Къагъэзэжьынымкӏэ фитыныгъэ? Адыгэ хэхэсхэр Адыгеим\n1 August 2018 by Алие Мадин\nНепэ Адыгеим ятӏокӏэнэрэу къэзгъэзэжьыгъэхэм Ямафэ щыхагъэунэфыкӏы. Мы мафэр агъэнэфэгъагъ илъэси 150 ехъоу зичӏыгу рафыгъагъэхэ ятэжъхэм ячӏыгужъ къэзгъэзэжьыгъэхэ адыгэхэм апае. Ау ащ емылъытыгъэу, Адыгеим цӏыфыбэмэ къыщаӏо, мэфэкӏымкӏэ ушъхьагъухэр зэрэщымыӏэхэр, сыда пӏомэ хэкум джырэкӏэ къитӏысхьажьышъущтхэр бэхэпышъ.\nИлъэс 19 узэкӏэӏэбэжьмэ Адыгеим щыпсэунэу къэзгъэзэжьыгъэ Иорданием щыщ адыгэу Исхакат Фади джырэ нэсфэ фэбанэ Урысыем зэрицӏыфыр къыушыхьатыным. Ащ елъытэ, ар къызыхъушъущтыр, хэхэс адыгэхэр урысые хэкогъухэу къызалъытэхэкӏэ ары ныӏэп.\n«Урысыем ицӏыфхэу хэхэс адыгэхэр лъэпсэ зэфэшъхьафхэмкӏэ къалъытэх: зым урысыбзэр зэрэзэрихьэрэр къэзгъэнафэрэ уплъэкӏуным пхырыкӏыгъ, зым Урысыем ицӏыф шъхьагъусэ фэхъугъ, ау хэкогъу лъэгапӏэр зы нэбгырэми тихэкукӏэ джыри къыфагъэшъошагъэп», — ащ къыриӏотагъ OC Media-м.\nФади ятэжъхэр я XIX лӏэшӏэгъум иятӏонэрэ ӏахь Иорданием кощыжьыгъагъэх Адыгэ хэкоу, Темыр-Къохьапӏэ Кавказым ианахь ӏахьышхоу хъущтыгъэр, урысые пачъыхьагъум заокӏэ зештэ нэуж. Ащ исыгъэ цӏыфхэм янахьыбэр заом хэкӏодагъэх, илыягъэ арагъэкӏыгъ ыкӏи лъэпкъгъэкӏод арашӏылӏагъ. Ащ къыкӏэлъыкӏоу адыгэ чӏыгухэм урысхэр ыкӏи фэшъхьаф лъэпкъ купхэр арагъэтӏысхьагъэх. Непэ Пшызэ шъолъырым, Адыгеим ыкӏи Къэрэщэе-Щэрджэсым ижъыкӏэ щыхэкурыс адыгэхэр щыбэп. Къэбэртэе-Бэлъкъар хэкур ары адыгэхэр зыщынахьыбэхэр.\nФади урысыбзэр зэрэзэрихьэрэр уплъэкӏуным къызэригъэлъэгъуагъэм емылъытыгъэу, Урысыем зэрицӏыфыр къаушыхьатыгъэп, ащ ехъоу ар къаушыхьатыгъэп Адыгеим иунэшъошӏхэм ащ къызытырагъэпытыхьами Иорданием зэрицӏыфыр ыгъэтӏылъынэу.\n«Мы ӏофым илъэсрэ ныкъорэм къыщежьэу илъэситӏум нэс уахътэ техьа ыкӏи сэркӏэ лъэпӏэ дэд. Нотариусым дэжь гъэтӏылъынымкӏэ тхьапэр щыстхыгъ, а тхьапэм итехыгъэу Иорданием зызэрицӏыфымкӏэ хьаӏу зэрысӏорэр зэрытыр (доллар 1 000 ыуас) езгъэхьыгъ Иорданием илӏыкӏо унэу Урысыем щыӏэм. Ау Адыгеим щылажьэрэ къэралыгъо зекӏо къулыкъум иӏахьэ ар фикъугъэп», — къыриӏуагъ ащ OC Media-м.\nКъэгъэзэжьыныр зилъэпкъкӏэ урыс закъохэм апай\n«Хэкогъукӏэ алъытэрэм икъиӏотыкӏын (урысые хэбзэгъэуцугъэм) щыӏ, ыкӏи ӏэкӏыб адыгэхэр ӏо хэмылъэу мы къиӏотыкӏынэу хабзэм хэтым къыхеубытэх», — къыриӏотагъ OC Media-м адыгэ депутатэу ыкӏи адыгэ бэдауш ӏофшӏакӏоу Бэгъушъэ Адам. Ау ащ емылъытыгъэу, урысые унэшъошӏхэм ащ къыраӏуагъ хэхэс адыгэхэр Урысыем ицӏыфхэу зэрамылъытэхэрэр ыкӏи «мыщ икъэушыхьатын къатрэп».\n«Урысыем икъэралыгъо политикэу ӏэкӏыбым щыӏэ хэкогъухэм афэгъэхьыгъэу» 1999 илъэсым аштагъэм къыдхэлъытагъэу, хэкогъухэу къалъытэхэрэр, «цӏыфхэу ыкӏи ащ къатекӏыгъэхэу, Урысыем иӏэкӏыб щыпсэухэрэу ыкӏи Урысыем ичӏыгу ижъкӏэ щыпсэухэрэ лъэпкъхэм ащыщхэр ары». Хабзэм хэкогъухэм амал къареты «Урысыем ицӏыфхэу къалъытэнымкӏэ фитыныгъэ гъэпсынкӏэгъэ шъуашэм илъэу» ыкӏи Урысыем къэзгъэзэжьынэу фаехэм ӏэпыӏэгъу афещэи.\nБэгъушъэм игущыӏэхэмкӏэ, гъэунэфыгъэ уахътэ имыӏэу Адыгеим щыпсэунхэу адыгэхэр къызэрыкӏошъухэрэр ӏэкӏыб къэралыгъорысхэр хэкум къызэрихьэхэрэм афэдэу ары ныӏэп. Ар зыфызэшӏокӏышъугъэхэм адэжь гъэнэфагъэ къулыкъухэр къэкӏох, упчӏэхэр къаратых ыкӏи «ӏофшӏэнымкӏэ хьылъагъэхэр къыхалъхьэх».\n«Зэкӏэмкӏэ къэлъагъо, адыгэхэр ячӏыгужъ къагъэзэжьыным унэшъошӏхэр зэрэпэмыгъокӏхэрэр», — елъытэ Бэгъушъэм.\n2012 илъэсым тыгъэгъазэм адыгэ бэдауш куп заулэмэ мы упчӏэр къыщаӏатыгъагъ Шъолъыр ӏофхэмкӏэ Министерствэм епхыгъэ урысые Департаментэу лъэпкъ зэфыщытыкӏэхэм фэгъэхьыгъэм. Департаментым ипащэу Журавский Александр джэуап къытыжьыгъагъ, «джырэ Сирием щыӏэ адыгэхэм ятэжъхэр ащыпсэущтыгъэхэу чӏыпӏэхэу, ахэр 1864 илъэсым Осмэн пачъыхьагъум мыкощыжьхэрэ Урысые къэралыгъом хэмыхьащтыгъэхэм, ыкӏи ахэр Урысые къэралыгъом щыщыгъэхэу уемыплъышъущтэу».\nКъэбэртэе-Бэлъкъарым щыӏэ адыгэ бэдауш купэу «Къэбэртэе зэфэс» зыфиӏорэм ипащэу Бешто Аслъан къыщхигъэщыгъ OC Media-м зэдэгущыӏэгъоу дыриӏагъэм, адыгэхэр зэрыс хэкухэм — Адыгеим, Къэрэщэе-Щэрджэсым ыкӏи Къэбэртэе-Бэлъкъарым — илъэситф къэс щыхагъэунэфыкӏы ахэр Урысыем зэрэхэхьагъэхэр, ыкӏи мыр икъун фэдиз ушъхьагъу, адыгэхэр урысые хэкогъухэу зэрэщытыр къэзыушыхьатрэр, ыкӏи къэгъэкощыжьын зэхэгъэуцуагъэхэр ахэми къателъытагъэ зэрэхъунхэ фаехэр. «Ау ар къэхъурэп», — елъытэ Бешто.\n[OC Media-м шъущедж: «Фаекӏэ хэхьаныгъ», е «лъэпкъгъэкӏодым итхьамыкӏагъу»: Къэбэртэе-Бэлъкъарым щыӏэ мэфэкӏ мафэхэм яӏофыгъу»]\nУрысыем ихьыкумэт илӏышъхьэу Медведев Дмитрий бэдзэогъум и 7 ӏо къышӏыгъ, Къэрэщэе-Щэрджэс хэкумрэ Щэщэнымрэ зэрахагъэхьагъэхэрэр хэкогъухэм якъэщэжьын епхыгъэ зэхэгъэуцуагъэм. Ыпэкӏэ Темыр Кавказымкӏэ Ставрополье закъор ары ащ хэтыгъэр. Къэрэщэе-Щэрджэсым 2020 илъэсым нэс нэбгрэ 375 къэкӏожьынхэу къыдхэлъытагъ зэхэгъэуцуагъэм.\nМедведевым игущыӏэхэмкӏэ, зэхэгъэуцуагъэм къызэрэдэлъытагъэу, къагъэкощыжьыщтых «специалист тегъэпсыхьагъэхэр ыкӏи лэжьакӏохэр, мыр экономикэм игъэпытэп теуфэгъэщт». Адыгэ бэдаушхэмрэ активистхэмрэ алъытэ, адыгэхэм мы зэхэгъэуцуагъэр агъэфедэшъунымкӏэ яцыхьэ темылъэу.\nСирием къикӏэу Адыгеим\nТыгъужъ Нарт илъэс 24 ыныбжь, ар Мыекъопэ Къэралыгъо Технолог апшъэрэ еджапӏэм ӏэзэн ӏахьым щеджэ. Бэмышӏэу ныбжьыкӏэм къыгъэшъыпкъагъ урысыбзэр зэрэзэрихьэрэр ыкӏи Урысыем ицӏыфэу къалъытагъ. Нарт къалэу Дамаск къыщыхъугъ. Илъэсихкӏэ узэкӏэӏэбэжьмэ, ащ илъэс 17 ыныбжь зэхъум, иунагъо игъусэу ар Адыгеим къэкӏожьыгъ Сирием заоу щыӏэм ыпкъ къикӏэу.\n«Тиунагъо бэшӏагъэ Адыгеим къэкӏожьынэу зырихъухьэщтыгъэр, сыда пӏомэ ар тичӏыгужъ. Ыпэкӏэ Адыгеим заулэрэ тыщыӏагъ. (…) Апэрапшӏэу, сэ исхъухьэщтыгъэ гурыт гъэсэныгъэр Сирием щызэзгъотынышъ, ащ ыуж сиеджэн Урысыем апшъэрэ еджапӏэм щыпыздзэжьынэу. Ау заом тигухэлъхэр зэхигъэтэкъуагъэх», — къыреӏуатэ Тыгъужъ Нарт OC Media-м.\nНарт урысыбзэр зэримышӏэщтыгъэм къыхэкӏэу, еджэныр я 10 классым щыригъэжьэнэу хъугъэ.\n«Сэ лъэшэу къыздеӏагъэх кӏэлэегъаджэхэри къыздеджэщтыгъэхэри. Егъашӏэм хамэу Адыгеим сшъхьа щыслъытагъэп. Синыдэлъфыбзэу адыгабзэр зэрэсшӏэщтыгъэм ишӏогъэшхо къысэкӏыгъ ыкӏи ӏэпыӏэгъу къысфэхъугъ», — къеӏо ащ.\n«Къэблэгъэрэ уахътэм сшыпхъоу Диани джаущтэу урысыбзэр зэришӏэрэр къыщигъэшъыпкъэжьынэу ары Адыгеим иӏэкӏоцӏ ӏофхэмкӏэ Министерствэм епхыгъэ уплъэкӏун купым. Сянэ-сятэхэр джырэкӏэ Швецием щэпсэух, ащ щэлажьэх ыкӏи мылкукӏэ ӏэпыӏэгъу къытфэхъух. Тэ тэгугъэ хьылъагъохэм зэкӏэм тапхырыкӏынэу ыкӏи блэгъэ уахътэм тызэӏукӏэжьынэу», — еӏо Нарт.\nСирием къикӏыжьыгъэ адыгабэмэ Адыгеим щыпсэуныр къафэпсынкӏэп. Сирием щыщ адыгэу Хабак (Шауаж) Джанти, Нарт фэдэу, Адыгеим къэкӏожьыгъ 2012 илъэсым Дамаск пэгъунэгъу адыгэ къуаджэу Мардж-Султӏан къикӏыжьи. Джы дэдэм Джанти щеджэ Адыгэ Къэралыгъо Апшъэрэ еджапӏэм. OC Media-м ащ къыриӏотагъ, Адыгеим охътэ гъэнэфагъэм щыпсэунымкӏэ изын зэриӏэр, янэ-ятэхэм — охътэ мыгъэнэфагъэм. Ащ яунагъо пае Адыгеим ит чылэу Пэнэхэс унэе унэ къащыратыгъ охътэ гъэнэфагъэм чӏэсынхэу.\n«Бзэмрэ ӏофшӏапӏэмрэ япхыгъэ социо ӏофыгъохэр щыӏэх. ӏофшӏапӏэ дгъотын тлъэкӏрэп, ау къызыдгъоткӏэ, лэжьапкӏэр цӏыкӏэу къычӏэкӏы. Тхьапэхэм ягъэхьазырын лъапӏэ дэд, гущыӏэм пае, урысыбзэр зэрыпшӏэрэмкӏэ ушэтын тхьапэм сомэ мини 6 ыуас (доллар 95), зэдзэкӏыным — мини 2 (доллар 32), етӏанэ нотариусым ифэӏо-фашӏэхэр ыкӏи нэмыкӏхэр», — Джанти къыриӏотагъ OC Media-м.\nАщ къеӏо, банкым кредит къыӏыпхыным пае, ку псынкӏэ къэпщэфыным пае, урысые паспортыр уиӏэн фае, ар ежьым иӏэп. Тӏэкӏу шӏэмэ Джанти Адыгеим икъэлэ шъхьаӏэу Мыекъуапэ щеджэнэу кӏонэу зегъэхьазыры, мыщ ӏофыгъуакӏэхэр къегъэтэджых.\n«Сыдэущтэу зэкӏэ икӏэрыкӏэу езгъэжьэщта, унэр бэджэндэу сомэ мин 11–12 (доллар 175–190) сштэмэ? Гущыӏэм пае, силэжьапкӏэ сомэ мин 30 хъумэ (доллар 476) ащ щыщэу унапкӏэр сомэ мин 12 (доллар 190) хъумэ, унэ ӏыгъын фэӏо-фашӏэхэр — мини 2 (доллар 32), джыри шхыныгъохэм атефэщтыри хэбгъэкӏыжьмэ, зыгори къэнэжьрэп», — еӏо ныбжьыкӏэм.\nАдыгэ бэдауш лэжьакӏоу ыкӏи Пшызэ шъолъыр «Адыгэ Хасэ»-м ипащэу Сэхъутэ Аскэр OC Media-м къыриӏопщыгъ, Сирием щыщ адыгэхэр ыужрэ илъэсих-блым дэгъоу хэкум зыресэжьыгъэхэр. Ахэм нахьыбэрэмкӏэ, унэ зэтелъхьан ӏофым, фэӏо-фашӏэхэм, гъэсэныгъэм ыкӏи медициным ащэлажьэх.\n«Бэмэ апшъэрэ гъэсэныгъэр щызэрагъэгъотыгъ апшъэрэ еджапӏэхэм. Зыхэр ясэнэхьаткӏэ мэлажьэх, зыхэр ӏофшӏапӏэ лъэхъух. Къэралыгъом ицӏыфхэу къалъытагъэхэ кӏалэхэм дзэ къулыкъу ахьынэу къяджэх. Ахэтых, зэкӏэлъхьэныгъэ къызэратыгъэхэр урысыбзэр нахь куоу зэрагъэшӏэным фэшӏкӏэ», — къыӏотагъ Сэхъутэм.\nБэдауш лэжьакӏом къыхегъэщы, Сирием щыщ адыгэ макӏ, апэрэмкӏэ заом къыхэкӏэу Европэм ихьагъэхэм ащыщхэу, Урысыем къихьажьыгъэхэр. Сэхъутэм игущыӏэхэмкӏэ, социо-экономик щытыкӏэм къыхэкӏэу, лэжьэпӏэ пытэ зэрямыӏэр ыкӏи унэхэр зэрэщымыӏэхэр пэрыохъу мэхъух хэку щыӏакӏэм хэхэс адыгэхэр щесэжьынхэм.\n«Зэкӏэмкӏэ, къэӏогъэн фае, ахэм къинышхо зэралъэгъурэр. Уахътэ джыри текӏын фае, икъу фэдизэу алъакъо къытеуцонхэмкӏэ. Джы дэдэм адыгэхэр Сирием къикӏхэу хьакӏапӏэ къэкӏох ныӏэп», — кӏэух къешӏыжьы ащ.\nБэдауш купэу «Мыекъопэ Адыгэ Хасэ» зыцӏэм ипащэу Чундышк Заурбий игущыӏэхэмкӏэ, зекӏо квотэхэр джыри зы пэрыохъух адыгэ хэхэсхэм Адыгеим къагъэзэжьынымкӏэ. Ащ къыхегъэщы, мы илъэсым Адыгеим къитӏысхьан зышӏоигъо ӏэкӏыб къэралыгъохэм яцӏыфхэм ателъытагъэу квотэ 600 мынахьыбэ къызэрэхагъэкӏыгъэр, ыкӏи зэрэмынафэр адыгэ цӏыф тхьапша ахэмкӏэ хэкум къэкӏожьын зылъэкӏыщтыр — ар елъытыгъ а квотэхэмкӏэ шӏоигъоныгъэ къыхэзгъэщхэрэм.\n«Адыгеим къэкӏожьынхэмкӏэ анахь «охътэ стырым», гущыӏэм пае, сирие адыгэхэм, квотэхэм зэкӏэм ащыщэу процент 35-40 хъущтыгъэ адыгэхэм ателъытэгъэгъэ чӏыпӏэхэр. Джы дэдэм адыгэхэу квотэхэмкӏэ къэкӏожьхэрэр щыӏэп пӏоми ухэукъощтэп», — къыриӏуагъ Чундышком OC Media-м.\nАщ къычӏегъэтхъы, сирие адыгэу Адыгеим бэмышӏэу къэзгъэзэжьыгъэ зы нэбгыри зэримышӏэрэр — «ащ фэдэ къакӏоу, ыпэкӏэ щыӏагъэм фэдэм, укӏэлъыплъэн плъэкӏрэп». Бэдаушым джащ фэдэу, щыӏэу хъункӏи хъунэу елъытэ ӏэкӏыб ӏофхэмкӏэ Министерствэм иунашъоу Сирием щыщ егъэзыгъэу къикощыкӏыгъэхэр Урысыем къырамыхьэхьанхэу анахьэу.\nOC Media-м мы упчӏэмкӏэ иеплъыкӏэ къыраӏолӏэнэу ӏэкӏыб ӏофхэмкӏэ Министерствэм фэгъэзэныгъэ фишӏыгъ.\nИлъэс 20-м мини 2\n2018 илъэсым шышъхьаӏум и 1 илъэс 20 мэхъу Косовэ щыщ адыгэхэр заом къыхэкӏэу Адыгеим къызэращэжьыгъагъэхэр. Мы унагъохэр апае ахэмэ агъэпсыгъагъэ къуаджэу Мэфэхьаблэ дэтӏысхьагъэх. Джырэ уахътэм чылэм унэгъо 50 ехъу щэпсэу. Ахэр щэлажьэх къэралыгъо ӏофшӏапӏэхэм, полицым, гъэсэныгъэм ыкӏи медицинэм. Къэзгъэзэжьыгъэхэ адыгэхэр джаущтэу Адыгеим ит къуаджэ нэмыкӏхэми ащэпсэух.\nАдыгеим щылажьэрэ лъэпкъ ӏофхэмкӏэ, хэкогъухэм зэпхыныгъэ дыряӏэнымкӏэ ыкӏи къэбар жъугъэхэмкӏэ ӏахьым икъэтынхэу OC Media къыратыгъэхэмкӏэ, зэкӏэмкӏи джы дэдэм хэкум щэпсэух Тыркуем, Сирием, Иорданием, Израиль къарыкӏыжьыгъэ адыгэ хэхэсхэм ащыщэу нэбгырэ мини 2 кӏахьэу.\nАдыгеим щыпсэурэ цӏыф нэбгырэ мин 452-м ащыщэу адыгэхэр процент 24 ныӏэп зэрэхъухэрэр.\nFiled Under: Circassian Tagged With: Адыгеи, адыгэ, адыгэхэр, къэзгъэзэжьыгъэхэр, сирие\nPashinyan instigates protests outside Armenian courts calling for transitional justice\nIn pictures | Tbilisi’s night bus — a shelter on wheels\nTbilisi introduced a night bus two years ago between the city centre and the airport. Now, it serves as overnight accommodation for the homeless.


Презентация на тему "Хьак1эмыз зэхахь" Хачемизова Ф.К. скачать doc\nПрезентация на тему "Хьак1эмыз зэхахь" Хачемизова Ф.К.\nХьак1эмыз зэхахьэм фэгъэхьыгъэ тхыгъэхэр.\nСуанда: Шъуимафэ ш1у, тихьак1э лъап1эхэр, тиунэкъощхэр, ти ныбджэгъухэр, тиныбжьык1эхэр. Лъэшэу тигуапэ, тинепэрэ зэхахьэ, уахътэ къыхэшъухи шъукъызэрек1ол1агъэр. Сэ сц1эр Суанд, Хьак1эмыз Бислъан сырипшъашъ. Лъэпкъэу сыкъызхэк1ыгъэр лъэшэу ш1у сэлъэгъу ык1и сырэгушхо. Сиц1ык1угъом щегъэжьагъэу щысэтехып1эу сызык1ырыплъыщтыгъэхэр шъхьэк1эфэшхо зыфэсш1ыхэу ш1у слъэгъухэу , сиунэкъощ гупсэхэр ары.\nШ1у дэдэ слъэгъоу сянэжъэу Сайдэт шэн дэхабэу хэлъыгъэр джы къызнэсыгъэм сыгу къэк1ыжьы. Ар 1упк1эу, 1ушъабэу, губзыгъэу щытыгъ. Сянэжъ анахь шэн шъхьа1эу къытхилъхьагъэр ц1ыфхэр ш1у тлъэгъуныр, зэфэныгъэр тхэлъыныр, адыгагъэр зыщытымгъэгъупшэныр ары. Ащ зэрилъытэщтыгъэмк1э, сабыим ип1ун- гъэсэн анахь 1оф шъхьа1эу щытэу ары. Ащ къыхэк1эу 1эдэб тхэлъэу, 1офыр ш1у тлъэгъоу , гъунэгъухэм, 1ахьылхэм шъхьак1афэ афэтш1эу, тызэрип1угъэмк1э ибынхэм лъэшэу тыфэраз.\nАры, сыдигъок1и адыгэхэм анахь мэхьанэ ин зэратыщтыгъэр къак1эхъухьэрэ ныбжьык1эхэр ары. Лъэпкъым хахъо фэзыш1ынэу, лъызгъэк1отэнэу, дахэк1э ыц1э рязгъэ1ощтыр тауж къик1ырэ ныбжьык1э ц1ык1ухэр ары. Пшъэшъэжьыехэр 1эдэб ахэлъэу агъасэщтыгъэ, к1алэхэр пытагъэ, щы1эныгъэ ахэлъэу, л1эбланэхэу ап1ущтыгъэх. Джы къызнэсыгъэми п1уныгъэм а ек1ол1ак1эр адыгэхэм фыря1.\nМары джы нэ1уасэ шъузыфэсш1ыщт ныбжьык1эхэри гъэсагъэх, еджэным яшъыпкъэу пылъых, спортым гъэхъагъэхэр щаш1ы. Мыхэм ш1уфэс гущы1э къышъуфагъэхьазэрыгъ.\nСабыйхэр: Тэ Хьак1эмыз лъэпкъым тащыщ. Чылэу Пщычэу тиунагъохэмк1э тыщэпсэу. Непэрэ мафэмк1э унэгъо т1ок1рэ блырэ дэс.\nХьак1эмызхэр лъэпкъ лъэшэу , лъэпкъ инэу лъэпкъ дахэу , лъэпкъ 1ушэу , лъэпкъ к1оч1эшхоу щытых. Нэшхъэигъуи гуш1уагъуи Хьак1эмызхэр зэде1эжьых, зыпч – зыпчэгъоу зэхэтых.\nХьак1эмызхэм лъэпкъыр ыгъэдахэу, ы1этэу ахэтыр мак1эп. Мыщ фэдэ сэнэхьатхэр зы1эк1элъхэр ахэтых:\nАдыгэ лъэпкъым къинэу ылъэгъугъэр бэ. Кавказ заошхом ц1ыф мин пчъагъэ хэк1одагъ. Джащ фэд, Хьак1эмыз лъэпкъым зэо илъэсхэм бэ къинэу ылъэгъугъэр: нахьыжъхэм къызэра1ожьыгъэмк1э, зыщыпсэухэрэ ч1ып1эр абгынэни кощынхэ фаеу хъугъэ. Зыщыпсэущтыгъэхэр хы Ш1уц1эм дэжь , Шъачэ зытет ч1ып1эр ары. Ык1и, къызэра1отэжьыгъэмк1э, ащ дэжьым ары лъэкъуац1эу Хьак1эмыз зыфи1орэр я1э зыщыхъугъэр. Мы лъэкъуац1эр гущы1э лъэпсит1ум къатек1ыгъ. «Хьак1э», «мысэ». Къызэрэтлъэ1эсыжьыгъэмк1э, Хьак1эмызхэр убых лъэпкъым ащыщ.\nАдыгэхэм апэдэдэ тхэн амалхэр къыз1эк1агъахьэ зэхъум, лъэпкъ пэпчъ тамыгъэхэр агъэнэфагъ. Ахэр апэрэу пхъэм тырадзэщтыгъэ. Ык1и мэхьанэ гъэнэфагъэ я1эу щытыгъ. Джащ фэд Хьак1эмызым ятамыгъи. Мыщ имэхьанэ зэпхыгъэр лъэпкъыр зыщыпсэурэ ч1ып1эр , псыхъом зэрэк1эрысыр ары.\nТамыгъэм епхыгъэу къэбар гъэш1эгъон къыднэсыжьыгъ: Отечественнэ зэошхом иветеранэу Хьак1эмыз Хьаджбэчыр Бэрэчэт ыкъо дзэк1ол1хэм яшинельхэр зэрэзэхэмхэмык1ок1эщтым пае къара1огъагъ алъэкъуац1эхэр тырадзэнхэу. Ежьым тхэк1э амаль зэримы1эм фэш1 Хьак1эмызым ятамыгъэ шинель пшъап1эм тыридагъ. Ащ къыхэк1к1э пшъэдэк1ыжь рагъэхьынэу фежьэгъагъэх, сыда п1омэ тамыгъэр нэмыц къащым ехьыщырэу къыч1эк1ыгъ. Командованием къызэрэш1ош1ыгъэр дзэк1ол1ым пыим итамыгъэ ыштагъэу, гуахьэ ш1оигъоу ары. Ежь хьак1эмыз Хьаджыбэчыр ари1уагъэр аш1ош1 мыхъоу Шэуджэнхьаблэ упч1эжь къырагъэхьыгъ. Джащ тетэу дзэк1ол1ыр хыеу къыхэк1ыгъ ык1и псэемыблэжьэу пыим пэуцужьыгъ.\nСуанда: Пщычэу дэс Хьак1эмызхэр къутэмэ пчъагъэу зэхэк1ых: Хьатрамыкъохэр, Л1ымафкъохэр, Хьаджумаркъохэр, Ц1ык1укъохэр, Цуамыкъохэр. Къутамэ пэпчъ урыгушхон плъэк1ынэу, ц1ыф гъэсагъэхэу , ц1ыф 1ушхэу, еджэгъэшхохэу, 1энэт1эшхохэр я1эу бэ къахэк1ыгъэхэр . Ахэм уакъытегущы1эн хъумэ непи, неущи тфэхъущтэп, Къэп1он, къэбгъэлъэгъон фэдиз апылъ. Непэ апэрэ лъэубэкъоу тш1ырэмк1э анахь лъэпсэжъэу ти1эм нэ1уасэ шъуфэтш1ын.\nХьак1эмызхэм ижъык1э къахэнэжьыгъэу пш1э мыхъущтхэр ателъ: нэшхъэим ухэ1абэ хъущтэп, маш1ом к1эупч1эхэрэп, щыбжьый аш1эрэп.\nЛъэпсэжъыр къызщежьэрэр чылэ ч1ыпэр зыгъэнэфагъэу ык1ы апэрэу дэт1ысхьэгъагъэхэм ащыщыгъэу Хьак1эмыз Л1ыш1уц1. Дунаир зыгъэдэхэщтыр ары адыгэ ц1ыфыр зэгупшысэрэр, зыфэхъуапсэрэр. Зы гъэжъуацэм хьэсэ псау тепхын плъэк1ыщт , зы чъыг ц1ык1ур мэз псау хъущт , зы нэбгырэр – лъэпкъ псау : джаущтэу гупшысэщтыгъэн фае Л1ыш1уц1э.\nХьак1эмыз Л1ыш1уц1э ыкъоу Хьатрам къытек1ыгъэхэр ары- Хьатрамыкъок1э заджэхэрэр. Ахэр лъэпкъ лъыгъэк1уатэхэу: Чэтыун, Чэтыунэ ыкъохэу Юсуф, Нухь. Юсуф ыкъохэу Ахьмэд, Хъусен. Ахьмэдрэ Хъусенэрэ хэгъэгу зэошхоу щы1агъэм пыир зэк1эзыфи, ц1ыфмэ мамыр щы1ак1эр къязытыжьыгъэмэ ащыщых.. Хьак1эмыз Хьатрам «Мэзытхьэк1э» еджэщтыгъэх. Хьатрам чылэм игъэпсын гуихыгъэу, хьалэлэу пылъыщтыгъэ. Хьаблэр кощы зэхъум, унэхэм яш1ын хэхьащт пхъэр, ыпк1э хэмылъэу къаритыгъагъ. Чылэм иухъумэнрэ, игъэдэхэнрэ пылъ л1ыжъым, адыгэ шэнхабзэ зек1ок1э-ш1ык1э дэхабэр зэрэхэлъым фэш1ык1э, къоджэдэсхэр упч1эжьэугъу афэхъужьыщтыгъэ. Хьатрам ш1оигъор къыбгуримыгъа1оу, къыуимгъэлъэгъоу, зэхиумгъэш1ык1эу, къыпш1омык1ын л1ыжъу щытыгъ.\nХьатрамыкъохэр зэш – зэшыпхъухэу 8 хъущтыгъэх. Хьак1эмыз лъэпкъым анахьыжъэу джыдэдэм ти1эр Хьак1эмыз Аслъан ары. Аслъан унэгъо 1ужъу къызэрыхъухьагъэр. Ахэм ащыщэу непэрэ зэ1ук1эм къеблэгъагъэхэр Аслъанрэ Бэрэкъэтрэ. Аслъан лъэпкъымк1и чылэмк1и упч1эжьэгъоу, зэк1эми афэгумэк1эу, гук1э алъы1эсэу, иш1уагъэ аригъэк1ы ш1оигъо зэпытэу щыт. Ыныбжь емылъытыгъэу чаны, чылэм сыд 1оф дэлъми иш1уагъэ къызэригъэк1оным ц1ыфхэм 1эпы1эгъу афэхъуным пылъ. Аслъан къарыурэ к1уач1эрэ къезытэу слъытэрэр, ц1ыфхэм гуфэбэныгъэу афыри1эр ары ык1и сэмэркъэур зэрэхэлъыр ары. Сыд фэдэрэ ч1ып1э къин ифэми ыгу ыгъэк1одырэп хэк1ып1э къегъоты, ары пак1ошъ нэмык1 ц1ыфэу 1эпы1эгъу зищык1агъэхэми ежь амал зэри1эмк1э адэ1эпы1э.\nХьак1эмыз Аслъан унэгъо дахэ ыш1агъ. Ишъхьагъусэу Розэ ежьыррэ илъэс шъэныкъорэ блырэ къызэдагъэш1агъ. Бынхэр дэгъоу агъэсагъэх , ап1угъэх: Аскэр , Азэмат, Ирин. Аскэр чыжьэу щэпсэу къалэу Санкт – Петербург дэс, ары нахь мыш1эми янэ ятэхэм ыгук1и ышъхьак1и апэблагъ, ына1э къатрегъэты. Азэмат иунагъок1э янэ - ятэхэм адэпсэу. Лэжьак1у, 1эпэ1ас, къэнджалым хаш1ык1ырэ псэуалъэхэр зэк1э ы1э къефэ. Ц1ыфыгъэрэ адыгагъэрэ хэлъ, ыгук1э хьалэл , гупц1ан.\nАслъанрэ Бэрэкъэтрэ янэу Сырымэ 1эпэ1эсэ дэдагъ. Ащ и1эпэ1эсэныгъэ къылъфыгъэмэ къахэфэжьыгъ, ау анахь зыц1э ра1оу, зидышъэ идэ нахь уасэ зи1эр Бэрэкъэт ипхъорэлъфэу Рузан. Ащ ы1э къы1эк1эк1ыгъэ адыгэ шъуашэм идэхагъэ зэк1эми зэлъаш1агъ. Шъори непэ гъуазэ шъуфэхъугъ.\nХьак1эмыз Аслъан нахь къыпэблагъэу и1эхэр ятэшым къытек1ыгъэхэу Хъусенэ иунагъу. Хъусенэрэ Сайдэтрэ сабыбл ап1угъ, ахэр опсэуфэхэ нэс сабый п1уныгъэр зэк1эм апак1эу, зэк1эм ак1ы1оу зэрэщытыр зыхаш1и к1элэегъэджэ 1энат1эр Хъусенэ ыпхъухэу Нуретрэ Суретрэ хахы. Ахэр к1элэегъэджэ къызэрык1охэп т1ури «Почетный работник общего образования РФ» , Сурьет «Заслуженный учитель РА». Ахэр щысэтехып1э афэхъух - Хъусенэ ыкъо Бислъаным ипшъашъэхэу Суандэрэ Мэрджэнэтрэ. Бислъан л1акъор къэзгъэдахэрэм зэу ащыщ. Ц1ыфыгъэшхуи адыгэгъэшхуи хэлъ, ыгу зэ1ухыгъ, ц1ыфхэр ш1у елъэгъу, амал зэри1эмк1э иш1уагъэ арегъэк1ы. Лэшэу чылэр ш1у елъэгъу. Зэмыблэжьэу, хабзэмрэмрэ, ц1ыфхэмрэ афэлажьэу мэпсэу. Унэ ыш1ыгъ, чъыг ыгъэт1ысыгъ , сабыитф сурэтым фэдэу ып1угъ… ( дальше пляши сама ,Суанда)\nНепэ лы умышхыми упсэушъущт, ау хьалыгъу уимы1эу зэрэхъун щы1эп. Ар Султан къыгурэ1о, унае хьалыгъу гъэжъап1э егъэпсы. Чыли, райони ихьалыгъу агу рихьэу, аш1о1эш1оу Хьак1эмызым яхьалыгъу а1озэ ащэфы. Чылэдэсхэмк1и гупсэф хъугъэ, 1офш1ап1э я1э зэрыхъугъэмк1э.\nЦ1ыфым ыш1эн, зэш1уихын ылъэк1ыщтым гъунэ и1эу щытэп. Егъаш1эм ц1ыфхэм ащымыгъупшэжьынэу, хэгъэгум ианахь тын лъап1эу и1эри къырырапэсынэу, лъэпкъым итарихъ къырыхэнэжьынэу л1ыгъэ ин зэрихьагъ Хьак1эмыз Долэтрэ Славикэрэ ятэу Хьаджыбэчыр.\nХаджыбэчыр ищытхъу тхылъ нэ1уасэ шъуфэсш1ын.\nДолэт къалэу Шъачэм щэпсэу , строительнэ фирмэу «Строимонтаж» зыфи1орэм и1эшъхьэтет, Шъачэм иадминистрацием идепутатэу щыхадзыгъ. Мыщ фэдэ ц1э лъап1эхэр къыфагъэшъошагъ: «Заслуженный строитель России, Заслуженный строитель Адыгеи, Почетный гражданин города Сочи, ветеран труда. Медальхэу «За вклад в развитие Сочи», «За безупречную службу Сочи» Унэгъо дахэ и1, ик1алэ Эдуард ятэ фэдэу хъызмэтыш1.\nСуанда: Ц1ыф пэпчъ лъэуж шъхьаф щы1эныгъэм къыхенэ. Ц1ыфхэр мэзым хэт чъыгхэм афэд. Ахэм ахэплъэгъощтых зылъапсэхэр мыпытэхэу , чъыгыпкъыхэри мызанк1эхэу, якъутамэхэми к1уач1э ахэмылъым фэдэу, защыхьэу ерагъэу къэк1хэу.\nЗилъапсэ пытэхэу, чъыгыпкъыхэри занк1эхэу, ищыгъэхэу, к1уач1э ахэлъэу, якъутамэхэми чъыгыпкъыхэм адырагъаштэу, тыгъэм инэбзый фабэхэм зафакъудыйзэ, дахэу къэк1ыхэрэри мэзым хэбгъотэщтых. Япк1эшъхьэ – мышъхьэхэри 1эш1ухэу, гохьхэу, зышхыхэрэми рэзэныгъэ хагъуатэу щытых ахэр. Сыд пэрыохъу апэк1э къик1ыгъэми, ощхи жьыбгъи къагъащтэрэп, к1оч1эгъу афэхъух, апэуцужьых. Зыми къыуфэхэрэп, ашъхьэ лъагэу 1этыгъэ.\nТыфай ти л1акъок1э зыми тыкъымыуфэу , тшъхьэ лъагэу 1этыгъэнэу, тыфай лъэпкъыр лъэшынэу, 1ушынэу, зэде1эжьхэу, зэлъыплъэжьхэу, зэлъык1охэу, тыфай тиныбжьык1эхэр гъогу тэрэз рык1онхэу, къызхэк1ыгъэхэр ащымыгъупшэу, шъхьэк1афэр ахэлъэу, акъылыр аголъэу, ясабыйхэр дахэу ап1ужьхэу псэунхэр.\nХьак1эмызмэ ял1акъо мэкъамэ Шъэол1эхъу К1элэгъол1 къамылымк1э къепщэжьыгъагъ. Тизэхахьэ къедгъэблэгъагъэу пщынэо ц1эры1оу Унэрэкъо Аскэрбий телъэ1у пщынэм къытфыригъэ1онэу.\nСкачать 37.58 Kb\n— Экологические задачи с ответами (часть 2)\n— Методическая разработка районного мероприятия "Фестиваль ремесел"\n— Виды и структура методической продукции\n— Открытый урок объединения"Мастерская творческих идей" - "Ежики".\n— Поисково-исследовательская деятельность учащихся и методы ее организации


«Зэкъошныгъэм илъэмыдж» тызэфещэ — Адыгэ макъ\n«Зэкъошныгъэм илъэмыдж» тызэфещэ\nАдыгэ Республикэм и Урыс драматическэ театрэу А. С. Пушкиным ыцIэ зыхьырэр я ХVII-рэ Дунэе лъэпкъ фестивалым лауреат щыхъугъ.\nУрысые Федерацием иурыс театрэхэр, IэкIыб къэралхэм ятеатрэхэр «Зэкъошныгъэм илъэмыдж» зыфиIорэ фестивалым хэлэжьагъэх.\nУрысыем бэшIагъэу щызэхащэрэ фестивальхэм «Зэкъошныгъэм илъэмыдж» ащыщ. Мэфи 9-м къыкIоцI спектаклэ 12 театрэхэм къагъэлъэгъуагъ. Онлайн шIыкIэм имызакъоу, занкIэу эфирым къихьэхэзэ, театрэхэм якъэгъэлъэгъонхэм искусствэр зышIогъэшIэгъонхэр яплъыгъэх.\nВолгэ Iупэ, Темыр Кавказым, Къыблэм ятеатри 10 фестивалым щызэIукIагъ. Темыр Осетием — Аланием и Урыс театрэу Е. Вахтанговым ыцIэ зыхьырэр, Чувашием идраматическэ театрэ, Абхъазым и Къэралыгъо Урыс драматическэ театрэу Ф. А. Искандер ыцIэ зыхьырэр, Казань иакадемическэ Урыс театрэу В. И. Качаловым ыцIэ зыхьырэр, Мордовием и Къэралыгъо Урыс театрэ, нэмыкIхэри Дунэе фестивалым зэфищагъэх.\nДзэм ижурналистхэм афэгъэхьыгъэ къэгъэлъэгъонэу Адыгэ Республикэм и Урыс театрэ ыгъэхьазырыгъэр Зоя Чернышовам ипьесэ техыгъ. «МэкъитIумэ яхьылIэгъэ романс» зыфиIорэ къэгъэлъэгъоныр шIулъэгъум къытегущыIэ. Заом машIор зыщыкIагъэстырэ лъэхъаным шIулъэгъум чIыпIэу щыриIэм пьесэм ухещэ. Ары шъхьае, шIулъэгъумрэ цIыфхэмрэ заом зэпэчыжьэ ешIых. ЩыIэныгъэм къырыкIощтыр сыдигъуи къэшIэгъуае. Заом ыуж апэрэ мамыр мафэм шIу зэрэлъэгъугъэхэр къэзэрэгъотыжьыгъэх…\nТеатрэм икъэгъэлъэгъон зэхьылIагъэр щыIэныгъэм имэфэ къызэрыкIохэм афэдэп шъхьае, ащ фэдэ къэгъэлъэгъонхэр бэрэ театрэхэм къащагъэлъагъох.\nГуфэбэныгъэу цIыфхэм зэфыряIэр, шIулъэгъу къабзэр щыIэныгъэм щыпхыращын зэралъэкIырэр, нэплъэгъукIэ зэраIон алъэкIырэр, цIыфыр цIыфым фэзыщэрэр артистхэм едзыгъохэм къащагъэлъэгъуагъ.\n«Современная драматургия» зыфиIорэ журналым исовет хэтэу, гъэзетэу «Вахтановец» зыфиIорэм иредактор шъхьаIэу, Башкортостан культурэкIэ изаслуженнэ IофышIэу, театроведэу Валентина Федоровам осэшI купым ыцIэкIэ Адыгеим итеатрэ къыщытхъугъ.\nАртистхэу Оксана Светловамрэ Олег Ковалевымрэ роль шъхьаIэхэр къашIыхэзэ, щыIэныгъэм куоу узэрэхащэрэм осэшIхэм мэхьэнэ ин ратыгъ.\nКъэшъуакIохэу Оксана Нуреевамрэ Максим Сапичрэ пчэгум зэрэщыуджыхэрэм гупшысэу уагъэшIырэр искусствэ лъагэм къыпкъырэкIы. Артистхэм пкъыр ищыгъэу, едзыгъом щыщ пычыгъом гукIэ хэхьанхэ зэралъэкIырэр фэIэпэIасэхэу къагъэлъагъо.\nПьесэм хэлъ гупшысэу цIыфым ыгу ихъыкIырэмрэ къашъомрэ зэдештэх. Артистхэр къэгъагъ Iэрамым фэбгъадэхэ пшIоигъоу къэгъэлъэгъоным узыIэпещэ.\nРеспубликэм и Урыс театрэ фестивалым лауреат щыхъугъ, республикэу Марий Эл и Правительствэ ирэзэныгъэ тхылъ къыфагъэшъошагъ. Режиссерыр Шъхьэтум Андзаур.\n— Фестивалым лауреат тызэрэщыхъугъэм тигъэгушIуагъ, — къытиIуагъ республикэ Урыс театрэу А. С. Пушкиным ыцIэ зыхьырэм ипащэу, Адыгэ Республикэм изаслуженнэ артистэу Роман Корчагэ. — Тиартистхэм, зэхэщакIохэм тафэраз. Адыгеим культурэмкIэ и Министерствэ хэушъхьафыкIыгъэу «Тхьашъуегъэпсэу» есIожьы сшIоигъу.\nУрыс театрэу А. С. Пушкиным ыцIэ зыхьырэм 2021-рэ илъэсыкIэм фэгъэхьыгъэ къэгъэлъэгъонхэр егъэхьазырых. Адыгеим икъэралыгъо гъэпсыкIэ илъэси 100 зэрэхъурэм ехьылIагъэр театрэм щагъэуцущт, юбилеим фэгъэхьыгъэ Iофтхьабзэхэр зэхащэщтых.\nРоман Корчагэ зэрилъытэрэмкIэ, лъэпкъхэр зэфэзыщэрэ фестивальхэр гъэшIэгъоных. Пащэхэр, артистхэр нэIуасэ зэфэхъух, искусствэм ехьылIэгъэ къэбархэр къызэфаIуатэхэзэ яшIэныгъэ хагъахъо, язэкъошныгъэ мэпытэ, театрэм цIыфхэр зэфещэх.\nОпсэу, Дунэе фестивалыр! Лъэпкъхэр зэфэзыщэрэ лъэмыджыр щыIэныгъэм лъэгъохэщ щытфэхъу.\nПредыдущая Апэрэ чIыпIэм фэбэнэщт\nСледущая Гупшысэ гъэхъунэм урещэ, уегъэдаIо


Иамалхэм заушъомбгъу | Адыгэ Макъ\nАдыгеим и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Мурат республикэм иорганизацие анахьыжъхэм зыкIэ ащыщэу Проект институтэу «Адыгеягражданпроект» зыфиIорэм тыгъуасэ щыIагъ.\nАдыгэ хэку исполкомым иунашъокIэ а институтыр 1959-рэ илъэсым зэхащэгъагъ. ИлъэсипшI пчъагъэм къакIоцI организацием ыцIи, зэхэщэкIэ амалэу иIэхэри зэблахъугъэх, ау зэмыхъокIэу къэнагъэр зы — проект-архитектурнэ IофшIэныр ары. Непэ «Адыгеягражданпроектыр» джырэ уахътэм диштэрэ офисым чIэт. Мы илъэсым гъэтхапэм институтыр унакIэм чIэхьажьыгъ. Уахътэм къыгъэуцурэ пшъэрылъхэм адиштэу проектхэр зэхэзыгъэуцорэ нэбгырэ пэпчъ иIофшIэпIэ чIыпIэ зэтегъэпсыхьагъ. КъумпIыл Мурат офисыр къырагъэлъэгъугъ предприятием изэхэщакIоу Александр Беловымрэ идиректорэу Ирина Болдаревамрэ. Мы организацием пстэумкIи нэбгырэ 40-м ехъу щэлажьэ, ахэм ахэтых илъэс 40 — 50-рэ фэдиз хъугъэу институтым Iоф щызышIэхэрэр. IофшIэнымкIэ амалэу яIэхэр КъумпIыл Мурат къыплъыхьагъэх, «Адыгеягражданпроектым» ипащэхэмрэ иколлективрэ адэгущыIагъ, МКъТУ-м истудентхэу практикэм щыIэхэми япроектхэм защигъэгъозагъ.\nИнститутым ыкIуачIэкIэ, Адыгеим имызакъоу, нэмыкI чIыпIэхэми къащызфагъэфедэн алъэкIыщт социальнэ мэхьанэшхо зиIэ псэолъишъэ пчъагъэмэ япроектхэр зэхагъэуцуагъэх. Муниципальнэ образова-ние пстэуми адэлэжьэным организациер фэхьазыр. ЧIыпIэхэр зэтегъэпсыхьэгъэнхэм имызакъоу, псэолъэшхохэм япроектхэм язэхэгъэуцонкIи ащ Iофтхьэбзабэ зэшIуихын елъэкIы. Анахь мэхьанэ зиIэхэм зыкIэ ащыщ Адыгэ республикэ клиническэ сымэджэщым и Диагностическэ гупчэ ипроект. Непэ институтым джащ фэдэу амал иI IэкIыб къэрал архитекторхэр зэдэлэжьэныгъэмкIэ къыригъэблэгъэнхэу. Iофыр зыфэкIожьырэр инвестиционнэ проект гъэшIэгъонхэр щыIэнхэм иIофыгъу ары.\n«Сыд фэдэрэ IофымкIи анахь хьылъэу щытыр проектыр ары. ТэркIэ щынэгъончъэныр, экономикэм ихэхъоныгъэ, промышленностым, социальнэ ыкIи нэмыкI лъэныкъохэм япхыгъэ Iофыгъохэр икъоу къызщыдалъытэгъэ проектхэм атегъэпсыхьагъэу псэолъэшхохэр шIыгъэнхэр ары. НепэкIэ кадрэ ныбжьыкIэхэу джырэ псэолъэшI технологиехэм атегъэпсыхьагъэу гупшысакIэхэр къезыхьылIэн зылъэкIыщтхэр лъэшэу тищыкIагъэх», — къыхигъэщыгъ КъумпIыл Мурат.\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Мурат къырагъэлъэгъугъэх 3D-графикэр ыгъэфедэзэ институтым амалыкIэу иIэ хъугъэхэр. Ащ ишIуагъэ къэкIо проектым изэхэгъэуцон иублэпIэ шъыпкъэм псэуалъэм щыкIагъэу фэхъун ылъэкIыщтхэр зэкIэ заказыр зытыгъэм ылъэгъунымкIэ.


Бзэр – лъэпкъым ыпс!\n11:23 - 18.03.2020\nБлэкIыгъэ тхьэмафэм Кощхьаблэ гупчэ тхылъ еджапIэм иIофышIэхэм адыгабзэмрэ адыгэ тхыбзэмрэ афэгъэхьыгъэ Iофтхьабзэ зэхащэгъагъ. Ащ къырагъэблэгъагъэх Кощхьаблэ районым Адыгэ Хасэм икъутамэ ипащэу НэпшIэкъуй Амин, Кощхьаблэ гупчэ культурэ гъэIорышIапIэм ипащэу Хъурья Рауф, гупчэ тхылъ еджапIэм ипащэу Хьакъунэ Фатим, адыгабзэмкIэ кIэлэегъаджэхэр ыкIи кIэлэеджакIохэр.\nАдыгабзэр – сыбзэ, сыпсэ,\nСэркIэ сыбзэ – тыгъэ шIэт,\nАщ ымакъэ сэ сэIэт…\nМыщ фэдэ сатырхэмкIэ зэIукIэр тхылъ еджапIэм и специалистэу Хьасанэ Рузанэ къызэIуихи, ащ ыуж орэдыIо кIэлакIэу Брафт Эмма зэкIэми зэлъашIэ орэдэу «Бэрэчэт-босын» хьакIэхэм къафиIуагъ.\nАщ ыуж гущыIэр ратыгъ Хъурья Рауфрэ НэпшIэкъуе Аминэрэ. Ахэм къызэраIуагъэмкIэ, ныдэлъфыбзэр цIыф лъэпкъым ыпс. ЧIыгоу тызщыпсэурэм цIыф лъэпкъ зэфэшъхьафэу тетыр бэ, шъхьадж ежь бзэ гъэнэфагъэ Iулъ. ЩыIэпын фае цIыф лъэпкъ иныдэлъфыбзэ шIомыдахэу, шIомылъапIэу. Ахэм къызэрэхагъэунэфыкIыгъэмкIэ, адыгэу укъэхъугъэмэ, адыгабзэр пшIэн фае. Уи-лъэпкъ, уянэ шъхьэкIафэ афэпшIэу, шIу олъэгъухэмэ, хьалыгъур, псыр, жьыр зэрэуищыкIагъэхэм фэдэу бзэр уищыкIэгъэн фае, лъым щыщ хъун фае.\nКъэгущыIагъэхэм зэдырагъэштагъ, гукъао нахь мышIэми, мы аужрэ илъэсхэм бзэм изэгъэшIэн къыщыкIагъ. Ащ къыдакIоу къыхагъэщыгъ ныдэлъфыбзэр чIэнагъэ тшIы зэрэмыхъущтыр, сыда пIомэ лъэпкъыр апэ дэдэ къызэрашIэжьрэр бзэр ары. Тыбзэ дгъэкIодмэ – лъэпкъыри кIодыщт. Непэ адыгабзэм изэгъэшIэнрэ икъэухъумэнрэ мэхьанэшхо реты тиреспубликэ ипащэу КъумпIыл Мурати тишIэныгъэлэжьхэми. Ау бзэр апэрэу къызщежьэрэр унагъор ары. Непэ адыгэ унэ-гъуабэмэ сабыим ыбзэ зэришIэн фаем мэхьанэшхо ратырэп. Бзэр сабыим ышIэным пае унагъом исхэр ыбзэкIэ дэгущыIэн фае. КIэлэегъаджэу Iофтхьабзэм къекIолIагъэхэми закъыфагъэзагъ лъэпкъыбзэр нахь куоу ашIэным пае, шIу алъэ-гъуным пае, урокым имызакъоу еджапIэхэм Iофыгъо зэфэшъхьафхэр ащызэхащэнхэу.\nМыщ фэдэ зэIукIэр зэрэзэхащагъэмкIи къэгущыIагъэхэм ярэзэныгъи къыхагъэунэфыкIыгъ.\nЗэIукIэгъум тиныдэльфыбзэ идэхагъэ, ибайныгъэ, тишэн-хэбзэ дахэхэр къыщыраIотыкIыгъэх. Ащ хэлэжьагъэх кIэлэеджакIохэри. Усэхэм къяджагъэх Хьасанэ Бэлл, Шэлбай Дамир, ЕмыкI Мадинэ, Шорэ Диан аIоу. Нэгъой Атлана, Ешэкъо Азирэ ыкIи Хьамыкъо Асанэ орэдхэр къаIуагъэх.\nЩэч хэлъэп, мы Iофтхьабзэу рекIокIыгъэм мэхьанэшхо иI тисабыйхэм апае. Сыда пIомэ шэн-хэбзэ зэхэтыкIэхэм хэшIыкI афыряIэ мэхъух. Ащ нэмыкIэу ар фэгъэхьыгъ къыткIэхъухьэхэрэм адыгабзэр ащымыгъупшэнэу, алъапсэ къыздикIыгъэр ашIэнэу, лъэпкъыр лъыкIотэнэу, агъэбэгъонэу ыкIи бзэм иIашIугъэ зэхашIэнэу ары.


КУШЪЭ ОРЭДЫМ ФЭДЭХ - Jıneps Gazetesi\nAna Sayfa Anadilimde Jıneps Adığece / Адыгэбзэ КУШЪЭ ОРЭДЫМ ФЭДЭХ\nНым иныдэлъфыбзэ, ны быдзыщэм фэдэу, IэшIу, фабэ, шъабэ — кушъэ орэдым фэдэу, уегъэгупсэфы, пхегъахъо.\nЛъэпкъым итхэкIошхоу МэщбэшIэ Исхьакъ исатыриплIхэр пIомэ, тхьэлъэIу папкIэх. Ахэм адыгэм игубзыгъагъи, иакъыли, инэжгъурыгъи, игулъыти, ишъхьэлъытэжь гъашIуи, илIыгъэ-цIыфыгъи, игумэкI-гукIэгъуи, икъэрар лъэши ахэгощагъ, сатыриплIхэр гопэпс къаргъох, Iэзэгъух, цIыкIуи ини ахэр лъэшэу ящыкIагъэх.\nЗигупшысэ уапашъхьэ къизылъхьан зыфызэшIокIырэр цIыф лъэш пытэр, гууз-лыуз ин илъэпкъ фызиIэр ары. Гум илъыр, узымыгъэгупсэфырэр, гум зэхишIэу ыщэчырэр къэIогъошIоп, ау псэ фабэм шIоигъу, зэкIэ иIэ амалымкIэ, цIыфхэм къотэгъу-ныбджэгъу афэхъуныр. Ар, щэч хэмылъэу, фызэшIокIы, къыдэхъу, пшъэрылъ шъхьаIэу «уцIыфыныр — цIыфхэм шIу афэпшIэныр», щытхъу хэлъэу, зэпыуи, зэпычи имыIэу, илъэс 70-м къехъугъэу егъэцакIэ МэщбэшIэ Исхьакъ. Уехъопсэнэу, сэнаущыгъэ ыкIи зэчый дахэкIэ Тхьэр къетагъ, ащ ежь игуетныгъэ-емызэщыжьныгъэ ыкIи иIофшIэкIэ зэпымыу зыхэхъожьыхэкIэ, ышIэрэр, гупшысэ лъагэр, къушъхьэ ищыгъэшхоу къэуцу, къэхъу.\nИкIэлэцIыкIугъом къыщыкIэдзагъэу, гущыIэр икIасэу, ныжъ-тыжъхэм ыкIи янэу зыпишIын щымыIагъэм ягущыIэ кIэдэIукIэу, раIорэр ытхьакIумэ ихьэу, плъызын-гупшысэныр пасэу ыбгъэгу къыщыущыгъагъ. Апэрэ усэр — ТекIоныгъэм, Хэгъэгу зэошхор зэраухыгъэм игушIуагъо къызыщиIуагъэр зеусым, Iэтэхъуагъ. Янэ ар пстэуми апэу рихьылIи, зырегъаджэм, ыкъо цIыкIу иакъыл зытефагъэр гуапэ щыхъугъ, «Гъогу маф!» къыригъэкIэу, ныр ышъхьашъо Iэ шъабэкIэ къытеIэбагъ.\nЛъэгъожъые ялыеу джащыгъум Исхьакъ зытеуцуагъэр, джы — творческэ гъогушхо зэныбжь дахэу зызэкIэзыщыгъ. ТхакIом ытхыхэрэр 1949-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу хеутых. ГущыIэ зафэу гум къикIырэр къэгъотыгъошIоп, ау МэщбашIэм Тхьэм къыхилъхьэгъэ тын лъапIэр, непэрэ мафэхэм къанэсыгъэу, илъэпкъ ыкIи Хэгъэгум аIуегъэкIэжьы. ГущыIэр епIу, епсыхьэ, егъэкIэракIэ. Ащ къыIорэ пстэумкIэ цIыфхэм ящыкIэгъэ-яфэныкъогъэ шэн шъхьаIэхэр — шIулъэгъур, къэрарыр, гукIэгъур, зэфагъэр, шъыпкъагъэр, уцIыфыным хэлъыр зэкIэ емызэщыжьэу елэжьы. ИлъэсипшI пчъагъэхэм литературэм имызакъоу, Адыгэ шъолъырым ыкIи зэфэдэкIэ хэгъэгушхоу Урысыем арылъ политическэ щыIакIэр мыпхъэпхъэным, зэфэным, шъыпкъэным игупшысэ атырегуащэ. Исхьакъ иапэрэ тхылъэу «ЦIыф лъэшхэр» зыфиIорэр 1953-рэ илъэсым къыдигъэкIыгъ. Ащ къыкIэлъыкIуагъэх усэхэр, пщыналъэхэр, поэмэхэр зыдэт тхылъхэр: «Сидунай», «ОрэдыкI», «Жъогъобын», «Хыуай», «Лъэмыджхэр», «Тыгъэгъаз», «Тыжьын ощх», нэмыкIхэри.\nПоэзием прозэри къыгоуцуагъ: тхакIом ыгу щыхъэрэ-щышIэрэр, нэплъэгъум къыубытэу, гукIэ ыпщыжьырэр зэкIэ къиIотыкIын, тхыгъэн фэягъэ. Романхэу «Агъаерэм ежэжьхэрэп», «ЦIыфыр тIо къэхъурэп», «Нэфшъэгъо лъагъохэр», «Илъэс фыртынэхэр», «Бзыикъо зау», «Щагу хъурай», «ШIу шIи псым хадз», «Гощэунай», тхылъищ хъурэ хэшыпыкIыгъэ тхыгъэхэр, «Мыжъошъхьал», «ГъэритIу», «Хъан-Джэрый», «Рэ-дэд», «Адыгэхэр», тхылъитIу хъурэ зэхэугъоегъэ тхыгъэхэр, «КъокIыпIэмрэ КъохьапIэмрэ», «Айщэт», тхылъищ хъурэ зэхэугъоегъэ тхыгъэхэр, «Джасус», «Рафыгъэхэр», тхылъ 16 хъурэ зэхэугъоегъэ тхыгъэхэр, романэу «Аджал Iуашъхь», мыхэм анэмыкI тхылъхэри къыдэкIыгъэх. ТхакIор мы илъэсым къызыхъугъэр илъэс 90-рэ хъугъэ. Ащ ипэгъокIэу хэшыпыкIыгъэ усэ-сатыриплIхэр тхылъитIу хъоу къыдэкIыгъэх.\nСатыриплIхэр – тхьалъэIу папкIэх\nУсэкIо IэпэIас, гушхо зыкIоцIылъ гупшысакIу МэщбэшIэ Исхьакъ. IофшIэкIошхохэу хэгъэгу литературэр зыгъэбаигъэхэм ащыщ.\nИпоэзии, ипрози, изэдзэкIыгъэ IофшIагъэхэми, игупшысэ псыхьэгъэ сатыриплIхэми щыIэныгъэмкIэ мэхьанэшхо яI. УщыIэным лIыгъэ ыкIи акъылыгъэ ин зэрищыкIагъэр, щэIэгъэшхо зэрэхэлъыр МэщбашIэм итхыгъэ зэфэшъхьафыбэм къыраIотыкIы. Ахэм укъагъэущы, уагъэпсынкIэ, узэрагъэплъыжьы, узфагъэсакъыжьы, уигугъэ уфагъэчэфы, Iофым уфаузэнкIы. ТхакIом исатыриплIхэр пIонышъ, ахэр тхьэлъэIу папкIэх. Зэ къапштэхэу узяджэкIэ, ор-орэу етIани уалъэIабэ, умышIэрэмкIэ гъозапIэ пфэхъух. Уиадыгабзэ идэхэгъэ-лъэшыгъэ мэкIэ-макIэу, игъорыгъоу къыпхэхьэ, шIур лъэпкъым фэзылэжьырэ тхэкIо цIэрыIоу МэщбэшIэ Исхьакъ нэрымылъэгъу шъхьащэ ор-орэу фэошIы:\nАр зыпэсшIын щымыI.\nГъашIэр — намыс, напэ,\nНапэри сигъэшIэ щыI.\nАры, дунэе нэфышхом уцIыфэу ущыпсэуныр зымыуасэ щыIэп, ау пщыгъупшэ мыхъущтыр узэрэцIыфыр, ащ паекIэ гъэпсэфи, зыфэгъэкIуати хэмытэу, ренэу Iоф зыдэпшIэжьын, щыIэныгъэр хэти зэрилъэкIэу ыгъэдэхэныр, ыIэтыныр ары. Нэбгырэ пэпчъ илъэкI рихьылIэмэ, ошъогум кIэорэ лэжьыгъэ иIэ хъунба?! Арыба щыIэныгъэм ищыкIагъэри — зэдеIэжь-зэкIэдэIукIыр, фэлъэкIырэмкIэ хэти къогъанэ имыIэныр.\nУсакIор — гупшысакIо: ащ инэплъэгъу иуцоу, ыгу зымыгъэгупсэфырэр бэдэд, ау ыIуи, ышIи, ытхи зыфэкIожьырэр типсэукIэ, тиобществэ зэфэдэкIэ зэдэштэныгъэ, къэрар хэлъыныр ары:\nДунэе теплъэр зэрехъокIы.\nСэри ащ шIукIэ сыпэгъокIы,\nАр хэтрэ цIыфкIи\nШIур угу илъэу, ар зэрэпфэлъэкIэу блэжьэу цIыфхэм анэбгъэсыныр, нэмыкIхэри шIум къыфэбгъэущынхэм нахь насып дахэрэ мурад зафэрэ зэрэщымыIэр усакIом кIегъэтхъы. Ауми, цIыфитIу зэфэдэ хъурэп: зыр акъыл закI, гукIэгъушI, адрэр ышъхьэ закъу зэгупшысэрэр:\nЦIыфхэр яшэнкIи, яакъылкIи, ягъэпсыкIэкIи зэфэшъхьафых:\nЕжь зыфаер емыIомэ,\nЦIыф шъугъуалэр зэрэбэм, ау ахэр зэрэакъыл кIэкIхэр, зыфыримыкъужь-тхьамыкIэхэу зэрэгъэпсыгъэхэр мы сатырхэм ахэтэлъагъо:\nЫшъхьи, ыгуи зэокIы.\nУсакIом ыгу дунаир къыщекIокIы, зынэмыси, гу зылъимыти щыIэп:\nАщ илъагъо пщагъо,\nЗыфэпщагъор сыд? —\nАры. Уегупшысэмэ, ежь ЦIыфэу мы дунэешхор Тхьэм Iэрылъхьэ къызфишIыгъэм игъэпсыкIэ-шIыкIэ, изэфэгъэ-къэрарыгъэ, иакъыл-Iушыгъэ, игулъытэ-гумзэгъагъэ, игукIэгъу бэдэд ялъытыгъэр. ЦIыфы пэпчъ а цIэ лъапIэр къыгъэшъыпкъэжьэу щыIэныр анахь шъхьаI. Ау шIур зылэжьырэри, лажьэр зытхъурэри ежь цIыф цIыкIур ары. Акъылынчъагъэм, мыжъоу бдзырэм узэрелъэпэожьырэр ащ къыгурыIорэп:\nЦIыф Iушыр щытхъу фалIэп, акъыл пIуакIэр, хэтми, щытхъу кIэнэцI.\nМэщбэшIэ Исхьакъ исатыриплIхэр мин пчъагъэ хъухэу хэшыпыкIыгъэ тхылъитIу къадэхьагъэх. Ахэм уафэсакъэу уяджэмэ, убзи, уихабзи, уибзыпхъи нафэ къыпфашIыщт. ПсынкIэп уусэкIоныр, цIыфи, къэхъущти, къэшIэщти, блэкIыгъи, непи, неущи гукIэ зэбгъэзэфэныр. Ау усэн-гупшысэныр лъагъо зыфэхъугъэмкIэ, гущыIэр — гушъхьэгъомыл, фэсакъэу елэжьы, исатыр пэпчъкIэ цIыфыгум лъэIэсы. УсакIор ушъыекIо шъыпкъ, цIыфы хъу зышIоигъом джары тхылъ дэгъур зыкIикIасэр:\nСыпшъыгъаеу сэкIо, сэкIо.\nТэ уежьагъа сыгу къысеIо.\nТхэныр Iоф къин мыухыжь, ауми, ар зынэтIэгу итхагъэу къэхъугъэм ипшъэрылъ зафэу зэшIуехы:\nСеджэ, седжэ —\nIоф сшIэнэу сытIысмэ,\nУиными, уцIыкIуми пфэлъэкIырэр дэгъоу пшIэу зебгъэсэныр къызэрэпшъхьапэжьырэр, Iофым ишIыкIэ ошIэмэ Iахьынчъэ узэрэмыхъущтыр мы сатыриплIхэм ащыкIэгъэтхъыгъ.\nАу дунэе нэфыр пчъагъэу зэхэлъ: цIыфым гукIэ ышыпэу ызыжьырэр, ыщэчырэр бэдэд:\nДэжь щымыIэр сишIулъэгъу.\nСыдрэ мылъкуи анахь лъапIэр шIулъэгъу къабзэу жъи кIи зыдэкIэжьырэр зэрэарыр къыщыIуагъ мы сатыриплIым.\nУсэр — тхьэтын лъапI. Ар зыхэлъым Тхьэр къызэретагъэр нафэ, МэщбэшIэ Исхьакъ «Адыгэхэр» зыфиIорэ закъом нахь ымытхыгъагъэми икъущтыгъ. Ау тхэкIошхом итворчествэ зэфэдэкIэ илъэпкъ, ихэгъэгу гукIэ сыдигъуи зэрафакIорэр дэгъу дэдэу къащыриIотыкIыгъ. «Дахэ сидунай» зыфиIорэ усэ-орэдри, «Шъэогъур ары…» зыфиIоу ныбджэгъу-зэфагъэм фэгъэхьыгъэри поэзие лъэшы. Исхьакъ усэ сатыр къыркъи, усэ зэхэпцэгъэ нэкIи иIэп — ипоэзие ушъагъэ, бай, щыIэныгъэшхом, цIыфым, щэIагъэм, IэшIагъэм, шIэныгъэм, гупыкI-гукIэгъум, шIулъэгъу мыпкIыжьым атешIыкIыгъ. Джары МэщбашIэм итворчествэ псынэкIэчъ къаргъоу, зипсы IэшIу псэ зыпытыр фэныкъо зышIырэр. Дэгъум хэта фэмыер, кIырымыплъырэр?!\nАдыгэ ыкIи хэгъэгу литературэр МэщбэшIэ Исхьакъ итхыгъэхэмкIэ ыгъэкIэрэкIагъэх, ыгъэбаигъэх. ТхакIом игушъхьэлэжьыгъэ ифэшъошэ уасэ къэралыгъом къыфишIыгъ: шIухьафтын лъапIэхэр, щытхъуцIэхэр къыфагъэшъошагъэх, ахэм анахь лъагэр, иныр, лъапIэр Адыгеим, Къэбэртэе-Бэлъкъарым ыкIи Къэрэщэе-Щэрджэсым янароднэ тхакIоу зэрэхъугъэр ары. Исхьакъ ыныбжь зикъугъэм къыщегъэжьагъэу, уахътэм ымакъэ кIэдэIукIыныр, зэхишIыкIыныр, зэрифэшъуашэм тетэу а уахътэм ицIыфхэм яшIушIагъэ къыриIотыкIыныр зэрэфэукIочIырэр умыгъэшIэгъон плъэкIырэп.\nМэщбэшIэ Исхьакъ илитературэ IофшIэгъэшхокIэ дунаим щызэлъашIагъ, игупсэ, ихэку Адыгеим фэдэ къабзэу Урысыеми лъытэныгъэ къыщыфашIы. «Урысыем IофшIэнымкIэ и ЛIыхъужъ» зыфиIорэ цIэ лъапIэр къыфагъэшъошагъ. Лъэпкъым ащ фэдэ цIыфышхо гъэсэгъэ ин, тхэкIо-гупшысэкIошхо къызэрэхэкIыгъэм адыгэгу зиIэ пэпчъ рэгушхо. Исхьакъ ихудожественнэ произведениехэр бзэ зэфэшъхьафхэмкIэ къыдэкIыгъэх. Иусэ гущыIэхэр зэрылъ орэдхэу «Адыгэхэр», «Дахэ сидунай», «Адыгэ цыер», нэмыкIхэр тыди къыщаIо.\nСатыриплIхэр пIомэ, тхьэлъэIу папкIэх, ахэм акъыли, гъэсэпэтхыди ахэлъ. Мыхэр адыгэ щыIакIэм икуупIэ къыхэхыгъэх, тхакIом епэсыгъэ жабзэкIэ тхыгъэх, мэкъэмэ чанкIэ гъэкIэрэкIагъэх. Адыгэ дунаир зылэжьыгъэ, щызгъэIэгъэ гущыIэ щэрыохэр ахэм алъапс, еджэгъошIух, гурыIогъошIух, шIугъэм, дэхагъэм уфапIу, уагъэгупшысэ, уиадыгабзэ укIагъэгушIужьы:\nНахь гушIуагъо щыIэп,\nИIэшIу фэди щыIэп.\nЕтIани нэмыкI къыпегъахъо усакIом:\nЦIыф Iуш зыдэс чылэр\nАдыгэ лъэпкъым паемэ, зышъхьамысыжьырэ тхэкIошхоу, чэщи мафи гупшысэшIур зылэжьырэ МэщбэшIэ Исхьакъ псауныгъэ пытэкIэ Тхьэр къетэнэу, ишIу фэбэгъонэу, гъэ мин ыгъэшIэнэу тыфэлъаIо!\nÖnceki İçerikÆмдзæвгæскæнæг (Поэт) Цъæхилты Асланбекы Фырт Йахйа-йы Цард æмæ Сфæлдыстад\nSonraki İçerikКъБР-м и олимп чемпионхэр


Home » Adyghe » 05 Acts » 22\n–Тэ тшыхэри тятэхэри, зызгъэхыижьынэу къышъосІощтым шъукъедэІу.\n2Ахэмэ Паул джуртыбзэкІэ адэгущыІэу зызэхахым, нахь заушъэфыгъ. ЕтІанэ Паул къыІуагъ:\n3–Сэ сыджурт, Киликие хэкум щыщэу Тарс къалэм сыкъыщыхъугъ. Мы къалэу Ерусалим сыщапІугъ. Гамалиил зыцІэм* ылъакъохэм адэжь сыщысэу, тятэжъхэм\n21:34 пытапІэр – Антоние зыцІэ пытапІэр ары. Рим (Рум) дзэр ащ чІэсыгъ.\n21:38 хъункІэкІо миниплІ – апсэ емыблэжьхэу яхэгъэгу фэлажьэхэу, а хъункІэкІо миниплІым Рим (Рум) къэралыгъошхом щыщхэу а хэгъэгур ашІозыубытыгъэхэм ар къызэратрахыжьыным ыуж итыгъэх. Джурт тхакІо Юсеф зыцІэм зэритхыгъэм фэдэу, Хьисэ къызэхъу нэуж я 54-рэ илъэсым а цІыфхэу яхэгъэгу фэлажьэхэрэм адрэ джуртхэм зыкъарагъэІэтыгъ.\n22:3 Гамалиил – еплъ 5:34.\nя Тэурат хабзэ фэсакъыпэу сигъэшІагъэ. Непэ шъо пстэури Тхьэм шъузэрэфэлажьэрэм фэдэ къабзэу, сыгуи сыпси етыгъэу Тхьэм сыфэлажьэ. 43иусхьаным игъогу рыкІохэрэм олІэхэфэкІэ, къин язгъэщэчыщтыгъ. СицІыфхэм ахэмэ яхъулъфыгъэхэми ябзылъфыгъэхэми Іэхъу атырязгъалъхьэти, хьапсым чІязгъадзэщтыгъэх. 5Ар зэрэшъыпкъэр дин пэщэшхоми Тхьэмэтэ Хэсэшхом* щыщ пстэуми къысфаушыхьатын алъэкІы. Ахэмэ Дамаск дэс джурт тшыхэм тхылъхэр афатхыххи къысатыгъэх. ЕтІанэ Дамаск сыкІонэу щытыгъ, а гъогум рыкІохэрэм Іэхъухэр ателъхэу сицІыфхэм Ерусалим къязгъэщэнхэшъ, титхьаматэхэм ахэмэ къин атырязгъэлъхьаным пае.\nПаул Зиусхьанэу Хьисэ игъогу зэрэтехьагъэм икъэбар\n(Апостол. 9:1-19; 26:12-18)\n6–Дамаск сыкІозэ, къалэм игъунэгъоу сызынэсым, щэджагъом дэжь ошІэ-дэмышІэу зы нэфынэ уашъом къехи, сыкъиуцухьагъ. 7ЧІыгум сытефагъэу, зы макъэ горэм къысиІоу зэхэсхыгъ:\n–«Шаул, Шаул, сыд пае къин сэ сэбгъэщэчырэ?»\n8–« О ухэта, Зиусхьан?» сІуагъэ.\n–«Назарет щыщ Хьисэу къин зэбгъэщэчырэр сэры», къысиІожьыгъ ащ. 9Сигъусэхэм нэфынэр алъэгъугъ, ау сэ къыздэгущыІагъэм ымакъэ зэхахыгъэп.\n10–«Сыда сшІэщтыр, Зиусхьан?» сІуагъэ.\n–«Къэтэджи, Дамаск кІо», къысиІожьыгъ Зиусхьаным. «О пшІэнхэу Тхьэм къыпфигъэнэфагъэхэр зэкІэ ащ дэжьым зыгорэм къыщыуиІощтых». 11А нэфынэшхом къыхэкІыкІэ сынэхэм зи амылъэгъужь зэрэхъугъэм пае, сигъусэхэм сІэ аІыгъэу Дамаск сащагъ.\n12–Ананый зыцІэу, Тэурат хабзэм итхэм арыкІоу, Тхьэм ищынагъо зыгу илъ лІы горэ Дамаск дэсыгъ. Джурт пстэуми ащ лъытэныгъэ фыряІэу щытыгъ. 13Ар садэжь къакІуи, къызбгъодахьи къысиІуагъ:\n–«Сшы Шаул, о унэхэр къэплъэжьыщтых», къысиІуагъ. Ардэдэм сынэхэр къэплъэжьхи, а лІыр сэ слъэгъугъэ.\n22:5 Тхьэмэтэ Хэсэшхом – еплъ 4:15.\n14–«Тхьэр зыфаер зэбгъэшІэнэу, Шъыпкъагъэр Зиер плъэгъунэуи ащ ымакъэ зэхэпхынэуи тятэжъхэм я Тхьэ укъигъэнэфагъ», къыІуагъ Ананый. 15«Арышъ, о Іофхэу плъэгъугъэхэмрэ зэхэпхыгъэхэмрэ цІыфхэм зэкІэ апашъхьэ къыщыпІохэзэ, Шъыпкъагъэр Зием уришыхьатыщт. 16Джы сыда зызкІэбгъэгужъорэр? Къэтэджи, зысэгъэумэхъи, Зиусхьаным елъэІуи, ащ уипсэкІодхэр угу рырегъэукъэбзыкІыжьых».\nЗиусхьаным игущыІэхэр хымэ лъэпкъхэм аригъэІунхэу\n17–ЕтІанэ Ерусалим къэзгъэзэжьи, Тхьэм иунэшхо сычІахьи, ащ сычІэтэу сызыщелъэІум, зыгорэ къысфэлъэгъуагъ. 18Хьисэ сэ слъэгъуи, ащ къысиІуагъ:\n–«ЗыгъэпсынкІи, шІэхэу Ерусалим дэкІ, сыда пІомэ шыхьатныгъэу къысфэпшІырэр адэщтэп».\n19–«Зиусхьан», къэсІожьыгъ сэ, «оркІэ шІошъхъуныгъэ зиІэхэр сэ сицІыфхэм хьапсым чІязгъадзэхэу зэрэщытыгъэри, синэгогухэм щязгъаохэу зэрэщытыгъэри мы цІыфхэм ашІэ. 20О уишыхьатэу Стефан* ылъ къызыкІагъэкІым, сэ ащ дэжьым сыщытыгъ. ЗэраукІыгъэри афэздагъ, зыукІыгъэхэми ящыгъынхэр афэсыухъумагъэх».\n21–«КІожь», къысиІуагъ Зиусхьаным. «Хымэ лъэпкъхэм адэжь чыжьэу узгъэкІощт».\nПаулрэ Римыдзэ пэщэшхомрэ\n22Паул мы гущыІэхэр къеІохэфэ нэс, цІыфхэр едэІущтыгъэх. Джащыгъум мэкъэшхокІэ къэзэрэгъэкууагъэх:\n–А лІыр дунаим техыжь. Псэунэу фэшъуашэп!\n23Ахэр къэзэрэгъэкуохэзэ, ящыгъынхэр дадзыехэзэ, сапэр датэкъуаещтыгъ. 24Джащыгъум дзэ пэщэшхом дзэлІхэм Паул пытапІэм аригъэщагъ. ЦІыфхэр Паул пэуцухэзэ, арэущтэу зыкІэкуохэрэр зэригъэшІэным пае, къамыщкІэ еохэзэ еупчІынхэу дзэ пэщэшхом дзэлІхэм унашъо афишІыгъ. 25КъамыщкІэ Паул еонхэм пае, шъо кІапсэхэмкІэ зырапхым, Паул ащ дэжьым щыт дзэ пащэм риІуагъ:\n22:20 Стефан – еплъ 7:57-60.\n–ХьыкумышІэм ыпашъхьэ ишъумыщэу, рим цІыфхэм* ащыщэу зыгорэм къамыщкІэ шъуеонэу шъуихабзэкІэ хъущта?\n26Дзэ пащэм ар зызэхехым, дзэ пэщэшхом ыдэжь кІуи, ар ригъэшІагъ.\n–Сыда пшІэщтыр? Мы лІыр рим цІыфхэм ащыщ,– риІуагъ ащ.\n27Дзэ пэщэшхор Паул къыбгъодахьи къыриІуагъ:\n–КъысаІу! О рим цІыфхэм уащыща?\n–Сащыщ,– къыІуагъ Паул.\n28–Рим цІыфхэм сащыщ хъуным пае, ахъщабэ тезгъэкІодагъ,– къыІуагъ дзэ пэщэшхом.\n–Сэ рим цІыфэу сыкъэхъугъ,– къыІуагъ Паул.\n29Паул еупчІынхэу щытыгъэхэр занкІэу зэкІэкІожьыгъэх. Дзэ пэщэшхом Паул рим цІыфхэм зэращыщыр къызешІэм, дзэлІхэм Паул Іэхъу зэрэтыраригъэлъхьагъэм пае, щынагъэ.\nТхьэмэтэ Хэсэшхом ыпашъхьэ Паул зэрэращагъэр\n30ЯтІонэрэ мафэм джуртхэм Паул зэрагъэмысагъэр дзэ пэщэшхом зэригъэшІэпэнэу фэягъэти, дзэлІхэм Паул къаригъэтІэтэжьи, дин пэщэшхохэри Тхьэмэтэ Хэсэшхом щыщ пстэури зэрэугъоинхэу унашъо ышІыгъ. ЕтІанэ Паул къыщи, апашъхьэ къыригъэуцуагъ.


Зэнэкъокъур тшIогъэшIэгъон — Адыгэ макъ\nРеспубликэм футболымкIэ икIымэфэ зэнэкъокъу хэлажьэхэрэ командэхэу апшъэрэ купым хэтхэм ятIонэрэ ешIэгъухэр тыгъэгъазэм и 1-м яIагъэх.\n«Спортмастер» — «Фыщт» — 1:2, «МФОК-Ошъутен» — «ЧIыгушъхь» — 0:3, «Урожай» — «Картонтара-СШОР» — 5:1.\n«Дорожник» — «Ошъутен» — 1:5.\n«Фыщтым» иешIакIохэу Виталий Власовымрэ Александр Нартиковымрэ зэрызэ «Спортмастерым» икъэлапчъэ Iэгуаор дадзагъ. ХъокIон Заур «Спортмастерым» къыхэщыгъ, хъагъэм Iэгуаор ридзагъ.\n«ЧIыгушъхьэм» хэтэу Антон Винниковым тIогъогогъо, Шэртан Бислъан зэ «МФОК-Ошъутенэм» икъэлапчъэ Iэгуаор дадзагъ.\n«Картонтара-СШОР-м» зэIукIэгъур дэгъоу ыублагъ, Зезэрэхьэ Артур «Урожаим» икъэлапчъэ Iэгуаор дахэу дидзагъ. Тульскэм иешIакIохэм ягуетыныгъэ къырамыгъэIыхэу апэкIэ илъыщтыгъэх. Денис Крыловым гъогогъуищэ, Александр Филипповымрэ Валерий Яковлевымрэ зэрызэ хъагъэм Iэгуаор радзи, 5:1-у текIоныгъэр къыдахыгъ.\n«Ошъутенэм» иешIакIохэу Мэзлэукъо Рустамрэ Такълый Руслъанрэ тIорытIо, Щыко Руслъан зэ «Дорожникым» икъэлапчъэ Iэгуаор дадзагъ. Iащэ Анзор «Дорожникым» хэт. Метрэ 15 фэдизкIэ къэлапчъэу зыпэчыжьэм лъэшэу дауи, хъагъэм Iэгуаор щычэрэгъугъ. «Дорожникыр» дэеу ешIагъэу тлъытэрэп, «Ошъутенэр» иIэпэIэсэныгъэкIэ нахь лъэшыгъ.\n1. «Ошъутен» — 6\n2. «Урожай» — 6\n3. «ЧIыгушъхь» — 6\n4. «Картонтара» — 3\n5. «Фыщт» — 3\n6. «Спортмастер» — 0\n7. МФОК – 0\nЯ 3-рэ зэIукIэгъухэр\n«Фыщт» — «Картонтара»\n«Ошъутен» — «Спортмастер»\n«Дорожник» — МФОК.\nПчэдыжьым сыхьатыр 10-м стадионэу «Юностым» щаублэщтых.\nЗэнэкъокъум изэхэщакIохэм ащыщхэу Сергей Двойниковымрэ Пэнэшъу Мыхьамодэрэ къызэрэтаIуа— гъэу, судьяхэм япшъэрылъхэр дэгъоу агъэцакIэх. ЕшIакIохэм гуетыныгъэ ахэлъ. Футболыр зышIогъэшIэгъонхэу зэIукIэгъухэм яплъыхэрэм загъэпсэфынымкIэ амалышIухэр яIэх.\nУрысыем и Къэралыгъо Думэ идепутатэу Хьасанэкъо Мурат, республикэм спортымкIэ иIофышIэхэр ешIэгъухэм яплъыгъэх.\nСурэтым итхэр: «Урожаир» «Картонтара-СШОР-м» футбол дешIэ.\nПредыдущая Начинающий фермер из Адыгеи назван в числе лучших молодых предпринимателей России\nСледущая Ныбджэгъухэр фэгушIох


Адыгэ Хэку Таймс: «Адыгабзэм идиалектхэм ясемантикэ гущыIалъэ» хъурцэ къыщдагъэкIыгъ.\n«Адыгабзэм идиалектхэм ясемантикэ гущыIалъэ» хъурцэ къыщдагъэкIыгъ.\nХъурцэ шIэныгъэлэжь ныбжьыкIэу Квахадзе Алеко къыдигъэкIыгъэ тхылъэу «Адыгабзэм идиалектхэм ясемантикэ гущыIалъ» зыфиIорэм илъэтегъэуцо къалэу Тбылыс щыкIуагъ.\nТхылъыр къыдигъэкIгъ Адыгэ культурэм игупчэу Хъурцэ къэлэ шъхьаIым дэтым. Гупчэм джырэкIэ Алеко щэлажьэ. ТхылъыкIэм фэгъэхьыгъэу зэIукIэр зыщыкIогъэ Джавахишвили Иванэ ыцIэ зыхьрэ апшъэрэ еджапIэм къекIолIагъэх ныбжьыкIэм икIэлэегъаджэхэр, иIофшIэгъухэр, иныбджэгъухэр.\nГущыIалъэр Квахадзе Алеко иапэрэ тхылъ. ШIэныгъэлэжь нахьыжъхэу зэIукIэм щыIагъэхэм къызэрэхагъэщыгъэмкIэ, тхылъыр монографием нахьри нахь ин. Нахь лъапI. Алеко адыгабзэмкIэ икIэлэегъэджагъэр Тбылыс щыпсэурэ Адыгеим щыщ шIэныгъэлэжьэу Уджыхъу Тамар. Ащ ишIуагъэкIэ Алеко адыгабзэм хэшIыкI фыриIэ хъугъэу ныбжьыкIэм къыхегъэщы. Адыгабзэм джаущтэу мафэм сыхьатихым кIахьэу ахэр пылъыщтыгъэх. ДжырэкIэ Алеко адыгабзэкIэ мэгущыIэ.\nФитыныгъэ Радиом игущыIэгъугъэ Квахадзе Алеко къызэриIуатэрэмкIэ, итхылъ ыгъэпсынымкIэ къиныгъоу зэутэкIыгъэмэ ащыщ ар Урысыем щыIэ адыгэ хэкухэу, адыгабзкIэ дэгъоу зыщыгущыIэхэрэм зэрэмыкIошъугъэр. Ащ иушъхьагъу гъунэгъу къэралыгъом Хъурцэм ицIыфхэмкIэ кIоныр зэрэхьылъэр. ХэкIыпIэу шIэныгъэлэжь ныбжьыкIэм къыгъотыгъэмэ ащыщ интернетыр. Джаущтэу Адыгеим щыщхэм, ащ лъэпкъэгъоу къэкIожьыгъэхэм скайпымкIэ адэгущыIэрэ ищыкIэгъэ Iофыр Алеко ыгъэцэкIагъ. Мыщ фэшъхьафэу, Тыркуем зыщэIэм адыгэ къуаджэхэр къыкIухьэрэ адыгэ гущыIэхэу игущыIалъэ дэхьагъэхэр ыугъоигъэх.\nКвахадзе Алеко: Мы тхылъым зэкIэ адыгэбзэ диалектхэмэ афэгъэхьыгъэ материалхэр хэлъ. ГущыIалъэм илъэситIо сыдэлэжьагъ. Сэ шапсыгъэ, быслъынэй материал сиIагъэп. Ащ пае интернет, скайп згъэфедагъэх.\nФитыныгъэ Радиом игущыIэгъугъэ Квахадзе Алеко игухэлъхэм ащыщ урысыбзэкIэ кIи инджылызыбзэкIэ игущыIалъэ зэридзэкIынэу. Ащ фэшъхьафэу, илъэситIум ыуж доктор шIэныгъэ лъэгапIэр зэригъэгъотыным пае адыгэ-абхъаз бзэхэм афэгъэхьыгъэу IэшIагъэ ытхымэ шIоигъу.


Республика Адыгея - Республикэм исоциальнэ-экономикэ хэхъоныгъэ иIофыгъохэм атегущыIагъэх\nРеспубликэм исоциальнэ-экономикэ хэхъоныгъэ иIофыгъохэм атегущыIагъэх\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Мурат Москва зэкIом ФедерациемкIэ Советым и Тхьаматэу\nВалентина Матвиенкэм зэIукIэгъу дыриIагъ.\nЗэдэгущыIэгъум хэлэжьагъ Адыгеим ыцIэкIэ парламентым иапшъэрэ палатэ илIыкIоу, ФедерациемкIэ Советым и Комитетэу регламентымрэ парламент IофшIэным изэхэщэнрэ афэгъэзагъэм хэтэу Хъопсэрыкъо Муратэ.\nЗэIукIэгъум Адыгэ Республикэм исоциальнэ-экономикэ хэхъоныгъэ иIофыгъохэм щатегущыIагъэх.\nВалентина Матвиенкэм къыхигъэщыгъ депутатхэм нахь шIогъэ ин къытэу Iоф ашIэным ыкIи законодательнэ хабзэм ипшъэрылъхэр зэрифэшъуашэу ыгъэцэкIэнхэм апае республикэм и Парламент Iофышхо зэрэзэшIуихырэр.\nКъумпIыл Мурат къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, республикэм цIыф лъэпкъ зэфэшъхьафхэм къахэкIыгъэхэу щыпсэухэрэм ыкIи дин зэмылIэужыгъохэр зылэжьхэрэм азыфагу зэгурыIоныгъэ-зэзэгъыныгъэ илъ, Адыгеим иэкономикэ тапэкIи хэхъоныгъэ ышIынымкIэ ащ ишIуагъэ къэкIо. «Адыгэ Республикэм ихэхъоныгъэкIэ анахь мэхьанэ зиIэхэм ащыщых предпринимательствэм IэпыIэгъу етыгъэнымрэ инвестициехэр нахьыбэу къызфэгъэфедэгъэнхэмрэ», — къыIуагъ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцакIэрэм.\nАдыгеим щыпсэурэ цIыфхэм яфедэхэм якъэухъумэн фэгъэхьыгъэ зигъо Iофыгъохэм язэшIохын чанэу къызэрэхэлажьэрэм пае ФедерациемкIэ Советым зэрэфэразэр КъумпIыл Мурат къыIуагъ.


Адыгабзэр орэдым щэжъынчы | Адыгэ Макъ\nАдыгабзэр орэдым щэжъынчы\nАвтор: Редакция\t/ 15.03.2019\t/ КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nАдыгабзэмрэ тхыбзэмрэ я Мафэ зэфищагъэхэр республикэм и Къэралыгъо филармоние тыгъуасэ щызэIукIагъэх.\nАдыгэ Республикэм искусствэхэмкIэ икIэлэцIыкIу еджапIэу Лъэцэрыкъо Кимэ ыцIэ зыхьырэм зыщызыгъасэу Гъуагъо Дамир иапэрэ игъэкIотыгъэ концертэу филаромонием щызэхащагъэм республикэм ипщынэо цIэрыIоу ЛIыбзыу Аслъан, ансамблэхэу «Жъыур», «Тыжьыныр», фэшъхьафхэри хэлэжьагъэх.\nЗэхахьэр зезыщэгъэ ТIэшъу Светланэ изэфэхьысыжьхэм къащыхигъэщыгъ Гъуагъо Дамир республикэм, Урысыем, IэкIыб хэгъэгухэм ащыкIорэ фестиваль-зэнэкъокъухэм щытхъуцIэхэр къазэращыдихыгъэр, дунаим щызэлъашIэрэ ансамблэу «Налмэсым» хэтэу концертхэм зэрахэлажьэрэр.\nДамир ижъырэ адыгэ орэдхэр егъэжъынчых, шыкIэпщынэм ибзэпсхэр «къегъэгущыIэх».\n«Аулъэ Олэгъэй изэфакIу», «Абрэдж Нухьэ иорэд», Кавказ заом лIыхъужъныгъэ щызезыхьэгъэ Тыгъужъыкъо Къызбэч фэгъэхьыгъэ орэдыр, фэшъхьафхэри зэхахьэм щыIугъэх.\nНэгэрэкъо Казбек, Абыдэ Артур, Iапыщ Бебарс, Жарэкъо Шыумаф, нэмыкIхэм яIэпэIэсэныгъэ зэхахьэм къыщагъэлъэгъуагъ. А. Абыдэр орэдыIу, ижъырэ адыгэ музыкальнэ Iэмэ-псымэхэмкIэ мэкъамэхэр къырегъаIох. Нэгэрэкъо Казбек къамылапщ, орэдыIу, хьатыякIу, фэшъхьафхэм афэгъэсагъ.\nГъуагъо Дамир ныбжьыкIэми, искусствэм хэшIыкIэу фыриIэм уегъэгушхо, «Тыжьыным» ихудожественнэ пащ. Лъэпкъ искусствэм шIукIэ щашIэрэ ГъукIэ Замудин ипащэу шыкIэпщынэм зыфигъэсагъ. Орэд къыIонымкIэ ипащэр Чэсэбый Тэмар. Лъэпкъ искусствэм зэрэфэщагъэм ишIуагъэкIэ Д. Гъуагъом адыгабзэри нахь ыгъэлъапIэ хъугъэ.\nСихъу Джэнэти мэкъэ IэтыгъэкIэ лъэпкъ орэдыр къыIуагъ. Адыгэ шэн-хабзэхэм, нысэищым, нэмыкIхэм афэгъэхьыгъэ едзыгъохэр гъэшIэгъоных, пIуныгъэ мэхьанэу яIэм уегъэгъуазэ.\nКонцертым изэхэщэнкIэ IэпыIэгъу къафэхъугъэхэ Едыдж Мэмэт, Чэтэо Ибрахьим, Ольга Ивановам, ЛIыбзыу Аслъан, Бэгъэрэт Сэфэрбый, Сэралп Мадинэ, IутIыжъ Асе, нэмыкIхэм «тхьашъуегъэпсэу» араIожьыгъ.\nРеспубликэм гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ и Министерствэ иIофышIэу Мамый Марыет, бзэхэм язэгъэшIэн и Гупчэу «Активым» ипащэу Едыдж Мэмэт, искусствэхэмкIэ кIэлэцIыкIу еджапIэу К. Лъэцэрыкъом ыцIэ зыхьырэм ипащэу Андзэрэкъо Марзыет зэхахьэм къыщыгущыIагъэх, адыгабзэмрэ тхыбзэмрэ я Мафэ IофшIэгъэ дэгъухэмкIэ зэрэхагъэунэфыкIырэр къыхагъэщыгъ.\nСурэтым итхэр: концертым хэлэжьагъэхэм ащыщхэр.


Коллегием изэхэсыгъу — Адыгэ макъ\nАР-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ и Министерствэ иколлегие зичэзыу зэхэсыгъо тыгъуасэ иIагъ. Iофыгъуабэхэм ащ ащатегущыIагъэх.\nАпэ зигугъу ашIыгъэр автотранспортыр зезыгъэкIорэ водительхэм якъэгъэхьазырын зэрэзэхэщагъэр ары. Ащ фэгъэхьыгъэу игъэкIотыгъэу къэгущыIагъ министерствэм иотделэу уплъэкIуным ыкIи лицензие ятыгъэным фэгъэзагъэм ипащэу Марина Михайловскаяр.\nАвтоеджапIэу республикэм итхэм Iоф ашIэнэу фитыныгъэ язытырэр гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ Министерствэр ары. Ащ елъытыгъэу уплъэкIунхэр зышIынэу зипшъэрылъыри министерствэр ары. УплъэкIунэу мы аужырэ уахътэм зэхищагъэм икIэуххэм игъэкIотыгъэу отделым ипащэ къатегущыIагъ, щыкIагъэу щыIэхэр къыхигъэщыгъэх, автоеджапIэу хэбзэгъэуцугъэр зыукъуагъэу, фитыныгъэ ямыIэу Iоф зышIэу къыхагъэщыгъэхэм ацIэ къыриIуагъ. Ащ фэдэу тхылъыпIэхэм адресыр атетэу, ау еджапIэр щымыIэу районхэм ащагъэунэфыгъ.\nЩыкIагъэу мы лъэныкъомкIэ IофшIэным къыхагъэщыгъэхэм яхьылIагъэу министрэу Хъуажъ Аминэт кIэух зэфэхьысыжьхэр къышIызэ къызэриIуагъэмкIэ, непэ автомашинэр зезыфэрэр зэреджагъэм елъытыгъ гъогум зэрэщызекIощтыр гъогурыкIоныр зэрэщынэгъончъэщтыр.\n— Хэбзэгъэуцугъэм ыпашъхьэ зэкIэри щызэфэд, ар зыукъуагъэхэм пхъашэу адэзекIогъэн фае, — къыIуагъ министрэм.\nЯтIонэрэ Iофыгъор къэралыгъо кIэух аттестацием изэхэщэн ищыкIэгъэ IофышIэхэм якъэгъэхьазырын фэгъэхьыгъагъ. АщкIэ къэгущыIагъ шIэныгъэхэм яхэгъэхъон пылъ республикэ институтым ипащэ иIэнатIэ зыгъэцэкIэрэ Нэгъой Джанщыр. Ащ зэхэсыгъом упчIэхэр щыратыгъэх, щыкIагъэхэм ядэгъэзыжьын ынаIэ тырырагъэдзагъ.\nАщ къыкIэлъыкIоу зэхэсыгъом къыщыгущыIагъэх министерствэм иотделхэм япащэхэр, Адыгэ Республикэм икъэралыгъо аттестационнэ къулыкъу иIофышIэхэр ыкIи нэмыкIхэр.\nПредыдущая ГумэкIыгъор щагъэзыягъ\nСледущая АдыгабзэмкIэ заушэтыгъ


Iоныгъом бэнэщтхэр къахэщыгъэх — Адыгэ макъ\nIоныгъом бэнэщтхэр къахэщыгъэх\nРедактор 02.06.2021 02.06.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\nКъыблэм дзюдомкIэ изэнэкъокъу Мыекъуапэ щыкIуагъ. Шъолъырхэм ябэнэкIо анахь лъэшхэр алырэгъум щызэIукIагъэх.\nАдыгэ Республикэм ихэшыпыкIыгъэ командэ ятIонэрэ чIыпIэр къыдихыгъ. Краснодар краим щыщхэм апэрэ чIыпIэр ахьыгъ, Волгоград хэкум къикIыгъэхэм ящэнэрэ чIыпIэр афагъэшъошагъ. Ростов, Астрахань хэкухэм, Къырым, Къалмыкъым дзюдомкIэ ябэнакIохэри зэIукIэгъухэм ахэлэжьагъэх.\nКраснодар краим ихэшыпыкIыгъэ командэ хэтхэу Нэгъуцу зэшхэу Абрек, кг 66-рэ, Казбек, кг 73-рэ, апэрэ чIыпIэхэр къыдахыгъэх, ахэр ТIуапсэ щыщых. Тренерхэу Нэгъуцу Джамболэтрэ Шъхьэлэхъо Зауррэ агъасэх. НэбгыритIури Джамболэт ыкъох.\nРеспубликэм ихэшыпыкIыгъэ командэ хэтэу ЦIыкIу Рэмэзан, кг 60, апэрэ чIыпIэр къыдихыгъ, тренерхэр Джарымэкъо Рустам, Шъэумэн Байзэт. ЦIыкIушъо Асхьад, кг 60, джэрзыр къыхьыгъ, тренерхэр Хьакурынэ дамир, Акъущ Мыхьамод.\nТао Адамэ, кг 66-рэ, тыжьыныр къыдихыгъ, тренерыр Хьакурынэ Дамир. Къуижъ Бислъан, кг 73-рэ, ятIонэрэ чIыпIэр къыдихыгъ, тренерыр Беданыкъо Рэмэзан.\nАдыгеим щапIугъэ ШъэоцIыкIу Айдэмыр Къырым икомандэ фэбэнагъ. Нарт шъаом, кг 81-рэ, дышъэр къыдихыгъ, тренерхэр Акъущ Мыхьамод, Юрий Решетников.\nОрдэн Заур, кг 81-рэ, Датхъужъ Алый, кг 90-рэ, Хьакурынэ Хьазрэт, кг 100, Акопян Вардкез, кг 100-м къехъу, ящэнэрэ чIыпIэхэр къыдахыгъэх. Тренерхэр Беданыкъо Рэмэзан, КIубэ Хьамед, Хьакурынэ Дамир.\nПшъашъэхэри яонтэгъугъэхэм ялъытыгъэу зэнэкъокъум щыбэнагъэх. Ульяна Ткаченкэм, кг 48-рэ, ятIонэрэ чIыпIэр къыдихыгъ, тренерхэр Адзынэ Алый, Мерэм Саид. Къэлэбый Рузан, кг 52-рэ, тыжьыныр къыхьыгъ, тренерхэр Беданыкъо Байзэт, Роман Оробцов.\nАнна Лодневам, кг 63-рэ, Тулпэрэ Данэ, кг 78-м къехъу, ящэнэрэ чIыпIэхэр къахьыгъэх. Тренерхэр Адзынэ Алый, Мерэм Саид, КIубэ Хьамед.\n— Хъулъфыгъэхэм язэнэкъокъу медальхэр къыщыдэзыхыгъэхэр, пшъашъэхэм язэIукIэгъухэм апэрэ чIыпIитIур къащызыхьыгъэхэр Урысыем икIэух зэIукIэгъухэм ахэлэжьэщтых, — къытиIуагъ Адыгэ Республикэм дзюдомкIэ испорт еджапIэу Кобл Якъубэ ыцIэ зыхьырэм ипащэу Бастэ Сэлымэ. — 2021-рэ илъэсым Iоныгъо мазэм и 23 — 28-м хэгъэгум изэнэкъокъу Мыекъуапэ щыкIощт.\nСурэтхэм арытхэр: дзюдомкIэ мэбанэх; тыжьыныр къыдэзыхыгъэ Къэлэбый Рузан.\nПредыдущая ЯешIакIэ уегъэгушIо\nСледущая Мамыр щыIакIэм фэбэнагъ


Адыгабзэм фэлэжьэщт » Адыги.RU - Новости Адыгеи, история, культура и традиции адыгов (черкесов)\nАдыги - Новости Адыгеи, история, культура и традиции » Новости » Адыгабзэм фэлэжьэщт\nАдыгабзэм изэгъэшIэнкIэ проектнэ офис тыгъуасэ къыщызэIуахыгъ гуманитар ушэтынхэмкIэ Адыгэ республикэ институтэу КIэрэщэ Тембот ыцIэ зыхьырэм. Ащ ипащэр институтым иIэшъхьэтетэу ЛIыIужъу Адам. Адыгабзэм изэгъэшIэнкIэ проектнэ офис тыгъуасэ къыщызэIуахыгъ гуманитар ушэтынхэмкIэ Адыгэ республикэ институтэу КIэрэщэ Тембот ыцIэ зыхьырэм. Ащ ипащэр институтым иIэшъхьэтетэу ЛIыIужъу Адам.\nАдыгабзэм изэгъэшIэнкIэ проектнэ офис тыгъуасэ къыщызэIуахыгъ гуманитар ушэтынхэмкIэ Адыгэ республикэ институтэу КIэрэщэ Тембот ыцIэ зыхьырэм. Ащ ипащэр институтым иIэшъхьэтетэу ЛIыIужъу Адам.\nАдыгабзэм изэгъэшIэн, ащ икъызэтегъэнэжьын лъэхъаным къыздихьыгъэ зэхъокIыныгъэхэри къыдыхэлъытагъэу лъэныкъо пстэумкIи къекIолIэгъэныр проектнэ офисым ипшъэрылъ. Аужырэ уахътэм тыбзэ зэрэчIэтынэрэм пстэури щыгъуаз. Ар ушъхьагъубэмэ къапкъырэкIы. Ахэм зэу ащыщ тхылъыкIэхэу лъэхъаным диштэхэрэр, егъэджэкIэ амалыкIэхэу бгъэфедэшъущтхэр зэхэугуфыкIыгъэу зэрэщымыIэхэр, электроннэ шъуашэм ахэр илъхьэгъэнхэ зэрэфаер, унагъохэм Iоф адэшIэгъэныр, нэмыкIыбэхэри. Мы зэпстэуми адэлэжьэщт купхэр гъэнэфэгъэнхэ фае. Шъугу къэдгъэкIыжьын, мы офисым игъэпсынкIэ унашъор зыщашIыгъэр адыгабзэмкIэ Советэу Адыгеим и ЛIышъхьэ дэжь щызэхэщагъэм иаужырэ зэхэсыгъоу икIыгъэ илъэсым ыкIэм щыIагъэр ары. Лъэныкъорыгъазэу щымытэу, гумэкIыгъо пстэури зэкIэлъыкIоу зыщызэхафыщт къулыкъу гъэпсыгъэн зэрэфаер КъумпIыл Мурат ащ къыщыриIотыкIыгъ. Джы егъэжьапIэр щыIэ хъугъэ – шIэныгъэмрэ гъэсэныгъэмрэкIэ, культурэмкIэ министерствэхэм яIофышIэхэр, шIэныгъэлэжьхэр, Адыгэ Хасэм илIыкIохэр, адыгабзэмкIэ кIэлэегъаджэхэр, егъэджэн шIыкIэхэр зэхэзыгъэуцохэрэр проектнэ офисым хэхьагъэх. КIэлэцIыкIу IыгъыпIэм къыщыублагъэу еджапIэр къаухыфэ кIэлэцIыкIухэм адыгабзэм изэгъэшIэн зэпамыгъэуным тегъэпсыхьэгъэ IофшIэныр зэкIэлъыкIоу агъэцэкIэщт, ар зэрагъэпсыщт шIыкIэм икъыхэхын зэкIэми апэ зэшIуахыщтыр. Зэхэсыгъом зыщытегущыIэгъэхэ Iофыгъохэм нахь игъэкIотыгъэу тикъыкIэлъыкIорэ къыдэкIыгъо шъуащигъэгъозэщт.


Адыгэ быракъым и Мафэ апэрэу мэлылъфэгъум и 25-м агъэмэфэкIыгъ »\nДунаим щыпсэурэ адыгэмэ ямэфэкIхэм джыри зы мафэ къахэхъуагъэу плъытэ хъущт. Дунэе Адыгэ Хасэр кIэщакIо фэхъуи, адыгэ быракъым и Мафэ апэрэу мэлылъфэгъум и 25-м агъэмэфэкIыгъ.\nАдыгэ Республикэм икъэлэ шъхьаIэу Мыекъуапэ иплощадэу В.И. Лениным ыцIэ зыхьырэр мэфэкI шъуашэкIэ «фэпагъэу» щытыгъ. Республикэм культурэмкIэ и Министерствэ ишIуагъэкIэ пчэгум сценэшхоу къыщызэIуахыгъэм адыгэ быракъэу жъогъо 12-р, щэбзи 3-р къызыхэлыдыкIыхэрэр лъэгъупхъэу щаIэтыгъ. Адыгэ быракъхэр аIыгъэу къуаджэхэм къарыкIыгъэхэри пчэгум къихьагъэх.\nОбщественнэ движениеу «Адыгэ Хасэм» итхьаматэу Хьэпэе Арамбый зэхахьэр пэублэ гущыIэкIэ къызэIуихыгъ. Адыгэ быракъым и Мафэ тилъэпкъэгъухэм дунаим зэрэщыхагъэунэфыкIырэр гушIогъошхокIэ ылъытагъ. Адыгэ быракъыр Адыгэ хэгъэгум и Къэралыгъо быракъ хъугъэ. Зэлъэпкъэгъухэр зэфэзыщэрэмэ адыгэ быракъыр ащыщэу ащ къыIуагъ.\nШIэныгъэлэжьэу, адыгэ быракъым итарихъ изэгъэшIэн пылъэу Къуекъо Асфар мэфэкIым къыщыгущыIагъ. НахьыпэкIэ адыгэмэ быракъым мэхьанэ ин зэрэратыщтыгъэр, зы быракъ тилъэпкъэгъумэ яIэ зэхъум нахь зэрэзэкъоуцуагъэхэр, зэпэуцужьыныгъэхэр адыгэ лъэпкъымэ къызыхамыгъэфэнхэм фэшI ягулъытэ къэзыIэтыгъэмэ адыгэ быракъыр зэращыщыр щыIэныгъэм къыхэхыгъэ щысэхэмкIэ къыIотагъэх.\nСурэтышI-модельер цIэрыIоу, АР-м и Къэралыгъо шIухьафтын къызыфагъэшъошагъэу СтIашъу Юрэ адыгэ шъуашэу ыдыгъэхэм адыгэ быракъыр зэращигъэфедагъэр иIофшIагъэхэмкIэ къыгъэлъэгъуагъ. МГГТК-м истудентхэм адыгэ шъуашэхэр ащыгъэу сценэм къытехьагъэх. Мамырныгъэм игъэпытэн, лъэпкъхэр зэгурыIонхэм, зэзэгъыныгъэ азыфагу илъыным афэгъэхьыгъэ адыгэ шъуашэхэр псэ апытэу къыбдэгущыIэхэрэм фэдэх. Адыгэ шъуашэхэу ООН-м, Адыгэ Республикэм афэгъэхьыгъэхэр зылъэгъугъэхэм лъэшэу ашIогъэшIэгъоныгъ.\nУрысыемрэ Адыгэ Республикэмрэ ябыракъхэу пчэгум щаIэтыгъэхэм, гъатхэм зыкъыщызэIузыхыгъэ чъыгхэм пчэгур къагъэдахэщтыгъ. Зэхахьэм хэлэжьэрэ ныбжьыкIэхэм лъэпкъ шъуашэр зыщыгъэу ахэтыр бэ, мэфэкIым къекIолIагъэхэр дахэу фэпагъэх. Тыркуем, Сирием, Иорданием, Израиль, нэмыкIхэми къарыкIыжьыгъэ тилъэпкъэгъухэри нэплъэгъум итых.\nСтIашъу Яхьем, Бгъэнэ Алый, Бэрзэдж Убых, МэщфэшIу Нэдждэт, Бажь Кая, МэфэшIукъо Щангул, Едыдж Мэмэт, Нэпсэу Нихьад, Едыдж Батырай, Хъодэ Аднан, нэмыкI тилъэпкъэгъухэу хэкум къэзыгъэзэжьыгъэхэр нэгушIох, мэфэкIыр зэдагощы, къашъом хилъэсагъэхэуи тэлъэгъух.\nРеспубликэм культурэмкIэ иминистрэу Чэмышъо Гъазый, ащ иIофшIэгъухэу ШъэуапцIэкъо Аминэт, Шъхьэлэхъо Светланэ, Шэуджэн Бэлэ мэфэкIым гущыIэгъу тащыфэхъугъ. Нэбгырэ шъэ пчъагъэ пчэгум къызэрихьагъэр, пчыхьэзэхахьэм зэрэхэлажьэхэрэр ягуап.\n- Апэрэу мэфэкIыр зэхэщагъэ хъугъэ, - къаIуатэ Чэмышъо Гъазыйрэ Хьэпэе Арамбыйрэ. - ТызытегущыIэмэ тшIоигъор едгъэжьэгъэ Iофыр зэрэлъыдгъэкIэтэщтыр ары.\nИскусствэхэмкIэ Адыгэ Республикэ колледжым, Адыгэ къэралыгъо университетым, Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым, нэмыкIхэми ястудентхэр мэфэкIым щыуджыгъэх. Режиссер Iофыгъомэ афэгъэзэгъэ Къулэ Амэрбый ыгъэсэрэ кIэлэеджакIохэр, икIалэхэр пчэгум къызэрэщышъуагъэхэм изакъоми, ащ фэдэ мэфэкIхэр лъэшэу тищыкIагъэхэу плъытэн фае. Къэлэшъэо Амина джыри цIыкIуми, адыгэ шъуашэр щыгъэу Чэмышъо Гъазый, нэмыкIхэми дахэу, узыIэпищэу къадэшъуагъ.\nАдыгэ быракъым ифэшъошэ уасэ фэшIыгъэн зэрэфаери пчыхьэзэхахьэм къыхэщыгъэшъ, мэфэкIым тигъэшIыгъэ гупшысэхэм афэгъэхьыгъэ тхыгъэхэр «Адыгэ макъэм» къыхиутыщтых.\nОпубликовал administrator, 30-04-2010, 11:39. Просмотров: 2918


Рассказым фэIэпэIэсагъ | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 18.01.2019\t/ КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nСимэ нычэпэ чъыягъэп хъатэу. ЗэкIэри къызэрэкIыгъэр зэрэгушIогъащэр ары. Ащ ищыIэныгъэ мыгъэ зы зэхъокIыныгъэ фэхъугъ: чэмымэ щабэ къызэракIихыгъэм пае орден къыратыгъ, исурэти хэку гъэзетым къырадзагъ. А пстэумэ гупшысэ IэшIуби, гумэкI шъэфыби къапыкIыгъ. Iофэу пшIагъэм щытхъурэ дахэрэ къырыуаIо хъумэ, ащ къинэу хэплъэгъуагъэри нахь пщэгъупшэжьы.\nЗы гукъэо закъу Симэ иIагъэр: гушIуакIо къыфэкIогъэ пстэумэ ягъунэгъу лIыжъ шIагъоу Къарэкъо Хъусен ахилъэгъуагъэп. Ар зыфихьын ымышIэу Симэ Къарэкъомэ адэжькIэ тыгъуасэ заулэрэ плъагъэ, ау лIыжъыр щагум дилъэгъуагъэп. «ЗыгорэкIэ ыгу къытэбгъагъэмэ…» зэриIожьыгъэ, ау ащкIэ IэубытыпIэ ышIын фэдэ зи къыгъотыгъэп.\n…Пчэдыжьым жьы дэдэу Симэ унэм къызекIым ылъэгъугъэр ыгъэшIэгъуагъ: осым дунаир зэлъигъэсэигъ, ащ фэдэ ос ин илъэсишъэ къэзыгъэшIэгъэ лIыжъ жэкIэфми къашIэжьырэпщтын! Унэ цIыкIумэ япхъэшъхьакIэ нэсы. Зы тIэкIурэ осым хаплъэмэ-плъызэу щытыгъ. ЕтIанэ къыгъэзэжьи, лIым екIуалIи, къыгъэущыгъ:\n— Тэдж, Асхьад, осым тычIигъэсэягъ!\n— Къесыгъэмэ чIыгум тефэн, — къыIуи Асхьад, фэмычэф шIагъоу зызэригъэзэкIыгъ.\n— Адэ щылъыба унэр къызэхецIыцIэфэ…\n— Арэу лъэшэу къесыгъэуи? — лIыр псынкIэу пIэгум къитIысхьагъ, зифапи шIэхэу унэм икIыгъ. «Зыгорэ шIэгъэн фае нахь хъухэщтэп», — ыIозэ унэм къихьажьыгъ.\n— Фермэм щыхъурэр джы хэт ышIэрэ… ПсынкIэу кIогъэн фае, — Симэ зызэтыригъэпсыхьэ фежьагъ.\n— Ори некIо.\n— Сыд пай? Былымахъохэр орэкIохэба! Сэ конторэм сыриIофышI. Тиунашъхьэ осыр къетэкъохыгъэн фае… Iофэу сиIэм гъунэ иIэп…\n— УмыкIоба, адэ, сэ сежьагъ. — Симэ хьанцэр къыштагъ.\n— Осым ухэлIыхьан, — зэ шъхьакIэ Асхьад къыIуагъ, етIанэ «сэри сыкъыбдэкIон» ыIуи, шъузым ыуж ихьагъ.\nТыдэ уплъагъэми гъогу щыIэжьыгъэп. Осыр бгъапэм къынэсы, плъакъо къыщыпIэтын плъэкIырэп, птхъузэ, уапэкIэ укIон фае… Асхьад хьанцэр ыIыгъэу шъузым ыпэ ит, гъогур хеуты, ау нэбгыритIур мэгужъо. Тыгъоспчыхьэ былымахъомэ янахьыбэр фермэм къытекIыжьыгъагъ, джы чэмхэр мыщых, яшхыни, яфэIо-фашIи зышIэн цIыфэу фермэм тетыр мэкIэн фае… Асхьад жъоплъы хъугъэ, зызэригъэзэкIи яунэкIэ плъагъэ:\n— Эх, шъуз хъупхъэ цIыкIу, фермэм тэкIо, ау тиунэ чIыгум щылъэу тыкъытефэжьыщт.\n— Хьау, ар унэ пытэ цIыкIу.\n— Илъэс 50 ыгъэшIагъ, ори ащ фэдиз бгъашIэмэ, «упытэ цIыкIумэ» теплъын, — Асхьад ащ зыкъыпешIыжьы, ауми ыпэкIэ макIо. — ЧъыIэ олIа? — зыкъызэрегъэзэкIышъ, Симэ къеупчIы.\nАу Симэ чъыIэ лIэрэп, мапэ нахь. Дунаим зы нэбгырэ закъуи къыщымыхъыерэм фэд, макъи лъакъи къэIурэп. Тыдэ щыIэха адрэ чэмыщ шъузхэри, былымахъохэри?! Ащ фэдизэуи фермэри чыжьэп шъыу, зы километрэ хъущтэп, ау непэ гъогур къин. Джащ тетэу нэбгыритIур сыхьатныкъо фэдизрэ кIуагъэ — гъогум ызыныкъо акIугъ.\n— Джы къэнэжьыгъэр бэп, — еIо Симэ.\n— Адэ чъэри нэсыба, — къесэмэркъэугъ Асхьадэ. Губжыгъашъо фэдэу зишIызэ къыпегъохыжьы, — о зэкIэмэ анахь Iофышхо птелъым фэд, ощ нахь цIыф бырсыр сигъашIэм сырихьылIагъэп.\n— Адэ тыгъоспчыхьэ сэщ нахь шъэбэ цIыкIу щымыIэу пIощтыгъэба?\n— ТIэкIу тычэфыти сыпщытхъугъагъ ныIэп. О слъэгъурэм, къыпщытхъухэ къэси нахьые охъу.\n— Ащ нахьыбэу укъысщымытхъужь, сшIошъ хъужьыщтэп.\nАр Асхьад зэхимых фэдэ зешIы, къеIо:\n— Тыкъэшхэн фэягъ, тыхэукъуагъ.\nШыуитIу къакIэхьагъ. Ыпэ итыр фермэм иучетчикэу Шумаф, адрэр – былымахъоу Пэтэрэз.\n— Батэкъохэр, зэрэбынэу шъуежьэжьыгъа, сыд къэхъугъи, шъыу!\n— Къэхъугъэр пшIэщтэп уишъуз ыкъогъу укъосыкIэ, фермэм унэсмэ пшIэщт! — Асхьади зегъэлIыхъужъы…\n— Асхьад, джы о бгъэзэжьыми хъун, — Пэтэрэз джыри къыхэгъохъукIы. Ау ыдэрэп! «Мыщ сыкъынэсыгъэу згъэзэжьыхэнэп».\n…Мэфэ реным замыгъэпсэфэу Iоф ашIагъ, къакъырмэ осыр атыратхъугъ, нэмыкI фэIо-фашIи къагъэнагъэп. Симэ зэ тIысыгъэп, загъэпсэфыгъэп. Гъогоу зэшъхьэгъусэ хъупхъэхэм хаутыгъэм нэмыкIхэр — чэмыщхэр, былымахъохэр рыкIуагъэх. ЛIымрэ шъузымрэ ядэжь къэкIожьхэзэ, лIым мырэущтэу ыIуагъ: — ОшIа, Сим, непэ зыгорэ сыгу къихьагъ. Стих сыусыгъэ.\n— Сыд стих ар? – ыгъэшIэгъуагъ шъузым.\n— Кушъэ орэд зыфаIорэм фэд. Сим… Мыдэ къедэIу.\nКIалэр ыгъэхъыерэм фэдэу шъабэу ежь зигъэхъыезэ, ащ къырегъажьэ: Уикушъэпсхэр дэнэпсырыблэу, СикIал, усэгъэхъый, ПIэ цIыкIухэр умыгъэхъублаблэу, Чъые, сицIыкIужъый!\n— Мощ ыгу къэкIыгъэр! — щхыгъэ шъуз цIыкIур. — Ара адэ зэкIэ зэрэхъурэр? — къыкIэупчIагъ. — СатыриплI нахь мыхъурэ орэд мэхъуа?\n— КъедэIу джыри:\nУятэ Iофым фэбланэу,\nУянэ хъупхъэ ялый.\nАхэм афэдэ ори ухъунэу,\n— Ятэ ущытхъугъащ, а сатырхэр зэблэпхъумэ нахьышIу, — Симэ джыри щхыгъэ. Ащ орэдыр ыгу зэрэрихьыгъэр ыкIи гуапэ зэрэщыхъугъэр къыхэщы. Яуни къэлъэгъуагъ.\n— Сим, еплъ, тиунашъхьэ ос телъыжьэп! — гушIом хэтэу ыгъэшIагъозэ лIыр къэкууагъ.\n— Тыгъэм ыгъэжъугъ.\n— ЕIу ар зымышIэрэм, нысэ дах!\nНэбгыритIур щагум къыдэхьажьыгъ, гъунэгъу кIэлэцIыкIоу джэгоу дэтым зеупчIыхэм къыIотагъэр мары: Къарэкъо лIыжъыр Симэ дэжь гушIуакIо къэкIогъагъ, ау унэм зи зыремыгъуатэм, унашъхьэм телъ осыр къыритэкъохи кIожьыгъэ.\n— Ащ нэмыкIэуи кушъэ дахэ къышъуфихьыгъ ащ, коридорым ит… — къыпигъэхъуагъ кIэлэцIыкIум.\nЛIымрэ шъузымрэ хъугъэр къагурымыIоу зэ зэплъыжьыгъэх, коридорым илъэдагъэх, шъыпкъэ: кушъэ шIыгъэ дахэ ит. Симэ ынэкIушъхьэхэр къэушэплъыгъэх, гуIэзэ, кушъэр унэм зыдырихьагъ. Асхьади тIэкIу къэщхыпцIыгъ, ау ар зыфэщхыпцIыгъэр гъунэгъу кIэлэцIыкIум къышIагъэп.


17 Ephesians / Ефес\nЗИІЭХЭУ ЕФЕС КЪАЛЭМ ДЭСХЭМ\nСэ сы Паул. Тхьэр фэягъэти, Исус Христос иапостолэу* сыхъугъ. Шъо, Тхьэм ицІыф лъапІэхэу, Ефес къалэм* дэсхэу, Исус Христос зыгу илъхэу, ежьым фэшъыпкъэхэм, мы тхылъыр къышъуфэсэтхы.\nХристос тыгухэм зэрарылъым пае, гурэ псэрэкІэ Тхьэм ынэшІу къызэрэтщифэрэр\n3Тхьэу ти Зиусхьанэу Исус Христос Ятэ щытхъушхор ий. Христос тыгухэм зэрарылъым пае, уашъом епхыгъэу, лъэныкъо пстэумкІи гурэ псэрэкІэ Тхьэм ынэшІу къыт-\n1:1 апостол – еплъ Гал. 1:1.\n1:1 Ефес къалэр – Асие хэкоу Рим къэралыгъошхом щыщым икъэлэшхоу щытыгъ. А хэкур джырэ Тыркуем итыгъэ къохьапІэ лъэныкъом итыгъ.\nщифагъ. 4Сыда пІомэ Тхьэм дунаер къыгъэхъуным ыпэкІэ, Христос тыгухэм зэрарылъымкІэ ежь ибынхэм ащыщ тыхъунэу тыкъыхихыгъ, тыгухэр къабзэхэу, лажьэ зи тимыІэу, шІулъэгъуныгъэ тыгухэм арылъэу ежь ыпашъхьэ тыщыпсэуным пае. 5Исус Христос Іофэу ышІэщтым пае, Тхьэм ежь ибынхэм афэдэу тидэнэу бэшІагъэу тигъэнэфагъ, игъоу зэрилъытагъэм ыкІи ыгу хэлъыгъэм тетэу. 6Арэущтэу зыфишІагъэр ищытхъушхо тетэу ынэшІу къызэрэтщифагъэм пае, тэ щытхъу фэтшІынэу ары. Сыда пІомэ Тхьэм ежь Ыкъоу шІу ылъэгъурэм инэу ынэшІу къытщыригъэфагъ. 7Христос ылъэу къащым щыкІэкІыгъэмкІэ тэ тшъхьэ ыщэфыжьыгъ, типсэкІодхэри къытфигъэгъугъэх Тхьэм ынэшІу щыфэныгъэшхом тетэу. 8ЗэхэшІыкІыныгъэ пстэумрэ гурыІоныгъэ пстэумрэ ягъусэу Тхьэм ынэшІу щыфэныгъэшхор къытэнигъэсыгъ. 9Тхьэм игухэлъ шъэфэу Христос ригъэгъэцэкІэнэу ыухыгъэр игъоу зэрилъытагъэм тетэу къыдгуригъэІуагъ. 10Тхьэм игухэлъэу игъо къызыскІэ ыгъэцэкІэщтыр, уашъохэми чІылъэми щыІэр зэкІэ зы ышІыхэзэ, Христос итетыгъо ыІэчІэгъ чІигъэуцоныр ары.\n11Христос тыгухэм зэрарылъым пае, Тхьэм тэри ІэхьышІур къытлъигъэсыгъ. Тхьэм гухэлъэу ыухыгъэм тетэу, а ІэхьышІур къытлъысынэу бэшІагъэу тигъэнэфагъ. Ежьыр ары игухэлърэ зыфаемрэ атетэу Іоф пстэури зыгъэцакІэрэр. 12Тхьэм арэущтэу зыфишІагъэр тэ апэрэхэу Христос щыгугъыхэу, пэплъагъэхэм Тхьэм илъытэныгъэшхо щытхъу фэтшІынэу ары. 13Шъо шъугухэми Христос арылъ хъугъэ. Христос шъугухэм арылъ зыхъугъэр шъыпкъагъэм ехьылІэгъэ къэбарэу, шъумыкІодэу шъукъэзыгъэнэжьырэ къэбарышІур зызэхэшъухыгъэр ары. ХристоскІэ шІошъхъуныгъэ шъуиІэ зэхъум, Тхьэм ежь Ыпсэ ЛъапІэу тыкъызэригъэгугъагъэр мыхъурым* фэдэу шъугухэм къарилъхьагъ. 14Тэ, Тхьэм ицІыфхэу щытхэм, тшъхьэхэр ыщэфыжьхэфэ, ІэхьышІур тэ къызэрэтлъигъэсыщтымкІэ Тхьэм Ыпсэ ЛъапІэ тишэсы*, Тхьэм илъытэныгъэшхо щытхъу фэтшІыным пае.\n1:13 мыхъур – арапыбзэкІэ «хъытым», тыркубзэкІи «мыхьыр» зыфаІорэр ары.\n1:14 шэсы – зыгорэм ыуасэ щыщэу ыпэкІэ бгъэтІылъырэр ары. ГущыІэм пае, унэ горэ къэпщэфынэу уфаемэ, ыуасэ щыщэу ыпэкІэ бгъэтІылъырэ ахъщэр ары. А бгъэтІылъырэм къегъэшъыпкъэ къанэрэ уасэр зэряптыщтыр.\nПаул Тхьэм зэрелъэІурэр\n15Арышъ, Зиусхьанэу ИсускІэ шІошъхъуныгъэу шъуиІэмрэ шІулъэгъуныгъэу Тхьэм ицІыф лъапІэхэм афышъуиІэмрэ якъэбар зызэхэсхыгъэм щегъэжьагъэу, 16Тхьэм селъэІу зыхъукІэ, шъуигугъу сэшІы ыкІи шъощ пае Тхьэм щытхъу фэсэшІы зэпыт. 17Ти Зиусхьанэу Исус Христос и Тхьэу, щытхъушхо зиІэ Ты лъапІэм сызэрелъэІурэр, шъо ежьыр нахьышІоу шъушІэным пае, ежь Ыпсэ ЛъапІэу зэхэшІыкІыныгъэ тиІэу зыгъэхъурэри, Тхьэр зыфэдэр къытфэзыгъэнафэрэри шъугухэм къарилъхьанэу ары. 18Шъугухэр къыгъэплъэжьынхэуи Тхьэм селъэІу. Ащ фэдэу сызфелъэІурэр гугъапІэу Тхьэр къызфышъоджагъэр шъушІэнэу ары, ицІыф лъапІэхэм тырягъусэу щытхъушхо зиІэ Іэхьышхоу къытлъигъэсырэри 19шъушІэнэу ары, тэ, шІошъхъуныгъэ зиІэхэм, тыгухэм арылъэу, Тхьэм илъэкІыныгъэшхоу гъунэ зимыІэри шъушІэнэу ары. 20А лъэкІыныгъэшхор зыфэдэр лъэкІыныгъэшхоу Тхьэм Христос лІагъэхэм къызэрахигъэтэджыкІыжьэу, иджабгъукІэ уашъом зэрыщызыгуигъэтІысхьагъэр ары. 21Іэшъхьэтетхэми, тетыгъо зиІэ пстэуми, кІочІэшхо пстэуми, пэщэ пстэуми, мы дунаем имызакъоу къэкІощт дунаеми зигугъу щашІырэ цІэ пстэуми Тхьэм Христос апшъэ ышІыгъ. 22Тхьэм щыІэ пстэури Христос ылъэгу чІэгъ чІигъэуцуи, зэкІэми апшъэ щыІэнэуи, чылыс зэІукІэм ышъхьэу щытынэуи ыгъэнэфагъ. 23Чылыс зэІукІэр Христос ыпкъ фэд. Христосэу тыдэкІи щыІэ пстэуми щыкІагъэ зи ямыІэу, икъугъэу зыгъэхъурэр икъугъэу чылыс зэІукІэм хэлъ.\nТхьэм шІу ылъэгъурэ бынхэу шъузэрэщытым пае, ежьым илъэужхэм шъуарыкІу. 2Христос шІу тилъэгъуи, мэ ІэшІу зыпихырэ тынэуи Тхьэм ыгу зэІурэ къурмэныпхъэуи тэщ пае ыпсэ зэритыгъэм фэдэу, шІулъэгъуныгъэ шъугухэм арылъэу шъузекІу.\n3Ау Тхьэм ицІыф лъапІэхэм зэряфэшъуашэм фэдэу, зинэ шІэным, е сыд щыщырэ гумыкъэбзагъэм, е нэйпсыягъэм ягугъу шъуадэжь щышъушІы хъущтэп. 4ЕмыкІу гущыІэныр, делагъэ гущыІэныр, мыхъун сэмэркъэуныр шъо къышъуфэшъуашэп, Тхьэм ищытхъу шъушІын фае нахь. 5Сыда пІомэ мы Іофыр зэжъугъашІэ: Зинэ зышІэрэ цІыфым, е зыгу мыкъабзэ цІыфым, е нэйпсые цІыфым – ащ фэдэ цІыфым тхьэ нэпцІыр ыгъэлъапІэу мэхъу- Христосрэ Тхьэрэ я ТетыгъошхокІэ Іахьэ къылъысыщтэп. 6ГущыІэ мыщыухэкІэ зыми зыкъешъумыгъэгъапцІ, сыда пІомэ ащ фэдэ Іофхэм апае Тхьэм емыдэІухэрэм игубж къалъигъэсыщт. 7Арышъ, ащ фэдэ цІыфхэм гъусэ шъуафэмыхъу.\n8Сыда пІомэ зэгорэм шІункІыгъэм шъуфэдэу шъущытыгъагъ, ау джы Зиусхьаныр шъугухэм зэрарылъым пае, нэфынэу шъухъугъ. Нэфынэм ибынхэр зекІонхэ зэрэфаем фэдэу шъузекІу, 9сыда пІомэ нэфынэм шІугъэу къыхэкІырэр шІугъэ пстэури, зэфэныгъэ пстэури, шъыпкъэгъэ пстэури ары. 10Зиусхьаным Іофхэу игъоу ылъытэхэрэр жъугъэунэфых ыкІи зэжъугъашІэх. 11ПкІэ зимыІэ шІункІыгъэ Іофхэм шъуиІоф ахэшъумылъхь, ау а Іофхэр зыфэдэхэр жъугъэнафэх. 12Сыда пІомэ ащ фэдэ цІыфхэм Іофхэу шъэфэу ашІэхэрэм ягугъу пшІынри емыкІу. 13Ау нэфынэм Іофхэр зэкІэ къызигъэнафэхэкІэ, ахэр къэлъагъох, сыда пІомэ къэлъагъорэ пстэури нэфынэу мэхъу. 14Джары мырэущтэу зыкІаІорэр:\n«О, чъыерэр, къэущыжь, лІагъэхэм къахэтэджыкІыжьи, Христос нэфынэр къыптригъэпсэщт».\n15Арышъ, шъузэрэзекІорэм инэу шъуфэсакъ, зэхэшІыкІыныгъэ зимыІэхэм шъуафэмыдэу, зэхэшІыкІыныгъэ зиІэхэм шъуафэдэу шъузекІу. 16Игъор блэшъумыгъэкІ, сыда пІомэ мы мафэхэр бзаджэхэшъ ары. 17Арышъ, шъумыгупшысэу шъумызекІу, Зиусхьаныр зыфаери зыгурыжъугъаІу. 18СэнэпсымкІэ зышъумыгъэуташъу. Ащ къыхэкІырэр мыхъомышІэ псэукІэр ары. Тхьэм Ыпсэ ЛъапІи икъугъэу шъугухэм арыжъугъэлъ. 19ОрэдхэмкІи, тхьэщытху орэдхэмкІи, Тхьэм Ыпсэ ЛъапІэ шъугухэм къарилъхьэрэ орэдхэмкІи шъузэдэгущыІ. Шъугу етыгъэу Зиусхьаным щытхъу фэшъушІэу, ежьым пае орэд къашъуІо. 20Ти Зиусхьанэу Исус Христос ыцІэкІэ Іоф пстэуми апае Тхьэу Ты лъапІэм щытхъу фэшъушІ зэпыт.\n21Христос ищынагъо шъугухэм арылъэу, шъузэфэІорышІ.\nШъузымрэ лІымрэ зэрэзэфыщытынхэ фаер\n22Шъо, шъузхэр, Зиусхьаным шъузэрэфэІорышІэрэм фэдэу, шъуилІыхэми шъуафэІорышІ. 23Сыда пІомэ Христос чылыс зэІукІэм ышъхьэу зэрэщытым фэдэу, лІыри ишъуз ышъхьэу щыт. Чылыс зэІукІэр Христос ыпкъэу щыт, ежьыри ары а пкъыр мыкІодэу къэзыгъэнэжьырэр. 24Чылыс зэІукІэр Христос зэрэфэІорышІэрэм фэдэу, шъузыри сыд щыщымкІи илІ фэІорышІэн фае.\n25Христос чылыс зэІукІэр шІу ылъэгъоу, ыпсэ ащ зэрэфитыгъэм фэдэу, хэтрэ лІи ишъуз шІу ерэлъэгъу. 26Христос ыпсэ зыфитыгъэр псыкІи* игущыІэхэмкІи чылыс зэІукІэм щыщхэр ыгъэкъабзэхэу, ахэмэ гукъэбзагъэ яІэ хъунэу ары. 27Ащ нэмыкІэу, Христос ыпсэ зыфитыгъэр чылыс зэІукІэм идэхагъэкІэ, бжьыгъэ, е зэлъагъэ, е ащ фэдэ щыкІагъэ зи имыІэу, гукъэбзагъэ иІэу, лажьэ зи имыІэу, ежь ыпашъхьэ ригъэуцонэу ары.\n28Ащ фэдэу лІым ыпкъы унае фэдэу ишъуз шІу ылъэгъун фае. Зишъуз шІу зылъэгъурэм ышъхьэ шІу елъэгъужьы.\n29Зыми ежьым ыпкъ зыкІи ыуджэгъужьыгъэп, ау пкъым ищыкІагъэр регъэгъоты ыкІи егугъу, Зиусхьаныр чылыс\n5:26 псыкІэ – умэхъыныр (еплъ Маттэ 3:1) ары зыфиІорэр.\nзэІукІэм зэрегугъурэм фэдэу; 30сыда пІомэ Христос ыпкъ тыщыщ, ыл тыщыщ, икъупшъхьэхэми тащыщ. 31Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм зэрарытым фэдэу,* «Ащ къыхэкІыкІэ лІыр ятэ-янэхэм ахэкІынышъ, ишъуз гъусэ фэхъунышъ, а тІури зыпкъ хъущтых». 32А гущыІэхэм шъэфэу ахэлъыр шъэфышху: Сэ къызэрэзгурыІорэмкІэ, а гущыІэхэр зэхьылІагъэхэр Христосрэ чылыс зэІукІэмрэ ары. 33Арэущтэу шъуащыщ пэпчъ ежь ышъхьэ шІу зэрилъэгъурэм фэдэу, ишъузи шІу ерэлъэгъу. Шъузыми илІ лъытэныгъэ ферэшІ.\nЯтэ-янэхэмрэ ялъфыгъэхэмрэ зэрэзэфыщытынхэ фаер\nШъо, бынхэр, Зиусхьаныр шъугухэм зэрарылъым пае, шъуятэ-шъуянэхэм шъуядэІу. Арэущтэу зышъушІыкІэ, тэрэзэу шъозекІо. 2«Уятэрэ уянэрэ лъытэныгъэ афэшІ», ыІуи, джары апэрэ унашъоу* Тхьэм мы гъэгугъэныгъэр зэрипхыгъэр, мырэущтэу ыІозэ, 3«шІугъэ къыохъулІэным ыкІи бэрэ мы дунаем ущыпсэуным пае».\n4Шъо, тыхэри, шъуибынхэр шъумыгъэгубжых, ау Зиусхьаныр зэрэфаем тетэу, шъупІух ыкІи агурыжъугъаІу.\nУнэІутхэмрэ тхьаматэхэмрэ зэрэзэфыщытынхэ фаер\n5Шъо, унэІутхэр, мы дунаем шъутетыфэ, шъуитхьаматэхэм шъуащыщынэу, шъугухэри кІэзэзхэу шъуядэІу, гу шъыпкъэкІи Христос шъузэредэІурэм фэдэу, ахэми шъуядэІу. 6ШъуядэІу сэІо, ау агу къызэдгъэІун шъуІоу, анэхэмкІэ гъунэ къызэрэшъулъафырэм ыдэжь изакъоп, ау Христос шъузэрэфэлажьэрэм пае, сыдигъуи шъугу етыгъэу шъуядэІузэ, Тхьэр зыфаер жъугъэцакІэ. 7ЦІыфхэм шъузэрафэлажьэрэм фэдэу орэмыхъу, Зиусхьаным шъузэрэфэлажьэрэм фэдэу, шъуигуапэу шъуитхьаматэхэм\n5:31 Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм зэрарытым фэдэу – еплъ Пегъымбар Мусэ апэрэ тхылъэу ытхыгъэм 2:24.\n6:2-3 унашъор – еплъ Пегъымбар Мусэ ятфэнэрэ тхылъэу ытхыгъэм 5:16.\nшъуафэлажь, 8сыда пІомэ хэт щыщ цІыфми, унэІутми шъхьафитми, сыд фэдэ шІугъэ ышІэми, иІэхьышІу Зиусхьаным ащ къызэрэлъигъэсыщтыр шъо шъошІэ.\n9Шъо, тхьаматэхэр, шъори шъуиунэІутхэм джащ фэдэу шъуадэзекІоу, пхъэшагъэкІэ шъуапэмыгъокІ, сыда пІомэ шъо бгъуитІуми а зы Зиусхьаныр уашъом зэрэщышъуиІэр шъошІэшъ ары. Ар цІыфхэм ятеплъэ емыплъэу, цІыф пстэури изэфэдэхэу щытых.\n10Аужыпкъэм Зиусхьаным илъэкІыныгъэшхокІэ кІуачІэ зижъугъаІ. 11Тхьэм иІэшэ-шъуашэхэмкІэ зэкІэ зышъуфап, шэйтаным итхьагъэпцІыгъэ гухэлъхэм шъуапэуцужьыным пае. 12Сыда пІомэ тызэзаохэрэр лымрэ лъымрэ къахэхъукІыгъэ цІыфхэр арэп, ау джынэпцІэ Іэшъхьэтетхэри, тетыгъо зиІэхэри, мы дунэе шІункІым ипэщэшхоу джынапцІэхэри, бзэджагъэм иджынапцІэу ошъо лъэныкъомкІэ щыІэхэри ары. 13Арышъ, Тхьэм иІэшэшъуашэхэр къэшъуІэтых, мэфаер къызыскІэ, шъузэкІэмыкІожьыным ыкІи зэкІэми шъузатекІо ужым шъулъакъохэм шъуатетыным пае. 14Джащ фэдэу пытэу шъущыт; шъыпкъагъэр шъуибгырыпхым фэдэу зижъугъаІ; шъыпкъагъэу Тхьэм ыдэжькІэ тиІэри ашъоджанэм фэдэу зыщышъулъ. 15Тхьэм ежьым тешІужьыгъэу тызэригъэхъурэм икъэбарышІу жъугъэІуным ихьазырыни цуакъэхэм афэдэу зыщышъулъ. 16Ахэмэ анэмыкІэу, шІошъхъуныгъэр мэІум* фэдэу къэшъуІэт. АщкІэ шэйтаным ищэу плъыгъэхэр жъугъэкІосэнхэ шъулъэкІыщт. 17ШъумыкІодэу Тхьэм шъукъызэригъэнэжьырэр танджэм фэдэу къэшъуІэт. Сэшхоу Тхьэм Ыпсэ ЛъапІэ къышъуитырэр къэшъуІэт. А сэшхор Тхьэм игущыІэхэр ары. 18Сыдигъуи Тхьэм Ыпсэ ЛъапІэ илъэкІыныгъэкІэ тхьэлъэІу пстэумкІи шъуелъэІу, шъуищыкІагъэмкІи Тхьэм шъуелъэІу. Шъусакъэу ыкІи шъуемызэщэу Тхьэм ицІыф лъапІэхэм зэкІэмэ шъуафелъэІу зэпыт.\n19Сэщ паий, сыжэ зызэтесхыкІэ, къэбарышІум ишъэф гушхоныгъэкІэ къэсІонхэу гущыІэхэр Тхьэм сыгу къы-\n6:16 мэІу – пасэм дзэлІхэм гъучІ хъурэешхоу чатэм пэІуадзэу аІыгъыщтыгъэр ары.\nрилъхьанхэу шъуелъэІу. 20Іэхъу-лъэхъу къыстыралъхьагъэу, мы къэбарышІум сырилІыкІу. КъэбарышІур гушхоныгъэкІэ къызэрэсІон фаем фэдэу къэсІонэу Тхьэм шъукъысфелъэІу.\n21Шъори сикъэбархэмрэ Іофхэу сшІэхэрэмрэ шъушІэнхэм пае, шІу тлъэгъурэ тшы Тихик* зэкІэ шъуигъэшІэщт. Ар Зиусхьаным иІофкІэ шъыпкъагъэкІэ ІэпыІэгъоу щыт. 22Мы Іоф дэдэу тиІофхэр зытетхэр шъуигъэшІэнри шъуигъэгушхонри ары Тихик шъуадэжь къызфэзгъакІорэр.\n23Тхьэу Ты лъапІэмрэ Зиусхьанэу Исус Христосрэ тшыхэм гупсэфыныгъэрэ шІулъэгъуныгъэу шІошъхъуныгъэ зигъусэмрэ къарарэт. 24МыкІодыжьын шІулъэгъуныгъэ зиІэхэу, ти Зиусхьанэу Исус шІу зылъэгъухэрэм Тхьэм ынэшІу къащерэф. Амин.\n6:21 Тихик – еплъ Кол. 4:7.


Лъым хэлъыр мэбзэрабзэ — Адыгэ макъ\nКушъэ орэдым къыщежьагъэр щыIэныгъэм щычIэунэщтэп. Адыгэкъалэ искусствэхэмкIэ кIэлэцIыкIу еджапIэу дэтым икIэлэегъаджэу, Адыгэ Республикэм культурэмкIэ изаслуженнэ IофышIэу Хьэкомэ Симэ исэнэхьат еплъыкIэу фыриIэр сабыигъом къыщежьагъэу елъытэ.\nАдыгэ лъэпкъ искусствэм щызэлъашIэрэ орэдыIоу Бэрэтэрэ Хьабидэт кушъэр ыгъэхъыезэ, ижъырэ къэбархэр къыIотэнхэр шэнышIу фэхъугъагъ. Хьэкомэ Симэ насып фэхъугъэр макIэп. Ар Бэрэтармэ япхъу, ицIыкIугъом къыщегъэжьагъэу адыгэ орэдхэм ядэIущтыгъ, зэхихырэм ыгъэгушхощтыгъ. ОрэдыIо мыхъугъэми, кIэлэеджакIохэр музыкэм фигъэсэнхэмкIэ сэнэхьатэу къыхихыгъэр шIогъэшIэгъон, егъэлъапIэ, Бэрэтэрэ Хьабидэт шIукIэ къытегущыIэ.\nИскусствэхэмкIэ училищыр, Адыгэ къэралыгъо университетым музыкэмкIэ ифакультет С. Хьэкуамэм къыухыгъэх. КIэлэегъэджэ дэгъухэр сыдигъуи иIагъэх. ФортепианэмкIэ, пщынэмкIэ орэдышъохэр къырегъаIох. Композитор цIэрыIоу Тхьабысым Умарэ къызыхъугъэр илъэс 80 зэрэхъугъэм фэгъэхьыгъэ зэнэкъокъоу Къунчыкъохьаблэ щыкIуагъэм пщынаоу Хьэкомэ Симэ апэрэ чIыпIэр къыщыдихыгъ.\n— Анахьэу сэ сызыгъэгушIорэр езгъаджэхэрэм фестивальхэм гъэхъагъэ ащашIы зыхъукIэ ары, — къеIуатэ Хьэкомэ Симэ. — Москва, Краснодар, Налщык, Мыекъуапэ, Шъачэ, нэмыкIхэм Адыгэкъалэ ипщынаохэр ащыIагъэх, щытхъуцIэхэр къащахьыгъэх. Шэуджэн Абрек, Дыхъу Хьазрэт, Бэшкэкъо Щамил, Хъодэ Бислъан, Ахэджэго Амир, фэшъхьафхэри искусствэхэмкIэ къалэм иеджапIэ къычIатIупщыгъэх. ШъхьакIумыдэ Хьаджыслъан, ПщыукIхэу Амиррэ Альбертрэ, Хьэкомэ Дамир, Блэгъожъ Эдуард, фэшъхьафхэм пщынэр «къагъэгущыIэ». ИнтернетымкIэ Дунэе зэнэкъокъоу ныбжьыкIэхэм азыфагу щызэхащагъэм Блэгъожъ Эдуард, ХъокIо Муратэ, ШъхьакIумыдэ Хьаджыслъанэ хагъэунэфыкIырэ чIыпIэхэр къыщахьыгъэх.\n— Республикэ тиIэ зыхъугъэм къыщыублагъэу адыгэ лъэпкъ искусствэм нахь зиушъомбгъугъ, — тизэдэгущыIэгъу лъегъэкIуатэ Хьэкомэ Симэ. — Едгъэджэрэ пщынаохэр пчыхьэзэхахьэхэм ахэлажьэх, нысащэхэм пщынэр ащагъэбзэрабзэ, типщынэо цIэрыIоу Лъэцэрыкъо Кимэ фэгъэхьыгъэ шIэжь зэхахьэу Адыгэкъалэ щыкIуагъэм яIэпэIэсэныгъэ къыщагъэлъэгъуагъ. Адыгэ быракъым и Мафэ зыфагъэхьазыры.\nАдыгэ Республикэм и Конституцие къыщеIо адыгабзэмрэ урысыбзэмрэ къэралыгъуабзэхэу тиреспубликэ зэриIэхэр. Музыкальнэ искусствэм пылъ ныбжьыкIэхэм фольклорым зыщагъэгъуазэ, Адыгэ Республикэм икъэралыгъо гъэпсыкIэ игъэпытэн яIахьышIу хашIыхьэ. Музыкальнэ искусствэм ыбзэрэ адыгабзэмрэ зэпхыгъэхэу щыIэныгъэм щагъэфедэх. Лъым хэлъ хъугъэ лъэпкъ мэкъамэр щыIэныгъэм щэжъынчы. Хьэкомэ Симэ ригъэджэрэ кIалэхэм лъэпкъ гупшысэ яI, щыIэныгъэм зыкъыщагъотынымкIэ музыкэр IэпыIэгъушIу афэхъу.\nХьэкомэ Симэ непэ имэфэкI маф. Унэгъо дахэ ащ иI. Инасып зыдилъэгъужьзэ исэнэхьат тапэкIи фэлэжьэнэу Тхьэм тыфелъэIу. Опсэу, Сим! БэгъашIэ охъу, бгъасэхэрэм Адыгэ Республикэм ищытхъу нахь лъагэу аIэтынэу, адыгэ музыкэр дуна-\nим зэрэщагъэIурэм хагъэхъонэу афэтэIо.\nСурэтхэм арытхэр: Хьэкомэ Сим; ригъаджэхэрэр.\nПредыдущая Открытие Черкесии. Картографические источники о черкесах и Черкесии XIV — XVIII веков\nСледущая Смоленскэ Iэгу къыщытфытеох


Культурэр — лъэпкъым игушъхьэ IофшIагъ — Адыгэ макъ\nКультурэр — лъэпкъым игушъхьэ IофшIагъ\nРедактор 29.03.2016 КУЛЬТУРЭР\nИлъэс къэс гъэтхапэм и 25-р, Урысыем культурэмкIэ иIофышIэхэм я Мафэу хагъэунэфыкIы. УФ-м и Президент и УнашъокIэ шышъхьэIум и 27-м 2007-рэ илъэсым къыщыкIэдзагъэу мы мэфэкIыр щыIэ хъугъэ.\nТворческэ сэнэхьатхэр зиIэ пстэумэ, шIэныгъэ къодыехэр арымырэу, гупшысэкIэ-хабзэхэр, сэнаущыгъэр, сэмэркъэу дахэр зыхэлъхэм мы мафэр ямэфэкIэу алъытэ. Ахэм ащыщых музей IофышIэхэу блэкIыгъэр зыухъумэхэу ыкIи къэкIощтым фэлажьэхэрэр; тхылъеджапIэхэр, тхыгъэ хэутыгъабэр — тхылъ, журнал, гъэзет, гущыIалъэхэр, энциклопедиехэр — тарихъыр зэкIэ къызщыIотагъэхэр къэзгъэгъунэхэрэр; театрэхэр, дунэе классическэ культурэм пэблагъэ тызышIыхэрэр; лъэпкъ культурэ гупчэхэу шэн-хабзэхэр, зэхэтыкIэ-шIыкIэхэр зымыгъэкIодыхэрэр. Мыхэм зэкIэм зэфэдэу культурэр алэжьы, лъагъэкIуатэ.\nГъэтхапэм и 25-м, 2016-рэ илъэсым мэфэкI тхылъ къэгъэлъэгъонэу «Культура — духовный опыт нации» зыфиIорэр АР-м и Лъэпкъ тхылъеджапIэ къыщызэIуахыгъ. УФ-м и Къэралыгъо программэу «Культура России на 2012 — 2018 годы» ыкIи АР-м и Къэралыгъо программэу «Адыгеим икультурэ кIэнхэм якъэухъумэн. 2014 — 2016-рэ илъэсхэм» зыфиIохэрэм къадыхэлъытагъэу Iофтхьабзэр зэхащагъ.\nМэфэкI къэгъэлъэгъоным изэхэтыкIэ-гъэпсыкIэ къытегущыIагъ Лъэпкъ тхылъеджапIэм краеведениемкIэ иотдел иIофышIэу Хомякова Оксана.\nIофтхьабзэм икъызэIухын хэлэжьагъэх Лъэпкъ, ныбжьыкIэ ыкIи кIэлэцIыкIу тхылъеджапIэхэм яIофышIэхэр.\nМэфэкI тхылъ къэгъэлъэгъоным иэкспозициеу «Культура — духовный опыт нации» зыфиIорэр Iахьи 4-у зэтеутыгъагъ:\nI-рэ пычыгъом «Джырэ Урысыем икультурэ политик» зэреджагъэхэр. Мыщ къыщагъэлъэгъуагъэх культурэм фэгъэхьыгъэ документхэр, хэгъэгу мэхьанэ зиIэ тхылъхэр. ГущыIэм пае, академикэу Д. С. Лихачевым итхылъитIоу тхыгъэ зэфэшъхьафхэр ыкIи Урысыем икультурэ кIэнкIэ къиIотыкIынхэр зыдэт томитIур.\nЯ II-рэ къэгъэлъэгъон пычыгъор «Хэгъэгу культурэм ихьас» зыфиIорэр ары. Мыщ хэхьэгъэ материалхэм Урысыем итарихъ культурэ ыкIи иискусствэ уфагъэнэIуасэ. Тхылъ зэготхэм хэгъэгум иIофышIэшхохэу культурэр ыкIи искусствэр зылэжьыхэрэр нэм къыкIагъэуцох. Анахь зэлъашIэрэ музеишхохэу — Московскэ Кремлым и Къэралыгъо музей, Къэралыгъо Эрмитажым, Урысые музеим, Третьяковскэ галереем ахэр къатегущыIэх. Адыгэ Республикэм икультурэ IофшIапIэхэри, ахэм Iоф ащызышIэхэрэри, культурэр зыухъумэу ыкIи ащ хахъо фэзышIыхэрэри мы разделым къеIуатэх.\nЯ III-рэ Iахьым «ЦIыфхэм гушIуагъор яптыныр» цIэу иIэр. ЗэкIэ тиреспубликэ ит культурэ IофшIапIэхэм яхьылIэгъэ литературэр къыщагъэлъагъо. АР-м культурэмкIэ и Министерствэ иунашъохэм, игупшысэхэм къапкъырыкIыхэзэ, Адыге-\nим ит культурэ IофшIапIэхэм — Лъэпкъ тхылъеджапIэм (анахьэу игъэкIотыгъэу), анахь егугъоу иIофшIэн зыгъэпсырэ тхылъеджэпIэ заулэм, АР-м и Лъэпкъ театрэ, музейхэм, АР-м и Къэралыгъо филармоние, культурэмкIэ АР-м илъэпкъ Гупчэ Iофышхоу алэжьырэр хэутыгъэ тхыгъэхэмкIэ, сурэтхэмкIэ къыщыIотагъ.\nЯ IV-рэ Iахьым Адыгеим икультурэ иIофышIэхэр къыщагъэлъэгъуагъ. Буклетхэу IофтхьабзэхэмкIэ зэхаугъэуцохи къыдагъэкIыгъэхэр, къэшъокIо ыкIи орэдыIо ансамблышхохэм, куп ныбжьыкIэхэм яколлективхэм ыкIи япащэхэм къатегущыIэхэрэр, сурэт кIэракIэхэу а зэкIэ къэзыушыхьатхэрэр щыолъэгъух.\nАР-м и Правительствэ ыкIи и ЛIышъхьэ ахэм сыдигъуи анаIэ зэрэтырагъэтырэр щыхэгъэунэфыкIыгъ.\nКультурэм иIофышIэхэм я МафэкIэ тхылъ къэгъэлъэгъон инэу Лъэпкъ тхылъеджапIэм къыщызэIуахыгъэм тхьамафэрэ Iоф ышIэщт ыкIи зышIоигъохэр еплъынхэ алъэкIыщт.\nIэшъынэ Аслъан мэфэкI къэгъэлъэгъоным сурэтыр къыщытырихыгъ.\nПредыдущая Нэджыкъохэр Щэбанэ фэразэх\nСледущая Сыд фэдэха 2016-рэ илъэс пшъэрылъ шъхьаIэхэр?


Адыгэ Хэку Таймс: Адыгэ хасэу Иорданием щыIэхэм Карак къыщыхъугъэм пае джапсалъэ къашIыгъ\nСэмэгумкIэ: Абдулахь атIуанэрэ Карак къыщыхъухэрэм алъэплъэ. Ащ идэжь щыс офицерэр Адыгэмэ ащыщ.\nТыгъэгъазэм и 21-м, Иордание хэгъэгум щыIэ Адыгэ хасэхэм, Иорданием ит къалэу Карак терористхэр къызэрэтебэнагъэхэм зэрэдырамгъащтэрэр ыкIи ахэм зэрапэуцожьыщтыхэр къыщаIоу джапсалъэ къашIыгъ.\nАщ чIэдзэжьыгъэх, Адыгэ шIышIэ хасэ гупчъэ, нахьыжъ Адыгэ хасэ, Адыгэ клубэу "Ал-Ахли", Адыгэ клубэу "НыбжьыкIэхэр" (Алджил-Алджадид), "Адыгэ культурэ дунае академикэ", Налщыч университым къыкIэкIыгъэхэм я хасэ, зэдэлэжьэныгъэ хасэу "Къамэ", Бизнес хасэу "Кубан".\nДжэпсалъэм джыри къыщаIо, Иорданием ипачъэхьэу Абдулахь атIуанэрэм зэрэкъотыщтхэр. КIэухэм, лажьэ зимыIэу къалэу Карак хэкIодагъэхэм яунагъохэм афэтхьэусыхэх.\nТыгъэгъазэм и 18-м, къалэу Карак, нэбгрэ заулэ хъурэ терористхэр милицием хэтхэм къахаохи зы куп къаукIыгъ ытIанэ ахэм чIаIэжьын агухэлъыгъ ау Иордание милициемрэ дзэмрэ терористхэм аужьы ыхьахи, зы унэгорэм къыщауцохьыхи щаукIыгъэх.


Препарат Цемид: инструкция по применению, цена, описание.\nТамоксифен (Тамоплекс): инструкция по применению, цена, описание.\nТамоксифен-Ратиофарм: инструкция по применению, цена, описание.\nТамоксифенбене: инструкция по применению, цена, описание.\nТамоксен: инструкция по применению, цена, описание.


Участковэ анахь дэгъур къыхахыщт — Адыгэ макъ\nУчастковэ анахь дэгъур къыхахыщт\nУФ-м хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ и Министерствэ кIэщакIо зыфэхъугъэ Урысые зэнэкъокъоу «Народный участковый-2020» зыфиIорэм иапэрэ едзыгъо Адыгеим щылъагъэкIуатэ. Мыгъэ Iофтхьабзэр онлайн шIыкIэм тетэу макIо.\nАР-м хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ и Министерствэ исайт шъуихьанышъ, шъугу рихьырэ къулыкъушIэм шъумакъэ фэшъутын амал шъуиI. Iоныгъом и 20-м нэс ар кIощт.\nЦIыфхэм анахьэу зыдырагъэштэгъэ, амакъэ зыфатыгъэ къулыкъушIэхэр зэнэкъокъум иятIонэрэ уцугъо щызэIукIэщтых. Республикэ мэхьанэ зиIэ Iофтхьабзэр 2020-рэ илъэсым чъэпыогъум и 7-м щегъэжьагъэу и 16-м нэс рагъэкIокIыщт. Ащ текIоныгъэр къыщыдэзыхырэм, Адыгеир ящэнэрэ федеральнэ едзыгъом къыщигъэлъэгъощт.\nПолициемрэ обществэмрэ зэпхыныгъэу яIэр гъэпытэгъэным, цIыфхэм хэбзэухъумакIохэм цыхьэу афашIырэм хэгъэхъогъэным, мы къулыкъум имэхьанэ зыкъегъэIэтыгъэным илъэс пчъагъэ хъугъэу зэхащэрэ зэнэкъокъур фэIорышIэ.\nПредыдущая Псэолъэ 23-рэ ашIыщт\nСледущая Артем Гармаш ишIэжь агъэлъэпIагъ


Тхылъыр шIэныгъэм иIункIыбз | Адыгэ Макъ\nТхылъыр шIэныгъэм иIункIыбз\nЗэкIэхэми тызэрэщыгъуазэу, тхылъыр шIэныгъэм иIункIыбз, шIэныгъэ къэкIуапI, мылъкушху. СыдигъокIи тхылъыкIэм уимыгъэгушIон плъэкIырэп, тхылъыкIэм ренэу шIэныгъакIэхэр къыхэохых.\nГутIэ Саныет итхылъыкIэу «ГущыIэр макIэу» зыфиIоу бэмышIэу къыдэкIыгъэм къыхэпхын плъэкIыщт шIэныгъэр макIэп. Тхылъыр Iахьищэу гощыгъэ: гупшысэхэр, сатыриплIхэр, поэмэхэр. Апэрэ Iахьыр гупшысэхэр ары. Сэ сишIошIыкIэ, ежь авторым «гупшысэх» зыфиIуагъэхэр иунэе афоризмэх пIомэ нахь тэрэз. Мы афоризмэхэр япчъагъэкIэ 3142-рэ зэрэхъурэр. Iо хэлъэп, бэ дэд. Тхылъым ызыныкъо аубыты. Мы IофшIагъэм изакъоми, научнэ тхылъ псау. Мыхэр зы мафэкIи, мэфитIукIи къэуугъоин, къэуугупшысын материалхэу щытхэп. Ахэр илъэсыбэрэ Iоф зыдишIэгъэ гушъхьэлэжьыгъэх.\n«ГущыIэр макIэу» зысIокIэ, сянэжъэу Абрэдж Сарыет игугъу къэсымышIын слъэкIыщтэп. Ащ еджэкIэ-тхакIэ ымышIэщтыгъэми, гущыIэжъэу ышIэщтыгъэр гъунэнчъагъэ. ГущыIэным бэрэ кIыхьэ-лыхьэ зыригъэшIыщтыгъэп. Зыгорэм гущыIэгъу зыфэхъукIэ, ащ зыримыгъэукIыхьэу, гущыIэгъур гущыIэжъкIэ къызэпиутыти, игъогу техьажьыщтыгъэ. СицIыкIугъом къыщегъэжьагъэу сянэжъ къыIощтыгъэ гущыIэжъхэр непэ къызнэсыгъэми стхьакIумэ итых.\nАхэр пщыгъупшэнхэу щытхэп, адыгэ лъэпкъым ыкIи уахътэм апсыхьэгъэ гущыIэх. Ахэм пIуныгъэ-гъэсэныгъэм ылъэныкъокIэ мэхьанэшхо яI.\nТхылъыкIэу «ГущыIэр макIэу» зыфиIорэм кIэлэеджакIохэм яегъэджэнкIэ ишIогъэшхо къэкIонэу теплъы. КIэлэцIыкIур цIыкIузэ гущыIэжъхэм, афоризмэхэм зэрахьэрэ, акIоцIыщыхьэгъэ мэхьанэр икъу фэдизэу анэбгъэсымэ, зэхябгъэшIыкIымэ, яжабзэ нахь къыгъэбаищт, язэхэшIыкI нахь зиушъомбгъущт. Ащ къыхэкIэу кIэлэцIыкIухэр тэрэзэу пIугъэнхэмкIэ гущыIэжъхэм, афоризмэхэм мэхьанэшхо яI, гъэсэпэтхыдэу зэрахьэрэр бэ дэд. ПцIыусыным фэгъэхьыгъэхэр: «ПцIыусым ынэ мэцIыу», «ПцIыусым «сыпцIыус» къыпфиIощтэп», «ПцIыусым зэхихрэ пстэури пцIэу къышIошIы», «ПцIыусыным есагъэм шъыпкъэ къегъэIогъуай»; бзэгухьэныр: «Бзэгухьэм ыбзэгу ипый», «Бзэгум ыуж бырсыр къырэкIо», «Бзэгухьэм зы пхъэнтIэкIу удытемытIысхь», «Бзэгухьэм пыир ихъой»; къэрарынчъагъэр: «Къэрар зимыIэм бжъакъо тета?», тыгъуакIор, хъункIакIор: «ТыгъуакIом ылъэгъурэр зэкIэ ий», «ТыгъуакIом ахъщэ лъэханэрэп», «ТыгъуакIом укIытэ ышIэрэп», «ТыгъуакIом ыIэ кIыхьэ», ныбджэгъуныгъэр: «Ныбджэгъум ыблыпкъ мыжъо дэпкъым нахь пыт», «Ныбджэгъур мылъку ыкIи, кIэгъэкъон ыкIи», «Ныбджэгъужъыр — ныбджэгъушIу», «Ныбджэгъум иунэ благъэ»; зэфагъэм, дэхагъэм, шIугъэм, цIыфыгъэм, цIыф-зекIокIэ-зэхэтыкIэ дахэхэм уафапIу: «ЗэгурыIоным ылъапсэр гущыI», «ЦIыфыгъэр Iахь пчъагъэу зэхэлъ», «ЦIыфыгъэ зэхэлъыр гушъхьэлэжьыгъэм фэлажьэ», «ШIу зышIэрэр шIушIагъэ щыкIэрэп», «ШIум бэ, макIэ иIэп». Ащ фэдэ афоризмэхэу Саныет итхылъ къыхэхыгъэхэм бэ къяпIолIэн плъэкIыщтыр…\nНепэ лъэхъаныкIэу тызхэтым кIэлэцIыкIухэм ащыщхэм жъалымыгъэ зекIуакIэхэр къябэкIы зыщыхъугъэм, къыткIэхъухьэрэ ныбжьыкIэхэм гущыIэжъхэм, афоризмэхэм ямэхьанэ икъу фэдизэу анэдгъэсымэ, ядгъашIэмэ ишIуагъэ къэкIонэу къытщэхъу. Ащ пае кIэлэеджакIохэр зэреджэщт тхылъыкIэхэу къыдэкIыхэрэм нахьыбэу гущыIэжъхэр къащытыгъэн фаеу теплъы. АщкIэ IэубытыпIэшIу хъущт мы тхылъыкIэм къыдэхьэгъэ гупшысэхэр.\nГутIэ Саныет адыгэ лъэпкъэу зыщыщыр къыхэщэу игупшысэхэр гъэпсыгъэх икIи ахэр къэIокIэ дахэкIэ тхьапэм ригъэкIугъэх. Ар зымыуасэ щыIэп. Лъэпкъэу зыщыщым шIухьафтын ин фишIыгъ.\nТхылъым иапэрэ Iахь къыкIэлъыкIорэр сатыриплIхэр ары. Ахэри япчъагъэкIэ макIэхэп, зэпстэумкIи 219-рэ мэхъух. Мы сатыриплIыхэми ушъыеу, гъэсэпэтхыдэу къахэпхын плъэкIыщтыр макIэп. Ахэми пIуныгъэ мэхьанэу зэрахьэрэр лъэшэу ины: Чэщ макъэр чыжьэу мэIу… /Чэщ шIункIым шъэф щымыIу…/Тинахьыжъхэм джаущтэу аIо, /Ауми чэщым шъэф щытэIо./ Хьэрамым иIэр шIомакI:/ Ыугъойрэ былымыр шIомыкI./ IэмычIэр зэкIэлъэу мэлIэжьы — /Дунаим IэнэкIэу ехыжьы./ ПцIи шъыпкъи зэфэдэу пыим егъэфедэ, /Зэхэпх пшIоигъор тхьакIумэм къыредзэ./ Ежь ышъхьэ закъо ифедэ къелъытэ,/ Жъалымэу о псыдзэм ухедзэ./\nТапэкIэ кIэлэеджакIохэр зэреджэщтхэ тхылъыкIэу къыдэкIыщтхэм, мыхэм афэдэ сатыриплIыхэри ащыдгъэфедэшъунэу амал щыIэ хъугъэ. Анахьэу грамматикэ гъэцэкIэн зыпылъ IофшIэнхэр кIэлэеджакIохэм ябгъэшIы зыхъукIэ, ахэр лъэшэу Iэрыфэгъу хъущтых.\nТхылъэу «ГущыIэр макIэу» зыфиIорэм иящэнэрэ Iахь поэмэхэр. Ахэр япчъагъэкIэ зэрэхъухэрэр хы: «Гур зэгупшысэрэр», «IулIэIуданэу хыягъэр нафэ», «Iаджи щэхъу мы дунаим», «Гъэтхэ пшъэхъунэхэр», «Лъэхъу телъ дунаим», «МакIо уахътэр». Мы поэмэхэм гупшысэ ин ахэлъ: зымэ щыIэныгъэ гъогоу къэпкIугъэм щыщ пычыгъохэм джыри зэ зафэбгъэзэжьэу узэрагъэплъэкIыжьы: поэмэу «IулIэIуданэу хыягъэр нафэ» зыфиIорэм щыщ пычыгъу:\n«Хафэшъ хафэ нэплъэгъу дыджыр, /Зыфэбдзыгъэм ыгу епыджы. /Пчыпыджынэу папцIэшъ папцIэ, /Зэпыджыгъэм фэхьэцахэп»./; адрэмэ уапэкIэ илъ гъогуми урагъэгупшысэ: «Гур зэгупшысэрэр» зыфиIорэм щыщ пычыгъу — «Дунаим тетэп зэ мылIэжьын, /НапIэр зэтеплъхьэмэ, хэт гуIэжьын? /УрямыкIасэу цIыфхэм сфэIонэп, /Ау лыеу цIыфхэр пфэлъэIонхэп»./\nТхакIо, усакIо пэпчъ ежь хэушъхьафыкIыгъэу тхэкIэ гъэнэфагъэ — «почерк» иI. ГутIэ Саныет хэушъхьафыкIыгъэу, ау литературнэ шапхъэхэу щыIэхэр къыдилъытэзэ, игупшысэхэр тхьапэм ригъэкIугъэх. Поэмэхэу «Iаджи щэхъу мы дунаим» ыкIи «Гъэтхэ пшъэхъунэхэр» зыфиIохэрэр зэрэтхыгъэ шIыкIэм зэкIэм унаIэ теодзэ. Зы пычыгъор къызэриухырэ гущыIэмкIэ адрэ къыкIэлъыкIорэ пычыгъор къырегъажьэ. ГущыIэм пае, поэмэу «Гъэтхэ пшъэхъунэхэр» зыфиIорэм щыщ сатырхэр: «Фэпэжьыгъэу чъыгыр бэу кIэракI./ КIэракI дунаир гъатхэм»; «Ощх зэпымыоу чIым къытефарзэх./ Къытефарзэ чIыгум гъэтхэ жьыбгъэр»./\nПоэмэхэми зы жьыкъэщэгъоу, псынкIэу, узIэпащэу уяджэ. Ащ фэдэу уитхыгъэхэр усэ шъуашэм илъэу уигупшысэхэр къипIотыкIыныр псынкIагъоп, ау Саныет ар дэгъоу къыдэхъугъ. Ахэр зэкIэ ГутIэ Саныет итхыгъ, игупшыс, илъэуж.\nЦIыф пстэури усакIоуи, тхакIоуи къэхъухэрэп. Ар ежь цIыфым къыдэхъугъ пIоми ухэукъощтэп, ар ежь Тхьэм къыхилъхьэгъэ «талант» зыфаIорэм фэд. УсакIоми, тхакIоми а талантэу ахэлъыр агъэфедэзэ, ягупшысэхэмкIэ, ятхыгъэхэмкIэ шъхьадж илъэуж нэф лъэпкъым къыфегъанэ. Уегупшысапэмэ, ащ нахь тхъагъо щыIа?\nАрышъ, Саныет, узытет гъогум пшъхьэ Iэтыгъэу урэкIо. УитхылъыкIэу «ГущыIэр макIэу» зыфиIорэр лъэпкъэу узщыщым фэптхыгъ. ТапэкIэ джыри тхылъыкIэхэм тыкъяжэ.\nМы тхылъэу зигугъу къэтшIыгъэр литературэмкIэ АР-м и Къэралыгъо шIухьафтын къызфагъэшъуашэмэ хъунэу къагъэлъэгъуагъэхэм ащыщ. Тхылъым шIухьафтыныр тефэу тэлъытэ.


ХэхъоныгъэшIухэр ышIыхэзэ ыпэкIэ лъэкIуатэ — Адыгэ макъ\nХэхъоныгъэшIухэр ышIыхэзэ ыпэкIэ лъэкIуатэ\nРедактор 08.10.2019 08.10.2019 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nЧъэпыогъум и 5-м Адыгэ Республикэр загъэпсыгъэр илъэс 28-рэ мэхъу. Мы уахътэм къыкIоцI республикэр ылъэ пытэу теуцуагъ, цIыф лъэпкъ зэфэшъхьафхэу мыщ щыпсэухэрэм азыфагу зэгурыIоныгъэ ыкIи ныбджэгъуныгъэ зэрилъым, мамырэу зэрэзэдэпсэухэрэм ишIуагъэкIэ хэхъоныгъэхэр ышIыгъэх, ыпэкIэ лъыкIотагъ.\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат цIыфхэм ящыIэкIэ-псэукIэ нахьышIу шIыгъэным, социальнэ Iофыгъохэр зэшIохыгъэнхэм, экономикэм зыкъегъэIэтыгъэным, инвестициехэр нахьыбэ шIыгъэным ынаIэ тет. Федеральнэ гупчэм зэгурыIоныгъэ дыриIэу Iоф дешIэ, ащ фэдэ зэфыщытыкIэм гъэхъэгъэшIухэр къыкIэлъэкIох. Ар къаушыхьаты мы аужырэ илъэсхэм шъолъырым щашIыгъэ ыкIи щагъэцэкIэжьыгъэ псэуалъэхэм япчъагъэ зэрэбэм, бюджетым ыкIи инвестициехэм хэпшIыкIэу зэрахэхъуагъэм, нэмыкI лъэныкъохэми. Экономикэм хэхъоныгъэ езыгъэшIыщт программэхэм Адыгеир чанэу зэрахэлажьэрэр, къытефэрэр зэкIэ шIокI имыIэу зэригъэцакIэрэр, мылъкум игъэзекIонкIэ ыкIи игъэфедэнкIэ щысэ зытепхын субъектэу зэрэщытыр къэралыгъом ипащэхэм пчъагъэрэ къыхагъэщыгъ.\nЛъэпкъ проектхэм ягъэцэкIэн\nУФ-м и Президентэу Владимир Путиным къыдигъэкIыгъэ жъоныгъокIэ унашъом къыдыхэлъытэгъэ лъэпкъ ыкIи федеральнэ проектхэу 2024-рэ илъэсым нэс ателъытагъэхэм ягъэцэкIэн шъолъырым мэхьанэшхо щыраты. БлэкIыгъэ илъэсым къыщыублагъэу проектхэм ягъэцэкIэн республикэм щырагъэжьагъ. Непэрэ мафэхэм яхъулIэу шъолъыр мэхьанэ зиIэ проект 49-рэ зэхагъэуцуагъ ыкIи аштагъ. Мы илъэсым проектхэм язэшIохын сомэ миллиарди 3,9-рэ фэдиз пэIуагъэхьанэу агъэнафэ. Ащ щыщэу миллиарди 3,5-р — федеральнэ гупчэм, миллион 230-м ехъур — республикэм, адрэ къанэрэр муниципалитетхэм ыкIи нэмыкI къэкIуапIэхэм къахахыщт. Пшъэрылъхэр гъэцэкIагъэхэ зэрэхъурэм лъэплъэ Адыгеим щызэхащэгъэ Проектнэ офисыр. Джащ фэдэу бюджет ахъщэр гъэфедагъэ зэрэхъурэм пытагъэ хэлъэу къекIуалIэх.\nЗэфэхьысыжь дэгъухэр къыкIэлъыкIуагъэх\nШъолъыр проектхэм ягъэцэкIэн республикэм зэрифэшъуашэу зэрэщызэхэщагъэм апэрэ зэфэхьысыжь дэгъухэр къыкIэлъыкIуагъэх. ГущыIэм пае, лъэпкъ проектэу «ПсэупIэр ыкIи къэлэ щыIакIэр» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэу щагухэм ыкIи общественнэ чIыпIэхэм язэтегъэпсыхьан фэгъэхьыгъэ Iофтхьабзэхэр муниципалитетхэм зэкIэми ащызэхащагъэх. Джырэ уахътэ ехъулIэу общественнэ чIыпIэхэм ыкIи щагухэм ащыщхэм IофшIэнхэр ащаухыгъэх. Мы илъэсымкIэ зэтырагъэпсыхьанэу агъэнэфагъэхэм Iоф адашIэ. Ащ дакIоу гъогухэм яшIын ыкIи ягъэцэкIэжьын, предпринимательствэ цIыкIум ыкIи гурытым, гъэсэныгъэм, культурэм, псауныгъэр къэухъумэгъэным хэхъоныгъэ ашIыным телъытэгъэ проектхэм язэшIохын республикэм ипащэхэм мэхьанэшхо раты, ахэмкIэ ашIагъэр бэ, непи IофшIэныр лъагъэкIуатэ.\n— Лъэпкъ проектхэм апэIухьэрэ мылъкур шIуагъэ къытэу зэрэдгъэфедэн фаем дакIоу къэгъэлъэгъон гъэнэфагъэхэм такIэхьан, къэралыгъом ипащэ иунашъо къыдыхэлъытэгъэ лъэныкъо пстэури дгъэцэкIэн зэрэфаем тынаIэ тедгъэтын фае, — еIо Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат.\nАнахьэу анаIэ зытырагъэтырэ лъэныкъохэм ащыщ цIыфхэм щыIэкIэ-псэукIэ амалэу аIэкIэлъхэр нахьышIу шIыгъэныр, ащ епхыгъэу цIыфхэм ялэжьапкIэ къэIэтыгъэныр. МыщкIэ зишIогъэшхо къакIорэр къэралыгъом ипащэ къыдигъэкIыгъэ жъоныгъокIэ унашъохэм ягъэцэкIэн ары.\nНепэ экономикэм гъэхъагъэу иIэхэм уагъэрэзэнэу зэрэщытыр, ащкIэ шъолъырым зыпкъитыныгъэ зэрилъыр зэфэхьысыжьхэм нафэ къашIы. 2019-рэ илъэсым имэзих пштэмэ, промышленнэ ыкIи мэкъумэщ къыдэгъэкIыным, псэолъэшIыным, инвестициехэм, нэмыкI лъэныкъохэмкIи хахъохэр щыIэх.\n2018-рэ илъэсым имэзих егъэпшагъэмэ, мы илъэсым розничнэ сатыушIыным иоборот проценти 3,5-кIэ зыкъыIэтыгъ ыкIи сомэ миллиард 46,4-м кIэхьагъ. Къыблэ федеральнэ шъолъырым хэхьэрэ субъектхэр зэкIэ пштэмэ, мы лъэныкъомкIэ Адыгеим пэрытныгъэ ыIыгъ.\nИлъэсныкъом телъытагъэу мэкъумэщ хъызмэтым къыдигъэкIырэ продукцием ииндекс проценти 102,3-рэ мэхъу е сомэ миллиарди 5,5-рэ. 2019-рэ илъэсым ар сомэ миллиард 22,5-м кIэхьанэу агъэнафэ.\nМы лъэныкъомкIэ республикэм щагъэцэкIэгъэ фэIо-фашIэхэр фэди 1,8-кIэ нахьыбэ хъугъэ, IофшIэнхэм сомэ миллиарди 8,3-рэ атефагъ. ПсэупIэхэм яшIын фэгъэхьыгъэ пшъэрылъыр зэрифэшъуашэу зэшIохыгъэным, мыщкIэ къэгъэлъэгъон гъэнэфагъэхэм акIэхьэгъэным республикэм ипащэхэм анаIэ тет.\nАдыгеим къыщыдагъэкIыгъэ продукцием, IофшIэнэу ыкIи фэIо-фашIэу агъэцэкIагъэхэм сомэ миллиард 26,4-рэ атефагъ. Промышленнэ къыдэгъэкIыным ииндекс зэрэпсаоу хэхъоныгъэхэр ышIыгъэх ыкIи проценти 101,6-м кIэхьагъ.\nДжырэ щыIакIэр пштэмэ, инвестициехэр экономикэм ылъапсэу зэрэщытым щэч хэлъэп. Инвестициехэр бэу зыхалъхьэрэ регионым хэхъоныгъэхэр ышIынхэ, социальнэ мэхьанэ зиIэ проектхэр ыкIи программэхэр щыIэныгъэм щыпхырищынхэ елъэкIы. Аужырэ илъэсхэм мы лъэныкъомкIэ Адыгеим щызэшIуахыгъэр бэ.\n2018-рэ илъэсым мыщ фэдэ иуахътэ егъэпшагъэмэ, Адыгеим имылъку шъхьаIэ инвестициеу къыхалъхьагъэр процент 200,6-м нэсы е сомэ миллиард 15,8-рэ. ПэшIорыгъэшъэу къызэралъытагъэмкIэ, 2019-рэ илъэсым ыкIэм нэс инвестициехэр сомэ миллиард 34-м кIэхьанэу ары.\nШъачэ, Санкт-Петербург, нэмыкI чIыпIэхэм ащызэхащэрэ экономическэ форумхэм республикэр чанэу ахэлажьэ, проектэу къыгъэхьазырхэрэр инвесторхэм зэрашIогъэшIэгъонхэм ишыхьатэу сомэ миллиард пчъагъэ зытефэрэ зэзэгъыныгъэхэм акIатхэ. Ахэм ащыщыбэхэр непэ щыIэныгъэм щыпхырыщыгъэхэ хъугъэ, джырэ уахътэ агъэцакIэхэрэри щыIэх. Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат зипэщэ лIыкIо купыр Тыркуем зэрэщыIагъэми мэхьанэшхо иI.\nМы аужырэ илъэси 10-м Адыгеим зекIоным хэхъоныгъэхэр щишIынхэм фэшI ащ иинфраструктурэ игъэпсын, изэтегъэпсыхьан сомэ миллиардитф фэдиз пэIуагъэхьагъ. Мылъкур федеральнэ ыкIи республикэ бюджетхэм къатIупщыгъ. Мыщ фытегъэпсыхьэгъэ программэхэр шъолъырым зэрифэшъуашэу зэрэщагъэцакIэхэрэм ишIуагъэкIэ газ ыкIи псырыкIуапIэхэр, лъэмыджхэр, гъогукIэхэр ашIыгъэх, агъэцэкIэжьыгъэх. Гъозэрыплъэрэ Лэгъо-Накъэрэ зэзыпхыщтхэ автомобиль гъогум ишIын лъагъэкIуатэ. Ащ фэдэ екIолIакIэм зэфэхьысыжь дэгъухэр къыкIэлъэкIох. Инфраструктурэм хэхъоныгъэшIухэр зэришIыхэрэм дакIоу Адыгеим икъушъхьэхэм, ичIыпIэ дахэхэм защызыгъэпсэфырэ цIыфхэм япчъагъэ илъэс къэс нахьыбэ мэхъу.\nЭкономикэм хэхъоныгъэхэр ышIынхэм, социальнэ мэхьанэ зиIэ Iофыгъохэр зэшIохыгъэнхэм, шIуагъэ къэзытырэ федеральнэ ыкIи республикэ программэхэр щыIэныгъэм щыпхырыщыгъэнхэм, нэмыкI лъэныкъохэм республикэм ипащэхэм непэ Iоф адашIэ.\nФедеральнэ гупчэм къыгъэнэфэрэ программэхэм шъолъырыр ахэлэжьэным пае ежь имылъкуи ахэм ахилъхьан фае. Мы лъэныкъомкIэ Адыгеир субъект анахь дэгъухэм ахалъытэ, къытефэрэр зэкIэ шIокI имыIэу зэригъэцакIэрэм фэшI IэпыIэгъу тедзэр къыIэкIэхьэ, ащ ишIуагъэкIэ псэолъакIэхэр ашIынхэ, зищыкIагъэхэм гъэцэкIэжьынхэр арашIылIэнхэ, цIыфхэм, муниципалитетхэм IэпыIэгъу афэхъунхэ алъэкIы. Федеральнэ ведомствэхэм зэпхыныгъэу адыряIэр агъэпытэзэ, мы IофшIэныр тапэкIи республикэм щылъагъэкIотэщт. Ащ фэдэ пшъэрылъ къегъэуцу Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат.\nЯ 3 — 4-рэ нэкIубгъохэр зыгъэхьазырыгъэр\nПредыдущая КъэгъэнэжьэкIо анахь дэгъоу алъытагъ\nСледущая Чъэпыогъум и 5-р — кIэлэегъаджэм и Маф\nШэпхъэшIухэм адиштэнхэм пае