Home » Adyghe » 03 Luke » 19\nposted by derDaniel on Mon, 06/14/2010 - 09:29\nАщ нэужым Хьисэ Ерихон къалэм дэхьагъэу ащ кІоцІырыкІыщтыгъ. 23акхей зыцІэу зы лІы горэ ащ дэсыгъ. Ар хьакъулахь ахъщэр хэзыххэрэм япащэхэм ащыщыгъ, цІыф баеуи щытыгъ. 3 Хьисэ хэтми зыщыщыр зэригъэлъэгъумэ шІоигъуагъ, арышъхьэкІэ ежьыр лІы мылъагэу щытыти, цІыф купышхом хэтэу зи ылъэгъун ылъэкІыщтыгъэп. 4Арыти, цІыфхэм апэ ишъи, ынджыр чъыг горэм дэпшыягъ, Хьисэ ылъэгъуным пае, сыда пІомэ Хьисэ а гъогумкІэ блэкІын фэягъ.\n5Хьисэ а чІыпІэм зынэсым, дэплъыий, Закхей риІуагъ:\n–Закхей, псынкІэу къех, непэ уадэжь себлэгъэн фае.\n63акхей псынкІэу къехыжьи, игуапэу иунэ Хьисэ ригъэблэгъагъ. 7 ЦІыф пстэуми ар залъэгъум, агу емыІоу аІуагъ:\n–ПсэкІод зышІэрэм ыдэжь хьакІэу ихьагъ.\n83акхей къэтэджи, Зиусхьан Хьисэ къыриІуагъ:\n–Мо къэдаІолъ, Зиусхьан! Симылъку ызыныкъо тхьамыкІэхэм ястыщт. Зы Іоф горэмкІэ цІыф горэ згъэпцІагъэмэ, фэдиплІ ар фэспщыныжьыщт.\n9–ЦІыфхэр мыкІодхэу къэзыгъэнэжьырэр непэ мы унагъом ыдэжь къэкІуагъ,– риІуагъ Хьисэ Закхей, –сыда пІомэ мы лІыри Ибрахьимэ къытехъукІыгъэ цІыфхэм ащыщ. 10Сыда пІомэ ЦІыф Лъэпкъым ы Къо къызфэкІуагъэр цІыфхэу кІодыгъэхэм алъыхъунышъ, мыкІодхэу къыгъэнэжьынхэр ары.\nМинэ зыцІэ ахъщэхэм яхьылІэгъэ гъэсэпэ тхыдэр\n11 ЦІыфхэр Хьисэ гущыІэхэу къыІохэрэм ядэІухэ зэхъум, мы гъэсэпэ тхыдэр къыпигъэхъуагъ; сыда пІомэ Хьисэ Ерусалим игъунэгъоу щытыгъ, Тхьэм и Тетыгъошхо ардэдэм къэлъэгъонэуи цІыфхэр гугъэщтыгъэх. 12Арэущтэу зэхъум, Хьисэ къыІуагъ:\n–Зы пщы горэ зы хэгъэгу чыжьэ горэм кІонэу щытыгъ, ежь ихэгъэгу пае пачъыхьэ заригъэшІынышъ, етІанэ къыгъэзэжьыным пае. 13 ДэкІыным ыпэкІэ, иунэІутхэм ащыщхэу нэбгырипшІ къяджи, минэ* зыцІэ ахъщэ зырыз арити ариІуагъ: «Къэсэгъэзэжьыфэ, мы ахъщэмкІэ къэшъущэф ыкІи шъущэ».\n14–Ау мы пщым ихэгъэгу щыщ цІыфхэм ежьыр ауджэгъущтыгъэти, «Мы лІыр пачъыхьэ къытфэхъунэу тыфаеп», аІоу арагъэІонэу лІыкІохэр пщым ыужкІэ а хэгъэгум агъэкІуагъэх.\n15–Ащ пае къэмынэу а пщыр пачъыхьэу агъэнэфагъ. ЕтІанэ пщым къызегъэзэжьым, унэІутхэу ахъщэхэр зэритыгъагъэхэм къяджагъ. Ахэмэ ащыщэу хэти ищэн-щэфэн ІофкІэ ыгъэхъагъэхэр зэригъашІэмэ шІоигъуагъ.\n16–Апэрэ унэІутыр къакІуи къыІуагъ: «Тхьаматэ, къысэптыгъэ минэ ахъщэмкІэ фэдипшІ къэзгъэхъагъ».\n17–Тхьаматэм ащ риІуагъ: «Дэгъоу пшІагъэ, сиунэІут дэгъу! Іоф макІэхэмкІэ сызщыгугъышъунэу лІэу узэрэщытыгъэм пае, къэлипшІ къыпІэкІэслъхьащт».\n18–ЯтІонэрэ унэІутыр къакІуи къыІуагъ: «Тхьаматэ, къысэптыгъэ минэ ахъщэмкІэ фэдитф къэзгъэхъагъ».\n19–Тхьаматэм ащ риІуагъ: «Къэлитф о къыпІэкІэслъхьащт».\n20–Ящэнэрэ унэІутри къакІуи къыІуагъ: «Тхьаматэ, мары о уиминэ ахъщэ. Хъэдэн горэм кІоцІысщыхьи, щызгъэлъыгъ. 21ЛІы пхъашэу узэрэщытым пае, сыкъыпщыщынагъ. УмыгъэтІылъыгъэр къэоштэжьы, чІыгум о хэмыпхъагъэри къэохыжьы».\n22–Итхьаматэ ащ риІуагъ: «О уигущыІэхэмкІэ узгъэмысэщт, о унэІут бзадж!\n19:13 минэ – дышъэ ахъщэу лэжьакІом мэзищкІэ лэжьапкІэу ратыщтыгъэр ары.\nО пшІэщтыгъ сэ лІы пхъашэу сызэрэщытри, сымыгъэтІылъыгъэр къызэрэсштэжьырэри, чІыгум хэсымыпхъагъэр къызэрэсхыжьырэри. 23 Сиахъщэ банкым сыда о зыкІимылъхьагъэр? Ащыгъум къызысэгъэзэжьым, сиахъщэ хэхъуагъэу къычІэсхыжьыщтыгъ».\n24 –ЕтІанэ тхьаматэм къыбгъодэтхэм ариІуагъ: «Мы лІым минэ ахъщэр Іышъухи, минэ ахъщипшІ зиІэм ешъут».\n25–Ахэмэ раIуагъ: «Тхьаматэ, минэ ахъщипшІ ащ иІахэба?»\n26–Тхьаматэм къыІожьыгъ: «Сэ шъосэІо, Тхьэм хэт щыщми зиІэм нахьыбэ къыритыщт, ау Тхьэм зи зимыІэм иІэ тІэкІури Іихыжьыщт. 27Ау джы сэ сипыйхэу пачъыхьэ сафэхъунэу фэмыягъэхэр къашъущэхи, сапашъхьэ щышъуукІых».\nЩытхъушхо иІэу, Хьисэ Ерусалим зэрэдэхьагъэр\n(Маттэ 21:1-11; Марк 11:1-11; Иуан 12:12-19)\n28Хьисэ а гущыІэхэр къызеІохэм ыуж, Ерусалим дэкІоенэу игъогу техьажьыгъ. 29Елеон зыцІэ Іуашъхьэм Іус къуаджэхэу Виффагиерэ Вифаниерэ зыцІэхэм Хьисэ ягъунэгъу зэхъум, игъогу рыкІохэрэм ащыщхэу нэбгыритІу ыпэкІэ ыгъэкІуагъэх, 30мырэущтэу ариІозэ:\n–ШъуапэкІэ ит къуаджэм шъудахь. Шъузэрэдахьэу щыд къунанэу зы цІыф ныбжьи зытемытІысхьагъэр епхыгъэу шъуапэ къифэщт. Ар къыкІэрышъутІэтыкІи, мо къашъущэ. 31«Сыд ар къызыкІыкІэрышъутІэтыкІырэр?» ыІоу, зыгорэ къышъоупчІымэ, мырэущтэу ешъуІу: «Зиусхьаныр ащ фай».\n32 А лІыкІуитІур кІохи, Хьисэ зэрариІуагъэм тетэу зэкІэ къагъотыгъ. 33Щыд къунаныр къызыкІэратІэтыкІым, ар зиехэм къараІуагъ:\n–Сыда щыд къунаныр зыкІыкІэрышъутІэтыкІырэр?\n34 –Зиусхьаныр ащ фай,– къаÍуагъ ахэмэ.\n35 ЕтІанэ щыд къунаныр Хьисэ дэжь къащи, ящыгъынхэр тыралъхьахи, Хьисэ тырагъэтІысхьагъ. 36Хьисэ щыд къунаным тесэу кІо зэхъум, цІыфхэм ящыгъынхэр гъогум фытыраубгъощтыгъэх.\n37Ерусалим игъунэгъоу гъогур Елеон Іуашъхьэм къызщехырэ чІыпІэм Хьисэ зынэсым, Іофышхо гъэшІэгъонхэу алъэгъугъэ пстэуми апае гушІохэу, мэкъэшхокІэ Тхьэм щытхъу фашІэу, игъогу рыкІорэ куп пстэуми аІоу аублагъ:\n38 –Зиусхьаным ыцІэкІэ къакІорэ пачъыхьэм щытхъушхор ий! Мамырныгъэ уашъом щыІ! Анахь Иным щытхъушхор ий!* 39 ЦІыф купышхом хэтэу фарисей заулэмэ Хьисэ къыраІуагъ:\n–Дин гъэсакІу, уигъогу рыкІохэрэм щагъэтынэу яІу!\n40–Сэ шъосэІо,– къыІожьыгъ Хьисэ, –ахэмэ щагъэтмэ, мыжъохэр къэкуощтых.\n41 Хьисэ Ерусалим нахь игъунэгъу къэси, къалэр зелъэгъум, ащ фэгъызэ къыІуагъ:\n42 –О мамырныгъэ къыпфэзыхьыщт Іофхэр непэ пшІагъоет, ау джы о унэхэм ахэр ашІогъэбылъыгъэу щытых; 43сыда пІомэ, уипыйхэм пытапІэхэмкІэ укъызыщауцухьащт мафэхэр къыпфэкІощтых. Ахэмэ о укъаухъурэищт, тэдрэ лъэныкъокІи къыптезэрэгъэбэнэщтых. 44 Уипыйхэм ори уибынхэу къыбдыдэсхэри шъуагъэкІодыщт, мыжъуитІу зэтелъэуи къагъэнэщтэп, умыкІодэу Тхьэм укъызигъэнэжьын уахътэр къызэрэпфифагъэр къызэрэбгурымыІуагъэм пае.\nХьисэ щэн-щэфакІохэр Тхьэм иунэшхо къызэрэчІифыгъэхэр\n(Маттэ 21:12-17; Марк 11:15-19; Иуан 2:13-22)\n45 ЕтІанэ Хьисэ Тхьэм иунэшхо чІахьи, щэн-щэфакІохэр* къычІифхэу ыублагъ. 46Ахэмэ ариІуагъ:\n–Тхьэм къызэриІорэр игущыІэ тхыгъэхэм арыт:* «Сэ сиунэ тхьэлъэІупІэу щытыщт». Ау шъо «хъункІэкІо гъэбылъыпІэм»* фэдэу шъушІыгъэ.\n19:38 Еплъ Сэбур (Псалтыр) 118:25-26 (урыс библиемкІэ 117:25-26).\n19:45 щэн-щэфакІохэр – ахэмэ къурмэныпхъэ былымхэр Тхьэм иунэшхо ищагу щащэщтыгъэх.\n19:46 Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм арыт – еплъ Пегъымбар Ешай тхылъэу ытхыгъэм 56:7.\n19:46 хъункІэкІо гъэбылъыпІэ – еплъ Пегъымбар Иеремие тхылъэу ытхыгъэм 7:11.\n47Мафэ къэси Тхьэм иунэшхо чІэтэу, Хьисэ цІыфхэм Тхьэм игущыІэхэр аригъашІэщтыгъэх. АрышъхьакІэ дин пэщэшхохэм, Тэурат егъэджэкІо пащэхэм, адрэ тхьаматэхэу цІыфмэ яІэхэм Хьисэ зэрагъэкІодыщт шІыкІэм лъыхъухэу аублагъ, 48ау цІыф пстэуми ягуапэу Хьисэ едэІущтыгъэхэти, мыхъунэу рашІэнэу зи агъотыгъэп.


1992-рэ илъэсым къыщыублагъ мы мэфэкIыр зыщыIэр. РСФСР-м икъэралыгъо суверенитет фэгъэхьыгъэ Декларациер заштэгъэ мафэр Урысыем щыхагъэунэфыкIынэу рагъэжьэгъагъ, 2002-рэ илъэсым Урысыем и Мафэ ашIыжьыгъ.\nИлъэсыбэхэм а мэфэкIыр къыздикIыгъэр бэмэ къагурымыIоу, ау зыгъэпсэфыгъо мафэу зэрэщытым къыхэкIыкIэ, зэрищыкIагъэм тетэу хагъэунэфыкIыгъ. А мафэм ыцIи «Урысыем ишъхьафитыныгъэ и Мафэу» бэмэ къаIощтыгъ. Непэ мэфэкIыр зыфэдэми ыцIи пстэури ащыгъуазэх, ащ зебгъэушъомбгъоу укъытегущыIэн ищыкIэгъэжьэп.\nУрысыем и Мафэ щыIэным лъапсэ фэхъугъэ хъугъэ-шIагъэхэм зэхъокIыныгъэу къыздахьыгъэхэр къэралыгъом къызэрыкIоу къызэпичыгъэхэп. 1990-рэ илъэсхэр зыфэдагъэхэр ахэм къахиубытагъэхэм дэгъоу къашIэжьы. ЦIыфхэр ащ фэдэ зэхъокIыныгъэхэм афэхьазырыгъэхэп, зыпкъитыныгъэ щыIагъэп, зэо-зэпэуцужьхэр субъектхэм ащыщхэм къарытаджэщтыгъэх, терроризмэм, нэмыкI бзэджэшIэгъэ хьылъэхэм заушъомбгъущтыгъ…\nНепэ тызымыгъэрэзабэ щыIэныгъэм хэтэлъагъоми, джа илъэсхэр зыфэдагъэхэр къыдэплъытэхэмэ, нахьышIум ылъэныкъокIэ зэхъокIыныгъэу фэхъугъэхэр къыхэмыгъэщынхэ плъэкIыщтэп. Анахь шъхьаIэр а лъэхъаным егъэпшагъэмэ, экономикэм хэхъоныгъэ инхэр зэришIыгъэхэр ары.\nЭкспертхэм къызэрэхагъэщырэмкIэ, 1990-рэ илъэсхэм къэралыгъом чIыфэшхоу телъымрэ инфляциемрэ гумэкIыгъо шъхьаIэу иIагъэхэр. Аужырэ илъэс 16 — 18-м мы Iофыгъохэр дэгъэзыжьыгъэ хъугъэ, инфляциер 2017-рэ илъэсым итыгъэгъэзэ мазэ къызэратыгъагъэмкIэ, проценти 2,5-м нэсэу къеIыхыгъ, къэралыгъом чIыфэу телъыри проценти 3-м къехъужьырэп.\nЭкономикэр нахьышIу зэрэхъугъэм ишыхьат бизнес инми, гурытми, цIыкIуми зызэраушъомбгъурэр, хъызмэтшIапIэхэр нахьыбэ зэрэхъухэрэр. ГущыIэм пае, промышленностым, 2000-рэ илъэсым къыщыублагъэу 2017-рэ илъэсым нэс пштэмэ, къыдигъэкIырэм процент 55,4-рэ хигъэхъуагъ. Ащ фэдэ хэхъоныгъэхэм IофшIэпIэ чIыпIэхэмкIэ гумэкIыгъоу щыIагъэри дагъэзыжьыгъ. 1990-рэ илъэсхэм IофшIэпIэ чIыпIэ зимыIэхэм япчъагъэ проценти 10,6-рэ хъущтыгъэмэ, непэ проценти 5-м къэсыгъ.\nИнвесторхэмкIи аужырэ илъэси 10 — 15-м Урысыер нахь хъопсагъо хъугъэ. Санкциехэм апкъ къикIыкIэ къэралыгъом къиныгъо зэфэшъхьафхэр иIэ хъугъэхэми, инвестициеу къыхалъхьэрэр фэди 2,5-кIэ нахьыбэ хъугъэу гупчэ СМИ-м къаты.\nМэкъумэщ хъызмэтым хэхъоныгъэу ышIыгъэхэр нэрылъэгъух. Тыгу къэтэжъугъэгъэкIыжь колхоз зэхэзыжьыгъэхэм къагъэнэгъэ чIыгоу зыпарэми ымыгъэфедэу, цIыраоу щылъыгъэхэр, улэжьын умылъэкIыщтэу зыфаIощтыгъэхэр. Непэ мары тиреспубликэ изакъоу пштэмэ, амылэжьэу чIыгу гектар илъыжьэп пIоми хэукъоныгъэ хъущтэп. 2000-рэ илъэсым лэжьыгъэ тонн миллион 65-м ехъу Урысыем щыIуахыжьыгъагъ. 2017-рэ илъэсым а пчъагъэр миллиони 140-м нэсыгъ. Коцыр IэкIыб къэралхэм анахьыбэу аIэкIэзыгъахьэхэрэм ащыщ Урысыер. Къэралыгъо программэ зэфэшъхьафэу щыIэхэм къадыхэлъытэгъэ IэпыIэгъоу мэкъумэщ хъызмэтым щылажьэмэ зышIоигъохэм е езыгъэжьэгъахэхэм къаратыхэрэм яшIуагъэкIэ, ар мылъку къэкIуапIэу къыхэзыхыхэрэм япчъагъэ илъэс къэс нахьыбэ мэхъу.\nМедицинэм хэхъоныгъэ инхэр зэришIыгъэхэм, непэ ащ лъэкIышхо иIэ зэрэхъугъэм, технологиякIэхэр зэрэщагъэфедэхэрэм демыгъэштэн плъэкIыщтэп. Экспертхэм къызэрэхагъэщырэмкIэ, 2000-рэ илъэсым медицинэм сомэ миллиард 204-м ехъу халъхьэгъагъэр. 2017-рэ илъэсым а пчъагъэр сомэ триллионищым нагъэсыгъ. Ащ фэдэу мылъкушхо зэрэхалъхьагъэм ишIуагъэкIэ, медицинэм епхыгъэ учреждениехэр ящыкIэгъэ оборудование дэгъухэмкIэ зэтегъэпсыхьагъэхэ хъугъэ. Технологие пэрытхэр зыщагъэфедэхэрэ медицинэ IэпыIэгъур цIыфхэм нахь алъыIэсы хъугъэ. ГущыIэм пае, 2005-рэ илъэсым ащ фэдэ IэпыIэгъу зэратыгъагъэр нэбгырэ мин 60-мэ, 2017-рэ илъэсым нэбгырэ мин 960-м ехъугъ. НахьыпэкIэ ащ фэдэ IэпыIэгъу къыуатыным пае Урысыем икъэлэ шъхьаIэ укIон фэягъэмэ, джы субъектхэм ащыщыбэхэм IэзэпIэ гупчэшхохэу амалышхохэр зиIэхэр къащызэIуахыгъэх. ЫпкIэ хэмылъэу непэ диспансеризациер пкIун плъэкIыщт. Сымэджэщхэр гъэкIэжьыгъэ хъугъэх, кIэу къызэIуахыгъэри, джыри ашIырэри макIэп, непэрэ лъэхъаным диштэрэ оборудованиемкIэ зэкIэри зэтегъэпсыхьагъэх.\nКIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэмкIэ гумэкIыгъоу къэралыгъом илъыгъэр тыгу къэтэжъугъэгъэкIыжь. Непэ ащ фэдэ Iоф щыIэжьэп. ГущыIэм пае, 2012-рэ илъэсым чIыпIэ мин 800 фэдиз кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэм къащатыгъагъ ыкIи процент 64-м ехъоу а Iофыгъор дэгъэзыжьыгъэ хъугъагъэ. 2017-рэ илъэсым проценти 100-у ар зэшIохыгъэ хъугъэ, субъектхэм ащ фэдэ чэзыухэр яIэжьхэп. Гъэсэныгъэм, шIэныгъэм, культурэм, спортым алъэныкъокIэ хэхъоныгъэу щыIэхэр гурыт ыкIи спорт еджэпIакIэу къашIыхэрэм, культурэм и Унэу агъэкIэжьхэрэм, музееу къызэIуахыхэрэм, нэмыкIыбэхэм къаушыхьаты.\nНэмыкIэу зигугъу къэпшIын плъэкIыщтыр бэ. Мэкъуогъум и 12 мэфэкI мафэр щыIэ зыхъугъэм къыщыублагъэу къэралыгъом хэхъоныгъэу ышIыгъэр зы тхыгъэкIэ къэпIон плъэкIыщтэп, ащ фэдэ пшъэрылъи зыфэдгъэуцужьырэп. Къыхэдгъэщмэ тшIоигъор, сыд фэдизэу непэ щыIакIэр къинэу тэIоми, шIуагъэу хэлъыр зэрэмымакIэр зэрэнэрылъэгъур ары.


ЦIыфым ыцIэ ежь-ежьырэу зыфешIыжьы — Адыгэ макъ\nЦIыфым ыцIэ ежь-ежьырэу зыфешIыжьы\nНэхэе Рэмэзан 1935-рэ илъэсым Теуцожь районым ит къуаджэу Джэджэхьаблэ къыщыхъугъ. Гурыт еджапIэр ащ 1954-рэ илъэсым къыщиухи, станицэу Дондуковскэм мэкъумэщ еджапIэу дэтыгъэм чIахьи, зоотехник сэнэхьатыр щызэригъэгъотыгъ. Ащ къызекIыжьым, 1958-рэ илъэсым Теуцожь район гъэзетэу «По ленинскому пути» зыцIагъэм мэкъу-мэщымкIэ иотдел ипащэу IофшIэныр ригъэжьагъ. Нэужым Брюховецкэ район гъэзетым мэкъумэщымкIэ иотдел ипащэу Iоф ышIагъ. 1960 – 1962-рэ илъэсхэм партием и Теуцожь райком иинструкторэу агъэнэфагъ, Джэджэхьэблэ къоджэ Советым итхьаматэуи лэжьагъэ. Теуцожь автохозяйствэм ипарторганизацие исекретарыгъ. IофшIэным дакIоу апшъэрэ гъэсэныгъэ зэригъэгъотыгъ – Пшызэ мэкъумэщ институтыр, ащ ыуж аспирантурэр къыухыгъэх. Джэджэхьэблэ колхозым иагроном-семеноводэу, Теуцожь район гъэзетэу «Знамя коммунизма» зыфаIощтыгъэм мэкъу-мэщымкIэ иотдел ипащэу, а районым ибылымгъэпщэрыпIэ совхоз иагроном шъхьаIэу, ипартбюро исекретарэу, Очэпщые совхозэу «Псэкъупсэм» ипартбюро исекретарэу Iоф ышIагъ.\n1973-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу республикэ гъэзетэу «Адыгэ макъэм» икорреспондентэу къызыщыхъугъэ, зыщыпсэурэ Теуцожь районым щэлажьэ.\nАдыгэхэм ягущыIэжъхэу лIэшIэгъухэм къапкъырахыгъэхэм гупшысэ куу ахэлъ.\nАры, цIыфым ыцIэ ежь-ежьырэу лъагэу ыIэтыни ищыIэкIэ-псэукIэкIэ, изекIуакIэхэмкIэ лъытэныгъэ фашIэу, агъэлъапIэу ышIыни ылъэкIыщт, джащ фэдэу ар зэхахынэу фэмыенхэм нэсэу хиулъэгоными ащ фэдизэу охътабэ ищыкIагъэп.\nРэмэзанэ ищыIэныгъэ гъогу урыплъэмэ, ар къызыхэхъухьэгъэ лъэхъаным икъиныгъохэм уапхырыкIыныр, апшъэрэ гъэсэныгъэ зэбгъэгъотыныр, ар имыкъоу, аспирантурэри къэуухыныр зэрэмыIэшIэхыгъэр къыбгурыIощт. Ау шIэныгъэм фаблэхэзэ къэтэджыгъэ «заом икIалэм» ащыщыбэхэм амали кIуачIи къызхагъотэжьыгъ ар зэрагъэгъотыныр. Унагъоу къызэрыхъухьагъэхэми, шъыпкъэ, мэхьанэшхо иI. Ны-тыхэмкIэ насыпышху ялъфыгъэ щыIэныгъэм игъогу дахэ теуцоу, ищытхъу аригъаIоу псэоу къалъэгъужьыныр. Рэмэзанэ ятэ-янэхэр къыгъэукIытэжьыгъэхэп. Мыщ дэжьым сыгу къэкIыжьыгъ я 21-рэ лIэшIэгъум иклиникэу Афыпсыпэ дэтым иврач шъхьаIэу Жэнэ Аскэр ятэу Къырым гущыIэгъу сызыфэхъум къысиIогъагъэр.\n«УнасыпышIу, тат, кIэлэ дэгъухэр уиIэх, щыIэныгъэм дахэу хэуцуагъэх, цIыфхэм агъэлъапIэх, шIу алъэгъух» зесэIом, тIэкIу егупшыси мыгумэкIыхэу, рэхьатэу джэуапыр къыситыжьыгъ: «Сэ санахь лIы дэгъукIэ ар къыздэхъугъэп, сэщ нахьи нахь лIыIохэми ар янасып къымыхьэу бэрэ къыхэкIы. Сэ Тхьэр къыздеIагъ, ежь кIалэхэми акъыл тIэкIу яIэу къычIэкIыгъ…» Ары, акъылыр — кIочIэшху.\n«Адыгэ макъэм» иредакцие IофшIэныр зыщесэгъажьэм собкорэу ащ иIагъэхэм Рэмэзанэ къахагъэщэу, «Нехаим» аIозэ игугъу ашIэу бэрэ зэхэсхыщтыгъ, ащ ыцIэ кIымыгъоу лъэкъо- цIэ закъомкIэ нахьыбэр зэреджэщтыгъэм шъхьэкIэфэныгъи, лъытэныгъи къыхэщыщтыгъ. ЕтIани умыгъэшIэгъон плъэкIыщтыгъэп илъэсипшI пчъагъэхэм Рэмэзанэрэ тиIофшIэгъущтыгъэу, журналист IэпэIасэу ЛIэхъусэжъ Хьаджэрэтбыйрэ (Тхьэм джэнэт лъапIэр къырет) ныбджэгъу зэфыщытыкIэ дахэу зэфыряIагъэр. Ащ фэгъэхьыгъэу Хьаджэрэтбый къытхыжьыгъ: «Рэмэзанэ ныбджэгъубэ иI. Ахэм сэри зыкIэ сащыщ. Тизэныбджэгъуныгъэ лъэпсэ пытэ фэхъугъэу слъытэрэр Рэмэзанэ цIыфышIоу, уилъытэн ыкIи уигъэшIон ылъэкIэу, иIэмкIэ хьалэлэу къыбдэгуащэу, шъыпкъэгъэ-зэфагъэр изекIуакIэхэм лъапсэ афишIэу зэрэщытыр ары». Нэужым нахь благъэу Рэмэзанэ сэри сшIэнэу зэхъум къызгурыIуагъ ицIыфыгъи, иадыгагъи зынэсырэр. Итхыгъэу редакцием къыгъэхьыхэрэм уяджэ зыхъукIэ умыгъэшIэгъон плъэкIырэп цIыфэу къызытегущыIэрэм ар къыдэтэджыгъэу, зы унэ дисыгъэу, чэщи мафи кIыгъугъэм фэдэу лъэныкъо пстэумкIи ар уапашъхьэ къызэрэригъэуцорэр, джащ фэдизэу ащ «пхырыплъын», къыгурыIон елъэкIы. Психолог дэгъоуи зэфэхьысыжь уегъэшIы.\nТеуцожь районым зы хъугъэ- шIагъэ щыхъугъэмэ, Рэмэзанэ ащ хэмылажьэу, «жьы темыхьэу» зэраIоу редакцием ащ фэгъэхьыгъэ тхыгъэр псынкIэу къымыгъэхьэу къыхэкIыгъэп сшIошIы, джащ фэдизэу ар иIофшIэн фэшъыпкъ, ипшъэрылъ икъоу къыгурыIозэ непэ къызынэсыгъэми мэлажьэ. МакIэп ащ зидахэ ыIуагъэр, гъэзетеджэхэр нэIуасэ зыфишIыгъэ цIыф лэжьэкIо хьалэлэу ныбжьыкIэхэм щысэтехыпIэ афишIы шIоигъоу зигугъу къышIыгъэр. ХъызмэтшIэпIабэу районым итхэри, къэралыгъо учреждениехэри ащ инэплъэгъу ренэу итых, ау зэкIэми къащытхъу къодыерэп, щыкIагъэхэми ынаIэ атыредзэ, нэиутэу ахэри къеIох.\nРэмэзанэ районым къыритхыкIыгъэу «Адыгэ макъэм» къихьагъэхэмкIэ ащ итарихъ, гъогоу къыкIугъэр, ицIыф шIагъохэм ящыIэкIэ-псэукIэ щысэтехыпIэу къэбгъэлъэгъон, тхылъ псау пшIын плъэкIыщт. Непэ къызынэсыгъэми «сшIагъэр икъущт, зызгъэпсэфыщт» ыIоу тIысыжьыгъэп, бжьэм фэдэу мэлажьэ. Ащ дакIоу ихати, ищагуи, иунэгъо хъызмэт зэкIэ щыкIагъэ ямыIэу зэрехьэ, илъэс пчъагъэхэм бжьэхэм апылъ, адэшъхьахырэп, ащ гухахъо хигъуатэу еIо.\nЩыIэх цIыфхэр узаIукIэкIэ, гущыIэгъу узафэхъукIэ угу къаIэтэу, щыIэныгъэм иIэшIугъэ нахь зэхыуагъашIэу, къиныри, Iофыгъо гомыIухэм къызыдахьырэ гумэкIыгъохэри зэрэтекIыщтхэр пшIошъ агъэхъоу. Ахэм афэд Рэмэзанэ. ЦIыфым дахэ риIоным ащ гухахъо хегъуатэу къыпщэхъу, арын фае зэрэщытыри. Арэущтэу щымытыгъэми ащ ныбджэгъубэу, районым имызакъоу, республикэм ичIыпIэ зэфэшъхьафхэм ащыриIэм фэдиз уиIэн ылъэкIыщтэп. Угу имылъэу нэшIошIыгъэкIэ цIыфыр бэрэ зепщэшъущтэп.\nИгупсэхэм, иIахьылхэм ар ренэу афэгумэкIы, ахэм ягугъу бэрэ къышIэу зэхэпхыщт, афишIэн ылъэкIыщтымкIэ зышъхьасыжьырэп, яIофхэм язытет ренэу щыгъуаз. Адрэхэми ар зэхашIыкIы, лъытэныгъэ къыфашIы, фэгумэкIых. АщкIэ Рэмэзанэ ахэм лъэшэу афэраз, «сэ синысэ фэдэ щыIэп», «сшыпхъу цIыкIу» ыIозэ ягугъу къышIэу зэхэпхыщт. А зэпстэури сыдэу щытми ежь-ежьырэу къэхъурэп. ЦIыфым изекIуакIэ, ихьалэлыгъэ, илъэс пчъагъэхэм илэжьыгъэу ар щыт.\nСыд фэдэрэ IэнатIэ зыIоти Рэмэзанэ ипшъэрылъ щытхъу пылъэу зэригъэцэкIагъэм ишыхьат ащ иIофшIакIэ къэралыгъом уасэу къыфишIыгъэм. Ар Адыгэ Республикэм изаслуженнэ журналист, зыщыпсэурэ районым ицIыф гъэшIуагъ, щытхъу тхылъэу, диплом зэфэшъхьафэу къыфагъэшъошагъэр къэпчъыгъуай. ТиIофшIэгъу нахьыжъ республикэм итын анахь лъапIэри — «Адыгэ Республикэм и Щытхъузехь» зыфиIорэри къылэжьыгъ, ащ лъэшэу рэгушхо.\nИлъэс къэс Рэмэзанэ Iофышхо ешIэ лъэпкъ гъэзетым икIэгъэтхэнкIэ. Теуцожь районым тигъэзет иэкземпляр пчъагъэу къыщыратхыкIырэм инахьыбэр Рэмэзанэ ишIушIагъэ, лъытэныгъэу ащ фашIырэм къыкIэкIожьэу плъытэ хъущт, цIыфхэм ярэзэныгъэ джащ тетэу къагъэлъагъоу къыпщэхъу. Ар тиредактор шъхьаIэу Дэрбэ Тимур бэрэ къыхигъэщэу зэхэтэхы.\nРэмэзан, псауныгъэм нахь лъапIэ щыIэпышъ, уиIофшIэгъухэмкIэ тыпфэлъаIо ащ ущымыкIэнэу, плъэ пытэу утетынэу, шIу плъэгъоу уиIэхэм яхъяр плъэгъузэ илъэсыбэ джыри къэбгъэшIэнэу, уитхыгъэхэр зэпымыунхэу.\nПредыдущая «Адыгэ радиор — сищыIэныгъ!»\nСледущая Щыгъури, шъоури къыщыгъэлъэгъуагъэх


Гъогумаф, апэрэ диктантыр! | Адыгэ Макъ\nГъогумаф, апэрэ диктантыр!\nАдыгабзэмрэ тхыбзэмрэ я Мафэ ехъулIэу адыгабзэкIэ диктантыр тхыгъэным фэгъэхьыгъэ зэхахьэхэр Мыекъуапэ щыкIуагъэх.\nАдыгэ къэралыгъо университетым итхылъеджапIэ щызэхащэгъэ Iофтхьабзэм хабзэм икъулыкъушIэхэр, кIэлэегъаджэхэр, общественнэ движениехэм ахэтхэр, журналистхэр, студентхэр, нэмыкIхэри хэлэжьагъэх.\n— Лъэпкъ факультетым адыгабзэм изэгъэшIэн тыщытегущыIэзэ, диктантым итхын зэхэтщэнэу унашъо тшIыгъэ, — къытиIуагъ факультетым ипащэу Хьамырзэкъо Нурыет.\nДиктантым итхын нэбгырабэ къызэрекIолIагъэм къыхэкIэу купиплIэу агощыгъэх. Адыгэ кафедрэм ишIэныгъэлэжьхэу Шъхьэлэхъо Риммэ, ХьакIэмызэ Мирэ, Бгъошэ Зарет, Ламы- къо Бэллэ диктантым къеджагъэх.\nМэщбэшIэ Исхьакъ, КIэрэщэ Зэйнаб, Унэрэкъо Рае атхыгъэхэм къахахи, диктантыр зэрагъэфагъ.\n«Адыгэм идунай» зыфиIорэ диктантыр лъэпкъ гупшысэм, шIэжьым, адыгабзэм ибаиныгъэ, тыкъэзыуцухьэрэ дунаим идэхагъэ афэгъэхьыгъ.\nДиктантыр зытхыгъэхэр ясэнэхьатхэмкIи, ныбжьэу яIэмкIи зэфэшъхьафых. Анцокъо Сурэт, Абрэдж Ачэрдан, Мурад ГощлъапI, Пэрэныкъо Казбек, Чэмышъо Гъазый, Тэу Аслъан, КIыкI Нурыет, КIэсэбэжъ Нэфсэт, ЛIымыщэкъо Рэмэзан, Едыдж Мэмэт, Чэтэо Ибрахьим, нэмыкIхэу гущыIэгъу тызыфэхъугъэхэм ашIогъэшIэгъонэу диктантыр атхыгъ.\nПIатIыкъо Аслъан, Беданыкъо Иляс, фэшъхьаф хэбзэ къулыкъушIэхэм къытаIуагъ диктантым итхын фэгъэхьыгъэ зэхахьэхэр нахьыбэрэ зэхащэхэ зэрашIоигъор.\n«Адыгэ макъэм» ижурналистхэу Дэрбэ Тимур, МэщлIэкъо Саидэ, Гъонэжьыкъо Сэтэнае, Къэралыгъо телерадиокомпаниеу «Адыгеим» ижурналистхэу Тэу Замирэ, Кушъу Светланэ, ТIэшъу Светланэ, Унэрэкъо Гулэз, Хьабэхъу Иринэ, ГъукIэлI Сусанэ, Къуижъ Аминэт, фэшъхьафхэм диктантыр затхым ыуж зэдэгущыIэгъухэм ахэлэжьагъэх. Адыгабзэм изэгъэшIэн имэхьанэ зыкъегъэIэтыгъэным шIэныгъэлэжьхэр, кIэлэегъаджэхэр, журналистхэр зэрэпылъыщтхэр къаIуагъ, зэфэхьысыжьхэр ашIыгъэх.\nАпэрэ диктантым итхын хэлэжьагъэхэм зэхахьэр шIукIэ агу къинэжьыным фэшI нэпэеплъ сурэтхэр атырахыгъэх.\nДунаим ичIынэлъэ гъэшIэгъонхэм Кавказыр ащыщ. Бзэр – псэ. Лъэпкъым дэхагъэу хэлъыр, гъэхъагъэу иIэр бзэм хэолъагъо. АдыгабзэкIэ диктантхэр тапэкIи атхы ашIоигъоу зэхахьэм хэлэжьагъэхэм къытаIуагъэшъ, кIэщакIохэм Iофтхьабзэр лъагъэкIотэнэу афэтэIо.


Адыгеим и ЛIышъхьэ хэлэжьагъ — Адыгэ макъ\nРедактор 25.08.2021 25.08.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, ПОЛИТИКЭР\nУрысые Федерацием и Президентэу Владимир Путиныр хэлажьэзэ Урысые политическэ партиеу «Единэ Россием» изэфэс иятIонэрэ чэзыу тыгъуасэ Москва щыкIуагъ. Партием инароднэ программэ штэгъэныр ары Iофыгъо шъхьаIэу щытыгъэр.\nПленарнэ зэхэсыгъор къызэIуихыгъ «Единэ Россием» и Тхьаматэу Дмитрий Медведевым. Зэхэсыгъом хэлэжьагъэх партием и Генсовет и Секретарэу Андрей Турчак, «Единэ Россием» и Апшъэрэ совет и Тхьаматэу Борис Грызловыр, зыкъэухъумэжьынымкIэ министрэу Сергей Шойгу, Коммунаркэм щыIэ сымэджэщым иврач шъхьаIэу Денис Проценкэр, кIэлэцIыкIум ифитыныгъэхэмкIэ уполномоченнэу Урысые Федерацием и Президент дэжь щыIэ Анна Кузнецовар, ОНФ-м и Гупчэ штаб итхьамэтэгъоу, гъэсэныгъэ зыщарагъэгъотырэ гупчэу «Сириусым» ипащэу Елена Шмелевар, «Единэ Россием идумскэ фракцие ипащэхэр, Правительствэм, ФедерациемкIэ Советым ялIыкIохэр, шъолъырхэм япащэхэр. Адыгеим ыцIэкIэ мыщ щыIагъ партием и Апшъэрэ Совет хэтэу, «Единэ Россием» и Адыгэ шъолъыр къутамэ и Секретарэу, Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат.\nЗэфэсым пстэумкIи делегат 400 фэдиз къекIолIагъ. Народнэ программэм ахэр хэплъагъэх ыкIи аухэсыгъ. Мы программэр ары Къэралыгъо Думэм ихэдзынхэмкIэ партием иIэубытыпIэщтыр. «Единэ Россием» инароднэ программэ изэхэгъэуцон хэгъэгум щыпсэурэ пэпчъ хэлэжьэн ылъэкIынэу щытыгъ, сайтэу NP.ER.RU, джащ фэдэу партием иобщественнэ приемнэхэмкIэ. Анахьэу цIыфхэр зыгъэгумэкIыхэу къаIэтыгъэ Iофыгъохэр псауныгъэм икъэухъумэн, гъэсэныгъэм, экономикэм, культурэм, тыкъэзыуцухьэрэ дунаим язытет, къалэхэм ыкIи къуаджэхэм щыIакIэу адэлъыр ары. ПстэумкIи предложение миллион 1,6-рэ фэдиз къаугъоигъэр. Тхылъым итематическэ блокхэм ахэр ахэхьагъэх.\nУрысые Федерацием и Президентэу Владимир Путиным «Единэ Россием» илIыкIохэм шышъхьэIум и 22-м заIокIэм хигъэунэфыкIыгъагъ народнэ программэм мэхьанэу иIэр. Владимир Путиным Урысыем щыпсэухэрэм ящыIакIэ нахьышIу шIыгъэным епхыгъэ Iофыгъо заулэ къахилъхьэгъагъ. Ахэм ащыщых социальнэ тыныкIэхэр, бизнес цIыкIум пае фэгъэкIотэныгъэхэр, хэгъэгум ишъолъыр зэфэшъхьафхэм хэхъоныгъэ ягъэшIыгъэныр, пенсионерхэм зэтыгъо ахъщэ аIэкIэгъэхьэгъэныр. Ащ фэгъэхьыгъэ унашъом Владимир Путиныр кIэтхэжьыгъах. Документым къызэриIорэмкIэ, сомэ мини 10 хъурэ зэтыгъо ахъщэр 2021-рэ илъэсым Iоныгъом зыIэкIэхьан фаеу щытхэм анэсыщт. Ащ пае лъэIу тхылъ горэхэр агъэхьынхэу щытэп, зэкIэми субсидиер къаIэкIэхьащт.\nТыгъуасэ зэфэсым ипленарнэ зэхэсыгъоу щыIагъэм къэралыгъом ипащэ анахь мэхьанэ зиIэ ыкIи ищыкIагъэу щыт Iофыгъохэм ягугъу къыщишIыгъ. Ахэр хэдзынхэм япэгъокI программэ хагъэхьащтых. Хэгъэгум и Президент къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, «Единэ Россием» ипрограммэ цIыфым ищыIакIэ нахьышIу зэрэхъущтыр ары зыфытегъэпсыхьагъэр.\n«Хэгъэгум ишъолъыр пстэуми пIомэ хъунэу «Единэ Россием» ипартийнэ программэ изэхэгъэуцон яIахь хашIыхьагъ, арышъ, Iо хэлъэп, программэм народнэкIэ уеджэн плъэкIыщт, — къыIуагъ Владимир Путиным. — «Единэ Россием» политическэ, моральнэ пшъэрылъхэр ыплIэIу релъхьажьых — гухэлъхэу итхъухьагъэхэр зэшIохыгъэнхэм дэлэжьэныр. Ар пшъэрылъ ин дэдэу щыт».\nВладимир Путиным фермерхэм анаIэ нахь атырагъэтын зэрэфаер партием къызэрэхигъэщыгъэм дыригъэштагъ, джащ фэдэу зэхэоным нэсыгъэ псэупIэхэм цIыфхэр къачIэщыжьыгъэнхэм ипрограммакIэ щыIэныгъэм щыпхырыщыгъэн зэрэфаер «Единэ Россием» къызэрэхигъэщыгъэми ащ дыригъэштагъ. Къэралыгъом ипащэ къызэриIуагъэмкIэ, инфраструктурэм иамалхэм зягъэушъомбгъугъэн, Урысыем иавиапарк гъэкIэжьыгъэн, мэзхэм якъэухъумэнкIэ шъолъырхэм яамалхэм зягъэушъомбгъугъэн, IофшIэн мыгъотыныгъэм нахь зыкъызщиIэтыгъэ шъолъырхэм адеIэгъэн фае. Владимир Путиным къыхигъэщыгъ сабыйхэр зэрыс унагъохэм IэпыIэгъу зэрафэхъущтхэмкIэ амалэу щыIэр зэкIэ къыдэлъытэгъэн зэрэфаер.\nДжащ фэдэу лэжьэпкIэ анахь цIыкIум илъэс къэс хэгъэхъогъэн фаеу партием елъытэ. «ЦIыфхэм яхахъохэр нахьыбэ шIыгъэнхэр, япэсыгъэ щыIакIэ яIэныр, IофшIэпIэ чIыпIакIэхэр зэхэщэгъэнхэр, IофшIэнымкIэ хэбзэгъэуцугъэу щыIэр уахътэм диштэу шIыгъэныр, цIыфхэм IофшIэн ягъэгъотыгъэныр. Бюджетым епхыгъэу Iоф зышIэхэрэм — врачхэм, кIэлэегъаджэхэм, социальнэ IофышIэхэм, дзэ къулыкъушIэхэм, научнэ учреждениехэм ащылажьэхэрэм яхахъохэр хэпшIыкIэу нахьыбэ шIыгъэнхэр типшъэрылъхэм ащыщ. ГущыIэм пае, анахь лэжьэпкIэ цIыкIум илъэс къэс хахъо фэшIыгъэным партиер фэбэнэщт», — къыхигъэщыгъ Дмитрий Медведевым. Партием и Тхьаматэ къызэриIуагъэмкIэ, «Единэ Россием» иIофшIэнкIэ зэкIэми анахь шъхьаIэр цIыфхэм ящыIакIэ нахьышIу шIыгъэныр ары. Хэгъэгум и Президент зэкIэ рахъухьагъэхэр щыIэныгъэм гъэцэкIагъэ щыхъунхэм мэхьанэшхо зэриIэр къыхигъэщыгъ. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, хэхъоныгъэмкIэ лъэпкъ проектхэр пхырыщыгъэнхэм епхыгъэ IофшIэныр лъыгъэкIотэгъэным пае «Единэ Россиер» хэдзынхэм ахэлэжьэщт. Пстэуми апэу ар Урысыем ицIыфхэр къэухъумэгъэнхэр, нэбгырэ пэпчъ хэхъоныгъэ ышIынымкIэ амалхэр къызфигъэфедэшъунхэр, щынэгъончъэу псэуныр ары.\nАдыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат партием изэфэс зэрэхэлэжьагъэм елъытыгъэу къыхигъэщыгъэх партийнэ программэм гугъапIэу къытырэмрэ зигъо шъыпкъэу ар зэрэщытымрэ. Хэгъэгум щыпсэурэ цIыфхэм игъо алъэгъухэрэм атегъэпсыхьагъэу а программэр щыт. Адыгеим щыпсэухэрэм язакъоу яинициативэ мин 23-м ехъу ащ хэхьагъ. НахьыбэрэмкIэ ахэр зэпхыгъэхэр цIыфхэм ящыIакIэ нахьышIу шIыгъэныр, социальнэ лъэныкъомкIэ, псауныгъэм икъэухъумэнкIэ, гъэсэныгъэмкIэ хэхъоныгъэхэр шIыгъэнхэр ары. Джащ фэдэу чIыпIэхэм язэтегъэпсыхьан, социальнэ лъэныкъомкIэ яфэIо-фашIэхэр зэшIохыгъэнхэр ыкIи нэмыкI предложениехэр къахьыгъэх.\n«Партием инароднэ программэу аштагъэр тапэкIэ тызэрэзекIощтым лъапсэ фэхъущт. Тэ апшъэрэ мэхьанэ зэттырэр хэгъэгумрэ ащ щыпсэурэ цIыфхэмрэ яфедэхэр къэухъумэгъэнхэм тыдэлэжьэныр ары. Президентэу Владимир Путиным народнэ программэм къыдыригъэштагъ ыкIи ар пхырыщыгъэн зэрэфаер къыхигъэщыгъ. Хэгъэгум, тиреспубликэ ащыпсэухэрэм ашIогъэшIэгъонэу ащ анаIэ зэрэтырадзагъэм къегъэлъагъо цIыфхэм партием цыхьэ зэрэфашIырэр. ТапэкIи тишъолъыр хэхъоныгъэм игъогу тетэу ыпэкIэ зэрэлъыкIотэщтым тыдэлэжьэн фае. ЭкономикэмкIэ гъэхъагъэхэр тшIыхэзэ, цIыфхэм социальнэ IэпыIэгъу ятыгъэным тынаIэ инэу тедгъэтызэ, обществэмрэ гъэпсын кIуачIэхэмрэ зэкъогъэуцогъэным тыдэлэжьэн фае. Ащ фэдэ екIолIакIэм амал къытыщт лъэпкъ гухэлъхэм танэсынымкIэ ыкIи цIыфхэм ящыIакIэ нахьышIу хъунымкIэ», — къыхигъэщыгъ КъумпIыл Мурат.\nПредыдущая АмалыкIэ агъэфедэщт\nСледущая Къихьащт илъэсым аухыщт


Япсауныгъэ щагъэпытэ | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 16.05.2018\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\t/\nКIэлэеджакIохэм спортым яIэпэIэсэныгъэ щыхагъэхъоным, япсауныгъэ агъэпытэным, щыIэныгъэм нахьышIоу зыфагъэхьазырыным афэшI «Президент зэIукIэгъухэр» зыфиIорэ зэнэкъокъухэр хэгъэгум щызэхащэх.\nАдыгэ Республикэм физкультурэмкIэ ыкIи спортымкIэ и Комитет, республикэм гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ и Министерствэ зэгъусэхэу я 9-рэ классхэм ащеджэхэрэм якIэух зэнэкъокъу тыгъуасэ Мыекъуапэ щырагъэкIокIыгъ.\n— Атлетикэ псынкIэмкIэ, баскетбол цIыкIумкIэ, спортым ехьылIэгъэ шIэныгъэхэмкIэ, фэшъхьафхэмкIи кIэлэеджакIохэр республикэ стадионым щызэнэкъокъугъэх, — къеIуатэ физкультурэмкIэ ыкIи спортымкIэ Комитетым иотдел ипащэу Къохъужъ Рустам. — Урысыем спортым мэхьанэу щыратырэм зыкъегъэIэтыгъэнымкIэ ащ фэдэ зэIукIэгъухэм шIогъэшхо къахьы. Спорт лъэпкъ зэфэшъхьафхэм зафагъэсэным, сэнаущыгъэу ахэлъыр къыхэгъэщыгъэным афэшI едзыгъохэр гъогогъуищэ зэхэтщагъэх.\nАпэрэ спорт зэIукIэгъухэр къуаджэхэм, ятIонэрэ зэнэкъокъухэр районхэм ащыкIуагъэх. Анахь лъэшхэр къыхахынхэм пае кIэух зэIукIэгъухэр Мыекъуапэ щызэхащагъэх.\nТэхъутэмыкъое районым къикIыгъэхэм япащэхэу Ирина Торосьянрэ Анастасия Романовамрэ къызэрэтаIуагъэу, Инэм игурыт еджапIэу N 25-м иеджакIохэр дахэу зэрэфэпагъэхэм дакIоу, спортым яIэпэIэсэныгъэ щауплъэкIугъ. Атлетикэ псынкIэр пшъашъэхэм нахь ашIогъэшIэгъон.\nБаскетбол цIыкIум щызэнэкъокъугъэ пшъашъэхэм якIэух ешIэгъу тигуапэу теплъыгъ. Хъурджанэм Iэгуаор нахьыбэрэ изыдзэщтыр къыхэгъэщыгъуаеу щытыгъ. Красногвардейскэ районым щыщ пшъашъэхэу Мамхыгъэ Фатимэ, Анастасия Макаровар, Ангелина Беловицкаяр зыхэт командэм апэрэ чIыпIэр къыдихыгъ. Теуцожь районыр ятIонэрэ, Джаджэ щыщхэр ящэнэрэ хъугъэх.\nКIалэхэм баскетбол цIыкIумкIэ язэIукIэгъухэри гъэшIэгъоныгъэх. Аужырэ нэгъэупIэпIэгъухэм Тэхъутэмыкъое районым икомандэ хъурджанэм Iэгуаор ридзагъ, ухъумэн Iофхэри дэгъоу ыгъэцэкIагъэх. ТекIоныгъэр тэхъутэмыкъуаехэм къыдахыгъ, Мыекъопэ районыр ятIонэрэ, Джэджэ районыр ящэнэрэ, Теуцожь районыр яплIэнэрэ хъугъэх.\nЗэIукIэгъухэм ясудьяхэу Евгений Крбашян, Светлана Золотцевам зэралъытэрэмкIэ, кIэлэеджакIохэм яIэпэIэсэныгъэ хагъахъо.\nРеспубликэм апэрэ чIыпIэр къыщыдэзыхыгъэ командэр Урысыем икIэух зэнэкъокъу хэлэжьэщт.\nСурэтхэм арытхэр: баскетболымкIэ ешIакIохэу Ф. Мамхыгъэр, А. Макаровар, А. Беловицкаяр; зэнэкъокъур макIо.


Социальнэ Iофыгъохэр анахь шъхьаIэх — Адыгэ макъ\nАдыгэ Республикэм иминистрэхэм я Кабинет IофшIэгъу зэхэсыгъоу тыгъуасэ иIагъэм тхьамэтагъор щызэрихьагъ Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат.\nФедеральнэ ыкIи лъэпкъ проектхэм къадыхэлъытэгъэ лъэныкъо шъхьаIэхэр шъолъырым зэрэщагъэцакIэхэрэм, къэгъэлъэгъон гъэнэфагъэхэм анэсыгъэнымкIэ пшъэрылъхэр зэшIохыгъэхэ зэрэхъурэм, тапэкIэ анахьэу анаIэ зытырагъэтын фаехэм ведомствэхэм япащэхэр къащыуцугъэх, зэфэхьысыжьхэр къашIыгъэх.\n2019-рэ илъэсым чъэпыогъум и 1-м ехъулIэу республикэ бюджетыр гъэцэкIагъэ зэрэхъугъэм къытегущыIагъ АР-м и Премьер-министрэу Александр Наролиныр. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, 2018-рэ илъэсым мыщ фэдэ иуахътэ егъэпшагъэмэ, бюджетыр проценти 109,5-кIэ гъэцэкIагъэ хъугъэ. МыщкIэ муниципалитетхэми япшъэрылъхэр зэрифэшъуашэу зэшIуахых.\nВице-премьерэу Наталья Широковам анахьэу ынаIэ зытыридзагъэр бюджетым епхыгъэу Iоф зышIэхэрэм ялэжьапкIэ къэгъэлъэгъон гъэнэфагъэхэм анэгъэсыгъэнымкIэ республикэм щызэшIуахыгъэр ары. Непэрэ мафэм ехъулIэу мыщ къыхиубытэрэ IофышIэ купхэм ащыщхэм ялэжьапкIэ къэгъэлъэгъоным кIэхьагъ, адрэхэмкIэ IофшIэныр лъагъэкIуатэ. ЛэжьапкIэм ылъэныкъокIэ шъолъырым иорганизациехэм чIыфэу ателъыгъэр сомэ миллионипшIым кIахьэщтыгъэмэ, непэрэ мафэм ар сомэ миллиони 5,7-м нэсэу къырагъэIыхыгъ.\nЛъэпкъ проектхэм къадыхэлъытэгъэ Iофтхьабзэхэр зэрагъэцакIэрэм изэфэхьысыжьхэр къышIыгъэх вице-премьерэу Сапый Вячеслав. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, мы пшъэрылъым епхыгъэу къэгъэлъэгъон гъэнэфагъэхэм акIэхьэгъэнымкIэ республикэм щызэшIуахырэр бэ, непи ахэм Iоф адашIэ. ГущыIэм пае, программэу «Экология» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэу къуаджэу Кощхьаблэ екIолIэрэ псырыкIуапIэр ашIы. Джащ фэдэу спортым ылъэныкъокIэ мыл ордэунэжъ Мыекъуапэ щагъэпсы, къихьащт илъэсым иIоныгъо ехъулIэу ар аухынэу ары. Проектхэм ягъэцэкIэнкIэ щыкIагъэхэр щыIэх, ау ахэр дэгъэзыжьыгъэнхэм непэ анаIэ тет.\nУФ-м и Президент къыгъэнэфэгъэ лъэпкъ проектхэм ягъэцэкIэн мэхьанэшхо зэри-\nIэр, шъолъырхэм хэхъоныгъэ ашIыным а пстэури зэрэфэIорышIэщтыр Адыгеим и ЛIышъхьэ къыхигъэщыгъ. Ащ къыхэкIыкIэ федеральнэ гупчэм къикIэу республикэм къыIэкIэхьэрэ мылъкур игъом ыкIи шIуагъэ къытэу гъэфедэгъэн зэрэфаер ведомствэхэм, муниципалитетхэм япащэхэм джыри зэ агу къыгъэкIыжьыгъ.\nГъэсэныгъэм, псауныгъэр къэухъумэгъэным, нэмыкI лъэныкъохэм япхыгъэ социальнэ псэуалъэхэм яшIынкIэ IофшIэныр нахь гъэлъэшыгъэн зэрэфаер республикэм ипащэ хигъэунэфыкIыгъ.\n— УФ-м и Президентэу Владимир Путиныр Урысыем и Премьер-министрэу Дмитрий Медведевым бэмышIэу зыIокIэм, цIыфхэм арагъэгъотырэ апэрэ медицинэ IэпыIэгъум пстэуми анахьэу анаIэ тырадзэнэу къафигъэпытагъ. Арышъ, фельдшер-мамыку IэзапIэхэм, сымэджэщхэм яшIын, язэтегъэпсыхьан тылъыплъэн фае. Лъэпкъ проектхэм ягъэцэкIэнкIэ пшъэрылъ шъхьаIэу щытыр республикэм щыпсэухэрэм ящыIэкIэ-псэукIэ нахьышIу шIыгъэныр ары, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nДжащ фэдэу пенсием кIонэу щытхэр икIэрыкIэу егъэджэжьыгъэнхэм ипрограммэ амалэу ыкIи шIуагъэу къытырэр къызфэгъэфедэгъэн, ащ телъытэгъэ ахъщэу къатIупщырэр игъом зищыкIагъэм пэIугъэхьэгъэн зэрэфаер АР-м и ЛIышъхьэ къыхигъэщыгъ. Мыщ фэгъэзэгъэ гупчэм ипшъэрылъхэр зэригъэцакIэрэм икъу фэдизэу ыгъэрэзагъэп, ащ къыхэкIыкIэ IофшIэныр нахь агъэлъэшынэу къариIуагъ.\nКъэралыгъом щызэхащэрэ зэнэкъокъоу «Урысыем ипэрытхэр» зыфиIорэм Адыгеим илIыкIохэр нахь чанэу хэлэжьэнхэ зэрэфаер КъумпIыл Мурат къыхигъэщыгъ. ГъэIорышIэн IофшIэнымкIэ сэнаущыгъэ зыхэлъ ныбжьыкIэхэр къыхэгъэщыгъэнхэм ыкIи ахэм зыкъызэIуахын амал яIэным, шъолъырым кадрэхэмкIэ IэпэчIэгъанэ иIэным зэнэкъокъур афэIорышIэ. БлэкIыгъэ илъэсым зэхащагъэм изэфэхьысыжьхэм адиштэу дэгъоу зыкъэзыгъэлъэгъогъэ ныбжьыкIэхэм IофшIэпIэ чIыпIэхэр арагъэгъотыгъэх, нэбгыритIур пэщэ IэнатIэхэм аIухьагъэх. Ащ фэдэ екIолIакIэр мыгъи зэрагъэфедэщтыр республикэм ипащэ къыIуагъ.\nГухэлъэу, пшъэрылъэу яIэхэр щыIэныгъэм щыпхырыщыгъэнхэм пае ведомствэхэр къэралыгъо программэхэм, проектхэм нахь чанэу ахэлэжьэнхэ, ахэм шIуагъэу къатырэр къагурыIон зэрэфаер АР-м и ЛIышъхьэ кIэухым къыхигъэщыгъ.\nПредыдущая Адыгэ къэбым и Маф\nСледущая Avrupa Kupası


Республика Адыгея - Гъогу зэхэкIыпIакIэхэр ашIых\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Муратрэ къэралыгъо компаниеу «Урысые автомобиль гъогухэр» («Росавтодор») зыфиIорэм иправление итхьаматэу Сергей Кельбахрэ Адыгеим итранспорт инфраструктурэ зызэрэрагъэушъомбгъущтым тегущыIагъэх.\nФедеральнэ гъогоу М-4 «Дон» зыфиIорэм транспорт зэхэкIыпIэхэр зэрэщашIыщтхэм епхыгъэ Iофыгъом шъхьафэу зэIукIэгъум щыхэплъагъэх. Зигугъу къэтшIыгъэ гъогум игъэIорышIэн фэгъэзагъэр къэралыгъо компаниеу «Урысые автомобиль гъогухэр» зыфиIорэр ары. Мы гъогум щыщ километрэ 21,6-р Адыгеим щыпхырэкIы.\n«Нахьыбэу автомобильхэр зэрыкIорэр Тэхъутэмыкъое, Теуцожь районхэм ащыгъэпсыгъэ гъогухэр ары. АдыгеимкIэ мэхьанэшхо иIэу щыт транспорт зэхэкIыпIакIэхэр шIыгъэнхэм. Ахэм яшIуагъэкIэ автомобильхэр нахьышIоу гъогухэм ащызекIо хъущтых, гъогурыкIонымкIэ шапхъэхэри къыдалъытэщтых», — хигъэунэфыкIыгъ КъумпIыл Мурат.\nГущыIэм пае, къэлэ гъэпсыкIэ зиIэ поселкэу Лъэустэнхьаблэ дэжь гъогу зэхэкIыпIэ щышIыгъэнымкIэ республикэр «Росавтодорым» езэгъыгъ. ООО-у «СтройЮгРегион» зыфиIорэм ащ игъэпсынкIэ зэзэгъыныгъэ дашIыгъах. ШIэхэу псэолъэшIын IофшIэнхэр рагъэжьэщтых. 2019-рэ илъэсым иIоныгъо псэуалъэр атынэу рахъухьэ.\nПсэуалъэр зыщагъэпсыщт чIыпIэм Сергей Кельбахрэ КъумпIыл Муратрэ проектыр зэрэпхыращыщтым щытегущыIагъэх. А проектым диштэу автомобиль гъогу метрэ 1745,5-рэ агъэкIэжьыщт, IахьиплIэу зэтеутыгъэ гъогур, лъэсрыкIохэм атегъэпсыхьэгъэ зэпырыкIыпIэр агъэпсыщт. Джыдэдэм IофшIэнхэм зафагъэхьазырэу рагъэжьагъ, Iоныгъор ары ахэм нахь зызырагъэушъомбгъущтыр.\nКъэралыгъо компанием ипащэ гъогурыкIонымкIэ шапхъэхэр къыдалъытэн зэрэфаем анаIэ тыраригъэдзагъ, общественнэ транспортымкIэ щынэгъончъэ чIыпIэхэм къэуцупIэхэр ащагъэпсынхэу, цIыфхэр тэрэзэу зэращэнхэм тегъэпсыхьэгъэ нэмыкI амалхэр зэрахьанэу игъо къафилъэгъугъ. Ащ епхыгъэу Адыгеим и ЛIышъхьэ Псэкъупсэ лъэсрыкIо зэпырыкIыпIэр гъэпсыгъэн зэрэфаер къыIуагъ. Ащ нэмыкIэу КъумпIыл Мурат гъогушIхэм пIалъэхэр къыдалъытэнхэу, Iофхэр дэгъоу зэхащэнхэу пшъэрылъ афишIыгъ. Республикэм ихэбзэ къулыкъухэми Iофыгъо заулэхэм язэшIохынкIэ IэпыIэгъу къазэрафэхъущтхэр къаIуагъ.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ Тэхъутэмыкъое районым игъогухэм ащыщ горэм джыри автомобильхэр бэу зэрэщызекIохэрэр хигъэунэфыкIыгъ. Ащ пае республикэм ипащэ Краснодар икъокIыпIэ, икъыблэ лъэныкъохэр зэзыпхыщтхэ гъогу агъэпсынэу игъо ылъэгъугъ.\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ зэрилъытэрэмкIэ, а псэуалъэхэр загъэпсыхэкIэ, транспортыр нахьышIоу зекIо, гъогурыкIонымкIэ шапхъэхэр къыдалъытэнри нахь Iэрыфэгъу хъущт.\nСергей Кельбах къызэриIуагъэмкIэ, Адыгэ Республикэм иминистрэхэм я Кабинетрэ къэралыгъо компаниеу «Росавтодор» зыфиIорэмрэ зэдашIыгъэ зэзэгъыныгъэм къыдыхэлъытагъэу гъогухэмкIэ шъолъыр программэхэр Адыгеим щыпхырыщыгъэнхэмкIэ федеральнэ IэпыIэгъоу тапэкIи къаратырэр лъагъэкIотэщт.\n05.12.2018 ИзекIуакIэ — щысэ\n05.12.2018 Язэпхыныгъэ агъэпытэн фае\n04.12.2018 МэфэкI мафэхэр щынэгъончъэнхэм пай


ФэгъэкIотэнэу яIэхэр — Адыгэ макъ\nПенсием зыныбжь екIолIагъэхэм ахалъытэхэрэм (предпенсионеры) 2019-рэ илъэсым ищылэ мазэ и 1-м къыщыублагъэу фэгъэкIотэнхэр яIэ хъугъэ. Ахэм ахахьэхэрэр пенсием кIонкIэ илъэситф къызыфэнагъэхэр ары.\nПенсие системэм фэгъэхьыгъэ хэбзэгъэуцугъэм къызэрэщыдэлъытагъэмкIэ, мы купым хахьэхэрэм диспансеризациер акIуным пае ялэжьапкIэ къызэтенэу IофшIэгъу мэфитIу аштэн фитых. Ащ пае IофшIэпIэ чIыпIэр къязытыгъэм лъэIу тхылъ фатхын ыкIи мафэхэр зэдагъэнэфэнхэ фае.\nХэбзэIахьхэм ятынкIи фэгъэкIотэнхэр яIэх. ГущыIэм пае, чIыгу Iахьэу сотки 6 нахьыбэ мыхъурэм пае хэбзэIахь атыщтэп, ау ащ къехъурэм тефэрэр къафалъытэщт. Джащ фэдэу зы унэе псэупIэрэ зы фэтэррэ иIэмэ, тIумэ язырэм пайи хэбзэIахьыр ытыщтэп.\nСубъект пэпчъ мы купым хахьэхэрэм апае фэгъэкIотэн тедзэхэр егъэнафэх. Адыгеир пштэмэ, бзылъфыгъэу илъэс 55-м, хъулъфыгъэу — 60-м зыныбжь нэсыгъэр IофшIэным иветеранэу е ахэм арагъапшэхэрэм ахахьэмэ, мазэ къэс ахъщэ тын къыфэкIощт, ыпкIэ хэмылъэу цэхэр аригъэшIынхэу фитыныгъэ иI, транспортым пае хэбзэIахьэу къытефэрэм ипроцент 50-р ары ытыщтыр.\nЦIыфым пенсием ыныбжь зэрекIолIагъэр къыушыхьатыным пае лъэIу тхылъыр шIокI имыIэу ытын фаеу щытэп. НахьыбэрэмкIэ хэбзэIахьхэмкIэ къулыкъуми, республикэм ихэбзэ гъэцэкIэкIо органхэми, IофшIэпIэ чIыпIэхэр къэзытыхэрэми электроннэ шIыкIэм тетэу тхылъхэр къызIэкIагъахьэх.\nПенсиехэмкIэ фондым ащ фэдэ къэбар IэкIэмылъэу къычIэкIыгъэмэ, ежь ышъхьэкIэ екIолIэн фаеу хъущт. IофшIэпIэ чIыпIэр къезытыгъэм отчетыр игъом къымытыгъэмэ ары ащ фэдэ къызхэкIырэр. Аущтэу хъугъэмэ, цIыфыр ПенсиехэмкIэ фондым е МФЦ-м екIуалIэмэ хъущт, почтэм ифэIо-фашIэхэр е электроннэ шIыкIэр къызфигъэфедэнхи ылъэкIыщт.\nУшъхьагъу гъэнэфагъэ щымыIэу IофшIапIэм къыIуагъэкIын фитхэп. Ыныбжь пенсием зэрекIолIагъэм пае къыIузгъэкIырэм е IофшIапIэм зымыштэрэм пшъэдэкIыжь ыхьынэу Уголовнэ кодексым къыщыдэлъытагъ.\nПенсием ыныбжь екIолIагъэу IофшIэпIэ чIыпIэр чIинагъэмэ, пособиеу къыратыщтыр адрэхэм аратырэм нахьыбэу УФ-м ихэбзэгъэуцугъэ щыгъэнэфагъ.\nПредыдущая Зы мафэр тIукIэ къафалъытэщт\nСледущая Сэнэхьатыр, шIулъэгъур…


Адыгэ Хэку Таймс: Адыгэ щыухэр къуаджэм зэрэбламыгъэкIыгъэхэм пае бырсыр къикIыгъ\nАдыгэ щыухэр къуаджэм зэрэбламыгъэкIыгъэхэм пае бырсыр къикIыгъ\nIоныгъом и 17-м, Къэбэртае-Бэлкъар Республикэм щыщ щыу 30 фэдиз республикэм ит къушъхьэу Къэнджал дэкIоягъэх илъэс 310-рэ ипэкIэ а къушъхьэм Адыгэхэр Тэтархэм зэратекIогъэхэр хагъэунэфыкIыным пае. Мы хъугъэ-шIагъэм Къэнджал заокIэ еджэх.\nИлъэс 10 ипэкIэ мы хъугъэ-шIагъэр хагъэунэфыкIынэу Адыгэ щыухэр а къушъхьэм зежьэхэм, Бэлкъар къуаджэу Кенделен дэсхэр къуаджэм дэкIырэ гъогур зэфашIи Адыгэ щыухэм къапэIуоцогъагъэх. Ащ бырсыр къикIыгъагъ. Джащ фэдэу джыри зэ Iоныгъом и 17-м, Кенделен дэсхэм гъогур зэфашIыгъ ау Адыгэ щыухэр а къуаджэм дэкIырэ гъогум дамыхьэхэу къуаджэм игъунэкIэ блэкIыгъэх. Мы къэбарыр интернетым зыщэIум Адыгэ кIалэ мин заулэ Кенделен къэкIуагъэх. Полицыехэр зыдэIутыгъэ къоджэ дэхьапIэм бырсыр тэкIу щыхъуи ытIанэ а кIалэхэр къуаджэр лъэсэу зэпрачъыгъ ыкIи къагъэзэжьи къуаджэм къыдэкIыжьыгъэх.\nАдыгэ щыухэр Къэнджал чэщ 2 къытелъыгъэх ытIанэ ахэр Iоныгъом и 19-м къехыжьынхэу фежьагъэх. А мафэ дэдэм джыри зэ Адыгэ кIалэхэр Кенделен идэхьапIэ къыщызэрэугъоигъэх. Ащ полицие бэ Iутыгъ гъогур зэфашIыгъэу. Адыгэ кIалэхэр гъогум рамыгъакIохэу полициехэр къапэуцуагъэх ыкIи ащ бырсыр Iухъухьагъ. КIалэ куп уIагъэ ыкIи кIалэ куп полицием ыубытыгъ. ЫтIанэ, Адыгэ кIалэхэр Кенделен къыIукIыжьыхи Налщыч дэт республикэм ихьыкумэт зычIэс унэм къыщызэрэугъоигъэх. КIалэхэр дэхэцыкIоу утыкум итыгъэх ау ахэм джыри зэ полициехэр къахахьи Адыгэ кIалэхэм зэхратэкъуагъэх ыкIи зы куп аубытыгъ. А уахътэ дэдэм Адыгэ щыухэр Къэнджал къехыжьыгъэх ау ахэр Кенделен дамыхьэхэу къуаджэм игъунэкIэ къыблэкIыжьыгъэх.\nМы мафэм тефэу, Iоныгъом и 19-м, Дунае Адыгэ Хас зыфаIорэм зэфэс Налщыч щыриIагъ ау ахэр мы бырсырэу къэхъугъэхэр щымыIэхэм фэдэу, зи мыхъугъэм фэдэу, Адыгэ Iофыр лъэтэгъэкIуатэ аIоу, щхэхэу, ешъохэу, тхъэжьыхэу зэхэсыгъэх.\nМы хъугъэхэм ехьылIагъэу интернетым къызэрэщатхыгъэмкIэ Адыгэ кIалэ заулэ уIагъэ, полицием щыщ зы уIагъэ ыкIи Адыгэ кIалэ 50 фэдиз полицием ыубытыгъэх.


ЕгъэжьэпIэшIур уахътэм епсыхьэ — Адыгэ макъ\nЕгъэжьэпIэшIур уахътэм епсыхьэ\nРедактор 01.08.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nАдыгэ Республикэм лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ и Комитет итхьаматэу Шъхьэлэхъо Аскэр Хэкужъым къэзыгъэзэжьыгъэм и Мафэ фэгъэхьыгъэу гущыIэгъу тыфэхъугъ.\n— 1988-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу Хэкужъым къэзыгъэзэжьыгъэм и Мафэ игъэкIотыгъэу тэгъэмэфэкIы, — къытиIуагъ Шъхьэлэхъо Аскэр.\n— ЕгъэжьапIэ ащ фэхъугъэр гъэзетеджэхэм ашIогъэшIэгъон.\n— Югославие хэгъэгум иавтоном краеу Косовэ щыпсэухэрэ адыгэхэр къиныгъохэм ахэфагъэх. Зэо-банэхэр шъолъырым щыкIощтыгъэх. Мамыр цIыфхэр заом имашIо хэмыкIодэнхэм фэшI Урысые Федерацием и Правительствэ унашъо ышIыгъ бэ тырамыгъашIэу адыгэу Косовэ исхэм къэралыгъо IэпыIэгъу ятыгъэн фаеу.\n— А унашъом къыпкъырыкIэу Адыгэ Республикэм Iофыгъохэр щызэрахьагъэхэба?\n— Хэбзэ шапхъэ яIэу хэушъхьафыкIыгъэ Iофтхьабзэхэр зэрахьагъэх. Зы нэбгыри заом хэмыкIуадэу адыгэ унэгъо 23-рэ республикэм къэкIожьыгъ.\n— Тиреспубликэ и Президент унашъоу ышIыгъэм тетэу шышъхьэIум и 1-р Хэкужъым къэзыгъэзэжьыгъэм и Мафэ хъугъэ, мэфэкIэу хэтэгъэунэфыкIы.\n— Тилъэпкъэгъухэм ятарихъ чIыгу къызэрагъэзэжьыгъэр дунэе къэбар хъугъагъэ. Хэгъэгум и Правительствэ ишIушIагъэ мэхьэнэ ин зэриIэр а лъэхъаным къыщылъэгъуагъ.\n— Косовэ къикIыжьыгъэхэм япсэупIэр Мафэхьабл.\n— Мыекъопэ районым и Кировскэ къоджэ псэупIэм Мафэхьаблэ хэхьэ.\n— Адыгэ къуаджэм тхьапша дэсыр?\n— Унэгъо 61-рэ щэпсэу, цIыф пчъагъэр 200 фэдиз мэхъу. Тыркуем, Сирием, Иорданием, Израиль, Европэм инэмыкIырэ хэгъэгухэм къарыкIыжьыгъэхэр къуаджэм щэпсэух.\n— Мафэхьаблэ зиушъомбгъущта?\n— Тыркуем, Сирием къарыкIыжьыхэрэр хапIэхэм къакIэлъэIух. Къуаджэр агу рехьы. Тилъэпкъэгъу нэбгырэ 2000 фэдиз Адыгеим къэкIожьыгъ. Къуаджэм щыпсэу зышIоигъо-\nхэм япчъагъэ хэхъо.\n— Щысэ къэпхьыгъэмэ дэгъугъэ.\n— Сирием къикIыжьыгъэхэм Тэхъутэмыкъое районыр къыхахыгъ. Нэбгыришъэ фэдиз къуаджэм щэпсэу. Мафэхьаблэ ятIысыпIэу бэмэ къыхахы.\n— IэкIыб къэрал къикIыжьыгъэмэ псэупIэм имызакъоу, IофшIапIи зэрагъэгъоты ашIоигъу.\n— Республикэм иэкономикэ щыIакIэ тилъэпкъэгъухэр хэгъозагъэх. ПсэолъэшIхэр, сатыушIхэр, автотранспортым иIофышIэхэр, хэбзэ къулыкъур зезыхьэхэрэр, нэмыкIхэри ахэтых.\n— Къэзыгъэзэжьыгъэхэм къафэхъугъэ кIалэхэр еджапIэхэм, IофшIапIэхэм ащытэлъэгъух.\n— Урысыбзэр, адыгабзэр ныбжьыкIэхэм ашIэ. Культурэм, спортым апыщагъэх. Адыгэ Республикэм изаслуженнэ артист хъугъэхэри ахэтых. Урысыем и УIэшыгъэ КIуачIэхэм дзэ къулыкъур дэгъоу щахьы.\n— Общественнэ Iофыгъохэм ахэлэжьэнхэмкIэ зэпхыныгъэхэр адышъуиIэба?\n— Политикэм, культурэм, спортым афэгъэхьыгъэ зэхахьэхэм чанэу ахэлажьэх. ХэушъхьафыкIыгъэ Iофтхьабзэхэр зетэхьэх. Хэкужъым къэзыгъэзэжьыгъэм игушъхьэ кIуачIэ къэIэтыгъэным фэгъэхьыгъэ хэбзэ унашъор щыIэныгъэм щыпхырытщызэ, Iофыгъо 70-рэ фэдиз дгъэцэкIагъэ.\n— IэкIыб къэрал щыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм ящыкIэгъэ тхылъхэр Адыгеим къыщыдагъэкIых.\n— Республикэм и Правительствэ, шIэныгъэлэжьхэр, гъэсэныгъэм пылъхэр, лъэпкъ Iофыгъомэ агъэгумэкIыхэрэр ащ дэлажьэх. ГущыIалъэхэр, егъэджэн тхылъхэр адыгабзэкIэ, урысыбзэкIэ, тыркубзэкIэ, инджылызыбзэкIэ къыдагъэкIыгъэх. Тилъэпкъэгъухэу IэкIыб къэралхэм арысхэм бзэр зэрагъэшIэнымкIэ IэпыIэгъу тафэхъузэ, видео амалхэри тэгъэфедэх.\nАдыгабзэм изэгъэшIэн дунэе Интернетым зэрэхагъэхьагъэри IофшIэгъэ инэу тэлъытэ. Адыгэ Республикэм гуманитар ушэтынхэмкIэ и Институтэу КIэрэщэ Тембот ыцIэ зыхьырэм ар ишIушIагъэу щыт.\n— Дунэе интернет-проектым адыгабзэр зэрэхагъэхьагъэм шIуагъэу къыхьыщтым гъэзетеджэхэр къыкIэупчIэх.\n— Бзэ 49-рэ зэрагъэшIэнэу проектым хагъэхьагъэу щытыгъ. Адыгабзэр я 50-рэ бзэу Европэм истандарт диштэу хагъэхьагъ. Проектым ишIуагъэкIэ дунаим щыпсэурэмэ пкIэ хэмылъэу адыгабзэр зэрагъэшIэн алъэкIыщт, адыгэхэр дунаим нахьышIоу щашIэщтых.\n— Хэкужъым къэзыгъэзэжьыгъэхэм ящыIэкIэ-псэукIэ цIыфхэм ашIэнымкIэ сыд фэдэ Iофыгъоха зэхашъущэрэр?\n— Къэралыгъо телерадиокомпаниеу «Адыгеим», республикэм игъэзетхэм темэ гъэнэфагъэхэмкIэ зэнэкъокъухэр ащызэхащэх, «СичIыгу гупс», «БлэкIыгъэмрэ къэкIощтымрэ» зыфиIохэрэмкIэ, нэмыкIхэмкIи журналистхэм темэ гъэшIэгъонхэр къаIэтых.\nНыбжьыкIэхэм я Дунэе зэхахьэхэр илъэс къэс Адыгэ Республикэм зэхещэх. Культурэм, гъэсэныгъэм, фэшъхьафхэм атегущыIэх. Мафэхьаблэ спорт псэолъэ зэтегъэпсыхьагъэ къыщызэIуахыгъ. ФутболымкIэ зэнэкъокъу гъэшIэгъонхэр щэкIох. КIэлэцIыкIу джэгупIэу стадионым къыпэгъунэгъур итеплъэкIи дахэ. Къуаджэм IэзапIэ, мэщыт дэтых.\n— «IэпэIасэм иеджапI» зыфиIорэр, музейхэм, зыгъэсапIэхэм ащыкIорэ зэхахьэхэр ныбжьыкIэхэм ашIогъэшIэгъоных.\n— Адыгэ къашъохэм афэгъэсэгъэнхэмкIэ зэхахьэхэр гум шIукIэ къинэжьыгъэх. Адыгабзэм, лъэпкъ орэдхэм язэгъэшIэн, тарихъ къэбархэр, республикэм икъушъхьэхэр, чIыпIэ дахэхэр — ахэри хьакIэу къэкIуагъэхэ тилъэпкъэгъухэм гукIэ къыхахых.\n— Зэлъэпкъэгъухэм язэпхыныгъэхэр щыIэныгъэм щыгъэпытэгъэнхэмкIэ сыда джыри къытапIо пшIоигъор?\n— Лъэпкъым изыкIыныгъэ гъэпытэгъэныр зэдытиIофэу щыт. Журналэу «Зэкъошныгъэм» тилъэпкъэгъухэм япроизведениехэр къыщыхаутых. Телерадиокомпаниеу «Адыгеим» адыгабзэкIи, урысыбзэкIи темэ хэхыгъэхэр къегъэлъагъох. Гъэзетхэм яредакциехэм лъэпкъ зэпхыныгъэм мэхьэнэ ин раты.\n— Къэбар гъэшIэгъонхэу къэпIуатэхэрэр IэкIыб къэралхэм алъэIэса?\n— АрапыбзэкIэ, тыркубзэкIэ, инджылызыбзэкIэ зэрадзэкIыжьыгъэхэу алъытэгъэIэсых.\n— ТизэдэгущыIэгъу зыщытыухыщтым тилъэпкъэгъухэу Хэкужъым къэзыгъэзэжьхэрэм ямэфэкI фэгъэхьыгъэу сыда къапIо пшIоигъор?\n— ЯфэIо-фашIэхэм ягъэцэкIэн, урысыбзэр, адыгабзэр зэрагъэшIэным, нэмыкI IофыгъохэмкIи хэбзэ IэпыIэгъу яттыщт. ЯчIыгу къэзыгъэзэжьыгъэхэм гушIуагъор къябэкIэу псэунхэу, насыпышIо щыхъужьынхэу афэсэIо.\nПредыдущая 3 августа состоится онлайн-премьера и обсуждение фильма Ричарда Эйра «Удивительная миссис Мэй»\nСледущая Тыркуем щыпсэурэ адыгэхэм яхэку къэгъэзэжь


Уипсауныгъэ ягъэуплъэкIу, умыщын | Адыгэ Макъ\nУипсауныгъэ ягъэуплъэкIу, умыщын\nГум икIырэр гум фэкIо. Ащ фэдэ гупшысэ зыхэлъ зэхахьэм ухэлажьэ зыхъукIэ, апэ унаIэ зытеудзэрэр гукIэгъур, шIушIагъэр ары. Псауныгъэм игъэпытэн ехьылIэгъэ Iофтхьабзэу ар зэрэщытым укъыпкъырыкIмэ, зэгъэпшэнхэр пшIынхэ фае.\nАдыгэ Республикэм культурэмкIэ и Министерствэ, республикэм псауныгъэм икъэухъумэнкIэ и Министерствэ, Мыекъуапэ иадминистрацие зэхащэгъэ зэIукIэшхоу Адыгеим и Къэралыгъо филармоние щыкIуагъэм кIэлэцIыкIухэр, зыныбжь хэкIотагъэхэр, сэкъатныгъэ зиIэхэу курэжъыехэм арысхэр, нэмыкIхэри хэлэжьагъэх. Тахаплъэшъ, тинэIуасэу ахэтыр макIэп.\nОшIа узым икъежьапIэ?\nПчыхьэзэхахьэр зезыщэхэрэ ТIэшъу Светланэрэ Мэкъулэ Руслъанрэ зэгъэпшэнхэр ашIызэ, уз щынагъоу адэбзым къытегущыIэх. Адыгэхэр ащ «уз IаекIэ» еджэх, гущыIэу «ракыр» бэрэ агъэфедэрэп. Зэхахьэм кIэщакIо фэхъугъэ ГутIэ Фатимэ иеплъыкIэхэр гурыIогъошIух.\n— ЦIыфым ипсауныгъэ изытет зэригъэшIэным фэшI врачым ыдэжь кIон фае, — къыIуагъ ГутIэ Фатимэ. — Ар зэкIэми къагурыIоу тэлъытэми, зымыгъэцакIэрэр бэ.\nЛIэшIэгъу зэфэшъхьафхэм яуз щынагъоу алъытэрэ адэбзым икъежьакIэ бгъэунэфыным фэшI Iофым хэшIыкI фызиIэ врачыр ары апэ упчIэжьэгъу пшIын фаер. Ар цIыфхэм дэгъоу къагурэIоми, игъом зарагъэуплъэкIурэп.\nУзым икъежьэгъум загъэунэфыкIэ, врачыр цIыфым еIэзэнымкIэ иамалхэр нахьыбэх. Медицинэм иIофышIэхэм зэралъытэрэмкIэ, нэбгыри 100-м щыщэу 90-р агъэхъужьын алъэкIы.\nЫцIэ къетымыIонэу къытэлъэIугъэ бзылъфыгъэр сымаджэ зэхъум, дунаир ыхъожьыщтэу ылъытэзэ, зыми фэмыежьэу псэущтыгъ хьадэгъур шIэхэу къыфэсыщтэу къыщыхъущтыгъ. Врачхэм яшIуагъэкIэ бзылъфыгъэ ныбжьыкIэр ылъэ теуцожьыгъ, сабый дэхащэ къыфэхъугъэу епIу. Узым икъежьэгъум ар зэрагъэунэфыгъэм шIуагъэу къыфихьыгъэр бзылъфыгъэм къыхигъэщыгъ.\nПсауныгъэр анахь лъапI\nКъыдгурэIо. Псэ зыпытэу дунаим къытехъуагъэр зэгорэм чIым ехыжьы. Ары шъхьае, гъашIэм къыщикIущт гъогум хэти егупшысэн фаеба?!\nЦIыфхэр агъэгъозэнхэм, гу ашIынышъ, врачым шъхьэихыгъэу дэгущыIэнхэм фэшI Iофтхьабзэр зэхащагъ. Залым чIэсхэм сымаджэхэр ахэтых. Гугъэу яIэм зыкъырагъэIэты ашIоигъоу нэшIукIэ зыр зым еплъы.\nЗэхахьэм къызэрэщаIуагъэу, къэкIощт илъэсищым Адыгеим щыпсэухэрэ сымаджэхэм IэпыIэгъоу хабзэм аритырэм хэхъощт. Медицинэ Iэмэ-псымэхэм сомэ миллион 500-м къыщымыкIэу апэIуагъэхьащт. Бэрэтэрэ Сэфэр зипэщэ республикэ сымэджэщым адэбзыр къызэузхэрэм щяIазэх. Врачхэм ясэнэхьат хэшIыкI фыряI.\nОрэдхэмкIэ, къашъохэмкIэ агъэгушIуагъэх\nАдыгэ Республикэм иансамблэ цIэрыIохэр пчыхьэзэхахьэм хэлэжьагъэх. «Ислъамыем» ижъырэ адыгэ орэдхэр къыIуагъэх, лъэпкъ къашъохэр къышIыгъэх. А. Нэгъоим къыхидзэгъэ орэдэу адыгабзэм, лъэпкъ гупшысэм афэгъэхьыгъэр гум къегущыIыкIы. Адыгеим инароднэ артистэу Мышъэ Андзаур пщынэмкIэ къыдежъыу, орэдыIохэри жъыум фэгъэзагъэх.\nСымаджэу щысыр орэдым зэригъэгушIорэр тлъэгъугъэ. Узыр искусствэм шъхьарихыгъэу къытщыхъугъ зэпимыгъэоу Iэгу тео зэхъум.\n«Налмэсым» цIыфхэм гушIуагъоу къафихьыгъэр зымыуасэ щыIэп. Артистхэм гущыIэгъу тафэхъугъэу сымаджэхэм къараIолIагъэм тигъэгушхуагъ. ГукIи, псэкIи IэпыIэгъу афэхъунхэм фэхьазырых.\nКупэу «Ошъутенэм» иорэдыIохэу ПIатIыкъо Маринэрэ Мамхыгъэ Маринэрэ къытаIуагъ пчыхьэзэхахьэм ягуапэу зэрэхэлажьэхэрэр. ЦIыфхэр зыгъэгъозэрэ зэIукIэгъухэр нахьыбэрэ зэхэщэгъэнхэ фаеу алъытэ. IофшIапIэу «Ошъадэм» иорэдыIоу, Адыгэ къэралыгъо университетым искусствэхэмкIэ и Институт щеджэрэ Цышэ Заретэ янэ игъусэу пчыхьэзэхахьэм къэкIуагъ. Айтэч фэгъэхьыгъэ орэдыр мэкъэ IэтыгъэкIэ къызыхедзэм, залым чIэсхэр лъэшэу ыгъэгушIуагъэх.\nАдыгеим инароднэ артисткэу, Абхъазым изаслуженнэ артисткэу Кушъэкъо Симэ цIыфхэм шIу къадэхъуным фэгъэхьыгъэ орэдыр къафиIуагъ. Адыгеим, Къэбэртэе-Бэлъкъарым язаслуженнэ артистэу Дзыбэ Мыхьамэт ным ехьылIэгъэ орэдыр урысыбзэкIэ къызыхедзэм, гукIэгъум, шIушIагъэм ямэхьанэ искусствэм ыбзэкIэ IупкIэу къэпIотэн зэрэплъэкIыщтыр къыгъэлъэгъуагъ.\nДолэ Батыр, Анастасия Истамуловам, Диана Стриковскаям, ансамблэхэу «Ащэмэзым», «Радугэм», нэмыкIхэм яорэдхэр шIушIэ пчыхьэзэхахьэм щыIугъэх. КIэлэцIыкIу купэу «Ошъадэм» икъашъохэри бэмэ ашIогъэшIэгъоныгъэх.\n— ШIу пшIэным, цIыфым ыгу къэпIэтыным бэп ищыкIагъэр, — къытиIуагъ зэхэщэкIо купым хэтэу, Адыгэ Республикэм культурэмкIэ и Министерствэ иотдел ипащэу Шэуджэн Бэлэ. —КIэщакIохэм ащыщэу ГутIэ Фатимэ, Сихъу Анастасие, фэшъхьафхэм лъэшэу тафэраз. ШIушIэ зэхахьэм хэлэжьэгъэ артистхэр, кIэлэеджакIохэр сымаджэхэм гукIэ алъыIэсыгъэхэу тэлъытэ.\nПчыхьэзэхахьэр къэгъагъ Iэрамхэм къагъэдэхагъ, нэбгырэ пэпчъ ыгу къыIэтыгъ. Адыгэ Республикэм ибзылъфыгъэхэм я Союз ипащэу Светлана Дорошенкэм зэхахьэм икIэух къызэрэщиIуагъэу, псауныгъэм игъэпытэн зэкIэми зэдыряIоф. Илъэсым зэ нэмыIэми цIыфыр врачым ыдэжь кIон, ипсауныгъэ аригъэуплъэкIун фае. Пасэу къыхагъэщырэ узым нахь еIэзэгъошIу.\nШъопсэу, зэхэщакIохэр, цIыфхэр жъугъэгъозагъэх, ежъугъэгупшысагъэх. ШIушIэ пчыхьэзэхахьэм хэлэжьэгъэ артистхэм ягуфэбэныгъэ залым чIэсыгъэхэм алъыIэсыгъэу тэлъытэ. ШIум шIу фыщылъ. Гум икIырэ шIушIагъэр цIыфхэм апкъырэхьэ, бэрэ къаIотэжьы.\nСурэтхэр шIушIэ пчыхьэзэхахьэм къыщытетхыгъэх.


ЩыIэныгъэм лъэуж дахэ щыпхырищыгъ — Адыгэ макъ\nЦIыфыр пшIэу, ищыIэныгъэ къырыкIуагъэм ущыгъуазэ зыхъукIэ, нэшIукIэ уемыплъын плъэкIырэп. Ащ ицIыфышIугъэ бэрэ зэхэпхыгъэу щытмэ, угукIэ уфэразэу, ищытхъу джыри лъыбгъэкIуатэмэ пшIоигъоу охъу.\nНепэ зигугъу къэсшIымэ сшIоигъо лэжьэкIо хьалэлэу, къуаджэу Козэт щыщэу Хьарэхъу Мэджыдэ ащ фэд. Ар мэкъумэщышIэ унэгъошхо къихъухьагъ. Янэрэ ятэрэ сыд фэдэ IофшIэни аIэ екIоу къахьыгъ, чылэм щагъэлъапIэрэмэ ащыщыгъэх.\nХьарэхъу Мэджыдэ щыIэныгъэ гъогу шIагъо къыкIугъ. ЯунагъокIэ ахэр къуаджэу Щынджые щыщых. 1936-рэ илъэсым Козэт къызэкощыжьхэм Мэджыдэ апэрэ классым исыгъ. Хэгъэгу зэошхор къызежьэм еджэныр ыгъэтIылъын фаеу хъугъагъэ. Сыда пIомэ, янэ-ятэхэм IэпыIэгъу афэхъун щыIагъэп. Мэджыдэ колхозым хэхьэ ыкIи тракторым тесэу IофшIэныр регъажьэ, ащ дыкIыгъоу къалэу Краснодар дэт пчыхьэ еджапIэм чIэхьэ. Ар къызеухым якъуаджэ дэтыгъэ колхозэу «18 партконференция» зыфиIорэм икомсомол организацие ипащэу агъэнафэ. Мы организацием поселкэхэу Яблоновскэр, Прикубанскэр, Новэр, къуаджэу Козэт хахьэщтыгъэх.\nМэджыдэ комсомолым хэт ныбжьыкIэхэм яIофшIэн чанэу зэрэзэхищагъэр районым ипащэхэм агу рихьыгъ. Ащ къыхэкIэу колхоз тхьаматэхэр зыщагъэхьазырыщтыгъэхэ Краснодар дэт еджапIэм партием ирайком егъакIо. Ар къыухи къызегъэзэжьым, Сталиным ыцIэ зыхьырэ колхозэу къуаджэу Нэтыхъуае дэтым агрономэу иIофшIэн щыригъэжьагъ. 1959 — 1960-рэ илъэсхэм нэтыхъуаехэм лэжьыгъэ бэгъуагъэ къахьыжьыгъагъ. Ащ иIахьышIу хишIыхьагъ агроном ныбжьыкIэм. Ау янэ-ятэхэр язакъоу унэм къызэринагъэхэм къыхэкIэу а IофшIэным къыIукIыжьи, 1961-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу 1983-м нэс Краснодар мэшIокугъогу станцием Iоф щишIагъ. Нэужым совхозэу «Адыгейский» зыфиIорэм икъутамэу Козэт дэтым гъэIорышIакIо ищыкIагъэти къелъэIухи, чылэм къащэжьыгъ. Пенсием окIофэ Мэджыдэ зыхэт коллективыр къыфэразэу, агурыIоу Iоф адишIагъ.\nКъоджэдэсхэм непэ къызнэсыгъэм Мэджыдэ игугъу дахэкIэ ашIы. Ар къыушыхьатэу зы щысэ къэсхьын. Тэхъутэмыкъуае укъикIэу Козэт укъакIо зыхъукIэ мыжъошхохэр хэсэу гъогу къыдахьэщтыгъ. Хэгъэгу зэошхом илъэхъан ар акъутэгъагъ. Мы Iофым ыгъэгумэкIэу Мэджыдэ ыуж ихьи, икъоджэгъухэр игъусэу, дэгъоу ыгъэцэкIэжьыгъ. Джары непэ къызнэсыгъэм мы гъогум «Хьарэхъу Мэджыдэ игъогукIэ» зыкIеджэхэрэр.\nНепэ ар къытхэмытыжьми, ащ лъэуж дахэу къыгъэнагъэм игугъу бэрэ цIыфхэм ашIыжьы. Тхьэм джэнэт лъапIэр къырет.\nПредыдущая «Зэкъошныгъэм» зиугъоижьыщт\nСледущая Электричествэ ратыгъ


АмалышIухэр зыIэкIэлъ район — Адыгэ макъ\nАмалышIухэр зыIэкIэлъ район\nРедактор 07.02.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, ПОЛИТИКЭР, ЭКОНОМИКЭР\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат муниципальнэ гъэпсыкIэ зиIэ Джэджэ районым тыгъуасэ щыIагъ. Мыщ ит мэкъумэщ хъызмэтшIапIэхэм ащыщым, сабыибэ зэрыс унагъом яхьэкIагъ, культурэм иучреждениеу «Джаджэр» зэрагъэцэкIэжьырэр зэригъэлъэгъугъ, блэкIыгъэ илъэсым муниципалитетым Iофэу ышIагъэм изэфэхьысыжьхэм ыкIи пшъэрылъхэм зыщатегущыIэгъэхэ зэхэсыгъом хэлэжьагъ.\nБылымхъуным хэщагъэхэм яшIуагъэ арагъэкIыныр, ахэр программэ зэфэшъхьафхэм ахэлэжьэнхэ амал яIэныр Адыгеим и ЛIышъхьэ пшъэрылъэу къыгъэуцухэрэм ащыщых. Республикэм ипащэ тыгъуасэ зыдэщыIэгъэ унэе мэкъумэщ-фермер хъызмэтшIапIэу Абые Байзэт зипащэм ащ фэдэ IэпыIэгъу ыгъотыгъ.\nБылымхъуным хэхъоныгъэ ышIыным фытегъэпсыхьэгъэ программэм фермерыр хэлэжьагъ ыкIи 2017-рэ илъэсым сомэ миллиони 4,5-рэ хъурэ грант къыратыгъ. Нэужым ежь имылъкуи хилъхьи, чэмхэр зычIэтыщт псэуалъэм гъэцэкIэжьынхэр ришIылIагъэх, ищыкIэгъэ оборудованиер зэригъэгъотыгъ. Грантым ишIуагъэкIэ былымышъхьэ 25-рэ ыщэфыгъ, джырэ уахътэм ахэм япчъагъэ зэкIэмкIи 80 мэхъу. Ащ дакIоу IофшIэпIэ чIыпIи 4 къызэIуихыгъ.\nРеспубликэм ипащэ хъызмэтшIапIэм амалэу IэкIэлъхэр зэригъэлъэгъугъ, былымхэр зыщаIыгъ чIыпIэхэм якIолIагъ, фермерым гущыIэгъу фэ-\nФермерым къызэриIотагъэмкIэ, илъэсым щэ тонни 170-рэ фэдиз къахьыжьы. Адыгэ къуаеу рахырэр ары анахь федэшхо къэзытырэр. 2019-рэ илъэсым хъызмэтшIапIэм адыгэ къое тонн 22,5-рэ ыщагъ.\n— Мэкъумэщ хъызмэтым хэщагъэхэм къэралыгъо IэпыIэгъу ягъэгъотыгъэным фытегъэпсыхьэгъэ программэхэр тэгъэцакIэх. Ащ къыхэкIыкIэ муниципалитетхэм пшъэрылъэу яIэхэр, ахэм амалэу къатыхэрэр къоджэдэсхэм къафаIотэныр, ябизнес къызэIуахынымкIэ ыкIи хэхъоныгъэ ашIынымкIэ яшIуагъэ арагъэкIыныр арых. Мыщ фэдэ предприятие цIыкIухэр арых къуаджэм иэкономикэ хэхъоныгъэ езыгъэшIыхэрэр. Мы лъэныкъом сомэу халъхьэрэ пэпчъ шIуагъэ къеты: чылэм дэсхэм IофшIэпIэ чIыпIакIэхэр къафызэIуахых, чIыпIэ бюджетым хэхъоныгъэ ешIы, экспортым ылъэныкъокIэ шъолъырым амалэу IэкIэлъхэм ахэхъо, — къыIуагъ республикэм ипащэ.\nЛъэпкъ проектэу «Культура» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэу станицэм дэт культурэм и Унэу «Джаджэм» икъутамэу N 2-м гъэцэкIэжьынхэр щэкIох. Псэуалъэм изэтегъэпсыхьан зэкIэмкIи сомэ миллион 20 фэдиз пэIуагъэхьанэу агъэнафэ. Мылъкур федеральнэ ыкIи республикэ бюджетхэм къахэхыгъ.\nНепэрэ мафэм ехъулIэу Iофхэм язытет зыфэдэр, бюджет ахъщэр гъэфедагъэ зэрэхъурэр Адыгеим и ЛIышъхьэ ыуплъэкIугъ, ылъэгъугъэм осэшIу фишIыгъ. Культурэм иучреждение иунашъхьэ, инженернэ псэуалъэхэр зэблахъух, ыкIоцIкIэ ар агъэкIэжьы.\n— ГъэцэкIэжьыным ыуж учреждением техническэ амалэу IэкIэлъым хэгъэхъогъэн ыкIи ащ къыпэIулъ чIыпIэр зэрифэшъуашэу зэтегъэпсыхьэгъэн фае. Культурэм и Унэ цIыфхэр щызэрэугъоих, опытэу аIэкIэлъымкIэ зэхъожьых — ащ мэхьанэшхо иI. Мы илъэсым учреждением иIофшIэн ригъэжьэжьын фае, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nЩысэ зытырахырэ унагъу\nРеспубликэм ипащэ сыд фэдэрэ псэупIэ кIуагъэми, анахьэу ынаIэ зытыридзэрэр ыкIи зэрыхьэрэр сабыибэ зэрыс унагъохэм ащыщ. Джаджэм щыпсэухэрэ Матыченкэ Александррэ Натальерэ сабыих зэдагъотыгъ. Щысэ зытепхын плъэкIыщт унагъом республикэм ипащэ ихьэкIагъ.\nНаталье унэгъо хъызмэтыр зэрехьэ, Александр гурыт еджапIэу N 4-м физкультурэр ащарегъэхьы. Япшъэшъэ нахьыжъэу Даур Валерие пшъэшъитIу къыфэхъугъ. Уисабыйхэр зэрэппIун, зэшъхьэгъусэхэр зэрэзэфыщытын фаемкIэ янэрэ ятэрэ сыдигъуи ищысэтехыпIэх. Матыченкэхэм якIалэхэм анахьыжъэу Александр Краснодар дэт апшъэрэ дзэ училищыр диплом плъыжькIэ къыухыгъ, ГРУ-у «Къыблэ дзэ шъолъырым» къулыкъур щехьы. Сабыищыр еджапIэм макIо, анахьыкIэр илъэси 5-м ит.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ унагъом исхэм гущыIэгъу афэхъугъ, ясабыйхэр дэгъоу, зэрифэшъуашэу зэрапIухэрэм фэшI зэшъхьэгъусэхэм афэрэзагъ.\n— ГушIуагъо, нэхъой зэрылъ шъощ фэдэ унагъоу республикэм щыпсэухэрэм япчъагъэ нахьыбэ хъунэу тыщэгугъы. УФ-м и Президентэу Владимир Путиным унагъом ыкIи сабыигъом IэпыIэгъу афэхъугъэным фытегъэпсыхьэгъэ унашъохэр ышIыгъэх. Адыгеим исхэм Iоф ашIэн, ясабыйхэр апIунхэ амал яIэным республикэм ипащэхэр пылъых, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nДжэджэ районым инароднэ депутатхэм я Совет изэхэсыгъоу щыIагъэм 2019-рэ илъэсым администрацием, ащ ипащэ Iофэу ашIагъэр щызэфахьысыжьыгъ, пшъэрылъыкIэхэр агъэнэфагъэх. Мыщ епхыгъэ гущыIэ шъхьаIэр къышIыгъ район администрацием ипащэу Александр Бутусовым.\nРеспубликэм ипащэ игъусагъэх АР-м и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, федеральнэ инспектор шъхьаIэу Сергей Дрокиныр, АР-м и ЛIышъхьэрэ иминистрэхэм я Кабинетрэ я Администрацие ипащэу Владимир Свеженец, министрэхэр, депутатхэр. Iофтхьабзэр зэрищагъ Советым итхьаматэу Алла Самохваловам.\nАР-м экономикэ хэхъоныгъэмкIэ ыкIи сатыумкIэ иминистрэу Къуанэ Анзаур анахьэу зигугъу къышIыгъэр предпринимательствэ цIыкIум ыкIи гурытым хэщагъэхэм яшIуагъэ арагъэкIыным фытегъэпсыхьэгъэ программэхэм амалэу къатыхэрэр къызфагъэфедэнхэр ары. Предпринимательхэм ябизнес зырагъэушъомбгъуным, IофшIэпIэ чIыпIакIэхэр къызэIуахынхэм афэшI процент цIыкIу зыпылъ чIыфэхэр аштэнхэ зэралъэкIыщтыр къариIуагъ. Ащ дакIоу непэ инвестициехэр пстэуми анахь шъхьаIэу зэрэщытыр ыкIи мы лъэныкъомкIэ районым иIофшIэн ыгъэлъэшын зэрэфаер хигъэунэфыкIыгъ. Непэрэ мафэм ехъулIэу Адыгеим инвестиционнэ площадкэ 65-рэ иI, ахэм ащыщэу зыр ары ныIэп Джэджэ районым иер.\n— Лъэпкъ проектым къызэригъэнафэу, предпринимательствэм хэщагъэхэм япчъагъэ нэбгырэ минипшIым кIэдгъэхьан фае. Мы къэгъэлъэгъоным тыкъыфэкIоныр пшъэрылъ шъхьаI. IофшIэпIэ чIыпIакIэхэр гъэпсыгъэнхэр, инфраструктурэм хэхъоныгъэ ышIыныр — джары анахьэу тынаIэ зытетын фаехэр, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nМинистрэу КIэрэщэ Анзаур къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, муниципалитетым гъэсэныгъэм иучреждениехэр щашIых, щагъэцэкIэжьых, ящыкIагъэр арагъэгъоты. ТапэкIи социальнэ псэуалъэхэм ягъэпсын лъагъэкIотэн гухэлъ щыI. IофышIэхэм закъыфэбгъазэмэ, непэрэ мафэм ехъулIэу районым икIэлэегъаджэхэм япроцент 80 фэдизым аныбжь илъэс 55-м шIокIырэп, ар къэгъэлъэгъон дэгъу.\nАР-м псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ и Министерствэ ипащэу Мэрэтыкъо Рустем мэхьанэшхо зэритыгъэр демографием изытет, апэрэ медицинэ IэпыIэгъу зыщарагъэгъотырэ IэзапIэм игъэкIэжьын ипрограммэ шIуагъэу къытыщтыр ары.\n— Сабыеу къэхъухэрэм япчъагъэ нахьыбэ хъуныр, цIыфхэм яфэIо-фашIэхэр зэрифэшъуашэу афэгъэцэкIэгъэнхэр, медицинэм иучреждениехэм кадрэхэр афикъунхэр — джары къулыкъум, муниципалитетым япшъэрылъ шъхьаIэу щытын фаер. КIэлэцIыкIу IыгъыпIэм щегъэжьагъэу врач хъу зышIоигъохэр къыхэдгъэщыхэзэ, ахэм IэпыIэгъу тафэхъуным, едгъэджэнхэм, нэужым къызщыхъугъэхэм къагъэзэжьыным тыпылъын фае, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nУрысыем и Президент къыгъэуцугъэ пшъэрылъхэм ащыщхэу сабый къызэрыхъухьэрэ унагъохэм IэпыIэгъу афэхъугъэным, гъот макIэ зиIэ цIыфхэм япчъагъэ нахь макIэ шIыгъэным, нэмыкI социальнэ Iофыгъохэм кIэкIэу къащыуцугъ министрэу Мырзэ Джанбэч.\nЗэхэсыгъом икIэухым Адыгеим и ЛIышъхьэ гущыIэр ыштагъ, муниципалитетым хэхъоныгъэ ышIынымкIэ Iофыгъо шъхьаIэ-хэм къатегущыIагъ.\n— УФ-м и Президентэу Владимир Путиным къыгъэуцугъэ лъэпкъ проектхэр блэкIыгъэ илъэсым щыублагъэу республикэм щытэгъэцакIэх. Ахэм кIэух шъхьаIэу афэхъун фаер зы — тицIыфхэм щыIэкIэ-псэукIэ амалэу яIэр нахьышIу хъуныр ары. А лъэныкъохэмкIэ IофшIэныр дгъэлъэшыгъэ. Лъэпкъ проектхэм къадыхэлъытэгъэ пстэури дгъэцэкIэнымкIэ охътабэ тиIэп. Шъолъырым имуниципалитет пэпчъ щызэшIуахырэ IофшIэным илъэс къэс шIогъэшхо къыхьын, ар цIыфхэм зэхашIэн фае, — къыIуагъ Адыгеим и ЛIышъхьэ.\nДжэджэ районым хэхъоныгъэхэр зэришIыхэрэм дакIоу, щыкIагъэхэри зэрэщыIэхэр республикэм ипащэ хигъэунэфыкIыгъ. ГущыIэм пае, муниципалитетым имэкъумэщ хъызмэтшIапIэхэм лэжьыгъэу къахьыжьырэм, хэтэрыкIхэм, щэ къэзытырэ былымышъхьэхэм япчъагъэ хэхъо. Ащ дакIоу районым щаIыгъ мэлхэмрэ пчэнхэмрэ нахь макIэ хъугъэх. Мы лъэныкъомкIэ Iофхэм язытет зыпкъ изыгъэуцон зылъэкIыщтыр мэкъумэщ-фермер хъызмэтшIапIэхэм къэралыгъо IэпыIэгъу ягъэгъотыгъэныр, ахэр программэ зэфэшъхьафхэм, грантхэм якъыдэхын ахэлэжьэнхэ алъэкIыныр ары. АщкIэ республикэм амалышIухэр зэрэIэкIэлъхэр Адыгеим и ЛIышъхьэ къыхигъэщыгъ.\n— Районым иэкономикэ инвестициеу къыхалъхьагъэмкIэ зэфэхьысыжь дэгъухэр щыIэх — предприятиехэм ямылъку шъхьаIэ пштэмэ, ар сомэ миллиардрэ миллион шъищрэ мэхъу. Мы къэгъэлъэгъон дэгъур гъэпытэгъэн, IофшIэныр лъыгъэкIотэгъэн фае. Ащ дакIоу муниципалитетым ит социальнэ учреждениехэм IэпыIэгъу тафэхъущт. Район гупчэ сымэджэщым автотранспортищ къыфэтщэфынэу тэгъэнафэ, газрыкIопIэ километрэ пшIыкIутIум ехъу тшIыщт. Джащ фэдэу шъолъыр проектым къыдыхэлъытагъэу фельдшер-мамыку IэзэпIищ дгъэпсынэу ары. Ащ нэмыкIэу учреждениехэм гъэцэкIэжьынхэр ятшIылIэщтых, зэтедгъэпсыхьащтых, — къыIуагъ Адыгеим и ЛIышъхьэ.\nРеспубликэм ипащэ къызэриIуагъэмкIэ, къэкIорэ илъэсым щегъэжьагъэу районым ис сабыйхэр зэкIэ кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэм кIонхэ амал яIэн фае. Шъолъыр ыкIи федеральнэ бюджетхэм къахэхыгъэ мылъкумкIэ районым ит еджэпIитфым кIэлэцIыкIухэм гъэсэныгъэ тедзэ зыщызэрагъэгъотырэ чIыпIэ 315-рэ къащызэIуахыщт.\n— Урысыем и Президент къыгъэуцугъэ пшъэрылъхэм ащыщ мы илъэсым Iоныгъом и 1-м щегъэжьагъэу ублэпIэ классхэм арыс кIэлэеджакIохэм ыпкIэ хэмылъэу шхыныгъо стырхэр аIэкIэгъэхьэгъэныр. Арышъ, республикэм имуниципалитетхэм ащыIэ гъэсэныгъэм иучреждение-\nхэм ахэт шхапIэхэр ащ техническэу фэхьазырынхэ фае. Ащ дакIоу еджапIэхэм кIэлэегъэджэ ныбжьыкIэхэр къящэлIэгъэнхэм иIофыгъуи тинэплъэгъу идгъэкIы хъущтэп, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nГумэкIыгъо шъхьаIэу республикэм ипащэ зигугъу къышIыгъэр зидунай зыхъожьыхэрэм якоэффициент районым зэрэщыиныр ары. А къэгъэлъэгъонымкIэ муниципалитетыр пстэуми анахь дэй. Мы лъэныкъомкIэ Iофхэм язытет зыпкъ игъэуцогъэным фытегъэпсыхьагъэх къэралыгъом ипащэ игухэлъхэм ягъэцэкIэн. Ащ къыдыхэлъытагъэу мы илъэсым щегъэжьагъэу ным, кIэлэцIыкIу зэрыс унагъохэм, сабыибэ зиIэхэм IэпыIэгъоу арагъэгъотырэм хэпшIыкIэу хагъэхъуагъ. Ар республикэм исхэм къызфагъэфедэн фае.\n— Зыкъытфэзыгъэзэрэ цIыфхэм ягумэкIыгъохэр зэхэтшIэнхэм, ахэм IэпыIэгъу тафэхъуным пстэуми тынаIэ атедгъэтын фае. Ащ фэдэ тхыгъэхэр сэ бэрэ къысIокIэх. ЦIыфхэм къаIэтырэ Iофыгъохэм ащыщыбэр чIыпIэхэм ащызэхэпфын плъэкIыщт, арышъ, ахэм нахь чанэу Iоф адашъушI, шъуишIуагъэ яжъугъэкI, — къыIуагъ къэзэрэугъоигъэхэм закъыфигъазэзэ Адыгеим и ЛIышъхьэ.\nУФ-м и Президент иунашъокIэ 2020-рэ илъэсыр шIэжьымрэ дзэ щытхъумрэ я Илъэсэу агъэнэфагъ. Ащ къыдыхэлъытэгъэ Iофтхьабзэхэр республикэм зэрифэшъуашэу щызэхэщэгъэнхэ зэрэфаер КъумпIыл Мурат хигъэунэфыкIыгъ.\nРайоным ипащэхэм, депутатхэм, Джэджэ районым щыпсэухэрэм яIо зэхэлъэу Iоф зэрэзэдашIэрэм, республикэм ыкIи муниципалитетым шIуагъэ къызэрэфахьырэм афэшI зэрафэразэр Адыгеим и ЛIышъхьэ кIэухым къыIуагъ. ТапэкIи гъэхъэгъэшIухэр ашIыхэзэ ыпэкIэ лъыкIотэнхэу пстэуми афэлъэIуагъ.\nПредыдущая ЯIофшIэн осэшIу къыфашIыгъ\nСледущая В Адыгее объявили очередной набор слушателей на бесплатные курсы по изучению адыгейского языка


Музей къыфызэIуахыгъ — Адыгэ макъ\nРедактор 11.07.2017 11.07.2017 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nМыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетыр зыгъэпсыгъэу, иапэрэ ректорэу, социологие шIэныгъэхэмкIэ докторэу, профессорэу ТхьакIущынэ Аслъан музей тыгъуасэ къыфызэIуахыгъ. Ар илъэс зэкIэлъыкIохэм зыщылэжьэгъэ апшъэрэ еджапIэм чIэт.\nМэфэкI Iофтхьабзэр къызэIуихыгъ Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым иректорэу Къуижъ Саидэ. Зэхахьэм джащ фэдэу хэлэжьагъэх АР-м и Премьер-министрэ ипшъэрылъхэр зыгъэцэкIэрэ Наталья Широковар, АР-м и Апшъэрэ хьыкум и Тхьаматэу Трахъо Аслъан, нэмыкIхэри.\n— Мыщ фэдэ музей тшIыныр зигукъэкIыр тистудентхэр ары, — игущыIэ къыщыхигъэщыгъ Къуижъ Саидэ. — ТхьакIущынэ Аслъан фэгъэхьыгъэ экспонатхэр зэкIэ къэдгъэуцун тлъэкIыгъэп, ау тапэкIэ музеим зедгъэушъомбгъун гухэлъ тиI. ТиуниверситеткIэ мыр гъэхъэгъошхоу сэлъытэ, ТхьакIущынэ Аслъан июбилей ехъулIэу къызэIутхыгъ.\nХэтрэ ныбжьыкIи щысэ тырихыным фытегъэпсыхьэгъэ щыIэныгъэ ТхьакIущынэ Аслъан къызэрикIугъэр АР-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ иминистрэу КIэрэщэ Андзаур игущыIэ къыщыхигъэщыгъ. Студент ныбжьыкIэу ригъажьи, Адыгеим и ЛIышъхьэу зэрэлэжьагъэр, иреспубликэ хэхъоныгъэхэр ышIынхэм иIахьышIу зэрэхилъхьагъэр министрэм къыIуагъ.\nНэужым студентхэм ТхьакIущынэ Аслъан зыфагъэзагъ, рэзэныгъэ гущыIэхэр пагъохыгъэх. Непэрэ мафэм ехъулIэу Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым къэралыгъо зэфэшъхьаф 27-мэ къарыкIыгъэ ныбжьыкIэхэр щеджэх. Ахэм шIэныгъэу зэрагъэгъотырэм дакIоу IэкIыб къэралхэм практикэ ащахьын амал яI. Мыщ фэдэ университет Адыгеим итыным зиIахьышIу хэзылъхьэгъэ ТхьакIущынэ Аслъан зэрэфэразэхэр къаIуагъ, исурэт зыхэшIыхьэгъэ алырэгъу фагъэшъошагъ.\nТхьакIущынэ Аслъан гурыт еджапIэм къыщыратыгъэ аттестатым къыщегъэжьагъэу бгъэхалъхьэу, рэзэныгъэ тхылъэу къыфагъэшъошагъэхэм анэсэу музеим щыугъоигъэх. Адыгеим и ЛIышъхьэу зыщытыгъэ илъэси 10-м къыкIоцI зыIукIагъэхэм, гущыIэгъу зыфэхъугъэхэм ягъусэу сурэтэу тырахыгъэхэр пылъагъэх. ТхьакIущынэ Аслъан ахэр къыплъыхьэхэзэ уахътэу зыщытырахыгъэхэр, къэбарэу апылъхэр къэзэрэугъоигъэхэм къафиIотагъ.\nПредыдущая ЯгумэкIыгъохэм защигъэгъозагъ\nСледущая Комиссием иапэрэ зэхэсыгъу


Иорданием "Адыгэ УпчIэр" зыфиIорэ тхылъыр къыщыдэкIыгъ »\nИорданием "Адыгэ УпчIэр" зыфиIорэ тхылъыр къыщыдэкIыгъ\n"Адыгэ УпчIэр (ГумэкIыгъор)" ыцIэу Иорданием тхылъ къызщыдагъэкIыгъэр тхьэмэфитIу хъугъэ. Ар зиIофшIагъэр мы хэгъэгум щыпсэурэ адыгэ тхакIоу, Иорданием итхакIохэм ясоюз хэтэу Азыкъо Мухьамэд. Тхылъым икъыдэгъэкIын хэлэжьагъ Иорданием ит Адыгэ Хасэр.\nТхылъым илъэтегъэуцоу Адыгэ Хасэм иунэ щашIыгъэм хэлэжьагъэх принцэу Асим Бин Наифрэ принцессэу Сана Асимрэ, тхакIохэр, хасэм хэтхэр ыкIи нэмыкIхэр. "Мы тхылъэр стхынэу пшъэрылъ стелъэу слъытэщтыгъэ тятэжъхэу хэкум пае зыпсэ зыгъэтIылъыгъэхэм ацIэкIэ. Тхылъыр непэрэ дунаим къыдиштэу научнэу гъэпсыгъэ". - къэгъэлъэгъоным къыщиIуагъ Азыкъо Мухьамэд.\nОбщественнэ IофышIэу Исмаил Бандура тхылъыр дэгъоу зэрэтхыгъэр къыIуагъ, шIэныгъэ лъапсэ зэриIэр ыкIи адыгэ тарихъым куоу зэрэхаплъэрэр къыхигъэщыгъ. Къэралыгъоу зыщыпсэухэрэм адыгэхэр ахэзагъэх нахь мышIэми, ялъэпкъ къаухъумэным зэрэдэлажьэхэр тхылъым къегъэлъагъо.\nИнженерэу, общественнэ IофышIэу Джэлыкъо Камал къэгъэлъэгъоным къыщиIуагъ: "Мы аужьырэ илъэсхэм адыгэхэр нахь къызэрэущыхэрэм, ялъэпкъ Iофхэм нахь афэщагъэу зэрэхъухэрэм мы тхылъым икъыдэгъэкIын къеушыхьаты. Адыгэ гумэкIыгъохэр зэрэщыIэхэр, зэрымыкIосагъэхэр, Урыс-Кавказ заом епхыгъэ Iофыгъохэр нахь гъэнэфагъэу тхылъым къегъэлъагъох." Тхылъыр лъэпкъым инеущырэ мафи къызэрэтегущыIэрэр Джэлыкъом къыхигъэщыгъ.\nКъэIогъэн фае, Азыкъо Мухьамэд I988-рэ илъэсым тхылъэу "Ос шIуцIэ", I998-рэ илъэсым тхылъэу "КIымафэм гъатхэр къегъэхъу" зыфиIохэрэр ыкIи нэмыкIхэри къыдигъэкIыгъэх.\nОпубликовал administrator, 5-03-2010, 11:59. Просмотров: 1649\n– Къэбар гухэкI Иорданием къикIэу: Шъэбырыкъо Мунир щыIэжьэп\n– Иорданием ит Адыгэ Хасэм ихэдзынхэр бэдзэогъум и 29 ахьыгъ


«Сымаджэр ылъэ тетэу зычIэкIыжьыкIэ кIуачIэрэ гухахъорэ къысеты» - Jineps Gazetesi\nAna Sayfa Anadilimde Jineps Adığece / Адыгэбзэ «Сымаджэр ылъэ тетэу зычIэкIыжьыкIэ кIуачIэрэ гухахъорэ къысеты»\n«Сымаджэр ылъэ тетэу зычIэкIыжьыкIэ кIуачIэрэ гухахъорэ къысеты»\nКоронавирусыр къызежьагъэм къыщегъэжьагъэу «лъэныкъо плъыжьым» щыIэу Iоф зышIэрэ врачэу тиIэр макIэп. Ахэм зэу ащыщ Мыекъопэ къэлэ сымэджэщым (джы ащ госпиталь къыщызэIуахыгъ) неврологиемкIэ иотделение Iут врачэу Къантемыр Хьалимэт. Iудзыгъэ зэпхыныгъэмкIэ ащ бэмышIэу гущыIэгъу тыфэхъугъ, къиныгъоу зыпхырыкIыхэрэр, сымаджэхэм язытет, узым зэрэпэшIуекIохэрэр, нэмыкIхэми афэгъэхьыгъэ упчIэхэр врачым фэдгъэзагъэх.\n-Коронавирусыр щынагъоу зэрэщытыр пстэуми къыдгурэIо. Хьалимэт, ковиднэ сымаджэхэм уяIэзэным сыдэущтэу уеуцолIэнэу хъугъа? Ущынагъэба а лъэбэкъур пшIыным?\n-Шъыпкъэр пIощтмэ, апэ сыщынагъ ыкIи къиныгъэ. Адыгеим мы узыр къэси, IофшIапIэхэри, сымэджэщхэри гъэтхапэм зэфашIыгъэх. Сымаджэхэм япчъагъэ хахъоу зеублэм, тэ тикъэлэ сымэджэщ госпиталь щашIынэу хъугъэ. Тэ, сымэджэщым Iутхэр ащ тымыкIощтхэмэ хэта Iоф щызышIэщтыр? НэмыкI тегупшысагъэп, Iашэр аштэти заом зэрэкIощтыгъэхэм фэдэу зэпахырэ узым иплъыр-стырыгъо тыпэхьагъ. ЖъоныгъуакIэм и 14-м къыщегъэжьагъэу непэ къызнэсыгъэм «лъэныкъо плъыжьым» сыщыIэу Iоф сэшIэ. Ау, сэри коронавирусыр къыспыхьи, тхьамэфитIо сыщысыгъ.\n-Ковиднэ госпиталым иврач имафэ сыдэущтэу рекIокIыра?\n-Сымэджэщым икъат пэпчъ бригадэ тIурытIумэ Iоф щашIэ. Терапевт, кардиолог, невролог, пульмонолог, нэмыкIхэри бригадэм хэхьэх. Пчэдыжьым IофышIэ тыкъэкIо, сменэр зэIэтэхыжьы, сымаджэхэм якъэбар зэтэгъашIэ. Нэужым зытэфапэшъ, «лъэныкъо плъыжьым» тытехьэ. Ащ сыхьати 4 -6-м къыкIоцI тыкъэты: сымаджэхэм ялъыдэкIуае, апкъышъол зэрэплъырэр, сатурациер тэшых. Ахэм ялъытыгъэу Iэзэгъоу арахьылIэрэм зэхъокIыныгъэхэр фэтэшIых. Ащ тыкъызытекIыжьыкIэ санитарнэ амалхэмкIэ зытэгъэкъабзэ, тщыгъхэр зэблэтэхъух, «къэбзэ лъэныкъом» тыкъытехьажьы. Сымаджэ къащэмэ, икIэрыкIэу зытэфэпэжьы. Джарэущтэу мафэр макIошъ, пчыхьэ къэплъыхьаныр етэгъажьэ. Сымаджэхэм врач ахэмытэу къыхэкIырэп.\n-Хьалимэт, шъуашэу шъущыгъыхэм ягугъу къызэредгъэжьагъэзэ, къепхьакIынхэкIэ хьылъэмэ къытаIоба.\n-СИЗ-хэр псынкIэх ыкIи зэщылъэгъу тэшIыхэшъ итэдзыжьых. Ау гъэмэфэ фабэм ахэри къыощэкIыгъэхэ зыхъукIэ гопэгъух, къин дэдэр жьы къызэрытщэрэ противогазхэр арых.\n-Ыпэрэ мафэхэм уафызэплъэкIыжьэу мы уахътэм ебгъапшэмэ, сыда къэпIон плъэкIыщтыр? Мы IофшIакIэм уесагъа?\n-Пхъэшэ режимым утетэу Iоф пшIэныр IэшIэхэп. Зыгъэпсэфыгъо тиIэп. Узым икъэбар шъыпкъэ, тызэреIэзэщт шIыкIэр икъоу зэрэтымышIэщтыгъэхэм къиныгъуабэ къыздахьыгъ. Iэзэгъу уцхэу ятхьылIэхэрэр зэблэхъугъэхэп, икъоу тIэкIэлъых, зыми тыщыкIэрэп. Ковид уцхэм язакъоп, неврологиемкIэ тищыкIагъэхэр зэкIэ тиIэх. Ау узым псынкIэ дэдэу зыкъызэрихъокIын зэрилъэкIыщтыр, сымаджэм уз гъэтIылъыгъэу иIэхэм ялъытыгъэу тызэрэдэзекIощтыр непэ къызнэсыгъэми зэтэгъашIэх. ЕтIани тэ тигоспиталь къащэхэрэр сымэджэ хьылъэхэу зыныбжь илъэс 60-м ехъугъэхэу е ныбжьыкIэхэу уз гъэтIылъыгъэ зиIэхэр арых. Коронавирусыр къызежьэгъэ апэрэ мафэхэм ягъэпшагъэмэ, джы къытфащэхэрэм япчъагъэ лъэшэу хэхъуагъ. Мы уахътэ я 6–рэ къатэу Iоф зыщысшIэрэм нэбгырэ 50 фэдиз чIэлъ. ГумэкIыгъо къызыпыкIырэр: игъом медицинэм иIофышIэхэм зафагъазэрэп, ежь-ежьырэу зэIэзэжьых. Мы узыр мэхъаджэ, псынкIэу тхьабылыр зэлъекIу. КТ-3-4 зыфагъэуцугъэ сымэджэ хьылъэхэр къытфащэхэшъ, тырэхьатынэу игъо тифэрэп. Сыда пIомэ сымаджэр зыпкъ ит пшIошIызэ, къэдэишъ реанимацием ефэ.\nIофшIакIэм тесагъ, зызэрэтымыгъэпсэфырэм нахьи къиныр ыкIи гукъао тщыхъурэр тэ талъэныкъокIэ цIыфхэм инстаграмым къатхыхэрэр ары. Сымаджэхэр нахьыбэу къэдгъэлъагъохэмэ, тифедэ хэлъэу зыIохэрэр хэукъох, зы нэбгырэ теIэзэщтми, нэбгырэ пчъагъэми а зы лэжьапкIэр ары къытатырэр.\n-Хьалимэт, мэзэ пчъагъэхэм къакIоцI хъугъэ-шIэгъабэмэ уарихьылIагъ. Анахьэу угу къинагъэхэм ягугъу къытфэшIыба.\n-Бэрэ къыхэкIыгъ зитхьабыл процент 80 -90-м (КТ-4) нэсэу узым зэлъикIугъэу сымаджэхэр къытфащэхэу. Ахэр ИВЛ-м пыгъэнагъэхэу мэфэ пчъагъэм жьы къащагъ. Хъужьыгъэхэу алъакъо тетэу чIэкIыжьыгъэр нахьыб. Адэбз уз зиIэ сымаджэм коронавирусыр къыпыхьагъэу тиI. Джащ фэдэу, зышъхьэ лъыекIун хъугъэу къытфащагъэм COVID-19-р дыхэтыгъ. Ащ уеIэзэныр гъэшIэгъоныгъ, Тхьэм ишыкуркIэ хъужьыгъэ, ылъэ тетэу ежь-ежьырэу чIэкIыжьыгъ. Сымаджэр ылъэ тетэу зычIэкIыжьыкIэ кIуачIэрэ гухъахъорэ къысеты.\n-Адэ врачым игулъытэныгъэ мэхьанэ иIэу олъыта?\n-Ащ мэхьанэшхо иI. Анахьэу мы уахътэ узыкIэу тызэIазэрэм ар ищыкIэгъэ дэд. Сыда пIомэ реанимацием дэй дэдэу илъ сымаджэм уц лъэш горэ зыщыхэдгъахъорэ уахътэ къекIу. Нэужым пIэлъэ гъэнэфагъэ зытешIэкIэ, изытет елъытыгъэу етIани уцым еогъэхъу е щыогъакIэ. Ар врачым игулъытэ къыхьын фае.\nКовиднэ сымаджэм ипсауныгъэ изытет псынкIэу зызэрехъокIы. Дэгъу пшIошIызэ къэдэи е дэй дэдэм зыкъешIэжьы. Сыдэу хъугъэми врачым зэхъокIыныгъэ пстэуми игулъытэ анэсынэу щыт.\n-ТизэдэгущыIэгъу зетэгъажьэм къыщыпIуагъ ори коронавирусыр къыоузыгъэу. Сыдэущтэу ащ упхырыкIыгъа? Уигупсэхэм апыбгъэхьанэу ущынагъэба?\n-Сэ хьылъэу спэкIэкIыгъэп, игъом сызэIэзэжьыгъ. Санитарнэ шапхъэхэм къызэрэдалъытэрэмкIэ, хэти зыфэсакъыжьымэ нахьышIу. IофшIэныр зетэгъэжьакIэм, тигупсэхэм апыдгъэхьаным тытещыныхьэти, къытфызэIуахыгъэ хьакIэщым мэзитIум къыкIоцI тыщыпсэугъ. Ау Iофыр псынкIэу ухыгъэ зэрэмыхъущтыр къыдгурыIуагъ, щыIэныгъэм хэтэу зэрэхъугъэр зэхэтшIыкIи, тиунагъохэм тарыхьажьы хъугъэ. Дезинфекцие тщыгъхэр тэшIых, нэгуихъор тIулъэу унэми тис. Ныбжь зиIэхэм адэжь сыкIорэп.\n-ТизэдэгущыIэгъу икIэухым сыда гъэзетеджэхэм япIомэ пшIоигъор?\n-Шъо шъушъхьэкIи шъузыфэсакъыжь, къышъупэблагъэхэми шъуягупшыс. Тинахьыжъхэм щынагъор зэрашъхьащытыр зыщыдгъэгъупшэ хъущтэп, ахэм адэжь тызэрэкIорэр нахь дгъэмэкIэн фае. Амал зэриIэкIэ хьадагъэхэм, джэгухэм шъуахэмыхь!\n-Хьалимэт, уахътэу шъуимыIэр къыхэбгъэкIи гущыIэгъу укъызэрэтфэхъугъэмкIэ тхьауегъэпсэу.\nШъушIэным пае: Къантемыр Хьалимэт Къэрэщэе-Щэрджэс Республикэм ит къуаджэу Кощхьаблэ къыщыхъугъ ыкIи щапIугъ. Пшызэ медицинэ академием икъутамэу Мыекъуапэ дэтыгъэр къызеухым, IофшIэныр къэлэ сымэджэщым неврологиемкIэ иотделение 2005-рэ илъэсым щыригъэжьагъ. Ставрополь интернатурэр щикIугъ, анестезиологэу еджэжьыгъ. ИцIыкIугъом къыщегъэжьагъэу пытэу ицыхьэ телъыгъ врач сэнэхьатыр къызэрэхихыщтым. Хьалимэт пшъэшъитIу иI, зым юридическэ лъэныкъом зигъэзагъ, адрэр я 6-рэ классым щеджэ, янэ илъагъо техьащтми джыри ышIэрэп.\nСигущыIэгъу анахь зыкIэхъопсырэр пандемиер текIынышъ зыпкъ ит IофшIакIэм техьажьынхэр ыкIи иIофшIэгъухэр игъусэхэу загъэпсэфыныр ары.\nÖnceki İçerikПсауныгъэр къызкъонэщтыр\nSonraki İçerikЗыпэрыт Iуэхум фIыуэ хэзыщIыкI\nÇerkes Peyniri Festivali\n100. yıldönümü için para basıldı


ГъэсэныгъэмкIэ IэпыIэгъушху | Адыгэ Макъ\nУФ-м гъэсэныгъэмкIэ и Министерствэ зэнэкъокъоу зэхищэхэрэм якIэуххэр шэкIогъум и 2-м зэфахьысыжьыгъэх. Адыгеир ахэм ащытекIуагъ ыкIи проект зэфэшъхьафхэм ягъэцэкIэнкIэ грантхэр къыхьыгъэх.\nАхэм яшIуагъэкIэ республикэм гъэсэныгъэмкIэ иситемэ сомэ миллион 500 къыIукIэщт.\nИскусствэм, спортым ыкIи наукэм алъэныкъокIэ сэнаущыгъэ зыхэлъ кIэлэцIыкIухэр къыхэгъэщыгъэнхэм ыкIи ахэм IэпыIэгъу афэхъугъэным пае чIыпIэ Гупчэу агъэпсыщтым сомэ миллион 320-рэ пэIухьащт. Гупчэр республикэ естественнэ-хьисап еджапIэм хэтэу ашIыщт. Федеральнэ проектыкIэу «КIэлэцIыкIу пэпчъ игъэхъагъ» зыфиIорэм хэтэу гъэсэныгъэмкIэ фондэу «Зэчыимрэ гъэхъагъэмрэ» зыфиIорэр икIэщакIоу ыкIи игъэцэкIакIоу а Iофтхьабзэр зэшIуахыщт.\nАрышъ, Адыгеим «Сириус» зыфиIорэм фэдэу ежь гупчэ иIэ хъущт.\nАР-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ и Министерствэ къызэрэщаIуагъэмкIэ, зэнэкъокъухэм Адыгеир зэращытекIуагъэм ишIуагъэкIэ естественнэ-научнэ техническэ лъэныкъомкIэ гъэсэныгъэ Iахьтедзэм хэхъоныгъэ егъэшIыгъэнымкIэ кIэлэцIыкIу технопаркэу «Кваноториум» зыфиIорэр ышIынэу Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат пшъэрылъэу къыгъэуцугъэр гъэцэкIагъэ хъущт. А площадкэм кIэлэцIыкIухэм задачэ зэфэшъхьафхэр къыщашIынхэ алъэкIыщт. Ахэр робототехникэм къыщегъэжьагъэу пилот зимыIэ объектхэм яшIын нэсыжьэу яхьылIэгъэщтых.\nАщ нэмыкIэу федеральнэ проектэу «Учитель будущего» зыфиIорэм хэтэу Адыгеим сомэ миллиони 100 къыфатIупщыщт. Ар кIэлэегъаджэхэм яшIэныгъэхэм зыщахагъэхъорэ институтыр икIэрыкIэу гъэпсыжьыгъэным пэIу-хьащт.\nАхэм анэмыкIэу джыри федеральнэ проектэу «КIэлэцIыкIу пэпчъ игъэхъагъ» зыфиIорэмкIэ федеральнэ IэпыIэгъу Адыгеим къыIукIэщт. Волонтер движениемкIэ проектэу «Регион добрых дел» зыцIэм щыщэу республикэм сомэ миллионищ къыIэкIэхьащт.\nПроектхэм ягъэцэкIэнкIэ республикэ бюджетри IэпыIэгъу хъущт.


КъоешIхэм Урысыем мэкъу-мэщымкIэ и Министерствэ зыфагъэзагъ КъоешIхэм Урысыем мэкъу-мэщымкIэ и Министерствэ зыфагъэзагъ » Адыги.RU - Новости Адыгеи, история, культура и традиции адыгов (черкесов)\nАдыги - Новости Адыгеи, история, культура и традиции » Новости » Экономика » КъоешIхэм Урысыем мэкъу-мэщымкIэ и Министерствэ зыфагъэзагъ КъоешIхэм Урысыем мэкъу-мэщымкIэ и Министерствэ зыфагъэзагъ\n00:16, 03 февраль 2019\nАдыгэ къуаер Адыгее закъом къыщагъэхьазырынэу фитыныгъэ зэраратыгъэр хабзэм димыштэу къоешIхэм алъытагъ. Ахэм щэр къыдэзыгъэкIыхэрэм я Союз (Союзмолоко) тхылъ фагъэхьыгъ. Адыгеим нэмыкI адыгэ къуае къыщыдагъэкIын зэрэфимытхэм ахэр лъэшэу егъэгумэкIых. Хабзэр ащкIэ аукъуагъэу, Адыгеим мэкъу-мэщымкIэ и Министерствэ къатеIункIэзэ, ащ фэдэ фитыныгъэр къыдахыгъэу Адыгэ къуаер Адыгее закъом къыщагъэхьазырынэу фитыныгъэ зэраратыгъэр хабзэм димыштэу къоешIхэм алъытагъ. Ахэм щэр къыдэзыгъэкIыхэрэм я Союз (Союзмолоко) тхылъ фагъэхьыгъ. Адыгеим нэмыкI адыгэ къуае къыщыдагъэкIын зэрэфимытхэм ахэр лъэшэу егъэгумэкIых. Хабзэр ащкIэ аукъуагъэу, Адыгеим мэкъу-мэщымкIэ и Министерствэ къатеIункIэзэ, ащ фэдэ фитыныгъэр къыдахыгъэу\nАдыгэ къуаер Адыгее закъом къыщагъэхьазырынэу фитыныгъэ зэраратыгъэр хабзэм димыштэу къоешIхэм алъытагъ. Ахэм щэр къыдэзыгъэкIыхэрэм я Союз (Союзмолоко) тхылъ фагъэхьыгъ. Адыгеим нэмыкI адыгэ къуае къыщыдагъэкIын зэрэфимытхэм ахэр лъэшэу егъэгумэкIых. Хабзэр ащкIэ аукъуагъэу, Адыгеим мэкъу-мэщымкIэ и Министерствэ къатеIункIэзэ, ащ фэдэ фитыныгъэр къыдахыгъэу ахэм алъытэ.\nАщ фэдэу Iофхэр тапэкIэ лъыкIотэщтмэ, продукцием идэгъугъэ къызэреIыхыщтыр, уасэхэм зэрахэхъощтыр, шъолъырхэм къуаер къащыдэзыгъэкIырэ компаниехэм яIофшIэпIэ чIыпIэхэр нахь макIэ зэрэхъущтыр ахэм хагъэунэфыкIыгъ. КъоешIхэм къызэраIуагъэмкIэ, Адыгеир хэмытэу, нэмыкI шъолъырхэм Iоф ащызышIэрэ специалист мини 3-м ехъур адыгэ къуаем икъыдэгъэкIын фэгъэзагъ.\nЗАО-у «Умалат», «Карачевмолпромыр», Можайскэ щэ заводыр, В.С. Агамирян иунэе предприятие, Урицкэ щэ заводыр, «Саянмолоко» зыфиIорэ заводыр, щэ комплексэу «Исеть-молоко», «Сыр Стародубский», ООО-у «Чернянскэ щэ комбинатыр», АО-у «Русское молоко», «ОАО-у «ТхъушI-къоешI заводэу «Порховский», ОАО-у «Орбита» зыфиIохэрэр а тхыгъэм кIэтхэжьыгъэх. РБК-м къызэритыгъэмкIэ, щэр къыдэзыгъэкIыхэрэм я Союз къоешIхэм ятхыгъэ Урысыем мэкъу-мэщымкIэ и Министерствэ IэкIигъэхьагъ.\nЮга.ру къызэритыгъэмкIэ, товар тамыгъэу «Адыгэ къуай» зыфиIорэр Роспатентым игъоу зилъэгъугъэр жъоныгъуакIэр ары. Ащ ыпэкIэ хьыкумым Адыгеим ипредприятие закъохэр ары ащ фэдэ товар тамыгъэр гъэфедэгъэным ифитыныгъэ зэритыгъагъэр. Урысыем ишъолъыр зэфэшъхьафхэу къуаер къыдэзыгъэкIыхэрэр а унашъомкIэ тхьаусыхэгъагъэх, ау ахэм яIоф къикIыгъагъэп. Адыгэ къуае къыдагъэкIын фимытхэу ахэм араIогъагъ.\nАдыгеим ит заводи 5 — Джэджэ, Красногвардейскэ, Тамбовскэ, Шэуджэн, Адыгэ щэ заводхэр ары адыгэ къуаер къыдэзыгъэкIын фитхэр. Щэр къыдэзыгъэкIыхэрэм ыкIи переработкэ зышIыхэрэм я Ассоциацие Адыгеим щызэхащэнэу рахъухьэ.\nАдыгэ щэ комбинатым идиректорыгъэу Хэшх Мэдин ары адыгэ къуаер заводым къыщыдэгъэкIыгъэным кIэщакIо фэхъугъагъэр. Апэу ар 1968-рэ илъэсым Шэуджэн щэ заводым къыщыдагъэкIыгъагъ. 2012-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу илъэс къэс Адыгеим къое тонн мини 10 фэдиз къыщашIы, 2016-рэ илъэсым адыгэ къое тонн мин 11,5-рэ къыдагъэкIыгъ.


Дышъэм уегъэгушхо | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 12.02.2019\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\t/\nУрысыем дзюдомкIэ изэнэкъокъу Москва щызэхащагъ. Хэгъэгум иапшъэрэ еджэпIэ 36-мэ ястудентхэр бэнэпIэ алырэгъум щызэIукIагъэх.\nАдыгэ къэралыгъо университетым физкультурэмрэ дзюдомрэкIэ и Институт истудентэу ПашIо Алый килограмм 60-м нэс къэзыщэчыхэрэм якуп щыбэнагъ. Дышъэр къызэрэдихыгъэм дакIоу, Урысыем спортымкIэ имастерэу зэрэщытыр къыушыхьатыжьыгъ. Хэгъэгум дзюдомкIэ икIэух зэнэкъокъоу Ингушетием Iоныгъо мазэм щыкIощтым хэлэжьэным ифитыныгъэ къыдихыгъ.\nТренерэу Нэпсэу Бислъан ыгъэсэрэ ПашIо Алый адыгэ шэн-хабзэхэр зэрехьэх, гукIэгъу хэлъ, ныбджэгъушIу.\nПшъашъэхэм язэIукIэгъухэм Надежда Лоцман, кг 63-рэ, джэрзыр къыщыдихыгъ. Адыгэ Республикэм ихэшыпыкIыгъэ командэхэм яIэпэIэсэныгъэ зыщыхагъэхъорэ спорт еджапIэм Надежда Лоцман, ПашIо Алый, Дэхъу Азэмат, нэмыкIхэм зыщагъасэ. Студентхэм ятренерэу Нэпсэу Бислъан тызэрэщигъэгъозагъэу, тибэнакIохэм хэгъэгум щыкIощт спорт зэIукIэгъухэм ахэлэжьэнхэу загъэхьазыры.\nАдыгэ Республикэм дзюдомкIэ ихэшыпыкIыгъэ командэ итренер шъхьаIэу, Адыгеим изаслуженнэ тренерэу Бастэ Сэлым къытиIуагъ ПашIо Алый, Надежда Лоцман, Дэхъу Азэмат, Штымэ Чыназ, Николай Шаталовыр Адыгеим ихэшыпыкIыгъэ командэ зэрэфэбэнагъэхэр.\nНадежда Лоцман зыгъэсэрэ тренер цIэрыIоу, педагогикэ шIэныгъэхэмкIэ кандидатэу, доцентэу Игорь Вержибицкэм зэрилъытэрэмкIэ, тиреспубликэ ихэшыпыкIыгъэ командэ я 5-рэ чIыпIэр къызэрэфагъэшъошагъэр тренерхэм, бэнакIохэм яшIушIагъэу щыт.\nФизкультурэмкIэ ыкIи дзюдомкIэ Институтым ипащэу Бгъуашэ Айдэмыр тыфэгушIуагъ. Гъэхъагъэ зышIыгъэ бэнакIохэм, тренерхэм ямедальхэм ахагъэхъонэу афэтэIо.\nСурэтым итхэр: Нэпсэу Бислъан, ПашIо Алый.


«Сыд хъугъэми гъомылапхъэ тыщыкIэщтэп» — Адыгэ макъ\n«Сыд хъугъэми гъомылапхъэ тыщыкIэщтэп»\nДжырэблагъэ Тэхъутэмыкъое районым тызыщэIэм тызэблэгъагъэхэм ащыщ Хьатитэ Налбый иунэе мэкъумэщ хъызмэтшIапIэ.\nАр къутырэу Суповскэм дэжь щыI. Мы мафэхэм гъэт-хэсэ лэжьыгъэу халъхьагъэм ешIушIэх.\nНалбый къызэриIуагъэмкIэ, 2006-рэ илъэсыр ары хъызмэтшIапIэр зызэхищагъэр. Мэкъумэщ хъызмэтым зыпарэкIи емыпхыгъэ отраслэ щылажьэщтыгъэу, щыIэныгъэм джащ фэдэ зэхъокIыныгъэхэр фэхъухи, къыкIэлъыкIогъэ илъэсхэр ащ ритыгъэх.\nЧIыгу гектар 2000-м ехъу ылэжьыщтыгъ, ау ыгъэфедэхэрэм ащыщхэр зыехэм защэм, гектаришъэ заулэ щыкIагъ. Арэу щытми, непи ылэжьырэр ма-\nкIэу пIон плъэкIыщтэп, гектар 1800-рэ фэдиз мэхъу.\n— ЧIыгулэжьыныр Iоф псынкIэу пIон плъэкIыщтэп, ау ащ сызэрэпыхьагъэм сырыкIэгъожьэу зы такъикъи къысэкIугъэп, зэрэгъэшIэгъоным имызакъоу, шIуагъэ гори цIыфхэм къафэпхьыным, къэралыгъор гъомылапхъэ щымыкIэным сиIахь хэсэлъхьэ, — къыIуагъ Налбый.\nМыгъэ Iуихыжьынэу бжыхьэсэ коц гектар 750-рэ иI. Ар игъом хилъхьанэу ыкIи ифэшъуашэм тетэу ешIушIэнэу къадэхъугъэшъ, лэжьыгъэм изытет лъэшэу егъэразэ. ГъэрекIо коц гектар миным ехъоу ылэжьыгъэм, гурытымкIэ лъытагъэу, центнер 45-рэ къырихыгъ. Мы районым ичIыгухэм язытет къыдэплъытэмэ, ар къэгъэлъэгъон дэгъу дэд. Мыгъэ нахьыбэжьэу къырахынэу бысымыр щэгугъы, ощххэр щыIэхэмэ джыри ишIогъэшхо къызэрэкIощтми къыкIегъэтхъы. Налбый къызэрэтиIуагъэмкIэ, коцэу чылапхъэ ашIыщтыр ежьхэм къагъэкIы. Ар зытекIыщт коцыр, ащ «семеннойкIэ» еджэх, къещэфышъ халъхьэ, алэжьы, агъэхьазырышъ апхъыжьы.\nДжащ фэдэу гектар 900 фэдиз мыгъэ тыгъэгъазэм рагъэубытыгъ. БлэкIыгъэ тхьамафэм ащ ипхъын аухыгъ. Пащэм къызэрэтиIуагъэмкIэ, апэ тыгъэгъазэу чIыгум рагъэкIугъэхэр къыхэкIых. Ахэм яшIушIэнхэу, ащ ыуж тыгъэгъэзэ сатырхэм азыфагу культивацие ашIынэу техникэр агъэхьазырыщтыгъ тэ тызэкIом.\nНатрыф гектари 150-ри мыгъэ хъызмэтшIапIэм щыхалъхьагъ. Ащ изытети дэгъу. Тыгъэгъазэу, натрыфэу чылапхъэ ашIыщтыр къащэфы.\n— Лэжьыгъэр игъом чIыгум ебгъэкIоу, игъом уешIушIэмэ, дэгъоу къызэрэотэжьыщтым Iо хэлъэп, ау етIани ом изытет елъытыгъэр бэ, ащ «иIахьи къыхилъхьан» фае, — ыIуагъ Налбый ощххэм зэряжэхэрэр джыри зэ къыхигъэщэу.\nЧIыгулэжьыным ищыкIэгъэ техникэ пстэури, Iуахыжьырэр зыщаIыгъыщтри хъызмэтшIапIэм иI. Мы уахътэм гумэкIыгъо шъхьаIэу къэралыгъом илъхэм ащыщ санкциеу нэмыкI къэралхэм Урысыем къытыралъхьагъэхэм яягъэу къэкIуагъэр. А упчIэр Налбый зыфэтэгъазэм лэжьыгъэ чылапхъэри, чIыгъэшIухэри, гъэстыныпхъэри игъом ыкIи икъоу къызэрэзыIэкIагъэхьагъэм ишIуагъэкIэ зэрарышхо мыгъэ ышIыгъэп. ТапэкIэ хъущтым куоу егупшысэнэу фаеп. Лэжьыгъэу ыпхъыгъахэм иIоф мы уахътэм ышъхьэ илъыр.\nНалбый зэрэфаеу мыхъугъэр комбайныкIэм икъэщэфын. ГъэрекIо сомэ миллион 25-рэ зыуасэу ыгъэнэфэгъагъэр мыгъэ сомэ миллиони 10-кIэ нахь лъапIэ зэрэхъугъэм къыхэкIэу, икъэщэфын зэкIихьан фаеу хъугъэ. Арэу щытми, лэжьыгъэм иIухыжьын ащ пае къызэтеуцощтэп, къырихыжьыщтми иягъэ ригъэкIыщтэп.\nЩыIэныгъэм къиныгъоу къыхэхьагъэхэм предпринимателыр зыпарэкIи къагъащтэрэп.\n— 1990-рэ илъэс къинхэри къызэпытчыгъэх, нэужыми кризисым мызэу, мытIоу тыхэхьагъ. Ахэм зэкIэми тапсыхьагъэшъ, санкциекIэ тыбгъэщтэжьышъущтэп. Сыд хъугъэми гъомылапхъэ тызэрэщымыкIэщтым сицыхьэ телъ, адрэр зэкIэ уахътэм къызэригъэфэщт, — къыIуагъ ащ.\nНэбгырэ 16-м къыщымыкIэу хъызмэтшIапIэм щэлажьэ. Ахэм ялэжьапкIэ лъэхъаным дештэ, хыныгъо уахътэм щэджэгъуашхэ ашIыным, сыдигъокIи IофшIэ-\nкIэ амал тэрэзхэр яIэнхэм пащэм ынаIэ тет. Нахьыбэр илъэс пчъагъэ хъугъэу мы хъызмэтшIапIэм зэрэIутым ар къызэрэдэхъурэр къеушыхьаты.\nПредыдущая Адыгеим фэгъэхьыгъэу агъэхьазыры\nСледущая «Единая Россия» открыла первый гуманитарный центр в Харьковской области


Оперативнэ штабым изэхэсыгъу | АДЫГЭ ДУНАЙ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АиФ Адыгея\nКоронавирусым зимыушъомбгъунымкIэ шъолъыр оперативнэ штабым изэхэсыгъоу иIагъэр Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат зэрищагъ. Видеоконференцие шIыкIэм тетэу ар кIуагъэ. Зэпахырэ узым къыхэкIэу агъэнэфэгъэ режимым игъорыгъоу текIыжьыгъэным иапэрэ едзыгъо зыщагъэцэкIэрэ уахътэм Iофхэм язытет зыфэдэм тегущыIагъэх.\nШъугу къэдгъэкIыжьын, федеральнэ унашъоу щыIэхэм ыкIи шъолъырым иIофхэм язытет елъытыгъэу режимыр техыжьыгъэныр едзыгъуищэу зэтыраутыгъ. Апэрэр жъоныгъуакIэм и 27-м рагъэжьагъ. Ащ къыдыхэлъытагъэу парикмахерскэхэр, чIэхьэпIэ шъхьаф зиIэ мыгъомылэпхъэ тучанхэр, сатыушIыным фэгъэзэгъэ организациехэр, нэмыкIхэр къызэIуахыжьынхэу рагъэжьагъ. Джащ фэдэу троллейбусхэри ялиниехэм атехьажьых. Илъэс 65-м къехъугъэхэр ыкIи хэужъыныхьэгъэ уз зиIэхэр яунэхэм арысынхэ зэрэфаем ирежим регионыр джыри текIыжьыгъэп.\nIофхэм язытет нахь дэи мыхъуным фэшI санитар шапхъэхэр зэрагъэцакIэхэрэм ренэу лъыплъэгъэн зэрэфаер Адыгеим и ЛIышъхьэ хигъэунэфыкIыгъ.\n«Режимэу щыIэм тытекIыжьыным фэгъэхьыгъэ унашъо тшIынымкIэ анахь мэхьанэшхо зиIэщтыр коронавирусыр къызэузыгъэхэм япчъагъэ нахь макIэ зыхъукIэ ары. Экономикэм Iоф ышIэным, зэпахырэ узым зызэриушъомбгъурэм икоэффициент нахь къеIыхыным непэ анахьэу тынаIэ атедгъэтын фае», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nРеспубликэм икъэралыгъо санитар врач шъхьаIэу Сергей Завгороднем къызэриIуагъэмкIэ, мэкъуогъум и 4-м ехъулIэу республикэм щыпсэурэ нэбгырэ 962-мэ коронавирусыр къахагъэщыгъ. Карантиныр зыукъуагъэхэм алъэныкъокIэ протокол 94-рэ зэхагъэуцуагъ, административнэ Iофхэр зэхафынхэу хьыкумхэм аIэкIагъэхьагъэх.\nМедицинэм икъулыкъушIэхэм ящыкIэгъэ пстэури ягъэгъотыгъэным, ахэм тестхэр акIунхэм анаIэ тырагъэтыным мэхьанэшхо иI. АщкIэ шъолъырым щызэшIуахыгъэр бэ. Пандемиер къызежьагъэм щыублагъэу Адыгеим щыпсэухэрэм тест мин 55-рэ фэдиз арагъэтыгъ.\n«Мы къэгъэлъэгъонымкIэ республикэ шъолъырыр анахь пэрытхэм ащыщ, арышъ а IофшIэныр тапэкIи лъыдгъэкIотэн фае», — къыхигъэщыгъ АР-м и ЛIышъхьэ.\nМинистрэу Мэрэтыкъо Рустем зэрэщигъэгъозагъэхэмкIэ, республикэм IэкIэлъ компьютернэ томографхэм зэкIэми зэпыу ямыIэу Iоф ашIэ. Мэфи 9 закъом къыкIоцI нэбгырэ 858-мэ ушэтынхэр арагъэкIугъэх. Непэрэ мафэм ехъулIэу шъолъырым ит госпиталитIум нэбгырэ 250-мэ ащяIазэх. Реанимацием нэбгырэ 11 илъ, тIур ИВЛ-м иаппарат пыгъэнагъэх. Мэфэ пчъагъэ хъугъэу зипсауныгъэ изытет хьылъэ дэдэу щытыгъэ Теуцожь районым щыпсэурэ илъэс 82-рэ зыныбжь бзылъфыгъэм идунай ыхъожьыгъ.\nКрасногвардейскэ районым узыр къыщызэтегъэуцогъэнымкIэ ашIэрэм къытегущыIагъ АР-м и Премьер-министрэу Александр Наролиныр. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, непэрэ мафэм ехъулIэу Iофхэм язытет нахь зыпкъ иуцуагъ. ЗэкIэмкIи сымэджэ 233-рэ къыхагъэщыгъ, ахэм ащыщэу нэбгырэ 87-р хъужьыгъэх, 145-мэ яIазэх.\nТекIоныгъэм ипарад, УФ-м и Конституцие зэхъокIыныгъэхэр фэшIыгъэнхэм, зыкI къэралыгъо ушэтынхэм язэхэщэн, нэмыкI мэхьанэшхо зиIэ Iофыгъохэм языфэгъэхьазырын штабым хэтхэр атегущыIагъэх. Мыщ дэжьым шэпхъэ ыкIи пшъэрылъ шъхьаIэу щытхэр зэпахырэ узым зимыушъомбгъуныр ары. ХэдзакIохэм сыд фэдэрэ лъэныкъокIи ящынэгъончъагъэрэ япсауныгъэрэ къэухъумэгъэнхэм фытегъэпсыхьэгъэ амалхэр мы мафэхэм шъолъырым щызэрахьанхэу агъэнафэ.


14:47 - 05.09.2018\nАщ фэдэ зэфэщытыкIэр зэряхабзэр Еджэркъуае икъоджэдэсхэм мы мафэхэм джыри зэ нафэ къытфашIы. АщкIэ IэпыIэгъу къафэхъурэр - тыгъэгъазэм иIухыжьын.\nМы къэкIырэ лъэпкъыр мыгъэ Еджэркъуае ичIыгулэжьхэм чIыгу гектаришъэ пчъагъэмэ ащапхъыгъ. Апэу ащ иIухыжьын Кощхьэблэ районым щезгъэжьагъэми ахэр ащыщых.\nПчъагъэу къэтIуагъэм щыщэу гектар пшIыкIутфыр зиер джырэблагъэ гущыIэгъу тызыфэхъугъэ Шышъхьэ Щамил иунагъу. Ежь Щамил Адыгэ къэралыгъо уиниверситетым и лъэпкъ факультет щеджэми, чIыгулэжьыным ыгукIэ фэщагъ, иныбжьыкIагъэ емылъытыгъэу чIыгум узэрэдэлэжьэн фэе шIыкIэ зэфэшъхьафхэмкIэ къыбдэгощэни, упчIэжьэгъу пфэхъуни ылъэкIыщт. Ау пстэуми апэу ащ къыкIигъэтхъырэр - узэдэмыIэпыIэжьэу сыдырэ Iофи зэшIопхын зэрэмылъэкIыщтыр ары:\n- Комбайнэм тесхэр Айтэчыкъо Болэтрэ Адамрэ. Ащ къахырэ тыгъэгъазэр сфыкIэзыщырэр Айтэчыкъо Зураб. Ахэм яшIуагъэкIэ мы Iофтхьабзэ къодыер арэп зэшIохыгъэ хъурэр. Сэ сфэдэ кIэлакIэу чылэм дэсхэми ахэм яшIуагъэ арагъэкIы зэпыт. Джащ фэдэу къабзэу сэ слъэкIырэмкIи сикъоджэгъу-хэм садэIэпыIэ. Ары тихабзэр! - къыхегъэщы кIалэм.\nНыбджэгъуныгъэ-хьалэлныгъэр зэпхьылIэрэ Iофыгъо анахь къиными гур ыгъэкIодырэп, изэшIохыни нахь псынкIэ мэхъу. Тыгъэгъэзэ гектар пшIыкIутфым мэкъу-мэщышIэхэр бэрэ пылъыгъэхэп. ГуртымкIэ зы гектарым центнер 18 къытыгъ.\n- Мыгъэ щыIэгъэ огъум елъытыгъэмэ ари гъэбэжъу дэеп, – еIо Щамил. - Джы чIыгум иупкIэтэн, игъэкъэбзэжьын, ижъон тапэ илъ. Гъатхэм натрыфым ипхъэн ыуж тихьащт. АщкIи синыбджэгъухэр къызэрэскъоуцощтхэм сицыхьэ телъ.\nФэдэ екIолIакIэр къызэрэзыфагъэфедэрэм ихьатыркIэ тыдэгущыIэгъэ чIыгулэжь ныбжьыкIэм имызакъоу чылэм дэс пстэуми яIофхэр зэшIохыгъэ зэрэхъущтым тэри тицыхьэ телъ. Ягухэлъхэр къадэхъунхэшъ, ягъэбэжъу кIэгушIукIыжьынхэу птэуми тафэлъаIо.