Истамбыл гъогур хьылъагъэми, хэкужъым икъэкIожьын нахь псынкIэ орэхъу — Адыгэ макъ\nАдыгэмэ ятарихъ инэкIубгъохэм узахаплъэкIэ, Iоф псынкIэу зэрэщымытыр къыбгурэIо. Сыда пIомэ сэри сыадыг ыкIи силъэпкъ зэпичыгъэ гъогухэр сыгукIэ зэхэсэшIэ, къыспэблагъ. Шъыпкъэу пIощтмэ, угукIэ зэхэмышIэу уилъэпкъ къырыкIуагъэр зэхэпфын плъэкIыщтэп.\nДэгъоу сыгу къэкIыжьы Къэбэртэе-Бэлъкъар университетым итарихъ факультет еджэныр щезыгъэжьэгъэ къодыеу зэкIэми зэлъашIэрэ шIэныгъэлэжьэу, адыгэ IорыIуатэмкIи, бзэмкIи, шэн-хабзэхэмкIи шIэныгъэшхо зиIэу Иуаныкъо Нурбый гущыIэу къысиIогъагъэхэр.\nНурбый игупшысэхэр зэфэхьысыжьыгъэу къэпIон зыхъукIэ мэхьанэу яIэр мыщ фэд:\nАдыгэмэ къиныбэ зэпачыгъ ыкIи лъэпкъ шIэжьым «узырэ чIыпIэхэу» къыхэнагъэри макIэп. Ахэм инэу къахэщы я XIX-рэ лIэшIэгъум Кавказ заом яшъхьафитыныгъэ фэбанэхэзэ, амали, кIуачIи ямыIэжьэу, хэкужъыр абгыни, къэралыгъо зэфэшъхьафхэм ащыпсэунхэ фаеу зэрэхъугъэхэр.\nИстамбыл гъогур адыгэхэмкIэ бэу кIыхьэ дэдэ хъугъэ. Я XIX-рэ лIэшIэгъум къыщегъэжьагъэу непэрэ мафэхэм къанэсы ащ икъиныгъохэр. Сыда пIомэ, зихэгъэгу зымыгъотыжьыгъэ лъэпкъым рэхьатныгъэ ыгъотыщтэп, гупсэфыщтэп. ЕтIани, лIыхъужъхэу ячIыгу пае фэхыгъэхэм якъэхалъэхэр тыдэ щыIэха? Ахэми гупсэф агъотыгъа? Кавказ заом илъэхъан анахь чIыпIэ къин ифагъэхэми, лIыхъужъэу зыпсэ зыгъэтIылъыгъэхэр адыгэхэм къагъанэщтыгъэхэп. Уахътэ тешIагъэми, лъэпкъ шIэжьым ахэр къыхэнагъэх.\nРеспубликэ тиIэ зэхъум, лъэпкъ шIэжьыми, зэхашIэми нахь зыкъаIэтэу аублагъ. Ежь лъэхъаным къыгъэуцугъэ Iофыгъохэр зэшIуахынхэ, лъэпкъым ыпэ иуцонхэ алъэкIы-\nнэу цIыф Iушхэри тиIэ хъугъэх. Анахь мэхьанэшхо зэратыщтыгъэ Iофыгъор нэмыкI къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэр ячIыгужъ къэщэжьыгъэнхэ зэрэфаер ары. Ау мыщ дэжьым къыхэзгъэщымэ сшIоигъор, тызэрэгугъэщтыгъэмрэ тиамалхэмрэ зэрэзэтекIыщтыгъэхэр ары. ЕтIани, амалэу а лъэхъаным тиIагъэхэр икъу фэдизэу дгъэфедагъэхэп.\nАрэущтэу къиныгъо зэфэшъхьафхэр зэпачыхэзэ, тилъэпкъэгъухэр ячIыгужъ къытеуцожьхэу рагъэжьагъ. Ау, Адыгеим къэкIожьырэ гъогури тилъэпкъэгъухэм псынкIэ къафэхъугъэп.\nАпэрэмкIэ, лъэпкъ политикэу къэралыгъом зэрихьэрэм зэхъокIыныгъэу фэхъугъэхэм адыгэхэм якъэкIожьын къызэтыригъэуцуагъ.\nЯтIонэрэмкIэ, тилъэпкъэгъоу хэкужъым къэзыгъэзэжьыгъэмэ ящыIэкIэ-псэукIи зэфэшъхьафэу гъэпсыгъэу хъугъэ. Сыда пIомэ къэралыгъоу укъыздэкIожьыгъэм хабзэу илъым дебгъэштэн ыкIи уезэгъын фэягъэ.\nРепатриацием иIофыгъохэр зэшIопхынхэм хэбзэ екIолIакIэ ищыкIагъ. Программэ гъэнэфагъэ щыIэу, къэзыгъэзэжьыхэрэм ящыкIэгъэ IэпыIэгъур ябгъэгъотын фай.\nКъыхэгъэщыгъэн фай, тилъэпкъэгъоу IэкIыб къэралхэм арысхэми, хэкужъым щыпсэурэ адыгэхэми ассимиляцием къыздихьырэ къиныгъохэр инэу къанэсыгъэх. Апэрэу ар къэзгъэлъагъорэр ныдэлъфыбзэр зыгъэфедэхэрэр нахь макIэ зэрэхъурэр ары. Бзэр зэкIэми анахь шъхьаI, мыщ пытэу епхыгъэх лъэпкъ шэн-хабзэхэри, зэхэтыкIэр, шIэжьыр. Арышъ, уахътэу тиIэр бэдэдэп, тилъэпкъ къэнэнэу тыфаемэ, хэкужъым къекIужьырэ гъогур нахь псынкIэ тшIын фае.\nХэкужъым къэзыгъэзэжьыгъэмэ я Мафэ илъэс къэс хэтэгъэунэфыкIы, джэгуи тэшIы. Ау, Истамбыл гъогур джыри зэрэкъощэ-нащэм тыгухэр къефырзы. Арэущтэу щытми, тигугъэ лъагэу зеIэты ыкIи хы ШIуцIэр зэпечышъ къегъэзэжьы.\nИстамбыл икIыжьым лъэпкъым тхьамыкIагъоу къыфихьыгъэм ехьылIэгъэ тхыгъэу щыIэр макIэп. Ахэр шIэныгъэлэжьхэм икъу фэдизэу зэхафыгъ.\nНепэрэ мафэм унаIэ зытетын фаер зэхъокIыныгъэу лъэпкъым къырыкIуагъэмэ лъапсэу яIэр бгъэунэфыныр цIыф жъугъэмэ алъыбгъэIэсыныр ары. Сыда пIомэ адыгэхэр хэкужъым къэкIожьынхэшъ, тыбэгъожьын зэрэфаер икъу фэдизэу зэхэзышIагъэр, гукъао нахь мышIэми, бэдэдэ хъурэп. Ахэр ежь репатриацие Iофым фэгъэзагъэу дэлажьэхэрэр, шIэныгъэлэжьхэр, культурэм ыкIи искусствэм иIофышIэхэр арых. Тилъэпкъ зэхашIэ макIэ зэрэхъугъэр ащи дэгъоу къегъэлъагъо. ЗэрэхъурэмкIэ, хэкIыпIэу тиIэр зы: тилъэпкъэгъухэу агукIи, апсэкIи хэкужъым къэкIожьынэу фаехэм ащ фэдэ амал яттыныр, IэпыIэгъу тафэхъуныр ары.\nПредыдущая УзэгурэIомэ, къиныгъо щыIэп\nСледущая Зэрэтикъоджэгъум тырэгушхо


Зэпхыныгъэу зэдыряIэр лъыгъэкIотэгъэнэу — Адыгэ макъ\nТыгъуасэ АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат къэралыгъо корпорациеу, псэупIэ-коммунальнэ хъызмэтым зэхъокIыныгъэхэр фэшIыгъэнхэмкIэ Фондым ипащэу Константин Цициным зэIукIэгъу дыриIагъ. Республикэм ихэбзэ гъэцэкIэкIо органхэмрэ Фондымрэ зэпхыныгъэ зэдыряIэу Iоф зэрэзэдашIэщтым ахэр тегущыIагъэх. АР-м и ЛIышъхьэ корпорацием ипащэ Адыгеим къызэреблэгъагъэм, псэупIэ-коммунальнэ хъызмэтым фытегъэпсыхьэгъэ федеральнэ программэхэр тишъолъыр щыпхырыщыгъэнхэмкIэ IэпыIэгъу зэрэхъурэм афэшI зэрэфэразэм къыкIигъэтхъыгъ.\n— БэшIагъэу ыкIи шIуагъэ къытэу Фондым Iоф дэтэшIэ. ПсэупIэ-коммунальнэ хъызмэтым ылъэныкъокIэ Iофыгъоу щыIэхэм япхырыщынкIэ IэпыIэгъу сыдигъокIи къыте-\nты. Зэпхыныгъэу зэдытиIэм ишIуагъэу фэтэрыбэу зэхэт унэхэм ягъэкIэжьынкIи, жъы хъугъэу зэхэоным нэсыгъэ унэхэм ачIэсхэм ягъэкощынкIи республикэм щызэшIохыгъэ хъурэр макIэп. Урамхэм, унэхэм, щагухэм ятеплъэ зэхъокIыныгъэшIухэр афэхъух. ЦIыфхэм ахэр алъэгъух ыкIи, анахь шъхьаIэр, ахэлэжьэнхэу амал яI, — къыIуагъ АР-м и ЛIышъхьэ.\nЦIыфхэм япсэукIэ нахьышIу шIыгъэным фэIорышIэрэ Iофтхьабзэхэр тишъолъыр щыпхырыщыгъэнхэмкIэ республикэмрэ Фондымрэ ащ тетэу тапэкIи Iоф зэдашIэным зэрэщыгугъырэри КъумпIыл Мурат къыхигъэщыгъ.\nКонстантин Цициным зэпхыныгъэу зэдыряIэм социальнэ мэхьанэ зэриIэм, зэхэоным нэсыгъэ унэхэм ачIэсхэм ягъэкощын, фэтэрыбэу зэхэт унэхэм, коммунальнэ инфраструктурэм ягъэкIэжьын афэгъэхьыгъэ программэхэр икъоу ыкIи игъом пхырыщыгъэнхэр Iофышхоу зэрэщытым къакIигъэтхъыгъ.\n— Iоф зызэдатшIэрэр бэшIагъэ, ащкIэ опыт макIэп тиIэр, арышъ, ар тапэкIи лъыдгъэкIотэн фае. Жъы хъугъэ унэу, зэхэоным ищынагъо зышъхьащытхэм цIыфэу ачIэсхэр охътабэ темышIэзэ гъэкощыгъэнхэ фае. Ар социальнэ Iофышхоу щыт. Ау а программэм тыкъыщыуцущтэп. НэмыкIэу пшъэрылъэу тиIэр бэ, ахэри зэдэдгъэцэкIэщтых, — къыIуагъ Фондым ипащэ.\nНэужым КъумпIыл Муратрэ Константин Цицинымрэ зыхэлэжьэгъэхэ зэхэсыгъом Адыгэ Республикэмрэ псэупIэ-коммунальнэ хъызмэтым зэхъокIыныгъэхэр фэшIыгъэнхэмкIэ Фондымрэ тапэкIэ Iоф зэрэзэдашIэщтым нахь игъэкIотыгъэу щытегущыIагъэх. Ащ видеоконференцие шIыкIэм тетэу Фондым илIыкIохэр, АР-м иминистрэхэм я Кабинет хэтхэр, муниципальнэ образованиехэм япащэхэр хэлэжьагъэх.\nЖъы хъугъэ унэу зэхэоным нэсыгъэхэм ачIэсхэм ягъэкощын фэгъэхьыгъэ программэр пIалъэу ащ къыщыдэлъытагъэм нахьыжьэу зэрэзэфашIыжьыщтым фэгъэхьыгъэ зэзэгъыныгъэм лъэныкъуитIур зэдыкIэтхагъ.\nПредыдущая ЗэгурыIоныгъэ азыфагу илъэу Iоф зэдашIэ\nСледущая Вячеслав Володин: депутаты в августе продолжат работу с избирателями и в профильных комитетах


КIэлэеджакIохэр фагъасэх КIэлэеджакIохэр фагъасэх » Адыги.RU - Новости Адыгеи, история, культура и традиции адыгов (черкесов)\nАдыги - Новости Адыгеи, история, культура и традиции » Новости » КIэлэеджакIохэр фагъасэх КIэлэеджакIохэр фагъасэх\nКIэлэеджакIохэр фагъасэх КIэлэеджакIохэр фагъасэх\nIофтхьабзэу «О пшъхьэ къыщегъажь: къэугъой ыкIи зэхэдз!» зыфиIорэр Адыгеим щыкIуагъ. Iофтхьабзэу «О пшъхьэ къыщегъажь: къэугъой ыкIи зэхэдз!» зыфиIорэр Адыгеим щыкIуагъ.\nIофтхьабзэу «О пшъхьэ къыщегъажь: къэугъой ыкIи зэхэдз!» зыфиIорэр Адыгеим щыкIуагъ.\nКIэлэеджакIохэм я Урысые движение хэтхэу Анна Ибрагимовамрэ Мария Мельниковамрэ ягукъэкIыкIэ мыкъэралыгъо гупчэу «НАБУ-Кавказ» зыфиIоу чIыопсым икъэухъумэн фэгъэзагъэм ар зэхищагъ. Мы Iофтхьабзэм ыпэкIэ кIэлэеджэкIо пстэуми зэдэгущыIэгъухэр адыряIагъэх, хэкIыр ятIонэрэу къыдэгъэкIыжьыгъэным мэхьанэу иIэр ахэм къагурагъэIуагъ. Ащ нэужым эколого-биологическэ лицееу N 35-м тхьамафэм къыкIоцI пунктым Iоф щишIагъ, ащ тхылъыпIэжъхэмрэ пластикым хэшIыкIыгъэхэмрэ зэращаштагъэхэм нэмыкIэу мафэ къэс Iофэу ашIагъэм икIэуххэр щызэфахьысыжьыгъэх. Нафэ къызэрэхъугъэмкIэ, тхылъыпIэжъ килограмм 2180-рэ кIэлэеджакIохэм къаугъоигъ ыкIи икIэрыкIэу къыдагъэкIыжьынэу аIэкIагъэхьагъ.\nМэзаем и 5-м еджапIэм щыкIогъэ линейкэм а Iофтхьабзэм анахь чанэу хэлэжьагъэхэм щытхъу тхылъхэмрэ шIухьафтынхэмрэ къащыфагъэшъошагъэх.\nЧIыопсым икъэухъумэн епхыгъэ кампаниеу «ЭКО-логично!» зыфиIорэм тегъэпсыхьагъэу мы Iофтхьабзэр зэхащэгъагъ. Граждан обществэм ихэхъоныгъэкIэ грантэу Урысые Федерацием и Президент ыгъэнэфагъэр къызфагъэфедэзэ, Фондым иIэпыIэгъу хэлъэу Iофтхьабзэр рекIокIыгъ.


ЯтIонэрэ чIыпIэ къыдихыгъ — Адыгэ макъ\nЯтIонэрэ чIыпIэ къыдихыгъ\nРедактор 29.06.2016 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nНыбжьыкIэхэм зэхагъэуцогъэ проектхэр къызэрахьылIэрэ Урысые зэнэкъокъоу «Моя страна — моя Россия» зыфиIорэм изэфэхьысыжь уцугъо мэкъуогъум и 13-м къыщегъэжьагъэу и 15-м нэс Москва щыкIуагъ.\nМыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым истудентэу Артем Тойлыевым Адыгэ Республикэр ащ къыщигъэлъэгъуагъ. Урысые чIыпIэ зыгъэIорышIэжьыпIэм хэхъоныгъэхэр ышIынхэм фытегъэпсыхьэгъэ проектэу «Интерактивная модель управления муниципалитетом» зыфиIорэр ары ащ зигугъу къышIыгъэр.\n2016-рэ илъэсым федеральнэ уцугъоу зэнэкъокъум иIагъэм IофшIэгъэ 287-рэ къырахьылIагъ. Артем Тойлыевым ащ ятIонэрэ чIыпIэ къыщыдихыгъ. ФедерациемкIэ Советым федеративнэ гъэпсынымкIэ, шъолъыр политикэмкIэ, чIыпIэ зыгъэIорышIэжьынымкIэ ыкIи Темырым иIофыгъохэмкIэ и Комитет итхьаматэу Д. И. Азаровым Дипломрэ шIухьафтын лъапIэхэмрэ къыфигъэшъошагъэх.\n— Муниципальнэ образованием исайт зыкI «Мой город» зыфиIорэ лъэныкъоу Артем къыгъэхьазырыгъэмкIэ портал къыщызэIуихын гухэлъ иI. Ащ ишIуагъэкIэ къалэм щыпсэурэ цIыфхэм япсэупIэ нахьышIу шIыгъэным фэгъэхьыгъэ предложениеу яIэхэр къыраIотыкIынхэ, гумэкIыгъоу щыIэхэр ащ щызэхафынхэ алъэкIыщт. Мыщ фэдэу электроннэ шIыкIэм тетэу зэрэгъэпсыгъэм къыхэкIэу, гумэкIыгъохэм ядэгъэзыжьын къалэм щыщхэр, анахь мэхьанэ зэттыхэрэр — ныбжьыкIэхэр къыхэлэжьэнхэ алъэкIыщт, — къыщаIуагъ Адыгэ Республикэм гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ и Министерствэ.\n«Моя страна — моя Россия» зыфиIорэ зэнэкъокъур зызэхащэрэ илъэс 13-м къыкIоцI нэбгырэ мин 40-м ехъу хэлэжьагъ. 2016-рэ илъэсым IофшIэгъэ мини 5-м нахьыбэ къырахьылIагъ. Къэралыгъом ишъолъырхэм ащыщхэм къащагъэхьазырыгъэ проект 1426-рэ федеральнэ экспертизэм къыхихыгъэх.\nУрысыем ичIыпIэхэм гумэкIыгъо шъхьаIэу яIэхэм ныбжьыкIэхэр ащагъэгъозэнхэр, ахэм язэшIохын къыхагъэлэжьэнхэр зэнэкъокъум ипшъэрылъых. УФ-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ и Министерствэ, Общественнэ объединениехэм ясоюзэу «НыбжьыкIэ социальнэ-экономическэ гухэлъхэр» зыфиIорэр Iофтхьабзэм кIэщакIо фэхъугъэх. ТишъолъыркIэ Адыгэ Республикэм гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ и Министерствэ ар зэхищагъ.\nПредыдущая ПэшIорыгъэшъ мэкъэтыным икIэуххэм атетэу кандидатхэм яспискэ зэхагъэуцуагъ\nСледущая В Адыгее начала работу летняя математическая школа


21 сентября 2018, 16:10 Адыгея Маша Томилина\nВ Адыгее инвестор вложил 120 млн рублей в строительство нового цеха по упаковке адыгейского сыра\nКак сообщали Юга.ру, в марте 2017 года адыгейский сыр вошел в топ-100 туристских брендов России. В июне 2018-го Гиагинский молочный завод, на котором производят адыгейский сыр, стал лауреатом конкурса «Звезда качества России».\nВ мае 2017 года Роспатент защитил товарный знак «Сыр адыгейский». Российские сыроделы попытались оспорить запрет производить адыгейский сыр вне республики. В январе 2018 года Верховный суд оставил право производить сыр под названием «адыгейский» только за предприятиями Адыгеи. Продукция с таким названием, произведенная в других регионах, считается контрафактом.\nВ июле молокоперерабатывающие предприятия из нескольких регионов России вновь сообщили о намерении получить право производить сыр под маркой «Адыгейский», так как, по их мнению, республика не сможет обеспечить потребности рынка.\nВ ответ на это в Союзе производителей адыгейского сыра заявили о готовности покрыть потребности России в адыгейском сыре и увеличить его производство, если будет запрос рынка.\nАдыгейский сыр\tБизнес-сообщество\tЕда\tМурат Кумпилов\tПродукты питания\tПромышленность


Адыгэ Хэку Таймс: Сирием къикIыжьрэ адыгэхэм IофшIэн агъотынымкIэ къинэу бэдаушмэ алъытэ\nСирием къикIыжьрэ адыгэхэм IофшIэн агъотынымкIэ къинэу бэдаушмэ алъытэ\nКъуаджэу Мафэхьабл, Адыгэ республикэ. СэмэгумкIэ: Щорэ Мухьамэд, Цуныдышко Зарбый\nАдыгеим къэкIуагъэхэ Украинэм щыщ цIыфхэм ащыщэу нэбгырэ 500 фэдизмэ лэжьапIэхэр хэкум ащарагъэгъотыгъэх. Фэдэ пчъагъэхэр къыщихьыгъэх Адыгеим илIышъхьэ пресс-конференцэу мэфэ заулэкIэ узэкIэIэбэжьмэ ышIыгъэм. Журналистмэ ядызэIукIэныгъэ фэгъэхьыгъагъ 20I4 илъэсэу икIыгъэмкIэ икIэуххэм.\nХэку пащэм игущыIэхэмкIэ, зэкIэмкIи Украинэм егъэзыгъэу къикIыжьыгъэхэу Адыгеим нэбгырэ минитфым кIахьэу къэкIожьыгъэх. АдыгеимкIэ цIыфмэ лэжьапIэ ягъэгъотыгъэнымкIэ Iахьым ахэмэ ащыщэу нэбгырэ 500 IофшIапIэхэр арагъэгъотыгъэх. Мыщ нэмыкIэу, украинэ цIыфхэм апае хэкум исабыйIыгъыпIэхэм чIыпIэхэр къафхагъэкIыгъэх, хэкум исымээджэщхэм ащяIазэх.\nУкаринэм къыкIыжьхэрэм афэшъхьафэу, Адыгеим илIышъхьэ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, нэмыкI «чIыпIэ стырхэми» егъэзыгъэу къикIощыкIыгъэ цIыфхэр хэкум къырегъахьэх, къэбар зэбгырыгъэкI амал зэфэшъхьафхэм къызэратрэмкIэ. Сириери ахэм ахэтэу ащ къыIуагъ. Хэкум ипащэ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, джыдэдэм Адыгеим щэпсэух Сирием ицIыф нэбгырэ 700 кIахьэу.\nБэдаушыбэми, цIыфэу хэкум ис зырызхэми алъъытэу къыхагъэщы яеплъыкIэ, Сирием къикIыжьхэрэ адыгэхэм икъу фэдизэу IэпыIэгъу арамыгъэгъотэу. ЯкъэкIожьынкIи къэралыгъор икъоу адемыIэу, къэкIожьышъугъэхэми ежь-ежьырэу яIоф зэрафэнэу къызэрэчIэкIэу бэдаушмэ аIо. IофшIапIэхэри ежьхэм яамалкIэ къагъотын фаеуи хъоу ахэмэ къыхагъэщы.\nФитыныгъэ радиом игущыIэгъугъэ Адыгеим щыщ бэдауш IофшIакIоу Чундышко Заурбий:\n- СтандартитIум иполитикэ зыфаIорэм ари хэт. Тэ тафэтхагъ мы IофымкIэ тхьэматэмэ, шъхьаем зи джэуап щыIэп. Зыцэ къытдеIэнэу фаеп. Къин дэд. МыкIэ къэкIожьхэрэм ашъхьэ зэрэхахыжьышъу.\nАдыгеимкIэ уеплъмэ IофшIапIэ язгъэгъотрэ Iахьым ичэзыу джырэкIэ нэбгырэ шъэ пчъагъэ хэт, Iахьым икъэтынхэмкIэ.


Десэхэр къэзытырэ тарихъ — Адыгэ макъ\nРедактор 02.10.2021 02.10.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nАдыгэ Республикэр загъэпсыгъэр илъэс 30 зэрэхъурэм ипэгъокIэу ащ къыздихьыгъэ зэхъокIыныгъэхэм, Адыгеим икъэралыгъо гъэпсыкIэ икъыдэхын мэхьанэу иIагъэм, автономием къыкIэлъыкIогъэ республикэм илъэси 100 гъогууанэр къихьащт илъэсым зэрэригъэкъужьыщтыми мэхьанэ ратэу ягупшысэхэмкIэ къыддэгощагъэх Адыгэ Республикэм иапэрэ Президентэу Джарымэ Аслъанрэ Адыгэ Республикэм и Апшъэрэ Совет и Тхьамэтагъэу ЛIыIужъу Адамрэ.\n— ЦIыф лъэпкъыбэ хъурэ Советскэ Союзыр субъект пчъагъэу зэхэтыгъ. НэмыкI лъэпкъхэм афэдэу 1922-рэ илъэсым автономие гъэпсыкIэр Адыгеим иIэ хъугъэ. Ащ фэдэу мыхъугъэмэ, тахэкIокIэжьыным ищынагъо къытшъхьарытыгъ. Къэралыгъо гъэпсыкIэм хахъо тигъэшIыгъ, гъэсэныгъэм, шIэныгъэм — а уахътэм зэкIэмэ анахь мэхьанэ зиIэгъэ лъэныкъохэм, джащ фэдэу мэкъу- мэщым, экономикэм, культурэм зыкъаIэтынымкIэ автономием ишIогъэшхо къытэкIыгъ. Тхыбзэр, еджапIэхэр, апэрэ гъэзетыр ащ къыдэкIуагъэх. Республикэ гъэпсыкIэм тикъэралыгъо шапхъэхэм ахигъэхъуагъ, къэралыгъо къулыкъухэр щыIэ хъугъэх, Республикэм ипсэупIэхэм ятеплъэ зызэблихъугъ, инфраструктурэм зиштагъ, чылэхэм гъэстыныпхъэ шхъуантIэр икъу фэдизэу анэсыгъ, гъогухэр зэтырагъэпсыхьагъэх, типроизводствэ зыкъыIэтыгъ, культурэм, зекIоным, спортым хэхъоныгъэ инхэр ашIыгъэх. Илъэс 30-м Адыгеим зэхъокIыныгъэшIоу бэ фэхъугъэр, джыри а IофшIэнхэр лъагъэкIуатэх. Къэралыгъо хабзэм иIэшъхьэтетхэм, шъолъыр пащэхэм экономикэм хахъохэр рагъэшIыным пае щыIэныгъэм илъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ лъэпкъ проектхэм адэлажьэх.\nМэхьанэ зиIэхэм ащыщых мамырныгъэр, зэгурыIоныгъэр, цIыф лъэпкъэу шъолъырым щыпсэухэрэм язэшIуныгъэ, зэкъош шъолъырхэм язэпхыныгъэ чIамынэныр. Къэрэщэе-Щэрджэс, Къэбэртэе-Бэлъкъар республикэхэм тизэкъошныгъэ тилъэмыджэу тадэлажьэ. Ахэм япащэхэмкIэ зэныбджэгъуныгъэ тазыфагу сыдигъокIи илъыгъ. КIокIо Валерий — къэралыгъо IофышIэ бэлахьыгъ, цIыфышхуагъ, Урысые Федерацием ФедерациемкIэ и Совет и Тхьаматэ игодзэ IэнатIэр къыфагъэшъошэгъагъ. Жьэу ищыIэныгъэ гъогу ыухыгъ. Сыгу къео, сэщ нахьыкIагъ, зэныбджэгъуныгъэ пытэ тазфагу илъыгъ. Зэкъош шъолъырищым тизэпхыныгъэ, тизэдэлэжьэныгъэ хэхъоныгъэхэр афэтшIыным тишъыпкъэу тыпылъыгъ.\nСызэрыгушхохэрэм ащыщ Косовэ тилъэпкъэгъухэр къызэритщыжьышъугъэхэр. А лъэхъаным ащ фэдэ Iоф зэшIопхыныр, зы къэралыгъом цIыфхэр къипщынхэшъ, нэмыкI къэрал пщэнхэр, ари заор кIо пэтзэ, — зыфэдэ къэмыхъугъэ Iофтхьабзэу тикъэралыгъокIэ, тиреспубликэкIэ хъугъэ. А уахътэм лъэпкъым къыкъоуцуагъэхэр зэкIэ дунаимкIэ щысэтехыпIэ мамырзехьэ Iофтхьабзэм изехьакIо хъугъэх. Къытхэхьажьыгъэ тилъэпкъэгъухэр бэшIагъэу тщыщ хъужьыгъэх, республикэм ихахъо фэлажьэх, ялъытэныгъэрэ яшIулъэгъурэ зэхэсэшIэ.\n— Республикэр автономием къыкIэлъыкIуагъ. Кавказ заом ыуж 1897-рэ илъэсым ашIыгъэгъэ кIэтхыкIыжьыным къызэригъэнэфэгъагъэмкIэ, Пшызэ шъолъыр исыгъэ адыгэхэм япчъагъэ зэкIэмкIи ащ щыпсэурэ цIыфхэм япроцентитIу ныIэп зэрэхъущтыгъэр: мини 192-рэ щыпсэущтыгъэмэ, ахэм ащыщэу адыгэхэр мин 30-м къехъущтыгъэх. Шъхьащэфыжь щыIэхэри, хыIушъо шапсыгъэхэри хэтхэу. Республикэм джы къыгъэгъунэрэ чIыпIэм мин 27-рэ фэдиз тилъэпкъэгъоу исыгъэр. Автономием лъэпкъыр нахь зыIэкIиубытагъ. Лъэпкъ пащэу Хьахъурэтэ Шыхьанчэрые хэкум пащэ фэхъугъ. Экономикэр, культурэр къэIэтыгъэнхэм къэралыгъо гъэпсыкIэмкIэ мэхьанэшхо иIагъ. Ары лъапсэр зыгъэпытагъэр. Краснодар краим тыкъыхэкIыжьи республикэу – шъолъыр шъхьафитэу — тызэрэхъужьыгъэр лъэбэкъу тэрэзыгъ. Къэралыгъо гъэпсыкIэм итамыгъэхэу быракъыр, гербыр, гимныр аштэгъагъэх. Охътэ бырсырэу, зэпэуцуныгъэр къебэкIэу щытыгъ. Апэу тштэгъагъэр къэралыгъо быракъыр арыгъэ. Адыгэмэ ялъэпкъ быракъ республикэм икъэралыгъо быракъэу ядгъэштэным пае Санкт-Петербург геральдическэ комиссием лIыкIохэр дгъэкIогъагъэх.\nЛъэпкъ быракъым итеплъэ ухэIэбэжьы, зэблэпхъужьы зэрэмыхъущтым иунашъо ащ къыгъэнэфагъ. НэмыкI цIыф лъэпкъэу Адыгеим щыпсэухэрэм яфитыныгъэхэр къыдыхэлъытагъэ хъунхэм пае, Джарымэ Аслъан къызэрахилъхьагъэмкIэ, Урысые Федерацием ыкIи Адыгэ Республикэм якъэралыгъо быракъхэр Iофтхьабзэхэм язэхэщэн къащызэдычIахыхэзэ ашIынэу унашъо аштэгъагъ. Илъэси 160-рэ зыныбжь адыгэ лъэпкъ быракъыр джащ фэдэу къэралыгъо шапхъэ пылъэу пчэгум къиуцонэу хъугъэ. Къыддэхъугъэмэ ар зэу ащыщ. Гербымрэ гимнымрэ зэнэкъокъу хэмылъэу тштэгъагъэх.\nАдыгеир, нэмыкI шъолъыр цIыкIухэм афэдэу, зыхахьэщтыгъэ субъектым апэрэмэ ахэтэу къыхэкIынэу хъугъэ. Краснодар краим ипащэщтыгъэу Николай Кондратенкэр краим ителевидениекIэ къэгущыIэзэ ащыгъум къыхигъэщыгъагъ — ижъырэ лIэшIэгъухэм къащегъэжьагъэу зичIыгу щыпсэурэ адыгэхэм шъхьафит субъект яIэныр къазэратефэрэр, титарихъ ащ фэдэ фитыныгъэ къызэрэтитырэр. Адыгэ автоном хэкум пащэ фэхъугъэгъэ Хьахъурэтэ Шыхьанчэрые краим иадминистрацие зычIэт унэм къыпэIулъ скверым щагъэтIылъыжьыгъагъ, мыжъосыни тырагъэуцогъагъ. Репрессиехэм ялъэхъан нэпэеплъ мыжъосыныр Iуахыжьынэу хъугъагъэ. Джы ар икIэрыкIэу зэтырагъэуцожьынэу, тарихъ хэукъоныгъэхэр дагъэзыжьынхэу краим иIэшъхьэтетхэм зафэгъэзэгъэн фае. Пшызэ шъолъыррэ Адыгеимрэ зэфыщытыкIэ, зэпхыныгъэ дахэхэр азыфагу илъынхэм ищыIэныгъэ ащ фигъэлэжьагъ. Лъэпкъыр ыпэкIэ лъыкIотэным пае тарихъыр зыщыбгъэгъупшэ хъущтэп, ащ идесэхэм акъылыгъэ ахэпхын фае.\nПредыдущая Лъэпкъым ылъапсэ мэпытэ\nСледущая Илъэc щэкIымкIэ тинеп


КъыдагъэкIырэм хагъэхъуагъ — Адыгэ макъ\nРедактор 03.04.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, ЭКОНОМИКЭР\nАР-м мэкъу-мэщымкIэ и Министерствэ къызэритырэмкIэ, гъомылэпхъэшI хъызмэтшIапIэу Адыгеим итхэм илъэсэу тызхэтым иапэрэ мэзитIу къыдагъэкIыгъэр, блэкIыгъэ 2019-м джащ фэдэ иуахътэ егъэпшагъэмэ, хэпшIыкIэу нахьыб.\nГущыIэм пае, къуаеу е ар зыхэлъэу къашIыгъэр тонни 2,97-рэ мэхъу. Ар блэкIыгъэ илъэсым ищылэ ыкIи мэзэе мазэхэм къашIыгъэм нахьи процент 13-кIэ нахьыб. Джащ фэдэу сливочнэ тхъоу къыдагъэкIыгъэр процент 48-кIэ, хэтэрыкI ыкIи пхъэшъхьэ-мышъхьэ гъэщтыгъэхэр процент 40-кIэ нахьыб. Лы тонн мини 4,4-рэ (проценти 8-кIэ нахьыб) хъызмэтшIапIэхэм къатIупщыгъ, щэм хэшIыкIыгъэ гъомылапхъэхэр тонн мини 3,6-рэ мэхъу (процент 30,4-кIэ нахьыб), IэшIу-IушIоу къашIыгъэр тонни 4,57-рэ (процент 47,4-кIэ нахьыб), тыгъэгъазэм хашIыкIырэ дагъэу тонн мини 4,63-рэ къыдагъэкIыгъ (фэди 2,4-кIэ нахьыб).\n2019-рэ илъэсым иапэрэ мэзитIу къатIупщыгъэм егъэпшагъэмэ, фэдитIукIэ нахьыбэу минеральнэ псыр къыдагъэкIыгъ, ар литрэ ныкъо зэрыт бэшэрэб мин 994-м ехъу, псы къабзэу къатIупщыгъэр тонн мин 614,2-рэ мэхъу. 2020-рэ илъэсым пындж крупэм икъыдэгъэкIыни Адыгеим щырагъэжьэжьыгъ. Щылэ ыкIи мэзэе мазэхэм пстэумкIи тонн мини 4,6-рэ къатIупщыгъ.\nА мэзитIум хъызмэтшIапIэхэм проценти 4,8-кIэ нахьыбэу продукцие IуагъэкIыгъ. Ар сомэ миллиарди 3-рэ миллион 630-м ехъу ауас.\nМы уахътэм, коронавирусым къиныгъохэр къыхьыгъэхэ нахь мышIэми, Адыгеим игъомылэпхъэшI предприятиехэр къызэтемыуцуагъэхэу Iоф ашIэ.\nПредыдущая Орэдыр игъус, игушIуагъу\nСледущая Унэгъуи 171-мэ аратыщт


ЦIыфхэр зикIасэр цIыфмэ якIас — Адыгэ макъ\nЦIыфхэр зикIасэр цIыфмэ якIас\nРедактор 22.04.2020 НОВОСТИ\nШапсыгъэмэ я Адыгэ Хасэ зэхэзыщи ылъэ тезгъэуцуагъэу, джы ащ итхьэмэтэ гъэшIуагъэу, лъэпкъым къыгъэшIагъэм фэшъыпкъэу къэзыхьырэ ТIэшъу Мурдинэ ыныбжь илъэс 90-рэ хъугъэ. Тхьэм насып къыуитынышъ, уигъашIэ кIыхьэу, уищыIакIэ шъуашэу, пIорэр пшIэрэр цIыфымэ аштэу, узщыщым ущалъытэным нахь дэгъоу сыд цIыфымкIэ щыIэн. ТIэшъу Мурдинэ фэгъэхьыгъэ тхыгъэр къэзгъэхьазырыгъэр журналистэу, тхакIоу Къуекъо Асфар.\nУнэгъо зэгурыIожь укъихъухьагъэу, адыгэ чылэ ущапIугъэмэ, уиадыгагъэ къыщыкIэщтэп, уянэ-уятэмэ укъалъэгъу фэдэу ренэу узекIон фае, уиадыгагъэрэ уицIыфыгъэрэ ахэмэ яуушэтымэ ори зыгорэ ухъун. Джары нахьыжъымэ къытаIощтыгъэр, ары Мурдини егъашIэм зэрэпсэурэр, зыщыщымэ афэмыдэмэ хэт фэдэн, лIакъомрэ лъэпкъымрэ илъэуж арэкIо.\nЯтэжъэу Шъэлихьэ зыпишIын щыIагъэп. ШIоикъо къуаджэм анахь лэжьакIоу, псэуакIоу дэсыгъэмэ ащыщ ТIэшъу Шъэлихьэ иунагъо. Ащ ис кIалэхэр шIэхэу щыIэкIэ-псэукIэм хэщагъэ хъущтыгъэх, аIэ зэмыкIурэ щыIагъэп. Ащ дакIоу уадыгэмэ, узэрэадыгэн фаер, тыдэ ущыIэми, хэт ухэхьагъэми адыгагъэмкIэ уахэхьан, адыгагъэмкIэ уакъыхэкIыжьын зэрэфаер ицIыкIугъом къэзыубытыгъэмэ ащыщ ТIэшъу Мурдинэ.\nЗаом илыгъэ къызынэсыгъэми ар ащыщ. Шъэожъые IэтIахъоу чылэм зыщыдэсыгъэ уахътэм, якъуаджэ топхэр дэтхэу, тидзэкIолIхэр нэмыцымэ зэряощтыгъэхэр, Шъачэ иIэгъоблэгъу уIэгъэ мин пчъагъэхэр къызэращэщтыгъэхэр, «тхьапэр чъыгым зэрэпытым фэдэу», джащ фэдизэу бэу тидзэкIолIхэр мэзым зэрэхэлъыгъэхэр инэрылъэгъугъ. Шъачэ нэмыцымэ амыкъутэу аштэмэ къашъхьэпэщтэу мэгугъэхэти, къухьэлъатэкIи лагъымэ къытрадзэщтыгъэп, топыкIи къеощтыгъэхэп. Ары щымыщынахьыхэу тидзэкIолIхэр мыщ къызкIащэщтыгъэхэр.\n— УIагъэмэ ящыкIагъэм фэдиз йод тэ къэкIыни, — ыгу къэкIыжьы Мурдинэ. — Дэшхо чъыгымэ къапыкIагъэхэр джыри зэрэцIынэу къэтыутыхэти, ащ йод хашIыкIыщтыгъэ. Ащ фэдиз утын зышхыгъэ чъыгыхэр нэужым бэрэ сымэджагъэх, бэ гъугъэри.\n«Игъо къэсымэ аргъоири мэтэджы» аIо, Мурдини ШIоикъо къыдэкIыгъ, щыIэныгъэ гъогум ежь-ежьырэу теуцуагъ.\nБлэкIыгъэ лIэшIэгъум ия 50-рэ илъэсхэм Краснодар мэкъумэщ институтым щеджагъ, дэгъоу къыухыгъ, чIыпIабэмэ ащылэжьагъ, ищытхъу амыIуагъэмэ идэй зыми зэхихыгъэп. «Пырамыбжьэр мэшъхьалъэ, шъхьадж илъэпкъ еожьы», Мурдини лIыпкъ иуцуагъэу, хьазырэу чъэпхъыгъэу шапсыгъэ шъолъырым къыгъэзэжьыгъ, ежь хы Iушъо шапсыгъэмэ яIуагъэу, «Кубань къикIыжьи, къушъхьэм къыгъэзэжьыгъ». Анахь совхоз цIэрыIоу, игъэкIотыгъэу ПсышIуапэ районым итым иинженер шъхьаIэу агъэнэфагъ, илъэс тIокIым ехъурэ а IэнатIэр зэблимыхъоу Мурдинэ лэжьагъэ.\nИIоф дэгъоу, Шъачэ къалэ ПсышIуапэ итхьэматэмэ агурыIоу, гъот иIэу, гупсэфэу рэхьатэу щыIагъ Мурдинэ иунэкъощ Мэдинэ игукъанэхэмрэ игухэкIыхэмрэ ыдэжь къакIоу къыдигощыхэу регъэжьэфэ нэс. ТIэшъу Мэдинэ лъэпкъ музеим ТIуапсэ щылажьэщтыгъэ, археологыгъ, тарихъым дэгъоу хишIыкIыщтыгъэ, анахьэу адыгэм къырыкIуагъэм. Топонимикэм зэрэдэлажьэрэм елъытыгъэу лъэсэу къушъхьэхэр зэпикIухьэщтыгъэх, ижъыкIэ къыщегъэжьагъэу лъэпкъым анахь ыгъэлъапIэхэрэр, тхьэлъэIупIэ чъыгыхэр, гъэхъунэхэр, къэгъэсэй Iуашъхьэхэмрэ испыунэхэмрэ къыхигъэщыжьыщтыгъэх, ыгъэнафэщтыгъэх. Анахьэу Мэдинэ зыпылъыгъэр тхьэлъэIупIэ чъыгыжъыхэр арых. Илъэс шъитф, шъибл, миным ехъу зыныбжьыхэр, бэшIагъэу тхьэлъэIупIэ чъыгыкIэ агъэнэфагъэхэр лъэпкъым игушъхьэ лэжьыгъэ зэрэщыщхэм пае къыухъумэным ыгукIи, ыпсэкIи фаблэщтыгъ.\n— Садэжь къакIомэ, нэфышъагъом нэс тызэдэгущыIэу, мыхэмэ агъапэзэ ыгу зэгуагъэутыным зэрэнагъэсыгъэр хэслъагъощтыгъэ, — ыгу къэкIыжьыщтыгъэ Мурдинэ. — Хъулъфыгъэшхоу зыгу зыкIуачIэр нэку-нэпс хъущтыгъэ, укIочIэджэныр, Асфар, боу тхьэмыкIагъу…\nКраснодар краим, Шъачэ япащэмэ а Мэдинэ шIоIофэу зыпылъыхэр къырадзэщтыгъэп, мы чIыгум тесыгъэ шапсыгъэхэр агу къэзгъэкIыжьырэ топонимикэр, илъэс мин пчъагъэм адыгэм ыухъумагъэ испыунэхэр ашIоIофыгъэхэп, къяхъулIэщтыми ыгъэгумэкIыщтыгъэхэп. ЯщыкIэгъагъэхэпышъ ары. Мэдинэ мыр тхьэлъэIупIэ чъыгыжъышъ реестрэм хэдгъэуцон фай ыIоу тхылъ аритымэ, сыдым мыр щыщ аIоу амыштэу Iаджи къыхэкIыгъ.\nА зэкIэ Мэдинэ зэриIохэрэр бзэкуагъэх, дэгугъэх, «уиIоф зышIомыIофым уиIоф фэмыIуат» зэраIоу, сыд ышIагъэу ыIуагъэкIи иIоф къырагъэкIыщтыгъэп. Ау шъыпкъэ, зэ зыфаер къыдэхъугъагъ, ар шапсыгъэхэмкIэ текIоныгъэ иныгъ. Ар хы ШIуцIэ Iушъом Iут къалэхэр, анахьэу Шъачэ, ТIуапсэ, Геленджик зыфэпIощтымэ аныбжь илъэси 125-рэ мэхъушъ, игъэкIотыгъэу хэдгъэунэфыкIыщт аIуи Краснодар краим ипащэмэ зырахъухьэм, апэ ащ пэуцужьыгъэр Мэдин ары. Краим ипащэмэ зэрафэтхагъэм нэмыкIэу Москва шIэныгъэлэжьымэ яинститути макъэ ригъэIугъ, мы чIыпIэмэ егъашIэм адыгэр атесыгъ, сыд фэдэу хъумэ илъэси 125-рэ ыпэ мыщ зи темысыгъэу хъун, цIыф тIысыпIэ имыIагъэу пIон плъэкIына?\nАу ащ нахь Iофыжьыгъэр а къалэмэ аныбжь къызщыригъажьэрэ мафэр ары — 1838-рэ илъэсым жъоныгъуакIэм (маим)и 12. Мы мафэр ары адмиралэу Лазаревыр хы ШIуцIэ Iушъор ыштэнэу къызекIугъэр, хым тет къухьэхэмкIэ шапсыгъэ- убыхымэ къахаоу ригъэжьагъ, етIанэ десантыр къикIи, бэ цIыфэу щаукIыгъэр. Сыд фэдэу хъумэ пыйхэр къызекIугъэ мафэр къалэмэ алъапсэ хъурэ? Мыри лъэшэу Мэдинэ зыгъэгумэкIэу, чэщ чъыер Iызыхыгъэу, ичэф пызыутыгъэмэ ащыщыгъ. А чIыпIэр ары мы Iофым ТIэшъу Мурдини хэщагъэ зыхъугъэр. Къау-ожьи, Москва иакадемикмэ къатхыжьыгъ заор къазщырашIылIагъэ мафэр къалэмэ алъапсэ хъун зэримылъэкIырэр, тыдэ кIоныех, хабзэм иIоф мэхъаджэ зэкIихьажьыгъэ.\nМэдини зэо-банэм ыухыгъ, кIалэу ыгу зэгуагъэутыгъэ, адэ сыд пшIэн, тхьапш ащ фэдэу къурмэн лъэпкъ Iофым фэхъу-гъэр. Аущтэу 1987-рэ илъэсыр къэсыгъ. А уахътэм КПСС-м и Краснодар крайком иапэрэ секретарэу, СССР-м инароднэ депутатэу, Иван Полозковыр япащэу а зэгорэм къырахьыжьэгъэгъэ Iофыр къаIэтыжьыгъ. 1988-рэ илъэсым жъоныгъуакIэм и 12-м Шъачэ ыныбжь илъэси 150-рэ зэрэхъурэр хагъэунэфыкIынэу рахъухьагъ.\nИ. Полозковым тетыгъошхо иIагъ, партием и ЦК щылэжьагъэу, агурыIоу щытыгъ, арыти Москва мэфэкIым пэIухьанэу ахъщэшIу къафитIупщынэу къыгъэгугъагъэх. Театральнэ гъэуцукIэ мэфэкIым иIэнэу щытыгъ, къухьэхэр хы ШIуцIэ нэпкъым къыIухьэхэмэ, топыкIэ къеохэу, десантэу къарыкIырэр къушъхьэчIэсымэ язаохэу ары сценариер зэрэгъэпсыгъагъэр. Мыщ тыпэуцужьын фаеу хъугъэ, а уахътэр ары ТIэшъу Мурдинэрэ сэрырэ апэ тыззэрихьылIагъэр.\nТыпэуцужьыгъ сэIо шъхьай, ущ фэдиз лъэкI зиIэмэ янэкъокъун зылъэкIыщт куп тыдэ къэкIыни, шъхьэрышъхьэ зырызэу тызэрэугъоигъ. Шапсыгъэ тфыщалъэхэу Суворовым идзэ пэуцужьыгъагъэмэ ягъыбзэ «бжыхьэ хъумэ пэчъыхьадзэр къэсышъ тегъэсты, гъатхэр къэсымэ стафэр зэIатшIэ гущэу тэпсэу, мыр псэукIэ хъунэп» аIуи нэбгырэ пшIыкIутф нахьыбэ мыхъухэу минитIу хъурэ урысыдзэм пэIууцуагъэх. Тэри ащ фэдэ хьазырыгъ чIыпIэу тызэрытыгъэр.\nА лъэхъаным гъэзетэу «Адыгэ макъэм» иотдел сырипэщагъ, ащ къыфатхэрэмэ яписьмэхэр апэ къысIэкIахьэщтыгъэх, ащ дакIоу тэмэтелъ къулыкъушIэмэ яIофи къэзгъэлъагъощтыгъэ. Тыгъэмыпсы щыщэу Къэбж Щэбанэ мы шапсыгъэ Iофыр къемыжьэнкIэ бэ имыIэжьэу тигъэзет къэтхагъ. «АдыгабзэкIэ къыдэкIырэ гъэзет закъом адыгэмэ яIоф къымыIэтымэ хэт къыIэтын, арышъ «Черноморскэ здравницэм» (Шъачэ игъэзет) къыригъэхьэгъэ усэр къышъуфэсэгъэхьы, джэуап тэрэз ешъутыжьы сшIоигъу е шъо шъуигъэзет мыщ шъузэреплъырэр къижъугъэхьагъэмэ дэгъугъэ…», — джары, кIо, кIалэр зыфэягъэр. Джы а усэм итыгъэр хы ШIуцIэ Iушъом ошъопщэ шIуцIэхэр къышъхьарыхьагъэхэшъ, ахэмэ апэуцужьынэу къэзэкъымэ ядозорхэр зэпэIутых, черкесымэ ящэбзащэхэр къетэкъохых, ау къэзэкъымэ яшIуагъэкIэ псым хэтакъох нахь зыми къынэсырэп, зэрэхъурэмкIэ адыгэр пыеу Шъачэ иI, зыщыуухъумэн фае. Авторыр сыхэмыукъорэмэ Л. Леплейская.\nШапсыгъэ кIалэхэу къыхэлыдыкIыгъэмэ Мурдинэ апэ зэритэу ренэу тызэфытеожьэу, тшIэщтымкIэ тызэджэнджэшыжьэу едгъэжьагъ. Тиакъыл зынэсырэм елъытыгъэу узфэтхапхъэм тыфэтхагъ, уздэкIуапхъэм тыкIуагъ, краим, хэкум япащэмэ зафэдгъэзагъ, Михаил Горбачевыми шъхьафэу тыфэтхагъ. Ащ нэбгырэ пшIыкIубл къыкIэтхэгъагъ, Шъхьэлэхъо Абу, Къуекъо Налбый, ПытIыощэ Феликс, тэ тикупи ахэтыгъ, ашIагъэмэ ащ къыкIэтхэн Iаджи хэкум исыгъ, ау тиуахътэ зэжъугъэ, интеллигенцием нахь зытедгъэкIагъ. Ау а интеллигенцием щыщхэу улIа сылIа зыIорэмэ тяуалIэмэ гугъэ IэнэкIэу тыкъыIуагъэкIыжьэуи хъугъэ, адэ сыд пшIэн, ащ фэди мэхъу. Письмэр ЕмыкIэ Нурджан Москва ыщи, ыIашъхьэкIэ Партием и ЦК иобщий отдел чIилъхьагъ, ау зи джэуап къызэрэмыкIожьыщтым темынэгуе хъуна, а мэфэкIыхэр езгъэжьагъэмэ къэлэшхом ишIэ хэмылъэу зи рахъухьагъэп ныIа.\nЗытIо-зыщэ Мурдинэ мы Iофым пае Мыекъуапэ къэкIуагъ, тэри гъэбылъыгъэкIэ тахэхьагъ. ЕтIанэ мы зэкIэ къызпыкIыгъэ партием икрайком иапэрэ секретарэу Иван Полозковым дэжь адыгэ интеллигенцием ыцIэкIэ тыкIонэу итхъухьагъ. Крайкомым тытеуагъ, тызфаер зятэIом мафэ къытфагъэнафи, тыкIуагъ. ЛэупэкIэ Нурбый, Хьэпэе Арамбый, Мэрзэкъулэ Борис, сэры аIоу тибэнэкIо кIэлакIэу Беданэкъо Рэмэзан къалэм тищагъ. Иван Полозковым тыIуагъэкIагъэп, ау ятIонэрэ секретарэу идеологием ипащэ Борис Киберевым дэжь тычIащагъ. КIо, сыда кIыхьэ-лыхьэ Iофым зедгъэшIын, сыхьатитIурэ фэдизырэ тызэдэгущыIагъ, тызэнэкъокъугъ, ау ежь ыIуагъэм тэ тытырищэшъугъэп, тэ тIуагъэри ежь пкъырыхьагъэп.\nТэ тызэрэфэе дэдэу мыхъугъэми, мэфэкIэу рахъухьагъэр хьазырэу ашIузэIэдгъэхьагъ, къухьи нэпкъым къыращэлIагъэп, десанти къикIыгъэп. Шапсыгъэ кIалэмэ быракъымэ шъхьацхэгъадэ шIуцIэхэр арыкIохэу хыIушъо гъогушхом шъхьарыт остыгъэ лъагэмэ апалъагъэх, ахэр къашIэфэ, къакIоу пахыжьыфэ макIэ шIэна, цIыфымэ а акциер алъэгъугъ. Ащ ыуж бэрэ зышIагъэм лъыхъугъэх, ау хэт зыуигъэубытын, агъэунэфыгъэп.\nМэфэкIым зызщыфагъэхьазырыми, зашIыми, нэужыми шапсыгъэхэри, тэри тыуцугъэхэп, тытхагъ, къэлэ депутатымэ тафэтхагъ, тарихъ документ пчъагъэ афэдгъэхьыгъ. Шапсыгъэ усакIоу, юристэу Къоджэ Руслъанидэрэ сэрырэ «Правдэм» тытхагъ. Iофым ишъыпкъапIэ зэкIэ Шъачэ идепутатымэ ашIэщтыгъэпти, ахэми анэдгъэсыгъ. Ащ фэдизым нэбгырэ шъитф хъурэ депутатымэ адыгэу ахэтыгъэр нэбгыритIу. Ахэри къэуцущтыгъэп, акIуачIэ рахьылIэщтыгъэ.\n— Тызэрэфаеу зэкIэ мыхъуми, тыкъэуцущтэп, цIыфымэ шъыпкъэр ашIэн фае, анахьэу урысэу къытхэсмэ, «тэ шъо шъукъикIыгъ» къытаIоу, «мыщ егъашIэм тисыгъ» зытIокIэ IупшIэ къытфашIыщтыгъэ, ау тIорэр зэхэзышIэхэрэри къахэкIхэу ригъэжьэгъагъ, — къытфиIуатэщтыгъэ Мурдинэ.\n«Ос мыжъурэ пIэлъэ гъэнэфагъэу къэмысырэ щыIэп» аIо, мэфэкIыри текIыгъ, ау мы Iофым пае джыри тыкъэуцущтыгъэп, Мурдинэтхэми чэщи, мафи яIагъэп. Адэ ащ фэдизым сыд къыкIэкIуагъ пIомэ, ащи къепIолIэн щыI.\nАщыгъум сэ кандидатскэ диссертациер Тбилиси къыщысыушыхьати, адыгэ шIэныгъэлэжьымэ яинститут ученэ секретарэу 1988-рэ илъэсым, Шъачэ имэфэкI зыщыхагъэунэфыкIыгъэ илъэс дэдэм, сагъэкIуагъэу щытыгъ (ащ тхьэмэтэ гуадзэм истатус иIагъ). Ащ тефэу Иван Полозковыр Пшызэ шъолъыр ращыжьи, Урысыем икоммунистмэ пащэ афашIыгъ. Арыти ур зыхэт партием сыхэтыжьыщтэп сIуи зизгъэнагъ. Мэкъулэ Джэбраилэ тидиректор, ар къысэушъыи, нахьыжъэу институтым чIэсхэри Iофым ыгъэгумэкIыхэу къыздэгущыIагъэх, партием иобкоми къыслъигъэхъугъэх, «инасып перэмыупкIыжь, партием хэкIыжьымэ иIэнатIэ къыгъэтIылъыжьын фае хъущт» аIуагъ. ЗэIукIэшхуи тикоммунистымэ къыстырашIыхьагъ, «адэ крайкомым ышIэрэр тэрэзыба, зыфаер ерэшI, о сыд уиIоф ащ хэлъ» къэзыIон адыги тиеджэгъэ-епщагъэмэ къахэкIыгъ.\nАу а мафэм зэрэтетыубытагъэм фэдэу Хьэпэе Арамбыйрэ сэрырэ коммунистымэ япартие тыхэкIыжьыгъ. Непэ фэдэу заявлением истхэгъагъэри сыгу къэкIыжьы: «Тятэжъымэ яхьэдашъхьэ джэгу тырязыгъэшIыхьэгъэ Иван Полозковыр зипэщэ партием сыхэтыжьынэу зэспэсыжьырэпышъ, непэ щегъэжьагъэу партием сыхэмытыжьэу шъулъытэ…». Джар ихэкIыжьыкIэу партиеми сыхэкIыжьыгъ, сиIэнатIи згъэтIылъыжьыгъэ. УмыдэIуагъэу тхьэ-матэмэ къыпфагъэгъуна, ахэр хабзэр зызэхъокIыми къытенагъэх, илъэсипшIым ехъурэ а шапсыгъэ Iофым пае IэнатIэ сырамыгъэкIуалIэу къысагъэхьыгъ. УкIалэу, адыгэмэ яIуагъэу «уашъомрэ чIыгумрэ къопс яIагъэмэ зэпрызгъэзэныех» узщыгугъыжьэу, пкIуачIэ уамыгъэушэтыныр тхъэгъошхоп, ау зы мафи сшIагъэмкIэ сыкIэгъожьыгъэп…\nШъачэ и Парламент изэхэсыгъо шапсыгъэмэ ацIэкIэ ТIэшъу Мурдинэ къыщыгущыIагъ. ЗыщищыкIагъэм ар хигъажъэзэ, гущыIэ пэпчъ къэмапэу хиIузэ, анахьэу лъэпкъ Iофым рыгущыIэ хъумэ зэришIырэм фэдэу, шIоу къагуригъэIуагъ. Непэ хы ШIуцIэ Iушъом къыIунэжьыгъэ минипшI-пшIыкIутIур арэп, мыщ Iусыгъэ шапсыгъэмэ, убыхымэ, нэтыхъуаемэ ацIэкIэ къэгущыIагъ, зэхэзыхыгъэмэ агу нэсыгъ, IэгутеошхокIэ трибунэм къехыжьыгъ.\nЗы генерал горэ дзэм къызыхэкIыжьым псэупIэкIэ хы Iушъор къыхихи, илъэс зытIукIэ парламентым идепутат хъугъэ, угенералымэ ащ фэди пфызэшIокIыщтыба, шIукIаеу адыгэмэ къапэуцужьыщтыгъэ. «Черноморскэ здравницэми» урысымэ щынагъо ашъхьарыт, ар черкесмэ къапкъырэкIы ыIозэ къыщитхыгъагъ. Сессием ар джы къыщытэджи, «адыгэмэ тшIагъэмкIэ (мэфэкIыр зэрэхагъэунэфыкIыгъэр ары) къытфагъэгъунэу тялъэIу, мыщ фэдэу щыт Iоу тшIагъэмэ аущтэу тыпсэуныеп» къариIуагъ. Ар екъуба, тыгъуасэ къыопыищтыгъэм непэ зыдебгъэшIэжьымэ, кIэбгъэгъожьымэ.\nТэ, шапсыгъэмэ гъэшIэгъонышхо афэтымышIагъэми, сыд фэдэ IофыкIи тыгурэ тыпсэрэкIэ тярягъусагъ. МыщкIэ Iофышхо зыгъэцэкIагъэр ТIэшъу Мурдин ары. Непэ къызынэсыгъэми лъэпкъ Iофтхьабзэхэм ар чанэу ахэлажьэ, ыкIуачIэ къыхьырэр ешIэ. Шапсыгъэ Хасэм зэритхьэмэтэ гъэшIуагъэм елъытыгъэу лъэпкъ зэхахьэхэм, зэIукIэгъухэм бэрэ рагъэблагъэ, игущыIи уасэ фашIы.\nТэ, зэшъэогъуитIумкIэ, бэрэ тызэкIэлъырысэу мэхъу. Тхьэм ишыкур, джыри тызэлъэкIо, тызэлъэплъэ, тынаIэ зэтет. Ежь сэщ нахьи шIукIаеу зэрэнахьыжъызи, бэрэ сапэ къешъы, къыпкIэупчIэн, уикъэбар зыщигъэгъозэн, ищыкIагъэмэ дахэу ушъый къыпфишIын, джащ фэд мы сишъэогъу нахьыжъ. Мыекъуапэ къызщыдахьэрэм мыгуIэрэ дэдэмэ «о мыщ удэсэу сэ сыдыкIэ хьакIэщ сищыкIагъ» еIошъ, ихьакIэгъу уахътэ садэжь, сиунэ щегъакIо.\nХьакIэгъу мэфищыр Мурдинэ садэжь зыщиухыкIэ, ыгъэныбджэгъоу, ыгъэблагъэу къалэм дэсыр макIэпышъ, «зэIэпахызэ» ахьакIэ, дэгущыIэх, дыщысых, упчIэжьэгъу ашIы. ЕтIанэ Мурдинэ бэ зышIэу, бэ зылъэгъугъэу, ылъэгъурэмрэ зэхихырэмрэ ицIыкIугъом щегъэжьагъэу ыгу риубытэу щытышъ, лIы губзыгъэм зыгорэхэр къыпытхын аIошъ, тишIэныгъэлэжьымэ зэтырахы.\nМафэ горэм Мурдинэ тыригъэблэгъагъ, тIоу зэтетэу унэ дэгъу иIэти, унэ зырызымэ тарыгупсэфыхьагъ. Пчэдыжьым жьэу ежь къэтэджи, мэлыр зэIихыгъэ, щэджэгъуашхэм ехъулIэу къэсыупщэрыхьащтышъ, шъукъекIолIэжь ыIуи хым техыгъ. Мафэрэ хым тыIусымэ, пчыхьэрэ лъэпкъ Iофымэ тарыгущыIэзэ чэщ кIасэ нэс тыщысыщтыгъэ. АдыгеимкIэ депутатымэ азыныкъо адыгэу, адрэхэр нэмыкI лъэпкъыхэу ягъэштэгъэныр, быракъыр, декларациер зыфэпIощтымэ кIэщакIо Хасэр хъун фэягъэ, ахэр тиIофыгъэх, ащи тытегущыIэщтыгъэ. Шапсыгъэмэ, Iо хэмылъэу, зы анахьэу зыфэбанэщтыгъэхэр — ар Шапсыгъэ районыр ягъэштэжьыгъэныр ары. МакIа лъэпкъ Iофым фэщагъэхэр зэхахьэхэмэ зэрыгущыIэщтхэр, етIани шапсыгъэ санэ тегъэпсыхьагъэр Iанэм тетымэ бзэри нахь къетIупщыба, джаущтэу хьакIэгъу мэфищыр къэдгъакIуи тыкъэкIожьыгъ.\nТыкъызыкIожьыгъэр мэфэ зытIу хъугъэу зэхэсхыжьыгъэ — Мурдинэ икIэлэ нахьыжъ илъэс щэкIым тIэкIу ехъугъэ къодыеу сабыиплI къыкIэни, игъонэмысы хъугъэ. Тэ ыдэжь тызэкIом джыри мэфэ тIокIитIур къэсыгъагъэп. АI-анасын, сIуагъэ, мыхъун къытэхъулIагъ, ежь унагъом къызхигъэщыгъэп, зи къямыхъулIагъэм фэдэу хьакIэхэм къапэгъокIыгъэх. ЕтIанэ слъэгъугъэ Мурдинэ ягуащэ шъхьатехъо зэрэтехъогъагъэр, плъызэу къызэрэхэкIыщтыгъэр. Сыд фэдиз лIыгъэ пхэлъын фае уилъфыгъэ бгъэтIылъыжьыгъэу ар хьакIэмэ ямыгъэшIэныр…\nЗэрэзэхэсхэу тесыдзи, ыдэжь джыри сыкIуагъ, дахэу къыспэгъокIыгъэх, сагъэшIуагъ.\n— Мурдин, сшынахьыжъ дах, адэ мыщ фэдэ мэхъуа, сыда тэмыгъэшIагъа мыщ фэдиз хьэзаб ппэкIэкIыгъэмэ, — сыгу узэу есэIо, — уикъин пае апэ къэсын фаемэ тащыщыгъ, тэ тымышIэу мэфищырэ шъудгъэулэугъ…\n— Асфар, ар умыIо, хьакIэр хьакIэ, ащ иIоф ыпэ рагъэшъы. Тичылэ лIыжъ горэм икIалэ ыгъэтIылъыжьыгъагъ, игукъанэ къызхигъэщыщтыгъэп. Зэ ыдэжь сыIухьагъэу хъулъфыгъэ гъы макъэ къысэIугъ. Iэгур зэгъокIыгъ. Зыфэсхьын сымышIэу сыкъызэкIэкIожьи, тIэкIу тезгъашIи етIани сыIухьагъ. Джы щагум чъыг чIэгъым чIэсыгъ. ТIэкIурэ тыгущыIэу тыщысыгъ, икъин псынкIэ къыфэхъунэу сыфэлъэIуагъ. «О лIыгъэшхо пхэлъ, — сIуагъэ, — Тхьэм ащ фэдэ къытферэмыхь, мыщ ыуж цIыфэу укъэнэжьыныр къины дэд…». ТIэкIу щыси, етIанэ сынэ къыкIаплъи къысиIуагъ:\n«О гукъао уиIэмэ ар чылэ Iофэп, цIыфымэ къямыхъулIэрэ къытэхъулIагъэп. Угу жьы дэбгъэкIы пшIоигъомэ унэ зэгъокI щыI, мэз Iапчъи щыI…». Ащ къысиIогъагъэр бэрэ сыгу къэкIыжьы…\nТхьэм къызэритырэм къыретыпэ, Мурдини сэнэхьатыбэ хэлъ, матхэ, «Адыгэ макъэм» илъэс заулэрэ шапсыгъэмэ ацIэкIэ ясобкоррыгъ, хэгъэгум ижурналистымэ я Союз хэт, тхылъитIу шъхьафэу къыдигъэкIыгъ, джыри икъэлэмыпэ уцэкугъэп. ЕтIанэ шыкIэпщынэо Iаз, къызэригъаIохэри ежь ыIашъхьэкIэ ышIыгъэхэр ары. «Тэ щызэбгъэшIагъ?» сIуи сеупчIыгъэти, IущхыпцIыкIи джэуап къытыжьыгъ: «шъэожъые Iэтахъоу зэо ужым чылэм тыдэсэу, пшъашъэм адэжь тырекIокIэу, адэ чылэм укъыдэхъухьагъэмэ чылэм щашIэрэр пшIэн, сэри сшIыгъэу шыкIэпщынэ цIыкIу гори сIыгъэу цыргъ-щыргъ къезгъаIо хъумэ, къысщытхъухэзэ сшIошъ агъэхъуи сыкъэуцужьышъугъэп…».\nАщ дакIоу адыгэ цукужъым, кум яшIын, Iэмэ-псымэмэ ягъэхьазырын, адыгэ унэм, чэум ижъыкIэ зэрашIыщтыгъэм фэдэу ягъэпсын, ащ фэдэу бэ ыIэ джыри къыхьырэр. ЛэжьэкIошху, непэ къызынэсыгъэм ШIоикъо тхышъхьэм дэжъые гектаритIу щелэжьы. Ар улэжьыным пае мыжъоу къыхихыгъэр ингушымэ мыжъом хэшIыкIыгъэ башнехэр зэрашIырэм фэдэу хапIэм итых. Зэ натрыфырэ джэнчырэ ышIэ пэтэу Москва къикIыгъэ профессор горэ къылъэхъути, къыфащагъ. ХьакIэм ылъэгъугъэр ымыгъэшIэгъон ылъэкIыгъэп — мыжъоу хатэм хэлъым пае шъонацэр хэгъэкIи шъонапэр ерагъэу мыжъомэ апхырэкIы.\n— Арэп, Мурдин, — къеупчIыгъ, — сыда мы мыжъомэ уязаоу уахэт, хэт мыжъом лэжьыгъэ къытекIэу ылъэгъугъ?\n— Бжыхьапэм къакIо, — риIуагъ IущхыпцIыкIи.\nПрофессорыр къэкIуагъэти ылъэгъурэр ыгъэшIэгъон икъугъ — натрыфымэ уапыгъуалъхьэмэ уаIыгъынэу, натрыфышъхьэхэр Iэлджанэм фэдизыхэу, джэнчэу акIэпхъагъэр цIыутэхэу Iэхъомбэшхо къэуфапIэм фэдизых.\n— Ар умыгъэшIагъо, — ыIуагъ Мурдинэ, — тэ, шапсыгъэхэмкIэ, тичIыгу тэшIэ, ежьи тешIэ. Сыдэу хъумэ мыжъо хатэм лэжьыгъэ къыщыкIырэ пIомэ осIон — мыжъоу чIым телъым нэмыкIэу джыри чIышъхьашъом блэгъабзэу ахэр чIэлъых, ахэр мафэм тыгъэм къегъэплъых, чэщырэ мэпкIантIэх, ощх къемыщхыми шынэгъакIэ хатэр щыкIэрэп, ары мыр зыкIэбэгъуагъэр. ЕтIани зы хэлъ — шапсыгъэ унагъомэ натрыф агъэтIысхьаным ыпэ чылапхъэр зэкIэ жэ кIоцIым дагъэлъыти, етIанэ чIым рагъэкIущтыгъ…\nГектаритIу хъурэ хьасэм натрыф бэгъуагъэ къикIыгъ, ахэр тыдэ ыхьыгъэхэу шъушIошIырэ? ИконычIэ ритэкъуагъэп, машинэшхо ыубыти Адлер нигъэсыгъ, Абхъаз гъунапкъэм нэси, абхъаз кIалэхэу мандаринэ тIэкIу къизыщагъэхэмэ аритыгъ. Заор кIощтыгъэ, гъаблэм ыгъалIэрэ цIыфымэ хьалэл шхын афэхъун ыIуагъ. ЗэрялъэIугъэ къодыер хьалэлэу нэмыкIыхэми адэгощэныхэу ары. КIалэхэр нэку-нэпсы хъухи, мандарин дзыоу аIыгъыр къырати гушIохэзэ IукIыжьыгъэх. Ащ фэдэу абхъазымэ ишIуагъэу аригъэкIыгъэр бэ.\nАбхъаз лъэпкъымкIэ гъэхъагъэу иIэм фэшI республикэм итын анахь лъапIэр Владислав Ардзинбэ ежь ыIэшъхьитIукIэ Мурдинэ къыритыгъ. Ежьхэр дэгъоу зэрэшIэщтыгъэх, бэрэ зэхахьэщтыгъэх, анахьэу зэрэгъэблагъэщтыгъэхэр Владислав ышнахьыжъ Сергейрэ Мурдинэрэ. Сергей шапсыгъэ шъолъырым къихьагъэу ишъэогъу нахьыжъ дэжь къыдэмыхьэу кIожьырэп.\nТхьэ зэтагъэр джащ фэдэу цIыфымэ ахэзагъэ, шIу алъэгъу. ШIу зышIэу шIу IукIэжьырэр ащ фэдэу бэп, шIу зышIэу пый къызфэхъужьыхэри щыIэх, ау Мурдинэ фэдэр уимыкIэсэн плъэкIыщтэп, ежь цIыфхэр икIасэшъ.\nТIэшъу Мурдинэ фэдэлIым гъэзет нэкIубгъокIэ идахэ къипIотыкIын плъэкIыщтэп, къэстхыгъэм зы тIэкIукIэ шъущызгъэгъозагъэмэ сигуапэ.\nПредыдущая ИшIушIагъэ ащыгъупшэрэп\nСледущая Вакцинэм лъэхъух


Язэпхыныгъэ агъэпытэн фае | Адыгэ Макъ\nЯзэпхыныгъэ агъэпытэн фае\nХэбзэгъэуцугъэм къызэригъэнафэу хахъохэр ыкIи хъарджхэр зыфэдизхэр (декларациер) арахьылIэнхэр, къолъхьэ тын-Iыхыным пэшIуекIогъэным ишапхъэхэм къадыхэлъытагъэу хэушъхьафыкIыгъэ цIыф купхэм шIухьафтынхэр амыштэнхэм фытегъэпсыхьэгъэ уплъэкIунхэм язэфэхьысыжьхэр ары анахь шъхьаIэу къэзэрэугъоигъэхэр зытегущыIагъэхэр. Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх Адыгеим и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, АР-м и Премьер-министрэу Александр Наролиныр, АР-м и ЛIышъхьэрэ министрэхэм я Кабинетрэ я Администрацие ипащэу ТхьакIущынэ Мурат, республикэм ихэбзэухъумэкIо къулыкъухэм япащэхэр, нэмыкIхэри.\nКъолъхьэ тын-Iыхыныр ыкIи нэмыкI хэбзэукъоныгъэхэр профилактикэ шIыгъэнхэм фэгъэзэгъэ ГъэIорышIапIэу АР-м и ЛIышъхьэ дэжь щызэхащагъэм ипащэу ОелIыкъо Юрэ къызэриIуагъэмкIэ, АР-м мэкъу-мэщымкIэ иминистрэу щытыгъэм ихахъохэр икъу фэдизэу къымыгъэлъэгъуагъэхэу къыхагъэщыгъ. Ау иIэнатIэ къызэригъэтIылъыгъэм къыхэкIыкIэ юридическэ пшъэдэкIыжь рагъэхьын алъэкIыгъэп. Джащ фэдэу муниципальнэ IэнатIэхэм аIут нэбгыри 103-мэ алъэныкъокIэ уплъэкIунхэр зэхащагъэх. Ахэм ащыщэу 21-мэ шапхъэу щыIэхэр аукъуагъэхэу къыхагъэщыгъ, ащ къыхэкIэу яIэнатIэхэр къагъэтIылъынхэу народнэ депутатхэм ясоветхэм тхылъхэр афагъэхьыгъэх. Нэбгыри 10-мэ ежь яшIоигъоныгъэкIэ яIэнатIэхэр къагъэтIылъыгъэх. Республикэм ипащэ цыхьэ зэрафимышIыжьырэр зэрыт къэбархэр гъогогъуи 5-рэ УФ-м и Правительствэ къэралыгъо къулыкъумкIэ ыкIи кадрэхэмкIэ и Департамент IэкIагъэхьагъэх. Джащ фэдэу культурэм, псауныгъэр къэухъумэгъэным, мэкъу-мэщым, нэмыкI лъэныкъохэм Iоф ащызышIэхэрэр ауплъэкIугъэх, хэбзэгъэуцугъэм къыгъэнэфэрэ шапхъэхэр зыукъуагъэхэр къыхагъэщыгъэх, ахэм дисциплинарнэ ыкIи нэмыкI пшъэдэкIыжь арагъэхьыгъ. Къолъхьэ тын-Iыхыным пэшIуекIогъэным къыдыхэлъытагъэу республикэм игъэцэкIэкIо хэбзэ ыкIи чIыпIэ зыгъэIорышIэжьын къулыкъухэм, Администрацием Iоф ащызышIэхэрэм яхъарджхэр уплъэкIугъэнхэм фэгъэхьыгъэ унашъо ашIынымкIэ лъапсэ щымыIэу ГъэIорышIапIэм ыгъэунэфыгъ. Джащ фэдэу хэбзэгъэуцугъэм димыштэу ахэм предпринимательствэм епхыгъэ IофшIэн агъэцакIэу къыхагъэщыгъэп.\nАР-м и ЛIышъхьэ гумэкIыгъо зыдэщыIэ чIыпIэхэм къащыуцугъ, ахэр дэгъэзыжьыгъэнхэмкIэ къэзэрэугъоигъэхэм, министрэхэм, муниципалитетхэм япащэхэм пшъэрылъ гъэнэфагъэхэр афишIыгъэх.\nКъолъхьэ тын-Iыхыным пэшIуекIогъэнымкIэ хэбзэгъэуцугъэр зыукъуагъэхэу дисциплинарнэ пшъэдэкIыжь зэрагъэхьыгъэхэм япчъагъэ мы илъэсым нахьыбэ зэрэхъугъэр АР-м и ЛIышъхьэ хигъэунэфыкIыгъ. IофышIэхэм ащыщыбэхэм декларациер къаты зыхъукIэ хэукъоныгъэхэр ашIых, арышъ, кадрэхэм япхыгъэ къулыкъухэм мы лъэныкъом анаIэ нахь тырагъэтын фаеу республикэм ипащэ ылъытагъ. — Электроннэ шIыкIэм тетэу къулыкъушIэхэм документхэр къатынхэм тыкъыфэкIоным мэхьанэшхо иI. Джащыгъум хэукъоныгъэхэри нахь макIэ хъущтых, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nМы лъэныкъомкIэ пшъэрылъхэр гъэцэкIагъэхэ зэрэхъурэм къытегущыIагъ АР-м хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ и Министерствэ экономикэ щынэгъончъэнымкIэ ыкIи къолъхьэ тын-Iыхыным пэшIуекIогъэнымкIэ и ГъэIорышIапIэ ипащэу Гъонэжьыкъо Адам. Ащ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, мы илъэсым имэзи 10-м мыщ епхыгъэ бзэджэшIэгъи 126-рэ республикэм щызэрахьагъэу агъэунэфыгъ, блэкIыгъэ илъэсым мыщ фэдэ иуахътэ егъэпшагъэмэ, ар процент 23,6-кIэ нахьыб. Зэрарыр сомэ миллион 78,4-м ехъу, ащ щыщэу къызэкIагъэкIожьыгъэр миллион 17-м шIокIы. Нэбгырэ 25-мэ уголовнэ пшъэдэкIыжь арагъэхьыгъ. Хьыкумхэм Iофи 100 аIэкIагъэхьагъ, 2017-рэ илъэсым егъэпшагъэмэ, а пчъагъэр 48-кIэ нахьыб. Мы лъэныкъом мэхьанэшхо зэриIэр къыдалъытэзэ яIофшIэн нахь зэрагъэлъэшыщтыр ГъэIорышIапIэм ипащэ къыIуагъ. Анахьэу анаIэ зытырагъэтыщтыр IэнатIэ зыIыгъ пащэхэм бзэджэшIагъэу зэрахьэхэрэр къыхэгъэщыгъэнхэр, бюджет ахъщэр хэбзэгъэуцугъэм диштэу агъэфедэным лъыплъэгъэныр, нэмыкIхэри. Джащ фэдэу предпринимательствэм ыкIи агропромышленнэ комплексым хэщагъэхэм грантхэр къазэраратырэ шIыкIэр хэбзэгъэуцугъэм дештэмэ зэхэфыгъэным мэхьанэшхо ратыщт.\n— Къолъхьэ тын-Iыхыным пэшIуекIогъэнымкIэ пшъэрылъэу къэуцухэрэр зэрифэшъуашэу зэшIохыгъэнхэм пае ащ фэгъэзэгъэ къулыкъухэм, муниципалитетхэм язэпхыныгъэ агъэпытэным, щыкIагъэу, гумэкIыгъоу къэуцухэрэр псынкIэу дагъэзыжьынхэм анаIэ тырагъэтын фае. Грантхэр ыкIи нэмыкI ахъщэ IэпыIэгъухэр предпринимательхэм атезыгощэрэ ведомствэхэм яIофшIэн зэрагъэпсырэм пытагъэ хэлъэу тыкъекIолIэным мэхьанэшхо иI, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nЗэхэсыгъом икIэух комиссием 2019-рэ илъэсым Iоф зэришIэщт планыр аштагъ.


Адыгэ Хэку Таймс: Кавказым щаукIыгъэ журналистхэм яIофхэр зэхагъэкIынхэу къагъэгугъагъэх\nКавказым щаукIыгъэ журналистхэм яIофхэр зэхагъэкIынхэу къагъэгугъагъэх\nПутин игухэлъ зэхэгъэкIакIохэм афигъэуцунэу, Кавказым щаукIыгъэ журналистхэм яукIыныгъэ Iофхэр зэхэгъэкIыныгъэ ашIынхэу. Урысыем и президент Владимир Путин ЦIыф фитыныгъэхэмкIэ хасэм изэхэсыгъо къызэрэщиIуагъэмкIэ ащ къегъэгугъэх зэхэгъэкIэкIо купхэм япащэхэм афигъэуцунэу, Дагестаным щаукIыгъэ журналистхэм яIофхэр зэхагъэкIынхэу. ЦIыф фитыныгъэхэмкIэ хасэм хэт журналист Максим Шевченко Путин ынаIэ тыридзэнэу зыфигъэзагъ, Дагестаным журналист щаукIыгъэм щыщ парми иIоф зэрзэхамгъэм.\n«2000-рэ илъэсым щыублагъэу, Дагестаным бзэджэшIэ зэфэшъхьафхэм аIэ чIэгодагъэу хъугъэ журналист нэбгырэ I5. Зы нэбгырэ иукIыныгъэ зэхагъэкIыгъэп. Сэ бэрэ Дагестаным сыщэлэжьэ ыкIи аукIыгъэхэр зэкIэ синыбджэгъоу щытыгъэх, къэбархэмкIэ министэрэу щытыгъэ Загир Арухов, теле-радио компан "Дагестан" ипащэу щытыгъэ Гаджи Абашилов, опозицэу щытыгъэ Хаджимурад Камалов, Ахмеднаби Ахмеднабиев. ЖъалымагъэкIэ аукIыгъэх тиIофшIэгъухэр. Хаджимурад Камалов Мэхьач къэлэ гупчэм щаукIыгъ,гъэзетэу ар зыщылажьэщтыгъэ чIэхьапIэм дэжь. Малик Ахмедилов журналист ныбжьыкIэу бзипI зышIэу Германием, Англием ащеджагъэу щытыгъэр ашэкIэ аукIыгъ. УкIыныгъэ горэхэми шыхьатхэм якъэIоныгъэхэр щыIэх, ау зэхэгъэкIыныгъэ Iофхэр лъыкIуатэхэрэп. КъызэсщыхъурэмкIэ, унэшъошI шъхьаIхэр Iофым хэмыIабэу, о уиIоф хэмылъэу,тидэлэжьэгъу аукIыгъэм яIофхэр зэхэгъэкIыгъэ хъущтэп. Ахэм апсэ атынэу хъугъэ Урысыем иконситуциер, демократиер агъэпытэнымкIэ, гъэкIагъэу къэралъыгъо зэгъэзэфагъэ гъэпсыгъэнымкIэ демократиер ылъапсэу, ащ къыхиубытэу Темыр Кавказ чIыналъэри . Сэ къызэрэсщыхъурэмкIэ зи ычIыпIэ икIыщтэп. Сэ тхыгъэ къыпфэзгъэкIуагъ, аужрэ уахътэм къэхъухъэ- къэхъу къашIэ гумэкIыгъохэкIэ, кIэкIэу къыщысIоу. Аужрэу къэхъугъэр Дагестаныр арэп къызщыхъугъэр, ар Къэбэртэе Бэлкъарым къыщыхъугъ. Куашэ Тимур сэ езгъэджагъэу, згъэсагъэу щытыгъ, ар атыгъуи мыпсэужьэу къагъотыжьыгъ,ыблыгучIэ сэмэгу зыгъэлъэн уц мастэкIэ халъхьагъэу. ЗэхэгъэкIыныгъэхэр екIокIых, республикэ пащэ КIокIо Юрэ а IофымкIэ сыдэгущIагъэу щыт,ащ ынаIэ чIэтэу зэхэгъэкIыныгъэхэр зэррагъэкIокIрэмкIэ. ШъхьаIыр, журналист аукIыгъэхэм яIофхэр зэрзэхэмгъэкIыгъэхэм егъэпсы мырэхьатныгъэр ыкIи емзэгъыныгъэр шъолъырхэмкIэ, конситуцием ишъапхъэхэр гъэпсыгъэ хъунхэмкIэ ыкIи демократием ишапхъэр щыIэныгъэм щыгъэпсыгъэнхэмкIэ. Сэ игугъу къэсымышIын слъэкIыгъэп тиныбджэгъухэр зэраукIыгъэм. »\nУрысыем и президент Владимир Путин къегъэгугъэх, Дагестаным щаукIыгъэ журналистхэм яIофхэр зэхагъэкIынхэу\n« Сэ къызэрэсщыхъурэмкIэ, ащ фэдэ бзэджэшIагъэхэр цIыфыныгъэм пэшъуекIоу зэрашIэм, анахьэу укIыныгъэхэр зэхагъэкIын фае,цIыфыр сэнэхьатэу зэрылажьэрэм емылъытыгъэу,цIыфыр бзэджашIэм ыIэ кIэкIодагъэу зыхъурэм. Сэ къыбдесэгъаштэ журналистхэр апэрэ чIыпIэм зэрэщытхэмкIэ. Сэ шъукъэсэгъэгугъэ, непэ щыублагъэу зэхэгъэкIэкIо купхэм япащэхэм, Iофым анаIэ тыразгъэдзэщтэу».\nФитыныгъэ радиом игущIэгъугъэ Дагестаным щыщ журналист Алик Абдулгамидов ехъырэхъышэныгъэ ешIы, журналист аукIыгъэхэм яIоф зэхагъэкIынэу, къэралыгъо пащэм гъэгугъэныгъэ къышIыгъэу щытми.\n«Сэри сыжурналист,адрэ цIыфхэм афэдэу сэри сыфай а бзэджэшIагъэхэр зэкIэ къызэIуахынэу, хэта язгъэукIыгъэхэр? хэта ахэр зыукIыгъэхэр?, хэти пшъэдэкIыжь рагъэхьынэу сыфай. Журналистхэр зэраукIыгъэм, охътэ дэхэкIае текIыгъ, арышъ непэ къины къэпIоныр бзэджэшIагъэхэр къызэIуахын алъэкIынэу ущыгугъуныр, плъыр-стырзэ Iофыр зэхэгъэкIыгъэу зымыхъурэм ыкIи бзэджэшIэр къызамыубытрэм, шIошI хъугъае, кIэм нэсэу Iофхэр зэхэгъэкIыгъэ хъуныр ».\nЦIыф фитыныгъэхэмкIэ хасэм хэт журналист Максим Шевченко зэриIорэмкIэ,Урысыем бдзэджэшIэ купхэм унэшъошIхэр ягъусэу зэрэхъугъэм егъэхьылъэ, журналистхэмкIэ укIыныгъэ Iофхэр зэхагъэкIынхэр. Журналистхэр аукIыным иушъхьагъоу мэхъу бдзэджэшIагъэхэр къычIагъэщэу зэрэхъухэрэр. ЧIыпIэ унэшъоIшхэри, къарыу къулыкъухэри егъэразэх зэпхыгъэу мылку къэкIуапIэ яIэу, яIахьэ къызэраIэкIахьэрэм. Къуалъхьэ зытхэри разэх, ящыкIагъэ чIыгур къаIэкIахьэ, щапIэхэр къызэIуахых,фэшъхьафэу зыфаери къадэхъунэу агъэпсы.


ПсэупIэхэр арагъэгъотыгъэх — Голос Адыга\nРедактор 12.04.2017 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, ПОЛИТИКЭР\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Мурат тыгъуасэ Мыекъопэ районым щыIагъ. Поселкэу Тульскэм щашIыгъэ къатищэу зэтет унэу фэтэр 21-рэ зыхэтым икъызэIухын фэгъэхьыгъэ мэфэкI зэхахьэм ар хэлэжьагъ. Зянэ-зятэ зимыIэжьхэм ащыщхэу чэзыум хэтыгъэхэм мы мафэм псэупIэ сертификатхэр аратыжьыгъэх.\nФедеральнэ ыкIи чIыпIэ хэбзэгъэуцугъэхэм ягъэцэкIэн къыдыхэлъытагъэу, зянэ-зятэ зимыIэжьхэм мы унэм хэт фэтэрхэр атырагощагъэх. ПсэолъакIэр аужырэ шапхъэхэм адештэ, зэрифэшъуашэу зэтегъэпсыхьагъ. Зянэ-зятэ зимыIэжьхэм ыкIи алъыплъэн зышъхьащымытыжьхэм апае 2016-рэ илъэсым мыщ фэдэ уни 2 кIэу ашIыгъ. АР-м и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцакIэрэм иIэпыIэгъукIэ охътэ кIэкIым къыкIоцI фэтэрыбэу зэхэт ящэнэрэ унэр муниципалитетым щагъэуцугъ. Джы унищыр зыхэхьэрэ район цIыкIу гъэпсыгъэ хъугъэ. Фэтэрхэм ящэфын пэIухьэгъэ ахъщэр республикэ бюджетым къыхахыгъ.\nГушIогъо зэхахьэм хэлэжьагъэх АР-м и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, министрэхэм я Кабинет хэтхэр, Мыекъопэ районым иадминистрацие ипащэу Алексей Петрусенкэр, псэупIэ зэратыщтхэр, нэмыкIхэри.\nАР-м и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцакIэрэр зэхахьэм къыщыгущыIэзэ псэупIэ сертификатхэр зэратырэ пстэуми къафэгушIуагъ, ахэмкIэ непэ мэфэкI шъыпкъэу зэрэщытыр хигъэунэфыкIыгъ.\n— Социальнэ пшъэрылъхэр дгъэцэкIэнхэр анахь мэхьанэшхо зиIэ лъэныкъохэм ащыщ. Ащ хэхьэ зянэ-зятэ зимыIэжьхэм, алъыплъэн зышъхьащымытыжьхэм яфэIо-фашIэхэр зэшIохыгъэнхэр. КъызэIутхырэ унэр ащ фэIорышIэщт. Мыщ ишIын фэгъэзэгъэ псэолъэшIхэм тафэраз, ахэм яшIогъэшхо къытэкIыгъ. Непэ псэупIэ зиIэ хъугъэхэр ныбжьыкIэх, республикэм инеущырэ мафэ лъагъэкIотэщт, арышъ, ахэм IэпыIэгъу тафэхъун, алъэ тедгъэуцонхэ фае. ИлъэситIу горэкIэ узэкIэIэбэжьымэ, мы программэм игъэцэкIэнкIэ гумэкIыгъохэр щыIагъэх, ау республикэм ихэбзэ къулыкъухэм, муниципалитетхэм, нэмыкIхэм яIо зэхэлъэу зэрэзэдэлэжьагъэхэм ишIуагъэкIэ ахэр дэгъэзыжьыгъэхэ хъугъэ. Итхъухьагъэм диштэу непэ типшъэрылъхэр тэгъэцакIэх. 2017-рэ илъэсым зянэ-зятэ зимыIэжь нэбгыри 174-мэ псэупIэхэр ядгъэгъотыщтых. ТапэкIи мы IофшIэныр лъыдгъэкIотэщт, чэзыум хэт пстэуми ящыкIэгъэ фэтэрхэр яIэнхэм тынаIэ тедгъэтыщт. Ныбджэгъу лъапIэхэр, псауныгъэ шъуиIэу, гъэхъагъэхэр шъушIыхэзэ шъуищыIэныгъэ гъогу шъукъырыкIонэу, шъуныбжьыкIэшъ, зэкIэми унэгъо дахэхэр шъушIэнхэу, шъуисабыйхэр шъупIунхэу шъуфэсэIо, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат. ПсэупIэ сертификатхэр зянэ-зятэ зимыIэжьхэм, алъыплъэн зышъхьащымытыжьхэм аратыжьыгъэх. Ахэм ащыщхэр къэгущыIагъэх, мыщ фэдэ шIухьафтын къафэзышIыгъэ пстэуми афэрэзагъэх.\nКъумпIыл Муратрэ псэупIэ зэрагъэгъотыгъэхэм ащыщэу Кристина Худяковамрэ кусэ плъыжьыр зэпаупкIи, мэфэкI шIыкIэм тетэу унакIэр къызэIуахыгъ. Ар ыкIоцIкIэ зэрэзэтегъэпсыхьагъэр зэрагъашIэмэ ашIоигъоу унэгъо ныбжьыкIэхэм ащыщ пащэхэр ихьэкIагъэх. КъумпIыл Мурат ылъэгъугъэм осэшIу фишIыгъ, псэупIэ зэратыгъэхэм унагъомкIэ къашъхьэпэщт шIухьафтынхэр афишIыгъ.\n— ЫпэкIэ къызэрэсIуагъэу, зянэ-зятэ зимыIэжьхэм, алъыплъэн зышъхьащымытыжьхэм яфитыныгъэхэр къэухъумэгъэнхэм тынаIэ тедгъэтыщт. Мы районым щыпсэурэ нэбгыри 9-мэ Мыекъуапэ фэтэрхэр ащыфэтщэфыщтых. ПсэупIэ зэттынэу къызытефэхэрэм зэкIэми яфэIо-фашIэхэр зэшIотхыщтых, — къыIуагъ зэфэхьысыжьхэр къышIызэ КъумпIыл Мурат.\nАР-м и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцакIэрэр цIыфэу къэзэрэугъоигъэхэм ахэхьагъ, ахэм гущыIэгъу афэхъугъ. Муниципалитетым тапэкIи хэхъоныгъэхэр ышIынхэм, иинфраструктурэ зэтегъэпсыхьэгъэным зэрэпылъыщтхэр пытагъэ хэлъэу ариIуагъ. Мы илъэсым поселкэу Гъозэрыплъэ гъэстыныпхъэ шхъуантIэр ращэлIэнэу зэрагъэнафэрэр, зашъохэрэ псыр, нэмыкI Iофыгъохэр зэшIохыгъэнхэм анаIэ зэрэтырагъэтыщтыр ариIуагъ.\n— ШIуагъэ къэзытырэ программэхэм зэкIэми тахэлажьэ. Iофэу тшIэрэр зыфэгъэхьыгъэр, тицIыфхэм щыIэкIэ-псэукIэ амалэу яIэхэр нахьышIу шIыгъэныр, къагъашIэрэм хэгъэхъогъэныр ары. Мы лъэныкъомкIэ зэшIотхыгъэр макIэп, ау демографием ылъэныкъокIэ Iофхэм язытет джыри тигъэразэрэп. Зидунай зыхъожьыхэрэм япчъагъэ нахь макIэ хъуным, сабыеу къэхъухэрэм ахэгъэхъогъэным мэхьанэшхо яI, — къыIуагъ кIэухым КъумпIыл Мурат.\nЯIофшIэн осэшIу фишIыгъ\nМы мэфэ дэдэм АР-м и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцакIэрэр зэфэшIыгъэ Iахьзэхэлъ обществэу «Радуга» зыфиIорэм щыIагъ.\nХъызмэтшIапIэр анахьэу зыфэгъэзагъэр гъэфэбапIэхэм хэтэрыкIхэр къащигъэкIыныр ары. Ащ ипащэу Джарымэкъо Хъызыр къызэриIуагъэмкIэ, джырэ уахътэм чIыгу гектари 6 фэдиз аIыгъ. Ащ томатхэр, нэшэбэгур, щыбжьыир, салат зэфэшъхьафхэр ащагъэтIысхьэх. ЗэкIэмкIи нэбгыри 109-мэ Iоф щашIэ, ахэм ягурыт лэжьапкIэ сомэ мин 16,5-м кIахьэ. 2016-рэ илъэсым хъызмэтшIапIэм хэтэрыкI тонн 1703-рэ фэдиз къыхьыжьыгъ. Продукциеу ащагъэм сомэ миллиони 101-рэ тефагъ. Бюджет зэфэшъхьафхэм, фондхэм хэбзэIахьхэр арагъэхьагъэх. ЧIыгоу аIыгъым зыхагъахъокIэ, хэтэрыкIэу къахьыжьырэр нахьыбэ ашIын амал зэряIэщтыр хъызмэтшIапIэм ипащэ къыIуагъ.\nГъэфэбапIэхэм къащагъэкIырэ хэтэрыкIхэр шэпхъэшIухэм адештэх, ядохимикатхэр агъэфедэхэрэп. Биологическэ пкъыгъохэр Голландием ыкIи Израиль къаращых. КъагъэкIыгъэр Москва, Краснодар, Шъачэ ыкIи Адыгеим ащаIуагъэкIых. Гухэлъэу щыIэхэм ащыщ мы къэкIорэ илъэси 5-м къыкIоцI гектар 1,5-м телъытэгъэ гъэфэбапIэм ыкIи пхъэшъхьэ-мышъхьэхэр зыщаIыгъыщтхэ псэуалъэм яшIын.\nКъумпIыл Мурат хъызмэтшIапIэр къыплъыхьагъ, хэтэрыкIэу къагъэкIыхэрэм язытет, яIэшIугъэ осэшIу афишIыгъ.\nПредыдущая Сомэ миллион 337-рэ къыхагъэкIыгъ\nСледущая 60-летие начала космической эры в Адыгее встретят «космическим» забегом


Адыгеим и ЛIышъхьэ зэпахырэ узым зырамыгъэушъомбгъунэу афигъэпытагъ — Адыгэ макъ\nАдыгеим и ЛIышъхьэ зэпахырэ узым зырамыгъэушъомбгъунэу афигъэпытагъ\nРедактор 19.05.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nАдыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат коронавирусым зыкъимыштэнымкIэ шапхъэхэр лъэшэу зыщаукъогъэ Красногвардейскэ районым бэмышIэу щыIагъ.\nЗэрэреспубликэу зыпштэкIэ, джыдэдэм Красногвардейскэ районыр ары зэпахырэ узымкIэ Iофхэр зыщынахь дэир. ЖъоныгъуакIэм и 17-м ехъулIэу сымэджи 104-рэ ащ къыщыхагъэщыгъагъ.\nЦIыфыбэ къызэкIолIэгъэ хьадагъэу къуаджэу Бжъэдыгъухьаблэ щыIагъэм ар къыпкъырыкIыгъэу алъытэ. Коронавирусым зиушъомбгъунымкIэ лъапсэ хъухэрэр агъэуцугъэ шапхъэхэм зэрадэхыхэрэр, цIыфхэр жъугъэу псэупIэ заулэмэ зэращызэхахьэхэрэр ары.\nКоронавирусым нахь зыкъызыщиштэгъэ псэупIэ заулэмэ КъумпIыл Мурат ащыIагъ. Къуаджэу Бжъэдыгъухьаблэ зэкIом, чIыпIэ мэкъумэщ продукциер зыщащэрэ бэдзэрым санитар-эпидемиологие шапхъэхэр къызэрэщыдалъытэхэрэр ыуплъэкIугъ.\nЦIыфхэм шэпхъэ гъэнэфагъэхэр, социальнэ дистанциехэр къыдалъытэнхэм, зызэраухъумэрэ пкъыгъохэр къызфагъэфедэнхэм мэхьанэшхо зэряIэр КъумпIыл Мурат хигъэунэфыкIыгъ. Джащ фэдэу Адыгеим и ЛIышъхьэ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, Роспотребнадзорым шапхъэу ыгъэуцугъэхэр къыдэзымылъытэхэрэм бэдзэрхэр зэфашIыжьынхэм нэсэу пшъэдэкIыжь арагъэхьыщт, джащ фэдэу федеральнэ хэбзэгъэуцугъэр зыукъохэрэми административнэ, уголовнэ пшъэдэкIыжь арагъэхьыщт.\nКрасногвардейскэ районым ипащэу Осмэн Альберт Адыгеим и ЛIышъхьэ къызэрэфиIотагъэмкIэ, коронавирусыр къызэутэлIагъэхэр Бжъэдыгъухьаблэ зыщагъэунэфхэм, ахэр зыIукIагъэхэм якъыхэгъэщынкIэ Iофышхо ашIагъ. Джыдэдэм къоджэдэс мини 3-м ехъумэ тестхэр аIахыгъэх. Сымаджэхэм аIукIэгъэ нэбгырэ 295-мэ япсауныгъэ изытет гъунэ лъафы. Общественнэ чIыпIэхэр зэкIэ дезинфекцие ашIых, сатыушIыпIэхэр ауплъэкIух, рейдхэр зэхащэх. Автовокзалыр зэфашIыгъ, автобусхэр муниципальнэ маршрутхэм атыращыгъэх. Красногвардейскэ районым хэхьэрэ псэупIэхэм ядэхьагъухэм адэжь пости 9 щагъэуцугъ.\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ коронавирусым земыгъэушъомбгъугъэнымкIэ, шэпхъэ гъэнэфагъэхэр къыдэлъытэгъэнхэмкIэ ищыкIэгъэ амалхэр зэрахьанхэу афигъэпытагъ. ЦIыфхэм федеральнэ, республикэ IэпыIэгъу ягъэгъотыгъэнымкIи КъумпIыл Мурат пшъэрылъ гъэнэфагъэхэр афишIыгъэх.\n— ЩыкIагъэхэр зэкIэ охътэ кIэкIым къыкIоцI дэгъэзыжьыгъэнхэ фае. Районым, къоджэ псэупIэхэм япащэхэр ары санитар-эпидемиологие шапхъэхэр псэупIэ пэпчъ зэрэщагъэцакIэрэмкIэ пшъэдэкIыжь зыхьыхэрэр. Мыщ дэжьым цIыфхэм къагурыIон фае шэпхъэ гъэнэфагъэхэр къызэрэдалъытэрэм республикэм исхэм япсауныгъэ изытет хъущтри, Адыгеир шэпхъакIэхэм затехьажьыщтри зэрялъытыгъэр, — хигъэунэфыкIыгъ КъумпIыл Мурат.\nПредыдущая IофшIэныр зэрэзэхащэрэм зыщигъэгъозагъ\nСледущая Шапхъэхэр зымыгъэцакIэхэрэм пхъашэу адэзекIощтых\nSemt pazarlarına davet


КIэлэегъэджэ колледжым ихьакIагъэх — Адыгэ макъ\nКIэлэегъэджэ колледжым ихьакIагъэх\nАдыгэ кIэлэегъэджэ колледжэу Андырхъое Хъусенэ ыцIэ зыхьырэм истудентхэм Къэралыгъо авто-инспекцием иIофышIэхэр джырэблагъэ аIукIагъэх. Тигъогухэм ныбжьыкIэхэр зэращызекIохэрэм, мыхэм ялажьэкIэ къэхъурэ гъогу хъугъэ-шIагъэхэм япчъагъэ зэрахахъорэм инспекторхэр ыгъэгумэкIхэу Iофтхьабзэр зэхащагъ.\nПэублэм къэзэрэугъоигъэхэм видеоролик къафагъэлъэгъуагъ. Ащ ишIуагъэкIэ скоростым мэхьанэу иIэр, лъэсрыкIор гъогум тыримыутыным фэшI водителыр зыдэплъэн фаер, нэмыкI чIыпIэ зэжъу ифагъэмэ, зэрэзекIощт шIыкIэхэр ныбжьыкIэхэм арагъэшIагъэх.\nШапхъэхэр аукъохэ зэрэмыхъущтыр, цIыфым ежь ищыIэныгъэкIи къэзыуцухьэхэрэмкIи пшъэдэкIыжь гъэнэфагъэ зэрихьырэр агу къыгъэкIыжьыгъ гъогурыкIоныр щынэгъончъэнымкIэ Къэралыгъо автоинспекцием иотделэу Мыекъуапэ щыIэм ипащэу, полицием иподполковникэу Виталий Загайкэ. Джащ фэдэу тигъогухэм атехъухьэрэ хъугъэ-шIагъэхэр ыкIи тазырэу апылъхэр зэдэгущыIэгъум щысэу къащафахьыгъэх. ЗэкIэри анахь къызэрыкIо зекIуакIэкIэ къежьэ: апчхэр зэрагъэушIуцIырэр, щынэгъончъагъэм ибгырыпх, макIэу скоростым ебгъэхъуныр, джэгум хэлэжьэхэрэ машинэхэм уакъыдэчъэныр.\nГъогу транспорт хъугъэ-шIагъэхэм япчъагъэ, ахэр къызыпкъырыкIыхэрэр гухэкI тхьамыкIагъохэм атырахыгъэ видеохэр, щысэхэр отделым ипащэ игуадзэ ныбжьыкIэхэм къафихьыгъэх.\nАвтомобиль е мототранспорт зиIэхэр бэу студентхэм ахэтых. ЗекIорэ хэбзэгъэуцугъэхэм афэгъэхьыгъэу ахэм упчIабэ къатыгъ. Iофтхьабзэм щызэхахыгъэ къэбархэр зэкIэ адрэ къэмыкIуагъэхэми къазэрафаIотэжьыщтыр ныбжьыкIэхэм къыхагъэщыгъ.\nГъогум хэукъоныгъэхэр къызэрэпфимыгъэгъухэрэр кIэухым пстэуми агу къагъэкIыжьыгъ.\nХэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ Министерствэм гъогур щынэгъончъэнымкIэ иотдел.\nПредыдущая Ветеранхэм, аухыижьыгъэхэм апае\nСледущая Пэрыохъу яIэнэу щытэп


ШIум, гукIэгъум язехьакIу — Адыгэ макъ\nШIум, гукIэгъум язехьакIу\nСоциальнэ IофышIэу Адыгеим непэ щылажьэхэрэм шъхьэзэкъо ыкIи сэкъатныгъэ зиIэхэм алъыплъэнхэр зипшъэрылъхэр мымакIэу ахэтых. Ясэнэхьат мэфэкI ехъулIэу ахэм ащыщ зыIудгъэкIагъ. Ниныхъу Ольгэ ищысэкIэ яIофшIэн хэщагъэ тыхъугъ.\nИлъэс пчъагъэ хъугъэу, пчэдыжь къэс кушъхьэфачъэм тесэу бзылъфыгъэр сапэ къефэ. Сэлам зэтэхы тызэблэкIы. Мафэ горэм сшIогъэшIэгъонэу ащ сеупчIыгъ: «Сыда пцIэр? Кушъхьэфачъэм утесэу уипсауныгъэ огъэпытэн фае».\n— Сэ сцIэр Ольга. Псауныгъэм паеп сызыкIытесыр, социальнэ IофышIэу сыщыт. Сызылъыплъэхэрэр чыжьэ зыдэщысхэр, арышъ, кушъхьэфачъэр сэгъэфедэ, — гушIозэ ащ джэуап къыситыжьыгъ.\nДжары къызхэкIыгъэр социальнэ IофышIэм и Мафэ ипэгъокIэу Ниныхъу Ольгэ гущыIэгъу сыфэхъуныр. Ар цIыфхэм ясоциальнэ фэIо-фашIэхэр зыгъэцэкIэрэ Зэхэубытэгъэ гупчэу Мыекъуапэ дэтым иIофышI.\n— ЦIыфхэр социальнэу къэухъумэгъэнхэмкIэ апэрэ отделениер Мыекъуапэ къыщызэIуахыгъэ къодыеу, 1991-рэ илъэсым, IофшIэныр езгъэжьагъ, — ыгу къэкIыжьы Ольгэ. — Социальнэ IофышIэ пэпчъ къалэм ирайонхэр зэтеутыгъэхэу къытфагощыхи, зизакъоу псэурэ нэжъ-Iужъхэр къыхэдгъэщынхэу пшъэрылъ къытфашIыгъагъ. Уахътэр мэзаем те-фагъ, чъыIэшху, ос зэтетэкъуагъэр зэIудгъэзыкIызэ, унагъо пэпчъ тыIухьэщтыгъ. Къин дэдэ тлъэгъугъэ. Къыстефагъэр «шпагаткэм ирайон» зыфаIорэр арыгъэ. Щагум къыдэкIырэ нэбгырэ пэпчъ къэбарым щыдгъэгъуазэщтыгъэ. Джаузэ нэбгыри 7 къэсыугъоигъагъ.\nЯ 90-рэ илъэсхэр, «зэхъокIыныгъэр» къежьагъэу, къэралыгъомкIи, цIыфхэмкIи къин дэдэу щытыгъ. Анахьэу гъомылапхъэхэм якъэщэфын гъотыгъуаеу хъугъагъэ. Тучанхэм чэзыухэр бэу ачIэтыгъэх.\n— Нэжъ-Iужъхэм пенсиер къазаратыкIэ, тхъум, нэкулъым, щэм афаещтыгъэх. ЯщыкIагъэм тефэщт ахъщэр къытатэу тучаным тызафакIокIэ, чэзыум къыщытэзаохэу къыхэкIыщтыгъ, — щхызэ къеIуатэ Ниныхъу Ольгэ.\nАу зэхэшIэ куу зиIэм социальнэ IофышIэм къызэрежэхэрэр, ащ иIэпыIэгъу зэрящыкIагъэр къыгурыIощтыгъ. Къиныгъо зэфэшъхьафхэр зэпичыхэзэ уахътэр кIуагъэ. Илъэси 8-рэ нахь Iоф ымышIагъэу ипсауныгъэ изытет къызэIыхьи, сигущыIэгъу IофышIэм къыIукIыжьынэу хъугъэ. Псауныгъэр зыпкъ зеуцожьым, ащ нэмыкI IофшIэнхэм зафигъэзагъ. Ау угукIэ узыфэмыщэгъэ сэнэхьатым Iоф рыпшIэн плъэкIыщтэп. Ольгэ социальнэ IофшIэным 2009-рэ илъэсым къыфигъэзэжьыгъ. Мыекъуапэ ипсэупIэу «Восход» зыфиIорэм щыпсэухэрэ шъхьэзакъохэм илъэс зэкIэлъыкIохэм ахэтыгъ. 2012-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу къутырэу Гавердовскэм щыпсэурэ шъхьэзэкъо нэбгыри 6-мэ джы ар алъэплъэ.\nСоциальнэ IофышIэу ущытыныр псынкIэп, кIуачIи гузэхэшIэныгъи хэолъхьэх. Уимыгупсэ цIыфым илыуз зэхэпшIэныр къызэрыкIоп, арышъ, мы сэнэхьатым фэгъэзагъэхэм ар гукIи псэкIи къыхахы. Ащ дакIоу, цIыфыгъэшхор зищыкIэгъэ сэнэхьат.\nГущыIэгъу зыфэхъунхэ, ягупшысэхэр зэхэзышIыкIын, зынаIэ къатетын — мы къэтпчъыгъэхэм анахьэу ащыкIэхэрэр зыныбжь хэкIотагъэхэр арых. Мыщ къегъэнафэ социальнэ IофышIэм исэнэхьат мэхьанэ зэриIэр, щыIэныгъэм зэрищыкIагъэр. Джа еплъыкIэр зыдиIыгъэу Ниныхъу Ольгэ илъэс пчъагъэхэм щытхъу хэлъэу Iоф ешIэ.\nНэжъ-Iужъхэм Ольгэ къызэрэуатын щыIэп, лъэшэу якIас, къежэх. Ар пстэуми къадэхъун алъэкIырэп. ТигущыIэгъу уеплъыми ицIыфышIугъэ къыхэщы, узIэпищэу, дахэу мэгущыIэ.\n— Анахь хьакIэ лъапIэу къэкIощтым зэрежэхэрэм фэдэу сэ Ольгэ сылъэплъэ,— еIо Анна Гнусаревам. — Ар къэбзэныгъэм зэрэлъыплъэ-рэм, IэшIоу къызэрэсфэпщэрыхьэрэм ямызакъоу, сигукъаохэм къядэIу, къысэкIущтхэ гущыIэхэр къегъотых, сыгукIэ сегъэIасэ. Ар пстэуми анахь лъапIэу сэлъытэ. Зы гущыIэкIэ къэпIон зыхъукIэ — Ольгэ шIумрэ гукIэгъумрэ язехьакIу.\nЕжь тигущыIэгъуи зэрилъытэрэмкIэ, нэжъ-Iужъэу зизакъоу псэурэм социальнэу узэрэлъыплъэщтыр гъэнэфагъэ, ау анахьэу ахэр зыщыкIэхэрэр гущыIэ фабэ языIощтхэр, ягукIаехэр зыфаIотэщтхэ цIыфхэр арых.\n— Аущтэу шъхьэихыгъэу къыпфыщытынхэм пае, апэрапшIэу, цыхьэ къыпфашIын фае, — къытиIуагъ Ольгэ. —Сэ илъэс пчъагъэхэм къакIоцI врачэу, кIэлэегъаджэу, инженерэу Iоф зышIагъэхэм салъыплъэнэу хъугъэ. Ахэм зэкIэми шэн гъэнэфэгъэ зырыз ахэлъ, ащ диштэу екIолIакIи къафэбгъотын фае. Губжыгъэу, цакъэу гущыIэхэрэми сарехьылIэ. КъяхъулIагъэм елъытыгъэу гущыIэ гъэнэфагъэхэр къафэсэгъотых, щысэхэр къафэсэхьых. Нэужым къысфэразэхэу, гушIор анэгу-хэм къакIэщэу сыкъэкIожьы.\nСоциальнэ IофышIэм ипшъэрылъ шъхьаIэу Ниныхъу Ольгэ къыхигъэщырэр амал зимыIэ цIыфхэм IэпыIэгъу афэхъунхэр, неущырэ мафэм пытагъэ хэ-\nлъэу пэгъокIынхэм фэIорышIэнхэр ары.\n— Ащ пае IофшIэнэу дгъэцакIэрэмкIэ пшъэдэкIыжьэу тхьырэр зэрэиныр зэхэтшIыкIын фае, зыдэжь тыкIорэ цIыфыр тиIэпыIэгъу зэрэщыкIэрэр зыщыдгъэгъупшэ хъущтэп, — хигъэунэфыкIыгъ сигущыIэгъу.\nНэжъ-Iужъхэм агу пэблагъэ зыпшIыныр, цыхьэ къызфябгъэшIыныр IэшIэхэп. Ау а зэпстэури Ольгэ къыдэхъугъ. Илъэс пчъагъэу Iоф зишIэрэм къыфэмыразэхэу зыкъыфагъэзагъэп. Ащ мэхьанэшхо иIэу сэлъытэ.\nСоциальнэ IофышIэхэм агъэцакIэрэм имэхьанэ уасэ фэшIыгъуай, псэпэшхо къэзыхьэу щыт. ЯмафэкIэ непэ тэри тафэгушIо, зэшIуахырэм фэдэ пчъагъэкIэ къафигъэзэжьынэу тафэлъаIо!\nСурэтым итхэр: Ниныхъу Ольгэрэ Анна Гнусаревамрэ.\nПредыдущая Мэкъуогъум и 8-р — социальнэ IофышIэм и Маф\nСледущая К 85-летию создания маршрута «Через горы к морю» организуют фотоконкурс


Къэралыгъо IэпыIэгъу агъотыгъ | Адыгэ Макъ\nКъэралыгъо IэпыIэгъу агъотыгъ\nМэкъумэщ хъызмэтым зегъэушъомбгъугъэным ыкIи мэкъумэщ продукцием ибэдзэршIыпIэ игъэзекIон афэгъэхьыгъэ программэм къыдыхэлъытагъэу мы илъэсым Адыгеим ихъызмэтшIэпIэ 18-мэ къэралыгъо IэпыIэгъу агъотыгъ.\nАР-м мэкъу-мэщымкIэ и Министерствэ къызэритыгъэмкIэ, ахэм ащыщэу 15-р езыгъэжьэгъэкIэ фермерых, зэкIэмкIи ахъщэу афатIупщыгъэр сомэ миллион 30. Унэгъо былымэхъо фермэ зыгъэпсыгъэу зезыгъэушъомбгъумэ зышIоигъо хъызмэтшIэпIи 3-мэ пстэумкIи сомэ миллион 45-рэ къаратыгъ.\nКъэралыгъо IэпыIэгъур зыгъотыгъэхэм трактори 7, мэкъумэщ хъызмэтым ищыкIэгъэ оборудование зэфэшъхьафэу 24-рэ, былымышъхьэ 26-рэ ащэфыгъэх, фэбапIэ зышIыщтхэм ащ ищыкIэгъэ материалхэр, рассадэу агъэтIысхьащтхэр зэрагъэгъотыгъэх.\nФермерхэм IэпыIэгъу ятыгъэнымкIэ системэ Адыгеим щыгъэпсыгъэным ыкIи мэкъумэщ кооперацием зегъэушъомбгъугъэным афэгъэхьыгъэ шъолъыр проектым къыхиубытэу «Агростартап» зыфиIорэ грантыр хъызмэтшIэпIэ 15-мэ аратыгъ. Ар зэкIэмкIи сомэ миллион 33,4-рэ мэхъу. Ахэми трактори 7, оборудование зэфэшъхьафэу 29-рэ, былымышъхьэ 25-рэ, рассадэу мини 4,5-рэ, фэбапIэхэм ящыкIагъэр, нэмыкIхэр къащэфыгъэх.


Хэгъэгум къыщыхахыгъэх — Адыгэ макъ\nРедактор 08.12.2020 КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nИлъэс 13 — 19 зыныбжьхэм язэнэкъокъоу «Урысыем исэнаущ ныбжьыкIэхэр» зыфиIорэм икIэуххэр зэфахьысыжьыгъэх.\nУрысые Федерацием культурэмкIэ и Министерствэрэ Москва къэралыгъо консерваториеу П. И. Чайковскэм ыцIэ зыхьырэм и Урысые музыкальнэ Академическэ училищрэ илъэс къэс зэнэкъокъур зэхащэныр шэнышIу афэхъугъ.\nХэгъэгум ишъолъыр 74-рэ ныбжьыкIэхэм язэIукIэгъухэм ахэлэжьагъ. Адыгэ Республикэм культурэмкIэ и Министерствэ ипэшIорыгъэшъ шъолъыр зэнэкъокъу текIоныгъэр къыщыдэзыхыгъэ еджэкIуи 10-мэ яшIэныгъэ Урысыем икIэух зэнэкъокъу къыщагъэлъэгъуагъ.\nАдыгеим иныбжьыкIэхэу 2020-рэ илъэсым хэгъэгум хагъэунэфыкIырэ чIыпIэхэр къыщыдэзыхыгъэхэм тигуапэу шъуащытэгъэгъуазэ.\nПсэупIэу Тульскэм ия 5-рэ класс щеджэрэ Владимир Брагиныр лауреат хъугъэ, а 1-рэ шъуашэ зиIэ дипломыр къыфагъэшъошагъ.\nВ. Брагиным театральнэ ыкIи цирковой искусствэмкIэ ишIэныгъэ уасэ къыфашIыгъ. Тульскэм искусствэхэмкIэ икIэлэцIыкIу еджапIэ зыщегъасэ.\nКрасногвардейскэ искусствэхэмкIэ икIэлэцIыкIу еджапIэ ия 6-рэ класс иеджакIоу Софья Белгис музыкальнэ Iэмэ-псымэхэм афэщагъ, флейтэмкIэ произведениехэр егъэжъынчых. Пшъэшъэжъыер лауреат хъугъэ, я II-рэ шъуашэр къыдихыгъ.\nАдыгэ Республикэм искусствэхэмкIэ икIэлэцIыкIу еджапIэу Лъэцэрыкъо Кимэ ыцIэ зыхьырэм ия 6-рэ класс иеджакIоу Даниил Штомпель оркестрэм хэт, трубэмкIэ орэдышъохэр къырегъаIох.\nД. Штомпель я III-рэ шъуашэ зиIэ лауреат хъугъэ.\nТэхъутэмыкъое районым ипсэупIэу Инэм искусствэхэмкIэ икIэлэцIыкIу еджапIэ ия 8-рэ класс щеджэрэ Нелли Пимановам ящэнэрэ чIыпIэр къыдихыгъ, лауреат хъугъэхэм ащыщ. КъэшъонымкIэ искусствэм зыфегъасэ.\nЛауреат хъугъэхэм яконцертхэр хэгъэгум щыкIуагъэх, онлайн шIыкIэм тетэу зэIукIэгъухэр зэхащагъэх.\n— «Урысыем исэнаущ ныбжьыкIэхэр» зыфиIорэ зэнэкъокъур хэгъэгум щашIэ, — къытиIуагъ Адыгэ Республикэм культурэмкIэ и Министерствэ испециалист шъхьаIэу, тарихъ шIэныгъэхэмкIэ кандидатэу Теуцожь Нурыет. — Сэнаущыгъэ зыхэлъ кIэлэеджэкIо мини 2-м нахьыбэ Урысыем изэнэкъокъу хэлэжьагъ. ТиныбжьыкIэхэу гъэхъагъэ зышIыгъэхэм Адыгэ Республикэм ыцIэ искусствэм щаIэтыгъ. ТикIэлэеджакIохэм, ахэр езыгъаджэхэрэм тафэгушIо.\nЗэнэкъокъум ехьылIэгъэ Iэнэ хъураем зэфэхьысыжьхэр щашIыгъэх. НыбжьыкIэхэм ясэнаущыгъэ нахьышIоу къызэIуахынымкIэ, искусствэм къыщыхахыгъэ сэнэхьатым нахьышIоу зыфагъэсэнымкIэ амалыкIэхэм зэралъыхъущтхэм, нэмыкIхэм атегущыIагъэх.\nХагъэунэфыкIырэ чIыпIэхэр къыдэзыхыгъэхэм яконцертхэр гъэшIэгъонэу кIуагъэх. НыбжьыкIэ сэнаущхэр хэгъэгум цIэрыIо щыхъунхэмкIэ апэрэ лъэгапIэхэм алъыIэсыгъэх. ТекIоныгъэр къыдэзыхыгъэхэм кIэлэеджакIохэр акIырыплъыщтых, зичэзыу зэнэкъокъум зыфагъэхьазырыщт.\nПредыдущая ЦыхьэшIэгъоу ешIэрэм уегъэгушхо


Автор Тема: Наш "БЕССМЕРТНЫЙ ПОЛК" (Прочитано 21645 раз)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (148.56 кБ, 960x697 - просмотрено 33 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (290.67 кБ, 1260x1680 - просмотрено 29 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (276.13 кБ, 1116x1761 - просмотрено 34 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (347.59 кБ, 1088x2578 - просмотрено 27 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (372.04 кБ, 1182x2828 - просмотрено 29 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (436.77 кБ, 1630x1900 - просмотрено 26 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (447.7 кБ, 1285x3233 - просмотрено 21 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (404 кБ, 1233x2568 - просмотрено 21 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (334.17 кБ, 1156x2603 - просмотрено 21 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (190.22 кБ, 1383x896 - просмотрено 37 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (1223.12 кБ, 2592x1936 - просмотрено 29 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (1852.77 кБ, 2592x1936 - просмотрено 32 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (1094.88 кБ, 2592x1936 - просмотрено 26 раз.)


«Зэкъошныгъэм» тыфэгушIо | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 05.08.2019\t/ СПОРТЫР\t/\n«Динамо» Ставрополь «Зэкъошныгъ» Мыекъуапэ – 1:2.\nШышъхьэIум и 1-м Ставрополь щызэдешIагъэх.\n«Зэкъошныгъ»: Гиголаев, Хьагъур, Омаров, Кирьян, Белов, Ахмедханов, Къонэ (Делэкъу, 80), Мамонов, Кадимов (Дыхъу, 77), Крылов (Макеров, 65).\nКъэлапчъэм Iэгуаор дэзыдзагъэхэр: Курачинов – 50, «Динамо». Къонэ – 61 (пенальтикIэ), Ахмедханов — 76, «Зэкъошныгъ».\nЗэнэкъокъум апэрэ чIыпIэр щызыIыгъ «Динамэм» истадион ущыдешIэныр, текIоныгъэр къышIопхьыныр Iоф къызэрыкIоп. «Динамэм» иешIакIэ пэшIорыгъэшъэу «Зэкъошныгъэм» зыщигъэгъозагъ. Ащ мэхапIэу иIэхэр тиешIакIохэм къыдалъытэхэзэ апэкIэ лъыкIуатэщтыгъэх. А. Курачиновым тазыркIэ тикъэлапчъэ Iэгуаор къызыдедзэм, «Зэкъошныгъэр» пчъагъэм емызэгъэу «Динамэм» иухъумакIохэр нахьыбэрэ ыгъэгумэкIыхэу фежьагъ. «Зэкъошныгъэм» икапитанэу Къонэ Амир пенальтикIэ пчъагъэр зэфэдиз ышIыгъ. Ризван Ахмедхановым тазырыр дэгъоу ыгъэцакIи, бысымхэм якъэлапчъэ Iэгуаор дидзагъ – 1;2.\nЕшIэгъур аухыфэ «Зэкъошныгъэм» «Динамэм» иухъумакIохэр ыгъэрэхьатыгъэхэп, гумэкIыгъуабэ къафихьыгъ.\n— Ставрополь тыщешIэзэ, зэIукIэгъур зытэухым ыужи Адыгеим щыщ нэбгырабэ телефонкIэ къытфытеуагъ, текIоныгъэр къызэрэдэтхыгъэм фэшI къытфэгушIуагъ. «Тхьашъуегъэпсэу» гъэзетымкIи ясIожьы сшIоигъу. ШышъхьэIум и 1-р Хэкужъым къэзыгъэзэжьыгъэм и Маф. Республикэм мэфэкIыр зыщыхагъэунэфыкIырэ пчыхьэм тэ Ставрополь фубол тыщешIагъ. Зэнэкъокъум къыщыдэтхыгъэ текIоныгъэр Адыгэ Республикэм имэфэкI фэтэгъэхьы, — къытиIуагъ «Зэкъошныгъэм» итренер шъхьаIэу, Адыгэ Республикэм изаслуженнэ тренерэу Ешыгоо Сэфэрбый.\nАужырэ илъэсхэр зэбгъапшэхэмэ, «Зэкъошныгъэм» зэнэкъокъум апэрэ чIыпIэр щиIыгъэу зыкIи къыхэкIыгъэп. Тигъэзетеджэхэм, спортыр зышIогъэшIэгъонхэм ацIэкIэ «Зэкъошныгъэм» тыфэгушIо, зэнэкъокъум илъэгапIэхэм нахьыбэрэ алъыIэсынэу фэтэIо.\n«Черноморец» — «Спартак» Нч – 1:1, «Волгарь» — СКА – 1:0, «Краснодар-3» — «Легион» — 4:1, «Мэщыкъу» — «Биолог» — 0:0, «Интер» — «Спартак» Вл – 1:0, «Алания» — «Анжи» — 2:1, «Махачкала» — «Урожай» — 2:0.\n1. «Зэкъошныгъ» — 0\n2. «Краснодар-3» — 7\n3. «Волгарь» — 7\n4. «Динамо» — 6\n5. «Махачкала» — 6\n6. «Спартак» Нч – 5\n7. «Легион» — 4\n8. «Интер» — 4\n9. СКА – 3\n10. «Алания» — 3\n11. «Биолог» — 3\n12. «Анжи» — 2\n13. «Черноморец» — 2\n14. «Мэщыкъу» — 2\n15. «Урожай» — 1\n16. «Спартак» Вл – 0.\nШышъхьэIум и 9-м «Зэкъошныгъэр» «Интер» Щэрджэскъал IукIэщт. ЕшIэгъур мафэм сыхьатыр 3-м Мыекъуапэ щырагъэжьэнэу щыт.


Лучшие вакансии для школьников и подростков, студентов Адыгейске. Найти работу для молодежи в Адыгейске стало просто, подайте бесплатное\nПоиск работы для молодежи в Адыгейске\nЛучшие вакансии для школьников и подростков, студентов Адыгейске. Найти работу для молодежи в Адыгейске стало просто, подайте бесплатное.\nБесплатные объявления Работа для молодежи в Адыгейске от частных лиц как на avito или из рук в руки недорого на.\nНа BuyReklama.ru опубликована одна из крупнейших баз вакансий для молодежи в Адыгейске\nПоиск работы для молодежи в в Адыгейске заканчивается только успехом. Фактически все соискатели получают уникальную возможность:


«Омикроныр» Урысыем ит — Адыгэ макъ\n«Омикроныр» Урысыем ит\nРедактор 18.01.2022 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nCOVID-19-р къызэузыхэрэм япчъагъэ Урысыем щыхахъоу ыублэжьыгъ. ШтаммыкIэу «омикроным» ар илажьэу экспертхэм къаIо. «РИА Новости» зыфиIорэм къызэрэхиутыгъэмкIэ, тхьамэфитIу горэкIэ кIочIэшхо зиIэ вирусым тикъэралыгъо зыкъыщиштэнэу хэбзэ къулыкъушIэхэм къаIо.\nИкIыгъэ илъэсым шэкIогъум ыкIэм Къыблэ Африкэм апэу «омикроныр» щагъэунэфыгъ. Штаммым изэмылIэужыгъуагъэ псынкIэу зэрэзэблихъурэр ыкIи зызэриушъомбгъурэр шIэныгъэлэжьхэм агъэшIэгъуагъ. Ащ ипсынкIагъэ мэзым зыкъыщызыштэрэ машIом фагъэдагъ.\n«Омикроным» Преторием иуниверситет зыкъызыщештэм ыуж ЮАР-м игъунэгъу чIыпIэхэм алъыIэсыгъ, ащ лъыпытэу зекIохэм рахьыжьагъ.\nCOVID-19-м иедзыгъуакIэ Европэм лъэшэу зыкъыщиIэтыгъ, анахьэу Великобританием. Мафэ къэс мы узыр къяутэлIагъэу миллионым ехъу США-м щагъэунэфы. Нью-Йорк ихэбзэ къулыкъухэм къызэратыгъэмкIэ, «омикроныр» штаммхэм апэ ит хъуным пае тхьамэфи 5 тешIагъэр.\nЧэщ-зымафэм «омикроныр» къызылъыIэсырэ нэбгырэ миллион пчъагъэм УФ-м зэрэщежэхэрэр Роспотребнадзорым ипащэу Анна Поповам къыхигъэщыгъ.\nУрысыем «омикроныр» икIыгъэ илъэсым тыгъэгъазэм и 6-м апэу щагъэунэфыгъ. Ар Къыблэ Африкэм зекIоу къикIыгъэм къыхагъэщыгъ. Щылэ мазэм и 12-м вице-премьерэу Татьяна Голиковам къызэриIуагъэмкIэ, нэбгырэ 698-мэ ар яIэу атхыгъ. МэфитIу тешIагъэу Сергей Собяниным къытыгъ а пчъагъэр 729-м нэсыгъэу. Мы пчъагъэхэм джыри ахэхъо. Оперативнэ штабым къызэритыгъэмкIэ, щылэ мазэм и 14-м ехъулIэу зэрэ Урысыеу тштэмэ, ащ фэдэу мин 23-рэ атхыгъ.\nПредыдущая Прокуратурэм иIофышIэхэм къафэгушIуагъ\nСледущая ЧIышъхьашъор агъэкъабзэу тиIэх


ЕджэпIэ унэр къызэIуахыжьыгъ — Адыгэ макъ\nЕджэпIэ унэр къызэIуахыжьыгъ\nАдыгэ къэралыгъо университетым адыгэ филологиемрэ культурэмрэкIэ ифакультет зычIэт унэу агъэкIэжьыгъэр мы мафэхэм мэфэкI шIыкIэм тетэу къызэIуахыжьыгъ.\nАдыгэ культурэм икъэухъумэн, икъэIэтын, ихэгъэхъон фэгъэхьыгъэ факультетыр 2000-рэ илъэсым мы унэм къэкIожьыгъагъ. Илъэс зэкIэлъыкIохэм ар жъы хъугъэ. ГъэрекIо къыщегъэжьагъэу игъэкIотыгъэ гъэцэкIэжьын IофшIэнхэр мыщ рашIылIэнхэу рагъэжьэгъагъ. Ышъхьэ, псырыкIуапIэхэр зэблахъугъэх, итеплъэ ыкIи ыкIоцI игъэкIотыгъэу агъэкIэжьыгъ, аужырэ шапхъэхэм адиштэрэ псэуалъэхэмкIэ зэтырагъэпсыхьагъ. Джащ фэдэу унэр зыдэт щагум гъэцэкIэжьынхэр щыкIуагъэх.\nМэфэкI Iофтхьабзэм къырагъэблэгъагъэх АР-м культурэмкIэ иминистрэу Аулъэ Юрэ, Адыгэ Республикэм лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ и Комитет итхьаматэу Шъхьэлэхъо Аскэр, АР-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ и Министерствэ илIыкIоу Мамый Марыет, лингвистикэмкIэ «СИЛ Интернешнел» зыфиIорэ Дунэе институтым ишIэныгъэлэжь-лингвистэу Феер Райнер, нэмыкIхэри.\nАдыгэ къэралыгъо университетым иректорэу Мамый Даутэ Iофтхьабзэм къекIолIагъэхэм шIуфэс къарихыгъ. Лъэпкъ факультетым Iоф щызышIэхэрэм ыкIи щеджэхэрэм къафэгушIуагъ.\n— Адыгэ лъэпкъ культурэм фэлэжьэрэ факультетыр зычIэт унэ гъэкIэжьыгъэм ипчъэхэр непэ къызэIутэхыжьых. ИгъэкIотыгъэ гъэцэкIэжьынхэр ащ етшIылIагъэх, аужырэ шапхъэхэм джы ар адештэ. ИIофшIэнкIэ факультетыр къахэщынэу, бзэ зэгъэшIэным ыкIи культурэм и Дунэе гупчэ тшIынэу тыфай, джы ащ Iоф дэтшIэщт, — къыIуагъ Мамый Даутэ.\nЛъэпкъ факультетым икIэлэегъаджэхэм ыкIи истудентхэм къафэгушIуагъэх Аулъэ Юрэ, Шъхьэлэхъо Аскэр, Феер Райнер. Бзэм изэгъэшIэн лъагъэкIотэнэу, гъэхъэгъэшIухэр ашIынхэу ахэр къафэлъэIуагъэх.\nФакультетым идеканэу Хьамырзэкъо Нуриет учреждением игъэцэкIэжьынкIэ IэпыIэгъу къафэхъугъэхэм зэрафэразэр къыIуагъ. Унэр аужырэ шапхъэхэм зэрадиштэрэм фэдэу шIэныгъэхэми зэрэщахагъэхъощтыр, екIолIакIэхэр, ушэтыныкIэхэр зэрэзэхащэщтхэр, адыгабзэм, адыгэ культурэм якъэухъумэн зэрэлъагъэкIотэщтыр, проектыкIэхэм, технологиякIэхэм Iоф зэрадашIэщтыр къыIуагъ.\nНэужым лентэ плъыжьыр Шъхьэлэхъо Аскэррэ Мамый Даутэрэ зэпаупкIыгъ, Iофтхьабзэм къекIолIагъэхэр ыкIоцI рагъэблэгъагъэх.\nАудиториехэр зэкIэ зэтегъэпсыхьагъэх, нэфынэх, ачIэт Iэмэ-псымэхэр кIэх. Студентхэр зыщеджэщтхэ аудиториехэм анэмыкIэу хьакIэщитIу щагъэпсыгъ. IэпэIасэхэми кабинет шъхьаф афыхахыгъ, дышъэидэм, Iэпэщысэхэм яшIын ныбжьыкIэхэм зафагъэсэн амал яIэщт.\nIофтхьабзэр адыгэ джэгукIэ аухыгъ.\nПредыдущая Яенэрэу Адыгеим щызэхащагъ\nСледущая Дунэе Адыгэ Хасэм ия 13-рэ конгресс


Тилъэпкъэгъухэм ташIогъэшIэгъон | Адыгэ Макъ\nИзраиль къикIыгъэ ныбжьыкIэхэр мы мафэхэм Адыгэ Республикэм щыIэх. КIэлэеджакIохэм музейхэр, зыгъэпсэфыпIэхэр, нэмыкIхэри зэрагъэлъэгъугъэх. Ялъэпкъэгъухэу, янэIуасэхэу Мыекъуапэ дэсхэм аIукIагъэх.\nКъокIыпIэм щыпсэурэ лъэпкъхэм яискусствэхэмкIэ Къэралыгъо музееу республикэм икъэлэ шъхьаIэ дэтым зэIукIэгъоу щыкIуагъэм ХъокIо Ларисэ, Тэу Аслъан адыгэмэ ятарихъ ехьылIэгъэ къэгъэлъэгъонхэм къатегущыIагъэх. СтIашъу Юрэ ышIыгъэхэ адыгэ шъуашэхэм, тхыпхъэхэм ныбжьыкIэхэр яплъыгъэх.\nАцумыжъ Натали, Натхъохэу Нэфынэ, Данэ, Аннэ, нэмыкIхэм гущыIэгъу тафэхъугъ. ЦСКА-м футбол щешIэрэ Натхъо Бибарс иIахьылхэри хьакIэхэм ахэтлъэгъуагъэх. ЗэкIэми адыгабзэр ашIэ, лъэпкъым къыкIугъэ гъогур нахьышIоу зэрагъашIэ ашIоигъу.\n— Мыекъуапэ дэс Натхъо Адамэ тэшIэ, — къеIуатэ Натхъо Нэфынэ. — Адыгеим щыщ артистхэри тинэIуасэх, нахьыбэрэ тызэIукIэ тшIоигъу.\nТилъэпкъэгъу ныбжьыкIэхэм Адыгеир, Къэбэртэе-Бэлъкъарыр зэрагъэлъэгъущтых, адыгабзэм изэгъэшIэн, тарихъым, фэшъхьафхэм атегущыIэщтых.\nСурэтым итхэр: Израиль къикIыгъэ ныбжьыкIэхэр музеим щыIэх.


09 | In Your Language\nHome » Adyghe » 05 Acts » 09\nposted by derDaniel on Tue, 07/20/2010 - 12:40\nШаул Хьисэ игъогу зэрэтехьагъэр\n(Апостол. 22:6-16; 26:12-18)\nШаул ХьисэкІэ шІошъхъуныгъэ зиІэхэм инэу афэгубжэу, «Хьисэ игъогу шъутемыкІымэ, шъутыукІыщт», ыІозэ ариІо зэпытыщтыгъ. Дин пэщэшхом ыдэжь кІуи елъэІугъ:\n2–Дамаск къалэм щыІэ синэгогухэм тхылъхэр афэтхыхи, къысэтых.\nШаул ар зыфишІагъэр Хьисэ игъогу тетхэм ащыщхэр Дамаск къыщигъотхэмэ, хъулъфыгъэхэми бзылъфыгъэхэми, илІыхэм ахэмэ Іэхъухэр атыраригъалъхьахэу Ерусалим къыщэнхэр ары. 3Шаул гъогум рыкІозэ, Дамаск игъунэгъу зэхъум, ошІэ-дэмышІэу нэфынэ уашъом къехи къыуцухьагъ. 4Шаул чІыгум тефагъэу, макъэ горэм къыриІоу зэхихыгъ:\n–Шаул, Шаул, сыд пае къин сэ сэбгъэщэчырэ?\n5– О ухэта, Зиусхьан?– ыІуи, Шаул къыІуагъ.\n–Хьисээу къин зэбгъэщэчырэр сэры,– къыІожьыгъ адрэ макъэм. –Цур зием ибэщ кІыхьэ папцІэ цур ылъакъокІэ къызэрешъутырырэм фэдэу ошІымэ, уиягъэ зэогъэкІыжьы. 6Ау къэтэджи, къалэм дахь. О пшІэн фаер ащ дэжьым зыгорэм къыщыуиІощт.\n7Шаул игъусэхэм зы гущыІэ горэ къамыІоу, ащ дэжьым щытхэу къэнагъэх. Макъэр зэхахыгъ, ау цІыф зи алъэгъугъэп. 8Шаул чІыгум къытетэджыкІыджьыгъ, ау ынэхэр\n8:40 Азот къалэр – Газэ къалэмрэ Иоппие къалэмрэ языфагу дэтэу, хыІушъом Іут.\n8:40 Кесарие къалэр – Ерусалим километрэ 90-кІэ пэчыжьэу, итемыр тыгъэ къохьапІэ лъэныкъомкІэ хыІушъом Іутэу, Палестинэ хэгъэгум икъэлэшхоу щытыгъ. Рим (Рум) Іэшъхьэтетыр а къалэм дэсыгъ. Темыр зыфаІорэр арапыбзэкІэ «шэмал», тыркубзэкІи «кузей» зыфаІорэр ары.\nкъызызэтырехыжьхэм, ахэмэ зи амылъэгъужьэу къэнагъ. Арыти, Шаул ыІэ аІыгъэу Дамаск дащагъ. 9Шаул мэфищым зи ымылъэгъоу щытыгъ, шхагъэп ыкІи ешъуагъэп ыкІи.\n10ХьисэкІэ шІошъхъуныгъэ зиІэхэм ащыщэу Ананый Дамаск дэсыгъ. Зиусхьаныр ащ къыфэлъагъуи къеджагъ:\n–Сэры, Зиусхьан,– ыІуи, Ананый къыІожьыгъ.\n11–Тэджи, «Урам ЗэнкІ» зыфаІорэ урамым тет Иудэ иунэ кІо,– ыІуи, Зиусхьаным Ананый къыриІуагъ. –Ащ дэжьым Шаул ыцІэу Тарс къалэм щыщым кІэупчІ, сыда пІомэ ар Тхьэм елъэІу. 12Ынэхэри къыгъэплъэжьынхэм пае, Ананый зы лІы горэ ыдэжь къакІоу, ыІэхэр къытырилъхьахэу къыфэлъэгъуагъ.\n13–Зиусхьан,– къыІожьыгъ Ананый, –мы лІым уицІыф лъапІэхэу Ерусалим дэсхэм къинэу аригъэщэчыгъэхэр зыфэдизхэр цІыфыбэмэ къысаІуагъ. 14Джы дин пэщэшхохэм фитыныгъэ къаІихыгъэу, илІыхэм о къыолъэІурэ цІыф пстэуми Іэхъухэр атыраригъэлъхьанхэм пае, мыщ дэжьым къэкІуагъ.\n15 Ау Зиусхьаным Ананый къыриІуагъ:\n–КІо! Хымэ лъэпкъхэми, пачъыхьэхэми, Израил цІыфхэми сэ сцІэ икъэбар анигъэсынэу мы лІыр сэ къыхэсхыгъ. 16Сэ сцІэ пае къинэу ыщэчын фаер зыфэдизыр сэ сшъхьэкІэ езгъэлъэгъущт.\n17Арэущтэу Ананый а унэм кІуи ихьагъ. ЫІэхэр Шаул ышъхьэ тырилъхьэхи къыІуагъ:\n–Шаул, сэ сшы, мыщ дэжьым укъакІо зэхъум, Зиусхьан Хьисэу гъогум къыщыпфэлъэгъуагъэм сыкъигъэкІуагъ, о унэхэр къэплъэжьынхэм паий, Тхьэм ы Псэ ЛъапІэ инэу угу илъ хъуным паий.\n18 Ар къызеІом, пцэжъые шъомпІэ цІыкІухэм афэдэхэу Шаул ынэхэм зыгорэхэр къакІэтэкъухи, ынэхэри къэплъэжьыгъэх. ЕтІанэ Шаул къэтэджи, Ананый ар ыумэхъыгъ. 19Ащ нэужым Шаул шхагъэ, ыкІуачІи къыгъотыжьыгъ.\nШаул къэбарышІур Дамаск къалэм зэрэщигъэІущтыгъэр\nЕтІанэ ХьисэкІэ шІошъхъуныгъэ зиІэхэу Дамаск къалэм дэсхэм адэжь Шаул мафэ заулэрэ щыІагъ. 20Хьисэ Тхьэм зэры Къор синэгогухэм ардэдэм ащигъэІоу ыублагъ. 21Ар зэхэзыхыгъэ цІыфхэм зэкІэм агъэшІагъоу къаІощтыгъ:\n–Мы лІыр арыба Хьисэ елъэІурэ цІыфхэм Ерусалим къин щязыгъэщэчыщтыгъэр? ИлІыхэм Хьисэ елъэІухэрэм Іэхъухэр атыраригъэлъхьанхэшъ, дин пэщэшхохэм адэжь ыщэнхэу мыщ къэкІуагъэу щытба?\n22Ау Шаул нахь лъэкІыныгъэ иІэ хъугъэ. Хьисэ зэрэ Мэссихьыр* къыгъэшъыпкъэжьызэ, Дамаск дэс джуртхэмэ ежьым къыраІожьыщтыр амышІэу къыгъэнагъэх.\nШаул джуртхэм зэраІэпыкІыгъэр\n23Мафэ пчъагъэ зытешІэ ужым, Шаул аукІынэу джуртхэм гухэлъ ашІыгъ. 24Ау ахэмэ ягухэлъ Шаул къышІагъ. Ар аукІынэу чэщи мафи къэлапчъэмэ аІутхэу паплъэщтыгъэх. 25Ау шІошъхъуныгъэ зиІэхэм чэщым Шаул зыдащи, къэлэ дэпкъым хэт гъуанэ горэмкІэ мэтэшхом исэу дэпкъым ратІупщэхыгъ.\nШаул ХьисэкІэ шІошъхъуныгъэ зиІэхэу Ерусалим дэсхэм\n26Шаул Ерусалим зынэсым, ХьисэкІэ шІошъхъуныгъэ зиІэхэм ахэхьанэу пылъыгъ, ау ащ ХьисэкІэ шІошъхъуныгъэ иІэ зэрэхъугъэр ахэмэ ашІошъ мыхъоу щыщынэщтыгъэх. 27Ау Варнавэ* Шаул зыдищи, апостолхэм адэжь кІуагъэ. Шаул гъогум Зиусхьаныр зэрэщилъэгъугъэри, Зиусхьаныр Шаул къызэрэдэгущыІагъэри, Шаул етІанэ Хьисэ ыцІэкІэ къэбарышІур гушхоныгъэкІэ Дамаск зэрэщигъэІущтыгъэри Варнавэ ахэмэ ариІотэжьыгъ. 28Арэущтэу зэхъум, Шаул ХьисэкІэ шІошъхъуныгъэ зиІэхэм ахахьэмэ, ахэкІыжьызэ, ахэмэ адэжь Ерусалим щыІагъ, Зиусхьаным ыцІэкІи цІыфмэ къэбарышІур гушхоныгъэкІэ\n9:22 Мэссихь – еплъ 2:30.\n9:27 Варнавэ – еплъ 4:36-37.\nаригъэІущтыгъ. 29АлыджэбзэкІэ гущыІэрэ джуртхэм* адэгущыІэщтыгъ ыкІи янэкъокъущтыгъ, ау ахэмэ ар къаукІынэу пылъыгъэх. 303эшыхэм* ар къызашІэм, Шаул Кесарие къалэм ращэхи, Тарс къалэм агъэкІуагъ.\n31Арэущтэу зэкІэ Иудей хэкум, зэкІэ Галилей хэкум, зэкІэ Самарие хэкум арыс чылыс зэІукІэхэм мамырныгъэ яІэ хъугъэ. ШІошъхъуныгъэ зиІэхэм гурэ псэрэкІэ нахь лъэкІыныгъэ агъотызэ, Зиусхьаным ищынагъо агухэм арылъэу, Тхьэм ы Псэ ЛъапІэ ыгъэгушхохэу, нахьыбэ хъугъэх.\nПетрэ Еней зэригъэхъужьыгъэр\n32Петрэ хэкур къыкІухьэ зэхъум, Тхьэм ицІыф лъапІэхэу Лиддэ къалэм* дэсхэм адэжь кІуагъэ. 33Ащ дэжьым Еней ыцІэу лІы горэм щыІукІагъ. Илъэсий хъугъэу, ыІэпкъ-лъэпкъ узым зэкІиубытагъэу ар пІэм хэлъыгъ.\n34–Еней, –риІуагъ Петрэ, –Хьисэ Мэссихь уегъэхъужьы. Къэтэджи, уипІэ Іухыжь!\nАрдэдэм Еней къэтэджыжьыгъ. 35Лиддэ къалэм зэкІэ дэсхэми Сарон зыцІэ шъоф зэшъхьэ-зашъом* зэкІэ тесхэми зэкІэ Еней залъэгъум, Зиусхьаным игъогу техьагъэх.\nПетрэ Тавифэ бзылъфыгъэр лІагъэхэм\n36Иоппие къалэм* ХьисэкІэ шІошъхъуныгъэ зиІэ бзылъфыгъэ горэ, Тавифэ ыцІэу, дэсыгъ. (Тавифэм къикІырэр\n9:29 АлыджэбзэкІэ гущыІэрэ джуртхэр – еплъ 6:1.\n9:30 зэшыхэр – зы диным рыкІохэрэр ары.\n9:30 Тарс къалэр – Паул а къалэм щыщыгъ. А къалэр Рим (Рум) къэралыгъошхом щыщэу, Киликие хэкум икъэлэшхоу щытыгъ.\n9:32 Лиддэ къалэр – Ерусалим километрэ 32-кІэ пэчыжьэу, итемыр тыгъэ къохьэпІэ лъэныкъокІэ ит. Иоппие къалэми километрэ 15-кІэ пэчыжьэу щыт. Непэ а къалэм ыцІэ Лод.\n9:35 Сарон зыцІэ шъоф зэшъхьэзашъор – Кесарие къалэм щегъэжьагъэу Иоппие къалэм нэс хыІушъом Іутэу зыщеушъобгъу. ИкІыхьагъэ километрэ 48-рэ мэхъу.\n9:36 Иоппие къалэр – Лиддэ къалэм километрэ 15-кІэ пэчыжьэу, хыІушъом Іут. Непэ «Яфэ» раІо. Яфэ къалэр Тел Авив щыщ.\n«Мэз Пчэныр» ары.) ШІубэ ышІэу, сэдакъэхэр ыты зэпытыщтыгъ. 37А мафэхэм ар сымаджэ хъуи лІагъэ. Ар агъэпскІыжьи, унэ лъагэм ыкІоцІ ралъхьагъ. 38Лиддэ къалэр Иоппие къалэм игъунэгъути, Петрэ ащ дэжьым зэрэщыІэр ХьисэкІэ шІошъхъуныгъэ зиІэхэм зызэхахым, «Зымыгъэгужъоу, тадэжь къакІо!» Петрэ раІонэу лІыкІуитІу лъагъэкІуагъ.\n39Петрэ къэтэджи, къадэкІуагъ. Иоппие къалэм зынэсым, унэ лъагэм ращагъ. Шъузабэхэм зэкІэ Петрэ къауцухьи, Тавифэ ягъусэу зыщэтым, джанэхэуи щыгъынхэуи ышІыгъагъэхэр, гъыхэзэ къырагъэлъэгъугъэх.\n40Петрэ цІыфхэр зэкІэ унэм ригъэкІыхи, лъэгонджэмышъхьэкІэ тІыси, Тхьэм елъэІугъ. ЕтІанэ хьадэм зыфигъази къыІуагъ:\nТавифэ ынэхэр къызэтрихыхи, Петрэ зелъэгъум, къэтэджи къэтІысыгъ. 41Петрэ ащ ыІэ ыубыти къыгъэтэджыгъ. ЕтІанэ Тхьэм ицІыф лъапІэхэмрэ шъузабэхэмрэ къяджи, Тавифэ псаоу аритыжьыгъ. 42А къэбарыр Иоппие къалэм дэсхэм зэкІэ зэлъашІэ хъугъэ, цІыфыбэхэми ЗиусхьанымкІэ шІошъхъуныгъэ яІэ хъугъэ. 43ЕтІанэ Симон ыцІэу, шъуашІэ горэм ихьакІэу Петрэ мэфэ пчъагъэкІэ Иоппие къалэм къыдэнагъ.\n‹ 08 up 10 ›


Яcтудентыгъо илъэсхэм зэфащагъэх — Адыгэ макъ\nЯcтудентыгъо илъэсхэм зэфащагъэх\nРедактор 24.06.2016 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nМыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым мы мафэхэм зэхэхьэ гъэшIэгъон щыкIуагъ. Автотранспортым, мэкъумэщ хъызмэтым ыкIи пхъэм псэуалъэ хэзышIыкIырэ промышленностым япхыгъэ техникумищэу ыпэкIэ мы учреждениер зэхэтыгъ. Ар 1993-рэ илъэсыр ары апшъэрэ еджапIэ зашIыжьыгъэр.\nЕджапIэр къэзыухыгъэ нэбгырэ 200 фэдиз мы мафэм къырагъэблэгъагъ. 1976-рэ, 1981-рэ, 1986-рэ, 1991-рэ илъэсхэм техникумхэм къачIэкIыгъагъэхэр зэIукIагъэх. Ахэм ащыщхэм Урысыем ичIыпIэ зэфэшъхьафхэм Iоф ащашIэ. Карелием, Смоленскэ, Элиста, Москва, Братскэ, Псыфабэ, Новороссийскэ, Курганинскэ, Ростов хэкум, Мыекъуапэ ыкIи нэмыкI чIыпIэхэм ащэлажьэх. Зэхахьэм хэлэжьагъэх кIэлэегъаджэу езыгъэджагъэхэри.\nIофтхьабзэм кIэщакIо фэхъугъ Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым карьерэмкIэ ыкIи профориентациемкIэ и Гупчэрэ апшъэрэ еджапIэр къэзыухыхэрэм я Ассоциациерэ.\nЗэIукIэгъум къекIолIагъэхэм шIуфэс къарихыгъ Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым егъэджэн IофхэмкIэ ипроректорэу, экономическэ шIэныгъэхэмкIэ докторэу Людмила Задорожнаям ыкIи еджапIэр къэзыухыгъэхэм къафэгушIуагъ.\n— Илъэс 30-кIэ, 40-кIэ узэкIэIэбэжьымэ еджэныр къэшъуухыгъ нахь мышIэми, студенческэ илъэсхэр гум икIыжьхэрэп. Сыд фэдиз илъэс тешIагъэми, шIэныгъэ зыщыуагъэгъотыгъэ учреждениер ятIонэрэ унэм фэдэу олъытэ. Типчъэхэр шъощ пае сыдигъуи зэрэзэIухыгъэхэр зыщышъумыгъэгъупш, — къыIуагъ Людмила Задорожнаям.\nНэужым университетым фэгъэхьыгъэ техыгъэхэр къызэрэугъоигъэхэм къарагъэлъэгъугъэх. Апшъэрэ еджапIэм гъэхъагъэу ышIыхэрэр, пшъэрылъэу зыфагъэуцужьыхэрэр къафаIотагъэх.\nМыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетыр къэзыухыгъэхэм я Ассоциацие ипащэу Хьанэхэкъо Заремэ 2008-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу яIофшIэн зэрэзэхащэрэр къыIотагъ. ЕджапIэр къэзыухыгъэхэр зэзыпхырэ Iофтхьабзэхэм ягугъу къышIыгъ. Джащ фэдэу мы апшъэрэ еджапIэр къэзыухыхэрэм IофшIэпIэ чIыпIэ ягъэгъотыгъэнымкIэ, ныбжьыкIэхэм япроектхэр щыIэныгъэм щыпхыращынхэмкIэ IэпыIэгъу зэрафэхъухэрэр ащ къыIуагъ. Зэдеджагъэхэм ныбджэгъуныгъэу азыфагу илъыр мыкIодыжьыным фэшI зэхащэрэ Iофтхьабзэхэм ягугъу къышIыгъ.\nМыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым ипроректорэу БрантIэ Мурат къекIолIагъэхэм къафэгушIуагъ. Къаухыгъэ еджапIэхэм ягугъу дахэкIэ арагъэшIызэ зэрэлажьэхэрэр къыIуагъ.\nИлъэс пчъагъэкIэ узэкIэIэбэжьымэ техникумыр къэзыухыгъэхэм нэужым гущыIэр аратыгъ. Студенческэ илъэсхэр ахэм агу къагъэкIыжьыгъэх. ЯIофшIэнкIэ гъэхъагъэу яIэхэр къаIотагъэх.\nПхъэм псэуалъэ хэзышIыкIырэ промышленностым епхыгъэ техникумыр 1976-рэ илъэсым къэзыухыгъэхэу, «техник-плановик» зыфиIорэ сэнэхьатыр зэзыгъэгъотыгъэхэм апшъэрэ еджапIэм ипащи, ащ Iоф щызышIэхэрэми мыщ фэдэ Iофтхьабзэ зэрафызэхащагъэмкIэ зэрафэразэхэр къаIуагъ.\nЗэIукIэгъур гум къинэжьыщт. Зэдеджагъэхэр зэIукIагъэх, шIэныгъэ языгъэгъотыгъэхэр алъэгъугъэх. Ахэр ятеплъэкIэ зэхъокIыгъэх, ау агукIэ ныбжьыкIэу къэнагъэх.\nСэнэхьат зэфэшъхьафхэм ягъэхьазырынкIэ Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетыр тикъэралыгъокIэ анахь дэгъоу зэралъытэрэр къаIуагъ. Апшъэрэ еджапIэм щылажьэхэрэм псауныгъэ пытэ яIэу, яIофшIэнкIэ ягъэхъагъэхэм ахэхъонэу, ягухэлъхэр къадэхъунхэу къафэлъэIуагъэх. ШIухьафтынхэр къаратыгъ.\nПредыдущая Дипломхэр аратыжьыгъэх\nСледущая Зэчый дахэ хэлъыгъ


Адыгэ Хэку Таймс: Адыгэ республикэм и парламент Краснодар псыIыгъыпIэм иIоф тегущыIагъ\nАдыгэ республикэм и парламент Краснодар псыIыгъыпIэм иIоф тегущыIагъ\nАР-м и Къэралыгъо Совет - Хасэм , мэлылъфэгъум и 29-м, зичэзыу зэхэсыгъо иIагъ. Ащ хэлэжьагъэх АР-м и ЛIышъхьэу ТхьакIущынэ Аслъан, Премьер-министрэу КъумпIыл Мурат, УФ-м и Къэралыгъо Думэ идепутатэу Натхъо Разыет, АР-м и Апшъэрэ Хьыкум и Тхьаматэу Трэхъо Аслъан, АР-м ипрокурор шъхьаIэу Василий Пословскэр, Конституционнэ Хьыкумым и Тхьаматэу ЛIыхьэтыкъо Аскэр, нэмыкIхэр.\nПарламентым изэхэсыгъо щытегущыIэнхэу Iофыгъо 18 щагъэнэфэгъагъ. Апэу ыкIи анахь игъэкIотыгъэу Краснодар псыIыгъыпIэм епхыгъэ Iофхэм атегущыIагъэх. «Правительственнэ сыхьатым» ар къыдыхэлъытэгъагъ. ПсыIыгъыпIэу 1975-рэ илъэсым агъэпсыгъэм ыпкъ къикIыкIэ адыгэ чылэгъо 26-рэ, ар нэбгырэ мин 12-м ехъу, зэрагъэкощыгъагъэм имызакъоу, непэ республикэм зэрар мымакIэу ащ къыфехьы. Анахьэу иягъэ зэригъэкIырэр Тэхъутэмыкъое, Теуцожь ыкIи Красногвардейскэ районхэр, Адыгэкъал ары. ЧIычIэгъымкIэ псыр къакIозэ мы къуаджэхэм къакIэлъадэ, лэжьыгъэхэм иягъэ арегъэкIы, дамбэхэр илъэсипшI пчъагъэ хъугъэу зэрамыгъэцэкIэжьыгъэхэм къыхэкIэу зэхэуагъэх, псыр къадэунышъ, псэупIэхэр ыхьынхэм ищынагъо щыI. ЦIыфхэр псэу зашъохэрэр шапхъэхэм задимыштэжьырэр илъэсыбэ хъугъэ. Мыхэм анэмыкI зэрарыби къехьы. А зэпстэумэ апкъ къикIыкIэ Краснодар псыIыгъыпIэм игъэфедэн зэрарэу е шIуагъэу къытырэм изэгъэшIэн фэгъэзэгъэнэу Къэралыгъо Советым - Хасэм комиссии щызэхащагъ, республикэ пащэхэри ащ иIофшIэн къыхэлажьэх, мызэу, мытIоу уплъэкIунхэр ашIыгъэх, зэхэсыгъохэм ащытегущыIэх, ау нахьышIум ылъэныкъокIэ джыри зэхъокIыныгъэ фэхъугъэп.\nПсыIыгъыпIэм къызэлъиубытырэм ипроцент 90-рэ фэдизыр Адыгеим къыхахьэ нахь мышIэми, ар гъунэгъу краир ары зыгъэIорышIэрэр, щыкIагъэхэм ядэгъэзыжьын фэгъэзагъэр. Ащ фэшI Пшызэ бассейн псы гъэIорышIапIэм ипащэу Геннадий Саловымрэ федеральнэ къэралыгъо унитарнэ предприятиеу «Краснодар псыIыгъыпIэм» ипащэу Геннадий Никифоровымрэ зэхэсыгъом къырагъэблэгъагъэхэу къэгущыIагъэх. Краснодар къикIыгъэ пащэхэм псыIыгъыпIэм республикэм зэрар къыфимыхьыным епхыгъэу зэшIуахырэр мымакIэу ары къызэраIуагъэр. ПчъагъэхэмкIэ къаушыхьатыжьызэ, ашIагъэмрэ гухэлъэу яIэхэмрэ ащагъэгъозагъэх. Ахэм ягущыIэхэм уакъыпкъырыкIымэ, зыпари щынагъо щымыIэ фэдэу къыпщэхъу. Псыхъохэм ягъэкъэбзэн, нэпкъхэм ягъэпытэн ыуж итхэу, ащ пае сомэ миллиони 104-м ехъу къафатIупщыгъэу, 2020-рэ илъэсым нэс IофшIэнхэр зэшIуахыщтхэу ары къызэраIуагъэр, нэмыкIэу гухэлъэу яIэри макIэп. Ау АР-м и ЛIышъхьи, депутатхэми ахэм адырагъэштагъэп.\n- ПсыIыгъыпIэм ипроцент 90-рэ фэдизыр Адыгеим къыфэгъэзагъ нахь мышIэми, илъэс 40-м ехъугъэу федэ зыпари къытфихьырэп, ары пакIошъ, зэрарэу цIыфхэм къафихьырэр мыухыжь, - къыIуагъ АР-м и ЛIышъхьэ. - ПсыIыгъыпIэр краим егъэфедэ, цIыфхэр псэу зэшъощтхэр ащ къареты, мэкъу-мэщым ыкIи нэмыкI хъызмэтхэм ащегъэфедэ, ау зэрарыр Адыгеим къыфэгъэзагъэ мэхъу. Ащ дедгъэштэн тлъэкIыщтэп. Мы Iофыгъом игугъу зытшIырэр бэшIагъэ, гъунэ горэ фэхъунэу щыт.\n«Краснодар псыIыгъыпIэм» ипащэ упчIабэ фигъэзагъ, нэужым ащ ипшъэрылъхэр икъоу ымыгъэцакIэхэу, а IэнатIэм Iутыныр темыфэу зэрилъытэрэм къыкIигъэтхъыгъ. ПсыIыгъыпIэм ипащэ къыIорэмрэ Iофхэм язытет шъыпкъэрэ лъэшэу зэрэзэтекIыхэрэм къыкIагъэтхъыгъ. Краснодар псыIыгъыпIэр республикэм къыфагъэзэжьыным кIэщакIо зэрэфэхъущтхэри къаIуагъ. Нэужым мыщ епхыгъэ Iофтхьэбзэ гъэнэфагъэу АР-м иминистрэхэм я Кабинет, комиссиеу Къэралыгъо Советым - Хасэм щызэхащагъэм, прокуратурэм, нэмыкI къулыкъухэм зэшIуахын фаехэр къызщыгъэнэфэгъэ унашъор аштагъ. АР-м и ЛIышъхьэ депутатэу къэгущыIагъэхэм къыхагъэщыгъэ пстэури ащ хагъэхьажьынэу къариIуагъ.\nАщ ыуж депутатхэр тегущыIагъэх ыкIи шъэф шIыкIэм тетэу амакъэхэр фатыгъэх Елена Матвеевар АР-м и ЛъытэкIо-уплъэкIокIо палатэ итхьаматэу гъэнэфэгъэным. Депутатхэм янахьыбэм ащ дырагъэштагъ.\nАтегущыIагъэх ыкIи аштагъэх Iахьзэхэлъ псэолъэшIыным хэлажьэхэу унэхэм яшIынкIэ зипшъэрылъхэр зымыгъэцэкIагъэхэм апкъ къикIыкIэ зэрар зышIыгъэхэм IэпыIэгъу ятыгъэным, къэлэгъэпсыным, 2015-рэ илъэсым телъытэгъэ республикэ бюджетым, чIыпIэ референдумым, чIыгу зэфыщытыкIэхэм ягъэIорышIэн, шъон пытэхэм яIугъэкIын афэгъэхьыгъэ хэбзэгъэуцугъэхэм зэхъокIыныгъэхэр афэшIыгъэнхэм яхьылIэгъэ законопроектхэр. Джащ фэдэу АР-м и Къэралыгъо Совет - Хасэм е нэмыкI субъектхэм яхэбзэихъухьэ къулыкъухэр кIэщакIо зыфэхъугъэ законопроектхэм, джэпсалъэхэм ахэплъагъэх ыкIи адырагъэштагъ.


Тхыгъэхэр | Адыгабзэ ыкIи Литературэ Хасэ\nГъэтхапэм и 14-р адыгэ тхыбзэмрэ адыгэ ӏeлфыбэ-мрэ я Мафэу хэтэгъэунэфыкӏы. Сыд мы Мафэр къызхэкӏыгъэр? 1853-рэ илъэсым гъэтхапэм (март) и 14-м апэрэ адыгэ ӏeлфыбэ-р къыдэкӏыгъ. Ар зэхэзгъэуцуагъэр, къыхязгъэутыгъэр ыкӏи ащкӏэ езгъэджэжьыгъэхэр Бэрсэй Умар. Бэрсэу Умар апэрэ шӏэныгъэлэжь гъэсагъэу адыгэмэ яӏагъэмэ ащыщ.\nnemerko Monday March 14th, 2022 Monday March 14th, 2022 Мэфэ Хэхыгъ Read more\nДунаем ныдэлъфыбзэу тетыр 6700-рэу къалъытэ. Ахэмэ ащыщхэр игъорыгъоу текӏодыкӏых дунаим, анахьэуи лъэпкъ макӏэмэ абзэхэр. Гущыӏэм пае, убыхыбзэр 1992-рэ илъэсым щегъэжьагъэу щымыӏэжьэу алъытэ, аужрэу а бзэм рыгущыӏэщтыгъэр Тыркуем щыпсэущтыгъэ убыхэу Тевфик Есенчи ары. Нэмыкӏыбзэхэри а чэзыум хэтых. Джащ фэдэу ныдэлъфыбзэхэу щыӏэхэр\nnemerko Monday February 21st, 2022 Monday February 21st, 2022 Къэбар Read more\nMemduh Ceylan Monday February 21st, 2022 Monday February 21st, 2022 Къэбар Read more\nnemerko Sunday July 4th, 2021 Tuesday October 5th, 2021 Тхылъ Read more\nДунаем ныдэлъфыбзэу тетыр 6700-рэу къалъытэ. Ау ахэр нахь макӏэ мэхъух. Ныдэлъфыбзэхэр мэкӏодых. Зэрэдунаеу ныдэлъфыбзэмэ якъэухъумэн непэ ыгъэгумэкӏыхэ хъугъэ. Ары ЮНЕСКО-м ӏ999-рэ илъэсым мы унашъохэр кӏиштагъэхэр: Чӏыгу хъураем игеографие зэфэдэу зэкӏэ къыубытэу бзэ фитныгъэхэр къэгъэгъунэгъэныр; Зэфэдэ шъхьакӏафэ бзэ пэпчъ рахыныр; Ныдэлъфыбзэ\nnemerko Saturday February 20th, 2021 Saturday February 20th, 2021 Мэфэ Хэхыгъ Read more


МэфэкIым фигъэхьыгъ — Адыгэ макъ\nРедактор 10.06.2021 10.06.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nАдыгеим щыпсэурэ Сергей Жигаревыр кушъхьэфачъэкIэ Мыекъуапэ икIи, Москва кIуагъэ. Мэфи 6-кIэ километрэ 1350-рэ ащ ычъыгъ, Урысыем и Мафэ мы Iофтхьабзэр фигъэхьыгъ.\nМэкъуогъум и 1-м Сергей гъогу техьагъ ыкIи мэкъуогъум и 7-м ар ыгъэнафэщтыгъэ чIыпIэм — Москва и Краснэ площадь — нэсыгъ. Мафэ къэс гурытымкIэ къычъыщтыгъэр километрэ 230-рэ. Ипсауныгъэ изытет къыфидэщтыгъ зыщынэфынэ уахътэм чъэнэу, чъыеным фыхэхыгъагъэр сыхьатитф. Палаткэм чэщыр щырихыщтыгъэ, ащ пае чIыпIэ анахь дахэхэр къыхихыщтыгъэх.\nИгъогууанэ Адыгеим, Краснодар краим, Ростов, Тульскэ, Воронежскэ хэкухэм апхырыкIыгъ. ТыдэкIи фабэу къыщыпэгъокIыгъэх, Адыгеир ашIогъэшIэгъоныгъ. УпчIабэ къыратыщтыгъ мы гукъэкIым къызэрэфэкIуагъэм ыкIи ар зэрэзэшIуихышъурэм афэгъэхьыгъэу.\n«Мы Iофтхьабзэм мэзэ заулэрэ зыфэзгъэхьазырыгъ, гъогууанэр къыхэсхыгъ, щынэгъончъэным ишапхъэхэр згъэцэкIэнхэм пае ищыкIэгъэ пстэури къыдэслъытагъ, ухьазырынхэр сшIыгъэх. Спортым сэ сызыпылъыр бэшIагъэ, кушъхьэфачъэкIэ къушъхьалъэхэм къащысэчъыхьэ, лъэсэу къэсэкIухьэ. Ау кушъхьэфэчъэ марафоным апэрэу сытегушIухьагъ. ЗысыуплъэкIун, скIуачIэ къыхьырэм сеплъын сыгу хэлъыгъ. Тикъэралыгъошхо ичIыпIэ зэфэшъхьафхэр слъэгъун шIоигъоныгъэ зэрэсиIагъэми сытригъэгушIухьагъ, зыкIыныгъэ пхэлъыным, псауныгъэм ипсыхьан ямэхьани къэралыгъом щыпсэухэрэм анэзгъэсы сшIоигъуагъ», — къыIо-тагъ Сергей Жигаревым.\nСурэтыр Сергей Жигаревым къытIэкIигъэ-хьагъ.\nПредыдущая Нэбгырэ мин 33-рэ фэдиз хэлэжьагъ\nСледущая Адыгеим и ЛIышъхьэ зэхэсыгъом хэлэжьагъ


Кавказ культурэр къызэдаухъумэ | Адыгэ Макъ\nФестивалыр игъэкIотыгъэу къызэIуахыгъ. Урысыем иконсул шъхьаIэу Истамбул щыIэ Андрей Подъелышевыр Iофтхьабзэм къызыщэгущыIэм, Урысыемрэ Тыркуемрэ язэпхыныгъэхэм ягъэпытэн, искусствэм лъэпкъхэр зэрэзэфищэхэрэм иеплъыкIэхэр къариIолIагъэх. Адыгеим ыцIэ заулэрэ зэрэхигъэунэфыкIыгъэр Мыекъуапэ икIыгъэхэм ашIогъэшIэгъоныгъ.\nКъалэу Яловэ имэр ишъхьэгъусэу Салмэн Дилек адыгэ бзылъфыгъ, шапсыгъэхэм ащыщ. Ари зэхахьэм къыщыгущыIагъ, фестивалым хэлажьэхэрэм шIоу щыIэр къадэхъунэу афиIуагъ.\nЯловэ имэрэу Вефа Салмэн кавказ культурэм икъэухъумэн, лъэпкъхэр зэIукIэхэзэ яшэн-хабзэхэр къызэрэзэфаIуатэрэм къатегущыIагъ.\nСалмэн Дилек ансамблэу «Мыекъуапэ инэфылъэхэм» якъэшъуакIохэм къахэхьагъ, тарихъ къэбархэм ныбжьыкIэхэр ащигъэгъозагъэх. Адыгэ шъуашэр зэрэдахэм, Кавказ щыпсэухэрэ лъэпкъхэм къякIоу тишъуашэ зэращыгъым, фэшъхьафхэм атегущыIагъэх, зэхэтхэу нэпэеплъ сурэтхэр атырахыгъэх. Къэбэртэе-Бэлъкъарым къикIыгъэхэми Салмэн Дилек нэгушIоу аIукIагъ, зэлъэпкъэгъу адыгэхэм шIукIэ агу къинэжьыщт уахътэу зэдагъэкIуагъэр дунэе къэбар хъугъэ.\nГъэшIэгъонэу концертыр кIуагъэ. Ансамблэ пэпчъ илъэпкъ искусствэ къыгъэлъэгъуагъ. Андрей Подъелышевым къызэриIуагъэу, чэщым сыхьатыр 12-м нэс пчыхьэзэхахьэу кIуагъэм хэгъэгу зэфэшъхьафхэм къарыкIыгъэхэр нэIуасэ, ныбджэгъу щызэфэхъугъэх. Джэгур зэкIэми ашIогъэшIэгъоныгъ.\n«Мыекъуапэ инэфылъэхэм» илъэпкъ къашъоу «Си Адыгеир» фестивалым хэлажьэхэрэм нахь агу рихьыгъэхэм ащыщ. ТикъэшъуакIохэр зэкIужьэу зэрэфэпагъэхэри зэхэщакIохэм къыхагъэщыгъ.\nАдыгэ къуаджэу Сэуджакъ\nИлъэс къэс кIэлэцIыкIу лъэпкъ ансамблэу «Мыекъуапэ инэфылъэхэр» Сэуджакъ макIо. Художественнэ пащэу, Къэбэртэе-Бэлъкъарым изаслуженнэ артистэу, Адыгеим инароднэ артистэу Нэныжъ Айдэмыр зэрилъытэрэмкIэ, псэ зыпыт зэIукIэгъухэм хэпшIыкIэу япчъагъэ хэхъо.\nТыркуем нысэ щыхъугъэхэ адыгэ бзылъфыгъэхэу тиреспубликэ щапIугъэхэр Яловэ, Сэуджакъ, нэмыкIхэм ащэпсэух. Зэлъэпкъэгъухэм ягунэс къэбархэр къызэфаIотэнхэмкIэ адыгабзэр дэгъоу зэрашIэрэр нэмыкI лъэпкъхэм агъэшIэгъуагъ.\nКъэбэртэе-Бэлъкъарым иансамблэу «Щагъдыим» гущыIэгъу зэрэфэхъугъэхэри «Мыекъуапэ инэфылъэхэм» икъэшъуакIохэм къаIотэжьы. Алсын Нури Тыркуем щэпсэу, урысыбзэр дэгъоу зэригъэшIагъ. Тиансамблэ ар бэрэ игъусагъ.\nАдыгеим илIыкIохэм анахьэу анаIэ зытырадзагъэр грузин кIалэу Алеко Квашадзе зэрэIукIагъэхэр ары. АдыгабзэкIэ къабзэу къэгущыIэ, тилъэпкъ итэкъухьагъэу дунаим щыпсэуныр къызхэкIыгъэм щыгъуаз.\n— Грузием сыщыIэу адыгабзэр зэзгъэшIэнэу сыфежьэгъагъ, —къеIуатэ Алеко Квашадзе. — Тыркуем иуниверситет адыгабзэр зэрэщакIурэм шIуагъэ къеты. Бзэм лъэпкъхэр зэфещэх.\nНэжъ-Iужъхэу Сэуджакъ дэсхэр, ныбжь гурыт зиIэхэр адыгабзэкIэ мэгущыIэх. КIалэхэм тиныдэлъфыбзэкIэ гущыIабэ къыуаIон алъэкIыщтэп, ныдэлъфыбзэр пыдзы ашIы, къалэм щыпсэунхэу мэкIожьых.\nАдыгэ тарихъым исаугъэт\nЯловэ имэрэу Вефа Салмэн кIэщакIо фэхъуи, хыIушъом саугъэт щагъэуцугъ. Кавказ заом икъиныгъохэр зэпызычыгъэ тилъэпкъэгъухэм ар афэгъэхьыгъ.\n— Саугъэтыр дахэу ашIыгъ. Адыгэ быракъ уцышъоу щэбзищэ къызхэлыдыкIырэр нэгум къыкIегъэуцо, — къеIуатэ Нэныжъ Айдэмыр. — Саугъэтым текIуалIи тилъэпкъэгъухэу Кавказ заом хэкIодагъэхэм шъхьащэ афэтшIыгъ, ансамблэу «Мыекъуапэ инэфылъэхэм» икъэшъуакIохэм нэпэеплъ сурэтхэр саугъэтым дэжь ащытырахыгъэх.\nАдыгэ быракъыр саугъэтым ыпашъхьэ тиныбжьыкIэхэм щагъэбыбэтагъ, лъэпкъ шIэжь зэряIэр къахэщэу саугъэтыр зыгъэуцугъэхэм зэрафэразэхэр зэхахьэм къыщаIуагъ. Нэныжъ Айдэмыр Тыркуем ныбджэгъу къыщыфэхъугъэ Онур (лIакъоу зыщыщыр зэдгъэшIэнэу хъугъэп) къызэриIуагъэу, мамыр псэукIэр гъэпытэгъэныр ныбжьыкIэхэм зэдыряIофэу алъытэ, лIэужхэр зэзыпхырэ зэIукIэгъухэр нахьыбэрэ зэхащэщтых. Саугъэтыр хым ыпашъхьэ зэрэщытым мэхьэнэ хэхыгъэ иI.\nМыжъобгъум тешIыхьэгъэ сурэтым хыр зэрэуалъэрэр къегъэлъагъо. Ащ гур зэредзэ, арэу щытми, зыбгъэрэхьаты пшIоигъоу хым иорхэм бзыухэр ащыбыбатэхэу нэплъэгъум къызифэхэкIэ, искусствэм мамыр псэукIэр зэригъэпытэрэм гупшысэ шъхьафхэр уегъэшIых…\nСурэтхэм арытхэр: Нэныжъ Айдэмыррэ иныбджэгъоу Онуррэ; ансамблэу «Мыекъуапэ инэфылъэхэр» саугъэтым ыпашъхьэ щыт.