IофшIэныр щынэгъончъэу зэхэщэгъэныр — Адыгэ макъ\nIофшIэныр щынэгъончъэу зэхэщэгъэныр\nАдыгэ РеспубликэмкIэ социальнэ IофшIэн зэфыщытыкIэхэр гъэIорышIэгъэным фэгъэзэгъэ лъэныкъуищ комиссием джырэблагъэ зэхэсыгъо иIагъ. Ар зэрищагъ АР-м IофшIэнымкIэ ыкIи социальнэ хэхъоныгъэмкIэ иминистрэу Мырзэ Джанбэч.\nIофтхьабзэм хэлэжьагъэх IофшIэн языгъэгъотыхэрэм ыкIи профессиональнэ союзхэм яреспубликэ объединениехэр.\nЗэхэсыгъом ипэублэ Урысые зэнэкъокъоу «IофшIэныр къэухъумэгъэнымкIэ организацие анахь дэгъур» зыфиIорэм иедзыгъоу «Гъэхъагъэр ыкIи щынэгъончъагъэр» зыцIэм я 2-рэ чIыпIэр къыщыдэзыхыгъэ АО-у «Газпром газораспределение Майкоп» илIыкIо АР-м IофшIэнымкIэ ыкIи социальнэ хэхъоныгъэмкIэ иминистрэу Мырзэ Джанбэч фэгушIуагъ. Мы зэнэкъокъум Урысыем ит организацие 6457-рэ хэлэжьагъ.\nАпэрэ Iофыгъоу зыхэплъагъэхэр республикэм гъэсэныгъэм ылъэныкъокIэ Iоф щызышIэхэрэм социальнэ IэпыIэгъоу арагъэгъотыхэрэр ары. Ащ къытегущыIагъ АР-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ иминистрэ игуадзэу Евгений Лебедевыр. Программэу «Къоджэ псэупIэхэм Iоф ащызышIэщтхэ кIэлэегъаджэхэр» зыфиIорэм, ныбжьыкIэ специалистхэм IэпыIэгъу зэрафэхъухэрэм, псэупIэ-коммунальнэ фэIо-фашIэхэмкIэ компенсациехэм ятын министрэм игуадзэ нахь къащыуцугъ.\nIофыгъо шъхьаIэу зэхэсыгъом къыщаIэтыгъэхэм ащыщ 2020-рэ илъэсым республикэм IофшIэныр къызэрэщаухъумагъэм ыкIи амалышIухэу ащкIэ зэрахьагъэхэм язытет. АР-м IофшIэнымкIэ ыкIи социальнэ хэхъоныгъэмкIэ иминистрэ игуадзэу Ирина Ширинам къызэриIуагъэмкIэ, аужырэ илъэситфым IофшIапIэм щыIэхэу фыкъоныгъэу хахырэм япчъагъэ нахь макIэ мэхъу. Ащ дакIоу, 2020-рэ илъэсым республикэм иорганизациехэм щынэгъо чIыпIэхэм арытэу Iоф ащызышIэхэрэм япчъагъэ проценти 5,8-рэ хэхъуагъ ыкIи ар нэбгырэ 2600-м ехъу. IофшIэпIэ чIыпIэхэу псауныгъэм зэрар езыхыхэрэм аIутхэ нэбгырэ 2677-мэ хэушъхьафыкIыгъэ ахъщэ тынхэр, зыгъэпсэфыгъо мафэхэр, лэжьэпкIэ инхэр аратых.\nIофшIэныр къэухъумэгъэнымкIэ анахь Iофыгъо шъхьаIэр фыкъоныгъэхэр а чIыпIэхэм къащымыгъэхъугъэнхэр ары. ИкIыгъэ илъэсым ащ фэдэ хъугъэ-шIэгъэ 42-рэ производствэм щагъэунэфыгъ. Ащ щыщэу 39-р Мыекъуапэ иIофшIапIэхэм къащыхъугъ.\nГъогу-транспорт хъугъэ-шIагъэхэм щахахырэ фыкъоныгъэхэр сыдырэ лъэныкъокIи анахьыбэу алъытагъ (процент 38,1-рэ).\nIофшIапIэхэм фыкъоныгъэхэр къащымыгъэхъугъэнхэм, шапхъэхэр амыукъонхэм афэшI Къэралыгъо инспекцием икIыгъэ илъэсым уплъэкIун 409-рэ зэхищагъ, IэнатIэ зыIыгъ нэбгырэ 337-мэ административнэ пшъэдэкIыжьэу сомэ миллиони 4 фэдиз арагъэхьыгъ.\nМинистрэу Мырзэ Джанбэч къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, республикэм IофшIэныр щынэгъончъэу щызэхэщэгъэным ыкIи фыкъоныгъэхэр нахь макIэ шIыгъэнхэм фэIорышIэрэ Iофыгъор, IофшIэпIэ чIыпIэхэм ащыIэ амалхэм зэралъыплъэхэрэр тапэкIи агъэлъэшыщт.\nЗэхэсыгъом къыщаIэтыгъэ Iофыгъохэм япхыгъэхэу унашъохэр аштагъэх, ащкIэ къэбарыр афэгъэзэгъэ къулыкъухэм алъагъэIэсыщт.\nДжащ фэдэу социальнэ-IофшIэн зэфыщытыкIэхэр гъэIорышIэгъэнхэм фэгъэзэгъэ лъэныкъуищ комиссием 2022-рэ илъэсым Iоф зэришIэщт планыр аштагъ.\nСурэтхэр Iэшъынэ Аслъан зэхэсыгъом къыщытырихыгъэх.\nПредыдущая КIэтхыкIыжьакIохэр рагъаджэх\nСледущая Хьадагъэхэм тащызфэжъугъэсакъыжь!


ЛэжьапкIэр хэбзэгъэуцугъэм диштэу ЛэжьапкIэр хэбзэгъэуцугъэм диштэу » Адыги.RU - Новости Адыгеи, история, культура и традиции адыгов (черкесов)\nАдыги - Новости Адыгеи, история, культура и традиции » Новости » ЛэжьапкIэр хэбзэгъэуцугъэм диштэу ЛэжьапкIэр хэбзэгъэуцугъэм диштэу\n10:15, 18 январь 2019\nАдыгэ Республикэм ипроектнэ комитет унашъоу ышIыгъэм диштэу, блэкIыгъэ илъэсым итыгъэгъазэ проектэу «Адыгеим къыщахьыжьырэ лэжьапкIэм хэгъэхъогъэныр» зыфиIорэр агъэцэкIэнэу рагъэжьагъ. Адыгэ Республикэм ипроектнэ комитет унашъоу ышIыгъэм диштэу, блэкIыгъэ илъэсым итыгъэгъазэ проектэу «Адыгеим къыщахьыжьырэ лэжьапкIэм хэгъэхъогъэныр» зыфиIорэр агъэцэкIэнэу рагъэжьагъ.\nАдыгэ Республикэм ипроектнэ комитет унашъоу ышIыгъэм диштэу, блэкIыгъэ илъэсым итыгъэгъазэ проектэу «Адыгеим къыщахьыжьырэ лэжьапкIэм хэгъэхъогъэныр» зыфиIорэр агъэцэкIэнэу рагъэжьагъ.\n— Проектым къыдыхэлъытагъэу Iофтхьэбзэ зэфэшъхьафхэр гъэцэкIэгъэнхэу тэгъэнафэ. Ахэм ащыщых предприятиехэм ащыIэ пэублэ профсоюз организациехэм япчъагъэ хэгъэхъогъэныр, предприятиехэм, муниципалитетхэм, къэралыгъо хэбзэ къулыкъухэм IофшIэным ыкIи хьакъулахьхэм япхыгъэ хэбзэгъэуцугъэр зэрагъэцакIэрэр мониторинг шIыгъэныр, — къыщаIуагъ АР-м экономикэ хэхъоныгъэмкIэ ыкIи сатыумкIэ и Министерствэ.\nКъэбарлъыгъэIэс площадкэу къызэIуахыщтхэм ащыщ «Адыгеязабелуюзарплату» зыфиIорэр. IофшIэнымкIэ ыкIи хьакъулахьхэмкIэ хэбзэгъэуцугъэр аукъуагъэу зышIэхэрэр, джащ фэдэу законым димыштэу лэжьапкIэр зэратырэм епхыгъэ къэбар зыIэкIэлъхэр мыщ къыщытхэнхэ алъэкIыщт.\nЦIыфхэм къатхыхэрэм къулыкъу гъэнэфагъэхэр ахэплъэщтых.\nАР-м и ЛIышъхьэ ипресс-къулыкъу къызэрэщаIуагъэмкIэ, планернэ зэхэсыгъоу щыIагъэм республикэм ипащэу КъумпIыл Мурат къыщыгущыIэзэ, лъэпкъ проектхэмкIэ пшъэрылъхэр гъэцэкIэгъэнхэ зэрэфаем къэзэрэугъоигъэхэм анаIэ тыраригъэдзагъ, анахьэу лэжьапкIэм хэгъэхъогъэнымкIэ. АР-м и ЛIышъхьэ къызэрэкIигъэтхъыгъэмкIэ, мыщ фэдэ екIолIакIэм ишIуагъэкIэ цIыфхэм ащэфын алъэкIыщтыр нахьыбэ хъущт, ащ дакIоу шъолъырым нэмыкI социальнэ-экономикэ къэгъэлъэгъонэу иIэхэм зыкъаIэтыщт.\nКъуекъо Асфар: Къэзэотэ Iуашъхьэм ишыукIэ къалэхэр - Последние всадники-«крепости», прикрывающие передних


ТигъэгушIонэу фэтэIо — Адыгэ макъ\nРедактор 21.07.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\nМыекъуапэ ифутбол клубэу «Зэкъошныгъэм» 2020 — 2021-рэ илъэс ешIэгъум зыфегъэхьазыры.\nРеспубликэм истадионэу «Юностым» егъэджэн-зыгъэсэн Iофыгъохэр щэкIох. Апэрэ мафэхэм къащегъэжьагъэу медицинэм икъулыкъушIэхэр ешIакIохэм япсауныгъэ изытет лъэплъэх.\nКомандэм хэтхэм кIуачIэр апсыхьаным фэшI спорт лъэпкъ зэфэшъхьафхэр къызыфагъэфедэх. Тренерхэм яунашъохэр агъэцакIэхэзэ, ешIакIохэм хэушъхьафыкIыгъэу Iоф зыдашIэжьы.\n— Илъэс ешIэгъур шышъхьэIум и 5-м едгъэжьэнэу щыт, — къытиIуагъ Мыекъопэ «Зэкъошныгъэм» итренер шъхьаIэу, Адыгэ Республикэм изаслуженнэ тренерэу Ешыгоо Сэфэрбый. — Бэдзэогъум и 25-м Москва щыкIощт зэIукIэгъум хэгъэгум футболымкIэ ипащэхэм зэфэхьысыжьхэр щашIыщтых.\nКомандэ пчъагъэу ятIонэрэ лигэм икупэу «Къыблэм» хэтыщтыр, ешIэгъухэр зыщыIэщтхэ мафэхэр, фэшъхьаф Iофыгъохэр Урысыем футболымкIэ и Федерацие къыщаIэтыщтых.\n— «Зэкъошныгъэр» апэрэ чIыпIэхэм якъыдэхын фэбэнэщтэп, арэу щытми, ешIэкIэ дахэ къызэригъэлъэгъощтым пылъыщт, — зэдэгущыIэгъур лъегъэкIуатэ тренер шъхьаIэу Ешыгоо Сэфэрбый. — Адыгеим щапIугъэ кIалэхэр нахьыбэ хъухэу «Зэкъошныгъэм» щедгъашIэхэ тшIоигъу. Командэм ныбжьыкIабэ тштагъэ. Джырэ уахътэ такIырэплъы, Iоф адэтэшIэ.\nСпорт псэолъэ дэгъухэр Адыгеим иIэх. Стадионхэм, футбол ешIапIэхэм япчъагъи, ягъэпсыкIи хэхъоныгъэхэр афэхъугъэх. Къоджэ спортыр къэIэтыгъэнымкIэ, ныбжьыкIэхэм ясэнаущыгъэ къызэIуахынымкIэ, амалышIухэр яIэх.\nФутболыр зыгу рихьыхэу тикомандэ фэгумэкIыхэрэр нахьыбэрэ къызыкIэупчIэхэрэр командэм хэкIыжьыгъэхэмрэ кIэу аштагъэхэмрэ арых.\nИлъэсыбэрэ «Зэкъошныгъэм» щешIэгъэ Ризван Ахмедхановыр ащ зэрэхэкIыжьыгъэр лъэшэу тыгу къеуагъ. Гупчэм ар щешIэщтыгъ, ухъумакIоуи тикомандэ хэтыгъ. Къэлапчъэм Iэгуаор дахэу зэрэдидзэрэр, пенальтир зэригъэцакIэрэр тшIогъэшIэгъоныгъэх.\nТофик Кадимовыр, Мурад Омаровыр, Никита Катаевыр – ахэри «Зэкъошныгъэм» щешIэжьыщтхэп. Пшъэрылъ инхэр зыфэзыгъэуцужьырэ командэ— хэм кIалэхэр ащешIэхэ ашIоигъу.\nРеспубликэм щыщ ныбжьыкIэхэм анэмыкIэу Москва хэкум икомандэхэм ащыщ щешIэщтыгъэ Станислав Каракоз «Зэкъошныгъэм» къырагъэблэгъагъ. Шъачэ ар щыщ.\nАдыгеим ифутбол клуб шъхьаIэу «Зэкъошныгъэм» илъэсыкIэ ешIэгъум дэгъоу зыфигъэхьазырынэу, ешIакIэу къыгъэлъагъорэмкIэ бэрэ тигъэгушIонэу фэтэIо.\nПредыдущая Anısı yadedildi\nСледущая Зыхьыщтыр шэмбэтым къэнэфэщт


Тхыдэжъхэм уагъэгъуазэ — Адыгэ макъ\nРедактор 07.06.2016 КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nКитаим ипэсэрэ тхыдэжъхэм афэгъэхьыгъэ къэгъэлъэгъоныр тиреспубликэ икъэлэ шъхьаIэ щэкIо. КъокIыпIэм щыпсэурэ лъэпкъхэм яискусствэхэмкIэ Къэралыгъо музееу Мыекъуапэ дэтым ащ фэгъэхьыгъэ зэIукIэгъоу щызэхащагъэм нэбгырабэ хэлэжьагъ.\nМузеим идиректорэу Кушъу Нэфсэт, Адыгеим культурэмкIэ и Министерствэ иотдел ипащэу Шэуджэн Бэлэ, республикэм исурэтышIхэм я Союз итхьаматэу Хъуажъ Рэмэзанэ, зэлъашIэрэ сурэтышIэу, архитекторэу Бырсыр Абдулахь, КъокIыпIэм щыпсэурэ лъэпкъхэм ямузей икъутамэу КъокIыпIэ Чыжьэм, Азием и Къыблэ-КъокIыпIэ ыкIи Океанием Iоф адэзышIэрэм ипащэу Лариса Кузьменкэр, фэшъхьафхэри къэгущыIагъэх.\nЛъэпкъ сурэтхэм ижъырэ щыIакIэр IупкIэу къызэIуахы. Лариса Кузьменкэм тызэрэщигъэгъозагъэу, Китаим ишэн-хабзэхэр нэмыкI лъэпкъхэм зэратекIыхэрэр сурэтхэм ахэолъагъо. Унагъом ис кIалэхэм язэфыщытыкIэ, шыухэм язекIокIэ-шIыкIэхэм, фэшъхьафхэм щыIэныгъэм щыщ пычыгъохэм гукIэ уахащэ. Гъожьышъом нахь дихьыхырэ сурэтышIхэм ягупшыси гурыIогъошIу уахътэр къыхагъэщы.\nIофшIэгъи 120-рэ фэдиз музеим къыщагъэлъагъо. Сурэтхэм яхьылIэгъэ къэбархэм атехыгъэ литературнэ произведениехэр Китаим щатхыгъэх. Пшысэхэм акъыл зыхэпхыщт къэбархэр къапкъырыкIыгъэх. ХъункIакIохэм, жъалымыгъэ зезыхьэхэрэм кIочIэ лъэшкIэ апэуцужьынхэ зэралъэкIырэм, пэрыт техникэр зэрагъэфедэрэм, фэшъхьафхэм узыIэпащэ.\nМузеим шIэныгъэмкIэ иIофышIэхэу Сулейман Фатимэрэ Полина Образцовамрэ къэгъэлъэгъоным осэ ин фашIыгъ. Нэжъ-Iужъхэр, кIэлэцIыкIухэр сурэтхэм яплъыхэзэ загъэпсэфыщт, лъэпкъ шIэжьым нахь фэщагъэ хъущтых.\nКъэгъэлъэгъоныр бэдзэогъум и 15-м нэс музеим щыкIощт.\nСурэтым итхэр: къэгъэлъэгъоным икъызэIухын хэлэжьагъэхэу Сулейман Фатимэрэ Полина Образцовамрэ.\nПредыдущая Фыкъоныгъэхэр хэмытхэу гъэмафэр орэкIо\nСледущая Шъолъырхэм хэхъоныгъэхэр ашIынхэм фытегъэпсыхьагъ


Интернетыр щынэгъончъэным пае — Адыгэ макъ\nРедактор 24.05.2019 24.05.2019 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nТэ тиреспубликэкIэ ар естественнэ-хьисап еджапIэм щызэхащэгъагъ. Ащ къырагъэблэгъагъэх Мыекъуапэ игурыт еджапIэхэу NN 7-м, 11-м, 8-м, лицееу N 8-м ыкIи гимназиеу N 22-м якIэлэеджакIохэу естественнэ-хьисап еджапIэм щеджэхэу, анахьыбэрэ компьютерым кIэрысхэрэр.\nУрокыр зытыгъэр Адыгэ къэралыгъо университетым икафедрэ ипащэу, хьисап еджапIэм икIэлэегъаджэу Алый Марат. Ащ хэлэжьагъэх АР-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ иминистрэу КIэрэщэ Анзауррэ республикэ естественнэ-хьисап еджапIэм ипащэу Бэджэнэ Светланэрэ.\nПэублэ гущыIэу урокыр рамыгъажьэзэ министрэм къышIыгъэм къызэрэщиIуагъэмкIэ, жъоныгъуакIэм и 24-м нэс Урысыем иеджапIэхэм «Пчъагъэм иурок» зыфиIорэ Iофтхьабзэр ащыкIощт. Ащ хэтэу рекIокIыгъ «Интернетыр щынэгъончъэнэу» зыфиIорэ урокри.\n«Касперскэм илабораторие» иматериалхэр агъэфедэхэзэ онлайн-тренажерхэм информатикэмкIэ гъэцэкIэнхэр кIэлэеджакIохэм ащашIыгъэх.\nМы проектыр ямышIыкIэу гъэпсыгъэ. Пшъэрылъэу ащ иIэр кIэлэеджакIохэр сетым зыщыIукIэщтхэ щынагъохэр, ахэм кIэухэу афэхъунхэ алъэкIыщтхэр къафэIотэгъэнхэр, къягъэлъэгъугъэнхэр ары. Мыщ фэдэхэм ащыухьэгъэным пае ашIэн фаехэр къагурагъэIуагъэх.\nАнахьэу зэхэщакIохэм къыхагъэщырэр кIэлэеджакIохэр социальнэ сетьхэм зэращызекIохэрэр, онлайн шIыкIэм тетэу яныбджэгъухэм зэрадэгущыIэхэрэр ары. Ушэтынхэм къызэрагъэлъэгъуагъэмкIэ, кIэлэеджакIохэр анахьэу зыпылъхэр ащ фэдэ зэдэгущыIэгъухэр арых.\nГъэцэкIэнхэр джэгукIэ-шIыкIэм тетэу гъэпсыгъагъэх. ГъэцэкIэн пэпчъ кIэлэеджакIом онлайн-щынагъор зэпичыным пае ышIэн фаер къыдэлъытэгъагъ. КIэлэеджакIор хэукъомэ видеоролик кIэкI къыфагъэлъагъощтыгъ мы чIыпIэм щыпшIэн фаер къыIуатэу.\nУрокым хэлэжьагъэхэм къафаIотагъ «кибербуллингым», «фишингым» къарыкIырэр, ахэм афэдэ щынэгъо чIыпIэхэм ныбжьыкIэхэр арымыфэнхэм пае ашIэн фаехэр къарагъэлъэгъугъ, къагурагъэIуагъ.\nЯмынэIосэ цIыфхэм Интернетым ащадэмыгущыIэнхэу къараIуагъ, бзэджэшIэ-гъэпцIакIохэм защаухьаным пае ашIэн фаехэр къафаIотагъ.\nНепэрэ кIэлэеджакIохэм ящыIэныгъэ «виртуальнэ дунаим» чIыпIэшхо щеубыты. Ахэм сыд фэдэ сэнэхьат къыхахыгъэми, Интернетыр ыкIи гаджетхэр ренэу агъэфедэщтых. Пчъагъэхэм ядунай ухэмыкIуадэу ущыпсэуным пае къыткIэхъухьэхэрэм Интернет технологиехэр дэгъоу ашIэнхэ фае.\nНепэ ныбжьыкIэхэм сыхьат пчъагъэ Интернетым щагъакIо. Ахэм ащыгъупшэу къыхэкIы щыIэныгъэу зыщыпсэухэрэмрэ ИнтернетымкIэ зыхэхьэхэрэ дунаимрэ. Ежьхэм зыдамышIэжьэу ар къяхъулIэ.\nУзыщымыгъозэ соцсетьхэм зэрар къыпфахьын алъэкIыщт «ыпкIэ хэмылъэу» узыхащэгъэ джэгукIэм «зао» (кибератакэ) къыуишIылIэнышъ, уикомпьютер дэлъ материалыр зэкIэри ыгъэкIодын ылъэкIыщт.\nУрысые Iофтхьабзэр 2018-рэ илъэсым итыгъэгъазэ рагъэжьагъ. Ащ УФ-м просвещениемкIэ и Министерствэ кIэщакIо фэхъугъ. Проектым хэгъэгум итехнологическэ компание инхэр IэпыIэгъу къыфэхъух.\nУрок ужым ащ хэлэжьагъэхэм сертификатхэр аратыжьыгъэх.\nПредыдущая Францием ищыIэныгъэ рипхыгъэми…\nСледущая Бюджетым, илъэсыкIэ еджэгъум изыфэгъэхьазырын атегущыIагъэх


Адыгея Сегодня – ЦIыфхэм яфедэхэр къыдалъытэзэ\n2021-рэ илъэсым уполномоченнэм Iофэу ышIагъэм икIэуххэм мыщ пэшIорыгъэшъэу щатегущыIагъэх. 2020-рэ илъэсми, гъэрекIуи республикэм щыпсэухэу цIыфым ифитыныгъэхэм якъэухъумэнкIэ уполномоченнэм иаппарат зыкъыфэзыгъэзагъэхэм япчъагъэ зэрэзэтемыкIырэр зэIукIэгъум щыхагъэунэфыкIыгъ. Закъыфэзыгъэзагъэхэм япроцент 54-мэ яIофыгъохэр зэшIуахыгъэх.\nЦIыфхэр анахьэу зыгъэгумэкIыщтыгъэхэр социальнэ IэпыIэгъу зэрафэхъущтхэм, псэукIэ амалэу яIэхэр нахьышIу зэрашIыщтым япхыгъэ Iофыгъохэр ары. Пандемием илъэхъан псауныгъэм икъэухъумэн епхыгъэ тхьаусыхэ тхылъ заули къаIэкIэхьагъ. ПстэумкIи уполномоченнэм иаппарат тхылъ 370-рэ къыIукIагъ. ЦIыфхэм адыриIэгъэ зэIукIэгъухэм уполномоченнэр тхылъ 290-м ехъумэ щахэплъагъ.\nРеспубликэм щыпсэухэрэм ятхьаусыхэ тхылъхэр икъоу зэхэфыгъэнхэм мэхьанэшхо зэриIэр Адыгеим и ЛIышъхьэ къыхигъэщыгъ.\n«ЦIыфхэм яшIошIхэмрэ яеплъыкIэхэмрэ язэгъэшIэнкIэ амал зэфэшъхьафхэр тэгъэфедэх. ЦIыфым ифитыныгъэхэмкIэ уполномоченнэм иаппарати ащ фэдэ амалхэм зэу ащыщ. ЦIыфхэм яфедэхэр къыдалъытэзэ, ахэм ятхьаусыхэ тхылъхэм икъоу ахэплъэнхэ фае», — хигъэунэфыкIыгъ КъумпIыл Мурат.\nШъугу къэтэгъэкIыжьы хэбзэгъэуцугъэм диштэу 2021-рэ илъэсымкIэ цIыфым ифитыныгъэхэм якъэухъумэнкIэ уполномоченнэм Iофэу ышIагъэм ехьылIэгъэ докладыр илъэсэу къихьагъэм иапэрэ мэзищ АР-м и ЛIышъхьэрэ Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо Совет – Хасэмрэ зэрарахьылIэн фаер.


Гум къылъыIэсырэр зэхэщэкIошIу — Адыгэ макъ\nГум къылъыIэсырэр зэхэщэкIошIу\nРедактор 11.06.2019 11.06.2019 КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nШIушIэ пчыхьэзэхахьэу «Дунаим итеплъ» зыфиIоу адыгэхэм афэгъэхьыгъэр гъэшIэгъонэу Мыекъуапэ щыкIуагъ.\nКъырым Урысыем къыхэхьажьыгъэу мэпсэу. Адыгеим игъунэгъоу Къырым ишIэныгъэлэжьхэр, тхакIохэр, зекIо Iофыгъохэм апылъхэр кIэщакIо фэхъухи, альманахэу «Дунаим итеплъэр» едзыгъуи 7 хъоу къыдагъэкIынэу рахъухьагъ.\n— Урысыем лъэпкъыбэ щэпсэу, — къыщиIуагъ пчыхьэзэхахьэм тхакIоу, альманахым икъыдэгъэкIын чанэу хэлэжьэрэ Андрей Осташко. — Адыгэхэм ятарихъ нахь игъэкIотыгъэу дунаим щядгъашIэ тшIоигъу.\nКъыблэ шъолъырым, Темыр Кавказым адыгэхэр ащэпсэух. Краснодар, Ставрополь крайхэм, Адыгэ Республикэм, Къэбэртэе-Бэлъкъарым, Къэрэщэе-Щэрджэсым адыгэхэр бэшIагъэу арысых. Лъэпкъыр итэкъухьагъэ хъугъэшъ пчъагъэу зэрэхъурэр къэлъытэгъуаеми, Урысыем ишъолъырхэм ямызакъоу, Тыркуем, Сирием, Иорданием, Израиль, США-м, Германием, нэмыкI IэкIыб къэралыгъохэм ащыпсэухэзэ зэлъэкIох.\nНыдэлъфыбзэр, шэн-хабзэхэр адыгэхэм къаухъумагъэх, лъэпкъ анахьыжъэу дунаим тетхэм ащыщых. Культурэм, искусствэм, спортым, щыIэныгъэм илъэныкъо зэфэшъхьафхэм закъыщызэIуахын алъэкIы.\n— Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат мыгъэ Тыркуем къызэрэкIуагъэм, къэралыгъом ипащэхэм зэраIукIагъэм тигъэгушIуагъ, — къытиIуагъ къалэу Измир къикIыгъэ тиныбджэгъоу ЛIыхъужъыкъо Хьакан. — Дунаим щыцIэрыIо ансамблэу «Налмэсым» иконцерт Тыркуем сыщеплъыгъ. Республикэм иорэдыIоу Кушъэкъо Симэ тадэжь щыIагъ. Мыекъуапэ лъэпкъ культурэм ехьылIагъэу щыслъэгъугъэр Тыркуем згъэзэжьмэ къафэсIотэщт.\nЛIыхъужъыкъо Хьакан тиреспубликэ къэкIожьынышъ, щыпсэун имурад.\n— Купышхо тыхъоу Сирием тыкъикIыгъэу Адыгеим зыщытэгъэпсэфы, — тизэдэгущыIэгъу лъегъэкIуатэ СтIашъу Борисэ. — Сиунэкъощхэр сигъусэх. Хъан, Мунэ, Шахирэ, нэмыкIхэм концертыр ашIогъэшIэгъон. Адыгэхэм ятарихъ нахь дэгъоу зэдгъэшIэнымкIэ мыщ фэдэ зэIукIэгъухэр тищыкIагъэх.\nБзылъфыгъэ ныбжьыкIэ ищыгъэу Задэ лъэкъуацIэу ыхьырэм сыкIэупчIэнэу игъо сифагъэп. Ащ къытиIуагъэр лъэпкъ гупшысэм къыпкъырэкIы. Адыгэхэр тыдэ щыIэхэми, зы бзэкIэ зэдэгущыIэнхэ алъэкIы. Яорэдхэр, къашъохэр дахэх, лъэпкъыр зэфащэ.\nНэгъой Яшар гражданствитIу иI. Тыркуем къикIыгъэу пчыхьэзэхахьэм зэрэхэлэжьагъэр щыгъупшэжьыщтэп. Къырым итхакIохэм альманахэу къыдагъэкIыгъэр шIогъэшIэгъон. КIэщакIохэм зэхэщэн IофыгъохэмкIэ IэпыIэгъу афэхъунэу гухэлъ иI.\n— Адыгэхэм ятарихъ, ящыIакIэ хэшIыкI фыряIэу альманахыр зэрагъэфагъ. Тхылъэу къыдагъэкIыгъэр Урысыем ишъолъырхэм, IэкIыб къэралыгъохэм алъыIэсыщт. Альманахыр тыркубзэкIи къыдагъэкIы тшIоигъу. Тыркуем тхылъеджапIэу къыщызэIуахыгъэм адыгабзэкIэ къыхаутыхэрэр шъхьафэу къыщагъэлъагъох. Альманахым тилъэпкъ ехьылIэгъэ къэбархэу къыщыхаутыгъэхэм уагъэгъуазэ. Лъэпкъым итарихъ шэн-хабзэхэр къизыIотыкIыхэрэ тхыгъэхэр тищыкIагъэх.\nЛитераторэу, журналистэу, драматургэу Ольга Мельчукрэ Андрей Осташкэрэ зэхахьэм къызыщэгущыIэхэм, альманахым иятIонэрэ къыдэкIыгъо Iоф зэрэдашIэрэр хагъэунэфыкIыгъ.\nПчыхьэзэхахьэр зэращагъ журналистэу Ахэджэго Рузанэрэ артист ыкIи орэдус цIэрыIоу Лъачэ Альбертрэ. Лъэпкъым ехьылIэгъэхэ тхыгъэхэу альманахым къыщыхаутыгъэхэм ащыщ пычыгъохэм зещакIохэр IупкIэу къяджагъэх.\nАдыгэ Республикэм и Къэралыгъо академическэ лъэпкъ ансамблэу «Налмэсым» «ЗэфакIор», «Налмэсыр къэшъор», IэкIыбым щыIэхэ тилъэпкъэгъухэм якъэшъо зэхэтхэр, Тыркуем щыпсэухэрэм афэгъэхьыгъэ къашъор, нэмыкIхэри къашIыгъэх. Къашъохэр къэзышIыгъэхэ Хьакъуй Анжеликэ, Бэрзэдж Дианэ, Ахътэо Бэлэ, Къулэ Алый, Абрэдж Алинэ, Едыдж Гушъао, Симболэт Бислъан, фэшъхьафхэм бэрэ Iэгу афытеуагъэх. Артист цIэрыIохэу Быщтэкъо Азэмат, Дзыбэ Мыхьамэт, Лъачэ Альберт яорэдхэр гум къылъыIэсыгъэх.\nБоджэкъо Бэлэрэ Цурмыт Рузанэрэ адыгэ шъуашэхэу ашIыгъэхэр пчэгум игъэкIотыгъэу къыщагъэлъэгъуагъэх. Сэе фыжьыр зыщыгъ пшъашъэр кIэракIэу зэрэплъэгъурэм уегъэгушхо, уилъэпкъ дунаим нахьышIоу щашIэ пшIоигъоу хэкIыпIэхэм уягупшысэ.\nКIэлэцIыкIу ансамблэу «Мыекъуапэ инэфылъэхэм» икъашъохэр зыплъэгъухэкIэ, лIэужхэм язэпхыныгъэхэр зэрэпытэхэр нэгум нахьышIоу къыкIэуцо.\nУзэкъотмэ — улъэш. Пчыхьэзэхахьэм адыгэхэр, урысхэр, украинцэхэр, къэндзалхэр, нэмыкIхэри хэлэжьагъэх. Концертым еплъыгъэхэм альманахым иапэрэ едзыгъоу къыдэкIыгъэр ащэфыгъ. «Налмэсым» ихудожественнэ пащэу Хъоджэе Аслъан къызэрэтиIуагъэу, рагъэжьэгъэ лъэпкъ Iофыр лъагъэкIотэщт.\nПредыдущая НахьышIум тыфэкIо\nСледущая ЗэлъашIэрэ артистэу, драматургэу Мурэтэ Чэпай къызыхъугъэр илъэс 80 мэхъу


ХьакIэзещэным лъыплъэнхэм фэшI — Адыгэ макъ\nХьакIэзещэным лъыплъэнхэм фэшI\nРедактор 21.11.2019 21.11.2019 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nШэкIогъум и 13-м джыри зы проектыкIэ Урысыем изекIон хъызмэт фэгъэхьыгъэу «гъогу техьагъ». Ащ зэреджагъэхэр «ХьакIэзещэным фэIэпэIасэхэр».\nПроектым игъэцэкIэн профессионалхэри, туристическэ гупчэхэри, IофшIэныр езыгъэжьэгъакIэхэри хэлэжьэщтых, ащ Урысыем ишъолъыр пстэури къыхеубытэ.\nУрысые Федерацием ивице-премьерэу Ольга Голодец къызэриIуагъэмкIэ, аужырэ илъэсхэм зекIон хъызмэтым гъэхъагъэу ышIыхэрэм ахэхъо. БлэкIыгъэ илъэсым зекIоным федэу къыхьыгъэм процент 11 хэхъогъагъэмэ, тызхэт илъэсыр къызихьагъэм къыщегъэжьагъэу а пчъагъэм тынэсыгъах. Илъэсыр екIыфэкIэ ащ джыри хэхъон зэрилъэкIыщтыр экспертхэм къаIо. Ар шIэхэу кIымэфэ зыгъэпсэфыгъор къызэрэсыщтым епхыгъ. Турфирмэхэми туроператорхэми кIымафэм зытырагъэпсыхьэ.\n— Тикъэралыгъо зэзыгъэлъэгъунхэу IэкIыб хэгъэгухэм къарыкIхэрэ цIыфхэм агу рехьы, зыщаплъыхьаныр якIас. Ахэм япчъагъэ къыхэхъоным пае зекIоным иинфраструктурэ игъэпсын икъоу Iоф дэтшIэн фае. Турцентрэхэм путевкэхэр кIымафэм зызыгъэпсэфыщтхэм аращэхэу рагъэжьагъ. Гупсэфыгъо яIэу, фэIо-фашIэхэр икъоу апагъохыхэ зыхъукIэ, IэкIыб хэгъэгухэм къарыкIыхэрэми тэ тицIыфхэми охътэ фабэхэми, чъыIэхэми загъэпсэфыным нахь тегушIухьащтых, — еIо О. Голодец.\nЗэкIэми къагурэIо зыгъэпсэфакIохэр дахэу къазыщыпэгъокIыхэрэ, узэплъынкIэ гъэшIэгъон чIыпIэхэр зыдэщыIэхэ зыгъэпсэфыпIэхэм зыкIакIохэрэр. Ащ фэдэу цIыфхэм апэгъокIынхэм зырагъэсэнэу ыкIи зекIо хъызмэтым иинфраструктурэ дэгъоу агъэпсыным пай проектыкIэу «ХьакIэзещэным фэIэпэIасэхэр» зыфиIорэр зыкIызэхагъэуцуагъэр.\nПремьер-министрэу Дмитрий Медведевыр Урысыем туризмэм изэтегъэпсыхьан фэгъэхьыгъэ Стратегиеу агъэхьазырыгъэм блэкIыгъэ мазэм, чъэпыогъум кIэтхагъ. Ащ 2035-рэ илъэсым нэс шIэгъэнхэ фэе Iофыгъохэр къыделъытэх. ШIыкIэшIухэр агъэфедэхэзэ, хэкIыпIэхэр къагъотыхэзэ, зыгъэпсэфыпIэхэм къызэлъаубытхэрэ чIыпIэхэр, туристическэ гупчэ инхэр, объектыкIэхэр ыкIи инфраструктурэр агъэпсынхэу Стратегием къыделъытэх.\nПредыдущая «Сабыигум игупшысэ чыжьэу, чыжьэу егъэшэсы…»\nСледущая ХэкIыпIэу щыIэхэр


Тибаиныгъэ лъэхъаным къыщыхагъэщы — Адыгэ макъ\nТибаиныгъэ лъэхъаным къыщыхагъэщы\nРеспубликэ общественнэ движениеу «Адыгэ Хасэм» итхьаматэу ЛIымыщэкъо Рэмэзан 2022-рэ илъэсым мурадэу яIэхэм къатегущыIэ тшIоигъоу тыIукIагъ.\n— 2022-рэ илъэсыр хъугъэ-шIагъэхэмкIэ бай дэдэ хъущт, — къеIуатэ ЛIымыщэкъо Рэмэзан. — Анахьэу къыхэзгъэщмэ сшIоигъор къэралыгъо гъэпсыкIэ иIэу Адыгеир зыпсэурэр илъэси 100 зэрэхъурэр ары.\n— Адыгэ Хасэр зыхэлэжьэщт Iофтхьэбзэ шъхьаIэхэм къатегущыIэба.\n— ШэнышIу зэрэхъугъэу, Адыгеим культурэмкIэ имафэхэр Москва щыкIощых. Ащ тызэрэхэлэжьэщт шIыкIэм тегупшысэ, зэфэхьысыжьхэр шIэхэу тшIыщтых. Къыхэзгъэщмэ сшIоигъу Къэбэртэе-Бэлъкъарыр, Къэрэщэе-Щэрджэсыр ащ зэрэхэлэжьэщтхэр.\n— Тилъэпкъэгъухэу IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэмэ макъэ яжъугъэIущта?\n— Тызыхэт лъэхъаным икъиныгъохэр къыдэтэлъытэх. Хэбзэ къулыкъушIэхэр, Дунэе Адыгэ Хасэр (ДАХ-р) зэхэщэн Iофхэм апылъыщтых, тэри таригъусэщт. Анахьэу тызыдэлажьэмэ тшIоигъор адыгэ лъэпкъым итарихъ цIыфхэм нахьышIоу зэрядгъэшIэщтыр ары.\n— Адыгэ Хасэм игъэцэкIэкIо комитет изэхахьэ Улэпэ Iуашъхьэхэм, нэмыкIхэм якъэбархэм шъуащытегущыIагъ.\n— Ошъадэ затIыгъэр илъэси 125-рэ, Улапэ шым тамэхэр готым фэдэу шIыгъэ бжъэр (ритоныр) къызычIахыгъэр илъэс 40 мэхъух. Ахэр адыгэ лъэпкъым итарихъ щыщых. Ошъадэ Европэм иIошъхьэ анахь байхэм ахалъытэ. Тарихъ пкъыгъохэм якъэгъэлъэгъонхэр республикэм щызэхащэнхэм Iоф дэтшIэщт. КIэлэеджакIохэр, ныбжьыкIэхэр тарихъым нахьышIоу щыдгъэгъозэщтых.\n— Сыд фэдэ зэхахьэха джыри зэхэшъущэщтхэр?\n— Адыгэ шым, адыгэ спорт бэнакIом, адыгэ пшъашъэм, нэмыкIхэм яхьылIэгъэ зэхахьэхэр тэгъэхьазырых. Адыгэ быракъыр, адыгэ шъуашэр, фэшъхьафхэм ямафэхэр Адыгеим имэфэкIхэм пытэу ахэуцуагъэх.\n— Адыгабзэм, лъэпкъ шэн-хабзэхэм уакъытегущыIэ тшIоигъу.\n— Зэпымыоу Адыгэ Хасэм Iоф зыдишIэхэрэм ахэр ахэтэлъытэх. Тиадыгабзэ зэрэдгъэлъапIэрэр, тишэн-хабзэхэм ядэхагъэ яхьылIэгъэ зэхахьэхэр тапэкIи тиIэщтых. СтIашъу Юр, ЦIыкIушъо Аслъан, Болэкъо Аслъан, Тэу Аслъан тарихъым, искусствэм, шэн-хабзэхэм нахь куоу тадэлэжьэным пылъых. Шы спортым, адыгэ бэнакIэхэм афэгъэзагъэх Тхьапшъэкъо Альберт, Хъот Юныс, нэмыкIхэри.\n— Рэмэзан, тизэдэгущыIэгъу икIэух сыда гъэзетеджэхэм къяпIо пшIоигъор?\n— Урысые печатым и Мафэ джырэблагъэ хэгъэгум щыхагъэунэфыкIыгъ. Республикэ гъэзетхэу «Советскэ Адыгеир», «Адыгэ макъэр» къызыдэкIыхэрэр илъэси 100 хъущтых, хъугъэ-шIэгъэ инхэм ахэр ахэтэлъытэх. Джырэ уахътэ Интернетыр, телевидениер, телефонхэр, нэмыкI зэлыIэсыкIэ амалхэр щыIэныгъэм игъэкIотыгъэу щагъэфедэх. Арэу щытми, хэутыным имэхьанэ къеIыхыгъэп. Гъэзетхэм цIыфхэр яджэх, гъэзетхэм ятиражхэм ахагъэхъонэу, ямурадхэр къадэхъунхэу сафэлъаIо. Къэралыгъо гъэпсыкIэ иIэу Адыгеир зыпсэурэр илъэси 100 зэрэхъурэр IофшIэгъэ дэгъухэмкIэ хэдгъэунэфыкIы тшIоигъу.\n— Шъуигухэлъхэр къыжъудэхъунхэу шъуфэтэIо.\nПредыдущая ДОСААФ-м имазэ рагъажьэ\nСледущая Спортыр, пIуныгъэр


ИфэIо-фашIэхэм зарегъэушъомбгъу — Адыгэ макъ\nРедактор 20.08.2019 20.08.2019 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nСбербанкым макъэ къызэригъэIугъэмкIэ, банкоматхэмкIэ ахъщэ зэфэгъэхьыжьыныр къэралыгъом зэрэпсаоу щагъэцэкIэн алъэкIыщт Сбербанк Онлайн шIыкIэр зыгъэфедэхэрэм зэкIэми.\nАхъщэр бгъэхьыным фэшI ар зыIукIэнэу щытым имобильнэ телефон иномер е ащ ыцIэ, ылъэкъуацIэ, ятэ ыцIэ пшIэнхэ фае. Сбербанкым, ащ икъутамэхэу (Сбербанкым исеть) ахъщэр Iэрылъхьэу къэзытын амал зиIэ банкоматхэр зыхэтхэм е ащ иофисхэу зэрэкъэралыгъоу итхэм ахъщэр къащипхыжьын плъэкIыщт. А ахъщэр къипхыным пае СМС-у къыпIукIагъэм хэт код шъэфыр къыхэпхынышъ, ар банкоматым «IэкIэбгъэхьан» фае. Чэщ-зымафэм сомэ мини 150-м нэсэу Сбербанк ОнлайнымкIэ къэралыгъом итыдэрэ чIыпIи ахъщэр бгъэхьын плъэкIыщт.\nЛариса Безделева, Сбербанкым и Къыблэ-КъохьэпIэ банк итхьаматэ игуадз:\n«Банкым иклиентхэм язакъоп мы фэIо-фашIэр агъэфедэным иамал зэдгъэгъоты тшIоигъор. Картэ имыIэми, фаехэм зэкIэми тиофисхэм, тибанкоматхэм мыщ тетэу къафагъэхьырэ ахъщэр аIукIэн амал джы яIэ хъугъэ. Къыблэм ыкIи Темыр Кавказым ащыпсэухэрэм мы фэIо-фашIэм шIуагъэу хэлъым уасэ зэрэфашIыщтым сицыхьэ телъ».\nОнлайн-гъэхьыным ахъщэу тефэрэр нахь макI офисымкIэ бгъэхьыным нахьи: ахъщэу бгъэхьырэм ипроцент 1.5-рэ, сомэ 30-м къыщегъэжьагъэу 1000-м нэс. Ахъщэр зытIупщырэр ыкIи ар зыIукIэнэу щытыр Сбербанкым зэпымыоу щегъэгъуазэх ащ рыкIорэм. Ахъщэу цIыфым ытIупщыгъэр ар зыфигъэхьырэм зыIукIэкIэ, зыгъэхьыгъэр Сбербанкым къэбарым щегъэгъуазэ.\nТапэкIэ мыщ фэдэ фэIо-фашIэр УФ-м ирегион 27-у Сбербанкым и Темыр-КъохьэпIэ, Волго-Вятскэ ыкIи Поволжскэ къутамэхэр ары ныIэп зыщагъэцакIэщтыгъэхэр.\nПредыдущая Лъэпкъым ибаиныгъэу ти Сырыфыбг\nСледущая Лъэужэу къыгъэнагъэр мэпытэ


Ятэ етхьагъэпцIэкIыщтыгъ | Адыгэ Макъ\nЛIыбланэкъо Мэсхьудэ зыфэягъэр къыдэхъугъэти, лIакъор лъигъэкIотэным, ыцIэ раригъэIожьыным пае апэрэ сабыеу къыфэхъугъэр шъао хъуным кIэхъопсыщтыгъэти, гушIуагъэ.\nЗыфэягъэр ыкъо еджэгъэшхо, лIыбланэ, цIэрыIо хъунэу ары. Ащ фэшI цIэу фиусыщтымкIэ адыгэхэу зыцIэ лъагэу аIэтыгъэхэм захэлъыхъухьэм, Хьатх КъокIасэ къахихыгъ. Ащ фэдэу цIэрыIо хъуным щыгугъэу КъокIас фиусыгъ.\nМэсхьудэ ыкъо цIыкIу шIу дэдэ ылъэгъугъ. Ыгъэчъыенэу янэ кушъэм зыхигъэгъуалъхьэрэм ежь, Мэсхьудэ, кушъэр ыгъэхъыещтыгъ Хьатх КъокIасэ иорэд къыфиIозэ:\nХьатхымэ я КъокIасэу\nА КъокIэсэжъыер мэшакIуа.\nА ишэкIо пщыпIэ шъыхьэлым\nКIахэмэ япщыхафэм зэхеха.\nА зэрэзэхехэу шыу купыр\nМэсхьудэ Хьатх КъокIасэ щытхъугъэу филъэгъущтыгъ КIахэмэ япщыхафэ зызэрэфимыгъэцIыкIугъэр. Ащ фэдэ пщышхом, пщыхафэу аIорэм ишъуз фэмышъыпкъэу епIоныр лIыгъэ дэдэба!\nМэсхьудэ ыIоу зэхэпхыщтыгъ:\n— Сэ си КъокIаси Хьатх КъокIасэ фэдэу лIыбланэу, цIэрыIоу хъунышъ, «Уай-уай Шыбланэкъомэ я КъокIас» аригъэIощт. Ay…\nМэсхьудэ ыкъо рилъэгъулIэхэрэр ыгу рихьыщтыгъэхэп. Къэрэбгъагъ. Илэгъу, иныбджэгъу кIалэм, Тембот, зебэнырэм къыриутыщтыгъ. Тембот дэгъу дэдэу еджэщтыгъ. Ежь ыкъо анахь дэеу еджэхэрэм ащыщыгъ. Ар фиIэтызэ, Мэсхьудэ ыкъо дао фишIыщтыгъ:\n— ЛIы ухъунэп, уиныбджэгъу Тембот къызтеогъакIо. ЗыцIэ пхьырэ Хьатх КъокIасэ оушъхьакIу.\nАр ятэ къыриIозэ ригъэзэщыгъэти, ыIомэ, ышIэмэ хъущтым КъокIасэ егупшысэщтыгъ. Ятэ етхьагъэпцIэкIынэу ыгу къэкIыгъ. ЕджапIэм къикIыжьыгъэу унэм зехьажьым, къыхьыгъэ оценкэхэр зэригъэшIэнхэу идневник къыритынэу Мэсхьудэ ыкъо риIуагъ. Къыритыгъэ дневникэу тыр зыдэплъагъэм дилъэгъуагъэхэр ыгу рихьыгъэп. Ыпэрэ мафэхэм афэдэу джыри ыкъо оценкэу къыхьыгъэр зэкIэ дэигъэ.\nТыр ыкъо пхъашэу филъыгъ. Къом ятэ риIуагъ:\n— Тят, непэ щегъэжьагъэу гущыIэ къыосэты дэгъоу седжэнэу.\n— Теплъын, — ыIуагъ тым ицыхьэ зэрэтемылъыпэр къыхэщэу.\nИгущыIэ къызэригъэшъыпкъэжьыщтыр ятэ ышIошъ ыгъэхъумэ шIоигъоу КъокIасэ тхылъмэ яджэу чэщныкъо охъуфэ столым кIэрысыгъ. ЕджапIэм зэкIом, дневник кIэу къызфызэIуихыжьыгъ. КIэлэегъаджэр къызеупчIым, оценкэу къыхьыгъэхэр къыфыдитхэнхэм пае дневникыжъыр ритыгъ. Нафэба, оценкэ дэй нэмыкI къыфыдитхагъэп. Ежь дневникэу къызфызэIуихыжьыгъэм оценкэ дэгъухэр дитхэхи, кIэлэегъаджэр зэрэкIэтхэжьырэм фэдэу кIэтхэжьыгъ.\nЕджэныр къыухи КъокIасэ унэм къызэкIожьым, гущыIэу къыритыгъэр ыгу къэкIыжьыгъэу тым къыриIуагъ:\n— Моу уидневник къысэти сыдэгъаплъ, уигущыIэ бгъэцэкIэжьыгъэмэ къэсшIэн.\nКъокIасэ дневникыкIэр ипортфель къыдихи, ятэ ритыгъ. Тыр зыдэплъэгъэ дневникым оценкэ дэгъу нэмыкI дэтыгъэп. Ау зыфэшIыр къыгурымыIоу тыр ыкъо еупчIыгъ:\n— Мы сыздэбгъэплъагъэр дневникыкI, тыдэ щыIа ыпэкIэ уиIэгъэ дневникэу оценкэу къэпхьыхэрэр кIэлэегъаджэм къызыдитхэщтыгъэр?\n— Ар кIэлэегъаджэм сIихыгъ, — пцIыр фыригъэпщагъ ятэ. – КъызысэупчIым, дэгъоу къэсIотагъэти, оценкэ дэгъухэр сфигъэуцунхэ фаеу зэхъум, оценкэ дэйхэр зыдэтхэ дневникым дитхэнхэр къыригъэкIугъэп, дневник кlэy къысфызэIуихыгъ, оценкэ дэгъу щэхъу къэсымыхьыжьынэу къысфигъэпытагъ.\nТым ышIошъ хъугъэ ыкъо къыриIуагъэр. Гуапи щыхъугъ. Ыкъо къыфыхигъэпсыгъ:\n— Дэгъоу едж, едж, си КъокIас. Дэгъоу узеджэрэм еджэгъэшхо, цIыф цIэрыIо ухъущт.\nКъокIасэ дневникитIур ипортфель дэлъэу къырихьакIыщтыгъ, еджапIэм зыкIоу кIэлэегъаджэр къызеупчIырэм, оценкэу къыхьыгъэр къыдитхэным пае дневникыжъыр ритыщтыгъ.\nКъокIасэ еджапIэм къикIыжьэу унэм къихьажьырэм къэс идневник къыригъаштэти, тыр дэплъыхьэщтыгъ. «5»-р къебэкlэy, оценкэ дэгъу нэмыкI дилъагъорэпти, тым игушIогъошхуагъ.\nАпэрэ илъэсныкъо еджэныр аухыгъэти, кIэухэу фэхъугъэхэр зыщызэфахьысыжьыщт зэIукIэ ны-тыхэм зэряIэщтыр ыкъо къызыреIом, гуапэр иеу Мэсхьудэ кIуагъэ. Илъэсныкъом классым исхэр зэреджагъэхэр кIэлэегъаджэм къызэфихьысыжьымэ, дэгъоу еджэхэу классым исхэм ацIэ къызыриIорэм, зэкIэмэ апэу ежь ыкъо ыцIэ къыриIоным щыгугъэу, ар ежь фэдэ ны-тыхэу зэIукIэм хэсхэм зэрэзэхахыщтым рыгушхоу. Ау…\n— Классым анахь дэгъоу еджэу исхэм ацIэ къызеIом, сэ скъо сыда ыцIэ къызкIемыIуагъэр? – зыфэмыщыIэу къызщылъэтыгъ Мэсхьудэ.\n— КъызкIесымыIуагъэр умышIэ фэдэу сыда зыкъызкIэпшIырэр? — зэхихыгъэр ыгъэшIэгъуагъ кIэлэегъаджэм. — Сыда, пкъо идневник удаплъэрэба? Плъэгъурэба оценкэ дэй нэмыкI зэрэдэмытыр? Дэеу еджэхэрэм ащыщыти ары ыцIэ къызкIесымыIуагъэр.\n— Хьау, — ыштагъэп Мэсхьудэ. — Скъо идневник мафэ къэс сыдэплъэ, ау ыпэкIэ зэгорэм дэеу зэреджэщтыгъэм джы фэдэжьэп, оценкэ дэгъу нэмыкI джы дэслъэгъожьырэп.\nЫIон ымышIэу кIэлэегъаджэр шIуигъэнагъ. Ежьыр ыкъо идневник оценкэу къыхьыхэрэр фыдэзытхэхэрэр. Тыдэ къикIыгъэха оценкэ дэгъухэр?\nКIэлэегъаджэр ащ зегупшысэм, Мэсхьудэ къыриIуагъ:\n— Ащыгъум неущ пкъо идневник къысфахьи сыдэгъаплъ.\n— Боу сигуапэу къыпфэсхьын, — ыIуагъ Мэсхьудэ.\nЯтIонэрэ мафэм Мэсхьудэ ыкъо идневник кIэлэегъаджэм фихьыгъ. Ары, кIэлэегъаджэр зыдэплъэгъэ дневникым оценкэ дэгъу нэмыкI дэтыгъэп. Хъугъэн ылъэкIыщтыгъэр къыгурыIуагъэ фэдэу кIэлэегъаджэм къыщыхъугъ. КъыриIуагъ:\n— Мы сыздэбгъэплъагъэр дневникыкI. Тыдэ щыIа пкъо идневникэу ыпэкIэ оценкэу къыхьыхэрэр къызыдастхэщтыгъэхэр?\n— Ар о Iыпхыгъэу ары скъо ыIуагъэр…\n— Сыд пае? — къэгуIагъ кIэлэегъаджэр.\n— УкъызеупчIым урокхэм дэгъоу зафигъэхьазырыгъэти, дэйхэр зыдэт дневникым дэптхэнхэр къемыгъэкIугъэу, дневник кIэу къыфызэIупхыгъэу ары скъо ыIуагъэр.\n— Хьау, хьау, ащ фэдэ сэ сIуагъэп ыкIи сшIагъэп, — къыпиупкIыгъ кIэлэегъаджэм. — Арышъ, джы узыкIожьырэм пкъо идневникэу ыпэкIэ оценкэхэр зыдастхэщтыгъэхэр зыдэщыIэмкIэ еупчI.\n«Скъо къысэтхьагъэпцIэкIынэуи?!» — ышIошъ ыгъэхъунэу тыр фэягъэп. КъызэкIожьым ыкъо риIуагъ:\n— Дневникыжъэу уиIагъэр, оценкэ дэйхэр зыдэтхэгъагъэхэр тыдэ щыIа?\n— КъыосIуагъэба, тят, тикIэлэегъаджэ зэрэсIихыгъэр, дневник кIэу къызэрэсфызэIуихыгъэр, — ыпэкIэ ятэ риIогъагъэр джыри КъокIасэ къыкIиIотыкIыжьыгъ.\n— Ар шъыпкъэп. КIэлэегъаджэм зэрэпIимыхыгъэр къысиIуагъ. Арышъ, къаштэ, тыр ыкъо техъупкIагъ.\nAy КъокIасэ ежь ыIуагъэм текIыщтыгъэп.\nЫкъо ипортфель Мэсхьудэ зыдэплъыхьэм, дневникыжъыр дэлъэу къычIэкIыгъ.\n— Уятэ уетхьагъэпцIэкIыжьэу, хьэм къылъфыгъэ шъхьэубат, — Мэсхьудэ ыIуи, къызэрихьакIи лъэшэу ыкъо шъхьэбгъуфаоу еуагъ. — Сызэрэпщыгугъыгъэр къэбгъэшъыпкъэжьыгъэп. ЗыцIэ къыпфэсыусыгъэ лIы цIэрыIом ынапэ тепхыгъ.\nКъокIасэ къэгъыгъ, ау ятэ къыриIожьын къыфэгъотыгъэп.


ШIушIэ IофшIэным къахигъэщыгъ — Адыгэ макъ\nШIушIэ IофшIэным къахигъэщыгъ\nРедактор 11.11.2020 11.11.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nКрасногвардейскэ районым щыпсэурэ Марина Котовар Урысые шIухьафтынэу «МИР» зыфиIорэм иедзыгъоу «Здравая инициатива» зыфиIорэм ифиналисткэ хъугъэ.\nЗипсауныгъэ амалхэр зэщыкъогъэ кIэлэцIыкIухэр щыIэныгъэм хэгъэгъозэгъэнхэм фэгъэхьыгъэ проектэу ытхыгъэмкIэ ар зэнэкъокъум хэлэжьагъ. Унагъом ыкIи кIэлэцIыкIухэм социальнэ IэпыIэгъу ягъэгъотыгъэнымкIэ Красногвардейскэ шъолъыр гупчэу «Доверие» зыфиIорэм Маринэ Iоф щешIэ. Ащ гущыIэгъу тыфэхъугъ, проектым ыкIи нэмыкI шIушIэ IофшIэнэу зэрихьэхэрэми ар къатедгъэгущыIагъ.\n— Мыщ фэдэ зэнэкъокъу зэрэщыIэр зэрытхэгъэ письмэр тигупчэ къыфэкIуагъ, — къе-Iуатэ Марина Котовам. — Ар сшIогъэшIэгъон хъуи, къэбарэу пылъыр зэкIэ зэзгъэшIагъэ ыкIи кIэу къежьэрэ пстэуми сахэлажьэу сихабзэти, сипроектэу «Мульттерапиер» ащ згъэхьыгъэ. Ар зыфэгъэхьыгъэр гупчэм зыщяIэзэхэрэ сэкъатныгъэ зиIэ е зипсауныгъэ амалхэр зэщыкъогъэ кIэлэцIыкIухэм апае пластилин анимацием епхыгъэ студием зэрэщырагъаджэхэрэр ары. КIэлэцIыкIухэм ежьежьырэу мультфильмыр зыфэгъэхьыгъэщтыр къаугупшысы, лIыхъужъхэр ащ хашIыкIых ыкIи телефонымкIэ тырахызэ зэхагъэуцожьых.\nМаринэ къызэриIуагъэмкIэ, мыщ фэдэ купым хэхьэрэ сабыйхэм щыIэныгъэм социальнэу ыкIи психологическэу зыкъыхагъотэнымкIэ мульттерапием ишIуагъэ къэкIо, яакъыл, язэхашIэ хэхъо, моторикэр мэпытэ. Ащ дакIоу, гъунапкъэу яIэм емылъытыгъэу, ежь ялэгъухэм зэпхыныгъэ адыряIэу адэгущыIэнхэ алъэкIы. Пластилиным пкъыгъохэр хашIыкIынхэр лъэшэу кIэлэцIыкIухэм зэрякIасэр тигущыIэгъу хигъэунэфыкIыгъ.\nИлъэс къэс пластилин анимацием истудие зипсауныгъэ амалхэр зэщыкъогъэ ыкIи сэкъатныгъэ зиIэ кIэлэцIыкIу 500 фэдиз щеджэ. Ахэр республикэм ичIыпIэ зэфэшъхьафхэм къаращыхэшъ, мэфэ 18-рэ гупчэм щэIэх, илъэси 4 — 18 аныбжь. Мы уахътэм нэбгырэ 22-мэ реабилитациер акIу.\nЗигугъу къэтшIырэ пшъэшъэ губзыгъэр щыIэныгъэм чанэу зыкъыщызгъэлъагъохэрэм ащыщ. Ар гупчэу «Доверием» иволонтер отряд ипащ. Зипсауныгъэ амалхэр зэщыкъогъэ ыкIи сэкъатныгъэ зиIэ кIэлэцIыкIухэм апае илъэс къэс шIушIэ Iофтхьэбзэ зэфэшъхьафхэр, мастер-классхэр зэхещэх. ИкIыгъэ илъэсым Маринэ ипроектэу «Волшебство с доставкой на дом» зыфиIоу ыгъэхьазырыгъэр шIукIэ сабыйхэм агу къинэжьыгъ. Творческэ программэ агъэхьазыри, ЛIыжъ ЩтыргъукIымрэ Ос Пшъашъэмрэ яшъуашэхэр ащыгъхэу унагъохэр къакIухьагъэх. Джащ фэдэу, проектэу «Православное волонтерство» зыфиIорэм Маринэ икIэщакIу, ащ илъэс псаум Iоф ешIэ. ИлъэситIу хъугъэ ипроектэу «Семейный помощник» зыфиIорэр зыпхыращырэр.\n— Ащ ипшъэрылъыр волонтерыр е гупчэм иIофышIэ сэкъатныгъэ зиIэ кIэлэцIыкIур зыщыпсэурэм кIон, охътэ гъэнэфагъэрэ лъыплъэныр ары, — еIо Маринэ. — Мафэм сыхьатыр 16-м нэс творческэу сабыим Iоф дэтэшIэ. А уахътэм къыкIоцI янэ зигъэпсэфын, тучаным кIон елъэкIы. Зы бзылъфыгъэхэм ащыщ тхьацу хэкIхэм ягъэжъэн фежьагъэу, ахъщэ тедзэ къыгъэхъэн амал иIэ хъугъэ. Мы проектым республикэ мэхьанэ иIэ ышIыгъ Адыгэ Республикэм социальнэ IофшIэнымкIэ ыкIи хэхъоныгъэмкIэ и Министерствэ. ЗэкIэ районхэм ащыIэ комплекснэ гупчэхэм мыр ащыпхыращы.\nДжащ фэдиз шIушIагъэу иIэр ары ушъхьагъу фэхъугъэр Марина Котовар зэнэкъокъум хэлэжьэным. Ащ дакIоу, нэ-мыкI проектэу къырахьылIэщтхэм защигъэгъозэныр имурадыгъ ыкIи шIуагъэ къэзытырэ Iофтхьабзэу адрэхэм зэхащэхэрэр зэригъэлъэгъунхэу фэягъ. Ахэр нэужым щыIэныгъэм щыпхырищынхэр игухэлъ.\nШIухьафтынэу «МИР» зыфиIорэр илъэс къэс зэхащэрэ зэнэкъокъу. Социальнэ гукъэкIхэр ыкIи обществэм хэхъоныгъэ ышIыным фэIорышIэрэ проектхэр къэзыугупшысырэ цIыф чанхэм якъыхэгъэщын фэIорышIэ. Мы илъэсым Урысыем ишъолъыр 70-мэ ыкIи дунаим икъэралыгъо 17-мэ ялIыкIохэр зэнэкъокъум хэлажьэх. УФ-м и Общественнэ палатэ, Санкт-Петербург ныбжьыкIэ политикэмкIэ ыкIи общественнэ организациехэм зэпхыныгъэ адыряIэнымкIэ и Комитет, социальнэ хъытыоу ВКонтакте зыфиIорэр мыщ икIэщакIох.\nМы уахътэм кIэуххэр зэфахьысыжьых. ШэкIогъум и 13-м текIоныгъэ къыдэзыхыщтхэм мэфэкI шIыкIэм тетэу афэгушIощтых.\nПредыдущая ЧIэ зимыIэ хъарзынэщ\nСледущая Япчъагъэ нахьыбэ хъугъэ


Circassian Site | Адыгэ Сайт | eLot.ru - Тыдэ щыIа адыгэмэ ячIыгу? Нэплъэгъум къыриубытэу, узгъэухъун ашIошIэу олимпиадэр зыщашIырэ чIыпIэм\nГлавная [ новости ] Адыгэбзэкlэ Тыдэ щыIа адыгэмэ ячIыгу? Нэплъэгъум къыриубытэу, узгъэухъун ашIошIэу олимпиадэр зыщашIырэ чIыпIэм\nНэплъэгъум къыриубытэу, узгъэухъун ашIошIэу олимпиадэр зыщашIырэ чIыпIэм щылажьэрэ псэолъэшIхэм лъэпсэгъэкIодэу зэкIэ раупкIы, ажъо, атIы, аубэ, мыжъосыныкIэ агъэчъы. Агъэчъы, джы нэс псэ зыпытэу, фабэу, рэхьатэу тятэжъ пIашъэхэм чIы шъэбэ шIагъоу агукIи апсэкIи щагъэфабэщтыгъэ адыгэ чIыгужъыр! Тинартымэ амылъэгъугъэ гъучI пелыуанхэм охътакIэм къыдэкIогъэ машинэхэм, зэпымыоу чэщи мафи Iоф ашIэ, къычIажъукIырэ къупшъхьэ-лъашъхьэхэр ахьаджы, сапэ ашIы, чIым щизы ашIыжьы. ЗэкIэ зэхажъухьэ, зэхатIыхьэ. ЗыгорэкIэ мэгугъэхэмэ шIэ, адыгэ шъуашэр щыгъэу, псыхьагъэу, псэоу, жьы къыщэу адыгэлI къычIахыжьыным? Арэу гуIэхэрэм, егугъухэрэм ар ямурадэу аIоуи зэхэпхыщт. Лъэхъух, alo, адыгэлIым. Ыпсэ пытэу къагъотмэ рэхьатыщтых. Лъэхъух, ау къагъотрэп. Къамыгъотырэмэ – исыгъэхэп адыгэхэр а чIыналъэм. Имысыгъэхэмэ тишIэныгъэлэжьмэ къатхыныр ищыкIагъэп "исыгъэхэу" илъэси I50-кIэ узэкIэIэбэжьмэ, яшъхьыфитынгъэрэ ячIыгужъ паерэ зэуагъэхэу, лъы агъэчъагъэу, ячIыгужъ щыфэхыгъэхэу . Армэ шъыпкъэр, лъэпкъым зэкIэ иIофыгъохэр зэкIэ дгъэтIылъыныхэшъ, тиинститутэу гуманитар шIэныгъэхэм апылъыр зэфэшIыжьыгъэн фае, сыда зэрэтищыкIагъэр институтыр, тарихъ тимыIэмэ?\nЦIыф Iушмэ alo, адыгэхэр ыбгъукIэ блэкIыгъэхэу. Ау зэкIэмэ анахь гъэшIэгъон Владимир Путиным ар къызэриушыхьатыгъэр. Армэ Iофыр зытетыгъэр, гугъапIэхэр къэтэджых, тилъэпкъ дунаим зэрэтетыр цIыф лъэпкъым ишыхьат. Ау Iофмэ анахь Iофыр, ыбгъукIэ блэкIыхэ зэхъум, тыда адыгэхэр зыдакIощтыгъэхэр? Тыди къикIыщтыгъэха? Тыда джы адыгэмэ зыздагъэзагъэр? Тара ячIыгу? ЫбгъукIэ блэкIыхэ зэхъум, яшъошэ дахэхэр Кавказым исмэ къаратыгъэщтын. Арын фае Кавказ черкесскэр шъошэ гъэнэфагъэу, шъошэ дахэу зыкIаштагъэр, къякIоу зыкIащыгъыр. Арэу, лъэпкъ дахэу, шъошэ дахэр къэзыугупшысыгъэм сыд къырыкIуагъ, къырыкIорэр, къырыкIощтыр? А упчIэм иджэуап къезытыжьын Урысыешхом къикIырэп. АмышIэкIэ армэ тшIэрэп, е ехъырэхъышэхэу арымэ тшIэрэп. Джары, адыгэ дзэкIолIыр IашэкIэ узэндыгъэу зэрэпсау-таоу чIы чIэгъым къычIажъукIымэ нахь тэрэзыщт. Джащыгъум, къытаIощт, Кавказ чIыгужъым адыгэхэр зэрисыгъэхэр. Аущтэу мыхъумэ, шъыпкъэм кIэхъопсэу къытхэнагъэхэм джэуап тымыгъотэу дунаим техыжьыщт. Титарихъ ишъыпкъапIэ къытэзыIон адыгэлI къычIажъукIымэ, Кубань щатхыгъакIэ тарихъэу, адыгэхэр къызыхэмфагъэр кIатхыкIыжьынэу тыщэгугъы. Олимпиадэ джэгунхэр къэмысхэзэ Кубань итарихъ кIатхыкIыжьыным игъо фимыфэнхэм тещыныхьэхэу, хьэдэ псау-тау къычIахыным фэмыехэу alo. Сыда зыкIыфэмыехэр? А къычIахыщтым лъыпсэу Шъачэ дэжь щигъэчъагъэр къыIуатэу ежьэмэ, – Олимпиадэм екIоу атхыгъэ тарихъым пкIэ иIэжьыщтэп. Лъышхо зышагъэчъагъэ чIыпIэм Олимпиадэ щыпшIы мыхъущтэу ары цIыф гъэсагъэмэ аIорэр. Ащыгъум, тарихъыр зэрэтетын фаем тетэу Кубань ишIэныгъэлэжьмэ атхыгъэу къычIэкIын. Сыдэу щытми, а хъурэ пстэумэ сягупшысэзэ, сыгу къэкIыжьыгъ синыбджэгъу кIалэу Алый къысфиIотагъэр. Мы къэбарыр непэ къытэхъулIэрэ Iофхэм сэ сшъхьэкIэ яспхыгъ.\nАдыгэмэ ятарихъ тишIэныгъэлэжьмэ фатхыгъэ тхылъыбэмэ Алый яджагъэу, ежь зэригъэлъэгъунхэу илъэпкъэгъухэр зэрысыгъэ чIыпIэхэр, яхьэдашъхьэхэр зычIэлъ къэхэр, Мыекъопэ районым кIуагъэ. КъыкIуахьыгъэр макIэп, ылъэгъугъэри бэ. Ау ылъэгъугъэм анахь гъэшIэгъоныр, зыщилъэгъугъэр урыс къутырым зыдахьэр ары. Унэ ебэгъэ цIыкIум ичэу лъапсэ Iут тетIысхьапIэм къэзэкъ лIыжъ хэкIотагъэ тесыгъ бэщ тIаркъом ыжэпкъ тегъэкъуагъэу, шъхьаукъэ фэдэу Алый къыщыхъугъ. Благъэу екIолIагъ, ау лIыжьыр чъыещтыгъэп. Игупшысэхэр чыжьэу ытIупщыгъэхэу, ахэмэ алъыплъэу щысым фэдагъ. Гъыбзэ орэдым ехъщырэу зыгорэхэри къыхиIукIхэу къышIошIыгъ. Тыдэ плъэщтыгъа, сыд гупшысэха ыгу илъыгъэхэр - Тхьэ закъор ары зышIэщтыгъэр. Ау лIыжъ зэхэущэрыхьагъэм ыумэхъыгъэм пIонэу Алый зэрищэлIагъ. Джыри нахь благъэу екIуалIи къызэтеуцуагъ, шъабэу, лIыжьыр къыкIимыгъащтэ шIоигъоу шIуфэс рихыгъ:\n- Уимафэ шIу, тэтэжъ!..\n- Тхьауегъэпсэу, сикIал - зимыгъэхъыеу, ау кIалэр къызэрэкIощтыгъэр ылъэгъугъэу, лIыжъым шIуфэс къыпигъодзыжьыгъ:\nЕтIанэ тIэкIу зиузэнкIи, зытес пхъэнтIэкIум кIалэр ригъэблэгъагъ. Адыгэ хабзэм тетэу лIыжьым исэмэгубгъукIэ готIысхьагъ.\n- Хьау, сикIал, сиджабгъумкIэ къэтIыс.\nАлый егупшысагъ "къэзэкъ лIыжъхэм яхабзэщтын яджабгъукIэ утIысыныр". Зи химыIухьэу лIыжьым иджабгъукIэ готIысхьагъ.\n- Джы къаIо, сикIал, узыгъэгумэкIырэр, узылъыхъурэр.\n- СичIыгужъ сызылъыхъурэр, тэтэжъ - гум дэпыхьэгъэ упчIэр къызIуидзыгъ Алый.\n- СичIыгужъ оIуи, черкес? - ыгъэшIагъоу къыфыреплъэкIыгъ лIыжъыр.\n- Ары, сичIыгужъ! - "черкес" къызэрэриIуагъэм кIуачIэ къыритэу, теубытагъи хэлъэу, пегъодзы черкесым.\n- СшIэ сшIоигъу, гъэнэфагъэу, шъыпкъэм тетэу тятэжь пIашъэмэ якъэхалъэхэр зыдэщыIэ чIыгужъыр, силъэпкъ зыщыпсэущтыгъэу, зэмыблэжьэу, зыфэбэнэгъэ чIыгужъыр ...- къыIомэ шIоигъоу гум дэлъыгъэр макIэп Алый, ау къыфэIуагъэп...\nКъэзэкъ лIыжъыр ар къыгурыIуагъэ фэдэу, лъэшэу хэщэтыкIыгъ, къыхэмыщыпэуи IущхыпцIыкIыгъ.\n- Сыгу къысеIо, - пигъэхъуагъ къыIощтыгъэм Алый, - сыгу къысеIо а чIыгупIэхэр мы Iэгъо-благъом щылъыхэкIэ... мыщ щыфэхыгъэхэкIэ...\n- Ары, черкес, - кIалэм къин римыгъэлъэгъуным фэшI, къызиIуипхъотыгъ къэзэкъым. - Ары дэд, сикIал! Мы чIыпIэр ары уичIыгужъ. Угу уигъапцIэрэп! Мы чIыпIэхэр ары зыщыбгъотыжьыщтыхэр уятэжъ пIашъэхэр. Ахэмэ ащыщ горэ дэгъу дэдэу сэшIэ. Ар непэ къызынэсыгъэм санэIу кIэт зыщызгъэгъупшэрэп...\n- Тэтэжъ, хэта зигугъу пшIырэр? - лIыжъыр хэIорыжъорыхьэ фэдэу къыщыхъугъ кIалэм. - Хэта пшIэрэр? Хэта уанэIу имыкIырэр ? Илъэсишъэм къехъугъ зэошхоу тилъэпкъ урыс пачъыхьэм къыришIылIагъэр заухыгъэр.\n- СэшIэ, черкес, сэшIэ. Бэ зэхэсхыгъэри, макIэп слъэгъугъэри. Сэ илъэсишъэм сыкъехъугъ - ащи мэхъанэ горэ иI - къызэпиутыгъ лIыжъым Алый къыдищэегъэ гущыIэхэр.\n- Олъэгъуа тапэ илъ Iуашъхьэу чылэ гъунэм щылъыр? - IапэкIэ къыгъэлъэгъуагъ лIыжъым.\n- КъедэIу ащыгъум - зытыригъэпсахьыгъ къэбарым къэзэкъ лIыжъым. – Сыныбжь мэкIэ дэдэу Iоф сшIэным сятэ сыфыригъэжьагъ. Нахь Iэрыфэгъу сфэхъущтэу ылъыти, цухэр пхъэIашэм кIишIэхи сигъэкIуагъ мы Iуашъхьэр сыжъонэу. Жъоныр езгъэжьэгъэ къодыеу лыд-пкIыдэу, гъэщыгъэу гъучI бзыгъэ дахэ горэм пхъэIашэр шIонагъ.\nГуIэнкIэ цухэр къэзгъэуцIуи, пхъэIашэм есымыгъэкъутэным фэшI къэзгъотыгьэ лыды-пкIыд дахэр, сIэхэмкIэ шъабэу гъучI гъэщыгъэм ыбгъуитIукIэ къэстхъоу езгъэжьагъ. Сымыгъэфыкъоу къычIэсхын сIуи тIэкIурэ бгъуитIур гостхъугъэу, ошIэ-дэмышIэу зы бгъур къэлъати, блэоным фэдэу чIыгум къыхэпкIи, сынэ сэмэгу къыриутыгъ...\nЛIыжъым къыIуатэрэр зэпигъэуи, ыгу зэIупкIагъэу хэщтыкIыгъ, етIанэ хьылъэу жьы къыщи, къыпидзэжьыгъ. - Джары, сикIал, джабгъумкIэ къэтIыс зыкIэсIуагъэр, шъуиадыгэ хабзэ текIэу. Джабгъу нэ псаумкIэ нахь услъэгъун сIуагъэ.\nАщ ыуж ныIэп Алый гу зылъитагъэр къэзэкъ лIыжъым ынэ лъэныкъо зэримытыжьыр. ЛIыжъым къыщышIыгъэм, Алый ежь илажьэ хэлъ пIонэу, ыIощтыр ымышIэу тIэкIурэ щысыгъ. Къэзэкъыр къыIотагъэ къэбарым ыгъэпшъыгъагъ.\n- "Къыстефэу къысэхъулIагъ, - лIыжъым икъэбар пиублэжъыгъ. - Сыд Iофыжъ сиIэу згъэгумэкIыгъэ ичIыгужъ хэлъ адыгэр?! Сыд мыгъом тызэрифэуи тыкъэкIуагъ тыкъызыщамылъфыгъэ чIыгум?! Хэт тыригъэблэгъагъ?...Идгъотэщтэп мыщ насып!" – сIогъагъэ ащыгъум, лъыр къыспычъэу цIыфмэ сакъызэхэхьажьым. Идгъотэщтэп! Ерэжъу фаем адыгэ чIыгур, адыгэмэ якъэхэр, сэ ащ нахьыбэрэ сыжъощтэп... ЧIым чIэлъ хьадэми ичIыгужъ къеухъумэ, таущтэу лIыгъэкIэ насып щыпшIына зыгорэм ичIыгу?! Тэрэзэп тищыIакIэ. Тэрэзэп. Тэрэзэу псэугъэп урыс пачъыхьэр. Хэукъэныгъэшхо ышIыгъ. Сэри сылъэхъу, сикIал, о узэрэлъыхъурэм фэдэу сичIыгужъ сыкъызщалъфыгъэм. Сыфэзэщы, сэгугъэ, сэлъыхъо, ау жъы сыхъугъ, слъакъомэ сахьыжъырэп. ГукIэ, гупшысэхэмкIэ сэлъыхъо. Олъэгъуа къутырыжъ цIыкIур? НэкIы. ДэкIы ныбжьыкIэхэр.. ЛIыжъ-ныожъхэм тизакъоу тыкъэнагъ... Тэрэзэп ышIагъэр урыс пачъыхьэм... Тэрэзэу псэугъэп...\nДжары хъурэр, сикIал, Тхьэм зэримыIоу упсэумэ… ЛIыжъым къыIотэгъэ къэбарым ыгукIэ къыгъэшхэкIыгъэу, кIуачIи къихылъхьагъэу адыгэ кIалэр тIэкIурэ зи ымыIоу щысыгъ. ЛIыжъыми гум дэбэгыхьэгъэ гукъэкI онтэгъоу илъэс пчIагъэм къырихьакIыщтыгъэр горэ къыдигъэзыгъэм фэдагъ, нахь псынкIэ къэхъугъэу ынапIэхэр къыIэти кIалэм къыIуплъагъ:\n- Тэ Адыгэ чIыгур тIэ къызехьэм сэнэшьхьэ чъыг хатэхэр дгъэкIодыгъэх, зиягъэхэр къерэмынэцIыжьых тIуи; яшы чъэр лъэпсэрыхъхэр, япсыцу тIуцIэшхохэр къыдгурыIуагъэхэп; къутырым сыдэкIэу ячIыгуи сыжъожьыгъэп, хатэр зыфизгъэкъугъ; чэм-мэлхэу къытэсагъэхэр илъэс къэс къалъфыхэрэр нахьыжъмэ ачIыпIэ идгъахьэхэзэ пчыхьэрэ Iахъомэ къызафыжьхэкIэ, пшъыгъэхэу щагу гузэгумэ къащыуцухэти, чэмхэр къытIуплъыхьэхэзэ – мэбыух, мэлхэр мэIоих, адыгэ макъэу атхьакIумэмэ арытыгъэм фэзэщых…\n- Тхьа уегъэпсэу, тят! – шъыпкъэ захэлъ гущыIэ зэрэзэхихыгъэм ыгъэразэу, Алый ымакъэ кIуачIэ хэлъэу къыIуагъ. Къэтэджи лIыжъым ыIапэ фищэигъ. – Тхьэм джыри бэ уегъэгъашI! Ощ фэдагъот зэкIэ! – ежь- ежьырэу къышIудэкIыгъ гум дэлъыгъэ гущыIэр.\nАлый къысфиIотагъэ къэбарым сэри гупшысэмэ жьы хъырзэм фэдэу сахилъэсагъ, бэ мышIэу тилIышъхьэу Владимир Путиным телевизэрымкIэ къыIуагъэр сыгу къэкIыжьыгъ: «Черкесхэр мы Кубань ичIыгухэм агъунэкIэ рекIокIыгъэхэм фэдэх… ебгъукIуагъэхэ фэдэх…». О ситхь! НэшIошIыгъи, губжи хэмылъэу , цIыф Iушэу алъытэхэрэм тикъэбар, титарихъ тэщ нахь дэгъоу зышIэхэрэм сяупчIы сшIоигъу: «Черкесхэр Пшызэ шъолъыр ичIыгу напцэхэм адэжьыкIэ блэкIыхэ зэхъум, тыдэ къикIыщтыгъэха, тыди кIощтыгъэха? Хэта зылъэгъугъэхэри? Тыдэ щыIа адыгэм Тхьам къыритыгъэ чIыгур? Тхьэм къыритыгъэ чIыгужъэу ежь къызыщыхъугъэу, зыфэбэнагъэр? Хэта непэ нэс, илъэсишъэрэ шъэныкъорэ хъугъэу, лъэпкъ дахэу Тхьэшхом къыгъэхъугъэр, хэгъэгу пчъагъэмэ тIэкIу тIэкIоу къащичIынэхэзэ къезыщэкIырэр? ЯчIыгужъ лъыхъухэу, непэ къызынэсыгъэм адыгэхэр къекIокIынхэу ара? Е амыгъотыжьырэм къыхэкIыкIэ хэгъэгу шъэныкъом ехъумэ къыранэхэзэ къекIокIыгъэхэу, непэрэ мафэм ехъулIэу итэкъухьагъэу хъугъэха?\nНахьышIуна зыгорэкIэ, тарихъым нахьыбэрэ темытIэмэ, куоу тымыжъомэ, чIым, тятэжъ пIашъэхэр зычIэлъым, тычIэмыIабэмэ?\nКубань ишIэныгъэлэжьмэ тарихъ атхы, тихьэдашъхьэхэр зычIэлъ къэхэр адыгэ чылэ пшIыкIуитIур акIыгъоу псым чIырагъэхьагъ. ЛъыкIэ гъэшъокIыгъэ чIыгужъыр зэхатIыхьэ, олимпиадэр игъэкIотыгъэу щашIыным фэшI анэхэри агухэри зэфэшIыгъэу фэлажьэх. СшIэрэп. Къэзэкъ лIыжъым къыIуагъэр къэсэштэ. Хэукъох пачъыхьэхэр. ТхьэмкIэ жъалым тшIэхэрэр…. Тэри тыцIыф, тилъэпкъ шъхьафэу дунаим тытет, тызфагъадэу, уасэ къытфашIэу, тызгуагъэуцоным тыфай. Тиуашъуи къаргъоу, тичIыгуи, мамырэу, зэкIэми тагурыIоу, ежьхэри къыдгурыIоу, тыщыIэ тшIоигъу…\nКуда ушли черкесы?\nВ СОЧИ ДЕНЬ КОРЕННЫХ НАРОДОВ ОТМЕТИЛИ БЕЗ ЧЕРКЕСОВ\nО Меморандуме черкесских организаций Кабардино-Балкарии\n"Олимпийские уроки" в Сочи: такое вам и не снилось\nОткрытое письмо депутату Государственной Думы Сергею Маркову\nТопонимика Кавказа: политика, опрокинутая в географию\n+4 # Александр 09.11.2011 19:36\nТхьэм уигъэпсоу, Къэсей. Сыд йгъуи уи гушы1эр губзыгъэ гушы1!!!!!


Джыри псэолъэ 11 хагъэхьагъ — Адыгэ макъ\nАдыгеим и Кадастровэ палатэ федеральнэ мэхьанэ зиIэ культурнэ кIэнхэм ахалъытэу тишъолъыр ит псэолъэ 11 мыкощырэ мылъкум и ЗыкI къэралыгъо реестрэ блэкIыгъэ мазэм хигъэхьагъ. Тарихъ мэхьанэ зиIэ саугъэтхэр къызэтегъэнэгъэнхэмкIэ чIыпIэхэм язегъэушъомбгъун пае IофшIэнхэр загъэнафэхэкIэ, хэбзэгъэуцугъэр амыукъонымкIэ ащ ишIуагъэ къэкIощт.\n— Научнэ, художественнэ, тарихъ ыкIи культурнэ мэхьанэ яIэу саугъэт гъэшIэгъоныбэ Адыгеим ит, — къыIуагъ АР-м и Кадастровэ палатэ ипащэу ХъокIо Аюбэ. — Ащ фэдэ псэуалъэхэм къызэлъаубытырэ чIыгум псэолъэшIын е нэмыкIэу зэщызгъэкъон IофшIэнхэр щызэхэпщэн уфимытэу законым итхагъ. ЕГРН-м хэгъэхьагъэ зыхъукIэ псэуалъэр зыдэщытым, чIыгоу ыубытырэр зыфэдизым хэти зыщигъэгъозэн ылъэкIыщт.\nКультурнэ кIэнхэм ахэхьэрэ псэуалъэхэм ягъунапкъэхэр къэзыгъэнафэрэр АР-м и ГъэIорышIапIэу ахэр къэгъэгъунэгъэнхэм ыкIи гъэфедэгъэнхэм фэгъэзагъэр ары. Кадастровэ палатэм испециалистхэр ащ къыпкъырыкIыхэзэ ЗыкI къэралыгъо реестрэм хагъэхьэ. ИкIыгъэ мазэм ащ тетэу реестрэм щагъэунэфыгъэх къутырхэу Дорошенкэм, Веселэм, поселкэхэу Ульскэм, Заревэм апэблагъэу щылъ къэ Iуашъхьэхэр.\nМы уахътэм республикэм икультурнэ кIэн хахьэу псэолъи 105-рэ, ащ фэдэ объектхэм къызэлъаубытырэ чIыпIэу 87-рэ ЕГРН-м хэт.\n— Мыхэр зэрифэшъуашэм тетэу къэухъумэгъэнхэм пае, культурнэ кIэнхэм ахэхьэрэ псэуалъэхэр къэгъэгъунэгъэнхэмкIэ ыкIи гъэфедэгъэнхэмкIэ АР-м и ГъэIорышIапIэрэ Кадастровэ палатэмрэ яспециалистхэр зэдеIэхэзэ гъунапкъэхэр агъэнафэх, реестрэм хагъахьэх, — къыIуагъ ГъэIорышIапIэм ипащэу ЦIыпIынэ Рустем. — Мыщ фэдэ псэуалъэхэм якъэгъэгъунэн къэралыгъо хэбзэ ыкIи чIыпIэ зыгъэIорышIэжьын къулыкъухэм япшъэрылъ шъхьаIэхэм ащыщ.\nЦIыфым чIыгу Iахьэу къыхихыгъэм игъунапкъэхэм шэпхъэ гъэнэфагъэхэр пылъэу агъэфедэрэ чIыгум игъунапкъэхэм ахэхьэхэмэ Росреестрэм иинтернет нэкIубгъоу «Публичная кадастровая карта» зыфиIорэм ихьэмэ зэригъэшIэн ылъэкIыщт, МФЦ-м екIуалIэми ар зэрыт тхылъыр къыратыщт.\nПредыдущая Икъашъо ищыIакIэ дештэ\nСледущая Мэкъуогъум иунэшъуакIэхэр


Адыгабзэм изэгъэшIэн нахь дэгъоу зэхэщэгъэным пае… | Адыгэ Макъ\nАдыгабзэм изэгъэшIэн нахь дэгъоу зэхэщэгъэным пае…\nМы тхыгъэм сызыфежьэм, сыгу къэкIыжьыгъ мэзэ зытIукIэ узэкIэIэбэжьымэ сызэрихьылIэгъэ хъугъэ-шIагъэр.\nХьисапыр дэгъоу зышIэхэрэм язэнэкъокъоу естественнэ-хьисап еджапIэм зэхищагъэр Адыгэ къэралыгъо университетым иактовэ зал щыкIозэ сычIэхьагъ. КIэлэегъаджэхэр, зэхэщакIохэу силъэгъунхэр сценэм тетхэу залым чIэс кIэлэеджакIохэм яшъыпкъэу Iоф адашIэти, ахэр сымыгъэохъунхэм пае зизакъоу щыс бзылъфыгъэ зэкIужь сыготIысхьагъ. Iофтхьабзэу кIорэм ехьылIагъэу сеупчIымэ сшIоигъоти, хьисапымкIэ регъаджэхэмэ сыкIэупчIагъ, ау римыгъаджэхэу къычIэкIыгъ, «Адыгабзэр ары» ыIуагъ. «Уадыга?» зысэIом, «Хьау, адыгэ литературэр урысыбзэкIэ ясэгъашIэ» ыIуи джэуап къыситыгъ.\nДжэуапым я 80-рэ илъэсхэр сыгу къыгъэкIыжьыгъэх. Адыгэбзэ урокхэр а лъэхъаным факультативнэу щытыгъэхэп, лъэпкъ программэм нэмыкIи щыIагъэп, зэкIэми зэфэдэу адыгабзэри литературэри зэрагъашIэщтыгъ, ахэр расписанием пытэу щыгъэнэфагъэхэу хэтыгъэх. Ау нахьыбэрэмкIэ аужырэ урокыгъэх.\nА лъэхъаным район гупчэхэм яеджапIэхэм адыгабзэ зыIумылъхэ кIэлэеджакIохэр ачIэсыгъэх. Ахэр партием ирайкомхэм, ирайисполкомхэм яIофышIэхэу нэмыкI чIыпIэхэм къарагъэкIыгъэхэм (урысхэри ахэтыгъэх) ясабыигъэх е къуаджэм щыщхэ къулыкъушIэхэм якIалэхэу кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэм ащаIыгъыгъэхэр арыгъэх. Ахэм янахьыбэхэм адыгабзэр зэрагъашIэщтыгъэпти, аужырэ урокхэм ачIэкIыжьынхэ фитыгъэх. Мыдрэ къанэхэрэр ахэм яхъуапсэщтыгъэх.\nАдыгэбзэ урокхэм атефэхэрэ сыхьатхэр нэмыкI Iофтхьабзэхэм апаIуагъахьэхэуи бэрэ къыхэкIыщтыгъ. ГущыIэм пае, кIэлэеджакIохэр экскурсиехэм ащэщтыгъэх, а лъэхъаным еджапIэ пэпчъ хор коллективышхо иIэщтыгъ. Ащ район ыкIи хэку зэнэкъокъухэм зафигъэхьазырыным пае охътабэ ищыкIэгъагъ. Ащи адыгэбзэ урокхэр пэIухьэщтыгъэх. Ащ фэдэ щысэу бэ къэпхьын плъэкIыщтыр. Зыми ащ мыхъун хилъагъощтыгъэп, ны-тыхэми «адыгабзэм сыда сикIалэ ришIэщтыр, ащ нахь дэгъу урысыбзэр куоу ышIэмэ» аIощтыгъ. Джыри адыгабзэм изэгъэшIэн нахь дэи мыхъугъэмэ, нахь дэгъу хъугъэп, факультативнэу е Iахьтедзэу зэзыгъашIэхэрэри щыIэх.\nШъыпкъэ, адыгэм инепэрэ тарихъ охътэ дэгъу къыхэкIыгъэп пIон плъэкIыщтэп. ГущыIэм пае, республикэм игупчэ, Мыекъуапэ апэрэу адыгэ кIэлэцIыкIу нэмыкI зэрымыс мы классхэр къызэрэщызэIуахыгъагъэхэр. А уахътэр шIукIэ ны-тыхэми кIэлэеджакIохэми агу къэкIыжьы. Адыгабзэр куоу зэрамыгъашIэми, къалэм къыщыхъугъэхэ кIэлэцIыкIухэу адыгабзэм фэмыIэзэ дэдэхэр мэфэ реным зэхэтыщтыгъэх, зэрафэлъэкIэу зэдэгущыIэщтыгъэх, адыгацIэхэу Джэнэт, Марзет, Мэзагъу, Ахьмэд, Сэтэнай зыфэпIощтхэр атхьакIумэ итыгъэх, ащ тетэу зэджэжьыщтыгъэх. Классхэр гъэIорышIэгъошIу дэдагъэхэп, сыда пIомэ адыгэ кIэлэцIыкIу гу стырхэу апэрэ чIыпIэм ренэу итыхэ зышIоигъохэр бэ хъоу зы классым исыщтыгъэх, ахэм зэкIэми екIолIэкIэ шъхьаф кIэлэегъаджэхэм къафагъотын фэягъ. Ау кIэлэегъэджэ пстэуми а классхэм Iоф ащашIэмэ ашIоигъуагъ, кIалэхэр дэгъоу еджэщтыгъэх, мыхъо-мышIагъэ горэ зэрахьагъэми, «ухьайнапэба, Азмэт, уадыгэба» зепIокIэ, сабыир Iэсэжьыщтыгъ, ышIагъэм теукIытыхьэщтыгъ.\nМыекъуапэ кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэри дэтыгъэх адыгабзэр, адыгэ шэн-хабзэхэр ащарагъашIэхэу. А лъэхъаныр лъэпкъ зэхашIэм изы къэIэтыгъо тефэгъагъ. «О мардж!» ыIомэ, къызэдэIунхэ цIыфхэр лъэпкъым хэтыгъэх. Ахэр мышъхьаххэу а лъэхъаным еджапIэхэр къакIухьэщтыгъэх, ныбжьыкIэхэм, ахэм янэ-ятэхэм адэгущыIэщтыгъэх, бзэр щымыIэмэ, ар зэмыгъашIэмэ, лъэпкъыр зэрэкIодыжьын ылъэкIыщтыр цIыфхэм агурагъаIощтыгъ. Лъэпкъым къыхэкIыгъэ ныбжьыкIабэр ахэм къакъоуцощтыгъэ.\nСыдэу щытми, зы охътэ дэгъоу ар текIыгъ. Нэужым адыги урыси зэхэсхэу адыгабзэр зэрагъэшIэнэу фежьагъэх. Адыгэ классхэу зэхащагъэхэри ащ щыкIодыжьыгъэх, кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэми адыгэ купхэр ямыIэжьыхэ хъугъэ. Ащ тетэу зыпкъ итэу Iоф зышIэрэ системэр зэщыкъуагъ, «урысхэу тызхэсхэм яфитыныгъэхэр тыукъохэ хъущтэп, ахэми адыгабзэр зэрагъэшIэнэу фаех» аIуи, а Iофыр ащ ухыгъэ щыхъугъ. Непэ адыгэ литературэр урысыбзэкIэ зэзыгъашIэрэр нахьыб. Сыда пIомэ, ар нахь псынкI адыгабзэу умышIэрэм играмматикэ зэбгъэшIэным нахьи.\nАщ тетэу адыгабзэм изэгъэшIэн нахь Iэпэдэлэл тшIыгъэ, илъэс къэс ащ имэхьанэ къеIыхыгъ. Ушъхьагъубэ зиIэ Iофыгъоу ар непэ щыт. Урокхэр нахь макIэ зэрэхъухэрэм къыщегъэжьагъэу Iофым зэхэфыгъэ зэрэхэмылъым нэсыжьэу ар ялъытыгъ. Ау анахь мэхьанэ зиIэр ныдэлъфыбзэм уасэу фашIырэм къызэрэщыкIагъэр ары. Сэ сишIошIыкIэ, адыгабзэм икIэлэегъаджэхэр анахь Iазэу еджапIэм чIэтхэм ащыщынхэ фае. Ахэм ямэхьанэ ренэу къэIэтыгъэнэу, яIофшIэн кIэбгъэгушIунхэу щыт. Iофэу ашIэрэм лъэпкъымкIэ мэхьанэшхо иIэу плъытэн, къашIобгъэшIын фае. Арэущтэу зыхъукIэ, яIофшIэн нахь егугъущтых, сабыеу рагъаджэхэрэм нахь афэкIэщыгъощтых, ежьхэм агу къызэрэдэтщаерэм фэдэу рагъаджэхэрэми нахь афэсакъыщтых.\nКурсхэм ащыIэхэрэ кIэлэегъаджэхэми, нэмыкI зэIукIэхэм ахэлажьэхэрэми, районхэм Iоф ащызышIэхэу тызыIукIэхэрэми непэ тхьаусыхабэ яI. ЗэкIэмэ анахь шъхьаIэр урокхэр зэрэмакIэхэмрэ зэрэрагъэджэщтхэ тхылъхэр зэримыкъухэрэмрэ арых. Угу ягъу кIэлэегъаджэхэу зы классым зы тхылъ закъо нахь щызимыIэхэм. БэмышIэу щыIэгъэ зэIукIэгъу горэм районым къикIыгъэ кIэлэегъэджэ чан дэдэм къыщиIуагъ я 3-рэ классхэр зэреджэщтхэ тхылъ бэшIагъэу зэрямыIэр. Ежь ыкIуачIэ къызэрихьэу иIофшIэн зэрэзэхищэрэр. Адыгабзэм иурокхэм еджапIэхэм япащэхэм мэхьанэу ратырэми бэ елъытыгъэр. Ащ шъхьафэу утегущыIэнэу тефэ.\nIофыгъоу щытхэм АР-м и ЛIышъхьэ адыгабзэмкIэ и Советэу щыIэм изэхэсыгъо щатегущыIагъэх. Ащ ыуж АР-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ иминистрэ иунашъокIэ гуманитар шIэныгъэхэм апылъ республикэ институтым Проектнэ офис щызэхащагъ, ащ пащэ фашIыгъ институтым идиректорэу ЛIыIужъу Адамэ. Джы Проектым иIофшIэн ригъэжьагъэу Iоф ешIэ. Ар анахьэу зыпылъыр адыгабзэм икъэухъумэн ыкIи изэгъэшIэн нахь тэрэзэу зэхэщэгъэныр ары. Офисыр IофшIэныр зэхэзыщэу ыкIи ащ иIофшIакIэ лъыплъэрэ органэу щыт.\nПроектнэ офисыр, ыпшъэкIэ къызэрэщытIуагъэу, адыгабзэм икъэухъумэн ыкIи изэгъэшIэн екIолIэкIэ шъхьафхэр къыфэгъотыгъэнхэм, ар нахь гъэшIэгъонэу зэхэщэгъэным фэлэжьэщт.\nПроектнэ купхэм лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ Iоф ашIэщт. ГущыIэм пае, унагъомрэ обществэмрэ, еджапIэмрэ кIэлэцIыкIу IыгъыпIэмрэ, адыгабзэм фэгъэхьыгъэхэ хэбзэгъэуцугъэхэм, культурэм, СМИ-хэм, кIэлэегъэджэ кадрэхэм, мобильнэ приложениехэм афэгъэзэгъэщтхэр агъэнэфагъэхэу непэ Iоф ашIэ. Проектнэ офисым ипащэу ЛIыIужъу Адамэ а лъэныкъохэм зэкIэ япащэхэм шъхьаф-шъхьафэу Iоф адешIэ, гупшысакIэхэр ахэм къатынхэу ащэгугъы.\nНепэ анахь пшъэрылъ шъхьаIэу щыт еджапIэхэм апае къэралыгъо шапхъэхэм адиштэхэу программэхэр, зэреджэщтхэ тхылъхэр, ахэм IэпыIэгъу афэхъущт литературэр къыдэгъэкIыгъэнхэр. Ахэм язэхэгъэуцон пылъхэм пIалъэу афагъэнэфагъэм тетэу къэралыгъо шэпхъакIэхэм адиштэхэрэ программэхэр зэхагъэуцонхэ фае, етIанэ ахэм общественностыр атегущыIэнэу щыт. Ащ ыуж тхылъхэм ыкIи нэмыкI IэпыIэгъухэм язэхэгъэуцон фежьэщтых.\nНепэ кIэлэегъаджэхэм къызэраIорэмкIэ, къуаджэхэм адэсхэ кIэлэцIыкIухэри классым урысыбзэкIэ щызэдэгущыIэх. «ЕджэкIэ-тхакIэ ятэгъашIэ, ау къикIырэр сабыйхэм къагурыIорэп. ЕджапIэм къэкIохэрэ кIэлэцIыкIухэр телевизорым, гаджетхэм, Интернетым апIугъэхэ сабыих. Къызаджэрэм къикIырэр къоджэ кIэлэцIыкIухэм къагурыIорэп» аIо кIэлэегъаджэхэм.\nАрышъ, непэ Iофыгъоу щыIэр бэ. Ар къызыщежьэн фаер тэрэзэу къэбгъэнэфэныр ищыкIагъ. Проектнэ офисым Iофышхо ыпэ илъ. Мы чIыпIэм къыщыIогъэн фае ащ фэдэу къэралыгъо IофкIэ адыгабзэм изэгъэшIэн нахьышIу хъуным фэлэжьэщт орган апэрэу зэрэзэхащагъэр, ар ишъыпкъэу иIофшIэн зэрэфежьагъэр. Ау мы чIыпIэм шъхьэм къимыхьан ылъэкIырэп: общественностыр, лъэпкъыр а IофтхьэбзакIэхэм афэхьазырха?


Къэзэкъхэм яIофыгъохэм атегущыIагъэх | Адыгэ Макъ\nКъэзэкъхэм яIофыгъохэм атегущыIагъэх\nАдыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат Пшызэ шъолъыр икъэзэкъыдзэ и Мыекъопэ къутамэ ипащэу Александр Даниловым IофшIэгъу зэIукIэгъу дыриIагъ.\nАнахьэу зытегущыIагъэхэр къэзэкъхэу республикэм щыпсэухэрэм яшэн-хабзэхэр къэухъумэгъэнхэр ары. Мы зэдэгущыIэгъум хэлэжьагъ Адыгэ Республикэм лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ и Комитет итхьаматэу Шъхьэлэхъо Аскэр.\nЗэIукIэгъур къызэIуихызэ республикэм и ЛIышъхьэ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, илъэсипшI пчъагъэ хъугъэу Адыгеим мамырныгъэ илъ, цIыф лъэпкъ зэфэшъхьафхэм къахэкIыгъэхэм ыкIи дин зэмылIэужыгъохэр зылэжьхэрэм зэгурыIоныгъэ ахэлъ. Республикэм ипащэхэм тапэкIи афэлъэкIыщтыр зэкIэ ашIэщт Адыгеим щыпсэурэ цIыф лъэпкъ пстэуми абзэрэ якультурэрэ къэухъумэгъэнхэм пае.\nМыекъопэ къэзэкъ къутамэм ипащэ къэзэкъхэм яIофыгъохэу къэуцухэрэм язэшIохынкIэ ренэу IэпыIэгъу къызэрафэхъурэм пае КъумпIыл Мурат зэрэфэразэр къыхигъэщыгъ ыкIи къэзэкъхэм Iофэу ашIэрэм фэгъэхьыгъэу къыIотагъ. Адыгеим и ЛIышъхьэ иIэпыIэгъу хэлъэу Мыекъопэ къутамэр зычIэт унэм игъэцэкIэжьын пэIухьащт ахъщэр къафыхагъэкIыгъ. Нафэу зэрэщытымкIэ, архитектурэм исаугъэтэу ар щыт. Шъхьаныгъупчъэхэр зэблахъугъэх, унэ гупэр аукъэбзыгъ. Ом изытет нахьышIу зыхъукIэ, дэпкъхэм ягъэцэкIэжьын псэолъэшIхэр фежьэщтых.\n«Мыекъуапэ изэтегъэпсыхьан, республикэм икъэлэ шъхьаIэу ар зэрэщытыр къэгъэшъыпкъэжьыгъэным непэ лъэшэу тынаIэ тетэгъэты. Щагухэр зэтетэгъэпсыхьэх, гъэцэкIэжьын IофшIэн зэфэшъхьафхэр зэшIотэхых. Мыекъопэ къэзэкъ къутамэр зычIэт унэм игъэцэкIэжьын титарихъ изы Iахь къызэриухъумэщтым имызакъоу, архитектурэ теплъэри нахь къызэригъэдэхэщтым тыщэгугъы», — къыхигъэщыгъ КъумпIыл Мурат.\nАдыгеим ыцIэкIэ нэбгырэ 26-рэ зыхэтыщт лIыкIо купым игъэхьазырынкIи республикэм ипащэхэр IэпыIэгъу къафэхъущтых. Урысыем щыпсэурэ къэзэкъхэм ямэфэкI зэхахьэу Москва щыкIощтым ахэр республикэм ыцIэкIэ илIыкIощтых.\nАлександр Даниловым шъхьафэу игугъу къышIыгъ чIыгулэжьыным къэзэкъхэр хэщэгъэнхэмкIэ Iофэу ашIэрэм фэгъэхьыгъэу. БэмышIэу Адыгеим и ЛIышъхьэ атаманым зыIокIэм а Iофыр къаIэтыгъагъ. Джащ фэдэу къэзэкъ культурэм ифестивалэу Мыекъопэ районым щызэхащэрэм изичэзыу зэхахьэ зызэрэфагъэхьазырырэм фэгъэхьыгъэуи ащ къыIотагъ.\nИкIэухым Адыгеим и ЛIышъхьэ къыхигъэщыгъ къэзэкъхэр ренэу республикэм ищыIакIэ зэрэхэлажьэхэрэр ыкIи шIуагъэ хэлъэу тапэкIи зэрэзэдэлэжьэщтхэм ицыхьэ пытэ зэрэтелъыр.


Апэ ишъырэр къызэплъэкIыжьы — Адыгэ макъ\nАпэ ишъырэр къызэплъэкIыжьы\nРедактор 16.12.2020 16.12.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\nХэгъэгум футболымкIэ иапшъэрэ куп хэт командэхэм я 18-рэ ешIэгъухэр тыгъэгъазэм и 11 — 13-м яIагъэх.\n«Химки» — «Арсенал» — 1:0, «Ротор» — «Уфа» — 1:0, «Шъачэ» — «Спартак» — 1:0, «Зенит» — «Динамо» — 3:1, «Тамбов» — «Рубин» — 0:1, «Краснодар» — «Локомотив» — 5:0, ЦСКА — «Урал» — 2:2, «Ахмат» — «Ростов» — 0:1.\nПчъагъэр 1:0-у ешIэгъуи 4 аухыгъ. Командэхэр чIыпIэу зыдэщытхэр, ешIэкIэ амалэу яIэр къыдэплъытэмэ, зэIукIэгъухэм якIэуххэр уахътэм дештэх.\nШъыпкъэ, «Ростов» иешIакIоу Тугаревым тазырыр ыгъэцакIэзэ, къэлапчъэм пэблагъэу Iэгуаор зетым, зы нэбгыри нэсыгъэп. Iэгуаор лъати, хъагъэм ифагъ. Тугаревым инасып къыхьи, я 82-рэ такъикъым пчъагъэр 0:1 хъугъэ. ЕшIэгъур «Ахмат» ошIэ- дэмышIэу шIуахьыгъэу плъытэ хъущт.\n«Ротор» ыкIи «Уфа» язэIукIэгъу зэбгъапшэмэ, «Ротор» иухъумакIохэм ащыщ Iэгуаом IэкIэ зэреуагъэр судьям ымылъэгъугъэм фэдэу къытщигъэхъугъ. Пенальтир «Уфа» ыгъэцакIэу «Ротор» икъэлапчъэ Iэгуаор дидзагъэмэ, ешIэгъум къырыкIощтыр къэшIэгъуае хъущтыгъэ.\n«Шъачэ» апэ итхэм ащыщэу «Спартак» текIуагъ. К. Нобуа къэлапчъэм пэчыжьэу дауи, хъагъэм Iэгуаор дидзагъ. Ащ ыуж «Спартак» пчъагъэр зэфэдэ ышIы шIоигъоу, «Шъачэ» текIоныгъэр къыдихын имурадэу командэхэр зэнэкъокъугъэх.\nЗэIукIэгъур заухым, «Спартак» итренер шъхьаIэу Д. Тедеско фэгъэхьыгъэ гущыIэхэр стадионым щыIугъэх. Тренер шъхьаIэм изекIуакIэ зыгу римыхьыгъэхэр футболыр зышIогъэшIэгъонхэм къахэкIыгъэх.\nШъачэ ижъырэ адыгэ къал. ХьакIэм дахэу щыпэгъокIынхэ, агъэлъэпIэн зэралъэкIырэр Олимпиадэ джэгунхэм, дунаим футболымкIэ изэнэкъокъу, нэмыкI спорт Iофтхьабзэхэм къащылъэгъуагъ.\nЕшIэгъур зыпшIуахьыкIэ, угукIэ ащ уфэхьазырыныр, шэн-хабзэхэр дэгъоу зепхьанхэр щыIэныгъэм ишапхъэхэм ащыщых. Ащ дакIоу, общественнэ зэхахьэм ухэлажьэзэ гущыIэ дысхэр къэпIонхэр, цIыфхэм бырсыр ахэплъхьаныр тэрэзэп.\nЦСКА-р «Урал» дешIэзэ, Н. Влашич пенальтикIэ къэлапчъэм Iэгуаор дидзи, пчъагъэр 2:1 хъугъэ. «Урал» иешIакIоу Погребняк шэн-хабзэхэр ыукъуагъэхэу судьям ылъыти, я 49-рэ такъикъым ешIапIэм ригъэкIыгъ. «Урал» игуетыныгъэ къыригъэIыхыгъэп. Я 89-рэ такъикъым Калининым шъхьэкIэ къэлапчъэм Iэгуаор дахэу дидзи, лIыгъэ шапхъэ зэрихьагъ, щысэшIу къыгъэлъэгъуагъ.\nЕшIакIэу къыгъэлъагъорэмкIэ «Краснодар» командэхэм къахэщы. Классон, Кабеллэ, Берг, Сулеймановым къэлапчъэм Iэгуаор дадзагъ. «Краснодар» 5:0-у текIоныгъэр къыдихи, дунэе футболым игъогу тэрэзэу зэрэрыкIорэр къыгъэлъэгъуагъ. Гъунэгъу краим икомандэ шыблэм фэдэу нэмыкI клубхэри къыщэщынэх.\n«Зенит» «Динамэм» текIуи, апэрэ чIыпIэм уцужьыгъ.\n«Тамбов» апшъэрэ купым къызэрэхэзыщтым игъогу техьагъ. «Химки» зэкIэлъыкIоу ешIэгъу заулэ къыхьыгъ, ауж къинэхэрэм ахэтынэу зэрэфэмыер зэнэкъокъум къыхэщы.\nЯ 18-рэ ешIэгъухэм ауж командэхэр чIыпIэу зыдэщытхэр, очко пчъагъэу яIэр зэтэгъапшэх.\n2. «Спартак» — 35\n3. ЦСКА — 34\n4. «Ростов» — 32\n5. «Динамо» — 30\n6. «Шъачэ» — 30\n7. «Локомотив» — 28\n8. «Краснодар» — 27\n9. «Рубин» — 27\n10. «Ахмат» — 25\n11. «Химки» — 22\n12. «Урал» — 20\n14. «Уфа» — 13\n15. «Тамбов» — 12\n16. «Ротор» — 11.\n«Шъачэ» — «Динамо»\nТекIоныгъэр зэкIэми ящыкIагъ. ЗэIукIэгъухэм шъуяплъ, уасэ афэшъушI. Апэ ишъыгъэхэм рэхьат яIэп, къакIэхьажьыщтыр амышIэу къызэплъэкIыжьых.\nПредыдущая Ауж къинэхэрэм ахэтыжьэп\nСледущая Хьыкум приставхэм якъэбархэр


Имэхьанэ къыкIичырэп | Адыгэ Макъ\nУрысые наукэм и Мафэ фэгъэхьыгъэу Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым конференциеу «Ступени науки» зыфиIорэр мэзаем и 8-м щыкIуагъ. Ащ хэлэжьагъэх шIэныгъэлэжьхэр, ушэтакIохэр, студентхэр. Апшъэрэ еджапIэм иректорэу, экономикэ шIэныгъэхэмкIэ докторэу Къуижъ Саидэ мэфэкIымкIэ къэзэрэугъоигъэхэм къафэгушIуагъ. Университетым щеджэу, Iоф щызышIэу, иаспирантэу шIэныгъэм пылъхэм яIофшIагъэхэр зэфахьысыжьынхэу, яшIэныгъэхэмкIэ зэдэгощэнхэу, ягъэхъагъэхэмкIэ афэгушIонхэу зэрэзэхэхьагъэхэр ащ къыхигъэщыгъ.\n— Ишъыпкъэу наукэм пылъ пстэуми непэ ямэфэкI, — къыIуагъ ректорэу Къуижъ Саидэ. — ШIэныгъэм имэхьанэр цIыфым ищыIэныгъэ нахьышIум ылъэныкъокIэ щынэгъончъэу зэблихъуныр ары. Ащ ишыхьат научнэ прогрессыр зыпкъ зэримытырэр, зэпымыоу хэхъоныгъэхэр зэришIыхэрэр. Тиапшъэрэ еджапIи хэхъоныгъэшIухэр иIэхэу мы мафэм къекIолIагъ. Лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ площадкэ 14-мэ непэ Iоф ашIэщт.\nIофтхьабзэм ыцIэ къыгъэшъыпкъэжьэу, наукэр лъэоянэу зэрэзэхэтым диштэу къэгущыIэныр студентхэмкIэ къырагъэжьагъ. ГущыIэр фагъэшъошагъ ректорым и Грант къыдэзы-хыгъэ Анастасия Котляровам. Адыгеим къыщыкIырэ уцэу, цIыфыбэмэ амышIэрэ «сирийский ваточник» зыфиIорэр къызэрэхигъэщыгъэм, ащ хэлъ биологическэ веществохэм научнэ уплъэкIунхэу адишIыгъэхэм пшъэшъэ ныбжьыкIэр губзыгъэу къатегущыIагъ. Мыщ иIофшIагъэ едэIугъэ шIэныгъэлэжьхэм агу рихьыгъ, осэшIу къыфашIыгъ ыкIи тапэкIэ ащ ушэтынхэр ришIылIэнхэ зэрэфаем дырагъэштагъ.\nЗэнэкъокъоу «Умник» зыфиIорэм къащыхэщыгъэ Къулэ Ирэ врачымрэ сымаджэмрэ электроннэ шIыкIэм тетэу язэпхыныгъэ фэгъэхьыгъэ IофшIагъэу ытхыгъэм нэIуасэ фишIыгъэх. Мы уахътэм ащ мэхьанэ зэриIэр хагъэунэфыкIыгъ.\nАспирантурэм иапэрэ курс щеджэрэ Гъошъо Бэллэ цифровой экономикэм епхыгъэу IофшIэгъэ гъэшIэгъон къыгъэхьазырыгъ. АщкIэ ар Урысые Федерацием и Президент и Грант къыдэхыгъэнымкIэ зэнэкъокъум хэлэжьэн гухэлъ иI.\nКъуижъ Саидэ къызэриIуагъэмкIэ, икIыгъэ илъэсым докторскэ диссертации 3 къагъэшъыпкъэжьыгъ. Ар гъэхъэгъэшIоу къыхэбгъэщынэу щыт.\nДоктор хъугъэхэм анахь ныбжьыкIэу ахэт Мамсыр Нурбый гущыIэр фагъэшъошагъ. Ащ къызэриIуагъэу, илъэсищым ехъурэ IофшIагъэр такъикъ заулэкIэ къыримыIотыкIышъущтми, видео-слайдхэмкIэ ащыщхэм нэIуасэ афишIыгъэх. Адыгеир мэкъумэщ шъолъырэу зэрэщытыр къыдыхилъытэзэ, гъэтхасэхэм якъэгъэкIынкIэ ушэтынхэр ышIыгъэх. Джыри ащ къыщымыуцоу агрономием кIэу къыхахьэхэрэм тапэкIи Iоф зэрадишIэщтыр къыхигъэщыгъ.\nЗэфэхьысыжьым къыщынэфагъ научнэ IофшIэным ылъэныкъокIэ технологическэ университетым ыпашъхьэ ит пшъэрылъыр зэригъэцакIэрэр. Ар къыдэхъуным фэшI джырэ лъэхъаным диштэу зэтегъэпсыхьэгъэ инфраструктурэ мыщ иI — шъолъыр хэхъоныгъэмкIэ научнэ-ушэтын институт. Ащ хэхьэх научнэ-ушэтын лабораторие 12, научнэ-гъэсэныгъэ гупчи 3, егъэджэн-научнэ лабораторие 11. Программэ ыкIи ушэтын проект зэфэшъхьафыбэ мыщ щыпхыращы.\nНыбжьыкIэхэм янаучнэ творчествэ хэхъоныгъэ ышIыным апшъэрэ еджапIэм анаIэ щытырагъэты. Ащ пае зэнэкъокъу зэфэшъхьафхэр щызэхащэх.


Пхъэныр аухыгъ | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 10.06.2019\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nПстэумкIи гектар 108530-рэ Адыгеим ичIыгулэжьхэм гъэтхасэу апхъынэу мыгъэ агъэнэфэгъагъ. АР-м мэкъу-мэщымкIэ и Министерствэ тызэрэщигъэгъозагъэмкIэ, IофшIэнхэр тичIыгулэжьхэм аухыгъэх.\nНахьыбэу халъхьагъэр тыгъэгъазэр ары, гектар 50000-м ехъу, лэжьыгъэ чылапхъэ ашIыщт натрыфым гектар 31548-рэ рагъэубытыгъ, соеу апхъыгъэр гектар 8320-рэ мэхъу, адрэ къэнагъэхэм хьэр, зэнтхъыр, горохыр, былымIус ашIыщт натрыфыр, Iэзэгъу уц зэфэшъхьафхэр, эфирнэ дагъэ къэзытыхэрэр ахалъхьагъэх, хэтэрыкIхэр, нэшэ-хъырбыдзхэр, къэбжъыер ащагъэтIысхьагъэх.\nГъэтхасэхэм япхъын Кощхьэблэ, Джэджэ ыкIи Шэуджэн районхэм ячIыгулэжьхэм апэу аухыгъ. Кощхьэблэ районым щагъэнэфэгъэгъэ гектар 17455-м джыри 40 къырагъэхъугъ, ау ащ пае къэмынэу апэ ишъыгъэхэм ащыщ хъугъэх. Нахьыбэу мыхэм халъхьагъэр лэжьыгъэ чылапхъэ ашIыщт натрыфыр ары, гектар 8980-рэ мэхъу, тыгъэгъазэу гектар 7364-рэ апхъыгъ, зэнтхъыр — 500, соери ащ фэдиз.\nДжэджэ районым ичIыгулэжьхэм тыгъэгъазэм анахьыбэу рагъэубытыгъ, гектар 12247-рэ мэхъу, натрыфыр ахэми макIэу халъхьагъэп, гектар 8954-рэ, соери бэу апхъыгъ, гектар 5000-м ехъу. Шэуджэн районым тыгъэгъэзэ гектар 9578-рэ щыхалъхьагъ, ау лэжьыгъэ чылапхъэ ашIыщт натрыфым 3100-рэ ныIэп рагъэубытыгъэр. Мыщ ичIыгулэжьхэм илъэс къэс нэшэ-хъырбыдзхэр, къэбжъыер бэу агъэтIысхьэх, мыгъи ахэм гектар 720-рэ арагъэубытыгъ.\nПынджэу Адыгеим мыгъэ щыхалъхьагъэр гектар 9105-рэ мэхъу. Ар блэкIыгъэ илъэсым апхъыгъагъэм нахьи гектар 2500-рэ фэдизкIэ нахьыб. Тэхъутэмыкъое районыр ары мы культурэр анахьыбэу къызщагъэкIырэр, гектар 5700-м ехъу ащ щыхалъхьагъ. Красногвардейскэ районым ипынджлэжьхэр тIэкIу ыуж къенэх, ахэм гектар 2400-м ехъу апхъыгъ, Шэуджэн районым гектар 540-рэ, Теуцожь районым 400-м ехъу.


Республика Адыгея - Амалэу къытырэр къызфагъэфедэщт\nШъхьаIэр/Пресс-гупч/Къэбархэр/Амалэу къытырэр къызфагъэфедэщт\nКъызэраIуагъэмкIэ, шъолъыр гупчэм хэхъоныгъэхэр ышIынхэмкIэ республикэм ит апшъэрэ еджэпIитIум амалэу аIэкIэлъхэр, ахэм яплощадкэхэр агъэфедэщтых. ЗэкIэмкIи лабораторие 18 агъэпсыщт, ахэм ящыкIэгъэ оборудованиер ачIагъэуцощт. Гупчэм ипащэу агъэнэфагъэр республикэ еджэпIэ-интернатым ипащэу Роман Чумаковыр ары. Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым, Адыгэ къэралыгъо университетым ибизнес-инкубаторрэ мыщ епхыгъэу къызэIуахыгъэ спорт унэшхоу «Кобл Якъуб» зыфиIорэмрэ, республикэ естественнэ-хьисап еджапIэм, спорт комплексэу «Владимир Невзоровым», щэрыонымкIэ комплексэу «СПАР-Мыекъуапэ», культурэм епхыгъэу Iоф зышIэрэ гъэсэныгъэм иучреждениехэм, нэмыкIхэм амалэу аIэкIэлъхэр къызфагъэфедэщтых.\nЗэхэсыгъом хэлэжьагъэхэм ащыщхэр зыгъэпсэфыпIэу «Горная легенда» зыфиIорэм щыIагъэх. Джырэ уахътэ мыщ кIэлэеджакIохэм афытегъэпсыхьэгъэ гъэмэфэ хьисап программэр щакIу. ЗэкIэмкIи ар сменищэу зэтеутыгъ, сэнаущыгъэ зыхэлъ кIэлэеджэкIо 360-рэ щыIэщт. Ащ изэхэщэн пэIухьащт сомэ миллиони 7-р республикэ бюджетым къытIупщыгъ. Шъугу къэдгъэкIыжьын, гупчэу «Сириус» зыфиIорэм ипрофильнэ гъэсэныгъэ программэхэр апэу зыгъэцэкIэнэу езыгъэжьагъэхэм ащыщ республикэ хьисап еджапIэр. 2018-рэ илъэсым шэкIогъум ащ фытегъэпсыхьэгъэ зэзэгъыныгъэм кIэтхагъэх Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Муратрэ гъэсэныгъэм ифондэу «Сэнаущыгъ ыкIи гъэхъагъ» зыфиIорэм ипащэу Елена Шмелевамрэ. Шъолъыр гупчэм иплощадкэ шъхьаIэ хъугъэ республикэ естественнэ-хьисап еджапIэр.\nУрысыем и Президентэу Владимир Путиным пшъэрылъэу къыгъэуцугъэм диштэу гъэсэныгъэмкIэ фондэу «Сэнаущыгъ ыкIи гъэхъагъ» зыфиIорэм опытэу IэкIэлъыр къыдэлъытагъэу мыщ фэдэ шъолъыр гупчэхэр субъектхэм ащагъэпсых. Къэралыгъом ипащэ игукъэкIыкIэ гупчэр зэхащагъ, «Сириусым» и Попечительскэ совет и Тхьаматэр Владимир Путиныр ары. ЗэрагъэнэфагъэмкIэ, 2022-рэ илъэсым ехъулIэу тикъэралыгъо ишъолъырхэм зэкIэми мыщ фэдэ гупчэхэр къащызэIухыгъэнхэ фае. Непэрэ мафэм ехъулIэу фондымрэ субъектхэм ягъэцэкIэкIо хэбзэ къулыкъухэмрэ зэрэзэдэлэжьэщтхэм фэгъэхьыгъэ зэзэгъыныгъэ 50 зэдашIыгъ.\nЫпшъэкIэ къызэрэщытIуагъэу, шIэныгъэм, искусствэм ыкIи спортым алъэныкъокIэ сэнаущыгъэ зыхэлъ кIэлэцIыкIухэр къыхэзыгъэщырэ ыкIи ахэм IэпыIэгъу афэхъурэ шъолъыр гупчэу «Полярис-Адыгеим» и Попечительскэ совет и Тхьаматэр Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат ары. Президиумым, экспертнэ советым япащэхэр ыкIи ащ хэтыщтхэр зэхэсыгъом щыхадзыгъэх. Ащ хэхьагъэх къэралыгъом ыкIи республикэм щызэлъашIэрэ шIэныгъэлэжьхэр, спортсменхэр, культурэм иIофышIэхэр.


Апэрэ едзыгъор Адыгеим щагъэцэкIагъ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АиФ Адыгея\nАпэрэ едзыгъор Адыгеим щагъэцэкIагъ\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат пшъэдэкIыжьэу ыхьырэмкIэ гъунэпкъэ гъэнэфагъэ зиIэ обществэу «Агрохолдинг Мирный» зыфиIорэм ипащэхэм тыгъуасэ IофшIэгъу зэIукIэгъу адыриIагъ.\nЩэ къэзытырэ пчэнхэм яхъун фэгъэзэгъэ компанием иIофшIэн республикэм зызэрэщиушъомбгъущтыр ары анахь шъхьаIэу щытыгъэр.\nЗэдэгущыIэгъум хэлэжьагъэх Адыгеим и Премьер-министрэу Александр Наролиныр, АР-м и ЛIышъхьэрэ министрэхэм я Кабинетрэ я Администрацие ипащэу Владимир Свеженец, вице-премьерэу Сапый Вячеслав, республикэм мэкъу-мэщымкIэ иминистрэу Къуанэ Анзаур.\nЫпшъэкIэ зигугъу къэтшIыгъэ инвестиционнэ проектым иятIонэрэ едзыгъо шъолъырым щыгъэцэкIэгъэным лъэныкъохэр тегущыIагъэх.\nШъугу къэдгъэкIыжьын, мы илъэсым ипэублэ Мыекъопэ районым ипоселкэу Трехречнэм проектым игъэцэкIэн щырагъэжьагъ. Инвестициеу ащ халъхьагъэр сомэ миллион 600-м ехъу. Урысые агропромышленнэ къэгъэлъэгъонэу «Дышъэ бжыхь- 2019» зыфиIорэм лъэныкъохэм зэзэгъыныгъэу щызэдашIыгъэм диштэу IофшIэнхэр рагъэжьагъэх. Гектар 600 зэлъызыубытырэ чIыгум пчэнхэр зыщаIыгъыщтхэ комплексыр тырашIыхьагъ, оборудованиер агъэуцугъ, былымышъхьэ миным ехъу къащагъ (ящэнэрэ кварталым мыщ джыри 500 хагъэхъощт). Продукциеу къыдагъэкIырэр зыщыIуагъэкIыщт сатыушIыпIэхэм ыкIи ресторанхэм зэзэгъыныгъэр адашIыгъэх.\nНепэрэ мафэм ехъулIэу агрохолдингым сатыу тамыгъэу «Белое золото» зыфиIорэр аригъэтхыгъ. Инвестиционнэ проектым республикэмкIэ мэхьанэшхо зэриIэм ишIуагъэкIэ предприятием хэбзэIахьхэмкIэ фэгъэкIотэныгъэхэр фашIыгъэх. Мы илъэсищ благъэм къэралыгъо IэпыIэгъум къыдыхэлъытагъэу ащ субсидиеу сомэ миллион 297-рэ IэкIагъэхьащт.\nМы проектым шъолъырымкIэ мэхьанэшхо зэриIэр, ащ шIогъэшхо къызэрихьыщтыр Адыгеим и ЛIышъхьэ хигъэунэфыкIыгъ.\n«Былымхъуным фэгъэзэгъэ лъэныкъуакIэм ыкIи щэ кластерым хэхъоныгъэ ашIы тшIоигъу, ащ тыпылъ. IофшIэпIэ чIыпIакIэхэр къызэIухыгъэнхэм, бюджетым къихьэрэ хэбзэIахьхэм ахэгъэхъогъэныр, джащ фэдэу пчэныщэм хашIыкIынэу агъэнэфэрэ тибренд шъхьаIэу «адыгэ къуаер» зэрашIэрэм зегъэушъомбгъугъэныр мыщ дэжьым тэркIэ анахь шъхьаIэу щытых. Тэ талъэныкъокIэ проектым къэралыгъо IэпыIэгъу едгъэгъотыным тыфэхьазыр», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nКомпанием ипащэхэм къызэраIуагъэмкIэ, ятIонэрэ едзыгъор ухыжьыгъэ зыхъукIэ Урысыем пчэныщэр къыщыдэзгъэкIырэ предприятие анахь инэу ООО-у «Агрохолдинг Мирный» зыфиIорэр хъущт. Былымышъхьэм джыри миних хагъэхъонэу агъэнафэ. Джащ фэдэу нэмыц инвестфондэу «KGAL GMBH» зыфиIорэмрэ инвестицие занкIэхэмкIэ Урысые фондымрэ ямылъкоу сомэ миллиарди 2,7-рэ къызфагъэфедэн гухэлъ щыI. Ащ ишIуагъэкIэ IофшIэпIэ чIыпIакIэу 90-рэ къызэIуахын ыкIи илъэсым щэу къахьыжьырэр тонн мини 6-м кIагъэхьан алъэкIыщт.\n«Республикэм ихэбзэ къулыкъухэр IэпыIэгъу къызэрэтфэхъухэрэр зэхэтэшIэ, ащкIэ тафэраз. ШэпхъэшIухэм адиштэрэ продукциер Адыгеим къыщыдэдгъэкIыщт, ащ ишIуагъэкIэ инвестициехэмкIэ шъолъырыр джыри нахь хъопсагъо хъущт», — къыIуагъ Елена Гангало.


Пшъашъэхэм ашIогъэшIэгъоным зыфагъасэ — Адыгэ макъ\nПшъашъэхэм ашIогъэшIэгъоным зыфагъасэ\nРедактор 20.11.2020 20.11.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\nАдыгэ Республикэм дзюдомкIэ испорт еджапIэу Кобл Якъубэ ыцIэ зыхьырэм итренерэу Мерэм Саидэ спорт унагъом щапIугъ.\nГъуагъо зэшъхьэгъусэхэу Руслъанрэ Фатимэрэ спортым пыщагъэх, дзюдомкIэ банэщтыгъэх. Саидэ янэ-ятэхэм ягъогу рэкIо. Адыгэ къэралыгъо университетым физкультурэмрэ дзюдомрэкIэ и Институт къыухыгъ, еджэзэ зэнэкъокъухэм ахэлажьэщтыгъ.\n— Мыекъуапэ сыкъыщыхъугъ, — къеIуатэ Мерэм Саидэ. — ДзюдомкIэ зэIукIэгъухэу къалэм щыкIохэрэм сяплъыныр шэнышIу сфэхъугъагъ. Ащ къыхэкIэу сэнэхьатэу къыхэсхыщтым бэрэ сегупшысагъэп.\nИлъэси 8 хъугъэу Мерэм Саидэ тренерэу Iоф ешIэ. Апэрэ уахътэм IэпыIэгъу къыфэхъугъэ тренер-кIэлэегъаджэу Роман Оробцовым къызэриIуагъэу, Саидэ Тхьэм къыритыгъэу хэлъыр щыIэныгъэм щылъегъэкIуатэ. Пэщэныгъэ зыдызэрихьэрэ кIэлэцIыкIухэм псынкIэу агурэIо, зылъещэх.\n— Дзюдо бэнакIэм еджэкIо 200-м нахьыбэ фегъасэ. Мерэм Саидэ унагъо ихьагъэми, спортым хэкIыжьынэу гухэлъ иIэп, — тизэдэгущыIэгъу лъегъэкIуатэ АР-м дзюдомкIэ испорт еджапIэ ипащэу, Адыгеим изаслуженнэ тренерэу Бастэ Сэлымэ. – АнахьыкIэ кIэлэцIыкIухэр илъэси 7-м итых. Ыгъасэхэрэм алъэплъэ, хэхъоныгъэу ашIырэр къыхегъэщы, агу къыIэтызэ гущыIэ фабэхэр ареIох. ЩыкIагъэхэр шъхьафэу хегъэунэфыкIых.\n— КIалэхэри, пшъашъэхэри сэгъасэх, — къеIуатэ С. Мерэмым. — Спортым екIолIакIэу фашIырэр зэфэшъхьафых. ЗэкIэ пшъашъэхэр спортым къызэрэхэмынэщтыр тэ, тренерхэм, тэшIэ, пшъашъэхэми ашIэ. ЯныбжьыкIэгъум ашIогъэшIэгъоным пылъых. Зэнэкъокъухэм зафагъэхьазырзэ, спортым пIуныгъэ мэхьанэу иIэр къызэрэхагъэщырэр тигуапэ.\nЯпсауныгъэ агъэпытэ, зэIукIэгъухэм ахэлэжьэнхэм фэшI тренерым къариIорэр агъэцакIэ. Апэрэ гъэхъагъэхэр зиIэхэм ащыщых ПIатIыкъо Заринэрэ ХьакIэко Данэрэ.\nКъыблэм дзюдомкIэ изэнэкъокъоу Ермэлхьаблэ щыкIуагъэм Данэ дышъэр къыщыдихыгъ, Заринэ тыжьыныр къыхьыгъ. Пшъашъэхэр еджэх, яшIэныгъэ хагъахъо, спортыр ящыIэныгъэ щыщ зэрэхъурэм егъэгушIох.\nТренерымрэ ыгъасэхэрэмрэ язэгурыIоныгъэ мэхьэнэ хэхыгъэ иI. Мерэм Саидэ спортым ишъэфхэр, щыIэныгъэм икъиныгъохэр пшъашъэхэм къафеIуатэ.\nУрысыем иныбжьыкIэхэм дзюдомкIэ якIэух зэнэкъокъоу Ростов-на-Дону щыкIощтым ПIатIыкъо Заринэрэ ХьакIэко Данэрэ хэлэжьэнхэу загъэхьазыры. Типшъашъэхэм ямедальхэм ахагъэхъонэу афэтэIо.\nПредыдущая ТекIоныгъэхэм тяжэ\nСледущая Мыекъуапэ щэкIо


Home » Adyghe » 15 2. Corinthians » 08\nЩыкІагъэ зиІэ къошхэм ахъщэ афаугъоиныр\nДжы, сшыхэр, Македоние хэкум щыІэ чылыс зэІукІэхэм Тхьэм ынэшІу къызэращифагъэр шъодгъэшІэнэу тыфай. 2Гузэжъогъу хэтхэу, яшъыпкъагъэ инэу гъэунэфыгъэ зэхъум, тхьамыкІэ дэдэу щытыгъэхэми, ягушІогъошхокІэ ямылъку шъхьамысыжьхэу тшыхэм адэІэпыІагъэх. 3АлъэкІыщтыгъэм фэдиз ыкІи нахьыби ежьхэр фаехэу зэратыгъэмкІэ сыряшыхьат. 4Тигъусэхэу Тхьэм ицІыф лъапІэхэм адэІэпыІэнкІэ фит тшІынхэу яшъыпкъэу къытэлъэІугъэх. 5Тызыщыгугъыгъэм изакъоп къатыгъэр, ау ыпэрапшІэу Зиусхьаным ежьхэм зырати, етІанэ Тхьэр зэрэфаем тетэу тэ зыкъытатыжьыгъ. 6Арэущтэу Тит ахъщэр шъуугъоин Іофыр ыублагъэти, мы ІофышІур шъуигъэухыжьынэу телъэІугъ. 7ШІошъхъуныгъэмкІи, гущыІэнымкІи, шІэныгъэмкІи, гуетыныгъэшхо пстэумкІи, шІулъэгъуныгъэу къытфышъуиІэмкІи, а Іоф пстэумкІэ шъузэрэбаим фэдэу, мы ІофымкІи шъуимылъку шъушъхьамысыжьэу шъупылъ.\n8Мыр унашъоу сэ къышъуфэсшІырэп, ау нэмыкІхэм гуетыныгъэшхоу яІэм фэзгъадэзэ, шІулъэгъуныгъэу шъуиІэм ишъыпкъагъэ згъэунэфынэу сыфай. 9Сыда пІомэ ти Зиусхьанэу Исус Христос ынэшІу къызэрэтщи-\nфагъэр шъошІэ. Ар баеу щытыгъэми,* тэщ пае тхьамыкІэ хъугъэ*, итхьэмыкІагъэкІэ бай шъухъуным пае.\n10Ахъщэ шъуугъоин Іофым сызэрэхаплъэрэр шъосэІо; сыда пІомэ ащ ишІуагъэ къышъокІыщт. БлэкІыгъэ илъэсым къыщыублагъэу мы Іофыр зэрежъугъэжьагъэм имызакъоу, цІыфхэу мы Іофыр апэ дэдэу зышІэнхэу зыгу хэлъ хъугъэхэр шъоры. 11Джы а Іофыр шъуухы, шъушІэнэу шъуишъыпкъэу шъузкІэхъопсыгъэр мылъкоу шъуиІэм ифэшъуашэу жъугъэцэкІагъэ хъуным пае. 12Сыда пІомэ цІыфыр тэным фэхьазырмэ, иІэм елъытыгъэу ары нахь, имыІэм елъытыгъэу арэп, Тхьэм а тыныр зэридэрэр.\n13НэмыкІ цІыфхэм псынкІагъо афэхъоу, шъо гузэжъогъу шъухэфэн фаеу арэп зыфасІорэр, ау шъо шъуитІум шъузэфэдэу шъузэдэІэпыІэн фае. 14Джырэ уахътэм шъо къышъолыжьыгъэ мылъкумкІэ ахэмэ ящыкІагъэр яшъутын фае. ЕтІанэ шъо щыкІагъэ шъуиІэ хъумэ, ахэмэ къялыжьыгъэ мылъкумкІэ шъо шъуищыкІагъэр къышъуатыщт. Арэущтэу шъо шъуитІум шъузэфэдэщт. 15Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм зэрарытым фэдэу,*\n«Бэ зыугъоигъэм къелыжьыгъэ щыІагъэп, мэкІэ зыугъоигъэми зыфэныкъо иІагъэп».\nТитрэ ащ игъогогъухэмрэ\n16Сэ шъощ пае гумэкІыныгъэу сиІэм фэдэ гумэкІыныгъэ Тхьэм Тит ыгу къызэрэрилъхьагъэм пае, щытхъу фэсэшІы. 17Тит тызэрелъэІугъэр ыдагъэ къодыеп, ау ыгу лъэшэу етыгъэу ежьыр фаеу шъуадэжь къэкІо. 18Ащ игъусэу къэбарышІур зэригъэІурэмкІэ чылыс зэІукІэ пстэури зыщытхъурэ тшы къэтэгъакІо. 19Ащ нэмыкІэу Зиусхьаным щытхъу фэтшІыным паий, гумэкІыныгъэшхоу къышъуфытиІэр шъодгъэлъэгъуным паий мы Іофэу зишІуагъэ къакІорэр тшІэ зыхъукІэ, къыддэкІонэу чылыс зэІукІэхэм а тшы къыхахыгъ. 20Арэущтэу\n8:9 баеу щытыгъэми – ежь Ятэ ыдэжь щыІэу, мы дунаем къызщытехьащтым ыпэкІэ ары.\n8:9 тхьамыкІэ хъугъэ – цІыфэу зэрэхъугъэр ары. Еплъ Фил. 2:6-8.\n8:15 Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм зэрарытым фэдэу – еплъ Пегъымбар Мусэ ятІонэрэ тхылъэу ытхыгъэм 16:18.\nмы тынышхомкІэ тызэрызекІорэ шІыкІэм пае, цІыфхэм тызэрагъэмысэщтым зыщытыдзыенэу тыфай. 21Сыда пІомэ Зиусхьаным ыдэжькІи цІыфмэ адэжькІи шІугъэ зэрэтшІэным тыпылъ.\n22Ащ нэмыкІэу тшэу зигуетыныгъэшхо бэрэ ыкІи лъэныкъо ІаджыкІэ къытфэзыгъэшъыпкъэжьыгъэр адрэхэм ягъусэу къышъуфэтэгъакІо. Джы инэу къызэрэшъущыгугъырэм пае, ыпэрэм нахьи нахь гуетыныгъэшхо иІэ хъугъэ. 23ТиткІэ шъукъысэупчІымэ, ар сигъусэу къышъуфэлажьэ. Мы тшыхэмкІэ шъукъысэупчІымэ, ахэр чылыс зэІукІэхэм ялІыкІохэу Христос щытхъу фэзышІыхэрэр ары. 24Арышъ, чылыс зэІукІэхэм апашъхьэ шъуишІулъэгъуныгъи шъыпкъагъэм тетэу тыкъызэрэшъущытхъугъэри мы тшыхэм къафэжъугъэшъыпкъэжь.


Хэхъоныгъэхэр нэрылъэгъух | Адыгэ Макъ\nАдыгеимкIэ мы къэгъэлъэгъоныр илъэс 73-м шIокIыгъ. 2018-рэ илъэсым Iэзэгъу уцхэм ящэфын сомэ миллион 867-рэ пэIуагъэхьагъ, 2017-рэ илъэсым егъэпшагъэмэ, а пчъагъэр сомэ миллион 25,1-кIэ нахьыб. ШэпхъэшIухэм адиштэрэ медицинэ IэпыIэгъур нэбгырэ 2464-мэ арагъэгъотыгъ, диспансеризациер республикэм щыпсэурэ 41014-мэ акIугъ. Ащ дакIоу псауныгъэр къэухъумэгъэным иучреждениякIэхэр ашIыгъэх, зищыкIагъэхэм гъэцэкIэжьынхэр арашIылIагъэх, зэтырагъэпсыхьагъэх. Адыгэ республикэ клиническэ сымэджэщым епхыгъэ диагностическэ гупчэу ашIыгъэр шIэхэу къызэIуахынэу агъэнафэ. Джащ фэдэу медицинэ кадрэхэм ягъэхьазырын иIофыгъуи янэплъэгъу икIырэп. 2018-рэ илъэсым «Земский доктор» зыфиIорэ программэмкIэ нэбгырэ 31-мэ ыкIи фельдшери 9-мэ IофшIэпIэ чIыпIэхэр арагъэгъотыгъэх. 2012 — 2018-рэ илъэсхэм пстэумкIи специалист нэбгырэ 349-рэ IофшIэпIэ чIыпIэхэм аIухьагъ.


Республика Адыгея - Сомэ миллиард 37-м ехъу зытефэщт зэзэгъыныгъэхэр форумым рахьылIэщтых\nСомэ миллиард 37-м ехъу зытефэщт зэзэгъыныгъэхэр форумым рахьылIэщтых\nУрысые инвестиционнэ форумэу «Шъачэ-2017-рэ» зыфиIоу мэзаем и 27 — 28-м Олимпийскэ паркым имедиагупчэ щыкIощтым Адыгеим иинвестиционнэ амалхэр къыщигъэлъэгъощтых. Урысые Федерацием и Правительствэ и Тхьаматэу Дмитрий Медведевыр форумым изэхэщэн хэлажьэ.\nАдыгеим илIыкIо куп ипэщэщтыр Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Мурат. Купым хэхьащтых республикэм ихэбзэгъэуцу, игъэцэкIэкIо хабзэ икъулыкъухэм, имуниципалитетхэм ялIыкIохэр, бизнесменхэр. Форумым идискуссионнэ площадкэ заулэмэ ащыкIощт Iофтхьабзэхэм ахэр ахэлэжьэщтых.\nСомэ миллиард 37-м ехъу зыосэ инвестиционнэ предложениехэр Адыгеим ыгъэхьазырыгъэх. Джащ фэдэу инвесторхэм инвестиционнэ площадкэ 64-мэ анаIэ къатырадзэн алъэкIыщт.\nИнвестиционнэ предложениехэм республикэм иэкономикэ илъэныкъо шъхьаIэхэр: мэкъу-мэщыр, энергетикэр, гъомылэпхъэшIыныр, псэолъэшIыныр къызэлъаубытых. ГущыIэм пае, бизнесменхэм игъо афалъэгъущт мыIэрысэ, дэшхо чъыгхэм якъэгъэкIын, индустриальнэ паркэу «Теучежский» зыфиIорэм, гъомылэпхъэшI комбинатым ягъэпсын, сотовэ зэпхыныгъэм республикэм хэхъоныгъэ щегъэшIыгъэным яинвестициехэр къахалъхьанхэу.\nРеспубликэм нахьыбэу электроэнергиер къыIэкIэхьанми лъэшэу анаIэ тырагъэтыщт. Ащ епхыгъэу ПАО-у «Кубаньэнерго» зыфиIорэм зэзэгъыныгъэ дашIынэу рахъухьэ, электрическэ сетьхэм запызышIэ зышIоигъохэм ялъэIу нахь псынкIэу афэгъэцэкIэгъэныр ащ къыщыдалъытэщт.\nРеспубликэм иэкспозиционнэ площадкэ проектхэр къыщагъэлъэгъощтых. 2007-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу 2016-рэ илъэсым нэс пстэумкIи сомэ миллиарди 150-рэ хъурэ инвестициехэр капитал шъхьаIэм къыхалъхьагъэх. Сомэ миллиард 70-м ехъу зыосэ проект 50-мэ джыдэдэм Iоф адашIэ.


Республика Адыгея - ЗэкIэми дырагъэштагъ\nУрысые Федерацием и Конституцие гъэтэрэзыжьынхэр фэшIыгъэнхэм фэгъэхьыгъэ законыр ары АР-м и Къэралыгъо Совет — Хасэм ия XLVIII-рэ зэхэсыгъо зыфэгъэхьыгъагъэр.\nАР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат, министрэхэм я Кабинет хэтхэр, федеральнэ ыкIи шъолъыр къулыкъухэм, ведомствэхэм япащэхэр, нэмыкIхэр ащ хэлэжьагъэх. Зэхэсыгъор зэрищагъ Парламентым и Тхьаматэу Владимир Нарожнэм.\nКъэралыгъом и Закон ШъхьаIэ лъэныкъо зэфэшъхьафхэм афэгъэхьыгъэ гъэтэрэзыжьынхэр фэшIыгъэнхэм УФ-м и Президентэу Владимир Путиныр кIэщакIо фэхъугъ. Илъэсэу тызхэтым ищылэ мазэ Джэпсалъэу къышIыгъэм ар къыщиIогъагъ. А мэзэ дэдэм УФ-м и Къэралыгъо Думэ Конституцием гъэтэрэзыжьынхэр фэшIыгъэнхэм фэгъэхьыгъэ хэбзэгъэуцугъэм ипроект хэплъэнэу халъхьагъ ыкIи гъэтхапэм и 10-м ящэнэрэ еджэгъумкIэ законыр ыштагъ. Нэужым, гъэтхапэм и 11-м, ФедерациемкIэ Советым изэхэсыгъо щытегущыIэхи, дырагъэштагъ. Ахэм ауж субъектхэм язаконихъухьэ органхэр хэплъагъэх, яшIошIхэр къыраIотыкIыгъэх.\nЗэпстэумэ афэдэу Адыгеим и Парламенти ащ фэгъэхьыгъэ зэхэсыгъо зэхищэгъагъ. Законым къыщыдэлъытагъэхэм къатегущыIагъ законихъухьанымкIэ, законностымкIэ ыкIи чIыпIэ зыгъэIорышIэжьыпIэхэм яIофхэмкIэ Къэралыгъо Советым — Хасэм и Комитет ипащэу Александр Лобода. Хэбзэгъэуцугъэм комитетыр зэрэхэплъагъэр, дегъэштэгъэн фаеу зэрилъытэрэр ащ къыIуагъ. Партиеу «Справедливая Россия» зыфиIорэм ифракциеу зипащэм хэтхэм яеплъыкIэхэри къыриIотыкIыгъэх. Гъэтэрэзыжьынхэм цIыфхэр социальнэу ухъумэгъэнхэм фэгъэхьыгъабэ къызэращыдэлъытагъэр кIигъэтхъызэ, хэзыгъэ имыIэу зэкIэми зэрадырагъаштэрэр къыIуагъ.\nУрысые партиеу «Единэ Россием» ифракцие хэтхэм ацIэкIэ нэужым къэгущыIагъ ащ ипащэу, Парламентым и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр. Социальнэ лъэныкъор анахьыбэу къызэрэхэгъэщыгъэм, Парламентым иIофшIэн, Къэралыгъо Советым истатус, культурэм, бзэм, субъектхэм япащэхэм япшъэрылъхэм, Правительствэм игъэпсын, нэмыкIхэм афэгъэхьыгъабэ къызэрэщыдэлъытагъэр ащи кIигъэтхъыгъ.\n— Гъэтэрэзыжьынхэм кIуачIэ яIэ зыхъущтыр цIыфхэу къэралыгъом исхэм амакъэхэр атыхэу, дырагъаштэмэ ары, — къыIуагъ Парламентым и Тхьаматэ. — Ащ къэралыгъом ипащэ цIыфхэм яеплъыкIэхэр, яшIоигъоныгъэхэр пстэумэ апшъэ зэришIырэр къеушыхьаты. Урысыем исубъектхэм язаконихъухьэ органхэм гъэтэрэзыжьынхэм адырагъэштагъ. Тэри ащ щысэ атетхын фаеу сэ сшъхьэкIи, партием исатырэ хэтхэми тэлъытэ.\nЛДПР-м ифракциеу Парламентым щыIэм хэтхэм ацIэкIэ къэгущыIагъ ащ ипащэу, гъэсэныгъэмкIэ, наукэмкIэ, ныбжьыкIэхэм яIофхэмкIэ, спортымкIэ, СМИ-мкIэ ыкIи общественнэ организациехэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ Парламентым и Комитет итхьаматэу Шэуджэн Тембот. Конституциер къэралыгъом и Закон ШъхьаIэу зэрэщытыр, ар уахътэм диштэн зэрэфаер, гъэтэрэзыжьынхэр игъо дэдэхэу зэралъытэрэр ащ къыIуагъ.\nПстэумэ ауж республикэм ипащэ депутатхэм закъыфигъэзагъ.\n— УФ-м и Президент кIэщакIо зыфэхъугъэ гъэтэрэзыжьынхэм янахьыбэм социальнэ мэхьанэ яI, — къыIуагъ ащ. — Унагъор, кIэлэцIыкIугъор, пенсионерхэр социальнэу ухъумэгъэнхэм, зигъот макIэхэу, зищыIакIэ къинхэм IэпыIэгъу ятыгъэным, лэжьапкIэр, социальнэ ахъщэ тынхэр уахътэм диштэу гъэпсыгъэнхэм, гъэсэныгъэр, медицинэр цIыфхэм нахь къызIэкIэгъэхьэгъошIу афэхъунхэм, щыIакIэр нахьышIу шIыгъэным ахэм янахьыбэр афэгъэхьыгъ. Суверенитетым, къэралыгъом игъунапкъэхэм якъэгъэнэжьын, тарихъым икъэухъумэн афэгъэхьыгъэу щыгъэнэфагъэри бэ. ЦIыфхэу къэралыгъом щыпсэухэрэм яшIоигъоныгъэу сыдигъокIи зигугъу къашIыщтыгъэхэм адиштэу зэкIэ гъэтэрэзыжьынхэр гъэпсыгъэх. Ахэм еплъыкIэу афыряIэр ары кIуачIэ яIэщтыми, ямыIэщтыми зэлъытыгъэр. Шъо республикэм щыпсэухэрэм ялIыкIоу шъухадзыгъ. Арышъ, шъуиеплъыкIэ къишъуIотыкIымэ, ахэм яшIоигъоныгъэхэр къишъуIотыкIыгъэу мэхъу. ЩыIакIэр нахьышIу шIыгъэным фытегъэпсыхьэгъэ законым дегъэштэгъэныр тэрэзэу сэлъытэ.\nПстэумкIи депутат 50 Адыгеим и Парламент хэт. Ахэм ащыщэу нэбгырэ 47-р ары зэхэсыгъом хэлэжьагъэр. Хэзыгъэ имыIэу зэкIэми УФ-м и Конституцие гъэтэрэзыжьынхэр фэшIыгъэнхэм фэгъэхьыгъэ хэбзэгъэуцугъэм дырагъэштагъ.\nУрысые Федерацием субъект 85-у иIэм язаконихъухьэ органхэр зэкIэ мы законым хэплъагъэх ыкIи дырагъэ- штагъ. Непэ, гъэтхапэм и 14-м, УФ-м ФедерациемкIэ и Совет шъолъырхэм рахъухьагъэр ыштагъ. КъэкIощт мэлылъфэгъу мазэм и 22-р цIыфхэу къэралыгъом исхэм гъэтэрэзыжьынхэм амакъэхэр зыщафатыщтхэ мафэу агъэнэфагъ.


КъумпIыл Муратрэ Дмитрий Патрушевымрэ зэIукIэгъу Москва щызэдыряIагъ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АиФ Адыгея\nАдыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Муратрэ Урысые Федерацием и Правительствэ ыцIэкIэ республикэм икураторэу, Урысыем мэкъу-мэщымкIэ иминистрэу Дмитрий Патрушевымрэ тыгъуасэ зэIукIэгъу Москва щызэдыряIагъ.Республикэм социальнэ-экономикэ хэхъоныгъэ зэришIыщтым епхыгъэ Iофыгъохэр мыщ къыщаIэтыгъэх.\nОтраслэ зэфэшъхьафхэм яIофхэм язытет, Iофыгъоу къэуцугъэхэм ыкIи ахэм язэшIохынкIэ амалэу щыIэхэм атегущыIагъэх.\nДжащ фэдэу зэIукIэгъум хэлэжьагъэх Урысыем мэкъу-мэщымкIэ иминистрэ иапэрэ гуадзэу Хьатыу Джамболэт, Адыгеим ыцIэкIэ сенаторэу Хъопсэрыкъо Мурат, Адыгэ Республикэм ивице-премьерэу Сапый Вячеслав, республикэ министерствэхэм япащэхэр.\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ зэрэхигъэунэфыкIыгъэмкIэ, илъэс заулэ хъугъэу Адыгеим экономикэмкIэ Iофхэр зыпкъ щитых. Ар къеушыхьаты республикэм пстэумкIи продукциеу къыщахьыжьырэм зэрэхахъорэм. Мы лъэныкъомкIэ республикэр Урысыемрэ Къыблэ федеральнэ шъолъырымрэ ягурыт шапхъэхэм ашъхьадэкIы. 2018-рэ илъэсым пстэумкIи продукциеу къахьыжьыгъэм проценти 3,4-кIэ хэхъуагъ, сомэ миллиарди 110-м ехъугъ. ГъэрекIо Адыгэ Республикэм икапитал шъхьаIэ инвестициехэр проценти 142,5-кIэ нахьыбэу къыхалъхьагъэх, сомэ миллиард 31,6-рэ ар хъугъэ.\nРеспубликэм ипащэхэм гъэхъагъэу тиIэхэм такъыщыуцу мыхъунэу алъытэ. Iофым изытет зэхъокIыгъэным тегъэпсыхьагъэу республикэм хэхъоныгъэ зэришIыщт стратегиер къыхахыгъ, цIыфхэм ящыIэкIэ-псэукIэ зыкъезыгъэIэтыщт лъэпкъ проектхэр пхыращыхэу аублагъ. Федеральнэ гупчэм IэпыIэгъоу къыритыщтым АдыгеимкIэ мэхьанэшхо иI. КъумпIыл Мурат зэрилъытэрэмкIэ, республикэм нахь псынкIэу хэхъоныгъэ ышIынымкIэ кураторствэм амалыкIэхэр къытыщтых.\n«Республикэм иэкономикэ ылъэныкъохэу анахьэу хэхъоныгъэ зэдгъэшIыщтхэр дгъэнэфэгъахэх. Апэрэ чэзыоу ахэр — промышленностыр, мэкъу-мэщыр, туризмэр ары. Ахэм хэхъоныгъэ ашIынымкIэ зэкIэ амалхэр тиIэх, ащ хэхьэх чIыопс-ресурс, рекреационнэ амалхэр, чIыпIэ дэгъу шъолъырым зэриубытырэр. Республикэм исоциальнэ-политикэ Iофхэр зыпкъ зэритхэр Адыгеим хэхъоныгъэ езыгъэшIыщт амал шъхьаIэхэм зэу ащыщ. Пшъэрылъэу къытфашIыгъэхэм ягъэцэкIэнкIэ ищыкIэгъэ Iофтхьабзэхэр зетэхьэх. Республикэм икуратор IэпыIэгъоу къытитырэр типшъэрылъхэм ягъэцэкIэнкIэ къытфэфедэ», — къыIуагъ Адыгеим и ЛIышъхьэ.\nДжащ фэдэу экономикэм ихэхъоныгъэ къызэтезыIажэхэрэм, Iофыгъоу къэуцугъэхэм язэшIохыкIэ хъущтхэм зэIукIэгъум щатегущыIагъэх.\nУрысые Федерацием мэкъу- мэщымкIэ иминистрэу Дмитрий Патрушевым къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, республикэм игъоу ылъэгъухэрэм ахэплъэщтых. Экспертхэм унашъохэр къыхахынхэм пае чIыпIэм кIохэзэ, Iофхэм язытет зэрагъэшIэн фае.\nГъогу картэу Адыгеим социальнэ-экономикэ хэхъоныгъэ езыгъэшIыщт Iофтхьабзэхэр зэрытыщтыр мазэмкIэ республикэм къыхихын фае.


«Ошъутенэм» щызэIукIэщтых | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 31.03.2017\t/ СПОРТЫР\t/\nТелефонкIэ къатыгъ. Мыекъопэ баскетбол командэу «Динамо-МГТУ-р» Екатеринбург щыIукIагъ «Уралмашым». Финалныкъом хэхьэрэ зэIукIэгъум бысымхэм текIоныгъэр ятIонэрэу къыщыдахыгъ.\n— «Уралмашыр» тэщ нахь лъэш, ешIэкIо дэгъухэр къырагъэблэгъагъэх. Суперлигэм иапшъэрэ куп хэхьанэу зегъэхьазыры, — къытиIуагъ «Динамо-МГТУ-м» итренер шъхьаIэу Андрей Синельниковым. — ЯтIонэрэ зэIукIэгъоу Екатеринбург щытиIагъэр «Уралмашым» тшIуихьыгъ, бысымхэр очко 19-кIэ тапэ ишъыгъэх.\nЯщэнэрэ ешIэгъур мэлылъфэгъум и 1-м спорт Унэшхоу «Ошъутенэм» щыкIощт. «Уралмашым» текIоныгъэр къызыдихкIэ, яплIэнэрэ зэIукIэгъур командэхэм ящыкIэгъэщтэп. «Динамо-МГТУ-р» джэрз медальхэм афэбэнэщт.\nШэмбэт мафэм сыхьатыр 15-м «Ошъутенэм» ешIэгъур щаублэщт. ЗэхэщакIохэм спортыр зышIогъэшIэгъонхэр зэIукIэгъум еплъынхэу рагъэблагъэх.


Лъытэныгъэр къэлэжьыгъошIоп — Адыгэ макъ\nМедицинэ шIэныгъэхэмкIэ докторэу, Къэрэщэе-Щэрджэс Республикэм щыпсэурэ адыгэхэм янахьыжъхэм я Совет итхьаматэу, профессорэу Даур Борис Индрысэ ыкъом мэкъуогъум и 13-м ыныбжь илъэс 75-рэ мэхъу.\nБ.И. Даурыр Къэрэщэе-Щэрджэс Республикэм ит къуаджэу Хьабэз щыпсэурэ унэгъо Iужъум 1946-рэ илъэсым мэкъуогъум и 13-м къихъухьагъ. Сталиным илъэхъан ращыгъагъэхэм ятэу Индрысэ ахэфэгъагъ. Янэу Марие Къэлэмэт ыпхъум сабыи 6-р къылъэхэнэгъагъ. ЩэIэгъэшхо зиIэ ным гъабли чъыIи бэ зэпичыгъэр, ау исабыйхэр цIыф тэрэз хъунхэм пае ренэу ынаIэ атыригъэтыщтыгъ, зышъхьасыжьыщтыгъэп. 1954-рэ илъэсым кIэлэцIыкIухэм ятэ къызегъэзэжьыр ары ящыIакIэ зыпкъ нахь иуцожьэу зыригъэжьагъэр.\nБорис еджапIэу Хьабэз дэтыгъэр дышъэ медалькIэ къыухыгъ, етIанэ Ставрополь медицинэ институтым чIахьи, шIэныгъэ куу зэрэзэригъэгъотыщтым ехъурэ Iоф имыIэу дэгъу дэдэу ще-джагъ. Медицинэ Iоф къиным илъагъо теуцуи, къоджэ врачэу ригъажьи, Московскэ медицинскэ академиеу И. М. Сеченовым ыцIэкIэ щытым пульмонологиемкIэ икафедрэ ипрофессор IэнатIэ нэсыгъ.\nЗэхэфын-ушэтын Iофхэм афытегъэпсыхьэгъэ кIалэм Урысыем ишIэныгъэлэжьхэм гу къылъатагъ ыкIи а гъогум техьанэу игъоу къыфалъэгъугъ. ЖьыкъэщапIэхэм япхыгъэ уз хьылъэхэм ягъэунэфынкIэ ыкIи ахэм яIэзэгъэнымкIэ Борис бэ зэшIуихыгъэр. Научнэ ыкIи егъэджэн-методическэ IофшIэгъи 140-м ехъу иI. Врачхэм апае IэпыIэгъу тхылъыби къыдигъэкIыгъ. Дунэе научнэ конференциехэу Испанием, Югославием, Ливан, Чехием, Китай, Францием ыкIи нэмыкIхэм ащыкIуагъэхэм докладхэр къащишIыгъэх, тихэгъэгу ынапэ къызэригъэдэхэщтым ренэу пылъыгъ.\nСыд фэдизэу Iофыбэ иIагъэми, Борис илъэныкъо гупсэ зыщигъэгъупшэу зыпарэкIи къыхэкIыгъэп. Исэнэхьатэгъухэу Темыр Кавказым исхэми ишIуагъэ аригъэкIыщтыгъ. Врач ныбжьыкIабэмэ ынаIэ атыригъэтыгъ, иIэпэIэсэныгъэкIи ишIэныгъэкIи ренэу адэгуащэщтыгъ. ЗэлъашIэрэ шIэныгъэлэжьхэр нэужым ахэм къахэкIыгъэх, тихэгъэгу имызакъоу, нэмыкI къэралыгъохэми ящытхъу арагъаIозэ ахэр ащэлажьэх.\nЗигъэпсэфынэу къызытефэми тIысыжьыгъэп, Хьабэз дэт гипсышI заводым игенеральнэ директор ригъэблэгъагъ джырэ уахътэм диштэрэ Iэмэ-псымэхэмкIэ дэгъоу зэтегъэпсыхьэгъэ физиокабинет зыхэт медпунктым Iоф щишIэнэу. Борис ащ лъыпытэу къезэгъыгъ. ЗэлъашIэрэ цIыф Iушыр япащэу дунаир зэлъызыштэгъэ узым — коронавирусым пэшIуекIорэ бэнэныгъэмкIэ, зигъо Iофтхьабзэхэм язэшIохынкIэ зы мэфэ закъуи яIофшIэн зэпамыгъэоу игъом ящыкIэгъэ IэпыIэгъу сымаджэхэм аратын алъэкIыгъ. Борис псауныгъэмрэ лъэпкъ щынэгъончъагъэмрэкIэ шIэгъэн фаехэм япхыгъэ лекциехэм къяджэщтыгъ, хьадагъэхэм, джэгухэм, жъугъэу цIыфхэр зыхэлэжьэхэрэ Iофтхьабзэхэм ахэмыхьанхэу ариIощтыгъ. НепэкIэ ар анахьэу зыгъэгумэкIырэр вакцинэр цIыфхэм зыхягъэлъхьэгъэным иIоф.\nБ. И. Даурым Iэзэн Iофым нэмыкIэу щыIэныгъэм илъэныкъуабэми алъыIэсын елъэкIы. Адыгеими, Къэбэртэе-Бэлъкъарми, Къэрэщэе-Щэрджэсми, Темыр Кавказым иреспубликабэми ныбджэгъухэр ащыриIэх. Общественнэ ыкIи шIушIэ IофшIэным иуахътэ щыщ апэIуегъахьэ. Урысые шIушIэ фондэу «Унэгъо Iужъур» зыфиIорэм илъэсыбэрэ ар ипэщагъ. Москва дэс унагъохэу сабыитф ыкIи ащ нахьыбэ зэрысхэр ары а фондым изэхэщэн кIэщакIо фэхъугъэхэр. 2008-рэ илъэсым шIушIэ IэпыIэгъу Къыблэ Осетием етыгъэным изэхэщакIохэми Борис ащыщыгъ. Культурнэ гупчэу «Адыгэ Хасэм» кIэщакIо фэхъугъэхэми ар ахэтыгъ. НепэкIэ ащ Къэрэщэе-Щэрджэсым щыпсэурэ адыгэхэм янахьыжъхэм я Совет пэщэныгъэ дызэрехьэ.\nИунагъокIи Борис насыпышIу. ЛIэшIэгъуныкъо фэдиз хъугъэу, якъини яхъяри зэдагощызэ, ишъхьэгъусэу Татьянэрэ арырэ зэдыщыIэх. АIэ зэкIэдзагъэу, зэгурыIоныгъэ азыфагу илъэу ялъфыгъи 6 зэдапIугъ. Москва дэсыгъэх нахь мышIэми, яныдэлъфыбзэ арагъэшIагъ, ялъэпкъ культурэ щыгъуазэх, шэн-хабзэхэр къаухъумэх. Нэбгырихми апшъэрэ гъэсэныгъэ арагъэгъотыгъ, щыIэныгъэм чIыпIэ дахэ щаубытыгъ. Джы непэ зэшъхьэгъусэхэр зыщыгушIукIыхэрэр япхъорэлъф цIыкIухэр ары.\nДаур Борисэ иныбджэгъухэм, иIофшIэгъухэм ыкIи общественностым лъытэныгъэ ин къыфашIы. Сыд фэдэрэ уахъти зишIуагъэ къыозыгъэкIын, уиIоф къыпфэзыгъэпсынкIэн цIыфэу ар щыт. Ренэу зэгупшысэрэр обществэм шIуагъэ горэ къызэрэфихьыщтыр ары.\nЛъытэныгъэ зыфэтшIырэ Борис, Адыгэ Республикэм инахьыжъхэм я Совет хэтхэр, уиныбджэгъухэр гуфэбэныгъэ хэлъэу уиюбилей фэшI къыпфэгушIох! ЩыIэныгъэм чIыпIэ дахэ щыуубытын плъэкIыгъ, цIыф лъэпкъ зэфэшъхьафхэм азыфагу зэгурыIоныгъэрэ зэдегъэштэныгъэрэ илъынхэм афытегъэпсыхьэгъэ обществнннэ IофшIэныр щытхъу хэлъэу бгъэцэкIагъ. Адыгеимрэ Къэбэртэе-Бэлъкъарымрэ азыфагу илъ къош зэфыщытыкIэхэр нахь пытэнхэмкIэ бэ о зэшIопхыгъэр. Iофэу бгъэцэкIагъэм осэшIу фэтэшIы. Укъызыхъугъэ мафэмкIэ джыри зэ тыпфэгушIо, псауныгъэ пытэрэ насып дахэрэ уиIэнэу, укъызыхэкIыгъэ лъэпкъми, Урысыеми яфедэ зыхэлъ Iофым джыри гъэхъэгъэшIухэр щыпшIынхэу пфэтэIо!\nПредыдущая Вакцинэ зыхарагъэлъхьаныр къафагъэпсынкIагъ\nСледущая ЫпкIэ хэмылъэу газыр аIэкIагъэхьащт


Гъэстыныпхъэ шхъуантIэр аIэкIагъахьэ | Адыгэ Макъ\nКъоджэ псэупIэхэм гъэстыныпхъэ шхъуантIэр алъыгъэIэсыгъэнымкIэ программэм игъэцэкIэн епхыгъэу газрыкIуапIэм икъудыин ТIопсэ районым щылъагъэкIуатэ.\nМуниципалитетым иадминистрацие къызэрэщаIуагъэмкIэ, мы къуаджэм иурамхэу Зэкъошныгъэм, Шапсыгъэм ыкIи Мирым километритIу фэдиз зикIыхьэгъэ газрыкIуапIэр анэсыщт. ЗэкIэмкIи къуаджэм газрыкIопIэ километрэ 21-рэу участки 7-у зэтеутыгъэр щагъэпсыщт. Участкищым IофшIэнхэр ащаухыгъэх.\nГъэстыныпхъэ шхъуантIэр Агуй-Шапсыгъэ IэкIэгъэхьэгъэнымкIэ проектым игъэцэкIэн 2017-рэ илъэсыр ары зыфежьагъэхэр, ащ иапэрэ чэзыу мы илъэсым ыкIэхэм адэжь аухынэу рахъухьэ. ХыIушъо Шапсыгъэ ианахь къоджэшхор – мыщ нэбгырэ мини 3 фэдиз дэс – адыгэхэр бэу зыщыпсэурэ яплIэнэрэ къуаджэу гъэстыныпхъэ шхъуантIэр зыIэкIэхьагъэу хъущт. Ащ ыпэкIэ, илъэси 10 фэдизкIэ узэкIэIэбэжьмэ, гъэстыныпхъэ шхъуантIэр аращэлIэгъагъ Шъачэ епхыгъэ къуаджэхэу ШэхэкIэишхом, ШэхэкIэй ЦIыкIум ыкIи Ахъынтам.


щигъэтыгъ - это... Что такое щигъэтыгъ?\nезгъ. заставил, -а, -о стоять; по его вине, из-за него простоял, -а, -о\nКIалэр ымыгъэтIысэу щигъэтыгъ\n2. ЫмыгъакIоу зэтриIэжагъ\nМашинэр къыгъэуцуи бэрэ щигъэтыгъ\n3. ЕмыIэу, ришIэлIэн фаер римышIалIэу бэрэ щигъэтыгъ\nЩэр ымыгъапщтэу бэрэ щигъэтыгъ\nезгъ. перестал, -а, -о\nГущыIэныр е гъыныр зэпигъэугъ\nЯтэ къызехьэм кIалэм къыIорэр щигъэтыгъ\nЯнэ зеIэтым сабыим гъыныр щигъэтыгъ\nСмотреть что такое "щигъэтыгъ" в других словарях:\nсамбырыгъэ — (мэсамбыры) лъым. 1. стих, ла, ло Уцугъэ Жьыбгъэр самбырыгъэ 2. успокоился, лась, лось Бырсырыныр щигъэтыгъ ЗэIукIэр самбырыгъэ 3. перестал, а, о ЗэIунагъ Сабыир самбырыгъэ гъыныр щигъэтыгъ … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ\nы-гъэхьаулыягъ — (е гъэхьаулые) езгъ. напрасно утруждал, использовал ПкIэнчъэу щигъэтыгъ, пкIэнчъэу ыгъэулэугъ Машинэр ыгъэхьаулыягъ КIалэр пкIэнчъэу ыгъакIуи ыгъэхьаулыягъ … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ\nдигъэтыгъ — (дегъэты) езгъ. заставил, а, о, побудил, а, о (в) Дэтэу щигъэтыгъ Шыр димыгъэкIэу мэфэреным щагум дигъэтыгъ Чэщым машинэр ядэжь дигъэтыгъ … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ\nзигъэбыяугъ — (зегъэбыяу) езгъ. успокоился, лась, лось ЗигъэIэсагъ, зигъэрэхьатыгъ, щигъэтыгъ Гъырэм зэ зигъэбыяугъ, ау етIани къыригъэжьэжьыгъ … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ\nзэпыугъ — (зэпэу) лъым. перестал, а, о Щигъэтыгъ Икъэбар къэмыIоу зэпыугъ … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ\nзэIунагъ — (зэIонэ) лъым. перестал, а, о 1. Гъырэм щигъэтыгъ Гъыщтыгъэр зэIунагъ 2. заело IункIыбзэр зэIунагъ … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ\nкIэчъын — (кIэчъыныр кIэчъыгъэ) гл. имасд. 1. отскочить Кущэрэхъыр кIэчъынэу ежьагъэу гу лъитагъ 2. бежать Пхъэчаим псыр кIэчъыныр щигъэтыгъ … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ\nтыригъэтыгъ — (тырегъэты) езгъ. оставил, а, о (на) Тетэу щигъэтыгъ Машинэр хьамэм бэрэ тыригъэтыгъ ◊ ЫнаIэ тыригъэтыгъ проявлял, а, о заботу … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ\nхигъэжъукIыгъ — I (хегъэжъукIы) езгъ. сварил, а, о (в) Хэлъэу ыгъэжъуагъ Чэтыр псым хигъэжъукIыгъ II (хегъэжъукIы) езгъ. успокоил, а, о (боль) Щигъэтыгъ Ышъхьэу узырэр уцым хигъэжъукIыгъ … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ


День памяти и скорбиШъыгъо-шIэжь маф\nШъыгъо-ШIэжь Мафэм фэгъэхьыгъэ зэхахьэхэу Адыгэ Республикэм тыгъуасэ щыкIуагъэхэм лъэпкъым итарихъ щыщ нэкIубгъохэр къащаIотагъэх.\nМыекъуапэ изыгъэпсэфыпIэ парк дэхьапIэ къыщырагъажьи, Шъыгъо-ШIэжь зэхахьэм хэлажьэхэрэр къалэм иурам шъхьаIэу Краснооктябрьскэм къырыкIуагъэх. Шыухэр зэкIэми апэ итых, адыгэ шъуашэкIэ фэпагъэх. Республикэм ибыракъ убгъугъэу къэзыхьыхэрэ ныбжьыкIэхэм гур къаIэты. Адыгеим и Правительствэ, Парламентым, Мыекъуапэ яхэбзэ къулыкъушIэхэр, республикэ общественнэ движениехэм ялIыкIохэр, культурэм иIофышIэхэр, еджакIохэр, нэмыкIхэри нэплъэгъум итых. Урысыемрэ Адыгеимрэ ябыракъхэр зыIыгъ ныбжьыкIэхэм лъэпкъхэм языкIыныгъэ гъэпытэгъэным ягупшысэхэр фэIорышIэх.\nЗыкIыныгъэмрэ Зэзэгъыныгъэмрэ ясаугъэт ыпашъхьэ щыкIогъэ зэхахьэм Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат ыцIэкIэ урысыбзэкIи, адыгабзэкIи къыщыгущыIагъ Премьер-министрэм игуадзэу Сапый Вячеслав.\nКавказ заоу адыгэ лъэпкъым ищыIэныгъэ къэгъэзапIэ фэзышIыгъэм хэкIодагъэхэр зэрэтщымыгъупшэхэрэм Шъыгъо-ШIэжь Мафэр ишыхьатэу зэрэщытыр, тятэжъ пIашъэхэм ыкIи къыткIэхъухьащтхэм апашъхьэ пшъэрылъэу тиIэр а тхьамыкIэгъо нэкIубгъохэр тщымыгъупшэнхэр, ащ фэдэ зао къэмыхъужьыным тыпылъын зэрэфаер Сапый Вячеслав хигъэунэфыкIыгъ.\nАдыгеим и Парламент и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр къыщыгущыIагъ.\n--Илъэси 155-кIэ узэкIэIэбэжьмэ, 1864-рэ илъэсым жъоныгъуакIэм и 21-рэм, я ХIХ-рэ лIэшIэгъум щыIэгъэ Кавказ заор ухыгъэ хъугъэ.\nЗаом нэбгырэ мин пчъагъэ хэкIодагъ, тятэжъ пIашъэхэмкIэ ушэтыпIэ къин дэдэу ар щытыгъ. А илъэс чыжьэхэм щыIэгъэ хъугъэ-шIагъэхэм апкъ къикIэу адыгэ лъэпкъыр гощыгъэ хъугъагъэ: ащыщхэр ятарихъ чIыгужъ къинагъэх, ащыщхэм егъэзыгъэ IофкIэ яхэку къабгынэн фаеу хъугъагъэ.\nНепэ, тятэжъ пIашъэхэм шъхьэкIэфэшхо афэтшIызэ, блэкIыгъэр, адыгэ лъэпкъым къинышхоу къыфыкъокIыгъагъэр зыщытымыгъэгъупшэу лIэшIэгъу пчъагъэхэм къакIоцI зэIуигъэкIэгъэ культурэм, шэн-хэбзэ дахэхэм атегъэпсыхьагъэу тинеущырэ мафэ нахьышIу зэрэхъущтым, тилъэпкъ хабзэхэр къызэрэтыухъумэщтхэм, тичIыгупсэ нахь зэтегъэпсыхьагъэ зэрэхъущтым тынаIэ атедгъэтын фае.\nАдыгеир Кавказым ишъолъыр анахь рэхьатхэм, анахь мамырхэм ащыщэу ренэу зэрэщытыщтым тицыхьэ телъ, цIыф лъэпкъ зэфэшъхьафыбэу ащ щыпсэухэрэмкIэ анахь мэхьанэшхо зиIэр зэгурыIоныгъэрэ лъытэныгъэрэ азыфагу илъынхэр ары,--къыIуагъ Владимир Нарожнэм.