Коммунальнэ фэIо-фашIэхэр | Адыгэ Макъ\nКвитанциехэр зепхьанхэ фая?\nИлъэс заулэкIэ узэкIэIэбэжьмэ, фэтэрыбэу зэхэт унэу тызщыпсэурэм чIэсхэм зэкIэми коммунальнэ фэIо-фашIэхэм апае мазэ къэс ттырэ ахъщэм фэшъхьафэу чIыфэхэр къыттефагъэхэу зэрытхэгъэ квитанциехэр къытфахьыгъагъэх. Фэтэр пэпчъ иинагъэм елъытыгъэу сомэ мини 3-м къыщегъэжьагъэу мин 15-м нэс къызтырагъэфагъэхэр ахэтыгъэх. Тыгъэгъэзэ мэзагъ, гъэIорышIэпIэ компаниеу тиунэ зэпхыгъэр банкрот хъугъагъэ, пащэм ахъщэ ищыкIэгъагъ.\nЦIыфхэр къэзэрэгъэгумэкIыгъагъэх. Мазэ къэс коммунальнэ фэIо-фашIэхэр зытыхэрэм чIыфэ къатефэнэу зэрэхъугъэр къагурыIощтыгъэп. Охътабэ текIодагъэми, сомэ мин 350-м ехъоу къыттырагъэфэгъагъэр ттыгъагъэп, прокуратурэм иIофышIэхэм Iофыр зэхэфыгъэнымкIэ яшIуагъэ къытэкIыгъагъ.\nЦIыфхэм чIыфэ зэратемылъыр къэзыушыхьатырэ квитанциехэр къаштэжьыгъагъэх. Ахэр илъэситфэ, нахьыби рамыдзыжьыгъэхэу щылъыгъэх. Арэущтэу щытми, унэгъуитIумэ ахъщэ чIыфэу къатырагъэфагъэр атыгъагъ. Зым якIалэ афитыгъэу, ятIонэрэм «судым шъуеттыщт» зэраIуагъэм къыгъэщынэхи аратыгъэу къаIогъагъ.\nКоммунальнэ фэIо-фашIэхэм ауасэ онлайн шIыкIэм тетэу гъэIорышIэкIо компанием зэрэфэдгъэхьырэм къикIырэп квитанциехэр ибдзыжьынхэу.\nАхэр уищыкIагъэхэу, бгъэфедэжьхэу къыхэкIы. Специалистхэм къызэраIорэмкIэ, коммунальнэ фэIо-фашIэхэм ауасэ ИнтернетымкIэ бгъэхьыгъэу, чекыр къыхябгъэутыжьыгъэми, ащ мэхьанэ иIэп. Ау чекыр компьютерым зэрэдэлъэу къэбгъанэмэ нахьышIу, уасэхэм ятын Iофыгъо горэхэр къыпыкIымэ, ар къыпшъхьапэжьыщт. Ежь тхылъыпIэм зи къикIырэп, ау ахъщэр зыфэбгъэхьыгъэм иреквизитхэр ащ тетых, къыхябгъэутырэ чекыр банкым пхьымэ, коммунальнэ фэIо-фашIэхэм ауасэ зэрэптыгъэр къэзыушыхьатырэ печатыр ащ къыщыпфытырагъэуцощт. Игъом фэIо-фашIэхэм атефэрэ ахъщэр зэрэптыгъэр ащ къыушыхьатыщт.\nЦIыфым ахъщэ зэритыгъэр къэзыушыхьатырэ «унэе» кабинет банкым щыриI. Арэущтэу щытми, компьютерым чекым икопие дэлъмэ нахьышIу, — еIо Урысые ФедерациемкIэ потребительхэм я Союз июридическэ къулыкъу ипащэу Алексей Койтовым. — Банкэу ахъщэр зыщышъутыгъэр зэфашIыжьыгъэми, реквизитхэр къэнэхэшъ, хьакъулахь къулыкъум е Урысыем и Банк исистемэ чекыр къыщыхагъэщыжьын алъэ— кIыщт.\nКоммунальнэ фэIо-фашIэхэм апае ахъщэр терминалымкIэ е нэмыкI электрон шIыкIэкIэ птыгъэмэ, уителефон иномер е уиэлектрон почтэ ахэм къафэбгъанэмэ, электрон чекыр къыпфагъэхьыжьын алъэкIыщт. Арэущтэу умызекIуагъэмэ, чекым уфэмыеу ары зэралъытэрэр.\nГъэIорышIэкIо компанием е расчетнэ гупчэм ясайтхэр бгъэфедэхэзэ уасэхэр бгъэхьынхэм утырагъэгушIухьэу бэрэ къыхэкIы. Ащ фэдэ фэIо-фашIэр цIыфымкIэ гупсэфэп.\n– ГъэIорышIэкIо компанием цIыфхэм цыхьэу фашIырэр зыфэдизым ар елъытыгъ, — еIо Ассоциациеу «ЖКХ и городская среда» зыфиIорэм игенеральнэ директор игуадзэу Дмитрий Гордеевым. — Ащ илъэсныкъо пэпчъ цIыфхэм атыгъэ ахъщэр къымылъытэжьырэмэ, квитанцием пылъ Iофхэр къагуригъэIоным ымыгъэгумэкIырэмэ, упчIэу фагъэуцухэрэм яджэуапхэр къаримытыжьхэрэмэ, коммунальнэ фэIо-фашIэхэм ауасэ банкым щыптымэ нахьышIу.\nЭлектрон шIыкIэм тетэу квитанциехэр къызфагъэхьыхэрэм ар якомпьютер дагъэлъымэ нахьышIу. Организациеу къэзыгъэхьыгъэм зэкIэIэбэжьынышъ, квитанцием ит пчъагъэхэр (уасэхэр зыфэдизхэр) зэблихъунхэ ылъэкIыщт. Нэужым квитанцием итыгъэ ахъщэм фэдиз зэратыгъэр цIыфхэм къагъэнэфэжьын фаеу хъущт.\nПсэупIэр ащэми ащэфыми бгъуитIумкIи упчIэ къэуцу: коммунальнэ фэIо-фашIэхэм апае чIыфэхэр ателъха? ЦIыфхэм непэ ашIэрэр унэр зыщэрэм чIыфэ зэIуимыгъэкIагъэу зэрэщытын фаер ары. Унэр зыщэфырэм зыгорэм ичIыфэ фитыжьынэу фэещтэп ыкIи ар тэрэз.\nАдэ унэр зиягъэм псым, газым, фабэм апае ытыгъэ ахъщэр зэрыт квитанциехэр зыщэфырэм ригъэлъэгъунхэу щыта?\nКомпаниеу «МИЭЛЬ – Сеть офисов недвижимости» зыфиIорэм иэксперт шъхьаIэу Евгений Коноплевым къызэриIорэмкIэ, квитанциехэр унэм ищэн-щэфын Iофхэм ахэлажьэхэрэп, цIыфым чIыфэ телъми, ахэм мэхьанэ яIэп.\n— ФэIо-фашIэхэм уасэ амытэу зэтырагъэогъэ чIыфэр унэр зыщэфырэм зыкIи пэрыохъу фэхъурэп. Зыгорэм ичIыфэ унэр зыщэфыгъэм ытыжьынэу щытэп, — еIо Е. Коноплевым. – Ау гъэIорышIэкIо компанием иIофышIэхэр ащ къыфытеонхэ, ахъщэ чIыфэр ытыжьынэу къыраIон алъэкIыщт. Ежьым ар зэтыригъэхъогъэ чIыфэу зэрэщымытыр, унэм щыпсэугъэм а IофыгъомкIэ зыфагъэзэнэу ариIонэу фитыныгъэ иI.\nРиелторхэм къызэраIорэмкIэ, унэр зыщэхэрэмрэ зыщэфыхэрэмрэ мы IофымкIэ бэрэ зэпэуцужьхэрэп, сыда пIомэ унэм пылъ Iофхэр зэрытхэгъэ тхылъыр амыгъэхьазырызэ апэ чIыфэр зэригъэгъужьын фаер унэм ибысымыгъэм гурагъаIо.\nФэтэрыр зыщэфыгъэм чIыфэхэм ащыщэу ытын фаеу хъурэ закъор мазэ къэс цIыфхэм аIахырэ ахъщэу унэр зэрагъэкIэжьырэр (капремонтыр) ары. Ари унэ зэтетыр зэпхыгъэ гъэIорышIапIэм капремонтым и Фондэу шъолъырым итым зэзэгъыныгъэ димышIыгъэмэ ары. Капремонтым лъыттырэ ахъщэр зэрыт квитанциехэр тэ тиреспубликэкIэ шъхьафэу къытфахьых.\nЧIыфэхэр зэрыт квитанциехэр илъэсищэ пIыгъынхэ фае. Ау специалистхэм къызэраIорэмкIэ, пIалъэр лъыбгъэкIуатэмэ нахьышIу. Ар зыкIаIорэр гъэIорышIэкIо компанием илъэсым ыкIэм чIыфэхэм апае хьыкумым зыфигъазэу, ау цIыфхэм къэбарыр алъигъэIэсынэу игъо имыфагъэмэ е щыгъупшагъэмэ, квитанциехэр ящыкIэгъэщтхэшъ ары.\nКвитанциехэр зэрибдзыжьыщтым удэмыгузажъомэ нахьышIу.\nЗыгъэхьазырыгъэр Шъаукъо Аслъангуащ.


Адыгэ Хэку Таймс: Адыгеим икъэтынхэмкIэ, къэхъухэрэми лIэхэрэми ахэхъуагъ\nАдыгеим икъэтынхэмкIэ, къэхъухэрэми лIэхэрэми ахэхъуагъ\nАдыгеим къыщыхъугъэхэм ахэхъуагъэу щагъэунэфыгъ. Фэдэ икIыгъэ илъэсым икIэуххэр къешёых Адыгеим статистикымкIэ икъулыкъу. ЗэкIэмкIи къэхъугъэ сабыйхэм япчъагъэ 5692.\nИкIыгъэ илъэсым АдыгеимкIэ зидунай зыхъожьыгъэхэм япчъагъэ 20I3 илъэсым егъэпшагъэмэ хэхъуагъ нэбгыри I02-кIэ. ЫкIи джырэкйэ а пчъагъэр мэхъу 5945, къеты Адыгеястатым. Мы къулыкъум икъэтынхэмкIэ, илъэсым икъежьапIэ телъытагъэу хэкум щыпсэухэрэм япчъагъэ нэбгырэ мин 440 ехъу. Ахэм ащыщэу къэлэдэсэу щытэу алъытэ нэбгырэ мин 2II ехъур.\nХэкум щыпсэухэрэми зыхашIэу, к Iэлъыплъэхэу къыхагъэщы ыужрэ уахътэм цIыф къэхъуныгъэм хэхъуагъэу, ахэмэ ащыщыбэмэ къызэраIорэмкIэ. Фитыныгъэ радиом игущыIэгъугъэ Адыгеим щыщ Нафсэт елъытэ, фэдэ хэхъоныгъэр джыри имыкъоу адыгэ лъэпкъым хэхъонымкIэ зыхапшIэу:\n- Сэ сызэреплърэмкIэ, хэхъуагъ. КIыхэхъуагъэр ятIонэрэ е нахьыбэ сабый къызфэхъухэрэм ахъщэ зэраратрэм пай. ЦIыф пчъагъэр лъэпкъымкIэ екъу пIомэ икъурэп, макIэ тызэрыхъурэр джыри.\nФитыныгъэ радиом игущыIэгъугъэ Адыгеим щыщ Сусаннэ къыхегъэщы иеплъыкIэ сабый къэхъуныгъэм иушъхьагъоу ылъэгъурэмкIэ:\n- АдыгеимкIэ цIыф къэхъуным хэхъуагъ. Тадэжь, къалэу Мыекъуапэ закъоп, фэшъхьаф къалэхэми арэу сэлъытэ. Ар епхыгъэу сэлъытэ ны мылкум зэрахагъэхъуагъэм пай. Анахьэу пшъашъэхэр къэхъухэу сэлъытэ.\nАдыгеим щыIэ статистикымкIэ къулыкъум къызэрэщыхагъэщыгъэмкIэ, сабый гъэкIодыжьыныгъэм япчъагъи хэкIыгъэу ары %I2 къехъоу.


Шъаукъо Аслъангуащ: Тыадыг ыкIи тычеркес »\nШъаукъо Аслъангуащ: Тыадыг ыкIи тычеркес\n24.08.2010 – 19:10 – Натпресс\nТикъэралыгъо щыпсэурэ цIыфхэр чъэпыогъу мазэм кIатхыкIыжьыщтых. Нэбгырэ пчъагъэу тызэрэхъурэр зэрагъэшIэн закъом паеп ар зыкIашIырэр, лъэпкъ зэфэшъхьафхэу хэгъэгум исхэр зыфэдэхэр ыкIи зэрэхъухэрэр агъэунэфыными фэшI. Ахэм адыгэхэр, лъэпкъ зэфэшъхьафых уагъаIоу, "адыгэкIэ", "къэбэртаекIэ", "шапсыгъэкIэ" ыкIи "черкескIэ" ахэуцох. ЗэкIэми тыадыг, ау зы лъэпкъэу тызэрэщытыр къыдэтлъытэзэ, тызыщыщ лъэп¬къыр зэкIэми зы гущыIэкIэ ттхырэп. Арэущтэу щытмэ зэрэнахьышIур цIыфхэм аужырэ илъэсхэм къаIоу рагъэжьагъ, ау Iофым кIэух фэхъугъэп.\nДжыри кIэтхыкIыжьыгъор зыщырагъэкIокIыщт илъэсым, мэзаем и 8-м къыщегъэжьагъэу, черкес къэбар Интернет-ресурс зыкIым Iоф ешIэ. Проектыр зыгъэхьазырыгъэр адыгэ web-сайт купрэ общественнэ организацие заулэрэ. Проектыр зыфэлажьэрэр Темыр Кавказым щыкIорэ акциеу "Зы лъэпкъ - зы цIэ" зыфиIорэм ныбжьыкIэу хэлажьэхэрэм къэбар тэрэз цIыфхэм алъагъэIэсыныр ары. Зы лъэпкъэу тыщытми, Урысые Федерацием ичIыпIэ зэфэшъхьафхэм тащэпсэу. Ащ къикIырэп лъэпкъ зэфэшъхьаф тыхъугъэу, арышъ, зы цIэ зэкIэми тхьымэ нахьышIу. Тарихълэжьхэм, Адыгэ хасэхэм ятхьаматэхэм, нахьыжъхэм, шIэныгъэлэжьхэм, депутатхэм мы Iофым еплъыкIэу фыряIэр сайтэу къызэIуахыгъэм къыщыраIотыкIын алъэкIыщт. Сайтыр къызэрэбгъотыщтыр: www.perepis2010.org\nШъугу къэдгъэкIыжьын адыгэхэр черкесхэу, къэбэртаехэу, шапсыгъэхэу, адыгэхэу ыкIи адыгейцэхэу загощыгъэхэр бэшIагъэу зэрэщымытыр. Совет хабзэр къызыдахым ыуж совет автономиехэр зыщагъэпсыгъэхэ лъэхъаныр ары ар зыхъугъэр.\nЭтнонимхэу адыгэхэр зэрапхыхэрэм ачIыпIэ зы этнонимкIэ зыттхыжьмэ нахьышIоу бэмэ къаIо ар зыдгъэцакIэкIэ, зы лъэпкъ тыщыщэу зэрэщытыр тэр-тэрэу къэтэгъэнафэ. Тэ "адыгэкIэ" тызэджэжьы, урысыбзэкIэ "черкес" тIоу кIэтхыкIыжьы¬ным илъэхъан зядгъэтхыкIэ, зы лъэпкъыжъ ин тызэрэщыщыр къэтэгъэнафэ.\nАры акциери, къэбар Интернет-ресурс зыкIыри зэхэзыщагъэхэм зэралъытэрэри. Хъугъэ-шIэгъэ инэу тапэкIэ тызыхэлэжьэн фаем ащ фэдэ амал къытеты. Адыгэ цIыфэу "сыадыг" зыIорэ пэпчъ кIэтхыкIыжьыныр рекIокIы зыхъукIэ, зыщыщ лъэпкъыр "черкескIэ" аригъэтхынэу къеджэх. Ащ фэдэ фитыныгъэ тиI. Тарихъым тызэрэхэхьа¬гъэр джащ фэд.\nУрысые Федерацием и Конституцие ия 26-рэ статья къы¬щеIо нэбгырэ пэпчъ ежь-ежьы¬рэу зыщыщ (зызхилъытэрэ) лъэпкъыр къыгъэнэфэнэу ыкIи аригъэтхынэу фитыныгъэ зэриIэр. Егъэзыгъэ IофкIэ узщыщ лъэпкъыри, узэратхыщтыри хэти къыхыуигъэхынэу щытэп ыкIи ащ фэдэ фитыныгъэ иIэп.\nАдыгэхэу чIыпIэ зэфэшъхьафхэм ащыпсэухэрэр зы лъэпкъ - адыгэ лъэпкъэу зэрэдунаеу "черкескIэ" щашIагъэм - зэрэщыщхэр зы этно¬нимкIэ зэратхыщтым лъэпкъымкIэ мэхьанэшхо иI. Ау ар икъоу къызыгурыIон фаери, зишIошIхэр къэзыIонхэ фаехэри ежь цIыфхэр ары.\nМы Iофым ехьылIагъэу зигупшысэхэр къизыIотыкIы зышIоигъохэр телефонхэу 52-18-21-мкIэ ыкIи 52-92-84-мкIэ шъукъытеу е редакцием шъукъычIахь.\nОпубликовал administrator, 24-08-2010, 19:10. Просмотров: 1566\n– Урысые Федерацием иахъщэхэр Адыгеим ичIыпIэ дахэхэмкIэ «агъэлъэпIэщт»


Препарат Паксиразол: инструкция по применению, цена, описание.\nБромгексин эликсир: инструкция по применению, цена, описание.\nФулпен А: инструкция по применению, цена, описание.\nДиамелитус: инструкция по применению, цена, описание.\nСолвин: инструкция по применению, цена, описание.\nБизолвон: инструкция по применению, цена, описание.


Домбайхэм музей афашIыщт — Голос Адыга\nЗаповедникыр зыщыIэр илъэси 100 зэрэхъурэм ипэгъокIэу ар къызэIуахыщт, агъэлъэпIэрэ псэушъхьэу зитеплъэ заповедникым итамыгъэу хахыгъэ домбаим фэгъэхьыгъэщт.\nМы лъэхъаным заповедникым домбай пчъагъэу хэсыр 1150-м нэсыгъ. ТапэкIэ я 19-рэ лIэшIэгъум къыщегъэжьагъэу я 20-м иящэкIырэ илъэсхэм анэс мэзхэм домбайхэр ахэсыжьыгъэхэп, ар зиIэшIэгъагъэр цIыфыр арыгъэ.\n1940-рэ илъэсым, Хэгъэгу зэошхор къежьэщтмэ зыми ымышIэзэ, КIышъэ къыпыщылъ чIыгухэм къащэхи домбаиплI къыхатIупщыхьэгъагъ, нэужым домбай IыгъыпIэ ащ щагъэпсыгъагъ.\nХэгъэгу зэошхор окIофэкIэ нэмыцхэм ясамолетхэр бэрэ къашъхьарыбыбагъэх, ау зы псэушъхьи аукIын алъэкIыгъагъэп. Заор аухыфэкIэ домбайхэм япчъагъэ 9 хъугъагъэ.\nИнтерактивнэ музееу агъэпсыщтыр тапэкIэ домбай паркыр зытетыгъэ чIыпIэм пэблэгъэщт. КъэбарыкIэр бэмэ агу рихьыгъ ыкIи ашIогъэшIэгъон. Сергей Шевелевым къыIотагъ:\n— ЗыплъыхьакIохэмкIэ гупсэфынэу, машинэкIэ благъэу уекIолIэшъунэу паркыр зытетыщт чIыпIэр къыхэтхыгъ. ИтеплъэкIэ домбайхэр апэ зыщаIыгъыгъэхэ паркым музеир фэдэщт. КъэшIыхьэгъэщт, псэушъхьэхэм арагъэшхыщтыгъэ Iусхэр зыщаIыгъыгъэхэ къакъырхэр, домбайхэр зычIэтыщтыгъэхэ бгъагъэхэр дэтыщтых. Домбай щырхэр къызщыхъущтыгъэхэ псэуалъэри ахэм апэчыжьэщтэп.\nМузеим зекIохэм экскурсие кIэкIхэр ащыфызэхащэщтых. Домбай паркыр зыфэдагъэм итеплъэ зэрарагъэлъэгъущтым фэшъхьафэу, ахэр мэзхэм зэращыхагъэкIодыкIыгъагъэхэр ыкIи икIэрыкIэу зэрэрагъэсэжьыгъэхэр къафаIотэщтых. Домбайхэр заповедникым зэрэхэсхэм чIыопсым икъызэтегъэнэнкIи мэхьанэшхо иI.\nПредыдущая ПытэпIэжъым ишъэфхэр\nСледущая Мыгъэ нахьыбэ кIощт


Адыгеим и ЛIышъхьэ унэгъо ныбжьыкIэхэм сертификатхэр аритыжьыгъэх — Адыгэ макъ\nАдыгеим и ЛIышъхьэ унэгъо ныбжьыкIэхэм сертификатхэр аритыжьыгъэх\nРедактор 07.04.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nУнэ къазэраратыщт сертификатхэр ятыжьыгъэным тегъэпсыхьэгъэ Iофтхьабзэр тыгъуасэ Адыгэ Республикэм и Правительствэ зычIэт унэм щыкIуагъ. Республикэм имуниципальнэ образованиехэм ащыпсэурэ унэгъо ныбжьыкIи 9 Iофтхьабзэм къырагъэблэгъагъ, ахэм азыныкъо нахьыбэмэ сабыибэ арыс. Iофтхьабзэр къызэIуихызэ, Адыгеим и ЛIышъхьэ сертификатхэр къызыфагъэшъошагъэхэм афэгушIуагъ, щыIэкIэ-псэукIэ дэгъу яIэнэу, яунагъохэм зэгурыIоныгъэ пытэ арылъынэу афэлъэIуагъ. КъумпIыл Мурат къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, щыIэкIэ-псэукIэу яIэр нахьышIу афэшIыгъэнымкIэ унэгъо ныбжьыкIи 138-мэ 2021-рэ илъэсым къэралыгъо IэпыIэгъу арагъэгъотыгъ. А гухэлъхэм апае къэкIопIэ зэфэшъхьафхэм сомэ миллиони 130-м ехъу къахагъэкIыгъ.\nВедомствэ программэу «Унэ къафыхэгъэкIыгъэнымкIэ ыкIи псэупIэ-коммунальнэ фэIо-фашIэхэм атефэрэ уасэм итынкIэ цIыфхэм къэралыгъо IэпыIэгъу ягъэгъотыгъэныр» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэу мы Iофтхьабзэр зэшIуахы. Программэр агъэфедэу заублагъэм къыщегъэжьагъэу, нэмыкIэу къэпIон хъумэ, 2006-рэ илъэсым къыщыублагъэу, унэгъо ныбжьыкIэ 2400-рэ фэдизмэ ящыIэкIэ-псэукIэ нахьышIу афашIыгъ, ахэм сомэ миллиард 1,6-рэ къафыхагъэкIыгъ.\n«Адыгеим щыпсэухэрэм апашъхьэ социальнэ пшъэрылъэу щытиIэхэр тэгъэцакIэх. Ащ фэдэ Iофтхьабзэхэр зытегъэпсыхьагъэхэр цIыфхэм ящыIэкIэ-псэукIэ зыкъегъэIэтыгъэныр ары. Хэгъэгум и Президентэу Владимир Путиным унагъохэм IэпыIэгъу афэхъугъэным епхыгъэ Iофыгъохэм лъэшэу ынаIэ атырегъэты, унагъом игъэпытэн тегъэпсыхьэгъэ амалхэм ренэу яусэ. Зыщыпсэущтхэ унэхэр ядгъэгъотызэ, ныбжьыкIэхэр республикэ гупсэм къинэнхэм тыдэлажьэ, демографие Iофхэми язытет нахьышIу мэхъу», — къыIуагъ Адыгеим и ЛIышъхьэ.\nКъэлэдэсхэми, къоджэдэсхэми ящыIэкIэ-псэукIэ зыкъегъэIэтыгъэным тегъэпсыхьагъэу республикэм Iофышхо зэрэщашIэрэр Iофтхьабзэм щыхагъэунэфыкIыгъ. Къэралыгъо программэхэмрэ лъэпкъ проектхэмрэ къадыхэлъытагъэу къэралыгъом мылъкушхо цIыфхэм къафетIупщы. ГущыIэр анахьэу зыфэгъэхьыгъэр инженер сетьхэмрэ гъогухэмрэ зызэрарагъэушъомбгъурэр, медицинэм хэхъоныгъэ зэришIырэр, гурыт еджапIэхэр, кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэр, культурэмкIэ унэхэр, спорт псэуалъэхэр зэрагъэпсыхэрэр ары. Джащ фэдэу социальнэ лъэныкъомкIи республикэм Iофышхо щызэшIуахы – сабыибэ зэрыс унагъохэм чIыгу Iахьхэр араты. Ахэм къафыхагъэкIыгъэ чIыгухэм мыгъэ инфраструктурэр ащагъэпсэу аублэщт, ащ епхыгъэу а унагъохэм амал яIэщт яунэхэр газрыкIуапIэхэмрэ электрорыкIуапIэхэмрэ апашIэнэу.\nУнакIэхэр къызэратыгъэхэм республикэм ипащэхэм тхьашъуегъэпсэу араIуагъ цIыфхэм ящыIэкIэ-псэукIэ зыкъегъэIэтыгъэнымкIэ, псэупIэхэр нахь зэтегъэпсыхьэгъэнхэмкIэ Iофышхо зэрашIэрэм фэшI.\nРеспубликэм ипащэ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, республикэм ихэбзэ къулыкъухэм тапэкIи лъэшэу анаIэ атырагъэтыщт унэгъо ныбжьыкIэхэм IэпыIэгъу ятыгъэным епхыгъэ Iофыгъохэм. Социальнэ проектхэу мэхьанэшхо зиIэхэм ягъэцэкIэн цIыфхэр тапэкIи къызэрэхагъэлэжьэщтхэм игугъуи мы Iофтхьабзэм къыщашIыгъ.\nПредыдущая Мэлылъфэгъум и 21-м зэхащэщт\nСледущая В Адыгее более 90 жителей пострадали от укусов животных за два месяца этого года


Непэ уи шIушIагъэр - лъэпкъым ихахъу.\n05 сентября 2014 / Новости/Интервью Комментарии: 4\nШъэол1ыхъу Валерэ Руслъан ыкъор 1973 илъэсым къуаджэу Хьатыгъужъыкъуае къыщыхъугъ. Валерэ непэ илъэс 41 ыныбжь. Сэнэхьатэу зыфеджагъэр военнэ-заправщик, ау ащк1э 1оф риш1энэу игъо ифагъэп, Совет къэралыгъори зыщэмы1эжьым щык1эныгъи и1эжьыгъэп ащ фэдэ сэнэхьатым. Адыгэ республикэм и телевидение апэрэеу къызехьэр ары Валерэ нахь къаш1энэу зыхъугъэр. Ащ сабыищ и1 (Аза, Айдамыр ык1и Амин).\nВелерэ къе1уатэ: «Сиц1ык1ыгъом щегъэжьагъэу зыгорэмэ сяп1эжъэжъынэу сыгу рихь зэпытыгъ. Силэгъу к1алэхэр джэгуным дрихьак1хэ зэхъум, сэ сыдэсыгъ 1оф-ц1ык1 горэмэ ыуж ситэу. А уахътэми щэрэхъищ зык1эт къушъхьэфачъэр сизакъоу сш1ыгъагъ».\nАщ ыпкъ къик1эу, ныбжьым хахъозэ, къулайми хэхъуагъ. Гъуч1у1унри, гъэжъэнри и1амч1э къихьахь. Зэ е1о, - си ныбджэгъу к1алэм тхылъ къысфихьыгъ, машинэм имодель шапхъэ , пстэури зэрэзэк1оц1ылъыр, пш1ытмэ, 1эмэ-псымэу ык1и ищык1агъэу тек1одэщтхэр итэу. Валерэ къаигъ, 1офэу зыуж ихьагъэр ымыухэу ыуж ик1рэп а1о ыныбджэгъумэ. Псыцур лъабжъэк1э ч1ым пытэу зэрэтеуцорэм фэдэу, Валери теубытагъэу а тхылъыр зэригъэш1энэу ыуж ихьагъ, нэужым, машинэр ыугъоигъ. Пкъэури, гъуч1ышъхьэри зэгъэк1ун 1офхэри фэсакърэ зэдиш1эрэ, илъэсныкъом къык1оц1 машинэм ехьыл1эгъэ 1офхэр ыухыгъ.\n- Бэми мак1эми, сомэ мин щэк1 хэзгъэк1одагъ, - е1о Валерэ. Джыри т1эк1у-шъок1у горэхэр хэш1ыхьэжьыгъэн фай, машинашъхьэри къыфэсгупшысыгъ, ау сызфаер автоматикэ дыхэтэу, ежь изакъоу зыкъытрихъонэу ары. Щэрэхъ тэмэ зэхэлъыр т1эк1у пхъэша1оми, гумэк1ыгъо уригъафэрэп, кум уис къыпш1уигъэш1ыщтэп ч1ыгум нэс къещэхыгъэми. Ау аущтэу джыри гухэлъ си1, амалым къызэрихьэу, нахь игъэк1отыгъэу машинэхэр сш1ынэу. Ищык1эгъэ т1эк1у-шъок1ухэр езгъэгъотынэу машинэш1ыным, си ныбжэгъухэр 1эпы1эгъу къысфэхъугъэх, ахэр: Тхьагъэнэ Мурат, сшыхэу Шъэол1ыхъу Долэтрэ Гъуч1ыпсрэ ык1и нэмык1хэри.\nВалерэ упч1э къаумэ естрэ иныбджэгъухэри къытпэмычыжьэу щысыгъэх машинэм хэп1эжъэжъыхьэхэу, загъорэ ахэми гущы1эр аштэти къа1уатэщтыгъ машинэш1ыным пылъ къэбархэри, Валерэ и1офш1ак1э паи. Загъорэ, - е1о Мурат, - 1офым хилъэсагъэу, Валерэ гущы1э лые къыримыдзэу щысыгъ. К1ымафэ мафэхэр зэщыгъок1э мак1ох п1омэ, тэрк1и, Валерэк1и аущтэу щытыгъэп, 1офым ы1э хэлъзэ гъатхэри, гъэмафэри къихьагъэх.\nИныбджэгъухэмэ зэрэдырагъаштэрэм фэдэу ишъхьагъуси дырегъаштэ ш1уа с1уи сеупч1ыгъ Ираидэ (шъхьагъусэр). Iупк1эу къызгуригъэ1уагъ армырыгъэмэ унагъори хъущтыгъэп, сабыищи ащ къыхэк1ыщтыгъэп. Ар сэ Валерэ иунагъо нахь шъхьа1эу хэслъэгъуагъ, сыда п1омэ мыщ фэдэ 1офмэ афэщагъэмэ яуахътэ боу тырагъэк1уадэ. Ар бзылъфыгъэ пстэуми агу къек1ущтэп, ау сыдэу щымытми, зэгуры1оныгъэр шъхьа фэхъугъ яунэгъо зэхэтык1э. Ар янахьыжъи, янахьык1и япэсыгъэ хабз, ащи шыхьат сырыхъугъ. Исабыйхэр щагум джэгухэу дэсхэзэ сыкъек1ол1агъ Валерэ дэжь, къэлэмри тхьапэри згъэхьазыри, си фотоаппаратри къыдэсхыгъ. Нэнаумэ аш1огъэш1эгъонэу къысэчъэл1агъэх, сыкъыздик1ыгъэри сыкъызк1эк1уагъэри зэрагъаш1э аш1оигъоу. Ныбэджым фэдэу зэ къазхэплъэм, шъхьадж ич1ып1э зэригъэгъотыжьыгъ, тыщысыфэ, тыдэ ымы1офтагъэхэми, сыд аримы1уагъэми, т1о къэ1огъу рагъэфагъэп ятэ. Унагъор ары апэрапш1эу Валерэ хихрэр, зэк1э къык1элъык1о пстэури аужрэ 1оф. Ухэукъощтэп ар зэрэ Хьатыгъужъыкъуаеу аш1э п1оми. Валери ягуащи ц1ыф зэ1ухыгъэх, губзыгъэх. Агу телъыр ары къа1орэр, къа1орэм узпещэ. Гущы1эгъоу адэсш1ыгъэм сыхилъасэзэ, загъорэ сишъхьэ гупшысэ къихьэщтыгъ, мы ц1ыфхэр бэ дэдэ ш1агъэ фэдэу зысш1эхэрэр. Я1анэ гъэчъыгъэ зэпыт, яунапчъэ хэти фызэ1ухыгъ.\nНахьыбэу ти л1ыхъужъ игу ихъык1рэр къисхын сигухэлъэу упч1э зэфэшъхьафхэр естыщтыгъэх, ау ар шъэфы, лые ы1онэу ыгу рихьрэп. Сятэжъ и1оф хабзэр сыгу къегъэк1ыжьы. Ар зэпсэум, ик1ищ тетхэгъагъ: «Умыщынэу къык1ахь, укъызфэк1уагъэр къа1о, бэ умы1оу к1эк1ыжь».\nДжы 1офыгъоу ыпэ илъыр Валерэ, машинэм пылъын фае документхэм ягъэпсын. Лъэпкъыр къахэзгъэщрэр ц1ыфмэ ягъэхъагъэхэр ары. Валерэ гъэхъэгъэшхо ыш1ыгъэк1э сэлъытэ, сыда п1омэ, бэмэ макъэ къагъэ1угъ и1эш1агъэ къагъэлъэгъонэу, Краснодар шъолъыри и телевидение къыраш1ык1ыгъ. Мары тэри ахэм ауж зыкъитымыгъанэу игугъу къэтэш1ы.\nАу машинэ закъоп зигугъу пш1ынэу Валерэ и1эр. Чыифк1э ш1ыгъэу гъэпсэфып1э ц1ык1 ядэжь дэт, пчъагъэу зэхэлъ щабзэр ыш1ыгъ, шъэжъыехэр еш1ых…\nПстэумк1и Валерэ адыгэгъэшхо хэлъ. Гущы1эгъоу къыздиш1ыгъэм къыри1отык1ыгъ, непэ гъэхъэныгъэу ыш1ыгъэр ежьрэ иунагъорэ иш1уш1эгъэ къодыеу арэп, мыр адыгэ лъэпкъ пстэуми иш1уш1агъ. Адыгэ лъэпкъым хэхъоныгъэ фэхъугъ, тятэжъмэ ятэжъхэм щытхъоу къалэжьыгъэр джырэ адыгэми къамыгъэшъыпкъэжьынэу щытэп. Тхьам ы1омэ, Валерэ джыри мыщ фэдэ къэбарыш1ухэмк1э тигъэгуш1ощт, лъэпкъым иц1э дахэк1э чыжьэу игугъу щаригъэш1ыщт.\nУарп\t09 сентября 2014, 23:15 ↓ 0\nСэлъам уалейкум Заур !\nТэу ухаплъэра, мэщтэу ттхымэ: военнэ-заправщик - дзэгъэстынигъахъу, гъэстынигъахъу. Адрэ зэк1эри ек1оу птхыгъэ. Тхьауегъэпсэу!\nЗауркъан\t10 сентября 2014, 15:23 ↓ 0\nУалейкум сэлам. Военнэ-заправщикыр сэнэхьатыц1э. Ар адыгабзэ1е зэбдзэ1имэ хэуоныгъэ мэхъу)))\nЗауркъан\t11 сентября 2014, 16:54 ↓ 0\nЗауркъан\t11 сентября 2014, 16:56 ↓ 0\nМары шъуеплъ Валерэ ыш1ыгъэ машинэм


Гъогухэр щынэгъончъэнхэр | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 20.03.2017\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nТеуцожь районым игъогухэм ащыщынэгъончъэнымкIэ комиссием изичэзыу зэхэсыгъо бэмышIэу иIагъ. Район администрацием ипащэ иапэрэ гуадзэу Зэрамыку Салбый зэрищэгъэ зэIукIэгъум хэлэжьагъэх район ГИБДД-м ипащэу Георгий Бардюг, иIофшIэгъухэр, чIыпIэ койхэм япащэхэм ащыщхэр, нэмыкIхэри.\nГИБДД-м иIэшъхьэтетэу Георгий Бардюг апэ гущыIэр зыратым къызэриIуагъэмкIэ, гъогухэм атехъухьэхэрэ тхьамыкIагъохэр нахь макIэ шIыгъэнхэм бэрэ рэгущыIэхэми, ащ фэгъэхьыгъэ пэшIорыгъэшъ IофшIэнхэр план гъэнэфагъэм тетэу зэрахьэхэми, Iофхэм язытет уигъэрэзэнэу щытэп.\nКъызэриIуагъэмкIэ, ешъуагъэу рулым кIэрысхэу гъогум къызэрэтехьэхэрэр щагъэзыен алъэкIырэп. ЕтIани Iофыр къэзыгъэхьылъэжьхэрэм ащыщ ешъуагъэу къаубытыхи, агъэпщынэгъэгъэ кIэлакIэхэр етIани ятIонэрэуи, ящэнэрэуи къызэрагъэуцухэрэр. УмыгъэшIэгъон плъэкIырэп ахэм янэ-ятэхэм якIалэхэм язытет алъэгъузэ, автомашинэр къаратышъ, гъогум къызэрэтыратIупщыхьэхэрэр.\nГеоргий Бардюг щысэхэри къыхьыгъэх. 2016-рэ илъэсым ешъуагъэу автомашинэ рулым кIэрысэу ятIонэрэу къаубыти агъэпщынагъэр нэбгыри 133-рэ. Джыри ахэм афэдэхэу тызхэхьэгъэ илъэсым пыкIыгъэ мэзитIум нэбгырэ 17 автоинспекторхэм къаубытыгъах. Ащ фэдэ зекIуакIэм тхьамыкIагъоу къытфихьырэри къариIуагъ. 2016-рэ илъэсым тигъогухэм цIыфэу атекIодагъэр ыпэрэ гъэм елъытыгъэмэ, процент 83-кIэ нахьыб.\n— Мы гумэкIыгъом\nГИБДД-м иIофышIэхэм язакъокIэ гъунэ фэпшIын плъэкIыщтэп, — къыщиIуагъ ащ зэIукIэм. — ЗэкIэми тызэкъоуцон, ешъуакIохэм тябэнын фае. Мары чIыпIэ койхэм япащэхэр щысых. Къуаджэхэм, къутырхэм цIыф зэхахьэхэр ащызэхэшъущэн, тэри тыкъежъугъэблэгъэн, ешъуагъэу къаубытыгъэхэри, янэ-ятэхэри зэIукIэм къешъущалIэхэзэ, тадэжъугъэгущыIэн фае. ЯтIонэрэмкIэ, былым шъхьэрыкIохэр чэщырэ гъогухэм къызэратехьэхэрэр, ахэм апкъ къикIыкIэ авариехэр зэратехъухьэхэрэми гъунэ фэмышIыгъэ хъущтэп.\nКомиссием изэхэсыгъо гъогухэм ащыщынэгъончъэным, тхьамыкIагъоу атехъухьэрэр нахь макIэ шIыгъэным фэшI зэрахьащт Iофыгъо 12 фэдизмэ ащытегущыIагъэх. ГИБДД-м ипащэу, полицием имайорэу Георгий Бардюг IофтхьэбзиплI къыщиIэтыгъ.\nНэчэрэзые гурыт еджапIэм ипащэу Бэгъ Мариет зэхэсыгъом къырихьылIэгъэ Iофыгъори ахэм ащыщыгъ. Гурыт еджапIэр Нэчэрэзыерэ Пщыкъуйхьаблэрэ азыфагу ит, чылэгъуитIумэ якIэлэеджакIохэр автомашинэхэр зэрычъэхэрэ гъогумкIэ еджапIэм къэкIох, мэкIожьых. Щынагъо. ЕджапIэр зарагъэшIым, лъэс гъогухэр Пщыкъуйхьабли, Нэчэрэзыий анэсэу агъэпсыгъагъэх. ГъэцэкIэжьынхэр арамышIылIэхэзэ, ахэр хэкIокIэжьыгъэх. Джы еджапIэм идиректор къыкIэлъэIу а лъэс гъогуитIур (якIыхьагъэр метрэ 1700-рэ) агъэкIэжьынэу.\nДжащ фэдэу Аскъэлэе чIыпIэ коим инароднэ депутатхэр къыкIэлъэIугъэх яурамхэр къагъэнэфынхэу, Пэнэжьыкъуае игупчэ автобус къэуцупIэ фэшIыгъэнэу, ГИБДД-м иIофышIэхэм дежурствэ ащ щахьэу гъэпсыгъэнэу. НэмыкI Iофыгъоу зэхэсыгъом зыщытегущыIагъэхэр гъэцэкIагъэхэ зэрэхъущтхэм афэгъэхьыгъэ унашъохэри аштагъэх. Район администрацием ныбжьыкIэ IофхэмкIэ иотдел ипащэу агъэнэфэгъэкIэ Хьакъуй Рустам (ары зигугъу къэтшIыгъэ комиссием исекретарыр) унашъохэр гъэцэкIэжьыгъэ зэрэхъухэрэр янэплъэгъу ригъэтыщт, нэужым гъэзетеджэхэри ахэм ащыдгъэгъозэщтых.


Республика Адыгея - Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат: «Федеральнэ программэхэм амалэу къатыхэрэр къызфэдгъэфедэнхэм мэхьанэшхо иI»\nАР-м иминистрэхэм я Кабинет зичэзыу зэхэсыгъоу иIагъэм Iофыгъо шъхьаIэу къыщаIэтыгъэхэм ащыщ шъолъырым ихэбзэ къулыкъухэм ыкIи муниципалитетхэм апашъхьэ щыт пшъэрылъхэм ягъэцэкIэн зэрэзэхащэрэр. Iофтхьабзэм тхьамэтагъор щызэрихьагъ Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат.\nРеспубликэм ипащэ пэублэ псалъэ къышIызэ УФ-м и Конституцие гъэтэрэзыжьынхэр фэшIыгъэнхэм зэфэхьысыжьэу фэхъугъэхэм кIэкIэу къащыуцугъ, ащ изэхэщэн хэлэжьэгъэ пстэуми афэрэзагъ. Мэкъэтыным цIыфыбэ зэрэхэлэжьагъэр, ар щынэгъончъэу зэрэрекIокIыгъэр анахь шъхьаIэу къыхигъэщыгъэх.\nБюджетыр ыкIи лъэпкъ проектхэр республикэм зэрэщагъэцакIэхэрэм иIофыгъо нэужым къэзэрэугъоигъэхэр тегущыIагъэх. АР-м и Премьер-министрэу Александр Наролиным къызэриIуагъэмкIэ, апэрэ илъэсныкъор пштэмэ, лъэпкъ проектхэмкIэ зэзэгъыныгъэхэр процент 90,2-кIэ гъэцэкIагъэхэ хъугъэ.\nКъэгъэлъэгъон гъэнэфагъэхэм анэсынхэм фэшI шэпхъэшIухэм адиштэу мы IофшIэныр зэхэщэгъэн, экономие щыIэ зыхъукIэ нахь зищыкIэгъэ лъэныкъохэм ахъщэр апэIугъэ-\nхьэгъэн зэрэфаер Адыгеим и ЛIышъхьэ хигъэунэфыкIыгъ. ГущыIэм пае, АР-м псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ и Министерствэ зэхищэгъэ аукционхэм якIэуххэмкIэ сомэ миллион 32-рэ къызэтырагъэнэн алъэкIыгъ.\nА мылъкур нэмыкI проектхэм ягъэцэкIэн пэIуигъэхьанэу ведомствэм егъэнафэ.\nКъэралыгъо программэхэмкIи пшъэрылъ гъэнэфагъэхэр щыIэх. Шъолъырым щашIырэ магистральнэ псырыкIуапIэм мы илъэсым сомэ миллиард 1,2-рэ пэIуагъэхьанэу щыт. КъызэраIуагъэмкIэ, къэгъэлъэгъон гъэнэфагъэхэм акIэмыхьанхэ щынагъо щыIэп. Ащ нэмыкIэу мыгъэ фельдшер-мамыку IэзэпIэ 24-рэ агъэпсыщт, гъогу псэуалъэхэр агъэцэкIэжьых, гъэсэныгъэм иучреждениякIэхэр ашIых. IофшIэнхэр зэрэлъыкIуатэхэрэм алъыплъэнхэу, объектхэм яшIын пIалъэу пылъым шIомыкIынхэу КъумпIыл Мурат къафигъэпытагъ.\n— Проект пэпчъ гъэцэкIагъэ зэрэхъурэм профильнэ министерствэмрэ муниципалитетхэмрэ лъыплъэнхэм, Iофыгъоу къэуцухэрэр псынкIэу дэгъэзыжьыгъэнхэм анаIэ тырагъэтыным мэхьанэшхо иI. Ащ пае гъогу картэхэр агъэхьазырынхэ ыкIи федеральнэ программэхэм амалэу къатыхэрэр къызфэдгъэфедэнхэ фае, — къыхигъэщыгъ республикэм ипащэ.\nДжащ фэдэу пандемием илъэхъан къэуцурэ Iофыгъохэр зэрифэшъуашэу зэшIохыгъэнхэ, анахьэу социальнэ пшъэрылъхэм ягъэцэкIэн анаIэ тырагъэтынэу, ащ хэхьэ УФ-м и Президент ижъоныгъокIэ унашъохэм ягъэцэкIэн къыдыхэлъытагъэу бюджетым епхыгъэу Iоф зышIэхэрэм ялэжьапкIэхэр аIэкIэгъэхьэгъэныр, къафигъэпытагъ.\nЛэжьыгъэм иIухыжьын республикэм зэрэщылъыкIуатэрэм иIофыгъуи зэхэсыгъом къыщаIэтыгъ. АР-м мэкъу-мэщымкIэ и Министерствэ къызэритыгъэмкIэ, тыгъуасэ ехъулIэу апхъыгъэм щыщэу процент 64-р Iуахыжьыгъах.


УпчIэхэр, джэуапхэр | Адыгэ Макъ\nПыдзэфэ пытэхэр зэрэдащыхэрэм ыуасэ зэрыт тхылъхэм афэгъэхьыгъэ упчIэхэр джы къызнэсыгъэм бэу къытфэкIох. Ахэм джэуапхэр къяттыжьыхэмэ тшIоигъуагъ.\nУпчIэ: Къоджэ псэупIэхэм адэсхэм хэкIыр зэрэдащырэм ыпкIэ сомэ 70-рэ къашIыжьыгъагъ. Сыда квитанциехэм соми 101-рэ чапыч 34-рэ зыкIарытхагъэр?\nДжэуап: АР-м и ЛIышъхьэ иунашъокIэ къоджэ псэупIэхэм адэсхэм хэкIым ыуасэу атыщтым къыкIегъэчыгъэ (скидка) хъугъэ ыкIи сомэ 70-м къыщыублагъэу сомэ 85-рэ чапыч 67-м къэсыгъ. А къыкIегъэчыгъэр хэушъхьафыкIыгъэу квитанацием итхагъ, «перерасчет» зыфиIорэм ишъулъэгъощт.\nШъутын фаеу къыратхагъэр тэрэзмэ шъор-шъорэуи шъууплъэкIун шъулъэкIыщт. Сомэ 70-р нэбгырэ пчъагъэу итхагъэмкIэ оштэ, ащ къыкIэкIыжьыгъэр мэзэ пчъагъэу зэрэптын фаем фэдизкIэ оштэжьы.\nУпчIэ: Пыдзафэхэр зэрэдащыхэрэм ыуасэ тыдэ щыптын плъэкIыщта?\nДжэуап: ПАО-у «Сбербанкым» иотделениехэм аштэ, ащ иприложениеу «Сбербанк-онлайнымкIи» птын плъэкIыщт, ООО-у «МадиКом» зыфиIорэм икассэхэм, почтэм иотделениехэм ащаштэщт.\nДжащ фэдэу региональнэ операторым иофисхэми ащыптын плъэкIыщт. МыекъуапэкIэ — ар урамэу Пионерскэр, 297-рэ, АдыгэкъалэкIэ — урамэу Советскэр, 2В ыкIи поселкэу ЯблоновскэмкIэ — урамэу Школьная, 10/1. Региональнэ операторым икассирхэми къоджэ псэупIэхэр къакIухьэхэзэ хэкIыр зэрэдащырэм ыуасэ къаугъои.\nУпчIэ: Квитанциер къызахьыкIэ ащ итхагъэр игъом ыкIи икъоу птыгъэу, ау гущыIэу «чIыфэ» итхэгъэныр сыда къызыхэкIырэр?\nДжэуап: Игъом шъотымэ гумэкIыгъо щыIэп. Квитанцием итхэгъэн фаем зэхъокIыныгъэ фэхъугъэу, ар игъом региональнэ операторым IэкIэмыхьагъэмэ аущтэу итхэгъэн ылъэкIыщт.\nУпчIэ: Илъэсыр къызихьагъэм къыщыублагъэу зыпарэкIи квитанциер къамыхьыгъэмэ сыда пшIэн фаер?\nДжэуап: ХэкIыр зэрэдащырэм ыуасэ зэрыт тхылъыр зыпарэкIи къызыфамыхьыгъэм паспортыр, псэупIэр ежь зэриунаер ыкIи унэм итхэгъэ нэбгырэ пчъагъэр къэзыушыхьатхэрэ тхылъхэр ыIыгъхэу «ЭкоЦентрэм» иофисхэм е псэупIэхэр къэзыкIухьэхэрэ менеджерхэм зафигъэзэн фае.\nПыдзэфэ пытэхэр зэрэIуащыхэрэм ыуасэ «Урысыем и Почтэ» икъутамэхэм цIыфхэм ащатын амал яIэным фэгъэхьыгъэ зэзэгъыныгъэм ООО-у «ЭкоЦентрэр» дыкIэтхагъ. Джы шъхьадж зыдэс псэупIэм почтэм иотделениеу дэтым рихьылIэн ылъэкIыщт, ау ащ пае комиссие ытын ищыкIагъэп. Региональнэ операторым почтэм ифэIо-фашIэхэм апкIэ ежь ытыщт. Комиссиер сомэ 30 зэрэхъурэр.\nДжащ фэдэу региональнэ операторым иофисхэм, ПАО-у «Сбербанкым» икъутамэхэм, «Сбербанк-онлайным», ООО-у «МадиКом» зыфиIорэм икассэхэм комиссиер хэмытэу хэкIым идэщын ыуасэ ащыптын плъэкIыщт.\nИгъом хэкIым идэщын ыуасэ птымэ, чIыфэ зэрэптемылъыщтым имызакъоу, социальнэ IэпыIэгъу къыуатынэуи амал уиIэщт.\nООО-у «ЭкоЦентрэм» икъутамэу АР-м щыIэм ипресс-къулыкъу.


ШIэныгъэлэжьэу Бырсыр Батырбый къызыхъугъэр непэ илъэс 80 мэхъу | Адыгэ Макъ\nШIэныгъэлэжьэу Бырсыр Батырбый къызыхъугъэр непэ илъэс 80 мэхъу\nАвтор: Редакция\t/ 08.04.2019\t/ КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nАдыгэ лъэпкъыр зэрыгушхорэ цIыф\nБырсыр Батырбый филологие шIэныгъэхэмкIэ доктор, профессор, шIэныгъэхэмкIэ Адыгэ Дунэе академием иакадемик, Адыгэ Республикэмрэ Пшызэ шъолъыррэ шIэныгъэмкIэ язаслуженнэ IофышIэшху, Урысыем педагогическэ ыкIи социальнэ наукэхэмкIэ иакадемие иакадемик.\nТбилиси дэт къэралыгъо университетыр 1963-рэ илъэсым къеухышъ, Пщыжъхьэблэ гурыт еджапIэм идиректор игуадзэу иIофшIэн регъажьэ. Ащ ыуж Адыгэ къэралыгъо университетым къырагъэблагъэ.\n1988 – 1991-рэ илъэсхэм Германием кIэлэегъаджэу щылэжьагъ, ащ къызекIыжьым АР-м шIэныгъэмрэ гъэсэныгъэмрэкIэ иминистрэу илъэси 7-рэ Iоф ышIагъ. Нэужым Адыгэ къэралыгъо университетым илъэпкъ факультет идеканэу, гуманитар шIэныгъэхэм апылъ республикэ институтым ипащэу щытыгъ.\nНепэ шIэныгъэлэжьыр наукэм шъхьафитэу щэлажьэ, ушэтын Iофым пылъ. Мы аужырэ уахътэм анахь мэхьанэ зиIэу къыIэкIэкIыгъэ IофшIагъэхэм ащыщ ишъхьэгъусэу Сафият игъусэу къыдигъэкIыгъэ «Убых-адыгэ- урыс гущыIалъэр». Кавказыбзэхэм адэлэжьэрэ шIэныгъэлэжьхэмкIэ ар мэхьанэшхо зиIэ IофшIагъ. Гъэтхапэм и 14-м, адыгабзэм и Мафэ ехъулIэу, гущыIалъэм Тыркуем лъэтегъэуцо щыфашIыгъ. Ащ къыщыгущыIагъэхэм къыхагъэщыгъ иберие-кавказ бзэ унагъом, абхъаз-адыгэбзэ купым зэгъэпшэн е ушэтынхэр ешIылIэгъэнхэмкIэ мы IофшIагъэм ишIуагъэ къызэрэкIощтыр.\nБырсыр Батырбый шIэныгъэлэжь цIэрыIошху. Адыгабзэм, литературэм, адыгэ культурэм яухъумакIу. Гъэпсэфыгъо ымышIэу адыгэ макъэр ихэгъэгу цIыкIу имызакъоу, IэкIыб къэралми ащыIуным мыпшъыжьэу дэлажьэ.\nБатырбый творческэ кIочIэшхо зиIэ, IэпэIэсэныгъэшхо зыхэлъ шIэныгъэлэжь. Адыгэ намысым изехьакIу, нэхъой дахэ, шъыпкъагъэ ыкIи гукIэгъу зыхэлъ цIыф. УпчIэжьэгъу пшIымэ, ухигъэукъощтэп. ТэгъэлъапIэ, тырэгушхо, тищысэтехыпI.\nЛъытэныгъэ зыфэтшIэу Батырбый! Укъызыхъугъэ мафэмкIэ тыгу къыддеIэу тыпфэгушIо! Псауныгъэ пытэ уиIэу, уигъашIэ кIыхьэу, уиныбджэгъухэм ыкIи уиIахьылхэм ягукIэгъу ущымыкIэу, пхъорэлъф-къорэлъфхэм уагъэгушIоу бэрэ ашъхьагъ уитынэу, тэри джыри илъэсыбэрэ тыкъыбдэлэжьэнэу тыпфэлъаIо.\nБырсыр Батырбый 1939-рэ илъэсым непэ фэдэ мафэм къэхъугъ, Мамхыгъэ гурыт еджапIэр къыухыгъ. Ащ ыуж Тбилиси къэралыгъо университетым щеджагъ, зэлъашIэрэ бзэшIэныгъэлэжь цIэрыIохэу Арнольд Чикобава, Георгий Рогава, Кетеван Ломтатидзе ащ икIэлэегъэджагъэх.\nУниверситетым Iоф зыщишIэрэр илъэсищ нахь мыхъугъэу ащ кандидатскэ диссертациер къеухъумэжьы. 1991-рэ илъэсым докторскэ IофшIагъэр етхы ыкIи дэгъоу къегъэшъыпкъэжьы.\nНаукэм ылъэныкъокIэ къэпIон хъумэ, шIэныгъэлэжьыр анахьэу зыдэлэжьагъэр адыгабзэм иглагол, ащ тарихъэу пылъыр, глаголыпкъыр зэрэзэхэтыр, адыгабзэхэм яфонетикэ абхъазыбзэм, убыхыбзэм ыкIи нэмыкI кавказыбзэхэм яегъэпшэн арых.\nИлъэсхэу министрэу зыщылэжьагъэхэм лъэпкъымкIэ мэхьанэшхо зиIэ Iофыгъохэр зэшIуихынэу хъугъэ. А лъэхъаным ублэпIэ ыкIи гурыт еджапIэхэу сэнэхьат къэзытыхэрэр нахь макIэ ашIыщтыгъэх, хэгъэгум ащ фэдэу 400-м ехъу щызэфашIыжьыгъагъ. Ау министрэм Iофыгъом изэшIохынкIэ екIолIакIэу къыгъотыхэрэм яшIуагъэкIэ тэ тиреспубликэкIэ зы еджапIи иIофшIэн къызэтеуцуагъэп.\nБырсырыр шIэныгъэмрэ гъэсэныгъэмрэкIэ министрэу лажьэ зэхъум Израиль, Шам, Зэхэт Араб Эмиратхэм шIэныгъэмрэ гъэсэныгъэмрэкIэ яминистерствэхэм зэзэгъыныгъэхэр зэдашIыхи Израиль кавказоведениемкIэ институт къыщызэIуахыгъагъ. Непи ар мэлажьэ.\nМыекъопэ къэралыгъо технологическэ институтым икъызэIухыни Бырсырым ыцIэ епхыгъ. А еджапIэр щыIэ зэрэхъугъэм тиреспубликэкIэ мэхьанэшхо зэриIэр къыдилъытэзэ Iофым изэшIохын ишъыпкъэу хэлэжьагъ.\nБырсыр Батырбый непэ унэгъо шIагъо иI. Ишъхьэгъусэу Сафият АКъУ-м нэмыц филологиемкIэ икафедрэ иIэшъхьэтет, доцент. ИкIэлэ нахьыжъэу Айдэмыр псэолъэшI, предприниматель, икIэлэ нахьыкIэу Тембот тыкъэзыуцухьэрэ дунаим ибаиныгъэхэм якъэухъумэнкIэ Комитетым Iоф щешIэ. Ипшъэшъэ дахэу Расудан Германием щэпсэу, наукэм фэлажьэ.\nАр Батырбый къыкIугъэ щыIэныгъэм фэгъэхьыгъэ псэлъэ кIэкI.\nМы мафэхэм Бырсырым гущыIэгъу тыфэхъугъ, щыIэныгъэ гъогоу къыкIугъэм тырыплъагъ, тиупчIэхэм яджэуапхэм тшIогъэшIэгъонэу тядэIугъ.\n— Батырбый, министрэ узашIым, о уапэкIэ а IэнатIэр зыгъэцэкIагъэхэр къебгъэблагъэхэмэ, ашIэнэу игъо зыфимыфагъэхэмкIэ, непэ гъэсэныгъэм исистемэ нахьышIоу зэхэщэгъэнымкIэ шIэгъэн фаеу, зигъоу алъытэрэмкIэ узэряупчIыгъэм сыщыгъуаз. Ащ тетэу уапэкIэ ашIыщтыгъа, ащ фэдэ практикэ а лъэхъаным щыIагъа?\n— СапэкIи, саужкIи яупчIыгъэхэу къэсшIэжьырэп, сэри къысэупчIыгъэхэп. Ащ фэдэ IэнэтIэшхо зесхьагъэу щытыгъэп, ау гъэсэныгъэм иIоф зыгорэ хэсшIыкIэу къысшIошIыти, сишIуагъэ къэзгъэкIошъунэу слъытагъэ.\n— Узытефэгъэ илъэсхэр псынкIагъэхэп, республикэр агъэпсыгъэ къодыягъ, зэхъокIыныгъэхэр щыIэныгъэм илъэныкъо пстэуми къяжэщтыгъэх.\n— Ары, тэр-тэрэу зэхъокIыныгъэхэр тшIынхэ фэягъ. Совет лъэхъаным партием ихэку комитет, хэку исполкомым зэрэщытын фаер зэкIэри къыуаIощтыгъ, ахэм зэраIоу IофшIэныр бгъэпсын фэягъэ. Ау сэ министрэу сызагъэнафэм зэкIэри икIэрыкIэу бгъэпсынэу уахътэм амалыкIэхэр къытыщтыгъэх. Ары къезгъэблагъэхэзэ, сапэкIэ тетыгъэхэр упчIэжьэгъу зыкIэсшIыгъэхэр. Ащ фэдэу сыкъяджэгъагъ а IэнатIэр зыгъэцэкIэгъэ ПIатIыкъо Аскэрбый, ЦуукI Налбый, ХьэпэкIэ Налбый.\nСэ а IэнатIэм сыIухьанкIэ илъэс 30 фэдиз иIэу Адыгеимрэ Осетиемрэ яеджапIэхэм егъэджэныр зэкIэри урысыбзэкIэ ащызэхащэнэу фаехэу аIуи, лъэIу тхылъхэр атхыхи, ащ зэрэтехьэгъагъэхэм еплъыкIэу фыриIэмкIэ ПIатIыкъо Аскэрбый сеупчIыгъагъ. ШIотэрэзэу къысиIогъагъ. ЯтIонэрэ мафэм нэкIубгъо пчъагъэмэ атетэу шIэгъэн фаехэр нэбгырищми къысфахьыгъагъ. Анахь зишIуагъэ къысэкIыгъэр Владимир Шахановыр арыгъэ, ар консультантэу сштэгъагъэ.\nСэ анахьэу сызыпылъыгъэмэ ащыщыгъ адыгабзэм иIоф зыкъегъэIэтыгъэныр. Адыгабзэр зыпкъ игъэуцожьыгъэныр анахь гугъэ лъагэу а лъэхъаным тиIагъ.\n— КъэсэшIэжьы а лъэхъаным лъэпкъыр зэкъоуцуагъэу адыгабзэм зыкъегъэIэтыжьыгъэным зэрэпылъыгъэр. ШIэныгъэлэжьхэр, тхакIохэр, культурэм иIофышIэхэр яшъыпкъэу ащ зэрэдэлажьэщтыгъэхэр. Ори ахэм уахэтыгъ. ЗыщищыкIагъэм пчэгум укъихьагъ, нахьыжъхэм нахь зыщатефэрэм ахэм гущыIэр яптыгъ…\n— Сэ сщымыгъупшэжьырэр зыхъугъагъэр 1968 – 1969-рэ илъэсхэр арых. А лъэхъаным илъэс 30 ныIэп сыныбжьыгъэр. Шъхьэлэхъо Абу, Бэрэтэрэ Хьамид, сэры аIоу Тэхъутэмыкъуае тызэрэщыIагъэр ренэу сыгу къэкIыжьы. Къоджэдэс нэбгырэ 300 зыкIэтхэгъэ письмэу Москва агъэхьыгъэм ар епхыгъагъ. Абу ыцIэ Iугъэу щытыгъ, Хьамидэ зэлъашIэрэ усэкIуагъ, егъэджэкIуагъ. Къоджэдэсхэм якIалэхэм адыгабзэр арагъэшIэнэу зэрэфэмыехэр итхагъэу Москва письмэу агъэхьыгъэм ехьылIагъэу цIыфхэм тадэгущыIэнэу пшъэрылъ тиIагъ. КъызэIукIагъэхэм сыхьат пчъагъэрэ тадэгущыIагъ, дгъэдэIуагъэхэри къахэкIыгъэх…\nАщ фэдэу ренэу сыгу къэкIыжьы адыгабзэр къэралыгъуабзэ хъуным къинэу къыпыкIыгъагъэр. А Iофым къыпэуцужьынэу бэ къэхъугъагъэр. Адыгабзэр къэралыгъуабзэ пшIымэ, урысыбзэм имэхьанэ къыщыкIэнэу зылъытэхэрэм Iофым къыдырагъаштэщтыгъэп, законыр тштэн тлъэкIыщтыгъэп. Анахьэу тызышIокIын тымылъэкIыщтыгъэр славянхэм я Союз ары. А лъэхъаным министерствэм Iофышхо ышIагъ. ЦIыфхэр къедгъэблагъэщтыгъэх, тадэгущыIэщтыгъ. Тщымыщэу къытхэсхэм, нэмыкI лъэпкъхэм ялIыкIохэм къагурыдгъэIоным тыпылъыгъ зыбзэ пшIэрэ лъэпкъыр нахь къыппэблагъэ зэрэхъущтыр, шIу зэрэплъэгъущтыр. ТикIалэхэр зэхэсхэу псэунхэу Тхьэм къызэришIыгъэр зэкIэ лъэпкъэу мыщ исхэм къагурыдгъаIомэ тшIоигъуагъ… Сыдэу щытми, законым къыпэуцужьхэрэм агурыдгъэIуагъ. Нэбгыри 100-м щыщэу 4 ныIэп къыддезымыгъэштагъэр.\nРеспубликэм и Конституцие итхэгъагъ Президентым адыгабзэр ышIэн фаеу. ЕтIанэ урыс ны-тыхэр министерствэм къакIохэу «Тэ тикIалэхэм сыда адыгабзэр зыкIызэрамыгъэшIэщтыр, сыда президент зыкIэмыхъущтхэр?» аIоу къырагъэжьагъ.\n— А лъэхъаным урысхэм адыгабзэр зэрагъэшIэнэу зэрэфаехэр тигопагъ, дгъэшIагъоу урыс пшъашъэхэу адыгабзэр зэзыгъэшIагъэхэм ягугъу тшIыщтыгъ, ахэм яхьылIагъэу гъэзетым къыхэтыутыщтыгъ. Ау лIэшIэгъу плIанэ зытешIэм, Iофым нэмыкIэу зыкъызэпыригъэзагъэу къысшIошIы. Адыгэ кIэлэцIыкIуи урыс сабыйи зэкIэми зэфэдэу адыгабзэр ядгъашIэу зэрэхъугъэм Iофыгъо гъэнэфагъэхэр къыздихьыгъэх. Лъэпкъым щыщ кIэлэцIыкIухэу адыгабзэмкIэ сэнаущыгъэ зыхэлъхэм Iоф адэтшIэнэу тыгу къэкIыгъэп. Адыги, урыси, ермэли, нэмыци, урыми зэхэсэу, зэфэдэу адыгабзэм едгъаджэхэу едгъэжьагъ. Адэ тыдэ къикIыщтых адыгэ наукэм, культурэм, тарихъым ащылэжьэщтхэр, афэлэжьэщтхэр?\n— Анахь гумэкIыгъоу лъэпкъым иIэм утеIэбагъ…\n— Непэ джы адыгабзэм иегъэджэнкIэ шIыкIэ-амалыкIэхэм талъэхъу…\nЛъытэныгъэшхо зыфэтшIырэ Бырсыр Батырбый!\nНепэ уимафэшъ, тыкъыпфэгушIо,\nУигъэхэр кIыхьэу Тхьэм уегъэгушIо,\nУзыхэхьагъэр лъэхъэнэ шIагъу,\nКъобын-шъэбынэу чIым ущэбагъу!\nШIэныгъэ гъогум гъашIэм утет,\nЛъэпкъ быракъыр лъагэу оIэт,\nАдыгэ пстэуми узэдыряй,\nТпсэ щыщ хъугъэу, ти Батырбый!\n— ШIыкIэ-амалыкIэхэм уалъыхъун, къэбгъотынхэм дэй хэлъэп. Ау тэ тихэгъэгу фэдэу гъэсэныгъэм исистемэ зэзыхъокIырэ щыIэп. ЗэхъокIыныгъэшхохэм калейдоскопыр гум къагъэкIы. Сэ гъэсэныгъэмкIэ федеральнэ къэралыгъо шэпхъакIэхэм атетэу учебникхэм ятхын илъэс зытIу хъугъэу Iоф дэсэшIэшъ, кIэлэеджакIохэм афэмыукIочIыныбэ программэхэм, егъэджэн тхылъхэм адэтэгъахьэх. Университетым щызэрагъашIэрэр сабыйхэм апэтэгъохы. Узэгупшысэнэу Iофым хэлъыр бэ, узыдэлэжьэнэу, зэхэмыфыгъэу щыIэр макIэп.\n— Илъэсиблырэ министрэ IэнатIэр бгъэцэкIагъэ. Анахьэу къыбдэхъугъэу плъытэрэр къэпIона?\n— ЫпшъэкIэ къызэрэщытIуагъэу, гъэсэныгъэм исистемэ зэхъокIыныгъэхэр а лъэхъаным фэхъущтыгъэх. 1992-рэ илъэсым зэкIэмкIи республикэм меда-лист 47-рэ ныIэп къикIыгъагъэр. Илъэс зытIущкIэ ар шъэ заулэм ехъугъагъ. Медалым а лъэхъаным мэхьанэшхо иIагъ, фитыныгъэшхохэр еджапIэм къычIэкIыхэрэм ащ къаритыщтыгъ.\nАщ фэдэу олимпиадэхэм ныбжьыкIэхэр ахэлажьэхэмэ, ащытекIохэмэ, апшъэрэ еджапIэхэм ачIэхьанхэмкIэ мэхьанэу иIэр къыдгурыIощтыгъ. Ау ахэм тахэлэжьэнэу амал тиIагъэп. Мамый Даутэ ащ фэдэ олимпиадэм зыхэлажьэ нэуж илъэсыбэ тешIэгъагъ тикIалэхэм ащ фэдэ къадэхъунымкIэ. ЕтIанэ краим ипащэхэм ащыщэу ныбджэгъушхо къысфэхъугъэ Федоренкэм ишIуагъэкIэ Къыблэ олимпиадэр Мыекъуапэ щызэхэтщэнэу амал тиIэ хъугъэ. Ар дэгъу дэдэу зэхэтщагъэти, Общероссийскэ- ри Мыекъуапэ щырекIокIынэу цыхьэ къытфашIыгъ. А лъэхъаным Мамыщ Юрэ гъэсэныгъэмкIэ Мыекъопэ къэлэ комитетым ипэщагъ. Мыекъопэ еджапIэхэм якIэлэеджакIохэм дэгъу дэдэу загъэхьазырыщтыгъ ыкIи чIыпIэ дэгъухэр аубытыщтыгъэх. Ащ ыужи олимпиадэхэр республи- кэм щыкIуагъэх. Непэ джы ар гъэсэныгъэм исистемэ пытэу хэуцуагъ. Мэхьанэшхо зиIэ олимпиадэхэу джы Мыекъуапэ щызэхащэхэрэм. Урысыем икIэлэеджакIохэм ямызакъоу, IэкIыб хэгъэгу пчъагъэхэм къарыкIыхэрэри къякъуалIэх.\nА лъэхъаным Академие ЦIыкIоу зэхэтщэгъагъэми мэхьанэшхо иIагъ сэнаущыгъэ зыхэлъ, зишIэ шIэгъошIу кIэлэцIыкIухэр къыхэгъэщыгъэнхэмкIэ ыкIи ахэм Iоф адэшIэгъэнымкIэ.\nЕстественнэ-хьисап еджапIэр щыIэ зыхъугъэри а илъэсхэр ары. ХэушъхьафыкIыгъэу зишIэ шIэгъошIухэм Iоф адэшIэгъэнымкIэ программэ зэхэдгъэуцогъагъ. ЕтIанэ сэнаущыгъэ зыхэлъ кIэлэеджакIохэм Iоф зэрадэпшIэщтым ехьылIэгъэ Всероссийскэ конференцие республикэм зыщэкIом, Мыекъуапэ зэчый зыхэлъ кIэлэцIыкIухэм Iоф адэшIэгъэнымкIэ Гупчэ хъугъэ.\nДунаир къызэхъокIи, щыIакIэр нэмыкI къызыхъугъэ лъэхъаныр ары Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ институтыр къызызэIутхыгъагъэр. Ари Iоф къызэрыкIоу щытыгъэп. ЕджапIэм иматериальнэ базэ изэтегъэпсыхьан имызакъоу, ащ щезыгъэджэщтхэ кIэлэегъаджэхэм якъэгъотыни Iофышхо пылъыгъ. КIэлэегъэджэ дэгъухэр чIэмытхэу апшъэрэ еджапIэ щыIэн ылъэкIыщтэп. А лъэхъанэм ТхьакIущынэ Аслъанрэ сэрырэ бэрэ тызэIукIэщтыгъ, Iофыгъохэм татегущыIэщтыгъ. Iофыр зэхэтфызэ дгъэунэфыгъэ Адыгеим щыщэу нэбгырэ 400 фэдиз шIэныгъэхэмкIэ докторхэу, кандидатхэу Урысыем ичIыпIэ зэфэшъхьафхэм зэращылажьэхэрэр. Ахэр конференцием къызетэгъэблагъэхэм, нэбгырэ 400-м щыщэу 260-рэ Мыекъуапэ къэкIуагъ. ЗэIукIэ ужым ахэм ащыщэу 60-м Адыгеим къэкIожьынхэу тыраубытагъ. Ащ институтыр ылъэ теуцонымкIэ мэхьанэшхо иIагъ.\n— Батырбый, IэнэтIэ зэфэшъхьафхэм уащылэжьагъ, ахэм ащыщэу анахь узыфэрэзэжьэу Iоф зыщыпшIагъэр къэпIона?\n— Сигъэрэзагъэу ахэтэп. МышIагъэу къэнагъэр бэ. Ахэм зыкIэ ащыщ студент купхэмкIэ тызэхъожьын тлъэкIынэу амалэу тиIагъэр зэрэтимыIэжьыр. Ар зэшIохыгъэ хъугъагъэмэ, кадрэхэм якъэгъэхьазырынкIэ нахь амал дэгъухэр тиIэщтгъагъэх.\n— УпчIэжьэгъу уашIыгъэемэ, сыд анахьэу шIэгъэн фаеу къыхэбгъэщыщтгъагъэр джыри?\n— Анахь щыкIагъэу непэ слъытэрэр тисабыйхэр апэрэ классым къыщегъэжьагъэу яплIэнэрэм нэс адыгабзэкIэ зэремыджэхэрэр ары. Ащ шIуагъэу къытыщтыр гъунэнчъагъ. Ащ тетэу егъэджэныр зэхэщагъэу зыщэтыр ары еджэгъэшхохэр лъэпкъым къызыхэкIыгъагъэхэр. Ахэм ащыщых НэмытIэкъо Кемал, Гъомлэшк Хьатыгъужъыкъу, Къоджэ Салым, ГъукIэлI Юр, Мэрэтыкъо Салым. Ахэр лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ апэрэ еджэгъэшхохэу лъэпкъым къыхэкIыгъэх. Ахэр ублэпIэ еджапIэм адыгабзэкIэ щеджагъэх, ау еджэгъэшхо хъунхэмкIэ ащ иягъэ къэкIуагъэп.\n— УишэнкIэ узыфэмырэзэжьэу, ащ шъхьэуз къыпфихьэу къыхэкIа?\n— Хьау, сэ оптимистмэ сащыщ. ЦIыфым сешъугъоу, мыхъункIэ сыпэгъокIэу сихабзэп. СыгукIэ зызгъэIэсэжьын сэлъэкIы.\n— УикIалэмэ гъэсэптхыдэ япIоу бэрэ къыхэкIыгъа?\n— Сыжэ зэтесхэу «Мыщ фэдэу шъущымыт, мыщ тетэу шъузекIон фае» сIоу егъашIэм ясIуагъэп, сымакъэ Iэтыгъэуи садэгущыIагъэп. Ау сыгу римыхьырэр сынахэ кIэтхэгъагъ… Сэ сишIошIыкIэ, нравоучениер цIыфхэм, анахьэу ныбжьыкIэхэм, егъэзыгъагъэ зыхэлъ Iофэу алъытэ, агукIэ аштэрэп.\n— ИлъэсыбэкIэ узэкIэIэбэжьмэ зэдэгущыIэгъоу зэдытиIагъэ горэм къыщыпIогъагъ «Сянэ Iоф ымышIэу, щысэу къэсшIэжьырэп» пIуи. Укъызыхъугъэ мафэм ар сыгу къэкIыжьыгъ.\n— Ары Iофыр зытетыгъэр. ТIысыгъэу зигъэпсэфэу сыгу къэкIыжьырэп. Илъэс 70-р ары ныIэп ышъхьэ апэу къызыузыгъэр. Тэ тянэ изэкъуагъэп, илэгъу бзылъфыгъэхэм зэкIэми къин алъэгъущтыгъ. Сянэ шэн дэгъу иIагъ, итеплъэкIэ цIыф дэхагъ, хьарам ышIыщтыгъэп, унэкъощ, блэгъэ бзылъфыгъэхэр зэкIэри ипшъэшъэгъугъэх, зэкIэми афэдэгъугъ. ЫгукIэ зэрэкъабзэр арын фае кIуачIи, гупсэфыгъуи къезытыщтыгъэр.


ТхьамэтакIэм нэIуасэ фишIыгъэх озэрыплъ — Адыгэ макъ\nТхьамэтакIэм нэIуасэ фишIыгъэх озэрыплъ\nВидеозэпхыныгъэ шIыкIэм тетэу АР-м хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ и Министерствэ бэмышIэу щыкIогъэ зэхэсыгъом тхьамэтагъор щызэрихьагъ министрэу, полицием игенерал-майорэу Владимир Алай. Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх ведомствэм иподразделениехэм ыкIи къулыкъухэм япащэхэр, район отделхэм яполицейскэхэр.\nПэублэм зэхэсыгъом хэлажьэхэрэр В. Алай нэIуасэ фишIыгъэх министерствэм епхыгъэу Iоф зышIэрэ Общественнэ советым итхьаматэу бэмышIэу хадзыгъэ ТхьакIущынэ Аслъан.\n— Илъэсищ пIалъэкIэ общественнэ организацием пэщэныгъэ дызэрихьащт лъытэныгъэ зыфашIырэ ыкIи IэпэIэсэныгъэшхо зыхэлъ пащэу, илъэсыбэрэ Адыгеим щыIэкIэшIу илъыным зиIахьышIу хэзышIыхьагъэр. Сицыхьэ телъ тапэкIи советым ведомствэм иподразделениехэмрэ икъулыкъухэмрэ игъусэхэу министерствэм къафигъэуцугъэ пшъэрылъхэр шIуагъэ къытэу зэрэзэшIуахыщтхэм, — къыIуагъ министрэм.\nНэужым министрэм удостоверениер ТхьакIущынэ Аслъан ритыжьыгъ. Советым итхьаматэ цыхьэу къыфашIыгъэр къызэригъэшъыпкъэжьыщтыр къыIуагъ.\n— Советым иапэрэ зэхэсыгъо редгъэкIокIыгъ ыкIи 2020-рэ илъэсым Iоф зэрэтшIэщт планыр тштагъэ. Бэ тшIэнэу тапэ илъыр, арэу щытми, сэгугъэ тызэкъотэу Iоф тшIэмэ, гъэхъэгъэшIухэм такъызэрэфэкIощтыр, — къыIуагъ ТхьакIущынэ Аслъан.\nНэужым министерствэм ипресс-къулыкъу ипащэу, хэгъэгу кIоцI къулыкъум иполковникэу Гъомлэшк Байзэт Общественнэ советым Iоф щызышIэнэу кIэу хадзыгъэхэм, джащ фэдэу тапэкIэ пшъэрылъэу ыкIи мурадэу зыфагъэуцужьхэрэм къатегущыIагъ.\nПредыдущая Ешъуагъэхэу рулым Iусыгъэх\nСледущая Бзэр — цIыфым ыпс


Унэхэм ягъэкIэжьын лъагъэкIуатэ — Адыгэ макъ\nУнэхэм ягъэкIэжьын лъагъэкIуатэ\nРедактор 23.07.2020 23.07.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nИлъэсэу тызыхэтым иапэрэ мэзих зэпахырэ узэу дунаир зэлъызыкIугъэм зэхъокIыныгъабэ щыIэныгъэм къыхилъхьагъэ нахь мышIэми, фэтэрыбэу зэхэт унэхэм ачIэсхэм зэкIэми зэдагъэфедэхэрэм ягъэкIэжьын Адыгеим къыщызэтырагъэуцуагъэп.\nМыщ фэгъэзэгъэ Адыгэ республикэ фондым ипащэу Пщыгъон Руслъан къызэриIуагъэмкIэ, уни 119-рэ мы илъэсым республикэм щагъэкIэжьынэу агъэнэфэгъагъ. Ар квадратнэ метрэ мин 343-м ехъу, сомэ миллиони 161,1-рэ зэкIэмкIи пэIухьащт. Ащ ишIуагъэкIэ нэбгырэ мин 12,7-мэ псэукIэ амалэу яIэр нахьышIу хъущт. Унэу агъэцэкIэжьыщтхэм янахьыбэр, 62-р, Мыекъуапэ, зыдэтыр. Ахэм сомэ миллион 96-рэ атефэщт.\nИлъэс къэс унэу агъэкIэжьырэм ипчъагъэ хагъахъо. БлэкIыгъэ 2019-рэ илъэсым унэ 84-мэ гъэцэкIэжьын IофшIэнхэр арашIылIагъэх. Ар квадратнэ метрэ мин 224-рэ мэхъу, нэбгырэ мини 8,5-рэ ащэпсэу. ПстэумкIи сомэ миллиони 130-м ехъу пэIуагъэхьагъ.\nШъолъыр программэм къызэрэщыдэлъытагъэмкIэ, мыгъэ фэтэрыбэу зэхэт унэ 60-мэ ашъхьэхэр зэблахъущтых. Сомэ миллион 89-рэ а IофшIэнхэм апэIухьащт. ПсэупIэхэр зэрагъэфабэхэрэр къэзгъэлъэгъощт псэуалъэхэр унэ 30-мэ ащагъэуцущт. Ащ сомэ миллион 11 фэдиз тефэщт. Унэ 17-мэ ятеплъэ игъэкIэжьын сомэ миллион 16,5-рэ, унэ 43-мэ акIоцI инженернэ системэу иIэхэм язэблэхъун сомэ миллион 33-рэ апаIуагъэхьащт.\nДжащ фэдэу лифт 27-рэ уни 9-мэ ащызэблахъущт. Ащ сомэ миллион 50 фэдиз тефэщт. Мы уахътэм уни 5-мэ ащ фэдэ IофшIэнхэр ащызэшIуахых.\nФондым ипащэ къызэриIуагъэмкIэ, фэтэрыбэу зэхэт унэ 86-мэ ачIэсхэм зэзэгъыныгъэхэр адашIыгъэхэу, гъэцэкIэжьын IофшIэнхэр ащэкIох. Сомэ миллиони 112-р апэIухьащт. Ахэм анэмыкIэу джыри унэ 19 агъэкIэжьынэу подрядчикым икъыхэхын пае зэнэкъокъу зэхащагъэ.\nНахьыбэу мы уахътэм IофшIэнхэр зыщыкIохэрэр Мыекъуапэ. Адыгеим икъэлэ шъхьаIэ уни 7 щагъэцэкIэжьыгъах, 48-мэ джыри Iоф ащашIэ. Адрэ муниципальнэ образованиехэр пштэхэмэ, Джэджэ районым уни 4 щагъэкIэжьыгъ, зы унэ аухы, Тэхъутэмыкъое районым уни 3 щагъэкIэжьыгъ, 10-мэ джыри апылъых, Адыгэкъалэ изы унэ IофшIэнхэр щаухыгъэх, зы агъэцэкIэжьы. Мыекъопэ районым унэ 16 Iоф зыщашIэрэр, Теуцожь ыкIи Шэуджэн районхэм унэ щырыщ, Красногвардейскэ ыкIи Кощхьэблэ районхэм — тIурытIу ащагъэцэкIэжьы.\nФэтэрыбэу зэхэт унэхэм ачIэсхэм зэкIэми зэдагъэфедэхэрэм, гущыIэм пае, унашъхьэм, псым, электричествэм, гъэстыныпхъэ шхъуантIэм якъэкIуапIэхэм, чIэхьапIэхэм, нэмыкIхэм ягъэкIэжьын пае цIыфхэм мазэ къэс ахъщэ аты. Илъэс заулэкIэ узэкIэIэбэжьмэ, мы лъэныкъомкIэ щыкIэгъабэ щыIагъ, цIыфхэм дэеу взносхэр къатыщтыгъэх.\nФондым ипащэ къызэриIуагъэмкIэ, джы Iофхэр бэкIэ нахьышIу хъугъэх. БлэкIыгъэ илъэсым иащ фэдэ уахътэм процент 89-р ары къэугъоигъэ хъугъагъэр, джы ар процент 94-м нэсыгъ. Коронавирусым зимыушъомбгъуным фэшI режим гъэнэфагъэм къэралыгъор техьагъэу, цIыфхэм IофшIапIэ ямыIэжь зэхъум, «капремонтым» пае къатырэм къыщыкIэгъагъ, ау ар зытырахыжьым чанэу зэкIэми къатынэу рагъэжьэжьыгъ.\nПщыгъон Руслъан къызэриIуагъэмкIэ, игъом ахъщэр къэзымытыхэрэм, илъэсыр екIыфэкIэ пеня афытырагъэхъощтэп ыкIи тазыр арагъэтыщтэп. Арэу щытми, 2021-рэ илъэсыр зэрэмычыжьэр, чIыфэр бэу зызэтехъокIэ тыжьыгъуае зэрэхъущтыр зэкIэми къыдгурыIон фае.\nПредыдущая Тэрэзэу агъэфедэнэу агурагъэIуагъ\nСледущая Сомэ миллион 334,8-рэ апэIуагъэхьащт


ШIушIагъэр кIодырэп — Адыгэ макъ\nРедактор 03.12.2019 КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nАры, Исхьакъ, лъытэныгъэшхорэ шъхьэкIэфэ дахэрэ цIыфхэм къызыпфашIырэр непэп, тыгъуасэп, бэшIагъэ. Сэри ахэм зэу сащыщ. ЦIыф Iушхэр, лъэшхэр, мыпшъыжьхэр, губзыгъэхэр, зинамыс иухъумакIохэр, къызыхэкIыгъэ цIыф лъэпкъыр зыгъашIохэрэр, зихэгъэгушхо шIу зылъэгъухэрэр сикIасэх. Ахэм афэдэхэм, сезгъэджагъэхэм бэкIаерэ сакъыфатхэу къыхэкIыгъ. Уидахэ зыIуагъэхэм, Исхьакъ, непэ уиIофшIагъэхэм уасэ афэзышIыгъэхэм сакъыхэуцо. ЦIыфышхом епэсыгъэ уасэ фэпшIыным пае ифэшъошэ шIэныгъэрэ акъылрэ уиIэнхэ фае. Ащ зыкъесымыгъэгъащтэу о, Исхьакъ, непэ зыкъыпфэзгъэзагъ. Сыфай уитхылъеджэ цIыфыбэм сащыщэу, уиIофшIагъэхэмкIэ сиеплъыкIэ, осэшхоу яIэр къисIотыкIынэу\nпшъэрылъ зыфэсымышIыжьми, сыгукIэ сирэзэныгъэ къыпIукIэнэу.\nДунаим щыIакIэм зызыщызэблихъурэм дакIоу, ори уиакъыл лъэшкIэ Iоф пшIагъэ. Пшъхьи, ппси, угуи бгъэIорышIагъэх. ШIэныгъэ куур уиIэубытыпIагъ, щытхъуи къыпфихьыгъ. Къыбдэхъугъэ пстэуми алъапсэр, пхэлъ пшIоигъуагъэмэ апшъэр унагъоу укъызэрыхъухьагъэу, зэшиплIэу шъузыщапIугъэр ары. Уянэ ятэкIэ уятэжъи, уянэу уятэ зигъонэмысыр зышъхьарымытыжьыгъэ бзылъфыгъэ-шъузэбэ ныбжьыкIэу илъфыгъэхэм зыпсэ аIузылъхьагъэм, пшынахьыжъ гупсэхэм щытхъур адэжь! ЩымыIэжьхэм Алахь лъапIэм джэнэтыр къарет!\nЗаом ущысабыигъэу, гъаблэм уригъэрыгъэу укъызхэхъухьэгъэ щыIакIэм уипсыхьагъ. УицIыкIушъхьэм уиджэгукIагъэм, уищыIэкIагъэм, уиеджэкIагъэм къащебгъажьи, уищыIэныгъэ гъогу къытфэптхыгъ. Опсэу, Исхьакъ! Джаущтэу псыхьэгъэ цIыфхэр арых нахь цIыфыгъи, лIыгъи зыхэлъхэу, яшIэныгъэкIи байхэу къэтэджыгъэхэр.\nО уитхыгъабэм сяджагъэу щытыгъ, Исхьакъ, тхылъхэм сахэIаби, «Айщэт» къахэсхи, гухахъо хэзгъуатэу зыкIэсэджыкIыжьым. Сыгуи цIыкIоу, сишъхьэгъусэу илъэс 52-рэ зыдэзгъэшIагъэм идунэе хьаф ыухыгъэу, мэфэ 40-ри текIыгъэу, унэм сизакъоу сисыгъ. Телевизорри хэзгъэнагъэп, сыгуи тефэрэп, сIи фэсщэишъурэп. Унэм сикIыгъ, сыкъихьажьыгъ, сиIоф хъатэп. Сызэушъыижьи, спэблэгъабзэу щыт библиотекэм сыкIуагъ. Бзылъфыгъэ цIыкIоу тесым сигъэразэу тхылъхэр къысегъэлъэгъух, зытхыгъэхэр къеIох. ДжабгъумкIэ, дэпкъым кIэрыт мэкIаим чэрэзышъо чIапцIэр зышъо тхылъыкIэхэм дышъэшъо хьарыфхэмкIэ зэпэжъыужьхэу «МэщбэшIэ Исхьакъ» еIошъ атетхагъэу зэготых. «А Свет, мы тхылъхэр зэфэшъхьафха, хьауми зэфэдэ закIэха?» — сеупчIы. «Мыхэр МэщбашIэм итхылъ зэхэугъоягъэхэу, тхылъ 16 хъурэ тхыгъэх», — къысеIо. Апэрищыр усэх, адрэхэр лъэпкъым фэгъэхьыгъэ закIэх: «Бзыикъо зау», «ШIу шIи, псым хадз», «Гощэунай», «Рэдэд», «Адыгэхэр», «КъокIыпIэмрэ КъохьапIэмрэ», «Джасус», «ЧIыгу огу зэнэсым сыда щыIэр?», «Рафыгъэхэр», «Хэхэсхэр».\nИсхьакъ, къыпфэгъэхьыгъэ тхылъхэр, «Литературэр — сищыIэныгъ» зыфиIорэм дэт статьяхэр, зэIукIэхэм, зэдэгущыIэгъухэм къащыпIуагъэхэм сигуапэу сяджагъ. Рэзэныгъэу хэзгъотагъэм сыкъыпфигъэтхагъ. Уитхылъхэм сакъытегущыIэмэ къясIолIэни сэшIэ, ау хэтрэ адыгэ цIыфи ахэр афэгъэхьыгъэхэшъ, ежьхэр яджэхэмэ,\nнахь гухахъо хагъотэщт.\nМэщбэшIэ Исхьакъ кабинетым исэу мы тхылъхэр ытхыгъэхэп, хэгъэгу зэфэшъхьафыбэмэ яархивхэри зэпыригъэзагъэх. Илъэс 70-рэм къыкIоцI макIэ птхына? Итарихъ тхылъхэм зы лIэшIэгъоп къызэлъаубытырэр, ахэм я Х-рэ лIэшIэгъум къыщегъэжьагъэу адыгэхэм ядунэе мыпсынкIэ къащигъэлъэгъуагъ. Мы тхылъ шIагъохэмкIэ, Исхьакъ, сэдакъэ зытырэм уфэд! Сикъини сшъхьащыпхыгъ, сигупшыси хэбгъэхъуагъ, уишIогъэшхо къысэкIыгъ. Джары сыкъызкIыпфэтхагъэр нахь, о узымышIэрэ горэм уезгъэшIэжьынэуи арэп, уишIушIагъи уаси фэсшIышъущтэп. О уифэшъошэ уасэу къыпфашIыгъэхэр, уишIухьафтын лъапIэхэр сэ къэсIонхэу сипшъэрылъэп. Сыфаеп сыхэукъонэу. Ау сызыхэмыукъорэр — дунаим илъэгъо дахэу къэпкIугъэм уищытхъу щыпфаIо ыкIи щыпфаIощт. Уилъэужхэр гъунджэу уилъагъо къытенагъэх, ахэм адыгэхэр къарэщых. Исхьакъ, о къыбдэхъугъэр, лъэгапIэу узнэсыгъэр хэтрэ тхылъеджи къыгурыIон. Адыгэхэр анахь цыхьэ зыфэпшIын цIыф лъэпкъхэу Урысыем щэпсэухэми, егъашIэм ахэлъыгъэ хьагъу-шъугъуныгъэри чIанагъэп. Зыр къыопIэскIущт, адрэм Iэ къыпщифэщт, е къыбдеIэщт, е лъэбгъу къыуидзыщт. Джары тэ тидунэететыкIэ. О ти Тхьэшхо шIу уелъэгъу, Исхьакъ, джа адыгэхэм якъушъхьэ лъэгэ шыгуфхэм уатыригъэуцуагъ. Адыгэм и Гимнэу птхыгъэр шъхьафит-гуфитэу ащ къыщэоIо, тэри къыбдэтэIо. Адыгэм идунай бгъэдэхагъэ, ори укъегъэдахэ. Ныбжьи пхъожьыгъэп, узщапIугъэ чIыпIэри убгынагъэп.\nТимэзи, тишъофхэри, типсыхъохэри, тикъуладжи, титыгъи, тиоси, тиощхи ядэхагъэ бгъэлъэпIагъэ. Уиусэ кIэракIэхэм ахэр налмэс-налкъутэу, дышъэ пыупкIафэхэу, тыжьын утысэхыхэу, осэпс-зэпэшIэтыхэу къытахьылIэх. Исхьакъ, уищыIэныгъэкIэ уцIыф чъэпхъыгъэу, ныбжь дахэ уиIэ зыхъукIэ, узэмыплъэкIыжьынэу амал зимыI. ЩыIэп цIыф гъашIэ, «мыр моущтэу щымыхъугъагъэмэ дэгъугъэ» ымыIонэу, арышъ, лъытэныгъэ зыфэсшIырэ Исхьакъ, къыбдэмыхъугъэ горэм угу ремыгъэщэхынэу сэгугъэ. УиблэкIыгъи уутхындзыжьыщт, уапэкIи улъыкIотэщт. Ощ фэдэ цIыф Iушым ахэр епIожьынэу щытэп, ау зэкIэми тыцIыфышъ, тызэгурыIомэ — тинасып. Тэ, адыгэ лъэпкъым итхылъеджэ къызэрыкIохэмкIэ, Исхьакъ, шъхьащэ къыпфэтэшIы, узэрэтиIэмкIэ тызэхъопсэжьы. Хабзэр зыIэ илъхэ типащэхэу, фитыныгъэрэ лъэкIырэ зиIэхэр оркIэ яшIушIэнхэм ашъхьамысынхэу тэгугъэ, тыкъяджэ. «ШIу шIи псым хадз» зыфиIорэ гущыIэжъыр бэрэ уитхыгъэхэм къахэфагъ. Тиадыгэ пэщэ Iушхэм ащ иджэуап оркIэ ащымыгъупшэнэу тэгугъэ.\nХъут (Хьэшхъуанэкъо) Сар.\nПредыдущая МашIор мэзымкIэ щынагъо\nСледущая Хъопсэрыкъо Мурат: «ЦIыфхэм ягумэкIыгъохэр зэхэфыгъэнхэм тынаIэ тет»


Гуфэбэныгъэ хэлъэу бзэр зэрагъашIэ — Адыгэ макъ\nИлъэситIу хъугъэу Урысые къэралыгъо гуманитар университетым ыкIи лъэпкъ-ушэтэкIо университетэу «Высшая школа экономики» зыфиIорэм илIыкIохэр Блащэпсынэ ыкIи Фэдз гурыт еджапIэхэм яхьакIэх. Бзэ зэгъэшIэн экспедицием хэтхэм мурадэу яIэр Адыгеим щыIэ къэбэртаехэм ядиалект щыIэкIакIэм диштэу хэхъоныгъэхэр зэришIырэр зэгъэшIэгъэныр ары.\nЭкспедицием хэтхэр нэбгырэ 26-рэ мэхъух, ахэр ыпшъэкIэ зигугъу къэтшIыгъэ апшъэрэ еджапIэхэм якIэлэегъаджэхэр ыкIи анахь студент дэгъухэр арых. Мыхэм тIоу загощыгъэу Блащэпсынэ ыкIи Фэдз къоджэ псэупIэхэм ушэтынхэр ащашIых. Купхэм пэщэныгъэ адызэрахьэ филологие шIэныгъэхэмкIэ кандидатэу Петр Аркадьевым ыкIи лъэпкъ-ушэтэкIо университетэу «Высшая школа экономики» зыфиIорэм иIофы-\nшIэу Юрий Ландер. Ушэтын IофшIэнэу рагъэкIокIыхэрэмкIэ упчIэжьэгъу къафэхъух филологие шIэныгъэхэмкIэ докторэу, профессорэу, бзэшIэныгъэмкIэ институтым иотдел ипащэу Я. Тестелец ыкIи филологие шIэныгъэмкIэ кандидатэу А. Летучий.\nКIэлэегъэджэ купыр дунэе бзэ зэгъэшIэн обществэ зэфэшъхьафхэм ыкIи ассоциациехэм ахэтых, научнэ тхылъ пчъагъэхэм яавторых, ащ нэмыкIэу шIэныгъэу аIэкIэлъхэмкIэ Урысыем ыкIи IэкIыбым осэ инхэр къащыфашIыгъэх.\nДжащ фэдэу купым хэт Чикаго дэт университетым иаспиранткэу Ксения Ершовар. Ащ нэмыкIэу, илъэситIу хъугъэу ежь ишIоигъоныгъэкIэ бзэ ушэтын IофшIэнхэм ахэлажьэ Париж щыщэу Нэжъ Рошан. ГъэрекIо Францием щыщ пшъэшъэ ныбжьыкIэм русистикэмкIэ бакалавриатыр къыухыгъ, джыдэдэм КъокIыпIэм щыпсэухэрэм абзэрэ якультурэрэ зыщызэрагъэшIэрэ француз къэралыгъо институтым имагистратурэ щеджэ. Нэжъ къызэриIуагъэмкIэ, бзэхэм язэгъэшIэнкIэ дэкIыгъо IофшIэнэу зэхащэхэрэр лъэшэу ыгу рехьы. Адыгэ диалектым имызакъоу, Кавказым щагъэфедэрэ нэмыкIыбзэхэри француз пшъашъэм шIогъэшIэгъонэу зэрегъашIэх. ТапэкIи Республикэу Дагъыстан щыкIощт экспедициеми Нэжъ хэлэжьэн игухэлъ.\nБзэ зэгъэшIэн экспедицием изэхэщэн ыпшъэкIэ зигугъу къэтшIыгъэ шIэныгъэ-гъэсэныгъэ учреждениехэмкIэ апэрэу пфэIощтэп. Апшъэрэ еджапIэхэм ялIыкIохэм дэкIыгъохэр зэхащэхэзэ, икъоу зылъымыIэсыгъэхэ бзэхэр аушэтых, тикъэралыгъо имызакъоу, IэкIыбым ипсэупIабэхэм ащыIагъэх. Адыгабзэм изэгъэшIэнкIэ апэрэ дэкIыгъо IофшIэныр 2003-рэ илъэсым зэхащэгъагъ. Ау къэбэртэябзэм изэгъэшIэн зыфежьагъэхэр 2011-рэ илъэсыр ары. КъэIогъэн фае экспедицием хэт кIэлэегъэджэ купыр 2003-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу адыгабзэм изэгъэшIэн зэрэдэлажьэрэр.\nЭкспедицием хэтхэм къызэрэтаIуагъэмкIэ, пшъэрылъэу яIэхэм ащыщ студентхэр бзэм изэхэлъыкIэ, игъэпсын нэIуасэ фэшIыгъэнхэр, теорием имызакъоу, шIэныгъэу зэрагъэгъотыгъэр мы чIыпIэм щаушэтын алъэкIыныр. Ащ дакIоу студентхэм бзэм фэгъэхьыгъэ материалхэр къаугъоих, цIыфхэм заIуагъакIэ, бзэм икъэIуакIэ, мэкъамэу зэрэзэхэтыр аушэтых. Нэужым материалэу къаугъоигъэхэр научнэ IофшIэнэу зэхащэхэрэм щагъэфедэжьых.\nФэдз къыщегъэжьагъэу Очэпщые нэс\nАдыгабзэм изэгъэшIэнкIэ экспедициер зырагъэжьагъэм къыщыублагъэу кIэлэегъаджэхэр ыкIи студент филологхэр тишъолъыр ипсэупIэ зэфэшъхьафхэм ащыIагъэх. Бзэ зэгъэшIэным ылъэныкъокIэ купым хэтхэм анахьэу ашIогъэшIэгъон хъугъэр къуаджэу Хьакурынэхьаблэ 2003-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу 2008-рэ илъэсым нэс щырагъэкIокIыгъэ ушэтын IофшIэнхэр ары. А ушэтынхэм къакIэлъыкIоу «Аспекты полисинтетизма: очерки по грамматике адыгейского языка» зыфиIорэ тхылъыр къыдагъэкIыгъ. Нэужым, 2011 — 2013-рэ илъэсхэм игъэкIотыгъэ научнэ IофшIэнышхо къуаджэу Улапэ щырагъэкIокIыгъ. Ащ улапэхэр зэрыгущыIэхэрэ бэслъынэй диалектэу къэбэртэе-черкесыбзэр щаушэтыгъ. Джащ фэдэу экспедицием хэтхэр илъэс зэкIэлъыкIохэм тиреспубликэ ит къуаджэхэу Пщычэу, Нэшъукъуае ыкIи Очэпщые ащыIагъэх.\nЕкIолIэкIэ зэфэшъхьафхэр къафагъотыхэзэ, бзэм ыкIи диалектым иушэтынкIэ анахь мэхьанэшхо зэратырэр грамматикэр, бзэ зэгъэшIэныр ары. Купым хэтхэм зэралъытэрэмкIэ, мы лъэныкъомкIэ адыгабзэр ыкIи къэбэртэе-черкесыбзэр гъэшIэгъонэу зэхэлъ. ГущыIэм пае, глаголым морфемэу бэ хэт (приставкэр, кIэухыр, суффиксыр). Джащ фэдэу тигущыIэгъухэм къызэраIуагъэмкIэ, купитIоу зызэрагощыгъэхэм лъапсэ имыIэу щытэп. Ахэм яушэтынхэмкIэ фэдзхэмрэ блащэпсынэхэмрэ, тIэкIу нэмыIэми, якъэIокIэ зэрызхэр зэтекIых.\nЭкспедицием хэтхэм ушэтын IофшIэнэу рагъэкIокIырэм пэIухьэрэ такъикъ пэпчъ къызыфагъэфедэзэ шIуагъэ къытэу уахътэр зэрэзэхащэщтым ыуж итых. Сыда пIомэ тхьамэфитIу пIалъэу яIэм ахэр ехъулIэнхэ фае. Пчэдыжьым жьэу рагъажьэшъ, сыхьатиплIым къыкIоцI гурыт еджапIэхэм якIэлэегъаджэхэм егъэджэнхэр афызэхащэх. Щэджэгъуашхэм ыуж семинар зэхэсыгъо яIэу, материалэу къаугъоигъэхэр зэхафых, ахэр анализ ашIых, докладхэм къяджэх, анахьэу анаIэ зытырагъэтын фэе лъэныкъохэр агъэнафэх.\nБлащэпсынэ гурыт еджапIэм урысыбзэмрэ адыгабзэмрэкIэ икIэлэегъаджэу, консультантэу Шорэ Марыет къызэрэтиIуагъэмкIэ, мыгъэ илъэситIу хъугъэу Москва иапшъэрэ еджэпIитIумэ къарыкIыгъэ лIыкIо купыр гурыт еджапIэм къэкIо. Бысымхэр хьакIэхэм дахэу, щыгъу-пIастэкIэ апэгъокIыгъэх. Москва къикIыгъэ купым ар лъэшэу игуапэ хъугъэ ыкIи рэзэныгъэ гущыIэхэр къараIуагъэх.\n— Мафэ къэс сыхьати 4-м къыкIоцI мыхэм Iоф адэсэшIэ, — къеIуатэ Марыет. — КъэбэртэябзэкIэ рассказхэр къафэтэIуатэх, нэужым ар урысыбзэкIэ афызэтэдзэкIыжьы. Ар зэтефэмэ, зэтекIымэ ежьхэм зэрагъапшэ. Мыхэм шIэныгъэшхо зэряIэр, зэрэгубзыгъэхэр къыхэзгъэщымэ сшIоигъу. Тыбзэ хэтэу тэ тщыгъупшэжьыгъэ гущыIэхэр е урысыбзэкIэ къатIохэрэр къызаIохэкIэ, умыгъэшIэгъон плъэкIырэп, тшъхьэ емыкIу фытагъэлъэгъужьэу уахътэ къыхэкIы. Бзэр куоу ашIэ, дэгъоу адыгабзэкIэ къеджэх, псынкIэу матхэх. ЕтIани сшIогъэшIэгъоныгъэхэм ащыщ мэкъэ Iужъухэр IупкIэу къызэраIохэрэр. «КI», «чI» зыфэпIощтхэр дэгъоу зэхафых, IупкIэу къыддэгущыIэх. «Адрэ экспедициеу тыздакIохэрэм ялъытыгъэмэ, джэнэтым тыщыIэм фэд» аIошъ, лъэшэу къытфэразэх.\nМарыет къызэриIуагъэмкIэ, хьакIэхэр еджапIэм щыпсэунхэмкIэ зэкIэ амалхэр арагъэгъотыгъэх. Ежь-ежьырэу мэшхэжьых, арэу щытми, кIэщыгъохэр афахьых. Бэдзэогъум и 18-м лIыкIо купыр игъогу техьажьыщт. Зэрифэшъуашэу ахэр агъэкIотэжьынхэу еджапIэм иIофышIэхэм загъэхьазыры. ХьакIэхэм концерт къафатыщт ыкIи Блащэпсынэ псынэ цIыкIум исурэт зытешIыхьэгъэ шIухьафтын цIыкIухэр афагъэхьазырых. Ащ нэмыкIэу, сабыитIу зыкIыгъу унэгъо ныбжьыкIэ мыхэм ахэт. Ахэми джэголъэ цIыкIухэр афащэфыгъэх. Москва къикIыгъэ бзэшIэныгъэлэжьхэмрэ гурыт еджапIэхэм якIэлэегъаджэхэмрэ илъэситIум къыкIоцI лъэшэу зэсагъэх, гуфэбэныгъэ азыфагу илъы хъугъэ. Ахэм къызэраIорэмкIэ, тапэкIи зэпхыныгъэр агъэкIодыщтэп, зэфытеощтых, зэфэтхэщтых.\nСурэтым итхэр: Москва къикIыгъэ лIыкIо купыр.\nПредыдущая Хьыкум приставхэм къаты\nСледущая ДжэгупIэхэм уагъэрэзэнэу щыта?


Ныбджэгъуныгъэмрэ пшъэдэкIыжьымрэ яхьылIагъ пшъэдэкIыжьымрэ яхьылIагъ | Адыгэ Макъ\n(Дзыбэ Ким игукъэкIыжьхэр)\nДзыбэ Ким Мыхьамэт ыкъор Адыгеимрэ Краснодар краимрэ ащызэлъашIэрэ хъызмэт ыкIи политикэ IофышIэшху. ИкIыгъэ лIэшIэгъум ия 60 – 90-рэ илъэсхэр ары анахьэу иIофшIэн ащ къызэлъиубытыгъэр. Дэгъоу зышIэрэ ыкIи Iоф дэзышIэгъэ цIыфхэм къызэраIорэмкIэ, ыгу ихыгъэу, къызэрыкIоу, зищыкIагъэм IэпыIэгъу фэхъуным ренэу фэхьазырэу щыт. Ау, ищыкIагъэу зыщыхъурэм, пхъэшагъэ къызхигъэфэн елъэкIы, ащ дакIоуи зафэу щыт. Сыд фэдэ Iофи еплъыкIэ гъэнэфагъэ фыриI, шъхьэихыгъэу ащ игугъу къышIыным теукIытыхьэрэп.\nШIэныгъэ куоу ыкIи опытышхоу иIэхэмрэ ахэр непи къызфэдгъэфедэнхэ зэрэтлъэкIыщтхэмрэ къыдэтлъытэхи, Дзыбэ Кимэ телъэIугъ а уахътэм фэгъэхьыгъэ гукъэкIыжьхэмкIэ тигъэзетеджэхэм къадэгощэнэу, иныбджэгъухэм, къыпэблэгъэ цIыфхэм афэгъэхьыгъэу къыIотэнэу, ищыIэныгъэ щыщ пычыгъохэм нэIуасэ афишIынхэу.\nЗаор къызежьэм сыцIыкIугъ, ау зэоуж лъэхъаныр дэгъоу къэсэшIэжьы, А уахътэм ыкIи къыкIэлъыкIогъэ илъэсхэм къызгурагъэIуагъ тхьамыкIэ щыIакIэу гъомылапхъи, щыгъыни зыщимыкъухэрэм цIыфыр зэригъэпыутырэр.\nШъыпкъэ, непэрэ щыIакIэр нэмыкI, ау, гухэкI нахь мышIэми, къин зылъэгъоу джыри щыIэр макIэп. Экономикэр, ащ ихэхъоныгъэ елъытыгъэу цIыф жъугъэхэм ящыIакIэ нахьышIу шIыгъэныр — джары сыд фэдэрэ хабзи ипшъэрылъ шъхьаIэр. Арэущтэу хъумэ, хабзэм шъхьэкIафэ фашIы, мыхъумэ, … Хабзэр — ар пстэуми апэу ащ фэлэжьэрэ кадрэхэр ары.\nА лъэхъаным хабзэм иструктурэхэм Iоф ащызышIэщтыгъэ къыспэблэгъэ цIыф цIэрыIохэм ягугъу къэсшIын. Сыд фэдэ ныбджэгъуха ахэр ыкIи Iофэу зыфэгъэзагъэхэмкIэ сыд фэдэ пшъэдэкIыжьа ахьыщтыгъэр?\n1968-рэ илъэсым партием и Красногвардейскэ райком иятIонэрэ секретарэу Iоф сшIэщтыгъэ. Мафэ горэм лIы ныбжьыкIэ горэ садэжь къычIэхьагъ ыкIи къуаджэу Джамбэчые зэрэщыщыр, зэрэ Шъэожъ Аслъаныр къыIуагъ. Агроном сэнэхьатыр Краснодар агроуниверситетым зэрэщызэригъэгъотыгъэр, краим ихъызмэтшIапIэхэм ащыщ горэм зигъэзэнэу направление къызэрэратыгъэр, ау ежь ирайон щылажьэмэ зэрэшIоигъор къызгуригъэIуагъ. Аслъан дзэм къулыкъур щихьызэ КПСС-м хэхьагъ. КъыздэгущыIэ зэхъум ицыхьэ зытелъыжьэу, рэхьатэу щытыгъ. ЗанкIэу фэзгъэуцурэ упчIэхэм джэуап къызэраритыжьырэм дакIоу тызлъыIэсырэ Iофыгъуабэми ишIошI къариIуалIэщтыгъэ. КъэгущыIэ зыхъукIэ, цIыфхэм затыриIэтыкIэу зэрэщымытыр къыхэщыщтыгъ. «Сыд пае джырэ нэс къэмыщагъ?» сIуи сызеупчIым, сыгу рихьыгъ кIэкIэу зигъэсэмэркъэузэ «ШIу зи слъэгъугъэгоп» къызэрэсиIуагъэр.\nТизэдэгущыIэгъу зытэухым ыуж КПСС-м ирайком иапэрэ секретарэу Мацапулин Владимир Алексей ыкъом зэIукIэгъу ащ дыриIагъ ыкIи Лениным ыцIэкIэ щыт колхозым итхьамэтэ IэпэIасэу Хъунэго Алэджыкъо Исхьакъ ыкъом дэжь къутырэу Штурбиным иотделение — хъызмэтшIапIэм иподразделениехэм ащыщ горэм пэщэныгъэ дызэрихьанэу агъакIо.\nШтурбиным ичIыгухэр сикъоджэ гупсэу Улапэ иколхозэу «Кавказым» ибригадэхэм ащыщ горэм ичIыгухэм къапэIулъыгъэх. А лъэхъаным сшэу Аскэрбый ащ бригадирэу Iоф щишIэщтыгъ. ЯIофшIэн елъытыгъэу Аслъанрэ арырэ ныбджэгъуныгъэ азыфагу илъ хъугъагъэ. Сэри ар сигопагъ. Сырягъусэу ахэм ягубгъохэм бэрэ сарытыщтыгъ. Синэрылъэгъугъ тIури кIэухышIухэм зэрафэбанэщтыгъэхэр. Ахэр зэкIэрыплъыжьыщтыгъэх, зэнэкъокъущтыгъэх, зэрэгъэныбджэгъущтыгъэх.\nУахътэр кIощтыгъэ. Шъэожъ Аслъан (сурэтым ит) тIэкIу-тIэкIузэ иIофшIэгъухэм ашъхьадэкIэу фежьагъ. Район Iофтхьабзэхэм, зэIукIэхэм специалистхэм ацIэкIэ ар къащыгущыIэ зыхъукIэ, Iофыгъоу къэуцухэрэр нахьышIоу зэшIохыгъэнхэмкIэ амалэу щыIэхэм ягугъу къышIыщтыгъэ, адыримыгъаштэу янэкъокъоу къыхэкIыщтыгъэ. Сыдэу хъуми, Аслъан екIолIакIэу иIэм елъытыгъэу Iофыгъоу къэуцугъэм изэшIохынкIэ амал гъэнэфагъэхэр дгъэунэфынхэ тлъэкIыщтыгъэ. Шъхьэихыгъэу къэсIон: ащ фэдэ цIыфхэр зэкIэми агу рехьых пIон плъэкIыщтэп, ау ахэр лъэшэу тищыкIагъэх. О пIорэ закъор пхырыкIын фаеу плъытэу, цIыфмэ яеплъыкIэ къимыдзэу, ахэм уакIэдэмыIукIымэ, ащыгъум сыд фэдэ пэщэ IэнатIэ зеохьэкIи, анахьэу етIани цIыфхэм Iоф адэошIэмэ, зи бгъэхъэшъущтэп, уиIоф къикIыщтэп.\nЯ 70-рэ илъэсхэм адэжь КПСС-м и Красногвардейскэ район комитет ибюро Хьатикъое пхъэшъхьэ-мышъхьэ совхозым идиректорэу Шъэожъ Аслъан ыухэсыгъ. Дзыбэ Аскэрбый Белореченскэ районым хэхьэрэ Бжъэдыгъу совхозым ипащэу ыгъэнэфагъ.\nШъэожъым зэхэщэн IофхэмкIэ иIэпэIэсэныгъэ а IэнатIэм дэгъоу къыщылъэгъуагъ. Анахьэу ар нэрылъэгъу къызыхъугъэр Краснодар псыIыгъыпIэм ыпкъ къикIэу псыр зыкIэогъэ колхозэу «Заветы Ильича» зыфиIорэм хэтхэмрэ ахэм яунагъохэм арысхэмрэ Хьатикъуае къагъэкощыжьхэ зэхъур ары.\nАхэм ягъэкощын Iофыгъо къызэрыкIоу зэрэщымытыгъэм ишыхьат КПСС-м икрайкомрэ ихэку комитетрэ яапэрэ секретархэу Медунов Сергей Федор ыкъомрэ Бэрзэдж Нухь Аслъанчэрые ыкъомрэ планернэ зэIукIэхэу а Iофыгъом епхыгъэхэм заулэрэ зэрахэлэжьагъэхэр. Тэ, районым ипащэхэм, цIыфхэм апае ашIырэ псэуалъэхэр ары тиIофшIэгъу мафэ зыщедгъажьэщтыгъэр. ЗэкIэми анахьыбэ зытегъэкIагъэу хъущтыгъэр совхозым идиректорэу Шъэожъ Аслъан ары. ЧIыпIэхэм яIофыгъохэу къэуцухэрэм язэшIохын закъоп ар зыфэгъэзэгъагъэр. IэнэтIэшхохэр зыIыгъхэм зафигъэзэн ылъэкIыщтыгъэ, теубытагъэ хэлъэу зигъо Iофыгъохэр къащиIэтыщтыгъэ, ахэм екIолIакIэу афыриIэр агуригъэIон, къыдырагъэштэным иIофыгъокIи IэпэIэсэныгъэ къызхигъэфэн ылъэкIыщтыгъэ.\nЗэкIэхэмкIи гумэкIыгъо лъэхъанэу къытэкIугъагъэм Аслъанрэ сэрырэ нахь зэпэблагъэ тишIыгъагъ. Ныбджэгъуныгъэ пытэм лъапсэ фэхъугъэр пшъэдэкIыжьэу тхьырэмрэ къиныгъоу къыкъокIыгъэхэмрэ ары. Сэ зэрэсшIошIырэмкIэ, тыгухэмкIэ нахь зэпэблагъэ тыхъугъ, зым ыпашъхьэ пшъэдэкIыжьэу адрэм щихьырэр нахь зэхэтшIыкI хъугъэ. Цыхьэ зэфэмышIыныгъэр къызежьэрэм ныбджэгъуныгъэр ухыгъэ зэрэхъурэр зыщыдгъэгъупшэ зэрэмыхъущтыр икъоу къыдгурыIощтыгъэ. Сэ зэрэслъытэрэмкIэ, ныбджэгъуныгъэр икъоу зымыушэтыгъэм, ащ ыкIуачIэ зэхэзымышIагъэм щыIэныгъэм иIэшIугъи икъоу зэхишIагъэп. ГупшысэкIо инэу, философэу Аристотель игущыIэхэр (икъу дэдэу къэсымышIэжьхэми) синыбжьыкIэгъум къыщегъэжьагъэу сыгу илъых: «Друг – это одна душа, живущая в двух телах».\nНепэ синыбджэгъоу псэухэрэми, дунаим ехыжьыгъэхэми инэу сафэраз. Ахэр сиупчIэжьэгъугъэх, IэпыIэгъу къысфэхъущтыгъэх. Ахэр ары мыхъугъагъэемэ, сищыIэныгъэ гъогуи нэмыкIэу къэскIуныгъэкIи мэхъу. А къасIорэр егъэлыегъащэу зыми къызшIуерэмыгъэшI. Зытет шъыпкъэр ары къыкIэзгъэтхъырэр.\nШъэожъ Аслъан директор зэхъум, псынкIэу IофшIэнымкIэ опытышIур ыIэ къыригъахьэу ригъэжьагъ. ЦIыфмэ аIорэм кIэдэIукIэу, ипшъэдэкIыжь зэрэиныр икъоу къыгурыIоу, гъэхъэгъакIэхэм къызэрафэкIощт амалыкIэхэм алъыхъоу щытыгъ. Арырэ сэрырэ бэрэ тызэIукIэщтыгъ, сэри ыдэжь сыкIощтыгъ, ежьыри садэжь къакIощтыгъ. Янэу Айщэтрэ ятэу Билъэустэнрэ ДжамбэчыекIэ анахь лъытэныгъэ зыфашIыхэрэм ащыщыгъэх. Аслъанрэ сэрырэ щыIэныгъэм, IофшIэным, хъугъэ-шIэгъэ зэфэшъхьафхэм, Iофыгъоу къэуцухэрэм зэшIохыкIэу афэхъун ылъэкIыщтым, нэмыкIхэм япхыгъэ IофхэмкIэ тиеплъыкIэхэр бэрэ зэтефэщтыгъэх. Сэ районым иэкономикэ сыщыгъозагъ, Iофыгъо шъхьаIэу иIэхэми хэшIыкI афысиIагъ, ау мэкъу-мэщымкIэ специалистэу сыщытыгъэп. Колхозым е совхозым сырипащэу зыкIи къыхэкIыгъэп. А лъэныкъомкIэ Аслъан бэ шIуагъэу къыкIэрысхыщтыгъэр. Ежь къысиIощтыгъэ Iофыгъуабэу къэуцухэрэм анахь мэхьанэшхо зиIэр къахэзгъэщын зэрэслъэкIырэмкIэ къызэрэсэхъуапсэрэр. Опытэу сиIэми (КПСС-м ихэку комитет иинструкторэу, етIанэ предприятиитIумэ сырядиректорэу сыщытыгъ) ащкIэ мэхьэнэ гъэнэфагъэ иIэу щытыгъ, чыжьэу сыплъэнымкIи ишIуагъэ къысэкIыгъ.\nТызэрэзэныбджэгъур районми дэгъоу щашIэщтыгъ, ау ащ зыми мыхъун хилъагъощтыгъэп. Аслъан лъэIукIэ зыкIи зыкъыстыригъафэщтыгъэп, фэгъэкIотэныгъэ горэми кIэнэцIыщтыгъэп. Ащ фэдэ къыхафэмэ тизэныбджэгъуныгъэ зэрэзэпыужьыщтыр дэгъоу къыгурыIощтыгъ. ЩыIэныгъэм а лъэныкъомкIэ ушэтыпIэ къытпигъохэуи къыхэкIыгъ. Зы хъугъэ-шIагъэ горэ щысэу къэсхьын. Хьатикъое совхозым кIымафэм икъихьэгъум былымхэм апае агъэхьазырыгъэ мэкъумрэ уарзэмрэ зы чэщым къыкIоцI щыстыгъэх. Райкомым ибюро пхъашэу ащ тыщыдэгущыIагъ ыкIи фэдгъэпытагъ сыд ишIыкIэми былымхэм апае Iусыр къызэригъэгъотынэу, продукциеу къахьыжьын фаеми къыкIыримыгъэчынэу. Райкомым сэ пшъэрылъ къысфишIыгъагъ амал зэриIэкIэ совхозым сишIуагъэ езгъэкIынэу.\nСыда ащ къикIыщтыгъэр? КПСС-м ирайон комитет иапэрэ секретарэу В.А. Мацапулиным бэ зэфихьысыжьыгъэр ыкIи мары ащ зэрегупшысагъэр: Аслъанрэ сэрырэ тызэрэзэныбджэгъум елъытыгъэу амал зэриIэкIэ нахь пытэу сыкъоуцон, пшъэдэкIыжь тIуми зыфэтхьырэ пшъэрылъым изэшIохынкIи къулайныгъэ, хэкIыпIэ тэрэз къэдгъотын фэягъ. Ащ фэдэ унашъоу ышIыгъэм укъыпкъырыкIын хъумэ къыбгурыIонэу щытыгъ Iофыр тэрэзэу зэшIотымыхымэ тызэрагъэпщынэщтыр ыкIи тиIэнатIэкIэ ащ нахьыбэрэ тылъыкIотэжьын зэрэтымылъэкIыщтыр.\nКъиныгъуабэ къыпыкIыгъэми, районым иамалхэмкIэ совхозым шIокIодыгъэ былымIусым ипроцент 50 фэдиз IэкIэдгъэхьажьыгъ. Адрэ къэнагъэмкIэ краир къыддеIагъ. Аслъан еджэ зэхъум ныбджэгъу къыфэхъугъагъэхэми, сэри Iоф сшIэ зэхъум ныбджэгъу сфэхъугъэхэми яшIуагъэ къытагъэкIыгъ. ПIатIэкъо Мурат Рэмэзан ыкъом — райисполкомым итхьаматэу щытыгъэм Краснодар дэс инэIуасэхэр къызфигъэфедэхи, Iусхэр игъэкъужьыгъэнхэмкIэ ишIогъэшхо къыгъэкIогъагъ.\nIофэу узпылъым лъэшэу узыIэпищэмэ, бэ пIэкIэзырэр, игъо узфимыфэрэр, Iэпэдэлэл пшIырэр. Ары Аслъани къехъулIагъэр, Унагъо ышIэнэу игъо хъугъагъэ. ИIэнатIэкIэ джыри нахь дэкIоеным ишIэныгъэкIи, иIофшIакIэкIи фытегъэпсыхьагъэу щытыгъэми, а лъэхъаным унагъо уиIэ-уимыIэр къыдалъытэщтыгъэ.\nЗэгорэм Аслъан къысиIуагъ ыгу рихьырэ пшъашъэ зэрэщыIэр. Къуаджэу Адэмые щыщ унэгъо зэгурыIо, унэгъо лэжьакIом ипшъэшъэ закъо сэри тIэкIу сшIэу щытыгъ. Апшъэрэ еджапIэр къэзыухыгъэ Нешэ Светланэ Iэдэб зыхэлъ пшъэшъэ гохьэу щытыгъ. Къоджэ еджапIэм ащ щыригъаджэщтыгъэх. Бэ темышIэу Аслъанрэ арырэ псэогъу зэфэхъугъэх. Ащ ыуж бащэ темышIэу М.Р. ПIатIэкъор Адыгеим исовхозхэм ятрест итхьаматэу ашIыгъэти, Мыекъуапэ щыпсэунэу кIожьыгъэ. Сэ райисполкомым итхьаматэу сыхадзыгъ, Аслъан партием ирайком иятIонэрэ секретарэу хъугъэ. Светэрэ арырэ район гупчэм кIожьыгъэх ыкIи нахь тызэпэгъунэгъоу тыпсэу хъугъэ.\nХъызмэт Iофым фэгъэзагъэхэу партийнэ IофшIэным фежьэхэрэм ащ лъыпытэу ар аIэ къихьэщтыгъэп. Шъэожъ Аслъан шIэныгъэ иIэу щытыгъ, жабзэ цIыфхэм къадигъотыщтыгъ, пшъэдэкIыжь зэрихьырэр зыкIи зыщигъэгъупшэщтыгъэп. А пстэуми яшIуагъэ къэкIуагъ IофыкIэр псынкIэу ыIэ къихьанымкIэ. АщкIэ ишIуагъэ къыригъэкIыгъ КПСС-м ирайон комитет иапэрэ секретарэу В.А. Мацапулинми.\nТэ, район, къэлэ комитетхэм ясекретархэм, тиIофшIэгъухэу Краснодар краим исхэм, джащ фэдэу партием ихэку комитет Iоф щызышIэхэрэм якъэбархэм дэгъоу тащыгъозагъ. Ащыщыбэхэр спэблагъэ хъугъагъэх. ТызыщызэIукIэхэрэм IофшIэным бэрэ тытегущыIэщтыгъ, къулайныгъэу тиIэ хъугъэм ишъэфхэр къызэфэтIуатэщтыгъэх. ТирайонхэмкIэ бюром хэтхэм язэфыщытыкIэхэм, ахэм Iоф зэрашIэрэм, цIыфыгъэу ахэлъым ыкIи нэмыкIхэм татегущыIэщтыгъ. А пстэуми сэ къахэсхыгъэр КПСС-м и Красногвардейскэ райком иапэрэ секретарэу В.А. Мацапулиныр Краснодар краимкIэ анахь дэгъоу зэрэщытыгъэр ары. Коллективыр ащ дэгъоу зэгуригъэIон ылъэкIыщтыгъ, зэкIэми зэфэдэу афыщытыгъ, зэрэпащэр илыягъэу къызфигъэфедэщтыгъэп. КъаIорэм кIэдэIукIын, ащ елъытыгъэу Iофым ежь ышъхьэкIэ екIолIакIэу фыриIэр зыщищыкIагъэм зэблихъужьын ылъэкIыщтыгъ. Лъэпкъ хэкум Iоф щыпшIэным нэшэнэ гъэнэфагъэу иIэхэм дэгъоу ащыгъозагъ, цIыфхэм ыгу афихыгъэу Iоф адишIэщтыгъ.\nЩыкIагъэ горэ зимыIэ цIыф щыIэп, ау коллективым зэдегъэштэныгъэ хэлъэу ипшъэрылъхэр ыгъэцакIэхэ зыхъукIэ, щыкIэгъэ зэе-тIуаехэр хэкIокIэжьых. Тызэгъусэу илъэсипшI фэдизрэ Iоф зэдэтшIэнэу хъугъэ. А илъэсхэм яшIуагъэ къысэкIыгъ. Аслъанрэ сэрырэ а лъэхъаным тыныбжьыкIагъ, хэукъоныгъэхэри мымакIэу хэтшIыхьэщтыгъэх. Ау ежь щэIэгъэшхо хэлъыгъ. Амалэу тиIэхэр нахь шIуагъэ хэлъэу зэрэдгъэфедэщтхэм ынаIэ тыригъэтыщтыгъ.\nЛэжьэкIупIэ гектарым игъэфедэнкIэ, ащ шIогъэшхо къегъэтыгъэнымкIэ тирайон хэкумкIэ анахь дэгъоу алъытэщтыгъ. Владимир Алексей ыкъом иIахьышхо ащ зэрэхэлъыгъэм уехъырэхъышэжьынэу щытэп. Районыр къиныгъуабэмэ апэшIуекIонымкIэ (жьыуаехэр, цIыфхэм ягъэкощын, пынджлэжьыпIэм ишIын) зишIуагъэ къэкIуагъэр цIыфхэм язэдегъэштэныгъ, язэкъотыныгъ.\nШъэожъ Аслъан а Iофыгъо пстэуми язэшIохын чанэу хэлэжьагъ. ХъызмэтшIапIэхэм япащэхэу, специалистхэу Iоф зыдишIэгъагъэхэм лъэшэу цыхьэ къызэрэфашIырэм гу лъыптэнэу щытыгъ.\nСиныбджэгъу цIыф чэфэу, сэмэркъэур икIасэу щытыгъ. ТиунагъохэмкIэ тызэхэмыхьэу зы мафи блэкIыщтыгъэп сIоми егъэлыегъащэ мыхъунэу къысшIошIы. Тишъхьэгъусэхэми, тикIэлэцIыкIухэми гуфэбэныгъэ зэфыряIэ хъугъагъэ. В. А. Мацапулиным иунагъуи бэрэ къытхахьэщтыгъэ.\nАщ фэдэу тыгу зэфихыгъэу тызэрэзэхэтым IофшIэнымкIэ иягъэ къакIощтыгъэп. Iофым епхыгъэу тызэнэкъокъоу, тиеплъыкIэхэр зэтемыфэхэу, аужыпкъэм, тыгу забгъэуи къыхэкIыщтыгъэ. Ау Владимир Алексей ыкъом тызэшIужьынымкIэ, хэти ихэукъоныгъэ зыдишIэжьынымкIэ ишIуагъэ къакIощтыгъ.\nЗэгъусэхэу охътабэ зэдэзыгъэкIорэ зэныбджэгъухэр пыи зэфэхъужьыхэу бэрэ къыхэкIы. Ау Аслъанрэ сэрырэ нахь зэпэблагъэ тыхъущтыгъ: районым ипшъэрылъхэр зэригъэцэкIэщтхэмкIэ хэкIыпIэхэм талъыхъуныр ары тIуми гухэлъ шъхьаIэу тиIагъэр.\nЕльциным партийнэ пащэхэу Iоф зыдишIэгъагъэхэм ямыхьакъхэр ариIуалIэхэзэ хабзэр къыдихыгъ. ФэгъэкIотэныгъэ инхэр яIагъэхэу, яIэнатIэ ашъхьэ ифедэхэмкIэ къызфагъэфедагъэу ыIозэ ыгъэмысэщтыгъэх. Хабзэм иапшъэрэ лъэгапIэхэм ащыхъущтыгъэхэм сащыгъуазэп, ау тэ «партием иполевой командирхэм» — район комитетхэм, къэлэ комитетхэм ясекретархэм, къэлэ исполкомхэм ятхьаматэхэм къызэрыкIоу тыпсэущтыгъ. ЧIыпIэ кадрэхэм ялажьэп Горбачевымрэ нэмыкI итхьамэтэшхохэмрэ якъэрэбгъагъэ къыхэкIэу цIыф жъугъэхэм бэ зэрэчIанагъэр.\nIоф зыщысшIэгъэ илъэсхэм краим ыкIи Адыгэ автоном хэкум япартийнэ IофышIабэмэ нэIуасэ сафэхъугъ. КъэсшIэжьырэп ахэм ащыщ горэм а лъэхъаным унэе машинэ иIагъэу е унэ ышIыгъэу. Тэ зэкIэми хэбзэ фэтэрхэм тарысыгъ, янэ-ятэхэм яунэ щыпсэухэрэри къытхэтыгъэх. Районым ис механизаторыбэмэ унэхэр ашIыщтыгъэх, машинэхэр къащэфыщтыгъэх. Ащ фэдэ баиныгъэм тыкIэхъопсынэу ахъщи тиIагъэп, тыгуи къытфидэщтыгъэп. Непэ ар бэмэ ашIогъэшIэгъонын ылъэкIыщт, ау а лъэхъаным ары зэрэщытыгъэр. Шъэожъ Аслъанрэ сэрырэ а пстэури зэпытчыгъ. Непи ар псэугъэмэ, къэрар зиIэ, шъыпкъэныгъэ зыхэлъ цIыфэу зэрэщытыщтыгъэр сэшIэ.


Ацумыжъ Казбек: «Социальнэ гарантиехэм яхьылIэгъэ гъэтэрэзыжьынхэу Конституцием фашIыщтхэр игъо шъыпкъэу сэлъытэ» — Адыгэ макъ\nАцумыжъ Казбек: «Социальнэ гарантиехэм яхьылIэгъэ гъэтэрэзыжьынхэу Конституцием фашIыщтхэр игъо шъыпкъэу сэлъытэ»\nТарихъ шIэныгъэхэмкIэ докторэу, Адыгэ къэралыгъо университетым идоцентэу, гуманитар ушэтынхэмкIэ Адыгэ республикэ институтым тарихъымкIэ иотдел ипащэу, Пшызэ шъолъырымрэ Адыгеимрэ шIэныгъэмкIэ язаслуженнэ IофышIэшхоу, шIэныгъэмкIэ Дунэе Адыгэ Академием ичлен-корреспондентэу Ацумыжъ Казбек Конституцием фашIыщт гъэтэрэзыжьынхэм афэгъэхьыгъэ голосованием хэлэжьагъ, мы хъугъэ-шIагъэм тарихъ мэхьанэ зэриIэр хигъэунэфыкIыгъ.\nКонституцием фашIыщт гъэтэрэзыжьын пстэуми зэрадыригъаштэрэр ащ къыIуагъ. Анахьэу игъо дэдэу ылъытагъэхэр социальнэ гарантиехэм: лэжьэпкIэ анахь цIыкIум къыщымыкIэу къаратыным, ным, кIэлэцIыкIухэм, унэгъо кIоцIым илъ шIуагъэхэм, патриотизмэм якъэухъумэн япхыгъэхэр ары.\n«Тэ ыпэкIэ тэплъэмэ, зэхъокIыныгъэшIухэм алъапсэ непэ дгъэтIылъын фае. Гъэтэрэзыжьынхэр Конституцием зэрэфашIыщтхэр тарихъ хъугъэ- шIэгъэшхо хъущт. Тащыщ пэпчъ гъэтэрэзыжьынхэм апае ымакъэ ытызэ, политикэ системэ пытэм игъэпсын хэлажьэ. Тихэгъэгу хэхъоныгъэ езыгъэшIыщт, тицIыфхэм ящыIэкIэ-псэукIэ зыкъезыгъэIэтыщт амал шъхьаIэхэм ар зэу ащыщ», — хигъэунэфыкIыгъ Ацумыжъ Казбек.\nПредыдущая Нэхэе Юр: «ЦIыфхэм тарихъ шIэжь яIэным ехьылIэгъэ гъэтэрэзыжьынхэм мэхьанэшхо ясэты»\nСледущая ЛIымыщэкъо Рэмэзан: «Лъэпкъ зэгурыIоныгъэм игъэпытэн фэIорышIэщтых»


Волонтерхэр IэпыIэгъу афэхъух — Адыгэ макъ\nВолонтерхэр IэпыIэгъу афэхъух\nРедактор 10.06.2019 10.07.2019 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nМэкъуогъум и 3-м щыублагъэу Урысыем ишъолъыр 36-мэ, ахэм Адыгэ Республикэри ащыщ, аналог шIыкIэм тет телекъэтынхэр ащызэпагъэугъэх. Джы цифрэ шIыкIэм тетэу федеральнэ телеканал 20-мэ цIыфхэр яплъынхэ амал яIэ хъугъэ.\nАналогыр зызэпагъэугъэм къыкIэлъыкIогъэ мэфищым шъолъыр «линие плъыр» зыфиIорэм иномер нэбгырэ 700 фэдиз къытеуагъ. Ахэм янахьыбэр Мыекъуапэ щэпсэу ыкIи волонтерхэм къызэряджэщтхэр ары яупчIэ зыфэгъэхьыгъэр. Мы гумэкIыгъом еолIэнхэ зэралъэкIыщтыр къагурыIуи, МыекъуапэкIэ муниципальнэ «линие плъыр» къызэIуахыгъ. Цифрэ шIыкIэм техьанхэм фэшI цIыфхэм зызфагъэзэн алъэкIыщтхэр ыкIи ащ ятелефон номерхэр зэрыт къэбархэр пэшIорыгъэшъэу гъэзетхэм, нэмыкI СМИ-хэм къарагъэхьагъэх: (8772) 52-80-86, 52-58-03, 57-65-60, 56-88-93.\nАдыгеим и Премьер-министрэу Александр Наролиныр зипэщэ шъолъыр Координационнэ штабыр ары республикэр цифрэ шIыкIэм техьанымкIэ IофшIэным изэхэщэн фэгъэзагъэр. Мыщ фэдэ штабхэр муниципалитетхэм зэкIэми къащызэIуахыгъэх.\nЦифрэ шIыкIэм зэрэтехьащтхэм епхыгъэ Iофыгъохэм защытегущыIэхэрэ видеоконференциехэр мафэ къэс рагъэкIокIых. АщкIэ шъолъырым Iофышхо ышIагъ, волонтер 850-рэ агъэхьазырыгъ ыкIи рагъэджагъ.\nРеспубликэм щыпсэухэрэм апае шъолъырым «илиние плъыр» иномерэу 8-800-250-80-49-рэ къызэIуахыгъ, джащ фэдэу федеральнэ номерэу 8-800-220-20-02-м Iоф ешIэ. Мафэ къэс пчэдыжьым сыхьатыр 8-м щегъэжьагъэу пчыхьэм сыхьатыр 10-м нэс цIыфхэр мы номерхэм атеонхэ, зыгъэгумэкIыхэрэ упчIэхэм яджэуапхэр агъотынхэ алъэкIыщт. Электроннэ почтэм иамалкIэ такъикъи 10-м къыкIоцI муниципальнэ образованиехэм къащызэIуахыгъэ волонтер гупчэхэм къэбарыр аIэкIагъахьэ. Зы мафэкIэ волонтерхэм цифрэ приставкэхэр цIыфхэм афыпагъанэ. Iофыр нахь псынкIэу агъэцэкIэным пае ахэм автотранспорт къараты.\nЦифрэ приставкэхэр сатыушIыпIэ чIыпIэхэм ямызакъоу, почтэм икъутамэхэм зэкIэми ащышъущэфынхэ шъулъэкIыщт.\nПредыдущая Почтэхэм мэфэкI мафэхэм Iоф зэрашIэщтыр\nСледущая ЯзекIуакIэ зэрэмытэрэзыр агурагъаIо


Апэрэ зэфэхьысыжьхэр, пшъэрылъхэр Апэрэ зэфэхьысыжьхэр, пшъэрылъхэр » Адыги.RU - Новости Адыгеи, история, культура и традиции адыгов (черкесов)\nНовости / Политика / 20 февраль 2019\nАпэрэ зэфэхьысыжьхэр, пшъэрылъхэр Апэрэ зэфэхьысыжьхэр, пшъэрылъхэр\nУрысые Федерацием и Премьер-министрэу Дмитрий Медведевым тыгъуасэ зэхищэгъэ селектор зэхэсыгъор зыфэгъэхьыгъагъэр коммунальнэ пыдзэфэ пытэхэм ядэщын епхыгъэ шIыкIакIэм шъолъырхэр зэрэтехьагъэхэр ары.\nФедеральнэ министерствэхэм, къэралыгъом ишъолъырхэм япащэхэр, мы Iофыгъом фэгъэзэгъэ структурэхэм ялIыкIохэр Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх. Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат, АР-м иминистрэхэм я Кабинет хэтхэр зэхэсыгъом хэлэжьагъэх.\nУФ-м и Правительствэ и Тхьаматэ пэублэ псалъэ къышIызэ, пыдзэфэ пытэхэм ягъэзекIон, ядэщын епхыгъэ IофшIэныр зэрифэшъуашэу зэхэщэгъэнымкIэ федеральнэ гупчэм къытефэрэр зэригъэцэкIагъэр, джы шъолъырхэм шIуагъэ къытэу япшъэрылъхэр зэшIуахынхэм зэрэщыгугъырэр къыхигъэщыгъ. Мы Iофыгъор къызэрыкIоу зэрэщымытыр, ащ пшъэдэкIыжьышхо зэрэпылъыр ыкIи ар гъэцэкIагъэ зэрэхъурэм пытагъэ хэлъэу лъыплъэгъэн зэрэфаер зэхэсыгъом хэлажьэхэрэм агу къыгъэкIыжьыгъ. Джырэ уахътэм ехъулIэу къэралыгъом ишъолъырхэм япроцент 80-м ехъур мы шIыкIакIэм техьагъэх.\n— ЗэкIэми пшъэрылъ шъхьаIэу тиIэр хэкIым идэщын ыуасэ лъэшэу къыхэмыхъоным тылъыплъэныр ары. Мы коммунальнэ фэIо-фашIэмкIэ фэгъэкIотэныгъэ зиIэн зылъэкIыщтхэр шъолъырхэм ащыщхэм агъэнэфэгъах, ар екIолIэкIэ тэрэз ыкIи десэгъаштэ. ХэкIым идэщынкIэ цIыфхэм атырэ ахъщэр нахь макIэ хъуным фэшI лъэбэкъу гъэнэфагъэхэр тшIыгъэх, непи ащ Iоф дэтэшIэ. Мыщ дэжьым анахьэу тынаIэ зытедгъэтын фаер гъот макIэ зиIэхэм IэпыIэгъу тафэхъуныр, социальнэ «хъытыум» иамалхэр къызфагъэфедэзэ зыкъытфэзгъэзэрэ цIыфхэм яIофыгъохэр зэхэфыгъэнхэр ары, — къыIуагъ Дмитрий Медведевым.\nФедеральнэ министрэхэр, субъектхэм япащэхэр нэужым къэгущыIагъэх. 2019-рэ илъэсым щылэ мазэм щегъэжьагъэу Iоф зышIэрэ шIыкIакIэм къыдыхэлъытэгъэ шапхъэхэр зэрагъэцакIэхэрэм, гъэхъагъэу щыIэхэм адакIоу, гумэкIыгъоу зэуалIэхэрэм къащыуцугъэх. Ахэр дэгъэзыжьыгъэ хъунхэмкIэ ежьхэм япредложениехэр къахьыгъэх.\nМы лъэныкъомкIэ федеральнэ гупчэм къыгъэуцугъэ пшъэрылъыр анахь дэгъоу зыгъэцэкIэрэ шъолъырхэм Адыгеир ащыщ. IофшIэныр зэхэщагъэ зэрэхъурэм, цIыфхэм Iофыгъоу къаIэтыхэрэр игъом зэхэфыгъэнхэм Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат ынаIэ тет. ХэкIым идэщын фэгъэзэгъэщтэу республикэм щагъэнэфагъэр ООО-у «ЭкоЦентр» зыфиIорэр ары. Мы компанием хэкIыр еугъои, полигонитIоу агъэпсыгъэхэм арещалIэ, егъэкIоды, ищыкIэгъэ техникэри IэкIэлъ. Джащ фэдэу хэкIыр зыщызэхадзыщт завод ашIын гухэлъ щыI.\n— Итхъухьагъэм диштэу IофшIэныр зэхэщагъэ мэхъу, Iофыгъо зырызхэр къэуцух, ау ахэр псынкIэу зэхэтэфых, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nХэкIэу зэIуагъэкIэщтыр зыфэдизыщт шапхъэхэм ялъытыгъэу республикэм имуниципалитетхэр шъолъырхэмкIэ зэтыраутыгъэх, ащ уасэу ащагъэнэфагъэри зэфэшъхьаф. АР-м и ЛIышъхьэ иунашъокIэ шъолъыр операторым ыпэкIэ ыгъэнэфэгъэгъэ уасэхэр къыригъэIыхыгъ. Къуаджэхэм адэсхэм атыщтыр сомэ 30-кIэ нахь макIэ ашIи, сомэ 70-рэ хъугъэ.\nМы лъэныкъомкIэ цIыфхэм социальнэ IэпыIэгъу ягъэгъотыгъэным фэшI лъэбэкъоу ашIыгъэхэм АР-м и ЛIышъхьэ къащыуцугъ, псэупIэ-коммунальнэ хъызмэтым ифэIо-фашIэхэм апэIухьэрэ тынхэмкIэ ахэм фэгъэкIотэныгъэу яIэхэр къызфагъэфедэнхэу къяджагъ. ХэкIэу зэIуагъакIэрэр зыфэдизыр гъэунэфыгъэным пае шапхъэхэм джыри ахэплъэжьынхэу ащ фэгъэзэгъэ къулыкъухэм пшъэрылъ афишIыгъ.\n— ТипсэупIэхэм ясанитарнэ зытет шапхъэхэм адиштэным, ащ къыдыхэлъытагъэу цIыфхэм ядаохэр зэхэфыгъэнхэм тыпылъ. Ау пыдзэфэ пытэхэм ягъэзекIонкIэ ежь цIыфхэми экологическэ культурэ ахэлъыным мэхьанэшхо иI, — къыIуагъ кIэухым КъумпIыл Мурат.\nАнаIэ зытырагъэтыщтхэр рахъухьагъ АнаIэ зытырагъэтыщтхэр рахъухьагъ


Volkswagen Polo 2019: комплектации и цены официальных дилеров в Москве\nГлавная / Модельный ряд Volkswagen / Polo\n1.6 MPI MT Conceptline 1.6 MPI MT Trendline 1.6 MPI MT Drive 1.6 MPI MT Trendline 1.6 MPI MT Comfortline 1.6 MPI MT Drive 1.6 MPI MT Comfortline 1.6 MPI ATTrendline 1.4 TSI MT Highline 1.6 MPI AT Drive 1.6 MPI AT Comfortline 1.6 MPI MT Highline 1.4 TSI DSG Drive 1.4 TSI MT GT 1.6 MPI AT Highline 1.4 TSI DSG Highline 1.4 TSI DSG GT\n1.6 MPI MT Conceptline 409 000руб. Купить за наличные Купить в кредит\n1.6 MPI MT Trendline 474 000руб. Купить за наличные Купить в кредит\n1.6 MPI MT Drive 504 000руб. Купить за наличные Купить в кредит\n1.6 MPI MT Trendline 519 000руб. Купить за наличные Купить в кредит\n1.6 MPI MT Comfortline 524 000руб. Купить за наличные Купить в кредит\n1.6 MPI MT Drive 544 000руб. Купить за наличные Купить в кредит\n1.6 MPI MT Comfortline 564 000руб. Купить за наличные Купить в кредит\n1.6 MPI ATTrendline 564 000руб. Купить за наличные Купить в кредит\n1.4 TSI MT Highline 579 000руб. Купить за наличные Купить в кредит\n1.6 MPI AT Drive 589 000руб. Купить за наличные Купить в кредит\n1.6 MPI AT Comfortline 609 000руб. Купить за наличные Купить в кредит\n1.6 MPI MT Highline 624 000руб. Купить за наличные Купить в кредит\n1.4 TSI DSG Drive 649 000руб. Купить за наличные Купить в кредит\n1.4 TSI MT GT 659 000руб. Купить за наличные Купить в кредит\n1.6 MPI AT Highline 669 000руб. Купить за наличные Купить в кредит\n1.4 TSI DSG Highline 709 000руб. Купить за наличные Купить в кредит\n1.4 TSI DSG GT 729 000руб. Купить за наличные Купить в кредит\nКупить Фольксваген у официального дилера\nVolkswagen Polo - новый кузов в наличии: комплектации и цены 2017-2018, фото и отзывы владельцев авто, характеристики и видео тест-драйв. Официальный дилер Фольксваген Поло!


الشخص، الفَرْد، النَسَمَة\nзы — I глагол приставк Зыдищагъ, зыдиштагъ II шъхьэу зыгорэм щыщ шъыпкъэу зыер къэзгъэлъэгъорэ приставк ЗыIэ, зынэ, зышыпхъу Зыцэ узрэр Iазэм дэжь кIуагъэ III пчъ. один Зы лIы, зы унэ, зы нэбгырэ Зы нахь хъурэп УтIумэ уз, узмэ ущымыIах гущ … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ\nзытфых — (зытфыхыр) пчъ. пять шесть Нэбгырэ зытфых горэ гъэкIон фае … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ\nзыхыбл — (зыхыблыр) пчъ. около шести семи Нэбгырэ зыхыбл къэкIуагъ … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ\nирый — пчъ. по восемь Яирый Классым исмэ тетрадь ирый къащэфыгъ Дзэр нэбгырэ ирыеу зэготэу урамым рэкIо … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ


(перенаправлено с «Городской округ Адыгейск»)\n↘15 153 чел. (9-е место)\n• процент от населения субъекта РФ — 3,33 %\nПримечания: ОКАТО 79 703 000 000\nГородской округ расположен в северо-западной части Республики Адыгея, у южного побережья Краснодарского водохранилища.\nГородской округ Адыгейск как единое муниципальное образование включает четыре внутригородских округа — Восточный и Западный округа города Адыгейск, а также аул Гатлукай и хутор Псекупс.\n↑ Устав муниципального образования «Город Адыгейск» Архивная копия от 11 октября 2016 на Wayback Machine: Официальное наименование муниципального образования — муниципальное образование «Городской округ город Адыгейск». Наименования «муниципальное образование городской округ «Город Адыгейск», «муниципальное образование «Город Адыгейск», МО «Город Адыгейск» и «Город Адыгейск» равнозначны.\nИсточник — https://ru.wikipedia.org/w/index.php?title=Адыгейск_(городской_округ)&oldid=101521751


Дэгъоу зэхащэрэм узылъещэ — Адыгэ макъ\nЗаом ыгъэпшъыгъэ цIыфхэм языгъэпсэфыгъо уахътэ гъэшIэгъонэу агъэкIоным фэшI зэхэщэкIо дэгъухэр ящыкIэгъагъэх.\nПетр Романенкэр Тульскэм пэгъунэгъу псэупIэу Новосвободнэм къыщыхъугъ. Хэгъэгу зэошхом 1942 — 1945-рэ илъэсхэм хэлэжьагъ. Я 759-рэ шхончэо дивизием хэтэу къулыкъур ыхьыгъ. Хэгъэгу зэошхом иорденэу я II-рэ шъуашэ зиIэр, медальхэр къыфагъэшъошагъэх.\n1947-рэ илъэсым Петр Романенкэм илъэныкъо гупсэ къызегъэзэжьым, культурэм, искусствэм афэгъэхьыгъэ пчыхьэзэхахьэхэм, мэфэкI концертхэм язэхэщэн афэгъэзэгъагъ.\nЗаом цIыфхэм къинэу щызэпачыгъэр, гъомылапхъэхэр афимыкъухэу гумэкIыгъоу щыIэныгъэм къызыдихьырэр культурэм иIофышIэхэм алъэгъущтыгъ. МылъкукIэ IэпыIэгъу афэхъунхэ алъэкIыщтыгъэхэп. ЦIыфхэм ягушъхьэ кIуачIэ къэIэтыгъэнымкIэ Петр Романенкэм фэдэ зэхэщакIохэр къуаджэхэм ящыкIэгъагъэх.\nКультурэм епхыгъэ зэхахьэхэр зэхэщэгъэнхэмкIэ П. Романенкэм щысэшIу къызэригъэлъагъорэм фэшI ныбжьыкIэхэм ыкIи студентхэм я Дунэе фестивалэу Москва щызэхащагъэм агъэкIогъагъ.\nКъоджэ Советым итхьаматэу илъэсыбэрэ Iоф ышIагъ. ХъызмэтшIапIэхэу «Верный путь» ыкIи «Заветы Ильича» япартийнэ организациехэм ясекретарэу щытыгъ.\nИлъэс заулэкIэ узэкIэIэбэжьмэ, дунаир зыхъожьыгъэ Петр Романенкэр Новосвободнэм щыщхэм ащыгъупшэрэп, ишIушIагъэкIэ агъэлъапIэ.\nМыекъопэ районым иадминистрацие гъэсэныгъэмкIэ, культурэмкIэ, спортымкIэ и ГъэIорышIапIэ икъулыкъушIэхэм Петр Романенкэм фэдэхэм шIушIагъэу къагъэнагъэр лъагъэкIуатэ.\nСпортым иветеранэу Александр Матусян зэрилъытэрэмкIэ, зэхэщэкIо дэгъур цIыфхэм сыдигъуи щысэшIу афэхъу. ТекIоныгъэм ия 75-рэ илъэс фэгъэхьыгъэ спорт зэнэкъокъухэр зэхащэх. Мыекъопэ районым урысхэр, адыгэхэр, ермэлхэр, къэндзалхэр, фэшъхьаф лъэпкъхэр зэгурыIохэу щэпсэух.\nКъэзэкъ культурэм ифестиваль-зэнэкъокъухэр илъэс къэс Тульскэм щэкIох. Дэгъоу зэрэзэхащэрэм фэшI къыблэм имызакъоу, Урысыем игупчэ, Сахалин, фэшъхьафхэм къарыкIыгъэхэ творческэ купхэм яIэпэIэсэныгъэ фестивалым къыщагъэлъагъо.\nЛъэпкъхэр зэфэзыщэрэ Iофтхьабзэм уепIу, щыIэныгъэм уфегъасэ. ТекIоныгъэм ия 75-рэ илъэс ехьылIэгъэ онлайн-концертхэм Мыекъопэ районым итворческэ купхэр чанэу ахэлэжьагъэх, Хэгъэгу зэошхом лIыхъужъныгъэ щызезыхьагъэхэм, заом ыкIыб щыIэхэу Iоф ашIэзэ ТекIоныгъэм и Мафэ къэзыгъэблэгъагъэхэм орэдхэр къафаIуагъэх, афэуджыгъэх.\nПредыдущая Джыри зэ ны мылъкум фэгъэхьыгъэу\nСледущая ПIалъэхэм апэ ишъыгъэх


Илъэс пчъагъэ блэкIыгъэми, а охътэ чыжьэр тыгу икIырэп — Адыгэ макъ\nИлъэс пчъагъэ блэкIыгъэми, а охътэ чыжьэр тыгу икIырэп\nЖъоныгъуакIэм и 21-м, хабзэ зэрэхъугъэу, адыгэ дунаим, блэкIыгъэ зэманым зыфегъазэ — лъэхъэнэ къинэу, тиадыгэ лъэпкъ Урысые пачъыхьагъум зэо жъалымэ къызщыришIылIагъэм.\nА охътэ чыжьэм анахь тхьамыкIэгъошхэу адыгэ лъэпкъым къекIун ылъэкIыщтыр, лъэпкъгъэкIод зэо жъалымэр, Урысые пачъыхьагъум къытфихьыгъ — тихэгъэгу ыгъэкIодыгъ, тилъэпкъэгъу минишъэ пчъагъэ заом хэкIодагъ, миллионым ехъу ячIыгу рафыхи, Осмэн пачъыхьагъум щыIэ хъугъэх.\nЗихэгъэгу агъэкIоди, зичIыгу гупсэ зэрагъэбгынагъэ цIыф мин пчъагъэхэр ибэ хъураехэу, чIыпIэ гупсэф ямыIэжьэу, яхэкужъ кIэхъопсыхэзэ, дунаим ехыжьыгъэх. Хэкужъым къинагъэхэми тхьамыкIагъор ягъогогъоу илъэсыбэ къахьынэу хъугъэ.\nИлъэс пчъагъэ блэкIыгъэми, а охътэ чыжьэр тыгу икIырэп, тихэгъэгуи, тилъэпкъи къырыкIуагъэр, тишIэжь хэбдзыни, хэпхыни плъэкIыщтэп.\nА тхьамыкIэгъо нэкIубгъоу адыгэ лъэпкъым итарихъ къыхэнагъэр илъэсишъэрэ шъэныкъорэ хъугъэшъ зэпырыдгъэзэнышъ, тикъарыуи, тикIуачIи, тифитыныгъи зыпкъ зэридгъэуцожыщтым тыфэбэнэн фае.\nНепэ фэдэ шъыгъо мафэм адыгэ лъэпкъым къыкIугъэ гъогур тыгу къызыдгъэкIыжькIэ къэлъагъорэр зы — цIыфыгъэм пэшIуекIоу лъэпкъгъэкIод зао къытэзышIылIэгъэ пачъыхьэ хэгъэгур дунаим текIодыкIыгъ, сыд фэдиз хьэзаб къытэкIугъэми, адыгэ лъэпкъым кIуачIэ зэригъэгъотыгъ а тхьамыкIагъом къелыжьынэу.\nА охътэ чыжьэм тэ тиеплъыкIэ сыдигъуи зафэу къэнэжьы: цIыф лъэпкъ пчъагъэ лъэпсэкIод зышIи, ахэр зичIыгужъ изыфхи, тихэгъэгу тшIозгъэкIодыгъэ Урысые пачъыхьагъум лажьэр телъ. А уахътэм тетыгъэ япачъыхьи, цIыфукIи адыгэ лъэпкъым хьазабэу ригъэщэчыгъэр Алахьым ыпашъхьэ щапщыныжьынэу зэрателъымкIэ Тхьэм тыщэгугъы. А дунэе еплъыкIэр тэри, тауж къикIыщтхэми зыIэкIэдгъэзы хъущтэп.\nТэгугъэ тыди мыщ фэдэ тхьамыкIэгъошхохэр къыщымыхъужьынхэу.\nМы дунаир къагъэдахэу, цIыфыгъэшхорэ гукIэгъуныгъэрэ зыхэлъ цIыфхэр сыдрэ зэмани щыIэх. Тилъэпкъ тхьамыкIагъоу къекIугъэр ежь илыузэу, икъинэу къызщыхъурэ пстэуми тафэраз.\nУахътэ къэси, фитыныгъэ къэзыхьрэ зэманри къэлъагъуи, адыгэ республикэхэм япарламентхэм зэфагъэ хэлъэу а хъугъэ-шIэгъэ тхьамыкIэгъошхоу тилъэпкъ къырыкIуагъэм шъыпкъагъэ хэлъэу уасэ фашIыгъ. Тэгугъэ фитыныгъэ къэзыхьрэ зэманым сыдрэ лъэныкъокIи тичIэнагъэхэми къядгъэгъэзэжьын уахътэ къэсынэу.\nА тарихъ лъэхъэнэ чыжьэм илъэс пчъагъэ блэкIыгъ. БэшIагъэ зыщымыIэжьхэр лъэпкъгъэкIод зэо жъалымэр къезгъэжьагъэхэри, ахэм атекIодагъэхэри. А зэманри гъунэм нэси текIыгъ, джы тигумэкIхэр зыфэгъэхьыгъэр непэрэ уахътэр ары.\nДунаеу непэ тызыщыпсэурэр псынкIэуи, лъэшэуи зэхъокIы. Тыгъуас ныIэп а лъэхъэнэ чыжьэм хьазаб мыухыжьым къелыжьхи Кавказыми, IэкIыб хэгъэгухэми къарыхъухьэгъэ адыгэхэр зэхахьэхэ, зэрэшIэхэ зыхъугъэр. Узэу къежьагъэм къыхэкIыкIэ нэпэ хэгъэгухэм япчъэхэр зэфэшIыгъэх. Ау ащ къикIырэп тилъэпкъ пыщылъ Iофхэр зэкIэтхьанхэу.\nТилъэпкъырэ тихэкурэ зы зэрэтшIыжьыщт гъогум тылъыхъун фае. Адыгэ хабзэр къэухъумэгъэныр, тигъэсэныгъэ, тикультурэ хэхъоныгъэ ашIыныр пшъэрылъ шъхьаI. Джа гъогур ары мы дунаим амал къыщытэзытыщтыр лъэпкъ шъхьафитхэм ащыщ тыхъужьынымкIэ. Тызэгупшысэу, тызкIэхъопсэу, тыздэлажьэрэр тилъэпкъ шъхьафитэу хэкужъым щыпсэуныр ары. Джары тятэжъ пIашъэхэр псэемыблэжьхэу зыкIэбэнагъэхэр. А пшъэрылъыр адыгэу дунаим тетхэм зэкIэми афэгъэзагъ.\nНепэрэ хабзэри шъыпкъэныгъэ хэлъэу сыдигъокIи къыддэмызекIорэми тыгу едгъэгъэкIодынэу щытэп. Алахьыр зыгу илъым гукIoдыгъо къекIурэп. Алахьым ущыгугъэу, псэемыблэжьэу сыдрэ Iофи удэлажьэмэ, зэшIомыхышъун Iоф щыIэп.\nЛъэпкъым ифитыныгъэ фэлэжьэныр, ичIыгужъ фэбэнэныр, иныдэлъфыбзэ къыухъумэныр, диныр ыгъэлъэпIэныр, адыгагъэм темыкIэу илъэс мин пчъагъэхэм къакIоцI лъэпкъым ыгъэлъэпIэрэ хабзэхэр зыми химыгъэкIокIэным пылъыныр — джары непэрэ адыгэ шъыпкъэм иIоф.\nТиадыгэ быракъ ташъхьагъ итэу Тхьэм тилъэпкъ къерэухъум!\nПредыдущая Инджылыз сурэтыщIым и нэкIэ\nСледущая Зихэку зыбгынэгъэ адыгэхэм апае Тыркуем щагъэуцугъэ саугъэтхэр


АР-м и парламент — Адыгэ макъ\nРедактор 19.11.2019 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, ПОЛИТИКЭР\nФэтэрыбэу зэхэт унэхэм ачIэсхэм зэдагъэфедэхэрэм ягъэкIэжьын ыкIи къэлэ щыIакIэр Iэрыфэгъоу гъэпсыгъэным афытегъэпсыхьэгъэ программэхэр къалэу Мыекъуапэ зэрэщагъэцакIэхэрэм зыщытегущыIэгъэхэ зэхэсыгъо Парламентым и Тхьаматэ игуадзэу Шъэо Аскэр зэхищэгъагъ.\nКъэралыгъо Советым — Хасэм идепутатхэу Къулэ Аскэрбый, Александр Лобода, Олег Картамышевыр, Мыекъуапэ инароднэ депутатхэм я Совет итхьаматэу Джарымэкъо Азмэт, администрацием илIыкIохэр, фэтэрыбэу зэхэт унэхэм яIофхэм алъыплъэнэу хадзыгъэхэр (старший дома), нэмыкIхэр ащ хэлэжьагъэх.\nФэтэрыбэу зэхэт унэхэм ачIэсхэм зэдагъэфедэхэрэм ягъэкIэжьынкIэ Адыгэ республикэ фондым ипащэу Пщыгъонэ Руслъан къызэриIуагъэмкIэ, 2014-рэ илъэсэу программэр зыщыIэм къыщыублагъэу Адыгеим икъэлэ шъхьаIэ фэтэрыбэу зэхэт уни 136-рэ зэкIэмкIи щагъэкIэжьыгъ, сомэ миллион 382-м ехъу ащ пэIухьагъ. 2019-рэ илъэсымкIэ унэ 35-рэ гъэцэкIэжьынхэр зэрашIылIэнхэу агъэнэфэгъагъэр, сомэ миллион 83-рэ пэIуагъэхьанэу щытыгъ. Капремонтым пае ахъщэр игъом къэзымытыгъэу чIыфэ зытелъхэм къаIахыжьыгъэм ишIуагъэкIэ а ахъщэр нахьыбэ хъугъэ ыкIи унэу агъэкIэжьыщтым ипчъагъэ 47-м нагъэсыгъ. Ахэм ащыщэу 42-мэ IофшIэнхэр ащаухыгъэх, сомэ миллион 74-рэ мин 600-рэ апэIухьагъ, джыри уни 5-р ашIы, ахэм миллион 18 атефэщт.\nНэужым фэтэрыбэу зэхэт унэхэм ялIыкIоу зэхэсыгъом хэлэжьагъэхэм яеплъыкIэхэр къыраIотыкIыгъэх, цIыфхэм гумэкIыгъоу яIэхэм ащагъэгъозагъэх, ахэр дэгъэзыжьыгъэ зэрэхъущтым тегущыIагъэх. Программэм къыщыдэлъытэгъэ IофшIэнхэр подрядчикхэм зэрэзэшIуахыгъэхэм зэрагъэразэхэрэр, щыкIагъэу къыхагъэщыгъагъэ щыIэми, амыгъэгужъоу зэрэдагъэзыжьыгъэр ахэм къаIуагъ.\n«Формирование комфортной городской среды» зыфиIорэ программэм къыдыхэлъытагъэу республикэм икъэлэ шъхьаIэ щызэшIуахыгъэ IофшIэнхэм пстэумкIи сомэ миллион 89-м ехъу апэIухьагъ. Ащ щыщэу миллион 80-м ехъур федеральнэ, мин 809-р республикэ ыкIи миллиони 8-м ехъур чIыпIэ бюджетхэм къахэхыгъэ хъугъэ.\nА ахъщэмкIэ къалэм иобщественнэ чIыпIэу ыкIи фэтэрыбэу зэхэт унэхэм ащыщхэм ящагоу агъэкIэжьыгъэхэр Парламентым ипащэхэмрэ идепутатхэмрэ мыгъэ къакIухьагъэх, IофшIэнхэр зэрэзэшIуахыгъэхэм зыщагъэгъозагъ. Шъэо Аскэр къызэриIуагъэмкIэ, алъэгъугъэм инахьыбэм ыгъэрэзагъэх, ау щагухэм язэтегъэпсыхьанкIэ проектэу ашIыгъагъэхэм къащыдамылъытагъэхэу щыкIагъэхэр цIыфхэм къыхагъэщыгъагъэх.\nКъэлэ администрацием илIыкIохэм къызэраIуагъэмкIэ, фэтэрыбэу зэхэт унэхэм ящагухэр загъэкIэжьхэм, ащ пэIуагъэхьанэу агъэнэфэгъэгъэ ахъщэм щыщ къафэнэгъагъ. А сомэ миллиони 4-рэ мин 800-р щагу 22-мэ атырагуащи, цIыфхэр къызкIэлъэIугъэхэр ашIыжьыгъэх. ПIалъэу тыгъэгъазэм и 1-м нэс яIагъ, ау IофшIэнхэр аухыгъэх. Унэхэм ачIэсхэм ялIыкIоу зэхэсыгъом хэлажьэхэрэми ар къаушыхьатыжьыгъ.\nАрэу щытми, Шъэо Аскэр къызэриIуагъэмкIэ, джыри зэ щагухэр къакIухьажьынхэшъ, цIыфхэр къызкIэлъэIугъэхэр зэрашIыгъэхэм зыщагъэгъозэщт.\nПредыдущая Ренэу тэгъэкъабзэ


ШъхьэкIафэр къылэжьыгъ — Адыгэ макъ\nНы пэпчъ исабый кIэлэцIыкIу IыгъыпIэм ритыным ыпэкIэ ар зыIэкIэфэщт кIэлэпIур зыфэдэщтым егъэгумэкIы. ГукIэгъу зыхэлъ цIыф дэгъу исабый риты шIоигъоу ащ пэшIорыгъэшъэу кIэупчIэ. Непэ зигугъу къэтшIыщт кIэлэпIу IэпэIасэр Инэм дэт кIэлэцIыкIу IыгъыпIэу «Насып» зыфиIорэм иIофышIэу КIыкI Марыет Шумафэ ыпхъур ары. Цыхьэ зыфашIырэмэ ыкIи иIофшIэнкIэ зищытхъу чыжьэу Iугъэ кIэлэпIумэ ар зэу ащыщ.\nМарыет сабыйхэр шIу елъэгъух, дахэу адэзекIо, щэIэгъэшхо афыриI. Исэнэхьат хэшIыкIышхо зэрэфыриIэм къыхэкIэу егъэджэн Iофтхьабзэхэр гъэшIэгъонэу зэхищэн елъэкIы. МэфэкI мафэхэм яхъулIэу утренникхэр егъэхьазырых, ны-тыхэр къырегъэблагъэх.\nКIэлэцIыкIухэм ягъэсэныгъэпIуныгъэ унагъом къыщежьэ, нэужым ар кIэлэцIыкIу IыгъыпIэм щылъагъэкIуатэ. О уисабый зэрэпшIоигъоу пфэмыгъэдаIо хъумэ, ащ угукIэ уигъэгупсэфырэп. Мыщ дэжьым упчIэ къэуцу: «Адэ сыдэущтэу хымэ сабыир бгъэдэIощта? ЯпIорэм агу етыгъэу къедэIунхэу ыкIи агъэцэкIэнхэу сыдэущтэу бгъэсэщтха?» А упчIэм иджэуап щымыIэ фэдэу къыпщэхъу, ау ар къэгъотыгъуаеп, уиIофшIэн уфэщагъэу шIу плъэгъу хъумэ.\nАщ фэдэу ыгу етыгъэу Iоф зэришIэрэм къыхэкIэу къыдэлажьэхэрэми, зисабый ыгъэсэрэ ны-тыхэми Марыет шъхьэкIэфэныгъэшхо къыфашIы, къыфэразэх.\nМарыет сабыйхэм ыгукIэ афэкъабз, кIэлэцIыкIу пэпчъ екIолIэкIэ гъэнэфагъэ къыфегъоты, дэгъумрэ дэимрэ зэхашIыкIын алъэкIынэу егъасэх.\nЛъэшэу тыфэразэу «тхьауегъэпсэу» етэIо кIэлэпIоу КIыкI Марыет.\nПредыдущая Нахьыбэу непэ зыгъэгумэкIыхэрэр\nСледущая Процент 70-м къыщымыкIэу


Здесь может быть любой Ваш текст и любые Ваши изображения. Текст может быть любым шрифтом и любым цветом. Вы можете вставить сюда любые Ваши ссылки. Здесь может быть любой Ваш текст и любые Ваши изображения. Текст может быть любым шрифтом и любым цветом. Вы можете вставить сюда любые Ваши ссылки. Здесь может быть любой Ваш текст и любые Ваши изображения. Текст может быть любым шрифтом и любым цветом. Вы можете вставить сюда любые Ваши ссылки. Здесь может быть любой Ваш текст и любые Ваши изображения. Текст может быть любым шрифтом и любым цветом. Вы можете вставить сюда любые Ваши ссылки. Здесь может быть любой Ваш текст и любые Ваши изображения. Текст может быть любым шрифтом и любым цветом. Вы можете вставить сюда любые Ваши ссылки.\nЗдесь может быть любой Ваш текст и любые Ваши изображения. Текст может быть любым шрифтом и любым цветом. Вы можете вставить сюда любые Ваши ссылки. Здесь может быть любой Ваш текст и любые Ваши изображения. Текст может быть любым шрифтом и любым цветом. Вы можете вставить сюда любые Ваши ссылки. Здесь может быть любой Ваш текст и любые Ваши изображения. Текст может быть любым шрифтом и любым цветом. Вы можете вставить сюда любые Ваши ссылки.


Инвестиционнэ проектышху | Адыгэ Макъ\nУрысыем икъыблэ хахьэхэрэ шъолъырхэм ащагъэцакIэхэрэ инвестиционнэ проект анахь инхэм ащыщ къэралыгъо корпорациеу «Росатомым» хэхьэрэ компаниеу «НоваВинд» зыфиIорэм жьыбгъэкIэ Iоф зышIэщт паркэу Адыгеим щигъэпсырэр.\nРеспубликэм имызакъоу, УрысыемкIи мыр проектышхоу щыт, шъолъырым иэкономикэ хэхъоныгъэхэр ышIынхэм, ащ иэнергосистемэ зыпкъ итэу Iоф ышIэным фэIорышIэщт.\nПроектыр зыщагъэцакIэрэр Шэуджэн ыкIи Джэджэ районхэр арых. ЗэрагъэнэфагъэмкIэ, МВти 150-рэ кIуачIэ зиIэ жьыбгъэкIэ Iоф зышIэщт паркымрэ кВт 220-рэ кIуачIэ зиIэ подстанциемрэ ашIыщтых, непэрэ мафэм ехъулIэу мы лъэныкъомкIэ компанием зэшIуихыгъэр макIэп.\nПроектыр зыщагъэцэкIэрэ чIыпIэм жьыбгъэкIэ Iоф зышIэщт пкъыгъо 60 къиуцощт, ахэм ялъэгагъэ метрэ 75-м щегъэжьагъэу 135-м нэсыщт. Илъэсым къыкIоцI гурытымкIэ кВт миллион 354-рэ электроэнергие къатыщт.\nМы проектыр зэрифэшъуашэу гъэцэкIэгъэным Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат мэхьанэшхо реты. Ащ ишыхьатэу «зы шъхьангъупчъэкIэ» заджэхэрэ шIыкIэмкIэ ар лъагъэкIуатэ, инвесторым сыд фэдэрэ лъэныкъокIи IэпыIэгъу фэхъух.


Ива – пцелы, пцеш, дзэл (каб.)\nИва белая – пцел фыжь, дзэлкъэдабэ (каб.), дзэлхужь (черк.)\nИва козья – хьэч (каб.)\nИва ломкая – дзэлдэгу (каб.)\nИва прутевидная – мэздзэл (каб.)\nИва пурпурная – дзэлыгъуэ (каб.)\nИва серая – дзэлыпцIэ (каб.)\nИва серебристая – пцелфыжь, дзэлкъэдабэ (каб.), дзэлхужь (черк.)\nИльм – дыкъуэнагъ (каб.), тыкъуэнагъ (черк.)\nИльм гладкий – дыкъуэнагъпэж (каб.)\nИльм горный – дыкъуэнагъхужь (каб.)\nИнжир, фиговое дерево – шхынцумп, ахъо (шапс.)\nИстод – гуащэщхьэпыщIэ (черк.)\nКабачки – къэбыжъый, къэбышкIий (каб.)\nКакао – къэхьэуэ (черк.)\nКактус – пэнахъу\nКалина обыкновенная – зэрыдж, зэрыджай, зэрыджей (каб.)\nКалистегия заборная – къанжэлахъэ, фIэрафIэ (каб.)\nКамыш озерный – къамыл, къамыш (шапс.), псыпцIэкъамыл (каб.)\nКанатник – удзкъэдабэ (м.-каб.)\nКапуста огородная – къэбаскъ, къэбаскъэ (шапс., бесл.), къэбыстэ (каб.), къэмбыстэ (черк.)\nКарагана древовидная – кIарцгъуэжь (черк.)\nКариофиллус ароматный – мэхъыч, къэрмэфибл, мэхъычплъыжь (каб.), къэрымфибл, лыхъулышхгын (черк.)\nКартофель – картоф, къэртоп, кIэртIоф (каб.), кхъуэщIыдэ, пэрыхъумэ (черк.)\nКаштан культурный – шхъомч, шхъомччъыг, щхъуэмчжыг, щIыдэгъэгъу (черк.)\nКаштан посевной – шхъомччъыг, щхъуэмчжыг, щIыдэгъэгъу (черк.)\nКенаф – кIэнаф, кIэнэф (каб.)\nКермек – жьыху (черк.)\nГъупчъэ шIыкIэ цIыфмэ зэрэзэрагъэшIагъэр\nАр зыхъугъэр бэдэдэ шIагъэ. ЦIыфхэм гъупчъэ зэрэпшIыщтыр ашIэщтыгъэп. Зы гъэ горэм гъажъор лъэшэу бэгъогъагъэ, ay иихыжьыкIэ хъущтыр амышIэу цIыфхэр ыгъэгумэкIыщтыгъэх: «Сырпым дэжь шъукIори къашъущэ, ащ зэкIэ ешIэшъ, теупчIыщт», — аIуагъ лIыжъмэ.\nКIэлэцIыкIухэр агъачъэхи сырпыр къарагъэщагъ. Унэм къихьэ зэхъум пчъэшъхьаIу лъагэм еутэкIи тефагъ. Щысыгъэхэр афэмыхъоу къэщхыгъэх. Адрэм ар ыгу хэкIи, губжи, ыгъази кIожьыгъэ. «КIо ыуж шъуихьэри шъуедэIу. Ежь-ежьырэу зыдэгущыIэжьыныр икIасэшъ, тшъхьапэн горэ къыIоу зэхэшъухынкIи хъун», — аIуи, кIэлэцIыкIухэр ыуж рагъэхьагъэх.\nКIэлэцIыкIухэр зыкIахьэхэм сырп губжыгъэр гущыIэзэ кIожьыщтыгъэ.\n— КъакIо къыолъэIухэшъ, — ыIощтыгъэ ащ, — цIыф афэдэу уакъызыхахьэкIэ къыбдэхьащхыжьых! СэшIэ сэ ахэр зыфаехэр. Гъупчъэ афэшIырэп, гъажъор ахыжьын алъэкIырэп. Ау сэ ар ясIонэп, ежьмэ ашIэнэп. АтэкъакIэм фэдэу къэбгъэщын, къазыцэм фэдэу Iуутынышъ, гъупчъэ хъугъахэ. Ау сэ ар ясIонэп, ежьмэ ашIэнэп.\nКIэлэцIыкIухэм къэчъэжьхи зэхахыгъэр къаIотэжьыгъ. Джащ къыщегъэжьагъэу цIыфмэ гъупчъэ шIыкIэ ашIэ хъугъэ, гъажъори гъупчъэкIэ ахыжьэу аублагъ.\nПредыдущая Къэралыгъо мэшIогъэкIосэ къулыкъум къеты\nСледущая Илъэпкъ гъунэнчъэу фэшъыпкъагъ


Щылэ мазэм и 1-р – ИлъэсыкIэ мэфэкI | Адыгэ Макъ\nЩылэ мазэм и 1-р – ИлъэсыкIэ мэфэкI\n2019-рэ ИлъэсыкIэу къихьэрэм фэшI тышъуфэгушIо!\nХэти ышIуабэ дашIэу мы мэфэкIым пэгъокIы, ищыIэныгъэ зэхъокIыныгъэшIухэр къыхилъхьанхэу, имурад дахэхэр къыдэхъунхэу ежэ, илъэсэу икIырэмкIэ зэфэхьысыжьхэр ешIых.\nАдыгэ РеспубликэмкIэ 2018-рэ илъэсыр шIуагъэ къытэу зылэжьэгъэхэ, экономикэмкIи, социальнэ лъэныкъомкIи мэхьанэшхо зиIэ проектыбэ зыщагъэцэкIэгъэ лъэхъанэу хъугъэ.\nIофшIагъэу тиIэхэм тафызэплъэкIыжьызэ, Адыгейми, ащ щыпсэухэрэми ягъэхъагъэхэм тарэгушхо. ИлъэсыкIэу къихьэрэри хъугъэ-шIэгъэ дэгъухэмкIэ, IофышIухэмкIэ, текIоныгъакIэхэмкIэ зэрэбаищтым тицыхьэ телъ.\nТичIыпIэгъу лъапIэхэр, псауныгъэ пытэ, щыIэкIэ-псэукIэ дэгъу шъуиIэнэу, гушIуагъор къышъобэкIэу мамырэу шъущыIэнэу, 2019-рэ ИлъэсыкIэм амалыкIэхэр къышъуфихьынхэу, гъэхъэгъэшхохэр шъушIынэу шъуфэтэIо!