Театрэмрэ адыгабзэм ибаиныгъэрэ | Адыгэ Макъ\nТеатрэмрэ адыгабзэм ибаиныгъэрэ\nАвтор: Редакция\t/ 14.03.2018\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nКупкIым лъапсэр егъэпытэ\nАдыгэ Республикэм и Лъэпкъ театрэу Цэй Ибрахьимэ ыцIэ зыхьырэм ирежиссерэу, Къалмыкъым изаслуженнэ артистэу, Адыгеим искусствэхэмкIэ изаслуженнэ IофышIэшхоу Хьакъуй Аслъан адыгабзэм и Мафэ ехъулIэу гущыIэгъу тыфэхъугъ.\n— Адыгабзэр дунаим тет бзэ анахьыжъхэм ащыщ,— къытиIуагъ Хьакъуй Аслъан. — ЛIэшIэгъу пчъагъэ къэзыкIугъэ адыгабзэм хэхъоныгъэхэр ышIынхэм тыпылъ.\n— Лъэпкъ театрэр илъэс 80 хъугъэ, иIофшIагъэ дунэе мэхьанэ иIэу тэлъытэ.\n— 1917-рэ илъэсым Октябрэ революциеу щыIагъэм ыуж тикъуаджэхэм еджапIэхэр къащызэIуахызэ, адыгабзэм изэгъэшIэнкIэ егъэжьэпIэшIухэр ашIыгъэх.\n— Тилъэпкъэгъухэр зэрэIупкIэхэм фэшI тхэным Iофышхо зырагъэшIыщтыгъэп, — зэдэгущыIэгъур лъегъэкIуатэ Хьакъуй Аслъан. — Къэбарэу зэхахырэр къаIотэжьы зыхъукIэ, зэхахыгъэм хэзыгъэ фамышIэу цIыфхэм алъагъэIэсыжьын алъэкIыщтыгъ.\n— Тятэжъ пIашъэхэм хьакIэщхэр язэIукIапIэу щытыгъ.\n— Илъэси 100 — 200 е нахьыбэ зытешIэгъэ хъугъэ-шIагъэхэр хьакIэщым къыщаIотэжьыхэ зыхъукIэ, зэхахьэр еджэпIэшхом рагъапшэщтыгъ. IорыIуатэхэр, гущыIэ щэрыохэр — ахэр сыдым ебгъэпшэщтха? Адыгэ гущыIэжъхэр тарихъым хэкIокIагъэхэп. Фольклорым зыфэдгъазэмэ, тижэрыIо адыгабзэ бай дэдэу зэрэщытыгъэр псынкIэу къыхэтэгъэщы.\n— ГущыIэ щэрыохэм, фольклорым яхьылIэгъэ тхылъхэу адыгабзэкIэ къыхаутырэм япчъагъэ тшIомакIэми, узэджэнэу щыIэр…\n— СэшIэ о къапIо пшIоигъор. Адыгэ гущыIэжъхэм тапIу.\n— Ащ пыгъэщагъэу къыхэзгъэхъонэу сызыфаер ижъырэ адыгэ орэдхэр арых.\n— Ахэр щыIэныгъэм иIотакIох. Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо ансамблэу «Ислъамыем» къыIорэ орэдхэр дунаим щашIэх. Композиторэу Нэхэе Аслъан ансамблэм пае зэригъэфэгъэ произведениехэр гум къегущыIыкIых.\n— Аслъан, ащ фэдиз баиныгъэ зиIэ адыгабзэр чIэтынэу непэ зыгорэхэм къаIо зыхъукIэ, сыда о узэгупшысэрэр?\n— Лъэхъаным диштэу бзэм Iоф ебгъэшIэн фае. Тхылъхэр къыдарэгъэкIых. Гъэзетхэм, журналхэм, телевидением, радиом ямэхьанэ зыкъеIэты. Интернетым ихъытыу зызэриушъомбгъурэр тэркIэ гушIуагъоу щыт. Ащ тэрэзэу удэлэжьэн фае. Къэбар жъугъэм иамалхэм тигугъэхэр ятэпхых.\n— Джэуапыр нахь гъэунэфыгъэу къыхэтыуты сшIоигъу.\n— Адыгабзэр нахь куоу еджапIэхэм ащакIун фае. Ащи бэрэ тытегущыIэшъ, Iофыр лъыкIотэщтэу сэгугъэ. Адыгабзэм купкIэу иIэр дэгъоу зэбгъашIэмэ, ныдэлъфыбзэм изэ-гъэшIэн зыкIи къыохьылъэкIыщтэп, пшIогъэшIэгъонэу уеджэщт.\n— Лъэпкъ театрэм адыгабзэкIэ щагъэуцурэ спектаклэхэм пэсэрэ лъэхъаныр къэзыIуатэу ахэтыр макIэп. Режиссерым сыда къехьылъэкIырэр?\n— Цэй Ибрахьимэ ытхыгъэм техыгъэу «КъокIасэр» Лъэпкъ театрэм щыдгъэуцузэ, ижъырэ гущыIэхэм къарыкIырэр артистхэм икъоу къагурымыIоу къыхэкIыщтыгъ. Спектаклэм лъапсэ фэхъугъэр зэбгъэшIэным, купкIым улъыIэсыным фэшI адыгэ къэIуакIэхэм гукIэ уафэкIон фае. Бзэр нахь гурыIогъошIоу бгъэфедэным фэшI театрэм щаштэгъэ шапхъэхэу щыIэныгъэм щыщ хъугъэхэм артистхэр ащытэгъэгъуазэх.\n— Бзэр гурыIогъошIу хъуным фэшI унаIэ зытебгъэтырэр къыхэгъэщба.\n— ГущыIалъэхэр зэрэтфимыкъухэрэм тыбзэ нахь тхьамыкIэ ышIэу тэлъытэ. Синонимхэм, гущыIэ щэрыохэм, фэшъхьафхэм яхьылIэгъэ тхылъхэр жьым фэдэу тищыкIагъэх. Адыгэ гущыIалъэхэм яшIуагъэ хэта зымышIэрэр?\nАдыгеим ичIыопс дахэ, бай дэд. КъэкIыхэрэм, псэушъхьэхэм, бзыухэм ацIэхэр бзитIукIэ тхыгъэхэу сыда титучанхэм зыкIатемылъыр?\n— Адыгабзэр кIэлэцIыкIухэм дэгъоу зэрамышIэрэм фэшI урысыбзэкIэ спектаклэхэр афэшъогъэуцух.\n— Ар шъыпкъэ. БзитIукIэ Iоф тэшIэми, адыгабзэр нахь къедгъэбэкIын фае. Адыгэ IорыIуатэр нэмыкI бзэкIэ зэтымыдзэкIэу кIэлэцIыкIум зэхихмэ, ныдэлъфыбзэм икупкI нахьышIоу къыгурыIощт. НэмыкI лъэпкъхэм тикультурэкIэ талъыIэсыным фэшI урысыбзэкIи къэгъэлъэгъонхэр тэгъэуцух.\n— Аслъан, пьесэ 30-м нахьыбэ птхыгъэ, спектаклэу бгъэуцугъэм ипчъагъэ къэсымылъытагъэми, уисэнэхьат узэрэхэгъозагъэр уиIофшIагъэхэм къагъэлъагъо.\n— Тхьауегъэпсэу ащ фэдэ уасэ къызэрэсфэпшIырэм фэшI. ТитхакIохэм къахэсэгъэщых Мамый Ерэджыбэ, Къуекъо Налбый.\n— Драмэр, комедиер — тIури гъэшIэгъоных.\n— Мамый Ерэджыбэ ытхыгъэхэу «Псэлъыхъохэм», «Дэхэбаринэ ихьакIэщ», «ГъашIэм имэзищ», фэшъхьафхэм тиадыгабзэ хэхъоныгъэхэр рагъэшIыгъэх.\n— Театрэм ихабзэхэр пшIэхэ зыхъукIэ, IофшIэныр нахьышIоу лъыогъэкIуатэ.\n— Гуетыныгъэ уиIофшIэн фыуиIэн фае, ащ дакIоу, Тхьэм къыуитыгъэ амалыр зэрэбгъэфедэщтым уемыгупшысэ хъущтэп.\n— «ГъашIэм имэзищ» икIэрыкIэу театрэм щыжъугъэуцужьыгъ. Къэгъэлъэгъоным нэбгырабэ еплъыгъ.\n— ХьакIэгъогъу Къэсэй нахьыпэкIэ гъогогъуитIо «ГъашIэм имэзищ» театрэм щигъэуцугъ. ОшIа, цIыфхэм агу рихьырэ къэгъэлъэгъоным Iоф дапшIэ зыхъукIэ, уишIэныгъэ хэогъахъо. Артистхэу Болэкъо Адамэ, КIэмэщ Разыет, Джолэкъо Рэщыдэ, Даур Жаннэ, Хьакъуй Андзаур, нэмыкIхэу къэгъэлъэгъоным Iоф дэзышIагъэхэм сафэраз. Тиадыгабзэ нахьыбэрэ дгъэфедэным фэшI ащ фэдэ къэгъэлъэгъонхэр тищыкIагъэх.\n— ТизэдэгущыIэгъу зыщытыухыщтым сыда джыри къытапIо пшIоигъор?\n— Тигъэзетеджэхэм адыгабзэм и Мафэ фэгъэхьыгъэу сафэгушIо, театрэм къетэгъэблагъэх.\n— ШъуигухэлъышIухэр къыжъудэхъунхэу шъуфэсэIо.\nСурэтхэм арытхэр: Хьакъуй Аслъан; «ГъашIэм имэзищ» артистхэм къашIы.


Тема: Поздравляю всех форумчан с Пасхой! Вс 05 Май 2013, 08:55\nТема: Re: Поздравляю всех форумчан с Пасхой! Вс 05 Май 2013, 10:41\nТема: Re: Поздравляю всех форумчан с Пасхой! Вс 05 Май 2013, 11:08\nТема: Re: Поздравляю всех форумчан с Пасхой! Вс 05 Май 2013, 14:05\nТема: Re: Поздравляю всех форумчан с Пасхой!


Щынэгъончъагъэм и Илъэс: кIэлэцIыкIур щынэгъончъэу урамым щызекIоным пае | Адыгэ Макъ\nЩынэгъончъагъэм и Илъэс: кIэлэцIыкIур щынэгъончъэу урамым щызекIоным пае\nКIэлэцIыкIур щынэгъончъэу урамым щызекIоныр лъэныкъуабэмэ ялъытыгъ. Урысыем и МЧС Адыгэ РеспубликэмкIэ и ГъэIорышIэпIэ шъхьаIэ ипсихологэу, иинспектор шъхьаIэу Индрыс Жанетэ ны-тыхэм зыщагъэгъупшэ мыхъущт шапхъэхэр ыкIи якIэлэцIыкIухэм афаIотэн фаехэр агу къегъэкIыжьых.\nИндрыс Жанетэ ны-тыхэм игъо афелъэгъу сабыйхэр чIыпIэу зэрыфэн алъэкIыщтхэм хэкIыпIэ къафагъотыным фагъэсэнхэу.\n1. КIэлэцIыкIур еджапIэм кIо зыхъукIэ\nЕджапIэм кIонэу римыгъажьэзэ гъогоу зэрыкIощтым фэгъэхьыгъэу шъуикIэлэцIыкIу шъудэгущыI. Анахьэу мэхьанэ зиIэр еджапIэм нахь псынкIэу нэсыныр арэп, анахь щынэгъончъэ гъогур ары къыхэшъухын фаер. Гъогур дэгъоу зэригъэшIэным пае кIэлэцIыкIум шъуригъусэу пчъагъэрэ еджапIэм шъудакIу. Мыщ дэжьым сабыим икъоу гурыжъугъэIон фае нэмыкI гъогу ар техьэ зэрэмыхъущтыр. Пчыхьэрэ мэзахэ къызыхъукIэ, урамхэр агъэнэфынхэ фае, транспортыр нахь макIэу зэрыкIорэ гъогухэр къыхэшъухыхэмэ нахьышIу.\n2. КIэлэцIыкIур общественнэ транспортым щысакъын фае\nЕджапIэр къыпэмыблагъэу троллейбускIэ, автобускIэ е трамвайкIэ ащ нэсын фаеу зыхъукIэ кIэлэцIыкIур зэрэзекIон фаер:\n— троллейбусым, автобусым е трамваим иномеррэ къэуцупIэмрэ ащ ышIэнхэ фае;\n— цIыф бащэ зэрыс транспортым итIысхьэ хъущтэп;\n— пчъэм зыригъэз хъущтэп;\n— апэрэ пчъэмкIэ транспортым ихьан фае;\n— кIэлэцIыкIур водителым нахь пэблэгъэн фае;\n— ыкIыбкIэ транспортым къекIокIы хъущтэп;\n— транспортым иводитель е кондукторым анэмыкI упчIэхэр аритынэу щытэп.\n3. ЯмынэIосэ цIыфхэр гущыIэгъу амышIынхэр\nБэрэ тырехьылIэ янэ-ятэхэр зыдэщыIэхэмкIэ, язакъоу зыкIэзекIохэрэмкIэ общественнэ чIыпIэхэм кIэлэцIыкIухэм ащяупчIыхэу. КIэлэцIыкIухэм ахэм къафаIотэн алъэкIыщт янэ IофшIапIэм къызэрэщыгужъорэр, унэм зи зэримысыр, ахэр зыщэжьын зэрэщымыIэр. ЦIыфэу блэкIхэрэми ахэм зэраIорэр зэхахын ыкIи ащ бзэджэшIагъэр къыкIэлъыкIон ылъэкIыщт. Сабыим дэгъоу къыгурыIон фае ышъхьэ фэгъэхьыгъэ къэбархэр имынэIосэ цIыфхэм къафиIуатэ зэрэмыхъущтыр. Ащ фэдэ упчIэхэр къызыратыхэкIэ, янэ-ятэхэм имынэIосэ цIыфхэм адэгущыIэнэу къызэрэфамыдэрэр ариIон фае. Ны-тыхэм якIэлэцIыкIухэм агурагъэIон фае ямынэIосэ цIыфхэм защадзыенэу, илыягъэу ахэм адэмыгущыIэнхэу.\n4. Унэм кIожьхэ зыхъукIэ щынагъоу зэутэлIэн алъэкIыщтхэр\nУрамым кIэлэцIыкIухэр ащырагъэзхэу, ахъщэ, телефонхэр, плеерхэр ыкIи нэмыкI пкъыгъохэр атыраххэу бэрэ къыхэкIы. КIэлэцIыкIухэм япсауныгъэрэ ящыIэныгъэрэ къарыкIощтым ны-тыхэр ыгъэгумэкIынхэ фае. Джащ пае пкъыгъо лъапIэхэр еджапIэм ахэм зыдырамыгъэхьыхэмэ нахьышIу. КIэлэцIыкIум ахэр къыдеджэхэрэм, иныбджэгъухэм аригъэлъэгъущтых, тхьамыкIагъо къехъулIэным ащ фищэн ылъэкIыщт. КIэлэцIыкIухэм яшъуIу къызырагъэзхэкIэ ахъщэр е телефоныр ащ лъыпытэу аратынэу. ЗыгорэкIэ ахэм къазыщыхьэхэкIэ амакъэ къызэрихьэу куонхэу агурыжъугъаIу.


Препарат Пальгин: инструкция по применению, цена, описание.\nАнапирин: инструкция по применению, цена, описание.\nДуокаптон: инструкция по применению, цена, описание.\nАнтигриппокапс: инструкция по применению, цена, описание.\nПиранал: инструкция по применению, цена, описание.\nЛанагесик: инструкция по применению, цена, описание.


Республика Адыгея - КъумпIыл Мурат: «Непэ УФ-м и Президент типащэу тызэкъоуцонышъ, зы командэу тыщытын фае»\nКъумпIыл Мурат: «Непэ УФ-м и Президент типащэу тызэкъоуцонышъ, зы командэу тыщытын фае»\nУФ-м и Президент къышIыгъэ Джэпсалъэм къытегущыIэзэ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат къыхигъэщыгъ мыIофшIэгъу мафэхэм ахэгъэхъогъэным фэгъэхьыгъэ унашъор игъоу зэрэщытыр, коронавирусым пэшIуекIогъэнымкIэ Iофхэм язытет зыпкъ игъэуцогъэным ар зэрэфэIорышIэщтыр.\nМыщ дэжьым къэралыгъом ипащэ къызэрэхигъэщыгъэу, шъолъыр пэпчъ хэушъхьафыкIыгъэу укъекIолIэн фае. Арышъ, тапэкIэ республикэм щытшIыщт унашъохэр зэкIэ Iофхэм язытет зыфэдэм елъытыгъэщтых ыкIи федеральнэ гупчэм ишIэ хэлъэу гъэпсыгъэщтых. А зэкIэри цIыфхэм япсауныгъэ ыкIи ящынэгъончъагъэ къэухъумэгъэным зэрэфытегъэпсыхьагъэхэр КъумпIыл Мурат къыIуагъ.\n— УФ-м и Президент типащэу тызэкъоуцонышъ, зы командэу тыщытэу Iоф зэдэтшIэным непэ мэхьанэшхо иI. Шъолъыр, муниципальнэ образование, псэупIэ пэпчъ акIуачIэ рахьыл1энышъ, пандемием пэшIуекIогъэным пылъынхэ фае. Мыщ дэжьым тызэрэзекIон фэе шIыкIэу федеральнэ гупчэм къыгъэнафэрэм къыдыхэлъытэгъэ шапхъэхэм ягъэцэкIэн апшъэу щыт. Коронавирусым цIыфхэм ыкIи бизнесым зэрарэу къафихьырэр нахь гъэушъэбыгъэнымкIэ УФ-м и Правительствэ лъэбэкъоу ышIыхэрэр дэгъоу тэлъэгъу. А лъэныкъомкIэ тэри къыттефэрэр зэшIотхыным, чIыпIэу тызэрыфагъэм тикIыным амалэу тиIэр етхьылIэным, цIыфхэм IэпыIэгъу тафэхъуным тыфэхьазыр, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.


Республика Адыгея - Былымхэмрэ щагубзыухэмрэ зэпахырэ узхэр къямыгъэутэлIэгъэнхэм амалхэр нахьыбэу зэрахьанхэу пшъэрылъ афишIыгъ\nШъхьаIэр/Пресс-гупч/Къэбархэр/Былымхэмрэ щагубзыухэмрэ зэпахырэ узхэр къямыгъэутэлIэгъэнхэм амалхэр нахьыбэу зэрахьанхэу пшъэрылъ афишIыгъ\nБылымхэмрэ щагубзыухэмрэ зэпахырэ узхэр къямыгъэутэлIэгъэнхэм амалхэр нахьыбэу зэрахьанхэу пшъэрылъ афишIыгъ\nАдыгеим и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Мурат къохэм африканскэ емынэр, щагубзыухэм гриппыр ыкIи былымхэм зэпахырэ кIышъо узхэр къямыгъэутэлIэгъэнхэм иамалхэр нахьыбэу зэрахьанэу пшъэрылъ афишIыгъ. Ащ тегъэпсыхьагъэу Адыгэ Республикэм мэкъу-мэщымкIэ иминистрэу Юрий Петровым республикэм икомиссиеу псэушъхьэхэм зэпахырэ узхэр къямыгъэутэлIэгъэным фэгъэзагъэм изэхэсыгъо зэхищагъ. Адыгэ Республикэм ветеринариемкIэ и ГъэIорышIапIэ ипащэу ХъокIон Аминэ, Россельхознадзорым Краснодар краимкIэ ыкIи Адыгэ РеспубликэмкIэ и ГъэIорышIапIэ и Адыгэ район къутамэ ипащэу Юрий Шумаковыр, республикэм иминистерствэхэмрэ иведомствэхэмрэ ялIыкIохэр ащ хэлэжьагъэх.\nРеспубликэ ветеринар къулыкъум къызэритыгъэмкIэ, къохэм африканскэ емынэр къямыгъэутэлIэгъэнымкIэ хэгъэгум Iофхэр щыхьылъэх. 2017-рэ илъэсым жъоныгъуакIэм и 15-м ехъулIэу Урысые Федерацием ащ фэдэ узыр къяутэлIагъэу мэзыкъуи 9 къыщыхагъэщыгъ. Московскэ хэкум, Къырым ичIыпIи 6-мэ карантин ащагъэуцугъ унагъохэм ащаIыгъ къохэм ащ фэдэ узыр къяутэлIагъэу зэрагъэунэфыгъэм фэшI. Ащ нэмыкIэу мэзыкъо 25-мэ африканскэ емынэр къазэрахагъэщыгъэм епхыгъэу карантин агъэуцугъ.\nХъокIон Аминэ къызэриIуагъэмкIэ, Адыгэ Республикэм ветеринариемкIэ и ГъэIорышIапIэ къохъуным пылъ предприятиехэр зиехэми, унэе IэпыIэгъу хъызмэтхэр зиIэхэми адэгущыIэ, былымхэм узыр къямыутэлIэнымкIэ ищыкIагъэхэр къафаIуатэх. Къохэр зыфыкъохэкIэ, къахахыгъэ пробэхэр специалистхэм ветеринар лабораторием арагъэхьых. Илъэсыр къызихьагъэм къыщегъэжьагъэу ащ фэдэ пробэ 400-м ехъу ахахыгъ. Ащ нэмыкIэу къохэм емынэр, кIышъо узхэр къямыгъэутэлIэгъэнхэмкIэ вакцинэхэр ахалъхьэх. Хабзэм димыштэу къо псаухэмрэ къолымрэ амыщэнхэм гъунэ лъафы.\nЩагубзыухэм къяутэлIэрэ гриппым земыгъэушъомбгъугъэным иамалхэри зэрахьэх. ГущыIэм пае, 2017-рэ илъэсым хэгъэгум ичIыпIи 6-мэ ащ фэдэ узым закъыщиштагъэу агъэунэфыгъ. Урысыем ишъолъыр 16-мэ гъэрекIо былым пIашъэхэм кIышъо узхэр къащяутэлIэгъагъэх. Мыгъэ ащ фэдэ узхэр былымхэм къямыгъэутэлIэгъэнхэм иамалхэр зэрахьэх.\nЫпшъэкIэ зигугъу къэтшIыгъэ комиссием хэтхэм псэушъхьэхэм уз щынагъохэр Адыгеим къыщямыгъэутэлIэгъэнхэм тегъэпсыхьэгъэ Iофтхьэбзэ тедзэу зэрахьащтхэр зэхэсыгъом къыщыхахыгъэх.\n19.01.2018 Адыгэ къуаер республикэ закъор ары къызщыдагъэкIын фитыщтхэр\n01.11.2017 Пшъэрылъхэр къафигъэнэфагъэх\n25.10.2017 Адыгеим и ЛIышъхьэ Урысыем ивице-премьерэу Дмитрий Козак дыриIэгъэ зэIукIэгъур


Лъэхъаным ицIыфышхуитIу » Адыгейский республиканский институт гуманитарных исследований им. Т.М. Керашева\nАдыгейский республиканский институт гуманитарных исследований им. Т.М. Керашева » О нас » СМИ о АРИГИ » Лъэхъаным ицIыфышхуитIу\nШэкIогъум и 8-м гуманитар ушэтынхэмкIэ Адыгэ республикэ институтэу Т. КIэращэм ыцIэ зыхьырэм и ШIэныгъэ Совет мэфэкI зэхэсыгъо иIагъ. Ар тарихъ шIэныгъэхэмкIэ докторэу Аулъэ Малыч (щыIэжьэп) къызыхъугъэр илъэси 100 ыкIи тарихъ шIэныгъэхэмкIэ кандидатэу Нэпсэу Фазиль ыныбжь (псау) илъэси 100 зэрэхъугъэхэм афэгъэхьыгъагъ.\nАдыгеим игъэсэныгъэ системэ ыпэкIэ лъызыгъэкIотагъэхэу, хэгъэгу ыкIи лъэпкъ шIэныгъэм зиIахь ин хэзылъхьагъэхэу, лIэужыкIэхэр щыIэныгъэ-шIэныгъэ нэфыпсым къыфэгъэущыгъэнхэм, цIыфыгъэ хэбзэшIухэм афэпIугъэнхэм, ащ готэу тарихъ шIэныгъэмкIэ ыкIи нэмыкI лъэныкъохэмкIэ гъэзагъэу Iофышхо зылэжьыгъэхэ цIыфышхуитIур агу къагъэкIыжьыныр, яшIулэжьыгъэ лъагъо джыри зэ рыплъэжьынхэр ары мэфэкI зэхэсыгъом хэлажьэхэрэм мурадэу яIагъэр.\nШIэныгъэ зэхахьэр шIуфэс гущыIэкIэ къызэIуихыгъ гуманитар ушэтынхэмкIэ Адыгэ республикэ институтэу Т. КIэращэм ыцIэ зыхьырэм ипащэу, философие шIэныгъэхэмкIэ докторэу, профессорэу ЛIыIужъу Адам. Лъэпкъым къыхэкIыгъэ гъэсэгъэшхуитIумэ ацIэкIэ мы зэхэсыгъор зэрэзэхащагъэр, Хэгъэгум, лъэпкъым апашъхьэ шIушIэгъэ бэдэдэу щыряIэм утегущыIэныр, мэхьанэ фэпшIыныр игъоу зэралъытагъэр къыIуагъ. ЗэIукIэм хэлажьэхэрэм Аулъэ лIакъом щыщхэр, ШапсыгъэкIэ — Шъыжъхэм ялIыкIо, институтым, АКъУ-м яшIэныгъэлэжьхэр ыкIи илъэси 100 ныбжьыр зыфыхагъэунэфыкIырэ М. Аулъэмрэ Ф. Нэпсэумрэ лъытэныгъэ-шъхьэкIэфэ ин афэзышIыхэу, ахэр дэгъоу зышIэхэу, зыгу шIукIэ къинагъэхэр къызэрэкIуагъэхэр, зэрэхэлажьэхэрэр къыхигъэщыгъ.\nГущыIэ шъхьаIэу «Аутлев Малич Гайсович: линия жизни» зыфиIорэр зэхэсыгъом къыщишIыгъ институтым ипащэ игуадзэу, тарихъ шIэныгъэхэмкIэ докторэу Пэнэшъу Аскэр.\n— Непэрэ тимэфэкI Iофтхьабзэ лъэхъаным ицIыф пэрытитIу, тиинститут илъэсыбэм ипэщагъэхэм зигупшысэкIэ, зиIофшIакIэкIэ зиуахътэ зыгъэкIэрэкIагъэхэм афэгъэхьыгъ. Ахэр шIоу алэжьыгъэмкIэ, яцIыф хэбзэ дахэкIэ тишIэжь къыхэнагъэх. НэбгыритIури революцием илэгъугъэх, зэфэдэу тIуми ягъашIэ лъэпкъым иакъыл-шIэныгъэ изыкъегъэIэтын, изегъэушъомбгъун фагъэшъошагъ, — къыIуагъ Аскэр.\nАщ ыужым IупкIэу Аулъэ Малыч икъэхъукIэ, иеджакIэ, игупшысэ зэрэуцугъэм, зэрэIофшIэкIо иныгъэм, зэкIэ пэкIэкIыгъэу, ышъхьэ къырыкIуагъэм къатегущыIагъ.\nАулъэ Малыч абдзэхэ къоджэ закъоу (Шэуджэн районым ит) Хьакурынэхьаблэ шэкIогъум и 8-м, 1917-рэ илъэсым мэкъумэщышIэ унагъо къыщыхъугъ. Ау ятэу Хьайсэр сабыир илъэс мыхъугъэу тифым илIыкIыгъ. Янэу Гощэунае ытыщ къэкIожьи, кIэлэцIыкIур янэрэ янэшэу Мосэрэ зэдапIугъ. Сабый дышъэу къэтэджыгъ, янэшыпхъу-янэшхэм шIудэдэ алъэгъоу, зыхалъхьан щыIагъэп. ШIэгъошIу, упчIэрылэу къэтэджыгъ. Янэу Гощэунае бзылъфыгъэ зэкIэубытэгъэ Iушыгъ, нэхъой ин хэлъыгъ, IофышIэкIошхуагъ, дэн-бзэныр, IэшIоу пщэрыхьаныр къыдэхъущтыгъэх. КъурIаным еджэщтыгъ, нэмаз ышIыщтыгъ. Исабыйи тхьэшIошъхъуныгъэ хилъхьаным фэягъ, ары къоджэ медрысэм илъэси 5 — 6 нахь ымыныбжьэу Малыч зыкIычIагъэхьагъэри. Шъэожъые сэнаущыр пIэлъэ кIэкIым КъурIаным псым фэдэу къеджэ хъугъэ, ар щэ зыджыгъэм медрысэр къыухыгъэкIэ алъытэщтыгъ. Арапыбзэр зэрэзэригъэшIагъэр ыужым Малыч къыфэфедэжьыгъ.\nЯнэшэу Мосэ ихьакIэщ пчыхьапэрэ щызэхихыщтыгъэ къэбархэм, тхыдэхэм, таурыхъхэм, нарт орэдыжъхэм ядэIуныр кIэлэцIыкIум икIэсагъ, ежьми бэ езбырэу къыIонэу ышIэ хъугъэр. Аузэ нахь хэхъуагъ, зиIэтыгъ. Къоджэ ублэпIэ еджапIэм Малыч щеджагъ, адыгабзэр, урысыбзэр, хьисапыр щарагъашIэщтыгъ. Ау Мосэ къыгурыIощтыгъ урысыбзэр дэгъоу бгъэфедэн плъэкIынэу пIэ къихьаным имэхьанэ, ащ пытэу плъэ узэрэтыригъэуцощтыр. Щэгъумэ станицэм Малыч янэшхэу Мосэрэ Гъазэлыерэ яныбджэгъу къэзэкъэу Лукьян Осипович Ларионовыр иунагъокIэ дэсыгъ. Бын-унэгъо Iужъу дэхагъ, Iэдэбхэу, зэрэлъытэхэу. Ахэм адэжь Малыч Мосэ ыщагъ, ублэпIэ еджапIэм щычIагъэхьагъ. Апэрэ илъэс еджэгъур кIэлэцIыкIум къыфэкъиныгъэми, ятIонэрэ илъэсым илэгъухэм анахь дэгъоу, къахэщэу иеджэнкIи, изекIокIэ-шIыкIэкIи Малыч хъугъэ. Класситфыр ащ къыщиухыгъ. Мы станицэм зыщыIэгъэ уахътэр ыужыкIэ бэрэ игукъэкIыжьхэм къахэфэ Аулъэм, апэрэ гъэсэныгъэ лъэбэкъур ащ щидзыгъ. Малыч Адыгэ кIэлэегъэджэ техникумэу Краснодар дэтыгъэм щеджагъ, езгъэджагъэхэр, а лъэхъаным ылъэгъугъэхэр ныбжьырэу ыгу къинагъэх. Малыч еджэныр лъэшэу икIэсагъ, художественнэ тхылъыбэм яджэщтыгъ, урыс классикэм фэщэгъагъ, еджэным готэу общественнэ Iофхэми чанэу сыдигъокIи ахэлажьэщтыгъ. НыбжьыкIабзэу мышIэныгъэр къуаджэм щыгъэкIодыгъэным иIахь хилъхьагъ, еджэным готэу, егъэджэн-гъэсэныгъэ Iофыри ыгъэцакIэу, апшъэрэ еджэпIэшхом — Краснодар кIэлэегъэджэ институтым ифизикэ-хьисап факультет щеджэзэ, Яблоновскэм дэт консервышI заводым ипчыхьэ школ рабочхэри щыригъэджагъэх. Институтыр дэгъу дэдэу къызеухым, хэкуоном пIэлъэ кIэкIым, етIанэ Пэнэжьыкъое гурыт еджапIэм физикэмрэ хьисапымрэкIэ кIэлэегъаджэу, станицэу Джаджэм гуетыныгъэ ин хэлъэу Iоф ащишIагъ.\nИлъэсыкIэ еджэгъум ыкIэм Фэдз гурыт еджапIэм ипащэу, илъэс 22-рэ зыныбжьыр агъэнэфагъ. ИлъэситIо Iоф щишIагъ. Хэгъэгу зэошхом зэкIэ гугъэ нэфхэр къызэпыригъэзагъ. Аулъэ Малыч зэошхом хэлэжьагъ, шъхьафитныгъэр, мамырныгъэр къэзыухъумагъэхэм ащыщ. Зэо ужым зэлъашIэрэ шIэныгъэлэжь хъугъэ, ащ икъэлэмыпэ уасэ зиIэ шIэныгъэ IофшIэгъабэ къычIэкIыгъ. Тарихъыр зэраригъашIэрэр, зэритхырэ закъор арымырэу, ышъхьэкIэ а хъугъэ-шIагъэхэм ахэтыгъ, ахэлэжьагъ. Дзэ академием диссертациер къыщигъэшъыпкъагъ, тарихъ шIэныгъэхэмкIэ кандидат хъугъэ. Дзэ къулыкъум илъэс 13-рэ хэтыгъ. Адыгэ хэкум къызегъэзэжьым, Адыгэ шIэныгъэ-ушэтэкIо институтым пащэ фашIыгъ, 1954 — 1967-м ащ идиректорыгъ. Лъэпкъ кадрэхэм ягъэхьазырынкIэ, шIэныгъэ тхыгъэхэр къыхэутыгъэнхэмкIэ пшъэрылъ ин дэдэхэр зэшIуихыгъэх. 1967-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу Краснодар политехинститутым тарихъымкIэ икафедрэ икIэлэегъэджагъ, илъэс 30 Iоф щишIагъ, студентхэм якIэсагъ, иIофшIэгъухэм агъэлъапIэщтыгъ. 1987-рэ илъэсым доктор диссертациер къыушыхьатыгъ. Краим къикIыти, бэрэ Малыч Мыекъуапэ къакIощтыгъ, адыгэ лъэпкъым къэралыгъо гъэпсыкIэ егъэгъотыгъэным иIахь ин хилъхьагъ, итарихъ IофшIагъэхэр адыгэм игъогу урызыщэх, къыпфызэхэзыфых. ШIэныгъэшхорэ цIыфыгъэ инырэ зыхэлъыгъ, интеллигент шъыпкъагъ — игъэсэныгъэкIи, ишIэныгъэкIи, игубзыгъагъэкIи ыпшъэ укIонэу щытыгъэп. Бэдзэогъум и 14-м, 2001-рэ илъэсым идунай ыхъожьыгъ, ау лъэуж нэф дэдэ къыгъэнагъ.\nМэфэкIым гущыIэ игъэкIотыгъэ инэу «Напсо Ф. А. — основные вехи биографии» зыфиIорэр къыщишIыгъ шIэныгъэ институтым тарихъымкIэ иотдел ипащэу Ацумыжъ Казбек. Шапсыгъэ хэкушхом ит къуаджэу ШIоикъо лэжьэкIо-мэкъумэщышIэ унагъо Фазиль къызэрэщыхъугъэр, бын Iужъоу зэрапIугъэхэр, Фазиль иеджэкIагъэр, иIупкIэгъагъэр, сэнаущ инэу хэлъыгъэр, Адыгэ кIэлэегъэджэ техникумыр къыухи, кIэлэегъаджэу Iоф зэришIагъэр, Сыхъум дэт апшъэрэ еджэпIэшхом чIэхьажьи, щеджэзэ, Хэгъэгу зэошхор къызежьэм иеджэн зэрэзэпыугъэр, дзэ къулыкъум зэращагъэр, Грузием ит дзэ училищыр къызеухым, 1942-рэ илъэсым игъэтхапэ зэуапIэм зэрэIухьагъэр, зэкIэ ипсэемыблэжьныгъэ зыфэдагъэр Ацумыжъым къыриIотыкIыгъ. Заом зыпсэ хэзылъхьагъэхэм инасыпкIэ Фазиль ахэфагъэп, орденхэр, медальхэр хэлъэу хэкум къыгъэзэжьыгъ. Адыгеим игъэсэныгъэ-егъэджэн щытхъу хэлъэу фэлэжьагъ. Илъэс 15-рэ Нэпсэу Фазиль Адыгэ кIэлэегъэджэ училищым, илъэс 11-рэ Адыгэ шIэныгъэ-ушэтэкIо институтым япэщагъ. ШIэныгъэ лъэныкъуабэмкIэ гъэзагъэу Iофышхо ылэжьыгъ. 1984 — 1990-рэ илъэсхэм Адыгэ къэралыгъо университетым ипрофессорыгъ. Фазиль иIофшIэгъугъэхэм, ригъэджагъэхэм, иныбджэгъухэм, иIахьылхэм ягупшысэ шIукIэ, дахэкIэ къыхэнагъ ыкIи хэт. ШэкIогъум и 7-м ыныбжь илъэси 100 хъугъэ, зэрэсымаджэр зышIэхэрэр лъэшэу фэгумэкIых цIыфышIум.\nМэфэкIым хэлэжьагъ ыкIи псэлъэ кIэкI къыщишIыгъ Краснодар къикIыгъэ хьакIэу, социологие шIэныгъэхэмкIэ докторэу, профессорэу, РАН-м социологиемкIэ и Институт инаучнэ IофышIэ шъхьаIэу Хьагъур Айтэч. Аулъэ Малыч адыгэлI инэу, шIэныгъэлэжьышхоу, зыпшъэ укIонэу щымыт культурэ лъагэ зэрэхэлъыгъэр, гукIочIэ лъэш зэриIагъэр, патриот-интернационалист инэу зэрэщытыгъэр кIигъэтхъыгъэх. Гуманитар ушэтынхэмкIэ Адыгэ республикэ институтэу бзэм, литературэм, тарихъым, нэмыкI шIэныгъэхэми язэгъэшIэн-зэхэфын мыпшъыжьэу дэлажьэрэм осэшхо зэриIэр хигъэунэфыкIыгъ, Аулъэ Малыч, Нэпсэу Фазиль афэдэ цIыфышхо губзыгъэхэм ягъогу урыплъэжьыныр, яшIу лIэужхэм зэлъябгъэшIэныр игъоу ылъытагъ.\nШIэныгъэ зэхахьэм псэлъэ фэбэ дахэхэр, гукъэкIыжь гъэшIэгъонхэр къыщыраIотыкIыгъэх шIэныгъэлэжьхэу ЕмтIылъ Разыет, Бырсыр Батырбый, Адыгэ къэралыгъо университетым иректор иупчIэжьэгъоу Пэрэныкъо Вячеслав, Адыгэ кIэлэегъэджэ колледжэу Андырхъое Хъусен ыцIэ зыхьырэм ипащэу Къэгъэзэжь Мурат, адыгэ къэралыгъо университетым тарихъымкIэ ифакультет идеканэу ПэкIэшхо Нурбый.\nМэфэкIым щыIагъэх Аулъэ Малыч икIалэу, журналэу «Небо Кубани» зыфиIорэм иотдел ипащэу Джамбулэт ыкIи Нэпсэу Фазиль ишъхьэгъусэу Сафыет ышым ыкъоу, кIэлэегъэджэ Iофым иветеранэу Шъыжъ Хьамедэ. МэфэкI иныр шъхьэкIэфэ-лъытэныгъэ афашIэу зэрафызэхащагъэмкIэ ар зыпшъэ ифагъэхэм «Тхьашъуегъэпсэу» къараIуагъ, ар мы цIыфышхуитIум къалэжьыгъэ шъыпкъэу алъытагъ.\nЛъэпкъ цIыкIухэм заригъэужьыжьыгъ\nШэкIогъум и 8-м, Гуманитар ушэтынхэмкIэ адыгэ республикэ институтэу КIэрэщэ Тембот ыцIэкIэ щытым итхылъеджапIэ щыIэгъэ Iэнэ хъураеу «Адыгэ хьарыфылъэр» зыфиIорэм институтым бзэшIэныгъэ отделым\nШэкIогъум и 9-м, Мыекъуапэ щыIэгъэ Дунэе инвестиционнэ форумэу «INVEST IN ADYGEA» зыфиIорэм хэлэжьэнэу къэкIогъэ лIыкIохэу, Тырку хэгъугум къикIыгъэ тилъэпкъэгъухэм\nСентябрэм и 21-22 мафэхэм Адыгэ Республикэм игупчэ къалэу Мыекъуапэ Дунае научнэ симпозиумэу «Адыгэ эпосэу «Нартхэр» ыкIи яунэе эпическэ кIэныр» зыфиIорэр щыIагъ


Республика Адыгея - КъумпIыл Мурат, районхэм япащэхэр ягъусэхэу ныбжьыкIэхэр къушъхьэу Фыщт екIурэ гъогум техьагъэх\nМы илъэсым Адыгеим иIэшъхьэтетхэмрэ сэнаущыгъэ зыхэлъ ныбжьыкIэхэмрэ язэIукIэгъу, официальнэу щымытэу, пхъэмашIом дэжь щыкIощт. ЩыIэкIэ-псэукIэ тэрэзым зиушъомбгъуным, тыкъэзыуцухьэрэ дунаир къэухъумэгъэным, спорт зекIоным хэхъоныгъэ ышIыным, тыкъэзыуцухьэрэ дунаим и Илъэс диштэу чIыопсыр къэухъумэгъэным мэхьанэшхо зэряIэр къыдалъытэзэ, сэнаущыгъэ зыхэлъ ныбжьыкIэхэм (илъэс 17-м къыщегъэжьагъэу илъэс 22-рэм нэс зыныбжьхэр) ямэфищ слет республикэм икъушъхьэхэм ащызэхащэнэу тыраубытагъ.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Мурат хэлажьэзэ, тыгъуасэ туристхэр пчэдыжьым жьэу зекIо ежьагъэх. Нэбгыри 180-рэм ехъу ахэр мэхъух, муниципальнэ образованиехэм якомандэхэм пэщэныгъэ адызезыхьэхэрэр муниципалитетхэм япащэхэр ары. Ахэр Яворовэ гъэхъунэм къикIыхи, къушъхьэу Фыщт ылъэныкъокIэ куп-купэу ежьагъэх.\nИнструктор IэпэIасэхэр ягъусэхэу ахэм мафэм километрэ 11,5-рэ фэдиз акIущт, Гъозэрыплъэ, Армянскэ къушъхьэтххэр зэпачыщтых. Кавказ биосфернэ заповедникым ичIыпIэ анахь дахэхэм ахэм ягъогу апхырыкIыщт, нафэу зэрэщытым-кIэ, илъэс къэс туристэу мыщ къакIорэр нахьыбэ мэхъу зэпыт.\nЯгъогу зыщаухыщтыр Фыщт ары, ахэр ащ нэмысхэзэ, шыхэмкIэ ящыкIэгъэщт Iэмэ-псымэхэр а чIыпIэм рагъэолIэщтых. Слетым хэлажьэхэрэр хыгъэхъунэм щызэкIагъэнэщт пхъэмашIом къекIолIэщтых. Мыщ КъумпIыл Мурат ныбжьыкIэхэм гущыIэгъу щафэхъущт, Iофыгъоу зыгъэгумэкIхэрэм атегущыIэщтых, хабзэм имуниципальнэ къулыкъухэм ялIыкIохэм упчIэхэр аратышъущтых, ежьхэми игъоу алъэгъурэ IофхэмкIэ яшIошIхэр къаIощтых. Слетым иапэрэ мафэ адыгэ джэгукIэ аухыщт, Адыгеим лъэпкъ къашъомкIэ и Къэралыгъо академическэ ансамблэу «Налмэсым» иартистхэр ащ хэлэжьэщтых.\nКъыкIэлъыкIорэ мафэм анахь псыхьэгъэ, анахь фытегъэпсыхьэгъэ кIалэхэр, инструкторхэр ягъусэхэу, къушъхьэу Фыщт дэкIоещтых. Нафэу зэрэщытымкIэ, Шъачэ дэт олимпийскэ стадион шъхьаIэм а къушъхьэм ыцIэ ехьы.\nСлетым тегъэпсыхьагъэу патриотическэ Iофтхьабзи зэрахьащт, Хэгъэгу зэошхом хэлэжьагъэхэм апае анахь орэд дэгъумкIэ ныбжьыкIэхэм зэнэкъокъу зэхащэщт. 1942 — 1943-рэ илъэсхэм зэо пхъашэхэр мы чIыпIэм щыкIуагъэх. Хы ШIуцIэмрэ Закавказьемрэ якIурэ къушъхьэтхыхэр апсэ емыблэжьхэу советскэ дзэкIолIхэм пыим щаухъумагъэх.\nШышъхьэIум и 27-рэм слетым хэлажьэхэрэм къагъэзэжьыщт.


Нэхэе Мир: «Узхэдэн щыI» — Адыгэ макъ\nНэхэе Мир: «Узхэдэн щыI»\nКоронавирусым пэшIуекIорэ вакцинациер кIугъэн зэрэфаем еджэнджэшыхэрэм врачхэм ягущыIэ афагъазэ. ТиупчIэхэм яджэуапхэр къезытыжьырэр Адыгэ республикэ клиническэ сымэджэщым ипульмонологическэ отделение ипащэу Нэхэе Мир.\nТэу З.: Вакцинациер зышIырэ цIыфхэм сыд япкъышъол зэхъокIыныгъэу фэхъухэрэр? Бэ ащ щэщынэ, шIуагъэу ыкIи зэрарэу ащ хэлъыр сыд фэда?\nНэхэе М.: Сыд фэдэ вакцинэми пкъышъолыр узым пэшIуекIон ылъэкIынэу, антитела зыфаIохэрэр лъым хигъэхьанхэу ары пшъэрылъэу иIэр. Ау ащ процентишъэ къыуитырэп умысымэджэнэу, вакцинэм емылъытыгъэу сымаджэхэрэри щыIэх – узыр нахь псынкIэу, къямыхьылъэкIэу ащ фэдэхэм апэкIэкIы. Иммунитет фэхъущтмэ цIыфым бэкIэ ежь елъытыгъ. Псауныгъэм фэсакъырэ цIыфхэм — тутын, шъон пытэ зымыгъэфедэхэрэм, лые къэзымыщэчыхэрэм, спортым пылъхэм, шхэгъу уахътэхэр блэзымыгъэкIыхэрэм яиммунитет нахь пыт ыкIи вакцинэм ишIуагъэ нахь якIы. Антитела зыфэмыхъухэрэри щыIэх. Ахэм япчъагъэ зэфэшъхьафын ылъэкIыщт. Ау мутацие зыфэхъурэ вирусым упэшIуекIоным пае, вакцинэр антитела пчъагъэм емылъытыгъэу, зыхябгъалъхьэмэ нахьышIу, сымэджэгъакIэхэм анэмыкIэу. Шъоущыгъууз, гууз зиIэхэми уафэсакъын фае, медицинэ ушэтынхэм ауж ахэм ахэлъхьэгъэн фэе вакцинэм игъэнэфэн врачэу гъунэ алъызыфыхэрэм япшъэрылъ.\nТэу З.: Вакцинэ зыхэзылъхьагъэхэм ащыщхэр хьылъэу сымэджэжьхэу къыхэкIыхэу аIо…\nНэхэе М.: Вакцинэ зыхэзылъхьагъэхэм ащыщхэр хьылъэу сымэджэжьыгъэхэу тишъолъыркIэ къахэкIыгъэп. ТиIофшIэгъухэу ковиднэ госпитальхэм Iоф ащызышIэхэрэм ар къаушыхьаты. Ау вакцинэр джахэм зыхамылъхьэгъагъэмэ сыда къарыкIощтыгъэр? «Свиной гриппкIэ» тызаджэщтыгъэм цIыфхэр зэригъэсымаджэщтыгъэхэр, зидунай зыхъожьыхэрэр сымэджагъэхэм бэу къазэрэхэкIыщтыгъэр къэтэшIэжьы. Вакцинациер мыхъугъагъэмэ, вирусым нахь зиушъомбгъущтыгъэ. Вакцинэм ащыгъум ишIогъэшхо къэкIуагъ. Коронавирусри ащ фэд ныIа. Тыпэмыуцумэ тызэлъикIущт, вакцинэм сымаджэхэрэм япчъагъэ нахь макIэ ышIыщт, сымэджагъэхэми бэкIэ нахь IэшIэхэу апэкIэкIыщт. Джыдэдэм вакцинэм пэуцухэрэм яграждан пшъэдэкIыжь ерэгупшысэх. ЦIыфхэм вакцинацием зыщадзые зыхъукIэ нахьыбэ сымэджэщт. Сымаджэхэрэм яIэзэхэрэ врачхэм яIофшIэн хэхъощт, сымэджэщхэм цIыфхэр чIизы ащыхъущт. Эпидемием пэуцужьыгъэ врач тхьапша сымаджэ хъугъэр?! Ахэм ащыщыбэми ядунай ахъожьыгъ. Нэбгырэ пэпчъ ипшъэдэкIыжь ины мыщ фэдэ уахътэм.\nТэу З.: Пульмонологие отделением непэрэ мафэм ехъулIэу сыд фэдиза сымаджэу чIэлъыр? Сыдэу- щтэу ахэм шъуяIазэрэ?\nНэхэе М.: Тиотделение джыдэдэм нэбгырэ 20-м ехъу чIэлъ. КовидкIэ сымэджагъэхэм реабилитацие ятэгъэкIу. Вирусыр къызэгоогъэхэ органхэр тэушэтых, такIэрэплъы, цIыфыр зэтеуцожьыпэным иамалхэр зетэхьэх. КIэу къытхэхьэгъэ коронавирусымкIэ сымэджагъэхэм язэтегъэуцожьын Iэзэн шэпхъэ гъэнэфагъэхэр пылъэу щыт. Непэ врачхэм яIэ хъугъэхэ шIэныгъэхэр зэкIэ тэгъэфедэх.\nТэу З.: Отделением Iут врачхэм ащыщхэр коронавирусыр къежьэгъакIэу апэу сымэджагъэхэм ахэтыгъэх. Вакцинациер акIугъа?\nНэхэе М.: Вакцинацием имэхьанэ къагурыIоу тиIофшIэгъухэм зыщадзыерэп, яанализхэм ялъытыгъэу вакцинациер акIугъ. Вакцинэр зэкIэ штамхэм апэуцурэп. Анахь щынагъохэр джыдэдэм индийскэ ыкIи британскэ штамхэр арых. Вакцинэ зыпшIыкIэ ахэр къыомыолIэнхэм, къыоолIагъэми нахь псынкIэу узыр ппэкIэкIыным игугъапIэ щыI, нэмыкI шIыкIэ непэ врачхэм аIэкIэлъэп. Арышъ, ар къызфэдгъэфедэн фае. Вакцинэ зымышIыхэрэр е пэуцухэрэр ерэгупшысэх коронавирусым цIыфхэр хьылъэу зэригъэсымаджэхэрэм, реанимациехэм ачIэлъхэу зидунай зыхъожьыхэрэм япчъагъэ нахьыбэ зэрэхъугъэм.\nТэу З.: Бзылъфыгъэ лъэрымыхьэхэм ыкIи сабыйхэм вакцинэ ахэлъхьэгъэным сыдэущтэу уеплъырэ?\nНэхэе М.: Гамалей ыцIэ зыхьырэ гупчэм ипащэу къызэраIорэмкIэ, бзылъфыгъэ ныбжьыкIэхэу сабый къызпыфэнхэу фаехэм вакцинэр ащ ыпэкIэ ашIымэ нахьышIу. Сабыйхэми илъэс 12-м къыщегъэжьагъэу илъэс 18-м нэс къыхиубытэхэу вакцинэр ахэлъхьэгъэным иунашъо хаплъэх. Ащ фэдэу врачхэр зыкIегупшысэхэрэр индийскэ штамыр сабыйхэм къапэхьэ ыкIи хьылъэу ыгъэсымаджэхэрэри къахэкIых. Джыри мэхьанэ зиIэхэм ащыщ цIыфыр ежь-ежьырэу сыд фэдэрэ узми пэуцужьын ылъэкIыныр. Ащ фэен ыкIи Iоф дишIэн фае. «Спутник V» вакцинэр зэкIэмэ апэ итэу алъытэ, аллергие зиIэхэм анэмыкIыкIэ «противопоказание» зыфаIорэм фэдэ иIэп. Ковивак, Эпивак вакцинэхэри агъэфедэх, нахь псынкIэу зыхэзылъхьэхэрэм ахэзагъэ, вакцинэ хьылъэхэп, ау иммунитетэу къытырэр нахь кIочIаджэу хъун ылъэкIыщт. Нэжъ-Iужъхэу уз хэужъыныхьагъэ зиIэхэм ахэр нахь ахалъхьэх. Узхэдэн щыI, уахътэ лые амыгъакIоу цIыфхэр япсауныгъэ къаухъумэн фае!


Лъэпкъым ипшъэрылъын | Адыгэ Макъ\nАдыгабзэм и Мафэ ихэгъэунэфыкIын къыдыхэлъытагъэу, непэ Адыгэ Лъэпкъ театрэу Цэй Ибрахьимэ ыцIэ зыхьырэм къэгъэлъэгъон гъэшIэгъон щыкIощт — ныбжьыкIэ театральнэ купэу «Щыгъыжъыем» адыгэм идунай пчыхьэм сыхьатыр блым ыныкъом пстэури регъэблагъэ.\nКупым нэбгырэ 20 хэт, Адыгэ Республикэм инароднэ, Урысые Федерацием изаслуженнэ артисткэу Уджыхъу Марет ипащ. 2008-рэ илъэсым Маретрэ IэкIыбым къикIыжьыгъэ тилъэпкъэгъухэмрэ ягукъэкIкIэ «Щыгъыжъыер» зэхащагъ. Апэ нэбгыри 6 фэдиз къакIощтыгъэр. Илъэси 5 — 6 аныбжьыгъэр. Ахэр джы къызнэсыгъэми купым хэтых: Беданэкъо Тембот, Нэрыс Кайхан, ХыдзэлI Псэзан, Гунэс Хатам, Бэчыжъ Алый, Цопсынэ Эльбруз. Аужырэ мэзиплIым джыри нэбгыри 10 къахэхьагъ. Мыекъуапэ имызакъоу къуаджэхэми къарыкIхэу мэхъу. Джащ фэдэу Блэгъожъ Астемир Пэнэжьыкъуае, Уджыхъу Миланэ Джэджэхьаблэ къарыкIыхэзэ къэгъэлъэгъон цIыкIухэм якъэшIын зыфагъасэ, яадыгабзэ апсыхьэ.\n«Щыгъыжъыем» къышIырэ къэгъэлъэгъонхэм ясценарийхэр Уджыхъу Марет етхых, ащкIэ егъэфедэх нарт эпосым къыхэхыгъэхэр. ГущыIэм пае, «Сэтэнаерэ Орзэмэджрэ япщыналъэ», «Лъэпшъ игъупчъэ» адыгэ артист цIыкIухэм къашIы. Лъэпкъым ишэн-зэхэтыкIэхэри игъэкIотыгъэу зэрагъашIэ, къагъэлъагъох — нысащэр, нысэищыр, лъэтегъэуцор, кушъэхапхэр, нэмыкIхэри. Адыгэ усэхэм къяджэх, урыс пшысэхэр адыгабзэкIэ зэдзэкIыгъэхэу къагъэлъагъох.\nЛъэпкъ мэфэкI пэпчъ «Щыгъыжъыер» хэлажьэ, бзэм, адыгэ культурэм ядэхагъэ егъэбагъо. Къыхэгъэщыгъэн фае, Адыгеим имызакъоу, ткъош республикэхэми, IэкIыбыми мы ныбжьыкIэ купыр ащызэлъашIагъ — икIыгъэ илъэсым Къэбэртэе-Бэлъкъар Республикэм, Тыркуем икъалэхэу Истамбыл, Анкара, Дюзджэ къуаджэхэм ащыIагъэх. Мы мазэм и 17-м адыгабзэм и Мафэ фэгъэхьыгъэ зэхахьэу Истамбыл тилъэпкъэгъухэм щызэхащэщтми мы купым илIыкIохэр хэлэжьэщтых.\nКIэлэцIыкIухэм лъэшэу агу рихьэу загъэсэнэу мыщ къэкIох, сыда зыпIокIэ къапэблэгъэ джэгукIэ шъуашэр Марет егъэфедэ, ащ бзэм изэгъэшIэн нахь къегъэпсынкIэ. ЗыкъаIэтымэ, артист хъунэу фаехэри ныбжьыкIэхэм ахэтых.\nЩыгъыжъые пэпчъ щыгъыжъыцэм къегъэпсы. Джащ фэдэу щыгъыжъыцэу ащ хэлъыр нахьыбэ хъуныр, адыгабзэм тапэкIи зырагъэушъомбгъуныр игугъапIэу мы цIэр фиуси, купыр Марет зэхищагъ, адыгабзэр, адыгэ шэн-хабзэхэр ясабыйхэм ашIэ зышIоигъо пстэуми къащэхэрэр ыпкIэ хэмылъэу егъасэх. Мыхэм афэдэхэр нахьыбэ хъухэ къэс тилъэпкъ иныдэлъфыбзэ чIинэным ищынагъо шъхьащытыщтэп.\nШъуеблагъ непэрэ пчыхьэзэхахьэм — бэ гъэшIэгъонэу, шъугу къыIэтынэу щышъулъэгъущтыр! Еплъы зышIоигъо пстэури ыпкIэ хэмылъэу чIэхьан ылъэкIыщт.


Iэзагъ, цIыфышIугъ… | Адыгэ Макъ\nЩылэ мазэм и 9-м Джэджэ районым икъоджэ псэупIэу Дондуковскэм дэт участковэ сымэджэщым зэIукIэу щыкIуагъэм осышхо къызэресыщтыгъэм емылъытыгъэу цIыфыбэ къыщызэрэугъоигъагъ. Мы IэзэпIэ учреждением илъэс 25-м къыкIоцI иврач шъхьэIащтыгъэу, зэлъашIэрэ хирургэу Iазэщыкъ Хьасанбый къызыхъугъэ мафэм тефэу ШIэжь пхъэмбгъу къыщыфызэIуахыгъ.\nВрачыр зышIэщтыгъэ, зылъытэщтыгъэ цIыфэу Iофтхьабзэм къекIолIагъэр макIэп, гущыIэ дэхаби къыфаIуагъ: Адыгэ Республикэм псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ иминистрэ игуадзэу ЕмтIылъ Оксанэ, Къэралыгъо Советым — Хасэм идепутатэу, акционер обществэу «Дондуковскэ элеватор» зыфиIорэм игенеральнэ директорэу Болэкъо Мыхьамэт, Афыпсыпэ дэт клиникэу Шъэумэн Хьазрэт ыцIэ зыхьырэм иврач шъхьаIэу, Урысые Федерацием изаслуженнэ врачэу, Адыгэ Республикэм инароднэ врачэу Жэнэ Аскэр, мыжъобгъум тетыщтхэм ягъэхьазырын дэлэжьэгъэ скульпторэу Ольга Яковлевар, зишIэжь агъэлъапIэрэм Iоф къыдэзышIагъэхэр, иныбджэгъухэр, игупсэхэр, Дондуковскэм щыпсэухэрэр.\nIазэщыкъ Хьасанбый щыIэныгъэ гъогу дахэу къыкIугъэм игъэкIотыгъэу къытегущыIагъэх. Ар 1931-рэ илъэсым щылэ мазэм и 9-м къуаджэу Хьакурынэхьаблэ къыщыхъугъ. Ятэу Щэбанэ къупшъхьэ узхэмкIэ зэлъашIэрэ Iазэу щытыгъ. Дзэ къулыкъум ыуж Хьасанбый Краснодарскэ кIэлэегъэджэ институтым физкультурэмрэ спортымрэкIэ ифакультет чIахьи щеджагъ. Охътэ гъэнэфагъэрэ ащ Iоф ришIагъэу ятэжъхэм ясэнэхьатэу Iэзэныр ыгукIэ къыхихи, медицинэ институтэу Красноярскэ дэтым 1961-рэ илъэсым чIэхьагъ. Ар къызеух нэужым Красноярскэ краим ит къалэу Ужур IофшIэныр щыригъэжьагъ.\nАдыгеим къызегъэзэжьым, чIыпIэ зэфэшъхьафхэм ащылэжьагъ. Адыгэ хэку сымэджэщым хирургэу илъэс 12-рэ Iутыгъэу автомобиль зэутэкIым хафи ипсауныгъэ зэщыкъуагъ. Ынэхэм къазэращыкIагъэм къыхэкIыкIэ хирург сэнэхьатыр ыгъэтIылъынэу хъугъэ.\nДондуковскэ участковэ сымэджэщым иврач шъхьаIэу агъэнафи, илъэс пчъагъэрэ Iоф щишIагъ. Iофтхьабзэм къыщыгущыIэгъэ пстэуми зэрэхагъэунэфыкIыгъэмкIэ, станицэм ыкIи ащ къыпыщылъ псэупIэхэм адэсхэм игъом медицинэ IэпыIэгъу тэрэз агъотыным Iазэщыкъ Хьасанбый кIочIабэ хилъхьагъ. Сымэджэщыр материальнэу ыкIи IофышIэхэмкIэ зэтыригъэпсыхьан ылъэкIыгъ. Ары пакIошъ, IэзапIэр зычIэтыщт унакIэ афаригъэшIыгъ. Станицэу Дондуковскэм Iазэщыкъыр зэрымыхьэгъэ унагъо дэсэп аIо. ЦIыфхэм къызэраIорэмкIэ, ар врачэу Тхьэм къыгъэхъугъ.\nГухэкI нахь мышIэми, 2007-рэ илъэсым шышъхьэIум и\n30-м ар дунаим ехыжьыгъ. Хьасанбый Дондуковскэм ицIыф гъэшIуагъэщтыгъ, а цIэм рыгушхощтыгъ. ЦIыфхэм лъытынэгъэу, шъхьэкIэфэныгъэу къыфашIыгъэр ащ къыгъэшъыпкъэжьыгъэу ылъытэщтыгъ.\nДондуковскэ къоджэ псэупIэм иадминистрацие ипащэу Николай Бровиным Хьасанбый ыIощтыгъэр ыгу къэкIыжьыгъ: «Сымаджэ пэпчъ уиIахьылым узэрэфыщытыщтым фэдэу фыщыт. Сабыймэ уапашъхьэ исыр — о уикIэлэцIыкIоу къызышIогъэшI. Ныбжь хэкIотагъэ иIэмэ къыотIысылIагъэм — уятэ е уянэ фэдэу дэзекIу».\nЗэлъашIэрэ врач IэпэIасэу Жэнэ Аскэри игукъэкIыжьхэмкIэ Iофтхьабзэм къекIолIагъэхэм адэгощагъ: «Iазэщыкъ Хьасанбый сэщ нахьыжъыгъ нахь мышIэми, Iоф дэсшIэнэу синасып къыхьыгъ. Синыбджэгъу благъэхэм ащыщыгъ, бэрэ тызэIукIэщтыгъ. Мы станицэми бэрэ сыкъыфакIощтыгъ. Зэпымыоу Хьасанбый ипчъэ Iухьэ-IукIыгъ. Сэмэркъэур къебэкIэу, дахэу зэрапэгъокIыщтыгъэм цIыфхэр зэрищалIэщтыгъэх».\nЫшэу СултIани врач сэнэхьатыр къыхихыгъагъ, къупшъхьэхэм яIазэщтыгъ. Ащ ишIуагъэкIэ протезхэр зыщашIыхэрэ кабинет республикэм иIэ хъугъэ. ГухэкIми, блэкIыгъэ гъэмафэм ащ идунай ыхъожьыгъ. Хьасанбый ыкъоу Геннадий врач сэнэхьатыр къыхихыгъэп, шIэныгъэлэжь ыкIи кIэлэегъаджэ хъугъэу Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым Iут. Философие шIэныгъэхэмкIэ доктор.\n— Непэ сятэ шъхьэкIафэ, лъытэныгъэ фэзышIэу къекIуалIагъэхэм пстэуми «тхьашъуегъэпсэу» ясэIо, — къыIуагъ Iазэщыкъ Геннадий. — ШIэжь пхъэмбгъум икъызэIухын зиIахьышIу хэзылъхьагъэхэми лъэшэу сафэраз.\nIазэщыкъ Хьасанбый псаугъэмэ, щылэ мазэм и 9-м ыныбжь илъэс 87-рэ хъущтыгъэ. Ащ тефэу депутатхэм янароднэ Совет иунашъокIэ Дондуковскэ участковэ сымэджэщым ШIэжь пхъэмбгъу къыщыфызэIуахыгъ. Къэзэрэугъоигъэхэм къэгъагъэхэр ащ кIэралъхьагъэх.


ХэбзэIахьым къырагъэгъэзэжьын алъэкIыщт — Адыгэ макъ\nХэбзэIахьым къырагъэгъэзэжьын алъэкIыщт\nЦIыфым ипенсие зыщызэIукIэрэм ыгъэкIонэу къытыгъэм къэралыгъоми иIахь къыхилъхьаным фэгъэхьыгъэ программэм хэлажьэхэрэм 2019-рэ илъэсым пстэумкIи сомэ миллиони 9 счетхэм къарагъэхьагъ. Ар нэбгырэ 1164-рэ. Ахэм зэкIэми хэбзэIахьхэм къарагъэгъэзэжьынэу (налоговый вычет) амал яI.\nГущыIэм пае, законым къызэрэщыдэлъытагъэм тетэу, 2019-рэ илъэсым сомэ 2000-м къыщымыкIэу, ау 12000-м шIомыкIэу къыригъэхьагъэмэ, ащ ипроцент 13-м мы илъэсым къыгъэзэжьынэу ыгъэпсын фит. Ащ пае хэбзэIахьхэмкIэ инспекцием зыфигъэзэн фае. Ащ имызакъоу ыпэрэ 2017 — 2018-рэ илъэсхэмкIи декларациехэр ышIынхэшъ, ащыгъум ытыгъэмкIи къаIихыжьынхэ ылъэкIыщт.\nШъугу къэдгъэкIыжьын, программэм къызэрэщыдэлъытагъэм тетэу, цIыфым ытыгъэм фэдиз къэралыгъоми къыхелъхьэ. 2015-рэ илъэсым ищылэ мазэ и 31-м нэмысызэ взнос зышIыгъэ пстэуми мыщ хэлэжьэнхэу фитыныгъэ яIагъ.\nАпэрэ взносыр цIыфым зитыгъэм къыщыублагъэу илъэси 10 хъугъэу къэралыгъом иIахь къыхелъхьэ. Мыщ хэлэжьэнэу зэ нэмыIэми взнос зышIыгъэм ар къызэтыригъэуцони, нэужым пидзэжьыни фит.\nПредыдущая Чъэпыогъум и 1-м нэс\nСледущая Къыблэ шъолъырымкIэ апэрэх


НыбжьыкIэ форумым хэлэжьагъэх | Адыгэ Макъ\nНыбжьыкIэ форумым хэлэжьагъэх\nАвтор: Редакция\t/ 01.10.2017\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nАзовскэ хым инэпкъ дэжь щыт лагерэу «Спутникым» Iоныгъом и 15-м къыщегъэжьагъэу и 20-м нэс «Ростов-2017. Территория успеха» зыфиIорэ гъэсэныгъэ ныбжьыкIэ форумыр щыкIуагъ.\nIофтхьабзэм сэнаущыгъэ зыхэлъ ныбжьыкIэ мин фэдиз хэлэжьагъ. Ахэр Ростов, Краснодар, Адыгеим, Къалмыкъым, Астрахань, Волгоград ыкIи Къырым къарыкIыгъэх.\nМыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым икъутамэу Яблоновскэм дэтым щеджэхэрэ Максим Сологубрэ Цурмыт Аслъанрэ Адыгеир ащ къыщагъэлъэгъуагъ.\n— Тистудентхэр ашIогъэшIэгъонэу Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх. НэмыкI къалэхэм ащеджэхэрэ ялэгъухэм нэIуасэ афэхъугъэх, ныбджэгъухэр ашIыгъэх. Анахьэу ахэм агу рихьыгъэр финансхэм афэгъэхьыгъэ семинарэу афызэхащагъэр ары. Джащ фэдэу криптовалютэхэм афэгъэхьыгъэ джэгукIэу зэхащагъэм агу къадеIэу хэлэжьагъэх, — къыщаIуагъ Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым ипресс-къулыкъу.\nСтудентхэм яшIэныгъэхэм ахагъэхъоным фэгъэхьыгъэу зэхащагъэхэм анэмыкIэу ныбжьыкIэхэр зыгъэчэфыщтхэ ыкIи япсауныгъэ зыгъэпытэщтхэ Iофтхьабзэхэр бэу афызэхащагъэх.


Гъэтэрэзыжьынхэу фашIыщтхэм… — Адыгэ макъ\nРедактор 15.11.2019 15.11.2019 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nКомитетым ипащэу Iэщэ Мухьамэд зэхэсыгъор зэрищагъ. Республикэм ифинанс тхылъ шъхьаIэ фэгъэхьыгъэ законопроектым «публичнэ едэIунхэм» зэращытегущыIагъэхэр, ведомствэ зэфэшъхьафхэу хэплъэнхэ фаехэри къызэрэзэпичыгъэхэр ащ ипэублэ псалъэ къыщыхигъэщыгъ.\nАР-м финансхэмкIэ иминистрэу Долэ Долэтбый къызэриIуагъэмкIэ, 2020-рэ илъэс бюджетыр хахъохэмкIэ сомэ миллиард 22-рэ миллион 505-м ехъущт. Ащ щыщэу хэбзэIахьхэмрэ мыхэбзэIахьхэмрэ сомэ миллиард 11-рэ миллион 230-м ехъущтых, зымыгъэзэжьын ахъщэу къыхэлъхьагъэ хъущтыр сомэ миллиард 11-рэ миллион 271-м ехъущт. Хъарджхэр сомэ миллиард 23-рэ миллион 612-рэ зэрэхъущтхэр. АР-м иминистрэхэм я Кабинет иIэпэчIэгъэнэ фонд сомэ миллиони 100-у агъэнэфагъ.\nБюджетым фэгъэхьыгъэ законопроектым гъэтэрэзыжьынитф фашIынэу мы зэхэсыгъом щытегущыIагъэх. Сомэ миллион 322-рэ мин 946-кIэ 2020-рэ илъэс бюджетыр нахьыбэ шIыгъэным зыр фэгъэхьыгъ. ФинансхэмкIэ министрэм къызэриIуагъэмкIэ, спиртым, санэм, санэ зыхэт шъонхэм, чIыдагъэм апае акцизхэм къакIакIорэр, организациехэм мылъкум пае къатырэ хэбзэIахьхэр ары ар къызыхэкIыщтыр.\nДотациеу республикэм къыфэкIощтыр сомэ миллион 347-рэ мин 84-м ехъукIэ нахьыбэ хъущт. Ащ къыхэхыгъэ мылъку физкультурэмрэ спортымрэ язегъэушъомбгъун фэгъэхьыгъэ къэралыгъо программэм къыдыхэлъытагъэу къихьащт илъэсым псэуалъэхэу ашIыщтхэм апэIуагъэхьащт. Гъэтэрэзыжьыным къызэрэщыдэлъытагъэмкIэ, Адыгэкъалэ ащ пае сомэ миллион 40-м ехъу фатIупщыщт, Кощхьэблэ районым — миллион 17-рэ мини 174-рэ ыкIи Шэуджэн районым — миллион 20-м ехъу афагъэкIощт.\nГъэтэрэзыжьынхэм комитетым хэтхэр затегущыIэхэм ыуж адырагъэштагъ.\nДжащ фэдэу мы зэхэсыгъом шIокI зимыIэ медицинэ страхованиемкIэ АР-м и ЧIыпIэ фонд 2020-мкIэ ибюджет ыкIи 2021 — 2022-рэ илъэсхэмкIэ агъэнэфагъэхэм афэгъэхьыгъэ законопроектми щытегущыIагъэх. Ащ къызэрэщыдэлъытагъэмкIэ, къихьащт илъэсым сомэ миллиарди 5-рэ миллион 660-м ехъу фондым ибюджет зэрэхъущтыр.\nПредыдущая Гум къикIырэ гущыIэр


ТхакIоу Кощбэе Пщымафэ къызыхъугъэр илъэс 85-рэ хъугъэ — Адыгэ макъ\nТхакIоу Кощбэе Пщымафэ къызыхъугъэр илъэс 85-рэ хъугъэ\nРедактор 08.02.2021 08.02.2021 КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nФэбагъэрэ шъыпкъагъэрэ зыхэлъ гупшысэр\nСабыигъом къыхэмыкIыгъэ цIыфышхуи, цIыф цIыкIуи хъурэп. ИцIыкIугъом хаплъхьэрэр ары хэти къыхэкIыжьырэр. Арэу сэгугъэ «сабыир зэрапIурэр гущыI» языгъэIуагъэри.\nКъамыщыр ытхыцIэ ренэу «щыогъэджэгукIэ» кIэлэцIыкIур гъэсагъэ хъущтэп, ау гущыIэм кIэдэIукIэу ар пкъырэхьэмэ, щэч хэлъэп, гъогу зафэ тет. Адыгэ унагъохэм ухагъэлъыхъухьанэу пIукIэ-гъэсэкIэ шIыкIэ дэгъухэр арылъыгъэх. ЛъэрыкIозэ, гущыIэныр ригъэжьэгъэ къодыезэ, пасэу дэгъум, дахэм сабыир фагъасэщтыгъ, дэим, Iаем ямэхьани щысэ IупкIэ гъэнэфагъэкIэ гурагъаIощтыгъ. Унагъом имызакъоу, зэрэчылэу аIэ зэкIэдзагъэу къакIэхъухьэхэрэм пIуныгъэ тэрэз агъотынымкIэ Iофышхо алэжьыщтыгъ. Адыгэ лъэпкъым лъэшэу сабыим ынаIэ зыщытетыгъэ уахът къызыхэхъухьагъэр зэлъашIэрэ тхакIоу Кощбэе Пщымафэ. КъэкIырэ лъэпкъхэм псыр зэряфэныкъуагъэу, сабый пэпчъи гущыIэ тэрэзыр, фабэр, шъыпкъэр ифэныкъуагъэх, ахэр игуапэу зэкIэ зыIуищагъ ыкIи пкъырыхьагъ тхакIо хъун насыпыр Тхьэм зынэтIэгу ышIыгъэгъэ кIалэм.\nПщымафэ зэдэштэныгъэ ин щыIэныгъэм илъэныкъо пстэумкIи хэлъыгъ: ицIыфыгъэ гупсэфыгъэкIэ, ишэн гъэтIылъыгъэ зэтеткIэ, игурышэ-гулъытэ хэхыгъэкIэ.\nТхьэм къыхилъхьагъэу еджэныр шIэгъошIу къыфэхъущтыгъ, ымышIэрэр зэригъэшIэныр, тхылъхэм бэу яджэныр, илэгъухэм ащкIэ къахэщыныр къыдэхъущтыгъ. Адыгэ гущыIэр, ныдэлъфыбзэр, литературэр икIэсагъэх. Мы зэкIэмкIэ еджэпIэ шъыпкъэ фэхъугъэр ятэ ихьакIэщ ары. Ежь Пщымафэ къызэриIощтыгъэмкIэ, ятэ цIыф гъэтIылъыгъэ-рэхьатэу, шэнышIо-гушIубзыоу, ыIэ зэкIэми якIоу, хэти фэлъэкIырэмкIэ къогъанэ имыIэу ишIуагъэ зэрэригъэкIыщтым пылъыгъ. КIалэм янэу ХъорэлIхэм япхъугъэр, пхъэшэ дыс хьазырыгъ: гъучI Iадэр пкIышъо къыщигъэджэгун ылъэкIыщтыгъ. Ау ныр, ны! ЦIыфы ухъумэ шIоигъоу мэгуIэ.\nПщымафэ кIэлэ мыдаIохэм ащыщыгъэп, раIорэр ытхьакIумэ ихьэщтыгъ, ратырэр ышхыщтыгъ. Къоджэ еджапIэм щеджэзэ, еджэн-къулайныгъэ гъэнэфагъэхэр къыIэкIэхьэх. ИцIыкIугъом къыщегъэжьагъэу тхэным фэщагъэу къэтэджыгъ, ау ащ къикIырэп пасэу тхэныр ригъэжьагъэу.\nГупшысэкIэ амал икъу бгъотыным пае гъэпсэфыгъор зыщыбгъэгъупшэн фае, умышIабэ къыпфэзыIотэщт тхылъхэм уяджэныр ищыкIагъ. Ары ежь Пщымафи зэрэзекIуагъэр. ЕтIани къоджэ еджапIэм зэрэщырагъаджэщтыгъэхэр адыгабзэкI, ащ къыхэкIэу, Iэтахъохэми, нахь инхэми икъоу урысыбзэр ашIэщтыгъэп. Ар ашIэнымкIэ Iофышхо къапыщылъыгъ, тхэн Iофыр ащ къыгохъожьымэ, нэдэплъыпIэ иIэжьыгъэп.\nПщымафэ икъэхъукIэ, иеджакIэ, иунагъо яхьылIагъэу къыIуатэщтыгъ: «сэри, сипкъэгъу-лэгъухэми, сэщ нахьыжъхэми тыкъызыхэтэджагъэр нэмыкI дунай. Сянэ-сятэхэр унэгъо зэтегъэпсыхьагъэхэм къарыхъухьэгъагъэхэми, еджакIи тхакIи ашIэщтыгъэп. Сянэу Гощмафэ бжъэдыгъу чылэ цIыкIоу Пщыкъуйхьаблэ къыщыхъугъ, щапIугъ, щалэжьыгъ, ау ялIакъокIэ мамхыгъэ ХъорэлI оркъымэ ащыщыгъ. Сятэу Къарбэч къызэрыхъухьэгъэ унагъор ижъыкIэ Хьатикъуае дэсыгъ. Сятэ ятэжъ Тамбый хьаджэм иунагъо игъусэу Адэмые къэкощыжьыгъагъ.\nСяни сяти гъэсэныгъэ яIагъэп, ау гъашIэм къыхахыгъэу шIэныгъэ гъэнэфагъэ апкъырылъыгъ. Сянэ зышIэщтыгъэхэм къаушыхьатын, жэбзэ дахэ Iулъыгъ, губзыгъагъ. Сятэшыпхъоу Муслъимэти ухэтми уигъэдэIонэу къэбарIотэ Iэзагъ. Сятэ, шъыпкъэ, гущыIэным фэIэзагъэп, бэ къыIощтыгъэп, ау Iэзагъ, къупшъхьэ зэпыкIыгъэхэр, зэрыкIыгъэхэр зи къямыхъулIагъэм фэдэу ыгъэхъужьыщтыгъэх, уз зэфэшъхьафхэм Iэзэгъу афэхъущт уцхэр ышIыщтыгъэх, пхъэшIэ IэпэIэсагъ. СятэкIэ сятэжъэу Амини шъошIэ дэгъугъ, шы-онэ IапIэхэр дахэу ышIыщтыгъэхэу къаIотэжьы. Сянэшэу Мурати апэрэ кIэлэегъаджэу Бжъэдыгъу къитэджагъэмэ ащыщыгъ…».\nМыщ фэдиз дэгъум къыхэхъухьэгъэ кIалэр а зэкIэм ямыгупшысэщтыгъэми, еджэным дихьыхыгъ: «тхэным фэщагъэ сызышIыгъэмэ къахэзгъэщырэр тихьакIэщ къыщызэрэугъоищтыгъэхэ лIыжъхэр арых. Сятэ ныбжь шIукIае иIэу сыкъыфэхъугъагъэти, къылъихьэщтыгъэхэр ныбжьышхо зиIэгъэ закIэх. Пхъэ пIэкIорым тес лIыжъхэм акIыб сыдэсэу, шъэожъые такъыр сэхъуфэ, ахэм къаIотэрэ къэбархэм, пшысэхэм, тхыдэжъхэм, таурыхъхэм пчыхьэ къэс сядэIущтыгъ, ины сызэхъум, пчъаблэм сыготэу сядэIуныр зэпызгъэугъэп. Пчыхьэ къэс зэхэсхыгъэр силэгъухэм афэсIотэжьыныр сикIэсагъ».\nАу Кощбэе Пщымафэ тхакIо хъунымкIэ анахь зишIуагъэ къекIыгъэу щытыр, гуапэ хигъуатэу, емызэщыжьэу тхылъыбэм зэряджэщтыгъэр ары. ЫшIэмэ шIоигъоу зыкIэгушIущтыгъэ пстэури а зэкIэм къырагъэкъужьыгъ.\n1969-рэ илъэсым тхэкIо ныбжьыкIэхэм яя 5-рэ Всесоюзнэ зэIукIэу Москва щыкIуагъэм ар илIыкIуагъ. ТхакIом рассказхэр, повестьхэр, романхэр зыдэт тхылъхэр къыдигъэкIыгъэх. Ахэр: «Сэтэнай», «Гум пае гу аты», «Мэфибл уай», «Къэгъэгъэ шъоф», «Чъыг уджхэр», «Мэзэгъо чэщхэр», «Шъыпкъэу къычIэкIыжьыгъэ гущыI», «Гъогу зэхэкIхэр», «ЧIыфэ», «О шIу уарэлъэгъу», «Дышъэ тас», «КIэлэцIыкIу джэгукIэхэр», «Ытхыгъэмэ ащыщхэр», нэмыкIхэри.\nПщымафэ итхылъхэр урысыбзэкIи Москва, Краснодар, Мыекъуапэ къащыдэкIыгъэх: «Семь дождливых дней», «Птицы покидают гнезда», «Детские игры», «Пророчество судьбы».\nКощбэе Пщымафэ гъусэ иIэу КъурIаныр адыгабзэм рилъхьагъ.\nИтхыгъэхэм ащыщхэр журналхэу «Зэкъошныгъэм», «Литературная Адыгея», «Эльбрус», «Кубань», «Огонек», «Кавказ» зыфиIохэрэм къыхаутыгъэх. Пщымафэ итхыгъэмэ ащыщхэр украиныбзэкIэ, тыркубзэкIэ, арапыбзэкIэ зэрадзэкIыгъэх, къыдагъэкIыгъэх. Иусэхэм ащыщхэр композиторхэм орэдышъом ралъхьагъэх.\nТхакIом иповестэу «Мэфибл уай» зыфиIорэм техыгъэ пьесэр, идрамэу «ШъхьакIо» зыфиIорэр Адыгэ драмтеатрэм щагъэуцугъэх. Оперэу «Лаукъан» зыфиIоу Тхьабысымэ Умарэ КIэрэщэ Тембот иповестэу «Шахъомрэ пшъэшъэ пагэмрэ» зыфиIорэм ифэмэ-бжьымэ зыкIэтэу ыусыгъэм илибретто Бэрэтэрэ Хьамидэ игъусэу Пщымафэ ытхыгъ. Джащ фэдэу урыс тхакIохэм япроизведениехэм ащыщхэр Шэуджэн Аюбэ игъусэу Пщымафэ адыгабзэкIэ зэридзэкIыгъэх.\nАу Кощбэе Пщымафэ итворчествэ анахь уасэ фэозгъэшIырэр, сэ сишIошIкIэ, икъэлэмыпэ къычIэкIыгъэ произведение пэпчъ гъэцэкIэпагъэу, купкIымкIи шъуашэмкIи, художественнэ шэпхъэ- хэбзэ пстэумкIи зэгъэзэфагъэхэу, ащ къыIуатэрэм, хэт образхэм удахьыхэу, бзэр ащыбзэрабзэу, лъэныкъуабэкIэ зэтегъэпсыхьагъэхэу зэрэщытхэр ары.\nЩэч хэлъэп, зибэ пшIэрэм уфэIаз. Игъорыгъозэ тхакIом иIэпэIэсагъи илъэсхэм къадэкIуагъ, ежьыри езэщыгъэп зыкIи фэбагъэрэ шъыпкъагъэрэ зыхэлъ гупшысэр художественнэ произведение пчъагъэу ушъагъэу, зафэу, еджэрэм ышIошъ ыгъэхъоу, акъыл хахэу ыгъэпсыным, игугъэ лъыкIэхьаным.\nИгушъхьэлэжьыгъэ дахэ епэсыгъэ щытхъури къылэжьыгъ ыкIи къыIукIэжьыгъ Кощбэе Пщымафэ Къарбэч ыкъом. Ар Адыгэ Республикэм инароднэ тхакIу, литературнэ шIухьафтынэу Теуцожь Цыгъо ыцIэкIэ агъэнэфагъэм, журналистхэм япремиеу Андырхъое Хъусен ыцIэкIэ щытым ялауреат, Урысые Федерацием и Апшъэрэ Совет и Президиум и Щытхъу тхылъ къыфагъэшъошагъ. Урысые Федерацием итхакIохэм я Союз 1970-рэ илъэсым ыкIи УФ-м ижурналистхэм я Союз 1965-рэ илъэсым къащегъэжьагъэу ахэтыгъ.\nФэбагъэрэ шъыпкъагъэрэ зыхэлъ гупшысэр Пщымафэ ыIэтыгъ, фэбэгъуагъ. Итхылъхэм яджэх, игущыIэ тырэгъуазэ, тхэкIо IэпэIасэр тщыгъупшэрэп, псаоу къытхэтыгъэмэ, ыныбжь илъэс 85-рэ хъущтыгъэ, лIэшIэгъуныкъор тхэным тыригъэкIодагъ, лъэпкъ литературэм хигъэхъуагъ.\nПредыдущая Краснодар щешIагъэх\nСледущая КIуачIэхэм ахагъэхъощт


Адыгабзэм шIэныгъэ лъэпсэ пытэ фигъэчъыгъ — Адыгэ макъ\nАпэрэ адыгэ бзэшIэныгъэлэжьэу Iэшъхьэмэфэ Даутэ къызыхъугъэр илъэси 125-рэ зэрэхъугъэм фэгъэхьыгъэ Iофтхьабзэ Адыгэ Республикэм и Лъэпкъ тхылъеджапIэ щыкIуагъ. Ар зэхищагъ тхылъеджапIэм иIофышIэу Кучмэз Аминэт.\n— Адыгэ лъэпкъым цIыф гъэсэгъабэу къыхэкIыгъэхэм апэрэ-ир Iэшъхьэмэфэ Даут тIомэ, тыхэмыукъонэу къысщэхъу, — къыIуагъ ащ. — Хэтрэ цIыфкIи анахь мэхьанэ зиIэр бзэу Iулъыр ыкIи ар шIуагъэ хэлъэу зэригъэфедэрэр ары. Адыгэхэм тинасып къыхьыгъ Iэшъхьэмэфэ Даутэ фэдэ гъэсэгъэшхохэр тилъэпкъ къызэрэхэкIыгъэхэр. МэфэкI Iэнэ хъураер зыкIызэхэтщагъэр тифонд чIэлъ тхылъ дэгъубэр, анахьэу апэрэ адыгэ бзэшIэныгъэлэжьэу Д. Iэшъхьэмафэм ищыIэныгъэ ыкIи итворчествэ афэгъэхьыгъэхэр, ежь икъэлэмыпэ къычIэкIыгъэ бзэ IофшIагъэхэр зэлъягъэшIэгъэнхэм пай.\nТхылъ къэгъэлъэгъонэу «Апэрэ адыгэ бзэшIэныгъэлэжь» зыфиIорэр щэIэфэ шIур зылэжьыгъэ Iэшъхьэмэфэ Даутэ игъашIи ишIагъи къыриIотыкIэу гъэпсыгъагъэ.\nIэнэ хъураем хэлэжьагъэх гуманитар ушэтынхэмкIэ Адыгэ республикэ институтэу Т. КIэращэм ыцIэ зыхьырэм бзэмкIэ иотдел ишIэныгъэлэжьхэр, Шэуджэн районымкIэ къуаджэу Хьакурынэхьаблэ дэт гурыт еджапIэу Д. Iэшъхьэмафэм ыцIэкIэ щытым адыгабзэмрэ адыгэ литературэмрэкIэ икIэлэегъаджэу Гъыщ Нахьмэт, тхылъеджапIэм адыгабзэм изэгъэшIэнкIэ щызэхэщэгъэ клубым иегъэджакIоу, Лъэпкъ тхылъеджапIэм библиографиемкIэ иотдел иIофышIэ шъхьаIэу Унэрэкъо Фатимэ, журналистхэр.\nФилологие шIэныгъэхэмкIэ докторэу, профессорэу, гуманитар ушэтынхэмкIэ Адыгэ республикэ институтым бзэшIэныгъэмкIэ иотдел инаучнэ IофышIэ шъхьаIэу Бырсыр Батырбый Iофтхьабзэм къыщыгущыIагъ.\n— Сигуапэ мыщ фэдэ Iофыгъо ин Лъэпкъ тхылъеджапIэм зэрэщызэхэшъущагъэр, — къыIуагъ Батырбый. — Тэри ар тигуапэ ыкIи зэрэтлъэкIэу тыкъыхэлэжьэщт. Апэрэ адыгэ бзэшIэныгъэлэжьэу Iэшъхьэмэфэ Даутэ тыгу къэдгъэкIыжьыщт. Дэгъу дэдэу Д. Iэшъхьэмафэм ищыIэныгъэ ыкIи итворческэ гъэхъагъэхэр журналистэу Мамырыкъо Нуриет гъэзетэу «Адыгэ макъэм» ыкIи шIэныгъэлэжьэу Абрэдж Ачэрдан «Советскэ Адыгеим» къащатхыгъ. Щэч хэлъэп апэрэ лъэгъохэщэу хъурэм пшъэрылъышхо иIэ зэрэхъурэр ыкIи къиныбэр зэпичызэ, Iофыгъуабэ ыпшъэ зэрифэрэр. Адыгабзэм ащ ыпэкIи дэлэжьагъэх, анахьыбэ зэшIозыхыгъэхэм ащыщ Сихъу Сэфэрбый. Ау научнэ ушэтын лъапсэр иIэу, адыгабзэр куоу лъэныкъуабэкIэ зылэжьыгъэр Iэшъхьэмэфэ Даут — игъашIэ зэрэщытэу наукэм фигъэшъошагъ, — кIигъэтхъыгъ Б. Бырсырым. — Учебникхэр, зэреджэщтхэ программэхэр теоретическэ лъэпсэ пытэ яIэу къыIэкIэкIыгъэх, бзэм хэлъ нэшэнабэр къызэриубытыгъэр бгъэшIагъо екъу.\nШъыпкъэ, зэлъашIэрэ дунэе бзэшIэныгъэлэжьэу, профессорэу Н. Я. Яковлевыр иIэшъхьэтетыгъ, игъусагъ. «Грамматика адыгейского литературного языка» зыфиIорэр Н. Яковлевымрэ Д. Iэшъхьэмафэмрэ къызэрэдагъэкIыгъэм бзэм къыкIугъэ гъогур пшIэнымкIэ осэшхо зэриIэр Батырбый кIигъэтхъыгъ. Джащ фэдэу адыгэ диалектхэм янэшанэхэр «Краткий обзор диалектов» зыфиIорэм къызэрэщытыгъэхэр хигъэунэфыкIыгъ. Адыгабзэр ягъэшIэгъэным пае зэребгъэджэщтхэр уиIэн фэягъ. «Краткая грамматика адыгейского (кяхского) языка для школы и самообразования» атхыгъ, орфоэпическэ шапхъэхэр зыфэдэхэр зэхафыгъ, аушэтыгъ ыкIи гущыIалъэр Н. Яковлевымрэ Д. Iэшъхьэмафэмрэ къызэдыдагъэкIыгъ. Iэшъхьэмэфэ Даутэ адыгабзэм изэхэфын-зэгъэшIэн имызакъоу, егъэджэн Iофышхо зэрэзэшIуихыгъэр Батырбый хигъэунэфыкIыгъ.\nIэнэ хъураем къиIотыкIын кIэкIхэр къыщашIыгъэх филологие шIэныгъэхэмкIэ докторэу, гуманитар ушэтынхэмкIэ Адыгэ республикэ институтым бзэмкIэ иотдел ипащэу Анцокъо Сурэт, филологие шIэныгъэхэмкIэ кандидатхэу Ситымэ Сарэ, Тыгъужъ Гощсымэ, Тэу Нуриет, Атэжьы-хьэ Сайхьат, Агъыржьанэкъо Симхъан.\nIофтхьабзэм хэлэжьагъ ыкIи къыщыгущыIагъ Хьакурынэхьэблэ гурыт еджапIэу N 1-м адыгабзэмрэ адыгэ литературэмрэкIэ икIэлэегъаджэу Гъыщ Нахьмэт. Иегъэджэн сыхьатхэр ыкIи урокым хэмыхьэрэ Iофтхьабзэхэр зэрэзэхищэхэрэр къыIотагъ.\nЛъэпкъ тхылъеджапIэм иотдел иIофышIэу Унэрэкъо Фатимэ мы илъэс зытIущым Iофэу ашIэрэр, адыгабзэр тимылъэпкъэгъухэми ашIогъэшIэгъонэу зэрэзэрагъашIэрэр къыриIотыкIыгъ. Ащ щысэ фэхъоу клубым хэтэу Лидия Самойловар Жэнэ Къырымызэ иусэ къеджагъ.\nIофтхьабзэм IэкIыбым къикIыгъэу адыгабзэр дахэу, къабзэу зыгъэфедэу Чэтэо Марыуан хэлэжьагъ, хэти гугъэу иIэр бзэм епхыгъэу зэрэщытыр ащ къыIуагъ. Уфэмысакъымэ, бзэр псынкIэу зэрэпIэкIэзырэм анаIэ тыраригъэдзагъ, зэIукIэм хэлажьэхэрэм закъыфигъази, адыгабзэм изэгъэшIэнкIэ тхылъ IэпыIэгъу зэрящыкIагъэр, амал- шIыкIэхэр икъоу къаIэкIэхьанхэмкIэ ахэм зэрафэныкъохэр къыIуагъ.\nIэнэ хъураем Iэшъхьэмэфэ Даутэ иунагъо щыщхэу, ышэу Хъусен текIыгъэхэу Фатимэ, Алый, Руслана щыIагъэх. Ахэм ащыщэу Фатимэ Iофтхьабзэр зэхэзыщагъэхэм ыкIи ащ хэлэжьагъэхэм зэрафэразэр къариIуагъ.\nСурэтхэр мэфэкIым щытырахыгъэх.\nПредыдущая «Налмэс-Налкъутэр тыгъэм пэшIэты»\nСледущая «ЛIэшIэгъу гъогур: автономием къыщежьэу республикэм нэсыжьэу»


МэшIокугъогу зэпырыкIыпIэхэм шъуащысакъ! МэшIокугъогу зэпырыкIыпIэхэм шъуащысакъ! » Адыги.RU - Новости Адыгеи, история, культура и традиции адыгов (черкесов)\nАдыги - Новости Адыгеи, история, культура и традиции » Новости » МэшIокугъогу зэпырыкIыпIэхэм шъуащысакъ! МэшIокугъогу зэпырыкIыпIэхэм шъуащысакъ!\nМы чIыпIэхэм хъугъэ-шIагъэхэр къащымыхъунхэм фэшI пэшIорыгъэшъ Iофтхьабзэу «Внимание, переезд!» зыфиIорэр Адыгеим иавтоинспекторхэмрэ хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ Министерствэм и Общественнэ совет илIыкIохэмрэ зэхащагъ. Мы чIыпIэхэм хъугъэ-шIагъэхэр къащымыхъунхэм фэшI пэшIорыгъэшъ Iофтхьабзэу «Внимание, переезд!» зыфиIорэр Адыгеим иавтоинспекторхэмрэ хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ Министерствэм и Общественнэ совет илIыкIохэмрэ зэхащагъ.\nМы чIыпIэхэм хъугъэ-шIагъэхэр къащымыхъунхэм фэшI пэшIорыгъэшъ Iофтхьабзэу «Внимание, переезд!» зыфиIорэр Адыгеим иавтоинспекторхэмрэ хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ Министерствэм и Общественнэ совет илIыкIохэмрэ зэхащагъ.\nIофтхьабзэм хэлажьэхэрэм плакатхэр аIыгъхэу транспорт амалхэр зезыфэхэрэр мэшIокугъогу зэпырыкIыпIэхэм гъунэгъоу зекIуалIэхэкIэ анахьэу сакъыныгъэ къызщыхагъэфэным ыкIи шIокI имыIэу гъогурыкIоным ишапхъэхэр агъэцэкIэнхэм анаIэ тырарагъэдзагъ.\nОбщественнэ советым хэтэу Светлана Шубинам водительхэм зэдэгущыIэгъухэр адишIыгъэх. МэшIокугъогу зэпырыкIыпIэр зэфэшIыгъэу водительхэр зыIухьэхэкIэ, мыгузажъохэу къызэIуахыжьыфэ зэрежэнхэ фаер агуригъэIуагъ. Ащ фэдэ зекIокIэ тэрэзым щынэгъончъэнымкIэ мэхьанэ зэриIэр пстэуми къыхагъэщыгъ.\nМы лъэныкъомкIэ гъогурыкIоным ишапхъэ зыукъорэм административнэ пшъэдэкIыжьэу къежэрэр, ежь ищыIэныгъэ имызакъоу, нэмыкI цIыфхэри щынэгъо чIыпIэ зэрэригъэуцохэрэр полицейскэхэм агу къагъэкIыжьыгъ.\nШIуагъэ къытэу уадэлэжьэн фае ШIуагъэ къытэу уадэлэжьэн фае\nIоф зыдашIэн фэе лъэныкъохэр агъэнэфагъэх Iоф зыдашIэн фэе лъэныкъохэр агъэнэфагъэх


ЦIыф псэтэури апэу иунагъо, етIанэ илъэпкъ -илъапсэ къызщежьагъэм лъэхъу,е ихэку зигъэзэжьыкIэ ежь зикъигъэотыжьынэу хьишъэм ишъэф хэм ауж ехьа.\nАхэмэ зэу сащыщ, Батукъо Хьарун я 1941-рэ илъэсхэм ыугъоигъэ орэдыжъ горэм сыщрихьылIагъ, Чэтаохэм япсэупIагъэ къуаджэу Хьыдыжъ (Хадыж енск) ары.\nСыгу зэрэлъэпэрэпэгъагъэм уасэ фэшIыгъуай.\nЦIфым шъхьащезгъэхырэ «Летхе» псыхъом щыщ зыпсы гъуантIкIо сешъо гущэу зэкIэми зэлъышIэрэ зэо мэхьаджэм, ащ илIыкIо псэ ишъу жъалымхэм яIэпэIэсэныгъэ зэхицунтхьагъэ тиблэкIыгъэ ехьылIэгъэу тизэдэгущыIэгъухэм закъкIэрысчыжьыгъэми, дунаим икIэрыкIэу сыкъте хьажьыгъэу зыкъысщыхъужьыныгъи. А оой гущ, сIэ илъыгъэем, а зэман ыр къэзгъэуцуныети, чIыр очэрэгъуфэкIэ сыщыпсэуныгъи. Хьыдыжъ иIуашъхьэхэм къащылъагъохэрэ ошъогоум сIапэхэмкIэ санэсы ныгъи, сынапIэхэр зэтелъхэу заохэр зыщымыIэгъэ лъэхьаным ижьыбгъэ макъэмэ сахэкIуахьыныгъи.\nАр джыри Адыгэ къуаджэ гущэу щытыгъэми сэ сыкъщыхъуныгъи. Унэхэр\nзыдэплъыерэ къушъхьахэм къакъоплъырэ тыгъэм, тичылэ зызэриусэигъэ къушъхьахэм акъогъу къокIодэгъэ уахьтэхэм ащызгъэшIэщтагъэр сыд фэ диз.\nХьыдыжъ уашъхьэхэм къащыкIырэ къэгъэгъахэм ямэIэшIу зыIусщэм, кIэух зимыIэ тимэз ичъыгыхэм сяIушъэшъэн, зы адыгэ лIыжъ горэм ынэкIушъхьэ нэбзиеу сепшылIэни ; къэзхэщхыпцIыныгъи ыгу щизэу.\nХьыдыжъ техыгъэ сурэтхэм сызяплъыкIэ сыгу зэм мэшIо тхъобзэшъухоу зыретэкъуахьы, зэм кIосэжьыгъэ ежьэ сэпэ щынапхэу зеушъэфы гущ.\nСэ къутэмэ пыкIыкIыгъэм зезгъэIэтынэу джыри зэ зыпызгъанэ ар къэсы ми, дунаим нахь зефызы.\nЗыкъыухъурэяхьым зифызызэ дунаеу цIыкIу хъурэм, гуркъэу пэуцурэ цIыф заулэхэм заохэр, културэ зэутэкIхэр зэхафы ыкIи ячIыгужъэу, яхэ коу зыпэIапчъэхэм алъэхъух. Лъэпкъхэу лIэшIэгъу онтэгъухэм акIэпытIахьыгъхэр къачIэпшыжьыхэзэ ялъапсэ икъежьапIэ агу къагъэкIжьы..\nЗинэIуасэхэу, ижъыкIэ щегъэжьагъэу атхьакIум иты бзэпс зэпытыгъэхэм зырагъэпкIылIагъэу гугъэм илъыхъуакIохэм дунаим зыщаушъомбгъу. Ныбжьи амылъэгъугъэ хэку шIулъгъу кIуачIэм, шIоигъоу икIыгъ, ылъап сэ екIужьыгъэр ышъхьэу «Эксилис»м фэдэу филм ямышIыкIэхэр тырахы\nСэ сигугъэ згъэкIодырэп, сэбанэ.\nКинохэм къагъэлъагъорэм хэлъыр е хэмылъыр арэп Iофыр, уилъапсэхэр ащ къыхэпхыжьыныр ары нахь. Ахэр, заохэм ыкIи политикэм зэпырыгъэ загъэ културэм е зэхагъэтэкъугъэ чIыгур ары зыуж итхэр.\nЫлъапсэхэр къэгъотыжьыгъэныр анахь зищыкIагъэу зылъытэхэрэр тэщ фэдэу хымэ чIыгухэм къэгъэгъэ зэфэшъхьафхэу зыкъыщзэIузыхыхэрэр ары, арыщ, тызлъыхъурэ тятэжъхэр къызщыхъугъэ чIыгур зэтэгъэлъэгъу е ащ къэтэгъэзэжьы; анахь макIэми зы гъуаткIо нэмыIэми ащ кIочIэгъу та фэхъунэу, гъэшIуагъэу тыгу хэлъым тафэбэнэнэу. Яунэхэр, якъуаджэхэр, агъэпсыгъэ чIыпIэхэр зэтэгъэгъотыжьы, нахь тэрэзэу къэпIэон хъум ахэмэ къыщанэгъэ мэкъэ шъэфыхэм, нэрымылъэгъу псэукIэхэм защытэгъэгъозэ жьы . Зыхэтэгъанэ гъашIэм; мы чIыгум лъапсэ щытыдзынэу, тыгъэ нэбзы ехэм тадэIэбэен-талъыIэсынэу, ипсыхьохэм ащыщ тыхъунэу.\nТинахьыбэм гупшысэ шъхьафыкIэ тыкътеуцо Кавказым ичIыгу ыкIи ащ пчыхьапIэлъэгъу тфэгъугъэхэр къетэхьылIэх. Зыхэр мы чIыгум изыбжиз пэпэчъ Адыгапсэ зыхэгъэщагэ ыкIи зэо мычъэгъожьхэм янэшIошIыгъэ къызлъэщэ. Зыр пкIьыхьам ахэт налмэс-налкъут пхъунтэм ыуж ит. Хэтырэ горэми хэку къэгъэзэжьыным репхы илъэпкъым изыужыжьын.\nФаем илъыпкъ икъэнэжьын-икъзэтеуцожьын иIахь хилъхьаныр ипшъэры лъэу, лъэпкъ шIэжьыр щымыIэ мыхъунэу ылъытэу ышъхьа шъхьапэн лъы мыхъоу е фаем блэкIыгъэр ыкIи ятэжъ пIащэхэм яегъэ ижъырэ ихэку ыгъ отыжьын ыгу хэлъэу орэхъу, инахьыбэрэм агу куоу хэлъыр илъапсэхэм алъыхъужьын ыгъотыжьыныр ары , шъхьаихыгъэу къымыIоми. ЗичIыгу лъабжъэкIэ зыхэзгъэнагъэ тиблэкIыгъэу Тятэжъ пIащэхэм алъэхъу, тызэ джэгъэ тхыгъэхэм арыт гъунапкъэхэм алъыIэсыжьыным чIэхъопсы. Iотэжьхэм талъыкIоу загъори къыхэкIы.\nТызлъыхъухэрэр арымырэу, дгъотырэм тыдэмахьэу къызэрэхэкIырэр нахьыб.\nДгъотыгъэ тIэкIури Iулъхьа пкъыеу ти чийхэмэ емыхышъоу атенэ.Тфегъэ хыырэп, зы жьы къэщэгъу къэсми иузэу тыгу къегъэкIыжьэу.\nАщ фэдэу зихэку - зичIыгу зэрагъэбгынагъэу лъэпкъ гъэкIодым къелы гъэхэм къакIэхъуахьыгъэхэр ялъапсэ лъыхъунэу гъогу техьагъэхэм щэкI хэлъэп, мэстапэкIэ псынэ атIыщт. АтIыщт, сыда пIомэ ащ фэдэу зымыхъукIэ ашIокIодыжьыпэныр егъашIэми къапыщылъыщт.\nТихьишъэ,тичIыгу къыпихырэ мэIэшIу тхъуабзэр тыкъэзыукъудыижьы!\n« къызэсынэкIыгъэ лъапсэхэр къыслыгъыхэрэм фэд,\nыкIи сыцIыкIугъом игъусэу сшIокIодыгъэ сичIыгу,\nсыкъзэтеуцо, зэIо-зашIэу къысаорэ жьыбгъэ мэIэшIум сыкъеуIэ»\nГупшысэхэр зиер ыкIи тыркубзэкIэ зытхыгъэр Чэтэо Надир.\nАдыгабзэкIэ зэзыдзэкIыгъэр МэфэшIукъо Щенгюл.\nМыщ дэжьым сыгу къыгъэкIыжьыгъ Надир, тиунэкъощ ныом Хьэдэз Нан етIощтыгъ. Нахьажъхэр,илэгъухэр ащ Хьэдэз аIозэ еджэщтыгъэх. Хьэдэз абдзах аIощтыгъ тянэ дэхэм. Хъыдэжъ щыщыгъэн шIуа. ЫцIагъэр Бабухьан. Ныо фыжьыбзэу, одыцIыкIоу щытыгъ. Гъэмафэ зыхъукIэ пчъэIупэм ты гъэм зыригъэоу,загъори зыгорэхэр нэгъунджэ Iумылъэу ыдыжьыхэу Iусыщтыгъэу къэсэшIэжьы.\nАдыгэхэм, зыщыщ къуаджэм, лъэпкъым,лIакъом ыцIэкIэ нысэм, ныом еджэхэу яхэбзагъ. АрыгъэнкIи мэхъу Бабухьан тэ Хьэдэз нанкIэ тызкIещ джэ щтыгъэр. Хъыдыженск аIоу зэхэсхы къэсми Хьэдэз Нан сыгу къэкIы жьы ыкIи сэ сыцIыкIугъ ар зэлIэм,арыми икIэлэ нахьыжъэу Хьарун ымакъэ Iоу япчъэIупэ зэрэщыгъыщтыгъэр сынэгу къычIэуцожьы. ). Илъэс II2-рэм итэу я I963-эр илъэсым лIагъэ.\nАщ фэд, тиунэкъощ горэм цIэ тедзэу Бытхь ыцIагъэр.Щачэ чIыпIэ Бытхь зерепхыгъэр къэзгъотыгъогоп. Щыгъыжъые благъэр зызэпытхьыкIэ, щы гъыжъыехэр зэрэзэбрычъырэу, инахьыбэрэр къызкъомыхыжьышъущт къо гъу е чIэгъы горэм зэрэчэлъыадэрэм фэд, Адыгэу итэ къуахьыгъэ хъугъэм ылъапсэ ихьишъэ.


КIэуххэм шъуагъэраза? | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 04.06.2019\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\t/\n«Биолог» Прогресс – «Зэкъошныгъ» Мыекъуапэ – 0:1.\nЖъоныгъуакIэм и 31-м Краснодар краим ипсэупIэу Прогрессым щызэдешIагъэх.\nКъэлапчъэм Iэгуаор дэзыдзагъэр – Ризван Ахмедханов – 37.\nКупэу «Къыблэм» 2018 – 2019-рэ илъэс ешIэгъур щаухыгъ. «Зэкъошныгъэр» «Биологым» 1:0-у зэрэтекIуагъэм ишIуагъэкIэ я 5-рэ чIыпIэм къэнэжьыгъ. «Спартак» Налщык я 6-рэ чIыпIэм нахь лъагэу дэкIоен ылъэкIыгъэп.\n«Зэкъошныгъэр» «Биологым» зыIокIэм, апэрэ такъикъхэм къащыублагъэу ыпэкIэ илъыщтыгъ. Iащэ Анзор, Къонэ Амир, Тофик Кадиевым, фэшъхьафхэм «Биологым» иухъумакIохэр агъэгумэкIыщтыгъэх. Ризван Ахмедхановыр метрэ 25-рэ фэдизкIэ зыпэчыжьэ къэлапчъэм лъэшэу зыдэом, Iэгуаор чэрэгъузэ хъагъэм икъогъупэ къофагъ. «Биологыр» пчъагъэм емызэгъэу ыпэкIэ къылъыкIуатэщтыгъ, тикъэлапчъэ Iэгуаор къыдидзэнэу чIыпIэшIу ешIакIохэр ифэхэу къыхэкIыгъ. КъэлэпчъэIутэу Гиголаевыр, ухъумакIохэр цыхьэшIэгъоу ешIагъэх, «Зэкъошныгъэм» текIоныгъэр 1:0-у къыдихыгъ.\n«Черноморец» — «Мэщыкъу» — 2:0, «Ангушт» — «Динамо» — 1:7, «Волгарь» — «Легион» — 1:1, СКА – «Чайка» — 0:1, «Спартак» Налщык – «Спартак» — Владикавказ – 3:0.\n5. «Зэкъошныгъ» — 45\n6. «Спартак» Нч — 43\n7. «Легион» — 42\n9. «Динамо» — 34\n10. Спартак» Вл – 30\n13. СКА – 24\n«Зэкъошныгъэм» ешIэгъу 15 къыхьыгъ, 13-р шIуахьыгъ, зэфэдэу пчъагъэр зыкIи ешIагъэп.\nИлъэс ешIэгъум еплъыкIэу фытиIэм ехьылIагъэхэ тхыгъэхэр «Адыгэ макъэм» къыщыхэтыутыщтых.\nТренер шъхьаIэу Ешыгоо Сэфэрбый упчIэ езытхэ зышIоигъохэр гъэзетым иредакцие мыщ фэдэ телефонкIэ къытеонхэу тяжэ: 52-51-84; 8 928 472-85-88.\nШъуеужьыр, упчIэхэм мэкъуогъум и 10-м нэс тыкъяжэщт.


Адыгэ Хэку Таймс: Пэтхъу-Iутхъу ыкIи грипп узхэм афэгъэхьыгъэ тхыгъэ\nПэтхъу-Iутхъу ыкIи грипп узхэм афэгъэхьыгъэ тхыгъэ\nАдыгэ Республикэм джырэ уахътэ пэтхъу-Iутхъум, гриппым лъэшэу зыщаушъомбгъугъ. ЦIыфэу сымаджэ хъухэрэм япчъагъэ мафэ къэс хэхъо.\nГриппыр зэпахырэ уз, ар жьым хэтэу «къекIокIы» жьыкъэщапIэхэм иягъэ арегъэкIы.\nПсауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ Дунэе организацием къызэритырэмкIэ, мы узыр сабыйхэм яя 3 — 5-рэ пэпчъ, ныбжь зиIэхэм яя 5 — 10-рэ пэпчъ къяузы. Нахьыбэу цIыфхэм ар къызщяутэкIырэр бжыхьэ-кIымэфэ уахътэр ары. Инфекциер псынкIэу къызпахырэр сымаджэ хъугъэр ары. Нахьыбэу гриппыр къапихыным ищынагъо зышъхьарытхэр сабый къэхъугъакIэхэр, илъэситIум нахь макIэ зыныбжьхэр ары. Ахэм анэмыкIэу мы узыр шIэхэу къызэутэкIын зылъэкIыщтхэм ащыщых сабый зышъо хэлъ бзылъфыгъэхэр, жьыкъэщэным епхыгъэ, гу-лъынтфэ уз зиIэ цIыфхэр, илъэс 65-м ехъугъэхэр.\nЦIыфым ыпкъышъол фэщ къыхэхьанымкIэ гриппыр къежьэ. Клиническэ нэшанэхэм псынкIэу цIыфым ыпкъышъол зыщаушъомбгъу.\nАпэрэ сыхьат 24 — 36-м температурэр дэкIуае. Шъхьэр узэу къырегъажьэ, нэхэр бгъэупIапIэ зыхъукIи уагъэгумэкIы. Лыпцэхэр ыкIи къупшъхьэ зэрытыпIэхэр узхэу, гур къэтхьамыкIэу, цIыфыр къэжэу къырегъажьэ.\nГур къэжаоу, лъыдэкIуаер ехэу мэхъу. Сыхьат заулэкIэ пэм жьыр имыхьэу, гъушъэу, чыир лъэшэу зыгъэузырэ пскэр къежьэ. Нэужым ар нахь къэушъэбы ыкIи Iупс шъугъэр къыдэкIэу регъажьэ. Анахь шэн шъхьаIэу гриппым иIэр цIыфыр пскэ зыхъукIэ ыбгъэгу зэрэузырэр ары.\nШъугу къэжъугъэкIыжьын фае гриппыр къызэузыгъэм я 3 — 5-рэ мафэхэм инервнэ системэ зэщыкъоу зэрэригъажьэрэр. Сымаджэ хъугъэ цIыфым ышъхьэ лъэшэу мэузы, ыгу къэжао, пкъышъолым фэщ къыхэхьэ.\nЫпэкIэ зигугъу къэтшIыгъэхэр къышъоузыгъэхэу жъугъэунэфыгъэмэ, псынкIэу медицинэ IэпыIэгъу зэжъугъэгъотын фае, сыда пIомэ гриппыр тэрэзэу зымыгъэхъужькIэ, нэмыкI уз хьылъэхэр къыхэкIынхэ ылъэкIыщт.\nВрачым псынкIэу (!) шъуекIуалI мыщ фэдэхэр зэшъолъэ-гъулIэжьымэ:\n— Температурэр дэкIоягъэмэ;\n— тэрэзэу жьы къэшъумыщэшъурэмэ, бгъэгум дэжь мэузымэ;\n— шъхьэр мэуназэмэ;\n— IупшIэр шхъуантIэ хъугъэмэ;\n— Iупсым лъы къыхэхьэмэ;\nГриппыр апэрэ сыхьатхэм сыда зыкIэбгъэхъужьын фаер?\nГриппыр къызэутэкIыгъэм зигъэхъужьынэу нахь псынкIэу ригъажьэмэ, узым нахь макIэу иягъэ къекIыщт. Вирусым пкъышъолыр хэзымыгъэхьэрэ Iэзэгъу уцхэм жьэу (апэрэ сыхьат 48-м къыкIоцI) цIыфыр зяшъокIэ, инфекцием зимыушъомбгъуным ахэр фэIорышIэщтых. Чэщ-мэфи 5-м къыкIоцI техьагъу зыуиIэкIэ, узыр нахь гъэхъужьыгъуае хъущт.\nПэшIорыгъэшъ IэпыIэгъоу гриппыр къызэузыгъэм рахьылIэхэрэр а узым епхыгъэхэуи емыпхыгъэхэуи мэхъу. НэмыкI уз хьылъэхэр ащ къыкIэлъымыкIонхэм фэшI а Iофтхьабзэхэр зэрахьанхэ фае. Пстэуми анахь мэхьанэ зиIэр сымаджэр цIыф жъугъэхэм ахэмытыныр, маскэ зыIуилъхьаныр ары. (Гриппыр къызэузыгъэм медицинэ IэпыIэгъур иунэ щырагъэгъотын фае).\nПэшIорыгъэшъ Iофтхьабзэхэм ащыщэу анахь шIуагъэ къэзыхьыхэрэм вакцинэхэр ащыщых. Гриппым хэлъ инфекциехэм цIыфым ыпкъышъол зыщамыушъомбгъуным ахэр фэIорышIэх. Мы лъэхъаным агъэфедэрэ вакцинэхэм вирус «псау» ахэлъэп. Анахь щынэгъончъэхэм ыкIи шIуагъэ къэзытыхэрэм ахэр ахалъытэх.\nГриппым еIэзэгъэным фэшI вирусыр зыукIырэ препаратхэр агъэфедэх. (Осельмативыр, Занамивыр, Ингавириныр, Арбидолыр, нэмыкIхэри). Ахэм вирусыр зэраукIырэм имызакъоу, клиническэ мэхьанэшхуи апэрэ сыхьат 48-м къыкIоцI яI.\nСабый зышъо хэлъ бзылъфыгъэхэм гриппыр къызяузыкIэ, хьылъэ дэдэу ыгъэсымэджэнхэ ылъэкIыщт. Джащ къыхэкIэу медицинэ IэпыIэгъур апэрэ сыхьатхэм зэрагъэгъотын фае. Бзылъфыгъэ лъэрымыхьэхэр вирусым пэшIуекIорэ Iэзэгъу уцхэм яшъо мыхъунэу щытэп. Джырэ уахътэ ахэм япсауныгъэ зэрар къезымыхыщт Iэзэгъу уцхэр щыIэх.\nТемпературэр езыгъэхырэ Iэзэгъу уцхэм ягъэфедэн уфэсакъын фае. ПсынкIэу ар ебгъэхыным уфежьэнэу щытэп, сыда пIомэ вирусым пкъышъолыр щызыухъумэрэр а температурэу зыкъэзыIэтыгъэр ары. Гриппыр къызэузыхэрэм «Аспирин» зыфаIорэ Iэзэгъу уцыр агъэфедэ хъущтэп. Ащ сабыйхэр рагъэшъонхэр ищыкIэгъахэп, сыда пIомэ а Iэзэгъу уцым шIумрэ нервнэ системэмрэ иягъэ арегъэкIы.


Мыекъуапэ щэкIо — Адыгэ макъ\nУрысыем и Къыблэ шъолъыр боксымкIэ изэнэкъокъу АР-м испорт Унэшхоу «Ошъутенэм» щэкIо.\nГъэтхапэм и 29-м рагъэжьэгъэ зэIукIэгъухэм илъэс 17 — 18 ыкIи илъэс 13 — 14 зыныбжьхэр хэлажьэх. Нахьыжъхэр нэбгырэ 85-рэ, нахьыкIэхэр 134-рэ мэхъух. Къыблэм ишъолъыри 8-мэ яныбжьыкIэхэм яспорт ухьазырыныгъэ зэнэкъокъум къыщагъэлъэгъощт.\nЗэнэкъокъум икъызэIухын фэгъэхьыгъэ зэхахьэм къыщыгущыIагъэх Урысыем боксымкIэ ифедерацие игенеральнэ секретарэу Кирилл Щекутьевыр, Урысыем изаслуженнэ тренерэу, Адыгеим испорт щыцIэрыIоу Владимир Овчинниковыр.\nКъэгущыIагъэхэм Адыгеим зэнэкъокъу инхэр щызэхащэзэ, спортым зызэриушъомбгъурэр хагъэунэфыкIыгъ. Ащ фэшI республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат, Правительствэм лъэшэу афэразэх.\nБоксымкIэ зэнэкъокъур мэлылъфэгъум и 2-м нэс Мыекъуапэ щыкIощт.\nПредыдущая ИмэфэкIкIэ тыфэгушIо\nСледущая 2022-рэ илъэсым аухын гухэлъ яI


Адыгэ Хэку Таймс: Адыгэ шъуашэм имэхьанэ нахь зиушъомбгъужьэу алъытэ\nАдыгэ шъуашэм имэхьанэ нахь зиушъомбгъужьэу алъытэ\nАдыгэ шъуашэм илъэу ыужрэ уахътэм щыгъынхэр зыгъэпсхэрэ Iэпэ-Iасэхэм ахэхъуагъэхэу къыхагъэщы. Ахэмэ адыгэ саехэм, цыехэм атехыгъэхэу джырэкIэ зыщалъэшъущт щыгъынхэр адых, ахэр къэгъэлъэгъон зэфэшъхьафхэм къащагъэлъагъох. Джаущтэу бэмышIэу Италием щыIагъэ щыгъын къэгъэлъэгъон зэлъашIэрэм итхьэмафэ адыгэ хэкухэм ащыщ IэпэIасэхэри хэлэжьагъэх.\nФитыныгъэ радиом игущыIэгъугъэ Адыгеим щыщ адыгэ шъуашэмкIэ IэпэIасэу ХъутIыжъ Симэ ифлъэс 20 къыкIоцI ижъкIэ адыгэмэ ащыгъыгъэ бзылъфыгъэ ыкIи хъулъфыгъэ шъуашэм ишIын дэлажьэ. ЛIэшIэгъу пчъагъэм къапкъырыкIыгъэ шъуашэм мэхьанэу хэлъыр къытыным пылъэу IэпэIасэм къыхегъэщы.\nФитыныгъэ радио: НыбжьыкIэ IэпэIасэхэм, гущыIэм пае, цыер зэрадрэ шIыкIэр о къэошта?\nХутIыжъ Сим: Ащ дезгъаштэрэп. Зыгорэхэр зэблэхъугъэу заадкIэ мытэрэзхэр къыхэфэх. А мытэрэзхэм етIанэ урагъэгупшысэ. ГущыIэм пае, адыгэ джанэхэу ашIхэрэм хьазырхэр абгъэ тырадэх. Ар тэрэзэп, сыда пIомэ хьазырым ыкупкI чыжьэу дзыгъэ. Хъулъфыгъэ гупшысакIэ, намыс хэлъ. Бзылъфыгъэм ар зызщилъэкIэ имэхьанэкIи, иформэкIи къезэгърэп.\nФитиыныгъэ радиом игущыIэгъугъэ ХутIыжъ Симэ къызэриIорэмкIэ, джырэ ныбжьыкIэ IэпэIасэхэм ахэтых ежьым упчIэжьэгъу къыфэхъухэрэри. «Адыгэ унэ» зыфиIорэу зыщылажьэрэм къыдычIэсэу дэлажьэх ныбжьыкIэ бзылъфыгъэхэри, зыр – кIэлэегъадж, зыр экономист, зыр дизайнер. Ахэми кIэныгъэ шIыкIэкIэ агъэпсхэрэ щыгъынхэм адырагъаштэрэп, къеIуатэ Симэ. Ахэмэ ашIэшъ шъуашэм ылъапсэр, нэмыкI лъэпкъхэм яшъIуашэ шэнхэр халъхьаныр рапэсрэп, еIо ащ.\nФитыныгъэ радио: Адыгэ шъуашэу шъо жъугъэпсхэрэм бэу къакIэупчIэха? Тыда анахьэу зыщызщалъэхэрэр джыдэдэм?\nХъутIыжъ Сим: КъыкIэупчIэх. ЗэмылIэужыгъо лъэпкъхэу Урысыем исхэм яшъуашэхэр зычIэт музеир агъэпсы зэхъум адыгэ шъуашэмкIэ ар рагъэжьагъ. Ар тэ тшIыгъэ. НыбжьыкIэхэри бэу къэкIох. Къэзыщэщтым, зэхахьэ горэхэм хэтыщтхэм шъуашэр зыщалъэнэу фаех. ХэкIотагъэхэми шъуашэр ашIы.\nАдыгэ шъуашэм имафи АдыгеимкIэ илъэс заулэ хъугъэу щырагъэкIокIы.\nАдыгэ шъошэд IэпэIасэу ХъутIыжъ Симэ ыдыгъэхэри зычIэлъ Адыгэ Унэу къалэу Мыекъуапэ дэтым къыщытехыгъэхэр.


IофшIэнхэр ыкIэм фэкIуагъэх — Адыгэ макъ\nIофшIэнхэр ыкIэм фэкIуагъэх\nКIэлэеджэкIо 1100-мэ ателъытэгъэ гурыт еджапIэу Мыекъуапэ щашIырэр аужырэ шапхъэхэм адиштэу агъэпсы, непэрэ мафэм ехъулIэу мыщ ыкIоцI изэтегъэпсыхьанкIэ IофшIэнхэр ыкIэм фэкIуагъэх. Ащ фэгъэзэгъэ организацием испециалистхэм дэпкъхэр агъалэх, джэхашъор радзэ.\nГъэсэныгъэм иучреждениякIэ актовэ ыкIи спортивнэ залхэр, шхапIэр, футбол ешIапIэр къыдыхэлъытагъэх. Джащ фэдэу, кабинет зэфэшъхьафхэр зэрифэшъуашэу зэтырагъэпсыхьагъэх.\nКIэлэеджакIохэм, мыщ Iоф щызышIэхэрэм цифрэ шIыкIэм амалэу къытыхэрэр къызфагъэфедэнхэ алъэкIыщт: интерактивнэ комплексхэр, лабораториехэр, робототехническэ пкъыгъохэр ыкIи сэкъатныгъэ зиIэ кIэлэцIыкIухэм апае оборудованиер къащэфыгъэх.\nУрысыем и Президентэу Владимир Путиныр кIэщакIо зыфэхъугъэ лъэпкъ проектхэм ащыщэу «Гъэсэныгъ» зыфиIорэм игъэцэкIэн къыдыхэлъытагъэу мы еджапIэр ашIы. Ащ пэIухьащт мылъкур федеральнэ ыкIи шъолъыр бюджетхэм къахэхыгъ.\nЕджэпIакIэм ишIуагъэкIэ ятIонэрэ сменэм телъытагъэу еджэрэ кIэлэеджакIохэм япчъагъэ нахь макIэ хъущт. Къэралыгъом ипащи, Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурати ащ фэдэ пшъэрылъ къагъэуцу. Ар зэшIохыгъэным ишъыпкъэу дэлажьэ АР-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ и Министерствэ.\nСурэтхэр Мыекъопэ къэлэ администрацием исайт къитхыгъэх.\nПредыдущая Аужырэ шапхъэхэм адиштэу зэтырагъэпсыхьажьыгъ\nСледущая Зэрарыр къыпщыныгъ


СурэтымкIэ щыIэныгъэр къагъэлъагъо — Адыгэ макъ\nРедактор 13.02.2019 13.02.2019 КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nСурэтхэр тырахэу заублагъэр илъэси 180-рэ зэрэхъугъэм ехьылIэгъэ Iофтхьабзэр Адыгэ Республикэм культурэмкIэ и Министерствэ икъэгъэлъэгъуапIэ къыщызэIуахыгъ. Республикэм исурэттеххэм я Союз итхьаматэу, Адыгеим изаслуженнэ журналистэу Аркадий Кирнос зэхахьэр пэублэ гущыIэкIэ къызэIуихыгъ. Ащ зэрэхигъэунэфыкIыгъэу, щылэ мазэм и 7-р сурэттеххэм я Маф. Дунаим апэрэ сурэтыр щытезыхыгъэр Нисефор Ньепс. 1826-рэ илъэсым «Шъхьангъупчъэм укъиплъымэ» зыфиIорэр тырихыгъагъ. Арэу щытми, IофшIагъэм игъэкIотыгъэу тегущыIэхэу зырагъэжьагъэр 1839-рэ илъэсым ищылэ мазэ и 7-р ары. ШIэныгъэхэмкIэ Париж и Академие щыкIорэ зэхахьэм Академием исекретарэу Арго къыщиIопщыгъ тыгъэм инэбзыйхэр сурэткIэ къагъэлъэгъон алъэкIы зэрэхъугъэр. Нисефор Ньепсрэ Луи Дагеррэ яIофшIагъэ дунаим щызэлъашIагъ. А лъэхъаным Дагер псаоу щымыIэжьыгъэми, ишIушIагъэкIэ цIэрыIо зэрэхъугъэр зэхахьэм къыщаIогъагъ.\nСурэттех 31-мэ яIофшIэгъи 100 Мыекъуапэ къыщагъэлъагъо. ЗэлъашIэрэ сурэтышIэу, архитекторэу, къэгъэлъэгъуапIэм ипащэу Бырсыр Абдулахь зэIукIэгъум къыщиIуагъ Адыгэ Республикэм исурэттеххэр дунаим цIэрыIо зэрэщыхъугъэхэр.\n2018-рэ илъэсым къэгъэлъэгъон 22-мэ республикэм иIэпэIасэхэр ахэлэжьагъэх. А пчъагъэм щыщэу нэбгыри 10-р Урысыем, 12-р дунэе зэIукIэгъухэм шIукIэ ащашIагъэх. Бразилием, Болгарием, Испанием, Израиль, Австрием, Китаим, Сербием, фэшъхьафхэм тисурэттеххэм хагъэунэфыкIырэ чIыпIэхэр къащыдахыгъэх.\n«КъежьапIэхэр» зыфиIорэ къэгъэлъэгъоным Урысыем, IэкIыб къэралыгъохэм ясурэттех 65-рэ хэлэжьагъ. Клубэу «Лэгъо-Накъэм» зыщызыгъасэхэрэм сурэтыбэ тырахы. Илъэс 40 «Лэгъо- Накъэ» зэрэхъугъэр республикэм щагъэмэфэкIыгъ.\nАдыгеим, Краснодар краим ясурэттеххэр бэрэ зэIокIэх, зэгъусэхэу зэнэкъокъухэм ахэлажьэх. Искусствэм идунай сурэтхэмкIэ къагъэлъэгъоным фэшI щыIэныгъэм ихъугъэ-шIагъэхэм защагъэгъуазэ.\nХэгъэгум иэкономикэ изыкъегъэIэтын, лъэпкъхэм языкIыныгъэ гъэпытэгъэным, культурэм, искусствэм, спортым, нэмыкIхэм афэгъэхьыгъэ сурэтхэр дахэх, гурыIогъошIух. Унагъом ипсэукIэ, нэнэжъхэм, тэтэжъхэм, кIэлэцIыкIухэм, фэшъхьафхэм афэгъэхьыгъэ сурэтхэр лъэхъаным дештэх.\nАркадий Кирнос исурэтэу гандбол командэу «АГУ-Адыифым» щешIэрэ Ксения Дьяченкэм тырихыгъэм узыIэпещэ. Сурэттехыр психологэу, искусствэм иIофышIэу тэлъытэ. НэгъэупIэпIэгъум къыкIоцI тырихырэ сурэтхэр гъашIэм къыхэнэжьых. КIэлэеджакIохэм, щыIэныгъэм игъогу теуцорэ ныбжьыкIэхэм атырахыгъэ сурэтхэри IупкIэу «къыбдэгущыIэх». Псэ апытым фэдэх, шъо зэфэшъхьафхэмкIэ гъэкIэрэкIагъэх.\nХьэмрэ цIыфымрэ язэпхыныгъэ сурэтхэм къагъэлъагъо. ЦIыфыр цыхьэ зыфишIыщтым лъыхъу зыхъукIэ, хьэм дэгущыIэу, еушъыеу бэрэ къыхэкIы.\nСурэттехыр тарихъым хэкIокIэщтэп, иIофшIагъэкIэ къытхэт. Непэ ылъэгъугъэр цIыфхэм алъегъэIэсы. Къэгъэлъэгъоным щыкIагъэ имыIэу тIорэп. Тэ къыхэдгъэщмэ тшIоигъор искусствэм ыбзэ цIыфхэр зэрэзэфищэхэрэр, щыIэныгъэр зэрэлъигъэкIуатэрэр ары.\nСурэтхэм арытхэр: сурэттеххэр; къэгъэлъэгъоным щыщхэр.\nПредыдущая ЯтIонэрэ чIыпIэм щыI\nСледущая ЩыкIагъэхэр дагъэзыжьыгъэх


Республика Адыгея - Тыгъэгъазэм и 27-р — Урысые Федерацием икъулыкъухэу цIыфхэм якъэгъэнэжьын фэгъэзагъэхэм яIофышIэ и Маф\nТыгъэгъазэм и 27-р — Урысые Федерацием икъулыкъухэу цIыфхэм якъэгъэнэжьын фэгъэзагъэхэм яIофышIэ и Маф\nЦIыфхэр къэзгъэнэжьыхэрэ къулыкъухэм ащылажьэхэу лъытэныгъэ зыфэтшIыхэрэр!\nШъуисэнэхьат епхыгъэ мэфэкIым пае тышъуфэгушIо!\nЛIыхъужъныгъэ ин зищыкIэгъэ сэнэхьатым зищыIэныгъэ езыпхыгъэхэм мы мафэм гущыIэ фабэхэр апэтэгъохых.\nЧIыпIэ зэжъу ифэгъэ цIыфхэм IэпыIэгъу шъуафэхъуным, ошIэ-дэмышIагъэ зыхэлъ тхьамыкIагъоу къыкъокIыхэрэм ахэр ащышъуухъумэнхэм сыд фэдэрэ уахъти шъо шъуфэхьазыр ыкIи шъузышъхьамысыжьэу шъуипшъэрылъ шъогъэцакIэ.\nШъуиIэпэIэсэныгъэрэ шъуиопытрэ яшIуагъэкIэ тиреспубликэ щыпсэухэрэм ящыIакIэ щынэгъончъэу зэрэщытыщтым тицыхьэ телъ.\nЩэIагъэу шъуиIэм, шъуиIоф шъузэрэфэшъыпкъэм, теубытэгъэ ин зэрэшъухэлъым апае инэу тышъуфэраз.\nНыбджэгъу лъапIэхэр, псауныгъэ пытэрэ щыIэкIэшIурэ шъуиIэнэу, Адыгеимрэ Урысыемрэ яфедэ зыхэлъ Iофэу жъугъэцакIэрэм тапэкIи гъэхъагъэхэр щышъушIынхэу шъуфэтэIо!


Шэмбэт, ЖъоныгъуакIэм и 19 2018 05:12\nИзраил щыпсэурэ Адыгэхэм шъыгъо-шIэжь мафэр Рихьанием щыхагъэунэфыкIыщт\nРихьание, ЖъоныгъуакIэм и 19\nЖъоныгъуакIэм и 21-м, Израил щыпсэурэ Адыгэхэм шъыгъо-шIэжъ мафэр Адыгэ къуаджэу Рихьание щыхагъэунэфыкIыщт.\nИлъэс къэс Израил щыпсэурэ Адыгэхэр зэхэтэу шъыгъо-шIэжъ мафэр игъэкIотыгъэу хагъэунэфыкIы. Зы илъэсым Рихьанием щыхагъэунэфыкIы адрэ илъэсым Адыгэ къуаджэу Кфар-Кама щыхагъэунэфыкIы.\nМы къуаджитIум нэмыкIэу джыри зы къуаджэ Израил ит Абу Гущ ицIэу. ШIэныгэ лэжьыхэм къызэраIорэмкIэ мы къуаджэр илъэс 500 ипэкIэ Адыгэхэм агъэтIысыгъагъ. Непэ ащ щыпсэухэрэм Адыгабзэ ашIэжьырэп ау ахэм ащыщ бэхэм тилъапсэхэр Адыгэ лъэпкъым щыщых аIо. Мы къуаджэр къалэу Иерусали́м идэжь Iут.\nШэмбэт, ЖъоныгъуакIэм и 19 2018 04:24\nИорданием ит зэфэшъхьаф хасэхэр зэгъусэхэу шъыгъо-шIэжь мафэр хагъэунэфыкIыщт\nАмман, ЖъоныгъуакIэм и 19\nЖъоныгъуакIэм и 21-м, 2018-рэ илъэсым, Иорданием щылажьэрэ зэфэшъхьаф хасэхэр зэгъусэхэу шъыгъо-шIэжь мафэр хэсэ гупчъэм иунэ щызэдхагъэунэфыкIыщт. Ащ хасэу хэлэжьэщтхэр:\n"Адыгэ шIушIэ хасэ гупчъэ", "Кавказым щыпсэурэ Адыгэхэм яныбжьэгъу хасэ", "НыбжьыкIэ хасэ - Алджил Алджадид", "Налщыч уневерситэм къыкIэкIыгъэхэм яхасэ", "Дунае Адыгэ Кулътурэ Академие" ыкIи "Нахьыжъ хасэ".\nЗэхахьэр сыхьатэ 19.00-м рагъэжьэныш сыхьатэ 21.00-рэ нэс кIощт.\n- заом хэкIодагъэхэм ясаугъэт къызэIуахыщт.\n- Иорданием игимнрэ Адыгэхэм ягимнрэ къырагъэIощт.\n- КъурIан къеджэщтых.\n- ЗинэкIыгъэхэр хагъэIэжьыщтых.\n- Пчъыхьэ нэмазэ ашIыщт.\n- Хасэ гупчъэм итхьэматэрэ нахьыжъ хасэм итхьэматэрэ къэгущыIэщтых.\n- НыбжьыкIэ хасэм итхьэматэ къэгущыIэщт.\n- Филмэу "1864 - Адыгэ лъэпкъ гъэкIод" зыфиIорэм щыщ пычъэгъухэр "Ныбжьэгъу хасэм" къигъэлъэгъощтых, (филмэр зишIыгъэр: Шыкъым Нарт).\n- Адыгэ академием ыкIи Налщыч уневерситэм къыкIэкIыгъэхэм ащыщхэм усэхэр къаIощтых.\nГъубдж, ЖъоныгъуакIэм и 15 2018 18:49\n17.05-14.06.2018 - ЖъоныгъуакIэм и 17-р нэкIмазэм иапэрэ маф\nМыекъуапэ, ЖъоныгъуакIэм и 15\nЖъоныгъуакIэм и 17-р, мэфэку мафэр, нэкIмазэм иапэрэ мафэу макъэ къигъэIугъ Адыгэ Республикэм ыкIи Краснодар шъолъырым ащыпсэурэ бысмэнхэм яхасэ.\nМы нэкIмаэр гъэмафэм зэрэхэтым пае мафэхэр кIэхьыхэу щытыщтых, мафэр сыхьат 17 фэдиз мэхъу. НэкIмаз дахэ тхьэм къафишIынэу бисмэнхэм тафэлъаIо.\nНэкIмазэм инэмазэ, инэкI убытын ыкIи ихэIэжь уахътэхэр:\nБэрэскэшху, ЖъоныгъуакIэм и 11 2018 09:37\nАдыгэ щым фэгъэхьыгъэ филмэу "Щагъдый" Москва къыщагъэлъэгъощт\nМосква, жъоныгъуакIэм и 11\nАдыгэ щым фэгъэхьыгъэ филм "Щабзэм нахь псынкIэу Щагъдый"\nЗэхэзыгъэуцуагъэр: ФилмшIэу Нэгъаплъэ Аскэрбый\nКъызщагъэлъэгъощтыр: Урысые Федерацие, къалэу Москва, урамэу Ленинградский проспект, унэу 55.\nКIэхьапкIэ (билет) ищыкIагъэп, хэти кIэхьэнэу фит.\n19.05.2018, сыхьатэ 16.00.\nГъубдж, ЖъоныгъуакIэм и 22 2018 06:15\nАдыгэ Республикэ тхылъ тедзапIэр илъэс 90 хъугъэ\nМыекъуапэ, жъоныгъуакIэм и 11\nЖъоныгъуакIэм и 8-м, 1928-рэ илъэсым Адыгэ Республикэ тхылъ тедзапIэ къызэIуахынэу унашъо ащтэгъагъ.\nА мафэм щегъэжьагъэу непэ нэс тхылъ тедзапIэм зэфэшъхьэф тхылъ, джурнал ыкIи нэмыкI тхыгъэ 4200 фэдиз къыдигъэкIыгъ. Пстэури зэхэтэу милион 7 экземпляр мэхъу. А тхыгъэу къыдагъэкIыгъэхэм анахьыбэр АдыгабзэкIэ тхыгъэх.\nАдыгэ республикэ тхылъ тедзапIэм ипащэр тхакIоу, УФ-м итхакIохэм я Союз хэтэу Къуикъо Шыхьамбый.\nТхьаумаф, ЖъоныгъуакIэм и 06 2018 18:13\nЖъоныгъуакIэм и 21-м, дунаем тет Адыгэ пстэуми шъыгъо-шIэжь мафэр хагъэунэфыкIыщт. Урыс-Кавказ заор 1763-рэ щегъэжьагъэу 1864-рэ нэс кIуагъэ.\nШIэныгъэлэжьхэм къызэраIорэмкIэ заом ипэ Адыгэ хэкум Адыгэ милион 3 фэдиз щыпсэущтгъэ. Урысые империем Адыгэ хэкур зещтэ нэужьым мин 50 неIэп Адыгэ хэкум къинэжьыгъагъэр.\nМы хъугъэ-шIагъэр Урысые империем Адыгэ лъэпкъым лъэпкъ гъэкIод къыришIагъэу ащтэгъагъ Адыгэ Республикэм ипарламентрэ (1996) Къэбэртае-Бэлкъар Республикэм ипарламентрэ (1992).\n1996-рэ илъэсым Адыгэ Республикэм ипрезидентгъэу Джармэ Аслъанрэ Адыгэ Республикэм ипарламент итхьэмэтагъэу Салов Евгенийрэ яцIэхэр чIэдзагъэу тхылъ Урысые Федерацием ипарламент фагъэхьыгъагъ Адыгэ лъэпкъ гъэкIодыр ыщтэнэу. Джащ фэдэу зэфэшъхьэф Адыгэ зэхэт купхэми Урысые Федерацием ипарламент зыфагъэзэгъагъ ау а парламентым лъэпкъ гъэкIод зэрэщыIагъэр ыщтагъэп.\n2006-рэ илъэсым хэкум ыкIи хэхэсым щыщ Адыгэ хасэ 25 фэдиз Европэ парламентым тхылъ фагъэхьыгъагъ Адыгэ лъэпкъ гъэкIодыр ыщтэнэу. Европэ парламентым джэуап къаритыжьыгъагъ а Iофым хэплъэнхэу.\nТхьаумаф, ЖъоныгъуакIэм и 06 2018 18:11\nШъыгъо-ШIэжь мафэр дунаем тет Адыгэ пстэуми хагъэунэфыкIыщт\nБэрэскэжъый, ЖъоныгъуакIэм и 02 2018 06:15\nХасэм хэтыгъэхэр агъэшIонэу зэхахьэ ашIыщт\nЖъоныгъуакIэм и 5-м, Иорданием щылажьэрэ Адыгэ зэхэт купэу "Кавказым щыпсэурэ Адыгэхэм я ныбджэгъу хасэ" зыфиIорэм зэхахьэ ышIыщт. Ар зыфэгъэхьыгъэщтыр хасэм исовет хэтыгъэхэр агъэшIоным пае.\nЗэхахьэм къалэу Амман щыIэ Адыгэ клубэу "НыбжьыкIэ хасэ - Алджил Алджадид" иунэ щыкIощт.


Адыгэ джэгу - Википедие\nАдыгэ джэгу - нахь мэхьэнэ ин зи1эмэ ащыщэу адыгэ хабз.\nДи хабзэм и Iыхьэ нэхъ дахэхэм ящыщщ Адыгэ Джэгур. Пасэ зэманым ар ди адэжьхэм къадекIуэкIа, ди хабзэ екIухэр къэзытIэщIу щыта хъугъуэфIыгъуэщ. ИджыпстукIэ, Адыгэ Джэгур къыдэтхыжыныр, япэм хуэдэу ар ди гъащIэм хэтпщэжыныр къыдэхъулIэну пIэрэ жыпIэу ущIэупщIэмэ, шэч къозымыгъэхьын жэуап ептыжыфынущ. Къыдэтхыжыфын къудейкъым, атIэ щIэблэм и гъуазэу, и гъэсапIэу дгъэпсыфынущ. Адыгэ лъэпкъым ди гукъеуэ нэхъыщхьэщ ди Хабзэ уардэхэр тпэIэщIэ зэрыхъур. Хэкужьым щыIэхэм я Iуэхум нэхъ сыщыгъуазэщи, илъэс зыбжанэ дэхуащ а псоми гулъытэ мыбдеж щимыгъуэту. Иджы, узыгъэгуфIэнщи Iуэхур нэгъуэщIу къыщIедз. Ар дыгушхуэу жыдэзыгъэIэ Iуэхугъуэ зыбжанэ щапхъэу къэпхьыфынущ. Псалъэм папщIэ, и гугъу пщIы хъунущ Адыгэ Джэгур ди щIэблэм къызэрищтэжым, абы кIуэ пэтми ди щIыналъэм зэрызыщиубгъум.\nАдыгейми, Къэбэрдейми, ди къуэшхэр зыщыпсэу нэгъуэщI къэралхэми илъэс зыбжанэ хъуауэ адыгэ къафэр зи купщIэ Джэгур кърагъэжьэжауэ щрагъэкIуэкI. Иджы ар хабзэ дахэу къащтэж Шэрджэсым щыIэ адыгэ щIалэгъуалэми.\nАдыгэ-Хьэблэ районым и Адыгэ Хасэм и жардэмкIэ мы иужьрей зэманым зэкIэлъыкIуэу зэхашэ лъэпкъ щэнхабзэр къэзыIэтыж Джэгур. Иджыблагъэ район Хасэм и унафэщI Аслъэн Алий и къыхэлъхьэныгъэкIэ аргуэру адыгэ джэгум и утыкур зэIуахащ. Абы хуабжьу щыгуфIыкIащ, псом хуэмыдэу къуажэ щIалэгъуалэр. Щхьэж къызэрыфэр, лъэпкъ мэкъамэм зэрыдэхъур къигъэлъагъуэну Iэмал яIэт. КъинэмыщIауэ, а псори гулъытэншэу къэнэнутэкъым. Утыкум къыщыфэхэм якIэлъыплъыну, нэхъыфIу зыкъэзэгъэлъагъуэр къыхагъэщыну пщэрылъ хуащIащ Мэзыкъуэбз Юрэ, Гъуэзджэш Хъызыр, Гъуэщокъуэ Фаризэт сымэ. Ахэр я къалэным пэрымыхьэ щIыкIэ джэгур фIохъус псалъэкIэ къызэIуихащ Гъуэщокъуэ Дянэ. Пщащэм гуапэу утыкум къригъэблэгъащ къафэкIэ зыщIэу, къимыкIуэтыну хьэзыр дэтхэнэри. ... See More\nГуфIэгъуэ зэхыхьэр нэхъри игъэбжьыфIэт, и щхьэр Iэтауэ, дэ башыр игъэджэгуу къахэлъэда джэгуакIуэм. Пасэм щыгъуэ хьэгъуэлIыгъуэхэр зыIэту яIа а лъыхъужь гушыIэрейм и пщэрылъхэр хьэлэмэту игъэзащIэт Акъ Мухьэрбэч и цIэр зезыхьэ адыгэ театрым и актер Къардэн Заур. АдэкIэ щIадзащ къафэхэм. Пшынэр зыгъэбзэрабзэхэу Хьэту Фатимэ, ПэтI Фатимэ, Апсэ Дянэ сымэ мэкъамэхэр хэти зэрызыдищIыфынум хуэдэу кърагъэкIт.\nКIуэ пэтми «ислъэмей», «зэхуэкIуэ», нэгъуэщI къафэхэри къэзыщIыну къытехьэхэр нэхъыбэ хъут. УзыгъэгуфIэт ныбжьыщIэхэр къуагъэнапIэм щымыту, утыкум хуиту къызэрихьэр, пшыналъэм дэхъуу зыкъызэрызэкъуахыр.\nАбдеж щыIуар къафэ пшыналъэ къудейкъым, къызэхуэсахэм яфIэфIу щIэдэIуащ Куэбл Мухьэмэд, Хьэщкъуей Азэ сымэ ягъэзэщIа уэрэдхэм, кIэлъыплъахэщ «Черкесия (Шэрджэс)» гупым я къафэкIэ екIуми.\nДжэгур и кIэм щынэблэгъам щIалэгъуалэр «зэщIэплъа» къудейт, жэщ ныкъуэм нэс екIуэкIами емызэшу къэфэнур мащIэтэкъым. Ауэ пэ зиIэм, кIэух хуэщIыпхъэти нэхъыфIу зыкъэзыгъэлъэгъуахэм я цIэр кърамыIуэ щIыкIэ къызэхуэсахэм фIыщIэ хуащIу къэпсэлъащ нэхъыжьхэр. Адыгэ-Хьэблэ Хасэм и Тхьэмадэ Алий Аслъэн жиIащ, ди лъэпкъ хабзэхэм пщIэ хуэщIыныр, ахэр къэIэтыжыныр ди зыужьыжыныгъэм и къежьапIэу зэрыщытыр.\n—Адыгэ джэгур дызэрыгушхуэхэм ящыщ хабзэфIхэм ящыщщ, абы къафэкIэм ухуигъасэ къудейъкым, атIэ Iэдэб, щэн дахэ къыпхелъхьэ,—жиIащ Хасэ тхьэмадэм.\nАдэкIэ, нэхъ къафэкIэ дахэ къэзыгъэлъэгъуа нэрыбгэ 11-м я цIэ фIыкIэ къраIуащ икIи Аслъэн Алий фэеплъ саугъэтхэр яхуигъфэщащ. Адыгэ-Хьэблэ районым щапхъэ трахыу Адыгэ Джэгур къыкIэлъыкIуэу щызэхашащ Къэрэшей-Черкес Республикэм и къалащхьэм дежи. Черкесск къалэм и нэхъ утыку иным зыщаубгъуащ къэфэну хьэзыр пщащэхэмрэ щIалэхэмрэ. Абазэ, адыгэ лъэпкъым я щIалэгъуалэм абдежым къыщагъэлэнлакъым, Джэгур яIэту къыщыфахэщ.\nГъэмахуэр екIуэкIыхункIэ мазэм тIо-щэ Адыгэ Джэгур зэхашэмэ и фIагъэ къикIыну къалъытэ Адыгэ Хасэми щIэблэми. Аращи, къыкIэлъыкIуэу Адыгэ Джэгум и утыкур щызэIуихыным дыпоплъэ!\n"https://ady.wikipedia.org/w/index.php?title=Адыгэ_джэгу&oldid=5520" - м къикӀыгъ\nLast edited on 4 ШышъхьэӀу 2016, at 00:52\nМыщпэм мы нэкӀубгъор зеӀэзагъэхэр 4 ШышъхьэӀу 2016, 00:52-м.


IэпыIэгъунчъэу къэнагъэхэп — Адыгэ макъ\nБизнес цIыкIум ыкIи гурытым ащылажьэхэрэм яIофхэм язытет, хэхъоныгъэу ашIыхэрэм, Iоф ашIэшъуным, заушъомбгъуным апае амалышIоу яIэхэм бэкIэ япхыгъ экономикэм инеущырэ мафэ зэрэхъущтыр.\nАдыгеир пштэмэ, нахьыбэу IофшIэпIэ чIыпIэхэр къэзытыхэрэр, хэбзэIахьхэр бюджет пстэумэ къахэзылъхьэхэрэр, товархэмкIэ, фэIо-фашIэхэмкIэ бэдзэршIыпIэр «къэзыушъэрэр» мыщ щылажьэхэрэр ары. ХэткIи ар шъэфэп. Бизнес цIыкIум ыкIи гурытым Iоф ащызышIэу хъызмэтшIэпIэ 3500-рэ ит, унэе предпринимательхэр 12830-рэ мэхъух. Ахэм IофшIэпIэ чIыпIэ 32390-рэ къаты.\nЗигугъу къэтшIыгъэ пчъагъэм инахьыбэр, процент 54,9-р, сатыушIыным пылъ е шхапIэ иI, процент 13,5-мэ зыгорэ къыдагъэкIы, 12,5-р псэолъэшIыным фэгъэзагъ, 5,7-р мэкъумэщ хъызмэтым хэт, процент 32-рэ фэдизмэ фэIо-фэшIэ зэфэшъхьафхэр агъэцакIэх.\nУнэе предпринимательхэм япроцент 47-р, ар 6030-рэ, сатыум фэгъэзагъ, 12-р, ар 1540-рэ, мэкъу-мэщым пылъ, процент 13,5-мэ, ар нэбгырэ 1732-рэ, зыгорэ къыдагъэкIы.\nБизнес цIыкIум ыкIи гурытым фэгъэзагъэхэм къэралыгъо IэпыIэгъу ягъэгъотыгъэныр непэ игъо дэдэу щыт. Зэпахырэ узэу дунаир зэлъызыкIугъэм экономикэм иягъэу ригъэкIырэр нахь макIэ хъуныр ащ епхыгъ. Ащ зызэриушъомбгъурэм ыпкъ къикIыкIэ, хъызмэтшIапIэхэм къыдагъэкIырэр зыщыIуагъэкIын агъотыжьырэп, мылъкоу къалэжьырэм, сатыум къащыкIагъ, цIыфэу IофшIэпIэ чIыпIэхэр зэратыщтыгъэхэр нахь макIэ ашIынхэ фаеу хъугъэ…\nАщ фэдэ къиныгъохэм бизнесыр захахьэм, хэбзэIахьхэм ятынкIэ фэгъэкIотэнхэр, нэмыкI IэпыIэгъу зэфэшъхьафхэр\nкъыздэлъытэгъэ Iофтхьабзэу зэшIуахыщтхэр къэралыгъоми, хэушъхьафыкIыгъэу Адыгеими ащагъэнэфагъэх. Шъхьадж иIофхэм язытет елъытыгъэу екIолIэкIэ гъэнэфагъэ къыфэгъотыгъэным, IэпыIэгъоу ищыкIагъэр етыгъэным пае апэдэдэ республикэм щызэшIуахыщтхэм яплан аштагъ. Ащ къыщыдэлъытагъэу къэралыгъо ыкIи муниципальнэ мылъкум хахьэрэ псэуалъэ бэджэндэу зыштагъэхэм ащ ыпкIэ зыщатыщт пIалъэр афылъагъэкIотагъ. Ар бизнес цIыкIум ыкIи гурытым ащылэжьэрэ субъект 32-мэ агъэфедагъ.\nЭкономикэм илъэныкъоу зэпахырэ узым зызэриушъомбгъурэм анахьэу иягъэ зэригъэкIыгъэхэм ащылажьэхэрэм зы процент нахьыбэ темыгъэхъуагъэу чIыфэ зэраратыщт шапхъэхэр агъэнафэхи, фэгъэкIотэнхэр къызщыдэлъытэгъэ микрозайм 39-рэ агъэпсыгъ. АхъщэкIэ къапIомэ, ар сомэ миллион 33,1-рэ мэхъу.\nАР-м предпринимательхэм IэпыIэгъу ятыгъэнымкIэ и Фонд ишIогъэшхо къегъакIо. Ащ чIыфэ зэритыгъагъэхэм икIэрыкIэу къафилъытэжьи (реструктуризация), бизнес цIыкIум ыкIи гурытым ясубъект 23-мэ ащкIэ IэпыIэгъу афэхъугъ.\nСистемэ къызэрыкIом (упрощенная) е «патентнэ» шIыкIэм тетэу хэбзэIахьхэр ытынхэу зыгъэпсыгъэ хъызмэтшIапIэхэм фэгъэкIотэнхэр афашIыгъэх. Ахэм атыщтыр зыфэдизым игъэнэфэн фэгъэхьыгъэ республикэ хэбзэгъэуцугъэу мэлылъфэгъу мазэм Къэралыгъо Советым — Хасэм ыштагъэм къызэрэщыдэлъытагъэмкIэ, хэбзэIахьхэр процент 1 — 5-м нэсэу къеIыхыгъэу атын амал яIэ хъугъэ. Джащ фэдэу мы законыр заштагъэм ыуж бизнесыр ыгъэпси, апэрэу зязгъэтхыгъэхэм хэбзэIахьхэр амытынхэу ашIыгъ.\nПредпринимательхэм банкым чIыфэ къыIызыхыгъэу ахэтыр макIэп. АхэмкIэ IэпыIэгъушхо мэхъу мазэм атын фаер зэкIэхьагъэ зыхъукIэ. Республикэм Iоф щызышIэрэ банкхэм зэкIэми ар агъэцакIи, бизнесым исубъекти 160-мэ къадеIагъэх. Ахэм чIыфэу аштагъэр пстэумкIи сомэ миллион 911-рэ мэхъу.\nЦIыфхэм IофшIэпIэ чIыпIэхэр чIамынэнхэм фытегъэпсыхьэгъэ программэу мы илъэсым аштагъэхэм къыщыдыхэлъытагъэу кредит 150-рэ банкхэм агъэпси атыгъ. АхъщэкIэ къэплъытэмэ, ар сомэ миллиони 189-рэ.\nМы IэпыIэгъухэр зэпахырэ узэу дунаир зэлъызыкIугъэм зэрарэу къыхьырэр нахь макIэ хъуным, хъызмэтшIапIэхэмрэ организациехэмрэ къэмыуцунхэм, административнэ пшъэрылъэу ыкIи хэбзэIахьэу атегъэуагъэр нахь макIэ хъуным фытегъэпсыхьагъэх, шIуагъэ къызэратырэми Iо хэлъэп.\nПредыдущая Щылэ мазэм и 25-р — урысые студентхэм я Маф\nСледущая Социальнэ-экономикэ хэхъоныгъэм тегущыIагъэх


Неущ тызэIукIэщт | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 13.02.2018\t/ КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nОрэдыIо цIэрыIоу Быщтэкъо Азэмат ипчыхьэзэхахьэ мэзаем и 14-м Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо филармоние щыкIощт. ШIулъэгъум, лъэпкъ шIэжьым, пIуныгъэм афэгъэхьыгъэ орэдхэр, нэмыкIхэри артистым къыIощтых.\nБэмэ агъэшIагъо ансамблэхэу «Мыекъуапэ инэфылъэхэм», дунаим щызэлъашIэрэ «Налмэсым» къащышъощтыгъэ Быщтэкъо Азэмат орэдыIо зэрэхъугъэр. IэкIыб къэралыгъохэм ащыIагъ, дискхэр къыдигъэкIыгъэх.\n«Сыд фэдэ Iоф згъэцэкIэщтми, анахьэу сыздэлэжьэнэу сызыфаер Адыгэ Республикэм хэхъоныгъэхэр егъэшIыгъэнхэр ары. СиорэдхэмкIэ адыгэ лъэпкъым идэхагъи, гумэкI-гупшысэу тиIэхэри къасIохэ сшIоигъу, — еIо ащ.\n«Сидахэ», «Адыгэ быракъ», «Синан», фэшъхьаф орэдхэри А. Быщтэкъом тыритхагъэх, урысыбзэкIи ыгъэжъынчырэр макIэп. КъэшъуакIоу зэрэщытыгъэм шIуагъэ химыхыгъэу щытэп. Орэдэу къыIорэм псэ къыпигъэкIэнышъ, тамэу ритыгъэр нахь лъагэу ыIэтыным фэшI пчэгум къыщэшъо. «Налмэсым» иконцерт хэхыгъэхэм ахэлажьэу тэлъэгъу.\nАдыгэ шъуашэр щыгъэу уджы зыхъукIэ, лъэпкъ гупшысэр щыIэныгъэм нахьышIоу щыпхырищэу елъытэ. Орэдым ыбзэкIэ цIыфхэм уалъыIэсыныр, уагурыIоныр Iоф къызэрыкIоп. КIэлэцIыкIухэр игъусэхэу пчэгум къызихьэкIэ орэдэу къадиIорэм гушIуагъоу хихырэр зэригъэпшэщтыр ышIэрэп.\nЖэнэ Къырымызэрэ Тхьабысымэ Умаррэ зэдаусыгъэ орэдэу «Синанэр» концерт пэпчъ хегъахьэ. Ным лъытэныгъэу фэтшIырэр орэдымкIи къэбгъэлъэгъон плъэкIыщтэу А. Быщтэкъом елъытэ. Эстрадэ купэу «Шпаргалкэм» хэт урыс пшъэшъэжъыехэм адыгабзэкIэ «Синанэр», нэмыкIхэр къыхадзэх. Искусствэм пIуныгъэ мэхьанэу иIэр ащ къыщыхегъэщы.\nАндзэрэкъо Чеславрэ Бэгъ Нурбыйрэ зэдаусыгъэ орэдэу сэмэркъэу зыхэлъым зэфэшъхьафэу еджэх. «Зыгъэгус» е «Тэ укIорэ, сигуаго!»\n— Орэдым къеушыхьаты адыгэ фольклорыр лъэшэу зэрэбаир, — къытиIуагъ Быщтэкъо Азэмат. — Тинэнэжъ-тэтэжъ лъапIэхэм къытлъагъэIэсыжьыгъэхэ усэхэр орэдкIэ нахьыбэрэ къэсIощтых. «Пхъэчаим фэдэу упсыгъоу, щыуаным фэдэу уфыжьэу» — къыщеIо орэдым. Сэмэркъэум изакъоп лъэпкъ гупшысэр зыIэтырэр. Адыгэ орэдхэм тиадыгабзэ зэрэдахэр къащызгъэлъэгъонэу сыфай.\nЕхъулIэ Сэфэр игущыIэхэм атехыгъэу «Сихэку кIас» зыфиIорэ орэдэу Тхьабысымэ Умарэ ыусыгъэм мыщ фэдэ гущыIэхэр хэлъых.\nСи Адыгееу сихэку,\nСиорэд закъори оры!\nСи Адыгееу сихэку\nСидуанй дахэри оры!\nО уидэхагъэ хэты пэсшIына,\nСидунай закъори оры.\n— А орэдыр концерт хэхыгъэхэм бэрэ къащысэIо, — тизэдэгущыIэгъу лъегъэкIуатэ Быщтэкъо Азэмат. — Тилъэпкъ, республикэм ядэхагъэ ащ къыщыхэсэгъэщых.\nКъэбэртэе-Бэлъкъарым, Адыгеим, Къэрэщэе-Щэрджэсым янароднэ артистэу, зэлъашIэрэ орэдыIоу Нэфышъ Чэрим А. Быщтэкъом иконцертхэм яплъэу, IэпыIэгъу фэхъоу бэрэ къыхэкIы. Мэзаем и 14-м филармонием щыкIощт пчыхьэзэхахьэм Темыр Кавказым иреспубликэхэм, Краснодар краим, фэшъхьафхэм къарыкIыщтхэр щызэIукIэщтых. Искусствэм лъэпкъхэр зэфищэщтых. Азэмат иконцерт шIукIэ тыгу къинэжьынэу тэгугъэ, имурадхэр къыдэхъунхэу фэтэIо.\nСурэтым итыр: Адыгэ Республикэм, Къэбэртэе-Бэлъкъарым язаслуженнэ артистэу Быщтэкъо Азэмат.


Щылэ мазэм и 13-р — урысые печатым и Маф — Адыгэ макъ\nРедактор 13.01.2020 03.02.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nАдыгэ Республикэм ижурналистхэу, къэбар жъугъэм иамалхэм яIофышIэхэу лъытэныгъэ зыфэтшIыхэрэр!\nСэнэхьат зэфэшъхьаф зиIэхэу мы мэфэкIыр тихэгъэгу щыхэзыгъэунэфыкIыхэрэм зы Iоф зэдагъэцакIэ – Урысыем ичIыпIэ пстэуми къэбарыкIэхэр алъагъэIэсых.\nЖурналистхэм, редакторхэм, тедзапIэхэм яIофышIэхэм яшIуагъэкIэ тызщыпсэурэ чIыпIэри, тиреспублики зыгъэгумэкIырэ Iофыгъохэм япхыгъэ къэбархэр мафэ къэс къытIэкIахьэх, хэгъэгуми, дунаими къащыхъухэрэм ащыгъуазэ тэхъу.\nЦIыф жъугъэхэм еплъыкIэ гъэнэфагъэ яIэнымкIэ, тиреспубликэ уасэу къыфашIырэм зыкъегъэIэтыгъэнымкIэ къэбар жъугъэм иамалхэм мэхьанэшхо яI. Социальнэ-экономикэ зэхъокIыныгъэшIухэм, цIыфхэм ящыIэкIэ-псэукIэ зыкъегъэIэтыгъэным ахэр афэIорышIэх.\nСледущая Iэжэ къечъэхыпIэхэм шъуащысакъ!\nÖnceden alınan tedbirler daha da ağırlaştırıldı


Iэтахъохэм анаIэ атырагъэты — Адыгэ макъ\nIэтахъохэм анаIэ атырагъэты\nЗыныбжь имыкъугъэхэм яIофыгъохэм ыкIи яфитыныгъэхэр къэухъумэгъэнхэм фэгъэзэгъэ республикэ Комиссием зичэзыу зэхэсыгъо иIагъ. Ащ хэлэжьагъэх министерствэ ыкIи комитет зэфэшъхьафхэм ялIыкIохэр.\n— Зыныбжь имыкъугъэхэм уадэлэжьэныр Iоф псынкIагъоу щытэп, уемыгугъоу ар бгъэцэкIэн плъэкIыщтэп. АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат пчъагъэрэ ар зэхэсыгъохэм къащеIо. Анахьэу тынаIэ зытедгъэтын фаер зыгъэпсэфыгъо лъэхъаным шIуагъэ къытэу Iэтахъохэм яуахътэ агъэкIоныр ыкIи ахэм IофшIэн къафэгъотыгъэныр ары. Джащ фэдэу кIэлэцIыкIухэр зыпIунэу къаIызыхыгъэхэм, ахэм алъыплъэрэ унагъохэм зэрифэшъуашэу тынаIэ атедгъэтын фае, — къыIуагъ пэублэм АР-м и Къэралыгъо Совет — Хасэм идепутатэу, Комиссием хэтэу Наталья Широковам.\nЗыныбжь имыкъугъэхэм еджэным пэрыохъу фэмыхъоу охътэ гъэнэфагъэкIэ IофшIэпIэ чIыпIэхэр ягъэгъотыгъэнхэмкIэ программэм къыдыхэлъытэгъэ Iофтхьабзэхэр зэрагъэцакIэрэм къытегущыIагъ АР-м цIыфхэм IофшIэн ягъэгъотыгъэнымкIэ къэралыгъо къулыкъум и ГъэIорышIапIэ ипащэ игуадзэу Татьяна Галактионовар. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, АР-м икъэралыгъо программэу «Содействие занятости населения» зыфиIорэм игъэцэкIэн хахьэу зыныбжь имыкъугъэхэм охътэ гъэнэфагъэкIэ IофшIэпIэ чIыпIэхэр къафагъотых.\n2021-рэ илъэсым тыгъэгъазэм и 1-м ехъулIэу охътэ гъэнэфагъэкIэ IофшIэн фаехэу нэбгырэ 1864-мэ е проценти 102,9-м кIахьэу IофшIэн зэзэгъыныгъэхэр адашIыгъэх. Мы Iофтхьабзэхэм язэшIохын пае республикэ бюджетым къытIупщыгъэ ахъщэу сомэ миллион 1,5-м ехъу пэIуагъэхьагъ.\nАнахьэу анаIэ зытырагъэтыгъэр кIэлэцIыкIухэм языгъэпсэфыгъо лъэхъан IофшIэн ягъэгъотыгъэныр ары. 2021-рэ илъэсым къулыкъум IофшIапIэ языгъэгъотыхэрэм зэзэгъыныгъэ 43-рэ адишIыгъ, илъэс 14 — 18 зыныбжь нэбгырэ 684-мэ охътэ гъэнэфагъэкIэ IофшIэпIэ чIыпIэхэр къафэгъотыгъэнхэм фэшI къэралыгъо фэIо-фашIэхэр афагъэцэкIагъэх, ахэм ащыщэу нэбгыри 132-р зэгурыIоныгъэ зэрымылъ унагъохэм якIэлэцIыкIух.\nДжащ фэдэу зыныбжь имыкъугъэхэу учет зэфэшъхьафхэм ахэтхэм шIуагъэ къытэу яуахътэ афызэхэщэгъэнымкIэ ыкIи шIэныгъэ тедзэ ягъэгъотыгъэнымкIэ Iофтхьабзэу адызэрахьэхэрэм къатегущыIагъ АР-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ и Министерствэ иIофышIэу Уджыхъу Бэллэ. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, мы уахътэм учет зэфэшъхьафхэм кIэлэцIыкIу 551-рэ ахэт. Ахэм министерствэм лъэшэу ынаIэ атет, кIэлэцIыкIухэм зекIокIэ дэйхэр къахафэхэмэ е ахэм мыхъун зекIуакIэ къадызэрахьагъэмэ къыхIэгъэщыгъэным япхыгъэ Iофтхьабзэхэр гъэсэныгъэ зыщызэрагъэгъотырэ организациехэм якIэлэегъаджэхэм ренэу зэхащэх.\nДжащ фэдэу кIэлэцIыкIу ибэхэм, зянэ-зятэхэр зышъхьащымытыжь сабыйхэм яфитыныгъэхэр ыкIи яхэбзэ шIоигъоныгъэхэр къэухъумэгъэнхэмкIэ, лъыплъэнымкIэ ыкIи анаIэ атырагъэтынымкIэ чIыпIэ къулыкъухэм къэралыгъо фитыныгъэу яIэр зэрагъэцакIэрэм зэхэсыгъом хэлэжьагъэхэр тегущыIагъэх.\nПредыдущая Сафари-парк тиIэщт\nСледущая Советым иIофшIагъэ ахэлъ


Тыркуем кIогъагъэх — Адыгэ макъ\nРедактор 11.11.2020 11.11.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, ЭКОНОМИКЭР\nАдыгеим ихъызмэтшIапIэхэм ащыщхэм ялIыкIохэр чъэпыогъу мазэм и 26 — 30-м Тыркуем икъэлэ шъхьаIэу Стамбул щыIагъэх. АР-м бизнесым IэпыIэгъу егъэгъотыгъэнымкIэ и Гупчэ а Iофтхьабзэр зэхищагъ. ЛIыкIо купым хэтыгъэх пынджлэжьыным пылъ хъызмэтшIапIэу ООО-у “Чэтыкъу” зыфиIорэр, чIыгулэжьынымкIэ пэрытныгъэр зыIыгъхэм ащыщэу ООО-у «Краснодарагроальянсыр» ыкIи адыгэ щыгъу къыдэзгъэкIырэ хъызмэтшIапIэу Хъуажъ Аслъан зипащэр.\nАпэрапшIэу ахэм ялIыкIохэр АО-у “Урысые экспортнэ гупчэр” зыфиIорэм ипредставительствэу Тыркуем щыIэм ипащэу Радик Гиматдиновым IукIагъэх. Продукциеу хъызмэтшIапIэхэм къыдагъэкIырэр Тыркуем зэрэщыIуагъэкIыщтым, бизнесыр мы къэралыгъом щызэхэщэгъэным къыдилъытэхэрэм, Iоф зыщызэдашIэщт лъэныкъохэм зэдатегущыIагъэх.\nДжащ фэдэу Адыгеим икIыгъэ лIыкIо купым хэтхэм оптовэ сатыум пылъхэм я Ассоциациеу Стамбул щызэхащагъэм, компаниехэу Vega, Kongrat Grup, Rammi Foods Service, Ergroup, Tat Bakliyat, VIVALON AG, лэжьыгъэм ыкIи былымIусхэм япхыгъэ сатыум пылъхэм я Ассоциацие япащэхэм зэIукIэгъухэр адыряIагъэх. Пынджыр, натрыфыр ыкIи адыгэ щыгъур Тыркуем зэрэщыIуагъэкIыщтым фэгъэхьыгъэ зэзэгъыныгъэхэр зэдашIыгъэх.\nРеспубликэм ихъызмэтшIапIэхэмкIэ мы къэралыгъом ибэдзэршIыпIэ мэхьэнэ ин зэриIэр тибизнесменхэм къыхагъэщыгъ. Адыгеимрэ Тыркуемрэ тарихъ ыкIи культурнэ зэпхыныгъэу илъэсыбэ хъугъэу азыфагу илъыри, чIыпIэу зыдэщысхэри IэкIыб экономическэ IофшIэным зегъэушъомбгъугъэным фэIорышIэх.\nАдыгеим ибизнесменхэр Тыркуем зэрэкIуагъэхэр лъэпкъ проектэу “Международная кооперация и экспорт” зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэу зэхэщагъэ хъугъэ.\nПредыдущая Пэтхъу-Iутхъур къызэузыхэрэм апай\nСледущая Адыгеим и ЛIышъхьэ АПК-м инвестиционнэ проектыр зэрэщыпхыращырэм нэIуасэ зыфишIыгъ