Республика Адыгея - Урысые Федерацием и Президент пшъэрылъэу къафишIыгъэхэр икъоу агъэцэкIэнхэ фае\nУрысые Федерацием и Президент пшъэрылъэу къафишIыгъэхэр икъоу агъэцэкIэнхэ фае\nПланернэ зэхэсыгъоу тыгъуасэ щыIагъэм Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат Адыгэ Республикэм иминистрэхэм я Кабинет хэтхэм щариIуагъ зэпахырэ узым зызыщиушъомбгъурэ лъэхъаным цIыфхэм IэпыIэгъу ягъэгъотыгъэнымкIэ Урысые Федерацием и Президентэу Владимир Путиным пшъэрылъэу къафишIыгъэхэм ягъэцэкIэн анахьэу анаIэ тырагъэтынэу.\nАдыгэ Республикэм ивице-премьерэу Наталья Широковам мы лъэныкъомкIэ Iофэу ашIэхэрэм игъэкIотыгъэу къатегущыIагъ. Республикэм ис нэбгырэ 14799-у зыныбжь илъэси 3-м нэмысыгъэ кIэлэцIыкIу зиIэхэм сомэ мини 5 зырыз къаратыгъ, пстэумкIи ахэм сомэ миллиони 199-рэ аIукIагъ. Илъэсищым къыщегъэжьагъэу илъэс 16-м нэс зыныбжь кIэлэцIыкIу 73453-мэ зэтыгъоу сомэ мини 10 зырыз аратыгъ. А гухэлъхэм апае сомэ миллиард 1,8-рэ фэдиз къатIупщыгъ. Гъот макIэ зиIэ унэгъо 10886-у Адыгеим исхэм пстэумкIи сомэ миллион 395-рэ хъурэ зэтыгъо республикэ ахъщэ IэпыIэгъу къаратыгъ.\nЯщэнэрэ ащ ыкIи къыкIэлъыкIорэ кIэлэцIыкIухэр къызыхъухэкIэ, сабыим ыныбжь илъэси 3 охъуфэ нэс ахъщэ анахь макIэм фэдиз хъурэ ахъщэ IэпыIэгъур щылэ мазэм и 1-м къыщегъэжьагъэу зыщыратырэ шъолъырхэм Адыгеир ахэт. Федеральнэ, республикэ лъэгапIэхэмкIэ ны мылъкур къараты. Адыгеим ис унэгъо 326-мэ мыгъэ республикэ IэпыIэгъоу сомэ 50000 зырыз хъоу ны мылъку къаратыгъ, сомэ миллион 16,3-рэ пстэумкIи ахэм аIукIагъ.\nИлъэси 3-м къыщегъэжьагъэу илъэси 7-м нэс зыныбжь кIэлэцIыкIухэм мэкъуогъум и 1-м щыублагъэу сомэ мини 4,8-рэ фэдиз араты. КIэлэцIыкIур рыпсэунымкIэ ахъщэ анахь макIэу республикэм щагъэнафагъэм ипроцент 50 ар мэхъу. А гухэлъхэм апае сомэ миллион 430-м къехъу къатIупщыщт, ащ щыщэу сомэ миллиони 194,5-р къатIупщыгъах.\nIофшIэн зимыIэхэм ахъщэ IэпыIэгъоу аратырэми гъэтхапэм и 31-м къыщегъэжьагъэу хэхъуагъ. Ар сомэ мини 8 хъущтыгъэмэ, джы сомэ 12130-м нэсыгъ. КIэлэцIыкIухэр зиIэ унагъохэу IофшIэныр зышIокIодыгъэ ныр е тыр зэрысхэм сабый пэпчъ телъытагъэу сомэ мини 3 зырыз ахъщэ IэпыIэгъоу аратыщт. Республикэм ис кIэлэцIыкIу 1815-мэ ащ фэдэ ахъщэ IэпыIэгъу джыдэдэм аIокIэ.\nЗыныбжь илъэс 65-м шъхьадэкIыгъэу Iоф зышIэхэрэм, зэпахырэ узым ыпкъ къикIыкIэ яунэхэм арысынхэ фаеу хъугъэхэм больничнэ тхьапэхэр аратых. СоцстрахованиемкIэ Фондым ахэм апае сомэ миллион 80-м ехъу къыхигъэкIыгъ. Ащ нэмыкIэу мыгъэ ветеран 2534-м сомэ миллион 24,5-рэ хъурэ ахъщэ IэпыIэгъу аратыгъ.\n«Урысые Федерацием и Президент къафишIыгъэ пшъэрылъхэр республикэм икъоу щагъэцэкIэнхэ, ахъщэр зытефэрэ пэпчъ IэкIагъэхьан фае. Медицинэ IофышIэхэм ахъщэ ятыгъэнымкIэ сэри пшъэрылъхэр къысфашIыгъэх. Iофхэр зэкIэ шъхьэихыгъэу зэхащэнхэ фае. Медицинэ IофышIэхэр мытхьаусыхэнхэм пае ахъщэр игъом ыкIи зафэу аIэкIэхьаным пхъашэу лъыплъэнхэ фае», — хигъэунэфыкIыгъ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ.\nСоциальнэ пшъэрылъхэм ягъэцэкIэнкIэ пэшIорыгъэшъэу унашъохэр аштэнэу КъумпIыл Мурат афигъэпытагъ. ЦIыфхэр зыгъэгумэкIырэ Iофыгъохэм зэхэсыгъом шъхьафэу щахэплъагъэх.\nЦIыфхэм ятхьаусыхэ тхылъхэр зэхафыхэ зэхъум кIэлэцIыкIу джэгупIэхэм, щагухэм язэтегъэпсыхьанкIэ, паркхэр муниципалитетхэм ащыгъэпсыгъэнхэмкIэ, хабзэм димыштэу хэкIитэкъупIэ ашIыгъэ чIыпIэхэр гъэкъэбзэжьыгъэнхэмкIэ, коммунальнэ пыдзэфэ пытэхэр Iузыщырэ регион операторым иIофшIэнкIэ КъумпIыл Мурат пшъэрылъ гъэнэфагъэхэр афишIыгъэх.\nУрамхэр нахьышIоу агъэнэфынхэу, электроэнергиер икъоу къаIэкIэхьанэу, фонтанхэр къызэIуахынхэу, къэлэ бассейным псыр рагъэхъонэу цIыфхэр къызэрэкIэлъэIухэрэр зэхэсыгъом къыщаIуагъ. Роспотребнадзорым Адыгэ РеспубликэмкIэ и ГъэIорышIапIэ къызэритыгъэмкIэ, шэпхъэ гъэнэфагъэхэр зыщытырахыжьыщтхэ ящэнэрэ чэзыум хэхьанэу Адыгеир фит ашIыгъ. Джыдэдэм зэпахырэ узымкIэ Iофхэм язытет амал къеты «МыкIодыжьыщт полкым» тегъэпсыхьэгъэ Iофтхьабзэу бэдзэогъум и 26-м зэрахьанэу рахъухьагъэм изэхэщэн зыфагъэхьазырынэу.\nПсэолъэшIыным хэхъоныгъэ егъэшIыгъэным епхыгъэ Iофыгъохэми Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ гъунэ алъефы. Ащ къыдыхэлъытагъэу кIэлэцIыкIу ибэхэм, унэгъо ныбжьыкIэхэу, специалист ныбжьыкIэхэу къуаджэхэм адэсхэм социальнэ программэхэм атетэу псэупIэхэр ягъэгъотыгъэнхэмкIэ пшъэрылъхэр агъэцэкIэнхэ фае. КъумпIыл Мурат муниципалитетхэм япащэхэм пшъэрылъ афишIыгъ цIыфхэм ятхьаусыхэ тхылъхэр псынкIэу зэхафынхэу, зищыкIагъэхэм IэпыIэгъу аратынэу.\nПшъэрылъэу къафашIыгъэхэм ягъэцэкIэнкIэ производствэм щыкIаугъоен зэрэфаер джыри зэ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ зэхэсыгъом агу къыщигъэкIыжьыгъ.


Адыгэ къуаер джы пчэныщэми хашIыкIыщт — Голос Адыга\nРедактор 24.01.2020 24.01.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nАщ фэгъэхьыгъэ Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат, Къэралыгъо Советым — Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, проектыр республикэм щыпхырызыщырэ ООО-у «Агрохолдинг Мирный» зыфиIорэм иучредителэу Владимир Проничевыр, ипащэу Елена Гангало, инвестициехэр къыхэзылъхьагъэхэу, компаниеу «Северо-Западный Рыбопромышленный Консорциум» зыфиIорэр зэхэзыщэгъэ Геннадий Миргородскэр, ПАО-у «Сбербанкым» и Вице-президентэу Игорь Кондрашовыр, компаниеу KGAL Group зыфиIорэм иакционерэу Инграм Грегори, нэмыкIхэр.\nПстэумэ апэу Iофтхьабзэм хэлажьэхэрэр пчэнхэр зыщаIыгъхэ фермэм, щэ къызщакIащыщт цехым ащыIагъэх, псэушъхьэхэр зэраIыгъхэр, шапхъэу ащ пылъхэр, оборудованиеу агъэуцугъэр зыфэдэм защагъэгъозагъ.\nНэужым мэфэкI Iофтхьабзэм къыдыхэлъытагъэу КъумпIыл Мурат, Елена Гангало, Инграм Грегори ыкIи Геннадий Миргородскэм лентэ плъыжьыр зэпаупкIыгъ. АР-м и ЛIышъхьэ ащ лъыпыдзагъэу псалъэу къышIыгъэм инвестиционнэ проектыр езыхьыжьагъэхэм IофшIэнышхо зэрэзэшIуахыгъэр къыхигъэщыгъ, зэкIэ хэлэжьагъэхэм, тапэкIи Iоф дэзышIэщтхэм зэрафэразэм къыкIигъэтхъыгъ.\n— Мыщ фэдэ комплекс тиIэ зэрэхъугъэм республикэмкIэ мэхьэнэ ин иI, — къыIуагъ ащ. — Адыгэ къуаер Адыгеим ихъызмэтшIапIэхэм анэмыкI къыдимыгъэкIыным, нэмыкIхэм ащ фэдэ фитыныгъэ ямыIэным тыфэбэнагъ, къыдэтхыгъ, Урысыем ичIыпIэ зэфэшъхьафыбэхэм, IэкIыб къэралхэм непэ ар ащыIутэгъэкIы. Ау пчэныщэм хэшIыкIыгъэу джырэ нэс адыгэ къуае тшIыгъэп. Джы ари типродукциехэм къахэхьанышъ, бэдзэршIыпIэм чIыпIэ гъэнэфагъэ щиубытынэу, республикэм ыцIэ шIукIэ зыгъэIухэрэм ащыщ хъунэу тэгугъэ.\nАщ имызакъоу, ивестиционнэ проектым ишIуагъэкIэ хэбзэIахьэу республикэм ибюджет къыхэлъхьагъэ хъурэм зэрэхэхъощтыри, IофшIэпIэ чIыпIэхэр, лэжьэпкIэ дэгъу цIыфхэм къызэраритыщтхэри къыхигъэщыгъ.\nАдыгэ къуаем Адыгеим ыцIэ чыжьэу зэригъэIугъэм къыдыригъэштагъ Елена Гангало къызэгущыIэми. Пчэныщэм шIуагъэу хэлъыр къыхигъэщызэ, ащ хэшIыкIыгъэ адыгэ къуаеу ашIыщтыр чэмыщэм хэшIыкIыгъэм нахь дэи зэрэмыхъущтым, лъэныкъо горэхэмкIэ ыпэ рагъэшъынэуи зэрэгугъэхэрэм къыкIигъэтхъыгъ. Елена Гангало къызэриIуагъэмкIэ, комплексым джыри зырагъэушъомбгъун гухэлъ яI, пчэнышъхьэ мин тIурытIумэ ателъытагъэхэу фермэ 12 тапэкIэ агъэпсынэу ары зэрагъэнэфагъэр.\nНепэ фермэу къызэIуахыгъэри шъхьэ минитIум телъытагъ. БлэкIыгъэ 2019-рэ илъэсым Нидерландхэм къыращи «зааненскэ» зыфаIорэ пчэн лъэпкъэу шъхьэ 1017-рэ къащагъ. Джыри мыгъэ шъхьэ 500 хагъэхъон гухэлъ яI. Ахэм арагъэшхыщтыр ежьхэм агъэхьазыры.\nПчэнхэм гъэмафэу къакIорэм щэ къатынэу рагъэжьэщт. Зы шъхьэм чэщ-зымафэм, гурытымкIэ лъытагъэу, литри 3 — 4 къытыщт. ПстэумкIи литрэ 2000 илъэсым къаугъоинэу ары зэрэгугъэхэрэр. Щэм хэшIыкIыгъэ гъомылапхъэхэр, къое зэфэшъхьафхэр, адыгэ къуаери ахэтэу, кIэлэцIыкIухэм апае шхынхэр къыдагъэкIыщтых. Ахэр зыщашIыщтхэ завод цIыкIум ишIын аухы.\nПстэумкIи сомэ миллион 694-рэ инвестициеу къыхалъхьанэу ары проектым къызэрэщыдэлъытагъэр. Къэралыгъо IэпыIэгъуи ащ ыгъотыщт. 2020-рэ илъэсэу къихьагъэм къыщыублагъэу 2022-рэм нэсэу ООО-у «Мирный-Адыгеим» сомэ миллиони 120-м ехъу субсидиеу къыфэкIощт. Ащ щыщэу миллион 19,8-р федеральнэ бюджетым къыхэхыгъэщт, миллиони 100,6-р республикэм иахъщэщт. Джащ фэдэу проектым ипхырыщын пае инвестиционнэ кредитэу сомэ миллион 466-рэ ПАО-у «Сбербанкым» къыритыгъ. ХэбзэIахьхэм ятынкIи хъызмэтшIапIэм фэгъэкIотэнхэр фашIыгъэх, транспортым ыкIи мылъкум апае зыпари ытыщтэп.\nООО-у «Мирный-Адыгея» зыфиIорэм щэу республикэм къыщаугъоирэм ыкIи ащ хэшIыкIыгъэ гъомылапхъэу къыщыдагъэкIырэм зэрахигъэхъощтым имызакъоу, IофшIэпIэ чIыпIэ 30 къытыщт.\nПредыдущая КIэм ишIын мэхьанэшхо иI\nСледущая В Яблоновском поменяли место проведения ярмарки


Продам Другие (Отдельные объекты) Продам объект (Отдельные объекты), Брянск, площадь - 7055 кв.м., цена - 150 000 000 Руб.\n24.07.2009 Продам Другие (Отдельные объекты) Продам объект (Отдельные объекты), Ростов на Дону, площадь - 0.5 га, цена - 42 000 000 Руб.\n24.07.2009 Продам Другие (Отдельные объекты) Продам объект (Отдельные объекты), Ростов на Дону, площадь - 480 кв.м., цена - 48 000 000 Руб.\n16.07.2008 Продам Другие (Отдельные объекты) Продам объект (Отдельные объекты), Москва, Кожуховская, площадь - 357 кв.м., цена - 18700000 Руб.\n12.07.2008 Продам Другие (Отдельные объекты) Продам объект (Отдельные объекты), Краснодар, площадь - 8 га, цена - 8000 000 Руб.\n12.07.2008 Продам Другие (Отдельные объекты) Продам объект (Отдельные объекты), Краснодар, площадь - 0,2 - 2 га, цена - 5 000 000 Руб.


Лъэпкъ тарихъыр зэрагъашIэ | Адыгэ Макъ\nЛъэпкъ тарихъыр зэрагъашIэ\nНыбжьыкIэхэм ялъэпкъ къырыкIуагъэм изэгъэшIэнкIэ краеведением мэхьанэшхо иI. Лъэпкъым итарихъ, ар непэ зыщыпсэурэ чIыпIэм яхьылIэгъэ къэбархэм нахь пасэу нэIуасэ афэхъухэ къэс, къызхэкIыгъэхэ лъэпкъым нахь фэщагъэхэу, шIу алъэгъоу ныбжьыкIэхэр къэтэджыщтых, тыкъэзыуцухьэрэ дунаир, культурэм исаугъэтхэр къаухъумэхэу хъущтых.\nСэ краеведением шIэныгъэ Iахьтедзэхэр язгъэгъотыным сыпылъ. КIэлэеджакIохэм ашIогъэшIэгъон лъэныкъохэр къыдэслъытэхэзэ, темэхэр къыхясэгъэхыхэшъ, научнэ IофшIэн-хэр ясэгъэтхых.\nТемэр кIэлэеджакIом лъэшэу шIогъэшIэгъонын фае ащ охътабэ тыригъэкIуадэзэ Iоф дишIэным пае. Культурэм исаугъэтхэм яхьылIагъэу гъэцэкIэныр атхыным ыпэкIэ кIэлэеджакIохэр нэIуасэ афэтэшIых археологием, тарихъым ыкIи культурэм ясаугъэтхэу районым, республикэм итхэм. Ащ фэдэу Бзыикъо заом хэкIодагъэхэм яшIэжьэу агъэтIылъыгъэ мыжъор кIэлэеджакIохэм залъэгъум, а хъугъэ-шIагъэм фэгъэхьыгъэу нахьыбэ ашIэмэ ашIоигъо хъугъэ. ЖэрыIо народнэ творчествэм зыфэдгъэзагъ ыкIи Бзыикъо заом фэгъэхьыгъэ орэдым нэIуасэ зыфэтшIыгъ, МэщбэшIэ Исхьакъ ироманэу «Бзыикъо зау» зыфиIорэм ыкIи КIэрэщэ Тембот иповестэу «Шапсыгъэ пшъашъэм» тяджагъ, татегущыIагъ.\nМатериалхэм язэгъэшIэн тыпылъызэ, Хьаджэмыкъо Батчэрые Тэхъутэмыкъуае пэмычыжьэу зэрэщагъэтIылъыгъэм щыгъуазэ тыхъугъ. Нахьыжъэу чылэм дэсхэр тиупчIэжьэгъухэу а чIыпIэр къэдгъотыгъ, джы ар хэмыкIокIэжьыным пае мы шIэжьым исаугъэтэу ащ мыжъо щыдгъэтIылъыгъ.\nА хъугъэ-шIэгъэ тхьамыкIагъоу, заоу шапсыгъэхэмрэ бжъэдыгъухэмрэ азыфагу къитэджагъэр мэфэ ныкъу ныIэп зэрэкIуагъэр. Ау ащ адыгэ мин пчъагъэмэ апсэ щагъэтIылъыгъ. «Я 18-рэ лIэшIэгъум икIэухым адыгэмэ къяхъулIагъэр сыда тыгу къэкIыжьын зыкIыфаер?» зыIони къыкъокIынкIи хъун. Ау хэтрэ лъэпкъи итарихъ хъугъэ-шIэгъэ зэфэшъхьафэу зэхахъозэ гъэпсыгъэ мэхъу. Лъэпкъым фэгъэхьыгъэу зэкIэри пшIэн фае. Титарихъ шIэжь нахь куу къэс тилъэпкъ зэхашIэ нахь зеушъомбгъу, культурэри нахь баи мэхъу.\nТэ тиеджапIэ шэн-хабзэ щыхъугъ Краснодар псыубытыпIэр зэкIакIомэ ащ археологие тIынхэу щыкIохэрэм кружокым хэтхэр ахэлэжьэнхэр. Ащ фэдэу кIэлэеджакIохэм къычIахыгъэ пкъыгъо гъэшIэгъонхэр еджэпIэ музеим чIэлъых. Ахэм ащыщ тыжьын урым ахъщэ жъгъэеу Боспор пщыпIэм ипащэу Сатир ышъхьэ зытешIыхьагъэр. А пкъыгъор лъапсэ фэхъугъ «Сыда къыIотагъэр ахъщэ жъгъэим?» зыфиIорэ IофшIагъэм. Темыр хы ШIуцIэ Iушъор урымхэм заштэгъэ уахътэм урымхэмрэ мыотIхэу адыгэхэр къызытекIыгъэхэмрэ язэфыщытыкIагъэм ар къытегущыIэ. Ащ нэмыкIэу пкъыгъо гъэшIэгъонэу тимузей чIэлъыр макIэп.\nЛъэшэу тырэгушхо Iошъхьэ 90-у Адыгеим итхэм ащыщэу зым нарт Саусэрыкъо ыцIэ зэрихьырэм. Гъатхэм изы мафэу чэщымрэ мафэмрэ зэфэдиз зыщыхъурэм адыгэмэ ИлъэсыкIэр хагъэунэфыкIы зыхъукIэ Саусэрыкъо ымакъэ цIыфхэр ежэх: «Мэфищ нэмыIэми чIыгум къэзгъэзэжьын слъэкIыгъэемэ, бзэджагъэу ащ телъыр згъэкIодыныешъ, силъэпкъ насыпышIоу щызгъэIэщтгъагъэ» еIо ащ. Тэ тиеджапIэкIэ илъэс къэс гъатхэм ИлъэсыкIэр хэтэгъэунэфыкIы. Къихьащт илъэсми гъэтхэ зыгъэпсэфыгъом краеведхэр нартхэм ячIыпIэхэм ащыIэщтых. Мы IофымкIэ илъэсыбэ хъугъэу къыддеIэ археологэу, Лъэпкъ музеим иIофышIэу Тэу Аслъан.\nТэхъутэмыкъое районым ит къутырэу Апостолиди урым унэгъо 70-м ехъу щэпсэу. 1949-рэ илъэсым ишышъхьэIу мазэ зы мафэкIэ урымхэр къагъэко-щыхи, мыщ къагъэкIогъагъэх. Урымхэр зэрэращыгъэхэр зы унагъо ищысэкIэ кIэлэеджакIохэм къагъэлъэгъон алъэкIыгъ. Хьатрамтыку (поселкэу Суворово-Черкесскэм) къикIыгъэ адыгэхэм Нэтыхъуае псэупIэ зэрафэхъугъэм итарихъи кIэлэеджакIохэм ягуапэу зэрагъэшIагъ.\nКъуаджэм щыщ цIыф гъэшIэгъонхэм якъэбар зэрагъэшIэныр кIэлэеджакIохэм якIас. Джащ фэдэу Хьаблаукъо Аслъан шыудзэ полкэу тарихъ фильмэхэм ятехын хэлажьэрэм хэтыгъ. Ащ фэдэу Сергей Бондарчук ыгъэуцугъэ фильмэу «Битва при Ватерлоо» зыфиIорэм Аслъан зэмкIэ урыс гусарэу, адрэмкIэ француз дзэкIолIэу хэтыгъ. Ащ фэд Алексей Толстоим итрилогиеу «Хождение по мукам» зыфиIохэрэм техыгъэ фильмэм щыщ картинэу «Восемнадцатый год» ыкIи «Хмурое утро» зыфиIохэу Тэхъутэмыкъуае щытырахыгъэхэм ахэлэжьагъэхэм яхьылIэгъэ къэбархэр краеведхэм къаугъоигъэх. Ахэр шыухэу Мэзыужьэкъо Хьисэ, ШъэопцIэкъо Рэмэзан, Хьатитэ Джэбир ехьылIагъэх.\nТэхъутэмыкъуае лъэпкъ 30-мэ ялIыкIохэр зэгурыIохэу щызэдэпсэух. КIэлэеджакIохэм ЗАГС-м иматериалхэр агъэфедэхэзэ, къуаджэм къыщыхъурэ сабыйхэм нахьыбэу афаусырэ цIэхэр агъэунэфыгъэх. Нахьыбэрэр адыгацIэу зэрэщымытыр гухэкI ащыхъугъ. Аусыхэрэр мыурысыцIэхэми, адыгацIэхэп. ГущыIэм пае, Эллад (Урым), Элин (урым), Алан (осетинмэ къатекIыгъ), Атабек (бекхэм япащ), Тамерланыр цIыфыцIэу щыIагъэп, цIэтедзэу ащ тетэу еджэщтыгъэх Гурыт Азием ипщэу Тимур.\nКраеведениемкIэ зэнэкъокъухэу районми, республикэми, зэрэ Урысыеуи ащыкIохэрэм тикIэлэеджакIохэр ахэлажьэх, хагъэунэфыкIырэ чIыпIэхэр къахьэу бэрэ къыхэкIы. Ащ фэдэу кIэлэеджакIохэм яIофшIэгъэ 60-р зэнэкъокъухэм къащыхагъэщыгъэх.\nТэхъутэмыкъое гурыт еджапIэм тарихъымкIэ икIэлэегъадж.\nСурэтым итыр: Хъущт Мирэ кIэлэеджакIохэр музеим ригъэблэгъагъэх.


Хьыкум приставхэм къаты — Адыгэ макъ\nИгъом зэримыгъэцэкIагъэм къыхэкIыкIэ\nКрасногвардейскэ районым щыпсэурэ хъулъфыгъэм иавтомобиль ыгъэфедэн фимытэу унашъо зашIым, ащ къыкIэлъыкIоу тазыр зытыралъхьэ нэуж ары чIыфэр къызипщыныжьыгъэр.\nМы муниципалитетым щыпсэурэ хъулъфыгъэм административнэ хэбзэукъоныгъэу ышIыгъэхэм къапкъырыкIызэ хьыкум пристав-гъэцэкIакIом Iоф пчъагъэ къызэIуихыгъ. Хэбзэгъэуцугъэм къыдилъытэрэ лъэныкъохэр зимыгъэцакIэкIэ ащ къыкIэлъыкIон ылъэкIыщтыр, нахь пытагъэ хэлъэу зэрагъэпщынэщтыр хъулъфыгъэм гуригъэIуагъ.\nАу тазырхэр ежь-ежьырэу къызщипщыныжьын ылъэкIыщт пIалъэу фагъэнэфагъэм ар шъхьадэкIыгъ. Ащ къыхэкIыкIэ хьыкум приставым унашъо ышIыгъ чIыфэ зытелъым иавтомобилэу ГАЗ 33104-м арест тырилъхьанэу, Iофэу къыфызэIуахыгъэхэм ягъэцэкIэн пэIухьэрэ ахъщэр къырагъэпщынынэу.\nАщ ыуж ары ныIэп хъулъфыгъэм «зыкъызишIэжьыгъэр» ыкIи чIыфэр къызипщыныжьыгъэр.\nЧIыфэ шъутелъымэ игъом зэжъугъэшIэнэу зыкъышъуфегъазэ хьыкум приставхэм я Федеральнэ къулыкъу и ГъэIорышIапIэу Адыгеим щыIэм. Ащ фэгъэхьыгъэ къэбарым шъущыгъозэнэу е чIыфэу шъутелъыр шъупщыныжьынэу шъуфаемэ, ГъэIорышIапIэм иофициальнэ сайтэу https://r01.fssp.gov.ru шъуихьан ыкIи амалэу къытырэр къызфэжъугъэфедэн шъулъэкIыщт.\nТеуцожь районым щыпсэурэ хъулъфыгъэм гъогурыкIоным ишапхъэхэр пчъагъэрэ зэриукъуагъэхэм къыхэкIэу сомэ мин 30-м ехъу зытефэрэ тазыр 28-рэ къытыралъхьагъ.\nАщ епхыгъэу хьыкум приставым Iофхэр къызэIуихыгъэх, чIыфэр къыпщынын зэрэфаемкIэ хъулъфыгъэм макъэ ригъэIугъ.\nГъогурыкIоныр щынэгъончъэнымкIэ Къэралыгъо автоинспекцием къытырилъхьэгъэ тазырхэм джыри ахэмыхъоным фэшI машинэр зием чIыфэр къыпщыныжьыгъ, ащкIэ Iофыр зэфэшIыжьыгъэ хъугъэ.\nХьыкум приставхэм я Федеральнэ къулыкъу\nи ГъэIорышIапIэу Адыгеим щыIэм ипресс-кулыкъу.\nПредыдущая Ятэрэ ыкъорэ\nСледущая Тхылъхэр аIэкIагъахьэх


Урысыем и Правительствэ иунашъокIэ ныбжьыкIэхэм я Илъэс фэгъэхьыгъэу ахэм япIун дэлэжьэрэ организациехэм Iофтхьэбзэ зэфэшъхьафхэр зэхащэх. Джащ фэдэу Урысыем туризмэмкIэ и Министерствэ кIэщакIо зыфэхъугъэ Iофтхьабзэу «Эльбрусиада-2009»-рэ зыфиIорэр мэкъуогъу мазэм Къэбэртэе-Бэлъ-къар Республикэм щызэхащагъ. Ар ныбжьыкIэхэм я Мафэ ыкIи Эльбрус зыдэкIоягъэхэр мыгъэ илъэси 180-рэ зэрэхъурэм афэгъэхьыгъагъ. Мыщ къалэхэу Смоленскэ, Курскэ, Пермь, Омскэ, Мурманскэ ыкIи нэмыкI чIыпIэхэм къарыкIыгъэ ныбжьыкIэхэр хэлэжьагъэх. Адыгэ Республикэм ыцIэкIэ Эльбрус дэкIоягъэхэм Андрей Полуночевыр ахэтыгъ. Ащ фэгъэхьыгъэ пресс-конференцие АР-м ныбжьыкIэ IофхэмкIэ и Комитет тыгъуасэ зэхищагъ.\nАндрей Мыекъопэ районым ит станицэу Абадзехскэм туризмэмкIэ икIэлэцIыкIу еджапIэу «ПсынэкIэчъ» зыфиIорэм иIофышI. Илъэс заулэ хъугъэу къушъхьэдэкIоеным пылъ. Станицэм щыпсэурэ ныбжьыкIэхэр зекIо ещэх, къушъхьэм зэрэдэкIоещтхэ шIыкIэхэр зыщаригъэшIэрэ егъэджэнхэр афызэхещэх.\nПолуночевым къызэриIуагъэмкIэ, кIэлэ ныбжьыкIэр мыщ фэдэ игъэкIотыгъэ Iофтхьабзэм апэрэу хэлэжьагъ. Метрэ мини 4-рэ 800-рэ зилъэгэгъэ къушъхьэм мэфи 4-кIэ дэкIоягъэх. Нэбгырэ 26-м щыщэу нэбгырэ 14-р ары ащ дэкIоен зылъэкIыгъэр.\n- Адыгеим ит къушъхьэхэм, зэкI пIоми хъунэу, садэкIоягъ, - еIо А. Полуночевым. - Эльбрус тыдэкIоефэ къин тлъэгъугъэми, ащ ышъхьагъ тыкъызытеуцом, зэкIэ сщыгъупшэжьыгъ. Къушъхьэм сыкъызеплъыхым, слъэгъугъэр дэхэдэд.\nМыщ фэдэ Iофтхьабзэхэр сэнаущыгъэ зыхэлъ ныбжьыкIэхэм IэпыIэгъу афэхъух, нравственнэу пIугъэнхэм, шэн дэйхэр къахэмыфэнхэм афэIорышIэх.


ЫгукIэ къыхихыгъэ сэнэхьат — Адыгэ макъ\nРедактор 15.01.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nНыбжьыкIэр гъэсагъэ хъуным, цIыфыгъэ хэлъэу къэтэджыным ны-тыхэм анэмыкIэу, иIахьышIу хешIыхьэ кIэлэегъаджэм. ЕджапIэм кIохэрэ кIэлэ- еджакIохэм ар ящысэтехыпIэу щыт. Непэ нэIуасэ шъузфэсшIыщтыр кIэлэегъэджэ сэнэхьатыр ыгукIэ къыхихыгъэу, иIофшIэн шIу зылъэгъурэ Алыбэрд Нэфсэт.\nНэфсэт къуаджэу Джамбэчые къыщыхъугъ. Гурыт еджапIэр къызеухым Адыгэ къэралыгъо университетым естествознаниемкIэ ифакультет диплом плъыжькIэ къыухыгъ. Кощхьэблэ районым ит псэупIэу Игнатьевскэм дэт гурыт еджапIэу N 10-м непэ ащ Iоф щешIэ. Биологиер ыкIи химиер кIэлэцIыкIухэм арегъэхьых. Мы илъэсым щегъэжьагъэу я 5-рэ классым пэщэныгъэ дызэрихьанэу Нэфсэт къыратыгъ.\n— СицIыкIугъом къыщегъэжьагъэу сэнэхьатэу къыхэсхыщтыр сшIэщтыгъэ. Апэрэ кIэлэегъаджэу сиIагъэм гуфэбэныгъэу къытфыриIэм сыкIырыплъызэ мы сэнэхьатым фэщагъэ сыхъугъ, — къеIуатэ Нэфсэт. — Гурыт еджапIэм Iоф зыщысшIэрэр ящэнэрэ илъэс хъугъэ. Я 5 — 11-рэ классхэм арыс кIэлэеджакIохэм биологиер, я 8 — 10-рэ классхэм химиер ясэгъэхьых. Егъэджэн сыхьатхэр зэхэщагъэхэ зэрэхъущтым сынаIэ тесэгъэты.\nКIэлэегъэджэ ныбжьыкIэм ишIэныгъэхэм зэрахигъэхъощтым, егъэджэн сыхьатхэр нахь гъэшIэгъонэу зэригъэпсыщтхэм апылъ. Темэу къафиIотэщтыр кIэлэцIыкIухэм ашIогъэшIэгъоныным пае нэрылъэгъу IэпыIэгъухэр егъэфедэх. Ащ нэмыкIэу кIэлэегъэджэ ныбжьыкIэр районым щызэхащэхэрэ Iофтхьабзэхэм ыкIи зэнэкъокъухэм ямызакъоу, республикэм щырагъэкIокIыхэрэми чанэу ахэлажьэ.\nДжащ фэдэу «Новой школе новые учителя» зыфиIорэ зэнэкъокъум Нэфсэт хэлэжьагъ. Кощхьэблэ районым щыкIогъэ уцугъом къыщыхагъэщыгъ. Нэужым районыр республикэ зэнэкъокъум къыщигъэлъэгъуагъ. ШIэныгъэу кIэлэегъэджэ ныбжьыкIэм къыгъэлъэгъуагъэм осэшIу къыфашIыгъ. Адыгэ къэралыгъо университетым идиплом къыфагъэшъошагъ, компаниеу «Газпромым» ихэушъхьафыкIыгъэ шIухьафтын Нэфсэт къыратыгъ.\n— Мыщ фэдэ Iофтхьабзэхэм шIогъэ гъэнэфагъэ яIэу сэлъытэ, — еIо Нэфсэт. — КIэлэегъаджэхэм опытэу аIэкIэлъымкIэ тызэдэгуащэ, гущыIэгъу тызэфэхъу. ШIэныгъэу зэдгъэгъотхэрэм амалыкIэхэр къытатых. Ахэр нэужым тиIофшIэн зэрэщыдгъэфедэщтым тыпылъ, егъэджэн сыхьатхэр кIэлэеджакIохэмкIэ нахь гъэшIэгъонэу зэхэтщэнхэмкIэ тиамалышIух.\nСурэтым итыр: Алыбэрд Нэфсэт.\nПредыдущая ЧIыфэр нахь макIэ хъугъэ\nСледущая В Адыгее подвели итоги Зимнего чемпионата по футболу


БэгъашIэ охъу, «Синдикэр!» | Адыгэ Макъ\nБэгъашIэ охъу, «Синдикэр!»\nМыекъуапэ иадминистрацие культурэмкIэ и ГъэIорышIапIэ иансамблэу «Синдикэр» зызэхащагъэр илъэси 10 хъугъэ. Ащ фэгъэхьыгъэ зэхахьэр «Налмэсым» и Унэшхо игъэкIотыгъэу щыкIуагъ.\nЛъэпкъ культурэм зызэриушъомбгъурэр щыIэныгъэм къыщэлъагъо. 1897-рэ илъэсым Санкт-Петербург университетым ипрофессорэу Николай Веселовскэр япащэу Мыекъопэ Iуашъхьэм етIэхи, дышъэу пкъыгъуи 2, тыжьынэу 14 къычIахыгъагъэх. Псэуалъэхэу, сурэтхэу къагъотыгъэхэр тиэрэ ыпэкIэ я III-рэ лIэшIэгъум ашIыгъагъэхэу шIэныгъэлэжьхэм агъэунэфыгъ.\n— Iуашъхьэу «Ошъадэм» зетIагъэхэр илъэси 115-рэ зэрэхъурэм ипэгъокIэу Iофтхьабзэхэр зетхьагъэх, — къытиIуагъ Мыекъуапэ иадминистрацие культурэмкIэ игъэIорышIапIэ ипащэу Цэй Розэ. – Мыекъопэ культурэр дунаим нахьышIоу щашIэнымкIэ къэгъэлъэгъонхэр гъэшIэгъонэу тэгъэпсых. Творческэ объединениеу зэхэтщагъэм «Ошъад» фэтыусыгъ.\nАнсамблэу «Синдикэр» а уахътэм ехъулIэу илъэси 5 хъугъагъэ. Купым Едыдж Викторие ипэщагъ. «Ошъадэм» ар ихудожественнэ пащэу загъэнафэм, ащ епхыгъэу «Синдикэм» Iоф ышIэу ыублагъ.\nАдыгэ Республикэм изаслуженнэ артисткэу АфэшIэгъо Фаинэ «Синдикэм» июбилей зэхахьэ зэрищагъ. Изэфэхьысыжьхэм анахьэу къащыхигъэщыгъэр артистхэм яIэпэIэсэныгъэ хэпшIыкIэу зэрэхагъахъорэр ары.\nРеспубликэм культурэмкIэ иминистрэу Аулъэ Юрэ зэхахьэм къызыщэгущыIэм, Едыдж Викторие, ансамблэм иартистхэм къафэгушIуагъ, рэзэныгъэ ыкIи щытхъу тхылъхэр къаритыжьыгъэх.\nМыекъуапэ инароднэ депутатхэм я Совет итхьаматэу Джарымэкъо Азмэт къалэм иадминистрацие ипащэ ыцIэкIи ансамблэм къыфэгушIуагъ, лъэпкъ шъуашэхэр артистхэм афадынхэм фэшI ахъщэу ащ пэIухьащтыр «Ошъадэм» къызэрэратырэр къыIуагъ.\n«Синдикэм» изакъоп «Ошъадэм» имурадхэр лъызыгъэкIуатэрэр. Оркестрэу зэхащагъэм исэнэхьат феджэгъэ Шэуджэн Рустам пащэ фашIыгъ. КIэлэцIыкIу къэшъокIо купэу «Ошъэдэ цIыкIум» хэхъоныгъэхэр ешIых. «Ошъадэм» хэхьагъэх ансамблэу «Ащэмэзыр», художественнэ пащэр Адыгэ Республикэм культурэмкIэ изаслуженнэ IофышIэу Бастэ Асыет. ОрэдыIохэри «Ошъадэм» аштагъэх.\nЛъэпкъ искусствэр нахь куоу щыIэныгъэм къыщыгъэлъэгъогъэным «Ошъадэр» пылъ. Пэсэрэ орэдхэр «Ащэмэзым» къеIох. Саусырыкъо фэгъэхьыгъэм хъулъфыгъэ макъэхэр дештэх. ЗэлъашIэрэ орэдэу «Синанэр» ансамблэм ыгъэжъынчыгъ. АщкIэ къыхэдгъэщы тшIоигъор «Ащэмэзыр» зэрэлъыхъорэр, лъэпкъ орэдхэм къэIуакIэ къазэрэфигъотырэр ары.\nАдыгэ къэралыгъо университетым искусствэхэмкIэ и Институт щеджэрэ Цышэ Зарэт «Мэкъуаомэ яорэд» къыIуагъ, ащ пыдзагъэу шIулъэгъу орэдхэри зэхытигъэхыгъэх. З. Цышэм мэкъэ Iэтыгъэ дахэ иI, Адыгэ Республикэм инароднэ артисткэу Нэхэе Тэмарэ регъаджэ. «Ошъадэр» нахь цIэрыIо хъуным фэшI ащ фэдэ орэдыIохэу лъэпкъ гупшысэр щыIэныгъэм щыпхырызыщынхэ зылъэкIыщтхэм бэкIэ тагъэгугъэ.\nАдыгэ шэн-хабзэхэм яхьылIэгъэ пэсэрэ орэдхэр кIэлэцIыкIухэм къызэраIорэ шIыкIэм тегъэгушхо. Дэным, бзэным, хэдыкIынхэм апыщагъэхэм яхьылIагъэхэ едзыгъохэр кIэлэцIыкIухэм дахэу къашIых.\nЦэй Розэрэ Едыдж Викториерэ тызэрэщагъэгъозагъэу, лъэпкъ Iэмэ- псымэхэм яшIын пылъыщт куп «Ошъадэм» щызэхащэн ямурад. КIэлэцIыкIухэр искусствэм фагъэсэщтых, лIэужхэр зэпхыгъэнхэмкIэ ар амалышIумэ зэу ащыщ хъущт.\nНэгъой Заур нарт орэдхэр дэгъоу къеIох. «Си Пакъ» зыфиIорэ пэсэрэ орэдми къэIокIэ хэхыгъэ З. Нэгъоим къыфигъотыгъ. Макъэр къабзэ, адыгэ шъуашэр къекIу, дэжъые бэщыр фэIэпэIасэу егъэфедэ.\nКъашъоу «Ислъамыер» «Синдикэм» къызэришIырэ шIыкIэми узыIэпещэ. Оркестрэм орэдышъор ымыцунтхъэу егъэжъынчы, къэшъуакIохэм жьыр акIэтэу едзыгъохэр къагъэлъагъох. Шъонтырыпышхом пшъашъэхэр лъапэкIэ теуцохэзэ, къашъом псэ къызэрэпагъакIэрэм осэ шъхьаф фэтэшIы — амалэу агъэфедэрэр пащэхэм, къэшъуакIохэм къызэдагъотыгъ.\n«Ошъадэм» ихудожественнэ пащэу Едыдж Викторие пчыхьэзэхахьэм икIэух къыщиIуагъ Правительствэм, Мыекъуапэ иадминистрацие, зэкIэ IэпыIэгъу къафэхъухэрэм зэрафэразэр. Ны-тыхэм, лъэкI зиIэхэу «Ошъадэм» къыгоуцуагъэхэм «тхьашъуегъэпсэу» ариIожьыгъ.\n— Адыгэ шъуашэр зэкIэми ащыгъ, дахэу къэшъох, ау сипхъорэлъф къэсшIэжьын слъэкIыгъэп, — къытиIуагъ тэтэжъхэм ащыщ.\n— Сэ сипшъашъи къэсымышIэжьэу концертым сеплъыгъ, — зэдэгущыIэгъур лъигъэкIотагъ бзылъфыгъэ ныбжьыкIэм.\n«Синдикэр» Урысыем икъалэхэм, IэкIыб къэралхэм ащыIагъ, лъэпкъ искусствэм цIэрыIо щыхъугъ, игъэхъагъэхэм ахигъэхъонэу, ансамблэ бэгъашIэ хъунэу фэтэIо. Непэ ащ къыщышъохэрэм щыIэныгъэм гъогу дахэ щыпхыращы.


Бжыхьасэхэм яшIушIэх | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 16.03.2017\t/ ЭКОНОМИКЭР\t/\nГъатхэр къэсыгъ, ом изытет зыпкъ еуцо, тыгъэнэбзыйхэм чIыгур къагъэфабэ. Республикэм ичIыгулэжьхэр губгъо IофшIэнхэм афежьагъэх. ГъэрекIо апхъыгъэ бжыхьасэхэм яшIушIэх, гъэтхасэхэм япхъын зыфагъэхьазыры.\nАР-м мэкъу-мэщымкIэ и Министерствэ къызэритырэмкIэ, 2017-рэ илъэсым Iуахыжьынэу зэкIэмкIи бжыхьэсэ гектар мин 93,7-рэ апхъыгъ. Ащ щыщэу коцым гектар мин 75,4-рэ, хьэм гектар мин 11,8-рэ, бжыхьэсэ тритикалым гектар мин 0,84-рэ, рапсым гектар мини 5,6-рэ арагъэубытыгъ.\nБжыхьасэхэм язытет мэкъумэщым фэгъэзэгъэ специалистхэм ренэу ауплъэкIу. Ахэм къызэраIорэмкIэ, кIымафэр дэгъоу рахыгъ, непэрэ мафэм ехъулIэу уагъэрэзэнэу щыт. Цыгъохэм лэжьыгъэу къэкIыгъэр амыгъэкIодыным пае гектар мин 19,1-мэ щэнаутхэр ахалъхьагъэх.\nРеспубликэм ичIыгулэжьхэм янахьыбэм чIыгъэшIухэр бжыхьасэхэм аIэкIагъэхьагъэх. Гъэтхапэм и 13-м ехъулIэу апэрэр аухыгъ, ятIонэрэм ыуж ихьанхэу щыт.\nАР-м мэкъу-мэщымкIэ и Министерствэ, муниципалитетхэм япащэхэм 2017-рэ илъэсым алэжьыщтыр нахь макIэ мыхъуным, чылэпхъэ лъэпкъышIухэр апхъынхэм гъунэ лъафы. ЗэкIэмкIи гъэтхэсэ гектар мини 123,2-рэ апхъын гухэлъ яI. Ащ щыщэу гъэтхэсэ лэжьыгъэхэм гектар мин 49,6-рэ, техническэ культурэхэм гектар мин 68,7-рэ, картоф ыкIи нэшэ-хъырбыдзхэм гектар мин 1,05-рэ, былымIусхэм гектар мини 3,3-рэ, Iэзэгъу уцхэр зыхашIыкIыхэрэм гектар мин 0,55-рэ арагъэубытыщт. ДжырэкIэ гъэтхэсэ гектар 1200-рэ апхъыгъ.\nМинеральнэ чIыгъэшIоу ящыкIэгъэщтыр джырэкIэ республикэм ихъызмэтшIапIэхэм къызIэкIагъахьэ. ПстэумкIи ар тонн мин 39,7-рэ мэхъу. Ащ щыщэу процент 78-р зэрагъэгъотыгъах, бжыхьасэхэм ряшIушIэнхэу аммиачнэ чIыгъэшIоу яIэр проценти 102-рэ.\nРеспубликэм ичIыгулэжьхэр техникэмкIэ зэтегъэпсыхьагъэх. Илъэс къэс аужырэ шапхъэхэм адиштэхэрэ тракторхэу, комбайнэхэу къащэфыхэрэм япчъагъэ хэхъо. 2016-рэ илъэсым трактор 40, комбайни 10, былымIусхэр зэрыIуахыжьырэ комбайни 10, зэрыпхъэщтхэ, зэрыжъощтхэ ыкIи нэмыкI губгъо IофшIэнхэр зэрызэшIуахыщт Iэмэ-псымэ 45-рэ зэрагъэгъотыгъ.


ШIэжь зэнэкъокъур Мыекъуапэ щызэхащагъ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АиФ Адыгея\nШIэжь зэнэкъокъур Мыекъуапэ щызэхащагъ\nМайкоп, 3 ноября - АиФ-Адыгея.\nАР-м и ЛIышъхьэ Владимир Путиным зэIукIэгъу дыриIагъ\nЧъэпыогъум и 27-м къыщегъэжьагъэу и 29-м нэс Хъопсэрыкъо Назир ишIэжь фэгъэхьыгъэу дзюдомкIэ зэнэкъокъухэр кIощтых. Псауныгъэр зыщагъэпытэрэ спорт комплексэу «Ошъутенэм» щызэIукIэщтых Урысыем имызакъоу, IэкIыб къэралхэм къарыкIыгъэ спорт клубхэр.\nУрысыем испорт обществэу «Локомотив РЖД» зыфиIорэм ыгъэнэфэгъэ Кубокым ахэр фэбэнэщтых. Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу ТхьакIущынэ Аслъан мы зэнэкъокъухэм язэхэщакIохэу дзюдоистхэм я Европейскэ союз и Тхьаматэу Сергей Соловейчик, Урысыем ифизкультурнэ-спорт обществэу «Локомотив» зыфиIорэм ипащэу Илья Вдовиным, зэIухыгъэ Iахьзэхэлъ обществэу «РЖД-м» социальнэ хэхъоныгъэхэмкIэ и Департамент ипащэ игуадзэу Юлия Брагинам, дзюдомкIэ Урысыем ихэшыпыкIыгъэ командэ хэтэу Джэдэнэ Алим тыгъуасэ аIукIагъ.\nIофтхьабзэм хэлэжьагъэх АР-м и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Тхьаматэу КъумпIыл Мурат, Адыгеим и Премьер-министрэ ипшъэрылъхэр зыгъэцэкIэрэ Наталья Широковар, республикэм физическэ культурэмкIэ ыкIи спортымкIэ и Комитет итхьаматэу Дэгужъые Мурат.\nАР-м и ЛIышъхьэ Iофтхьабзэм пэублэ псалъэ къыщишIызэ, мыщ фэдэ мэхьанэшхо зиIэ спорт зэнэкъокъухэр республикэм щырагъэкIокIынхэу зэрэрахъухьагъэмкIэ зэхэщакIохэм афэрэзагъ. Темыр-Кавказ республикэхэм, Урысыем и Къыблэ хэхьэрэ шъолъырхэм дэгъоу ащызэлъашIэрэ, мыхэм хэхъоныгъэхэр ашIынхэм пае Iофышхо зышIэгъэ, зишIуагъэ къязыгъэкIыгъэ Хъопсэрыкъо Назир ишIэжь дгъэлъэпIэн зэрэфаер къыхигъэщыгъ.\nДзюдомкIэ дунэе гупчэу Мыекъуапэ зэрэщытыр, Адыгеим щыпсэухэрэр ащ зэрэрыгушхохэрэр республикэм ипащэ хигъэунэфыкIыгъ.\n— Спортым ылъэныкъокIэ гъэхъэгъэшхо зиIэ шъолъырхэм Адыгеир ащыщ. Адыгеим ыцIэ чыжьэу зыгъэIугъэхэ Олимпиадэ джэгунхэм ячемпионхэу Чыржьын Мухьарбый, Владимир Невзоровым, Сергей Алифиренкэм, ящэнэрэ чIыпIэр къыдэзыхыгъэ Емыж Арамбый ягъэхъагъэхэр тщыгъупшэхэрэп. Джащ фэдэу спорт лъэпкъ зэфэшъхьафхэмкIэ дунаим, Европэм, Урысыем ячемпионхэр тиIэх. Илъэс пчъагъэкIэ узэкIэIэбэжьмэ, Адыгэ автоном хэкум ыкIи Японием дзюдомкIэ яхэшыпыкIыгъэ командэхэр зэIукIэгъагъэх. Ащыгъум тиспортсменхэм текIоныгъэр къыдахыгъагъ. А гъэхъагъэхэм якIэщэкIуагъ я 20-рэ лIэшIэгъум итренер анахь дэгъоу алъытэгъэ Кобл Якъубэ. Мы цIыф шIагъом ыцIэ зыхьырэ спорткомплекс Мыекъуапэ къыщызэIутхыгъ. Мы аужырэ илъэсхэр пштэхэмэ, спорт псэуалъэу тшIыгъэр ыкIи дгъэцэкIэжьыгъэр бэ. Спортым ыкIи физическэ культурэм апыщагъэхэм япчъагъэ нахьыбэ хъуным тынаIэ тет. Непэрэ мафэхэм спорт щэрыуапIэ тэгъэпсы, республикэ стадионыр зэтедгъэпсыхьагъ, бэнэнымрэ дзюдомрэкIэ Гупчэу Невзоровым ыцIэкIэ щытым игъэкIэжьын лъытэгъэкIуатэ, нэмыкI гухэлъхэри тиIэх. КIэкIэу къэпIон хъумэ, спорт инфраструктурэ дэгъу тиI, къэнэжьырэр тиспортсменхэм ягъэхъагъэхэмкIэ тагъэгушIоныр ары, — къыIуагъ ТхьакIущынэ Аслъан.\nШIэжь турнирыр Мыекъуапэ щырегъэкIокIыгъэныр зигукъэкIэу А. Джэданэм, «РЖД-м» ипащэхэм зэрафэразэр КъумпIыл Мурат къыIуагъ. ДзюдомкIэ гъэхъэгъэшхо зиIэ спортсменхэм тиныбжьыкIэхэр акIырыплъыхэзэ текIоныгъэ инхэм афэкIонхэмкIэ мы зэнэкъокъухэм мэхьанэшхо яIэщтэу хигъэунэфыкIыгъ.\n— Дзюдом спортсменхэр текIоныгъэм фэбэнэнхэм, ныбджэгъуныгъэр агъэпытэным фегъасэх. Непэрэ экономикэ къиныгъохэм ямылъытыгъэу, дунэе мэхьанэ зиIэ зэнэкъокъухэр зэхэтщэнхэр, спортым ылъэныкъокIэ гъэхъэгъэшхо зиIэ къэралыгъоу Урысыер зэрэщытыр IэкIыб къэралыгъохэм къарыкIырэ лIыкIохэм алъэгъуныр, агурыдгъэIоныр типшъэрылъ шъхьаIэу сэлъытэ. Непэ дзюдом и Дунэе маф, ащкIэ зэкIэми сышъуфэгушIо, — къыIуагъ Сергей Соловейчик.\nИлья Вдовинымрэ Джэдэнэ Алимрэ гущыIэр заштэм, зэнэкъокъухэм язэхэщэнкIэ къадезыгъэштэгъэхэ, IэпыIэгъу къафэхъугъэхэ республикэм ипащэхэм зэрафэразэхэр къаIуагъ. Спортыр шIу зыщалъэгъурэ шъолъырэу Адыгеир зэрэщытыр, дзюдом имызакъоу, нэмыкI спорт лъэпкъхэмкIи гъэхъэгъэшхо зиIэ спортсменхэр республикэм зэрипIугъэхэр, зэригъэсагъэхэр къыхагъэщыгъ.\n— Лъэшэу сигуапэ Хъопсэрыкъо Назир фэгъэхьыгъэ шIэжь зэIукIэгъухэр сыкъызщыхъугъэ къалэу Мыекъуапэ зэрэщыкIощтхэр, — къыIуагъ Юлия Брагинам. — Мыщ фэдэ спорт Iофтхьабзэхэр тапэкIи зэхэщэгъэнхэмкIэ «РЖД-р» республикэм IэпыIэгъу къыфэхъуным, зэпхыныгъэ дыриIэным фэхьазыр.\n— Дунэе мэхьанэ зиIэ зэнэкъокъухэр Адыгеим щыредгъэкIокIынхэ амал непэ тIэкIэлъ, ар къызфэдгъэфедэн фае. Комплексэу «Ошъутенэм» щыкIощт турнирыр егъэжьэпIэшIу зэрэхъущтым сицыхьэ телъ. Хэлажьэхэрэм ухьазырныгъэ дэгъу къагъэлъэгъонэу, текIоныгъэм фэбэнэнхэу афэсэIо, — къыIуагъ зэIукIэгъум икIэух ТхьакIущынэ Аслъан.\nЭкономикэм, социальнэ Iофыгъохэм атегущыIагъэх →\nЩынджые культурэм и Унэ къыщызэIуахыгъ →\nМэфэкIыр хагъэунэфыкIыгъ →\nСпортсмен цIэрыIохэр Адыгеим къэкIуагъэх\nМэфэкI зэхахьэм цIыфыбэ хэлэжьагъ


Республика Адыгея - Урысыем илъэпкъ сурэтышIэу Василий Нестеренкэм Адыгеим идэхагъэ иIофшIагъэхэмкIэ къыгъэлъэгъон мурад иI\nШъхьаIэр/Пресс-гупч/Къэбархэр/Урысыем илъэпкъ сурэтышIэу Василий Нестеренкэм Адыгеим идэхагъэ иIофшIагъэхэмкIэ къыгъэлъэгъон мурад иI\nУрысыем илъэпкъ сурэтышIэу Василий Нестеренкэм Адыгеим идэхагъэ иIофшIагъэхэмкIэ къыгъэлъэгъон мурад иI\nАдыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат Урысыем илъэпкъ сурэтышIэу Василий Нестеренкэр икабинет щыригъэблэгъагъ. Ащ ыпэкIэ КъокIыпIэм илъэпкъхэм яискусствэхэмкIэ Къэралыгъо музеим и Темыр-Кавказ къутамэ ащ исурэтхэм якъэгъэлъэгъонэу «Урысыер. Тарихъымрэ джырэ лъэхъанымрэ» зыфиIорэр къыщызэIуахыгъ.\nКъумпIыл Мурат Василий Нестеренкэр Адыгеим къызэрэкIуагъэм пае зэрэфэразэр къыIуагъ ыкIи республикэм ичIыпIэ дахэхэр исурэтыкIэхэм лъапсэ зэрафэхъущтым, ыкIи искусствэм зичэзыу гъэхъэгъакIэхэр щишIынхэ зэрилъэкIыщтым ицыхьэ зэрэтелъыр къыхигъэщыгъ.\nХьакIэм къызэриIуагъэмкIэ, илъэс 50-у къыгъэшIагъэм Кавказым зыкIи Iоф щишIэнэу хъугъэп ыкIи исурэтхэм якъэгъэлъэгъон зыпарэкIи щызэхищагъэп. ЫпэкIэ тихэгъэгу ичIыпIабэмэ ар ащыIагъ, Урысыем ыкIи IэкIыб къэралхэм якъэлэ заулэмэ исурэтхэм якъэгъэлъэгъонхэр ащыкIуагъэх.\n«Адыгеир чIыопс дахэ зиIэ анахь щынэгъончъэ шъолъырхэм ренэу ащыщыгъ. Ащ ибаиныгъэхэр къэтыухъумэнхэм ыкIи ахэдгъэхъоным, цIыфхэм ящыIакIэ нахьышIу хъуным апае тфэлъэкIыщтыр зэкIэ тэшIэ. Ахэм адакIоу гъэсэныгъэмрэ пIуныгъэмрэ лъэшэу тынаIэ атетэгъэты. Сэ зэрэслъытэрэмкIэ, гъэсэныгъэ зиIэ цIыфыр цIыф дэй хъун ылъэкIыщтэп. Арышъ, ощ фэдэ цIыфхэр республикэм къызэрэкIохэрэм тэркIэ мэхьанэшхо иIэу щыт. Ащ ишIуагъэкIэ тицIыфхэм уиIофшIагъэхэм нэIуасэ зафашIын амал яI, дэхагъэр нахь куоу зэхашIэн алъэкIы», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nЗэIукIэгъум илъэхъан сурэтышIым республикэм и ЛIышъхьэ ригъэблэгъагъ КъокIыпIэм щыпсэурэ лъэпкъхэм я Музей и Темыр-Кавказ къутамэ иIофшIагъэхэм якъэгъэлъэгъонэу щыкIорэм еплъынэу.\nВасилий Нестеренкэр художествэхэмкIэ Урысые академием иакадемик, Урысые Федерацием илъэпкъ сурэтышI, джырэ лъэхъаным анахь уасэ зыфашIыхэрэм ащыщ. Анахьэу ар цIэрыIо зышIыгъэр тарихъым, диным япхыгъэ IофшIагъэхэр ары.\nВасилий Нестеренкэм илъэс зэфэшъхьафхэм, жанрэ зэмылIэужыгъохэмкIэ ышIыгъэхэм Адыгеим щыпсэухэрэм нэIуасэ зафашIын алъэкIыщт. ШэкIогъум и 6-м нэс къэгъэлъэгъоныр кIощт.\n10.08.2018 КъумпIыл Мурат зэхэщэкIо комитетым изэхэсыгъо зэрэкIуагъэм къытегущыIагъ\n08.08.2018 КомплекситIумэ яшIын планым хагъэхьагъ


Лъэуж нэф къыгъэнагъ | Адыгэ Макъ\nЛъэуж нэф къыгъэнагъ\nЦIыфышIоу, IофшIэкIошхоу, Хэгъэгу зэошхом хэтыгъэу, ныбжьыкIэхэр патриотхэу гъэсэгъэнхэм илъэсыбэрэ Iоф дэзышIагъэу, цIыфхэм ягумэкIхэр адэзыгощыгъэу, IэпыIэгъу афэхъущтыгъэу, шъхьэкIэфагъэ зыфашIыщтыгъэ Хьагъур Андзаур Хьасанэ ыкъор къыкIэлъыкIорэ лIэужхэми агу илъыщт. Ар революциер зыщыIэгъэ илъэсым къэхъугъ, псэугъэмэ, гъэтхапэм и 20-м ыныбжь илъэсишъэ хъущтыгъ.\nГъэтхэпэ мазэм къыхэхъухьэхэрэр насыпышIо мэхъухэу аIо. Андзаури ахэм ащыщыгъ. Бэ пэкIэкIыгъэр, бэ ылъэгъугъэр, ишIуагъэу къыгъэкIуагъэр. ИгъашIэ къыхэхъухьэгъэ пстэур къэIотэжьыгъуай, арышъ, ищыIэныгъэ гъогу къыхэщыгъэ хъугъэ-шIагъэхэр тыгу къэдгъэкIыжьыщтых.\nИлъэс 16 ыныбжьэу Андзаур кIэлэегъэджэ техникумыр къыухыгъ, Тэхъутэмыкъое районым IофшIэныр щыригъэжьэгъагъ. Совет хабзэм зэхищэгъэ ныбжьыкIэ организацием зэрэхахьэу зэхэщэкIо нэшанэхэр зэрэхэлъхэм гу къылъати, комсомолым и Гупчэ комитет иапшъэрэ еджапIэу Одессэ дэтым агъэкIуагъ. Къызегъэзэжьым, Адыгэ хэку комитетым ВЛКСМ-мкIэ икомитет иотдел ипэщагъ, ВЛКСМ-м и Мыекъопэ къэлэ комитет иапэрэ секретарыгъ. Заом ыпэрэ илъэсхэм Мыекъуапэ къыщызэIуахыгъэ аэроклубым инэу ишIуагъэ ригъэкIыгъ. Ежьыри клубым щеджэгъэ апэрэ ныбжьыкIэхэм ащыщыгъ, самолетыр ыгъэIорышIэу зигъэсэгъагъ.\nХэгъэгу зэошхор къызежьэм, ятIонэрэ мэфэ шъыпкъэм, ежь фаеу заом Iухьащтхэм ахэтэу дэкIыгъагъ. Аэроклубым щызэригъэгъотыгъэ шIэныгъэхэр къышъхьапэжьыгъэх, экипаж 20 фэдизмэ Iоф адишIагъ, шхончэо-радистхэмрэ шхончэо-бомбардировщикхэмрэ исхэу бэрэ исамолет зыригъэIэтыгъ. Контузие хъугъагъэ, къауIагъ, госпитальхэм ачIэлъыгъ.\nАндзаур Волховскэ, Ленинградскэ, Северо-Западнэ, Центральнэ ыкIи Апэрэ Белорусскэ заохэм ахэтыгъ. КъызауIэ уж я 279-рэ истребительскэ-авиационнэ дивизием илетчик ныбжьыкIэхэм Iоф адишIагъ. Авиаэскадрильем хэтэу Берлин нэсыгъ, Рейхстаг идэпкъхэм атетхагъэхэм ащыщ.\nЗэо ужым советскэ дзэхэм ахэтэу етIани илъэсиплIэ Германием къулыкъу къыщихьыгъ. 1949-рэ илъэсым ипсауныгъэ зытетым къыхэкIэу Андзаур къулыкъум къыхэкIыжьыгъ. Хэгъэгу зэошхом иорденэу ятIонэрэ степень зиIэр, Жъогъо Плъыжьым иорден къыфагъэшъошагъэх. Ащ нэмыкIэу бгъэхэлъхьэ зэфэшъхьафхэу 11,\nАпшъэрэ главнокомандующэу И. Сталиныр зыкIэтхэжьыгъэ рэзэныгъэ тхылъ 11 иIагъэх.\nИунагъо игъусэу 1949-рэ илъэсым Андзаур Мыекъуапэ къызегъэзэжьым, комсомольскэ ыкIи партийнэ Iофэу ышIагъэхэр къыдалъыти, КПСС-м и Адыгэ хэку комитет партийнэ-комсомольскэ ыкIи профсоюзнэ IофхэмкIэ иотдел ипащэу агъэнэфэгъагъ. КПСС-м и Мыекъопэ къэлэ комитет иятIонэрэ секретарыгъ. ГъомылэпхъэшI комбинатым идиректорыгъ, КПСС-м и Тэхъутэмыкъое район комитет иапэрэ секретарыгъ.\nАндзаур IофшIэныр ымыгъэтIылъэу Москва дэт Апшъэрэ кооперативнэ еджапIэм экономист сэнэхьатыр щызэригъэгъотыгъ. 1977-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу пенсием окIофэкIэ зэпимыгъэоу Адыгэ хэку гъэцэкIэкIо комитетым итхьаматэ иапэрэ гуадзэ ипшъэрылъхэр ыгъэцэкIагъэх. Ар Адыгэ хэку Советым идепутатэу бэрэ хадзыгъ, КПСС-м ихэку комитет хэтыгъ. Гуетыныгъэшхо хэлъэу Iоф зэришIэрэм, сыд фэдэрэ IэнатIэ Iуагъэхьагъэми, ипшъэрылъхэр щытхъу хэлъэу зэригъэцакIэщтыгъэхэм апае тIогъогогъо орденэу «Знак Почета» зыфиIорэр къыфагъэшъошагъ.\nЦIыфхэр зэрэзэхишIыкIыхэрэм, гукIэгъу зэрафишIырэм апае ар шIу алъэгъущтыгъ. Хэкум щыпсэурэ цIыфыбэмэ яIофыгъохэр зэшIохыгъэнхэмкIэ IэпыIэгъу афэхъугъ. IэнатIэу зыIутым емылъытыгъэу, цIыф къызэрыкIохэм закъыхигъэщыгъэп, Iэсагъэ, акъылышIуагъ. Ежь иунагъо нэбгыритф хъоу зэхэсыгъэми, псэупIэ кIэлъэIугъэп, уни ышIыгъэп, чIыгу Iахьи къаIихыгъэп, машинэ дахи иIагъэп. Андзаур гъэсэныгъэм, культурэм, наукэм яхэхъоныгъэ сыдигъуи ыгъэгумэкIыщтыгъ. КIэлэегъаджэхэм яIэпэIэсэныгъэ зыщыхагъэхъорэ курсхэу зэхащэхэрэм ренэу къащыгущыIэщтыгъ, шIэгъэн фэе Iофыгъохэм анаIэ тыраригъадзэщтыгъ. Лъэпкъ библиотекэр, театрэр зычIэт унэр агъэцэкIэжьыхэ зэхъум, музыкальнэ училищыр, хэку сымэджэщыр ашIыхэ зэхъум, Iофхэр зэрэкIэкIыхэрэм лъыплъагъ, фэлъэкIыщтымкIэ адэIэпыIагъ.\n«Налмэс» зыфиIорэ Къэралыгъо академическэ ансамблэ цIэрыIоу тиIэм апэу хэхьэгъэгъэ ныбжьыкIэхэр къалэу Тбилиси дэт хореографическэ училищым зыгъэкIогъагъэхэр А. Хьагъурыр ары.\nХэкум, цIыфхэм, къалэм шIуагъэ къафихьыным ар сыдигъуи дэшъхьахыгъэп. Изыгъэпсэфыгъо лъэхъан къызэсыми Iоф ымышIэу щысыгъэп. ХэкумкIэ гъомылэпхъэшI комбинатхэм яобъединение ипэщагъэу М. ЦунтIыжъым къыригъэблагъи, Iоф дишIагъ, ащ игодзагъ.\nИлъэс 65-рэ нахь хъугъагъэп Андзаур игъашIэ зеухым. Джыри ишIугъуагъ, IофшIэным тегъэпсыхьэгъагъ, ипшъэрылъхэр дэгъоу ыгъэцакIэщтыгъэх. Ау сыдигъуи цIыф нэцIабгэхэр, нэкъокъуалэхэр, шъугъуалэхэр щыIэх, ежьыр зэрэшъыпкъаIор, хьилагъэ зэрэхэмылъыр зыгу римыхьыхэрэр къыхэкIыгъэх, язэрари къырагъэкIыгъ…\nАндзауррэ ишъхьэгъусэу Екатеринэрэ сабыищ апIугъ. Апхъоу Еленэ Адыгеим ителевидение зэхэзыщагъэхэм ащыщ, илъэсипшIым ехъурэ ГТРК «Адыгея» зыфиIорэм Iоф щишIагъ. Нэужым Волгоградскэ телевидением Iоф щишIагъ, пенсием зэкIом, Москва щыпсэунэу кIожьыгъэ.\nМариет илъэсыбэрэ СССР-м наукэхэмкIэ и Академие гидрологэу Iутыгъ. Мурат зэлъашIэрэ хирургыгъ, хэку сымэджэщым лъынтфэ хирургиемкIэ отделение къыщызэIуихыгъагъ. ОнкологиемкIэ отделением ихирург шъхьаIэу Iоф ышIагъ, исэнэхьат хэшIыкI фыриIагъ. Илъэс 46-рэ нахь ымыгъашIэу дунаим ехыжьыгъ.\nАндзаур икIалэхэр ежь игъэшIэ гъогоу цIыфхэм афэулэуным фыхищыгъагъэм рыкIуагъэх. Ахэм анэмыкIэу пхъорэлъф-къорэлъфхэу нэбгырих, ахэм къапыфагъэхэу сабыий къыкIэлъыкIуагъэх.\nОпсэуфэ цIыфыр цIыф шъыпкъэу пIугъэным пылъыгъэ Хьагъур Андзаур илъэс 26-рэ ыныбжьыгъэр ныбжьыкIэхэр яхэгъэгу шIу алъэгъоу гъэсэгъэнхэм фэгъэхьыгъэ докладэу ытхыгъэм мыщ фэдэ гупшысэхэр зыхетхэхэм: «НыбжьыкIэхэм ягъэсэныгъэ зэрэзэхэщэгъэн фаем къэралыгъо пащэхэмрэ общественнэ IофшIэкIошхохэмрэ егъэгумэкIых. Ахэм «тэрэзэу гъэсэгъэ кIэлакIэхэр къэралыгъом ылъапсэ зыгъэпсырэ кIуачIэу» зэралъытэрэм зэфагъэ хэлъ. Арышъ, ныбжьыкIэхэм ягъэсэныгъэ къэралыгъо гъэпсыныр къызщежьэрэ Iофыгъо шъхьаIэхэм ащыщэу зэралъытэрэр гупшысэкIэ тэрэз». Докладыр хэгъэгур къэухъумэгъэнымкIэ Министерствэм и Гупчэ архив чIэлъ.\nХьагъур Андзаур ищыIэкIагъи, ицIыфыгъи, иIофшIэкIагъи, игупшысэкIэ куухэу уахътэм диштэщтыгъэхэри джыри бэрэ цIыфхэм ащыгъупшэщтхэп. Ар шIукIэ агу къэкIыжьыщт, зыфэгумэкIыщтыгъэ ныбжьыкIэхэмкIи щысэтехыпIэу къэнэщт. ЦIыфышIум ишIушIагъэ игъэшIэ лъэуж икIэух къыгъэбаеу къэнэжьы.


Пшъэрылъхэр, гухэлъхэр — Адыгэ макъ\nАР-м иминистрэхэм я Кабинет зичэзыу зэхэсыгъоу тыгъуасэ иIагъэр зэрищагъ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат. Видеоселектор шIыкIэм тетэу кIогъэ Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх республикэм и Къэралыгъо Совет – Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, ведомствэхэм ыкIи муниципалитетхэм япащэхэр.\nУФ-м и Президентэу Владимир Путиным федеральнэ субсидиехэм ягъэфедэнкIэ пшъэрылъэу къыгъэуцугъэхэм ягъэцэкIэн, псэупIэ-коммунальнэ хъызмэтым ипсэуалъэхэр бжыхьэ-кIымэфэ лъэхъаным зэрэфэхьазырхэм, культурэм иучреждениехэм язытет зыфэдэм, нэмыкI Iофыгъохэми атегущыIагъэх.\nАР-м финансхэмкIэ иминистрэу Долэ Долэтбый къызэриIуагъэмкIэ, 2019-рэ илъэсым федеральнэ хэбзэ къулыкъухэм адишIыгъэ зэзэгъыныгъэ 53-мэ республикэм Iоф адишIагъ. Ащ ягъэцэкIэн сомэ миллиарди 6,4-м ехъу пэIуагъэхьагъ, сомэ миллион 525,3-рэ фэдизыр шъолъырым къытIупщыгъ, сомэ миллион 94-р чIыпIэ бюджетхэм къахэхыгъ.\n— Зэзэгъыныгъэу щыIэхэм ягъэцэкIэн муниципалитет пэпчъ ынаIэ тыригъэтын фае. Ащ дакIоу къэгъэлъэгъонхэм акIэхьэгъэным фэшI шъолъырым амалэу IэкIэлъхэр къыдалъытэзэ пэшIорыгъэшъ Iофтхьабзэхэр рагъэкIокIынхэм мэхьанэшхо иI. АщкIэ нэмыкI регионхэм опытэу аIэкIэлъыр зэдгъэшIэн ыкIи тэ нахь къытэкIурэр къыхэтхын фае, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nIэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэу квалифицированнэ кадрэхэм ахалъытэхэрэм ячIыгу къагъэзэжьыным фытегъэпсыхьэгъэ программэр гъэцэкIагъэ зэрэхъурэм къытегущыIагъ профильнэ Комитетым итхьаматэу Шъхьэлэхъо Аскэр.\nПредпринимательствэ цIыкIум ыкIи гурытым хэщагъэхэм IэпыIэгъу афэхъугъэным фытегъэпсыхьэгъэ лъэпкъ проектыр шъолъырым зэрэщызэшIуахырэм къытегущыIагъ министрэу Геннадий Митрофановыр. Ащ епхыгъэу Адыгеим и ЛIышъхьэ пшъэрылъ гъэнэфагъэхэр къыгъэуцугъэх.\nПредыдущая «Лъэпкъ Iофым удэшъхьахы хъущтэп»\nСледущая Къурмэн мэфэкI


Республика Адыгея - Инэплъэгъу ригъэкIыхэрэп\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат кIэлэцIыкIу зыгъэпсэфыпIэ лагерьхэр тыгъуасэ къыкIухьагъэх, сабыйхэм яуахътэ зэрагъакIорэм зыщигъэгъозагъ. Республикэм ипащэ игъусагъэх АР-м и Премьер-министрэу Александр Наролиныр, ащ игуадзэу Наталья Широковар, АР-м IофшIэнымкIэ ыкIи социальнэ хэхъоныгъэмкIэ иминистрэу Мырзэ Джанбэч, нэмыкIхэри. ЖъоныгъуакIэм и 28-м лагерьхэм яIофшIэн тиреспубликэ щырагъэжьагъ. Сабыйхэм зызыщагъэпсэфын алъэкIыщт учреждение 93-мэ Адыгеим мыгъэ Iоф щашIэ. КIэлэцIыкIухэм япсауныгъэ зыгъэпсэфыпIэ чIыпIэхэм ащагъэпытэным 2018-рэ илъэсым сомэ миллион 84,1-рэ пэIуагъэхьагъ. Ащ щыщэу сомэ миллион 79,2-р республикэ бюджетым къыхэхыгъ (ахэм ащыщэу ны-тыхэм къатыгъэр — миллиони 2 фэдиз), чIыпIэ бюджетым къыхэхыгъэу сомэ миллиони 4,9-рэ. Джащ фэд, цIыфхэм социальнэ фэIо-фашIэхэр зыщафагъэцэкIэрэ ыкIи япсауныгъэ зыщагъэпытэрэ учреждениехэм кIэлэцIыкIухэм реабилитацие ащарагъэкIущт. Ахэм сомэ миллион 43,7-рэ апэIухьащт.\nЫпэкIэ къыщытIуагъэр зэфэтхьысыжьмэ, къыткIэхъухьэрэ ныбжьыкIэхэм япсауныгъэ къэухъумэгъэным сомэ миллиони 127,8-рэ пэIуагъэхьащт.\nГъэмэфэ зыгъэпсэфыгъом сабый нэбгырэ мин 23-мэ лагерь зэфэшъхьафхэм япсауныгъэ ащагъэпытэнэу агъэнафэ. Ащ нэмыкIэу, илъэс еджэгъур окIофэ гъэсэныгъэм ифедеральнэ къэралыгъо бюджет учреждениехэм нэбгырэ 200 агъэкIощт.\nЧIыпIэ къин ифэгъэ кIэлэцIыкIухэри республикэм ихэбзэ къулыкъухэм янэплъэгъу рагъэкIхэрэп. 2018-рэ илъэсым а купым хэхьэрэ сабый нэбгырэ 15400-рэ лагерьхэм агъэкIощтых.\nКъумпIыл Мурат лагерэу «Кавказ» зыфиIорэм апэ екIолIагъ. ХьакIэхэр зэрякIасэр къахэщэу кIэлэцIыкIухэр зэрифэшъуашэу республикэм ипащэ къыпэгъокIыгъэх, къэшъо, орэд чэфхэр пагъохыгъэх.\nЛагерыр кIэлэцIыкIухэм зыщагъэпсэфыным ыкIи япсауныгъэ щагъэпытэным фытегъэпсыхьагъ. КъатиплIэу зэтет унэр шапхъэхэм адештэ. КIэлэцIыкIухэр къызщышъохэрэ, кино зэфэшъхьафхэм зыщяплъыхэрэ залхэр хэтых, гъэмэфэ кинотеатри яI. Лагерым футбол, волейбол, баскетбол зыщыджэгущтхэ чIыпIэхэр щыгъэпсыгъэх. Джащ фэдэу квадратнэ метри 180-рэ хъурэ бассейн лагерым хэт. Бэдзэогъум и 25-м ехъулIэу «Кавказым» нэбгырэ 230-мэ зыщагъэпсэфы.\nКъумпIыл Мурат кIэлэцIыкIухэм гущыIэгъу афэхъугъ, яуахътэ зэрагъакIорэм рыразэхэмэ зыщигъэгъозагъ. Нэужым спортзалыр, бассейныр къыплъыхьагъэх, ылъэгъугъэм ыгъэрэзагъэу сабыйхэм ягъусэу сурэтхэр зытырахыгъэх.\nНэужым республикэм ипащэ «Горная» зыфиIорэ лагерым кIуагъэ. Илъэс къэс мы чIыпIэм чэзыуиплIым сабый 1500-мэ зыщагъэпсэфын алъэкIыщт. Мыгъэ нэбгырэ 1050-мэ япсауныгъэ щагъэпытэщт. Гъэмэфэ зыгъэпсэфыгъом илъэхъан нэбгырэ 838-рэ. Ахэр Ханты-Мансийскэ автоном шъолъырым (нэбгыри 152-рэ), Краснодар краим (21-рэ), нэмыкIхэми къарыкIыгъэх.\n— Зыгъэпсэфыгъо уахътэу шъуиIэр зэрифэшъуашэу жъугъакIо, — кIэлэцIыкIухэм зафигъэзагъ КъумпIыл Мурат. —Спортым шъупылъынымкIэ лагерьхэм амалышIухэр аIэкIэлъых, площадкэ зэфэшъхьафхэр дэтых. Джащ фэдэу лагерым уилэгъухэр нэIуасэ щыошIых, ныбджэгъуныгъэр щэпытэ. КIуачIэ зэжъугъэгъотыгъэу илъэс еджэгъур ежъугъэжьэжьмэ, кIэух дэгъухэр къыкIэлъыкIощтых.\n08.08.2020 ШышъхьэIум и 8-р — физкультурникым и Маф\n07.08.2020 Сабый пэпчъ IэкIэхьащт


ГъашIэм къыщытхэт — Голос Адыга\nРедактор 26.12.2018 26.12.2018 КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nАдыгеим икомпозитор цIэрыIоу, республикэм культурэмкIэ изаслуженнэ IофышIэу Сихъу Рэмэзанэ фэгъэхьыгъэ шIэжь зэхахьэ Адыгэ къэралыгъо университетым щыкIуагъ.\nСихъу Рэмэзанэ ыгу къытеоу къытхэтыгъэмэ, ыныбжь мы мазэм илъэс 80 хъущтыгъэ. ИгушIуагъо нэбгыришъэ пчъагъэмэ зэрэдагощыщтыгъэм тицыхьэ телъэу тигуапэу тыкъыфэтхэ.\nЗэхахьэр рагъэжьэным ыпэкIэ Сихъу Рэмэзанэ икъоджэ гупсэу Блащэпсынэ къикIыгъэхэм таIукIагъ. Гурыт еджапIэм ипащэу Мэкъулэ Марыет къызэрэтиIуагъэу, купышхо мэхъух. Къэбар гъэшIэгъонхэр къаIотэнхэм фэхьазырых.\nБлащэпсынэ къоджэ псэупIэм иветеранхэм я Совет итхьаматэу Сихъу Аслъан, КIэмэщ Адэлджэрый, Къэзэнэкъо Аскэрбый, Хьаджырэкъо Рузанэ, Хьамырзэ Ибрахьимэ, Хъурэнэ Рэмэзанэ чылэм къикIыгъэх. Якъоджэгъухэу Мыекъуапэ дэсхэм аIукIагъэх.\nЧэтэрыжъо Заурбый, КIэдэкIой Мыхьамэт, Къулэ Амэрбый, Индрыс Налбый, Дэбагъо Заурбый, КIарэ Джумалдин, нэмыкIхэм Сихъу Рэмэзанэ иадыгагъэкIи, иорэдхэмкIи ашIэщтыгъ. Композиторыр лъэпкъым къыхэкIыгъэу алъытэ.\n— Сихъу Рэмэзанэ иорэдхэр зытетхагъэхэ дискхэм сядэIуныр шэнышIу сфэхъугъ, — къеIуатэ республикэ общественнэ движениеу «Адыгэ Хасэм» игъэцэкIэкIо куп хэтэу Болэкъо Аслъан. — Мыекъуапэ щезгъажьэу тикъуаджэ машинэмкIэ сынэсыжьыфэ гум иорэд макIэп зэхэсхырэр. Адыгэ Республикэм композитор дэгъубэ иI, ащ сырэгушхо. Сихъу Рэмэзанэ тикъуаджэ иорэд нэмыкI ымыусыгъэу щытыгъэми, лъэпкъым икомпозитор цIэрыIоу слъытэщтыгъэ. — «Си Лэшэпсын» зыфиIорэ орэдэу Р. Сихъум ыусыгъэр Къэбэртэе-Бэлъкъарым, Къэрэщэе-Щэрджэсым, Краснодар краим, тилъэпкъэгъухэр зыщыпсэухэрэ IэкIыб къэралыгъохэу Тыркуем, США-м, Израиль, Германием, фэшъхьафхэм къащаIо. ТиорэдыIо цIэрыIоу Дзыбэ Мыхьамэт, ансамблэу «Бзэрабзэм», нэмыкIхэм «Си Лэшэпсынэр» концертхэм, зэхахьэхэм ащагъэжъынчы, — гущыIэр зэIэпахызэ Р. Сихъум икъоджэгъухэм къаIуатэ.\nФэдз щыщэу, Адыгэ Республкэм искусствэхэмкIэ иколледж иIофышIэу Борэкъо Мыхьамэт зэдэгущыIэгъур лъигъэкIуатэзэ, Сихъу Рэмэзанэ иорэдхэм цIыфхэр зэращыгъуазэхэр изэфэхьысыжьхэм къащыхигъэщыгъ.\nИскусствэхэмкIэ колледжым ипащэу Куфэнэ Щамсэт, ащ иIофшIэгъухэр, студентхэр бэ хъухэу зэхахьэм хэлэжьагъэх. Урысыем культурэмкIэ изаслуженнэ IофышIэу Даутэ Сарыет ныбжьыкIэ макIэп ригъэджагъэр. Р. Сихъум иорэдхэр студентхэм агу зэрэрихьыхэрэм мэхьэнэшхо ащ реты. Адыгэхэм ямызакъоу, урыс еджакIохэм Р. Сихъум иорэдхэр адыгабзэкIэ къаIох. Даниил Горкуновым «Налмэсыр», нэмыкI орэдхэри тиныдэлъфыбзэкIэ ыгъэжъынчыгъэх.\nАдыгэ Республикэм изаслуженнэ артистэу Шъхьэбэцэ Сыхьатбый студентхэр игъусэхэу Р. Сихъум иорэдхэр къыхидзэхи аригъэдэIугъэх.\n— Сихэку сэ сиорэд, — ыIощтыгъ Сихъу Рэмэзанэ. — Орэдыр сищыIэныгъ.\nХорым ныбжьыкIэхэу хэтхэм хэгъэгум, Адыгэ хэкум яхьылIэгъэ орэдхэу Р. Сихъум ыусыгъэхэр зэхахьэм щызэхытагъэхыгъэх. Лъэпкъ искусствэр зыщагъэлъэпIэрэ унагъом, къуаджэм Р. Сихъур зэрэщапIугъэр ищыIэкIэ-псэукIэ къыхэщы. Ишъхьэгъусэу Симэ илъэсыбэ хъугъэу колледжым икIэлэегъадж. Ыпхъоу Саидэ консерваториер къыухыгъэу Iоф ешIэ. Саидэ фортепианэмкIэ къадежъыузэ, ятэ ипроизведениехэр зэхахьэм студентхэм, артистхэм къыщаIуагъэх.\nТеатральнэ искусствэхэмкIэ Къэралыгъо институтэу Москва дэтым (ГИТИС-м) Рэмэзанэ чIэхьэгъагъ, — къеIотэжьы Урысыем и Правительствэ ишIухьафтын къызыфагъэшъошагъэу, Адыгеим инароднэ артистэу Къулэ Амэрбый. – Москва ущеджэщтмэ, укIэхъопсынэу щыт, — ау Рэмэзанэ ар къыдэхъугъэп. Янэ къелъэIуи, къуаджэм къыгъэзэжьыгъ. КIэлэ ныбжьыкIэр ным IэпыIэгъу фэхъун фэягъэ, ятэ Хэгъэгу зэошхом щыфэхыгъ… Сыдэу хъугъэми, Рэмэзанэ искусствэм зыкъыщигъотыгъ, ихэку, ичIыгу афэусагъ.\nМузыкальнэ училищыр, Адыгэ къэралыгъо кIэлэегъэджэ институтыр Р. Сихъум къызэриухыгъэхэм, ищыIэныгъэ гъогу къатегущыIагъ Адыгэ къэралыгъо университетым искусствэхэмкIэ и Институт идоцентэу Ирина Митус.\nТихэку, Абхъазым, нэмыкIхэм афэгъэхьыгъэхэу Р. Сихъум хорым пае ыусыгъэхэр непи жъы хъухэрэп, концертхэм ащэIух. Орэд 200 фэдиз композиторым къытфигъэнагъ. Мэкъамэхэу къыхихыгъэхэм уядэIу зыхъукIэ, гум къылъэIэсых, уагъэрэхьатырэп.\nКъуекъо Налбый игущыIэхэм атехыгъэу «Сят» зыфиIорэр, илъэс заулэкIэ узэкIэIэбэжьмэ, Адыгеим инароднэ артисткэу, Урысыем, Абхъазым язаслуженнэ артисткэу Нэхэе Тэмарэ Мыекъуапэ къызыщеIом, нэпсыр нэбгырабэмэ къызэряхыгъагъэр тщыгъупшэрэп. Композиторым усэм хэлъ гупшысэм мэкъамэу ригъэкIурэм пкъынэ-лынэхэр зэлъикIущтыгъэх. Орэдым псэ къыпызыгъакIэу, тамэ езытыщтыгъэ артистхэм композиторым гъусэныгъэ адыриIагъ.\nМэщбэшIэ Исхьакъ, Юрий Крючковым, Къуекъо Налбый яусэхэм атехыгъэ орэдхэу «Черкескэм», хэкум фэгъэхьыгъэхэм, ятэ ехьылIагъэм, фэшъхьафхэм уядэIузэ, бзыу шъхьафитыр ошъогум зэрибыбэрэм фэогъадэх. Гум икъэбзагъэ еогъапшэх, усэмрэ мэкъамэхэмрэ зэрэзэдиштэхэрэм, пIуныгъэ кIуачIэу ахэлъым узэлъаштэ.\nАщ иорэдышъохэу лъэпкъ къашъохэм уафэзыщэрэмэ уагъэгушхо. Сихъу Рэмэзанэ пкъыр ищыгъэу, нэгушIоу къызэрэшъощтыгъэр тщыгъупшагъэп, егъашIи тщыгъупшэщтэп. Адыгэ къашъом гукIэ хэтэу фэусэщтыгъ, джары ыусыгъэхэ орэдышъомэ уакъыдэшъоныр гуапэ зыкIэхъурэр.\nАдыгэ къэралыгъо университетым иректорэу Хъунэго Рэщыдэ, Урысыем культурэмкIэ изаслуженнэ IофышIэу Хъот Заур, Урысыем изаслуженнэ артистхэу, Адыгеим инароднэ артистхэу Зыхьэ Заурбый, Нэхэе Тэмарэ, нэмыкIхэм агу къигущыIыкIыгъ республикэм культурэмкIэ иминистрэу Аулъэ Юрэ.\nАдыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат, Правительствэм ацIэкIэ министрэм зэхахьэм хэлажьэхэрэм гущыIэ фабэхэр къариIуагъ. Сихъу Рэмэзанэ ищыIэныгъэ фэгъэхьыгъэ хэушъхьафыкIыгъэ пчыхьэзэхахьэ зэрэзэхащэщтым щигъэгъозагъэх.\nБлащэпсынэ культурэм и Унэу дэтым Сихъу Рэмэзанэ ыцIэкIэ еджагъэх. Отрэщ Симэ ащ ипащ. Р. Сихъум, Адыгеим инэмыкI композиторхэм, тхакIохэм, цIыф гъэшIэгъонхэм яхьылIэгъэ зэхахьэхэр къуаджэм зэрэщызэхащэщтхэр Отрэщ Симэ къытиIуагъ.\nР. Сихъум икъуаджэ щыщхэу Мыекъуапэ щыпсэурэмэ яшIушIэ хасэ итхьаматэу Хъымыщ Казбек зэхахьэм щыхигъэунэфыкIыгъ Сихъу Рэмэзанэ иIофшIагъэ зэрэрыгушхохэрэр.\nКомпозиторэу Р. Сихъум ыкъоу Темыркъан ятэ иорэдхэм ащыщхэр зэхахьэм къыщиIуагъэх. Яунагъо ыцIэкIэ зэIукIэгъум изэхэщакIохэм, искусствэм зэфищагъэхэм «тхьашъуегъэпсэу» къариIожьыгъ.\nТыгъэу къытфепсырэм чIыр къызэригъэфабэрэм фэдэу, Сихъу Рэмэзанэ иорэдхэм, лъэпкъ мэкъамэхэм тагъэгушхощт, лъэпкъ шIэжьым зыкъырагъэIэтыщт, иIофшIагъэхэмкIэ егъашIи къытхэтыщт.\nПредыдущая Спортсмен, тренер анахь дэгъухэр\nСледущая КъэшъокIо купэу «Бэслъыныем» имэфэкI дах


ЗэгурыIоныгъэм уегъэлъэшы — Адыгэ макъ\nКъокIыпIэм къыщежьэгъэ бэнакIэу «Ушу» зыфаIорэмкIэ тиныбжьыкIэхэр хэгъэгу, дунэе зэнэкъокъухэм ахэлажьэх.\nспорт еджапIэу N 2-м итренерхэр, бэнакIохэр.\nКъыблэм ушумкIэ изэIукIэгъухэу ПсышIуапэ щыкIуагъэхэм Адыгэ Республикэм испорт еджапIэу N 2-м зыщызыгъасэхэрэм хагъэунэфыкIырэ чIыпIэ 11 къыщыдахыгъ. Ольга Коваленкэм, Виктория Чугреевам, Вилена Парамоновам, Кристина Морозовам, Заур Магомедовым, Гаджимурад Муртазалиевым дышъэ медальхэр къахьыгъэх.\nУрысыем изэнэкъокъу Москва зыщэкIом, зыныбжь икъугъэхэр зэIукIагъэх. Кристина Морозовам апэрэ чIыпIэр къыдихыгъ. Виктория Чугреевамрэ Вилена Парамоновамрэ тыжьыныр къахьыгъ.\nРеспубликэм испорт еджапIэ зыщызыгъасэхэрэр чъэпыогъу мазэм зэIукIэгъухэм ахэлэжьэщтых. Кристина Морозовар ушумкIэ Европэм изэнэкъокъу зыфегъэхьазыры. IэкIэ зэбэныщтхэр дунаим и Кубок къыдэхыгъэным хэлэжьэщтых. К. Морозовар анахь лъэшхэм ащыщ. Урысыем щыщхэу Юлия Санжаровар, Екатерина Пушкаревар, Кристина Морозовар дунаим и Кубок фэбэнэщтых.\nАдыгэ Республикэм изаслуженнэ тренерэу НэмытIэкъо Аскэр тиспортсменхэм япащэу зэнэкъокъухэм зафагъэхьазыры.\n— ТиныбжьыкIэхэр спортым зэрэпылъхэм дакIоу, еджэх, Iоф ашIэ, — къытиIуагъ НэмытIэкъо Аскэр. — Урысхэм, адыгэхэм, нэмыкI лъэпкъхэм зэгурыIоныгъэ ахэлъ, IэпыIэгъу зэфэхъужьых. ТиеджапIэ ипащэу, Урысыем, Адыгэ Республикэм язаслуженнэ тренерэу Хъот Юныс тыфэраз. БэнакIохэм яфэIо-фашIэхэм ягъэцэкIэн пылъ, тиныбжьыкIэхэр зэхещэх. Якъулайныгъэ хагъэхъонымкIэ шIыкIэшIухэр къегъотых.\nЕджапIэм зыщызыгъасэхэрэ Кушъу Аслъан Урысыем иныбжьыкIэхэм язэнэкъокъу ушумкIэ хагъэунэфыкIырэ чIыпIэр къыщыдихыгъ.\nКристина Морозовам Адыгэ къэралыгъо университетым физкультурэмкIэ ыкIи дзюдомкIэ и Институт къыухыгъ, магистратурэм щеджэ.\nВилена Парамоновам Урысыем изэнэкъокъу хагъэунэфыкIырэ чIыпIэр къыщихьыгъ, Кубокым зыфэбанэм медалыр къыфагъэшъошагъ. Адыгэ къэралыгъо университетым и Мыекъопэ къэралыгъо гуманитар-техническэ колледж къыухыгъ, Мыекъуапэ ия 16-рэ гурыт еджапIэ икIэлэегъаджэу Iоф ешIэ.\nОлеся Толстых колледжым щеджэ. Шъэожъ Мэзагъо Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетыр къыухыгъ, IофшIэныр ригъэжьагъ.\n— Адыгэ къэралыгъо университетым физкультурэмрэ дзюдомрэкIэ и Институт сыщеджэ, — къеIуатэ Кушъу Аслъан. — Институтым ипащэу Бгъуашэ Айдэмыр, тиспорт еджапIэ ипащэу Хъот Юныс спортым, щыIэныгъэм тафагъасэ. Зэнэкъокъухэм дэгъоу зафэдгъэхьазырыным фэшI тынаIэ зытедгъэтын фаехэр къытаIох.\nСпорт еджапIэм иныбжьыкIэхэм шэнышIу афэхъугъ зэнэкъокъухэм ахэлэжьэнхэу гъогу зытехьэхэкIэ Адыгэ Республикэм ибыракъ зыдаштэныр.\n— Адыгэ быракъым спортсменхэр зэфещэх, — тизэдэгущыIэгъу лъегъэкIуатэ еджапIэм ипащэу, общественнэ IофышIэшхоу, республикэ общественнэ движениеу «Адыгэ Хасэм» игъэцэкIэкIо куп, Дунэе Адыгэ Хасэм и Хэсашъхьэ ахэтэу Хъот Юныс. Медальхэр къызыдахыкIэ зэфэгушIох, адыгэ быракъыр агъэбыбатэ, нэпэеплъ сурэтхэр атырахых.\nКъэралыгъо гъэпсыкIэ иIэу Адыгеир зыпсэурэр илъэси 100 зэрэхъурэм фэгъэхьыгъэ Iофтхьабзэхэм спорт еджапIэр чанэу ахэлажьэ. БэнакIохэм ямедальхэмкIэ тагъэгушIо. Кристина Морозовам Урысыем ушумкIэ изэнэкъокъу гъогогъуи 8 дышъэ медалыр къыщихьыгъ. Урыс пшъашъэр адыгэ шэн-хабзэхэм афэгъэсагъ, Iэдэб хэлъэу мэзекIо. ЕджапIэм ибэнакIохэм къызэрэтаIуагъэу, Кристина Морозовам фэдэу медалыбэ къыдахыным зыфагъэхьазыры.\nПредыдущая Джыри къызэкIэкIуагъ\nСледущая «Сихэку сишIуагъэ езгъэкIынэу сыфай»


Зэфэхьысыжьхэр, гухэлъхэр — Адыгэ макъ\nРедактор 25.07.2019 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, ПОЛИТИКЭР\nПилотнэ проектэу «КIэугъоекIо правительств» зыфиIорэм игъэцэкIэн фэгъэзэгъэ Координационнэ советым изэхэсыгъоу тыгъуасэ щыIагъэр зэрищагъ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат.\nРеспубликэм иведомствэхэм, предприятиехэм мы проектыр щыIэныгъэм зэрэщыпхыращырэм, ащкIэ 2019-рэ илъэсым иятIонэрэ мэзищ изэфэхьысыжьхэм, тапэкIэ пшъэрылъхэм къэзэрэугъоигъэхэр атегущыIагъэх.\nМыекъопэ къэлэ администрацием ипащэу Андрей Гетмановым къызэриIуагъэмкIэ, проектым къыдыхэлъытэгъэ лъэныкъуитф непэ агъэцакIэ. Анахь шъхьаIэу зигугъу къэпшIын плъэкIыщтыр Мыекъуапэ иурамхэм якъэгъэнэфын игъэкIэжьын ары. Ащ къыдыхэлъытагъэу энергиер кIэзыугъоерэ электроостыгъэ 336-рэ пкъэухэм апалъагъ. Ащ фэдэ екIолIакIэм ишIуагъэкIэ электричествэу агъэстырэм пэIухьэрэ ахъщэр экономие ашIын алъэкIы. Гухэлъэу яIэхэм ащыщ урамэу Пролетарскэм ыбгъуитIу мыщ фэдэ пкъыгъохэр апылъэгъэнхэр.\nПроектэу «Къэлэ къабзэм» игъэцэкIэн къыдыхэлъытагъ пыдзафэхэр зэхэдзыгъэу угъоигъэнхэр. Пластик ыкIи тхылъыпIэ хэкIыр зэратэкъон алъэкIыщт пкъыгъохэр Мыекъуапэ ичIыпIэ зэфэшъхьафхэм ащагъэуцугъэх. Джащ фэдэу къалэм иобщественнэ транспорт зэрэзекIорэр шапхъэхэм адиштэным, ар цIыфхэмкIэ Iэрыфэгъоу щытыным фытегъэпсыхьэгъэ проектри мэрием егъэцакIэ.\nМыекъуапэ къызэрагъэнэфырэмкIи, общественнэ транспортым изекIонкIи Iофыгъохэр, щыкIагъэхэр зэрэщыIэхэр, мы лъэныкъохэмкIэ IофшIэныр нахь гъэлъэшыгъэн зэрэфаер АР-м и ЛIышъхьэ къыхигъэщыгъ.\n— Пролетарскэм имызакъоу, нэмыкI урамхэми якъэгъэнэфын шъунаIэ тешъудзэн фае. Общественнэ транспортым иIофшIэн зэрэгъэпсыгъэми уигъэрэзэпэнэу щытэп. Сыдигъуи анахьэу шъузыпылъын фаер цIыфым федэ къыфэзыхьыщт, ащ ищыIакIэ нахьышIу хъуным фэIорышIэрэ пшъэрылъхэм язэшIохын ары. Муниципалитетхэм япащэхэм яIофшIэн шIуагъэу къытырэм уасэ фэшIыгъэнымкIэ IэубытыпIэу тиIэщтхэм ащыщ кIэугъоенымкIэ проектым къыдыхэлъытагъэхэм ягъэцэкIэн чIыпIэхэм зэращызэхащэрэр, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nМыекъопэ троллейбус гъэIорышIапIэм ипащэу Алексей Дремайловым къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, маршрути 9-мэ атехьэрэ троллейбус 34-мэ Iоф ашIэ. КIэугъоеным ипроект игъэцэкIэн зэрэхэхьагъэхэм ишIуагъэкIэ къэгъэлъэгъонэу яIэхэр нахьышIу хъугъэх. 2018-рэ илъэсым мыщ фэдэ иуахътэ егъэпшагъэмэ, цIыфэу зэращагъэхэм япчъагъэ проценти 8,4-кIэ нахьыб. Ахъщэу къагъэнагъэр сомэ мин 434,5-рэ мэхъу. ГумэкIыгъохэри зэрэщыIэхэр пащэм къыIуагъ, ахэр дэгъэзыжьыгъэнхэмкIэ Iофэу ашIэрэм кIэкIэу къащыуцугъ. Проектым игъэцэкIэн къыдыхэлъытагъэу троллейбусхэм арагъэуцощтых «WI-FI» (джырэ уахътэ 7-мэ арытых), джащ фэдэу макъэ къэзыгъэIурэ автомат шIыкIэм тет пкъыгъохэр, нэмыкI гухэлъхэри щыIэх.\n2018-рэ илъэсым щегъэжьагъэу «Майкопводоканалыр» мы проектым игъэцэкIэн къыхэлажьэ. МыщкIэ IофшIэныр зэрифэшъуашэу зэрэзэхащэрэм къыкIэлъыкIоу къэгъэлъэгъонхэм ащыщхэр нахьышIу хъугъэх. Системэу «5S-р» предприятием иIофшIэпIэ чIыпIэхэм япроцент 11 фэдизмэ ащагъэфедэ хъугъэ, а пчъагъэр нахьыбэ шIыгъэным джырэ уахътэ дэлажьэх. Предприятием ипащэ къызэриIуагъэмкIэ, кIэугъоеным шIуагъэу къытырэр цIыфхэм къагурыIо зэрэхъугъэр пстэуми анахь шъхьаI.\nПроектыр анахь дэгъоу республикэм щызыгъэцакIэхэрэм ащыщ Мыекъопэ пивэшI заводыр. 2019-рэ илъэсым иапэрэ мэзищ предприятиер лъэныкъуитфымэ адэлэжьагъ, непи а IофшIэныр лъагъэкIуатэ. ЕкIолIакIэу агъэфедэрэм ишIогъэшхо къызэрэкIуагъэр зэфэхьысыжьхэм къагъэлъагъо, гущыIэм пае, завод кIоцIым зэзэгъыныгъэу щашIын фаехэм уахътэу апэIухьэрэр хэпшIыкIэу нахь макIэ хъугъэ.\n— Проектэу «КIэугъоекIо правительствэр» анахь дэгъоу зыгъэцакIэхэрэм Адыгеир ащыщ. Предприятиехэр пштэхэмэ, Мыекъопэ пивэшI заводым мыщкIэ къытефэрэр зэкIэ дэгъу дэдэу зэшIуехы, ащкIэ щысэ тепхын фае, — къыIуагъ зэхэсыгъом хэлэжьэгъэ Къэралыгъо корпорациеу «Росатомым» иэкспертэу, республикэмкIэ координаторэу Владимир Арженцовым.\nIахьзэхэлъ обществэу «Зарем» зыфиIорэм илIыкIо къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, джырэ уахътэм ехъулIэу процесс 19 къызэIуахыгъ. Заказэу яIэхэр сомэ миллион 21-кIэ, къыдагъэкIырэ пкъыгъохэр процент 33-кIэ нахьыбэ хъугъэ. Мы IофшIэныр илъэсым иящэнэрэ квартал лъагъэкIотэщт.\nАдыгэ республикэ клиническэ сымэджэщым ипащэу Чэужъ Нателлэ проектым игъэцэкIэн изэфэхьысыжьхэм къатегущыIэзэ, анахьэу ынаIэ зытыридзагъэр зэпэIудзыгъэу щытыгъэхэ поликлиникэхэр зы гупчэ зэрэхъугъэхэр ары. Джы медицинэ фэIо-фашIэхэр зыфагъэцэкIэщтхэ цIыфым поликлиникэ зэфэшъхьафхэр къыкIухьанхэр ищыкIагъэп, зы чIыпIэм зэкIэ щырагъэгъотыщт. Регистратурэм къекIуалIэхэрэм яфэIо-фашIэхэр афагъэцэкIэнхэм такъикъ 36-рэ текIуадэщтыгъэмэ, джы ар гурытымкIэ такъикъ 15 мэхъу. КIэугъоеным ипроект къыдыхэлъытэгъэ лъэныкъо зэфэшъхьафхэр тапэкIи сымэджэщым ыгъэцэкIэнхэу егъэнафэ.\nПсауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ, финансхэмкIэ, культурэмкIэ ведомствэхэр пилотнэ проектым игъэцэкIэн Iоф зэрэдашIэрэм икIэуххэр зэхэсыгъом къыщашIыгъэх, пшъэрылъ шъхьаIэхэр къагъэнэфагъэх.\nРеспубликэм ипащэ Iофтхьабзэм зэфэхьысыжьхэр къыфишIызэ, пилотнэ проектым игъэцэкIэн зэхэщагъэ зэрэхъурэм уасэ фэшIыгъэнымкIэ социальнэ ушэтынхэр зэхэщэгъэнхэ фаеу ылъытагъ. Ащ фэдэ екIолIакIэм ишIуагъэкIэ медицинэ, гъэсэныгъэ, нэмыкI фэIо-фашIэхэр шъолъырым зэрэщагъэцакIэхэрэм цIыфхэм еплъыкIэу фыряIэр къэнэфэщт.\n— ПроектымкIэ зипшъэрылъхэр дэгъоу зыгъэцакIэхэрэр зэрифэшъуашэу къыхэдгъэщынхэ, адрэхэр ахэм акIырыплъыхэзэ яIофшIэн нахь агъэлъэшын фае, — къыIуагъ Адыгеим и ЛIышъхьэ.\nПредыдущая ГъэрекIорэ IофшIагъэхэм ападзэжьыгъэу…\nСледущая Зыгъэпсэфыгъо уахътэр щынэгъончъэныр


КъумпIыл Мурат: «ЦIыфхэм ящыIакIэ нахьышIу шIыгъэныр пстэумэ анахь шъхьаI» | Адыгэ Макъ\nКъумпIыл Мурат: «ЦIыфхэм ящыIакIэ нахьышIу шIыгъэныр пстэумэ анахь шъхьаI»\n«Iофэу зэшIотхыхэрэм ятэрэзыгъэ къэзыгъэлъэгъощтыр цIыфхэм цыхьэу къытфашIырэр ары, кIочIэ къэкIуапIэуи ар тэркIэ щыт. Ахэр къызэрэтщыгугъыхэрэр къэдгъэшъыпкъэжьын, шъхьэихыгъэу, тшIэрэр зэкIэхэмкIи нэрылъэгъоу тылэжьэн фае»\nАР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат илъэсэу икIырэм Адыгеим социальнэ ыкIи экономическэ хэхъоныгъэу ышIыгъэхэм къатегущыIагъ.\n— Мурат Къэралбый ыкъор илъэсым ыкIэм зэшIохыгъэ хъугъэхэр зэфэхьысыжьыгъэнхэр хабзэ. О уишIошIкIэ, сыд лъэныкъохэр ара пэрытныгъэр зыубытыгъэхэр, тапэкIи республикэм анахьэу хэхъоныгъэ езыгъэшIыщтхэр?\n— Адыгеим амал ыкIи къэкIопIэ пстэоу иIэр дгъэфедэным ыуж тит. Ащ пае лъэныкъо пэпчъ пшъэрылъ гъэнэфагъэ ыпашъхьэ ит. УФ-м и Президент и Джэпсалъэ къыщыхигъэщыгъэхэми, жъоныгъокIэ унашъохэми, лъэпкъ проектхэми ахэр атегъэпсыкIыгъэх. Адыгеим щыпсэухэрэм ящыIакIэ нахьышIу шIыгъэныр хэбзэгъэцэкIэкIо органхэмкIэ анахь шъхьаIэу щыт. Экономикэм хэхъоныгъэхэр ышIыхэу, амалэу, къэкIуапIэу республикэм иIэр зэкIэ гъэфедагъэ хъумэ социальнэ лъэныкъомкIэ зэшIохыгъэри нахьыбэщт. Амалхэр, къэкIуапIэхэр — республикэр зыдэщыс чIыпIэр, чIыопс ыкIи рекреационнэ хэкIыпIэхэр, демографиер. Общественнэ ыкIи политическэ зыпкъитыныгъэмрэ лъэпкъ зэгурыIоныгъэу илъымрэ ахэм анахь шъхьэIэжь мэхъух.\nЛъэныкъоу Iоф зыдэпшIэщтхэр тэрэзэу къыхэпхынхэм пшъэрылъхэр икъоу гъэцэкIэгъэнхэмкIэ мэхьанэ иI. Iоф зыдэтшIэщт пстэури АР-м хэхъоныгъэхэр егъэшIыгъэнхэмкIэ Стратегиеу зэхэдгъэуцуагъэм щыгъэнэфагъ. Ащ къыдыхэлъытэгъэ проектхэм ащыщ мэзлэжьынымкIэ кластер гъэпсыгъэныр. Пхъэм хэшIыкIыгъэу псэолъэшIыным щагъэфедэхэрэр, унэгъо псэуалъэхэр, паркетыр, нэмыкIхэр лъэхъаным диштэрэ шIыкIэхэмкIэ къызщыдагъэкIыщт комплексэу ар щытыщт. Ащ нэмыкIэу экономикэм хэхъоныгъэхэр езыгъэшIынхэу гугъапIэ зэтпхырэр бизнес цIыкIум ыкIи гурытым яобъектхэм ящыкIэгъэ инфраструктурэ пстэури къызщыдэлъытэгъэ паркэу дгъэпсыщтыр ары.\nПроект анахь инэу етхьыжьагъэхэм ягугъу къэсшIымэ сшIоигъу. Федеральнэ IэпыIэгъум ишIуагъэкIэ инфраструктурэм ылъэныкъокIэ Iофыгъоу щыIагъэхэр дэгъэзыжьыгъэ хъугъэх. Ахэм республикэм инеущырэ хэхъоныгъэхэр мымакIэу япхыгъагъэх. ГущыIэм пае, Мыекъуапэ ыкIи Мыекъопэ районым ащыпсэухэрэр псэу зэшъощтхэр къязытыщт псэуалъэхэм (водозаборымрэ водоводымрэ) яшIын илъэсэу икIырэм едгъэжьагъ.\nАхэм къушъхьэ чIыпIэхэр къызэпачыхэшъ, псэолъэшIын IофшIэнхэр къин мэхъух. Арэу щытми, мы псэуалъэхэм тэркIэ мэхьэнэшхо яI, ахэм яшIын шIокI зимыIэ Iофэу щыт. Сыда пIомэ псы къабзэу цIыфхэм ящыкIагъэр икъу фэдизэу ягъэгъотыгъэн фае. Проектыр илъэсищым ателъытагъ, илъэс къэс сомэ миллиардым ехъу пэIухьащт.\nТуристическэ кластерэу «Лэгъо-Накъэ икъэлапчъэхэр» зыфиIорэм къыщыдэлъытагъэу гъэстыныпхъэ шхъуантIэм ыкIи псым якIуапIэхэри тэгъэпсых. Мы проектыр туризмэм зиушъомбгъуным имызакъоу, цIыфэу а чIыпIэм щыпсэухэрэм ящыIакIэ нахьышIу хъуным фэIорышIэ. Инвесторхэр нахьыбэу къеблэгъэнхэмкIэ, гъогурыкIоныр щынэгъончъэнымкIэ шIуагъэ къэзытыщт псэолъэшхохэу транспортым епхыгъэхэри федеральнэ Гупчэм иIэпыIэгъукIэ тэшIых.\nЭкономикэр социальнэ лъэныкъомкIэ Iофыгъоу щыIэхэр зэшIохыгъэ хъуным фэIорышIэрэ Iэмэ-псым ныIэп. Пшъэрылъ шъхьаIэу УФ-м и Президент къытфигъэуцурэр демографием ылъэныкъокIэ Iофхэр нахьышIу шIыгъэнхэр ары. Ащ пае унэгъо ныбжьыкIэхэм ыкIи сабыибэ зэрысхэм IэпыIэгъу ятыгъэным фытегъэпсыхьэгъэ программэ заулэ щыIэныгъэм щыпхырытэщы. Сигуапэ ащ фэдэ унагъоу республикэм исыр нахьыбэ зэрэхъугъэр. Сабыибэ яIэу унэгъо 6823-рэ непэ Адыгеим щэпсэу.\n— Гъэсэныгъэм ылъэныкъокIэ сыда зэшIохыгъэ хъугъэр?\n— ЕджапIэхэм, кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэм нахьыбэу чIыпIэхэр яIэ хъунхэм ыуж тит, IэпэIэсэныгъэ зыхэлъ кIэлэцIыкIухэм тадеIэным тыпылъ. ХьисапымкIэ тикIэлэцIыкIухэм гъэхъагъэу ашIыхэрэм тарэгушхо. Мы илъэсым зыфэдэ къэмыхъугъэ шъхьэихыгъэ хьисап музей къыщызэIутхыгъ республикэ естественнэ-хьисап еджапIэу тиIэм. Ащ фэдэ къэралыгъом итэп. ТиныбжьыкIэхэм яшIэныгъэ хагъэхъоным, ятворческэ амалхэм зягъэушъомбгъугъэным лъэшэу тызэрэпылъыр ащ къеушыхьаты. Гъэсэныгъэм и Гупчэу «Сириус» зыфиIорэм зэзэгъыныгъэу дэтшIыгъэми шIуагъэ къытынэу тыщэгугъы. Ащ IофшIэкIэ амалэу иIэм тыкIырыплъызэ, наукэмкIэ, искусствэмкIэ ыкIи спортымкIэ кIэлэцIыкIу анахь IэпэIасэхэр къыхэгъэщыгъэнхэм ыкIи IэпыIэгъу ятыгъэным фэгъэзэгъэщт Гупчэ 2019-рэ илъэсым къызэIутхын тыгу хэлъ. Ащ нэмыкIэу кIэлэцIыкIу технопаркэу «Кванториум» зыфиIорэм ишIын пае грант джырэблагъэ къытатыгъ.\nТикIэлэеджакIохэм шIэныгъэ куу агъотыным, сэнэхьатэу зыфаехэм икъыхэхынкIэ зэкIэми зэфэдэу амал яIэным мэхьанэшхо етэты. Ащ фытегъэпсыхьэгъэ Iофэу тшIэрэм къыкIэкIуагъ нэбгырэ 990-мэ ателъытэгъэ гурыт еджапIэу мыгъэ къуаджэу АдыгеякIэм къыщызэIутхыгъэр. Ащ фэдэ Мыекъуапи, ащ хэхьэрэ станицэхэм ащыщи ащыдгъэуцун тыгу хэлъ. Федеральнэ программакIэу ежьагъэм тызэрэхэлажьэрэм ишIуагъэкIэ еджэпIэ 11 дгъэуцунэу амал тиIэ хъугъэ.\nКIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэмкIи гумэкIыгъо щымыIэжьыным ыуж тит. Илъэсэу икIырэм IыгъыпIитIу икIэрыкIэу кIэтшIыкIыжьи чIыпIэ 280-рэ къэттыгъ. КIэлэцIыкIу IыгъыпIэ пэпчъ чIыпIэ 240-м телъытагъэу псэолъиплI едгъэжьагъ. Джыри къихьащт илъэсым ащ фэдизмэ ателъытагъэхэу 3-мэ яшIын тыублэщт, непэ Iоф зышIэрэ IыгъыпIиплIымэ апытшIыхьажьынышъ, чIыпIэ 480-рэ джыри хэдгъэхъощт.\nМы проектхэм япхырыщынкIи федеральнэ Гупчэр лъэшэу къыддеIагъ. УФ-м и Президент иIэпэчIэгъэнэ фонд къыхэхыгъэу Адыгеим къыфатIупщыгъэм ишIуагъэкIэ гъэсэныгъэм, культурэм, псауныгъэм икъэухъумэн алъэныкъокIэ Iофыгъуабэ дэдгъэзыжьын тлъэкIыгъэ. А ахъщэмкIэ кIэлэцIыкIу IыгъыпIитIу, культурэм иунитIу ыкIи медицинэм иучреждениищ икIэрыкIэу кIэтшIыкIыжьыгъ.\nКъэралыгъо мылъкумкIэ республикэм щедгъэжьагъэр е щытшIыщтыр псэолъэ 16 мэхъу, ахэм ащыщэу 8-р социальнэх. ГущыIэм пае, 2019-рэ илъэсым станицэу Джаджэм, 2020-рэ илъэсым – Адыгэкъалэ ФОК-хэр (физкультурнэ-оздоровительнэ комплексхэр) ащыдгъэуцущтых. Мыл Унэшхом ишIыни едгъэжьэщт. КIымэфэ спорт лъэпкъхэм зягъэушъомбгъугъэнымкIэ ащ федэ къыхьынэу тэгугъэ, хоккеим изэхэщэнкIэ программэм Iоф дэтэшIэ. А зэпстэумэ анэмыкIэу, ПАО-у «Газпромым» иправление итхьаматэу Алексей Миллер зэIукIэгъоу дытиIагъэм «Газпром – детям» зыфиIорэ программэр Адыгеим щыпхыращынэу зэзэгъыныгъэ щыдэтшIыгъ. Ащ къыдыхэлъытагъэу спортивнэ площадкэхэм яшIын къихьащт илъэсым рагъэжьэщт.\n— Псауныгъэм икъэухъумэнкIэ системэр лъэхъаным диштэу гъэпсыгъэнымкIэ зэшIохыгъэ хъугъэхэм тащыбгъэгъозагъэмэ дэгъугъэ.\n— Диагностическэ Гупчэшхом ишIын мары джырэблагъэ тыухыгъ, къызэIутхын тыгу хэлъ. Ащ иунашъхьэ вертолетыр къыщытIысыным фытегъэпсыхьагъ, лъэхъаным диштэу ищыкIэгъэ пстэури къыщыдэлъытагъ. Сымэджэщхэм, поликлиникэхэм ягъэкIэжьыни, ящыкIэгъэ оборудованиемкIэ зэтегъэпсыхьэгъэнхэми мымакIэу мылъку пэIудгъэхьагъ. Мыекъуапэ иполиклиникэу N 1-р зычIэтыщт унакIэ тшIыгъэ, Тэхъутэмыкъое район сымэджэщым пае корпусыкIэ дгъэуцугъ.\nУФ-м и Президент иIэпэчIэгъэнэ фонд къыхэхыгъэ мылъкоу къытфатIупщыгъэмкIэ Шэуджэн район сымэджэщэу IыгъэкI хъугъагъэм гъэцэкIэжьынышхохэр етшIылIагъэх, Джэджэ район сымэджэщым ишIын едгъэжьагъ. Джы жъэгъэузым зыщеIэзэхэрэ диспансерыкIэ, Мыекъопэ къэлэ сымэджэщым терапиемкIэ иотделение зычIэтыщтыр тшIынхэу, Перинатальнэ гупчэр дгъэкIэжьынэу гухэлъхэр тиIэх.\nКIэлэцIыкIу поликлиникэхэм ягъэцэкIэжьын ыкIи оборудованиеу ящыкIагъэр афэщэфыгъэным сомэ миллион 53-рэ пэIудгъэхьагъ. Ащ пае «Десятилетие детства» зыфиIорэ программэм Адыгеир хэхьагъ. Ащ нэмыкIэу уз хьылъэ зиIэ сымэджэ дэйхэм апае отделение апэрэу республикэм къыщызэIутхыгъ. Мыекъопэ район сымэджэщыр ары зыщыдгъэпсыгъэр. Ащ сомэ миллион 17 пэIухьагъ.\nМедицинэм «терапевтическое окно» ыIоу гущыIэ зэпхыгъэ хэт. Ар цIыфым ыпсэ къэбгъэнэным пае IэпыIэгъу зыщетыгъэн фэе уахътэу узшIокIы мыхъущтыр ары. А уахътэр зыIэкIэтымыгъэкIыным пае республикэм исхэм зэфэдэу медицинэ IэпыIэгъу игъом агъотыным лъэшэу тыпылъ. Анахьэу къоджэ псэупIэхэм адэсхэр ары тынаIэ зытетхэр. Мары мы аужырэ уахътэхэм ФАПи 6 ыкIи «врач общей практики» зыфаIорэм Iоф зыщишIэщт офис республикэм ирайонхэм ащыдгъэпсыгъ, IэпыIэгъу псынкIэм пае автомашинэ 18 къэтщэфыгъ.\n«Земский доктор» зыцIэ федеральнэ программэм ишIуагъэкIэ къуаджэм Iоф щызышIэн фэе специалистэу тызщыкIэхэрэм япчъагъэ нахь макIэ тшIыгъэ. Технологие пэрытхэм адиштэу медицинэ IэпыIэгъур цIыфхэм аIэкIэхьаными тыпылъ. БлэкIыгъэ илъэсым нэбгырэ мини 2,5-мэ ащ фэдэ IэпыIэгъу агъотыгъ.\nШэпхъэшIухэм адиштэу тимедицинэ щытыным фэшI инвесторхэри къетэгъэблагъэх. Ащ тетэу Адыгэкъалэ дэт межрайон сымэджэщым рентгенохиругическэ амалхэр зыщагъэфедэхэрэ отделение къыщызэIутхыгъ. Ащ ишIуагъэкIэ гум екIурэ лъынтфэхэм агъэгумэкIырэ сымаджэу Адыгэкъалэ, Тэхъутэмыкъое ыкIи Теуцожь районхэм адэсхэм IэпыIэгъу игъом агъотыщт.\nIэзэгъу уцхэр икъоу цIыфхэм аIэкIэмыхьэхэмэ зэрарэу къыхьыщтыри къыдгурэIо. Ащ фэшI ахэм ящэфын пэIудгъэхьащт ахъщэм илъэс къэс хэтэгъахъо. 2018-рэ илъэсым бюджет пстэуми къахэхыгъэу зэкIэмкIи сомэ миллион 867-рэ ащ пэIудгъэхьагъ.\nАдыгеим исхэм къагъашIэрэр гурытымкIэ илъэс 73-м нэсыгъ. Урысыер зэрэщытэу пштэмэ, гурытымкIэ щагъашIэрэм нахьи ар нахьыб. Дунаим ехыжьыхэрэм япчъагъи бэкIэ нахь макIэ тшIышъугъ. Нэбгырэ 1000 пэпчъ 12-р ары зидунай зыхъожьырэр.\n— Социальнэ программэхэм ягъэцэкIэни, нэмыкI пшъэрылъхэм язэшIохыни экономикэм бэкIэ елъытыгъэх…\n— Промышленностыр ары анахь Iофыгъо инэу тиэкономикэ иIэр. Арышъ, охътабэм къакIоцI ащ икъэгъэлъэгъонхэр еIыхыщтыгъэхэу джы хэхъоныгъэхэр ышIынхэу зэрежьагъэм тегъэгушIо. Мэкъумэщ хъызмэтымкIэ илъэс пчъагъэ хъугъэу пэрытныгъэр тIыгъ. Мы илъэсым джыри хэхъоныгъэхэр проценти 112,7-у тшIыгъэх. Лэжьыгъэу мыгъэ тыугъоижьыгъэр тонн мин 553-м ехъу.\nАдыгэ къуаер тэщ нэмыкI зыпарэми къыдигъэкIын фимытэу зэрэхъугъэм тэркIэ мэхьэнэ ин иI. УФ-м и Апшъэрэ Хьыкум мы илъэсым ащкIэ къыткъоуцуагъ. Арышъ, джы Адыгеим ихъызмэтшIапIэхэр ары ныIэп адыгэ къуаер къыдэзгъэкIынэу фитыныгъэ зиIэр. Роскачествэми тикъуае иIэшIугъэ къызэрэкIигъэтхъыгъэм имызакъоу, гъомылапхъэхэр щынэгъончъэнхэмкIэ шапхъэхэм адиштэу ылъытагъ. Специалистхэм къызэраIорэмкIи, IэкIыбым ащэщт гъомылэпхъэ шъхьаIэхэм ар ащыщ. Мы уахътэм Германием ибэдзэршIыпIэхэм ащыIуагъэкIы, Иорданием ащэ. США-м, Тыркуем, Зэхэт Араб Эмиратхэм ыкIи Азербайджан япредпринимательхэми тикъуае ащэфымэ ашIоигъоу тихъызмэтшIапIэхэм зэдэгущыIэгъухэр адашIых.\nТипредприятиеу щэм хэшIыкIыгъэ гъомылапхъэхэр къыдэзыгъэкIыхэрэм оборудованиеу Iоф зэрашIэрэри агъэкIэжьыгъ. Джы ахэм кIуачIэу яIэр процент 37-кIэ нахь ин хъугъэ. 2017-рэ илъэсым къое зэфэшъхьафэу тонн мин 12,8-рэ къыдагъэкIыгъ. 2016-рэ илъэсым егъэпшагъэмэ, ар проценти 113-кIэ нахьыб. Илъэсэу икIырэм имэзэ 11 пштэмэ, тонн мин 12,3-рэ къашIыгъах. 2021-рэ илъэсым нэс къуаеу типредприятиехэм къыдагъэкIырэр тонн мин 16,4-м нэсынэу тэгугъэ.\nЛэжьыгъэм нахьэу, хэтэрыкIхэр, пхъэшъхьэ-мышъхьэхэр нахьыбэу республикэм къыщагъэкIыным тыкъыфакIомэ нахьышIу хъущтэу тэлъытэ ыкIи ащ ыуж тызэритым ишIуагъэ къэкIо. Пхъэшъхьэ-мышъхьэхэм ыкIи цумпэ зэфэшъхьафхэм якъэгъэкIынкIэ, фэбапIэхэм ягъэпсынкIэ IэпыIэгъу цIыфхэм яттыным тыпылъ. Мары мы илъэсым езыгъэжьэгъэкIэ фермерхэм ыкIи былымэхъо фермэ зыгъэпсы зышIоигъохэм грантэу пстэумкIи сомэ миллиони 126,8-рэ къаратыгъ. Ахэм зэкIэми тэркIэ мэхьанэшхо яI, къоджэ псэупIэхэм адэсхэм ягъот нахьыбэ хъунымкIэ ыкIи цIыфхэм IофшIэпIэ чIыпIэхэр яIэнхэмкIэ яшIуагъэ къэкIощт.\nБизнесым зиушъомбгъун амал иIэным, езыгъэжьэгъэкIэ предпринимательхэм къэралыгъо IэпыIэгъу агъотыным, тхылъхэм ягъэхьазырын нахь псынкIэ афэхъуным лъэшэу тынаIэ тет. Бизнес цIыкIум ыкIи гурытым IэпыIэгъу ятыгъэным мыгъэ сомэ миллиони 121-м ехъу пэIудгъэхьагъ. Бизнесыр мылъку къэкIуапIэ зышIымэ зышIоигъохэмкIэ Адыгеир хъопсагъо хъунэу тыфай. IофшIэпIэ чIыпIэ зимыIэхэм япчъагъэ къыщыкIэным ар фэIорышIэщт. Ащ фэшI бизнесым инфраструктурэу ищыкIэгъэ пстэури къызщыдэлъытэгъэ парк илъэс благъэхэм дгъэпсыным ыуж тит. Агробизнес-инкубаторым ишIын тэухы. Мары мы илъэсэу икIырэм промышленностым зегъэушъомбгъугъэнымкIэ республикэ Фонд къызэIутхыгъ. Банкхэм чIыфэу къатырэр нахь къызIэкIэгъэхьэгъошIу шIыгъэныр ащ ипшъэрылъ шъхьаIэхэм ащыщ.\n— Республикэм иэкономикэ инвестициехэр нахьыбэу къыхэлъхьэгъэнхэмкIэ сыда джыри анахьэу шъунаIэ зытежъугъэтырэр?\n— Адыгеир инвесторхэмкIэ нахь хъопсагъо къэхъугъ. Прогнозхэм къызэрагъэлъагъорэмкIэ, 2018-рэ илъэсым инвестициеу къыхалъхьагъэр миллиард 24-м нэсы. Республикэм ирейтинг фэдитIукIэ нахьышIу хъугъэ. ИнвестициехэмкIэ субъектхэм яIофхэм язытет зыгъэунэфырэ агентствэм къызэритыгъэмкIэ, 2017-рэ илъэсым Адыгеир я 43-рэ чIыпIэм нэс къыдэкIоегъагъэмэ, 2018-рэ илъэсым чIыпIэ 19 къызэринэкIи, я 24-рэ хъугъэ.\nИКЕА-м УрысыемкIэ анахь инвестиционнэ проект иныр зыщыпхырищырэр Адыгеир ары. Илъэсищ благъэм ащ квадратнэ метрэ мини 100 фэдиз хъоу псэолъэ зэфэшъхьафхэр щэпIэ зэхэтышхоу «МЕГА-Адыгеям» дэжькIэ щигъэуцун, непэ Iоф зышIэрэ площадкэхэри ыгъэкIэжьынхэ ыгу хэлъ. ПстэумкIи «МЕГА-Адыгеям» изегъэушъомбгъун сомэ миллиард 14 инвестициеу хилъхьанэу ыгъэнэфагъ.\nМэкъу-мэщым ылъэныкъокIэ анахь проект инхэм ащыщ соем Iоф зыщыдашIэщт заводэу компаниеу «Ошер» зыфиIорэм Джэджэ районым щишIыщтыр. 2018-рэ илъэсым Шъачэ щыкIогъэ инвестиционнэ форумым зэзэгъыныгъэу тызщыкIэтхагъэм къыщыдэлъытагъэу, ООО-у «СБ-Агро» зыфиIорэм технологие пэрытхэм атегъэпсыкIыгъэ фэбапIэ станицэу Курджипскэм дэжькIэ къыщешIы. ХэтэрыкIхэр зыщызэкIоцIащыхьащт цехыр атIупщыгъах, нэмыкI оборудованиеу ящыкIагъэри къащэфыгъ. ПстэумкIи сомэ миллион 600 проектым хилъхьанэу компанием гухэлъ иI.\nХэтэрыкIхэм, пхъэшъхьэ— мышъхьэхэм ыкIи цумпэ зэфэшъхьафхэм якъэгъэкIынкIи Италием испециалистхэм зэзэгъыныгъэхэр адэтшIыгъэхэу Iоф адэтэшIэ. Мы илъэсым ащ къикIыгъэ предпринимательхэр тихьэкIагъэх. Щылэ мазэм Адыгеим илIыкIо куп Тыркуем кIощт.\nИнвесторхэмкIэ анахь хъопсэгъо субъектипшIым республикэр ащыщ тшIыныр пшъэрылъ шъхьаIэу тиIэхэм ащыщ. Ащ пае хъызмэтшIапIэ къызэIузыхырэм ар зыщаригъэтхыщт, электрическэ сетьхэм зыщапишIэщт, нэмыкI Iофыгъоу пылъхэр зыщызэшIуихыщт уахътэр нахь дгъэкIэкIыгъ. Ащ тетэу проект 11 тэгъэхьазыры. Ахэр щыIэныгъэм щыпхырыщыгъэ хъухэмэ, IофшIэпIэ чIыпIэ мини 2,8-рэ къатыщт.\nРеспубликэр зыдэщыс чIыпIэм шIуагъэу хэлъыри тэгъэфедэ. Краснодар пэблэгъэ районхэм непэ нахь заушъомбгъу. Ахэр инвесторхэмкIэ нахь хъопсагъох. Ау ахэм ямызакъоу, нэмыкI районхэми амалэу, хэкIыпIэу яIэхэр къыдэтлъытэхэзэ, хэхъоныгъэхэр ядгъэшIынхэм тыпылъ.\nЭнергетическэ кIуачIэхэр нахь ин тшIынхэми ыуж тит. Сыда пIомэ инвестициехэр нахьыбэ хъунхэмкIэ ащ мэхьанэ иI. Гъэстыныпхъэ шхъуантIэр цIыфхэм аIэкIэгъэхьэгъэнымкIэ апэ итхэм тащыщ, ау ащ икIуапIэхэм кIуачIэу яIэр гъэфедагъэ хъурэм нахьи нахь макI. ПАО-у «Газпромым» иправление итхьаматэ зэIукIэгъу зыдытеIэм а Iофыгъор лъыдгъэIэсыгъ ыкIи гъэстыныпхъэ шхъуантIэу республикэм щызэпхырыкIырэм ыкIуачIэ нахь ин къашIынэу зэзэгъыныгъэ зэдэтшIыгъ. Ащ пае ар зэбгырызытIупщырэ станцие (ГРС) агъэуцущт. Краснодар пэблэгъэ районэу нахь зызыушъомбгъухэрэм гъэстыныпхъэ шхъуантIэу ящыкIагъэр икъоу аIэкIэгъэхьэгъэнымкIэ ащ ишIуагъэ къэкIощт.\nЭкологием ылъэныкъокIэ гумэкIыгъо Адыгеим иIэп. Ар зэщымыкъонми тыпылъ. Ары зыфэIорышIэщтхэр ветропаркэу республикэм щедгъэжьагъэхэр. Ахэм анахь ин мы уахътэм къэралыгъом итэп. Ветропаркым ишIуагъэкIэ электроэнергиемкIэ щыкIагъэу тиIэр процент 20-кIэ нахь макIэ хъущт. 2019-рэ илъэсым аухынышъ, атIупщынэу ары зэрэдгъэнэфагъэр.\n— Транспорт инфраструктурэм игъэпсынкIэ сыда зэшIохыгъэ хъугъэр?\n— Хы ШIуцIэ Iушъом ыкIи Къыблэ Федеральнэ шъолъырым исубъектхэм ягупчэхэм якIурэ гъогу анахь кIэкIхэр Адыгеим пхырэкIых. Керчь илъэмыдж къызызэIуахыгъэм къыщыублагъэу цIыфэу Адыгеир зэпызычырэри нахьыбэ хъугъэ. А зэпстэумэ апкъ къикIыкIэ лъэхъаным диштэрэ гъогу дэгъухэм яшIын лъэшэу тынаIэ тетыдзагъ. 2018-рэ илъэсым бюджет пстэумэ къахэхыгъэу ащ сомэ миллиардитIу пэIудгъэхьагъ.\nКраснодар лъэныкъокIэ республикэр зэпызычырэ автомобиль гъогумрэ М4 «Дон» зыфиIорэ федеральнэ гъогумрэ анахьыбэ зытегъэуагъэ хъурэр. Ащ фэшI ахэм гъогу зэхэкIыпIэхэр афэшIыгъэныр апэ идгъэшъыгъ. Къэралыгъо компаниеу «Российские автомобильные дороги» зыфиIорэм иIэпыIэгъукIэ объектыкIэхэм яшIын едгъэжьагъ. ГущыIэм пае, поселкэу Лъэустэнхьаблэ дэжькIэ гъогу зэхэкIыпIэ щытэшIы. Ари, къуаджэу Тыгъургъой дэжь щедгъэжьагъэри къихьащт 2019-рэ илъэсым тыухынхэу тыфай.\nЕрмэлхьаблэ ылъэныкъокIэ укъикIымэ Мыекъуапэ укъызэрэдэхьэрэ гъогури икIэрыкIэу тэшIыжьы. Ари мэхьэнэ ин зиIэ проектхэм ащыщ. Мыекъуапэ къэзыухьэрэ гъогу тиIэ зыхъукIэ, къалэр зэпызычырэ транспортыр нахь макIэ хъущт, экологиер къызэтенэщт.\n— Адыгеим зекIоу къихьэрэм ипчъагъи нахьыбэ хъугъэ…\n— Аужырэ илъэсхэр пштэхэмэ, Адыгеим зыщызыгъэпсэфынэу къакIорэм проценти 5 — 8 илъэс къэс къыхэхъо. 2017-рэ илъэсым нэбгырэ мин 432-рэ къихьагъ, ар 2016-рэ илъэсым тиреспубликэ щыIагъэм нахьи проценти 5-кIэ нахьыб. Мыгъэ къэкIуагъэр нэбгырэ мин 450-м нэсы. ИлъэсыкIэ мэфэкI мафэхэм Адыгеим къакIорэр нахьыбэ мэхъу, мы зыгъэпсэфыгъо мафэхэу къэблагъэхэрэм нэбгырэ мини 100-м къыщымыкIэнэу тежэ.\nЗекIоным изегъэушъомбгъун инфраструктурэм бэкIэ елъытыгъ. Ащ фэшI тикъушъхьэхэм гъогухэр ащытэшIых, энергосетьхэр ащытэгъэпсых. ЗекIоным хэхъоныгъэ егъэшIыгъэным фытегъэпсыхьэгъэ федеральнэ программэм къыдыхэлъытагъэу къихьащт илъэсым сомэ миллион 500 Адыгеим къыфэкIощт. Республикэм иIахьи ащ хэлъын фаеу щыт. Ахъщэр бгы сэтхэу Лэгъо-Накъэрэ поселкэу Гъозэрыплъэрэ зэзыпхыщтхэ гъогум ишIын пэIудгъэхьащт. АдыгеимкIэ ащ стратегическэ мэхьанэ иIэу щыт.\nКъызэрэсIуагъэу, Хы ШIуцIэ Iушъом ыкIи Къырым якIурэ гъогу нахь кIэкIым Адыгеир зэпечы. Арышъ, ахэм защызыгъэпсэфынэу кIохэрэм республикэри агу рихьынэу, къыщыуцухэ ашIоигъоу шIыгъэным тыпылъ. IэкIыбым къикIыгъэ туристхэр къегъэблэгъэгъэнхэмкIи опыт тиI. Этнографическэ ыкIи культурнэ мэхьанэ зиIэ Iофтхьабзэхэм язэхэщэн ащкIэ зишIуагъэ къакIорэр. ГущыIэм пае, адыгэ къуаем ифестиваль. Мыгъэ ащ нэбгырэ мин 12 фэдиз къекIолIэгъагъ. Адыгэ культурэм и Дунэе фестивалэу зэхатщэрэми IэкIыбым къикIыгъэу хьэкIабэ къеблагъэ.\n— Мурат Къэралбый ыкъор, илъэсэу къихьащтымкIэ сыд фэдэ пшъэрылъа зыфэжъугъэуцужьыгъэхэр?\n— Лъэпкъ проект 12-у демографием, псауныгъэм икъэухъумэн, гъэсэныгъэм, псэупIэхэм ыкIи къэлэ щыIакIэм, экологием, автомобиль гъогухэм, цIыфхэм IофшIэпIэ чIыпIэхэр ягъэгъотыгъэнхэм, наукэм, цифровой экономикэм, культурэм, бизнес цIыкIум ыкIи гурытым, дунэе кооперацием ыкIи экспортым афэгъэхьыгъэхэм ягъэцэкIэн анахьэу тиIофшIэн зыфэгъэзэгъэщтыр. Мыхэм тахэхьаным пае предложение гъэнэфагъэхэр федеральнэ хэбзэ органхэм афэдгъэхьыгъэх. Федеральнэ программэхэм тахэлэжьэным пае амалэу щыIэ пстэури дгъэфедагъэ. Проект 46-мэ тахэлэжьэнэу тхылъхэр дгъэхьазырыгъэх.\nАдыгэ автоном хэкур загъэпсыгъэр илъэси 100 зэрэхъурэм изыфэгъэхьазырыни IофшIэнышхоу щыт. Ащ ихэгъэунэфыкIын, мэфэкI Iофтхьабзэхэм ямызакъоу, социальнэ псэолъэ зэфэшъхьафхэм яшIыни къыдыхэлъытагъ. Мы мэфэкIым изыфэгъэхьазырынкIэ ыкIи ихэгъэунэфыкIынкIэ зэхэщэкIо комитетэу УФ-м и Правительствэ ипащэ игуадзэу Виталий Мутко зитхьаматэм предложениеу дгъэхьазырыгъэхэм къадыригъэштагъ, ахъщэ къатIупщынэу тежэ.\nНахьыпэкIэ федеральнэ гупчэм Iоф зэрэдэтшIэщтымкIэ, программакIэхэм тызэрахэлэжьэщтымкIэ пшъэрылъ гъэнэфагъэу зыфэдгъэуцужьыгъагъэхэм шIуагъэ къатыгъ. Гъэсэныгъэм, медицинэм, спортым алъэныкъокIэ псэолъакIэхэм яшIын пае, Адыгеим имылъкуи хэлъэу, ахъщэ къатIупщынэу зэзэгъыныгъэхэр тиIэ хъугъэх.\nТуристическэ кластерым пае едгъэжьагъэхэм яшIыни лъыдгъэкIотэщт. Муниципальнэ образованиехэм ягупчэхэм яобщественнэ чIыпIэхэм язэтегъэпсыхьанкIи пшъэрылъхэр зыфэдгъэуцужьыгъэх. Мы илъэсым ащ сомэ миллион 245,8-рэ пэIудгъэхьагъ. ИкIэрыкIэу тшIыщт е зэтедгъэпсыхьащт псэуалъэхэм якъыхэхын республикэм щыпсэухэрэри къыхэдгъэлэжьагъэх. 2019-рэ илъэсым джыри фэтэрыбэу зэхэт унэхэм ящагу 36-рэ ыкIи общественнэ чIыпIэ 20 дгъэкIэжьын тыгу хэлъ. Ащ пае сомэ миллион 251-м ехъу дгъэнэфагъэ.\nУФ-м и Президент къытфишIыгъэ пшъэрылъхэм ягъэцэкIэн, ахэм шIуагъэу къатырэр нафэ хъуным кIочIэ пстэури етхьылIэн фае. Адыгеим щыпсэухэрэм ящыIакIэ нахьышIу хъуным ахэр фэIорышIэщтых. Iофэу зэшIотхыхэрэм ятэрэзыгъэ къэзыгъэлъэгъощтыр цIыфхэм цыхьэу къытфашIырэр ары, кIочIэ къэкIуапIэуи ар тэркIэ щыт. Ахэр къызэрэтщыгугъыхэрэр къэдгъэшъыпкъэжьын, шъхьэихыгъэу, тшIэрэр зэкIэхэмкIи нэрылъэгъоу тылэжьэн фае.


Гъогур щынэгъончъэныр | Адыгэ Макъ\nГъогурыкIоныр щынэгъончъэнымкIэ зекIорэ хэбзэгъэуцугъэр зэрагъэцэкIагъэм рымыразэу къэлэдэсхэм ащыщ прокуратурэм зыфигъэзагъ.\nЗэрагъэунэфыгъэмкIэ, Мыекъуапэ игъогухэм ащыщ изытет шапхъэхэм адиштэрэп. Ащ имызакъоу, общественнэ транспортыр къызщыуцурэ чIыпIэр зэрэшIыгъэм хэукъоныгъэхэр къыхагъэщыгъэх.\nАхэр дагъэзыжьынхэм епхыгъэу къэлэ прокуратурэм илъэIу Мыекъопэ къэлэ хьыкумым фигъэхьыгъ ыкIи ащ къыдыригъэштагъ.\nХьыкумым иунашъо гъэцэкIагъэ зэрэхъущтым ыкIи хэукъоныгъэхэр зэрэдагъэзыжьхэрэм прокуратурэр лъыплъэщт.


ЦIыфхэм апай зыкIашIыхэрэр | Адыгэ Макъ\nЦIыфхэм апай зыкIашIыхэрэр\nАдыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат Джэджэ районым зэкIом псэупIэу Джаджэм и Гупчэ парк игъэкIэжьын зэрэкIорэм лъыплъагъ ыкIи ишIошIхэр къыриIолIагъэх.\nДжащ фэдэу агъэкIэжьырэ чIыпIэм иIофхэм язытет зыщагъэгъозэнэу къэкIуагъэх Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо Совет – Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, Къыблэ Федеральнэ шъолъырымкIэ федеральнэ инспектор шъхьаIэу Адыгэ Республикэм щыIэ Сергей Дрокиныр, Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэрэ Адыгэ Республикэм иминистрэхэм я Кабинетрэ я Администрацие ипащэу ТхьакIущынэ Мурат, Адыгэ Республикэм и Вице-премьерэу Сапый Вячеслав.\nДжэджэ районым ипащэу Александр Бутусовым республикэм и ЛIышъхьэ къыфиIотагъ IофшIэнэу зэшIуахыгъэм фэгъэхьыгъэу. Паркым изэтегъэпсыхьан пстэумкIи сомэ миллион 12,6-м ехъу къыфатIупщыгъ, ащ щыщэу сомэ миллиони 5-р республикэм ибюджет, сомэ миллиони 4,3-р мунициальнэ бюджетым ыкIи сомэ миллиони 3,3-м ехъур бюджетым къыхимыубытэрэ къэкIуапIэхэм къахэкIыгъэх.\nАщ ишIуагъэкIэ гъогу цIыкIу пстэуми плиткэ атыралъхьагъ, тIысыпIэхэр агъэуцугъэх, нэфынэр къэзытыщтхэр, видео- амалхэр агъэуцугъэх. Паркым игупчэ сценэмрэ фонтанымрэ щашIыгъэх. Джаджэм щыпсэухэрэм яшIоигъоныгъэ тетэу ШIулъэгъум, Унагъом ыкIи Шъыпкъагъэм яаллее, къэзэрэщэгъакIэхэм апае беседкэр ашIыгъэх. КIэлэцIыкIухэр зыщыджэгущтхэ чIыпIэр агъэнэфагъ, саугъэтхэу яIэхэр зэтырагъэпсыхьажьыгъэх. СкульптуракIэ – Ным исаугъэт агъэуцугъ. Ащ нэфэшъхьафэу шъхьэихыгъэ спортивнэ площадкэ ашIынэу рахъухьагъ.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ агу къыгъэкIыжьыгъ IофшIэнхэу агъэцакIэхэрэр лъэшэу анаIэ тетэу ауплъэкIунхэ зэрэфаер, тапэкIэ зэшIуахынэу къэтхэмкIи анаIэ нахь зытырагъэтын фэе лъэныкъохэр къыхигъэщыгъэх. КъумпIыл Мурат къызэриIуагъэмкIэ, станицэмрэ районымрэ ащыпсэухэрэм апай мы пстэури зыкIашIырэр, арышъ, пстэуми апэу ахэм яшIоигъоныгъэхэр, яеплъыкIэхэр ары къыдэлъытэгъэнхэ фаер. Ащ нэмыкIэу пIэлъэ кIэкIым къыкIоцI чъыгхэр, къэгъагъэхэр агъэтIысхьанхэу пшъэрылъ афишIыгъ.\nА пстэуми адакIоу республикэм и ЛIышъхьэ районым ицIыф цIэрыIохэм ясурэт зытет стендым нэIуасэ зыфишIыгъ. Анахь IофышIэ дэгъухэр Щытхъу пхъэмбгъум къырагъэхьанхэу, нахьыпэм Iофым зэрэкIагъэгушIущтыгъэхэм къыфагъэзэжьынэу игъо афилъэгъугъ.\n«Джэджэ районым хэхъоныгъэхэр ышIынхэмкIэ амалышхохэр иIэх. МэшIоку гъогур, мэкъумэщ ыкIи перерабатывающэ предприятие инхэр, чIыгу гъэбэжъулъэхэр иIэх, а пстэуми шъуиамалхэр нахь къаIэтых. Ау анахь шъхьаIэр районым икадрэхэр ары. IофшIэным илъэныкъо пстэумкIи гъэхъэгъэшIухэр зышIыхэрэ цIыфхэр ыкIи районым ищытхъу чыжьэу зыгъэIухэрэр шъуиIэх. Ахэр нэмыкIхэм щысэ афэхъунхэ фае», — къыхигъэщыгъ КъумпIыл Мурат.\nИкIэухым республикэм и ЛIышъхьэ районым ипащэхэм закъыфигъазэзэ къыIуагъ псэупIэм изэтегъэпсыхьанкIэ опытэу яIэ хъугъэр тапэкIи къызфагъэфедэнэу, проектхэм язэхэгъэуцон къулыкъу зэфэшъхьафхэм яIофышIэхэр къыхагъэлэжьэнхэу. Зичэзыу къэсыгъэр ТекIоныгъэм ипаркэу станицэм дэтымрэ район администрациер зычIэт унэм къыпэIулъ чIыпIэмрэ зэтегъэпсыхьэгъэнхэр ары.


ПшъэдэкIыжь арагъэхьыгъ » Адыги.RU - Новости Адыгеи, история, культура и традиции адыгов (черкесов)\nАдыги - Новости Адыгеи, история, культура и традиции » Новости » ПшъэдэкIыжь арагъэхьыгъ\nМуниципальнэ образованиеу «Къалэу Мыекъуапэ» ичIыпIэ зыгъэIорышIэжьын къулыкъухэм муниципальнэ къулыкъум ыкIи къолъхьэ тын-Iыхыным пэшIуекIогъэнымкIэ хэбзэгъэуцугъэхэр зэрагъэцакIэхэрэр къэлэ прокуратурэм ыуплъэкIугъэх. Муниципальнэ образованиеу «Къалэу Мыекъуапэ» ичIыпIэ зыгъэIорышIэжьын къулыкъухэм муниципальнэ къулыкъум ыкIи къолъхьэ тын-Iыхыным пэшIуекIогъэнымкIэ хэбзэгъэуцугъэхэр зэрагъэцакIэхэрэр къэлэ прокуратурэм ыуплъэкIугъэх.\nМуниципальнэ образованиеу «Къалэу Мыекъуапэ» ичIыпIэ зыгъэIорышIэжьын къулыкъухэм муниципальнэ къулыкъум ыкIи къолъхьэ тын-Iыхыным пэшIуекIогъэнымкIэ хэбзэгъэуцугъэхэр зэрагъэцакIэхэрэр къэлэ прокуратурэм ыуплъэкIугъэх.\nЗэрагъэунэфыгъэмкIэ, къэлэ администрацием IэнатIэ щызы-Iыгъ нэбгырэ заулэмэ хабзэр аукъозэ, 2017-рэ илъэсым къыкIоцI мылъку хахъоу яIэр ыкIи агъэкIодыгъэр шъыпкъагъэ хэ-лъэу администрацием IэкIагъэхьагъэп. ГущыIэм пае, транспортэу яIэр ыкIи 2017-рэ илъэсым хахъоу ашIыгъэр аушъэфыгъэх. УплъэкIунхэм къакIэлъыкIоу IэнатIэ зиIэ нэбгыри 5-мэ, джащ фэдэу пэщэ нэбгыри 2-мэ дисциплинарнэ пшъэдэкIыжь арагъэхьыгъ.