ЕгъэжьапIэм къыгъэлъэгъуагъэр » Адыги.RU - Новости Адыгеи, история, культура и традиции адыгов (черкесов)\nАдыги - Новости Адыгеи, история, культура и традиции » Новости » ЕгъэжьапIэм къыгъэлъэгъуагъэр\n2019-рэ илъэсыр къызихьагъэм къыщыублагъэу коммунальнэ пыдзэфэ пытэхэм ядэщынкIэ Урысыер шIыкIакIэ техьагъ. Шапхъэу ащ къыщыдэлъытагъэхэм ягъэцэкIэн фэгъэзэгъэщт операторэу субъектхэм пэшIорыгъэшъэу ащагъэнэфагъэхэм яIофшIэн щылэ мазэм и 1-м рагъэжьагъ. 2019-рэ илъэсыр къызихьагъэм къыщыублагъэу коммунальнэ пыдзэфэ пытэхэм ядэщынкIэ Урысыер шIыкIакIэ техьагъ. Шапхъэу ащ къыщыдэлъытагъэхэм ягъэцэкIэн фэгъэзэгъэщт операторэу субъектхэм пэшIорыгъэшъэу ащагъэнэфагъэхэм яIофшIэн щылэ мазэм и 1-м рагъэжьагъ.\n2019-рэ илъэсыр къызихьагъэм къыщыублагъэу коммунальнэ пыдзэфэ пытэхэм ядэщынкIэ Урысыер шIыкIакIэ техьагъ. Шапхъэу ащ къыщыдэлъытагъэхэм ягъэцэкIэн фэгъэзэгъэщт операторэу субъектхэм пэшIорыгъэшъэу ащагъэнэфагъэхэм яIофшIэн щылэ мазэм и 1-м рагъэжьагъ.\nАпэрэ IофшIэгъу мазэм къыгъэлъэгъуагъэхэм, хэкIым идэщын ыуасэ зэхъокIыныгъэу фэхъугъэхэм, гухэлъэу яIэхэм къатедгъэгущыIагъ мы Iофым фэгъэзэгъэнэу Адыгеим къыщыхахыгъэ ООО-у «ЭкоЦентр» зыфиIорэм ипащэу Алыбэрд Налбый. — Республикэм зэрэщытэу хэкIыр щытыугъоищт, полигонитIоу итым, зыр Мыекъуапэ, адрэр Адыгэкъалэ ащыгъэпсыгъэх, ятщэлIэщт, зэрар къымыхьыным фэшI дгъэкIодыщт, ищыкIагъэмэ, чIэттIэщт, — къеIуатэ ащ. — ТапэкIэ уплъэмэ, хэкIыр щызэхэтыдзынэу тонн мин 200-м телъытагъэу завод дгъэуцун гухэлъ тиI. ХэкIым идэщын пае тищыкIэгъэ техникэр, ар зэкIэмкIи 58-рэ мэхъу, тIэкIэлъ. Автомашинэхэм ар къызщаугъоищт графикри дгъэнэфагъэ.\n«ХэкIым ыуасэу къыфалъытагъэм ымыгъэразэу е нэмыкI Iофыгъо мы лъэныкъомкIэ иIэу зыкъытфэзыгъазэрэ пстэуми яупчIэ джэуап еттыжьынэу, иIоф зэхэтфынэу тыхьазыр. Ащ пае псэупIэхэр къэткIухьэхэзэ цIыфхэм заIудгъэкIэнэуи гухэлъ тиI».\n— Мазэм ехъугъ Iоф зышъушIэрэр. Сыда егъэжьапIэм къыгъэлъэгъуагъэр? ЦIыфхэм хэкIым идэщын зэрэзэхэщагъэм еплъыкIэу фыряIэр зэфэшъхьаф… — Iофыр зебгъажьэкIэ ары о пэшIорыгъэшъэу бгъэнэфа-гъэр тэрэзми мытэрэзми къызынафэрэр. Тэри джыри Iоф зыдэтшIэн фае горэхэм тарихьылIагъ, ау гумэкIыгъошхо щыIэу сIон слъэкIыщтэп. ГущыIэм пае, графикэу хэкIыр зыщыIуащыщтым зэхъокIыныгъэхэр зыщыфэтшIынхэр къыхэкIыгъэх. НахьыпэкIэ зыщыдамыщыщтыгъэ къоджэ псэупIэхэр щыIагъэх. Ахэм адэсхэм, зэремысагъэхэм къыхэкIыкIэ, игъом хэкIыр ящагухэм къадахыщтыгъэп. Нэужым ар тэ тилажьэ зышIыжьыхэрэми тарихьылIагъ. Ахэм язакъоп, нэмыкI лъэныкъохэмкIэ ямырэзэныгъэ къизыIотыкIыхэрэри щыIэх. ЦIыфхэр телефонкIэ къытфытеох, интернет нэкIубгъохэр агъэфедэх. Зыкъытфэзыгъэзагъэхэм зэкIэми, хэзыгъэ имыIэу, Iофыгъоу къаIэтыгъэр дэтэгъэзыжьы, ищыкIагъэмэ, зыгорэ зэтэхъокIы. Зигугъу къышIыгъэ Iофыгъор игъо дэдэу къыхэкIы, тэ тилажьэ хэмылъэуи мэхъу. КъыкIэзгъэтхъымэ сшIоигъу, тиавтомашинэхэм зэкIэми ГЛОНАСС-р ащытэгъэфедэ, зыдакIохэрэри, уахътэу ямаршрут зыщытехьагъэхэри, зэрэтетыгъэхэр зыфэдизыри, къызщыуцугъэхэри хэзыгъэ имыIэу ащ къегъэлъагъо. Игъом ыкIи икъоу тиIофышIэхэм япшъэрылъхэр амыгъэцакIэхэмэ тлъэгъущт, пшъэдэкIыжь ядгъэхьыщт. — Налбый, бэрэ цIыфхэм зигугъу къашIыхэрэм ащыщ фэтэрыбэу зэхэт унэхэм ащыпсэухэрэм хэкIыр зыщыратэкъурэ чIыпIэхэм язытет. ГущыIэм пае, бакхэр заунэкIыхэкIэ, ахэм арымыфэгъэ хэкIыр Iуамыщэу зыIохэрэр къыхэкIых. — Фэтэрыбэу зэхэт унэхэм ачIэсхэм хэкIыр зыщыратэкъущт площадкэхэр афэгъэнэфагъэхэу щыт. Ахэр къэшIыхьагъ, бакхэр ыкIи пыдзэфэ инхэр зэратэкъощт контейнерхэр атетых. Ахэм арылъ хэкIымрэ площадкэм телъымрэ тыугъоиныр тэры зипшъэрылъыр, ащ шIокI иIэп. Ау площадкэм ыкIыб щыIэу, гущыIэм пае, итэкъупIэм къамыгъэсыгъэу е жьыбгъэр къызелъым ыхьыгъэр тыугъоижьыныр тэ тиIофшIэнэп. Ащ фэгъэзагъэр гъэIорышIэкIо компаниеу щагур зыгъэкъэбзэн фаер ары. Социальнэ сетьхэр зыгъэфедэхэрэм а упчIэр къытатэу бэрэ къыхэкIы, тиджэуап ымыгъэразэхэрэри щыIэх, ау хэбзэгъэуцугъэм къызэрэщыдэлъытагъэр джары.\n«Республикэмзэрэщытэу хэкIыр щытыугъоищт, полигонитIоу итым, зыр Мыекъуапэ, адрэр Адыгэкъалэ ащыгъэпсыгъэх, ятщэлIэщт, зэрар къымыхьыным фэшI дгъэкIодыщт, ищыкIагъэмэ, чIэттIэщт».\nХэкIыр бэу зэтемыхьаным, бакхэм къарымытэкъужьыным, жьыбгъэм е хьэхэм рамыхьыжьэным апае непэ тIогъогогъо нахь мымакIэу аIутщыным тыпылъ. — Унэе псэупIэхэм ачIэсхэми хэкIыр зэратэкъощт бакхэр афагъэуцунхэу къыкIэлъэIухэу бэрэ къыхэкIы. Анахьэу къэлэдэсхэр ары. — ТэркIэ ащ зыпари къин хэлъэп. Мыекъопэ къэлэ администрацием ипащи ащ фэдэ предложение къыхьыгъ ыкIи игъоу зэрэщытым дедгъэштагъ. Ау ащи джа нахьыпэкIэ зигугъу тшIыгъэ Iофыгъор хэлъ. ХэкIитэкъупIэ площадкэу дгъэпсыгъэм къыхимыубытэрэ чIыгум игъэкъэбзэн фэгъэзэгъэщтыр агъэнэфэн фае. Бакхэр дгъэуцунхэм тэ тыфэхьазыр. — ХэкIыр зэхэдзыгъэу угъоигъэным шъутехьанэу гухэлъ шъуиI. Ар сыдэущтэу зэхэщэгъэнэу жъугъэнэфагъа? — Ар пшъэрылъ шъхьаIэхэм ащыщ, ау… ХэкI зэхэдзыгъэным цIыкIу-цIыкIоу утехьан фае, зы мафэкIэ ар бгъэпсышъущтэп. Ащ фэдэ шIыкIэ Урысыем илъэпышъ, цIыфхэм есэгъуае афэхъущт. Непэ ащ фытегъэпсыхьэгъэ бакхэр тщэфыхэу дгъэуцугъэхэми, хьаулыеу ахъщэр иттэкъущт. Мары Адыгэкъалэрэ поселкэу Яблоновскэмрэ ащ фэдэ итэкъупIэхэр зыщагъэуцугъэ чIыпIэхэр яIэх, ау зыпарэми зэхидзырэп, зэхатакъозэ аратакъо. Сэ сишIошIыкIэ, цIыфхэм зэдэгущыIэгъухэр адэпшIыхэмэ, къэбар жъугъэм иамалхэри бгъэфедэхэзэ ыпэрапшIэу Iофым хэлъыр алъыбгъэIэсын, агурыбгъэIон фае.\n— ХэкIым идэщын ыуасэу жъугъэнэфэгъагъэми зэхъокIыныгъэхэр фэхъугъэх. — Ары. ХэкIэу зэIуагъэкIэщтыр зыфэдизыщт шапхъэхэм ялъытыгъэу муниципальнэ образованиехэр шъолъырхэмкIэ зэтеутыгъэх. Ар АР-м иминистрэхэм я Кабинет унашъоу ышIыгъэм диштэу щыт. Шъолъыр пэпчъ уасэу фагъэнэфэгъагъэр зэфэшъхьафыгъ. ГущыIэм пае, фэтэрыбэу зэхэт унэхэм ачIэсхэм сомэ 91-рэ чапыч 21-рэ, унэе псэупIэ зиIэхэм сомэ 98-рэ чапыч 81-рэ е соми 101-рэ чапыч 34-рэ атын фаеу щытыгъ. Сомэ 90-рэ чапыч 70-рэ, соми 106-рэ чапыч 92-рэ зыщатыщтхэри шъолъырхэм ахэтыгъэх. ЦIыфхэр ащ фэдэ пчъагъэхэм зэрамыгъэразэхэрэр бэу къызыраIотыкIым, АР-м и ЛIышъхьэ уасэхэр къедгъэIыхынхэу унашъо къышIыгъ. Джы къоджэ псэупIэхэм адэсхэм процент 30-кIэ нахь макIэу атыщт, ар сомэ 70-рэ. Къалэу Мыекъуапэ къыпэIулъ къоджэ псэупIэхэр къэлэ псэупIэ коим хахьэх нахь мышIэми, ахэм ащыпсэухэрэм атыщтыр сомэ 82-у дгъэнэфэгъагъэти, ар къэнэжьыгъ. Унагъом цIыкIуи ини исым пэпчъ хэкIым идэщын ыуасэ итын къыхеубытэ, ау… ГущыIэм пае, псэупIэм итхагъэр зэкIэри щыпсэурэп е охътэ гъэнэфагъэм къыкIоцI унэм зыпари исыгъэп. Ар къэзыушыхьатырэ тхылъыр тэ къытихьылIэмэ е гъэIорышIэкIо компаниеу зэпхыгъэм IэкIигъахьэмэ, икIэрыкIэу къафалъытэжьыщт. ХэкIым ыуасэу къыфалъытагъэм ымыгъэразэу е нэмыкI Iофыгъо мы лъэныкъомкIэ иIэу зыкъытфэзыгъазэрэ пстэуми яупчIэ джэуап еттыжьынэу, иIоф зэхэтфынэу тыхьазыр. Ащ пае псэупIэхэр къэткIухьэхэзэ цIыфхэм заIудгъэкIэнэуи гухэлъ тиI. ДэгущыIагъэр\nЗэрар къымыхьынэу Зэрар къымыхьынэу\nЕшIэкIэшIур къыотэжьы ЕшIэкIэшIур къыотэжьы


Пшъэрылъхэр къыгъэнэфагъэх — Адыгэ макъ\nРедактор 22.07.2020 22.07.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат видеоконференцие шIыкIэм тетэу зэхищэгъэ планернэ зэхэсыгъом муниципалитетхэм япащэхэр хэлэжьагъэх.\nКъоджэ чIыпIэхэм хэхъоныгъэ ашIыным, лъэпкъ проектхэм ягъэцэкIэн, социальнэ мэхьанэ зиIэ псэолъэ инхэр муниципалитетхэм ащыгъэпсыгъэнхэм, нэмыкI Iофыгъохэм атегущыIагъэх.\n— Лъэныкъо пстэумкIи IофшIэныр гъэлъэшыгъэным, мэхьанэшхо зиIэ проектхэр гъэцэкIэгъэнхэм фытегъэпсыхьэгъэ пшъэрылъхэм анахьэу тынаIэ атедгъэтын фае. Ащ «Единэ Россием» ипроектхэри хэхьэх. Муниципалитет пэпчъ бюджетнэ планированием, федеральнэ программэхэм ыкIи инвестициехэм амалэу къатыхэрэр, экономикэм хэхъоныгъэ ышIынымкIэ шIуагъэ къэзытыщт лъэныкъо пстэури къызфигъэфедэнхэм мэхьанэшхо иI, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nНепэрэ мафэхэм ехъулIэу Iофэу ашIэрэм изэфэхьысыжьхэм, анахьэу анаIэ зытырагъэтыхэрэм къатегущыIагъэх муниципальнэ образованиехэм япащэхэр. КъызэрэхагъэщыгъэмкIэ, лъэпкъ проектхэм ягъэцэкIэнкIэ планэу щыIэм диштэу пшъэрылъхэр зэшIуахых, Iофыгъоу къэуцухэрэр псынкIэу дагъэзыжьых. Адыгеим IофшIэнымкIэ ыкIи социальнэ хэхъоныгъэмкIэ и Министерствэ ылъэныкъокIэ тын зэфэшъхьафхэр зытефэхэрэм яфэIо-фашIэхэр зэрифэшъуашэу афагъэцакIэх. ГущыIэм пае, илъэси 3 — 7 зыныбжь кIэлэцIыкIухэм афатIупщын фэе тынхэмкIэ мафэ къэс специалистхэр тхыгъэ 300 фэдизмэ ахэплъэх. Непэрэ мафэм ехъулIэу республикэм щыпсэурэ сабый 10157-мэ мыщ фэдэ тынхэр аIукIагъэх, ащ сомэ миллион 280-рэ пэIуагъэхьагъ.\nКъоджэ чIыпIэхэм хэхъоныгъэ ашIыным фытегъэпсыхьэгъэ программэм къыдыхэлъытагъэу гъогухэм ягъэцэкIэжьын ыкIи яшIын зэрэлъыкIуатэрэм иIофыгъуи зэхэсыгъом щытегущыIагъэх. РеспубликэмкIэ мыщ фэдэ псэолъи 8 щыI: Мыекъопэ, Шэуджэн, Тэхъутэмы-къое районхэм ыкIи Адыгэкъалэ зырыз, Кощхьэблэ районым гъогуи 4.\nМы IофшIэныр игъом ыкIи шэпхъэшIухэм адиштэу ухыжьыгъэн зэрэфаер Адыгеим и ЛIышъхьэ къыхигъэщыгъ, ащкIэ пшъэрылъ гъэнэфагъэхэр афишIыгъэх. Джащ фэдэу зянэ-зятэ зимыIэжьхэм ыкIи зышъхьащымытхэм псэупIэхэр ягъэгъотыгъэнхэм ипрограмми шIокI имыIэу гъэцэкIэгъэн зэрэфаер къаIуагъ. Мэхьанэшхо зиIэ Iофыгъохэм ащыщыгъ сабыибэ зэрыс унагъохэм къаратыгъэ чIыгу Iахьхэм ищыкIэгъэ инфраструктурэмкIэ зэтегъэпсыхьэгъэнхэр. ГущыIэм пае, джырэ уахътэм ар къуаджэу Пэнэжьыкъуае щагъэпсы.\nРеспубликэм ипащэ псэупIэхэм яшIын мэхьанэшхо зэриIэр къыхигъэщызэ, муниципалитет пэпчъ мыщ фэдэ площадкэу щагъэнафэрэм ищыкIэгъэ инфраструктурэр ещэлIэгъэн зэрэфаер хигъэунэфыкIыгъ. Тэхъутэмыкъое районымрэ Мыекъуапэрэ арых непэ псэупIэхэр нахьыбэу зыщашIыхэрэр. ПсэолъэшIынымкIэ адрэ районхэми зэфэдэ амалхэр аIэкIэлъынхэм мэхьанэшхо иIэу къыIуагъ.\nКоронавирусым пэшIуекIогъэным, санитарнэ шапхъэхэр агъэцэкIэнхэм (анахьэу хьэдагъэхэм ыкIи нысащэхэм ялъэхъан) яIофыгъохэм, джащ фэдэу Къурмэн мэфэкIым ихэгъэунэфыкIын ехъулIэу шIушIэ Iофтхьабзэхэр зэхэщэгъэнхэм, нэмыкIхэм зэхэсыгъом хэлэжьагъэхэр атегущыIагъэх.\nПредыдущая КъумпIыл Мурат: «Непэрэ шапхъэхэм адиштэрэ псэупIэхэр шIыгъэнхэмкIэ шъолъырым амалышIухэр IэкIэлъ мэхъу»\nСледущая Коронавирусыр яIэмэ ауплъэкIущт


Уц уасэхэм къащагъэкIагъ — Адыгэ макъ\nУц уасэхэм къащагъэкIагъ\nIэзэгъу уцхэр лъапIэх. Пащэхэр уасэхэм алъэплъэхэу аIоми, ахэм къащыкIагъэу цIыфхэм къаIорэп. ЩыIакIэри нахь къызэреIыхыгъ, псауныгъэмкIэ ар дэгъоп. Ар хэгъэкIи сымэджэщым къыщызэбгъэIэзэнхэри IэшIэхыжьэп.\nУшъхьагъу зэфэшъхьафхэр къафагъотыхэзэ къэсымэджагъэр сымэджэщым чIагъэгъолъхьаным пэрыохъухэр къызэрафашIыхэрэр IэпыIэгъу зищыкIагъэхэм къаIо.\nФедеральнэ антимонопольнэ къулыкъум къызэриIорэмкIэ, фармакологическэ компаниехэм цIыфхэм аращэрэ Iэзэгъу уц лъапIэхэм ауасэ ызыныкъо хагъэкIынэу ялъэIугъэх ыкIи къытырагъэнагъэх. Ахэр 88-рэ мэхъух. Зы илъэсым телъытагъэмэ цIыфхэм уц лъапIэхэм алъатырэ ахъщэр миллиардитфыкIэ нахь макIэ хъущт.\nМы Iофыгъом кIэщакIо фэхъугъэр Президентэу Владимир Путиныр ары. Ащ иунашъокIэ ФАС-м иIофышIэхэм цIыфхэм бэрэ агъэфедэрэ уц лъапIэхэр зэращэрэ уасэхэр арагъэуплъэкIугъэх. Зэфэхьысыжьхэр ашIыхэ зэхъум, уцхэр хэгъэгу зэфэшъхьаф 44-мэ зэрэщащэхэрэр зыфэдизхэр зэрагъэшIагъэх.\nФАС-м уплъэкIунхэмрэ щэн-щэфынхэмрэкIэ и ГъэIорышIапIэ ипащэ игуадзэу Н. Шаравскаям нэмыкI уц зэфэшъхьафхэми ауасэхэр зэрауплъэкIухэрэр къыIуагъ. ЛъапIэу ащэхэрэм ахэфагъэх ВИЧ-узыр, жъэгъэузыр, гепатитыр къызэузыхэрэм агъэфедэхэрэр.\nФАС-м итхьаматэу Игорь Артемьевым къызэриIорэмкIэ, 2016-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу уц зэфэшъхьафи 150-мэ ауасэхэр къырагъэIыхынхэ алъэкIыгъ. Урысые Федерацием псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ и Министерствэ итхьаматэу Вероника Скворцовами Iэзэгъу уцхэм ауасэхэм къызэрэщагъэкIэщтым тапэкIи Iоф зэрэдашIэщтыр къыIуагъ. Анахьэу къэралыгъо ахъщэкIэ къащэфырэ уц лъапIэхэм джыри ахъщэ тедзэхэр афамышIыхэу, анахь макIэу зэрэпщэн плъэкIыщт пчъагъэхэмкIэ зэрэIуагъэкIыщтхэм лъыплъэщтых.\nУц лъапIэхэу къащэфыхэрэм алъатырэ уасэхэмрэ зэращэхэрэмрэ зызэбгъапшэхэкIэ, процент 30-кIэ зэтекIыхэу министрэм къыIуагъ. Джащ фэдэу фармакологическэ хъызмэтым хэщэгъэ къулыкъоу уц уасэхэр инэу къэзыIэтыхэрэр щэн-щэфыным зэрэхагъэкIыпэн алъэкIыщтыри В. Скворцовам къыхигъэщыгъ.\nПредыдущая Iофтхьабзэхэр рахъухьагъэх\nСледущая БамыкIхэм шъуафэсакъ!


ШIэныгъэр лъэпсэшIум икъутам — Адыгэ макъ\nШIэныгъэр лъэпсэшIум икъутам\nРеспубликэ общественнэ движениеу «Адыгэ Хасэм» и Хэсашъхьэ изичэзыу зэхахьэ Мыекъуапэ щыкIуагъ.\nАдыгабзэм игъэфедэн, лъэпкъ Iофхэр гъэцэкIагъэ зэрэхъухэрэм, мурадхэм, нэмыкIхэм зэгурыIоныгъэ ахэлъэу атегущыIагъэх.\nАужырэ мэзэ заулэм Iофэу агъэцэкIагъэр Адыгэ Хасэм итхьаматэу ЛIымыщэкъо Рэмэзан къызэфихьысыжьыгъ.\nАдыгабзэр, адыгэ шэн-хабзэхэр сурэтхэмкIэ зэгъэшIэгъэнхэм, адыгэ хабзэм, адыгэ литературэм, фэшъхьафхэм афэгъэхьыгъэ тхылъхэр республикэм къыщыдагъэкIыгъэх. Ахэр кIэракIэу гъэпсыгъэх, кIэлэцIыкIухэм, ныбжьыкIэхэм адыгабзэр зэрагъэшIэнымкIэ амалэу яIэм хэхъуагъ.\nНоутбукхэр, мультфильмэхэр, Интернетыр, фэшъхьафхэри еджапIэхэм агъэфедэнхэ алъэкIыщт.\nАдыгэ бэнакIэмкIэ зэнэкъокъухэр Мыекъуапэ щызэхащэхи, спортымрэ пIуныгъэмрэ язэпхыныгъэхэр агъэпытагъэх. Урысыем, Адыгеим язаслуженнэ тренерэу, Адыгэ Хасэм игъэцэкIэкIо куп хэтэу Хъот Юныс зэнэкъокъум кIэщакIо фэхъугъ.\nШы спортымкIи егъэжьэпIэшIухэр ашIыгъэх. Шыухэм язекIохэр гъэшIэгъон хъугъэх. Тхьапшъэкъо Альберт япащэу гъогу чыжьэхэр къакIугъэх. ТекIоныгъэм ия 75-рэ илъэс фэгъэхьыгъэ зэхахьэхэр тарихъым шIукIэ къыхэнагъэх. Шыухэм адыгэ быракъэу аIыгъы-\nгъэр Лъэпкъ музеим чIэлъынэу А. Тхьапшъэкъом зэхахьэм хэлажьэхэрэм къаритыгъ.\nХэбзэ шапхъэ яIэу спорт зэнэкъокъухэр, шыу зекIохэр тапэкIи зэхащэщтых.\nРеспубликэм икIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэм нэрылъэгъу IэпыIэгъухэр ащагъэпсых.\nАдыгэ Республикэм лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэкIэ и Комитет итхьаматэу Шъхьэлэхъо Аскэр адыгэхэм, къэзэкъхэм, урымхэм, нэмыкI лъэпкъхэм якIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэм, еджапIэхэм лъэпкъхэм яшэн-хабзэхэм, тарихъым, искусствэм афэгъэхьыгъэ къэгъэлъэгъонхэр хэушъхьафыкIыгъэхэу къызэрэзэIуахырэм къатегущыIагъ.\nУзэдэпсэуным фэшI нахьышIоу узэрэшIэн зэрэфаер къыхигъэщызэ, А. Шъхьэлахъом кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэм Iофэу ащагъэцакIэрэр зэрэлъагъэкIотэщтыр къыIотагъ.\nБыракъым и Маф\nАдыгэ быракъым и Мафэ мэлылъфэгъум и 25-м агъэмэфэкIыщт. Концертыр зэрэкIощтым, мэфэкIым гъэпсыкIэу иIэщтым, нэмыкIхэм джыри атегущыIэщтых.\nШIэжьым и Маф\nКавказ заор заухыгъэр илъэси 157-рэ жъоныгъуакIэм и 21-м хъущт. Ащ фэгъэхьыгъэ зэхахьэм Адыгэ Хасэр зэрэхэлэ-\nДунэе Адыгэ Хасэм и Конгресс 2021-рэ илъэсым, Iоныгъо мазэм зэрэщыIэщтым, ащ Адыгэ Хасэр зэрэхэлэжьэщтым, нэмыкIхэм зэхахьэм щатегущыIагъэх.\nШIушIагъэр чIыгум къыщежьэ\nАдыгеир зыщыпсэурэ чIыгур дахэ, хъопсагъо. Культурэр, спортыр, щыIэныгъэм инэмыкIырэ лъэныкъохэр пштагъэми, укъызэрэщытхъунэу щыIэр бэ. Лъэхъэнэ къызэрыкIоп тызыхэтыр, арэу щытми, культурэм иунэхэр, еджапIэхэр, кIэлэ-\nцIыкIу IыгъыпIэхэр кIэу щашIых, зэтырагъэпсыхьажьых. Мэшэлахь, Адыгэ Республикэр идэхагъэкIэ, псэукIэу иIэ хъурэмкIэ Урысыем ишъолъырхэм къахэщы.\nТищыIакIэ зэхъокIыныгъэу фэхъухэрэр Урысыем, IэкIыб хэгъэгухэм ащашIэ зэрэхъугъэм тырэгушхоми, гумэкIыгъохэр тиIэх.\nТеуцожь районым икъуаджэхэу Гъобэкъуае, Джэджэхьаблэ, Къунчыкъохьаблэ, республикэм инэмыкI къуаджэ-\nхэм тилъэпкъэгъу унагъохэр ащыпсэунхэу къэкощыжьых. Казахстан щыщхэр непэ зыфэдизыр къэтэлъытэ, япчъагъэ зэрэхэхъощтым щыгъуазэхэр къытхэтых.\nКIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэм адыгабзэр, урысыбзэр ащызэрагъашIэ. Къэкощыхэрэ лъэпкъхэм яфэIо-фашIэхэм ягъэцэкIэн, яегъэджэн, ахэр къыбдэпсэунхэр Iоф къызэрыкIоу тлъытэрэп. Республикэм ис адыгэхэм яныдэлъфыбзэ, шэнхабзэхэр къаухъумэнхэм афэшI, ятарихъ чIыгу лъапсэу щашIыгъэр агъэпытэным пае къэралыгъор IэпыIэгъу къафэхъу.\nУичIыгу уисыныр, бгъэдэхэныр тэ, адыгэхэм, шэнышIу бэшIагъэу тфэхъугъ. КъэкIожьырэ лъэпкъхэми ащ фэдэ гупшысэхэр яIэхэу щэрэIэх.\nТикъуаджэхэм адэт унэхэр нэкIэу щымытынхэм, псэукIэ дэгъу ащытиIэным афэшI тэ къытэлъытыгъэр дгъэцэкIэн фае.\nАдыгэ Хасэм изэхахьэ къыщыгущыIагъэх ЦIыкIушъо Аслъан, Болэкъо Аслъан, Ламыкъо Эдуард, Ацумыжъ Юсыф, Тхьапшъэкъо Альберт, Бэгъушъэ Алый, Къэбэртэе Адам, Чэмышъо Гъазый, Нэгъуцу Аслъан, Уджыхъу Марыет, Абрэдж Нурдин, ЛIышэ Ахьмэд, нэмыкIхэри.\nАдыгэ Республикэм и Парламент и Тхьаматэ игуадзэу, Адыгэ Хасэм и Хэсашъхьэ хэтэу Шъао Аскэр зэхахьэм къыщыгущыIагъ.\nЗэIукIэм къыщаIэтыгъэ Iофыгъохэм яхьылIэгъэ унашъохэр ашIыгъэх. ШIэныгъэр лъэпсэшIум икъутамэ къызэрэщежьэрэр, лIэужхэм язэпхыныгъэхэр хабзэм икъулыкъушIэхэмрэ общественнэ IофышIэ чанхэмрэ зэрагъэпытэрэр хагъэунэфыкIыгъэх.\nПредыдущая Гуащэр, нысэр къыодэIуа?\nСледущая Щынэгъончъагъэм фэгъэхьыгъагъ


Хэгъэгур нэкоу ыухъумагъ — Адыгэ макъ\n1941 — 1945-рэ илъэсхэм щыIэгъэ Хэгъэгу зэошхор тикъэралыгъошхоу СССР-щтыгъэмкIи советскэ цIыфхэмкIи гуимыкIыжь лыузэу, мыкIыжьырэ тыркъоу къэнагъ. Ар заухыгъэм илъэс 77-рэ тешIэжьыгъэми, зыщыгъэгъупшэгъуай, сыда пIомэ ащ имэшIожь стыр ымылыпкIыгъэ чIыгу зали, ар зынэмысыгъэ цIыф лъэпкъи, лIакъуи, унагъуи тихэгъэгушхо исэп.\nХэгъэгу зэошхом лъыпсыр псыхъоу щычъагъ, ащ цIыф миллион 26-м нахьыбэ хэкIодагъэу къалъытэ. Зэошхом Адыгеим икIыгъэ нэбгырэ мин 80 ащ хэлэжьагъ. Ахэм ащыщ горэми чэтэ чIэгъым «нан» щиIожьыгъэп, нэбгырэ мин 30-м къэралыгъо шIухьафтын зэфэшъхьафхэр къалэжьыгъэх, Родинэм паемэ ахэр псэемыблэжьыгъэх.\nЖъогъуибл — лIыхъужъибл\nАхэр: Андырхъое Хъусен, Ацумыжъ Айдэмыр, Бжыхьакъо Къырымчэрый, Къош Алый, Нэхэе Даут, Тхьагъушъэ Исмахьил, ШIуцIэ Абубэчыр. Хэгъэгум, лъэпкъым апае зышъхьасыжьыгъэхэп.\nНапэ зиIэм лIыгъэ иI\n«Псэр ащэ, напэр ащэфы» еIо гущыIэжъым. Ащ рыгъуазэхэзэ, лIыгъэшIапIэ ифэхэмэ, щтэр амышIэу пыим пэуцунхэр ыкIи фырикъунхэр афэукIочIынэу кIалэхэр агъасэщтыгъэх. АдыгэхэмкIэ лIыгъэм мэхьанэшхо иIагъ, зэгорэм лъэпкъышхоу щытыгъэр, лIыблэнэ-гушхуагъ, тарихъ хъугъэ-шIэгъэ зэфэшъхьафхэми ар къащаушыхьатыгъ.\nЖъогъо зэшиблым ащыщэу Тхьагъушъэ Исмахьил зигъэшIэ гъогу кIэкI непэ тырыплъэжьыщтыр, тыгу къэдгъэкIыжьыщтыр.\nНыбжьыкIагъ, ау лIыблэнагъ\nТхьагъушъэ Исмахьилэ 1921-рэ илъэсым Краснодар краимкIэ ТIопсэ районым ит къуаджэу Кодэшъхьапэ (Малое Псеушхо) къыщыхъугъ. Къоджэ еджапIэр къызеухым, курсхэм ащеджагъ, бухгалтерэу икъоджэ колхозэу Ворошиловым ыцIэ зыхьыщтыгъэм Iоф щишIагъ. 1940-рэ илъэсым дзэм ащагъ ыкIи дзэ училищым еджакIо агъэкIуагъ.\n1942-рэ илъэсым ищылэ мазэ къыщыублагъэу И. Тхьагъушъэр зэуабэу нэмыц-фашистхэм, техакIохэм арашIылIагъэхэм ахэлэжьагъ. ЫIэ илъ дзэкIолIхэм афэгумэкIэу, укIытэпхэ-зэкIэубытагъэу ыкIи псэемыблэжь офицерэу ары полкми дивизиеми зэращашIэщтыгъэр. Жъогъо Плъыжьым иорден къыфагъэшъошэгъагъ.\nIоныгъом, 1943-рэ илъэсым тидзэхэр Днепрэ инэпкъхэмкIэ лъыкIотагъэх. Ау пыидзэхэм нахь пасэу псыхъом иджабгъу нэпкъ гъэпытэгъэнымкIэ Iофхэр зэшIуахыгъагъэх. Днепрэ советскэ дзэхэр къекIолIэнхэ амылъэкIынэу зэтырагъэпытыхьэгъагъ, зэхакъутэгъэ дивизиер рагъэкъужьэу, ежьхэм ядзэ кIуачIэхэр къыращалIэщтыгъэх. Пыим сыд ышIагъэми, тэ тичастьхэр зэтыриIэжэнхэр фэлъэкIыгъэп.\nДнепрэ псым исыкIынхэшъ, иджабгъу нэпкъ техьан зылъэкIыщтхэри псэемыблэжьхэу тидзэ къыхэкIыгъэх, ахэм ащыщыгъ ротэм икомандирэу, лейтенантэу И. Тхьагъушъэр.\nЯ 89-рэ шхончэо полкым ия 29-рэ шхончэо дивизие икомандир лейтенантэу Тхьагъушъэм ыкIи ащ иротэ пшъэрылъ къафигъэуцугъ — зэкIэми апэ Днепрэ зэпырыкIынхэшъ, къалэу Канев икъыблэкIэ иIэ лъэгапIэу 175,9-р зэлъаубытынэу. Тидзэхэр псым зэпырыдзыгъэнхэр ащ нахь къыгъэпсынкIэщтыгъ.\nIоныгъом и 25-м ичэщ шхончэо ротэу Тхьагъушъэ Исмахьилэ зипащэр, сыд ишIыкIэми, пыйхэм ящэ машIо хэтэу Днепрэ иджабгъу нэпкъ техьагъ. Пыим зызэрэригъанэрэм емылъытыгъэу, лъэгапIэр аштэгъагъ. Ау фашистхэм хъурэр къагурыIуагъэу, ащ фэдэ мэхьанэ зиIэ уцупIэр зыIэкIамытIупщ ашIоигъоу, замышIэжьэу ор къадашIэхыгъ, заом тхьамафэм ехъу ыкъудыигъ.\nЧъэпыогъум и 2-м пыим танкхэр, самолетхэр ыкIи лъэсыдзэ батальоныр мы чIыпIэм къыритэкъулIагъэх. Мыщ фэдэ чIыпIэ зэжъу плъырым адыгэ кIалэу, командир лIыбланэу Тхьагъушъэм пыидзэм пэшIуекIогъэнымкIэ амал къыгъотын фэлъэкIыгъ, фашистхэр шIукIаеу зэкIадзагъэх, пыим иротитIу мы чIыпIэм зыIокIуадэм, зэкIэкIуагъэх. ТидзэкIолIхэм лъэгапIэр къызIэкIагъэхьагъ ыкIи зыIэкIагъэкIыгъэп, джы тидзэхэм лъыкIотэнхэ амал агъотыгъагъ.\nДнепрэ зэпырыкIынхэмкIэ лIыгъэу, лIыблэнагъэу, лIыхъужъныгъэу къыгъэлъэгъуагъэм пае СССР-м и Апшъэрэ Совет и Президиум и УнашъокIэ чъэпыогъум и 25-м, 1943-рэ илъэсым лейтенантэу Тхьагъушъэ Исмахьилэ Советскэ Союзым и ЛIыхъужъыцIэ къыфагъэшъошагъ. Ау лIыхъужъ псэемыблэжьым щыIэкIэ тынчыр къылъэгъужьынэу хъугъэп, зэуапIэм къикIыжьыгъэп: 1944-рэ илъэсым ар фэхыгъэ.\nИ. Хь. Тхьагъушъэм ТекIоныгъэр къыгъэблэгъагъ, мамырныгъэр ыухъумагъ. ЛIыхъужъым икъуаджэу Кодэшъхьапэ Тхьагъушъэ Исмахьилэ исаугъэт щагъэуцугъ, къуаджэм гурыт имыкъу еджапIэу дэтым ащ ыцIэ ехьы. Илъэс 23-рэ зэкIэмкIи Тхьагъушъэ Исмахьилэ къыгъэшIагъэр, ау лIыгъэ-цIыфыгъэр ишъошэ иныгъ, хэгъэгоу илъапIэр нэкоу къыухъумагъ. ЛIэужыкIэхэм апае ыпсэ ытыгъ.\nЛIыхъужъхэр лIэхэрэп, ялIыгъэ хабзэкIэ ренэу къыдготых.\nПредыдущая НэIуасэ зыфишIыгъ\nСледущая В Адыгее из свечей сложили сюжеты в память о героях Великой Отечественной войны


Яамалхэм ахэхъуагъ — Голос Адыга\nРедактор 20.01.2020 20.01.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nАдыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат пшъэрылъэу къыгъэуцухэрэм ащыщ республикэм ичIыопс баиныгъэ къэухъумэгъэныр. Ар зэшIохыгъэным фэшI непэ техникэу къаIэкIэхьагъэр шIуагъэ къытэу гъэфедэгъэн зэрэфаер А. Наролиным къыхигъэщыгъ.\nАР-м мэзхэмкIэ и ГъэIорышIапIэ ипащэу Былымыхьэ Рэщыдэ къызэриIуагъэмкIэ, Лъэпкъ проектэу «Экологием» къыдыхэлъытагъэу республикэм мыщ фэдэ техникэ 14 къыIэкIэхьагъ, ахэр зищыкIагъэхэм атырагощагъэх. ЗэкIэмкIи сомэ миллион 13,1-рэ ахэм апэIухьагъ.\n— Илъэс 30 фэдиз хъугъэу Iоф сэшIэшъ, мыщ фэдэу зэхэубытагъэу зыкIи техникэ къытIэкIэхьагъэп. Мэзхэр къэухъумэгъэнхэм ыкIи машIом зыкъыщимыштэным, мыщ Iоф щызышIэхэрэм япшъэрылъхэр зэрифэшъуашэу агъэцэкIэнхэ амал яIэным техникакIэр афэIорышIэщт, — къыIуагъ ГъэIорышIапIэм ипащэ.\nБылымыхьэ Рэщыдэ игущыIэ къызэрэщыхигъэщыгъэмкIэ, мы IофшIэныр тапэкIи лъагъэкIотэщт, проектым къытырэ амалхэр къызфагъэфедэщтых. ЗэрагъэнэфагъэмкIэ, мы илъэсым джыри хэушъхьафыкIыгъэ техникэ 20 фэдиз республикэм къыIэкIэхьащт.\nТехникэр къызфащэфыгъэхэм къафэгушIуагъ ыкIи тапэкIэ гъэхъэгъэшIухэр ашIынхэу къафэлъэIуагъ АР-м и Правительствэ и Тхьаматэу Александр Наролиныр.\nНэужым ахэр зыIукIагъэхэм машинэ IункIыбзэхэр аратыжьыгъэх.\nПредыдущая IофшIэкIо куп зэхащагъ\nСледущая «ЛИЦА ПОБЕДЫ»


Республика Адыгея - ЯмэфэкIкIэ къафэгушIуагъ\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат урысые печатым и Мафэ ипэгъокIэу шъолъырым икъэбарлъыгъэIэс амалхэм яжурналистхэм ыкIи яIофышIэхэм тыгъуасэ аIукIагъ.\nIофтхьабзэм хэлэжьагъэх Адыгеим и ЛIышъхьэрэ министрэхэм я Кабинетрэ я Администрацие ипащэу Владимир Свеженец, АР-м лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ и Комитет итхьаматэу Шъхьэлэхъо Аскэр, лъэпкъым итхэкIо цIэрыIоу МэщбэшIэ Исхьакъ, республикэ ыкIи район гъэзетхэм яредактор шъхьаIэхэр, телевидением иIофышIэхэр, нэмыкIхэри.\nАР-м и ЛIышъхьэ зэIукIэгъум пэублэ псалъэ къыщишIызэ, хэутын Iофым фэгъэзэгъэ пстэуми, журналистхэм ясэнэхьат мэфэкIкIэ, илъэсыкIэу къихьагъэмкIэ къафэгушIуагъ, гъэхъэгъэшIухэр ашIыхэзэ ыпэкIэ лъыкIотэнхэу къафэлъэIуагъ. МэфэкI зэхахьэм къыдыхэлъытагъэу журналистикэм ылъэныкъокIэ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ишIухьафтын зыфагъэшъошагъэхэм КъумпIыл Мурат афэгушIуагъ, яIофшIагъэкIэ къалэжьыгъэхэр аритыжьыгъэх. Республикэ гъэзетэу «Адыгэ макъэм» иредакцие иобозревателэу ЕмтIылъ Нурбый къыгъэхьазырыгъэ рубрикэу «Культурэмрэ спортымрэ» зыфиIорэр гъэзетхэм ыкIи журналым къащыхаутыгъэхэм анахь дэгъоу къахахыгъ. Илъэс пчъагъэ хъугъэу ищытхъу аригъаIозэ Нурбый Iоф ешIэ, исэнэхьаткIэ IэпэIэсэныгъэшхо зыхэлъ журналист. Спортым, культурэм, искусствэм, нэмыкI лъэныкъуабэхэм тиIофшIэгъу алъэIэсы, итхыгъэхэр гъэзетеджэхэм ашIогъэшIэгъон, осэшIу къафашIы. АР-м и Къэралыгъо телерадиокомпание тематическэ къэтынхэр зэхэзыщэрэ икъулыкъу художественнэ къэтынхэмкIэ иотдел икъэтынхэр зезыщэрэ Дэчлэжь Светланэ иIофшIагъэу «Чужих детей не бывает» зыфиIорэм осэшхо фашIыгъ, АР-м и ЛIышъхьэ ишIухьафтын фагъэшъошагъ.\nДэчлэжь Светланэ нэужым гущыIэр зештэм, иIофшIагъэу къыгъэлъэгъуагъэм мэхьанэу иIэм кIэкIэу къытегущыIагъ, ащ уасэ къыфэзышIыгъэ жюрим, анахьэу республикэм ипащэ, афэрэзагъ.\nЖурналистхэм яIэпэIэсэныгъэ хагъэхъонымкIэ шъолъырым Iофтхьэбзэ гъэнэфагъэхэр зэрэщызэрахьэхэрэр Адыгеим ипащэ хигъэунэфыкIыгъ. Джащ фэдэу АР-м и ЛIышъхьэ пшъэрылъэу къыгъэуцугъэр агъэцакIэзэ, республикэ гъэзетхэм яредакциехэр зычIэтхэ унэм ыкIоцI, кабинетхэм игъэкIотыгъэ гъэцэкIэжьынхэр арашIылIагъэх. Непэрэ мафэм ехъулIэу «Адыгэ макъэм» гъэцэкIэжьынхэр щаухыгъэх, мы мазэм ыкIэм нэс «Советскэ Адыгеими» IофшIэнхэр щаухынхэу ары.\n— Журналистхэр зэнэкъокъу зэфэшъхьафхэм ахэлэжьэнхэ, ясэнэхьаткIэ заушэтыжьын амал яIэныр мэхьанэшхо зиIэ лъэныкъохэм ащыщ. Ар къыдэтлъыти, профильнэ Комитетым зэхищэрэ зэнэкъокъухэм яшIухьафтын фонд нахьыбэ тшIыгъэ, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nРайонхэм ащыIэ СМИ-хэм IофшIэным ылъэныкъокIэ амалэу аIэкIэлъхэм бэкIэ ялъытыгъ шIуагъэ къытэу япшъэрылъхэр агъэцэкIэн зэралъэкIыщтыр. Ахэм гумэкIыгъоу яIэхэм дэгъоу зэращыгъуазэхэр, ащ дакIоу щыкIагъэхэр дэгъэзыжьыгъэнхэм анаIэ зэрэтырагъэтыщтыр, IэпыIэгъу тедзэ арагъэгъотынымкIэ амалэу щыIэхэм зэрахэплъэщтхэр блэкIыгъэ илъэсым мыщ фэдэ зэIукIэгъоу зэхащагъэм АР-м и ЛIышъхьэ къыщиIогъагъ. Ащ епхыгъэу муниципалитетхэм япащэхэм пшъэрылъ гъэнэфагъэхэр афишIыгъагъэх. Непэрэ мафэм ехъулIэу ар зэшIохыгъэ зэрэхъугъэм къыкIэупчIагъ.\nМуниципальнэ гъэзетхэм яредакторхэм ащыщхэм къызэраIуагъэмкIэ, журналистхэм, нэмыкI IофышIэхэм ялэжьапкIэ хэпшIыкIэу къаIэтын алъэкIыгъ, джащ фэдэу редакциехэм яматериальнэ-техническэ зытет нахьышIу шIыгъэным анаIэ тырагъэтыгъ, непи мы IофшIэныр лъагъэкIуатэ. МыщкIэ IэпыIэгъу къафэхъугъэ республикэм ипащэ къыфэрэзагъэх.\nЫпэкIэ улъыкIотэным, журналистым къыгъэхьазырыгъэ материалыр цIыфхэм ашIогъэшIэгъоныным афэшI гъэзет нэкIубгъохэм адакIоу, Интернетым непэ амалэу къытыхэрэри гъэфедэгъэнхэ зэрэфаем щэч хэлъэп. Республикэм имызакъоу, Урысыем, къэралыгъо зэфэшъхьафхэм ащыпсэухэрэм къэбархэмкIэ талъыIэсын, Адыгеир зэрифэшъуашэу къащыдгъэлъэгъон зэрэфаер республикэм ипащэ пчъагъэрэ къыIуагъ.\n— Шъолъырым ихъухьэрэ хъугъэ- шIагъэхэр, къэбар шъхьаIэхэр шъоры цIыфхэм алъызыгъэIэсырэр. Хабзэмрэ обществэмрэ зэпхыныгъэ яIэным, шъхьэихыгъэу зэдэгущыIэнхэм шъуфэгъэзагъ. Гъэхъагъэхэм адакIоу, гумэкIыгъо зыдэщыIэ чIыпIэхэри журналистхэм ятхыгъэхэмкIэ, якъэтынхэмкIэ къагъэнэфэнхэр, ахэр дэгъэзыжьыгъэнхэм хэбзэ къулыкъухэм анаIэ тырарагъэдзэныр мыщ дэжьым анахь шъхьаIэу щыт, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nАР-м и ЛIышъхьэ ишIухьафтын къызыфагъэшъошагъэхэм, хэутын Iофым хэщагъэхэу зимэфэкI хэзыгъэунэфыкIыхэрэм къафэгушIуагъ лъэпкъыр зэрыгушхорэ тхэкIошхоу МэщбэшIэ Исхьакъ. Республикэ гъэзетитIум нахьышIоу Iоф ашIэ зэрэхъугъэр къыхигъэщыгъ. Шъолъырым хэхъоныгъэу ышIыхэрэм адакIоу цIыфхэр зыгъэгумэкIыхэрэ Iофыгъохэм журналистхэм анаIэ нахь тырадзэн, ахэр къатхынхэ фаеу ылъытагъ. Джащ фэдэу министрэхэр тижурналистхэм нахьыбэрэ аIукIэхэзэ, Iофэу ашIэрэм цIыфхэр щыгъэгъозэгъэнхэм мэхьанэшхо зэриIэр, джащыгъум обществэмрэ хабзэмрэ зэпхыныгъэ пытэ зэрэзэдыряIэщтыр МэщбэшIэ Исхьакъ къыхигъэщыгъ.\nПрофильнэ комитетым имызакъоу, министерствэхэми журналистхэм азыфагу зэнэкъокъухэр зэхащэхэзэ ашIымэ шIогъэшхо къызэритыщтыр, ащ фэдэ екIолIакIэм мы сэнэхьатым хэщагъэхэм агу нахь къызэрэдищэещтыр къыIуагъ гъэзетэу «Советскэ Адыгеим» иредактор шъхьаIэу Цундышк Зарэ. Республикэ гъэзетэу «Адыгэ макъэм» иредактор шъхьаIэу Дэрбэ Тимур, телерадиокомпаниеу «Адыгеим» ипащэу ЖакIэмыкъо Вячеслав, Адыгеим ижурналистхэм я Союз итхьаматэу Бзэджэжъыкъо Абрек, нэмыкIхэри къэгущыIагъэх, IофшIэным нахь шIуагъэ къытэу гъэпсыгъэнымкIэ предложение гъэнэфагъэхэр къахьыгъэх.\nГрант зыпылъ федеральнэ зэнэкъокъухэм республикэм ижурналистхэр нахьыбэрэ ахэлэжьэнхэм фэузэнкIыгъэнхэм мэхьанэшхо зэриIэр Адыгеим и ЛIышъхьэ къыIуагъ, профильнэ комитетым а лъэныкъом ынаIэ нахь тыригъэтынэу пшъэрылъ къыфишIыгъ.\nШъхьэихыгъэ зэдэгущыIэгъоу щыIагъэм Iофыгъо зэфэшъхьафхэр къыщаIэтыгъэх, лъэпкъ проектхэм ягъэцэкIэн журналистхэр къыхэлэжьэнхэ зэралъэкIыщтым щегъэжьагъэу ныдэлъфыбзэмкIэ тхэхэрэм апае хэушъхьафыкIыгъэ зэнэкъокъухэр зэхэщэгъэнхэм, ахэм шIухьафтынхэр афэгъэшъошэгъэнхэм нэсэу. А пстэуми республикэм ипащэ ынаIэ атыридзагъ, къэбарлъыгъэIэс амалхэм тапэкIи IэпыIэгъу зэрагъотыщтыр пытагъэ хэлъэу къыIуагъ.


Ныдэлъфыбзэм икIуачI - КъэкIожь, Мухьдин, нанэ къыоджэжьы!.. - Wikisource\nНыдэлъфыбзэм икIуачI - КъэкIожь, Мухьдин, нанэ къыоджэжьы!..\nСинэнэжъ ныо Iушэу, къэбар IотакIэм фэIазэу щытыгъ. Ащ зэгорэм мыщ фэдэ къэбар къытфиIотагъ, ыужым тхыдэ шъхьафэу стхынэу бэрэ сыгу илъыгъ, ау джы кIэкIэу къэстхыжьыни, сыгу згъэпсэфынэу тесыубытагъ.\nНанэ къызэриIожьыщтыгъэмкIэ, тIолъфэныкъо зэшитIу – Мухьдинрэ Щамсэдинрэ аIоу зэманым тичылэ дэсыгъэх. Мухьдинэ блэкIыгъэу кIэлэ бзэджагъ, мэфэ рены...м псыныбэм дэкIыщтыгъэп, Щамсэдинэ янэ ылъапсэ исыщтыгъ. Шхэгъур къэсмэ псы нэпкъым техьати, ыш цIыкIу еджэщтыгъ:\n- КъэкIожь, Мухьдин, нанэ къыоджэжьы!..\nИлъэсхэр тешIэхи, кIалэхэри лIы хъугъэх. Мухьдинэ лъэгъун зыфриIэ пшъашъэр ышыхэм ягъусэу Стамбол икIыжьы зэхъум, Мухьдини зыкъыщаригъэнагъэп, сыд раIуагъэкIи яни ыши ядэIугъэп. Ау быныр зыдэкIуагъэм зыщызэрихъокIи, пшъашъэри къыдигъэкIуагъэп, фэшIыгъэ кIалэм дихыгъ. Мухьдинэ шъхьакIом ыстыгъэу султIаным идзэ хэхьагъэу, илIыхъужъыгъэ пай цIэрыIо хэхъухьагъэу, анахь чIыпIэ щынагъо агъэкIуагъэми зэшIуихэу хэтыгъ. А лъэхъаным урысхэр болгъар хэгъэгум щызаощтыгъэх. Тыркудзэу Мухьдинэ зыхэтым ипэщагъэр Сулейман-пащэр арыгъэ.\nМафэ горэм урысхэмрэ тыркухэмрэ зэзаохэзэ Сулейман-пашэм нэрыплъэр тыригъэлъади зэплъэм, адыгэ шъуашэр зыщыгъ дзэлI горэ урысхэм ахэтэу пхъашэу къэзао, тыркухэр къеупкIатэ.\n- Сидзэ хэт адыгэмэ анахь лIыхъужъыр мэу къысфэжъугъакIу! – унашъо ышIыгъ пашэм.\nЛъэтемытэу Мухьдинэ къагъэсыгъ. Сулейман ар ышIэу щытыгъ.\n- Модэ, мо урысхэм къадэзаорэ адыгэр лъэтемытэу къысфэпхьыщт, - къыриIуагъ.\nПашэм а зы гущыIэр тIо къыIоу ихэбзагъэп, зымыгъэцакIэрэм ищыIэныгъэ ыухыгъагъ.\n- Къыпфэсхьын, зиусхьан! – ыIуи, Мухьдинэ ишы ечэпауи, заом хэхьагъ. Ащ фэдэ Iаджи нахьыпэм зэшIуихыгъагъ. Ыпэ къифэрэр шым еомэ риутэхызэ, ыпэкIэ мачъэ. Мухьдинэ адыгэ шъуашэр зыщыгъэу чатэр зыгъабзэрэм дэжь нэсыгъ.\n- Джыдэдэм къыхьыщт а зэуакIор сиадыгэ батыр! – ыIуи пашэм инэрыплъэ нахь тыригъэлъэдагъ.\nАу ылъэгъурэр гъэшIэгъоны. Мухьдинэ исэу къихыгъэр къыIэтыгъэп, зэрэчъэрэм тетэу пый пашъхьэм къыщызэтеуцуагъ. Адрэри къыбгъодэлъади зэжэхэбэнагъэх. ЕтIанэ къыгъэзэжьыным ычIыпIэ пыимэ ахэхьагъ.\nГъэры ашIыгъэнэуи?! Пашэр кIыфы къэхъугъ, тепкIагъ, къэхъугъэр амышIэу игъусэхэр къечъэлIагъэх...\nШъыпкъэ, мы къэхъугъэр умыгъэшIэгъон умылъэкIынэу щытыгъ. Мухьдинэ пыим пэблагъэ хъугъэ, мэу Iашэр къызщиIэтыным, адрэр адыгабзэкIэ къыдэгущыIагъ:\n- НекIожь, Мухьдин, нанэ къыоджэжьы!..\nМухьдинэ ынапэкIэ, инэплъэIуплъэкIэ ышIэжьыгъ ышэу Щамсэдинэ. Илъэс зыхыбл тешIэгъагъ, ау «нанэ къыоджэжьы» зыфиIорэ гущыIитIоу ядэжь къыздэкIыгъэмэ азфагу шъэрэ ыгу къэкIыжьыгъэр, джыдэдэм зызэхехым, зыхэт заори щыгъупшэжьыгъ, зэкIэм, ыгу къилъэдагъэр янэ ижэбзэ дах, ымакъэ IэшIу, янэ къылъфыгъэ ыш закъоу шIу ылъэгъоу, ау зэмыдэIугъагъэм ынап, тхьамыкIагъоу, шъхьакIоу пэкIэкIыгъэр зэкIэ щыгъупши, игъашIэм къемыкIугъэ гуфэбагъэм къызэлъикIугъ, Ыш урысхэм зыкIахэтми егупшысэжьыгъэп, а чIыпIэм пый гори щымыIэжьэу, гукIэгъу ин горэм зыIэкIиубытагъ, ыIони ымышIэу нэпсыцэшхохэр ынэкIушъхьэ къыщызэдачъэу къызэтеуцуагъ. Джаущтэу гъэрыхьэ кIуагъэр ежь гъэры хъугъэ.\nАдыгэ кIэлэкIэ шыу куп хъоу, ежь-ежьырэу дахэкIэ урысыдзэм хэхьагъэмэ ащыщэу Щамсэдинэ дружинэу икомандир иIофтабгэу щытыгъ. Заор заухым ыш къыздищэжьи, чылэм къэкIожьыгъэх. Зэрэхъугъэ шъыпкъэр зэшитIуми зыми къыфаIотагъэп, аушъэфыгъ, цIыфхэр зыдагъэхьащхынэу фэягъэхэп.\n- Джары, сикIэлэ дахэх, - ыухыжьыщтыгъэ тинэнэжъ икъэбар, - адыгабзэр бэу лъэш, уимыгъэшIэн щыIэп…\n(«Къэбар гухэкI» зыфиIорэ тхылъым къыхэхыгъ. )\nRetrieved from "https://wikisource.org/w/index.php?title=Ныдэлъфыбзэм_икIуачI_-_КъэкIожь,_Мухьдин,_нанэ_къыоджэжьы!..&oldid=790709"\nAdy Адыгэбзэ (Adyghe)\nThis page was last edited on 26 July 2020, at 22:59.


Редактор 13.01.2022 18.01.2022 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nЖурналистикэм зищыIэныгъэ езыпхыгъэ, республикэм, хэгъэгум къащыхъурэ хъугъэ-шIэгъэ шъхьаIэхэм афэгъэхьыгъэ къэбарыр цIыфхэм алъызгъэIэсырэ пстэуми ар ямэфэкI.\nЖурналистикэм адрэ сэнэхьатхэм ялъытыгъэмэ, хэушъхьафыкIыгъэ чIыпIэ еубыты. Сыда пIомэ ащ IэпэIэсэныгъэ инрэ ухьазырыныгъэ дэгъурэ зэрищыкIагъэхэм имызакъоу, хъугъэ-шIагъэхэм осэ тэрэз афэшIыгъэнри къыделъытэ.\nЯпшъэдэкIыжь зыфэдэр къагурыIозэ, агъэхьазырырэ материалхэр общественнэ-политикэ зыпкъитыныгъэр мыукъогъэным, ныбжьыкIэхэр яхэгъэгу фэшъыпкъэхэу пIугъэнхэм, цIыфыгъэ шэпхъэ дахэхэр къэухъумэгъэнхэм журналистхэр афэлэжьэнхэ фае.\nТиреспубликэ тапэкIи хэхъоныгъэ ышIынымкIэ анахь зигъо Iофыгъохэу къэуцухэрэм язэшIохын Адыгеим ижурналистхэр зэрэхэлэжьэщтхэм тицыхьэ пытэ телъ.\nНыбджэгъу лъапIэхэр, инэу тышъуфэраз Iоф къиныр, ау мэхьанэшхо зиIэр, зэрэжъугъэцакIэрэм пае. Псауныгъэ пытэ, щыIэкIэшIу шъуиIэнэу, Адыгеимрэ Урысыемрэ яфедэ зыхэлъ Iофэу жъугъэцакIэрэм гъэхъагъэхэр щышъушIынхэу шъуфэтэIо!\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу, Урысые политическэ партиеу «Единэ Россием» и Адыгэ шъолъыр къутамэ и Секретарэу КъумпIыл Мурат\nПредыдущая ГъэхъэгъэшIухэр ышIызэ ыпэкIэ лъэкIуатэ\nСледущая Проект из Адыгеи по изучению адыгейского языка вошел в шорт-лист лучших мультимедийных проектов страны


Зэхэфыныр шъхьэихыгъэу щытыным фэIорышIэ | Адыгэ Макъ\nЗэхэфыныр шъхьэихыгъэу щытыным фэIорышIэ\nНепэ Натусе хьыкумышIхэм яятIонэрэ квалификационнэ класс иI. АР-м и Апшъэрэ хьыкум и Тхьаматэу В. Лебедевым иунашъокIэ «Хьыкум системэм иIофышIэ гъэшIуагъ», УФ-м ихьыкумышIхэм ясовет ипрезидиум иунашъокIэ УФ-м ихьыкумышIхэм ясовет ибгъэхалъхьэу «За служение правосудии» АР-м и ЛIышъхьэ и УнашъокIэ «АР-м изаслуженнэ юрист» зыфиIохэрэр къыфагъэшъошагъэх. Ащ нэмыкIэу АР-м и Апшъэрэ хьыкум и Президиум хэт ыкIи АР-м ихьыкумышIхэм я Совет ипащ. Пшъэрылъэу къыфагъэуцугъэр щытхъу хэлъэу егъэцакIэ ыкIи республикэм ихьыкум сообществэ хэтхэмкIэ шъхьэкIэфэныгъэр къылэжьыгъ.\nУрысыем хьыкум зэхъокIыныгъэу щыхъугъэм илъэбэкъу шъхьаIэу щыт къэралыгъом ихьыкумышIхэр зэкIэ зэхагъэхьажьхи, сообществэ зыкI зэрашIыжьыгъэр. Хьыкум сообществэм иIофыгъохэр зэхифынхэу ыкIи ахэм яшIоигъоныгъэхэр нэмыкI къэралыгъо хэбзэ къулыкъухэм къыщигъэлъэгъонхэу, илъэс 25-кIэ узэкIэIэбэжьмэ, УФ-м ихьыкумхэм я Совет зэхащагъ. Шъолъыр пэпчъ хьыкумхэм ясоветхэр ащэлажьэх. Республикэ хьыкум къулыкъум исообществэ пшъэрылъэу непэ иIэхэм ыкIи граждан обществэм иинститутхэм зэрадэлажьэхэрэм афэгъэхьыгъэу гущыIэгъу тыфэхъугъ Адыгеим ихьыкумышIхэм я Совет итхьаматэу, АР-м изаслуженнэ юристэу Бзэджэжъыкъо Натусе Шыхьам ыпхъум.\n— Къэралыгъом ихьыкумхэр зэкIэ зэзыпхыхэрэ къулыкъу закъоу щыIэр хьыкумышIхэм я Cовет ары. Сыд фэдэ пшъэрылъха ащ иIэхэр ыкIи сыдэущтэу иIофшIэн ыгъэпсыра?\n— Хьыкум къулыкъум исообществэ игъэпсын лъапсэ фэхъугъэр 1989-рэ илъэсым СССР-м и Законэу «СССР-м ихьыкумышIхэм ястатус» зыфиIорэм хэхьэу хьыкумхэм яконференцие зэрэзэхащагъэр ары. 1991-рэ илъэсым хьыкумышIхэм яа 1-рэ Зэфэс щыIагъ. Ащыгъум хьыкумышIхэм я Совет зэхащэнэу унашъо ашIыгъагъ. 1993-рэ илъэсым хьыкумышIхэм яя 2-рэ Зэфэсэу щыIагъэм хьыкумышI сообществэм икъулыкъу шъхьаIэу УФ-м ихьыкумхэм я Совет зэхащагъ. Адыгэ Республикэм ихьыкумышIхэм я Совет иапэрэ зэхэсыгъо 1993-рэ илъэсым щыIагъ. Охътэ зэкIэлъыкIохэм ащ ипэщагъэх Трахъо Аслъан, Владимир Ткаченкэр, Набэкъо Аслъанхъан, Ольга Кулинченкэр, нэмыкIхэри. Советым иIофшIэн зыфэгъэзэгъагъэр хьыкумыр зыми емыпхыгъэу гъэпсыгъэныр, хьыкумхэм хэукъоныгъэу ашIыхэрэм анаIэ тырадзэныр, хьыкумышIхэм ясэнэхьаткIэ IэпэIэсэныгъэу яIэм хэгъэхъогъэныр, хьыкум процессым хэлажьэхэрэм апае правосудиер зэIухыгъэу щытыным фэIорышIэныр, нэмыкIхэри.\nИлъэси 4 пэпчъ Советым хэтыщхэр конференцием икIэрыкIэу щыхадзыжьых. Хэбзэгъэуцугъэм къызэрэдилъытэу, илъэсым плIэгъогогъом нахь мымакIэу зэхэсыгъохэр зэхащэх. Адыгеим ихьыкум сообществэ иIофшIэн шIуагъэ къытэу зэрэзэхищэрэм ишыхьат зэхэсыгъо пчъагъэу яIагъэм. БлэкIыгъэ илъэсым ащ фэдэ зэхэсыгъо 18 рагъэкIокIыгъ, шапхъэу щыIэхэм а пчъагъэр фэдитфыкIэ анахьыб. Адыгеим ихьыкумышIхэм я Совет илъэсым Iофыгъо 50 — 60 зэхефы. Iофыгъохэм язэшIохынкIэ Советым епхыгъэхэу коррупцием пэшIуекIогъэнымкIэ, хьыкум этикэм иIофыгъохэмкIэ, хьыкумышIхэм ыкIи хьыкум аппаратым IофышIэхэм яфитыныгъэхэр ыкIи яшIоигъоныгъэхэр къэухъумэгъэнхэмкIэ хэушъхьафыкIыгъэ комиссиехэм Iоф ашIэ.\n— Хьыкум сообществэм икъулыкъу шъхьаIэу Урысыем ихьыкумышIхэм я Совет хэбзэгъэуцугъэхэм ыкIи унашъохэм язэхэгъэуцон дэлажьэ. ХьыкумышIхэм яшъолъыр Совети хэбзэгъэуцугъэм изэхэгъэуцон хэлажьа?\n— УФ-м ихьыкумышIхэм я Совет иIофшIэн иапэрэ уцугъо шэпхъэтворческэу щыт. Ащ пшъэрылъ шъхьаIэу иIэхэр непэкIэ зэхъокIыгъэхэп, зэпхыныгъэр ыкIи зэдэштэныгъэр Советым иIофшIэн шъхьаIэхэм ащыщ. Хабзэм къызэриIорэмкIэ, хьыкум сообществэм икъулыкъухэм яIофшIэнкIэ опытэу аIэкIэлъыр Урысыем ихьыкумышIхэм я Совет зэфехьысыжьы ыкIи зэлъарегъашIэ, яIофшIэн кIэу къыхэхьагъэхэр зэрагъашIэ, ежь Советым япащэхэр УФ-м и Федеральнэ ЗэIукIэ федеральнэ бюджетым фэгъэхьыгъэ федеральнэ хэбзэгъэуцугъэм ипроект итегущыIэн хэлажьэх. Хьыкумхэм яIофшIэн епхыгъэ хэбзэ проект анахь шъхьаIэхэм хьыкумышIхэм я Урысые зэфэс изэхэсыгъохэм щахэплъагъэх. ХьыкумышIхэм яшъолъыр зэфэхьысыжь-хэдзын конференциехэм субъект пэпчъ яделегатхэр хадзых. АдыгеимкIэ апэу хадзыгъагъэх А. Голубевыр, С. Едыджыр, З. Нэхаир, А. Честнейшэр.\n2000-рэ илъэсым УФ-м ихьыкумышIхэм я Совет апэу хэхьагъ АР-м и Апшъэрэ хьыкум и Тхьаматэу Трахъо Аслъан. А уахътэм къыщегъэжьагъэу Урысыем ихьыкумышIхэм я Совет изэхэсыгъохэм ар ахэлажьэ, федеральнэ мэхьанэ иIэу Адыгеим ихьыкум системэ ащ къыщегъэлъагъо.\n— Непэрэ мафэхэм хьыкум сообществэмкIэ мэхьанэ зиIэ гумэкIыгъоу къэуцухэрэр сыд фэдэха, ахэм язэшIохын хьыкумышIхэм я Совет сыдэущтэу дэлажьэра?\n— Хьыкум системэр нахьышIу пшIын плъэкIыщтэп шIыкIакIэу щыIэхэр умыгъэфедэхэу, арышъ, хьыкумыр къэбархэмкIэ зэIухыгъэу щытыным апэрэ илъэсэп хьыкум сообществэм ынаIэ зытыригъэтырэр. Информационнэ технологиер къызежьагъэм къыщыублагъэу хьыкум системэр зэIухыгъэ хъугъэ. Интернетыр къызфагъэфедэзэ мыщ зыкъыфэзыгъазэхэрэм япчъагъэ илъэс къэс хэхъо. Процессуальнэ документхэм электроннэ гъэпсыкIэ яIэу хьыкумым фагъэхьынхэ амал цIыфхэм яIэ хъугъэ. Анахь мэхьанэшхо зэратырэ Iофыгъохэм ащыщ цIыфхэмкIэ правосудиер зэIухыгъэу ыкIи зыпари пэрыохъу къафэмыхъоу ахэм зафагъэзэн алъэкIынэу гъэпсыгъэныр. Ащ нэмыкIэу хэбзэгъэуцугъэу щыIэм къызэрэдилъытэу къэбар зэпхыныгъэ тедзэу СМС-мэкъэгъэIур хьыкумышIхэм къызфагъэфедэным мэхьанэшхо раты. Хьыкумым Iофыр зэхифын хъумэ, мафэу ыкIи уахътэу ар зыщыIэщтыр мобильнэ телефоныр е Интернетым исайт къызфагъэфедэхэзэ цIыфхэм макъэ арагъэIу. Электроннэ хьыкум документхэр ухъумэгъэнхэм фэIорышIэрэ амалхэр агъэпсых. 2018-рэ илъэсым мэкъуогъум къыщегъэжьагъэу хьыкумым Iофыр зэрэзэхифырэр тезытхэщт аудиопрограммэхэр агъэфедэнхэ гухэлъ щыI. Зы лъэныкъомкIэ, мыщ ахъщэ макIэп пэIухьащтыр, ау ащ хьыкумыр зыми емыпхыгъэу, цIыфым ифитыныгъэхэр къэухъумэгъэнхэмкIэ амал тедзэхэр иIэхэу ешIы. Непэ хьыкум системэм интернет-сайтхэр, информационнэ киоскхэр ыкIи таблохэр, видеозэпхыныгъэм исистемэхэр имыIэхэу иIофшIэн ыгъэпсыныр къины къыщыхъущт.\n— Къэралыгъо къулыкъухэм янахьыбэм яIофшIэн хахьэхэрэм ащыщ граждан обществэм иинститут зэфэшъхьафхэм зэпхыныгъэ адыряIэныр. Адыгеим ихьыкумышIхэм я Совет организациехэм ыкIи общественностым сыдэущтэу адэлажьэра?\n— Хьыкум сообществэм икъулыкъу иIофшIэн зэIухыгъэу щыт. Урысыем ихьыкумышIхэм я Совет Интернетым сайт щыриI, къулыкъум епхыгъэ документхэр ыкIи чIыпIэ подразделениехэм яIофшIэн епхыгъэ къэбархэр ащ итых. КъэпIон хъумэ, хьыкум къулыкъухэм якъэбар зэIухыгъэу, правосудиер шъхьэихыгъэу щытыным ыкIи шъыпкъагъэ хэлъэу хьыкумышIхэм яIофшIэн къэбарлъыгъэIэс амалхэм къыхаутыным республикэм мэхьанэшхо щыраты. Ащ нэмыкIэу судьяхэм унашъоу ашIыгъэхэр Адыгэ Республикэм и Апшъэрэ хьыкум, къэлэ ыкIи район хьыкумхэм ясайтхэм къарэхьэх.\n2006-рэ илъэсым къыщыублагъэу республикэм ихьыкумышIхэм ясайт Iоф ешIэ. Ащ ыпэкIэ Советым иунашъокIэ илъэс къэс пресс-конференциехэр, Iэнэ хъураехэр, творческэ зэнэкъокъухэр зэхащэхэу аублагъ. ХьыкумышIхэм анахьэу анаIэ зытырагъэтырэр социальнэ лъэныкъо зиIэ даохэм, хэбзэ зэфыщытыкIэу унагъом илъхэм, чIыфэтыным алъэныкъокIэ хабзэу щыIэхэм, IофшIэнымкIэ ыкIи пенсиехэмкIэ хэбзэгъэуцугъэр зэрагъэцакIэрэм, щэфакIохэм яфитыныгъэхэр къэухъумэгъэным яIофыгъохэр ары.\nВедомственнэ журналэу «Судебный вестник Адыгеи» зыфиIорэр къыдэкIы. Адыгеим ифедеральнэ ыкIи зэгъэшIужь хьыкумышIхэр зыхэлэжьэгъэхэ тхыгъэ пчъагъэхэр ащ къыдагъэхьагъэх, хэбзэшIэныгъэм иурокхэр ыкIи Iэнэ хъураехэр кIэлэеджакIохэм, студентхэм афызэхащэх. КIэлэцIыкIухэм яфитыныгъэхэр къэухъумэгъэнхэмкIэ АР-м и Уполномоченнэ къыхагъэлажьэзэ творческэ зэнэкъокъухэр ренэу зэхащэх. Джащ фэдэу гъэрекIо кIэлэцIыкIу усакIохэм язэнэкъокъоу «Спасибо за Победу», сурэтышI ныбжьыкIэхэм язэнэкъокъоу «Судья 21 века» зыфиIохэрэр, спорт зэнэкъокъухэр рагъэкIокIыгъэх.\nАщ нэмыкIэу шIушIэ Iофтхьабзэхэм хьыкум сообществэр ахэлажьэ, кIэлэцIыкIу ибэхэр, зянэ-зятэхэр зышъхьащымытыжь сабыйхэр зыщаIыгъырэ унэхэм еблагъэх, шIухьафтынхэр афашIых. Джащ фэдэу хьыкумышIхэм яIофшIэгъугъэхэу зипсауныгъэ зэщыкъуагъэхэри янэплъэгъу рагъэкIыхэрэп, IэпыIэгъу афэхъух. Илъэс къэс Советскэ Союзым и ЛIыхъужъэу Андырхъое Хъусенэ ыцIэ зыхьырэ фондэу «ТекIоныгъ» зыфиIорэм хьыкумышIхэм къаугъоигъэ ахъщэр агъэхьы.\n— Хьыкум сообществэмкIэ непэ сыд фэдэ гумэкIыгъо шъхьаIэха къэуцухэрэр, ахэм язэшIохын хьыкумышIхэм я Совет сыдэущтэу дэлажьэра?\n— ХьыкумышIхэм я Совет пшъэрылъэу иIэр хьыкум хабзэм лъытэныгъэу ыкIи шъхьафитыныгъэу иIэр гъэпытэгъэныр ары. Арэу щытми, зыщыбгъэгъупшэ хъущтэп, хьыкум хабзэм лъытэныгъэ зиIэщтыр обществэм цыхьэ къыпфишIы зыхъукIэ ары. Хьыкум сообществэм икъулыкъухэмкIэ ащ мэхьанэшхо иI. ГъэрекIо республикэ юрисдикцием ихьыкумхэм аныбжь илъэс 95-рэ зэхъум, Адыгеим ихьыкумышIхэм я Совет икIэщакIоу «ШIэжьым и Тхылъ» къыдагъэкIыгъ. Ащ дэхьагъэх хьыкумышIхэм ыкIи хьыкум системэм иветеранхэм ацIэхэр. Ахэр Наурзэ Борис, Делэкъо Ерстэм, Трахъо Аслъан, Бэрэтэрэ ТIалый, Мэзыужьэкъо Нурбый, нэмыкIхэри. Ахэр тэркIэ щысэтехыпIэу щытых.


ГумэкIыгъор шъхьэихыгъэу… — Адыгэ макъ\nРедактор 19.07.2021 19.07.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nКъэралыгъом ибаиныгъэ анахь шъхьаIэр цIыфхэр ары. Къэралыгъо политикэр гъэцэкIагъэ зэрэхъурэм, щыIэкIэ-псэукIэ амалэу цIыфхэм яIэм бэкIэ ялъытыгъ ахэм япчъагъи зэрэхахъорэр.\nСыд фэдизэу хабзэм кIуачIэ рихьылIагъэми, демографием изэфэхьысыжьхэм уагъэрэзэнэу щытэп. УрысыемкIэ статистикэр пштэмэ, къэхъурэмрэ зидунай зыхъожьырэмрэ япчъагъэхэм уамыгъэгумэкIынэу хъурэп.\nМы къэгъэлъэгъонхэм сыда къарыкIырэр, сыда ахэм мэхьанэу яIэр?\n2018-рэ илъэсым щылэ мазэм нэбгырэ миллиони 146,8-рэ Урысыем щыпсэоу къалъытэгъагъ, дунаимкIэ я 9-рэ чIыпIэр щиIыгъыгъ. Ащ ыуж илъэс заулэ хъугъэу къэхъурэм нахьи зидунай зыхъожьырэр нахьыбэу къэралыгъом щагъэунэфы.\nЦIыфхэм япчъагъэ хэзыгъахъохэрэм ащыщ илъэс 30-м ыкIи ащ ехъугъэхэм сабый къызэрагъэхъурэр. Мы аужырэ илъэсхэм щыIэныгъэм нахь ыпэ щырагъэшъэу, нахь мэхьанэ зэратырэр хэпшIыкIэу зэхъокIыгъэ хъугъэ. Джы бзылъфыгъэхэм IофшIэныр апэ рагъэшъы хъугъэ, тапэкIэ зыпкъитыныгъэ ыкIи теубытагъэ ахэлъэу псэунхэмкIэ амалэу щыIэхэр къызфагъэфедэх, нэужыр ары ныIэп унагъо ашIэнэу зегупшысэхэрэр. Зыныбжь хэкIотагъэхэу унагъо зышIэхэрэм япчъагъэ нахьыбэ зэрэхъурэм демографием ылъэныкъокIэ иягъэ къэкIо.\nЛIэныгъэм игъогогъур — ныбжьыр, заор, заом ифэмэ-бжьымэхэр, узхэр, экономикэм изытет ыкIи кризисыр. Урысыем анахь гумэкIыгъо шъхьаIэу илъхэм ащыщ демографием изытет. Къэхъухэрэм япчъагъэ къызеIыхкIэ, къэралыгъом хэхъоныгъэ иIэщтэп. Мы гумэкIыгъор дэгъэзыжьыгъэным пае ны мылъкум епхыгъэ программэр аштагъэу Iоф ешIэ, ау ащ изэфэхьысыжьхэм уагъэрэзэнэу щытэп.\nУФ-м и ЛъытэкIо палатэ изэфэхьысыжьхэм къызэрагъэлъэгъуагъэмкIэ, 2020-рэ илъэсым ищылэ мазэ къыщыублагъэу бэдзэогъум нэс зидунай зыхъожьыгъэхэм япчъагъэ процент 30-кIэ нахьыбэ хъугъэ, нэбгырэ мин 316,3-рэ мэхъу. ГурытымкIэ, лIагъэр фэди 1,4-кIэ нахьыб къэхъугъэхэм на-хьи. 2020-рэ илъэсым щылэ мазэм къыщегъэжьагъэу бэдзэогъум нэс Урысыем нэбгырэ мин 811,7-рэ къыщыхъугъ, блэкIыгъэ илъэсым мыщ фэдэ иуахътэ егъэпшагъэмэ, а пчъагъэр проценти 5,7-кIэ нахь макI. ГурытымкIэ, фэди 1,5-кIэ лIагъэр нахьыб къэхъугъэм нахьи.\nДжащ фэдэу сабый макIэу къызэрагъэхъурэм лъапсэ фэхъухэрэм ащыщ экономикэм къызыдихьырэ инфляциер, лэжьапкIэр зэрэмакIэр, цIыфхэр IофшIапIэхэм къазэрэIуагъэкIыхэрэр, IофшIапIэ зимыIэу къэнагъэхэм япчъагъэ бэ зэрэхъурэр. ЦIыфышъхьэ пчъагъэм къызэрэщыкIэрэр экономикэм бэкIэ елъытыгъ. ЕтIани социальнэ-экономикэ къэгъэлъэгъонхэми мэхьанэшхо яI. ГущыIэм пае, Урысыем щыпсэурэ хъулъфыгъэ ныбжьыкIэхэр бэу малIэх, ахэм илъэс 40 — 50 аныбжь. Ащ лъапсэ фэхъурэр ящыIэныгъэ зэрагъэпсырэр, гумэкIыгъо зэрэхэтхэр, игъом ыкIи медицинэ IэпыIэгъу тэрэз зэрамыгъотырэр ары.\nЗАГС-мкIэ гъэIорышIапIэу Адыгэ Республикэм щыIэм джырэблагъэ къызэритыгъэмкIэ, 2021-рэ илъэсым имэзихэу блэкIыгъэм зэкIэмкIи сабый 2088-рэ къэхъугъэу ыкIи нэбгырэ 3324-мэ ядунай ахъожьыгъэу къулыкъум щатхыгъ. 2020-рэ илъэсым мыщ фэдэ иуахътэ егъэпшагъэмэ, нэбгырэ 2069-рэ къэхъугъэу ыкIи нэбгырэ 2807-мэ ядунай ахъожьыгъэу агъэунэфыгъагъ. Зэфэхьысыжьхэм къызэрагъэлъагъорэмкIэ, гукъау нахь мышIэми, мы илъэсым зидунай зыхъожьыгъэхэр нэбгырэ 517-кIэ нахьыб.\nДжащ фэдэу мы уахътэм къыриубытэу нэбгырэ 848- мэ унагъо зэдашIагъ, зызэгозытхыкIыжьыгъэхэр нэбгырэ 822-рэ мэхъу. БлэкIыгъэ илъэсым мыщ фэдэ иуахътэ егъэпшагъэмэ, зызэгозытхагъэхэр нэбгырэ 628-рэ, зэхэкIыжьыгъэхэр — зызэгозытхыкIыжьыгъэхэр нэбгырэ 624-рэ.\nАдыгеим имуниципальнэ образованиехэмкIэ 2021-рэ илъэсым имэзи 6-у пыкIыгъэм а пчъагъэхэр зыфэдэхэр:\n— къэхъугъэр — 950-рэ,\n— лIагъэр — 1250-рэ,\n— зызэгозытхагъэхэр —360-рэ,\n— зызэгозытхыкIыжьыгъэхэр — 315-рэ.\n— къэхъугъэр — 110-рэ,\n— лIагъэр — 110-рэ,\n— зызэгозытхагъэхэр — 40,\n— зызэгозытхыкIыжьыгъэхэр — 34-рэ.\n— къэхъугъэр — 153-рэ,\n— лIагъэр — 259-рэ,\n— зызэгозытхагъэхэр —54-рэ,\n— зызэгозытхыкIыжьыгъэхэр — 57-рэ.\n— къэхъугъэр — 138-рэ,\n— лIагъэр — 211-рэ,\n— зызэгозытхагъэхэр — 30,\n— зызэгозытхыкIыжьыгъэхэр — 42-рэ.\n— лIагъэр — 227-рэ,\n— зызэгозытхагъэхэр —52-рэ,\n— зызэгозытхыкIыжьыгъэхэр — 43-рэ.\n— къэхъугъэр — 213-рэ,\n— лIагъэр — 476-рэ,\n— зызэгозытхагъэхэр —129-рэ,\n— зызэгозытхыкIыжьыгъэхэр — 133-рэ.\n— къэхъугъэр — 283-рэ,\n— лIагъэр — 493-рэ,\n— зызэгозытхагъэхэр — 132-рэ,\n— зызэгозытхыкIыжьыгъэхэр — 155-рэ.\n— къэхъугъэр — 50,\n— лIагъэр — 168-рэ,\n— зызэгозытхагъэхэр —28-рэ,\n— зызэгозытхыкIыжьыгъэхэр — 22-рэ.\n— къэхъугъэр — 53-рэ,\n— лIагъэр — 129-рэ,\n— зызэгозытхагъэхэр —23-рэ,\n— зызэгозытхыкIыжьыгъэхэр — 21-рэ.\nКъэхъухэрэм нахьи зидунай зыхъожьыхэрэм япчъагъэ нахьыбэ зэрэхъугъэм еплъыкIэу фыряIэм фэгъэхьыгъэу нэбгы-\nрэ заулэмэ гущыIэгъу тафэхъугъ.\nСхьатбый, илъэс 50 ыныбжь:\n— Непэ къэралыгъор ныбжьыкIэхэм IэпыIэгъу къафэхъу нахь мышIэми, сабыибэ къэзыгъэхъун гухэлъ зиIэу ахэтыр макIэ. НыбжьыкIэхэр къэзэрэщэгъэхэ къодыеу зэхэкIыжьых. ЩыIэныгъэр нахь къин зэрэхъугъэр ащ ылъапсэу сэлъытэ. Ащ дакIоу, уз зэфэшъхьафхэм апкъ къикIыкIэ зидунай зыхъожьыхэрэм япчъагъи хэпшIыкIэу хэхъо. Джы непэ ахэм коронавирусри къахэхьагъ. ГухэкI нахь мышIэми, зыныбжь хэкIотагъэхэм адакIоу ныбжьыкIэхэм ащыщыбэхэми мы узыр къапэхьэ, ащ илIыкIырэри макIэп. Арышъ, пстэуми тызфэсакъыжьын, типсауныгъэ тылъыплъэн фае. Тинеущырэ мафэ лъызыгъэкIотэщт сабый цIыкIоу къэхъухэрэм япчъагъэ нахьыбэныр пстэуми зэдытиIоф.\n— НыбжьыкIэхэм псэупIэ, IофшIапIэ зэрямыIэм къыхэкIыкIэ гумэкIыгъуабэхэм непэ яуалIэх. ИпотекэкIэ фэтэр зыщэфыгъэ унэгъо ныбжьыкIэми ихахъо инахьыбэр банкым ретыжьы. РыпсэунымкIэ ахъщэу къыфанэрэр мэкIэ дэд. Ащ зэшъхьэгъусэхэр бэхэм арегъэгупшысэх. Сабый уиIэныр дэгъу, насыпыгъ, ау ар зэрэпIыгъыщтми уегупшысэн фае. ХэкIыпIэ зымыгъотыхэрэр жьэу зэхэкIыжьых. Сабый зиIэхэм къэралыгъор IэпыIэгъу къафэмыхъоу щытэп, ау непэ псэупIэхэм ауасэ лъэшэу зэрэдэкIоягъэм бэхэр егъэгумэкIых. Фэтэр зыщэфыщт унагъом сомэ миллион заулэ IэкIэлъын фае. Ар зыфызэшIокIырэр зырыз. Мы Iофым нэмыкIэу, зидунай зыхъожьыхэрэм япчъагъи лъэшэу зэрэдэкIоягъэм сэ сшъхьэкIэ сегъэгумэкIы. ЫпэкIэ щыIэгъэ узхэм кIэхэр къахэхъуагъ. Ахэм арылIыкIырэр бэ. Арышъ, нэбгырэ пэпчъ игъом заригъэуплъэкIун, ипсауныгъэ лъыплъэн фае.\nПредыдущая Адыгэ Республикэм ыкIи Пшызэ шъолъыр ащыпсэурэ быслъымэнхэм афэкIо\nСледущая Сымаджэхэм къахэхъо


ЦIыфхэмкIэ Iэзэгъунэу | АДЫГЭ ДУНАЙ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АиФ Адыгея\nУрысые Федерацием и Президентэу Владимир Путиныр Санкт-Петербург ипредприятиеу «Герофарм» щыIагъ, Iэзэгъу уцхэр цIыфхэм зэраIэкIагъахьэхэрэм епхыгъэ IофыгъохэмкIэ зэхэсыгъор мыщ щызэрищагъ. Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат ащ хэлэжьагъ.\nЗэхэсыгъом хэлажьэхэрэр цIыфхэм Iэзэгъу уцхэр аIэкIэгъэхьэгъэнхэмкIэ Iофыгъоу къэуцухэрэм, ахэм фашIэ яIэным гъунэ зэрэлъафырэм, Федерацием ишъолъыр зэфэшъхьафхэм Iэзэгъу уцхэр къызэращэфыхэрэм, фэгъэкIотэныгъэ зиIэхэм Iэзэгъу уцхэр аIэкIэгъэхьэгъэнхэм анахьэу анаIэ зэрэтырагъэтын фаем атегущыIагъэх. Псауныгъэм икъэухъумэнкIэ министрэу Вероника Скворцовамрэ Ивановскэ хэкум игубернаторэу Станислав Воскресенскэмрэ зэхэсыгъом къыщыгущыIагъэх.\nЗэIукIэгъур къызэIуихызэ, Владимир Путиным хэгъэгум щыпсэухэрэм ящыкIагъэм фэдизэу Iэзэгъу уцхэр аIэкIэгъэхьэгъэнхэмкIэ пшъэрылъ шъхьаIэу щытхэм къэзэрэугъоигъэхэм анаIэ тыраригъэдзагъ. Илъэс къэс къэралыгъом ибюджет щыщ сомэ миллиард 380-м ехъур Iэзэгъу уцхэм апэIуегъахьэ.\n«Мылъкур акъылыгъэ хэлъэу агъэфедэмэ, цIыфхэм Iэзэгъу уцхэм ахъщэу апэIуагъахьэрэр ащ нахь макIэ ешIымэ тшIэн фае, — къыIуагъ Владимир Путиным. — Анахь шъхьаIэр зыщыпсэухэрэ чIыпIэм емылъытыгъэу цIыфхэм ящыкIэгъэ IэпыIэгъур агъотыныр ары».\nУрысые Федерацием и Президент агу къызэригъэкIыжьыгъэмкIэ, Iэзэгъу уцхэр зэраIэкIагъахьэхэрэм иIофыгъо мэкъуогъум щыIэгъэ зэхэсыгъоми щытегущыIэгъагъэх, шъолъырхэм япащэхэр а Iофыгъом тегущыIэнхэу джырэ зэхэсыгъом къырагъэблэгъагъэх. «Ащ фэдэу тызкIызекIуагъэр Федерацием ишъолъырхэм цIыфхэм Iэзэгъу уцхэр аIэкIэгъэхьэгъэнхэмкIэ нахьыбэу пшъэдэкIыжь ахьышъ ары», — къыхигъэщыгъ къэралыгъом ипащэ.\nФэгъэкIотэныгъэ зиIэхэм Iэзэгъу уцхэр аIэкIэгъэхьэгъэнхэм епхыгъэ Iофыгъом Владимир Путиныр зэхэсыгъом шъхьафэу къыщыуцугъ. МыщкIэ системэу щыIэм шIогъэшхо къымытэу Урысые Федерацием и Президент ылъытагъ, фэгъэкIотэныгъэ зиIэхэм ярегистрэ изэхэгъэуцон хэбзэ икъу хэлъхьэгъэн фаеу къыIуагъ.\nХэгъэгум ифармакологие хэхъоныгъэ егъэшIыгъэным мэхьанэшхо зэриIэр къыхигъэщызэ, Урысые Федерацием и Президент непэ зэхэсыгъор зыщыкIорэ предприятием гъэхъагъэу иIэхэм къатегущыIагъ. «ПроизводствакIэр зэратIупщыгъэр шъоущыгъу узыр зиIэхэмкIэ (блэкIыгъэ илъэсым нэбгырэ миллиони 4,5-рэ фэдиз ащ ыгъэгумэкIыщтыгъ) хъугъэ-шIэгъэшхощт», — хигъэунэфыкIыгъ Владимир Путиным.\nТихэгъэгу щыпсэухэрэм ящыкIагъэм фэдиз инсулиныр мы заводым къыдигъэкIынэу рахъухьэ.\n«ЦIыфхэм ящыIакIэрэ ягъашIэрэ зыкъягъэIэтыгъэныр хэгъэгум хэхъоныгъэ ышIынымкIэ пшъэрылъ шъхьаIэхэм зэращыщыр джыри зэ хэзгъэунэфыкIы сшIоигъуагъ. А пшъэрылъхэм язэшIохын ары анахьэу тынаIэ зытедгъэтын фаер, типроектхэри, типрограммэхэри зытегъэпсыхьэгъэн фаехэр цIыфхэр ары», — хигъэунэфыкIыгъ Владимир Путиным.\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат зэхэсыгъом икIэуххэм къатегущы-Iэзэ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, илъэс къэс Iэзэгъу уцхэм апае ахъщэу Адыгеим къащыфатIупщырэм хэхъо зэпыт, федеральнэ гупчэм пшъэрылъэу къафишIыхэрэр зэкIэ агъэцакIэх.\n«Iэзэгъу уцхэр аIэкIэгъэхьэгъэнхэмкIэ хэгъэгум системэу щагъэфедэрэм шIуагъэу къытырэм зыкъегъэIэтыгъэнымкIэ, хэгъэгум Iэзэгъу уцхэр нахьыбэу къыщыдэгъэкIыгъэнхэмкIэ къэралыгъом ипащэ пшъэрылъ заулэ къыгъэуцугъ. Адыгэ Республикэм псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ и Министерствэ къыщэфырэ Iэзэгъу уцхэм япроцент 71-р Урысыем къыщыдагъэкIы. 2016-рэ илъэсым ар зэрэхъущтыгъэр процент 44-рэ. ЯщыкIэгъэ Iэзэгъу уцхэр аIэкIэмыхьэхэ зыхъукIэ сымаджэхэм къяхъулIэщтыр тэ дэгъоу къыдгурэIо ыкIи Iэзэгъу уцхэр цIыфхэм икъоу аIэкIэгъэхьэгъэнхэм лъэшэу тапэкIи тынаIэ тедгъэтыщт», — хигъэунэфыкIыгъ КъумпIыл Мурат.\nХэгъэгум ипащэ 2019-рэ илъэсым щылэ мазэм и 1-м къыщегъэжьагъэу орфаннэ узхэм агъэгумэкIыхэрэм Iэзэгъу уцхэр аIэкIэгъэхьэгъэнхэмкIэ полномочиехэм ащыщхэр нэмыкIхэм афэгъэзэгъэнхэу унашъо зэришIыгъэм шъолъырхэмкIэ мэхьанэшхо зэриIэр Адыгеим и ЛIышъхьэ хигъэунэфыкIыгъ. Республикэм ибюджет ащ сомэ миллион 84,3-рэ къыфигъэнэжьыщт.\nРеспубликэм щыпсэухэрэм Iэзэгъу уцхэр икъоу аIэкIэхьэнхэм Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ренэу гъунэ лъефы. ФэгъэкIотэныгъэ зиIэ уасэхэмкIэ Iэзэгъу уцхэр Адыгеим щаIэкIагъахьэх, аптекэхэри ащ бэу итых. ЦIыфхэм ящыкIэгъэ дэдэу щыт Iэзэгъу уцхэм анахьыбэ дэдэмкIи ахъщэ тегъахъоу афашIын алъэкIыщтыр республикэм щагъэнэфагъ. Псауныгъэр къызэраухъумэрэм лъыплъэрэ Федеральнэ къулыкъум къызэритыгъэмкIэ, 2018-рэ илъэсым ибэдзэогъу цIыфхэм ящыкIэгъэ дэдэу щыт Iэзэгъу уцхэм гурытымкIэ Адыгеим проценти 7 тегъахъоу щафашIыгъэр, зэрэ Урысыеу зыпштэкIэ, ар процент 23-рэ мэхъу.\nХэгъэгум и Президент пшъэрылъэу афишIыгъэхэр уцхэм якъэщэфынкIэ бюджет мылъкур акъылыгъэ хэлъэу гъэфедэгъэнми алъэIэсы. Мы лъэныкъомкIэ Адыгеим Iофхэр зыпкъ итэу щызэхащэх. Республикэм Iэзэгъу уцхэр къыщэфыхэ зыхъукIэ аукционхэр зэхещэх, ахэм яшIуагъэкIэ сомэ миллион 68-рэ фэдиз кIиугъоен ылъэкIыгъ. А мылъкур Iэзэгъу уцхэмрэ медицинэ пкъыгъохэмрэ нахьыбэу къызIэкIэгъэхьэгъэнхэм апэIуагъэхьагъ.\n2016-рэ илъэсым Адыгеим ибюджетхэм къахэкIыгъэ сомэ миллион 810,9-р, 2017-рэ илъэсым — сомэ миллион 841,9-р, 2018-м — сомэ миллион 867-р Iэзэгъу уцхэм якъэщэфын апэIуагъэхьагъ.


Къуаджэхэм ащэкIо — Адыгэ макъ\n— Адыгэ Республикэм и Премьер-министрэу КъумпIыл Муратэ зэхэщэн IофыгъохэмкIэ ишIуагъэ къытегъэкIы, — къытиIуагъ Лъэпкъ театрэм ихудожественнэ пащэу Шъхьэлэхъо Светланэ. — Чылэхэм адэсхэм культурэм иунэхэм тащыIокIэ. Спектаклыр къызаухыкIэ ащ еплъыкIэу фыряIэр, зэригъэгупшысагъэхэр зэхахьэм къыщаIуатэх.\nПэрэныкъо Чэтибэ ипьесэ техыгъэ спектаклыр ТхьакIумэщэ Налбый ыгъэуцугъ. Тинепэрэ гумэкIыгъохэм ар афэгъэхьыгъ. Гъобэкъуае спектаклыр къызыщагъэлъагъом ыуж зэхахьэм къыщыгущыIагъэх СтIашъу Юрэ, Къэзэнэ Юсыф, СтIашъу Майор, Мэджэджэ Мэдин, СтIашъу Вячеслав, СтIашъу Аскэр, Пэрэныкъо Чэтибэ, Тутарыщэ Людмилэ, нэмыкIхэри. Гъобэкъуае щыкIогъэ спектаклым еплъыгъэу, филологие шIэныгъэхэмкIэ докторэу, Урысыем итхакIохэм я Союз хэтэу Мамый Руслъан зэрилъытэрэмкIэ, литературэм и Илъэс Урысыем зэрэщыкIорэр нахь дэгъоу къызыфэдгъэфедэн фае. ПIуныгъэм ехьылIэгъэ спектаклэхэу Лъэпкъ театрэм щагъэуцугъэхэр тикъуаджэхэм ащыпсэурэмэ ящыкIагъэх.\nСпектаклэу «О, си Тхь, къысфэгъэгъу!» зыфиIорэр гъэтхапэм и 11-м Инэм, и 13-м Очэпщые, и 14-м Адыгэкъалэ къащагъэлъэгъонэу щыт. Аскъэлае непэ щеплъынхэ алъэкIыщт.\nСурэтыр спектаклым къыщытетхыгъ.\nПредыдущая Композиторым ишIэжь зэхахь\nСледущая Натхъо Бибарс тегъэгушIо


Адыгеим икъушъхьэхэр дахэх — Адыгэ макъ\nАдыгеим икъушъхьэхэр дахэх\nРедактор 28.09.2020 28.09.2020 КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nАдыгеим икъушъхьэхэм афэгъэхьыгъэ къэгъэлъэгъонэу республикэм щыкIуагъэм Къыблэ шъолъырым, Темыр Кавказым, Москва ясурэтышIхэр хэлэжьагъэх.\nРеспубликэм культурэмкIэ и Министерствэ, Адыгеим культурэмкIэ и Министерствэ исурэт къэгъэлъэгъуапIэ Iофтхьабзэр зэхащагъ.\nАдыгэ Республикэм икъэралыгъо программэу культурэм хэхъоныгъэхэр ышIынхэм къыхиубытэрэ Iофыгъохэр щыIэныгъэм щыпхыращых. Адыгеим икъушъхьэхэм яхьылIэгъэ къэгъэлъэгъоныр Адыгеим икъэралыгъо гъэпсыкIэ илъэси 100 зэрэхъурэм фэгъэхьыгъ.\nТыкъызэуцухьэрэ дунаим идэхагъэ тхакIохэм сыд фэдизырэ къыраIотыкIыгъэми, ягупшысэхэр жъы хъухэрэп. СурэтышIхэр тхакIохэм янэкъокъухэу къатIорэп, ау яIофшIагъэ уеплъы зыхъукIэ, зэгъэпшэнхэр пшIыхэ пшIоигъоу ухэщэтыкIы.\nМыекъопэ районым ит къушъхьэхэм яплъыхэзэ, сурэтхэр ашIыгъэх. Гъозэрыплъэ, Лэгъо-Накъэ, зекIо-зыгъэпсэфыпIэу «Ошъутенэм», нэмыкIхэм сурэтышIхэр ащыIагъэх. «Пленэр» зыфиIорэ шIыкIэм тетэу тыкъэзыуцухьэрэ дунаим щыщ чIыпIэхэр сурэтышIхэм яIэпэIэсэныгъэкIэ къагъэлъэгъуагъэх.\nСурэт къэгъэлъэгъуапIэу Мыекъуапэ дэтым щыкIогъэ зэхахьэр Адыгэ Республикэм исурэтышIхэм я Союз итхьаматэу Елена Абакумовам пэублэ гущыIэкIэ къызэIуихыгъ. Краснодар краим, Къэрэщэе-Щэрджэсым, Адыгеим, нэмыкIхэм ясурэтышIхэр Мыекъопэ районым щыкIогъэ Iофтхьабзэм чанэу зэрэхэлэжьагъэхэр, ягуетныгъэкIэ щысэшIу къызэрагъэлъэгъуагъэр Е. Абакумовам къыIуагъ, къэгъэлъэгъоным изэхэщакIохэм зэрафэразэр къыхигъэщыгъ.\nАдыгэ Республикэм культурэмкIэ иминистрэ игуадзэу, Урысыем, Адыгеим, Ингушетием культурэмкIэ язаслуженнэ IофышIэу ШъэуапцIэкъо Аминэт зэхахьэм къыщиIуагъ къэгъэлъэгъоным лIэужхэр зэрэзэфищэхэрэр.\n— СурэтышIхэм нэкIубгъохэр кIэу искусствэм къыщызэIуахых, яIэпэIэсэныгъэ тегъэгушIо, — хигъэунэфыкIыгъ А. ШъэуапцIэкъом.\nСурэтышIхэм яIофшIэнэу Мыекъопэ районым щыкIуагъэм пэщэныгъэ дызэрихьагъ Адыгэ Республикэм культурэмкIэ и Министерствэ иотдел ипащэу, Адыгеим культурэмкIэ изаслуженнэ IофышIэу Шэуджэн Бэлэ.\n— Сурэт дахэхэр шъушIыгъэх, щыIэныгъэр зэрэшъулъэгъурэ шIыкIэр искусствэм къыщыжъугъэлъэгъуагъ. Шъолъырхэм къарыкIыгъэхэм тафэраз. Ядэжьхэм агъэзэжьмэ, Адыгеим щалъэгъугъэр искусствэр зышIогъэшIэгъонхэм, яныбджэгъухэм къафаIотэжьы тшIоигъу, — къыIуагъ Шэуджэн Бэлэ.\nСурэт къэгъэлъэгъуапIэм ипащэу, культурэм щыцIэрыIоу Бырсыр Абдулахь псэ зыпыт зэIукIэгъухэм мэхьэнэ ин аритыгъ. СурэтышIхэм яшIэныгъэ хагъэхъонымкIэ къэгъэлъэгъоныр зыгъэсапIэ афэхъугъэу ылъытагъ.\nСурэтышIхэу Дугъ Айтэч, Шыко Лейлэ, Сергей Шульгиныр, нэмыкIхэри зэхахьэм къыщыгущыIагъэх.\n— Адыгеим икъушъхьэхэр дахэх, сурэтхэри дахэ хъугъэх, культурэмкIэ Министерствэм «тхьашъуегъэпсэу» есIожьы сшIоигъу, — игупшысэхэм тащигъэгъозагъ Къэрэщэе-Щэрджэсым къикIыгъэ пшъашъэу Шыко Лейлэ. — Тыкъырагъэблагъэмэ, сигуапэу джыри Адыгеим сыкъэкIощт.\nЗэлъашIэрэ археологэу Тэу Аслъан, Дунэе Адыгэ Хасэм хэтэу МэщфэшIу Нэдждэт, сурэтышI цIэрыIохэу Эдуард Овчаренкэм, Хъуажъ Рэмэзан, нэмыкIхэм къэгъэлъэгъоныр ашIогъэшIэгъонэу къэбархэр къаIотагъэх.\nСурэтышIхэм шъо зэфэшъхьафхэр зэрагъэфедэхэрэм Э. Овчаренкэр лъыплъагъ. Хъуажъ Рэмэзан анахьэу къыхигъэщыгъэр къушъхьэхэм жьыр къащэзэ, псэ зыпыт чъыгхэм ятеплъэ сурэтышIхэм IупкIэу къагъэлъэгъон зэралъэкIыгъэр ары.\nКъушъхьэм удэкIоеным фэшI ныбджэгъу шъыпкъэхэр уигъусэнхэ зэрэфаери сурэтышIхэм язэфэхьысыжьхэм къащыхагъэщыгъ.\nАдыгэ Республикэм искусствэхэмкIэ иколледж иеджакIо-\nхэр ашIогъэшIэгъонэу къэгъэлъэгъоным еплъыгъэх, сурэтышIхэм гущыIэгъу афэхъугъэх.\nТикъушъхьэхэм ятеплъэ, щыIэныгъэм чIыпIэу щыряIэм афэгъэхьыгъэ сурэтхэр лъэгъупхъэх, тарихъым шIукIэ къыхэнэжьыщтых. Ащ фэдэ Iофтхьабзэхэр зэхэщакIохэм лъагъэкIотэнхэу афэтэIо.\nПредыдущая 3925 kişide tesbit edildi\nСледущая ЯIэпэIэсэныгъэ хагъэхъо зэпыт


Гум къинэжьыщт зэIукIэгъухэр | Адыгэ Макъ\nКIэлэцIыкIухэр ыкIи Iэтахъохэр зычIэсхэ социальнэ унэу «Джэныкъу» зыфиIорэм щыIэ сабыйхэр нэжъ-Iужъхэм яхьэкIагъэх, къафагъэхьазырыгъэ къэгъэлъэгъоным рагъэплъыгъэх.\nАдыгэ Республикэм IофшIэнымкIэ ыкIи социальнэ хэхъоныгъэмкIэ иминистрэ иапэрэ гуадзэу Ирина Ширинам къызэриIуагъэмкIэ, шышъхьэIум и 1-м къыщыублагъэу социальнэ проектэу «ЛIэужхэм язэдэгущыIэн» зыфиIорэр Адыгеим щагъэцэкIэнэу рагъэжьагъ.\n— Проектым пшъэрылъ шъхьаIэу иIэр сабый цIыкIоу «Джэныкъом» чIэсхэмрэ унэ-\nинтернатым щыпсэухэрэмрэ зэIукIэнхэр, гущыIэгъу зэфэхъунхэр ары, — къыIуагъ Ирина Ширинам. — Непэрэ Iофтхьабзэр проектым егъэжьапIэ фэхъу, тапэкIи зэIукIэгъухэр редгъэкIокIынхэ гухэлъ тиI.\nНы-тыхэр зышъхьащымыт кIэлэцIыкIухэмрэ зизакъоу къэнэгъэ нэжъ-Iужъхэу интернатым чIэсхэмрэ илъэсым къыкIоцI мыщ фэдэ зэIукIэгъу фабэхэр афызэхащэщтых. ЛIэужхэр нахь зэпэблагъэхэ хъунхэм, зэкIэрысынхэм, ягукIэгъуныгъэ зэпагъохыжьыным ахэр фэIорышIэщтых.\nКIэлэцIыкIухэм Iофтхьабзэм зэрифэшъуашэу зыфагъэхьазырыгъ. Усэ цIыкIухэр, орэдхэр, къэшъо зэфэшъхьафхэр нэжъ-Iужъхэм къафашIыгъэх, агъэчэфыгъэх. Нэужым сабыйхэм ежь-ежьырэу ашIыгъэ сурэтхэр интернатым къыратыгъэх. МэфэкI мафэр афызэхэзыщэгъэ сабыйхэм интернатым чIэсхэр зэрафэразэхэр араIуагъ, гущыIэ фабэхэр апагъохыгъэх. Къэгъэлъэгъоныр лъэшэу ашIогъэшIэгъон зэрэхъугъэр, орэдхэм зэрадежъыущтыгъэхэр ягущыIэ къыщыхагъэщыгъ.\nУнэ-интернатым чIэсхэри сабыйхэм яжагъэх. Ахэм аIэшъхьитIукIэ ахъыгъэ нэпэеплъ цIыкIухэмрэ шIухьафтынхэмрэ хьэкIэ лъапIэхэм аратыгъэх. Мыщ фэдэу гум къинэжьыщт зэIукIэгъухэр джыри тапэкIэ зэрэщыIэщтхэм бгъуитIури ыгъэгушIуагъэх.


Бэрэ тызэжэгъэ тхылъ — Голос Адыга\nБэрэ тызэжэгъэ тхылъ\nРедактор 11.12.2019 КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nГуманитар ушэтынхэмкIэ Адыгэ республикэ институтэу КIэрэщэ Тембот ыцIэ зыхьырэм ижъырэ адыгэ орэдхэр зыдэт тхылъыр къыдигъэкIыгъ.\nIорыIуатэхэмкIэ отделым, пащэр филологие шIэныгъэхэмкIэ докторэу, Урысыем ижурналистхэм я Союз хэтэу Цуекъо Нэфсэт зэхигъэуцогъэ тхылъым къыщыхаутыгъэ орэдхэм яхьылIэгъэ къэбархэм уагъэгъуазэ. Лъэпкъым ищыIэныгъэ къырыкIуагъэр, адыгабзэм ибаиныгъэ орэдхэм къаIуатэ.\nТарихъ, лIыхъужъ, гъэлъэпIэ, шIулъэгъуныгъэ, сэмэркъэу орэдхэр, гъыбзэхэр, нарт пщыналъэхэр, фэшъхьафхэри тхылъым дэбгъотэщтых.\nУсэхэм нотэхэр ягъусэх. Орэдхэм якъэхъукIэ, гупшысэу ахэлъыр тхылъыр зэхэзыгъэуцуагъэхэм зэфахьысыжьыгъэх. Анахь шIушIагъэхэм ахэтлъытэрэр орэд пэпчъ ехьылIэгъэ къэбархэр къызэраугъоигъэхэр ары. «Адыиф», «ЩырытIым», «ОщнэIу зау», нэмыкI орэдхэри ансамблэхэм къаIохэу зэхэтэхых, ау орэдхэм яхьылIэгъэ хъугъэ-шIагъэхэр цIыфхэм икъоу ашIэхэрэп.\nАдыгэхэм яфольклор бай дэд. Гуманитар ушэтынхэмкIэ Адыгэ республикэ институтэу КIэрэщэ Тембот ыцIэ зыхьырэм ипащэу ЛIыIужъу Адамэ къызэрэтиIуагъэу, орэдишъэ пчъагъэ къаугъоижьыгъ. Пэсэрэ орэдхэр цIыфхэм алъыгъэIэсыгъэнхэмкIэ рагъэжьэгъэ Iофыр лъагъэкIотэщт.\nАнсамблэхэм, артистхэм пэсэрэ орэдхэр къаIонхэм фэшI тхылъыр IэпыIэгъу афэхъущт. ЯщыкIэгъэ литературэр щыIэ зэрэхъугъэм шIуагъэ къызэрихьыщтым щэч хэлъэп.\nРагъэжьэгъэ Iофыр лъызыгъэкIотэнхэ зылъэкIыщтхэ шIэныгъэлэжьхэр, искусствэм иIофышIэхэр, кIэщэкIо дэгъухэр тиIэх.\nIофшIэным фэгъэхьыгъэ орэдымкIэ тхылъым уеджэнэу еогъажьэ.\nФэIо-фэшIэ орэдхэр, кIэпщэ, нысэщэ орэдхэр ащ къыкIэлъэкIох. Орэд пэпчъ къэIокIэ хэхыгъэ иI. Шъузыщэ, нысэищ, кушъэ орэдхэм, фэшъхьафхэм уяджэзэ, щыIэныгъэм ахэр зэрэщызэхэтхыхэрэр къыдэолъытэ.\nБэрэ тызэжэгъэ тхылъыр къызэрэдагъэкIыгъэм ишIуагъэкIэ лъэпкъ искусствэм хэхъоныгъэхэр ышIыщтых.\nАдыгэ лъэпкъым утегущыIэ зыхъукIэ, нартхэм япщыналъэхэм, лIыхъужъ орэд-\nхэм нахьыбэрэ уядэIу пшIоигъо охъу. Хъымыщыкъо Пэтэрэз, Орзэмэс, Сэтэнае, Лащынэ яхьылIэгъэ орэдхэр, нэмыкIхэри гум къегущыIыкIых.\nЛъэпкъэу узыщыщым къыкIугъэ гъогур орэдым щызэхэпхызэ, щыIэныгъэр нахьышIоу къызэрэбгурыIощтым упылъ. Лiыхъужъ орэдхэр егъашIи жъы хъущтхэп. «ОщнэIу заом», Къоджэбэрдыкъо Мыхьамэт фэгъэхьыгъэм, «Тыгъужъыкъо Къызбэч иорэд», фэшъхьафхэм щыIэныгъэм чIыпIэу щыряIэм гукIэ къыфэбгъэзэжьмэ, орэдым пIуныгъэ мэхьанэу иIэм уасэу фэпшIырэм зыкъеIэты.\nТхьаусыхэ, гъыбзэ, сэмэркъэу орэдхэри щыIэныгъэм къыхахыгъэх. Тхылъыр зэхэзыгъэуцуагъэхэм орэдхэр къэзыугъоижьыгъэхэм, орэдыIохэм, пщынаохэм, шыкIэпщынаохэм, нэмыкIхэм ацIэхэр къыраIох.\nИтеплъэ къыщегъэжьагъэу тхылъыр сурэтхэмкIэ гъэкIэрэкIагъэ. Абыдэ Къэсэй, Абыдэ Хьис, Бэусэ Даутэ, Хьэпэе Махьмудэ, ХьэдэгъэлIэ Аскэр, Шыу Щэбанэ, Бэрэтэрэ Хьабидэт, Кобл Лыу, нэмыкIхэм яхьылIэгъэ къэбархэр хьакIэщхэм ащыкIохэрэ зэхэсыгъохэм, пчыхьэзэхахьэхэм нахьыбэрэ ащызэхэтхынхэу тэгугъэ.\nОрэдыIо купхэу «Уджым», «Ащэмэзым», «Жъыум», «Нартшъаом», нэмыкIхэм ижъырэ орэдхэр агъэжъынчых, пщыналъэхэр зэхытагъэхых.\nОрэдыр щыIэныгъэм щыщ. Уахътэр псынкIэу лъэкIуатэми, лъэпкъ шIэжьыр жъы хъурэп. Цуекъо Нэфсэт зипэщэ отделым IофшIэнышхо ыгъэцэкIагъ, тигъэзетеджэхэм ацIэкIэ «тхьашъуегъэпсэу» тхылъым Iоф дэзышIагъэхэм ятэIожьы.\nАдыгэ гущыIэхэм ямэхьанэ къизыIоты-кIырэ гущыIалъэу тхылъым икIэух къыщыхаутыгъэр зыпэпшIын щыIэп. Пэсэрэ гущыIэхэм ямэхьанэ къызэIуехы, непэрэ щыIэкIэ-псэукIэм щыпшIыхэрэ гупшысэхэм уакъыхещэ.\nИлъэс 54-кIэ узэкIэIэбэжьмэ, ижъырэ адыгэ орэдхэр зыдэт тхылъыр Шыу Щэбанэ Мыекъуапэ къыщыдигъэкIыгъагъ. Гуманитар ушэтынхэмкIэ республикэ институтыр илъэс 90-рэ зэрэхъурэм фэгъэхьыгъэу къыхэутыгъэ тхылъэу тыкъызытегущыIэрэм къыкIэлъыкIощтхэ тхыгъэхэм, зэфэхьысыжьхэм цIыфхэр къяжэх. Адыгэ лъэпкъэу дунаим щитэкъухьагъэу псэурэм итарихъ, шэн-хабзэхэр нахьышIоу тшIэнхэм, лъэпкъ искусствэм зедгъэушъомбгъуным афэшI ащ фэдэ тхылъхэр тищыкIагъэх. Адыгабзэм изэгъэшIэн, игъэфедэн ахэр фэIорышIэщтых.\nПредыдущая В Адыгее инвесторам будут компенсировать затраты на строительство газовых заправок\nСледущая Лъэпкъхэм якультурэ фэгъэхьыгъагъ


15:50 - 13.04.2019\nТаущтэу мыхэр зэпхыгъэха, сыд фэдэ лъэубэкъуа сабыйIыгъхэм непэ ашIын фаер адыгабзэм ихэхъоныгъэ дэлэжьэнхэм пае – мыхэм ыкIи нэмыкI упчIабэхэм бэмышIэу тегущыIагъэх Кощхьэбэ кIэлэцIыкIуIыгъыпIэм щылажьэхэрэмрэ Кощхьэблэ районым и «Адыгэ хасэ» итхьаматэу НэпшIэкъуй Аминрэ.\nЫпэ рапшIэу, гущыIэр зэратыгъэр сабыеу, кIэлэцIыкIуIыгъыпIэм щеджэхэрэр арых. Адыгэ орэдхэр, гущыIэжъхэр, хырыхыхьэхэр, IурыIупчъэхэр ахэм зэгъэфагъэу къаIуагъ, усэкъеджэными зэрэфэкъулайхэр къырагъэлъэгъукIыгъ. УхэткIи, ащ фэдэ къэгъэлъэгъоным угу димыхын ылъэкIыныеп! Ары, пстэуми апэу, НэпшIэкъуй Амин игущыIэ сабыйIыгъхэм зэрафэразэр къызкIыхигъэщыгъэр. Ауми унэ кIоцIым игъусэу ныдэлъфыбзэр сабыйхэм къазщыIунэн ылъэкIыщтыр кIэлэцIыIыгъыпIэр арэу зэрэщытым хасэм ипащэ къыкIигъэтхъыгъ:\n- Аукъодыеу непэ республикэм иIэшъхьэтет кIэщакIо зыфэхъугъэ IофтхьэбзэшIухэр Адыгеим икIэлэцIыкIуIыгъыпIэхэм щызэшIуахырэп, – къыхигъэщыгъ ащ. - Сабыйхэм апае адыгабзэкIэ тхыгъэ тхылъ гъэшIэгъонхэр къыдэгъэкIыгъэнхэм, къэгъэлъэгъон цIыкIухэр зэхэщэгъэнхэм непэ хабзэм ынаIэшхо тырегъэты. Тисабыйхэм япIун-лэжьын зыпэкIэкIхэрэм шъори шъуащыщ. Арышъ, шъунаIэ тет зэпыт сшIоигъу тыбзэ тисабыйхэм аIулъхьэгъэнымкIэ.\nФэдэ лъэIум изэшIохынкIэ алъэкI къызэрамыгъэнэщтымкIэ сабыйIыгъхьэм яхьакIэ къа-гъэгугъагъ. Ау мы Iофыгъом унагъори, «урамри» къызэрэхэлэжьэнхэ фаем ыгугъу къашIыгъ.\nАщ фэшъхьафэу зэIукIэм хэлэжьагъэхэр ижъырэ адыгэ пIуныгъэ-гъэсэныгъэм иамалхэр непэрэ мафэм щыбгъэфедэн зэрэплъэкIыщт шIыкIэм, ны-тыхэр ясабыйхэмкIэ апэрэ щысэшIоу зэрэщытын фаем ыкIи фэшъхьаф упчIэ гъэшIэгъонхэм атегущыIагъэх, зэзэгъыныгъи зэдагъотыгъ. ИегъэжьапIэ фэдэу ухыпIэ Iофтхьабзэм фэхъугъэр сабый цIыкIухэм якъэгъэлъэгъон. Ыпэм фэдэу ащи щыс пстэури ыгъэгушIуагъ - Iэгу тео ма-къэм бэрэ кIэлэцIыкIуIыгъыпIэм зыкъыщиIэтыгъ.


«ШIэжьым ишэф остыгъ» — Адыгэ макъ\nМы мафэм Хэгъэгу зэошхом хэкIодагъэхэр агу къагъэкIыжьых, яшIэжь агъэлъапIэ.\nШъыгъо-шIэжь мафэм Урысыем ыкIи IэкIыб къэралыгъохэм ащыщхэм Дунэе Iофтхьабзэу «Огненные картины войны» зыфиIорэр ащыкIуагъ. Хэгъэгу зэошхом хэлэжьэгъэ дзэкIолIхэр зэрэныбжьыкIагъэхэр, ахэм анахьыбэм гурыт еджапIэхэр къаухыгъэ къодыеу зэрэщытыгъэр ары анахьэу къыхагъэщыгъэр.\nХэгъэгу зэошхом хэкIодагъэхэм яшIэжь агъэлъэпIэныр, зыщыпсэухэрэ чIыпIэм ТекIоныгъэшхом икъыдэхын иIахьэу хилъхьагъэр зэрагъэшIэныр ары пшъэрылъ шъхьаIэу зэхэщакIохэм яIэр.\nХэгъэгу зэошхом щыфэхыгъэхэм язэхэт саугъэтэу Мыекъуапэ итемыр лъэныкъокIэ щыIэм мэкъуогъум и 21-м пчыхьэм сыхьатыр 9-м волонтерхэр ыкIи республикэм щыпсэухэрэр къекIолIагъэх, хэкIодагъэхэм зы такъикърэ афэшъыгъуагъэх ыкIи шэф остыгъэхэр хагъэнагъэх.\nАдыгэ Республикэм гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ и Министерствэ, Урысые политическэ партиеу «Единэ Россиемрэ» Урысые общественнэ движениеу «ТекIоныгъэм иволонтерхэр» зыфиIорэм и Адыгэ ишъолъыр къутамэрэ Iофтхьабзэм кIэща-\nПредыдущая Псэм псэ пагъохы\nСледущая Адыгеим щыкIорэ семинарыр


Шъолъырхэм хэхъоныгъэхэр ашIынхэм фытегъэпсыхьагъ — Адыгэ макъ\nШъолъырхэм хэхъоныгъэхэр ашIынхэм фытегъэпсыхьагъ\nРедактор 07.06.2016 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, ЭКОНОМИКЭР\nПланированиемкIэ стратегическэ ыкIи чIыпIэ мэхьанэ зиIэ документхэм яIофыгъохэм афэгъэхьыгъэ семинар-зэхэсыгъоу мы мафэхэм зэхащагъэр зэрищагъ УФ-м и Президент иполномочнэ лIыкIоу Къыблэ федеральнэ шъолъырым щыIэм игуадзэу Владимир Гурба.Видеоконференцие шIыкIэм тетэу кIогъэ Iофтхьабзэм хэлэжьагъ УФ-м экономикэ хэхъоныгъэмкIэ и Министерствэ идепартамент ипащэу Елена Чугуевскаяр. Адыгеим ыцIэкIэ семинарым хэлэжьагъэх федеральнэ инспектор шъхьаIэу ЛIыIужъу Адамэ, Адыгэ Республикэм экономикэ хэхъоныгъэмкIэ ыкIи сатыумкIэ иминистрэу ЛIыхэсэ Махьмудэ, АР-м архитектурэмрэ къэлэгъэпсынымрэкIэ и Комитет итхьаматэу Зезэрэхьэ Азамат, профильнэ министерствэм испециалистхэр.\nФедеральнэ хэбзэгъэуцугъэу «Стратегическэ планированием фэгъэхьыгъ» зыфиIорэм епхыгъэ Iофыгъохэм, законым игъэцэкIэнкIэ гумэкIыгъоу къэуцухэрэм, нэмыкIхэм семинарым хэлэжьагъэхэр атегущыIагъэх. Мы лъэныкъомкIэ Адыгеим щызэшIуахырэм, гухэлъэу щыIэхэр гъэцэкIагъэхэ зэрэхъухэрэм къатегущыIагъ министрэу ЛIыхэсэ Махьмудэ. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, стратегическэ планированием епхыгъэ документхэр зэхэгъэуцогъэнхэмкIэ шэпхъэ-правовой актхэр 2015-рэ илъэсым Адыгеим щаштагъэх.\nЗэхэсыгъом хэлэжьагъэхэм къызэрэхагъэщыгъэмкIэ, регион пэпчъ 2030-рэ илъэсым нэс социальнэ-экономическэ хэхъоныгъэу ышIыщтым истратегиякIэ зэхигъэуцон фае. 2016-рэ илъэсым ыкIэм нэс ар гъэпсыгъэныр пшъэрылъэу щыт. Ау субъектхэм ащыщыбэр ащ фэхьазырэп, сыда пIомэ уахътэр афикъурэп. Гузэжъогъум къыхэкIыкIэ федеральнэ ыкIи региональнэ документхэр лъэшэу зэтекIынхэ алъэкIыщт. А гумэкIыгъор дэгъэзыжьыгъэнымкIэ шIэгъэн фаехэр мы уахътэм агъэнафэх. ГущыIэм пае, УФ-м и Правительствэ къыгъэхьазырыгъэ законопроектым къызэриIорэмкIэ, стратегическэ планированиемкIэ документхэм язэхэгъэуцон пылъ пIалъэр 2019-рэ илъэсым щылэ мазэм и 1-м нэс шъолъырхэм афызэкIахьанэу ары. Ащ фэдэ екIолIакIэм ишIуагъэ къызэрэкIощтыр субъектхэм ялIыкIохэм къыхагъэщы.\nЭкономикэм епхыгъэ Iофыгъохэм афэгъэзэгъэ ведомствэ-хэм япащэхэр зэхэсыгъом къыщыгущыIагъэх, мыщ еплъыкIэу фыряIэр, пшъэрылъэу зыфагъэуцужьыхэрэр къыраIотыкIыгъэх.\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу ТхьакIущынэ Аслъан унашъоу ышIыгъэм диштэу мы IофшIэныр республикэм щылъагъэкIуатэ. Стратегиер — программнэ документ шъхьаIэу щыт, пIэлъэ кIыхьэм телъытагъэу регионым социальнэ-экономическэ хэхъоныгъэу ышIыщтхэр ащ къегъэнафэх.\nПредыдущая Тхыдэжъхэм уагъэгъуазэ\nСледущая В Майкопе окажут помощь пострадавшим от дождевого паводка\nÇerkes peyniri günü yaklaştı\nВ Адыгее вместо фестиваля проведут неделю адыгейского сыра


Педагогу — Муниципальное бюджетное дошкольное образовательное учреждение «Детский сад № 4 «Чебурашка» г. Адыгейска\nГлавная | Новости | Педагогу\nРеспубликанский конкурс по реализации национального компонента\nКонкурс проводится с 1 февраля по 15 апреля 2017 года в целях содействия повышению эффективности организации учебного и воспитательного процессов, направленных на изучение языка, истории и культуры адыгов в системе дошкольного и общего образования Республики Адыгея, путем оценки качества состояния образовательных организаций, расположенных на территории Республики Адыгея.\n— «Качество организации учебного и воспитательного процессов, направленных на изучение языка, истории и культуры адыгов, в образовательной организации дошкольного образования»;\n— «Качество организации учебного и воспитательного процессов, направленных на изучение языка, истории и культуры адыгов, в образовательной организации общего образования».\nКонкурс предусматривает по три призовых места в каждой из номинаций.\nПрисвоение призовых мест осуществляется по итогам составления рейтинга Конкурсантов по итогам оценки в соответствии с настоящим Положением.\nПобедители и призеры Конкурса награждаются грамотами Министерства образования и науки Республики Адыгея.\nАдыгабзэм изэгъэшIэн тикIэлэцIыкIу IыгъыпIэм адрэ Iоф тхьабзэу щызэрахьэрэмэ ахэгъэщагъэу, аготэу комплексым щыщэу адакIо. Ащ къыдилъытэхэрэр: Ныдэлъфыбзэм изэгъэшIэнымкIэ нахь мэхьанэ ин зиIэр:\n– ныдэлъфыбзэм тIупщыгъэу кIэлэцIыкIухэр рыгущыIэнхэ алъэкIыныр;\n– гущыIэу ашIэрэм нахьыбэ хэгъэхъогъэныр, адыгабзэм играмматикэ ишапхъэхэр къыдалъытэзэ ягущыIакIэ, язэдэгущыIакIэ агъэпсыныр;\n– адыгабзэм имакъэхэр тэрэзэу зэхахынэу, IупкIэу къаIонэу, адыгабзэм инэшанэхэр къагурыIонэу, агъэфедэнэу, амыукъонэу егъэсэгъэнхэр;\n– гущыIэхэ зыхъукIэ интонацием лъыплъэнхэр, дикцием Iоф дашIэныр;\n– жанрэ зэфэшъхьафхэм нэIуасэ афэшIыгъэнхэр, тхылъыр шIу ягъэлъэгъугъэныр;\n– кIэлэцIыкIу IыгъыпIэм шIэныгъэу щагъотыгъэхэр еджэнымкIэ къашъхьэпэныр. Программэм къыделъытэ произведениеу сабыйхэм аныбжь елъытыгъэу бгъэфедэщтхэр, зэрэбгъэфедэщтхэр\n– занятие псау, занятием иIахьэу, темэу пштэрэм елъытыгъэу щытых. ФГОС-м диштэу, щыIэныгъэм илъэныкъо зэфэшъхьафхэр къыдилъытэхэзэ адыгабзэкIэ къэIуакIэу щыIэхэм нэIуасэ уафешIы.\nЛъэпкъым икультурэ, итрадициехэр к1элэц1ык1умэ яп1уныгъэ-гъэсэныгъэ щыгъэфедагъэхэмэ федэ гъэнэфагъэ къызэрихьыщтым щэч хэлъэп. Ащк1э амалэу щы1э хъугъэри мак1эп.\nАдыгэмэ шэн-хэбзэ дахэхэу ахэлъыгъэхэр, щы1эныгъэ гъогу хьылъэу къак1угъэр зыфэдэр икъу фэдизэу сабыймэ ябгъэш1эным, алъыбгъэ1эсыным, зэхябгъэш1эным пае 1офтхьэбзэ гъэнэфагъэхэр зепхьанхэ фае. Адыгэ гущы1эжъым «К1алэм ебгъэлъэгъурэр игъогу», — elo. Арышъ, лъэпкъым ишэн-хабзэхэм атетэу ц1ыфым исабыигъом щегъэжьагъэу п1уныгъэ 1офхэр дызепхьанхэ фаех.\nНахьыпэм сабыим п1уныгъэр зыщигъотыщтыгъэр ежь унагъоу къызэрыхъухьагъэр ары. Арэу щыт нахь мыш1эми, ащ ип1уныгъэ-гъэсэныгъэ ны-тыхэм, ныжъ-тыжъхэм язакъоп хэлажьэщтыгъэхэр къоджэдэсхэм а 1офым чанэу я1ахьыш1у хаш1ыхьэщтыгъ. Ижъык1э адыгэмэ, непэ фэдэу, к1элэц1ык1у 1ыгъып1эхэр я1агъэхэп. Уахътэу лъык1уатэрэм, щы1эныгъэм зэхъок1ныгъэу фэхъурэмэ, aщ к1эу къыхэхьагъэмэ к1элэц1ык1у 1ыгъып1эхэр ащыщых. Тисабыйхэм яп1ун-гъэсэныгъэк1э ахэр осэнчъэу, ш1огъабэ зыпылъхэу щытых: К1элэц1ык1у 1ыгъып1эм и1офхэр зэрэзэхищэрэм бэк1э елъытыгъ сабыеу ащ ч1эсхэм п1уныгъэ-гъэсэныгъэу агъотыщтыр зыфэдэр.\nСыд фэдэ п1уныгъэ 1офыми егъэжьап1э фэхъун фаер ныдэлъфыбзэр ары.\nК1элэц1ык1у пэпчъ ц1ыф гъэпсык1э ык1и шэн-шэпхъэ гъэнэфагъэхэр и1эхэу к1элэц1ык1у 1ыгъып1эм къэк1о: Ахэмэ ш1эныгъэм ылъэныкъок1и яухьазырныгъэ зэфэдэп. Зыр адыгабзэк1э мыдэеу мэгущы1э, ят1онэрэм ар ыш1эрэп, ящэнэрэм — адыгабзи урысыбзи зэхапхъэу егъэфедэ. А пстэур къыдэтлъытэзэ, к1элэц1ык1умэ апэрэ мафэм щегъэжьагъэу п1уныгъэ-гъэсэныгъэ гъэнэфагъэ агъотыгъэу еджап1эм зэрэк1ощтхэм фэухьазыргъэнхэм тыдэмышъхьахэу тыфэлажьэ, 1оф дэтэш1э.\nСабыймэ аныбжь елъытыгъэу, яныдэлъфыбзэ икъу фэдизэу яагъэш1эным ренэу ти1офш1эн фэтэгъэ1орыш1э. Адыгабзэк1э зэпымыоу тадэгущы1э, ежьхэри яныдэлъфыбзэк1э зэрэгущы1эщтхэм талъэплъэ. Ахэмэ жэбзэ чанрэ жэбзэ зэгъэфагъэрэ а1улъэу зэрэхъуным тына1э тетэгъэты.\nНыдэлъфыбзэ жабзэм икъулайныгъэхэр сабыймэ ягъэгъотынымк1э амалыш1оу дгъэфедэрэмэ экскурсие зэфэшъхьафхэр ащыщых. Ахэр экскурсие зытщэхэк1э, тыкъэзыуцухьэрэ дунаим хэхъухьэрэ-хэш1ыхьэмэрэ алъытэгъаплъэх: уцыхэр, чъыгыхэр, къэгъагъыхэр, псэушъхьэр, псэолъэ ш1ыгъэхэр, нэмык1хэри.\nЭкскурсием илъэхъан, ахэмэ а1улъ жабзэм хэхъоныгъэ зэрэфэтш1ыщтым тегъэпсыхьагъэу беседэ адэтэш1ы, упч1э къызэрык1охэр афэдгъэуцзэ, къятэгъа1о джэуапхэр.\nМак1эп экскурсие тызэрэк1орэр. Экскурсие пэпчъ пшъэрылъ гъэнэфагъэ фэтэш1ы, мурад гъэнэфагъи фэтэгъэуцу. Экскурсием тыкъызик1ыжьырэм къэтлъэгьугъэмэ татегущы1эжьы.\nНыдэлъфыбзэр язгъэш1энымк1э зэфэшъхьаф картинэхэр, сурэтк1э гъэк1эрэк1эгъэ к1элэц1ык1у тхылъ зэфэшъхьафхэр, нэмык1хэри игъэк1отыгъэу тэгъэфедэх. Картинэу, е сурэтэу дгъэфедэрэм щы1эныгъэм илъэныкъо зэфэшъхьафхэр къыубытэу, къыгъэлъагъоу зэрэщытыным тына1э тетэгъэты.\nК1элэц1ык1умэ бзэу а1улъыр нахь зэгъэфэгъэнымк1э, гъэчаныгъэнымк1э, ягубзыгъагъэ хахъо фэш1ыгъэнымк1э жэры1о творчествэр дэгъоу тэгъэфедэ.\nЯнэжъ ятэжъхэм яхьатырк1э пшысэ ц1ык1ухэр зыш1эгъэ сабыйхэр\nк1элэц1ык1у 1ыгъып1эм къак1орэмэ бэрэ къахафэх. Ахэр тэ 1эубытып1э тфэхъух: аш1эрэ пшысэхэр къятэгъэ1уатэ, адрэхэр ахэмэ аш1огъэш1эгъонэу ядэ1ух.\nАдыгэмэ «Чыр ц1ынэзэ къэуф, к1алэр ц1ык1узэ гъасэ» alo. Мы гущы1эжъым щы1эныгъэ философскэ гупшысэ купк1 пытэ к1оц1ылъ. Чыр зыгъук1э псынк1эу зэрэзэпык1ырэм фэд, ц1ыфым ип1ун иц1ык1угъом демыгъажьэмэ, сыхьатэу, мафэу» илъэсэу пэк1эк1ырэм фэдизк1э ащ уфэк1эсэщт. Нэужым ар дэбгъэзыжьын плъэк1ыщтэп, бжьыгъэ фыжьэу къэнэщт. Ар дэгъоу адыгэмэ къагуры1ощтыгъ, ащ елъытыгъэуи п1уныгъэ 1офтхьабзэхэр къак1эхъухьэрэ сабыйхэм адызэрахьэщтыгъ.\nЗэрэхабзэу, к1элэц1ык1умэ джэгуныр сыдигъуи як1ас. А лъэныкъор къызфэдгъэфедэзэ, ядгъаш1эмэ тш1оигъохэр джэгуным дыхэтэу алъытэгъэ1эсы. Лъытэк1э ц1ык1умэ бзэр нахь апсыхьэ. Ащ къыхэк1эу нахьыпэм адыгэмэ ахэлъыгъэ лъытак1эхэр ятэгъаш1э.\nКэлэц1ык1умэ яныдэлъфыбзэ жабзэ нахь зэдгъэфэнымк1э гущы1эжъхэри, 1уры1упчъэхэри амалыш1оу тэгъэфедэх, ш1огъэ гъэнэфагъэ къызэратырэри къыхэщы.\nконсультация предметно развивающая среда\nАнкета для педагога по ФГОС


Адыгэ Хэку Таймс: ХъурцэмкIэ парламент хэдзынхэм защыфагъэхьазыры\nХъурцэмкIэ парламент хэдзынхэм защыфагъэхьазыры\nХъурцэм парламент хэдзынхэр мы илъэсым чъэпыогъум и 8 щырекIокIыщтых. Ащ хэлэжьэщт политик купхэм хэхынхэм зафагъэхьазырых джырэкIэ.\nЛIышъхьэм иунашъо игъэцэкIэн щиублэщт шышъхьаIум и 8 ыкIи политик купхэм зыкъагъэлъэгъоныр гъэунэфыгъэу ащыгъум рагъэжьэщтэу бэмышIэу къыIуагъ Хъурцэм илIышъхьэу Маргвелашвили Георгий.\nАу хэгъэгум ипремьер-министрэу Квирикашвили Георгий мэлылъфэгъум и 18 къызэриIуагъэмкIэ хэдзынхэм апэкIэ къакIорэ уахътэм зырагъэжьэщтыр джыри амыгъэнэфагъэгоу ары. Джырэ хъурцэ унэшъошIым Iут политик купэу «Хъурцэ хъопсапIэ» зыфиIорэмрэ ащ иоппозицэу щыт «Лъэпкъ кIо» - мрэ афэшъхьафхэу нэмыкIхэри хэхыныгъэхэм ахэлэжьэщтых.\nАхэр анахьыбэрэмкIэ, «Хъурцэ хъопсапIэу» хэдзынхэм изакъоу хэлэжьэнэу унашъо зыштагъэм гощэгъэгъэхэ политик купхэр арых.\nАхэр зы куп зэхэщагъэ мыхъухэу, зырызэу хэдзынхэм зыкъыщагъэлъэгъонэу агъэнафэу къэбар лъыгъэIэс амалхэм къаты. Хэхынхэм ахэлэжьэщт полит купхэм ахэт зырызхэм къызэрэхагъэщрэмкIэ, хэхыныгъэхэм зэрахэлэжьэщт шIыкIэхэр джырэкIэ агъэнафэх ежь якуп кIоцIкIэ.\nБэмышIэу «Лъэпкъ Демократ Институт» зыфиIорэ америк кIэупчIэкIо купым Хъурцэм щыригъэкIокIыгъэ кIэупчIэныгъэхэм якIэуххэу къахьыжьыгъэхэмкIэ, цIыфмэ хэдзынхэм амакъэ зыфатынэу фэягъэхэмкIэ къаIуагъ, «Хъурцэ хъопсапIэм» - процент I5, ащ иоппозицэу щыт «Лъэпкъ кIом» - процент 13 къыхьыщтыгъэу.\nМыщ дакIоу зэупчIыгъэхэм я процент 60 ехъумэ къаIуагъэу ары хэдзынхэм къащыхахыщт политикэ купыыр джыри зэрамыгъэунэфыгъэр.\nПарламент хэдзынхэу Хъурцэм бжыхьэм щыIэщтхэм ахэлэжьэщтмэ ащыщ «Шъхьафит демократхэр» зыфиIорэу Аласания Ираклий зипащэр. Фитыныгъэ Радиом Аласания къызэрэриIуагъэмкIэ, ялэжьэнкIэ анахьэу экономик лъэныкъор ары анаIэ зытырагъэтыщтыр.\nАласания: Тэ хэдзынхэм зафэтэгъэхьазыры экономикэмкIэ тизэхэгъэуцуагъэхэмкIэ. Тизэхэгъэуцуагъэхэр мы Iофым тегъэпсыыхьэгъэ кIэлъыплъакIохэм етэгъэплъых. АпэрэмкIэ экономикэ щытыкIэр зыпкъ игъэуцогъэжьыным тынаIэ едгъэтынэу тэгъэнафэ, сыда пIомэ тицIыфхэм IэпыIэгъу ящыкIагъ, къэралыгъом къыпкъырыкIэу IэпыIэгъу ящыкIагъ, сатыур лъыдгъэкIотэным пае, IофшIэпIэ чIыпIэхэр нахьыбэу тиIэным пае. Сэгугъэ, цIыфхэм хэхыныгъэ зафэ ашIынэу, зыхэшIэныгъэ закъокIэ армырэу, политик IофышIэхэм анахь зэхэгъэуцогъэ тэрэзэу къагъэлъыгъорэм къыпкъырыкIхэу.\nДжырэкIэ Хъурцэм иунэшъошI Iут политик купэу «Хъурцэ хъопсапIэр» 2012 илъэсым жъоныгъуакIэм и7 ыгъэпсыгъагъ хъурцэ сатыушIэу Иванишвили Бидзинэ.\nА илъэсым чъэпыогъум и I щыIэгъэ парламент хэдзынхэм купым макъэхэм анахьыбэр къыхьыгъагъэх, «Лъэпкъ кIоу» Хъурцэм иIэшъхьэтетыгъэу Саакашвили Михаил зипэщыгъэм къыхьыгъэ макъэхэм ашъхьадэкIи.\n2013 илъэсым «Хъурцэ хъопсапIэм» къызхигъэкIгъэгъэ Маргвелашвили Георгий къэралыгъом иIэшъхьэтетэу хахгъагъ.


Назрань зыщауплъэкIущт | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 30.08.2019\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\t/\nУрысые Федерацием дзюдомкIэ изэнэкъокъу Iоныгъо мазэм и 5 – 9-м Назрань щыкIощт.\nАдыгэ Республикэм дзюдомкIэ ихэшыпыкIыгъэ командэ бэнэкIо 16 хэтэу зэIукIэгъухэм ахэлэжьэщт. Ульяна Ткаченкэр, КIэлэбый Рузанэ, Дарья Ищенкэр бзылъфыгъэхэм якуп хэтхэу яIэпэIэсэныгъэ къагъэлъэгъощт.\nПашIо Алый, Къуижъ Бислъанэ, Еутых Рэмэзанэ, ШъэоцIыкIу Айдэмыр, Ордэн Заур, Ингъуш Владимир, Хьакурынэ Хьазрэт, Мэлыщэ Ахьмэд, Мерэм Дамир, Дэхъу Азэмат, Ордэн Андзаур, Тулпэрэ Айдэмыр, Датхъужъ Алый яонтэгъугъэхэм ялъытыгъэу алырэгъум щыбэнэнхэу загъэхьазыры.\nТренерхэу Нэпсэу Бислъанрэ Хьакурынэ Дамиррэ дзюдомкIэ бэнакIохэм хэушъхьафыкIыгъэу Iоф адашIэщт. Джони Липаридзе ыкIи Роман Оробцовыр зэнэкъокъум исудьяхэм ахагъэхьагъэх.\n— 2020-рэ илъэсым Олимпиадэ джэгунхэр Токио щыкIощтых, — къытиIуагъ Адыгэ Республикэм дзюдомкIэ ихэшыпыкIыгъэ командэ пэщэныгъэ дызезыхьэрэ Бастэ Сэлым. – Олимпиадэм хэлэжьэщтхэм якъыхэхын зэхэщакIохэр пылъых. Тиреспубликэ ибэнакIохэу Кобл Якъубэ лъапсэ зыфишIыгъэ спорт еджапIэм щагъасэхэрэм аужырэ уплъэкIунхэм IэпэIэсэныгъэу къащагъэлъагъорэм елъытыгъэр бэ.


Длина и Ширина блока - Форум\nФорум » Ucoz » Хитрости » Длина и Ширина блока\nСуббота, 01.05.2010, 21:16 |\nЧто делать, если вы не хотите, чтобы ваша страница была длинной.?))\n
Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста.
\nТекст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста. Текст, очень много текста.


Бюджет ахъщэр игъом агъэфедэ | Адыгэ Макъ\nБюджет ахъщэр игъом агъэфедэ\nАвтор: Редакция\t/ 22.06.2017\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР, ЭКОНОМИКЭР\t/\n«Урысые Федерацием хэгъэгу кIоцI ыкIи IэкIыб туризмэмкIэ хэхъоныгъэхэр егъэшIыгъэнхэр» зыфиIорэ федеральнэ программэм игъэцэкIэн хэлэжьэрэ шъолъырхэм зэкIэми апэу Адыгеим туристическэ-рекреационнэ зыгъэпсэфыпIэхэм ягъэпсын пае 2017-рэ илъэсым ыгъэцэкIэн фэегъэ Iофтхьабзэхэр зэшIуихыгъэх.\nРеспубликэм зыгъэпсэфыпIэ чIыпIэхэм яинфраструктурэ гъэпсыгъэным пэIуагъэхьанэу сомэ миллион 299-рэ федеральнэ гупчэм къыфитIупщыгъагъ. Ахъщэр транспортнэ инфраструктурэм игъэпсынрэ псыр ыкIи фабэр туристическэ кластерэу «Лэгъо-Накъэ икъэлапчъэхэр» зыфиIорэм нэгъэсыгъэнымрэ атырагъэкIодагъ.\nЗыгъэпсэфыпIэм ишIын къызаухыкIэ, ащ зыщагъэпсэфынэу къэкIощт туристхэм япчъагъэ хэпшIыкIэу къыхэхъощт. Кластерыр зыдэщыIэщтыр Адыгэ Республикэм и Къыблэ лъэныкъокIэ гъэзэгъэ къушъхьэхэр ыкIи къушъхьэ лъапэхэр ары. Мы чIыпIэхэм туризмэ лъэпкъ зэфэшъхьафхэр ащызэхэпщэнхэ ыкIи ахэм зыщябгъэушъомбгъун плъэкIыщт. Ахэм этнографическэ, къушъхьэкъечъэх, Iэзэгъу, культурнэ, нэмыкI туризмэхэри ахэхьэх.\n«Лэгъо-Накъэ икъэлапчъэхэр» зыфиIорэ инвестиционнэ класстерым ишIын 2014-рэ илъэсым рагъэжьагъ, 2018-рэм ыкIэхэм анэс къаухынэу щыт. Инфраструктурэм фэшъхьафэу туристическэ ыкIи экскурсионнэ объект пчъагъэ агъэпсы. ГущыIэм пае, 2015-рэ илъэсым кIэпсэ гъогу кIэшIагъэ къушъхьэу Унэ-Коз ышыгу удищаеу ашIыгъ. ХьакIэщхэу туристхэр къызщыуцухэу тиIагъэхэм кIэхэр къахэхъох. Зэфэмыдэхэу объект 20 ашIынэу проектым къыделъытэ, турбазэхэр, хьакIэщхэр, зыгъэпсэфыпIэхэр, шхапIэхэр ахэм ахэтыщтых. ЗэкIэмкIи непэ дгъэфедэрэ чIыпIэхэм джыри минитIу фэдиз кластерым ишIын къаухыфэ къыхэхъощт. Непэ зыгъэпсэфакIо къакIохэрэм япчъагъэ фэдищ Лэгъо-Накъэ къыригъэблагъэхэу хъущт.\nТуристскэ-рекреационнэ кластерэу «Лэгъо-Накъэ икъэлапчъэхэр» зыфиIорэм игъэпсын зэкIэмкIи сомэ миллиарди 6-м ехъу тырагъэкIодэнэу щыт. Ащ щыщэу миллиардрэ ныкъорэр федеральнэ гупчэм, миллиард 0,3-р чIыпIэ бюджетым къахагъэкIыщтых, къанэрэ миллиарди 4,3-р — инвесторхэм къыхалъхьанэу мэгугъэх.\nАужырэ лъэхъаным республикэм ипащэхэмрэ федеральнэ къулыкъухэмрэ зэгурыIоныгъэу къызэдагъотырэм укъыпкъырыкIымэ, зыгъэпсэфыпIэ зэхэт иныр уахътэу агъэнэфагъэм тефэу къаухынэу гугъапIэ къеты.


«Уебэныным нахьи къыомыолIэным упылъымэ нахьышIу» — Адыгэ макъ\n«Уебэныным нахьи къыомыолIэным упылъымэ нахьышIу»\nКоронавирусыкIэу дунаир зэлъызыкIугъэр къызэуалIэхэрэм япчъагъэ мафэ къэс нахьыбэ мэхъу. Ащ зимыушъомбгъуным пае цIыфыбэ зэхахьэ зэрэмыхъущтыр, санитарнэ шапхъэхэр гъэцэкIэгъэнхэр шIокI зимыIэ Iофэу зэрэщытхэр етIупщыгъэу специалистхэм къаIо нахь мышIэми, джыри ар зымыгъэцакIэрэр бэ.\nАущтэу Iофыр лъыкIотэн зыхъукIэ, тызэхэмыхьаным пае гъунапкъэхэр зиIэ режим гъэнэфагъэм тытехьанышъ, IофшIапIэхэр зэфашIыщтых, унэхэм тарагъэтIысхьажьыщт. Гъатхэу кIуагъэм зэкIэми тыушэтыгъэ ащ зэрарэу къыхьырэр. Джыри зэ а режимым къэралыгъор зытехьэкIэ, экономикэм иягъэу ригъэкIыгъэм хэхъощт, щыIакIэр нахь дэй хъущт.\nАр зэкIэми къыдгурыIон зэрэфаер, мы уахътэм санитарнэ шапхъэхэр дгъэцэкIэнхэр зэрэтипшъэрылъыр къыхагъэщыгъ ермэл ыкIи азербайджан лъэпкъхэм ащыщхэу Адыгеим исхэм яобщественнэ организациехэм япащэхэм гущыIэгъу тызафэхъум.\n— КоронавирусыкIэр къызэолIагъэхэм япчъагъэ къызеIыхыжьым, ар зэкIэкIожьыгъапэу, цIыф лъэпкъыр узым текIуагъэу къытщыхъуи, санитарнэ шапхъэхэр зэкIэми Iэпэдэлэл тшIыжьыгъэх, — къыIуагъ азербайджанэу республикэм щыпсэухэрэм яобщественнэ организацие ипащэу Габил Ризаевым. — Мары нэрылъэгъу тызэрэтемыкIуагъэр. Вирусым ятIонэрэу къыгъэзэжьыгъэу зеушъомбгъу. Шапхъэхэм къафэдгъэзэжьын фаеу зэрэщытым Iо хэлъэп. Тэ тилъэпкъ пштэмэ, нахьыбэу тызщызэхахьэрэр хьадагъэхэр, джэгухэр, юбилейхэр ары. Ащ фэшI, амалэу щыIэмкIэ, цIыфыбэ къарамыгъэблэгъэнэу темызэщэу ятэIо. Хьадагъэр тэ тIэ илъэп, ау ащи зы уахътэм нэбгырабэ щызэрэмыугъоиным тылъэплъэ, амыгъэцакIэуи афэтыдэщтэп. МэфэкI Iофтхьабзэхэр зэхамыщэхэнэуи афэтэгъэпытэ.\nВирусыр щынагъо, о пшъхьэ имызакъоу, цIыфэу укъэзыуцухьэрэми уягупшысэн фае. Сэ сишIошIыкIэ, цIыфхэр зыфэсакъыжьынхэр, санитарнэ шапхъэхэр агъэцэкIэнхэр шIокI зимыIэ Iофэу зэрэщытхэр нахьыбэрэ япIон фае. КъэбарлъыгъэIэс амалхэм ащ игугъу зэрэзэпагъэугъэр тэрэзэп, вирусыр зэкIэмыкIожьэу а IофшIэныр къэбгъэуцу хъущтэп.\nИеплъыкIэ джащ фэдэу къыриIотыкIыгъ ермэл лъэпкъым щыщхэу Урысыем щыпсэухэрэм я Союз и Адыгэ шъолъыр къутамэ исекретарэу Давид Амирханяни.\n— Коронавирусыр зэрэзэкIэмыкIожьыгъапэр шъэфы зыпарэми ышIыгъэп, ау, ащ пае къэмынэу, къызэуалIэхэрэм япчъагъэ къызыщэкIэм, санитарнэ шапхъэхэр чIэтыдзыжьыгъэх, — къыIуагъ ащ. — Джы тыфай-тыфэмыеми, къафэдгъэзэжьын, ары пакIошъ, Iофхэр зэрэхъурэмкIэ, нахь пхъэшэжьэуи тапылъын фае. Тэ тиорганизациекIэ цIыфыбэ зыщызэхахьэрэ Iофтхьабзэхэр амал иIэмэ, зэхамыщэнхэу афэдгъэпытагъ. Зэхащагъэми нэбгырэ 40 нахьыбэ амыгъоиным тылъэплъэ. ЦIыфхэм такъыгурэIошъ, ар дэгъу, зэрагъэцакIэрэр теубытагъэ хэлъэу къэсIон слъэкIыщт. Мары чылыс хэушъхьафыкIыгъэу зэрэтиIэр шъошIэ. Ащ къекIуалIэхэрэр ыкIоцI чIагъахьэхэрэп, щагум Iофтхьабзэхэр зэкIэри щызэшIуахых.\nСэ сшъхьэкIэ коронавирусыр къысэолIагъ, зэрэмысэмэркъэур сыушэтыгъэ. Уз мэхъадж, къыуишIэщтыр къэшIэгъуаеу щыт. Арышъ, Iофым хэшIыкI фысиIэу, сэ силъэпкъэгъухэм ямызакъоу зэкIэ республикэм исхэм зыфэсакъыжьынхэу, санитарнэ шапхъэхэр Iэпэдэлэл амышIынхэу сыкъяджэ. Мы узым уебэныным нахьи къыомыолIэным упылъымэ нахьышIу.\nСледущая Адыгэ Республикэм иорганизациехэм япащэхэм афэкIо


Адыгеир ягупч | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 17.12.2019\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\t/\nУрысыем дзюдомкIэ и Кубок къыдэхыгъэным фэгъэхьыгъэ зэнэкъокъу тыгъэгъазэм и 13 – 15-м Адыгэ къэралыгъо университетым испорт Унэшхоу Кобл Якъубэ ыцIэ зыхьырэм щыкIуагъ.\nХэгъэгум ишъолъыр 59-мэ ябэнэкIо 435-рэ Мыекъуапэ щызэIукIагъ. Хъулъфыгъэ 300, бзылъфыгъи 135-рэ алырэгъум щызэнэкъокъугъ. Калининград, Ленинград, Москва хэкухэр, Хабаровскэ краир, Челябинскэ, Сахалин хэкухэр, фэшъхьафхэри Адыгэ Республикэм къэкIуагъэх. Къыблэм, Темыр Кавказым ябэнакIохэр дгъэшIагъохэрэп, ахэр бэрэ Мыекъуапэ щытэлъэгъух.\nСпортымкIэ дунэе класс зиIэ бэнэкIуи 10, спортымкIэ мастерхэр бэ хъухэу Адыгеим щызэнэкъокъугъэх. Адыгэ Республикэм ихэшыпыкIыгъэ хъулъфыгъэ командэ апэрэ чIыпIэр къыдихыгъ. Чэчэным илIыкIохэр ятIонэрэх, Дагъыстан щыщхэр ящэнэрэх. Тюмень хэкур, Темыр Осетиер — Аланиер, Ставрополь краир, Кемерово хэкур тибэнакIохэм ауж итых.\nОрдэн зэшхэм дышъэр агъэшIэты\nАщ фэдэ гушIуагъо зэшхэм зэдагощэу бэрэ къыхэкIырэп. Ордэн Андзаур Урысыем ихэшыпыкIыгъэ командэ хэт, килограмм 66-м нэс къэзыщэчыхэрэм якуп щыбэнагъ. Дышъэм фэгъэхьыгъэ зэIукIэгъур къызэрыкIоу щытыгъэп, текIоныгъэр къыдэзыхыщтыр къэшIэгъоягъ. Кемерово къикIыгъэ Георгий Карапетян гугъэр чIимынэу ыпэкIэ къилъыщтыгъ. А. Ордэныр кIэух нэгъэупIэпIэгъухэм нахь чанэу бэнагъэ, осэшIхэм ар къыхагъэщи, дышъэр къыфагъэшъошагъ.\nОрдэн Андзаур ышнахьыкIэу Заур кг 81-м нэс къэзыщэчыхэрэм янэкъокъугъ. Зы мафэм алырэгъум бэнэгъуи 6 — 7 щыуиIэныр IэшIэхэп. Ордэн зэшхэм ар дэгъоу къагурыIозэ республикэм щыкIорэ зэнэкъокъум зыфагъэхьазырыгъ.\nМосква щыщ бэнакIоу Георгий Елбакиевым Ордэн Заур финалым щытекIуагъ, апэрэ чIыпIэр къыдихыгъ. Зэшхэм ядышъэ медальхэр агъэшIэтыхэзэ пчэгум къихьагъэх, яныбджэгъухэр, спорт еджапIэм зыщызыгъасэхэрэр, тренерхэр къафэгушIуагъэх.\n— Лъэшэу тафэраз залым чIэсхэу Iэгу къытфытеощтыгъэхэм, къытфэгумэкIыгъэхэм, титренерхэм, кIэлэегъаджэхэм, — къытаIуагъ Ордэн зэшхэу Андзауррэ Зауррэ.\nДатхъужъ Алый, кг 90-рэ джэрзыр къыхьыгъ. Нарт шъаом бэнэгъу къинхэр иIагъэх. Урал испортсменэу Алихъан Цегоевыр ятIонэрэ зэIукIэгъум къызыщытекIом, А. Датхъужъым ыгу ыгъэкIодыгъэп. Санкт-Петербург, Москва, фэшъхьафхэм ябэнакIохэм атекIуагъ. Свердлов хэкум къикIыгъэ Е. Назировым кIэух зэIукIэгъур къышIуихьи, джэрзыр къыфагъэшъошагъ.\nТшIогъэшIэгъоныр Пщыжъхьаблэ щапIугъэхэ Ордэн зэшхэу Андзаур ыкIи Заур, Датхъужъ Алый зы зэнэкъокъум хэлажьэхи, медальхэр къызэрахьыгъэхэр ары. Нэджыкъо Руслъан нарт шъаохэм яапэрэ тренер. Мы уахътэм тибэнакIохэр тренер цIэрыIоу Беданыкъо Рэмэзанэ егъасэх, спортышхом хищагъэхэу лъэгапIэхэм афэкIох.\nМерэм Дамир, кг 60, Тао Адам, кг 66-рэ, Къуижъ Бислъан, кг 73-рэ, ШъэоцIыкIу Айдэмыр, кг 81-рэ, Анна Юшковам, кг 78-м къехъу, ятфэнэрэ чIыпIэхэр къыдахыгъэх. ТибэнакIохэр медальхэм апэблэгъагъэх, гуетыныгъэ ахэлъэу зэIукIэгъухэм ахэлэжьагъэх, ау ягухэлъхэр къадэхъугъэп, батыр къызэрыкIохэп зыIукIагъэхэр.\nМыекъопэ бэнэпIэ еджапIэм лъапсэ фэзышIыгъэ тренер цIэрыIоу Кобл Якъубэ къызыхъугъэр илъэс 80 зэрэхъурэм фэгъэхьыгъэу Урысыем и Кубок икъыдэхынкIэ фэгъэхьыгъэ зэнэкъокъур Адыгэ къэралыгъо университетым щызэхащагъ. Урысыем, дунаим ащызэлъашIэхэрэ тренерхэр, спортсменхэр Мыекъуапэ щытлъэгъугъэх.\n— Тиспортсменхэм зэнэкъокъум гъэхъагъэу щашIыгъэр Кобл Якъубэ фагъэхьы. Тренер цIэрыIом ыгу къытемыожьырэми, иIофшIагъэкIэ непи къытхэтэу тэлъытэ, тэгъэлъапIэ, — къытиIуагъ Адыгэ Республикэм изаслуженнэ тренерэу, Адыгеим дзюдомкIэ ихэшыпыкIыгъэ командэ итренер шъхьаIэу, республикэм дзюдомкIэ испорт еджапIэу Кобл Якъубэ ыцIэ зыхьырэм ипащэу Бастэ Сэлым. — Тхьаегъэпсэух Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат, нэмыкIхэу зэхэщэн IофхэмкIэ IэпыIэгъу къытфэхъугъэхэр.\n— Дунаим щашIэрэ «Налмэсыр» къытфэшъуагъ, спорт зэукIэгъухэр алырэгъум дэгъоу щыкIуагъэх. Кубокым икъыдэхын бэнэкIо 435-рэ хэлэжьагъ, ащ фэдиз спортсмен зэнэкъокъум щызэIукIэу зыкIи къыхэкIыгъэп. Урысыем дзюдомкIэ и Федерацие, Адыгеим ипащэхэм, зэкIэ къыдгоуцуагъэхэм тафэраз. Кобл Якъубэ ишIушIагъэ гъашIэм хэкIокIэщтэп, — къытиIуагъ зэнэкъокъум исудья шъхьаIэу, Санкт-Петербург илIыкIоу Артем Ильиным.\nСурэтхэм арытхэр Ордэн Заур; Ордэн Андзаур, (сэмэгумкIэ щыт), мэбанэ; зэшхэм афэгушIох.


Автор: Редакция\t/ 09.07.2019\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nМы аужырэ илъэсхэм Мыекъуапэ итеплъэ зэхъокIыныгъэшIухэр зэрэфэхъугъэхэр хэткIи нэрылъэгъу. ЗыгъэпсэфыпIэ паркыр агъэкIэжьыгъ, гъогухэмрэ лъэсрыкIопIэ-зэпырыкIыпIэхэмрэ зарагъэушъомбгъугъ, урамхэр нахь хъоо-пщау хъугъэх, социальнэ мэхьанэ зиIэхэ псэолъакIэхэр къыдэуцуагъэх, нэмыкIэу ашIагъэр бэ.\nФедеральнэ ыкIи республикэ программэхэм Мыекъуапэ чанэу зэрахэлажьэрэм, инвестициехэр нахьыбэ зэрэхъугъэхэм, ащкIэ республикэм ипащэхэм Iофышхо зэрашIэрэм мы пстэури къыкIэлъыкIуагъ. Республикэм икъэлэ шъхьаIэ хэхъоныгъэхэр ышIынхэр, мыщ дэсхэм ящыIэкIэ-псэукIэ нахьышIу хъуныр пшъэрылъ шъхьаIэу къегъэуцу Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат.\nАщ дакIоу цIыф лъэпкъ зэфэшъхьафхэм зэгурыIоныгъэ ыкIи мамырныгъэ азыфагу илъэу зэдэпсэух, Iоф ашIэ, япсэукIэ амалхэр нахьышIу зэрэхъущтхэм пылъых. Джырэ щыIакIэм ащи мэхьанэшхо иI.\nМыекъуапэ федеральнэ ыкIи республикэ программэхэм ягъэцэкIэн чанэу зэрэхэлажьэрэм ишIуагъэкIэ зэшIуихын ылъэкIыгъэр бэ. Къалэм игъогу шъхьаIэхэр агъэцэкIэжьых, цIыфхэр бэу зыщызэрэугъойхэрэ чIыпIэхэр зэтырагъэпсыхьэх. Джащ фэдэу къат пчъагъэу зэтетхэ унэхэм игъэкIотыгъэ гъэцэкIэжьынхэр арашIылIагъэх, щагухэм кIэлэцIыкIу джэгупIэ ыкIи спорт площадкэхэр къадэуцуагъэх. Программэ зэфэшъхьафхэм къадыхэлъытагъэу социальнэ мэхьанэ зиIэхэ псэуалъэхэр ашIых, агъэкIэжьых. ГущыIэм пае, федеральнэ проектэу «Къэлэ Iэрыфэгъу щыIакIэр гъэпсыгъэныр» зыфиIорэм игъэцэкIэн епхыгъэу фэтэрыбэу зэхэт унэ 43-рэ къызэлъызыубытырэ щагу 24-мэ гъэцэкIэжьынхэр Мыекъуапэ щарашIылIэщтых. БлэкIыгъэ илъэсым тикъэлэ шъхьаIэ ищагу 20-мэ гъэцэкIэжьынхэр ащыкIуагъэх, зэтырагъэпсыхьагъэх. Федеральнэ, республикэ ыкIи муниципальнэ бюджетхэм къахэхыгъэ сомэ миллион 76-м ехъу ащ пэIуагъэхьагъ. Ащ фэдэ екIолIакIэм ишIуагъэкIэ щагухэм кIэлэцIыкIу ыкIи спорт площадкэхэр къадэуцуагъэх, лъэсрыкIо гъогухэр ашIыгъэх, машинэхэр зыдэбгъэуцущтхэ чIыпIэхэр агъэпсыгъэх, нэмыкIэу ашIыгъэр бэ. Непи проект зэфэшъхьафхэр щыIэныгъэм щыпхыращых.\nРеспубликэм ипащэ щагухэм, общественнэ чIыпIэхэм язэтегъэпсыхьан мэхьанэшхо реты. АщкIэ IофшIэныр зэхэщагъэ зэрэхъурэр еуплъэкIу, ынаIэ тет.\n— Мыекъуапэ республикэм икъэлэ шъхьаIэу зэрэщытыр къыдэтлъытэзэ, ар зэтегъэпсыхьэгъэным, мыщ щыпсэухэрэм яфэIо-фашIэхэр зэрифэшъуашэу гъэцэкIэгъэнхэм тынаIэ тет. Тикъэлэ шъхьаIэ нахь дахэ ыкIи кIэракIэ зэрэхъущтым, ущыпсэунымкIэ хъопсагъэу щытыным тыпылъыщт, — еIо КъумпIыл Мурат.\nСоциальнэ псэуалъэхэм яшIын ыкIи ягъэцэкIэжьын дакIоу, унэгъо ыкIи специалист ныбжьыкIэхэм япсэукIэ нахьышIу ашIын амал яIэным, зянэ-зятэ зимыIэжьхэм ыкIи ахэр зышъхьащымытыжьхэм псэупIэхэр ягъэгъотыгъэнхэм, шъолъырым исхэм ящыIэкIэ-псэукIэ нахьышIу шIыгъэным Адыгеим и ЛIышъхьи, АР-м и Правительстви анаIэ тет.


Къэралыгъо мэхьанэ зиIэ маф — Адыгэ макъ\nКъэралыгъо мэхьанэ зиIэ маф\nАдыгэ Республикэм икъэралыгъо суверенитет фэгъэхьыгъэ Декларациер зэраштагъэр АР-м и Къэралыгъо Совет — ХасэкIэ мэхьэнэ ин зиIэ хъугъэ-шIагъэхэм ащыщ.\n1990-рэ илъэсым ичъэпыогъу мазэ и 5-м народнэ депутатхэм я Адыгэ хэку Совет изимычэзыу зэхэсыгъо РСФСР-м хахьэрэ Адыгэ автономнэ Советскэ Социалистическэ Республикэ гъэпсыгъэ зэрэхъугъэр къыщаIуагъ. Адыгеим зыми емыпхыгъэу, ежь-ежьырэу хэхъоныгъэхэр ышIынхэу фитыныгъэ иIэ зэрэхъугъэр народнэ депутатхэм яхэку Совет ия V-рэ зэхэсыгъоу 1991-рэ илъэсым имэкъуогъу мазэ и 28-м иIагъэм щагъэпытэжьыгъ. Нэужым, бэдзэогъум и 3-м, Урысые Федерацием и Апшъэрэ Совет Адыгэ автономнэ хэкур Советскэ Социалистическэ Адыгэ Республикэ шIыжьыгъэным фэгъэхьыгъэ закон ыштагъ.\nАпэрэ зэIукIэгъум идепутатхэм республикэ ныбжьыкIэм иегъэжьапIэхэр законхэмкIэ гъэпытэгъэнхэм мымакIэу Iоф дашIагъ. ГущыIэм пае, Адыгэ Республикэм и Апшъэрэ Совет инароднэ депутатхэм ястатус, министрэхэм я Кабинет, хэбзэIахь ыкIи бюджет системэм, нэмыкIыбэхэм афэгъэхьыгъэ хэбзэгъэуцугъэу аштагъэхэр субъектым игъорыгъоу хэхъоныгъэхэр ышIынхэм афэIорышIагъэх.\n— Къэралыгъо суверенитетым фэгъэхьыгъэ Декларациер цIыфым шъхьафитэу хэхъоныгъэ ышIынэу, иныдэлъфыбзэ ыгъэфедэнэу фитыныгъэ къезытырэ политикэ-правовой актэу плъытэн плъэкIыщт. А лъэхъэнэ къиным депутатхэм аштэгъэ тхылъым субъектым инеущырэ щыIакIэ зыфэдэщтыр къыгъэнэфагъ. Декларацием адыгэ лъэпкъым ыкIи нэмыкI лъэпкъыбэу Адыгеим щызэдэпсэухэрэм ятарихъ джыри зы нэкIубгъуакIэ къыщызэIуихыгъ. Ар зэкIэми зэфэдэу политическэ, экономическэ, этническэ, культурнэ фитыныгъэхэр зэряIэхэм ишыхьат ыкIи зыпкъитыныгъэ, лъэпкъ зэгурыIоныгъэ илъыным фытегъэпсыхьагъэу щыт, — къыIуагъ АР-м и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэм.\nСледущая Тимур Барчо отметил важность поправок в Конституцию для патриотического воспитания молодежи