Шъао Аскэр, Мыекъопэ къэлэ администрацием ипащэу Александр Наролиныр, генерал-майорэу А.Дорофеевыр нэужым къэгущыIагъэх. КъыткIэхъухьэрэ ныбжьыкIэхэм, анахьэу къулыкъур ахьынэу къызэджагъэхэм, я Хэгъэгу шIу алъэгъоу, лIыбланэхэу, тинахьыжъхэм хэбзэ дахэу ахэлъыгъэхэр ащымыгъупшэу ахэм ягъогу рыкIонхэмкIэ мы Iофтхьабзэр щысэшIоу зэрэщытыр ахэм къаIуагъ.\nМы мафэхэм къулыкъур ахьынэу къызэджэгъэхэ нэбгырэ 19-мэ нэпэеплъ шIухьафтынхэр аратыгъэх, «Гъогу маф» араIуагъ.\nДжащ фэдэу ныбжьыкIэ движениеу «Юнармия» зыфиIорэм ахэхьэгъэ кIэлэеджэкIо 82-мэ ар къэзыушыхьытырэ бгъэхалъхьэхэр аратыжьыгъэх.\nЛъэпкъ гвардием ихэушъхьафыкIыгъэ подразделение икъулыкъушIэхэм яIэпэIэсэныгъэ къагъэлъэгъуагъ. Шъолъыр общественнэ организациеу «Адыгеим парашютнэ спортымкIэ и Федерацие» хэтхэм Урысыем, Адыгеим ыкIи движениеу «Юнармия» зыфиIорэм ябыракъхэр аIыгъхэу парашютымкIэ ошъогум къепкIэхыгъэх. Ащ нэмыкIэу дзэм щагъэфедэрэ техникэм, Iашэхэм къэзэрэугъоигъэхэр нэIуасэ афашIыгъэх.


«СегъэгумэкIы уахътэу къэкIощтым» — Адыгэ макъ\n«СегъэгумэкIы уахътэу къэкIощтым»\nРедактор 23.07.2020 23.07.2020 КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nТхылъеджэм ыгу екIурэ гъогур къэзыгъотын, игурышэ-гупшысэхэмрэ игузэхашIэхэмрэ гущыIэ щэрыохэмкIэ къэзыгъэлъэгъонхэ зылъэкIыгъэ усэкIо-тхакIохэм ащыщ Хъурмэ Хъусен.\nАдрэ цIыф пстэумэ ялъытыгъэмэ, творчествэм пылъхэм, анахьэу тхакIохэр, къакIугъэ илъэсхэм афызэплъэкIыжьхэзэ, зэфэхьысыжь гъэнэфагъэхэр ашIых. Сыда пIомэ ахэм ящыIэныгъэ уахътэм икIо тегъэпсыкIыгъэ зэпытэу щытышъ, игъорыгъоу зылъэплъэжьых, якъэлэмыпэхэр «аутхыпкIыхэзэ», произведениякIэхэм ятхын зыфытырагъэпсыхьэ. Ахэр зыми ригъэзыхэрэп IофшIэгъу ужым яунэхэм ащыпадзэжьынышъ, ячъые сыхьат пчъагъэ къыпачызэ, сатыр-сатырэу ягупшысакIэхэр тхылъыпIэм щызэрагъэкIухэу нэфшъагъо нэс щысынхэу. Ау ягущыIэхэм къяжэхэрэр мымакIэу зэрэщыIэр ашIэшъ, цIыфхэм гурыгъуазэ афэхъурэ а гущыIэхэм купкIэу акIоцIалъхьэрэмэ ямэхьанэ къагурыIоу, ежьхэм зыфагъэшъошэжьыгъэ тхэкIо IэнэтIэ мыпсынкIэм Iутхэу япшъэрылъ агъэцакIэ. Шъэф хэлъэп, цIыфхэм агукIэ нахь аштэхэрэр ежьхэм ядунай, ащ щыхъурэ-щышIэрэ пстэури IупкIэу къэзыгъэлъэгъонхэ зылъэкIыхэрэ тхакIохэр арэу зэрэщытым.\nАщ фэдэ усакIоу, тхакIоу, драматургэу тиIэхэм Хъурмэ Хъусен ащыщ. Ар усэхэу, поэмэхэу, пьесэхэу, повестэу, романхэу, рассказхэу ытхыгъэхэмкIэ шIукIае шIагъэу къыушыхьатыгъэу щыт. Ащ пае уицыхьэ телъэу къэпIон плъэкIыщт а пстэур иуахътэ пкIэнчъэу римытэкъухьэу, ыгуи, ыкIуачIи зэдиштэхэу зэригъэфедэхэрэм къызэрэкIэкIуагъэр. Ау ар чIыпIэ нэкI къыщежьагъэп, чъыгэу гъомылэ тэрэз зыIэкIахьэзэ лъэпсэшIу зыдзыгъэм фэдэу Хъурмэ Хъусенэ Шэуджэн районымкIэ къуаджэу Хьатыгъужъыкъуае щыщ адыгэ лэжьэкIо-псэокIо унагъоу IофшIэныр шIу зыщалъэгъоу, зыкIуачIэкIэ псэужьрэм къихъухьагъ, щапIугъ, цIыкIу дэдэзэ, «Улажьэмэ лыжъ зэрэпшхыщтыр» къыщыгурыIуагъ. Иапэрэ кIэлэегъаджэхэу тхэкIэ-еджакIэ езыгъэшIагъэхэм ащыщэу Хьасанэкъо Нурет Хъурмэр итворчествэкIэ зынэсыгъэ лъэгапIэм рыгушхоу ыгу къэкIыжьыщтыгъэ ащ ятэу Хьаджмосэрэ янэу Кырыщрэ сабыиблэу яIагъэр зэкIэ цIыф тэрэзэу, Iофыр шIу алъэгъоу апIунхэм яшъыпкъэу зэрэпылъыгъэхэр. Ежьхэр лэжьэкIо чанхэу, шъыпкъагъэр акъолъэу, шIугъэм фэпсэухэу щытыгъэх. Хьаджмосэ къуаджэм щалъытэрэ, бэрэ зэупчIыжьыхэрэ зы лIэу щытыгъ, гущыIэгъу узыфэхъурэм акъылыгъэ сыдигъокIи кIэрыпхыщтыгъ. Ар ишъаоу Хъусенэ фэгумэкIэу, ишэн зэтеубытэгъащэу, гущыIэныр зэриджэгъуагъэм пае ащ хэкIыщтым ыгъэгумэкIыщтыгъ.\nУсакIо хъущтыр еджапIэм щыIэ зыхъукIэ сыхьатхэм азыфагу къыдэфэрэ зыгъэпсэфыгъо уахътэхэм джэгуныр шIомыIофэу, изакъоу классым къычIанэти, тхылъ горэм еджэу, сурэт ышIэу е усэ зэхилъхьэу щысыщтыгъ. Ар гурыт еджапIэм чIэсыфэкIэ дэпкъ гъэзетым икъыдэгъэкIын хэлажьэщтыгъ, сурэтхэм яшIынкIэ IэпыIэгъушIущтыгъ, мэфэкIхэм ащагъэфедэхэрэ плакатхэр ыгъэкIэракIэщтыгъэх, лозунгхэр ытхыщтыгъэх.\nГъэмэфэ зыгъэпсэфыгъо лъэхъанхэм чIыпIэ колхозым ишъоф шахъоу итыгъ, механизаторхэм агодзагъэу игубгъо щыжъоу, щыулъэшъуаоу, щыпхъэу, етIанэ комбайнерхэм акIыгъоу лэжьыгъэр къадиIожьэу щытыгъ. Я 7-рэ классым ар ихьэгъагъ гъэреным зэлажьэм кIэкозэпылъ дахэу ежь къызыфищэфыжьыгъагъэр щыгъэу еджапIэм зычIэхьажьым. Ащыгъум ар IэшIэхыгъэп, ау Iофыр шIу зэрагъэлъэгъугъэ кIэлэцIыкIум ыпшъэ ифагъэр янэ-ятэхэм агъэшIэгъуагъэп. Ахэм алъэгъущтыгъ, къагурыIощтыгъ IофшIэным фаблэу, нахьыжъмэ акIырыплъызэ зыгорэ хъу шIоигъоу къызэрэтэджырэр…\nДжы ар игъэшIэ шапхъэ хъугъэу зыфэпсэурэр ышIэнэу фызэшIокIыгъэмкIи, джыри ащ хигъахъорэмкIи нэрылъэгъоу щыт. Ащ итхыгъэхэр 1965-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу къыхеутых.\nНарт эпосым къыхэхыгъэхэ образхэмрэ мотивхэмрэ усакIом ипоэзие игъэкIотыгъэу ащегъэфедэ. Лъэпкъым ижэрыIо поэтическэ творчествэ Хъурмэм дэгъоу зэришIэрэр ащ къеушыхьаты. «Гугъэм ытам» зыфиIорэ сборникым дэт усэу «Апэрэхэр» зыфиIорэм гъуазэхэр нарт зэолIхэм ащыфегъадэх. Нарт лIыхъужъ цIэрыIохэу Саусырыкъорэ Шэбатныкъорэ афэдэхэу ахэри кIочIэшхох, гупытэх ыкIи агу раубытэрэр агъэцэкIэным пае апсэ еблэжьхэрэп.\nХъ. Хъурмэм илирическэ лIыхъужъ ыгукIэ зэхешIэ зэкIэ дунаим щыхъурэ-щышIэхэрэр, ичIыгу щапIугъэ цIыфэу ыкIи ащ фэшъыпкъэу зэрэщытым елъытыгъэу ащ икъукIэ къыгурэIо дунаим изытеткIэ ежьми пшъэдэкIыжь зэрихьырэр.\nГъашIэм симафэ гугъэр къыретышъ\nБгъэгуихыгъэу шIум сыпэгъокIы.\nДунаир сыпсэу цIыфэу сытетышъ\nЩыхъурэ пстэуми сагъэгумэкIы.\nСегъэгумэкIы уахътэу къэкIощтым,\nСшIэмэ сшIоигъу упчIэу къыхьыщтым.\nСегъэгумэкIы жьыбгъэу къилъыгъэм,\nСегъэгумэкIы жъуагъоу кIосагъэм,\nИнэфы фабэу сыгу къытепсагъэм.\nХъурмэ Хъусен итворчествэкIэ хэдгъэунэфыкIы тшIоигъу иаужырэ пьесэхэм ащыщэу «Гощэмыдэ инысэхэдакI» зыфиIоу адыгэ лъэпкъ театрэм режиссер ныбжьыкIэу ЕмкIужь Анзор щигъэуцугъэри ягопэ дэдэу цIыфмэ зэраштагъэр, тыди ащагъэу къагъэлъагъо къэси еплъырэм ибагъэ къызэрэкIимычырэр. АщкIэ теубытагъэ хэлъэу къэпIон плъэкIыщт Хъурмэм ипроизведениехэм тищыIэныгъэ щыхъурэ-щышIэрэ шъыпкъэхэр зэрялъапсэр. Ау ахэр нэкIэ ылъэгъухэрэ къодыемэ рагъэшIырэ шIошIхэмкIэ къымытхэу, ямышIыкIэ художественнэ амалхэр иIэубытыпIэхэу, лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ къякIуалIэзэ образ пэпчъ псэ къыпегъакIэ, гухэлъ шъхьаIэр IупкIэу икIыхьагъэкIэ пхырещы.\nЗэкIэми анахь зигъо хъугъэхэ непэрэ Iофыгъохэр псынкIэу зыщыуушэтынхэ плъэкIыщт драмэр къызыфигъэфедэзэ Хъурмэ Хъусенэ ытхыгъэ драматургическэ произведениехэу «КIымафэм имэфэ жъоркъхэр» (1998-рэ), «ЧIыфэ» (2000-рэ), «ЗэманыкIэм ицIыфхэр» (2001-рэ), «Дышъэ чъыг» (2002-рэ) зыфиIохэрэри, нэмыкI пьесищэу ыужкIэ ытхыгъэхэри итхылъыкIэу ихэшыпыкIыгъэхэ тхыгъэхэр зыдэтхэу 2016-рэ илъэсым къыдигъэкIыгъэхэм дигъэхьагъэх. ЗыцIэ къетIуагъэхэ пьесэхэм агупчэ итыр тилъэхъанэ щыпсэурэ цIыфыр ары. Зы лъэныкъомкIэ, тоталитарнэ хабзэу щагъэпсыгъагъэм тхьамыкIэгъо хъугъэ— шIагъэхэр ежь ышъхьэкIэ зыщэчыгъэ цIыфэу ащ нахьи нахь мымакIэу «перестройкэкIэ» зэджагъэхэм къызыдихьыгъэ щыIэкIэ-псэукIэм инэшэнэ гомыIу хъугъэ— шIагъэхэм зыгу агъэузырэр, адрэ лъэныкъомкIэ — лъэхъаныкIэм илIыхъужъэу ахъщэр нахьыбэу къызыIэкIэгъэхьэгъэным, сыд фэдэ шIыкIэми къыщымыуцоу нахь бай зэрэхъуным, мылъкум иугъоин фэшъхьаф гугъу зимыIэр. Мырэущтэу къапIомэ хъущтмэ, джырэ лъэхъанымкIэ «тыхэмрэ якIалэхэмрэ».\nДжырэ тилъэхъан зэмызэгъыныгъэ ыкIи зэшIонэныгъэ пхъашэхэу къыхэхъухьэхэрэм Хъурмэ Хъусенэ ябгъукIорэп. ГущыIэм пае, чэчэн заом е лъэпкъ зэпэуцужьхэм бэба тхьамыкIагъоу цIыфхэм къафихьыгъэр. «ЧIыфэ» зыфиIорэ драмэм илIыхъужъхэр — цIыф лэжьэкIо къызэрыкIохэу къуаджэм щыпсэухэрэр Кавказым щырекIокIырэ заом хэщагъэхэ хъугъэх. ГугъэшIу Борэкъорэ ащ ишъхьагъусэу НэфызакIэрэ ежь къагъэшIагъэм кIэлэегъэджагъэх, къоджэдэсхэу зы лIэужэп ахэм рагъэджагъэр ыкIи апIугъэр. Ахэр арымырмэ, хэта къызгурыIон фаер хымэ тхьамыкIагъо зэрэмыхъурэр? Ягъунэгъухэм якIэлэ закъо Чэчэным щыкIорэ заом хэкIодагъ, а гугъэуз хъугъэ-шIагъэр НэфызакIэ икъоу къызгуригъэIон ылъэкIыгъэп. КIочIадж цIыфыр: тхьамыкIагъор ежь ипчъэ къытеофэкIэ зыгорэм итхьамыкIагъо ыгу екIоу къызгуригъэIон ылъэкIрэп. Ау, зэрэзэлъашIэрэмкIэ, хымэ тхьамыкIагъо хъурэп. НэфызакIэрэ Борэкъорэ ар ашIошъ хъугъэ акъо закъоу Сыбыр къулыкъу щызыхьыщтыгъэ КIэлдахэ Чэчэным къагъакIуи, ащ гъэрэу зыщаубытым.\nТхакIом IофшIэгъэ макIэп адыгэ литературэм щыриIэр. Ахэм тикритикхэмрэ тишIэныгъэлэжьхэмрэ анаIэ атырадзагъэу Iоф адашIэ. Шъыпкъэ, апэрэ IофшIагъи Хъурмэ Хъусен фэгъэхъыгъэу щыI, зыфатIорэр «Адыгэ литературэм итарихъэу» урысыбзэкIэ 2006-рэ илъэсым къыдэкIыгъэм ия III-рэ том къыдэхьагъэр ары. Ащ итворчествэ «изэкIоцIыгъэчэрэзыкIын, изэхэфын, иушэтын» тапэкIи зэрэдэлэжьэщтхэм уеджэнджэшыжьынэу щытэп тхыгъэу иIэхэмкIэ.\nАдыгэ Республикэм изаслуженнэ журналистэу Хъурмэ Хъусен лъэпкъ гъэзетэу «Адыгэ макъэм» илитературнэ IофышIэу щыригъажьи, ар отделым ипащэу, пшъэдэкIыжь зыхьырэ секретарэу Iоф зишIэрэр илъэс тIокIитIу зыхъугъэмрэ къызщыхъугъэ бэдзэогъу мазэмрэ афэшI тыфэгушIо, псауныгъэ пытэрэ щыIэкIэшIурэ иунагъокIэ иIэнэу, икъэлэмыпэ къычIэкIырэ тхыгъэхэмкIэ тхылъеджэхэр ыгъэгушIонхэу, иадыгэ лъэпкъ бэрэ фэлэжьэнэу тыфэлъаIо.\nПредыдущая Тао Хьасанбый япащэу загъэхьазыры\nСледущая Шъыпкъагъэм ишъуашэ езгъэгъотыжьырэ тхылъ


УРЫСЫЕ ФЕДЕРАЦИЕМ ИСУБЪЕКТХЭМ ЯКЪЭРАЛЫГЪУАБЗЭХЭМ ЯАПЭРЭ ОЛИМПИАД\nШэк1огъум иапэрэ мэфэ чъы1эхэр къалэу Москва щыдгъэк1уагъ. Ащ Урысые Федерацием иреспубликэхэм якъэралыгъуабзэхэмкIэ Всероссийскэ олимпиадэу щык1уагъэм тыщхэлэжьагъ. Къалэр ос фыжь шъабэк1э къытпэгъок1ыгъ. Москва тэ апэрэй тызэрэщы1агъэр, ык1и ащ идэхагъэ лъэшэу тыгу ит1ысхьагъ.\nОлимпиадэр Совет Федерацием иунэ къыщызэ1уахыгъ. А мафэм залыр к1эрэк1агъ, сыда п1омэ олимпиадэм къек1ол1агъэхэм лъэпкъ шъуашэхэр ащыгъыгъэх.\nШэкIогъум и 2-м щегъэжьагъэу и 4-м нэс кIэух зэнэкъокъур Москва щыкIуагъ. ЗэкIэмкIи ащ Урысыем исубъект 17-м къарыкIыгъэ еджэкIуи 140-рэ хэлэжьагъэх. Адыгеим икомандэ нэбгыри 10 хэтыгъэр. Ахэр чIыпIэ зэнэкъокъухэм ащытекIуагъэхэу, шIэныгъэ дэгъухэр къэзыгъэлъэгъуагъэхэу, я 10-11 классхэм яеджак1охэу Шэуджэн районымкIэ АкIэгъу Эллэрэ ыкIи Аулъэ Айдэмыркъанрэ, Кощхьэблэ районымкIэ Дэгужъые Данэрэ Шъхьэлэхъо Альбинэрэ, Тэхъутэмыкъое районымкIэ Устэкъо Заирэ, Адыгэ къэралыгъо университетым истудентхэу Залина Федюкинэр, Шъхьэлэхъо Нэфсэт, Пэнэшъу Аминэт, Дэнэжьыкъо Мурат ыкIи Цуамыкъо Алый.\nК1эух зэнэкъокъум тикъэралыгъо фэгъэхьыгъэу урысыбзэк1э эссе щыттхыгъ, адыгабзэк1и урысыбзэк1и зэдзэк1ыгъэхэу усэмэ тыкъяджагъ, тишэн-хабзэхэм, тилъэпкъ шъуашэ, тикъашъохэм, непэ республикэм ищы1ак1э, ихъишъэ зыфэдэр къафэт1отагъ, презентациехэр къэдгъэлъэгъуагъ.\nКъэралыгъуабзэхэм я Апэрэ к1эух Всероссийскэ олимпиадэм щытекIуагъэхэм шэкIогъум и 4-м Пушкиным и Къэралыгъо музей къащыфэгушIуагъэх. Тикомандэ зэнэкъокъум ятIонэрэ чIыпIэр къыщихьыгъ. АтекIуагъэхэм медальхэмрэ дипломхэмрэ къаратыгъэх. Ахэр Адыгэ къэралыгъо университетым истудентхэу Шъхьэлэхъо Нэфсэт, Дэнэжьыкъо Мурат, Цуамыкъо Алый ыкIи Кощхьэблэ районымкIэ гурыт еджапIэу N 3-м щеджэрэ Дэгужъые Дан.\nУрысыем исубъектхэм къарык1ыгъэ ныбжьык1эхэм абзэ, яшэн-хабзэхэр, ялъэпкъ шъуашэхэр тш1огъэш1эгъоныгъ. Олимпиадэр зэхэзыщагъэхэм, ащ тыхэлэжьэнэу амал къытэзытыгъэхэм лъэшэу тафэраз ык1и апэрэеу хэлэжьагъэхэм ащыщ тызэрэхъугъэм тырэгушхо!


Игъом ыкIи кIэзыгъэ имыIэу — Адыгэ макъ\nИгъом ыкIи кIэзыгъэ имыIэу\nАдыгеим ичIыгулэжьхэм мыгъэ Iуахыжьынэу пстэумкIи бжыхьэсэ гектар 106825-рэ апхъыгъагъ. БлэкIыгъэ илъэсым аIожьыгъэм нахьи ар гектар миниплI фэдизкIэ нахьыб. Ащ щыщэу 14213-р хьэм рагъэубытыгъ, коцыр — 92154-рэ мэхъу, рапсыр гектар 10178-мэ атырапхъэгъагъ, тритикалеу 458-рэ халъхьагъ.\nТхьамафэкIэ узэкIэIэбэжьымэ хьэм иIухыжьын рагъэжьагъ, нахьыбэрэхэм ызыныкъор хагъэкIыгъ. АР-м мэкъу-мэщымкIэ и Министерствэ мэкъуогъум и 25-м тызэрэщигъэгъозагъэмкIэ, Адыгэкъалэ ичIыгулэжьхэр ощххэм амыгъэохъоу игъом хьасэхэм ахэхьашъугъэхэти, апхъыгъэгъэ гектар 68-р Iуахыжьыгъах. Зым, гурытымкIэ лъытагъэу, центнер 40 къырахыгъ, тонн 272-рэ аугъоижьыгъ.\nАнахьыбэу хэзгъэкIыгъэхэм ащыщых ыкIи анахьыбэу къырахыжьы Красногвардейскэ районым ичIыгулэжьхэм. ПстэумкIи бжыхьэсэ хьэ гектар 2150-рэ халъхьэгъагъ, 1386-р Iуахыжьыгъах. ГурытымкIэ лъытагъэу, зы гектарым центнер 53,9-рэ къеты, тонн 7467-рэ къаугъоижьыгъ.\nАхэм ауж кIэкIэу итых Кощхьэблэ районым ичIыгулэжьхэр. Хьэ гектар 2402-у мы муниципальнэ образованием щапхъыгъагъэм 1652-р хагъэкIыгъ. ГурытымкIэ лъытагъэу, гектарым центнер 51,7-рэ къырахы.\nШэуджэн районым щыхалъхьэгъэгъэ гектар 2050-м ызыныкъо нахьыбэр, ар 1420-рэ, аIожьыгъах, центнер 49-рэ, гурытымкIэ лъытагъэу, къыщырахы.\nДжащ фэдэу бжыхьэсэ хьэу апхъыгъагъэм ызыныкъом нахьыбэр ащыIуахыжьыгъах Джэджэ, Тэхъутэмыкъое ыкIи Теуцожь районхэм. Мыекъопэ районымрэ Мыекъуапэрэ ячIыгулэжьхэр ом егъэохъух. Ощххэм апкъ къикIыкIэ, бжыхьасэу халъхьагъэхэр Iуахыжьынхэ алъэкIырэп. Мыекъопэ районым ичIыгулэжьхэм хьэ гектар 892-у апхъыгъэм щыщэу 289-р ары ныIэп аIожьышъугъэр, Адыгеим икъэлэ шъхьаIэ щыхалъхьэгъэ хьэ гектар 463-м 20-р ары ныIэп щыхагъэкIыгъэр. Ор зэтеуцожьынышъ, лэжьыгъэм иIухыжьын падзэжьышъунэу чIыгулэжьхэр мэгугъэх.\nПстэумкIи комбайни 176-мэ хьэр аIожьы, нэужым уарзэр зыупкIатэрэ техникэр 6133-рэ, хыпкъыр дисковать зышIырэр 2435-рэ мэхъу.\nПредыдущая Ошъум зэрар зэрихыгъэхэм IэпыIэгъу афэхъугъэх\nСледущая Процент 85-м нэсэу агъэцэкIагъэх


Зэнэкъокъум батырхэм зыщапсыхьэ | Адыгэ Макъ\nЗэнэкъокъум батырхэм зыщапсыхьэ\nАвтор: Редакция\t/ 25.12.2019\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\t/\nАдыгэ Республикэм и Кубок къыдэхыгъэным фэгъэхьыгъэ зэнэкъокъу Мыекъуапэ щызэхащагъ.\nКIуачIэр зыщапсыхьэрэ зэхахьэм батырхэр щызэIукIагъэх. Яонтэгъугъэхэм ялъытыгъэу щылычым ебэныгъэхэм яIэпэIэсэныгъэ зэрэхагъахъорэр зэнэкъокъум къыщылъэгъуагъ.\nКрасногвардейскэ районым щапIугъэхэ ОелI СултIан, кг 55-рэ, ШхончыбэшIэ Руслъан, кг 89-рэ, Шъэожъ Зураб, кг 109-м къехъу, ДышъэкI Налбый, кг 96-рэ, апэрэ чIыпIэхэр къыдахыгъэх.\nМыекъуапэ щыщхэу Владислав Пановым, кг 61-рэ, Евгений Молчановым, кг 109-рэ, апэрэ чIыпIэхэр афагъэшъошагъэх.\nКощхьэблэ районым щагъэсэгъэ Дзэсэжъ Аслъан, кг 67-рэ, текIоныгъэр къыдихыгъ. Сэнэщэкъо Адам, кг 73-рэ, апэрэ чIыпIэр къыфагъэшъошагъ, батырыр Кощхьэблэ районым щыщ.\nШэуджэн районым къикIыгъэхэ Хьабый Хъусен, кг 81-рэ, Хьагъур Рэджэб, кг 102-рэ, апэрэ чIыпIэхэр ахьыгъэх.\nКрасногвардейскэ районым икомандэ апэрэ чIыпIэр фагъэшъошагъ. Шэуджэн районым ятIонэрэ чIыпIэр къыдихыгъ, Кощхьэблэ районыр ящэнэрэ хъугъэ.\n— Илъэс къэс мыщ фэдэ зэнэкъокъухэр зэхэтэщэх, тренерхэм, спортсменхэм яIофшIагъэ зэфэтэхьысыжьы, — къытиIуагъ Адыгэ Республикэм атлетикэ онтэгъумкIэ испорт еджапIэ ипащэу, спортымкIэ дунэе класс зиIэ мастерэу Сихъу Рэмэзанэ. — Хэхъоныгъэхэр зэрашIыхэрэм тегъэгушIо. Красногвардейскэ районым ихэшыпыкIыгъэ командэ ипащэу, тренерэу Чэмбэхъу Анзор иIофшIакIэ щысэ тепхынэу щыт.\nЛъэпкъ зэфэшъхьафхэр Кубокым фэбэнагъэх. СпортымкIэ дунэе класс зиIэ мастерэу Роман Казаковым Тэхъутэмыкъое районым тренерэу Iоф щешIэ. Ащ къызэрэтиIуагъэу, къоджэ спортым изыкъегъэIэтын ехьылIагъэхэ Iофтхьабзэхэр зэрэзэхащэхэрэм шIуагъэ къеты. Спортым ныбжьыкIэхэу пылъхэм шэн-хабзэхэр зэрагъашIэх. Адыгэ быракъыр зэнэкъокъухэм ащагъэбыбатэ.\n— Адыгэ шъуашэр зэрэдахэр тэшIэ. Джащ фэдэу Адыгэ Республикэм испортсменхэм яшъуашэхэр зэфэдэхэу хэгъэгум изэнэкъокъухэм ахэлэжьэнхэ фаеу Роман Казаковым елъытэ. Шъуашэр дахэу зепхьаным имэхьани Р. Казаковым тизэдэгущыIэгъу къыщыхигъэщыгъ.\nКъоджэ спортым ныбжьыкIэхэр нахьышIоу пыщэгъэнхэр Чэмбэхъу Анзор ипшъэрылъ инэу елъытэ. КIалэр къуаджэм дэсызэ чIыгум фэщагъэу, шэн-хабзэхэр зэрихьэхэу щыIэныгъэм игъогу тещэгъэн фаеу А. Чэмбэхъум къытиIуагъ.\nТренерхэу Хьакурынэ Руслъан, Сихъу Аслъан, Гъубжьэкъо Арсен Адыгеим испорт щашIэх. Ахэр ныбжьыкIэхэм аIукIагъэх, гущыIэгъу афэхъугъэх.\nАдыгэ Республикэм атлетикэ онтэгъумкIэ испорт еджапIэ Олимпиадэ джэгунхэм дышъэр къащызыхьыгъэ Чыржьын Мухьарбый ыцIэ ехьы. ЕджапIэм урысхэм, ермэлхэм, къэндзалхэм, адыгэхэм, нэмыкIхэм зыщагъасэ. Къуаджэхэм, къалэхэм яспорт псэуалъэхэм язытет нахьышIу зэрэхъурэм ишIуагъэкIэ спортсменхэм яIэпэIэсэныгъэ хагъахъо. Кощхьаблэ щапIугъэ Дзэсэжъ Аслъан Урысыем иныбжьыкIэхэм язэнэкъокъу дышъэр къыщихьыгъ. Тренерэу Сихъу Аслъан ипащэу зэIукIэгъухэм зафегъэхьазыры.\nСурэтхэм арытхэр: хагъэунэфыкIырэ чIыпIэхэр къыдэзыхыгъэхэр, тренерхэр; зэнэкъокъум батырыр хэлажьэ.


Адыгэхэр зэдэIэпыIэжьых » NatPress.NET - Национальное Агентство Новостей России\nNatPress.NET - Национальное Агентство Новостей России » В Мире » Диаспора » Адыгэхэр зэдэIэпыIэжьых\n08:39 Среда 0 3 591\nДиаспора 3 591 0\nАдыгэхэм сыдигъокIи къин зиIэм дэIэпыIэхэу яхабз. Непэ къызынэсыгъэми лъэпкъ хабзэм и шапхъэхэр укъуагъэ хъухэрэп. Джащ къыхэкIэу, Германием щыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм Адыгеим псыкъиуным къыфигъэ къиныгъохэм афэгъахьыгъэ къэбарыр къызанэсым бэрэ емыгупшысэхэу IэпыIэгъу зэрэфэхъун амал къагъотыгъ. Ахъщэ сомэ мин 250-рэ къаугъои Адыгеим имэфэкI хэлэжьэнэу Германием къикIыгъэ купым къырагъэхьыгъ. Ахъщэр къуаджэу Пщычэу дэт кIэлэцIыкIу ыгъыпIэм игъэцэкIэжьын пэIуагъэхьанэу зэдаштагъ. Сабый нэбгырэ 80-р зыдакIорэ ыгъыпIэм псыкъиуным зэрарэу къыфигъэм фэшI илэжьэн зэпигъэугъ.\nУнэкIоцIым игъэтэрэзыжьын пэIухьащт ахъщэр АР-м культурэмкIэ и министрэу Чэмышъо Гъазый, Шэуджэн районым и администрацие ипащэу Хъуажъ Налбый, ащ игуадзэу Мэрэтыкъо Аслъан, къуаджэ администрацием ипащэу Къэрэбэт Къэплъан сабый ыгъыпIэм ипащэу Дэгужъые Мариет ратыжьыгъ. Мэрэтыкъо Аслъан къызэриIуагъэмкIэ, унашъхьэм игъэцэкIэжьын ыкIи шъхьангъупчъэхэм язэблэхъун тефэщт мылкъур республикэм и бюджэт къафитупщыгъ.\nГерманием щыпсэурэ тилъэпкъэгъэу СтIашъу Исхъан къызэриуагъэмкIэ, IэкIыб къэралыгъохэм ащыпсэурэ адыгэхэр Адыгеим щыпсэухэрэм агукIи апсэкIи апэблагъэх. Мыщ щыхъурэ пстэури ашIогъэшIэгъон. ЗыгорэкIэ яшIуагъэ Адыгеим къырагъэкIын алъэкIымэ ягуапэ мэхъу.\nСабый ыгъыпIэм ипащэ IэпыIэгъу къязгъэкIыгъэ пстэуми зэрафэразэр игущыIэ къыщихигъэщыгъ. ИлъэсыкIэм ехъулIэу гъэцэкIэжьын Iофхэр аухыщтых.


Орэдым бзэр егъэдахэ — Адыгэ макъ\nОрэдым бзэр егъэдахэ\nРедактор 24.03.2020 КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nИсэнэхьат щыIэныгъэм гъунджэ щыфэхъугъ. Орэдым тамэу ритырэр шIукIэ къетэжьызэ, дунаим цIэрыIо щыхъугъэ Нэхэе Тэмарэ непэ имэфэкI маф.\nУрысыем, Абхъазым язаслуженнэ артисткэу, Адыгэ Республикэм инароднэ артисткэу Нэхэе Тэмарэ гукъэкIыжьэу иIэр макIэп. Едэпсыкъоешхом щыщ, ау икIэлэцIыкIугъом къыщыублагъэу ащ дэсыгъэп, унагъор бэрэ кощыщтыгъ. Ятэу Рэщыдэ колхоз тхьаматэу зэрэщытым къыхэкIэу псэупIэр зэблахъущтыгъ. Якъоджэ гупси псым ычIэгъ хъугъэ.\n— Зэшыпхъуищ тыхъоу тянэ-тятэхэм тагъэсагъ, Саидэ кIэлэегъадж, Фатимэ орэд къеIо, — къеIуатэ Тэмарэ. — Адыгэкъалэ тыкъэкIожьыгъэу культурэм и Унэ Iоф щысшIэзэ, Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо орэдыIо-къэшъокIо ансамблэу «Ислъамыем» сырагъэблагъи, сиIофшIэн нахь лъыкIотагъ.\nХудожественнэ самодеятельностым хэтэу Болгарием щыкIогъэ фестивалым Т. Нэхаир зыхэлажьэм, купым хэтыгъэ тхэкIо цIэрыIоу Бэрэтэрэ Хьамидэ къэбар гъэшIэгъон къытфиIотэжьыгъагъ.\n— Болгархэр дахэу къытпэгъокIыгъэх, концертым нэбгырабэ еплъыгъ. Культурэм иIофышIэхэм ащыщ къытэкIуалIи, Нэхэе Тэмарэ къыкIэупчIагъ. «Тэмарэ фэдэ орэдыIохэр художественнэ самодеятельностым хэтхэу шъоIомэ, профессиональнэ артистэу шъуиIэхэр сэ сынэгу къыкIэуцох. ОрэдыIо дэгъу дэдэхэр Адыгеим щагъасэхэу сэлъытэ. Тышъохъуапсэ ащ фэдэ орэдыIохэр зэрэшъуиIэхэм фэшI», — къыIогъагъ Болгарием щыщым. Сигуапэу Нэхэе Тэмарэ ымакъэ седэIу, — игупшысэхэм тащигъэгъозэгъагъ Бэрэтэрэ Хьамидэ.\nКIыргъ Юрэрэ Бэрэтэрэ Хьамидэрэ зэдаусыгъэ «Бжыхьэ шIулъэгъур» Нэхэе Тэмарэ къызеIом ыуж орэдыр цIыфхэм зэлъашIагъ. Советскэ Союзым и ЛIыхъужъэу Андырхъое Хъусенэ Украинэм ипсэупIэу Дьяково щыфэхыгъ. Адыгеимрэ Украинэмрэ зэпхыныгъэу зэдыряIэм игъэпытэн фэгъэхьыгъэ зэхахьэу Дьяково щызэхащагъэм Нэхэе Тэмарэ зэрэхэлэжьэгъагъэр шIукIэ ыгу къегъэкIыжьы.\nИзраиль иадыгэ къуаджэу Кфар-Камэ тиреспубликэ щыщ артистхэу апэу рагъэблэгъагъэхэр Нэхэе Тэмарэрэ Гъонэжьыкъо Аскэррэ. Концерт гъэшIэгъон къафатыгъ. Ащ ыуж «Ислъамыер», «Налмэсыр», нэмыкIхэри Израиль щыIагъэх.\nАнсамблэу «Ислъамыем» Нэхэе Тэмарэ хэтэу ижъырэ адыгэ орэдхэр къыIохэзэ, искусствэм нахь щызэлъашIагъ. Къэбэртэе-Бэлъкъарым, Къэрэщэе-Щэрджэсым, Краснодар, Москва, Тыркуем, Абхъазым, фэшъхьафхэм «Ислъамыер» ащыIагъ. «Абхъазым изаслуженнэ артистк» зыфиIорэ щытхъуцIэр Тэмарэ къыфаусыгъ.\nФилармонием ипэщагъэу Хъот Заур, композиторэу, «Ислъамыем» ихудожественнэ пащэу Нэхэе Аслъан зэхэщэн Iофхэр дэгъоу зэрагъэцакIэщтыгъэхэм, Правительствэр IэпыIэгъу къазэрафэхъурэм яшIуагъэкIэ «Ислъамыем» зиушъомбгъугъ.\nАдыгабзэр еджапIэм щимыкIугъэми, Нэхэе Тэмарэ тхакIи, еджакIи зэригъэшIэжьыгъ. Къэралыгъо телерадиокомпаниеу «Адыгеим» илъэси 7 журналистэу Iоф щишIагъ. Ащ дакIоу искусствэм лъагъоу щыпхырищырэр зыми хигъэкIокIагъэп. Симфоническэ оркестрэр игъусэу концерт Мыекъуапэ къыщитыгъ.\nДунэе Адыгэ Хасэм изэхахьэу Налщык щыкIорэм тыхэлажьэзэ, шIэныгъэлэжь цIэрыIоу, адыгэм ыгу къызэрэтеорэм кIэдэIукIын, уасэ фэзышIын зылъэкIыщтыгъэ Нало Заур къыIогъагъэр сщыгъупшэрэп. Ащ зэрилъытэщтыгъэмкIэ, адыгабзэр зэбгъэшIэным фэшI тиорэдыIохэм уядэIун фае. Нэхэе Тэмарэ макъэр ыгъэIорышIэзэ, адыгабзэр егъэдахэ, гущыIэм кIуачIэ хелъхьэ.\nТхьабысымэ Умарэ, Натхъо Джанхъот, Гъонэжьыкъо Аскэр, ЛIыхэсэ Мухьдинэ, Сихъу Рэмэзанэ, Лъачэ Альберт, нэмыкIхэм аусыгъэ орэдхэр Нэхэе Тэмарэ ыгъэжъынчыгъэх, лъэпкъ искусствэм ибаиныгъэ хигъэхъуагъ. «ТызэхэкIыжьы», «ШIулъэгъур къаджэ», фэшъхьафхэри гум иорэдых.\nАужырэ илъэсхэм Т. Нэхаим Адыгэ къэралыгъо университетым, АР-м искусствэхэмкIэ иколледж кIэлэегъаджэу Iоф ащешIэ. Ыгъэсагъэхэр эстрадэм щызэлъашIэх. Даутэ Сусанэ, Цышэ Зарэт, Юрий Конжиныр Урысыем ителеканалэу «Жъуагъом» изэнэкъокъу илъэс зэфэшъхьафхэм хэлэжьагъэх. Непэ ригъаджэхэрэм цIэрыIохэр къахэкIыщтэу тэгугъэ.\n— Iоф зыдасшIэхэрэм сафэраз, — къытиIуагъ Нэхэе Тэмарэ. — Искусствэм тапэкIи сыхэтыщт.\nТ. Нэхаим ишъаоу Алый республикэ гимназием искусствэхэмкIэ икласс щеджэ. Артист цIэрыIо хъущтми тшIэрэп, ау къыхэдгъэщы тшIоигъу гъэсэныгъэ дэгъу иIэу щыIэныгъэм игъогу зэрэтеуцощтыр.\nОпсэу, Тэмар! УигухэлъышIухэр Тхьэм къыбдегъэхъух. Искусствэм о фэпшIагъэр гъашIэм хэкIокIэщтэп.\nПредыдущая Зэнэкъокъур зэпагъэугъ


Убзи, уихабзи, уафигъэсакъыщт — Адыгэ макъ\nТхылъ дэгъур сэ сшъхьэкIэ къошышIум фэсэгъадэ, етIани ар уилъэпкъ шэн-хабзэ фэгъэхьыгъэ зыхъукIэ, уеджэнджэшыжьынэу щытэп умышIэрабэкIэ къызэрэотэщтым, къызэрэпхигъэхъощтым.\nЗэлъашIэрэ шIэныгъэлэжь-этнографэу Унэрэкъо Мирэ итхылъэу «Адыгэ хабз» зыфиIорэ тхылъыр зысэлъэгъум, хэпшIыкIэу сигъэгушIуагъ. Нэм зэу къызэрэкIидзэрэм фэдэ къабзэу, къызэрэзэгопхэу узIэкIеубытэ. Хэтрэ цIыф лъэпкъкIи анахь мэхьанэ зиIэр илъэпкъыпсэ къызэтенэныр, хигъэхъоныр ыкIи къыухъумэныр ары. АщкIэ адыгэхэр шъыпкъагъэ ахэлъэу къырыкIуагъэх: ялъэпкъ жэрыIо творчестви, яадыгэ хабзи, яцIыфыгъэ къэрари афэсакъыгъэх, ялъэпIагъэх. Ау, зэо жъалымхэм апкъ къикIыкIэ лъэпкъыр зэбгырычыгъэ зэхъум, шэнышIу-шIыкIэшIухэри нахь ухъэфыгъэх; охътэ-лъэхъан гъогушхори къызэпычыгъошIоп ныIа, зыгорэ хэмызэу е кIэкIэмытэкъоу. Адыгэ шэн-хабзэхэри уахътэ тешIэ къэси нахь къэланлэх; лъэхъан пэпчъ ежь тхыпхъэ гъэнэфагъэ егъоты. Ау сыд хъугъэкIи зыIэкIэдгъэкIы мыхъущтыр, адыгэр мы чIым къызытехъуагъэм къыщыублагъэу ежь ыгу, ышъо атешIыкIыгъэу ылэжьыгъэу, зэригъэуIугъэ лъэпкъ хабзэр — адыгэ хабзэр ары.\nУнэрэкъо Мирэ иIофшIэгъэшхо «Адыгэ хабз» зэреджагъэр. Ар Мыекъуапэ 2020-рэ илъэсым къыщытырадзагъ.\nТхылъым ипэублэ гущыIэ къыщеIо: «Адыгэхэр адрэ лъэпкъхэм зэратекIырэр а шэн-хабзэхэр зэкIэ зыугъоирэ гущыIэр лъэпкъым ыцIэ зэрепхыгъэр ары: адыгэ — адыгагъ. Адыгагъэр —лъэпкъым ицIыфышъхьэ пэпчъ къызыхъугъэм щегъэжьагъэу идунай ехыжьыфэ, зэрыгъозэрэ хабзэр ары. Лъэпкъ хабзэр цIыфым иIэшIагъ, илэжьыгъ; иакъылрэ игупшысэрэ къакIэкIогъэ шапхъэу ежь-ежьырэу зыфигъэуцужьыгъэр ары».\nТхылъыр пчъагъэмкIэ 400 зэрэхъурэр, мыр ныбжьыкIэхэми, зыныбжь икъугъэхэу адыгэ хабзэр зышIогъэшIэгъонхэми афэгъэхьыгъ. НэкIубгъо 354-рэ мэхъу, шъхьэ 16-у темэхэмкIэ зэтеутыгъ; «Тхыгъэ гуадз» зыфиIорэр ыкIи «Зэхэф гущыIалъэр» ахэм къакIэлъэкIох.\nIофшIэгъэшхор апэрэ шъхьэм — «Адыгэ хабзэм икъежьакI, имэхьан, гъогоу къыкIугъэр» зыфиIорэм къызэIуехы. Ащ хэхьэх темэ цIыкIухэу «Хабзэм цIыфыр икъежьапI», «Адыгагъэр — лъэпкъгъэпс лъапс», «Хабзэр культурэгъэпс амал», «Адыгагъэр лъэпкъкIоцI зэпышIапI», нэмыкIхэри.\nЯ II-рэ шъхьэр — «Адыгэм ихъишъэ хабзэр къыдэкIо. Хэгъэгур ным фэд». Мы темэ иныр къызэIуахы ащ епхыжьыгъэ шъхьэ 13-мэ; я III-р — «Лъэпкъ щыIакIэр къэзыгъэгъунэрэ хабзэхэр» — мыщ къыщыпчъыгъэх ахэр. Я IV-р — «Адыгэ хабзэр, унагъор, лъэпкъыр» — темэ цIыкIоу пшIы епхыгъ. Я V — VI-рэ шъхьэхэми адыгэ унэм ыкIи адыгэ унагъом арылъ хабзэхэр къыраIотыкIых. Я VII-рэ шъхьэр «Лэжьэныр щыIэныгъэм ылъапс» — 20 фэдизэу темэ цIыкIухэр епхыгъэх.\nДжащ фэдэу «Адыгэ шэн-хабзэхэр», «Адыгэ шъуашэмрэ хабзэмрэ», «ПIуныгъэмрэ хабзэмрэ», «Адыгэ джэгур», «Муслъымэн динымрэ адыгэ хабзэмрэ», «Хьадэгъэ фэIо-фашIэхэр», «Блэгъэныгъэ хабзэр», «Адыгэ хабзэм зэхъокIыныгъэу фэхъугъэхэр», «Адыгэ хабзэр джырэ уахътэм» зыфиIохэрэр кIэзыгъэнчъэу шIэныгъэлэжьым итхылъ къыщыриIотыкIыгъэх.\nАдыгэгу, лъэпкъ шъхьэлъытэжь зиIэ адыгэ пэпчъкIэ мы тхылъыр осэнчъэ, бгъэшIэгъон икъун хэогъуатэ, щэч хэлъэп тхылъым пIуныгъэ-гъэсэныгъэ мэхьанэшхо зэриIэм. Ар унагъом, еджапIэм ыкIи зилъэпкъ зикIасэу, зилъапIэ пэпчъ иIанэтемых тхылъэу щытын фаеу сеплъы, джащыгъум тыгукIи, тшъокIи адыгэу тызэрэщытын фаер зыдытигъэшIэжьыщт.\nШIэныгъэр зыдиз тхылъым, «Тхыгъэ гуадз» зыцIэу «Адыгэ хабзэм ишIэныгъэгъуаз» зыфиIоу дэтым лъэпкъ этнографиер куу дэдэу изышIыкIыгъэу, дэлэжьагъэу Бгъэжънэкъо Барэсбый джыри нахь благъэу тегъашIэ.\n«Зэхэф гущыIалъэр» — шIэныгъэ-гупшысэ лэжьыгъэшхом ишъхьэтеIулIэжь; ащ адыгабзэм хэт гущыIэ бэдэдэ гъэшIэгъоныбэ зэхэугуфыкIыгъэу къыщытыгъ. Унэрэкъо Мирэ зыфежьэрэ Iофыр «къегъэгущыIэ» адыгэмэ зэраIоу, тхылъыр — пшъхьап; зэман ехьыжьагъэу тызхэтым анахь ифэныкъогъэ шIэныгъэшхор мыщ хэти дигъотэщт.\nТхылъыкIэм лъэпэ мафэ ыдзынэу, ащ иавторэу Унэрэкъо Мирэ псауныгъэ дахэ, пытэ иIэу, иунагъо, илъфыгъэхэм адатхъэу, илъэпкъ шIоигъом сыдигъуи лъыкIахьэу, бэрэ фэлэжьэнэу сыфэлъаIо.\nПредыдущая Хэлэжьагъэр 400-м ехъущтыгъ\nСледущая Урысыем идзэ щытхъу и Маф


Адыгэ культурэм ияенэрэ Дунэе фестивалэу бэмышIэу Мыекъуапэ щекIокIыгъэм Урысыем ишъолъыр зэфэшъхьафхэм ыкIи IэкIыб къэралыгъохэм ащыпсэурэ адыгэхэр зэхищэгъагъэх. Ау республикэм икъэлэ шъхьэIэ къодыеп хьэкIэ лъапIэхэр зыдеблэгъагъэхэр.\nЧъэпыогъум ищым Тыркуем щыпсэурэ тилъэп-къэгъу купышIу къуаджэу Блащэпсынэ къэкIогъагъ. Зэряхабзэу, хьэкIэ лъапIэхэм къоджэдэсхэр щыгъу-пIастэкIэ, орэд жъынчхэмрэ къэшъо дахэхэмрэкIэ апэгъокIыгъэх, чылэгур, «Псынэ цIыкIур», мэщытыр арагъэлъэгъугъ. Щэч хэмылъэу, агъэшIагъо икъун хьакIэхэм алъэгъугъ, псынэкIэчъ псы къабзэми ашIоIэшIоу ешъуагъэх.\nКъуаджэм ичIыпэшIухэр зэрагъэлъэгъум ыуж хьакIэхэр Сихъу Рэмэзан ыцIэ зыхьырэ къоджэ клубым щагъэшIуагъэх. Джыри зэ лъэпкъ мэкъамэмэмрэ лъэпкъыбзэмрэ хымэ хэгъэгум щыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм апагъохыгъ. Ау къэкIогъагъэхэми алъэкI къызтырагъэнагъэп – кIэлэ ныбжьыкIэу купым хэтыгъэхэм орэдкъегъэIо Iэмэ-псымэхэм адыгэ орэдхэр къырагъэпшIыкIутIукIыгъэх. Пчыхьэзахьэм ыуж гъогу техьажьыщтхэм къоджэдэсхэм Iанэ шыгъэр апагъохыгъ.\nЛIэшIэгъурэ ныкъорэм ехъу зихэку гупсэ зыгу къэгъэзэгъэ уилъэпкъэгъу къекIоу упэгъокIыныр, дахэ епIоныр, уимыхьамелэ дэбгощыныр зымыуасэ щыIэп. Тыркуе чыжьэм къикIыгъэ тилъэпкъэгъухэм агу къырагъэнэжьэу ахьакIэнхэ алъэкIыгъ блащэпсынэхэм. Фэдэ IаплIкъорэгъу пэгъокIыкIэм зынэпс къыригъэчъэгъэ нахьыжъхэри купым къахэкIыгъ. Ау а нэпсыр - гур зыщэфырэ стырыпсэу, лъэпкъзэхашIэр къэзгъэфэбагъэ нэпсыцагъ. Тыдэ щыIэми лъэпкъыр къэзэрэгъэгъунэжьэу зэфэсакъыжьмэ щыIэныгъэм ипсы орхэм ахэмыткIухьаным игугъапIэ джыри щыI.


КIымафэм зэрэфэхьазырхэмкIэ тхылъ къыратыгъ — Адыгэ макъ\nКIымафэм зэрэфэхьазырхэмкIэ тхылъ къыратыгъ\nКомпаниеу «Россети Кубань» ипащэу Борис Эбзеевым 2021 – 2022-рэ илъэсхэм ябжыхьэ-кIымэфэ лъэхъан зэрэфэхьазырхэмкIэ тхылъыр Адыгэ электрическэ сетьхэм япащэу Магдей Рустам къыритыжьыгъ. ЭлектроэнергетикэмкIэ псэуалъэхэмрэ компаниеу «Россети Кубань» зыфиIорэмрэ зэрэхьазырхэм фэгъэхьыгъэ унашъор Урысыем энергетикэмкIэ и Министерствэ ыштагъ.\n— Къыблэ шъолъырхэм чIыопсымкIэ язытет къыдалъытэзэ, зыгъэпсэфыгъо уахътэр рамыгъажьэзэ кIымэфэ лъэхъаным зыфэгъэхьазырыгъэнымкIэ Iофтхьабзэхэм азыныкъо нахьыбэр Пшызэ шъолъырымрэ Адыгеимрэ ащызэрахьэгъагъ. Гъэфэбэгъу лъэхъаным зэрэфэхьазырыр компанием къыгъэшъыпкъэжьыгъ, гъэцэкIэжьын IофшIэнхэмкIэ, фэIо-фэшIэ зэфэшъхьафхэм язэхэщэнкIэ планым къыщыдэлъытагъэхэм ашъхьэдэкIыгъ. Бригадэхэм ахэтхэр рагъэджагъэх, аварие къызыхъукIэ къызфагъэфедэн алъэкIыщтхэр агъэхьазырыгъэх. КIымафэм сыд фэдэрэ чIыпIэ къин тифагъэми, зэрищыкIагъэм тетэу тыкъикIыжьынэу, электроэнергиер икъоу, зэпыу фэмыхъоу аIэкIэдгъэхьанэу амал тиI, — къыIуагъ компаниеу «Россети Кубань» ипащэу Борис Эбзеевым.\nКомпаниеу «Россети Кубань» зыфиIорэм 2021-рэ илъэсым гъэцэкIэжьын IофшIэнхэм апае сомэ миллиарди 3-м ехъу къыфыхагъэкIыгъ. Краснодар краимрэ Адыгэ Республикэмрэ ащыпсэухэрэм электроэнергиер нахьышIоу аIэкIэгъэхьэгъэным пае специалистхэм трансформаторхэр, электроэнергиер зэрыкIорэ гъучIыч километрэ мини 10-м ехъу, трансформаторнэ подстанцие мин 1,8-м ехъу агъэцэкIэжьыгъ, пкъэу мини 6-м ехъу зэблахъугъ. Аварие къызыхъукIэ ящыкIэгъэщтхэр агъэхьазырыгъэх. Нэбгырэ 1800-рэ, техникэ 715-рэ зыхэхьэрэ аварийнэ бригадэ 392-рэ зэхащагъ. МВт 12,6-рэ зилъэшыгъэ энергиекъэкIопIи 109-у къыращэкIырэри къызфагъэфедэн алъэкIыщт.\nГущыIэм пае, энергетикхэм компаниеу «Россети Кубань» зыфиIорэм и Адыгэ къутамэ иподстанцие 47-мэ, итрансформатор пункт 93-мэ гъэцэкIэжьын IофшIэнхэр ащызэхащагъэх, жъы хъугъэ оборудованиер ащызэблахъугъ.\nДжащ фэдэу специалистхэм электроэнергиер зэрыкIорэ гъучIыч километрэ мин 1,8-рэ агъэцэкIэжьыгъ. Специалистхэм изолятор мин 14-м ехъу, трос километрэ 25-рэ, гъучI километри 110-м ехъу, пкъэу 414-рэ зэблахъугъ, къаухъумэрэ шъолъырхэм къахиубытэрэ гектар 412-м ехъум чъыгхэмрэ куандэхэмрэ араупкIыгъэх.\nКомпаниеу «Россети Кубань» и Адыгэ къутамэ муниципальнэ образовании 8-мэ — Мыекъопэ, Джэджэ, Шэуджэн, Кощхьэблэ, Шытхьэлэ районхэу нэбгырэ мин 550-рэ фэдиз зэрысхэм электроэнергиер аIэкIегъахьэ.\nПредыдущая ЛIыхъукIэхэм яхьылIагъ\nСледущая Тигупшысэхэр шъхьэихыгъэу