Лъэпкъ шIэжьым итхакIу | Адыгэ Макъ\nЛъэпкъ шIэжьым итхакIу\nАвтор: Редакция\t/ 24.07.2019\t/ КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nГумрэ псэмрэ зэрипхыхэзэ, сабыйхэм, кIэлэегъаджэхэм афэгъэхьыгъэ тхылъэу «Ныбджэгъу къысфэхъу» зыфиIорэр щыIэныгъэм къыпкъырэкIы, уапэкIэ уегъаплъэ.\nНыдэлъфыбзэм, лъэпкъ шэн- хабзэхэм, тыкъэзыуцухьэрэ дунаим изэхъокIыныгъэхэм яхьылIагъэу Хьакъунэ-Хъуажъ Заремэ къыдигъэкIыгъэ тхылъым уегъэгъуазэ, къэпкIугъэ гъогум уфызэплъэкIыжьын фаеу чIыпIэ урегъэуцо.\nСабыигъор — хъопсагъо\nАпэрэ едзыгъор сабыйхэм ясурэтхэмкIэ къызэIуехы. Сурэт пэпчъ къепIуалIэ пшIоигъор макIэп. Усэхэр кIэкIэу зэрэтхыгъэхэм узыIэпещэ. «Къангъэбылъ», «Ежь ышIагъэр къыстырелъхьэ», «Тыдэ къырихыра а ишIэныгъэ?», «Ущымытэу ори къакIо», нэмыкIхэр зэогъапшэх. Чылэм дэсэу хэта ицIыкIугъом къангъэбылъ емышIагъэр? Хэта хьэм, чэтыум адэмыджэгугъэр? Джэуапхэм уалъыхъузэ, джэгукIэхэмрэ пIуныгъэмрэ зэрэзэпхыгъэхэм унаIэ теодзэ.\nАлим кIэлэ даIо хъугъэ, Асхьад Iэужьыр-лъэужьыр, ау къызелъэIухэм ышIагъэр емыкIу. Iэр зыхитхьэкIэгъэ псыр нахьыжъхэм къафихьыгъ. Сасэ цIыкIу джэгузэ иджанэ ыушIоигъ. Сыда янэ къыриIощтыр?\nСабыигъор хъопсагъо шъхьае, мыхъо-мышIагъэу зэрихьэрэм пае пщынэн фаеу чIыпIэ зэрифэрэр усакIом къыхегъэщы. КIэлэцIыкIум щыIэныгъэр куоу къыгурымыIорэми, ыIорэмрэ ышIэрэмрэ яуцолIэжьыным имэхьанэ урегъэгупшысэ.\nПцIыусэу кIэлэцIыкIур щэрэмыт, гукIэгъу хэрэлъ, шIушIагъэр ерэгъэлъапI. «Шъыпкъагъэр дышъэм нахь лъапI» адыгэмэ аIо. КIэлэцIыкIум ишэн-хабзэхэр ыпсыхьанхэм фэшI ылъэгъурэм, зэхихырэм сыдэущтэу уасэ афишIыщта?\nХьакъунэ Заремэ итхыгъэхэмкIэ еджакIохэм адэгущыIэ. КIэлэцIыкIу IыгъыпIэм сабыйхэр зэрэщагъасэхэрэр, унагъом пIуныгъэ мэхьанэу иIэм зыкъызэриIэтырэр, цIыфым шIушIагъэр щыIэныгъэм къызэрэщетэжьырэр усэхэм ахэолъагъо.\nНанэ ишIушIагъэ къоджэ щыIакIэм къыхихыгъэу плъытэ хъущт.\nОсыр чIыгум къытешъашъэ,\nАр кIымафэм инэшан.\nХьаку машIор мэIушъашъэ,\nЗиIэшIагъэр ар синан.\nУнэ фабэр гум зэрэрихьырэм дакIоу, нанэ ишIушIагъэ кIэлэцIыкIум къыгурэIо.\n«Ислъам зышIошIыжьы» зыфиIорэ усэри щыIэныгъэм къыхэкIыгъ. Гъэмафэм джэдыгур Ислъам фащэфыгъ. Щыгъыныр зэпэжъыужьы, уеплъынкIэ дахэ. Ислъам зышIошIыжьын игухэлъэу мэфэ жъоркъым джэдыгур зыщилъагъэу гъунэгъухэм зарегъэлъэгъу. Уахътэм димыштэрэр кIэлэцIыкIум зыдишIэжьыным фэшI тхакIом гущыIэ гъэшIэгъонхэр къегъотых, щыгъынымрэ уахътэмрэ зэрепхых.\nОм изытет ехьылIэгъэ усэхэр гум пэблагъэх. КIымафэм ос IашкIэ ешIэх. Iажэм уанэ тыралъхьагъэу ос шъабэм щэджэгух. Ос пшъашъэхэр ашIыгъэх, осхэкухьэ ешIэх.\nКIы сурэтым гур къещэфы,\nОс шъабэм фитэу гу щафэ.\nКIэлэцIыкIухэм пчыхьэ нэсы\nИкъун къачъыгъ непэ лъэсэу.\nКIэлэцIыкIугъом ихъопсагъо, джэгукIэхэм уахътэр зэряпхыгъэр усакIом IупкIэу къызэIуехых.\nКIэлэцIыкIухэм сурэтхэу атырахыгъэхэм тхылъыр къагъэдахэ, усэхэм нахь уафащэ. «Тхыбзэр хэти иныбджэгъу» зыфиIорэ едзыгъор еджакIо пэпчъ ищыкIагъэу тэлъытэ.\nИни цIыкIуи шъукъыкъокI,\nТиI тэ непэ зы мэфэкI! –\nТыбзэ Iушыр тэгъэкIуат,\nТхылъыр шIэныгъэм иIункIыбз. УсакIор ащ къыпкъырыкIызэ, тхыбзэр егъэжьапIэ зэрэтфэхъурэм, щыIэныгъэм игъогу тызэрэтырищэрэм гур афэIорышIэ.\nСабый тхьапша ебгъэджагъэр,\nТхыбзэр? Икъун уиI IофшIагъэу,\nИлъэс къэс уигъогу тетых\nШIэныгъэр тыдэ щыIэми кIэлэцIыкIур лъыкIон зэрэфаем усэм урегъэгупшысэ.\n«ЧIым тэщ пае ущэнэфы!» зыфиIорэм зэ нахь уемыджэныр пшIомакI. Ащ къыфэбгъэзэжьзэ, нэмыкI тхыгъэхэм уакъыфызэплъэкIыжьы.\nТхыбзэр тфэхъугъ егъэжьапIэ\nАдрэ тхылъхэм анахь лъапIэу\nСшIошI еджакIэ сэзгъэшIагъэр,\n«ТишIэныгъэ тырэгушхо» зыфиIорэм тыкъыфызэплъэкIыжьы, тыхэщэтыкIы.\nНепэ тхылъым тыкъыпфеджэщт,\nПэпчъы уасэ фэтэшIышъу,\n«Бзэр — псэ» зыфиIорэ едзыгъом тынэмысызэ, лъэпкъым ифольклор, литературэр зэрэбаихэм уагъэгушхо. Хьакъунэ Заремэ усэ цIыкIум ацIэ къыщыримыIоми, адыгэ ашугэу Теуцожь Цыгъо, тхакIохэу КIэрэщэ Тембот, Хьаткъо Ахьмэд, МэщбэшIэ Исхьакъ, Къуекъо Налбый, Бэрэтэрэ Хьамидэ, Нэхэе Руслъан, нэмыкIхэри нэгум къыкIегъэуцох. Урыгушхонэу литературэ бай лъэпкъым иI.\nЕджапIэм сабыеу кIохэрэм, тхылъ еджэным хилъэсагъэм, кIэлэегъаджэм едэIу зышIоигъом, нэмыкIхэм афэгъэхьыгъэ усэхэр щыIэныгъэм къыщэгущыIэх. АщкIи З. Хьакъунэм тыфэраз. «Бзэр зэрагъашIэрэп, адыгабзэр тшIокIоды» зыIохэрэм, тхьаусыхалэхэм усакIор ащыщэп. НахьышIум тызэрэфэкIощт шIыкIэм егупшысэ, хэкIыпIэхэр къегъотых.\n«Дахэ тидунай», «Шэн-хабзэхэм тагъэдахэ», «Ахэр зэрэгъэшIэгъонхэр», «Бзэр — псэ» зыфиIохэрэ едзыгъохэр лъапсэу яIэм егъэпытэх. Зэбгъапшэхэзэ, адыгэм идунай зэрэдахэм, лъэпкъым ичIыгу, пэсэрэ лъэхъаным къыщыублагъэу, зэрэхъопсагъом гукIэ уяплъы. КIэлэцIыкIухэм ягулъытэ изыкъегъэIэтын усакIом игущыIэ щэрыохэр фэIорышIэх.\nТэтэжъ игъогу къытегущыIэзэ, лIэшIэгъу псаур къэзыгъэшIэгъэ чъыгаеу щагум дэтыр жьыбгъэм рикIыкIын ымылъэкIэу чIым рэхьатэу къызэрэщыкIыгъэм урегъэгупшысэ — лIэужхэр зэрэзэфищэхэрэм, чъыгым шIуагъэу пылъым уагъэгушхо. Тэтэжъ игъогу рыкIощтхэр щыIэх.\n«Ныдэлъфыбзэр сэгъэтынчы», «Адыгабзэр сэры зыер», «Ащ фэдэу бзэ дахэ щыIэп», фэшъхьаф усэхэр «сыадыг, силъэпкъ сэгъэлъапIэ» зыIохэрэм япкъынэ-лынэхэм ахэгъэщагъэхэу псэунхэ фаеу сыгу къысеIо, усакIом десэгъаштэ.\nНым бзэр ригъапшэзэ З. Хьакъунэм ытхыгъэм пыдзагъэх адыгэу чIым зэрэтетым, лъэпкъым зэрэфэразэм яхьылIэгъэ гупшысэхэр. Адыгабзэр щыIэныгъэм хэткIухьащтэп. Щагубзыухэм, тхьакIумкIыхьэм, хьэмрэ чэтыумрэ, нэмыкIхэм афэгъэхьыгъэ тхыгъэхэм, баснэхэм, поэмэхэм хэушъхьафыкIыгъэу уакъытегущыIэныр нахьышIу.\nМыекъуапэ къыщыдэкIыгъэ тхылъэу «Ныбджэгъу къысфэхъум» илъэтегъэуцо Адыгэ республикэ кIэлэцIыкIу тхылъеджапIэм, Бжыхьэкъоежъым, Адыгэкъалэ, Нэчэрэзые, республикэ кIэлэегъэджэ колледжэу Андырхъое Хъусенэ ыцIэ зыхьырэм, нэмыкIхэм ащыкIуагъ.\n— БэшIагъэу мыщ фэдэ тхылъым тыкъежэщтыгъ, — къыщаIуагъ еджапIэхэм. — Хьакъунэ Заремэ гъунэ имыIэу тыфэраз, итхылъыкIэхэм тяжэ.\nХьакъунэ Заремэ лъэпкъ литературэм пытэу хэуцуагъэу лъагъоу щыпхырищырэр зыми фэдэп. Ащ игущыIэхэм атехыгъэхэ орэдхэу Гъонэжьыкъо Аскэр ыусыгъэхэм ащыщых «ТызэхэкIыжьы», «Сыд силажьэр?», нэмыкIхэри. «ТызэхэкIыжьым» игущыIэхэр З. Хьакъунэм зэритхыгъэр амышIэу лъэпкъым ыусыгъэ орэдэу алъытэзэ бэмэ къаIоу зэхэтэхы. Лъэпкъым ыштэгъэ тхакIоу ущыIэныр насыпыгъэкIэ Заремэ фэтэлъэгъу.\nТыркуем, Израиль, Францием, Иорданием къарыкIыгъэхэ тилъэпкъэгъухэр джырэблагъэ Хьакъунэ Заремэ итхылъхэм, орэдхэм къакIэупчIагъэх.\n— Адыгабзэ зымышIэрэ тикъуаджэ дэсэп, — къытиIуагъ Кфар-Камэ щыпсэурэ Ацумыжъ Юныс. — Хьакъунэ Заремэ иорэдхэм тигуапэу тядэIу, итхылъхэм тиеджакIохэр къакIэупчIэх.\n«Ныбджэгъу къытфэхъум» еджэгъошIу, гурыIогъошIу. КIэлэцIыкIухэм нахь афытегъэпсыхьагъэми, кIэлэегъаджэхэм, зыныбжь хэкIотагъэхэм ашIогъэшIэгъон. Уахътэм зэрэдиштэрэм, лъэпкъ гупшысэр зэрэщыпхырищырэм тхылъым кIуачIэу иIэр къаIэты.\n— Сиадыгабзэ ибаиныгъэ, идэхагъэ ситхыгъэхэм къащисIотыкIы сшIоигъу, — къытиIуагъ Къэралыгъо телерадиокомпаниеу «Адыгеим» ижурналистэу Хьакъунэ Заремэ.\nАдыгэ Республикэм и Къэралыгъо премие литературэм ылъэныкъокIэ Хьакъунэ Заремэ тефэу республикэ общественнэ движениеу «Адыгэ Хасэм» ылъыти, зэхахьэм къыщагъэлъэгъуагъ.\nОпсэу, Зарем! «Адыгэ макъэм» щебгъажьи илъэсыбэрэ Iоф зэдэтшIагъ. Уикъэлэмыпэ нахь чан зэрэхъурэм уигъэгушхозэ уитхыгъэхэм ахэбгъэхъонэу пфэтэIо. Тхьэм насыпышIо уешI.\nСурэтхэм арытхэр: Хьакъунэ Зарем; тхылъым инэкIубгъохэм ащыщ.


Къоджэ псэупIэхэм къащызэIуахыщт — Адыгэ макъ\nКъоджэ псэупIэхэм къащызэIуахыщт\nАдыгеим щыпсэухэрэм адэбз узым пэшIуекIонымкIэ IэпыIэгъу къафэхъущт амбулаторнэ гупчэ къафызэIуахыщт.\nДжырэ уахътэ гупчакIэм икъызэIухын епхыгъэ IофшIэнхэр зэшIуахых. Ар Кощхьэблэ район сымэджэщым щагъэпсыгъ. Лъэпкъ проектэу «Псауныгъэм» къыдыхэлъытэгъэ программэу «Адэбз узым пэшIуекIогъэныр» зыфиIорэм епхыгъэу псэуалъэр ашIыгъ.\nНепэрэ мафэм ехъулIэу сымэджэщым компьютернэ томографыкIэ чIагъэуцуагъ, специалистхэр рагъаджэх. АР-м псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ и Министерствэ ипресс-къулыкъу къызэритырэмкIэ, Адыгэ республикэ клиническэ онкологическэ диспансерым иIофышIэхэр Гупчэм кIощтых, ар къызэIуахыным зэрэфэхьазырым зыщагъэгъозэщт. Ащ врач-онкологитIумэ Iоф щашIэщт, къеуалIэхэрэр ауплъэкIущтых, ящыкIэгъэ IэпыIэгъур арагъэгъотыщт.\n— Гупчэм пшъэрылъ шъхьаIэу иIэр адэбзыр къызщыхагъэщыгъэм къыщегъэжьагъэу мэфэ 14-у къыкIэлъыкIуагъэм сымаджэм диагнозыр фагъэуцуныр ары. Нэужым ар республикэ онкодиспансерым агъэкIощт. КъызыкIожьыкIэ, диспансерым щылъыплъэщтых, — къыIуагъ АР-м псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ и Министерствэ иотдел ипащэу Къушъхьэ Саниет.\nСпециалистхэм къызэраIорэмкIэ, гупчэр къызэрэзэIуахыгъэм ишIуагъэкIэ, адэбзыр къызэузыгъакIэхэр нахь псынкIэу къыхагъэщын амал щыIэ хъущт.\nШъугу къэтэгъэкIыжьы, адэбз узым пэшIуекIогъэным епхыгъэ пэшIорыгъэшъ Iофтхьабзэхэр чанэу зэрэзэхащагъэм ишIуагъэкIэ, 2020-рэ илъэсым мы узым илIыкIыгъэхэм япчъагъэ проценти 7,2-кIэ нахь макIэ хъугъэ.\nПредыдущая Хъулъфыгъэр агъэпщынэщт\nСледущая Гугъэ дахэм уфещэ


Сэнэхьатыр, шIулъэгъур… — Адыгэ макъ\nРедактор 25.11.2021 КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nРеспубликэм и Лъэпкъ театрэу Цэй Ибрахьимэ ыцIэ зыхьырэм икъэгъэлъэгъон шэкIогъум и 26-м Мыекъуапэ щыкIощт.\nАбхъазым, Адыгэ Республикэм искусствэхэмкIэ язаслуженнэ IофышIэшхоу, режиссерэу Нэгъой Инвер ытхыгъэм техыгъэу «Къэзгъэзэжьырэр Тхьам ештэжьы» зыфиIорэр «Налмэсым» и Унэ щыкIощт.\nНэгъой Инвер ыгъэуцугъэ къэгъэлъэгъоным театрэм иартистхэу Хьакъуй Андзаур, КIэмэщ Разыет, Ахьмэт Артур, Болэкъо Адам, Тхьаркъохъо Марджанэт, нэмыкIхэу лъэпкъ искусствэм щашIэхэрэр хэлажьэх. Артист ныбжьыкIэхэу Дэмэлые Казбек, УдыкIэко Ислъам ярольхэр къашIызэ, ясэнаущыгъэ къызэIуахы.\nАртист сэнэхьатыр къыхэзыхырэр, шIулъэгъоу ныбжьыкIэмэ зэдашIыгъэр, щыIэныгъэм изэхъокIыныгъэхэр, адыгэ шэн-хабзэхэр къэгъэлъэгъоным хэолъагъох. Артистхэм ярольхэр къашIызэ, щыIэныгъэр нахьышIоу къыбгурагъаIо, шIошъхъуныгъэхэр уагъэшIых.\nРолым психологиеу, философиеу хэлъыр артистым къызэIуихыным режиссерыр зэрэпылъыгъэр къыхэбгъэщыхэ пшIоигъоу гупшысэхэм узэлъакIу. Артисткэу Хьалащтэ Саныет къызэриIуагъэу, ышнахьыжъ, ролыр А. Хьакъуим къешIы, бизнесым пылъэу унэгъо Iофхэр зыIэкIигъэкIыгъэх. Сыда ар къызхэкIыгъэр?\nКъэгъэлъэгъоным шъуеплъ, зэфэхьысыжьхэр шъушIынхэу уахътэ шъуиI. Орэд дахэхэм шъуядэIун шъулъэкIыщт.\nПредыдущая ФэгъэкIотэнэу яIэхэр\nСледущая Илъэсныкъо зытешIэкIэ


ТырэгущыIэ, дунаим щагъэлъапIэ — Адыгэ макъ\nТырэгущыIэ, дунаим щагъэлъапIэ\nРедактор 07.06.2019 07.06.2019 КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nУрысыбзэм и Мафэ фэгъэхьыгъэ зэхахьэхэр Адыгэ Республикэм тыгъуасэ щыкIуагъэх.\nРеспубликэм итеатрэхэм Iоф зыщашIэрэ унэм ыпашъхьэ Александр Пушкиным исаугъэтэу щытым нэбгырабэ къыщызэрэугъоигъ. Пчэдыжьым кIэлэеджакIохэр, кIэлэегъаджэхэр, поэзием пыщагъэхэр саугъэтым ыпашъхьэ щытлъэгъугъэх. Усэхэм къяджэхэзэ, нэпэеплъ сурэтхэр ныбжьыкIэхэм атырахыгъэх.\n— Урысыбзэр, литературэр кIэлэеджакIохэм язгъашIэхэзэ илъэсыбэрэ Iоф сшIагъэ, — къеIуатэ Антонина Крючковам. — Бзэр дэгъоу зышIэрэм щыIэныгъэр нахьышIоу къыгурэIо. Александр Пушкиным исаугъэт сыкIэрытэу IофшIэным иветеранхэм, ныбжьыкIэхэм сигуапэу гущыIэгъу сафэхъугъ. Урысыбзэр зэрагъэлъапIэрэр къахэщэу тхэкIо цIэрыIом шъхьащэ фашIы.\nХэгъэгум икоммунистическэ партие икъутамэу Адыгэ Республикэм щыIэр кIэщакIо фэхъуи, урысыбзэм и Мафэ фэгъэхьыгъэ зэхахьэ А. Пушкиным исаугъэт ыпашъхьэ щызэхащагъ. КПРФ-м и Адыгэ реском иапэрэ секретарэу Евгений Саловыр Iофтхьабзэм къыщыгущыIагъ. Александр Пушкиным урысыбзэм лъапсэ зэрэфишIыгъэр хигъэунэфыкIыгъ.\nПартием и Мыекъопэ къэлэ комитет иапэрэ секретарэу, Адыгэ Республикэм и Парламент идепутатэу Елена Москаленкэр, комсомолым и Адыгэ республикэ комитет иапэрэ секретарэу, Мыекъуапэ инароднэ депутатхэм я Совет идепутатэу Марина Ситниковар, адыгэхэм ядунай щыцIэрыIо археологэу Тэу Аслъан, нэмыкIхэри зэхахьэм хэлэжьагъэхэм гущыIэгъу афэхъугъэх.\n— Бзэр цIыфлъэпкъым ыпс, — къеIуатэ Адыгэ Республикэм культурэмкIэ изаслуженнэ IофышIэу, Урысыем ижурналистхэм я Союз хэтэу, адыгэ ашугэу Теуцожь Цыгъо июбилейнэ медаль къызыфагъэшъошагъэу Тэу Аслъан. — Тэ урысыбзэм тырыгущыIэ зыхъукIэ Александр Пушкиным ишIушIагъэ мэхьэнэ ин етэты. Ащ иусэхэм тяджэзэ, щыIэныгъэм зыфэдгъэсагъ. Урысыбзэмрэ адыгабзэмрэ язэпхыныгъэхэр къыдэтлъытэхэзэ тиныдэлъфыбзэ ишъэфхэр зэтэгъашIэх.\nКоммунистхэм, комсомолым хэтхэм гъусэ афэхъухи, Александр Пушкиным исаугъэт екIолIагъэхэм усакIом лъытэныгъэ зэрэфашIырэр къагъэшъыпкъэжьыгъ. Александр Пушкиным псэ къызыпигъэкIэгъэ урысыбзэу непэ дгъэфедэрэр къэралыгъуабзэу тиI, дунаим щырэгущыIэх.\nПредыдущая Дышъэр япшIэнэрэу къыхьыгъ\nСледущая КъумпIыл Мурат республикэм ихэхъоныгъэкIэ форумхэм мэхьанэшхо зэряIэр къыхигъэщыгъ


Къуаджэм имэфэкI » NatPress.NET - Национальное Агентство Новостей России\nNatPress.NET - Национальное Агентство Новостей России » В Мире » Мероприятие » Къуаджэм имэфэкI\n19:15 Понедельник 0 3 404\nМероприятие 3 404 0\nЧъэпыогъум и 15 къуаджэу Улапэ имэфэкI хигъэунэфыкIыгъ – ыныбжь илъэс 150-рэ хъугъэ. Мы мафэм ехъулэу къуаджэм щызэрэугъоигъэх Адыгеим иIэшъхьэтетхэр, къуаджэм щыщхэр, хьакIэхэр. Ахэр зэкIэ еджапIэм къекIолIагъэх.\nУлапэхэм къафэгушIуагъ АР-м и ЛIышъхьэу ТхьакIущынэ Аслан. Улапэ щыщхэу хэгъэгу зэошхом хэкIодагъэхэм ясаугъэты Адыгеим и ЛIышъхьэ къэгъагъ Iэрамыр тырилъхьагъ, нэужым къоджэдэсхэм афэгушIуагъ. ТхьакIущынэ Аслъан и гущыIэ къыщихигъэщыгъ Улапэ шIэныгъэлэжьэу, кIэлэегъаджэу, IорэдыIоу, тхакIоу мымакIэу къызэрэдэкIыгъэр. ГущыIэ фабэхэмкIэ зафигъэзагъ чIыгулэжьхэми. Анахь дэгъоу ясэнэхьаткIэ лажьэхэрэм щытхъуцIэхэр ыкIи щытхъу тхылъхэр афагъэшъошагъэх. Ахэмэ ащыщ мэкъумэщышIэ хъызмэтшIапIэм и пащэу КъумпIыл Къэралбый, Улапэ къоджэ псэупIэм ипащэу Куфэнэ Нурыет, ООО-у «Синдика-Агро» зыфиIорэм игидротехникэу Симболет Мурат, Красногвардейскэ район сымэджэщым медицинэ IэпыIэгъу псынкIэмкIэ истанцие ифельдшерэу Хьао Аминэт, Улапэ еджапIэм икIэлэегъаджэу Шыкъултыр Кукусс.\nУлапэхэм джащ фэдэу афэгушIуагъ АР-м и Къэралыгъо Совет-Хасэм и Тхьэматэу Федор Федорко, Красногвардейскэ районым и администрацие ипащэу ТхытлIэнэ Вячеслав, хакIэу Краснодар краим къикIыгъэхэр, заом и ветеранхэр.\nКъэгъэлъэгъонэу Улапэ и тарихъ къизыIотыкIырэмкIэ мэфэкIыр лъагъэкIотагъ. Анахь пщэрыхьакIо дэгъоу Улапэ дэсхэм аупщэрахьыгъэ адыгэ шхынхэр хакIэхэм апагъохыгъэх. Нэужым спорт зэнэкъокъухэр ыкIи ижъырэ адыгэ джэгукIэхэр щыIагъэх. МэфэкI мафэм кIэух фэхъугъ орэдыIо ыкIи къэшъуакIо цIэрыIохэм яконцерт.


Адыгеир анахь дэгъухэм ясатырэ хэхьагъ — Голос Адыга\nАдыгеир анахь дэгъухэм ясатырэ хэхьагъ\nУФ-м ишъолъырхэм, джащ фэдэу Адыгеими добровольчествэм иресурснэ гупчэхэр ащыгъэпсыгъэнхэмкIэ зэнэкъокъум икIэуххэр зэфахьысыжьыгъэх.\nСертификатхэр зэратыщтхэмкIэ зэнэкъокъум иедзыгъо изэфэхьысыжьхэм къызэрагъэлъэгъуагъэмкIэ, добровольчествэм ишъолъыр ресурснэ гупчэ игъэпсынкIэ шапхъэу щыIэхэм зэрадиштэрэр къэзыушыхьатырэ организацие 71-рэ пхырыкIыгъэх. Зэфэхьысыжьхэм къакIэлъыкIоу волонтер гупчэхэм я Ассоциацие ыкIи УФ-м исубъектхэм я Правительствэхэм анахь организацие дэгъухэм зэзэгъыныгъэхэр адашIыщтых. Ащ нэмыкIэу организациехэр «Ресурсные центры» зыфиIорэ программэм хагъэхьащтых ыкIи ахэм яIофшIэнкIэ ящыкIэгъэ IэпыIэгъур арагъэгъотыщт.\nУФ-м ишъолъырхэм добровольчествэм иресурснэ гупчэхэр ащыгъэпсыгъэнхэм фэгъэхьыгъэ зэнэкъокъур бэдзэогъум и 4-м къыщегъэжьагъэу Iоныгъом и 3-м нэс рекIокIыгъ. ЗэхэщакIохэм мыщкIэ пшъэрылъэу яIагъэр Урысыем ишъолъырхэм добровольчествэм игупчэхэр шIуагъэ къытэу ащызэхэщэгъэнхэр, ныбжьым емылъытыгъэу, цIыфхэр волонтер IофшIэным кIэгъэгушIугъэнхэр ыкIи УФ-м ишъолъырхэм добровольчествэм хэхъоныгъэхэр ащегъэшIыгъэныр ары.\nДобровольчествэм иресурснэ гупчэ профессиональнэ организациеу щыт, добровольческэ IофшIэным ылъэныкъокIэ зэхэщэн, консультационнэ ыкIи методическэ фэIо-фашIэхэр организациехэм ыкIи цIыфхэм афегъэцакIэ. Ресурснэ гупчэм анахь пшъэрылъ шъхьаIэу иIэр шъолъырым исоциальнэ-экономикэ хэхъоныгъэхэм зыкъягъэIэтыгъэныр ыкIи добровольческэ IофшIэным ишIуагъэкIэ цIыфхэм ящыIэкIэ-псэукIэ нахьышIу шIыгъэныр арых.\nЗэнэкъокъум хэлэжьагъэх коммерцием емыпхыгъэ организациехэр, къэралыгъо учреждениехэр, апшъэрэ гъэсэныгъэ языгъэгъотырэ организациехэр, шъолъырхэм добровольческэ IофшIэныр ащызыгъэцакIэхэрэр. Зэнэкъокъум иэкспертыгъэх гъэцэкIэкIо хэбзэ къулыкъухэр, коммерцием емыпхыгъэ ыкIи мы лъэныкъомкIэ Iоф зышIэрэ организациехэр.\nЗэнэкъокъум хэлажьэхэ ашIоигъоу тхылъи 118-рэ къырахьылIагъ, ахэм ащыщэу 77-р Урысыем ишъолъырхэм къарыкIыгъэх. ХэшыпыкIынымкIэ кIэуххэр зашIыхэм, добровольчествэм ишъолъыр ресурснэ гупчэ игъэпсынкIэ шапхъэу щыIэхэм зэрадиштэрэр къэзыушыхьатырэ сертификатхэр аратынхэмкIэ организацие 71-у пхырыкIыгъэхэм Адыгэ республикэ общественнэ организациеу «Добровольчествэм иресурснэ гупчэу «Адыгеим иволонтерхэр» зыфиIорэр.\nАдрэ организациехэу хэшыпыкIыным пхырымыкIыгъэхэр партнерэу щытыщтых ыкIи шIуагъэ къытэу добровольческэ гупчэхэм шъолъырхэм Iоф щашIэнхэмкIэ IэпыIэгъу афэхъущтых.\nШъушIэным пае: волонтер гупчэхэм я Ассоциацие Урысыем иволонтер организацие анахь инхэм ащыщ. 2014-рэ илъэсым УФ-м и Президент игукъэкIыкIэ Шъачэ щыкIогъэ Олимпийскэ джэгунхэм яволонтер программэ икIэн къэухъумэгъэным ыкIи добровольческэ движением цIыфхэр чанэу къыхэгъэлэжьэгъэнхэм фэIорышIэрэ гупчэр зэхащагъ. Волонтер гупчэм зэкIэмкIи организации 125-рэ хэхьэ. Ассоциацием организацие миным ехъу къызэлъеубыты: ресурснэ гупчэхэр, шIушIэ фондхэр, университетхэм ыкIи колледжхэм яволонтер гупчэхэр, Урысыем ишъолъырхэм якъэралыгъо учреждение 83-рэ.\nПредыдущая Уголовнэ Iоф къыфызэIуахыгъ\nСледущая Кавказ музыкэм щедэIугъэх


дифэпагъ - это... Что такое дифэпагъ?\nлъыI., дэшI. одел, -а, -о его вместе с ним\nНым кIалэр пшъашъэм дифэпагъ\nСмотреть что такое "дифэпагъ" в других словарях:\nдиIыгъыгъ — (деIыгъы) лъыI., дэшI. 1. держал, а, о вместе с ним Диубытыгъэу ыIыгъыгъ Дзыор апщы зэхъум кIалэм дзыуашъхьэр янэ диIыгъыгъ 2. ехьщ. содержал, а, о вместе с ним Дигъэщхагъ, дифэпагъ ЛIым ибын кIэлэ ибэри диIыгъыгъ … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ


Сэнаущхэр Адыгеим еугъоих — Адыгэ макъ\nСэнаущхэр Адыгеим еугъоих\nРедактор 16.09.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nАдыгэ Республикэм теннис цIыкIумкIэ изэIухыгъэ зэнэкъокъу Мыекъуапэ щыкIуагъ.\n— Краснодар, Ставрополь крайхэм, Адыгэ Республикэм якIэлэцIыкIухэмрэ ныбжьыкIэхэмрэ зэIукIэгъухэм ахэлэжьагъэх, — къытиIуагъ Мыекъуапэ иадминистрацие физкультурэмкIэ ыкIи спортымкIэ и Комитет иIофышIэу Бзаго Рустам. — «Адыгеим сэнаущхэр еугъоих» зыфиIорэ зэнэкъокъур спорт Унэшхоу Кобл Якъубэ ыцIэ зыхьырэм гъэшIэгъонэу щыкIуагъ, теннисыр зыгу рихьыхэрэр зэфищагъэх.\n— Адыгэ Республикэм теннис цIыкIумкIэ и Федерацие, Мыекъуапэ иадминистрацие физкультурэмкIэ ыкIи спортымкIэ и Комитет, Адыгэ къэралыгъо университетым зэнэкъокъур зэхащагъ. 2004 — 2013-рэ илъэсхэм къэхъугъэхэ кIалэхэр, пшъашъэхэр аныбжьхэм ялъытыгъэу купищэу гощыгъэхэу зэдешIагъэх. Теннис ешIэпIэ 24-мэ спортсменхэм яIэпэIэсэныгъэ къащагъэлъэгъуагъ.\nКIалэхэм язэIукIэгъухэм Владислав Курдюковым, Артем Крбашян, Борис Вайнштейн апэрэ чIыпIэхэр къащахьыгъэх, зэкIэри Кранодар краим щыщых.\nАдыгэ Республикэм ипсэупIэу Вольнэм къикIыгъэ Даниил Кузнецовым ятIонэрэ чIыпIэр къыдихыгъ, ар 2007 — 2009-рэ илъэсхэм къэхъугъэмэ якуп хэтыгъ.\nАпшерон районым щыщэу Эвелина Дубининам, 2004 – 2006-рэ илъэсхэм къэхъугъэмэ якуп, апэрэ чIыпIэр фагъэшъошагъ.\n2007 — 2009-рэ илъэсхэм къэхъугъэхэ пшъашъэхэм якуп Краснодар щыпсэурэ Элина Плачковскаям зэнэкъокъум апэрэ чIыпIэр къыщихьыгъ.\nТиреспубликэ и Кощхьэблэ район икIэлэеджакIоу Дарья Кузнецовар 2010 — 2013-рэ илъэсхэм къэхъугъэхэ пшъашъэхэм адешIагъ. Анахь IэпэIасэхэм ащыщхэм текIоныгъэр къашIуихьи, апэрэ чIыпIэр къыдихыгъ.\n— Зэнэкъокъур хэлэжьагъэхэм ашIогъэшIэгъон хъугъэ, — тизэдэгущыIэгъу лъегъэкIуатэ Бзаго Рустам. — Нэбгыри 170-м нахьыбэ теннис зэдешIагъ. Сэнаущыгъэ зыхэлъ ныбжьыкIабэ Мыекъуапэ щызэIукIагъ. Илъэс къэс зэнэкъокъур зэхатщэ тшIоигъу.\nКIэлэцIыкIухэмрэ ныбжьыкIэхэмрэ физкультурэм, спортым апыщагъэхэу пIугъэнхэмкIэ, щыIэныгъэм фэгъэсэгъэнхэмкIэ зэнэкъокъухэм ямэхьанэ зыкъеIэты. Узэкъотмэ – улъэш. ЗэхэщакIохэм егъэжьэпIэшIу ашIыгъэу тэлъытэ. Спортым ныбжьыкIэхэр хащэхэзэ, ясэнаущыгъэ къызэIуахы. Спорт псэолъэ зэтегъэпсыхьагъэхэр республикэм иIэх, ахэр ныбжьыкIэхэм языгъэсапIэхэу щытых.\nПредыдущая В Адыгее ФК «Дружба» проводит для болельщиков открытую тренировку\nСледущая Апэрэ чIыпIэр къыдахыгъ


Республика Адыгея - Республикэм социальнэ-экономикэ хэхъоныгъэ зэришIыщтым тегущыIагъэх\nШъхьаIэр/Пресс-гупч/Къэбархэр/Республикэм социальнэ-экономикэ хэхъоныгъэ зэришIыщтым тегущыIагъэх\nРеспубликэм социальнэ-экономикэ хэхъоныгъэ зэришIыщтым тегущыIагъэх\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Мурат ООО-у «Инвестиционнэ-консалтинговэ компаниеу «АВ» зыфиIорэм илIыкIохэм — консорциумым идиректорэу Алексей Крыловскэмрэ ушэтынхэмкIэ идиректорэу Андрей Ефремовымрэ бэмышIэу адыриIэгъэ зэIукIэгъум стратегическэ планированиемкIэ системэр республикэм зэрэщызэхащэщтым епхыгъэ Iофыгъохэм щатегущыIагъэх.\nЗэIукIэгъум джащ фэдэу хэлэжьагъэх Адыгэ Республикэм и Премьер-министрэ ипшъэрылъхэр зыгъэцэкIэрэ Наталья Широковар, Адыгэ Республикэм и Премьер-министрэ игуадзэ ипшъэрылъхэр зыгъэцэкIэрэ Сапый Вячеслав, Адыгэ Республикэм экономикэ хэхъоныгъэмрэ сатыумрэкIэ иминистрэ игуадзэу Ворэкъо Хьалимэт.\nРеспубликэм исоциальнэ-экономикэ политикэкIэ лъэныкъо шъхьаIэхэр, пIэлъэ кIыхьэхэм ателъытэгъэ гухэлъхэр, пшъэрылъхэр, Адыгэ Республикэм социальнэ-экономикэ хэхъоныгъэ езыгъэшIыщт Стратегием икъыхэхынкIэ шIэгъэн фаехэр агъэнэфагъэх.\nМы документым Iоф дашIэу заублагъэр 2015-рэ илъэсыр ары. 2016-рэ илъэсым нэкъокъонымкIэ ыкIи хэхъоныгъэ ышIынымкIэ республикэм амалэу иIэхэр зэхафыгъагъэх. Мыгъэ Стратегием икъыхэхын иятIонэрэ чэзыу Iоф дашIэщт, ащ ипроект зэхэгъэуцогъэн фае.\n«Хэхъоныгъэ зэрашIыщт лъэныкъор тэрэзэу къызэрэхахырэм елъытыгъэщт яIофшIэнкIэ гъэхъагъэу ашIыщтхэри. Республикэм хэхъоныгъэ ышIын зэрилъэкIыщт лъэныкъохэр, проектхэр гъэнэфэгъэнхэм мэхьанэшхо иI. Ахэр пхырытщыхэзэ, пIэлъэ кIыхьэм телъытэгъэ пшъэрылъышхохэр зэшIотхынхэ тлъэкIыщт. Апэрэ чэзыоу Стратегиер зытегъэпсыхьагъэр цIыфхэм ящыIэкIэ-псэукIэ зыкъегъэIэтыгъэныр ары. Ащ пае социальнэ лъэныкъом, экономикэм хэхъоныгъэ ягъэшIыгъэн, Адыгеим щыпсэунхэмкIэ ыкIи Iоф щашIэнымкIэ нахь амал дэгъухэр афызэхэщэгъэнхэ фае», — хигъэунэфыкIыгъ КъумпIыл Мурат.\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцакIэрэм зэрилъытэрэмкIэ, мы лъэхъаным республикэм хэхъоныгъэ ышIыным пае къэралыгъо стратегическэ гъэIорышIэным исистемэу шIогъэшхо къэзытырэр иIэн фае.\nСтратегическэ планированиемкIэ предложениехэр къахьыгъэх ООО-у «Инвестиционнэ-консалтинговэ компаниеу «АВ» зыфиIорэм испециалистхэм. Ахэм зэралъытэрэмкIэ, экономикэм хэхъоныгъэ ышIынымкIэ Адыгеим амалышIухэр иIэх. Ар чIыпIэ Iэрыфэгъум щыс, транспорт инфраструктурэ дэгъуи иI.\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцакIэрэм зэрилъытэрэмкIэ, Стратегием икъыхэхын хабзэм икъулыкъухэр зэкIэ, общественностым, бизнесым, наукэм ялIыкIохэр нахь чанэу къыхэлэжьэнхэ фае.


Адыгеим и ЛIышъхьэ Тэхъутэмыкъое районым щыIагъ — Адыгэ макъ\nАдыгеим и ЛIышъхьэ Тэхъутэмыкъое районым щыIагъ\nРедактор 21.05.2019 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nIофшIэгъу дэкIыгъом къыдыхэлъытагъэу Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат тыгъуасэ къуаджэу Тэхъутэмыкъуае щыIагъ. Зянэ-зятэ зимыIэжьхэм ыкIи ахэр зышъхьащымытхэм къафащэфыгъэ фэтэрхэм яIункIыбзэхэр аритыжьыгъэх. Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх АР-м и Къэралыгъо Совет – Хасэм и Тхьаматэ игуадзэу Шъэо Аскэр, Тэхъутэмыкъое районым иадминистрацие ипащэу Шъхьэлэхъо Азмэт, министрэхэм я Кабинет хэтхэр, депутатхэр, нэмыкIхэри.\nРеспубликэм ипащэ Iофтхьабзэм къыщыгущыIэзэ, псэупIэ зэзыгъэгъотыгъэ ныбжьыкIэхэм игуапэу къафэгушIуагъ, гъэхъагъэхэр ашIыхэзэ ящыIэныгъэ гъогу рыкIонхэу къафэлъэIуагъ. НыбжьыкIэ нэбгырэ 13-мэ мы мафэм псэупIэхэр яIэхэ хъугъэ.\n— Республикэм щыпсэухэрэм алъэныкъокIэ тапашъхьэ щыт социальнэ пшъэрылъхэр гъэцэкIэгъэнхэр пстэуми анахь шъхьаIэу щыт. Зянэ-зятэ зимыIэжьхэм ыкIи ахэр зышъхьащымытхэм псэупIэхэр ягъэгъотыгъэнхэм иIофыгъо зэрифэшъуашэу зэшIотхыным сыдигъуи тыпылъ. Ащ фэдэ пшъэрылъ къытфегъэуцу УФ-м и Президентэу Владимир Путиным, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nПредпринимательствэм, унэгъо, специалист ныбжьыкIэхэм, нэмыкIхэм IэпыIэгъу афэхъугъэнымкIэ къэралыгъо программэ зэфэшъхьафыбэм республикэм Iоф зэрэщашIэрэр, ащ шIуагъэу къатырэр ныбжьыкIэхэм ашIэным, къафаIотэным мэхьанэшхо зэриIэр АР-м и ЛIышъхьэ къыхигъэщыгъ.\nПшъэшъэ ныбжьыкIэу Анастасия Филенкэр псэупIэ къызфащэфыгъэхэм ацIэкIэ къэгущыIагъ. Сыд фэдэрэ лъэныкъокIи IэпыIэгъу къафэхъурэ республикэм ипащэ зэрэфэразэхэр, ащ фэдэ фыщытыкIэм кIуачIэ къазэрэритырэр хигъэунэфыкIыгъэх.\nБлэкIыгъэ илъэсым мы купым къыхиубытэрэ ныбжьыкIэ 97-мэ псэупIэхэр арагъэгъотыгъэх, мы илъэсымкIэ гухэлъыр – нэбгыри 115-рэ.\nАР-м и ЛIышъхьэ поселкэу Инэм зэкIом мыщ щашIырэ физкультурнэ-псауныгъэр зыщагъэпытэрэ комплексым екIолIагъ. Мы проектым игъэцэкIэн пэIухьащт сомэ миллион 72-р – федеральнэ гупчэм, сомэ миллион 11,6-р – шъолъыр бюджетым къатIупщыгъэх.\nПсэуалъэр игъом ухыжьыгъэн, ащ дакIоу комплексым къыпыщылъ чIыпIэхэри зэтегъэпсыхьэгъэнхэ, лъэсрыкIо гъогухэр ыкIи екIолIапIэхэр гъэпсыгъэнхэ зэрэфаер республикэм ипащэ къыхигъэщыгъ.\n— Физическэ культурэм ыкIи спортым пыщагъэхэм япчъагъэ ныхьыбэ шIыгъэныр ары пшъэрылъ шъхьаIэу зыфэдгъэуцужьырэр. Ныбжь зэфэшъхьаф зиIэ цIыфхэм япсауныгъэ агъэпытэнымкIэ, спортсмен ныбжьыкIэхэр гъэсэгъэнхэмкIэ мыщ фэдэ екIолIакIэм мэхьанэшхо иI, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nАтлетикэ онтэгъум зыфэгъэсэгъэным фытегъэпсыхьэгъэ псэолъакIэу Инэм щашIыгъэми республикэм ипащэ щыIагъ. Мы спорт лъэпкъымкIэ дунэе класс зиIэ мастерэу, Урысыем ихэшыпыкIыгъэ командэ хэтэу Родион Бочковым зэIукIэгъу дыриIагъ. Мы илъэсым имэлылъфэгъум атлетикэ онтэгъумкIэ Европэм ичемпионатэу кIуагъэм тиспортсмен хэлэжьагъ ыкIи командэм хэтэу хагъэунэфыкIырэ чIыпIэр къыдихыгъ. Ащ ыпэкIэ Урысыем и Кубок къыфагъэшъошагъ.\nАтлетикэ онтэгъум, спортым зэрэпсаоу, хэхъоныгъэхэр ышIынхэм зынаIэ тет АР-м и ЛIышъхьэ къэзэрэугъоигъэхэр къыфэрэзагъэх.\nТэхъутэмыкъое районым ипсэупIэхэм общественнэ чIыпIэхэр зэрэщызэтырагъэпсыхьагъэхэри КъумпIыл Мурат зэригъэлъэгъугъэх. Ащ епхыгъэу район ыкIи поселковэ администрациехэм япащэхэм пшъэрылъхэр афишIыгъэх.\nДжащ фэдэу «линие занкIэм» илъэхъан зыкъыфэзыгъэзагъэхэ цIыфхэми республикэм ипащэ шъхьэихыгъэ зэдэгущыIэгъу адыриIагъ. Поселкэу Яблоновскэм ынаIэ къызэрэтетымкIэ, ащ игумэкIыгъохэр дэгъэзыжьыгъэнхэм зэрэпылъым афэшI ащ щыпсэурэ активистхэм АР-м и ЛIышъхьэ тхьауегъэпсэу къыраIуагъ.\nРеспубликэм ипащэ къызэриIуагъэмкIэ, муниципалитетым гумэкIыгъуабэ иI, ахэр чэзыу-чэзыоу зэшIуахых. ТапэкIи арэущтэу щытыщт.\nПоселкэу Инэм щашIырэ гурыт еджапIэу Советскэ Союзым и ЛIыхъужъэу А.Березовоим ыцIэ зыхьырэм кIэлэеджэкIо 1100-мэ ателъытагъ. АР-м и ЛIышъхьэ мыщ къызекIуалIэм учреждением ипащэ, псэолъэшIхэм гущыIэгъу афэхъугъ. Мы проектым зэкIэмкIи сомэ миллион 720-рэ фэдиз тефэщт, аужырэ шапхъэхэм адиштэщт.\nНепэрэ мафэм ехъулIэу еджэпIэжъыр Iуахыжьыгъ, ащ ычIыпIэ учреждениякIэ къашIы. ЕджапIэу агъэпсырэм Анатолий Березовоир зэрыбыбыщтыгъэ самолет-саугъэтыр щыгъэуцугъэным республикэм ипащэ дыригъэштагъ.\nЯблоновскэм щашIырэ кIэлэцIыкIу IыгъыпIэр мы илъэсым тыгъэгъазэм атынэу агъэнафэ, ащ зэкIэмкIи сомэ миллиони 150-рэ тефэщт. Джащ фэдэу АР-м и ЛIышъхьэ мы псэупIэм дэт гурыт еджапIэу N 5-м ихьэкIагъ. Поселкэм щыпсэухэрэр кIэлэеджакIохэм къаратырэ шхыныгъохэм язытет ымыгъэразэхэу республикэм ипащэ пчъагъэрэ зыкъыфагъэзагъ. Мыщ епхыгъэу КъумпIыл Мурат профильнэ министерствэм ипащэ пшъэрылъ гъэнэфагъэхэр фишIыгъэх, мыщ дэжьым гъот макIэ ыкIи сабыибэ зэрыс унагъохэм анахьэу анаIэ атырагъэтынэу къафигъэпытагъ.\nПредыдущая ЖьыкIэ Iоф зышIэщт паркышхом ишIын зынэсыгъэм тегущыIагъэх\nСледущая ЖъоныгъуакIэм и 21-р – я ХIХ-рэ лIэшIэгъум щыIэгъэ Кавказ заом хэкIодагъэхэм япхыгъэ Шъыгъо-ШIэжь Маф


Погода в Адыгейске. Прогноз погоды (метеоданные) в городе Адыгейск на 5 дней. Города России\nПрогноз погоды в Адыгейске на 5 дней\nДанные о погоде, в г. Адыгейск временно не доступны.\nПроект: “Обзор прогноза погоды в городах РОССИИ” публикует страницу - “Прогноз погоды в Адыгейске”.\nСводка прогноз погоды в городе Адыгейск, сформирована на основе метеоданных предоставленных сервисной службой прогноза погоды.\nНаряду с обзором метеоданных по городу Адыгейск, проект предлагает краткий обзор “горячих” новостей и курсы валют (ведущих экономически развитых стран), что позволит пользователю быть в курсе основных событий.


Автор Тема: Орден Золотого руна (Прочитано 5041 раз)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (34.08 кБ, 267x500 - просмотрено 94 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (29.97 кБ, 252x500 - просмотрено 78 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (55.22 кБ, 398x600 - просмотрено 66 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (36.5 кБ, 373x550 - просмотрено 57 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (66.63 кБ, 419x599 - просмотрено 68 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (39.23 кБ, 336x471 - просмотрено 64 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (63.88 кБ, 730x1134 - просмотрено 59 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (89.7 кБ, 809x1011 - просмотрено 65 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (63.23 кБ, 641x621 - просмотрено 234 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (127.52 кБ, 1060x1034 - просмотрено 184 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (110.91 кБ, 960x862 - просмотрено 179 раз.)


Республика Адыгея - Мэкъуогъум и 27-р – ныбжьыкIэхэм я Маф\nМэкъуогъум и 27-р – ныбжьыкIэхэм я Маф\nЛъытэныгъэ зыфэтшIырэ ныбджэгъухэр!\nМэфэкI шIагъом — ныбжьыкIэхэм я Мафэ фэшI тышъуфэгушIо!\nДжырэ ныбжьыкIэхэр ары тиреспубликэ гъэпсэкIо кIуачIэу иIэхэр. Адыгеим ипшъашъэхэмрэ икIалэхэмрэ еджэнымкIэ, наукэмкIэ, спортымкIэ гъэхъагъэхэр ашIых, общественнэ, волонтер IофшIэным хэлажьэх, тиреспубликэ гупси, тихэгъэгуи къарыкIощтым егъэгумэкIых.\nАдыгеим иныбжьыкIэхэм ягъэхъагъэхэр зэрэ Урысыеу игъэхъагъэх, республикэ хабзэм ипшъэрылъыр ныбжьыкIэхэм ягухэлъышIухэр пхыращынхэмкIэ ящыкIэгъэ амалхэр аригъэгъотынхэр ары.\nКъыткIэхъухьэхэрэм къадэхъурэм тырэгушхо, ахэм акIуачIи, амалэу яIэхэми тащэгушIукIы, джыри нахь текIоныгъэ инхэм къызэрафэкIощтхэм тицыхьэ телъ.\nНыбджэгъу лъапIэхэр! Мы мэфэкI мафэм зэкIэми тышъуфэлъаIо насып дахэ шъуиIэнэу, шъуигухэлъышIухэр къыжъудэхъунхэу!


Щагъдый идэхагъэ зеIэты — Адыгэ макъ\nЩагъдый идэхагъэ зеIэты\nРедактор 12.05.2022 НОВОСТИ\nШы спортымкIэ мэфэкI зэхахьэу «Адыгэ шыу джэгу» зыфиIорэр апэрэу Тэхъутэмыкъуае жъоныгъуакIэм и 7-м щыкIуагъ.Республикэ общественнэ движениеу «Адыгэ Хасэр», Адыгеим иобществэу «Шыу Хасэр» кIэщакIо зыфэхъугъэ-\nхэ Iофтхьабзэр шыгъэчъапIэу «Щагъдыим» щырагъэкIокIыгъ. Тэхъутэмыкъое къоджэ псэупIэм иадминистрацие, нэмыкIхэри зэхэщэн IофхэмкIэ IэпыIэгъу къафэхъугъэх.\nЗэхэщакIохэм пшъэрылъ инхэр зыфашIыжьыгъэх. Темыр Кавказым, Къыблэ шъолъы-\nрым, Адыгэ Республикэм шы спортым зыщаушъомбгъуным, лъэпкъ шэн-хабзэхэр къэухъумэгъэнхэм, лъэпкъ шIэжьым зыкъырагъэIэтызэ, ныбжьыкIэхэм япатриотическэ пIуныгъэ лъэхъаным диштэу зэхэщэгъэным, лъэпкъхэм ыкIи лIэужхэм язэфыщытыкIэхэр гъэпытэгъэнхэм зэхэщакIохэр пылъыщтых.\nШыгъэчъапIэу «Щагъдыир» итеплъэкIэ зэтегъэпсыхьагъ. Спортыр зикIасэхэм апае тIысыпIэхэр фашIыгъэх. Концерт къыщатыщтми, зэIукIэгъухэр щызэхащэщтми амалышIухэр яIэх.\nМэфэкI зэхахьэм къыщыгущыIагъэх Тэхъутэмыкъое районым иадминистрацие ипащэу Шъэо Аскэр, республикэм иобщественнэ движениеу «Адыгэ Хасэм» итхьаматэу ЛIымыщэ-\nкъо Рэмэзан, Тэхъутэмыкъое районым инароднэ депутатхэм я Совет итхьаматэу Хьатитэ Алый, Адыгэ Республикэм иобществэу «Шыу Хасэм» ипащэу Тхьапшъэкъо Альберт, Тэхъутэмыкъое районым и Адыгэ Хасэ и Совет итхьаматэу Ацумыжъ Юсыф, къуаджэу Тэхъутэмыкъуае инахьыжъхэм я Совет ипащэу Гунай Аслъан, Къэрэщэе-Щэрджэсым къикIыгъэ Унэжъ Мусэ.\nАдыгэ шы лъэпкъым итарихъ къытегущыIэхэзэ, Щагъдыим къыкIугъэ гъогур къыхагъэщыгъ.\nКъэрэщэе-Щэрджэсым щыпсэурэ Унэжъ Мусэ шым тесэу ядэжь къыщыригъажьи, Тэхъутэмыкъуае къызэрэкIуагъэр зэхахьэм гъэшIэгъонэу къыщаIотагъ.\n— Шы спортыр лъэшэу сыгу рехьы, — къытиIуагъ Унэжъ Мусэ. — Юрист сэнэхьат сиI, бизнесым сыхэщагъэу сэпсэу. Сыд фэдэ Iоф сэгъэцакIэми,\nшы спортыр зэрэзгъэлъапIэрэр цIыфхэм ашIэ, сэри ащ сегъэгушIо. Адыгеим дэгъоу къыщытпэгъокIыгъэх, зэхэщакIохэм, мэфэкIым хэлажьэхэрэм гъунэ имыIэу тафэраз. КIакIор Тэхъутэмыкъуае шIухьафтын къызэрэщысфашIыгъэм сигъэгушхуагъ.\nШым идэхагъэ къэгъэлъэгъогъэным фэгъэхьыгъэ зэнэкъокъур тшIогъэшIэгъоныгъ. Шыум шыр фэIэпэIасэу егъэIорышIэ. Шым ылъабжъэхэр лъагэу къеIэтых, къэшъощтым фэдэу пчэгум дахэу ар къеуцо.\nIофшIэным иветеранхэр зэIукIэгъухэр зэрэлъыкIуатэхэрэм лъыплъэхэзэ хъулъфыгъэхэм ащыщ къыIуагъ шымрэ цIыфымрэ зэрэзэгурыIохэрэр, шыр, анахьэу адыгэ шыр, ныбджэгъушIоу зэрэщытыр.\nБлащэпсынэ щапIугъэ КIэмэщ Азэмат шым итеплъэ (Абрек) икъэгъэлъэгъон фэгъэхьыгъэ зэнэкъокъум апэрэ чIыпIэр къыщихьыгъ. Адыгэкъалэрэ Нэтыхъуаерэ къарыкIыгъэхэ шыухэу Пэнэшъу Азэмат, Цушъхьэ Аслъан хагъэунэфыкIырэ чIыпIэхэр афагъэшъошагъэх.\nМетрэ 1400-рэ хъурэ гъогур шыухэм къызакIум, КIэрмыт Руслъан ишэу Щэрджэсым апэ-\nрэ чIыпIэр ыхьыгъ. Быщтэкъо Анзор ыкIи Щыгъущэ Айдэмыр ятIонэрэ, ящэнэрэ чIыпIэхэр къыдахыгъэх.\n«Шыу джэгу» зыфиIорэ зэнэкъокъум Тхъожъыем апэрэ чIыпIэр къыщихьыгъ, шыур Тхьаркъохъо Тимур. Щагъдыир, Захватыр ятIонэрэ ыкIи ящэнэ-\nрэ хъугъэх. Шыухэр Огъурлэ Аслъан, Хьэблаукъо Алкъэс.\nШым уанэр теплъхьаным, зэIукIэгъум фэбгъэхьазырыным, нэмыкIхэм шыухэм яIэпэIэсэныгъэ къащагъэлъэгъуагъ. Шыр пэрыохъум елъэным, пчыр шыум пкъыгъом хисэным, нэмыкIхэм афэгъэхьыгъэ зэIукIэгъухэри мэфэкIым щытлъэгъугъэх.\nШыбзыхъо Амир, Огъурлэ Аслъан, Кемэ Заур, Быщтэ-\nкъо Анзор, Нэгъой Рустам, Хьэблаукъо Алкъэс, Нащ Расул, Нащ Азэмат, КIэрмыт Руслъан, Барон Ислъам, фэшъхьафхэм хагъэунэфыкIырэ чIыпIэхэр къыдахыгъэх.\nКъашъом, орэдым заIэты\nПчэгум къыщышъогъэ ансамблэхэм, орэд къэзыIуагъэхэм, адыгэ орэдышъохэр зыгъэжъынчыгъэхэм мэфэкI зэхахьэр къагъэдэхагъ. Урысые Федерацием лъэпкъ творчествэм-\nкIэ изаслуженнэ коллективэу, адыгэ лъэпкъ музыкальнэ Iэ-\nмэ-псымэхэмкIэ орэдышъохэр къезыгъэIорэ купэу «Уджым» тигъэгушIуагъ, пащэр Адыгэ Республикэм изаслуженнэ артистэу Къэлэкъутэкъо Инвер. Орэдэу «Адыгэ хэкур», нэмыкIхэри Адыгеим изаслуженнэ артистэу Ацумыжъ Адам къыхидзагъэх. Темырыкъо Бэлэ, Чэтыжъ Зарэ, Iэгу Рузанэ, Лъэпшъыкъо Маринэ, Жьэлкъэщый Айнарэ орэдыбэ къаIуагъ. Ансамблэхэу «Къашъор», «МашIор», «Адыгеим иныбжьыкIэхэр», «Нэфылъыр» мэфэкI зэхахьэм щыуджыгъэх. Адыгэ шъуашэр зэкIэми ащыгъэу лъэпкъ къашъохэр узыIэпищэу къагъэлъэгъуагъэх.\nЛIымыщэкъо Рэмэзан, Хьэблаукъо Адам, Хъот Юныс, Тхьапшъэкъо Альберт, Ацумыжъ Юсыф, нэмыкIхэу зэхэщэкIо купым хэтхэм язэфэхьысыжьхэм къащыхагъэщыгъ шы спортым пыщагъэхэм япчъагъэ зэрэхахъорэр. Адыгэ шэн-хабзэхэм ныбжьыкIэхэр нахьышIоу афэгъэсэгъэнхэм фэшI спор-\nтым пIуныгъэ мэхьанэу иIэм зырагъэушъомбгъущт. Рязань къикIыгъэ Анна Николаевар зэхэщэн Iофхэм афэгъэсагъ. IэпыIэгъу къафэхъугъ. МэфэкI зэхахьэм ар къыщытхъугъ.\nТэхъутэмыкъое районым иадминистрацие ипащэу Шъэо Аскэр нахь къыхигъэщыгъэмэ ащыщ урысхэр, къэзэкъхэр, адыгэхэр, нэмыкI лъэпкъхэр зыхэлэжьэгъэхэ зэхахьэр хэгъэгум ишъолъырхэм шIукIэ зэралъыIэсыгъэр. Спортым, культурэм яIофышIэхэм гъусэныгъэ зэрэзэдашIырэм ишIуагъэкIэ лъэпкъ шIэжьым, пIуныгъэм хэхъоныгъэхэр афэхъух.\n— Тэхъутэмыкъуае ыуж Къэрэщэе-Щэрджэсым «Шыу джэгу» зэхахьэр щыкIуагъ. ЗэIукIэгъум сигуапэу сыхэлэжьагъ, — къытиIуагъ Хьэблаукъо Адам.\nМэфэкI зэхахьэр илъэс къэс зэхащэ зэрашIоигъори тигуапэ, егъэжьэпIэшIур лъагъэкIотэнэу тафэлъаIо.\nПредыдущая ШIэжьыр орэмыкIод\nСледущая Лъытэныгъэр къэлэжьыгъошӀоп


ЦIыфлъэпкъым ишIэжь иухъумакIу | Адыгэ Макъ\nЦIыфлъэпкъым ишIэжь иухъумакIу\nУрысыем иархив итарихъ чыжьэу къыщежьэ, лIэшIэгъу пчъагъэ ащ къыкIугъ. Къэнэгъэ ижъырэ тхыгъэхэм къызэрагъэлъагъорэмкIэ, пачъыхьэу Иван Грознэм идокументхэм Iофэу адашIагъэр зыдэтхэгъэ тхылъыр ары тарихъым лъапсэ фэхъугъэр. Ар 1572 – 1575-рэ илъэсхэм атефэ. А уахътэр Урысыем иархив къулыкъу икъежьапIэу плъытэн плъэкIыщт. Ау Петр I-м зэхъокIыныгъэу Урысыем щишIыгъэхэр къэралыгъо архив къулыкъум лъапсэ фэхъугъэу ары зэралъытэрэр.\nА лъэхъаным урысыбзэм гущыIэу «архивыр» къыхэхьагъ учреждениеу документхэр — Iэпэрытххэр, унашъохэр, письмэхэр зычIэлъым архив фаусыгъ, ащ Iоф щызышIэхэрэм архивариус араIуагъ.\n1712-рэ илъэсым бэдзэогъум и 16-м къыдэкIыгъэ унашъом теткIэ Сенат архив зэхащэ, етIанэ Коллегиехэм яархивхэр агъэпсыхэу рагъажьэ. Ау хэбзэгъэуцугъэм тетэу архив къулыкъур зэхэщагъэ зыхъугъэр 1720-рэ илъэсым мэзаем и 28-р ары.\nОктябрьскэ революцием ыуж РСФСР-м и Народнэ комиссархэм я Совет идекреткIэ 1918-рэ илъэсым мэкъуогъум и 1-м архивхэм ягъэIорышIэнкIэ къэралыгъо орган зыкI щыIэ хъугъэ, РСФСР-м и Наркомпрос архив IофымкIэ игъэIорышIэпIэ ШъхьаIэ ащ тетэу зэхащэ. ЕтIанэ 1929-рэ илъэсым СССР-м и Гупчэ гъэIорышIапIэу ар агъэпсы.\nИлъэсыбэхэм архивхэм ясистемэ IэкIоцI IофхэмкIэ Народнэ комиссариатым епхыгъэу щытыгъ. Илъэс зэкIэлъыкIохэм а къулыкъур зэпхыгъэ ведомствэхэр зэблахъу, ыцIи зэхъокIыныгъэхэр фэхъух.\n2016-рэ илъэсым имэлылъфэгъу мазэ Росархивым Урысые Федерацием и Президент епхыгъэу Iоф ышIэу регъажьэ. Непэ Урысыем иархив лъэгэпIищэу гощыгъэу гъэпсыгъэ — федеральнэр, УФ-м исубъектхэм яехэр ыкIи муниципальнэр.\nАдыгеир пштэмэ, мы къулыкъум ихэхъоныгъэ зэпхыгъэр хэкум итарихъ ары. Административнэ-чIыпIэ зэхъокIыныгъэхэу Совет хабзэр агъэуцу зэхъум мыщ щыхъугъэхэм архивым чIыпIэшхо щаубыты. 1924-рэ илъэсым, бэдзэогъум и 22-м Адыгэ (Черкес) исполкомым иунашъокIэ АрхивхэмкIэ бюро зэхащэ ыкIи ащ пащэ фашIы Роман Горнаевыр. АрхивхэмкIэ бюром пшъэрылъ шъхьаIэу иIагъэр угъоигъэ документхэр къэухъумэгъэнхэр, фондыкIэхэр ыкIи материалыкIэхэр угъоигъэнхэр, ахэр учет шIыгъэнхэр ары. Къулыкъур Адыгэ хэку исполкомым хэтэу щытыгъэми, Гупчэ ыкIи Темыр-Кавказ край архив бюром япхыгъэу Iоф ышIэщтыгъ.\nМылъку зэрэщымыIэм къыхэкIэу къулыкъум игъэпсын Адыгеим къинкIэ щыкIуагъ. Зы IофышIэ закъу архивым иIагъэр, ар пащэр арыгъэ, документхэр щыпIыгъынэу чIыпIэ щыIагъэп. 1925-рэ илъэсыр ары ныIэп ар зычIэтыщт унэр къазэратыгъэр ыкIи ащ угъоигъэ материалхэр щызэрагъафэу зырагъэжьагъэр.\n1936-рэ илъэсым Адыгеим иадминстративнэ гупчэ Мыекъуапэ къызахьыжьым, Адыгэ хэку архив ГъэIорышIапIэмрэ Мыекъопэ къутамэмрэ зэхагъэхьажьыгъэх.\nАдыгеим иархив фонд Хэгъэгу зэошхом чIэнэгъэшхо ригъэшIыгъ. КъинкIэ документхэм ащыщхэр Гурыт Азием ращыгъагъэх, ызыныкъо заом игъом кIодыгъэ. Мыекъуапэ шъхьафит зашIыжьым, архивым иIофышIэхэм къуаджэхэм, къутырхэм къадэнэгъэ документхэр аугъоижьыгъэх. Ращыгъэ документхэм 1944-рэ илъэсым къагъэзэжьыгъ, ау нэмыцхэм зэхакъутэгъэ Мыекъуапэ архивыр чIэтынэу унэ тэрэз щыгъотыгъошIугъэп. 1945-рэ илъэсым икIэу-хым урамэу Пионерскэм тет унэу N 212-м ичIыунэ щыщ Iахь къыратыгъ. ЕтIанэ 1977-рэ илъэсым Къэралыгъо архивыр джы зычIэт унэм (Калининым иурам) агъэкIожьыгъэу ащ чIэт.\nХэкур Краснодар краим къызыхэкIыжьым, архивым и ГъэIорышIапIэ емыпхыгъэу АР-м и Къэралыгъо архив ар хъугъэ. 2010-рэ илъэсым АР-м иминистрэхэм я Кабинет и УнашъокIэ архивыр АР-м икъэралыгъо казеннэ учреждениеу «АР-м и Лъэпкъ архив» мэхъу.\nАрышъ, илъэси 100-м къыкIоцI мы къулыкъум ыцIэ бэрэ зэблахъугъ, ау сыдыцIэ зехьи, ипшъэрылъ дэгъоу ыгъэцэкIагъ, иIофшIэн къыщигъэкIагъэп.\nМы чIыпIэм къыщысIомэ сшIоигъу непэ къулыкъум тегъэпсыхьэгъэ унакIэ Мыекъуапэ зэрэщагъэуцурэр. Урысые Федерацием и Правительствэ иунашъокIэ федеральнэ целевой программэу «Урысыем икультур (2012 — 2018)» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэу Мыекъуапэ Лъэпкъ архивым иунэ щашIы. ИкIыгъэ мазэм апэрэу Адыгеим къэкIуагъ архивхэмкIэ федеральнэ Агентствэм ипащэу Андрей Артизовыр. Ащ игъусагъ игуадзэу Ольга Отводнаяр. Ахэр республикэм къызэкIохэм АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Муратрэ Премьер-министрэу Александр Наролинымрэ аIукIагъэх, лъэпкъ архивыр зычIэтыщт унэм ишIын зэрэкIорэм тегущыIагъэх ыкIи зэраухыщтымкIэ республикэм ипащэ къагъэгугъагъ. Москва къикIыгъэ Андрей Артизовым къызэриIуагъэмкIэ, 2018-рэ илъэсым ыкIэм нэс, УФ-м икъэралыгъо архив къулыкъу илъэси 100 зыщыхъурэм, псэолъэшIыныр аухыщт.\nАР-м иархив системэ хэтых АР-м архивхэм яIофхэмкIэ ГъэIорышIапIэр, АР-м и Лъэпкъ архив, муниципальнэ отделэу 9 ыкIи 1 межведомственнэ архив (Мыекъопэ район).\nНепэ республикэм иархив учреждениехэм фонд 3000-м ехъу ачIэлъ, ахэр пкъыгъо мин 500 фэдиз мэхъух.\nИлъэси 100-м ехъу зыныбжь документхэу ижъырэ урыс тхакIэм тетэу зэхэгъэуцуагъэхэм Мыекъуапэ итарихъ къаIуатэ. ЧIыгоу псэуалъэхэр зытырашIыхьащтхэр зэрагощыщтыгъэр, адыгэ къуаджэхэм ящыIэкIэ-псэукIэ къэзыгъэлъэгъорэ тхыгъэхэр, Пушкиным инароднэ Унэ ыкIи нэмыкI объект гъэшIэгъонхэу республикэм итхэм якъэбар документхэм къаIуатэ.\nМыекъопэ къэлэ управым итхылъхэм ахэплъэгъощт 1910-рэ илъэсым итыгъэгъазэ и 10-м Мыекъуапэ апэрэу мэшIоку къызэрэкIуагъэр. Ащ исыгъэх Ермэлхьаблэ икIэу ТIуапсэ кIорэ мэшIоку гъогур зышIыгъэхэр. Революцием ыкIи граждан заом яхьылIэгъэ материалхэми мыщ чIыпIэшхо щаубыты. Адыгеир ылъэ зэрэтеуцуагъэр, гъэсэныгъэм, псауныгъэм икъэухъумэн, мэкъу-мэщым ыкIи нэмыкI лъэныкъохэм гъогоу къакIугъэр чIэбгъотэщт.\nАдыгеим щызэлъашIэрэ цIыфхэм яунэе фондхэр архивым къызэрэратыжьырэм ар лъэшэу къегъэбаи. Ащ фэдэу къэралыгъо IофышIэшхохэм, тхакIохэм, искусствэм ицIыфхэм яфондхэр архивым къыратыжьыгъэхэу чIэлъых. Ахэм ащыщых Президентэу Джарымэ Аслъан, РСФСР-м инароднэ артисткэу Шъэожъ Розэ, РСФСР-м искусствэхэмкIэ изаслуженнэ IофышIэшхоу, АР-м инароднэ артистэу Ахэджэго Мэджыдэ, тхэкIо цIэрыIоу Еутых Аскэр ыкIи нэмыкIхэр.\nПсауныгъэм икъэухъумэн итарихъ къагъэбаигъ апэрэ адыгэ бзылъфыгъэ врачэу, РСФСР-м изаслуженнэ врачэу Бек Мелэчхъан ыкIи СССР-м инароднэ врачэу Владимир Смолиным яхьылIэгъэ материалхэм.\nЗэлъашIэрэ краеведэу Петр Коссович оркъ лъэпкъэу Моторинхэм ялIэужи 4-мэ ялIыкIохэу пачъыхьэхэу Александр I-м, Александр III-м, Николай I-м ыкIи Николай II-м къэралыгъо тынхэр къазэрафагъэшъошагъэхэм яхьылIэгъэ тхыгъэ гъэшIэгъонхэр архивым къыритыгъэх.\nМы къулыкъур агъэфедэзэ, нэбгыри 100-м ехъумэ кандидатскэ ыкIи докторскэ IофшIагъэхэр атхыгъэх.\nАрхивыр зэфэшIыгъэ учреждением фэмыдэу, ащ чIэлъ материалхэр цIыфхэм алъэгъунхэм пылъ, къэгъэлъэгъонхэу пIуныгъэм фэлэжьэщтхэр зэхещэх. Ащ фэдэ Iофтхьабзэхэр Лъэпкъ театрэм, Къэралыгъо филармонием, Лъэпкъ библиотекэм ащызэхищэхэу бэрэ къыхэкIы. Ащ фэдэу Ахэджэго Мэджыдэ илъэси 100 зэрэхъугъэм ехъулIэу Лъэпкъ театрэм ащ ехьылIэгъэ къэгъэлъэгъон гъэшIэгъон щызэхащэгъагъ. Илъэсыбэрэ театрэм Iоф щызышIэгъэ, Адыгеим икультурэ игъэпсэкIуагъэу Ахэджэго Мэджыдэ ежь ифонд Лъэпкъ архивым къыритыжьыгъ. Ар мы аужырэ уахътэм анахь уасэ зыфашIырэ аугъоигъэ материалхэм ащыщ.\n1957-рэ илъэсым культурэм ылъэныкъокIэ Москва Iофтхьэбзэшхо щыкIуагъ. Адыгэхэр ежь яшIоигъоныгъэкIэ Урысыем зыгохьагъэхэр илъэс 400 зэрэхъугъэм фэгъэхьыгъэ декадэр документхэм гъэшIэгъонэу уапашъхьэ къырагъэуцо.\nКомсомолыр зызэхащагъэр илъэс 90-рэ зэрэхъугъэм фэгъэхьыгъэ къэгъэлъэгъонри гъэшIэгъоныгъ. ВЛКСМ-м ирайкомхэм, икъэлэ комитетхэм ясекретарыгъэхэм яфондхэу архивым къыратыжьыгъэхэр ащ къыщагъэлъэгъуагъэх. А Iофтхьабзэм ихьэкIагъэхэм ащы-щыгъ тичIыгогъоу, СССР-м илетчик-космонавтэу, Советскэ Союзым и ЛIыхъужъэу Анатолий Березовоир. Ащ фэдэ къэгъэлъэгъон гъэшIэгъонхэу Лъэпкъ библиотекэмрэ архивымрэ зэгъусэу зэхащагъэхэр афэгъэхьыгъагъэх тхэкIо цIэрыIоу Еутых Аскэр, сурэтышIэу ыкIи тхакIоу Къат Теуцожь, нэмыкIхэм.\nЗыфэдэ къэмыхъугъэ, осэшхо зиIэ документэу мыщ чIэлъ закъохэр арэп дышъэ фондэу плъытэн плъэкIыщтыр. Ащ Iоф щызышIагъэхэри, щызышIэхэрэри зыфэдэ къэмыхъугъэ IофышIэх. Ащ фэдэу архив IофшIэным иветеранэу ЛIыпый Мирэ ГъэIорышIапIэм иапэрэ пащ, Шъынэхъо Асе илъэс 16-рэ а пэщэ IэнатIэр ыгъэцэкIагъ, Бэрэтэрэ Тэмарэ илъэси 10-рэ пэщагъ, Любовь Арутюновар илъэс 40-рэ къэралыгъо архивым щылэжьагъ, ащ щыщэу 34-м директорыгъ. Ольга Рагулинам архив къулыкъум илъэс 20-рэ Iоф щишIагъ, ащ щыщэу 10-м Лъэпкъ архивым ипэщагъ.\nГунэе Аслъанхъан, Апыщ Эммэ, Людмила Червяковам, Надежда Несмеяновам, Даур Щамсэт илъэсыбэхэм район ыкIи къэлэ архивхэм яотделхэм япащэхэу Iоф ашIагъ.\nЯщытхъу пIонэу атефэ непэ республикэм иархив учреждениехэм Iоф ащызышIэхэрэм. Ащ фэдэу ГъэIорышIапIэм илъэс 20 хъугъэу упчIэжьэгъу шъхьаIэу Iоф щешIэ Къэзэнэ МулиIэт. ГъэIорышIапIэм иэкспертэу илъэс 15 хъугъэу мэлажьэ Теуцожь Заремэ. Лъэпкъ архивым испециалист шъхьаIэу Татьяна Говоровам илъэс 19-м ехъугъэу Iоф ешIэ. Лъэпкъ архивым иотдел ипащэу илъэс 17 хъугъэу мэлажьэ Iэшъынэ Саидэ.\nПIатIыкъо Зуриетрэ Марина Толмачевамрэ илъэс 30, ХъурэтIэ Римэ илъэс 22-рэ, ХъутIыжъ Светланэ илъэс 17, Дзыбэ Саидэ ыкIи ЛIыхэсэ Мухьдинэ илъэс 13 хъугъэу мы къулыкъум щэлажьэх.\nНепэ ГъэIорышIапIэм пэщэныгъэ дызэрехьэ Хьаджэбыекъо Саидэ.\nАхэм ыкIи нэмыкIэу зыцIэ къетымыIуагъэхэми яIофшIэн мэхьанэшхо иI. Ахэр цIыфлъэпкъым ишIэжь иугъоякIох ыкIи иухъумакIох. ЗэкIэми ямэфэкIкIэ тигуапэу непэ тафэгушIо.


КЪУМПIЫЛ Мурат: «ЦIыфхэм яIофыгъохэм язэшIохынкIэ обществэм тыгурыIоным тэркIэ мэхьанэшхо иI» | Адыгэ Макъ\nКЪУМПIЫЛ Мурат: «ЦIыфхэм яIофыгъохэм язэшIохынкIэ обществэм тыгурыIоным тэркIэ мэхьанэшхо иI»\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Мурат цIыфым ифитыныгъэхэмкIэ Уполномоченнэу Адыгеим щыIэ Анатолий Осокиным Адыгэ Республикэм и Правительствэ зычIэт Унэм щыIукIагъ.\nГъэрекIо Уполномоченнэм иаппарат Iофэу ышIагъэм ыкIи тапэкIэ ынаIэ нахь зытыригъэтыщт лъэныкъохэм атегущыIагъэх.\nАнатолий Осокиным зэрэхигъэунэфыкIыгъэмкIэ, цIыфым ифитыныгъэхэмкIэ Уполномоченнэу Адыгэ Республикэм щыIэм икъулыкъу цIыфхэм лъэшэу зэрящыкIагъэр щыIэныгъэм къыгъэлъэгъуагъ.\n«НахьыбэрэмкIэ цIыфхэм ятхьаусыхэ тхылъхэр зыфэгъэхьыгъэр ясоциальнэ фитыныгъэхэр, гущыIэм пае, фэгъэкIотэныгъэ зиIэхэм унэ къаратынымкIэ яфитыныгъэ зэраукъорэр ары. Тхьаусыхэ тхылъхэм азыныкъом ехъур хабзэм ичIыпIэ, ифедеральнэ къулыкъухэу республикэм щыIэхэм афагъэзагъэх», — къыIуагъ Анатолий Осокиным. ГъэрекIо Уполномоченнэм иаппарат тхьаусыхэ тхылъ 918-рэ къыIэкIэхьэгъагъ. Нэбгырэ 600 фэдиз рагъэблэгъэгъагъ. ЦIыфхэм ятхьаусыхэхэм азыныкъо нахьыбэр афагъэцэкIагъ.\nЦIыфхэр зыгъэгумэкIырэ Iофыгъохэм язэшIохынкIэ Адыгеим иIэшъхьэтетхэр IэпыIэгъушхо къызэрэфэхъухэрэр Уполномоченнэм хигъэунэфыкIыгъ. Анатолий Осокиным къызэриIуагъэмкIэ, сабый ибэхэм зыщыпсэущтхэ унэ ягъэгъотыгъэнымкIэ, къызэхэонкIэ щынэгъо унэхэм цIыфхэр къачIэщыжьыгъэнхэм атегъэпсыхьэгъэ программэм игъэцэкIэнкIэ, сабыибэ зэрыс унагъохэм чIыгу Iахьхэр къафыхэгъэкIыгъэнымкIэ Iофхэр зэрэлъыкIотагъэр цIыфхэм зэхашIагъ.\nКъумпIыл Мурат цIыфым ифитыныгъэхэмкIэ Уполномоченнэм республикэм Iофэу щишIэрэм осэшхо къыритыгъ. Хабзэмрэ обществэмрэ язэфыщытыкIэхэр гъэтэрэзыгъэнхэмкIэ, социальнэ зыпкъитыныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ Уполномоченнэм Iофэу ышIэрэм мэхьанэшхо зэриIэр республикэм ипащэ хигъэунэфыкIыгъ.\n«ЦIыфхэм яIофыгъохэм язэшIохынкIэ обществэм тыгурыIоным тэркIэ мэхьанэшхо иI. Ахэм яшIошIхэм язэгъэшIэнкIэ амал зэфэшъхьафхэм тяусэн, цIыфхэр едгъэблэгъэнхэ, зэIукIэгъухэр зэхэтщэнхэ, социальнэ сетьхэр къызфэдгъэфедэнхэ фае. ТиIофшIэнкIэ тфэмыгъэхъурэ чIыпIэхэм, Iофыгъохэм язэшIохынкIэ тшIэн фаехэм шъо тынаIэ атетэшъогъадзэ. Шъугу етыгъэу Iоф зэрэшъушIэрэр, яIофыгъохэм шъузэрагъэгумэкIырэр цIыфхэм зэхашIэ, ары IэпыIэгъу щыгугъыхэу Уполномоченнэм иаппарат зыкъызыкIыфагъазэрэри. Хабзэм икъулыкъухэм ялIыкIо пстэуми агу етыгъэу Iоф ашIэн фае», — хигъэунэфыкIыгъ КъумпIыл Мурат.\nДжащ фэдэу тапэкIэ Iоф зэрэзэдашIэщтым зэIукIэгъум щытегущыIагъэх, социальнэ фэIо-фашIэхэр нахьышIоу зэрагъэцэкIэщт, тхьаусыхэ тхылъхэр зэрэзэхафыщт, цIыфхэм яфитыныгъэхэр къызэраухъумэщт шIыкIэхэр къыщыхахыгъэх.


Бзылъфыгъэхэм афэгушIуагъэх | Адыгэ Макъ\nБзылъфыгъэхэм я Дунэе мафэ ехъулIэу Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Мурат республикэм щыпсэурэ бзылъфыгъэ цIэрыIохэм аIукIагъ, ямэфэкIыкIэ ахэм афэгушIуагъ.\nАхэм ахэтыгъэх Адыгеим имуниципальнэ образованиехэм Iоф ащызышIэрэ кIэлэегъаджэхэр, медицинэм, культурэм ыкIи искусствэм яIофышIэхэр, спортсменхэр, общественникхэр, сабыибэ зыпIухэрэр, нэмыкIхэри.\nАР-м и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцакIэрэм мэфэкI зэхахьэм пэублэ псалъэ къыщишIызэ, къэзэрэугъоигъэхэм, республикэм щыпсэурэ бзылъфыгъэхэм зэкIэми игуапэу къафэгушIуагъ. Бзылъфыгъэр щыIэныгъэм, гукIэгъум, шIум ятамыгъэу зэрэщытыр хигъэунэфыкIыгъ.\n— Адыгеим хэхъоныгъэхэр ышIынхэм тыпылъ, ащкIэ шъо шъукъызэрэдготыр, шъуишIогъэшхо къызэрэкIорэр дэгъоу зэхэтэшIэ, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат бзылъфыгъэхэм закъыфигъазэзэ. — Мы мафэм тянэхэм, тшыпхъухэм, тишъхьэгъусэхэм гущыIэ дэхабэ афэтIоныр къатефэ. Непэ унагъор, ныр ары обществэм ылъапсэхэр. Гъэсэныгъэм, псауныгъэм икъэухъумэн, нэмыкI лъэныкъуабэхэм Iоф ащышъошIэ, ащ дакIоу унэгъо хъызмэтми, сабыйхэм япIуни шъунаIэ атет, ащкIэ тэ, хъулъфыгъэхэм, инэу тышъуфэраз. Непэ шъхьэихыгъэ зэдэгущыIэгъоу тиIэм тишъолъыр щыпсэурэ бзылъфыгъэхэм ягумэкIыгъохэр щызэфэтхьысыжьынхэшъ, унагъом, ным, сабыибэ зэрысхэм ыкIи кIэлэцIыкIухэр зыпIунэу къаIызыхыгъэхэм IэпыIэгъу тызэрафэхъущтым фытегъэпсыхьэгъэ программэхэм зэхъокIыныгъэхэр афэтшIынхэу тэгугъэ.\nБзылъфыгъэу къэзэрэугъоигъэхэм ащыщхэр нэужым къэгущыIагъэх, ахэм ящыIакIэ зыфэдэр, ягъэхъагъэхэр ыкIи щыкIагъэу яIэхэр къыраIотыкIыгъэх. ГущыIэм пае, Виктория Кульбаевам сабый 11 епIу, ахэм ащыщэу 2-р ежь илъфыгъэх, адрэхэр ыпIунхэу къаIихыгъэх. Бзылъфыгъэ ныбжьыкIэм зэхэдз ымышIэу сабыйхэр зэрифэшъуашэу зэрипIущтхэм, гъэсэныгъэ тэрэз зэраригъэгъотыщтым пылъ. Сабыйхэми ныр къагъэукIытэжьырэп, дэгъоу еджэх, фестиваль ыкIи зэнэкъокъу зэфэшъхьафхэм ахэлажьэх, зэгурыIохэу зэдэпсэух. Викторие зэрилъытэрэмкIэ, унагъом шIулъэгъуныгъэ, гуфэбэныгъэ илъынхэр ары анахь шъхьаIэр.\nЗэIукIэгъум къекIолIэгъэ бзылъфыгъэхэм ясэнэхьаткIэ гъэхъэгъэшхохэр ашIыгъэх. Адыгеим имызакъоу, тикъэралыгъо, IэкIыбым дэгъоу ащызэлъашIэ Еутых Асе. Ащ иIэшIагъэхэр къэгъэлъэгъон анахь инхэм, музейхэм ащыплъэгъун плъэкIыщт.\nХъулъфыгъэм нахь фытегъэпсыхьэгъэ сэнэхьатхэмкIи бзылъфыгъэхэм чанэу Iоф ашIэ. Iофтхьабзэм хэлэжьэгъэ КIэдэкIой Маринэ ахэм ащыщ. Илъэс пчъагъэ хъугъэу ищытхъу аригъаIозэ ар хэбзэухъумэкIо къулыкъухэм ахэт. СамбэмкIэ тренерэу Мэрэтыкъо Щамсэт Адыгеим дэгъоу щызэлъашIэ, тиспортсменхэр зэнэкъокъухэм афегъэхьазырых, ахэм ащыщыбэхэм гъэхъэгъэшIухэр ашIыгъэх.\nМедицинэм, культурэм, гъэсэныгъэм, нэмыкI лъэныкъохэм зищыIэныгъэ гъогу езыпхыгъэ бзылъфыгъэхэр къэгущыIагъэх, яIофшIэн зэфэхьысыжьхэр фашIыгъэх, ялъэIухэр пащэм фагъэзагъэх.\nМыхэм зэкIэми КъумпIыл Мурат афэрэзагъ ыкIи ахэм ягумэкIыгъохэр зэкIэ зэхэфыгъэхэ зэрэхъущтыр, ащкIэ профильнэ министрэхэм пшъэрылъ гъэнэфагъэхэр зэрафишIыщтхэр къариIуагъ.\nМы мэфэ дэдэм бзылъфыгъэхэм я Дунэе мафэ фэгъэхьыгъэ мэфэкI зэхахьэ республикэм и Къэралыгъо филармоние щыкIуагъ. Ащ хэлэжьагъэх АР-м и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Мурат, партиеу «Единэ Россием» и Апшъэрэ совет хэтэу, АР-м и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцакIэрэм иупчIэжьэгъу гъэшIуагъэу ТхьакIущынэ Аслъан, Адыгеим и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, федеральнэ ыкIи республикэ къулыкъухэмрэ ведомствэхэмрэ япащэхэр, Хэгъэгу зэошхом хэлэжьэгъэ бзылъфыгъэхэр, сабыибэ зыпIурэ ныхэр, нэмыкIхэри.\nКъумпIыл Мурат мэфэкI зэхахьэм къыщыгущыIэзэ, заом хэлэжьэгъэ бзылъфыгъэ-ветеранхэр анахьэу къыхигъэщыгъэх.\n— Къинышхо шъулъэгъугъэ, заом имашIо шъухэтыгъ. Къэралыгъор зэрэзэтежъугъэуцожьыгъэм дакIоу, шъуиунагъохэм IэпыIэгъу шъуафэхъущтыгъ, сабыйхэр алъэ теуцонхэм шъунаIэ тетыгъ. Ар зымыуасэ щыIэп, — къыIуагъ АР-м и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцакIэрэм.\nРеспубликэм иэкономикэ хэхъоныгъэхэр ышIынхэм, къыткIэхъухьэрэ лIэужхэр зэрифэшъуашэу пIугъэнхэм бзылъфыгъэхэм яIахьышхо зэрэхэлъыр пащэм джыри зэ хигъэунэфыкIыгъ.\n— Сабыибэ зыпIурэ ныхэм тафэраз, ахэм тарэгушхо. Непэ къэралыгъом ипшъэрылъ шъхьаIэхэм ащыщ унагъор, ныр, сабыйхэр къэухъумэгъэнхэр. Адыгеим щыпсэурэ сабыибэ зэрыс унэгъо мини 4,5-м ехъумэ социальнэ IэпыIэгъу ятэгъэгъоты. БлэкIыгъэ илъэсым а фэIо—фашIэхэм сомэ миллион 68-рэ фэдиз апэIудгъэхьагъ. ТапэкIи а IофшIэныр лъыдгъэкIотэщт, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nНы мылъкур республикэм зэращыратырэм дакIоу, 2012-рэ илъэсым къыщыублагъэу ящэнэрэ ыкIи ащ къыкIэлъыкIорэ сабый къызэрыхъухьэгъэ унагъохэм шъолъырым ибюджет къыхэхыгъэ сомэ мин 50 зырыз араты. Ащ дакIоу кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэр зэтегъэпсыхьэгъэнхэм, зыныбжь имыкъугъэхэм языгъэпсэфыгъо уахътэ зэрифэшъуашэу зэхэщэгъэным Адыгеим ипащэхэм анаIэ тет.\nЗимэфэкI хэзыгъэунэфыкIырэ бзылъфыгъэхэм къафэгушIуагъ АР-м и Парламент и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр. Адыгеим итворческэ купхэр зыхэлэжьэгъэхэ мэфэкI концертымкIэ Iофтхьабзэр зэфашIыжьыгъ.


Iофыгъо зэфэшъхьафхэр къыщаIэтыгъэх — Адыгэ макъ\nIофыгъо зэфэшъхьафхэр къыщаIэтыгъэх\nРедактор 31.05.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nАР-м экономикэ политикэмкIэ и Координационнэ совет изэхэсыгъоу тыгъуасэ щыIагъэм 2020-рэ илъэсым республикэм товархэр къызэрэщыдагъэкIыгъэхэм, IофшIэнхэмрэ фэIо-фашIэхэмрэ зэрэщагъэцэкIагъэхэм япхыгъэ Iофыгъохэм щахэплъагъэх. Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат пшъэрылъ къызэрэфишIыгъэм тетэу АР-м ивице-премьерэу Сапый Вячеслав зэхэсыгъор зэрищагъ.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ тапэкIэ мызэу-мытIоу хигъэунэфыкIыгъагъ республикэм хэхъоныгъэ егъэшIыгъэнымкIэ нэкъокъоным мэхьанэшхо зэриIэр. Мы лъэныкъомкIэ хабзэм икъулыкъухэм яIофышIэхэм зызэрагъэчанын фаер Урысые Федерацием и Президент и Указэу 2018 — 2020-рэ илъэсхэм нэкъокъоным зегъэушъомбгъугъэным тегъэпсыхьэгъэ планыр зыщыухэсыгъэм щыгъэнэфагъ.\nА пшъэрылъхэр гъэхъагъэ хэлъэу гъэцэкIэгъэнхэм пае 2018-рэ илъэсым ибэдзэогъу Федеральнэ антимонопольнэ къулыкъумрэ АР-м иминистрэхэм я Кабинетрэ зэдэлэжьэныгъэ зэрэзэдыряIэщтымкIэ зэзэгъыныгъэм кIэтхэгъагъэх. Нэкъокъоным Адыгэ Республикэм зыщегъэушъомбгъугъэнымкIэ гъогу картэу 2019 — 2021-рэ илъэсхэм ателъытагъэр зэхагъэуцуагъ.\nАР-м экономикэ хэхъоныгъэмрэ сатыумрэкIэ иминистрэу Шэуджэн Заур къызэриIуагъэмкIэ, мы лъэныкъомкIэ гъэхъэгъэ шIукIаехэр ашIыгъэх. 2019-рэ илъэсым Адыгеим я 45-рэ чIыпIэр ыубытыгъагъ, 2018-рэ илъэсым я 58-рэ, 2017-рэ илъэсым я 82-рэ чIыпIэр ыIыгъыгъ. 2020-рэ илъэсымкIэ кIэуххэр шIэхэу нафэ къэхъущтых.\nПандемием зызэриушъомбгъугъэм емылъытыгъэу гъэрекIо республикэм итовар бэдзэр 33-мэ нэкъокъоным зырагъэушъомбгъугъ. КIэлэцIыкIухэм языгъэпсэфынкIэ ыкIи ахэм япсауныгъэ гъэпытэгъэнымкIэ ары Iофхэр къазыщыдэмыхъугъэхэр.\nДжащ фэдэу зэхэсыгъом щыхагъэунэфыкIыгъ предпринимательхэр яIофшIэн кIэгъэгушIугъэнхэмкIэ, цIыфхэр бизнесым къыхэщэгъэнхэмкIэ Iофхэр лъагъэкIотэнхэ зэрэфаер.\nИнвестициехэр шъолъырым къызэрэхалъхьащтхэм, мэхьанэшхо зиIэ проект заулэмэ япхырыщынкIэ IэпыIэгъу къазэрарагъэгъотыщтым япхыгъэ Iофыгъохэми ахэплъагъэх. АР-м экономикэ политикэмкIэ и Координационнэ совет иунашъокIэ ООО-у «Ингка Сентерс Рус Проперти А» зыфиIорэм ипроектэу сатыу гупчэу «МЕГА Адыгеим» ишIынрэ игъэкIэжьынрэ япхыгъэр анахьэу зынаIэ зытырагъэтыщтхэм ахагъэхьагъ. Чэзыу-чэзыоу псэуалъэхэр компанием зитIупщхэкIэ, мылъкоу къаIэкIахьэрэм тыралъхьащт хэбзэIахьымкIэ фэгъэкIотэныгъэхэр къафашIыщтых.\nАНО-у «Красная поляна» зыфиIорэм иинвестиционнэ проектэу экокурортэу «Лэгъо-Накъ» ишIын тегъэпсыхьагъэми мэхьанэшхо ратыгъ. Джащ фэдэу нэмыкI инвесторми —ООО-у «Агробиохимическая лаборатория» зыфиIорэми чIыгухэмрэ къэкIхэрэмрэ анализхэр зэрахахыщтхэ автоматизированнэ линиемрэ лабораториемрэ ягъэпсынкIэ хэбзэ къулыкъухэр IэпыIэгъу къафэхъущтых. IофшIэпIэ чIыпIэ 18 ащ щызэхащэщт, сомэ миллион 22,4-рэ хъурэ инвестициехэр къахалъхьащтых.\nЗэхэсыгъом икIэух Сапый Вячеслав ащ хэлэжьагъэхэм анаIэ тыраригъэдзагъ инвестициехэр нахьыбэу шъолъырым къыхалъхьанхэм, инвесторхэм IофшIэнымкIэ амалхэу яIэхэр нахьышIу шIыгъэнхэм, административнэ, инфраструктурэ пэрыохъухэр техыжьыгъэнхэм мэхьанэшхо зэряIэм.\nПредыдущая Зэхэсыгъо яIагъ\nСледущая ЗэшIохыгъэ хъугъэхэр, пшъэрылъхэр


Редактор 23.10.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\n«Зенит» — «Брюгге» — 1:2. Чъэпыогъум и 20-м Санкт-Петербург щызэдешIагъэх. «Ренн» — «Краснодар» — 1:1.\nЧемпионхэм якуп хэт футбол командэхэр Европэм и Кубок къыдэхыгъэным фэбанэх. Урысыем икомандищ зэнэкъокъум хэлажьэ.\nБельгием икомандэу «Брюгге» Европэм щыцIэрыIу. «Зенит» ащ ебгъапшэмэ, тиешIакIохэм текIоныгъэр къыдахыщтэу тлъытэщтыгъэ. Пчъагъэр 1:1-у Дзюбэ, Мостовоим, нэмыкIхэм «Брюгге» икъэлапчъэ Iэгуаор дадзэнэу чIыпIэшIу итыгъэх, ау янасып къыхьыгъэп. ЕшIэгъум иаужырэ такъикъ Бельгием иешIакIохэм нахьышIоу агъэфедагъ. Тиклуб икъэлапчъэ благъэу къекIугъэх, хъагъэм Iэгуаор дадзагъ — 1:2.\nЧъэпыогъум и 28-м «Зенит» Германием щешIэщт, «Боруссием» енэкъокъущт.\n«Краснодар» Францием щешIагъ. «Ренн» зыфиIорэр командэ лъэшхэм ащыщ. Пчъагъэр 1:0-у французхэм зэIукIэгъур ахьызэ, «Краснодар» иешIакIоу Рамирес ухъумакIохэм аIэкIэкIи, я 59-рэ такъикъым къэлапчъэу зыпэчыжьэм дахэу Iэгуаор дидзагъ.\nАужырэ такъикъхэм Францием иешIакIохэр бэрэ апэкIэ къилъыгъэх. ТиухъумакIохэр, анахьэу къэлэпчъэIутэу Матвей Сафоновыр, цыхьэшIэгъоу ешIагъэх.\nЧъэпыогъум и 28-м «Краснодар» дунаим щызэлъашIэрэ «Челси» IукIэщт, зэнэкъокъур Краснодар щыкIощт. Англием икомандэ апэрэу гъунэгъу краим икъэлэ шъхьаIэ щешIэщт.\nДунэе футболыр Краснодар къылъыIэсыгъ. Футболыр зышIогъэшIэгъонхэр Адыгеим икIыхэзэ, Краснодар щыкIорэ зэIукIэгъухэм ягуапэу яплъых.\nЧъэпыогъум и 21-м зэIукIэ-гъур Австрием щыкIуагъ. «Локомотив» иешIакIохэу къэлапчъэм Iэгуаор дэзыдзагъэхэр: Эдер, Лисакович.\nЕвропэм икъалэхэм ащыкIогъэ ешIэгъухэм якIэуххэр зэтэгъапшэх.\n«Челси» — «Севилья» — 0:0, «Лацио» — «Боруссия» Д — 3:1, «Барселона» — «Ференцварош» — 5:1, ПСЖ – «Манчестер Юнайтед» — 1:2, «Лейпциг» — «Истанбул» — 2:0, «Реал» — «Шахтер» — 2:3, «Бавария» — «Атлетико» — 4:0, «Интер» — «Боруссия» М — 2:2, «Аякс» — «Ливерпуль» — 0:1, «Манчестер Сити» — «Порту» — 3:1, «Олимпиакос» — «Марсель» — 1:0, «Митьюлланд» — «Аталанта» — 0:4.\nЯтIонэрэ ешIэгъухэр чъэпыогъум и 27 – 28-м Европэм щыкIощтых.\nПредыдущая Госкорпорация «Росатом» и «Ростелеком» запускают масштабный ИТ-проект по централизованному управлению доступом к информационным системам\nСледущая Хэгъэгум икъэлиплIмэ ащыбэнэщтых


Тыгъэгъазэм и 12-р — Урысые Федерацием и Конституцие и Маф | Адыгэ Макъ\nУрысые Федерацием и Конституцие и Мафэ фэшI тышъуфэгушIо!\n1993-рэ илъэсым тыгъэгъазэм и 12-р — ти-хэгъэгу итарихъкIэ мэхьанэшхо зиIэ мафэу щыт. ЦIыфым ифитыныгъэхэмрэ ишъхьафитыныгъэрэ апшъэрэ шIуагъэу зэрэщытхэр апэдэдэ къызщыIуагъэ хъугъэ Закон ШъхьаIэр мы мафэр ары заштагъэр.\nХэгъэгум и Конституцие тикъэралыгъо идемократическэ хэхъоныгъэкIэ лъэпсэ пытэ иIэ зэрэхъугъэм дакIоу илъэсхэу зэпичыгъэхэм къакIоцI щыIэныгъэм чIыпIэ гъэнэфагъэ зэрэщиубытыгъэр къыгъэшъыпкъэжьыгъ. Конституцием къыдилъытэрэ шапхъэхэм такъыпкъырыкIызэ, тикъэралыгъо исоциальнэ-экономикэ хэхъоныгъэ епхыгъэ пшъэрылъхэр зэшIотэхых, зэрэдунаеу тихэгъэгу уасэу къыщыфашIырэм джыри нахь зыкъызэриIэтыщтым тыдэлажьэ.\nХэгъэгум и Закон ШъхьаIэ къыдилъытэхэрэр цIыфхэм япсэукIэ нахьышIу хъуным, Адыгеимрэ ти Хэгъэгушхоу Урысыемрэ арыс тиныбжьыкIэхэм яфэшъошэ щыIэкIэ дахэ яIэным зэрафэлэжьэщтхэм тицыхьэ телъ.\nТичIыпIэгъу лъапIэхэр, зэкIэми тышъуфэлъаIо псауныгъэ пытэ, щыIэкIэшIу шъуиIэнэу, Урысыем ифедэ зыхэлъ гъэхъэгъакIэхэр шъушIынхэу!\nи Адыгэ шъолъыр къутамэ исекретарэу КъумпIыл Мурат


Адыгэ къэралыгъо университетым иректорэу Мамый Даутэрэ Иорданием иуниверситетэу Аль-Исра иректорэу Басам Малкавирэ апшъэрэ еджапIэхэр зэрэзэдэпсэущтхэм ехьылIэгъэ зэзэгъыныгъэм зэдыкIэтхагъэх. Iофтхьабзэр Иорданием щыкIуагъ.\nЗэзэгъыныгъэр анахьэу зыфэгъэхьыгъэр информационнэ технологиехэмкIэ, бизнесымкIэ, юриспруденциемкIэ, бзэшIэныгъэмкIэ, культурологиемкIэ ыкIи фармацевтикэмкIэ сэнэхьатхэр арых. Ащ къыделъытэх бакалавриатымкIэ, магистратурэмкIэ научнэ проект зэфэшъхьафхэр ыкIи студентхэмрэ кIэлэегъаджэхэмрэкIэ еджапIэхэр зэхъожьынхэр.\nАдыгеим икIыгъэ делегациер еджапIэу ыкIи кIэлэцIыкIу IыгъыпIэу адыгабзэр зыщызэрагъашIэхэрэми ащыIагъ.\nМыр Адыгэ къэралыгъо университетым иректорыкIэ ащ фэдэ иапэрэ Iофтхьабз.


АIэшъхьитIукIэ къалэжьырэ гъэхъагъ — Адыгэ макъ\nАIэшъхьитIукIэ къалэжьырэ гъэхъагъ\nНепэ — мэкъу-мэщым щылажьэхэрэм я Маф. Адыгеир мэкъумэщ шъолъырэу зэрэщытым ишыхьатэу унэе хъызмэтшIапIэхэр бэу итых ыкIи ахэм къэралыгъо IэпыIэгъу агъоты. Ахэм зэу ащыщ Абый Байзэт зипэщэ фермэр.\n2020-рэ илъэсым сомэ миллиони 5-рэ мин 700-рэ хъурэ къэралыгъо грантыр къырихыгъ. Бизнес цIыкIум IэпыIэгъу езыгъэгъотырэ фондэу Кобл Азэмат зипащэм ишIуагъэкIэ Абый Байзэт ихъызмэтшIапIэ ар къыдэхъугъ. «Апэрэ IэпыIэгъур 2017-рэ илъэсым къитхыгъагъ. Мылъкур зэрэдгъэзекIуагъэр, зыпэIудгъэхьагъэр фондым иIэшъхьэтет инэрылъэгъоу IофшIэнэу зэшIотхыгъэм ишIуагъэкIэ хахъохэри тфэхъугъэх. — Байзэт мэкъумэщ IофшIэныр зэрэмыпсынкIэр игущыIэхэм къахэщыгъ. — Ахъщэр къыуатыгъэу оIо къодыекIэ хъурэп. Iофым уишъыпкъэ епхьылIэн, угушхоу ухэхьан фае. IэпыIэгъум лъэбэкъу пчъагъэу зедзы».\n2020-рэ илъэсым къэралыгъо грантэу къырахыгъэр ятIонэр. ХъызмэтшIапIэм къыIэкIэхьэгъэ мылъкур лъэныкъо зэфэшъхьафхэм апэIухьагъ: мэкъумэщ техникэр (трактор МТЗ-80-р, ащ игъусэ мэкъумэщ пылъхьэхэр – зэрэупкIэщтыр, лэжьыгъэр, мэкъур зэрэуугъоижьыщтхэр) къызIэкIагъэхьагъ, фермэм ищыкIэгъэ Iэмэ-псымэхэр (щэ гъэучъыIалъэхэр) къащэфыгъэх, хъызмэтшIэпIэ псэуалъэхэр агъэкIэжьыгъэх, зэкIэмэ анахь зыщыгушIукIыхэрэр – чэм 25-рэ къызIэкIагъэхьагъ. Щылэ, мэзэе, гъэтхэпэ мазэхэм чэмышъхьэ пчъагъэм джыри къыхэхъонэу пэплъэщтых.\nАдыгеим щэ къызщахьыжьырэ хъызмэтшIапIэхэм япчъагъэ щыхагъэхъоным анаIэ зэрэтетым ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат гъэрекIо Абый Байзэт ихъызмэтшIапIэ зеблагъэм хигъэунэфыкIыгъ. ЗыцIэ Iугъэ адыгэ къуаем икъыдэгъэкIын хэгъэхъогъэныр ащ занкIэу епхыгъ. «Мэкъумэщ-къыдэгъэкIыжьын хъызмэтым къэралыгъо IэпыIэгъу егъэгъотыгъэнымкIэ программэ пчъагъэхэм Iоф адэтэшIэ ыкIи муниципалитетхэм япшъэрылъыр — къоджэдэсхэм ахэм афэгъэхьыгъэ къэбарыр аIэкIагъэхьаныр, яфедэкъэкIуапIэ хъущтхэр адэIэпыIэхэзэ зэхягъэщэгъэнхэр ары. Мэкъумэщ хъызмэт цIыкIухэр къуаджэм экономикэ хэхъоныгъэ езыгъэшIыщт къэкIуапIэх. Сомэу ащ халъхьэрэ пэпчъ зэхъокIыныгъэшIухэр къыдэкIох — IофшIэпIэ чIыпIакIэхэр щыIэ мэхъух, чIыпIэ бюджетым хахъо фэхъу, къоджэ псэупIэхэм язэтегъэпсыхьан ащкIэ къаIэтын алъэкIыщт, экспортымкIэ амалэу шъолъырым IэкIэлъыми нахь зеушъомбгъу», — къыIуагъ ЛIышъхьэм.\nАбый Байзэт Хьатыгъужъыкъуае щыщ, ау яунагъокIэ станицэу Джаджэм щэпсэух. Унэе хъызмэтым унагъор зэрэщытэу хэщагъ.\nИшъхьэгъусэу Жаннэ къуае изыхырэ бзылъфыгъэхэм ахэтэу мэлажьэ, япшъашъэу Асиетрэ якIалэу Илясрэ янэрэ ятэрэ IэпыIэгъу афэхъух. Мыекъуапэ, Краснодар, Москва арагъэщэрэ къуаер зэдалъхьэ. ДжырэкIэ хъызмэтшIапIэр зыдэлажьэрэр къое цIынэм ыкIи хьакукIэ гъэгъугъэм якъыдэгъэкIын. Унагъом щыщхэр ахэтэу хъызмэтшIапIэм нэбгырэ 15 щэлажьэ. «Мэкъумэщ хъызмэтым ухэтыныр, ущылэжьэныр Iоф псынкIэп, ау хахъохэм такIэхъопсызэ Iоф тэшIэ, зэшIотхырэм гушхуагъэ къытхелъхьэ, тыкIэгушIужьы», — Байзэт яIофшIэн зэфэхьысыжь къыфишIыгъ. Илъэсищ къэс, шапхъэу пылъымкIэ, къэралыгъо IэпыIэгъур къипхынымкIэ тхылъхэр фондым епхьылIэмэ хъущт. Арышъ, зичэзыу грантыр 2023-рэ илъэсым къырихынэу Абый Байзэт щэгугъы. Фэдэ IэпыIэгъур бгъэзекIошъуным, шIуагъэ къыкIэбгъэкIоным, мылъкур зыхаплъхьэрэм федэ къебгъэтыжьышъуным шIыкIэрэ, кIуачIэрэ, шъыпкъагъэрэ хэплъхьашъунхэм мэхьанэшхо яI. А зэпстэур зэшIозыхырэ мэкъумэщышIэхэм яIофшIэн осэ лые фэшIыгъуай. Шъолъыр экономикэм изы Iахь пытэу хэуцох, мэкъу-мэщым ышIырэ гъэхъагъэхэр аIэшъхьитIукIэ къалэжьы.\nПредыдущая РеспубликэмкIэ мэхьанэшхо зиIэ проект\nСледущая Чъэпыогъум и 10-р – мэкъу-мэщымрэ къыдэгъэкIыжьын промышленностымрэ яIофышIэ и Маф


Непэрэ мафэм ехъулIэу Iофхэм язытет зыфэдэм къытегущыIагъэх АР-м псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ иминистрэу Мэрэтыкъо Рустемрэ Роспотребнадзорым АдыгеимкIэ и ГъэIорышIапIэ ипащэу Сергей Завгороднемрэ.\nКъызэраIуагъэмкIэ, зэпахырэ узым зызэриушъомбгъурэмкIэ къэгъэлъэгъоныр процент 0,8-рэ мэхъу. Сымаджэхэм япчъагъэ зыщыхэхъуагъэхэр Кощхьэблэ ыкIи Тэхъутэмыкъое районхэр арых. Мыекъуапэрэ Теуцожь районымрэ яIофхэм изытет зыпкъ еуцожьы.\nНепэрэ мафэм ехъулIэу шъолъырым ит госпиталищым мы узыр къызпыхьэгъэ нэбгырэ 304-мэ ащяIазэх. Реанимацием нэбгыри 10 илъ, зы нэбгырэ ИВЛ-аппаратым пыгъэнагъ. Мы аужырэ мафэхэм коронавирусым ыпкъ къикIыкIэ нэбгыритIумэ ядунай ахъожьыгъ. БлэкIыгъэ чэщ-зымафэм пневмоние зиIэу, тхьамафэ хъугъэу госпиталым чIэлъыгъэ сымаджэр лIагъэ. Ар Теуцожь районым къыращыгъ, илъэс 75-рэ ыныбжьыгъ. Экспертизэу зэхащэрэм ыуж ащ идунай зэрихъожьыгъэм лъапсэу фэхъугъэр къэнэфэщт.\nРосстатым къызэритырэмкIэ, блэкIыгъэ илъэсым мыщ фэдэ иуахътэ егъэпшагъэмэ (мэзитф пштэмэ), республикэмкIэ зидунай зыхъожьыгъэхэм япчъагъэ 111-кIэ нахь макI, ащ дакIоу сабыеу къэхъугъэр 144-кIэ нахьыб. Ау 2019-рэ илъэсым егъэпшагъэмэ, мы илъэсым ижъоныгъокIэ ыкIи мэкъуогъу мазэхэм зидунай зыхъожьыгъэхэм япчъагъэ хэхъуагъ.\n— Мыщ фэдэ къэгъэлъэгъонхэм тагъэразэрэп. Ащ къыхэкIыкIэ пандемием къыкIэлъыкIон ылъэкIыщтхэр къыдгурыIоным ыкIи демографием ылъэныкъокIэ Iофхэм язытет нахь дэи мыхъуным афэшI непэ зэфэхьысыжь тэрэзхэр тшIынхэ фае, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nЗэпахырэ узым зимыушъомбгъуным фэшI зиIофшIэн езгъэжьэжьыгъэ предприятиехэм ыкIи организациехэм санитарнэ шапхъэхэр агъэцэкIэнхэм пытагъэ хэлъэу лъыплъэгъэн зэрэфаер республикэм ипащэ хигъэунэфыкIыгъ.\nАР-м экономикэ хэхъоныгъэмкIэ ыкIи сатыумкIэ и Министерствэ къызэритырэмкIэ, мы аужырэ тхьамэфитIум къыкIоцI уплъэкIун Iофтхьэбзэ 1660-рэ зэхащагъ, мэлылъфэгъум и 29-м щыублагъэу протокол 46-рэ зэхагъэуцуагъ. СатыушIыным фэгъэзагъэхэр арых хэукъоныгъэхэр нахьыбэу къызхагъэщыгъэхэр, Тэхъутэмыкъое районымкIэ —псэолъэшI отраслэр ары.\nЗэфэхьысыжьхэм къызэрагъэлъэгъуагъэмкIэ, нахьыбэрэ сымаджэхэрэр псауныгъэр къэухъумэгъэным, къэралыгъо къулыкъум ыкIи гъомылэпхъэ промышленностым яIофышIэхэр арых.\n— Режимэу щыIэм тытекIыжьынымкIэ ящэнэрэ чэзыум непэ тыхэт. Предприятиехэм ыкIи организациехэм яIофшIэн рагъэжьэжьын амал яIэ хъугъэ. Ау ащ къикIырэп санитарнэ шапхъэхэр умыгъэцэкIэнхэр, арышъ пшъэдэкIыжьыр нахь дгъэлъэшын фае, — къыIуагъ Адыгеим и ЛIышъхьэ.\nКъумпIыл Мурат къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, экономикэр зэрежьэжьыгъэм къикIырэп зэпахырэ узым зиушъомбгъуным ищынагъо щымыIэжьэу. Ащ къыхэкIыкIэ джыри шэпхъэ гъэнэфагъэхэр агъэцэкIэнхэ фае, анахьэу ар зыфэгъэхьыгъэр нысащэхэм ыкIи хьадагъэхэм ярегъэкIокIын.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ анахьэу ынаIэ зытыридзагъэр бэдзэогъум зиIофшIэн езгъэжьэжьыгъэ зекIон отраслэр ары. Туристэу республикэм къакIохэрэм апэгъокIынхэм зэрэфэхьазырхэр гъэунэфыгъэным фэшI IофшIэкIо куп зэхащэгъагъ. Непэрэ мафэм ехъулIэу Iоф зышIэрэ организацие 48-м щыщэу 43-р ауплъэкIугъэх. Профильнэ комитетым изэфэхьысыжьхэмкIэ хьакIэщхэм янахьыбэр шапхъэхэм адештэх, хэукъоныгъэу къахагъэщыгъэхэр псынкIэу дагъэзыжьых.\nБэдзэогъум и 17-м нэбгырэ 40 хъурэ апэрэ купыр «Орленкэм» кIощт. Путевкабэ медицинэм иIофышIэхэм ясабыйхэм атырагощагъэх. КъыкIэлъыкIощт сменэми кIэлэеджэкIо 40 къыхиубытэнэу агъэнафэ.\nПоселкэу Яблоновскэм щыIэгъэ ощхышхом къыздихьыгъэ гумэкIыгъохэм ядэгъэзыжьын иIофыгъуи зэхэсыгъом щытегущыIагъэх. КъызэраIуагъэмкIэ, унэ 290-мэ псыр акIэуагъ, ахэм ащыщэу 246-мэ ыкIоцI арыхьагъ. Тэхъутэмыкъое район администрацием ипащэу Шъхьэлэхъо Азмэт къызэриIуагъэмкIэ, ачIэуцогъэ псы кубометрэ мини 3 фэдиз къачIащыгъ, заявкэу яIагъэм ипроцент 33-рэ фэдиз агъэцэкIагъ, IофшIэныр лъагъэкIуатэ.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ ипшъэрылъкIэ ошIэ-дэмышIагъэр къызщыхъугъэ чIыпIэм кIочIэ ыкIи техникэ тедзэхэр агъэкIуагъэх.\nПредыдущая Дарья Шопинар зыукIыгъэр игъашIэ хьапсым дэсыщт\nСледущая «Ростелеком» и GFN.RU открыли безлимитный доступ к облачному сервису NVIDIA GeForce NOW™ на специальных условиях


«Единэ Россием» и Тхьаматэу Дмитрий Медведевым партием ятIонэрэу ригъэкIокIыгъэ Социальнэ онлайн-форумыр зэрищагъ. Пандемием илъэхъан цIыфхэм IэпыIэгъоу арагъэгъотырэр нахьышIоу зэхэщэгъэныр ары ар зыфэгъэхьыгъагъэр. Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх партием и Генсовет и Секретарэу Андрей Турчак, федеральнэ министрэхэр ыкIи волонтер гупчэхэм ялIыкIохэр.\nАдыгеир форумым къыщигъэлъэгъуагъ республикэм ипащэу, «Единэ Россием» ишъолъыр къутамэ и Секретарэу КъумпIыл Мурат.\nДмитрий Медведевым пэублэ псалъэ къышIызэ охътэ мыпсынкIэу тызыхэтым цIыфхэм IэпыIэгъу афэхъугъэным партием ыкIуачIи, амалэу IэкIэлъри зэрэрихьылIэщтыр хигъэунэфыкIыгъ.\n— Пандемием илъэхъан тызэгъусэу Iоф зэрэзэдэтшIагъэм фэшI партием хэтхэм, волонтерхэм тафэраз. Iофхэм язытет нахь зыпкъ еуцожьы, ау джыри тапэ илъыр бэ. Арышъ мы IофшIэныр лъыдгъэкIотэщт, — къыIуагъ «Единэ Россием» и Тхьаматэ.\n2020-рэ илъэсым зэхащэгъэ апэрэ Социальнэ форумым волонтерхэм предложениеу къыщахьыгъэхэм УФ-м и Президентэу Владимир Путиным адыригъэштагъ ыкIи ахэр щыIэныгъэм щыпхырыщыгъэхэ хъугъэ.\nГуфитхэм къахьыгъэ предложениякIэхэм къэзэрэугъоигъэхэр ахэплъагъэх. ГущыIэм пае, нэжъ-Iужъхэр зыщаIыгъ унэе унэхэм яIофшIэн лицензие пылъыныр, нэмыкIхэри. НыбжьыкIэхэм ягукъэкIхэм Д.Медведевым адыригъэштагъ, пандемием илъэхъан чIэнагъэ зышIыгъэ социальнэу мыухъумэгъэ цIыфхэм яшIуагъэ арагъэкIыным фэшI партийцэхэм джыри ахъщэ къаугъоинэу закъыфигъэзагъ. Шъугу къэдгъэкIыжьын, единороссхэм мы Iофыгъом сомэ миллион 400 фэдиз пэIуагъэхьэгъах.\nПандемиер къызежьагъэм щыублагъэу «Единэ Россиер» къыхэлажьэзэ цIыфхэм ыкIи медикхэм IэпыIэгъу зэрафэхъугъэхэр, а IофшIэныр непи лъыгъэкIотэгъэным мэхьанэшхо зэриIэр КъумпIыл Мурат къыхигъэщыгъ.\n— Партием хэтхэр, волонтер организациехэр цIыфхэм ренэу ягъусэх, гъомылапхъэхэр ыкIи Iэзэгъу уцхэр ахэм аIэкIагъахьэх, коронавирусыр зиIэхэр медучреждениехэм аращалIэх, ищыкIагъэ хъумэ сымаджэхэм адэжь врачхэр къагъэсых, колл-гупчэм иIофшIэн чанэу хэлажьэх. Бизнесым хэщагъэхэм, депутатхэм мы лъэхъаным яшIогъэшхо къагъэкIуагъ, ямылъкукIэ къащэфыгъэр бэ. Пандемием къыгъэлъэгъуагъ тицIыфхэм зыкIыныгъэ ахэлъэу зэдеIэжьынхэ зэралъэкIырэр. Тызэгъусэу мы гумэкIыгъохэр къызэрэзэтынэкIыщтхэм сицыхьэ телъ, — къыIуагъ АР-м и ЛIышъхьэ.\nПредыдущая Пшъэрылъхэр къафишIыгъэх\nСледущая «ТиIофшIэнкIэ къин тэлъэгъуми, ащ фэдэ унашъо зэрэсшIыгъэм сырыкIэгъожьырэп»


Автор: Редакция\t/ 24.05.2019\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\t/\nЖъоныгъуакIэм и 26-м кушъхьэфэчъэ спортым и Дунэе мафэ фэгъэхьыгъэ марафон Мыекъуапэ щыкIощт. Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат Iофтхьабзэм хэлэжьэнэу зегъэхьазыры.\nУрысыем и Мафэ фэгъэхьыгъэу марафоныр зэхащэ. Республикэм и Правительствэ зычIэт Унэм дэжь пчэдыжьым сыхьатыр 9-м къыщыублагъэу 10.30-м нэс зэIукIэгъум хэлажьэ зышIоигъохэр атхыщтых. Мыекъуапэ иурамхэм кушъхьэфачъэхэмкIэ арыкIощтых.\nСпортсменхэм яIэпэIэсэныгъэ къагъэлъэгъощт. Хабзэм икъулыкъушIэхэр, физкультурэм пыщагъэхэр Iофтхьабзэм щызэIукIэщтых. Рекордхэр агъэуцунхэ ямурадэу зэнэкъокъущтхэп. Псауныгъэр гъэпытэгъэным, языгъэпсэфыгъо уахътэ гъэшIэгъонэу агъэкIоным марафоныр фэгъэхьыгъэщт.


Урысыем волейболымкIэ изэнэкъокъу хэлажьэхэрэ командэхэу апшъэрэ купэу «Б-м» хэтхэм язичэзыу ешIэгъухэр гъэшIэгъонэу кIуагъэх. Мыекъопэ «Динамо-МГТУ-р» Воронеж тIогъогогъо щыIукIагъ «Кристаллым». ЕшIэгъуитIуми 3:2-у Воронеж икомандэ текIоныгъэр къащыдихыгъ. Мыщ фэдэ хабзэ волейбол зэнэкъокъум хэлъ: 2:3-у ешIэгъур зышIуахьырэ командэм зы очко раты; 0:3-у е 1:3-у зышIуахьырэм зы очко нэмыIэми ратырэп. «Динамо-МГТУ-м» очкоуи 2-р къызэрихьыгъэм ишIуагъэкIэ финалым хэхьагъ.


ТIуапсэ Пресс - 2015 илъэсым фэгъэхьыгъэу ТхьакIущынэ Аслъан ригъэкIокIыгъэ пресс-конференциер\n2015 илъэсым фэгъэхьыгъэу ТхьакIущынэ Аслъан ригъэкIокIыгъэ пресс-конференциер\nadmin - 2016-02-18 07:53:45\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу ТхьакIущынэ Аслъан федеральнэ ыкIи региональнэ къэбар жъугъэм иамалхэм ялIыкIохэм 04.02.2016-м пресс-конференцие къафитыгъ. ИIэнатIэ зыIутым къыщегъэжьагъэу республикэм ипащэ ябгъонэрэу мыщ фэдэ зэIукIэ зэхищагъ, журналистхэм шъхьэихыгъэу адэгущыIагъ, ахэм яупчIэхэм игъэкIотыгъэ джэуапхэр къаритыжьыгъэх.\nСоциальнэ-экономическэ къэгъэлъэгъонхэмкIэ Адыгеим зыпкъитыныгъэ иIэу 2015-рэ илъэсыр зэфишIыжьыгъ, ау нэмыкI регионхэм афэдэу кризисым къыздихьыгъэ гумэкIыгъохэм республикэр яолIагъ.\n2007-рэ илъэсым къыщыублагъэу Адыгеим изэхэубытэгъэ бюджет фэди 2-кIэ нахьыбэ хъугъэ, республикэм ежь федэу къыхьыжьырэр илъэс къэс нахьыбэ зэрэхъугъэм ишIуагъэкIэ, хахъохэр сомэ миллиард 17-м кIэхьагъ. БлэкIыгъэ илъэсым изэфэхьысыжьхэм къызэрагъэлъэгъуагъэмкIэ, дотациеу республикэм къыфатIупщырэр джыри зы проценткIэ нахь макIэ хъугъэ, джырэ уахътэм ехъулIэу ар процент 38-м кIэхьэ. Бюджетым шъхьэихыгъэу зэрэтегущыIэхэрэм епхыгъэ къэгъэлъэгъонымкIэ Адыгеим Къыблэ федеральнэ шъолъырым я 2-рэ, Урысыем я 6-рэ чIыпIэр ащиубытыгъ.\nЭкономикэм хэхъоныгъэу ышIыхэрэр къэзыгъэлъэгъорэ валовэ региональнэ продуктым илъэс къэс хэхъо. 2015-рэ илъэсым ар сомэ миллиард 87-м ехъугъ, 2014-рэ илъэсым егъэпшагъэмэ, ар проценти 102,1-м кIэхьэ. ВРП-м иструктурэ анахьэу зыгъэпсыхэрэр потребительскэ бэдзэрыр (процент 20,8-рэ), промышленностыр (процент 17,7-рэ), мэкъумэщ хъызмэтыр (процент 13).\n2016-рэ илъэсыр къызихьагъэм къыщыублагъэу экономикэм иотраслэ шъхьаIэхэм зыпкъ итэу хэхъоныгъэхэр ашIых. Ащ ишыхьат, республикэм иорганизациехэм мылъкоу агъэзекIорэр 2015-рэ илъэсым проценти 3,3-кIэ нахьыбэ зэрэхъугъэр, зэкIэмкIи а пчъагъэр сомэ миллиарди 147,4-м зэрэкIэхьагъэр.\nДжырэ уахътэм экономикэр къиныгъохэм ахэтми, республикэм ипромышленнэ предприятиехэм зыпкъ итэу Iоф ашIэ. Промышленнэ индексым хэхъоныгъэу ышIыхэрэмкIэ Къыблэ федеральнэ шъолъырым пэрытныгъэ щызыIыгъ регион анахь дэгъуищым Адыгеир мы аужырэ илъэс заулэм ахэхьэ.\n2015-рэ илъэсым республикэм ипромышленнэ производ-ствэ ииндекс проценти 103,2-м нэсыгъ (Къыблэ федеральнэ шъолъырымкIэ я 3-рэ чIыпI). Предприятиехэм ежь къыдагъэкIыгъэ продукцием, агъэцэкIэгъэ IофшIэнхэм ыкIи фэIо-фашIэхэм зэкIэмкIи сомэ миллиард 44,3-рэ атефагъ. Мэкъумэщ хъызмэтым ипроизводствэ ииндекс проценти 106,9-м ехъугъ, 2014-рэ илъэсым а къэгъэлъэгъоныр проценти 101,3-рэ хъущтыгъэ.\nБлэкIыгъэ илъэсым Адыгеим иаграрийхэм лэжьыгъэ бэгъуагъэ къахьыжьыгъ, зэкIэмкIи ар тонн мин 660-рэ мэхъу, 2014-рэ илъэсым егъэпшагъэмэ, а къэгъэлъэгъоныр тонн мин 95-кIэ нахьыбэ хъугъэ. Джащ фэдэу пхъэшъхьэ-мышъхьэ тонн мин 16,6-рэ республикэм къыщахьыжьыгъ, ащ ыпэрэ илъэсым елъытыгъэмэ, ар фэди 1,6-кIэ нахьыб. ХэтэрыкIхэр тонн мин 62,5-рэ фэдиз мэхъу. 2006-рэ илъэсым щыублагъэу пынджыр зыщырапхъырэ гектар пчъагъэр фэди 3-кIэ нахьыбэ хъугъэ, непэ ар гектар мини 7,5-м кIэхьэ.\nАдыгеим ипсэупIэхэм япроцент 85-мэ гъэстыныпхъэ шхъуантIэр яI, илъэси 5-м къыкIоцI а пчъагъэр проценти 8,2-кIэ нахьыбэ хъугъэ. Мы охътэ дэдэм республикэм псэолъэ 350-рэ кIэу щашIыгъ, ащ щыщэу процент 95-м социальнэ мэхьанэ яI.\nАдыгеим ипащэхэм IофшIэнышхоу ашIагъэм ишIуагъэкIэ, республикэм иэкономикэ сомэ миллиарди 124-м ехъу инвестициеу къыхалъхьагъ. Джырэ уахътэм ехъулIэу сомэ миллиард 70-м ехъу зытефэрэ инвестиционнэ проект 60-мэ Адыгеим Iоф щадашIэ.\nПредпринимательствэ цIыкIум ыкIи гурытым къэралыгъо IэпыIэгъу ягъэгъотыгъэным фэIорышIэрэ подпрограммэм Iоф ешIэ. Ащ игъэцэкIэн зэкIэмкIи сомэ миллион 563,4-рэ пэIуагъэхьагъ, предпринимательствэм хэщэгъэ нэбгырэ 532-мэ IэпыIэгъу афэхъугъэх.\nМы аужырэ илъэси 5-р пштэмэ, гурыт лэжьапкIэу республикэм къыщахьыжьырэр фэди 1,5-кIэ нахьыбэ хъугъэ. Джырэ уахътэм гурыт лэжьапкIэр сомэ 22100-м кIэхьагъ. ЛэжьапкIэм итынкIэ чIыфэ ателъэп. IофшIэпIэ чIыпIэ зимыIэхэм япчъагъэ процент 1,3-рэ мэхъу, 2009-рэ илъэсым а къэгъэлъэгъоныр проценти 2,9-рэ хъущтыгъэ.\nЗянэ-зятэ зимыIэжь нэбгырэ 238-мэ блэкIыгъэ илъэсым псэупIэхэр арагъэгъотыгъэх, унэгъо ныбжьыкIэ 245-мэ псэукIэ амалэу яIэхэр нахьышIу ашIыгъэх. Программэу «Доступная среда» зыфиIорэм игъэцэкIэн пэIухьанэу сомэ миллион 54-рэ фэдиз къатIупщыгъ. 2015-рэ илъэсым спорт псэуалъэхэм япчъагъэ 31-кIэ нахьыбэ хъугъэ. Мы уахътэм бассейни 2, спортзали 6, псауныгъэр зыщагъэпытэрэ зы комплекс, нэмыкIхэри къызэIуахыгъэх.\n— Аслъан Кытэ ыкъор, экспертыбэхэм зэралъытэ-рэмкIэ, непэрэ кризисым пэшIуекIогъэным фэшI анахь шIуагъэ къэзыты-щтыр IэкIыб къэралхэм къащадагъэкIырэ продукциер тэтыехэмкIэ зэблэхъугъэныр ары. БлэкIыгъэ илъэсым изэфэхьысыжьхэр пшIымэ, мы лъэныкъомкIэ республикэм гъэхъагъэхэр иIэха? ТапэкIэ сыда анахьэу шъунаIэ зытежъугъэтыщтыр?\n— Джырэ уахътэм мы Iофыгъом изэшIохын федеральнэ гупчэми, субъектхэми мэхьанэшхо щараты.\nЭкономикэм зыпкъитыныгъэ иIэныр, цIыфхэм ящыIэкIэ-псэукIэ зэщымыкъоныр — джары типшъэрылъ шъхьаIэр. IэкIыбым къыщыдагъэкIырэ товархэм ащыщхэр тэтыехэмкIэ зэблэхъугъэнхэм фэшI лэжьыгъэм икъэгъэкIын тишъыпкъэу тыпылъ. Джащ фэдэу тишъолъыр имызакъоу, зэрэдунаеу щызэлъашIэрэ адыгэ къуаеу къыдэдгъэкIырэм ипчъагъэ хэдгъэхъоным тынаIэ тет. Мы аужырэ илъэсхэм итальянскэ технологиехэр къызфэдгъэфедэзэ, чъыгхатэхэм ягъэтIысхьан Адыгеим зыщедгъэушъомбгъугъ. Мыекъопэ редукторышI заводым ипродукцие къэралыгъом иобороннэ отраслэ щагъэфедэ, тапэкIэ Украинэм къыращыщтыгъэ пкъыгъохэм ащыщхэр ащ къыдегъэкIых. Мыекъопэ машинэшI заводым пынджлэжьыным, нэмыкI отраслэхэм ащагъэфедэрэ аппаратхэр къыдегъэкIых, СНГ-м хэхьэрэ къэралыгъохэм ахэр ащэфых. Ащ нэмыкIэу, зекIоным хэхъоныгъэхэр ышIынхэм тынаIэ тет, блэкIыгъэ илъэсыр пштэмэ, Адыгеим икъушъхьэхэм, ичIыпIэ дахэхэм нэбгырэ мин 400 фэдизмэ защагъэпсэфыгъ. Шъыпкъэр пIощтмэ, экономикэм хэхъоныгъэхэр ышIынхэмкIэ анахь тызщыгугъырэ лъэныкъохэм туризмэр ащыщыгъ, ау кризисым къыхэкIыкIэ, мыщ ахъщэу къыхалъхьэрэр нахь макIэ хъугъэ. ГущыIэм пае, проектэу «Джэнэт» зыфиIорэр къызэтедгъэуцуагъ, проектэу «Лэгъо-Накъэ икъэлапчъэхэр» зыфиIорэр лъытэгъэкIуатэ.\n— Экономикэ къиныгъохэм ямылъытыгъэу, мы аужырэ илъэсхэм республикэм къэгъэлъэгъон дэгъухэр иIэх. 2016-рэ илъэсым экономикэм хэхъоныгъэхэр ышIынхэмкIэ сыд фэдэ секторхэр, предприятиехэр, проектхэр ара анахьэу шъузщыгугъыхэрэр?\n— 2016-рэ илъэсым Адыгеим ибюджет дефицит иIэу тштагъэ. Ахъщэм ипроцент 70-рэ фэдизыр социальнэ мэхьанэ зиIэ Iофыгъохэм апэIудгъэхьащт. Республикэм ежь хахъоу иIэхэр, хэбзэIахьэу къыугъоихэрэр нахьыбэ зэрэхъухэрэр — джары тизыпкъитыныгъэ ылъапсэр. Ащ дакIоу, хэхъоныгъэхэр тшIынхэмкIэ анахь шъхьаIэу слъытэрэр инвестициехэр нахьыбэ шIыгъэнхэр ары. АщкIэ тиреспубликэ хъопсагъоу щыт. Мы аужырэ илъэсхэр пштэмэ, тиэкономикэ инвестициеу къыхалъхьагъэр сомэ миллиарди 124-м ехъу. Ащ ишIуагъэкIэ мыщ фэдэ къэгъэлъэгъон дэгъухэр тиIэх, псэолъэкIэ пчъагъэ тшIыныр тфызэшIокIыгъ. Предприятиеу «Волма» зыфиIорэм иIофшIэн мыгъэ республикэм щыригъэжьэщт, нэбгырэ 600 фэдизмэ мыщ IофшIэпIэ чIыпIэхэр щагъотыщтых. Джащ фэдэу индустриальнэ паркитIу дгъэпсынэу тэгъэнафэ, нэмыкI гухэлъхэри тиIэх. Ахэр щыIэныгъэм щыпхырыщыгъэнхэм тишъыпкъэу тыпылъыщт. Типредприятие инхэми бэкIэ тащэгугъы.\n— Кризисым пэшIуекIогъоным пае Адыгеим сыда щашIэрэр?\n— Кризисым иегъэшхо къытигъэкIыгъ сфэIощтэп, непэрэ мафэхэм яхъулIэу зэшIомыхын умылъэкIыщт къиныгъохэм республикэ бюджетыр яолIагъэгоп. Ащ дакIоу, федеральнэ гупчэм къикIырэ дотациер блэкIыгъэ илъэсым джыри зы проценткIэ къедгъэIыхыгъ, непэ ар процент 38-м кIэхьэ. Ау мыщ дэжьым гумэкIыгъо къэуцу — тэ анахь дэгъоу Iоф тшIэ, дотациер къедгъэIыхы къэс федеральнэ гупчэм къытфитIупщырэ ахъщэ IэпыIэгъум къыщэкIэ. ХэбзэIахьэу бюджетым къихьэрэм, республикэм ежь хахъоу ышIырэм зыпкъитыныгъэ ямыIэн ылъэкIыщт, сыда пIомэ непэ дэгъоу Iоф зышIэрэ предприятиер къиныгъохэм зяуалIэкIэ, неущ ар къызэтеуцонкIи хъущт. Арышъ, тэр-тэрэу зытIыгъыжьын амал тиIэным тыкъыфэкIон фае. АщкIэ амалышIухэр тIэкIэлъых, къэралыгъо чIыфэу ттелъыр зэкIэмэ анахь макI, бюджетым кредитышхо иIэп, типшъэрылъхэр зэкIэ тэгъэцакIэх.\n— Бизнес цIыкIумрэ гурытымрэ IэпыIэгъу афэхъугъэныр анахь мэхьанэшхо зиIэ лъэныкъохэм ащыщ, анахьэу джырэ уахътэм. МыщкIэ республикэм зэшIуихырэр икъоу олъыта?\n— Предпринимательхэм тишIуагъэ ядгъэкIыныр типшъэрылъ шъхьаIэхэм ащыщэу сэлъытэ, сыда пIомэ ахэм яIофшIэн зэрэзэхащэрэм, IофшIэпIэ чIыпIакIэхэр къызэрэзэIуахырэм ялъытыгъ экономикэм хэхъоныгъэу ышIыщтхэр. Мы лъэныкъомкIэ республикэм игъэцэкIэкIо хэбзэ къулыкъухэм къатефэрэр зэкIэ ашIэ, бизнесым хэщагъэхэм, езыгъэжьэгъакIэхэм IэпыIэгъу афэхъугъэным фэIорышIэрэ программэ зэфэшъхьафхэм тахэлажьэ, тиахъщэ ахэтэлъхьэ.\n— АР-м и ЛIышъхьэ ихэдзынхэу къэблагъэхэрэм уахэлэжьэн гухэлъ уиIа?\n— Тызхэт илъэсым иIоныгъо мазэ УФ-м и Къэралыгъо Думэ, АР-м и Къэралыгъо Совет — Хасэм ядепутатхэм яхэдзынхэр тишъолъыр щыкIощтых. Адыгеим и Парламент депутат 54-рэ иIагъэмэ, джы а пчъагъэр 50 хъущт. Джырэ уахътэм республикэм ипащэ ихэдзынхэм тягупшысэрэп, тэркIэ анахь шъхьаIэр экономикэм иIофыгъохэр зэшIохыгъэнхэр, цIыфхэм ящыIэкIэ-псэукIэ нахьышIу шIыгъэныр ары. АР-м и ЛIышъхьэ ихэдзынхэр къэкIорэ илъэсыр ары зыщыIэщтхэр. А IэнатIэм Iухьан амал зиIэ, гъэсэгъэ ыкIи фэхьазыр цIыфыбэ тиреспубликэ ис.\n— Адыгэ къуаем къыфэбгъэзэжьмэ, брендыр къызфагъэфедэзэ шъолъыр зэфэшъхьафхэм мы продукциер къащадагъэкIы. Шапхъэхэр зыукъохэрэм сыдэущтэу уадэзекIон фая?\n— Республикэм ит завод заулэмэ адыгэ къуаер непэ къыдагъэкIы, адрэ регионхэм ащкIэ фитыныгъэ яIэп. Ау арэу щытми, кIышъом «адыгэ къуай» къытыратхэшъ, япродукцие IуагъэкIы. Ар тэрэзэп, ащкIэ хэбзэгъэуцугъэр аукъо, арышъ, пшъэдэкIыжь ябгъэхьыныр атефэ. Тикъое шъыпкъэ цIыфхэм ашIоIэшIу, ащ идэгъугъэ, шIуагъэу пылъыр Урысыем имызакъоу, IэкIыб къэралхэми ащашIэ. ГущыIэм пае, джырэ уахътэ Германием ар щыIуагъэкIы.\n— ЗэдэгущыIэгъу горэм къызэрэщыхэбгъэщыгъа-гъэмкIэ, уиIофшIэн дэгъу дэдэу бгъэцэкIэныр пшъэрылъ шъхьаIэу зыфэогъэуцужьы. УиIофшIэгъу мафэ зэрэкIуагъэм, зэшIопхыгъэм уамыгъэразэу бэрэ къыхэкIэу къэпIуагъ. АР-м и ЛIышъхьэ иIэнатIэ пштэмэ, сыда къыбдэмыхъугъэу плъытэрэр?\n— Iофэу есхьыжьагъэр згъэцэкIэным сыдигъуи сыпылъ. КIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэр, еджапIэхэр, фельдшер-мамыку IэзапIэхэр, нэмыкI социальнэ псэуалъэхэр бэу дгъэпсыгъэх, ащ инэу сырыраз. Ау пшъэрылъэу зыфэзгъэуцужьыгъэр зэкIэ зэшIосхыгъэу сфэIощтэп. Сыфай Мыекъуапэ идэхагъэкIи, икъэбзагъэкIи нэмыкI къалэхэм къахэщынэу, тиреспубликэ щыпсэурэ нэбгырэ пэпчъ гъот иIэнэу. АщкIэ амалышIухэр тIэкIэлъых.\nГъэсэныгъэм, псауныгъэр къэухъумэгъэным, спортым, нэмыкI лъэныкъохэм япхыгъэ упчIабэхэр АР-м и ЛIышъхьэ фагъэзагъэх. Ахэм зэкIэми игъэкIотыгъэ джэуапхэр къаритыжьыгъэх.


«НАФСЭТ ТЫФЭГУШ1О, ТЕГЪЭГУШХО»\nЧъэпыогъум и 4-м зэнэкъокъоу «Черкешенка» зыфи1орэр къ. Мыекъуапэ щы1агъ. Адыгэ пшъэшъэ дахэм изэнэкъокъу нэбгырэ 12-рэ хэлэжьагъ.\nЧъэпыогъум и 4-м зэнэкъокъоу «Черкешенка» зыфи1орэр къ. Мыекъуапэ щы1агъ. Адыгэ пшъэшъэ дахэм изэнэкъокъу нэбгырэ 12-рэ хэлэжьагъ. Ахэмэ зэфэшъхьаф конкурсихым закъыщагъэлъэгъуагъ.\n1) «Поздравление с Днем Республики» (Адыгэ Республикэм имэк1 мафэк1э хьак1эхэм афэгуш1онхэр)\n2) «Я и моя родословная» (унагъоу, лъэпкъэу къызхэк1ыгъэм итарихъ къы1отэныр)\n3) «Институт гостеприимства» (театрализованнэ къэгъэлъэгъон)\n4) «Танец — душа народа» (адыгэ къашъом икъэш1ын)\n5) «Руки черкешенки, чудо творящие» (дышъэ идэным и1эпэ1эсэныгъ)\n6) «Современный наряд черкешенки» (джырэ лъэхъаным черкешенкэм иобраз, дефиле)\nЗэнэкъокъоу блэк1ыгъэм жюрим ипащэу Унэрэкъо Мирэ зэнэкъокъум мэхьанэу и1эр игущы1э къыщыхигъэщыгъ: адыгэ пшъашъэм иэстетическэ ык1и инравственнэ п1ун. Ащ къыгъэнэфагъэх шэпхъэ шъхьа1эу жюрим фэхъугъэхэр: адыгэ пшъашъэм итеплъ, лъэпкъ тарихъым, культурэм хэш1ык1эу афыри1эр.\nШ1ухьафтыныр — Еутых Ася ыгъэхьазырыгъэ диадемэр.\nАпэрэ ч1ып1эр зыхьыгъэр Джарымэ Диан! «Пшъэшъэ тхьэмат» щытхъуц1эр ащ къыфагъэшъошагъ. Я 2-рэ ч1ып1эр — Барцо Нафсэт «Пшъэшъэ дах» ра1уагъ. Я 3-рэ ч1ып1эр — Бек Бэлла «Пшъэшъэ къэшъуак1у» рапэсыгъ.\nХьакунэ Каринэ «Пшъэшъэ 1ушъабэу» хахыгъ. Цышэ Зар «Пшъэшъэ гуахь» зыфи1орэ щытхъуц1эр къылэжьыгъ. Шъхьалэхъо Нафсэт «Пшъэшъэ 1эдэб» хъугъэ. Мэрэтыкъо Нафсэт «Пшъэшъэ пэрыт» ра1ол1агъ. Сихъу Дана «Пшъэшъэ губзыгъ» фагъэшъошагъ. Хъунэго Асидэ «Пшъэшъэ хэбзэзехь» ц1э лъап1э фаш1ыгъ. Имамаева Юлия (зэнэкъокъум хэмытэу) «Пшъэшъэ гъэсагъэу» хахыгъ.\nГущы1эгъу къытфэхъугъ Адыгэ филологиемрэ культурэмрэ яфакультет и я 2-рэ курсым щеджэу Шъхьалэхъо Нафсэт.\n– Нафсэт, анахь къыпфэкъиныгъэ зэнэкъокъоу сыд фэдэр ара хэтыгъэр?\n– Сценэм а пчыхьэм апэрэу сыкъытехьагъ. Анахь къины къысфэхъугъэр апэрэ зэнэкъокъуит1ур ары, сыда п1омэ гумэк1ыгъо си1агъ - жюрим уасэ къыпфиш1ын фай, ц1ыфэу къыоплъхэрэр бгъэрэзэн фаех. Ащ ыуж гумэк1ыгъор 1ук1ыжьи гупсэфэу къык1элъык1орэ зэнэкъокъухэм сахэлэжьагъ.\n– Адэ зэнэкъокъоу «Адыгэ хабзэ» зыфи1орэм ехьыл1агъэу сыд фэдэ хабза къэбгъэлъэгъонэу къыхэпхыгъэр? Сыда 1эубытып1эу пш1ыгъэр?\n– Нахь куоу къап1омэ, хьак1эм къеш1эк1ыгъэ хабзэм фэгъэхьыгъ сэ къэзгъэлъэгъуагъэр. Адыгэхэм егъаш1эм хьак1эр як1эсагъ, агъэлъап1эщтыгъ. Ащ ыпкъ къик1эу хьак1эм ипэгъок1ын, игъэк1отэжьын хэбзэ гъэнэфагъэхэр пылъыгъэх. Сэ 1э тхьак1ын обрядыр къыхэсхыгъ, къэзгъэлъэгъонымк1э 1эубытып1эу сш1ыгъэхэр тхылъхэу «Адыгэ Хабз», художественнэ литературэр, журналхэр ары.\n– Мы зэнэкъокъоу «Черкешенка» зыфи1орэм уасэу фэпш1ырэр, о пшъхьэк1э ш1уагъэу хэпхыгъэр?\n– Мыщ фэдэ зэнэкъокъум сызэрэхэлэжьагъэмк1э сык1эгъожьрэп. Лъэшэу сигуап мыщ фэдэ зэнэкъокъухэр зэраш1хэрэр, сыда п1омэ адыгэ лъэпкъым нахь зыкъы1этыжьыщт, ныбжьык1эхэм бзэр, хабзэр, культурэу адыгэхэм ти1эр ащыгъупшэжьыщтэп. Мы зэнэкъокъум унашъоу и1эр — ныбжьык1эхэр культурэм нахь пылъынхэр, адыгэ бзылъфыгъэм идэхагъэрэ ишэн зехьак1эрэ джырэ адыгэ пшъашъэм химынэныр ары, ык1и ар сэ дэгъоу зэхэсш1ык1ыгъэу ары сызэрэгугъэрэр.\nНафсэт щытхъуц1э лъап1эу «Пшъэшъэ 1эдэб» къызэрэфагъэшъошагъэмк1э тыфэгуш1о. Международнэ турэу щы1эщтым хэлэжьэнышъ пэрытныгъэр къыщихьынэу фэтэ1о!\nадыгэ филологиемрэ культурэмрэ\nяфакультет апэрэ курсым щеджэ.


Мамыр щыIакIэм фэбэнагъэх\n11:35 - 25.03.2020\nОтечественнэ зэошхор къызежьэм Родинэр къаухъумэнэу апэ дэкIыгъэхэм ащыщ зэш-зэшыпхъоу Дэгужъые Аминэрэ Гощсымэрэ (Сарэрэ).\nДэгужъые Амин Шъалихьэ ыкъор 1910-рэ илъэсым къэхъугъ. Колхозым апэ хэхьагъэмэ ащыщ, пшъы зыфаIорэ ымышIэу лажьэщтыгъэ. Гухэлъ-гупшысэ дахэхэр иIэхэу, щыIэныгъэм лъагъоу щыпхырищыщтымрэ зэрэтеуцощтымрэ зыфигъэхьазырыщтыгъэ, ау ошIэ-дэмышIэу Отечественнэ зэошхор къежьи, игухэлъхэр зэщигъэкъуагъэх.\nАпэ дэкIыгъэхэм ахэтэу, заор къызщежьэгъэ ыкIи зыщаухыгъэ илъэсхэм азфагу пыим езэуагъ.\nБэдзэогъу мазэм щегъэжьагъэу я 255-рэ щэрыо лъэсыдзэ десантнэ бригадэм хэтэу зэуагъэ. Керчь шъхьафит зышIыжьыгъэхэм ахэтыгъ. Мэзэе мазэм 1944-рэ илъэсым щегъэжьагъэу Iоныгъо мазэм нэс я 8-рэ щэрыо полкым хэтыгъ. Iоныгъо мазэм 1944-рэ илъэсым щегъэ-жьагъэу заор аухыфэкIэ я 667-рэ щэрыо полкым хэтыгъ.\nЧIы залэм (Малая земля) щызэуагъэмэ ахэтыгъ, пхъашэу пыим жэхахьэзэ. Ар къаушыхьаты бгъэхалъхьэ пчъагъэу къыратыгъэхэм (ахэм ащыщ «Орден Славы»), ыкIи уIэгъэ хьылъэу къытыращагъэхэм (ыбгъэрэ ылъэпшъитIурэ щэхэр апхырыкIыгъагъэх). Апэрэу хьылъэу къызауIагъэр 1943-рэ илъэсыр ары. Ари, укIыгъахэу ашIошIи шъхьарыкIыгъэхэу, зы дзэкIолI къызэтеуцу къызызэрегъэзэкIым ыпсэ хэтэу къычIэкIыгъ. Джащ ихьатыркIэ госпиталым чIэфагъ. ЕтIани, гъэшIэгъоныр, къалэу Пятигорскэ госпиталым зычIэфэм, ышыпхъоу Сарэ ащ операционнэ сестрау чIэтэу къычIэкIыгъ ыкIи ыш охъужьыфэкIэ, лъэшэу ынаIэ къытыригъэтыгъ.\nЗэрэхъужьыгъэм тетэу зэо мэшIуаем Iухьажьыгъ. Къалэу ЦIэмэз дэжь щыкIуагъэ заом Аминэ псэемыблэжьэу щызэуагъ, нэмыц пчъагъэ ыукIыгъ, ежьыри хьылъэу къауIагъ. Госпиталым мэзэ пчъагъэрэ чIэлъыгъ.\nАминэ ыIэ дышъэ къыпэзы зыфаIорэм фэдагъ, IофшIэн къызыфимыгъотыжьэу, зы такъикъи щысыщты-гъэп. Ар къеушыхьаты ишъэогъу кIалэмрэ ежьыррэ ашIыгъэ Iэшъхьалыр. Коц Iумыхыжьыгъэ шъофым игъунэгъоу яштаб щытыгъэти, шъхьалыр ашIи, IэкIэ афэхьаджыщт коцыр ахьаджызэ, хьа-джыгъэ ашIыщтыгъэ. Шъоф пщэрыхьапIэм аратыти, пщэрыхьакIомэ хьалыгъу агъажъэщтыгъэ.\nПсэоу заом къыхэкIыжьыгъагъ. Илъэс пчъагъэрэ хьалэлэу колхозым бригадирэу щылэжьагъ.\nЗэоуж илъэсхэм Дэгужъые зэунэкъощхэр бэрэ зэхахьэщтыгъэх. Ащ фэдэ зыхъурэм Аминэ мэшIуаем Iутзэ тхьэ зэрелъэ-Iугъагъэр къырагъэIотэжьыщтыгъэ: илъэситф нахь мыхъуми заор аухмэ, мамыр щыIакIэм щыпсэунэу. Инасып къыхьыгъ, итхьалъэIу къыдэхъугъ, шэкIогъу мазэм и 10 1983-рэ илъэсым нэс къыгъэшIагъ.\nАминэ ышыпхъоу Сарэ 1922-рэ илъэ-сым Еджэркъуае къыщыхъугъ. Школыр къызеухым Мыекъопэ медицинскэ училищэм чIэхьагъ ыкIи дэгъу дэдэу щеджагъ, къызеухым IофшIэнри ригъэжьагъ. Ау дунэе зэошхом имэшIолыгъэу нэмыц фашистхэм къызэкIагъэнагъэр ошIэ-дэмышIэу ищыIэныгъэ къыхадзагъ. Унэм исышъугъэп, лъэIу тхылъ ытхи, апэрэ мафэхэм заом дэкIыгъ.\nИлъэситфэ зэуапIэм Iутыгъ, икъарыу хилъхьагъ. Зэо мэшIуаеу тичIыгу щыжъа-гъэм Сарэ иIахьышIу хишIыхьагъ. Госпиталхэм медсестра сэнэхьатымкIэ ащылэжьагъ, операционнэ сестрау Iоф ышIагъ.\nСарэ игукъэкIыжьыхэм ащыщ солдат уIагъэу госпиталым къычIафэхэрэм ащазымэхэм алъакъохэр ибэгыхьагъэхэу, уIагъэхэу, щазымэр зэIаупкIыти, лъакъор къызырахыкIэ хьамлыур уIагъэм къыхэтэкъоу, шъункIэ ежьагъэу къэлъагъощтыгъэ. Ахэр агъэхъужьыным, псынкIэу алъакъо тырагъэуцожьыным фэбанэщтыгъэх.\nТисоветскэ цIыфхэр псэемыблэжьэу фашистхэм апэуцужьыгъэх, къызэрыкIыгъэ хьакIэ-къокIэбым рагъэ-зыхьажьыхи, ыпсэ щыIуахыгъ. ТицIыфхэм агуи, акIуачIи зэлъыIэсыжьэу, зэдеIэжьхэзэ, заом иуIагъэхэр агъэкIыжьыгъ. А сатырхэм Сари ахэтыгъ, Польшэми нэсыгъ.\nШъхьагъусэ фэхъущт Щыкъ Аскэрбыи заом щыIукIагъ, ащ ыуж псэогъоуи фэ-хъугъ. Лейтенант званиер иIэу заом къыхэкIыжьыгъ, бгъэхэлъхьэ пчъагъэм ыбгъэгу къагъэдэхагъ. Ахэм ащыщ бгъэхалъхьэу «За победу над Германией».\nЗаом къызекIыжьым, Кощхьаблэ сымэджэщым акушеркэу илъэс пчъагъэрэ Iоф щишIагъ, ищытхъуи аригъэIуагъ.


Унэе мэкъумэщ хъызмэтым изэхэщэн кIагъэгушIущтых | Адыгэ Макъ\nУнэе мэкъумэщ хъызмэтым изэхэщэн кIагъэгушIущтых\nАвтор: Редакция\t/ 05.03.2019\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР, ПОЛИТИКЭР, ЭКОНОМИКЭР\t/\nШъолъыр проектхэр пхырыщыгъэнхэм тегъэпсыхьагъэу къэралыгъо IэпыIэгъоу республикэм щарагъэгъотырэм зырагъэушъомбгъущт.\nРеспубликэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат мэзаем и 25-м зэхищэгъэгъэ пресс-конференцием къызэрэщиIуагъэмкIэ, фермерхэм IэпыIэгъу ягъэгъотыгъэным, мэкъумэщ кооперацием зегъэушъобгъугъэным Адыгеим анаIэ щатырагъэтыщт, сомэ миллион 43-рэ ахэм апэIуагъэхьанэу щыт.\nРеспубликэм ипащэ ишIошIкIэ, унэгъо былымэхъо фермэхэмрэ унэе IэпыIэгъу хъызмэтхэмрэ язэхэщэн къуаджэхэм хэхъоныгъэ ягъэшIыгъэнымкIэ, унагъом нахьыбэу хахъо иIэнымкIэ, Iофыр шIу алъэгъоу ныбжьыкIэхэр къэтэджынхэмкIэ амалышIухэм зэу ащыщых.\n«НыбжьыкIэхэр къуаджэхэм къадэкIыжьхэ тэ тшIоигъоп. Ау ащ пае IофшIэпIэ чIыпIэхэр зэхэщэгъэнхэ, къуаджэм щыIэкIэ-псэукIэ дэгъу дэлъын фае. Зыпкъ итэу къуаджэм хэхъоныгъэ езыгъэшIыщт программэхэм япхырыщын лъыдгъэкIотэщт, IэпыIэгъу хъызмэтхэр зиIэхэм тишIуагъэ ядгъэкIыщт. Ащ фэдэ шIыкIэм цIыфхэм шIуагъэ къафихьыщт. Яхахъо нахьыбэ зэрэхъущтым имызакъоу, кIэлэцIыкIухэри IофшIэным фагъэсэщтых. ЛIэуж пчъагъэхэр джащ фэдэу апIугъэх, хъызмэтымкIэ сянэ-сятэхэм садеIэзэ сэри сыкъэтэджыгъ», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nАдыгеим мэкъу-мэщымкIэ и Министерствэ къызэритыгъэмкIэ, 2019-рэ илъэсым зиIофшIэн езыгъэжьэщт фермерхэм мылъкукIэ нахь къафыдеплъыщтых.\n«Лэжьэнэу езыгъэжьэгъэкIэ фермерым проектым игъэцэкIэн пае пстэумкIи хъарджэу ышIыхэрэм япроцент 30-м нахь мымакIэр ежь имылъкоу тапэкIэ хилъхьан фэягъ. Мыгъэ былым пIашъэхэм яхъункIэ хъарджхэм япроценти 10 нахь макIэп ищыкIэгъэщтыр. НэмыкI IофшIэн лъэпкъхэр зэрахьанхэм пае процент 30-м ар къыщыкIэщтэп. Цумпэ лъэпкъхэр алэжьыхэ, куандэхэр къагъэкIыхэ, былымхэр ахъухэ зыхъукIэ, аквакультурэхэмрэ къохэмрэ ахэмытхэу, IофшIэныр езыгъэжьэгъэкIэ фермерым иунэе мылъку ипроцент 20-м нахь мымакIэу Iофым къыхилъхьэмэ хъущт», — къыщаIуагъ республикэм мэкъу-мэщымкIэ и Министерствэ.\nФермерхэм грантхэр зэраратыщтхэм нэмыкIэу, унэгъо былымэхъо фермэхэм, мэкъумэщ потребительскэ кооперативхэм IэпыIэгъу арагъэгъотыщт. 2019-рэ илъэсым узэшIушIэн фэе чIыгухэр химическэ мелиорацие ашIыщтых. Федеральнэ, шъолъыр бюджетхэм къахэкIыщт мылъкумкIэ ахъщэу агъэкIодыгъэм ипроцент 30-р къафызэкIагъэкIожьынэу щыт.\nРеспубликэм мэкъу-мэщымкIэ и Министерствэ къызэритыгъэмкIэ, илъэсиблым къыкIоцI бюджетым имылъкоу сомэ миллон 511-рэ хъурэ грантхэр мэкъумэщышIэ хъызмэтшIэпIэ 240-мэ Адыгеим къащаратыгъ. Грантхэр зэратыгъэхэм сомэ миллион 765-рэ зытефэгъэ продукцие къахьыжьыгъ, IофшIэпIэ чIыпIэ 200-м ехъу зэхащагъ.\n2018-рэ илъэсым федеральнэ проекти 2-мэ ателъытагъэу сомэ миллиони 130-рэ хъурэ грант 51-рэ къыхагъэкIыгъ. 2019-рэ илъэсми джащ фэдиз грант къаратынэу рахъухьэх. Ащ нэмыкIэу къуаджэхэм зыпкъ итэу хэхъоныгъэ ягъэшIыгъэным пае сомэ миллиони 150-м ехъурэ федеральнэ мылъку Адыгеим къыфыхагъэкIыщт.


ЗэгурыIоныгъэм текIоныгъэм уфещэ | Адыгэ Макъ\nЗэгурыIоныгъэм текIоныгъэм уфещэ\nАвтор: Редакция\t/ 29.07.2019\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\t/\nАдыгэ Республикэм и Спартакиадэ Мыекъуапэ дэт стадионхэм гъэшIэгъонэу ащыкIуагъ.\nРеспубликэм физкультурэмкIэ ыкIи спортымкIэ и Комитет зэхищэгъэ зэнэкъокъум IофшIапIэхэм къарыкIыгъэхэр хэлэжьагъэх. Атлетикэ псынкIэмкIэ зэIукIэгъухэр заублэм шъабэу къещхыщтыгъэми, физкультурэм пыщагъэхэм ягуетыныгъэ къырагъэIыхыгъэп.\n— Республикэ стадионыр зэтегъэпсыхьагъ, хэгъэгу зэнэкъокъухэри щызэхащэнхэ алъэкIыщт, — къытаIуагъ Тэхъутэмыкъое районым иадминистрацие физкультурэмкIэ ыкIи спортымкIэ и Комитет ипащэу Джарымэкъо Азмэтрэ зэхэщэкIо купым хэтэу ЦIыкIу Налбыйрэ. — Спартакиадэхэм, ГТО-м ишапхъэхэр игъэкъугъэнхэмкIэ зэнэкъокъухэм мэхьэнэ ин ятэты. НыбжьыкIэхэм япсауныгъэ агъэпытэ, шэн-зекIокIэшIухэр зэрахьанхэм зыфагъасэ.\nРеспубликэ стадионым атлетикэ псынкIэмкIэ щыкIогъэ зэIукIэгъухэм Красногвардейскэ районым апэрэ чIыпIэр къащыдихыгъ. Тэхъутэмыкъое районым ятIонэрэ, Джэджэ районым ящэнэрэ чIыпIэхэр афагъэшъошагъэх.\nАтлетикэ онтэгъумкIэ зэнэкъокъухэм бэрэ ащытлъэгъухэрэ спортсменхэр стадионым щызэIукIагъэх. Республикэм испорт еджапIэ иIофышIэу Мэлгощ Ларисэ къызэриIуагъэмкIэ, якIэлэгъум спортышхом гъэхъагъэ щызышIыгъэхэм непэ тренер сэнэхьатыр къыхахыгъ, ныбжьыкIэхэр агъасэ. СпортымкIэ дунэе класс зиIэ мастерэу Гъубжьэкъо Арсен Улапэ щапIугъ, РСФСР-м изаслуженнэ тренерэу Хъуажъ Мэджыд ары пащэу иIагъэр.\n— КIуачIэр, къулайныгъэр нахь дэгъоу зыгъэфедагъэхэр арых Спартакиадэм хагъэунэфыкIырэ чIыпIэхэр къыщыдэзыхыгъэхэр, — къеIуатэ Гъубжьэкъо Арсен. — Мэфэ гъэнэфагъэхэм спортым пылъхэм текIоныгъэр къыдахыгъ.\nАтлетикэ онтэгъумкIэ апэрэ чIыпIэр Красногвардейскэ районым фагъэшъошагъ, Тэхъутэмыкъое районыр ятIонэрэ, къалэу Мыекъуапэ ящэнэрэ хъугъэх. Джымэкъо Айдэмыр, кг 77-рэ, Шъэожъ Зураб, кг 105-рэ, апэрэ чIыпIэхэр къахьыгъэх. Чэмбэхъу Анзор, кг 94-рэ, тыжьыныр къыдихыгъ.\n— Атлетикэ онтэгъум къуаджэм щыфэтэгъасэх, — иеплъыкIэхэм тащегъэгъуазэ Джамбэчые тренерэу Iоф щызышIэрэ Чэмбэхъу Анзор. – ЗэкIэ кIалэхэр спортсмен цIэрыIо зэрэмыхъущтхэр тэшIэ. КIуачIэр апсыхьаным, пытэу алъэ теуцонхэм тынаIэ тетэгъэты. Спартакиадэм изэхэщакIохэм тафэраз. ТищыкIагъ ащ фэдэ зэхахьэ.\nДартсымкIэ къалэу Мыекъуапэ апэрэ чIыпIэр къыдихыгъ. Адыгэкъалэ ятIонэрэ, Теуцожь районыр ящэнэрэ хъугъэх.\nIэпшъэуфэныр нахь зызыушъомбгъурэ спорт лъэпкъхэм ащыщ. ПсынкIэу угупшысэн, нэгъэупIэпIэгъум къыкIоцI кIуачIэр дэгъоу бгъэфедэн, хэкIыпIэ къэбгъотын фае.\nМыекъуапэ ихъулъфыгъэ ыкIи ибзылъфыгъэ командэхэм IэпшъэуфэнымкIэ апэрэ чIыпIэхэр къыдахыгъэх. Тэхъутэмыкъое, Красногвардейскэ районхэм яхъулъфыгъэхэм ятIонэрэ ыкIи ящэнэрэ чIыпIэхэр ахьыгъэх. Адыгэкъалэ ибзылъфыгъэхэр ятIонэрэх, Джэджэ районым щыщхэр ящэнэрэх.\nГирыр IэтыгъэнымкIэ Тэхъутэмыкъое районым ихъулъфыгъэхэм апэрэ чIыпIэр къыдахыгъ. Красногвардейскэ районым ятIонэрэ чIыпIэр ыхьыгъ, къалэу Мыекъуапэ ящэнэрэ хъугъэ.\nБзылъфыгъэхэм гирыр IэтыгъэнымкIэ Красногвардейскэ районыр къахэщыгъ. Джаджэ къикIыгъэхэр ятIонэрэх, Адыгэкъалэ щыщхэр ящэнэрэх…\nРеспубликэ стадионэу «Юностым» футбол цIыкIу щешIагъэх. Тэхъутэмыкъое районым икомандэ апэрэ чIыпIэр фагъэшъошагъ. Джэджэ районым ятIонэрэ чIыпIэр къыдихыгъ. Теуцожь районыр ящэнэрэ, Шэуджэн районыр яплIэнэрэ хъугъэх.\nТэхъутэмыкъое районым ихэшыпыкIыгъэ командэ Спартакиадэм апэрэ чIыпIэр къыщыдихыгъ, Красногвардейскэ районым ятIонэрэ чIыпIэр ыхьыгъ, къалэу Мыекъуапэ ящэнэрэ хъугъэ.\nТэхъутэмыкъое районым икомандэ хэтхэу текIоныгъэр къыдэзыхыгъэхэм ащыщых Бек-Оглы Руслъан, Муса Мирзахановыр, Хъот Джэнэт, Шъхьэлэхъо Маринэ, Татьяна Болычевар, Талъэкъо Къэплъан, Батмэн Аслъан, Бэгугъэ Эдуард, Трахъо Азэмат, нэмыкIхэри. Гирыр IэтыгъэнымкIэ апэрэ чIыпIэр зыфагъэшъошэгъэ ЗекIогъу Казбек районым зыщызыгъэсэрэ ныбжьыкIэхэм къащытхъугъ. Футболым, нэмыкI спорт лъэпкъхэм зэгурыIоныгъэ къащагъэлъэгъуагъ.\n— Урысыем икIэух спартакиадэ Тамбов хэкум шышъхьэIу мазэм щыкIощт, — къытиIуагъ Адыгэ Республикэм физкультурэмкIэ ыкIи спортымкIэ и Комитет иотдел ипащэу Къохъужъ Рустем. — Адыгэ Республикэм ихэшыпыкIыгъэ командэ Спартакиадэм фэдгъэхьазырыщт. Республикэм ибыракъ зэнэкъокъум щыдгъэбыбэтэщт, хагъэунэфыкIырэ чIыпIэхэм тафэбэнэщт.\nРеспубликэм и Спартакиадэ хэлэжьагъэхэр къалэхэм, районхэм яадминистрациехэм якъулыкъушIэхэм афэразэх. Зэхэщэн IофхэмкIэ ахэр IэпыIэгъу къафэхъугъэх. Физкультурэмрэ спортымрэ щыIэныгъэм чIыпIэу щыряIэм изыкъегъэIэтын пащэхэр тапэкIи пылъыщтых.\nСурэтхэм арытхэр: Тэхъутэмыкъое районым икоманд; Джымэкъо Айдэмыр, Мэлгощ Ларис, Чэмбэхъу Анзор, Шъэожъ Зураб; IэпшъэуфэнымкIэ зэнэкъокъух.


Эпидемиологие ушэтынхэм къызэрагъэлъагъорэмкIэ, непэрэ мафэм ехъулIэу Адыгеим щыпсэухэрэм япроцент 40-м ехъумэ аллергие узыр яI.\nПстэуми анахьэу цIыфхэм къягуаорэр амброзиер ары. Амброзием охътэ кIэкIым къыкIоцI зеушъомбгъу ыкIи къэгъэгъэнэу зиублэрэм иегъэшхо пстэуми арегъэкIы, егъэсымаджэх.\nАдыгэ Республикэм псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ и Министерствэ къызэриIорэмкIэ, ащ икъэгъагъэ укIэрытыгъэ къодыеми, «поллиноз» зыфаIорэ узыр къыоузыным ищынагъо щыI.\nАллергие иIэу гуцафэ зышIыгъэр врачым еолIэн фае. УцхэмкIэ е диетэ гъэнэфагъэкIэ мыщ фэдэ сымаджэм еIазэх. Диетэм хэхьэ бананыр, нэшэбэгур, шъоур, гъомылэпхъэ плъыжьхэр, щыугъэр, гъэжъагъэр, стырыр умышхынхэр.\nМыекъопэ къэлэ поликлиникэу урамэу Первомайскэр, 204-м тетым врач-аллергологэу Е. А. Мельниковам Iоф щешIэ. Блыпэм, бэрэскэжъыем, бэрэскэшхом сыхьатыр 8-м къыщегъэжьагъэу 13-м нэс, гъубджым, мэфэкум сыхьатыр 13-м къыщыублагъэу 18-м нэс сымаджэхэм ар яIазэ.\nШъызыфэсакъыжь, шъуипсауныгъэ къэшъуухъум.