ПсынкIэу дэгъэзыжьыгъэнхэ фае | АДЫГЭ ДУНАЙ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АиФ Адыгея\nПсынкIэу дэгъэзыжьыгъэнхэ фае\nКоронавирусым пэшIуекIогъэнымкIэ Оперативнэ штабым изэхэсыгъоу тыгъуасэ щыIагъэр зэрищагъ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат. Ар видеоконференцие шIыкIэм тетэу кIуагъэ.\nРоспотребнадзорым АдыгеимкIэ и ГъэIорышIапIэ ипащэу Сергей Завгороднем къызэриIуагъэмкIэ, коронавирусыр къызэузыгъэхэм япчъагъэ зэрэхэхъуагъэмкIэ блэкIыгъэ тхьамафэр анахь хьылъагъ. Мэлылъфэгъум и 13-м ехъулIэу а узыр зиIэу зэгуцафэхэрэр нэбгырэ 73-рэ, ахэм ащыщэу 27-мэ коронавирусыр яIэу агъэунэфыгъ. Сымаджэхэм аIукIэгъэхэ нэбгырэ 930-рэ къыхагъэщыгъэх, ахэр карантиным щыIэх.\nМы узыр къызпыхьагъэхэр гъэунэфыгъэнхэм ыкIи цIыфхэр ащ щыухъумэгъэнхэм фытегъэпсыхьэгъэ лабораториехэм Iоф ашIэ. Непэрэ мафэм ехъулIэу республикэм щыпсэурэ 7205-мэ тестхэр акIугъэх, тест-системэ мин 12,6-м ехъу IэпэчIэгъанэу щыI.\nУзыр зэпамыхыным фэшI гумэкIыгъоу къэуцухэрэр псынкIэ Iофэу дэгъэзыжьыгъэнхэ зэрэфаер Адыгеим и ЛIышъхьэ къыIуагъ. Джащ фэдэу карантиным, обсервацием щыIэнхэ фэе цIыфхэр къыхэгъэщыгъэнхэмкIэ, ахэм шапхъэхэр агъэцэкIэнхэмкIэ муниципальнэ образованиехэм япащэхэр Роспотребнадзорым IэпыIэгъу фэхъунхэ зэрэфаер КъумпIыл Мурат къыхигъэщыгъ. Унэм уисын зэрэфаери цIыфхэм зыщагъэгъупшэ хъущтэп.\nАР-м псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ иминистрэу Мэрэтыкъо Рустем къызэриIуагъэмкIэ, непэрэ мафэм ехъулIэу сымэджэ 43-мэ стационарым щяIазэх, ахэм ащыщэу 2-м япсауныгъэ изытет хьылъэ. Зыр Тэхъутэмыкъое районым къыращи, зэпахырэ узхэм зыщяIазэхэрэ республикэ сымэджэщым къащагъ. ЯтIонэрэр республикэ клиническэ сымэджэщым чIэлъ. Адрэхэм япсауныгъэ изытет уигъэрэзэнэу щыт. Нэбгырэ 20-мэ амбулаторнэ шIыкIэм тетэу яIазэх, ахэм япсауныгъэ изытет врачхэр лъэплъэх.\n«ГумэкIыгъохэр псынкIэу дэдгъэзыжьынхэм, тиIо зэхэлъэу Iоф зэдэтшIэным мэхьанэшхо иI. Медицинэ оборудованием ищэфынкIэ IэпыIэгъу къытфэхъугъэхэ меценатхэм, предпринимательхэм инэу тафэраз. Джы непэ анахьэу тынаIэ зытедгъэтын фаер тимедикхэр къэтыухъумэнхэр, IофшIэнымкIэ амалышIухэр ахэм яIэнхэр ары», — къыхигъэщыгъ республикэм ипащэ.\nАдыгеим ит предприятиехэм яIофшIэн рагъэжьэжьынымкIэ шIэгъэн фаехэми зэхэсыгъом хэлэжьагъэхэр атегущыIагъэх. Ау ахэр къызызэIуахыжьыщтхэр Роспотребнадзорым къыгъэнэфэгъэ шапхъэхэр зэкIэ загъэцакIэхэкIэ ары. Бизнес цIыкIум ыкIи гурытым яшIуагъэ арагъэкIыным, цIыфхэм социальнэ IэпыIэгъу арагъэгъотыным иIофыгъохэми мэхьанэшхо аратыгъ.\n«Предпринимательхэм, республикэм щыпсэухэрэм федеральнэ ыкIи шъолъыр IэпыIэгъоу агъотын алъэкIыщтыр алъыгъэIэсыгъэнымкIэ IофшIэныр нахь гъэлъэшыгъэн фае», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.


«Бзэрабзэм» непэ тыIукIэщт | Адыгэ Макъ\n«Бзэрабзэм» непэ тыIукIэщт\nКъэбэртэе-Бэлъкъарым иарткупэу «Бзэрабзэм» ипчыхьэзэхахьэ Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо филармоние непэ щыкIощт.\nАдыгеимрэ Къэбэртэе-Бэлъкъарымрэ язэпхыныгъэхэр культурэмрэ искусствэмрэ ащэпытэх. Артистхэр зэлъэкIох, концертхэр къызэдатых. Лосан Тимур искусствэм щыцIэрыIу. Адыгэ Республикэм, Къэбэртэе-Бэлъкъарым, Къэрэщэе-Щэрджэсым янароднэ артистэу Нэфышъэ Чэримрэ Лосан Тимуррэ концерт пшIы пчъагъэ къызэдатыгъ.\nАужырэ илъэсхэм Лосан Тимур купэу «Бзэрабзэм» ипащ, орэдхэр еусых, пчыхьэзэхахьэхэр зэхещэх. Урысыем итхакIохэм я Союз хэтэу, республикэ гъэзетэу «Адыгэ макъэм» пшъэдэкIыжь зыхьырэ исекретарэу Хъурмэ Хъусен ипьесэ техыгъэ спектаклэу «Гощэмыдэ инысэхэдакI» зыфиIорэр АР-м искусствэхэмкIэ изаслуженнэ IофышIэшхоу, режиссерэу ЕмкIуж Андзор ыгъэуцугъ. Музыкэу къэгъэлъэгъоным щыIурэр Лосан Тимур ыусыгъ.\n«Бзэрабзэм» иконцерт Адыгеим иансамблэу «Абрекхэр» хэлэжьэнэу щыт. Пчыхьэзэхахьэр гъэшIэгъон хъущт.


Псэм тамэ реты | Адыгэ Макъ\nПсэм тамэ реты\nАвтор: Редакция\t/ 05.12.2018\t/ КУЛЬТУРЭР\t/\nАдыгэ Республикэм изаслуженнэ артисткэу КIыкI Софие иконцерт апэрэу Мыекъуапэ къыщитыгъ.\nУрысыем, Адыгеим, Къэрэщэе-Щэрджэсым янароднэ артистэу, композиторэу Дмитрий Шостакович ыцIэкIэ агъэнэфэгъэ шIухьафтыныр къызыфагъэшъошэгъэ Нэхэе Аслъан июбилей фэгъэхьыгъэ Iофтхьабзэхэу республикэм щызэхащагъэхэм пчыхьэзэхахьэр ащыщ.\nРеспубликэм и Къэралыгъо филармоние и Къэралыгъо симфоническэ оркестрэ, дирижерыр СтIашъу Къэплъан, игъусэу КIыкI Софие иконцерт къызэритыгъэм тигъэгушхуагъ. Лъэпкъ профессиональнэ музыкальнэ искусствэм хэхъоныгъэ ышIынымкIэ зэхэщакIохэм лъэбэкъушхо ашIыгъэу тэлъытэ. КIыкI Софие Адыгеим икультурэ лъэгъо шъхьаф щыпхырищыгъ.\n— Концерт зэхэтхэр къэптынхэр зэрэмыпсынкIэр тэшIэ, — къытиIуагъ Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо филармоние ипэщэ шъхьаIэу, Урысыем изаслуженнэ артистэу, Адыгеим, Темыр Осетием — Аланием янароднэ артистэу Къулэ Мыхьамэт. — Нэхэе Аслъан композитор цIэрыIу, зэхэщэкIо дэгъу. Тигуапэу Iоф дэтшIагъ.\nДунаим щызэлъашIэрэ общественнэ IофышIэшхоу МэщбэшIэ Исхьакъ ытхыгъэ «Бзыикъо заом» техыгъэ оперэр А. Нэхаим зиусыгъэр бэшIагъэ, ау музыкальнэ искусствэм щызэхэтхэу зытыублагъэр аужырэ илъэсхэр ары. Санкт-Петербург щыпсэурэ КIыкI Софие оперэм хэлэжьэнэу Нэхэе Аслъан зыреIом, гушIуагъэ.\n— Музыкальнэ училищыр Мыекъуапэ къыщысыухыгъ, Даутэ Сарыет сикIэлэегъаджэу макъэр зэрэзгъэпсын фаем зыфэзгъэсагъ, — къытиIуагъ КIыкI Софие. — Гъунэ имыIэу ащ сыфэраз. Сиконцерт Даутэ Сарыет къызэрэкIуагъэр, къызэрэсфэгушIуагъэр егъашIи сщыгъупшэщтэп.\nАпэрэ адыгэ оперэм Акозэ ироль къыщызышIыгъэ С. КIыкIым консерваториер Санкт-Петербург къыщиухыгъ, къэлэшхом Iоф щешIэ. Искусствэм щыцIэрыIо цIыфхэм аIокIэ. Тилъэпкъэгъухэу Ленинград хэкум щыпсэухэрэм я Адыгэ Хасэ хэтэу зэIукIэгъухэм ахэлажьэ. Зэкъошныгъэм ипчыхьэзэхахьэхэу Санкт-Петербург, Москва, нэмыкIхэм ащыкIуагъэхэм классикэм хэхьэгъэ произведениехэр, адыгэ орэдхэр къащиIуагъ.\n— Нэхэе Аслъан Iоф дапшIэзэ щыIэныгъэр нахь куоу олъэгъу, уишIэныгъэ хэогъахъо, — зэдэгущыIэгъур лъегъэкIуатэ КIыкI Софие. — Оперэм гупшысэ шъхьаIэу хэлъыр адыгэ лъэпкъым епхыгъ, орэдышъоу кIыригъэщырэм ар къыщыхегъэщы. Композиторыр лъэпкъым къырыкIощтым, инеущрэ мафэ нахьышIу ышIы зэрэшIоигъом афэусэ.\nГъыбзэ орэдэу «Адыифыр» ары концертыр къызэрэзэIуихыгъэр. «Си Къэсэй» — ари гумэкI-гупшысэ зыхэлъ ижъырэ лъэпкъ орэд. КIыкI Софие опернэ орэдыIоу зэрэщытым изакъоп непэ тыкъызытегущыIэрэр. Ижъырэ адыгэ орэдхэм тамэ аритызэ, произведение пэпчъ къэIокIэ хэхыгъэ къызэрэфигъотырэр тэгъэшIагъо.\n«Адыифым» уедэIугъэу нэмыкI орэдым екIолIакIэу къыфигъотыщтым уегъэгумэкIы. Арэу щытми, артисткэм хэкIыпIэхэр IэшIэхэу къегъотых. Орэдым псэ къыпегъакIэ, гущыIэхэр зэхэугуфыкIыгъэхэу зэхэохых. Орэдхэм шIулъэгъу къабзэм икъэухъумэн уафащэ, уагъэгупшысэ…\nНэхэе Аслъан щыIэныгъэм илъэныкъуабэ къызэдэзыубытын зылъэкIырэ композитор кIэщакIоу тэлъытэ. Адыгэ фольклорым къыхэхыгъэ произведениехэр «Ислъамыем» пае зэрегъафэх, ащ къыщымыуцоу МэщбэшIэ Исхьакъ иусэхэм атехыгъэхэу орэдхэр еусых. Анна Ахматовам игущыIэхэм арылъ орэдэу «Кукушкэр» апэрэу сценэшхом щыIугъ. КIыкI Софие орэдыр къыхидзи, «Ислъамыем» хэтхэр къыдежъыугъэх. ШIыкIэшIум тетэу композиторым орэдыр ыусыгъ, уахътэм уфызэплъэкIыжьыным иамалхэр къыуетых.\nКъэралыгъо симфоническэ оркестрэм идирижерэу СтIашъу Къэплъан А. Нэхаим иоперэ Iофэу дишIагъэр концертхэм къащэлъагъо. Композиторыр къызыщыхъугъэ къуаджэу Джэджэхьаблэ «Ислъамыем» къыщитыгъэ концертым оперэм къыхэхыгъэ едзыгъохэр щыIугъэх. Къоджэ щыIакIэр зыгу пымыкIхэрэм ащ фэдэ музыкэр къагурымыIощтэу, емыдэIущтхэу къытэзыIокIыгъэхэри щыIэх. Оперэр IэгутеошхокIэ Джэджэхьаблэ къыщаухыгъ.\nКадрэхэм ялъытыгъэр бэ. А гущыIэхэр цIыф цIэрыIохэм къаIоу зэхэтэхых. КIыкI Софие оперэм къыхэхыгъэ едзыгъор Мыекъуапэ зыщегъэжъынчым, искусствэм хэшIыкI фызиIэхэр Iэгу зэрэфытеуагъэхэм имызакъоу, пчэгум къихьагъэх, артисткэм къэгъэгъэ Iэрамхэр къыратыгъэх, концертыр къызаухым къекIуалIэхи, гущыIэ фабэхэр къыфаIуагъэх.\nАдыгэ Республикэм искусствэхэмкIэ иколледж ипащэу Куфэнэ Щамсэт, кIэлэегъаджэу Даутэ Сарыет, Урысыем изаслуженнэ артисткэу, Адыгеим инароднэ артисткэу Жэнэ Нэфсэт, Адыгэ Республикэм культурэмкIэ илъэсыбэрэ иминистрэу щытыгъэ Чэмышъо Гъазый, Адыгэ Хасэм иныбжьыкIэ къутамэ хэтхэм ацIэкIэ Дзэсэжъ Альмир, фэшъхьафхэри КIыкI Софие фэгушIуагъэх.\nДирижерэу СтIашъу Къэплъан къызэрэтиIуагъэу, ащ фэдэ уахътэ къыокIуныр зымыуасэ щыIэп. «Ислъамыем» иорэдыIохэу ГуашIэ Светланэрэ Уджыхъу Руслъанрэ къыхагъэщыгъэр КIыкI Софие Iоф дашIэныр зэрягопагъэр ары.\n«Ислъамыем» ихудожественнэ пащэу Нэхэе Аслъан концертыр къызаухым пчэгум къихьи, КIыкI Софие искусствэ лъагэм ишапхъэхэм зэранэсыгъэр, иIофшIэн гушхоныгъэ зэрэхигъуатэрэр хигъэунэфыкIыгъэх.\nСэкъатныгъэ зиIэхэм яобществэу республикэм щызэхащагъэм ипащэу Агъыржьэнэкъо Симэ, ащ иIофшIэгъухэр С. КIыкIым иконцерт еплъыгъэх, къыгоуцохи нэпэеплъ сурэтхэр атырахыгъэх.\n— СызыщапIугъэ Адыгэ Республикэм дахэу къыщыспэгъокIыгъэх, — къытиIуагъ КIыкI Софие. — Санкт-Петербург сыкIожьмэ, зэIукIэгъу гъэшIэгъонхэу сиIагъэхэм, сиапэрэ концерт бэрэ гукIэ къафэзгъэзэжьыщт, сиIофшIэн лъызгъэкIотэщт.


Поздравляем нашего автора с юбилеем! » Издательство «Время»\nПоздравляем нашего автора с юбилеем!\nВениамин Смехов принимает поздравления с юбилеем. Поздравляем нашего автора! В издательстве "Время" вышли книги Вениамина Смехова: "Али-Баба и другие: Четыре пьесы-фантазии по сказкам Европы и Азии", "Та Таганка", "В жизни так не бывает". Смотрите сюжет "Первого канала" по ссылке


«ПсэолъэшIыр зыфэдэм унэри фэд» | Адыгэ Макъ\n«ПсэолъэшIыр зыфэдэм унэри фэд»\nМы мафэр мэхьанэ зиIэ мэфэкIхэм ащыщ нахь мышIэми, джырэ обществэм игъэкIотыгъэу щыхагъэунэфыкIыжьырэп. Ау мыщ епхыгъэу Iоф зышIэхэрэм псэолъэшI сэнэхьатым имэхьанэ зэхашIыкIы. Тэ, къэбарлъыгъэIэс амалхэми, ар тинэплъэгъу идгъэкIырэп.\nБэдзэр зэфыщытыкIэ щыIакIэм тихэгъэгу зытехьэ уж псэолъэшI организацие инэу тлъытэщтыгъэхэм янахьыбэр зэхэзыжьыгъ е зэхэщакIэу яIэр нэмыкIэу агъэпсыжьыгъ. Ащ ыпкъ къикIэу псэолъэшI организациешхохэр Адыгеим итхэу пфэIощтэп. ЗыцIэ анахь къепIон плъэкIыщтыр зэIухыгъэ Iахьзэхэлъ обществэу «Адыгпромстрой» зыфаIорэр ары.\nТишъолъыр ит псэолъэшI предприятиехэм мыр анахьыжъ. 1942-рэ илъэсым псэолъэшI организациеу (СУ-3) апэ ригъажьи «Белгэсстроим» икъутамэу лъыкIуатэзэ къырыкIуагъ. Нэужым фирмэ шъхьафэу «Адыгпромстрой» хъужьыгъэ. Илъэс зэкIэлъыкIохэм мыщ гъэхъэгъэшIухэр ышIын ылъэкIыгъ, ыцIэ дэгъукIэ раригъэIуагъ.\nМыекъуапэ ипсэупIэ анахь инхэм ащыщэу «Черемушкэхэр» къызыщежьэгъэ фэтэрыбэ хъурэ унэ зэхэтышхоу урамэу Депутатскэм тетэу N 6-р илъэс 50-кIэ узэкIэIэбэжьмэ, проектыкIэм тетэу «Адыгпромстроим» ышIыгъагъ. Мы унэм нэмыкIхэри ыкIи социальнэ-культурнэ мэхьанэ зиIэ псэолъабэу къалэм дэтхэр къыкIэлъыкIуагъэх. Непэ къызнэсыгъэми къадэхъугъэм къыщымыуцухэу ыпэкIэ зэрэлъыкIотэщтхэм ыуж итых.\nПсэолъэшIым и Мафэ ипэгъокIэу «Адыгпромстроим» епхыгъэ псэолъэшI-монтажнэ гъэIорышIапIэу N 38-м ипащэу Бэгъ Аслъан гущыIэгъу тыфэхъугъ. Ар илъэс 20 хъущт мы IофшIэным зыхэтыр, псэолъэшIыным хэшIыкI дэгъу фыриI. Урамэу Свободэр зыщиухырэм дэжь мы уахътэм щагъэпсырэ унэм тыщызэIукIагъ.\n— Аслъан, лъэхъан чыжьэкIэ тызэкIэIэбэжьмэ, «Адыгпромстроим» мэхьанэ зиIэ объектхэр ышIыщтыгъэх. Ау аужырэ илъэсхэм цIыфхэр зыщыпсэухэрэ унэхэм яшIын нахь фэгъэзагъ. Илъэс зытIущыр тштэмэ, сыд фэдэ гъэхъагъэха зигугъу къэпшIын плъэкIыщтхэр?\n— Фэтэр 61-рэ зыхэхьэгъэ, секциитIоу зэхэт унэшхоу урамхэу Школьнэмрэ Пролетарскэмрэ зыщызэхэкIыхэрэм тетыр ттыгъэ. Ащ дыхэтшIыхьагъ къэлэ поликлиникэу N 1-р. Джащ фэдэу кIэлэцIыкIу ибэхэм апае унэ зэхэтитIу урамэу Исаевым ыцIэ зыхьырэм щыдгъэпсыгъ. Урамэу Советскэмрэ Победэмрэ зыщызэхэкIыхэрэм тет унэ дэхэшхоу фэтэр 76-рэ хъурэри тэ тифирмэ ышIыгъ. Мыхэм зэкIэми ащэпсэух. IофшIэнхэр ыкIэм фэкIох урамэу Советскэмрэ Лениным ыцIэ зыхьырэмрэ зыщызэуалIэхэрэм щытшIырэ унэу фэтэри 113-рэ хъурэр.\n— Джыдэдэм псэолъэшIынхэр зыщыкIохэрэ чIыпIэу тыздэщытым къытфытегущыIэба.\n— Мы унэр къати 5-у зэтетыщт, фэтэр зырыз-тIурытIоу зэтеутыгъэщт, пстэумкIи фэтэр 40 хъущт. Ащ щыщэу 20-р «КIэлэцIыкIу ибэхэм псэупIэ ягъэгъотыгъэныр» зыфиIорэ программэм ишапхъэхэм адештэх. Арышъ, хабзэм афищэфын ылъэкIыщт. Балконхэр хэтыщтхэп, гурыт хахъо зиIэ унагъохэм ателъытагъэу гъэпсыгъэщт.\n— Мы унэр къызышъуIэтыкIэ сыда етIани ешъушIэщтхэр?\n— Газыр, псыр, электричествэр ещэлIэгъэщтых. Фэтэр пэпчъ гъучIыпчъэ хэтыщт, котел итыщт, дэпкъхэр штукатуркэ шIыгъэщтых, джэхашъохэр зэщизэу игъэчъыкIыгъэщтых. Коридорхэр гъэлэгъэщтых, джэхашъом плиткэ тедзэгъэщт.\n— Джыри шъумыухызэ цIыфхэм яIахь къыхалъхьан алъэкIыщта ыкIи зы квадратнэ метрэм тхьапша ыосэщтыр?\n— ШIоигъоныгъэ зиIэ пстэури къыхэлэжьэнхэ амал щыI. Фэтэрым ыуасэ ипроцент 30-м къыщегъэжьагъэу 100-м нэс къыхалъхьэрэр. Ащ фэдэу нэбгыритIу мы унэу тшIырэм къыхэIэбагъ. Зы квадратнэ метрэм сомэ мин 30 ыуас.\n— Аслъан, тизэдэгущыIэгъу ыпшъэкIэ къыщыпIуагъ шъушIыгъэ унэхэр зэкIэ зэращэфыгъэхэр ыкIи ахэм зэращыпсэухэрэр. Ащ къегъэлъагъо язытет шэпхъэшIухэм зэрадиштэрэр. Сыда анахьэу шъунаIэ зытежъугъэтырэр?\n— Сыд фэдэрэ псэолъэшI фирми бэдзэр зэфыщытыкIэ щыIакIэм къыхэмызыным пылъ. Ау ащ къикIырэп унэу пшIынэу ебгъэжьагъэр псынкIэу зэрэптыщтым пае уемыгугъуныр. Шапхъэу щыIэхэр къыдэплъытэхэзэ, материалэу бгъэфедэхэрэм язытет дэгъоу къыхэпхын фае. Пыут оIокIэ къутэжьыщтыр хэбгъэхьанэу щытэп. Щыпсэущт цIыфхэмкIэ Iэрыфэгъоу зэтегъэпсыхьэгъэн фае.\n— ЦIыфхэр зыщыпсэухэрэ унэхэм яшIын сыда анахьэу къызэтезыгъэуцоу плъытэрэр?\n— АпэрэмкIэ — цIыфхэм ялэжьапкIэ зэрэмэкIэ дэдэм нахь хэмылъэу унэ ащэфын алъэкIырэп. ЯтIонэрэ ушъхьагъур — ипотекэкIэ ащэфынэу рахъухьэми, ахъщэ чIыфэу къаратырэм процентэу техъорэр бэ. Ахэр агъэмэкIагъэхэу аIо нахь мышIэми, процент 12-м къыщыкIэрэп. ГущыIэм пае, сомэ миллиони 2 зыосэ унэ зищэфыкIэ, илъэс 20-м къыкIоцI ытыжьынэу хъурэр бэ.\nУнэхэм яшIын къызэтезыгъэуцохэрэм ащыщ чIыгум икъыхэхын. ЧIыпIэу зыдэбгъэуцущтым елъытыгъэр макIэп, дэгъухэр лъэпIэ дэдэх. ЛъапIэу пщэфыгъэ чIыгум тепшIыхьэрэ унэм зыкъыщэфыжьырэп.\n— Аслъан, сыд фэдэ хэкIыпIа о плъэгъурэр псэолъэшIыныр нахь лъыкIотэным фэшI?\n— ИпотекэмкIэ ахъщэу апщыныжьырэр нахь макIэ шIыгъэным имызакъоу, къэралыгъо программэхэр нахь зэтефыгъэхэу пхырыщыгъэнхэр ары. ЩыIэх программэхэр сабый ибэхэм псэупIэхэр арагъэгъотыным фэIорышIэхэрэр. Ау социальнэу мыухъумэгъэ цIыфхэри тиIэх, ахэм къэралыгъом нахь закъыфигъэзагъэмэ дэгъугъэ. Унэхэм ауаси псэолъэшI компаниехэм нахь пыут зыкIамышIышъурэр хьакъулахьэу хабзэм ратырэр къызэраIэтыгъэм дакIоу агъэфедэрэ материалхэми ауасэ хэпшIыкIэу къыхэхъуагъ.\n— «Адыгпромстроим» зыпкъ итэу Iоф ышIэныр сэдэущтэу къыдэхъура?\n— Ар анахьэу зэлъытыгъэр типащэу ХъутIыжъ Аслъанбый. Ар илъэсипшIыкIэ ыпэ плъэрэ цIыфхэм ащыщ. IофшIэныр зэрэзэхэщагъэм лъэшэу ынаIэ тет. ПсэолъэшIыным лIэшIэгъу ныкъом къехъугъ зыхэтыр ыкIи илъэс 40-м нахьыбэ хъугъэ «Адыгпромстроим» зипащэр. ЩытхъуцIэу къыфагъэшъошагъэр макIэп: «Урысые Федерацием изаслуженнэ псэолъэшI», «Къалэу Мыекъуапэ ицIыф гъэшIуагъ», «Адыгеим и Щытхъузехь». Мыщ зэфэхьысыжь уегъэшIы: «ПсэолъэшIыр зыфэдэм унэри фэд»\n— Аслъан, тизэдэгущыIэгъу икIэухым шъуиIофышIэхэм ягугъу къытфэпшIыгъэмэ дэгъугъэ.\n— Анахь мэхьанэ зэттырэр тиIофышIэхэр арых. ГущыIэм пае, мы унэу джы тшIырэм нэбгырэ 20 щэлажьэ. 10-м чырбыщыр зэтыралъхьэ, 8-м бетон дакIэ, 2-р гъучIгъажъэх. Ахэм ахэт илъэс 50, илъэс 15 – 20 фэдиз хъугъэу Iоф зышIэхэрэр. Ахэр: Василий Кислянскэр, Лъащэкъо Аслъан, Хэжъ Аслъанчэрый. Ащ фэдэ IофышIэхэр тилъапIэх. Амал иIэу агу хэдгъэкIырэп, игъом лэжьапкIэр ятэты.\n— Тхьауегъэпсэу, Аслъан, уахътэ къыхэбгъэкIи гущыIэгъу укъызэрэтфэхъугъэмкIэ.\nПсэолъэшIым и МафэкIэ мы IофшIэным пылъхэм зэкIэми тафэгушIо. Тикъэлэ шъхьаIэ итеплъэ къэзыгъэдэхэщт унакIэхэр нахьыбэу къыдагъэуцонхэ амал яIэнэу афэтэIо.


ШIуагъэ къэзытырэ Iофтхьабз ШIуагъэ къэзытырэ Iофтхьабз » Шапсугия - История, культура, традиции адыгов-шапсугов\nОпубликовано: 22:55, 15 февраль 2019\nШIуагъэ къэзытырэ Iофтхьабз ШIуагъэ къэзытырэ Iофтхьабз\nНепэ, мэлылъфэгъум и 15-м Мыекъуапэ ермэлыкъ щэкIо. Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Мурат игукъэкIыкIэ народнэ ермэлыкъхэр апэу зыщызэхащэгъэ шъолъырхэм Адыгеир ащыщ. Непэ, мэлылъфэгъум и 15-м Мыекъуапэ ермэлыкъ щэкIо. Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Мурат игукъэкIыкIэ народнэ ермэлыкъхэр апэу зыщызэхащэгъэ шъолъырхэм Адыгеир ащыщ.\nНепэ, мэлылъфэгъум и 15-м Мыекъуапэ ермэлыкъ щэкIо. Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Мурат игукъэкIыкIэ народнэ ермэлыкъхэр апэу зыщызэхащэгъэ шъолъырхэм Адыгеир ащыщ. Социальнэ мэхьанэ зиIэ гъомылапхъэхэр нахь пыутэу цIыфхэм къаIэкIэхьанхэм мы Iофтхьабзэр фэIорышIэ.\nИлъэсым къыкIоцI Мыекъуапэ имызакъоу республикэм имуниципальнэ образованиехэм зэкIэми ермэлыкъхэр ащызэхащэх, цIыфхэм яшIуагъэ арагъэкIыным республикэм ипащэхэр пылъых. Адыгеим щысэу къыгъэлъэгъуагъэр тикъэралыгъо ишъолъыр зэфэшъхьафхэм джырэ уахътэ ащагъэфедэ.\nХабзэ зэрэхъугъэу, гъомылэпхъэ зэфэшъхьафхэр къыдэзыгъэкIырэ предприятиеу республикэм итхэр ермэлыкъым хэлажьэх. Мы Iофтхьабзэр зэхащэным ыпэкIэ Адыгэ Республикэм экономикэ хэхъоныгъэмкIэ ыкIи сатыумкIэ и Министерствэ иIофышIэхэр предприниматель пэпчъ адэгущыIэх, ермэлыкъым зэрэхэлэжьэнхэ алъэкIыщт амалэу щыIэхэр агурагъаIох.\nЛыр, пцэжъыер, щэм ыкIи хьаджыгъэм ахэшIыкIыгъэ шхыныгъохэр, хэтэрыкIхэр, пхъэшъхьэ-мышъхьэхэр, нэмыкIхэри ермэлыкъым къыращалIэх. Экономикэ хэхъоныгъэмкIэ ыкIи сатыумкIэ и Министерствэ къызэрэщытаIуагъэкIэ, гъомылапхъэхэр нэмыкI къэралхэм къаращынхэ фимытхэу зэрашIыгъэм ыкIи ащ ыпкъ къикIыкIэ къыдагъэкIырэм ауасэ къызэрэдэкIоягъэм къыхэкIэу мыщ фэдэ ермэлыкъхэр зэхэщэгъэнхэм мэхьанэшхо яI. ЧIыпIэ предпринимательхэм япродукцие IуагъэкIынымкIэ IэпыIэгъу афэхъугъэныр ары ермэлыкъым пшъэрылъ шъхьаIэу иIэр. Социальнэ мэхьанэ зиIэ гъомылапхъэхэр республикэм щыпсэурэ цIыфхэм аIэкIэгъэхьэгъэным министерствэм ынаIэ тырегъэты. Джащ фэдэу бэдзэрым щыIэ уасэхэм анахь пыутэу гъомылэпхъэ зэфэшъхьафхэр цIыфхэм ермэлыкъым щащэфынхэ алъэкIыным пылъых.\nМыщ фэдэ Iофтхьабзэхэр зэхэщэгъэнхэм мэхьанэшхо зэриIэр, ащ цIыфхэми, предпринимательхэми яшIуагъэ къызэрякIырэр пчъагъэрэ къыхигъэщыгъ КъумпIыл Мурат.\nЕрмэлыкъыр Мыекъуапэ иурамэу Советскэм (урамхэу Майкопскэм къыщегъэжьагъэу Победэм нэс), урамэу Михайловым ыкIи урамэу Димитровым (урамхэу Чкаловымрэ Юннатовымрэ ацIэ зыхьыхэрэм азыфагу) ащыкIощт. Мы чIыпIэхэм былымылыр, мэлылыр, къолыр, чэтылыр ыкIи нэмыкI гъомылапхъэхэу цIыфхэр анахь къызыкIэупчIэхэрэр ащащэщтых. Ащ нэмыкIэу Адыгеим ит предприятиехэу щэм, хьаджыгъэм ахэшIыкIыгъэ шхыныгъохэр, консервнэ продукциехэр, дагъэ, нэкулъ ыкIи IэшIу-IушIухэр къэзышIыхэрэр къекIолIэщтых.\nТикъэлэ шъхьаIэ щыпсэухэрэм ыкIи хьакIэхэм бэдзэрым щыIэ уасэхэм анахь пыутэу гъомылэпхъэ зэфэшъхьафхэр ермэлыкъым щащэфынхэ алъэкIыщт, ахэм ядэгъугъэ щэфакIохэм мы чIыпIэм щауплъэкIун амал яIэщт.\nКЪУМПIЫЛ Мурат: «Проектхэр гъэцэкIэгъэнхэр пшъэрылъ шъхьаI» КЪУМПIЫЛ Мурат: «Проектхэр гъэцэкIэгъэнхэр пшъэрылъ шъхьаI»\nАдыгеим ипромышленнэ предприятиехэм хэхъоныгъэ ашIыным иамалхэр Адыгеим ипромышленнэ предприятиехэм хэхъоныгъэ ашIыным иамалхэр\nЗэкIэ зэлъытыгъэр тэры ЗэкIэ зэлъытыгъэр тэры\nМэкъумэщ хъызмэтым епхыгъэ Iофыгъохэм атегущыIагъэх Мэкъумэщ хъызмэтым епхыгъэ Iофыгъохэм атегущыIагъэх\nАдыгеим иэкономикэ ихэхъоныгъэ иIофыгъохэм атегущыIагъэх Адыгеим иэкономикэ ихэхъоныгъэ иIофыгъохэм атегущыIагъэх


Гупчэм иамалхэр зэригъэлъэгъугъ — Адыгэ макъ\nГупчэм иамалхэр зэригъэлъэгъугъ\nРедактор 16.06.2017 16.06.2017 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Мурат Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым имедицинэ институт епхыгъэ аккредитациемкIэ ыкIи сэнэхьат къулаиныгъэхэр аIэ къигъэхьэгъэнхэмкIэ Гупчэм тыгъуасэ щыIагъ.\nАщ игъусагъэх АР-м и Къэралыгъо советникэу, мы апшъэрэ еджапIэм ипрезидентэу ТхьакIущынэ Аслъан, республикэм псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ иминистрэу Мэрэтыкъо Рустем, Адыгеим гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ и Министерствэ ипащэу КIэрэщэ Андзаур, университетым иректорэу Къуижъ Саидэ.\n2016-рэ илъэсым шышъхьэIум и 31-м агъэпсыгъэ Гупчэм амалэу IэкIэлъхэр республикэм ипащэ къыфаIотагъэх ыкIи нэрылъэгъу къыфашIыгъэх. Ар зэрифэшъуашэу зэтегъэпсыхьагъ, аужырэ шапхъэхэм адиштэрэ техникэмрэ оборудованиемрэ чIэтых. Апшъэрэ еджапIэм чIэс студентхэм сэнэхьатэу къыхахыгъэмкIэ практическэ егъэджэнхэр афызэхэщэгъэнхэм, аттестациер ыкIи кIэух къэралыгъо аттестациер арагъэкIуным, зэхэщэн-методическэ IэпыIэгъу кафедрэхэм арагъэгъотыным, апэрэ медицинэ IэпыIэгъур цIыфым ебгъэгъотын зэрэплъэкIыщтым епхыгъэ Iофыгъохэм язэхэфын ыпшъэкIэ зигугъу къэтшIыгъэ Гупчэр фэIорышIэ. Пшъэрылъ шъхьаIэу иIэхэм ащыщ медицинэ колледжым ыкIи институтым якIэлэегъаджэхэм, псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ республикэм иучреждениехэм яврачхэм яквалификацие хагъэхъон амал яIэнымкIэ яшIуагъэ арагъэкIыныр.\nГупчэм лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ Iоф ышIэн елъэкIы, гущыIэм пае, базовэ гулъынтфэ реанимациер, медицинэ IэпыIэгъу псынкIэр, диспансеризациер, нэмыкIхэри. Ащ фэшI роботхэр агъэфедэх, ахэм цIыфым фэдэу жьы къащэ, макъэ къагъэIу. А зэкIэри АР-м и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцакIэрэм нэрылъэгъу фэхъугъэх. Медицинэ институт ыкIи мыщ фэдэ Гупчэ зэтегъэпсыхьагъэ яIэнымкIэ Iофышхо зышIэгъэ республикэм ипащэхэм студентхэр афэрэзагъэх. Республикэм ипащэ ылъэгъугъэм осэшIу фишIыгъ, студентхэм тапэкIи гъэхъагъэхэр ашIыхэзэ къыхахыгъэ сэнэхьатым рылэжьэнхэу афиIуагъ.\n— Адыгеим щыпсэухэрэмкIэ мэхьанэшхо иI псауныгъэр къэухъумэгъэным исистемэ аужырэ шапхъэхэм адиштэу щытыныр. Ащ дакIоу врач хъущтхэм ясэнэхьат хэшIыкIышхо фыряIэу, специалист дэгъу хъунхэм тынаIэ тедгъэтын фае, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\n2017-рэ илъэсым мэкъуогъум IэзэнымкIэ ыкIи фармацевтикэмкIэ факультетхэм яспециалистхэу мыгъэ еджапIэр къэзыухыхэрэм аккредитациер арагъэкIущт. Медицинэ институтым идеканэу НэмытIэкъо Хьазрэт къызэриIуагъэмкIэ, джырэ уахътэм яеджапIэ зэкIэмкIи студент минитIум ехъу чIэс, мы илъэсымкIэ яблэнэрэу апшъэрэ медицинэ гъэсэныгъэ зэзгъэгъотыгъэхэр къычIатIупщых.\nПредыдущая Зичэзыу зэхэсыгъо иIагъ\nСледущая ЯмэфэкIкIэ афэгушIуагъэх


Автор Тема: Re: Куплю/обменяю старинные бутылки и флаконы (Прочитано 35447 раз)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (1120.96 кБ, 2592x1944 - просмотрено 81 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (1115.07 кБ, 2592x1944 - просмотрено 77 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (417.87 кБ, 1234x926 - просмотрено 85 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (1080.97 кБ, 1952x2592 - просмотрено 65 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (1099.29 кБ, 2592x1952 - просмотрено 61 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (139.73 кБ, 1024x768 - просмотрено 58 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (113.46 кБ, 1024x768 - просмотрено 47 раз.)


Лъэпкъ проектхэм ягъэцэкIэн — пшъэрылъ шъхьаI | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 19.06.2019\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР, ПОЛИТИКЭР, ЭКОНОМИКЭР\t/\nУрысыем и Президентэу Владимир Путиныр кIэщакIо зыфэхъугъэ лъэпкъ проектхэр шъолъырхэм гъэцэкIагъэхэ зэращыхъухэрэр ары Iофыгъо шъхьаIэу къахалъхьагъэр. Лъэпкъ проектхэр зэшIохыгъэнхэмкIэ, Урысые Федерацием исубъектхэм яхъарджхэм уасэ афэшIыгъэнымкIэ, 2025-рэ илъэсым нэс Урысые Федерацием ихэхъоныгъэкIэ Стратегиер щыIэныгъэм щыпхырыщыгъэнымкIэ Iофыгъоу къэуцугъэхэм ыкIи нэмыкIхэм атегущыIагъэх.\n«2019-рэ илъэсым федеральнэ бюджетым къыхагъэкIынышъ шъолъырхэм сомэ миллиард 2272,2-рэ аIэкIагъэхьащт, ащ щыщэу лъэпкъ проектхэм ягъэцэкIэн – сомэ миллиард 593,8-рэ. 2020-рэ илъэсым лъэпкъ проектхэр гъэцэкIэгъэнхэм пае сомэ миллиард 645,7-рэ федеральнэ бюджетым къыхагъэкIынышъ шъолъырхэм аIэкIагъэхьащт, 2021-рэ илъэсым — сомэ миллиард 655,9-рэ», — къыIуагъ Виталий Мутко.\nУрысые Федерацием и Премьер-министрэ игуадзэ къызэрэкIигъэтхъыгъэмкIэ, игъом лъэпкъ ыкIи федеральнэ проектхэр гъэцэкIэгъэнхэм пае анахь мэхьанэ зиIэ пшъэрылъхэм ащыщ пIэлъэ кIэкIым къыкIоцI ахъщэр зыIэкIэхьан фаехэм алъыгъэIэсыгъэныр.\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьи гъэцэкIэкIо хабзэм икъулыкъухэм пшъэрылъ гъэнэфагъэхэр къафишIыгъэх. Шъугу къэтэгъэкIыжьы: КъумпIыл Мурат джырэблагъэ иIэгъэ IофшIэгъу зэIукIэгъум къызэрэщыхигъэщыгъэмкIэ, лъэпкъ проектхэр игъом гъэцэкIэгъэнхэр къулыкъу пэпчъ ипшъэрылъ шъхьаIэу щыт. ПIалъэхэм кIыхьэ-лыхьэ зарагъэшI зэрэмыхъущтыр Адыгеим и ЛIышъхьэ къыхигъэщыгъ ыкIи графикым дэмыххэу, амал иIэмэ ыпэ итхэу, министерствэ пстэуми яIофшIэн зэхащэнэу къафигъэпытагъ.\n«Экономикэм, социальнэ лъэныкъом, транспорт ыкIи коммунальнэ инфраструктурэм яхэхъоныгъэ епхыгъэу гъэхъагъэхэр тшIынхэмкIэ лъэпкъ проектхэм тишъолъырхэм амал инхэр къаратых. Непэ Iоф зыдэтшIэрэ унашъохэр зэкIэ тицIыфхэм яфэныкъоныгъэхэм атегъэпсыхьагъэу щытынхэ фае. Джащ фэдэ IофшIэнэу гъэпсыным епхыгъэу щытым тицIыфхэм ящыIакIэ нахьышIум ылъэныкъокIэ зэхъокIыныгъэ ин фишIын фае», — къыхигъэщыгъ КъумпIыл Мурат.\nШъугу къэтэгъэкIыжьы: Адыгеим лъэпкъ проект 48-рэ щызэхагъэуцуагъ ыкIи щаухэсыгъ, ахэр зыфытегъэпсыхьагъэхэр лъэпкъ проект 11-мкIэ Iофтхьабзэхэр зэкIэ икъоу зэшIохыгъэнхэр ары. Шъолъыр проектхэм япаспортхэр къэралыгъо информационнэ системэу «Электрон бюджетыр» зыфиIорэм итых. 2019-рэ илъэсым сомэ миллиарди 3,5-рэ фэдиз ахэм ягъэцэкIэн пэIуагъэхьащт, ащ щыщэу сомэ миллиарди 3-м ехъурэр федеральнэ мылъку. Лъэпкъ проектхэмкIэ зэдегъэштэныгъэ хэлъэу IофшIэнхэр зэшIохыгъэнхэм пае Адыгеим Региональнэ проект офис щызэхащагъ ыкIи Iоф ешIэ. Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат проектхэм ягъэцэкIэнрэ ахъщэр шIуагъэ хэлъэу гъэфедэгъэнымрэ ренэу инэплъэгъу итых.


ЗэкIэ зэлъытыгъэр тэры | Адыгэ Макъ\nЗэкIэ зэлъытыгъэр тэры\nАвтор: Редакция\t/ 05.04.2017\t/ ПОЛИТИКЭР, ЭКОНОМИКЭР\t/\nЦIыфхэм адыриIэрэ зэIукIэгъухэм, псалъэу къышIыхэрэм, джащ фэдэу Адыгэ Республикэм инахьыжъхэм я Совет иигъэкIотыгъэ зэхэсыгъоу щыIагъэм Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Мурат Адыгеим щыпсэухэрэм афэкIорэ джэпсалъэу къыщишIыгъэм республикэм исоциальнэ-экономикэ хэхъоныгъэкIэ стратегием яIахь халъхьанэу, япредложениехэр къахьынхэу игъо щафилъэгъугъ.\nТэ, республикэм щыпсэухэрэм, анахьышIоу зыми тихабзэхэмрэ тиамалхэмрэ ышIэхэрэп. Тащыщыбэмэ наукэмрэ экономикэмрэкIэ къидзэнхэр ашIын амылъэкIыми, экономикэм хэхъоныгъэ зэришIын фэе лъэныкъохэр къаIонхэу амал яI.\nТикIэлэцIыкIухэм янеущырэ мафэ зыфэдэщтым ыгъэгумэкIыхэрэм Мурат Къэралбый ыкъом иджэпсалъэ къыдырагъэштэнэу зафэсэгъазэ. Республикэм и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцакIэрэм иджэпсалъэ къызыпкъырыкIыгъэр Адыгей гупсэм, ащ щыпсэухэрэм къарыкIощтым КъумпIыл Мурат зэригъэгумэкIырэр ары.\nЛъытэныгъэ зыфэтшIырэ гъэзетеджэхэр, Адыгеим иэкономикэ хэхъоныгъэ езыгъэшIыщт шъуипредложениехэр гъэзетэу «Адыгэ макъэм» иэлектрон адресэу аdygvоiсе@mаil.ru зыфиIорэм къэжъугъэхьых. ЗэкIэ ахэр Адыгэ Республикэм экономикэ хэхъоныгъэмрэ сатыумрэкIэ и Министерствэ IэкIэдгъэхьажьыщтых.\nБылымхъуным республикэм зыкъыщегъэIэтыжьыгъэнымкIэ, былымпIашъэхэм, анахьэу чэмхэм, яIыгъын зыпкъ игъэуцожьыгъэнымкIэ сфэлъэкIыщтыр зэкIэ сшIэнэу шъусэгъэгугъэ. Зы лъэхъанэ горэм Адыгеим ищагухэм, иколхозхэм, исовхозхэм былымышъхьэ мини 100 фэдиз ащаIыгъыгъ, щэ тонн мини 100 пчъагъэ чэмхэм къакIахыщтыгъ.\nЩэ заводхэм яобъединение игенеральнэ директорэу Хэшх Мэдинэ ишIуагъэкIэ адыгэ къуаем идэгъугъэ джащыгъум зэрэхэгъэгоу щызэлъашIэгъагъ. Адыгеир анахьэу зэрыгушхорэмэ ар ащыщ хъугъагъэ.\nЩэр къызыкIахырэ чэмышъхьэ пчъагъэр республикэм хэпшIыкIэу джыдэдэм нахь макIэ щыхъугъ. Тищэ заводхэм япродукцие зыхашIыкIырэ щэр Краснодар краимрэ Ставропольемрэ къаращы.\nБылымхъуныр федэшхо къэзымытырэ е чIэнагъэ языгъэшIырэ отраслэу сыдигъуи щытыгъ. Ар зэпхыгъэр щэ килограмм пчъагъэу чэмхэм къакIахырэр, Iусхэм ыкIи нэмыкIхэм ахъщэу апэIухьэрэр ары.\nТиджырэ лъэхъан фермерхэр ары чIыгухэр зылэжьыхэрэр. Ахэм колхозхэм ахэтыгъэхэм ячIыгу Iахьхэр бэджэндэу аштагъэх. Ахэм ащыщэу бэп чIыгулэжьыным дакIоу былымхъунми пылъыр. Мыщ дэжьым къэIогъэн фае техникэ пэрытхэр зэрагъэфедэрэм епхыгъэу губгъо IофшIэнхэм къоджэдэсхэр макIэу зэрахэлажьэрэр. Къоджэдэсхэм азыныкъо нахьыбэмэ IофшIэн зыщагъотын алъэкIыщт былымхъуным джыдэдэм жъажъэу хэхъоныгъэ зэришIырэр, социальнэ Iофыгъохэм язэшIохын ар зэрэфэмылажьэрэр къэIогъэн фае.\nБылымхъуным зыкъызэриIэтыжьыщт шIыкIэм икъоу егупшысэгъэн фае. Ащ охътаби, мылъкуби ищыкIагъ. Ау ар зэшIохыгъэн фаеу сэлъытэ. Сэ сызэреплъырэмкIэ, чIыгулэжьыным пылъ фермерым былымхъуным, щэм икъэхьыжьын зафигъэзэным кIэзыгъэгушIущт амалхэр къэгъотыгъэнхэ фае. Апэрэ чэзыоу Iофыр зыщегъэжьэгъэн фаер къоджэдэс унагъохэм ябылымхэм апае хъупIэхэр зыпкъ игъэуцожьыгъэнхэр, щэр защаIахыщт чIыпIэхэр къуаджэхэм къащызэIухыгъэнхэр ыкIи нэмыкI амалхэр зехьэгъэнхэр ары.\nСэ зи кIэ къэсыугупшысыгъэп. Былымхъуным республикэмкIэ мэхьанэшхо зэриIэр ары хэзгъэунэфыкIы сшIоигъуагъэр.\nМы Iофым Общественнэ палатэри, Народнэ фронтри, нэмыкI общественнэ организациехэри, муниципальнэ, поселкэ советхэри, депутатхэри, къэбар жъугъэм иамалхэри къыхагъэлэжьэн алъэкIыщтыгъэ.


Адыгеим икъэралыгъо автоинспекторхэм яIофшIэгъу мафэ шIэныгъэхэм зыщахагъэхъорэ институтым бэмышIэу щагъэкIуагъ. КIэлэцIыкIухэр щынэгъончъэу гъогум щызекIонхэм фегъэджэгъэнхэмкIэ гъэсэныгъэм иорганизациехэм яIофышIэхэм IэпыIэгъу афэхъугъэх.\nПэшIорыгъэшъ Iофтхьабзэу кIэлэегъаджэхэм зэхащэхэрэм ны-тыхэм якомитетхэр нахьыбэрэ къыхагъэлэжьэнхэу полицейскэхэм къаIуагъ. Урок пэпчъ щынэгъончъагъэм зы такъикъ къыфыхагъэкIымэ ыкIи гъогурыкIоным ишапхъэхэр амыукъонхэу зэрытхэгъэ мэкъэгъэIухэр гуадзэу «Электронный дневник» зыфиIорэмкIэ афагъэхьыхэмэ ишIуагъэ къызэрэкIощтыр агурагъэIуагъ.\nГъогур щынэгъончъэу зэрэзэпачыщтыр ыкIи чIыпIэ зэфэшъхьафхэу зэрыфэнхэ алъэкIыщтхэр зыфэдэхэм афэгъэхьыгъэу кIэлэегъаджэхэр нахьыбэрэ еджакIохэм гущыIэгъу афэхъунхэу полицейскэхэм игъоу алъэгъугъ. Джащ фэдэу зэпымыоу араIон фае нэфынэр къэзытырэ ныбалъэхэр агъэфедэнхэу ыкIи гъогум зэпырыкIыхэ зыхъукIэ телефонхэр амыIыгъынхэу.\nЛъэныкъо пстэуми акIуачIэ фагъэIорышIэмэ, лъэсрыкIо ныбжьыкIэхэм яшIэныгъэ зэрэхэхъощтым ыкIи ахэр зыхэфэхэрэ хъугъэ-шIагъэхэр нахь макIэ зэрэхъущтхэм къэралыгъо автоинспекторхэм яцыхьэ телъ.\nПредыдущая ШэпхъэшIухэр къыхахыщтых\nСледущая Уахътэм ымыгъэпкIыжьырэ сатырхэр


Адыгэ Республикэмрэ Араб Зэгот Эмиратымрэ зэдэлэжьэщтых\nМэфэку, Бэдзэогъум и 05 2018 03:38\nБэдзэогъум и 4-м, Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат Араб Зэгот Эмиратым щыщ фирмэу «Аль Фаладж» ипащэхэм Мыекъуапэ щаIукIагъ.\nФирмэу «Аль Фаладж» нахь Iоф шъхьаIэу зыпылъыр химие уцхэр темыутхагъэу чIыгум къыщагъэкIхэрэр ещэфых ыкIи ещэжьых. Фирмэм ипащэхэр ятIуанэрэу Адыгэ Республикэм къакIох. Ахэм къагъэкIхэрэр зыщаугъоирэ гупчъэ ин Адыгэ Республикэм къыщызэIуахынэу агухэлъ.\nКъумпIыл Мурат Адыгэ Республикэр IэкIыб хэгъэгухэм ащыщхэм адэлэжьэнэу зэрэхьазырэр къыIуагъ ыкIи фирмэу «Аль Фаладж» Адыгеим гупчъэ къыщызэIуихыным пае щыкIагъэу иIэхэм адэлэжьэнхэу хьыкумэтым пшъэрылъ фишIыгъ.\nЕджагъэх 279 фэдизэрэ\nНэмыкI материалэу мы категорием ехьылIагъэу: « Урысые Федерацием хэт Республикэхэм ащыщ лъэпкъ IофшIэхэм зэхэсыгъо яIагъ ныдэлъфыбзэхэм апае Адыгэ Республикэм икъушъхьэм мышъэу ащыпсэухэрэм япчъагъэ зэрагъашIэ »\n© 2019 Адыгэ мэкъэгъэIу


Ныдэлъфыбзэр къэзыухъумэрэ зэнэкъокъу — Адыгэ макъ\nНыдэлъфыбзэр къэзыухъумэрэ зэнэкъокъу\nЫпэкIэ тигъэзет къызэрэщыхэтыутыгъэу, бэдзэогъум и 15-м къыщегъэжьагъэу шышъхьэIум и 30-м нэс Къуекъо Налбый ыцIэкIэ зэнэкъокъоу зэхащагъэм адыгабзэкIэ тхыгъэ рассказ анахь дэгъур къыщыхахыщт. Ащ хабзэу, шапхъэу пылъхэм нахь игъэкIотыгъэу нэIуасэ шъуафэтэшIы.\nРассказ тхыным тегъэпсыхьэгъэ адыгэ тхакIоу Къуекъо Налбый ыцIэкIэ щыт зэнэкъокъур зэхэзыщэрэр ыкIи резыгъэкIокIырэр Хэку гъэзэжьынымкIэ Адыгэ Хасэмрэ (Онтарио — Канада) гуманитар ушэтынхэмкIэ Адыгэ республикэ институтэу КIэрэщэ Тембот ыцIэ зыхьырэмрэ. Зэнэкъокъум гухэлъ шъхьаIэу иIэр адыгабзэр лъэпкъым илэжьыгъэ анахь лъэпIэ дэдэхэм зэращыщым кIэлэцIыкIухэм гу лъарагъэтэныр, ащ уасэ фашIын, фэса-къын ыкIи къаухъумэн зэрэфаер къагурыгъэIогъэныр, сыд фэдэ чIыпIэ ифагъэхэми, яныдэлъфыбзэкIэ гущыIэнхэр, гупшысэнхэр, тхэнхэр, еджэнхэр Iофышхоу зэрэщытыр зэхашIыкIыныр ары.\nФилологие шIэныгъэхэмкIэ доктор, гуманитар ушэтынхэмкIэ Адыгэ республикэ институтым ипащэ игуадзэу Биданэкъо Марзият тызэрэщигъэгъозагъэмкIэ, мыгъэ апэрэу мыщ фэдэ зэнэкъокъу зэхащэ. Республикэм ит гурыт еджапIэхэм, гъэсэныгъэм иучреж-дениехэм макъэ арагъэIугъ, ныбжьыкIэхэр чанэу къыхэлэжьэнхэу мэгугъэх. Зэнэкъокъум изэхэщэн кIэщакIо фэхъугъэр профессорэу, шIэныгъэхэмкIэ докторэу, Хэку гъэзэжьынымкIэ Адыгэ Хасэм итхьаматэу СтIашъу Iyрфан ары.\n— БлэкIыгъэ илъэсым конференциеу зэхэтщагъэм Къуекъо Налбый илъэсым ицIыфэу щыдгъэнэфагъ. Зэнэкъокъур зэхэтщэным ар IэубытыпIэ фэхъугъ, — къытфеIуатэ Биданэкъо Марзият.\nЗэхэщакIохэм зэрагъэнафэрэмкIэ, зэнэкъокъум зэфэхьысыжьэу фэхъунэу зыщыгугъыхэрэр адыгэ кIэлэцIыкIухэр зыщыщхэ лъэпкъым ишэн-хабзэхэр ашIэнхэр, сэнаущыгъэу ахэлъымрэ зэшIокIэу яIэмрэ нахь зарагъэушъомбгъузэ, ягупшысэ къыраIотыкIышъуныр ары. Джащ фэдэу сабыйхэм яныдэлъфыбзэ фыщытыкIэу фыряIэм нахь зыкъыIэтыным, гущыIакIэу щыIэхэм нахь щыгъозэнхэм Iофтхьабзэр фэIорышIэнэу мэгугъэх.\n2020-рэ илъэсым бэдзэогъум и 15-м щегъэжьагъэу кIорэ зэнэкъокъур Iоныгъо мазэм и 15-м нэс рекIокIыщт. Тхыгъэхэр шышъхьэIум и 30-м нэс къагъэхьынхэ фае. Iофтхьабзэр ныбжьым елъытыгъэу зэтеутыгъэщт:\n— гурыт еджапIэм щеджэрэ еджакIохэу зыныбжь илъэс 14 — 17-м итхэр;\n— апшъэрэ еджапIэхэм ачIэс еджакIохэмрэ зыныбжь илъэс 25-м нэсыгъэ ныбжьыкIэхэмрэ.\nЗэнэкъокъум къагъэхьыщт тхыгъэхэр яжанрэкIэ рассказ шапхъэм илъынхэ фае. Iофтхьабзэм къагъэхьы хъущт ащ хэхыгъэу фагъэхьазырыгъэ тхыгъэхэри, ыпэкIэ къыхаутыгъэхэри.\nТхыгъэм цIэу фашIыгъэмрэ ащ къыщыIотэгъэ гупшысэмрэ зэрэзэпэджэжьырэ, зэрэзэтефэрэ шIыкIэр, зикъэлэмыпэ къыпыкIыгъэм гупшысакIэу иIэм имэхьанэр, гупшысэм зэкIэлъыкIуакIэу иIэр, ащ къыщыIэтыгъэ Iофыгъохэр зэшIохыгъэ, къэIотагъэ зэрэхъугъэм икуугъ, адрэхэм ашъхьэщыкIэу тхыгъэм хэлъ гъэшIэгъоныр, нэмыкIхэр анахь шъхьэIэщт.\nКъагъэхьырэ тхыгъэхэр Word шапхъэм итэу, нэкIубгъуищым къыщымыкIэу щытын, текстым икъэуахьхэр интервалыр см 2,5-кIэ (джабгъумкIи, сэмэгумкIи, ышъхьагъыкIи, ычIэгъыкIи) къыIухыгъэн фай. Сатыр къэс интервалитIу азыфагу дэлъын фай, хьарыфым иинагъэр шрифт 14-м тетэу, Times New Roman шапхъэм итэу щытын фай.\nЗиIофшIагъэ къыхагъэщыхэрэм ахъщэ шIухьафтынхэр афагъэшъошэщтых. Гурыт еджапIэм чIэс еджакIохэм ащыщэу апэрэ чIыпIэр зыфагъэшъошагъэм сомэ минипшI, ятIонэрэ чIыпIэм — сомэ минитф, ящэнэрэм — сомэ минищ аратыщт.\nАпшъэрэ еджапIэхэм ачIэс ныбжьыкIэхэм ащыщэу апэрэ чIыпIэр зэратыгъэм сомэ мин тIокI фагъэшъошэщт, ятIонэрэм — сомэ минипшI, ящэнэрэ чIыпIэм — сомэ минибл.\nТекIуагъэхэмрэ нахь чанэу хэлэжьагъэхэмрэ Хэку гъэзэжьынымкIэ Адыгэ Хасэм къыхихыщтых ыкIи ежь иунэе мылъку къыхигъэкIыгъэ ахъщэ шIухьафтынхэр гуманитар ушэтынхэмкIэ Адыгэ республикэ институтым ащаритыжьыщтых. Джащ фэдэу зэнэкъокъум зэрэхэлэжьагъэхэр къэзыушыхьатрэ тхылъхэр (сертификатхэр) зэкIэми къаратыщт. Къыхэгъэщыгъэн фае Iофтхьабзэм щытекIуагъэхэр зыгъэхьазырыгъэ кIэлэегъаджэхэм щытхъу тхылъ зэрафагъэшъошэщтхэр.\n2020-рэ илъэсым чъэпыогъу и 10-м зэфэхьысыжьхэр ашIыщтых.\nТхыгъэу къырахьылIагъэхэм яшIуагъэрэ ахэр зэнэкъокъум къыгъэуцугъэ шапхъэхэм зэратефэрэмрэ зэхифыным фэгъэзэгъэ куп зэхащэщт. Ар зыгъэнэфэщтыр гуманитар ушэтынхэмкIэ Адыгэ республикэ институтыр ары.\nТекIуагъэхэмрэ нахь чанэу хэлэжьагъэхэмрэ ятхыгъэхэр зэкIэри Хэку гъэзэжьынымкIэ Адыгэ Хасэмрэ гуманитар ушэтынхэмкIэ Адыгэ республикэ институтымрэ Интернетым къырагъэуцощтых. Ахэм анэмыкIэу гъэшIэгъонэу, шIуагъэ зиIэу къагъэхьыгъэ тхыгъэхэри къыхагъэщыщтых. Къэбархэр гъэзетхэм, телевидением, радиом къатыщт.\nКонкурсым хэлэжьэщтхэм ятхыгъэхэр Email-у edu@CROWorld.org marziyatbidanok@mail.ru къагъэхьынхэу къяжэх. Ащ «Зэнэкъокъоу Къуекъо Налбый ыцIэкIэ рекIокIырэм пай» тетын фай. НыбжьыкIэхэм зыщагъэгъупшэ хъущтэп тхыгъэхэр зикъэлэмыпэ къычIэкIыгъэхэм атефэрэ къэбар кIэкI шапхъэм итэу къагъэлъэгъон зэрэфаер.\nКъыхэгъэщыгъэн фае рассказыр зэрыт файлым зытхыгъэм ыцIэрэ ылъэкъуацIэрэ ит зэрэмыхъущтыр.\nПредыдущая Iэмэ-псымакIэхэр къафащэфыгъэх\nСледущая КъумпIыл Мурат: «Непэрэ шапхъэхэм адиштэрэ псэупIэхэр шIыгъэнхэмкIэ шъолъырым амалышIухэр IэкIэлъ мэхъу»


ЦIыфхэр хъишъэм нэIуасэ фишIыщтых - Статьи на адыгском. - Каталог статей - Неофициальный сайт аула Ассоколай.\nЦIыфхэр хъишъэм нэIуасэ фишIыщтых\nТилъэпкъ гъэзет къызэритхыгъагъэу, къуаджэу Аскъэлае тарихъым иунэ (музей боевой и трудовой славы) къыщызэIуахынэу агъэхьазыры. Музеим икъызэIухын икIэщакIор Цэй Аюбэ ыкъоу Ерэстэм. Ащ къыщагъэлъэгъощтхэр еугъоих, музеир зычIэтыщт унэр арегъэгъэцэкIэжьы, нэмыкI Iофыгъохэри зэрехьэх.\nЕрэстэм зыуж ихьэгъэ Iофыр, сыдрэ къин ыпэ къикIыгъэми зэшIуихызэ, пхырегъэкIы. А шэн-хэбзэ шIагъор къырыдгъэлъэгъонэу музеим иэкспонатхэм тахэIэбэн, блэкIыгъэ хъугъэ-шIагъэмэ зы щысэ къахэтхын.\nЕрэстэм икъоджэгъухэми музеим мэхьанэ раты, экспонатхэм яугъоин яшъыпкъэу хэлажьэх. Экспонат заулэ схьи, мафэ горэм сэри музеим сыкIуагъ. ГъучIыпчъэу Iухыгъэм сызыIохьэм музеим ищыIэныгъэ щыщ пычыгъо горэм шыхьат сыфэхъугъ. Ар Аскъэлае иапэрэ футбол командэ ехьылIэгъэ стендэу Ерэстэм иIэпыIэгъоу Мэджэс (Хьакъуй) Саидэ ыгъэхьазырырэр ары.\nЦэй Ерэстэм стендым кIэрыт, футболистмэ ясурэтмэ атеIабэзэ ыкIи зырызэу ацIэ-алъэкъуацIэмэ къяджэзэ, хъишъэу апылъмэ Саидэ арегъэдэIу.\n— СэмэгумкIэ къебгъэжьэнышъ, ычIэгъырэ сатырым Бэрзэдж Абубачыр ыкъоу Хьазрэтаил, Уджыхъу Нухьэ ыкъоу Юр, Гъыщ Зулкъаринэ ыкъоу Заур; азыфагурэ сатырым итых: ГъукIэлI Андзаур ыкъоу Казбек, Алашэ Ерэджыбэ ыкъоу Заурбый, Уджыхъу Абубачыр ыкъоу Аслъан, Бэгъушъэ Сергей ыкъоу Къырмыз; ашъхьагъырэ сытырымкIэ: Уджыхъу Сахьидэ ыкъоу Андзаур, Анцокъо Хьаджмосэ ыкъоу Аслъан, ГъукIэлI Махьмудэ ыкъоу Юсыф, Цэй Аюбэ ыкъоу Ерэстэм, Еутых Абубачыр ыкъоу Андзаур, Еутых Мэсхьабэ ыкъоу Хьазраил, Сихьаджэкъо Юсыф ыкъоу Аскэр. Джары футболист пэпчъ тарихъэу пылъыр, — еIо Ерэстэм. — Джыри зэ кIэсэгъэтхъы: зэкIэмэ анахь Iофыбэ зыпшъэ ифагъэр ГъукIэлI Махьмудэ ыкъоу Юсыф ары. Ары командэм икапитаныгъэр. Футбол командэр зэрэпсаоу пштэми хъишъэ гъэшIэгъон пылъ.\nТеблэгъэн музеим, хъишъэм инэмыкI нэкIубгъохэми нэIуасэ зафэтшIын.\n1958-рэ илъэсым тыгъэгъазэм ыкIэхэм адэжь Цэй Ерэстэм дзэ къулыкъур къыухи, икъуаджэу Аскъэлае къыгъэзэжьыгъагъ, комсомолым иучет хэуцожьыгъагъ. Ерэстэм къуаджэм къыфэзэщыгъ, зеплъыхьэ, щырекIокIырэ Iофыгъомэ ынаIэ атыредзэ, икъоджэгъу шъэожъыемэ Iэгуаор къызэрэрафэкIырэр, «футбол тешIэ» аIозэ зэрэджэгухэрэр инэплъэгъу къыредзэ. ЕгъэшIагъо кIалэхэр джэгуным зэрэзэлъиштэхэрэр. Анахьэу зылъыплъэрэр командэм икапитанэу ГъукIэлI Юсыф. Юсыф футбол ешIэным хэшIыкI фыриI, итеплъэ емылъытыгъэу кIочIэшху, зэрэпсаоу джэгуным зыреты, иджэгогъухэр егъэдаIох, зэплъырэм ыгу илъыр къешIэ, къыфэIорышIэ.\nЦэй Ерэстэм къуаджэм къызигъэзэжьыгъэм бэ темышIагъэу икъоджэгъу ныбжьыкIэхэм ящыIэкIэ-псэукIэ зэгъэфэгъэным иIоф хаплъэу еублэ — къоджэ комсомол организацием исекретарь IэнатIэ къыфагъэшъуашэ. А IэнатIэр общественнэ IофшIэнэу алъытэщытыгъ нахь, лэжьапкIэ пылъэу щытыгъэп. Апэдэдэ Ерэстэм иIофшIэн зэрэригъэжьагъэр комсомол организациер зыпкъ игъэуцожьыгъэныр ары. Комсомольцэ ерыуаджэ горэ тракторым тырищи, колхозым иIофышIэ къызэрыкIоу ышIыгъагъ. КIалэр пчыхьэм Ерэстэм дэжь къакIуи къелъэIугъ «Узыфаеу пфэсымышIэн щыIэп тракторым сытемыщ» ыIуи. «Ар сэ сизакъоу зэшIосхын слъэкIыщтэп, комсомольцэхэр къэугъойхи, зэIукIэм унашъоу щашIыгъэм тетэу зэхэтфыщт». ЯтIонэрэ мафэм ипчыхьэ комсомольцэ нэбгырэ 26-м (бзылъфыгъи 4-рэ кIэлэ 22-рэ хъущтыгъэх) щыщэу нэбгырэ 15 кIалэм къыугъоигъ. Ахэм яунашъокIэ тракторист IофшIэныр зэрихьанэу къагъэнагъ. Джащ щегъэжьагъэу комсомол организацием изэIукIэ процент 80 — 100-м нэсэу къекIуалIэхэу, комсомол хэтыпкIэри игъом къатэу аублэжьыгъагъ. Ар ЕрэстэмкIэ апэрэ лъэбэкъугъ. ЯтIонэрэ Iофыгъоу щытыгъ къуаджэм футбол командэ щызэхэщэгъэныр. А лъэхъанэм район гупчэм фэшъхьаф футбол командэ зиIэ къуаджэмэ ахэтыгъэп. «ГъукIэлI Юсыф садэжь къясэгъащэ, — къырегъажьэ Ерэстэм Аскъэлэе къоджэ футбол командэм ихъишъэ. — Гухэлъэу сиIэри, ежь командэм икапитан IэнатIэкIэ сызэрэщыгугъырэри есэIо. Зи химыIухьэу есIуагъэм къезэгъы. Сыдрэ Iофыгъо къэтэджыгъэми, Iо хэмылъэу Юсыф иIахьышIу хишIыхьэщтыгъ. Анахь къин къыщыхъугъэр кIалэмэ Iоф гъэнэфагъэ зэрямыIагъэр ары. Футбол шъофым икъыхэхын зэкIэ кIалэмэ ягупшысэ къыхалъхьагъ. ЧIыпIэ заулэ ацIэ къыраIуагъ. Аужыпкъэм, Аскъэлаерэ чылагъоу Краснэмрэ азыфагу иIэ былымхъупIэм тыкъыщыуцугъ. Шъофым иукъэбзын кIалэмэ зи рагъэIуагъэп, пэнэ-кондэ зырызэу итыгъэхэр раупкIыгъэх. Ау къэбарыр къуаджэм щыIугъ, пчыхьэм лIыжъ лIыкIохэр тадэжь къэкIуагъэх. ЗэдэгущыIэгъу къин зэдытиIагъ. БылымхъупIэм щыщ чIыгу къытатынэу фэягъэхэп. Сыдэу щытми, кIалэмэ рахъухьэгъэ шIоигъоныгъэр ерагъэу пхырыдгъэкIыгъ.\nТищыкIэгъэщт псэолъапхъэхэм язэгъэуIуни Iоф къыфыпыкIыгъ. Мэзпэсым ХьэпакI ыцIагъ. Ар къуаджэу Гъобэкъуае щыщыгъ. ИIэнатIэ дэхыгъэ имыIэу ыгъэцакIэу къэбар пылъыгъ. «Зэ ХьэпакIэ зыIузгъэкIэн, къыддимыштэмэ, нэмыкI хэкIыпIэ теусэн» кIалэмэ къясIуи, ыужырэ мафэм инэфшъагъо сынэсэу Гъобэкъуае сыкIуагъ. СыкIэупчIи, мэзпэсым иунэ къыхэзгъэщыгъ. Сызэджэм зиIэгъопэ лъэныкъо зибгырыпх дэгъэнэгъэ лIэу унэм къикIыгъэм (ыIэ лъэныкъо пытыжьыгъэп) сэлам есхыгъ, Аскъэлае сызэрикIыгъэр, уахътэ иIэмэ, ихэбзэ Iоф пае сыдэгущыIэ зэрэсшIоигъор есIуагъ. Сэламым къыригъэгъэзэжьыгъ, унэм сыригъэблэгъагъ, сигъэтIыси, «къаIо, сыодэIу» къысиIуагъ. Зыуж ситыр ыкIи тиIоф зэрэкIэкIырэ шIыкIэр фэспчъыгъэх. «Ащ фэдиз къиныбэмэ шъуапхырыкIыгъэмэ, сэ пхъэм шъущызгъэкIэнэп, тхьапш шъузыфаер?» къыIуагъ лIым. Метри 7-рэ сантиметрэ 20-рэ якIыхьагъэу тIу ыкIи метрэ плIырыплI якIыхьагъэу плIы зэрэтищыкIагъэр есIуагъ.\n«Дэгъу. КIалэу къэбгъакIохэрэм къафэгъэпыт чъыг лъапсэхэмрэ тхьапэхэмрэ аухъумэжьынхэу бэрэ тауплъэкIоу къыхэкIышъ», — къысиIуагъ мэзпэсым.\n— Комсомол пшъэрылъэу афэтшIыгъэр зыгъэцэкIагъэхэр Бэгъушъэ Даутэрэ ГъукIэлI Хьаджыбэч ыкъоу Нухьэрэ, — еIо Ерэстэм. — ГъукIэлI Нухьэ ищытхъу Iалъ мэкъ джыри хэбгъэхъожьын плъэкIыщт ар кIэлэ чанэу зэрэщытыгъэр, комсомол организацием икомитет зэрэхэтыгъэр. Ар Мыекъуапэ кIуи зы илъэсэ курсым къыщеджагъ, футбол шъофыр зэрэбгъэхьазырыщт шIыкIэм ехьылIэгъэ брошюрэ кIалэмэ къафихьи шIухьафтынэу аритыгъагъ ыкIи IэпэIэсэныгъэ хэлъэу зыщешIэщтхэ чIыпIэр аригъэгъэпсыгъагъ.\nЫпшъэкIэ къыщиIотагъэхэм Ерэстэм къахигъэхъожьыгъ Аскъэлаерэ чылагъоу Краснэмрэ азыфагу илъ гъогум ыужкIэ мыжъуакIэ тетэкъогъэным зыфежьэхэм комсомолым хэтхэри, колхозым иIофышIэхэри чанэу зэрэхэлэжьэгъагъэхэр.\nАскъэлае иапэрэ футбол командэ мэшIуачэу зэхигъэнагъэр непэ къызнэсыгъэми маблэ. ЫужкIэ къикIыгъэ ныбжьыкIэмэ ар шIухьафтын шIагъоу афэхъугъ, агъэкIуасэрэп, цIыфхэр агъэгушIоу мэджэгух.\nКатегория: Статьи на адыгском. | Добавил: Анцокъо (18.04.2016)


Республика Адыгея - Мэхьанэшхо зиIэ проектхэм ягъэцэкIэн\nМэхьанэшхо зиIэ проектхэм ягъэцэкIэн\nУФ-м и Президентэу Владимир Путиным къыдигъэкIыгъэ жъоныгъокIэ унашъом къыдыхэлъытэгъэ лъэпкъ ыкIи федеральнэ проектхэу 2024-рэ илъэсым нэс телъытагъэхэм ягъэцэкIэн шъолъырым щызэхэщагъэ зэрэхъурэр Iофыгъо шъхьаIэу къыщаIэтыгъ.\nХабзэр ухъумэгъэным фэгъэзэгъэ координационнэ советэу республикэм щызэхащагъэм зичэзыу зэхэсыгъоу тыгъуасэ иIагъэм тхьамэтагъор щызэрихьагъ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат. Адыгеим и Премьер-министрэу Александр Наролиным къызэриIуагъэмкIэ, блэкIыгъэ илъэсым къыщыублагъэу проектхэм ягъэцэкIэн республикэм щырагъэжьагъ. Непэрэ мафэм ехъулIэу шъолъыр мэхьанэ зиIэ проект 49-рэ зэхагъэуцуагъ ыкIи аштагъ. Мы илъэсым проектхэм язэшIохын сомэ миллиарди 3,9-рэ фэдиз пэIуагъэхьанэу агъэнафэ. Ащ щыщэу сомэ миллиарди 3,5-р – федеральнэ гупчэм, сомэ миллион 230-м ехъур – республикэм, адрэ къанэрэр муниципалитетхэм ыкIи нэмыкI къэкIуапIэхэм къахахыщт. Адыгеим щызэхащэгъэ проектнэ офисыр пшъэрылъхэр гъэцэкIагъэхэ зэрэхъурэм лъэплъэ ыкIи ащ изэфэхьысыжьхэр мэзищым къыкIоцI зэ IэкIегъахьэ УФ-м и Правительствэ проектнэ IофшIэнымкIэ и Департамент. Джащ фэдэу бюджет ахъщэр гъэфедагъэ зэрэхъурэм пытагъэ хэлъэу къекIуалIэх, а IофшIэным хэбзэухъумакIохэри къыхэлажьэх.\nШъолъыр проектхэм ягъэцэкIэн республикэм зэрифэшъуашэу зэрэщызэхэщагъэм апэрэ зэфэхьысыжь дэгъухэр къыкIэлъыкIуагъэх. ГущыIэм пае, лъэпкъ проектэу «ПсэупIэр ыкIи къэлэ щыIакIэр» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэу щагухэм ыкIи общественнэ чIыпIэхэм язэтегъэпсыхьан фэгъэхьыгъэ Iофтхьабзэхэр муниципалитетхэм зэкIэми ащызэхащагъэх.\nМы уахътэм ехъулIэу общественнэ чIыпIи 3-мэ ыкIи щагу 19-мэ IофшIэнхэр ащаухыгъэх. Мы илъэсымкIэ общественнэ чIыпIэ 23-рэ ыкIи щагу 35-рэ зэтырагъэпсыхьанхэу агъэнафэ. Ащ дакIоу гъогухэм яшIын ыкIи ягъэцэкIэжьын, предпринимательствэ цIыкIум ыкIи гурытым, гъэсэныгъэм, культурэм, псауныгъэр къэухъумэгъэным хэхъоныгъэхэр ашIынхэм ателъытэгъэ проектхэм язэшIохын республикэм ипащэхэм мэхьанэшхо раты, ахэмкIэ ашIагъэр бэ, непи IофшIэныр лъагъэкIуатэ.\n– Лъэпкъ проектхэм апэIухьэрэ мылъкур шIуагъэ къытэу зэрэдгъэфедэн фаем дакIоу къэгъэлъэ-гъон гъэнэфагъэхэм такIэхьан, къэралыгъом ипащэ иунашъо къыдыхэлъытэгъэ лъэныкъо пстэури дгъэцэкIэным зэкIэми тынаIэ тедгъэтын фае, – къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nГъогухэр агъэцэкIэжьыхэ е нэмыкI псэуалъэхэр ашIыхэ, зэтырагъэпсыхьэхэ зыхъукIэ, цIыфхэм яягъэ арагъэкIы зэрэмыхъущтыр республикэм ипащэ къыхигъэщыгъ. Анахьэу илъэсыкIэ еджэгъум ехъулIэу кIэлэцIыкIухэм анаIэ атырагъэтынэу, ахэм ящынэгъончъагъэ лъып- лъэнхэу хэбзэухъумакIохэм, муниципалитетхэм япащэхэм къариIуагъ.\nПсы биологическэ къэкIуапIэхэр (анахьэу пцэжъыер) хэбзэнчъэу къыхэзыдзыхырэм апэшIуекIогъэнымкIэ Iофхэм язытет къытегущыIагъ мыщ фэгъэзэгъэ Пшызэ-Адыгэ отделым ипащэу Янэкъо Аслъан. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, пцэжъыем икъыхэхынкIэ фитыныгъэ зиIэ организации 2 республикэм ит. Ахэм япшъэрылъхэр агъэцэкIэнхэм, шапхъэхэу щыIэхэр амыукъонхэм отделыр лъэплъэ. Джащ фэдэу хэбзэнчъэу пцэжъые ешэхэрэр къыхагъэщых, ахэм пшъэдэкIыжь арагъэхьы, тазырхэр атыралъхьэх. ПсыубытыпIэхэм пцэжъые цIыкIухэр ахатакъох, ащкIэ ахэм япчъагъэ зэтырагъэуцожьы.\nМы Iофыгъом епхыгъэу къэгущыIагъэх ыкIи зэфэхьысыжьхэр къашIыгъэх Адыгеим хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ и Министерствэ экономикэ щынэгъончъэнымкIэ ыкIи къолъхьэ тын-Iыхыным пэшIуекIогъэнымкIэ и ГъэIорышIапIэ ипащэ игуадзэу Кубэщыч Муратрэ Теуцожь районым иадминистрацие ипащэу Хьачмамыкъо Азэматрэ.\nМы лъэныкъомкIэ хэбзэгъэуцугъэр зыукъохэрэм пшъэдэкIыжь ягъэхьыгъэн, ащкIэ IофшIэныр нахь гъэлъэшыгъэн зэрэфаер АР-м и ЛIышъхьэ къыхигъэщыгъ.\n– Пцэжъыер зыхъухэрэ ыкIи ар къыхэзыдзырэ типредприятиехэр республикэм щызэхащэрэ ермэлыкъхэм ахэлажьэхэзэ ашIымэ ишIогъэшхо къэкIощт. Мы продукцием ыуасэ нахь пыутэу тицIыфхэм къызIэкIагъэхьаным тыпылъын фае. АщкIэ амалэу щыIэхэр жъугъэнафэх, – къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nМэзхэм машIо къащымыхъуным, мыщкIэ шIуагъэ къытэу IофшIэныр зэхэщэгъэнымкIэ пшъэрылъхэр зэшIохыгъэхэ зэрэхъурэм къатегущыIагъ АР-м мэзхэмкIэ и ГъэIорышIапIэ ипащэу Былымыхьэ Рэщыдэ. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, мы илъэсым мэзым машIом зыкъыщиштагъэу зы хъугъэ-шIагъэ агъэунэфыгъ, ар псынкIэу агъэкIосагъ, зи зэрар къыхьыгъэп. МашIор щынэгъончъэным фытегъэпсыхьагъэхэ шапхъэхэр зэраукъуагъэхэм къыхэкIэу къэралыгъо инспекторхэм протоколи 6 зэхагъэуцуагъ, тазырэу атыралъхьагъэр зэкIэ къызэкIагъэкIожьыгъ.\nМэзым, анахьэу хэшъаем икъэухъумэн ГъэIорышIапIэм ынаIэ тыригъэтын, хэушъхьафыкIыгъэ техникэу IэкIэлъыр яIофшIэнкIэ шIуагъэ къытэу агъэфедэн, къулыкъушIэхэм егъэджэнхэр нахьыбэрэ афызэхащэхэзэ ашIын зэрэфаер республикэм ипащэ хигъэунэфыкIыгъ.\nГъэстыныпхъэ-энергетическэ комплексым ылъэныкъокIэ бзэджэшIагъэхэр ыкIи хэбзэукъоныгъэхэр щымыIэнхэм фэшI къэралыгъо гъэцэкIэкIо, чIыпIэ зыгъэIорышIэжьын, хэбзэухъумэкIо ыкIи лъыплъэкIо къулыкъухэм язэпхыныгъэ гъэпытэгъэнымкIэ пшъэрылъыр гъэцэкIагъэ зэрэхъурэм иIофыгъуи зэхэсыгъом щытегущыIагъэх, унашъохэр ашIыгъэх.\n03.09.2019 Хэбзэгъэуцугъэр гъэцэкIэгъэн фае


Щытхъоу фаIорэм зеIэты | Адыгэ Макъ\nЩытхъоу фаIорэм зеIэты\nАвтор: Редакция\t/ 14.06.2018\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\t/\nМыекъопэ бэнэпIэ еджапIэм дзюдомкIи самбэмкIи лъапсэ фэзышIыгъэу, СССР-м изаслуженнэ тренерэу, я ХХ-рэ лIэшIэгъум Урысыем дзюдомкIэ итренер анахь дэгъоу, кIэлэегъэджэ шIэныгъэхэмкIэ докторэу, профессорэу Кобл Якъубэ фэгъэхьыгъэ шIэжь зэнэкъокъур яхэнэрэу республикэм икъэлэ шъхьаIэ щыкIуагъ.\nРостов, Волгоград, Астрахань, Москва, Воронеж хэкухэм, Краснодар, Ставрополь крайхэм, Къалмыкъым, Башкортостан, Къэбэртэе-Бэлъкъарым, Къэрэщэе-Щэрджэсым, Ингушетием, Дагъыстан, Севастополь, Санкт-Петербург, Адыгеим ябэнэкIуи 166-рэ зэIукIэгъухэм ахэлэжьагъ.\nУрысыем и Къэралыгъо Думэ идепутатэу, дунаим самбэмкIэ гъогогъу 11 апэрэ чIыпIэр къыщыдэзыхыгъэу Хьасанэкъо Мурат, Урысыем дзюдомкIэ ифедера-\nцие илIыкIоу Дмитрий Новико-\nвыр, СССР-м дзюдомкIэ гъогогъуи 3 ичемпионэу, Европэм дышъэ медалыр къыщыдэзыхыгъэу, СССР-м изаслуженнэ тренерэу Авель Казаченковыр, республикэм физкультурэмкIэ ыкIи спортымкIэ и Комитет итхьаматэу Дэгужъые Мурат, Адыгэ къэралыгъо университетым иректорэу Хъунэго Рэщыдэ, Кобл Якъубэ ишъхьэгъусэу Джарэт, ыпхъухэр, нэмыкIхэр зэхахьэм щызэIукIагъэх.\nАдыгеим испорт иветеранхэу Гостэкъо Хьумэр, Емыж Арамбый, Владимир Гуриным, Къэлэшъэо Пщымафэ, Владимир Дутовым, Пщыкъаныкъо Долэт, Дэхъужь Сэфэрбый, Джарымэкъо Юсыф, Сихъу Майор, Лъэцэр Хьазрэт, Джарымэкъо Нурбый, Шагудж Аслъан, Къуекъо Асфар, Къуекъо Аслъан, фэшъхьафхэм Кобл Якъубэ иунагъо ыгъэнэфэгъэ нэпэеплъ шIухьафтынхэр Джарэт аритыжьыгъэх.\nУрысыем дзюдомкIэ ишIухьафтынхэр Дмитрий Новиковым спортым щызэлъашIэхэу Емыж Арамбый, Адзынэ Алый, Хьасанэкъо Мурат аритыжьыгъэх. Спортсменкэ ныбжьыкIэу Ульяна Ткаченкэм ахъщэ шIухьафтын фашIыгъ.\nХэгъэгум спортымкIэ и Министерствэ иунашъокIэ Джони Липаридзе Урысые категорие зиIэ судья хъугъэ. Ар къэзыушыхьатырэ тхылъыр Авель Казаченковым къыритыжьыгъ, къыфэгушIуагъ.\nАдыгеим инароднэ артистэу, Урысыем и Правительствэ ипремие къызыфагъэшъошэгъэ Къулэ Амэрбый зипэщэ кIэлэцIыкIу ансамблэу «Майкопчанкэр» Кобл Якъубэ ыцIэ зыфаусыгъэ спорт Унэшхом дахэу къыщышъуагъ. Адыгеим, Къэбэртэе-Бэлъкъарым язаслуженнэ артистэу Дзыбэ Мыхьамэт адыгэхэм афэгъэхьыгъэ орэдэу МэщбэшIэ Исхьакърэ Тутэ Зауррэ зэдаусыгъэр къыIуагъ, залым чIэсхэр ащ дежъыугъэх.\nКобл Якъубэ ыцIэ зыхьырэ спорт еджапIэм ипащэу КIуае Хьазрэт зэхэщэн Iофхэр дэгъоу ыгъэцэкIагъэх, ащ къызэрэтиIуагъэу, зэIукIэгъухэр бэнапIэм гъэшIэгъонэу щыкIуагъэх. Адыгеим щыщхэу хагъэунэфыкIхэрэ чIыпIэхэр къыдэзыхыгъэхэм шъуащытэгъэгъуазэ.\nКъуижъ Бислъан, кг 73-рэ, апэрэ чIыпIэр къыдихыгъ. ХьакIэмыз Айтэч, ятIонэрэ, Бат Аскэр ыкIи Щыгъущэ Амир ящэнэрэ хъугъэх.\nДатхъужъ Алый, кг 81-рэ, апэрэ чIыпIэр къыфагъэшъошагъ. ШъэоцIыкIу Рустам, Къэгъэзэжь Руслъан, Тулпэрэ Айдэмыр ятIонэрэ ыкIи ящэнэрэ чIыпIэхэр ахьыгъэх.\nИнгъуш Владимир, кг 90-рэ, ящэнэрэ хъугъэ. Шъхьэлэхъо Рустам, кг 100-м къехъу, Краснодар краим фэбани, апэрэ чIыпIэр къыдихыгъ. Мэлыщэ Ахьмэд мы купым ящэнэрэ чIыпIэр къыщыдихыгъ.\nДэхъу Азэмат, кг 60, апэрэ чIыпIэр къыфагъэшъошагъ. Мерэм Дамир ятIонэрэ, ПашIо Алый ящэнэрэ хъугъэх. Николай Шаталовым, кг 66-рэ, ятIонэрэ чIыпIэр къыхьыгъ.\nДэхъу Азэмат физкультурэмрэ дзюдомрэ я Институт щеджэ. Адыгэ къэралыгъо университетым иректорат ыгъэнэфэгъэ Кубокыр, шIухьафтыныр къыфагъэшъошагъэх. Джэджэ районым иадминистрацие ихэушъхьафыкIыгъэ Кубок А. Дэхъум къыдихыгъ.\nСпортымкIэ мастер хъугъэхэри тибэнакIохэм къахэкIыгъэх. Гъэхъагъэ зышIыгъэхэм, зэнэкъокъум изэфэхьысыжьхэм хэ-ушъхьафыкIыгъэу такъытегущыIэщт.\nТиспортсменхэм ятренерхэм тигуапэу ацIэхэр къетэIох. Ахэр: Беданыкъо Рэмэзан, Беданыкъо Байзэт, Нэпсэу Бислъан, Бастэ Сэлым, Дэхъу Бислъан, Акъущэ Мыхьамод, Хьакурынэ Дамир, Роман Оробцов, ШъэоцIыкIу Мурат, Нэджыкъо Рус-\nлъан, ХьакIэко Чатиб.\nХагъэунэфыкIхэрэ чIыпIэхэр къыдэзыхыгъэхэм кубокхэр, медальхэр, щытхъу тхылъхэр, нэпэеплъ ыкIи ахъщэ шIухьафтынхэр аратыжьыгъэх.


ЗэгурыIоныгъэр еджапIэм игъогогъу — Адыгэ макъ\nЗэгурыIоныгъэр еджапIэм игъогогъу\nРедактор 10.07.2020 10.07.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\nНыбжьыкIэхэм къулаир, кIуачIэр спортым щапсыхьэхэзэ, япсауныгъэ агъэпытэ, щыIэныгъэм зыфагъэхьазыры.\nКъокIыпIэм къыщежьэгъэ спорт лъэпкъхэр кIалэхэм, пшъашъэхэм ашIогъэшIэгъоных. Адыгэ Республикэм испорт еджапIэу N 2-м кумитем зыщыфагъасэ. Хэгъэгу, дунэе зэнэкъокъухэм ахэлажьэхэрэм медальхэр къыдахых.\nСпорт еджэпIэ-зыгъэсапIэм зэпахырэ узым къыхэкIэу Iофыгъохэр щызэпагъэугъагъэх. Амалэу яIэр агъэфедэзэ, спортсменхэм Iоф зыдашIэжьыгъ, яIэпэIэсэныгъэ хагъэхъонымкIэ шIыкIэхэр къагъотыгъэх.\n— БэнакIохэр яунэхэм арысхэу тренерхэм яунашъохэр агъэцэкIагъэх. ЗэлъыIэ-сыкIэ амалхэр щыIэныгъэм щыпхыращыгъэх, — къытиIуагъ республикэ спорт еджапIэу N 2-м ипащэу, Урысыем изаслуженнэ тренерэу Хъот Юныс.\nУрысыем ихэшыпыкIыгъэ командэ хэтэу Хьаткъо Инал дунаим кумитемкIэ изэнэкъокъу хэлэжьагъ, дышъэр къыфагъэшъошагъ. Александр Рудь Европэм изэIукIэгъухэм апэрэ чIыпIэр къащыдихыгъ.\nАдыгэ Республикэм кумитемкIэ ихэшыпыкIыгъэ командэ Урысыем изэнэкъокъу зыхэлажьэм, дышъэр къыфагъэшъошагъ. Республикэм ибатырхэу Уджыхъу Эльдар, Хьаткъо Инал, Александр Рудь, Хьабэхъу Щамилэ Адыгеим ищытхъу спортышхом лъагэу щаIэтыгъ.\nХьабэхъу Щамилэ илъэс 21-м нэс зыныбжьхэм язэнэкъокъу тыжьыныр къыщыдихыгъ. Хэгъэгум хъулъфыгъэхэм язэнэкъокъоу щыкIуагъэм Щ. Хьабэхъур зыхэлажьэм, иIэпэIэсэныгъэкIэ къахэщыгъ, апэрэ чIыпIэр къыдихыгъ.\nРеспубликэ спорт еджапIэм ибэнакIохэу медальхэр къыдэзыхыгъэхэм щытхъуцIэхэр къафаусыгъэх. Александр Рудь ыкIи Хьаткъо Инал спортымкIэ дунэе класс зиIэ мастер хъугъэх. Хьабэхъу Щамилэрэ Уджыхъу Эльдаррэ «Урысыем спортымкIэ имастер» зыфиIорэ щытхъуцIэр къафаусыгъ.\nРеспубликэм щапIугъэхэ кIалэхэм къафагъэшъошэгъэ щытхъуцIэхэм тагъэгушхо. Тиспортсменхэр Урысыем ихэшыпыкIыгъэ командэхэм арагъэблагъэх, хэгъэгум ыцIэкIэ дунэе зэIукIэгъухэм ахэлажьэх. Хьаткъо Инал Урысыем ихэшыпыкIыгъэ командэ хэтэу дунэе зэнэкъокъум дышъэр къызыщыдехым, иныбджэгъухэр, кIэлэегъаджэхэр, тренерхэр къызэрэфэгушIогъагъэхэр егъашIи щымыгъупшэщтэу къытиIуагъ.\nХьаткъо Инал футбол дэгъоу ешIэ, къэлапчъэм Iэгуаор бэрэ дедзэ, арэу щытми, бэнэпIэ алырэгъум зыщигъэсэныр, зэIукIэгъухэм иIэпэIэсэныгъэ къащигъэлъэгъоныр нахь шIогъэшIэгъон.\nАлександр Рудь Европэм кумитемкIэ и Кубок къыдихыгъ. Урысыем ихэшыпыкIыгъэ командэ хэтэу Европэм, дунаим язэнэкъокъухэм дышъэр къащихьыгъ. Спорт еджапIэу N 2-м итренерэу Iоф ышIэу ригъэжьагъ.\nА. Рудь ныбджэгъушIухэр иIэх. Адыгэ кIалэхэм ягъусэу лъэпкъ пчыхьэзэхахьэхэм ахэлажьэ, адыгэ къашъохэр лъэшэу ыгу рехьых.\nКIэлэеджакIохэр нахьыжъхэм акIырэплъых. Щысэ атырахызэ, ежьхэри хэгъэгум шIукIэ щашIэнхэм пылъых. Лиана Штаховар илъэс 14 — 15 зыныбжьхэм язэнэкъокъу зыхэлажьэм, джэрзыр Урысыем къыщыдихыгъ. Къуй Амирэ хэгъэгум изэнэкъокъу иухьазырыныгъэ щиуплъэкIугъ. Илъэс 15 — 17 зыныбжьхэм якуп джэрзыр къыщихьыгъ.\nЛиана Штаховамрэ Къуй Амиррэ Урысыем ихэшыпыкIыгъэ ныбжьыкIэ командэ аштагъэх, IэкIыб къэралхэм ябэнакIохэм аIукIэнхэу загъэхьазыры.\nАдыгэ Республикэм изаслуженнэ тренерэу Хьаткъо Ахьмэд ныбжьыкIэхэр кумитем фегъасэх. Республикэм итренер анахь дэгъухэу 2019-рэ илъэсым къыхахыгъэхэм\nА. Хьаткъор ащыщ. Александр Рудь спортсмен анахь дэгъухэм ахалъытагъ.\n— Кумитер спорт лъэпкъ къызэрыкIоп, — игупшысэхэм тащегъэгъуазэ Хьаткъо Ахьмэд. — КIуачIэр, къулаир бгъэфедэнхэ фае. Алырэгъум узытехьэкIэ, псынкIэу хъурэ-шIэрэм уасэ афэпшIын, хэкIыпIэ къэбгъотын зэрэфаери шъэфэп. Iэпкъ-лъэпкъхэр зэрэбгъэпытэхэрэм дакIоу, угукIи упытэныр зэнэкъокъум ищыкIагъ. ЕджапIэм ипащэу Хъот Юныс зэхэщэн Iофхэр дэгъоу егъэцакIэх, къиныгъохэр къызэтынэкIынхэмкIэ IэпыIэгъу къытфэхъу. ЗэгурыIоныгъэу тхэлъым ишIуагъэкIэ ныбжьыкIэхэр спортым, шэн-хабзэхэм афэтэгъасэх.\n— Адыгэ Республикэм имэфэкI мафэхэм тиспортсменхэр чанэу ахэлажьэх. Хэгъэгу, дунэе зэIукIэгъухэм яIэпэIэсэныгъэ къащагъэлъэгъонэу гъогу зытехьэхэкIэ, Урысыемрэ Адыгеимрэ ябыракъхэр зыдаштэх, — республикэ спорт еджапIэу N 2-м ипащэу Хъот Юныс зэдэгущыIэгъур лъегъэкIуатэ. — ШIэжь яIэу, республикэм, хэгъэгум арыгушхохэу псэунхэм ныбжьыкIэхэр афэтэгъасэх.\nУрысые Федерацием изэнэкъокъу Адыгеим щыщ кIалэхэм якомандэ дышъэр къыщихьыгъэу республикэм ибыракъэу жъогъо 12-р къызыхэлыдыкIырэр агъэбыбатэу зыплъэгъукIэ, гушIогъо къодыеп, огушхо. Адыгэ Республикэм икъэралыгъо гъэпсыкIэ зэрэпытагъэм, лъэпкъхэр зэгурыIохэу зэрэщыпсэухэрэм кIуачIэ къыпхалъхьэ, гур Iэты-\nгъэу уапэкIэ уагъаплъэ. Шъопсэу, тибатырхэр! Шъо шъуигъэхъагъэхэр Адыгэ Республикэм ынапэх.\nПредыдущая ИIэнатIэ IукIыжьыгъ\nСледущая МашIом нэбгыри 4 къыхахыжьыгъ\nAdıgey’de yaşlıların gönüllü tecrit rejimi 7 Şubat tarihine kadar uzatıldı\nВ Адыгее режим самоизоляции пожилых людей продлен до 7 февраля\nВ Адыгее открылась художественная выставка «Зимние мотивы»\nВ Адыгее увеличилось число приемных семей для пожилых людей


Дунэе Адыгэ Хасэмрэ КАФФЕДымрэ зэпэрэмычых - Jineps Gazetesi\nAna Sayfa Genel Дунэе Адыгэ Хасэмрэ КАФФЕДымрэ зэпэрэмычых\nДунэе Адыгэ Хасэмрэ КАФФЕДымрэ зэпэрэмычых\nSon dönem Dünya Çerkes Birliği (DÇB) Başkanı ile Kafkas Dernekleri Federasyonu (KAFFED) arasında, çeşitli konularda ortaya çıkan uyum sorunu ve anlaşmazlıklar Anayurtta ve Çerkes diasporasında, DÇB’nin dağıldığına kadar varan farklı yorumlara neden oldu.\nAdıgey Televizyonu habercisi Svetlana Tesheva, DÇB Başkanı Hauti ve Maykop’ta toplumun ileri gelenlerinden bazı kişilerle görüştü. Ayrıca KAFFED Başkanı Yaşar Aslankaya’nın göndermiş olduğu açıklamalı metinden yararlanarak aşağıdakİ yazıyı hazırladı.\nАдыгэ лъэпкъым и1оф джыри дунэе утыгум къихьагъ. «Дунэе Адыгэ Хасэм КАФФЕД-ыр хэк1ыжьы.», «Хэкурыс ык1и Хэхэс адыгэхэр зэзэгъыжьхэрэп.», «ДАХ-р зэбгырэзы.» – мыщ фэдэ ц1эхэр зи1э тхыгъэхэр интернетым аужрэ уахътэм бэу къырагъэхьагъэх. Кавказ, Черкес 1офыгъохэм ягугъу зыш1ырэ къэбар лъыгъэ1эс амалхэм зэраш1ош1эу мы къэбарыр къатхы. КАФФЕД-ым итхьэматэ Урысые Федерацием 2020-рэ илъэсым нэс къырамгъэхьанэу унашъо заштагъэм ыуж, мыщ фэдэ еплъык1эхэр утыгум къихьагъэх. Ежь КАФФЕД – Тыркуем ит Адыгэ Хасэхэм я Конфедерацие исайт къызэрэритхагъэмк1э, Дунэе Адыгэ Хасэм хэк1ын гухэлъ и1эп, ащ фэдэ унашъуи ыштагъэп. Ыштэнэуи фитыныгъэ и1эп, ащ фэдэ зыштэн зылъэк1ыщтыр Конфедерацием и Зэфэс зэхищэнышъ, мэкъэтын ш1ык1эк1э 1офым хаплъэмэ ары. Джырэк1э КАФФЕД-ым рихъухьагъэр – ДАХ-м и1эшъхьэтет гъэцэк1эк1о куп зэдэлэжьэныгъэу дыри1эр къызэтрегъэуцуаго. Адыгэ лъэпкъым игумэк1ыгъохэр Хэсашъхьэм зэрэзэш1уихыхэрэм КАФФЕД-ыр ымгъэразэу зэрэщытыр ык1и ащ пае цыхьэ зэрэфимыш1ырэмк1э Джэпсалъэ аштагъ. Сыд еплъык1а ДАХ-м и Тхьэматэ ык1и Адыгэ республикэм щыпсэухэрэм ащ фаш1ыгъэр? Упч1эр адыгэм идунай щызэлъаш1эрэ ц1ыфхэм, общественнэ ык1и къэралыгъо 1офыш1эхэм афэдгъэзагъ.\n«Ыпэ рапш1эу къыхэзгъэщынэу сыфай, КАФФЕД-м итхьэматэу Яшар Асланкая тихэгъэгу къихьанэу зэрэфамыдагъэм тигъэгумэк1эу, къулыкъу пчъагъэхэм тафэтхагъ – Президентым иадминистрацие, хэгъэгу к1оц1 1офхэмк1э министерствэм, щынэгъончъэнымк1э федеральнэ къулыкъум лъэ1ухэр афэдгъэхьыгъэх джыри зэ мы 1офым хэплъэжьынхэу. Къэралыгъо пэпчъ ихабзэ тетэу мэзек1о. Тыркуеми, Иорданиеми, Израили… хэгъэгу 53-рэмэ адыгэхэр ащэпсэух, зэрыс хэгъэгухэм адырагъаштэх. Тэри джащ фэд, тызщыпсэурэ Урысые Федерацием ихабзэ тыукъорэп. Зэрэслъытэрэмк1э, джырэ уахътэм щы1эх купхэр, адыгэхэм афэгумэк1ырэм фэдэу зыкъэзгъэлъагъохэу, КАФФЕД-м епхыгъэ упч1эр зэбладзыжьэу, тызэфагъэгубжын ык1и тазфагу маш1о къырадзэн гухэлъхэр я1эхэу. Бэмыш1эу тикъэралыгъохэм – Урысыемрэ Тыркуемрэ, зэмызэгъыныгъэхэр азфагу къихьэгъагъэх, ау ти1эшъхьэтетхэм акъылыгъэ къахэфагъ, зэрэзэш1ужьыщтхэ гъогур къагъотыгъ. Ахэм тэри щысэ атетхын фае. Яшарырэ сэрырэ телефонымк1э тызэдэгущы1эзэ ДАХ-м (МЧА-м) хэк1ыжьын гухэлъ зэрямы1эр ык1и а къэбархэр зэрэнэпц1ыхэр къыси1уагъ. Илъэс 25-рэ хъугъэ зэдэлэжьэныгъэр ау къодыеу зэпыпчышъущтэп. Дунэе Адыгэ Хасэм ипшъэрылъхэу – адыгабзэм, лъэпкъ культурэм икъэухъумэн, хэку къэгъэзэжь 1офхэм язэш1охын тапэк1и дгъэцэк1эщтых. Къэралыгъор а 1офымк1э 1эпы1эгъу къызэрэтфэхъурэр тыушъэфырэп, ащ къытырэ мылъкумк1э проектыбэ тэгъэцак1э. Зыпари дэй ащ сэ хэслъагъорэп. Хэкум къэзгъэзэжьхэрэм ятхылъхэр тэрэзэу дгъэпсынхэм пае къэралыгъор 1эпы1эгъу пфэмыхъоу зи пфэш1эщтэп. Непэ Адыгэ Республикэми, Къэбэртэе-Бэлкъарми, Къэрэщэе-Щэрджэсми Сирием къик1ыжьыгъэ тилъэпкъэгъухэр ащэпсэух. Ахэр хэкум хэгъозэжьынхэм пае тадэлажьэ зэпыт, Урысыем ихэбзэгъэуцугъэхэри ащк1э тэгъэфедэх. Ежь КАФФЕД ил1ык1охэри мызэу-мыт1оу Урысыем ил1ык1огъэ1орыш1ап1эу Тыркуем итым щы1агъэх. Лъытэныгъэу къафаш1ырэр алъэгъурэба? Сызэреплъырэмк1э зы унагъо щы1эп азфагу зэфэгубж-зэмызэгъыныгъэ къимытэджэу, тэри унагъом тыфэд. Ащ тетэу сицыхьэ телъ, тазфагу зэгурымы1оныгъэу илъыр дэдгъэзыжьыщт. Тэ тыхьазыр зэ1ухыгъэ-зэдэгущы1эгъу зэдэтш1ынэу. Упч1э гумэк1эу къыкъок1ыхэрэр зэш1отхыщт».\n«Зэхэсхыгъ тхылъ горэ Дунэе Адыгэ Хасэм къызэрэфагъэхьыгъэр. Тыркуем щы1э Хасэм итхьэматэ Урысые хэгъэгум къимыхьафэ, КАФФЕДым и1офш1эн ДАХ-м къыщигъэуцугонэу. Сэ ащ дезгъаштэрэп. Ащ фэдэ унашъо зыштагъэхэр зэрэхэукъохэрэр яс1омэ сш1оигъу. Илъэс пчъагъэ къызэдэзгъэш1агъэ Хасэхэм ащ фэдэ гузэгъабгъэ къахэфэнэу щыта? Унэшъо теубытагъэ амыш1ызэ, зэхэгущы1эжь – зэхэфын зэ1ук1э зэхарэщ, шъхьадж ыгу илъыр къерэ1у. Амэ уечъэжьэнышъ, сыдэлэжьэщтэп Хэсашъхьэм п1ок1э ащ ш1уагъэ къыхьыщта? Дунэе Адыгэ Хасэр зэбгырагъэзынэу фаехэр щы1эх, ащ илъэужэу мы 1офыр сэ сэлъытэ. Зи ш1у хэлъэп мы къырахьыжьагъэ зэмзэгъыныгъэм. «Шъхьал» ы1оу адыгэ лъэпкъым итарихъ къытегущы1эрэ роман стхыгъэ. Зыгорэм иш1ош1хэм апае адыгэхэр л1эш1эгъурэ ныкъорэк1э узэк1э1эбэжьмэ шъхьалым дахьаджыхьагъэх. Икъущт тызэрагъэделагъэр. Дунэе Адыгэ Хасэр орэпсэу, КАФФЕД-ри, нэмык1 Хасэхэри ащ зэрэхэтыгъэхэу къэрэнэх. Хэкум нэмык1 ч1ып1э ДАХ-р щы1э зэрэмыхъущтыри зыщарэмгъэгъупш. Сэ бэмыш1эу Тыркуем сыщы1агъ, шъуашэу, дахэу тилъэпкъэгъухэр къыспэгъок1ыгъэх. Лъэшэу сыгуш1уагъ Дюздже университетым адыгабзэ курсхэр къызэрщызэ1уахыгъэхэр. Ащ фэдэ 1офыгъошхо зэш1охыгъэ зэрэхъугъэм Урысыеми иш1уагъэ хэлъ, гъэсэныгъэмк1э министерствэм иш1э хэлъэу тик1элэегъаджэхэр к1уагъэхэу ащ щэлажьэх. Сыда къэралыгъом и1эпы1эгъу Дунэе Адыгэ Хасэм къырегъэк1ымэ мытэрэзыныгъэу халъагъорэр? Упч1абэ зэш1охыгъуае мэхъу къэралыгъом иш1э хэмылъмэ. Ар къагуры1он фай скъош-сшыпхъухэу Тыркуем щыпсэухэрэм.\nЛъэпкъ 1офыгъохэмк1э, зэлъэпкъэгъухэм язэпхыныгъэхэмк1э ык1и къэбар-лъыгъэ1эс амалхэмк1э Адыгэ Республикэм икомитет итхьэмат\n«Мы къэбарыр сэ интернетым щыслъэгъугъ. Зыгорэм сыдэгущы1агъэу, ш1ош1хэр зэзгъэш1агъэу щытэп. К1о сызэреплъырэмк1э, КАФФЕД-м итхьэматэу Яшар Асланкая 2020-рэ илъэсым нэс Урысыем къихьан фимытэу зэраш1ыгъэм, мы унашъор къык1элъык1уагъ. Гузэгъабгъэ ащ къыхэк1ын фаеу щытэп. Къэралыгъо пэпчъ хабзэ горэм тетэу мэзек1о. Яшар джы тикъэралыгъо къихьан зэримлъэк1ыщтым иушъхьагъу сэ сш1эрэп. Лажьэ и1эми имы1эми сэ сизэхэфынэп. Ау хэти зыщыпсэурэ хэгъэгум илъ хабзэм тетэу мэзек1о. Джы хэкум къэзгъэзэжьхэрэм е къак1охэрэм тызщыпсэурэ Урысыем ихэбзэгъэуцугъэ тетэу псэунхэ фае. Ар къагурыдгъэ1оным тыпылъ зэпыт, ау зэрэзек1ощт шапхъэхэр ят1о зыхъук1э пыим фэдэу къытэплъых. Ау ш1у нэмык1 тыгу илъэп, тигуапэу зэк1эми тапэгъок1ы, «мыр шапхъэшъ – гъэцэк1эгъэн фае» ятэ1о. Ежьхэр зыщыпсэурэ хэгъэгухэм яхабзэ тетэу мэзек1охэба? ДАХ-мрэ КАФФЕД-мрэ язэмзэгъыныгъэ к1э к1ыхьэ пыт. Непэп ар къызежьагъэр. Ау гъэнэфагъэр зы – Тыркуем и Адыгэ Хэсашъхьэ, КАФФЕДыр сэ непэ ары зэрэслъытэрэр, Дунэе Адыгэ Хасэм к1эрык1ы хъунэу щытэп. Лъэныкъуит1умк1и ар дэгъоп. Анахь адыгабэ зыщыпсэурэ къэралыгъом ил1ык1о куп ДАХ-м хэмытмэ хъущтэп. Амэ лъэпкъ зэхахьэ шъхьа1эм илъапсэ къэушъэбыщт. Джащ фэд ежь КАФФЕД-ри. ДАХ-м хэмытмэ Тыркуем щыри1э уасэм къык1ичыщт, лъытэныгъэу къыфаш1ырэм къыщык1эщт. Ар джыдэдэм лъэныкъуит1уми къагуры1он фае. Сигущы1э анэсынэу щытмэ, КАФФЕДым хэт тилъэпкъэгъухэм зафэсэгъазэ, сялъэ1у хэукъоныгъэ амыш1ынэу. КАФФЕДым зыпачмэ хэкужъыми пычыгъэхэ хъущтых. Ар зыщарэмгъэгъупш!»\n«Илъэс 30 хъугъэшъ хэкурыс ык1и хэхэс адыгэхэм тызэк1элъык1оу, тызэхахьэу зытыублагъэр, ащ фэдизым тизэпхыныгъэ тэгъэпытэ. Сыда ащ фэдиз к1уач1э зык1етхьыл1агъэр ащ, зы гузэгъабгъэк1э тызэхэк1ыжьыщтмэ? Адыгэ республикэ ти1э зыхъугъэм къыщыублагъэу, хэку къэгъэзэжьым мары тыдэлажьэ. Мыр къэралыгъо 1офэу щытэу, хэбзэ мылъку гъэнэфагъи гъэ къэс пэ1утэгъахьэ. Хэкужъым къэк1ожьхэрэм тапэгъок1ыщтми, апэрэ мазэм, хэгъозафэхэ, зыщыпсэущтхэ унэ къафэдгъотыщтми, нэужым гъэсэныгъэ, медицинэ 1эпы1эгъу яттыщтми, тына1э атетэгъэты. ДАХ-р тилъэпкъэгъоу къэк1ожьхэрэм яхэгъэгъозэн и1ахь мак1эп хилъхьагъэр. Зыгорэ фэмгъэтэрэзмэ, зэ1ухыгъэу къырарэ1у. Ау «сыпдэлэжьэгощтэп» п1оу тхыгъэ къыфэбгъэхьык1э, а зек1уак1эр напэп. Сэгугъо зэк1э зэтеуцожьынэу. Зык1ыныгъэ гъогум тыфаблэ т1озэ, аущтэу тазфагу зэмзэгъыныгъэ къитэджэныр сэ къезгъэк1урэп. КАФФЕД-ым гъэпсэфак1оу къыгъак1орэ к1элэц1ык1у купхэми тапэгъок1ы, къетэщэк1ых, тына1э атетэгъэты. Тапэк1и аущтэу тызэдэлэжьэщт. Плъыр-стырыгъэ унашъор зэк1ахьажьмэ сэ нахьыш1оу сеплъы.»\nДунэе Адыгэ Хасэмрэ КАФФЕД-мрэ гумэк1ыгъохэр бэу азфагу дэлъых. Зэзэгъхэрэп, я1охэр зэтефэхэрэп. Сэ зэрэслъытэрэмк1э, зэхэгущы1эжьынхэ фае ык1и зэзгъэш1ужьыщтхэ дипломатхэр ящык1агъэх. Дунэе Адыгэ Хасэр нахь чанэу лэжьэн фаеу сеплъы, ыпшъэ къик1ыщт упч1абэ зэш1уимыхэу къегъанэ. Е гугъу емыл1ыра е фэмыя? Сш1эрэп ащ иушъхьагъу. КАФФЕДым игугъу пш1ын хъумэ, сэ къыхэзгъэщыщтыр зы – Хэкум к1элърычыгъэу ари псэу хъущтэп. Сыд лъэпкъ 1офа 1эк1ыбым ущы1эу зэхэпфын плъэк1ыщтыр? ДАХ-ыр, щэч хэлъэп, хэкум нэмык1 ч1ып1э щы1э хъущтэп. Арышъ, зы зэгуры1оныгъэ гъогу Хасэхэр зэдытеуцожьынхэм сыщэгугъу.\nТ1эшъу Светлан – Адыгэ телевидением ижурналист


"Адыгэ Хасэ - Черкес Совет": Хъуадэ Аднан ихьапс чIэсын джыри мэфэ 14 рагъэхъугъ\nХъуадэ Аднан ихьапс чIэсын джыри мэфэ 14 рагъэхъугъ\nШъугу къэтэгъэкIыжьы, жъоныгъуакIэм и 5-м Хъуадэ Аднан полицием ыубти хьапсым чIигъэтIысхьагъ ку ыфын фимытэу ыфыгъ аIуи ыкIи мэхькэмэ ашIи мафэ 15 тыралъхьэгъагъ. ЖъоныгъуакIэм и 20-м джыри зэ мэхькэмэ ашIи мэзитIу тыралъхьэгъагъ. Бэдзэогъум и 14 Мыекъуапэ мэхькэмэм Аднан джыри зы мазэ хьапсым чIагъэсыным дыригъэщтэгъагъэп. Бэдзэогъум и 19 Адыгэ республикэм и апшъэрэ судым унашъо къыхьыгъ Аднан джыри зы мазэ хьапсым чIэсынэу фыригъэхъугъ. Бзэджэгъэ Iофэу Аднан къыпалъхьэнэу зыфаехэр къуалъхьэ полицием ритынэу фэягъ, аIо полициехэм.\nИордание: Адыгэхэмрэ Чэчэнхэмрэ парламент хэдзынхэ...\nХъуадэ Аднан ихьапс чIэсын джыри мэфэ 14 рагъэхъуг...\nМыекъуапэ Хасэм дыригъащтэрэп Адыгэ Республикэм щы...


ШIагъэм нахьи щыкIагъэр нахьыб — Адыгэ макъ\nШIагъэм нахьи щыкIагъэр нахьыб\nБлэкIыгъэ 2019-рэ илъэсым ибэдзэогъу мазэ ыкIэм АР-м и Парламент зэхэсыгъоу иIагъэм цIыфым зиягъэ езгъэкIырэ уц шIоеу амброзием игъэкIодын нахь чанэу дэлэжьэнхэу къызщиIорэ джэпсалъэу республикэ къэралыгъо ыкIи чIыпIэ зыгъэIорышIэжьыпIэ хэбзэ къулыкъухэм, зэкIэ цIыфэу исхэм афэгъэзагъэр щаштэгъагъ.\nНэужым ар гъэцэкIагъэ зэрэхъурэм зыщагъэгъозэнэу Парламентым и Тхьаматэу Владимир Нарожнэмрэ ащ игуадзэу Шъэо Аскэррэ муниципальнэ образованиехэр къакIухьагъэх, алъэгъугъэр зэхэсыгъохэм ащызэфахьысыжьыгъ, щыкIагъэхэм атегущыIагъэх.\nМыгъи а IофшIэныр лъагъэкIотагъ. Джыдэдэм амброзием иуахът, игъэкIодын ыуж уимыхьэмэ, зиушъомбгъущт. Парламентым ипресс-къулыкъу тызэрэщигъэгъозагъэмкIэ, Красногвардейскэ районымкIэ — Садовэ, Еленовскэ ыкIи Белосельскэ, Шэуджэн районымкIэ — Дукмасовскэ, Заревскэ ыкIи Хьакурынэхьэблэ псэупIэ койхэр ары зыдэщыIагъэхэр. Ахэм АР-м мэкъу-мэщымкIэ Министерствэм испециалистхэр, уц шIоим пэшIуекIогъэным фэгъэзэгъэ межведомственнэ комиссием хэтхэр, Россельхознадзорым Къыблэ шъолъырымкIэ имежрегиональнэ ГъэIорышIапIэ илIыкIохэр, нэмыкIхэр ягъусагъэх.\nКрасногвардейскэ районым имэкъумэщ хъызмэтшIапIэхэм яхьасэхэмрэ псэупIэхэмрэ апэу къызщыуцугъэхэр. ГъэрекIо Iофыр зытетыгъэм мыгъи зэрэтекIырэ щыIэп. Уц шIоим игъэкIодынкIэ зэшIохыгъэхэр яIэми, щыкIагъэхэр джыри зэрэбэхэр, зы мафэкIэ ахэр дэгъэзыжьыгъэ зэрэмыхъущтыр Парламентым ипащэхэм къыхагъэщыгъ. Санитарнэ шапхъэхэр зымыгъэцакIэхэу, уц шIоим зызэриушъомбгъурэр Iэпэдэлэл зышIыгъэхэм пхъашэу пшъэдэкIыжь ябгъэхьынэу, тазыр ябгъэтынэу зэратефэрэри къыкIагъэтхъыгъ. ЧIыгоу алэжьыхэрэм карантин шапхъэхэр затыралъхьэхэкIэ, илъэсищым лэжьыгъэ къарахыжьын алъэкIыщтэп, амброзием игъэкIодын фытегъэпсыхьэгъэ IофшIэнхэр ащызэшIуахынхэ фаеу хъущт.\n— ХъызмэтшIэпIэ зытIу горэм ащ фэдэу пшъэдэкIыжь ябгъэхьымэ адрэхэми къагурыIощт. Сыда пIомэ район пащэхэмрэ уц шIойхэм ябэнын фэе къулыкъухэмрэ япшъэрылъхэр икъу фэдизэу зэрамыгъэцакIэхэрэм къыхэкIэу Iофхэр зыпарэкIи нахьышIу зэрэмыхъухэрэр нафэ, — къыIуагъ Владимир Нарожнэм.\nПарламентым и Тхьаматэ игуадзэу Шъэо Аскэр уц шIойхэм ягъэкIодынкIэ шапхъэхэр зымыгъэцакIэхэрэм пшъэдэкIыжь ягъэхьыгъэным фэгъэхьыгъэ республикэ хэбзэгъэуцугъэм амалэу къытыхэрэр пащэхэм джыри икъоу зэрамыгъэфедэхэрэр къыхигъэщыгъ. Законэу 2018-рэ илъэсым ишэкIогъу мазэ къыщыублагъэу кIуачIэ зиIэм къыщыдэлъытагъэхэм ар игъэкIотыгъэу къатегущыIагъ.\n— Амброзием зэрарэу къыхьырэр бэ, — къыIуагъ ащ. —Тыкъэзыуцухьэрэ дунаир зэриушIоирэм, чIыгум изытет нахь дэи зэришIырэм имызакъоу, лъэшэу цIыфым ипсауныгъэ зэщегъакъо. Арышъ, амброзием игъэкIодын нахь чанэу зэкIэми ыуж титын, Iофэу хэт ышIэрэми нахьыбэу федэ къызэрихьыщтым тыпылъын фае. ЩыкIагъэу къыхэгъэщыгъэ хъугъэхэр елбэтэу дэгъэзыжьыгъэнхэр шIокI зимыIэ Iоф. Уц шIоир гъэкIодыгъэным пае джыри шIэгъэн фаер бэ.\nРайон администрацием ипащэу Гъубжьэкъо Темури мэкъумэщымкIэ ГъэIорышIапIэм ипащэу Борэн Азамати Iофхэм язытет зэрэдэим къыдырагъэштагъ. Ау ахэм къызэраIорэмкIэ, санитарнэ шапхъэхэр зымыгъэцакIэхэрэм пшъэдэкIыжь ягъэхьыгъэным фэгъэхьыгъэ законым фитыныгъэу къаритырэр зэрэмакIэм фэшI икъоу ащкIэ япшъэрылъхэр гъэцэкIагъэхэ хъурэп. Арэу щытми, щыкIагъэу къыхагъэщыгъэхэм ядэгъэзыжьын ынаIэ тетынэу, зимысагъэ хэлъхэм пшъэдэкIыжь ахьынэу районым ипащэ къыгъэгугъагъэх.\nНэужым Шэуджэн районым игубгъохэмрэ ипсэупIэхэмрэ ащыIагъэх. Парламентым ипресс-къулыкъу тызэрэщигъэгъозагъэмкIэ, ащ щалъэгъугъэр нэмыкI шъыпкъ. Амброзием пэшIуекIогъэным ылъэныкъокIэ гъэрекIо щыкIагъэу къыхагъэщыгъагъэхэр зэкIэри дагъэзыжьыгъэх. ЧIыгу гектар пчъагъэ къызакIухьэм, зы чIыпIэ закъу уц шIоим икошэ заулэ зыщалъэгъугъэр. Ари псэупIэ кой администрацием ипащэ аригъэупкIэнэу гущыIэ къаритыгъ.\nЧIыгулэжьыным пылъ шэпхъэ пстэури мы муниципальнэ образованием къызэрэщыдалъытэрэр, хьасэхэр зэрэкъабзэхэр Владимир Нарожнэмрэ Шъэо Аскэррэ къыхагъэщыгъ. КъызэраIуагъэмкIэ, районхэм ащалъэгъугъэр зыщызэфахьысыжьыщт ыкIи щыкIагъэхэм ядэгъэзыжьынкIэ шIэгъэн фаехэр зыщагъэнэфэщтхэ зэхэсыгъор нахь кIасэу зэхащэщт.\nСледущая Staşu Mamır yine bir altın madalya kazandı


Страницы: 1 ... 483 484  486 487 ... 501 Вниз\nАвтор Тема: Находки под Питером (Прочитано 836106 раз)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (104.64 кБ, 700x522 - просмотрено 103 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (121.33 кБ, 700x593 - просмотрено 47 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (158.93 кБ, 700x682 - просмотрено 43 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (137.81 кБ, 700x695 - просмотрено 56 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (109.41 кБ, 700x663 - просмотрено 10 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (116.88 кБ, 700x707 - просмотрено 11 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (111.41 кБ, 700x697 - просмотрено 11 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (82.8 кБ, 700x454 - просмотрено 20 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (221.34 кБ, 800x438 - просмотрено 181 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (337.81 кБ, 1280x960 - просмотрено 45 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (580.07 кБ, 1280x960 - просмотрено 114 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (411.38 кБ, 810x1080 - просмотрено 90 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (519.15 кБ, 810x1080 - просмотрено 65 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (209.77 кБ, 1080x810 - просмотрено 141 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (314.92 кБ, 810x1080 - просмотрено 70 раз.)\nСтраницы: 1 ... 483 484  486 487 ... 501 Вверх


ЩыIэныгъэм гукIэ фэусэ — Адыгэ макъ\nЩыIэныгъэм гукIэ фэусэ\nОрэдыр щыIэныгъэм IэпыIэгъу къызэрэщытфэхъурэм композиторэу КIыргъ Юрэ къытегущыIэныр шэнышIу фэхъугъ.\n— IофышIэ сыщыIэми, унэм сыкъэкIожьыгъэми, орэдыр сыгу икIырэп, жъыур къыхэсэдзэ, — къеIуатэ Урысыем, Адыгеим культурэмкIэ язаслуженнэ IофышIэу КIыргъ Юрэ.\n— Орэдым изакъоп, произведение инхэри отхых.\n— Сыд сыусыщтми, орэдым хэлъ гупшысэр, мэкъамэр музыкальнэ произведением есэпхых.\n— Зэпимыгъэоу композиторыр усэн фаеу зылъытэрэмэ адеогъашта?\n— Искусствэм ыбзэкIэ цIыфхэм уалъыIэсы пшIоигъомэ, чэщымрэ мафэмрэ зэхэмыдзых. Уигупшысэхэр пшъэхъу пытэм зэрипхыхэзэ, щыIэныгъэм къыпкъырыкIыхэрэ мэкъамэхэр тхьапэм егъэкIух.\n— Мэкъамэр гум щычэрэгъузэ тхьапэр къэмыштэу къыхэкIа?\n— «Сыпшъыгъ, етIанэ стхыщт» зэпIожьыныр мытэрэзэу сэлъытэ. Гур зэлъызыкIурэ мэкъамэм удэмышъхьах.\n— Юр, дэгъоу узышIэрэ цIыфхэм сяупчIыгъ. Уисэнэхьат зэрэпшIогъэшIэгъоныр зэкIэми къыхагъэщы.\n— ГукIэ къыхэпхыгъэ сенэхьатым уемызэщ, зыфэмыгъэгус, ишъэфхэр зэгъашIэх.\n— Музыкальнэ нотэхэр умышIэхэу тхьакIумэм зэхихыгъэу гум къинэгъэ мэкъамэр пщынэм къебгъаIозэ искусствэм ухэхьагъ.\n— СыкIэлагъ. Пчыхьэм тызэIукIэмэ тэ, зэныбджэгъухэм, тызэгъусэу уахътэр зэдэдгъакIощтыгъ. Сэнэхьат зэфэшъхьафхэр яIэхэу орэдым зэфищагъэхэм шэн-хабзэхэр зэрахьэщтыгъэх.\n— Теуцожь районым ущапIугъ, илъэсыбэ хъугъэу Тэхъутэмыкъое районым ущэпсэу.\n— Дзэм къулыкъур щысхьыгъ. Мыекъуапэ музыкальнэ училищыр, Краснодар культурэмкIэ институтыр къащысыухыгъэх. Тыдэ сыщыIэми, пщынэмрэ орэдышъохэмрэ сщыгъупшэхэрэп.\n— Адыгэ музыкальнэ Iэмэ-псымэхэмкIэ орэдышъохэр огъэжъынчых. Къамылыр…\n— Тэхъутэмыкъое районым культурэмкIэ и Унэшхо иансамблэу «Къамылым» художественнэ пащэу сыриI. Къамылапщэуи ащ сыхэт.\n— Ижъырэ адыгэ орэдхэм ябаиныгъэ фольклорым хэгъэщагъэу щыт.\n— Пэсэрэ адыгэ орэдхэр ансамблэм къыригъаIохэ зыхъукIэ, сыхэщэтыкIы, гукIэ сядэIу.\n— Илъэсыбэ хъугъэу Iоф къыбдэзышIэрэ ШъэуапцIэкъо Адамэ къызэрэтиIуагъэу, адыгэ орэдыжъыр зэхэпхынэу уфаемэ, гукIэ едэIу.\n— Адамэ музыкант дэгъу, пщынаоу Къэлэкъутэкъо Инвери, нэмыкIхэми яIофшIакIэ сызыIэпащэ. Ныбжь зэфэшъхьафхэр тиIэх нахь мышIэми, псынкIэу тызэгурэIо. Ансамблэу «Уджым» тызэдыхэт.\n— Искусствэ шъыпкъэм ыбзэ орыкIэ сыда?\n— ГукIэ ар зэхэпхын фае. Искусствэм цIыфыр епIу, егъасэ. Искусствэр сигупшыс, сищыIэныгъ.\n— Тиансамблэ цIэрыIоу «Уджым» КIыргъ Юрэ хэт, — къеIуатэ Тэхъутэмыкъое районым иадминистрацие культурэмкIэ игъэIорышIапIэ ипащэу, Адыгэ Республикэм искусствэхэмкIэ изаслуженнэ IофышIэшхоу Ацумыжъ Рустам. — Ахэджэго Мэджыдэ ыцIэ зыхьырэ ныбжьыкIэ театрэм иIофшIэн чанэу хэлажьэ. Тирайон илъэс 95-рэ зэрэхъугъэм фэгъэхьыгъэу адыгабзэкIи, урысыбзэкIи Тэхъутэмыкъое районым игимн ыусыгъ. МэфэкIым ар щыдгъэжъынчыгъ.\nКIыргъ Юрэ иорэдхэр зэхэугъоягъэхэу Тэхъутэмыкъое районым иадминистрацие шIэхэу къыдигъэкIыщт. Композиторыр илъэс 80 зэрэхъугъэм ехьылIэгъэ пчыхьэзэхахьэм Адыгэ Республикэм икъалэхэм, районхэм яансамблэхэр, Адыгеим иартист цIэрыIохэр хэлэжьэщтых.\n— Апэу тестхэгъэ орэдхэм ащыщых КIыргъ Юрэ ыусыгъэхэр, — игупшысэхэм тащегъэгъуазэ Урысыем, Абхъазым язаслуженнэ артисткэу, Адыгеим инароднэ артисткэу Нэхэе Тэмарэ. — «Гъунэгъу кIал», «Бжыхьэ шIулъэгъу» — ахэр егъэжьапIэ сфэхъугъэх. «Ситхьаркъо фыжь», «Сихэгъэгу», фэшъхьафхэри нэужым къасIохэу езгъэжьагъ. Усэм нахь къекIущт мэкъамэр къегъоты, тамэу фишIыгъэм орэдым псэ къыпегъакIэ. Юрэ сыфэраз, сигуапэу бэрэ Iоф дэсшIагъ.\nМэщбэшIэ Исхьакъ, Бэрэтэрэ Хьамидэ, Кощбэе Пщымафэ, Къуекъо Налбый, нэмыкIхэм яусэхэм атехыгъэ орэдыбэ Ю. КIыргъым ыусыгъ. Мэхъош Руслъан игъусэу орэд пшIы пчъагъэ ытхыгъ. Адыгэ къуаджэхэу Теуцожь районым щагъэкощыгъэхэм яхьылIэгъэ орэдыр Адыгэкъалэ культурэмкIэ и Унэу дэтым артистхэм къызыщаIом, зэхахьэм хэлажьэхэрэр къэтэджыхи едэIугъэх, бэмэ нэпсыр къяхыгъ…\n— КIыргъ Юрэ общественнэ IофышIэшху. Ансамблэм игъусэу Тыркуем, Урысыем ишъолъырхэм, фэшъхьафхэм ащыIагъ, — къеIуатэ Урысыем, Адыгеим янароднэ артистэу, Адыгэ Республикэм икомпозиторхэм я Союз итхьаматэу Нэхэе Аслъан. — КIыргъ Юрэ Урысыем икомпозиторхэм я Союз аштэнэу ищыкIэгъэ тхылъхэр дгъэхьазырхи, Москва дгъэхьыгъэх.\nКъуаджэхэм афэгъэхьыгъэ орэдхэм Хьалъэкъуае ехьылIагъэр къахэтэгъэщы, гум ар иорэд шъыпкъ. КIэлэцIыкIухэм, хорым апае ыусыгъэхэр еджапIэхэм ащэIух.\nМэщбэшIэ Исхьакъ игущыIэмэ атехыгъэу «Шъукъеблагъ» зыфиIорэр Мыекъопэ районым икIэлэцIыкIу ансамблэу лъэпкъ зэфэшъхьафхэр зыхэтым адыгабзэкIэ къеIо.\n— Орэдыр тэ тигущыI, тизэпхыныгъэхэм ялъэмыдж, — къытиIуагъ «Кубаночкэм» ихудожественнэ пащэу Полина Мокровам.\nКIыргъ Юрэ непэ имэфэкI, илъэс 80 мэхъу. Тигъэзетеджэхэм ацIэкIэ композитор цIэрыIом тыфэгушIо. Опсэу, Юр! Тхьэм нарт бэгъашIэ уешI. Уиорэдхэр дунаим щашIэх, лIэшIэгъухэм язэпхыныгъэ уфэлажьэ. Адыгэ Республикэм щытхъоу къыфэпхьырэм тегъэгушхо. Тиджэныкъо машIо гъашIэм щыогъаблэ.\nПредыдущая Новый телеканал GOLFTV стал на эксклюзивной основе доступен подписчикам видеосервиса Wink от «Ростелекома»\nСледущая Узыфаер къыхэпхын плъэкIыщт


Руководство республики, волонтеры – медики посетили травматологическое и реабилитационное отделения АРДКБРеспубликэм иIэшъхьэтетхэр, волонтер-медикхэр Адыгэ республикэ клиническэ кIэлэцIыкIу сымэджэщым щыIагъэх\nРеспубликэм иIэшъхьэтетхэр, волонтер-медикхэр Адыгэ республикэ клиническэ кIэлэцIыкIу сымэджэщым щыIагъэх\nАР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат, АР-м и Къэралыгъо Совет—Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, АР-м и Премьер-министрэ игуадзэу Наталья Широковар, псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ АР-м иминистрэу Мэрэтыкъо Рустем Адыгэ республикэ клиническэ кIэлэцIыкIу сымэджэщым щыIагъэх, ащ изытет зэрагъэлъэгъугъ, сымаджэу чIэлъхэм гущыIэгъу афэхъугъэх. Iофтхьабзэм къыдыхэлъытагъэу, волонтер движением Адыгеим хэхъоныгъэхэр зэрэщишIырэм зыщагъэгъозагъ, волонтер-медикхэм заIуагъэкIагъ.\nКъумпIыл Мурат травматологие ыкIи реабилитационнэ отделениехэу сымэджэщым хэтхэр къыплъыхьагъэх, ахэм ачIэлъ кIэлэцIыкIухэм гущыIэгъу афэхъугъ. Травматологием иотделение мэкъуогъум гъэцэкIэжьынхэр щашIыгъэх, мебелыр щызэблахъугъ. Нэбгырэ 3I-рэ чIэлъыным фытегъэпсыхьагъэхэ чIыпIэхэр иIэх. КъумпIыл Мурат иунашъокIэ къэзыгъэучъыIыщт сплит-системэхэр сымэджэщым чIагъэуцуагъэх.\nРеабилитационнэ отделениер сэкъатныгъэ зиIэхэ сабыйхэми ащяIэзэнхэм фытегъэпсыхьагъ. Мыщ массаж зыщашIыщт, зыщыджэгущтхэ, нэмыкI кабинетхэри хэтых. Медицинэм иофышIэхэм къызэраIуагъэмкIэ, гъэмэфэ зыгъэпсэфыгъом кIэлэцIыкIухэм шъобжхэр проценти I0-кIэ нахьыбэу атещагъэхэ мэхъу. Сымэджэщым зэкIэ чIэлъхэм республикэм ипащэ якIолIагъ, гущыIэгъу афэхъугъ. ИмэфэкI мафэ сымэджэщым чIэлъэу къизыгъэхьэгъэ Шэуджэн Каринэ мэфэкIыр пытэу ыгу къинэжьыщт. Пшъэшъэжъыем КъумпIыл Мурат фэгушIуагъ ыкIи шIухьафтын ритыгъ. Илъэси 9 хъугъэ Каринэ цIыкIур чъыгым къефэхыгъ ыкIи ылъакъо зэпикIыгъ.


Бзэм икъэухъумэн тегущыIагъэх | Адыгэ Макъ\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат АР-м иобщественнэ движениеу «Адыгэ Хасэм» итхьаматэу ЛIымыщэкъо Рэмэзан тыгъуасэ IофшIэн зэIукIэгъу дыриIагъ. Бзэр къэухъумэгъэным епхыгъэ Iофыгъохэм ахэр атегущыIагъэх.\nЫпэкIэ Адыгэ Хасэм хэтхэм республикэм и ЛIышъхьэ зэIукIэгъоу дыряIагъэм мы упчIэр щызэхафыгъагъ. Гурыт еджапIэхэм, кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэм адыгабзэр нахь игъэкIотыгъэу ащызэрагъэшIэным фэгъэхьыгъэ предложениехэр общественникхэм къахьыгъэх ыкIи КъумпIыл Мурат ахэм адыригъэштагъ.\nАдыгэ Республикэм лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ и Комитет, АР-м иобщественнэ движениеу «Адыгэ Хасэр», АР-м гуманитар ушэтынхэмкIэ иинститутэу КIэрэщэ Тембот ыцIэ зыхьырэр, АР-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ и Министерствэ, АР-м культурэмкIэ и Министерствэ зэгъусэхэу мы Iофыгъом дэлажьэх. Пшъэрылъэу зыфагъэуцужьыгъэр гъэцэкIагъэ хъуным чанэу ыуж итых, тхьамафэ къэс IофшIэгъу зэIукIэгъухэр зэхащэх.\nКIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэм икъу фэдизэу программэхэр зэраIэкIэмылъхэр ЛIымыщэкъо Рэмэзанэ къыIуагъ. Ащ фэгъэхьыгъэу мы уахътэм IофшIэнхэр зэхащэх. Джащ фэдэу еджапIэхэм апае тхылъхэр нахьыбэу къыдагъэкIынхэм, кIэлэцIыкIухэм апае адыгабзэкIэ зэхэгъэуцогъэхэ мультфильмэхэр, къэгъэлъэгъонхэр ашIынхэм иамалхэр зэрахьэх.\n— Хэтрэ лъэпкъи бзэр анахь баиныгъэу иIэхэм ащыщ. Типшъэрылъ шъхьаIэр ар къэтыухъумэныр, гъэсэныгъэ зыщагъотыхэрэ учреждениехэм ар ащызэрагъэшIэным пае ищыкIэгъэхэ фэIо-фашIэхэр зэшIотхынхэр ары. Мы IофыгъомкIэ общественникхэр хабзэм IэпыIэгъу фэхъунхэу сэгугъэ, —къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nЗэIукIэгъум къыдыхэлъытагъэу нэмыкI Iофыгъохэми атегущыIагъэх. Адыгеир шъхьафит зашIыжьыгъэр илъэс 75-рэ зэрэхъурэм ыкIи Хэгъэгу зэошхом текIоныгъэр къызэрэщыдахыгъэм ия 73-рэ илъэс афэгъэхьыгъэу шыухэм республикэм ит къуаджэхэр къакIухьанхэ гухэлъ зэрэщыIэр ЛIымыщэкъо Рэмэзан къыIуагъ. Ащ КъумпIыл Мурат дыригъэштагъ ыкIи Iофтхьабзэм мэхьанэшхо зэриIэр, цIыфхэм лIыблэнагъэу зэрахьагъэр къэухъумэгъэным зэрэфэIорышIэрэр игущыIэ къыщыхигъэщыгъ. ЗэрагъэнафэрэмкIэ, нэбгырэ 70-м ехъу зэхахьэм хэлэжьэщт. Ежьхэм яшIоигъоныгъэкIэ Къэбэртэе-Бэлъкъарым, Къэрэщэе-Щэрджэсым шыухэр къарыкIынхэу агъэнафэ.


«Дэнэ гъогушхом» илъагъохэр къыхагъэщыжьых — Адыгэ макъ\n«Дэнэ гъогушхом» илъагъохэр къыхагъэщыжьых\nРедактор 30.07.2018 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nДжырэ лъэхъанэ зэрэдунаеу зекIом лъэшэу зыщырагъэушъомбгъу. ЦIыфхэм ашIогъэшIэгъонхэу ащ лъэныкъуабэ хэхьэ. Анахь хьалэмэтхэм ахалъытэх тарихъым фэгъэхьыгъэхэр ыкIи ижъыкIэ лъэпкъхэм зэпхыныгъэу зэдыряIагъэхэр.\nАхэм анахь шъхьаIэу ахэт сатыушIхэр зэрэзекIощтыгъэхэ «Дэнэ гъогушхор». Ар ижъырэ Адыгэ чIыналъэм пхырыкIыщтыгъэ, лъэгъо лъэныкъо зытIоу зэхэкIыщтыгъэ. ШъофымкIи къушъхьэ тхыцIэхэмкIи кIощтыгъэ.\nИлъэс бэкIае хъугъэу тарихъ шIэныгъэлэжьхэр, археологхэр, этнографхэр, нэмыкIхэр а ижъырэ «Дэнэ гъогушхом» игъэунэфыжьын ыуж итых. Хэгъэгубэ-\nмэ ялIыкIохэр зыхэлэжьэгъэгъэ экспедицие 1989-рэ илъэсым жъоныгъокIэ мазэм икIэухым Адыгэ хэкум къэкIогъагъ. «Джип» автомашинипшIмэ арысхэу Мыекъуапэ къыдэхьэгъагъэх. Къэлэ гузэгум Зэкъошныгъэм ипчэгу цIыф бэдэдэ къыщызэрэугъоигъэхэу хьакIэхэм апэгъокIыгъагъэх.\nЯпонием къикIыгъэхэр машинитфмэ арысхэу Шэуджэн районым сщэгъагъэх. Нарт хъишъэхэм ахэт Iуашъхьэхэр язгъэлъэгъухэзэ, къэбарэу апылъхэр къафэсIотэгъагъ. Алъэгъурэр, зэхахырэр телекомпаниеу «Асахи» иIофышIэхэм ашIогъэшIэгъонэу тырахыгъагъэх. ЯтIонэрэ купым Аулъэ Пщымафэ ипащэу тикъушъхьэхэм ахэт исп унэхэм, гъочIэгъ псэупIэжъхэм адэжь ыщэгъагъэх.\nМэфэ заулэ хъугъэу Къыблэ Кореем къикIыгъэ археологхэу а «Дэнэ гъогушхом» итарихъ зэзыгъашIэхэу рыкIохэрэр республикэм и Лъэпкъ музей къэкIогъагъэх. КъызэраIуагъэмкIэ, ахэр Украинэми Къырыми ащыIагъэх. Ащ ыпэкIэ Азием ихэгъэгу заулэ къызэпачыгъ. Ахэм ащыщых Монголиер, Казахстан, нэмыкIхэр. Экспедициер «Дэнэ гъогушхом» изэгъэшIэн пылъ Дунэе ассоциацием зэхищагъ. Купым пащэу иIэр Къыблэ Кореем цивилизациехэм язэпхыныгъэ и Институт ипрезидентэу, профессэрэу Чжон Су-иль.\nАдыгеимкIэ хьакIэхэм анахь ашIогъэшIэгъонэу къызкIэупчIагъэхэр скиф ыкIи мыутIэ культурэхэм ахэхьэрэ Iуашъхьэхэр зыщатIыгъэхэмрэ ахэм къачIагъотэгъэ пкъыгъохэмрэ. Тимузей чIэлъ пкъыгъохэм нэIуасэ афэтшIыгъэх, анахь ашIогъэшIэгъон хъугъэхэм сурэтхэр атырахыгъэх. Ащ ыуж Гавердовскэ Iуашъхьэхэр зыщатIыгъэхэр шIэныгъэлэжьхэм ядгъэлъэгъугъэх, Къэлэрмэз Iошъхьэ купыр зыдэщыIэ чIыпIэм тщагъэх. Илъэсишъэм къехъужьыгъэу атIыгъагъэхэ пачъыхь къэгъэсэйхэр ашIогъэшIэгъонхэу къаплъыхьагъэх, сурэтхэр атырахыгъэх. Улапэ тызынэсым, чылэ гъунэм щыт Iуашъхьэхэу илъэси 120-кIэ узэкIэIэбэжьмэ профессорэу Н. И. Веселовскэм аригъэтIыгъагъэхэмрэ Улэ Iошъхьэшхом-\nрэ агъэшIагъо икъугъэх. КъызэпакIухьагъэх, яшъыпкъэу къаплъыхьагъэх, къадырекIокIыхэзэ сурэтхэр атырахыгъэх. Ятеплъэхэр къатхыхьагъэх.\nКъызытэгъэзэжьым, сэмэгумкIэ гъогум тыдэхи, Улэпэ Iуашъхьэхэр 1981 — 1982-рэ илъэсхэм зыщыттIыгъэ шъофым тыкъыщыуцугъ. Ащ къыщыдгъотыгъэхэм якъэбархэр къафэсIотагъэх, сурэтхэр чIыпIэм тырахыгъэх.\nМыекъуапэ къызытэгъэзэжьым, Ошъадэ зыдэщытыгъэм Iухьэхэ ашIоигъоу къаIуагъэти, саугъэтыр зыщагъэуцугъэм текIолIагъ. Археологхэм мыщ щатIыгъэ Iуашъхьэм къыщычIагъотагъэхэм якъэбархэм ащыгъуазэхэу къычIэкIыгъ. Саугъэтми, чIыпIэми сурэтхэр атырахыгъэх.\nХьакIэхэр дгъэкIотэжьхэ зэхъум, Краснодар зэрэкIохэрэр ыкIи Волгоград зэрэнэсыщтхэр къытаIуагъ. Кореем щыщхэм ятхыпхъэхэр зытешIыхьэгъэ нэпэеплъ пкъыгъохэр къытаты-гъэх. Сэри ситхылъэу «Адыгэмэ ядышъэ кIэныжъыр» сигуапэу ястыгъ.\nАдыгэ Республикэр «Дэнэ гъогушхом» зэрэхахьэрэр лъэшэу дэгъу. ЗекIоу нэмыкI хэгъэгухэм къарыкIыхэрэм япчъагъэ къыхигъэхъощт, тилъэпкъ итарихъ, ишэн-хабзэхэр дунаим нахьышIоу щызэлъашIэщтых.\nАдыгэ Республикэм и Лъэпкъ музей шIэныгъэмкIэ иIофышI,\nАР-м культурэмкIэ изаслуженнэ IофышI.\nПредыдущая Шъукъеблагъэх адыгэ чIыгум!\nСледущая Упсаунэу уфаемэ


ИгъашIэ шIулъэгъур щыIорышIэщтыгъ | Адыгэ Макъ\nИгъашIэ шIулъэгъур щыIорышIэщтыгъ\nАвтор: Редакция\t/ 13.03.2019\t/ КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nШэнышIо-цIыфышIухэр, сэ сишIошIыкIэ, мы чIышъхьашъом телъ фэбагъэр амыгъэкIосэнэу дунаим къытехъох.\nСабыим фэдэх: хыех, зафэх, хьалэлых, хъупхъэх, чэфылэх, нэфаIох, ныбджэгъу шъыпкъэх. Ахэлъэп шъугъони, нэкъокъони; мыхъэр агъахъэу зыфаIожьэу IэутIи ашIырэп, хэти едаохэрэп, зыми агу ебгъэрэп, Тхьэр агъэразэу афэлъэкIырэр ашIэ. ЯкIас щыIэныгъэр, фыряI мы дунэешхом шIулъэгъу-гукIэгъу дахэ. Ахэм ащыщыгъ «Адыгэ макъэм» иIофышIагъэу, пшъэдэкIыжь зыхьырэ секретарым игодзэ IэнатIэр илъэс 20-рэ зыгъэцэкIагъэу Пэнэшъу Рамзин. Гъэтхапэм и 10-м, 1932-рэ илъэсым Теуцожь районым ит къуаджэу Къунчыкъохьаблэ къыщыхъугъ. Къоджэ ублэпIэ еджапIэм ыуж гъунэгъу къутырэу Городскоим, Пэнэжьыкъуае, Джэджэхьаблэ еджэныр ащылъигъэкIотагъ.\nРамзин зятэ зимыIэжь зэшиплIымэ анахьыжъыгъ ыкIи янэ ихьын хьылъэ фигъэпсынкIэу, зэрэхъулъфыгъэр щымыгъупшэу, фэлъэкIырэмкIэ къогъанэ иIагъэп.\nХэгъэгу зэошхом ыкIэм къоджэ колхозым цIыфыр имэкIагъ, джащыгъум Рамзин кIэлэкIэ дэдагъэми, IофшIэн зэфэшъхьафхэр ащ щигъэцэкIагъ: учетчикэу, бригадирэу ыкIи шыкуаоу, коцыр комбайнэм къыкIищэу къыхэкIыгъ. Жъоныгъо уахътэм прицепщикэу мафэм чэщыр пидзэжьэуи къыхэкIыгъ, кIэкIэу къэпIон хъумэ, зыщыщ адыгэ лъэпкъым фэдэу ежьыми чIыгур икIэсагъ, шIоигъуагъ мэкъумэщ еджэпIэшхом чIэхьанышъ, агроном сэнэхьатыр зэригъэгъотынэу, ау ар къыдэхъугъэп, Краснодар мэкъумэщ институтэу дэтым зэкIом, чIэфагъэп. Ар нахьышIугъэнкIи пшIэнэп, янэ Iэшъхьэзакъоти, IэпыIэгъу ищыкIэгъагъ, ышнахьыкIэхэми шъхьагъырэт яIэн фэягъэ. ЗэкIэми нахь зыкъаIэтыгъэу Рамзин Мыекъуапэ къакIуи, Адыгэ къэралыгъо кIэлэегъэджэ институтым чIэхьагъ ыкIи къыухыгъ, илъэс заулэрэ Къэзэныкъоежъым ыкIи ячылэ пчыхьэ еджапIэу дэтыгъэм Iоф защишIэгъэ уж, къыщагъ ыкIи иунагъокIэ Мыекъуапэ зыкъыгъэзагъ. Ышхэри янасыпкIэ еджагъэх, зыфэе сэнэхьатхэр зэрагъэгъотыгъэх, унэгъо дахэхэри ашIагъэх.\nРамзин Мыекъуапэ къызэкIожьым IофшIэпIэ чIыпIэ фэхъугъэр «Адыгэ макъэр» ары: корректорэу, ревизионнэ корректорэу, пшъэдэкIыжь зыхьырэ секретарым игуадзэу Iоф ышIагъ. Шэн зэтет гъэтIылъыгъэ иIэу, сэмэркъэур къебэкIэу цIыфышIугъ, ар иIофшIэгъугъэ нахьыжъхэми, нахь кIалэхэми дэгъоу къашIэжьы.\nМыекъуапэ анэгукIэ зэрэмышIэу нэбгыритIу къыдэкIынэпщтын, ау сэ Пэнэшъу Рамзин зысшIагъэр 1993-рэ илъэсым ыкIэм, гъэзетым иредакцие IофшIэныр зыщесэгъажьэр ары. Iуи шIи пымылъэу, цIыф гъэтIылъыгъэ гупсэфыгъ. Рамзин итеплъэ IэпкIэ-лъэпкIэ зэкIэупкIэгъагъэ диштэу дэхагъэр нэкIи гукIи ышыпыщтыгъ. КъешIэкIыгъэ щыIакIэми, цIыфхэми ренэу гу зэIухыгъэкIэ ахэтыгъ, нэшIукIэ яплъыгъ.\nУиными, уцIыкIуми дахэ къыозыIорэр пщыгъупшэрэп. Сэ Рамзин анахь сызэрищэфыгъэр редакцием сыкъыIухьэгъакIэу силирическэ этюдхэр апэрэу къызыхаутыхэм, пчэдыжьым апэдэдэ гушIозэ къыскIэрыхьи, «Сагъатхъэу уусыгъэхэм ся-джагъ — къысиIуагъ. — Гум нэсых!» — къыпигъэхъожьыгъ.\nСэ ащ дэжьым ежь лIыр матхэми сшIэщтыгъэп. Ау нахь зышIэщтыгъэхэр щыгъозагъэх игуфэбэгъэ хьалэлыгъэ, дэхагъэм, шIулъэгъум зылъащэу зэрэщытым, щыIэныгъэр зилъапIэу ыкIи зикIасэу къызэрэхъугъэм.\nЕжь зыщымыIэжь уж Пэнэшъу Рамзин итхылъэу «ШIулъэгъум игъогу нэфхэр» зыфиIоу усэхэр, къэбархэр, рассказхэр зыдэтхэр Мыекъуапэ къыщыдэкIыгъ. Игупсэхэм, дэгъоу зышIэщтыгъэ иIофшIэгъухэм, иныбджэгъугъэхэм ащкIэ Iоф ашIагъ. Рамзин зыкIэхъопсыщтыгъэр фагъэцэкIагъ. ГущыIапэр ащ фэзышIыгъэр зэлъашIэрэ шIэныгъэлэжьэу ЩэшIэ Казбек. Ежь Рамзин игущыIэхэр ащ шъхьэу фишIыгъ: «… СыщыIэщт джаущтэу егъашIэм шIулъэгъум сыкъырихьакIэу…»\n«Мы лIыр зысшIэрэм къыщыублагъэу зэзакъу нэмыIэми губжыгъэу, ымакъэ Iэтыгъэу гущыIэу къэсшIэжьырэп… «Губжыгъэу слъэгъугъэп» сIуагъэ, ау ынэгу щхыпэ кIэмылъэуи къыхэкIыгъэп» — етхы ЩэшIэ Казбек.\n«… ЦIыф дэхагъ Рамзин — хъулъфыгъэм идэхагъэр ынапэп зыIохэрэри нахьыб: шъхьац шIуцIэ (зэкIалэм) Iужъур дэщэегъэ зэпытэу, нэпцэ Iужъумэ ачIэгъ ынэхэр щхы зэпытэу къачIэплъхэу; ренэу зэщыфэпыкIыгъэу, галстукыр дэмылъэу къыхэкIыгъэп. Ищыгъэу, псынкIэ псыгъоу, ныбэ лые имыIэу, пкъы пытэу зэхэлъыгъ…» Сэмэркъэу дахэр къебэкIэу, шъхьэгъусэр, ыкъохэр, Iахьыл-лыщыщхэр ыгъашIохэу ыкIи ахэм охътэ лыеу къапызырэм игуапэу зэрэтхэщтыгъэр, усэхэр, къэбар цIыкIухэр, рассказхэр ытхынхэ зэрикIэсагъэр, ахэм щыIэныгъэм хэлъ гоIугъэр ащыкIигъэтхъыныр зэришэныгъэр Казбек игущыIэ дэгъоу къыщыриIотыкIыгъ. Пэнэшъу Рамзин къыгъэшIэгъэ илъэсхэр нэфынэхэу, шIулъэгъукIэ, дэхагъэкIэ зэрэпкIэгъагъэхэр ахэм уяджэ зыхъукIэ зэхэошIэх. Тхылъым къыдэхьэгъэ усэхэр бэп, Рамзин усэкIуагъэп, тхэкIошхуагъэп, ау ыгу изэфэгъэ-хьалэлыгъэ къыриIорэр тхьапэм ригъэкIуныр ишэныгъ. Тхьаусыхэныр, убэныр икIэсагъэп. Игукъауи ежь-ежьырэу ыгъэжъужьэу тхэныр къыхихыгъагъ. Усэу «Мы дунаир къыостын» зыфиIоу ныбджэгъоу бзэгум шIуигъэкIодыгъэм къызыхэшхъожьынышъ, къыфигъэзэжьынэу ышIэмэ зэрэзышъхьамысыжьыщтыр къыщиIуагъ. «Ыпсэ зыхэлъ чIыгум» зыфиIоу икъоджэгъу лэжьакIоу ХьацIэцIэ Шумафэ фэгъэхьыгъэу чIыгур зылэжьэу, ар шIу зылъэгъурэм фэмышIапхъэ зэрэщымыIэр, гум къахихырэ нэбгырэр о пщыщ зэрэхъурэри ащыкIигъэтхъыгъ Рамзин иусэхэм. Дунаими, цIыфхэми нэшIукIэ ахаплъэу, щыIэныгъэм зэригъэразэщтыгъэр, заом, гъаблэм, нэмыкI къиныгъохэм Тхьэм зэращиухъумэхэрэр, уцIыф псаоу мы чIым утетыныр зэрэтхъагъор къащыриIотыкIыгъ.\nТхылъым къыдэхьэгъэ рассказхэр, къэбархэр «Мылъкум ыгъэгъощагъэх», «ТшIогъэшIэгъоныгъ» зыфиIоу чIыкIэм студентхэзэ зэрэщыIагъэхэм ехьылIагъэр, «Сэри боу ерагъэу шIу зезгъэлъэгъугъ ащ», «Сыд пае симысышъущта?», нэмыкIхэри щыIэныгъэ хъугъэ-шIагъэхэр зылъапсэх — нысэ-гощэ зэфыщытыкIэхэр, мылъкум цIыфыр зэрэзэрихъокIырэр, гъашIэм узэригъасэрэр къэзыIуатэх. Хэти тхакIом ыумысырэп, къыIотэрэ къэбарми зы цIыф зы гущыIэ пхэндж къыщыриIуалIэрэп, ау ягъэпсыкIэ-IуакIэкIэ уарещалIэ мэкIэ-макIэу хъунэу е мыхъунэу къахафэхэрэм.\nРамзин ипрозэ щыкIэгъэнчъэп, ау купкI гъэнэфагъэ иI, ар адыгэ дунаим изытет: зэхэтыкIэ-зэфыщытыкIэхэр е дунэегурыIуакIэр зыщыкIэгъэтхъыгъэх.\nПэнэшъу Рамзин идунай зихъожьыгъэр тIэкIу шIагъэми, игуфэбэныгъэ-цIыфыгъэкIэ зышIэщтыгъэхэм агу къинагъ. Гъунэнчъэу щыIэныгъэр, къешIэкIыгъэ дунэе нэфыр икIэсагъэх, ыгу фэбэгъэ мыухыжьым зэлъиIыгъыгъ, щыIагъэмэ, псэм иIэшIугъэ икъоу къыриIотыкIыныр фэукIочIыщтыгъ. Къызыхъугъэ гъэтхэпэ мазэм тиIофшIэгъугъэ нахьыжъыр тыгу къэдгъэкIыжьыныр игъоу тлъытагъэ.


Адыгея Сегодня – ИлъэсымкIэ аужырэ зэхэсыгъу\nИлъэсымкIэ аужырэ зэхэсыгъу\nАР-м и Къэралыгъо Совет – Хасэм ия 7-рэ зэIугъэкIэгъоу мыгъэ зиIофшIэн езыгъэжьагъэм мы илъэсымкIэ аужырэ зэхэсыгъо тыгъуасэ иIагъ.\nАр я VI-рэ хъугъэ, видеоконференцие шIыкIэм тетэу кIуагъэ. Iофтхьабзэр Парламентым игуадзэхэу Шъэо Аскэррэ Iэщэ Мухьамэдрэ зэращагъ.\nЗэхэсыгъом хэлэжьагъэх АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат, министрэхэм я Кабинет хэтхэр, федеральнэ ыкIи республикэ къулыкъухэм, ведомствэхэм япащэхэр, нэмыкIхэр.\nПовесткэм щагъэнэфагъэхэм атегущыIэнхэр рамыгъажьэзэ Шъэо Аскэр АР-м хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ иминистрэу джырэблагъэ агъэнэфэгъэ Олег Безсмельницыным нэIуасэ фишIыгъэх, депутатхэм ацIэкIэ фэгушIуагъ. Джащ фэдэу Красногвардейскэ районымкIэ зы мандат хъурэ хэдзыпIэ округэу N 6-мкIэ АР-м и Къэралыгъо Совет – Хасэм идепутатэу Ирина Ляшенкэр зэрэхадзыгъэр къыIуагъ.\nНэужым Парламентым идепутатхэр АР-м и УплъэкIокIо-лъытэкIо палатэ, муниципальнэ актхэм яшапхъэхэм, псэупIэ койхэм ябюджет зыпкъ игъэуцогъэным пае дотациехэр афэтIупщыгъэнхэм ылъэныкъокIэ чIыпIэ зыгъэIорышIэжьыпIэхэм пшъэрылъэу яIэхэм, пыдзэфэ пытэхэм, атмосфернэ жьым икъэухъумэн, бжьэхъуным, бюджет зэфыщытыкIэхэм, зекIоным зегъэушъомбгъугъэнымкIэ къэралыгъо хэбзэ органхэм пшъэрылъэу яIэхэм, нэмыкIхэм япхыгъэ хэбзэгъэуцугъэхэм зэхъокIыныгъэхэр афэшIыгъэнхэм афэгъэхьыгъэ законопроектхэм, хэбзэгъэуцугъэхэм атегущыIагъэх, аштагъэх.\n2021-рэ илъэсым ибюджет фэгъэхьыгъэ законми зэхъокIыныгъэхэр фашIыгъэх. Ахэм къызэращаIорэмкIэ, бюджетым ихахъохэр проценти 6,9-кIэ, ар сомэ миллиарди 2-рэ мин 276,1-рэ, хъарджхэр проценти 3,9-кIэ, ар сомэ миллиардрэ мин 293,5-рэ, нахьыбэ хъугъэх.\nШIокI зимыIэ медицинэ страхованиемкIэ АР-м и ЧIыпIэ фонд 2021-рэ илъэсымкIэ ибюджет зэхъокIыныгъэхэр фэшIыгъэнхэми депутатхэр тегущыIагъэх, адырагъэштагъ. Ахэм хахъохэр сомэ мин 495513,6-кIэ, хъарджхэри ащ фэдизкIэ нахьыбэ шIыгъэнхэу къадыхэлъытагъ.\nДжащ фэдэу депутатхэм зэдаштэу АР-м и Къэралыгъо Совет – Хасэм наградэхэмкIэ и Комиссие депутатэу Олег Картамышевыр хагъэхьагъ. Нэужым Урысыем и Къыблэ шъолъыр ипарламентхэм я Ассоциацие АР-м ияблэнэрэ зэIугъэкIэгъу илIыкIоу хэтыщтхэм яспискэ зэхъокIыныгъэхэр фашIыгъэх. Зэдаштэу ащ хагъэхьагъэх Парламентым и Тхьаматэ игуадзэу Iэщэ Мухьамэд, депутатхэу Олег Картамышевыр, Наталья Широковар.\nУрысыем инэмыкI субъектхэм яхэбзэихъухьэ органхэр кIэщакIо зыфэхъугъэхэми тидепутатхэр атегущыIагъэх, адырагъэштагъ.\nПстэумэ ауж АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат гущыIэр ыштагъ. Парламентым идепутатхэм закъыфигъазэзэ, хэбзэгъэуцун Iофэу агъэцакIэрэм шIуагъэ къызэритырэм, зэпахырэ узым зызщиушъомбгъурэ лъэхъаным къотэгъу къызэрафэхъухэрэм афэшI лъэшэу къызэрафэразэр къыIуагъ, Къэралыгъо Совет – Хасэмрэ хэбзэ гъэцэкIэкIо органхэмрэ зэгурыIоныгъэ азыфагу илъэу зэрэзэдэлажьэхэрэр республикэм социальнэ-экономическэ хэхъоныгъэхэр егъэшIыгъэнхэм зэрэфэIорышIэрэр къыхигъэщыгъ.\n— Илъэсэу икIырэр къызэрыкIуагъэп. КоронавирусыкIэм пэшIуекIорэ Iофтхьабзэхэм адакIоу лъэпкъ проектхэм, АР-м хэхъоныгъэ егъэшIыгъэным фытегъэпсыхьэгъэ Унэе программэм, нэмыкI къэралыгъо программэхэм къадыхэлъытагъэхэр пхырытщыгъэх. ТызэдеIэжьзэ пшъэрылъ пстэур игъом ыкIи икъоу дгъэцэкIагъэ. Вирусым иштаммыкIэу «омикронкIэ» зэджагъэхэм зызэриушъомбгъурэм къэкIощт 2022-рэ илъэсри зэрэмыпсынкIэщтыр къытегъэлъэгъу. Проектхэм, программэхэм япхырыщыни къэдгъэуцу хъущтэп. Арышъ, джащ тетэу тызэгурыIоу, тIэ зэкIэдзагъэу тапэкIи Iоф зэдэтшIэнэу сышъущэгугъы. ИлъэсыкIэу къэблагъэрэмкIэ сышъуфэгушIо, шIоу щыIэр шъори шъуигупсэхэми къыжъудэхъунэу сышъуфэлъаIо, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nЗэхэсыгъом ыуж АР-м и ЛIышъхьэ ягъусэу министрэхэм я Кабинет хэтхэмрэ Къэралыгъо Советым – Хасэм идепутатхэмрэ Урысыем щырахьыжьэгъэ шIушIэ Iофтхьабзэу «Елка желаний» зыфиIорэм хэлэжьагъэх. Сабый ибэхэр, унагъоу зигъот макIэхэм арыс кIэлэцIыкIухэр, зипсауныгъэ къыщыкIэгъэ сабыйхэр зыкIэхъопсыхэрэр афэгъэцэкIэгъэнхэу ащ къыдыхэлъытагъ.\nАР-м и ЛIышъхьэ шIоигъоныгъэхэр зытетхэгъэ открыткэхэр елкэ гъэкIэрэкIагъэм къыпихыгъэх. Мы илъэсым ЛIышъхьэм Диана Гудинам (кIэлэцIыкIу планшет), Роман Шамсудиновым (ноутбук), Николай Корчевскэм (ноутбук), ХьакIэко Адам (планшет), Мэрэтыкъо Суандэ (графическэ планшет) ыкIи Алина Пристанскаяу Санкт-Петербург кIоным кIэхъопсырэм яшIоигъоныгъэхэр афигъэцэкIэщтых.\nКъыхэдгъэщын мы Iофтхьабзэм къыхиубытэу кIэлэцIыкIу-хэм ыкIи социальнэ IэпыIэгъу зищыкIэгъэ цIыфхэм ялъэIу 91-рэ Адыгеим зэрэщагъэцэкIэщтыр. Республикэ Парламентым и Тхьаматэ игуадзэу Шъэо Аскэр тIу ыштагъ. Министрэхэм я Кабинет хэтхэмрэ депутатхэмрэ ахэм ауж елкэм екIолIагъэх.\nКIэлэцIыкIухэр зыкIэхъопсыхэу открыткэхэм къаратхагъэхэр хэзыгъэ имыIэу афагъэцэкIэнхэу зэкIэми агъэгугъагъэх.