ТIуапсэ Пресс - Адыгэ Республикэм и Премьер-министр дзюдомкIэ медалхэр къэзыхьыгъэхэм аIукIагъ\nadmin - 2015-10-15 11:03:06\nСпортсменхэм бэмышIэу ашIыгъэ гъэхъэгъэшIухэр къаIотагъэх. Студентхэм я Дунэе гъэмэфэ Универсиадэу Къыблэ Кореим щыкIуагъэм Ордэн Андзаур хэлэжьагъ. Ар килограмм 66-м нэс къэзыщэчырэмэ янэкъокъугъ ыкIи джэрз медаль къыфагъэшъошагъ.\nУрысые Федерацием дзюдомкIэ изэнэкъокъоу Iоныгъом Красноярскэ щыкIуагъэм тибэнакIоу ШъэоцIыкIу Рустам ятIонэрэ чIыпIэр къыщыдихыгъ. Ар килограмм 73-м нэс къэзыщэчырэмэ ябэныгъ.\nЗыгъэсэхэрэ тренерым ыкIи спортсменхэм гъэхъэгъэшIухэр зэряIэм фэшI КъумпIыл Мурат афэгушIуагъ, ахъщэ шIухьафтынхэр аритыгъ.\n- Тренер купым IофшIэнышхо зэрехьэ. КIэлэцIыкIу-ныбжьыкIэ спорт еджапIэм сэнаущыгъэ ин зыхэлъ спортсменыбэмэ зыщагъасэ, ау уIэпэIэсэ закъокIэ гъэхъагъэ пшIышъущтэп. ШъэоцIыкIу Рустамрэ Ордэн Андзауррэ текIоныгъэхэр къыдахынхэм пае емызэщхэу, кIуачIэ халъхьэзэ мафэ къэс Iоф зыдашIэжьы. ЗэрэныбжьыкIэхэм емылъытыгъэу, нэбгырабэмэ ахэр джы ящысэтехыпIэх. Республикэм дзюдом зыщиушъомбгъунымкIэ ащ мэхьанэ иI. Джащ фэдэу, Адыгеим и ЛIышъхьэу ТхьакIущынэ Аслъан пшъэрылъэу къытфишIыгъэм диштэу, олимпийскэ спорт лъэпкъхэм ащыщэу дзюдом хэщагъэхэм IэпыIэгъу тафэхъуным тынаIэ тедгъэтыщт, - къыIуагъ АР-м и Премьер-министрэ.\nБеданэкъо Рэмэзан Премьер-министрэм «тхьауегъэпсэу» риIуагъ. Джащ фэдэу спортсменхэм ящыкIагъэр ягъэгъотыгъэнымкIэ республикэм ипащэхэм яшIуагъэ къызэрагъакIорэр ащ ипсалъэ къыщыхигъэщыгъ.\nТренерым къызэриIуагъэмкIэ, зэнэкъокъу зэфэшъхьафхэм кIэух дэгъухэр къызэращигъэлъэгъуагъэм фэшI Ордэн Андзаур Урысыем и Олимпийскэ хэшыпыкIыгъэ командэ хэхьанымкIэ амалышIухэр иIэх.


Апэрэ зэхэсыгъу — Адыгэ макъ\nАР-м и Къэралыгъо Совет – Хасэм ия 7-рэ зэIугъэкIэгъу апэрэ зэхэсыгъо тыгъуасэ, Iоныгъом и 28-м, иIагъ. АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат, министрэхэм я Кабинет хэтхэр, федеральнэ ыкIи шъолъыр къулыкъухэм, ведомствэхэм япащэхэр, нэмыкIхэр ащ хэлэжьагъэх.\nЗэхэсыгъор рагъэжьэным ыпэкIэ республикэ Парламентым идепутат хъугъэхэм ар къэзыушыхьатырэ тхылъхэр хэдзынхэмкIэ АР-м и Гупчэ комиссие и Тхьаматэу Сэмэгу Нурбый аритыжьыгъэх. ПстэумкIи нэбгырэ 49-рэ хадзыгъ. Адыгэ Республикэм хэдзынхэмкIэ и Гупчэ комиссие и Тхьаматэу Сэмэгу Нурбый хэдзынхэм якIэуххэм яхьылIэгъэ докладэу къышIыгъэмкIэ зэхэсыгъор къызэIуахыгъ. Адыгэ Республикэм хэдзынхэмкIэ и Гупчэ комиссие къызэритыгъэмкIэ, Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо Совет – Хасэм идепутатхэм яхэдзынэу Iоныгъом и 19-м щыIагъэм нэбгырэ мин 231,6-рэ е хэдзакIохэм япроцент 67,62-рэ хэлэжьагъ. Партиеу «Единэ Россием» пае хэдзакIохэм япроцент 66,73-мэ, КПРФ-м – процент 17,65-мэ, ЛДПР-м – проценти 7,74-мэ, «Справедливая Россия – Патриоты – За правду» зыфиIорэм – проценти 6,14-мэ амакъэ афатыгъ.\nПартииплIымэ яфракциехэр Парламентым хэхьагъэх. Урысые политическэ партиеу «Единэ Россием» ифракцие анахь ин, нэбгырэ 40 ащ хэт, Шэуджэн районымкIэ депутатэу Владимир Нарожнэр ипащ. УФ-м и Коммунистическэ партие ифракцие нэбгыри 5 мэхъу, къалэу МыекъуапэкIэ депутатэу Евгений Саловым пэщэныгъэ ащ дызэрихьащт. Либеральнэ-демократическэ партием (ЛДПР) ифракцие нэбгыри 3 хэт, Шэуджэн Тембот ащ ипащ, ари МыекъуапэкIэ депутат, «Справедливая Россия – Патриоты – За правду» зыфиIорэм илIыкIоу зы нэбгырэ Парламентым хэхьагъ.\nХабзэм тетэу, депутатхэм анахьыжъ Владимир Нарожнэм апэрэ зэхэсыгъор къызэIуихыгъ. Повесткэу агъэнэфагъэм зыдырагъаштэм ыуж АР-м и ЛIышъхьэ гущыIэр ыштагъ.\nХэдзынхэм текIоныгъэр къащыдэзыхыгъэхэм ар пстэумэ апэу къафэгушIуагъ. ЦIыфхэм цыхьэ къазэрафашIыгъэр къэгъэшъыпкъэжьыгъэныр, хэдзакIохэм унашъоу къафашIыгъэхэр, ежьхэм зэрагъэгугъагъэхэр гъэцэкIэгъэнхэр зэкIэмэ анахь шъхьаIэу зэрэщытым ащ къыкIигъэтхъыгъ.\n— Сыд фэдэрэ хэбзэ къулыкъуи иIофшIэнкIэ анахьэу мэхьанэ зэритын фаер цIыфхэм яфедэхэм якъэухъумэн ары. УФ-м и Президент мызэу, мытIоу къызэрэхигъэщыгъэу, IофшIэнэу, пшъэрылъэу тиIэр бэ, — къыIуагъ республикэм ипащэ. – Къэралыгъо программэхэм, лъэпкъ проектхэм, тишъолъыр социальнэ-экономическэ хэхъоныгъэхэр егъэшIыгъэнхэмкIэ Унэе программэм къадыхэлъытагъэу федеральнэ Гупчэм IэпыIэгъушхо къытеты. Iофэу тшIэрэм цIыфхэм шIуагъэ къафихьыщтмэ республикэм игъэцэкIэкIо ыкIи хэбзэгъэуцу органхэр зэгурыIохэу зэрэзэдэлажьэхэрэм бэкIэ елъытыгъ. ТызэдэIужьэу, зы командэу Iоф зэдатшIэмэ, пшъэрылъэу тиIэр зэкIэри щыIэныгъэм икъоу щыпхырыщыгъэ хъущт. Ащ тетэу тылъыкIотэнэуи тышъущэгугъы. Хэбзэихъухьан IофшIэнэу зызфэжъугъэзагъэм шIуагъэ къытэу лъыжъугъэкIотэшъунэу сышъуфэлъаIо.\nНэужым, законым къызэрэщыдэлъытагъэм тетэу, АР-м и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Тхьаматэ, ащ игуадзэхэр, Парламентым икомитетхэм япащэхэр хадзыгъэх. Ащ пае ыпэрапшIэу ЛъытэкIо комиссием, секретариатым ыкIи редакционнэ комиссием ахэтыщтхэр агъэнэфагъэх.\nПарламентым и Тхьаматэ иIэнатIэ Iуагъэхьанэу ыпэрэ зэIугъэкIэгъуми мы IэнатIэм Iутыгъэ Владимир Нарожнэм икандидатурэ депутатхэм къагъэлъэгъуагъ. Мэкъэтыныр рамыгъажьэзэ ащ гущыIэр зештэм, республикэм ипащи, хэбзэихъухьэ органми хэхъоныгъэхэр зышIырэ экономикэ зиIэу, ежь-ежьырэу зызыIыгъыжь субъект пытэ Адыгеир шIыгъэныр япшъэрылъ шъхьаIэу зэрэщытым къыкIигъэтхъыгъ, цыхьэ къыфашIэу Парламентым ипэщэ IэнатIэ Iуагъахьэмэ, ар къыгъэшъыпкъэжьыным зэрэфэхьазырыр къыIуагъ. Шъэф шIыкIэм тетэу депутатхэм амакъэхэр затым, нэбгырэ 44-у зэхэсыгъом хэлажьэхэрэм Владимир Нарожнэр республикэ Парламентым и Тхьаматэу гъэнэфэгъэным дырагъэштагъ.\nАР-м и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Тхьаматэ игуадзэ иIэнатIэ Iугъэхьэгъэнхэу Тэхъутэмыкъое районымкIэ депутатэу Шъэо Аскэррэ Кощхьэблэ районымкIэ депутатэу Iэщэ Мухьамэдрэ якандидатурэхэр къагъэлъэгъуагъэх. ТIури «Единэ Россием» ифракцие хэтых, ыпэрэ зэIугъэкIэгъуми мы IэнатIэхэм аIутыгъэх. Мыхэми шъэф шIыкIэм тетэу амакъэхэр афатыгъэх ыкIи а IэнатIэм Iугъэхьэгъэнхэм дырагъэштагъ.\nДжащ фэдэу бюджет, финанс, хэбзэIахь ыкIи экономикэ политикэмкIэ, предпринимательствэмкIэ ыкIи IэкIыб экономикэ зэпхыныгъэхэмкIэ Парламентым и Комитет ипащэу Iэщэ Мухьамэд хадзыгъ, ащ игуадзэу Тэхъутэмыкъое районымкIэ депутатэу Шэуджэн Сэфэр агъэнэфагъ.\nМэкъумэщ политикэмкIэ, мылъку ыкIи чIыгу зэфыщытыкIэхэмкIэ Комитетым итхьамэтэ IэнатIэ ратыжьыгъ мыщ ыпэрэ зэIугъэкIэгъум ар зыгъэцакIэщтыгъэ Шъэо Аскэр.\nХэбзэихъухьанымкIэ, законностымкIэ ыкIи чIыпIэ зыгъэIорышIэжьыпIэхэм яIофхэмкIэ Парламентым и Комитет ипэщэщт партиеу «Справедливая Россия — Патриоты — За правду» зыфиIорэм илIыкIоу Александр Лобода, ащ игуадзэу агъэнэфагъ «Единэ Россием» идепутатэу Цэй Эдуард.\nГъэсэныгъэмкIэ, наукэмкIэ, ныбжьыкIэ IофхэмкIэ, спортымкIэ, СМИ-мкIэ ыкIи общественнэ организациехэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ Комитетым итхьамэтэ IэнатIэ Iуагъэхьажьыгъ ЛДПР-м ифракцие хэтэу Шэуджэн Тембот, туризмэмкIэ, экологиемкIэ ыкIи чIыопсым икъэкIуапIэхэмкIэ Комитетым ипащэу хадзыгъ КПРФ-м илIыкIоу Евгений Саловыр, статусымкIэ, регламентымкIэ ыкIи депутат этикэмкIэ комиссием ипащэу агъэнэфагъ партиеу «Единэ Россием» ифракцие хэтэу Къуижъ Саидэ.\nАпэрэ зэхэсыгъом Къэралыгъо Советым – Хасэм и Аппарат ипащи щагъэнэфагъ. Депутатхэм зэдаштэу ящэнэрэу мы IэнатIэм Iуагъэхьажьыгъ Зеушъэ Айдэмыр.\nКъыкIэлъыкIорэ зэхэсыгъор чъэпыогъум и 1-м зэхащэнэу депутатхэм зэдаштагъ.\nПредыдущая Устиновым къыблэ шъолъырхэм япащэхэм зэIукIэгъу адыриIагъ\nСледущая В Майкопе перед судом предстанет бывший начальник изолятора временного содержания ОМВД России по г. Майкопу, обвиняемый в превышении должностных полномочий


Уасэ зыфашIыхэрэм ахатхагъ | Адыгэ Макъ\nУасэ зыфашIыхэрэм ахатхагъ\nГъэшIоныгъэм и Дышъэ тхылъ къалэу Шъачэ «щатхынэу» зырагъэжьагъэр 2017-рэ илъэсыр ары. Ащ цIыфхэу ыкIи организацие зэфэшъхьафхэу къалэм хэхъоныгъэ егъэшIыгъэнымкIэ гъэхъэгъэшIухэр зиIэхэр дагъахьэх. Тамыгъэ гъэшIуагъэм зэреджагъэхэр «Признание и почет сочинцев».\nБлэкIыгъэ тхьамафэу Шъачэ и Мафэ зыщыхагъэунэфыкIыгъэм Кавказскэ къэралыгъо чIыопс биосфернэ заповедникэу Х. Г. Шапошниковым ыцIэ зыхьырэм ащ фэдэ цIэ лъапIэ къыфашIыгъ, Кавказскэ заповедникыр чIыопсым икъэухъумэн, шIэныгъэхэм узщапылъын ыкIи экологием ылъэныкъокIэ чIыпIэ гъэшIэгъон закъоу арэп зэрэщытыр. Мыщ чIыгу шъолъыр байхэу зипчъагъэкIэ макIэу къэкIырэ уцхэм, къэгъагъэхэм, чъыгхэм, псэушъхьэ ыкIи бзыу зэфэшъхьафхэм уазыщыIукIэхэрэр иIэх. ИIофышIэхэм а зэкIэри къаухъумэ ыкIи агъэбаи, къэкIырэ пстэуми цIыфмэ язэрар зэрарамыгъэкIыщтым лъэплъэх. Заповедникыр — цIыф кIуапI, зыгъэпсэфыпIэ, ялыегъэ чIыпIэ дах.\nГъэ къэс хэшъаер къызщыкIырэ мэзжъыем, къэшIыхьагъэу псэушъхьэхэр зыщаIыгъым нэбгырэ мин пчъагъэ къэкIо. ЧIыгу гектар мин 300 фэдиз заповедникым къызэлъеубыты.\nЗыми емылъытыгъэу цIыфхэр зэкIэ заповедникым фэсакъынхэу щыт. Псы къэбзэ дэдэу къушъхьэхэм къячъэхырэр зымыуасэ щыIэп. Ар хыIушъом, Адыгеим, Краснодар краим ащыпсэухэрэ цIыф жъугъэхэм агъэфедэ. Мэз гъэкIыгъэхэм къатырэ жьы къабзэр къэтэщэ, ащ тегъатхъэ. Арышъ, заповедникыр къызэрэтпэблагъэм типсауныгъэ къызэтегъэнэгъэнымкIэ шIогъабэ къеты.


ШышъхьэIум и 11-р – псэолъэшIым и Маф | Адыгэ Макъ\nШышъхьэIум и 11-р – псэолъэшIым и Маф\nАдыгеим ипсэолъэшI хъызмэт Iоф щызышIэхэу ыкIи иветеранхэу лъытэныгъэ зыфэтшIыхэрэр!\nСыд фэдэрэ лъэхъани псэолъэшI сэнэхьатым епэсыгъэ шъыпкъэу лъытэныгъэ фашIы. Шъо шъухэмылажьэу экономикэми, социальнэ лъэныкъоми хэхъоныгъэшхо ашIын алъэкIыщтэп. ЦIыфхэр зычIэсыщтхэ унэхэр, сымэджэщхэр ыкIи промышленнэ предприятиехэр шъошIых, къалэхэм, къуаджэхэм ятеплъэ зэшъохъокIы, инфраструктурнэ проектышхохэр зэшIошъохых.\nАдыгеим ипсэолъэшIхэм яIэпэIэсэныгъэ ишIуагъэкIэ республикэм зэхъокIыныгъэшIухэр фэхъух: инновационнэ технологиехэр, IофшIэным изэхэщэнкIэ щыIэныгъэм диштэрэ пэрыт екIолIакIэхэр агъэфедэх, материалыкIэхэр зэрищыкIагъэм тетэу аIэ къырагъахьэх.\nА пстэуми предприятиехэм амал къараты IофшIэнымкIэ гъэхъэгъэшхохэр ашIынхэу, тиреспубликэ ыпэкIэ лъыкIотэным яIахь хашIыхьанэу.\nТапэкIэ мы отраслэм Iоф щызышIагъэхэм яопы- тышхо къызфэжъугъэфедэзэ шъуипшъэрылъхэр зэкIэ дэгъоу зэрэжъугъэцэкIэщтхэм тицыхьэ телъ.\nНыбджэгъу лъапIэхэр, тышъуфэлъаIо псауныгъэ пытэ шъуиIэнэу, ишъухъухьагъэхэр къыжъудэхъунхэу, дунаир мамырэу, шIоу щыIэр шъуигъогогъоу шъупсэунэу!


ЧIыопсыр къаухъумэ — Адыгэ макъ\nРедактор 09.06.2021 09.06.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nТызыщыпсэурэ дунаим ичIыопс икъэухъумэн кIэлэеджакIохэр зэрэхэлажьэхэрэм фэгъэхьыгъэ сурэтхэмкIэ зэфэхьысыжь зэхахьэ Мыекъуапэ щыкIуагъ. Адыгэ Республикэм культурэмкIэ и Министерствэ, АР-м искусствэхэмкIэ икIэлэцIыкIу еджапIэу N 1-м методикэмкIэ и Гупчэрэ пленер шIыкIэм тетэу зэнэкъокъур зэхащагъ. СурэтышIхэм хъугъэ-шIагъэхэр, щыIэныгъэм къыхэхыгъэ пычыгъохэр, зэIукIэгъухэм еплъыкIэу афыряIэм яхьылIэгъэ сурэтхэр ашIыгъэх.\nРеспубликэм исурэтышIхэм я Союз итхьаматэу Елена Абакумовам зэхахьэм къыщиIуагъ лъэпкъ шэн-хабзэхэм, чIыопсым идэхагъэ, псауныгъэм икъэухъумэн, спортым, нэмыкIхэм яхьылIэгъэ сурэтхэр гъэшIэгъонэу зэрэгъэпсыгъэхэр.\nЕджэкIо 38-рэ зэнэкъокъум хэлэжьагъ. Адыгэ Республикэм искусствэхэмкIэ икIэлэцIыкIу еджапIэу Лъэцэрыкъо Кимэ ыцIэ зыхьырэм, Джаджэ, Инэм, Мыекъуапэ, Гъобэкъуае, Адыгэкъалэ, Тэхъутэмыкъуае, Кощхьэблэ ыкIи Мыекъопэ районхэм, фэшъхьафхэм яеджакIохэм яIэпэIэсэныгъэ зэрэхагъахъорэр сурэтхэм ахэолъагъо.\nДжаджэ зыщызыгъэсэрэ Софья Рычковам, ащ икIэлэегъаджэу Лусине Марукян къытфаIотагъ зэнэкъокъум ягуапэу зэрэхэлэжьагъэхэр. С. Рычковам Щытхъу тхылъыр къыфагъэшъошагъ.\nЧэтыухъу Бэлэ Мыекъуапэ илицееу N 35-м щеджэ, искусствэхэмкIэ кIэлэцIыкIу еджапIэу К. Лъэцэрыкъом ыцIэ зыхьырэм иIэпэIэсэныгъэ щыхегъахъо.\n— Сянэу Сусанэ сигъусэу зэхахьэм сыкъэкIуагъ, — къытиIуагъ Чэтыухъу Бэлэ. — ЧIыопсым икъэухъумэн гупшысэу фытиIэр сурэтхэм къащытэгъэлъагъо. Сяни, сикIэлэегъаджэхэри сурэтхэм якъыхэхынкIэ IэпыIэгъу къысфэхъух, лъэшэу сафэраз.\nЕлена Абакумовар сурэтхэр анахь дэгъоу зышIыгъэхэм, кIэлэегъаджэхэм афэгушIуагъ, щытхъу тхылъхэр аритыжьыгъ.\nСурэтым итхэр: зэхахьэм хэлэжьагъэхэр.\nПредыдущая Сатыр заулэкIэ\nСледущая Гъобэкъуаехэм Кубокыр ахьыгъ


AdygBusiness: Адыгэхэм язэпхыныгъэхэр гъэпытэгъэным ипроект рагъэжьагъ\nАдыгэхэм язэпхыныгъэхэр гъэпытэгъэным ипроект рагъэжьагъ\nБачхаз Ямыз - Уарщыкъо Залим\nМэзитIу ипэкIэ, Америкэ Зэгот Хэгъэгухэм щыщ Адыгэ ныбжьыкIэхэм проект гъэшIэгъон рагъажь. А проектым пшъэрылъ шъхьаIэу иIэр дунаем тет Адыгэ пстэуми язэпхыныгъэхэр гъэпытыгъэнхэр ары: бизнесхэр зэдэшIыгъэныр, хэкум бизнес Iофхэр халъыхьэныр ыкIи нэмыкIхэр.\nПроектыр зигъэхьэзырыгъэхэр Америкэм иахъщэ зефапIэу Волл-Стрит зыфиIорэм щылажьэу Бачхаз Ямызрэ , адвокатэу Уарщыкъо Залимрэ. Ахэм проектэу агъэцакIэрэм фэгъэхьыгъэ видео интернетым къырагъэуцуагъ инджлизбзэкIэ къыщыгущыIэхэу ыкIи тыркубзэкIэ зэблэдзыжьыгъэу. Мыщ утэIункIэмэ плъэгъущт: youtube.com\nКупым интернет сайт къызэIуахыгъ бзищыкIэ тхыгъэхэр итэу, инджлизбзэ, арапыбзэ ыкIи урысыбзэ, тапэкIи адыгабзэр хагъэхьэщт. Сайтым Iофэу агъэцакIэхэрэр ыкIи агъэцэкIэщтхэр къырагъауцох. Мы Iофым хэлэжьэнэу зишIоигъохэр къырагъэблагъэх ыкIи сайтым игъогукIэ уахэхьэн плъэкIыщт. Мыщ утэIункIэмэ плъэгъущт: adighachain.com.


Республика Адыгея - Щылэ мазэм и 1-р – ИлъэсыкI\nШъхьаIэр/Пресс-гупч/Къэбархэр/Щылэ мазэм и 1-р – ИлъэсыкI\nЩылэ мазэм и 1-р – ИлъэсыкI\n2020-рэ илъэсыкIэу къихьэрэм фэшI тышъуфэгушIо!\nМы мэфэкIыр щыIэныгъэм ичэзыукIэ ублагъэ зэрэхъурэм итамыгъэу ренэу щытыгъ ыкIи щыт. ИлъэсыкIэм ехъулIэу кIэуххэр зэфэтхьысыжьхэу, блэкIыгъэ хъугъэ-шIагъэхэр тыгу къэдгъэкIыжьхэу, къэкIощт лъэхъанымкIэ гухэлъхэр итхъухьэхэу щыт.\n2019-рэ илъэсэу икIырэм лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ республикэм гъэхъэгъэ макIэп ышIыгъэр. Адыгеим ихэхъоныгъэкIэ, цIыфхэм яфэшъошэ щыIакIэ яIэнымкIэ зэшIотхын фаеу тапэ илъхэм ахэр лъэпсэшIу афэхъущтых.\n2020-рэ илъэсэу къихьэрэр шIуагъэ къэзытыщт гъэпсын IофшIэнхэмкIэ зэрэбаищтым тицыхьэ телъ. Тызэгъусэмэ, сыд фэдэрэ пшъэрылъи зэшIотхышъущт, гухэлъэу итхъухьагъэхэри щыIэныгъэм щыпхырытщышъущтых. Республикэм щыпсэухэрэм гуетыныгъэу ахэлъым, тигупсэ Адыгеир джыри нахь зэтегъэпсыхьагъэ хъуным зэкIэми тызэрэдэлажьэрэм ащкIэ яшIогъэшхо къэкIощт.\nТичIыпIэгъу лъапIэхэр, зэкIэми тышъуфэлъаIо псауныгъэ пытэ, щыIэкIэшIу шъуиIэнэу, шъуиунагъохэм рэхьатныгъэ арылъынэу, дунаир мамырэу, шъуигухэлъ дахэхэр къыжъудэхъухэу шъупсэунэу! 2020-рэ илъэсыкIэм насыпрэ гушIуагъорэ къышъуферэхь!\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу, Урысые политическэ партиеу «Единэ Россием» и Адыгэ шъолъыр къутамэ исекретарэу КъумпIыл Мурат


Щылэ мазэм къыщегъэжьагъэу | Адыгэ Макъ\nЩылэ мазэм къыщегъэжьагъэу\nИлъэсыкIэм къыздихьыгъэ хэбзакIэхэм щылэ мазэм кIуачIэ яIэ хъугъэ. Ахэм ащыщхэм нэIуасэ шъуафэтэшIы.\n2018-рэ илъэсым иапэрэ мазэ къыщегъэжьагъэу апэрэу сабый къызфэхъурэ ныхэм хэбзэ IэпыIэгъоу мазэ къэс къаратырэр сомэ мини 10-м ехъущт. Къызыхъугъэр илъэсрэ ныкъорэ охъуфэкIэ хабзэм сабыим ишIуагъэ къыригъэкIыщт.\nЯтIонэрэ ыкIи ящэнэрэ сабыйхэр къызфэхъухэрэ зэшъхьэгъусэхэм ахъщэ чIыфэ (ипотекэ) хабзэм къыIахыгъэмэ, ащ итыжьын къафагъэпсынкIэщт.\nСабыир зизакъоу зыпIурэ бзылъфыгъэхэм фэгъэкIотэныгъэу къафашIыхэрэм къахэхъощт. Коммунальнэ фэIо-фашIэхэм, санаторием зэрэкIощтхэ путевкэхэм ауасэхэр нахь макIэу арагъэтыщтых. Сабый зыпIурэ бзылъфыгъэ шъхьэзакъохэр IофшIапIэхэм къаIуагъэкIыщтхэп, ясабыйхэр чэзыум рамыгъажэхэу кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэм арагъэштэщтых. ЕджапIэм зычIахьэхэкIэ, ыпкIэ хэмылъэу мафэм тIогъогогъо агъэшхэщтых.\nКъэхъугъакIэхэу янэ-ятэхэм къычIадзыжьыгъэ сабыйхэм аныбжь илъэс 18-м нэсыфэ хабзэм ахъщэ IэпыIэгъоу сомэ 10068-рэ мазэ къэс къафитIупщыщт, ащ ыужи апшъэрэ еджапIэхэм ачIахьэхэрэм ар къаухыфэкIэ пIалъэр афылъигъэкIотэщт.\nСэкъатныгъэ зиIэ кIэлэцIыкIухэм къаратырэ ахъщэм джы компенсацие къыфашIэу рагъэжьэщт.\nИлъэсыкIэу къихьагъэм транспортым, чIыгум ыкIи псэупIэхэм апае амытызэ чIыфабэ зэтезгъэуагъэхэм афагъэгъущт. «ЧIыфэ амнистиер» къэралыгъом зэрэщыкIощтыр Президентэу Владимир Путиным пресс-конференциеу тыгъэгъазэм зэхищэгъагъэм къыщиIогъагъ.\nПредпринимательхэм 2015-рэ илъэсыр къехьэфэ амытэу зэтырагъэогъэ чIыфэхэр афагъэгъущтых. Джащ фэдэм ахэм зарагъэтхыгъэми, IофшIэныр рамыгъэжьагъэу страховщикхэм къафалъытэщтыгъэ ахъщэр, тедзэу ахэм къафашIыщтыгъэр ыкIи тазырэу къатыралъхьэщтыгъэр атырахыжьыщтых. ЧIыфэ зытелъ пстэумэ афагъэгъущт ахъщэр къэплъытэжьмэ, ар тихэгъэгукIэ сомэ миллиарди 150-рэ фэдиз мэхъу. Ау 2015-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу чIыфэхэр зэтезгъэхъуагъэхэм ахэр амытыжьхэ хъущтэп, къыпфагъэгъу зэпытыщтэп.


Мэхъош Аслъан Ибрахьим ыкъор — Адыгэ макъ\nМэхъош Аслъан Ибрахьим ыкъор\nШъыпкъэныгъэ, гукIэгъу хэлъэу зигъашIэ къэзыхьыгъэ Мэхъош Аслъан Ибрахьимэ ыкъом игъонэмысэу идунай ыхъожьыгъ.\nКозэт щапIугъ. Тренерэу дзюдомкIэ, самбэмкIэ Iоф ышIэзэ, нэбгырэ пшIы пчъагъэ ыгъэсагъ. Джон Липаридзе спортымкIэ дунэе класс зиIэ мастер хъугъэ. Джумбер Липаридзе, КIэрэщэ Пщымаф, Шъхьэлэхъо Аслъан, Исаченко зэшхэр, Андрей Выростковыр, фэшъхьафхэри спортым имастерых. ЩыIэныгъэм игъогу тырищагъэхэм тренерхэр къахэкIыгъэх.\nАдыгэ Республикэм самбэмкIэ испорт еджапIэ ипащэ игуадзэу илъэсыбэрэ щытыгъ. Республикэм испорт еджапIэу N 1-м ипащэу Мэхъош Аслъан загъэнафэм, ипшъэрылъхэр дэгъоу ыгъэцэкIагъэх. Аужырэ илъэсхэм спорт еджапIэм иIофышIагъ.\nПщыкъаныкъо Долэтыкъо самбэмкIэ еджапIэм ипащэу, Мэхъош Аслъан ащ игуадзэу зыщытыгъэ лъэхъаным дунаим, Европэм язэнэкъокъухэм Хьасаныкъо Мурат, нэмыкIхэм дышъэр къащахьыщтыгъ.\nХъот Юныс, Делэкъо Адамэ, фэшъхьафхэу спорт еджапIэхэм япащэхэм ащыгъупшэжьырэп Мэхъош Аслъан гукIэгъоу хэлъым гъунэ имыIэу зэрэпсэущтыгъэр. ИгущыIэ фабэкIи, зэхэщэн IофыгъохэмкIи IэпыIэгъу къызэрафэхъущтыгъэр гъашIэм хэкIокIэщтэп.\nЛъэпкъым ыгу къыфытеозэ, Адыгэ Республикэм ихэхъоныгъэхэм арыгушхозэ ищыIэныгъэ къэзыхьыгъэ Мэхъош Аслъан ишIушIагъэхэм иIофшIэгъухэр, иныбджэгъухэр ащыгъуазэх, иадыгагъэ агъэлъапIэ. ЗэхэшIыкI ин иIэу, цIыф шъырытэу зэрэщытыр ипсэукIэ къыхэщыщтыгъ. ЛIакъоу зыщыщым, къыпэблагъэхэм гуфэбэныгъэ афыриIагъ. Мэхъош Аслъанрэ ишъхьэгъусэрэ пшъэшъитIу зэдапIугъ, унэгъо дахэ зэдыряIагъ.\nИлъэс 71-м итэу дунаим ехыжьыгъэ Мэхъош Аслъан игупсэхэм, иIахьылхэм ащыщэу, гъэзетэу «Адыгэ макъэм» иредактор шъхьаIэ игуадзэу МэщлIэкъо (Мэхъош) Саидэ тафэтхьаусыхэ, якъин адэтэIэты. ЩымыIэжьым Тхьэм джэнэт къырет.\n«Адыгэ макъэм» иIофышIэхэр.\nПредыдущая «ЦIыфхэм гъотэу яIэм хэхъон фае»\nСледущая «Къэралыгъо фэIо-фашIэхэр шIуагъэ къатэу гъэцэкIэгъэнхэ фае» атыгъах


Улажьэмэ, Iахьынчъэ ухъущтэп Улажьэмэ, Iахьынчъэ ухъущтэп » Шапсугия - История, культура, традиции адыгов-шапсугов\nУлажьэмэ, Iахьынчъэ ухъущтэп Улажьэмэ, Iахьынчъэ ухъущтэп\nМы аужырэ илъэсхэм былымхъуным зыфэзыгъазэхэрэм япчъагъэ нахьыбэ мэхъу зэпыт. Мы аужырэ илъэсхэм былымхъуным зыфэзыгъазэхэрэм япчъагъэ нахьыбэ мэхъу зэпыт.\nМы аужырэ илъэсхэм былымхъуным зыфэзыгъазэхэрэм япчъагъэ нахьыбэ мэхъу зэпыт. Инэм къэлэ пcэупIэм хэхьэрэ къутырэу Дружнэм дэтыгъэ колхозым ифермэ зэхэзыжьыгъэу, былымхэр зычIэтыгъэ корпусхэр зэхэтэкъуагъэхэу щытыгъэх. ЫпэкIэ псэолъэшIыным пылъыгъэ Iэшъынэ Руслъан зы къакъыр къыгъэнэжьыгъ, былымхэр мэкIэ-макIэу къыщэфынхэу ригъэжьагъ.\n— ИлъэситIу хъугъэ мы Iофым ыуж сызихьагъэр. Ау тхылъхэм ягъэпсын къиныгъохэр къыпыкIыгъэх, охътабэ ыхьыгъ. Былымхэр зычIэтыщт псэуалъэр жъыгъэти гъэцэкIэжьынэу бэ етшIылIагъэр. Шхынлъэхэр икIэрыкIэу дгъэпсыжьыгъэх, псыр итщагъ, электричествэр дгъэтэрэзыгъэ. ДжырэкIэ ебзым икIэтхъун къин къытщэхъушъ, ар автоматическэ шIыкIэм тетэу зэрэдгъэпсыщтым тыпылъ, ау зэкIэри зэу бгъэцэкIэн плъэкIыщтэп, — къытфеIуатэ Руслъан.\nТигущыIэгъу къызэриIуагъэмкIэ, фермэр къызэIуихыным пае ахъщэшхо хэхьагъ, илъэситIурэ былымыр зыпIыгъкIэ ары ныIэп федэу къытырэр къызылъэгъощтыр, шкIэхэр джыри цIыкIух. ЧIыпIэ зэфэшъхьафхэм къарищыхэзэ зэкIэмкIи былымышъхьэ 60 зэригъэгъотыгъ, ахэм чэм 30 ахэт.\n— Унэе хъызмэткIэ езгъэжьэгъагъ, джы мэкъумэщ—фермер хъызмэтшIапIэ къызэIусхыгъ. Синыбджэгъоу Хьабэхъу Инверрэ сэррэ Iофым тыпылъ, нэбгырэ заули тштагъэу Iоф ятэгъашIэ. Ыпэ рапшIэу былымхэм ашхыщтыр ары тызыпылъыр. Мэкъу зэрэтыупкIэщт, зэрэдгъэтIылъыжьыщт техникэр тиI. ЧIыгу тимыIэми, мэкъу зыщытыупкIэн чIыпIи тыщыкIэрэп. Джащ фэдэу комбикормэ къэтэщэфы, жом къятэгъащэ. Ветеринар пунктэу Инэм дэтым иIофышIэхэр къэкIох, мы мафэхэм лъы ахащыгъ. Тэри врач тахэхъухьагъэу зыгорэ къяузыгъэмэ къэтэшIэ, — еIо Руслъан.\nКIымэфэ мэфэ чъыIэхэр къызэранэкIыгъэх, джы хъупIэм былымхэр итых, уц шхъуантIэр ашхы.\nЧэмхэр зэращыщт аппарат яIэу пчэдыжьым жьэу ыкIи пчыхьэм ащых. БэшэрэбкIэ амыгъашхэхэу ежь-ежьырэу щэ ешъохэмэ шкIэхэр нахь дэгъоу къэхъухэу фермерым елъытэ. КъыхэкIы зы чэмым шкIитIу ригъашъоуи, плIы ыгъашхэуи зэрэхъугъэр. Къелыжьырэ щэмкIэ къуае рахышъ, ар IуагъэкIы. Ядэжь хэушъхьафыкIыгъэ унэ Руслъан щигъэпсыгъэу ишъхьэгъусэу Ларисэ къуаер щырехы. Щэр пщэным федэ пымылъэу фермерым елъытэ. Ау нахь заушъомбгъумэ щэр шапхъэхэм адиштэу агъэкъабзэзэ (пастеризация) ащэн гухэлъхэр яIэх.\nIэшъынэ Руслъан ифермэ зэрэхигъэхъощтым пылъ.\n— Непэ зигугъу къэпшIын федэ имыIэми, улажьэмэ, Iахьынчъэ ухъущтэп — еIо ащ. Къэралыгъо IэпыIэгъур къыратыным пае тхылъхэр егъэхьазырых. Ар къызыратыкIэ иIофшIэн нахь зыригъэушъомбгъущт, былымышъхьэм хигъэхъощт.\nЛэжьыгъэ бэгъуагъэ къыщахьыжьы Лэжьыгъэ бэгъуагъэ къыщахьыжьы\nЧанэу чIыгум ешIушIэх Чанэу чIыгум ешIушIэх\nБюджет ахъщэр игъом агъэфедэ Бюджет ахъщэр игъом агъэфедэ


Бзэр ашIырэп, зэрагъашIэ нахь | Адыгэ Макъ\nБзэр ашIырэп, зэрагъашIэ нахь\nАвтор: Редакция\t/ 23.09.2019\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nСыд фэдэрэ бзи ипчъэхэр зэIухыгъэх. Адыгабзэри ахэм ахэт.\nЗы бзэм нэмыкIыбзэмэ къахэкIыгъэ гущыIэхэр щыгъэфедагъэхэу хъун ылъэкIыщт, ау ащ фэдэ гущыIэхэм къызыхэхьэгъэ бзэм ишъуашэхэр аштэхэшъ ащ щыщ шъыпкъэм фэдэу мэхъух.\nУрысыбзэм е нэмыкIыбзэм къыхэкIыгъ пIоу лъэпкъым бэшIагъэу ыгъэфедэрэ гущыIэхэр бзэм хэудзыхэ хъущтхэп. Адыгабзэм игъэкIотыгъэу щагъэфедэщтыгъэ мэзацIэхэр нахьыбэмкIэ къызтекIыгъэхэр латиныбзэр ары. Ау ахэр зыгорэм ыгу римыхьхэу, адыгабзэмэ ахагъэтэкъугъэх. ГъэшIэгъоны, а гущыIэ шъыпкъэхэр урысхэми, грузинхэми, ермэлхэми, нэмыцхэми, нэмыкIхэми къахэнагъэх, ижъыкIэ а бзэхэм ежьхэм абзэкIэ нэмыкIыцIэхэр яIагъэхэ нахь мышIэми. ЗэрэхъурэмкIэ, тэ, адыгэхэм, зэкIэми танахь Iушыти, танахь байти, тызэсэгъэ гущыIэхэр бзэм хэтыдзыгъэх. Ар адыгабзэм икъызэтегъэнэнкIи ихэхъоныгъэкIи амал хъурэп, нахь тхьамыкIэ емыхъулIэрэмэ.\nАдыгабзэр адыгэ гущыIэ закIэу, печать тедзагъэу щытынэу щытэп, адыгабзэм игъэпсыкIэхэр зиIэ гущыIэ пэпчъ адыгабзэкIэ уеджэмэ хъущт. Адыгабзэр ныдэлъфыбз тэIоми, зы адыгэ бзылъфыгъэ сабый къыфэхъугъэп адыгабзэкIэ гущыIэу. Адрэ бзэхэри джащ фэдэх. ЦIыф лъэпкъым ыбзэ ныдэлъфыбзэп, рагъэшIэгъэ бзэ хэушъхьафыкIыгъ нахь. Ныдэлъфыбзэ зиIэр былымхэр, хьайуанэхэр ары. Адыгэмэ ныдэлъфыбзэ зыфаIорэр янэ-ятэхэр сабыим адыгабзэкIэ дэгущыIэхэзэ, рагъэшIэгъэ бзэр ары. Янэ-ятэхэр сабыим инджылызыбзэкIэ дэгущыIэхэзэ ар зырагъашIэкIэ, сабыим иныдэлъфыбзэ хъущтыр инджылызыбзэр ары. Арышъ, ныдэлъфыбзэу сабыим иIэщтыр апэу ны-тыхэм рагъэшIэгъэбзэр ары. Ащ къикIырэр — «бзэр ашIырэп, зэрагъашIэ нахь». Джар зэкIэми къагурыIон, адыгэхэм ясабыйхэм адыгабзэкIэ адэгущыIэнхэ фае, адыгабзэр адыгэ лъэпкъым шIомыкIодыным пае.\n«Адыгабзэр къэралыгъуабзэ ашIыгъ» оIо къодыекIэ къикIын щыIэп, бзэр зэрамышIырэм къыхэкIэу. Бзэр зэбгъэшIэн фае нахь, пшIынэу щытэп. Джыри зэ къыкIэтэгъэтхъы, ушъхьагъу мыухыжьхэм уалъыхъунэу щытэп. НэмыкIыбзэмэ къахэкIыгъэ гущыIэхэм адыгабзэр къагъэтхьамыкIэрэп, мэкъэзэращэ бэу зэрэхэтми изэрар къакIорэп, алфавитым тамыгъабэ зэрэхэтми теплъхьаныр къекIурэп, адыгабзэр зэрагъэшIэнымкIэ сыхьатэу къатырэр зэрэмакIэми екIолIакIэ къыфэбгъотын плъэкIыщт, адыгэ литературэр урысыбзэкIэ зэбгъэшIэнри хэкIыжьыпIэ хъущтэп адыгабзэм изэгъэшIэнкIэ. Адыгабзэр зэзыгъашIэрэм адыгабзэ зэхихын фае, адыгабзэм фаер адыгабзэм рыгущыIэн фае. Ахэр сыхьат пчъагъэу тырагъэкIуадэрэм епхыгъэу щытых, ау ахъщэу тефэщтыр фондэу яIэм тIэкIу зэхъокIыныгъэхэр фашIымэ, фэукIочIыщт. ГущыIэм пае, кIэлэеджакIохэм языгъэпсэфынкIэ хабзэм ахъщэ дэхэкIае къетIупщы. Къалэм щеджэрэ еджакIохэу адыгабзэр зымышIэхэрэр куп-купэу адыгэ чылагъохэм ащэхэу, ахэм адэт еджапIэхэм защагъэпсэфынэу зыбгъэпсыкIэ, къини, егъэзыгъи, ахъщэ лыий темыфэу дэгъоу зыщагъэпсэфын алъэкIыщт, адыгабзэри, адыгэ культурэри ашIэщт. Ахэм алъыплъэхэу, афэсакъхэу ахэтыщтых зигъэпсэфыгъо зыухыгъэ кIэлэегъаджэхэр. АхэмкIи ар федэу щытыщт ялэжьапкIэ зыгъэпсэфын фондым къыхэкIызэ аратымэ.\nАдыгабзэм тищыIэныгъэ чIыпIэу щиубытырэр нахь макIэ зыкIэхъурэр орфографиеми, алфавитми, адыгэ лъэпкъхэр зэпэIапчъэу зэрэпсэухэрэми ялажьэп. Ар ежь адыгабзэр зэрагъэфедэрэм, лъытэныгъэу фыряIэм епхыгъ. Бзэр цIыфхэм Тхьэм къызкIахилъхьа— гъэр рыгущыIэнхэу, рызэгурыIонхэу, рылэжьэнхэу ары. Джы ахэр адыгабзэм къыдэмыхъужьхэ зэхъум, адыгабзэм ишIэныгъи къеIыхэу ригъэжьагъ. Ау адыгэ лъэпкъмэ абзэ шIу алъэгъумэ, кIодынэу ежьэгъэ бзэр къызэтырагъэуцон алъэкIыщт. Амалэу ащкIэ щыIэри бэ хъугъэ: тхылъхэр, журналхэр, гъэзетхэр, радиор, телевидениер, телефонхэр, компьютерхэр, спортыр, наукэр, дунае зэIукIэгъухэр, нэмыкIхэри. Мыщ фэдиз амалыр ямыIэу, еджакIэ зышIэрэри мэкIэ дэдэу адыгэмэ уахътэ къякIугъ. Хьаткъо Ахьмэд иусэу «Адыгэ псэукIэм» иапэрэ номер фэсэтхы» зыфиIорэм щигъэфедэрэ гущыIэхэр сабый къэхъугъакIэм гъэшIуабзэу раIорэм зыкIыфэдэхэр джары:\n«КъэхъугъакIэшъ, Iэ щысэфэ,\nСфэмыубытэу зытIо-зыщэ сыкIырэплъы.\nГъэзет щыпэм уемыплъ,\nКъыкIэлъыкIощтыр ащ фэдэп.\nУапэ илъымкIэ мэкъэшIэу,\nШъэогъу кIас, лэжьакIохэмкIэ щхэпсы».\nЛIыжъэу ЛIымафэ гушIозэ гъэзетым иныо феджэ. Джы зэкIэми еджакIэ ашIэ, зэджэщтхэри хъои, ау еджэрэр макIэ хъугъэ. КIэлэегъаджэхэм, тэ, нахьыжъхэм, къыткIэхъухьэхэрэм адыгэ гъэзетри, адыгэ тхылъхэри шIу алъэгъухэу, еджэхэу тпIунхэ фае. ЕджакIэ зэрагъэшIэгъахэу КIэрэщэ Тембот, МэщбэшIэ Исхьакъ, Еутых Аскэр, Iэшъынэ Хъазрэт, Бэрэтэрэ Хьамид, Къуекъо Налбый, ШэуджэнцIыкIу Алый, КIыщэкъо Алим, Чэлэщбый Исмахьилэ, IутIыжъ Борисэ нэмыкIыбэми адыгабзэхэмкIэ атхыгъэ тхылъхэм ямыджэхэрэр зэрэпсэухэрэр сэгъэшIагъо. Телевизорым, компьютерым, телефонхэм акIэрысхэу уахътэр зыфэмыгъэкIожьэу щытхэмкIэ титхакIохэм ятхылъхэр Iэзэгъушхо хъущтых яджэхэмэ.\nАрышъ, тэ зэкIэми тшIэн фае тигъунэгъу лIыжъэу Гугъэжъужь игъунэгъу кIалэу адыгабзэкIэ дэеу гущыIэрэм риIогъагъэр: «А сикIал, бзэр ашIырэп, зэрагъашIэ нахь». Адыгабзэр хьазырэу щыIэу тэ дунаим тыкъытехъуагъ, тэ ар зэдгъэшIэныр типшъэрылъ. Адыгабзэр зэдгъэшIэным пае адыгабзэкIэ гущыIэхэрэм нахьыбэрэ тадэжъугъэгущыI, адыгабзэкIэ къыхаутыгъэ тхылъхэм зэпымыоу тяжъугъадж. Адыгэгу зиIэу, зилъэпкъ зымыгъэкIоды зышIоигъом адыгабзэри дэгъоу зэрерэгъашI, адыгэ хэбзэ дахэхэри ерэгъэцакIэх.


Галактика Кельвина • Просмотр темы - Марион Жолес-Грожан (Marion Jollès Grosjean)\nМарион Жолес-Грожан (Marion Jollès Grosjean)\nЗаголовок сообщения: Марион Жолес-Грожан (Marion Jollès Grosjean)\nДобавлено: 10 янв 2016, 06:25\nЧтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Марион Жолес-Грожан (Marion Jollès Grosjean; родилась: 8 декабря 1981 года; Мо, департамент Сена и Марна, Франция ) — французская телеведущая и журналистка. (36 лет)\nЗаголовок сообщения: Re: Марион Жолес-Грожан (Marion Jollès Grosjean)\nДобавлено: 10 янв 2016, 06:28\nДобавлено: 10 янв 2016, 06:36\nДобавлено: 10 янв 2016, 07:02\nДобавлено: 10 янв 2016, 07:13


Лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ зэфэхьысыжьхэр, пшъэрылъхэр — Адыгэ макъ\nАР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат тхьамэтагъор зыщызэрихьэгъэ зэхэсыгъо АР-м иминистрэхэм я Кабинет мы мафэхэм иIагъ. Ащ Къэралыгъо Советым — Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, къулыкъу зэфэшъхьафхэм ялIыкIохэр, муниципальнэ образованиехэм япащэхэр хэлэжьагъэх. Зэхэсыгъор видеоселектор шIыкIэм тетэу кIуагъэ.\nУФ-м и Президентэу Владимир Путиным федеральнэ субсидиехэм ягъэфедэн ылъэныкъокIэ пшъэрылъэу къыгъэуцугъэхэр гъэцэкIагъэ зэрэхъурэм, псэупIэ-коммунальнэ хъызмэтыр бжыхьэ-кIымэфэ уахътэм зэрэфэхьазырым, культурэм иучреждениехэм яIофхэм язытет, нэмыкIхэм атегущыIагъэх.\nАР-м финансхэмкIэ иминистрэу Долэ Долэтбый къызэриIуагъэмкIэ, 2019-рэ илъэсым федеральнэ хэбзэ органхэм адашIыгъэу зэзэгъыныгъэ 53-мэ республикэм Iоф адишIагъ. Ахэм ягъэцэкIэн пстэумкIи сомэ миллиарди 6,4-рэ пэIухьагъ. Ащ щыщэу сомэ миллион 525,3-р республикэ бюджетым къыхэхыгъ, сомэ миллион 94-р му-\nниципальнэ образованиехэм яахъщ. Экономиер сомэ миллиони 5 хъугъэ.\n— Зэзэгъыныгъэхэм къадэлъытагъэхэм ягъэцэкIэн муниципальнэ образованиехэм нахьыбэу анаIэ атырагъэтын фае. Ащ дакIоу къэгъэлъэгъонхэм акIэхьэгъэным пае амалэу аIэкIэлъхэр къыдалъытэзэ пэшIорыгъэшъ Iофтхьабзэхэр зэхащэнхэм мэхьанэшхо иI. НэмыкI шъолъырхэм а лъэныкъомкIэ опытэу аIэкIэлъыр нахь куоу зэдгъэшIэн, тэркIэ нахьышIур къыхэтхын фае, — къыIуагъ АР-м и ЛIышъхьэ.\nПсэупIэ-коммунальнэ хъызмэтыр бжыхьэ-кIымэфэ уахътэм зэрэфэхьазырым къытегущыIагъ АР-м псэолъэшIынымкIэ, транспортымкIэ, псэупIэ-коммунальнэ ыкIи гъогу хъызмэтымкIэ иминистрэ игуадзэу Лафышъэ Рэмэзан. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, кательнэ 255-рэ, фабэм икIуапIэу километрэ 302-рэ, фэтэрыбэу зэхэт унэ 1720-рэ, гъэстыныпхъэ шхъуантIэм икIуапIэу километрэ мини 3, водозабор 319-рэ, нэмыкIхэр агъэхьазыры. Джащ фэдэу къуаджэу Хьатикъуае дэт унэхэм ащыщэу тфымэ хьакухэр ащагъэуцух. Чъэпыогъум и 1-м шIомыкIэу ахэм IофшIэнхэр ащаухынхэм ыуж итых. ЗэкIэ муниципалитетхэм бжыхьэ-кIымэфэ уахътэм зэрэфэхьазырхэр къэзыушыхьатырэ тхылъхэр чъэпыогъум и 15-р къэмысызэ къатын фае.\nГрафикым шIомыкIэу IофшIэнхэр зэшIохыгъэ хъунхэм ыуж итынхэу, гъэстыныпхъэ шхъуантIэмкIэ чIыфэхэм якъэугъоижьын нахь агъэпсынкIэнэу, энергоресурсхэр зыгъэфедэхэрэм ахэм апкIэ игъом къатыным Iоф дашIэнэу республикэм ипащэ къафигъэпытагъ. Мы лъэныкъомкIэ хэушъхьафыкIыгъэу къэгущыIагъ Адыгэкъалэ иадминистрацие ипащэу ЛIыхэсэ Махьмудэ. Мыщ ипсэупIэ-коммунальнэ хъызмэтшIапIэ гъэстыныпхъэ шхъуантIэмкIэ анахьыбэу чIыфэ телъ.\nБэдзэогъум и 1-м къызэралъытагъэмкIэ, псэупIэ-коммунальнэ хъызмэтшIапIэхэм чIыфэу ателъыр сомэ миллион 277,6-рэ мэхъу, электроэнергием пае къамытыгъэр сомэ миллиони 100-м нэсы. Ащ икъэугъоижьын пае межведомственнэ комиссие зэхащагъ. АР-м и ЛIышъхьэ Iофым хэхъухьагъэм нахь игъэкIотыгъэу зыщигъэгъозэнэу псэолъэшIынымкIэ Министерствэм фигъэпытагъ.\nКультурэм ыкIи искусствэм алъэныкъокIэ гъэсэныгъэ тедзэм изэхэщэн фэгъэхьыгъэу къэгущыIагъ АР-м культурэмкIэ иминистрэу Аулъэ Юрэ. Республикэм искусствэхэмкIэ учреждение 20 ыкIи зы кIэлэцIыкIу художественнэ еджапIэ ит. БлэкIыгъэ илъэсым къыщыублагъэу ахэм шъолъыр мэхьанэ яIэ шIыжьыгъэным пылъых, еджэпIи 6-м ащ фэдэ статус яIэ хъужьыгъэ. КIэлэцIыкIоу мыщ фэдэ еджапIэхэм ачIэсыр зы проценткIэ нахьыбэ хъугъэ. ПстэумкIи нэбгырэ 5370-рэ ащеджэ, 57-мэ сэкъатныгъэ яI.\nБлэкIыгъэ 2019-рэ илъэсым искусствэхэмкIэ еджапIэхэм апае пианинэ 19 къащэфыгъ. Мыгъэ лъэпкъ проектэу «Культура» зыфиIорэм къыщыдэлъытагъэу искусствэхэмкIэ Адыгэ республикэ кIэлэцIыкIу еджапIэу К. Лъэцэрыкъом ыцIэ зыхьырэм рояль къыфащагъ.\nГъэсэныгъэм зегъэушъомбгъугъэным фэгъэхьыгъэ къэралыгъо программэм къыдыхэлъытагъэу еджэпIи 4-мэ ягъэкIэжьын пае сомэ миллион 217-рэ къатIупщыгъ. Къыблэ Федеральнэ шъолъырым исубъектхэм ащыщэу Адыгее закъор ары мы программэм хэфагъэр.\nАщ нэмыкIэу Адыгэ Республикэм ыныбжь илъэси 100 зэрэхъурэм фэгъэхьыгъэ Iофтхьабзэхэм къадыхэлъытагъэу искусствэхэмкIэ Адыгэ республикэ кIэлэцIыкIу еджапIэм гъэцэкIэжьынхэр щырагъэжьагъэх, ащ сомэ миллиони 8,2-рэ пэIухьащт. 2021 — 2023-рэ илъэсхэм агъэцэкIэжьынхэу еджэпIи 9-мэ апае тхылъхэр агъэхьазырхи, федеральнэ гупчэм фатIупщыгъ.\nКультурэм иучреждениехэм яматериальнэ-техническэ амалхэр нахьышIу шIыгъэнхэр зэшIохыгъэ зэрэхъугъэхэм зэригъэразэрэр АР-м и ЛIышъхьэ къыхигъэщыгъ, мы лъэныкъом фытегъэпсыхьэгъэ федеральнэ программэхэм тапэкIи ахэлэжьэгъэным мэхьанэ зэриIэм къыкIигъэтхъыгъ. ИскусствэхэмкIэ кIэлэцIыкIу еджапIэхэм ягъэпсын муниципальнэ образованиехэм япащэхэр нахь чанэу хэлэжьэнхэу къариIуагъ.\nНэужым АР-м лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ и Комитет ипащэу Шъхьэлэхъо Аскэр IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэу квалифицированнэ кадрэхэм ахалъытэхэрэм ячIыгу къагъэзэжьыным фытегъэпсыхьэгъэ программэр гъэцэкIагъэ зэрэхъурэм къытегущыIагъ.\nАр зыщыIэр 2019-рэ илъэсым къыщегъэжьагъ. ПстэумкIи нэбгыри 6 хэлэжьагъэр. Ахэм яунагъохэм ащыпсэухэрэр къыдэплъытэхэмэ, 11 мэхъу. ЗэкIэ къэзгъэзэжьыгъэхэм гъэсэныгъэм, медицинэм алъэныкъокIэ фэIо-фашIэхэр къызIэкIагъэхьанхэ амал аратыгъ, ящыкIагъэ хъумэ, нэмыкI лъэныкъохэмкIи IэпыIэгъу араты.\nКъэралыгъо ветеринарнэ къулыкъум Адыгеим зыщегъэушъомбгъугъэными зэхэсыгъом щытегущыIагъэх. АР-м и ЛIышъхьэ ащ фытегъэпсыхьэгъэ пшъэрылъ гъэнэфагъэхэр къыгъэуцугъэх. Мы отраслэм специалист ныбжьыкIэхэр нахьыбэу хэщэгъэнхэм, мэкъумэщ псэуалъэхэр биологическэу ухъумэгъэнхэм, псэушъхьэхэм уз къахэхьагъэмэ, ар къызщежьагъэм игъэунэфынкIэ шIыкIакIэу щыIэхэр гъэфедэгъэнхэм ахэр анахьэу афэгъэхьыгъэх.\nПредыдущая IэпыIэгъум щыкIэхэ хъущтэп\nСледущая Iоныгъом и 20-м нэс афылъагъэкIотагъ


Прокуратурэм иIофышIэхэм ямэфэкIкIэ афэгушIуагъ — Адыгэ макъ\nПрокуратурэм иIофышIэхэм ямэфэкIкIэ афэгушIуагъ\nРедактор 13.01.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nУрысые Федерацием ипрокуратурэ иIофышIэ и Мафэ фэгъэхьыгъэ зэIукIэу тыгъуасэ щыIагъэм Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат хэлэжьагъ. Республикэм ипрокурорэу Игорь Шевченкэм Iофтхьабзэр зэрищагъ.\nЗэIукIэм хэлэжьагъэх Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо Совет – Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, Адыгэ Республикэм и Апшъэрэ хьыкум и Тхьаматэу Шумэн Байзэт, прокуратурэ къулыкъухэм яIофышIэхэмрэ яветеранхэмрэ.\nУрысые Федерацием и Генеральнэ прокурорэу Игорь Красновым Iофтхьабзэм хэлажьэхэрэм видео амалкIэ закъыфигъэзагъ, Адыгэ Республикэм ипрокуратурэ иIофышIэхэм псауныгъэ пытэ яIэнэу, яIофшIэн гъэхъагъэхэр тапэкIи щашIынэу къафэлъэIуагъ.\nНэужым Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат къэзэрэугъоигъэхэм закъыфигъэзагъ. Ащ зэрэхигъэунэфыкIыгъэмкIэ, илъэс 300 фэдиз хъугъэ прокуратурэр къэралыгъом икIэгъэкъон пытэу зыщытыр, хабзэр къызэрэдалъытэрэм, цIыфхэм яфитыныгъэхэмрэ яшъхьафитыныгъэрэ къызэраухъумэрэм гъунэ залъифырэр.\n«Прокуратурэм щылажьэхэрэр яIофшIэн зэрегугъухэрэм бэкIэ елъытыгъ общественнэ зыпкъитыныгъэр зыфэдэщтыр, тиреспубликэ социальнэ-экономикэ хэхъоныгъэ егъэшIыгъэнымкIэ, инвестициехэр нахьыбэу къыхалъхьанхэмкIэ ахэм бэ ашIэрэр. Прокуратурэм иIофышIэхэр хьалэлэу хэгъэгум зэрэфэлажьэхэрэмкIэ, язэфагъэкIэ, пшъэдэкIыжь зэрахьырэр икъоу къазэрагурыIорэмкIэ сыдигъуи къахэщыщтыгъэх», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nДжащ фэдэу республикэм и ЛIышъхьэ прокуратурэм иветеранхэми зэрафэразэр къыхигъэщыгъ. Нахьыжъхэм рахьыжьэгъэ Iофыр прокуратурэм щылэжьэрэ ныбжьыкIэхэм зэрэлъагъэкIуатэрэр, гъэрекIо лъэныкъо пстэумкIи ахэм гъэхъагъэхэр зэрашIыгъэр КъумпIыл Мурат хигъэунэфыкIыгъ.\n«Хэгъэгум и Президентэу Владимир Путиным мызэу, мытIоу хигъэунэфыкIыгъ прокуратурэм иIофышIэхэм IэпэIэсэныгъэу, цIыфыгъэу, теубытэныгъэу ахэлъым хэгъэгум рэхьатныгъэ илъыщт-имылъыщтым, хабзэхэр къызэрэдалъытэщтхэм, цIыфым ифитыныгъэхэмрэ ишъхьафитыныгъэрэ къызэраухъумэщтхэм бэкIэ зэрялъытыгъэр. Тэ пшъэрылъ шъхьаIэу зэкIэми зэдытиIэр республикэм исхэм ящыIэкIэ-псэукIэ зыкъегъэIэтыгъэныр ары», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nРеспубликэм ипащэ зэрэхигъэунэфыкIыгъэмкIэ, пандемием илъэхъани лъэпкъ проектхэм япхырыщын республикэм щылъагъэкIотагъ. Лъэныкъо заулэхэмкIэ гъэхъагъэхэр зэрашIыгъэр федеральнэ гупчэм хигъэунэфыкIыгъ. Мыщ фэдэ лъэхъэнэ мыпсынкIэм Адыгеим ипрокуратурэ республикэм ихэбзэ къулыкъухэм ящыкIэгъэ IэпыIэгъур аригъэгъотыгъ.\nАдыгэ Республикэм ипрокурорэу Игорь Шевченкэм зэдэлэжьэныгъэ дэгъу къызэрэдыряIагъэмкIэ республикэм ипащэхэм тхьашъуегъэпсэу ариIуагъ. Республикэм ипрокурор ямэфэкIкIэ иIофшIэгъухэм афэгушIуагъ, шIоу щыIэр зэкIэ къадэхъунэу, япшъэрылъхэр еIолIэнчъэу агъэцэкIэнэу афэлъэIуагъ.\nАдыгэ Республикэм и Къэралыгъо Совет – Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэри, Адыгэ Республикэм и Апшъэрэ хьыкум и Тхьаматэу Шумэн Байзэти къэзэрэугъоигъэхэм къафэгушIуагъэх.\nПрокуратурэм иIофышIэ анахь хъупхъэхэм Адыгэ Республикэм икъэралыгъо тынхэр афагъэшъошагъэх. Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ и УказкIэ медалэу «Адыгеим и Щытхъузехь» зыфиIорэр Адыгэ Республикэм ипрокурор игуадзэу КIыкI Исмахьилэ, щытхъуцIэу «Адыгэ Республикэм изаслуженнэ юрист» зыфиIорэр Адыгеим ипрокурорэу Игорь Шевченкэм, Адыгэ Республикэм ипрокурор игуадзэу Алексей Козачек, Адыгэ Республикэм ипрокурор иIэпыIэгъу шъхьаIэу Уджыхъу Юрэ афагъэшъошагъэх. Республикэм и ЛIышъхьэ иунашъокIэ Адыгеим ипрокуратурэ иIофышIи 3-мэ рэзэныгъэ тхылъ аратыгъ. Прокуратурэм иIофышIэ заулэмэ ведомствэ тынхэмрэ Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо Совет – Хасэм идипломхэмрэ афагъэшъошагъэх.\nIофтхьабзэр зыщаухыщтым дэжь Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат дэгъоу зэрэлажьэхэрэм фэшI Адыгэ Республикэм ипрокуратурэ иIофышIэхэм джыри зэ тхьашъуегъэпсэу ариIуагъ, щыIэкIэ-псэукIэ дэгъу яIэнэу, яIофшIэн гъэхъэгъакIэхэр щашIынэу афэлъэIуагъ.\nПредыдущая КIэлэцIыкIу ибэхэр зыщаIыгъхэм щыIагъ


Коронавирусым дакIоу, гриппми зыщытыухъумэн фае! — Адыгэ макъ\nКоронавирусым дакIоу, гриппми зыщытыухъумэн фае!\nГриппым пэуцужьырэ вакцинэм ихэлъхьан Iоныгъом и 1-м къыщегъэжьагъэу республикэм щэкIо.\nКоронавирусым пэуцужьырэ вакцинэм имызакъоу, мыщ ихэлъхьани Iофыгъо шъхьаIэу зэрэщытыр уахътэм къыгъэнэфагъ. Сыда пIомэ коронавирусым ыгъэсымаджэхэрэм япчъагъэ лъэшэу хахъо хъугъэ ыкIи а узитIур зэхэхьанхэм ищынагъо къэуцугъ. Арышъ, цIыфхэр нахь зыфэсакъыжьынхэу, гриппым пэуцужьырэ вакцинэр зыхарагъэлъхьанэу медицинэм иIофышIэхэр къэджэх.\nРоспотребнадзорым Адыгэ РеспубликэмкIэ и ГъэIорышIапIэ къызэритыгъэмкIэ, икIыгъэ тхьамафэм пэтхъу-Iутхъур нэбгырэ 1285-мэ къяузыгъэу агъэунэфыгъ. Чъэпыогъум и 11-м ехъулIэу республикэм ит гурыт еджапIэхэм якласс 79-рэ, кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэм якупи 7 зэфэшIыгъэх.\nАдыгэ Республикэм псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ и Министерствэ къызэритыгъэмкIэ, вакцинацием пае агъэфедэхэрэр Урысыем къыщашIыгъэ препаратхэу «Совигрипп» ыкIи «Ультрикс квадри» зыфиIохэрэр ары. ЗэрагъэнафэрэмкIэ, шэкIогъум и 1-м нэс республикэм щыпсэурэ нэбгырэ мин 280-рэ фэдизмэ гриппым пэуцужьырэ вакцинэр ахалъхьащт.\nМыекъопэ къэлэ IэзапIэу № 1-м иврач шъхьаIэу ЕмтIылъ Оксанэ къызэриIуагъэмкIэ, Iоныгъо мазэм къыкIоцI МыекъуапэкIэ гриппым пэуцужьырэ вакцинэр нэбгырэ мин 13-м ехъумэ ахалъхьагъ.\n— Коронавирусым пэуцужьырэ вакцинэр зыщахалъхьэрэ чIыпIэ 32-мэ гриппым пэуцужьырэ прививкэри цIыфхэм щарагъэшIын алъэкIыщт. КъэлэдэсхэмкIэ нахь Iэрыфэгъуным фэшI поликлиникэхэм ачIэт кабинетхэм ямызакъоу, культурэм и Унэу «Гигантым» прививкэр зыщахалъхьэрэ чIыпIэ къыщызэIуахыгъ. Икъу фэдизэу хэлъхьагъу пчъагъэр къытIэкIэхьэ. Сэ сшъхьэкIэ бэмышIэу гриппым пэуцужьырэ вакцинэр зыхязгъэлъхьагъ, тыгъэгъазэм ковидымкIэ ревакцинацие язгъэшIыщт, — къыIуагъ врач шъхьаIэм.\nКоронавирусым епхыгъэ вакцинациер республикэм нахь пхъашэу щылъыгъэкIотэгъэным епхыгъэ унашъо ашIыгъ. Вакцинэхэм яшIыгъо мэфэ 30 къыдэфэн фае.\nМэхьанэ зиIэр эпидемиер къемыжьэзэ прививкэр зыхябгъэлъхьаныр ары. Ащ регъажьэ пкъышъолым икъэухъумэн тхьамэфитIу зытешIэкIэ ыкIи илъэс псаум екъу. ШэкIогъум и 1-м нэс вакцинациер кIощт. ШIоигъоныгъэ зиIэ пстэури рагъэблагъэх!\nСледущая «…ЦIыфхэр жъугъэу гъогухэм атекIодэнхэу щытэп»


Iофышхо ашIэнэу къапыщылъ | Адыгэ Макъ\nIофышхо ашIэнэу къапыщылъ\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат мы мафэхэм зэхищэгъэ зэхэсыгъом псэупIэхэм яшIын фытегъэпсыхьэгъэ лъэпкъ проектыр гъэцэкIагъэ зэрэхъущтым, мы лъэныкъомкIэ республикэр къэгъэлъэгъон гъэнэфагъэхэм анэсынымкIэ пшъэрылъ шъхьаIэхэу щытхэм щатегущыIагъэх.\nАР-м псэолъэшIынымкIэ, транспортымкIэ, псэупIэ-коммунальнэ ыкIи гъогу хъызмэтымкIэ иминистрэу Валерий Картамышевым къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, псэупIэхэм яшIын епхыгъэ шъолъыр ыкIи муниципальнэ проектхэр республикэм щызэхагъэуцуагъэх. Ащ къыдыхэлъытагъэу 2024-рэ илъэсым нэс псэупIэ квадратнэ метрэ миллиони 2,1-м ехъу Адыгеим щашIын фае.\nАР-м и ЛIышъхьэ мыщ дэжьым анахьэу ынаIэ зытыридзагъэр фэтэрыбэу зэхэтхэ унэхэу ашIыхэрэр шэпхъэшIухэм адиштэнхэр, социальнэ ыкIи инженернэ инфраструктурэ хьазыр щыIэныр, мыхэм къапэIулъхэ чIыпIэхэр зэрифэшъуашэу зэтегъэпсыхьэгъэнхэр ары.\nНепэрэ мафэм ехъулIэу республикэми, псэолъэшI организациехэми гумэкIыгъо шъхьаIэу зэдыряIэр энергокIуачIэхэм зэращыкIэхэрэр ары. КъумпIыл Мурат къызэриIуагъэмкIэ, мы лъэныкъомкIэ федеральнэ гупчэр къаготэу Iофышхо агъэцэкIагъ. Республикэм IэпыIэгъу ыгъотыгъ. ЗыщыкIэхэрэ энергиер нахь макIэ шIыгъэным фытегъэпсыхьэгъэ программэм игъэцэкIэн къыдыхэлъытэгъэ мылъкур къыIэкIэхьаным Адыгеир щэгугъы. Ахъщэм инахьыбэр Мыекъуапэ иэнергосетьхэм ягъэкIэжьын пэIуагъэхьанэу агъэнафэ. Джащ фэдэу республикэм икъэлэ шъхьаIэ иочистной псэуалъэхэм яшIын илъэсищым сомэ миллиард 1,2-рэ фэдиз халъхьанэу ары, ащ щыщэу сомэ миллион 400-р мы илъэсым телъытагъ. Ащ нэмыкIэу Мыекъуапэ игъогухэм ягъэцэкIэжьын сомэ миллион 450-рэ пэIуагъэхьащт.\nСоциальнэ мэхьанэшхо зиIэхэ мы Iофыгъохэр гъэцэкIэгъэнхэм ведомствэхэм, муниципалитетхэм анаIэ тырагъэтын, ащкIэ пшъэдэкIыжьышхо зэрахьырэр къагурыIон зэрэфаер республикэм ипащэ хигъэунэфыкIыгъ.


Адыгэ нарэхэр — Адыгэ макъ\nАдыгэ IорIуатэм нарэхэм чIыпIэшхо щаубыты. КъэIогъэн фае апэдэдэ нарэ пэпчъ ежь иеу, щхэн гъэнэфагъэ зэрэхэлъыр. Зыхэм фэбагъэрэ шъэбагъэрэ акIэлъ, адрэхэм щэнаут, губж ахэлъ. Зыхэм уагъэщхы, зыуагъэгъэпсэфы, адрэхэм урагъэгупшысэ, шъыпкъагъэ ахэлъ.\nАхэм социальнэ, экономическэ, политическэ, тарихъ зэхъокIыныгъэу щыIакIэм хэхъухьэхэрэр алъапс ыкIи художественнэ шъуашэм илъэу цIыфхэм апашъхьэ къыралъхьэ.\nНепи ахэм лIэшIэгъу чыжьэхэм ащыхъугъэ хъугъэ-шIагъэхэри къагъэлъагъо. ЛIэужыбэмэ «яшъэфхэр» къызэIуахых.\nТхэкIэ-еджакIэ зэрямыIагъэм къыхэкIэу адыгэхэм ятарихъ нэкIубгъуабэхэр къычIанагъэх, ау зырызхэри къэнагъэу непи къыддекIокIых.\nНарэхэм уилъэпкъ итарихъ, игубзыгъагъэ, ижабзэ илъэшыгъэ пшIэмэ пшIоигъоу уашIы.\nТинарэхэм адакIоу нэмыкI лъэпкъхэм яехэу тижабзэрэ тиIорIуатэрэ ащыщ хъугъэхэри щыIэх.\nНепэ гъэзетеджэхэр, шъузыгъэщхын, зышъозгъэгъэпсэфын нарэ заулэ шъуапашъхьэ къисэлъхьэ.\nНыо горэм тхьачэтыбэ иIагъ. Ахэр ыгъашхэу щысызэ, зы бзылъфыгъэ горэ блэкIыти «Ал, сыдэу тхьачэтыбэ уиI», — къыриIуагъ.\nНыор губжыгъэ: «Мэшэлахь Iо, нэ атебгъэфэщт мыхэм».\nЗаулэ тешIагъэу ныом итхьачэтхэр зэкIэ лIагъэу а бзылъфыгъэр къыблэкIыти: «Мэшэлахь, сыдэу тхьачэтыбэ пшIолIагъ», — ыIуагъ.\n«Зырыз пхъэнкIэгъу шъушIы»\nНысэм джэхашъуи ыпхъэнкIырэп, уни зэIихырэп, зегъэдахэшъ екIы. Ныом зэкIэ Iофыр ешIэ. ЛIыжъым иныо риIуагъ: «Нысэр къэкIожьы хъумэ пхъанкIэу уцу, сэ, зыгъэпсэф, ныу, — сIонышъ, пхъэнкIыпхъэр пIысхыщт, — хъурэм теплъын».\nЗэраIуагъэу ашIыгъ. Нысэр къакIоу зелъэгъум, ныом пхъанкIэу ригъэжьагъ. ЛIыжъыр кIэлъырыхьи, упшъыгъ, зэ зыгъэпсэфыба, ныу», — ыIуи пхьэнкIыпхъэр къыIихыгъ. Нысэм, «шъузэмыбэнэу зырыз пхъэнкIэгъу шъушIы, — къариIуи къаблэкIыгъ.\nЗы лIы горэм ошIэ-дэмышIэу лъэщэ дэмыщэхыжьы зишIыгъ. «Сыд къыохъулIагъ? Плъакъо фэщ къыхэхьэгъэн фае, арба?» аIуи къеупчIыгъэхэти, «Хьау, хэт зыIуагъэр? Неущ псым сыхэхьащтышъ, слъакъо фэщ къыхэхьакъомэ сэIошъ ары», — ыIуагъ лIым.\n«Нам вам я не знай»\nЧэщ горэм жьыбгъэшхо къепщи, Лениным исаугъэтэу еджапIэм дэтыр риутыгъ. А чэщым зипэсэкIогъу тефэгъэ адыгэ лIыжъыр милицием фытеуагъ. Дежурнэу «Нам» зылъэкъуацIэм трубкэр ештэшъ, «Нам слушает» — eIo. ПэсакIор губжыгъэу: «Нам вам сэ сшIэрэп, Лениныр ебэджыгъэшъ, къакIуи гъэуцужь», — ыIуи телефон трубкэр тыридзэжьыгъ.\n«Къамэм сыфае зыщыхъущтыр сэшIа сэ?»\nТизыкъуаджэ зыкIи къамэр зыгуихыщтыгъэп. Шъузым ыIуагъ: «Ашъыу, мыхъущтми нэмаз пшIы хъумэ зыгохыба мы къамэр?»\n«Мы нэмазым сызыщытес такъикъым къамэм сыфэенэу хъущтми сшIэрэп ныIа!» — ыIуи лIыр къэгубжыгъ.\n«О учъыезэ улIэщт»\nАдыгэ ныо горэм цыхьан джэнчыдзыр иунэ къихьагъ.\n«О учъыезэ улIэщт, нан», — къыриIуагъ. «Сычъыезэ сэрэлIи, гушIуапкIэ остын», — риIожьыгъ ныом.\n«Я алахь, непэ мэфэ пстэумэ анахь мыгъу»\nЛIэу тыгъуакIомэ ахъункIагъэм, «Я Алахь, непэ мэфэ пстэумэ анахь мыгъу, — ыIуагъэти, тыгъуакIом, — непэ зэкIэми ямэфэ мыгъоп», — ыIуагъ.\n«Чэщым зыгорэ жъугъотыным шъущэгугъа?»\nЧэщым тыгъуакIохэр унэ тхьамыкIэ горэм ихьэхи, лъыхъоу фежьагъэх. ЛIыр къэущи къариIуагъ: «Олахьэ, сэ мэфэ нэфэу мыщ зи изгъуатэрэп, шъо чэщым зыгорэ жъугъотынэу шъущэгугъа?»\n«ЫIупшIэ зэфищагъ, ынапшIэ дищэягъ»\nКIэлэжъым къыфэе пшъашъэр унэ дэгъум ис. Ежь зыфэе пшъашъэр унэжъ цIыкIум ис. УнитIур зэпэблагъэ. Ежь унитIумэ азыфагу ит. Зэтекъагъэу, пкъэу чIэсагъ пIонэу щыт. Ефэндри пшъэшъэ дахэм енэцIэу иунэ зыблырегъэхы. КIалэр къызелъэгъум къыгуахьи къыриIуагъ: «Сыд, хьам къылъфыгъ, узэтекъагъэу узыпэтыр?» «СшIэщтыр сшIэрэп, ефэндыр, сызыфаер сызыфэмые унэм ис, сызыфэмыер сызыфэе унэм ис», — ыIуагъ кIалэм. ЫIупшIэ зэфищагъ, ынапшIэ дищэягъ ефэндым.\n«Тхьэм нэужыпкъэкIэ зэрэчылэу яй»\nЛIэу мэзищ нахь къызищагъэр мыхъугъэм ишъуз сабый къыфэхъугъ. Гъунэгъухэр къакIуи къыфэгушIуагъэх. «Тхьэм нэужыпкъэкIэ зэрэчылэ ар якIал, арышъ, сэ ащ сиIоф хэлъэп, — ыIуагъ лIым.\nЛIы горэ хьакIапIэ кIуагъэ. Iанэр къагъэуцугъ. Пцэжъые гъэжъагъэ цIыкIу дэдэу къытыралъхьагъ. Пцэжъыер цIыкIу дэдэу, мэ тIэкIуи къыпихэу щытыгъ. «Шхэ тихьакIэ», — къыраIуагъ. ЛIым пцэжъыер къыштишъ, ытхьакIум рихьылIагъ. Зыгорэхэр риIуагъ. Бысымым ар гъэшIэгъоны щыхъугъ. «Сыд, тихьакIэ, мы пцэжъыем къыуиIорэр?» — ыIуи къеупчIыгъ. Ар осIопэн, сибысым, — ыIуагъ хьакIэм. — Сичан цIыкIоу сIэпызи псым хэфэгъагъэр плъэгъугъа? — сIуишъ сеупчIыгъэти, олахьэ бэу угъэшIэгъоным, ар хэты къышIэжьыра, сэ псым сыкъызыхахыгъэр илъэсым къехъугъ, къысиIуагъ, — ыIуагъ.\n«Джар пачъыхьэ хъущт»\nНахьыпэм жъы хъурэр агъэпскIыти, агъашхэти матэм рагъэтIысхьажьыщтыгъэ ыкIи матэр палъэщтыгъэ. Аущтэу ныо хъужьыгъэу матэм рагъэтIысхьажьыгъэ горэм зэхихыгъэ шъыхьарышхо горэм (къэлэшхо горэм) итхьаматэ лIыжъэу ныо зимыIэжьэу къэзымыщэжьырэм, ныоу лIыжъ зимыIэжьэу дэмыкIожьырэм тазыр ателъхьэгъэн фаеу ыIуагъэу. Арыти, «Джар пачъыхьэ хъун», — ыIуагъ ныом.\n«Я алахь пхырыгъэцIэцI, пхырыгъэцIэлъ, пхырымыцIэлъымэ сыгъалI»\nЗы пшъашъэ горэ ащэнэу шъузыщэхэр къакIуи, кум рагъэтIысхьи ращэжьагъ. Псыхъор зэпачын фаеу хъугъэ. Кур псым зыхахьэм кущэрыхъымэ загъазэмэ, псэу чъэрэм «шку-шку-шку» къаIо зэхъум, пшъашъэм къыIуагъ:\n«Ал, сыдэу сицокъэдыжьыгъэ макъэ фэд ар». Псыхъом зекIыхэм шъузыщэмэ ащыщ горэм ицокъэ зэкIадэ зэкIигъэчъишъ, пшъашъэм цуакъэри, масти, цокъэдыжь Iудани къыритыгъ. «Джэгум цокъэ зэкIэтхъыгъэр сщыгъэу сахэтына, моу сфызэкIэдэжь», — къыриIуагъ пшъашъэм. Пшъашъэм лъы IапIэ къыкIэмыкIыжьынэу хъугъэ. «Я Алахь, пхырыгъэцIэлъ, пхырымыцIэлъымэ сыгъалI», — еIошъ мэгъы. Ары шъхьай, мастэр пхырыцIэлъырэп. Кум къырагъэгъазишъ, пшъашъэр зыехэм афащэжьыгъ.\n«Ефэндым нахьи о нахь пшIэна?»\nИлI лIи, нанэ горэ изакъоу къэнагъ. Къуищымэ зырызэу ащэзэ аIыгъыщтыгъэ. Зэгорэм ыкъомэ ащыщым ыкIыб исэу ядэжь ыхьызэ, ефэндыр къаIукIагъэти, «А сикIал, а уакIыб исыр кIыбыкIэ зешъумыхьэу лIы ешъутыжь», — къыриIуагъ. КIалэм ефэндым зыфигъэгусагъ: «Сыда, ефэнд, тянэ ар сыдэущтэу епIошъура?»\n«Ефэндым нахьи о нахь ошIа? ыIуи, нанэр ыкъо ыкIыб етIыргугъ. — Ефэндым ыIорэр тэрэз», — ыIуагъ.\nПредыдущая «Ислъамыер» щытхъум изехьакIу\nСледущая Якъашъуи, яшъуаши узыIэпащэ


Къиныр нахь IэтыгъошIу тэжъугъэшIы — Адыгэ макъ\nКъиныр нахь IэтыгъошIу тэжъугъэшIы\nТхьаркъохъо Адам истатьяу «Дин Iофыгъохэм атегущыIагъэх» зыфиIоу жъоныгъуакIэм и 26-м «Адыгэ макъэм» къыхиутыгъэм ислъам диным ишапхъэхэр зэфэдэу гъэцэкIэгъэнхэ зэрэфаер щыхигъэунэфыкIыгъ. Адыгеим ыкIи Пшызэ шъолъырым ащыпсэурэ быслъымэнхэм я ДиндэлэжьапIэ Iимамхэм, ефэндхэм яшIэныгъэхэм ахэгъэхъогъэнымкIэ курсхэм якъызэIухын фэгъэхьыгъэ зэхахьэу щыIагъэм Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу ТхьакIущынэ Аслъан къыщиIогъэ гущыIэхэм адесэгъаштэ: «Хьадэм ифэIо-фашIэхэм ягъэцэкIэн зы шэпхъэ гъэнэфагъэ пылъын фае». Ащ фэгъэхьыгъэ гупшысэу тиIэхэр зэфэтхьысыжьынхэшъ, зэфэдэу тырыпсэунэу зы шапхъэ къыхэтхын фае.\nМы Iофыгъом фэгъэхьыгъэ гупшысэхэр «Адыгэ макъэм», Теуцожь районым къыщыдэкIырэ гъэзетэу «Теучежские вести», Адыгэкъалэ игъэзетэу «Единство» зыфиIохэрэм, нэмыкIхэми къыхаутых, ау зы шапхъэм джыри тынэсыгъэп. Алахьэм къин къытферэмыхь, ау ари щыIэкIэ-псэукIэм щыщ. Ислъам диным рылэжьэрэ цIыфхэмкIэ къин зыщыIэ уахътэм ащ хабзэу пылъхэр зэфэдэу дгъэцакIэмэ, ныбжьыкIэу тауж къикIыхэрэр диным диштэрэ шапхъэхэмкIэ псэущтых.\nУнагъом къинэу къыфыкъокIыгъэр нахь IэтыгъошIу зэрэтшIыщтым фэIорышIэрэ шапхъэхэр дгъэфедэхэмэ нахь тэрэз. Ащ пае къин зиIэ унагъом тыдэIэпыIэныр пшъэрылъэу зыфэдгъэуцужьын фае. Дунаим ехыжьыгъэр зыдалъхьащт бэным, пхъэмбгъум ягъэхьазырын, джыназым ишIын тахэлэжьэныр, бэным ятIэ тыратакъо зыхъукIэ тадэIэпыIэныр, фэшъхьаф фэIо-фашIэхэми тахэлэжьэныр псапэ.\nДинлэжьхэр зэIокIэх, ислъам диным итарихъ, ащ диштэрэ ыкIи димыштэрэ шапхъэхэм атегущыIэх, ау ахэр зэкIэ уизакъоу е нэбгырэ заулэ ухъоу бгъэцэкIэнхэ плъэкIыщтэп. Динлэжьхэм тагоуцон, тэрэзэу къаIорэм мэхьанэ еттын ыкIи дгъэцэкIэн фае.\nМы Iофым фэгъэхьыгъэ зэIукIэ къуаджэу Нэшъукъуае имэщыт щыкIуагъ. Ащ хэлэжьагъэх Джэджэхьаблэ щыпсэухэу Дэрбэ Хьамзэт (хьаджэ), Теуцожь Мос (хьаджэ), Мыгу Щухьаибэ, Хъут Якъубэ, Нэшъукъуае щыпсэухэу КIыкI Абрек, КIыкI Юныс, Хэкужъ Аслъанбый, Нэшъукъуае иефэндыщтыгъэу Раджаб Имад, сэры.\nПстэуми зэрэхагъэунэфыкIыгъэу, ислъам диным ишапхъэхэр дгъэцакIэхэмэ, шъхьэкIэфэныгъэр, гукIэгъур, шъыпкъэныгъэр, адыгэ шэн-хабзэхэр къытэбэкIыхэу, мытэрэзэу къытхафэхэрэ зекIуакIэхэр нахь макIэ хъухэзэ ыпэкIэ тылъыкIотэщт.\nЦIыфхэм ягъот зэфэдэп, мылъку дэгъу зиIэм бэу ыгъэкIодын ылъэкIыщт, ахъщэ зимыIэм тыдэ къырихыщта? Къин ылъэгъущт, гузэжъогъу хэтыщт, ар псапэп, псэкIоды.\nДунаим цIыфыр зыщехыжьыгъэ уахътэм осышхоу, хъотыр зэрихьэу, гъогухэр цIэнлъагъохэу щыт зыхъукIэ, узэгупшысэнэу Iофым хэтыр макIэп.\nЗэIукIэгъум къытыгъэ еплъыкIэмкIэ мыщ фэдэ шапхъэр нахь тэрэзэу плъытэн плъэкIыщт: цIыфыр дунаим зехыжьыкIэ, къыкIэлъыкIорэ мэфищым хьадагъэр дэухыгъэнэу, «щыгъынIухыжь» зыфатIорэр унэгъо кIоцIымкIэ ашIынэу, цIыфыр дунаим зехыжьыгъэр мэфэ тIокIитIу ыкIи илъэс зыхъукIэ, мылъкоу унагъом иIэм елъытыгъэу сэдакъэ ытынэу. Сэдакъэр сыд фэдэрэ уахътэ птыми псапэу динлэжьхэм хагъэунэфыкIы. Мылъку зыIэкIэлъым сэдакъэ ымытыми Алахьэм къыфигъэгъун, джэуап къыритын.\nЦIыфыр дунаим ехыжьыгъ, къыгъэзэжьыщтэп. Мэфэ заулэ нахь темышIагъэу зишъхьэгъусэ, зисабый машинэ зэутэкIым хэкIодагъэу, зицIыфышъхьэ дунаим ехыжьыгъэу щыт унагъом ыдэжь укIонышъ, къыпфишIэу, уигъатхъэу, угу къыбдеIэу сыдэущтэу ущышхэщта? А лъэхъаным уигупшысэхэр куоу зэптынхэ фаер дунаим цIыфыр зэрехыжьыгъэр, ащ къызэримыгъэзэжьыщтыр, къызэрэтхэмытыжьыщтыр, ахэм афэгъэхьыгъэу унагъом щыпсэурэ цIыфхэм, лIакъом хэтхэм узэрафэшъыгъорэр ары. Унагъом къинэу телъым хахъо фэтэшIы. Ащ пае «щыгъынIухыжь» зыфатIорэр унэгъо кIоцIым имыкIэу зэхэщагъэмэ нахь тэрэзэу тэлъытэ.\nДунаим утетыфэкIэ мыхъун умыIо, умышIэ. Шъыпкъэныгъ, шъхьэкIэфэныгъ, гукIэгъуныгъ зыфаIохэрэр зыхэгъэлъых. Ахэр арых ахърэт мафэм бгъотыжьыщтхэр.\nАу цIыфхэр нахьыбэрэ зэхапщэхэмэ, дунаим ехыжьыгъэр нахь гъэлъэпIагъэ хъунэу еплъыкIэ зиIэхэри щыIэх. Хьадэр зыгъэлъэпIэщтыр ежь дунаим тетыфэкIэ шIушIагъэу иIэр ары.\nДунаим ехыжьыгъэм мылъку фэмыгъэкIодыжьынэу тэри тIорэп. Ащ щыщ Iахь сабый ибэ-хэм, сымаджэхэм, къуаджэм мэщыт дэтмэ, ащ игъэцэкIэжьын, бэн пхъэмбгъум, къэнэтIэхэсхэм язэгъэгъотын, къэхалъэм икъэшIыхьан, нэмыкIэу зищыкIагъэхэм ахаплъхьэмэ, апэIубгъахьэмэ, псапэ.\nЦIыфыр дунаим тетыфэкIэ шъхьэкIэфэныгъэ фыуиIэу дэзекIу, уикъарыурэ уимылъкурэ къахьыщтым ифэшъуашэм ублэмыкIэу гъашIо ыкIи гъатхъэ. Ахэр псапэх.\nЦIыфыр дунаим ехыжьыгъэу макъэ зыIукIэ, ащ иIахьыл-благъэхэр, иныбджэгъухэр, игъунэгъухэр, къоджэдэсхэр къекIуалIэх, къиныр унагъом, лIакъом дагощы, ащ изехьан нахь псынкIэ фашIы. ЦIыфыгъэкIи, мылъкукIи шъхьадж зэрэфэлъэкIэу дэIэпыIэ. Сыда ащ ыужым ятIонэрэу, ящэнэрэу, яплIэнэрэу цIыфхэр зыкIэбгъэгумэкIынхэ фаер? О пшъхьэкIи, уиунагъо исхэмкIи, лIакъом хэтхэмкIи зэпIожьын фае: «Тхьэм егъэпсэух цIыфхэр, къыддэIэпыIагъэх, тикъин къыддагощыгъ, нахь псынкIэ къытфашIыгъ».\nХьадэр зыдгъэтIылъыкIэ, ащ ыуж къыкIэлъыкIощт уахътэм щыгъынIухыжь, мэфэ тIокIитIу, илъэс Iан тIоу ефэндхэр тымыгъэгумэкIынхэр, ежь ефэндхэри ащ фэдэ хэгъэунэфыкIхэм ямыкIолIэнхэр нахь тэрэзэу зэхахьэм щызэдаштагъ. Уефэндыныр псынкIэп. Къин зиIэ унагъом ыдэжь игъом укIоныр, къиныр дэбгощыныр, пшъхьэкIи угукIи къиныр пщыIэныр, нэмыкI фэIо-фашIэхэр зепхьанхэр зэкIэми афэгъэцэкIэн Iофыгъоп. Ефэндэу Iоф зышIэрэмэ ащ фэдэ амалхэр Алахьэм къахелъхьэх, ежьхэми Iоф зыдашIэжьы.\nКъиныр зехьэгъэным пае ефэндым пшъэрылъ гъэнэфагъэхэр иIэх. Ахэр тэрэзэу зэшIохыгъэнхэм фэшI ефэндымрэ лIакъоу къин зиIэм щыщ цIыфымрэ зэгурыIоныгъэ азыфагу илъэу Iофыр рагъэкIокIын фае.\nЗыIохэрэр къытхэтых: «Унагъом шIоигъор ышIэзэ ефэндыр зекIон фае». Ар тэрэзэп. Къин закъом фэгъэхьыгъэп, сыд фэдэрэ Iофи шэпхъэ гъэнэфагъэ пылъэу гъэцэкIэгъэн фае.\nАдыгэ Республикэм ыкIи Пшызэ шъолъырым арыс быслъымэнхэм я ДиндэлэжьапIэ лъэIу фытиI хьадэм ифэIо-фашIэхэм ягъэцэкIэн пылъ шапхъэхэр ефэндхэм алъагъэIэсынхэу, ахэм цIыфхэри ащагъэгъозэнхэу. КъыдгурэIо мы Iофым уахътэ зэрищыкIагъэр, сыда пIомэ цIыфхэм яеплъыкIэ икъу фэдизэу зэбгъэшIэн ыкIи зэфэпхьысыжьын фае.\nЦIыфхэр зэIокIэх, зэдэгущыIэх, зэдэIэпыIэх, хъяри къини зэдагощы, ау къытхэтых шъыпкъэм илъагъо IэкIыб зышIыхэрэр. Ахэр шъыпкъэ зыIохэрэм агоуцонхэшъ, адэлэжьэнхэ фае. О пшъхьэкIэ е уиунагъокIэ Iоф горэ къызэрэбдэхъущтым пае шъыпкъэр IэкIыб пшIынэу щытэп. Ащ илъагъо зэкIэми тытет зыхъукIэ, зэгурыIоныгъэр, зыкIыныгъэр нахь иныщт. Адыгэмэ аIо: «Узэкъотмэ — улъэш». Ар зыщыдгъэгъупшэ хъущтэп.\nАлахьэр къытэджэ шъыпкъэныгъэм, шIулъэгъуныгъэм, гукIэгъуныгъэм, зэгурыIоныгъэм, зэдэIэпыIэгъэным, нэмыкI шэн дахэхэми нахь зядгъэушъомбгъунэу. Урысыем, Адыгэ Республикэм ирайонхэм, икъоджэ псэупIэхэм, нэмыкI чIыпIэхэм гъэхъагъэу, хэхъоныгъэу ащытлъэгъурэмэ тарыгушхонэу, шъыпкъэныгъэм илъагъо зэкIэми тытетэу, тэрэз къэзыIорэм тыгоуцоу, культурэу тхэлъым зыкъедгъэIэтэу тыпсэун фае.\nЗыцIэ къесIуагъэхэри, нэмыкI шэн-хэбзэ дахэхэри икъоу дгъэцакIэхэмэ, Алахьэм тыкъилъэгъущт, тинасып нахь дахэ ышIыщт.\nПредыдущая Зигъо шъыпкъэ Iофтхьабз\nСледущая ГъэшIэгъонэу алъэгъугъэр бэ


хэкIыгъ - это... Что такое хэкIыгъ?\nЗыхэтым кIозэ хэкIыгъ\nШыур псым хэкIыгъ\n2. отделился, -лась, -лось\nКIалэр ятэ хэкIыгъ\n3. вышел, -а, -о\nЧъыгым пхъэ бэу хэкIыгъ\nШэкIым джанэ хэкIыгъ\nСмотреть что такое "хэкIыгъ" в других словарях:\nинэу — нареч. сильно Лъэшэу Ар ащ инэу ыгу хэкIыгъ … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ\nкъебжьыбжьыгъ — (къебжьыбжьы) лъым. 1. жгло, обожгло Уцэу врачым къыщифагъэр уIагъэм къебжьыбжьыгъ 2. ехьщ. укольнуло, огорчило Ыгу хэкIыгъ, гукъао фэхъугъ А къэбарыр зызэхехым лъэшэу къебжьыбжьыгъ … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ\nпхырыкIыгъ — (пхырэкIы) лъым. прошел, а, о Ыугъони хэкIыгъ Щэр пхъэмбгъум пхырыкIыгъ Бырыур пхъэмбгъум пхырыкIыгъ … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ\nхэбыбыкIыгъ — (хэбыбыкIы) лъым. вылетел, а, о (из) Быбызэ хэкIыгъ Къолэбзыур мэзым хэбыбыкIыгъ Самолетыр пщэм хэбыбыкIыгъ … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ


Къыблэм изэнэкъокъу зыфагъэхьазыры — Адыгэ макъ\nКъыблэм изэнэкъокъу зыфагъэхьазыры\nРедактор 15.09.2021 15.09.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\nРеспубликэм дзюдомкIэ иеджапIэхэм защызыгъасэхэрэм язэнэкъокъу Мыекъуапэ щызэхащагъ.\nИлъэс 18-м нэс зыныбжь бэнэкIуи 120-рэ алырэгъум щызэIукIагъ. ХагъэунэфыкIырэ чIыпIэхэр къыдэзыхыгъэхэм шъуащытэгъэгъуазэ.\nБайкъулэ Аслъан, кг 46-рэ, Шелобудин Астемир, кг 50, апэрэ чIыпIэхэр къахьыгъэх. БэнэкIуитIури Хьакурынэхьаблэ щыщых, тренерэу М. Шъынахъом егъасэх.\nХьадпэшъо Дамир, кг 55-рэ, Инэм щыщ, тренерыр Р. Джарымэкъу. Мыекъуапэ зыщагъасэ Эдуард Варельджан, кг 60, Бэгъ Амир, кг 66-рэ, ХьакIэмыз Ахьмэд, кг 90-м къехъу, Нэгэрэкъо Бислъан, кг 73-рэ. БэнакIохэм ятренерых Д. Хьакурынэр, С. Мерэмыр, Б. Беданыкъор.\nБзэджэжъыкъо Батыр Пщыжъхьаблэ щыщ, кг 81-рэ къэзыщэчыхэрэм якуп щыбэнагъ. Тренерэу ащ иIэр Р. Нэджыкъу.\nАдыгэкъалэ къикIыгъэ Бэгъ Сэлымэ, кг 90-рэ, тренерэу зыгъасэрэр Б. Шъэумэн.\nЗыцIэ къетIогъэ бэнакIохэм апэрэ чIыпIэхэр къахьыгъэх.\nЯтIонэрэ чIыпIэхэр къыдэзыхыгъэхэм ащыщых Мухаммоджон Рустамовыр, Хьэшхъуанэкъо Дамир, СтIашъу Эльдар, Хьатхъохъу Рустам, Алексей Щербак, ГъукIэлI Иляс, Мырзэ Амэрбый, Сергей Хачатурян, Максим Грищук.\nЯщэнэрэ чIыпIэхэр афагъэшъошагъэх Сихъу Хьисэ, Лъэцэр Асфар, Щыгъущэ Алый, ГъукIэлI Хьазрэт, ЕмыкI Эльдар, Былымыхьэ Амир, Тутарыщэ Аскэрбый, ДзэлI Рэмэзан, нэмыкIхэм.\nПшъашъэхэр якупхэм ащызэнэкъокъугъэх. Ангелина Чувашовам, кг 40, Анзорыкъо Атланэ, кг 44-рэ, Дзагалова Камиллэ, кг 48-рэ, Виктория Бобровам, кг 52-рэ, Элина Подгорнаям, кг 63-рэ, Вероника Хорошок, кг 70-рэ, Едыдж Разиет, кг 70-рэ, апэрэ чIыпIэхэр къахьыгъэх. Пшъашъэхэм Мыекъопэ, Тэхъутэмыкъое районхэм, Адыгэкъалэ, Мыекъуапэ защагъасэ.\nАдыгэ Республикэм дзюдомкIэ итренер шъхьаIэу Бастэ Сэлым зэрилъытэрэмкIэ, бэнэкIо ныбжьыкIэхэр Урысыем, Европэм цIэрыIо ащыхъунхэм фэшI ягуетыныгъэ хагъэхъон фае. Щысэ зытырахын алъэкIыщтхэр республикэм щапIугъэх.\nРеспубликэм изэнэкъокъу хагъэунэфыкIырэ чIыпIэхэр къыщыдэзыхыгъэхэр Къыблэм иныбжьыкIэхэм язэIукIэгъухэм ахэлэжьэщтых. Адыгэ къэралыгъо университетым физкультурэмрэ дзюдомрэкIэ и Институт чъэпыогъум и 1 – 4-м Къыблэм дзюдомкIэ изэнэкъокъу щыкIощт.\nПредыдущая «Зэкъошныгъэм» ихэхъоныгъэхэр\nСледущая ЗекIоным и Мафэ фэгъэхьыгъ


ЯгумэкIхэм къащыкIагъ | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 23.04.2018\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nАнатолий Осокиным къызэриIуагъэмкIэ, тхьаусыхэ тхылъхэр процент 40-кIэ нахь макIэ хъугъэ. Республикэм ихэбзэ къулыкъухэм нахь лъэныкъуабэ къызэдырагъэубытызэ Iоф зэрашIагъэр, цIыфхэм нахьышIоу IэпыIэгъу зэрарагъэгъотыгъэр ащ къеушыхьаты.\nБлэкIыгъэ илъэсым Уполномоченнэм иаппарат тхьаусыхэ тхылъ 546-рэ къыIукIагъ, нэбгырэ 387-мэ закъыфагъэзагъ. Iофыгъо пстэури зэшIуахыгъ пIоми хъущт.\nНахьыбэрэмкIэ тхьаусыхэ тхылъхэр зэпхыгъэхэр цIыфхэм ясоциальнэ фитыныгъэхэр зэраукъорэр ары. Тхьаусыхэ тхылъхэм азыныкъо нахьыбэр хабзэм ичIыпIэ, ифедеральнэ къулыкъухэу республикэм щыIэхэр ары зылъыIэсыщтыгъэхэр. Хабзэм имуниципальнэ къулыкъухэм яIофшIакIэ зэримыгъэразэхэрэм епхыгъэ тхьаусыхэ тхылъхэри къаIэкIэхьагъэх. Республикэ хабзэм икъулыкъухэм яIофышIэхэм язекIуакIэрэ яIофшIакIэрэ афэгъэхьыгъэ тхьаусыхэ тхылъхэр мэкIэ дэдагъэх.\nЦIыфхэр зыгъэгумэкIырэ Iофыгъохэм, гущыIэм пае, газыр аIэкIэзыгъэхьэрэ организацием иIофшIакIэ епхыгъэхэм язэшIохынкIэ Адыгеим иIэшъхьэтетхэр лъэшэу къазэрадеIэхэрэр Анатолий Осокиным хигъэунэфыкIыгъ. ЦIыфым ифитыныгъэхэмкIэ Уполномоченнэу Адыгэ Республикэм щыIэм къызэриIуагъэмкIэ, социальнэ мэхьанэ ин зиIэ Iофыгъохэм язэшIохынкIэ хабзэм икъулыкъухэм нахь зызэрагъэчанырэр, ятхьаусыхэ тхылъхэм ахэплъэнхэмкIэ нахь шIуагъэ къытэу Iоф ашIэ зэрэхъугъэр цIыфхэм зэхашIагъ.\nКъумпIыл Мурат цIыфым ифитыныгъэхэмкIэ Уполномоченнэу республикэм щыIэм иIофшIэн осэшIу къыритыгъ. Республикэм ипащэ зэрэхигъэунэфыкIыгъэмкIэ, ащ иаппарат цIыфхэм яфитыныгъэхэмрэ яфедэхэмрэ якъэухъумэнкIэ пшъэрылъышхохэр зэригъэцакIэхэрэм имызакъоу, зигъо Iофыгъохэм язэшIохынкIи ишIуагъэ къегъакIо, хабзэм икъулыкъухэу чIыпIэхэм ащыIэхэм Iоф зэрашIэрэми лъэплъэ.\n«ЦIыфхэм ятхьаусыхэ тхылъхэм Iоф адэшIэгъэнымкIэ екIолIакIэу тиIэр зэблэтхъугъ, ахэм ягумэкIхэр зэгъэшIэгъэнхэмкIэ амал зэфэшъхьафхэр, социальнэ сетьхэри ахэм зэрахэтэу, тэгъэфедэ. Мы лъэныкъомкIэ гъэхъагъэ горэхэри тиIэх. ТапэкIи республикэ хэбзэ Iэшъхьэтетхэм цIыфхэм яфитыныгъэхэр амыукъонхэмкIэ ищыкIэгъэ амалхэр зэрахьащтых. А лъэныкъор ары тэ анахьэу тынаIэ зытедгъэтыщтыр, сыда пIомэ цIыфхэм ятхьаусыхэ тхылъхэм ягумэкIыгъохэр къащараIотыкIых. Хабзэм икъулыкъухэм япшъэрылъыр щыIэныгъэм чIыпIэ къин ригъэуцуагъэхэм амал зэриIэкIэ IэпыIэгъу афэхъунхэр ары», — хигъэунэфыкIыгъ КъумпIыл Мурат.\nЗэIукIэгъум илъэхъан джащ фэдэу тапэкIи лъэныкъохэр зэрэзэдэлэжьэщтхэ шIыкIэм тегущыIагъэх, цIыфхэм ятхьаусыхэ тхылъхэм муниципалитетхэм нахьышIоу Iоф щадашIэнымкIэ, ахэм яправовой шIэныгъэ зыкъегъэIэтыгъэнымкIэ ашIэн фаехэр къыщыхахыгъэх.


Хьадагъэ зиIэм икъэлапчъэ Iохыгъэ — Адыгэ макъ\nХьадагъэ зиIэм икъэлапчъэ Iохыгъэ\nКавказым анахь чIыпIэ дахэу, анахь чIыпIэ дэгъоу цIыфым ипсауныгъэ зыщагъэпытэрэм къуаджэу Хьатрамтыку щысыгъ. Хы ШIуцIэ Iушъом километрэ 40-кIэ Анапэ пэблэгъагъ.\nХьатрамтыку дэсыгъэхэр нэтыхъое лъэпкъыгъэх, ахэр лIыбланэхэу, лъэпкъышхохэу, Кавказым ис цIыф лъэпкъхэм анахь дахэхэу зекIолIхэм къатхыжьыгъэхэу тхылъхэм уащыIокIэ.\nКавказ заом ыуж ащ щыщэу къэнэжьыгъагъэр нэбгыри 174-рэ. Джащ текIыжьыгъ чылэр. Хьатрамтыку нэмыкI чылэ Iусыжьыгъэп, ар къутыркIэ къэдзыхьагъэ хъугъэ. ЦIыфэу дэсхэм а чIыпIэр псэупIэ зэрафэмыхъужьыщтыр къагурыIуагъ, ау къызыщыхъугъэхэу зыщапIугъэ чылэр IэкIыб зэрашIыщтыр гууз-лыузэу къащыхъущтыгъ. Бэрэ акъудыигъ, ау непэ ащ рыгущыIэнхэу хасэм цIыфхэр щызэрэугъоигъэх.\nЧылэм узыдэкIыкIэ, шъоф Iупэм, зы чъыгышхо ин дэдэ илъэсишъэ фэдиз ыныбжьэу Iутыгъ. Сыд фэдизэу тыгъэр плъырэу къепсыгъэми, чъыгышхом ычIэгъ жьаугъ, уц къэшхъо дахэ тыдэкIи итыгъ. А чIыпIэм чылэм иIоф щытегущыIэнхэм пае хасэ щызэхащэщтыгъ. Мы мафэми ащ цIыфхэр къекIугъэх, ау чэфынчъагъэх. Зыми гущыIэ лые къыIоу зэхэпхыщтыгъэп. Хасэр бэрэ зэхэсыгъ, анахьыжъэу ахэтым гущыIэ ратыгъ: «Сикъошхэр! Мы чIыпIэр тэркIэ хъужьыщтэп, тикIалэхэм, тисабыйхэм щыIэкIэ тэрэз яттын фай. Сэ сиеплъыкIэкIэ, тэщ фэдэ адыгэхэм, Адыгеим дгъэзэжьымэ нахьышIоу сеплъы».\nЛIыжъым къыIуагъэм зэкIэми дырагъэштагъ, а чIыпIэм лъэIу тхылъ чIыгу Адыгеим къащыратынэу атхыгъ. Куп зыхадзыгъ ар Адыгеим ахьынэу. 1922-рэ илъэсым Адыгеир автоном хэку ашIыгъагъ, ащ тхьаматэу фашIыгъагъ Хьахъурэтэ Шыхьанчэрый Умарэ ыкъор. Хьатрамтыку къикIхи къэкIогъэ купым Шыхьанчэрые чэфэу къыпэгъокIыгъ. ШIоигъоныгъэу яIэр лIыкIохэм къызаIом, къариIуагъ: «Iапэ зыфэжъугъэлъэгъорэ чIыпIэр къышъостыщт». Купэу къэкIуагъэм ар лъэшэу игопагъ. Джыдэдэм Тэхъутэмыкъое районым п. Инэм зыдэщысыр къарагъэлъэгъугъ, ащ чIыгоу илъыр ашIомэкIагъ. Нэтыхъое лъэпкъыр лэжьэкIо-псэокIошхоу щытыгъ. Iизынэу къаритыгъэм тетэу чIыгум лъыхъухэзэ, зы бгышъхьэ Iэтыгъэ горэ алъэгъугъ. «Сыдэу Хьатрамтыку зыдэщысым фэда, тыжъугъакIуи тежъугъэплъ» къыIуагъ купым ипащэ.\nБгы Iэтыгъэу алъэгъугъэр баеу Кухаренкэм ихэпIагъ. Совет хабзэр къызыдахым помещикэу Кухаренкэр шъхьэхьыжьыкIэ дэкIыжьыгъагъ. ХапIэу зыдэхьагъэхэм псынэ дэтэу алъэгъугъ. Купыр ащ лъэшэу ыгъэгушIуагъ. Хьатрамтыкумэ яIагъэп псэу зэшъощтхэр. Унагъо пэпчъ ку зэкIэшIагъэм пхъэчай итэу псэу мафэм афикъущтыр Уташъо кIохэти къащэщтыгъэ. Гъэстыныпхъэ хъати яIагъэп, къамылыкIэ пщэрыхьэщтыгъэх. Мы чIыпIэм пэмычыжьэу мэз шхъонтIэшхо къэлъагъо, псыхъори ащ рекIокIы. Мыщ пхъэшъхьэ-мышъхьэ чъыг хэтэшхо щытыгъ.\nКупыр Шыхьанчэрые дэжь кIуи зэрэфэразэр риIуагъ, къэбарэу щыIэм ащагъэгъозэнхэу Хьатрамтыку кIожьыгъэ.\nМэфэку мафэу хасэр джыри зэIукIагъ, къэбарэу щыIэр къаIотагъ ыкIи къыпадзагъ: «КъэкIорэ мэфэкум къэхалъэм тыкIощт, къытхэмытыжьхэм дыуахь къафэтхьыщт, ащ къыкIэлъыкIорэ мэфэкум зыдгъэхьазырыни, хэкум тыкIожьыщт».\nМэфэку мафэм, зэраIуагъэу, цIыфхэр къэхалъэм кIуагъэх, дыуахьыри къахьыжьыгъ. ЦIыфэу къэм дэхьагъэхэм яIахьылхэм, ягупсэхэм бгъэкIэ зарадзыгъ, зафэмыщыIэжьэу гъыхэзэ къэхалъэм къыдэкIыжьхэзэ кIожьыщтыгъэх…\nКъыкIэлъыкIорэ мэфэкум цIыфмэ якухэр зэкIэшIагъэхэу хьаблэ-хьаблэу дахэу зэхэуцуагъэх. Бзылъфыгъэхэр кум къикIыхи, гъыхэмэ, пчъэхэзэ, чылэр къабгынагъ. Ар зыхъугъэр мэфэку мафэу жъоныгъо мазэм 1924-рэ илъэсыр ары. Хъулъфыгъэ куп чылэгум къыщыуцугъ, анахьыкIэхэу ахэтхэм чылэр къакIухьэнышъ, къыщанагъэ щыIэмэ е къэсымэджагъэ щыIэмэ зэрагъэшIэнэу. КIэлэ ныбжьыкIэхэр унэ пэпчъ ихьэхэти, къыдэкIыжьыхэ зыхъукIэ къэлапчъэр Iуахыти, унагъом акIыб фэгъэзагъэу гъогум къытехьажьыщтыгъэх. КIалэхэр къызыхэкIыжьхэм хъулъфыгъэ нахьыжъхэр ячIыпIэ уцугъэх, нахьыкIэхэри ахэм ахэуцуагъэх. Къыблэм зыфагъази, дыуахь къахьыгъ. Нэужым шымэ аIупэ аIыгъэу нэбгырэ щырыщэу зым ыуж зыр итэу, зэготхэу къэуцугъэх. Хъулъфыгъэхэр анатIэ аIыгъэу зэдырагъаштэзэ гъыщтыгъэх, джэрпэджэжьым ягъымакъэ къутырым дэсхэр къыдигъэкIыгъэх. Джащ тетэу чылэр къабгынагъ.\nХьатрамтыку къызабгынагъэр мэфибл зыщыхъущтым ипчэдыжь ощх къещхэу къыригъажьи, нахь лъэшэу къещхызэ, къырикIутэхэу, шыблэр гъуагъоу, пчыкIэр шIэтэу, уапэ итыр умылъэгъоу, къырикIутэхыгъ. Нэужым зыфэдэ къэмыхъугъэ жьыбгъэшхо къежьагъ, ау уаер тырифын ылъэкIыщтыгъэп. Шыблэр къауи, чъыгышхоу хасэр зыщашIыщтыгъэм мэшIошхо къыкIэнагъ. Жьыбгъэшхом чъыгэу стырэм ымакъэ мэр къылъэсыщтыгъ. Оешхоу къырикIутэхырэм машIор ыгъэкIосагъэп. Чъыгым ылъапсэу чIыгум кIахьэрэм нэс чъыгыр стыгъэ. Ар зэстыхэм, уаери зэпыужьыгъ, шыблэри уцугъэ, жьыбгъэшхори кIодыгъэ. Пчэдыжьым къутырым ицIыфхэр зеплъыхэм, чылэм псыр лъэгуанджэм нэсэу дэтыгъ, унэмэ арыхьагъ, чъыгхэу щагумэ адэтхэр жьыбгъэм къыритхъыхи нэмыкI чIыпIэ ыдзыгъэх, къэлапчъэхэр къыIуитхъыхи, гъогум къытыридзагъэх, унашъхьэхэр къытырихыгъэх, къакъырэхэр зэхитхъыгъэх. Къутырым къикIыгъэ цIыфмэ къаIощтыгъ: «Природа оплакивала натухайцев».\nНепэ къызнэсыгъэм нэты-хъое лъэпкъым мэфэку мафэр щымыгъупшэу хегъэунэфыкIы. Къин зиIэм имэфэ тIокIитIу къэсыфэ хъулъфыгъи бзылъфыгъи мэфэку пчыхьэрэ икъин тырагъэунэу цIыфхэр макIох. Жъыхэр зыщэIэхэм, мэфэку мафэм яунэгъо IофшIэнхэр ашIэщтыгъэп.\nЛIыжъэу къэбарыр къэзыIотагъэм упчIэ естыгъ: «Сыда къэлапчъэхэр къызызыкIырамыгъэзэжьыгъэхэр? Ащ зи цIыф дэсыжьыгъэп». ЛIыжъым ышъ— хьэ къызеIэтым, нэку-нэпсэу, ыжэпкъ кIэсысыхьэу къысэплъыгъ, сызэреупчIыгъэми сыфэежьыгъэп, сыныбжьыкIагъ, къызгурыIуагъэп. ЛIыжъым ымакъэ кIэзэзызэ къыIуагъ: «Хьадагъэ зиIэм икъэлапчъэ Iохыгъэ».\nНыоу агъунэкIэ щысыгъэм къызэрэзгурымыIуагъэм гу лъити къыпидзагъ: «Тыкъызыщалъфыгъэу тызыщапIугъэм тиIахьыл гупсэхэу къыдэтынагъэхэр гууз-лыуз тщыхъоу, зэрэчылэу тихьадэгъагъ. Хьадагъэ зиIэм, сисас, икъэлапчъэ Iохыгъэ. Тарихъэу къэсIотагъэм изы нэкIубгъо фэгъэхьыгъэу тхылъ стхыгъэ, тхылъым ыцIэр «Трижды рожденный». Ащ фэдэ цIэ зыкIыфэсыусыгъэр гъогогъуищэ чылэм ыцIэ зэрэзэблахъугъэр ары: Хьатрамтыку, (Суворовым илъэхъан чылэм ыцIэ тырахи), Суворово-Черкесск фаусыгъ, нэужым, натыхъое лъэпкъыр хэкум къызэкIожьым, ячIыпIэжъ ыцIэ мыкIодыным пае, къуаджэм Натыхъуай фаусыгъ. Ар Тэхъутэмыкъое район гупчэм километрэ 18-кIэ пэIудзыгъэу щыс. Районым ит чылабэм ар анахь цIыкIу, ау тарихъэу, хъишъэу пылъыр бэдэдэ мэхъу. НыбжьыкIэхэу тиIэхэм лъэшэу сащэгугъы сэ сауж къикIыщтхэм тхылъыр лъагъэкIотэнэу.\nПредыдущая Апэрэ уплъэкIунхэр\nСледущая ШIыкIэшIур гум къыщежьэ


ЛIыхъужъым щысэ тырахы — Адыгэ макъ\nЛIыхъужъым щысэ тырахы\nРедактор 19.11.2018 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nНыбжьыкIэхэр яхэгъэгу фэшъыпкъэхэу, тарихъыр агъэлъапIэу пIугъэнхэм фэгъэхьыгъэ зэхахьэхэр Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым гъэшIэгъонэу щэкIох.\nХэгъэгум иобщественнэ организациеу «Единэ Россием» и НыбжьыкIэ гвардий» зыфиIорэм икъутамэу Адыгеим щыIэм ипащэу, Мыекъуапэ инароднэ депутатхэм я Совет идепутатэу Бэрзэдж Асиет кIэщакIо фэхъуи, Урысыем и ЛIыхъужъэу Цэй Эдуард зэхахьэм къыригъэблэгъагъ.\nЭ. Цэир Адыгэ Республикэм и Парламент идепутат, цIыф цIэрыIу. Студентхэм упчIабэ къыратыгъ. Анахьэу зэхахымэ ашIоигъуагъэр щыIэныгъэ гъогоу къыкIугъэм изакъоп. ЛIыхъужъныгъэр, шъыпкъэныгъэр, гукIэгъур — ахэр тэрэзэу ныбжьыкIэхэм къагурыIонхэм фэшI тарихъыр дэгъоу зэрагъэшIэн зэрэфаер джэуапым щызэхахыгъ.\nАбхъазым, Дагъыстан, Чэчэным Цэй Эдуард ащыIагъ, «чIыпIэ плъырхэм» ащыкIогъэ заохэм ахэлэжьагъ. Рязань апшъэрэ дзэ училищэу дэтыр къыухыгъ. Батальоным ипащэ игуадзэу щытыгъ. Заом имашIо хэтэу ныбджэгъоу къыготхэм япсауныгъэ икъэухъумэн зэрэфэбанэщтыгъэр, мамыр псэукIэр хэгъэгум щыгъэпытэгъэным имэхьанэ, фэшъхьафхэм Э. Цэир IупкIэу къатегущыIагъ.\nБэрзэдж Асиет, Роман Калугиным, Iащэ Дианэ, нэмыкIхэм яупчIэхэр депутатым ипшъэрылъхэр зэригъэцакIэхэрэм афэгъэхьыгъагъэх.\nЦIыфыр лIыхъужъэу къэхъурэп, ар лIыхъужъ мэхъу. Э. Цэим зэгъэпшэнхэр ышIыхэзэ, студентхэм щыIэныгъэм къыхэхыгъэ къэбархэр къафиIотагъэх.\nЗэIукIэгъур заухым студентхэм яупчIэхэм къападзэжьыгъ. Офицерэу дзэм къулыкъур щызыхьырэм, Урысыем и ЛIыхъужъ хъугъэм щысэ атырахы ашIоигъоу къаIуагъ, Цэй Эдуард гоуцохэзэ нэпэеплъ сурэтхэр атырахыгъэх.\nСурэтыр зэхахьэм къыщытырахыгъ.\nПредыдущая ИгъэкIотыгъэу щагъэмэфэкIыгъ\nСледущая Тлъэгъугъэм тыгу къыIэтыгъ


ЩыIэныгъэу гугъэр къытэзытырэр | Адыгэ Макъ\nЩыIэныгъэу гугъэр къытэзытырэр\nАвтор: Редакция\t/ 17.10.2019\t/ КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nУсакIо, тхакIо, ны, бзылъфыгъ, шъхьэгъусэ. КIэкI шъыпкъэу джары къепIолIэн плъэкIыщтыр АР-м и Къэралыгъо шIухьафтын литературэмкIэ бэмышIэу къызэратыгъэу Байнова Надеждэ Юрэ ыпхъум.\nТхакIом ипрозэ гъэжъыугъэ-гъэдэхагъэу щымытэу, ау узфикъудыеу хэлъ нэфэгъэ-шъыпкъагъэм непэрэ щыIакIэр нэм къыкIыригъадзэу, гумэкIи, гукIаий, гушIуагъуи — цIыфыр опсэуфэ зыIукIэрэ пстэур итхыгъэхэмкIэ къыриIотыкIын ылъэкIыгъ. Джа зэфэ гущыIэр зэхахыгъ ыкIи ифэшъошэ уасэр бзылъфыгъэм итворчествэ ратыгъ.\nН. Ю. Байновар станицэу Ханскэм щэпсэу, къызщыхъугъэу, зыщапIугъэу, зыщеджагъэр Горьковскэ хэкум ит къалэу Чкаловск (джы Нижегородская) ары. Исабыигъо-ныбжьыкIэгъу ащ щыкIуагъэми, къыгъэшIагъэм инахьыбэм зыщыпсэурэр Адыгеир ары. Ежь тхакIом къызэриIорэмкIэ, цIыфым псэупIэ чIыпIэ фэхъурэри насыпым фэдэ хьазыр: иапэрэ шъэожъые цIыкIузэ къызэсымаджэм (илъэси 4-м итэу), чIыпIэр зэблахъун фаеу хъугъагъэ, джаущтэу Адыгеим 1982-рэ илъэсым иунагъокIэ къэкIуагъ. Ащи изакъоп, ятэжъым ятэжъыщтыгъэр адыгэм хэкIыгъэу, дзэм хэтыгъэ къулыкъушIэм ыкъощтыгъэу къэбар чыжьэ цыпэр ытхьакIумэ къызэриIуагъэри къеIуатэ, аукъодыеу мы джэнэт хэгъэгум къызэримыфагъэм шIошъхъуныгъэ фыриI.\nИтворчествэ анахьэу зыкъызщызэIуихыгъэри Адыгеир ары. Ытхыхэрэм щыIэныгъэр алъапс, игупшыси, ипшыси, ихъугъэ-шIэгъэ къэбархэри ащ къыщежьэх ыкIи фэкIожьых.\nПэсэ дэдэу, илъэси 9 горэ ыныбжьэу, усэныр ригъэжьэгъагъ, ау нахь зыкъызеIэтым, ащ зэпыугъо фэхъугъ, гум шIоигъор шъхьафыгъэми, Н. Байновар Балахнинскэ энергетическэ техникумым чIэхьагъ, къыухыгъ. Мы илъэс дэдэм, 1976-рэ илъэсым, дэкIуагъ, торфлэжьапIэм мастерэу, ащ ыужым ЖКО-м ипащэ игуадзэу Iоф щишIагъ. 1980-рэ илъэсым Чкаловскэ къэкIожьхи, речной училищым иобщежитие кIэлэпIоу Iоф щишIагъ. ИлъэситIу ащ тешIагъэу иунагъокIэ Адыгеим, станицэу Ханскэм къэкIуагъэх, СПТУ-м (джы техникум) производствэмкIэ ригъаджэхэу, мастерэу, кIэлэпIоу, етIанэ еджэкIо профкомым итхьаматэу Iоф ышIагъ, джы тIысыжьыгъэу зегъэпсэфы.\nТворчествэм зэрэшIоигъуагъэу зыритыгъ, ащкIэ лъэшэу къыдеIэ ишъхьэгъусэ, унэгъо кIоцI IофшIэныр зэкIэ лIым ыпшъэ илъ, бзылъфыгъэм гупшысэр егъазэ. Надежда Байновар щыIэныгъэр икъоу изылъэгъукIэу, къызыгурыIогъэ тхакIу. «Ситхылъхэр зэкIэ сызхэт щыIэныгъэм, къысэшIэкIыгъэ цIыфхэм, сигупсэхэм атешIыкIыгъэх», — еIо. Уяджэ зыхъукIэ, ихъугъэ-шIэгъэ къэбархэм «Деревенские истории» зыфиIоу, иятIонэрэ тхылъэу Къэралыгъо шIухьафтыныр къызфыратыгъэр щыIэныгъэ лъапсэ иIэу зэрэщытыр къыпфэнафэ. Мыщ щыIэныгъэ этюд 30 къыдэхьагъ, ахэр зэкIэ ежь тхакIом ыгукIэ зэхишIагъэу, ылъэгъугъэу, къыгъэшIэгъэ илъэс 60-м зэIуигъэкIагъэр къызщыриIотыкIыгъэх. Тхылъыр къызэрыкIо дэдэу апэ къыпщэхъуми, ежь тхакIом щыIэныгъэ опыт инэу ыгъотыгъэр этюд-хъугъэ-шIагъэхэм акIоцIыпшагъ — дэгъури дахэри, лъэшыри хъыбэири — цIыфыр ыкIи ащ идунэегурыIуакIэ къыпфызэхафэу, гупшысэ зэфэхьысыжь кIэкIхэр къызщыриIотыкIыгъэх. Надежда Байновам ытхыхэрэр цIыф къызэрыкIохэм ящыIакIэ тешIыкIыгъэх, ежь тхакIори ахэм ащыщ, афэгумэкIы, афэтхэ, джары итхылъхэр нахь къэзыгъэгоIухэрэр, яджэхэрэри зыкIагъэразэхэрэр.\n«Деревенские истории» зыфиIорэр хъугъэ-шIэгъэ къэбар цIыкIухэу зэхэт. Мафэ къэс щыIэныгъэри ары зэрэзэхэлъыр, арышъ, гъашIэм ишIуи, икIабзи, ышъо шъыпкъи мыхэм ащыгъэунэфыгъэх. Сурэт 30-у тхылъым къыдэхьагъэм ягероих ныбжь зиIэхэри, кIэлэцIыкIухэри; акъыл-Iушыгъэу хэти къыкъокIырэр ары зэкIэ зыфэкIожьырэр. Нахьыжъхэу ныбжь зиIэхэр щыIэныгъэм фэбгъэсэжьынхэу щымытхэми, кIэлэцIыкIу емышIэ-шIумышIэм игулъытэ чан лъэшэу ишIуагъэ къызэрэкIорэри, хъурэ-шIэрэм елъытыгъэу, цIыкIуи ини яшIуагъэ зэфэдэу къагъэкIон зэралъэкIыщтыри этюдхэм зэхыуагъашIэ. КъызэрыкIо дэдэхэми, умышIэрэ гъэшIэгъон горэ ахэм зэращыкIэгъэтхъыгъэм уасэ къареты.\nНадеждэ тхэн Iофым къызэрэфэкIуагъэмкIэ, ялIакъокIэ иунэгъо кIоцIкIэ тхакIо е усакIо яIагъэмэ сеупчIы. Ежьыри зыфасIорэр къыгурыIуагъэу игущыIэ щыкIегъэтхъы ятэшэу Матвей Сиротиныр гъэсэгъэ-еджагъэу, революцием ыпэкIэ Урысыем иапэрэ судоремонтнэ завод игъэIорышIакIоу, бзашIоу зэрэщытыгъэр.\nДжащ фэдэу янэ ытыщкIэ Iахьылхэр диным фэгъэзагъэхэу, ар алэжьэу зэрэщыIагъэхэр, тхьэшIошъхъуныгъэр зэрэкIочIэшхор, къытэшIэкIыгъэ дунаир зэрэщытэу ыкIи псэ зиIэ пстэур зыгорэм зэриIыгъхэр пшIошъ зыгъэхъурэ щысэхэр зэрэщыIэр къыIуагъ.\nМыжъо угъоигъэхэу цIыф нэгухэр зытетхэу (ахэр ежь къэлэмкIэ нахь къыгъэтхъыхьажьыгъэх) иIэхэр къытигъэлъэгъугъэх, зэренэгуерэмкIэ, ахэр бэшIагъэу щыIэгъэ цIыфхэм апсэхэр зыхэткIухьажьыгъэх. Бэ гъэшIэгъонэу къыIорэри, ытхырэри Надежда Байновам. Лъэшэу икIас, илъапI зыщыпсэурэ Адыгеир, адыгэхэр узкIырыплъын цIыфышIухэу елъытэх. «Адыгэхэр лъэпкъыжъых, тарихъ гъэшIэгъони яI, уахэсыщтми, ныбджэгъуныгъэ адыуиIэщтми сыгу рехьых, шIу горэ хэти къыпфишIэ шIоигъу», — еIо, щысэхэри къехьых. ЕтIанэ бзылъфыгъэм къыпегъэхъожьы: «СызэрэнасыпышIор сиунагъо, силъфыгъэ закъохэр ыкIи ситворчествэп, цIыфышIухэр ренэу сапэкIэ къызэрикIыхэрэр ары». ШIум щэгугъышъ, шIум IокIэ. Бзылъфыгъэ тхакIом икIас урыс литературэр, адыгэ литературэми щыгъуаз, КIэрэщэ Тембот ипроизведениехэр, МэщбашIэм ипоэзие ыгу рехьых.\nНадежда Байновар Урысыем итхакIохэм я Союз хэт, ытхыхэрэр 2013-рэ илъэсым щегъэжьагъэу хеутых. Ахэр сборникхэу «Лирика», «Детская литература», «Писатель года», «Поэт года», журналэу «Литературная Адыгея» къарыхьагъэх. ТхэкIо бзылъфыгъэр литературэ объединениехэу «Ошъутенэм» (Мыекъуапэ) ыкIи «Родники» (Белореченскэм) ащызэхэщагъэхэм ахэт, ежьыри игуапэу Ханскэм дэт модельнэ тхылъеджапIэм поэзиер зикIасэхэм яклубэу щызэхэщагъэм Iоф щешIэ.\nАдыгэ Республикэм и Къэралыгъо шIухьафтын къыфагъэшъуашэ зэхъум а такъикъхэм зэхашIэу зыIыгъыгъэр зыфэдэхэмкIэ лауреатым сеупчIыгъ.\n«Сэ схэлъыр къысхэкIыжьын фаешъ, сэтхэ, щытхъум паеп, сэщ фэдэ цIыфыбэу сызфатхэхэу, къысэшIэкIыгъэхэм сигущыIэ анэсынэу, сишIуагъэ ащкIэ язгъэкIынэу сыфай. Шъыпкъэ, уиIофшIагъэ уасэ къыфашIыныр насыпыгъ. Мы мэфэкI зэхахьэм сабыим фэдэу сыгумэкIэу ыкIи сыгушIоу сыкIуагъ. Адыгэ Республикэм и Гимн зэхэтэхы, зэкIэ сищыIэныгъэ нэм щызэблэчъыгъ. Адыгеир ятIонэрэ хэку ыкIи унэ силъфыгъэ нэбгыритфымкIэ, тэ, янэ-ятэхэмкIэ ыкIи тикъорэлъф-пхъорэлъф нэбгыри 8-мкIэ тфэхъугъ. Адыгэ чIыгум тегъашхэ, тыгъэр щыфаб, жьыр щыкъабз, тиреспубликэ щымамыр, цIыфхэр, лъэпкъэу къызхэкIыгъэм емылъытыгъэу, щызэгурэIох, щызэфэхьалэлых. Адыгэ Республикэм и Гимн сыкIэдэIукIызэ, Адыгеим нахь пэблагъэ джыри сэхъу, фэсшIэшъущтымкIэ зи къызтезгъэнэщтэп.\nЩыIэныгъэу гугъэр къытэзытырэр о пшъхьэкIи, къыошIэкIыгъэ цIыфхэмкIи, ХэгъэгумкIи шъхьапэ хъоу бгъэпсыныр пшъэрылъ заф».


Адыгэ лъэпкъэгъухэм ямафэ Адыгеим шышъхьаIум и 1 щыхагъэунэфыкIы – Circassian Repatriation Organization\n– БэмышIэу Адыгеим иIэшъхьэтетыгъэу Шъэумэн Хьазрэт къакIуи ящыIэныгъэ зэригъэшIагъэ. Унагъо пэпчъ сомэ мини I00 зырыз къаритыгъ. Ащ ыпэкIи хабзэри, цIыфхэри адеIэхэрэ унэгъо I8 унэхэр арагъэгъотыгъэх. Джыри унакIэхэр ашIыным пылъых. Цыфхэу къэкIожьыгъэхэм ащыщэу сабыи 4 къэхъугъах. Еджнэу щытхэми яеджэн хэкум щыпадзэжьы. Нахьыбэхэрэми IофшIапIэхэр къагъотыгъэх, мэлажьэх.\n2014-08-05\t 0 comments News


Препарат Баклофен: инструкция по применению, цена, описание.\nЛиорезал: инструкция по применению, цена, описание.\nФеназепам: инструкция по применению, цена, описание.\nБимарал: инструкция по применению, цена, описание.\nРезерпин: инструкция по применению, цена, описание.


Адыгэ Хэку Таймс: Азарбайджанрэ Армениемрэ язао нэбгрэ 30 фэдиз хэкIодагъ\nАзарбайджанрэ Армениемрэ язао нэбгрэ 30 фэдиз хэкIодагъ\nИнформацие агенствэу Кавказ Узылым къызэритхырэмкIэ, непэ, мэлылъфэгъум и 2-м, Азарбайджан идзэмрэ Армением иджэмрэ Нагорнэ-Кэрабахъ зыфиIорэм щызэзэуагъэх. Ащ Азарбайджаным идзэ щыщ зэолI нэбрэ 12 хэкIодагъ Армением идзэ щыщ нэбгрэ 18 хэкIодагъ. Пшъы заулэ бгъуитIумкIи уIагъэх.\nАзарбайджанрэ Армениемрэ Нагорнэ-Кэрабахъ илъэс 20 нахьыбэ хъугъэу зэтрахы. 1994 илъэсым зэмызэонхэу бгъуитIури зэгурыIогъагъэх. Арэ къакIорэ Нагорнэ-Кэрабахъ хэгъэгу шъхьэфит фэдэу мэпсэу ау дунаемкIэ ар ащтагъэп.


ЩэшIэ Аслъан: ГущыIэу «нэпкъыр» «нэ»-кIэ къызкIежьэрэр »\n30.06.2010 – 20:55 – Натпресс[/b]\n[b] ГущыIэм итарихъ\nИжъырэ дэдэм цIыфымэ абзэ макъэу хэтыгъэр, къызэраIорэмкIэ, багъэп. А лъэхъэнэ чыжьэм цIыфымэ ачыйхэр гущыIэным джыри икъоу тегъэпсыхьагъэу щытыгъэхэп. ГущыIэу яIагъэр мэкIагъ. Джащ пае а зы гущыIэр мэхьанэ зэфэшъхьафхэмкIэ агъэфедэнэу хъущтыгъэ.\nДжыри а нэшанэр зыдэтымышIэжьэу бэрэ къытхэфэ. ГущыIэм пае, ным икIалэ: «Дэгъуба адэ!» - риIуагъэми, Iоф дэгъу дэдэ щымыIэу макIэп къызэрэхэкIырэр. Ащ фэдэ хьазырэу щытыгъ адрэри: ежь гущыIэм уедэIунэуи щытыгъ, ащ икъэIуакIи удеплъын фэягъэ.\nЕтIани мыщ къеIолIэгъэн фаер – шакIо кIогъэ хъулъфыгъэхэмрэ бым къычIэнэгъэ бзылъфыгъэхэмрэ абзэхэр зэфэшъхьафыгъэ. Бым мэхьэнабэ зиIэ гущыIэхэр щыбгъэфедэн плъэкIыщтыгъэ. ШакIо укIуагъэмэ, ащ фэдэ гущыIэхэр зыщыбгъэгъупшэн фэягъэ, сыда зыпIокIэ уигъусэ къыуиIуагъэр къэошIэфэ, мыдыкIэ хьэкIэ-къокIэ губжыгъэм лые къыуихын ылъэкIыщтыгъ.\nМакъэхэу гущыIэгъэпсыным щагъэфедэщтыгъэхэри зэфэшъхьафыгъэх. ШакIомэ мэкъэ IупкIэхэу, чыжьэкIэ зэхэпшIыкIын плъэкIыщтхэр ящыкIэгъагъэх. Бым къыщаIощтыгъэхэр нахьыбэрэмкIэ къэгущыIэн езыгъэжьэгъэкIэ сабыир зыфэамалыщтхэр арых. А гущыIэхэр ибэ-нахьыбэу пэкIоцI макъэхэу «м», «н» зыфэпIощтхэмкIэ зэхэтыгъэх.\nГущыIэу «нэпкъым» инепэрэ мэхьанэ къэIогъуаеп - чIыгоу псыхъом пэIулъыр ары. ГущыIэр тIо дгощэу, пычыгъуитIумэ къарыкIырэм теплъымэ, ятIонэрэ пычыгъоу «пкъы»-м имэхьанэ къэтымыIоми нафэ. Ау ащ «нэ»-р ыпэ итынэу зыкIэхъугъэм икъэшIэн къызэрыкIо дэдэп.\n«Нэпкъ-пэпкъ» - мы гущыIэм ипычыгъохэр зэмыкIухэу щытэп. Гъэнэфагъэу, нэми пэми пкъы горэхэр яIэх. Ау а щысэм тэ тызылъыхъурэ мэхьанэм зыкIи нахь пэблагъэ тишIырэп.\nЗэрэхъурэмкIэ, «нэ» зыфэпIощт гущыIэпычыгъом мэхьэнэ пчъагъэ иI. Мыщ ыпэкIэ къызэрэтIуагъэу, макъэу «н» зыхэт гущыIэр е гущыIэпычыгъор анахь щыпэмэ ащыщэу къикIын ылъэкIыщт.\n«Нэпкъы»-м иапэрэ пычыгъом имэхьанэ къызэрэтшIэн тлъэкIыщтыр - гущыIэхэу «нэгъэсын» «фэгъэсын» зыфэпIощтхэр зызэдгъапшэхэкIэ ары. Зэдгъэпшэн фае пычыгъохэр «нэ»-мрэ «фэ»-мрэ. Апэрэм мэхьанэу иIэр - «зы чIыпIэ гъэнэфагъэ горэм дэжь». ЯтIуанэрэм – «зы нэбгырэ гъэнэфагъэ горэм дэжь». Мэхьанэу зэдгъапшэхэрэр зэрэзэтекIырэр – зыр «чIыпIэ», адрэр «нэбгырэ». ЗэрэхъурэмкIэ, «нэ» зыфэпIощт гущыIэпычыгъом мэхьанэу «чIыпIэ» зыдиIыгъын ылъэкIыщт.\nДжы а къэдгъотыжьыгъэ мэхьанэр гущыIэу тштагъэм едгъэкIумэ, «нэпкъы»-м мэхьанэу иIэ хъурэр: чIыпIэу, псым фэмыдэу, пкъы пытэ зиIэр.\nОпубликовал administrator, 30-06-2010, 20:55. Просмотров: 1947


Предприниматель ныбжьыкIэхэм язэнэкъокъоу «Молодой предприниматель России-2019» зыфиIорэр къалэу Казань щыкIуагъ. Ащ изы лъэныкъоу «Мэкъумэщ хъызмэтыр» зыфиIорэм ятIонэрэ чIыпIэр щиубытыгъ Адыгеим икIыгъэ фермер ныбжьыкIэу Алексей Федоровым.\nАР-м мэкъу-мэщымкIэ и Министерствэ къызэрэщаIуагъэмкIэ, фермер ныбжьыкIэр Кощхьэблэ районыр ары зыщылажьэрэр, чIыгулэжьыным пылъ. Зэнэкъокъум иапэрэ уцугъоу предпринимательхэм IэпыIэгъу ятыгъэным фэгъэзэгъэ Гупчэм чъэпыогъу мазэм щыкIуагъэм текIоныгъэр къыщыдихыгъагъ.\nАлексей мэкъумэщ хъызмэтым хэхъоныгъэхэр егъэшIыгъэнхэм ыкIи мэкъумэщ продукцием ибэдзэршIыпIэ зегъэушъомбгъугъэным афытегъэпсыхьэгъэ къэралыгъо программэм къыдыхэлъытагъэу 2019-рэ илъэсым грантэу сомэ миллионрэ мин 500-рэ къыратыгъ. АщкIэ тракторрэ чылэпхъэеут машинэрэ къыщэфыгъэх.


Цифрэ шIыкIэ къэтыным шъуфэхьазыра? | Адыгэ Макъ\nЦифрэ шIыкIэ къэтыным шъуфэхьазыра?\nЫпэкIэ телевизорхэм къызэрагъэлъагъощтыгъэ шIыкIэр (аналогыр) щымыIэжьэу, цифрэ къэтыным игъорыгъозэ Урысыем ишъолъырхэр тыращэх. ЗэрагъэнэфагъэмкIэ, мэкъуогъум и 3-м къыщегъэжьагъэу аналог телекъэтыныр Адыгеим щызэпагъэущт.\nФедеральнэ программэу «Развитие телерадиовещания в Российской Федерации на 2009 — 2018 годы» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэу цифрэ къэтыным икъэралыгъо сеть Адыгеим щагъэпсыгъ. Ащ ишIуагъэкIэ, республикэм щыпсэурэ процент 90-р мультиплекситIуми яплъынхэ амал щыI. Ащ пае приставкэхэр къызIэкIагъэхьанхэу щыт.\nЦифрэ къэтын шIыкIэм телевидениер зэрэтехьэрэм шIогъабэ пылъ: макъэри сурэтхэри зэхэугуфыкIыгъэхэу къыгъэлъэгъощтых, пэрыохъухэр иIэщтхэп, каналыбэ къыубытыщт, чIыпIэ телевидением шъуеплъын амал шъуиIэщт, ыпкIэ шъутыщтэп (канал 20-м), къэзыубытырэ пкъыгъом игъэфедэн Iэрыфэгъу. Ащ дакIоу, цифрэ шIыкIэм зытехьэхэм передатчикхэм япчъагъэ бэкIэ нахь макIэ зэрэхъугъэм къыхэкIэу электроэнергиеу жъугъэкIодыщтыгъэм къыщыкIэщт.\nТигъэзет къызэрэхиутыгъагъэу, къихьащт илъэсым ищылэ мазэ къыщегъэжьагъэу телевизор къызэрыкIохэм каналхэр къагъэлъэгъожьыщтхэп. Цифрэ къэтыныр телевизорхэм къаубытыным пае приставкэ гъэнэфагъэ пыбгъэнэнэу щыт. А приставкэм DVB-T2 шапхъэр, видеокодекэу MPEG-4-р ыкIи Multiple-PLP зыфиIорэр хэтынхэ фае.\nПриставкэ лъэпкъ зэфэшъхьафэу 370-рэ щыI. ГурытымкIэ ащ ыуасэр сомэ 1000. Уасэр нахь лъапIэ къэс, лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ къыгъэлъагъорэр нахьыбэщт.\nМы уахътэм къыдагъэкIырэ телевизор лъэпкъ зэфэшъхьаф 2000 фэдизмэ DVB-T2 шапхъэр ахэт. Ащ къикIырэр, приставкэр шъхьафэу къэпщэфын ищыкIагъэп, телевизорыкIэу джы къашIыхэрэм цифрэ къэтын шIыкIэр къаубытыным фытегъэпсыхьагъэх. Анахь осэ макIэу а телевизорхэм яIэр сомэ 5450-рэ.\nНепэрэ мафэм ехъулIэу цифрэ шIыкIэм тетэу телерадиокъэтынхэр къагъэлъэгъонхэм фэшI республикэм станцие 15 щагъэпсыгъ. Ахэм яшIуагъэкIэ республикэм щыпсэухэрэм япроцент 99,95-м нэсэу ар алъыIэсыгъ. Къыхэгъэщыгъэн фае а приставкэхэм яшIуагъэкIэ Адыгэ телевидением икъэтынхэм яплъынхэ амал зэряIэщтыр.\nЗигъот макIэхэм ясоциальнэ IэпыIэгъу\n2012-рэ илъэсым ыпэкIэ къежьагъэхэ телевизорхэм приставкэ апымытэу къэтынхэр къызэрамыгъэлъэгъожьыщтыр нэжъ-Iужъхэм икъоу алъагъэIэсыныр пшъэрылъ шъхьаIэу щытыгъ. Гъот макIэ зиIэхэм цифрэ приставкэхэр къафащэфынхэр ыкIи афыпагъэуцонхэр Адыгэ Республикэм имуниципальнэ образованиехэм яадминистрациехэм социальнэ IэпыIэгъумкIэ яотделхэр ыуж итыгъэх. Приставкэхэм язэтегъэуцонкIэ социальнэ IофышIэхэр ыкIи волонтерхэр нэжъ-Iужъхэм IэпыIэгъу афэхъух. Цифрэ эфир телевидением икъэтынхэм зэратехьащтхэм епхыгъэхэ Iофыгъохэр районхэм ащыщхэм зэшIохыгъэхэ зэрэщыхъугъэхэм зыщыдгъэгъозагъ.\nШэуджэн район администрацием иIофхэмкIэ игъэIорышIакIоу Джэнчэтэ Азэмат къызэриIуагъэмкIэ, социальнэу мыухъумэгъэ унэгъо 71-рэ къыхагъэщыгъ. ИкIыгъэ илъэсым ишэкIогъу мазэ къыщегъэжьагъэу унэгъо шъхьарыкIэу псэупIэхэр къакIухьагъэх. Джыри къытырагъэзэжьыгъэу, къыханагъэ щыIэмэ ауплъэкIужьы. Приставкэ 71-р къафащэфыгъах ыкIи афыпагъэуцогъах. Ащ нэмыкIэу ТекIоныгъэм и Мафэ ипэгъокIэу Шэуджэн район администрацием ипащэ ыцIэкIэ ветерани 7-мэ шIухьафтынэу приставкэхэр аратыгъэх. Цифрэ къэтын шIыкIэм зэрэтехьэхэрэм икъэбар район телевидением зэпымыоу къеIо.\nТеуцожь район администрацием иотдел ипащэу КIыкI Гощнагъо тызэрэщигъэгъозагъэмкIэ, районыр Iофыгъом фэхьазыр. Зигъот макIэу къыхагъэщыгъэ нэбгырэ 73-мэ цифрэ къэтыныр къэзыубытыщт пкъыгъор къафащэфыгъ. Еджэгъэ волонтер 49-у районым яIэхэм КЦСОН-м иIофышIэхэр ягъусэхэу приставкэхэр зищыкIагъэхэм афызэтырагъэуцуагъэх.\n— Кощхьэблэ районым щыпсэухэрэми игъорыгъозэ къэбарыр джы къызнэсыгъэми алъытэгъэIэсы, — къеIуатэ администрацием ипащэ игуадзэу Хьасанэкъо Рустам, — «линие плъыр» къызэIутхыгъэу ащи упчIэ зиIэхэр къытеох. Мы илъэсым Iоныгъом и 1-м ехъулIэу социальнэу зигъот макIэу нэбгырэ 89-рэ къыхэдгъэщыгъагъ. Джы жъоныгъуакIэм и 1-м ехъулIэу ащ фэдэ купым хэхьэхэрэ нэбгыри 100-мэ приставкэхэр къафэтщэфыгъэх ыкIи афэдгъэуцугъэх. Мэкъуогъум и 3-р къэсыфэ джыри IофшIэныр лъыдгъэкIотэщт.


Депутаты заслушали информацию о реализации в республике национальных проектовЛъэпкъ проектхэр республикэм зэрэщагъэцакIэхэрэм депутатхэр едэIугъэх\nЛъэпкъ проектхэр республикэм зэрэщагъэцакIэхэрэм депутатхэр едэIугъэх\n29 июля 2020 года 16:21\nБэдзэогъум и 29-м Къэралыгъо Совет – Хасэм изэхэсыгъо депутатхэм повесткэм ианахь Iофыгъо шъхьаIэхэм ащыщ зэхафыгъ. «Правительственнэ сыхьатым» къыхиубытэу ахэр едэIугъэх АР-м иминистрэхэм я Кабинет къыгъэхьазырыгъэ къэбарэу УФ-м и Президент и Указэу «О национальных целях и стратегических задачах развития Российской Федерации на период до 2024-го года» зыфиIорэм иIахьэу лъэпкъ проектхэр Адыгеим зэрэщагъэцакIэхэрэм фэгъэхьыгъэм.\nДепутатхэр информацием щызыгъэгъозагъэхэр АР-м и Премьер-министрэу Александр Наролиныр ары. Финанс пчъагъэхэм ямызакъоу, лъэпкъ проектхэм ягъэцэкIэн епхыгъэ Iофтхьабзэу рахъухьагъэхэми ар игъэкIотыгъэу къатегущыIагъ.\nАР-м иминистрэхэм я Кабинет илIыкIо мы лъэныкъомкIэ анахь шъхьаIэхэм къащыуцузэ, къыхигъэщыгъ Адыгэ Республикэм лъэпкъ проект 11 ыкIи региональнэ проект 50 зэрэщагъэцакIэхэрэр. Региональнэ проектхэм 2020-рэ илъэсым сомэ млрд. 4,2-рэ апэIухьащт, ащ щыщэу: федеральнэ бюджетым – млрд. 3,6-рэ, республикэ бюджетым – млн. 558-рэ, чIыпIэ бюджетхэм – млн. 37-рэ, мыбюджет къэкIуапIэхэм ыкIи фондхэм ямылъкоу млн. 44-рэ къатIупщыгъ. Бэдзэогъум и 17-м, 2020-рэ илъэсым ехъулIэу млрд. 3,7-рэ зытефэрэ зэзэгъыныгъэхэр зэдашIыгъэх, ар зэкIэ мылъкоу региональнэ проектхэм атефэнэу щытым ипроцент 87,5-рэ, агъэцэкIагъэр сомэ млрд. 2-м ыуас е мылъкоу къатIупщынэу щытым ипроцент 48,1-рэ.\nИкIыгъэ илъэсым итыгъэгъэзэ мазэ АР-м иминистрэхэм я Кабинет 2030-рэ илъэсым нэс социальнэ-экономическэ хэхъоныгъэхэмкIэ Стратегиер ыштагъ. Апэрэ чэзыум, 2019 – 2024-рэ илъэсхэм стратегическэ ориентирэу агъэнэфагъэхэр лъэпкъ проектхэр ары.\nЛъэпкъ проектэу «Псауныгъэм» 2020-рэ илъэсым пэIухьанэу щытыр сомэ млн. 829-рэ. Проектым пшъэрылъ шъхьаIэу иIэр лIэхэрэм япчъагъэ къыщыгъэкIэгъэныр ыкIи медицинэ организациехэм кадрэхэмкIэ щыкIагъэ ямыIэныр. Бэдзэогъум и 17-м, 2020-рэ илъэсым ехъулIэу сомэ млн. 717-рэ аосэ зэзэгъыныгъэхэр ашIыгъэх, агъэцэкIагъэр млн. 438-рэ е процент 52,8-рэ. А проектыр агъэцакIэзэ, Адыгэ республикэ клиническэ онкологическэ диспансерым, Адыгэ республикэ ыкIи Мыекъопэ къэлэ сымэджэщхэм оборудованиякIэ ачIагъэуцо, Адыгэ республикэ кIэлэцIыкIу сымэджэщым хэхьэрэ диагностическэ гупчэми, кIэлэцIыкIу поликлиническэ отделениеми ящыкIэгъэ оборудованиер арагъэгъоты (техникэ единицэ 32-рэ), нэмыкIхэри.\nРеспубликэ проектэу «Апэрэ медико-санитарнэ IэпыIэгъум исистемэ хэхъоныгъэ егъэшIыгъэныр» зыфиIорэм къызэрэдилъытэу, ФАП 23-рэ ашIы, ахэм сомэ млн. 124-рэ апэIухьащт (сомэ млн. 70-рэ зытефэрэ зэзэгъыныгъэхэр зэдашIыгъах). Ахэм ягъэпсын тыгъэгъазэм и 30-м нэс аухынэу ары. ШышъхьэIу-Iоныгъо мазэхэм оборудованиеу ахэм ачIагъэуцощтхэм ищэфынкIэ аукционхэр зэхащэщтых.\nЛъэпкъ проектэу «Гъэсэныгъ» зыфиIорэм пшъэрылъ шъхьаIэу иIэр урысые гъэсэныгъэр пстэуми янэкъокъун ылъэкIыным фэщэгъэныр, лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ пIуныгъэ, гъэсэныгъэ дэгъу ыкIи социальнэ пшъэдэкIыжь зиIэ ныбжьыкIэхэр пIугъэнхэр ары. А проектым игъэцэкIэн пае сомэ млн. 866-рэ агъэнэфагъ. Бэдзэогъум и 17-м, 2020-рэ илъэсым ехъулIэу сомэ млн. 708-рэ аосэ зэзэгъыныгъэхэр ашIыгъэх, агъэфедагъэхэр сомэ млн. 312-рэ.\nМы проектым къыдыхэлъытагъэу 2020-рэ илъэсым аухынэу щыт нэбгырэ 1100-мэ ателъытэгъэ еджапIэу Мыекъуапэ щашIырэр, станицэу Ханскэм дэтыщт еджапIэу чIыпIэ 250-рэ зиIэр, къоджэ еджэпIи 9-мэ гъэцэкIэжьын IофшIэнхэр ащэкIох. Гъэсэныгъэ организацие 90-мэ цифровой гъэсэныгъэм исистемэ епхыгъэ оборудование ачIагъэуцуагъ. Джащ фэдэу мобильнэ технопаркэу «Кванториумыр», цифровой ыкIи гуманитарнэ профильхэм ягупчэу «Точка роста» зыфиIорэр къоджэ еджэпIэ 15-мэ, гъэсэныгъэ тедзэ кIэлэцIыкIухэм зыщагъотыщт чIыпIэ 4485-рэ агъэпсыгъ, ипсауныгъэкIэ щыкIагъэ зиIэ кIэлэцIыкIухэм гъэсэныгъэ ягъэгъотыгъэным дэлажьэх (мы псэуалъэхэм ачIэтыщт оборудованиер къафащэфы).\nЛъэпкъ проектэу «Демографием» епхыгъэ Iофыгъохэм язэшIохын пае сомэ миллиардрэ миллион 237-рэ къыхагъэкIыгъ. Бэдзэогъум и 17-м, 2020-рэ илъэсым ехъулIэу зэзэгъыныгъэу зэдашIыгъэхэр сомэ миллиардрэ миллион 215-рэ ауас, агъэфедэгъахэр млн. 345-рэ е процент 27,9-рэ.\nМы лъэхъаным Мыекъуапэ зы кIэлэцIыкIу IыгъыпIэ щаухы, къоджэ псэупIэхэм кIэлэцIыкIу IыгъыпIи 3 ащашIы, мыл площадкэ зиIэ спорт комплексым ишIын Мыекъуапэ щаухыгъ, джыри спорт комплекси 4 ашIы, региональнэ проектэу «Сабый къызыфэхъурэ унагъохэм IэпыIэгъу афэхъугъэныр» зыфиIорэм къыхиубытэу чIыпIэ къин ифэгъэ унэгъо 3407-мэ IэпыIэгъу афэхъугъэх.\nЛъэпкъ проектэу «Культурэм» къыфатIупщыгъэр млн. 106-рэ. Бэдзэогъум и 17, 2020-рэ илъэсым ехъулIэу проценти 100-у зэзэгъыныгъэхэр адашIыгъэх, сомэ млн. 74-м аосэ IофшIэнхэр агъэцэкIагъэх.\nМы лъэхъаным къоджэ псэупIэхэм культурэм иунэу адэти 5-м гъэкIэжьын IофшIэнхэр ащэкIох, модельнэ стандартым тетэу тхылъеджэпIи 2 зэтырагъэпсыхьэ, Фэдз культурэм и Унэу чIыпIэ 300-м телъытагъэу дашIыхьэрэр аухы. Гъэсэныгъэм иучреждениеу культурэм епхыгъэхэм ящыкIэгъэ музыкальнэ инструментхэр, оборудованиер, еджэн материалхэр арагъэгъотых.\n«Щынэгъончъэ ыкIи шэпхъэшIухэм адиштэрэ гъогухэр» зыфиIорэ лъэпкъ проектым игъэцэкIэн пэIуагъэхьанэу сомэ млн. 637-рэ агъэнэфагъ. Бэдзэогъум и 17-м, 2020-рэ илъэсым ехъулIэу млн. 491-рэ зыосэ зэзэгъыныгъэхэр зэдашIыгъэх, агъэфедэгъахэр млн. 440-рэ е процент 69-рэ.\n2020-рэ илъэсым автомобиль гъогухэм яобъект 49-мэ гъэцэкIэжьын ыкIи гъэкIэжьын IофшIэнхэр ащэкIох (объект 43-мэ ахэр ащаухыгъэх). Илъэсым икIэухым нэс камерэ 52-у гъогурыкIоным ишапхъэхэр зыукъохэрэр зыгъэунэфыщтхэр агъэуцущтых. 2021-рэ илъэсым автомобиль гъогухэм яобъект 54-мэ гъэцэкIэжьын ыкIи гъэкIэжьын IофшIэнхэр ащыкIощтых: «Адыгеяавтодорым» - объект 38-рэ, километрэ 53,11-рэ; МО-у «Къалэу Мыекъуапэ» - объект 14, километри 10,9-рэ; МО-у «Яблоновскэ къэлэ псэупIэм» - объекти 2, километри 2,2-рэ.\nПсэупIэхэм яшIын хэгъэхъогъэныр, цIыфхэр щыпсэунхэмкIэ щынагъоу щыт псэупIэхэр нахь мэкIэнхэр – джары «ПсэупIэхэр ыкIи къэлэ щыIакIэр» зыфиIорэм ипшъэрылъ шъхьаIэхэр. Ащ игъэцэкIэн пае мы илъэсым сомэ млн. 176-рэ зыосэ зэзэгъыныгъэхэр зэдашIыгъ, агъэцэкIагъэр сомэ млн. 136-рэ зытефэгъэ IофшIэн. Мы илъэсым общественнэ чIыпIэ 14-рэ щагу 34-рэ зэтырагъэпсыхьанхэу щыт (щагу 28-мэ ыкIи общественнэ чIыпIи 5-мэ IофшIэнхэр ащаухыгъэх). Адыгэкъалэ (Всероссийскэ зэнэкъокъоу «Къэлэ цIыкIухэр» зыфиIорэм ащытекIуагъ) дэт мемориальнэ комплексэу «ТекIоныгъэм» изэтегъэпсыхьан Iоф дашIэ. Илъэсым икIэухым нэс узыщыпсэункIэ щынагъоу щыт кв. м. 740-мэ цIыфхэр аращыжьыщтых. Мы IофшIэнхэм апае сомэ млн. 29-рэ агъэнэфагъ.\nПредпринимательствэ цIыкIумрэ гурытымрэ ыкIи унэе предринимательскэ инициативэхэм IэпыIэгъу афэхъугъэныр лъэпкъ проектхэм ащыщ. Ащ игъэцэкIэн сомэ млн. 267-рэ пэIуагъэхьащт, бэдзэогъум и 17-м, 2020-рэ илъэсым ехъулIэу агъэфедагъэр сомэ млн. 240-рэ е процент 90,2-рэ.\nДжащ фэдэу Александр Наролиным игъэкIотыгъэу къыIотагъ экологием, цифровой экономикэм, международнэ кооперацием ыкIи экспортым, цIыфхэм IофшIэн ягъэгъотыгъэным афэгъэхьыгъэ лъэпкъ проектхэм япхыгъэ IофшIэнэу зэшIуахыхэрэр.


Къалэм, шъолъырым, хэгъэгум якъэбзагъ — Адыгэ макъ\nКъалэм, шъолъырым, хэгъэгум якъэбзагъ\nРедактор 22.02.2017 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\n2017-р — Урысыем экологием и Илъэсэу щагъэнэфагъ. Ащ елъытыгъэу, субъектхэми, къалэхэми, нэмыкI псэупIэ чIыпIэхэми къытэшIэкIыгъэ чIыопсым икъэбзэныгъэ къэухъумэгъэнымкIэ Iофыбэу ашIэн зэшIуахын фаемкIэ пшъэрылъхэр зыфашIыжьыгъэх, планхэр зэхагъэуцуагъэх. Къэнэжьырэр зэрифэшъуашэм тетэу а Iофыгъохэр зэкIэ зэшIохыгъэнхэр ары.\nТыгу къэдгъэкIыжьын 2013-рэ илъэсыр тыкъэзыуцухьэрэ дунаим ыкIи ащ ичIыопс байныгъэхэм якъэухъумэн зэрэфэгъэхьыгъагъэр. ИлъэситIу ащ тешIагъэу Iофыгъуабэу къэуцухэрэм япхыгъэу джыри экологием и Илъэс къыхагъэщы. Мыщ фэдэ къэралыгъо унэшъо инхэм илъэс пIалъэ яI ыкIи ахэм сыдигъуи унаIэ атетыныр ищыкIагъ. Сыда пIомэ мыщ фэдэ Iофыгъо инхэмкIэ Iофтхьабзэхэр щыIэкIэ-псэукIэ лъапсэр нахьышIу шIыгъэным, тыкъэзыуцухьэрэ дунаишхом ищыпэ теплъэ изытет къэухъумэгъэным, къызэтегъэнэгъэным, фэсакъыгъэным фэлажьэх. Жьэу къатщэрэм, псэу тызашъорэм, гъомылапхъэхэм ядэгъугъэ шапхъэ цIыфым ипсауныгъэкIэ анахьэу мэхьанэшхо яI. Ар къыдалъытэзэ, АР-м и Лъэпкъ тхылъеджапIэ иIофышIэхэм къалэм икъэбзэныгъэ къэухъумэгъэнымкIэ, цIыфхэм къяшIэкIыгъэ дунаир гуIэтыпIэу щытынымкIэ Iофыгъуабэу къэуцухэрэр зыщызэхафыхэрэ зэIукIэгъухэр, зэхахьэхэр, зэхэгущыIэгъу сыхьатхэр щызэхащэх. ТхылъеджапIэм «Зеленая гостиная» зыфиIорэр илъэси 5 мэхъу зыщызэхэщагъэр, ащ иIофшIэн министерствэ, къулыкъу зэфэшъхьафхэм ялIыкIохэр, къалэм иапшъэрэ ыкIи сэнэхьат зэгъэгъотыпIэхэм ащеджэхэрэр, кIэлэегъаджэхэр чанэу хэлажьэх.\nМэзаем и 15-м, 2017-рэ илъэсым Лъэпкъ тхылъеджапIэм Iэнэ хъурае «Чистый город, чистый регион, чистая страна» ыIоу щызэхащэгъагъ. КIэщакIоу ащ иIагъэх техническэ ыкIи экономическэ литературэмкIэ отделымрэ массовэ секторымрэ. Экологием изытеткIэ шъыпкъагъэ зыхэлъ къэбархэр цIыфхэм аIэкIэгъэхьэгъэнхэр ыкIи экологическэ IофшIэныр гъэлъэшыгъэныр, ныбжьыкIэхэм экологиемкIэ зэрифэшъуашэу гъэсэныгъэ ыкIи пIуныгъэ ягъэгъотыгъэныр ары мурад шъхьаIэу зыфагъэуцужьырэр.\nЗигъо IофыгъомкIэ Iэнэ хъураем хэлэжьагъэх отраслэ зэфэшъхьафхэмкIэ специалист-ушэтакIохэр, АР-м тыкъэзыуцухьэрэ дунаир къэухъумэгъэнымкIэ ыкIи чIыопс байныгъэхэмкIэ и ГъэIорышIапIэ ипащэ игуадзэу Ешэкъо Аслъан, АР-м туризмэмкIэ ыкIи курортхэмкIэ и Комитет иотдел ипащэу Уджыхъу Джамбулат, муниципальнэ гъэпсыкIэ зиIэ «Къалэу Мыекъуапэ» иадминистрацие ЖКХ-мкIэ ыкIи\nкъалэм игъэдэхэн-зэтегъэпсыхьанкIэ ГъэIорышIапIэм иотдел ипащэу Светлана Левченкэр, Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым ландшафт архитектурэмкIэ ыкIи мэз IофымкIэ икафедрэ идоцентэу, мэкъумэщ шIэныгъэхэм-\nкIэ кандидатэу Н. Трушевар, МКъТУ-м экологиемкIэ икафедрэ идоцентэу А. Шъуаджэр, мыхэм анэмыкIхэри.\nIэнэ хъураем хэлажьэхэрэм шIуфэс гущыIэкIэ закъыфигъэзагъ Лъэпкъ тхылъеджапIэм идиректор игуадзэу Пэнэшъу ФатIимэт. ЦIыфлъэпкъымкIэ ыкIи тыдэрэ чIыналъэкIи анахь мэхьанэ зиIэ экологием — чIыопсым икъэбзэныгъэ иIофыгъо инхэр къызыщыраIотыкIыщтхэу, ахэмкIэ шIэгъэн фаехэр зыщагъэнэфэщтхэу, тикъалэ ыкIи тишъолъыр якъэбзагъэ икъызэтегъэнэн-къэухъумэн фэлэжьэрэ Iофтхьабзэм хэлажьэхэрэм гухэлъышIоу зыдаIыгъхэр дахэу зэшIуахынхэу, шIуагъэ къытэу Iэнэ хъураер лъагъэкIотэнэу къафэлъэIуагъ.\nАщ пыдзагъэу Iэнэ хъураем иIофшIэн ыублагъ. АР-м тыкъэзыуцухьэрэ дунаир къэухъумэгъэнымкIэ ыкIи чIыопс байныгъэхэмкIэ и ГъэIорышIапIэ ипащэ игуадзэу Ешэкъо Аслъан зигъо IофыгъомкIэ гущыIэ игъэкIотыгъэ къышIыгъ. Адыгеир шъолъыр шхъуантIэу, анахь ухъумэгъэ чIыпIэ къабзэу зэрэщытыр, ипроцент 15 Кавказ биосфернэ заповедникым, къушъхьэхэм, мэзхэм, псыхъохэм зэраубытырэм анаIэ тыраригъэдзагъ. Ау ащ емылъытыгъэу, щыIэкIэ-псэукIэм ыкIи ежь цIыфхэм къапыкIырэ хэкIым, пыдзэфэ пытэхэм ядэщын ахэм Iофыбэу апылъым къащыуцугъ. Унэ зэтетхэм адэжь ащагъэуцугъэ хэкIитэкъупIэ бакхэм зэкIэ зэхэлъэу зэрэратакъорэм екIолIэкIэ шапхъэ фэшIыгъэным, пхъэр, апчыр, пластикэр, гъучIыр ыкIи ртут пкъыгъохэр — телевизорыжъхэр, батарейкэхэр, къэнэжьыгъэ гъомылапхъэхэр зэфэшъхьафэу ащызэхэшыпыкIыгъэным ишIуагъэ къэкIонэу ылъытагъ. КъалэмкIэ анахь пыдзэфабэ къызыпыкIыхэрэр пхъэр зыгъэфедэхэрэ псэолъэшIхэр арэу зэрэщытыр къыхигъэщыгъ. Ахэм зыщыIукIэрэм пхъэупсафэри, пхъэIучIэнхэри щыратэкъух. Ау ащ фэдэ лэжьэпIэ зытIущэу тикъалэ дэтым зэращыIагъэхэр, язекIуакIэ зэрафамыдэщтыр, ыужыкIи ащ фэдэ къызахафэкIэ, тазырышхо зэрарагъэтыщтыр араIуагъ. ЧIыопсым изытет къэухъумэгъэнымкIэ мы илъэсыкIэм проектыкIэхэр зэрэзэхагъэуцуагъэхэм, ахэм ялъытыгъэу Iофэу ашIэщтым къащыуцугъ. Ау сыд фэдиз пIуагъэми, пшIагъэми, уалъыплъагъэми, анахь мэхьанэ зиIэу ылъытагъэр цIыфхэм экологиемкIэ якультурэ къэIэтыгъэныр ары.\nМы гупшысэр джыри нахь къызэIуахэу чIыопсым икъэбзэныгъэ зэщызыгъэкъорэ лъэныкъуабэм къатегущыIагъэхэм ащыщ Светлана Левченкэр. «ЗыщамыушIоирэм зэрэщыкъабзэр» ащ кIигъэтхъыгъ, хэкI-идзыпIэ чIыпIэхэмкIэ къалэр къызэрэухъурэигъэр, ахэр изытэкъухэрэр зэтеубытэгъуаеу зэрэщытхэр, пшъэдэкIыжь мы зэкIэмкIэ къэлэ администрацием ехьыми, хэкIыр чIыгу унаем щитэкъугъэ зыхъукIэ, а чIыгур зыем ащкIэ мысагъэр зэрэфакIорэр къыIотагъэх. МКъТУ-м истудентхэр къалэм икъэбзэныгъэкIэ анахь чанхэу, сыд фэдэрэ Iофыгъуи хэлажьэхэу зэрэхъугъэхэр ащ къыхигъэщыгъ. Ау шэмбэт шIыхьаф закъохэмкIэ е волонтер IофшIэнымкIэ экологиер къэбгъэгъунэнэу зэрэщымытыр, шIоибэу щыIэкIэ-псэукIэм къызыдихьырэр гъэкIодыгъэным е ащ федэ къыхьэу гъэпсыгъэным ахъщэшхо зэрэпэIухьэрэр къыIуагъ.\nГущыIэм пае, къалэм дэт унэ зэтетхэм ящагухэр, гупчэ джэгупIэхэр, кIэлэцIыкIу площадкэхэр, гъогунапцэхэр гъэкъэбзэгъэнхэм, адэт чъыгхэр къэупкIыхьэгъэнхэм, урамыбэу къалэм пхырыкIырэмэ язакъоми, уафэсакъэу уакъыдекIокIыным ахъщэ зэрищыкIагъэр, а зэкIэ къэлэ бюджетым къызэрикIырэр къыIуагъ. Ау щыни, укIыти амышIэу, зыIукIэрэм хэкIыжъ самэр зыщэу изытэкъухэрэм нахь зэрафэплъырыщтхэми, ахэмкIэ санкциехэр ыпэкIэ фэмыдэу къызэраIэтыгъэхэми, видеолъыплъэн камерэхэу агъэуцугъэхэми зигъо Iофыгъор тэрэзэу лэжьэнымкIэ яшIуагъэ къэкIонэу ылъытагъ.\nКъалэу Мыекъуапэ итеплъэ-шъуашэкIэ анахь мэхьанэ зиIэхэм къэкIырэ лъэпкъхэр зэращыщхэм къащыуцугъэхэри къахэкIыгъ. Мы лъэныкъомкIэ къэпIон хъумэ, къэгъэгъэ лъэпкъ ыкIи чъыгыкIэ цIыкIухэр тикъалэ бэу мы аужырэ илъэси 2 — 3-м зэрэщагъэтIысыгъэхэм тижьи нахь къабзэ зэрашIыщтымкIэ, тыгуи нахь зызэрэрагъэIэтыщтымкIэ гугъапIэ щыI. Iэнэ хъураем хэлажьэрэ пэпчъ экологиемкIэ зы упчIэ гъэнэфагъэ къызэIуихэу, ащкIэ пшIэмэ хъущтыр кIигъэтхъэу къэгущыIагъ. Хэти ежь елъытыгъэр, къытефэрэр ышIэу, тыкъэзыуцухьэрэ дунаим ыкIи ащ ичIыопс бай изэрар римыгъэкIэу, къэбзэныгъэ шапхъэхэр гъэлъэшыгъэнхэм Iоф дишIэмэ, мы илъэсыр — 2017-р — экологием и Илъэс, цIыфхэмкIэ IотэжьыпIэу хъун зэрилъэкIыщтыр специалистхэм кIагъэтхъыгъ.\n«Iоф мыублэ блэ хэс» аIо, бэрэ пIоным нахьи зэ упэуцоу пшIэмэ, пшIагъэм уигъэгушIожьыщт.\nIэнэ хъураем къыщашIыгъэ гущыIэхэр ыкIи къиIотыкIынхэр зы тхылъ цIыкIу ашIын унашъо яI.\nСурэтхэр Iэшъынэ Аслъан Iофтхьабзэм къыщытырихыгъэх.\nПредыдущая Къэхъурэр нахьыб\nСледущая Яфитыныгъэхэм къапкъырыкIыхэзэ…