КIэлэцIыкIухэм аIукIагъ — Адыгэ макъ\nАдыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат космонавтикэм и Мафэ ыкIи Юрий Гагариныр космосым зыбыбыгъэр илъэс 60 зэрэхъугъэм афэгъэхьыгъэ Iофтхьабзэхэу кIэлэцIыкIу технопаркэу «Кванториум» зыфиIорэм зэхищагъэхэм ахэлэжьагъ.\nЗэIукIэгъур рамыгъажьэзэ ыпшъэкIэ зигугъу къэтшIыгъэ юбилеим фэгъэхьыгъэ къэгъэлъэгъонэу кIэлэцIыкIухэм къагъэхьазырыгъэм республикэм ипащэ екIолIагъ, ащ осэшIу фишIыгъ.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ пэублэ псалъэ къышIызэ мы мэхьанэшхо зиIэ мэфэкIымкIэ къэзэрэугъоигъэхэм къафэгушIуагъ, цIыфыр апэрэу космосым зэрэбыбыгъэр анахь мэхьанэшхо зиIэ хъугъэ-шIагъэу тарихъым къызэрэхэнэжьыгъэр хигъэунэфыкIыгъ.\n— Тикъэралыгъо, тинаукэ космосым гъогу щыпхыращыгъ, цIыфым амалэу IэкIэлъым гъунапкъэ зэримыIэр ащкIэ къаушыхьатыгъ. А лъэгэпIэ инхэм танэсынымкIэ тишIэныгъэлэжьхэм ыкIи космонавтхэм, тицIыфхэм Iофышхо ашIагъ, — къыхигъэщыгъ КъумпIыл Мурат.\nУзэрыгушхон плъэкIыщт къэгъэлъэгъоныбэ Урысыем зэриIэр, коронавирусым пэшIуекIогъэнымкIэ апэрэ вакцинэр тишIэныгъэлэжьхэм къызэраугупшысыгъэр ыкIи зэратхыгъэр ахэм зэу зэращыщыр республикэм ипащэ къыIуагъ.\n— Шъуащыщхэр ушэтын IофшIэным зэрэпылъхэм дэгъоу сыщыгъуаз. Ар шIуагъэ къэзытыщт опытэу шъоркIэ щыт. Наукэм зищыIэныгъэ гъогу езыпхы зышIоигъохэр къызэрэшъухэкIыщтхэм сицыхьэ телъ. ЫпэкIэ тылъызгъэкIотэщт текIоныгъакIэхэр къэралыгъом ищыкIагъэх, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nКосмонавтикэм хэхъоныгъэ ышIыным зиIахьышIу хэлъ Советскэ Союзым и ЛIыхъужъэу, Адыгеим къыщыхъугъэ Анатолий Березовоим урыгушхон зэрэфаер шъолъырым ипащэ хигъэунэфыкIыгъ. Инэм дэт гурыт еджапIэу N 2-м непэ ащ ыцIэ ехьы. Джащ фэдэу Мыекъуапэ къыщыхъугъэ Арутюн Кивирян Роскосмосым икосмонавтхэм яотряд хэхьагъ ыкIи быбынэу зегъэхьазыры.\nРеспубликэм ипащэ ипшъэрылъкIэ УФ-м зыухъумэжьынымкIэ и Министерствэ Iофышхо дашIагъ, Мыекъуапэ дэт офицерхэм я Унэ гъэцэкIэжьын инхэр рашIылIэнхэр ащ зэфэхьысыжь фэхъугъ. ЗэрагъэнэфагъэмкIэ, АР-м иветеранхэм я Советрэ Юнармием ишъолъыр штабрэ мыщ чIэтыщтых.\nМы мэфэ дэдэм республикэм ипащэу КъумпIыл Мурат АР-м ишъолъыр модельнэ гупчэ ащыIукIагъ волонтерхэм — Урысые Iофтхьабзэу «Тызэгъусэх» зыфиIорэм илIыкIохэм ыкIи УФ-м и Конституцие зэхъокIыныгъэхэр фэшIыгъэнхэм фэгъэхьыгъэ мэкъэтыным изыфэгъэхьазырын хэлэжьагъэхэм.\nIофтхьабзэм хэлэжьагъэх Адыгеим гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ иминистрэу КIэрэщэ Анзаур, АР-м иветеранхэм я Совет итхьаматэу Къоджэ Аслъан, Урысыем и ЛIыхъужъэу Цэй Эдуард, Мыекъуапэ инароднэ депутатхэм я Совет итхьаматэу, «Юнармием» ишъолъыр къутамэ иштаб ипащэу Джарымэкъо Азмэт.\nВолонтерствэм непэ щыIэныгъэм чIыпIэшхо зэрэщиубытырэр, социальнэ мэхьанэ зиIэ Iофыгъохэм язэшIохынкIэ цIыфхэр зэрэзэрипхыхэрэр, гумэкIыгъо къызфыкъокIыгъэхэм IэпыIэгъу зэрафэхъурэр, Iофтхьэбзэшхохэм язэхэщэн кIэщакIо зэрэфэхъурэр Адыгеим и ЛIышъхьэ хигъэунэфыкIыгъ.\n— Типрезидентэу Владимир Путиным къызэриIуагъэу, «пандемием пэшIуекIогъэнымкIэ гуфитхэр кIочIэ шъхьаIэ хъугъэх». Тиволонтерхэм алъэкI къамыгъанэу медицинэм иучреждениехэм, кол-гупчэхэм Iоф ащашIагъ, зыныбжь хэкIотагъэхэм IэпыIэгъу афэхъугъэх, гъомылапхъэхэр, Iэзэгъу уцхэр къыращэкIыгъэх. Адыгеим щыпсэурэ нэбгырэ миным ехъу къэралыгъо Iофтхьабзэу «Тызэгъусэх» зыфиIорэм хэлэжьа-гъэх. Ахэр ныбжьыкIэ закъохэп, тинахьыжъхэри ахэтых, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nДжащ фэдэу волонтерхэр зыхэлэжьэгъэхэ Iофтхьэбзэ инхэр блэкIыгъэ илъэсым къэралыгъом щырагъэкIокIыгъэх. Ахэм ащыщых ТекIоныгъэм июбилей ихэгъэунэфыкIын, УФ-м и Конституцие зэхъокIыныгъэхэр фэшIыгъэнхэм фэгъэхьыгъэ мэкъэтыным изыфэгъэхьазырын, нэмыкIхэри.\nIофтхьабзэхэу «Волонтеры Конституции» ыкIи «Тызэгъусэх» зыфиIохэрэм чанэу ахэлэжьагъэхэм УФ-м и Президент ирэзэныгъэ тхылъхэр аратыжьыгъэх. Ахэм ащыщых Дмитрий Барабутиныр, Абэсэ Мурат, Пхэнэе Саидэ, Ирина Лебедевар, Абрэдж Сабинэ, Оксана Слюнковар, Шэуджэн Асиет, Къэзэнч Симэ, Устэ Ларисэ, Яна Герасимовар, Ованес Шекерьянц, Денис Куличенкэр, Анна Ковалевскаяр, Оксана Питюковар, ХьакIэгъогъу Казбек, Гумэ Анжелэ, Абэсэ Джульетэ.\nВолонтер движением IэпыIэгъу къыфэхъурэ республикэм ипащэ ныбжьыкIэхэр къыфэрэзагъэх.\nПредыдущая Апэрэ уцугъом Адыгеир пхырыкIыгъ\nСледущая Театральные труппы Адыгеи работают над новыми спектаклями


Испунэхэр ЮНЕСКО-м ик1эныгъэхэм хагъэхьанэу щытэу алъытэ\n13 октября 2014 / Новости/Культура Комментарии: 2\nИспунэхэр куп-купэу агъэуцущтыгъэх. Зы ч1ып1эм 200-300 агъэуцущтыгъэ. Къызэра1орэмк1э, Адыгеимрэ ык1и Пшызэ шъолъырымрэ 3000 фэдизэу къыщалъытэщтыгъэ испунэхэм ащыщэу джырэк1э къэнагъэр 150 фэдиз псэоу.\nИспунэхэу Адыгемрэ Пшызэ шъолъырымрэ арытхэм ЮНЕСКО-м ик1эныгъэхэм язэк1элъык1о хагъэхьанхэу географхэм ш1оигъоныгъэ къыхагъэщыгъ. Фэдэ мыжъо унэхэр ехьыл1агъэх дольмен культурэу зэлъаш1эрэ Мыекъуапэ культурэм нахьри нахьыжъым. Джырэ уахътэмк1э хэкум ит испунэхэм якъэгъэгъунэнк1э 1офыгъуабэхэр щы1эхэу археологмэ гумэк1ыгъохэр къыхагъэщых. Ахэр зэрапхъохэуи къыхэк1ых.\nФитыныгъэ радиом игущы1эгъугъэ Адыгеим щыщ археологэу Тэу Аслъан испунэхэм якъэгъэгъунэнк1э ахэр ЮНЕСКО-м епхыгъэу щыты хъущтхэмэ ащ иш1уагъэ къэк1онэу елъытэ.\nФитыныгъэ радиом игущы1эгъугъэ Тэу Аслъан:\n- Испунэхэр дунэе 1офыгъоу щытых. А къэнэгъэ мак1эхэр къытк1эхъухьэхэрэм анэсыжьын фае. Испунэхэм якъэгъэгъунэнк1э къулыкъухэр мэлажьэх. Ау ахэмэ я1офш1эн уигъэрэзэнэу щытэп, сыда п1омэ испунэ пэпчъ къэрэгъулэ 1убгъэуцощтэп. Ахэмэ якъэухъумэн ц1ыфмэ зэк1эмэ я1офын фае.\nИспунэхэр тхьалъэ1уп1эх. Ащ хьадэхэр ралъхьажьэу хэбзагъэ. Адыгэмэ яч1ыналъэ ащ фэдэу итыр зэрэбэм пае, ар лъэпкъым инэшанэу еп1он плъэк1ыщт. Адыгэм унэу аш1щтыгъэр ч1ыгум хэк1одэжьынэу хъунэу арыгъэ. Л1агъэр зыдэк1ожьрэм гъуни-нэзи имы1эу алъытэщтыгъэти, ащ мыжъом хэш1ык1ыгъэу унэр фаш1ыщтыгъэ. Апэ аш1ыщтыгъэхэ испунэхэр ц1ык1ыгъэх, хьадэр рагъэт1ысхьанэу арыгъэ. Ащи къытек1ы испунэм ц1эу фаш1ыгъэри.\nДжырэк1э испунэхэр зытетыгъэ ч1ып1эхэу Хьаджэкъо дэжь унэхэр щаш1ынэу ч1ыгухэр щагощыгъэх. Ау къызэра1орэмк1э, ащ унэу тыраш1ыхьагъэхэр зэбгырэк1ыжьых. Испунэхэр зытетыр – къэхалъэ, ащ ущыпсэунэу щытэп.\nИспунэхэр куп-купэу агъэуцущтыгъэх. Зы ч1ып1эм 200-300 агъэуцущтыгъэ. Къызэра1орэмк1э, Адыгеимрэ ык1и Пшызэ шъолъырымрэ 3000 фэдизэу къыщалъытэщтыгъэ испунэхэм ащыщэу джырэк1э къэнагъэр 150 фэдиз псэоу. Испунэхэм ц1ыфэу ч1алъхьажьыщтыгъэхэр зыщыщыгъэхэмк1э упч1эр гъэш1эгъоны, е1о Фитыныгъэ радиом игущы1эгъугъэ археологэу Тэу Аслъан. Ц1ыф къызэрык1о пэпчъ афаш1ыщтыгъэпщтын, ц1ыф гъэш1уагъэу, хэхыгъэу, пэрытхэр арэу ч1алъхьажьыщтыгъэхэр енэгуе ш1эныгъэлэжьыр.\nPhoto: Olga Stepanova\nЕджэрыкъуай\t14 октября 2014, 01:38 ↓ 0\nИспунэш1ыныр хьадэ к1элъхьан къодыя зэпхыгъагъэр? Зыгорэк1э нахь зэхэфыгъоу зыгорэм къы1он ылъэк1ыщта?\nЩ1алэф1\t16 октября 2014, 11:45 ↓ 0\nПэжщ Еджырыкъуай жи1эр. Нэхъ зэхыщ1ык1ауэ, Испыунэхэм теухуауэ тхыгъэ щы1эмэ къифлъхьэныу дыныволъэ1у! Ар урысхэм я тхыдэм епхауэ щытамэ, уфапшэм нэсыу тхыгъэ зэрагъэпэщынт. Армырами езыхэм я мейр, езыхэм яйуэ жа1эри зыщац1алэ!


ЗекIонымкIэ къашъхьапэщт гъогу — Адыгэ макъ\nЛъэпкъ проектэу «Щынэгъончъэ ыкIи шэпхъэшIухэм адиштэрэ гъогухэр» зыфиIорэр затIупщыгъэм къыщегъэжьагъэу шъолъыр мэхьанэ зэратырэ чIыпIэхэм якIурэ гъогу Iахь 800 фэдиз гъэцэкIэжьыгъэ хъугъэ. ПстэумкIи ар километрэ миниплIым ехъу. Джыри мыгъэ ащ фэдэ Iахь 345-рэ агъэцэкIэжьынэу щыт, ар километрэ минрэ 700-рэ мэхъу.\nМы лъэпкъ проектым къыдыхэлъытагъэу Адыгеим и Джэджэ район истаницэу Келермесскэмрэ поселкэу Гончаркэмрэ азыфагу илъ гъогур мы уахътэм агъэкIэжьы. Километри 4,9-рэ ар зэкIэмкIи мэхъу. Мыщ шъолъыр мэхьанэ иI, П. В. Букреевым ыцIэ зыхьырэ Дендрологическэ паркэу Гончаркэм дэтым екIу.\nМы уахътэм паркым чъыг ыкIи кондэ лъэпкъ 350-рэ фэдиз къыщэкIы. АдыгеимкIэ ар анахь коллекцие ин. Джащ фэдэу «аммониткIэ» заджэхэрэ мыжъоу илъэс пчъагъэкIэ узэкIэIэбэжьымэ паркым къащагъэхэри зекIоу къакIохэрэм ашIогъэшIэгъоных.\nПаркым екIурэ гъогур лъэшэу зэхэкъутэгъагъ. Арышъ, гъэцэкIэжьыгъэн фаехэм «Адыгеяавтодорым» ар зэрахилъытагъэр игъо дэдэу щыт. Шэуджэн районым игъогушI организацие зэзэгъыныгъэу дишIыгъэм къыдыхэлъытэгъэ IофшIэнэу ащ щызэшIуахыщтхэм пстэумкIи сомэ миллион 61,5-рэ апэIухьащт. ГъогушIхэм жъы хъугъэ асфальт зэхэкъутагъэр тырахыщт, технологие пэрытхэм адиштэу ашIыжьыщт, гъогу гъунэхэр агъэкъэбзэщтых, зэрагъэфэщтых, тамыгъэхэр кIэу агъэуцущтых, зыщищыкIагъэм гъогум тырашIыхьащтых.\nПредыдущая Заом икъэбаргъэгъозагъ\nСледущая ХэкIыпIэхэм алъэхъух


Тилъэпкъ шхыныгъохэмкIэ Адыгеир зэлъаригъэшIагъ | Адыгэ Макъ\nТилъэпкъ шхыныгъохэмкIэ Адыгеир зэлъаригъэшIагъ\nХьалыгъумрэ къуаемрэ егъашIэми адыгэхэм яшхыныгъоу щыт. Ижъым къыщегъэжьагъэу адыгэ къуаем иихын ягуфэбагъэ халъхьэзэ адыгэхэм зэшIуахы ыкIи а хэбзэшIур къыткIэхъухьэрэ ныбжьыкIэхэм лъагъэкIуатэзэ лIэшIэгъухэр къырэкIох.\nАдыгэ къое шъыпкъэр IэкIэ ашIы, пцелыч уфэ-упцIэм хэфыкIыгъэ матэмкIэ ар рахы, ащ ишIуагъэкIэ къуаем теплъэ гъэнэфагъэ иIэ мэхъу. Мы гъэщыр ашIыным пае чIыпIэ хэхыгъэ-хэм ащагъэхъухэрэ чэмхэм къатырэ щэ къабзэр агъэфедэ. Ащ къыхэкIыкIэ шIуагъэу иIэмкIэ адыгэ къуаер нэмыкIхэм къахэщы.\nАдыгэ къуаер республикэм ибренд. Дунаим къое зэмылIэужыгъо минищ фэдиз къыщыдагъэкIы. Ахэм ащыщэу зыпэпшIын щымыIэ адыгэ къуаем идэгъугъэкIэ ыцIэ лъагэу зэрэIугъэм уимыгъэгушхон плъэкIырэп. Тиреспубликэ имызакъоу, адыгэ къуаер нэмыкI къэралхэми бэшIагъэу ащызэлъашIагъ. Специалистхэм зэралъытэрэмкIэ, дунаим къое лъэпкъыбэу щашIырэм адыгэ къуаер идэгъугъэкIэ апэрэхэм ащыщ. Республикэм игугъу дахэкIэ языгъэшIыхэрэм ар зэу зэращыщым щэч хэлъэп. Ащ тырэгушхо.\nИжъыкIэ къуаджэ пэпчъ къоеихыным фэкъулэе бзылъфыгъэ IэпэIасэхэр дэсыгъэх. Ахэм «Къуаем игуащэкIэ» яджэщтыгъэх. Адыгэ къуаем хашIыкIых къояжъэр, хьалыжъожъыер, хьаку-хьалыжъор, нэмыкIхэри. Адыгэ къое закъор ары бгъэжъэн плъэкIырэр. ХьакIэхэу Адыгеим къеблагъэхэрэр апэрэу къызыкIэупчIэхэрэр зиIэшIугъэкIэ зэлъашIэгъэ адыгэ къуаер ары.\nАрышъ, ижъыкIэ къыщегъэжьагъэу адыгэ къуаем мэхьанэу ратыщтыгъэм непи къыщымыкIэу ищыкIэгъэ уасэр фашIы, къыткIэхъухьэхэрэ ныбжьыкIэхэм адыгэхэм яшэн-хэбзэ дахэхэр лъагъэкIотэнхэм фестиваль-зэнэкъокъур фытегъэпсыхьагъэу щыт.\nКъэIогъэн фае илъэс къэс адыгэ къуаем ифестиваль Адыгэ Республикэм зэрэщыхагъэунэфыкIырэр. Тиреспубликэ ирайонхэм щэм хэшIыкIыгъэхэ гъэщхэр къыдэзыгъэкIыхэрэ IофшIапIэхэу арытхэм ялIыкIохэр, предпринимательхэр, фермерхэр ыкIи унэе хъызмэтшIапIэ зиIэхэр ащ къырагъэблагъэх. Фестиваль-зэнэкъокъум адыгэхэм ямызакъоу, лъэпкъ зэфэшъхьафхэм къахэкIыгъэхэри ашIогъэшIэгъонэу къекIуалIэх. Район пэпчъ къарыкIыгъэхэ лIыкIохэм «Лъэпкъ щагу» зэIухыгъэхэр къагъэхьазырых, хьакIэхэу фестивалым къекIолIагъэхэр ахэм къарагъэблагъэхэзэ, адыгэ къуаер зэрэрахырэр къафаIуатэ. Нэрылъэгъоу а чIыпIэм къуаер щырахызэ, ащ иIэшIугъэ зыфэдэр ауплъэкIун амал араты. Джащ фэдэу адыгэ къуаем хашIыкIыхэрэ къояжъэр, хьалыжъожъыер, хьаку-хьалыжъор, нэмыкIхэри «Лъэпкъ щагу» пэпчъ щаупщэрыхьых. Адыгэ къуаем иихын нахь фытегъэпсыхьагъэхэр къыхагъэщых, ахэм осэшIу афашIы.\nIоныгъом и 22-м станицэу Дахъом адыгэ къуаем ифестивалэу щыкIощтым хэлэжьэщт Фэдз щыщэу, унэе хъызмэтшIапIэу «Мерэм» зыфиIорэм ипащэу Мерэм Бислъан. Интернетым иамалхэмкIэ Бислъан икъэбар чыжьэу зэрэIугъэм щэч хэлъэп. Къуаем иихын, игъэхьазырын нэмыкIэу Бислъан пщэрыхьаным фэкъулаеу щыт. Адыгэ Республикэм имызакъоу, Урысыем ичIыпIэ зэфэшъхьафхэм ащызэхащэхэрэ Iофтхьабзэхэм, фестивальхэм Бислъан арагъэблагъэ, адыгэхэм ялъэпкъ шхыныгъохэм нэIуасэ ащыфешIых. Хъулъфыгъэм иIэпэIэсэныгъэ бэмэ зэлъашIагъ, ар къеушыхьаты федеральнэ телеканалым ижурналистхэм Бислъан ипщэрыхьакIэ гу къылъати, ащ фэгъэхьыгъэ къэтын зэрэтырахыгъэм.\nЕжь Бислъан къызэриIуагъэмкIэ, джыри цIыкIузэ къоеихыным ишъэфхэм янэ ащигъэгъозагъэу щытыгъ ыкIи ащ фэкъулаеу ыгъэсагъ. Анахьэу бзылъфыгъэхэр арыми къоеихыным пылъхэр, Бислъан ащ теукIытыхьэрэп, ыгу зыфэщэгъэ Iофым гухахъо хегъуатэ.\n— Пщэрыхьаным сыфэкъулай, — къыIуагъ Мерэм Бислъан. — Мыщ ыпэкIи нэмыкI къэралыгъохэм якъое лъэпкъхэм ащыщхэр зэрэрахыхэрэм нэIуасэ сыфэхъугъэу щытыгъ. Дунаим щызэлъашIэрэ къуаер ипхыным зыпари къин хэлъэп, ащ дакIоуи иIэшIугъэкIэ адрэхэм апэпшIын плъэкIыщтэп. Ар зытехъухьэрэми лъапсэ имыIэу щытэп, гуфэбагъэу адыгэхэм ахэлъым ыкIи хьакIэхэм уасэ афашIэу зэрапэгъокIыхэрэм ар ишыхьат.\n— Адыгэ къуаем ифестиваль изэхэщэн икIэщакIоу турист агентствэу «Горы удовольствия: Адыгея» зыфиIорэм Iофтхьабзэм сыхэлэжьэнэу сыригъэблэгъагъ, — еIо Бислъан. — БэшIагъэу мы агентствэм Iоф дэсэшIэ. ДэкIыгъо Iофтхьабзэхэу зэхищэхэрэм, мастер-классхэм сахэлажьэ. Адыгеим зекIоу къакIохэрэм лъэпкъ шхыныгъохэм нэIуасэ афэшIыгъэнхэм, къуаем иихын къэбарэу пылъым щыгъэгъозэгъэнхэм мыщ фэдэ Iофтхьабзэхэр фэIорышIэх. Район пэпчъ «Лъэпкъ щагу зэIухыгъэхэр къыгъэлъэгъощтых. Ахэм шхыныгъо зэмылIэужыгъохэр къыращэлIэщтых. Кощхьэблэ районым сэ сыщыщ, ащ ыцIэкIи фестивалым сыхэлэжьэщт, ахэм лы гъэгъугъэр афэсыупщэрыхьыщт.\nАщ нэмыкIэу Кощхьэблэ районым фестивалэу щыIэщтым къое лъэпкъэу «мацареллэр» зэрэхахырэ шIыкIэр нэрылъэгъоу Бислъан къыщигъэлъэгъощт. Ащ зэрилъытэрэмкIэ, адыгэ къуаер бэмэ рахыщт, арышъ, мы къое лъэпкъым иихын цIыфхэр нэIуасэ фишIыхэмэ ашIогъэшIэгъонынэу мэгугъэ.\n— Сэ нахьыбэу сызыпылъыр тыгъэкIэ агъэгъурэ мэтэ къое пытэр ары, — еIо Бислъан. — Мыщ зыпари къыщымышIэу бэрэ щэлъы. Мы къое лъэпкъыр тIэкIу нэмыкI шIыкIэкIэ рахы. Европэми, нэмыкI къэралыгъохэми къуаехэр зэращашIыхэрэм, ахэм хэубэн зэфэшъхьафэу ахалъхьэхэрэм защызгъэгъозагъ. Сэри а шIыкIэр адыгэ къуаемкIэ сыуплъэкIунэу сыфежьагъ. ЗэкIэмкIи къое лъэпкъи 5 сэгъэхьазыры, ахэм джатэм (пожитник) ичылапхъэ, губгъопхъэр (тмин), мятэр, Грузием къыщыкIырэ «уцхо-сунели» зыфаIорэр, лавандэр ахэсэлъхьэх. Мы къое лъэпкъхэу хэубэнхэр зыхэлъхэр лъэшэу цIыфхэм агу рихьхэу къыкIэупчIэх, ащэфых.\nБислъан къызэриIотагъэмкIэ, Фэдз, ящагу хэушъхьафыкIыгъэ гъэгъупIэ щыриIэу къуаехэр ащ щырехых ыкIи щегъэгъух. Ащ зэрилъытэрэмкIэ, къое IэшIу ипхыным фэшI щэм идэгъугъэ мэхьанэшхо иI. Щэ дэгъур, къабзэр зыдэщыIэр къуаджэр ары. Ежь Мерэмхэм яунагъокIэ чэмхэр яIэх, ащ нэмыкIэу ягъунэгъухэми, къоджэдэсхэми щэр къащащэфы. Бислъан ышхэри дэгъоу къыдэIэпыIэх, янэ имызакъоу, ежьми къуаер рехы, зэхелъхьэ, егъэгъу. Къуаем иихын псынкIэми, ащ игъэгъун охътабэ ехьы. Къабзэу, къуаем чагъэ имыIэу, жьы дэмыхьэу бгъэгъуным пае ренэу ар зэбгъэзэкIын, зэпыплъэкIыхьан фае. Къуаем чагъэ е гъуанэ зыфэхъукIэ шIоир дэхьэ ыкIи мэкIоды. Арышъ, зэрищыкIагъэу ащ упылъын фае. Къуаем ихъурэягъэкIэ нахь ин къэс нахь IэшIу мэхъу цIыкIум нахьи.\nМы къое лъэпкъхэм язэхэлъыкIэ Бислъан ары апэу АдыгеимкIэ къэзыугупшысыгъэр. Iофтхьабзэхэу, фестивальхэу тиреспубликэ ыкIи тигъунэгъу Краснодар краим ащызэхащэхэрэм арагъэблагъэ. Ахэм къуаер ащыIуигъэкIынымкIэ амал дэгъухэр иIэх.\nБислъан къызэриIуагъэмкIэ, адыгэхэм ыпэкIэ агъэфедэщтыгъэ онджэкъым фэдэ ежьми ышIыгъэу ащ мэтэ къуаер щегъэгъу. Ар пхъэ пыхэфэ сапэкIэ плъыжьэу зэрагъэгъурэм фэдэп. Хьакум ычIэгъ машIор чIэтэу IугъоикIыпIэм къуаер телъэу егъэгъу. Бислъан зэрилъытэрэмкIэ, а шIыкIэр бэкIэ нахьышIу ыкIи псауныгъэмкIэ нахь дэгъу. Сыда пIомэ пхъэ пыхафэкIэ агъэгъурэм цIыфым ипсауныгъэ зиягъэ екIырэ веществоу къыпыкIырэр нахьыб.\n— Мы къое лъэпкъхэу згъэхьазырхэрэр санэ зышIыхэрэм лъэшэу агу рехьы, хэубэнхэр зыхэлъ къое пытэр санэм дэгъоу декIу. Анахьэу Анэпэ районым, Къырым, Геленджик, Тамань къекIыхэшъ, сщащэфы. АдыкIэ хабзэу щыIэмкIэ, сэнашъхьэ ежь иеу къэзыгъэкIырэм ащ санэ хишIыкIын ыкIи лицензие къызыдихыкIэ ар шъхьафитэу ыщэн фит. Арышъ, а лъэныкъохэм бэмэ санэ ащашIы, арэу зыхъукIэ къуаер зыщэфынэу щыIэри макIэп. Ащ нэмыкIэу къалэхэу Абрау Дюрсо, Тамань, Къырым, Северскэ районым, нэмыкIхэми ащызэхащэхэрэ Iофтхьабзэхэм ренэу сахагъэлажьэ. Джащ фэдэу къоджэ туризмэм Iоф дэзышIэхэрэ агентствэхэм зэпхыныгъэ адысиI. Гастрономическэ дунэе фестивалэу Москва щыкIуагъэм зэхэщакIохэм сырагъэблагъи, ащ сызэрэхэлэжьагъэр лъэшэу сигуапэ хъугъэ. Мы Iофтхьабзэр дунаим тет къэлэ анахь ин 17-мэ ащыкIуагъ, ахэм Москва ащыщ. Сэ ащ Адыгеир къыщызгъэлъэгъуагъ, адыгэ шхыныгъохэм яупщэрыхьынкIэ мастер-класс къыщыстыгъ. ЗэхэщакIохэр къысэлъэIухи, адыгэ къуаем зэкIэ шхыныгъоу хэпшIыкIышъун плъэкIыщтхэр язгъэлъэгъугъэх, афэсыупщырыхьыгъ. ГущыIэм пае, къояжъэр зэрэпшIыщтыр, къуаер бгъэжъэн зэрэплъэкIыщтыр язгъэлъэгъугъэх. Федеральнэ телевидением ар тырихыгъ ыкIи къыгъэлъэгъожьыгъ.\nМыщ дэжьым къэIогъэн фаер зы — адыгэ къуаер Урысыем зэрэщызэлъашIагъэм дакIоу, Мерэм Бислъан тарихъым зэрэхэхьагъэм щэч хэлъэп.\nТапэкIэ Бислъан гухэлъышхохэр зыдиIыгъых. Адыгэхэм ялъэпкъ шхыныгъохэмкIэ зэрэдунаеу Адыгеир зэлъаригъэшIэнэу фай. АщкIэ егъэжьэпIэ дэгъухэр иIэх. Гухахъо хигъуатэу зыпылъ Iофыр зэрэфаем фэдэу лъигъэкIотэнэу, гу кIуачIэу иIэм къыкIимычынэу, игухэлъышIухэр къыдэхъунхэу Бислъан тыфэлъаIо.


Медальхэм афэбанэх — Адыгэ макъ\nРедактор 13.07.2020 13.07.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\nХэгъэгум футболымкIэ иапшъэрэ куп щыкIорэ зэнэкъокъур мыгъэ аухынымкIэ командэ пэпчъ ешIэгъуи 3 къыфэнагъ.\nБэдзэогъум и 7 — 9-м зэрешIагъэхэр зэфэтэхьысыжьых.\n«Тамбов» — «Ахмат» — 1:2, «Арсенал» — «Крылья Советов» — 2:4, «Оренбург» — ЦСКА — 0:4, «Зенит» — «Шъачэ» — 2:1, «Спартак» — «Локомотив» — 1:1, «Ростов» — «Уфа» — 1:2, «Урал» — «Динамо» — 2:1, «Рубин» — «Краснодар» — 1:0.\n2019 — 2020-рэ илъэс ешIэгъур аухынымкIэ командэхэм ешIэгъу плIырыплI къафэнагъэу «Зенит» апэрэ чIыпIэр къыдихи, дышъэ медальхэр къыфагъэшъошагъэх.\n— Яблэнэрэу «Зенит» хэгъэгум ичемпион хъугъэ, — къыIуагъ спорт журналистэу Геннадий Орловым. — ИлъэситIо зэкIэлъыкIоу «Зенит» апэрэ чIыпIэр къыдихыгъ. Ащ фэдэ гъэхъагъэхэр ышIыщтхэми сшIэгъахэп.\n2020 — 2021-рэ илъэс зэнэкъокъур джыри рагъэжьагъэп, ау дышъэр зыхьын зылъэкIыщтым игъэкIотыгъэу джырэ уахътэ тегущыIагъэх. Тренер цIэрыIоу Рашид Рахимовыр футбол дэгъоу ешIэщтыгъ, IэкIыб къэралхэм ащашIэ. Ащ зэрилъытэрэмкIэ, «Зенит» дышъэр къэкIощт илъэсым къыдихыщт. Пхъашэу къенэкъокъун, дышъэм фэбэнэн зылъэкIыщтхэм «Краснодар» ащыщ.\nУрысыем футболымкIэ и Союз ипрезидентэу Александр Дюковыр «Санкт-Петербург» щыкIогъэ зэхахьэм «Зенит» щыфэгушIуагъ, игъэхъагъэхэм ахигъэхъонэу фиIуагъ.\n«Зенит» итренер шъхьаIэу Сергей Семак изэфэхьысыжьхэм ащыхигъэунэфыкIыгъ «Зенит» Урысыем икомандэхэм анахь лъэшэу зэрэщытыр.\nЕвропэм сыда щигъэхъэщтыр?\nУрысыем апэрэ чIыпIэр «Зенит» къызэрэщыдихыгъэр дэгъу. Европэм и Кубок фэбэнэным фэхьазыра? А упчIэр бэмэ къаIоу зэхэтэхы. Командэр мылъкум щыкIэрэп, ешIакIоу къыригъэблэгъэн ылъэкIыщтыр макIэп. Урысыем зэрэщылъэшым фэдэу, Европэм изэнэкъокъухэм гъэхъагъэхэр ащишIынхэу «Зенит тигъэгугъэнэу чIыпIэ ит.\n«Спартак» — «Локомотив» зыIокIэм Понсе къэлапчъэм Iэгуаор дидзагъ. «Локомотив» иешIакIоу Алексей Миранчук пенальтикIэ «Спартак» икъэлапчъэ Iэгуаор дидзи, зэIукIэгъур 1:1-у аухыгъ.\nЕшIэгъур къызэрыкIоу щытыгъэп. «Спартак» итренер шъхьаIэу Тедеско тамыгъэ плъыжьыр судьям къыригъэлъэгъуи, ешIэгъур зэрищэн фимытэу хъугъэ. «Локомотив» 1:1-у зэрешIагъэм ишIуагъэкIэ ятIонэрэ чIыпIэм нахь зыщигъэпытагъэми, тыжьыныр къыдихын ылъэкIыщтми къэшIэгъуае.\nЦСКА-м аужырэ ешIэгъуищыр къыхьыгъ. «Спартак» 2:0-у, «Ахмат» 4:0-у, «Оренбург» 4:0-у атекIуагъ. Виктор Гончарен-\nкэм ЦСКА-м къызегъэзэжьым, командэр иешIакIэ нахьышIоу лъыхъоу фежьагъ. Ухъумэн Iофыгъохэр ыгъэцакIэхэзэ, ыпэкIэ илъыным зэрэпылъым зыкъегъэшъыпкъэжьы.\nМедальхэм афэбэнэнхэу мурад зышIыгъэхэ «Краснодар», «Ростов» зичэзыу ешIэгъухэр ашIуахьыгъэх. «Краснодар» «Рубин» зыIокIэм, къэлапчъэм бэрэ дэуагъэми, хъагъэм Iэгуаор зыкIи ридзагъэп. ГухэкIыр «Краснодар» ыпэкIэ лъыкIотэным фэшI амалэу ыгъэфедэрэр зэрэмакIэр ары. Къэлапчъэм дэощт ешIакIохэр хэушъхьафыкIыгъэхэу къэлъагъохэрэп, М. Сулеймановыр ухъумэн Iофхэм апылъэу ыпэкIэ лъыкIотэным фэмыхьазырэу уахътэ къыхэкIы.\nЧIэнагъэу «Краснодар» ышIыгъэр къегоощт — медалэу къыдихыщтыр зыми ышIэрэп.\nЕвропэм и Кубок икъыдэхын фэбэнэщтэу «Динамэм» имурадыгъ, ау «Урал» къытекIуагъ. Я 93-рэ такъикъым Павел Погребняк «Динамэм» икъэлапчъэ Iэгуаор дидзагъ. «Динамэр» «Краснодар» дешIэнэу щыт, «Оренбург», «Уфа», «Крылья Советов» — ахэри «Динамэм» IукIэщтых. Я 6-рэ чIыпIэр къыдэзыхыщтыр Европэм и Кубок фэбэнэщтхэм ащыщ хъун ылъэкIыщт.\nАпшъэрэ купым къыхэнэжьынхэм ауж къинэрэ командэхэр фэбанэх. Гугъэр зыми зэрэчIимынагъэм зэнэкъокъур къегъэдахэ. «Крылья Советов» итренер шъхьаIэу Андрей Талалаевыр иIэнатIэ зыIухьагъэм къыщегъэжьагъэу командэм очко пчъагъэу иIэм хегъахъо, ау илъэс ешIэгъум щимыгъэхъагъэр аужырэ ешIэгъухэм къащихьыжьын ылъэкIыщтмэ къэшIэгъуае.\nМосква хэкум икомандэу «Химки» апэрэ купым ятIонэрэ чIыпIэр къыщыдихи, апшъэрэ купым щешIэнэу фитныгъэ иIэ хъугъэ, ау командэр ащ фэмыхьазырэу клубым ипащэхэм къаIуагъ. «Химки» апшъэрэ купым зыхэмыхьэкIэ зы команд ныIэп анахь лъэшхэм якуп къыхагъэкIыщтыр.\n«Оренбург», «Крылья Советов», «Ахмат», «Тамбов», «Рубин» — ахэр арых апшъэрэ купым къыхэзынхэмкIэ гумэкIыгъо зиIэхэр.\n«Спартак» Москва идиректор шъхьаIэу Щамил Газизовыр агъэнэфагъ. НахьыпэкIэ ащ «Уфа» Iоф щишIэщтыгъ.\n— СишIэныгъэ хэзгъэхъощт, «Спартак» гъэхъагъэхэр ышIынхэм сишъыпкъэу сыпылъыщт, — къыIуагъ Щамил Газизовым.\nЯ 27-рэ ешIэгъухэм ауж командэхэр чIыпIэу зыдэщытхэм, очко пчъагъэу яIэм гъэзет еджэхэр ащытэгъэгъуазэх.\n«Зенит» — 65\n«Локомотив» — 50\n«Ростов» — 43\n«Уфа» — 36\n«Урал» — 35\n«Спартак» — 33\n«Рубин» — 33\n«Арсенал» — 31\n«Шъачэ» — 30\n«Ахмат» — 30\n«Тамбов» — 28\n«Кр.Советов» — 27\n«Оренбург» — 23.\nЯ 28-рэ зэIукIэгъухэр\n«Шъачэ» — «Спартак»\n«Динамо» — «Кр.Советов»\nЗэнэкъокъу щырыщ къафэнагъэр\nИлъэс ешIэгъур аухынымкIэ командэ пэпчъ ешIэгъуищ къыфэнагъэр. Зэнэкъокъур гъэшIэгъон къэзышIырэр медальхэр зыхьыщтхэр, ауж къинэщтхэр къэшIэгъуае зэрэхъугъэхэр ары.\nПредыдущая Doğalgaz hattı tamamlandı\nСледущая СиупчIэжьэгъоу Цушъхьэ (Уджыхъу) Гощэхъурай


«ШэхэкIэир» къахэщыгъ — Адыгэ макъ\nШъолъырым ичIыпIэ общественнэ зыгъэIорышIэжьынымкIэ къулыкъухэм Iофэу зэшIуахыгъэм Краснодар краим зэфэхьысыжьхэр щыфашIыгъэх. Зэнэкъокъум текIоныгъэ къыщыдэзыхыгъэхэр мэфэкI шIыкIэкIэ ТIуапсэ щагъэшIуагъэх. Тилъэпкъэгъухэр ахэм ащыщ хъугъэх.\nЗэхэщакIохэм къызэраIорэмкIэ, зэнэкъокъум пшъэрылъ шъхьаIэу иIэр шъолъырым щыпсэухэрэм янахьыбэр чIыпIэ мэхьанэ зиIэ Iофыгъохэм язэшIохын къыхэгъэлэжьэгъэнхэр ары. Ахэм ащыщых унэхэм къапэIулъ чIыналъэхэм язэтегъэпсыхьан, джащ фэдэу чIыпIэ общественнэ зыгъэIорышIэжьынымкIэ къулыкъухэм ямэхьанэ къэIэтыгъэныр.\n2019-рэ илъэсым изэфэхьысыжьхэмкIэ, краим чIыпIэ общественнэ зыгъэIорышIэжьынымкIэ икъулыкъу анахь дэгъуищым ахэхьагъ Шъачэ щылажьэу «ШэхэкIэй» зыфиIорэр. Ащ илъэсыбэ хъугъэу ипащэр ЛIыф Хъалид. Мы чIыналъэм къихъухьэгъэ лъэпкъыр анахьыбэу зыщыпсэурэ чIыпIэхэм яобщественникхэм мыр яапэрэ текIоныгъэу щытэп — Шъачэрэ ТIопсэ районымрэ ахэхьэрэ чылагъохэм чанэу ащылажьэхэрэм яIофшIакIэ муниципальнэ ыкIи шъолъыр лъэгапIэхэм къащыхагъэщэу пчъагъэрэ къыхэкIыгъ.\nМы зэнэкъокъум хэлэжьагъэхэм ахъщэ шIухьафтынхэр къаратыгъэх. Апэрэ чIыпIэр къэзыхьыгъэм — сомэ мин 531,1-рэ, ятIонэрэр — сомэ мин 318,7-рэ, ящэнэрэр къызыфагъэшъошагъэм — мин 212,5-рэ.\n«ШэхэкIэим» ахъщэр зыпэIуигъэхьанэу ыгъэнафэрэр ШэхэкIэишхо иурамитIумэ кIэлэцIыкIу джэгупIэхэр ащыгъэпсыгъэнхэр ары.\n— ТекIоныгъэр къыдэтхыным зиIахьышIу хэзышIыхьэгъэ тикъоджэгъухэм сызэрафэразэр ясIонэу сыфай, — къыкIигъэтхъыгъ ЛIыф Хъалидэ. — ЗэдэIужь куп инэу, гукъэкI дэгъухэр зиIэхэу тызэхэт. ЦIыфхэр ягуапэу къахэлажьэх кIэлэцIыкIу джэгупIэхэм яшIыни, урамхэм, псырыкIуапIэхэм ягъэцэкIэжьыни, къэбзэныгъэр къаухъумэ, мэхьанэшхо зиIэ проектхэм якIэщакIох. Районым, къалэм яадминистрациехэм, депутатхэм яIэпыIэгъу хэмытыгъэмэ, ахэр къыддэхъущтыгъэхэп.\nПредыдущая 2019-рэ илъэсымкIэ анахь дэгъух\nСледущая ТхэкIо цIэрыIоу Еутых Аскэр Къадырбэч ыкъор къызыхъугъэр илъэси 105-рэ хъугъэ


Circassian Site | Адыгэ Сайт | eLot.ru - Кушъу Светлан. Адыгэ къашъом къешIэкIыгъэ хабзэхэр\nГлавная [ новости ] Хабзэ Кушъу Светлан. Адыгэ къашъом къешIэкIыгъэ хабзэхэр\nКушъу Светлан. Адыгэ къашъом къешIэкIыгъэ хабзэхэр\nМыекъуапэ, ГТРК "Адыгея"\nАдыгэ къашъом къешIэкIыгъэ хабзэхэр\nИжъырэ лъэхъанхэм къащегъэжьагъэу непэ къызнэсыгъэм адыгэхэм ясыд фэдэрэ зэхэхьэ-зэхэкIхэми япхыгъэ джэгухэр зэгъэпэшыгъэу, хэбзэ гъэнэфагъэхэр къяшIэкIыгъэх. Ахэр зыщашIырэ чIыпIэм икъыхэхын щегъэжьагъэу, джэгур зезыщэщтхэм, къашъохэм язэкIэлъыкIуакIэ щыкIэкIыжьэу егупшысэхэзэ зэрагъэзафэ. АпэрапшIэу джэгур зыфэгъэхьыгъэм елъытыгъэу чIыпIэу зыщашIыщтыри къыхахы. ГущыIэм пае, тхьэбэ диныр зыщалэжьыщтыгъэ зэманым Тхьэмэ япхыгъэ джэгухэм янахьыбэхэр ТхьачIэгъ мэзым, чъыг гъэнэфагъэм дэжь щашIыщтыгъэ. Огъу зыхъукIэ ощх къырагъэщхынэу тхьэлъэIу ашIыщтыгъэ, хьанцэгуащэр зыхадзэжьыгъэ псыхъом дэжь щыджэгужьыщтыгъэх. Нысэщэ джэгур къэзыщагъэм иунэ, иIэгу дэмыфэмэ, къоджэ гузэгум е къоджэгъунэм цIыфэу къекIуалIэрэр зытефэн чIыпIэ къыхахэу ашIэуи хъущтыгъэ. [1; 55]. Непи къоджэдэсэу нысащэ зиIэм ищагу щегъэджэгу. Къэлэдэсхэм кафе-ресторан, шхапIэхэм ащагъэджэгу.\nСыд фэдэрэ джэгу лIэужыгъуи пчэгоу иIэр къашъор ары.\nАдыгэхэм къашъор, къэшъо утыкур агъэлъапIэу, тхьэлъэIу фэIо-фэшIэ чIыпIэу алъытэщтыгъэ, джэгур окIофэ цIыфымрэ тхьэхэмрэ зыщызэIукIэрэ уахътэу, шIумрэ дахэмрэ якIурэ гъогоу ашIошI хъущтыгъэ .\nДжырэкIи джэгум хэлэжьэрэ пстэуми язекIуакIэкIэ яакъыл, ягъэсагъэ, яцIыфыгъэ зынэсырэр къызщагъэлъэгъон зыщалъэкIыщт чIыпIэу ар щыт.\nЩысэ пчъагъэ къэпхьын плъэкIыщт къаIотэжьыгъэуи, хъугъэуи тхьэлъэIу горэ цIыфым зишIыкIэ ар къыдэхъумэ нэузырэу ыгъэцэкIэжьынэу зытырилъхьажьыщтыгъэр къашъом епхыгъэу. ГущIэм пае, "сыфэуджыжьын" е "лъапцIэу сыкъэшъожьын" ыIуагъэу. Ащ фэдэу къуаджэу Хьащтыку (Тэхъутэмыкъое район) дэсыгъэу Нэпсэу БэгъэгушIо къэшъонэу пчэгум къызытехьэкIэ ашIэжьэу пшъэшъитIу къыфытыращэщтыгъэ. "Ышы фэшIы къырегъашIэ" - аIощтыгъэ. БэгъэгушIо тIолъфэныкъоу (зэтIуазэу) шы иIагъ Отечественнэ зэошхом хэкIодагъэу. Хэт ышIэра а итIуазэм къэшъоныр икIэсагъа е нэмыкIа "сыпсаоу сыщэIэфэ сшы пае пшъашъэ къыфэзгъэшъощт" - ыIогъагъэу къаIотэжьы [КъэзыIотагъэр: Гъазый Бирамхъан, илъ. 50 ыныбжь].\nМы щысэмэ къызэраушыхьатырэмкIэ, къашъор нэузыр штапIэуи, нэузыр хэкIыжьыпIэуи агъэнафэщтыгъэ.\nДжэгур рагъэжьэным ыпэкIэ къырагъэблэгъэщтхэр агъэунэфыщтыгъэ. ДжэгокIо купэу пчэгум итыщтым (хьатыякIор, пщынаор, пхъэкIычаохэр) апэрапшIэу езэгъыщтыгъэх. Ахэмэ бэкIэ япхыгъагъ джэгур зэрэкIощтыр. Пщынэо дэгъур, хьатыекIо цIэрыIор зэтырахыщтыгъэх. Ахэмэ къагъэуцурэ хабзэм тетэу зекIощтыгъэх, уахътэу къагъэнэфагъэм джэгум ифэIо-фэшIэ пстэури рагъэхъулIэщтыгъэх. Макъэ зэрагъэIущтыми, зыгъэIущтми гъунэ лъафэу лIакъом инахьыжъхэр агъэнафыщтыгъэх. ХьэкIэ лъапIэу е блэгъэ гъэшIуагъэмэ япэсыгъэу лIыкIохэр афашIэу щытыгъ. Къоджэдэсхэм Iор-IотэжькIэ анэсыщтыгъэ. НыбжьыкIэхэм пщынэ макъэр егъэблэгъэ мэкъэгъэIу афэхъущтыгъэми, пшъашъэхэм алъамыгъэкIуагъэу е гъусэ ямыIэу джэгум къэкIонхэр хэбзагъэп.\nДжэгум хэлажьэхэу куп заулэ къыхэбгъэщын плъэкIыщт:\nАпэрэр – джэгу хасэр, нэжъ-Iужъ упчIэжьэгъухэр. Утыку ихьахэрэр дэгъоу алъэгъунэу мыхэр агъэтIысыщтыгъэх. Ахэмэ ащыщ гори джэгу тхьэматэкIэ еджэхэу шапсыгъэмэ агъэнафэщтыгъэ. Джэгу зэхэщэкIэ хабзэхэм алъыплъэнхэу, тэрэз-мытэрэзым анаIэ тырагъэтын IэнатIэ мы купым иIагъ. Ау нахьыбэрэмкIэ джэгу тхьэматэ хъурэр джэгур зиджэгур ары. Ар е къэзыщагъэм ят (нысэщэ джэгу хъумэ) е лIакъом инахьыжъхэм ащыщэу лIакъом ыгъэнэфагъэ гор, е ямыIахьылми, цыхьэ фашIэу ар зыгъэцэкIэшъунэу алъытэрэ цIыф.\nЯтIонэрэ купыр – джэгум хэлэжьэнэу (еплъынэу) къекIолIэгъэ цIыфхэр.\nЦIыфэу джэгум къекIуалIэхэрэр сыдми ежьхэр еплъын, загъэтхъэн къодыеу щымытэу къызфэкIуагъэхэм афэулэунхэ, "хъярыр адаIэтын", хъурэ-шIэрэм хэлэжьэнхэ фай.\nХьатыякIом цIыфхэр упчIэжьэгъу ышI фэдэзэ, "Сыд игъу?" "Сыдэу шъухаплъэрэ мырэущтэу тшIымэ?" – ыIозэ джэгум зэдыхэлажьэх. ХьатыякIом игущыIэ уасэу иIэм нахь мымакIэу цIыфэу къекIолIагъэхэр джэгур зэрекIокIрэм хэIэзыхьанхэ фитых. ГущыIэм пае, хьатыякIом джэгур зэрэзэрищэрэр агу римыхьэу, кIыхьэ-лыхьэу зыригъэшIэу, е нэмыкIэу алъытэмэ, цIыфхэм зэпагъэун хьатыякIор зэблэрагъэхъун амалхэри яIагъ.\nЯщэнэрэ купыр – хьатыякIомрэ, пщынаом икупрэ. ХьатыякIом игугъу шъхьафэу къэпшIынэу тефэ – мыр джэгум ирежиссер шъхьаI пIоми хъущт. Хасэми, цIыфхэми аIорэр ышIэн фаеу, ащ ылъахъэу щытми, хьатыякIом фитыныгъэшхо иI. Къэбэртэемэ, гущыIэм пае, джыри къахэнагъ хьатыякIом "джэгупщ"-кIэ еджэхэу. ХьатыякIор ары джэгум щыхъурэ-щышIэрэр зэкIэ зэблэзыщрэр. Адрэхэм ялыягъэу ар пчэгум ежь-ежьырэу ихьан-икIын фит. Пчэгур зыубытыщтыр зыгъэнафэрэр хьатыякIор ары ныIэп, хьатыякIор ары ымакъэ Iоу къашъохэрэр тезыщэн, тезыщыжьын фитыр. Сэмэркъэун, "ыгу зэмыIурэр" ыумысын фай, жэбзэ дахэкIэ, гущыIэ зэгъэфагъэкIэ пчэгур егъэкIэракIэ, хъущтымрэ-мыхъущтымрэ цIыфхэр щегъэгъуазэ. Ащ къыхэкIэу хьатыякIом бжъэдыгъухэмрэ кIэмгуехэмрэ "кууакIокIэ" еджэхэу зэхэпхыщт. Хабзэу щыIэхэм якъэгъэгъунакIоу, шъхьадж зыдэщытыщтым рыгъунэжьэу ынаIэ тетэу пчэгур зэзыгъафэрэр хьатыякIор ары.\nПчэгум изэхэтыкIэ хабзэу пылъхэм ащыщ пшъашъэхэм анэIу къыблэм фэгъэзагъэу (акIыб унэм фэгъэзагъэу) нахьыжъ нахьыкIэу къызэрэуцухэрэр. Ахэм апэчIынатIэу хъулъфыгъэ-кIалэхэр къэуцух. Пшъашъэхэм ясэмэгубгъукIэ нэжъ-Iужъхэр, джэгу тхьэматэри ахэсэу мэтIысых. Хасэм ипэчIынатIэу пщынаомрэ, пхъэкIычаохэмрэ хъулъфыгъэхэм нахь апэблагъэу мэуцух. Пчэгум хъураеу къеуцокIых: шыухэр – хъулъфыгъэмэ акIыбкIэ, унагъо ис бзылъфыгъэу къэмышъохэрэр ыкIи кIэлэцIыкIухэр – пшъашъэмэ акIыбкIэ. ХьатыякIор, къызэрэтIуагъэу, пчэгум ит.\nДжэгур къезгъэжьэн, къызэIузыхын зылъэкIыщтыр зэтырафэу щыт. Ежь хьатыякIом къызэIуихын фит, нахьыжъ гъэшIуагъэмэ ащыщ горэм къыригъэжьэнэу елъэIухэу мэхъу, е хьакIэ лъапIэ къекIолIагъэмэ ащи къырагъэублэн алъэкIыщт. НыбжьыкIэми къэшъокIо цIэрыIоу щытмэ, ари фиты ашIышъущт. Тыркуем ис адыгэхэм зэхащэрэ джэгухэм ныбжьыкIэмэ къашъохэр къырагъажьэу, хъярыр къызызэкIаблэкIэ, етIанэ нахьыжъхэр къырагъэблагъэу мэхъу . Израиль джэгур зэхэхьафэкIэ хъулъфыгъэ кIалэхэр мэджэгух . Сыдэу щытми, хьатыякIом къэшъощт хъулъфыгъэм ыцIэ къыреIо. ХьатыякIор Iазэмэ, гущыIэ зэгъэфагъэкIэ, гъэкIэрэкIэгъэ хъохъукIэ къэшъуакIор къытырещэ. Нахь Iэзэжьмэ къэшъуакIо пэпчъ нэмыкI гущыIэ къыфегъоты. Нэбгырабэ зыхэлэжьэрэ къашъохэм афэмыдэу зыцIэ къыраIогъэ хъулъфыгъэм пшъашъэ къыфыхащэу хабзэ. Пасэм пшъашъэу къыхащыгъэм лъэбэкъу ышIын, пхъэцуакъэмэ къяуцохын фэягъэ. Пшъашъэр зы заулэрэ мыхъыеу кIалэм изекIуакIэ лъыплъэу, икъэшъуакIэ зэригъашIэу щытти, кIалэм шъхьащэ къышIэу Iэ джабгъукIэ гъогур къызыригъэлъэгъукIэ къешIэнэу ежьэщтыгъэ. Пшъашъэу къытырищагъэр чIыпIэ итэу, кIалэм пшъашъэр хъураеу къыкIухьэти, ичIыпIэ иуцожьыти, ащ ыуж къашъор рагъажьэщтыгъ. Ащ фэдэ тещакIэр, егъэблэгъакIэр къэбэртаехэм непэ къызнэсыгъэм ахэлъ.\nКъэшъуакIор пшъашъэм ынапэ тезыхын, ыгу хэзгъэкIын фэдэкIэ зекIо хъущтэп. ГущыIэм пае, ышъхьэ благъэу рихьылIэн, ыIапэ нэсын, е зыгорэ риIон фитэп, ары пакIошъ Iэ щэигъэм нахь благъэу ебгъукIон фитэп. Ар дэгъоу щэолъэгъу архивнэ (хроникальнэ) кадрэхэу я ХХ-рэ лIэшIэгъум иапэрэ ныкъо тырахыгъэу Адыгэ Республикэ телевидением ихъарзынэщ хэлъхэм . Къашъом хэтэу кIалэр пшъашъэм пэгъокIзэ, метрэ хъун фэдизкIэ пэблагъэ зыхъукIэ, хьатыякIом псынкIэу азыфагу зыкъыдедзэшъ, хьатыекIо бэщымкIэ кIалэр къыIуегъэкIоты. Пшъашъэри джащ фэдэ къабзэу хабзэ хэлъэу зекIон фэягъэ ыкIи а зы хъулъфыгъэм бэрэ къыдэшъонри емыкIукIэ фалъэгъущтыгъэ. "Адыгэхэм пшъашъэр зы нэбгырэм бэрэ къыдэшъон нахьи, нэбгырабэмэ чэзыу-чэзыоу къадэшъоныр нахь къаштэ" – къетхыжьы Хъан-Джэрые [4; 284]. Ущхэу, угущыIэу къашъом утетыныр джырэ уахътэми емыкIушхокIэ алъытэ.\nКъашъохэрэм язекIуакIи хэбзэ гъэнэфагъэхэр пылъыгъэх. ГущыIэм пае, сыд фэдизэу хъулъфыгъэр псынкIэу къэшъоми, пкъыр зэкIэупкIагъэу мысысэу ылъакъохэр псынкIэу зэблихын фэягъэ. Ащ фэдэ къэшъуакIэм епхыгъагъ хъулъфыгъэм ышъхьэ загъорэ пхъэлагъэ тырагъэуцоти къызэрагъашъощтыгъэр. Лагъэр ышъхьэ къемыфэхэу къызышъокIэ, ар къэшъокIо IазэкIэ алъытэщтыгъэ. Джащ фэдэу пшъэшъэ къэшъуакIоми хэбзэ гъэнэфагъэхэр пылъыгъэх: ыIэхэр сыс къодыеу, пкъыр занкIэу, ылъэкъо зэблэхыкIэ джанэр ымыгъэсысэу зекIон фэягъэ. ЗэлъашIэрэ пщынаоу нысэщэ пчъагъэ зыгъэджэгугъэ Лъэцэрыкъо Кимэ зэрэтигъэтхыжьыгъэмкIэ егъашIэм адыгэ пшъашъэм тамэм нэсэу ыIэ ыIэтыщтыгъэп.\nПчэгу текIыжьыкIэми хабзэхэр пылъых. Непэ къашъор зэпызгъэун фитыр хъулъфыгъэр ары. Ащ тыримыщыжьэу пшъашъэр текIыжьын фитэп. Ау Дж. Беллрэ , Хъан-Джэрыерэ  къызэратхыжьырэмкIэ ыпэкIэ апэу текIыжьыщтыгъэр пшъашъэр ары. Непэ къызнэсыгъэми кIалэр пчэгум къыринэу текIыжьэу Тыркуем щашIырэ джэгухэм ахэтэлъагъо . Аущтэу зыхъукIэ кIалэм нэмыкI пшъашъэ къыфытыращэ. КIалэм ежь-ежьырэу пшъашъэр зытырищыжьыкIэ, пшъашъэхэр зыдэщытым нэс ыгъэкIотэжьынышъ, ипхъэцуакъэмэ атеуцожьыфэ ыIэхэр еушхохыгъэу ежэу ыпашъхьэ итын фэягъэ. Шъхьащэ фишIын, кIыбкIэ къызэкIакIозэ, лъэбэкъу заулэ ышIын, джабгъур пшъашъэм фэгъэзагъэу зыкъызэригъэзэкIыжьын, ичIыпIэ екIолIэжьын фэягъэ. Пшъашъэми ыкIыб кIалэм фигъазэщтыгъэп, пшъэшъэхэщхэр къыпэгъокIыхэти, зэкIащэжьыщтыгъэ.\nНепэ пшъашъэр текIыжьы шIоигъомэ къыздашъорэм гурегъаIошъ, къэшъокIо кIалэм тырещыжьы.\nХъулъфыгъэм тыримыщыжьыгъэ бзылъфыгъэм изекIуакIэ мытэрэзэу алъытэшъ, ушъхьагъоу иIэр хьатыякIом зэригъэшIэн, къэшъокIо кIалэм лажьэ иIэу ылъытэмэ тазыр тырилъхьан фит.\nКъашъохэр. Къашъохэм уатегущыIэн зыхъукIэ къыхэбгъэщынхэ фае уджхэр. Я XIX-рэ лIэшIэгъум рихьылIагъэу къашъохэр къэзытхыхьагъэхэм джэгухэр уджымкIэ рагъажьэу уджыкIэ аухыжьыщтыгъэу аIо. джырэ уахътэм щыIэх чIыпIэхэр (гущыIэм пае, Сирием щыпсэурэ адыгэхэр) джыри аущтэу къыщышъохэу. Ау нахьыбэрэмкIэ уджым джэгур рызэфашIыжьэу щыт.\nХъулъфыгъэу удж е удж хъурае къешIэ зышIоигъор рагъэблэгъэфэ емыжэу пчэгум техьан фитыгъ сыдигъокIи. Ау мыщи зы хэбзэ гъэнэфагъэ пылъ: пшъашъэу къытырищэн фитыр зичэзыукIэ апэу щытыр ары ныIэп. Ащ блэIэбыкIэу ыуж ит пшъашъэхэм ахэдэн фитыгъэп. ДжырэкIэ а хабзэри зыгъэцэкIэжьырэр мэкIэ дэд. ТIурытIу къешIэхэ зыхъукIэ бжъэдыгъухэм анэмыкIэу, нэмыкI адыгэ лъэпкъхэм зэкIэми пшъашъэр кIалэм иджабгъукIэ агъэуцу.\nУдж хъурае къешIэхэрэр зэкIэ хъураеу аблыпкъхэмкIэ зэрэIыгъхэу щэ пчэгур къызакIухьэкIэ тIурытIоу загощыжьышъ, "тIурытIу" е "гощэудж" шъхьадж зыфаем фэдизрэ къешIэх. Ащ елъытыгъэуи къэшъо мэкъамэр зэблахъу. "ТIурытIу" къыздешIэрэ орэдышъохэр зэфэшъхьафын алъэкIыщт. Ащ "псэпэ орэдкIэ" еджэх. Удж хъураем егъэпшагъэмэ, "тIурытIу", "гощэудж" зыфэпIощтхэр якъэшIыкIэкIэ бэу зэфэдэхэми мыхэр нахь шъхьафитэу, гущыIэгъу, сэмэркъэу зыхэзэгъэрэ къашъох.\n"Уджхэм" афэмыдэу нэбгыритIу-плIы нахьыбэ зыхэлэжьэрэ къашъохэм хъулъфыгъи бзылъфыгъи къырамыгъэблагъэхэу пчэгум ежь-ежьырэу къихьанхэ фитыхэп. "Зэкъокъашъу", "Гощэудж", "Зыгъэгус", "Дукъакъ" зыфэпIощтхэр чIыпIэ-чIыпIэу ащашIэщтыгъэхэмэ, тыдэкIи "ЗэфакIу" - кIахэм, "Къафэр" - къэбэртаехэм зэрахэлъым фэдэу щытыгъэхэп. "ЗэфакIор" - тIэкIу нахь псынкIэу, ау "Къафэм" фэдэу нэбгыритIу къэзышIырэр. Адыгэ шъолъырым пчэгум ит нэбгыритIумрэ хьатыякIомрэ афэшъхьафэу къашъор окIофэ утыкум зи ихьэрэп. IэкIыб къэралхэм ащашIырэ джэгухэм нэбгырэ тIурытIоу "ЗэфакIу" е "Къафэ" къашIэу пчэгум куп заулэ зэдытетын алъэкIы. Ащ иушъхьагъоу тызэупчIыхэрэм къаIорэр нэбгырэ бэдэдэ джэгухэм къызэрякIуалIэрэр ары. Джэгу хъумэ адыгэу Iэгъо-благъом исыр зэкIэ къызщызэрэугъоикIэ, къекIолIэгъэ пстэури зэрызэ нэмыIэми къэшъонэу нэф ошъыфэ игъо ифэхэрэп. Ащ пае нэбгырэ тIурытIоу куп заулэ къызэдэшъонхэу изын араты ыкIи ар хабзэ афэхъугъ.\nАужрэ къашъоу джэгур зэрэзэфашIыжьрэр удж-хъураер ары. Мы къашъом зы нэбгырэ къэмынэу пшъашъэу джэгум къекIолIагъэр зэкIэ къыщышъоным хьатыякIор лъыплъэн фэягъэ.\nIэкIыбым щыпсэурэ адыгэхэм янысэщэ джэгухэм къащашIырэ къашъохэу тызхэплъагъэхэм джыри зы хэбзэ хьалэмэт къахэдгъэщыгъ: пхъэмбгъу пхъэкIычым кIэрыт жъыокIо купым къаIорэ орэд едзыгъохэр арых. Ахэр купищэу зэтефыгъэх:\nмэхьанэ къызэрымыкIырэ пычыгъохэу жъыум хадзэхэрэр (ринэ-ринэ, ойнэ-рина);\nмэхьанэ къызэрыкIрэ едзыгъо кIэкIхэу къэшъо мэкъамэм димыштэ дэдэу, ау изэрар къэмыкIоу хапчъэхэрэр ("сикIасэм сыкъыдэшъо", "а пшъэшъэ дахэр", "тэдэ хъугъа пшъэшъэ нагъор?");\nорэд шъуашэ зиIэ едзыгъохэу къашъор къашIыфэ жъыуакIомэ къаIохэрэр.\nТыркуем ис адыгэхэр ахэмэ джэгу орэдкIэ яджэх. Лъэпэрышъом, щэщэным къешIэхэ хъумэ а орэдхэр къыдаIох. Ащ фэдэ орэд текстыбэ къыдэхьагъ Унэрэкъо Рае итхылъэу "Тыркуем ис адыгэхэр. IорыIуатэр" зыфиIорэм .\nХэкужъым къыщашIырэ къашъохэм ащыщэу орэд текст икъугъэ зигъусэр уджыр ары ("Си Пакъ"). НэмыкI къашъохэм (зэфакIоми, лъэпэчIасэми, сэмэркъэу къашъохэми) пщынаом игъусэ жъыуакIохэм (пхъэкIычаохэм) мэкъамэм диштэрэ орэд цыпэхэр хадзэзэ дежъыух. Ащ къашъор къегъэкIэракIэ, къэшъуакIохэми джэгум Iут цIыфхэу еплъыхэрэми изэрар якIырэп.\nЗэфэхьысыжьыгъэу къэпIон хъумэ, лъэпкъ культурэм илъэныкъо пстэуми уахътэм, чIыпIэм ялъытыгъэу зэхъокIныгъэхэр яIэ зэрэхъугъэм фэдэу, адыгэ къашъомэ къяшIэкIыгъэ хабзэхэри зэблэхъугъэ хъугъэх. Анахьэу ар нафэ къызыхъурэр IэкIыбым щыIэ адыгэхэмрэ хэкужъым къинагъэхэмрэ якъашъохэр зызэбгъапшэкIэ ары. ДжырэкIэ тынаIэ зытетыдзагъэр къашъохэм ятхыпхъэхэм, IорыIуатэу, мэкъамэу ахэмэ ягъусэхэм япхыгъэ хабзэхэр ары.\n1. Бгажноков Б.Х. Черкесское игрище. – Нальчик, 1991.\n2. Авторым ивидеоархив. КъэзыIотагъэр МэщфэшIу Нэдждэт. Тыркуем 1994-рэ илъэсым Эскишехир щытырахыгъэ хабзэхэр щысэу къехьых.\n3. Авторым ивидеоархив. Рихьаныерэ, Кфар-Камэрэ 1993-рэ илъэсым щытырахыгъ.\n4. Хан-Гирей. Записки о Черкессии. – Нальчик, 1978.\n5. Адыгэ Къэралыгъо Телевидением иархив щыщ. – Нальчик, 1991.\n6. Белл Дж. Дневник пребывания в Черкессии в течении 1837, 1838, 1839 гг.//АБКИЕА. – Нальчик, 1994. – С. 480.\n7. Интернетым къихыгъэ видео Тыркум, къ. Арик-Баши 2005-рэ илъэс.\n8. Унэрэкъо Рай. Тыркуем ис адыгэхэр. IорыIуатэр. – Мыекъуапэ, 2004.


Кадастрэ уасэр зэжъугъэшIэнэу шъуфаемэ… — Адыгэ макъ\nКадастрэ уасэр зэжъугъэшIэнэу шъуфаемэ…\nАмыгъэкощырэ мылъкум икадастрэ уасэ зэжъугъэшIэнэу шъуфае хъумэ, электрон сервисхэр къызфэжъугъэфедэхэзэ онлайн шIыкIэм тетэу ар зэшIошъухын шъулъэкIыщт. Ащ нэмыкIэу амыгъэкощырэ мылъкумкIэ Къэралыгъо реестрэ зыкIым (ЕГРН) итым къыхатхыкIыным пае лъэIу тхылъ аIэкIэжъугъахьэмэ хъущт. 2020-рэ илъэсым иапэрэ мэзитфым ащ фэдэ къыхэтхыкIыгъэ мини 3,3-рэ фэдиз республикэм щыпсэухэрэм аIэкIагъэхьагъ. Ахэм япроцент 60 фэдизмэ электрон документыр нахь къыхахыгъ.\nМыщ дэжьым къыхэгъэщыгъэн фае Кадастрэ палатэм амыгъэкощырэ мылъкум икадастрэ уасэ зэримыгъэнафэрэр. Ведомствэм амыгъэкощырэ мылъкум икадастрэ уасэ епхыгъэ къэбарыр Къэралыгъо реестрэ зыкIым регъахьэ.\nКадастрэ уасэм фэгъэхьыгъэ къэбарыр къызIэкIэгъэхьэгъэнымкIэ амал заулэ щыI. АпэрэмкIэ, шъуищыкIэгъэ псэуалъэр «Публичнэ кадастрэ картэкIэ» заджэхэрэм къижъугъотэн шъулъэкIыщт кадастрэ номерым- рэ е адресымрэ атегъэпсыхьагъэу. Шъузыфэе псэуалъэм чIыпIэу ыубытырэр, кадастрэ уасэу иIэр, зыщыбгъэфедэн ыкIи зэрэбгъэфедэн плъэкIыщтыр ащ ижъугъотэщт.\nЯтIонэрэмкIэ, «Справочная информация в режиме onlIne» зыфиIорэ сервисри къызфэжъугъэфедэн шъулъэкIыщт. Псэуалъэм икадастрэ номер ащ IэкIэжъугъахьэмэ икъущт.\nЯщэнэрэмкIэ, мылъкур зиунаехэм кадастрэ уасэр псынкIэу зэрагъэшIэн алъэкIыщт Росреестрэм исайткIэ.\nОфициальнэ документэу кадастрэ уасэр къэзгъэшъыпкъэжьырэр шъуищыкIагъэ хъумэ, ЕГРН-м къыхэтхыкIыгъэр къызIэкIэжъугъэхьан фаеу хъущт. Банкым чIыфэ къыIышъухын, джащ фэдэу фэгъэкIотэныгъэ е субсидие горэм шъукIэлъэIун хъумэ, ар жъугъэфедэн шъулъэкIыщт.\nА пстэуми анэмыкIэу Кадастрэ палатэр цIыфхэр зыщыпсэухэрэ чIыпIэхэм анэсызэ яфэIо-фашIэхэр афигъэцэкIэнхэм тегъэпсыхьагъэу щыт.\nПредыдущая Илъэс 65-рэ къызэдэбгъэшIэныр — насыпыгъ\nСледущая Сакъыныгъэ къызхэжъугъаф


Чъыг къэтIэмыгъом илъэхъан | Адыгэ Макъ\nЧъыг къэтIэмыгъом илъэхъан\nКъэкIыхэрэ лъэпкъхэм ячылапхъэхэр къызэтегъэнэжьыгъэнхэм фэгъэзагъэу Iоф зышIэрэ институтэу Н. Вавиловым ыцIэ зыхьэу Санкт-Петербург дэтым иIофышIэ куп Мыекъопэ ушэтэкIо станциеу ВИР-м мы мафэхэм щыIагъ.\nКъэкIуагъэхэм лъэгъун гъэнэфагъэхэр яIагъэх. Ахэм ащыщ институтым къыщызэIуахыгъэ лабораториякIэхэм яIофшIэн Мыекъопэ къутамэм иIофышIэхэр щыгъэгъозэгъэнхэр, къызхагъэкIырэ лIыкIом шIэныгъэ икъухэр, шIыкIэ-амал гъэнэфагъэхэр IэкIэгъэхьэгъэнхэр, къэтIэмыгъэхэ пхъэшъхьэ-мышъхьэ чъыгхэм ялъэпкъхэр къэзыгъэгъунэщтхэ къутамэхэу IэубытыпIэ ашIыгъэхэр гъэгъугъэнхэр, гербарие шIыгъэнхэр, станцием иIофшIэн зэфэхьысыжь фэшIыгъэныр.\nИнститутым иученэ секретарэу Юлия Ухатовам сэнэхьатым фэшъыпкъэхэу, сэнаущыгъэ икъухэр зыIэкIэлъ хэшыпыкIыгъэ IофышIэхэм Мыекъопэ къутамэм Iоф зэрэщашIэрэр игуапэу хигъэунэфыкIыгъ.\n— Джыдэдэм къэралыгъом шIэныгъэ ушэтынхэм япхыгъэхэу программэ гъэшIэгъонхэр щызэхащэх. Тиинститут къыщызэIуахыгъэхэ лабораториехэр ахэм зэу ащыщых. КъэкIыхэрэм – чъыгхэм, хэтэрыкIхэм, пхъэшъхьэ-мышъхьэхэм ялъэпкъ зэфэшъхьафхэр нахь игъэкIотыгъэу (молекулярнэ шIыкIэм тетэу) ушэтыгъэнхэр джы амалхэу тиIэхэм ащыщых. Мыекъопэ станцием иIофшIэн осэшхо фэтэзгъэшIыхэрэм ащыщ ижъырэ къэкIырэ лъэпкъхэм адыгэ чъыг хатэхэм зэрадэлажьэщтыгъэхэ шIыкIэ-амалхэр щыухъумагъэхэу зэрэщытыр. Ар зымыуасэ щыIэп.\nШIэныгъэлэжьхэу тикъутамэхэм Iоф ащызышIэхэрэр программакIэхэм ахэтэгъэлажьэх, шIэныгъэ материалхэр къыхятэгъэутых, къэкIыхэрэм игъэкIотыгъэу зыщадэлажьэхэрэ лабораториехэр къызэIутэхых. Ащ фэдэ лабораторием ипащэ сигъусэу тыкъэкIуагъ. Адыгеир гъэшIэгъоны къэзышIырэмэ ащыщ ижъырэ къэкIыхэрэ лъэпкъхэр, анахьэу пхъэшъхьэ-мышъхьэ чъыгхэм илъэси 150 — 200 аныбжьэу къызэтенагъэу зэритхэр, — еIо ащ.\nЛабораторием ипащэу Ольга Антоновам яIофшIэн зэхьылIагъэр къыгъэнэфагъ.\n— КъэкIыхэрэр зыщыщхэ лъэпкъхэр къэгъэнэфэгъэнхэр, цIыфхэм афэдэу хэт ятэр, хэт янэр — генетическэ анализ зэрашIыхэрэм фэдэу, чъыгхэми, хэтэрыкIхэми джащ фэдэу Iоф адэпшIэшъущт. Ащ лъэпкъ пэпчъ нэшэнэ анахь дэгъоу хэлъхэр къыхигъэщышъущтых. А нэшанэхэр тэ тызыфэе къэкIырэ лъэпкъхэм ахэтлъхьашъущтых. ГущыIэм пае, пхъэшъхьэ-мышъхьэхэр узхэм, чъыIэм, хьацIэ-пIацIэхэм апэуцужьышъухэу пшIынхэ плъэкIыщт.\nДжыдэдэм тикъэралыгъо шIэныгъэ лабораторие 900 фэдиз къыщызэIуахыгъ. Ахэм ащыщэу 2-м тиинститут Iоф щешIэ. Мыекъопэ къутамэр тилабораторие зэрепхыгъэщтыр мэз цумпэ лъэпкъхэм якъыхэгъэщын. Джащ фэдэу картофым, коцым, къэбым, къыцэхэм, къэбэскъэ лъэпкъхэм якъыхэгъэщын, ягъэнэфэн, якъэтхыхьан джыдэдэм тыпылъ, — еIо Антоновам.\nГупчэм щыряIэхэ амалхэм шъолъыр къутамэхэри янэцIых. Ежьхэми ахэр псынкIэу къанэсын зэрэфаер Мыекъопэ ушэтэкIо станцием ипащэу Сапый Юрэ хегъэунэфыкIы.\nСанкт-Петербург къикIыгъэхэ шIэныгъэлэжьхэр тигъусэхэу ВИР-м ипхъэшъхьэ-мышъхьэ чъыг хатэхэм тахэхьэ. Гъэтхэпэ мазэм къызэучъыIым ос хъотым тыхэтэу зытетхыгъагъэхэ чъыгхэр станцием иIофышIэхэр щыгушIукIхэу джы къэтIэмыгъэх.\nПхъэшъхьэ-мышъхьэ чъыг хатэм илъэпкъ зэфэшъхьафхэм якъэгъэгъэ зэмышъогъоу къырахыгъэхэм нэр агъэгушIо. ЧъыIэмрэ осымрэ апэшIуекIоу чъыг къутамэхэр мэшэлахьэу къэбырэбагъэх.\nУченэ секретарым зэрэхигъэунэфыкIыгъэмкIэ, зитхьапэхэр агъэгъунхэу, гербарий ашIынэу Iоф зыдашIэгъэ пхъэшъхьэ-мышъхьэ чъыгхэм къахэфагъэхэм ащыщ кавказ мыIэрысэ чъыг лъэпкъри. «Къэгъагъэ къырихыщта, къыримыхыщта» зыфаIощтыгъэ мыIэрысэ лъэпкъыр чъыIэм пэуцужьышъоу нэшанэ хэлъэу къычIэкIыгъ. ТэркIэ ащ фэдэхэр къыхэгъэщыгъэнхэр ары мэхьанэ зиIэр. КъэкIырэ лъэпкъыр къызэтегъэнэгъэным пае, лабораторием амалищ джырэкIэ иIэр — итхьапэхэр гъэгъугъэнхэр, гъэщтыгъэнхэр ыкIи апчым илъхьэгъэнхэр», — еIо Ухатовам.\nМыекъопэ ушэтэкIо станцием ипащэу Сапый Юрэ чъыг хэтэ къэтIэмыгъэхэм гушIозэ тахищагъ.\n— Тишъолъыр зекIоным игъэкIотыгъэу зыщеушъомбгъу. ЛIышъхьэм къытфишIыгъэ унашъом диштэу Адыгеир лъэныкъо дэгъухэмкIэ зэрядгъэшIэщтым ыуж тит, тишъолъыр, тилъэпкъ ижъырэ шэн-хабзэхэу щызэрихьэхэрэр къэтэухъумэх, чъыг хатэхэр къэтэгъэкIых. Мыекъуапэ ыцIэ къызтекIыгъэхэ мыIэрысэ чъыгхэм ядэхагъэ зекIохэм ядгъэлъэгъунэу, нэIуасэ афэтшIынхэу тыфэхьазыр. Проектэу дгъэнэфагъэхэм ащыщ Мыекъопэ къэлэ паркым е къэлэ пчэгухэм ащыщ горэм мыIэрысэ чъыг лъэпкъышIухэр аллее е чъыг хэтэжъые фэдэу щыдгъэтIысынхэр, — еIо Сапыим.\nЧъэпыогъу мазэм ВИР-м ыныбжь илъэси 125-рэ зэрэхъурэр хигъэунэфыкIыщт. Ащ диштэу Iофтхьэбзэ дахэу рахъухьагъэхэр агъэцэкIэшъунхэу афэтэIо.


Адыгеим и ЛIышъхьэ сенаторым IукIагъ — Адыгэ макъ\nАдыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат Урысые Федерацием республикэм ыцIэкIэ исенаторэу Олег Селезневым тыгъуасэ Адыгэ Республикэм и Правительствэ и Унэ зэIукIэгъу щыдыриIагъ.\nУрысые Федерацием и Президентэу Владимир Путиным Федеральнэ ЗэIукIэм факIоу къышIыгъэ Джэпсалъэм къыщыхигъэщыгъэ пшъэрылъхэм ягъэцэкIэнкIэ федеральнэ гупчэм дыряIэ зэдэлэжьэныгъэм иIофыгъохэм ахэр атегущыIагъэх.\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат республикэр шIуагъэ хэлъэу ФедерациемкIэ Советым зэрэдэлажьэрэм мэхьанэшхо зэриIэр къыхигъэщыгъ. Проектышхохэр, республикэмкIэ анахь мэхьанэ зиIэхэр пхырыщыгъэнхэмкIэ Адыгеим ыцIэкIэ сенаторхэм яшIогъэшхо къэкIо. Ахэм зыкIэ ащыщ Тэхъутэмыкъое районым щагъэпсырэ индустриальнэ паркыр. Республикэм иэкономикэ хэхъоныгъэ ышIынымкIэ ыкIи промышленностым шIуагъэ къытэу джыри нахь зиушъомбгъунымкIэ ащ мэхьанэшхо иIэщт.\nХабзэ зэрэхъугъэу, Адыгеим иагропромышленнэ комплекс республикэм иэкономикэ ихэхъоныгъэ иIахьышхо хешIыхьэ. Ащ епхыгъэу мэкъу-мэщым, чIыгулэжьхэм IэпыIэгъу ятыгъэнымкIэ къэралыгъо программэхэр пхырыщыгъэнхэм, лэжьыгъэм иIухыжьын зэрэкIорэм япхыгъэ Iофыгъохэм зэIукIэгъум илъэхъан атегущыIагъэх.\nАнахьэу анаIэ зытырагъэтыгъэр мэкъэтыныр зыщыкIощт мэфэ зыкIым изыфэгъэхьазырын ары: Урысые Федерацием и Къэралыгъо Думэрэ Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо Совет — Хасэмрэ ядепутатхэм яхэдзынхэр зэрэкIощтхэр. Адыгеим и ЛIышъхьэ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, хэгъэгум и Президент анахьэу ынаIэ зытыригъэтырэр цIыфхэм ящыIакIэ хэпшIыкIэу нахьышIу шIыгъэныр ары, ащкIэ хабзэм икъутэмэ пстэуми язэдэлэжьэныгъэ мэхьанэшхо иIэу щыт.\nПредыдущая АмалышIухэр къетых\nСледущая Джы нахь IэшIэх хъущт


«Коронавирусым тыщызыухъумэщтыр вакцинэр ары» — Адыгэ макъ\n«Коронавирусым тыщызыухъумэщтыр вакцинэр ары»\nCOVID-19-м пэшIуекIорэ апэрэ вакцинэу «Гам-Ковид-Вак» зыфиIорэм, «Спутник V» нахьыбэу зэрэтшIэрэр, мэзэ заулэ хъугъэу ихэлъхьан епхыгъэ Iофтхьабзэр игъорыгъозэ макIо. Ащ нэмыкIэу джыри вакцинитIу Урысыем къыщыдагъэкIыгъ ыкIи ахэр Адыгеим къэсыгъэх.\nВакцинациер зэрыкIорэм изытет, вакцинэхэр зэрэзэтекIыхэрэм, ахэм шIуагъэу апылъым, зыхэзылъхьэхэ хъущтхэм, нэмыкIхэми къатедгъэгущыIагъ Адыгэ Республикэм псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ и Министерствэ иштат хэмыт врач-эпидемиолог шъхьаIэу Шъэожъ Альбинэ.\n— Вакцинацием епхыгъэ Iофтхьабзэр республикэм зыщыкIорэм охътэ гъэнэфагъэ тешIагъ. Мы уахътэм ехъулIэу сыда Iофым изытетыр? Вакцинэхэр икъоу тишъолъыр къэсыгъэха?\n— Апэу къасIомэ сшIоигъор, Урысыем къыщыдагъэкIырэ вакцинэ лъэпкъи 3-р Адыгеим къэсыгъэх, ау япчъагъэхэр зэфэшъхьафых. ПстэумкIи вакцинэ хэлъхьагъу мин 32-м ехъу тишъолъыр къыIэкIэхьагъ. «Спутник V» зыфиIорэр нэбгырэ мин 27-м ехъурэмэ ахалъхьагъ, «ЭпиВакКорона» зыфиIорэр — нэбгырэ 300-мэ, «КовиВак» зыфиIорэр — жъоныгъуакIэм и 24-м къэсыгъэ къодый.\n«ЭпиВакКорона» зыфиIорэ лъэпкъым фэдэ хэлъхьагъу 810-рэ, «КовиВакым» фэдэу хэлъхьагъу 780-рэ республикэм къыIэкIэхьагъ. Мы лъэпкъитIур шIоигъоныгъэ зиIэ пстэуми непэ зыхарагъэлъхьан алъэкIыщтэп. Анахь щынагъо зышъхьарыт купхэм къахиубытэхэрэм ыкIи терапевтым ипсауныгъэкIэ цIыфым нахь къекIунэу ылъытэрэм апэу ахалъхьащтых.\nВакцинациер зыпкъ итэу Адыгеим щэкIо, ау ащ къикIырэп ащ зыщытыдзыенэу. Гъэмэфэ зыгъэпсэфыгъохэр къэсых, чIыпIэ зэфэшъхьафхэм къарыкIырэ цIыфхэр зэIукIэхэу фежьэщтых, арышъ, нахь чанэу вакцинацием тыхэлэжьэн фае. Сымаджэхэм япчъагъэ нахь макIэ хъугъэми, узыр джыри щыI, къытпыхьаным ищынагъуи къытшъхьарыт. Тыщызыухъумэщт закъоу непэкIэ щыIэр вакцинэр ары.\n— Альбина, вакцинэхэм нахь игъэкIотыгъэу къатегущыIэба. Сыда ахэр зэрэзэтекIыхэрэр?\n— ХэзгъэунэфыкIымэ сшIоигъу, зыхалъхьэ хъущтхэр е мыхъущтхэр нэбгырэ пэпчъ ежь ипсауныгъэ елъытыгъ ыкIи а унашъор терапевтым ешIы. Ау зэфэдэр — зыныбжь илъэс 18-м къыщегъэжьагъэу гъунапкъэ имыIэу вакцинищыр тIо едзыгъоу, тхьамэфищ азыфагоу, ахалъхьэ. Специалистхэм зэралъытэрэмкIэ, вакцинэхэр узым пэуцух, иммунитетыр агъэпытэ, ау пкъынэ-лынэм зэрэхэлъыхэрэ уахътэр зэфэшъхьаф. Анахь макIэр «КовиВак» зыфиIорэр ары, мэзи 6-м къыщегъэжьагъэу зы илъэсым нэс. Мы вакцинэхэм иммунитетыр коронавирусым пэуцужьынымкIэ агъэпытэ, охътэ кIэкIым къаугупшысыгъэхэми, ищыкIэгъэ уплъэкIунхэр акIугъэх.\nЗыхэшIыкIыгъэхэм уарыгущыIэмэ, Гам-Ковид-Вак («Спутник V») зыфиIорэр генно-инженернэ векторнэу щыт — цIыфым иаденовирус псаухэм къахахыгъэ штаммитIумэ ахашIыкIыгъ.\nПроцент 91,4-м нэсэу узым пэуцужьы. ЗэрагъэнафэрэмкIэ, пкъынэ-лынэм илъэситIум кIахьэу хэлъынэу ары (мэзи 9-м зэрэхэлъырэр агъэунэфыгъах).\n«ЭпиВакКорона» зыфиIорэр искусственнэ пептидхэм ахашIыкIыгъ (синтетическэ вакцинэкIэ макIо). Илъэсым къыщымыкIэу пкъынэ-лынэм хэлъыщт. Проценти 100-м кIахьэу шIуагъэ къехьы.\n«КовиВак» зыфиIорэр Чумаковым ыцIэ зыхьырэ институтым къыгъэхьазырыгъ. Ыпэрэ лIэшIэгъухэм агъэфедэрэ къы-зэрыкIо шIыкIэм тетэу ашIыгъ — коронавирус «укIыгъэм» хашIыкIыгъ. Процент 85-м кIахьэу узым пэуцужьы.\n— Мэхьанэ зиIэхэм ащыщ вакцинэр зыхалъхьэрэ ужым нэмыкI уз гуадзэхэр къыхэкIыхэмэ. «Спутник V» зыфиIорэр мэзэ заулэм аушэтыгъ ыкIи гумэкIыгъо къыхэкIыгъэп. Мыдрэ вакцинэхэм сыда къяпIолIэн плъэкIыщтыр?\n— Вакцинищми зэфэд къараIуалIэрэр. Ученэхэм ашIыгъэхэ клиническэ ушэтынхэм къызэрагъэлъэгъуагъэмкIэ, зыхалъхьэгъэ чIыпIэр тIэкIу мэузы, апкъышъол градус 37 — 38-м нэсэу мэплъы, шъхьэр, Iэпкъ-лъэпкъхэр, чыир макIэу мэузых, ащыщхэм гузэIыхьэ яIэу къыхэ-кIыгъ. Адыгеим прививкэр зыхалъхьагъэхэми джа плъышъохэр арых къыхагъэщыгъэхэр.\n— Вакцинэр зыхарагъэлъхьаным сыдэущтэу зыфагъэхьазырыщта? COVID-19-р къызэузыгъэхэм сыда ашIэн фаер?\n— Мы прививкэм ихэлъхьанкIэ бгъэцэкIэн фэе шапхъэхэр щыIэх. АпэрэмкIэ, цIыфым ипсауныгъэ изытет ежь зэрэзэхишIэрэм елъытыгъэу зекIон фае. ГущыIэм пае, пэтхъу-Iутхъур къытхахьэмэ, шъхьэр, чыир узыхэу къежьэ. Ащ фэдэу зыхъурэм зыпIажэнэу щыт. ЯтIонэрэмкIэ, врач къызэбгъэплъынышъ, ищыкIэгъэ уплъэкIунхэр къызыпфашIыхэкIэ прививкэм ишIын ыуж уихьэ хъущт. Къыдыхэплъытэн фае — коронавирусыр къызэузырэ цIыфым уIукIагъэу щытмэ, тхьамэфитIо уежэщт.\nCOVID-19-р къызэузыгъэхэм шIэхэу вакцинэр зыхалъхьэ хъущтэп. Пкъынэ-лынэр бэрэ зыпкъ еуцожьы. ЦIыфым хэлъ антителахэр зыфэдизыр уплъэкIунхэмкIэ зэригъэшIэнхэу щыт. Ахэр икъоу цIыфым имыIэхэмэ, икIэрыкIэу къэсымэджэжьын ылъэкIыщт.\n— Сыд фэдэ купым хахьэхэрэр ара вакцинэр зыхамылъхьэ хъущтхэр?\n— Бзылъфыгъэу сабый ежэхэрэм е къыфэхъугъахэу зыгъашхэхэрэм, зыныбжь имыкъугъэхэм, илъэс 18 мыхъугъэхэм вакцинэр зыхалъхьэ хъущтэп. Медицинэ шэпхъэ гъэнэфагъэхэм ащыщ хэужъыныхьэгъэ узхэр зиIэхэу ахэр къызщыбырсырырэм, зэпахрэ узхэмкIэ сымаджэхэм, аллергие зиIэхэм прививкэр арагъэшIы зэрэмыхъущтыр. Джащ фэдэу COVID-м пэшIуекIорэ вакцинэр къызыпхалъхьэрэм ыуж мэфищым къыкIоцI шъон пытэ бгъэфедэ хъущтэп.\n— Альбина, Лъэпкъ мэфэпчъым къыщыдыхэлъытэгъэ прививкэхэм мыдрэхэр сыдэущтэу адебгъэштэщтха?\n— НэмыкI прививкэ, гущыIэм пае, пэтхъу-Iутхъум пэшIуекIорэр къыпфашIыгъэми, мыр къызэрэпхалъхьащтым иягъэ екIыщтэп. Ау ащ ыуж мэфэ 30 тебгъэшIэн фае.\n— «Коллективнэ иммунитетым» сыда имэхьанэр? Ащ республикэр нэсыным пае процент тхьапша вакцинэр зыхалъхьанэу щытыр?\n— Узым пэуцужьырэ антителахэр зыхэлъхэ цIыф зэхэтхэр — сымэджагъэхэр е прививкэр зыфашIыгъэхэр — зэрепхых. «Коллективнэ иммунитетым» ишапхъэ тынэсыным фэшI республикэм щыпсэухэрэм япроцент 60-м вакцинациер акIун фае. Мы уахътэм ехъулIэу проценти 10-мэ вакцинэр ахалъхьагъ.\n— Альбина, цIыфхэр зыгъэгумэкIыхэу къызкIэупчIэхэрэм ащыщ коронавирусым ыпкъ къикIыкIэ зидунай зыхъожьыхэрэм япчъагъэ къызэрэхэхъуагъэр. Сыда ащ иушъхьагъур?\n— ЦIыфым узыр хьылъэу къызыфакIокIэ лIэныгъэр къыхэкIы. Сыд фэдэрэ зэпахырэ узи уахътэ тешIэ къэс хэлъ штаммхэр зэхъокIых, кIэу къежьэх. ЩыIагъэхэр зы цIыфым къыпыкIыхэмэ, адрэм пыхьэхэзэ дгъэфедэхэрэ Iэзэгъу шIыкIэхэм ясэх. Джахэм лIэныгъэр къыздахьы.\nСымаджэхэм къахахъорэ пчъагъэр зыпкъ ит нахь мышIэми, тызфэсакъыжьын фае. Джыри зэ къэсэIожьы, коронавирус узым пэуцужьырэ закъор вакцинэр ары.\n— Коронавирусым иящэнэрэ едзыгъо бжыхьэм къежьэщтэу зэраIорэм о сыдэущтэу уеплъыра?\n— Ащ епхыгъэ къэбар игъэкIотыгъэу сшIэрэп. Уахътэм къыгъэлъэгъощт. Ау хэзгъэунэфыкIымэ сшIоигъу, узым зызэрэщытыухъумэщт амалхэр зэкIэ къэралыгъо пащэхэм зэрагъэфедэхэрэр. Къэралыгъо гъунапкъэхэр зэфэшIыгъэх, вакцинэхэр икъоу шъолъырхэм аIэкIагъахьэх.\nПредыдущая ГъэшIэгъонэу, дахэу кIуагъэ\nСледущая Шапхъэхэр ыгъэцэкIагъэхэп


ЗэIукIэгъум осэшхо къыфашIыгъ мэхьанэшхо ратыгъ — Адыгэ макъ\nРедактор 19.12.2019 19.12.2019 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, ПОЛИТИКЭР\nАдыгеим икIыгъэ купыр мэфитIо Иорданием щыIагъ. КъэралыгъуитIумэ язэфыщытыкIэ хэхъоныгъэхэр тапэкIи фэхъунхэм, лъэныкъохэм язэпхыныгъэ нахь гъэпытэгъэным тегущыIагъэх. Иорданием и Пачъыхьэу я II-рэ Абдалла Адыгеим икIыгъэ купыр ригъэблэгъагъ, гущыIэгъу зэфэхъугъэх.\nИорданием и Пачъыхьэу я II-рэ Абдалла УФ-м и Президентэу Владимир Путиным сэлам зэрэрихыжьырэр тхыгъэхэм япэублэ ит. Нэужым лъэныкъуитIумэ язэпхыныгъэ зэрагъэпытэщтхэ шIыкIэхэм къатегущыIэх, мыщ фэдэ зэIукIэхэм мэхьанэ ин зэряIэр къащыхагъэщы. Экономикэ ыкIи гуманитар зэпхыныгъэхэр гъэпытэгъэнхэм Iофтхьабзэр зэрэфэIорышIэрэр гъэзет нэкIубгъохэм арыт.\nМэфитIу Iофтхьабзэхэм къадыхэлъытагъэу КъумпIыл Мурат зипэщэ лIыкIо купым хэтхэр Иорданием ибизнесменхэм, Амман и Адыгэ Хасэ хэтхэм зэраIукIагъэхэр Иорданием и СМИ-хэм къатыгъ. Правительственнэ гъэзетхэм ащыщэу «АЛЬ-РАИИ» къызэритырэмкIэ, къэралыгъом хэхъоныгъэхэр ышIынхэмкIэ адыгэхэм яIахьышIу зэрэхашIыхьагъэр, ахэм лъытэныгъэшхо къафыряIэу зэрэпсэухэрэр Пачъыхьэм игущыIэ къыщыхигъэщыгъ.\nМэкъумэщ хъызмэтым тегущыIэхэ зэхъум тапэкIэ коцымрэ пынджымрэ Иорданием IэкIагъэхьанхэм Адыгеир зэрэфэхьазырыр КъумпIыл Мурат къызэрэхигъэщыгъэр, мы лъэныкъомкIэ опытэу аIэкIэлъымкIэ зэхъожьынхэ амал зэрэщыIэр гъэзет нэкIубгъохэм бэу арыт, телевидениеми къытыгъ.\n— КъумпIыл Мурат зэкIолIагъэхэ чIыпIэхэм ащыщ къэралыгъом икъыблэ щыIэ псыхъоу Иордан крещение зыщырагъэкIокIырэ площадкэр. Дин зэфэшъхьафхэр зезыхьэхэрэ цIыфхэм азыфагу зэгурыIоныгъэ илъыным мэхьанэшхо зэриIэр, ащкIэ Пачъыхьэу я II-рэ Абдалла Iофышхо зэригъэцакIэрэр республикэм ипащэ къыхигъэщыгъ, — къеты Иорданием къыщыдэкIырэ гъэзетхэм ащыщым.\nПредыдущая Медицинэ IэпыIэгъур зэраIэкIагъахьэрэм ыкIи цIыфхэм яфитыныгъэхэр къызэраухъумэхэрэм яIофыгъохэм ахэплъагъэх\nСледущая В Адыгее установлено 40 накопителей для сбора пластика


Адыгеим и ЛIышъхьэ хэдзынхэм ахэлэжьагъ — Адыгэ макъ\nАдыгеим и ЛIышъхьэ хэдзынхэм ахэлэжьагъ\nЗэрэхэгъэгоу зэрэщыщытым фэдэу, Урысые Федерацием и Къэралыгъо Думэ идепутатхэм яхэдзынкIэ Адыгеим амакъэхэр атэу щаублагъ. Мы охътэ дэдэм Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо Совет — Хасэми, муниципальнэ образованиехэм ялIыкIо къулыкъу заулэми ядепутатхэр республикэм щыхадзых. ПстэумкIи Адыгеим хэдзын Iофтхьэбзэ 20 щэкIо.\nАдыгэ Республикэм исхэмкIэ апэу зымакъэ зытыгъэхэм ащыщ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат. Республикэм ипащэ къалэу Мыекъуапэ икIэлэцIыкIу поликлиникэу N1-м щызэхэщэгъэ участкэу № 142-м тыгъуасэ щыIагъ. Урысые Федерацием и Президент и Полномочнэ лIыкIоу ЮФО-м щыIэм иаппарат Адыгэ РеспубликэмкIэ ифедеральнэ инспектор шъхьаIэу Сергей Дрокинми мы хэдзыпIэм ымакъэ щитыгъ. Джащ фэдэу мы хэдзыпIэм къекIолIагъэх Адыгеим ыцIэкIэ Къэралыгъо Думэм идепутатэу Владислав Резник, Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэрэ Адыгэ Республикэм иминистрэхэм я Кабинетрэ я Администрацие ипащэу Владимир Свеженец, муниципальнэ образованиеу «Къалэу Мыекъуапэ» иадминистрацие ипащэ ипшъэрылъхэр зыгъэцакIэу Сергей Стельмах.\nРеспубликэм пстэумкIи хэдзэкIо 339779-рэ щатхыгъ. Мэфищым къыкIоцI хэдзакIохэм амакъэ хэдзыпIэхэм ащатынхэ е яунэ хэдзэкIо комиссиер къырагъэблэгъэн алъэкIыщт.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ къэбар жъугъэм иамалхэм яIофышIэхэм адэгущыIэзэ, республикэм щыпсэухэрэм къяджагъ чанэу мэкъэтыным хэлэжьэнхэу. КъумпIыл Мурат Урысые Федерацием и Президентэу Владимир Путиным Урысыем исхэм зафигъазэзэ «законодательнэ, гъэцэкIэкIо хабзэхэр зэрэзэдэлажьэхэрэм тапэкIэ бэ ялъытыгъэщт» къызэриIогъагъэр агу къыгъэкIыжьыгъ.\nАдыгэ Республикэм хэдзынхэмкIэ и Гупчэ комиссие къызэритыгъэмкIэ, Къэралыгъо Думэм идепутатхэм яхэдзын республикэм къыщагъэлъэгъогъэ кандидати 6 хэлажьэ, ахэм ащыщэу зым ежь-ежьырэу зыкъигъэлъэгъожьыгъ. Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо Совет – Хасэм идепутатхэм яхэдзын хэлэжьэнэу партии 4-мэ яспискэхэмкIэ кандидат 295-рэ, зы мандат зиIэ хэдзыпIэ койхэмкIэ кандидат 87-рэ атхыгъ.\n«Урысые Федерацием и Къэралыгъо Думэрэ Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо Совет – Хасэмрэ ахэтыщтхэр непэ хэтэдзых. Тиреспубликэ ис нэбгырабэмэ ар политическэ хъугъэ-шIэгъэшхоу зэрэщытыр къызэрагурыIорэм сицыхьэ телъ. Мэкъэтыным хэлажьэзэ, тащыщ пэпчъ амал иI хэгъэгумрэ тиреспубликэрэ янеущырэ мафэ зыфэдэ хъущтыр къыхихынэу. Тикъэралыгъорэ республикэмрэ илъэситфым къыкIоцI хэхъоныгъэу ашIыщтыр тэры зэлъытыгъэр. ХэдзакIо пэпчъ ымакъэ ытыным мэхьанэшхо иI. Сэ сызфаехэм сымакъэ афэстыгъ, республикэм щыпсэухэрэми сыкъяджэ чаныгъэ къызхагъэфэнэу, мэкъэтыным хэлэжьэнхэмкIэ фитыныгъэу яIэр къызфагъэфедэнэу», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ хэдзыпIэм къызэкIом, хэдзынхэмкIэ Iофтхьабзэхэр зэрэзэхащэрэм уасэ къыритыгъ. Мыгъэ мэфищым къыкIоцI цIыфхэм амакъэ атын алъэкIыщт. Ащ ишIуагъэкIэ хэдзакIохэр зэтырихьащтхэп, хэдзыпIэхэм санитар шапхъэхэр къащыдалъытэщтых.\nАдыгэ Республикэм хэдзынхэмкIэ и Гупчэ комиссие къызэритыгъэмкIэ, сыхьатыр 8-м хэдзыпIэ 266-р къызэIуахыгъ, зэрагъэнэфэгъэ шапхъэхэм атетэу мэкъэтыныр рагъэжьагъ. Мафэ къэс (Iоныгъом и 17-м къыщегъэжьагъэу и 19-м нэс) сыхьатыр 8-м къыщыублагъэу сыхьатыр 20-м нэс санитар шапхъэхэр къыдалъытэзэ, ахэм Iоф ашIэщт. Хэдзынхэм алъыплъэхэрэми яIофшIэн рагъэжьагъ, волонтерхэри цIыфхэм IэпыIэгъу афэхъух.\nАдыгеим и Общественнэ палатэ общественнэ видеолъыплъэнымкIэ Гупчэм апэрэу Iоф щешIэ. Чэщми мафэми зэпымыоу хэдзыпIэ чIыпIэхэм амакъэ зэращатырэр ащ къегъэлъагъо. Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ымакъэ зеты нэуж зигугъу къэтшIыгъэ Гупчэм Iоф зэришIэрэм нэIуасэ зыфишIыгъ.\nХэдзынхэм алъыплъэрэ шъолъыр общественнэ штабым итхьаматэу, Адыгеим и Общественнэ палатэ ипащэу Устэ Руслъан къызэриIуагъэмкIэ, видеолъыплъэнхэр игъом рагъэжьагъэх.\nКъумпIыл Мурат хэдзынхэм алъыплъэхэрэм адэгущыIагъ. Ахэм зэу ащыщ Урысыем и Общественнэ палатэ хэтэу, Урысые Федерацием IофшIэнымкIэ и ЛIыхъужъэу, тхэкIо цIэрыIоу МэщбэшIэ Исхьакъ. ООО-у «Юрист» зыфиIорэм иэкспертэу Сергей Числоври хэдзынхэм алъыплъэхэрэм яIофшIэн зэрэзэхащэрэм къытегущыIагъ.\n«Хэдзын Iофтхьабзэхэр хабзэм диштэу, щынэгъончъэу зэхэщэгъэнхэмкIэ республикэм пэшIорыгъэшъ Iофтхьэбзабэ щызэрахьагъ. Хэдзынхэр республикэм дэгъоу щыкIонхэу, хэукъоныгъэхэр амышIынэу, хэдзакIохэм загъэчанынэу сэгугъэ», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nПредыдущая Адыгэм ищыIэныгъэ къыхэхыгъэу\nСледущая Рашид Темрезов вновь избран Главой Карачаево-Черкесской Республики


Препарат Улькусан: инструкция по применению, цена, описание.\nЦефальгин: инструкция по применению, цена, описание.\nСанас: инструкция по применению, цена, описание.\nПанкреасан: инструкция по применению, цена, описание.\nФарингосан: инструкция по применению, цена, описание.\nВеносан: инструкция по применению, цена, описание.


Гъэтхасэхэм яхэлъхьан фежьагъэх | Адыгэ Макъ\nГъэтхасэхэм яхэлъхьан фежьагъэх\nАвтор: Редакция\t/ 13.03.2017\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР, ЭКОНОМИКЭР\t/\nРеспубликэм ичIыгулэжьхэр гъэтхэ-губгъо IофшIэнхэм афежьагъэх, чIыгу гектар мини 123,2-мэ лэжьыгъэр арагъэкIун мурад яI.\nГъэтхасэхэм нахьыбэмкIэ къахиубытэхэрэр зернэ ыкIи техническэ культурэхэр арых, джащ фэдэу картофыр, хэтэрыкIхэр, нэшэ-хъырбыдзхэр, былымIускIэ агъэфедэщтхэр къагъэкIыщтых.\nАдыгэ Республикэм мэкъу-мэщымкIэ и Министерствэ къызэритыгъэмкIэ, пIэлъэ кIэкIхэм къакIоцI гъэтхэ-губгъо IофшIэнхэр зэшIохыгъэ хъунхэм пае икъоу техникэри, гъэстыныпхъэ-щыфэ материалхэри аIэкIагъэхьагъэх. Джащ фэдэу чылэпхъэшIухэри чIыгъэшIухэри къащэфыгъэх.\nГъэтхэ лэжьыгъэхэм яхэлъхьан дакIоу бжыхьасэхэми чIыгъэшIухэмкIэ яшIушIэх. Республикэм игектар мин 93,7-мэ бжыхьасэхэр арагъэкIугъ, пстэуми лэжьыгъэр къащыхэкIыгъ. НепэкIэ гектар мин 80,4-мэ чIыгъэшIухэр арагъэкIугъэх, ар бжыхьасэхэр зыхэлъ чIыгум ипроцент 86-рэ фэдиз мэхъу. ЧIыгулэжьхэм мы мэфэ заулэхэм къакIоцI а IофшIэныр аухын мурад яI. Хъызмэт заулэ джыри икIэрыкIэу чIыгъэшIухэр чIыгум егъэкIугъэнхэм фежьагъэх.


Адыгэ Республикэм и Президентэу ТхьакIущынэ Аслъанчэрые фэкIо »\nАдыгэ Республикэм и Президентэу ТхьакIущынэ Аслъанчэрые фэкIо\n01.09.2010 – 13:35 – Натпресс\nЛъытэныгъэ ЗыфэтшIэу Аслъанчэрый!\nАдыгэ Хэкум, ичIыгужъ къинэжьыныр зинасып къыхьыгъэ Адыгэ мэкIэ тIэкIур ары лъапсэ фэхъугъэр. Шышъхьэмыгъазэу, къызэкIакIо имыIэу, теубытагъэ хэлъэу фэбэнэгъэ хэкурысыр ары Адыгэ Республикэр къыдэзыхыгъэр. Ори, Республикэм икъыдэхыгъо лъэхъэнэ мыпсынкIэм, лъэпкъым кIэхэкIыгъэм, непэ узырипэщэ уилъэпкъэгъухэм агу ихъыкIыгъэм ущымыгъуазэу щытэп.\nЕтIани хэти фэдэу Ори ущыгъуаз, Адыгэ быракъыр зыщыбыбэтэрэ Адыгэ Республикэр, щыпсэухэрэм ямызакъоу, хэкурыси, хэхэси хэгъэгу зэфэшъхьафыбэмэ арытэкъухьэгъэ адыгэхэм ягугъапI, Адыгэ Республикэм и Президенти ежьыхэмэ я Президентэу алъытэ, Адыгэ хэгъэгуми рэгушхох. Президенты цIэр уимыIэжьыми хъунэу зэрэплъытагъэм лъэпкъыр зэрэпсаоу зэридзагъ.\nАрышь, хэгъэгу адыгэ хасэм ихэсашъхьэ, шышъхьэIум и 23-рэм иIэгъэ, къоджэ хасэхэм ялIыкIохэри, лъэпкъ гумэкI зиIэхэри зыхэлэжьэгъэ игъэкIотыгъэ зимычэзыу зэхэсыгъо;\nАдыгэ Республикэм и Президент, президентыцIэр иIэу къэнэжьын фаеу ылъытагъ. А ц1эр щызгъэзыен фит закъор, ар къыдэзыхыгъэ адыгэ лъэпкъыр арэу зэрэщытым, а шъуашэр зы нэбгырэкIэ къемыжьагъэу зы нэбгырэм дэбгъэкIодыжь зэрэмыхъущтыр кIигъэтхъыгъ.\nУиеплъыкIэ Къэралыгъо хасэм хэмылъхьэмэ нахь тэрэзэу ыштагъ. Хэгъэгу адыгэ хасэм къэралыгъо хасэм зыфигъэзэнэу, ащ къыкIэльыкIоу джыри зэфэмышIыгъэ лъэпкъ зэфэсым иIофшIэн ригъэжьэжьыным дэлэжьэнэу рихъухьагъ.\nТапэкIэ Адыгэ Республикэм и Президент, къамыгъэнафэу, УФ и конституцие амыукъоу Республикэм щыпсэухэрэм нахьыпэм зэрэхадзыщтагъэм къыфагъэзэжьыныр нахь тэрэзэу, ПрезидентыцIэр уиIэу укъэнэжьынэр лъэпкъымкIи, Урысые ФедерациемкIи нахь шъуашэу зэдырагъэштагъ.\nЛъэпкъым ишIоигъоныгъэ къызэрэдебгъэштэщтым тыщыгугъэу зыкъыпфэтэгъазэ.\nАдыгэ Хасэм итхьэматэу Хьэпэе Арамбый\nОпубликовал administrator, 1-09-2010, 13:36. Просмотров: 1643


«Адыгеир — аграрнэ шъолъыр. Ащ мэкъумэщ продукцием икъыдэгъэкIыжьын чIыпIэшхо щеубыты. ТэркIэ мэхьанэшхо иI республикэм къыщагъэхьазырырэ гъомылапхъэр шэпхъэшIухэм адиштэныр. Лъэпкъ проектхэм ягъэцэкIэн къыдыхэлъытагъэу мы Iофыгъохэм язэшIохын пытагъэ хэлъэу тыкъекIолIэн фае. Тизэпхыныгъэ дгъэпытэзэ, а пшъэрылъ пстэури щыIэныгъэм щыпхырыщыгъэ зэрэхъущтхэм сицыхьэ телъ», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\n«Адыгеим ит мэкъумэщ предприятиехэм ащыщхэм тащыIагъ. Ахэм яIофшIэн шIуагъэ къытэу зэрагъэпсырэр, IофшIэным екIолIэкIэ гъэнэфагъэ къызэрэфагъотырэр апэ къыхэзгъэщымэ сшIоигъу. Щэм хэшIыкIыгъэ продукцием, анахьэу адыгэ къуаем, икъыдэгъэкIынкIэ республикэм къэгъэлъэгъонышIухэр иIэх. Урысыем имызакъоу, дунаим щызэлъашIэрэ адыгэ къуаер пштэмэ, ар шэпхъэшIухэм зэрадиштэрэм, зыфэдэ къэмыхъугъэ продукциеу зэрэщытым мэхьанэшхо иI, ащ фэдэу ар тапэкIи къэнэжьын фае», — къыIуагъ гъэIорышIапIэм ипащэ.


Хэгъэгум иухъумакIох — Голос Адыга\nРедактор 24.12.2018 24.12.2018 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nУрысыем икIэлэ-цIыкIухэмрэ ныбжьыкIэхэмрэ ядзэ-патриотическэ движениеу «Юнармия» зыфиIорэм икъутамэу Адыгэ Республикэм къыщызэIуахыгъэм иапэрэ зэхахьэ тыгъуасэ Мыекъуапэ игъэкIотыгъэу щыкIуагъ.\nАдыгэ къэралыгъо университетым испорт Унэшхоу Кобл Якъубэ ыцIэкIэ щытым Адыгэ Республикэм икIэлэеджакIохэр щызэIукIагъэх. ЗэкIэми хэушъхьафыкIыгъэ шъуашэхэр ащыгъых, дзэ къулыкъум зыфагъэхьазыры. Урысыемрэ Адыгеимрэ якъэралыгъо быракъхэр пчэгум кIэлэеджакIохэм къырахьэх, хэгъэгумрэ республикэмрэ ягимнхэр Унэшхом щэIух. Зэхахьэр зезыщэрэ къулыкъушIэу Виктор Марковыр ныбжьыкIэхэм пIуныгъэ дэгъу ятыгъэнымкIэ Iофтхьабзэм мэхьанэу иIэр къеIуатэ.\nШъонтырпаохэр пчэгум къехьэх. Адыгэ Республикэм гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ иминистрэу КIэрэщэ Анзаур дзэ-патриотическэ пIуныгъэм къытегущыIагъ. Ялъэныкъо гупсэ, яхэгъэгу агъэлъапIэхэу кIэлэеджакIохэр щыIэнхэм фэшI «Юнармием» мэхьэнэ ин зэрэратырэр къыIуагъ.\nКъыблэ дзэ шъолъырым икъулыкъушIэу, генерал-лейтенантэу Юрий Щепиныр кIэлэеджакIохэр «Юнармием» зэрэхэхьагъэхэм фэшI къафэгушIуагъ. Хэгъэгу зэошхом илъэхъан ныбжьыкIэхэм лIыхъужъныгъэу зэрахьагъэр щыIэныгъэм зэрэхэмыкIуакIэрэм Юрий Щепиныр къытегущыIагъ. «НыбжьыкIэ гвардием» Краснодон лIыгъэу щызэрихьагъэр кIэлэеджакIохэм непи щысэ афэхъоу ылъытагъ.\nЗэхахьэм хэлажьэхэрэ кIэлэеджакIохэм ацIэкIэ Нэпсэу Самирэрэ Илья Абакумовымрэ пчэгум къиуцохи, «Юнармием» хахьэхэрэ еджакIохэм гущыIэ пытэ зэратырэр къаIуагъ.\nКIэлэеджакIохэр хэгъэгум фэшъыпкъэщтых, зэкъошныгъэр, агъэлъэпIэщт, лIыхъужъ ыкIи лэжьэкIо щытхъум янэшанэхэр зыр зым IэпыIэгъу фэхъужьыщт, дэгъоу еджэщтых, спортым пылъыщтых, «Юнармием» ыцIэ.\nУрысыем идзэ-патриотическэ движениеу «Юнармием» и Гимн республикэ филармонием иорэдыIоу Юрий Конжиным къыIуагъ. КIэлэцIыкIу ансамблэу «Шпаргалкэм» хэгъэгум фэгъэхьыгъэ орэдыр ыгъэжъынчыгъ. 2016-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу «Юнармием» тиреспубликэ зыщеушъомбгъу, нэбгырэ 1200-м ехъу непэ хэт. Министрэу КIэрэщэ Анзаур къыIуагъ республикэм и Правительствэ, ти ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат «Юнармием» IэпыIэгъу къызэрэфэхъухэрэр. КIэлэеджакIохэм КIэрэщэ Анзауррэ Юрий Щепинымрэ афэгушIуагъэх, бгъэхэлъхьэ тамыгъэхэр аратыгъэх.\nЗэхахьэм Ростов хэкум, Краснодар краим, Адыгэ Республикэм ялIыкIохэр хэлэжьагъэх.\nПредыдущая Пытагъэ хэлъэу укъекIолIэн фае\nСледущая «Ростелеком» объявляет итоги внеочередного общего собрания акционеров


Къурмэныр – мэфэкI нэф | Адыгэ Макъ\nКъурмэныр – мэфэкI нэф\nБыслъымэн мэфэкIышхуитIум язырэр Къурмэныр ары – хьаджэшIыным икIэух, къурмэн шIыгъэным имэфэкI. ГущыIэу «Къурмэным» къикIырэр «пэблагъэ ухъуныр» ары. Диным фэгъэхьыгъэмэ, ар къызэрэбгурыIощтыр – Алахьталэм угукIэ нахь пэблагъэ ухъуным фэшI охътэ гъэнэфагъэм былымышъхьэ къурмэн пшIыныр.\nКъурмэн мэфэкIым имэхьанэ, ащ епхыгъэ шапхъэхэм афэгъэхьыгъэу гущыIэгъу тшIыгъэ динлэжьхэм я Совет хэтэу, поселкэу Яблоновскэм имэщыт иIимамэу Дзэукъожь Анзор.\n— Анзор, быслъымэнэу дунаим тетхэм ящыIэныгъэ щыщ хъугъэ мэфэкIым ыкIи къурмэным ишIын пылъ шапхъэхэм уакъытегущыIэ тшIоигъу.\n— ЗэкIэми тэшIэ пегъымбарэу Ибрахьимэ Алахьталэм унашъо къызэрэфишIыгъагъэр ыкъоу Исмахьилэ къурмэн ышIынэу. Ар ыгъэцэкIэнэу пегъымбарыр фежьагъэу Алахьталэм ащ къыфыригъэхыгъ ыкъо ычIыпIэкIэ мэлэу къурмэныпхъэ хъущтыр. Ары мы мэфэкIым лъапсэу иIэр. Ащ тетэу Алахьталэм ыуплъэкIугъ пегъымбарыр, дунаир къэзыгъэшIыгъэм ащ шIошъхъуныгъэу фыриIэр. Ащ тетэу пегъымбарэу Мухьамэди дунаим тет быслъымэнхэм къурмэныр пшъэрылъ афишIыгъ.\n— Мэфэ тхьапша Къурмэныр зэрэкIорэр?\n— А мэфэкIыр мэфиплI зэрэкIорэр. Хабзэ зэрэхъугъэу, пчэдыжьым мэфэкI нэмазым зыфагъэхьазыры. Анахь щыгъын дэгъухэр ащыгъхэу быслъымэнхэр мэщытым макIох нэмазым хэлэжьэнхэм ыкIи тхьэлъэIухэм ядэIунхэм афэшI. А мафэм е мэфэкI мэфищэу ащ къыкIэлъыкIохэрэм ащыщ къурмэныр зыпшIын фаер. Къурмэн мэфэкI мафэхэм сэдакъэ птын, уигупсэхэр бгъэгушIонхэ, гъомылапхъэхэр бгъэхьазырынхэ, мэфэкIыр нахьыжъхэми кIэлэцIыкIухэми зэхашIэу (диным ымыштэрэ зекIуакIэхэр хэмытхэу) пшIын фае.\n— Хэта къурмэн ышIынэу зытефэрэр?\n— Дин шIэныгъэлэжьхэм зэралъытэрэмкIэ, амал зиIэ быслъымэн пэпчъ къурмэн ышIын фае. Ар зипшъэрылъыр унагъом ышъхьэ хъулъфыгъэу зиакъыл уцугъэр, зыныбжь икъугъэр, шъхьафитыр ары.\n— Къурмэн ашIыщт былымыр сыд фэдэн фая ыкIи сыдэущтэу ар бгощынэу щыта?\n— Къурмэн пшIы хъущт мэлыр, пчэныр, былымышъхьэ инхэм ащыщ, махъшэр. Ау ахэр сымаджэхэу, одхэу, щыкIагъэ яIэу хъущтхэп, дэхэнхэ, псаунхэ фае. Къурмэн пшIыщт мэлыр е пчэныр мэзих-блым къехъугъэн фае, чэмыр е шкIэхъужъыр — илъэситIу е былымыр инэу, шъуашIоу щытмэ, илъэсрэ ныкъорэ ыныбжьыми хъущт, махъшэм — илъэситф. Мэлыр е пчэныр — зы нэбгырэм, былымышъхьэ инхэр мылъку зэхалъхьэкIэ (нэбгыриблым нэсэу) пщэфымэ хъущт.\nКъурмэныпхъэр Iахьищэу агощы: зыр тхьамыкIэхэм араты, ятIонэрэр — гупсэхэм, Iахьылхэм, ящэнэрэр унагъом къенэ.\nКъурмэныпхъэ былымыр зыгорэм ебгъэукIыгъэмэ, а IофшIэным пае лы епты хъущтэп. А цIыфыр тхьамыкIэмэ, къурмэныпхъэм щыщ Iахь IубгъакIэ хъущт, ау ащ дакIоу IофшIэнэу ыгъэцэкIагъэм ыпкIэ ахъщэкIэ ептыныр зыщымыгъэгъупшэу. Къурмэным щыщ гори ахъщэкIэ пщэ хъущтэп.\n— Мы дин мэфэкIым быслъымэнхэмкIэ мэхьанэшхо иI. Ар тарихъ гъогуонэшхо къэзыкIугъэ, шэпхъэ гъэнэфагъэхэр зыпылъ мэфэкI нэф. Дунаим щыпсэурэ быслъымэнхэр илъэс къэс дэгуIэхэу ащ ежэх. Къурмэным тхьэшIошъхъуныгъэ зиIэ быслъымэнхэр зэрепхых, зэгурыIонхэм, зэдеIэжьынхэм къыфегъэущых, цIыфхэм гукIэгъу къахелъхьэ.\n— Сыда мы мэфэкIым ехъулIэу быслъымэнхэм укъызэрафэлъаIо пшIоигъор?\n— Алахьэу ГукIэгъушIэу, ГукIэгъу зыхэлъым селъэIу титхьэлъэIухэр, тидухьэхэр ыштэнхэу. Быслъымэнхэм анаIэ тырязгъадзэ сшIоигъу Зуль-хьидж мазэм иапэрэ мэфипшI анахь лъапIэхэм, хьадж зашIырэ мафэхэм, унэкIымэ зэрэпсапэр, духьэхэр къэпIонхэ, КъурIаным нахьыбэрэ уеджэн зэрэфаер. А мазэм иябгъонэрэ мафэ унэкIыным мэхьанэшхо иI. Арафат Iуашъхьэ быслъымэнхэр зыщыдэкIоерэ мафэм зынэкIыхэрэм псэкIодшIагъэу яIэхэр Алахьталэм афегъэгъух.


ЧIыфэ зытелъым ышIэмэ нахьышIу — Адыгэ макъ\nЧIыфэ зытелъым ышIэмэ нахьышIу\nЗэпахырэ узэу дунаир зэлъызыкIугъэр къызежьэм банкхэм ыкIи нэмыкIэу кредит зытырэ организациехэм чIыфэ къаIызыхыгъэу зымытыжьышъурэр нахьыбэ хъугъэ.\nКоронавирусым зызэриушъомбгъурэм ыпкъ къикIыкIэ гъунэпкъэ гъэнэфагъэхэр зиIэ режимым къэралыгъор зытехьэм нэбгырабэхэм яIофшIэн къызэрэуцугъэр, IофшIапIэ зимыIэжьхэм япчъагъэ зэрэхэхъуагъэр, унэе хъызмэтшIапIэхэм лэжьапкIэу къатырэм къызэрэщагъэкIагъэр, нэмыкIыбэхэр ащ ушъхьагъу фэхъугъэх.\nКредит «тарихъхэм» ябюрохэм къызэратырэмкIэ, Урысыем щыпсэухэрэм амытыжьышъурэ чIыфэхэр сомэ миллиард 935-м ехъугъ. Ахъщэ чIыфэу Iэрылъхьэу къаратыгъэхэр ары нахьыбэу амытыжьышъурэр, ау ипотекэри, кредитнэ картэм илъэу къаратыгъэхэри, микрофинансовэ организациехэм къаIахыгъэ чIыфэ цIыкIухэри бэкIэ ащ ыуж къинэхэрэп. Специалистхэм къызэраIорэмкIэ, «кредитнэ каникулыр» ыгъэфедагъэу, ащ ипIалъэ зеухым нахьыпэрэ графикым темыхьажьышъугъэхэр къыхэхъожьынхэшъ, къэзымытыжьыхэрэм япчъагъэ джыри нахьыбэ хъущт.\nГухэкIми, банкым е микрофинанс организацием кредит къыIихыгъэу зымытыжьышъухэрэм янахьыбэхэр коллекторхэм яуалIэх. Ахэр хэткIи пыщэгъу дэгъушхохэу щытхэп, ау игъом чIыфэр умытыжьышъумэ, узэрарихьылIэщтыр гъэнэфагъэ.\nИлъэс заулэкIэ узэкIэIэбэжьмэ, коллекторхэм янахьыбэхэм закони, шапхъи ямыIэу, бзэджашIэхэм зызэрагъэпсырэм фэдэу цIыфхэм шъхьафитэу адэзекIощтыгъэх. Ахэр зыщыфаем чIыфэр зытелъым фытеощтыгъэх, фатхэщтыгъэх, агъэщынэщтыгъ, ары пакIошъ, жъалымагъэ дызэрахьэн алъэкIыщтыгъ.\nА зэпстэумэ апкъ къикIыкIэ, УФ-м и Къэралыгъо Думэ чIыфэхэм якъэугъоижьын зыгъэIорышIэрэ я 230-рэ Федеральнэ хэбзэгъэуцугъэм зэхъокIыныгъэхэр фишIыгъэх. Ахэм коллекторхэр зыфимытхэри, пшъэдэкIыжьэу ахьыщтыри, пшъэрылъэу яIэхэри зэхэугуфыкIыгъэу ащыгъэнэфагъэх. Банкым е чIыфэ зытырэ организацием кредит къыIызыхыгъэу зымытыжьышъухэрэм зэкIэми ахэр ашIэхэмэ нахьышIу.\nГущыIэм пае, законым зэхъокIыныгъэу фашIыгъэхэм коллекторыр тхьамафэм тIо нахьыбэу чIыфэр зытелъым фытеон, гъогогъуиплI нахьыбэу фэтхэн фимытэу, ыдэжь тхьамафэм зэ нахьыбэ мыкIонэу къащыдэлъытагъ. Сыхьат пIэлъэ гъэнэфагъэхэри, IофшIэгъу мафэхэм пчэдыжьым сыхьатыр 8-м къыщегъэжьагъэу пчыхьэм 10-м нэс, зыгъэпсэфыгъо мафэхэм 9-м къыщыублагъэу пчыхьэм 8-м нэс, итхагъэх.\nТелефонымкIэ фытеуагъэми, фэтхагъэми зызэрэфигъэзэн фэе шапхъэхэр зэхэугуфыкIыгъэу къыщеIох. ЧIыфэр зытелъым иIофшIапIэ е иIахьылхэм афытеоным ищыкIагъэхэри щыгъэнэфагъэх. ГущыIэм пае, кредит зыштагъэм ащ фэдэ фитыныгъэ къызэраритыгъэр къэзыушыхьатырэ тхылъ коллекторым IэкIэлъын фае. ИIофшIэгъоу е иIахьылэу зыфытеуагъэхэм ар къафимыдагъэмэ е чIыфэр зытелъым ащ къызэрезэгъыгъагъэр зэкIихьажьыгъэмэ, ащ нахьыбэрэ иIофшIапIи иIахьылхэм адэжьи теожьын фитэп.\nЧIыфэр зымытыжьырэм иIоф хьыкумыр хаплъэу, приставхэм ар къыIахыжьынэу тхылъхэр ратыгъэхэмэ, ащ пае къэмынэу коллекторыри, шапхъэхэр ыгъэцакIэхэзэ, «должникым» фытеон фитэу законым итхагъ. Ау ащ имылъку ымыгъэфедэшъунэу (арест имущества) ышIын фитэп. Ащ фэгъэзагъэхэр приставхэр ары ныIэп.\nДжащ фэдэу чIыфэхэм якъэугъоижьын лъыплъэнэу мыхэм фитыныгъэ законым къареты. Арышъ, коллекторхэм хэбзэгъэуцугъэр аукъоу, гущыIэм пае, ащ къызэрэщыдэлъытагъэм нахьыбэу телефонкIэ къытеохэу е чIыфэр зытелъыр агъэщынэмэ, электроннэ шIыкIэм тетэу тхьаусыхэ тхылъыр ахэм афигъахьын ылъэкIыщт. Ащ пае приставхэм яинтернет нэкIубгъо уихьанышъ «интернет-приемная» зыфиIорэ едзыгъор къэбгъотыщт. Ащ тхылъыр зэрэтхыгъэн фэе шIыкIэр ит. Коллекторыр къызэрэтеогъэ пчъагъэр, къытхыгъэхэр къэзыушыхьатырэ тхылъхэр, аудио ыкIи видео тхыгъэхэр кIыбгъэгъунхэ фае.\nМыхэр ыкIи нэмыкI шапхъэхэр законым къыщыдэлъытагъэх нахь мышIэми, зымыгъэцакIэхэрэ коллекторхэр щыIэх. Ащ фэшI чIыфэр зытелъым ифитыныгъэхэр джыри нахь лъэшэу къэзыухъумэрэ зэхъокIыныгъэхэр я 230-рэ Федеральнэ хэбзэгъэуцугъэм фашIыгъэх. 2021-рэ илъэсэу тызыхэхьагъэм ищылэ мазэ и 1-м ахэм кIуачIэ яIэ хъугъэ.\nДжы чIыфэр зытелъым кредиторыр телефонкIэ къыфытеомэ, зэрэзэдэгущыIагъэхэр къэзыушыхьатырэ аудио тхыгъэр коллекторым къыгъэлъэгъоным «должникыр» кIэдэун фит хъугъэ. НахьыпэкIэ зэдэгущыIэгъухэм мэхьанэшхо яIагъэп, джы «диалог» статус аратыгъ. ЧIыфэр зытелъым иэлектроннэ почтэ коллекторыр къэтхагъэмэ, ар «документкIэ» джы агъэкIощт.\nМыхэм апэрэмкIэ зи ямымэхьанэ фэдэу къыпщэхъу, ау коллекторым чIыфэр зытелъым иягъэ ригъэкIыгъэу хэбзэухъумэкIо къулыкъухэм е хьыкумым зафигъазэмэ, шIуагъэ къатыщт.\nДжащ фэдэу чIыфэр зытелъым къэралыгъо фэIо-фашIэхэм япортал щишIыгъэ «унэе кабинетым» кредиторыр къэтхэн фимытэу ышIын амал законым къыритыгъ.\nКоллекторыр лыеу чIыфэ зытелъым фэтхагъэмэ е фытеуагъэмэ ащ пае реестрэм хагъэкIыщтэп, ау тазырэу е санкциеу къытефэщтхэм пхъашэу ахагъэхъуагъ. ГущыIэм пае, чIыфэр зытелъым къыфимыдагъэу, ау ащ пае къэмынэу фытеуагъэмэ е фэтхагъэмэ, цIыфыр истыхьагъэкIэ хьыкумым ылъытагъ нахь мышIэми, чIыфэм пае зыфигъэзагъэмэ, иIахьылхэм е нэмыкIхэм афытеуагъэмэ ахъщэкIэ агъэпщынэщт.\nАщ тетэу пшъэдэкIыжь коллекторым ыхьыщт чIыфэр зытелъым фэгъэхьыгъэ къэбарыр нэмыкIхэм алъигъэIэсыгъэмэ, ыгъэщынагъэмэ, зыушъхьакIурэ гущыIэхэр риIуагъэхэмэ, чIыфэр зыфэдизымкIэ ыкIи ар къызщитыжьын фэе пIалъэхэмкIэ ыгъэпцIагъэмэ.\nДжащ фэдэу коллекторэу законыр зыукъорэм иIоф хьыкумым нэмысэуи тазыр къырагъэтынэу приставхэм фитыныгъэ яIэ хъугъэ. Джы чIыфэхэм якъэугъоижьынкIэ бэдзэршIыпIэм зэдитхэм зэкIэми, коллекторхэми, банкхэми, микрофинанс организациехэми яфитыныгъэхэри, япшъэрылъхэри законым зэфэдэ ышIыгъэх. Ащ къикIырэр чIыфэр зытелъым ифитыныгъэхэр заукъохэкIэ зэфэдэу пшъэдэкIыжь ахьыщт, тазырэу атыщтыри зэтекIырэп.\n«Iофым хэшIыкI фыуиIэмэ, ууIэшыгъ» аIо. ЧIыфэр игъом птыжьыныр зэпстэумэ анахь дэгъу, ау щыIэныгъэм о зэрэпIоу зыкъызэригъафэрэп. Арышъ, умытыжьышъугъэу, ар коллекторхэм аIэкIэхьагъэмэ, ахэм узэрапэгъокIыщтыр пшIэмэ нахьышIу.\nПредыдущая ИщыIэныгъэ гъогу рыраз\nСледущая ЕгъашIэм тыгу илъыщт


Адыгэ Хэку Таймс: ЦСКА Москвэм Натхъо Бибарсрэ Натхъо Амиррэ щешIэх\nЦСКА Москвэм Натхъо Бибарсрэ Натхъо Амиррэ щешIэх\nИспанием ифутбол командэу «Барселонэм» щешIэщтыгъэ Натхъо Амир Урысыем иклуб цIэрыIоу ЦСКА-м аштагъ. ШышъхьэIум и 31-м А. Натхъор зэзэгъыныгъэм кIэтхагъ.\nЦСКА-м итренер шъхьаIэу Леонид Слуцкэм къызэрэхигъэщыгъэу, Натхъо Амир чIыпIэ зэфэшъхьафхэм агъэуцун алъэкIыщт. Гупчэм ыкIи ыпэкIэ ащешIэным, къэлапчъэм Iэгуаор дидзэным А. Натхъор нахь афэгъэзэгъэщт.\n- Урысыем ихэшыпыкIыгъэ командэ хэтхэр, футболист цIэрыIохэу IэкIыб хэгъэгухэм къарыкIыгъэхэр ЦСКА-м щешIэх, - къытиIуагъ Натхъо Амир. - Тиунэкъощэу Натхъо Бибарс Израиль ихэшыпыкIыгъэ командэ хэт, ЦСКА-м ифутболист анахь дэгъухэм ахалъытэ. Сигуапэ ащ фэдэ ешIакIохэм саригъусэу командэм сызэрэхэтыщтыр.\nАдыгэ Республикэм футболымкIэ икIэлэцIыкIу-ныбжьыкIэ спорт еджапIэ А. Натхъом щыригъажьи, ЦСКА-м аштагъ. Мыекъопэ «Зэкъошныгъэм» зэрэщешIагъэр А. Натхъом шIукIэ ыгу къэкIыжьы, иапэрэ тренерэу Александр Пахомкиным лъэшэу фэраз.\n- СшынахьыкIэ сигъусэу ЦСКА-м сызэрэщешIэщтыр сэркIи гушIуагъо, - еIо Натхъо Бибарс. - «Рубин» Казань сыхэтэу тренер цIэрыIоу Курбан Бердыевым командэм къыригъэблагъи, турнирым тызэдыхэлэжьэгъагъ...\nА уахътэм Амир ныбжьыкIаIоу щытыгъ. К. Бердыевым ар къыдилъытэзэ, А. Натхъор зыщешIэщтыр къыхихы шIоигъуагъ, ау Амир Мыекъуапэ къэкIожьыгъ. Футбол ешIэныр «Зэкъошныгъэм» щыригъажьэ шIоигъуагъ. «Адыгеим ифутбол ыпIугъэми, «Зэкъошныгъэм» щешIагъэп» зыфэпIощтыр къыраIокIынэу фэягъэп. Амир ятэу Адам кIэщакIо фэхъуи, футболист ныбжьыкIэм игупсэ республикэ къыгъэзэжьыгъ, «Зэкъошныгъэм» щешIагъ.\nФутбол академиеу Тольятти дэтым А. Натхъор щеджагъ, Урысыем иныбжьы-кIэ хэшыпыкIыгъэ командэ щешIагъ, тренерхэм янэплъэгъу итыгъ. Сэнаущыгъэ зыхэлъ футболист ныбжьыкIэхэм яIэпэIэсэныгъэ зауплъэкIум, Амир Испанием икомандэ цIэрыIоу «Барселонэм» рагъэблэгъагъ.\nТэ тызэрэщыгъуазэмкIэ, «Барселонэм» зэпхыныгъэ дыримыIэу А. Натхъор ЦСКА-м аштагъэп. Илъэс зытешIэкIэ нахь гъэунэфыгъэу Iофым тытегущыIэн тлъэкIыщт. «Барселонэм» икIэрыкIэу А. Натхъор ыштэжьын ылъэкIыщт, тренерхэр къылъыплъэщтых. Джырэ уахътэ зэнэкъокъу-зэгъэпшэн шIыкIэм тетэу «Барселонэм» футболист цIэрыIуабэ щешIэ.\nАмир ныбжьыкIэхэр зыщешIэрэ командэм хэт, футболист анахьыкIэмэ ащыщ. Илъэс 19 зыныбжь адыгэ кIалэр командэ дэгъум щешIэ шIоигъу. «Барселонэм» шIэныгъэу щызэригъэгъотыгъэр зэIукIэгъухэм къащигъэлъэгъон имурад.\nЦСКА-м нэмыкIхэри къыфаех\nУрысыем икоманди 2, Испанием икоманди 2 А. Натхъор рагъэблэгъэным пылъыгъэх. Амир ЦСКА-р къыхихыгъ. ЕшIэгъур стадионым щыкIо зыхъукIэ А. Натхъор зыгъэпсэфыпIэ тетIысхьапIэм бащэрэ тесынэу фэяхэп. Футбол ешIэзэ гъэхъагъэхэр ышIынхэу тегъэгугъэ.\nАмир ЦСКА-м аштэным ыпэкIэ командэм итренерхэр Натхъо Бибарс еупчIыжьыгъэх. Охътэ кIэкIым къыкIоцI Амир кIырыплъыхи, ЦСКА-м зэрэхэхьагъэм фэшI Бибарс ишIушIагъи къыхэтэгъэщы.\nИзраиль къикIыгъэ Б. Натхъом къызэриIорэмкIэ, Амир игъусэу ЦСКА-м щешIэныр лъэшэу шIогъэшIэгъон.\nНатхъо нахьыкIэм ЦСКА-м дэгъоу къыщыпэгъокIыгъэх. Тренер шъхьаIэу Леонид Слуцкэмрэ Амиррэ зэдэгущыIагъэх. Л. Слуцкэм футболист ныбжьыкIэм иешIакIэ шIогъэшIэгъон. Спортым хэшIыкI фызиIэхэм къызэраIорэмкIэ, ЦСКА-м иешIакIэ хигъэхъоным фэшI Амир ишIуагъэ къыгъэкIон ылъэкIыщт. КIалэм иIэпэIэсэныгъэ зиIэтыным пае нахьыбэрэ ешIэгъухэм ахэлэжьэн фае.\nБ. Натхъом аужырэ уахътэм иешIакIэ къеIыхыгъэу къэбархэр зэхэтэхых. Пенальтир гъогогъуитIо зэрэдимыдзагъэр, ешIэгъухэм, нахьыпэрэм фэдэу, чанэу зэрахэмылажьэрэр тэлъэгъу. ЦСКА-р «Кубань» зыдешIэм ыуж Л. Слуцкэм зэрэхигъэунэфыкIыгъэу, Натхъо Бибарс футбол ешIэгъухэм ахэлажьэ зыхъукIэ, зэблахъоу бэрэ къыхэкIыгъэп, зигъэпсэфынэу уахътэ иIагъэп. ЦСКА-р «Спартак» зыдешIэм, Б. Натхъом игуетыныгъэ хэпшIыкIэу къеIыхыгъ.\nБибарс сымэджагъ, медицинэм иIофышIэхэр къеIэзагъэх. Пенальтим имызакъоу, ешIэгъу уахътэм къыкIоцI къэлапчъэм Iэгуаор бэрэ дидзэу шIэхэу зэриублэжьыщтым тицыхьэ телъ. Бибарс унэгъо дахэ иI, шъэожъые цIыкIуитIу епIу, ишъхьэгъусэ Кфар-Камэ щыщ. Адыгабзэр ясабыйхэм арагъашIэ.\nПчыхьэр хэкIотагъэу Натхъохэу Бибарсрэ Амиррэ тадэгущыIагъ. Бибарс тиреспубликэ икIыгъэхэм къаIукIагъ. Бибарсрэ Амиррэ зэгъусэхэу сурэт заулэ атетхыгъ. Дэрбэ Байзэт, Лъащэкъо Милан, Александр Карпенкэр, нэмыкIхэри Натхъохэм гущыIэгъу афэхъугъэх, ау бэрэ благъэу зэкIэлъырытынхэ алъэкIыгъэп. Футболыр зикIасэхэу стадионым къэкIуагъэхэр нэбгыри 100 заулэ хъухэу къяуцокIыгъэх, нэпэеплъ сурэтхэр зэготхэу атырахыгъэх.\n- ЦСКА-м тыфэгумэкIэу, Iэгу тыфытеоу стадионым непэ тыдэсыгъ, - къаIо футболым пыщагъэхэм. - Натхъохэм яшIуагъэкIэ, ЦСКА-м нахь тылъыплъэщт.\nТелевидением, радиом якъэтынхэм лъэкъуацIэу Натхъор тэрэзэу къызэрамыIорэр бэмэ къыхагъэщыгъ. Зэунэкъощхэм ащ хэкIыпIэ къыфагъотыщтэу тэгугъэ. Тилъэпкъэу дунаим щитэкъухьагъэм итарихъ цIыфхэм тэрэзэу зэрагъэшIэным фэшI Натхъо футболистхэм егъэжьэпIэшIу ашIыгъ. Шъопсэу, Натхъо футболистхэр! Тхьэм насыпышIо шъуешIых.


ШIуагъэ къытэу Iоф зэдашIэ — Адыгэ макъ\nШIуагъэ къытэу Iоф зэдашIэ\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат гъогухэмкIэ ГъэIорышIапIэу «Черноморье» зыфиIорэм ипащэу Андрей Жуковым зэIукIэгъу дыриIагъ. Iофтхьабзэм хэлэжьагъ АР-м псэолъэшIынымкIэ, транспортымкIэ, псэупIэ-коммунальнэ ыкIи гъогу хъызмэтымкIэ иминистрэу Валерий Картамышевыр.\nГъогу инфраструктурэм хэхъоныгъэ ышIыным, гъогу хъызмэтым фытегъэпсыхьэгъэ къэралыгъо программэхэм ягъэцэкIэн лъэныкъохэр тегущыIагъэх.\nАужырэ шапхъэхэм ыкIи щынэгъончъэным диштэрэ транспорт сеть шъолъырым щыгъэпсыгъэныр хэбзэ къулыкъухэм пшъэрылъ шъхьаIэу зыфагъэуцужьыхэрэм зэращыщыр Адыгеим и ЛIышъхьэ пэублэм хигъэунэфыкIыгъ.\n— ЦIыфхэмкIэ Iэрыфэгъоу ыкIи щынэгъончъэу щыт гъогу псэуалъэхэр гъэпсыгъэнхэмкIэ Адыгеим пшъэрылъышхохэр ыпашъхьэ щытых. Ар гъэцэкIагъэ зэрэхъурэм епхыгъ экономикэм хэхъоныгъэу ышIыщтхэр, инвестициеу къахалъхьащтхэр, ащ къыкIэлъыкIоу цIыфхэм псэукIэ амалэу яIэр нахьышIу зэрэхъущтыр. Арышъ, республикэ ыкIи федеральнэ мэхьанэ зиIэ гъогухэр зэтегъэпсыхьэгъэнхэм, ахэр непэрэ шапхъэхэм адиштэнхэм тэркIэ мэхьанэшхо иI, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nВедомствэм ыпашъхьэ щыт пшъэрылъхэр зэкIэ агъэцэкIэнхэм зэрэфэхьазырхэр ГъэIорышIапIэм ипащэ къыхигъэщыгъ.\n— Мы илъэсымкIэ бюджет лимитхэм къадыхэлъытагъэу республикэм сомэ миллиарди 2,1-рэ къытефэщт. Ащ щыщэу сомэ миллиард 1,1-р гъогухэм игъэкIотыгъэ гъэцэкIэжьынхэр яшIылIэгъэнхэм ыкIи зэрифэшъуашэу Iыгъыгъэнхэм, къэгъэнэфыгъэнхэм, джащ фэдэу сомэ миллион 890-р автомобиль гъогоу «Кавказ» зыфиIорэм къыхиубытэрэ, Лабинскэ къикIэу Мыекъуапэ къекIуалIэрэм щашIырэ гъогу зэхэкIыпIэм ишIын ухыжьыгъэным пэIудгъэхьащтых. Мы псэуалъэр мазэм къыкIоцI тыухыжьынэу ыкIи ттынэу тэгъэнафэ, — къыIуагъ Андрей Жуковым.\nЗэIукIэгъум къызэрэщаIуагъэмкIэ, республикэм пхырыкIырэ федеральнэ гъогухэм япроцент 90-рэ фэдизым язытет шапхъэхэм адештэх. Лъэпкъ проектэу «Щынэгъончъэ ыкIи шэпхъэшIухэм адиштэрэ автомобиль гъогухэр» зыфиIорэм республикэм иобъект заулэ хэгъэхьэгъэным фэшI джырэ уахътэм документациер агъэхьазыры.\nЗекIонымкIэ амалышIухэр зыIэкIэлъ шъолъырэу Адыгеир зэрэщытым къыхэкIэу непэрэ шапхъэхэм адиштэрэ транспорт инфраструктурэ ащ зэрищыкIагъэр КъумпIыл Мурат къыхигъэщыгъ. Ащ къыхэкIыкIэ туризмэм иобъектхэм якIолIэрэ федеральнэ гъогухэр шIуагъэ къытэу Iыгъыгъэнхэм мэхьанэшхо иI, ащ къыхеубытэх Кавказ къэралыгъо биосфернэ заповедникымрэ Лэгъо-накъэрэ.\nМы лъэныкъом епхыгъэ IофшIэным анахьэу анаIэ зэрэтырагъэтыщтыр ГъэIорышIапIэм ипащэ кIэухым къыIуагъ.\nПредыдущая Саугъэтэу агъэуцугъ\nСледущая ЗэIукIэгъу яIагъ


Федэу щыт — Адыгэ макъ\nКотелхэр къыдэзыгъэкIырэ заводэу «Ардерия» зыфиIоу поселкэу Инэм дэтым непэ пэрыт технологиехэр щагъэфедэх.\nЗы сыхьатым киловатт 75-м нэс къэзытырэ тыгъэ фотоэлектрическэ блокищ ащ иунашъхьэ тет. Адыгэ Республикэр Урысые Федерацием ичIыпIэ анахь фабэхэм ащыщ. Гъэмафэрэ электростанцием зы мафэм электроэнергие мегаватт 0,5-м нэс къеты. КъэIогъэн фае станцием игъэфедэн мылъку зэрэпэIумыхьэрэр, илъэс 25-рэ тыгъэ батарейхэм Iоф зэрашIэрэр. Статистикэм къызэриушыхьатырэмкIэ, электростанцием фабэу мегаватти 10 – 12 къеты.\nФабэр кIэзыугъуаехэрэ светодиоднэ амалхэр заводым щыгъэфедагъэх. Тыгъэм заводри, ащ ищагуи зэригъэнэфыхэрэм имызакъоу, электросетым иэлектроэнергиеу агъэфедэрэри процент 20-кIэ нахь макIэ хъугъэ.\nЭлектрическэ гелиостанцием нэмыкIэу заводым ышъхьагъ тыгъэ коллекторхэри тырагъэуцуагъэх. Вакуум трубкэхэм яшIуагъэкIэ кIымафэми тыгъэм ыкIуачIэ къызфагъэфедэ. Заводэу «Ардерия» зыфиIорэм ышъхьагъ тет тыгъэ коллекторхэм яшIуагъэкIэ зы сыхьатым энергие киловатт 30-м нэс къызфагъэфедэн алъэкIы. Ащ фэдэ энергиекъэкIуапIэм тыкъэзыуцухьэрэ дунаим зэрар къыфихьырэп.\nЗаводэу «Ардерия» зыфиIорэм ипащэхэмрэ поселкэу Инэм иадминистрациерэ Тэхъутэмыкъое районым игурыт еджапIэхэм ачIэсхэр мы заводым къэкIонхэ, пэрыт технологиехэу мыщ щагъэфедэхэрэм нэIуасэ зафашIын зэралъэкIыщт шIыкIэм джыдэдэм зэдеусэх.\nПредыдущая ЦIыфхэм IэпыIэгъу афэхъух\nСледущая Гум къинэжьыгъэ зэIукIэгъухэр


Хьисапым имэхьанэ зыкъегъэIэтыгъэным фэIорышIэщт — Адыгэ макъ\nХьисапым имэхьанэ зыкъегъэIэтыгъэным фэIорышIэщт\nРедактор 16.03.2018 16.03.2018 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nАдыгеим ыкIи Краснодар краим яапшъэрэ еджапIэхэм яректорхэм я Совет ипрезидиум изэхэсыгъо тыгъуасэ Адыгэ къэралыгъо университетым щыкIуагъ.\nАщ хэлэжьагъэх Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат, АР-м и Къэралыгъо советникэу, Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым ипрезидентэу ТхьакIущынэ Аслъан, Краснодар краим гъэсэныгъэмкIэ, наукэмкIэ ыкIи ныбжьыкIэ политикэмкIэ иминистрэ игуадзэу Елена Воробьевар, Адыгеим гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ и Министерствэ ипащэу КIэрэщэ Анзаур, нэмыкIхэри. Iофтхьабзэр зэрищагъ ректорхэм я Совет итхьаматэу Владимир Лобановым.\nГъэсэныгъэм хэхъоныгъэхэр ышIынхэмкIэ мэхьанэшхо зиIэ шъолъыр научнэ-гъэсэныгъэ хьисап гупчэхэм яIофшIэн изэхэщэн, ащкIэ Адыгэ къэралыгъо университетым опытэу IэкIэлъыр — джары Iофыгъо шъхьаIэу къэзэрэугъоигъэхэр зытегущыIагъэхэр.\nДжащ фэдэу мы апшъэрэ еджапIэм щагъэпсыгъэ Кавказ научнэ-гъэсэныгъэ гупчэм лъэтегъэуцо иIагъ. УФ-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ и Министерствэ унашъоу ышIыгъэм диштэу, къэралыгъом ит университети 6-мэ адэжь мыщ фэдэ гупчэхэр къащызэIуахых. Хьисапым хэхъоныгъэхэр ышIынхэм фытегъэпсыхьэгъэ программэу шъолъырхэм къагъэхьазырыгъэхэм язэфэхьысыжьхэм адиштэу текIоныгъэр къыдэзыхыгъэхэр къэнэфагъэх. Адыгэ къэралыгъо университетымрэ Московскэ физикэ-техническэ институтымрэ зэгъусэхэу къагъэхьазырыгъэ проектыр анахь дэгъухэм ахалъытагъ ыкIи мыщ фэдэ гупчэ агъэпсынымкIэ грант къаратыгъ. ЫпшъэкIэ къызэрэтIуагъэу ар Адыгеим щашIыгъ, ащ ипащэр профессорэу А.Райгородскэр ары.\nАР-м и ЛIышъхьэ пэублэ псалъэ къышIызэ ректорхэм я Совет хэтхэм шIуфэс къарихыгъ. Непэрэ Урысыем иэкономикэ хэхъоныгъэхэр ышIынхэмкIэ, ыпэкIэ лъыкIотэнымкIэ, аужырэ шапхъэхэм адиштэрэ технологиехэр гъэпсыгъэнхэмкIэ хьисапым мэхьанэшхо зэриIэр, ащ къэралыгъом гугъэпIэ инхэр зэрэрипхыхэрэр хигъэунэфыкIыгъ.\n— Хьисапым хэхъоныгъэхэр ышIынхэм Адыгеим ишIэныгъэлэжьхэм ыкIи икIэлэегъаджэхэм яIахьышхо зэрэхэлъыр къыхэдгъэщын фае. АщкIэ Iофышхо зышIэрэ Мамый Дауд зипэщэ республикэ естественнэ-хьисап еджапIэм инэу тыфэраз. Мыщ щеджэхэрэм шъолъыр, урысые ыкIи дунэе олимпиадэхэм, зэнэкъокъухэм чанэу закъыщагъэлъагъо, гъэхъэгъэшIухэр ашIых. Хьисап лъэныкъом епхыгъэ проектхэу еджапIэм ыгъэцакIэхэрэм Урысыем ишъолъыр 48-мэ якIэлэеджакIохэр къыхэлажьэх. Джащ фэдэу Кавказ математическэ гупчэр гъэпсыгъэным фытегъэпсыхьэгъэ зэнэкъокъум Адыгэ къэралыгъо университетыр зэращытекIуагъэм урыгушхонэу щыт, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nЗисэнэхьат хэшIыкI фызиIэ специалистхэр непэ республикэм зэрищыкIагъэхэр, ащ игъэцэкIэн къыдыхэлъытагъэу гъэсэныгъэм хэхъоныгъэхэр ышIынхэм шъолъырым ипащэхэм анаIэ зэрэтетыр АР-м и ЛIышъхьэ къыхигъэщыгъ. Гъэсэныгъэ дэгъу ягъэгъотыгъэнымкIэ кIэлэцIыкIу пэпчъ зэфэдэ амал яIэным мэхьанэшхо иIэу ылъытагъ. А лъэныкъомкIи Адыгеим къэгъэлъэгъонышIухэр зэриIэхэр хигъэунэфыкIыгъ. ГущыIэм пае, зэикI къэралыгъо ушэтынхэр зытыгъэ кIэлэеджакIохэу балл 90 — 100 къэзыхьыгъэхэм япчъагъэ блэкIыгъэ илъэсым процент 18-м кIэхьагъ. Ахэр Мыекъуапэ имызакъоу, къоджэ псэупIэхэми адэсых. Республикэм ипащэхэм анахьэу анаIэ зытырагъэтырэ лъэныкъохэм ащыщ сэнаущыгъэ зыхэлъ ныбжьыкIэхэм, кIэлэегъаджэхэм IэпыIэгъу афэхъугъэныр.\nКраимрэ республикэмрэ арыт апшъэрэ еджапIэхэм яректорхэм зэпхыныгъэу яIэр зэрэзэпымыурэр, гъэсэныгъэм ылъэныкъокIэ субъектитIур зы шъолъырэу зэрэщытхэр АР-м и ЛIышъхьэ хигъэунэфыкIыгъ. Республикэм иныбжьыкIабэхэр краим ит апшъэрэ еджапIэхэм зэращеджэхэрэр, джащ фэдэу тигъунэгъу шъолъырым къикIырэ студентхэми Адыгеим гъэсэныгъэ зэрэщызэрагъэгъотырэм мэхьанэшхо зэриIэр, ащ фэдэ екIолIакIэм тизэпхыныгъэ нахь зэригъэпытэрэр къыхигъэщыгъ.\nАдыгэ къэралыгъо университетым щагъэпсыгъэ Кавказ научнэ-гъэсэныгъэ гупчэм анахьэу ынаIэ зытыригъэтыщт лъэныкъохэм, пшъэрылъхэм къатегущыIагъэх ректорэу Хъунэго Рэщыдэ, Мамый Даудэ, Андрей Райгородскэр, нэмыкIхэри. Джащ фэдэу сэнаущыгъэ зыхэлъ сабыйхэм Iоф зэрадашIэщтым изэхэщэн гъэпсыгъэ зэрэхъущтым иIофыгъуи зэхэсыгъом къыщаIэтыгъ.\nМы мэфэ дэдэм кIэлэеджакIохэр зыхэлэжьэхэрэ дунэе Кавказ хьисап олимпиадэр Адыгеим къыщызэIуахыгъ. Къыблэ ыкIи Темыр-Кавказ федеральнэ шъолъырхэм ясубъектхэм анэмыкIэу, IэкIыб къэралыгъохэу Абхъазым, Армением, Къыблэ Осетием ыкIи Болгарием ялIыкIохэр ащ къекIолIагъэх.\nПредыдущая Къэбархэм я Гупч\nСледущая Жителям и гостям Майкопа в день выборов предоставят бесплатный проезд в троллейбусах


Автор Тема: Затвор (Прочитано 929 раз)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (300.06 кБ, 800x600 - просмотрено 79 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (302.54 кБ, 800x600 - просмотрено 83 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (294.7 кБ, 800x600 - просмотрено 56 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (143.5 кБ, 1280x853 - просмотрено 54 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (129.59 кБ, 898x417 - просмотрено 38 раз.)


ЦСКА-м щагъэсагъэр къахэщы — Адыгэ макъ\nЦСКА-м щагъэсагъэр къахэщы\nРедактор 13.01.2021 13.01.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\nЕвропэм ихэгъэгухэу Италием, Францием, Англием, Германием, Португалием, Нидерландхэм футболымкIэ зэнэкъокъухэр гъэшIэгъонэу ащыкIохэу зэхэщакIохэм алъытэ.\nМосква икомандэу ЦСКА-м щешIэщтыгъэ Александр Головиныр Францием икомандэ цIэрыIоу «Монако» зыфиIорэм аштагъ. Зичэзыу ешIэгъум «Монакор» «Лорьяным» 5:2-у щытекIуагъ.\nАлександр Головиным шъобж къызэрэтыращагъэм къыхэкIэу 2020-рэ илъэсым, шышъхьэIу мазэм къыщегъэжьагъэу ешIэгъухэм ахэлажьэщтыгъэп.\nКомандэм итренер шъхьаIэу Нико Ковач ар къыдилъыти, зэIукIэгъум ия 64-рэ такъикъ А. Головиныр ешIапIэм къыригъэхьагъ.\nНэгъэупIэпIэгъуи 10 нахь темышIагъэу А. Головиныр лъэшэу Iэгуаом еуи, къэлапчъэм дидзагъ.\n— Александр Головиным тикомандэ къыгъэзэжьынэу бэшIагъэу тежэщтыгъ, — къыIуагъ тренер шъхьаIэу Нико Ковач. — Лъэшэу ар непэ тищыкIагъ…\nА. Головиныр я 64-рэ такъикъым ешIапIэм къызехьэм, пчъагъэр 1:1-у щытыгъ. Александр хъагъэм Iэгуаор дидзи, пчъагъэр 2:1 хъугъэ. Такъикъи 3 тешIа-\nгъэу икIэрыкIэу пчъагъэр зэфэдэ хъужьыгъэ — 2:2.\nА. Головиным угловоир къызетым, игъусэхэм ащыщ хъагъэм Iэгуаор дидзагъ. А. Головиныр ухъумакIохэм апхырыкIи, къэлапчъэм благъэу екIугъ. Псын-\nкIэу игъусэхэм аритыгъэ Iэгуаор «Лорьяным» ихъагъэ щычэрэгъугъ, 5:2-у «Монаком» текIоныгъэр къыдихыгъ.\nИлъэси 5 фэдизкIэ узэкIэIэбэжьмэ, Францием икомандэу «Осер» хэгъэгум изэнэкъокъу хэлажьэзэ, «Лорьяным» IукIагъ. 2007-рэ илъэсым чъэпыогъум и 25-м щыIэгъэ ешIэгъур ары зигугъу къэтшIырэр. ЗэIукIапIэм къихьэгъэ Иренеуш Елень къэлапчъэм дауи, хъагъэм дидзагъ. НэгъэупIэпIэгъуи 10 нахь темышIагъэу къэлапчъэм Iэгуаор зэрэдидзагъэр Францием щагъэшIагъощтыгъ.\nА. Головиныр Иренеуш Елень ебгъапшэмэ, узэрэщытхъун щыI. Александр нахь пэчыжьэу щытэу къэлапчъэм дэуагъ, Iэгуаор зэрэбыбыгъэ уахътэри къыдэплъытэн фаеу мэхъу. А. Головиным рекорд ыгъэуцугъэу плъытэмэ, ухэукъощтэп.\nЕшIэкIо анахь дэгъоу зэIукIэгъум къыщыхахыгъэр А. Головиныр ары. ТыпфэгушIо, Александр! Алан Дзагоевым, Натхъо Бибарс, нэмыкIхэм уаригъусэу ЦСКА-м дэгъоу узэрэщешIэщтыгъэр, Урысыем ихэшыпыкIыгъэ командэ ухэтэу дунэе зэнэкъокъоу тихэгъэгу щыкIуагъэм чанэу узэрэхэлэжьагъэр тщыгъупшэхэрэп, спортышхом нахь ущылъыкIотэнэу пфэтэIо.\n«Милан» — «Ювентус» — 1:3.\nИталием футболымкIэ иапшъэрэ куп щыкIорэ зэнэкъокъум я 16-рэ зэIукIэгъухэр щызэхащагъэх. ЗэлъашIэрэ ешIакIоу Криштиану Роналду зыхэт «Ювентусыр» 3:1-у «Милан» текIуагъ.\n«Милан» ешIэгъу 11-мэ текIоныгъэр къащихьыгъ, илъэс зэнэкъокъум апэрэу шIуахьыгъ. Арэу щытми, очко 37-рэ иIэу апэрэ чIыпIэм «Милан» щыI. ятIонэрэр — «Интер» — 36-рэ, «Рома» — 33-рэ, «Ювентус» — 30 рагъэкъугъ.\nПредыдущая Кубокым фэбанэх\nСледущая «Жъуагъохэм якъежьапIэ» зерэIэт


Иакъыл гъомылэ илъэпкъ фегъэшъуашэ | Адыгэ Макъ\nИакъыл гъомылэ илъэпкъ фегъэшъуашэ\nТинахьыжъ Iушхэм аIуагъэу мышъыпкъэ щыIэп. «Былым нахьи акъыл» заIом, бэ къырагъэубытыгъэр. Джа акъылэу пщэнэуи, пщэфынэуи щымытыр зиIэу ыкIи ар зыгъэфедэжьышъурэр зэрэнасыпышIор кIагъэтхъыгъ. Ахэм яапэрэ сатырэ хэт Адыгэ Республикэм инароднэ тхакIоу, Урысыем итхакIохэм я Союз ыкIи «Роман-гъэзетым» япремиехэм ялауреатэу, Адыгеим и Къэралыгъо шIухьафтын къэзылэжьыгъэу Цуекъо Юныс.\nЮныс ытхыхэрэр 1961-рэ илъэсым къыщыублагъэу къыхеутых, илъэс 60 Iэпэ-цыпэм лъыкIэхьэ игупшысэ хьалэлэу зылажьэрэр. Итхылъхэр адыгабзэкIи урысыбзэкIи къыдэкIыгъэх: ирассказхэм, иповестхэм, ироманхэм куоу, гъэшIэгъонэу адыгэ лъэпкъым идунэететыкIэр – ышъхьэ къырыкIуагъэр, охътэ зэман зэфэшъхьафхэм къинэу, гушIуагъоу ащыпэкIэкIыгъэр къащыриIотыкIыгъ. Цуекъо Юныс ипроизведение ини цIыкIуи сыдигъуи цIыф гукIэгъур узыухъумэрэ кIуачIэу зэрэщытыр, цIыфыгур зэрэуIэгъошIур, ащ уфэсакъын зэрэфаер, хымэ лыуз зэрэмыхъурэр ащыкIэгъэтхъыгъ. Ау гъашIэр мыжъоупцIэ джадэм зэрэфэдэр, къызэрэпшъхьамысырэр, ушэтыпIабэу зэрэзэхэлъыр ыкIи машIуи, гъабли, зауи, гухэкI мини апэшIуекIозэ цIыфым игъашIэ къызэрихьырэр къащыригъэлъэгъукIыныр фызэшIокIы.\nМы мафэхэм зэлъашIэрэ тхакIоу Цуекъо Юныс итворческэ хъарзынэщ джыри зы тхылъыкIэ къыхэхъуагъ, ар «Хъуапсэрэм ыпсэ кIодырэп» зыфиIорэр ары. ЦIэ дахэ зиIэ тхылъыкIэм нэIуасэ тэри, тхылъеджэхэри зыфэтшIыхэ тшIоигъоу Юныс гущыIэгъу тыфэхъугъ.\n— Юныс, пстэуми апэу тхьауегъэпсэу редакцием ихьакIэщ укъызэреблэгъагъэмкIэ ыкIи тхылъыкIэмкIэ тыгу къыддеIэу тызэрэпфэгушIорэр отэIо. Ащ пыдзагъэу тыщыбгъэгъуазэ тшIоигъу тхылъым цIэу фэпшIыгъэр къызэрэхэпхыгъэ шIыкIэм, къыдэхьагъэхэр зыфэдэхэм.\n— Адыгэм ищыIэкIэ-псэукIэ гущыIэжъ закIэу зэхэлъ пIоми хэукъоныгъэ мыхъунэу къысщэхъу. «Хъуапсэрэм ыпсэ кIодырэп» зыфиIорэ гущыIэжъыр романыкIэм шъхьэу ыкIи пкъэу фэсшIыгъ. ЦIыф пэпчъ хъуапсэ иI: зыр шIоигъу, кIэхъопсы сабыибэ бын тхъэжь иIэным; адрэр – щыIэкIэ-псэукIэ дэгъум, дахэм; ящэнэрэр – шIэныгъэ-гъэсэныгъэм игуапэу лъэкIо; лэжьакIор пIонышъ — губгъом лэжьыгъэ хьасэхэу зыдэулэугъэхэр щышъхьалъэу ылъэгъумэ, матхъэ. Аужыпкъэм, сабыйхэми хъуапсэ яI, джэголъэ зэфэшъхьафыбэм ренэу ани, аIуи къырагъэкIы. КIэкIэу къэпIон хъумэ, цIыфыр щыIэмэ шIоигъоу, гуфэблэныгъэу иIэр щыIэныгъэ лъэныкъуабэм атегощэжьыгъэу зэрэщытыр ары тхылъым ыцIэкIэ кIэзгъэтхъырэр – хэти къиныр имакIэу, щыIакIэр мамыр тынчэу, хъярыр къебэкIэу, ыгукIэ шIоигъом лъыIэсэу щыIэныр ары. Гугъэм ущегъаIэ, хъуапсэр ащ ренэу къыгот, псэри кIодырэп.\n— УитхылъыкIэ романитIурэ зы повестрэ къыдэхьагъ, къедгъэжьэн апэрэмкIэ. Сыда ащ къыIуатэрэр ыкIи анахьэу зэхьылIагъэр?\n— “Хъуапсэрэм ыпсэ кIодырэп» — джары сызэреджагъэр апэрэ романым. Сиапэрэ повестэу «Хымэ лыуз» зыфиIорэр лъапсэу фэсшIыжьыгъ, нахь гъэкIэжьыгъэу, зегъэушъомбгъугъэу. ЦIыф пэпчъ щэIэфэ, опсэуфэ пэкIэкIырэр, зэуталIэрэр гухэкIи гукъауи, хъяри гушIуагъуи, дэгъуи дэйи бэдэд. Ары къэс гур мэгумэкIы, мэчэлъао: зэ шIум фэкIомэ, гуапэу гур псынкIэ, къыдэчъы; дэхагъэр ары зыубытэу, зыIэтэу хэти зэхъуапсэрэр, дэзыхьыхырэр. Ары тхылъым ышъхьэ сыгу къэзгъэкIыгъэр. Романым хэт образ зэфэшъхьафыбэм къахэзгъэщыгъ лэжьэкIо лIыжъэу цукум исыгъэм, етIанэ а уахътэр текIи, шыкум ис хъугъэм иобраз. Ынэ пэкIэкIыгъ Хэгъэгу зэошхом имашIуи. Аджалым зэрэпэIутзи кIэхъопсы зэожъыр аухынышъ, икъуаджэ къэкIожьынышъ, унэшхо лъэгъупхъэ джадэу нэмыкI чIыпIэхэм ащилъэгъугъэм фэдэ ыIэшъхьитIукIэ ышIынышъ, иунагъо лъэхэс хъужьыным… Ренэу хэти зы шIу горэм кIэхъопсы, ащ амал къыретыба, гъэрет къыхелъхьэба?! Джары гур мыкIодэу щызыгъаIэрэри.\n— ЯтIонэрэ романыр?\n— «Къэзыгъэзэжьыгъэ ижъырэ шыухэр» зыфиIорэ романри тхылъым къыдэхьагъ. Непэрэ щыIэкIэ-псэукIэм хэлъ гъэрет-шIэныгъэ кIочIэ амалыр зыфэдэр щыпхырыщыгъ. ШIэныгъэм цIыфыр зэриузэнкIырэр, иакъыл-амал къызэригъакIорэр, адыгэ лъэпкъым зиужьыжьынымкIэ ащ кIуачIэу иIагъэр, темэ гъэшIэгъоныр романым къыщыIэтыгъ, зэфэдэкIэ кIоцIырэкIы.\nЩыIэныгъэр пчъагъэу зэрэзэхэлъыр къыщыгъэлъэгъуагъ, сыдигъокIи цIыфым ичIыпIэ гупсэ, ихэкужъ ыгу зэрилъыр, ащ зэрэфэгумэкIырэр, цIыфыгъэр гъунджэкум фэдэу къызэрэнэжьырэр, шIулъэгъуныгъэм икъэбзэгъэ-лъэшыгъэ гум кIэсэнэу зэриIэр, бэ, бэ романым къыIуатэрэр, ущыIэным щэIагъэ зэрищыкIагъэри, гур бгъэплъыкъонэу зэрэщымытыри а зэкIэми кIагъэтхъы.\n— Повестэу «ШэкIохьэжъым иаужырэ тэо мэкъэнчъ» зыфиIорэр тхылъыкIэм дэт. Тхылъеджэхэм мыр лъэшэу якIасэ зэрэхъугъэм сыщыгъуаз, повестым сыда купкI фэхъугъэр?\n— Ары. КъызэрэпIуагъэу, мы повестыр гугъэузышхо хэлъэу тхыгъэ, зыщыхъурэ-зыщышIэрэр Хэгъэгу зэошхом иаужырэ илъэс гузэжъогъухэр ары. «Щэм ыстырэр щхыум епщэ» зыфаIорэр гум къегъэкIы мы произведением. Щтагъэ хъурэ цIыфым ыгу, ышъхьэ зызэрахъокIы. ПIуныгъэу ыгъотыгъэм, гъэсэныгъэу иIэми ямылъытыгъэу, зэожъ фыртынэм цIыфыр къэмышIэжьынэу, иакъыл ымыгъэIорышIэжьышъоу, щтэм зэтыригъэкъагъэу зэрэхъурэм ехьылIагъ мы повестыр.\nЩтэм зэкIиIулIэгъэ дзэкIолI ныбжьыкIэр ары анахьэу гупчэм итыр. Илъэс хьылъэхэм ар зэрэзэрахъокIыгъэр, кIочIэгъу зэрэзыфэмыхъужьышъурэр, икъэрарынчъагъэрэ икъумалыгъэрэ зынэсыгъэр къыщисIотыкIыгъ.\nТхэкIо цIэрыIоу Цуекъо Юныс итхылъыкIэу «Хъуапсэрэм ыпсэ кIодырэп» зыфиIорэр ыпэкIэ къыдигъэкIыгъэ произведениехэу «Унэ плъыжь», «ГъучI тыгъужъым итаурыхъ», «Тыгъэр лъагэу къыдэкIоягъ» зыфиIохэрэм анахь куоу лъэхъанымрэ цIыфымрэ зэрэзэхъулIэрэр, цIыфыгум ыщэчэу кIэхэкIырэр – щэIагъэрэ лIыгъэрэ зыхигъотэжьэу щытмэ ыкIи ышъхьэ закъо нахьрэ гупшысэ зимыIэмкIэ щтэр щэм нахь щынэгъожьэу хэтрэ цIыфи, гу лъимытагъэми, къызэрегъурэр психологизмагъэ хэлъэу мы аужырэ повестэу тхылъыкIэм къыдэхьагъэм къыщыригъэлъэгъукIыгъ. Повестым уеджэ зыхъукIэ лыуз-гуузым узэлъештэ, шъхьэм гупшысэр самэу щэзекIо. «Сыдэущтэу цIыфым ицIыфыгъэ шапхъэ ыукъонэу ыкIи чIинэнэу хъура?» ОгъэшIагъо ыкIи опшысыжьы. ЗэкIэ зыфэкIожьырэр уахътэм цIыфыр чIыпIэу зэригъэуцорэр арэу къычIэкIын. «Гур кIодымэ шыр чъэжьырэп» зэраIоу… Хэта зышIэрэр ыкIи зыгъэунэфын зылъэкIыщтыр хьазабым ихьалыгъуанэ рилъэшъорэ цIыфым зызэригъэпсыщтыр? Ау а зэкIэми ушъхьагъоу афэхъугъэр, мы повестымкIэ, зэожъ жъалымыр ары… Зым псэр етышъ, напэр ещэфы, адрэр, щыIэн къодыекIэ ышIэмэ, хьакIэ-къуакIэу, гъэщыналъэу ныбжьырэу къэнэщтми, зэблэн щыIэп. Джащ фэдэ персонаж мы повестым хэтэу тхакIом танэIу къыкIигъэуцуагъэр.\nТхакIоу Цуекъо Юныс итхылъыкIэу «Хъуапсэрэм ыпсэ кIодырэп» зыфиIорэм лъэпэ мафэ ыдзынэу фэтэIо.


Автор Тема: Награда для потомков героя (Прочитано 1037 раз)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (289.47 кБ, 2481x3500 - просмотрено 26 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (340.61 кБ, 2460x3500 - просмотрено 19 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (311.19 кБ, 2456x3479 - просмотрено 20 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (379.95 кБ, 810x1080 - просмотрено 26 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (215.81 кБ, 810x1080 - просмотрено 45 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (144.85 кБ, 810x1080 - просмотрено 58 раз.)


IофшIэгъу зэIукIэгъу | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 13.06.2017\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР, ПОЛИТИКЭР\t/\nАдыгеим и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Мурат Адыгэ Республикэм и Правительствэ зычIэт унэм Адыгэ Республикэм и Конституционнэ хьыкум итхьаматэу ЛIыхьэтыкъо Аскэр IофшIэгъу зэIукIэгъу щыдыриIагъ.\nЦIыфхэм яконституционнэ фитыныгъэхэмрэ яшъхьафитыныгъэрэ якъэухъумэнкIэ, хабзэм игъэпытэнкIэ Iоф зэрэзэдашIэщтым епхыгъэ Iофыгъохэм атегущыIагъэх.\n«Хэбзэгъэуцугъэм диштэу типшъэрылъхэр зэкIэ дгъэцэкIэнхэм мэхьанэшхо етэты. Республикэм ихабзэ игъэцэкIэкIо къулыкъухэм Адыгэ Республикэм и Конституционнэ хьыкум зэдэлэжьэныгъэу дыряIэм игъэпытэн ренэу Iоф дашIэ», — хигъэунэфыкIыгъ КъумпIыл Мурат.\nЛIыхьэтыкъо Аскэр зэIукIэгъум къызэрэщиIуагъэмкIэ, Адыгэ Республикэм и Конституционнэ хьыкум зызэхащагъэр илъэс 20 зэрэхъурэр мы илъэсым чъэпыогъум хагъэунэфыкIыщт. Хьыкумым къыфэгъэзэгъэ лъэныкъуабэхэмкIэ непэ псынкIэу хэхъоныгъэ ешIы. Адыгэ Республикэм изаконхэмрэ ишэпхъэ правовой актхэмрэ Адыгэ Республикэм и Конституцие зэрэдиштэхэрэм яуплъэкIун фэгъэхьыгъэ Iофхэм ахэплъэх. Пшъэрылъэу яIэхэм ащыщ шъолъырхэм язэзэгъыныгъэхэми ахэплъэнхэр. Ау ахэр Адыгэ Республикэм и Конституцие зэрэдимыштэхэрэмкIэ тхьаусыхэ тхылъ гори къаIэкIэхьагъэп.\n«Республикэм икъэралыгъо хабзэ икъулыкъухэм, хьыкумхэм, обществэм лъэныкъо пстэумкIи зэдиштэу Iоф адэшIэгъэным мэхьанэшхо етэты. Обществэм иправовой культурэ зыкъызэриIэтырэр къеушыхьаты цIыфхэм ятхылъэу къытIукIэрэр нахьыбэ зэрэхъугъэм. Илъэс 20-м къыкIоцIАдыгэ Республикэм и Конституционнэ хьыкум тхылъ 700 фэдиз къыIукIагъ. ЦIыфхэм ыпкIэ зыхэмылъ юридическэ IэпыIэгъу арагъэгъоты, консультациехэр афызэхащэх», — хигъэунэфыкIыгъ ЛIыхьэтыкъо Аскэр.\nНэмыкI зигъо Iофыгъохэми зэIукIэгъум щахэплъагъэх, хабзэм игъэпытэнкIэ, Урысые Федерациемрэ Адыгэ Республикэмрэ я Конституциехэм арытхэр цIыфхэм къыдалъытэнхэмкIэ Iоф зыдашIэщт лъэныкъо шъхьаIэхэр агъэнэфагъэх.