Депутаты приняли участие в работе сессии Совета народных депутатов МО «Город Майкоп»Къалэу Мыекъуапэ инароднэ депутатхэм я Совет изэхэсыгъоу щыIагъэм депутатхэр хэлэжьагъэх\nДепутаты приняли участие в работе сессии Совета народных депутатов МО «Город Майкоп»\nКъалэу Мыекъуапэ инароднэ депутатхэм я Совет изэхэсыгъоу щыIагъэм депутатхэр хэлэжьагъэх\n11 февраля 2020 года 17:42\nСегодня Глава РА Мурат Кумпилов, Председатель Государственного Совета – Хасэ РА Владимир Нарожный, депутаты республиканского парламента приняли участие в сессии Совета народных депутатов МО «Город Майкоп», на которой глава МО «Город Майкоп» Андрей Гетманов представил отчет о проделанной работе за прошедший год.\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат, Адыгеим и Къэралыгъо Совет – Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, федеральнэ инспектор шъхьаIэу Сергей Дрокиныр, республикэм и Премьер-министрэу Александр Наролиныр, депутатхэр, министрэхэм ащыщхэр, нэмыкIхэри къалэу Мыекъуапэ инароднэ депутатхэм я Совет изэхэсыгъоу щыIагъэм хэлэжьагъэх. БлэкIыгъэ илъэсым администрацием, ащ ипащэ Iофэу ашIагъэр мыщ щызэфахьысыжьыгъ, тапэкIэ анахьэу анаIэ зытырагъэтыщт лъэныкъохэр агъэнэфагъэх. Iофтхьабзэр зэрищагъ Советым итхьаматэу Джарымэкъо Азмэт.\nВ докладе было отмечено, что в прошлом году увеличилась общая доходная часть бюджета на 1,1 млрд. рублей, объем инвестиций в основной капитал составил 4,6 млрд. рублей и остался на уровне 2018 года. В 2019 году было построено около 50 тыс. кв. метров жилья. Господдержку на улучшение жилищных условий получили 128 молодых семей, а 136 многодетным семьям предоставлены участки под ИЖС.\nГлава муниципалитета проинформировал о реализации национальных проектов и задач, обозначенных Президентом России, Главой Адыгеи в рамках стратегических направлений.\nГлава РА Мурат Кумпилов отметил, что необходимо продолжить работу по повышению инвестиционной привлекательности Майкопа, созданию инвестиционных площадок на базе промзоны, поддержке малого и среднего бизнеса, господдержке предпринимателей, владельцев ЛПХ. Особое внимание уделил вопросам повышения доступности и качества медицинских, образовательных услуг, улучшения демографической ситуации, поддержки детей-сирот, молодых и многодетных семей, выполнения всех социальных обязательств, развития спорта и другим. Также Глава Адыгеи подчеркнул, что все созидательные процессы должны проходить с участием жителей муниципалитета.\n«В мой адрес через общественные и интернет-приемные, социальные сети, – постоянно поступают обращения жителей республики. Многие из поднимаемых вопросов могут и должны быть решены уже на уровне муниципалитета. Постоянно говорю о важности работы с обращениями граждан, и сейчас прошу максимально усилить эту работу», - подчеркнул Мурат Кумпилов.\nБлэкIыгъэ илъэсым изэфэхьысыжь шъхьаIэхэм къатегущыIагъ муниципалитетым ипащэу Андрей Гетмановыр. Анахьэу ащ ынаIэ зытыридзагъэр социальнэ-экономикэ хэхъоныгъэм ыкIи бюджет политикэм якъэгъэлъэгъон шъхьаIэхэр арых. 2019-рэ илъэсым Мыекъуапэ ипромышленнэ предприятиехэм сомэ миллиард 18-м ехъу зытефэрэ продукцие IуагъэкIыгъ. Организацие инхэм ыкIи гурытхэм ямылъку шъхьаIэ инвестициеу халъхьагъэр сомэ миллиарди 4,6-рэ мэхъу.\nФэтэрыбэу зэхэт унэхэм яшIын, тыгъэм иамалкIэ Iоф зышIэщт электростанциеу станицэу Ханскэм щагъэпсырэм, нэмыкI инвестиционнэ проектышхохэу (зэкIэмкIи 11) тикъэлэ шъхьаIэ щагъэцакIэхэрэм алъэныкъокIэ уплъэкIунхэр зэхащэх, зэфэхьысыжьхэр ашIых. Ащ дакIоу къалэр инвестициехэмкIэ джыри нахь хъопсагъоу щытыным епхыгъэ IофшIэныр лъыгъэкIотэгъэн фае. Адыгеим и ЛIышъхьэ пшъэрылъэу къыгъэуцухэрэм ащыщ индустриальнэ паркхэр гъэпсыгъэнхэр. Ащ къыдыхэлъытагъэу гектар 18 зэлъызыубытырэ апэрэ инвестиционнэ площадкэр къэлэ администрацием къыгъэхьазырыгъ. Мы псэуалъэм иинфраструктурэ изэтегъэпсыхьан джырэ уахътэ Iоф дашIэ.\nЭкономикэм ылъэныкъокIэ Мыекъуапэ зыпкъитыныгъэ зэриIэм ишIуагъэу бюджетым ихахъохэри нахьыбэ хъугъэх. Промышленнэ предприятиехэм, бизнес цIыкIум ыкIи гурытым хэщагъэхэм сомэ миллиард 1,5-рэ хъурэ хэбзэIахь ыкIи мыхэбзэIахь тынхэр чIыпIэ бюджетым рагъэхьагъэх. Къыпэрэ илъэсым егъэпшагъэмэ, а пчъагъэр сомэ миллион 222-кIэ нахьыб. 2019-рэ илъэсым къалэм ибюджет ихахъо сомэ миллиард 1,1-кIэ зыкъыIэтыгъ ыкIи сомэ миллиарди 4-рэ миллиони 175-м кIэхьагъ. АщкIэ зишIуагъэ къэкIуагъэр жъоныгъокIэ унашъохэм ягъэцэкIэн ары. Бюджет политикэм ылъэныкъокIэ пшъэрылъ шъхьаIэу щытхэм ащыщых бюджетым ихахъо нахьыбэ шIыгъэныр, ащ дакIоу шIуагъэ къытэу ахъщэр гъэфедэгъэныр.\nМуниципалитетхэм анахьэу анаIэ зытырагъэтын фэе лъэныкъоу республикэм ипащэ къыгъэнафэрэр кIэлэцIыкIу IыгъыпIэм кIон фэе сабыйхэм зэкIэми, анахьэу мэзитIум щегъэжьагъэу илъэсрэ ныкъорэ зыныбжьхэм, чIыпIэхэр ягъэгъотыгъэнхэр ары. Мыекъуапэ пштэмэ, илъэси 3-7 зыныбжьхэм, илъэсрэ ныкъорэм щыублагъэу щым нэсыгъэхэм, алъэныкъокIэ гумэкIыгъо щыIэжьэп, ахэм зэкIэми чIыпIэхэр яIэх. МыщкIэ зишIогъэшхо къэкIуагъэр лъэпкъ проектэу «Демографием» къыдыхэлъытагъэу станицэу Ханскэм мыщ фэдэ гъэсэныгъэм иучреждениякIэ зэрэщашIыгъэр ары. Ащ игъэпсын сомэ миллиони 150-рэ фэдиз пэIуагъэхьагъ. КIэлэцIыкIу IыгъыпIэр нэбгырэ 240-мэ ателъытагъ, ащ ызыныкъор ясельнэ купых. 2021-рэ илъэсым ехъулIэу мы гумэкIыгъор дэгъэзыжьыгъэ зэрэхъущтыр мэрым къыIуагъ. А пшъэрылъым игъэцэкIэн фэIорышIэщт район цIыкIоу «Михайлово» зыфиIорэм щашIырэ ыкIи мы илъэсым къызэIуахыщт нэбгырэ 240-мэ ателъытэгъэ кIэлэцIыкIу IыгъыпIэр.\nАщ дакIоу федеральнэ проектэу «Непэрэ еджапIэр» зыфиIорэм Мыекъуапэ хэхьагъ. Ащ къыдыхэлъытагъэу Мыекъуапэрэ станицэу Ханскэмрэ гурыт еджэпIитIу ащашIы. 2019-рэ илъэсым ащ сомэ миллион 415-рэ фэдиз апэIуагъэхьагъ.\nУрысые Федерацием и Президентэу Владимир Путиным къыгъэнэфэгъэ лъэпкъ проектхэм лъэныкъо шъхьаIэу ахэтыр шэпхъэшIухэм адиштэрэ псэупIэхэр цIыфхэм ягъэгъотыгъэнхэр ары. А пшъэрылъри республикэм икъэлэ шъхьаIэ зэрифэшъуашэу щагъэцакIэ. Мыщ дэжьым анахьэу анаIэ зытырагъэтырэр хэбзэгъэуцугъэм диштэу унэгъо ныбжьыкIэхэм, сабыибэ зэрысхэм, зянэ-зятэ зимыIэжьхэм ыкIи ахэр зышъхьащымытыжьхэм псэупIэхэр аIэкIэгъэхьэгъэнхэр ары. Унэгъо ныбжьыкIэхэм псэупIэхэр ягъэгъотыгъэнхэм фытегъэпсыхьэгъэ муниципальнэ программэм 2006-рэ илъэсым щегъэжьагъэу Iоф ешIэ. Мы илъэсхэм унэгъо 953-мэ IэпыIэгъу афэхъугъэх, ахэм ащыщэу 128-мэ блэкIыгъэ илъэсым. ЗэрагъэнэфагъэмкIэ, 2020-м сабыибэ зэрыс унэгъо ныбжьыкIэ 65-мэ щыIэкIэ-псэукIэ амалэу аIэкIэлъыр нахьышIу ашIын алъэкIыщт. ПсэупIэхэр зытырашIыхьащт чIыгу Iахьи 136-рэ сабыибэ зэрыс унагъохэм атырагощагъ. Зянэ-зятэ зимыIэжьхэм ыкIи ахэр зышъхьащымытыжьхэм фэтэрхэр афэщэфыгъэнхэм сомэ миллион 16,8-рэ пэIуагъэхьагъ, нэбгырэ 24-мэ ящыкIагъэр арагъэгъотыгъ. Мылъкур республикэ бюджетым къыхэхыгъ.\nМыекъуапэ игъогухэр, иурамхэр, ищагухэр зэтегъэпсыхьэгъэнхэм администрацием мэхьанэшхо реты. Лъэпкъ проектэу «Щынэгъончъэ ыкIи шэпхъэшIухэм адиштэрэ автомобиль гъогухэр» зыфиIорэм игъэцэкIэн къыдыхэлъытагъэу блэкIыгъэ илъэсым гъогу псэолъэ 33-рэ агъэцэкIэжьыгъэх, ащ сомэ миллион 204-рэ пэIуагъэхьагъ. Джащ фэдэу фэтэрыбэу зэхэт унэ 42-рэ къызэлъызыубытырэ щагу 24-рэ зэтырагъэпсыхьагъэх. А IофшIэныр тапэкIи лъагъэкIотэщт. Мыщ дэжьым цIыфхэм яшIоигъоныгъэхэр, яеплъыкIэхэр къыдэлъытэгъэнхэр анахь шъхьаIэу щытыщт – Адыгеим и ЛIышъхьэ ащ фэдэ пшъэрылъ къыгъэуцугъ.\nГъэхъагъэхэм адакIоу, щыкIагъэхэр, гумэкIыгъохэр зэрэщыIэхэр, ау ахэр чэзыу-чэзыоу дагъэзыжьынхэм зэрэфэхьазырхэр А.Гетмановым къыхигъэщыгъ.\nАдминистрацием, ащ ипащэ яIофшIэн зэрагъэцэкIагъэм народнэ депутатхэм я Совет хэтхэм осэшIу фашIыгъ, зэкI пIоми ухэмыукъонэу ащ ыгъэрэзагъэх.\nЗэхэсыгъом икIэух Адыгеим и ЛIышъхьэ гущыIэр ыштагъ, муниципалитетым хэхъоныгъэ ышIынымкIэ Iофыгъо шъхьаIэхэм къатегущыIагъ. Къалэм изэтегъэпсыхьан, социальнэ инфраструктурэм хэхъоныгъэ ышIыным, автомобиль гъогухэм игъэкIотыгъэ гъэцэкIэжьынхэр яшIылIэгъэнхэм яIофыгъохэр арых мы аужырэ илъэсхэм анахь шъхьаIэу щытхэр. Республикэм ипащэ къызэрэхигъэщыгъэу, пшъэрылъхэр зэшIохыгъэнхэмкIэ амалышIухэр къэзытырэр федеральнэ программэхэм, лъэпкъ проектхэм муниципалитетыр зэрифэшъуашэу ахэлэжьэныр ары. ЦIыфхэм ящыIэкIэ-псэукIэ нахьышIу шIыгъэным фытегъэпсыхьагъэх «Единэ Россием» ипартийнэ проектхэр. Ахэм ащыщэу къэлэ щыIакIэм шъолъырыр чанэу хэлажьэ. Ащ фэдэ екIолIакIэм ишIуагъэкIэ Мыекъуапэ ищагухэр ыкIи иобщественнэ чIыпIэхэр зэтырагъэпсыхьагъэх. Муниципалитетым щашIагъэр зэрэбэр, ау джыри анаIэ зытырадзэн фэе лъэныкъуабэ зэрэщыIэр АР-м и ЛIышъхьэ къыхигъэщыгъ. Анахьэу зигугъу къышIыгъэр къалэм инвестициеу къыхалъхьэрэм хэгъэхъогъэныр ары. Iоф зымышIэрэ псэолъабэ непэ къалэм дэтых. Ахэм амалэу аIэкIэлъхэр гъэфедэгъэнхэм, инвестиционнэ площадкэхэм яреестрэ зэхэгъэуцогъэным мэхьанэшхо иIэу республикэм ипащэ къыгъэнэфагъ. Джащ фэдэу бизнесым къэралыгъо IэпыIэгъоу рагъэгъотырэм хэгъэхъогъэнымкIэ IофшIэныр агъэлъэшынэу муниципалитетми, профильнэ ведомствэми пшъэрылъ къафишIыгъ.\n— Бизнес цIыкIум ыкIи гурытым хэщагъэхэм анахьыбэм Мыекъуапэ Iоф щашIэ. Ахэм япчъагъэ джыри хэхъонымкIэ амалышIухэр щыIэх. Гупчэу «Сибизнес» зыфиIоу къызэIутхыгъэм предпринимательхэр екIолIэнхэшъ, зы чIыпIэм IэпыIэгъу щагъотын алъэкIыщт. Непэрэ мафэм ехъулIэу ащ амалэу къытыхэрэр бэхэм къызфагъэфедагъ, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат. Социальнэ пшъэрылъхэр зэшIохыгъэхэ зэрэхъурэм иIофыгъуи Адыгеим и ЛIышъхьэ къыщыуцугъ. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, мы илъэсым псауныгъэр къэухъумэгъэным ылъэныкъокIэ IофшIэнышхо агъэцэкIэнэу къапыщылъ. Мыекъуапэ дэт сымэджэщхэм, IэзапIэхэм ащыщхэм оборудованиякIэхэр ачIагъэуцощтых. Джащ фэдэу ашIынэу рагъэжьэгъэ медицинэ псэуалъэхэм ащыщхэр аухыжьыщтых. Гъэсэныгъэм зыкъыфэбгъазэмэ, 2021-рэ илъэсым щегъэжьагъэу муниципалитетым щыпсэурэ сабыйхэр зэкIэ кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэм кIонхэ амал яIэ хъун фае. Мыекъуапэ щашIырэ мыщ фэдэ гъэсэныгъэм иучреждениехэр къызызэIуахыхэкIэ пшъэрылъыр гъэцэкIагъэ зэрэхъущтыр республикэм ипащэ къыIуагъ. Джащ фэдэу цифрэ шIыкIэм тет оборудованиемкIэ гурыт еджапIэхэр зэтырагъэпсыхьанхэ гухэлъ щыI.\n— Урысыем и Президент къыгъэуцугъэ пшъэрылъхэм ащыщ мы илъэсым Iоныгъом и 1-м щегъэжьагъэу ублэпIэ классхэм арыс кIэлэеджакIохэм ыпкIэ хэмылъэу шхыныгъо стырхэр аIэкIэгъэхьэгъэныр. Арышъ, республикэм имуниципалитетхэм ащыIэ гъэсэныгъэм иучреждениехэм ахэт шхапIэхэр ащ техническэу фэхьазырынхэ фае. Ащ дакIоу еджапIэхэм кIэлэегъэджэ ныбжьыкIэхэр къящэлIэгъэнхэм иIофыгъо тынаIэ тетыным мэхьанэшхо иI, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nКультурэм хэхъоныгъэ ышIыным, ащ епхыгъэ инфраструктурэм игъэпсын лъыгъэкIотэгъэным тапэкIэ анаIэ зэрэтырагъэтыщтыр республикэм ипащэ къыхигъэщыгъ. Гухэлъэу щыIэмкIэ къутырэу Гавердовскэм культурэм и Унэ щашIыщт, учреждение заулэмэ игъэкIотыгъэ гъэцэкIэжьынхэр арашIылIэщтых. Джащ фэдэу АР-м и Лъэпкъ музей агъэкIэжьынэу агъэнафэ.\n— Мыекъуапэ исанитарнэ зытет лъыплъэгъэным, общественнэ чIыпIэхэм ыкIи щагухэм язэтегъэпсыхьан, чIыпIэ мэхьанэ зиIэ гъогухэм ягъэцэкIэжьын лъыгъэкIотэгъэным мэхьанэшхо еттын фае. Шъолъыр проектым игъэцэкIэн къыдыхэлъытагъэу мы илъэсым республикэм икъэлэ шъхьаIэ изэтегъэпсыхьан сомэ миллион 93-рэ фэдиз пэIудгъэхьащт. А мылъкумкIэ щагу 24-рэ ыкIи общественнэ чIыпIи 2 администрацием зэтыригъэпсыхьанхэ фае. Мы IофшIэным цIыфхэр къыхэгъэлэжьэгъэнхэр, ахэм яеплъыкIэхэр къыдэлъытэгъэнхэр пшъэрылъ шъхьаI, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nПсыр зыукъэбзырэ псэуалъэхэм якомплекс игъэцэкIэжьын фытегъэпсыхьэгъэ IофшIэныр мы илъэсым зэшIуахынэу агъэнафэ. Ащ сомэ миллион шъыим ехъу пэIуагъэхьащт. Джащ фэдэу чIыпIэ мэхьанэ зиIэ гъогухэм яшIын, ягъэцэкIэжьын ыкIи ягъэкIэжьын пэIухьащт сомэ миллион 200 хъурэ субсидиер, лъэпкъ проектым къыдыхэлъытэгъэ сомэ миллион шъитIум ехъу муниципалитетым къыIэкIэхьащтых. IофшIэнхэр игъом ыкIи шэпхъэшIухэм адиштэу гъэцэкIэгъэнхэ зэрэфаер Адыгеим и ЛIышъхьэ къариIуагъ. Ащ дакIоу социальнэ пшъэрылъхэр зэкIэ гъэцэкIэгъэнхэм, цIыфхэм ящыIэкIэ-псэукIэ нахьышIу шIыгъэным администрацием ынаIэ тыригъэтынэу къыфигъэпытагъ.\n— Зыкъытфэзгъэзэрэ цIыфхэм ягумэкIыгъохэр зэхэтшIэнхэм, ахэм IэпыIэгъу тафэхъуным тыпылъын фае. Ащ фэдэ тхыгъэхэр сэ бэрэ къысIокIэх. Мы лъэныкъомкIэ IофшIэныр гъэлъэшыгъэн фае, — къыIуагъ къэзэрэугъоигъэхэм закъыфигъазэзэ Адыгеим и ЛIышъхьэ.\nУФ-м и Президент иунашъокIэ 2020-рэ илъэсыр шIэжьымрэ щытхъумрэ я Илъэсэу агъэнэфагъ. Ащ дакIоу ТекIоныгъэр къызыдахыгъэр илъэс 75-рэ хъущт. Ащ къадыхэлъытэгъэ Iофтхьабзэхэр зэрифэшъуашэу зэхэщэгъэнхэ зэрэфаер КъумпIыл Мурат хигъэунэфыкIыгъ.\nКъэлэгъэпсыным ыкIи инфраструктурэм, урамхэм атет хьэ гъорыкIохэм япхыгъэ Iофыгъохэм, нэмыкI лъэныкъохэм республикэм ипащэ кIэкIэу къащыуцугъ. Мыхэм цIыфыбэхэр агъэгумэкIыхэу зыкъызэрэфагъазэрэр хигъэунэфыкIыгъ, ащ къыхэкIыкIэ хэкIыпIэхэр къагъотынхэу пшъэдэкIыжь зыхьырэ къулыкъухэм къариIуагъ.\nКъэлэ администрацием ипащэхэм, депутатхэм, Мыекъуапэ щыпсэухэрэм яIо зэхэлъэу Iоф зэрэзэдашIэрэм, республикэм ыкIи муниципалитетым шIуагъэ къызэрэфахьырэм фэшI зэрафэразэр Адыгеим и ЛIышъхьэ кIэухым къыIуагъ. ТапэкIи гъэхъэгъэшIухэр ашIыхэзэ ыпэкIэ лъыкIотэнхэу пстэуми афэлъэIуагъ. ТапэкIи зыкIыныгъэ ахэлъ хъумэ рахъухьэгъэ пстэури зэшIохыгъэ зэрэхъущтым ицыхьэ зэрэтелъыр анахь шъхьаIэу ипсалъэ къыщыхигъэщыгъ.


Урысыем и МЧС ипащэрэ КъумпIыл Муратрэ язэIукIэгъу | Адыгэ Макъ\nУрысыем и МЧС ипащэу Владимир Пучковымрэ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Муратрэ бэмышIэу Москва IофшIэгъу зэIукIэгъу щызэдыряIагъ.\nЦIыфхэр щынэгъончъэу псэунхэмкIэ, ошIэ-дэмышIэ тхьамыкIагъохэм къыздахьыхэрэр дэгъэзыжьыгъэнхэмкIэ яIофшIэн зэрэлъагъэкIотэщтым епхыгъэ Iофыгъохэм ахэр атегущыIагъэх.\nВладимир Пучковыр 2016-рэ илъэсым игъэтхапэ Адыгеим къызэкIом зэдашIыгъэгъэ зэзэгъыныгъэхэр къыдалъытэзэ, РСЧС-м ичIыпIэ подсистемэ хэхъоныгъэ ышIынымкIэ зигъо пшъэрылъхэр зэрэзэшIуахыщт шIыкIэхэм ахэплъагъэх. МэшIогъэкIосэ къулыкъур нахь гъэлъэшыгъэн зэрэфаем епхыгъэ Iофыгъоми шъхьафэу хэплъагъэх.\nУрысыем и МЧС ипащэ къызэриIуагъэмкIэ, Адыгэ Республикэм мэшIогъэкIосэ депохэр зэрэщагъэпсыщтхэм, къулыкъухэр мылъкукIи, техникэкIи нахь зэрэзэтырагъэпсыхьащтхэм яхьылIэгъэ унашъор аштагъ.\n«2017-рэ илъэсым ЦУКС—м пае джырэ шапхъэхэм адиштэрэ оборудованиер Адыгеим къыIэкIэхьащт. МэшIогъэкIосэ автомобильхэм, квадроциклэхэм, хэгъэгум къыщыдагъэкIырэ нэмыкI техникэм яшIуагъэкIэ мэшIогъэкIосэ подразделениехэр нахь зэтегъэпсыхьагъэ хъущтых», — хигъэунэфыкIыгъ Владимир Пучковым.\nКъумпIыл Мурат республикэмкIэ мэхьанэшхо зиIэ Iофыгъохэм язэшIохынкIэ IэпыIэгъу къызэрафэхъурэм фэшI министрэм зэрэфэразэр риIуагъ. Тэхъутэмыкъое, Мыекъопэ районхэм инвестициехэр нахьыбэу къахалъхьанхэм пае поселкэу Яблоновскэмрэ селоу ХъымыщкIэйрэ мэшIогъэкIосэ депоуитIу ащыгъэпсыгъэн зэрэфаер ащ хигъэунэфыкIыгъ.\n«Iофыгъоу къэуцухэрэр зэкIэ министерствэмрэ Урысыем и МЧС ирегион гъэIорышIапIэрэ тырягъусэу зэшIотэхых. Республикэм ищыIэныгъэ илъэныкъо пстэуми тапэкIэ хэхъоныгъэ ашIын залъэкIыщтыр зэкIэми тIэ зэкIэдзагъэу тызэдэлажьэмэ ары ныIэп», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nГъатхэм псыхъохэр къиунхэ зэрилъэкIыщтым республикэр зэрэфэхьазырым зэIукIэм лъэшэу анаIэ щытырагъэтыгъ. КъумпIыл Мурат зэрэхигъэунэфыкIыгъэмкIэ, республикэм игъэцэкIэкIо хабзэ икъулыкъухэри, имуниципалитетхэри ошIэ-дэмышIэ тхьамыкIагъохэм къыздахьын алъэкIыщтхэм ядэгъэзыжьын фэхьазырых. ЧIыопсым, гидротехническэ, инженер псэуалъэхэм язытет къыдалъытэзэ, псыхъохэр нэпкъхэм къадэмыкIынхэм япхыгъэ нэмыкI Iофтхьабзэхэри Адыгеим щызэрахьэх.


Мазэм изэфэхьысыжьхэр | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 01.04.2019\t/ КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР, ПОЛИТИКЭР, СПОРТЫР, ЭКОНОМИКЭР\t/\nЦIыфхэм ящыIэкIэ-псэукIэ зэхъокIыныгъэшIухэр фэхъугъэх\n2016 — 2017-рэ илъэсхэм пащэхэр зыщызэблахъугъэхэ шъолъырхэм ащыпсэухэрэм янахьыбэр субъектым иIофхэм язытет егъэразэх, яIофхэр нахьышIу хъугъэхэу зылъытэхэрэм япчъагъи хэпшIыкIэу нахьыбэ хъугъэ. Анахь дэгъухэм ахэт Адыгейри.\nКъызэралъытагъэмкIэ, губернаторыкIэхэм ыкIи шъолъырым илIышъхьэ IэнатIэ охътэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцакIэхэрэм гурытымкIэ илъэс 48-рэ аныбжь. Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат ныбжьыкI нахь мышIэми, опытышхо зыIэкIэлъ, шъхьэкIэфэныгъэ зыфашIырэ пащэу щыт. ИIофшIэн илъэсхэм сыд фэдэ лъэныкъо фагъэзагъэми, республикэм хэхъоныгъэхэр ышIынхэм, мыщ щыпсэухэрэ цIыфхэм щыIэкIэ-псэукIэ амалхэу яIэхэр нахьышIу шIыгъэнхэм чанэу Iоф адишIагъ, непи арэущтэу лъегъэкIуатэ. Ащ ишыхьатэу къэгъэлъэгъон зэфэшъхьафхэм, федеральнэ структурэхэм ярейтингхэм язэфэхьысыжьхэм пэрытныгъэ ащиIыгъ.\nШъолъырхэм япащэхэм яIофшIэн уасэ къызэрэратырэ рейтингым АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат я 12-рэ чIыпIэр щиIыгъ. Регионым иIофхэм язытет ащ щыпсэухэрэр зэригъэразэхэрэмкIэ шъолъыр анахь дэгъуи 5-м республикэр ащыщ хъугъэ. Аужырэ илъэситIум къыкIоцI зипащэхэр зэблахъугъэхэ шъолъырхэр пштэхэмэ, анахь дэгъоу зиIофшIэн зыгъэпсыхэрэм КъумпIыл Мурат ахэт.\nКъумпIыл Мурат ипшъэрылъхэр щытхъу хэлъэу зэригъэцакIэхэрэм къыкIэлъыкIуагъ ащ цыхьэу къыфашIырэм хэпшIыкIэу зэрэхэхъуагъэр. Республикэм ипащэ цIыфхэм апэблагъ, ахэм ягумэкIыгъохэр, ящыкIагъэхэр зэхэфыгъэнхэм ынаIэ тет. Ащ пае дэкIыгъо зэIукIэгъухэр, зэдэгущыIэгъу занкIэхэр, шIуагъэ къэзытхэрэ нэмыкI Iофтхьабзэхэр зэхещэх. Ащ фэдэ екIолIакIэм цIыфхэми осэшIу къыфашIы, сыда пIомэ яIофыгъохэр зэхэфыгъэхэ зэрэхъущтхэм яцыхьэ телъ.\nПэрытныгъэ зыIыгъхэм ащыщ\nФондэу «Петербургская политика» зыфиIорэм ирейтинг Адыгеир ыпэкIэ щылъыкIотагъ. Урысыем ишъолъырхэр зыпштэхэкIэ, Адыгеим я 4-рэ чIыпIэр ыубытыгъ, зыпкъ итэу хэхъоныгъэ зышIыхэрэ субъектхэм яапэрэ куп республикэр хэхьагъ.\nЗызэхащагъэр илъэси 100 хъущт\nАдыгэ автоном хэкур зызэхащагъэр 2022-рэ илъэсым лIэшIэгъу хъущт. А мэфэкIым ихэгъэунэфыкIын республикэми, федеральнэ гупчэми чанэу зыфагъэхьазыры. 2017-рэ илъэсым чъэпыогъум Урысые Федерацием и Президентэу Владимир Путиным ащ фэгъэхьыгъэ унашъом ыIапэ кIидзэжьыгъ. Урысые Федерацием и Правительствэ и Тхьаматэ игуадзэу Виталий Муткорэ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Муратрэ Москва щызэдыряIэгъэ зэIукIэгъум ащ изыфэгъэхьазырын епхыгъэхэ Iофыгъохэм щатегущыIагъэх.\nУрысыем и Правительствэ иунашъокIэ зэхащэгъэ комитетым хэхьагъэх хабзэм ифедеральнэ ыкIи ишъолъыр къулыкъухэм ялIыкIохэр, Къэралыгъо Думэм идепутатхэр, Урысые Федерацием ФедерациемкIэ и Совет исенаторхэр. Республикэм и ЛIышъхьэ Урысыем ивице-премьер къыфиIотагъ зэхэщэкIо комитетым иапэрэ зэхэсыгъо зыщэIэм Виталий Мутко къафишIыгъэгъэхэ пшъэрылъхэр Адыгеим зэрэщагъэцакIэхэрэм фэгъэхьыгъэу.\nБэдзэогъум и 1-м щегъэжьагъэу шIыкIакIэр агъэфедэщт\n2019-рэ илъэсым бэдзэогъум и 1-м щыублагъэу псэупIэхэм яшIын пэIуагъэхьащт мылъкум ылъэныкъокIэ къэралыгъом шIыкIакIэ щагъэфедэ хъущт. Лъэпкъ проектэу «ПсэупIэр ыкIи къэлэ щыIакIэр» зыфиIорэр гъэцэкIагъэ зэрэхъурэм зыщытегущыIэгъэхэ видеоконференцие шIыкIэм тет зэхэсыгъом ащ фэдэ къэбар къыщиIуагъ УФ-м и Правительствэ и Тхьаматэ игуадзэу Виталий Мутко. Iофтхьабзэм хэлэжьагъ Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат.\nШIыкIакIэм къызэригъэнафэрэмкIэ, фэтэрыбэу зэхэт унэу ашIырэм псэупIэ щызэзыгъэгъоты зышIоигъом иахъщэ Iахьэу хилъхьэрэр банкым ихэушъхьафыкIыгъэ счет ихьащт. Фэтэрыр щэфакIохэм арамытыфэ псэолъэшI организацием а мылъкур къызфигъэфедэн ылъэкIыщтэп. Объектым ишIын пэIухьащт ахъщэр банкым чIыфэу къаритыщт. Проектнэ финансированиер зэхэщэгъэнымкIэ фитыныгъэ зиIэ банк 63-рэ агъэнэфагъ.\nМы шIыкIакIэм техьэгъэным иIофыгъохэм защатегущыIэщтхэ зэхэсыгъо республикэм щызэхащэнэу АР-м и ЛIышъхьэ пшъэрылъ къыгъэуцугъ. Банкым ыкIи псэолъэшIыным афэгъэзагъэхэм ялIыкIохэр ащ къырагъэблэгъэщтых.\nУрысые Федерацием и Правительствэ и Тхьаматэ игуадзэу Дмитрий Козак зэхищэгъэ селектор зэхэсыгъом лъэпкъ проектэу «Дунэе кооперациемрэ экспортымрэ» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэу зэнэкъокъу шIыкIэм хэхъоныгъэхэр ышIынхэм фытегъэпсыхьэгъэ корпоративнэ программэр зыгъэцакIэхэрэ организациехэм къэралыгъо IэпыIэгъу зэрарагъэгъотыщт шIыкIэм щытегущыIагъэх. Мыщ дэжьым Iофыгъо шъхьаIэу къаIэтыгъэр промышленнэ экспортым хэхъоныгъэхэр ышIынхэмкIэ регионхэм, пэрытныгъэ зыIыгъ предприятиехэу мыхэм Iоф ащызышIэрэмэ амалэу аIэкIэлъхэм зягъэушъомбгъугъэныр, ахэм IэпыIэгъу афэхъугъэныр ары.\nАдыгэ РеспубликэмкIэ экспортыр зэрэпсаоу пштэмэ, ащ ипроцент 40-м ехъур промышленнэ продукцием телъытагъ ыкIи а къэгъэлъэгъоныр доллар миллион 17-м кIахьэ. НахьыбэрэмкIэ IуагъэкIыхэрэр машинэшI, мэз ыкIи химическэ промышленностым япродукциехэр арых.\nАдыгэ ИлъэсыкIэм игъэмэфэкIын фэгъэхьыгъэ Iофтхьабзэ Мыекъуапэ игупчэ гъэтхапэм и 21-м игъэкIотыгъэу щыкIуагъ. Адыгэ Республикэм культурэмкIэ и Министерствэрэ республикэм лъэпкъ культурэмкIэ и Гупчэрэ зэхащэгъэ мэфэкI Iофтхьабзэм цIыфыбэ хэлэжьагъ. Адыгэ Республикэм иансамблэхэм, орэдыIохэм, лъэпкъым иIэпэIасэхэм мэфэкIыр къагъэдэхагъ, къагъэбаигъ.\nМыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым щыкIогъэ конференцием мы еджапIэм иректор щыхадзыгъ. ПстэумкIи кандидатуритIу щыIагъ: Къуижъ Саидэрэ Шъхьэлэхъо Андзауррэ.\nА. Шъхьэлахъор конференцием къызыщэгущыIэм ежь икандидатурэ зэрэтырихыжьырэр, С. Къуижъым зэрэдыригъэштэщтыр къыIуагъ, нэмыкIхэми амакъэ ащ фатынэу къяджагъ. Хэдзынхэм язэфэхьысыжьхэм къызэрагъэлъэгъуагъэмкIэ, Къуижъ Саидэ икандидатурэ пстэуми дырагъэштагъ, ар университетым иректорэу хадзыжьыгъ.\nЗэрэрахъухьагъэмкIэ, Адыгэ къэралыгъо университетым иректор ихэдзынхэр 2019-рэ илъэсым мэлылъфэгъум и 10-м зэхащэщт. Мыщи кандидатуритIу къагъэлъэгъуагъэр: Мамый Даутэрэ Александр Аракеловымрэ.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ Къэбэртэе-Бэлъкъарым щыIагъ\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат республикэхэм азыфагу илъ зэгурыIоныгъэр гъэпытэгъэным тегъэпсыхьагъэу Налщык щыIагъ. Къэбэртэе-Бэлъкъар Республикэм и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КIокIо Казбек зэрэригъэб- лэгъагъэм тетэу сэнаущыгъэ зыхэлъ кIэлэцIыкIухэм якъыхэгъэщынрэ ахэм IэпыIэгъу афэхъугъэнымрэ атегъэпсыхьэгъэ Iофтхьабзэхэм ар ахэлэжьагъ.\nИлъэсэу икIыгъэм чъэпыогъум Къэрэщэе-Щэрджэсым, Къэбэртэе-Бэлъкъарым ыкIи Адыгеим ялIышъхьэхэр Мыекъуапэ щызэIукIагъэх. Джащыгъум республикэхэм азыфагу илъыщт лъэныкъуищ зэдэлэжьэныгъэм ехьылIэгъэ зэзэгъыныгъэм кIэтхэгъагъэх. 2022-рэ илъэсым республикэхэм автономие зяIэр илъэси 100 зэрэхъущтыр ары Iофыгъо шъхьаIэу зытегущыIагъэхэр.\nЛъэпкъым итхэкIо цIэрыIу\nЗэлъашIэрэ тхакIоу, усакIоу Жэнэ Къырымызэ къызыхъугъэр илъэси 100 зэрэхъугъэм фэгъэхьыгъэхэу шIэжь зэхахьэхэр республикэм щыкIуагъэх. Мыекъуапэ мыщ фэдэ Iофтхьабзэу щыкIуагъэм Жэнэ Къырымызэ иIахьылхэр, иныбджэгъухэр, итворчествэ уасэ фэзышIыхэрэр къыщызэрэугъоигъэх, усакIом ищыIэныгъэ гъогу агу къагъэкIыжьыгъ, итхылъхэм атегущыIагъэх.\nМыекъуапэ нахь кIэракIэ ашIы\nАдыгеим икъэлэ шъхьаIэ итеплъэ нахь дахэ шIыгъэным фытегъэпсыхьэгъэ IофшIэнхэр Мыекъопэ къэлэ администрацием зэхищэнхэу егъэнафэ. Димитровым ыцIэ зыхьырэ урамэу Мыекъуапэ укъызэрэдахьэрэр зэтырагъэпсыхьащт, шэпхъэшIухэм адиштэу ашIыщт. Къэлэ администрацием къызэритырэмкIэ, къэгъагъэхэм ягъэтIысын епхыгъэу дизайнпроект зэхагъэуцонэу агъэнафэ. Джащ фэдэу къебэджынкIэ щынагъохэ чъыгхэр раупкIыщтых, нэмыкI Iофтхьабзэхэр рагъэкIокIыщтых.\nДунэе зэнэкъокъоу «Кавказ хьисап олимпиадэр» яплIэнэрэу Адыгеим щыкIуагъ. Мыщ икъызэIухын фэгъэхьыгъэ мэфэкI зэхахьэу Адыгэ къэралыгъо университетым щыкIуагъэм хэлэжьагъ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат.\nОлимпиадэр зэхэщэгъэныр зигукъэкIыр республикэ естественнэ-хьисап еджапIэм ипащэу Мамый Даут ары. А гухэлъым республикэм ипащэ дыригъэштагъ ыкIи ныбжьыкIэхэр зэзыпхырэ Iофтхьабзэр илъэс заулэ хъугъэу Адыгеим щырагъэкIокIы. Ащ хэлажьэхэрэ кIэлэеджакIохэм ыкIи шъолъырхэм япчъагъи нахьыбэ хъугъэ. 2019-рэ илъэсымкIэ олимпиадэм изадачнэ комитет хэхьагъэх Урысыем, Болгарием, Люксембург, Иран яматематикхэр.\n— Лъэныкъо зэфэшъхьафхэм афэгъэзэгъэ сэнаущыгъэ зыхэлъхэ сабыйхэр къэралыгъо, шъолъыр пэпчъ арысых. Тэ, нахьыжъхэм, пшъэрылъэу тиIэр ахэм яшIоигъоныгъэхэр къэтыухъумэнхэр, тишIуагъэ ядгъэкIыныр, шIэныгъэ куухэр зэрагъэгъотынхэ ыкIи зыкъызэIуахын амал яттыныр ары, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат кIэлэеджакIохэм закъыфигъазэзэ.\nОлимпиадэр гъэтхапэм и 15-м къыщегъэжьагъэу и 20-м нэс кIуагъэ. ХьисапымкIэ шIэныгъэу аIэкIэлъымкIэ кIэлэеджакIохэм заушэтыгъ, лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ зэнэкъокъугъэх, анахь дэгъухэр дипломхэмкIэ ыкIи шIухьафтынхэмкIэ къыхагъэщыгъэх.\nАдыгабзэм изэгъэшIэнкIэ гухэлъышIухэр яIэх\nАдыгабзэмрэ тхыбзэмрэ я Мафэ фэгъэхьыгъэу Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат гуманитар ушэтынхэмкIэ Адыгэ республикэ институтым ипащэу ЛIыIужъу Адамэ IофшIэгъу зэIукIэгъу дыриIагъ.\nРеспубликэм ипащэ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, блэкIыгъэ илъэсым адыгабзэмкIэ Совет АР-м и ЛIышъхьэ дэжь щызэхащагъ. КъумпIыл Мурат игукъэкIыкIэ ныдэлъфыбзэм изэгъэшIэн ыкIи ащ икъэухъумэн фэгъэзэгъэщт Проектнэ офис агъэпсыгъ. Ащ пащэу фашIыгъ ЛIыIужъу Адам.\n— Ныдэлъфыбзэр зэрифэшъуашэу зэгъэшIэгъэным ыкIи ар къэухъумэгъэным афытегъэпсыхьагъэу IофшIэныр зэхэщэгъэным, ащ екIолIэкIэ гъэнэфагъэхэр къыфэгъотыгъэнхэм Проектнэ офисыр фэгъэзэгъэщт. Адыгабзэм имэхьанэ зыкъегъэIэтыгъэным, тхылъыкIэхэр, методическэ материалхэр гъэхьазырыгъэнхэм тынаIэ атедгъэтыным мэхьанэшхо иI. Пшъэрылъхэр гъэцэкIэгъэнхэм фэшI ткIуачIэ зэхэтлъхьан, научнэ сообществэмрэ профильнэ министерствэмрэ яIо зэхэлъэу Iоф зэдашIэн фае, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nАдыгабзэмрэ тхыбзэмрэ я Мафэ ехъулIэу адыгабзэкIэ диктантыр тхыгъэным фэгъэхьыгъэхэ зэхахьэхэр Мыекъуапэ щыкIуагъэх. Адыгэ къэралыгъо университетым итхылъеджапIэ щызэхащэгъэ Iофтхьабзэм хабзэм икъулыкъушIэхэр, кIэлэегъаджэхэр, общественнэ движениехэм ахэтхэр, журналистхэр, студентхэр, нэмыкIхэри хэлэжьагъэх. Диктантым итхын нэбгырабэ къызэрекIолIагъэм къыхэкIэу купиплIэу агощыгъэх. Адыгэ кафедрэм ишIэныгъэлэжьхэр диктантым къеджагъэх. МэщбэшIэ Исхьакъ, КIэрэщэ Зэйнаб, Унэрэкъо Рае атхыгъэхэм къахахи диктантыр зэрагъэфагъ. Нэбгырэ 36-мэ ар дэгъу дэдэу атхыгъ, ахэм ащыщэу 7-мэ зи хэукъоныгъэ хашIыхьагъэп. ТапэкIи мы Iофтхьабзэм изэхэщэн лъыгъэкIотэгъэным мэхьанэшхо зэриIэр пстэуми къыхагъэщыгъ.\nМыл ордэунэжъ къиуцощт\nАР-м физическэ культурэмкIэ ыкIи спортымкIэ и Комитетрэ пшъэдэкIыжьэу ыхьырэмкIэ гъунэпкъэ гъэнэфагъэ зиIэ обществэу «Форвард» зыфиIорэмрэ мыл ордэунэжъ Мыекъуапэ зэрэщашIыщтым фэгъэхьыгъэ зэзэгъыныгъэм зэдыкIэтхагъэх.\nАдыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат социальнэ хъытыум нэкIубгъоу щыриIэм къызэрэщитхыгъэу, спорткомплексэу «Ошъутенэм» пэмычыжьэу псэуалъэр щытыщт, фигурнэ катанием ыкIи хоккеим зыщафагъэсэным ар тегъэпсыхьэгъэщт. Мы спорт лъэпкъхэмкIэ зэнэкъокъухэр щызэхащэщтых, джащ фэдэу шIоигъоныгъэ зиIэ пстэуми зыщагъэсэн амал яIэщт.\nУФ-м икъэралыгъо программэу «Физическэ культурэмрэ спортымрэ хэхъоныгъэхэр ашIынхэр» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэу мыл ордэунэжъыр республикэм щашIыщт. Ащ сомэ миллион 262-м ехъу тефэщт.


Къоджэ мэкIэ-къоджэшху | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 26.09.2018\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\n1929-рэ илъэсым апэрэу БжыхьэкъоякIэм колхоз щызэхащагъ. Апэрэ тхьаматэу ащ иIагъ Къэлэкъутэкъо Хьамедэ. Колхозым «Мафэ» фаусыгъагъ. 1930-рэ илъэсым чылэм джыри зы колхоз щагъэпсыгъ. Ащ «Федэ» ыцIагъ. Унэгъо миным ехъу къуаджэм дэсыгъ.\nДэхэкIаеу зэтеуцуагъэхэу, ябылыми, яIофшIэни хагъахъозэ, 1930-рэ илъэсым игъэтхапэ Афыпс къыдэкIи, губгъуи, унагъуи къакIэуагъ, зэрарышхо къарихыгъ, къыкIэлъыкIогъэ илъэсми ар дэдэр къяхъулIагъ.\nУнагъохэр къуаджэм дэкIыжьхэу рагъэжьагъ, унэгъо 65-рэ Пэткэу (АдыгеякIэм), Яблоновскэм унэгъо 40 фэдиз кощыжьыгъэх. Щынджые, Инэм унэгъо пчъагъэхэм загъэзагъ. Арэу щытми, къыдэнэгъэ цIыфхэр хьалэлэу колхозым щылажьэщтыгъэх. Чэмыщхэу Лаикъо Хъаный, Хьатитэ Кокуащ, КIэрмыт Щамсэт, Нэтхъо Унай, Лаикъо Щамсэт, Тырку Сафыет, Барцо Джансэт, Сыджыхь ФатIимэт хьалэлэу лэжьагъэх. Сыджыхь Гощнашхъо къоджэ Советым итхьаматэ игуадзэу Iоф ышIагъ. ХэтэрыкI бэгъуагъэ къагъэкIыщтыгъ Лаикъо Хъаные, КIэрмыт Долэтхъан, Лаикъо Мелэчхъан, Козинэ Мерэм, Козинэ Цыу, КIэрмыт Щэрифэт, Хьадыпэшъо Зулэ, Къэлэкъутэкъо Мэзагъо… Ау илъэс къэс псыкъиуным Iоф хидзэщтыгъэх. Ащ къыхэкIэу Шапсыгъэ псыIыгъыпIэр ашIынэу хабзэм унашъо ышIыгъ.\n1941-рэ илъэсым гъэтхапэм Шапсыгъэ псыубытыпIэм ишIын рагъэжьагъ. ЗэкIэ Краснодар краим ит колхозхэм яцIыфхэр къагъэкIуагъэх. IэкIэ дамбэ БжыхьэкъоякIэм щегъэжьагъэу поселкэу Хомуты кIоу, Афыпсыпэ еуалIэу ашIынэу аублагъ. Мэзэу Хъыбылышхуи раупкIэу рагъэжьагъ. Унагъохэу зищагу псычIэгъ хъухэрэр агъэкощыгъэх. Нахьыбэр Инэм кIожьыгъэ.\nМэкъуогъум и 22-м зэо мэхъаджэр къежьи, псыIыгъыпIэм ишIын зэпагъэугъ, 1952-рэ илъэсым аухыжьыгъ ныIэп.\nХэгъэгу зэошхор къызежьэм БжыхьэкъоякIэм щыщ нэбгырэ 200 фронтым Iухьагъ, 160-мэ къагъэзэжьыгъэп.\nФронтым Iухьагъэхэм ащыщыгъэх сятэжъэу КIэрмыт Къырмызэрэ сятэу КIэрмыт Рэмэзанрэ.\nАпэрэ Украинскэ фронтым ия 33-рэ шхончэо дивизие хэтэу зэо гъогу километрэ мин пчъагъэ Къырмызэ ыкIугъ. ЧIыпIэ щынэгъуабэм сятэжъ арыфагъ, хьадэгъур къышъхьащыхьэу пчъагъэрэ къыхэкIыгъ. Анахь чIыпIэ къин зыщифэгъагъэхэм ащыщыгъ Украинэм икъалэу Коростень. Зы мэфэ закъом пчъагъэрэ къалэр тидзэхэмрэ пыимрэ зэIэкIахыгъ. Бэ тидзэкIолIэу ащ щыхэкIодагъэр, ау сыд зэхъуи тидзэхэм къалэр аштагъ. А чIыпIэм сятэжъ къыщауIэгъагъ. IэзапIэм къызыщеIэзэхэхэ нэуж икIэрыкIэу дзэкIолIхэм ясатырэ хэуцожьыгъагъ ыкIи Апэрэ Украинскэ фронтым хэтэу заор аухыгъ.\nДзэ техникэу мэшIогъэкIосэ къулыкъум ищыкIагъэхэр къэзыгъэхьазырырэ еджапIэу къалэу Кронштадт дэтым 1941-рэ илъэсым мэкъуогъум и 22-м еджапIэм аужырэ экзаменхэр сятэу КIэрмыт Рэмэзанэ щитыхэзэ, заор къежьагъ. Ежьхэр кIэлъэIухи, нэбгырипшI хъухэу хы ШIуцIэ флотым имэшIогъэкIосэ частэу къалэу Одессэ дэтым агъэкIуагъэх.\nКъалэм зэошхо щыкIощтыгъ, къухьэхэм арылъхэу хымкIэ ЧIыгушхом къыращхэти, дзэхэм ящыкIэгъэ Iашэхэр, шхыныгъохэр къащэщтыгъэх. Къухьэхэр аунэкIхэти, уIагъэхэр, нэжъ-Iужъхэр, сабыйхэр Iуарагъэщыщтыгъэх.\nМэшIогъэкIосэным чэщи мафи пылъыгъэх, къалэр амыгъэстыным ыуж итыгъэх. Ау кIуачIэхэр зэфэдагъэхэп. Верховнэ Главнокомандующым иунашъокIэ къызэкIэкIонхэ фаеу хъугъэ. Къалэу ТIуапсэ чъэпыогъум ыкIэхэм адэжь къащагъэх. Мыщ машIор рагъэкIосэнэу Iэмэ-псымэ дэгъухэр къащаратыгъэх.\nМафэ горэм ТIуапсэ дэт базэу чIыдагъэ зыщаIыгъым пыим бомбэхэр къытыридзэхи, мэшIошхом зэлъиштагъ. ЧIыдагъэ зэрыт цистернэхэр къэох, базэм ызыныкъо нахьыбэ мэсты. А машIом хэтхэу, ащыгъыр стызэ, ар агъэкIосэн алъэкIыгъ. ЯлIыгъэкIэ къызэрахэщыгъэхэм пае сятэрэ иныбджэгъоу Калачиков Николайрэ шIухьафтынэу сомэ 200 зырыз къаратыгъагъ, наградэхэри къафагъэшъошэнхэу агъэлъэгъогъагъэх…\nХы лъэсыдзэм ия 83-рэ бригадэ Керчь хыгъэхъунэныкъом ит къутырэу Туклук пыим къыIэкIахыжьыным пае ыпэкIэ лъыкIуатэ къэс къызэкIэкIожьын фаеу хъущтыгъэ. Пыим идзот зэхакъутэнэу КIэрмыт Рэмэзанэ, Николай Калачиковым ыкIи Иван Лисецкэм пшъэрылъ къафашIыгъ. Нэфшъагъом дзотым екIолIагъэх. Пстэумэ апэу Рэмэзанэ гранатыр ыдзыгъ. Омэкъэшхом чIыгур къыгъэгырзыгъ. ФашиститIур а чIыпIэм щаукIыгъ, псаоу къэнэгъэ нэбгырищыр тидзэкIолIхэм къажэхэбэнагъэх. Фашистищыр аукIыгъ, ау сятэ къауIагъ. Хьылъэу уIагъэу пчэдыжьым сятэ къагъотыжьи, госпиталым ащагъ. Пшъэрылъэу фашIыгъэр дэгъоу зэригъэцэкIагъэм пае наградэ къыфагъэшъошагъ. Ау заом иилъэсхэм ар къыратыжьынэу хъугъэп. Илъэс 40-м ехъужьыгъэу райвоенкоматым ригъэблагъи лIыхъужъныгъэу зэрихьагъэм фэшI, ДзэкIолI щытхъум иорденэу ящэнэрэ шъуашэ зиIэр къыратыжьыгъ…\nМазэрэ ныкъорэ госпиталым къызыщеIазэхэм ыуж хы лъэсыдзэм ия 83-рэ бригадэ Акмонайскэ перешейкэм нэсыгъэу акIэхьажьыгъ, зэо мэшIуаеми Iууцожьыгъ.\nМафэ горэм батальоным икомандирэу Пановым къариIуагъ дзэкIолI куп зэриугъоирэр пыир чIыпIэу къызыщыуцугъэр, пчъагъэу зэрэхъурэр, Iашэу, техникэу иIэр зэгъэшIэгъэнхэм пае. Рэмэзанэ ащ хэлажьэ шIоигъоу ариIуагъ, ау бэмышIэу госпиталым къызэрэчIэкIыжьыгъэм, иуIагъэхэр джыри икъоу зэрэмыкIыжьыгъэхэм апае къыфадагъэп. ЯлъэIупэ зэхъум, а купыр ыгъэхьазырынэу, цIыфэу зыфаехэри къыхихынхэу пшъэрылъ къыфашIыгъ. Ишъэогъу хьалэлэу Калачиков Николай, ащ нэмыкIэу нэбгырищ снайперхэу къыхихыгъэх.\nАпшъэ къыралъхьэгъэ Iофыр къин дэдагъ. Абг нэсэу мылыпсым хэтхэу псыуцугъэм зэпырыкIхи, метрэ 15 нахьыбэ къэмынэу нэмыц дзотым екIолIагъэх. Iэгъо-блэгъум щыхъурэр зэрагъашIэзэ нэфшъагъо хъугъэ. Нэфылъыр къызэкIичызэ ошIэ-дэмышIэу дзотыр къагъауи, фашист пчъагъэ аукIыгъ, гъэрэу фельдфебелыр къаубытыгъ. ЗэкIэ зэхакъути, къутырэу Каменскэр къызIэкIагъэхьажьыгъ. Гъэрэу къаубытыгъэм мэхьанэшхо зиIэ къэбарыбэ къариIуагъ. А зэошхом сятэ уIэгъэ хьылъэхэр къыщытыращагъэх. Иакъыл щыуагъэу санинструктор пшъэшъэжъыеу Галина Петровам къегъотыжьышъ, губгъо госпиталым негъэсы. Операцие зышIыгъэр къутырэу Абинскэм щыщ хирург. Госпиталым мэзищэ зычIэлъ нэуж мэзих отпуск къырати, икъуаджэу БжьыхьэкъоякIэм къэкIожьыгъ ыкIи ипсауныгъэ изытет къыдалъыти, ащ ыуж заом ащэжьыгъэп.\nКъоджэ цIыкIум пый мэхъаджэм бэ дишIыхьагъэр. ЗэкIэ зэхэкъутагъэу, колхозыр зэхэзыжьыгъэу, чылэри шъой-цые дэдэ хъугъагъэ.\nУIэгъэ хьылъэхэр ателъэу къэкIожьыгъэхэ Шъэо Рэщыд, Лаикъо Щэбан, Дэрбэкъо Рэмэзан, Натхъо Ахьмэд, КIэрмыт Рэмэзан, нэмыкIхэри зэрэугъоигъэх. Комсомольцэхэу нэбгырибгъу къахэкIыгъ, ахэм комсомольскэ организацие зэхащагъ. Сятэ секретарэу хадзыгъ. Колхозым техникэ зыпари имыIэжьэу, IэкIэ а илъэсым гектари 180-м натрыфи, тыгъэгъази щалэжьыгъэх ыкIи афэбэгъуагъэх. Бзылъфыгъэ IофышIэ пэрытыбэ колхозым хэтыгъэх: КIэрмыт Щамсэт, Нэтхъо Унай, Лаикъо Щамсэт, Лаикъо Мелэч, Лаикъо Хъаный, Тырку Сафыет, КIэрмыт Щарифэт, Барцо Джансэт, КIэрмыт Долэтхъан, Къозинэхэу Цыу, Мерэм, Хьадыпашъохэу Кощ, Зул, Сыджыхь Гошнашхъу… Мыхэм янахьыбэр шъузэбагъ, ялIыхэр заом хэкIодэгъагъэх, ежьхэм Iоф ашIэзэ ясабыйхэр апIущтыгъэх.\nЦIыкIу-цIыкIузэ къуаджэм, колхозым зыкъырагъэIэтыжьыщтыгъ. Илъэс зэфэшъхьафхэм колхозым итхьамэтагъэх Пчэнышъое Аминэ, АкIэIу Сулейман, Лаикъо Хьамидэ. Лаикъо Махьмудэ гъукIэ ыкIи пхъэшIэ IэпэIэсагъ, шIыхьафхэм чанэу ахэлажьэщтыгъ. Кухэр, налхэр, пхъэчайхэр ышIыщтыгъэх. Нэужым Махьмудэ ыкъохэу Юсыф, Юныс, Мэдинэ тым ишэн-хэбзэ зекIуакIэхэр лъагъэкIотагъэх.\nКъэлэкъутэкъо Таужъые шъуашIэщтыгъ: къамыщ, уанэ, шъошэ дахэхэр ышIыщтыгъ, «дышъэр ыIапэ пэзы» зыфаIорэм фэдагъ. Ыкъуищ Хэгъэгу зэошхом хэкIодагъ. Шъоумыз Джанхъот идахэ къуаджэм щаIощтыгъ. ХьалыгъугъэжъапIэм Iоф щишIэщтыгъ, IэпэIэсэныгъэшхо хэлъыгъ.\n1951-рэ илъэсым колхозэу «Мафэмрэ» «Мировой Октябрь» зыфиIоу Инэм дэтыгъэмрэ зэхагъэхьажьхи колхоз правлениер Инэм ахьыжьыгъ. Колхозыми «Дружба» цIэу фаусыгъ. Нахьыбэу колхозым механизаторэу хэтыгъэхэр бжыхьэкъоякIэ кIалэхэр арыгъэх: БжьэшIо Мухьарбый, КIэрмыт Щамсудин, Лаикъо Рэмэзан, КIэрмыт Аслъан, Жъажъый Хьис, Хьатитэ Юсыф. Пчэнышъое Долэтмызэ шоферэу илъэс 50-рэ хьалэлэу колхозым щылэжьагъ. БжьэшIо Мухьарбый Лениным иорден къыратыгъ, КIэрмыт Щамсудинэрэ Джармэ Чэрымэрэ ЛэжьэкIо Быракъ Плъыжьым иорден къафагъэшъошагъ. Джастэ Щамсудин, Ныбэ Нурбый, Хъоткъо Нурбый, Натхъо Къамболэт, КIэрмыт КIыщмай, Тырку Хьазрэт, Бгъэнэ Рэщыдэ, Нэхъой Къырмызэ хьалэлэу илъэс пчъагъэрэ колхозым щылэжьагъэх, къуаджэм ыцIэ дахэкIэ арагъэIуагъ.\nСянэ Псэйтыку щыпхъугъ, Лъэцэрыкъомэ япхъугъ. Сятэ кIэлэ ибэу, яти, янэжъ-ятэжъхэри имыIэжьхэу, ятэшэу Долэтмызэ дэжь исыгъ. Ятэшыри унэгъо Iужъоу щытыгъ, унэр афикъущтыгъэп. ЗэхэгущыIэжьхи, фэтэр къаубыти, Хъоткъо Джанбэчрэ Нуретрэ яунэ итIысхьагъэх. 1949-рэ илъэсым апэрэ сабыир къафэхъугъ. Юр цIэу фаусыгъ. Ащ ыуж къикIыгъэх Махьмудэ, Чэбэхъан, Налбый, сэры.\nЛъэшэу шIукIэ сыгу къэкIыжьыхэрэр тихьэблэ ныохэр арых. Непэ пчъагъэрэ тадэжь къакIощтыгъэх, къытлъыплъэщтыгъэх. Сянэ шъуз Iэшъхьэ- зэкъуагъ, IофышIэ кIощтыгъэти, къыдэIэпыIэщтыгъэх. Хьалыгъу ащыщ горэм зигъажъэкIэ, гъогум тыджэгоу тытет зыхъукIэ, къыдахыти, хьалыгъу гъэжъэгъакIэр къытфагощыщтыгъ, зэтетхызэ тшхыщтыгъ. ЗэкIэ хьаблэм ныоу тесхэм нэнэжъкIэ тяджэщтыгъ; гушIубзыухэу, дэхэIуалэхэу, тшъхьашъо Iэ къыщафэу, гъэсэпэтхыдэ къытаIоу… Сянэ ыIощтыгъ: «Мы хьэблэ ныохэр мыхъугъэмэ, шъусфэпIущтыгъэп». А нэнэжъ Iушхэм ацIэ къесIо сшIоигъу: Козинэ Туц, Козинэ Мерэм, Лаикъо Хьаджыхъан, КIэрмыт Долэтхъан, Хьадыпэшъо Хъаний, Пчэнышъое Асет, Хьатитэ Аслъанхъан, ЛIэхъужъэкъо Зульфа, Къэлэкъутэкъо Мэзагъу, Козинэ Цыу.\nТикъоджэ ныохэр нахь зыпылъыгъэхэр пIоблэ шIыныр ары. Бжыхьэм Шапсыгъэ псыубытыпIэм псыр зызэкIакIорэм IутIэн къикIэщтыгъ. КIохэти, IутIэныр къызэкIоцIапхэти, атамэ телъэу къахьыщтыгъ, агъэгъущтыгъ, агъэлэтхъыщтыгъ. КIымафэм щагу Iоф ямыIэжь зыхъурэм, пIуаблэ, ыужым Iалъмэкъ хашIыкIынэу зэрагъэшIагъ. Тхьамэфэ реным ашIыти, етIанэ къэлэ бэдзэрым ахьыщтыгъ.\nНепэ сянэ-сятэхэр щыIэжьхэп, Тхьэм джэнэтыр къарет, шыпхъу закъоу сиIэри игъонэмыс хъугъэ, ащи Тхьэм джэнэтыр къырет. Сэ Еджэркъуае сыщэпсэу. Амалэу сиIэмкIэ сичылэ цIыкIу сэкIо. Сшынахьыжъэу Юрэ хэпIэжъым, сятэ иунагъо къинагъ. Тятэ ычIыпIэу ар тэлъытэ. ЖъоныгъуакIэм и 9-м, заор зыщыуцужьыгъэ мафэм зэкIэми унэгъо лъачIэм тыщызэрэугъои, тянэ-тятэхэр тыгу къэтэгъэкIыжьых.\nБжыхьэкъоякIэм унэгъуи 100 нахь дэсыжьэп, къоджэшху озыгъаIорэр ащ дэкIыжьыгъэхэр бэу Инэм, Яблоновскэм, Козэт, Щынджые, Тэхъутэмыкъуае псэупIэкIэ къыхахыгъэу ащэпсэухэшъ ары. Непэ сикъоджэ цIыкIу дэмыкIыжьыгъэхэу зиунэхэр зымыбгынагъэхэм щытхъушхо афэпIоныр атефэ. ЛIыгъэ шъыпкъэ зэрахьагъ, сыд фэдэ къини къызэкIигъэкIуагъэхэп, къуаджэр хэкужъ ашIыгъэп. ЕджэпIэ дэгъу дашIыхьагъ, мэщытым къоджэ гузэгур къегъэдахэ.\nДжаущтэу сикъоджэ цIыкIоу БжыхьэкъоякIэр мэпсэу. АIэ зэкIэдзагъэу, къини хъяри зэдагощэу, зэгурыIохэу щыIэх. Адыгэ гущыIэжъым къызэриIоу, «Уижъ ыIорэр шIэ, уикIэ ышIырэр шхы», нахьыжъхэм яжьау чIэтхэу, нахьыкIэхэр лажьэхэу, ясабыйхэр зэдапIухэу мэпсэух.


Республика Адыгея - Яамалхэм ахэхъуагъ\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ ыкIи гъэсэныгъэмкIэ къулыкъухэм къафащэфыгъэ хэушъхьафыкIыгъэ автомобильхэм яIункIыбзэхэр тыгъуасэ мэфэкI шIыкIэм тетэу зытефэхэрэм аритыжьыгъэх. АР-м и Правительствэ и Унэ дэжь щыкIогъэ зэхахьэм хэлэжьагъэх Адыгеим и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, профильнэ министрэхэу Мэрэтыкъо Рустемрэ КIэрэщэ Анзауррэ, министрэхэм я Кабинет хэтхэр, депутатхэр, медицинэм ыкIи гъэсэныгъэм яIофышIэхэр, нэмыкIхэри.\nАР-м и ЛIышъхьэ мэфэкI Iофтхьабзэм пэублэ псалъэ къыщишIызэ, хэушъхьафыкIыгъэ техникэр зэратырэ пстэуми игуапэу къафэгушIуагъ. Адыгеим щыпсэухэрэм апашъхьэ пшъэдэкIыжь зэрахьырэр къагурыIозэ, гъэсэныгъэмрэ псауныгъэр къэухъумэгъэнымрэ ясистемэхэм хэхъоныгъэхэр ашIынхэмкIэ пшъэрылъхэр зэрифэшъуашэу зэшIуахынхэм анаIэ зэрэтетым республикэм ипащэ къыкIигъэтхъыгъ. Ахэм зэу ащыщ IэпыIэгъу псынкIэм ыкIи кIэлэеджакIохэр зезыщэрэ автобусхэм яавтопаркхэм ягъэкIэжьын. Джырэ уахътэм ехъулIэу автобус 70-мэ шъолъырым Iоф щашIэ, ахэм кIэлэеджэкIо минищым ехъу еджапIэхэм къаращалIэх. ИлъэсипшI къэс мы автотранспортыр зэблэпхъун фаеу щыт. А пшъэрылъыр республикэм егъэцакIэ, блэкIыгъэ илъэсым Iоф зышIэщтыгъэхэм ачIыпIэ автобусыкIэ 11 муниципалитетхэм атырагощагъ.\n— Адыгеим имуниципалитети 5-мэ непэ автобусыкIэ зырыз аIэкIэхьащт. Мы илъэсым джыри 20-м ехъу зэблэтхъун гухэлъ тиI, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nАдыгеим ипащэхэм анахьэу анаIэ зытырагъэтырэ лъэныкъохэм ащыщ псауныгъэр къэухъумэгъэным хэхъоныгъэхэр ышIынхэр, медицинэ IэпыIэгъу зищыкIэгъэ цIыфхэм яфэIо-фашIэхэр зэрифэшъуашэу афэгъэцэкIэгъэнхэр. Ащ къыдыхэлъытагъэу медицинэ IэпыIэгъу псынкIэм и Адыгэ республикэ станцие аужырэ шапхъэхэм адиштэу зэтегъэпсыхьэгъэ хэушъхьафыкIыгъэ техникакIэ къыфащэфы.\nАужырэ илъэси 5-м федеральнэ ыкIи республикэ бюджетхэм къахэхыгъэ мылъкумкIэ медицинэ IэпыIэгъу псынкIэм иавтопарк зэтырагъэпсыхьагъ, агъэкIэжьыгъ. Джырэ уахътэм машинэ 45-мэ Iоф ашIэ. Ахэм зэкIэми аужырэ шапхъэхэм адиштэрэ оборудованиер арыт, системэу «ГЛОНАСС-GPS» зыфиIорэр, навигаторхэр ахэтых.\n— Псауныгъэр къэухъумэгъэным иIофышIэхэм непэ автомобиль 18 яттыщт. Ащ ишIуагъэкIэ илъэситф нахьыбэрэ Iоф зышIэгъэ хэушъхьафыкIыгъэ техникэ IэпыIэгъу псынкIэм иавтопарк дэтыжьыщтэп. Джащ фэдэу зекIорэ медицинэ комплексэу фельдшер-мамыку IэзапIэр зыхэтыр Мыекъопэ районым къыфэтщэфыгъ. Ащ пэIухьэгъэ сомэ миллиони 6,3-м ехъур федеральнэ ыкIи республикэ бюджетхэм къахэхыгъ. Мыщ фэдэ екIолIакIэм ишIуагъэкIэ медицинэ IэпыIэгъу псынкIэр цIыфхэм зэралъыIэсырэ уахътэр, ащ епхыгъэу зидунай зыхъожьыхэрэм япчъагъэ нахь макIэ тшIынхэ амал щыIэ мэхъу. Мыщ тыкъыщымыуцоу тапэкIи IофшIэныр лъыдгъэкIотэщт, программэ зэфэшъхьафхэр дгъэцакIэхэзэ, цIыфхэм ящыIэкIэ-псэукIэ нахьышIу шIыгъэным тыпылъыщт, — къыIуагъ АР-м и ЛIышъхьэ.\nСымэджэ хьылъэ дэдэхэм IэпыIэгъу афэхъугъэным фытегъэпсыхьэгъэ дэкIыгъо бригадэ зэхэщэгъэным ыкIи ащ Iоф щызышIэщтхэм япшъэрылъхэр зэрифэшъуашэу агъэцэкIэнхэ амал яIэным апае республикэ бюджетым имылъкукIэ автомобилэу «Лада-Ларгус» зыфиIорэр къащэфыгъ.\nАР-м и ЛIышъхьэ хэушъхьафыкIыгъэ автомобильхэм яIункIыбзэхэр зытефэхэрэм аритыжьыгъэх, ахэр зэрэзетегъэпсыхьагъэхэр ыуплъэкIугъ, ылъэгъугъэм осэшIу фишIыгъ.\n15.03.2019 Тхьаусыхэ тхылъэу къыIэкIахьэрэр нахь макIэ хъугъэ


Идэгъугъ анахь шъхьаIэр | Адыгэ Макъ\nИдэгъугъ анахь шъхьаIэр\nАвтор: Редакция\t/ 14.02.2018\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nАдыгэкъалэ ихэхъоныгъэшIухэм ащыщ цIыфхэм Iоф зыщашIэн, лэжьапкIэ къызщагъэхъэн алъэкIыщт IофшIапIэхэр нахьыбэ зэрэхъухэрэр. Ащ фэшыхьат щэ заводи мыщ къызэрэщызэIуахыгъэр. БэмышIэу ащ тыщыIагъ, ипащэу Ашырэ Эдуард гущыIэгъу тыфэхъугъ.\nЭдуард Адэмые 1967-рэ илъэсым къыщыхъугъ. Ятэу Исмахьилэ Iоф ышIэнэу Краснодар загъэкIожьым (МВД-м иIофышIэзэ къыхьыгъ), ащ гурыт еджапIэр къыщиухыгъ. Ашъэрэ дзэ училищэу Ленинград дэтым Эдуард щеджагъ. ПсэолъэшI сэнэхьатэу зэригъэгъотыгъэмкIэ 1994-рэ илъэсым нэс дзэм къулыкъу къыщихьи къыхэкIыжьыгъ. Бизнесым пылъыгъ, илъэс заулэрэ Краснодар дэт хэушъхьафыкIыгъэ монтажнэ гъэIорышIапIэм прорабэу щылэжьагъ, 2014-рэ илъэсым къыщыублагъэу ООО-у «Адыгейский молочный завод» зыфиIоу Адыгэкъалэ къыщызэIуахыгъэм ипащ.\n— Пшъэрылъ шъхьаIэу тиIэр адыгэ къуаеу зэрэдунаеу щызэлъашIагъэр къыдэгъэкIыгъэныр ары, — тиупчIэхэм яджэуапхэр къаритыжьызэ къытфеIуатэ Эдуард. — Адыгэ къуаер зэкIэмэ зэрякIасэм, дэгъоу зэращэфырэм апае ащ икъэшIын тыдэкIи щыфежьэгъагъэх. Ау Урысые Федерацием и Апшъэрэ хьыкум иунашъокIэ ар къыдэзыгъэкIын фитхэр Джэджэ, Красногвардейскэ, Тамбовскэ, Шэуджэн, Адыгэкъэлэ щэ заводхэр арых ныIэп.\n— А зигугъу къэсшIыгъэ заводхэм сэ сызипащэр анахь ныбжьыкI ыкIи анахь цIыкIу, — еIо Эдуард. — Арышъ, тэри тлъэкI къэдгъанэрэп, гъунэпкъакIэхэр тэштэх. Анахьэу тынаIэ зытедгъэтырэр къуаер нахьыбэу къыдэдгъэкIын закъор арэп, ащ идэгъугъэ дэлэжьэгъэныр ары.\nТигущыIэгъу къызэрэтфиIотагъэмкIэ, 2017-рэ илъэсым адыгэ къое тонни 180-рэ къыдагъэкIыгъ. Ар ыпэрэ илъэсым ашIын алъэкIыгъэм зэрэнахьыбэм имызакъоу, ащ ыпэкIэ агъэхьазырыщтыгъэм фэдитIум ехъукIэ нахьыб.\n— Продукциеу къыдэдгъэкIырэр чIыпIитIу зыщыIудгъэкIырэр, —къытфеIуатэ Эдуард. — Апэрэр Къыблэ федеральнэ шъолъырым «Магнитым» итучанэу итхэр ары. ЯтIонэрэр Москварэ Санкт-Петербургрэ «Перекресток» зыфиIорэ тучанхэу адэтхэр. Ащ фэгъэзагъэу тилIыкIоу Москва щыIэм лъэшэу тегъэразэ.\nКорр.: Адыгэ къуаем нэмыкI гъомылапхъэ щэм зи хэшъушIыкIырэба? Заводым идэхьапIэ дэжь щыт тучан цIыкIум гъомылэпхъэ зэфэшъхьафэу щащэрэр бэкIай. Тучаныр хэта зыер, щащэхэрэр тыдэ къыращыхэра?\nА.Э.: Адыгэ къуаем дакIоу, ипчъагъэкIэ мыбэу, щэм хэшIыкIыгъэ гъомылэпхъэ зэфэшъхьафхэу 20-м ехъу тизавод къыщытэгъэхьазыры. Щатэ, тхъу, тхъужъожьыгъ, къое гъэгъугъэ, къое гъэушкъоигъэ, нэмыкIхэри. Тучан цIыкIоу зигугъу къэпшIыгъэри тэтый. Ащи, Адыгэкъалэ ибэдзэрхэми гъомылапхъэу къыдэдгъэкIырэр ащытэщэ. Къалэм имызакъоу, Теуцожь, Тэхъутэмыкъое районхэми, Псыфаби, нэмыкIхэми къарыкIыхэрэр тищэфакIох. КъызкIытфакIохэрэр тигъомылапхъэ зэрэдэгъум пай. ЗэкIэ къыдэдгъэкIырэр шэпхъэ гъэнэфагъэхэм атетэу тибзылъфыгъэхэм къагъэхьазыры. Джыри къэсэIо: тэ тызпылъыр бэу тшIын закъор арэп, типродукцие дэгъунэуи ары.\nНепэ гъомылэпхъэ дэй къэошIыкIэ IукIыщтэп. Тэ тиIофышIэхэр зэкIэ адыгэ бзылъфыгъэх, янэжъхэм къуаер зэрипхыщтыр, хэплъхьащтыр арагъэлъэгъугъ, ар лъым хэлъэу къэтэджыгъэх, адыгэ унагъохэм ащапIугъэх. Джары тэ тиадыгэ къуае тыди зыкIыщагъэлъапIэрэр.\nКорр.: Шъо щэм «биодобавкэхэр» хашъулъхьэхэрэба? «Сухое молоко», «Пальмовое масло» зыфаIохэрэм афэдэхэр къызфэжъугъэфедэу къыхэкIырэба? Адыгэкъалэ чэм щаIыгъа? Теуцожь районым зы фермэ закъу къинэжьыгъэр. Шъо щэр тыдэ къишъущыра?\nА.Э.: А зигугъу къэпшIыгъэ хэгъэхъонхэр зыфэдэхэр сымышIэхэу щытэп. Ау тэ къуаери нэмыкIхэри зыхэтшIыкIыхэрэр фермэхэм щэу къатетщырэр ары. Тынапэ къабзэу тэлажьэ.\nЩэу къуаери, нэмыкIхэри зыхэтшIыкIыхэрэр тигъунэгъу краим ихъызмэтшIэпIищымэ къащытэщэфы. ГъэрекIо килограммым сомэ 26-м шIокIэу ыосагъ. Джы тIэкIу нахь къеIыхыгъ. Мафэ къэс гъэщ тонни 3,5-м нэсэу къэтэщэ. Мазэм гъомылапхъэхэр гъэщ тоннишъэ фэдизмэ ахэтэшIыкIы. ГъэрекIо зэпстэумкIи щэ тонн 1200-рэ къэтщэфыгъ.\n— Сызипэщэ коллективыр инэп, — икIэухым еIо Эдуард, — нэбгырэ 30 тызэрэхъурэр. Гъомылэпхъэ шъхьаIэм — адыгэ къуаем икъыдэгъэкIын фэгъэзагъэр нэбгырипшI, адыгэ бзылъфыгъэ закIэх. Джармэкъо Гощнагъо илъэс 17 ыныбжьэу Тэхъутэмыкъое щэ заводым IофшIэныр щыригъэжьэгъагъ. ЛIэшIэгъу ныкъорэ Iоф ышIагъэу пенсием кIуагъэми, апэ итэу, хъупхъэу мэлажьэ. Ар мастер ыкIи технолог.\nТырку Саидэ цехым ипащ, Краснодар политехническэ институтыр къыухыгъ, илъэсыбэрэ Северскэ щэ заводым щылэжьагъ. Гощнагъорэ арырэ яIорэ яшIэрэ зэхэлъэу къуаеми, нэмыкI гъомылапхъэхэми ядэгъугъэ лъэшэу анаIэ тырагъэты. Ахэм яIофшIэгъух Цэй Фатимэ, Кушъу Марзиет, Шэртэнэ Сусанэ, Хьапыщт Фатимэ, нэмыкIхэри. ЗэгурыIохэзэ адыгэ гъомылапхъэхэм ядэгъугъэ къыщамыгъакIэу къагъэхьазыры. ТапэкIи тиIофшIагъэхэм ахэдгъахъозэ тылэжьэщт.


«Ислъамыем» ишIушIэ пчыхьэзэхахь — Адыгэ макъ\n«Ислъамыем» ишIушIэ пчыхьэзэхахь\nУрысыем, Адыгеим, Къэрэщэе-Щэрджэсым янароднэ артистэу, композиторэу Нэхэе Аслъан цIыфхэм япсауныгъэ къэухъумэгъэныр Iофыгъо шъхьаIэхэм ащыщэу елъытэ.\n— Зэпахырэ узэу дунаир зэлъызыкIугъэм гумэкIыгъуабэ къытфихьыгъ, — къытиIуагъ Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо орэдыIо-къэшъокIо ансамблэу «Ислъамыем» ихудожественнэ пащэу, композиторэу Дмитрий Шостакович ыцIэкIэ агъэнэфэгъэ шIухьафтыныр къызыфагъэшъошагъэу Нэхэе Аслъан. — Апэрэ мафэхэм къащегъэжьагъэу узым пэуцугъэхэу цIыфхэм япсауныгъэ медицинэм иIофышIэхэм къаухъумэ. ШIушIагъэу яIэр дгъэлъапIэзэ, ящытхъу тIоныр яфэшъуашэу сэлъытэ.\n— Аслъан, тыгъэгъазэм и 17-м медицинэм иIофышIэхэм шIушIэ концерт къафэшъутынэу ишъухъухьагъ. Зэхахьэм кIэщакIо узэрэфэхъугъэр тэшIэ.\n— Медицинэм иIофышIэхэм афэмышIапхъэ щыIэп. Адыгэ Республикэм псауныгъэм икъэухъумэнкIэ иминистрэу Мэрэтыкъо Рустем, ащ иIофшIэгъухэр гъусэ къытфэхъухи, шIушIэ концертыр зэхэтщэнэу итхъухьагъ.\n— «Ислъамыем» иартистхэм орэд къаIощт, къэшъощтых. Сыда ащ нэмыкIэу цIыфхэм яшъуIощтыр?\n— Медицинэм иIофышIэхэм фэбагъэ зыхэлъ гущыIэу зэхядгъэхы тшIоигъор макIэп. ОшIа, сымаджэр ылъэ теуцон ымылъэкIэу врачыр къызекIуалIэкIэ, мэгугъэ, IэпыIэгъоу къыратыщтым ежэ. Ынэгу ымылъэгъурэми, ынэхэм яплъын елъэкIы. Сымаджэмрэ врачымрэ зэгурыIоныгъэу азыфагу илъым къыпкъырыкIырэ зэдэгущыIэгъум нэбгыритIури егъэгъуазэ. Сымаджэр кIочIэгъу зыфэхъужьы, псауныгъэр нахьышIу зэрэхъущтым егупшысэ. ЦIыфхэм ятIо тшIоигъу медицинэм иIофышIэхэр щыIэныгъэм иухъумакIохэу зэрэщытхэр.\n— Артистхэм къаIощт орэдхэр къыхэшъухыгъэха?\n— Медицинэм иIофышIэхэм нахь агу рихьыхэрэр, лъэпкъ искусствэм ехьылIагъэхэр, «Ислъамыем» ирепертуар хэтхэр къафэтIощтых.\n— Орэдым цIыфыр епIу, щыIэныгъэм фегъасэ.\n— Ар къыдэтлъытэзэ, псауныгъэр къэзыухъумэхэрэм таIукIэщт. Орэдыр — тиадыгабз, орэдыр — тигупшыс. Искусствэм ыбзэкIэ зэкIэ медицинэм иIофышIэхэм талъыIэсын тимурад.\n— Медицинэм щылажьэхэрэм гуетыныгъэ ин ахэлъ, ау ахэри IэпыIэгъу зищыкIагъэхэм ащыщхэу олъытэба?\n— Сэлъытэ. Апэрэ IэпыIэгъур вакцинэр цIыфхэм зыхалъхьаным къыщежьэ. Врачхэм къаIорэм тедэIу, дгъэцакIэ зыхъукIэ, тигумэкIхэр нахь макIэ хъущтых.\n— Лъэхъэнэ къинэу тызхэтым «Ислъамыем» концертхэр зэпигъэухэрэп.\n— «Ислъамыер» зызэхэтщагъэр мыгъэ илъэс 30 хъугъэ. Адыгеим ирайонхэм, къалэхэм концертхэр къащыттыгъэх.\n— Адыгэ Республикэм «Ислъамыер» илэгъу. Ансамблэм сыда анахьэу къыдэхъугъэр?\n— Ижъырэ адыгэ орэдхэм ятIонэрэ щыIакIэр ятэтыжьы, лъэхъаным диштэхэу ансамблэм къеIох. Урысыем и Правительствэ ипремие «Ислъамыем» къыфагъэшъошагъ. Гъогу тэрэз тытетэу тапэкIэ тызэрэлъыкIуатэрэр щыIэныгъэм къегъэлъагъо.\n— Дунаим щыпсэурэ адыгэхэм тилъэпкъ орэдхэр зэхахых.\n— Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат, Правительствэм, Парламентым тафэраз. Ахэр тиIэпыIэгъухэу тимурадхэм тафэкIо. Ижъырэ адыгэ орэдхэм ядэхагъэ тиконцертхэм къащытэгъэлъагъо. ТшIогъэшIэгъонэу къыхэзгъэщмэ сшIоигъор концертхэм адыгэхэм ямызакъоу, урысхэр, къэзэкъхэр, къэндзалхэр, урымхэр, нэмыкI лъэпкъхэри ягуапэу зэряплъыхэрэр ары. Искусствэм лъэпкъхэр зэрэзэфищэхэрэр «Ислъамыем» ипчыхьэзэхахьэхэм ащытэлъэгъух. Искусствэр зышIогъэшIэгъонхэр типчыхьэзэхахьэ къетэгъэблагъэх. ТиорэдхэмкIэ, къашъохэмкIэ, лъэпкъ произведениехэмкIэ дгъэгушIохэ тшIоигъу.\n— Шъуигухэлъхэр къыжъудэхъунхэу шъуфэтэIо.\nПредыдущая Дунаим щыцIэрыIохэр тихьэкIагъэх\nСледущая Кавказскэ заповедникыр


Коронавирусым къыгъэуцурэ упчIэхэмрэ джэуапхэмрэ — Адыгэ макъ\nКоронавирусым къыгъэуцурэ упчIэхэмрэ джэуапхэмрэ\nВирусым фэгъэхьыгъэ къэбар зэфэшъхьафхэр эпидемиологхэм къытфаIуатэзэ зэпахырэ узыр зыфэдэм, зызэрэщыуухъумэщтым нахь тащыгъуазэ хъугъэ. Ау упчIэхэр щымыIэжьхэу пIон плъэкIыщтэп. Коронавирусым фэгъэхьыгъэ Iофыгъоу цIыфхэр нахь зыгъэгумэкIыхэрэр непэрэ тхыгъэм щызэхэтфыщтых.\nКоронавирусыр жьым хэтэу цIыфхэм зэпахыжьы, гущыIэм пае, сымаджэр гущыIэ хъумэ, къапскэмэ, къепсымэ ыжэ къыдэутхырэ, къыIукIырэ Iупс гъоткIо цIыкIухэр зэбгырэкIых. Джащ фэдэу мыр къызэутэкIыгъэ цIыфыр пкъыгъохэм атеIэбагъэу нэмыкIыр ащ нэсыжьэу ыкIи ыIэ ымытхьакIыжьызэ ыжэ, ыпэ е ынэхэм зяIэжьыкIэ, коронавирусыр къыпыхьаным ищынагъо къэуцу.\nСыд фэдэ нэшанэха коронавирусым иIэхэр?\nПкъышъолым итемпературэ лъэшэу къыдэкIоен, пскэныр, жьы къэщэныр нахь къины хъуныр, псынкIэу сымаджэр къэпшъыныр ары анахьэу коронавирусыр къызэрэпшIэщтыр. Шъхьэузыр, гузэIахьэр къыхахьэуи къыхэкIы.\nМыщ фэдэ нэшанэхэр уиIэу бгъэунэфымэ сыдэущтэу упсэущта?\nКоронавирусыр къызэутэкIыгъэм иIэ нэшанэхэр къызхэбгъэщыгъэхэ зыхъукIэ, унэм укъимыкIэу линие плъырым иномерэу 8-800-2000-112-м утеон, е IэпыIэгъу псынкIэм укъеджэн фае.\nСыда метрэрэ ныкъорэ цIыфхэм азыфагу дэлъымэ ыкIи пIэхэр бэрэ птхьакIыхэзэ пшIымэ нахьышIоу зыкIалъытэрэр?\nСыхьати 5 — 6-м къыкIоцI коронавирусым иягъэ къэкIон ылъэкIыщт, температурэу щыIэм, шынагъэм елъытыгъэу мэфитIу къыгъашIэу мэхъу. ЦIыфыр гущыIэ хъумэ, къапскэмэ къыIукIырэ Iупс гъоткIо цIыкIухэр зэбгырэкIых. Джары зы метрэрэ ныкъорэ уазыфагу дэлъын зыкIыфаер, а Iупсхэр къыбнэмысынхэм фэшI. Ау а зы шапхъэр огъэфедэкIэ икъурэп, а Iупс гъуаткIохэр цIыфыр къэзыуцухьэрэ пкъыгъохэми атехьэ, ахэр зыхэшIыкIыгъэ материалхэм ялъытыгъ вирусыр къазэратенэрэ уахътэм ибагъэ. ГущыIэм пае, гъучIым нахь макIэрэ телъы тхьапэм нахьи.\nСыдэущтэу а пкъыгъохэр бгъэкъэбзэжьыщтха? Тучаным къипхыгъэ Iалъмэкъ гъомылапхъэхэр зэрылъхэри дезинфекцие пшIынхэу щытха?\nПстэуми апэу къыхэгъэщыгъэн фае вирусыр зэрэгъэкIодыгъошIур. Ар дезинфектантэу щыIэмэ зэкIэмэ агъэкIодын алъэкIыщт. Спиртыр, хлоркэр зыхэлъ зэхэшIыхьэгъэ псыхэр бгъэфедэхэзэ псэуалъэхэр плъэкIыхэмэ ыкIи ахэр мэгъушъыфэхэ уежэжьымэ икъущт. Сабыныпсыми ишIуагъэ къэкIо, ащкIэ пIэхэри, пкъыгъо кIышъохэри птхьакIыхэмэ хъущт.\nКоронавирусыр псэу узашъорэмкIэ зэпыпхыжьын плъэкIыщта?\nСпециалистхэм къызэраIорэмкIэ, ащ фэдэ хъун ылъэкIыщт. Джырэ уахътэ мы упчIэр игъэкIотыгъэу зэхафы.\nКоронавирусым ебэныгъуае къэзышIырэр сыда?\nАнтибиотикхэр бэрэ зэрагъэпсэуалъэхэрэр ары зиягъэ къакIорэр. ЦIыфым икIэтIый бактерие минипшI фэдиз хэлъ, джащ фэдиз къабзэ вирусэу игъус. Ахэм яонтэгъугъэ килограммитIум кIахьэу мэхъу, имуннэ системэм изэгъэзэфэнкIэ мэхьанэшхо яI. Япчъагъэ зызэщыкъокIэ уз зэфэшъхьафхэр цIыфым къыфыкъокIых. Антибиотикхэм бактериехэр аукIых, вирусхэу кIэтIыим иклеткэмэ ахэлъхэм антибиотикхэр алъыIэсышъухэрэп. Ащ къыхэкIэу бактериехэр вирусхэм анахь макIэ мэхъух. Зэрарэу къыхьырэм медицинэм иIофышIэхэр щыгъуазэх, ау ащ пае къамыгъанэу антибиотикхэмкIэ мэIазэх.\nМаскэхэр хэта зыIулъын фаехэр?\nМаскэхэр зищыкIагъэхэр медикхэр ары, сыда пIомэ ахэм вирусыр къяутэкIынымкIэ нахь щынэгъуабэ щыI, агъэхъужьырэ сымаджэхэм инфекцие зыпылъхэр ахэтых. Ау ахэр нэмыкI маскэх, нахь щынэгъончъэу гъэпсыгъэх. Маскэ зызыIуплъхьан фаер сымаджэм упылъмэ, ащ ифэIо-фашIэхэр фэогъэцакIэхэмэ ары. Урамым зыщыIуплъхьаныр ищыкIагъэп. Жьы къабзэм ухэтэу инфекциер къыппыхьащтэп, ау зэфэшIыгъэ унэм уихьэмэ, ащ цIыфыбэ щызэхэтмэ, джащыгъум маскэр уищыкIэгъэщт, ар зыIуплъхьан фае. О пшIэрэп ныIа ахэм ащыщ горэ сымаджэмэ, инфекциер зэрехьэмэ? Маскэм проценти 100-м кIахьэу укъыухъумэщтэп, ау узыр къыппыхьанымкIэ щынагъоу щыIэр нахь макIэ ешIы.\nКоронавирусым зыщыуухъумэнымкIэ сыд фэдэ пэшIорыгъэшъ Iофтхьабза щыIэхэр?\nПIэхэр къабзэу пIыгъынхэ, ренэу сабыныпсыкIэ птхьакIынхэ е дезинфекцие пшIынхэ фае.\nПIэхэр шIоеу унэ, ужэ, е ппэ уямыIэжьымэ нахьышIу, ренэу узэIэрэ пкъыгъохэр дезинфекцие пшIынхэ фае.\nЗэ нахьрэ амыгъэфедэрэ салфеткэхэр ренэу зыдэшъуIыгъых, шъупскэ зыхъукIэ шъужэ Iушъулъхьэзэ шъушIы.\nНэмыкI цIыфхэр зыхэIэбэгъэхэ шхыныгъохэр шъужэ фэшъумыхьыжьых.\nВирусым зызэриушъомбгъурэ шIыкIэр сабыйхэм къафэшъуIуат.\nУнэу шъузэрысым жьы къабзэ ижъугъахьэзэ шъушIы.\nКоронавирусым пэшIуекIорэ вакцинэ щыIа?\nВакцинэм икъыдэгъэкIын шIэныгъэ организацие 17-мэ Iоф дашIэ. Непэрэ мафэм ехъулIэу вакцинэ зэфэшъхьаф 26-рэ щыI, 4-мэ ящынэгъончъагъэ ауплъэкIугъах, 2-мэ мыщ епхыгъэ IофшIэнхэр аужырэ уцугъом нагъэсыгъэх.\nКъэзыгъэхьазырыгъэр Гъонэжьыкъо Сэтэнай.\nПредыдущая «Адыифым» щешIэщтхэр агъасэх\nСледущая Шъуиунагъохэм ащыжъугъэмэфэкI


Щынэгъончъэу мэфэкIхэр зэхэщэгъэнхэм тегущыIагъэх | Адыгэ Макъ\nАдыгэ Республикэм и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, щынэгъончъэнымкIэ Федеральнэ къулыкъум и ГъэIорышIапIэу Адыгеим щыIэм ипащэу Виктор Шаменковыр, АР-м хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ иминистрэ ипшъэрылъхэр зыгъэцэкIэрэ БрантI Мурадинэ, АР-м культурэмкIэ иминистрэу Аулъэ Юрэ, нэмыкIхэри зэхэсыгъом хэлэжьагъэх.\nВиктор Шаменковым къызэриIуагъэмкIэ, мэфэкI мафэхэр щынэгъончъэу рекIокIынхэм фэшI Iофтхьэбзэ гъэнэфагъэхэр зэхащэщтых. Мы лъэныкъомкIэ Iофхэм язытет зыпкъ ит, ау къэблэгъэрэ мэфэкI мафэхэм гумэкIыгъохэр къызыдамыхьынхэм фэшI ведомствэхэм, муниципалитетхэм япащэхэм IофшIэныр нахь агъэлъэшынэу къяджагъ.\n— ЦIыфхэм ящынэгъончъагъэ епхыгъэхэ Iофыгъохэм муниципалитетхэм, къоджэ псэупIэхэм япащэхэм сыдигъуи анаIэ тырагъэтын фае. Мы пшъэрылъым игъэцэкIэн пытагъэ хэлъэу шъукъекIуалI. ЧIыпIэхэм ащыIэхэ антитеррористическэ комиссиехэм амалхэу аIэкIэлъхэр къызфэжъугъэфедэхэзэ IофшIэныр зэхашъущ, ащ цIыфхэр щыжъугъэгъуазэх, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nАдыгэ Республикэм хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ и Министерствэ къызэритырэмкIэ, гъатхэмрэ IофшIэнымрэ я Мафэ, Хэгъэгу зэошхом ТекIоныгъэр къызщыдахыгъэр илъэс 74-рэ зэрэхъугъэр хагъэунэфыкIыхэ зыхъукIэ, МВД-мрэ Росгвардиемрэ ахэт нэбгырэ миным ехъумэ Iоф ашIэщт. Джащ фэдэу унэе ухъумэкIо ведомствэхэмрэ народнэ дружинэхэмрэ ялIыкIохэр общественнэ рэхьатныгъэм икъэухъумэн хагъэлэжьэщтых.\nКультурэм ипсэуалъэхэр терроризмэм ылъэныкъокIэ ухъумагъэхэ зэрэхъухэрэм къытегущыIагъ Аулъэ Юрэ. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, республикэмкIэ культурэм икъэралыгъо организацие 16-мэ щынэгъончъэным ипаспортхэр яIэх, культурэм ыкIи мыщ епхыгъэу гъэсэныгъэм имуниципальнэ учреждении 125-у Iоф зышIэрэмэ ащыщэу 95-мэ ыпэкIэ зигугъу къыщытшIыгъэ паспортыр яI, 30-мэ адырагъэштэным мы уахътэм хаплъэх.\nМы лъэныкъомкIэ ауж къинэхэрэ муниципалитетмэ яIофшIэн агъэлъэшынэу КъумпIыл Мурат къяджагъ.\nЗекIоным епхыгъэхэ псэуалъэхэр категориехэмкIэ зэтеутыгъэнхэм иIофыгъуи зэхэсыгъом къыщаIэтыгъ. Профильнэ комитетым къызэритырэмкIэ, непэрэ мафэм ехъулIэу объект 13-мэ мы шапхъэр агъэца-кIэрэп. Охътэ кIэкIым а гумэкIыгъор дагъэзыжьынэу КъумпIыл Мурат пшъэрылъ афи-шIыгъ. Ар гъэцэкIагъэ зэрэхъурэм лъыплъэщт республикэм ипрокурорэу Игорь Шевченкэр.


Гъэсэныгъэм иIофыгъохэм атегущыIагъэх — Адыгэ макъ\nАдыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат АР-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ иминистрэу КIэрэщэ Анзауррэ Мыекъопэ районым иадминистрацие ипащэу Олег Топоровымрэ тыгъуасэ аIукIагъ.ЗэдэгущыIэгъум хэлэжьагъэх республикэм ипрокурор игуадзэу КIыкI Исмахьил, АР-м ивице-премьерэу Наталья Широковар, Адыгеим и ЛIышъхьэрэ министрэхэм я Кабинетрэ я Администрацие ипащэ игуадзэу Къонэ Заур, муниципальнэ образованиеу «Мыекъопэ районым» гъэсэныгъэмкIэ, культурэмкIэ ыкIи спортымкIэ игъэIорышIапIэ ипащэу Лариса Милосердинар.\nКъоджэ чIыпIэхэм хэхъоныгъэ ашIыныр, закъыфэзыгъэзэрэ цIыфхэм ягумэкIыгъохэр зэхэфыгъэнхэр ары Iофыгъо шъхьаIэу щытыгъэр. ГущыIэм пае, Мыекъопэ районым ит гъэсэныгъэм игупчэу N 5-м Iоф зэришIэрэм тегущыIагъэх. Ащ епхыгъэ зы корпусыр станицэу Дахъом, тIур — ХъымыщкIэй ыкIи джыри зыр Новопрохладнэм ащыIэх. ПсэупIэ цIыкIухэм адэс кIэлэеджакIохэм егъэджэныр Iэрыфэгъу къафэхъуным фэшI гъэсэныгъэм иучреждение мырэущтэу лэжьэнэу агъэпсыгъ. Ащ дакIоу, цIыфхэм Адыгеим и ЛIышъхьэ зыкъыфагъэзагъ ыкIи гупчэм иIофшIэн зэрэзэхищэрэм узщимыгъэрэзэнэу щыт чIыпIэхэр дагъэзыжьынхэу къелъэIугъэх.\nРеспубликэм и ЛIышъхьэ профильнэ министрэм, муниципалитетым ипащэ мы IофымкIэ зэфэхьысыжьэу къашIыгъэхэм ядэIугъ ыкIи цIыфхэм къагъэнэфэгъэ гумэкIыгъохэр псынкIэу дагъэзыжьынхэу къафигъэпытагъ. Гъэсэныгъэм иорганизацие ипащэхэм яIофшIэн зэрэзэхащэрэм щыкIагъэхэр иIэхэу къыхагъэщыгъ, джащ фэдэу гупчэм иматериальнэ-техническэ зытет нахьышIу зэрэхъущтым анаIэ тырагъэтын фаеу алъытагъ.\n— ЕджапIэхэр къоджэ псэупIэхэм ягупчэхэу сыдигъуи щытыгъ. Мыщ адэс кIэлэеджакIохэм ясэнаущыгъэ къызэIуахын, шэпхъэшIухэм адиштэрэ гъэсэныгъэ зэрагъэгъотын амал яIэн фае. Лъэпкъ проектэу «Гъэсэныгъ» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэу мы лъэныкъомкIэ республикэм Iофышхо щытэшIэ. ТапэкIэ зэшIотхынэу къытпыщылъыр джыри бэ, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nЫпшъэкIэ зигугъу къэтшIыгъэ псэупIэхэм, еджапIэхэм интернетыр ящэлIэгъэнымкIэ, ящыкIэгъэ гъэцэкIэжьын IофшIэнхэр ащызэхэщэгъэнхэмкIэ, гупчэм оборудованиер, нэмыкI пкъыгъохэр зэригъэгъотынхэмкIэ, корпус зэфэшъхьафхэм кIэлэегъаджэхэр къазэрэращэлIэщтхэ шIыкIэм игъэнэфэнкIэ республикэм ипащэ пшъэрылъхэр афишIыгъэх.\nПредыдущая 18 Şubat — Adıgey’in işgalden kurtuluş günü\nСледущая Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ и Указ


Европэ адыгэхэр зэшIокIодыхэрэп | Адыгэ Макъ\nЕвропэ адыгэхэр зэшIокIодыхэрэп\nМэлылъфэгъум и 19 — 22-рэ мафэхэм Европэм щыпсэурэ адыгэ унагъохэм язэфэс-зэIукIэ Берлин Адыгэ Хасэм зэхищэгъагъ. Лъэпкъ шIэжьыр мыкIосэным, шэн-хабзэхэр ухъумэгъэнхэм фэIорышIэрэ фестивалыр мыгъэ я 11-у Германием щыкIуагъ. Европэм ихэгъэгу зэфэшъхьафхэм къарыкIыгъэ адыгэ нэбгырэ 300 фэдиз ащ хэлэжьагъ. «Хэкум щыщ лIыкIоу шъукъызэрэтфэкIуагъэр лъэшэу гопэ дэдэ тщыхъугъ. ТищыIакIэ шъузэригъэгумэкIырэр, шъукъызэрэткIэупчIэрэр, тызэрэшъущымыгъупшэрэр ащ къегъэлъагъо», — джаущтэу къытпэгушIуатэзэ Берлин иаэропортэу Шенефельд къыщытпэгъокIыгъ Европэм ит Адыгэ Хасэхэм я Федерацие и Тхьаматэу ДышъэкI Эртан. Сэ журналистэу сыкъыщылэжьэнэу, орэдыIоу Цышэ Заретэ фестивалым къыдыхэлъытэгъэ концертым орэд къыщиIонэу Германием тырагъэблэгъагъ. Тэщ нэмыкIэу, хэкум икIыгъэ хьакIэу Европэ адыгэхэм язэIукIэ хэлэжьагъэх Къэбэртэе-Бэлъкъар Республикэм иорэдыIохэу купэу «Бзэрабзэр» ыкIи ДышъэкI Фатимэ.\nЗэшIомыкIодынхэр, зэпэIапчъэ мыхъунхэр ягугъоу Европэ Адыгэ Хасэхэм я Федерацие игукъэкIыкIэ адыгэ культурэм ифестиваль илъэс 11 ыпэу Германием щызэхащэу аублагъ. Европэ къэралыгъохэм адыгэ нэбгырэ мин 40 фэдиз ащыпсэоу къалъытэ. Шъыпкъэ, аужырэ илъэситфым а пчъагъэм зэрэхэхъуагъэр нафэ. Джырэ нэс адыгэхэр зэрымысхэу аIощтыгъэ Норвегием, Финляндием, Швецием, Бельгием джы тилъэпкъэгъухэр къащалъытэх. Сирием щыкIорэ заом зышъхьэ хэзыхыгъэ адыгэхэм ащыщхэр а къэралыгъохэм непэ ащэпсэух. Ащ фэдэу гъэрекIо къалэу Бремен щыкIогъэгъэ фестивалым нэIуасэ щытшIыгъэгъэ Арслъан Салам мыгъэрэ зэфэсми тыщыIукIагъ. ЛIым иунагъо зэкIиугъуаи, Шамым рищи илъэсих ыпэу Хельсинки ыгъэкощыгъ.\n«Финляндием игъэсэныгъэ системэ сабыйхэм апаекIэ дэгъу дэд. Ибэ нахьыбэу сикIалэхэм сафэгумэкIэу, ахэм пIуныгъэ-гъэсэныгъэ тэрэз ястышъуным пае мы къэралыгъор къыхэсхыгъ», — еIо Салам. Илъфыгъэхэм апай Германием щыкIорэ лъэпкъ зэIукIэми илъэситIу хъугъэу къызкIакIорэр. ГъэрекIо ипшъэшъэ нахьыжъитIу игъусэу къэкIогъагъ, джы мыгъэрэ фестивалым зэрэбынэу къыздищагъ. Ишъхьэгъуси, илъфыгъэ нэбгырихыри игъусэхэу Берлин къеблэгъагъ. «Ялъэпкъэгъухэр нэIуасэ ашIынхэба, адыгэ макъэр яIунба», — еIо тым. ИкIалэхэм Сирием арапыбзэр къащябэкIыщтыгъэмэ, джы непэ финыбзэр аушэтын фаеу ахэр чIыпIэ иуцуагъэх. ТилъэпкъкIэ финхэм абзэшъ тIумылъыгъэр, ащкIи джы тыкъэгущыIагъ. Сыдэу мы гъашIэм тызэридзэра, сыд ушэтын адыгэхэмкIэ джыри къытфихьыщтыр? Гопэгъу упчIэхэр шъхьэм къетаджэх мыщ фэдэ щысэхэр зызэхэпхыхэкIэ. Арслъан Салам къызэриIуагъэмкIэ, непэ Хельсинки адыгэ мини 150-рэ фэдиз щэпсэу. Финляндием нэмыкIэу Берлин щыкIогъэ фестивалым къеблэгъэгъэ адыгэ 300-р Германием, Австрием, Голландием, Швецием, Швейцарием, Англием, Бельгием ялIыкIох. МэфиплI зэIукIэр ахэмкIэ мэфэкI шъыпкъагъ. Программэр гъэшIэгъоныгъэ, Iофтхьэбзэ зэфэшъхьафхэмкIэ баигъэ, сыхьат пэпчъ фыхахыгъэ хъугъэ-шIагъэм темыкIхэу, зэ мыгужъохэу зэкIэ зэхащагъ. Нэмыц хэгъэгум зэрисхэр зэхэщакIохэм агъэгъощагъэп. Фестивалыр чэзыу-чэзыоу илъэс къэс Европэ Федерацием хэхьэрэ хэсипшIым зэIэпахызэ зэхащэ. Мызэгъэгум Iофтхьабзэм фэгъэзэгъагъэр Берлин Адыгэ Хасэр ары. Ащ итхьаматэу Къумыкъу Уахьби къызэриIуагъэмкIэ, ухьазырынхэр илъэсныкъо фэдизэ кIуагъэх. Фестивалыр зыщыкIощт чIыпIэм икъыхэхын, къырагъэблэгъэщтхэм ягъэнэфэн, ятхылъхэм ягъэхьазырын, программэм изэхэгъэуцон кIуачIэу, уахътэу ыхьырэр макIэп. Уахьби ащкIэ иIэпыIэгъугъэх ишъхьэгъусэу Айсэл, ипшъашъэу Жаней, Хасэм чанэу щылажьэхэрэ Къандур Жанан, Хъуажъ Эргюн, Кая Туран ыкIи кIэлэ-пшъэшъэ ныбжьыкIэ куп. Берлин пэмычыжьэу щыт нэмыц къуаджэу Рулсдорф игъэпсэфыпIэу «Дорадо» зыцIэр зэIукIапIэу къыхахыгъ.\nКъумыкъу Уахьби – Берлин Адыгэ Хасэм итхьамат:\n«Мыщ фэдиз цIыф зэхэпщэныр, зычIэлъыщтхэр, ашхыщтыр зэпыбгъэфэнхэр, зызэрагъэпсэфыщтым уегупшысэныр, культурнэ программэр бгъэнэфэныр IэшIэхэп. Ау сыд фэдиз къин тэлъэгъуми, мы зэIукIэхэм ямэхьанэ ины. Щыдгъэтхэ хъущтэп. Европэм титэкъухьагъ. Мары, Германием изакъоми, нэбгырэ мин 20-у тыщыпсэурэм къэлэ пчъагъ тыздэсыр. Мы фестивалыр апэ адыгэ унэгъо зэхахьэу тыублэгъагъ. Тызэрэлъэгъуныр, нэIуасэ тызэфэхъуныр, тызэхэгущыIэжьыныр тимурад шъхьаIэх. Ау илъэс къэс программэм хэдгъахъозэ тырэкIо. ТызызэIукIэкIэ, тилъэпкъ игумэкIыгъо горэхэми татегущыIэ, тиныдэлъфыбзэ зэгъэшIэгъэным тыфаблэ, тишэн-хабзэхэр чIэтымынэнхэм теусэ. АщкIэ мары шъори шъутиIэпыIэгъу. Илъэс зэфэшъхьафхэм хэкум къикIырэ артистхэр тифестиваль къеблагъэх, яIахь къыхалъхьэ. Тышъуфэраз ащ пае».\nГерманием щыпсэурэ тилъэпкъэгъухэр непэ Берлин, Бремен, Ганновер, Гамбург, Мюнхен, Кельн, Франкфурт- на-Майне, Нюрнберг, Мюнстер, Мангейм ащэпсэух. Къумыкъу Уахьби къыIуагъэр шъыпкъэ. Ипхъахь-итэкъоу щыIэх. Мы къалэхэм ащызэхэщэгъэ хасэхэм зэрафэлъэкIэу адыгэ лъэпкъ зэхашIэр ащагъэпытэ. Ащ фэдэу Берлин Адыгэ Хасэм кIэлэцIыкIухэр пщынэ еоным, къэшъоным щафагъасэх. Илъэси 5 — 10 зыныбжь сабыйхэм арагъэшIагъэр фестивалым къыщагъэлъэгъуагъ. НахьыжъыIохэу, илъэс 15 — 20 зыныбжьхэм лъэпкъым итарихъ, инепэрэ псэукIэ, икультурнэ кIэн афэгъэхьыгъэ шIэныгъэу аIэкIэлъхэр шъхьаихыгъэ къашIыгъ. Зэнэкъокъу шIыкIэу, нахь пэрытыр къыхахызэ, ахэм заушэтыгъ. УпчIэхэм Адыгеим фэгъэхьыгъэхэр ахэтыгъэх. Ащ елъытыгъэу тэри тшIогъэшIэгъоныгъ джэуапхэр. Германием ныбжьыкIэхэм щашIэ тиреспубликэ нэбгырэ пчъагъэу исыр, Мыекъуапэ загъэпсыгъэ илъэсыр, ыцIэ къикIырэр, тикъалэ дэт мэщытыр, саугъэтхэр зыфэдэхэр. Джащ фэдэу Налщык, Щэрджэс къалэ ягъэпсыкIэ хэшIыкIэу фыряIэри зэнэкъокъум ахэм къыщагъэлъэгъуагъ. Нахь цIыкIухэри агъэзэщыгъэхэп. Мафэ къэс мультфильмэхэр къафагъэлъагъощтыгъэх. АдыгабзэкIэ къэгущыIэрэ «Король Лев» къыIорэр зэкIэ сабыйхэм агурымыIуагъэми, ашIогъэшIэгъонэу едэIугъэх. КIэлэцIыкIухэр гъэлъэгъуапIэм чIэсыфэхэ, ны-тыхэм ашIэн агъотыщтыгъэ. Пэсэрэ адыгэ джэгукIэу «кIэныр» зэхэщэгъэныр фестивалым ипрограммэ изы Iахьэу хэтыгъ. Мэл-пчэн лъакъохэм къахэхыгъэ къупшъхьэхэр зэзгъэуIугъэхэр, зыгъэгъушъыгъэхэр, зыгъэлагъэхэр Ганновер щыщ Хьалбат Мухьарэм. Ащ дэджэгугъэх Европэ Адыгэ Хасэхэм я Федерацие и Тхьаматэу ДышъэкI Эртан, Голландием къикIыгъэ ШIэжьокъо Зафэр, Мангейм Адыгэ Хасэм итхьаматэу ШIэжьокъо Мола, Гамбург къикIыгъэ БжьэныкIэ Салатдин. Сыхьат зэпэуцужьым ыуж мы нэбгыритфымэ анахь Iазэр къэнэфагъ. Анахьыбэу кIэныр къизыутыгъэр Мангейм къикIыгъэ ШIэжьокъо Мола. Спорт зэнэкъокъу шъыпкъэм фэдэу текIоныгъэ щытхъу тамыгъэр ащ фагъэшъошагъ.\nДжаущтэу шъхьадж шIогъэшIэгъоныщт едзыгъохэр программэм хэтыгъэх. ШIэныгъэ конференциехэр, лъэпкъ Iэпэщысэхэм якъэгъэлъэгъонхэр, концертхэр, адыгэ джэгухэр — фестиваль мафэхэр ушъэгъагъэх. Адыгэм идунай щызэлъашIэрэ тхакIоу, тарихълэжьэу Хъуажъ Фахьри мэфитIо зэуж итэу адыгабзэм, лъэпкъ культурэм, адыгэ ныпым афэгъыхьыгъэ десэхэр къытыгъэх.\nХъуажъ Фахьри – тарихъ шIэныгъэлэжь:\n«Сигуапэу сыкъеблэгъагъ Европэ адыгэхэм яшэн-хэбзэ фестиваль. Анахьэу сызыгъэгумэкIырэр тыбзэ зэрэкIодырэр ары. Сыдэущтэу ны-тыхэм агурызгъэIон сабыим ыбзэ хэбгъэны зэрэмыхъущтыр? Джары сиджэпсалъэ анахь къыхэзгъэщыгъэр. АщкIэ Бырсыр Батырбый иушъыйхэр згъэфедагъэх. А бзэшIэныгъэлэжь акъылышIом зэриушэтыгъэмкIэ, ныдэлъфыбзэр зыIулъ цIыфхэм сыд фэдэрэ шIэныгъи, бзи нахь IэшIэхы афэхъущт. Адэ уисабый нахь Iушы зэрэхъушъущт гъогум сыда тепщыщт? Джар «адыгабзэм хьалыгъу къырыбгъэхъэщтэп» зыIорэ ныхэм агурызгъаIо сшIоигъуагъ».\nАдыгабзэм изэгъэшIэн амалхэр Европэм исхэу зэрагъэфедэшъущтхэр Хъуажъ Фахьри едэIугъэхэм агуригъэIуагъ. Ащ нэмыкIэу фестивалыр адыгэ ныпым имафэ ипэгъокIэу зэрэкIуагъэм елъытыгъэу, тилъэпкъ ибыракъ къызэрэхъугъэм пылъ тарихъыр афиIотагъ. Хьатхэм язэман агъэфедэщтыгъэ тамыгъэм адыгэ ныпыр зэрэфагъадэрэм къыщегъэжьагъэу Занэкъо Сэфэрбыйрэ Давид Урквартрэ ашIыгъэгъэ быракъ сурэтым нэсыжьэу шIэныгъэлэжьым ягугъу къышIыгъ.\nГъэ къэс зэхащэрэ фестивальхэм зэфэдэныгъэу зы Iофтхьабзэ ахэлъ. Ар шIушIэ фондэу «Дышъэ пхъуантэм» исыхьат. Сирием къыщыхъугъэхэу, Германием ягъашIэм инахьыбэм щыпсэухэу Темзэкъо Омаррэ Салехь Ихьсанрэ ягукъэкIыкIэ адыгэ лъэпкъ Iофыгъохэр зэшIозыхыщт мылъку зэIуагъакIэу аублагъ. «Дышъэ пхъуант» зыфаусыгъэ фондыр илъэсипшI хъугъэу мэлажьэ. Ащ къыдахьэрэ ахъщэр зыпэIуагъэхьагъэмкIэ кIэщакIохэм зэфэхьысыжь ашIы хабзэ. Мыгъэрэ зэIукIэми къекIолIагъэхэм апашъхьэ Темзэкъо Омар «Дышъэ пхъуантэм» имылъку зыпэIуагъэхьагъэхэр къафиIотагъ. КъызэриIуагъэмкIэ, ыпэрэ илъэсхэм культурэм, бзэм икъэухъумэн нахь анаIэ тырагъэтын алъэкIыщтыгъэ, ау мы аужырэ илъэсхэм Шам адыгэхэр ары Iофэу яIэр. Ахэм ягупсэфыныгъэ фондым имылъку зэкIэ тырагъэкIуадэ. Ащ фэдэу Сирием къикIыжьыгъэхэр тиреспубликэ зэрисхэр Омари Ихьсани дэгъоу ашIэ. Ахэм ащыщэу, илъэсих ыпэкIэ Адыгеим къэкощыгъэ Хьаткъо Нарзан адэбз узым итхьабыл зэриубытыгъэр шIушIакIохэм анэдгъэсыгъ. ТилъэIоу афэдгъэзагъэр къагъэцэкIагъ, евро мин кIэлэ сымаджэм къыфытагъэхьыжьыгъ. Тхьэр разэ афэхъу. Хьаткъо Нарзан непэ Санкт-Петербург адэбз узхэмкIэ иIэзапIэ щыI. Ахъщэр ащ лъыпытэу кIалэм IэкIэдгъэхьагъ.\nКъыхэдгъэщын, Сирием къикIыгъэ адыгэхэр мымакIэу непэ Германием щэпсэух. Илъэс 23-рэ зыныбжь Къэбэртэе Бислъан Шам къикIыгъ. Ащ еджапIэр къыщиухыгъ, апшъэрэ гъэсэныгъи щызэригъэгъотын ыгу хэлъыгъ, ау заом игухэлъхэр зэблыригъэхъугъ. КIалэр непэ Берлин щэпсэу. Европэм шъхьафит гъэпсыкIэ илъ, иэкономикэ зэтеуцуагъ, ау щыIэныгъэр псынкIэщтэп икIэрыкIэу зэкIэ зебгъэжьэжьыкIэ. Бислъан студент, нэмыцыбзэмкIэ факультетым щеджэ, ахъщэу зыщыкIэрэр къызэригъэхъэщт шIыкIэ къыгъотыгъ. Адыгэ къуае рехы ыкIи ещэ.\nКъэбэртэе Бислъан – Сирием къыщыхъугъ, Берлин щэпсэу:\n«Сянэ рихыщтыгъэ адыгэ къуаер. Ащ сыкIырыплъызэ зэзгъэшIагъ. Щэр тучаным къыщысэщэфы, къоепсыр сэр- сэрэу щэр згъапцIэзэ, сэгъэхьазыры. Хэсэ зэIукIэхэми къуаер ащыIусэгъэкIы, ау мы фестивалыр анахь ин, къэсхьыгъэ къое 50-р зэкIэ сщагъэ».\nАдыгэ къуаем ифестивалэу Адыгеим щыкIорэм Бислъан къедгъэблэгъагъ. КIалэр лъэшэу гушIуагъэ. Еджэныр къыухымэ, хэкум къэкIоныр аущтэуми гухэлъэу зыдиIыгъ. Ятэу Къэбэртэе Аднан тхакIо, шIэныгъэлэжь, бэрэ Мыекъуапи, Налщыки ащыхьэкIагъ. Итхылъхэр непэ гуманитар ушэтынхэмкIэ Адыгэ Республикэм иинститут чIэлъых.\nНахьыкIи нахьыжъи, фестивалым къекIолIагъэхэр зэкIэ зэгъусэу зыхэлэжьагъэхэр концертхэр ары. МэфитIо зэуж итхэу Адыгеим иорэдыIоу Цышэ Зарэ, Къэбэртэе-Бэлъкъарым щыщ ДышъэкI Фатимэ ыкIи купэу «Бзэрабзэ» иорэдыIохэу ДышъэкI Артур, Къодзэкъо Ислъам, Маршанэ Муаед, Германием ит къалэу Кельн щыщ орэдыIоу Джэнчэтэ Джэнэт, Голландием къикIыгъэ пщынаоу Жэлэкъо Блан, Берлин Адыгэ Хасэм икъэшъокIо куп концерт байхэр къатыгъэх. Орэдыр, пщынэр, къашъор шъуашэу, дахэу къызыщагъэлъэгъогъэ программэхэр артистхэм къагъэхьазырыгъагъэх. Къэгъэлъэгъон ужым чэщ кIасэ нэс зэхэмыкIыжьхэу адыгэ джэгухэр зэхащэщтыгъэх, кIым-сым нэмыц къоджэ цIыкIоу Рулсдорф адыгэ макъэр дагъэIукIыгъ. Мэлылъфэгъум и 19 — 22-м Германием пасхэр щыхагъэунэфыкIыгъ. Католикхэм а мэфэ лъапIэхэм загъэпсэфы, яунэхэм къарыкIыхэрэп, мэфэкIыр яунагъохэмкIэ агъэмэфэкIы. Европэм ис адыгэхэм а зыгъэпсэфыгъо уахътэр агъэфедэ, зэIокIэх, зэхэсых, зэрэгъэгущыIэх, лъэпкъ лъэмыджыр агъэпытэ. Я II-рэ фестивалыр зэрэкIуагъэм хэлэжьэгъэ пстэури ыгъэрэзагъ, гукъэкIыжь дахэхэр зыдаIыгъхэу ыкIи къэкIорэ гъэм зэрэзэIукIэщтхэмкIэ гущыIэ пытэ ашIыгъэу зэлъэпкъэгъухэр зэбгырыкIыжьыгъэх.


Сабыйхэр агъэчэфыгъэх | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 22.06.2017\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nCэкъатныгъэ зиIэ кIэлэцIыкIухэм афызэхащэгъэ фестивалэу «Веснушки земли» зыфиIорэр Мыекъуапэ щыкIуагъ. Илъэсищ хъугъэ мыщ фэдэ Iофтхьабзэ тишъолъыр зыщырагъэкIокIырэр.\nОбщественнэ движениеу «Народнэ фронтым» ишъолъыр къутамэу Адыгеим щыIэр фестивалым кIэщакIо фэхъугъ. Iофтхьабзэм нэбгырэ 300-м ехъу къекIолIагъ. ЗэхэщакIохэм къызэраIорэмкIэ, фестивалым пшъэрылъэу иIэр сэкъатныгъэ зиIэ кIэлэцIыкIухэр зэрыс унагъохэм агу амыгъэкIодыным, уз зэфэшъхьафхэр зиIэхэмрэ сабый псаухэмрэ яцIыкIугъом къыщегъэжьагъэу зэгъусэхэу, зэгурыIохэзэ къэтэджынхэм фагъэсэнхэр ары.\n— Сэкъатныгъэ зиIэхэм тэрэзэу ямыплъынхэм дедгъаштэрэп, — къыIуагъ ОНФ-м илIыкIоу Арина Ефимовам. — Зипсауныгъэ зыпкъит сабыйхэр зытет сатырэм ахэр тетхэу щыIэныгъэм щыгушIукIыхэзэ къэтэджынхэу, тиIофтхьабзэхэм чанэу ахэлэжьэнхэу тыфай.\nIофтхьабзэм къекIолIэгъэ сабыйхэм апае пшысэм къыхэхыгъэ геройхэм къэгъэлъэгъонхэр къашIыгъэх, волонтерхэм джэгукIэ зэфэшъхьафхэр афызэхащагъэх. Къэгъэлъэгъонхэр зыщыкIорэ пчэгум пэмычыжьэу творческэ площадкэхэр къызэIуахыгъэх. Сурэт зышIын, зэнэкъокъухэм ахэлэжьэн мурад зиIэхэр «Давай дружить» зыфиIорэ Iофтхьабзэм къырагъэблэгъагъэх. Илъэси 6-м къыщегъэжьагъэу 12-м нэс зыныбжьхэм ясурэтшIыгъэхэр ащ къырахьылIагъэх.


Адыгэ Хэку Таймс: Адыгабзэм изэгъэшIэн Адыгеим къыщеохыгъэу бэдаушмэ алъытэ\nАдыгабзэм изэгъэшIэн Адыгеим къыщеохыгъэу бэдаушмэ алъытэ\nАдыгэ республикэм ис кIэлэеджакIохэм яилъэс еджэгъу уахътэ рагъэжьэжьыгъ. Ащ ехъулIэу адыгабзэмкIэ тхылъыкIэхэм ареджэнхэу сабыймэ тхылъхэр афырагъэхьыгъэх, ау ахэр джыри зэкIэм афикъущтхэп, сыда пIомэ ахъщэ Iофым къыхэкIэу икъу фэдизэу къыдэкIыгъэгохэп.\nАгъэхьазырыгъэ тхылъхэм кIэныгъэхэр хагъэхьагъэх. ГущыIэм пае мэкъэ тетхэгъэ десэхэр, пэеплъ пкъыгъохэр, ны-тыхэр зыхэлэжьэщт IофшIэнхэр. ТхылъыкIэхэр уплъэкIун шъуашэм илъхэу гъорекIо еджапIэхэм ахагъэхьэгъагъэх.\nДжы кIэлэегъаджэхэр зэмызэгъыгъэхэм, къиныгъоу къащыхъугъэхэм, зыдырыгъаштэрэ-зыдырамгъаштэхэрэм къэблэгъэрэ уахътэм тегущыIэнхэу ары зэрагъэнафэрэр.\nАлыгеим лъэпкъ гурыт еджэпIэ 36 ит. Гурыт еджапIэхэм адыгабзэр джырэкIэ щызэрагъашIэщтмэ амал зэфэшъхьафиплI щыIэу къыхагъэщы. Ахэм ащыщым зым ныдэлъфыбзэр хэтэп. ЫпэкIэ зэрэщытыгъэ шIыкIэу лъэпкъ шъолъыр Iахь зыфиIорэр Iуахыжьыгъ. Адыгабзэр гурыт еджапIэхэм ащарагъэхьы сыхьати 4-6 къыдхэлъытагъэу.\nМыадыгэ кIэлэеджакIохэу адыгабзэр зыIумылъхэм я тIонэрэ классым къыщегъэжьагъэу къыхахын амал яI адыгабза, литература, хьаумэ Кавказ лъэпкъхэм якультура зэрагъэшIэщтыр.\nФитыныгъэ Радиом игущыIэгъугъэу адыгабзэ тхылъыкIэхэм адэлэжьагъэмэ ащыщэу Ситимэ Сарэ къыхегъэщы адыгабзэм изэгъэшIэн фэгъэхьыгъэу.\nСитимэ: Тимылъэпкъэгъухэм къыхахын фит зэрагъэшIэщтыр: бзэр , литературэр, культурэр. Адыгэхэм адыгабзэр зэрагъашIэ. Тхылъхэр зэ къыдэгъэкIыгъоу къыдэдгъэкIын тлъэкIрэп. Ахъщэр икъурэп. ТхылъыкIэу къыдэкIыгъ я II классым пае литературэмкIэ тхылъ. Бзэр зэзгъашIэхэрэри щыIэх, ау литературэр зэзгъашIэхэрэр нахьыбэ хъугъэ.\nФитыныгъэ Радиом игущыIэгъугъэ бзэшIэныгъэлэжьэу Анцокъо Сурэт тхылъхэр зыгъэхьазырыгъэмэ ащыщ кIэлэеджакIохэу мыадыгэхэу, адыгабзэ зыIумылъхэу ар зэзгъашIэхэрэм апае. УблэпIэ еджапIэм чIэс кIэлэцIыкIхэм апае гъорекIо къыдагъэкIгъагъэх, джы я 5къыщегъэжьагъэу я 7 классхэм анэс адыгабзэмкIэ агъэхьазырыгъэх. 2002 илъэсым къыщегъэжьагъэу ащ фэдэ тхылъхэр къыдагъэIыжьыгъагъэх. Адырэ адыгэхэу яныдэлъфыбзэ зэзгъашIэ зышIоигъохэми апаи тхылъыкIэхэр афикъухэрэп, еIо Сурэт.\nАнцокъо Сурет: Тххылъэм дэтхэр нахь Iэрыфэгъух. КIэу бэ хэдгъэхьагъэр.\nАдыгабзэр шIокI имыIэу еджапIэхэм ащызэрагъэшIэным фэгъэхьгъэгъэ хэбзэгъэуцугъэр илъэс заулэкIэ узэкIэIэбэжьмэ Iуахыжьгъагъ. Ащ къызэрэдэлъытагъэу кIэлэеджакIом къыхихын фит зэригъэшIэнэу ышIоигъор. Мы хэбзэгъэуцугъэр зэрэIуахыжьыгъэм лъэпкъым, ныдэлъфыбзэм изэгъэшIэн лъэшэу иягъэ къекIыгъэу къыхегъэщы Фитыныгъэ радиом игущыIэгъугъэ Адыгеим щыщ бэдауш лэжьакIоу Дзэукъожь Заур.\nДзэукъожь Заур: Сэ зэрэсшIэрэмкIэ хэбзэгъэуцугъэр зэрэIуахыгъ. Иягъэу къикIыгъэр – адыгабзэр адыгэу зэзгъашIэрэр нахь макIэ хъугъэ. Мыр адыгэхэр хэгъэткIухьаным иполитик. Сабыймэ яфитыныгъэхэр аукъо. УпчIэ къэтэджы: урысыбзэмкIи фитыныгъэ укъоныгъэба ар? Фэмыемэ урысыбзэри зэрерэмгъашIэба. ХэкумкIэ,къэралыгъо хабзэтхыгъэхэмкIэ, адыгабзэм къэралыгъобзэ лъэгапIэ иI. Ау адыгабзэр хэкум икъоу щагъэфедэрэп. Мы ыужрэ илъэс 15 Путиныр къызытехьагъэм нэуж хэкухэм яфитыныгъэхэр аукъох, ахэр нахь макIэ мэхъух. Адыгабзэми ехьылIагъэуи ары. Мэзкуу иполитикэ зэблихъурэп. Ащ фэдэ фитыныгъэхэр яIэхэп джы дэдэм хэкухэм.\nАдыгэхэу Тыркуем щыIэхэм адыгабзэр ащарагъэшIэнэу зыщыдзадзагъэм къыщежьэу Iофыгъоу къэтэджыгъэмэ ащыщ адыгабзэр сыд фэдэ хьарыфылъа зэрытыщтыр зыфэпIощтыр. Тыркуем щыIэ адыгэхэм латин хьарыфылъэр нахь къафэпсынкIэщтэу къыхагъэщы бэхэмэ.\nФэшъхьафхэм, гущыIэм пае шIэныгъэлэжь зырызхэм къаIо адыгабзэр джы зэрылъ киррилицыр нахь дэгъоу.\nФитыныгъэ Радиом игущыIэгъугъэ бэдауш лэжьакIоу Дзэукъожь Заур къызэриIорэмкIэ, латин хьарыфылъэу зэрэдунаеу нахь щагъэфедэрэр IэкIыб адыгэхэм абзэ зэрагъэшIэщтмэ нахь яIэрыфэгъут. Ащ къызэриIорэмкIэ, 1936 илъэсым нэс адыгэхэм латин хьарыфылъэ яIагъ. Кириллицыр адыгабзэм къемыкIоу , ащ макъэхэр зэкIэ къымытышъоу шIэныгъэлэжьыбэхэми къыхагъэщы.


Адыгэ Хэку Таймс: Касогмэ ячIэтэжьыгъэхэр къагъотыгъэх\nКасогмэ ячIэтэжьыгъэхэр къагъотыгъэх\nКъалэхэу ЦIэмэзрэ Анапэрэ азфагу чIэтIэжьыныгъэхэр къыщагъотыгъэх. Ащ ижърэ касогкIэ заджэщтыгъэхэу, адыгэхэм апэкIэ итыгъэ лъэпкъым щыщ зэолIхэр чIэлъхэу археологмэу а чIыпIэм щылажьэхэрэм агъэунэфыгъ. ЦIэмэз къэралыгъо музеим ипащэу Шишлов Александр игущыIэхэу интернет къэбар лъыгъэIэс амалхэм къатырадзагъэхэмкIэ, а уахътэм шэн-хабзэхэу щыIагъэхэмкIэ, зэолIыр иIэшэ-шъуашэхэр игъусэу, иш кIыгъоу ежьым ылъакъохэр чIэуплIэнкIагъэу чIыгум ратыжьыщтыгъэ.\nКасогхэм апэ ацIэ къызыраIорэр 943 илъэсыр ары. Ахэм алъыIэсыгъ арап тарихълэжьэу аль-Масуди иIэшIагъэ. Ащ къызэритхыщтыгъэмкIэ, «амы лъэпкъыр щэпсэу аланхэм ягъунэгъоу Кавказымрэ Хы шIуцIэмрэ азфагу», къеты нтв.ру-м.\nКосогмэ къатегущыIагъ Адыгеим щыщ археологэу, Фитыныгъэ Радиом игущыIэгъугъэу Тэу Аслъан.\nТэу: Косогмэ ятарихъ тэ ти эрэ я 7,8,9, 10 –нэ лIэшIэгъухэм ехьылIагъ.\nФитыныгъэ Радио: Ахэмэ сыдэущтэу дунаим ехыжьыгъэхэр агъэтIылъыжьыщтыгъэха?\nТэу: А лъэхъаным бэмэ хьадэмэ пкъыгъохэр аддэлъхьажьыщтыгъэх. Ащыгъум ахэмэ ядунэееплъыкIэкIэ цIыфыр лIагъэу къащыхъущтыгъэп, идунай ыхъожьыгъэу ары ныIэп. Хьадэмэ адычIалъхьажьыщтыгъэх псэу зэхъум ыгъэфедэщтыгъэ пкъыгъохэр, нэмыкIхэри. ЕтIанэ гъэшIэгъонэу тызэрихьылIэрэр ащ фэдэу хьэдэ къупшъхьэхэри чIэлъэу, пкъыгъохэри, шыхэри аголъэу зэолIхэр джаущтэу къэтэгъотыжьых. ЗэолI къодыехэп, цIыф къызэрыкIохэри ары. Ау гъэшIэгъоныхр я 8, 9, 10 лIэшIэгъум адыгэ шъолъырым хьадэхэр агъэстыжьэу шэн щыIагъ. Хьадэр агъэстыжьти, истафэхэр къошыныр ратэкъожьыщтыгъэ. Косогмэ ятарихъ тэркIэ анахь шъхьаIмэ ащыщ.\nКъалэу ЦIэмэз дэжь касогмэ ячIэтэжьыгъэхэм къачIахыгъэхэ пкъыгъохэр чIыпIэ музеим чIалъхьащтхэу, археологэу ахэр къэзгъотыгъэхэм къаIо. Адырэ цIыф къупшъхьэхэр шIэныгъэлэжьмэ аушэтыщтых.


Купить Оптом KISSHAIR Темных Коричневого Тело Волна Волосы Пучки 4шт / Комплект Цвета 2 Индийского Реми Бразильского Перуанского Выдвижения Волос Человека Отzengjianwu1993 В Категории Натуральные Волосы, 16 535 руб. На Ru.Dhgate.Com | Dhgate\nKISSHAIR темных коричневого тело волна волосы пучки 4шт / комплект цвета 2 индийского Реми бразильского перуанского выдвижения волос человека\n17 137 руб./ Набор29 046 руб.\n4 Штука / Набор 4 284 руб./ Штука\n17 137 руб.29 046 руб.1 Набор\n16 535 руб.28 025 руб.3 шт.\nЦВЕТ 2, 100% человеческие волосы, 4 шт / много, Двойной уток, AOFT и гладкие, быстрый свободный SHIPP, ИНЕЦ Hiar, бразильские волосы, перуанские волосы.\nДобро пожаловать друзья, чтобы купить! Добро пожаловать друзьям, чтобы купить! Добро пожаловать друзьям, чтобы купить! Добро пожаловать друзьям, чтобы купить! Добро пожаловать друзьям, чтобы купить! Добро пожаловать друзьям, чтобы купить! Добро пожаловать друзьям, чтобы купить! Добро пожаловать друзьям, чтобы купить! Добро пожаловать друзьям, чтобы купить! Добро пожаловать друзьям, чтобы купить! Добро пожаловать друзья, чтобы купить! Добро пожаловать друзьям, чтобы купить! Добро пожаловать друзьям, чтобы купить! Добро пожаловать друзьям, чтобы купить! Добро пожаловать друзьям, чтобы купить! Добро пожаловать друзьям, чтобы купить! Добро пожаловать друзьям, чтобы купить! Добро пожаловать друзьям, чтобы купить! Добро пожаловать друзьям, чтобы купить! Добро пожаловать друзьям, чтобы купить! Добро пожаловать друзья, чтобы купить! Добро пожаловать друзьям, чтобы купить! Добро пожаловать друзьям, чтобы купить! Добро пожаловать друзьям, чтобы купить! Добро пожаловать друзьям, чтобы купить! Добро пожаловать друзьям, чтобы купить! Добро пожаловать друзьям, чтобы купить! Добро пожаловать друзьям, чтобы купить! Добро пожаловать друзьям, чтобы купить! Добро пожаловать друзьям, чтобы купить! Добро пожаловать друзья, чтобы купить! Добро пожаловать друзьям, чтобы купить! Добро пожаловать друзьям, чтобы купить! Добро пожаловать друзьям, чтобы купить! Добро пожаловать друзьям, чтобы купить! Добро пожаловать друзьям, чтобы купить! Добро пожаловать друзьям, чтобы купить! Добро пожаловать друзьям, чтобы купить! Добро пожаловать друзьям, чтобы купить! Добро пожаловать друзьям, чтобы купить! Добро пожаловать друзья, чтобы купить! Добро пожаловать друзьям, чтобы купить! Добро пожаловать друзьям, чтобы купить! Добро пожаловать Fri Концы купить! Добро пожаловать друзьям, чтобы купить! Добро пожаловать друзьям, чтобы купить! Добро пожаловать друзьям, чтобы купить! Добро пожаловать друзьям, чтобы купить! Добро пожаловать друзьям, чтобы купить! Добро пожаловать друзьям, чтобы купить! Добро пожаловать друзьям, чтобы купить! Добро пожаловать друзьям, чтобы купить! Добро пожаловать друзьям, чтобы купить! Добро пожаловать друзья, чтобы купить! Добро пожаловать друг, чтобы купить!\nremy ткацкие части волос\nсвободные вьющиеся наращивания волос\nблондинка глубоко вьющиеся переплетения\nчеловеческий волос курчавый комплект ombre\nнеобработанное закрытие человеческих волос\nпучки сделок плетение\nпродавать человеческие волосы 7a\nОптом 26-дюймовые человеческие волосы\nОптом человеческие волосы высшего сорта\nОптом вьющиеся человеческие волосы\nОптом премиальные бразильские виргинские волосы\nОптом окрашенная ткань\nтрясет ткут бразильский\nчеловеческие волосы высшего сорта


Зэфэхьысыжьхэм пшъэрылъхэр къакIэлъэкIох | АДЫГЭ ДУНАЙ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АиФ Адыгея\nАдыгэ Республикэм хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ и Министерствэ иколлегие игъэкIотыгъэ зэхэсыгъоу тыгъуасэ иIагъэм къулыкъум 2016-рэ илъэсым иапэрэ мэзих Iофэу ышIагъэм изэфэхьысыжьхэр щашIыгъэх, федеральнэ ведомствэм зэхищэгъэ уплъэкIунхэм кIэухэу афэхъугъэхэм диштэу ятIонэрэ илъэсныкъом пшъэрылъ шъхьаIэу къэуцухэрэр агъэнэфагъэх.\nIофтхьабзэм АР-м и ЛIышъхьэ пэублэ псалъэ къыщишIызэ, илъэсныкъом министерствэм Iофэу ышIагъэм изэфэхьысыжьхэм уагъэрэзэнэу зэрэщытыр къыхигъэщыгъ, ащкIэ ведомствэм ипащи, къулыкъушIэхэми афэрэзагъ.\nУкIыгъэ Iофхэм, тыгъоным, нэмыкI бзэджэшIагъэхэм япчъагъэ нахь макIэ зэрэхъугъэр ведомствэм иIофшIэн епхыгъэу ылъытагъ. ГумэкIыгъо шъхьаIэу къыгъэнэфагъэхэм ащыщых хъункIэным, цIыфым ипсауныгъэ зэрарышхо зэрэрахыгъэм, гъэпцIагъэ зыхэлъ, общественнэ чIыпIэхэм ыкIи урамхэм ащызэрахьэгъэ бзэджэшIагъэхэм, гъогухэм къатехъухьэрэ хъугъэ-шIагъэхэм ахэкIодагъэхэм япчъагъэ зэрахэхъуагъэр. Мы лъэныкъохэмкIэ IофшIэныр нахь гъэлъэшыгъэн фаеу хэбзэухъумакIохэм къафигъэпытагъ.\n«Адыгеим щыпсэурэ цIыфхэм ярэхьатныгъэ къэухъумэгъэныр, цIыф лъэпкъ зэфэшъхьафхэм азыфагу илъ зэгурыIоныгъэр гъэпытэгъэныр, бзэджэшIагъэу республикэм щызэрахьэхэрэр нахь макIэ шIыгъэныр ведомствэм ипшъэрылъ шъхьаIэу щыт. Республикэм щызэхащэгъэ Iофтхьэбзэ 700-м ехъумэ полицейскэхэр ахэлэжьагъэх, общественнэ рэхьатныгъэр ыкIи щынэгъончъэныр къаухъумагъ. Экстремизмэм ыкIи терроризмэм япхыгъэ бзэджэшIагъэхэр тишъолъыр щагъэунэфыгъэхэп, лъэпкъ ыкIи дин зэгурыIоныгъэ, мамырныгъэ илъ - ар зэкIэмэ анахь шъхьаI.\nМинистерствэм иструктурэ зэхъокIыныгъэу фэхъугъэхэм ащыщ мыщ епхыгъэ подразделениякIэхэу наркотикхэм хэбзэнчъэу ягъэзекIон лъыплъэрэ отделрэ кощын IофхэмкIэ гъэIорышIапIэрэ зэрэзэхащагъэхэр. Ахэм яшIуагъэкIэ республикэ ведомствэм икъэгъэлъэгъонхэр джыри нахьышIу хъунхэу тыщэгугъы. Санкциехэм, экономикэ къиныгъохэм ялъэхъан цIыфхэм псэукIэ ыкIи щэфэн амалэу яIэхэр нахь къеIыхыгъэх, арышъ, а лъэныкъоми тынаIэ тедгъэтын, хэкIыпIэхэм тяусэзэ тиIофшIэн зэхэтщэн фае», къыIуагъ ТхьакIущынэ Аслъан.\nПолицием икъулыкъушIэхэу чанэу Iоф зышIэхэрэм, гъэхъагъэ зиIэхэм ащыщхэм АР-м и ЛIышъхьэ ирэзэныгъэ тхылъхэр коллегием изэхэсыгъо щаратыжьыгъэх. 2016-рэ илъэсым иапэрэ мэзих министерствэм ышIагъэм изэфэхьысыжьхэм, пшъэрылъхэм къатегущыIагъ Александр Речицкэр.\nАщ къызэриIуагъэмкIэ, мы уахътэм республикэм бзэджэшIэгъэ 2771-рэ щызэрахьагъ, блэкIыгъэ илъэсым мыщ фэдэ иуахътэ егъэпшагъэмэ, ар проценти 8-кIэ нахьыб. БзэджэшIэгъэ хьылъэхэм ыкIи хьылъэ дэдэхэм япчъагъэ процент 18-кIэ къыхэхъуагъ. Анахьэу анаIэ зытырагъэтыгъэр къолъхьэ тын-Iыхыным пэшIуекIогъэныр ары. Экономикэм ылъэныкъокIэ хэбзэгъэуцугъэр гъогогъу 232-рэ аукъуагъэу агъэунэфыгъ. ГъэпцIагъэ зыхэлъ бзэджэшIэгъэ 393-рэ Адыгеим щызэрахьагъ. БзэджэшIагъэу зэхафын алъэкIыгъэр процент 72,2-рэ мэхъу.\nИлъэсныкъом къыкIоцI республикэм игъогухэм хъугъэ-шIэгъэ 225-рэ къатехъухьагъ, гукъау нахь мышIэми, ахэм нэбгырэ 62-рэ ахэкIодагъ, нэбгырэ 253-мэ шъобжхэр атещагъэхэ хъугъэ. Министерствэм нэбгыри 10 хагъэкIыгъ, къулыкъушIи 6-мэ алъэныкъокIэ уголовнэ Iофхэр къызэIуахыгъэх, къэзытхырэр «Адыгэ Макъ».\nБзэджэшIагъэхэм япчъагъэ нахь макIэ шIыгъэныр, гъогурыкIоныр щынэгъончъэныр пшъэрылъ шъхьаIэу зэрэщытыр, ащкIэ къатефэрэр зэкIэ агъэцэкIэным зэрэфэхьазырхэр пащэм къыIуагъ.\nБзэджэшIагъэхэм якъыхэгъэщын ыкIи ахэр къэмыхъунхэм пэшIорыгъэшъэу Iоф дэшIэгъэныр, общественнэ рэхьатныгъэр къэухъумэгъэныр, экстремизмэм, терроризмэм, къолъхьэ тын-Iыхыным апэшIуекIогъэныр - джары министерствэм пшъэрылъ шъхьаIэу зыфигъэуцужьхэу А. Речицкэм къыгъэнэфагъэхэр.


Агуй-Шапсыгъэ икIэлэпIугъ | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 05.07.2017\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nАлалэ лIакъом цIыф цIэрыIо пчъагъэ адыгэ лъэпкъым фипIугъ, ахэм врачхэр, псэолъэшIхэр, кIэлэегъаджэхэр, общественнэ IофышIэхэр ахэтых. Шапсыгъэхэм къакIэхъухьэрэ ныбжьыкIэ чанхэми арэгушхох.\nВрач сэнэхьатыр къыхихыгъэми, Алалэ Хьасанэ ыгукIэ усакIо. Ятэжъхэм ячIыгу шIулъэгъуныгъэу фыриIэр гъунэнчъ, къызщыхъугъэ къуаджэу Агуй-Шапсыгъэ ыпсэ хэтIагъ, тхэнымкIэ IэпэIэсэныгъэ хэлъ. ЕджапIэм чIэсэу усэхэр ытхыхэу ригъэжьэгъагъ, темэ гъэшIэгъонхэм алъэхъу, ахэм якъызэIухын ригъэшIырэ гупшысэхэр хелъхьэх.\nХьасанэ илъэс 27-у къыгъэшIагъэм щыщэу 7-р Мыекъуапэ щыкIуагъ. ЦIыфхэм яIэзэным, япсауныгъэ къызэтыригъэнэным игъашIэ рипхыгъ. Еджэзэ, поэми 10-рэ уси 100-м ехъурэ икъэлэмыпэ\nкъычIэкIыгъэх. Ахэм ащыщых «Жъогъо 12-м ягимн», «Адыгэр», «Мамлюк», «Кавказыр», «Адыгэ лъэпкъыр», нэмыкIхэри.\nУсакIор адыгабзэкIи урысыбзэкIи матхэ. Апэрэу иусэхэм ащыщэу «Сэ сыадыг» зышъхьэм адыгэ культурэм ифестивалэу «Шапсыгъэ нэбзыйхэр» зыфиIоу ТIуапсэ 2011-рэ илъэсым щырекIокIыгъэм къыщеджэгъагъ. Ащ къыщегъэжьагъэу Хьасанэ иусэхэр цIыфхэм зэхашIагъэх, ежьыри шапсыгъэхэм нахь ашIагъ.\nДжы ичылэ къэкIожьыгъэу ТIопсэ районым иапэрэ сымэджэщ Iоф щешIэ. Усэныр зэпигъэурэп, ащ дыкIыгъоу Шапсыгъэ итарихъ зэрегъашIэ, бэмышIэу музыкэми зыщиушэтынэу ригъэжьагъ.\n— Илъэсым икъихьагъум сиусэхэр орэдышъом ислъхьанхэу сыгу къэкIыгъ, — еIо Хьасанэ, — ыкIи Iофым сызыпищагъ. Илъэсныкъом зэлъашIэрэ музыкантэу ыкIи аранжировщикэу Услаев Амур истудие орэди 8 щытеттхагъ.\nБэмышIэу икъоджэгъухэм яшIоигъоныгъэкIэ Хьасанэ творческэ зэхахьэ фызэхащэгъагъ. ХыIушъо шапсыгъэхэм ялъэпкъ культурэ и Гупчэу «Шапсыгъэм» къырихьыжьэгъэ Iофыгъом культурэм иунэхэм япащэхэр ыкIи ятворческэ коллективхэр, къэшъокIо ансамблэхэр, орэдыIохэр хэлэжьагъэх.\nХьасанэ иусэхэм къяджагъ, иорэдхэм ащыщхэр къыIуагъэх. Икъоджэгъухэми, хьакIэхэми лъэшэу агу рихьыгъ адыгабзэкIэ тхыгъэ усэу «О пфэдэ сыхъунэу сэ сыфай» зыфиIорэр. Ар ежьым ятэжъэу Шапсыгъэ щыцIэрыIогъэ Алэлэ Мусэ Пщымафэ ыкъом фэгъэхьыгъэу ытхыгъ.\nХыIушъо шапсыгъэхэм ялъэпкъ культурэ и Гупчэу «Шапсыгъэм» ипащэу Шъхьэлэхъо Мэдинэ къыIуагъ:\n— Пчыхьэзэхахьэр мэфэкI шъыпкъэм фэдагъ. Хьасанэ шапсыгъэ лъэпкъым, ащ иныбжьыкIэхэм ыкIи Алэлэ лIакъом къахэкIыгъэ кIэлэ гъэшIэгъонэу, щытхъу зифэшъуашэхэм ащыщэу зэрэщытыр къэнэфагъ. Iофэу ышIэрэри усэу зэхилъхьэхэрэри илъэпкъ пай, гухэлъышIоу иIэхэри ахэм япхыгъэх, шапсыгъэхэм афэлэжьэнэу къэхъугъэ цIыф. Хьасанэ къыткIэхъухьэрэ кIэлакIэхэмкIэ щысэтехыпIэу плъытэнэу тефэ.\nЦIыфэу къызэхэхьагъэхэм ацIэкIэ усэкIо ныбжьыкIэм зэрэфэразэхэр ащ риIуагъ къуаджэм инахьыжъхэм ащыщэу Нэгъуцу Мурат. Зэхахьэм ыкIэм адыгэ джэгу ныбжьыкIэхэм зэхащэгъагъ.\n22.01.2018 / Комментарии к записи Адыгэ къуаер республикэ закъор ары къызщыдагъэкIын фитыщтхэр отключены\n22.01.2018 / Комментарии к записи Бюджетым къыщыдалъытагъ отключены\nНэбгырэ 24-мэ къяузыгъ\nАдыгэ Республикэм псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ и Министерствэ шъогъэзэ узым пэшIуекIощт вакцинэ мини 2 тедзэу джыри къыщэфыщт. Ведомствэм иминистрэ иапэрэ гуадзэу Галинэ Савенковам ар къыIуагъ.\n22.01.2018 / Комментарии к записи Нэбгырэ 24-мэ къяузыгъ отключены\nАдыгэ Республикэм хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ и Министерствэ цIыфхэм агу къегъэкIыжьы гуцаф языгъэшIырэ пкъыгъо къызагъотыкIэ зэрэзекIон фаехэр.\n22.01.2018 / Комментарии к записи Шъусакъ! отключены\nГъогогъу тIокIым ехъурэ ахъщэ къуалъхьэ ыштагъ\nАдыгеимкIэ медсоцэкспертизэм ибюро ипэщагъэу хэбзэгъэуцугъэм димыштэу цIыфым сэкъатныгъэ зэриIэр къэзыушыхьатырэ тхылъыр зыгъэпсыгъэ ыкIи ахъщэ къуалъхьэу сомэ мин 896-рэ аIызыхыгъэм ылъэныкъокIэ къызэIуахыгъэ уголовнэ Iофыр зэхафыгъ.\n22.01.2018 / Комментарии к записи Гъогогъу тIокIым ехъурэ ахъщэ къуалъхьэ ыштагъ отключены\nЦIыф-хъишъ: музыкант, фольклорист, пщынау\nЗэлъашIэрэ IэпэIасэу, Адыгэ Республикэм инароднэ артистэу, РСФСР-м изаслуженнэ артистэу Лъэцэрыкъо Кимэ Хьамидэ ыкъор къызыхъугъэр илъэс 75-рэ зэрэхъугъэм фэгъэхьыгъэ мэфэкI-концертым джары зэреджагъэхэр. Ар зыгъэхьазырыгъэр, зигукъэкIыр АР-м и Лъэпкъ тхылъеджапI ары.\n22.01.2018 / Комментарии к записи ЦIыф-хъишъ: музыкант, фольклорист, пщынау отключены\nКъокIыпIэм щыпсэухэрэ лъэпкъхэм яискусствэхэмкIэ Къэралыгъо музееу Мыекъуапэ дэтым «Зыныбджэгъухэм язэIукI» зыфиIорэ къэгъэлъэгъоныр къыщызэIуахыгъ.\n22.01.2018 / Комментарии к записи «Зэныбджэгъухэм язэIукI» отключены\nЧIыгум ешIушIэрэм гухахъор итын\nМэкъу-мэщым Адыгеим иэкономикэ, исоциальнэ щыIэныгъэ чIыпIэшхо ащеубыты. Агропромышленнэ комплексым хэхъоныгъэ егъэшIыгъэнымкIэ Iофыгъоу къэуцухэрэм язэшIохын хэбзэ Iэшъхьэтетхэм янэплъэгъу ренэу рагъэты. Къэралыгъо программэу «2020-рэ илъэсым нэс мэкъу-мэщым, гъомылапхъэхэр зыщащэрэ чIыпIэхэм хэхъоныгъэ ягъэшIыгъэныр» зыфиIорэр, чIыгулэжьынымкIэ, хэтэрыкIлэжьынымкIэ, чъыгхэтэлэжьынымкIэ, лым, щэм якъэхьыжьынкIэ, оптовэ гупчэхэм, фэбапIэхэм\n22.01.2018 / Комментарии к записи ЧIыгум ешIушIэрэм гухахъор итын отключены\nКIэу щыIэныгъэм къыхахьэрэр цIыфхэм амыштэу, ар къагурымыIоу къыхэкIы. Ащ фэд зэтыгъо ушэтынхэу еджапIэм къычIэкIыхэрэм атыхэрэр. Мыгъэ илъэс 15 хъущт гъэсэныгъэм исистемэ ар къызыхэхьагъэр. Ащ фэдиз тешIагъэми, а Iофтхьабзэм пэуцужьхэрэр джыри щыIэх, гъэсэныгъэм исистемэ ащ зэщигъэкъуагъэу, нэмыкI лъагъо тырищагъэу зыIохэрэри къэхъух.\n22.01.2018 / Комментарии к записи Предметхэр къыхахых отключены\nКъырым Республикэр Къырым хыгъэхъунэм изы Iахь анахь инэу хы ШIуцIэм итемыр лъэныкъо Iус. Республикэм ежь итамыгъэхэу гербыр ыкIи быракъыр иIэх. Къырым Республикэм икъэлэ шъхьаIэр Симферополь.\n22.01.2018 / Комментарии к записи НахьышIум щэгугъых отключены


Новогорскэ зыщагъасэ — Адыгэ макъ\nРедактор 06.07.2020 06.07.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\nУрысыем дзюдомкIэ ихэшыпыкIыгъэ командэ иегъэджэн-зыгъэсэн зэхахьэ Москва хэкум икъалэу Новогорскэ щызэхищагъ.\nАдыгэ Республикэм испорт еджапIэу Кобл Якъубэ ыцIэ зыхьырэм зыщызыгъасэхэу Мерэм Дамиррэ, кг 60, Ордэн Андзауррэ, кг 66-рэ, Урысыем ихэшыпыкIыгъэ командэ рагъэблэгъагъэх.\n— Егъэджэн-зэхахьэр бэдзэогъум и 3-м рагъэжьагъ, — къытиIуагъ Адыгэ Республикэм дзюдомкIэ ихэшыпыкIыгъэ командэ итренер шъхьаIэу Бастэ Сэлымэ. – Олимпиадэ джэгунхэм, Дунэе зэнэкъокъухэм ахэлэжьэщтхэр къыхэхыгъэнхэмкIэ игъэкIотыгъэ зэхахьэр мыгъэ апэрэу зэхащагъ.\nХэгъэгум дзюдомкIэ ихэшыпыкIыгъэ командэ итренер шъхьаIэу Тао Хьасанбый, ащ игуадзэу Гъэунэ Андзор тиреспубликэ дэгъоу щашIэх. Адыгэ къэралыгъо университетым физкультурэмрэ дзюдомрэкIэ и Институт Тао Хьасанбый къыухыгъ, Мыекъопэ бэнэпIэ еджапIэм зыщигъасэзэ, спортым цIэрыIо щыхъугъ.\nНовогорскэ щыкIорэ зэIукIэгъум хэлажьэх Олимпиадэ джэгунхэм дышъэр къащыдэзыхыгъэ Мудрэнэ Бислъан, ТIуапсэ зыщызыгъэсэрэ Михаил Игольниковыр, Мыекъуапэ дэсэу иIэпэIэсэныгъэ хэзыгъахъощтыгъэ Лаша Ломидзе, Шъхьащэфыжь зыщызыгъэсэрэ Блый Аюбэ, нэмыкIхэри.\nЕгъэджэн-зыгъэсэн зэхахьэр зэрэкIорэм, Тао Хьасанбый къытфиIотэщтхэ къэбархэм афэгъэхьыгъэхэр «Адыгэ макъэм» къыщыхэтыутыщтых.\nПредыдущая Krasnogvardeyske Rayonu yeni yöneticisi seçildi\nСледущая Медальхэм афэбанэх


КIэракIэу ыпэкIэ лъыкIуат, тикъэлэ шъхьаIэу Мыекъуап! — Адыгэ макъ\nКIэракIэу ыпэкIэ лъыкIуат, тикъэлэ шъхьаIэу Мыекъуап!\nРедактор 09.09.2019 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nАдыгэ Республикэм икъэлэ шъхьаIэу Мыекъуапэ Темыр Кавказым ит къэлэ анахь зэтегъэпсыхьагъэхэм ыкIи дахэхэм ащыщ. Непэ ащ имэфэкI.\nМэфэкIым къалэм щыпсэухэрэм анэмыкIэу IэкIыб къэралыгъохэм къарыкIхэрэ тилъэпкъэгъухэр, ткъош республикэхэм, къытпэгъунэгъу шъолъырхэм ялIыкIохэр, районхэр къыхэлажьэх. ЦIыфхэу зисэнэхьат шIу зылъэгъухэу, гъэхъагъэхэр зышIыгъэхэм ацIэхэр а мафэм къыраIох, бгъэхалъхьэхэмкIэ агъэгушIох.\nТиреспубликэ икъэлэ шъхьаIэу Мыекъуапэ Кавказ къушъхьэшхом итемыр лъэныкъо щыI, псыхъоу Шъхьэгуащэ иджабгъукIэ щыс. Къалэм ыцIэ «Мые къуапэ» аIоу ащ дэжьым щытыгъэ мэз цIыкIум къытекIыгъэу ары.\nМыекъуапэ республикэм ипромышленнэ гупчэу пIон плъэкIыщт. Къалэм ибюджет ифедэкъэкIуапIэхэу, зыпкъ итэу Iоф зышIэхэрэ предприятиехэм ащыщых зэIухыгъэ Iахьзэхэлъ обществэхэу «РедукторышI заводэу «ЗАРЕМ», «Мыекъопэ машинэшI заводыр», зэфэшIыгъэ Iахьзэхэлъ обществэу «Картонтарэр», щэ заводэу «Адыгейский» зыфаIорэр, пшъэдэкIыжьэу ыхьырэмкIэ гъунэпкъэ гъэнэфагъэ зиIэ обществэу «Мыекъопэ пивэшI заводыр», нэмыкIхэри.\nМы мафэм ехъулIэу Мыекъуапэрэ ащ къыхиубытэхэрэ чIыпIэхэмрэ гектар 5862-рэ аубыты. Муниципальнэ образованием хэхьэ къалэу Мыекъуапэрэ къоджэ псэупIи 8-рэ. Ахэр: станицэу Ханскэр, къутырхэу Гавердовскэр, Веселэр, Косиновыр, поселкэхэу Родниковыр, Севернэр, Подгорнэр, Западнэр.\n2019-рэ илъэсым икъэгъэлъэгъонхэмкIэ Мыекъуапэ зэкIэмкIи нэбгырэ 140 539-рэ щэпсэу. Лъэпкъ зэфэшъхьафхэу 80 мэхъух; урысхэр (процент 71,9-рэ), адыгэхэр (процент 18,9-рэ), черкесхэр (процент 1,34-рэ), ермэлхэр (проценти 3,03-рэ), украинцэхэр (процент 1,88-рэ), къэндзалхэр (процент 0,66-рэ), нэмыкIхэри.\nМыекъуапэ зэрэмыкъэлэшхом емылъытыгъэу, чIыпIэ дахэхэр, цIыф кIопIэ гъэшIэгъонхэр иIэх. Къалэр къэзыгъэдахэхэрэм ащыщых Зэкъошныгъэм и Гупчэ, Гупчэ мэщытыр, Лъэпкъ музеир зычIэт унэр, заом хэкIодагъэхэм афагъэуцугъэ саугъэтыр, нэмыкIхэри.\nЗыгъэпсэфыпIэ къэлэ паркым изытет бэкIэ нахьышIу хъугъэ. Ар 1866-рэ илъэсым пачъыхьадзэм идзэкIолIхэм арагъэшIыгъагъ, илъэс 20 тешIагъэу чъыгхэр дагъэтIысхьэгъагъэх. Непэ паркыр дэхэ дэд, цIыф кIуапIэу щыт.\nАллей шъхьаIэм апэрэ адыгэ большевикэу Шэуджэн Мосэрэ шIэныгъэлэжьэу Нэгъумэ Шорэрэ ясаугъэтхэм уащыIокIэ. ШхапIэхэр, кIэлэцIыкIу джэгупIэхэр зэтефыгъэхэу дэтых. Аужырэ лъэхъаным фонтан дахэ щагъэпсыгъ, цIыфхэм зызщагъэпсэфыщтхэ чIыпIакIэхэр къыщызэIуахыгъэх.\nЗыгъэпсэфыпIэ паркым хэхьэрэ бассейным мэфэ фабэхэм цIыфхэм зыщагъэпскIы. Ащ нэмыкIэу псауныгъэр гъэпытэгъэным тегъэпсыхьэгъэ тренажерхэр дагъэуцуагъэх, джэгупIэхэр, тетIысхьапIэхэр кIэу къыщашIыгъэх, къэбзэныгъэм щылъэплъэх.\nКъэлэдэсхэм ямызакъоу, Мыекъуапэ къыдэхьэрэ пстэуми ашIогъэшIэгъонхэ чIыпIэ дахэхэр тиIэх. Iуашъхьэу Ошъадэ зыдэщытыгъэр, цIыфхэр бэу зэкIолIэхэрэ зыгъэпсэфыпIэу «Мэздахэр» ахэм ащыщых.\nТишъолъыр щыпсэухэрэм ямызакъоу, хьакIэу къакIохэрэми Мыекъуапэ итеплъэ аужырэ илъэсхэм зэхъокIыныгъэшIухэр зэрэфэхъугъэхэр къыхагъэщы.\nЗыгъэпсэфыпIэ паркыр агъэкIэжьыгъ, гъогухэмрэ лъэсрыкIопIэ-зэпырыкIыпIэхэмрэ зарагъэушъомбгъугъ, урамхэр нахь хъоо-пщао хъугъэх, социальнэ мэхьанэ зиIэ псэолъакIэхэр къыдэуцуагъэх, нэмыкIэу щашIагъэри бэ. Федеральнэ ыкIи республикэ программэхэм Мыекъуапэ чанэу зэрахэлажьэрэм, инвестициехэр нахьыбэ зэрэхъугъэхэм, ащкIэ республикэм ипащэхэм Iофышхо зэрашIэрэм мы пстэури къыкIэлъыкIуагъ. ЦIыф лъэпкъыбэу мыщ щыпсэухэрэм азыфагу зэгурыIоныгъэ ыкIи зыкIыныгъэ зэрилъыми мэхьанэшхо иI.\nИлъэс заулэкIэ узэкIэIэбэжьмэ, Мыекъуапэ хэхъоныгъэхэр ышIынхэм фэIорышIэрэ Стратегиер республикэм ипащэхэм зызэблахъум, анахь шъхьаIэу агъэнэфагъэр къалэм инвестициеу халъхьэрэр нахьыбэ шIыгъэныр ары. ЫпшъэкIэ къызэрэщытIуагъэу, ащ ыуж Мыекъуапэ федеральнэ ыкIи республикэ программэхэм ахагъэхьагъ. Бэ темышIэу апэрэ зэхъокIыныгъэхэм къэлэдэсхэм гу лъатагъ. Мыекъуапэ игъогу шъхьаIэхэр агъэцэкIэжьыгъэх, цIыфхэр бэу зыщызэрэугъойхэрэ чIыпIэхэр зэтырагъэпсыхьагъэх. ТIэкIу-тIэкIузэ зэрэкъалэу итеплъэ нэмыкI шъыпкъэ хъугъэ. Пчъагъэу зэтетхэ унэхэм игъэкIотыгъэ гъэцэкIэжьынхэр арашIылIагъэх, щагухэм кIэлэцIыкIу джэгупIэ площадкэхэр къадэуцуагъэх. Джащ фэдэу республикэ стадионыр икIэрыкIэу зэтырагъэпсыхьажьыгъ, псауныгъэр зыщагъэпытэрэ комплексхэр бэу ашIыгъэх. Мы уахътэми проект зэфэшъхьафхэр щыIэныгъэм щыпхыращых.\n— Мыекъуапэ хэхъоныгъэшIухэр ешIых, илъэс къэс нахь кIэракIэ мэхъу, ыпэкIэ лъэкIуатэ, ущыпсэункIэ гупсэф – а зэкIэри зэпхыгъэр IофшIэныр шIу зылъэгъухэрэ тицIыфхэр арых. Социальнэ мэхьанэ зиIэ псэолъакIэхэр тикъэлэ шъхьаIэ къыдэуцох, учреждениехэм гъэцэкIэжьынхэр ащэкIох. Мыекъуапэ культурэм, гъэсэныгъэм ыкIи шIэныгъэм ягупчэу щыт. Тикъэлэ шъхьаIэ хэхъоныгъэхэр ышIынхэм зиIахьышIу хэлъ, щысэ зытепхын плъэкIыщт цIыфхэу тиIэхэм инэу тафэраз. Ахэм ясэнэхьат хэшIыкIышхо фыряI, опытэу аIэкIэлъымкIэ къыткIэхъухьэхэрэ лIэужхэм адэгуащэх, ар зымыуасэ щыIэп, — къыхегъэщы АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат.\nЭкономикэм хэхъоныгъэхэр ышIынхэм фэIорышIэхэрэ инвестиционнэ проектхэр щыIэныгъэм щыпхырыщыгъэнхэм АР-м и ЛIышъхьэ лъэшэу ынаIэ тет. Инвесторхэм алъэныкъокIэ зэIухыгъэх, ащ дакIоу республикэм игъэцэкIэкIо хэбзэ къулыкъухэмрэ бизнесымрэ язэпхыныгъэ гъэпытэгъэным мэхьанэшхо раты.\n— Мыекъуапэ республикэм икъэлэ шъхьаIэу зэрэщытыр къыдэтлъытэзэ, ар зэтегъэпсыхьэгъэным, мыщ щыпсэухэрэм яфэIо-фашIэхэр зэрифэшъуашэу гъэцэкIэгъэнхэм тынаIэ атет. Шъыпкъэ, джыри зэшIомыхыгъэу щыIэр макIэп, ау мы аужырэ илъэсхэм ащ хэхъоныгъэшIухэр зэришIыгъэхэр хэткIи нафэ, тапэкIи арэущтэу щытыщт, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nДжащ фэдэу Мыекъуапэ имэрэу Андрей Гетмановыр муниципалитетым щыпсэурэ цIыфхэм щыIэкIэ-псэукIэ амалэу яIэхэр нахьышIу шIыгъэнхэм ынаIэ тет, къалэм хэхъоныгъэхэр ышIынхэм зикIуачIэ хэзылъхьэрэ пстэуми ар афэраз.\n— Гъогухэр тэгъэцэкIэжьых, псэолъакIэхэр тэшIых, цIыфхэм агу къызэрэдэтщэещтым тыпылъ, Мыекъуапэ изэтегъэпсыхьанкIэ гухэлъэу тиIэр макIэп. Унэгъо ныбжьыкIэхэм псэупIэхэр зэрагъэгъотынхэмкIэ IэпыIэгъу тафэхъу. Къалэм ищыIэныгъэ – тэ тищыIэныгъ, арышъ, ар ыпэкIэ зэрэлъыкIотэщтым тызэгъусэу Iоф дэтшIэн фае. Пшъэрылъхэр зэшIохыгъэнхэмкIэ зишIогъэшхо къытэкIыхэрэ АР-м и ЛIышъхьэ, республикэм ипащэхэм инэу тафэраз, — еIо Мыекъуапэ имэр.\nТикъэлэ шъхьаIэ нахьышIум ылъэныкъокIэ зызэрэзэблихъугъэр цIыфхэми алъэгъу, ащ осэшIу фашIы.\n— НэмыкI шъолъырхэм, къалэхэм пчъагъэрэ сащыIагъ, ау Мыекъуапэ зыпэсшIын щыIэп. Мыщ цIыфэу дэсхэр рэхьатых, зэгурэIох. Анахь шъхьаIэр лъэпкъ зэгурыIоныгъэ тазыфагу зэрилъыр ары. Ащ дакIоу республикэм икъэлэ шъхьаIэ итеплъэ бэкIэ нахьышIу зэрэхъугъэм щэч хэлъэп, ащкIэ Iофышхо зышIэхэрэ АР-м и ЛIышъхьэ, гъэцэкIэкIо хэбзэ къулыкъухэм ыкIи Мыекъопэ къэлэ администрацием тафэраз. Типащэхэм тырягъусэу Iоф тшIэмэ, шъхьадж къытефэрэ пшъэрылъыр ыгъэцакIэмэ, тикъэлэ шъхьаIэ изытет джыри нахьышIу зэрэхъущтым сицыхьэ телъ, — еIо Мыекъуапэ щыпсэурэ Марина Тереховам.\nМы аужырэ илъэсхэм Мыекъуапэ аужырэ шапхъэхэм адиштэрэ поликлиникакIэр, Диагностическэ гупчэр къыщызэIуахыгъэх, республикэ стадионыр зэтырагъэпсыхьагъ, нэмыкI социальнэ мэхьанэ зиIэ ыкIи спортым епхыгъэ проектхэр щыIэныгъэм щыпхыращых. А пстэури зыфашIэрэр тицIыфхэм апай. Тикъэлэ шъхьаIэ игъогухэр, ищагухэр, инэмыкI чIыпIэхэр зэтырагъэпсыхьагъэх, мы илъэсми а IофшIэныр лъагъэкIуатэ. Мыекъуапэ нахь дахэ, ущыпсэунымкIэ хъопсагъоу щытыным пылъых.\nАдыгеим ипащэхэм яIэпыIэгъукIэ илъэс заулэ хъугъэу Мыекъуапэ иурамхэм ыкIи гъогухэм игъэкIотыгъэ гъэцэкIэжьынхэр ащэкIох. Ащ фэдэ екIолIакIэм ишIуагъэкIэ зэтырагъэпсыхьэрэ псэуалъэхэм япчъагъи нахьыбэ хъугъэ.\nЗэрагъэнэфагъэмкIэ, 2019-рэ илъэсым къэлэ шъхьаIэм иавтомобиль гъогухэм яIахь 20-мэ гъэцэкIэжьынхэр ащыкIощтых, ахэр шэпхъэшIухэм адиштэу агъэпсыщтых. Ащ нэмыкIэу мыжъо-пшэхъо зэхэлъ зытелъ чIыпIэ 30-мэ IофшIэнхэр ащаухыгъэх. ЗэрэхъурэмкIэ, мы илъэсым автомобиль гъогухэм чIыпIэ 50-м нэс ащагъэцэкIэжьыщт.\n— Тигъогухэр шэпхъэшIухэм адиштэхэу гъэцэкIэжьыгъэнхэм, Мыекъуапэ шъолъырым икъэлэ шъхьаIэу зэрэщытыр къыдэтлъытэзэ ар зэтедгъэпсыхьаным мэхьанэшхо етэты. Илъэс къэс ащ мылъкушхо пэIутэгъахьэ. Ахъщэр шIуагъэ къытэу гъэфедэгъэным, IофшIэнхэр игъом гъэцэкIэгъэнхэм муниципалитетым ынаIэ тыригъэтын фае. А пстэури гъогурыкIоныр щынэгъончъэным фэIорышIэ, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nАщ нэмыкIэу, «ШэпхъэшIухэм адиштэрэ къэлэ щыIакIэр гъэпсыгъэныр» зыфиIорэ проектым игъэцэкIэн къыдыхэлъытагъэу Мыекъуапэ ищагухэр шэпхъэшIухэм адиштэу зэтырагъэпсыхьагъэх.\n2019-рэ илъэсым МыекъуапэкIэ мы проектым игъэцэкIэн сомэ миллиони 121,5-м ехъу пэIуагъэхьанэу агъэнафэ, ащ щыщэу сомэ миллион 85-м ехъур щагухэм язэтегъэпсыхьанкIэ агъэфедэщт. Непэрэ мафэм ехъулIэу IофшIэнхэр щагу 17-мэ ыкIи общественнэ чIыпIи 2-мэ ащэкIох. ЗэрэрахъухьагъэмкIэ, фэтэрыбэу зэхэт унэ 42-рэ зэзыпхырэ щагу 24-рэ, общественнэ чIыпIи 6 мы илъэсым зэтырагъэпсыхьащтых. Уахътэу агъэнэфагъэм нахь псынкIэу IофшIэнхэр зэшIуахынхэу ары. ЩагуипшIымэ язэтегъэпсыхьан аухыгъ.\nХэхъоныгъэшхохэр зыщашIырэ лъагъом Мыекъуапэ техьагъ: предприятиехэр къыщызэIуахых, IофшIэпIэ чIыпIэхэр щагъэпсых, социальнэ Iофыгъохэр щызэшIуахых. ЦIыф лъэпкъ зэфэшъхьафхэм зэгурыIоныгъэ ыкIи мамырныгъэ азыфагу илъэу зэдэпсэух, Iоф ашIэ, япсэукIэ амалхэр нахьышIу зэрэхъущтхэм пылъых. Джырэ щыIакIэм а пстэуми мэхьанэшхо щыряI.\nМыекъуапэ ицIыф гъэшIуагъэу дэсхэм тарэгушхо, шъхьэкIэфэныгъэшхо афэтэшIы. Ахэр къыткIэхъухьэрэ лIэужхэмкIэ щысэтехыпIэу зэрэщытхэм щэч хэлъэп.\nМэкIэракIэ, ыпэкIэ лъэкIуатэ, тикъэлэ шъхьаIэу Мыекъуапэ!\nПредыдущая Iофыгъоу щыIэхэм атегущыIагъэх\nСледущая В Адыгее учащихся начальных классов обеспечили светоотражающими жилетами