Республика Адыгея - Пшъэрылъхэр афигъэнэфагъэх\nАР-м иминистрэхэм я Кабинет IэфшIэгъу зэхэсыгъоу иIагъэр зэрищагъ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат.\nIофтхьабзэм хэлэжьагъэх республикэм икъалэхэм ыкIи ирайонхэм яадминистрацие-\nхэм япащэхэр. Социальнэ политикэм епхыгъэхэр ары Iофыгъо шъхьаIэу щытыгъэр. Гурыт еджапIэхэм ыкIи кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэм чIыпIакIэхэр ащыгъэпсыгъэнхэм, медицинэм иучреждениехэм Iэзэгъу уцхэр икъоу аIэкIэлъынхэм лъыплъэгъэным, зянэ-зятэ зимыIэжьхэм ыкIи зышъхьащымытыжьхэм псэупIэхэр ягъэгъотыгъэнхэм, сабыибэ зэрыс унагъохэм аратырэ чIыгу Iахьхэм инженернэ инфраструктурэ ащыгъэпсыгъэным алъэныкъокIэ IофшIэныр зэхэщагъэ зэрэхъурэм къэзэрэугъоигъэхэр атегущыIагъэх.\nАдыгеим гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ иминистрэу КIэрэщэ Анзаур шъолъырым еджапIэхэр ыкIи кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэр щышIыгъэнхэмкIэ пшъэрылъыр гъэцэкIагъэ зэрэхъурэм къытегущыIагъ. Адыгеим псэолъэшIынымкIэ и Министерствэрэ къэралыгъо учреждениеу «Стройзаказчик» зыфиIорэмрэ мы IофшIэным нахь чанэу хэлэжьэнхэу республикэм ипащэ пшъэрылъ къафишIыгъ, проектхэм ягъэцэкIэн пэIухьащт бюджет ахъщэр шIуагъэ къытэу гъэфедэгъэн зэрэфаер джыри зэ агу къыгъэкIыжьыгъ.\nГъэсэныгъэм иучреждениехэм ягъэкIэжьын фытегъэпсыхьэгъэ программэхэр гъэхьазырыгъэнхэ, организациехэм япшъэрылъхэр агъэцэкIэнхэм фэшI ящыкIэгъэ ахъщэр игъом аIэкIэгъэхьэгъэн фае, кIэлэегъаджэхэм япчъагъэ икъуным муниципалитетхэм япащэхэм Iоф дашIэнэу къапыщылъ.\nАР-м и ЛIышъхьэ анахьэу ынаIэ зытыригъэтыхэрэм ащыщ Iэзэгъу уцхэр цIыфхэм игъом аIэкIэгъэхьэгъэныр. МыщкIэ Iофхэм язытет зыфэдэм къытегущыIагъ АР-м псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ иминистрэу Мэрэтыкъо Рустем. Ведомствэм къызэритырэмкIэ, медицинэм иучреждениехэм Iэзэгъу уцхэр икъоу ыкIи игъоу аIэкIэгъэхьэгъэнымкIэ мы аужырэ илъэсхэм Iофхэм язытет нахьышIум ылъэныкъокIэ зызэблихъугъ. Ау мы лъэныкъом осэ тэрэз фэшIыгъэным пае муниципалитетхэм яамалкIэ сымэджэщхэр уплъэкIугъэнхэ фаеу министрэм къыIуагъ. Къалэхэм ыкIи районхэм япащэхэм мы Iофыгъом анаIэ тырагъэтынэу республикэм ипащэ пшъэрылъ къафишIыгъ.\nАдыгеим ипащэ анахьэу ынаIэ зытыридзэгъэ лъэныкъохэм ащыщ республикэм щыпсэухэрэм диспансеризациер акIуныр.\n— Демографием ылъэныкъокIэ Iофхэм язытет нахьышIу шIыгъэным тыпылъ, ащ къыдыхэлъытагъэу цIыфым игъашIэ хэгъэхъогъэным мэхьанэшхо етэты. Диспансеризацием ишIуагъэкIэ цIыфым узэу иIэхэр нахьыжьэу къыхэбгъэщынхэ, ащ игъом уеIэзэн плъэкIыщт. Мы IофшIэныр нахь тэрэзэу зэхэщагъэ зэрэхъущтымкIэ псауныгъэр къэухъумэгъэным иучреждениехэм яврач шъхьаIэхэр упчIэжьэгъу шъушIых, ащ шIуагъэу пылъыр цIыфхэм агурыжъугъаIу, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nЗэхэсыгъом хэлэжьагъэхэр зытегущыIагъэхэм ащыщ зянэ-зятэ зимыIэжьхэм ыкIи зышъхьащымытыжьхэм псэупIэхэр ягъэгъотыгъэнхэм иIофыгъо. Мы купым хахьэхэрэм зыщыпсэущтхэ унэхэр аIэкIэгъэхьэгъэнхэм фэшI муниципалитетхэм япшъэрылъхэр зэрифэшъуашэу агъэцэкIэнхэ, псэупIэхэм яшIын фэгъэзэгъэ организациехэр мы пшъэрылъым изэшIохын къыхэгъэлэжьэгъэнхэмкIэ IофшIэныр нахь гъэлъэшыгъэн зэрэфаер АР-м и ЛIышъхьэ хигъэунэфыкIыгъ. Ащ фэдэ екIолIакIэм ишIуагъэкIэ кIэлэцIыкIу ибэхэм фэтэрхэр афэщэфыгъэнымкIэ амалэу щыIэхэм ахэхъощт.\nДжащ фэдэу сабыибэ зэрыс унагъохэм аратырэ чIыгу Iахьхэр инженернэ инфраструктурэмкIэ зэтегъэпсыхьэгъэнхэм мэхьанэшхо зэриIэр КъумпIыл Мурат къыхигъэщыгъ, ащ фэгъэзэгъэ къулыкъухэм пшъэрылъ гъэнэфагъэхэр афишIыгъэх.\nГъэфэбэпIэ уахътэм зэрэфэхьазырхэр къэзыгъэнэфэрэ паспортхэр зымыгъэхьазырыгъэ муниципалитетхэм охътэ кIэкIым IофшIэныр аухыжьынэу республикэм ипащэ къафигъэпытагъ.\nМэкъумэщ хъызмэтым ылъэныкъокIэ пшъэрылъ шъхьаIэу щытхэми АР-м и ЛIышъхьэ кIэкIэу къащыуцугъ. Анахьэу ынаIэ зытыридзагъэр пхъэшъхьэ-мышъхьэхэр, хэтэрыкIхэр зыщаIыгъыщтхэ ыкIи къызщыдагъэкIыжьыщтхэ псэуалъэхэм яшIын лъыгъэкIотэгъэныр ары. Адыгэ къуаем икъыдэгъэкIын хэгъэхъогъэным мэхьанэшхо зэриIэр республикэм ипащэ хигъэунэфыкIыгъ. Щэ къэзытырэ былымышъхьэхэм япчъагъэ нахьыбэ шIыгъэным пае унэе хъызмэтшIапIэхэм IэпыIэгъу афэхъугъэн зэрэфаер къыIуагъ.\nФедеральнэ программэхэм къадыхэлъытагъэу шъолъырымкIэ мэхьанэшхо зиIэ проектхэм ягъэцэкIэн пэIухьащт мылъкоу республикэм къыIэкIахьэрэр игъом ыкIи шIуагъэ къытэу гъэфедэгъэн зэрэфаер АР-м и ЛIышъхьэ къыхигъэщыгъ, ащкIэ министерствэхэм япащэхэм пшъэрылъхэр афишIыгъэх.


Дунэе батырым фэгъэхьыгъ — Адыгэ макъ\nДунэе батырым фэгъэхьыгъ\nРедактор 06.12.2019 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nДунаим самбэмкIэ гъогогъу 11 дышъэр къыщызыхьыгъэ Хьасанэкъо Мурат фэгъэхьыгъэ зэнэкъокъу тыгъэгъазэм и 8-м Мыекъуапэ щыкIощт .\nРеспубликэ спорт Унэшхоу «Ошъутенэм» бэнэкIо 200-м нахьыбэ щызэIукIэщт. Илъэс 16 — 18 зыныбжьхэр алырэгъум щыбэнэщтых. Москва, Челябинскэ, Волгоград, Ростов, Саратов хэкухэм, Краснодар, Ставрополь крайхэм, Къэбэртэе-Бэлъкъарым, Къэрэщэе-Щэрджэсым, Абхъазым, Ингушетием, Адыгеим, нэмыкIхэм яныбжьыкIэхэр зэнэкъокъущтых.\nСамбэмкIэ бэнэкIо цIэрыIоу, Урысыем и Къэралыгъо Думэ идепутатэу Хьасанэкъо Мурат фэгъэхьыгъэ зэIукIэгъухэр яплIэнэрэу Мыекъуапэ щыкIощтых. Адыгеим физкультурэмкIэ ыкIи спортымкIэ и Комитет, республикэм самбэмкIэ испорт еджапIэ, спонсорхэу IэпыIэгъу къафэхъухэрэм зэхэщэн Iофыгъохэр агъэцакIэх.\n— Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат, Правительствэм яшIушIагъэ къыхэзгъэщы сшIоигъу, — къытиIуагъ АР-м самбэмкIэ испорт еджапIэ ипащдэу, спортымкIэ дунэе класс зиIэ Делэкъо Адамэ.— Зэнэкъокъур спорт Унэшхо зэтегъэпсыхьагъэу «Ошъутенэм» щыкIощт. Республикэм икъэшъокIо ансамблэхэр, орэдыIохэр, сатыушIхэр къедгъэблэгъагъэх. ЗэIукIэгъухэм яплъыщтхэм дэгъоу загъэпсэфыщт, спортсмен цIэрыIохэм аIукIэщтых.\nПчэдыжьым сыхьатыр 10-м зэнэкъокъур аублэщт, пэшIорыгъэшъ бэнэгъухэр зэхащэщтых. Пчыхьэм сыхьатыр 5-м хагъэунэфыкIырэ чIыпIэхэр къыдэзыхыгъэхэр алырэгъум щызэIукIэщтых.\nЗэхэщакIохэм спортым пыщагъэхэр, языгъэпсэфыгъо уахътэ гъэшIэгъонэу зыгъакIо зышIоигъохэр Хьасанэкъо Мурат фэгъэхьыгъэ зэнэкъокъум рагъэблагъэх.\nПредыдущая ЗэкIэлъыкIоу текIоныгъи 4\nСледущая Игупшысэ иорэд къыщызэIуехы\nИ снова Машук: «Ростелеком» ― цифровой партнер молодежного форума «Машук-2020»\nВ Адыгее незаконно спилили ореховые деревья почти на 6 млн рублей


ЫпкIэ хэмылъэу газыр аIэкIагъэхьащт — Адыгэ макъ\nЫпкIэ хэмылъэу газыр аIэкIагъэхьащт\nРедактор 10.06.2021 НОВОСТИ\nПартиеу «Единая Россия» зыфиIорэр сабыибэ зэрыс унагъохэм, сэкъатныгъэ зиIэхэм ыкIи пенсионерхэм ыпкIэ хэмылъэу газыр аIэкIэгъэхьэгъэнымкIэ шъолъырхэм IэпыIэгъу афэхъущт.\nПартием а законыр пхырыщыгъэным ынаIэ тыригъэтыщт, ащкIэ шъолъырхэм япащэхэри игъусэщтых. «Газпромри» щэгугъы ахэм яшIуагъэ къагъэкIоным. Сессиеу «Инфраструктурные проекты в регионах — драйвер роста» зыфиIоу Дунэе экономическэ форумым тегъэпсыхьагъэу зэхащэгъагъэм а Iофыр зэшIохыгъэ зэрэхъущт шIыкIэ-амалхэм щатегущыIэгъагъэх.\n«Мы документым бэшIагъэ цIыфхэр къызежэхэрэр. «Единый оператор газификации» зыфиIорэм диштэу, инфраструктурэм ишIын епхыгъэ Iофхэр зэкIэ шъолъырхэр ягъусэхэу зэшIуахыщтых. Пшъэрылъыбэ зыгъэцэкIэрэ гупчэмрэ «Къэралыгъо фэIо-фашIэхэр» зыфиIорэмрэ зэгъусэхэу лъэIу тхылъхэм язэхэфынкIэ IофшIэн гъэнэфагъэ агъэцэкIэщт», — къыхигъэщыгъ партиеу «Единэ Россием» и Генеральнэ совет исекретарэу Андрей Турчак.\nСоциальнэ шIыкIэм тетэу газыр аIэкIэгъэхьэгъэным ипрограммэ хэгъэгумкIэ унэ миллионитIу фэдиз къыхеубытэ. ГущыIэм пае, Челябинскэ хэкумкIэ мин 80 фэдиз, къыкIигъэтхъыгъ шъолъырым ипащэу, «Единэ Россием» ишъолъыр къутамэ исекретарэу Алексей Текслер. Мыщ дэжьым къыхэгъэщыгъэн фае: бэдзэогъум и 1-м къыщегъэжьагъэу социальнэу мыухъумэгъэ цIыф куп гъэнэфагъэхэм газыр аIэкIэгъэхьэгъэнымкIэ программэм игъэцэкIэн аублэщт.\nМы программэм къызэрэдилъытэрэмкIэ, зизакъоу псэурэ пенсионерхэм, кIэлэцIыкIу сэкъатхэр зиIэхэм, джащ фэдэу щыIэныгъэм чIыпIэ зэжъу ригъэуцогъэ унагъохэм газыр унэм ращэнымкIэ ыкIи ащкIэ ящыкIэгъэ Iэмэ-псымэхэр аIэкIэгъэхьэгъэнхэмкIэ тынаIэ атетыщт», — къыIуагъ Алексей Текслер.\nШъолъыр зэфэшъхьафхэм япащэхэм зыкIыныгъэ ахэлъэу хагъэунэфыкIы цIыфхэм газыр аIэкIахьэмэ, экономикэмкIи ишIуагъэ къызэрэкIощтыр. ГущыIэм пае, Мурманскэ хэкум коммунальнэ фэIо-фашIэхэм апае цIыфхэм ахъщэу атырэм къыкIичыщт, джащ фэдэу перерабатывающэ промышленностым нахь хэхъоныгъэ ин ышIыщт, къыхигъэщыгъ Андрей Чибис.\n«ЭнергетикэмкIэ Министерствэм, «Газпромым» Iофэу адатшIэрэм ишIуагъэкIэ Мурманскэ къыщегъэжьагъэу Арктикэм нэсыщт газрыкIуапIэм ишIын мылъкоу пэIухьащтымкIэ кIэух унашъо мы охътэ благъэхэм зэдэтшIын тлъэкIыщт», — къыIуагъ Андрей Чибис.\n«Газпром межрегионгаз» зыфиIорэм игенеральнэ пащэу Сергей Густовым партийнэ проектыкIэкIэ еджагъ газыр аIэкIэгъэхьэгъэным ипрограммэ.\n«Губернаторхэм ыкIи партием ипащэхэм сащэгугъы мыщ фэдэ Iофыгъо инэу социальнэ мэхьанэ зиIэмкIэ яшIуагъэ къытагъэкIыным», — къыIуагъ ащ.\nГазыр цIыфхэм аIэкIэгъэхьэгъэныр анахь зигъо Iофыгъохэу шъолъырхэм зэшIуахын фаехэм ащыщ, къыхигъэщыгъ политологэу, мыкоммерческэ Фондэу «Институт социальнэ-экономических и политических исследований» зыфиIорэм ипащэхэм ясовет итхьаматэу Дмитрий Бадовскэм.\n«Мыр цIыфхэм ящыIакIэ зыфэдэщтым епхыгъэ шъыпкъэу щыт, егъэлыегъащэу, икъоу зэкIэ къыдамылъытэу, ищыкIагъ-имыщыкIагъэр зэхамыфэу цIыфхэм ахъщэ зэрарагъэтыщтыгъэм гъунэ фэшIыгъэн фае. ШъолъырхэмкIэ а Iофыгъор анахь зигъо Iофыгъохэм ащыщэу щыт», — къыIуагъ Дмитрий Бадовскэм.\nПартиеу «Единэ Россием» къыгурэIо общественнэ мэхьанэу мы Iофыгъом иIэр зэрэиныр ыкIи щыIэкIэ-псэукIэр нахьышIу шIыгъэнымкIэ газым бэ зэрепхыгъэр, къыхигъэщыгъ политологэу, граждан обществэм IэпыIэгъу етыгъэнымкIэ Фондым игъэIорышIапIэ итхьаматэ иупчIэжьэгъоу Виталий Ивановым.\n«2021-рэ илъэсым тыхэхьагъ нахь мышIэми, газыр зынэмысыгъэ чIыпIабэ джыри тиI. Аужыпкъэм а IофыгъомкIэ программэ гъэнэфагъэ зимыIэхэри щыIэх. Арышъ, мы Iофыр Iоф цIыкIоу щытэп, партием джары мэхьанэшхо ащ зыкIыритырэр», — къыкIигъэтхъыгъ экспертым.\n«Адыгеим газыр аIэкIэгъэхьэгъэным ылъэныкъокIэ гъэхъагъэхэр ышIыгъэх, бэшIагъэ республикэр «Газпромым» шIуагъэ къытэу зыдэлажьэрэр. Ащ кIэухышIухэр фэхъух, республикэм ихэхъоныгъэкIэ амалэу щыIэхэр нахьышIу зэрэхъухэрэм дакIоу, инвестициехэр нахьыбэу къытIэкIэхьанхэмкIэ, цIыфхэм ящыIакIэ нахьышIу шIыгъэнымкIэ гугъэпIэ инхэр ащ етэпхых. Газыр анахь чIыпIэ пэIудзыгъэхэми анэсы. Урысые Федерацием и Президент ипшъэрылъэу цIыфхэм яунэхэм газыр ящэлIэгъэным фэгъэхьыгъэр зэшIотхыныр ары непэкIэ тэ типшъэрылъыр. АщкIэ гъусэныгъэ пытэ адытиIэщт «Газпромымрэ» «Единэ Россиемрэ». А Iофыгъохэр ары партием истратегическэ сессие зыщахэплъагъэхэр», — къыIуагъ Адыгеим и ЛIышъхьэу, партиеу «Единэ Россием» ишъолъыр къутамэ и Секретарэу КъумпIыл Мурат.\nШъугу къэтэгъэкIыжьы: газыр ыпкIэ хэмылъэу аIэкIэгъэхьэгъэным фэгъэхьыгъэ гъэтэрэзыжьыныр партием зэхигъэуцуагъ ыкIи Къэралыгъо Думэм къыхилъхьагъ. Законыр мэкъуогъум и 1-м аштагъ. ЫпэкIэ партием Президентым мы Iофым епхыгъэ къэбарыр лъигъэIэсыгъагъ ыкIи къэралыгъом ипащэ ащ къыдыригъэштагъ.\nПредыдущая Лъытэныгъэр къэлэжьыгъошIоп\nСледущая Лъэхъаным диштэу агъэпсыщт


Сакурэр къызэрэрихыгъэм фэгъэхьыгъагъ — Адыгэ макъ\nСакурэр къызэрэрихыгъэм фэгъэхьыгъагъ\nКъокIыпIэм щыпсэурэ лъэпкъхэм яискусствэкIэ Къэралыгъо музеим икъутамэу Мыекъуапэ дэтым мы мафэхэм фестиваль гъэшIэгъон щыкIуагъ.\n«Цветущий сад музея Востока» зыфиIорэр мы илъэсым апэрэу зэхащагъ. Сакурэм къэгъагъэ къызэрэрихыгъэм ар фэгъэхьыгъагъ. Мыгъэ Японием жьы дэдэу ар къыщырихыгъ, гъэтхапэм и 26-м ар щыхагъэунэфыкIыгъ. Адыгеим гъатхэр зэрэщыгужъуагъэм къыхэкIэу мэлылъфэгъум ыкIэм ар тефагъ.\nМузеим къызэрэщаIуагъэмкIэ, япон чэрэзэу сакурэр музеим ипэщагъэу Кушъу Нэф-сэт 2014-рэ илъэсым ыгъэтIысхьэгъагъ. КъокIыпIэм щыпсэурэ лъэпкъхэм яискусствэкIэ и Къэралыгъо музей икъутамэ чъыг цIыкIуих дагъэтIысхьэгъагъ. Нэужым, 2018-рэ илъэсым, АР-м и Къэралыгъо упчIэжьэгъоу, ащ дэжьым республикэм ипэща-гъэу, Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым ипрезидентэу ТхьакIущынэ Аслъан игукъэкIыкIэ джыри чъыг 63-рэ хагъэхъогъагъ. КъокIыпIэм щыпсэурэ лъэпкъхэм яискусствэкIэ и Къэралыгъо музей илъэси 100 зэрэхъурэм ар фэгъэхьыгъагъ.\n— Чъыгхэр тишъолъыр дэгъоу щиштагъэх, республикэм щыпсэухэрэми, хьакIэу къакIохэрэми музеим икъэгъэлъэгъонхэм ямызакъоу япон чэрэзхэр ашIогъэшIэгъоных. Мыжъо инхэр къэтщэнхэу гухэлъ тшIыгъэ. Аммонит-минерал апэрэ мыжъохэм тибаиныгъэ хагъахъо, — къыщаIуагъ музеим.\nФестивалым къыдыхэлъытагъэу, культурэмкIэ волонтерхэм флешмоб зэхащагъ, музеим щашIыгъэ садыр къекIолIагъэхэм арагъэлъэгъугъ. Урыс музеим ивиртуальнэ зал екIолIагъэх, лъэпкъ зэфэшъхьафхэм яджэгукIэхэр нэрылъэгъу афэхъугъэх. Ащ нэмыкIэу онлайн-лекциехэм къяджагъэх.\nФестивалым къекIолIагъэхэм алъэгъугъэр зэкIэ агу рихьыгъ ыкIи ашIогъэшIэгъоныгъ.\nПредыдущая ЯшIоигъоныгъэ къыраIотыкIыщт\nСледущая Анахь дэгъухэм ащыщ хъугъэх


ЧIыфэр къыпщыныгъ — Адыгэ макъ\nАдыгэ Республикэм и Джэджэ район щыпсэурэ хъулъфыгъэр къэралыгъом икIыным пае коммунальнэ фэIо-фашIэхэм ятынкIэ чIыфэу телъыр къыпщыныгъ.\nЭлектроэнергиеу ыгъэфедагъэмкIэ сомэ мин 50 хъурэ чIыфэ хъулъфыгъэм телъыгъ, ащ къыхэкIыкIэ хьыкум приставхэм я Федеральнэ къулыкъу АдыгеимкIэ и ГъэIорышIапIэ Джэджэ районымкIэ иотдел Iоф къызэIуихыгъ.\nХьыкум пристав-гъэцэкIакIор чIыфэ зытелъым дэгущыIагъ, изекIуакIэ зэрэмытэрэзыр, ащ тазырышхо къыкIэлъыкIон зэрилъэкIыщтыр гуригъэIуагъ. Ау къулыкъушIэм къыриIуагъэр ащ зэхишIыкIыгъэп, чIыфэр игъом къыпщыныгъэп.\nХьыкум актыр игъом зэримыгъэцэкIагъэм къыхэкIэу хъулъфыгъэм къэралыгъом игъунапкъэхэр зэпичынхэ фимытэу унашъо ашIыгъ. IофшIэным епхыгъэу ар Урысыем икIын фаеу хъугъэ, ащ къыхэкIыкIэ чIыфэу телъыр зэкIэ къыпщыныжьыгъ.\nХьыкум приставхэм я Федеральнэ къулыкъу АдыгеимкIэ и ГъэIорышIапIэ шъугу къегъэкIыжьы, чIыфэ шъутелъымэ зэжъугъэшIэнэу шъуфаемэ интернет-сайтэу «www.r01.fssp.gov.ru» зыфиIорэм шъуихьанышъ, ащ къэбар ижъугъотэн шъулъэкIыщт. Джащ фэдэу электроннэ тын системэхэм амалэу къатыхэрэр къызфэжъугъэфедэзэ, сайтымкIэ чIыфэу шъутелъыр шъупщынын, ар зыфэдизыр зэрытхэгъэ квитанцие хьазыр къыдэжъугъэкIын амал шъуиI.\nПредыдущая КIэлэпIупкIэр ытынэу ригъэжьагъ\nСледущая IункIыбзэхэр аратыжьыгъэх


Класснэ пащэхэм къафыхэхъощт — Голос Адыга\nУрысые Федерацием и Президент Джэпсалъэу къышIыгъэм къыщиIуагъэхэм ащыщ еджапIэхэм Iоф ащызышIэрэ класснэ пащэхэм ялэжьапкIэ сомэ мини 5 къызэрэхагъэхъощтыр. Ар кIэлэегъаджэхэмкIи, ныбжьыкIэхэу а сэнэхьатыр къыхэзыхын гухэлъ зиIэхэмкIи къэбар гушIуагъу. Владимир Путиным къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, кIэлэеджакIохэм анахь апэблагъэр класснэ пащэр ары. Мыщ фэдэу кIэлэцIыкIухэм яегъэджэн, ягъэсэн епхыгъэ Iофым мафэ къэс пылъэу Iоф зышIэхэрэм пшъэдэкIыжь ин зэрахьырэр къыIуагъ. Мы лъэныкъом щылажьэхэрэр зэрифэшъуашэу яIофшIэн фэгъэсэгъэнхэ ыкIи IэпыIэгъу афэхъугъэн зэрэфаер Урысыем и Президент къыхигъэщыгъ.\n— Ащ къыхэкIэу Iоныгъом и 1-м къыщегъэжьагъэу класснэ пащэхэм федеральнэ бюджетым къыхэхыгъэу сомэ мини 5-м къыщымыкIэу афыхэгъэхъогъэн фае, — къыIуагъ Владимир Путиным.\nМыщ фэдэ екIолIакIэм кIэлэегъаджэхэр ыгъэгушIуагъэх, къэралыгъом ипащэ ышIыгъэ унашъор игъо дэдэу алъытагъ. Пэнэжьыкъуае дэт гурыт еджапIэу N 1-м Iоф щызышIэрэ Гугъотыжь Неллэ къызэриIуагъэмкIэ, Урысыем и Президент къышIыгъэ Джэпсалъэм кIэлэегъаджэхэм афэгъэхьыгъэу хэтыгъэм зыщигъэгъозагъ. Iоныгъом и 1-м зэхъокIыныгъэу къыздихьыщтхэм агъэгушIуагъ.\n— КIэлэегъаджэу Iоф зысшIэрэр илъэс 24-рэ хъугъэ. Аужырэ илъэси 10-м класснэ пэщэныгъэр дэсхьыгъ, — къеIуатэ Неллэ. – Ахъщэ тедзэ ащ пае сиIагъ, ау джы къыхэхъощтэу тызэрагъэгугъагъэр бэкIэ нахьыб. Iофэу пшIэрэм уасэ къыфашIэу, пшъэдэкIыжьэу уиIэр къалъэгъу зыхъукIэ уегъэгушхо.\nПсэупIэу АдыгеякIэм дэт гурыт еджапIэу N 19-м Iоф щызышIэрэ Козина Анжелэ тызэрэщигъэгъозагъэмкIэ, Урысыем и Президент класснэ пащэхэм ялэжьапкIэ къахигъэхъонэу къызэрэщиIуагъэм ыгъэгушIуагъ.\n— КIэлэегъаджэхэм Iофэу ашIэрэм мэхьанэу иIэр Президентым къызэрэгурыIорэр Джэпсалъэм къыщыхэщыгъ. КIэлэеджакIохэм шIэныгъэ языгъэгъотэу, ащ дакIоу пIуныгъэ- гъэсэныгъэм пылъ кIэлэегъаджэхэм пшъэдэкIыжьэу ахьырэр зэрэиныр ащ къыIуагъ, — къыхегъэщы Анжелэ.\nТигущыIэгъу илъэси 3 хъугъэ кIэлэегъаджэу Iоф зишIэрэр. Зэрылэжьэрэ сэнэхьатыр мыпсынкIэми, сабыйхэм зэрафэщагъэм къыхэкIэу къин къыщыхъурэп. БлэкIыгъэ илъэсым класситIумэ пэщэныгъэ адызэрихьагъ. Мыгъэ я 2-рэ классым щеджэрэ кIэлэеджакIохэм ахэт.\nПредыдущая Гъогу хъугъэ-шIэгъэ ин\nСледущая IофшIэкIо куп зэхащагъ


Гощыгъэ мэхъух — Адыгэ макъ\nРедактор 21.08.2019 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\nХэгъэгум футболымкIэ иапшъэрэ куп хэт командэхэу 2019 — 2020-рэ илъэс зэнэкъокъум хэлажьэхэрэм я 6-рэ ешIэгъухэр шышъхьэIум и 16 — 19-м яIагъэх.\n«Оренбург» — «Шъачэ» — 1:1, «Урал» — «Крылья Советов» — 1:3, «Тамбов» — «Краснодар» — 0:2, «Зенит» — «Ахмат» — 0:0, «Рубин» — «Арсенал» — 1:0, «Уфа» — «Ростов» — 2:0, «Динамо» — «Локомотив» — 1:2, «Спартак» — ЦСКА — 2:1.\nЧIэнагъэ зымышIыгъэ командэ апшъэрэ купым хэтэп. Арэу щытми, апэ итхэмрэ ауж къинэхэрэмрэ гощыгъэхэ мэхъух. Апэ ишъыгъэхэр команди 8 — 9 зэрэхъухэрэр, ахэр нахьышIум щэгугъых. Ауж къинэхэрэр апшъэрэ купым къыхэзыщтых. «Шъачэм» ешIэкIо дэгъухэр ыштагъэх, ау къэлапчъэм Iэгуаор зэ ныIэп зэрэдидзагъэр.\n«Спартак» ЦСКА-м зыдешIэм тилъэпкъэгъоу Р. Мырзэр зэIукIэгъум хэлэжьагъ, къэлапчъэм Iэгуаор дидзэнымкIэ чIыпIэшIу итыгъ. Тренер шъхьаIэу О. Кононовыр Р. Мырзэм къыщытхъугъ, иIэпэIэсэныгъэ зэрэхигъахъорэр хигъэунэфыкIыгъ.\nЯ 6-рэ ешIэгъухэм ауж командэхэр чIыпIэу зыдэщытхэр, очко пчъагъэу яIэр.\n1. «Зенит» — 14\n2. «Локомотив» — 13\n3. «Краснодар» — 13\n4. «Спартак» — 11\n5. «Ростов» — 11\n6. ЦСКА — 10\n7. «Рубин» — 10\n8. «Арсенал» — 10\n9. «Урал» — 7\n10. «Уфа» — 7\n11. «Ахмат» — 7\n12. «Крылья Советов» — 6\n13. «Динамо» — 5\nЯ 7-рэ ешIэгъухэр\n«Урал» — «Шъачэ».\nПредыдущая ПIалъэм тетэу атыщт\nСледущая ХагъэунэфыкIырэ чIыпIэхэм афэбэнэщт


Дэгъоу ебгъажьэрэр къыотэжьы | Адыгэ Макъ\nДэгъоу ебгъажьэрэр къыотэжьы\nАвтор: Редакция\t/ 08.08.2019\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\t/\nАдыгэ Республикэм испорт еджапIэу N 2-м ипащэу, Урысыем, Адыгеим язаслуженнэ тренерэу Хъот Юныс иапэрэ кIэлэегъаджэ, тренерэу бэнэпIэ алырэгъум тезыщагъэм, гъэсэныгъэм изэгъэпшэнхэм къатедгъэгущыIэ тшIоигъоу тыIукIагъ.\n— ЗэкIэ сезыгъэджагъэхэм гущыIэ фабэхэр къясIолIэнэу сыфай, — игупшысэхэм тащегъэгъуазэ Хъот Юныс. — КIэлэегъаджэр щыIэныгъэм илъэгъохэщ. Гъогоу узытырищэрэм урыкIоным уфэхьазыр зыхъукIэ, укъызэплъэкIыжьыным утещыныхьэрэп.\n— Юныс, уезыгъэджагъэхэм апэрэ кIэлэегъаджэр къахэбгъэщыныр орыкIэ сыда?\n— ТхакIи, еджакIи сэзыгъэшIэгъэ ГъукIэлI Асыет гукIи, псэкIи тигъасэщтыгъ. А лъэхъаным кIэлэегъаджэхэм къинэу алъэгъущтыгъэр непэ къыдгурэIожьы. Ным ебгъэпшэрэ кIэлэегъаджэм гущыIэкIэ къыуиIорэм дакIоу, инэплъэгъукIэ, шэн-хабзэу зэрихьэхэрэмкIэ уепIу. Тхылъыр шIэныгъэм иIункIыбзэмэ, апэрэ кIэлэегъаджэр гугъэм илъэмыджэу сэлъытэ.\n— Гъобэкъуае тыщыIэу ГъукIэлI Асыет ищагу тызыдахьэм, зэрэунагъоу къыппэгъокIыгъ.\n— Пчэдыжьым насыпыр зэригощырэр тикIэлэегъаджэ къыIоу зэхэсхыщтыгъ. Адыгэ гущыIэжъым мэхьанэу иIэр щыIэныгъэм щытэлъэгъу. КъыпкIэупчIэрэм улъыкIоныр зымыуасэ щыIэп. УикIэлэгъум къыхэпхырэ гъогум утемыкIыным сыфэзыгъэсагъэмэ ГъукIэлI Асыет ахэсэлъытэ. Ишъхьэгъусэу Мухьдини сыфэраз.\n— Къыхэпхыщт сэнэхьатым хэта уфэзыщагъэр?\n— Я 3-рэ классым сыщеджэзэ самбэмкIи, дзюдомкIи кIалэхэм бэнакIэ языгъашIэщтыгъэ ГъукIэлI Аслъанбэч ыдэжь сыкIуагъ. Ащ сызыфигъэсагъэр сэнэхьат сфэхъугъ, сищыIэныгъэ спортым еспхыгъ.\n— ГъукIэлI Аслъанбэч Адыгэ Республикэм изаслуженнэ тренер, Теуцожь районым ицIыф гъэшIуагъ.\n— Дзэ къулыкъум ыуж Мыекъуапэ мэкъумэщ техникумэу дэтым ГъукIэлI Аслъанбэч самбэмкIэ тренерэу Iоф щишIэзэ, спорт лъэпкъыр дунаим щашIэным иIахь хишIыхьагъ. Янэ къелъэIуи чылэм къызегъэзэжьым, тренер сэнэхьатым ыгу ритыгъ, цIыфышIухэр ыгъэсагъэх.\n— Гъобэкъуае щырагъажьи, спортышхом цIэрыIо щыхъугъэхэр къытаIоба.\n— Iэшъынэ Сэфэр СССР-м самбэмкIэ джэрзыр къыщихьыгъ, дунэе зэIукIэгъухэм самбэмкIи, дзюдомкIи хагъэунэфыкIырэ чIыпIэхэр къащыдихыгъ. ЦIыкIуныбэ Юсыф адыгэхэмкIэ боевой самбэмкIэ дунаим апэу дышъэр къыхьыгъ. Еутых Кимэ илъэс 18-м нэс зыныбжьхэм язэнэкъокъу дзюдомкIэ джэрзыр тIогъогогъо къыщихьыгъ. Шъхьащэкъо Амзан СССР-м дзюдомкIэ джэрзыр къыщихьыгъ. ГъукIэлI Аслъан ЦСКА-м хэтэу самбэмкIи, дзюдомкIи спортым имастер хъугъэ, медальхэр къыфагъэшъошагъэх. Пэнэшъу Юрэ СССР-м спортымкIэ имастер. Дзыбэ Хьамзэти ащ фэдэ лъэгапIэм нэсыгъ, Урысыем изаслуженнэ тренер хъугъэу Гъобэкъуае ныбжьыкIэхэр щегъасэх.\n— Юныс, ГъукIэлI Аслъанбэч ыгъэсагъэхэм тренерхэр, цIыф цIэрыIохэр къахэкIыгъэх.\n— Адыгэ ашугэу Теуцожь Цыгъо фэгъэхьыгъэ зэIукIэгъухэр самбэмкIэ Гъобэкъуае щызэхэщэгъэнхэм Аслъанбэч кIэщакIо фэхъугъ. Пенсием ар зэкIом, Дзыбэ Хьамзэт Iофыр лъигъэкIуатэу фежьагъ.\n— Олимпиадэ джэгунхэм дышъэр дзюдомкIэ къащызыхьыгъэ Мудрэнэ Бислъан, ащ ышэу Аслъан, нэмыкI спортсмен цIэрыIохэр Т. Цыгъо фэгъэхьыгъэ зэнэкъокъум хэлажьэхэу тлъэгъугъэх.\n— ГъукIэлI Аслъанбэч Iофыгъо заулэ зэдигъэцэкIэн ылъэкIыщтыгъ. Теуцожь Цыгъо ищытхъу къэIэтыгъэным зэрэпылъым дакIоу, къоджэ спортым зыкъегъэIэтыгъэным, лъэпкъ шэн-хабзэхэм ныбжьыкIэхэр афэгъэсэгъэнхэм пылъыгъ. Сэнаущыгъэ зыхэлъ бэнакIохэр зэIукIэгъухэм ахэлажьэщтыгъэх. Къыблэм, Темыр Кавказым ятренерхэр, спортсменхэр Гъобэкъуае къыригъэблагъэщтыгъэх. Кобл Якъубэ лъапсэ зыфишIыгъэ бэнэпIэ еджапIэр ыгъэдэхагъ.\n— Шэн-хэбзэ дахэу Гъобэкъуае щызэрахьэрэмэ ащыщ Теуцожь Цыгъо и Унэ-музей зэнэкъокъум хэлажьэхэрэ спортсменхэр, тренерхэр зэрэкIохэрэр.\n— Илъэс 55-рэ кIэлэцIыкIухэм Iоф адэзышIэгъэ сиапэрэ тренер къесIолIэн слъэкIыщтыр тхылъ шъхьаф икъущт. Алырэгъум кIалэр зэрэщыбанэрэм лъыплъэзэ, адыгагъэ щыIэныгъэм щызэрихьан зэрэфаер IофшIэным къыщыхигъэщыщтыгъ.\n— Физкультурникым и Мафэ къэблагъэ. Апэрэ тренерым сыда къыфапIо пшIоигъор?\n— Редакцием сыкъэкIоным ыпэкIэ тэ, зэныбджэгъухэм, тызэхэгущыIэжьыгъ. Аслъанбэч гъэзетымкIи фэгушIохэ ашIоигъу ригъэджагъэхэу НэмытIэкъо Аслъан, Уджыхъу Хьазрэт, Еутых Кимэ, ЦIыкIуныбэ Юсыф, Iэшъынэ Сэфэр, Хьатхъохъу Байзэт, ГъукIэлI Аслъан, Хъот Юсыф, Шъхьащэкъо Амзан, Шъхьащэкъо Бислъан, Теуцожь Бислъан, Тхьаркъохъо Юрэ, ГъукIэлI Юрэ, нэмыкIхэми.\n— ЗыцIэ къепIуагъэхэм Адыгэ Республикэм инароднэ артист, колхоз тхьамат, тренерхэр, фэшъхьафхэри ахэтых. КIэлэегъэджэ дэгъухэм шъурагъэджагъ.\n— КIэлэегъаджэхэм яIофшIэнкIэ чылэр агъэдэхагъ, агъэсэгъэ кIалэхэм щыIэныгъэм гъогу дахэ щыпхыращы. Iэшъынэ Нухьэ, Хъут Юрэ, Iэшъынэ Юрэ, Уджыхъу Аскэр, ГъукIэлI Теуцожь, СтIашъу Майор, Шъынэхъо Аслъанбый, нэмыкIхэм тафэраз.\n— Гъобэкъуае культурэм и Унэ щашIыным колхоз тхьаматэу щытыгъэ Бэрэтэрэ Аскэр кIэщакIо фэхъугъ. Гурыт еджапIэм спортзалэу щагъэпсыгъэм ГъукIэлI Аслъанбэч изэхэщакIу.\n— УзыщапIугъэ къуаджэр бгъэдэхэным, IэпыIэгъу узэфэхъужьыным тикIэлэегъаджэхэм тыфагъэсагъ. ИлъэсыбэкIэ узэкIэIэбэжьмэ, шэн-хабзэу тиIагъэхэм зафэдгъэзэжьызэ хэкIыпIэхэм талъэхъу. Щысэ зытетхыщтхэр тиIэх.\n— Республикэ общественнэ движениеу «Адыгэ Хасэм» игъэцэкIэкIо куп ухэт, физкультурэмрэ спортымрэкIэ комитетым урипащ.\n— КъызгурэIо зыфапIорэр. Спортым тытегущыIэ зыхъукIэ, дышъэр къэзыхьыгъэ адыгэ кIалэм адыгабзэкIэ къэгущыIэн ымылъэкIэу къыхэкIы. Спортым игугъу тшIы зыхъукIэ, адыгабзэм, шэн-хабзэхэм, тарихъым язэгъэшIэн тапылъын зэрэфаем мэхьэнэ ин етэты, унэшъо хэхыгъэхэр Адыгэ Хасэм щитхъухьагъэхэу Iоф тэшIэ.\nФизкультурникым и Мафэ фэгъэхьыгъэу гъэзетеджэхэм сафэгушIо, псауныгъэ пытэ яIэнэу Тхьэм сафелъэIу.\n— ШъуигухэлъышIухэр къыбдэхъунхэу шъуфэсэIо.\nСурэтхэм арытхэр: Юныс иапэрэ кIэлэегъаджэу ГъукIэлI Асыетрэ иапэрэ тренерэу ГъукIэлI Аслъанбэчрэ агот.


«ЛъэсрыкIо зэпырыкIыпI» | Адыгэ Макъ\nДжа цIэр зиIэ пэшIорыгъэшъ Iофтхьабзэ республикэм бэмышIэу щызэхащагъ.\nКъэралыгъо автоинспекцием иIофышIэ нэбгыри 102-рэ, наряд куп 15, Адыгеим иавтомобилистхэм яобщественнэ организациеу «Достойный выбор» зыфиIорэм илIыкIохэр, къэбарлъыгъэIэс амалхэр ащ хэлэжьагъэх.\nIофтхьабзэр окIофэ гъогурыкIоным ишапхъэхэр лъэсрыкIохэм — гъогогъу 44-рэ ыкIи водительхэм — 20-рэ аукъуагъэх.\nИнспекторхэм транспорт амалхэр зезыфэхэрэм зафагъазэзэ, лъэсрыкIо зэпырыкIыпIэр цIыфым гъогур щынэгъончъэу зыщызэпичын фэе чIыпIэу зэрэщытыр, ищыкIагъэмэ, къэуцунхэшъ, ахэр благъэкIынхэу зэрэщытыр агу къагъэкIыжьыгъ. Нэфрыгъуазэр зытемыт зэпырыкIыпIэм къэсыхэ зыхъукIэ, зэрэчъэхэрэм къыщагъэкIэн зэрэфаер араIуагъ.\nЛъэсрыкIохэм нахь сакъыныгъэ къызхагъэфэнэу, мэзэхэ уахътэм зышъо нахь къэлъэгъорэ щыгъынхэр зыщалъэнхэу, къэнэфырэ пкъыгъохэр агъэфедэнхэу араIуагъ.\nIофтхьабзэр окIофэ шапхъэхэр зэрытхэгъэ тхьэпэ ыкIи къэнэфырэ пкъыгъо 200-м ехъу агощыгъ.\nКъэралыгъо автоинспекцием джыри зэ шъугу къегъэкIыжьы гъогурыкIоным хэлэжьэрэ пстэури лъэсрыкIо зэпырыкIыпIэхэм адэжь нахь лъэшэу щысакъынхэу, ищыкIагъэмэ, нахь макIэу щызекIонхэу, лъэсрыкIохэр апэрапшIэ водительхэм благъэкIыхэмэ еплъынхэшъ, нэужым зэпырыкIынхэу.


Пшъэрылъыр гъэцэкIагъэ хъущт | Адыгэ Макъ\nПшъэрылъыр гъэцэкIагъэ хъущт\nУФ-м и Президент и Полномочнэ лIыкIоу Къыблэ федеральнэ шъолъырым щыIэм пшъэрылъэу къафишIыгъэм диштэу лъэпкъ платежнэ картэу «Мир» зыфиIорэм техьажьыгъэнымкIэ Адыгеим щызэшIуахырэм зыщытегущыIэгъэхэ зэхэсыгъо тыгъуасэ щыIагъ. Ар зэрищагъ Адыгэ Республикэм и Премьер-министрэ ипшъэрылъхэр зыгъэцэкIэрэ Наталья Широковам. Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх республикэм финансхэмкIэ иминистрэу Долэ Долэтбый, муниципальнэ хэбзэ къулыкъухэм, Лъэпкъ банкым, кредит организациехэм ялIыкIохэр, нэмыкIхэри.\nНаталья Широковам къызэриIуагъэмкIэ, 2017-рэ илъэсым бэдзэогъум и 1-м къыщыублагъэу банкхэм зафэзыгъазэхэрэм зэкIэми картэу «Мир» зыфиIорэр шIокI имыIэу къаратызэ ашIыщт. Бюджетым епхыгъэу Iоф зышIэхэрэм ялэжьапкIэ къызэрыхьащт мыщ фэдэ карточкэм Iоныгъом и 1-м нэс техьанхэ фае. Джащ фэдэу къэралыгъо ыкIи муниципальнэ къулыкъушIэхэм, стипендие къызэратыхэрэм, пенсионерхэм мы картэр къаратыщт. Пенсионерхэр агъэгуIэщтхэп, 2020-рэ илъэсым бэдзэогъум и 1-м нэс ахэм аIыгъ карточкэхэр агъэфедэнхэ алъэкIыщт. АР-м и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр охътэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Мурат пшъэрылъэу къыгъэуцугъэм диштэу, къэралыгъо учреждениехэм аIутхэр мы системэм тегъэхьажьыгъэнхэм иплан республикэм щаштагъ. ЫпэкIэ къызэрэщытIуагъэу, бюджетым епхыгъэу Iоф зышIэхэрэр илъэсэу тызхэтым Iоныгъом и 1-м ехъулIэу мы картэр агъэфедэн амал яIэщт, тыгъэгъазэм и 1-м нэс IофшIэнхэр зэкIэ гъэцэкIагъэхэ зэрэхъугъэмкIэ регионым зэфэхьысыжьхэр ышIынхэ ыкIи УФ-м и Президент и Полномочнэ лIыкIоу Къыблэ федеральнэ шъолъырым щыIэм иаппарат IэкIигъэхьанхэ фае.\n— Мы картэм тытехьанымкIэ «гъогу картэ» зэхэдгъэуцуагъ ыкIи ащ къыдилъытэрэ лъэныкъо шъхьаIэхэр дгъэнэфагъэх. Мэкъуогъум и 15-м нэс чIыпIэ хэбзэ къулыкъухэм бюджетым епхыгъэу Iоф зышIэхэрэм яспискэ къагъэхьазырын ыкIи кредитнэ организациехэм картэхэр къызатыщт мафэхэмкIэ агурыIонхэу щытыгъэх. Бэдзэогъум и 10-м апэрэ зэфэхьысыжьхэр тшIыщтых, — къыIуагъ Долэ Долэтбый.\nЛъэпкъ банкым икъутамэу республикэм щыIэм ипащэ игуадзэу Сергей Самойленкэм къызэриIуагъэмкIэ, мы системэм техьанхэм банкхэр техническэу фэхьазырых. Непэрэ мафэм ехъулIэу Урысыем ибанк 378-мэ системэу «Мир» зыфиIорэр агъэфедэ. ЗэкIэмкIи мыщ икартэ миллиони 7,5-рэ къыдагъэкIыгъ. Адыгеир пштэмэ, ащ ипчъагъэ мин 20 фэдиз мэхъу, нахьыбэрэмкIэ картэхэр Сбербанкым иех.\n— Картэм шIуагъэу пылъыр, амалэу къытыхэрэр цIыфхэм агурыдгъэIон фае. ГущыIэм пае, Интернетым иамалхэр къызфэзыгъэфэдэзэ щафэхэрэмкIэ ар Iэрыфэгъущтмэ е сатыушIыпIэ гупчэ иным икассэ щыбгъэфедэн плъэкIыщтмэ. Ахэр зэхэугуфыкIыгъэу цIыфхэм къызафэтIуатэкIэ, Iофыр нахь псынкIэу гъэцэкIагъэ хъущт, — къыIуагъ Наталья Широковам.\nЗилэжьапкIэ Сбербанкым икартэ къихьэхэрэм япчъагъэ республикэмкIэ нэбгырэ мин 33-м ехъу. Джырэ уахътэм ехъулIэу «Мир» зытетхэгъэ картэ мин 17-м ехъу банкым къыдигъэкIыгъ, нэбгырэ мини 10,7-м ехъумэ ар атырагощэгъах. Банкоматхэм ыкIи терминалхэм япроцент 95-р мы системэм фытегъэпсыхьагъэх.\nМосковскэ индустриальнэ банкым, Урысыем имэкъумэщ банк ялIыкIохэр нэужым къэгущыIагъэх ыкIи мы системэм техьанхэмкIэ амалэу аIэкIэлъхэр къагъэнэфагъэх. Пстэуми къызэрэхагъэщыгъэу, пшъэрылъэу щытхэр гъэцэкIагъэхэ хъущт.


Кэшбэк-2022-рэ — Адыгэ макъ\nРедактор 13.01.2022 13.01.2022 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nАдыгеим зекIонымрэ зыгъэпсэфыпIэхэмрэкIэ и Комитет ипащэ игуадзэу Джарымэ Бэллэ къызэриIуагъэмкIэ, гъэмэфэ ужым республикэм къэкIорэ хьакIэхэм нахь къыхахырэ уахътэр щылэ мазэм къыщегъэжьагъэу жъоныгъуакIэм нэс.\nКъащэфыхэрэ путевкэхэмкIэ Хьаджыкъо тIуакIэ, псыкъефэх зэфэшъхьафхэр, къушъхьэ тешъоу Лэгъо-Накъэ, псыфабэхэр зэрагъэлъэгъунхэ алъэкIыщт. Кавказ заповедникым икIымэфэ турмаршрутхэм ахэм къащакIухьэ, хьэхэр зыкIэшIэгъэ жэхэмкIэ къекIокIых, Абадзеш икъушъхьэтхыхэр къаплъыхьэх.\n«Адыгеим зыщызгъэпсэфынэу къакIохэрэм кIымэфэ мафэхэр къызыхахыхэкIэ, зекIоным пэIуагъэхьэгъэ ахъщэм ызытфанэ аIэкIэхьажьыгъэу агъэзэжьы, — къыIуагъ Б. Джарымэм. — Илъэс къэс кэшбэкыр зыгъэфедэхэрэм япчъагъэ хэхъо.\nЗекIо кэшбэкыр цIыфхэм загъэфедэрэр илъэситIу хъугъэ. Ар кIымафэм ыкIи бжыхьэм атефэ. Лъэпкъ проектэу, зекIоным фэгъэхьыгъэу хабзэм ыштагъэхэм ар зэу ащыщ. 2020 — 2021-рэ илъэсхэм тицIыфхэм IэкIыб къэралыгъохэм закъыщагъэпсэфынэу кIонхэр къин зэхъум, хэгъэгу кIоц зекIоным изегъэушъомбгъун Правительствэмрэ Ростуризмэмрэ яшъыпкъэу дэлэжьагъэх.\nЦIыфхэр зекIоным тырагъэгушIухьанхэу ары кэшбэкыр къызкIыхахыгъэр, «къэзгъэзэжьырэ ахъщэр» къекIы. Путевкэу, турэу къащэфыхэрэм атырагъэкIодэрэ ахъщэм ипроцент 20 ахэм къафызэкIагъэкIожьынэу кэшбэкым фэгъэхьыгъэ программэм къыделъытэ. Ар цIыфхэмкIи хабзэмкIи федэ, апэрэхэм уасэхэм къафыщагъакIэ, къэзыкIухьэхэрэм япчъагъэ къыхэхъо.\nЩысэ къэтхьын. ЦIыфым сомэ мин 30-кIэ санаторием е зыгъэпсэфыпIэм зэрэкIощт путевкэр къыщэфыгъэмэ, ащ сомэ мини 6 къыратыжьыщт. Хэти ытыгъэ ахъщэм ипроцент ыгъотыжьырэр, ау кэшбэкыр сомэ мин 20-м рагъэхъурэп.\nКъихьэгъэ илъэсыкIэм кэшбэкыр цIыфхэм зыщагъэфедэшъущтыр щылэ мазэм къыщегъэжьагъэу мэлылъфэгъум и 12-м нэс. Нэужым путевкэхэр нахь пыутэу къызащэфышъущтхэр чъэпыогъум и 1-м къыщыублагъэу тыгъэгъазэм и 15-м нэс. ИлъэсыкIэм икъихьэгъу зызэрыдгъэпсэфырэ мафэхэмрэ жъоныгъуакIэм тызщыдэсрэ мафэхэмрэ программэу «туристическэ кэшбэкым» хахьэхэрэп.\nСыда шIэгъэн фаер путевкэм лъыптыгъэ ахъщэм щыщ Iахь хабзэм къыуитыжьыным пае? ЗэкIэм апэу карточкэу «Мир» зыфиIорэм фэдэ уиIэн фае, сыда пIомэ, путевкэм ыуасэ ащ икIынэу щыт. Ащ фэдэ карточкэ зимыIэхэм къыдахын фае. Путевкэр къызыпщэфыгъэр мэфи 5 зыхъукIэ, ащ ыуасэ ипроцент 20-р карточкэм къихьэжьыщт. УздэкIорэ зыгъэпсэфыпIэм чэщитIум нахь макIэ зыщимыхыкIэ, кэшбэкыр къыуатыщтэп.\nКэшбэкым иуахътэ екIыфэкIэ зэп, нахьыбэри зыгъэпсэфакIо укIон уфит. Ащ къэс ахъщэу тебгъэкIуадэрэм ипроцент 20 уикарточкэ къырагъэхьажьыщт.\nЗыгъэпсэфыгъо уахътэр щылэ мазэм и 18-м къыщегъэжьагъэу мэлылъфэгъум и 30 нэс тырагъэфэнэу щыт.\nКэшбэк-2022-м игъэцэкIэн пэIуагъэхьанэу хабзэм сомэ миллиарди 5 къытIупщыщт. Программэм Урысыем ишъолъыр пстэури хэлажьэ.\nКъоджэ зекIоным фэгъэхьыгъэ унашъом Урысыем и Президентэу Владимир Путиныр кIэтхагъ.\nАщ фэдэ зекIоным къыхиубытэщтых чылэхэр, къутырхэр, къэлэ цIыкIухэр. Ахэм ящыIэкIэ-псэукIэ нэIуасэ зыфашIынэу, защагъэпсэфынэу, IофшIэнэу агъэцакIэхэрэм ахэлэжьэнхэу цIыфхэр къакIохэ зыхъукIэ, къоджэ зекIоным зиушъомбгъущт.\nАнахьэу ащ фэдэ зыгъэпсэфакIохэм къапэгъокIын зылъэкIыщтхэр унэе IофшIапIэ къызэIузыхыгъэхэр ары. Къэлэдэсхэм лэжьыгъэр зэрэхалъхьэ-\nрэр, зэрэIуахыжьырэр, былымхэр зыщаIыгъ фермэхэр зыфэдэхэр алъэгъухэмэ ашIогъэшIэгъоныщт. Тучан зиIэхэр, ахэм аIэкIэ ашIырэ шхыныгъохэр янэрылъэгъущт. Лъэпкъ шхынхэр зышIыхэрэм нэIуасэ зафашIыщт.\nКъоджэ зекIоным хэщагъэ хъухэрэм яхьакIэхэр яунэхэм арагъэсыщтых, агъэшхэщтых, яфэIо-фашIэхэр афагъэцэкIэщтых, цIыфкIопIэ чIыпIэхэр, чIыпIэ саугъэтхэр арагъэлъэгъущтых.\nКъоджэ зекIоныр зэхэзыщэщт цIыфхэм хабзэр IэпыIэгъу къафэхъущт. ХьакIэхэр зэрагъэблэгъэщтхэ хапIэхэр, фермэхэр, унагъохэр зэтырагъэпсыхьанхэм пае грантхэр къаратыщтых. Ар зыпшъэ ралъхьагъэхэр Ростуризмэмрэ УФ-м мэкъу-мэщымкIэ и Министерствэрэ.\nКъуаджэхэм ыкIи нэбгырэ мин 30-м емыхъу зыдэс къалэхэм зекIоныр бэшIагъэу зыщызэхэщэгъэ къэралыгъохэр щыIэх, ахэм ащыщых Италиер, Франциер, Испаниер. Тэ тихэгъэгукIэ къоджэ зекIоныр зыщызэхащагъэхэм Краснодар краир ахэхьэ. Къэлэдэсхэу къакIохэрэр сэнашъхьэм икъэугъоин, санэм ишIын ыкIи икъыдэгъэкIын хэлажьэх. Щай тхьапэхэр къызщаугъоирэ уахътэм тырагъафэшъ, IофышIэхэм адэIэпыIэх. Шыхэр зикIасэхэр фермэм макIох, шыоу чIыпIэ дахэхэр къакIухьэх.\nХэбзакIэу аштагъэм щылэ мазэм къыщегъэжьагъэу кIуачIэ иIэ хъугъэ. Проектыр зэхэзгъэуцогъэ экспертхэм къоджэ зекIоным шIэхэу зыкъиIэтынэу ыкIи чIыпIэ гъэнэфагъэ ыубытэу зэрэщыгугъыхэрэр къаIо.\nУрысыем ишъолъыр 27-мэ кIэу зыгъэпсэфыпIэхэр ащагъэпсыщтых. Корпорациеу «Туризм РФ» зыфиIорэм мы Iофыгъом фэгъэхьыгъэу апэрэ инвестиционнэ проект 53-рэ къыхихыгъ.\nЗыгъэпсэфыпIэхэр зыщагъэпсыщт чIыпIэхэм ащыщых Байкал, Алтай, Камчаткэ, Адыгеир, Краснодар краир, нэмыкIхэри. Вице-премьерэу Дмитрий Чернышенкэм къызэриIуагъэмкIэ, проектхэм ягъэцэкIэн заухыкIэ, зыгъэпсэфакIохэм япчъагъэ нэбгырэ миллионипшIым ехъу къыхэхъощт. Джащ фэдэу зыгъэпсэфыпIэу ашIыщтхэм нэбгырэ мин 15 фэдизмэ Iоф ащашIэн алъэкIыщт.\nТуробъектхэм ягъэпсын сомэ миллиард 36,5-рэ пэIуагъэхьанэу корпорацием къылъытагъ. Проект пстэумэ ягъэцэкIэн тефэщт мылъкур миллиард 387-м нэсыщт.\n— 2022 — 2023-рэ илъэсхэм зыгъэпсэфыпIэкIи 10 фэдиз дгъэпсышъунэу тэгугъэ, — къыIуагъ Д. Чернышенкэм. — Ахэм зэкIэмкIи чIыпIэ 2500-рэ фэдиз ахэтыщт. 2030-рэ илъэсым нэс хэгъэгу кIоцI зекIоным хэлажьэхэрэм япчъагъэ нэбгырэ миллиони 140-м нэсыщт.\nКорпорациеу «Туризм. РФ-м» итхьаматэу агъэнэфэгъэ Сергей Сухановым къызэриIуагъэмкIэ, апэу зишIын рагъэжьэщт туробъектхэм ахагъэхьагъэх зыгъэпсэфакIохэм нахьыбэрэ къыхахырэ чIыпIэхэр. Ахэм яинфраструктурэ игъэпсын мы илъэсым рагъэжьэщт. КIэу ашIыщт зыгъэпсэфыпIэхэр нахьыжьэу зыщырагъэжьэщтхэр Алтай, Сахалин, Байкал, къыблэ шъолъырымкIэ зыгъэпсэфыпIэхэу «Лэгъо-Накъ», «Гъэхъунэ плъыжьыр» арых.\nПредыдущая Лъэпкъ литературэм яIахь хэлъ\nСледущая Сусанэ ишIэныгъэхэр Москва щиушэтыщт


Шапсыгъэ къэбархэр | Адыгэ Макъ\nТуризмэм и Дунэе мафэ зыщыхагъэунэ-фыкIырэм ипэгъокIэу къалэу Шъачэ щыкIогъэ цIыфзэхахьэм мыгъэрэ зыгъэпсэфыгъо уахътэр зэрэкIуагъэм зэфэхьысыжьхэр щыфашIыгъэх.\nIофтхьабзэм къырагъэблэгъэгъагъэх хьакIэщхэм, санаториехэм экскурсионнэ фирмэхэм япащэхэр, хэлэжьагъэх туроператорхэр, экскурсоводхэр, къэгъэнэжьакIохэр, нэмыкIхэри.\nКъалэм ипащэхэм зекIон хъызмэтым щытхъу хэлъэу Iоф щызышIэрэ цIыфхэр хагъэунэфыкIыгъэх, дахэкIэ ахэм ацIэхэр къыраIуагъэх. Ахэм ащыщэу, санаториеу «Черноморье» зыфиIорэм игенеральнэ директорэу Мамыщ Аслъан «За трудовые успехи на благо города Сочи» зыфиIорэ цIэр къыфагъэшъошагъ.\nАслъан Адыгеим икIэлэпIугъ, бэшIагъэу Шъачэ щэпсэу. Ащ къэлэдэсхэм шъхьэкIэфагъэ къыфашIы, зэхэщэкIо IэпэIас, зекIонымрэ зыгъэпсэфын Iофхэмрэ япхыгъэу илъэсыбэ хъугъэу мэлажьэ.\nАслъан Урысые Федерацием медико-техническэ шIэныгъэхэмкIэ и Академие иакадемик, медальхэу «Честь и польза», «Почетный железнодорожник ОАО «РЖД», «95 лет транспортной полиции МВД России», «За вклад в строительство олимпийских объектов» зыфиIохэрэр къыратыгъэх. «IофшIэным иветеран», «Руководитель года города Сочи-2007» зыфиIорэ цIэхэр къыфаусыгъэх, тамыгъэу «За вклад в развитие города Сочи» къыфагъэшъошагъ.\n«Кавказыр» апэ ит\nТIопсэ районым ит псэупIэу Новомихайловскэм дэт дзэ частым краим щызэхащэгъэ военнэ-патриотическэ слетэу «К защите Родины готов» зыфиIорэр щыкIуагъ.\nАщ хэлэжьагъэх район муниципалитетым ныбжьыкIэхэм Iоф адэшIэгъэнымкIэ игъэIорышIапIэ къыгъэхьазырыгъэ ныбжьыкIэхэр. Ахэм дзэ къулыкъур ахьыным зэрэфытегъэпсыхьагъэхэр къагъэлъэгъуагъ. Зэнэкъокъум Новомихайловскэм игурыт еджапIэ чIэс кIэлэеджакIохэм апэрэ чIыпIэр щаубытыгъ. Ахэм ауж итых Агуй-Шапсыгъэ икомандэу «Кавказ» зыфиIорэм хэт ныбжьыкIэхэр. Шаумянскэ чIыпIэ псэупIэм къикIыгъэхэм ящэнэрэ чIыпIэр аубытыгъ.\n«Революция 1917 года в России глазами современной молодежи» зыфиIорэ зэнэкъокъоу Краснодар краим щыкIуагъэм къалэу ТIуапсэ щыщ пшъэшъэжъыеу ХьэдэгъэлIэ Джанетэ ятIонэрэ степень зиIэ диплом къыщыдихыгъ. Ащ ыгъэхьазырыгъэ эссеу революциер къызыдахыгъэр илъэси 100 зэрэхъурэм фэгъэхьыгъэр бэмэ агу рихьыгъ.\nДжанетэ апэрэ къэлэ гимназиер къыухыгъ, Ейскэ медицинскэ колледжым иящэнэрэ курс щеджэ, общественнэ Iофхэм чанэу ахэлажьэ. Ар ТIопсэ районым и НыбжьыкIэ гупчэ экстремизмэм пэуцужьыгъэнымкIэ пэшIорыгъэшъ Iофтхьабзэхэр зехьэгъэнхэмкIэ испециалист. Ятэ, ХьэдэгъэлIэ Хьисэ, къуаджэу Пэнэжьыкъуае щыщ, янэ, Шъхьэлэхъо Сайдэт, ШIоикъо къыщыхъугъ.


Автопробег в честь победителейЛIыхъужъхэм яшIэжь агъэлъапIэзэ\nАхэм ащыщ автопробегэу мэзаем и 18-м республикэм щырагъэкIокIыгъэр. Ащ хэлажьэхэрэм къафэгушIуагъэх АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат, Къэралыгъо Советым – Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, заом, IофшIэным, УIэшыгъэ КIуачIэхэм яветеранхэм я Совет ипащэу Къуаджэ Аслъан.\nМыхэм япсалъэхэм къащыхагъэщыгъ фашист техакIохэм апэуцужьыгъэ советскэ дзэкIолIхэм, партизанхэм, подпольщикхэм ялIыхъужъныгъэ ифэшъошэ уасэ фашIызэ ахэм япхыгъэ шIэжьыр гъэпытэгъэныр хабзэ зэрэхъугъэр.\nАдыгеим нэмыц техакIохэр зырафыжьыгъэхэм фэгъэхьыгъэ Iофтхьабзэхэм ифэшъошэ чIыпIэ общественнэ-политическэ мэхьанэ зиIэ акцием зэращиубытыгъэр пстэуми къыхагъэщыгъ. Ахэр къыфэджагъэх лIэужхэм уасэ фашIынэу Хэгъэгу зэошхом илъэхъан советскэ цIыфхэм лIыхъужъныгъэу зэрахьагъэм, тарихъыр зэпырагъэзэн амал ямытыгъэнэу.\nАвтопробегым хэлажьэхэрэм Мыекъуапэ, Правительствэр зычIэт Унэм щырагъажьи, Теуцожь ыкIи Тэхъутэмыкъое районхэм япсэупIэхэм адэхьагъэх, советскэ дзэхэм ягъогу рыкIуагъэх.


Нэбгырэ 500 фэдизмэ къулыкъур ахьыщт — Адыгэ макъ\nНэбгырэ 500 фэдизмэ къулыкъур ахьыщт\nБжыхьэ дзэ дэщыгъор чъэпыогъум и 1-м Адыгеим щырагъэжьагъ ыкIи ар тыгъэгъазэм и 31-м нэс кIощт.\nIофтхьабзэр республикэм зэрэщылъыкIуатэрэм, федеральнэ гупчэм къафигъэуцугъэ пшъэрылъхэр гъэцэкIэгъэнхэмкIэ Iофыгъоу зэшIуахыхэрэм, шэпхъакIэу къыхэхьагъэхэм зыщатегущыIэгъэхэ пресс-зэIукIэ Адыгэ Республикэм идзэ комиссариат зэхищагъ.\nАщ хэлэжьагъэх дзэ комиссариатым ипащэу Александр Авериныр, цIыфхэр дзэм щэгъэнхэмкIэ ыкIи ухьазырыгъэнхэмкIэ отделым ипащэу А. Санташовыр, дзэ-врачебнэ комиссием ипащэу Руслан Мамаевыр, район дзэ комиссариатхэм япащэхэр, къэбарлъыгъэIэс амалхэу республикэм итхэм ялIыкIохэр.\nАлександр Авериным пресс-зэIукIэр къызэIуихызэ, мы илъэс зэкIэлъыкIохэм дзэм къулыкъур щызыхьы зышIоигъо ныбжьыкIэхэм япчъагъэ къызэрэщымыкIэрэр къыхигъэщыгъ. Ащ дакIоу къулыкъум зыщызыдзыехэрэри мымакIэу зэрэтиIэхэр хигъэунэфыкIыгъ. Дзэ-патриотическэ пIуныгъэм ылъэныкъокIэ Iофтхьабзэхэр бэу еджапIэхэм ащызэхащэхэмэ а пчъагъэр нахь макIэ хъущтэу Iофтхьабзэм хэлажьэхэрэм алъытагъ.\nДзэ комиссар шъхьаIэм къызэриIуагъэмкIэ, къулыкъур зыхьынэу къызытефэрэ нэбгырэ мини 2500-рэ фэдизмэ бжыхьэм къяджэщтых. Мы уахътэм ехъулIэу ахэм ащыщэу 339-мэ джыри макъэ арагъэIун алъэкIыгъэгоп. УФ-м ухъумэнымкIэ и Министерствэ иунашъокIэ Адыгеим щыщ ныбжьыкIэ 500 фэдизмэ къулыкъур ахьыщт, хабзэ зэрэхъугъэу, ахэр чIыпIэ зэфэшъхьафхэм ащэщтых, ау мыгъэ нахьыбэр (нэбгырэ 440-р) Къыблэ дзэ округым агъэкIощт.\nАвериным къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, мыгъэрэ бжыхьэ дзэ дэщыгъом анахь пшъэрылъ шъхьаIэу дзэ комиссариатым къыфагъэуцугъэр хьылъэзещэ автомобильхэр зезыфэнхэ зылъэкIыщт (категориеу С зиIэхэр) ныбжьыкIэ 70-рэ фэдиз агъэхьазырыныр ары.\nАдыгэ Республикэм ишъолъыр медицинэ комиссии 9-у Iоф щызышIэщтхэм ныбжьыкIэу дзэм ащэщтхэм япсауныгъэ изытет ауплъэкIущт. Руслан Мамаевым Iофтхьабзэм къызэрэщыхигъэщыгъэмкIэ, аужырэ илъэситIур пштэмэ, ныбжьыкIэхэм япсауныгъэ нахьышIу хъугъэ. Гъэтхэ дзэ дэщыгъом къызэригъэлъэгъуагъэмкIэ, ахэм япроцент 68,3-м къулыкъу ахьын алъэкIыщт. Дзэ къулыкъум гъатхэм ащагъэхэм ащыщ нэбгыри 4-мэ къарагъэгъэзэжьыгъ. Ащ лъапсэу фэхъугъэр ныбжьыкIэхэм япсауныгъэ изытет чIыпIэ комиссариатхэм икъоу зэращамыуплъэкIугъэр ары. Анахь къахагъэщырэ узхэм ащыщэу къупшъхьэ лъынтфэхэм япхыгъэм апэрэ чIыпIэр еубыты, ащ ыуж итыр психикэм изытет зэщыкъоныгъэр, ахэм къакIэлъэкIох лъым икъекIокIын системэ, кIэтIый узхэр.\nА. Санташовым къызэриIуагъэмкIэ, бжыхьэм альтернативнэ къулыкъу зыхьыщтыр зы нэбгыр. Нэжъ-Iужъхэр ыкIи сэкъатныгъэ зиIэхэр зыщаIыгъхэ республикэ интернатым ар тхьакIакIоу агъэкIощт.\nДзэ къулыкъум имэхьанэ зыкъегъэIэтыгъэным, ныбжьыкIэхэм ар ашIогъэшIэгъоныным афытегъэпсыхьэгъэ Iофтхьабзэу «Дзэм къулыкъу щызыхьыщтым и Маф» зыфиIорэр мы илъэсым чъэпыогъум и 21-м зэхащэщт.\nЗэпахырэ узэу коронавирусым ыпкъ къикIыкIэ Iофтхьэбзэ гъэнэфагъэхэм атетхэу дзэ дэщыгъо кампаниехэр илъэситIу хъугъэу зэхащэх.\n— Дзэ къулыкъум ащэщтхэр едгъэзынхэшъ, вакцинэр ахэтлъхьан пшъэрылъ тиIэп, — еIо республикэм идзэ комиссар. — Ау прививкэр зыхэмылъхэм агурытэгъаIо ухъумэнымкIэ ащ мэхьанэу иIэр. Нэбгырабэхэм вакцинэр ахэлъэу къэкIох. Адыгеим сыдигъуи зэрифэшъуашэу дзэ дэщыгъо кампаниер зэрэщызэхащэрэр къыушыхьатыгъ ядгъэщэгъэ ныбжьыкIэхэм ащыщ коронавирусымкIэ къэсымэджагъэу къазэрахамыгъэщыгъэм. Къулыкъум кIощтхэм а узыр яIэмэ тIогъогогъо тэуплъэкIу, санитарнэ шапхъэхэр зэкIэ шIокI имыIэу тэгъэцакIэх. ДзэкIолI ныбжьыкIэм икурс акIуфэ, тхьамэфитIум, карантиным ахэр щэIэх.\nХабзэ зэрэхъугъэу, мы илъэсым ибжыхьэ дзэ дэщыгъуи шапхъэхэм адиштэу зэрэрагъэкIокIыщтым, пшъэрылъэу къафагъэуцугъэхэр шIокI имыIэу зэрагъэцэкIэщтхэм дзэ комиссариатым иIофышIэхэм яцыхьэ телъ.\nНэужым журналистхэм упчIабэ къатыгъ. Ахэр анахьэу зыфэгъэхьыгъагъэхэр: къулыкъум зыщызыдзыехэрэм зэрадэзекIохэрэр, мыгъэ кIэу дзэ дэщыным къыхэхьагъэхэр, ныбжьыкIэхэм япсауныгъэ изытет адрэ илъэсхэм зэратекIырэр, чIыпIэу зыдэкIощтхэр ежь яшIоигъоныгъэкIэ къыхахын алъэкIымэ, нэмыкIхэри. Дзэ комиссариатым иIофышIэхэм игъэкIотыгъэ джэуапхэр упчIэхэм къаратыжьыгъэх.\nПредыдущая «…ЦIыфхэр жъугъэу гъогухэм атекIодэнхэу щытэп»\nСледущая ЛIыхъужъым имыжъобгъу


Илъэс 65-рэ къызэдэбгъэшIэныр — насыпыгъ — Адыгэ макъ\nИлъэс 65-рэ къызэдэбгъэшIэныр — насыпыгъ\nРедактор 28.07.2020 28.07.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\n«Бэ зыгъэшIагъэ нахьи, бэ зылъэгъугъ», — аIо адыгэхэм. Шэуджэн районым ит къуаджэу Пщычэу щыщ (джыдэдэм Гавердовскэм щэпсэух) ХьакIэцIыкIу зэшъхьэгъусэхэу Джамботрэ Нурэрэ би къагъэшIагъ, би алъэгъугъ. Къиныр ыкIи тхъагъор зэдагощыхэзэ илъэс 65-м къыкIоцI щыIэныгъэ гъогум ахэр къызэдырыкIуагъэх.\nУзэкIыгъоу ар къыбдэхъуныр насыпыгъэшхоу ыкIи IофшIэгъэшхоу щыт.\nНахьыжъхэм шъхьэкIафэрэ лъытэныгъэрэ зыщафашIырэ, зэгурыIоныгъэ зэрылъ, тишэн-хэбзэ дахэхэр къакIэхъухьэхэрэм лъагъэкIотэным зыщыдэлэжьэрэ унагъохэр Адыгеим зэрэщытиIэхэм урымыгушхон плъэкIырэп. Сыд фэдэрэ лъэхъани унагъом имэхьанэ зэхъокIырэп. Илъэсишъэ пчъагъэм лIэуж зэфэшъхьафхэр зэрипхыхэзэ, сыд фэдэрэ лъэныкъомкIи обществэмрэ къэралыгъомрэ япытапIэу унагъор щыт.\nДжащ фэд ХьакIэцIыкIухэри. ЗэрафэлъэкIэу гъогу занкIэм рыкIуагъэх. Унагъор зэрэбаир ахъщэп, дышъэп, ащ щапIурэ цIыфхэр арэу сыдигъуи аIо. Зэшъхьэгъусэхэм Тхьэм къарипэси, нэбгыри 5-у зэдапIугъэм шIукIэ ягугъу арагъэшIын алъэкIыгъ.\nЕжь Джамбот илъэс 85-рэ ыныбжь нахь мышIэми, ащ фэдиз ептыщтэп, дэгъоу къызэтенагъ. Иакъыл губзыгъэу, игущыIэ чанэу, сэмэркъэур къебэкIэу, ышъокIи, итеплъэкIи зэкIужьэу щыт. Непэ реным удэгущыIагъэми, къыпфиIотэн къэбар гъэшIэгъоныбэ ешIэ. ИкIасэу усэхэр етхых. Ятэу Шъалихьэ заом хэкIуади, 1949-рэ илъэсым яни идунай ыхъожьи, Джамбот пасэу ибэу къэнагъ. Илъэси 10 классыр къыухи, еджэным пидзэжьынэу мыхъоу унагъо ышIэн фае хъугъэ.\nУнагъом ятIонэрэ пкъэоу бзылъфыгъэр кIэт. Нурэ илъэс 18-м итыгъ лIакъом къызыхахьэм. ИныбжьыкIэгъум зэрэдэхагъэр къыхэщэу джыри ынэгу нурэр къыкIехы, бзылъфыгъэ ищыгъэ зэкIужь. Ар къуаджэу Еджэркъуае щыщ, Абасэмэ япхъу.\nПстэури къызыщежьагъэр дэгъоу Джамбот щхыпцIызэ ыгу къэкIыжьы:\n— Синыбджэгъу нэбгыри 7 сигъусэу пхъэ щэрэхъхэр зыкIэт шыкум тисэу Еджэркъуае тыкIуи къэтхьыгъагъ. ГъэшIэгъон къытщышIы пэтыгъ. Псэогъу сфэхъунэу къыхэсхыгъэм ыш ТIуапсэ дэсэу щытти, ащ ыдэжь къэтынэу кIогъагъэ. Ар тэ тшIэгъахэп. Тинасыпти къэтхьынэу тызщыкIогъэ мафэм ипчэдыжь ар къэкIожьыгъ. Армэ ащ фэдиз гъогу хьылъэр хьаулыеу ткIугъэу хъущтыгъ.\nДжамбот игущыIэхэм Нурэ къапегъэхъожьы:\n— КъыздэгущыIагъэу, пIалъэ тиIэу щытыгъэп. Ау сянэш Дзэукъожьхэр Пщычэу дэсхэти ядэжь сыкъэкIуагъэу сыщилъэгъугъ. Джары зэкIэ зэрэхъугъэр.\nЗэшъхьэгъусэ зэфэхъугъакIэхэм апэ ящыIэныгъэ гъогу мыжъокIэ шъабэкIэ убагъэу, къэгъагъэхэр телъхэу щытыгъэп. Зэо ужым я 50-рэ илъэсхэр хэткIи къиныгъэ. Пэрыохъубэ зэпачызэ къырыкIуагъэх. Ащ пае къэмынэу нэбгыритIум азыфагу илъ лъытэныгъэр, шIулъэгъуныгъэр ыкIи шъыпкъэныгъэр чIанагъэхэп. ЩыIэныгъэр шIу зэралъэгъурэр къахэщэу, зы къин алъэгъугъ Iоу умышIэу, джы яжъышъхьэ дахэу пэгъокIых.\n— Узы нэбгырэкIэ лъэпсэ пытэ зиIэ унагъо пфэгъэпсыщтэп, — къеIуатэ Нурэ. — НэбгыритIуми пIэ зэкIэдзагъэу, узэдэIужьэу, зым Iэпызырэр адрэм къыштэжьымэ ары ишIуагъэ къызыкIощтыр. Бзылъфы-гъэр хъулъфыгъэм фэдэп, нахьыбэр дигъэзын, ыгъэгъун фае. Тэ тызэдэлэжьагъ, тызэдэпIуагъ. Сыкъызэрыхьэгъэ унагъом пщи гуащи симыIэхэу, сабыи 5-ри сIыгъыхэу къин макIэп схьыгъэр. Чэми, чэти тIыгъыгъэх, хатэри дгъэлэжьагъэ, колхоз IофшIэнми сыкIуагъ.\n1955-рэ илъэсым ХьакIэцIыкIухэм Нурэ къахахьи, илъэситIу тешIагъэу Рэмэзан къэхъугъ. Ащ мэзи 7 нахь ымыныбжьэу, Джамбот дзэ къулыкъум ащагъэу къэтзэ, 1958-рэ илъэсым Светэ къэхъугъ (ышъо хэлъми ымышIэу). Сабый цIыкIуитIури, унагъори пылъхэу бзылъфыгъэ ныбжьыкIэр къэнагъ. Пщыпхъури, гъунэгъу дэгъухэри иIэхэу щытти, ахэр IэпыIэгъу къыфэхъугъэх. Илъэсрэ ныкъорэ Джамбот къулыкъур ыхьыгъэу, Iыгъынхэр зэриIэхэмкIэ тхылъхэр агъэпсыхи, къэкIожьынэу хъугъагъэ.\nАщ ыуж бэ темышIэу зэшъхьэгъусэхэм Руслъан (1960-м) къафэхъугъ. Ащ къыкIэлъыкIуагъэх зэтIуазэхэу Муратрэ Рустемрэ (1963-м).\n— ЗэрэтфэлъэкIэу, амалэу тиIэмкIэ тисабыйхэр тпIугъэх, едгъэджагъэх, шэн-хэбзэшIухэр ахэлъхэу алъэ тедгъэуцонхэм тыпылъыгъ, — еIо ХьакIэцIыкIу Нурэ. — ЗэкIэми унагъохэр ашIагъэх, дахэу мэпсэух, тыгу къыдащае.\n— Сэри колхозым сыхэтыгъ, — еIо Джамбот. — Фермэми, хьамэми учетчикэу Iоф ащысшIагъ. ШхапIэр къуаджэм къызыщызэIуахым, илъэсищ фэдизрэ сыIутыгъ. Нэужым, егерэу илъэси 7 Iоф сшIагъэу, 1996-рэ илъэсым Гавердовскэм тыкъащэжьыгъ. ТикIалэу Руслъанрэ ишъхьэгъусэу Аминэтрэ такIэрыс. ТхьэмкIэ шыкур, гумэкIы-\nгъо тиIэп, тагъэразэ.\n— Сынэгу кIэкIыгъэ пстэуми сытIысэу сызягупшысэжьыкIэ, зэрэсфэукъарыугъэр сэгъэшIагъо,— мэщхыпцIы Нурэ. — Зы къин закъо слъэгъугъэ Iоу джы къэсшIэжьырэп, жъышъхьэ мафэ къытэкIугъ. Ар пстэуми анахь шъхьаI.\nЗэшъхьэгъусэхэм пхъорэлъф-къорэлъфи 7, ахэм къакIэхъухьэжьыгъэу сабый цIыкIуи 7 яI. Ахэр арых яжъышъхьэ къафэзгъэчэфырэр, къафэзгъэнэфырэр. Нэнэжъ-тэтэжъхэм гухэкI закъоу яIэр — сабый нэбгырэ пчъагъэр ашIомакI, яцIыфышъхьэ бэу хахъо ашIоигъу.\nШъыпкъэ, Тхьэм къарипэси, илъэс 65-рэ къызэдэзыгъэшIэгъэ унагъоу джырэ уахътэм бэп тызэрихьылIэрэр. Ащ уимыгъэгушIони, урымыгушхони плъэкIырэп. Зэшъхьэгъусэхэм тыгу къыддеIэу лъэпкъыми, гъэзетми ацIэкIэ ямэфэкIкIэ тафэгушIо!\nМы пчъагъэр «гъучI джэгукIэ» алъытэ. ГъучIым ипытагъэ фэдэу унэгъо пытэ зэрашIагъэр къагъэшъыпкъэжьыгъ. Джамботрэ Нурэрэ гъучI псауныгъэ яIэу, яунагъо мамыр, насып ыкIи зэгурыIоныгъэ илъэу джыри илъэсыбэ къагъэшIэнэу афэтэIо.\nПредыдущая Гупшысэу ахэлъым узыфещэ\nСледущая Кадастрэ уасэр зэжъугъэшIэнэу шъуфаемэ…\nВ Майкопе открыли новое здание МРЭО\nВ Адыгее в ходе поисков туристов в реке обнаружено тело мужчины\nГлава Адыгеи побывал в штабе по поиску пропавших туристов


«Ставропольер» «Ошъадэм» иныбджэгъу — Адыгэ макъ\nАдыгеим и Къэралыгъо филармоние «Урысыер. Хэгъэгур. ЗыкIыныгъэр» зыфиIорэ концертыр щыкIуагъ. Урысыем и Мафэ фэгъэхьыгъэ зэхахьэм къэралыгъо орэдыIо-къэшъокIо къэзэкъ ансамблэу «Ставропольер», Мыекъуапэ итворческэ IофшIапIэу «Ошъадэр» хэлэжьагъэх.\nПчыхьэзэхахьэм иапэрэ едзыгъо «Ставропольем» лIыхъужъныгъэм, IофшIэным, сэмэркъэум, нэмыкIхэм яхьылIэгъэ къэзэкъ орэдхэр къыIуагъэх, лъэпкъ къашъохэр къышIыгъэх. Къэзэкъ дзэкIолIым, шыум афэгъэхьыгъэ орэдхэр щыIэныгъэм къыхахыгъэх.\nХудожественнэ амалхэр агъэфедэхэзэ лъэпкъ къашъохэу къагъэлъэгъуагъэхэр гум рехьых. Шъуашэхэр дахэх. Шъо зэфэшъхьафхэмкIэ гъэкIэрэкIэгъэ кусэхэр къашъохэм ахэгъэщагъэхэу лъэпкъ искусствэр къыраIотыкIы.\nСэмэркъэу зыхэлъ орэдхэр шIулъэгъум, цIыф зэфыщытыкIэхэм нахь афэгъэхьыгъэх. Бзылъфыгъэм ишэн-хабзэхэр унагъом ипсэукIэ зэрэдиштэхэрэм уядэIункIэ гъэшIэгъоных.\nЛъэпкъ орэдыIо ансамблэу «Ащэмэзым» пэсэрэ адыгэ орэдхэр къыIуагъэх. Адыгэ шъуашэр артистхэм къякIоу ащыгъ, уядэIузэ лъэпкъым къыкIугъэ гъогум зыщыогъэгъуазэ.\nОрэдыIоу Хъурэнэ Азэ адыгабзэкIи, урысыбзэкIи къыхидзэгъэ орэдхэр щыIэныгъэм дештэх. Артисткэр дахэу, зэкIужьэу зэрэфэпагъэри къыхэдгъэщы тшIоигъу.\nШэуджэн Рустам зипэщэ лъэпкъ оркестрэм адыгэ мэкъамэхэр ыгъэIугъэх. ШыкIэпщынаоу ЛIыбзыу Шан бзэпсхэр ыгъэжъынчыхэзэ лъэпкъ орэдышъохэр къырегъаIох. Нэгъой Заур, Шэуджэн Юлианэ, нэмыкI артистхэу оркестрэм хэтхэм ядэIугъэхэр агъэгушIуагъэх.\nИжъырэ къашъоу «Ислъамыер» артистхэм къызэрашIырэ шIыкIэри лъэхъаным дештэ. Едыдж Викторие къашъор зегъэуцум зыми фэмыдэ шIыкIэхэр ыгъэфедагъэх.\nАдыгэ Республикэм культурэмкIэ и Министерствэ иотдел ипащэу Шэуджэн Бэлэ, Мыекъуапэ иадминистрацие культурэмкIэ и ГъэIорышIапIэ ипащэу Цэй Розэ, культурэм щызэлъашIэхэрэ Хъот Заур, Къулэ Амэрбый, Нэхэе Тэмарэ, нэмыкIхэу концертым еплъыгъэхэм искусствэм лъэпкъхэр зэрэзэфищэхэрэм мэхьэнэ ин ратыгъ. Уигъунэгъоу къыбдэпсэурэм икультурэ дэгъоу зэбгъашIэмэ щыIэныгъэм къызэрэщыотэжьырэм къытегущыIагъэх.\n«Ставропольем» ихудожественнэ пащэ игуадзэу Юрий Зель, «Ошъадэм» ихудожественнэ пащэу, Адыгэ Республикэм изаслуженнэ артисткэу Едыдж Викторие зэхахьэм къыщыгущыIагъэх. Шъолъырхэр тапэкIи зэрэзэлъыкIощтхэр, концертхэмкIэ зэрэзэхъожьыщтхэр къаIуагъ. Пчыхьэзэхахьэм икIэухым «Ставропольемрэ» «Ошъадэмрэ» зыкIыныгъэм фэгъэхьыгъэ орэдыр къызэдаIуагъ.\nПредыдущая БэнэкIо ныбжьыкIэхэм яушэтынхэр


Меотхэр, зиххэр - Википедие\nТиэрэ ыпэкIэ Азов хым игъунапкъэхэм адэжь ыкIи Темыр Кавказым ичIыгухэм лъэпкъ зэфэшъхьафхэр ащыпсэущтыгъэх. Ахэр- синдхэр, зиххэр, дандариихэр, тарпетхэр меотхэр ыкIи нэмыкIыбэхэр.\n3 Сарматхэрмрэ меотхэмрэ язэфыщытййIэхэр\nIэпэIасэу щытыгъэх, гъукIэ Iэзагъэх, дэным фэкъулаигъэх. Шъхьадж зыфэгъэзэгъэ Iофым елъытыгъэу лIакъо гъэнэфагъэ къыгъэпсыщтыгъэ. Меотхэм тхьэшIошIхъуныгъэ пытэ яIагъ.\nТыкъэзыуцухьэрэ дунаим идэхагъэ, чIыопсым инэшанэхэр ахэм лъэшэу агъэлъапIэщтыгъэх. Тыгъэми, ощхыми, шыблэми тхьэхэр яIэхэу алъытэщтыгъэ ыкIи шъхьэкIэфэныгъэ ин ахэм афашIыщтыгъэ. Умэхъыгъэ зекIокIэ-шIыкIэхэр меотхэм бэу агъэцакIэщтыгъэх. ЛIакъом цIыф нахьыжъэу хэтым мы Iофыр фагъазэщтыгъэ. ЯIахьыл-гупсэхэу лIэхэрэм тхьэлъэIухэр атрашIыхьэщтыгъэх.ЧIыгур атIыщти, зидунай зыхъожьыгъэ цIыфыр утIыIугъэу ащ чIалъхьэщтыгъэ. ЯтIэр тырамытэгъожьызэ хьап-щып зэфэшъхьафхэр ащ ралъхьэщтыгъэх- лагъэхэр, Iашэхэр, щыгъынхэр. Адырэ дунаим мыхэр лIагъэм къыщыфэфедэщтхэу алъытэщтыгъэ. Тхэмэфэ заулэ, е мазэ зытешIэкIэ, дунаим ехыжьыгъэр зыщычIатIагъэ чIыпIэм дэжь щызэрэугъоищтыгъэх ыкIи зэрэIыгъыхэу хъураеу къакIухьэзэ гъыбзэхэр къаIощтыгъэх ыкIи гъыщтыгъэх.\nМеотхэм ятхьэ закъоу алъытэщтыгъэр тыгъэм , машIом, нэфынэм ыкIи фабэм ятхь ары. ЩыIэныгъэм мыхэр ылъапсэхэу аIощтыгъэ ыкIи лъэшэу агъэлъапIэщтыгъэх. ЦIыфэу лIагъэм ихьадэ краскэ плъыжь тыракIэщтыгъэ, машIом ышъо ар зэрэфэдэм пае.\nКавказым икъежьапIэ икъушъхьэхэм ыкIи ичIышъхьашъохэм меотхэр ащыпсэущтыгъэх. Къушъхьэхэм ахэсхэм шыхэр бэу яIагъ, чIыгулэжьыным пылъыгъэх. Шъофхэм ащыпсэущтыгъэ меотхэр былымхъуныр ары зыфэгъэзэгъагъэхэр. Джащ фэдэу унэгъо хъызмэтым изылъэныкъо шъхьаIэу пцэжъые ешэныр щытыгъ.\nТиэрэ ыпэкIэ апэрэ илъэс минным къыубытрэ уахътэм Каспийскэ хым итемыр нэпкъхэм къарэкIыхэшъ, Пшызэ шъолъыр ичIыгухэм ираныбзэ зыIулъ сарматхэм ялъэпкъхэр къарэхьэх. Ахэр ренэу зэпэуцужьыщтыгъэх, зэзаощтыгъэх пэщэныгъэр аубытыным фэбанэхэу. Азыфагу къихьэрэ зэгурымыIоныгъэхэм ыпкъ къикIэу, сарматхэр гощыгъэ хъугъэх. Анахь куп инэу щыIагъэхэм ащыщых- аорсхэр, сиракхэр, аланхэр, роксоланхэр, языгхэр. ЯплIэнэрэ лIэшIэгъум Пшызэ шъолъыр къыпыщылъ чIыгухэм меотхэр япчъагъэкIэ бэ хъухэу къарэтIысхьэх.ШIэныгъэлэжьхэм къызэратхырэмкIэ, сарматхэр IашэкIэ зэонхэм лъэшэу фэIэзагъэх, Iэшэ лъэпкъ зэфэшъхьафэу яIагъэр мэкIагъэп. Джащ фэдэу шым тесыным ахэр фэкъулаигъэх.\nФэдэ гъунэгъу щынагъохэр зэряIэр къазгурэIом, меотхэм нахь зыкъагъэгъунэжьэу,зэкъотхэу псэунхэу аублагъ.Хэбзэгъэуцугъэхэр, шэн-хэбзэ зэхэтыкIэхэр зыфагъэнэфэжьыгъэх, дзэхэр агъэпсыгъэх, ахэм япащэхэри къыхахыгъэх.\nIашэхэу меотхэм ашIыщтыгъэхэр сарматхэм яехэм ягъэпшагъэмэ, нахь пытагъэх. Ау Iэшэ закъом къыухъумэщтхэу меотхэм алъытэщтыгъэп. Мамыр гухэлъхэр зиIэу ахэм къахахьэщтыгъэ цIыфым сыдигъуи дахэу пэгъокIыщтыгъэх, агъашхэщтыгъ, шIухьафтынхэр фашIыщтыгъэх, зыщыпсэущт уни ратыщтыгъэ. Ау хымэ цIыфэу ядэжь къеблэгъагъэм мыхъо- мышIагъэхэр ыгу илъхэу зегуцафэхэкIэ, ащ пэуцужьыщтыгъэх. Пыйхэм япчъагъэ бэ зыхъукIэ, ащ лъыпытэу ахэм ябэнынхэу меотхэм амал яIагъэп, ау сыд фэдиз уахътэ тешIагъэми, яфэшъуашэр ахэм арагъэгъотыжьыщтыгъэ.Ащыщ къаукIыгъэмэ, ащ фэдэ къабзэу адэзекIожьыщытыгъэх. Анахь лъэшэу пыир загъэпщынэщтыгъэр-меотэу лIагъэм икъэхалъэ зыгорэ зырашIэкIэ ары. Фэдэ бзэджэшIагъэ зезыхьэрэр аукIыщтыгъэ, ышъхьэ паупкIыти , хьадэр агъэстыжьыщтыгъэ.\nЗыгу хагъэкIыгъэ меотым джэуап аритыжьынэу игъо имыфэу дунаим зехыжьыкIэ, мы пшъэрылъыр иIахьылхэм агъэцэкIэжьын фэягъ. Пыир щэIэфэ меотыр "лIагъэхэм ядунай" ихьан ымылъэкIыщтэу алъытэщтыгъэ. Ащ мэхьанэшхо зэрэратырэм къыхэкIэу, лIагъэм гухэлъэу иIагъэр игупсэхэм нахь псынкIэу зэрагъэцэкIэщтым пылъыгъэх.\nСарматхэрмрэ меотхэмрэ язэфыщытййIэхэрЕӀаз\nМеот дзэ дипломатием зэфэхьысыжь гъэнэфагъэхэр фэхъугъагъэх. ЛIэшIэгъуищым къыкIоцI меотхэмрэ сарматхэмрэ якультурэхэр зэхахьэх, охътабэрэ мы лъэпкъхэр зэгурыIохэу зэрэзэдэпсэугъэм ар иушъхьагъоу плъытэн плъэкIыщт.КъыкIэлъыкIорэ илъэсхэм сарматхэм яфэмэ-бжьымэхэр меотхэм къатехьэхэу ыублагъ. Тиэрэ ыпэкIэ ятIонэрэ лIэшIэгъум ыгузэгухэм адэжь меотхэм агъэфедэрэ Iэмэ-псымэхэм сармат Iашэхэр, хьакъу-шыкъухэр, чIыгур зэралэжьырэ пкъыгъохэр къахэхьэх. Джащ фэдэу , лIагъэр зэрагъэтIылъырэ шэн-хабзэхэр зэхъокIых.\nАу мыщ дэжьым сарамтхэм ягупшысэхэм меотхэм ятхьэшIошIхъуныгъэ зэщагъакъорэп.\nСиракхэр меотхэм къахэтIысхьэхэу зырагъажьэкIэ, меотхэм яшэн зызэблехъу.\nСиндхэр- меотхэм язылъэпкъ анахь инхэм ащыщыгъэх. Тиэрэ ыпэкIэ апэрэ лIэшIэгъум икъежьэгъухэм къащыублагъэу Таманскэ хыгъэхъунэ ныкъом ыкIи хы шIуцIэ Iушъом итемыр-тыгъэкъокIыпIэ щыпсэущтыгъэх. Тиэрэ ыпэкIэ ятфэнэрэ илъэсишъэм синдхэм якъэралыгъо агъэпсы, СиндикэкIэ ащ еджэх. Мы къэралыгъом икъэлэ шъхьаIэ Синдика фаусы. (джырэ уахътэм Анапэ зыфаIорэр). Меотхэм афэдэу синдхэр чIыгулэжьыным, былымхъуным, пцэжъые ешэным пылъыгъэх, IэшIэгъэ зэфэшъхьафхэр ашIынхэм фэIэзагъэх. Синдикэр- гъэпщылIэкIо къэралыгъоу щытыгъ. Тиэрэ ыпэкIэ 480-рэ илъэсым грек къалэхэу Керченскэ хыдэкIыпIэм инэпкъыхэм аIутыгъэхэр зэхэхьэхи, зы къэралыгъо зашIыгъ. Боспорскэ царствэкIэ ащ еджагъэх. Ащ игупчэу хъугъэ-Пантикалей.\nСиндхэр Боспорскэ къалэхэм сатыу адашIыщтыгъэ. Синдхэм ябэдзэрхэм, яурамхэм грек сатыушIэхэр бэу атеплъэгъон плъэкIыщтыгъэ. Хьалыгъур, коцыр, щэр, пхъэшъхьэ-мышъхьэхэр ахэм аращэщтыгъэ. Бэдзэрхэм грекхэм пщылIхэр ащащэфыщтыгъэ.\nСиндикэм иунэхэм грекхэм ашIыгъэ амфитеатрэ ашъхьащытыгъ. Къэгъэлъэгъон зэфэшъхьафхэр, бэнэнхэр ащ щыкIощтыгъэх. Щыгъур, санэр, шэкIхэр грекхэм Синдикэм аригъэгъотыщтыгъэ.Грекхэм язекIокIэ-шIыкIэхэр, ящыгъынхэр, яIашэхэр псэупIэхэр зэрагъэпсырэ шIыкIэхэр синдхэм къызфагъэфедэщтыгъэх. Греческэ живописым ыкIи скульптурэм яшъэфхэр синдхэм къызIэкIагъахьэщтыгъэ.\nСиндикэр аштэнышъ, греческэ хэгъэгу агъэпсыныр мы уахътэм боспорскэ пащэхэм гухэлъэу зыдаIыгъыгъ. Ащ пае синдхэм адашIыщтыгъэ зэдэгущIэгъухэм яшIуагъэ къызэмыкIом, 479 илъэсым грек дзэхэр Синдикэм ихьагъэх. КъызэратхыжьырэмкIэ, "зы мафэ горэм, нэфшъагъом, Синд къухьэуцупIэм инэпкъыхэм грек дзэхэм якъухьэхэр къаIухьагъэх. Синдикэм ицIыфхэм ахэр къызалъэгъум, шIэхэу къызэрэугъоигъэх ыкIи къалэм икъэлапчъэхэр пытэу зэфашIыгъэх. Синдхэм ящыгъынхэр ащыгъхэу къалэм дэсыгъэ бзэджашIэхэр ухъумакIохэм атебанэхи, къэлапчъэр къызэIуахыгъ. Синдикэм чIэнэгъэ инхэр ышIыгъэхэу щэджагъом аштагъ..." Синдхэм якуп инхэм ыкIи нэмыкI меотхэм Синдикэр къаIахыжьынэу грекхэр зэп зэрэфежьагъэхэр. Зэпэуцужьхэм апкъ къикIэу къалэр лъэшэу зэхэкъутагъэ хъугъэ. Ащ ычIыпIэ грекхэм ежьхэм якъалэ агъэпсыгъ ыкIи ащ Горгипия фаусыгъ.\nСиндикэр зызэхэзым, меотхэмрэ хы шIуцIэм инэпкъхэм якъокIыпIэ лъэныкъокIэ псэущтыгъэхэ зиххэмрэ зэкъоуцохэу аублагъ. ЗихыкIэ грекхэр ахэм яджэщтыгъэх, ау боспор тхыгъэхэм гущыIэу АDZAHA ащыолъэгъу , адыгэ "адзэхэм" ар фэд.\n("дзэхэр", е "дзэ лъэпкъ"). Зиххэм мы цIэр зэраIожьыщтыгъэнкIи хъун. Уахътэ тешIэ къэс гущыIэу "адыгэ" хъужьыгъэу плъытэн плъэкIыщт. НэмыкI еплъыкIэу щыIэмкIэ, адыгэ цIэр къызхэкIыгъэр тыгъэм шъхьашъэ зэрэфашIыщтыгъэр ары. Джащ фэдэу ыпэкIэ аIощтыгъэ "а-дыгъэ" -тыгъэм илъэпкъ. Итальянскэ ыкIи греческэ тхыгъэхэм къызэратырэмкIэ, цIэу "зихи" зыфиIорэр адыгэхэм я I5-нэрэ лIэшIэгъум нэс араIощтыгъэ. Адыгэхэм ятарихъ зыугъоищтыгъэ Интериано мыщ фэдэу къетхы: "итальянскэ, греческэ ыкIи латиныбзэкIэ зихкIэ ахэм яджэх, татархэм ыкIи тыркухэм черкес аIо, ежьхэм адыг зэраIожьы".\n438-рэ илъэсым нэс меотхэм ыкIи грекхэм азыфагу зэпэуцужьыныгъэхэр къетаджэх. Меотхэр боспор къалэхэм атебэнэ зэпытых. 438-рэ илъэсым Боспор къэралыгъом меотхэм къахэкIыгъэ Спарток I ипащэ мэхъу. Ар къызыкIуагъэм къыщыублагъэу зиххэмрэ грекхэмрэ азыфагу итыгъэ заохэр зэпэух.\nБоспорымрэ меотхэмрэ ясатыу зэпхыныгъэ нахь мэпытэ. Боспор къалэхэм хьалыгъур меотхэм арагъэгъоты, ижъырэ Грецием икъалэхэм, джащ фэдэу Афинэ мы гъомлапхъэр щыIуагъэкIы. Ижъырэ грекхэм якультурэ меотхэм къахэхьэ. Греческэ дзэ Iашэхэр, дышъэхэр, тыжьынхэр агъэфедэрэ Iэмэ-псымэхэм ащыщ мэхъух.\nЯтIонэрэ лIэшIэгъум зихыпщэу Стахемфак, зиххэм яеплъыкIэхэр ыгъэпытэным фэшI, Римскэ императорым иунэIут фэдэу зыкъегъэлъагъо. Зих пщыхэм бзылъфыгъэ купхэр агъэпсых, къэралыгъо зэфэшъхьафхэм къаращырэ бзылъфыгъэ шъэ пчъагъэ ахэм ащэпсэу.\nМеот лъэпкъхэм зиххэм нахь пэблагъэ зафашIы. Ахэм афэдэу былымхъуным, чIыгулэжьыным, пчэжъые ешэным зиххэр пылъых. Джащ фэдэу сэнашъхьэ алэжьыным игъэкIотыгъэу ыуж ехьэх. КъухьэшIыными зиххэм хэшIыкI ин фыряIагъ. Хым итхьэу Хьатх исурэтхэмкIэ ахэр агъэкIэракIэщтыгъэх.\nЗихием гъэпщылIэныр щылъэшыгъ. УнэIутхэу къаубытыхэрэр Боспор къалэхэм ащащэщтыгъэх. Тиэрэ ыпэкIэ апэрэ лIэшIэгъум Понтийскэ царствэм иIэпыIэгъу Зиххэр щэгугъух. Зэрэтыгъощтыгъэхэм ыкIи ягъунэгъухэм зэратебанэщтыгъэхэм къыхэкIэу , дышъэхэр зиххэм бэу яIагъэх.\n"https://ady.wikipedia.org/w/index.php?title=Меотхэр,_зиххэр&oldid=6004" - м къикӀыгъ\nLast edited on 9 Ӏоныгъу 2016, at 17:08\nМыщпэм мы нэкӀубгъор зеӀэзагъэхэр 9 Ӏоныгъу 2016, 17:08-м.


ХэшыпыкIыгъэ командэм аштагъэр — Адыгэ макъ\nХэшыпыкIыгъэ командэм аштагъэр\nРедактор 30.11.2021 30.11.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\nХэгъэгум дзюдомкIэ изэнэкъокъу шэкIогъум и 20 — 26-м Екатеринбург щыкIуагъ.\nИлъэс 21-м нэс зыныбжь кIалэхэр, пшъашъэхэр алырэгъум щызэIукIагъэх. Урысыем ишъолъыр 58-мэ бэнэкIо 622-рэ къарыкIыгъагъ. Ащ фэдиз спортсмен зэнэкъокъум хэлажьэу зыкIи къыхэкIыгъэп.\nАдыгэ Республикэм ихэшыпыкIыгъэ командэ хэтэу Татьяна Шаталовар килограмм 52-м нэс къэзыщэчыхэрэм янэкъокъугъ. Купым пшъэшъэ 37-рэ щызэIукIагъ.\nТатьяна Шаталовам ящэнэрэ чIыпIэр къыдихи, джэрз медалыр къыфагъэшъошагъ. Адыгэ Республикэм изаслуженнэ тренерэу Нэпсэу Бислъан ипащэу илъэс 17-м ит пшъашъэм хэгъэгум изэнэкъокъу зыфигъэхьазырыгъ.\nАдыгэ къэралыгъо университетым и Мыекъопэ къэралыгъо гуманитарнэ-техническэ колледж Татьяна Шаталовар щеджэ. Урысыем и Спартакиадэу Ермэлхьаблэ щыкIуагъэм зыхэлажьэм, ятIонэрэ чIыпIэр къыщыдихыгъ, Урысые Федерацием спортымкIэ имастер хъугъэ.\n— Адыгэ Республикэм дзюдомкIэ испорт еджапIэу Кобл Якъубэ ыцIэ зыхьырэм Татьяна Шаталовар ибэнакIу, Адыгэ къэралыгъо университетым изыгъэсапIэ иIэпэIэсэныгъэ щыхегъахъо, — къытиIуагъ тренер-кIэлэегъаджэу Нэпсэу Бислъан.\nТатьяна Шаталовар Урысыем дзюдомкIэ ихэшыпыкIыгъэ ныбжьыкIэ командэ аштагъ, дунэе зэIукIэгъухэм ахэлэжьэщтхэм ащыщ.\nЕкатеринбург щыкIогъэ зэнэкъокъум Бэгъ Аслъан щыбэнагъ. Нарт шъаом кг 100 къэзыщэчыхэрэм якуп я 5-рэ чIыпIэр къыщыдихыгъ. Адыгэ къэралыгъо университетым А. Бэгъыр щеджэ, тренерхэу Роман Оробцовыр, Беданыкъо Рэмэзан ипащэх.\n— Бэгъ Аслъан Екатеринбург медаль къыщыдимыхыгъэми, иIэпэIэсэныгъэ зэрэхигъахъорэр къыдалъыти, Урысыем ихэшыпыкIыгъэ ныбжьыкIэ командэ хагъэхьагъ, — къытиIуагъ дзюдомкIэ спорт еджапIэм ипащэу, Адыгеим изаслуженнэ тренерэу Бастэ Сэлым.\nСурэтым итхэр: Татьяна Шаталовар джабгъумкIэ апэрэу щыт.\nПредыдущая Я 2-рэ чIыпI\nСледущая ЦУРАдыгеи подводит итоги работы в ноябре


Автор Тема: Альбомы для монет: плюсы и минусы (Прочитано 20133 раз)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (19.33 кБ, 448x257 - просмотрено 200 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (22.44 кБ, 448x330 - просмотрено 161 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (24.01 кБ, 448x336 - просмотрено 172 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (30.89 кБ, 414x336 - просмотрено 276 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (21.45 кБ, 448x183 - просмотрено 215 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (50.33 кБ, 800x435 - просмотрено 192 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (44.71 кБ, 800x430 - просмотрено 162 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (21.12 кБ, 448x336 - просмотрено 168 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (14.3 кБ, 448x184 - просмотрено 130 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (8.27 кБ, 249x228 - просмотрено 111 раз.)


Саугъэтыр «къэгущыIэ» | Адыгэ Макъ\nПолитическэ шIэныгъэхэмкIэ ушъагъэу, гъэсагъэу, цIыфмэ афэгумэкIырэ адыгэу я 20-рэ лIэшIэгъум икъежьэгъум щыIагъэхэм ащыщыгъ Къоц Пщымафэ. Профессорэу Къош Мурзабек иархив хэлъ тхылъхэм къызэраIорэмкIэ, Къоцыр анахь зэлъашIэрэ цIыфэу, тхакIоу щытыгъ.\nКъоц Пщымафэ 1884-рэ илъэсым шыхъуным пылъыгъэ оркъэу Хъусин ыкъо Тэмащэ иунагъо къихъухьагъ. Тэмащэ еджагъэу щымытыгъэми, Iушыгъ, цIыф лъэшыгъ, хэшIыкI сыдрэми фыриIагъ. 1886-рэ илъэсым шы Iэхъогъурэ чIыгу десятини 180-рэ иIэу, зэрэ Темыр Кавкази Урысыеми ащызэлъашIэу унагъор щытыгъ. Тэмащэ икIэлищми шIэныгъэ дэгъухэр аригъэгъотын ылъэкIыгъ. Пщымафэ Петербург дэт университетым июридическэ факультет къыухи иIофшIэн зырегъажьэм зыпылъыгъэр цIыфхэм, анахьэу къушъхьэчIэсхэм, яфитыныгъэхэм якъэухъумэн ары. Къэбэртае илъ Iофыгъохэр юридическэ лъапсэм тетэу зэшIохыгъэнхэм дэлажьэщтыгъ.\n«Къэбэртае исхэм чIыгу алэжьын алъэкIынэу къуаджэхэм къакIэрылъ хъупIэхэр аратыгъэмэ, тхьамыкIэ щымыIэу, зэкIэми щыIэкIэ-псэукIэ тэрэз яIэ хъущтгъагъэ, ащ ычIыпIэкIэ цIыфхэр тхьамыкIагъом фэкIох. ЧIыгур зыштагъэхэм къатIупщын агу хэлъэп», — ытхыщтыгъэ Пщымафэ. Ащ фэдэ зэпэуцужьхэм Къоцым хэкIыпIэ къафигъотыщтыгъ.\nГъэсэныгъэм имэхьанэ къэIэтыгъэным Пщымафэ ренэу ынаIэ тетыгъ, еджэным цIыфхэр фэщэгъэнхэм мэхьанэшхо ритыщтыгъ. Къэбэртае еджапIэхэр къыщызэIуахыгъагъэх, ау кIэлэегъаджэхэр ащ зэрэщымакIэм къыхэкIэу кIэлэцIыкIухэм яуахътэ хьаулыеу бэрэ къыхэкIыщтыгъ. «Еджэным цIыфхэр нэфынэм фищэщтых, шIункIым къыхищыщтых. Диным епхыгъэ Iофыгъохэм ыкIи быслъымэнхэу Терскэ, Пшызэ хэкухэм арысхэр зэпхыгъэхэр Оренбург щыIэ быслъымэн ЗэIукIэр ары. Ау ар чыжьэ дэдэу зэрэIудзыгъэм къыхэкIэу къушъхьэчIэсхэм Iофыгъошхохэр къафехьы», — ыIощтыгъ Къоцым. Терскэ хэку зэIукIэм ыштэгъэ унашъом Къоцым дырегъаштэ ыкIи Владикавказ быслъымэн дингъэIоршIапIэ къыщызэIуахы. Пщымафэ дэгъоу къыгурыIощтыгъ дин шIэныгъэм дакIоу светскэ шIэныгъэ дэгъуи ныбжьыкIэхэм яIэн зэрэфаер. Егъэджэныр ныдэлъфыбзэкIэ, арапыбзэкIэ, урысыбзэкIэ зэхэщэгъэн фаеу ылъытэщтыгъ.\nПщымафэ шIу ылъэгъущтыгъ къызщыхъугъэ чIыгур, илъэпкъэгъухэр, гъунэгъоу а чIыпIэм къегъэтIысэкIыгъэхэр. ЗэкIэ шIушIагъэу Къоцым иIэр къэсIотэнэу пшъэрылъ зыфэсшIыжьырэп, ау ишэн икъу фэдизэу къэзгъэлъэгъоным пае зы хъугъэ-шIагъэ игугъу къэсшIымэ сшIоигъу.\n1910-рэ илъэсым гупчэм къыщыдэкIырэ гъэзетэу «Новое время» зыфиIорэм икорреспондентэу И. Гофштеттер зигъэпсэфынэу ыкIи шэкIонэу Налщык кIогъагъэ. ШэкIогъум илъэхъан ежь ифитыныгъэхэм аригъэхъугъ, Пщымафэ ыгу зыфэгъухэрэр ащ къыпэуцужьыгъэх. Джащыгъум шакIом игухьэ-гужъ къыхэкIэу редакцием статья ытхынэу рихъухьагъ фитыныгъэу урысмэ мы чIыпIэм щыряIэр къыгъэлъагъоу. Гъэзетми къыхиутыгъ яIофшIэгъу къытхыгъэр. Шъхьэу тхыгъэм иIагъэр «Разгром русского населения». Ащ иджэуапэу Пщымафи статья ытхыгъ: «Удэмыхьащхэу е угу емыгъоу уеджэн плъэкIыщтэп ар зытхыгъэм ибзэгухьагъэ гъунэ зэримыIэм. Сыд фэдизэу мытэрэзэу хъугъэ-шIагъэр къыгъэлъэгъон ыIуагъэми, зэблэгъэныгъэу, гуфэбэныгъэу урысхэмрэ чIыпIэм щыпсэурэ цIыфхэмрэ азыфагу илъыр зэщигъэкъоныр къыдэхъущтэп».\nПщымафэ юрист сэнэхьатыр зыщызэригъэгъотыгъэ Петербург буржуазнэ-демократическэ гупшысэхэм зыщаушъомбгъущтыгъ, зэхъокIыныгъэхэр Урысыем зэрищыкIагъэхэр щызэхэпхэу бэрэ къыхэкIыщтыгъ. Къызщыхъугъэ Къэбэртае фэгупшысэ зыхъукIэ, Темыр Кавказми зэрэпсаоу щыIэкIэ дэгъу илъыным ар кIэхъопсыщтыгъ. ЫкIи ащкIэ фэлъэкIыщтыр ышIэщтыгъ.\n1914-рэ илъэсым апэрэ дунэе заор къежьагъ. Пачъыхьэу я II-рэ Николай пачъыхьагъур къыгъэтIылъыгъ, къэралыгъошхор хабзэ имылъэу къэнагъ. 1917-рэ илъэсым игъэтхэпэ мазэ Пщымафэ Налщык окружной гражданскэ исполкомым икомитет етIанэ апэрэ зэфэсэу Владикавказ щызэхащагъэм ипрезидиум хадзыгъ.\nЖъоныгъуакIэм и 18 — 20-м къалэу Владикавказ Тверскэ хэкум ипащэхэр щагъэнэфагъэх, Къоц Пщымафи правительствакIэм хэхьагъ, джаущтэу къушъхьэчIэсхэм яавтономие агъэпсыгъ. 1917-рэ илъэсым большевикхэм хабзэр аштэнэу революциер къырагъэжьагъ, ащ граждан заор къыкIэлъыкIуагъ. Заом къиныбэ цIыфхэм къафихьыгъ. Полякхэм, украинцэхэм, эстонцэхэм, латышхэм, къэзэкъхэм къэралыгъо шъхьафитхэр яIэнхэм фэбанэхэу рагъэжьагъ. Урысыер зэпэуцужьыныгъэшхом хэхьагъ. Бырсырышхоу къэралыгъом къитэджагъэм Пщымафэ иполитическэ еплъыкIэхэр зэблырегъэхъух. Ащ къыхэкIэу 1918-рэ илъэсым Темыр Кавказым щыпсэурэ къушъхьэчIэсхэм хэушъхьафыкIыгъэу автономие яIэным кIэдэу ыкIи жъоныгъокIэ мазэм ар къадэхъу. КъушъхьэчIэс республикэм иправительствэ итхьаматэу Къоц Пщымафэ хадзы.\n1918-рэ илъэсым, бэдзэогъум пачъыхьэу я II-рэ Николай иунагъо большевикмэ аукIыгъ. Деникиныр япащэу белогвардейцэхэр къушъхьэчIэс республикэм къытебэнагъэх. Республикэр къыухъумэным пае Къоцыр Тыркуем иуIэшыгъэ дзэ IэпыIэгъу къыфэхъунэу кIэлъэIу. Ау ащ къикIыгъэ щыIэп. МэкъумэщышIэхэу чIыгур зэратынэу агъэгугъагъэхэр Совет хабзэм гоуцох. Деникиным идзэхэм язаохэзэ къушъхьэчIэсхэм яшъхьафитыныгъэ ащ щагъэтIылъыгъ. КъушъхьэчIэс правительствэм хэтыгъэхэри, Къоцыри хэгъэгум икIыжьыгъэх. Правительствэм хэтыгъэхэм агукIи ашъхьэкIи аштэн алъэкIыгъэп большевикмэ ядунэееплъыкIэ, цIыф байхэм ямылъку атырахынэу, яфитыныгъэхэр аукъонхэу зэраIорэр ашIотэрэзыгъэп. Ахэм зэкIэми уащагъэгъуазэ правительствэм министрэу хэтыгъэхэм ятхыгъэхэу IэкIыб къэралыгъохэм къащыдэкIыгъэхэм.\nКъоц Пщымафэ а лъэхъаным бэ ытхыгъэр. Ахэр чIыгум игощын епхыгъэ Iофыгъохэм, динлэжьыкIэу щыIэм, къушъхьэчIэс бзылъфыгъэхэм якъэухъумэн, гъэсэныгъэм имэхьанэ къэIэтыгъэным ыкIи нэмыкI Iофыгъуабэхэм яхьылIэгъагъэх. ЩыIэныгъэм илъэныкъо пстэуми Пщымафэ агъэгумэкIызэ тхэщтыгъ.\nСовет хабзэу агъэуцугъэм ехьылIагъэуи Къоцым IофшIэгъэ гъэшIэгъонхэр иIэх ежь ишIошIхэр къащыриIотыкIэу. IэкIыб къэралым щэпсэуми, къызщыхъугъэ Кавказыр щыгъупшэу зыкIи къыхэкIыгъэп. 1952-рэ илъэсым Истамбул «Кавказ культурнэ гупчэу» щызэхащэгъагъэм иIофшIэн ар ишъыпкъэу хэлажьэщтыгъ.\nКъоц Пщымафэ Тыркуем 1920-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу 1962-м ибэдзэогъу мазэ нэс щыпсэугъ. Хэкужъым икIыжьыгъэхэм ащ шъхьэкIэфэшхо фашIыщтыгъ, игущыIэ мэхьанэшхо ратыщтыгъ. 1962-рэ илъэсым щылэ мазэм и 7-м Къоцым ищыIэныгъэ гъогу ыухыгъ. Истамбул икъэхалъэу хэбзэ IофышIэ гъэшIуагъэхэр зыдалъхьэхэрэм ар щагъэтIылъыгъ. Икъашъхьэ тыркубзэкIэ тетхагъ: «Темыр Кавказ Республикэм ипрезидентыгъ» ыIоу.


Зэнэкъокъур лъагъэкIотагъ — Адыгэ макъ\nРедактор 22.11.2021 22.11.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nЛъэпкъ проектэу «Щынэгъончъэ ыкIи шэпхъэшIухэм адиштэрэ гъогухэр» зыфиIорэм ишIуагъэкIэ шэкIогъум и 1-м къыщыублагъэу онлайн шIыкIэм тетэу Урысые олимпиадэу «Щынэгъончъэ гъогухэр» зыцIэр макIо.\nОнлайн-зэнэкъокъум бэ къызэрэкIэупчIэрэр ыкIи ащ социальнэ мэхьанэшхо раты зэрэхъугъэр къыдалъыти, Iофтхьабзэр шэкIогъум и 28-м нэс платформэу «Учи.ру» зыфиIорэм щылъагъэкIотагъ.\n— Олимпиадэу «Щынэгъончъэ гъогухэр» зыфиIорэм а 1 — 9-рэ классхэм ащеджэрэ кIэлэеджэкIо миллиони 2,6-м ехъу хэлэжьагъ. Илъэс къэс тикъэралыгъо игъогухэм ахэхъо, машинэхэр нахьыбэ мэхъух, арышъ, гъогур щынэгъончъэу щытынымкIэ кIэлэцIыкIухэм культурэ ахэлъхьэгъэныр Iофтхьабзэм анахь пшъэрылъ шъхьаIэу иIэхэм ащыщ. КIэлэцIыкIухэр гъогу-транспорт хъугъэ-шIагъэхэм ахэмыфэнхэмкIэ мы Iофтхьабзэм социальнэ мэхьанэшхо зэриIэр къыдэтлъытэзэ унашъо тшIыгъэ онлайн-зэнэкъокъоу «Щынэгъончъэ гъогур» зыфиIорэр тикъэралыгъо щылъыдгъэкIотэнэу, — къыIуагъ УФ-м и Правительствэ и Тхьаматэ игуадзэу Марат Хуснуллиным.\nУрысые онлайн-олимпиадэр илъэситIу хъугъэу зэхащэ. Ащ икIэщакIох УФ-м транспортымкIэ и Министерствэ, УФ-м хэгъэгу кIоцI къулыкъухэмкIэ, просвещениемкIэ иминистерствэхэр, джащ фэдэу АНО-у «Лъэпкъ пэрытныгъэхэр» зыфиIорэр.\n— Лъэшэу тигуапэ тикъэралыгъо ис кIэлэцIыкIухэр мы олимпиадэм къызэрэкIэупчIэхэрэр. Ащ къегъэлъагъо зэнэкъокъум купкI иIэу, кIэлэцIыкIухэм агу рихьынэу, гъэшIэгъонэу зэрэгъэпсыгъэр. Олимпиадэм икIэух зэфэхьысыжьхэмкIэ кIэлэцIыкIум шIэныгъэу къыгъэлъэгъуагъэр иеджэнкIэ зыпари пэрыохъу фэхъущтэп, анахь шъхьаIэр ахэм мы Iофтхьабзэм щысэ къыхахыныр, ащ кIэгъэгушIугъэнхэр ары, — къыIуагъ АНО-у «Лъэпкъ пэрытныгъэхэр» зыфиIорэм игенеральнэ пащэу София Малявинам.\nОлимпиадэм ухэлэжьэным фэшI онлайн-платформэу «Учи.ру» зыфиIорэм зыщыптхын фае. Ащ пае олимпиадэм инэкIубгъоу (https:// olympiads.uchi.ru/ olymp/roads/) уихьащт.\nКъэIогъэн фае кIэлэцIыкIухэр зыхэфэрэ хъугъэ-шIагъэу гъогухэм къатехъухьэхэрэм япроцент 15-р ежьхэм ялажьэ хэлъэу, гъогум сакъыныгъэ къызэрэщызхамыгъэфагъэм къыхэкIэу зэрагъэунэфыгъэр. ГъогурыкIоным шапхъэу пылъхэр кIэлэцIыкIухэм зэрашIэрэр уплъэкIугъэным ахэм язэхашIэ къегъэущы, Iэдэб ахэлъэу гъогум щызекIонхэ зэрэфаехэм къыфещэх. Тэ, нахьыжъхэмкIэ, мурадэу тиIэр мыщ фэдэ олимпиадэ-зэнэкъокъухэм кIэлэцIыкIухэр ахэлэжьэнхэмкIэ IэпыIэгъу тафэхъуныр, гъогур щынэгъончъэу щытыным, гъогурыкIоным ишапхъэхэр амыукъонхэм къыфэтщэнхэр ары, — еIо полицием игенерал-майорэу Олег Понарьиным.\n— «Щынэгъончъэ гъогухэр» зыфиIорэ олимпиадэр анахь тигукъэкIышIухэм ащыщ. ЯтIонэрэ илъэс хъугъэу зэхэщакIохэм яхьатыркIэ кIэлэцIыкIухэм гъогум культурэ къыщызхагъэфэным къыфэтэщэх, — къыIуагъ «Учи.ру» зыфиIорэм игенеральнэ директорэу Илья Паршиным.\nПредыдущая Бзылъфыгъэм унагъор егъэпытэ\nСледущая Голосовой помощник «Алиса» сможет принимать обращения граждан Адыгеи


«Налмэсыр» хэгъэгум къыщэшъо | Адыгэ Макъ\n«Налмэсыр» хэгъэгум къыщэшъо\nАдыгэ Республикэм и Къэралыгъо академическэ лъэпкъ къэшъокIо ансамблэу «Налмэсым» Урысыем икъалэхэм концертхэр къащитыщтых.\nЗекIохэм я Дунэе зэхахьэу Санкт-Петербург щыкIощтым «Налмэсыр» хэлэжьэщт. Хэгъэгум иансамблэ цIэрыIохэм зэхахьэм концерт игъэкIотыгъэу къыщатыщтым «Налмэсыр» рагъэблэгъагъ.\n— Санкт-Петербург Дунэе Iофтхьабзэу щызэхащагъэм къэшъо заулэ къыщытшIыщт, тиреспубликэ ыцIэ дахэкIэ дгъэIущт, — къытиIуагъ «Налмэсым» ихудожественнэ пащэу, Абхъазым, Пшызэ язаслуженнэ артистэу, Адыгеим инароднэ артистэу Хъоджэе Аслъан. — Октябрэ революцием икъалэ тикIынышъ, Урысыем икъалэхэм концертищ ащызэхэтщэщт.\nIоныгъом и 14-м – Сыктывкар, и 15-м – Ухта, и 17-м — Нижний Новгород «Налмэсым» иконцертхэр ащыкIощтых, адыгэ лъэпкъ искусствэм ибаиныгъэ къащигъэлъэгъощт.\n«Налмэсым» Iоныгъом и 19-м Мыекъуапэ къыгъэзэжьынэу щыт. Адыгэ къуаем и Мафэ Iоныгъом и 20 – 21-м Мыекъопэ районым щызэхащэщт. Республикэм иIофтхьабзэ «Налмэсыр» къыщышъощт, щыуджыщт.\nIоныгъом и 28-м адыгэ шъуашэм и Мафэ тилъэпкъэгъухэр зыщыпсэухэрэ къэралхэм, Урысыем ишъолъырхэм ащагъэмэфэкIыщт.\n— Адыгэ шъуашэм имэфэкI республикэм игъэкIотыгъэу щыкIощт, — къытиIуагъ Адыгеим лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ и Комитет итхьаматэу Шъхьэлэхъо Аскэр. — «Налмэсыр» концертым зэхэщэкIо шъхьаIэ фэхъунэу унашъо тшIыгъэ. Тилъэпкъ ишъуашэ идэхагъэ «Налмэсым» дунаим къыщегъэлъагъо. Тызэрыгушхорэ ансамблэм мэфэкIыр лъагэу ыIэтыщт.


Фабэ, фэбэ дэд… | Адыгэ Макъ\nФабэ, фэбэ дэд…\n— Фабэ, фэбэ дэд, — еIо синыбджэгъу. — Мыщ фэдэ дэдэу Мыекъуапэ щыжъоркъыгъэу къэсшIэжьрэп.\n— Ашъыу уцу, гъэрекIо тшъхьэ зыдэтхьыжьыщтыр тымышIэу тишIыгъагъ, пщыгъупшэжьыгъа Шъхьэгуащи зыщыдгъэпскIын тымылъэкIэу, псыр ушIоркъыгъэу зэрэщытыгъэр? Жьаум тычIэтэу пкIантIэр къытэхыщтыгъи!\n— ГъэрекIуагъэп ар, гъэрекIопагъ…\nАщ фэдэ зэдэгущыIэгъухэр мы мафэхэм мымакIэу зэхэпхыщтых. Кафе Iупэм Iусхэри фабэм къыгъэтхьаусыхагъэх. Кондиционермэ къатырэ чъыIэм ычIэгъ чIэсхэу къулыкъушIапIэмэ ащылажьэхэрэри, псэолъэшIхэу унэхэр зэтезылъхьэхэрэри фабэм зэрэригъэзыгъэхэм щэхъурэ къэбар къахэIукIыжьырэп. ЗышIэн зымышIэрэ нэбгырэ заулэу къэлэ урам шъхьаIэм щызекIощтыгъэхэри текIодыкIыгъэх, енэгуягъо зэгоутынхэм тещыныхьэхэкIэ.\nЗым температурэр 39-м шIомыкIыгъэу еIо, адрэм «а къатырэм шъуемыдэIу, тIокIитIум ехъу щыIагъэр», — ыIозэ, къыхэкуукIы.\nШъыпкъэмкIэ, джы температурэу щыIэри щыIэщтыри къытфэзыIуатэрэр бэ хъугъэ: телефонэу Интернетыр зыхэтыр, гъэзетхэр, радиор, телевидениер, автомобиль компьютерыр ыкIи нэмыкIыбэхэр. Ау зэкIэхэри, тIэкIу дэд нэмыIэми, зэтекIых.\nПстэуми зэрэфэбэ дэдэр апкъышъолкIэ зэхашIагъ, температурэми лъэплъэх, арышъ, метеогупчэм непи неущи ом изытет зыфэдэщтымкIэ теупчIынэп. Тэ тызгъэгумэкIырэр фэшъхьаф. А фабэр къямыгооным фэшI сыд цIыфхэм ашIэрэр ыкIи ащ епхыгъэу хъугъэ-шIэгъэ мыхъунхэр тишъолъыр щагъэунэфыгъэхэмэ?\nВрачхэм къызэраIорэмкIэ, илыягъэу тыгъэнэстырым ухэмыхьэмэ нахьышIу, мэфэреным псыбэ уешъон, псыхъохэм е бассейнэхэм, ащ фэдэ амал огъотымэ, защыбгъэпскIын фае. Кондиционерым къытырэ жьы чъыIэр занкIэу къызэбгъаомэ е чъыIащэ пшIыгъэ унэм бэрэ уисыгъэмэ, иягъэ къыокIыщт. ПкIантIэ къыохыгъэу жьы чъыIэ къызэбгъао хъущтэп, сыдигъокIи узфэсакъыжьмэ, уипсауныгъэ къэуухъумэщт. Мэфэ жъоркъмэ къамыгъащтэу зыIорэ цIыфхэр щыIэх. Ау зэкIэми апкъышъол зэфэдэп, зым ещэIэшъу, адрэр зэгуегъэуты. Непэ узэрэщытэуи неущ ущымытыжьын ылъэкIыщт. Арышъ, уипсауныгъэ урыджэгу хъущтэп.\nСабыйхэр шъхьапцIэхэу, езэрэхьыжьагъэхэу урамым къыщачъыхьэ. Ахэр фабэм нахь хэзагъэх, арэу щытми, паIор ащыгъын фае. Врачмэ уанэмысыми, нэжъ-Iужъмэ ренэу аIоба, тыгъэр шъхьэм къызеокIэ, цIыфыр гъэхъужьыгъуае мэхъу.\nДжырэ уахътэм ехъулIэу фабэр къягоуагъэу, яIофхэр дэи хъугъэу Адыгеим ит сымэджэщхэм цIыфхэр яолIагъэхэу е IэпыIэгъу псынкIэм къеджагъэхэу щытэп. Ар къытэзыIуагъэр псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ АР-м и Министерствэ иIофышIэхэр ары.\nАщ фэдэ горэ хъумэ, ясайт къыщыхаутынэу е макъэ къытагъэIунэу тагъэгугъагъ. Арэу щытми, сымаджэм иIофхэр гопэгъу мафэхэм нахь къызэрагъэхьылъэхэрэр къаIо.\nФабэм ыпкъ къикIэу машIор шъоф уцмэ, мэзмэ къакIанэу мэхъу. Ащ фэдэ хъугъэ-шIагъэхэр щыIэхэмэ зэдгъашIэ тшIоигъоу ошIэ-дэмышIэ IофхэмкIэ Урысыем и Министерствэ и ГъэIорышIапIэу Адыгэ Республикэм щыIэм ипресс-къулыкъу ипащэу Сергей Сергеевым зызыфэтэгъазэм къызэрэтиIуагъэмкIэ мы аужырэ мафэхэм зыми къыкIэнагъэу агъэунэфыгъэп, ау блэкIыгъэ тхьамэфэ кIоцIым гъогогъуирэ шъофхэм къакIанэу хъугъэ, ахэр псынкIэуи агъэкIосагъэх. Фэбэ дэдэ хъугъэми, коммунальнэ хъызмэтым иягъэ екIыгъэу зи агъэунэфыгъэп.\nМэфэ фабэхэри текIыных, дунаири къэучъыIэтэжьын. Ар, чъыIэтагъэр, къэсыфэ тызфэжъугъэсакъыжьых.


Пшъэрылъхэр, гухэлъхэр… — Адыгэ макъ\nРедактор 08.06.2016 ПОЛИТИКЭР\nАдыгэ Республикэм иминистрэхэм я Кабинет зичэзыу планернэ зэхэсыгъоу мы мафэхэм иIагъэр зэрищагъ АР-м и Правительствэ и Тхьаматэу КъумпIыл Мурат. Джырэ уахътэм ехъулIэу отраслэ зэфэшъхьафхэм яIофхэм язытет, ыпэкIэ ахэм пшъэрылъэу афашIыгъагъэхэр зэрагъэцакIэрэм, нэмыкI Iофыгъохэм къэзэрэугъоигъэхэр атегущыIагъэх.\nАР-м финансхэмкIэ и Министерствэ къызэритырэмкIэ, 2016-рэ илъэсым имэзи 5-м республикэ бюджетым ихахъохэр сомэ миллиарди 3,2-рэ, зэхэубытэгъэ бюджетым федэу къихьагъэр сомэ миллиарди 4,3-рэ хъугъэ. Мы лъэныкъомкIэ Iофхэм язытет уигъэрэзэнэу щыт. Аркъым ыкIи чIыдэгъэ продуктхэм яакцизхэмкIэ гухэлъэу зыфагъэуцужьыгъагъэхэм къарагъэхъугъ. ЧIычIэгъ баиныгъэхэм якъычIэхын телъытэгъэ хэбзэIахьхэм, джащ фэдэу мылъкум, транспортым апылъ хьакъулахьхэм яугъоинкIэ гумэкIыгъохэр щыIэх.\n— ХэбзэIахьхэм ыкIи аугъоихэрэм афэгъэзэгъэ республикэ комиссием изэхэсыгъо джырэблагъэ зэхэтщэнышъ, гумэкIыгъоу къэуцухэрэр дэгъэзыжьыгъэнхэмкIэ тшIэщтыр дгъэнэфэн фае, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nАР-м мэкъу-мэщымкIэ и Министерствэ къызэритырэмкIэ, жъоныгъуакIэм иаужырэ мэфи 10-м къыкIоцI мэзэ шапхъэм ызыплIанэм ехъу къещхыгъ. Ошъум пэшIуекIорэ къулыкъум иIофшIэн, ипшъэрылъхэр шапхъэхэм адиштэу зэригъэцэкIагъэр зэхэсыгъом къыщаIуагъ. Абадзехскэм, Каменномостскэм ыкIи Хьатикъуае анэмыкIырэ къэлэ ыкIи къоджэ псэупIэхэм ошъу къащехыгъэп. Ощх зэпымыоу щыIагъэхэм къахэкIыкIэ лэжьыгъэ зэрылъ чIыгу гектар мини 10-м псыр акIэхьагъ. ЧIыпIэ-чIыпIэу лэжьыгъэр егъолъэхыгъэу агъэунэфыгъ, ау ащ иягъэ къэкIонэу специалистхэм алъытэрэп, чIэнагъэ щыIэщтэп. Псыбэ зэрэкIэхьагъэм къыхэкIыкIэ хьэр нахь пасэу къэхъугъ. ПэшIорыгъэшъэу зэрагъэнафэрэмкIэ, мы культурэм иIухыжьын мэфи 10-кIэ нахьыжьэу рагъэжьэщт. Профильнэ министерствэм ипащэхэм къызэраIуагъэмкIэ, ощхышхоу щыIагъэхэм лэжьыгъэм иегъэшхо аригъэкIыгъэп. Ом изытет зызэтеуцожькIэ ыкIи ащ къыкIэлъыкIоу чIышъхьашъор зыгъушъкIэ, хъызмэтшIапIэхэм яIофшIэн лъагъэкIотэным фэхьазырых. Мэкъуогъум и 9-м ехъулIэу ощхыр зэпыунэу синоптикхэм къаты.\nХъызмэтшIапIэхэр лэжьыгъэм иIухыжьын зэрэфэхьазырхэр зэхэфыгъэн, джащ фэдэу илъэсым ыкIэм нэс лым, щэм, кIэнкIэм якъэхьыжьынкIэ мэкъумэщ отраслэм хэхъоныгъэу ышIын ылъэкIыщтым иплан къагъэхьазырынэу АР-м и Премьер-министрэ пшъэрылъ афишIыгъ.\n— Мэкъумэщ отраслэм непэ хэхъоныгъэу ышIыхэрэр тлъэгъунхэ фае. Сыда пIомэ, а IофшIэныр зэхэщагъэ зэрэхъурэм бэкIэ елъытыгъ шъолъырым игъомылапхъэ ищынэгъончъагъэ ухъумагъэ зэрэхъущтыр, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nЗэтыгъо къэралыгъо ушэтынхэр зэрэлъыкIуатэхэрэм, къоджэ псэупIэхэм адэт фельдшер-мамыку IэзапIэхэм ыкIи аптекэхэм яIофшIэн зэрэзэхащэрэм, псэупIэхэм ясанитарнэ зытет зыфэдэм япхыгъэ Iофыгъохэр зэхэсыгъом къыщаIэтыгъэх.\nПредыдущая Депутатхэр хэплъэщтых\nСледущая ГукIэгъуныгъэм изехьакIох


Олимпиадэр лъэкIуатэ | Адыгэ Макъ\nКIэлэеджакIохэм апае Урысые олимпиадэм ишъолъыр уцугъо республикэм щылъэкIуатэ. Мы мафэхэм инджылызыбзэмкIэ ахэм заушэтыгъ, нэбгырэ 37-рэ ащ хэлэжьагъ. Ахэр я 8-рэ классым къыщегъэжьагъэу я 11-м нэс ащеджэхэрэр арых.\nУцугъуитIоу гощыгъэу олимпиадэр кIуагъэ. Тхэн ыкIи къэIотэн IофшIэнхэр кIэлэеджакIохэм ашIыгъэх. Инджылызыбзэр зэрашIэрэр, зэрэрыгущыIэшъухэрэр къагъэлъэгъуагъ. ЗэфэхьысыжьхэмкIэ анахь балл инэу уцугъуитIуми 100 къахьын алъэкIыщтыр. Ащ щыщэу 80-р тхэнымкIэ, 20-р къэIотэнымкIэ. ХьисапымкIэ олимпиадэм кIэлэеджэкIо 68-рэ хэлэжьагъ. Ахэр я 9 — 11-рэ классхэм ащеджэх. МэфитIо кIэлэеджакIохэм заушэтыгъ. Хьисап задачибл ашIынэу щытыгъ. ГъэцэкIэнхэр зэкIэ Москва дэт предметнэ-методическэ комиссием и Гупчэ зэхигъэуцуагъэх ыкIи шъолъыр организаторхэр, хэлажьэхэрэр ахэм ащыгъуазэ зыхъугъэхэр олимпиадэм иегъэжьэгъу ары.\nШъугу къэдгъэкIыжьын, хьисапымкIэ Урысые олимпиадэм Адыгеим икIыгъэ кIэлэеджакIохэм зэрифэшъуашэу зыкъыщагъэлъагъо, аужырэ уцугъом пчъагъэрэ хагъэунэфыкIырэ чIыпIэхэр ыкIи текIоныгъэхэр къыщыдахыгъэх. ХьисапымкIэ сэнаущыгъэ зыхэлъхэм илъэс 19 хъугъэу республикэ естественнэ-хьисап еджапIэм Iоф адешIэ, олимпиадэм фэзыгъэхьазырырэ хэушъхьафыкIыгъэ классхэр яIэх.


Препарат Эвион: инструкция по применению, цена, описание.\nАльфа-Токоферола ацетат раствор в масле 50% (Витамин Е): инструкция по применению, цена, описание.\nТокофер-200: инструкция по применению, цена, описание.\nВитамин Е-ацетат: инструкция по применению, цена, описание.\nТокофер-400: инструкция по применению, цена, описание.\nЭвитол: инструкция по применению, цена, описание.


ЕджэпIакIэм гухэлъышIухэр рапхых ЕджэпIакIэм гухэлъышIухэр рапхых » Адыги.RU - Новости Адыгеи, история, культура и традиции адыгов (черкесов)\nАдыги - Новости Адыгеи, история, культура и традиции » Новости » Политика » ЕджэпIакIэм гухэлъышIухэр рапхых ЕджэпIакIэм гухэлъышIухэр рапхых\nСпорт щэрыоным хэхъоныгъэ ышIыным иIофыгъо тыгъуасэ тегущыIагъэх Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Муратрэ Олимпиадэ джэгунхэм ячемпионэу, Адыгеим испортсмен цIэрыIоу, тренерэу Сергей Алифиренкэмрэ. Iофтхьабзэм хэлэжьагъ АР-м физкультурэмкIэ ыкIи спортымкIэ и Комитет итхьаматэу Дэгужъые Мурат. Спорт щэрыоным хэхъоныгъэ ышIыным иIофыгъо тыгъуасэ тегущыIагъэх Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Муратрэ Олимпиадэ джэгунхэм ячемпионэу, Адыгеим испортсмен цIэрыIоу, тренерэу Сергей Алифиренкэмрэ. Iофтхьабзэм хэлэжьагъ АР-м физкультурэмкIэ ыкIи спортымкIэ и Комитет итхьаматэу Дэгужъые Мурат.\nСпорт щэрыоным хэхъоныгъэ ышIыным иIофыгъо тыгъуасэ тегущыIагъэх Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Муратрэ Олимпиадэ джэгунхэм ячемпионэу, Адыгеим испортсмен цIэрыIоу, тренерэу Сергей Алифиренкэмрэ. Iофтхьабзэм хэлэжьагъ АР-м физкультурэмкIэ ыкIи спортымкIэ и Комитет итхьаматэу Дэгужъые Мурат.\nЛъэгэпIэ инхэм уафэзыщэрэ спортым зиушъомбгъуным республикэм мэхьанэшхо зэрэщыратырэр, щэрыонымкIэ комплексэу къызэIуахыгъэм ишIуагъэкIэ мы спорт лъэпкъым хэхъоныгъэ ышIынымкIэ амалышIухэр зэрэщыIэхэр ыкIи сэнаущыгъэ зыхэлъ спортсмен ныбжьыкIэхэу ащ пыщагъэхэм япчъагъэ нахьыбэ хъуным мэхьанэшхо зэрэратырэр КъумпIыл Мурат къыIуагъ.\n— Псэуалъэм зэрифэшъуашэу шIуагъэ къытэу Iоф ышIэным, ащкIэ Iэмэ-псымакIэу зыщыкIэхэрэр едгъэгъотынхэм тыпылъын фае, — игущыIэ къыщыхигъэщыгъ АР-м и ЛIышъхьэ. – Мыщ фэдэ Iофтхьабзэу зэхатщэхэрэм мэхьанэшхо яI, хьакIэщ бизнесым, сатыушIыным ыкIи экономикэм илъэныкъо хэхыгъэхэм хэхъоныгъэхэр ашIынхэм фэIорышIэщт. Комплексым спортсмен ныбжьыкIэхэр щызэрэугъоинхэ амал зэряIэм ишIогъэшхо къэкIощт, джащ фэдэу спортым гъэхъэгъэшхохэр щызышIыгъэхэм зэIукIэгъухэр адыряIэхэмэ, зэфэхьысыжьышIухэр къыкIэлъыкIощтых.\nСергей Алифиренкэм игущыIэ къызэрэщиIуагъэмкIэ, аужырэ шапхъэхэм адиштэу комплексыр зэрашIыгъэм ишIуагъэкIэ щэрыонымкIэ Урысыем ичемпионатхэр, пневматическэ Iашэ щэрыонымкIэ зэнэкъокъухэр Адыгеим щэкIох, шъолъыр зэфэшъхьафхэм къарыкIыгъэ спортсменхэр ахэм ахэлажьэх. Псэуалъэр Адыгеим къызыщызэIуахыгъэм къыщыублагъэу ныбжьыкIэу мы спорт лъэныкъом пыщагъэхэм япчъагъэ зэрэхахъорэр Сергей Алифиренкэм игущыIэ къыщыхигъэщыгъ. Непэрэ мафэм ехъулIэу щэрыоныр зикIасэу нэбгыри 150-рэ фэдиз республикэм щагъасэ. Ащ дакIоу спорт псэуалъэм амалэу къытыхэрэр зэкIэ агъэфедэным пае аужырэ шапхъэхэм адиштэрэ оборудованиер ыкIи Iэмэ-псымэхэр зэрящыкIагъэхэр къыхигъэщыгъ.\nЗэхэсыгъом къыдыхэлъытагъэу щэрыоным пыщагъэхэм зызыщагъэсэщт еджапIэ республикэм щыгъэпсыгъэн фаеу АР-м и ЛIышъхьэ къыгъэнэфагъ. ЕджэпIакIэм къутэмэ заулэ иIэщт, кIэлэцIыкIу 300-м ехъумэ зыщагъэсэн алъэкIыщт. Мыщ фэдэ шIыкIэм ишIуагъэкIэ республикэм щыпсэурэ ныбжьыкIэхэм ащыщэу щэрыоным зыфэзыгъасэ зышIоигъохэм къапэблэгъэ чIыпIэм екIолIэнхэ амал яIэщт.\nАдыгеим испортсменхэм зэкIэми зы шъуашэ афашIыным иIофыгъуи зэхэсыгъом къыщаIэтыгъ. Пстэури зэфэдэу, ау спорт лъэныкъоу зыхэтхэм елъытыгъэ логотип атетэу ашIын гухэлъ зэряIэр къыраIотыкIыгъ. Мыщ фэдэ шIыкIэм шIогъэ гъэнэфагъэ зэриIэщтыр, ныбжьыкIэхэм спортым зыкъыфагъэзэнымкIэ ишIуагъэ къызэрэкIощтыр КъумпIыл Мурат къыIуагъ.


Урысые, е Урысые Федерацие (УФ) — Еуропэмрэ Темыр Азиемрэ арыт къэралыгъошху. ЦIыфэу нэбгырэ млн 140-м къехъу щэпсэу (2012-гъэ илъэсымкIэ). Км² млн 17-м къехъу чIыгу хахьэ (дунаемкIэ апэрэй). Къэлэ шъхьаIэр — Москва.\nХэгъэгу лIышъхьэр — Владимир Путин.\nКъэрал тхьаматэр — Дмитрий Медведев.\nУрысые Федерациер дунаим ит хэгъэгухэм анахь ин. Ащ ичIына-лъэ зэкIэ чIыгум ышъхьашъо изыбланэ фэдиз мэхъу. Хэгъэгум чIыгоу илъыр плIэнэбз километрэ миллион пшIыкIубл фэдиз мэхъу. Урысыем цIыфэу исыр нэбгырэ миллионишъэрэ тIокIитIурэ тфы-рэм ехъу, процент тIокIиплIырэ щырэр урысых. Къэралыгъом иIэшъхьэтетыр президентыр ары. Мы уахътэм Урысыем инэшанэхэр: шъуищ зиIэ быракъыр, гимнэу урыс орэдусэу Глинкэ ытхыгъэ «Патриот орэдыр» ыкIи тамыгъэу шъхьитIу зиIэ бгъэжъыр.\nУрысыем икъэралыгъуабзэр урысыбзэр ары. Ащ къэлэ миным ехъу ит. Урысыер федеративнэ республикэу щыт. Хэгъэгум иIэшъхьэтетыр президентыр ары.\nУрысые гъунэгъухэр: Финланд, Норвегие, Эстоние, Латвие, Литуание, Белоруссие, Украинэ, Полшэ, Апхъазие, Грузие, Осетие, Азербайджан, Казахстан, Китай, Монголие, Ишъхъэрэ Корейе, АШЗ, Японие, Швецие, Дание, Канадэ.\n1991-рэ илъэсым нэс Совет Союзым хахьэщтыгъэ.\nУрысыер нефтыкIэ, шIомыкIкIэ, газкIэ, дышъэкIэ ыкIи нэмыкI шIуа-гъэ зыпылъэу чIым къычIахыхэрэмкIэ бай.\nКIымафэхэр чъыIэх, жьыбгъэр къепщэ. Гъэмафэр лъэшэу жъоркъ ыкIи гъушъэ.


Президентыр къафэгушIощт — Адыгэ макъ\nИлъэс 90-рэ ыкIи ащ нахьыбэ зыныбжьхэу мэкъуогъум зиюбилей хэзыгъэунэфыкIырэ бэгъашIэхэм Урысые Федерацием и Президент къафэгушIощт. АдыгеимкIэ ахэр нэбгырэ 34-рэ мэхъух. ЗэкIэри Хэгъэгу зэошхом иветераных.\nМыщ фэдэ къэбархэм ыпэкIи къазэрэщытIощтыгъэу, юбилярхэм Президентыр къазэрэфэгушIощтым лъапсэ фэхъугъэр ПФР-м ичIыпIэ къулыкъухэу Адыгеим щыIэхэм яспециалистхэм мазэ къэс ухъумэгъэ шIыкIэ зиIэ зэпхыныгъэмкIэ Урысые Федерацием и Президент и Администрацие лъагъэIэсырэ къэбархэр ары.\nМы мазэм юбиляр 32-мэ аныбжь илъэс 90-рэ ыкIи нэбгыритIум аныбжь илъэс 95-рэ зэрэхъугъэр хагъэунэфыкIыщт КъэIуагъэмэ хъущт юбилярхэм янахьыбэр зэрэбзылъфыгъэхэр.\nЫпшъэкIэ къыщытIуагъэм къыхэгъэхъожьыгъэн фаеу къэнэжьырэр юбилярхэм япчъагъэкIэ гъэмафэм иапэрэ мазэ къалэу Мыекъуапэ пэрытныгъэр зэриIыгъыр ары. Юбилярхэм япчъагъэкIэ ятIонэрэ чIыпIэр зэдагощыгъ Мыекъопэ ыкIи Тэхъутэмыкъое районхэм.\nПФР-м и Къутамэу Адыгэ Республикэм щыIэм иIофышIэхэр юбилярхэм къафэгушIохэрэм гъусэ афэхъух ыкIи лъытэныгъэ зэрафашIырэмрэ зэрафэразэхэмрэ афэгъэхьыгъэ гущыIэ фабэхэр афаIох. Тхьашъуегъэпсэу, тиветеран лъапIэхэр, шъуищыIэныгъэ опыт байрэ шъуиакъылышIуагъэрэ къыткIэхъухьэрэ ныбжьыкIэхэм зэрадэжъугощыхэрэмкIэ. Тыгу къыддеIэу тышъуфэгушIо, щыIэкIэшIу жъугъотынэу, ренэу шъучэфынэу шъуфэтэIо!\nПредыдущая ЛъэIу тхылъ минищ фэдиз къатыгъ\nСледущая Фыкъоныгъэхэр хэмытхэу гъэмафэр орэкIо


Зыми емылъытыгъэу — ХЬАЛЫЖЪУ! — Адыгэ макъ\nЗыми емылъытыгъэу — ХЬАЛЫЖЪУ!\nШэмбэтым Рыфабгъо ипсыкъефэххэм адыгэ хьалыжъом ияплIэнэрэ мэфэкI ащыкIуагъ. Хабзэ хъугъэу хагъэунэфыкIырэ мэфэкIым цIыфыбэ къырищэлIагъ, ащ хэлэжьагъэхэм япчъагъэ бэкIэ нахьыбэ зэрэхъугъэм дакIоу къыздикIыгъэ чIыпIэхэми ахэхъуагъ, зызыушэтыгъэхэри бзылъфыгъэ закъохэп.\nОщх зэпымыухэр Адыгеим зыщыбысымхэр тIэкIу шIагъэ, мэфэкIэу мэкъуогъум и 4-м зэхащэнэу агъэнэфэгъагъэри ахэм къахиубытагъ — етIупщыгъэу къещхыщтыгъэ, ау рахъухьагъэр зэкIахьажьыгъэп. Ар пкIэнчъэ зэрэмыхъугъэри къэлъэгъуагъ — мэфэкIым хэлэжьэнэу щытыгъэхэм япчъагъэ къыщыкIагъэп, хьакIэхэри къызэкIэкIуагъэхэп. ТIысыпIэ нэкI щыIэжьыгъэп, щытыгъэри бэ.\nХьалыжъом ишIынкIэ зэнэкъокъунэу къекIолIагъэхэм япчъагъэ нэбгырэ 40 хъущтыгъэ. Ар блэкIыгъэ илъэсхэм хэлэжьагъэхэм анахьыб. ХьакIэхэр къэмысыхэзэ ахэм яIофшIэн рагъэжьагъ — тхьацур афыгъ, теплъэ зэфэшъхьафыбэ зиIэ хьалыжъохэр зэдалъхьагъэх. ЗэкIэми тызэсэгъэ мэзэныкъом нэмыкIэу хьарыфхэр, гущыIэ псаухэр, тамыгъэ зэфэшъхьафхэр, тхыпхъэхэр, аужыпкъэм, улэпэ Iуашъхьэхэм къачIахыгъэ Ритоныр тхьацумрэ къуаемрэ ахашIыкIыгъэх.\nЛъэныкъуитфыкIэ заушэтынэу пщэрыхьакIохэм къапыщылъыгъ — «Нанэ ихьалыжъу», «Къэзыгъэзэжьыгъэ хьалыжъу», «Нысэ Iап», «МэфэкI хьалыжъу» ыкIи «Бысымгуащэм ихьалыжъу».\nЛъэныкъоу зызэраушэтырэм ифэшъуашэу шъхьадж унагъом чIыпIэу щиубытырэм елъытыгъэу зыкъагъэлъэгъуагъ.\nМэфэкIыр зезыщагъэхэу, телерадиокомпаниеу «Адыгеим» тематическэ къэтынхэмкIэ иотдел ипащэу Тэу Замирэрэ Адыгэ лъэпкъ театрэм иIофышIэу Ордэн Фатимэрэ Iофтхьабзэм хэлажьэхэрэм ацIэ къырамыIозэ гу лъыттагъ джынэс фэдэ къыхэмыкIыгъэу хъулъфыгъэ пщэрыхьакIо зэрахэтым. ТызэкIолIагъэр французэу къычIэкIыгъ. Кальлюо Ив Францием къыщыхъугъ, илъэсиплI хъугъэу Къэрэщэе-Щэрджэс Республикэм щэпсэу. ИсэнэхьаткIэ ар пщэрыхьакIу, мастер-класс къытынэу къалэу Черкесскэ дэт шхапIэхэм ащыщ къакIощтыгъэ. Ащ Iоф щызышIэщтыгъэу Зухра зыIокIэм, ящыIэныгъэ зэрапхынэу агу къихьагъ ыкIи джаущтэу къэралыгъом къинэнэу хъугъэ. Iимамэу нэчыхьэ зытхыгъэм Мухьэмэд цIэу къыфигъэшъошагъ, ар ищыгъын зэрэтетхагъэри рыпагэу къытигъэлъэгъугъ. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, Францием фэзэщыми, адыгэ чIыгур лъэшэу ыгу рехьы, тишхыныгъохэм яшIыкIи зэригъэшIагъэу еупщэрыхьых.\nЗэшъхьэгъусэхэм къызэраIуагъэмкIэ, мэфэкIыр Адыгеим зэрэщыкIощтыр ИнтернетымкIэ ашIагъ ыкIи хэлэжьэнхэу рахъухьагъ. Тихьалыжъо ишIыкIэ зэзыгъэшIэгъэ французым лъэныкъоу «МэфэкI хьалыжъу» зыфиIорэмкIэ зиушэтыгъ, ишъхьэгъусэу Зухра «Бысымгуащэм ихьалыжъо» зышIыхэрэм янэкъокъугъ.\nТэу Замир (сэмэгумкIэ), Iэпэзэо Лина, Америкэм къикIыгъ.\n«Къэзыгъэзэжьыгъэ хьалыжъу» зыфиIорэ лъэныкъомкIэ зызыушэтыгъэхэм ащыщэу Хъунэго Мафэ Сирием къикIыжьыгъ. Адыгабзи, урысыбзи ышIэрэп, ишъхьэгъусэ къызэриIуагъэмкIэ, Дамаскэ пэмычыжьэ чылэгъо цIыкIоу адыгэ нэмыкI зыдэмысыгъэм щыпсэущтыгъэх. Заор къызежьэм, къуаджэм зи къыдэнэжьыгъэп — ащыщхэр Дамаскэ, адрэхэм Тыркуем, Къэбэртэе-Бэлъкъарым ыкIи Адыгеим загъэзагъ. КIэлищэу яIэр къыздащэжьи, зэшъхьэгъусэхэр Адыгеим къэкIожьыгъэх. Чэми аIыгъ, къуаеу хьалыжъом дилъхьагъэр ежь рихыгъ.\nЗэнэкъокъур мэкIофэкIэ хьакIэхэм ащыщ зещакIохэм закъыфигъэзагъ. Америкэм иштатэу Нью-Джерси къикIыгъэ бзылъфыгъэ зэрягъусэр къыIуагъ, ар джащ дэжьым утыгум къыращагъ. Iэпэзэо Линэ яIахьылхэм адэжь хьакIакIо къэкIуагъэу мэфэкIыр зэрэщыIэщтыр зызэхехым, игуапэу къекIолIагъ. Адыгэ хьалыжъор Америкэми зэрэщашIэрэр къыIуагъ, мэфэкIым щишхыгъэр янэ ихьалыжъо зэрэфигъэдагъэр къыхигъэщыгъ. Адыгэ шхыныр лIэшIэгъухэми ахэмыкIуакIэу, гум рихьэу ыкIи тыди щаухъумэу зэрэщытым ар джыри изы шыхьатэу плъытэн плъэкIыщт.\nКъыхэгъэщыгъэн фае, хьакIэхэр республикэм ирайонхэм ямызакъоу, Урысыем ичIыпIэ зэфэшъхьафыбэхэм къарыкIыгъагъэх. Москва, Шъачэ, Ростов-на-Дону къарыкIыгъэхэми мэфэкIым тащыIукIагъ.\nТэу Аслъан, археолог.\n— Адыгеим сыкъакIоу хъущтыгъэ, — еIо къалэу Москва къикIыгъэ Галина Сальниковам, — ау Бжыхьэкъоежъэу сипшъэшъэгъу зыщыщым сыблэкIыгъэп. Джы апэрэу Адыгеим икъушъхьалъэхэр къэсэкIухьэх, непэ мары мы мэфэкI шIагъоми сыкъыхэфагъ. Адыгэ хьалыжъо сшхэуи къыхэкIыгъ, ау ар зыупщэрыхьырэ мыщ фэдиз цIыф зы чIыпIэм щызэгъэуIугъэу сыIукIагъэп, шхыныр зэрашIырэ шIыкIэми улъыплъэныр гъэшIэгъон дэд. Непэ къещхы лъэшэу, чъыIэ, ау мы чIыгум ицIыфхэр хьакIэм зэрэпэгъокIыхэрэм уегъэфабэ. ТапэкIэ джыри сыкъэкIон гухэлъ зыдэсIыгъэу згъэзэжьыщт. Рыфабгъо ипсыкъефэххэу непэ тызнэмысышъугъэхэм сяплъынэу сыфай, сымылъэгъугъэ чIыпIэу щыIэр джыри бэ. Мыщ къэбым, къужъым ямафэхэри щызэхащэхэу аIуагъ, ахэм сатефэу сыкъакIо сшIоигъу.\nКъэбэртэе-Бэлъкъарым къикIыгъэу, усакIоу, гъэзетэу «Горянка» зыфиIорэм иредактор шъхьаIэу Къаныкъо Заринэ джащ фэдэу мэфэкIым апэрэу хэлэжьагъ, щилъэгъугъэм, щызэхишIагъэм афэгъэхьыгъэ къэбарымкIэ ткъош республикэм щыпсэухэрэм адэгощэщт.\nПщэрыхьакIохэм шхыныгъохэр къагъэхьазырыфэхэ хьакIэхэм къэгъэлъэгъонхэр къафашIыгъэх. Республикэм ирайонхэм, къэлэ шъхьаIэм якъэшъокIо купхэм ыкIи орэдыIохэм утыгур агъэнэкIыгъэп.\nХьалыжъом ишIын пылъ пщэрыхьакIохэми мэфэкIыр зезыщэхэрэр гущыIэгъу афэхъугъэх, къекIолIагъэхэм нахь благъэу нэIуасэ афашIыгъэх.\nЗэкIэми анахьыбэ зыщызэнэкъокъугъэр лъэныкъоу «МэфэкI хьалыжъу» зыфиIорэр ары. Нэбгырэ 13-у ащ зыкъыщызгъэлъэгъуагъэхэм ащыщэу зихьалыжъо анахь дэгъоу алъытагъэр Францием къикIыгъэ пщэрыхьакIоу Кальлюо Ив. Ащ апэрэ чIыпIэр фагъэшъошагъ. «Нанэ ихьалыжъу» зыфиIорэ лъэныкъомкIэ апэрэ чIыпIэр зыхьыгъэр Ожъ Эмм, «Къэзыгъэзэжьыгъэ хьалыжъор» анахь дэгъоу зышIыгъэр Хъунэго Маф, «Бысымгуащэм ихьалыжъо» къыщыхагъэщыгъэр, апэрэ чIыпIэр зэратыгъэр Шъэджэшъэ Сим, «Нысэ Iапэм» ащытекIуагъэр Мамый Нэфсэт.\nКальлюо Ив, ишъхьэгъусэу Зухра.\nТын шъхьаIэр, Гран-прир, къэзылэжьыгъэр Сирием къикIыгъэ Хъунэго Маф. Ащ ахъщэ шIухьафтын фагъэшъошагъ.\nШIухьафтын шъхьаIэр зыхьы¬гъэу Хъунэго Маф.\n— Непэрэ мэфэкIыр гум къинэжьыхэрэм, адыгэм идунай зекIохэр хэзыщэхэрэм ащыщ. Илъэс къэс мыщ щызэхащэхэрэ адыгэ мэфэкIхэм сахэлажьэ, нахь цIыфыбэмэ ахэр зэлъашIэнхэу мэхъу, зекIоным ылъэныкъуи хэхъоныгъэ егъэшIыгъэным пстэури фэIорышIэ, — еIо археологэу Тэу Аслъан. — ЗэхэщакIохэм зэкIэми сафэраз, анахьэу рэзэныгъэ гущыIэхэр зыфэзгъазэ сшIоигъор «Руфа-Турым» ипащэу Бибэ Мурат.\nКIэухым, цIыфхэм агъэшIэгъон икъоу, француз пщэрыхьакIом адыгэ къашъо къышIыгъ.\nОм изытет емылъытыгъэу, мэфэкIыр дэгъоу кIуагъэ. Илъэс къэс пIоми хъунэу къещхэу зэрэтефэрэм дакIоу лъэныкъоу «Зыми емылъытыгъэу — хьалыжъу!» зыфиIорэр хэбгъахьэми хъунэу зещакIохэм гупшысэ къыраIотыкIыгъ.\nАры, адыгэ хьалыжъор зышIоIэшIухэм, зышIокIэщыгъохэм ишIынкIи, ишхынкIи пэрыохъу яIэп — къещхыми, чъыIэми, ащ зэрещалIэх, лъэпкъэу, къэралыгъоу зыщыщхэм ямылъытыгъэу уасэ фашIы. Зыми емылъытыгъэу — хьалыжъу!\nСурэтхэр зэхахьэм къыщытырахыгъэх.\nПредыдущая УсакIоу Бэлэгъэ- Къандур Любовь Адыгеим ихьакIагъ


Ыгъэхъужьынхэр ипшъэрылъ шъхьаI — Адыгэ макъ\nЫгъэхъужьынхэр ипшъэрылъ шъхьаI\nРедактор 05.12.2018 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nПсышIуапэ апэрэ къэлэ сымэджэщэу дэтым иврач Iазэу Нэгъуцу Мыхьамодэ ышIошъ мэхъу цIыфым къыхихыщт сэнэхьатыр «ынатIэ итхагъэу» къызэрэхъурэр.\n— Медицинэм зыфэзгъэзэнэу къызкIыхэсхыгъэр сшIэрэп, — къеIуатэ Мыхьамодэ. — Тиунагъо врач исыгъэп, тянэ-тятэхэр мэкъу-мэщым пылъыгъэх. Сшыхэм шIэныгъэм зыратыгъ. Уврачыныр зэрэмыпсынкIагъор къызгурыIощтыгъ. Анахьэу гум уеIэзэныр къин. Ау къинхэм сыкъагъэщынэщтыгъэп, джары сисэнэхьат къызкIыхэсхыгъэри.\nКраснодар дэт медицинэ апшъэрэ еджапIэм IэзэнымкIэ ифакультет къызеухым, Мыхьамодэ IофшIэныр Мыекъуапэ щыригъэжьэгъагъ. Илъэс текIыгъэу ар дзэ къулыкъум дащыгъагъ, ау ишIэныгъэхэр зыщигъэфедэнхэ чIыпIэ ифи, дзэ частым илазарет ипащэу агъэнэфэгъагъ. Частыр Москва пэмычыжьэу, къалэу Коломна дэтыгъ.\nНэужым специалист ныбжьыкIэм IофшIэнымкIэ итхылъ Орджоникидзэм ыцIэ зыхьырэ санаториеу Шъачэ дэтым кардиологиемкIэ иотделение ипащэу илъэсиплIэ Iоф зэришIагъэр къыфыдатхэщт.\nЦIыфхэм амал-шIыкIэхэу узэряIэзэщтхэр къызIэкIигъэхьагъэхэу етIанэ ащ апэрэ ПсышIопэ къэлэ сымэджэщым къегъэзэжьышъ, зэпымыоу илъэсыбэрэ Iоф щешIэ.\nИлъэс зэкIэлъыкIохэм Мыхьамодэ ишIуагъэ зэригъэкIыгъэхэ цIыфхэр зэрэхъухэрэр къэлъытэгъуае. Ежьым пытагъи, теубытагъи сыдигъуи хэлъых, исэнэхьат гъунэнчъэу фэшъыпкъ. Iоф къыдэзышIэхэрэм шъхьэкIэфагъэ къыфашIы, агъэлъапIэ, специалист IэпэIасэр къызэрэуатын щыIэп. — Сызхэт коллективым лъэшэу сыфэраз, — еIо ежьыми. — Сыкъызахэхьагъэм къыщегъэжьагъэу зышъхьамысыжьхэу къатефэрэр зэрашIэрэр сэлъэгъу, профессионалых.\nЯ 90-рэ илъэсхэм лъэхъаныр къиныгъ. Тызэсэгъэ псэукIэр къызэхъокIыгъагъ, тапэкIэ къикIыщтым, неущ къэхъущтым цIыфхэр егупшысэщтыгъэхэп. Джащыгъум Мыхьамодэ ишIэныгъи исэнаущыгъи рихьы-лIэхи, охътэ кIэкIыкIэ кардиологиемкIэ отделение къызэIуихыгъагъ. Илъэс 40-м ехъурэ отделением Iоф щызышIэгъэ бзылъфыгъэу Мэри Ивановам къеIуатэ: — Дэпкъ закъохэр арых ащыгъум щытыгъэхэр. 1991-рэ илъэсым сымэджэщым щыщэу апэрэ блокым ишIын къызаухым инэу тыгушIогъагъ. Мыхьамодэ кардиологиемкIэ отделение тимыIэмэ зэрэмыхъущтыр, цIыфхэм ар ящыкIэгъэ шъыпкъэу зэрэщытыр къыдгуригъэIогъагъ. Цыпэ-цыпэу тищыкIэгъэ пстэур зэдгъэгъотыгъэ, цIыфэу Iоф щызышIэщтхэр отделением къаштагъэх, ахэр ягуапэу Мыхьамодэ ыдэжь къакIощтыгъэх.\nАр зэхэщэкIо IэпэIас. МылъкукIэ къыддеIэщтхэри, IэпыIэгъукIэ къытфэгумэкIыщтхэри къыгъотыщтыгъэх. Ахэм инэу яшIуагъэ къытэкIыгъ. — Iоф къыздэзышIэхэрэм къызэрэздырагъаштэрэм кIуачIэ къыситызэ сыпсэугъ. СэркIэ ащ мэхьанэ иI, инэуи сырэгушхо. Коллективыр къызэрэпкъотыр пшIэ хъумэ, ахэм, отделением ыкIи сымэджэщым апае пшъэдэкIыжь пхьынэу мэхъу.\nМыхьамодэ нэмыкI IофшIапIэхэм зэп зэрарагъэблэгъагъэр, ау ежь зыIут сымэджэ-\nщыр къычIидзынышъ, нахь зэтегъэпсыхьагъэм кIонэу зыкIи ышъхьэ къихьагъэп. Арэущтэу зэрэхъугъэм непэ кIэгушIужьы ыкIи егъэгушхо.\nНэгъуцу Мыхьамодэ къалэу ШъачэкIэ «Анахь кардиолог дэгъур» зыфиIорэ цIэр иI, илъэсыбэрэ хьалэлэу Iоф зэришIагъэм пае муниципалитетым псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ игъэIорышIапIэ, Краснодар краим псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ и Министерствэ ящытхъу тхылъхэр бэу къыратыгъэх.\nСымэджэщым кардиологиемкIэ иотделение сымаджэхэр ренэу зэрэчIэлъхэрэм ар егъэгумэкIы.\n— ЦIыфхэр япсауныгъэ егупшысэхэу зырагъажьэрэр узым къызыригъэзыхэкIэ ары, — еIо Мыхьамодэ. — Ар къыомыутэкIызэ узфэсакъыжьымэ бэкIэ нахьышIу. Жьы къабзэм ухэтымэ, спортым упылъымэ, шхынхэм уафэсакъымэ яшIуагъэ къэкIощт. Тэ, Шъачэ щыпсэухэрэм, чIыопсым ежь-ежьырэу ыIэ къытфещэи, псауныгъэр къытпегъохы. IушъумыгъэкIот ащ ыIэ.\nПредыдущая Мыекъопэ къэлэ прокуратурэм къеты\nСледущая Хьэшхъуаныкъо Хьамедэ ищыIэкIагъэр


МэфэкI шIухьафтын | Адыгэ Макъ\nМыекъуапэ волейболымкIэ изэIухыгъэ зэнэкъокъу бзылъфыгъэхэр, хъулъфыгъэхэр хэлажьэх. Непэ ехъулIэу командэхэм ешIэгъу щырыщ яIагъ.\n— Куп пэпчъ команди 7 хэт, — къытиIуагъ Мыекъуапэ иадминистрацие физкультурэмкIэ ыкIи спортымкIэ и Комитет ипащэу Дмитрий Щербаневым. — ЦIыфхэм япсауныгъэ агъэпытэным, языгъэпсэфыгъо уахътэ гъэшIэгъонэу агъэкIоным зэнэкъокъур афэгъэхьыгъ.\nАдыгэ къэралыгъо университетым спортымкIэ и Унэу урамэу Первомайскэм тетым зэIукIэгъухэр зыгъэпсэфыгъо мафэхэм щызэхащэх. Бзылъфыгъэ командэхэм ПенсиехэмкIэ фондым иер, Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетыр къахэщых. ЕшIакIохэм алъыплъэхэрэ Къулэ Аскэрбый, Мырзэ Мурат, нэмыкIхэм къызэрэтаIуагъэу, хагъэунэфыкIырэ чIыпIэхэр зыхьыщтхэр къэлъэгъуагъэх. ПФР-м, университетхэм яешIакIохэр анахь лъэшхэм ахалъытэх.\nХъулъфыгъэхэм язэнэкъокъу текIоныгъэр къыщыдэзыхыщтыр къэшIэгъуае. «АГУ-Мары», «Апшеронск», «Мыекъуапэ» зыфиIохэрэм текIоныгъэхэр яIэх, ау чIэнагъэхэри ашIыгъэх.\nЗичэзыу зэIукIэгъухэм апэ ишъыщтхэр къагъэлъэгъощтых. ПФР-м хэт пшъашъэхэм зэралъытэрэмкIэ, апэрэ чIыпIэр къыдахын алъэкIыщт, ИлъэсыкIэм ягъэхъагъэхэр пагъохых, мэфэкI шIухьафтын зыфашIыжьы.


Республика Адыгея - Къэлэ шIыхьафым цIыфхэр зэхищагъэх\nУФ-м и Президент иунашъокIэ 2017-рэ илъэсыр экологием и Илъэсэу агъэнэфагъ. Ащ къыдыхэлъытэгъэ Iофтхьабзэхэр Адыгеим щырагъэкIокIых, псэупIэхэр гъэкъэб-зэгъэнхэм республикэм ипащэхэм анаIэ тет.\nБлэкIыгъэ шэмбэтым къэлэ шIыхьафэу Мыекъуапэ щыкIуагъэм министерствэхэм ыкIи ведомствэхэм, къэлэ администрацием, бюджет организациехэм, предприятиехэм ялIыкIохэр, кIэлэеджакIохэр, студентхэр хэлэжьагъэх. Къэлэ гупчэ паркым къекIолIагъэх ыкIи мыщ чъыгхэр щагъэтIысыгъэх Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Муратрэ муниципальнэ образованиеу «Къалэу Мыекъуапэ» иадминистрацие ипащэу Александр Наролинымрэ.\nКъэлэ паркым шIоеу, хэкIэу дэлъыр къулыкъу ыкIи ведомствэ зэфэшъхьафхэм яIофышIэхэм аугъоигъ, нэужым дащыгъ.\n— ТипсэупIэхэр тэры зыушIоихэрэр, арышъ, тэр-тэрэу ахэр дкъэбзэнхэми тыпылъын, типшъэрылъын фае. Непэ зэхэтщэгъэ шэмбэт шIыхьафым цIыфхэм дырагъэштагъ, ащ ишыхьатэу ахэр къыдэкIыгъэх, мары зэрэшъулъэгъоу алъэкI къамыгъанэу тикъэлэ шъхьаIэ игъэкъэбзэн яIахь къыхалъхьэ. Iофтхьабзэм къыхэлэжьэгъэ пстэуми сызэрафэразэр ясIо сшIоигъу, нэмыкI муниципалитетхэми мыщ щысэ тырахынышъ, шIыхьафхэр зэхащэнхэу тыщэгугъы, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nМы илъэсыр экологием и Илъэсэу зэрэщытыр къыдалъытэзэ, къалэм игъэкъэбзэн ыкIи изэтегъэпсыхьан епхыгъэ Iофтхьабзэхэр зэрэзэхащэхэрэр къыIуагъ Мыекъуапэ иадминистрацие ипащэ.\n— Республикэм ипащэхэр IэпыIэгъу къытфэхъухэзэ мы илъэсымкIэ апэрэ гъэтхэ шэмбэт шIыхьафыр зэхэтщагъ. Къэлэ паркым чъыг 15 щыдгъэтIысыгъ. Мы аужырэ илъэси 3-р пштэмэ, ахэм япчъагъэ миным ехъу. Мыекъуапэ сыдигъуи къэлэ къабзэу, зэтегъэпсыхьагъэу зэрэщытыгъэм игъогу тытемыкIэу, нахь дахэу, гупсэфэу зэрэщытыщтым тапэкIи тыпылъыщт, — къыIуагъ Александр Наролиным.\nШэмбэт шIыхьафым къыдыхэлъытагъэу тикъэлэ шъхьаIэ ичIыпIэ зэфэшъхьафхэр агъэкъэбзагъэх, бордюрхэр агъэлагъэх. Фэтэрыбэу зэхэт унэхэм ащыпсэухэрэми алъэкI къагъэнагъэп, ящагу кIоцIхэр аукъэбзыгъэх, чъыгхэр агъэлагъэх. Мыщ фэдэ Iофтхьабзэхэм цIыфхэр нахьыбэу ахэлажьэхэ къэс типсэупIэхэм язытет нахьышIу хъущт, арышъ, пстэуми тызэгъусэу тикъэлэ шъхьаIэ имызакъоу, нэмыкIхэри зэрэдгъэкъэбзэщтхэм тыпыжъугъэлъ, ахэм ятеплъэ зыфэдэщтыр тэры, ахэм ащыпсэухэрэр ары, зынапэр.