Хабзэр амыукъоным лъэплъэх Хабзэр амыукъоным лъэплъэх » Адыги.RU - Новости Адыгеи, история, культура и традиции адыгов (черкесов)\nАдыги - Новости Адыгеи, история, культура и традиции » Новости » Хабзэр амыукъоным лъэплъэх Хабзэр амыукъоным лъэплъэх\nХабзэр амыукъоным лъэплъэх Хабзэр амыукъоным лъэплъэх\nIофшIапIэм Iумытхагъэу лажьэхэрэм япчъагъэ нахь макIэ шIыгъэным фэгъэзэгъэ межведомственнэ комиссием изэхэсыгъо джырэблагъэ щыIагъ. IофшIапIэм Iумытхагъэу лажьэхэрэм япчъагъэ нахь макIэ шIыгъэным фэгъэзэгъэ межведомственнэ комиссием изэхэсыгъо джырэблагъэ щыIагъ.\nIофшIапIэм Iумытхагъэу лажьэхэрэм япчъагъэ нахь макIэ шIыгъэным фэгъэзэгъэ межведомственнэ комиссием изэхэсыгъо джырэблагъэ щыIагъ.\nIофтхьабзэм хэлэжьагъэх цIыфхэм IофшIапIэ ягъэгъотыгъэнымкIэ къулыкъум и ГъэIорышIапIэу Адыгеим щыIэм ипащэу Галина Цыганковар, АР-м IофшIэнымкIэ и Къэралыгъо инспекцие ипащэу Сихъу Русетэ, республикэм икъалэхэм ыкIи ирайонхэм ялIыкIохэу комиссием хэтхэр, нэмыкIхэри.\nГ. Цыганковам къызэриIуагъэмкIэ, 2018-рэ илъэсым аныбжьыкIэ Iоф зышIэн зылъэкIыщтхэу, ау мылажьэхэрэм япчъагъэ нэбгырэ 6069-рэ хъоу республикэм щатхыгъ.\nIофшIэн зэфыщытыкIэхэр анахьыбэу зыщамытхырэ лъэныкъохэр: сатыушIыныр (нэбгырэ 1628-рэ), мэкъу- мэщыр (нэбгырэ 545-рэ), гъомылэпхъэ къыдэгъэкIыныр (нэбгырэ 664-рэ), псэолъэшIыныр (нэбгырэ 307-рэ). ГумэкIыгъохэр дэгъэзыжьыгъэнхэм фэшI предприятиехэм япащэхэр къырагъэблагъэхэзэ зэхэсыгъуи 111-рэ, дэкIыгъо 436-рэ зэхащагъ. Ахэм ащыщэу 78-р муниципальнэ образованиехэм ежь-ежьырэу ащарагъэкIокIыгъ, 358-р — уплъэкIун-лъыплъэн къулыкъухэр ягъусэхэу.\nМы гумэкIыгъор дэгъэзыжьыгъэным фэIорышIэрэ межведомственнэ IофшIэкIо купхэр муниципальнэ образованиехэм зэкIэми ащызэхащагъэх. Муниципалитет пэпчъ ежь екIолIэкIэ гъэнэфагъэхэр къыгъотызэ пшъэрылъхэр зэшIуехых. IофшIэнымкIэ хэбзэгъэуцугъэм ишапхъэхэр зыукъохэрэм административнэ пшъэдэкIыжь зэрарагъэхьыщтымкIэ IофшIапIэ языгъэгъотырэ пэщэ 2203-мэ макъэ арагъэIугъ. IофшIэн хэбзэгъэуцугъэр аукъуагъэу тхылъ 36-рэ АР-м IофшIэнымкIэ и Къэралыгъо инспекцие фагъэхьыгъ. 2018-рэ илъэсым зэкIэмкIи нэбгырэ 6516-мэ IофшIэн зэзэгъыныгъэхэр адашIыгъэх.\n2018-рэ илъэсым иаужырэ мэзищ нэбгырэ 4392-мэ якъэбархэр уплъэкIугъэнхэм фэшI ПенсиехэмкIэ фондым и Къутамэу республикэм щыIэм IэкIагъэхьагъэх. Ахэм ащыщэу нэбгырэ 3884-р IофшIапIэхэм аIутхагъэхэу Iоф ашIэ, нэбгырэ 2306-м страховой тынхэр атых. БлэкIыгъэ илъэсым имэзищ плIанэ изэфэхьысыжьхэмкIэ, IофшIапIэм Iутхагъэу лажьэхэрэм пенсие хэгъэкIынэу афашIыгъэр сомэ миллион 21-м ехъугъ.\nНэужым IофшIэн зэфыщытыкIэхэр шапхъэхэм адиштэнхэм ыкIи IофшIэнымкIэ хэбзэгъэуцугъэр республикэм щыгъэцэкIагъэ зэрэхъурэм фэгъэхьыгъэ уплъэкIунхэу 2018-рэ илъэсым зэхащагъэхэм къатегущыIагъ Сихъу Русетэ.\nIофтхьабзэм хэлэжьагъэхэм къызэраIуагъэмкIэ, гумэкIыгъоу къэуцухэрэр икъоу зэшIохыгъэ зыхъухэкIэ, хэбзэIахьэу ыкIи страховой тынэу къаугъоихэрэм ахэхъощт, республикэ бюджетым къихьэрэ ахъщэри нахьыбэщт. Ащ ишIуагъэкIэ экономикэмкIэ ыкIи социальнэ лъэныкъомкIэ пшъэрылъэу щытхэр зэрифэшъуашэу зэшIохыгъэхэ хъущт.


КъумпIыл Мурат Адыгеим щыщ ныбжьыкIэхэу Москва щеджэхэрэм аIукIагъ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АиФ Адыгея\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат Адыгеим щыщхэу Москва дэт апшъэрэ еджапIэхэм ястудентхэм зэIукIэгъу адыриIагъ. ЧIыдагъэмрэ газымрэкIэ Урысые къэралыгъо университетэу И.М. Губкиным ыцIэкIэ щытым изал ар щыкIуагъ.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ занкIэу дэгущыIэнхэм пае студенти 100-м ехъу къэкIуагъ. КъумпIыл Мурат къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, а чIыпIэр къызэрэхахыгъэм ошIэ-дэмышIагъэ хэлъэп. Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэрэ мы университетым иректорэу Виктор Мартыновымрэ Адыгеим икIырэ ныбжьыкIэхэр а апшъэрэ еджапIэм чIэхьанхэм пае чIыпIэхэр къафыхагъэкIыхэзэ ашIыным иамал тегущыIагъэх.\nРеспубликэм ипащэхэм анаIэ къызэратырагъэтырэм пае зэрафэразэр Виктор Мартыновым къыIуагъ ыкIи къыхигъэщыгъ кадрэхэм ягъэхьазырынкIэ, сэнаущыгъэ зыхэлъ ныбжьыкIэхэр къыхэгъэщыгъэнхэмкIэ, научнэ-ушэтын IофшIэныр зэдагъэцэкIэнымкIэ язэдэлэжьэныгъэ тапэкIи нахь зиушъомбгъуным зэрэщыгугъырэр. Апшъэрэ еджапIэм иректор ныбжьыкIэхэм зафигъэзагъ, ушэтын къинхэр зэпачынхэ зэралъэкIыгъэмкIэ, Москва иапшъэрэ пэрыт еджапIэхэм зэрачIэсхэмкIэ афэгушIуагъ.\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэрэ Адыгэ Республикэм иминистрэхэм я Кабинетрэ я Администрацие иIэшъхьэтетэу ТхьакIущынэ Мурат, Адыгэ Республикэм гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ иминистрэу КIэрэщэ Анзаур, Адыгэ Республикэм псауныгъэм икъэухъумэнкIэ иминистрэу Мэрэтыкъо Рустем, Адыгэ Республикэм экономикэ хэхъоныгъэмкIэ ыкIи сатыумкIэ иминистрэ ипшъэрылъхэр зыгъэцэкIэрэ Къуанэ Анзаур студентхэм адыряIэгъэ зэдэгущыIэгъум хэлэжьагъэх.\nПстэуми апэу, зэдэгущыIэгъур рамыгъажьэзэ, Адыгеим, гъэхъагъэу ащ иIэхэм ыкIи зэшIуихын фэе пшъэрылъхэу къыпыщылъхэм афэгъэхьыгъэ документальнэ фильмэм студентхэр рагъэплъыгъэх. Къызщыхъугъэхэ чIыпIэм ищыIэныгъэ илъэныкъо зэфэшъхьафхэм ашIогъэшIэгъонэу студентхэр къакIэупчIагъэх.\nЗэдэгущыIэгъур гъэшIэгъонэу, куоу гъэпсыгъагъэ. КъумпIыл Мурат Адыгеим хэхъоныгъэу ышIыхэрэм, мы аужырэ лъэхъаным нахьышIум ылъэныкъокIэ ащ фэхъурэ зэхъокIыныгъэхэм афэгъэхьыгъэу къафиIотагъ. Гъогу километрэ шъэ пчъагъэ агъэцэкIэжьыгъ ыкIи ашIыгъ, цIыфхэр зычIэсыщтхэ унэхэу квадрат метрэ мин пчъагъэ агъэпсыгъ, сымэджэщхэр гъэсэныгъэ зыщарагъэгъотырэ учреждениехэр, спорт псэуалъэхэр ашIыгъэх, общественнэ чIыпIэхэр ыкIи щагухэр зэтырагъэпсыхьагъэх, инвестициехэр нахьыбэу къаIэкIахьэхэ зэрэхъугъэм шIуагъэу къыхьыгъэм, социальнэ ыкIи нэмыкI проектышхохэу зэшIуахыгъэхэм ар къатегущыIагъ. А пстэуми яшIуагъэ къэкIощт республикэр ихэхъоныгъэкIэ нахь лъэгэпIэ иным нэсынымкIэ. Адыгеим щыпсэурэ цIыф лъэпкъ зэфэшъхьафхэм зэгурыIоныгъэрэ мамырныгъэрэ азыфагу зэрилъым, политикэ зыпкъитыныгъэр зэрэщыIэм яшIуагъэкIэ социальнэ-экономикэ хэхъоныгъэр лъыкIотэнымкIэ, гухэлъыкIэхэр шIыгъэнхэмкIэ амалышIухэр щыIэх.\nХабзэм икъулыкъухэм джыри пшъэрылъыбэ зэшIуахын фаеу къапыщылъ, гъэсэныгъэм, псауныгъэм икъэухъумэн, производствэм, инфраструктурэм ыкIи нэмыкIхэм ахэр япхыгъэх. Социальнэ политикэм ылъэныкъокIэ пшъэрылъэу щыIэхэм атегъэпсыхьагъэу цIыфхэм ящыIакIэ нахьышIу шIыгъэным, ахэр нахь бэгъашIэ хъунхэм ателъытэгъэ программэхэм ягъэцэкIэн лъагъэкIотэщт.\n«Урысые Федерацием и Президент къыгъэуцугъэ пшъэрылъхэм язэшIохын зэкIэми ткIуачIэ етхьылIэн, Адыгеим щыпсэурэ цIыфхэм ящыIакIэ нахьышIу хъуным тадэлэжьэн фае. ЦIыф псэупIэ пэпчъ щыIэкIэ-псэукIэ тэрэз дэлъыным пае амалэу тиIэр зэкIэ дгъэфедэныр ары тигухэлъыр. Мыщ дэжьым мэхьанэшхо зиIэр цIыфхэм цыхьэ къытфашIыныр, унашъохэм яштэнкIэ тызэрыгъозэрэ еплъыкIэу ахэм яIэхэм такъыпкъырыкIыныр ары», — къыхигъэщыгъ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ.\nКIэлэцIыкIухэм ягъэсэныгъэрэ яхэхъоныгъэрэ ары республикэм ихэбзэ къулыкъухэм яIофшIэнкIэ апшъэрэ мэхьанэ зэратырэр. КъумпIыл Мурат къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, гъэсэныгъэмкIэ гъэхъагъэхэр ашIынхэм пае зэфэдэ амалхэр зэкIэми Адыгеим щаратых.\nМылъкумрэ техникэмрэ алъэныкъокIэ еджапIэхэр зэрэзэтырагъэпсыхьэхэрэм дакIоу гъэсэныгъэр нахьышIоу зэхэщагъэ зэрэхъущтым иамалхэми ренэу яусэх.\n«МыщкIэ щысэу къэбгъэлъэгъон плъэкIыщт балли 100 къэзыхьыгъэхэм республикэм икъэлэ шъхьаIэ илIыкIохэм ямызакъоу, нэмыкI Iудзыгъэ псэупIэхэм адэсхэри зэрахэфагъэхэр. Енэгуягъо ащ фэдэхэр шъори къышъухэтхэкIэ», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат студентхэм закъыфигъазэзэ.\nЗэдэгущыIэгъум илъэхъан инвестициехэм, финанс политикэм, дотациехэм къакIегъэчыгъэным, экономикэм хэхъоныгъэ егъэшIыгъэным ыкIи нэмыкIхэм анэсыгъэх. ГущыIэм пае, шъолъырхэм яхэхъоныгъэкIэ амалэу щыIэхэм анэсыжьэу. Инфраструктурнэ Iофыгъо инхэу стратегическэ нэшанэ зиIэхэм язэшIохынкIэ шъолъырхэм акIуачIэ зэдырахьылIэным мэхьанэшхо иIэу щыт.\nРеспубликэм ипредприятиехэм, зекIоным, инфраструктурэм, энергетикэм, тыкъэзыуцухьэрэ дунаир къэухъумэгъэным, анахьэу етIани чIыопс чIыпIэхэу тынаIэ нахь зытедгъэтын фаеу щытхэм ыкIи нэмыкIхэм атегущыIагъэх.\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ зэдэгущыIэгъум илъэхъан анахьэу ынаIэ зытыригъэтыгъэхэм ащыщых ныбжьыкIэ политикэр республикэм зэрэщыпхыращырэр, лъэпкъ культурэр, шэн-хабзэхэр, бзэр къэухъумэгъэнхэр. КъумпIыл Мурат студентхэр кIэщакIо зыфэхъугъэ Iофтхьэбзэ заулэхэм адыригъэштагъ ыкIи анахьэу шIуагъэ къэзыхьын фэдэу зыщыгугъхэрэмкIэ ишIуагъэ аригъэкIынэу ыгъэгугъагъэх.\n«Iо хэлъэп, шъоры, тиныбжьыкIэ чанхэр, Адыгеим нахьышIум ылъэныкъокIэ зэхъокIыныгъэхэр фэхъунхэм зыгукIэ фаблэхэрэр ары гугъэпIэшхохэр зэтпхыхэрэр. Адыгэ Республикэм псынкIэу социальнэ-экономикэ хэхъоныгъэ ышIыным пае ныбжьыкIэхэм яакъыл, яIэпэIэсэныгъэ гъэфедагъэ зэрэхъущтым мэхьанэшхо етэты», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nАдыгэ Республикэм икъэгъэлъэгъуапIэ Москва къыщызэIуахыгъ →\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ иIофшIэгъу зэIукIэгъу


Адыгэ Республикэм хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ и Министерствэ къызэритырэмкIэ, мэлылъфэгъум и 2-м къыщегъэжьагъэу и 8-м нэс республикэм бзэджэшIэгъэ 61-рэ щызэрахьагъ.\nАхэр: цIыфым ыпкъынэ-лынэ шъобж хьылъэхэр тыращагъэхэу 2, тыгъуагъэхэу 25-рэ, гъэпцIагъэ зыхэлъ бзэджэшIэгъи 7, нэмыкIхэри. Экономикэм ылъэныкъокIэ хэбзэгъэуцугъэр гъогогъуи 4-рэ аукъуагъэу хэбзэухъумэкIо къулыкъухэм къыхагъэщыгъ. БзэджэшIагъэ зезыхьагъэу зэгуцафэхэрэ нэбгырэ 53-рэ агъэунэфыгъ, зэхафын алъэкIыгъэр процент 80-м кIахьэ.\nАдыгеим игъогухэм хъугъэ-шIэгъи 8 къатехъухьагъ, ахэм апкъ къикIыкIэ нэбгыри 8-мэ шъобжхэр атещагъэхэ хъугъэ. Ешъуагъэу рулым кIэрысхэу водитель 42-рэ къаубытыгъ, гъогурыкIоным ишапхъэхэр гъогогъу 3091-рэ аукъуагъэу къыхагъэщыгъ.\nИлъэс 34-рэ зыныбжь хъулъфыгъэу Тэхъутэмыкъое районым щыпсэурэм УФ-м хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ и Министерствэ ичIыпIэ отдел идежурнэ часть зыкъыфигъэзагъ. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, сомэ мин 50 шIуатыгъугъ.\nПолицием икъулыкъушIэхэм нэужым зэрагъэунэфыгъэмкIэ, мы мафэм сатыушIыпIэ организациешхо горэм дэжь хъулъфыгъэм имашинэ щигъэуцугъ. Ар бзэджашIэм къызфигъэфеди, машинэм илъыгъэ ахъщэр ритыгъукIыгъ. Видеокамерэм тыритхагъэр хэбзэухъумакIохэм ауплъэкIу.\nБзэджэшIагъэр зэрэзэрахьагъэм епхыгъэ къэбарыр полицием псынкIэу лъыжъугъэIэсмэ, бзэджашIэр къэубытыгъэнымкIэ ишIогъэшхо къызэрэкIощтым щэч хэлъэп. Мы мафэхэм Кощхьэблэ районым иоперативникхэмрэ полицием ичIыпIэ отдел иучастковэ уполномоченнэхэмрэ илъэс 23-рэ зыныбжь кIэлакIэу селоу Натырбые щыпсэурэр къаубытыгъ. ХэбзэухъумакIохэм зэрагъэунэфыгъэмкIэ, мы бзэджашIэм IэкIыбым къыщыдагъэкIыгъэ машинэм иапч хиути, ащ итыгъэ автомагнитолэмрэ пкъыгъо зэфэшъхьафхэмрэ ритыгъукIыгъэх.\nХэбзэухъумакIохэм зэхащэгъэ оперативнэ-лъыхъун Iофтхьабзэхэм яшIуагъэкIэ сыхьат заулэкIэ бзэджашIэр къаубытыгъ. Мы уахътэм уголовнэ Iофыр зэхафы.\nАвтомобильхэм ахэлъ апчхэр бзэджашIэхэм хаутых е ащ екIухэрэ IункIыбзэхэр къагъотых, нэужым агу рихьырэ ыкIи уасэ зиIэ пкъыгъо пстэури аратыгъукIы. Мыщ фэдэ гумэкIыгъо шъухэмыфэным фэшI сакъыныгъэ къызхэжъугъэфэнэу хэбзэухъумакIохэр къышъоджэх.\nИлъэс 29-рэ зыныбжь кIэлакIэм ылъэныкъокIэ къызэIуахыгъэ уголовнэ Iофыр УФ-м хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ и Министерствэ иотделэу Тэхъутэмыкъое районым щыIэм иследственнэ подразделение зэхифыгъ. ГъэпцIагъэ зыхэлъ бзэджэшIагъэ зэрихьагъэу ар агъэмысэ.\nМыщ фэдэ бзэджэшIагъэ ащ зэрэзэрихьагъэр хэбзэухъумакIохэм къафэзыIотагъэр поселкэу Яблоновскэм щыпсэурэ хъулъфыгъэр ары. Ащ полицием икъулыкъушIэхэр зэрэщигъэгъозагъэхэмкIэ, гъэпцIагъэкIэ ахъщэ шIуаштагъ. Мы Iофыр зэхафызэ, бзэджэшIагъэм лъапсэу фэхъугъэр хэбзэухъумакIохэм агъэунэфыгъ. 2017-рэ илъэсым гъатхэм ыпшъэкIэ зигугъу къэтшIыгъэ хъулъфыгъэр кIэлакIэм IукIагъ ыкIи IофшIэпIэ чIыпIэ зэригъэгъотынымкIэ ащ IэпыIэгъу фэхъунэу ыгъэгугъагъ. Зэхэщэн Iофыгъохэр ыгъэцакIэхэу ыIозэ кIэлэ ныбжьыкIэм пчъагъэрэ ахъщэ къыIихыгъ. Ау иIоф зэхэфыгъэ зэрэмыхъущтыр ятIонэрэм къызыгурэIом, хэбзэухъумакIохэм закъыфигъэзагъ. БзэджашIэр къаубытыгъ, ышIагъэми ар еуцолIэжьыгъ. Зэрарэу къалъытагъэр сомэ мин 700-м ехъу. Уголовнэ Iофыр Тэхъутэмыкъое район хьыкумым зэхифыщт.


Home » Adyghe » 16 Galatians » 03\nposted by derDaniel on Mon, 09/27/2010 - 15:48\nТэурат хабзэм игъогу тырыкІона, хьауми шІошъхъуныгъэм игъогу тырыкІона?\nШъо зэхэшІыкІ зимыІэ Галатие цІыфхэр! Хэт шъо шъудэзыхьыхыгъэр? ЗэхэугуфыкІ къышъуфэтІотэжьыгъэба Исус Христос къащым зэрэтыраІулІагъэр? 2Мы зы закъор сэжъугъэшІэнэу сыфай. Тхьэм Ыпсэ ЛъапІэ шъугухэм арылъ зэрэхъугъэр Тэурат хабзэм итхэр жъугъэцэкІэнхэм игъогукІэ арыгъа, хьауми къэбарышІоу зэхэшъухыгъэмкІэ шІошъхъуныгъэ шъуиІэ хъуным игъогукІэ арыгъа? 3Ащ фэдизэу зэхэшІыкІыныгъэ шъуимыІэу шъущыта? Къызышъуублагъэм дэжь Тхьэм Ыпсэ ЛъапІэ шъущыгугъыщтыгъ, джы зишъыпкъагъэ щыкІагъэ зимыІэ цІыф икъугъэхэу шъузэрэхъуным шъо шъукІуачІэкІэ шъунэсынэу шъуфая? 4Хьаулыеу ащ фэдиз къиныбэ шъущэчыгъа? Хьау, хьаулыеу щытыгъэп, арыба? 5Тхьэм ежьым Ыпсэ ЛъапІэ шъугухэм къарелъхьэ, Іофышхо гъэшІэгъонхэри шъуадэжь щешІэх. Арэущтэу зыкІишІырэр Тэурат хабзэм итхэр жъугъэцакІэхэу ара, е къэбарышІоу зэхэшъухыгъэмкІэ шІошъхъуныгъэ шъуиІэ зэрэхъугъэр ара?\n6Джащ фэд Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм зэрарытым фэдэу,* «Ибрахьимэ ТхьэмкІэ шІошъхъуныгъэ иІэ хъугъэти, Тхьэм ежьым ыдэжькІэ ащ шъыпкъагъэ иІэу ылъытагъ». 7Арэущтэу шІошъхъуныгъэ зиІэхэр Ибрахьимэ ибын шъыпкъэхэу зэрэщытхэр зэжъугъашІэ. 8Тхьэм\n3:6 Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм зэрарытым фэдэу – еплъ Пегъымбар Мусэ апэрэ тхылъэу ытхыгъэм 15:6.\nигущыІэ тхыгъэхэм арыт,* хымэ лъэпкъхэм ащыщхэми ежьымкІэ шІошъхъуныгъэ зэряІэм пае, ежьым ыдэжькІэ шъыпкъагъэ яІэу Тхьэм зэрилъытэщтхэр. Арэу зыхъукІэ, Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм арыт,* Тхьэм мырэущтэу ыІозэ, Ибрахьимэ къэбарышІур къызэрэриІуагъэр: «Лъэпкъ пстэуми сынэшІу щыфэныгъэ анэбгъэсынэу сшІыщт». 9Арэущтэу Ибрахьимэу ТхьэмкІэ шІошъхъуныгъэ зиІэм Тхьэм ынэшІу къызэрэщифагъэм фэдэу, ежьымкІэ шІошъхъуныгъэ зиІэ пстэуми ынэшІу къащифэщт.\n10Тэурат хабзэм итхэр агъэцакІэхэмэ, Тхьэм ежьым ыдэжькІэ шъыпкъагъэ яІэу зэрилъытэщтхэм щыгугъырэ пстэуми Тхьэм ынае къащифагъ, сыда пІомэ Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм арыт:* «Тэурат хабзэм итхылъ ит пстэури сыдигъуи зымыгъэцакІэрэм Тхьэм ынае къыщефэ». 11Тэурат хабзэм итхэм ягъэцэкІэн игъогукІэ Тхьэм ыдэжькІэ зыми шъыпкъагъэ зэримыІэр нафэ, сыда пІомэ Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм зэрарытым фэдэу,* «ШІошъхъуныгъэ зэриІэм пае, Тхьэм ыдэжькІэ шъыпкъагъэ зиІэр псэущт». 12Тэурат хабзэм итхэр бгъэцэкІэнхэм иІоф шІошъхъуныгъэ уиІэным иІоф епхыгъэу щытэп, ау Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм зэрарытым фэдэу,* «Тэурат хабзэм итхэр зыгъэцакІэрэр ащкІэ псэущт». 13Ау тимысагъэ фэшъошэ къиныр Христос зэрэзытырилъхьагъэмкІэ Тэурат хабзэм тызэригъэмысэгъэ Іофыр ттырихыжьи, тшъхьэхэр къыщэфыжьыгъэх, сыда пІомэ Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм зэрарытым фэдэу,* «Хэтми пкъэум кІэрагъэлІыхьарэм Тхьэм ынае къыщефэ». 14Христос тшъхьэхэр къызфищэфыжьыгъэхэр Тхьэм Ибрахьимэ къызэригъэгугъэгъэ нэшІу щыфэныгъэр ежь Христос Исус хымэ лъэпкъхэми анигъэ-\n3:8 Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм арыт – еплъ Пегъымбар Мусэ апэрэ тхылъэу ытхыгъэм 12:3.\n3:10 Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм арыт – еплъ Пегъэмбар Мусэ ятфэнэрэ тхылъэу ытхыгъэм 27:26.\n3:11 Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм зэрарытым фэдэу – еплъ Пегъымбар Аввакум тхылъэу ытхыгъэм 2:4.\n3:12 Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм зэрарытым фэдэу – еплъ Пегъымбар Мусэ ящэнэрэ тхылъэу ытхыгъэм 18:5.\n3:13 Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм зэрарытым фэдэу – еплъ Пегъымбар Мусэ ятфэнэрэ тхылъэу ытхыгъэм 21:23.\nсынри, шІошъхъуныгъэ зэрэтиІэм пае Тхьэм тызэригъэгугъэгъэ Ыпсэ ЛъапІи тыгумэ къарилъхьанри ары.\nТэурат хабзэмрэ Тхьэм игъэгугъэныгъэрэ зэфэмыдэхэу зэрэщытхэр\n15Сшыхэр, мы дунаем иІофхэм шапхъэ атесэхы: ЦІыфмэ зэдаштэгъэ зэзэгъыныгъэр къызагъэшъыпкъэжьы ужым, зыми ар ыгъэкІодын ылъэкІыщтэп, зыми ащ хигъэхъони ылъэкІыщтэп. 16Ащ фэдэу Тхьэм Ибрахьимэрэ ащ къытехъукІыщт бынымрэ ІэхьышІухэмкІэ къыгъэгугъагъэх. «О къыптехъукІыщт быныр», зы нэбгырэ закъо къырагъэкІэу Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм арыт.* Ащ къикІырэр Христос ары. «О къыптехъукІыщт цІыфхэр», ыІоу бэ къырагъэкІэу арытэп. 17Сэ зыфасІорэр мары: Илъэс шъиплІырэ щэкІырэ Тхьэм ежьыррэ Ибрахьимэрэ азыфагу зэзэгъыныгъэ зыделъхьэ ужым къэлъэгъогъэ Тэурат хабзэм а зэзэгъыныгъэр ыгъэкІодын ылъэкІыщтэп, Тхьэм ІэхьышІоу Ибрахьимэрэ ащ къытехъукІыщт бынымрэ къызэригъэгугъагъэри ымыгъэхъун ылъэкІыщтэп. 18Ау Тхьэм цІыфхэм ІэхьышІур къалъигъэсыныр Тэурат хабзэм итхэм ягъэцэкІэн епхыгъэу щытмэ, ащыгъум Тхьэм ІэхьышІур къызэригъэгугъагъэхэм епхыгъэу щытыжьэп. Ау шъыпкъэу зэрэщытымкІэ, Тхьэм Ибрахьимэ къызэригъэгугъагъэр ары ынэшІу шыфэныгъэкІэ а ІэхьышІур зыкІылъигъэсыгъэр.\n19Ащыгъум Тэурат хабзэр зыкІыщыІэр сыда? Хабзэм текІыныр зыфэдэр цІыфмэ агуригъэІоным пае, Тхьэм Тэурат хабзэр къафыригъэхыгъ. Ибрахьимэ къытехъукІыщт бынэу* Тхьэм къызэригъэгугъагъэр къэкІофэ, Тэурат хабзэм тетыгъо иІэн фэягъ. Тхьэм Тэурат хабзэр мэлэІичхэм аІэкІилъхьи, ахэми лІыкІо горэм* ІэкІалъхьажьыгъ. 203ы нэбгырэ нахь щымыІэмэ, лІыкІо ищыкІагъэп, ау Тхьэр зы закъу.\n3:16 Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм арыт – еплъ Пегъымбар Мусэ апэрэ тхылъэу ытхыгъэм 12:7.\n3:19 Ибрахьимэ къытехъукІыщт быныр – Христос ары.\n3:19 лІыкІо горэ – пегъымбар Мусэ ары.\n21Тэурат хабзэр Тхьэм Ибрахьимэ ІэхьышІухэу къызэригъэгугъагъэхэм апэуцуа? Хьау, ар хъухэщтэп. Ау цІыфхэм щыІэныгъэ яІэ зыгъэхъун зылъэкІырэ хабзэ щыІагъэмэ, а хабзэмкІэ Тхьэм ыдэжькІэ цІыфхэм шъыпкъагъэ яІэ хъущтыгъ. 22Ау дунаем ицІыф пстэури псэкІодым ыІэ зэрилъхэр Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм арыт.* Арэущтэу зыфэхъугъэр Исус ХристоскІэ шІошъхъуныгъэ зиІэхэр Тхьэм ІэхьышІоу къызэригъэгугъагъэр а цІыфхэу шІошъхъуныгъэ зиІэхэм агъотыжьыныр ары.\n23ШІошъхъуныгъэм игъогу щымыІэу, Тэурат хабзэм тызэкІоцІипхагъэу тиухъумэу тиІыгъыгъ, шІошъхъуныгъэм игъогу къэлъэгъофэ. 24Арэущтэу шІошъхъуныгъэ зэрэтиІэм фэшІ, Тхьэм ежьым ыдэжькІэ шъыпкъагъэ тиІэу тилъытэным пае, Тэурат хабзэм Исус Христос дэжь тищэнэу пащэ къытфэхъугъ. 25Ау джы шІошъхъуныгъэм игъогу къызылъагъо ужым, Тэурат хабзэм тетыгъо къытфыриІэжьэп.\n26Сыда пІомэ Христос ИсускІэ шІошъхъуныгъэ зэрэшъуиІэм пае, шъо пстэури Тхьэм шъурибын. 27Шъо пстэури Христос зыгу илъынэу аумэхъыгъэхэу щытхэм Христос ишэн шъуашэу зэшъущэкІыгъ. 28Джуртрэ урымрэ, пщылІрэ шъхьафитрэ, хъулъфыгъэрэ бзылъфыгъэрэ пІозэ зэхэбдзынхэу щытыжьэп, сыда пІомэ Христос Исус шъугухэм зэрарылъым пае, шъо зэкІэ зы шъухъугъ. 29Христос шъузэрием пае, Ибрахьимэ къытехъукІыгъэ цІыфхэм шъуащыщ. Ащыгъум Тхьэм Ибрахьимэрэ ащ къытехъукІыгъэ цІыфхэмрэ ІэхьышІоу къызэригъэгугъагъэхэр шъори къышъулъысыщт.


Мастер хъугъэ | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 19.12.2019\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\t/\nХэгъэгум Iэпшъэ заомкIэ изэнэкъокъу къалэу Орел щызэхащагъ. Адыгэ Республикэм испорт еджапIэу N 2-м зыщызыгъэсэрэ Кристина Морозовам зэIукIэгъухэм тыжьыныр къащыдихыгъ.\nУрысыем ишъолъыр 52-мэ яспортсмен 320-рэ алырэгъум щызэнэкъокъугъ. Кристина Морозовар кг 70-рэ къэзыщэчыхэрэм якуп хэтыгъ. Свердловскэ, Курскэ, Калининград хэкухэм яспортсменкэхэм К. Морозовар атекIуагъ. Дышъэм фэгъэхьыгъэ зэIукIэгъур къинэу кIуагъэ. Ставрополь краим щыщэу Юлия Санжаровам Урысыем, дунаим дышъэр къащыдихыгъ. К. Морозовар мыщынэу спортсменкэ IэпэIасэм енэкъокъугъ, ау текIоныгъэр къышIуихьын ылъэкIыгъэп.\nКристина Морозовам тыжьыныр къыдихыгъ, Урысыем спортымкIэ имастер хъугъэ, хэгъэгум ихэшыпыкIыгъэ командэ аштагъ. Ушу- саньдамкIэ Урысыем и Кубок К. Морозовам къыфагъэшъошагъ, дунаим изэнэкъокъоу Китаим щыкIуагъэм джэрзыр къыщихьыгъ, Урысыем изэнэкъокъу дышъэр къыщыдихыгъ. Москва щыкIогъэ дунэе зэIукIэгъум апэрэ чIыпIэр къыщыфагъэшъошагъ.\n— Адыгэ къэралыгъо университетым физкультурэмкIэ ыкIи дзюдомкIэ и Институт ия 4-рэ курс К. Морозовар щеджэ, — къытиIуагъ республикэм испорт еджапIэу N 2-м ипащэу, Урысыем, Адыгеим язаслуженнэ тренерэу Хъот Юныс. — Республикэм щыкIохэрэ мэфэкI зэхахьэхэм, общественнэ Iофыгъохэм Кристина чанэу ахэлажьэ. Адыгэ Республикэм изаслуженнэ тренерэу НэмытIэкIо Аскэр ипащэу 2020-рэ илъэсым щыIэщтхэ зэнэкъокъухэм зафегъэхьазыры.\n— Европэм изэнэкъокъу Минскэ щыкIощт, дунаим и Кубок къыдэхыгъэным фэгъэхьыгъэ зэнэкъокъур Италием щызэхащэщт. Сипащэхэу Хъот Юныс, НэмытIэкъо Аскэр сиупчIэжьэгъух, спортым ишъэфхэм сащагъэгъуазэ, — къытиIуагъ Кристина Морозовам. — Адыгэ быракъыр зэнэкъокъухэм тапэкIи ащытIэтыщт, республикэм щытхъу къыфэтхьыщт.


ЛIышъхьэм зэрищэгъэ зэхэсыгъор — Адыгэ макъ\nХэбзэукъоныгъэхэм гъогур афызэпыбзыкIыгъэныр, анахьэу етIани лъэпкъ проектхэм ягъэцэкIэн зыщыкIорэ лъэхъаным къолъхьэ тын-Iыхын нэшанэ зиIэ бзэджэшIагъэхэр зэрамыхьанхэр ары Координационнэ зэIукIэм изэхэсыгъоу щыIагъэм анахьэу анаIэ зыщытырагъэтыгъэр. Iофтхьабзэр зэрищагъ Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат.\nДжащ фэдэу зэхэсыгъом иIофшIэн хэлэжьагъэх Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, федеральнэ инспектор шъхьаIэу Сергей Дрокиныр, Адыгэ Республикэм и Премьер-министрэу Геннадий Митрофановыр, Адыгэ Республикэм иминистрэхэм я Кабинет хэтхэр, Адыгеим и Прокуратурэ, ФСБ-м Адыгэ РеспубликэмкIэ и ГъэIорышIапIэ, АР-м и Апшъэрэ хьыкум, АР-м и МВД япащэхэр ыкIи нэмыкIхэр.\nФедеральнэ казначействэм Адыгэ РеспубликэмкIэ и ГъэIорышIапIэ ипащэ ипшъэрылъхэр зыгъэцэкIэрэ Жэнэ Мурат къызэриIуагъэмкIэ, лъэпкъ проектхэм язэшIохын пае 2021-рэ илъэсым сомэ миллиарди 4-м ехъу федеральнэ бюджетым щыщэу республикэм къыIэкIэхьащт. Мы илъэсым культурэм, гъэсэныгъэм, джащ фэдэу къалэу Мыекъуапэ изэтегъэпсыхьан япхыгъэ лъэпкъ проектхэмкIэ мылъкур гъэфедагъэ зэрэхъугъэмкIэ уплъэкIунхэр аухыгъэх. Планым къыхимыубытэрэ уплъэкIунхэм ахэхьагъэх лъэпкъ проектэу «Экологиер» зыфиIорэм диштэу мэзхэр къэухъумэгъэнхэмкIэ Iофтхьабзэхэр. Мы лъэхъаным Мыекъопэ районым ипсэупIэхэм ыкIи къалэу Мыекъуапэ якIолIэщт псырыкIуапIэм ишIын телъытэгъэ ахъщэм игъэфедэн зэрэкIорэр ауплъэкIу. Непэ ехъулIэу тхылъ 12-рэ унэшъуи 3-рэ ГъэIорышIапIэм аIэкIигъэхьагъ. Хэукъоныгъэу къыхагъэщыгъэхэм япхыгъэ материалхэр АР-м и МВД ыкIи и Прокуратурэ аIэкIагъэхьагъэх.\nРеспубликэм и ЛIышъхьэ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, лъэпкъ проектхэм къыдалъытэрэ пшъэрылъхэм ягъэцэкIэнкIэ анахь мэхьанэ зиIэхэм зыкIэ ащыщ бюджет къэкIуапIэхэр зэрагъэфедэхэрэр тэрэзэу уплъэкIугъэныр.\n«Къэралыгъо уплъэкIуным игъэкIотыгъэу информационнэ технологиехэри щыгъэфедэгъэнхэ фае, джащ фэдэу ведомствэхэр къэбархэмкIэ зэхъожьынхэр ищыкIагъэу щыт. Ахэм амал къаты бюджетымкIэ хэбзэгъэуцугъэу щыIэр укъуагъэ мыхъуным анаIэ икъоу тырагъэтынымкIэ. Мылъкум епхыгъэ уплъэкIуным фэгъэзэгъэ къулыкъухэм — ахэм ахэхьэх казначействэр, къэралыгъо мылъку уплъэкIунымкIэ гъэIорышIапIэр, УплъэкIокIо-лъытэкIо палатэр, монополием пэшIуекIорэ къулыкъур — ренэу язэдэлэжьэныгъэ агъэпытэн фае», — къыкIигъэтхъыгъ КъумпIыл Мурат.\nЗэхэсыгъом илъэхъан аппарат-программэ комплексэу «Къэлэ щынэгъончъэр» зыфиIорэм хэхъоныгъэ егъэшIыгъэнымкIэ Iофтхьэбзэ тедзэхэу зехьэгъэн фаехэм атегущыIагъэх. А IофыгъомкIэ къэгущыIагъэх цIыфхэм якъэухъумэнрэ ошIэ-дэмышIагъэ зыхэлъ Iофхэмрэ афэгъэзэгъэ Комитетым итхьаматэу Вячеслав Лотаковымрэ общественнэ порядкэм икъэухъумэнкIэ полицием ипащэ игуадзэу Андрей Федосеевымрэ. ЗэрэхагъэунэфыкIыгъэмкIэ, мы илъэсым шэкIогъум и 1-м ехъулIэу видеолъыплъэным фытегъэпсыхьэгъэ камерэ 320-рэ урамхэм атырагъэуцуагъ. Проектым къызэрэдилъытэрэм тетэу илъэсым ыкIэм нэс къалэу Мыекъуапэ джыри камери 7 ыкIи цIыфхэм анэгу зэхэугуфыкIыгъэу къэзыгъэлъэгъон зылъэкIыщт амал зиIэ комплекси 6 адагъэуцощт. Зэхэсыгъом къызэрэщыхагъэщыгъэмкIэ, «Щынэгъончъэ къалэр» зыфиIорэм ишIуагъэкIэ гъогогъу 1200-рэ хабзэр аукъуагъэу агъэунэфыгъ. Республикэм и ЛIышъхьэ пшъэрылъ къафишIыгъ муниципальнэ образованиехэм ащ фэдэ программнэ комплексыр ащыгъэфедэгъэнымкIэ IофшIэныр нахь агъэлъэшынэу, АПК-м итехническэ амалхэу къащэфыгъэхэр нахь шIогъэ ин хэлъэу зэрагъэфедэщтхэм анаIэ тырагъэтынэу.\nIэкIыб къэралхэм къарыкIыгъэ цIыфхэм общественнэ-политикэ, экономикэ лъэныкъомкIэ хэбзэгъэуцугъэу щыIэр укъуагъэ мыхъуным пае Iофэу адашIэрэм хэушъхьафыкIыгъэу зэхэсыгъом щытегущыIагъэх. Адыгэ Республикэм лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ и Комитет итхьаматэу Шъхьэлэхъо Аскэр, МВД-м миграцием иIофыгъохэмкIэ и ГъэIорышIапIэу Адыгэ Республикэм щыIэм ипащэ игуадзэу Игорь Мелиховыр мыщ къыщыгущыIагъэх. Ахэм зэрэхагъэунэфыкIыгъэмкIэ, Iофтхьэбзэ гъэнэфагъэу 2020-рэ илъэсым зэрахьагъэхэм яшIуагъэкIэ IэкIыб къэралхэм къарыкIхэу къакIохэрэм япчъагъэ фэди 5-кIэ нахь макIэ ашIын алъэкIыгъ. ЦIыф лъэпкъ зэфэшъхьафхэм къахэкIыгъэхэм ыкIи дин зэмылIэужыгъохэр зылэжьхэрэм азыфагу зэзэгъыныгъэ илъыным пае Комитетым Iофтхьэ-бзэ гъэнэфагъэхэр зэшIуихыгъэх, Адыгэкъалэ, Красногвардейскэ, Шэуджэн ыкIи Тэхъутэмыкъое районхэм зэIукIэхэр ащызэхищагъэх. Урысые Федерацием IэкIыб къэралхэм къарыкIыгъэхэу къэкIуагъэхэм ащыщхэр игъэкIыжьыгъэнхэм фытегъэпсыхьэгъэ унэшъо 41-рэ республикэм ихьыкумхэм ашIыгъ. IэкIыб къэралхэм къарыкIыгъэ нэбгыри 112-мэ Урысые Федерацием къихьанхэ зэрэфимытхэмкIэ тхылъхэр афызэхагъэуцуагъэх. Миграционнэ хэбзэгъэуцугъэу щыIэр гъогогъуи 120-рэ аукъуагъэу агъэунэфыгъ. Нэбгырэ 46-мэ уголовнэ пшъэдэкIыжь арагъэхьыгъ. Мы лъэныкъом фэгъэзэгъэ ведомствэхэр къыхэлажьэхэзэ миграционнэ Iофым изытет ренэу ауплъэкIузэ ашIынэу, республикэм къихьэрэ цIыфхэу IэкIыб къэралхэм къарыкIыхэрэм экстремизмэмрэ терроризмэмрэ япхыгъэ мыхъо-мышIагъэхэр зэрамыхьанхэм епхыгъэ Iофыгъо гъэнэфагъэхэр зэшIуахыхэзэ ашIынэу Адыгеим и ЛIышъхьэ пшъэрылъ афишIыгъ.\n2022-рэ илъэсым иапэрэ кIэлъэныкъо хэбзэукъоныгъэхэр къэмыгъэхъугъэнхэм тегъэпсыхьэгъэ IофшIэнэу зэшIуахыщтым иплан Координационнэ зэIукIэм изэхэсыгъо икIэухым щаухэсыгъ. Республикэм ищынэгъончъагъэ епхыгъэ IофыгъохэмкIэ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ дэжь щыIэ ГъэIорышIапIэм ипащэу Чыназыр Алый а планыр къырихьылIагъ.\nПредыдущая Наркотикхэр хэбзэнчъэу зэрагъэфедэхэрэм пэуцужьыгъэныр\nСледущая Адыгеир къыхагъэщыгъ


рихыгъ - это... Что такое рихыгъ?\n1. вынес, -ла, -ло (из)\nДзыор кум рихыгъ\nПхъэр машинэм рихыгъ\nУнэм IапIэр рихыгъ\n2. вытащил, -а, -о\nИджыбэ ахъщэу илъыр тыгъуакIом рихыгъ\n3. удалил, -а, -о, унес, -ла, -ло\nПсым лэжьыгъэр рихыгъ\nСмотреть что такое "рихыгъ" в других словарях:\nы-гъэунэхъугъ — (е гъэунэхъу) езгъ. обездолил, а, о, сделал, а, о несчастным Лые рихыгъ ИIэр шIуишхи ыгъэунэхъугъ Иунэ ыгъэсти ыгъэунэхъугъ … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ\nзэпырихыгъ — (зэпырехы) лъыI. перенес, ла, ло ЫIыгъэу е егъэкIэсыгъэу рихыгъ ЛIым кIалэр ыIэти псым зэпырихыгъ Шыум кIалэр зэригъэкIэси псым зэпырихыгъ … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ\nитхъуагъ — (етхъо) лъым. стремительно полез, ла, ло (в) ПсынкIэу иIэбагъ Матэм итхъуагъ Iалъмэкъым итхъуи мыIэрысэ рихыгъ … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ\nкъамыщышъу — отхлестал плетью КъамыщкIэ утын рихыгъ Къамыщышъо ригъэфагъ … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ\nкъибэнагъ — (къебанэ) лъым. ворвался, лась, лось ТехакIор кум къибэнагъ Унэм къибани рихыгъ … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ\nкъиIэбагъ — (къеIабэ) лъым. полез, ла, ло (рукой) IэкIэ къиIагъ Шоферыр машинэм къиIаби покрышкэр рихыгъ … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ


ТекIоныгъэр зэкъошныгъэм къыдихыгъ — Адыгэ макъ\nОлимпиадэ джэгунхэр Шъачэ зыщаублагъэхэр илъэситIу зэрэхъугъэм фэгъэхьыгъэ спорт зэIукIэгъухэр Адыгэ Республикэм щыкIуагъэх. Мыекъуапэ икъэлэ парк щызэхащэгъэ зэнэкъокъухэм нэбгырэ 600-м ехъу ахэлэжьагъ.\nЗыгъэпсэфыпIэ паркым идэхьапIэ къыщызэрэугъоигъэхэм ахэтэлъагъох дунаим, Европэм, Урысыем язэнэкъокъухэм ахэлэжьэгъэ спортсменхэр, тренерхэр. Орэдышъоу зэхахьэм щыжъынчырэм цIыфхэр нахь зэрещалIэх. Псауныгъэм игъэпытэн ехьылIэгъэ зэхахьэм Iэпкъ-лъэпкъыр «щызэкIафы». Адыгеим испорт щызэлъашIэхэрэ Елена Лаврусинам, ШъэоцIыкIу Айдэмыр пчэгум итых, гимнастикэм хэхьэрэ шIыкIэхэр къагъэлъагъох. Е. Лаврусинам мэкъэ IэтыгъэкIэ къеIуатэ физкультурэм пыщагъэхэм япсауныгъэ зэрагъэпытэрэр.\nАтлетикэ псынкIэм, волейболым, футболым, баскетболым, гимнастикэм, кушъхьэфэчъэ спортым, атлетикэ онтэгъум, дзюдом, самбэм, КъокIыпIэм къыщежьэгъэ бэнакIэхэм, гандболым, нэмыкIхэм апылъ спортсменхэр, тренерхэр нэплъэгъум итых. СпортымкIэ къэшъо-уджхэм ахэлажьэх. Мафэ къэс физкультурэм епхыгъэ шIыкIэхэр зыгъэфедэхэрэм япсауныгъэ зэрагъэпытэн алъэкIыщтыр Е. Лаврусинам IупкIэу къеIуатэ.\nКIое Хьазрэт, Алексей Осколковым, Делэкъо Адамэ, Мэхъош Аслъан, Пщыкъанэкъо Долэтыкъо, Дэхъужь Сэфэрбый, Сихъу Рэмэзанэ, Дмитрий Щербаневым, Сергей Кузнецовым, ЛIыбзыу Сусанэ, Мэрэтыкъо Сахьидэ, нэмыкIхэу спортым Iоф щызышIэхэу тызIукIагъэхэм Олимпиадэ джэгунхэм, зэнэкъокъухэм афэгъэхьыгъэ къэбар гъэшIэгъонхэр къаIуатэх.\nМетрэ 500 хъурэ гъогууанэм нэбгырэ 600 фэдиз щызэнэкъокъугъ. Судья шъхьаIэу Сергей Сухановым къызэриIуагъэу, чанэу хэлэжьагъэхэм щытхъу тхылъхэр афагъэшъошагъэх, ау текIоныгъэр къыдэзыхыгъэр къыхагъэщыгъэп. Зэкъошныгъэр текIуагъэу алъытагъ. Урысыемрэ Адыгеимрэ язаслуженнэ тренерэу Хъот Юныс апэ къэсыжьыгъэхэм ахэтыгъ. Республикэм физкультурэмкIэ ыкIи спортымкIэ и Комитет итхьаматэ игуадзэу Андрей Бородин къызэриIуагъэу, ащ фэдэ спорт зэнэкъокъухэм гушъхьэ кIуачIэр къаIэты, псауныгъэр агъэпытэ.\nЗэхахьэр зезыщэгъэ Р. Мэкъулэр Iофтхьабзэм хэлэжьагъэмэ шIоу щыIэр къадэхъунэу афэлъэIуагъ. Олимпиадэ джэгунхэу 2014-рэ илъэсым Шъачэ щыкIуагъэхэм Урысыем испортсменхэм гъэхъагъэу щашIыгъэм тызэрэрыгушхорэр хигъэунэфыкIыгъ.\nПредыдущая Белгород къыщахьыныр псынкIагъэп\nСледущая Унагъор сыдымкIи апэрэ


Республика Адыгея - Адыгеим и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцакIэрэм цIыфхэр ригъэблэгъагъэх\nАдыгеим и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцакIэрэм цIыфхэр ригъэблэгъагъэх\nНахьыбэу ащ зыкъыфэзыгъэзагъэхэр гъот макIэ зиIэхэр, сабыибэ зэрыс унагъохэр, пенсионерхэр арых. Ахэр къызыкIэлъэIущтыгъэхэр япсэукIэ амалхэр нахьышIу афашIынхэу, зэхэтэкъонкIэ щынагъоу щыт унэхэм къачIащыжьынхэу, ошъум зэщигъэкъогъэ уна-шъхьэм игъэцэкIэжьынкIэ IэпыIэгъу къафэхъунхэу ары. ЧIыгум епхыгъэ Iофыгъом изэшIохынкIэ IэпыIэгъу къафэхъуным нэбгырэ заулэ къыкIэлъэIугъ.\nА Iофыгъохэм ащыщхэр псынкIэу зэшIуахыгъэх. ЦIыфхэр зыгъэгумэкIыщтыгъэ Iофыгъо пстэумкIи КъумпIыл Мурат муниципальнэ образованиехэм япащэхэм, Адыгэ Республикэм мылъку зэфыщытыкIэхэмкIэ и Комитет пшъэрылъ гъэнэфагъэхэр афишIыгъэх. Ахэр зэрагъэцакIэрэм Адыгеим ипащэ ышъхьэкIэ ынаIэ тыригъэтыщт.\nРеспубликэм ипащэ сабыибэ зэрыс унагъоу пIалъэ иIэу узычIэсын плъэкIыщт унэм илъэс пчъагъэ хъугъэу щыпсэурэр къыгъэгугъагъ ядэжь хьакIапIэ кIонышъ, псэукIэ амалэу яIэхэр, IэпыIэгъу зэрафэхъущт шIыкIэр зэригъэшIэнэу.\n«Тэ Iофыгъо пстэуми тагъэгумэкIын фае. Ау анахьэу ар зыфэгъэхьыгъэр социальнэу мыухъумагъэхэр ары. Сыд фэдэрэ лъэIуи тынаIэ тетымыгъэтэу къэдгъанэ хъущтэп. ЦIыфхэм къытахьылIэрэ тхылъ пстэуми тахаплъэ, зэхьыщырхэр къахэтэгъэщых зэфэдэ зэшIохыкIэхэр къафэдгъотынхэм пае. Хабзэм икъулыкъухэу чIыпIэхэм ащыIэхэм пшъэдэкIыжь зэрахьырэр нахь икъоу къагурыIон, цIыфхэм яIофыгъохэр зэкIэ ашIэнхэ ыкIи ахэм язэшIохынкIэ псынкIэу IэпыIэгъу арагъэгъотын фае», — хигъэунэфыкIыгъ КъумпIыл Мурат.


ЛIыхъукIэхэм яхьылIагъ — Адыгэ макъ\n«ЛIыхъукIэхьаблэ ихъишъэ ЛIыхъукIэIуашъхьэ къыщежьэ» — джары зэреджагъэр ЛIыхъукIэ Анзаур итхылъ.\nМы аужырэ илъэсхэм бэхэм ялIакъохэм апае тхылъхэр атхых. Ары тэри, ЦуекъохэмкIэ, зэрэтшIыгъэр. Ти Мэдинэ илъэсипшI пчъагъэм Цуекъо лIакъом фэгъэхьыгъэу материалхэр дэтэу «Дети долины Хатепс» ыIоу тхылъ хъарзынэ къыдигъэкIыгъ. Мары непи зы тхылъ шIагъо ЛIыхъукIэхэм ялIакъо фэгъэхьыгъэу щыIэ хъугъэ.\nГуапэ мэхъу лъэпкъым итарихъ, ихъишъэ, ышъхьэ къырыкIуагъэм, иблэкIыгъэ зызэрафагъазэрэр. УиблэкIыгъэ зыфэдэр умышIэу уинепэрэ мафэ уасэ фэпшIышъущтэп, уинеущырэ мафэр зыфэдэщтыр шIэгъуае пфэхъущт. «Возвращение к истокам — путь к возрождению» зыфиIорэ лозунгым чIэтхэу Iофтхьэбзэ зэфэшъхьафхэр къэралыгъошхоу тызэрысми щэкIох.\nДжы Анзаур итхылъ къыфэдгъэзэжьын. Тхылъым уеплъымэ, апэу унэ къыкIидзэрэр итеплъ, ар дахэ, кIэракI, кIышъо Iужъу телъ. Ар къызэдэпхымэ, авторым исурэт уIоплъэ. Ащ къыкIэлъэкIо искусствоведэу Шъхьаплъэкъо Къэсэй игущыIапэ. Тхылъым дэтыр зэкIэ шъхьибгъоу гощыгъэ. ЗэкIэмкIи нэкIубгъо 331-рэ дэт. Тхылъыр сурэтхэмкIэ гъэкIэрэкIагъэ. Апэрэ сатырым авторым къыщеIо янэ-ятэхэмрэ ипхъорэлъф-къорэлъфхэмрэ ацIэкIэ тхылъыр зэритхыгъэр.\nСэ сишIошIкIэ, зигугъу сшIырэ тхылъыр ЛIыхъукIэ лIакъомкIэ нэпэеплъ хъун ылъэкIыщт. Авторым илIакъо Iофышхо фишIагъ. Уахътэм ипщэсмэ чIагъэсэегъэ цIыфыбэрэ хъугъэ-шIэгъабэрэ къыгъэтэджыжьыгъ. Ежь ыIэ зынэсыгъэу, ылъэ зынэсыгъэу, иакъылрэ игулъытэрэ зынэсыгъэр къытхыхьагъ. ЛIышIоу, лIы пхъашэу, лIыбланэу лIакъом къыхэкIыгъэхэм ацIэ шIукIэ, дахэкIэ риIожьыгъ. Арэгушхо фитыгъуаджэу хыкIыб хъугъэ иIахьылхэми, ацIэ къыреIо. КъыриIорэ къодыеп, ашъхьэ къырыкIуагъэр къетхы.\nЛIыхъукIэхьабли ЛIыхъукIэIуашъхьи къатегущыIэ. КIэкIэу къэпIон зыхъукIэ, пэублэ гущыIэр зытхыгъэ Шъхьаплъэкъо Къэсэй ижъыкIэ къыщегъэжьагъэу джырэ тиуахътэ къынэсэу ЛIыхъукIэ лIакъом къырыкIуагъэр, хъишъэ гъэшIэгъонэу пылъыр мы тхылъым къыщиIотагъ зэхэугуфыкIыгъэу, уеджэным узIэпищэу ЛIыхъукIэ Мыхьамодэ ыкъоу Анзаур зэриIорэм демыгъэштэн плъэкIырэп. Тхылъеджэхэм емыкIу фамышIынэу закъыфигъази, авторым ежь къырыкIуагъэри шъхьаихыгъэу къыриIотыкIыгъ. ИцIыкIугъом щегъэжьагъэу непэ къэсэу зыдеджагъи, зыщеджагъи, зыщылэжьагъи, зыдэлэжьагъи, гухэкIи, гухахъуи ищыIэныгъэ гъогу зыщыIукIагъэхэр къытхыгъ. ИIофшIагъэ, иIофшIэн уасэу хабзэм къыфишIыгъэри къэралыгъо тынхэм къаушыхьаты. Ахэми сурэтхэр атехыгъэу тхылъым къыдэхьагъэх.\nЛъэшэу тхылъеджэм цыхьэ фишIэу, ыгу фызэIухыгъэу Анзаур зэрэфэтхагъэм ишыхьат иунагъокIэ тхьамыкIэгъошхоу къехъулIагъэр, хьазабэу ыщэчырэр къызэрэфиIуатэрэр. «Мэлылъфэгъум и 7-м сыхьатыр 3-м адэжь Фатимэ идунай ыхъожьыгъ. Шъэожъыемрэ пшъэшъэжъыемрэ мэпцIымамэх, яушъыин щыIэп, сэ сизакъу. А чэщым сызхэтыгъэ хьазабыр жабзэкIэ къэIогъуай, ащ фэдэ чэщым хэти Тхьэм щеухъум», етхы Анзаур. Сурэт псау гущыIэухыгъитIукIэ уапашъхьэ къырегъэуцо. Угу егъэцIыкIу. Авторым зыфиIорэр ишъхьэгъусэу илъэс 45-рэ нахь къымыгъашIэу зидунай зыхъожьыгъэр ары. «Ныр ящыкIэгъэ дэдэ зыщыхъугъэу, ным илъэпIагъэрэ иIэшIугъэрэ къызыщагурыIуагъэм Казбекрэ Бэлэрэ янэ аухыгъ» зиIокIэ, лъэшэу а гущыIэхэр гум къынэсых.\nАдыгэхэм аIо: «Шъузабэм быныр епIужьы, лIыгъуабэм быныр ретэкъухьэ», ау Анзаур ибын дахэу зэкIиугъоягъ, ыпIугъ, ылэжьыгъ, ригъэджагъ. ИкIалэу Казбекрэ ипшъашъэу Бэлэрэ апшъэрэ гъэсэныгъэ аригъэгъотыгъ, ягъогу лъагъо щыIэныгъэм щыхаригъэщыгъ. ТIуми унагъохэр яI. Ахэм ясабыйхэм Анзаур ищыIэныгъэ лъагъэкIуатэ. Тхылъэу тызтегущыIэрэм янэжъэу Фатимэ ыцIэкIэ сабыйхэм авторыр зыщафэусэрэ тхыгъэхэри дэтых. Ары, уилъфыгъэхэр обществэм хэзагъэу, ищыкIагъэу ппIушъуныри лIыгъэм щыщ.\nХэзгъэунэфыкIы сшIоигъу ЛIыхъукIэ Анзаур итхылъ адыгэбзэ дахэкIэ зэрэтхыгъэр. Зэгъэпшэн, фэгъэдэн амалхэр авторым IэкIэлъых. КIыхьэ-лыхьэ зыримыгъэшIэу, къымыухьэу ипсэогъоу зидунай зыхъожьыгъэм игугъу къышIы зыхъукIэ, игъашIэ макIэ зэрэхъугъэр къыIо зыхъукIэ, тыгъэнэбзыим фэдэу унагъор къыгъэфабэщтыгъэу, нурэ дахэ къыпихэу зэрэщытыгъэр къетхы. Фатимэ игъэшIэ кIэкI жъогъохэчъым фегъадэ. Адыгэм игубзыгъагъэ ишыхьат гущыIэжъхэри ЛIыхъукIэм итхылъ щыгъэфедагъэх, къекIухэу тхылъыпкъым хэгъэчъыхьагъэм фэдэу хэтых.\nЫпшъэкIэ къэсIогъагъ «ицIыкIугъом къыщегъэжьагъэу ышъхьэ къырыкIуагъэр къытхыгъ» сIуи. Ащ къыхэзгъэхъожьымэ сшIоигъу, къехъулIагъэу ицIыкIугъор арми, иилъэс еджэгъухэр арыми, къызтегущыIэрэм уеджэ къодыеу ублэмыкIэу, узIэпащэу, уагъэгумэкIэу, уагъэгузажъоу чIыпIэхэр ахэт. ГущыIэм пае тыгъужъым зэрэIукIэгъагъэр, чэмым ылIы зэрэпэтыгъэр (ицIыкIугъом) ыкIи ахэм анэмыкIхэр.\nАвторым «Опсэу!», тхылъым «Гъогумаф!» ясэIо.\nПредыдущая Орэдыр о зигъэгъус\nСледущая КIымафэм зэрэфэхьазырхэмкIэ тхылъ къыратыгъ


Президентым зэхищэгъэ зэхэсыгъом Адыгеим и ЛIышъхьэ хэлэжьагъ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АиФ Адыгея\nПрезидентым зэхищэгъэ зэхэсыгъом Адыгеим и ЛIышъхьэ хэлэжьагъ\nУрысыем и Президентэу Владимир Путиным коронавирусым игумэкIыгъохэм афэгъэхьыгъэ видеоселектор зэхэсыгъо тыгъуасэ зэхищагъ. Ащ хэлэжьагъ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат. Джащ фэдэу УФ-м и Правительствэ, Урысыем и Президент и Администрацие, къэралыгъом ишъолъырхэм япащэхэр Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх.\nКоронавирусым пэшIуекIогъэныр ары Iофыгъо шъхьаIэу щытыгъэр. Ащ къыдыхэлъытагъэу цIыфхэм япсауныгъэрэ ящынэгъончъагъэрэ къэухъумэгъэнхэм, экономикэм зыпкъитыныгъэ иIэным, цIыфхэм яIофшIапIэхэр ыкIи яхахъохэр къызэтегъэнэжьыгъэнхэм атегущыIагъэх.\nУФ-м и Президентэу Владимир Путиным зэхэсыгъом ипэублэ къызэрэщиIуагъэмкIэ, зэпахырэ узым пэшIуекIогъэнымкIэ непэ анахь мэхьанэшхо зиIэр медицинэ учреждениехэр а IофшIэным фэхьазырынхэр, кIуачIэу ыкIи амалэу аIэкIэлъым хэгъэхъогъэныр, Iэзэгъу уцхэр, медоборудованиер, IэпыIэгъу псынкIэм иавтомобильхэр ащэфынхэр. Ахэм апэIухьащт мылъкур мэлылъфэгъу мазэм шъолъырхэм афатIупщынэу рагъэжьэщт. Джащ фэдэу къэралыгъом ипащэ финансхэмкIэ Министерствэм пшъэрылъ фишIыгъ IэпыIэгъу ахъщэу къаIэкIахьэрэр шъолъырхэм нахь зищыкIэгъэ лъэныкъохэм ащагъэфедэн амал яIэнэу, сыда пIомэ гумэкIыгъоу щыIэхэр чIыпIэхэм нахь дэгъоу ащалъэгъу.\nЗэпахырэ узым пэшIуекIогъэнымкIэ субъектхэм анахьэу анаIэ зытырагъэтырэ лъэныкъохэми атегущыIагъэх. Мыщ дэжьым Владимир Путиным къызэриIуагъэмкIэ, регионхэр зэзыпхыхэрэ транспортым, хьылъэзещэхэм ыкIи цIыфхэр зезыщэхэрэм яIофшIэн къызэтырагъэуцо хъущтэп.\n«Компаниехэм, организациехэм, предпринимательхэм Iоф зэрашIэщтыгъэ шIыкIэм техьажьынхэм непэ мэхьанэшхо иI. Ар гъэцэкIагъэ зэрэхъущтым екIолIэкIэ гъэнэфагъэ къыфэдгъотын фае», — къыIуагъ Владимир Путиным.\nКризисым пэшIуекIогъэнымкIэ лъэбэкъоу ашIыгъэхэм, унэшъуакIэу аштагъэхэм къэралыгъом ипащэ къащыуцугъ. Социальнэ фондхэм арагъэхьэрэ страховой тынхэр мэзихкIэ зэрэзэкIахьагъэм къыхиубытэщтых предприятие цIыкIухэр, гумэкIыгъо хэфэгъэ бизнес цIыкIум ыкIи гурытым хэщагъэхэр. IофшIапIэр чIэзынагъэхэм аратырэ пособиер анахь иным фэдизыщт. Бизнесменхэм атын фэе хэбзэIахьхэмкIэ чIыфэу зэIуагъакIэрэр илъэсым къыкIоцI зэфэдиз IахьхэмкIэ атыжьын амал яIэщт. Бизнесым IэпыIэгъу тедзэ егъэгъотыгъэным фытегъэпсыхьэгъэ программэ УФ-м и Правительствэрэ Урысыем и Гупчэ Банкрэ къагъэхьазырынэу унашъо афашIыгъ. Ащ ишIуагъэкIэ IофшIэпIэ чIыпIэхэр, цIыфхэм яхахъохэр къызэтенэщтых.\nДжащ фэдэу ны мылъкур къызэратынэу фитыныгъэ зиIэ унагъохэу илъэси 3-м нэс зыныбжь сабый зэрысхэм мазэ къэс сомэ минитф аратыным фытегъэпсыхьэгъэ унашъоми кIэтхагъ УФ-м и Президент. Ащ фэдэ тынхэр мэлылъфэгъум, жъоныгъуакIэм ыкIи мэкъуогъум зытефэхэрэм аIэкIэхьащтых. МазэкIэ нахьыжьэу, мэкъуогъум щыублагъэу, илъэси 3 — 7 зыныбжь кIэлэцIыкIухэми ахъщэ IэпыIэгъур аIукIэщт. Ащ нэмыкIэу, зянэ-зятэ Iоф зымышIэрэ сабыйхэм мазэ къэс ахъщэ тын тедзэхэр аратыщт, зы нэбгырэм телъытагъэу ар сомэ минищ мэхъу. Потребительскэ ыкIи ипотечнэ кредитхэмкIэ каникул шIыкIэр цIыфхэм къызфагъэфедэн амал аратыным пащэхэм анаIэ тырагъэтыщт.\n«Тицыхьэ зытелъыжьэу, IэпэIэсэныгъэу тиIэр дгъэфедэзэ Iоф тшIэщт. КъыкIэсэгъэтхъы — ащ пае тэ амалхэр зэкIэ тиIэх: макроэкономическэ зыпкъитыныгъэр щыI, къэралыгъом чIыфэу телъыр макIэ, илъэс пчъагъэхэм къакIоцI зэIудгъэкIэгъэ «щынэгъончъэ шъхьантэр» сыд фэдэ сценариекIэ гумэкIыгъо Iофыр ремыкIокIыгъэми, ащ тызэрэпэшIуекIощт мылъку тIэкIэлъ, аужырэм, блэкIыгъэ илъэсхэм кризисхэм такъызэрикIыжьыгъэ опыти тиI. КъыдгурэIо, чIэнагъэхэр тымышIыхэу мы чIыпIэ зэжъум тикIын зэрэтымылъэкIыщтыр, ау ахэр нахь макIэ тшIынхэ тлъэкIыщт, тапэкIэ хэхъоныгъэу тызфэкIощтхэм алъапсэ дгъэхьазырыщт», — къыкIигъэтхъыгъ Владимир Путиным.\nКъэралыгъом ипащэ Урысыем щыпсэурэ цIыфмэ джащ фэдэу зафигъэзагъ, унэм исынхэр Iофыгъо шъхьаIэу непэ зэрэщытыр, инфекцием ебэныгъэнымкIэ ащ мэхьанэшхо зэриIэр къыкIигъэтхъыгъ.\nЗэхэсыгъом ыуж КъумпIыл Мурат УФ-м и Президент пшъэрылъ шъхьаIэу къыгъэнэфагъэр къыхигъэщыгъ, ар шъолъырым щыпсэурэ цIыф пэпчъ ищыIэныгъэ уфэбэнэныр арэу зэрэщытыр къыIуагъ.\n«Владимир Путиным къызэрэкIигъэтхъыгъэу псынкIэу Iофхэр зэшIохыгъэнхэ, IэпэIэсэныгъэ хэлъэу, уахътэр бгъэлъапIэзэ упсэун фае», — къыIуагъ АР-м и ЛIышъхьэ.\n«Шъолъыр пэпчъ а пшъэрылъым игъэцэкIэнкIэ пшъэдэкIыжь ехьы, коронавирусым изегъэушъомбгъун къызэтегъэуцогъэнымкIэ мэхьанэ иI. ГумэкIыгъоу непэ къытфэкIуагъэр псынкIэу дэгъэзыжьыгъэным пае Адыгеим шапхъэхэр щыгъэнэфагъэх. Медучреждениемэ ачIэт Iэмэ-псымэхэм ахэгъэхъогъэными тынаIэ тет. Коронавирусыр къэгъэуцугъэным фэгъэхьыгъэ пэшIорыгъэшъ Iофтхьабзэхэри шъолъырым щыретэгъэкIокIых. ТапэкIэ къэралыгъо пащэм къыIогъагъ медицинэм иIофышIэхэм IэпыIэгъу тазэрэфэхъун фаер. Республикэм ащ фэдэ IофшIэн джырэ уахътэм щытэгъэцакIэ. Ахъщэ тедзэу IофшIакIохэм аратыщтыр зыфэдизыр гъэнэфэгъахэ, ахэр инфекцием икъэгъэуцун апэ итхэу дэлажьэхэрэмэ аратыщтых.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ къызэриIуагъэмкIэ, Президентым зэхэсыгъом къыщиIэтыгъэ Iофыгъохэм ауж, медицинэм иIофышIэхэм апае агъэнэфэгъахэу щыIэ IэпыIэгъухэм джыри кIэхэр агуагъэхъощтых. Федеральнэ бюджетым къытIупщыщт ахъщэмкIэ страховой тынхэм ахагъэхъощт.\n«Непэ зэрэхэгъэгоу зэрэщашIыгъэм фэдэу тэ тиреспублики гъунапкъэ зиIэ шапхъэхэр щыдгъэнэфагъэх. Адыгеим щыпсэурэ цIыфмэ «тхьашъуегъэпсэу» ясIонэу сыфай унэм зэрисхэм, тызэрэзэхашIыкIырэм апае. Iофтхьэбзэ зэфэшъхьафхэу зетхьэхэрэм апкъ къикIэу эпидемием лъэшэу зиушъомбгъурэп. А Iофыгъомэ адакIоу экономикэ упчIэхэри къэуцух, бизнесым тызэрэдеIэщтыр, гъот макIэ зиIэмэ тишIуагъэ зэрядгъэкIыщтыр. Ахэм анаIэ къатыридзагъ къэралыгъом и Президенти, ащ тэри Iоф дэтэшIэ. Федеральнэхэм адакIоу шъолъыр унашъохэри дгъэнэфагъэх. Мэкъу-мэщым ыкIи сатыум щылажьэхэрэм ащыщхэм гъунэпкъэ шапхъэхэр атехыжьыгъэнхэмкIэ унашъохэр тшIыгъэх. Акъылыгъэ хэлъэу, тызэгурыIозэ федеральнэ гупчэм тызэрэдэлажьэрэм бэкIэ елъытыгъ пандемием тыкъызэрэхэкIыжьыщтыр, мы лъэхъэнэ къиным цIыфхэм IэпыIэгъу тазэрэфэхъущтыр», — къыIуагъ Адыгеим и ЛIышъхьэ.


Шъачэ щыкIощт джэгунхэм апэуцужьырэ емызэгъ-зэхахьэ адыгэмэ Истамбыл щашIышт »\nАщ къызэриIуагъэмкIэ, зэIукIэм декларацием къэбар лъыгъэIэс лъэныкъомкIэ лажьэхэрэм апае къыщеджэщтых. «Джэпсалъэр зыфагъэкIощтыр Урысыеу лъыгъэчъэ-лъэпсэгъэкIод илъэси 150-кIэ узызэкIэIэбэжькIэ Шъачэ щызэшIозыхыгъагъэм, е Дунэе олимпийскэ комитетэу непэ а къэралыгъом дыригъаштэу, ащ къыгъэлъэгъогъэ чъыпIэр джэгунхэмкIэ къекIоу хэзыхыгъэм язакъоп, - къыIуагъ Натпрессым дэгущыIэгъу ышIыгъэ Хъуадэм. - Ар зыфэгъахьыгъэщтыр дунаим цIыф пстэоу тетхэр ары».\n«Илъэсибл мэхъушъ, - ащ игущыIэ кIэлъыпидзагъ Бгъэнэ Алиеу Мыекъопэ къэлэ «Адыгэ Хасэ» хэтым, - зафэтэгъазэ Урысыем, нэмыкI къэралыгъохэм, Дунэе олимпийскэ комитетым, дунаим тет зэпстэурэ цIыфхэм. Тызэхамыхэуи пIон плъэкIыщтэп. Ау ащ емылъытыгъэу, джэгунхэр геноцидыр, лъыгъэчъэ-лъэпсэгъэкIодыр зыщыкIогъэ чIыпIэм щашIы. Арышъ, зэIукIэм изэхэщакIомэ адемыгъэштэн плъэкIырэп».\nО къыпфэмыдэм – динымкIа, лъэпкъымкIа, нэмыкI горэмкIа – зэрэпфэмыдэм пае уфэдэин закъори олимпийскэ хартием къекIурэп. Адыгэмэ арашIагъэр уфэдэиныр хэбгъэкIыми, уезэон, уукIын, ипфын зыфэпIощтхэми аблэкIы. Геноцидыр цIыфмэ япшIылIэным, хьалэч шъыпкъэ ахэр пшIынхэр имэхьан. Ари дэгущыIэгъу Натпрессым ышIыгъэмэ къаIуагъэм къыхагъэщыгъ.\nОпубликовал administrator, 6-02-2014, 16:54. Просмотров: 1519\n– Къурджым мамырныгъэ емызэгъ-зэхахьэ Шъэчэ олимпиадэм ипэгъокIэу щыкIощт


Препарат Цезолин: инструкция по применению, цена, описание.\nПорядок отпуска препарата Цезолин\nЦефазолина натриевая соль стерильная: инструкция по применению, цена, описание.\nАмзолин: инструкция по применению, цена, описание.\nЦефзолин: инструкция по применению, цена, описание.\nТотацеф: инструкция по применению, цена, описание.\nПрозолин: инструкция по применению, цена, описание.


Агъэежьыгъахэу къэзыгъэзэжьыгъэр — Адыгэ макъ\nРедактор 04.03.2015 04.03.2015 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\n1942-рэ илъэсым ижъоныгъокIэ мазэ ыкIэхэм Харьков ылъэныкъокIэ, станицэу Лозовоим дэжь, щыкIогъэ зэо пхъашэхэм апкъ къикIыкIэ я 57-рэ Дзэр чIыпIэ къин дэдэ ифэгъагъ. Дэгъоу уIэшыгъэ фашистыдзэхэм, авиациери къызфагъэфедэзэ, лъэныкъо пстэумкIи тидзэхэр къаухъурэинэу пылъыгъэх.\nЖъоныгъуакIэм и 23-м къыщегъэжьагъэу и 26-м нэс нэмыц авиациемкIэ тизэуапIэрэ псыхъоу Северскэ Донец къыпэIулъыгъэ зэокIыбымрэ зэпыу имыIэу лагъымэхэр къатырадзагъэх. Тидзэ чIэнэгъэшхо ышIыгъагъэми, къаухъурэинхэм, етIанэ гъэрэу аштэнхэм ищынагъо къызышъхьэрыхьэгъэ дзэкIолIхэмрэ офицерхэмрэ пхъашэу пыим пэуцужьыщтыгъэх.\nЯ 351-рэ шхончэо дивизием ия 1157-рэ шхончэо полк щыщэу къэнэжьыгъэр мэкIэ дэдагъ. А полкым ибатальон иштаб ипащэу Чернов Епифан Федор ыкъор джащыгъум къауIэгъагъэми, ыпсэ пытэу къэнэгъагъ. Минометнэ батальоным икомандирэу капитанэу Педченкэр фэхыгъагъ, минометчик 28-рэ ныIэп псаоу къэнэжьыгъагъэр. Iофым хэкIыпIэ имыIэжь фэдагъ. Ау чIыпIэ хьылъэу ахэр зэрыфагъэхэм изыщыжьыни къыкъокIыгъ. Я 57-рэ Дзэм ишыу бригадэ икомандир япащэу шыухэмрэ старшэ лейтенантэу Епифан Черновым иминометчикхэу куищмэ арысыгъэхэмрэ псынкIэу ыпэкIэ лъыкIуатэхэзэ, пыим къыухъурэихьэщтыгъэ чIыпIэр къызэранэкIын алъэкIыгъ.\nА лъэхъаным илъэс 20 зыныбжьыгъэ офицерэу Епифан Черновыр лIыхъужъныгъэ зэрихьэзэ а чIыпIэм зэрэщыфэхыгъэр зэрыт тхыгъэр ащ янэ-ятэхэу къуаджэу Лъэустэнхьаблэ къыпэблэгъэ къутырэу Калининым дэсыгъэхэм аIэкIагъэхьэгъагъ ыкIи ар агъэежьыгъагъ.\nАщ ыуж илъэс тешIагъэу офицер ныбжьыкIэу Е. Черновыр Пшызэ шъолъыр итемэнылъэхэм ащызаозэ ящэнэрэу къауIэгъагъ. Ащ къызыщеIазэщтыгъэхэ госпиталыр янэ-ятэхэм яунэ пэчыжьагъэп. Загъэхъужь нэуж ядэжь Iухьанышъ, мэфэ ныкъо горэкIэ къахэсынэу ащ зыкъаригъэтIупщыгъ.\nИкIэлэцIыкIугъо зыщигъэкIогъэ урамым Епифан техьи яунэ зынэсым, пчъэр егъэтыгъэу къычIэкIыгъ. Ау IункIыбзэр зыдагъэтIылъыщтыгъэ чIыпIэр ешIэти, пчъэр Iуихи унэм ихьагъ. Узхэм къакIэзыжьыгъэкIэ, гъогум тепшъыхьэгъэ кIалэм тIэкIу пIэкIорым зыригъэкIыгъ щэджэгъуашхэм ехъулIэу ибын-унагъо ядэжь къекIолIэжьыным щыгугъэу.\nЗаом щыIэ ыкъуиплIымэ яз якъутыр зэрэщалъэгъугъэм икъэбар ным зылъэIэсым, Ефросинья Ивановнар чъэкIэ ядэжь къэсыжьыгъ. Унапчъэр зыIуехым, къалэу Изюм шъхьафит ашIыжьызэ, заом щыфэхыгъэу макъэ къызфырагъэIугъэгъэ ыкъоу ыгъэежьыгъахэр чъыеу пIэм хэлъэу ылъэгъугъ. А такъикъым ным ыгу щышIагъэр къэIотэжьыгъуай. ЗыкIи теплъэжьынэу зыщымыгугъыжьыщтыгъэ икIалэ псаоу зелъэгъум, ащ ынэхэм гушIо нэпсхэр къячъагъ. НэбгыритIур зэщыгушIукIхэу, къэбархэр къызэфаIуатэу щысхэзэ, гъунэгъу шъузхэри къячъагъэх. УпчIэхэу «СилI зыгорэкIэ уIукIагъа? СикIалэ, силI уадэзэонэу хъугъа?» зыфэпIощтхэм афэдэхэр ахэм кIалэм къытырапхъанкIэщтыгъэх. Ахэр гущыIэным хэзэрэгъэблагъэхэу, уахътэр зэрэкIорэр зыдамышIэжьзэ, хьылъэзещэ машинэу къэзыщагъэр къыIухьи, кIалэр Iуищыжьыгъ. ИлъэситIо заом джыри къэтыгъ.\nТичIыпIэгъу бланэ Темыр Кавказыр, Украинэр, Молдавиер шъхьафит зышIыжьыгъэхэм ахэтыгъ, изэо гъогукIэ Румынием, Болгарием, Венгрием, Югославием анэсыгъ. ТекIоныгъэр къызэрэдэтхыгъэр Австрием икъалэу Линц щыIэу зэхихыгъ.\nЗэо ужми капитанэу Епифан Черновыр Советскэ Дзэм исатырхэм ахэмыкIыжьэу икъулыкъу Заполярьем щылъигъэкIотагъ. ЕтIанэ Фрунзэм ыцIэкIэ щыт дзэ академиер къызеухым Мысыр идзэ ГъэIорышIапIэ упчIэжьэгъоу щылэжьагъ.\nХэгъэгу зэошхор заухыгъэм ыуж илъэс 23-рэ тешIагъэу Адыгэ автоном хэкум идзэ комиссарэу полковникэу Епифон Черновым икабинет документ горэ ыIыгъэу Iоф къыдэзышIэрэ бзылъфыгъэр къычIахьи, яхъарзынэщ ар къызэрэхигъотагъэр риIуагъ. ЛIыгъэ зэрихьэзэ Е. Ф. Черновыр зэрэфэхыгъэр ащ итыгъ, хэку военкоматым ащкIэ Тэхъутэмыкъое районым икомиссар макъэ ригъэIущтыгъ.\nОтставкэм щыIэ гвардие подполковник, Хэгъэгу зэошхом сэкъатныгъэ хихыгъ.\nСурэтыр итыр: отставкэм щыIэ полковникэу Чернов Епифан Федор ыкъор.\nПредыдущая НыбджэгъушIур пщыщ мэхъу\nСледущая СомитIу къыхэхъуагъ


ШъхьаIэр/Пресс-гупч/АР-м иминистрэхэм я Кабинет икъэбарыкIэхэр/КIэрэщэ Андзаур Адыгеим гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ иминистрэу агъэнэфагъ\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцакIэрэм и УказкIэ КIэрэщэ Андзаур Адыгеим гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ иминистрэу агъэнэфагъ.\nАщ ыпэкIэ Адыгэ къэралыгъо университетым зэпыу зыфэмыхъурэ гъэсэныгъэмкIэ ыкIи инновационнэ IофшIэнымкIэ ипроректорэу, зигугъу къэтшIыгъэ университетым и Мыекъопэ къэралыгъо гуманитар-техническэ колледж идиректорэу ар щытыгъ.\nКъумпIыл Мурат мэзаем и 7-м ащ дыриIэгъэ зэIукIэгъум министракIэм иIофшIэнкIэ анахьэу ынаIэ зытыригъэтын фэе Iофыгъохэм щатегущыIагъэх. Апэрэ чэзыоу ар зыфэгъэхьыгъэр ныбжьыкIэхэм гъэсэныгъэу, пIуныгъэу арагъэгъотырэм зыкъегъэIэтыгъэныр ары.\nКъумпIыл Мурат зэрэхигъэунэфыкIыгъэмкIэ, инновациехэр гъэсэныгъэм щыгъэфедэгъэнхэмкIэ Iофэу пхыращыщтыгъэхэр джыри лъыгъэкIотэгъэнхэ, IэпэIэсэныгъэшхо зыхэлъ кадрэхэм якъэгъэхьазырын хэбзэ икъу хэлъхьэгъэн фае. Ащ епхыгъэу кIэлэцIыкIу IыгъыпIэм къыщегъэжьагъэу апшъэрэ еджапIэм ыужи зэпыу фэмыхъоу ныбжьыкIэхэм гъэсэныгъэ ягъэгъотыгъэным Iоф дэшIэгъэн фае.\nКъумпIыл Мурат джащ фэдэу КIэрэщэ Андзаур ынаIэ зытырыригъэдзагъэр жъоныгъокIэ указхэмрэ кIэлэегъаджэхэм ялэжьапкIэ зыкъегъэIэтыгъэнымкIэ гъогу картэхэмрэ ягъэцэкIэн, гъэсэныгъэ языгъэгъотырэ учреждениехэр тапэкIэ нахьышIоу мылъкукIи, техникэкIи зэтегъэпсыхьэгъэнхэр ары.\nФедеральнэ гупчэм къыгъэуцугъэ пшъэрылъхэм зэу ащыщ зэкIэ гурыт еджапIэхэм зы сменэкIэ Iоф ягъэшIэгъэныр. Къэралыгъо программэу «Гъэсэныгъэм зыкъегъэIэтыгъэныр» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэу мы илъэсым республикэм гурыт еджэпIи 5 щагъэпсынэу рахъухьэ. ЕджэпIи 2-р Тэхъутэмыкъое районым, 3-р — Мыекъуапэ щашIыщтых.\n«О опытышхо уиI, гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэ алъэныкъо узыщылажьэрэр бэшIагъэ. ЗэкIэ Iофыгъохэм уащыгъуаз. Пшъэрылъэу къыпфагъэуцухэрэр зэрэпфэгъэцэкIэшъущтхэм сицыхьэ телъ», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nКIэрэщэ Андзаур республикэм ипащэ цыхьэу къыфишIыгъэр къыгъэшъыпкъэжьыным зэрэпылъыщтыр, КъумпIыл Мурат къыфишIыгъэ пшъэрылъхэм ягъэцэкIэн ыкIуачIэ зэрэщытэу зэрэрихьылIэщтыр къыIуагъ.\nКIэрэщэ Андзаур экономикэ шIэныгъэхэмкIэ доктор, профессор. Илъэси 10 Адыгэ къэралыгъо университетым щыригъэджагъэх. ЫпэрапшIэу университетым икафедрэ идоцентыгъ, етIанэ экономикэмкIэ факультетым идеканыгъ. Хабзэм илIыкIо, изаконодательнэ къулыкъухэм Iоф ащишIагъ. 2011-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу 2016-рэ илъэсым нэс Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо Совет — Хасэм гъэсэныгъэмкIэ, шIэныгъэмкIэ, СМИ-хэмкIэ ыкIи ныбжьыкIэхэм яIофхэмкIэ икомитет ипэщагъ.


Лъэпкъ цIыкIухэм заригъэужьыжьыгъ — Адыгэ макъ\nРедактор 03.11.2017 03.11.2017 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nОктябрьскэ революциеу дунаир тIо зыгощи, зыми фэмыдэ социалистическэ къэралыгъо зыгъэпсыгъэр зыщыIагъэр илъэси 100 мэхъу. Байхэм ямылъку къаIахи къэралыгъом иеу, чIыгури коллективнэ хъызмэтэу ашIыгъэх. Байи тхьамыкIи щымыIэжьэу, зэкIэри зэфэдэнхэу революциер зышIыгъэхэр фэягъэх.\nСовет хэгъэгум фэдэ дунаим тетыгъэп, ащ игъэпсакIохэм щысэ зытырахын щыIагъэп. Арышъ, къэралыгъом изэхэщакIохэм афэмыгъэхъугъэ горэхэри къыхэкIыгъ, ау тэщ фэдэ лъэпкъ макIэхэр мыкIодыжьыпэнхэмкIэ, ахэм непэ фэдэу къэралыгъо статус яIэнымкIэ революцием мэхьанэшхо зэриIагъэм, ишIуагъэу къэкIуагъэм уенэгуенэу щытэп.\nРеволюциер зыщыIагъэр илъэси 100 зыщыхъурэм ащ фэгъэхьыгъэу гущыIэгъу тшIыгъэ тарихъ шIэныгъэхэмкIэ докторэу, гуманитар ушэтынхэм апылъ Адыгэ республикэ институтым иIофышIэу Ацумыжъ Казбек. Урысыем и Къыблэ революциер зэрэщыкIуагъэр, Совет хабзэр зэрэщагъэуцугъэр ащ къытфиIотагъ.\n— Лъэпкъыбэ зыщыпсэурэ Пшызэ шъолъыр ыкIи хы ШIуцIэ Iушъом Совет хабзэр ащыгъэуцугъошIугъэп, — къеIуатэ Ацумыжъым. — Ушъхьагъоу ащ иIагъэхэм ащыщыгъ лъэпкъ зэфэшъхьафыбэ чIыпIэм зэрэщыпсэущтыгъэр. Ау большевикхэм япрограммэу Лениным зэхигъэуцуагъэм къыщыIогъэ гущыIэхэм яшIуагъэ къэкIуагъ. Урысыем щыпсэурэ лъэпкъхэм зэкIэми зэфэдэ фитыныгъэхэр яIэнхэу, лъэпкъ пэпчъ ежь-ежьырэу ищыIакIэ ыгъэпсынэу ащ итхэгъагъ. Ар лъэпкъ макIэхэм агу рихьыгъ, дырагъэштагъ, хабзэм игъэуцункIэ ащ ишIогъэшхо къэкIуагъ.\nАпэу Пшызэ шъолъыр ыкIи хы ШIуцIэ Iушъом Совет хабзэр зыщыщагъэуцугъэр ТIуапс. Ар зыхъугъэр 1917-рэ илъэсым шэкIогъум и 3-р ары. Ащ къыкIэлъыкIоу Новороссийскэ Совет хабзэр щагъэпсыгъ, етIанэ Екатеринодар. 1917-рэ илъэсым ишэкIогъу мазэ ыкIи итыгъэгъазэ Мыекъопэ ыкIи Екатеринодар отделхэм ахэхьэрэ чылэхэм, къутырхэм Совет хабзэр анэсы. 1918-рэ илъэсым тыгъэгъазэм и\n9-м Мыекъуапэ Совет хабзэр къынэсы. Мы Iофым яIахьышхо хэлъ Хьахъурэтэ Шыхьанчэрыерэ Шэуджэн Мосэрэ.\nТыгъэгъазэр имыкIызэ Мыекъопэ отделым хэхьэрэ къуаджэхэм, къутырхэм зэкIэми Совет хабзэр ащагъэуцу. Къоджэ 12-мэ ялIыкIохэр зыхэлэжьэрэ зэIукIэм щаштэгъэ резолюцием къыщиIощтыгъ къушъхьэчIэсхэр зэмыблэжьхэу шъхьафитныгъэ къафэзыхьыгъэ хэбзакIэр къызэраухъумэщтыр.\nРеволюционнэ кIуачIэхэр зэкъощэгъэнхэмкIэ мэхьанэшхо иIагъ Пшызэ шъолъыр и Советхэм яа I-рэ зэфэсэу 1918-рэ илъэсым имэзае Ермэлхьаблэ щыкIуагъэм. Ащ Совет хабзэр шъолъырым зэрэщагъэуцугъэр къыщаIуагъ, нэбгырэ 39-рэ хъурэ Кубанскэ хэку исполкомыр щызэхащагъ, Ян Полуян тхьаматэу щыхадзыгъ. Зэфэсыр цIыфхэм къяджагъ контрреволюцием пхъашэу пэуцужьынхэу. Шэуджэн Мосэ зэфэсым хэлэжьэнэу хъугъагъэп, ау большевик фракцием ар испокомым хэтын фаеу елъытэ ыкIи ащ тетэуи мэхъу. Ар революционнэ частхэм гъомылапхъэ аIэкIэгъэхьэгъэным иIоф фагъазэ.\nХабзэр хэкум щыгъэуцугъэми, Екатеринодар контрреволюционерхэм ягупчэу къанэщтыгъ. Ар Дзэ Плъыжьым ыштэным пае 1918-рэ илъэсым гъэтхапэм и 8-м революцием ипыйхэм зао арешIылIэ. Край правительствэм идзэу нэбгырэ мини 4 фэдиз зыхэтыгъэр (ащ атаманэу Филимоновымрэ полковникэу Покровскэмрэ япэщагъэх) зэкIакIошъ, Щынджые дэжь къыщэуцу. Мыщ зэхэтэкъогъэ белогвардейскэ отрядхэр щызэрэугъоихэшъ, Кубанскэ добровольнэ дзэ щызэхащэ.\nГъэтхапэм и 14-м, 1918-рэ илъэсым Красногвардейскэ отрядхэм Екатеринодар аштэ. А мэфэ дэдэм Ермэлхьаблэ къикIыжьи хэку исполкомыр Екатеринодар къэкIожьыгъ. А илъэсым имэлылъфэгъу Екатеринодар Пшызэ шъолъырым и Советхэм яя II-рэ зэфэсэу щыкIуагъэм хэкум игъэпсынкIэ мэхьанэшхо иIагъ. Зэфэсым Пшызэ шъолъыр Советскэ Республикэ щыIэ зэрэхъугъэр, ар РСФСР-м зэрэщыщыр къыщаIуагъ. Мыщ мэхьанэ щыратэу Брест-Литовскэ мамырныгъэ зэзэгъыныгъэм зэрэдырагъаштэрэм, Дзэ Плъыжьым, хэку ыкIи чIыпIэ совнаркомхэм язэхэщэн, пенсиехэм, пособиехэм, псауныгъэм икъэухъумэн, гъэсэныгъэм яIофыгъохэм ащытегущыIагъэх. Шэуджэн Мосэ къушъхьэчIэсхэм яIофхэмкIэ комиссарэу хадзы.\nЗэфэсыр кIозэ, Екатеринодар белогвардейцэхэу Корниловыр зипащэхэр къытебанэх. Къадзыхьэгъэ къалэр къагъэгъунэнэу Новороссийскэ, ТIуапсэ, Мыекъуапэ революционнэ отрядхэр арэкIыхэшъ макIох, ежь Екатеринодари илэжьакIохэм зыкъаIэты. КъушъхьэчIэсхэр, адыгэ къуаджэхэр къалэр къаухъумэнымкIэ красногвардейцэхэм IэпыIэгъу афэхъух.\nШэуджэн Мосэ исаугъэт\nРеволюцием къыкIэлъыкIогъэ граждан заом тхьамыкIэгъуабэ цIыфхэм къафихьыгъ. Адыгэхэмрэ къэзэкъ лэжьакIохэмрэ зэкъотхэу Совет Республикэ ныбжьыкIэр къаухъумэщтыгъ. Адыгэхэр Дзэ Плъыжьым ащэщтыгъэх. Хьатыгъужъыкъуае, Улапэ, Джамбэчые, Адэмые ащыщхэр дзэм кIощтыгъэх. Арэу щытми, 1918-рэ илъэсым ишэкIогъу мазэ Пшызэ шъолъыр белогвардейцэхэм аштэ. Генералэу Деникиныр зипэщэ белогвардейцэхэм атаманхэм яхабзэ икIэрыкIэу агъэуцужьы. А лъэхъаным лажьэ ямыIэу цIыфыбэ агъэкIодыгъ, аукIыгъ, станицэхэр, къуаджэхэр зэрапхъуагъэх. Ащ фэдэу а лъэхъаным белогвардейцэхэм аукIыгъэхэм ащыщых Шэуджэн Мосэрэ Гощэунаерэ, Мамыжъ Мусэ, Хьатитэ Мыхьамодэ ыкIи нэмыкIхэр.\nГъобэкъуае лажьэ ямыIэу деникинцэхэм нэбгырэ 320-рэ а уахътэм щаукIыгъагъ. Къуаджэм сабый ибэхэр, шъузабэхэр ыкIи нэжъ-Iужъхэр арых къыдэнэгъагъэхэр. Аскъэлаехэм Екатеринодар ихэушъхьафыкIыгъэ Совет фатхыгъэ тхылъым итхэгъагъ белогвардейцэхэм къуаджэхэр зэрахъункIэщтыгъэхэр, цIыфэу лажьэ зимыIэхэр зэраукIыщтыгъэхэр, жъалымыгъэкIэ зэрадэзекIощтыгъэхэр.\n1920-рэ илъэсым гъэтхапэм и 22-м Апэрэ Шыудзэ плъыжьыр Мыекъуапэ къыдэхьагъ. Документхэм къызэрагъэнафэрэмкIэ, адыгэ нэбгырэ 500 фэдиз ежьхэм яшIоигъоныгъэкIэ Совет хабзэр къаухъумэнэу дзэм кIуагъэх. Ахэм бзылъфыгъитIу ахэтыгъ.\n1920-рэ илъэсым, гъэтхапэм Мыекъуапэ, Новороссийскэ ыкIи нэмыкI чIыпIэхэр Дзэ Плъыжьым шъхьафит ешIыжьых. ЕтIанэ хабзэм игъэпытэн, къуаджэхэм язэтегъэуцожьын ыуж ехьэх. А лъэхъаным хэку исполкомым итхьаматэу Хьахъурэтэ Шыхьанчэрые хабзэм игъэпсынкIэ Iофышхо ешIэ. Iофыгъо зэфэшъхьафхэм язэшIохын пэрыохъу къыфэхъущтыгъ лъэпкъ зэхэдзэу цIыфхэм ахэлъыгъэр. АщкIэ къушъхьэчIэс байхэм яягъэ къакIощтыгъ. Автоном хэкум игъэпсын пэуцужьыщтыгъэхэм ащыщыгъ буржуазнэ-националистическэ зекIуакIэхэу мылъку зиIэгъэ цIыфхэм къахафэщтыгъэхэр. Ахэр фэягъэх Адыгеир РСФСР-м хэмытэу псэуным.\nАдыгэ хэкум Совет хабзэм ищыгъэпсын лъапсэ фэхъугъ Адыгеим и Советхэм яа I-рэ хэку зэфэс. Ар 1922-рэ илъэсым тыгъэгъазэм и 7-м къыщегъэжьагъэу и 10-м нэс къуаджэу Хьакурынэхьаблэ щыкIуагъ. Зэфэсым зэкIэмкIи делегати 151-рэ хэлэжьэгъагъ. Ащ щыщэу нэбгыри 100-р адыгагъ. Зэфэсым Советэу щагъэнэфагъэм иисполком нэбгырэ 31-рэ хэтыгъ. Исполкомым Хьахъурэтэ Шыхьанчэрые итхьаматэу хадзы.\nЗэфэсым Всероссийскэ зэфэсым кIощтхэр щыхадзыгъэх. Ахэр Хьахъурэтэ Шыхьанчэрый, Сихъу Сэфэрбый, Степан Заемэ, Цэй Шъэлихь ыкIи БжьэшIо Аслъанбэч арыгъэх.\nЗэфэсым хэлэжьагъэхэм РСФСР-м и ВЦИК лъэIу тхылъкIэ зыфагъэзагъ Адыгэ автоном хэкум игъунапкъэхэр къэзыгъэнэфэщт комиссие къыгъэкIонэу. Комиссием къызэригъэнэфагъэмкIэ, хэкум ичIыгу Пшызэрэ Лабэрэ ясэмэгубгъукIэ километри 10-м къыщегъэжьагъэу 30-м нахьыбэ имышъомбгъуагъэу квадратнэ километрэ 2660-рэ хъущтыгъ. А лъэхъаным хэкум нэбгырэ 114570-рэ щыпсэущтыгъ.\nОктябрьскэ революцием ишIуагъэкIэ Урысыем адрэ щыпсэурэ лъэпкъхэм афэдэу адыгэхэм шъхьафитныгъэ яIэ, лъэныкъуабэхэмкIэ амалхэр щыIэхэ хъугъэ. Охътэ кIэкIым къыкIоцI тхыбзэ лъэпкъым иIэ мэхъу, къуаджэ, къутыр, станицэ пэпчъ еджапIэхэр къащызэIуахых. Клубхэм, нэмыкI культурнэ-просветительскэ учреждениехэм Iоф ашIэу рагъажьэ. Лъэпкъым ежь илитературэ, иискусствэ иIэ мэхъу.\nСовет хабзэм иапэрэ илъэсхэм къащегъэжьагъэу кIэлэегъэджэ кадрэхэм якъэгъэхьазырын ынаIэ тыредзэ ыкIи а Iофыгъор зэшIуехы. Революцием ишIуагъэкIэ лъэпкъ макIэхэм автономиехэр яIэ хъугъэх. Ахэм зэкIэ сэ сшъхьэкIэ осэшхо афэсэшIы.\nПредыдущая Тызэрэзэкъотым тегъэлъэшы


ИбзэджэшIагъэ еуцолIэжьыгъ | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 07.11.2019\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nУрысые Федерацием и Следственнэ комитет и ГъэIорышIапIэу Адыгэ Республикэм щыIэм пресс-конференцие тыгъуасэ щыкIуагъ. Илъэс 16 зыныбжь Дарья Шопинам икIодыкIэ епхыгъэ следственнэ Iофтхьабзэхэу рагъэкIокIыхэрэм ар афэгъэхьыгъагъ.\nIофтхьабзэр пэублэ псалъэкIэ Александр Глущенкэм къызэIуихызэ, мы илъэсым жъоныгъуакIэм и 24-м Дарье еджапIэм къычIэкIыжьи, ядэжь зэримыгъэзэжьыгъэр агу къыгъэкIыжьыгъ.\n— Илъэс пчъагъэ хъугъэу Iоф зысшIэрэм ащ фэдэ хъугъэ-шIагъэ сырихьылIагъэп, — къыIуагъ ащ. — КIомэ, кIозэ бзэхыгъэм фэдэу, IэубытыпIэ тшIынэу, зы лъагъо тытехьанэу лъэуж къыгъэнагъэп. Ары икъэгъотыни охътабэ зыкIихьыгъэр. Оперативнэ ыкIи следственнэ IофшIэнхэу зетхьагъэхэм яшIуагъэкIэ илъэс 47-рэ зыныбжь хъулъфыгъэу, ыпэкIэ хьапсым ащ фэдэ укIыгъэ IофкIэ чIэсыгъэу къычIэкIыжьыгъэр дгъэунэфыгъэ. Мы уахътэм ышIагъэм еуцолIэжьыгъэу, изекIуакIэхэр къеIуатэх. Ау ахэр зэтекIых, зэкIэри шъхьэихыгъэу джыдэдэм къэтIотэн тлъэкIыщтэп.\nПресс-конференцием къызэрэщаIуагъэмкIэ, пшъашъэр зыщыкIодыгъэ чIыпIэр биллинг шIыкIэм тетэу зауплъэкIум мы хъулъфыгъэм ителефон щырыгущыIагъэу агъэунэфыгъ. ГъэшIэгъоныр, ыпэкIэ укIыгъэ Iофэу хьапсым зыфычIэсыгъэр мы хъугъэ-шIагъэм фэдэу къычIэкIыгъ. Зыщыпсэущтыгъэ унэр къызалъыхъум, мобильнэ телефони 9 къырахыгъ, ахэм Дарье ителефони ахэлъыгъ.\nКъаубытыгъэ бзэджашIэм къызэрариIуагъэмкIэ, псыхъоу Шъхьэгуащэ иджабгъукIэ готэу кIозэ пшъашъэр ыпэ къифагъ ыкIи ителефон къытырихынэу зежьэм куо-хьау къыIэтыгъэти, ыукIыгъ.\nСледственнэ ГъэIорышIапIэм ипащэ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, бзэджашIэм къаригъэлъэгъугъэ чIыпIэм пшъашъэм ихьадэ къычIахыжьыгъ. Ащ метритфыкIэ пэчыжьэу, чъыг чIэгъым ищыгъынхэу щычIитIагъэхэр зытетыгъэм тетхэу, тIэкIу уцIыныгъэхэу къагъотыжьыгъэх.\nМы уголовнэ Iофэу къызэIуахыгъэм изэхэфын джыри лъагъэкIотэщт, хьыкум-медицинэ экспертизэм къыгъэлъэгъощтхэм ялъытыгъэщтыр бэ.


ШэпхъэшIухэм адештэх | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 21.03.2019\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nФедеральнэ, республикэ ыкIи чIыпIэ мэхьанэ зиIэ гъогухэр гъэцэкIэжьыгъэнхэм, кIэу шIыгъэнхэм Адыгеим ипащэхэм анаIэ тет. Аужырэ уахътэм мы лъэныкъомкIэ зэшIуахыгъэр зэрэбэр тинэрылъэгъу.\nАР-м игъогу фонд ибюджет илъэс къэс нахьыбэ зэрэхъурэм ишIуагъэкIэ псэуалъэу зэтырагъэпсыхьан алъэкIырэм ипчъагъи хэхъо. Адыгеир программэ зэфэшъхьафхэм чанэу зэрахэлажьэрэм, ежь къытефэрэр щытхъу хэлъэу зэригъэцакIэрэм къахэкIэу ахъщэ тедзэ къыIэкIэхьэ, мылъкур зищыкIагъэм пэIуагъахьэ. Пшъэрылъхэр зэшIохыгъэхэ зэрэхъурэм лъэплъэ АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат.\nФедеральнэ мэхьанэ зиIэ автомобиль гъогухэр Адыгеим пхырэкIых. Республикэм ипащэ зэрилъытэрэмкIэ, ахэм ащызекIорэ машинэхэм япчъагъэ илъэс къэс нахьыбэ зэрэхъурэм къыздихьырэ гумэкIыгъохэр дэгъэзыжьыгъэнхэмкIэ амалышIу хъущт гъогухэу «А-146» ыкIи «М-4» зыфиIохэрэр зэзыпхыщтхэ автомобиль гъогум изы Iахь шIыгъэныр. Ар республикэм пхырыкIыщт, къалэу Краснодар къыухьащт. Проектыр щыIэныгъэм щыпхырыщыгъэ зыхъукIэ, гъогурыкIоныр нахь щынэгъончъэ, мыщ къытехъухьэрэ хъугъэ-шIагъэхэм япчъагъэ нахь макIэ хъущт. Джащ фэдэу къуаджэу Тыгъургъой дэжь щагъэпсырэ гъогу зэхэкIыпIэм ишIын мы илъэсым аухыжьынэу агъэнафэ, Лъэустэнхьаблэ дэжь щыIэр 2020-рэ илъэсым атыщт. Мыекъуапэ къекIолIэрэ гъогухэр, зэхэкIыпIэхэр, нэмыкI проектхэр джырэ уахътэм щыIэныгъэм щыпхыращых.\nГъогу хъызмэтым къыдыхэлъытэгъэ Iофтхьабзэхэм ягъэцэкIэн 2018-рэ илъэсым сомэ миллиарди 6 фэдиз Адыгеим щыпэIуагъэхьагъ. Автомобиль гъогу километрэ 40,2-рэ хъурэм иIыгъын, игъэцэкIэжьын, гъогу километри 7,7-м игъэкIотыгъэ гъэцэкIэжьынхэр яшIылIэгъэнхэм, ащ хэхьэх автобусхэр къызыщыуцурэ чIыпIэ 13, мылъкур пэIуагъэхьагъ. Ащ нэмыкIэу гъогу километрэ 31,2-м къыхиубытэрэ чIыпIэхэм къэзыгъэнэфырэ пкъыгъохэр атырагъэуцуагъэх. ЧIыпIэ мэхьанэ зиIэ гъогухэр агъэцэкIэжьынхэм пае муниципалитетхэм сомэ миллион 381-м ехъу афатIупщыгъ.


Сомэ миллион 337-рэ къыхагъэкIыгъ | Адыгэ Макъ\nСомэ миллион 337-рэ къыхагъэкIыгъ\nАвтор: Редакция\t/ 12.04.2017\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР, ЭКОНОМИКЭР\t/\nМыекъуапэ игъогухэм ягъэкIэжьын пае Адыгеим ихэбзэ Iэшъхьэтетхэм 2017-рэ илъэсым сомэ миллион 337-рэ къыхагъэкIыгъ.\nАщ щыщэу сомэ миллион 200-р къэлэ гъогухэм ягъэцэкIэжьын, миллиони 137-р Шэуджэным ыцIэ зыхьырэ урамым теIэтыкIыгъэ лъэмыдж зэпырыкIыпIэм игъэкIэжьын ухыгъэным апэIуагъэхьащт.\n2017-рэ илъэсым ибжыхьэ лъэмыджым рыкIохэу рагъэжьэжьыщт. Изытет зэрэдэигъэм, тхьамыкIагъохэр къыщыхъунхэ зэрилъэкIыщтым япхыгъэу 2016-рэ илъэсым ишэкIогъу мазэ ар зэфашIыгъ. Лъэмыджым метрэ 480-рэ фэдиз икIыхьагъ. Лъэмыджыр агъэцэкIэжьызэ, ар зэзыпхырэ пкъэухэр агъэпытэщтых, бетон кIэгъэкъонхэр зыпкъ рагъэуцожьыщтых, асфальтыр зэблахъущт, лъэсгъогухэр зэтырагъэпсыхьащтых, остыгъакIэхэр тырагъэуцощтых.\nКъумпIыл Мурат Адыгэ Республикэм псэолъэшIынымкIэ, транспортымкIэ, унэ-коммунальнэ ыкIи гъогу хъызмэтымкIэ и Министерствэ иIофышIэхэм гъэцэкIэжьынхэр зыщыкIорэ лъэхъаным автотранспортыр лъэмыджым зэрэрыкIощт шIыкIэу къыхахыгъэмкIэ адыригъэштагъэп. Адыгеим и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцакIэрэм цIыфхэм ящынэгъончъагъэ къыдэлъытэгъэн, псэолъэшIынымкIэ пIалъэу, шапхъэу щыIэхэм адиштэу IофшIэнхэр дэгъоу зэхэщэгъэн зэрэфаем анаIэ тыраригъэдзагъ.\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр зыгъэцакIэрэм Мыекъуапэ имэрэу Александр Наролиным ыгу къыгъэкIыжьыгъ гъогухэм ягъэцэкIэжьын къэлэ хэбзэ Iэшъхьэтетхэм рахъухьэ зыхъукIэ цIыфхэм яшIошIхэр къыдалъытэн зэрэфаер.\nДжащ фэдэу 2017-рэ илъэсым сомэ миллиони 100-м ехъу щагухэм, сомэ миллиони 10 фэдиз лъэсрыкIо зэпырыкIыпIэхэм язэтегъэпсыхьан апэIуагъэхьащт.


Сэри Козет Бек сыфэтхэгъагъ — Адыгэ макъ\nСэри Козет Бек сыфэтхэгъагъ\nА мафэхэм Тыркуем щеджэщтыгъэ типщынэо цӀэрыӀоу Иорданием щыщ ЕхъулӀэ Ауни «Москва радиом 1977-рэ илъэсым щылэ мазэм и 1-м араб хэгъэгухэм ащыхэхэс тикъошхэм хэкур зэгъэгъотыжьыгъэным фэгъэхьыгъэ упчӀэу ратыгъэм ипэгъокIэу гугъапIэ къыозытырэ къэтын къышӀыгъ» ыӀуи, лъэшэу сигъэгушӀогъагъ. Москва радиом тыркубзэкӀэ къэтын зэриӀэри къыпигъэхъожьыгъ.\nЕлбэтэу Козет Бек сыфэтхагъ. Джэуапи къыситыжьыгъ. Ау а мафэхэм сэ дзэм къулыкъу щысхьыщтыгъэти, тикъоджэ адрескIэ къырагъэхьыгъэ тхыгъэр игъом къысIэкIэхьагъэп, къэтынми седэIун слъэкIыгъагъэп. Арэу щытми, уинасып зыхэлъыр зыми птырихын ылъэкIырэпышъ, зэлъашIэрэ тиорэдыIоу Мэфэуд Хъайри едэIуи, къэтыныр тыритхагъэу къычIэкIыгъ, къысфэкIуагъэхэ тхыгъэхэу чылэм дэт тиунэ рахьылIагъэхэри къысIэкIэхьажьыгъэх. Мыщ къыкIэлъыкIохэу ахэм нэIуасэ шъуафэсэшIы:\n«Лъытэныгъэ зыфэтшӀырэ Нэдждэт Хатам!\nУитхылъ къытӀукӀагъ, тыпфэраз. Джэуапыр къызэрэдгъэгужъуагъэр къытфэгъэгъу. Арэущтэу зыкӀэхъугъэр уитхылъ адыгабзэкӀэ тхыгъагъэ. Ащ къеджэшъун цӀыф дгъотын фэягъэ. УиныдэлъфыбзэкӀэ утхэныр гушӀуагъо, ащ Ӏо хэлъэп. Ау къытфэгъэгъу, тыркубзэм иеджэн тэрыкӀэ нахь ӀэшӀэх. Орырэ уиныбджэгъухэмрэ шъукъызыкӀэлъэӀугъэ къэтыным шъукъызэредэӀугъэм тигуапэу щыгъуазэ тыхъугъ. Джыри зы къэтын дгъэхьазырыгъэ. Адыгэ хэкум нэӀуасэ шъуфэтшӀыщт. Мы къэтыныри орыкӀи уиныбджэгъухэмкӀи гъэшӀэгъон хъущтэу тшӀошӀы. Тыгъэгъазэм и 11-м «УпчӀэ-пэгъокӀ» зыфиӀорэ тикъэтын шъукъыщедэӀун шъулъэкӀыщт. Шъугу къэтэгъэкӀыжьы: «УпчӀэ-джэуап» къэтыныр, тхьаумэфэ мафэрэ Анкара къызэрэщыдэкӀырэр. Блыпэми сыхьатыр 12-м а къэтыным джыри зэ къытетэгъэзэжьы. Тыгъэгъазэм и 11-м зичэзыу къэтыным шъукъедэIунэу тыкъышъожэ.\nМосква радиом тыркубзэ къэтынымкIэ игупч».\nУитхылъ къытIукIагъ, тыпфэраз. Тыгу етыгъэу теджагъ. Тикъэтынхэр дгъэхьазырхэ зыхъукӀэ уиеплъыкӀэхэр, уишӀоигъоныгъэхэр зэрэтлъэкӀэу къыдэтлъытэщтых. «УпчӀэ-пэгъокӀыри» зэрахэтыжьэу тикъэтынхэм кавказ лъэпкъхэм ящыIакIэ нэIуасэ шъуащыфэтэшIы. Мэкъуогъум и 4-м Осетием иискусствэ, ащ дакIоу цирк артистэу Дзерасса Тугановам игъэшӀэ гъогу щыгъуазэ шъуафэтшӀыщт. Мы тикъэтыни шъукъедэӀунэу шъукъетэгъэблагъэ.\nГум къыбгъодэкӀырэ лъытэныгъэкӀэ Москва радиом тыркубзэ къэтынымкӀэ игупч».\nХъуажъ Фахьри тиредактор шъхьаӀэу къыдэдгъэкӀыщтыгъэ «yamci — кӀакӀо» зыфиIорэ журналыми къэтыныр къыщыхэтыутыгъагъ. Хъуажъым «Хэхэс адыгэхэм афэгъэхьыгъ» ыӀуи, хъугъэ-шӀагъэм пэублэ гъэшӀэгъони фишӀыгъагъ. Урысыер зыпӀокӀэ коммунист нэмыкI агу къызыщымыкӀыщтыгъэ, коммунизмэр пый шӀуцӀабзэу зыщалъытэщтыгъэ Тыркуем 1970-рэ илъэсхэм къэтхыгъуае гущыӀабэ хэтыгъ а пэублэм. Шъыпкъэ, тэ зыгурэ зыпсэрэ хэкум къэгъэзагъэхэмкӀи, ар дэдэр ары тиеплъыкӀагъэр. Ау анахь лэшэу агъэпщынэным ищынагъо зышъхьащытыгъэр Хъуажъ Фахьри арыгъэ.\nПэублэм Хъуажъым адыгэхэр зыщыхэхэс Тыркуе хэгъэгуми, араб хэгъэгухэми лъэпкъэу зэращамылъытэрэр къыщеӀо ыкIи а лъэхъаным идунэе гъэпсыкIэ-зекӀуакӀэхэр зэдеӀэхэзэ адыгэмэ егъэзыгъэрэ гъэпцӀагъэрэкӀэ яхэку гупсэ зэрарагъэбгынагъэр гум къегъэкӀыжьы. Хэкум къинэжьын зылъэкӀыгъэ адыгэр зэпэӀапчъэми, Советскэ Союзым лъэпкъэу зэрэщалъытэхэрэр, къэралыгъо гъэпсыкӀэ зэряӀэр, кӀэкӀэу къэпIон хъумэ, нахь къызэрэзэтенагъэхэр щыкӀегъэтхъы, лъэпкъ чӀыналъэм тызыкӀекӀужьын фаем итегъэкӀапӀэхэр къыщыхегъэпсых…\nАры титхэкӀошхоу МэщбэшӀэ Исхьакъ и «Мыжъошъхьал» джыри темыджэгъагъэми, тэри бэ къыдгурыIуагъэр.\nАдыкӀэ Москва радиом къытыжьыгъэ пэгъокӀ джэуапым къыщаӀуагъэхэми тагъэгушӀуагъ, тагъэгушхуагъ, тагъэгугъагъ.\n«Москва радиом тыркубзэ къэтынымкIэ игупч.\n(12.6.1977 сыхьатыр 17.00 — 21.00).\n«Тикъэтын къедэӀухэу, лъытэныгъэ зыфэтшӀырэ ныбджэгъухэр!\nПачъыхьагъум илъэхъан Темыр Кавказ лъэпкъхэм ащыщхэм яхэку къабгынэнэу къызхэкӀыгъэр япщы-оркъхэм зэрагъэпщылIыщтыгъэхэр, Пачъыхьэм иӀэнэтӀэзехьэхэр мыхъункӀэ зэрадэзекIощтыгъэхэр ары. Ащ къыхэкӀыкӀэ ахэр кощыгъэх.\nКавказ лъэпкъхэр ӀэкӀыб хэгъэгухэми ащытхъагъэхэп. ГущыӀэм пае, мы лӀэшӀэгъум иапэрэ илъэсхэм Тыркуем кощыжьыгъагъэхэ убыххэр кӀодыпагъэх.\nОктябрэ революциешхом Кавказ лъэпкъхэм ятхыдэ нэкIубгъуакӀэ къафызэӀуихыгъ. Правительствэм и Совет, 1917-рэ илъэсым тыгъэгъазэм и 3-м Урысыемрэ КъокӀыпӀэмрэ ащыпсэухэрэ быслъымэнхэм афэгъэхьыгъэ иджэпсалъэ, мыдрэ лъэпкъхэм афэдэу, чэчэнхэми, нэмыкI къушъхьэчӀэс лъэпкъхэми ягугъу къашӀыгъ. А джэпсалъэм мыщ фэдэу къыщиӀощтыгъ: «Шъо пэрыохъу шъуимыӀэу, шъуищыӀакӀэ шъор— шъорэу жъугъэпсыжьын шъулъэкӀыщт. Ащ шъоры фитыр. КъыжъугурыӀонэу тыфай, революцием ипкъыгъохэм, Урысыем щыпсэурэ лъэпкъхэм яфитыныгъэхэр къызэриухъумэрэм фэдэу, шъо шъуифитыныгъэхэри зэрилъэкӀэу къыухъумэщтых».\nСовет хабзэм щыӀэкӀакӀэр ыгъэпсы зэхъум, ӀэкӀыбым мыкощымэ мыхъунэу ашӀыгъэхэри щыгъупшагъэхэп. Хэкум къэзыгъэзэжьы зышӀоигъохэм ащ фэдэ фитыныгъэ аритыгъ.\nКощыгъагъэхэр яфитыныгъэхэмкӀэ адрэмэ афэдэхэу Совет хабзэм ицӀыф хъугъэх, ащ игъэпсыни яӀахьышӀу хашIыхьагъ. СССР-м и Апшъэрэ Совет ипрезидиум унашъо ышIыгъ революциешхом ыпэкIэ Урысые Империем игражданиныгъэхэр къэралыгъом игражданин хъунхэ зэралъэкӀыщтыр. Мыхэр пӀэлъэ гъэнэфагъэм Советскэ Союзым ипосольствэхэм е иконсульствэхэм зафагъэзэн фэягъэ. Джы ащ фэдэ шӀоигъоныгъэ зиӀэхэм Советскэ Союзым е Советскэ республикэхэм яапшъэрэ президиумхэм зафагъэзэн алъэкӀыщт.\nКъызэрэжъугурыӀуагъэу, лъытэныгъэ зыфэтшӀхэу радиом къедэIухэрэ ныбджэгъухэр, Советскэ правительствэр Пачъыхьагъум илъэхъан зихэку зэрагъэбгынэгъэ, Темыр-Кавказ лъэпкъхэм гуихыгъэу, зэфагъэрэ цӀыфыгъэрэ ылъапсэу апэгъокӀы.\nНыбджэгъу лъапӀэхэр, тиупчӀэ-пэгъокӀ къэтын ыкӀэм фэкӀуагъ. ШъуиупчӀэхэм, къытфэшъутхыщтхэм тыкъяжэ. Тиадрес шъугу къэтэгъэкӀыжьы: Советскэ Союз. Москва радиом тыркубзэ къэтынымкӀэ игупч».\nПредыдущая Лъэпкъ пIуныгъэмкIэ осэнчъэ\nСледущая Заом илъэхъан тым къыфагъэшъошэгъэ орденымрэ медалымрэ яудостоверениехэр ыпхъу къыратыжьыщтых


Мэзаем и 8-р — урысые наукэм и Маф — Адыгэ макъ\nМэзаем и 8-р — урысые наукэм и Маф\nАдыгэ РеспубликэмкIэ наукэм иIофышIэхэу лъытэныгъэ зыфэтшIыхэрэр!\nУрысыем дунэе наукэм иIахьышIу хишIыхьагъ. ЦIыфхэм ящыIакIэ зыкъезыгъэIэтыгъэ, тыкъэзыуцухьэрэ дунаир нахьышIоу тэзыгъэшIэгъэ текIоныгъэшхохэр тихэгъэгу ишIэныгъэлэжьхэм ашIыгъэх.\nНепэкIэ тихэгъэгу научнэ-техническэ амал дэгъу-хэр иIэх. Джырэ урысые наукэм ипшъэрылъ шъхьаIэхэр IэпэIэсэныгъэшхо зыхэлъ кадрэхэр къэгъэхьазырыгъэнхэр, научнэ ушэтынхэм зягъэушъомбгъугъэныр, наукэмрэ техникэмрэкIэ гъэхъагъэу яIэхэр цIыф жъугъэхэм зэлъягъэшIэгъэныр ары.\nНаукэмкIэ учреждениехэм хэхъоныгъэ ягъэшIыгъэнымкIэ, научнэ IофышIэхэмрэ шIэныгъэлэжь ныбжьыкIэхэмрэ загъэчанынхэмкIэ мы аужырэ илъэсхэм Адыгэ Республикэм амалышIухэр щызэрахьагъэх. КIэлэцIыкIу сэнаущхэр къыхэзыгъэщырэ ыкIи ахэм адэлэжьэрэ гупчэу «Полярис-Адыгея» зыфиIорэмрэ кIэлэцIыкIу технопаркэу «Кванториум» зыфиIорэмрэ кIэлэцIыкIухэмрэ ныбжьыкIэхэмрэ янаучнэ-техническэ амалхэм зыкъызэIуягъэхыгъэным фытегъэпсыхьагъэх. Производствэхэм нахьыбэу шIуагъэ къатыным, джырэ шапхъэхэм адиштэу ахэр зэхэщэгъэнхэм япхыгъэ IофыгъохэмкIэ шIэныгъэлэжьхэм производственнэ предприятиехэм зэдэлэжьэныгъэу адыряIэр гъэпытэгъэным мэхьанэшхо раты.\nАдыгэ РеспубликэмкIэ наукэм иIофышIэхэу лъытэныгъэ зыфэтшIыхэрэр, шъуисэнэхьат епхыгъэ мэфэкIыр зыщыхэжъугъэунэфыкIырэ мафэм дэгъоу Iоф зэрэшъушIэрэм, Адыгеим ихэхъоныгъэ шъуиIахьышIу зэрэхэшъушIыхьэрэм афэшI тызэрэшъуфэразэр шъо-\nтэIо. ШъуисэнэхьаткIэ гъэхъэгъакIэхэр шъушIынэу, псауныгъэ пытэрэ щыIэкIэ-псэукIэ дэгъурэ шъуиIэнэу, шIоу щыIэр зэкIэ къыжъудэхъунэу тышъуфэлъаIо!\nПредыдущая Псауныгъэм икъэухъумэн фэIорышIэщт\nСледущая Нэбгырэ 988-мэ къаратыщт


Редактор 08.04.2021 08.04.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nМэлылъфэгъум и 2-м Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетымрэ ПАО-у «Россети Кубань» зыфиIорэм икъутамэу Адыгэ электрическэ сетьхэмрэ зэрэзэдэлэжьэщтхэр къэзыушыхьатрэ тхьапэм зэдыкIэтхагъэх.\nЗэзэгъыныгъэм къыдыхэлъытагъэу ПАО «Россети Кубань» зыфиIорэм ищыкIэгъэ специалистхэр апшъэрэ еджапIэм ыгъэхьазырыщтых. Джащ фэдэу мы организацием Iоф щызышIэхэрэм Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым яшIэныгъэхэм ащыхагъэхъон амал яIэным, аужырэ технологиехэмкIэ Iоф ашIэным ыкIи нэмыкI лъэныкъуабэхэм япхыгъэу Iоф зэдашIэщт.\n— Зэзэгъыныгъэм лъэныкъуабэ къыдеубыты. Тиреспубликэ хэхъоныгъэхэр зышIырэ шъолъырхэм ащыщ. Арышъ экономикэм ыкIи инженер лъэныкъохэмкIэ шIэныгъэ куу зиIэ ныбжьыкIэхэр тищыкIагъэх. Зэзэгъыныгъэм ишIуагъэкIэ ПАО-у «Россети Кубань» зыфиIорэм иIофышIэхэр къедгъэблагъэхэзэ тшIыщтых, ахэр ныбжьыкIэхэм гущыIэгъу афэхъущтых, джащ фэдэу мы организацием студентхэм практикэ щахьын алъэкIыщт. Ащ нэмыкIэу, тиапшъэрэ еджапIэ ипрограммэкIэ зишIэныгъэхэр хэзыгъахъо зышIоигъо IофышIэхэр къытэолIэнхэ амал яIэщт, — къыIуагъ Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым иректорэу Къуижъ Саидэ.\nСтудентхэм ямызакъоу мы лъэныкъомкIэ кIэлэеджакIохэм яшIэныгъэхэм ахэгъэхъогъэными мэхьанэ ин зэриIэр Iофтхьабзэм къыщыхагъэщыгъ. 2020-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу «Электроэнергетика и электротехника» зыфиIорэ лъэныкъомкIэ ПАО-у «Россети Кубань» зыфиIорэм кIэлэеджакIохэр егъэхьазырых. Мы илъэсми ар падзэжьынэу агъэнафэ.\nПредыдущая ТыгъуакIор къаубытыгъ\nСледущая Бзылъфыгъэ бизнесым зырагъэушъомбгъу


Iофтхьабзэр рагъэжьагъ — Адыгэ макъ\nЗэкIэми шъущыгъуаз, УФ-м и Президентэу Владимир Путиныр кIэщакIо фэхъугъэу, тикъэралыгъо и Конституцие гъэтэрэзыжьынхэр фашIыгъэх.\nАхэм цIыфэу хэгъэгум исхэм еплъыкIэу афыряIэр, адырагъаштэмэ, хьауми имыгъоу алъытэхэмэ къыраIотыкIышъуным пае, амакъэхэр атынхэу предложение къэзыхьыгъэри къэралыгъом ипащ.\nМэлылъфэгъум и 22-р мэкъэтынхэр зэхащэнхэу къыхахыгъагъ, ау зэпахырэ узэу дунаир зэлъызыкIугъэм, зимыушъомбгъуным фэшI зэкIахьэгъагъ. Нэужым, Iофхэр нахьы-\nшIу зэхъухэм, бэдзэгъум и 1-м тыраубытэжьыгъ.\nЗэпахырэ узыр къызэуалIэрэр нахь макIэ хъугъэ, ау ар зэкIэкIожьыгъапэп. Ащ фэшI цIыфхэр хэдзыпIэ участкэхэм бэу ащызэрэмыугъоинхэм пае мэкъэтынхэр зы мафэу щымытэу, мэфиблым кIонхэу ашIыгъ. Тыгъуасэ мэкъуогъум и 25-м ахэр Урысыем щырагъэжьагъэх, бэдзэогъум и 1-м зэфашIыжьыщтых. Мы мафэхэм участкэхэм Iоф зэрашIэщт уахътэр зэфэшъхьаф, ау бэдзэогъум и 1-м зэкIэри пчэдыжьым сыхьатыр 8.00-м къызэIуахыщтых, 20.00-м зэфашIыжьыщтых.\nУФ-м хэдзынхэмкIэ и Гупчэ комиссие къызэритыгъэмкIэ, ащ ыпэкIэ, мэкъуогъум и 10-м къыщыублагъэу, субъектхэм ягупчэхэм апэIудзыгъэ псэупIэхэм е зэкIолIэгъуаехэм, хыхэм атет къухьэхэм мэкъэтынхэр ащырагъэжьагъэх. ПстэумкIи нэбгырэ мин 70 фэдиз ахэм ахэлэжьэгъах.\nПстэумэ афэдэу Адыгеими хэдзыпIэ участкэхэр тыгъуасэ пчэдыжьым сыхьатыр 8.00-м къыщызэIуахыгъэх. АР-м хэдзынхэмкIэ и Гупчэ комиссие къызэрэщытаIуагъэмкIэ, участкэ 264-мэ республикэм щыпсэухэрэм амакъэхэр ащатынхэ алъэкIыщт. Ахэм бэдзэогъум и 1-м, сыхьатыр 20.00-м нэс Iоф ашIэщт.\nХэдзынхэм афэгъэхьыгъэ законым къыщыдэлъытэгъэ шапхъэхэм ямызакъоу, вирусым зимыушъомбгъуным пае Роспотребнадзорым къыгъэнэфэгъэ пстэури хэзыгъэ имыIэу зэращагъэцакIэрэм АР-м и Гупчэ комиссие къыщыкIагъэтхъыгъ. Маскэр, Iалъэхэр, антисептикыр, къэлэмэу бюллетеным зэритхэщтыр нэбгырэ пэпчъ раты. ЦIыфхэр зэпэблагъэ мыхъунхэм фэшI метритIу нахь макIэу зэмыкIолIэнхэу шъхьадж зыдэуцущтыр афагъэнэфагъ. УпчIэ яIэу бэрэ комиссиехэм ахэсхэм ямыкIолIэнхэм пае, зэкIэ зэхэугуфыкIыгъэу, плакатхэм атетхагъэу дэпкъхэм апылъагъ.\nХэдзыпIэ участкэхэм ячIэхьапIэхэм утеуцомэ цокъэ лъэгур дезинфекцие зышIырэ алрэгъухэр аIулъых, нэмыкIэу вирусым ущызыухъумэхэрэри аIутых, чIэкIыжьыпIэм маскэу, Iалъэхэу агъэфедэгъахэхэр зэрадзэжьыщт хэкIитэкъупIэр щытых. ХэдзакIоу къекIуалIэрэ пэпчъ итемпературэ ашы. Бюллетеныр къыуатыным пае комиссием хэсхэм благъэу уякIолIэн ищыкIагъэп, паспортыр ябгъэлъэгъумэ икъущт.\nА зэпстэумэ анэмыкIэуи, уиунэ уисэу умакъэ птын амал щыI. Къэралыгъо фэIо-фашIэхэм япортал ащ фэдэ шIоигъоныгъэ зэрэуиIэр иптхэнэу е хэдзыпIэ участкэм телефонымкIэ утеонэу ары ныIэп ищыкIагъэр. Ащ фэдэ мэкъэтын шIыкIэр къыхэзыхыхэрэм ящынэгъончъагъи къыдалъытагъ.\nХэдзынхэмкIэ комиссием хэтэу унэм кIуагъэхэр ащ ихьанхэу щытэп. Бюллетеньхэр зэрылъ Iалъмэкъыр пчъэкъопсым палъэнышъ, къызэрытхагъэхэр къыздадзэжьыщт къэмланыр пчъэIупэм Iуагъэуцощт. Нэужым къопсыри, одыджынэу зытеуагъэхэри дезинфекцие къашIыжьынышъ метритIу нахь мымакIэу къызэкIэкIожьыщтых. ХэдзакIори унэм къикIынэу щытэп. ИпчъэшъхьаIу тетэу паспортыр къаригъэлъэгъумэ икъущт. Бюллетеныр унэм рихьанышъ ащ къыщыритхэщт.\nХэдзынхэм афэгъэхьыгъэ хэбзэгъэуцугъэм къызэрэщыдэлъытагъэм тетэу, мэкъэтынхэр зэрэкIорэм алъыплъэхэрэр участкэхэм ачIэсых, унэхэр къэзыкIухьэхэрэми ахэр ягъусэх.\nБюллетеньхэм «Конституцием гъэтэрэзыжьынэу фашIыгъэхэм адеогъашта?» упчIэу арытыр, «хьау» е «ары» джэуапэу ептыжьыщтыр. УФ-м и Президент иунашъокIэ бэдзэогъум и 1-р дэсыгъо ашIыгъ.\nПредыдущая ГъукIэлI Нурбый: «Тэ, нахьыжъхэр, Урысыем къырыкIощтым тегъэгумэкIы»\nСледущая ПынджшIэныр зыпкъ рагъэуцожьы


Адыгабзэм имэхьанэ къыIэтыщт | Адыгэ Макъ\nАдыгабзэм имэхьанэ къыIэтыщт\nАР-м и ЛIышъхьэ иунашъокIэ гуманитар шIэныгъэхэмкIэ республикэ институтым Проектнэ офис щызэхащагъэу Iоф зэришIэрэм, ащ зэшIуихырэ Iофтхьабзэхэм тигъэзет мызэу, мытIоу къа тегущыIагъ. ГущыIэм пае, еджапIэхэм адыгабзэмрэ адыгэ литературэмрэ зэращызэрагъэшIэщт программэхэу къэралыгъо федеральнэ шапхъэхэм адиштэхэрэр зэхагъэуцуагъэх, мэлылъфэгъум адыгабзэмкIэ курсхэр зэхащэхи Iоф ашIагъ.\nДжы адыгабзэмкIэ кадрэхэм якъэгъэхьазырын нахьышIу хъунымкIэ зишIуагъэ къэкIощт Iофтхьабзэ Проектнэ офисым хэтэу мы мафэхэм зэхащэщт. Ащ фэгъэзагъ Адыгэ къэралыгъо университетыр. Iофтхьабзэм изэхэщэн зыпшъэ дэкIыщтыр университетым адыгэ филологиемрэ культурэмрэкIэ ифакультет ары. Факультетым идеканэу Хьамырзэкъо Нурыет мы мафэхэм гущыIэгъу тыфэхъугъ.\n— Iофтхьабзэу зэхэтщэщтым «Адыгэ хэгъэгу» фэтыусыгъ. Ар мы мазэм и 27-м къыщегъэжьагъэу чъэпыогъум и 3-м нэс тиуниверситет игъэпсэфыпIэ базэу «Горная легенда» зыфиIорэм щыкIощт, адыгабзэм ыкIи лъэпкъ культурэм ар афэгъэхьыгъэщт. Проектнэ офисым иахъщэкIэ Iофтхьабзэр зэхэтэщэ. Ар пилотнэу щыт, апэрэу игъэкIотыгъэу ащ фэдэ Iофтхьабзэ республикэм щыкIощт. Адыгэ хэгъэгу цIыкIум тхьамафэм къыкIоцI шIокI имыIэу адыгабзэкIэ щыгущыIэщтых.\n— Нэбгырэ тхьапш лагерым щыIэщтыр, ахэр сыдэущтэу къыхэшъухыгъэха?\n— Республикэм ичIыпIэ пстэуми ащыщэу кIэлэеджэкIо 60 къедгъэблэгъагъ. Ау ахэм ащыщэу 10-мэ е еджапIэр къаухи чIэкIыгъэх, е ушъхьагъу гъэнэфагъэ яIэу къэкIон алъэкIыщтэп. Адрэ нэбгырэ 50-мэ тяжэ.\n— Хэта къежъугъэблэгъагъэхэр?\n— Ахэр я 9 – 11-рэ классхэм ащеджэхэу адыгабзэмкIэ ыкIи литературэмкIэ олимпиадэхэм япризерхэр ыкIи творческэ зэнэкъокъоу «Моя Республика Адыгея через 100 лет» зыфиIорэм хэлэжьагъэхэу, анахь IофшIэгъэ дэгъуи 10-р зытхыгъэхэр арых. ЕтIани кIэлэцIыкIу коллективэу «Щыгъыжъыем» щыщэу нэбгыри 8 къедгъэблэгъагъ.\n— Программэу кIэлэеджакIохэм Iоф зэрадэшъушIэщтыр сыд фэдэщт?\n— Ар ямышIыкIэу зэрэзэхэдгъэуцощтым тыпылъыгъ. ЕджапIэм зэрэщырагъаджэхэрэм фэмыдэу, яшIэныгъэхэр нахь куу зэрэтшIыщтхэр къыдэтлъытагъ. Программэм къыхеубытэх дышъэидэнымкIэ, нэмыкI Iэпэщысэхэм яшIынкIэ адыгэ шхыныгъохэмкIэ ыкIи нэмыкI лъэныкъохэмкIэ мастер-классхэр. ЦIыф гъэшIэгъонхэм кIэлэеджакIохэр аIудгъэкIэщтых, пчыхьэ къэс хьакIэщхэр зэхэтщэщтых. КIэлэеджакIохэм лагерым щагъэкIогъэ мафэхэр агу къинэжьынхэмкIэ, адыгабзэмкIэ, адыгэ лъэпкъ культурэмкIэ яшIэныгъэхэм ахэгъэхъогъэныр нахь гъэшIэгъонэу зэхэтщэнымкIэ университетым ипащэхэм алъэкI къагъанэрэп.\nЛагерым иIэщт вожатэхэри, кIэлэпIухэри хьазырых. Ахэр тифакультет иIофышIэхэу Цэй Зарем, КIубэ Нарт, Цэй Бэлл ыкIи нэмыкIхэр. Адыгэ республикэ гимназием икIэлэегъаджэу Темзэкъо Маринэ, аспирантэу Нэгъэрэкъо Казбек, Хьакъунэ Эльзэ къедгъэблэгъагъэх. Лагерым ипэщэщт университетым физвоспитаниемкIэ икафедрэ ипащэу Анатолий Заболотнэр. Арышъ, лагерым иIофшIэн шIуагъэ къытэу зэхэтщэным лъэшэу тынаIэ тет.\n— Тхьауегъэпсэу, шъуигухэлъхэр къыжъудэхъунхэу шъуфэтэIо.


Республика Адыгея - МэфэкIыр хагъэунэфыкIыгъ\nМэфэкI Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх Адыгеим и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Мурат, илъэс пчъагъэхэм къакIоцI республикэм пэщэныгъэ дызезыхьэгъэхэ Джарымэ Аслъанрэ ТхьакIущынэ Аслъанрэ, депутатхэр, федеральнэ ыкIи республикэ къулыкъухэм япащэхэр, нэмыкIхэри.\nМэфэкI зэхахьэр рагъэжьэным ыпэкIэ АР-м и Къэралыгъо Совет — Хасэм гъогоу къыкIугъэм, ылъэ зэрэтеуцуагъэм, игъэхъагъэхэм афэгъэхьыгъэ документальнэ фильмэ къагъэлъэгъуагъ.\nАР-м и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцакIэрэм пэублэ псалъэ къышIызэ мэфэкIымкIэ депутатхэм къафэгушIуагъ, хэбзэгъэуцу къулыкъум илъэс зэкIэлъыкIохэм Iофышхо зэришIагъэр хигъэунэфыкIыгъ. Урысыем исубъектэу щыт Адыгеир ылъэ пытэу теуцонымкIэ зипшъэрылъхэр щытхъу хэлъэу зыгъэцэкIэгъэхэ республикэм ипэщагъэхэм ирэзэныгъэ гущыIэхэр апигъохыгъэх. Cубъект шъхьафэу щыт республикэр зыщагъэпсыгъэ лъэхъаныр къинэу зэрэщытыгъэр, ау а гумэкIыгъохэм ямылъытыгъэу парламентариехэмрэ хэбзэ гъэцэкIэкIо къулыкъухэмрэ япшъэрылъхэр зэрифэшъуашэу зэрагъэцэкIагъэхэм ишIуагъэкIэ къиныгъохэр къызэранэкIын, шъолъырым щыпсэурэ лъэпкъ зэфэшъхьафхэм азыфагу илъ зэгурыIоныгъэр, мамырныгъэр къызэтырагъэнэжьын зэралъэкIыгъэр анахь шъхьаIэу къыхигъэщыгъ.\n— АР-м и Парламент шIуагъэ къытэу федеральнэ къулыкъухэм Iоф зэрадишIэрэр къыхэзгъэщы сшIоигъу. БлэкIыгъэ илъэсым апэрэу республикэм и Мафэхэр ФедерациемкIэ Советым щыкIуагъэх. Ащ и Тхьаматэу Валентина Матвиенкэм тиIофшIэн осэшIу къыфишIыгъ. 2016-рэ илъэсым ибжыхьэ\nАР-м и Къэралыгъо Совет — Хасэм ия 6-рэ зэIукIэгъу иIофшIэн ригъэжьагъ. Депутатэу хадзыгъэхэм ахэтых предпринимательхэр, культурэм, гъэсэныгъэм, псауныгъэр къэухъумэгъэным, нэмыкI отраслэхэм ащылажьэхэрэр. ЦIыфхэм ящыIэкIэ-псэукIэ нахьышIу шIыгъэнымкIэ тапэкIэ Iоф зыдэтшIэн фэе лъэныкъоу щыIэр макIэп. Хэбзэгъэуцугъэу тштэхэрэр цIыфхэм къагурыIонхэ, ахэм афэIорышIэнхэ фае, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\n— Обществэм, хабзэм яеплъыкIэхэр зэхэпшIэныр, узэдэгущыIэныр, узэгурыIо-\nныр, хэкIыпIэхэр къэбгъотыныр — джары парламентаризмэм ылъапсэр. АщкIэ гъэхъэгъэшIухэр тшIыгъэу сэлъытэ, — къыIуагъ АР-м и Парламент и Тхьаматэ. — Мы илъэс зэкIэлъыкIохэм депутатхэм, АР-м и ЛIышъхьэ, министрэхэм я Кабинет хэтхэм зэгурыIоныгъэ азыфагу илъэу Iоф зэдашIагъ, сыдигъуи анахьэу тынаIэ зытедгъэтыгъэр социальнэ Iофыгъохэм язэшIохын, тихэдзакIохэм ягумэкIыгъохэр дэгъэзыжьыгъэнхэр ары.\n18.02.2018 Къэгъэгъэ блэрхэр кIэлъыралъхьагъэх\n13.02.2018 ЯIофшIагъэкIэ къалэжьыгъ


Адыгэ лъэпкъшIэныгъэм и Гупчэ игъэхъагъэхэмрэ ипшъэрылъхэмрэ » Адыги.RU - Новости Адыгеи, история, культура и традиции адыгов (черкесов)\nАдыги - Новости Адыгеи, история, культура и традиции » Статьи » Культура » Адыгэ лъэпкъшIэныгъэм и Гупчэ игъэхъагъэхэмрэ ипшъэрылъхэмрэ\nАдыгэ лъэпкъшIэныгъэм и Гупчэ игъэхъагъэхэмрэ ипшъэрылъхэмрэ\n15:56, 20 февраль 2019\nАдыгэ лъэпкъшIэныгъэм и Гупчэ игъэхъагъэхэмрэ ипшъэрылъхэмрэ. Улъэпкъмэ урыгушхон фэдиз екъу тятэжъхэм алэжьыгъэ Адыгэ Хабзэу тыкъызкъонэжьынэу тызщыгугърэр шIэныгъэ плIапIэ зэрэхъугъэр. Сэ зигугъу къышъуфэсшIыщтыр, Адыгэ Хабзэри зэрахэтэу, культурэм, тарихъым, IорыIуатэм телэжьыхьэрэ лъэпкъшIэныгъэм и Гупчэу илъэсипшIкIэ узэкIэIэбэжьмэ адыгэ факультетым щызэхэтщагъэр ары. Iофыгъо зэфэшъхьафхэр зыщаушэтрэ шIэныгъэ институтэу мыгъэ Адыгэ къэралыгъо университетым къызэIуихыгъэм ар зы къутамэу хэуцуагъ. Апэрэ мафэм щыублагъэу пшъэрылъ заулэ зыфэдгъэуцужьыгъагъ. Анахь шъхьаIэу тлъытагъэхэр: адыгэм фэгъэхьыгъэ лъэпкъ къэбарэу тэкIэ щыIэри къэтыугъоижьыныр, шIэныгъэ лъапсэм тетэу гъэтIылъыпIэ тэрэз ахэмэ афэтшIыныр; адыгэм икультурэ, итарихъ, иIорыIуатэ япхыгъэ хэхыгъэ Iофыгъохэр куоу тыушэтынхэр ыкIи ахэр тхылъ шIыгъэхэу\nАдыгэ лъэпкъшIэныгъэм и Гупчэ игъэхъагъэхэмрэ ипшъэрылъхэмрэ. Улъэпкъмэ урыгушхон фэдиз екъу тятэжъхэм алэжьыгъэ Адыгэ Хабзэу тыкъызкъонэжьынэу тызщыгугърэр шIэныгъэ плIапIэ зэрэхъугъэр. Сэ зигугъу къышъуфэсшIыщтыр, Адыгэ Хабзэри зэрахэтэу, культурэм, тарихъым, IорыIуатэм телэжьыхьэрэ лъэпкъшIэныгъэм и Гупчэу илъэсипшIкIэ узэкIэIэбэжьмэ адыгэ факультетым щызэхэтщагъэр ары. Iофыгъо зэфэшъхьафхэр зыщаушэтрэ шIэныгъэ институтэу мыгъэ Адыгэ къэралыгъо университетым къызэIуихыгъэм ар зы къутамэу хэуцуагъ.\nАпэрэ мафэм щыублагъэу пшъэрылъ заулэ зыфэдгъэуцужьыгъагъ. Анахь шъхьаIэу тлъытагъэхэр:\nадыгэм фэгъэхьыгъэ лъэпкъ къэбарэу тэкIэ щыIэри къэтыугъоижьыныр, шIэныгъэ лъапсэм тетэу гъэтIылъыпIэ тэрэз ахэмэ афэтшIыныр;\nадыгэм икультурэ, итарихъ, иIорыIуатэ япхыгъэ хэхыгъэ Iофыгъохэр куоу тыушэтынхэр ыкIи ахэр тхылъ шIыгъэхэу къыдэдгъэкIынхэр;\nшIэныгъакIэу къэдгъотыгъэхэр гурыт ыкIи апшъэрэ еджапIэм ащакIурэ программэхэм ахэдгъэхьанхэр;\nныбжьыкIэхэр шIэныгъэм хэтщэнхэр.\nМы пшъэрылъхэм ащыщэу сыд къыддэхъугъэр, сыда джыри тыздэлэжьэн фаеу тапэ илъыр?\nАпэрэмкIэ, джырэ технологиехэм адиштэдэдэу щымытми, алъыкIэдгъахьэу лъэпкъшIэныгъэм и Гупчэ архивышхо щызэдгъэпэшыгъ. Ащ хэлъых мин пчъагъэ хъухэу аудио, видео, Iэпэрытх, сурэт материалхэр. Архивым инахьыбэр – 1997-рэ илъэсым щегъэжьагъэу 2005-м нэсэ Тыркуем тфэгъогогъо тызэкIом къыщытыугъоигъэхэр ары. Сыхьатрэ ныкъорэ зытефэрэ аудиокассетэ 550-рэ, видеокассети 106-рэ, CD – 350-рэ, сурэт (фотографие) – 3500-рэ, ахэмэ ягъусэх картэхэр, тхылъхэр – шъэ пчъагъэ хъухэу.\nАнахь тызэрыгушхорэмэ ащыщых: Тыркуем щыпсэурэ тилъэпкъэгъухэу ХыдзэлI Хьазыр, Цурмыт Музэфэр, Гъунэкъо Джумалдин, Тхьагъэзит Рафикъ фэдэмэ ежьмэ зэрагъэшIэгъэ адыгабзэмкIэ атхыжьыгъэ документ шъэ заулэу къытатыжьыгъэхэр; СтIашъу Ихьсан Сирием къырихыжьыгъэ аудиокассетэхэу адыгэ къэбархэр, орэдхэр, гущыIэжъхэр зытетхагъэхэр, Иорданием щыщыгъэ къэбарIотэ губзыгъэу Шапсыгъэ Индырыс къыIотэжьыгъэхэр зытетхэгъэ кассетэ 15-р, ахэмэ ащыщэу плIыр Бгъэжънэкъо Барасби ытхыгъагъэхэу Бэрзэдж Нихьат къытитыжьыгъэх; Адыгэмэ яхьылIэгъэ тхылъхэу тыркубзэкIэ тхыгъэхэу пшIы пчъагъэ хъоу Юнал Мухьадин, Озбай Оздэмыр, Енэмыкъо Моулид, нэмыкIхэм архивым къытатыжьыгъэхэр. ИлъэсипшI пчъагъэкIэ шIэныгъэлэжьхэр зытелэжьыхьан икъун информацие мыхэмэ апкъырылъ.\nЛъэпкъшIэныгъэм и Гупчэ иархив къэзгъэбаигъэмэ ащыщхэу джыри зы заулэмэ ацIэ къесIон: илъэсыбэрэ лъэпкъшIэныгъэм дэлэжьагъэу, адыгэ тарихъым ыкIи культурэм якафедрэ иапэрэ Iэшъхьэтетщтыгъэу, университетым лъэпкъ гупшысэу къыщырахьыжьэрэмэ якIэщакIощтыгъэу, лъытэныгъэшхо зыфэтшIыщтыгъэу Зэфэс Айдэмыркъан иIэпэрытххэмрэ ишIэныгъэ библиотекэрэ ибынхэм къытатыжьыгъ. Айдэмыркъан зэрэдунаеу щагъэшIэгъорэ адыгэшым ехьылIэгъэ материал гъэшIэгъон дэдэхэр къыугъоигъагъэх. Ащ нэмыкIэу адыгэмэ ячIыгулэжьын, былымхъун культурэ, дин шIошъхъуныгъэу яIагъэмэ яхьылIагъэхэу монографиехэр ытхыгъэх. Ахэр тхылъ шъхьафхэу къыдигъэкIынхэу игъо ифагъэп. Ахэмэ джы лъэпкъшIэныгъэм и Гупчэ Iоф адешIэ, Iэпэрытхыхэм ащыщхэр хэутыным фэдгъэхьазырыгъэх.\nАдыгэ факультетым бэрэ щылэжьагъэу Болэкъо Люсэ ибиблиотекэ щыщхэри, иIэпэрытххэри ти Гупчэ къыратыжьыгъэх. Ащ иIэпэрытххэм ащыщхэу унэшIыным ехьылIэгъэ материал гъэшIэгъонхэр "Псалъэм" къыщыхэтыутыгъэх.\nБэмышIэу джыри зы Iэпэрытх къытIэкIэхьагъ. Ар Пщыжъхьаблэ щыщыгъэ орэдыIо-къэбарIотэ цIэрыIоу ШъхьакIумыдэ Кимэ итетрадь. Ащ дэтых Кимэ къыIощтыгъэ орэдыжъ 30-м ехъу. Ызыныкъор джы нэсэ атхыжьыгъэу щытыгъэп.\nЭтнологиемкIэ докторэу Едыдж Батырай илъэс зытIу хъугъэу лъэпкъшIэныгъэм и Гупчэ щэлажьэ. Ар Европэм щэIэфэ Югославием (Косово), Тыркуем (Елэмэ) къащиугъоигъэ адыгэ къэбархэр зытетхэгъэ кассетишъэ архивым къыритыжьыгъ. Ахэмэ ащыщхэу Косово щитхыжьыгъэхэр "Псалъэм" къыхэтыутыгъэх.\nЛъэпкъшIэныгъэм и Гупчэ иархив хэтлъхьагъэх Унэрэкъо Мири сэри илъэсипшI пчъагъэм адыгэ шъолъырым къыщытыугъоигъэ лъэпкъ къэбархэри.\nДжыдэдэм анахь Iофышхоу тиIэр – архивым изэгъэзэфэн, икъэтхыхьан. Каталог зэфэшъхьафхэр дгъэхьазырыгъэх: къэбарIуатэхэм ацIэхэмкIэ, чIыпIэу зыщатхыгъэхэмкIэ, темэу зыфэгъэхьыгъэхэмкIэ архивым хэлъхэр зэтетыутыгъэх. Узлъыхъурэр нахь псынкIэу къэбгъотыным пае компьютерым программэ идгъэуцуагъ. Материал мин зыбгъу-зыпшIэу тиIэхэр дискхэм атеттхэжьыгъэх.\nДжы тызфэныкъор шIэныгъэ куу зиIэ ныбжьыкIэхэу, текстологхэу архивым Iоф дэзышIэщтхэр ары. Ахэмэ ягъэхьазырын апэрэ пшъэрылъэу тиIэр.\nЛъэпкъшIэныгъэм, IорыIуатэм непэ пэчыжьэ хъугъэ адыгэ ныбжьыкIэхэр псэкIэ, акъылкIэ ащ пышIэгъэнхэр, лъэпкъ Iофхэм къафэгъэущыгъэныр, тызэрэщыгъуазэу, пстэуми анахь Iоф къинэу щыт. Къэралыгъо планым тетэу университетым щагъотрэ шIэныгъэр икъурэп. Ащ пае лъэпкъшIэныгъэм и Гупчэ иIофшIэн студентхэр хэтэгъэлажьэх. Гъатхэ къэс студентмэ яшIэныгъэ конференцие ахэр къыщэгущыIэх. Зырызхэр ыужкIэ аспирантурэм чIэхьэх. Ащ нэмыкIэу илъэситIу хъугъэу адыгэ факультетым апэрэ курсым щеджэхэрэм апае IорыIуатэм ипрактикум щызэхэтщагъ. Джыдэдэм ахэр "Жъыум" къыIорэ орэдхэм ядэIух, хъохъухэр зэрагъашIэх. А студентхэм къахэкIынэу тащэгугъы непэ тшIэрэ Iофхэр ыужкIэ лъызгъэкIотэщтхэр.\nДжыри зы Iофыгъо игугъу къэсшIы сшIоигъу: непэ зэкIэми тегъэгумэкIы къэбэртэе-кIэхэ адыгэ гущыIакIэр нахь зэпэблагъэ зэрэхъущтым. ЛъэпкъшIэныгъэм и Гупчэ ащ гъогу къыфигъотыгъэу сэлъытэ. "Псалъ" зыцIэ шIэныгъэ журналэу адыгэ литературэбзитIумкIэ (къэбэртэябзэмрэ кIэхэ адыгабзэмрэкIэ) къыдэдгъэкIырэм зы лъэныкъо горэкIэ а пшъэрылъышхор зэшIуихын ылъэкIынэу сеплъы. Журналым иномеритф къыдэкIыгъах. Адыгэм итарихъ, икультурэ исыдрэ лъэныкъокIи адыгабзэкIэ утетхыхьан зэрэплъэкIыщтыр журналым нафэ къышIыгъ. Къыхэзгъэщмэ сшIоигъу, "Псалъ"-м джырэ шIэныгъэлэжьхэм атхыгъэхэр къызэрэхиутыхэрэм имызакъоу я XVIII-ХIХ-рэ лIэшIэгъухэм урысыбзэкIэ, осмэныбзэкIэ, нэмыцыбзэкIэ IэкIыбым къыщыхаутыгъэ тхыгъэхэр адыгабзэкIэ зэдзэкIыгъэу къыдэтэгъахьэх. Ахэмэ ахэтых апэрэу шIэныгъэм къыщынэфэгъэ документ хьалэмэтхэр. ГущыIэм пае, Едыдж Батырай осмэныбзэм къырихи, апэу тыркубзэкIэ, етIанэ адыгабзэкIэ зэридзэкIыгъэу ЛIыIэпIэ Махьирэ Каир я ХIХ-рэ лIэшIэгъум къыщыхиутыгъэгъэ адыгэ къэбархэр. Ащ фэд 1779-рэ илъэсым Осмэн империем илIыкIоу адыгэ хэгъэгум къагъэкIогъагъэу Феррахь Али зыфаIощтыгъэу Анапэ пытапIэм дэсыгъэм итхакIощтыгъэм игукъэкIыжьхэр Енэмыкъо Моулид адыгабзэкIэ зэридзэкIыгъэхэу "Псалъэм" къыхиутыгъэх. Лъэшэу тырэгушхо Енэмыкъо Моулидрэ Едыдж Батырайрэ лъэпкъшIэныгъэм и Гупчэ зэрэщылажьэхэрэм. Бзэ зэфэшъхьафхэмкIэ адыгэм тыратхыхьэгъэ документыбэ ахэмэ адыгэ шIэныгъэм къыхалъхьажьынэу тащэгугъы.\nЛъэпкъшIэныгъэм и Гупчэ иIофышIэхэр IэкIыбым, Россием, Кавказым ичIыпIэ зэфэшъхьафхэм ащызэхащэрэ шIэныгъэ форумхэм, зэIукIэхэм, проектхэм ахэлажьэх, ятхыгъэхэр къащыхаутых, ушэтынэу ашIыхэрэр егъэджэн Iофым хагъахьэх, шIэныгъэм ныбжьыкIэхэр хащэх. ИлъэсипшIым къыкIоцI тарихъшIэныгъэхэмкIэ кандидатыцIэр къыдахыгъ Цэй Заремэрэ Гъубжьэкъо Маратрэ, филологиемкIэ – Хьакъунэ Эльзэ. Доктор хъунхэу монографиехэр агъэхьазырыгъ Унэрэкъо Мирэрэ Пашты Мадинэрэ. Мы мафэхэм Унэрэкъо Мирэ итхылъэу тыжьыным ехьылIагъэр къыдэкIыгъ. ХэзгъэунэфыкIы сшIоигъу, ащ икъыдэгъэкIын пэIухьэгъэ ахъщэр СтIашъу Ихьсан ихьатыркIэ Германием икъалэу Ойтэн щызэхэщэгъэ культурэм и Гупчэ къытитыгъ. Мы Ойтэн хасэ дэдэм имылъкукIэ "Тыркуем ис адыгэхэр. IорыIуатэр" (2004) зыфиIорэ тхылъри, сурэтышIэу Бырсыр Абдулахь "Къоджэ орэдым" ехьылIэгъэ сурэтэу ышIыгъэхэр зыдэт альбомри (2007) къыдэкIыгъэх.\nМыгъэ лъэпкъшIэныгъэм и Гупчэ иIофышIэу Пашты Мадинэрэ Къэбэртэе-Бэлъкъар ушэтэкIо институтым иIофышIэу Табышъ Муратрэ зэгъусэхэу Тыркуем мазэрэ къыщылажьэхи къэкIожьыгъэх. Лъэпкъ къэбар гъэшIэгъонхэу Мадинэ къыхьыгъэхэр тиархив къыхэхъощтых.\nАнахь мэхьанэшхо зиIэу джыдэдэм лъэпкъшIэныгъэм и Гупчэ Iоф зыдишIэрэр Тыркуем къыщытыугъоигъэ материалхэр дэтхэу том пчъагъэ хъурэ тхылъхэм ягъэхьазырын. Апэрэ тхылъыр – "Тыркуем ис адыгэмэ яIорыIуат" зыфиIорэр къыдэкIыгъах. Ащ IорыIотэ зэфэшъхьафхэу шъэ пчъагъэ къыдэхьагъ, зэхэфхэр, гущыIалъэхэр игъусэхэу, сурэтхэмкIэ гъэкIэрэкIагъэу тхылъыр зэгъэзэфагъэу хъугъэ. Тыркуем ис адыгэмэ яIорыIуатэ инэшанэхэр еушэтых ыкIи диссертацие егъэхьазыры аспирантэу Даур Рузанэ.\nТыркуем щыIэгъэ экспедициехэм атехыгъэу къыкIэлъыкIощт тхылъхэр лъэпкъ щыIакIэм илъэныкъо зэфэшъхьафхэм афэгъэхьыгъэщтых: адыгэм имэщшIакIэ, ихъызмэт зехьакIэ, идунэегурыIуакIэ, ихэбзэ зэхэтыкIэ, ищыгъын, игъомлапхъэ, иунэ-щагу зэгъэзэфакIэ, ичъыг гъэтIысыкIэ – зы гущыIэкIэ къэпIон хъумэ, адыгэм икультурэ зэхъокIныгъэу фэхъугъэхэр къэзгъэлъэгъощт тхылъхэр Унэрэкъо Мирэрэ КIубэ Нартрэ агъэхьазырых.\nМы зигугъу къэсшIырэ экспедициехэми, ахэмэ атехыгъэ апэрэ тхылъэу къыдэкIыгъэми анахьэу къаушыхьатыгъэр адыгэ лъэпкъ культурэм изэгъэшIэн IэкIыбым щыIэр хэмыгъэлажьэмэ ныкъо зэрэхъущтыр, зэфэхьысыжьмэ къызэращыкIэщтыр ары.\nКонференцием ехъулIэу лъэпкъшIэныгъэм и Гупчэ мы илъэсипшIым ылэжьыгъэхэр зыхэт выставкэ-къэгъэлъэгъон зэхэтщагъ. Ащ хэлъых монографиехэр, егъэджэн IэпыIэгъухэр адыгэм итарихъ, икультурэ щыщ Iэхьэ хэхыгъэхэм, IорыIуатэм яхьылIагъэхэу, шIэныгъэ статьяхэу Берлин, Мюнхен, Москва, Санкт-Петербург, Омскэ, Саранскэ, Пятигорскэ, Нальчик, Мыекъуапэ къащыдэкIыгъэхэр.\nЛъэпкъшIэныгъэм и Гупчэ зэшIуихрэ Iофмэ ащыщ Россием, гъэсэныгъэм и Министерствэ зэхищэрэ шIэныгъэ проектхэм зэрахэлажьэрэр. Ащ фэдэу проект заулэхэмкIэ Грантхэр сомэ мин пчъагъэхэр арылъэу къэдлэжьыгъэх.\nМы аужрэ илъэсхэм анахь лэжьыгъэшхоу лъэпкъшIэныгъэм и Гупчэ зэшIуихыгъэр непэрэ зэIукIэм лъэтегъэуцо зыфишIырэ учебникхэу "Адыгэ Хабзэ" зыфиIохэрэр къызэрэдэкIыгъэхэр ары.\nМы учебникхэм видео, аудио хрестоматиехэр акIыгъух. Ахэр шъэ пчъагъэу дгъэбэгъощтых. Мы тхылъхэмкIэ Iоф зышIэрэ кIэлэегъаджэхэм апае методическэ IэпыIэгъу Унэрэкъо Мирэ егъэхьазыры. Илъэсым зэ кIэлэегъаджэхэр зэIудгъэкIэнхэу, хабзэм иучебникхэмкIэ гущыIэгъу тшIынхэу тыхьазыр.\nЛъэпкъшIэныгъэм и Гупчэ анахь пшъэрылъышхоу зыфилъэгъужьырэмэ ащыщ адыгэм ехьылIэгъэ информациеу дунаим щашIэрэм инахьыбэр угъоижьыгъэу зы чIыпIэ щызэхьылIэжьыгъэныр. Ар зэрэзэшIопхыщтым шIыкIэ заулэ иI. Ахэмэ ащыщхэр Адыгэ къэралыгъо университетым зэшIуихынхэ зэрилъэкIыщтым ректорэу, профессорэу Хъунэго Рэщыдэ мызэу-мытIоу журналэу "Псалъэми", гъэзетэу "Адыгэ макъэми" къащытегущыIагъ. Джыри зэ а упчIэмэ къафэдгъэзэжьын, сыда пIомэ ащыщхэр лъэпкъшIэныгъэм и Гупчэ ыпшъэ рилъхьанхэм фэхьазыр.\nАпэрэмкIэ, библиографическэ зэфэхьысыжьыгъэ банк зэIугъэкIэгъэн фае. Европэм, Къыблэ Тыгъэ КъокIыпIэм, Россием, нэмыкI чIыпIэхэм библиографие угъоигъэу щыIэхэр къарыхыжьыгъэу зэхэлъхьажьыгъэнхэ фае. АщкIэ гъуазэ хъун ылъэкIыщт "Черкес библиографие" зыфиIорэ тхылъэу зэлъашIэрэ шIэныгъэлэжьэу Едыдж Батырай Европэм къыщиугъоигъэ библиографие информациер зэрытыр.\nЯтIонэрэмкIэ, адыгэмэ яхьылIэгъэ тхылъэу, литературэу тэкIэ щыIэри зы чIыпIэ шIыжьыгъэн фае. Адыгэр дунэе гупшысэм, дунэе акъылым къызэрэщытхыхьэгъэ шIыкIэр ащ къыгъэлъэгъощт. Бзэ зэфэшъхьафкIэ тхыгъэхэр адыгабзэкIэ зэдзэкIыжьыгъэныр апэрэ пшъэрылъмэ ащыщ. ЗэкIэ шIэныгъэу адыгэ лъэпкъым ехьылIагъэу дунаим щызекIорэр адыгабзэм илъмэ, лъэпкъым иакъыли ыбзи хигъэхъощт, лъэпкъыбзэр зышIэрэм зэкIэ лъэпкъым ехьылIэгъэ информациеу щыIэр IэкIэхьащт. Ар кIэух хъопсапIэу адыгэм иIэмэ ащыщ. А Iофри егъэжьэгъахэу плъытэ хъущт. "Псалъэм" къыхиутрэ материалхэр ащкIэ шыхьатых.\nШъыпкъэ, зэдзэкIын Iофым зы къыдэлъытэгъэн фае: адыгэу дунаим тетыр млн. 5-6 мэхъумэ, ащ щыщэу нэбгырэ шъэ заул ныIэп ышъхьэ ыIыгъыжьыным пае, къэралыгъо Iоф зэрихьанымкIэ е шIэныгъэм телэжьыхьанымкIэ адыгабзэр зыгъэфедэу щыIэр. Ахэр Кавказым ит адыгэ республикищмэ ягъэзет-радио-телевидение-театрэхэм, тхылъ тедзапIэмэ яIофышIэхэр, тхакIохэр, адыгэбзэ егъэджакIохэр арых. Адрэ мин пчъагъэу къэралыгъо 40-мэ арысхэр нэмыкI лъэпкъмэ абзэ рэлажьэх. Арышъ, тыфай тыфэмыеми, адыгэм ехьылIэгъэ информациеу тыугъоищтыр урысыбзэм, тыркубзэм, арапыбзэм, инджылызыбзэм, французыбзэм, нэмыцыбзэм арылъхьажьыгъэн фае. Ар зэшIозыхыщт специалистхэм ягъэхьазырын пшъэрылъышхоу тапэ илъ.\nТхыгъахэхэр, хэутыгъахэхэр угъоижьыгъошIу хъущт. Ау зэкIэми анахь Iофыр нэбгырэ пэпчъ акъылкIэ псэкIэ зэхишIагъэу лъэпкъ культурэм иIахьэу, ежь къыздырихьакIэу, дунаим ехыжьмэ зыдихьыжьыщтыр зэбгъэуIужьыныр ары.\nЗэкIэми тэшIэ адыгэ лъэпкъым игубзыгъагъэ, ихабзэ, икультурэ зезыхьэрэ цIыфхэр псынкIэу дунаим ехыжьых. Информацие гъэшIэгъонэу аIэкIэлъыр угъоижьыгъо тимыфэзэ зыдахьыжьы. Илъэси 5-I0 горэкIэ къэтыугъоижьышъущтыр ары нахь, ащ ыужкIэ узщыгугъыжьын щыIэп. Ащ пае чэщи мафи тимыIэу тыугъоеныр типшъэрылъ. Лъэпкъ къэбарэу зэфэтхьысыжьын фаем мэхьанэу иIэр зы гущыIэкIэ къэпIон хъумэ: адыгэр дунаим текIодыкIыжьыгъэми, шумерхэм е убыххэм афэдэу тигугъу зэрашIыжьын информацие зэгъэзэфагъэ, шIэныгъэ зэгъэуIугъэ адыгэ лъэпкъым къыгъэнэн фае.\nАщкIэ фызэшIокIыщтыр адыгэ лъэпкъшIэныгъэм и Гупчэ ешIэ: информациер къеугъои, зэрегъэзафэ, архивым егъэтIылъы, ушэтынхэр ешIых, тхылъхэр, журналэу "Псалъэр" къыдегъэкIых.\nДжыри зы Iоф тыхэлэжьэн тлъэкIыщт: тызэрэщыгъуазэмкIэ, Тыркуем икъэралыгъо архивхэм документ бэдэдэ ачIэлъ осмэныбзэкIэ, тыркубзэкIэ, урысыбзэкIэ тхыгъэхэу Россиемрэ Тыркуемрэ язэфыщытыкIэхэм яхьылIагъэу. Ахэмэ адыгэм икIыжьыкIэу фэхъугъэр къэзгъэлъагъоу къахэбгъэщын плъэкIыщтым гъунэ иIэп. А документхэм Iоф адэзышIэщт специалистхэр дгъэхьазырынхэ фае. ЕгъэжьапIэу плъытэн плъэкIыщт адыгэ факультетым литературное творчество зыфиIорэ отделением Тыркуем къикIыжьыгъэ ткъошхэу мыгъэ къычIэхьэгъэ студентхэр. Тыркубзэр дэгъоу зышIэхэрэм урысыбзэрэ адыгабзэрэ зэрагъэшIэщт, ащ игъусэу илъэситфым къыкIоцI а ныбжьыкIэ купым Енэмыкъо Моулид осмэныбзэм изэгъэшIэнкIэ ыкIи архивмэ ахэлъ документхэм язэдзэкIынкIэ адэлэжьэщт.\nIэкIыбым щыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм адытиIэ зэпышIэныгъэхэм япхыгъэ гупшысэр лъыдгъэкIуатэмэ, адыгэхэу адыгабзэ зымышIэхэрэм зэрагъэшIэным пае кIэлэегъаджэхэр гъэхьазырыгъэнхэ фае. АщкIэ адыгэ лъэпкъ факультетым фызэшIокIыщтыр бэ. IэкIыбым щыIэ адыгэ ныбжьыкIэхэр къатщэхэу адыгабзэкIэ рагъэджэнхэу дгъэхьазырыщтхэми, тэ тифакультет къэзыухыгъэхэр IэкIыбым дгъэкIощтхэми, амалхэр тиIэх. БлэкIыгъэ илъэсхэм, гущыIэм пае, Тыркуем (Дюзджэ) егъэджакIоу щыIагъэх Къэбэртае щыщэу Табышъ Муратрэ адыгэ факультетыр къэзыухыгъэу Аулъэ Руслъанрэ.\nСигущыIэ къызщысыухыщтым шъунаIэ тешъозгъадзэ сшIоигъу: дунаим тет адыгэмэ азыпшIан ныIэп Россием, Кавказым къинэжьыгъэр. Ау дунаим щагъэшIэгъорэ культурэу адыгэмэ алэжьыгъэр, Адыгэ Хабзэу непэ тызтегущыIэрэри зэрахэтэу, джы итэкъухьагъэ хъугъэр, акъылкIэ, шIэныгъэкIэ зэкIэзыугъоежьын, къэзытхыхьажьын зылъэкIыщт закъоу джыдэдэм щыIэр адыгабзэ зыIулъэу, адыгэ шIэныгъэлэжь тIэкIоу Россием, Адыгэ Республикэм, Къэбэртаем, Щэрджэсым ащыпсэухэрэр ары. Ар зыщытымгъэгъупшэу, шъхьадж фызэшIокIрэм фэдизэу Iоф хэхыгъэхэр зэшIотхыхэу, мылъкукIэ, акъылкIэ, кIуачIэкIэ, цIыфышъхьэкIэ тызэдэIэпыIэжьмэ, бэкIэ ыпэ тылъыкIотэн тлъэкIыщт. Амал зэриIэу а Iофым адыгэ лъэпкъшIэныгъэм и Гупчэ дэлэжьэнэу хьазыр.


Программэр зэрэпхыращырэр — Адыгэ макъ\nЗихэхъогъухэр, ныбжьыкIэхэр культурэм иучреждениехэм Iофтхьабзэу ащыкIохэрэм яплъынхэ амал яIэным пае къэралыгъор адеIэным кIэщакIо фэхъугъэр УФ-м и Президентэу Владимир Путиныр ары.\nКъэралыгъо программэу «Пушкинская карта» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэу сомэ минищ зэрылъ картэхэр ахэм блэкIыгъэ илъэсым къаратыгъэх. АщкIэ ахэр концертхэм, спектаклэхэм, къэгъэлъэгъон зэфэшъхьафхэм ачIэхьанхэ амал яIэ хъугъэ.\nПрограммэр зэрэпхыращырэм Президентыр джырэблагъэ къыщигъэгъозагъ УФ-м культурэмкIэ иминистрэу Ольга Любимовам. НыбжьыкIэхэу картэр зыгъэфедэн амал зиIэхэм ямызакъоу, культурэм иучреждениехэми ар къызэрашъхьапэрэр къыхигъэщыгъ, къэралыгъом ипащэ зэрэфэразэхэм къыкIигъэтхъыгъ.\nАР-м культурэмкIэ и Министерствэ къызэрэщаIуагъэмкIэ, къэбар жъугъэм иамалхэр, интернет нэкIубгъохэр агъэфедэзэ программэм къыдыхэлъытэгъэ картэр нахьыбэу агъэфедэшъуным ыуж итых. Концертхэр, спектаклэхэр къоджэ псэупIэхэм ащызэхащэнхэ гухэлъ яI. Ащ псэупIэ кой администрациехэри къыхагъэлажьэзэ, «Пушкинскэ картэмкIэ» билетхэр ащэфын амал зэрэщыIэр ныбжьыкIэхэм алъагъэIэсы. Iофтхьабзэр зэрэщыIэщтым фэгъэхьыгъэ мэкъэгъэIухэми ар атетхагъ.\n«Пушкинскэ картэм» фэгъэхьыгъэ программэм илъэс 14 — 22-рэ зыныбжьхэр хэлэжьэнхэ алъэкIыщт. 2021-рэ илъэсым ащ ахъщэу пылъыр сомэ минищыгъэмэ, 2022 — 2023-м сомэ минитф къашIыгъ.\nПредыдущая ГъэрекIо Iофэу ашIагъэр зэхэсыгъом щызэфахьысыжьыгъ\nСледущая Евгений Лебедевым министрэм ипшъэрылъхэр ыгъэцэкIэщтых