Къэралыгъо IэпыIэгъум ишIуагъэ къэкIо | Адыгэ Макъ\nКъэралыгъо IэпыIэгъум ишIуагъэ къэкIо\nАвтор: Редакция\t/ 09.02.2017\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР, ЭКОНОМИКЭР\t/\nАужырэ илъэсхэм Кощхьэблэ районым щахъурэ былымхэмрэ былымхъуным пылъ фермерхэмрэ япчъагъэ къыхахъоу фежьагъ. ЫпэрапшIэу, ар зыпкъ къикIыгъэр къэралыгъо программэхэу «Семейная животноводческая ферма» ыкIи «Начинающий фермер» зыфиIохэрэр Адыгеим зэрэщагъэцакIэхэрэр ары.\nЗигъугъу къэтшIырэ программэхэр зытегъэпсыхьагъэхэр былымхэр зыхъунэу изыхъухьэрэ цIыфым къыригъэгъэзэжьынэу щымыт къэралыгъо мылъку (Iофыгъом пэIугъэхьэгъэнэу рихъухьэгъэ ахъщэм ипроцент 60-м нэсэу) IэкIэгъэхьэгъэныр ары. ЗанкIэу къэтIон — ишъыпкъэу лэжьэн гухэлъ зиIэ фермерымкIэ мыр умыгъэфедэн умылъэкIыщт амалышIу.\nКощхьэблэ районыр пштэмэ, 2012 — 2017-рэ илъэсхэм миллион 91-рэ хъурэ къэралыгъо IэпыIэгъу фермер нэбгырэ 42-мэ къызфагъэфедагъ. Ащ ишIуагъэкIэ былымышъхьэ 316-кIэ, мэкъумэщ техникэ 50-кIэ, агъэцэкIэжьыгъэ е кIэу ашIыгъэ фермитфкIэ, IофшIэпIэ чIыпIэ пшIы пчъагъэхэмкIэ нахь бай районыр хъугъэ. Ащ нафэ къышIырэр зы — къэралыгъо IэпыIэгъум ишIуагъэ къэкIо! Ар тыушэтыным фэшI зигугъу къэтшIырэ программэхэм ахэлэжьэгъэ былымахъохэу Кощхьэблэ районым щыпсэухэрэм заIудгъэкIагъ.\nВольненскэ къоджэ псэупIэм щыпсэурэ Александр Дудченкэм икъакъырыкIэ щэджэгъоужым тыIухьагъэми, ащ щыжъотыгъ — мэфэ зыщыплI нахь зымыныбжь шкIэ цIыкIуибгъур чэмыщхэу Галина Щеголихинам, Цэй Нинэ ыкIи Людмила Евсигнеевам щэ рагъэшъогъэхэ къодыеу загъэпсэфэу щытыгъэх. Ахэм Александри ягъусэу пчъэIупэм Iутыгъэх. ТезекIухьанхэу былымхэр щагу шIыхьагъэм дэзыгъэхьэгъэ былымIыгъэу Николай Зубенкэм шхынылъэ гъэкъэбзэным ишъыпкъэу пылъыгъ. ШIуфэс зятэх нэуж апэ зыфэдгъэзагъ 2015-рэ илъэсым икIэух щегъэжьагъэу былымхъуным фежьэгъэ фермерым.\n— 2005-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу чIыгум сыдэлажьэ, — къекIуатэ А. Дудченкэм. — Непэ къызнэсыгъэми ащ сишъыпкъэу сыпылъ. ЧIыгу гектар 250-рэ, ар зэрысылэжьыщт тракторитф, бульдозер ыкIи комбайн зырыз, хъылъэзещэ машинэхэр, хьамбарыр цIыкIу-цIыкIоу зэзгъэуIугъэх. Скъоу Сергей фэшъхьафэу а зэпстэум апылъын лэжьэкIо хъупхъэхэри сигъусэх. 2015-рэ илъэсым былымхъуныр езыгъажьэ зышIоигъо фермерхэм къэралыгъор адэIэпыIэу зэхэсхыгъэти, а программэм сыхэлэжьэнэу исхъухьагъ. Фермэр гъэмафэм зэтедгъэпсыхьи, сыугъоигъэ мылъкумрэ къэралыгъом къытитыгъэ сомэ миллионрэ мин шъитIумрэ яшIуагъэкIэ Ставрополь шъолъырым илъэсым икIэухым чэм щэкI къыщысщэфыгъ. Щэч хэлъэп, язгъэшхыщтымкIэ Iоф сыхэтыгъэп — ищыкIэгъэ мэкъури Iупхъори сигубгъохэм хьалэлэу къысатыгъ. Нахь къиныIо сфэхъугъэр былымхэм адэлэжьэщт цIыфхэм якъэгъотын. Ау а Iофыгъори зэшIотхи, зыкIи тызпымылъыгъэ былымхъуным тыфежьагъ. Тхьэм ишыкуркIэ узэрыгушхон гъэхъагъэхэр непэкIэ тиIэх.\nАщ фэдэ зэфэхьысыжь фермерым езыгъэшIыгъэри тыушъэфынэп: икIыгъэ илъэсым чэм щэкIым къалъфыгъэ шкIэхэр Александр ыщагъэхэп, Iэхъогъум хитIупщыхьагъэх. НепэкIэ чэм лъфагъэхэм щэ литришъэрэ щэкIырэ къаты. Ау гъэрекIо гъатхэ былымхэр зэлъфэхэм, мы пчъагъэр литрэ шъищым нэсыщытыгъэшъ, мыгъи ащ къемыхъумэ, щымыкIэным былымахъор дэлажьэ. Былымышъхьэ пчъагъэм игугъу къэпшIымэ, джырэ уахътэм ар 80-м нэсы ыкIи фермерым къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, ащ къыщыуцущтэп. ИщыкIэгъэщт фермэ корпусыкIэм изэтегъэпсыхьан гъэмафэм шIомыкIэу ыухыным ицыхьэ телъ.\n— Былымхъуным сыпымылъыгъэми, ащ ыныбэ къыщыбгъакIэ зэрэмыхъущтыр къызгурэIо, — къыхегъэщы Александр. — Мыгъэ чэмхэм апае мэкъу ыкIи орзэ рулон 300, силос, тонн 70-м ехъу лэжьыгъэ згъэхьазырыгъэ. Тхьамафэ къэс жом къясэгъащэ. Ащ ишIуагъэкIэ чэмхэм мафэ къэс Iупхъо килограммиплIырэ жом килограммипшIырэ, афэхъущт мэкъу Iусыр, псыр агъоты. ОшIэ-дэмышIэу къэсымаджэхэмэ, афэсакъын ветеринарэу Iуагъэ зыдэтшIыгъэри тиI. КIэкIэу къэпIон хъумэ, тылажьэ къодыемэ, тилыжъ зэрэтшхыщтыр гъэнэфагъэ.\nФермерым фэшъхьафэу ащ дэжь Iоф щызышIэрэ лэжьакIохэми тадэгущыIагъ. Уиунагъо бгъэшхэщтмэ, пшъхьэ рыпIыгъыщтмэ, сыд фэдэ лэжьапIи непэ дэдзыхы пшIы зэрэмыхъущтыр ыкIи ежьыркIэ анахь шъхьаIэр зыфагъэзэгъэ Iофэу ахъщэ мыдэй къызфыратыщтыр дэгъоу ыгъэцэкIэныр арэу къытиIуагъ илъэс 43-рэ зыныбжь Н. Зубенкэм. Илъэс 30-м ехъурэ чэмыщэу Iоф зышIэгъэ Нини ащ дыригъэштагъ. ЫкIи зэгорэм зэрэгъэчэфхэу Iоф зыщашIэщтыгъэ колхозым илъэхъан Александр ифермэ ыгу къызэригъэкIыжьырэр къыкIигъэтхъыгъ.\nГухэлъэу ашIыгъэ пстэури къадэхъунышъ, псауныгъэ пытэрэ гъот инрэ яIэнэу такъыфэлъаIуи А. Дудченкэмрэ илэжьакIохэмрэ такъыкIэрыкIыжьыгъ.\nАщ ыуж зызIудгъэкIагъэр къуаджэу ХьакIэмзые щыпсэурэ Алый Махьмуд. КъыкIэдгъэтхъын: ыпшъэкIэ тыкъызтегущыIэгъэ былымахъохэм мэкъумэщ хъызмэтым илъэс пчъагъэрэ дэлэжьэгъэ сатыушIэхэу, техникэмкIи чIыгумкIи тегъэпсыхьагъэхэу къэралыгъо IэпыIэгъур къанэсыгъэмэ, Мыхьамэт лэжьэкIо къызэрыкIу.\n— Еджэныр къызысэухым, чылэм сыкъэкIожьи сылэжьагъ. Сишъхьэгъусэрэ сэрырэ сабыищ зэдэтпIугъ, зэдедгъэджагъ, алъэ тедгъэуцуагъэх. ПшъэшъитIур унагъо исых. КIалэр юристэу къалэу Ростов щэлажьэ. Ау джыри тисабыйхэм тадэIэпыIэ тшIоигъоти, былымхъуным тыфежьагъ. Шъыпкъэр пIощтмэ, сыдырэ егъэжьэгъу фэдэу ари IэшIэхыгъэп. Москва сыкIуи илъэс заулэрэ сыкъэлэжьагъ — ащ ихьатыркIэ 2006-рэ илъэсым къакъыр зэтегъэпсыхьагъэ сшIыгъэ. ЧIэбгъэуцощтыр ары джырэ нэс симыIагъэр (мэщхы). Мэкъулъэри, Iэщыри зэтегъэпсыхьагъэхэу щытыгъэх. Мы программэр къежьагъэу зызэхэсэхым, шъхьэгъусэмрэ сэрырэ тыхэлэжьэнэу итхъухьагъ. Комиссие пчъагъэ къэкIуагъ. Чылэ дэкIыгъом сызэрэщыпсэурэр ыкIи ащ ишIуагъэкIэ хъупIэ сызэрэщымыкIэщтыр, пстэури шIыгъахэу зэрэсиIэр, мылъку тIэкIуи зэрэсIэкIэлъыр къыдалъыти, грантыр къысатыгъ.\nПстэумкIи миллионитIум ехъурэ мылъкур зэзгъэуIуи чэм пшIыкIуплI, чэмхэр зэращыщтхэ аппаратитIу, зы шъхьал, Iэмэ-псымэ зэфэшъхьафхэр къэсщэфыгъэх. Джы тыкъэмыуцоу тэлажьэ.\nКъэмыуцухэу Мыхьамэти ащ ишъхьэгъусэу Ирини зэрэлажьэхэрэм щэч хэлъэп. Грантыр къаратыным фэшI чIыфэу банкым къыIахыгъэ сомэ мин 600-р атыжьыныр, къэнэгъэ кIымэфэ мазэр былымхэм рарагъэщыныр, шкIэу къэхъугъакIэхэм апылъыныр — непи неущи къапыщылъ Iоф. Ау зэшъ-хьэгъусэхэр IофшIэным ыгъэщынэхэрэп, къадэIэпыIэнэу лэжьэкIо нэбгырищ къаштэнэу ахэм рахъухьэ. ДжырэкIэ былымIусым щыкIэхэрэп. Ау къызэрэфэбэжьэу люцернэ гектаритIу, бжыхьэсэ гектарий зэрипхъыщтым Мыхьамэт тыщигъэгъозагъ.\n— Хьаулыеу «Улажьэмэ лыжъ пшхын» аIуагъэп, — къыкIегъэтхъы былымахъом. — Тикъарыу, Тхьэм ыIомэ, джыри илъ, шкIэу къэхъухэрэри тымыщэу былымышъхьэ пчъагъэм хэдгъэхъоныр тихьисап. Щэм къуаери тхъури къыкIэлъыкIон. Арышъ, къинэу тлъэгъурэм ишIуагъэ бэ темышIэу къытэкIыжьыным тыщэгугъы.\nЗигугъу къэтшIыгъэ былымахъохэм афэшъхьафэу къэралыгъо грантхэм яхьатыркIэ былымышъхьэ заулэ къэзыщэфи фермер хъугъэхэу къуаджэу Фэдз щыпсэурэ Мамыжъ Арамбый, Дмитриевскэ къоджэ псэупIэм зифермэ щылэжьэрэ Шышэ Руслъан ыкIи нэмыкIхэм заIудгъэкIагъ. Ахэм къыкIагъэтхъыгъэр зы — непэрэ хэхъоныгъэхэр зыпкъ къикIыгъэр къэралыгъо IэпыIэгъур ары. Мыр гугъэпIэшIухэр къэзытырэ зэфэхьысыжь.


Язэдэлэжьэныгъэ нахь агъэлъэшыщт — Адыгэ макъ\nЯзэдэлэжьэныгъэ нахь агъэлъэшыщт\nРедактор 07.05.2022 КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР, ПОЛИТИКЭР\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат къызэрэригъэблэгъагъэхэм тетэу урысые шIэныгъэлэжь цIэрыIохэу Лъэпкъ ушэтэкIо гупчэу «Курчатовский институт» зыфиIорэм ипрезидентэу Михаил Ковальчукрэ фундаментальнэ ушэтынхэмкIэ Урысые фондым исовет итхьаматэу Владислав Панченкэмрэ бэмышIэу Адыгеим щыIагъэх.\nАР-м и ЛIышъхьэ ипресс-къулыкъу къызэритыгъэмкIэ, ахэр Адыгеим къызкIэкIогъагъэхэр Адыгэ Республикэм инаучнэ амалхэм зыкъягъэIэтыгъэнымкIэ республикэмрэ Курчатовскэ институтымрэ зэдэлэжьэныгъэ зэдыряIэн зэралъэкIыщт лъэныкъохэр зэрагъэшIэнэу ары.\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэрэ Адыгеим ыцIэкIэ сенаторэу ФедерациемкIэ Советым щыIэ Хъопсэрыкъо Муратрэ хьакIэхэм тичIыопс чIыпIэ дахэхэр арагъэлъэгъугъэх, республикэм рекреационнэ амалэу иIэхэм нэIуасэ афашIыгъэх. Адыгэ къуаер къызыщыдагъэкIырэ щэ заводэу «Тамбовскэм», пчэныщэр къызыщахьыжьырэ кластерэу ООО-у «Мирный-Адыгея» зыфиIорэм ахэр щыIагъэх.\nДжащ фэдэу хьакIэхэр Адыгэ къэралыгъо университетым иректорэу Мамый Даутэрэ Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым иректорэу Къуижъ Саидэрэ аIукIагъэх. Ректорхэм хьакIэхэм къафаIотагъ научнэ IофшIагъэу яIэхэм, республикэм иапшъэрэ еджапIэхэм ащагъэфедэрэ программэхэм, Адыгеим ис кIэлэцIыкIу сэнаущхэм Iоф зэрадашIэрэ шIыкIэм афэгъэхьыгъэу.\nМихаил Ковальчук Курчатовскэ институтыр зыпылъ Iоф шъхьаIэхэм кIэкIэу къатегущыIагъ, Лъэпкъ ушэтэкIо гупчэм къэкIонхэу ректорхэр ригъэблэгъагъэх. Джащыгъум генетическэ ушэтынхэмкIэ, мэкъу-мэщымкIэ, Адыгеим икIэлэеджакIохэмрэ студентхэмрэ атегъэпсыхьэгъэ программэхэмкIэ шIэныгъэлэжьхэм зэдэлэжьэныгъэ зэдашIын зэралъэкIыщт лъэныкъохэр зэхафыщтых.\nИнновационнэ проектхэм ягъэцэкIэн мэхьанэшхо зэриIэр, наукэмрэ технологиехэмрэ яилъэсипшI къыдыхэлъытагъэу къэралыгъом Урысые Федерацием инаукэ IэпыIэгъу зэрэригъэгъотыщтыр Адыгеим и ЛIышъхьэ къыхигъэщыгъ.\nШъугу къэтэгъэкIыжьы ащ фэгъэхьыгъэ Указым Урысые Федерацием и Президентэу Владимир Путиныр 2022-рэ илъэсым мэлылъфэгъум и 25-м зэрэкIэтхэжьыгъэр. МыщкIэ гухэлъ шъхьаIэу яIэр ныбжьыкIэ сэнаущхэр наукэм хэщэгъэнхэр, обществэмрэ хэгъэгумрэ хэхъоныгъэ ашIыным фытегъэпсыхьэгъэ пшъэрылъхэм язэшIохын шIэныгъэлэжьхэри, ушэтакIохэри къыхэгъэлэжьэгъэнхэр, Урысыем инаукэ гъэхъагъэу, амалэу иIэхэм афэгъэхьыгъэ къэбархэр нахь икъоу Урысые Федерацием щыпсэухэрэм аIэкIэгъэхьэгъэнхэр ары.\nПредыдущая Гъатхэр, тыгъэр, мамырныгъэр\nСледущая Республикэм ипащэ ветеранхэм адэжь щыIагъ


КIэлэцIыкIу IыгъыпIакIэ къызэIуахыгъ — Адыгэ макъ\nРедактор 04.03.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nКIэлэцIыкIу IыгъыпIэу N 7-м икъутамэу Кобл Якъубэ ыцIэ зыхьырэ урамым къыщызэIуахыгъэм иIофшIэн ригъэжьагъ, сабыйхэр аштэнхэу аублагъ.\nКъэлэ администрацием ипресс-къулыкъу къызэрэщаIуагъэмкIэ, лъэпкъ проектэу «Демографием» къыдыхэлъытагъэу мы кIэлэцIыкIу IыгъыпIэм ишIын 2019-рэ илъэсым аублэгъагъ. ПсэупIэм ишIын, Iэмэ-псымэхэм ящэфын федеральнэ ыкIи шъолъыр бюджетым къыхэхыгъэ сомэ миллион 719-рэ пэIуагъэхьагъ.\n— Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат пшъэрылъэу къыгъэуцугъэм диштэу лъэпкъ проектхэр щыIэныгъэм щыпхырыщыгъэнхэм анахьэу тынаIэ тет. КIэлэцIыкIу IыгъыпIакIэр щыIэ зэрэхъугъэм ишIуагъэкIэ чэзыум хэтхэр нахь макIэ хъугъэх, — къыIуагъ къэлэ администрацием ипащэу Андрей Гетмановым.\nКIэлэцIыкIу IыгъыпIэр аужырэ шапхъэхэм адештэ, кIэлэцIыкIухэр зыщыджэгущтхэ, зыщычъыещтхэ, зызыщатIэкIыщт ыкIи япсауныгъэ зыщапсыхьащт кабинетхэр агъэпсыгъэх, ящыкIэгъэ Iэмэ-псымэхэр ахэм ачIагъэуцуагъэх.\nМыекъопэ къэлэ администрацием гъэсэныгъэмкIэ и Комитет къызэрэщаIуагъэмкIэ, зыщыгыкIэщтхэ, зыщыпщэрыхьащтхэ ыкIи медицинэ IэпыIэгъу зыщарагъэкIыщт блокхэр кIэлэцIыкIу IыгъыпIэм хэтых. Щагум къыращыхэмэ, зыщыджэгущтхэ чIыпIэ гъэнэфагъэ куп пэпчъ афагъэпсыгъ.\nЗипсауныгъэкIэ ауж къинэрэ кIэлэцIыкIухэм хэушъхьафыкIыгъэ гъэсэныгъэ арагъэгъотыным гъэсэныгъэм иучреждение фытырагъэпсыхьагъ.\nКIэлэцIыкIу IыгъыпIэм ипащэ игуадзэу Хьаткъо Иринэ къызэриIуагъэмкIэ, купхэм кIэлэцIыкIухэр арагъэтIысхьанхэу рагъэжьагъ.\n— Сабыйхэм ямызакъоу кIэлэпIухэмкIи ар нахьышIоу тэлъытэ. Къин амылъэгъоу чIыпIакIэм есэщтых, нэIуасэ зэфэхъущтых, — къыхигъэ-\nНепэрэ мафэм кIэлэцIыкIу IыгъыпIэм нэбгырэ 80 къекIуалIэ. ЗэкIэмкIи куп 12 къызэIуахынэу щыт, ащ щыщэу 6-р анахь цIыкIухэм ателъытэгъэщт.\nСурэтхэр Мыекъопэ къэлэ администрацием исайт къитхыгъэх.\nПредыдущая Тиреспубликэ илъ рэхьатныгъэм тырыгушхон фае\nСледущая В Майкопе пройдет цикл мероприятий в честь Международного женского дня


НыбжьыкIэхэзэ щыгъозэнхэу — Адыгэ макъ\nКIэлэеджакIохэмрэ студентхэмрэ пенсиехэм афэгъэхьыгъэ хэбзэгъэуцугъэм къыщыдэлъытагъэхэр ягъэшIэгъэным ПенсиехэмкIэ фондым ичIыпIэ къулыкъухэри, гъэсэныгъэм иучреждениеу республикэм итхэри чанэу ыуж итых.\nМары джырэблагъэ фондым МыекъуапэкIэ и ГъэIорышIапIэ Адыгэ къэралыгъо университетым социальнэ технологиехэмкIэ ыкIи зекIонымкIэ ифакультет иапэрэ курс истудентхэр рагъэблэгъагъэх. Хабзэ зэрэхъугъэу, ыпэрапшIэу экскурсие афызэхащагъ. Ащ ипащэ игуадзэу Сергей Козловымрэ социальнэ ахъщэ тынхэм афэгъэзэгъэ отделым ипащэу Бгъошэ Заремэрэ ныбжьыкIэхэр ГъэIорышIапIэр зэрэзэхэтым, шъхьадж Iофэу ыгъэцакIэрэм нэIуасэ афашIыгъэх.\nНэужым ахэм пенсиехэм афэгъэхьыгъэ законым къыщыдэлъытагъэхэр, фондым къэралыгъо фэIо-фашIэу ыгъэцакIэхэрэр зыфэдэхэр, ныбжьыр нэмысызэ ор-орэу пенсиеу пфагъэуцущтыр бгъэIорышIэн зэрэплъэкIыщтыр къафаIотагъ. Сергей Козловым къэралыгъо социальнэ политикэм ипхырыщын ПенсиехэмкIэ фондым чIыпIэу щиубытырэм, страхованием, пенсиехэм ягъэпсын алъэныкъокIэ пшъэрылъ шъхьаIэу иIэхэм къатегущыIагъ. Бгъошэ Заремэ ны мылъкум фэгъэхьыгъэ программэм кIэу къыхэхьагъэхэм игъэкIотыгъэу нэIуасэ афишIыгъэх. ЦIыфым IофшIэгъэ илъэсэу иIэхэр зыщыгъэнэфэгъэ тхылъыр (трудовая книжка) электроннэ шIыкIэм тетэу бгъэпсын плъэкIынэу зэрэхъугъэми ПенсиехэмкIэ фондым испециалистхэр къытегущыIагъэх, шIуагъэу хэлъыр къаIотагъ.\nСтудентхэми упчIэхэр къатыгъэх, яшIошIхэр къыраIотыкIыгъэх, пенсиехэм афэгъэхьыгъэ законым хэшIыкIэу фыряIэр къагъэлъэгъуагъ. Ащыщхэм апшъэрэ еджапIэр къаухымэ, пенсиехэмкIэ системэм Iоф щашIэмэ ашIоигъоу аIуагъ.\nСледущая Поселкэу Трехречнэм щыIагъ


«ЧIыгур сыгу къыщекIокIы…» | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 18.07.2018\t/ КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\n(КъызыкIэлъыкIорэр бэдзэогъум и 17-м къыдэкIыгъэ номерым ит).\nIуашъхьэр, чIыгу зэпэIулъ иныкIаер псым фахьына, ар ымышIэу ашIэрэп, тхакIом символическэ образым драмэшхо кIелъхьэ: лъэпкъым къыфэнэжьыгъэ чIыгу такъыр цIыкIур тенджыз гъунэнчъэм хихьагъэу ехьы. Лъэпкъым иаужырэ мафэхэр ары драматургыр зытегущыIэрэр. Ар аужырэу зэрэщытыр зэкIэма ашIа? АшIэ-\nрэп, ашIэнэу чIыпIэ итхэми.\nДрамэр зэгъэпсылIэгъэ гупшысэр жъымрэ ныбжьыкIэхэмрэ къуаджэм игъэкощыжьын зэрегупшысэхэрэ лъэныкъохэр зэрэзэблэкIыхэрэр ары. Джэбагъ унагъом ышъхь, зауи бани къызэлыжьыгъэр бэ, нэмыкI чIыгуби лъэпкъыби ылъэгъугъ. Ау лъэпкъхэри чIыгухэри ыумысыхэрэп, пхъэтэпэмыхь ышIыхэрэп, арэу щытми, ежь къызхэкIыгъэ лъэпкъымрэ къызщыхъугъэ чIыгумрэ (къуаджэмрэ) зэригъэпшэнхэ щыIэп. Къэлэ унэм защэжьми хьалыгъугъэжъэ хьакурэ лэжьыгъэр щиIыгъынэу конырэ щишIыгъэх.\nЯтэ зэрэпсэурэр къом (Исхьакъ) ыштэрэп, чэщи мафи мыуцоу ар зыпылъыр къэлакIэр зэригъэпсыщтыр, хабзэм фэгъэхьыгъэ Iофхэр ышIэныр ары. Бгышъхьэ горэм уц шIагъо зэкIэри ыгъэхъужьэу къытекIэщтыгъэ, ар чIимыгъэбылъхьаным Джэбагъ пылъ, ар чIимыгъэбылъхьэмэ, лъэпкъыр лIэшIэгъубэмэ псаоу ащызыгъэIэгъэ уцыр ымыгъэкIодымэ мыхъунэу Исхьакъ унашъо къыфашIыгъ. А Iофыгъо хьылъэхэр — къуаджэм, цIыфхэм ягъэкощын — бэрэ литературэм къыщаIэтэу къыхэкIыгъ — драмэ шъыпкъэм нэсы. В. Распутиным иповестэу «Прощание с Матерой» зыфиIорэр, ащ ифэмэ-бжьымэхэр С. Пэнэшъум ироманэу «Псы къаргъом ычIэгъ» зыфиIорэми хэолъагъо. Къуекъом а Iофыгъом философскэ гупшысэ ин кIилъхьэзэ тегущыIагъ. Ащ пыт пшIошIыщт «Тятэжъмэ яорэдхэр» зыфиIорэр: адыгэ орэдыжъхэмрэ къэбарыжъхэмрэ ыгъэфеди Къуекъом ар сце-\nнэм къыщагъэлъэгъон алъэкIынэу зэкIужьэу зэхигъэуцуагъэ: пьесэм ихэбзэ инхэр къыдимылъытэхэрэми, лъэпкъым пэкIэкIыгъэ тарихъ хьылъэр ащ хэолъагъо. ЖэрыIо къэугъоигъэу щыIэхэм ежь ыусыгъэхэри ахигъахъохэзэ, Къуекъом а композицие хъазынэр ытхыгъ. Тиартистхэм бэрэ къагъэлъэгъуагъ.\nКъуекъом пьесэу ытхыгъэхэм ижабзэкIи игъэпсыкIэкIи къахэщы «СышъолъэIу, сыжъугъэтIылъыжь» зыцIэр. Къуекъом нахьыпэкIи сэмэркъэу зыхэлъ сценическэ тхыгъэхэр иIэх —Хьэракъырэ Хьэкъарэрэ якъэбархэр, ШъэоцIыкIу къехъулIагъэхэр — лъэпкъ шэнхэмрэ лъэпкъ гупшысэкIэ хьалэмэтрэ ахэм ахэлъ. «СышъолъэIу, сыжъугъэтIылъыжь» зыцIэ пьесэ-ми сэмэркъэу (гухэкIым ыкIыIу) ин хэлъ: лIыр лIагъэ, ау зыгъэтIылъыжьын къуаджэм къыдэкIырэп — зыр шакIо щыI, зыр нэмыкI хэгъэгу кIуагъэ, адрэр бзэджашIэ щыI, бэхэр ешъогъэ-утэшъуагъэхэу гъогубгъумэ аIулъых, мэхъуанэх, карт ешIэх. ЛIагъэр къэхъужьыгъэу а зэпстэумэ хьыкум атырешIыхьэ. ТхакIом Iофыгъо инхэр егъэуцух, ахэр художественнэ амалышIур зыдиIыгъын ылъэкIызэ зэшIуехых.\nНэмыкI пьесэхэри — тарихъым фэгъэхьыгъэу («Пщы-оркъ зау»), сабыйхэми афэгъэхьы-гъэу («Шъэожъыемрэ ЦэIунэжъымрэ») Къуекъом ытхыгъэх.\nГъэхъэгъэ инхэр Къуекъо Налбый прозэм щишIыгъэх —рассказхэр, повестхэр, романхэр ытхыгъэх. Нахьыпэу ытхыгъэмэ ащыщ повестэу «Шымэ ялыеу Бэчкъан» зыфиIорэр. Псэушъхьэмэ яхьылIагъэу макIэп дунэе литературэм щатхыгъэр — аужырэ анахь дэгъухэм ащыщых «Плаха», «Пегий пес, бегущий краем моря», «Буранный полустанок», «Прощай, Гульсары» зыфиIоу Чингиз Айтматовым ытхыгъэхэр.\nАщ фэдэу къэбгъэлъэгъон плъэкIыщтыр макIэп — урыс литературэми бэ щатхыгъэр. \nАщ фэдэ щысэхэр фэшъхьаф лъэпкъ литературэхэм зэрахэтым паеп Къуекъор ащ зыкIыпыхьагъэр: шыр адыгэм ищыIэныгъэ егъашIэм хэт — иIофшIэгъу, иныбджэгъу, иупчIэжьэгъу, икъэухъумакIу, шыр адыгэмэ анахь агъэлъэпIэрэ псэушъхьэу яI (КIэрэщэ Тембот ытхыгъэхэм ар къаушыхьаты. ЩыIэх адыгэ литературэм ыгъэунэфыгъэ фэшъхьаф щысэхэри — Еутых Аскэр, Кощбэе Пщымаф, Нэхэе Руслъан). Къуекъо Налбыи Бэчкъан (шым ары ыцIэр) лъэпкъым итамыгъэу, итарихъэу, инасыпэу елъытэ. Ащ фэдэ шэу дунаим къытенэжьыгъэр зырыз гор ныIэп, а зызакъор арынкIи хъун, ар кIодымэ, лъэпкъыр кIодыгъэм фэдэу елъытэ тхакIом. Бэчкъан къехъулIэрэр, зыхахьэрэр, зыхэкIырэр, ныбджэгъу е джэгъогъу фэхъухэрэр зэкIэ упкIэпкIыгъэу къызэIуехы тхакIом. «Н. Къуекъор шым тесэу, е готэу цIыф ылъэгъугъэп, тыдэ къырихырэ мыщ фэдиз шIэныгъэ-гулъытэныгъэу шы щыIэныгъэм къыхихырэр?» озыгъэIони щыI. Арэу щытми, игъашIэ шыбгым исэу къыхьыгъ пшIуигъэшIэу шым ищыIэныгъэ лъапсэ къыкIэрыкIмэ, цIыф щыIэныгъэм ишъолъыр игъэкIотыгъэу ар илъэу къегъэлъагъо.\nБэчкъан — лъэпкъым итамыгъ. Бэчкъан — лъэпкъ шъуашэхэу цIыфыр зэрыпсэухэрэм яшапхъ, якъэгъэлъэгъуапI. Бэчкъан къыгъэшIагъэр бэп шъхьаем, ылъэгъугъэр, зэхишIагъэр макIэп, гу зылъитагъэр загъорэ цIыфым иакъыл зынэсрэм шIокIы уигъаIоу чаны, игъэкIотыгъ. ИщыIэныгъэкIэ анахь зэо къиным тефагъ. Инасыпти, лIыжъ хъазынэу Шъалихьэ гъусэгъу къыфэхъугъ. Шъалихьэ шыр ыгъэшIуагъ, къыухъумагъ, мэхъаджэхэу Хъызыррэ Хьаджмосэрэ аIэкIигъэхьагъэп: заом игъом Шъалихьэ Лэкурэ игъусэу Бэчкъан мэзым щаIыгъыгъ, ар мэхъэджэжъхэм ашхын агу хэлъыгъ, Хъызыррэ Хьаджмосэрэ ар къадэхъугъэп, «зызгъэпартизанэу» мэзым къащыIукIaгъэхэми Шъалихьэ Бэчкъан аритыгъэп. Зэ къэбарыжъым иамалхэр ыгъэфедэмэ, зэ ахэр щыIэныгъэ шъыпкъэм рищэчыхэзэ, Къуекъом цIыф шэн куухэр къыгъэлъэгъонхэ ылъэкIыгъ.\nКритикэр повестым шъхьашъорыкIокIэ ебгъукIуагъ, къыгурымыIогъэнри хэт, ау анахьэу къызэрыкIоу зэрэщымытым теубытэгъэ икъу хэлъэу тыригъэгущыIагъэп. Критикэ игъэкIотыгъэр повестым ифэшъошагъ, «къылэжьыгъэу» щытыгъ — лъэныкъуабэкIэ ар, тилитературэ зэрэпсаоу пштэмэ, прозакIэу, эпосыкIэу щытыгъ.\nАуми, Къуекъо Налбый бэшIагъэу лъэпкъ эпосым «енэкъокъуныр» ригъэжьагъ — апэрэ усэхэм, поэмэхэм къащыублагъэу эпосым (лъэпкъ жэрыIо усэныр ары зыфасIорэр) инэшанэхэм лъэшэу гуфаплъэу алъыплъэу ыублэгъагъ: усэр усэ къодый пIоми, етIани лъэпкъ гупшысэ иным уфищэу, лъэпкъ тарихъ кIыхьэм инэшанэхэр къыгъэущыжьхэу зыгорэхэр ахэлъыгъэх. ЖэрыIо усэным ахэр техыгъэу пIон плъэкIыщтэп, гупшысэ дэгъу кIэлъэу къэпIон хъумэ, енэкъокъух. Поэмабэхэм ар ащигъэунэфыгъ. Прозэм ыуж ихьаныр ыгу къызэкIым, ошIэ-дэмышIэу ар хъугъэп, поэзием хабзэу щилэжьыгъэхэу, щигъэпытэгъагъэхэм ар къатыгъ. «Черная гора» ытхыгъэ къодыеу, критикэри тхылъеджэхэри икъоу «хэмыплъагъэхэу» (ащ ехьылIагъэу нэужым дэхэкIае къатхыгъ), «Вино мертвых» ыцIэу роман къыхиутыгъ. ТIури «роман» пIонэуи щытэп, повестых пIоми хъурэп, а жанрэ хабзэхэм мыхэр арэкIыхэ фэдэу къытщэхъу.\nAрэy щытэу тIоми, «Черная гора» («Iошъхьэ шIуцI», повестыр урысыбзэкIэ къыхиутыгъ, ары урыс къэIуакIэр нахь зыкIэдгъэфедэрэр) зыцIэ рома-\nныр Урыс-кавказ заом ехьылIагъ. КIэлакIэу Нэшъуар хым икIыжьынхэу ежьэгъэ адыгэхэм ягъусэ фэдэу ары щыIэныгъэ шъыпкъэм зэрэщытлъэгъурэр; ау ар псыми рэкIо, жьыбгъэми дэбыбы, ымышIэшъурэ щымыIэми, лъэпкъэу зичIыгу къэзыбгынэрэр къыгъэущышъурэп, ылъэгъу пэтзэ, лъэпкъыр мэкIоды.\nШIыкIэ дэгъоу ар тхакIом къыхихыгъ — кIэлакIэу щыIэныгъэ лъапэм теуцорэ къодыем елъэгъу илъэпкъ къехъулIэрэр — а гъогу кIыхьэм адыгэхэр щаукIых, щыпалъэх, щагъэстых, бзылъфыгъэ зэпкъаджэмэ акIоцIылъ сабыйхэр пчыпыджынкIэ «жэкIагъохэм» къырадзы; адыгэмэ ямылъку ашIуаштэ, ячIыгу ашIуаубыты. КIалэм ылъэгъурэр зэкIэ шIуцIэ – мэз шIуцIэхэр, пщэгъо шIуцIэхэр, чэщ шIункIхэр, къулэджэ шIункIым пшъэшъэжъыеу зэрыджэгухи дадзэжьыгъэр — къиныр къин къодыеу Н. Къуекъом «Ма, шъуеплъ» ыIоу къыгъэлъагъорэп, къиныр лъэпкъ гупшысэшхом пхырыщыгъ; уигъэщынэн закъоп ащ мэхьанэу иIэр, уигъэщынэзэ, уигъэгупшысэнэу ары.\nКIалэу зылъыплъэхэрэр ятэу Нарыч, нахьыжъэу Мэзагъу, нэмыкIхэр, ауми джэуап зимыIэ упчIабэ ыпашъхьэ къэуцу. Джэуапыр авторым игупшысэхэм ахэлъ. Iошъхьэ шIуцIэр ренэу уапашъхьэ ит — чэщырэ нэфын, мафэрэ мэзахэ, мэзе-\nкIо, шъотехьэ-текIэу зехъожьы, ау зэрэшIуцIэр къыхэщы сыдэу зишIыгъэми. ЕтIани зы лъэныкъо хэлъ: зылъэгъурэм щыгъупшэжьрэп, зылъэгъурэм Къушъхьэ шIуцIэр щыщ мэхъу. Мыщ гупшысэ ин репхы тхакIом: Еp кIочIэшху, уиумэхъынэу щыт, уфэмыяхэзэ къыпхэхьэ, узIэкIеубытэ, ежь фэдэу угупшысэным, упсэуным уенэцIэу уешIы. Ар къэубытыгъуай, къэгъэуцугъуай, уфэмысакъмэ, узIэкIиубытэщт. ШIур нахь кIочIэ макIэп шъхьаем, шlyp бэмэ апкъырылъ шъхьаем, зэкIэми ащыщ хъурэп, ШIум фэмыщагъэр Ем фэщагъэу мэхъу — ар щэч зыхэмылъ гупшыс. Iошъхьэ шIу-\nцIэр Ем итамыгъэ ин, итамыгъэ лъэш, кIочIэшхоу хэлъым узэрещалIэ «жэкIагъохэм» ар янэ къадилъфыгъэм фэд, алъы щыщ, ягугшысэ пчэгу ит, къин цIыфым къыфахьымэ, матхъэх, адыгэ пшъэшъэжъые цIынэм зэрэкупэу рыджэгухи, укIыкIаеу аукIи, чIадзыжьыгъ.\nМыстыгъэу, ышъхьэ пчэгъум пимылъагъэу, хымэ хэгъэгум (Тыркуем) имыкIыжьыгъэу зи къэнэнба, elo тхакIом, елъэгъу, имыкIыжьыным фэшI кIалэ горэм чъыгым зыраригъэпхыгъ, арэу щытми, къухьэу хым зэпырыкIхэрэм алъэплъэ, афэразэп, зэрикIыжьхэрэм фэшI ыгукIэ афэгуитIу, ауми акIэлъэплъэ: лъэпкъым пэкIэкIыгъэ тхьамыкIагъом гъунэ зэримыIэр ащкIэ Къуекъом егъэунэфы. Трагедием дунэе драматургием ылъэпсэ инхэр цыпэ-цыпэу къычIегъэщых, ахэм Къуекъор зэращыщым джэнджэш фэпшIыжьырэп.\nКъиным уигъэгупшысэн фае, къиныр птамэ телъмэ уицIыцIыпэни ылъэкIыщт. «Зыукъэбзыжьын» зыфаIорэр къиным къыпкъырэкIы, зыукъэбзыжьыныр мэхьанэу зэпхыгъэр зыуужьыжьыныр ары, къинэу птелъыгъэр пщымыгъупшэрэми, ащ аужырэ кIуачIэу уиIэр ебгъэшхыжьмэ, уауж къикIхэрэр сыдэущтэу щыIэщтых? Ар Iоф цIыкIу пIонэу щытэп: Нэшъуар къегъэзэжьы, ащкIэ Мэзагъо ишIогъэшхо къэкIо, къегъэзэжьы илъэпкъ амал зэриIэкIэ ыпкъ ригъэуцожьынэу, ичIыгу ылэжьынэу, щыIакIэр икIэрыкIэу щыгъэпсыгъэн гухэлъ иIэу. Нэфынэм къегъэзэжьы икIэрыкIэу щыIэныгъэм фэлэжьэнэу.\n«Вино мертвых» («Хьадэхэм ясан») къыубытрэ лъэхъаныр гъунапкъэ зиIэ уахътэу щытэп — адыгэмэ ятарихъ зэрэпсаоу: нартмэ апэкIэ къыщыублагъэу тилъэхъанэ, ащ къынэуж лъэхъанэхэр, дин зыщытимыIагъэр, диным тыпылъы зыхъугъэр, динхэр зэблэтхъухэу зыщытыгъэр, хэгъэгу нэшанэ иIэным зыщыкIэбэнэу заублагъэр (Рэ-\nдэд иуахът), ащ къыкIэлъыкIогъэ мамлюкхэм ятетыгъу, Щэрджэс шъолъырыр зы фэдэ хьазырэу зыхъугъэр, зэо-банэу лъэпкъым пыщылъыгъэхэр, Кавказ тарихъ заор, ащ къынэуж къытэрыкIуагъэр зэкI, непэ къэсыжьэу, неущрэ мафэми ипхъэджашъо тыридзэу.\nАдыгэ жэрыIо эпосыр ыгъэфедэзэ, Н. Къуекъом роман пIоми хъунэу, поэмэми тефэу, ау зытефэрэ шъыпкъэр лъэпкъ эпосыр арэу ытхыгъ. КIо роман аIуагъэшъ, тэри арэущтэу тIон — арэу пIоми, роман нэшанэ бэу иIэу къычIэбгъэщын плъэкIыщт. «Вино мертвых» — песня, прекрасная песня о тех, которые жили красиво, честно, «сильно», благородно, но которые так же честно, красиво и благородно ушли и уходят по сей день из жизни». ТхакIоу зигугъу къэтшIырэм ыIорэм шъыпкъэ хэлъ — орэд, еIo «Вино мертвых», ау орэд къызэрыкIоп, орэд чэфэп, къэшъо орэдэп, лъэпкъым итарихъ хьылъэ къызэIузыхырэ орэд.\nМифологиер инэу романым щыгъэфедагъ — ары эпосым щыщ героибэ къыхэзыщэрэр, ацIэхэр зэпырыгъэзагъэу авторым къытыхэзэ (Шэбатныкъу — Къунтабэш, нэмыкIхэри). ЛIыгъэрэ зэфагъэмрэ афэзаохэзэ къахьыгъэх романым игеройхэр, ШIур къаухъумэу, щыIэныгъэр къаухъумэу. Ахэр Шэбатныкъу, нартхэр, Рэдэд, Чэтэо зэшхэр, нэмыкIхэр, апэгъэуцугъэх зэон Iоф зымышIэхэу, лъыгъэчъэным хэмыкIрэ Хьаткъоесхэм — заом фэшъхьаф Iоф ямыIэм фэд. Пащэм («Предводитель» зыфиIуагъэр ары урысыбзэкIэ) иобраз хъазынэ дэд, ащ гупшысэу ыкIи гурышэу зэрихьэрэр бэ: лъэпкъым ипащ, ежь ыIорэ-ышIэрэм мэхьанэшхо яI.\nРоманым нэшэнэ шъхьаIэу иIэм фэгъэхьыгъэу гущыIэ заул: ащ фэдэ (Къуекъом ироман) композицие бгъэуцуныр псынкIэу щытэп. Iофыгъо зэфэшъхьаф ар зэпхыгъэр: апэрэр — романым философскэ гупшысэр («гупшысэрэ сюжетыр») ылъапс, цIыфыр, ар зыфэдэр, цIыфыр къэхъугъэмэ, ащыгъупшэжьынэу къэхъурэп, цIыфлъэпкъыр къэхъугъэмэ, кIоды хъущтэп; Емрэ ШIумрэ акIуачIэ ренэу ауплъэкIу зэпытыщт, нэмыкIхэр; ятIонэрэр — охътабэ романым къеубыты, ар зы сюжет пшIыныр псынкIэ пIонэу щытэп (новеллэ 17-у зэтыриутыгъэми), Къуекъом зы къэIотэн, къэгъэлъэгъон шъолъырым ар рищэн ылъэкIыгъ; ящэнэрэр — прозэ иным зэрепхыгъэу цIыф шэнхэр (мифологие лъэныкъор къахахьэми) къыгъэлъэгъоныр — IэкIоцI амалышхо фэхъугъ; яплIэнэрэр — зы бзэкIэ тхыгъэми романыр, уеплъыпэмэ, хэолъагъо бзэм, стилым алъэныкъокIэ новеллэ пэпчъ ежь шъуашэ зэриIэр. НэмыкI нэшанэу иIэр макIэп — ау ахэм фэшъхьаф гущыIэ ящыкIагъ.\nКъуекъо Налбый жанрэ зэфэшъхьафхэмкIэ тхэн амал иIагъ — поэзиери, прозэри, драматургиери ыIэ къихьэщтыгъэх зэфэдэу, зы художественнэ кIочIэ ин ахэлъэу. Ау кIэгъэтхъыгъэн фае зы лъэныкъо: жанрэ пэпчъ хабзэу хэлъхэр икъу фэдизэу зэрэIэкIэлъыгъэм имызакъоу, ар гъэнэфэгъэ шъыпкъэу олъэгъу, жанрэ зэфэшъхьафхэмкIэ тхыгъэ произведениехэм зэпэблэгъэ-зэщыщ лъэныкъоу зыдаIыгъыгъэр бэ. ЗыфасIорэр: усэ ытхыгъэп прозэм ифилософие ин хэмылъэу, цIыф драмэм инэшэнэ шъхьаIэхэр къыхэмыщэу; прозэ ытхыгъэп поэзиеми, драмэми жанрэ нэшэнэ шъхьаIэу зыдаIыгъхэр къыщымылъэгъуагъэу; джащ фэд, идрамэхэм усэн философие иныр ащыушэтыгь, прозэ-эпическэ шъошэ игъэкIотыгъэхэр ащыгъэунэфыгъ. Талант иным, талант хэхыгъэм ахэр ишыхьатых.\nАуми, жанрэм ихэбзэ гъэнэфэгъэ-хэхыгъэхэр пштагъэми, ащ илъэгэпIэ инхэм анэмысыгъэ ытхыгъэ фэдэу къысщыхъурэп — усэныр, прозэр, драматургиер зэфэшъхьафых, нэрымылъэгъу IэкIоцI хабзэхэмкIэ зэгопхынхэ умылъэкIынэу зэщыщых. «Сыда Къуекъо Налбый итхакIэр?» пloy упчIэ бгъэуцумэ, апэрэу джа лъэныкъор хэбгъэунэфыкIын фаеу къысшIошIы.


Театрэр, щыIэныгъэр — Адыгэ макъ\nРедактор 17.01.2022 КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nТеатрэр, тарихъыр, лъэпкъыр. Ахэр зэзыпхырэ IофшIагъэхэм къатегущыIэ тшIоигъоу режиссерэу ЕмкIуж Андзор гущыIэгъу тыфэхъугъ, кIэу ыгъэуцурэ спектаклэм къытеущыIэнэу телъэIугъ.\n— Адыгэ Республикэм и Лъэпкъ театрэу Цэй Ибрахьимэ ыцIэ зыхьырэм «Бромберг щыкIогъэ процессыр е Адыгэр хьыкумым зэрэщаумысыгъэр» зыфиIорэ спектаклэр мы мафэхэм тэгъэуцу,— къеIуатэ Адыгэ Республикэм искусствэхэмкIэ изаслуженнэ IофышIэшхоу, режиссерэу ЕмкIуж Андзор.\n— Урысыем итхакIохэм я Союз хэтэу Дэрбэ Тимур ипьесэ театрэм щыбгъэуцуным сыда егъэжьапIэ фэхъугъэр?\n— Пьесэм сыригъаджэ, сиеплъыкIэ зыщигъэгъуазэ шIоигъоу Дэрбэ Тимур къызысеIом, бэрэ сегупшысагъэп. Зы жьы къэщэгъукIэ пьесэм седжи, такъикъ 15 — 20 фэдизэ зызгъэпсэфыгъ. Гум щычэрэгъурэ пьесэм сызэлъиштагъэу ятIонэрэу седжагъ, зэфэхьысыжьхэр сшIыгъэх.\n— Сыда ипхъухьагъэр?\n— ОшIа, ащ фэдэ пьесэ зыкIи къысахьылIагъэп. Театрэм щызгъэуцу сшIоигъоу сыхэщэтыкIыгъ.\n— Пьесэр угу рихьыныр къызыхэкIыгъэр къытаIоба.\n— ТхакIом шIыкIэ гъэшIэгъонхэр ыгъэфедагъэх. Хъугъэ-шIагъэм техыгъэу лъэпкъым пае арэущтэу утхэныр Iоф къызэрыкIоп. Адыгэм итарихъ къыхэхыгъэ пьесэм IэшIэхэу сызыIэпищагъ.\n— Лъэпкъым шIоу фапшIэрэр тарихъым хэкIокIэщтэп.\n— Хъугъэ шъыпкъэм пьесэр зэрэтехыгъэр ары егъэжьапIэ сфэхъугъэр. Адыгэхэм ящыIакIэ бэрэ тегущыIэх, ау икъоу шъыпкъэр къырамыIотыкIэу къыхэкIы. Пьесэм сызеджэм, адыгэ лъэпкъым шIулъэгъоу фысиIэм хэхъуагъ. Тилъэпкъэгъухэм, тятэжъ пIашъэхэм гъогоу къакIугъэр нэгум кIэтэу спектаклэр зэрэгъэпсыгъэщт шIыкIэр гукIэ къисIотыкIы сшIоигъо сыхъугъ.\n— Спектаклэм еплъыщтхэм анахьэу алъыбгъэIэсы пшIоигъом тыкъыкIэупчIэ.\n— Адыгэм итарихъ спектаклэм щалъэгъущт. Сэ ащ мэхьэнэ ин есэты. Адыгэ шыум ишIушIагъэ къыхэтэгъэщы. Адыгэ шыур насып зехьэу, адыгэр шыу мафэу зэрэщытыр, дунэееплъыкIэу иIэр зыфэдэр, адыгэр шIум, насыпым язехьакIоу зэрэпсэурэр спектаклэм къыщыхэтэгъэщых.\n— КъызэрэпIорэмкIэ, лъэпкъ гупшысэр спектаклэм щыпхырыощы.\n— Адыгэр сыд фэдэ Iоф хэфагъэми, лъэпкъэу зыщыщыр къыхегъэщы. Адыгэ шъыпкъэу къэнэжьмэ, ыгу зэрэкъабзэр, нэфынэу зэрэщытыр пьесэм къегъэлъагъо.\n—«Шыр тесым егъэдахэ», — адыгэмэ аIо.\nАдыгэм ишэн-хабзэхэр сыдигъуи егъэлъапIэх. Ежь-ежьырэу цыхьэ зыфешIыжьы, къыкIугъэ гъогум рыукIытэжьырэп.\n— Тарихъ гъогоу адыгэхэм къакIугъэм къэгъэлъэгъоным уригъэгупшысэу къысэпIуагъ.\n— Ащ игъэкIотыгъэу утегущыIэмэ хъугъэ-шIагъэу узылъыIэсыщтыр бэ. Спектаклэм къыщытIо тшIоигъор адыгэм ичIыгу, илъэпкъ къызэриухъумэрэр, ихабзэ зэрэпытэр ары.\n— Зэгъэпшэнхэм сыда къахэбгъэщырэр?\n— Адыгэр сыдигъуи зыфэзэуагъэр ичIыгу, ишъхьафитыныгъ. Хэгъэгухэм, лъэпкъхэм ячIыгу къатырихынэу адыгэр заощтыгъэп. Зыкъызэриухъумэщтыр, дахэу зэрэщыIэщтыр пшъэрылъ шъхьаIэхэм ахилъытэщтыгъ.\n— Рольхэр къэзышIыхэрэ артистхэм, агъэфедэрэ амалхэм гъэзетеджэхэр къакIэупчIэх.\n— «Уидэхагъэ урымыпагэу уиIофшIагъэ рыпаг», — адыгэмэ аIо. Тыкъызыщытхъужьырэп, ау къыхэзгъэщы сшIоигъу спектаклэм хэлэжьэрэ артистхэм гуетыныгъэ ин зэрахэлъыр. Шыу мафэм ироль къешIы Хъуадэкъо Азэмат. Артист чъэпхъыгъэу Тхьаркъохъо Теуцожь прокурорым ироль фэгъэзагъ. Очылыр Бэгъушъэ Анзор.\n— Прокурорым ипшъашъэ ироль хэта фэбгъэзагъэр?\n— Ар нэмыц пшъашъэу спектаклэм хэт. Маргерезе ироль къэзышIырэр Тхьаркъохъо Марджанэт.\n— Хэта джыри зыцIэ къепIо пшIоигъор?\n— Пруссием икъалэу Иноврацлав идзэкIолIмэ япащэу ролыр къешIы Джолэкъо Рэщыдэ, ар ротмистер. ДзэкIолIхэм, нэмыкIхэм ярольхэм афэгъэзагъэх Жъудэ Аскэрбый, Болэкъо Адам, Дамалаев Казбек, Ахъмэт Артур, УдыкIако Ислъам.\nАдыгэ Республикэм культурэмкIэ и Министерствэ пьесэхэр тхыгъэнхэмкIэ зэхищэгъэ зэнэкъокъум апэрэ чIыпIэр Дэрбэ Тимур ытхыгъэм къыфагъэшъошагъ.\n— Андзор, пьесэр бгъэуцузэ сыда къыбдэхъумэ пшIоигъуагъэр?\n— Театрэр зыгу рихьыхэрэм тиIофшIагъэ ядгъэлъэгъу, адыгэм итарихъ, ихабзэ къафэтIуатэ, тиадыгабзэ идэхагъэрэ ибаиныгъэрэкIэ талъыIэсы тшIоигъуагъ. Къыддэхъугъэр уахътэм къыгъэлъэгъощт. Лъэпкъ театрэм ипащэхэм, артистхэм, культурэмкIэ республикэм и Министерствэ, зэкIэ IэпыIэгъу къытфэхъухэрэм тафэраз.\n— Сыдигъуа апэрэу спектаклэр къызыжъугъэлъэгъощтыр?\n— 2022-рэ илъэсым, гъэтхэпэ мазэм иаужырэ мафэхэм спектаклэм Мыекъуапэ щедгъэплъыхэ тшIоигъу. Къэралыгъо гъэпсыкIэ иIэу Адыгеир зыпсэурэр илъэси 100 зэрэхъурэм тиIофшIагъэ фэтэгъэхьы. Театрэр зыгу рихьыхэрэр спектаклэм еплъынхэу къетэгъэблагъэх.\n— Тхьэм шъуимурад къыжъудегъэхъу.\nПредыдущая Ос лъыхъухэрэм якIуапI\nСледущая Шапхъэхэр амыукъонхэм лъыплъэщтых


МэфэкI шIыкIэм тетэу къызэIуахыгъ МэфэкI шIыкIэм тетэу къызэIуахыгъ » Шапсугия - История, культура, традиции адыгов-шапсугов\nМэфэкI шIыкIэм тетэу къызэIуахыгъ МэфэкI шIыкIэм тетэу къызэIуахыгъ\nСатыушIыпIэ-зыгъэпсэфыпIэ гупчэу «Мыекъуапэ Молл» зыфиIорэр мы мафэхэм къызэIуахыгъ. СатыушIыпIэ-зыгъэпсэфыпIэ гупчэу «Мыекъуапэ Молл» зыфиIорэр мы мафэхэм къызэIуахыгъ.\nСатыушIыпIэ-зыгъэпсэфыпIэ гупчэу «Мыекъуапэ Молл» зыфиIорэр мы мафэхэм къызэIуахыгъ.\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат ипшъэрылъкIэ мыщ фэгъэхьыгъэ мэфэкI зэхахьэм хэлэжьагъэх Адыгеим и Премьер-министрэу Александр Наролиныр, министрэхэм я Кабинет хэтхэр, шъолъырым ибизнес-сообществэ илIыкIохэр. ХьакIэхэм къапэгъокIыгъэх мы проектым иинвесторэу пшъэдэкIыжьэу ыхьырэмкIэ гъунэпкъэ гъэнэфагъэ зиIэ обществэу «Мыекъопэ пивэшI заводым» игенеральнэ пащэу Пэнэшъу Къэплъан, «Lenta Ltd» зыфиIорэм иоперационнэ пащэу Эдвард Деффингер, нэмыкIхэри.\nШъугу къэдгъэкIыжьын, илъэситIукIэ узэкIэIэбэжьымэ Шъачэ щыкIогъэ экономическэ форумым АР-м иминистрэхэм я Кабинетрэ Мыекъопэ пивэшI заводымрэ инвестиционнэ IофшIэным ылъэныкъокIэ зэзэгъыныгъэ зэдашIыгъ. Ащ къыдыхэлъытагъэу гупчэу «Мыекъуапэ Молл» зыфиIорэр ашIыгъ. Проектым игъэцэкIэн зэкIэмкIи сомэ миллиард 1,1-рэ фэдиз пэIухьагъ. Машинэхэр зыдагъэуцун алъэкIыщт чIыпIэ 760-рэ агъэпсыгъ. Джы мыщ нэбгырэ 200 фэдизмэ Iоф щашIэ, тапэкIэ а пчъагъэр 220-м нагъэсынэу ары.\nМэфэкI Iофхьабзэм Александр Наролиным пэублэ псалъэ къыщишIызэ, Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат ыцIэкIэ къэзэрэугъоигъэхэм, мэхьанэшхо зиIэ проектыр зыгъэцэкIэгъэ инвесторым къафэгушIуагъ. Нэужым гущыIэр зыштэгъэ Пэнэшъу Къэплъан проектым игъэцэкIэн иедзыгъохэм къатегущыIагъ, республикэм ипащэхэу сыд фэдэрэ лъэныкъокIи IэпыIэгъу къафэхъугъэхэм афэрэзагъ. Ащ фэдэ екIолIакIэм ишIуагъэкIэ къызэIуахырэ гупчэм иинфраструктурэ зэрифэшъуашэу зэтегъэпсыхьагъэ, Iоф щызышIэ зышIоигъохэм ящыкIагъэр аIэкIэлъ хъугъэ.\nКомплексышхоу ашIыгъэм квадратнэ метрэ мин 15,5-м ехъу илъ, ащ ызыныкъом ехъур пшъэдэкIыжьэу ыхьырэмкIэ гъунэпкъэ гъэнэфагъэ зиIэ обществэу «Лентэм» еубыты. «Мыекъуапэ Молл» зыфиIорэм къекIуалIэхэрэ щэфакIохэм апае дунаим щызэлъашIэхэрэ брендхэм, гъомылапхъэхэм ящэн фэгъэзагъэхэ организациехэм ятучанхэм, социальнэ аптекэмэ япчъэхэр зэIухыгъэх.\nАР-м и Правительствэ и Тхьаматэ зэрилъытагъэмкIэ, республикэм щыпсэухэрэр зыщыщэфэщтхэ ыкIи яуахътэ зыщагъэкIощт чIыпIэу мы гупчэр хъун ылъэкIыщт. Ащ пае ищыкIэгъэ пстэури IэкIэлъ, зыдэщыт чIыпIэм унэсынкIи Iэрыфэгъу.\n— ТицIыфхэм ящыIакIэ нахьышIу хъуным тылъыплъэн фае, ащ фэдэ пшъэрылъ къытфегъэуцу АР-м и ЛIышъхьэ. Ар гъэцэкIэгъэным кIуачIэу тиIэр етхьылIэщт. «Мыекъуапэ Молл» зыфиIорэ гупчэр зыдэщытым нэмыкI псэуалъэхэр щыдгъэпсынхэ гухэлъ тиI. ЦIыфхэр зыщыщэфэнхэ ыкIи гупсэфэу зызщагъэпсэфын алъэкIыщт чIыпIэу мыр хъун фае. Ар зэшIохыгъэ зэрэхъущтыми сицыхьэ телъ, — къыIуагъ Александр Наролиным.\nСатыушIыпIэ гупчэр мэфэкI шIыкIэм тетэу къызызэIуахым ыуж къэзэрэугъоигъэхэр ащ чIэхьагъэх, ыкIоцIкIэ зэрэзэтегъэпсыхьагъэр зэрагъэлъэгъугъ. Урысыем ишъолъыр зэфэшъхьафхэм, ащ хэхьэ Адыгейри, къащадагъэкIхэрэ продукциехэр мыщ телъых. Республикэм итовар 60-м ехъу гупчэм хахьэхэрэ тучанхэм атеплъэгъощт: хьалыгъур, къое зэфэшъхьафхэр, щэм хэшIыкIыгъэ продукциер, псы IэшIухэр, нэмыкIхэри.\nГипермаркетэу «Лентэм» къыщыгъэлъэгъогъэ чIыпIэ продукциехэм япчъагъэ джыри хэгъэхъогъэн зэрэфаер Адыгеим и Премьер-министрэ къыIуагъ. Мыщ фэдэ проектхэм ягъэцэкIэн ишIуагъэкIэ бюджетым къихьэхэрэ хэбзэIахьхэм, IофшIэпIэ чIыпIэхэм япчъагъэ хэхъо. Джащ фэдэу предпринимательствэ цIыкIум ыкIи гурытым хэхъоныгъэхэр ашIынхэм, административнэ пэрыохъухэр дэгъэзыжьыгъэнхэм республикэм ипащэхэм анаIэ тет, ащкIэ зэшIуахырэр бэ.\nРеспубликэм итворческэ купхэм къагъэхьазырыгъэ программэм мэфэкI зэхахьэр къыгъэбаигъ.


Адыгея Сегодня – Сатыу гупчэм зырагъэушъомбгъу\nСатыу гупчэм зырагъэушъомбгъу\nСатыу гупчэу «МЕГА Адыгея-Кубань» зыфиIорэм изегъэушъомбгъункIэ инвестиционнэ проектышхом Iоф дашIэу зэрэрагъэжьагъэм фэгъэхьыгъэ Iофтхьабзэр тыгъуасэ Тэхъутэмыкъое районым щыкIуагъ.\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Муратрэ IKEA Centres Russia игенеральнэ директорэу Милен Генчевымрэ МЕГА Адыгея-Кубань исатыушIыпIакIэ лъапсэу фашIыщтым апэрэ мыжъор ралъхьагъ.\nIофтхьабзэм джащ фэдэу хэлэжьагъэх Адыгэ Республикэм и Премьер-министрэ игуадзэу Сапый Вячеслав, Адыгэ Республикэм экономикэ хэхъоныгъэмрэ сатыумрэкIэ иминистрэу Олег Топоровыр, муниципальнэ гъэпсыкIэ зиIэ «Тэхъутэмыкъое районым» иадминистрацие ипащэу Шъхьэлэхъо Азмэт, МЕГА Адыгея-Кубань изегъэушъомбгъун тегъэпсыхьэгъэ проектым ипащэу Павел Градек, сатыу гупчэу МЕГА Адыгея-Кубань ипащэу Михаил Латкиныр, Адыгеим ихабзэ икъулыкъухэм, компаниеу ИКЕА ялIыкIохэр.\nIофтхьабзэм къыдыхэлъытагъэу проектым илъэтегъэуцо щыIагъ, Адыгэ Республикэм и Правительствэрэ IKEA Centres Russia зыфиIорэмрэ зэрэзэдэлэжьэщтхэмкIэ зэзэгъыгъэх. Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэрэ «IKEA Centres Russia» зыфиIорэм игенеральнэ директоррэ а зэзэгъыныгъэм кIэтхэжьыгъэх. Нэужым унакIэм ылъапсэ игъэтIылъын хэлэжьагъэх.\nКъумпIыл Мурат инвестиционнэ проектым АдыгеимкIэ мэхьанэшхо зэриIэр, сатыу гупчэм зызэрэрагъэушъомбгъурэм республикэм хэхъоныгъэ ышIынэу амал зэриIэр къызэригъэлъагъорэр хигъэунэфыкIыгъ.\n«БэшIагъэу гъусэныгъэ зыдытиIэ компанием исатыушIыпIэхэм зарегъэушъомбгъу. Ащ дэгъоу къеушыхьаты тиреспубликэ экономикэ амалышхохэр зэриIэр, инвестициехэр къыхалъхьанымкIэ цыхьэшIэгъоу зэрэщытыр. Адыгеим ихабзэ икъулыкъухэмрэ компаниемрэ зэдэлэжьэныгъэ зэрэзэдыряIэр лъэныкъуитIумкIи федэу щыт», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nРеспубликэм и ЛIышъхьэ зэрэхигъэунэфыкIыгъэмкIэ, ИКЕА-Адыгеим ибюджетхэм хэбзэIахьхэр бэу арегъахьэ. Нэбгырэ 4000 фэдизмэ непэ ащ Iоф щашIэ. СатыушIыпIакIэхэр затIупщыхэкIэ, Iоф зышIэрэмэ япчъагъэ джыри нэбгырэ 2000-м ехъу къыхэхъощт. Республикэ хэбзэ Iэшъхьэтетхэм зэралъытэрэмкIэ, проектым ишIуагъэкIэ республикэм иинфраструктурэрэ исатыурэ зарагъэушъомбгъун алъэкIыщт, къэзытхырэр Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипресс-къулыкъу.\nКъумпIыл Мурат къызэриIуагъэмкIэ, Адыгеим ихабзэ икъулыкъухэр зэдэлэжьэныгъэр лъагъэкIотэным, инвестиционнэ проектыр игъом гъэцэкIэгъэнымкIэ ящыкIэгъэ пстэур арагъэгъотыным фэхьазырых. СатыушIыпIэхэм Iоф зашIэщт апэрэ илъэсхэм хэбзэIахьхэмкIэ фэгъэкIотэныгъэхэр афэшIыгъэнхэм япхыгъэ Iофыгъохэми ахэплъэщтых.\nМилен Генчевым Адыгеим ихэбзэ Iэшъхьэтетхэм зэпхыныгъэ пытэ къызэрадыряIэм ыкIи инвестиционнэ проектым игъэхьазырынкIэ IэпыIэгъу къазэрафэхъухэрэм фэшI зэрафэразэр ариIуагъ. ТапэкIэ гухэлъэу яIэхэр къадэхъунымкIэ зэфыщытыкIэшIоу зэдыряIэр лъагъэкIотэным зэрэщыгугъхэрэр къыхигъэщыгъ.\n«ЦIыфхэм шIоигъоныгъэу яIэхэр зэрэзэхъокIырэр тэлъэгъу. Ахэр зыщызэIукIэщтхэ чIыпIэхэр дгъэпсыхэзэ, къалэ пэпчъ щыпсэурэ цIыфхэм яшIоигъоныгъэхэм тадегупшысэ. Республикэм экономикэ амалышхохэр зэриIэхэм, инвестициехэр ащ хэплъхьанхэр зэрэфедэм яшIуагъэкIэ проект гъэшIэгъоныр мыщ щыпхырытщын тлъэкIыщт», — хигъэунэфыкIыгъ Милен Генчевым.\nИнвесторым къызэриIуагъэмкIэ, 2021-рэ илъэсым нэс проектыр чэзыуиплIэу пхыращыщт. 2019-рэ илъэсым сатыу гупчэу «Леруа Мерлен» зыфиIорэм иунакIэ къызэIуахынэу, МЕГА Адыгея-Кубань исатыушIыпIакIэхэм язы Iахь агъэкIэжьынэу, псыIыгъыпIитIу агъэпсынэу рахъухьэ.\nЫужкIэ фудкортыкIэ агъэпсын, сатыу гупчэу «Мини-город» зыфиIорэм ыгупэрэ игалерейрэ агъэкIэжьын ямурад. Я 3-рэ чэзыум кинотеатрэрэ паркышхорэ агъэпсыщтых. «МЕГА Адыгея-Кубань» зыфиIорэ сатыу гупчэм фэдитIукIэ зырагъэушъомбгъунэу, квадрат метрэ мини 190-рэ фэдиз ащ иинэгъэнэу рахъухьэ. ПстэумкIи сомэ миллиард 14 фэдиз хъурэ инвестициехэр ащ изегъэушъомбгъун халъхьащтых.


«ЦIыфхэм ящыIакIэ нахьышIу зэрэхъущтым зэкIэ фэдгъэIорышIэн фае» | Адыгэ Макъ\n«ЦIыфхэм ящыIакIэ нахьышIу зэрэхъущтым зэкIэ фэдгъэIорышIэн фае»\nДунэе экономическэ форумэу Петербург щызэхащагъэм Урысые Федерацием ишъолъырхэм инвестициехэмкIэ яIофхэм язытет къэзыгъэлъэгъорэ кIэуххэм щатегущыIагъэх.\nАдыгеим мы илъэсым рейтингымкIэ я 26-рэ чIыпIэр ыубытыгъ. Республикэм ииндекс балли 9-кIэ зыкъыIэтыгъ, инвестиционнэ IофшIэнэу зэшIуахырэр нахь лъэш зэрашIыгъэм къыхэкIэу къэгъэлъэгъон 14-кIэ нахь къыдэкIоягъэх.\nРейтингым чIыпIэ дэгъу щаубытынымкIэ анахь мэхьанэ зиIагъэхэр юридическэ лицэхэм ятхын зэрэкIорэр, лицензиехэм уасэу афашIырэр, мылъку IэпыIэгъумкIэ Iофтхьабзэхэу зэрахьэхэрэр, инфраструктурэм тегъэпсыхьэгъэ фэIо-фашIэхэу арагъэгъотыхэрэр ыкIи нэмыкIхэр ары.\nИнвестициехэмкIэ республикэм нахь зыкъыфакъудыи зэрэхъугъэр къэзыгъэлъагъохэрэм зыкIэ ащыщ 2018-рэ илъэсымкIэ инвестициехэр нахьыбэу къызIэкIэхьэгъэ шъолъырэу ар зэрэхъугъэр.\nАСИ-м и Лъэпкъ рейтинг икIэуххэм къатегущыIэзэ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, республикэм джырэкIэ анахьэу ынаIэ зытыригъэтыхэрэм ащыщ инвестициехэр нахьыбэу къызIэкIэгъэхьэгъэнхэр. А лъэныкъомкIэ Iофтхьэбзэ гъэнэфагъэхэр зэрахьэх, хабзэм икъулыкъухэмрэ бизнесымрэ язэдэлэжьэныгъэ джыри нахь зэрэпытэщтым епхыгъэ Iофыгъохэр зэшIуахых.\n«Рейтингым къызэриушыхьатырэмкIэ, республикэм икъулыкъу зэфэшъхьафхэм аIэ зэкIэдзагъэу къэуцурэ пшъэрылъхэр зэшIуахых. Бизнесым ылъэныкъокIэ Iофхэм язытет нахь дэгъу хъуным пае республикэм Iофышхо щашIагъ. Непи предпринимательхэм амал дэгъухэр ягъэгъотыгъэнхэм пае Iофтхьэбзэ гъэнэфагъэхэр зэшIотэхых. АмалышIоу щыIэхэр зэкIэ дгъэфедэхэзэ бизнесым илIыкIохэм хабзэм цыхьэу фашIырэм нахь зыкъызэриIэтыщтым тыдэлажьэ. А пстэуми яшIуагъэ къэкIо инвестициехэр нахьыбэ зэрэтшIыхэрэм имызакъоу лъэпкъ проектхэм атегъэпсыхьэгъэ пшъэрылъхэм язэшIохын екIолIэкIэ гъэнэфагъэ къыфэдгъотынымкIи, цIыфхэм ящыIэкIэ-псэукIэ нахьышIу шIыгъэнымкIи», — къыкIигъэтхъыгъ Адыгеим и ЛIышъхьэ.\nРеспубликэм инвестициехэмкIэ иIофхэм язытет джыри нахьышIу шIыгъэным пае стратегическэ инициативэхэмкIэ Агентствэм (АСИ-м) къыдилъытэхэрэр агъэфедэх. 2017-рэ илъэсым икIэуххэм къызэрагъэлъэгъуагъэмкIэ, процент 85-кIэ ахэр гъэцэкIагъэ хъугъэх, 2018-рэ илъэсым – процент 93-кIэ.\nУрысыем щагъэфедэрэ амал зэфэшъхьафхэм къапкъырыкIыхэзэ, бизнесымкIэ зэшIохыгъэн фэе Iофыгъохэу уахътэм къыгъэуцухэрэр агъэцакIэх. Ахэр зэпхыгъэхэм ащыщых предприятиехэм ятхын нахь шIогъэ ин къытэу зэхэщэгъэныр, псэолъэшIынымкIэ игъом ыкIи тэрэзэу Iизынхэр ятыгъэнхэр, электроэнергиер игъом аIэкIэгъэхьэгъэныр, кадастрэ учетым чIыгу Iахьхэр хэгъэуцогъэнхэм ыкIи нэмыкIхэм япхыгъэхэр. Ащ нэфэшъхьафэу предпринимательствэм IэпыIэгъу етыгъэнымкIэ инфраструктурэ гъэнэфагъэу щыIэм гъэхъагъэ хэлъэу къытефэрэр егъэцакIэ.\nАСИ-м игъусэхэу зыкIэтхэгъэхэ зэзэгъыныгъэхэм атетэу кадрэ ныбжьыкIэхэр къызфэгъэфедэгъэнхэмкIэ, предпринимательствэ цIыкIумрэ гурытымрэ джыри нахь заушъомбгъунымкIэ шIыкIэ-амал зэфэшъхьафхэм яусэх.\n«ЕкIолIэкIэ тэрэз къызфэдгъотыгъэ инвестиционнэ политикэм амал къытыгъ зимылъку Адыгеим иэкономикэ къыхэзылъхэ зышIоигъохэм Iэрыфэгъу ар къафэхъунымкIэ. Ащ ишIуагъэкIэ мы аужырэ илъэсищым инвестициехэр фэди 1,5-кIэ нахьыбэ хъугъэх. Илъэсэу икIыгъэм инвестициехэр сомэ миллиард 31,6-рэ хъугъэх, 2017-рэ илъэсым елъытыгъэмэ, процентхэмкIэ ар 142,5-рэм нэсыгъ», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.


Лъэмыджым игъэцэкIэжьын лъагъэкIуатэ | Адыгэ Макъ\nЛъэмыджым игъэцэкIэжьын лъагъэкIуатэ\nАвтор: Редакция\t/ 05.04.2017\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР, ПОЛИТИКЭР\t/\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Мурат гъэцэкIэжьынхэр зэрашIылIэрэ «Шовгеновскэ лъэмыджкIэ» заджэхэрэ объектым тыгъуасэ щыIагъ.\nIофшIэнхэр зэрэзэхащэрэм, пшъэрылъхэр гъэцэкIагъэхэ зэрэхъурэм защигъэгъозагъ, анахьэу анаIэ зытырагъэтын фэе лъэныкъохэр псэолъэшIхэм афигъэнэфагъэх. Ащ игъусагъэх УФ-м и Федеральнэ ЗэIукIэ ФедерациемкIэ и Совет хэтэу Хъопсэрыкъо Мурат, республикэм ивице-премьерэу Сапый Вячеслав, Мыекъуапэ имэрэу Александр Наролиныр.\nШъугу къэдгъэкIыжьын, метрэ 480-рэ зикIыхьэгъэ псэуалъэм изэтегъэпсыхьан 2016-рэ илъэсым шэкIогъум рагъэжьагъ. ПсэолъэшI IофшIэнхэр зыгъэцакIэрэр пшъэдэкIыжьэу ыхьырэмкIэ гъунэпкъэ гъэнэфагъэ зиIэ обществэу «БалтСтройСервис» зыфиIорэр ары. ИлъэсипшI пчъагъэ хъугъэу агъэфедэрэ лъэмыджым изытет дэй дэдэ хъугъагъэ. Ащ къыхэкIыкIэ, республикэм ипащэхэм ар зэтырагъэпсыхьанэу унашъо ашIыгъ. ЗэкIэмкIи ащ сомэ миллиони 143,1-м ехъу пэIуагъэхьащт. Непэрэ мафэм ехъулIэу сомэ миллион 27,6-рэ агъэфедагъ. Ащ къыдыхэлъытагъэу лъэмыджыр зыIыгъ пкъыгъо шъхьаIэхэр агъэпытагъэх, нэмыкI IофшIэнхэр рагъэкIокIыгъэх. Джащ фэдэу аужырэ шапхъэхэм адиштэрэ псэолъапхъэхэр агъэфедэхэзэ лъэмыджым телъ асфальтыр зэблахъущт, лъэсрыкIо гъогур зэтырагъэпсыхьащт, мы чIыпIэр къэзыгъэнэфыщт пкъыгъохэр бэу агъэуцущтых, нэмыкI гухэлъэу щыIэри макIэп. Мы аужырэ илъэсхэм тикъэлэ шъхьаIэ дэт автомобильхэм япчъагъэ хэпшIыкIэу нахьыбэ хъугъэ, ащ дакIоу мы лъэмыджым рычъэрэ автотранспортми хэхъуагъ, арышъ, мыщ изэтегъэпсыхьан мэхьанэшхо иIэ мэхъу.\nПсэолъэшI IофшIэнхэр зыгъэцэкIэрэ компаниер сменитIоу мэлажьэ, апэрэм — нэбгырэ 36 — 40, чэщым телъытэгъэ ятIонэрэ сменэм — нэбыгыри 7 — 9 къыдэкIых. ЗэрагъэнэфагъэмкIэ, мы илъэсым шышъхьэIум и 31-м ехъулIэу объектыр атын фае.\nАР-м и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцакIэрэр псэолъэшIхэм гущыIэгъу афэхъугъ, ежь зыщимыгъэрэзэрэ чIыпIэхэр къыхигъэщыгъэх, ахэр псынкIэу дагъэзыжьынхэу, IофшIэныр агъэлъэшынэу афигъэпытагъ.\n— Пшъэрылъ шъхьаIэр лъэмыджым игъэцэкIэжьын пэIухьащт сомэ миллиони 143,1-р шIуагъэ къытэу гъэфедэгъэныр ары. Тэ талъэныкъокIэ къыттефэрэр зэкIэ тэгъэцакIэ, псэолъэшI организациеми ащ фэдэ фыщытыкIэ къытфыриIэнэу тыщэгугъы. ШышъхьэIум и 31-м ехъулIэу аужырэ шапхъэхэм адиштэрэ объектыр тиIэн фае. ГумэкIыгъоу къэуцухэрэр къэшъуIэтых, тащыжъугъэгъуаз, амалэу щыIэмкIэ IэпыIэгъу тышъуфэхъущт. Ау, цIыфхэм апашъхьэкIэ пшъэдэкIыжьышхо зэрэшъухьырэр зыщышъумгъэгъупш. ИщыкIагъэмэ, IофшIэнхэр зыгъэцэкIэрэ цIыфхэм япчъагъэ хэжъугъахъу, ау уахътэу дгъэнэфагъэм ехъулIэу лъэмыджыр ттын фае, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nМыекъуапэ республикэм икъэлэ шъхьаIэу зэрэщытыр къыдалъытэзэ ащ изэтегъэпсыхьан мэхьанэшхо зэрэратырэр къыIуагъ АР-м и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцакIэрэм. Мы илъэсым телъытагъэу ыпшъэкIэ зигугъу къэтшIыгъэ лъэмыджым игъэцэкIэжьын пэIухьащт сомэ миллиони 137-м ехъу, гъогухэм язэтегъэпсыхьан сомэ миллион 200, фэтэрыбэу зэхэт унэхэм ящагухэр шэпхъэшIухэм адиштэнхэм сомэ миллиони 100 ыкIи лъэсрыкIо гъогухэм язэтегъэпсыхьан сомэ миллиони 10 фэдиз республикэм апэIуигъэхьащт.\nМы объектым ыуж гъэцэкIэжьынхэр зыщыкIорэ гъогухэм ащыщ горэм КъумпIыл Мурат екIолIагъ, Iофхэм язытет зыщигъэгъозагъ.\n— Аужырэ шапхъэхэм адиштэрэ гъогухэр, лъэмыджхэр тиIэнхэм амалэу тиIэр зэкIэ етхьылIэщт. Мыщ фэдэ екIолIакIэм ишIуагъэкIэ тигъогухэм къатехъухьэрэ хъугъэ-шIагъэхэм япчъагъэ нахь макIэ тшIын, цIыфхэм ящынэгъончъагъэ къэтыухъумэн тлъэкIынэу тыщэгугъы. Iофэу тшIэрэр обществэм ылъэгъун, ащ осэ гъэнэфагъэ къыфишIын фае, — къыIуагъ кIэух зэфэхьысыжьхэр къышIызэ КъумпIыл Муратэ.


ИщыIэныгъэ исурэт | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 02.08.2019\t/ КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nМыекъуапэ къыщызэIуахыгъэ къэгъэлъэгъоныр сурэтышIэу Сергей Филатовым иIофшIагъэхэм афэгъэхьыгъ.\nКъокIыпIэм щыпсэурэ лъэпкъхэм искусствэхэмкIэ я Къэралыгъо музееу Мыекъуапэ дэтым щыкIогъэ зэхахьэм нэбгырабэ хэлэжьагъ. Музеим ипащэу Кушъу Нэфсэт ипэублэ гущыIэ къыщыхигъэщыгъ живописым, скульптурэм яхьылIэгъэ къэгъэлъэгъоныр гъэшIэгъонэу зэрэгъэпсыгъэр.\nАдыгэ Республикэм культурэмкIэ иминистрэу Аулъэ Юрэ зэхахьэм къыщиIуагъ сурэтышIэу Сергей Филатовым щыIэныгъэм илъэныкъо зэфэшъхьафхэр сурэтхэмкIэ къызэриIуатэхэрэр, искусствэр зэригъэбаирэр.\nРеспубликэм исурэтышIхэм я Союз итхьаматэу Елена Абакумовар, Урысыем инароднэ сурэтышIэу, тхакIоу Къат Теуцожь, фэшъхьафхэм яеплъыкIэхэр щыIэныгъэм къыпкъырэкIых.\nЗэлъашIэрэ сурэтышIэу, архитекторэу Бырсыр Абдулахь къызэриIуагъэмкIэ, Сергей Филатовым философие гупшысэр хэлъэу Iофыгъохэр къегъэлъагъох. ГъэцэкIэгъэн фаехэм ынаIэ атыредзэ, ащ дакIоу хэкIыпIэу щыIэхэм гукIэ уафещэ.\nСергей Филатовыр бзэ зэфэшъхьафхэмкIэ мэгущыIэ, адыгабзэм хэшIыкI фыриI. Зэхахьэм зэфэхьысыжьхэр фишIыхэзэ, иIофшIагъэ осэ ин къызэрэфашIыгъэм фэшI «тхьашъуегъэпсэу» зэкIэми къариIожьыгъ.\nШахматхэр джэгукIэ къодыехэп\nСурэтышIым гущыIэгъу тызыфэхъум, шахматхэр зэрэшIогъэшIэгъонхэр къытфиIотагъ.\n— Шахмат дэгъоу сешIэрэп, ар занкIэу къыхэсэгъэщы, — къытиIуагъ С. Филатовым.\n— СшIогъэшIэгъоным сыдехьыхы. Шахматым урегъэгупшысэ, кощыкIэхэм къахэбгъэщын плъэкIыщтыр макIэп.\n«Шъолъырыр-64-рэ» зыфиIорэ къэгъэлъэгъонэу Мыекъуапэ къыщызэIуахыгъэм шахмат ешIапIэр нэгум къыкIегъэуцо. Пхъэм хэшIыкIыгъэ сурэтхэмкIэ укощын зэрэфаер къегъэлъагъо. Шым ышъхьэ нахь къахегъэщы. Шыр къыпэIут кIэнхэм ялъэ. АщкIэ сурэтышIым къыIуатэ шIоигъу цIыфым щыIэныгъэм хэкIыпIэу къыщигъотырэр.\nШахматхэмкIэ зыгорэхэм адэхьащхырэп, акIэнакIэрэп, ыубыхэрэп. ЦIыфыр псэуным фэшI гупшысэн, акъылыр щыIэныгъэм щыпхырищын зэрэфаер ешIэгъум къыщиIотэным пылъ.\n— Къэгъэлъэгъоным «Шъолъырыр-64-рэ» зыкIыфэсыусыгъэр шъэфэп, — тизэдэгущыIэгъу лъегъэкIуатэ Сергей Филатовым. — Сыныбжь илъэс 64-рэ хъугъэ. Шахмат семышIэщтми щыIэныгъэм куоу сыхэплъэным пае спортыр сэгъэфедэ.\nСахалин хэкум С. Филатовыр къыщыхъугъ. Ыныбжь илъэс нахь мыхъугъэу яунагъо Адыгеим къэкIожьыгъ. 1982-рэ илъэсым художественнэ училищыр Ростов- на-Дону къыщиухыгъ. Адыгэ къэралыгъо университетым искусствэхэмкIэ и Институт ишIэныгъэхэм ащыхигъэхъуагъ. 1997-рэ илъэсым къыщыублагъэу Урысыем исурэтышIхэм я Союз хэт. Сурэтэу ышIыгъэхэр Урысыем ишъолъырхэм къащагъэлъагъох, Адыгэ Республикэм и Лъэпкъ музей чIэлъых.\nКъэгъэлъэгъоным тащыIукIагъ сурэтышIхэу Эдуард Овчаренкэм, СтIашъу Юрэ, студентхэм. Сурэтхэр ашIогъэшIэгъоных. Бзыур зэрэбыбырэм, музыкэм уедэIузэ узэрэгупшысэрэм, фэшъхьафхэм уяплъызэ, цIыфым ищыIакIэ, тыкъэзыуцухьэрэ дунаим изытет уахътэм къыщыгущыIэхэу олъытэ.\nКъэгъэлъэгъоныр шышъхьэIум и 23-м нэс музеим щыкIощт.


Галактика Кельвина • Просмотр темы - Елена Чернявская\nЗаголовок сообщения: Елена Чернявская\nДобавлено: 27 апр 2014, 14:31\nЗаголовок сообщения: Re: Елена Чернявская\nЧтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь.Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь.Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь.Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь.Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь.Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь.Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь.\nДобавлено: 01 авг 2020, 06:22


Зэхэсыгъом къыщаIэтыгъэ Iофыгъохэр — Адыгэ макъ\nЗэхэсыгъом къыщаIэтыгъэ Iофыгъохэр\nРедактор 02.03.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nОшIэ-дэмышIэ тхьамыкIагъохэр къэмыгъэхъугъэнхэмкIэ ыкIи ахэм къыздахьыхэрэр дэгъэзыжьыгъэнхэмкIэ, машIом зыкъымыштэнымкIэ республикэ комиссием бэрэскэшхом иIэгъэ зэхэсыгъом псым зыкъыIэтын, псыхъохэр къиунхэ залъэкIыщт лъэхъаным республикэр зэрэфэхьазырым щытегущыIагъэх. Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат пшъэрылъ къызэрэфишIыгъэм тетэу республикэм ивице-премьерэу Сапый Вячеслав Iофтхьабзэр зэрищагъ.\nПсым зыкъыIэтын зилъэкIыщт лъэхъаным зызэрэфагъэхьазырырэм, цIыфхэмрэ чIыпIэхэмрэ тхьамыкIагъохэм ащыухъумэгъэнхэмкIэ амалэу зэрахьэхэрэм Адыгэ Республикэм граждан оборонэмкIэ, ошIэ-дэмышIэ IофхэмкIэ и Комитет итхьаматэ игуадзэу Рэщыд Манаповыр къатегущыIагъ. ЦIыфхэм псынкIэу макъэ зэрарагъэIурэ системэ Адыгеим иI. Ащ ишIуагъэкIэ республикэм ителе-, ирадиоканалхэр, муниципальнэ телестудиехэр къызфагъэфедэнхэ, мобильнэ зэпхыныгъэм иоператорхэм цIыфхэм смс-къэбархэр аIэкIагъэхьан алъэкIыщт. Республикэм ит псыхъохэм адэт псым зыкъызэриIэтырэмкIэ, гидротехническэ псэуалъэхэм авариехэр къащыхъунхэмкIэ прогнозхэр къэзытырэ геоинформационнэ системэри республикэм щагъэфедэ.\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ пшъэрылъ зэрафишIыгъэм тетэу чIыпIэ планированиемкIэ документхэр зэхагъэуцохэ зэхъум, псы къызыкIэон ылъэкIыщт чIыпIэхэр агъэнэфагъэх, ахэр амыгъэпытэхэу унэе унэхэмрэ капитальнэ псэуалъэхэмрэ ащашIын фимытхэу унашъо аштагъ.\nОшIэ-дэмышIэ тхьамыкIагъохэр къэмыгъэхъугъэнхэм ыкIи ахэм зэрарэу къыздахьыхэрэр дэгъэзыжьыгъэнхэм апае сомэ миллион 37-рэ хъурэ IэпэчIэгъанэ Адыгеим зэригъэуIугъ.\nАдыгэ Республикэм тыкъэзыуцухьэрэ дунаим икъэухъумэнкIэ ыкIи чIыопс къэкIуапIэхэмкIэ и ГъэIорышIапIэ ипащэу Сергей Колесниковым зэхэсыгъом къызэрэщиIуагъэмкIэ, федеральнэ, республикэ бюджетхэм къахагъэкIыгъэ сомэ миллиони 110-м ехъур псым зыкъымыIэтыным тегъэпсыхьэгъэ Iофтхьабзэхэм я ГъэIорышIапIэ 2020-рэ илъэсым апэIуигъэхьагъ. А мылъкумкIэ Кощхьэблэ районымкIэ селоу Вольнэм дэжь псыхъоу Лабэ дамбэ щагъэпсыгъ, Шэуджэн районымкIэ къуаджэхэу Пщычэу, Къэбэхьаблэ, Хьатыгъужъы-къуае адэжь псыхъоу Фарзэ идамбэхэр, Красногвардейскэ районымкIэ селоу Еленовскэм дэжь псыхъоу Псынэф идамбэ, Мыекъопэ районымкIэ поселкэу Победэм дэжь псыхъоу Шъхьэгуащэ идамбэ агъэцэкIэжьыгъэх. Джащ фэдэу республикэм игидротехническэ псэуалъэхэр агъэцэкIэжьыгъэх, ахэм ящыкIэгъэ документхэр агъэхьазырыгъэх, псыхъоу Джаджэ икъуладжэ Мыекъопэ районым щаукъэбзыгъ.\nШъолъырым ит псыхъохэу, игидротехническэ псэуалъэхэу щынэгъуапIэ итхэр Адыгэ Республикэм иведомственнэ комиссие джыдэдэм еуплъэкIух.\n«Росводресурсы» зыфиIорэм псыхъоу Лабэ щыгъэпсыгъэ гидротехническэ псэуалъэр къуаджэу Кощхьаблэ дэжь гъэрекIо щигъэцэкIэжьыгъ. Ащ фэдэ IофшIэнхэм сомэ миллион 38-м ехъу апэIухьагъ. Мыекъуапэ дэжь псыхъоу Шъхьэгуащэ икъуладжэ щыгъэкъэбзэгъэным тегъэпсыхьэгъэ проект-сметэ документациер мыгъэ агъэхьазыры. Ащ нэмыкIэу километри 10 фэдиз хъурэ каналхэр Шэуджэн, Красногвардейскэ, Тэхъутэмыкъое районхэм Адыгеямелиоводхозым гъэрекIо ащигъэкъэбзагъэх, ахэм сомэ миллион 13,7-рэ апэIухьагъ.\nУрысыем и МЧС Адыгэ РеспубликэмкIэ и ГъэIорышIэпIэ шъхьаIэ ипащэ ипшъэрылъхэр пIалъэ горэкIэ зыгъэцакIэу Станислав Илющенкэр экстреннэ къулыкъухэр ошIэ-дэмышIэ Iофхэм зэрафэхьазырхэм къытегущыIагъ. Ведомствэм къызэритыгъэмкIэ, ащ пае нэбгырэ мини 4,8-рэ фэдиз зыхэхьэрэ купрэ техникэ мин 1,3-м ехъурэ республикэм щызэрагъэуIугъ.\n2021-рэ илъэсым гъэтхапэм и 1-м къыщегъэжьагъэу мэкъуогъум и 30-м нэс псыкъиунымкIэ республикэм иIофхэм язытет мафэ къэс зэрагъэшIэщт. Оперативнэ куп 19-мэ муниципальнэ образованиехэм Iоф ащашIэщт.\nПсыр къызыдэкIуаекIэ зэрэзекIощт шIыкIэхэм джыдэдэм яусэх. ОшIэ-дэмышIэ Iофхэр къызыщыхъунхэ ылъэкIыщт чIыпIэхэр пэшIорыгъэшъэу гъэнэфэгъэнхэм, цIыфхэмрэ чIыпIэхэмрэ якъэухъумэн тегъэпсыхьэгъэ унашъохэр штэгъэнхэм афэIорышIэщт модельхэм якъыхэхын лъагъэкIуатэ. Технопаркэу «Кванториумым» икIэлэеджакIохэри мы Iофым къыхагъэлажьэх, 2021-рэ илъэсыр имыкIызэ ар аухынэу рахъухьэ.\nАР-м и Премьер-министрэ игуадзэу Сапый Вячеслав зэхэсыгъом къызэрэщыхигъэщыгъэмкIэ, псыкъиуным зыщыухъумэгъэным епхыгъэ Iофыгъохэм Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ лъэшэу ынаIэ атырегъэты. Комиссием ыштэгъэ унашъохэр икъоу ыкIи агъэнэфэгъэ пIалъэхэм агъэцэкIэнхэ фае.\n«Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат зэрэхигъэунэфыкIыгъэмкIэ, псыкъиуным епхыгъэ Iофыгъохэм язэшIохынкIэ гъогу картэ псы къэкIуапIэхэмкIэ Федеральнэ агентствэм игъусэхэу зэхагъэуцуагъ. Ведомствэхэм яIэшъхьэтетхэмрэ муниципалитетхэм япащэхэмрэ ашъхьэкIэ ащ къыхэлэжьэнхэм мэхьанэшхо иI, республикэм исхэм щынэгъончъэу яIэщтыр ащ елъытыгъ», — къыIуагъ Сапый Вячеслав.\nДжащ фэдэу машIом зыкъымыштэнымкIэ республикэм иIофхэм язытетрэ осышхо Адыгеим къызыщесым Iофтхьабзэу зэрахьагъэхэмрэ афэгъэхьыгъэ къэбархэми зэхэсыгъом щядэIугъэх.\nПредыдущая ЗэхъокIыныгъэхэр фэхъугъэх\nСледущая Предварительное голосование «Единой России» пройдет максимально открыто и конкурентно


Лэжьыгъэм иIухыжьын Iофыгъо шъхьаI | АДЫГЭ ДУНАЙ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АиФ Адыгея\nЛэжьыгъэм иIухыжьын Iофыгъо шъхьаI\nМайкоп, 1 июля - АиФ-Адыгея.\nМэкъумэщ хъызмэтым епхыгъэ Iофыгъохэм атегущыIагъэх\nАР-м иминистрэхэм я Кабинет зичэзыу игъэкIотыгъэ зэхэсыгъоу тыгъуасэ иIагъэм шъолъырымкIэ мэхьанэшхо зиIэ социальнэ IофыгъоIхэр, пшъэрылъхэр зэшIохыгъэхэ зэрэIхъурэм щатегущыIаIгъэх.\nАщ тхьамэтагъор щызэрихьагъ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат. Министерствэхэм, ведомствэхэм, къулыкъухэм анахьэу анаIэ зытырагъэтын фаехэ лъэныкъохэр республикэм ипащэ афигъэнэфагъэх.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ анахь мэхьанэшхо зэритыгъэхэм ащыщ лэжьыгъэм иIухыжьын республикэм зэрэщызэхэщагъэр, ащ ипэшIорыгъэшъ зэфэхьысыжьхэр.\nАР-м мэкъу-мэщымкIэ иминистрэу Владимир Свеженец къызэриIуагъэмкIэ, чIыгу гектар мини 109-м щапхъыгъэ фышъхьэ лэжьыгъэр Iуахыжьын фае, блэкIыгъэ илъэсым егъэпшагъэмэ, мы пчъагъэр мини 4-кIэ нахьыб. Непэрэ мафэм ехъулIэу лэжьыгъэм ипроцент 38-р Iуахыжьыгъ, зэкIэмкIи тонн мини 189-рэ аугъоижьыгъ. Бжыхьэ коц гектар мин 91-рэ Iуахыжьынэу щытмэ, къызыщаIожьыгъахэр гектар мин 29-рэ. Джащ фэдэу бжыхьэм хьэу апхъыгъэм ипроцент 98-рэ фэдиз Iуахыжьыгъ, мы культурэм чIыгу гектар 11600-рэ фэдиз еубыты, ащ щыщэу Iуахыжьыгъэр гектар 11394-рэ. ЗэкIэмкIи хьэ тонн мин 53-рэ аугъоижьыгъ, гектар телъытэу центнер 48,5-м ехъу къытыгъ.\nАР-м и ЛIышъхьэ мыщ дэжьым анахьэу ынаIэ зытыридзагъэр лэжьыIгъэр зэрылъ губгъохэм машIом закъыщиштэу зэрагъэунэфырэм игумэкIыгъо идэгъэзыжьын ары.\n— Лэжьыгъэр къызщагъэкIырэ губгъохэм мыщ фэдизрэ машIом закъыщиштагъэу сыгу къэкIыжьырэп. Ахэм чIыпIэу аубытырэр бэп, ау ащ фэдэ гумэкIыгъо тиIэнэу щытэп. УФ-м ошIэ-дэмышIэ IофхэмкIэ и Министерствэ и ГъэIорышIапIэу республикэм щыIэм мы гумэкIыгъом идэгъэзыжьынкIэ шIуагъэ къытэу IофшIэныр зэхещэ. Ащ дакIоу хэбзэухъумэкIо къулыкъухэм, прокуратурэм мы Iофыгъом анаIэ нахь тырадзэн, ищыкIагъэ хъумэ, уголовнэ Iофхэр къызэIуахынхэ фае. Джащ фэдэу лэжьыгъэр зэрэIуахыжьырэ техникэм изытет шапхъэхэм адештэмэ зэрауплъэкIугъэ шIыкIэм пытагъэ хэлъэу къекIолIэгъэн фае, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nПрофильнэ ведомствэм ипащэу Александр Зыбкиным мыщ дэжьым къызэриIуагъэмкIэ, мы аужырэ тхьамафэм къыкIоцI лэжьыгъэр зэрылъ губгъохэм гъогогъуийрэ машIом закъыщиштагъэу агъэунэфыгъ. ГумэкIыгъоу къэуцухэрэр дэгъэзыжьыгъэнхэм фэшI блэкIыгъэ тхьамафэм Шэуджэн районым щыIагъэх, мы муниципалитетым ичIыпIи 9 ауплъэIкIугъ. Джащ фэдэу Адыгэкъалэ, ТэхъуIтэмыкъое ыкIи Теуцожь районхэм мыщ фэдэ дэкIыгъо Iофтхьабзэр ащызэхащэнэу агъэнэфагъ.\n— ЦIыфхэр дгъэпщынэнхэр арэп пшъэрылъ шъхьаIэу зыфэдгъэуцужьырэр, машIор къэмыхъуныр, мэкъумэщышIэхэм къагъэкIыгъэ лэжьыгъэр къэтыухъумэныр ары тиIофшIэнкIэ анахьэу тынаIэ зытетыр, — къыIуагъ ведомствэм ипащэ.\nМэкъумэщ чIыпIэхэм хэхъоныгъэхэр ашIынхэм ипрограммэ игъэцэкIэн 2020-рэ илъэсым сомэ миллион 749-рэ фэдиз республикэм щыпэIуагъэхьанэу агъэIнафэ, ащ фытегъэпсыхьагъэхэ тхылъхэр агъэхьазырыгъэх.\nГумэкIыгъо зиIэхэу зыкъыфэзыгъэзэрэ цIыфхэм яIофыгъохэми республикэм ипащэ къащыуцугъ. ГущыIэм пае, ТэхъуIтэмыкъое районым ипсэупIэхэм ащыщIхэм электричествэр охътэ гъэнэфаIгъэкIэ ащагъэкIуасэу къызэрэхэкIырэм епхыгъэу гъогогъу пчъагъэрэ КъумпIыл Мурат зыкъыфагъэIзагъ. ЦIыфхэмкIэ мы Iофыгъом мэхьанэшхо зэриIэр къыдиIлъытэзэ, ащ фэгъэзагъэхэ къулыкъуIхэм республикэм ипащэ пшъэIрылъхэр афиIшIыгъэх.\nЛъэпкъ проектхэм ягъэцэкIэн, гъэсэныгъэм, медицинэм, зекIоным, псэолъэшIыным, шIыхьафхэм язэхэщэн, нэмыкI лъэныкъохэми япхыгъэхэ Iофыгъохэри планернэ зэхэсыгъом къыщаIэтыгъэх.\nИIофшIэн осэшIу фишIыгъ →\nДжэуапэгъу афэхъугъ →\nЯкъэгъэлъэгъонхэр нахьышIу хъугъэх\nАпшъэрэ шапхъэхэм адиштэщт\nХэкIыпIэхэр къэгъотыгъэнхэ фае\nЗэдэлэжьэныгъэ адыряIэнэу къафигъэпытагъ


Экономикэм зыкъезыгъэIэтырэ амалхэм ащыщ Экономикэм зыкъезыгъэIэтырэ амалхэм ащыщ » Адыги.RU - Новости Адыгеи, история, культура и традиции адыгов (черкесов)\nАдыги - Новости Адыгеи, история, культура и традиции » Новости » Экономикэм зыкъезыгъэIэтырэ амалхэм ащыщ Экономикэм зыкъезыгъэIэтырэ амалхэм ащыщ\nГъэсэныгъэм ылъэныкъокIэ Урысые Федерацием щызэрахьэрэ политикэм тетэу Адыгеим ис ныбжьыкIэхэм лъэныкъо пстэумкIи хэхъоныгъэ ягъэшIыгъэным, ахэм ятворческэ амалхэм икъоу зыкъызэIуягъэхыгъэным яшъыпкъэу адэлажьэх. Гъэсэныгъэм ылъэныкъокIэ Урысые Федерацием щызэрахьэрэ политикэм тетэу Адыгеим ис ныбжьыкIэхэм лъэныкъо пстэумкIи хэхъоныгъэ ягъэшIыгъэным, ахэм ятворческэ амалхэм икъоу зыкъызэIуягъэхыгъэным яшъыпкъэу адэлажьэх.\nГъэсэныгъэм ылъэныкъокIэ Урысые Федерацием щызэрахьэрэ политикэм тетэу Адыгеим ис ныбжьыкIэхэм лъэныкъо пстэумкIи хэхъоныгъэ ягъэшIыгъэным, ахэм ятворческэ амалхэм икъоу зыкъызэIуягъэхыгъэным яшъыпкъэу адэлажьэх.\nМыщ фэгъэхьыгъэу зэшIуахырэр «Адыгэ макъэм» къыфиIотагъ МКъТУ-м къепхыгъэ политехническэ колледжым инженер дисциплинэхэмкIэ икIэлэегъаджэу, мы колледжым техническэ конструированиемкIэ ыкIи инновациехэмкIэ иныбжьыкIэ гупчэ ипащэу ЦокъэжъыIу Бислъан:\n— НыбжьыкIэхэм янаучнэ-техническэ творчествэ зегъэушъомбгъугъэныр гъэсэныгъэм изы лъэныкъо шъхьаIэхэм, экономикэм зыкъезыгъэIэтырэ амалхэм ащыщ. МыщкIэ къэралыгъо IэпыIэгъум, хэбзэ къулыкъухэм зэрэзэдырагъаштэрэм мэхьанэшхо зэряIэр зыщыдгъэгъупшэ хъущтэп. Зитворчествэ хэзыгъахъо зышIоигъо пстэуми ащ фэдэ амал ягъэгъотыгъэн фае. НыбжьыкIэхэм ятехническэ творчествэ хагъахъо технопаркхэм, студент проект-конструкторскэ бюрохэм, техническэ конструированиемкIэ ныбжьыкIэ гупчэхэм, кружок, секцие зэфэшъхьафхэм. Ахэм гъусэныгъэ пытэ адытиIэу тиIофшIэн тэри тэгъэпсы.\nМыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым къепхыгъэ политехническэ колледжым истудентхэм компьютер технологиехэмкIэ автомобиль двигательхэм щыкIагъэу яIэхэр зэрэбгъэунэфышъущт прибор къаугупшысынэу агу къызыкIыгъэр автомобильхэр зыщагъэцэкIэжьырэ станцием практикэ щахьы зэхъур ары. Двигателыр зэхэмыхэу, ащ Iоф зэришIэрэр компьютеркIэ зэрэбгъэунэфыщт шIыкIэм фэгъэхьыгъэ проектыр тиколледж техническэ конструированиемкIэ иныбжьыкIэ гупчэ тистудентхэм къыщагъэхьазырыгъ. Къалэу Элиста щыкIогъэ зэнэкъокъоу «Умники 2018» зыфиIорэм а проектыр къащыхэзылъхьагъэр я 4-рэ курсым ис студентэу Павел Матвеенковыр ары. Зэнэкъокъум ащ осэшхо къызэрэщыфашIыгъэм тэри лъэшэу тигъэгушIуагъ.\nСтудентхэр проект-ушэтын Iофхэм атегъэгушIухьэгъэнхэмкIэ предприятиехэм ащызэхащэрэ къэгъэлъэгъонхэм, экспериментальнэ чIыпIэхэм мэхьанэшхо яI. IофшIэкIэ амалхэр, технологиехэр нахьышIу шIыгъэнхэм япхыгъэ Iофыгъохэм язэшIохынкIэ предприятиехэм ащыкIорэ производственнэ экскурсиехэм лъэшэу яшIуагъэ къэкIо.\nЫпэкIэ амыгъэфедэщтыгъэ пкъыгъохэр, кIэ горэхэр къыхэзыхырэ конструктор ныбжьыкIэхэм, тистудент сэнаущхэм патентхэр къафагъэшъуашэу, еджэныр къызаухыкIэ къалэм ипромышленнэ предприятие пэрытхэм Iоф ащашIэнэу зэраштэщтхэмкIэ пэшIорыгъэшъэу зэзэгъыныгъэ къадашIэу къыхэкIы. Автомобильхэм ягъэцэкIэжьынкIэ компьютерхэр къызэрэзфагъэфедэрэм тапэкIэ игугъу къэтшIыгъагъ. Джащ фэдэу къэIогъэн фае лазерыр, ультразвукыр зыщыгъэфедэгъэ джырэ технологиехэм, гъучIхэр зэрэзэпагъажъэрэ технологиякIэхэм яшIуагъэкIэ техническэ объединениехэми пкъыгъо гъэшIэгъонхэр ащагъэпсэолъэн зэралъэкIырэр. Рационализатор, изобретатель ныбжьыкIэхэм къаугупшысыхэрэр еджапIэми, производствэ зэфэшъхьафхэми къащашъхьапэх. Ащ студентхэр проект-ушэтын Iофхэм нахь тырегъэгушхох.\nТистудентхэр зэнэкъокъу зэфэшъхьафхэм, инженер къэгъэлъэгъонхэм ахэлэжьэнхэмкIэ, ныбжьыкIэхэр научнэ-техническэ творчествэм нахь куоу хэщэгъэнхэмкIэ Адыгэ Республикэм иныбжьыкIэхэмрэ икIэлэцIыкIухэмрэ гъэсэныгъэ тедзэ языгъэгъотырэ Гупчэм ишIогъэшхо къэкIо. Тиколледж зигугъу къэтшIыгъэ Гупчэм гъусэныгъэ зыдыриIэр, зэнэкъокъу зэфэшъхьафхэм, инженер къэгъэлъэгъонхэм, Урысые научнэ-социальнэ программэу «Шаг в будущее» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэу ушэтэкIо ныбжьыкIэхэм язэнэкъокъу зыхэлажьэрэр илъэсыбэ хъугъэ. ГущыIэм пае, тистудентхэу Павел Матвеенковыр, Михаил Равкович, Сергей Барковыр, Дачъэ Айтэч, ЦIыкIу Тимур ыкIи нэмыкIхэр Краснодар, Налщык, Ростов, Шъачэ ащыкIогъэ зэнэкъокъухэм, инженер къэгъэлъэгъонхэм ахэлэжьагъэх ыкIи чIыпIэ хэхыгъэхэр ахэм къащахьыгъэх.\nИлъэс къэс Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым наукэм ифестиваль щызэхащэ. Проектхэм ахэлажьэхэрэм ащ дэгъоу зыфагъэхьазыры. ГъэрекIо политехническэ колледжыр инженер къэгъэлъэгъонхэмкIэ ыкIи мастер-классхэмкIэ ащ хэлэжьагъ. Студентхэу Мыгу Руслъан, Максим Кухлеевым, Лафышъэ Адам яIэшIагъэхэр инженер къэгъэлъэгъоным къырахьылIэгъагъэх. Тэ анахьэу тызыпылъыр научнэ-техническэ текIоныгъэ зышIын зылъэкIыщт ныбжьыкIэхэм ятворческэ амалхэм икъоу зыкъызэIуядгъэхыныр, ахэм гъэсэныгъэ зэрядгъэгъотырэм имызакъоу, хэгъэгуми, республикэми яэкономикэ яIахьышIу хашIыхьэу дгъэсэнхэр ары.


Унагъор – егъэшIэрэ пытапI | Адыгэ Макъ\nУнагъор – егъэшIэрэ пытапI\nАдыгэ тхакIоу Гъыщ Рахьмэт иповестэу «Аминат» зыфиIорэм ехьылIагъ\nХэти иунэ шIодышъэ лъакъу, шIогупсэфыпI. БэшIагъэ цIыфхэм ар загъэунэфыгъэр. Арэу къычIэкIын Москва щеджагъэу ыкIи ащ щыпсэурэ тхакIоу Гъыщ Рахьмэт адыгэ унагъомкIэ гъэзэгъэ Iофыгъо инхэр игупшысэ зыкIыпхырищыхэрэр.\nУнагъо пэпчъ иI унашъо: зыхэр – тынчых, фэбагъэр зэрылъых, зыщызэгурыIох ыкIи зыщынасыпышIох; адрэхэр – рэхьатыгъо зимыIэх сыд хъугъэкIи, шэнхэр зыщызэтемыхьэх, арысхэр зыщымыгупсэфых, фэбагъэр хэгъэкIи, чъыIэрымэр зэрытых. Сыда ар къызхэкIырэр ыкIи сыдэущтэу мы гумэкIыгъо иныр дэбгъэзыжьын плъэкIыщта? А упчIэм джэуап фэхъурэ произведений тхакIом иповестэу «Аминат» зыфиIорэр.\nХэткIи шъэфэп унагъо умыхъоу къуаджэ узэрэмыхъущтыр, джащ фэд, унагъор пытэмэ, хэгъэгуми зеIэты. Унэгъо кIоцIым фэбэгъэ-IэшIугъэу, хэткIи Iэзэгъу папкIэр, илъхьэгъэныр апэрэ. Мы гупшысэр кIигъэтхъэу тхыгъэ Гъыщ Рахьмэт имэфэкI тхылъыкIэу «Букет сирени» ыIоу урысыбзэкIэ къыдэкIыгъэм дэт повестэу «Аминат» зыцIэр. Тынчыгъэр зэрылъ унагъор шIэгъошIоп, ащ пае ащ ис нэбгырэ пэпчъ щэIагъэрэ гулъытэрэ иIэу псэун фае, гулъытэ-гумэкI ин зэфыряIэныр, хэти иIэм уасэ фишIыныр ищыкIагъ.\nКIэкI дэдэу къэпIон плъэкIыщт произведениер зэхьылIагъэр — хэбзэ-унэшъо тэрэз зэрымылъ унагъом ис сабыйхэр тхъэхэрэп.\nЗянэ икIыжьыгъэ сабый быным афэгъэхьыгъ повестыр. Произведением хэлъ гукIаер гущыIэхэу «…унэ зэблэхъуным сигъэпшъыгъ…» зыфиIохэрэм ащыкIэгъэтхъыгъ. Илъэс 17 зыныбжь пшъэшъэжъые дахэу я 10-рэ классыр къэзыухырэ Аминат образ шъхьаIэу повестым хэтыр, ащ ышыпхъу нахьыкIэ зэтIуазэхэу Сулетрэ Русетрэ ыкIи ышнахьыкIэу Алый къешIэкIыгъэх. ЯтэкIэ инэнэжъэу Щамсэт къоджапшъэмкIэ щыпсэурэ къо нахьыкIэм иунагъо лъэхэс, зэгурэIох, шъэожъые лъэрыкIори апIу. Ау къо нахьыжъым иунэ, ишъуз икъэкIо-кIожь мыухыжь нахь хэмылъэу гупсэфыгъо унэм илъыжьэп. Къо нахьыжъэу Салбый «адыгэ кIэлэ къэбзэшху» зыфаIохэрэм ащыщ; Iуи шIи пылъэп; ау Светэ – ягуащэ, кIэсэ хьазырэу ны-тымэ къафэхъугъэу, гъэутэшъогъэ хьазыр, ятэу Хъалидэ лIы Iуш зэкIэубытагъ, ау янэу Кукулэ шэн псынкIэ хьазыр, ыпхъу игъэпсыкIэ-шIыкIэ, мафэ къэс унэгъуитIум азыфагу зэритыр, исабыиплI зэрямыгупшысэрэр, унагъо ихьагъэмэ, щэIагъэрэ акъылрэ хэлъын зэрэфаер гуригъаIорэп, тыщ унэм уисыкIэ, уибын ппэIапчъэу, узэрэмытхъэщтыр зэхыригъэшIыкIыным пылъэп.\nИнысэ зэрикIыжьыгъэр къызэрешIэу Салбый янэ, сабыиплIым янэнэжъ къом иунэ гугъум хэтэу, мыныбжьыкIэжьыми, къэсыгъ, зэкIэ ежь зыдэщыIэм ыщэнхэу къареIо. Ау ны-тыхэм язекIокIэ пхэндж езэщыгъэ Аминат инэнэжъ пытагъэ хэлъэу гурегъаIо зыми плIыри зэрэмыкIощтхэр, ятэ кIэрысхэу язакъоу яунэ зэрисыщтхэр кIегъэтхъы; икIыжьыгъэм фэгъэзагъэу нэнэжъыр къэупчIэ:\n— Сыда шъо ащ шъузкIыдэмыкIуагъэр?!\nСалбый IофышIэ ужым унэм къызэрехьажьэу чъыIэрымэ кIым-сымэу итым гу лъитагъ, шъузыр джыри кIожьыгъагъэ.\n…— Пап, тиунэ тикIэу тэ зыми тыкIощтэп! – хъугъэмкIэ къэупчIэгъэ ятэ ынэ занкIэу кIаплъэзэ Аминат ащ къыриIожьыгъ. Ашыпхъу нахьыжъ ыкIыб дэтхэу нахьыкIэхэр къаплъэщтыгъэх.\nТхьапшырэ ныр – Светэ ядэжь кIожьыгъэ, ар къэс елъэIугъ, ядэжь къэкIожьынышъ, къахэтIысхьажьынэу…, ау джы пшъыгъэ лIыр, сыд шъхьакIуа мафэ къэс къырихэу зыхигъэтырэр?! Сыд хъункIи лъыкIощтэп.\nНасыпыр чъыгышъхьэ епхыгъа?!\n«ЦIыфыр зыщытхъэщтым гъызэ макIо, зыщылIэщтым щхызэ макIо» зэраIорэр шъыпкъэ. Салбый ишъхьэгъусэу Светэ сабыиплI иIэ хъужьыгъагъэми, джыри унагъом гукIэ еубытылIэгъагъэп, джау шIоигъор ышIэу щыIэмэ хъунэу къыщыхъущтыгъ. УнасыпышIоным пае нэбгыритIум уиIорэ-уишIэрэ зэтехьэу, узэфэсакъыжьыным унагъор еухъумэми гу лъитэщтыгъэп. Кукули ыпхъу къызычъэжькIэ ежь ыдэжь щытхъэщтэу къыщыхъущтыгъ. Ау Светэ ятэу Хъалидэ, сабыиплIым ятатэ, гъашIэ зылъэгъугъэу, бэ зыпэкIэкIыгъэу, Хэгъэгу зэошхом хэтыгъэу, ТекIоныгъэр къытфыдэзыхыгъэхэм ащыщыгъ. Пхъур къызэкIожьыми ыжэ къызэтырихэу зы гущыIэ риIуагъэп, ау ыгукIэ бэ кIэхэкIыгъэр. Повестым кIэзыгъэ имыIэу зянэ икIыжьыгъэ кIэлэцIыкIухэм ащэчырэр, ятэу Салбый игупшысэ шъончъэхэр зыфэдэхэр, ежь Светэ илъфыгъэхэу мазэ хъугъэу ымылъэгъухэрэм зэрафалIэрэр, ау ышIэщтыр зэримышIэрэр, Аминат – япшъэшъэ нахьыжъ яунэгъо дахэ къызэтегъэнэжьыгъэн мурадэу ышIыгъэм зэрэфэшъыпкъэр, иеджэни, унэгъо Iофи, хэтэшIэни, нахьыкIэхэм афэсакъынри зэрэзэшIуихыхэрэм, сыд къин елъэгъуми, уегъэразэ, пшъэшъэжъые нахьыжъыр яни, яти, нэмыкIи анахь Iушэу къызэрэчIэкIыгъэр огъэшIагъо. Насыпыр, ухэтми, ор-орэу зызэрэфэпшIыжьырэр уидунэететыкIэкIэ Р. Гъыщым повестым дэгъоу къыщыриIотыкIыгъ.\nПовестым сюжет уфэупцIэ гъэшIэгъон пхырэкIы. ЯнэкIэ ятэтэжъэу Хъалидэ ышъхьэ къырыкIуагъэр, инасып зэрэзэпычынэу хъугъэр, къыгъэшIагъэм кIэлэегъэджэ бзылъфыгъэу Любэ иныбжьыкIэгъум къыщегъэжьагъэу щэIэфэ ыгу зэрилъыгъэр, шIулъэгъу мыухыжь зэрэфыриIагъэр, чъыIагъэр щыIэныгъэм зэрэхэмызагъэрэр щысэ зэфэшъхьафхэмкIэ авторым щыкIигъэтхъыгъ. Светэу къащэжьыным кIэхъопсэу щысыгъэми акъыл къезыгъэгъотыжьыгъэр ятэу Хъалидэ иаужырэ зэдэгущыIэгъу, игущыIэхэр арых. Щэч хэлъэп Гъыщ Рахьмэт тхэкIо гъэшIэгъонэу, ежь иунэе гупшысэкIэ гъэнэфагъэ зыгъотыгъэу зэрэщытым.\nТхылъыр художественнэ хэбзэ дахэкIэ тхыгъэ, образ пэпчъ нэфэгъэ ин хэлъэу, къыIорэм цыхьэ фыуигъэшIэу къытыныр фызэшIокIыгъ.\nТхакIом ау сыдми иповесть «Аминат» цIэу фишIыгъэп. Ар произведением игерой шъхьаI, зэкIэ хъурэ-шIэрэр зыфэкIожьэу, зэхэзыфэу, зэзыгъэзафэу, хэкIыпIэр сыдымкIи къыгъотыныр зыфызэшIокI. ГукIочIэ лъэш зыпкъырылъ ыкIи иIуагъэ емыпцIыжьыщт ныбжьыкI. Аминат унагъом къихъогъэ нэбгыри 4-м анахьыжъ, илъэс 17 ыныбжь, нэпкъ-пэпкъ дахэу зэрэзэхэлъым фэдэу ыгукIэ сакъ, гулъытэшхорэ акъылрэ зыкъолъ ныбжьыкI, теубытэгъэ-пытагъэр ишэн. Унэгъо Iофхэри есагъэу IэпкIэ-лъапкIэу ешIэх, джащ фэдэу, еджэнымкIи чан, хъупхъэ, сэнаущыгъэ ин хэлъ, ащ фэдэ нахьыжъыр нахьыкIэ зэтIозитIоу Сулетрэ РусетрэкIэ, ышнахьыкIэ цIыкIоу спортыр зикIасэу АлыйкIэ узыкIырыплъын щыс. Ны-тыхэр зэфэгубж-зэфэмыгъэгъум хэтыфэхэкIэ Аминат ышыпхъу-ышхэр ишэн зэтеткIэ зэриубытылIэнхэр ыкIи нэмыкI унэгъо фэIо-фэшIабэр ыгъэцэкIэнхэр дахэу фызэшIокIыгъ.\nАминат иобразкIэ тхакIоу Гъыщ Рахьмэт непэрэ адыгэ пшъашъэр зыфэдэр, щыIакIэм зэрэхэуцорэр пшIошъ ыгъэхъоу къызэрэриIотыкIыгъэм уегъэразэ, ежь тхакIом итворческэ амалхэм зэрахэхъуагъэм ишыхьат.\nУнэгъошIэныр пшъэдэкIыжь инэу зэрэщытыр, зэлI-зэшъузхэм язэфыщытыкIэ-зэмышIуныгъэ якIалэхэр сымаджэ зэришIыхэрэр, ащэчэу акIэхэкIырэ пстэур ыкIи «Сыда анахьэу унагъор зэзыщхырэр?» зыфиIорэ упчIэ иным джэуап ритэу Гъыщ Рахьмэт иповестэу «Аминат» гъэпсыгъэ. ЦIэцIэ фэжъу макъэ къыхэIукIырэп, ау зигугъу къышIырэ нэбгырэу произведением хэт образ пэпчъ нэфэгъэ- зэфагъэ хэлъэу танэIу къыкIигъэуцоныр тхакIом дэгъоу фызэшIокIыгъ. Хэти пIукIэу, гъэсэныгъэу иIэм елъытыгъэу гъэпсыкIэ-шIыкIэ хэлъ зэрэхъурэр щыкIэгъэтхъыгъ. Повестым хэт образ гупчэу, шъхьаIэу Аминат, нэмыкI пстэумэ ашъхьащэщы, хьау, ялыягъэкIэ арэп, Iоф зыдишIэжьыным, цIыфхэм афэдэу, адиштэу, IаекIэ къахэмыщэу щыIэмэ ащ шIоигъу.\nАминат ныбжьыкIэ дэдэми, гулъытэшхо иI: уиунэгъо дахэ кIэрытIупщы пшIымэ, егъашIэм узэрэкIэмыхьажьыщтыр зэхешIыкIы; сыд ихьылъагъэми, ушэтынхэми зафигъэхьазырыныр, дэгъоу еджэныр, яунагъо къыщимыгъэкIэныр, янэжъи, яти, ышыпхъу-ышхэми ыIорэр аригъэштэныр, агуригъэIоныр, нэу икIыжьын-кIожьыныр шэны зыфэхъугъэри, ышIагъэм рыкIэгъожьы, ежь-ежьырэу, илъфыгъэхэр пэчыжьэ зэрэхъухэрэм къауфэ…\nАминат гупшысэн ыкIи хэкIыпIэ тэрэзым лъыхъуныр, ар къэзыгъотыныр зыфызэшIокIырэ ныбжьыкI; язакъоу къэзгъанэхи, ядэжь кIожьыгъэ ным – Светэ еппэсымэ хъущтым, ежь-ежьырэу ыгу еIэжьымэ къыгъэзэжьыным игупшысэ Аминат зыдиIыгъыгъ, ар къыздэбгъэхъуныр къиныбэм япхыгъагъэми, фэлъэкIыгъ. Унэшъо пытэ зыфешIыжьы: сыд хъункIи ежьыри, ышыпхъухэри, ыш цIыкIуи зы лъэбэкъу мы унэм джы радзыщтэп, ятэ дисхэу щыIэщтых, аужыпкъэм, ятэш нахьыкIэу янанэ зыкIэрысым дэжьи лъэбэкъу адзыщтэп. «Сезэщыгъ мы унэ зэблэхъуным», — еIо Аминат. НыбжьыкIэми, ны-тыхэм язекIокIэ мытэрэз, ягугъуемылIыныгъэ дигъэзыжьэу, хьын- хьылъэр сабыйми, ежь ыпшъэ дигъэкIагъ, унагъом зэщхыныгъэ фэбагъэр ригъэгъотыжьыгъ; ныри пагъэу, пшъыгъэу къафэкIожьыгъ, Алый цIыкIур борщ стырым зэрэзэхистыхьагъэр зэришIагъэм лъыпытэу. Арыщтын зыкIаIорэр унагъо пэпчъ инасыпынчъагъэ зэпечэу, ащ унэгъо лъапсэр егъэпытэу.\nГъыщ Рахьмэт иповестэу «Аминат» зыфиIорэр лъэпкъ нэшанэр щыIэкIэ-псэукIэмкIэ куоу къызыщиIотыкIыгъэ тхылъ, тхылъеджабэ ыгъотынэу, ежь тхакIоми итворчествэ джыри нахь зиштэнэу фэтэIо.


ЩыIэныгъэм чIыпIэ къин ригъэуцогъэ кIэлэцIыкIухэм IэпыIэгъу афэхъугъэнымкIэ Фондым кIэлэцIыкIу «цыхьэшIэгъу телефоным» и Дунэе мафэ фэгъэхьыгъэу жъоныгъуакIэм и 17-м сыхьатыр 10.00-м къыщегъэжьагъэу 14.00-м нэс Урысые интернет-марафонэу «Круг доверия» зыфиIорэр зэхещэ.\nОнлайн-марафоным ишIуагъэкIэ кIэлэцIыкIухэр, Iэтахъохэр ыкIи ахэм янэ-ятэхэр кIэлэцIыкIухэм языкI урысые «цыхьэшIэгъу телефон» номерэу 8-800-2000-122-м теонхэ алъэкIыщт. ЧIыпIэ къин ифагъэхэм шъэф шIыкIэм тетэу ыкIи ыпкIэ хэмылъэу психологическэ IэпыIэгъу псынкIэ арагъэгъотыщт.\nТикъэралыгъо ишъолъырхэм зэкIэми зэдэгущыIэгъу занкIэхэр ащыкIощтых, ащ къыхэкIыкIэ шIоигъоныгъэ зиIэхэр онлайн-марафоным исайтэу www.8-800-2000-122.ru ыкIи сайтэу «Детский марафон доверия» www. telefon-doveria.ru зыфиIохэрэмкIэ студием щыхъурэр алъэгъун алъэкIыщт. Студием эксперт-психологхэр чIэсхэу «цыхьэшIэгъу телефоным» иIофшIэн пылъ къэбархэм цIыфхэр ащагъэгъозэщтых, Iэтахъохэр зыгъэгумэкIырэ упчIэхэм яджэуапхэр аратыжьыщтых. НыбжьыкIэхэр анахьэу зыгъэгумэкIырэ Iофыгъохэм ащыщых зэтыгъо къэралыгъо ушэтынхэр зэратыщтхэр, нахьыжъхэм фыщытыкIэу къафыряIэр, апэрэ шIулъэгъур, зыхэт купым зэрямызэгъыхэрэр, социальнэ сетьхэм щынагъоу къызыдахьыхэрэр, янэ-ятэхэм зэрагурымыIохэрэм япхыгъэ гумэкIыгъохэр, нэмыкIхэри.\nIофтхьабзэу «Круг доверия» зыфиIорэм къырагъэблэгъэщтых зэлъашIэрэ музыкантхэр ыкIи актерхэр, видеоблогерхэр. КIэлэцIыкIухэм яупчIэхэм мыхэми джэуапхэр къаратыжьынхэ амал яIэщт.\nМарафоныр ток-шоу шIыкIэм тетэу кIощт, ащ хэлажьэхэрэм зэкIэми упчIэхэр къатынхэ, яшIоигъоныгъэхэр къыраIотыкIынхэ алъэкIыщт. ВидеомкIэ зызэрафэжъугъазэрэр ыкIи предложениеу шъуиIэхэр электроннэ почтэмкIэ krugdoveria@telefon-doveria.ru е Урысые интернет-марафонэу «Круг доверия» зыфиIоу социальнэ сетеу «ВКонтакте» хэтым жъугъэхьынхэ шъулъэкIыщт. Мэхьанэшхо зиIэ упчIэхэм джэуапхэр къаратыжьыщтых.


ЗэIукIэгъуитIури къымыхьы хъущтэп — Адыгэ макъ\nЗэIукIэгъуитIури къымыхьы хъущтэп\nРедактор 25.02.2016 СПОРТЫР\n«Динамо-МГТУ» Мыекъуапэ — «Энергетик» Саратов — 3:0; 3:0.\nУрысыем волейболымкIэ иапшъэрэ купэу «Б-м» хэтхэм зичэзыу ешIэгъухэр яIагъэх. Саратов икомандэ мэзаем и 20-м Мыекъуапэ къэкIон ылъэкIыгъэп. Автобусыр гъогум текъутыхьи, игъо ифагъэхэп. «Энергетикыр» къиныгъоу зыхэфагъэр зэхэщакIохэм къагурэIо, ау хэбзэ шапхъэу щыIэри къыдалъытагъ. Саратов икомандэ ипIалъэм Мыекъуапэ къызэрэмысыгъэм фэшI «Динамо-МГТУ-м» текIоныгъэр 3:0-у къыдихыгъэу фалъытагъ.\nМэзаем и 21-м Саратоврэ Мыекъуапэрэ яволейбол командэхэр тикъалэ зыщызэIокIэхэми 3:0-у ешIэгъур тиспортсменхэм къахьыгъ. Вячеслав Кириленкэр, Къошк Руслъан, Евгений Тюриныр, Мамрышэ Къамболэт, Никита Филипповыр дэгъоу ешIагъэхэм ащыщых.\n— Красногорскэ икомандэ тапэ ишъыгъ, — къытиIуагъ «Динамо-МГТУ-м» итренер шъхьаIэу Павел Зборовскэм. — Очко 46-рэ тиIэу ятIонэрэ чIыпIэм тыщыI. Калугэ икомандэу «Ока» зыфиIорэм ящэнэрэ чIыпIэр къыдихын ылъэкIыщт, очко 45-рэ ригъэкъугъ. Владимир иешIакIохэр я 4-рэ чIыпIэм щыIэх, очко 39-рэ яI.\n«Динамо-МГТУ-м» мэзаем и 27 — 28-м Ростов-на-Дону иешIакIохэр тикъалэ къырегъэблагъэх. Тиспортсменхэр финалым хэфэнхэм фэшI ешIэгъуитIури къамыхьы хъущтэп.\nСурэтыр Мыекъуапэрэ Саратоврэ якомандэхэм язэIукIэгъу къыщытетхыгъ.\nПредыдущая Якъулайныгъэ апсыхьэ\nСледущая ПшIогъэшIэгъоным узэфещэ\nВ Адыгее планируют снять ограничения для непродовольственных магазинов\nПоддержана инициатива Адыгеи о расширении перечня пострадавших от пандемии видов экономической деятельности\nДва проекта Адыгеи вошли в число лучших практик музейно-выставочной деятельности\nАдыгея названа в числе лучших регионов для бизнеса\nШапхъэхэр зэрагъэцакIэхэрэр ыуплъэкIугъ


ТхылъеджапIэр — зыгъэсэпIэ гупч — Адыгэ макъ\nТхылъеджапIэр — зыгъэсэпIэ гупч\nРедактор 29.11.2018 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nМыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетыр зызэхащагъэр илъэс 25-рэ зэрэхъурэм ипэгъокI Iофтхьабзэхэм зэу ащыщэу еджэпIэшхом ишIэныгъэ тхылъеджапIэ конференциеу «ТхылъеджапIэр егъэджэным иIахь шъхьаIэхэм ащыщ» ыIоу щызэхащэгъагъ.\nАщ иIофшIэн еджэпIэ зэфэшъхьафхэм ятхылъеджапIэхэм яIофышIэхэр, Лъэпкъ, республикэ ныбжьыкIэ ыкIи кIэлэцIыкIу тхылъеджапIэхэм къарыкIыгъэхэр, кIэлэегъаджэхэр хэлэжьагъэх. Мурад шъхьаIэу шIэныгъэ-практическэ конференцием иIагъэр — джырэ тхылъеджапIэхэм аIэкIэлъхэ амалыкIэхэр зэгъэшIэгъэнхэр, гъэсэн-еджэн шъолъырым тхылъеджапIэм чIыпIэу щыриIэр гъэунэфыгъэныр, IофшIэкIэ амалхэмкIэ, гупшысэхэмкIэ зэхъожьыгъэнхэр.\nЗигъо Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх Краснодар иапшъэрэ еджапIэхэм ятхылъеджапIэхэм къарыкIыгъэхэр: Пшызэ къэралыгъо университетымкIэ Хъуадэ Марьян, Пшызэ къэралыгъо технологическэ университетымкIэ Оксана Танич, культурэм икъэралыгъо институтэу Краснодар дэтымкIэ Ирина Свертовар ыкIи Пшызэ къэралыгъо медицинэ университетымкIэ Галина Маркграф.\nМыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым ипроректорэу Татьяна Овсянниковам шIуфэс псалъэкIэ конференцием хэлажьэхэрэм закъыфигъэзагъ. ТхылъеджапIэр шIэныгъабэр зыщызэIугъэкIэгъэ чIыпIэу, уасэ зиIэу, цIыфхэмкIэ сыдигъуи IэпыIэгъу инэу къызэрэнэжьырэр кIигъэтхъыгъ.\nНепэрэ мафэм тхылъеджапIэм иамал къыхьэу, фэукIочIырэр щызэхапшIэу, электроннэ IофшIакIэм шIуагъэу къыхьыгъэр ыкIи иягъэу къакIорэр къызэрэриIотыкIыщтыр къыIуагъ, еджэпIэшхом иилъэс 25-кIэ ыкIи ежь тхылъеджапIэу илъэс 25-рэ хъурэм иIофышIэхэм, конференцием хэлажьэхэрэм мэфэкIымкIэ къафэгушIуагъ, гъэхъагъэ ашIынэу къафиIуагъ.\nМКъТУ-м ишIэныгъэ тхылъеджапIэ ипащэу Пщыжъ Саидэ гущыIэр фигъэшъошагъ. Ащ шIэныгъэ лые зэрэмыхъурэр, сыд фэдэрэ Iофи дэгъоу зэшIохыгъэнымкIэ анахь мэхьанэ зиIэр шIэныгъэр ыкIи ащкIэ амал-къулаир арэу зэрэщытыр къыIуагъ. Ащ елъытыгъэу гъэсэныгъэ тэрэз хэти ыгъотынымкIэ тхылъеджапIэм Iофышхо зэрэзэшIуихырэр кIигъэтхъыгъ. Университетым итхылъеджапIэу непэ зыщызэхэхьагъэхэр пштэмэ, ащ къэхъукIэ гъэнэфагъи, IофшIэкIэ- шIыкIэ хэхыгъэхэри зэриIэхэр, коллектив зэдиштэм Iоф зэрэщишIэрэр, университетым щеджэрэ ныбжьыкIэхэм, ахэм якIэлэегъаджэхэм ыкIи сэнэхьатымкIэ факультет зэфэшъхьафхэм ящыкIэгъэ шIэныгъэр зыдэт литературэр, материал хэутыгъэхэр, документхэр зэряIэхэр къыIуагъ.\n— Непэ университетыр зызэхащагъэр илъэс 25-рэ мэхъу, ащ фэдиз тхылъеджапIэми ыныбжьыр. Къыхэзгъэщымэ сшIоигъу апэдэдэ, 1993-рэ илъэсым, Мыекъопэ автодорожнэ, деревообрабатывающэ ыкIи мэкъумэщ техникумхэр зэхагъэхьажьхи, Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ институтыр зэрагъэпсыгъагъэр, ащ иапэрэ ректорэу хъугъэр ТхьакIущынэ Аслъан Кытэ ыкъор ары. Шъузэрэщыгъуазэу, Аслъан Кытэ ыкъор ащ ыужым Адыгэ Республикэм пащэ фэхъуи, IэнэтIэшхор дахэу зэрихьагъ, джы ар АР-м иэкс-Президент, мы тиуниверситет и Президент.\nКъасIомэ сшIоигъор ТхьакIущынэр тхылъеджапIэм игъэпсын-гъэлэжьэнкIэ лъэшэу къызэрэддеIагъэр ары. Апэдэдэ тхылъеджапIэм нэбгырищ Iутыгъэр, тхылъ фондыр мин 200 зэрэхъущтыгъэр. Институтыр загъэпсыгъэ уж, 1994-рэ илъэсым, факультетэу иIэхэми къахэхъуагъ, ащ епхыгъэу тэри тиамалхэм зыкъягъэIэтыгъэнымкIэ сыдигъуи ынаIэ къыттетыгъ ыкIи къыттет. Кадрэхэм якъыхэхынкIэ лъэшэу къытфэсакъэу къыддеIагъ. 2000-рэ илъэсым институтыр университет хъугъэ, 2005-рэ илъэсым медицинэ институтыр къыщызэIуахыгъ, мы зэкIэми зэрашIоигъоу тэри тадиштэным пае Iофыбэ тшIагъэ. 1997-рэ илъэсым апэрэ компьютерыр къытфащэфыгъагъ ыкIи ащкIэ отделхэм яIофышIэхэр компьютерым фагъэсагъэх. Мы аужырэ илъэси 10-м хэпшIыкIэу технологиякIэхэр тиIофшIэн хэдгъэхьагъэх: электроннэ каталогыр, электроннэ тхылъхэр тиIэхэ хъугъэ. Университетым иректорэу С. К. Къуижъым тхылъеджапIэм лъэшэу гъунэ лъефы, тифэIо-фашIэхэм апэIухьанэу илъэс къэс сомэ миллиони 5 къытеты. Тиуниверситет чIэс студент нэбгырэ мин 25-рэм Iоф адэтэшIэ, мыщ хэт политехническэ колледжым, мединститутым, университетым ифакультети 10-мэ тадэлажьэ. Илъэс 25-рэ тыныбжь, тыныбжьыкI, ау тигуапэу гухэлъ инхэм тафэкIощт.Непэ мы конференцием къекIолIагъэхэм илъэси 100 опытыр зиIэ хъугъэ тхылъеджапIэхэм яIофышIэхэр ахэтых, шъуиIофшIэкIэ шапхъэхэр зэдгъэшIэщтых, тигуапэу тапэкIэ тылъыкIотэщт, — къыIуагъ Пщыжъ Саидэ, мэфэкIымкIэ къафэгушIуагъ.\nШIэныгъэ-практическэ конференцием иIофшIэн докладхэм ыкIи къиIотыкIын кIэкIхэм лъагъэкIотагъ. Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым ишIэныгъэ тхылъеджапIэ ипащэ игуадзэу Ирина Берберьян «Электронная библиотека как часть электронной образовательной среды университета» зыфиIорэр къыриIотыкIыгъ. Ащ къыкIэлъыкIуагъэх нэмыкI гущыIэхэу тхылъеджапIэхэм яIофшIэн зэрэзэхэщагъэм, нахьышIу зэрашIырэм фэгъэхьыгъэхэр. УзэкIэдэIукIыным, узэкIырыплъыным сыдигъуи мэхьанэ иIагъ ыкIи иIэщт, щэч хэлъэп конференцием Iофэу ышIагъэмкIэ гупшысэ зэфэхьысыжьхэр зэрашIыщтхэм, ахэм шIуагъэ къызэрахьыщтым.\nПредыдущая Уахътэм дэIорышIэ\nСледущая Ны-тыхэм ащэкIэх


Адыгэ Хэку Таймс: АдыгеимкIэ къэзыгъэзэжьыгъэхэм адэлажьэрэ комиссием зэхэсыгъо иIагъ\nСирием къикIыжьыгъэ тилъэпкъэгъухэм IэпыIэгъу афэхъугъэным пае зэхащэгъэ комиссием изичэзыу зэхэсыгъо мы мафэхэм щыIагъ. Ар зэрищагъ комиссием итхьаматэу, АР-м и Премьер-министрэу КъумпIыл Мурат.\nДжащ фэдэу зэхахьэм хэлэжьагъэх АР-м ивице-премьерэу Наталья Широковар, Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо Совет - Хасэм идепутатэу Мырзэ Джанбэч, Адыгэ Республикэм лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ и Комитет и Тхьаматэу Шъхьэлэхъо Аскэр, IэкIыбым къикIыжьырэ тилъэпкъэгъухэр щыIэныгъэм хэгъэгъозэгъэнхэмкIэ Гупчэм ипащэу ГъукIэлI Асхьад, ведомствэ зэфэшъхьафхэм ялIыкIохэу комиссием хэтхэр.\nСирием къикIыжьхи тиреспубликэ къэзыгъэзэжьыгъэ тилъэпкъэгъухэр щыIэныгъэм зэрэхэгъозэжьыхэрэм, ахэм IэпыIэгъу афэхъугъэнымкIэ Iофтхьабзэу зэрахьэхэрэм Шъхьэлэхъо Аскэр къатегущыIагъ. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, непэрэ мафэм ехъулIэу Сирием къикIыжьыгъэ унэгъуи 136-рэ республикэм щэпсэу. Ахэр нэбгырэ 600 фэдиз мэхъух. Апшъэрэ еджапIэхэм ныбжьыкIэ 89-рэ ащеджэ.\nТилъэпкъэгъухэм Мыекъуапэ имызакъоу, адыгэ чылэхэм бэмэ загъэзагъ. Афыпсыпэ къоджэ псэупIэр ары ахэр нахьыбэу зыщыпсэухэрэр. Непэрэ мафэм ехъулIэу ащ нэбгыри 133-рэ дэс. Хабзэм иIофышIэхэм ежь къэкIожьыгъэ тилъэпкъэгъухэр яIэпыIэгъухэу унэ 14 ашIыгъ, 12-мэ ачIэхьажьыгъахэх. Джыри уни 6 ашIынэу лъакъо агъэчъыгъ. Ащ нэмыкIэу, непэрэ мафэм ехъулIэу тилъэпкъэгъухэм униплI къащэфыгъ. Джащ фэдэу Мэфэхьаблэ чIыгу Iахьхэр бэджэндэу ащыратых. Мыекъуапэ тилъэпкъэгъухэм унэ 12 щызэрагъэгъотыгъ.\nСирием къикIыжьыгъэ тилъэпкъэгъоу къуаджэу Мамхыгъэ щыпсэухэрэм яунэ зэрэстыгъэм къызыдихьыгъэ гумэкIыгъохэр анахь Iофыгъо инхэм ащыщэу зэхэсыгъом къыщаIэтыгъ. Охътэ кIэкIым къыкIоцI унагъом ищыкIэгъэ мылъку IэпыIэгъур рагъэгъотынэу КъумпIыл Мурат къафигъэпытагъ.\nДжащ фэдэу социальнэ, медицинэ IэпыIэгъу IофшIэпIэ чIыпIэхэр ягъэгъотыгъэнхэмкIэ, еджапIэхэм, кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэм тилъэпкъэгъухэм ясабыйхэр кIонхэмкIэ зэшIуахыгъэ Iофыгъохэм Шъхьэлэхъо Аскэр къатегущыIагъ.\n- Адыгеим къэзыгъэзэжьыгъэхэм анахь гумэкIыгъоу яIэр бзэр зэрамышIэрэр ары, - къыхигъэщыгъ ащ. - АР-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ и Министерствэ мыхэм апае хэушъхьафыкIыгъэ курсхэу афызэхищагъэхэр икъущтхэп, ащ тапэкIи Iоф дэшIэгъэн фае. 2015-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу «О правовом положении иностранных граждан в РФ» зыфиIорэ Федеральнэ хэбзэгъэуцугъэм зэхъокIыныгъэхэр фэхъущтых. Ащ къызэрэдилъытэрэмкIэ, IэкIыб къэралыгъохэм къарыкIыжьыхэрэр Урысыем щыпсэунхэм ыкIи щылэжьэнхэм пае урысыбзэ зэраIэкIэлъыр, хэбзэгъэуцугъэу щыIэхэр зэрашIэхэрэр къэзыушыхьатрэ тхылъ къыдахын фае.\nКомиссием зэригъэнэфагъэмкIэ, урысыбзэ зыщызэрагъэшIэрэ еджапIэхэу урысыбзэмкIэ къэралыгъо тестирование зышIыхэрэм Адыгэ къэралыгъо университетыр хагъэхьагъ. Джащ фэдэу Сирием къикIыжьыгъэ тилъэпкъэгъухэм Адыгэ республикэ гимназием урысыбзэ щызэрагъашIэ. Арэу щытми, апшъэрэ классхэм арыс кIэлэеджакIохэм зыкI къэралыгъо ушэтынхэм алъэныкъокIэ гумэкIыгъохэр яIэх.\nАР-м и Премьер-министрэ тилъэпкъэгъухэм ясабыйхэр зыкI къэралыгъо ушэтынхэм нахь тэрэзэу афагъэхьазырынхэу къариIуагъ. ГъэрекIо нэбгыритIумэ урысыбзэр зэрафэмытыгъэр щысэу къыхьыгъ. Мыгъэ урысыбзэкIэ сочинение зэратхыщтым Iофыр нахь къин къешIы. Ар къыдалъыти, АР-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ и Министерствэ зыкI ушэтынхэм афэзыгъэхьазырырэ егъэджэн тедзэхэр кIэлэеджакIохэм афызэхащагъэх. Джащ фэдэу тилъэпкъэгъухэм ясабыйхэр кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэм агъэкIонхэ алъэкIынымкIэ лъэшэу анаIэ атырагъэты. Мыекъопэ къэлэ администрацием иунашъокIэ мыгъэ кIэлэцIыкIуи 9-мэ чIыпIэхэр къаратыгъэх.\nТилъэпкъэгъухэм мылъкукIэ IэпыIэгъу афэхъугъэнымкIэ Фондэу зэхащагъэм ишIогъэшхо къэкIо. АР-м и Правительствэ ащ ынаIэ лъэшэу тет. Непэрэ мафэм ехъулIэу Фондым къыугъоигъэр зэкIэ унагъохэм, студентхэм, кIэлэеджакIохэм атырагощагъ.\nТилъэпкъэгъухэм алъэныкъокIэ къэуцурэ гумэкIыгъохэм, щыкIагъэхэм КъумпIыл Мурат къакIэупчIагъ. Заом къыхэкIыжьыгъэ тилъэпкъэгъухэм щыIэкIэ-псэукIэ тэрэз яIэным анаIэ тырагъэтын ыкIи IэпыIэгъу афэхъунхэ зэрэфаер къыхигъэщыгъ. АщкIэ министерствэхэм, къулыкъухэм, муниципалитетхэм, къоджэ псэупIэхэм, нэмыкIхэми яIофшIэн нахь агъэлъэшын фаеу ылъытагъ.\nIэкIыбым къикIыжьырэ тилъэпкъэгъухэр щыIэныгъэм хэгъэгъозэжьыгъэнхэмкIэ Гупчэмрэ цIыфхэм IофшIапIэ ягъэгъотыгъэнымкIэ Мыекъуапэ дэт Гупчэмрэ зэзэгъыныгъэ зэдашIыгъэу Адыгеим къэкIожьыгъэхэм IофшIапIэ ягъэгъотыгъэнымкIэ Iофыгъохэр зэшIуахых. Мы илъэсым ежьхэм яшIоигъоныгъэкIэ мыхэм нэбгырэ 18 къяолIагъ, ахэм зэкIэми IофшIапIэ арагъэгъотыгъ.\nСирием къикIыжьыгъэ тилъэпкъэгъухэм яIахьылхэр къагъотыжьынхэмкIэ IэпыIэгъу зэрафэхъунхэ фаем Премьер-министрэм кIигъэтхъыгъ.\n- Ащ шIуагъэ къызэрэпыкIырэр дгъэунэфыгъахэ. Адыгеим щыпсэухэу зиIахьыл къэкIожьыгъэу зэхэзыхыхэрэр IэпыIэгъу афэхъухэу бэрэ къыхэкIы. Лъэпкъым зыхещэжьых, мэфэкI Iофтхьабзэхэм арагъэблагъэх, ащыщ шъыпкъэ мэхъужьых. Арышъ, мыщ епхыгъэу IофшIэнхэр нахь игъэкIотыгъэу зэшIохыгъэнхэ фае, - къыхигъэщыгъ КъумпIыл Мурат.\nДжащ фэдэу мэфэкI Iофтхьабзэхэм Сирием къикIыжьыгъэ ныбжьыкIэхэр нахьыбэу ахагъэлэжьэнхэу къариIуагъ. КIэухым къэкIорэ илъэсым зэшIуахын фае пшъэрылъхэр комиссием хэтхэм агъэнэфагъэх.


Республика Адыгея - Нэбгырэ мин 44-м ехъу хэлэжьагъ\n1941 — 1945-рэ илъэс-хэм щыIэгъэ Хэгъэгу зэошхом ТекIоныгъэр къызыщыдахыгъэр илъэс 72-рэ зэрэхъугъэр Адыгеим игъэкIотыгъэу щыхагъэунэфыкIыгъ.\nМэфэкI Iофтхьабзэхэр Мыекъуапэ игупчэ щыкIуагъэх. «МыкIодыжьыщт полкыр» зыфиIорэм хэлэжьэнхэу мыщ нэбгырэ мин 27-м ехъу къыщызэрэугъоигъагъ. Республикэм имуниципаль-нэ образование пстэуми мы Iофтхьабзэр ащыкIуагъ ыкIи зэкIэмкIи ащ нэбгырэ 44300-рэ хэлэжьагъ.\nТикъэлэ шъхьаIэ щыкIогъэ «МыкIодыжьыщт полкым» хэлажьэхэрэм зэлъашIэрэ орэдэу «Катюша» зыфиIорэр къаIуагъ. Ащ ыуж Хэгъэгу зэошхом хэлэжьагъэхэм ясурэтхэр аIыгъхэу къэзэрэугъоигъэхэр урамхэу Краснооктябрьскэмрэ Пушкиным ыцIэ зыхьырэмрэ къарыкIуагъэх. Ахэм апэ итыгъэх метрэ 30 зэрылъ ТекIоныгъэм ибыракъ тешIыкIыгъэр зыIыгъ «МыкIодыжьыщт полкым» иволонтерхэр. АР-м и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Мурат исабыйхэр игъусэхэу Iофтхьабзэм хэлэжьагъ. КIэлэцIыкIухэм аIыгъыгъэх ятэжъ пIашъэхэу КъумпIыл Хьамидэрэ ЛIыхъукIэ Махьмудэрэ ясурэтхэр.\nТекIоныгъэшхо къытфыдэзыхыгъэ дзэкIолIхэр унагъо пэпчъ агу къащагъэкIыжьыгъэх. Iофтхьабзэр зыщызэфашIыжьыгъэ Мыекъопэ къэлэ гупчэ паркым КъумпIыл Мурат къызекIуалIэм, мыщ къыщызэрэугъоигъэ ветеранхэм гущыIэгъу афэхъугъ.\nАР-м и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцакIэрэр Хэгъэгу зэошхом иветеранхэм афэгушIуагъ, ахэм лIыхъужъныгъэу зэрахьагъэр цIыфхэм егъашIи зэращымыгъупшэщтыр, къытхэмытыжьхэм яшIэжь зэрагъэлъэпIэщтыр хигъэунэфыкIыгъ.\n— Непэ мэфэкI анахь шъхьаIэр — ТекIоныгъэшхом и Мафэ хэтэгъэунэфыкIы. Апсэ емыблэжьэу зэогъэ тидзэкIолIхэм фашистхэр зэхагъэтэкъуагъэх, дунаим мамырныгъэр къыфахьыгъ. Тихэгъэгу фэзэогъэ пстэуми егъэшIэрэ шIэжьыр адэжь! Непэ псаоу къытхэт ветеранхэм псауныгъэ пытэ яIэу илъэсыбэ къагъэшIэнэу афэсэIо. ТекIоныгъэшхор къытфыдэзыхыгъэхэм лIыхъужъныгъэу зэрахьагъэр тэ, ахэм къакIэхъухьэгъэ лIэужхэм, тщыгъупшэщтэп, тикъэралыгъо хэхъоныгъэхэр ышIынхэм амалэу тиIэр зэкIэ етхьылIэщт. УФ-м и Президентэу Владимир Путиным ветеранхэм закъыфигъазэзэ къызэрэхигъэщыгъэу, тэ сыдигъуи Урысыем тырыгушхощт, ащ тарихъ гъогоу къыкIугъэм тефэрэ уасэ фэтшIыщт, мамырныгъэр ыкIи зэгурыIоныгъэр гъэпытэгъэным тыпылъыщт, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nПчыхьэм сыхьатыр 10-м мэшIоустхъохэм шъо зэфэшъхьафхэмкIэ ошъогур къызэпагъэнэфыгъ. АщкIэ мэфэкIыр зэфашIыжьыгъ.\n29.05.2018 Лъэпкъыр зэрыгушхорэ тхакIом имэфэкI дагощыгъ


Адыгэ Хэку Таймс: Мы аужьырэ илъэс 24-м Адыгэ лъэпкъым сыд гъэхъагъэ инэу иIагъэхэр?\nМы аужьырэ илъэс 24-м Адыгэ лъэпкъым сыд гъэхъагъэ инэу иIагъэхэр?\n1990 илъэсым совет хэгъэгур зэхэтакъуи, ащ хэгъэгу 15 хэтгъэхэр шъхьэфитэу хъухи, хэти ежь иIоф зэрифэу ыублагъ. А хэгъэгукIэу къэхъугъэхэм Урысие-Федерацири ахэт. Мы илъэсым щычIэдзагъэу Адыгэу дунаем итэкъохьыгъэу тетхэр Адыгэ хэкум къэкIонхэ алъэкIэу хъугъэ. Джащ фэдэу илъэс 24 хъугъэу Адыгэу дунаем тет пстэури зэхэхьэнхэ алъэкIэу хъугъэ.\nМы илъэс 24 блэкIыгъэм Адыгэ лъэпкъ IофымкIэ Адыгэ лъэпкъым сыд гъэхъагъэу иIэхэр пIони упчIэ бгъэуцун плъэкIыщт.\nШъыпкъэр пIощтмэ а илъэс 24-м Адыгэ лъэпкъым гъэхъагъэ инхэр ышIыгъэх пIон плъэкIыщтэп. ПолитикэмкIэ зы гъэхъагъэ закъо щыIэу къэтыIон тлъэкIыщт. Ар Адыгеим истатус автоном областым къыхэкIи республикэ статус иIэ хъугъэ. Ащ нэмыкI гъэхъагъэ инхэр щыIэх пIон плъэкIыщтэп. Хэку гъэзэжьын Iофыр анахь Iоф шъхьэIэу Адыгэ лъэпкъым иIэр ары ау мыщкIэ илъэс 24-м къикIоцI нэбг 2000 фэдиз неIэп хэкум къэзыгъэзэжьыгъэр. Мыр гъэхъагъэ пIон плъэкIыщтэп. Джащ фэдэу нэмыкI лъэныкъохэмкIи гъэхъагъэхэр щыIэхэп. Лъэпкъ итэкъохьыгъэм мы илъэс 24-м зэпхыгыгъэхэр зэдишIын ылъэкIыгъэп. Экономикэ, политкэ, бзэ Iофыр ыкIи нэмыкIхэмкIи зи щыIэп.\nАдыгэ лъэпкъым фэдэу лъэпкъ итэкъохьыгъэхэр дунаем тетых. Ахэм агъэхъагъэхэмрэ Адыгэхэм агъэхъагъэмрэ зэбгъэпщэнхэ плъэкIырэп. ГущыIэм фэшъ Еврей лъэпкъыр тыщтэмэ, джащ фэдэу Паластин лъэпкъыр, Ермэл лъэпкъыр, Курд лъэпкъыр. Мыхэм гъэхъагъэ инхэр ашIыгъэх, политикэмкIэ, экономикIэмкIэ ыкIи нэмыкI лъэныкъохэмкIэ. ГущыIэм фэшъ мы лъэпкъэу къэстхыгъэхэм илъэс 24-м къыкIоцI экономикэмкIэ, бизнис зэдэлэжьэнымк1э, лъэпкъ банк шIыгъэнымкIэ ыкIи нэмыкI лъэныкъохэмкIэ милиард дулар пчъагъэ агъэлэжьэн алъэкIыгъ, я лъэпкъхэм федэ инхэр къафихьыгъ. Саталаит ТВ пчъагъэхэр, Институт пчъагъэхэр, дунае организацие пчъагъэхэр къызэIуахын ыкIи агъэлэжьэн алъэкIыгъ. Мыхэм афэдэу сыд Адыгэхэм къызэIуахыгъэр? зи къызэIуахыгъэп.\nДунаем зыбгъэтхьэмыкIэу, зыбгъэерагъэу улъэпкъэу утетын плъэкIыщтэп, утетми мэхьанэ уимыIэу, зыми укъыримыдзэу утетыщт. Мы Iофым ухэплъэни, ар ащ фэдэу зыфэхъурэр зэбгъэшIэн фае ытIанэ нахь тэрэзэу удэлэжьэщт.\nМыщ фэдэу лъэпкъым гъэхъагъэхэр ымышIэу зыхъукIэ ар лъэпкъым илажь пIоу утIысыжьэу хъущтэп ыкIи ащ фэдэу уегупщысэныр делагъэ. Дунаем тет лъэпкъ пстэуми гъэхъагъэхэр амышIэу зыхъукIэ апэрэ упчIэр зыфагъэуцурэр лъэпкъым иIэ политикэ кIуакIэхэр ары ытIанэ экономикэ кIуакIэу иIэхэр ары. Джащ фэдэу тэри АдыгэхэмкIэ упчIэ афэдгъэуцун фае политикэ ыкIи экономикэ кIуакIэу тиIэхэм. Ахэм япшъэрылъ зэрамыгъэцакIэрэр апэдээу утыкIум къитылъхьэн фае ытIанэ а политикэ кIуакIэхэр зэтхъокIынэу тыфежьэн фае. Джащ фэдэу экономикэ кIуакIэу тиIэхэр гъогу тэрэз зэрэтемытхэр утыкIум къитылъхьэн фае. УтыкIум къитылъхьэн фае тIомэ ащ къикIырэр лъэпкъым ицIыфхэм шъыпкъэр лъыдгъэIэсын фае.\nМы аужьырэ илъэсхэм Адыгэ куп цIыкIухээр хэкумкIи хэхэсымкIи шъыпкъагъэрэ лIыгъэрэ ахэлъэу политикэ кIуакIэу тиIэхэр гъогу тэрэз зэрэтемытхэр утыкIум къыралъхьэу аублагъ, ау мыхэм якIуакIэ хахъорэп, сыда пIомэ Адыгэхэм непэ политикэ кIуакIэ яIэхэм хэгъэгухэр къакъотых ыкIи ахэр Адыгэ Iофыр лъамыгъэкIотэнэу дэлажьэх ащ пае Iофыр къинэу мэхъу. Мыхэм уатекIоным пае зы гъогу закъу иIэр. Шъыпкъагъэрэ лIыгъэрэ зыхэлъ купхэр зэгохьэнхи зы куп закъо фэдэу здэлэжьэнхэ фае. КIэкIэу къэпIощтмэ зы дунае организацие зэхащэн фае. Непэ ащ фэдэ Iэмалхэр щыIэх ыкIи ащ иужь тихьэмэ тапэкIэ Адыгэхэм гъэхъагъэхэр ашIын алъэкIыщт.


Къыхэлэжьэнхэу къяджэх — Адыгэ макъ\nРедактор 13.04.2021 13.04.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nКавказ заповедникым волонтер движениер зыщыIэр илъэс заулэ хъугъэ. Ащ гъэ къэс проектыкIэхэр щызэхащэх, зы лъэныкъомкIэ гупшысэрэ цIыфхэр щаугъоих, заповедникым зекIохэр нахь къеблэгъэнхэм фэIорышIэрэ шIыкIэ гъэнэфагъэхэр къаугупшысых. БлэкIыгъэ илъэсым нэбгырэ 300-м ехъу заповедникым IэпыIэгъу къыфэхъугъ.\nВолонтер IэпыIэгъум къазгъыр пIыгъын закъор арэп хэхьэрэр, Кавказ заповедникым осэшхо афешIы акъылышIоу къяолIэрэ волонтерхэм, къадэIэпыIэным фэхьазыр купи яIэ хъугъэ. Къыхэгъэщыгъэн фае ащ хэтыр нахьыбэ зэрэхъурэр.\nДжырэ уахътэ заповедникым гъэмэфэ зекIо уахътэм зыфигъэхьазырынэу ригъэжьагъ. Ащ къыхэкIэу шIоигъоныгъэ зиIэ пстэуми IэпыIэгъу афэхъунэу затхын алъэкIыщт. Осыр зэрэжъурэм елъытыгъэу зекIо лъагъохэм гъэцэкIэнхэр ащашIыщтых.\nЗаповедникым ипресс-къулыкъу къызэритырэмкIэ, 2021-рэ илъэсым Iофтхьабзэу зэхащэнэу агъэнэфагъэр бэ. Ахэм волонтерхэр къарагъэблэгъэщтых.\nПредыдущая Шапхъэхэр кIаджыкIыжьых\nСледущая Урысыбзэр зэрашIэрэр къагъэлъэгъуагъ


Пшъэрылъышхо зыгъэцэкIэрэ къулыкъу\nУрысыем ихьакъулахь къулыкъу иIофышIэ и Мафэ ипэгъокIэу Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат мы структурэм и ГъэIорышIапIэу тишъолъыр щыIэм ипащэу ДышъэкI Адам IофшIэгъу зэIукIэгъу дыриIагъ.\nДышъэкI Адам тызхэт илъэсым имэзипшI зэфэхьысыжьэу фэхъугъэхэм къатегущыIэзэ, республикэм хэхъоныгъэшIухэр зэриIэхэр къыхигъэщыгъ. Зэхэубытэгъэ бюджетыр сомэ миллиард 14-рэ миллиони 186-рэ мэхъу. БлэкIыгъэ илъэсым мыщ фэдэ иуахътэ егъэпшагъэмэ, ар проценти 112-рэ е сомэ миллиардрэ миллион 479,7-рэ мэхъу.\nЧIыпIэ бюджетым мыгъэ сомэ миллиарди 9-рэ миллион 650-рэ рагъэхьагъ. БлэкIыгъэ илъэсым егъэпшагъэмэ, ар проценти 112-рэ е сомэ миллиардрэ миллион 28-рэ мэхъу.\n— Илъэс къэс республикэм ыгъэфедэрэ мылъкум хэхъо, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат. — БлэкIыгъэ илъэсхэм хахъоу тшIыгъэхэм яшIуагъэкIэ грантхэр къытфэкIуагъэх, ахэр зищыкIагъэхэ лъэныкъохэм апэIудгъэхьагъэх. МэфэкIымкIэу хэбзэIахь къулыкъум Iоф щызышIэхэрэм сафэгушIо, гъэхъагъэхэр ашIыхэзэ ыпэкIэ лъыкIотэнхэу сафэлъаIо.\nЭкономикэм хэхъоныгъэхэр ышIынхэм, шъолъырым зыпкъитыныгъэ илъыным Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ иIахьышхо зэрэхэлъыр ДышъэкI Адам игущыIэ къыщыхигъэщыгъ. Сыд фэдэрэ лъэныкъокIи ГъэIорышIапIэм IэпыIэгъу къызэрэфэхъурэр, ащ ишIуагъэкIэ пшъэрылъхэр зэшIохыгъэхэ зэрэхъухэрэр хигъэунэфыкIыгъ.