Home » Adyghe » 04 John / ИУАН » 12\nМерэм Вифание къуаджэм дагъэу осэшхо зиІэр Исус ылъакъохэм зэращифагъэр\n(Маттэ 26:6-13; Марк 14:3-9)\nМэфэкІ мэфэшхоу Пасхъэ зыцІэр* къэсынкІэ мэфих къэнагъэу, Исус Вифание къуаджэм къэкІуагъ. Лазарэу Исус лІагъэхэм къахигъэтэджыкІыжьыгъэр ащ дэжьым щыпсэущтыгъ. 2Исус пчыхьэшъхьашхэ къыфагъэхьазырыгъ, Марфи бысымгуащэу щытыгъ. Исус игъусэу Іанэм пэсыгъэхэм Лазари ахэсыгъ. 3Джащыгъум Мерэм нард зыцІэ къэкІыгъэм идагъэ къабзэу ыкІи осэшхо зиІэу, мэІэшІу зыпихырэм щыщ зы апч къышти, Исус ылъакъохэм ащифи, ышъхьацкІи ылъэкІыжьыгъэх. Дагъэм къыпихырэ мэ ІэшІур унэм изы хъугъэ.\n4Ау Исус игъогу рыкІохэрэм ащыщэу Иудэ Симон Искариотэу, Исус тетыгъо зиІэхэм аІэкІэзыгъэхьанэу щытыгъэм къыІуагъ:\n11:54 Ефраим къуаджэр – Ерусалим километрэ 24-кІэ пэчыжьэу, итемыр тыгъэ къыкъокІыпІэ лъэныкъомкІэ итыгъ. Темыр зыфаІорэр арапыбзэкІэ «шэмал», тыркубзэкІи «кузей» ары.\n12:1 МэфэкІ мэфэшхоу Пасхъэ зыцІэр – еплъ 2:13.\n5–Мы дагъэу осэшхо зиІэр динар* шъищкІэ тщэу тхьамыкІэхэм сыда зыкІятымытыгъэр?\n6Иудэ ар зыкІиІуагъэр тхьамыкІэхэм ыгу афэгъукІэ арэп, тыгъуакІоу щытыгъэти ары нахь. Ащ ахъщалъэр ыІыгъыгъэти, ащ ахъщэу ралъхьэрэм хэтыгъухьэщтыгъ.\n7–А бзылъфыгъэм ыуж икІ,– къыІуагъ Исус. –Сэ сызщычІалъхьажьыщт мафэм пае мы дагъэр сфиухъумагъ. 8Сыда пІомэ тхьамыкІэхэр шъо къышъухэт зэпытых, ау сэ сышъухэт зэпытыщтэп.\n9ЦІыф купышхоу джуртхэм ащыщхэм Исус ащ дэжьым зэрэщыІэр зэхахыгъэти къэкІуагъэх, ау къызфэкІуагъэхэр Исус изакъоп, Лазарэу лІагъэхэм къахигъэтэджыкІыжьыгъэри зэрагъэлъэгъунэу арыгъэ. 10Арэущтэу дин пэщэшхохэм Лазари аукІынэу рахъухьагъ, 11сыда пІомэ Лазар пае джуртыбэхэр ятхьаматэхэм агокІыхи, ИсускІэ шІошъхъуныгъэ яІэ хъугъэ.\n(Маттэ 21:1-11; Марк 11:1-11; Лука 19:28-40)\n12ЯтІонэрэ мафэм мэфэкІ мэфэшхом пае къэкІогъэ цІыф купышхохэм Исус Ерусалим къызэрэкІорэр зэхахыгъ. 133ызэхахым, палмэ чъыгым* икъутамэхэр аштэхи, Исус пэгъокІынхэу дэкІыгъэх, мэкъэшхокІэ къаІозэ:\n–Хьусаннэ!* Израил ипачъыхьэу\nЗиусхьаным ыцІэкІэ къакІорэм\nщытхъушхор ий! 14ЕтІанэ Исус зы щыд къунан къыгъоти, тетІысхьагъ, Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм зэрарытым фэдэу,*\n15 «Умыщын Сион къалэ.\nМары, уипачъыхьэ щыд къунаным* тесэу къэкІо».\n12:5 динар – еплъ 6:7.\n12:13 палмэ чъыгыр – хъурмэ чъыгыр ары.\n12:13 Хьусаннэ – щытхъу гущыІэ ары.\n12:14-15 Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм зэрарытым фэдэу – еплъ Пегъымбар Исайас тхылъэу ытхыгъэм 40:9; Пегъымбар Зэкъарие тхылъэу ытхыгъэм 9:9.\n12:15 щыд къунан – щыд курэр ары.\n16Исус игъогу рыкІохэрэм а хъугъэ-шІагъэм къикІырэр къагурыІуагъэп, ау Исус щытхъушхо иІэ хъугъэу, уашъом зыдэкІоежьым ыуж, Исус ехьылІагъэу Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм а гущыІэхэр зэрарытхэри, а гущыІэхэм атетэу цІыфхэр Исус зэрэдэзекІуагъэхэри агу къэкІыжьыгъ.\n17ЦІыфхэу купышхом хэтхэу Исус игъусагъэхэм адрэ цІыфхэм араІуатэ зэпытыщтыгъ, Исус Лазар еджи, къэунэм къычІигъэкІыжьи, лІагъэхэм къызэрахигъэтэджыкІыжьыгъэр. 18А нэшэнэ гъэшІэгъонышхор къызэригъэлъэгъуагъэр цІыфыбэмэ зэхахыгъэти, Исус пэгъокІынхэу дэкІыгъэх. 19Ар залъэгъум, фарисеймэ зэраІожьыгъ:\n–Шъуеплъ, ежьым зи ешъушІэн зэрэшъумылъэкІырэр шъолъэгъу. Мары дунаем ицІыф пстэури ежьым ыуж ехьэх.\nИсус ежьыр зэраукІыщтыр къызэриІуагъэр\n20МэфэкІ мэфэшхом Тхьэм щелъэІунхэу къэкІуагъэхэмэ урым цІыф* заулэхэр ахэтыгъэх. 21Ахэр Галилей хэкум ит Вифсайдэ къалэм* щыщ Филипп ыдэжь кІохи елъэІугъэх:\n–Тхьаматэ, Исус тлъэгъунэу тыфай.\n22Филиппи кІуи, Индрыс риІуагъ. ЕтІанэ Филиппрэ Индрысрэ кІохи, Исус раІуагъ.\n23–ЦІыф Лъэпкъым Ыкъо ищытхъушхо цІыфхэм зыщалъэгъущт сыхьатыр къэсыгъ,– къариІуагъ Исус. 24–Шъыпкъэ дэдэр шъосэІо, коцыцэр чІыгум хафэу мылІэмэ, изакъоу къэнэжьы, ау чІыгум хафэу зылІэкІэ, гъэбэжъушхо къыхьыщт. 253ыпсэ шІу зылъэгъурэм ыпсэ шІокІодыщт, ау зыпсэ мы дунаем щызыуджэгъурэм сыдигъуи щыІэнэу къыгъэнэжьыщт. 26Сэ къысфэлажьэрэр сауж къырэрэкІу. Сэ сыздэщыІэми къысфэлажьэрэри щыІэщт. Ты лъапІэм сэ къысфэлажьэрэм лъытэныгъэ фишІыщт.\n27–Джы сэгумэкІы. Сыд сІона? Сэ Сятэ мы къиныгъэм сыхэхыжь, есІона? Мы къиныгъэр сщэчынэу ары дунаем\n12:20 урым цІыфхэр – иунан цІыфхэр ары. 12:21 Вифсайдэ къалэр – еплъ 1:44.\nсыкъызфэкІуагъэр. 28Сэ Сятэ о пцІэ ищытхъушхо цІыфхэм ягъэлъэгъу.\nИсус ар зеІом, уашъом зы макъэ къиІукІыгъ:\n–Сэ сцІэ ищытхъушхо цІыфхэм язгъэлъэгъугъ, джыри зэ язгъэлъэгъужьыщт.\n29ЦІыф купышхом хэт цІыфхэу ащ дэжьым щытхэм ар зызэхахым, аІуагъ:\n–Ар шыблэ гъогъо макъ.\n–МэлэІич горэ ащ къыдэгущыІагъ,– аІуагъ нэмыкІхэмэ.\n30–Мы макъэр сэщ пае къэІугъэп, шъощ пае нахь,– къыІуагъ Исус. 31–Джы Тхьэм дунаем ицІыфхэм хьыкум атыришІыхьащт. Джы Тхьэм мы дунаем ипщ* тыридзыщт. 32Ау цІыфхэм сэ сыкъызаІэтыкІэ,* цІыф пстэури садэжь къэсщэщтых.\n33Ежьыр зэрэлІэщт шІыкІэр ахэмэ агуригъэІоным пае, Исус а гущыІэхэр къыІуагъэх.\n34–Христос егъашІэми зэрэщыІэщтыр Тэурат хабзэм тигъэшІагъ,– къыраІуагъ цІыф купышхом. –ЦІыфхэм ЦІыф Лъэпкъым Ыкъо* къызэраІэтыщтыр къэоІо, ар сыдэу хъура? ЦІыф Лъэпкъым Ыкъоу зыфапІорэр хэта?\n35–Нэфынэр джыри зы тІэкІурэ къышъухэтыщт,– ариІуагъ Исус ахэмэ. –ШІункІыгъэр къышъутемыоу нэфынэр шъуиІэфэ шъукІу. ШІункІыгъэм хэтэу зекІорэм зыдакІорэр ышІэрэп. 36Нэфынэм ибынхэу шъухъуным пае, нэфынэр шъуиІэфэ, нэфынэмкІэ шІошъхъуныгъэ зижъугъаІ.\nА гущыІэхэр Исус къызеІохэм ыуж, ахэмэ ахэкІи, амылъэгъужьы хъугъэ.\n37Исус ащ фэдиз нэшэнэ гъэшІэгъонышхохэр ахэмэ апашъхьэ къыщигъэлъэгъуагъэхэми, ежьымкІэ шІошъхъуныгъэ яІэ хъугъэп. 38Арэущтэу зыфэхъугъэр мы гу-\n12:31 мы дунаем ипщ – шэйтаныр ары.\n12:32 сыкъызаІэтыкІэ – еплъ 3:14.\n12:34 ЦІыф Лъэпкъым Ыкъо – еплъ 1:51.\nщыІэхэу пегъымбар Исайас къыІуагъэхэр* къэшъыпкъэжьынхэр ары:\n«Зиусхьан, къэбарэу дгъэІугъэр хэта зышІошъ хъу-\nгъэр? Тхьэу Зиусхьаным ыкІочІэшхуи хэта нафэ зыфэхъугъэр?» 39А гущыІэхэр шъыпкъэх. А цІыфхэм шІошъхъуныгъэ яІэ хъун алъэкІыщтыгъэп, сыда пІомэ пегъымбар Исайас итхылъ итэу нэмыкІ чІыпІэм ыдэжь къызэриІуагъэм фэДэу,*\n40«Тхьэм ахэмэ анэхэр нэшъоу къыгъэхъугъэх, агухэри гуркъэхэу къыгъэхъугъэх. Арэущтэу анэхэмкІэ алъэгъурэп, агухэмкІи къагу-\nрыІорэп, ыгъэхъужьынхэм паий, Тхьэм ыдэжь къагъэзэжьрэп».\n41Пегъымбар Исайас Исус щытхъушхоу иІэнэу щытыгъэр зэрилъэгъугъэм пае, а гущыІэхэр къыІуагъэх. Зигугъу ышІыгъэр Исус ары.\n42Ау щытми, джурт тхьаматэхэм ащыщхэу бэмэ ИсускІэ шІошъхъуныгъэ яІэ хъугъэ, ау цІыфмэ апашъхьэ ар къыщаІуагъэп, сыда пІомэ «Синэгогум тыкъычІафыщт», аІозэ, фарисейхэм ащыщынэщтыгъэхэти ары. 43Сыда пІомэ Тхьэм ищытхъу нахьи цІыфмэ ящытхъу нахьышІу алъэгъущтыгъ.\n44ЕтІанэ Исус мэкъэшхокІэ къыІуагъ:\n–СэркІэ шІошъхъуныгъэ зиІэ хъурэм шІошъхъуныгъэ зыфиІэ хъурэр сэ сизакъоу арэп, сэ сыкъэзыгъэкІуагъэмкІи шІошъхъуныгъэ иІэ мэхъу. 45Сэ сызылъэгъурэм сэ сыкъэзыгъэкІуагъэри елъэгъу. 46СэркІэ шІошъхъуныгъэ зиІэр шІункІыгъэм къыхэмынэным пае, нэфынэу дунаем сыкъэкІуагъ.\n47–Сэ сигущыІэхэр зэхэзыххэу, ахэмэ ямыдэІурэр сэ згъэмысэщтэп. Сыда пІомэ дунаем ицІыфхэр згъэмысэнхэу арэп сыкъызфэкІуагъэр, ахэр мыкІодхэу къэзгъэнэжьынхэу ары нахь. 48Сэ сызэзымыпэсэу сигущыІэхэри зы-\n12:38 пегъымбар Исайас къыІуагъэхэр – еплъ Пегъымбар Исайас тхылъэу ытхыгъэм 53:1.\n12:39-40 пегъымбар Исайас къызэриІуагъэм фэдэу – еплъ Пегъымбар Исайас тхылъэу ытхыгъэм 6:10.\nмыдэрэм ежьыр зыгъэмысэн горэ иІ. ГущыІэхэу къэсІуагъэхэм\nахърэт мафэм а цІыфыр агъэмысэщт. 49Сыда пІомэ сэр-сэрэу сигущыІэхэр къэсІуагъэхэп, ау Ты лъапІэу сыкъэзыгъэкІуагъэм къэсІощтхэр унашъо къысфишІыгъ. 50Ащ иунашъо цІыфхэм мыкІодыжьын щыІэныгъэ яІэ зэригъэхъурэр сэшІэ. Арышъ, къасІохэрэр зэкІэ Ты лъапІэм къызэриІуагъэм тетэу сэ къэсэІожьых.


Зулкъарин — Адыгэ макъ\nРедактор 11.06.2019 11.06.2019 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nШIэныгъэлэжьэу, кIэлэегъаджэу, общественнэ IофышIэшхоу Блэгъожъ Зулкъаринэ мэфэ 40-кIэ узэкIэIэбэжьмэ идунай ыхъожьыгъ. Зы цIыф дэгъукIэ, цIыф IушкIэ, цIыф зафэкIэ дунаир нахь тхьамыкIэ хъугъэ. Ыныбжь 87-м итэу дунаим ехыжьыгъ. ИщыIэныгъэ гъэшIэгъонэу, къызэрыкIоу щымытыгъэр ыухыгъ.\nЗулкъаринэ зэлъашIэрэ цIыфыгъ, ыцIэ закъокIи ар къашIэу щытыгъ. Ары семыхъырэхъышэу, зыцIэр къызэрашIэщтым сицыхьэ телъэу ситхыгъэ «Зулкъарин» шъхьэу зыкIыфэсшIыгъэр. ЦIэр бэмэ афаусыгъэу зэрэщымытыр, ныбжьыкIабэ ригъэджагъэу, бэмэ янэIуасэу, шIэныгъэлэжьхэм ядунай пытэу зэрэхэтыгъэр, «Зулкъарин» пIомэ, «Хэта сэIо ащ зыфиIорэр?» зыIон ежь илэгъухэми, ахэм ауж къикIыгъэ лIэужхэми къахэмыкIынэу къызэрэсшIошIырэри лъапсэ ащ фэхъугъ.\nЗулкъаринэ иныбжьыкIэгъум къыщегъэжьагъэу илэгъухэм къахэщэу чаныгъэ, Iушыгъэ, щыIэныгъэр дэгъоу ышIэщтыгъ. Шъхьэщытхъужьэу щытыгъэп, цIыфхэм шъхьэкIафэ афишIыщтыгъ, ежь емыпэсыгъэхэми уасэ афишIэу адэгущыIэн ылъэкIыщтыгъ. Шъыпкъэр икIасэу, цIыфым тефэрэр риIошъунэу лIыгъэ хэлъыгъ, ау амал иIэу уигъэцIыкIущтгъагъэп. Зытемыфэу агъэцIыкIурэм къоуцощтгъагъэ, къыгъэгъунэщтгъагъэ, щынэ иIагъэп, IэнэтIэшхо зиIэхэми, ахэм ягуадзэхэми ишIошI шъхьэихыгъэу ариIон ылъэкIыщтыгъ.\nСыдигъуи цIыфхэр ыгъэдэIонхэ, зылъищэнхэ ащ ылъэкIыщтыгъ, ренэу «лидерыгъ», узезыщэшъущт цIыфыгъ. Еджэ зэхъуми, ригъаджэхэ зэхъуми ренэу зещэкIуагъ, апэ итыгъ.\nЦIыфым зэчый хэлъэу, еджэнми, IофшIэнми лъэшэу афаблэ зыхъукIэ, къыдэхъущтыр бэ. Ау ахэм етIани Тхьэм къыритыгъэ амалыр къызахэхъожьыкIэ, ышIэн ылъэкIыщтыр бэдэд. Зулкъаринэ ащ фэдагъ: Тхьэм къыхилъхьэгъэ амалхэм IофшIэкIошхоу зэрэщытыр къахэхъуагъ. Блэгъожъ унагъор дэгъоу зышIэхэрэм зэралъытэрэмкIэ, ар янэ-ятэхэу Уцужьыкъорэ ФатIимэтрэ, лIакъоу къызхэкIыгъэм яшIушIагъэу ары.\nБзэшIэныгъэм имызакъоу, лъэныкъуабэхэм ащ хэшIыкI афыриIагъ, ахэм апылъыгъ, ренэу зыгорэ зэригъэшIэныр икIэсагъ. Зулкъаринэ Адыгэ кIэлэегъэджэ институтыр къызеухым, кIэлэегъаджэу иIофшIэн Пэнэжьыкъое гурыт еджапIэм щыригъэжьагъ. Зы илъэс нахьыбэ ащ Iоф щимышIагъэу ежь икъуаджэу Нэшъукъуае агъакIо. А лъэхъаным ащ заочнэу Краснодар дэт кIэлэегъэджэ институтыр къеухы. Илъэс заулэ тешIагъэу Гъобэкъое гурыт еджапIэм завучэу макIо. 1956-рэ илъэсым Аскъэлэе гурыт еджапIэм пащэ фашIы. Тыдрэ къуаджи Блэгъожъым Iоф зыщешIи, «сэ сыдиректорышъ» ыIоу цIыфмэ затыриIэтыкIыгъэп, еджапIэм имызакъоу, къуаджэр зыгъэгумэкIырэри ышIагъ, ригъаджэхэрэр къызэрыкIыгъэ унагъохэми ащыгъозагъ. Ащ фэдэу Iоф зыщишIэгъэ Аскъэлае дэсхэр дэгъоу ышIэщтыгъэх, ренэу къакIэупчIэщтыгъ. Ежь къоджэдэсхэри къызэрэфэразэхэм ишыхьат «Аскъэлае ицIыф гъэшIуагъ» зыфиIорэ щытхъуцIэр къызэрэфагъэшъошагъэр.\nАскъэлае илъэс заулэ нахь Iоф щимышIагъэу хэку ОНО-м инспекторэу ащэжьы. Ау ащи бэрэ щымылэжьагъэу къалэу Горькэм дэт университетым иаспирантурэ щеджэнэу макIо. Ащ шIэныгъэлэжьышхоу нэIуасэ зыщыфэхъугъэхэу Алексей Миртовыр, Борис Головин ыкIи нэмыкIхэм яшIуагъэ къэкIуагъ Зулкъаринэ шIэныгъэм игъогу пытэу теуцонымкIэ. А лъэхъаным урысыбзэмкIэ специалистхэр апшъэрэ еджапIэм пае щыIагъэхэп. Арышъ, Зулкъаринэ мыщкIэ апэрагъ. Адыгэ кIалэм Урысыем иеджэпIэ анахьыжъхэм ащыщым урысыбзэмкIэ щыригъэджагъэх, диссертациери ытхыгъ, къыгъэшъыпкъэжьыгъ. Ау къызеухым Адыгэ кIэлэегъэджэ институтым урысыбзэмкIэ специалист имыщыкIагъэу къычIэкIыгъ. Урысхэм «Где родился там не пригодился» зыфаIорэм фэд. Партием ихэку комитет ишIэ хэлъэу еджакIо кIуагъэми, къызеухым чIыпIэ ыгъотыгъэп. Ащ тетэу Горькэм Iоф щишIэнэу къэнэ. «Ащ фэдэхэри щыIэныгъэм хэхъухьэх» ыIуи еуцолIагъэу Iоф ышIэзэ, «Учительскэ гъэзетым» Адыгэ къэралыгъо кIэлэегъэджэ институтым джыри урысыбзэмкIэ кIэлэегъаджэ ищыкIагъэу зэнэкъокъу зэрэзэхищэрэр зырелъагъом, ащ хэлэжьагъ, къыщыхахыгъ. УрысыбзэмкIэ кафедрэм икIэлэегъэджэ шъхьаIэу, етIанэ доцентэу Iоф ышIэу еублэ.\nА лъэхъаным шIэныгъэлэжьым кIэлэегъаджэхэм ящыкIэгъэ дэдэу щыт тхылъэу «Типы ошибок в русской речи учащихся-адыгейцев и их источники» зыфиIорэр етхы. Егъэджэн Iофэу ышIагъэм ыкIи ушэтын IофшIэнэу зэшIуихыгъэхэм ар къакIэкIуагъ. ШIэныгъэлэжьхэми кIэлэегъаджэхэми IофшIагъэм осэшхо къыфашIыгъ. Ащ ишыхьат тхылъыр ятIонэрэу къызэрэхаутыжьыгъэр. А IофшIагъэм къыкIэлъыкIуагъэх бзитIушIэныгъэм фэгъэхьыгъэ IофшIэгъэ гъэшIэгъонхэр. Ахэм ащыщ «Адыгейско-русское двуязычие» зыфиIорэр. Ары лъапсэ фэхъугъэр шIэныгъэлэжьым идокторскэ IофшIагъэ. Диссертациер Киев дэт къэралыгъо университетым къыщегъэшъыпкъэжьы.\n1980-рэ илъэсым факультетыкIэу пэублэ классхэм ащезыгъэджэщтхэр къэзыгъэхьазырыщтхэм игъэпсын Блэгъожъыр фагъазэ, ипшъэрылъи, зэрихабзэу, чанэу егъэцакIэ. Сэнэхьатыр еджакIохэм ящыкIагъэу къычIэкIыгъ, ащ апэрэ илъэсхэм нэбгырэ мин фэдиз щеджэщтыгъ. Факультетым икъутамэхэр Шытхьалэ, Ейскэ, Кощхьаблэ, Апшеронскэм къащызэIуахыгъэх.\nБзитIушIэныгъэм и Гупчэ илъэсыбэхэм Зулкъаринэ Iофышхо щишIагъ. IэнатIэу ыгъэцакIэрэм охътабэ Iихыщтыгъэми, наукэм ыкIи методикэм афэгъэхьыгъэу IофшIэгъэ 260-рэ фэдиз къыхиутыгъ.\nЫпшъэкIэ къызэрэщытIуагъэу, Зулкъаринэ наукэм ыкIи щыIэныгъэм илъэныкъо зэфэшъхьафхэм хэшIыкI афыриIэу, афэщагъэу щытыгъ, сыдрэ Iоф зегъэцакIи апэ итыгъ. Ар зэрэкIэлэегъаджэм, зэрэшIэныгъэлэжьым, зэрэшIэныгъэзехьэм, журналистикэм фэщагъэу зэрэщытыгъэм, общественнэ IофшIэнэу ыгъэцэкIагъэм (илъэс пчъагъэхэм къакIоцI ар КIэлэцIыкIу фондым ипэщагъ), иунагъо зэрэфыщытыгъэм, зэрэныбджэгъу дэгъугъэм афэгъэхьыгъэу тхыгъэ пчъагъэ пшIын плъэкIыщт.\nПрофессорэу Блэгъожъ Зулкъаринэ хэгъэгу ыкIи дунэе лингвистикэм иIахьышхо хилъхьагъ. Ар УФ-м ыкIи АР-м наукэмкIэ язаслуженнэ IофышIэшху, УФ-м педагогическэ ыкIи социологическэ наукэхэмкIэ иакадемие хэтыгъ. Орденхэр, медальхэр бэу иIэх. Ахэм ащыщ «Адыгеим и Щытхъузехь» зыфиIорэри.\nНепэ шIукIэ тыгу къэкIыжьы тигъэзет иныбджэгъугъэу Зулкъаринэ. ГухэкI нахь мышIэми, ар редакцием къычIэхьажьыщтэп, ищх мэкъэ чан чыжьэкIэ къэIужьыщтэп, къытфэкIэщыгъоу сэлам къытихыжьыщтэп. Тхьэм джэнэтыр къырет.\nПредыдущая Гужъуагъэу уфэгушIоныри емыкIоп\nСледущая Пчъагъэхэм къагъэлъагъо


Адыгэ Хэку Таймс: Дунаим ичIыпIэ зэфэшъхьафхэм ащыпсэурэ быслъымэнхэр урамым къытехьагъэх\nДунаим ичIыпIэ зэфэшъхьафхэм ащыпсэурэ быслъымэнхэр урамым къытехьагъэх\nИнгушетим икъэлэшъхьэ Магас мин пшIы заулэ хъоу щэмбэтым щызэхахьагъхэм якъэгъэлъэгъоныгъ зэрамыдэрэр ыкIи зэрпэуцухэрэр пегъэмбар Мыхьаммэд фэгъэхьыгъэ кIэнэкIалъэ сурэтхэр ашIыным. Зэхахьэм хэлэжьагъ Ингушетием и муфтий Исса-Хаджи Хамхоев ыкIи республикэ пащэ Юнус-Бек Евкуров. Париж дэт сатирикэ журнал "Шарли Эбдо" пегъэмбар Мыхьаммэд фэгъэхьыгъэ кIэнэкIалъэ сурэтхэр къызэрэтридзагъэр агъэзафэрэп ыкIи ащ фэдэ сурэтхэр къэбар гъэIухэм къытрадзэ мыхъущтэу зэхахьэм къекIолIагъэхэм къаIуагъ. Зэрэугъоигъэхэм якъэIоныгъэмкIэ пегъэбарым фэгъэхьыгъэ кIэнэкIалъэ сурэтхэр къытрадзэным тхьашIошIхъуныгъэ зиIэхэр еушъхьакIу. Ингушетием и муфтий къызэриIуагъэмкIэ, республикэм ицIыхэм дырагъаштэрэп журнал "Шарли Эбдо" щылэ мазэм и 7-м зэртебэнэгъэхэр ыкIи цIыфхэр зэраукIыгъэхэр.\nЩэщэн республикэ унэшъошIхэм къызэратыгъэмкIэ ягухэлъ блыпэм акц рагъэкIокIынэу, пегъэмбар Мыхьаммэд фэгъэхьыгъэ кIэнэкIэлъэ сурэтхэр КъохьапIэ къэбар гъэIум къызэртрадзэрэм зэрэпэуцухэрэмкIэ. Щэщэным ипащэ ыкIи хьыкумэт сайтым къызэритрэмкIэ Грознэм щекIокIыщт акцым хэлэжьэщт мин пчъагъэ, ащ фэдэуи дин Iоф зехьахэхэу фэшъхьаф шъолъырхэм ащыIэхэри. Щэщэн хьыкумэтым и пресс-къулыкъу къызэригъэунэфыгъэмкIэ, дин Iоф зехьахэм адэрэп сыд фэдэ террор Iофыгъои.\nУрысые Роскомнадзорым чIыпIэ къэбар гъэIуIэм афригъэхьыгъ мэкъэгъэIу, диным епхыгъэ кIэнэкIалъэ сурэтхэр къытрамыдзэнхэу, агъэзафэу щылэ мазэм и 7-м Париж къыщыхъугъэр ыкIи дин кIэнэкIалъэ сурэтхэр. Тхыгъэм зэрщыгъэнэфагъэмкIэ, мэкъэгъэIу мыгъэцэкIэныгъэр Роскомнадзорым къылъытэн ылъэкIыщт унэшъо укъоныгъэкIэ « ЗэкIэгъэблъэныгъэм пэуцурэ Iофыгъу» зыфиIорэмкIэ. Щылэ мазэм и 7-м, Париж дэт сатирикэ журнал "Шарли Эбдо" тебэнагъэх ыкIи нэбгырэ I2 аукIыгъэм щыщ нэбгыри 8-р журналистых. Къэхъу-къашIэм къыкIэлъыкIоу Париж щекIокIыгъ «Республикан марш» шъхьафитныгъэ гущыIэм идегъэштэныгъэкIэ, ащ хэлэжьагъэх къэралыгъо 40-къэзгъэлъагъорэ лъыкIохэр. Хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ Францие министерствэм къызэритыгъэмкIэ акцым миллионипIлI фэдиз хэлэжьагъ.\nДунаим ичIыпIэ зэфэшъхьафхэм ащыпсэурэ быслъымэнхэр урамым къытехьагъэх зэрамыдэрэр къагъэлъагъоу, журнал "Шарли Эбдо" пегъэмбар Мыхьаммэд фэгъэхьыгъэ кIэнэкIэлъэ сурэтыкIэ журнал кIышъом тетэу къызэрдигъэкIыгъэмкIэ. ЗипчъагъэкIэ мин 60-хъоу къыдэкIэу щтыгъэ журналыр, джы миллиони 3 хъоу къыдэкIыгъ ыкIи щылэ мазэм и I4 –м щапIэхэм къатехьагъэ журналыр псыкIэу зэкIэри ащэфыгъ. Журнал "Шарли Эбдо" пегъэмбар Мыхьаммэд фэгъэхьыгъэ кIэнэкIэлъэ сурэтыкIэ къызэртыридзагъэм къыкIэлъыкIоу мырэзэныгъакIэхэри къатехьагъ радикал купхэм ясайтхэм. Европэ къэралыгъохэм ящынэгъончъагъэкIэ ислам купхэм япхыгъэкIэ зэгуцафэхэрэмкIэ уплъэкIуныгъэхэр рагъэкIокIых. Анахьэу уплъэкIуныгъэхэр афэгъэзагъ Сирием къикIыжьыгъэхэм. Сирием къикIыжьыгъэхэр зыщыпсэоу алъытэрэ унэхэр полицэм еуплъэкIугъэх.


Автор Тема: Находки под Питером (Прочитано 863459 раз)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (219.89 кБ, 800x600 - просмотрено 231 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (634.79 кБ, 1696x1080 - просмотрено 216 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (719.17 кБ, 1696x1080 - просмотрено 133 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (759.96 кБ, 867x2462 - просмотрено 211 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (611.65 кБ, 2592x832 - просмотрено 161 раз.)


МэфэкIхэм яхэгъэунэфыкIын фэхьазырых — Адыгэ макъ\nТерроризмэм пэшIуекIогъэнымкIэ республикэ комиссием изэхэсыгъоу тыгъуасэ щыIагъэм ИлъэсыкIэ мэфэкIхэм яхэгъэунэфыкIын, щынэгъончъэным епхыгъэ Iофыгъохэр шъхьаIэу щыщытыгъэх. Iофтхьабзэм тхьамэтагъор щызэрихьагъ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат. ИлъэсыкIэм епхыгъэ мэфэкI Iофтхьабзэхэр зыщыкIощтхэ чIыпIэхэр терроризмэм ылъэныкъокIэ щынэгъончъэу щытынхэм фэшI анахьэу анаIэ зытырагъэтыщтхэм къатегущыIагъэх ведомствэ зэфэшъхьафхэм ялIыкIохэр. АР-м хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ и Министерствэ ипащэ ипшъэрылъхэр охътэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ БрантIэ Мурадин къызэриIуагъэмкIэ, цIыфхэр бэу зыхэлэжьэхэрэ Iофтхьабзэм террористическэ актхэр къащымыхъунхэм, экстремизмэ нэшанэ зиIэ зекIуакIэхэр зэрамыхьанхэм хэбзэухъумакIохэр лъыплъэщтых. Джащ фэдэу я 4 — 5-рэ класс зиIэ пиротехническэ пкъыгъохэр зыщаIыгъхэ псэуалъэхэр щынэгъончъэным ишапхъэхэм адештэхэмэ ауплъэкIущтых. Мы пкъыгъохэр хэбзэнчъэу зыгъэзекIохэрэм пытагъэ хэлъэу адэзекIощтых, пшъэдэкIыжь арагъэхьыщт. Мы илъэсым, тыгъэгъазэм и 28-м къыщегъэжьагъэу 2020-рэ илъэсым, щылэ мазэм и 8-м нэс мэфэкI елкэхэр зыщагъэуцугъэ чIыпIэхэм, урамхэм, гупчэхэм, паркхэм ящынэгъончъагъэ къэухъумэгъэным фэшI хэбзэухъумакIохэм гъэлъэшыгъэ шIыкIэм тетэу къулыкъур ахьыщт.\nЩынэгъончъэнымкIэ федеральнэ къулыкъум АдыгеимкIэ и ГъэIорышIапIэ иотдел ипащэ игуадзэу Вячеслав Шелыгановыр, Мыекъуапэ имэрэу Андрей Гетмановыр мы Iофыгъом епхыгъэу къэгущыIагъэх, мэфэкI Iофтхьабзэхэр щынэгъончъэу зэхэщэгъэнхэм зэрэфэхьазырхэр ахэм къаIуагъ.\nРеспубликэм щызэхащэрэ мэфэкI Iофтхьабзэхэр щынэгъончъэнхэм, общественнэ рэхьатныгъэр къэухъумэгъэным дружинникхэр, волонтерхэр къыхэгъэлэжьэгъэнхэм мэхьанэшхо зэриIэр Адыгеим и ЛIышъхьэ къыхигъэщыгъ. Мыщ фэдэ организациехэм ахэт пстэуми, анахьэу ныбжьыкIэхэм, грантовэ IэпыIэгъу арагъэгъотыныр пшъэрылъ шъхьаIэу щытын фаеу къыхигъэунэфыкIыгъ.\n— ИлъэсыкIэм епхыгъэ мэфэкI Iофтхьабзэхэр редгъэкIокIыхэ хъумэ анахьэу тынаIэ зытедгъэтын ыкIи пытагъэ хэлъэу тызылъыплъэн фаер кIэлэцIыкIухэм язещэн щынэгъончъэу щытыныр ары. Москва щыкIощт мэфэкIым президентскэ елкэм — республикэм илIыкIо 39-рэ хэлэжьэщт, джащ фэдэу муниципалитет зэфэшъхьафхэм къарыкIыщт зыныбжь имыкъугъэхэр Мыекъуапэ къыщызэрэугъоищтых. Ахэм яфэ-\nIо-фашIэхэр зэрифэшъуашэу дгъэцэкIэнхэ, мэфэкIыр шIукIэ агу къинэжьыным тыпылъын фае, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nДжащ фэдэу республикэм ипащэхэм унашъоу ашIыгъэм диштэу ИлъэсыкIэм ехъулIэу а 1 — 4-рэ классхэм арыс кIэлэеджакIохэм IэшIу-IушIу шIухьафтынхэр афашIыщтых. Ахэм яспискэ зэхагъэуцогъах, зэкIэмкIи нэбгырэ мин 24,8-м ехъу. Мы лъэныкъом ведомствэхэм, муниципалитетхэм анаIэ тырагъэтынэу Адыгеим и ЛIышъхьэ къафигъэпытагъ.\nПсауныгъэр къэухъумэгъэным ипсэуалъэхэр къэгъэгъунэгъэнхэмкIэ пшъэрылъыр зэшIохыгъэ зэрэхъурэм къытегущыIагъэх министрэу Мэрэтыкъо Рустемрэ Росгвардием и ГъэIорышIапIэу АР-м щыIэм ипащэ ипшъэрылъхэр охътэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ Иван Гричановымрэ. КъызэраIуагъэмкIэ, къагъэгъунэн фэе медицинэм иучреждение 215-рэ республикэм ит. Ящынэгъончъагъэ елъытыгъэу ахэр куп-купэу зэтыраутыгъэх, паспортхэр апалъхьагъэх.\nТерроризмэм иидеологие пэшIуекIогъэным иплан къыдыхэлъытэгъэ Iофтхьабзэхэу 2019-рэ илъэсым зэхащагъэхэм язэфэхьысыжьхэм къащыуцугъ АР-м лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ и Комитет итхьаматэу Шъхьэлэхъо Аскэр.\n2020-рэ илъэсым комиссием Iоф зэришIэщтым иплан къэзэрэугъоигъэхэм кIэухым аштагъ.\nПредыдущая Яамалхэр нахьышIу хъунхэм фэшI\nСледущая Адыгеим и ЛIышъхьэ пшъэрылъхэр къыгъэнэфагъэх


ИшIушIагъэ агъэлъапIэ | Адыгэ Макъ\nСпортымкIэ мастерэу Мырзэ Джанхъот фэгъэхьыгъэу самбэмкIэ шIэжь зэнэкъокъу Тэхъутэмыкъое районым икъуаджэу Бжыхьэкъоежъым щыкIуагъ. 1999 — 2001-рэ илъэсхэм къэхъугъэ кIалэхэр алырэгъум щызэбэныгъэх.\nКраснодар краим, Адыгэ Республикэм яспорт еджапIэхэм защызыгъэсэрэ ныбжьыкIэхэр зэIукIагъэх. Яонтэгъугъэхэм ялъытыгъэу куп зэфэшъхьафхэм ахэтхэу бэнэкIо 220-рэ зэнэкъокъугъ.\nМырзэ Джанхъот Щынджые къыщыхъугъ, лэжьэкIо унэгъо Iужъум щапIугъ. Икъуаджэ спорт бэнапIэ зэрэдэмытым къыхэкIэу гъунэгъу чылэу Тэхъутэмыкъуае кIозэ самбэм, дзюдом зафигъасэщтыгъ. Километри 7 хъурэ гъогур шIочыжьагъэп. Ыгу Iэтыгъэу спорт еджапIэм нэсыщтыгъ. Тренер IэпэIасэу Джармэкъо Нурбый ипащэу дзюдом, самбэм яшъэфхэр ыIэ къыригъахьэщтыгъэх.\n— Мырзэ Джанхъот зэрэныбжьыкIэу сынэгу кIэт, — къеIуатэ Урысыем, Адыгеим язаслуженнэ тренерэу, Дж. Мырзэм иапэрэ тренерэу Джармэкъо Нурбый. — Ныбджэгъубэ иIагъ, гукIэгъу хэлъыгъ. ЦIыфышIоу зэрэщытыр щыIэныгъэм къыщылъагъощтыгъ. Джанхъот ныбжьыкIэхэм щысэ тырахы.\nХы ШIуцIэм Iут псэупIэу Жьыубгъу Iоф щишIэзэ, Дж. Мырзэр еджапIэу зызыщигъэсагъэм мылъкукIэ IэпыIэгъу фэхъущтыгъ. ГухэлъышIухэр зиIэгъэ нарт шъаор пчыхьэм иунэ къекIужьызэ, ошIэ-дэмышIэу щэгынхэр хъункIакIом къытырипхъэнкIагъэх. Щынэр зыфэдэр зымышIэщтыгъэ батырым лъыр кIэчъызэ чIым зыфищэигъ…\nНыбджэгъухэр, Iахьылхэр, спортымкIэ пащэхэр кIэщакIо фэхъухэзэ, Мырзэ Джанхъот фэгъэхьыгъэ зэнэкъокъухэр илъэс къэс Тэхъутэмыкъое районым щызэхащэх. ИшIушIагъэхэмкIэ непи къахэтэу алъытэзэ, игугъу дахэкIэ ашIы.\nКупхэм апэрэ чIыпIэр къащыдэзыхыгъэхэм шъуащытэгъэгъуазэ.\nНиколай Матвиенко, кг 32-рэ, Кобл Рэмэзан, кг 35-рэ, Александр Чернов, кг 38-рэ, Батмэн Амир, кг 42-рэ, Тыгъужъ ТIахьир, кг 48-рэ, Хьакъуй Анзор, кг 52-рэ, ЖакIэмыкъо Темыркъан, кг 55-рэ, НакI Айдэмыр, кг 56-рэ, Литвиненко Кирилл, кг 60, Степан Иванов, кг 65-рэ, Николай Кесов, кг 70-рэ, Максим Дороненко, кг 70-м къехъу, Еутых Рэмэзан, кг 75-рэ, Делэкъо Ислъам, кг 80, ЛIыIужъу Азмэт, кг 90-рэ.\nХагъэунэфыкIырэ чIыпIэхэр къыдэзыхыгъэхэм шытхъу тхылъхэр, шIухьафтынхэр аратыжьыгъэх.\nСурэтым итыр: Мырзэ Джанхъот.


«Зэкъошныгъэм» ихэхъоныгъэхэр — Адыгэ макъ\nРедактор 15.09.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\n«Легион» Махачкала – «Зэкъошныгъ» Мыекъуапэ – 1:2 (0:0).\nIоныгъом и 13-м Махачкала щызэдешIагъэх.\n«Зэкъошныгъ»: Хьачыр, КIышъэ, Кириленко, ХъуакIо, Седов, Крылов (Гаракоев,67), Макоев (Делэкъо Аскэр, 71), Оразаев, Пекъо, Къонэ, Iащэ (Антоненко,84).\nКъэлапчъэм Iэгуаор дэзыдзагъэхэр: Удунян – 59, «Легион». Iащэ – 74, Антоненко – 88, «Зэкъошныгъ».\n«Легионым» иешIакIоу Удунян тиухъумакIохэр къэлапчъэм зэрэпэчыжьэхэр ыгъэфедагъ. Iэгуаор ащ къызыIэкIахьэм ухъумакIохэр къызэринэкIыгъэу щытыгъ. Удунян изакъоу къэлапчъэм къекIуи, метри 7 фэдизкIэ зыпэчыжьэ хъагъэм Iэгуаор ридзагъ. ТекIоныгъэр къыдахыщтэу бысымхэр гугъэхэзэ апэкIэ къилъыщтыгъэх.\n«Зэкъошныгъэм» иухъумэн Iофыгъохэр цыхьэшIэгъоу ыгъэцакIэхэзэ зэгурыIоныгъэ хэлъэу «Легионым» икъэлапчъэ екIущтыгъ. «Зэкъошныгъэм» угловоир къызетым, Iащэ Анзор ешIакIохэр ыпашъхьэ зэрэщытхэм пае къымыгъанэу къэлапчъэм метри 7 – 8 фэдизкIэ пэчыжьэу дауи, Iэгуаор дидзагъ.\nЕшIэгъур аухынкIэ такъикъи 2 фэдиз къэнагъэу Даниил Антоненкэм Iэгуаор къызыратым, къэлапчъэм псынкIэу дэуагъ. Къэлэпчъэбгыкъум Iэгуаор тефи къэлэпчъэ линием ыкIыб хъугъэ, ешIапIэм къифэжьыгъ. Судьям пчъагъэр 1:2 хъугъэу ылъытагъ.\n«Зэкъошныгъэм» 2:1-у текIоныгъэр къыдихыгъ, ауж къинэрэ клубхэм къахэкIыжьэу ригъэжьагъ.\nЯ 9-рэ ешIэгъухэр\n«Динамо» Ст — «Динамо» Мх — 2:3, «Биолог» — «Алания-2» — 5:3, СКА — «Ротор-2» — 1:0, «Черноморец» — «Форте» — 2:2, «Ессентуки» — «Кубань-Холдинг» — 1:2, «Мэщыкъу» — «Анжи» — 0:3.\n1. СКА — 22\n2. «Анжи» — 21\n3. «Чайка» — 19\n4. «Динамо» Мх — 17\n5. «Форте» — 17\n6. «Черноморец» — 14\n7. «Легион» — 12\n8. «Спартак» — 12\n9. «Мэщыкъу» — 11\n10. «Биолог» — 11\n11. «ТIуапсэ» — 10\n12. «Динамо Ст — 8\n13. «Зэкъошныгъ» — 7\n14. «Кубань-Х». — 5\n15. «Алания-2» — 5\n16. «Ротор-2» — 4\n17. «Ессентуки» — 4.\nЯ 10-рэ зэIукIэгъухэр\n«Ротор-2» — «Динамо» Ст\n«Форте» — «Ессентуки»\n«Динамо» Мх – «Черноморец»\n«Зэкъошныгъ» — «Мэщыкъу»\n«Кубань-Х». — «Биолог»\n«Алания-2» — «Легион»\n«ТIуапсэ» — СКА.\n«Зэкъошныгъэр» Мыекъуапэ щешIэзэ мыгъэ зыкIи текIоныгъэр къыхьыгъэп. Тикъалэ щыриIэрэ зэIукIэгъухэри къыхьынхэу, нахьыбэрэ тигъэгушIонэу фэтэIо.\nПредыдущая Путин: «Единая Россия» инициировала многие решения по развитию страны\nСледущая Къыблэм изэнэкъокъу зыфагъэхьазыры


Я ХХХ-рэ фестиваль-зэнэкъокъур — Адыгэ макъ\nЯ ХХХ-рэ фестиваль-зэнэкъокъур\nРедактор 29.12.2020 29.12.2020 КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nЯорэдкIэ, якъашъокIэ зэлъэIэсых\nКъэзэкъ культурэм ия ХХХ-рэ фестиваль Адыгэ Республикэм щыкIуагъ, зэхэщакIохэм зэфэхьысыжьхэр ашIыгъэх.\nУрысыем ишъолъыр 25-мэ ялIыкIохэр къэзэкъ культурэм ифестиваль хэлэжьагъэх. ЛъэIу тхылъхэр 121-мэ къатхыгъ. Тхьэмэфищым къыкIоцI осэшI купым хэтхэм зэгъэпшэнхэр ашIыгъэх. Дэгъухэм анахь дэгъужьхэм ацIэхэр къыраIуагъэх.\nЗэпэIудзыгъэхэу, онлайн шIыкIэм тетэу фестивалыр кIуагъэ. Апэрэ едзыгъор чIыпIэ псэупIэхэм ащызэхащагъ. ТекIоныгъэр къыдэзыхыгъэхэр кIэух зэнэкъокъум хэлэжьагъэх.\nФестивалым тарихъ гъэшIэгъон иIэ хъугъэ. Германием икъалэу Аугсбургэ культурэмкIэ икуп фестивалым хэлажьэ шIоигъоу къыкIэлъэIугъ.\nКъыблэ шъолъырым, Темыр Кавказым, Воронеж, Ярославль, Санкт-Петербург, нэмыкIхэм фестивалым щытхъуцIэхэр къыщыдахыгъэх.\nФестивалым иосэшI куп итхьамэтэ гъэшIуагъэу, Урысыем, Адыгеим янароднэ артистэу, композиторэу Виктор Захарченкэм къызэриIуагъэу, творческэ купхэм ахэтхэм ясэнаущыгъэ дэгъоу къагъэлъэгъуагъ. Ащ дакIоу лъэпкъым итарихъ, ищыIэкIэ-псэукIэ хэхъоныгъэу фэхъухэрэр искусствэм ыбзэкIэ къагъэлъэгъуагъ.\nКультурэм иIофышIэхэм Урысыем икъэзэкъхэм яшэн-хабзэхэр, язэфыщытыкIэхэр къагъэлъэгъуагъэх. Якультурэ къызэфаIуатэзэ, нахьышIоу зэрэшIагъэх, яшIэныгъэкIэ зэхъожьыгъэх.\nЗыныбжь икъугъэхэм орэд къаIуагъ. Ахэр ансамблэхэм ахэтыгъэх, нэбгырэ тIурытIу хъухэуи къыхэкIыгъ.\nМыекъуапэ илъэпкъ орэдыIо ансамблэу «Долинэм», пащэр Н. Ефремова, апэрэ чIыпIэр къыдихыгъ. Мыекъопэ «Звонницэм» хэтхэу Нина Ефремовамрэ Дина Новиковамрэ апэрэ чIыпIэр къахьыгъ.\nМыекъуапэ икIэлэцIыкIу фольклор ансамблэу «Зернышкэм» текIоныгъэр къыдихыгъ.\nЗыныбжь икъугъэ орэдыIохэу язакъоу яIэпэIэсэныгъэ къэзыгъэлъэгъуагъэхэм къалэу Калугэ щыщэу Полина Замковам апэрэ чIыпIэр фагъэшъошагъ. Курскэ иорэдыIохэу Юрия Чернякрэ Александр Тарасовымрэ ятIонэрэ ыкIи ящэнэрэ чIыпIэхэр къыдахыгъэх.\nМыекъуапэ икIэлэцIыкIу ансамблэу «Казачатэм», пащэр Т. Мединская, апэрэ чIыпIэр къыдихыгъ. ЯтIонэрэ чIыпIэр Ярославль икIэлэцIыкIухэм ахьыгъ.\nЯрославль хэкум иансамблэу «Плетенькэм», пащэр Къэралыгъо премиеу «Урысыем ыгу» зыфиIорэр къызыфагъэшъошагъэу О. Косауров, апэрэ чIыпIэр къыдихыгъ. Краснодар краим иансамблэ хагъэунэфыкIырэ чIыпIэр ыхьыгъ.\nКраснодар щыпсэурэ Иван Влачугэ зэкIэми къахэщыгъ, апэрэ чIыпIэр фагъэшъошагъ. Мыекъуапэ щыщ пщынаоу Юрий Кобэ ятIонэрэ чIыпIэр къыдихыгъ.\nВоронеж хэкум искульпторэу Ирина Шульгинам текIоныгъэр къыдихыгъ. ЯтIонэрэ чIыпIэхэр нэбгырищмэ афагъэшъошагъэх.\nБгъэфедэн плъэкIыщт искусствэхэмкIэ зэнэкъокъоу зэхащагъэм Апшерон районым икъутырэу Николаенкэм щыщэу Юлия Васильевам апэрэ чIыпIэр къыщыдихыгъ. ЯтIонэрэ, ящэнэрэ чIыпIэхэри Краснодар краим щыщхэм ахьыгъэх.\nКъэшъокIо купхэм язэнэкъокъу\nКъалэу Ярославль иансамблэу «Плетенькэм» апэрэ чIыпIэр къыдихыгъ. Краснодар краим иансамблэу «Мужествэм» ятIонэрэ чIыпIэр къыдихыгъ.\nХагъэунэфыкIырэ чIыпIэхэр къыдэзыхыгъэхэр къэзэкъ культурэм ия ХХХ-рэ фестивалэу 2021-рэ илъэсым, жъоныгъуакIэм и 28 — 30-м Адыгэ Республикэм щыкIощтым хэлэжьэнхэу къырагъэблэгъагъэх.\n— Фестивалыр игъэкIотыгъэу Адыгэ Республикэм щызэхэтщэщт, — къытиIуагъ Мыекъуапэ икъэзэкъхэм япащэу Александр Даниловым. Творческэ купхэм яIэпэIэсэныгъэ къагъэлъэгъощт. Адыгеим изыгъэпсэфыпIэхэр, икъушъхьэ дахэхэр, лIыхъужъ ыкIи лэжьэкIэ щытхъум япхыгъэ чIыпIэхэр, лъэпкъхэр зэгурыIохэу республикэм зэрэщыпсэухэрэр ядгъэлъэгъущтых. Культурэм тызэрэзэфищэрэр тиорэдхэм, усэхэм къащытIощтых, тикъашъохэм къащыдгъэлъэгъощтых.\nСурэтым итхэр: фестивалым хэлэжьагъэхэр.\nПредыдущая Кобл Якъубэ фэгъэхьыгъ\nСледущая Щынэгъончъэныр зэкIэмэ анахь шъхьаI


Апэрэ сабый къызыфэхъугъэхэм аратыщт — Адыгэ макъ\nСабыеу къэхъухэрэм япчъагъэ хэхъоным тикъэралыгъо мэхьанэ щыраты. Сыда пIомэ Урысыем инеущырэ мафэ зыфэдэщтыр бэкIэ ащ епхыгъ. Мы лъэхъаным тикъэралыгъо нэбгырэ миллиони 147-рэ щэпсэу. Арэу щыт нахь мышIэми, демографием ылъэныкъокIэ непэ охътэ къин тиуцуагъ.\n2019-рэ илъэсым изэфэхьысыжьхэм къызэрагъэлъэгъуагъэмкIэ, зы бзылъфыгъэм гурытымкIэ сабыеу къыфэхъурэм икоэффициент 1,5-м кIахьэ. ТикъэралыгъокIэ ар макIэ. Унагъом IэпыIэгъу фэхъугъэным телъытэгъэ политикэр къэралыгъом ыгъэпсы зыхъукIэ, унэгъо ныбжьыкIэхэр, сабыибэ зэрысхэр зэолIэрэ гумэкIыгъохэр къыдилъытэнхэ фае.\nЯтIонэрэ ыкIи ащ къыкIэлъыкIорэ сабый къызэрыхъухьэрэ унагъохэм IэпыIэгъу афэхъугъэнымкIэ ны мылъкум ишIогъэшхо къызэрэкIуагъэр хагъэунэфыкIы. Унагъо зышIэгъэ ныбжьыкIэхэм IэпыIэгъу ящыкIагъ, арышъ, ны мылъкум ылъэныкъокIэ унэшъо тедзэхэр шIыгъэнхэр ыкIи 2020-рэ илъэсым ищылэ мазэ и 1-м къыщегъэжьагъэу ащ кIуачIэ иIэ хъуныр Президентым игъоу ылъытагъ.\nДжы апэрэ кIэлэцIыкIу къызэрыхъухьэрэ унагъом непэ щыIэ ны мылъкур ратызэ ашIынэу рахъухьагъ. Мы илъэсым индексацие зашIыгъэ нэуж ар сомэ мин 466617-рэ мэхъу. Мыщ фэдэ IэпыIэгъум ишIуагъэкIэ унэгъо ныбжьыкIэм ятIонэрэ сабыир къыгъэхъуным зыфигъэхьазырын ылъэкIыщт. Ащ дакIоу ятIонэрэ сабый къызфэхъухэрэм аратырэ ны мылъкум джыри сомэ мини 150-рэ хагъэхъонэу, а пчъагъэр мин 616617-м нагъэсынэу къэралыгъом ипащэ къыIуагъ.\nНы мылъкум ипрограммэ 2021-рэ илъэсым тыгъэгъазэм и 31-м нэс телъытагъ. Ау къэралыгъом ипащэ къызэриIуагъэмкIэ, анахь макIэмэ, 2026-рэ илъэсым нэс ар лъагъэкIотэщт. Джащ фэдэу ящэнэрэ сабый къызэрыхъухьэгъэ унагъом ипотекэу ыштагъэм щыщэу сомэ мин 450-р къэралыгъом фепщыныжьы. ЫпэкIэ зигугъу къэтшIыгъэ тынхэр къыхэплъытэхэмэ, кIэлэцIыкIуищ зэрыс унагъом зэкIэмкIи сомэ миллионым ехъу IэпыIэгъу ыгъотын ылъэкIыщт.\nУнэшъуакIэм епхыгъэу мы илъэсым апэрэ сабый къызэрыхъухьэгъэ унагъохэм ащыщ гущыIэгъу тыфэхъугъ. Ахэр Мыекъуапэ щыпсэухэрэ Нэфышъ Рэмэзанрэ Николинэрэ. НыбжьыкIэхэм бэмышIэу апэрэ кIэлэцIыкIур къафэхъугъ, Дамир фаусыгъ.\n— Джы апэрэ сабый къызфэхъухэрэми ны мылъкур зэраратыщтыр зэхэсхыгъэ, — еIо Николинэ. — Къэбарым тигъэгушIуагъ, ар унэгъо ныбжьыкIэхэмкIэ IэпыIэгъушIу хъущт. Тэ тиунагъокIэ псэупIэу тиIэм хэдгъахъо тшIоигъу.\nПредыдущая Исэнэхьат шIу елъэгъу\nСледущая ЯIофшIагъэхэмкIэ къыхагъэщыгъэх


Пкъыгъо пэпчъ узыIэпещэ | Адыгэ Макъ\nПкъыгъо пэпчъ узыIэпещэ\nАвтор: Редакция\t/ 16.05.2018\t/ КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nАдыгэ Республикэм и Лъэпкъ музей къыщызэIуахыгъэ къэгъэлъэгъонхэр ижъырэ пкъыгъохэм, унагъом щагъэфедэрэ Iэмэ-псымэхэм, IэпэIасэхэм яIофшIагъэхэм, почтэхэм ямаркэхэм, нэмыкIхэм афэгъэхьыгъэх.\nМузеим ипащэу Джыгунэ Фатимэ, ащ игуадзэу Шэуджэн Налмэс зэхахьэм къыщытаIуагъэм гушъхьэ кIуачIэр къеIэты. Адыгэхэм ящыIэкIэ-псэукIэ, ятарихъ зэзыпхырэ пкъыгъохэр музеим чIэолъагъох.\n— Адыгэхэр пэсэрэ лъэхъаным пцэжъыяшэхэу зэрэщытыгъэхэр къыхэтэгъэщы, — къеIуатэ археолог цIэрыIоу Тэу Аслъан. — Хъытыухэм язакъоп тынаIэ зытетыдзагъэр. Илъэс мини 5-м нахьыбэкIэ узэкIэIэбэжьмэ къупшъхьэм хэшIыкIыгъэ жэлыехэр тилъэпкъэгъухэм ашIыщтыгъэх. Красногвардейскэ районым тыщыIэу етIэ гъэжъагъэм, фэшъхьафхэм ахашIыкIыгъэ джэмышххэр къэдгъотыгъагъэх. Теуцожь районым Iоф щытшIэзэ, джэрзым, гъучIым ахашIыкIыгъэ пкъыгъохэу унагъохэм ащагъэфедэщтыгъэхэр къыхэдгъэщыгъэх.\nТхыпхъэхэр, щыгъынхэр ижъырэ лъэхъаным зышIыщтыгъэхэ IэпэIасэхэм къытфагъэнагъэр макIэп. Тинэнэжъ-тэтэжъ пIашъэхэм университетхэр, нэмыкI еджапIэхэр къаухыгъагъэхэп, арэу щытми, пхъэIашэхэр, кухэр, щэмэджхэр, уатэхэр, нэмыкIхэр ашIыщтыгъэх. Кулъакъом итеплъэ узыIэпещэ — дахэ.\nЛъэпкъым ишэн-хабзэхэр зэIэпахызэ яIэпэIэсэныгъэ зэрэхагъахъощтыгъэр бэмэ къаушыхьаты. Нартхэм кIыщым гъучIыр зэрэщапсыхьэщтыгъэр, ячIыгу къаухъумэным фэшI Iашэхэр, щыгъынхэр зэрашIыщтыгъэхэр лъэгъупхъэх.\nАрхеологиемкIэ музеим иIофышIэу Елена Шаповаленкэм, этнографиемкIэ музеим икъутамэ ипащэу Цэй Сусанэ къэгъэлъэгъоным изэхэщакIох. Я ХIХ-рэ лIэшIэгъум агъэфедэщтыгъэ пкъыгъохэу унагъохэм къытфагъэнагъэхэр зыми хэкIуакIэхэрэп. ПщэрыхьапIэм къекIущтхэр шIыкIэшIухэм адештэх. Щабзэм игъэпсыкIэ хэушъхьафыкIыгъэу щыт, щэбзащэр зэрашIыщтыгъэм къыхэдгъэщырэр адыгэхэм заводышхохэр ямыIэу ежьхэм яIэпэIэсэныгъэ мэхьэнэ ин зэрэфашIыщтыгъэр ары.\nМашIом, гъучIым, пхъэм уяплъызэ, космосым быбыхэрэм ягъэхъагъэхэм уасэ афэошIы. Почтэм имаркэхэр США-м, Японием, Австралием, фэшъхьафхэм ащагъэфедэх. Адыгеим щыщхэм ашIогъэшIэгъонэу маркэхэр зэраугъоихэрэм, тарихъым инэкIубгъохэм куоу ахэхьанхэ зэралъэкIырэм титарихъ къыгъэбаигъэу тэлъытэ.\nСурэтым итхэр: Цэй Сусанэрэ Елена Шаповаленкэмрэ къэгъэлъэгъоным къытегущыIэх.


УплъэкIунхэм язэфэхьысыжьхэр | Адыгэ Макъ\nХабзэ зэрэхъугъэу, илъэсым телъытэгъэ бюджет ахъщэр гъэфедагъэ зэрэхъугъэм епхыгъэхэ уплъэкIунхэм якIэуххэр палатэм зэфехьысыжьых, ащ республикэм ипащэ щегъэгъуазэ. БлэкIыгъэ илъэсымкIэ пшъэрылъхэр зэшIохыгъэхэ, хэукъоныгъэу къыхагъэщыгъэхэр дэгъэзыжьыгъэхэ зэрэхъугъэм АР-м и ЛIышъхьэ къыкIэупчIагъ.\nЕлена Матвеевам къызэриIуагъэмкIэ, бюджет ахъщэр гъэфедагъэ зэрэхъугъэр уплъэкIугъэным фытегъэпсыхьэгъэ Iофтхьэбзи 7 блэкIыгъэ илъэсым зэхащагъ, ащ щыщэу 6-р — республикэм ипащэ ишIоигъоныгъэкIэ. Объект 82-мэ аIэкIэлъ сомэ миллиарди 2,3-рэ хъурэ бюджет ахъщэр ыкIи сомэ миллион 900 хъурэ мылъкур зэрагъэзекIуагъэр ауплъэкIугъ. Сомэ миллион 619,8-м игъэфедэнкIэ хэукъоныгъэхэр къыхагъэщыгъэх. Мыщ ипроцент 77,4-р шэпхъэ-правовой актхэм ягъэцэкIэн, бухгалтерскэ учетымкIэ зэфэхьысыжьхэр тэрэзэу зэрамышIыгъэхэм япхыгъэх. Специалистхэм ясэнэхьат хэшIыкIэу фыряIэр зэрэмыиным, финанс дисциплинэр укъуагъэ зэрэхъугъэм мыхэм афэдэ къэгъэлъэгъонхэр къыкIэлъыкIуагъэх. Хэукъоныгъэхэу къыхагъэщыгъэхэм ащыщэу сомэ миллиони 9,4-р — зищыкIэгъэ лъэныкъом пэIуагъэхьагъэп, сомэ миллион 75,3-р — шIуагъэ къытэу агъэфедагъэп. Палатэм унашъохэу ышIыгъэхэм ауж сомэ миллиони 9-м ехъур къызэкIагъэкIожьыгъ. ЗэкIэмкIи административнэ протоколи 10 зэхагъэуцуагъ, шапхъэхэр зыукъуагъэхэм ащыщхэм тазырхэр атыралъхьагъэх, дисциплинарнэ пшъэдэкIыжь арагъэхьыгъ.\n2019-рэ илъэсымкIэ мыщ фэдэ уплъэкIун Iофтхьэбзи 9 зэхащэнэу палатэм егъэнафэ. Непэрэ мафэм ехъулIэу 3-р рагъэкIокIыгъ, бюджет ахъщэр гъэфедагъэ зэрэхъугъэр ауплъэкIугъ.\n— Шъолъырым хэхъоныгъэхэр зэришIыхэрэм дакIоу бюджет ахъщэри илъэс къэс нахьыбэ мэхъу, арышъ, мылъкур шIуагъэ къытэу гъэфедэгъэным, пшъэрылъхэр зэрифэшъуашэу гъэцэкIэгъэнхэм пытагъэ хэлъэу тыкъякIолIэн фае. Хэукъоныгъэхэу щыIэхэр дэгъэзыжьыгъэнхэм, тапэкIэ ахэр къэмыхъунхэм фэIорышIэщтхэ амалхэр зэкIэ палатэм ыгъэфедэнхэм, специалистхэм ясэнэхьат зыщыхагъэхъон алъэкIыщтхэ егъэджэнхэр афызэхэщэгъэнхэм мэхьанэшхо яI. Джащ фэдэу бюджет ахъщэр зэрагъэфедагъэм епхыгъэхэ уплъэкIунхэр нахьыбэ шIыгъэнхэм иIофыгъуи шъунаIэ те-шъудз, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nИкIыгъэ илъэсым палатэм иIофшIэн зэрэзэхищагъэм АР-м и ЛIышъхьэ осэшIу фишIыгъ, ащкIэ къулыкъум ипащэ фэ-


Ягъэпсын Мыекъуапэ щырагъэжьагъ | Адыгэ Макъ\nЯгъэпсын Мыекъуапэ щырагъэжьагъ\nУрысые Федерацием культурэмкIэ и Министерствэ 2019-рэ илъэсымкIэ муниципальнэ модельнэ тхылъеджапIэхэм язэхэщэн пэIухьащт мылъку ятыгъэнымкIэ зэнэкъокъум зэфэхьысыжьхэр щыфашIыгъэх.\nКъалэу Мыекъуапэ итхылъеджэпIэ-къутамэу ЦБС N 1-р проектхэм язэнэкъокъу щатекIуагъ ыкIи федеральнэ грантэу сомэ миллиони 5 хъурэр къыратыгъ.\n«Непэрэ мафэм Iэмэ-псымэхэу ыкIи псэуалъэхэу муниципальнэ тхылъеджапIэхэм яIэхэм къачIахьэхэрэм яшIоигъоныгъэхэр зэшIуаххэрэп. Материальнэ-техническэ лъэпсакIэ афэшIыгъэмэ агъэцэкIэхэрэ фэIо-фашIэхэр нахь къыгъэдэгъущтых ыкIи къэлъэгъощтых. ТхылъеджапIэр джащыгъум хэпшIыкIэу культурнэ гъэсэпIэ гупчэ ыкIи джырэ уахътэм диштэрэ къэбар-лъэгъупIэ шъолъыр хъущт цIыфхэмкIэ», — къыIотагъ Мыекъуапэ и ЦБС-у N 1-м ифилиал ипащэу Елена Овсянниковам.\nТхылъеджапIэм охътакIэм диштэрэ шъошэ-теплъэ иIэ зыхъукIэ, тхылъеджэхэр ашIоигъоу къэкIонхэмкIэ, зэрэфаехэу Iоф ашIэнымкIэ ишIуагъэ къэкIощт, джащ фэдэу сэкъатныгъэ зиIэхэм Iоф адэшIэгъэнымкIи ар мэхьанэ зиI. ТехникакIэм тхылъеджапIэм иIофшIэн нахь шъхьафит къешIы: Интернетым хэхьан ылъэкIыщт, информациемкIэ системэу «Лъэпкъ электроннэ тхылъеджапIэр» зыфиIорэм имылъку, иIэ фондым нахь алъыIэсын амал иIэщт. ТхылъеджапIэм иIофышIэхэми сэнэхьатымкIэ егъэджэн курсхэр афызэхэщэгъэнхэр, кIэу къыхэхьэгъэ пстэумкIэ ухьазырыныгъэ ыкIи яшIэныгъэхэм ахэгъэхъогъэныр къыдалъытагъ.\nМы проектым ипхырыщынкIэ мылъкур къэкIопIэ зэфэшъхьафхэм къарыкIэу — федеральнэ бюджетым, Адыгэ Республикэм ыкIи къалэу Мыекъуапэ ябюджет къикIэу сомэ миллиони 6-м нахьыбэ къафатIупщыгъ. «Iофыр егъэжьагъэ хъугъэ: IофшIэкIо купыр зэхащагъ, ащ модельнэ тхылъеджапIэм игъэпсын ынаIэ тетыщт ыкIи иIофшIэн ыгъэзекIощт. Дизайн-проектыр гъэцэкIэжьынышхохэмкIэ ыкIи нахь къызэрыкIомкIэ зэхагъэуцуагъ; ахэм апэIухьащт мылъкум исметэ щыI. Мыхэм анэмыкIэу Iэмэ-псымэхэр, псэуалъэхэр, тхылъхэр къэщэфыгъэнхэмкIэ аукцион документациер щэфэн IофхэмкIэ къалэм и ГъэIорышIапIэ арагъэхьыгъ», — хигъэунэфыкIыгъ къалэу Мыекъуапэ культурэмкIэ и ГъэIорышIапIэ ипащэу Цэй Розэ.\nБиблиотекэхэм язэхъокIын-гъэкIэжьынкIэ Iофыр жъотэу зэрэкIорэм емылъытыгъэу, ахэм яIофышIэхэм ятхылъеджэхэр ащыгъупшэхэрэп, япшъэрылъхэр зэшIуахых, зыфаехэмкIэ сыдигъуи IэпыIэгъу афэхъух.


Илъэсыр имыкIызэ хэбзэгъэуцугъэм зэхъокIыныгъэхэр фашIын ямурад — Адыгэ макъ\nИлъэсыр имыкIызэ хэбзэгъэуцугъэм зэхъокIыныгъэхэр фашIын ямурад\n«Единэ Россием» изаконопроектэу мэзхэм яхьылIэгъэ Кодексым зэхъокIыныгъэхэр фэшIыгъэнхэм фэгъэхьыгъэм Къэралыгъо Думэм чIыопс къэкIуапIэхэмкIэ, мылъку, чIыгу зэфыщытыкIэхэмкIэ и Комитет хэплъагъ.\nКомитетым итхьаматэу, гъэтэрэзыжьынхэр къэзыгъэхьазырыгъэхэм ащыщэу Николай Николаевым къызэриIуагъэмкIэ, мы охътэ благъэм экспертхэр законопроектым тегущыIэщтых, илъэсыкIэр къимыхьэзэ ар аштэ ашIоигъу.\nМэзхэм афэгъэхьыгъэ Кодексым гъэтэрэзыжьынэу фашIыщтхэр «Единэ Россием» Къэралыгъо Думэм къазыщыхилъхьагъэр шэкIогъум ыгузэгу ары. Урысыем и Президентэу Владимир Путиным пшъэрылъ зэрафишIыгъэм тетэу ахэр къагъэхьазырыгъэх.\nНиколай Николаевым къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, цифрэ шапхъэм зытехьэхэкIэ ыкIи хэбзэукъоныгъэхэр нахь макIэу ашIыхэ зыхъукIэ, мэз отраслэм нахьыбэу федэ къытыщт, хьакъулахьхэу бюджетхэм арыхьэрэми къыхэхъощт, IофшIэпIэ чIыпIакIэхэри щыIэ хъущтых.\nАпэрэу хэплъэнхэм законопроектыр джыдэдэм фагъэхьазыры. Комитетым итхьаматэ зэрилъытэрэмкIэ, мэз отраслэм зэхъокIыныгъэшхоу фэхъущтхэмкIэ гъэтэрэзыжьынхэр ублапIэ хъущтых. Партиемрэ мэз отраслэм илIыкIохэмрэ хэбзэгъэуцугъэм зэхъокIыныгъэу фашIыщтхэмкIэ предложениехэр къагъэхьазырых.\nМэзхэм афэгъэхьыгъэ Кодексым зэхъокIыныгъэу фашIыщтхэм адэлажьэу «Единэ Россием» зыригъэжьагъэр 2019-рэ илъэсыр ары. Партием игъо ылъэгъугъ космосымкIэ мэзхэм зэралъыплъэщт шIыкIэр къыхэхыгъэнэу, чъыгхэр хэбзэнчъэу изыупкIыхэрэм ябэныжьыгъэнымкIэ хэбзэухъумэкIо къулыкъухэм яIофшIэн агъэлъэшынэу, машIом мэзхэм закъыщимыштэным пае мэзпэсхэр нахьыбэ шIыгъэнэу. Мэз отраслэм илIыкIохэмрэ экспертхэмрэ зыхэлэжьэгъэхэ зэдэгущыIэгъухэр шъолъырхэм ащыкIуагъэх. Мы хэбзэгъэуцугъэми, нэмыкI законхэу пхъэм игъэзекIон фэгъэхьыгъэхэми зэхъокIыныгъэу афашIыщтхэм ахэм щатегущыIагъэх.\nРослесхозым къызэритыгъэмкIэ, 2019-рэ илъэсымрэ 2020-рэ илъэсым иапэрэ кIэлъэныкъорэ чъыгхэр хэбзэнчъэу зэрэраупкIырэр нахь къеIыхыгъ. Ау гъогогъу мин 50-рэ хабзэм дэхыхэзэ пхъэр агъэхьазырыгъэу хэбзэухъумэкIо къулыкъухэм къыхагъэщыгъ. Сомэ миллиард 35-рэ чIэнагъэу ашIыгъ. Урысыем къыщагъэхьазырыгъэ пхъэхэр хэбзэнчъэу Китаим, Японием, Финляндием, союзнэ республикщтыгъэхэм зыщэщтыгъэ куп 200-м ехъумэ ягъогупэ пабзыкIыгъ.\nАдыгэ Республикэм и Къэралыгъо Совет — Хасэм тыгъэгъазэм иIэгъэ зэхэсыгъом республикэ парламентым идепутатхэм федеральнэ законэу «Урысые Федерацием и Кодексэу мэзхэм яхьылIагъэмрэ Урысые Федерацием изаконодательнэ актхэу пхъэм игъэзекIон фэгъэхьыгъэхэмрэ зэхъокIыныгъэхэр афэшIыгъэнхэм яхьылIагъ» зыфиIорэм къыщыдырагъэштагъ.\n«Мэзхэм афэгъэхьыгъэ хэбзэгъэуцугъэм джыри Iоф дэшIэжьыгъэн фаеу зэраIорэр игъоу сэлъытэ, — къыIуагъ зекIонымкIэ, экологиемкIэ ыкIи чIыопсым игъэфедэнкIэ Комитетым итхьаматэу, Урысые политикэ партиеу «Единэ Россием» ифракцие хэтэу Игорь Ческидовым. — Тиреспубликэ мэзхэр бэу итых, тэркIэ а законопроектым мэхьанэшхо иI. Урысые Федерацием мэзхэмкIэ и Кодекс зэхъокIыныгъэхэр зыфашIыхэкIэ, мэз къэкIуапIэхэм яучет нахь тэрэзэу ашIын, пхъэм игъэзекIонкIэ зэзэгъыныгъэу зэдашIыхэрэм гъунэ алъафын, хэбзэнчъэу чъыгхэр зэрэраупкIыхэрэмкIэ чIэнагъэр къырагъэIыхын, мэз отраслэм шIуагъэу къытырэм зыкъырагъэIэтын алъэкIыщт».\nПредыдущая УзэрэзекIощтыр агу къагъэкIыжьы\nСледущая Лъэшэу сафэраз


ЯплIэнэрэ едзыгъор — ушэтыпI — Адыгэ макъ\nЯплIэнэрэ едзыгъор — ушэтыпI\nРедактор 22.12.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\n«Динамо-МГТУ» Мыекъуапэ — «Металлург» Магнитогорск — 93:88 (22:17, 18:28, 19:27, 34:16).\nТыгъэгъазэм и 19-м Адыгэ Республикэм испорт Унэшхоу «Ошъутенэм» щызэдешIагъэх.\n«Динамо-МГТУ»: Чичайкин — 24, Суслов, Александров — 4, Гапошин, Саленко, Милютин — 15, Еремин — 12, Князев — 24, Кочнев — 14.\nТекIоныгъэр къыдахын ямурадэу командэхэр бэрэ апэкIэ илъыгъэх. Ящэнэрэ едзыгъор «Металлургым» 27:19-у зехьым, гумэкIыгъо имыIэжьым фэдагъ.\nОчкоуи 10-м нахьыбэкIэ «Металлургыр» тикомандэ ыпэ итыгъ. ЗэIукIэгъур аухынымкIэ такъикъи 10 къэнагъэу «Динамо-МГТУ-м» иешIакIэ зэблихъугъ. Зэхэщэн Iофыгъохэр ухъумакIохэм агъэцакIэхэзэ, хъагъэм Iэгуаор изыдзэщтхэр нахь псынкIэу апэкIэ илъыхэу фежьагъэх.\n— Владимир Чичайкиныр, Максим Князевыр нахь къахэзгъэщыхэ сшIоигъу, — къытиIуагъ «Динамо» МГТУ-м итренер шъхьаIэу, Адыгэ Республикэм изаслуженнэ тренерэу Андрей Синельниковым. — ЕшIэгъур «Металлургым» ыхьыщтэу хьакIэхэм алъытэщтыгъэми, тикомандэ зэIукIэгъум къэгъэзапIэ фишIын ылъэкIыгъ.\nАдыгеим икомандэ нахь шъуамбгъоу, псынкIэу ешIэу зеублэм, хъурджанэм Iэгуаор изыдзэхэрэм япчъагъи хэхъуагъ. Александр Милютиным очко 15 командэм къызэрэфихьыгъэр, ябэнызэ хъурджанэм Iэгуаор зэрэридзэщтыгъэр шIушIагъэу фэтэлъэгъу.\nЗэIукIэгъум икIэух рэхьатэу щымытыгъэми, «Динамо-МГТУ-р» текIоныгъэм нахь зэрэпэблагъэр къэлъагъощтыгъ.\n«Металлургым» иешIакIоу А. Матвеевым очко 16 ригъэкъугъ. А. Курбатовыри къахэщыгъ, ау очко 12 ныIэп къыхьыгъэр.\nТыгъэгъазэм и 22-м «Динамо-МГТУ-р» «ЧелБаскетым» Мыекъуапэ щыIукIэщт.\nПредыдущая «Кубань» лъэкIуатэ\nСледущая Итеплъэ къагъэнэжьи, агъэкIэрэкIагъ


ШIушIагъэр гъашIэм щыкIодыщтэп — Адыгэ макъ\nШIушIагъэр гъашIэм щыкIодыщтэп\nРедактор 27.11.2019 27.11.2019 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nЗэлъашIэрэ адыгэ предпринимателэу, общественнэ IофышIэшхоу, меценатэу Трахъо Лыу къызыхъугъэр илъэси 165-рэ зэрэхъугъэм фэгъэхьыгъэ зэхахьэу Щынджые щыкIуагъэр лъэпкъ шIэжьым, цIыфым ишIушIагъэ къапкъырэкIы.\nКультурэм и Унэшхоу Мамый Ерэджыбэ ыцIэ зыхьырэм щызэхащэгъэ зэхахьэм дунэе мэхьанэ иIэу зылъытэгъэ зэкъоджэгъухэм ягупшысэ щыIэныгъэм куоу ухещэ, уегъэгушхо. Краснодар краим, Адыгеим ащыпсэухэрэр, IэкIыб къэралыгъохэм къарыкIыгъэхэр зэхахьэм хэлэжьагъэх.\nТрахъо Лыу ехьылIэгъэ къэгъэлъэгъонэу тхылъеджапIэм иIофышIэхэм къызэIуахыгъэм уегъэгъуазэ. Культурэм и Унэшхо узэрэчIэхьагъэм лъыпытэу сурэтхэр, тхыгъэхэр нэплъэгъум къефэх. Ащ фэдиз щытхъур зыфаIорэ цIыфыр мэкъумэщышIэ унэгъо тхьамыкIэм къызэрихъухьагъэр къызыдэплъытэкIэ, тарихъым инэкIубгъохэм зафэбгъэзэныр нахьышIукIэ олъытэ.\n1854-рэ илъэсым чъэпыогъум и 1-м Трахъо Лыу Щынджые къыщыхъугъ. ИкIэлэцIыкIугъом шIэныгъэ зэригъэгъотын зэримылъэкIыгъэм къыхэкIэу IофшIэнэу къэхъурэр ыгъэцакIэщтыгъ. Пхъэр мэзым къыхищыщтыгъ, Темыр Кавказым имэшIоку гъогу ишIын Новороссийскэ зыщыфежьэхэм, псэолъапхъэхэр къафищэщтыгъэх. Гулъытэу иIэм зыригъэушъомбгъун зэрилъэкIырэм ишIуагъэкIэ унэе IофшIапIэхэр къызэIуихыгъэх.\nЧырбыщ заводхэр, хьакIэщэу «Нью-Йорк» зыфиIорэр Екатеринодар (Краснодар) щыриIагъэх, мэзым епхыгъэ IофшIапIэхэр къызэIуихыгъэх. Псыхъоу Пшызэ лъэмыджыр тырилъхьи, адыгэ къуаджэхэмрэ къалэмрэ язэлъыIэсыкIэ амалхэр ыгъэпытагъэх, сатыур цIыфхэм нахьышIоу къызыфагъэфедэу фежьагъэх.\nПсыхъоу ЧIыбый темэнхэу къыпэIулъхэр, цIыфхэм алэжьынхэ амылъэкIыхэрэ чIыгухэр, нэмыкIхэри Л. Трахъор зыгъэгумэкIыхэрэм ащыщыгъэх. ХэкIыпIэхэр ащ къызэригъотыхэрэм фэшI цIыфмэ агъэлъапIэщтыгъ.\nИшIушIагъэ уасэу къыфашIырэмкIэ цIэрыIо хъугъэ Л. Трахъор непи шIукIэ тыгу къэкIыжьы.\nЩынджые щыкIогъэ шIэжь зэIукIэр театрализованнэ едзыгъохэмкIэ къызэIуахыгъ. КIэлэеджакIохэм гущыIэр зэIэпахызэ Л. Трахъом ищыIэныгъэ гъогу къырыкIуагъэр къаIотагъ.\nТэхъутэмыкъое районым иадминистрацие иIофыгъохэм ягъэIорышIапIэ ипащэу Хьатитэ Симэ Щынджые цIыф цIэрыIуабэ зэрэщапIугъэр зэхахьэм къыщиIуагъ. ЩыIэныгъэм яшIэныгъэ щагъэфедэн, ясэнаущыгъэ къызэIуахын зэралъэкIырэр шIушIагъэкIэ ылъытагъ.\nМэщытхэр, еджапIэхэр зычIэтхэ унэхэр, псэупIэхэу Л. Трахъом аригъэшIыгъэхэр мы уахътэми Краснодар, Мыекъуапэ, Щынджые, нэмыкIхэм ащытэлъэгъух. Адыгэ театрэм иапэрэ къэгъэлъэгъонхэм зэхэщакIо ар афэхъугъ, имылъкукIэ адеIагъ.\nЦэй Ибрахьим, Цэй Унай, Мамый Ерэджыб, зэлъашIэрэ орэдыIоу Муслим Магомаевым янэу Къэнджал Айщэт, Цэй Евгений, Бэгугъэ Ахьмэд, Бэгугъэ Щылэхъан, Талъэкъо Сулейман, Цэй Даут, Трахъо Энвер, фэшъхьафхэм яшIушIагъэ зэхахьэм къыщытегущыIагъэх. Трахъо Лыу фэдэ цIэрыIохэм акIырыплъыхэзэ, непи нэбгырабэ мэпсэу. Трахъо Аскэр, ЕмтIылъ Зауркъан, нэмыкIхэри къуаджэм ицIыф гъэшIуагъэ хъугъэх. Пэнэшъу Налбый псэолъэшI, Краснодар пэщэ IэнатIэ ыIыгъэу Iоф щешIэ. Къуаджэм ифэIо-фашIэхэм ягъэцэкIэн, цIыф цIэрыIохэм ясаугъэтхэм якъызэIухын, нэмыкI Iофыгъохэм чанэу ахэлажьэ.\nЩынджые къоджэ псэупIэм ипащэу ПщыукI Алый IэпыIэгъу чылэм къыфэхъухэрэм «тхьашъуегъэпсэу» къариIуагъ. «Щынджые ицIыф гъэшIуагъ» зыфиIорэ щытхъуцIэр къэзыушыхьатырэ тхылъыр Пэнэшъу Налбый ритыжьыгъ.\nШIэныгъэлэжьхэу, культурэм иIофышIэхэу Трахъо Аслъан, ЕмтIылъ Разыет, Агъыржьэнэкъо Симхъан, МэфэшIукъо Щангул, Шамэ Сафыет, нэмыкIхэри зэхахьэм къыщыгущыIагъэх, шIушIэ Iофыгъохэр зыгъэцакIэхэрэм гущыIэ фабэхэр къафаIуагъэх. Анахьыжъхэу чылэм дэсхэм я Совет ипащэу ЕмтIылъ Мыхьамэт хигъэунэфыкIыгъ Трахъо Лыу фэдэ меценатхэм яшIушIагъэ щыIэныгъэм зэрэщыхэмыкIокIэщтыр.\n«ЧIыгур сэрэп зиер, чIыгум сэ сырий», — ыIощтыгъ Трахъо Лыу.\nУрысыем имеценат анахь дэгъухэу зыцIэ къыраIуагъэхэ нэбгыри 100-мэ Трахъо Лыу ащыщ. Зэхахьэм ар щыхагъэунэфыкIыгъ. Тэхъутэмыкъое районым иансамблэу «Уджым» иконцерт лъэшэу гум рихьыгъ. ОрэдыIохэу Мышъэ Азидэ, Ацумыжъ Адамэ, оркестрэм хэтхэм тагъэгушIуагъ.\nПредыдущая Лъэпкъхэр зэфещэх\nСледущая Гъогум шъущысакъ!


НахьышIум тыфэкIо | Хасанов Мурат Русланович\n« Талантливая молодежь со всей страны…\nЗэхэщакIохэм афэразэх »\nУрысыем и Къэралыгъо Думэ идепутатэу, дунаим самбэмкIэ гъогогъу 11 дышъэр къыщызыхьыгъэ Хьасанэкъо Мурат джырэблагъэ гущыIэгъу тыфэхъугъ.\n— Адыгэ Республикэм спорт лъэпкъ зэфэшъхьафхэмкIэ зэнэкъокъу инхэр щызэхащэх, — къеIуатэ Хьасанэкъо Мурат. — Аужырэ илъэсхэм Адыгеим спорт псэолъабэ къыщызэIуахыгъ.\n— Республикэм икъэлэ шъхьаIэу Мыекъуапэ стадиони 3, спорт Унэшхуи 4, нэмыкIхэри щагъэпсыгъэх.\n— Спорт щэрыуапIэу Мыекъуапэ икъыблэ дэхьапIэ къыщызэIуахыгъэм фэдэ Урысыешхом итэп. Хэгъэгум ихэшыпыкIыгъэхэ командэхэм егъэджэпIэ-зыгъэсапIэ афэхъущт. Спорт Унэшхоу «Ошъутенэм» зэнэкъокъубэ щэкIо. Псы спортым зыфэзыгъасэхэрэм псэолъакIэхэр афашIыгъэх.\n— Кобл Якъубэ ыцIэ зыхьырэ спорт Унэшхом дзюдомкIэ, гандболымкIэ, спорт гимнастикэмкIэ, фэшъхьафхэмкIэ зэнэкъокъухэр щызэхащэх.\n— Кобл Якъубэ кIэщакIо зыфэхъугъэ спорт Унэшхоу Мыекъуапэ щагъэпсыгъэр итеплъэкIэ дахэ. Хэгъэгу зэнэкъокъу инхэр щызэхащэх.\n— Мурат, мэкъуогъум и 15 — 16-м Урысыем ия VII-рэ спорт зэIукIэгъухэр Мыекъуапэ дзюдомкIэ щыкIощтых.\n— СССР-м изаслуженнэ тренерэу Кобл Якъубэ шIэжь зэнэкъокъур фэгъэхьыгъ. ДзюдомкIэ бэнакIохэм ямызакъоу, Кобл Якъубэ Iоф дэзышIагъэхэр, спортым щыцIэрыIохэр, шIэжьыр зыгъэлъапIэхэрэр зэхахьэм хэлэжьэщтых.\n— Къэралыгъо Думэм идепутатэу ущыт. ШъуизэIукIэгъухэм спортым ехьылIагъэхэ Iофыгъохэу къащышъуIэтыхэрэм Адыгеим ыцIэ къыщыраIорэба?\n— ТизэдэгущыIэгъу къызэрэщыхэдгъэщыгъэу, спорт псэуалъэхэр тиреспубликэ зэрэщашIыхэрэм мэхьанэ ин етэты. НахьыпэкIэ спорт Унэшхо тимыIагъэми, дунаим, Европэм, Олимпиадэ джэгунхэм медальхэр къащахьыщтыгъэх. Опытэу щыIэр нахьышIоу зэрэдгъэфедэщтыр ары непэ тызэгупшысэрэр.\n— ДзюдомкIэ судьяу Бэрзэдж Светланэ Налщык щэпсэу. Адыгеим испортсменхэм ар алъэплъэ. Зэкъош республикэхэр зэрэзэлъыкIохэрэм имэхьанэ зыкъиIэтыгъэу елъытэ.\n— Сэри ащ десэгъаштэ. Адыгэ быракъым чIэтхэу нэпэеплъ сурэтхэр атырахыхэу сэлъэгъух. Къэбэртэе-Бэлъкъарым къыщыхъугъэхэу Адыгеим щагъэсагъэхэм Олимпиадэ джэгунхэм, дунаим изэнэкъокъухэм дышъэр къащахьыгъ. Тао Хьэсанбый Урысыем дзюдомкIэ ихэшыпыкIыгъэ командэ итренер шъхьаI. Спортышхом нэмыкIхэри щылъыкIотагъэх.\n— Мурат, Урысыем и Мафэ фэгъэхьыгъэу сыда джыри тигъэзетеджэхэм къяпIо пшIоигъор?\n— Адыгэ Республикэм иIэшъхьэтетхэм спортым зегъэушъомбгъугъэнымкIэ Iофыгъуабэ агъэцакIэ. IэнатIэу сызыIутыр къыдэслъытэзэ, Адыгеим испорт изыкъегъэIэтын сиIахь хэсшIыхьащт. Спортым лъэпкъхэр зэфещэх, псауныгъэр егъэпытэ. Сыфай физкультурэм пыщагъэхэм япчъагъэ хэхъонэу, ящыIэныгъэ нахьышIу хъунэу.\nСурэтым итхэр: Хьасанэкъо Муратрэ Бэрзэдж Светланэрэ зэнэкъокъум гъэхъагъэ щызышIыгъэхэм афэгушIох.\nОфициальный сайт республиканской газеты «Адыгэ макъ» 11.06.2019 г.: https://www.adygvoice.ru/wp/нахьышiум-тыфэкiо/


Адыгэ Хабзэр къэралыгъо еджапIэм щызэрахьэрэ пIуныгъэм изыIахь. » Адыги.RU - Новости Адыгеи, история, культура и традиции адыгов (черкесов)\nАдыги - Новости Адыгеи, история, культура и традиции » Статьи » Культура » Адыгэ Хабзэр къэралыгъо еджапIэм щызэрахьэрэ пIуныгъэм изыIахь.\nАдыгэ Хабзэр къэралыгъо еджапIэм щызэрахьэрэ пIуныгъэм изыIахь. Адыгэ лъэпкъымкIэ Хабзэм мэхьанэу иIэм иинагъэ къэIогъуай. Лъэпкъым ифилософие, икультурэ, иIэкIоцI дунай идэхагъэ къызщылъагъорэр егъэшIэрэ кIэныжъэу тятэжъмэ къытфагъэнэгъэ адыгэ хабзэр ары. Мы дунаим анахь федэшхо къыфэзыхьыгъэ цIыф лъэпкъхэм урымхэм, итальянцэхэм, ацтекхэм къакIэлъыкIорэр адыгэхэр арэу алъытэ. Адыгэхэм якультурэ, яшэн-зэхэтыкIэ, яхабзэ, яадыгагъэ фэдэ щыIэп пIомэ ухэмыукъонэу щыт. ЛIэшIэгъу мин пчъагъэм цIыфым ищыIакIэ илъэныкъо пстэури IупкIэу, акъылышхо хэлъэу зэгъэзэфагъэу щыт. Адыгэ IорыIуатэм къыгъэлъагъорэмкIэ, ижъырэ документхэмкIэ, цIыф гъэсагъэхэу лIэшIэгъу зэфэшъхьафхэм Кавказ чIыналъэм къихьагъэхэм ягукъэкIыжьхэм къызэрэщатхыжьхэрэмкIэ лъэпкъым итарихъ ихабзэ зыфэдагъэр тIэкIу-тIэкIузэ зэхэугъоежьыгъэ мэхъу. Адыгэ хабзэр обществэм\nАдыгэ Хабзэр къэралыгъо еджапIэм щызэрахьэрэ пIуныгъэм изыIахь. Адыгэ лъэпкъымкIэ Хабзэм мэхьанэу иIэм иинагъэ къэIогъуай. Лъэпкъым ифилософие, икультурэ, иIэкIоцI дунай идэхагъэ къызщылъагъорэр егъэшIэрэ кIэныжъэу тятэжъмэ къытфагъэнэгъэ адыгэ хабзэр ары. Мы дунаим анахь федэшхо къыфэзыхьыгъэ цIыф лъэпкъхэм урымхэм, итальянцэхэм, ацтекхэм къакIэлъыкIорэр адыгэхэр арэу алъытэ.


Адыгэ Хэку Таймс: Адыгэ чIыгум иархеологие фэгъхьыгъэу Тэу Аслан дашIыгъэ зэдэгущыIэгъур\nАдыгэ чIыгум иархеологие фэгъхьыгъэу Тэу Аслан дашIыгъэ зэдэгущыIэгъур\nСуртэтым итхэр: Мамыекъо МулиIэт, Тэу Аслъан, ЕмтIылъ Мир Лъэпкъ музеим щызэIукIагъэх.\nУзыщыпсэурэ чIыгум ибаиныгъэ зэбгъашIэ пшIоигъо зыхъукIэ, къыщыкIыхэрэм ямызакъоу, чIым ычIэгъ зыфэдэм укIэупчIэныр нахьышIу. Адыгэ Республикэм и Лъэпкъ музей шIэныгъэмкIэ иIофышIэ шъхьаIэу, Урысыем ижурналистхэм я Союз хэтэу, археолог цIэрыIоу Тэу Аслъан мы мафэхэм гущыIэгъу тыфэхъугъ.\n— Аужырэ илъэси 150-м адыгэ чIыгужъым археологие саугъэт мин пчъагъэ щатIыгъ, — игупшысэхэм тащегъэгъуазэ Тэу Аслъан. — Ащ фэдиз уахътэм чIым къычIахыгъэ пкъыгъохэр титарихъ епхыгъэх.\n— Гъэзетеджэхэм яупчIэхэр къыхэзгъэщыхэ сшIоигъу. Тарихъ саугъэтхэр тилъэпкъ имыехэу къатхыжьырэр бэ.\n— СэшIэ къапIорэм купкIэу хэлъыр. Археологхэу тичIыгу щытIэхэрэр тилъэпкъ щыщхэп, тиреспубликэ щапIугъэу зырыз ахэтыр. Пкъыгъоу къагъотырэр къытапэсырэп е тарихъыр куоу амышIэу яеплъыкIэхэр цIыфхэм алъагъэIэсых.\n— Адыгеим археологэу иIэр макIэми, яIофшIэн дэгъоу зэхащэн алъэкIырэба?\n— Пкъыгъо гъэшIэгъонхэр къэдгъотыгъэх. Сэ къыхэзгъэщырэр джырэ уахътэ Iофыгъо шъхьаIэу тызпылъын фаер ары. Зэфэхьысыжьхэр тшIынхэр, археологхэм къагъотыгъэхэм тилъэпкъ иехэу ахэтхэр къахэгъэщыгъэнхэр типшъэрылъэу сэлъытэ.\n— Ащ фэдэ зэфэхьысыжьхэм хэта къахэлэжьэн фаер?\n— Бзэм, тарихъым апылъ шIэныгъэлэжьхэм ялъытыгъэр бэ. Адыгабзэм Iоф дэзышIэрэ шIэныгъэлэжьым чIыпIэхэм, пкъыгъоу къагъотыгъэхэм ацIэхэр тиныдэлъфыбзэкIэ атхынхэ, ятарихъ мэхьанэ къызэIуахынымкIэ фэшъхьафхэри къыхэлэжьэнхэ фае.\n— Адыгэхэм ящыIакIэ гъучIым, пхъэм, дышъэм япхыгъэу зэрэщытым укъытегущыIагъэгоп.\n— Лъэпкъым гъукIэхэр иIагъэх. Iэдэ-уадэу агъэфедэщтыгъэр бэ. КIыщым щашIыщтыгъэхэр, гъучIыр зэрагъэткIущтыгъэр, нэмыкIхэри нартхэм якъэбархэм къахэтэгъэщых. Тилъэпкъ итарихъ тэ тизакъоп зэзыгъэшIэн фаер. ТичIыгу щытIэрэ археологхэм, лъэпкъым къыкIугъэ гъогур къэзытхыхэрэм титарихъ дэгъоу ашIэ зыхъукIэ, ащ ишъыпкъапIэ цIыфхэм нахьышIоу алъагъэIэсыщт.\n— Археолог сэнэхьатым сыда уфэзыщагъэр?\n— Джэджэхьэблэ гурыт еджапIэм сычIэсэу Iэшъынэ Сэфэрбый тарихъымкIэ, географиемкIэ тыригъаджэщтыгъ. Тилъэпкъ археологие гъэшIэгъон зэриIэр тигъэлъэгъуным фэшI шъофым тищэщтыгъ. ХэпIэжъхэм, тарихъ саугъэтхэм тащигъэгъуазэщтыгъ. Адыгэхэм яхьылIэгъэ тхыгъэхэм нахьыбэрэ сяджэу сызыфежьэм, археолог сэнэхьатыр къыхэсхы сшIоигъо хъугъагъэ.\n— КъызгурыIорэп уищыIэныгъэ къырыкIуагъэр. Механизатор пэрытэу уигугъу зэрашIыщтыгъэр къытфэпIотэщтба?\n— Тракторышхоу «К-701-м» сытесынымкIэ апэрэ классыр сиIагъ. Лэжьыгъэ шIапIэхэр сыжъощтыгъэх. ЧIым ычIыIу хъурэ пкъыгъохэу къычIэсыжъукIыхэрэр зэзгъафэхэу уахътэ къысэкIугъ.\n— Укъэзылъэгъухэрэм ар къагурыIощтыгъа?\n— КъыуаIолIэрэ пстэуми уямыдэIуныр къысэзыIокIыхэрэм адезгъаштэщтыгъ.\n— ЧIыпIэу узщылъыхъощтыр ор-орэу къыхэпхыщтыгъа?\n— Краснодар псыубытыпIэм и Къыблэ инэпкъхэмрэ иIэгъо-чIыгъохэмрэ археологие саугъэт 220-м нахьыбэ къащызгъотыгъ. Ахэр карт сшIыгъэх, археологхэр рэгъуазэх, ащыщхэр атIыгъэх.\n— Адыгэхэр гъукIэу зэрэщытыгъэхэм къепIолIагъэр тшIомакI.\n— Ижъырэ гъукIэм иIэдэ-одэ 41-рэ пэсэрэ къэхэлъэжъым зэхэпхъагъэхэу къыщызгъотыгъ. Iадэхэу 3, уатэхэу 6, нэмыкIхэри.\n— Улъыхъоным уфэзыщэрэ зэхашIэ уиIэныр уиIофшIагъэ къыхэщы.\n— Сэнэхьат пэпчъ шъэф хэхыгъэхэр иIэх. Археологыр врачым, журналистым, нэмыкIхэм афэсэгъадэ.\n— Илъэс мин пчъагъэ зыныбжь псэупIэм гуIэн IофкIэ «утебанэмэ» итарихъ сыда къепIолIэщтыр?\n— ЧIым къычIэпхырэм икъэбар пшIэным фэшI тарихъым къыщебгъэжьэн фае. Тарихъ саугъэтэу къэбгъотыгъэм псынкIэу «утехъонэу» щытэп, зэрэщылъ шIыкIэр къэбгъанэзэ къычIэпхынэу щыт.\n— ШIэныгъэм фэшъхьафэу археологым гу къабзэ иIэным мэхьанэ есэты.\n— Саугъэтэу къэбгъотырэр тарихъым щыщ. Бгъэбылъыныр, цIыфхэм ашIоуушъэфыныр тэрэзыхэп.\n— ХъункIакIохэр бэ мэхъух, ахэр дэгъоу уIэшыгъэх.\n— ЧIым чIэлъым узэрэлъыхъущт техникэ пэрытыр хъункIакIохэм зэрагъэгъоты. Хабзэм шIуаушъэфызэ, тыгъогъэ Iофыгъохэр зэрахьэхэзэ, ашъхьэ ифедэ фэлажьэх. Бэ шIэн макIэ шIэн ахэр агъэпщынэщтых.\n— Къэптыгъурэм сыда федэу хэпхыщтыр? УгукIэ урэхьатын плъэкIыщта?\n— СшIэрэп джэуапыр къызэрэзгъэпсыщтыр. Тарихъ саугъэтыр къызыстыгъукIэ, рэхьатэу сычъыен слъэкIыщтэп. Ащ фэдэ саугъэтхэр федэ пфэхъущтхэп.\nНэм ымылъэгъурэр гум къешIэ\n— Аслъан, тызэIукIэным ыпэкIэ уиIофшIэгъухэм къысаIуагъэр сшIогъэшIэгъон. ЧIым уемытIэзэ, саугъэтэу чIэлъыр гукIэ къэошIэ.\nТэу Аслъан мэщхы. Джэуапым сежагъ, ау тизэдэгущыIэгъу зэрэлъымыкIуатэрэм фэшI упчIэм хэзгъэхъуагъ.\n— ГукIэ саугъэт тхьапша къэбгъотыгъэр?\n— Слъытагъэп. Пчыпыджынхэр, чатэр, джэрз Iэхъухэр, фэшъхьафхэр Шэуджэн районым къыщызгъотыгъэх. Илъэси 100-кIэ узэкIэIэбэжьмэ, Н. Веселовскэм Iуашъхьэм къычIинэгъэ шыкъулътыр-къушъхьэ пчэн дышъэм хэшIыкIыгъэу гукIэ къэзгъотыжьыгъ.\n— Ленинэхьаблэ дэжь…\n— Пшъэрылъыныр зыгорэм зэрэщылъыр къасшIи, сэр-сэрэу сыкIуагъ. Пцэжъыяшэхэм сахахьи гукIэ слъэгъугъэ дышъэр псым къыхэсхыгъ.\n— Тарихъым, нарт къэбархэм зафэбгъазэмэ, адыгэхэм ячIыгу дунаим нахьы-шIоу щябгъэшIэным упы-лъэу зэ къысэпIогъагъ.\n— Ижъырэ Адыгеим итарихъ гупчэ тиреспубликэ къыщызэIусхы сшIоигъу. Алэджэрыепщым икъуаджэ зыдэщысыгъэм иIэгъо-чIыгъохэм зэхахьэхэр ащызэхэсщагъэх, ау ныбжьыкIэхэр Iофым тырагъэгушхуагъэхэп. Гъобэкъуае чIыпIэр пэчыжьэп.\n— ЧIым чIэлъыр, псым хэлъыр гукIэ олъэгъух. Уигухэлъхэр зэрэлъыбгъэ-кIотэщтхэр ошIа?\n— Ар упчIэ гъэшIэгъон. Археологэу ЛэупэкIэ Нурбый, Адыгэ къэралыгъо университетым тарихъымкIэ ифакультет щеджэхэрэр, Адыгэ Хасэм хэтхэр IэпыIэгъу къысфэхъущтхэу сэгугъэ, сапэкIэ чыжьэу сэплъэ.\n— Лъэпкъ музеим зэIукIэгъоу щыкIуагъэм Тэхъутэмыкъое районым, Адыгэкъалэ къарыкIыгъэхэр, нэмыкIхэри хэлэжьагъэх.\n— КIэлэпIоу ЕмтIылъ Мирэ, сатыушIэу Мамыекъо МулиIэт, фэшъхьафхэм упчIабэ къысатыгъ. Археологием еплъыкIэу фыряIэр щыIэныгъэм рапхы. Ащ фэдэ зэхахьэхэр лъэшэу тищыкIагъэх, гупшысакIэхэм тафащэ.\n— Уимурадхэр къыбдэхъунхэу пфэтэIо.


Хэлэжьагъэр 23-рэ | Адыгэ Макъ\nДжип-спринтымкIэ кIымэфэ фестивалыр тиреспубликэ щыкIуагъ. Адыгеим, Краснодар краим ялIыкIохэр псэупIэу Ханскэм щызэIукIагъэх.\nМашинэхэм язытет елъытыгъэу зэнэкъокъур едзыгъуищэу гощыгъагъэ. Мыекъуапэ иадминистрацие физкультурэмкIэ ыкIи спортымкIэ икомитет ипащэу Дмитрий Щербаневым къызэриIуагъэмкIэ, зэнэкъокъум Ханскэм игъогухэр дэгъоу фытырагъэпсыхьагъэх. Километри 3 хъурэ гъогууанэр гъогогъуи 2 спортсменхэм къакIун фэягъэ.\nМашинэу «НивэмкIэ» апэрэ чIыпIэр Артур Андоньян къыдихыгъ, Ханскэм щыщ. Анахь зэIукIэгъу къинэу «Спорт» зыфиIорэм «Нивэхэр», УАЗ-р, фэшъхьафхэри щызэIукIагъэх. Адыгэкъалэ къикIыгъэхэ ЛIэхъусэжъ Налбыйрэ Гъонэжьыкъо Альбекрэ зэгъусэхэу апэрэ чIыпIэр къыдахыгъ.\nМашинэхэмкIэ куп 23-рэ зэIукIэгъухэм ахэлэжьагъ. ХагъэунэфыкIырэ чIыпIэхэр къыдэзыхыгъэхэм кубокхэр, нэпэеплъ шIухьафтынхэр аратыжьыгъэх.


Илъэситф хъугъэу Адыгеим лъэпкъ шъуашэм фэгъахьыгъэ мэфэкIыр щыхагъэунэфыкIы »\nАдыгэ шъуашэм имафэ республикэ гупчэм къалэу Мыекъуапэ щыкIуагъ. Илъэситф хъугъэу лъэпкъ мэфэкIыр мыщ щыхагъэунэфыкIы. Ау гъорэкIо къыщэгъэжьагъэу ар къэралыгъэ мэфэпчъым хэуцуагъ. МэфэкI мафэхэм яхьылIагъ зыфиIорэ хэбзэгъэуцугъэм диштэу Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо Хасэм мы унашъор ыштагъ.\nМэфэкIым мэхьанышхо зэриIэр, ащ хэлажьэхэрэм япчъагъэ илъэс къэс зэрэхахъорэр пчыхьэзэхахьэм къекIолIагъэхэм хагъэунэфыкIыгъ. Бэмэ а мафэм лъэпкъ шъуашэхэр ащыгъыгъ. Ащ лъэшэу зэрэрыпагэхэрэр къаIуагъ гущыIэгъу Адыгэ Радиом ышIыгъэхэу Зэфэс Владиславрэ, ЦIыкIущэ Аслъанрэ.\n«Шъуашэр ежь цIыфым ыпкъ диштэу, илIыгъэ диштэу – ащ фэдэу щытын фае, сэ къызэрэзгурыIорэммкIэ. Шъуашэр ау щытми зыщыплъэ къодыекIэ, дэхэкъодыекIэ икъурэп. Укъыдиштэн фай, улIэу укъыдекIун фай», - ыIуагъ ахэмэ язым.\n«Мы шъошэ дахэр адыгэхэм апкъ къикIэу бэмэ ащыгъы хъугъэ. Къурджхэри, къэзэкъхэри, дагъэстанхэри ары. Арышъ, тэри тщыгъын фае – ныбжьыкIэхэми, нахьыжъхэми. МэфэкIхэм тахэтэу тщыгъыт, тэри нахь дахэ тыхъут, тинэшанэхэри нахь дахэ хъутых», - къыригъэкъугъ адрэм.\nЛъэпкъ шъуашэм идэхагъэ, ихъишъэ, игъэпсыкIэ нахь благъэу цIыфхэр нэIуасэ фашIыныр, ахэмэ арагъэлъэпIэныр ары мы мэфэкIым ипшъэрылъыр.\nЛъэпкъ шъуашэмкIэ IэпэIасэ цIэрыIоу СтIашъу Юрэ къызыхъугъэ мафэм мы мэфэкIыр тефэ. Пчыхьэзэхахьэм ащ щыфэгушIуагъэх, иIэшIагъэхэр зыхэтыгъэ къэгъэлъэгъоным мэфэкIыр къыгъэбаигъ.\nЛъэпкъ къашъохэр, адыгэ орэдхэр мэфэкIым хэлэжьагъэхэм а пчыхьэм ащыпагъохыгъ.\nАдыгэ Радиом икъэбар, Natpress\nОпубликовал admin, 30-09-2015, 18:19. Просмотров: 2376


Адыгэ Хэку Таймс: Хъурцэм Шъхьафитныгъэм имафэ щыхагъэунэфыкIы\nМэлъылъфэгъум и 9 Хъурцэм щыхагъэунэфыкIы лъэпкъ зыкIыныгъэм, зэгурыIоныгъэм, къэралыгъом ишъхьафитныгъэ фэбэнэныгъэм ямафэ. 1989 илъэсым мы мафэм къалэу Тбылыс игупчэ къыдэкIгъэгъэ цIыфхэр Советыдзэм зэхифхэрэ бэхэр хэкIодэгъагъэх. ЦIыфхэу, анахьэу ныбжьыкIэхэу, бзылъфыгъэхэу къыдэкIыгъагъэхэр къэралыгъом ишъхьафитныгъэ фэбанэщтыгъэх. КъызэратхырэмкIэ, зэкIэмкIи цIыф нэбгырэ мини 10 фэдиз щыIагъ зэхахьэм.\nМэлылъфэгъум и 9 къалэу Тбылыс Шъхьафитныгъэм имафэ ехьылIагъэу Парламентыр зычIэт унэм ыпашъхьэ дэжь щыт мыжъосыным цIыфхэр щэзэрэгъэугъоигъагъэх, илъэс заулэкIэ къэхъугъагъэ къэхъу-къашIэм хэкIодэгъагъэхэр агу къагъэкIыжьыгъэх.\nХъурцэ политик IофышIэхэу Шъхьафитныгъэм имафэ фэгъэхьыгъэу Парламентым ыпашъхьэ дэжь къекIолIагъэхэм ащыщ бжыхьэм къэблэгъэрэ парламент хэдзынхэм зиполитикэ куп хэлэжьэщт Аласания Ираклий. Фитыныгъэ Радиом къыриIотагъ, мы мафэр хъурцэхэмкIэ нэшхъэй мафэу зыкIыщытым ылъапсэр.\nАласания: Мы мафэр тэркIэ нэшхъэй маф, сыда пIомэ зэкIэми тыгу къэтэгъэкIыжьых мэлылъфэгъум и9 хэкIодээгъагъэхэр. Ащ дыкIыгъоу мы мафэм зэшIокI къытеты тикъэралыгъо ианахь цIыф дэгъухэм ащыщ тыхъунэу, сыда пIомэ а цIыфхэм амал къытатыгъ ащ тегупшысэнэу. Сэ зэрэслъытэрэмкIэ, а къэхъугъэгъэ тхьамыкIагъом ыуж шъхьафитныгъэу къытIэкIэхьагъэм тегупшысэнэу амал къытеты – сыдэущтэу тишъхьафитныгъэ тыухъумэщта ыкIи лъыдгъэкIотэщта. ЗэкIэми тызэхэтэу тегугъын фае хъурцэ политикыр – губгъэным иполитикэ мыхъунэу, ащ пыщытэу, цIыфхэр зэкIэ зэхищэнхэу, тызэгъусэу тикъэралыгъо изыкIыныгъэрэ ишъхьафитныгъэрэ къэдгъэпсынэу. Сэ сэлъытэ, къэблэгъэрэ хэдзынхэм ащ фэдэ амал къытатэу.\nФитыныгъэ Радиом игущыIэгъугъэ Хъурцэм щыщ Дали къеIо ащыгъум ар пчэгум зэрэмыкIошъугъагъэр.\nДали: А илъэсым сэ пчэгум сыкъыдэкIыгъагъ мэлылъфэгъум и 8. И 9 сыкIошъугъагъэп. Ау сиунэ ишъхьангъупчъэхэр Iухыгъагъэх, сэ а чIыпIэм пэблагъэу сыщэпсэушъ. НыбжьыкIэхэу урымым къыблэкIыщтыгъэхэм аIощтыгъэ: «АукIыгъэх, аукIыгъэх!». Ар щынэгъо Iэягъ. Ащ дэжьым къыщежьэу цIыфхэм тигупшысакIи зызэблихъугъ. Сэ сшъхьэкIэ сегупшысагъ сыд фэдэ Iоф паекIи цIыфхэр уукIы зэрэмыхъущтыхэр. Ащыгъум хэкIодэгъэгъэ ныбжьыкIэхэм сыгу ягъу. Аущтэу зэрэзекIуагъэхэр-хьаолые. Зыми зи къыфихьыгъэп ащ. Сэ гъэ къэс цIыфхэр зыщыхэкIодэгъэ чIыпIэм сэкIо, остыгъэ щыкIэсэгъанэ а мыжъосынэу джыри амышIыпагъэм.\nДиана: Мэлылъфэгъум и9 – хабзэп ыкIи мэфэкIэп, ар тишIэшъ маф. Ащыгъум лыуз-гууз Iае къэхъугъагъ. ЦIыфыбэмэ лые арахыгъагъ, ныбжьыкIабэ хэкIодэгъагъ зэхахьэу щыIагъэм. Тэ зэкIэми тыгу узыгъагъэ лъэшэу. А мафэм сэри сыщыIэн слъэкIыщтыгъагъэ. Тэ тэшIэ, мы мафэм илъэс къэс цIыф пэпчъ гупчэм къызэрэдэкIын фаер.\nШъхьафитныгъэм имафэ епхыгъэу Хъурцэм зэхэхьэ зэфэшъхьафхэр щырекIокIыгъэх.


Мэфэку, Iоныгъом и 27 2018 13:33\nАдыгэ шъуашэм и Мафэ Iоныгъо мазэм и 28-м игъэкIотыгъэу дгъэмэфэкIыщт. Ащ фэгъэхьыгъэ зэхахьэу Мыекъуапэ щыкIуагъэм хабзэм икъулыкъушIэхэр, сурэтышI-модельерхэр, Адыгэ Хасэм хэтхэр, нэмыкIхэри хэлэжьагъэх.\nРеспубликэм лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ и Комитет итхьаматэу Шъхьэлэхъо Аскэр мэфэкIым изэхэщэкIо куп изэхахьэ зэрищагъ.\nОбщественнэ движениеу «Адыгэ Хасэр» кIэщакIо фэхъуи, лъэпкъ шъуашэм и Мафэ республикэм щагъэмэфэкIэу аублагъ. Илъэс къэс мэфэкIым зызэриушъомбгъурэр къыдалъыти, Адыгеим имызакъоу, Къэбэртэе-Бэлъкъарым, Къэрэщэе-Щэрджэсым, Краснодар краим, Москва, Санкт-Петербург, тилъэпкъэгъухэр зыщыпсэухэрэ IэкIыб къэралыгъохэм ащахагъэунэфыкIэу фежьагъэх.\nАдыгэ Хасэр, нэмыкIхэри къызэрэкIэлъэIухэрэр, мэфэкIыр пытэу щыIэныгъэм зэрэхэуцуагъэр IэубытыпIэ ашIи, Адыгэ Республикэм и Парламент унашъо щаштагъ илъэс къэс Iоныгъом и 28-м лъэпкъ шъуашэм и Мафэ хэбзэ шапхъэхэм адиштэу агъэмэфэкIынэу.\n— Республикэм имэфэкI анахь инхэм ащыщ хъугъэх адыгэ шъуашэм, адыгэ быракъым ямафэхэр, — къыщиIуагъ зэхэщэкIо купым изэхахьэ Комитетым итхьаматэу Шъхьэлэхъо Аскэр. — Адыгэ шъуашэм имэхьани идэхагъи уасэу афэтшIырэм хэпшIыкIэу зыкъиIэтыгъ.\nМэфэкIхэр илъэс къэс нахь гъэшIэгъон мэхъух. Адыгэ шъуашэр республикэм иIэшъхьэтетхэм, Правительствэм, Парламентым якъулыкъушIэхэм ащыгъэу мэфэкIхэм ахэлажьэх. НыбжьыкIэхэм лъэпкъ тхыпхъэхэр зытешIыхьэгъэхэ щыгъынхэр ащыгъхэу мэфэ къызэрыкIохэм тэлъэгъух.\nЗэхэщэкIо купым хэтэу, режиссерым иIофыгъохэм нахь афэгъэзагъэу, Адыгэ Республикэм изаслуженнэ артисткэу Едыдж Викторие зэгъэпшэнхэр ышIыгъэх.\n— ШIыкIэшIухэм талъыхъун, хэкIыпIэхэр къэдгъотынхэ фае, — къыщиIуагъ зэхахьэм Едыдж Викторие. — Адыгэ шъуашэр щыIэныгъэм зэрэщызетхьэрэр мэфэкIым къыщыдгъэлъагъо тшIоигъу. Сценэм къытехьэхэрэ артистхэу ансамблэхэм ахэтхэм адакIоу, сурэтышI-модельерхэм яIофшIагъи къыхэдгъэщыщт. Адыгэ паIор, джанэр зыщыгъхэм еплъыкIэу афытиIэр цIыфхэм алъыдгъэIэсыщт.\nАдыгэ шъуашэр щыгъэу урамым къытехьаным, мэфэкIым хэлэжьэным теукIытыхьэхэрэр къытхэтых. АшIодах, ягуапэу шъуашэр арагъэшIыгъ, ау ныбжь хэкIотагъэ зиIэхэр, IэнатIэхэм аIутхэр мэукIытэх.\nАдыгэ къэралыгъо университетым иректор пIуныгъэ IофхэмкIэ игуадзэу Хъуажъ Фатимэ, модельерэу КIэдэкIой Нэфсэт, нэмыкIхэм зэхахьэм къызэрэщаIуагъэу, лъэпкъ шъуашэр зэрэзепхьащт шIыкIэми зыфэбгъэсэн фае. Лъэпкъ шъуашэм урыгушхоныр, идэхагъэ гум щыщ пшIыныр зымыуасэ щыIэп.\nАдыгэ шъуашэм икъежьакIэ, изехьакIэ афэгъэхьыгъэ тхыгъэхэр зэрэщыIэхэр Пэрэныкъо Сусанэ, Ацумыжъ Лианэ, Хъуажъ Фатимэ зэхахьэм щыхагъэунэфыкIыгъ. ЕджапIэхэм лъэпкъ шъуашэм ехьылIэгъэ зэхахьэхэр ащыкIощтых. Шъуашэр щыIэныгъэм щызезыхьэхэрэр пчыхьэзэхахьэхэм, зэIукIэгъухэм арагъэблэгъэщтых.\nУсэхэм къяджэщтых, орэдхэр къаIощтых, къэшъощтых. ИскусствэхэмкIэ кIэлэцIыкIу еджапIэм, республикэм искусствэхэмкIэ иколледж, нэмыкIхэм бэкIэ тащэгугъы. Ахэр къызэрэшъощтхэм, зэрэуджыщтхэм адакIоу, ижъырэ адыгэ музыкальнэ Iэмэ-псымэхэмкIэ лъэпкъ орэдышъохэр къырагъэIощтых. ШыкIэпщынэм, Iэпэпщынэм, фэшъхьафхэм ямэхьанэ зэхахьэхэм къащаIэтыщт. ШыкIэпщынэм ибзэпсхэр зыщыжъынчырэ зэхахьэм адыгэ шъуашэмрэ къашъомрэ ядэхагъэ нахьышIоу къыщылъэгъощт, пчэгум зиушъомбгъущт.\nАдыгэ шъуашэм исыхьатхэр еджапIэхэм ащызэхащэхэмэ пIуныгъэмкIэ шIуагъэ къытыщтэу зэхахьэм къыщаIуагъ. Ари узэгупшысэн фэе Iофтхьабзэхэм зэу ащыщ.\nРеспубликэм культурэмкIэ и Министерствэ ыцIэкIэ зэхэщэкIо купым изэхахьэ къыщыгущыIэгъэ Ацумыжъ Лианэ иеплъыкIэхэр тшIогъэшIэгъоных. ТхылъеджапIэхэм адыгэ шъуашэм итарихъ, изехьакIэ афэгъэхьыгъэ зэIукIэгъу гъэшIэгъонхэр ащыкIощтых.\nКIэрэщэ Тембот, МэщбэшIэ Исхьакъ, нэмыкIхэм адыгэ шъуашэм ехьылIагъэу атхыгъэхэр, лъэпкъым илIыхъужъхэм язекIокIэ-шIыкIэхэр, фэшъхьаф къэбархэр еджакIохэм ашIогъэшIэгъоныщтых.\nАдыгэ шъуашэм ехьылIэгъэ тхылъ къэгъэлъэгъонхэр къызэIуахыщтых, республикэм иартист цIэрыIохэр зэхахьэхэм ахэлэжьэщтых.\nШъхьэлэхъо Аскэр зэрэхигъэунэфыкIыгъэу, Iоныгъом и 28-р IофшIэгъу маф, бэрэскэшху, нахьыпэрэ илъэсхэм «Москва и Банк» зыфиIорэм, район администрациехэм ащыщхэм, Правительствэм икъулыкъушIэхэм, фэшъхьафхэм адыгэ шъуашэр ащыгъэу IофышIэ къакIохэу къыхэкIыгъ.\nШъуашэм цIыфыр епIу, шэн-хабзэхэм, щыIэныгъэм афегъасэ. Ахэр къыдалъытэхэзэ, IофшIэгъу мафэр нахь гъэшIэгъонэу агъэкIощтэу тэлъытэ.\n«Налмэсыр» Абхъазым рагъэблагъэ\nАбхъазым Грузием иуIэшыгъэ купхэр щызэхакъутэхи, шъхьафит зыхъужьыгъэр илъэс 25-рэ Iоныгъом и 30-м хъущт. Ащ фэгъэхьыгъэ мэфэкI зэхахьэхэм ахэлэжьэнэу «Налмэсыр» къош республикэм рагъэблэгъагъ.\n— Адыгэ шъуашэм имэфэкI мафэ Мыекъуапэ тыдэсыщтэп, — къытиIуагъ «Налмэсым» ихудожественнэ пащэу, Адыгэ Республикэм инароднэ артистэу, Пшызэ изаслуженнэ артистэу Хъоджэе Аслъан. — Абхъазым тиконцертхэр щыкIощтых. Арэу щытми, адыгэ шъуашэм имэфэкI тыхэлэжьагъэу тлъытэщт. Зэхахьэхэм тимэфэкI къащытIотэщт, тишъуашэ идэхагъэ къащыдгъэлъэгъощт.\nМэфэкIыр филармонием пэчIынэтIэ «Адыгэ пчэгум» щыкIощт. Къещхы зыхъукIэ филармонием щызэхащэщт. Адыгэ джэгукIэ мэфэкI зэхахьэр аухыщт.\n— Джэгум изэхэщэн тэ тыфэгъэзагъ, къэшъокIо анахь дэгъухэм шIухьафтынхэр афэтшIыщтых, — къыщиIуагъ зэхахьэм республикэ общественнэ движениеу «Адыгэ Хасэм» итхьаматэ игуадзэу Бэгъушъэ Алый. — Адыгэ Хасэм къыщежьэгъэ мэфэкIыр дунаим щагъэмэфэкIы зэрэхъугъэм тегъэгушIо. Адыгэ шъуашэм идэхагъэ тыди щашIэ. КIэлэцIыкIу ансамблэхэм якъэшъуакIэ узеплъыкIэ, адыгэ шъуашэр къагъэгущыIэу олъытэ. МэфэкIыр гъэшIэгъон зэрэхъущтым тицыхьэ телъ.\nШъхьэлэхъо Аскэр, Константин Щербаковым, Бэгъушъэ Алый, Едыдж Викторие яеплъыкIэхэм къащыхагъэщыгъ мэфэкIым лъэпкъхэр зэрэзэфищэщтхэр.\nКъэндзалхэм яобществэу «Дуслыкыр», къэзэкъхэм, урымхэм, ермэлхэм, нэмыкIхэм яансамблэхэр мэфэкIым къырагъэблэгъагъэх. Адыгэ шъуашэу Кавказ илъэпкъхэм аштагъэм имэфэкI пчыхьэм сыхьатыр 6-м аублэщт. ЗэхэщакIохэм искусствэр зышIогъэшIэгъонхэр рагъэблагъэх.\nЕджагъэх 692 фэдизэрэ\nНэмыкI материалэу мы категорием ехьылIагъэу: « 28-30.09.2018 - Дунэе литературэ фестивалэу «Анаклиа 2018»-м Адыгэхэри хэлэжьэщтых Адыгэ хэкум къэзыгъэзэжьыгъэм и мафэ игъэкIотыгъэу хагъэунэфыкIыщт »


Адыгеим хьакIабэ иIагъ — Адыгэ макъ\nАдыгеим хьакIабэ иIагъ\nРедактор 14.05.2019 14.05.2019 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nИлъэс къэс жъоныгъокIэ мазэм иапэрэ мэфипшI окIофэкIэ тиреспубликэ зыщызыгъэпсэфынэу къакIохэрэ цIыфхэм япчъагъэ хэхъо. Адыгеим туризмэмрэ зыгъэпсэфыпIэхэмрэкIэ и Комитет ипащэу Къэлэшъэо Инвер мэфэкI ыкIи зыгъэпсэфыгъо мафэхэр къэмысыхэзэ нэбгырэ мин 40 фэдизмэ тикъушъхьэхэм зызэрэщагъэпсэфыщтыр къыIогъагъ.\nЦIыфхэм нахь ашIогъэшIэгъонэу къыхахыхэрэ Iофтхьабзэхэм ащыщ гъэтхэ туристическэ спортивнэ зэнэкъокъоу «Интерралли — Белая» зыфиIорэр. Мыгъэ я 43-у ар Адыгеим щызэхащэ.\nТикъушъхьэхэр, типсыкъефэххэр, тигъочIэгъхэр зыгу рихьыхэрэм пэшIорыгъэшъэу хьакIэщхэу зэрысыщтхэм унэхэр ащаубытых, маршрутхэу зэрыкIощтхэр къагъэнафэх. Яунагъохэр ягъусэхэу е цIыф купэу зэхэтхэу къытфакIохэрэри макIэп. Ахэр нахьыбэмкIэ тиреспубликэ къыпэблэгъэ шъолъырхэм къарэкIых, тичIыгу саугъэтхэмкIэ, мэзхэмкIэ, биосфернэ заповедникымкIэ зэрэбаир зышIэхэрэри нахь чIыпIэ чыжьэхэм къарыкIыхэзэ къэкIох.\nАдыгеим зекIоным зыщегъэушъомбгъугъэным пае тимэзхэм ыкIи тикъушъхьэхэм апхырыкIыхэрэ лъэсгъогухэм япчъагъэ зэрэхэгъэхъогъэн фаер аужырэ уахътэм хагъэунэфыкIы. Гъозэрыплъэ, Лэгъо-Накъэ итешъо, Хьаджыкъо къушъхьэ тIуакIэм, къушъхьэтхэу Унэ-Коз, кIэпсэ паркэу «Тетис» якIолIэрэ маршрутхэр нахьыбэу тищыкIагъэх. Джащ фэдэу аммонитхэр, исп унэхэр зыщыплъэгъущт чIыпIэхэр зыгъэпсэфакIохэм ашIогъэшIэгъоных.\nПредыдущая КIэпсэ паркыр къяжэ\nСледущая IофшIапIэхэм аIуагъэхьагъэхэр


Адыгеим и ЛIышъхьэ федеральнэ форумым хэлэжьагъ — Адыгэ макъ\nРедактор 04.07.2019 04.07.2019 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, ПОЛИТИКЭР\nАдыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат федеральнэ форумэу «Производительность 360» зыфиIорэм тыгъуасэ хэлэжьагъ. Лъэпкъ проектэу «Производительность труда и поддержка занятости» зыфиIорэм диштэу IофшIэным ишIуагъэ зыкъегъэIэтыгъэным епхыгъэхэ зигъо Iофыгъохэм мыщ щатегущыIагъэх.\nУрысыем экономикэ хэхъоныгъэмкIэ и Министерствэрэ АНО-у «Федеральный центр компетенций в сфере производительности труда» зыфиIорэмрэ зэгъусэхэу ятIонэрэу мыщ фэдэ форумыр къалэу Нижний Новгород щызэхащагъ. Нижегородскэ хэкум и Правительствэрэ къэралыгъо корпорациеу «Росатом» зыфиIорэмрэ ащкIэ IэпыIэгъу къафэхъугъэх. Нэбгырэ 600 фэдиз: федеральнэ структурэхэм яIэшъхьэтетхэр, министрэхэр, къэралыгъо корпорациехэм япащэхэр, губернаторхэр, предприятиешхохэм ядиректорхэр форумым хэлэжьагъэх.\nФедеральнэ пащэхэр: Урысые Федерацием и Президент и Администрацие ипащэ иапэрэ гуадзэу Сергей Кириенкэр, Урысые Федерацием и Правительствэ и Тхьаматэ иапэрэ гуадзэу, Урысые Федерацием финансхэмкIэ иминистрэу Антон Силуановыр, Урысые Федерацием экономикэ хэхъоныгъэмкIэ иминистрэу Максим Орешкиныр, Урысые Федерацием псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ иминистрэу Вероника Скворцовар, къэралыгъо корпорациеу «Росатомым» игенеральнэ директорэу Алексей Лихачевыр, IофшIэным ипроизводительносткIэ компетенциехэм я Федеральнэ гупчэ игенеральнэ директорэу Николай Соломон зыхэлэжьэгъэхэ пленарнэ зэхэсыгъуи тыгъуасэ щыIагъ.\nЛъэпкъ проектыр шъолъырхэм зэращыпхыращырэм, промышленностымкIэ, гъэсэныгъэмкIэ, псауныгъэм икъэухъумэнкIэ ыкIи нэмыкI лъэныкъохэмкIэ кIэу ашIэхэрэм форумым щатегущыIагъэх.\nФорумым хэлэжьагъэхэр Нижний Новгород ипредприятиехэу зимылъку кIэзыугъуаехэрэм ащыIагъэх.\nПредыдущая ЯIофшIакIэ зыщагъэгъозагъ\nСледущая В Адыгее продолжается строительство группового водовода


Хьатмэ язэман къыщежьэрэ тарихъыр — Адыгэ макъ\nХьатмэ язэман къыщежьэрэ тарихъыр\nРедактор 16.11.2020 КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nАдыгэ, Къэбэртэе-Бэлъкъар, Къэрэщэе-Щэрджэс республикэхэм ялъэпкъ тхакIоу МэщбэшIэ Исхьакъ итхылъыкIэу «Зэман чыжьэм иджэрпэджэжь. Хьатмэ япчыхьэ тIокI» зыфиIорэм лъапсэу, къежьапIэу фэхъугъэр, къызтегущыIэрэр, лъэпкъ мэхьанэ зиIэ Iофыгъохэу къыщиIэтыгъэхэр, непэрэ уахътэм ахэр зэрэдиштэхэрэр зэдгъашIэмэ тшIоигъоу авторым зыIудгъэкIагъ ыкIи гущыIэгъу тыфэхъугъ.\nИсхьакъ, сыд фэдэрэ тхыгъэу уикъэлэмыпэ къычIэкIырэми зы тарихъ лъапсэ горэ иIэу щыт. Зичэзыу IофшIагъэр литературэм ишэпхъэ хьалэмэтмэ арытэу тхыгъэ. Сыд ащ къежьапIэ фэхъугъэр?\n— Сэ сицIыкIугъом щегъэжьагъэу литературэр зыфэдэр къызгурымыIощтыгъэми, рыгущыIэхэ зыхъукIэ, тхакIохэм ацIэ къыраIо зыхъукIэ сшIогъэшIэгъонэу сыкъэтэджыгъ. Ау апэ адыгэ гущыIэм, адыгабзэм яIэшIугъэ зыщысшIагъэр сятэжъ ихьакIэщ. СянэкIэ сятэжъ ары. Тятэ илъэс 45-рэ нахь къымыгъэшIагъэу дунаим зехыжьым, тызэрищэлIэжьи, зэшиплIым типIугъ, тилэжьыгъ. Тадэжь къакIощтыгъэх тигъунэгъу лIыжъхэр. Ахэм ягукъэкIыжьхэр, пшысэхэр, IорыIуатэхэр, нарт эпосэу джы зигугъу тшIырэр къаIуатэ зыхъукIэ сшIогъэшIэгъонэу сядэIущтыгъ. Ау апэдэдэ адыгэ мэкъамэр зыщызэхэсхыгъэр сшынахьыжъхэр еджэхэу къызыкIожьхэкIэ, унэмкIэ къаратыгъэ усэхэр зэрагъашIэ зэхъур арыгъэ. Апэу зиусэ зэхэсхыгъэр Хьаткъо Ахьмэд ары. Хьаткъо Ахьмэд сэ ныбжьи слъэгъугъэп, сытеплъагъэп ыкIи. Ау ащ иусэхэр зэрагъашIэхэ зыхъукIэ, сыкIэдэIукIымэ сшIогъэшIэгъонэу, мэкъамэр зэрэгъэпсыгъэр, сыгу исыубытэу сатыр зытIущхэр — джары апэ дэдэ сэ адыгэ литературэм сыхэзыщагъэр. Ау ащ ыпэкIэ, я 3-рэ классым тисэу, кIэлэегъэджэ гъэшIэгъон тиIагъ, ар ПщыунэлI Юсыф, тичылэ щыщ. ИкIэлэгъум Каир, диным пылъ университетым щеджагъ. Къыухи къызэкIожьым, Октябрэ революциер къэхъуи, ежь зыфеджагъэмкIэ Iоф ымышIэу, кIэлэегъаджэу тэ тыригъэджагъ. Апэрэ — яплIэнэрэ классхэм тащеджэ зэхъум, ежь географиер, арифметикэр, тарихъыр нэмыкI классхэм щаригъэкIутыщтыгъэх.\nЦIыф гъэсагъэу, цIыф гъэшIэгъонэу щытыгъ. Джащ я 3-рэ классым тисэу къытиIощтыгъ мыщ фэдэу: «Непэ дунаир дахэ, тыгъэпсы, бжыхьэ. Непэ ощх къещхы, ошъуапщэ. Шъуащыщмэ зыгорэ къатхын алъэкIына?» Усэ цIыкIуми, ежь еплъыкIэу дунаим фыриIэр къытиIоти, тигъэтхыщтыгъэх. Унэм тыкъызыкIожьыкIэ, зыгорэхэр ттхыщтыгъэх сэри, къыздеджэрэ сишъэогъухэми. Ау ахэм къагурымыIорэм фэдэу, гущыIэм пае, уашъом уиплъэмэ пщагъор, пщэ нэгъыфхэр щесых. «Пщэу щесырэр шым фэд» зысIокIэ, «сыда мы къапIохэрэр, ащ фэдэ тлъэгъурэп?» къысаIощтыгъ. Тянэ мыщ фэдэу къысиIощтыгъ сэ къысфэгъэхьыгъэу: «Сэ зыгорэ къызыуасIокIэ, къэсIуагъэр чIыгум нэмысэу къыбгурэIо, мыдрэ пшынахьыжъхэм къагурыIорэп». Сэри сшIогъэшIэгъоныгъ ар къызкIиIорэр. Зы ныбэ кIоцI къызэдикIыгъэхэми, цIыфхэр зэфэдэп. Сишъэогъухэм къаIорэм сэ нэмыкI еплъыкIэ фысиIагъ. Ощхыр къещхы хъумэ, жьыбгъэм чъыг тхьапэхэр ыгъэсысы хъумэ, псынэкIэчъым ымакъэ сшIогъэшIэгъонэу — джащ фэдэхэм еплъыкIэ афысиIэныр сэзгъэшIагъэр ПщыунэлI Юсыф ары. Я 3-рэ классым сисэу усэ цIыкIухэр стхынэу езгъэжьагъ. Ситхылъхэри къыдэкIыгъэу, илъэс 50 сыхъугъэу, сэщ фэгъэхьыгъэу къыдагъэкIыгъ тхылъ сищыIэныгъэ ыкIи ситворческэ гъогу, сянэ-сятэхэм, сятэжъ, сшынахьыжъхэм, силIакъо афэгъэхьыгъэ сурэтхэр итхэу. Сянэ-сятэхэм ауж ПщыунэлI Юсыф исурэт итэу къырязгъэгъэхьагъ. Ащ изакъоп, кIэлэегъаджэу ащ ыуж сезгъэджагъэми исурэт къыдэзгъэхьагъ. ШIоу къысфашIагъэм шIушIэ джэуап афэсшIыжьыгъ. Арышъ, ахэм джынэс «тхьашъуегъэпсэу» ясэIо. ПщыунэлI Юсыф игугъу зыкIэсшIырэр мы аужырэ тхылъэу, тарихъым техыгъэ романэу «Зэман чыжьэм иджэрпэджэжь. Хьатмэ япчыхьэ тIокI» зыфиIорэр стхы зэхъум, апшъэрэ IорыIуатэр къэзыIуатэщтыгъэр Юсыф ары.\nУикIэлэегъаджэ техыгъэ образыр сыдэущтэу тхыгъэм къыщыптыгъа?\n— Ащ ылъэкъуацIэ зэблэсхъугъ. Хьатмэ афэгъэхьыгъэ пчыхьэ тIокIым къизгъэкIыгъэр пчыхьэ тIокIым къэбарэу къыIотагъэр ары, хьатхэу зэман чыжьэм щыIагъэхэм, ежьыр Каир щеджэ зэхъум зэхихыгъэхэр, Хьат империе зэрэщыIагъэр. ЕтIанэ къыгъэзэжьы зэхъум, къэкIожьы зэхъум, Тыркуем къифи илъэсрэ фэдизрэ исыгъ. Хьатмэ якъэлэ шъхьаIэу зэфашIыгъэм, а лъэхъа-ным фараонэу яIагъэхэр — Апэрэ Рамзэс, ЯтIонэрэ Рамзэс, Ящэнэрэ Рамзэс ялъэхъан; къызегъэзэжьым, Тыркуем къызефэм, хьатмэ якъэлэ шъхьаIэу джыдэдэм щымыIэжьыр, Богускуй зыфиIорэ къалэм пэблагъ ар, ащ къыдэфагъ, ахэр ылъэгъугъэх. Ахэм апылъ шIэныгъэлэжьмэ аIукIэгъагъ, ежь еплъыкIэу иIэр лIыжъмэ къафеIуатэ, хьакIэщым къыщызэрэугъоигъэхэм сэри сахэс. Сэ пшъэрылъэу сиIагъэр — тилIыжъхэр къэзэрэугъоинхэм ыпэкIэ хьакIэщыр къызэIусхыщтыгъэ. ЯщыкIэгъэ псыр тезгъэуцощтыгъ, остыгъэм фэтагын изгъахъощтыгъ, слъэкIыщтыгъ, хэзгъанэщтыгъ. Сэ сядэIущтыгъ. Джа лъэхъаным бэ хьатхэм афэгъэхьыгъэу сэ зэхэсхыгъэр. ЛIыжъхэр зызэIукIэхэкIэ, бэмэ атегущыIэщтыгъэх. Уахътэу ежьхэр зыхэтыгъэхэр я 30 — 40-рэ илъэсхэр арыгъэх. Хэгъэгу зэошхор къежьэным ыпэкIэ Фин заор зэрэщыIагъэр, Граждан заор хэгъэгум зэритыгъэр, я 30-рэ илъэсхэм ялъэхъан цIыфхэм къинэу алъэгъугъэр: хьапс гъэтIысынхэм зыфэсакъхэзэ атегущыIэщтыгъэх, упчIэхэр зэратыжьыщтыгъэх. А упчIэхэр зытыщтыгъэр, ПщыунэлI Юсыф зыфасIорэр, тхылъым ыцIэ итэп нахь мышIэми, ар къагурыIощт тичылэ дэсхэм.\nЗэман зэфэшъхьафхэр тхыгъэм сыдэущтэу щызэбгъэкIугъэха? Сыд IэпыIэгъу къыпфэхъугъэр?\n— Тхылъэу къыдэкIыгъэр зыфэгъэхьыгъэр 1930 — 1940-рэ илъэсхэм тихэгъэгу щыхъущтыгъэ-щышIэщтыгъэм, ахэм сэ сиобразхэр атезгъэгущыIэхэзэ, Хьат лъэныкъом зыфагъазэщтыгъ. Ащ къыщыхъухэрэр, мыдкIэ къыщыхъухэрэр зэтефэх. КIэкIэу къэпIон зыхъукIэ, тэ, адыгэ лъэпкъэу дунаим тетым, «тыадыг» зэтэIожьы тэр-тэрэу, анахь лъэпкъыжъэу дунаим тетмэ тащыщ. Ащ игугъу сэшIы, сыда пIомэ шIэныгъэлэжьхэу, цIыф гъэшIэгъонхэу илъэс 200 — 300-кIэ узэкIэIэбэжьмэ тэ къытхэхьагъэхэм къытаIолIагъэхэр дэгъоу зэзгъэшIагъэх. Ахэм къаIорэр — анахь лъэпкъыжъэу дунаим тетмэ тащыщ. Лъэпкъыжъ 36-рэу дунаим тетэу зигугъу ашIырэмэ тахэт. НыбжьыкIэу тхэрэмэ ясэIо: «Лъэпкъым иуз, лъэпкъым игушIуагъо уимыузэу, уимыгушIуагъоу утхэн плъэкIыщтэп!» Ар зызэхапшIэкIэ, лъэпкъым уфэшIушIэщт, уфэтхэщт. Адыгэгу сиIа пIомэ, сиIэу зысэлъытэжьы. Стхыгъэхэм ахэр къащысэIо. Джыри илъэс 50, илъэси 100 горэ къэдгъэшIэна сэIошъ сегупшысэ. Дунаим лъэпкъыбэ текIодыкIыгъ тэщ нахьи нахь лъэпкъышхохэу, лъэпкъ цIыкIухэуи. Ар къытщымышIыным пае зыкъэтыухъумэжьын фае. Тыбзэ, тиадыгэ шэнхэр, тизэхэтыкIэхэр — джахэр тиныбжьыкIэу къыткIэхъухьэрэмэ агурыдгъэIонхэ фае. Ар къызщежьэн фаер унагъор ары. Джар къыткIэхъухьэрэ ныбжьыкIэхэм агурыдгъаIо зыхъукIэ, джыри илъэсишъэ горэ къэдгъэшIэн. Илъэс мин пчъагъэрэ дунаим тытетыгъ. Джыри тытетынэу къысшIошIы. Тытезгъэтыщтыр джа зигугъу къэсшIыгъэ Адыгэ Хабзэр ары. «Глобализация» зыфаIорэ дунаим нахь иным нахь цIыкIур щедыры. Нахь иным нахь цIыкIум шъхьакIо рехы. Ащ тыхэмыкIодэнэу ары.\nЕтIани загъорэ тыхэкIодэщтэу къысшIошIы. Глобализацием ихьарзэ тырелъашъо жьым. Ар къытщымышIыным фэшI, тызтехьэрэм зыщыдгъэпытэным пае, тэр-тэрэу зытыухъумэжьын фае. Адыгэ лъэпкъыр лъэпкъ зэфэшъхьафэу зэтеутыгъ — кIэмгуехэр, абдзахэхэр, бжъэдыгъухэр, къэбэртаехэр, шапсыгъэхэр, хьатхэр, гущыIэм фэшI. ХьакIэщым щызэхэсхыщтыгъэхэр: «Бжъэдыгъу хэгъэгу сыщыIагъ», «КIэмгуе хэгъэгу тыкъикIыжьыгъ», «Къэбэртэе хэгъэгум тызэкIом», «Щэрджэс хэгъэгум тызэкIом» — егъашIэм адыгэр зэгупшысагъэр ихэгъэгу ары. «Хэгъэгу тиIагъа, тимыIагъа?» зыIохэрэм адезгъаштэуи, адесымгъаштэуи мэхъу. Хэгъэгу зэхэтщэн тэ тлъэкIыгъэп, ау тиадыгэ пшысэхэм, ти Нарт эпос къыкIэныгъэхэм уяджэ зыхъукIэ, ащ фэдэ зэрэщыIагъэр къыдгурыIон фае. «Синдика» зыфаIощтыгъэ хэгъэгу тиIагъ. ЩыIэжьэп ар. Хьат хэгъэгур джыдэдэм Тыркуе хэгъэгур зэрысым итыгъ, Азие цIыкIукIэ еджэщтыгъэх. Тхылъыр стхын зэхъум, бэмэ сяджагъ сэ, сытхэным ыпэкIэ ренэу ары зэрэсшIырэр — тарихъ лъапсэр умышIэу птхын плъэкIыщтэп. Совет хэгъэгур тиIэ зэхъум шIэныгъэлэжьэу тиIагъэхэм хьатхэм афэгъэхьыгъэу атхыгъэхэр, IэкIыб къэралхэм яшIэныгъэлэжьхэу нэкIубгъо 300 — 500-р къыдэзыгъэкIыгъэхэм нэмыцыбзэкIи, инджылызыбзэкIи атхыгъэхэу зэдзэкIыгъэхэм сяджагъ. 1989-рэ илъэсым СССР-м и Апшъэрэ Совет сыхэт зэхъум нэIуасэ сыфэхъугъагъ Ардзинбэ Владислав. Ащ ыуж етIанэ ар Абхъазым иапэрэ Президент хъугъагъэ. Зы комиссие тызэдыхэтыгъ, илъэсищым бэрэ тызэIукIагъ. Ежь Владислав Ардзинбэ хатоведэу щытыгъ. Хьатмэ апылъыгъ. ЩыIэх шIэныгъэлэжьыбэ хьатхэр адыгэабхъаз лъапсэ яIэу, мыщ икIыхи ащ хэгъэгу щашIыгъэу зыIохэрэр. «Хаты» ыкIи «хеты» ашIузэхэкIуакIэ, хэта ахэр? «Хатхэр» — тэры, хьатхэр ары. «Хетхэр» — Европэ лъэныкъомкIэ къикIыхи, хьатмэ къахэтIысхьэхи ахэкIухьагъэх, абзэ аштагъ, шIэныгъэлэжьхэми зэхагъэкIуакIэх, арышъ, джа лъэхъаным Хьат хэгъэгу щыIагъ, икъэлэ шъхьаIэщтыгъэр — Хьатуц (Хатуца).\nМы зэпстэуми тхылъыкIэм чIыпIэ щагъотыгъ, тарихъыр зэзыгъашIэ зышIоигъохэмкIэ, лъэпкъ зэхашIэ зиIэхэмкIэ гъэшIэгъоныщт.\nПредыдущая Тыгухэм арылъыщт малхэр\nСледущая Александр Евтушенкэм дышъэ медаль къыхьыгъ


Илъэпкъ иджэмакъэ зэхехы — Адыгэ макъ\nИлъэпкъ иджэмакъэ зэхехы\nРедактор 18.12.2019 КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nЛъэпкъым къыкIугъэ гъогур сурэтхэмкIэ къэзыIуатэрэм зэгъэпшэнхэр ешIых. ЩыIэныгъэм нахь куоу ухищэ зэрэшIоигъор къыхигъэщызэ, шIыкIэшIухэм алъэхъу.\nКъокIыпIэм щыпсэурэ лъэпкъхэм искусствэхэмкIэ я Къэралыгъо музееу Мыекъуапэ дэтым къыщызэIуахыгъэ къэгъэлъэгъоныр лъэпкъ шIэжьым къыпкъырэкIы. Тыркуем къыщыхъугъэ Дыгъу Айтэк убыхмэ ащыщ, икIэлэцIыкIугъом къыщегъэжьагъэу сурэтхэр ешIых, искусствэм пыщагъ. Самсун дэт университетым щеджэзэ ишIэныгъэ хигъахъощтыгъ, сэнэхьатэу къыхихыгъэр лъэшэу гум рихьыщтыгъ, ау рэхьат иIагъэп. Теубытагъэ къызхигъафи, Адыгэ Республикэм щыпсэунэу къэкIожьыгъ. ИскусствэхэмкIэ колледжым чIэхьагъ.\nМузеим щыкIогъэ зэхахьэм къыщыгущыIагъэх Адыгэ Республикэм культурэмкIэ иминистрэу Аулъэ Юрэ, музеим ипащэу Кушъу Нэфсэт, Адыгэ Республикэм исурэтышIхэм я Союз ипащэу, Дыгъу Айтэк колледжым щезыгъэджагъэхэм ащыщэу Елена Абакумовар, искусствэм иIофышIэхэу Шъхьэлэхъо Светланэ, Бырсыр Абдулахь, нэмыкIхэри.\nМэщфэшIу Нэдждэт адыгэ лъэпкъэу дунаим щитэкъухьагъэу псэурэм игумэкIыгъохэм, зэкъошныгъэм игъэпытэн яхьылIэгъэ усэм къеджагъ. Лъэпкъым иджэмакъэ зэхэзыхыхэрэм заугъоижьынымкIэ искусствэр амалышIоу зэрэщытыр хигъэунэфыкIыгъ.\n— КультурэмкIэ министрэу Аулъэ Юрэ, шIэныгъэлэжьэу Елена Абакумовам, фэшъхьафхэм зэхахьэм къыщаIуагъэр Дыгъу Айтэк зэфихьысыжьыгъэх. Псэ зыпыт зэIукIэгъум нэбгырэ пшIы пчъагъэ зэрэхэлэжьагъэр сурэтышIым лъэшэу игопагъ.\nСтIашъу Юрэ, Гъыщ СултIан, Мамый Руслъан, Чэмышъо Гъазый, Едыдж Мэмэт, Бибэ Мурат, Хъурмэ Сулыет, Къуекъо Маринэ, Едыдж Викторие, Чэтэо Ибрахьим, ХыдзэлI Абдулахь, ГутIэ Рэмэдан, нэмыкIхэу музеим щыкIогъэ Iофтхьабзэм хэлэжьагъэхэм яеплъыкIэхэр щыIэныгъэм дештэх, лъэпкъ шIэжьым епхыгъэх.\nАдыгэ шыур, лъэпкъ зэхахьэхэр, нысащэм зызэрэфагъэхьазырырэр, шыкIэпщынэр шыум «къызэригъэгущыIэрэр», къушъхьэ лъагэм пшъашъэмрэ кIалэмрэ зэрэщызэIукIагъэхэр, нэмыкI сурэтхэри лъэпкъ гупшысэм ехьылIагъэх. Гъогу чыжьэ техьэгъэ хъулъфыгъэр пшъашъэм зэригъэкIуатэрэр, фэшъхьафхэри гум къегущыIыкIых. Живописыр, графикэр А. Дыгъум нахь къыхегъэщых. Европэм ихэгъэгухэм къащытырихыгъэ сурэтхэр искусствэм иджэрпэджэжьых.\n— ЩыIэныгъэм еплъыкIэу фысиIэр сисурэтхэм къащысэгъэлъагъо, сиунагъо Мыекъуапэ щэпсэу, симурад къыздэхъугъэу сэлъытэ, — къытиIуагъ Дыгъу Айтэк.\nКъэгъэлъэгъоныр тыгъэгъазэм и 28-м нэс музеим щыкIощт.\nСурэтхэр зэхахьэм къыщытетхыгъэх.\nПредыдущая Псауныгъэм икъэкIуапI\nСледущая Шапхъэхэм адиштэнхэ фае\nПэрытныгъэ зыIыгъ район\nМэшIожь гъозыр къызэшъумыгъэгуау\nБзэм лъэпкъым иакъыл кIоцIылъ


Республикэм ыцIэ зыгъэIугъэ гъомылапхъэхэр — Голос Адыга\nРеспубликэм ыцIэ зыгъэIугъэ гъомылапхъэхэр\nРедактор 08.04.2019 08.04.2019 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, ЭКОНОМИКЭР\nАдыгэ Республикэм ыцIэ шIукIэ чыжьэу зыгъэIугъэхэм ащыщ адыгэ къуаер. Урысыем ичIыпIэ зэфэшъхьафхэм ямызакъоу, IэкIыб къэралхэми ар ащашIэ хъугъэ.\nАдыгэ къуаем республикэм чIыпIэшхо щеубыты. ГъомылэпхъэшIыным хэхъоныгъэхэр ышIынхэм ащ иIахь зэрэхэлъым имызакъоу, туризмэм зегъэушъомбгъугъэнымкIи гугъапIэхэр рапхых. Ар къызэригъэшъыпкъэжьырэми ишыхьат адыгэ къуаем ифестивалэу республикэм щызэхащэрэм илъэс къэс къекIуалIэрэр нахьыбэ зэрэхъурэр.\nАдыгэ къуаер Урысыем цIэрыIо зэрэщыхъугъэм ишIуагъэкIэ ар чIыпIэ зэфэшъхьафыбэхэм къащыдагъэкIыщтыгъ. Ащ ишIын шэпхъэ гъэнэфагъэу пылъхэр зэраукъохэрэм къыхэкIэу, адыгэ къуаекIэ заджэхэрэр тикъуае пэчыжьагъ.\n2018-рэ илъэсым ищылэ мазэ адыгэ къуаер Адыгеим ит хъызмэтшIапIэхэм анэмыкI зыпарэми къыдигъэкIын фимытэу, нэмыкI чIыпIэ къыщашIыгъэр нэпцIыкIэ лъытэгъэнэу УФ-м и Апшъэрэ Хьыкум унашъо ышIыгъ.\nАр АдыгеимкIэ текIоныгъэшхоу, мэхьэнэ ин зиIэ лъэбэкъоу хъугъэ. Хьыкумым зырихъухьагъэм къыщыублагъэу ар амыукъоным Адыгеим икъоешIхэм я Союз лъэшэу ынаIэ тетыгъ. Аущтэу «Адыгэ къуай» зытетхэгъэ гъомылапхъэ гъэбылъыгъэкIэ нэмыкI субъектхэм яхъызмэтшIапIэхэм къыдагъэкIэу къычIагъэщи, ахэм даоу афыряIэм фэгъэхьыгъэ тхылъхэр афигъэхьыгъагъэх.\nБрянскэ хэкум ит хъызмэтшIапIэу ЗАО-у «Умалат» зыфиIорэм нэмыкIырэмэ зэкIэми тхылъым итыр агъэцэкIагъ. Мы хэкум и Арбитражнэ Хьыкуми Адыгеим икъоешIхэм ядэо тхылъ итым дыримыгъаштэу, ежьхэм япредприятие къыгоуцуагъ, УФ-м и Апшъэрэ Хьыкум унашъоу ышIыгъэр къыридзагъэп. Адыгеим икъоешIхэм я Союз къызэрэщаIуагъэмкIэ, УФ-м и Хьыкумэу цIыфым ежь иакъылкIэ къыугупшысыгъэмкIэ фитыныгъэу иIэхэм (интеллектуальные права)якъэухъумэн фэгъэзагъэр Брянскэ хэкум и Арбитражнэ Хьыкум рихъухьагъэм хэплъэнэу зыфагъэзагъ. ИкIыгъэ гъэтхэпэ мазэм ыкIэм лъэIу тхылъыр ащ IэкIагъэхьагъ.\nДжащ фэдэу Москва иунэе предпринимательхэм ащыщэу Адыгеим икъоешIхэм «адыгэ къуай» зыцIэ гъомылапхъэр чIыпIэу къызщыхахыгъэм ыцIэ ыхьыным (наименование места происхождения товара) щыгъэнэфэгъэ технологием димыштэу, ГОСТ-кIэ е ТУ-кIэ ашIэу, ар мытэрэзэу зыIуагъэми пэуцужьышъугъэх ыкIи текIоныгъэр къыдахыгъ. Предпринимателым ыIуагъэм Москва и Кузнецкэ район хьыкум къыдыригъэштагъэп, нэужым къэлэ хьыкумыр мы Iофым зыхэплъэжьыми, тикъоешIхэм къагоуцуагъ.\nАдыгеим ихъызмэтшIапIэу щэм хэшIыкIыгъэ гъомылапхъэхэр къыдэзыгъэкIыхэрэм адыгэ къуаер нахьыбэу къашIыным пае оборудованиеу Iоф зэрашIэрэр агъэкIэжьыгъ. АР-м мэкъу-мэщымкIэ и Министерствэ къызэритырэмкIэ, 2018-рэ илъэсым къое тонн мин 13-м ехъу къыдагъэкIыгъ. 2017-м егъэпшагъэмэ, ар проценти 7-кIэ нахьыб. 2021-рэ илъэсым нэс тонн мин 16-м ехъум къыфэкIонхэм ыуж итых. КъоешIхэм я Союз къызэрэщыхагъэщырэмкIэ, Урысыем зэрэщытэу щыIукIыщтым, ищыкIэгъэщтым фэдиз къыдагъэкIыным хъызмэтшIапIэхэр фэхьазырых.\nАдыгэ щаири къуаем къыгоуцуагъ\nАдыгеим къыщыхахыгъэу, нэмыкI чIыпIэ къыщыдагъэкIын фимытхэу ашIыгъэ къуаем адыгэ щаири джырэблагъэ къыхэхъуагъ.\nУрысые научнэ–ушэтыпIэ институтэу къэгъагъэхэм ыкIи субтропическэ культурэхэм якъэгъэкIын пылъым и Къутамэу АР-м щыIэм блэкIыгъэ гъэтхэпэ мазэм ащ фэдэ фитыныгъэ къыратыгъ. Ащ къызэрэщыдэлъытагъэмкIэ, щай зэфэшъхьафхэр къыдэзыгъэкIыхэрэм адыгэ щаир тиреспубликэ къыщымыкIыгъэм хашIыкIэу «Адыгэ щай» къытыратхэмэ, ар нэпцIыкIэ алъытэщт. Щэе шIуцIэм имызакъоу, уцышъори ащ хахьэ.\nАдыгэ щаир институтэу зигугъу къэтшIыгъэр ары къэзыгъэкIырэр. Ащ иплантациехэр Кавказ къушъхьэтхым итемыр-къохьэпIэ лъэныкъокIэ щыIэх, Мыекъопэ районым ит поселкэу Цветочнэм пэблагъ. Урысыер пштэмэ, адыгэ щаир анахь чIы лъагэм къыщыкIэу алъытэ. ПстэумкIи гектари 6 мэхъу. ЧIыпIэу зыдэщытыр, чIыгоу къызхагъакIэрэр, экологическэу зэрэкъабзэр ары адыгэ щаир адрэхэм афэмыдэ къэзышIырэр.\nАдыгеим апэрэ щай куашэхэр 1938 — 1940-рэ илъэсхэм щагъэтIысхьэгъагъэхэу институтым къыщаIотэжьы. Ащыгъум «грузинскэкIэ» заджэхэрэ щай лъэпкъ къыхахыгъагъэр, соткитIу рагъэубытыгъагъ. Щаим ыкIи субтропическэ культурэхэм апылъ Всесоюзнэ институтым иопорнэ пункт (непэ Урысые научнэ–ушэтыпIэ институтэу къэгъагъэхэм ыкIи субтропическэ культурэхэм якъэгъэкIын пылъым и Къутамэу АР-м щыIэр) иIофышIэхэр ары зыгъэтIысхьэгъагъэхэр. Зэо илъэсхэми щаир къызэтенэгъагъ…\n2010-рэ илъэсым институтым щай лъэпкъ 15-мэ шIуагъэу ахэлъыр зэхигъахьи, адыгэ щай лъэпкъыр къыхихыгъ.\nНепэ ащ фитыныгъэу къыратыгъэр къэухъумэгъэным, ежь щаим шIогъабэу хэлъыр мыкIодыным, ары пакIошъ, нахьыбэ хъуным, Урысыем имызакъоу, IэкIыб къэралхэми алъыIэсыным къыфэкIонхэм пае амал пстэури зэрагъэфедэщтым институтэу ащ икъэгъэкIын дэлажьэрэм къыщыкIагъэтхъы.\nПредыдущая ШIэныгъэлэжьэу Бырсыр Батырбый къызыхъугъэр непэ илъэс 80 мэхъу\nСледущая Жъы хъугъэхэм ачIыпIэкIэ


«Лезгинкэмрэ» «Налмэсымрэ» зэдештэх — Адыгэ макъ\n«Лезгинкэмрэ» «Налмэсымрэ» зэдештэх\nРедактор 28.02.2019 КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nДагъыстанрэ Адыгеимрэ язэпхыныгъэхэр искусствэм щэпытэх. Республикэхэр зэлъэкIох, концертхэмкIэ зэхъожьых, зэгъусэхэу пчыхьэзэхахьэхэм ащэуджых.\nАдыгэ Республикэм и Къэралыгъо академическэ къэшъокIо ансамблэу «Налмэсым» и Унэ щыкIогъэ зэхэт концертыр Адыгеим изаслуженнэ артисткэу АфэшIэгъо Фаинэ зэрищагъ. Ащ зэрэхигъэунэфыкIыгъэу, «Лезгинкэмрэ» «Налмэсымрэ» дунэе искусствэм шIукIэ щашIэх. Къашъом ыбзэ псэ къыпагъакIэзэ, лъэпкъ шэн-хабзэхэр къагъэлъагъох.\nДжамбулат Магомедовыр якIэщакIу\nДагъыстан и Къэралыгъо академическэ къэшъокIо ансамблэу «Лезгинкэм» ипащэу, Урысыем, Адыгеим искусствэхэмкIэ язаслуженнэ IофышIэшхоу, Урысыем и Президентэу Владимир Путиным ицыхьэшIэгъоу Джамбулат Магомедовыр творческэ Iофтхьабзэм кIэщакIо фэхъугъ. «Налмэсымрэ» «Лезгинкэмрэ» зэгъусэхэу концертхэр къызэдатынхэм фэшI унэшъо хэхыгъэхэр рахъухьагъэх.\n2018-рэ илъэсым шэкIогъу мазэм «Налмэсым» ипчыхьэзэхахьэхэр Къыблэм, Темыр Кавказым ащыкIуагъэх. Тиартистхэр Махачкала щыIэхэу «Лезгинкэр» гъусэ къафэхъуи, дунаим еплъыкIэу фыряIэр къашъохэмкIэ пчыхьэзэхахьэм къыщагъэлъэгъуагъ.\nАнсамблэ цIэрыIохэм ятIонэрэ пчыхьэзэхахьэу яIагъэр Мыекъуапэ игъэкIотыгъэу щыкIуагъ.\n«Лезгинкэр» 1958-рэ илъэсым зэхащагъ. Дагъыстан, Кавказым, Урысыем ялъэпкъхэм якъэшъуи 100-м ехъу ансамблэм щагъэуцугъ. 1994-рэ илъэсым едзыгъуи 3 хъурэ балетэу «Парту-Патима» зыфиIорэр апэрэу Дагъыстан щагъэуцугъ. «Лезгинкэм» фэдэ ансамблэ дунаим тетэп. Лъэпкъыбэ ащ хэт, шэн-хабзэу, тарихъэу яIэр къашъохэмкIэ, театрализованнэ едзыгъохэмкIэ къаIуатэх.\nДагъыстан иансамблэу «Лезгинкэм» ихудожественнэ пащэу, Дагъыстан инароднэ артистэу, Урысыем, Адыгеим язаслуженнэ артистэу, Урысые Федерацием и Правительствэ ишIухьафтын къызыфагъэшъошагъэу Зулумхъан Хангереевым къызэрэтиIуагъэу, лъэпкъхэм яискусствэ хэхъоныгъэхэр ешIых. Лъэпкъ ансамблэхэр зэIукIэхэзэ, щыIэныгъэм къыщакIугъэ гъогур къызэфаIуатэ.\nКъашъоу «ЗэфакIор» Дагъыстан изаслуженнэ артисткэу Ахътао Бэлэрэ артистэу Къонэ Мыхьамэдрэ къыхадзагъ. Тилъэпкъ ишъуашэ идэхагъи, шэн-хабзэхэри артистхэм зэхэугуфыкIыгъэу къагъэлъэгъуагъэх. Б. Ахътаом нэплъэгъу закъокIэ къашъом псэ къыпегъакIэ, «ЗэфакIом» купкIэу хэлъыр къызэIуехы. ШIулъэгъу къабзэм ытамэхэр лъагэу зыIэтырэ М. Къонэм лъэпкъ къашъор зэрэпкъырыхьагъэр къыхэщы.\n«КъушъхьэчIэс къашъу» зыфиIорэр «Лезгинкэм» къышIыгъ. Къумыкъухэм якъашъуи къыгъэлъэгъуагъ. «Къушъхьэм щыпсэурэ къуаджэм иджэгукIэхэр» зыфиIорэ къашъом игъэпсыкIэ узыIэпещэ. Чылэм дэсхэм ямэфэкI, гушIуагъор зэдагощы, зэдэуджых. ЯIэпэIэсэныгъэ едзыгъохэм къащашIы. ЧIым теIэтыкIыгъэ гъучIыч гъэщыгъэм къэшъуакIор тетэу рэхьатэу мэзекIо, лъапэкIэ зыщегъэчэрэгъу.\nIэпэIасэм иIэпэIэсэжьым залым чIэсхэр Iэгу фытеохэ къодыерэп. Къэтэджыхи, фэгушIуагъэх, гущыIэ фабэхэр фаIуагъэх.\nШъонтырпаохэм якъашъуи гъэшIэгъонэу гъэпсыгъэ. Хъулъфыгъэхэр нэгушIох, лъэпкъ шъуашэр ащыгъ, орэдыр къыдаIозэ макъэр агъэжъынчы. Къашъоу «Лезгинкэр» искусствэм ибаиныгъэ къыпкъырэкIы. Артист пэпчъ лъэпкъым зэрэрыгушхорэр, къашъор щыIэныгъэм зэрэщыщыр пчэгум къыщэлъагъо.\n«Налмэсыр» зэрэуджырэ шIыкIэми зэфэхьысыжьхэр уегъэшIых. «Адыгэ уджхэр» къэшъо къызэрыкIоп. Лъэпкъ шъошэ зэфэмыдэхэмкIэ артистхэр фэпагъэх. Пшъашъэхэм якъэшъуакIэ уеплъызэ, анахь дахэр къахэпхын умылъэкIэу гукIэ олъыхъо. «ЗэкIэри дахэ, нэр пIэпахы» ор-орэу зэоIожьы, зыбгъэрэхьатыным удэмыгуIэу Iэгу уафытео.\nIэкIыб къэралыгъохэм ащыпсэухэрэ тилъэпкъэгъухэм язэхэт къашъо артистэу Хьажэкъо Пщымафэ къеублэ. Нарт шъаор зэрэнэгушIом, купыр зылъищэным зэрэфэхьазырым уегъэгушхо. «Налмэсым» къыфэхъугъэу Пщымафэ тлъытэзэ, къашъор къыдэзышIыхэрэм гукIэ талъэплъэ.\n«Адыгеим иныбжьыкIэгъу» зыфиIорэ къашъом узеплъыкIэ, лъэпкъым ищыIэкIэ-псэукIэ ибаиныгъэхэр пкъынэ-лынэхэм къапкъырэхьэх. НыбжьыкIэгъур дэхагъэм илъэхъан, ащ дакIоу, ныбжьыкIэгъур щыIэныгъэм илъэгъохэщ. Къашъом ахэр зэпхыгъэхэу хэолъагъох. Абхъаз къашъоу «Кутолыр» артистхэу Абыдэ Артур, Симболэт Бислъан, Хъоджэе Иландэ, Хъурмэ Темыркъан къырагъажьэ. Зэкъош лъэпкъхэм язэфыщытыкIэхэр искусствэм щыщ зэрэхъугъэхэр артистхэм къагъэлъагъо.\nДагъыстанрэ Адыгеимрэ якъэшъуакIохэр зэхэтхэу зэдэуджхэзэ пчыхьэзэхахьэм икIэух мэфэкI шапхъэм итэу агъэпсыгъ.\nАдыгэ Республикэм культурэмкIэ иминистрэу Аулъэ Юрэ ти ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат ыцIэкIэ пчыхьэзэхахьэм хэлажьэхэрэм къафэгушIуагъ, щытхъуцIэхэр къызыфаусыгъэхэм ятхылъхэр аритыжьыгъэх.\nДжамбулат Магомедовым «Адыгэ Республикэм искусствэхэмкIэ изаслуженнэ IофышIэшху» зыфиIорэр фагъэшъошагъ. Алина Магомедовам, Зулумхъан Хангереевым «Адыгэ Республикэм изаслуженнэ артист» зыфиIорэр афаусыгъ.\n«Налмэсым» ихудожественнэ пащэу Хъоджэе Аслъан, «Лезгинкэм» ипащэхэу Джамбулат Магомедовыр, Зулумхъан Хангереевыр гуфэбэныгъэ ахэлъэу зэхахьэм къыщыгущыIагъэх.\nИIахьылхэр игъусэхэу концертым еплъыгъэ Мырзэ Хьалимэ артистхэм бэрэ Iэгу афытеуагъ, пчыхьэзэхахьэр лъэшэу зэрэшIогъэшIэгъоныр иныбджэгъухэм къариIуагъ.\nАнатолие иадыгэхэм якъашъо «Налмэсым» къызэришIыгъэ шIыкIэр искусствэ лъагэм дештэ. Абрэдж Алинэрэ Къулэ Алыйрэ къашъор къызаублэм, НэмытIэкъохэм ясабыеу илъэситIум итыр зэрэуджыгъэр, концертыр къызаухым артистхэм нэгушIоу зэрапэгъокIыгъэм къашъом пIуныгъэ кIуачIэу хэлъым уигъэгушхозэ, щыIэныгъэм идэхагъэ уфещэ.\nПредыдущая ШIушIагъэм щыIэныгъэр егъэдахэ\nСледущая Гур зыгъэпIэжъгъэирэ романсыр


Цэй Эдуард: «Къэралыгъом итарихъ ныбжьыкIэхэр егъэгумэкIых» — Адыгэ макъ\nЦэй Эдуард: «Къэралыгъом итарихъ ныбжьыкIэхэр егъэгумэкIых»\n«ТекIоныгъэм и Диктант» зэратхыщтым фэгъэзэгъэ зэхэщэкIо комитетым мы мафэхэм зэхэсыгъо иIагъ.\nШъолъыр площадкэхэм Iофтхьабзэр зэращыкIощтым тегущыIагъэх. ЗэрагъэнэфагъэмкIэ, муниципалитетхэм ащ фэдэ чIыпIэхэр нахьыбэ ащашIыщтых. Мэфэ заулэм къыкIоцI ахэр зэкIэ агъэнэфэщтых ыкIи «диктантпобеды.рф.» зыфиIорэ сайтым рагъэхьащтых. Iофтхьабзэм хэлэжьэн шIоигъоныгъэ зиIэ пэпчъ ежь нахь къыпэблэгъэ чIыпIэм зыщыхитхэн амал иIэщт.\nГъэсэныгъэм иучреждениеу Адыгеим итхэм ямызакъоу «зэфэшIыгъэ» площадкэхэми Iоф ашIэщт. «ТекIоныгъэм и Диктант» Росгвардием, зыухъумэжьынымкIэ ыкIи ошIэ-дэмышIэ IофхэмкIэ министерствэхэм ялIыкIохэм атхыщт. БлэкIыгъэ илъэсми Iофтхьабзэм къулыкъушIэхэр хэлэжьэгъагъэх.\nГъэцэкIэнхэм якъэтын ыпэкIэ зэрэщытыгъэм мыгъи фэдэщт. Акциер рагъэжьэфэ упчIэхэри джэуапхэри зы цIыф ылъэгъущтхэп. Анкетэм фэдэу къыдэгъэкIыгъэхэу, затхыщт уахътэм площадкэм щагощыщтых.\n— ТекIоныгъэр къызыдахыгъэр илъэс 75-рэ зыщыхъугъэ илъэсым щыIэгъэ акцием къызэригъэлъэгъуагъэмкIэ, тицIыфхэм мы Iофтхьабзэм мэхьанэшхо ратыгъ, — къыIуагъ «Историческая память» зыфиIорэ федеральнэ партийнэ проектым АдыгеимкIэ икоординаторэу, республикэм и Къэралыгъо Совет — Хасэ идепутатэу, Урысыем и ЛIыхъужъэу Цэй Эдуард. — Анахьэу къыхэзгъэщы сшIоигъор мыщ итхын ныбжьыкIэхэр къызэрэхэлажьэхэрэр ары. Ащ къеушыхьаты къыткIэхъухьэрэ лIэужхэм къэралыгъом итарихъ зэращымыгъупшэрэр.\nШъугу къэтэгъэкIыжьы, 2020-рэ илъэсым Iоныгъом и 3-м, «ТекIоныгъэм и Диктант» нэбгырэ миллионым ехъумэ атхыгъ. Iофтхьабзэм къэралыгъо 76-рэ къыхэлэжьагъ. Ахэм площадки 151-рэ ащагъэпсыгъ.\nПредыдущая Хъопсэрыкъо Мурат Красногвардейскэ районым щыIагъ\nСледущая Мэлылъфэгъум и 12-р – космонавтикэм и Маф