IэнатIэм гъэры земыгъэшI — Адыгэ макъ\nIэнатIэм гъэры земыгъэшI\nРедактор 07.04.2021 КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nЩыIэныгъэмрэ цIыфым IэнатIэу иIэмрэ зэрэзэпхыгъэхэм фэгъэхьыгъэ къэгъэлъэгъоныр сыда гъэшIэгъон зышIырэр?\nУрысыем изаслуженнэ артистэу, Адыгэ Республикэм инароднэ артистэу, драматургэу Мурэтэ Чэпае ытхыгъэ пьесэу «IэнатIэм игъэрхэм» техыгъэу «Ощхым ор еукъэбзыжьы» зыфиIорэ спектаклэр щыIэныгъэм къыхэхыгъэу щыт. Адыгэ Республикэм и Лъэпкъ театрэу Цэй Ибрахьимэ ыцIэ зыхьырэм ирежиссерэу Нэгъой Инвер къэгъэлъэгъоныр ыгъэуцузэ, зэгъэпшэнхэр ышIыгъэх. IэнатIэм Iутымрэ IэнэтIакIэм Iухьэ зышIоигъомрэ ягупшысакIэ зэрэзэфэмыдэм гукIэ ухещэ.\nIэнэтIэшхом Iут ПIатI ХьэпIатIэвичым ироль къешIы артистэу Ахъмэт Артур. Пэщэшхор адыгэ унагъом рагъэблэгъагъ ахьэкIэнэу, якъэбархэр къызэфаIотэнхэу. Бысымхэм ярольхэр къашIы КIэмэщ Разыетрэ Къэбэхь Анзоррэ. Ахэр зэшъхьэгъусэхэу спектаклэм хэтых, артистых.\nРайоным мыдэеу щэпсэух шъхьае, IэнэтIэ нахь инхэр зэрагъэгъоты, къалэм загъэзэжьы зышIоигъохэри къуаджэм дэсых. Артистхэу Хьакъуй Андзаур, Бэгъушъэ Анзор, Жъудэ Аскэрбый, Болэкъо Адамэ зыфэгъэзэгъэ рольхэр зэфэдэх — IэнэтIакIэм лъэхъух.\nХьэкIэ лъапIэм зыпэгъокIыхэм ХьэпакIэм иорэд къыфаIуагъ. Болэкъо Адамэ орэдыр къыхедзэ, IэнатIэхэм алъыхъухэрэр къыдежъыух. Бысымэу ролыр къэзышIырэ А. Къэбэхьыр къэшъуакIу, пщынэм къырегъэпшIыкIутIукIы. Арын фае культурэмкIэ министрэ хъунэу ар зыкIэгуIэрэр.\nКъэшъуагъэх, уджыгъэх. Пащэм гукIэ зыкъырагъэштэн ямурадэу гущыIэ фабэхэр раIуагъэх. Артист пэпчъ къэIокIэ хэхыгъэ къызэригъотырэр режиссерым шIукIэ фэтэлъэгъу. ПIатI ХьэпIатIэвичым щытхъур зэрикIасэр ашIэшъ, гущыIэ дэхабэ фаIо.\nБэгъушъэ Анзор шъэбагъэу хэлъыр спектаклэм щегъэфедэ. Хьакъуй Андзаур макъэр нахь ыIэтызэ, пащэм къыщэтхъу. IэнэтIэ ин къыдэзыхы зышIоигъохэр пэщэшхом зырызэу дэгущыIэх. ГъэшIэгъоныр IэнэтIакIэ лъыхъухэрэр къэзэрэубыжьхэзэ, пащэм зэрэдэгущыIэхэрэр ары. «Цыхьэ афэпшIы хъущтэп», — зэкIэми къаIо. Ар зэхэзыхырэ пащэм сыда ышIэщтыр?\nЕтIани анахь гъэшIэгъоныр къуалъхьэр пащэм иджыбэ шъэфэу ралъхьаным зэрэфэIазэхэр ары. IэнэтIакIэм кIэхъопсыхэзэ, ахъщэ къуалъхьэр зыми къымылъэгъухэу пащэм ратын алъэ-кIыгъ — ахъщэр джыбэм шъабэу рагъэкIошъагъ.\nIанэр ятIонэрэу къызэIуахыгъэу ПIатI ХьэпIатIэвичыр иIэнатIэ зэрэIуагъэкIыгъэм икъэбар телефонкIэ къаIуагъ.\nIэнэтIакIэ лъыхъущтыгъэхэр нахь къэзэрэшIэжьыгъэх. Пащэм щытхъоу фаIощтыгъэм зэкIэнэкIалъэхэзэ тегущыIэжьыгъэх.\nРежиссерым нэбгырэ пэпчъ ицIыфыгъэ къызэригъэлъэгъорэ шIыкIэри щыIэныгъэм къыхэхыгъэу щыт. Ор-орэу зымылъэгъужьырэмэ, къыбготхэм, уиIофшIэгъухэм, уизекIуакIэхэм уасэу къафашIырэм уедэIун фае.\nПащэм къуалъхьэу фашIыгъэм, Iанэу къыфызэIуахыгъэм рыкIэгъожьыгъэхэм уядэIузэ, уагъэщхы. Зыр республикэм и ЛIышъхьэ хъун ылъэкIыщтэу зэплъыжьы, ятIонэрэр министрэ IэнатIэм фэхьазыр, ящэнэрэми къыIощтыр къегъоты. Пащэм ишъхьэгъусэ къэзыубырэ бысымгуащэми къыIо хъущтым регъэлыекIы. Артисткэу КIэмэщ Разыет ролыр къызэIуихызэ, Iэшъхьэтетым иунагъо нэгум къыкIигъэуцо шIоигъу.\nАубыгъ, фэгубжыгъэх, едысыгъэх пащэм. Ыгу зэрэузырэм къыхэкIэу джэхашъом тефагъ. Дунаим ехыжьыгъэу къащыхъугъэу…\nТелефоныр ятIонэрэу къытео\nПрезидентым иунашъокIэ ПIатI ХьэпIатIэвичыр IэнэтIэ нахь иным зэрэIуагъэхьагъэр телефонымкIэ къаIо.\nIэнэтIакIэ лъыхъухэрэр икIэрыкIэу гумэкIым зэлъештэх. Сыда ашIэщтыр?\nПIатI ХьэпIатIэвичыр лъэшэу къещхырэ ощхым хэхьагъ. Огум дэплъыезэ, ощхым зыфищэигъ. Ощхым ор ыукъэбзыжьэу ылъытэзэ, IэнэтIакIэу къыратыгъэм Iухьанэу зэрэфэмыер къеIо…\nСценографэу Сихъу Рэмэзан, щыгъынхэмкIэ сурэтышIэу Даур Людмилэ къэгъэлъэгъоныр къагъэдэхагъ. Артистхэм уядэIузэ, зэрэфэпагъэхэм, пчэгур зэкIужьэу зэрэзэIухыгъэм уасэ афэошIы. Орэдышъом уедэIузэ, гупшысэхэм узэлъакIу.\n— Къэгъэлъэгъоныр тшIогъэшIэгъон, — къытаIуагъ спектаклэм еплъыгъэ бзылъфыгъищмэ. — IэнэтIакIэм зэрэфэбанэхэрэ шIыкIэр дэгъоу къагъэлъэгъуагъ.\nДунэе Адыгэ Хасэм хэтэу, общественнэ IофышIэу МэщфэшIу Нэдждэт зэрилъытэрэмкIэ, цIыф пстэури IэнатIэм гъэры ышIын ылъэкIырэп. ПIатI ХьэпIатIэвичыр сыд фэдизырэ къаубыгъэми, IэнэтIакIэу къыратыгъэм Iухьагъэп. Гуфит-шъхьафит хъужьыгъэ, гум зегъэпсэфы…\nАртистхэм, драматургым, режиссерым къащытхъугъэхэм ащыщ республикэ общественнэ движениеу «Адыгэ Хасэм» игъэцэкIэкIо куп хэтэу ЦIыкIушъо Аслъан.\n— Гъусэхэр сиIэу спектаклэм сыкъэкIуагъ, — къытиIуагъ бзылъфыгъэ ныбжьыкIэу Рузанэ. — IэнэтIакIэ зэзыгъэгъоты зышIоигъохэм яхьылIэгъэ пычыгъохэр артистхэм къызэрэзэIуахырэм сеплъыныр сигуап. Къэгъэлъэгъоныр щыIэныгъэм къызэрэхэхыгъэр дэгъу, бэмэ тарегъэгупшысэ. Шэуджэн, Теуцожь, Кощхьэблэ районхэм, нэмыкIхэм къарыкIыгъэхэр спектаклэм ягуапэу еплъыгъэх.\n— ТхакIоу, сурэтышI цIэрыIоу Къат Теуцожь ытхыгъэм техыгъэу «Тыкъэ итыгъужъ» зыфиIорэ спектаклэр дгъэхьазырыгъ, апэрэу мэлылъфэгъум и 8 — 9-м «Налмэсым» и Унэ къыщыдгъэлъэгъощт, — къыщиIуагъ зэхахьэм АР-м и Лъэпкъ театрэу И. Цэим ыцIэ зыхьырэм ихудожественнэ пащэу Хьакъуй Аслъан. — Шъукъеблагъэх, адыгабзэкIэ кIощт къэгъэлъэгъоным шъуеплъ, зыжъугъэпсэф.\nСурэтхэр къэгъэлъэгъоным къыщытетхыгъэх.\nПредыдущая Малые населённые пункты страны обеспечат интернетом.\nСледущая ОшIэ-дэмышIэ IофхэмкIэ къулыкъум зыкъышъуфегъазэ!


Районхэм, къалэхэм яамалхэм ахэхъо — Адыгэ макъ\nМы аужырэ илъэсхэм республикэм икъэлэ шъхьаIэ нахь кIэракIэ, ущыпсэункIэ Iэрыфэгъу хъугъэ.\nЛъэпкъ проектхэм, къэралыгъо ыкIи шъолъыр программэхэм яшIуагъэкIэ Мыекъуапэ псэолъакIэхэр къыдэуцуагъэх, бэхэм гъэцэкIэжьынхэр ащыкIуагъэх, медицинэм, гъэсэныгъэм, культурэм иучреждениехэм ящыкIэгъэ пстэур арагъэгъотыгъ.\nIэрыфэгъу къэлэ щыIакIэр гъэпсыгъэным ипрограммэ Iоф зишIэрэм къыщыублагъэу Мыекъуапэ ищагуи 129-рэ ыкIи зыгъэпсэфыпIэ чIыпIэ 13 зэтырагъэпсыхьагъэх.\nЛъэпкъ проектхэу «Гъэсэныгъэм», «Демографием» яшIуагъэкIэ гъэсэныгъэм иучреждениякIэхэр мыщ щагъэпсых, мылъкушхо апэIуагъахьэ.\nДжащ фэдэу еджапIэхэм, кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэм яматериальнэ-техническэ зытет гъэкIэжьыгъэным мэхьанэшхо раты. Урысыем и Президентэу Владимир Путиным УФ-м и Правительствэ, шъолъырхэм пшъэрылъ къафишIыгъ еджапIэхэм игъэкIотыгъэ гъэцэкIэжьынхэр яшIылIэгъэнхэм исоциальнэ программэ къагъэхьазырынэу.\nПсауныгъэр къэухъумэгъэным исистемэ пштэмэ, мы аужырэ уахътэм республикэм икъэлэ шъхьаIэ хэхъоныгъэшIухэр зэришIыгъэхэр нафэ. УчреждениякIэхэр зэрашIыхэрэм дакIоу, ахэр зэтырагъэпсыхьэх, агъэцэкIэжьых, ящыкIэгъэ оборудованиер аIэкIагъахьэ.\nЛъэпкъ проектэу «Щынэгъончъэ ыкIи шэпхъэшIухэм адиштэрэ автомобиль гъогухэр» зыфиIорэр анахь дэгъоу зыгъэцэкIэрэ шъолъырхэм Адыгеир ащыщ. Урысыем и Правительствэ иIэпэчIэгъэнэ фонд къыхэхыгъэ ахъщэ тедзэ (сомэ миллион 225-рэ) республикэм къыфатIупщыгъ.\n2006-рэ илъэсым къыщыублагъэу унэгъо ныбжьыкIэхэм псэупIэхэр ягъэгъотыгъэнхэм фытегъэпсыхьэгъэ программэм Мыекъуапэ Iоф щешIэ. А уахътэм къыкIоцI къэралыгъо IэпыIэгъур унэгъо 1020-мэ аIукIагъ. БлэкIыгъэ илъэс закъом мы лъэныкъом сомэ миллион 80 фэдиз пэIуагъэхьагъ. Анахьэу анаIэ атырагъэты сабыибэ зэрысхэм. 2021-рэ илъэсым унэгъо ныбжьыкIэ 30-м ехъумэ псэупIэ амалэу яIэр нахьышIу ашIын алъэкIыщт.\nМыекъуапэ тапэкIи хэхъоныгъэхэр ышIынхэм, цIыфхэм щыIэкIэшIу яIэным республикэм ипащэхэм, къэлэ администрацием анаIэ тырагъэтыщт.\nМы муниципалитетым инвестициехэмкIэ, экономикэм хэхъоныгъэ ышIынымкIэ, нэмыкI лъэныкъохэмкIи амалышIухэр IэкIэлъых.\nБлэкIыгъэ илъэсыр пштэмэ, чIыпIэ бюджетым ихахъохэр фэди 1,4-кIэ нахьыбэ хъугъэ ыкIи сомэ миллион 747-м кIэхьагъ. Районым изэхэубытэгъэ бюджет сомэ миллиарди 2,1-м ехъугъ.\nМуниципалитетыр программэ зэфэшъхьафхэм чанэу зэрахэлажьэрэм, инвестициехэр нахьыбэ зэрэхъурэм яшIуагъэкIэ социальнэ Iофыгъуабэ зэшIохыгъэ мэхъу.\n2018-рэ илъэсым район гупчэ сымэджэщым ипсэолъакIэрэ ащ хэт поликлиникэмрэ къуаджэу Тэхъутэмыкъуае къыщызэIуахыгъ. Проектым игъэцэкIэн сомэ миллиони 143-рэ фэдиз пэIуагъэхьагъ. Джащ фэдэу шэпхъэшIухэм адиштэрэ фельдшер-мамыку IэзэпIи 3 агъэпсыгъ. Ащ нэмыкIэу еджапIэхэм, кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэм чIыпIэ пчъагъэу яIэм хэгъэхъогъэным республикэм ипащэхэм мэхьанэшхо раты. Ащ къыдыхэлъытагъэу гъэсэныгъэм иучреждениякIэхэр ашIыгъэх, щыIэхэм псэолъакIэхэр къапашIыхьагъэх, ахэр зэрифэшъуашэу зэтырагъэпсыхьагъэх, бэхэм игъэкIотыгъэ гъэцэкIэжьынхэр ащыкIуагъэх.\nФедеральнэ программэу «Физическэ культурэм ыкIи спортым хэхъоныгъэ ашIыныр» зыфиIорэм ишIуагъэкIэ мы аужырэ илъэсхэм муниципалитетым спорт псэолъакIэхэр щашIыгъэх. ГущыIэм пае, шэпхъэшIухэм адиштэрэ ФОК-хэр Тэхъутэмыкъуаерэ Инэмрэ къадэуцуагъэх.\n2019-рэ илъэсым Урысыем и Президентэу Владимир Путиныр Адыгеим къызэкIом, районым ит предприятиеу «Зеленый дом» зыфиIорэм щыIагъ, ащ иIофшIэн зэрэзэхищэрэм осэшIу фишIыгъ.\nКъэралыгъо программэхэм къадыхэлъытагъэу Мыекъопэ районым проект 50-м ехъу щагъэцэкIагъ, ахэр социальнэ ыкIи инженернэ инфраструктурэм хэхъоныгъэ ашIыным фытегъэпсыхьагъэх.\nУФ-м и Президент иIэпэчIэгъэнэ фонд къыхэгъэкIыгъэ мылъкумкIэ къутырэу Северо-Восточные Сады дэт кIэлэцIыкIу IыгъыпIэр икIэрыкIэу зэтырагъэпсыхьажьыгъ. Поселкэу Удобнэм чIыпIэ 240-рэ зиIэ кIэлэцIыкIу IыгъыпIакIэ щашIыгъ. Джащ фэдэу псэупIэхэм адэт культурэм иунэхэм игъэкIотыгъэ гъэцэкIэжьынхэр ащыкIуагъэх, мы илъэсми а IофшIэныр лъагъэкIуатэ. Щагухэр ыкIи общественнэ чIыпIэхэр зэтырагъэпсыхьагъэх. Лъэпкъ проектэу «Демографием» къыдыхэлъытагъэу районым ипсэупIищмэ ФОК-хэр ащашIых.\nМы аужырэ илъэсхэм километрэ 60-м ехъу зикIыхьэгъэ газрыкIуапIэхэр районым щашIыгъэх. Джащ фэдэу псыр, электричествэр псэупIэхэм, псэуалъэхэм аращалIэх.\nЗекIоным хэхъоныгъэ ышIыным, инвестициехэм ахэгъэхъогъэным афэшI мы аужырэ илъэсхэм республикэм ипащэхэм зэшIуахыгъэр бэ. Программэ зэфэшъхьафхэм яшIуагъэкIэ зекIоным ипсэуалъэхэм якIурэ гъогухэр агъэцэкIэжьых, зэтырагъэпсыхьэх. Ащ дакIоу Мыекъопэ районым икъушъхьэхэм защызыгъэпсэфынэу къэкIорэ хьакIэхэм япчъагъэ хэпшIыкIэу нахьыбэ хъугъэ.\nМуниципалитетыр зыдэщыс чIыпIэр дахэ, инвестициехэр хэплъхьанкIэ хъопсагъо. Ар къыдалъытэзэ Адыгеим ипащэхэм IофшIэныр зэхащэ, районым хэхъоныгъэ ышIыным, амалэу IэкIэлъхэр ыгъэфедэнхэм анаIэ тырагъэты.\nАдыгэкъалэ иэкономикэ хэхъоныгъэшIухэр ешIых, предпринимательхэм IэпыIэгъу агъотыным, социальнэ ыкIи коммунальнэ инфраструктурэм зиушъомбгъуным, IофшIэпIэ чIыпIэхэр нахьыбэ хъунхэм алъэныкъокIэ пшъэрылъ инхэр зыфегъэуцужьых.\nРеспубликэм ыкIи къалэм япащэхэм Iофэу зэдашIэрэм ишIуагъэкIэ Адыгэкъалэ итеплъэ аужырэ илъэситфым хэпшIыкIэу зэхъокIыгъэ хъугъэ.\nПроектэу «КIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэр — сабыйхэм апай» зыфиIорэмрэ лъэпкъ проектэу «Гъэсэныгъэмрэ» къадыхэлъытагъэу 2020-рэ илъэсым кIэлэцIыкIу IыгъыпIэу «Нэбзый» зыфиIоу атIупщыгъэр нэбгырэ 240-мэ ателъытагъ, федеральнэ бюджетым къыхэхыгъэу сомэ миллиони 168-рэ мин 216,2-рэ ащ пэIухьагъ.\nФизкультурэм зыщыпылъхэу ыкIи псауныгъэр зыщызэтырагъэуцожьырэ комплексэу Лъэцэр Хьазрэт ыцIэ зыхьырэр ашIыгъ. Ащ федеральнэ ахъщэу сомэ миллион 46-рэ мин 404,9-рэ, шъолъыр ыкIи чIыпIэ бюджетхэм къахэхыгъэу сомэ миллион 41-рэ мин 950,1-рэ пэIухьагъ. Комплексым къалэм игупчэ къегъэдахэ.\nФэтэрыбэу зэхэт унэхэм ящагухэм язэтегъэпсыхьан 2018 — 2020-рэ илъэсхэм сомэ миллиони 115,1-рэ ехъу пстэумкIи Адыгэкъалэ пэIуигъэхьагъ.\nЛъэпкъ культурэм и Гупчэ дэжь агъэкIэжьыгъэ площадыр анахьыбэу къэлэдэсхэр къызэкIуалIэхэрэм ащыщ.\nКъэлэ цIыкIухэм Iэрыфэгъу щыIакIэр ащыгъэпсыгъэнымкIэ проектхэм язэнэкъокъоу Урысыем щызэхащагъэм 2019-рэ ыкIи 2021-рэ илъэсхэм Адыгэкъалэ текIоныгъэр къащыдихыгъ.\nОбщественнэ чIыпIэр загъэкIэжьым, кIэлэцIыкIу джэгупIэхэр, спорт площадкэ зэфэшъхьафхэр зиIэ парк дахэ къалэм иIэ хъугъэ.\nКвадратнэ метрэ мин 90-рэ фэдиз къызэлъызыубытырэ саугъэт зэхэтэу «ТекIоныгъ» зыфиIорэри умышIэжьынэу зэтегъэпсыхьагъэ хъугъэ.\n«Лучшие муниципальные практики» зыфиIорэ Урысые зэнэкъокъум ишъолъыр едзыгъоу «Градостроительная политика» зыфиIорэ лъэныкъомкIэ Адыгэкъалэ текIоныгъэр къыдихыгъ.\nКъэлэ псэупIэ коим хэхьэрэ къутырэу Псэкъупсэ физкультурнэ комплексэу щашIырэм пэмычыжьэу общественнэ чIыпIэ щагъэпсы. Ащ федеральнэ бюджетым къыхэхыгъэу сомэ миллиони 5, республикэ ыкIи къэлэ ахъщэу сомэ мин 806,4-рэ пэIухьащт.\nДжащ фэдэу къэлэдэсхэр къыхэлажьэхэзэ фэтэрыбэу зэхэт унэхэм ящагуи кIэлэцIыкIу джэгупIэхэр ащагъэпсыгъэх.\n2020-рэ илъэсым Адыгэкъалэ лъэпкъ проектэу «Экологием», партием ипроектэу «Чистая страна» зыфиIорэм ыкIи псэу цIыфхэр зашъохэрэр шапхъэхэм адиштэным фытегъэпсыхьэгъэ шъолъыр программэу «Чистая вода» зыфиIорэм ахэхьагъ. Ащ ишIуагъэкIэ псыкъычIэщыпIи 9 гъэкIэжьыгъэ хъущт.\nБлэкIыгъэ илъэсым ыкIэм Адыгэкъалэ итхылъеджапIэхэр зэнэкъокъум хэлажьэхи, лъэпкъ проектэу «Культурэм» хэхьагъэх. Грантэу къырахыгъэ сомэ миллионыр лъэхъаным диштэу гъэпсыгъэ модельнэ тхылъеджапIэм ишIын пэIухьагъ.\n«Муниципальнэ образованиеу «Адыгэкъалэ хэхъоныгъэ ышIыныр» зыфиIорэ чIыпIэ программэм къыдыхэлъытагъэхэм ягъэцэкIэн пае федеральнэ бюджетым къыхэхыгъэу сомэ миллион 76,6-м ехъу 2020-рэ илъэсым къыфатIупщыгъ.\nАужырэ илъэситфым муниципальнэ программэхэм япхырыщын пстэумкIи сомэ миллион 599,6-м ехъу Адыгэкъалэ пэIуигъэхьагъ. Къалэм зэхъокIыныгъэу фэхъугъэхэм зэкIэмкIи апэIухьагъэр сомэ миллион 730-рэ мин 668,2-рэ мэхъу.\n2000-рэ илъэсым шэкIогъум и 29-м гъунэпкъакIэхэр иIэу агъэпсыжьыгъэ Теуцожь район ныбжьыкIэр нахь кIэракIэ мэхъу.\nЛъэпкъ проектэу «Демографием» епхыгъэу чIыпIэ 240-рэ зиIэ ыкIи ясельнэ купхэр къыздыхэлъытэгъэ кIэлэцIыкIу IыгъыпIэ къуаджэу Пэнэжьыкъуае щагъэпсыгъ. Мылъкоу агъэфедагъэр сомэ миллиони 169-рэ мин 915-рэ. Къуаджэу Пэнэжьыкъуае имызакъоу, гъунэгъу псэупIэхэми къарыкIырэ сабыйхэр кIэлэцIыкIу IыгъыпIэм къэкIох.\nИлъэситфым къыкIоцI районым иеджапIэхэм автобуси 7 къаIукIагъ. Программэу «Земскэ кIэлэегъадж» зыфиIорэм игъэцэкIэн къыдыхэлъытагъэу, 2020-рэ илъэсым сомэ миллион къызэратыгъэ специалист ныбжьыкIи 3 еджапIэм Iоф щашIэнэу къэкIуагъэх, 2024-рэ илъэсым еджапIэм ищыкIэгъэ кIэлэегъэджи 4 програмэм хэлэжьэщтых.\nРайоным иеджапIэхэм ачIэс кIэлэеджэкIо 1483-мэ шхыныгъо стыр аIэкIагъахьэ, а 1 — 4-рэ классхэм арыс нэбгырэ 800 фэдиз ыкIи я 5 — 11-рэ классхэм ащеджэрэ кIэлэеджэкIо 460-рэ ыпкIэ хэмылъэу агъашхэх.\nЛъэпкъ проектхэр, федеральнэ ыкIи шъолъыр программэхэр зэрифэшъуашэу гъэцэкIэгъэнхэм, цIыфхэм ящыIэкIэ-псэукIэ нахьышIу шIыгъэным, предпринимательствэ цIыкIум ыкIи гурытым хэхъоныгъэ ашIыным районым ипащэхэм анаIэ атет, пшъэрылъ шъхьаIэу ахэр зыфагъэуцужьы.\n«Народнэ» бюджетированием ишIуагъэкIэ чIыпIэ бюджетхэм яахъщэ апэрапшIэ зыпэIубгъэхьан фаер цIыфхэм къыхахынэу амал щыIэ хъугъэ.\nКъоджэ псэупIэхэм язэтегъэпсыхьан зэрэлъыкIуатэрэм обществэр лъэплъэ, проектыбэхэм ягъэцэкIэн ежь цIыфхэр къыхэлэжьагъэх.\nШъолъыр программэу «Псы къабзэм» къыдыхэлъытагъэу псыугъоипIэм ишIын 2020-рэ илъэсым аухыгъ, проектым сомэ миллион 11-м ехъу тефагъ. Ащ ишIуагъэкIэ район гупчэм щыпсэурэ нэбгырэ миным ехъумэ шэпхъэшIухэм адиштэрэ псыр аIэкIахьэ хъугъэ.\nКрасногвардейскэ гупчэ район сымэджэщым иматериальнэ базэ нахьышIу шIыгъэнымкIэ мы аужырэ уахътэм зэшIуахыгъэр макIэп. ГущыIэм пае, программэу «Къоджэ чIыпIэхэм хэхъоныгъэ ашIыныр» зыфиIорэм игъэцэкIэн къыдыхэлъытагъэу сомэ миллиони 5,7-рэ зыосэ автомобили 5 къащэфыгъ.\nПсауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ къулыкъум иапэрэ медицинэ IэпыIэгъу исистемэ игъэкIэжьын фытегъэпсыхьэгъэ шъолъыр программэм къыдыхэлъытагъэу мы илъэсым Красногвардейскэ гупчэ район сымэджэщым хирургиемкIэ иотделение игъэкIотыгъэ гъэцэкIэжьынхэр щэкIох. Селоу Еленовскэм фельдшер-мамыку IэзапIэ щашIы.\nМуниципальнэ программэу «Унэгъо ныбжьыкIэхэм псэупIэхэр ягъэгъотыгъэнхэр» зыфиIоу 2016 — 2020-рэ илъэсхэм ателъытагъэм къыдыхэлъытагъэу унэгъо 33-мэ сомэ миллион 17-м ехъу афатIупщыгъ. Сабыибэ зэрыс унэгъо 35-мэ яунэе чIыгу Iахьхэр аратыгъэх, мы уахътэм ехъулIэу а лъэныкъомкIэ чэзыу щыIэп.\nЗянэ-зятэ зимыIэжьхэм ыкIи ахэр зышъхьащымытхэм псэупIэхэр зэрагъэгъотынхэм фэшI сомэ миллион 22-рэ фэдиз афатIупщыгъ, IэпыIэгъур нэбгырэ 23-мэ алъыIэсыгъ.\nЛъэпкъ проектэу «Демографием» къыдыхэлъытагъэу чIыпIи 120-рэ зырыз зиIэщт кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэм яшIын щылъагъэкIуатэ къуаджэу Хьатикъуае, селохэу Белэмрэ Садовэмрэ. 2021-рэ илъэсым ыкIэм IофшIэнхэр аухынхэу агъэнафэ.\nКъэралыгъо программэу «Къоджэ чIыпIэхэм хэхъоныгъэ ашIыныр» зыфиIорэм игъэцэкIэн епхыгъэу Белосельскэм ыкIи Улапэ культурэм иучреждениехэр ащышIыгъэнхэм пае сомэ миллион 92-м ехъу афатIупщыгъ. Ахэм язэтегъэпсыхьан епхыгъэ IофшIэнхэр непэ лъагъэкIуатэх.\nРайоным спорт объекти 110-рэ ит, квадратнэ метрэ мин 80-м ехъу зэрылъ нэмыкI спорт псэолъэ 81-мэ Iоф ашIэ.\nЛъэпкъ проектэу «Демографием» къыдыхэлъытагъэу къуаджэу Кощхьаблэ ФОК щашIыгъ, ар нэбгырэ 200-мэ ателъытагъ. Ащ нэмыкIэу муниципалитетым Iоф щашIэ самбэмрэ дзюдомрэкIэ спорткомплексым, футбол ешIэпIэ 25-мэ, баскетбол ыкIи волейбол площадкэхэм, спортзал 22-мэ.\nЦIыфхэм ягъашIэ хэгъэхъогъэным ыкIи зидунай зыхъожьыхэрэм япчъагъэ нахь макIэ шIыгъэным афэшI районым щагъэцакIэ программэу «ЦIыфхэм социальнэ IэпыIэгъу ягъэгъотыгъэныр» зыфиIорэр. Программэу «Зыпкъ итэу къоджэ чIыпIэхэм хэхъоныгъэ ашIыныр» зыфиIорэм игъэцэкIэн къыдыхэлъытагъэу блэкIыгъэ илъэсым унэгъуи 6-мэ сомэ миллиони 4,5-рэ хъурэ социальнэ тынхэр атырагощагъэх. ПсэупIэхэр зэрагъэгъотынхэм фэшI унэгъо ныбжьыкIи 9-мэ сомэ миллионибгъу афатIупщыгъ.\nУФ-м и Президент и Указэу сабыибэ зэрыс унагъохэм чIыгу Iахьхэр ятыгъэнхэм епхыгъэр районым щагъэцакIэ. Мы программэр зыщыIэм къыщыублагъэу унэгъуи 145-мэ яшIуагъэ арагъэкIыгъ.\nСабыищ е нахьыбэ зиIэ унагъохэм ячIыгу Iахьхэм инженернэ инфраструктурэ ящэлIэгъэным къыдыхэлъытагъэу гъогукIэхэр ашIыгъэх, ащ сомэ миллиони 2,8-рэ пэIуагъэхьагъ.\nЛъэпкъ проектэу «Гъэсэныгъэм» епхыгъэ федеральнэ проектэу «Цифровая образовательная среда» зыфиIорэм ишIуагъэкIэ 2020-рэ илъэсым гурыт гъэсэныгъэ защарагъэгъотырэ учреждениихмэ сомэ миллиони 9,6-рэ зыосэ оборудование арагъэгъотыгъ.\nМы илъэсым зэтырагъэпсыхьэх къуаджэу ХьакIэмзые ыкIи поселкэу Майскэм адэт еджапIэхэр. ПсэупIэхэу Дружбэм ыкIи Натырбыем адэт еджапIэхэм яспортзалхэр агъэцэкIэжьыгъэх, ащ сомэ миллиони 3,5-м ехъу пэIуагъэхьагъ.\nКъуаджэу Кощхьаблэ щыпсэухэрэм шэпхъэшIухэм адиштэрэ зашъохэрэ псыр аIэкIэгъэхьэгъэным фытегъэпсыхьэгъэ псэуалъэм ишIын блэкIыгъэ илъэсым аухыгъ. Ар агъэцэкIэфэ псырыкIопIэ километрэ 42,5-рэ агъэпсыгъ, псыр къызычIащыщт чIыпIи 2 атхъугъ.\nЛъэпкъ проектэу «Щынэгъончъэ ыкIи шэпхъэшIухэм адиштэрэ автомобиль гъогухэр» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэу 2021-рэ илъэсым Кощхьэблэ районым игъогу IахьиплIымэ гъэцэкIэжьынхэр ащыкIощтых.\nМы муниципалитетыр анахьэу мэкъумэщ хъызмэтым фэгъэзагъ нахь мышIэми, нэмыкI лъэныкъохэмкIи хэхъоныгъэ ышIыным, псэупIэхэр зэтегъэпсыхьэгъэнхэм, инвестициехэр нахьыбэ шIыгъэным пылъ.\n«Къоджэ чIыпIэхэм хэхъоныгъэ ашIыныр» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэу мы уахътэм Джэджэ районым культурэм иуниплI щагъэцэкIэжьы. Ахэр селоу Сергиевскэм, къутырэу Днепровскэм, станицэхэу Джаджэм ыкIи Дондуковскэм адэтых. Лъэпкъ проектэу «Культурэм» ишIуагъэкIэ искусствэхэмкIэ еджапIэу Джаджэм дэтыр агъэкIэжьы.\nДжащ фэдэу кIэлэцIыкIу IыгъыпIитIу районым щашIы. Станицэу Джаджэм щагъэуцурэр нэбгырэ 240-мэ, Келермесскэм щашIырэр – 120-мэ ателъытагъэх. Ащ нэмыкIэу мы учреждениехэм IофшIэпIэ чIыпIакIэхэр къатыщтых.\n2022-рэ илъэсым станицэу Дондуковскэм ФОК щашIыщт, псырыкIуапIэхэр щагъэпсыщтых, Келермесскэм гъэстыныпхъэ шхъуантIэм ирыкIуапIэхэр щашIыщтых, къутырэу Прогрессым щыпсэухэрэм фельдшер-мамыку IэзэпIакIэ яIэ хъущт, культурэм и Унэу дэтыр агъэцэкIэжьыщт.\nКъихьащт илъэсымкIэ гухэлъхэм ащыщых къутырэу Тамбовскэм дэт гурыт еджапIэм игъэцэкIэжьын, Дондуковскэм игъогухэм ягъэкIэжьын.\nДжэджэ районым зыпкъ итэу непэ хэхъоныгъэхэр ешIых, нахьышIум фэкIо, тапэкIи зэшIуихынэу ыгъэнафэрэр бэ.\nСоциальнэ Iофыгъохэм язэшIохын, кIэлэцIыкIухэр зэрыс унагъохэм IэпыIэгъу афэхъугъэным, псэупIэхэм язэтегъэпсыхьан, мэкъумэщ хъызмэтым хэхъоныгъэ ышIыным, нэмыкI лъэныкъохэм ягъэцэкIэн Шэуджэн районым мэхьанэшхо щыраты.\nКIэлэцIыкIухэр зэрыс унагъохэм IэпыIэгъу афэхъугъэнымкIэ анахьэу шIуагъэ къэзыхьырэр ыкIи къашъхьапэрэр ны мылъкум епхыгъэ программэр ары. 2020-рэ илъэсым ащ фэгъэхьыгъэ хэбзэгъэуцугъэм зэхъокIыныгъэхэр фэхъугъэх. Ахэм яшIуагъэкIэ ахъщэу ны мылъкум къыщыдэлъытагъэм хэхъуагъ, ар къыратынэу фитыныгъэ зиIэхэр нахьыбэ хъугъэ.\nПрограммэр зыщыIэм къыщегъэжьагъэу УФ-м ПенсиехэмкIэ ифонд и ГъэIорышIапIэу Шэуджэн районым щыIэм сертификат 1207-рэ ытыгъ. Унэгъо 1050-мэ агъэфедэгъах. Ны мылъкум ишIуагъэкIэ унэгъо шъитфым ехъумэ псэупIэ зэрагъэгъотыным пае банкым чIыфэу къыIахыгъэр апщыныжьыгъ.\nЛъэпкъ проектэу «Псауныгъ» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэу аужырэ илъэситфым Шэуджэн районым фельдшер-мамыку IэзэпIи 4 щашIыгъ.\nРайоныр инвесторхэмкIэ хъопсагъоу щытмэ, цIыфхэм ящыIакIэ нахьышIу хъуным фэIорышIэщт. Жьыбгъэм ыкIуачIэкIэ Iоф ышIэу мегаватт 60 къэзытырэ энергетическэ псэолъэ 24-рэ районым щагъэуцугъ. БлэкIыгъэ илъэсым ахэр атIупщыгъэх. Ащ ишIуагъэкIэ 2020-рэ илъэс закъом сомэ миллион 28-м ехъу район бюджетым хэбзэIахьэу ихьагъ. Джащ фэдэу тыгъэм ыкIуачIэкIэ Iоф зышIэрэ станцие муниципалитетым щагъэпсыгъ, инвестициехэр сомэ миллион шъитфым кIэхьагъ.\nПрограммэу «ЕзыгъэжьэгъэкIэ фермер» зыфиIорэр зыщыIэм къыщыублагъэу Шэуджэн районым имэкъумэщ хъызмэтшIэпIэ 50-мэ грантхэр къаратыгъэх. ЗэкIэмкIи ар сомэ миллион 70-м ехъу. Былымхъуным фэгъэзэгъэ унэгъуиблымэ сомэ миллион 53-м ехъу къаIэкIэхьагъ.\nГъэсэныгъэм, псауныгъэр къэухъумэгъэным, культурэм, нэмыкI лъэныкъохэм япхыгъэ псэуалъэхэр Шэуджэн районым щагъэцэкIэжьыгъэх, щызэтырагъэпсыхьагъэх. Непи а IофшIэныр лъагъэкIуатэ.\nПредыдущая Орэдыр гум фэжъынчы\nСледущая Адыгеим инэпэеплъ


УФ-м и Президент пшъэрылъ къызэрэфишIыгъэу, Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат тыгъуасэ цIыфхэр ыдэжь ригъэблэгъагъэх, ахэм гумэкIыгъоу яIэхэм защигъэгъозагъ. Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх федеральнэ инспектор шъхьаIэу Сергей Дрокиныр, АР-м ипрокурорэу Марк Большедворскэр, АР-м и ЛIышъхьэрэ министрэхэм я Кабинетрэ я Администрацие ипащэу ТхьакIущынэ Мурат.\nПсэупIэу Ханскэм щашIырэ кIэлэцIыкIу IыгъыпIэм, фэтэрыбэу зэхэт унэу Мыекъуапэ дэтхэм ящагухэр гъэкIэжьыгъэнхэм, Красногвардейскэ районым ит паркым гъэцэкIэжьын IофшIэнхэр щашIэнхэм ыкIи нэмыкI Iофыгъохэм ахэплъагъэх.\nЦIыфхэр зыгъэгумэкIырэ Iофыгъохэм ялъытыгъэу унэшъо гъэнэфагъэхэр муниципалитетхэм япащэхэм КъумпIыл Мурат афишIыгъэх. ГумэкIыгъоу къызэреолIагъэхэр дэгъэзыжьыгъэхэ хъуным фэшI район администрациехэм япащэхэм мылъкур къызыдахыщтым ыкIи уахътэу зэрэзэшIуахын фаем афэгъэхьыгъэ пшъэрылъхэр афишIыгъэх. КъызэрагъэнэфагъэмкIэ, Iофыгъоу республикэм ипащэ къыфагъэзагъэхэм ащыщхэр джырэ уахътэм зэхафых.\nРеспубликэм щыпсэухэрэм ягумэкIыгъохэм защыгъэгъозэгъэным мэхьанэшхо зэриIэр КъумпIыл Мурат къыхигъэщыгъ, муниципалитетхэм япащэхэм ахэм анаIэ атырагъэтынэу къяджагъ.\n— ЧIыпIэхэм ащыIэ хэбзэ къулыкъухэм пшъэрылъ шъхьаIэу яIэр обществэм зэпхыныгъэ дыряIэныр, цIыфхэм мафэ къэс гущыIэгъу афэхъунхэр ары, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат. — НахьыбэрэмкIэ, ахэм гумэкIыгъоу псэупIэм щыIэр нахь ашIэ, щыгъуазэх. Нэужым кIэухэу тиIэн фаер, псынкIэу Iофыгъор зэрэзэшIотхырэм дакIоу, псэупIэхэм хэхъоныгъэхэр ашIынхэм тыфэкIоныр ары. АщкIэ къэралыгъо программэхэр дгъэфедэщтых.\nЦIыфэу къекIолIагъэхэм гущыIэгъу афэхъузэ, псауныгъэр къэухъугъэмэнымкIэ, гъэсэныгъэмкIэ, культурэмкIэ къулыкъухэр зэрэзэхэщагъэхэм, нэмыкI лъэныкъохэм еплъыкIэу афыряIэм КъумпIыл Мурат зыщигъэгъозагъ. Нэужым муниципальнэ образованиехэм япащэхэм унэшъо гъэнэфагъэхэр афишIыгъэх.


Прокуратурэм иIофышIэхэм къафэгушIуагъ — Адыгэ макъ\nПрокуратурэм иIофышIэхэм къафэгушIуагъ\nУрысыем ипрокуратурэ иIофышIэ и Мафэ фэгъэхьыгъэ зэIукIэ зегъэушъомбгъугъэр республикэм и Къэралыгъо филармоние тыгъуасэ щыкIуагъ. Мы къулыкъур зызэхащагъэр илъэс 300 мыгъэ мэхъу.\nАдыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат республикэм ипрокуратурэ иIофышIэхэм ямэфэкIкIэ къафэгушIуагъ.\nДжащ фэдэу зэIукIэм хэлэжьагъэх Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, республикэм ипрокурорэу Игорь Шевченкэр, Адыгеим и Апшъэрэ хьыкум итхьаматэу Шумэн Байзэт, хэбзэухъумэкIо ыкIи уплъэкIунхэр зэхэзыщэрэ къулыкъухэм япащэхэр.\nУрысые Федерацием и Генеральнэ прокурорэу Игорь Красновыр видеоамал шIыкIэкIэ прокуратурэм июбилей фэшI къафэгушIуагъ, ведомствэм ишъолъыр къулыкъухэм аIутхэм дэгъоу Iоф зэрашIэрэм фэшI тхьашъуегъэпсэу къариIуагъ.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ зэIукIэм къызэрэщыхигъэщыгъэмкIэ, прокуратурэм иIофышIэхэм пшъэрылъ шъхьаIэу яIэр хабзэр мыукъогъэныр, фитыныгъэхэр къэухъумэгъэнхэр ары.\n«Хэгъэгум и Президентэу Владимир Путиным зэрэхигъэунэфыкIыгъэу, прокурорхэр хэмытхэу «хэгъэгум изаконодательстви, хьыкум системэми хэхъоныгъэ ашIын алъэкIыщтэп». Ведомствэм иIофышIэ пэрытхэр пшъэдэкIыжьышхо зэрахьырэр икъоу къазэрагурыIорэмкIэ, зэрэзафэхэмкIэ, цIыфхэм IэпыIэгъу афэхъуным сыдигъуи зэрэхьазырхэмкIэ къахэщыщтыгъэх. Прокуратурэм иIофышIэхэу IэпэIэсэныгъэшхо зыхэлъхэр, цIыфхэм яфитыныгъэхэр зафэу къэзыухъумагъэхэр, хэгъэгур чIыпIэ къин зыщифэгъэ лъэхъанхэм яIофи, цIыфхэми афэшъыпкъагъэхэр сыд фэдэрэ лIэужи къахэкIыгъэх», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nХэгъэгу зэошхом илъэхъани, зэоужми прокурорхэм Iофышхо зэрэзэшIуахыгъэр республикэм ипащэ къыхигъэщыгъ. КъумпIыл Мурат прокуратурэм иветеранхэми шъхьафэу тхьашъуегъэпсэу ариIуагъ.\nРеспубликэм ипащэ зэрэхигъэунэфыкIыгъэмкIэ, пандемием зызыщиушъомбгъугъэ лъэхъаным лэжьакIохэм яфитыныгъэхэм, псауныгъэм якъэухъумэн, гъэсэныгъэмкIэ хабзэхэр амыукъонхэм, цIыфхэм ясоциальнэ фитыныгъэхэр къэухъумэгъэнхэм лъэшэу анаIэ атырагъэтыгъ. Джащ фэдэу предпринимательхэм яфитыныгъэхэм якъэухъумэни, бизнесым нахь макIэу теIункIэгъэнри анахьэу гъунэ зылъафыгъэхэм ащыщых.\nПрокуратурэм иIофышIэхэм къолъхьэ тын-Iыхыным пэуцужьыгъэнымкIэ, бюджет, хьакъулахь хэбзэгъэуцугъэхэм япхыгъэ бзэджэшIагъэхэм ягъогупэ пыбзыкIыгъэнымкIэ Iофышхо зэрагъэцакIэрэм КъумпIыл Мурат зэIукIэм хэлэжьагъэхэм анаIэ тыраригъэдзагъ. Социальнэ пшъэрылъхэм язэшIохынкIэ бюджет мылъкур зэрагъэфедэрэм гъунэ зэрэлъафырэр нахь гъэлъэшыгъэн фаеу ащ къыIуагъ.\n«Республикэм исхэм яцыхьэ телъын фае ахэм яфедэхэр икъоу къызэраухъумэщтхэм. ЦIыфхэм яфитыныгъэхэр аукъуагъэу тапэкIи зышъулъэгъукIэ, игъом ыкIи псынкIэу макъэ къытэжъугъэIу. Республикэм исхэм яфедэхэр къыдэтлъытэзэ, тизэдэлэжьэныгъэ нахь дгъэпытэнэу сэгугъэ», — къы-Iуагъ КъумпIыл Мурат.\nАдыгэ Республикэм и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэри, республикэм ипрокурорэу Игорь Шевченкэри, АР-м и Апшъэрэ хьыкум итхьаматэу Шумэн Байзэти прокуратурэм иIофышIэхэм ямэфэкIкIэ къафэгушIуагъэх.\nРеспубликэм ипрокуратурэ иIофышIэхэу гъэхъэгъэшхохэр зышIыгъэхэм Адыгеим и ЛIышъхьэ и УказкIэ щытхъуцIэу «Адыгэ Республикэм изаслуженнэ юрист» зыфиIорэр, Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ирэзэныгъэ тхылъхэр аратыгъэх. Прокуратурэм иIофышIэ заулэмэ ведомственнэ тынхэр, АР-м и Къэралыгъо Совет — Хасэм ищытхъу тхылъхэмрэ ирэзэныгъэ тхылъхэмрэ къафагъэшъошагъэх.\nПредыдущая ГъукIэлI Юр Хьаджбирам ыкъор\nСледущая «Омикроныр» Урысыем ит


Яшэн-хабзэхэр къаухъумэх — Адыгэ макъ\nРедактор 14.09.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nБэмышIэу тигъэзет къыхиутыгъагъ Урысыем щызэхащэгъэгъэ зэнэкъокъоу «Илъэсым иунагъу» зыфиIоу лъэпкъ проектэу «Демографием» хахьэрэм Адыгэ РеспубликэмкIэ Пэнэжьыкъуае щыщ унагъом текIоныгъэ къызэрэщыдихыгъэр.\nЗигугъу къэтшIыгъэ зэнэкъокъум Урысыем иунагъохэу хэлэжьагъэхэм анахь дэгъур лъэныкъуитфыкIэ къыхахыгъэх – «Сабыибэ зэрыс унагъу», «Унэгъо ныбжьыкI», «Къуаджэм щыпсэурэ унагъу», «Урысыем иунэгъо дышъ», «Унагъор – хабзэхэм яухъумакIу». Мы аужырэ лъэныкъомкIэ текIоныгъэр къызфагъэшъошагъэр Теуцожь районымкIэ Пэнэжьыкъуае щыпсэухэрэ НэмытIэкъо зэшъхьэгъусэхэу Аслъанрэ МулиIэтрэ яунагъу.\nТи Урысые къэралыгъошхоу километрэ мин 11-м ехъу зикIыхьагъэу, километрэ минитфым фэдиз зишъомбгъуагъэр зэрэин дэдэр хэти къыгурэIо. Ащ унэгъо миллион пчъагъэу исхэм уакъыхахыныр, уищытхъу аIоныр, зэкIэми щысэтехыпIэу уафагъэлъэгъоныр гушIоу къодыеп.\nНэмытIэкъо унагъом, лIакъом имызакъоу, адыгэ шъолъырым щыпсэухэрэр зэкIэ рыгушхонхэу щыт. Джары тэри мы унагъом фэгъэхьыгъэ тхыгъэ къэдгъэхьазырыныр къызхэкIыгъэр.\nНэмытIэкъохэр ялъапсэкIэ зыщыщхэри зыщыпсэухэрэри Пэнэжьыкъуай. Унэгъо 31-рэ мэхъух. Адыгэ лъэпкъым ищытхъу, идахэ языгъэIорэ лIакъохэм ащыщ. НэмытIэкъо Къадыр народнэ судьящтыгъ. НэмытIэкъо Исмахьилэ 1918-рэ илъэсым красноармейцэхэм Гъобэкъуае, Джэджэхьаблэ, Нэшъукъуае цIыфхэр лажьэ ямыIэу дафыхи заукIыхэм, ахэр Пэнэжьыкъуае къыдимыгъэхьанхэ зэрилъэкIыгъэр тарихъым къыхэнагъ. НэмытIэкъо Айтек Сорбоннэ университетым (Францием) бэрэ щыригъэджагъэх. НэмытIэкъо Айдэмыр Адыгеим иапэрэ къушъхьэ инженерыгъ. Аисэ 1930-рэ илъэсым Адыгеим илIыкIоу Москва щыIагъ.\nНахьыбэрэмкIэ НэмытIэкъохэр шIэныгъэзехьэщтыгъэх. НэмытIэкъо Юсыф егъэджэн-пIуныгъэмкIэ Адыгеим фишIагъэр зэкIэми ашIэ. Ипшъашъэхэу Зарэрэ Розэрэ шIэныгъэлэжьышхуагъэх, докторыгъэх. НэмытIэкъо Кемал Харьков университетым щыригъаджэщтыгъэх.\nНэмытIэкъо Юрэ Пэнэжьыкъое еджапIэм илъэс 45-рэ щылэжьагъ, идиректорыгъ, районым иветеранхэм я Совет итхьамэтагъ. ИкIэлищи дэгъоу еджагъэх, анахьыжъэу Къэплъан врач, республикэм итравматолог-ортопед шъхьаI.\nАслъан ищыIэныгъэ гъогу\nНэмытIэкъо Аслъан 1941-рэ илъэсым ижъоныгъокIэ мазэ и 5-м Пэнэжьыкъуае къыщыхъугъ. Янэ-ятэхэр колхозым щылажьэщтыгъэх. Нэмыц-техакIохэр тикъэралыгъо ошIэ-дэмышIэу къызытебанэхэм пый мэхъаджэм пэуцужьынэу ежь ишIоигъоныгъэкIэ 1941-рэ илъэсым ибэдзэогъу мазэ ятэу Андзаур заом имашIо апэ пэхьагъэхэм ащыщ.\nА лъэхъаным Аслан ыныбжьыгъэр мэзитIу гор ныIэп. Заор заухым къыгъэзэжьыгъэп, унагъом къыфагъэхьыгъэ тхылъым итыгъ къызэкIакIо имыIэу, щтэр ымышIэу, лIыхъужъныгъэ хэлъэу 1943-рэ илъэсым зэрэфэхыгъэр. Арышъ, Аслъан тым иIэшIугъэ зэхэзышIэгъэ къэхъугъэхэм, тым игущыIэ фабэ къызэраIозэ щыIагъэхэм ащыщэп.\nАндзаур заом зэкIом лъфигъищэу къызэринэкIыгъэхэр зыпIугъэхэр, езгъэджагъэхэр, щыIэныгъэм игъогушхо тезгъэхьагъэхэр янэ тхьамыкIэу Хъаджэт ары. НыбжьыкIэу къэнэгъагъэми зышъхьасыжьыгъэп, илъфыгъэхэм ыпсэ аIуилъхьэзэ псэугъэ, мафэрэ «Табаксырье» зыфиIорэм, чэщырэ колхоз хьамэм ащылажьэзэ къыхьыгъ.\nНэмытIэкъо Аслъан ыныбжь зекъум, 1949-рэ илъэсым Пэнэжьыкъое еджапIэм чIахьи 1960-рэ илъэсым къыухыгъ. Ащ ыуж ялIакъокIэ шIэныгъэлэжьхэу, егъэджэн-пIуныгъэм пылъ НэмытIэкъохэу Цуцэ, Юсыф, Аминэт, Юрэ иныбжьыкIэгъум щегъэжьагъэу щысэ зытырихыщтыгъэхэм ялъагъо рыкIонэу ежьагъ.\nАдыгэ къэралыгъо кIэлэегъэджэ институтым ихимико-биологическэ факультет чIэхьагъ. Ащ чIащи дзэм къулыкъур илъэсищэ къыщихьыгъ. Къызегъэзэжьым, 1970-рэ илъэсым институтыр къыухыжьыгъ.\nА илъэс дэдэми къыщагъ. Шъхьэгъусэ фэхъугъэр ХьэлъэкъуаекIэ ТхьалIмэ япхъоу МулиIэт.\n1970-рэ илъэсым ишэкIогъу мазэ къыщыублагъэу селоу Краснэм гурыт имыкъурэ еджапIэу дэтым IофшIэныр щыригъэжьагъ. Химиемрэ биологиемрэ аригъэхьыщтыгъэх. Апэ кIэлэегъэджагъ, етIанэ завучыгъ, нэужым илъэсыбэрэ директорыгъ.\nИлъэс 42-рэ ипшъэрылъхэр щытхъу хэлъэу ыгъэцакIэзэ, зипэщэ коллективыр зэрищэзэ, тинеущрэ мафэ зыфэдэщтыр зэлъытыгъэ ныбжьыкIэ шъэ пчъагъэ щыIэныгъэм игъогу тыригъэхьагъэх.\nНэмытIэкъо Аслъан иIофшIагъэкIэ ифэшъуашэу уаси пащэхэм къыфашIыгъ. Ащ фэшыхьат Урысые Федерацием, Адыгэ Республикэм гъэсэныгъэмкIэ яминистерствэхэм, район администрацием ящытхъу тхылъ пшIы пчъагъэу, шIуфэс тхылъхэу къыфагъэшъошагъэхэр.\nУнэгъо дахи ышIэнэу инасып къыхьыгъ. Ишъхьэгъусэу МулиIэти лэжьэкIо-псэокIо бэлахьэу, Iэдэб дахэ зыхэлъэу, унэгъо кIэугъоякIоу къычIэкIыгъ. ИсэнэхьаткIэ дэн-бзэным фэгъэсагъэу щытыгъ, лIэшIэгъу щанэ фэдизрэ Пэнэжьыкъуае цIыфхэм яфэIо-фашIэхэр зыщагъэцэкIэрэ унэу дэтыгъэм щылэжьагъ, щытхъу тхылъхэри къыратыгъэх.\nЗэшъхьэгъусэхэм лъфыгъищ зэдагъотыгъ – Зарем, Сим, Арамбый. Ахэми адыгагъэр ягунэсэу, IофшIэныр шIу алъэгъоу, Iэдэб ахэлъэу апIугъэх, дэгъоу рагъэджагъэхэу, яадыгэгъэ-цIыфыгъэкIи республикэм щызэлъашIэхэу къытхэтых. Ящытхъу арагъаIозэ мэлажьэх, мэпсэух.\nЯтэ илъагъо рыкIуагъэх\nАнахьыжъэу Заремэ Хьабэхъумэ яныс. Пэнэжьыкъое гурыт еджапIэм идиректор. «УIукIэмэ, уимурад къыбдэхъу» зыфаIохэрэм афэд. НэгушIу, бэрэчэт. Зисэнэхьат хэшIыкIышхо фызиIэу, жэбзэ дахэ зыIулъэу, IофшIэным изэхэщэнкIэ щысэтехыпIэу, адыгэ шэн-хабзэхэр зигунэсэу щыт бзылъфыгъ. Районым ианахь гурыт еджэпIэшхом илъэс пчъагъэ хъугъэшъ ипащ, ищытхъу илъэс къэс хэхъо.\nХьабэхъу Заремэ щытхъу тхылъэу ыкIи шIуфэс тхылъэу къыратыгъэхэмрэ къезытыгъэхэмрэ ацIэ къепIон хъумэ, гъэзет нэкIубгъор имыкъункIи хъун.\nАщ къыкIэлъыкIорэ Симэ ГъукIэлIмэ яныс. Адыгэ педколледжэу Андырхъое Хъусен ыцIэкIэ щытым щырегъаджэх. Ащи егъэджэн-пIуныгъэмкIэ, иIофшIагъэхэмкIэ уасэу къыфашIыгъэр Урысыем, Адыгэ Республикэм гъэсэныгъэмкIэ яминистерствэхэм, нэмыкIхэм ящытхъу тхылъхэу, дипломхэу, сертификатэу къыфагъэшъошагъэр макIэп.\nЗэшыпхъуитIумэ къакIэлъыкIорэр ашнахьыкIэу Арамбый. Ари Пэнэжьыкъое еджапIэм икIэлэегъадж, физкультурэр арегъэхьы. Ипшъэрылъхэр дэгъоу зэригъэцакIэхэрэм фэшI щытхъу тхылъхэр, дипломхэр къыфагъэшъошагъэх.\nА лъэныкъомкIэ анаIэ зытырагъэтыхэрэм защыдгъэгъуазэзэ нафэ къытфэхъугъ ахэр бэдэдэ зэрэхъухэрэр – сабыир къызэрыхъухьэгъэ унагъом, лIакъом, лъэпкъым, хэгъэгум яшэн-хабзэхэри яныбжьыкIэхэм арагъашIэ, тыдэ щыIэхэми ахэр зыщамыгъэгъупшэнхэу, ахэм арыпсэунхэу НэмытIэкъо лIакъом игугъу IаекIэ арамыгъэшIынэу агъасэх.\nИлъэсыкIэри, ТекIоныгъэм и Мафи, кIэлэегъаджэм и Мафи, нэмыкIхэри зэрэунагъоу зэдыхагъэунэфыкIых. Амал зэриIэкIэ зэрэугъоих, Iофыгъо зэфэшъхьафхэм атегущыIэх, зэрэпсэущтхэр зэдаштэ. Быслъымэн мэфэкIхэр зыщагъэгъупшэхэрэп, ягупсэхэм ядунай зыщахъожьыгъэ мафэр къызысыкIэ, къэзэрэугъоих, адыгэ шхыныгъохэр агъэхьазырых, ягъунэгъухэм афахьых, къэхалъэм зэдэкIох.\nДжащ фэд НэмытIэкъо Аслъан иунагъоу «Унагъор – хабзэхэм яухъумакIу» зыфиIорэ щытхъуцIэр къызыфагъэшъошагъэр.\nПредыдущая ГукIэгъумрэ лIыхъужъныгъэмрэ\nСледущая Шыу зэнэкъокъу


Адыгеим и ЛIышъхьэ министрэхэм я Кабинет хэтхэм зэхэсыгъо адыриIагъ — Адыгэ макъ\nАдыгеим и ЛIышъхьэ министрэхэм я Кабинет хэтхэм зэхэсыгъо адыриIагъ\nПланернэ зэхэсыгъоу тыгъуасэ щыIагъэм Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат республикэм исоциальнэ-экономикэ хэхъоныгъэкIэ Адыгэ Республикэм иминистрэхэм я Кабинет хэтхэм ядокладхэм ащядэIугъ. Зэхэсыгъом хэлэжьагъэх Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, Адыгеим и Премьер-министрэу Геннадий Митрофановыр, республикэ министерствэхэм-рэ ведомствэхэмрэ япащэхэр.\nРеспубликэм и ЛIышъхьэ зэрэхигъэунэфыкIыгъэмкIэ, Урысыем и Президентэу Владимир Путиным къыгъэнэфэгъэ пшъэрылъхэр зэрагъэцакIэрэм хабзэм ирегион къулыкъухэм гъунэ зэрэлъафырэр агъэлъэшын фае. Апэрэ чэзыоу ар зыфэгъэхьыгъэр лъэпкъ проектхэм, къэралыгъо программэхэм, республикэм хэхъоныгъэ зэришIыщт унэе программэм ягъэцэкIэн ары.\nАдыгэ Республикэм и Премьер-министрэ къызэритыгъэмкIэ, мыгъэ лъэпкъ проектхэм къадыхэлъытагъэу республикэм сомэ миллиарди 3,3-рэ къыфатIупщыщт, джыдэдэм контртациер процент 47,6-рэ мэхъу. Адыгэ Республикэм социальнэ-экономикэ хэхъоныгъэ зэришIыщт унэе программэр гъэцэкIэгъэным пае къэлэ паркым дэжь псыхъоу Шъхьэгуащэ инэпкъ игъэпытэнкIэ зэнэкъокъу зэрэзэхащэрэмкIэ макъэ къагъэIугъ. Поселкэу Краснооктябрьскэм дэт АГРС-м игъэкIэжьын пае къэралыгъо экспертизэр зэхащэ.\n«Лъэпкъ проектхэмрэ унэе программэмрэ ахэхьэгъэ псэуалъэхэм яшIынкIэ ыкIи ягъэкIэжьынкIэ министерствэхэмрэ ведомствэхэмрэ зэзэгъыныгъэхэр нахь псынкIэу адашIын фае. Проект-сметэ документациехэм ягъэхьазырынкIэ, проектхэр игъом аухынхэмкIэ ищыкIагъэр ашIэн фае. Инфраструктурэ, социальнэ псэуалъэхэр зэкIэ игъом атIупщынхэ фае», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nЭкономикэм, финансхэм, псэолъэшIыным, псауныгъэм икъэухъумэн, социальнэ ухъумэным, гъэсэныгъэм, мэкъу-мэщым, цифровизацием, культурэм яIофыгъохэм афэгъэзэгъэ министрэхэр планернэ зэхэсыгъом къыщыгущыIагъэх.\nРеспубликэм и ЛIышъхьэ блэкIыгъэ тхьэумафэм Кощхьэблэ районым зэрэщыIагъэм икIэуххэр зэхэсыгъом щызэфихьысыжьыгъэх. Ащ министрэхэмрэ муниципальнэ образованием иадминистрациерэ пшъэрылъ афишIыгъ район гупчэм пэIудзыгъэ псэупIэхэм социальнэ фэIо-фашIэхэр нахьышIоу ащагъэцэкIэнхэм анаIэ тырагъэтынэу. Апэрэ чэзыоу ар зыфэгъэхьыгъэр къуаджэхэм ящыкIэгъэ Iэзэгъу уцхэр зычIэлъ аптекэхэр, цIыфхэр зыфэныкъо гъомылапхъэхэмрэ промышленнэ товархэмрэ зытелъ тучанхэр адэтынхэр ары. Джащ фэдэу къоджэ гъогухэм язытети, урамхэр зэрагъэнэфхэрэми, ЖКХ-м икъулыкъухэм Iоф зэрашIэрэми гъунэ алъыфыгъэным мэхьанэшхо зэриIэр зэхэсыгъом щыхагъэунэфыкIыгъ.\nПандемием епхыгъэу аштэгъэгъэ шапхъэхэр нахь къэгъэлэнлэгъэнхэ зэрэфаем республикэм и ЛIышъхьэ шъхьафэу къыщыуцугъ. Роспотребнадзорым Адыгэ РеспубликэмкIэ ипащэу Сергей Завгороднем къызэриIуагъэмкIэ, коронавирусым лъэш дэдэу зыкъызыщимыштэгъэ шъолъырхэм Адыгеир ащыщ. Ащ епхыгъэу КъумпIыл Мурат оперативнэ штабым пшъэрылъ фишIыгъ спортивнэ, культурнэ Iофтхьабзэхэм язэхэщэн, общественнэ гъэшхэным япхыгъэ шапхъэхэм ащыщхэр техыжьыгъэнхэмкIэ унашъо къыгъэхьазырынэу.\nПредыдущая АмалышIухэр къэзытыщт проект\nСледущая ЯшIэжь агъэлъапIэ


И 12-м аухыщт | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 10.01.2020\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\t/\nАдыгэ Республикэм футболымкIэ икIымэфэ зэнэкъокъу щылэ мазэм и 12-м аухыщт.\nХагъэунэфыкIырэ чIыпIэхэм афэбэнэрэ командэхэр шэмбэтым ыкIи тхьаумафэм зэдешIэщтых.\n«Урожай» — «ЧIыгушъхь» — 2:1, «Ошъутен» — МФОК-\nОшъутен» — 0:1, «Урожай» — «МФОК-Ошъутен» — 4:1, «ЧIыгушъхь» — «Ошъутен» — 1:1.\n«Урожаир» «ЧIыгушъхьэм» зыдешIэм, Денис Крыловымрэ Юрий Волгановскэмрэ зырызэ «ЧIыгушъхьэм» икъэлапчъэ Iэгуаор дадзагъ. Уджыхъу Рэмэзан «Урожаим» икъэлапчъэ Iэгуаор зэ ридзагъ. «Ошъутенэр» МФОК-м гъэшIэгъонэу дешIагъ. ЗэIукIэгъур аухынымкIэ такъикъ заулэ къэнагъэу МФОК-м иешIакIохэм Iэгуаор дахэу зэратыжьызэ къэлапчъэм благъэу екIугъэх. Сергей Безуховым ухъумакIохэр ыгъэплъэхъухи, Iэгуаор къымыгъэуцоу лъэшэу къэлапчъэм дэуагъ, командэр текIоныгъэм фищагъ.\n«Урожаир» МФОК-м 4:1-у зытекIом Денис Крыловым гъогогъуитIо, Александр Филипповымрэ Сергей Хомяковымрэ зырызэ къэлапчъэм Iэгуаор дадзагъ. МФОК-м Къулэ Руслъан, Натхъо Амир, нэмыкIхэри дэгъоу щешIагъэх, Р. Къулэм хъагъэм Iэгуаор ридзагъ, ау зэгурыIоныгъэ хэлъэу ешIэрэ «Урожаим» МФОК-р текIоным непэ фэхьазырэп. «Ошъутенэм» иешIакIоу Мэзлэукъо Арсен «ЧIыгушъхьэм» икъэлапчъэ Iэгуаор дидзагъ. ЗэIукIэгъур аухынымкIэ зы такъикъ фэдиз къэнагъэу Датхъужъ Адамэ метрэ 17 фэдизкIэ зыпэчыжьэ къэлапчъэм тазыркIэ дауи, хъагъэм Iэгуаор щычэрэгъугъ — 1:1.\n1. «Ошъутен» — 10\n3. «ЧIыгушъхь» — 5\nЩылэ мазэм и 12-м «ЧIыгушъхьэр» МФОК-м дешIэщт, зэIукIэгъур сыхьатыр 12-м аублэщт. «Ошъутенэр» «Урожаим» енэкъокъущт, текIоныгъэр къыдэзыхырэм апэрэ чIыпIэр фагъэшъошэщт.\nЗэнэкъокъум исудья шъхьаIэу Сергей Двойниковымрэ ащ игуадзэу Пэнэшъу Мыхьамодэрэ къызэрэтаIуагъэу, кIэух ешIэгъухэм спортыр зышIогъэшIэгъонхэр яжэх, текIоныгъэр къыдэзыхыщтыр къэшIэгъуае.


Урысыем ипэрытхэр къыхахыщтых | Адыгэ Макъ\nУрысыем ипэрытхэр къыхахыщтых\nАвтор: Редакция\t/ 16.10.2019\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nУФ-м и Президентэу Владимир Путиным игукъэкIыкIэ зэхащэрэ къэралыгъо зэнэкъокъоу «Урысыем ипэрытхэр» зыфиIорэр мыгъэ ящэнэрэу рагъэкIокIы. ЗэрагъэнэфагъэмкIэ, чъэпыогъум и 4-м щегъэжьагъэу и 27-м нэс апэрэ едзыгъор кIощт.\nАщ хэлажьэ зышIоигъохэм онлайн шIыкIэм тетэу затхын, видеоинтервью тыратхэн фае. ЯтIонэрэ уцугъор чъэпыогъум щегъэжьагъэу тыгъэгъазэм нэс кIощт. Нэужым, 2020-рэ илъэсым щылэ мазэм щыублагъэу гъэтхапэм нэс, федеральнэ шъолъыри 8-мэ очнэ шIыкIэм тетэу финал ныкъохэр ащыкIощтых. ЯплIэнэрэ едзыгъор — финал шъхьаIэр гъэтхапэм зэхащэщт. ГъэIорышIэным ылъэныкъокIэ сэнаущыгъэ зыхэлъхэ анахь дэгъухэр мыщ дэжьым къэнэфэщтых.\n2019 — 2020-рэ илъэсхэм ателъытэгъэ зэнэкъокъум кIэу къыхэхьагъэр макIэп. ГущыIэм пае, сэнэхьатым епхыгъэ хэушъхьафыкIыгъэ зэнэкъокъухэу «Псауныгъэр къэухъумэгъэныр», «Наукэр», «Финансхэр ыкIи технологиехэр» зыфиIохэрэм алъэныкъокIэ чанэу зыкъэзыгъэлъагъохэрэм афытегъэпсыхьэгъэ IофшIэпIэ чIыпIэхэр агъотыщтых. Джащ фэдэу Iофтхьабзэм хэлажьэхэрэм шIэныгъэу аIэкIэлъхэр къэзыушыхьатырэ тестым изэхэгъэуцон гъэкIэжьынхэр фашIыгъэх. Джы ащ егъэджэн нэшанэ нахь иI, ар пкIуным пае гъогогъуи 3-рэ зыуушэтыжьын плъэкIыщт.\nАнахь къэгъэлъэгъон дэгъур ары зэхэщакIохэм IэубытыпIэ ашIыщтыр. Мыщ фэгъэхьыгъэ къэбар тедзэ зэзыгъашIэ зышIоигъохэр зэнэкъокъум иофициальнэ сайтэу «лидерыроссии.рф» зыфиIорэм ихьанхэ амал яI.\nЗэнэкъокъур зызэхащэрэр бэшIагъэп нахь мышIэми, ар цIыфхэм зэрашIогъэшIэгъоныр щыIэныгъэм къыгъэлъэгъуагъ. 2017 — 2018-рэ илъэсхэм мыщ нэбгырэ мини 199-рэ хэлэжьагъэмэ, ащ къыкIэлъыкIогъэ 2018 — 2019-рэ илъэсхэм ахэм япчъагъэ мин 227-м кIэхьагъ. Урысыем ипэрытхэм ащыщэу нэбгыри 150-р пэщэ IэнатIэхэм аIухьагъэх: нэбгыритIур — губернатор хъугъэх, нэбгыри 4-р — федеральнэ министрэхэм ягуадзэх.\nШъолъырхэм ащыIэхэ ныбжьыкIэ пэрытхэм зыкъызэIуахынымкIэ мы зэнэкъокъур егъэжьэпIэшIоу зэрэщытым щэч хэлъэп. Бэ егупшысэхэрэр регионхэм IофшIэпIэ тэрэз ащыбгъотыныр къинэу. Ау, гъэсэныгъэ дэгъу уиIэмэ, ипхъухьагъэм шIокI имыIэу уфакIомэ, ащ пкIуачIэ епхьылIэмэ пстэури къызэрэбдэхъущтым щэч хэлъэп. Сэнаущыгъэу ахэлъыр ыкIи гъэIорышIэным ылъэныкъокIэ шIэныгъэу аIэкIэлъхэр ныбжьыкIэхэм къагъэлъэгъон амал мы зэнэкъокъум къареты. Федеральнэ ведомствэхэм, къулыкъухэм, корпорацие инхэм япащэхэм, шIэныгъэлэжьхэм, предпринимательхэм, къэралыгъом щызэлъашIэрэ гъэIорышIакIохэм ныбжьыкIэхэм анаIэ зэратетыщтым ыкIи IэпыIэгъу зэрафэхъущтхэм мэхьанэшхо иI.\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат мы зэнэкъокъум мэхьанэшхо реты. Адыгеим ыцIэкIэ ащ хэлажьэхэрэм япчъагъэ нахьыбэ шIыгъэныр пшъэрылъ шъхьаIэу къегъэнафэ.\n— ЦIыфхэм ясэнэхьат ыкIи ясоциальнэ статус хагъэхъоным фытегъэпсыхьэгъэ системэр ылъапсэу «кадровэ резервыр» гъэпсыгъэныр УФ-м и Президентэу Владимир Путиным шъолъырхэм пшъэрылъ шъхьаIэу къафегъэуцу. Зэнэкъокъоу «Урысыем ипэрытхэр» ащ фытегъэпсыхьагъ, ныбжьыкIэхэм зыкъэзэIуахыным, щыIэныгъэм чIыпIэ гъэнэфагъэ щаубытыным ыкIи шIуагъэ къытэу яIофшIэн зэхащэным ар фэIорышIэ, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nАдыгеим илIыкIохэр мы зэнэкъокъум зэрэхэлажьэхэрэм зэфэхьысыжь дэгъухэр зэрэфэхъухэрэм республикэм ипащэ ягугъу къышIыгъ. Проектым гъэхъагъэ щызышIыгъэхэм IофшIэпIэ чIыпIэхэр зэрагъэгъотынымкIэ предложениехэр афашIыгъэх. Зэнэкъокъум ифинал ныкъо ихьагъэхэр ыкIи изы финалист хъугъэр шъолъырым икадровэ резерв хагъэуцуагъэх. Ахэм ащыщэу нэбгыритIумэ республикэм игъэцэкIэкIо хэбзэ къулыкъухэм пэщэ IэнатIэхэр ащагъотыгъэх.\n— Пшъэрылъ къинхэр зэшIохыгъэнхэмкIэ пшъэдэкIыжь зыхьын зылъэкIыщтхэу, шIэныгъэ куухэр зыIэкIэлъ гъэIорышIакIохэр, зисэнэхьат хэшIыкIышхо фызиIэ цIыфхэр къэралыгъоми, республикэми ящыкIагъэх, — къыIуагъ Адыгеим и ЛIышъхьэ.\nШъугу къэдгъэкIыжьын, блэкIыгъэ зэнэкъокъум изэфэхьысыжьхэмкIэ республикэм илIыкIуиплI финал ныкъом нэсыгъ. Ахэр: Нэхэе Мурат, Алексей Белэр, Вреж Мегрикян ыкIи Александр Очковыр. Финалым хэхьагъэ тиIагъэп.\n2018-рэ илъэсым зы финалистрэ финал ныкъом нэсыгъэ нэбгыритфырэ тиIагъэх. Республикэм щыпсэурэ Никита Кулейкиныр зэнэкъокъум ифинал хэхьэгъэ нэбгырэ 300-мэ ащыщ хъугъэ. Ащ сомэ миллион хъурэ грант къыфагъэшъошагъ.\nМыгу Заур, Павел Долговыр, Вреж Мегрикян, Роман Ермолиныр, Константин Щербаковыр 2018-рэ илъэсым финал ныкъом хэхьагъэх. IофшIапIэ арагъэгъотынымкIэ ахэм предложениехэр афашIыгъэх. ЫпшъэкIэ къызэрэщытIуагъэу, нэбгыритIур пэщэ IэнатIэхэм аIухьагъэх.\nЗэнэкъокъум хэлажьэхэрэм шъолъыр хэбзэ къулыкъухэр IэпыIэгъу афэхъунхэр зэхэщакIохэм анахь шъхьаIэу къыхагъэщы. Мы пшъэрылъыр Адыгеим зэрифэшъуашэу щагъэцакIэ. АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат блэкIыгъэ зэнэкъокъум зэфэхьысыжь дэгъухэр къэзыгъэлъэгъогъэ ныбжьыкIэ пэрытхэм аIукIагъ ыкIи ахэм бэкIэ зэращыгугъыхэрэр ариIуагъ. ЩыIэныгъэм гухэлъ гъэнэфагъэ щызиIэ цIыфхэм, анахьэу ныбжьыкIэхэм, шIэныгъэу аIэкIэлъымкIэ зыкъызэIуахын ыкIи ащ хагъэхъон, гъэхъэгъэшIухэр ашIынхэ амал зэнэкъокъум къареты. Арышъ, мыщ шъухэлэжьэнэу зэхэщакIохэм шъукъырагъэблагъэ.\nКъэралыгъо зэнэкъокъоу «Урысыем ипредприниматель ныбжьыкI» зыфиIорэм ишъо-лъыр едзыгъо непэ Адыгеим щыкIощт. Ащ изэхэщакIохэр АР-м предпринимательствэм IэпыIэгъу фэхъугъэнымкIэ и Гупчэрэ Адыгеим экономикэ хэхъоныгъэмкIэ ыкIи сатыумкIэ и Министерствэрэ.\nУрысыем ицIыфхэу илъэс 30-м нэс зыныбжь предпринимательхэр (зиIофшIэн республикэм щызэхэзыщэхэрэр) мы зэнэкъокъум хэлэжьэнхэ алъэкIыщт.\nIофтхьабзэм изэфэхьысыжьхэм адиштэу лъэныкъуищымкIэ текIоныгъэр къыдэзыхыгъэхэр къэнэфэщтых: «Мэкъумэщ предпринимательствэр», «Сатыур», «ФэIо-фашIэхэр». Зэнэкъокъум иаужырэ едзыгъоу (финалыр) 2019-рэ илъэсым къалэу Казань щыкIощтым хэлэжьэнхэу анахь дэгъухэр рагъэблэгъэщтых.


Закон о республиканском бюджете принят в окончательном вариантеТхылъ шъхьаIэр аштагъ\n9 декабря 2019 года 15:32\nАР-м и Къэралыгъо Совет — Хасэм я XLIV-рэ зэхэсыгъоу иIагъэм 2020-рэ илъэс бюджетым ыкIи 2021 — 2022-рэ илъэсхэмкIэ агъэнэфагъэхэм афэгъэхьыгъэ хэбзэгъэуцугъэр щаштагъ.\nАР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат, федеральнэ ыкIи республикэ къулыкъухэм, ведомствэхэм япащэхэр, нэмыкIхэр ащ хэлэжьагъэх. Зэхэсыгъор Парламентым и Тхьаматэу Владимир Нарожнэм зэрищагъ.\nБюджетыр зыфэдэщтым къытегущыIагъ Парламентым и Тхьаматэ игуадзэу, бюджет-финанс, хэбзэIахь ыкIи экономикэ политикэмкIэ, предпринимательствэмкIэ ыкIи IэкIыб зэпхыныгъэхэмкIэ Комитетым ипащэу Iэщэ Мухьамэд. Ащ фэгъэхьыгъэ законопроектым тегущыIэнхэу АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат зэхэсыгъом къызэрэхилъхьагъэр, апэрэ еджэгъумкIэ аштагъэм джыри къыфагъэзэжьынми ар кIэщакIо зэрэфэхъугъэр ащ къыIуагъ. Федеральнэ бюджетым къикIэу сомэ миллиардрэ миллион 297-рэ мин 454-м ехъу республикэм къыфэкIощт. Ар зыпэIуагъэхьащтым фэгъэхьыгъэ гъэтэрэзыжьынхэр законопроектым фэшIыгъэнхэр ары ащ ушъхьагъу шъхьаIэу фэхъугъэр.\nIэщэ Мухьамэд къызэриIуагъэмкIэ, 2020-рэ илъэс бюджетыр хахъохэмкIэ сомэ миллиард 24-рэ миллион 485-рэ мин 349-рэ зэрэхъущтыр, хъарджхэр сомэ миллиард 25-рэ миллион 580-рэ мин 76-м ехъущтых. ПрогнозхэмкIэ, хэбзэIахьэу ыкIи мыхэбзэIахьэу сомэ миллиард 11-рэ миллион 556-рэ мин 452-рэ къыхэхъощт, зымыгъэзэжьын мылъкоу къыхэлъхьагъэ хъущтыр сомэ миллиард 12-рэ миллион 928-рэ мин 896-м ехъущт, зыщыкIэщтыр сомэ миллиардрэ миллион 94-рэ мин 727-рэ.\n— ЯтIонэрэ еджэгъумкIэ тыхэплъэнышъ, зыпэIудгъэхьащтыр зэхэтфынэу сомэ миллион 322-рэ мин 946-м ехъурэ зэрэтиIагъэм шъущыгъуаз, — ыIуагъ Iэщэ Мухьамэд. — А ахъщэм щыщэу сомэ миллион 261-м ехъур Гъогу фондым фэкIуагъ. Ащ щыщэу миллиони 115-р автомобиль гъогоу зэкIэми зэдагъэфедэхэрэм ягъэцэкIэжьын пэIуагъэхьанэу псэупIэ койхэм атегощагъэ хъугъэ. Сомэ миллион 61-рэ мин 653-м ехъур министрэхэм я Кабинет иIэпэчIэгъэнэ фонд хэгъэхъогъэнэу зэдэтштагъэ.\nГъогу фондым фатIупщыгъэр зэрагощыгъэм нахь игъэкIотыгъэу къытегущыIэзэ, Инэм къэлэ псэупIэ коим сомэ миллион 35-р, Адыгэкъалэ сомэ миллион 30-р ыкIи къалэу Мыекъуапэ сомэ миллион 50-р афэкIощтэу ары къызэриIуагъэр.\nЗэкIэ гъэтэрэзыжьынэу къыхалъхьагъэхэм мылъкур зэрафэмыхъугъэм къыхэкIыкIэ ащыщхэр къызэрэзэкIагъэкIожьыгъэхэр, ау министрэхэм я Кабинетрэ гъэтэрэзыжьынхэм кIэщакIо афэхъугъэхэмрэ ахэм джыри къафагъэзэжьынэу зэрэрахъухьагъэр Парламентым и Тхьаматэ игуадзэ къыIуагъ.\nБлэкIыгъэ илъэсхэм афэдэу социальнэ фэIо-фашIэхэм ягъэцэкIэн анахь шъхьаIэхэм ащыщэу бюджетым къыщыдалъытагъ. ЦIыфхэм ящыIэкIэ-псэукIэ нахьышIу шIыгъэным фытегъэпсыхьэгъэ лъэпкъ проектхэм ягъэцэкIэн пэIухьащтыри шIокI зимыIэ Iофхэм ащыщ. Ахэм къащыдэлъытагъэхэм япхырыщын пае республикэ проектэу агъэнэфагъэхэм апэIуагъэхьанэу 2020-рэ илъэс бюджетым сомэ миллиарди 3-рэ миллион 231-м ехъу къыщыдалъытагъ.\nЗаконопроектым ятIонэрэ еджэгъумкIэ хаплъэхи, зытегущыIэхэм ыуж зэпстэури къыдэлъытагъэу 2020-рэ илъэс бюджетым ыкIи 2021 — 2022-рэ илъэсхэмкIэ агъэнэфагъэхэм афэгъэхьыгъэ хэбзэгъэуцугъэр депутатхэм аштагъ.\nШIокI зимыIэ медицинэ страхованиемкIэ АР-м и ЧIыпIэ фонд 2020-рэ илъэсымкIэ ибюджет зыфэдэщтыми, 2021 — 2022-рэ илъэсхэмкIэ агъэнэфагъэхэм афэгъэхьыгъэ хэбзэгъэуцугъэри мы зэхэсыгъом щаштагъ. Ащ къызэрэщиIорэмкIэ, хахъохэмкIэ ар сомэ миллиарди 5-рэ миллион 668-м ехъущт, хъарджхэри ащ фэдизыщтых. Ар 2019-рэ илъэс бюджетым нахьи сомэ миллион 449-рэ мин 394-м ехъукIэ нахьыб.\nУнагъоу зигъот макIэм сабыеу къихъухьагъэм пае мазэ къэс ахъщэ етыгъэным фэгъэхьыгъэ республикэ закони депутатхэм аштагъ. 2019-рэ илъэсым итыгъэгъазэ и 31-м ыуж ящэнэрэ ыкIи ащ къыкIэлъыкIорэ сабый къызэрыхъухьэгъэ унагъоу зигъот макIэм кIэлэцIыкIур зэрыпсэун ылъэкIыщт ахъщэ анахь макIэу республикэм щагъэнэфагъэм фэдиз мазэ къэс къыратынэу ыгъэпсын ылъэкIыщтэу ащ къыщеIо. АдыгеимкIэ ар сомэ 9590-рэ мэхъу. Сабыим ыныбжь илъэсищым нэсыфэкIэ а ахъщэ IэпыIэгъур къыфэкIощт. АР-м IофшIэнымкIэ ыкIи социальнэ хэхъоныгъэмкIэ иминистрэу Мырзэ Джанбэч къызэриIуагъэмкIэ, 2020-рэ илъэсым ащ фэдэ унагъоу зыфагъэпсыщтыр 1338-рэ хъущт.\nКъэралыгъо тамыгъэхэм, бюджетым игъэпсын, АР-м и Конституционнэ Хьыкум, IофшIэгъэ илъэсхэр изыгъэкъугъэхэм япенсиехэм, чIыпIэ зыгъэIорышIэжьыпIэхэм, гъогурыкIоным изэхэщэн, тыкъэзыуцухьэрэ дунаим икъэухъумэнкIэ къэралыгъо хэбзэ органхэм пшъэрылъэу яIэхэм япхырыщын, зыныбжь имыкъугъэхэм яIофхэм ахэплъэрэ комиссием, нэмыкIхэм япхыгъэ законхэм зэхъокIыныгъэхэр афэшIыгъэнхэм фэгъэхьыгъэ законопроектхэми атегущыIагъэх, аштагъэх.\nПстэумэ ауж, зэряхабзэу, УФ-м инэмыкI субъектхэм яхэбзэихъухьэ къулыкъухэр кIэщакIо зыфэхъугъэхэми депутатхэр атегущыIагъэх, игъоу алъытагъэхэри зыдырамыгъэштагъэхэри ахэм ахэтых.


Республика Адыгея - Километрэ 37-рэ фэдиз зикIыхьэгъэщт дамбэхэр ашIыщтых\nШъхьаIэр/Пресс-гупч/Къэбархэр/Километрэ 37-рэ фэдиз зикIыхьэгъэщт дамбэхэр ашIыщтых\nСергей Колесниковым къызэриIотагъэмкIэ, федеральнэ программэу «Псы хъызмэт комплексым 2020-рэ илъэсым нэс хэхъоныгъэу ышIыщтыр» зыфиIорэм республикэм ипсэолъищ къыхиубытагъ. Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Мурат псы къэкIуапIэхэмкIэ Федеральнэ агентствэм ипащэ ипшъэрылъхъэр зыгъэцэкIэрэ Вадим Никаноровым бэмышIэу дыриIэгъэ зэIукIэгъум ащ фэдэ зэзэгъыныгъэ щызэдашIыгъ.\nАнахьэу зыгъэгумэкIыхэу къызщыуцугъэхэм ащыщ псыхъохэм янэпкъхэр укъэбзыгъэнхэр. Республикэм ипащэ Адыгеим и Премьер-министрэ игуадзэу Сапый Вячеславрэ мы IофымкIэ ГъэIорышIапIэм ипащэу Сергей Колесниковымрэ, ащ игъусэщт Бырсыр Темботи, а IофшIэныр лъагъэкIотэнэу пшъэрылъ афишIыгъ. ГущыIэм пае, гъатхэм псыр къызыдэкIым кIэух гумэкIыгъоу къыздихьыгъэхэр дэгъэзыжьыгъэнхэм пае техникэр къаIэкIагъэхьащт, Хьакурынэхьаблэ, Хьатыгъужъыкъуае ыкIи Пщычэу алъэныкъокIэ псыхъоу Фарзэ инэпкъхэм яукъэбзынкIэ Iофтхьабзэу зэрахьащтхэр агъэнэфагъэх. Джащ фэдэу псыхъоу Щэхъураджи инэпкъ гъэкъэбзэгъэн фае.


Адыгэ Республикэм ыкIи Пшызэ шъолъыр ащыпсэурэ быслъымэнхэм я ДиндэлэжьапIэ ыцIэкIи, сэ сцIэкIи быслъымэн пстэуми Къурмэн мэфэ лъапIэмкIэ сафэгушIо.\nКъурмэн мэфэшхом нафэ къытфешIы ислъам диным хъярэу, дэхагъэу, къэбзэныгъэу хэлъыр. ИгукIэгъурэ изэфагъэрэ къыдгурегъаIо, цIыфхэм яIиман егъэпытэ, гушIуагъорэ гугъапIэрэ агу къырелъхьэ. Быслъымэнхэр гукIэгъу зэфашIыным, зэдеIэжьынхэм фегъасэх.\nКъурмэн мэфэ лъапIэм быслъымэнэу дунаим тетхэм сафэлъаIо Алахьталэм псауныгъэрэ насыпрэ къаритынэу, мамырныгъэмрэ рэхьатныгъэмрэ ашъхьагъ итынэу, Алахьым ынэшIу къащифэнэу, игукIэгъушIухэм ащимыгъэкIэнхэу.\nАлахьым ихъяррэ игукIэгъурэ шъори шъуиIахьылхэми къышъулъыIэсынхэу селъэIу!


ИшIушIагъэ щыIэныгъэм щытэлъэгъу — Адыгэ макъ\nИшIушIагъэ щыIэныгъэм щытэлъэгъу\nРедактор 26.12.2020 КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nКъокIыпIэм щыпсэурэ лъэпкъхэм искусствэхэмкIэ я Къэралыгъо музей икъутамэу Мыекъуапэ дэтым къыщызэIуахыгъэ къэгъэлъэгъоныр Бырсыр Абдулахь сурэтэу ышIыгъэхэм афэгъэхьыгъ.\nМузеим ипащэу Кушъу Нэфсэт зэхахьэм къызыщэгущыIэм, сурэтышI ыкIи архитектор цIэрыоу Бырсыр Абдулахь жанрэ зэфэшъхьафхэмкIэ Iоф ышIэзэ исэнаущыгъэ къызэрэзэIуихыгъэр иеплъыкIэхэм къащыхигъэщыгъ.\nАдыгэ Республикэм культурэмкIэ иминистрэу Аулъэ Юрэ, республикэм исурэтышIхэм я Союз итхьаматэу Елена Абакумовар, Адыгэ Республикэм изаслуженнэ сурэтышIэу Хъуажъ Рэмэзан къэгъэлъэгъоным икъызэIухын хэлэжьагъэх. КъэгущыIагъэхэр Бырсыр Абдулахь фэгушIуагъэх, сэнэхьатэу къыхихыгъэм шIогъэшIэгъонэу зэрэрылажьэрэм мэхьэнэ ин иIэу алъытагъ.\n— Архитекторэу ыкIи сурэтышIэу зэрэщытыр исэнаущыгъэ къыщегъэлъагъо, — къытиIуагъ республикэм культурэмкIэ иминистрэу Аулъэ Юрэ. – Исурэтхэм сигуапэу сяплъыгъ…\n— Бырсыр Абдулахь иIофшIагъэ бэшIагъэу уасэ фашIыгъ, тэ къэгъэлъэгъоным тыкъэкIуагъ, цIыфхэм къаIуатэрэм тедэIу, сурэтхэм защытэгъэгъуазэ, — тизэдэгущыIэгъу лъегъэкIуатэ искусствэм щыцIэрыIо Хъуажъ Рэмэзан. — Абдулахь дунаим шIукIэ щашIэ, тырэгушхо иIофшIагъэ.\nЖивописыр, графикэр. Ахэр искусствэм ижанрэ гъэшIэгъонхэм ащыщых. А. Бырсырым исурэтхэмкIэ щыIэныгъэр зэрилъэгъурэ шIыкIэм гукIэ къытегущыIэ.\nХьакурынэхьаблэ къыщыхъугъ. Мамхыгъэ гурыт еджапIэр къызеухым, кIэлэеджакIохэр сурэтыр зэрашIыщтым фигъасэхэу ригъэжьагъ. 1967-рэ илъэсым Ленинград дэт институтэу живописым, скульптурэм ыкIи архитектурэм зыщыфагъасэхэу И. Е. Репиным ыцIэ зыхьырэм чIэхьагъ.\nСэнэхьат хэхыгъэ зэригъэгъотыгъэу Адыгеим къызегъэзэжьым IофшIэным зыритыгъ. 1990-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу Адыгэ Республикэм культурэмкIэ и Министерствэ исурэт къэгъэлъэгъуапIэ ипащ.\nХэгъэгу ыкIи дунэе къэгъэлъэгъон-зэнэкъокъухэм Бырсыр Абдулахь ахэлажьэ. 1998-рэ илъэсым Сирием икъэлэ шъхьаIэу Дамаск рагъэблагъи, иIофшIагъэ къыщигъэлъэгъуагъ. Тилъэпкъэгъухэу IэкIыб хэгъэгум исхэм аIукIагъ, лъэпкъ искусствэм ибаиныгъэ къафиIотагъ.\nШъолъырхэм искусствэхэмкIэ язэнэкъокъоу «Биеннале» зыфиIоу Краснодар щызэхащэрэм пчъагъэрэ ахэлэжьагъ, апэрэ чIыпIэхэр къащыдихыгъ.\nСурэтищыр зэгъусэу къыгъэлъэгъоныр Бырсыр Абдулахь шэнышIу фэхъугъ. Искусствэм иамалхэр ыгъэфедэхэзэ, тарихъыр, лъэпкъ шэн-хабзэхэр, щыIэныгъэм идэхагъэ къегъэлъагъох.\nТхыдэжъ къэбархэм афэгъэхьыгъэ сурэтхэр гъэшIэгъоных. Тарихъым щыщ пычыгъохэм уягупшысэзэ, непэрэ щыIакIэм гукIэ укъыфещэ.\nБырсыр Абдулахь Урысыем культурэмкIэ изаслуженнэ IофышI, Адыгэ Республикэм, Къэрэщэе-Щэрджэсым язаслуженнэ сурэтышI, Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо шIухьафтын къыфагъэшъошагъ.\nМэщытэу Мыекъуапэ дэтым ипроект шIыгъэным А. Бырсырыр чанэу хэлэжьагъ. Урысыем изэнэкъокъоу «Зодчество-99-рэ» зыфиIорэм хэлажьи, ящэнэрэ шъуашэ зиIэ дипломыр къыфагъэшъошагъ.\nАдыгэ Республикэм и Къэралыгъо филармоние ыпашъхьэ щагъэпсыгъэ саугъэтэу лъэпкъ шIэжьым фэгъэхьыгъэм дунэе мэхьанэ иI. ЗыкIыныгъэмрэ ЗэгурыIоныгъэмрэ ясаугъэтэу ар щыт. А. Бырсырым эскизым Iоф дишIагъ. Саугъэтыр агъэуцунымкIэ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу а лъэхъаным щытыгъэ ТхьакIущынэ Аслъан, Правительствэм Iофышхо агъэцэкIагъэу А. Бырсырым елъытэ, лъэшэу афэраз.\nЛъэпкъым, республикэм яхьылIэгъэ сурэтхэр ышIыхэ зыхъукIэ, А. Бырсырым фольклорым, тарихъым янэкIубгъохэм зафегъазэ. Адыгэмэ щыIэныгъэ гъогоу къакIугъэр исурэтхэмкIэ къеIуатэ. Графикэр шIогъэшIэгъон, гупшысэу хилъхьэрэр лIэшIэгъухэм арепхы.\nАдыгэ Республикэм имэфэкI мафэхэм афэгъэхьыгъэ зэнэкъокъухэм гъогогъуитIо апэрэ чIыпIэр къащыдихыгъ. Кавказ заор заухыгъэр илъэси 150-рэ зэрэхъугъэм ехьылIэгъэ сурэтхэу ышIыгъэхэр искусствэм хэшIыкI фызиIэхэм лъэшэу агу рихьыгъэх.\n— Фольклорым сыкъыщыгущыIэзэ, непэрэ щыIакIэм сыкъекIуалIэ, — къытиIуагъ Бырсыр Абдулахь. — ЦIыфым ыгу ихъыкIырэр, ипсэукIэ сурэтым есэпхы.\nБырсыр Абдулахь лIакъоу зыщыщым, унагъоу зыщапIугъэм шIэныгъэу ащызэригъэгъотыгъэр хэушъхьафыкIыгъэхэу ищыIэныгъэ къыщыхегъэщых. Ахэр университет зэгъэкIугъэхэу елъытэ.\n«Къоджэ орэдхэр» ыIоу къыдэкIыгъэ тхылъым сурэт 42-рэ дэт. Шъо зэфэшъхьафхэмкIэ ыгъэкIэракIэхэзэ, сурэтхэр лъэпкъ шIэжьым, лъэпкъ гупшысэм зэряпхыгъэхэр къыхегъэщых. Пэсэрэ орэдхэу тщыгъупшэжьыпэным нэсыгъагъэхэм псэ къапигъэкIэжьыгъ.\nУсэкIэ тхыгъэ «ТхьачIэгъыр» тхылъ гъэшIэгъон. Адыгэхэм дунаим чIыпIэу щыряIэм, ячIыгу идэхагъэ, язэхэшIыкI пIуныгъэм зэрепхыгъэр, фэшъхьафхэри усэхэмкIэ къытлъегъэIэсых.\nА. Бырсырым игущыIэхэм атехыгъэ орэдхэр Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо филармоние иансамблэу «Ошъутенэм», нэмыкIхэм агъэжъынчых. Абдулахь ижъырэ лъэпкъ орэдхэр зыми фэмыдэу къеIох, дискым тыритхагъэхэр иIэх.\nЗы нэбгырэм ущытхъузэ, архитекторэу, сурэтышIэу, усакIоу, орэдыIоу, IофшIапIэм ипащэу зэрэщытыр къэптхы зыхъукIэ, «щытхъу бащэ фэтэIоба?» зыфэпIощт упчIэр гум щэчэрэгъу. Арэу щытми, А. Бырсырым ищыIэныгъэ гъогу ущыгъуазэ зыхъукIэ, фэстхыгъэр сшIомакI.\nСурэтхэмкIэ тхылъхэр, журналхэр егъэкIэракIэх. «Ленфильмэм» апэрэ адыгэ фильмэу «Гугъэм имэзахэ» зыщытырахым сурэтышIэу ащ хэлэжьагъэр А. Бырсырыр ары.\nТхэкIо цIэрыIоу А. Шолоховым июбилей медаль А. Бырсырым къыфагъэшъошагъ.\nИлъэс заулэкIэ узэкIэIэбэжьмэ, зэхахьэм хэлажьэзэ, «умыбырсыр» Бырсырым къыраIуагъ.\n— Сэ Бырсыр лIакъом сыщыщ, бырсырэу сыщымытын слъэкIыщтэп, — ариIожьыгъ Абдулахь щхызэ.\nЖивописым, графикэм афэгъэхьыгъэ сурэти 130-рэ фэдиз музеим къыщагъэлъагъо. ИIофшIагъэ ухэмыдэу сурэт пэпчъ уеплъы пшIоигъо охъу.\nШыур, щыIэныгъэм изэхъокIыныгъэхэр бэмэ ахэолъагъох. Шыур мэзао, мэбанэ — ащи шъхьафэу уегупшысэ. Сирием щыкIорэ заом къыхэхыгъэу адыгэ унагъом ищагу изытет, былымэу ащ дэтым изекIуакIэ сурэтым хэолъагъох.\nКъамылапщэм исурэт псэ пытым фэд. ШыкIэпщынаоу А. Коблым исурэти ащ фэогъадэ. Бэгъэдыр Ибрахьимэ, Бэрсэй Умарэ ясурэтхэри лъэгъупхъэх. Нарт Акуандэ ищыIакIэ щыщ пычыгъори сурэтым хэгъэщагъ.\nНэгъуцу Аслъан, Беданыкъо Нихьад, Сулейманова Фатимэ, ГутIэ Рэмэзан, нэмыкIхэр сурэтхэм яплъыхэзэ гущыIэгъу тафэхъугъ.\n— Лъэшэу тшIогъэшIэгъон, иIофшIагъэ тигуапэу теплъы, — къытиIуагъ Нэгъуцу Аслъан.\nСтудентхэр, кIэлэегъаджэхэр сурэтхэм яплъыгъэхэ къодыеп, тхьапэхэр къаштэхэзэ зыгорэхэр атхыгъэх.\n— Искусствэр щыIэныгъэм иIотакIу. Къэгъэлъэгъоныр зэхэзыщагъэхэм, зэхахьэм хэлэжьагъэхэм сафэраз, — къытиIуагъ Бырсыр Абдулахь.\n2021-рэ илъэсым щылэ мазэм и 10-м нэс къэгъэлъэгъоныр музеим щыкIощт.\nСледущая «Россети» къеты


Наркотикхэр хэбзэнчъэу зэрагъэфедэхэрэм пэуцужьыгъэныр — Адыгэ макъ\nНаркотикхэр хэбзэнчъэу зэрагъэфедэхэрэм пэуцужьыгъэныр\nАдыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат тхьамэтагъор щызэрихьэзэ наркотикхэм апэшIуекIорэ бэнэныгъэмкIэ Адыгэ Республикэм щызэхэщэгъэ комиссием изэхэсыгъо тыгъуасэ щыIагъ.\nХэбзэнчъэу наркотикхэр зэрагъэфедэхэрэм ылъэныкъокIэ бзэджэшIагъэхэм ащыухъумэгъэнхэм, наркоманхэм азыфагу щызэрахьэрэ Iофтхьабзэхэм шIуагъэу къатырэм зыкъегъэIэтыгъэным, ныбжьыкIэхэр ащ щыухъумэгъэнхэм япхыгъэ Iофыгъохэм атегущыIагъэх. Мы Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, федеральнэ инспектор шъхьаIэу Сергей Дрокиныр, ФСБ-м и ГъэIорышIапIэу Адыгэ Республикэм щыIэм, АР-м и МВД, АР-м и Прокуратурэ япащэхэр, уплъэкIун ыкIи лъыплъэн Iофхэм афэгъэзэгъэ къулыкъухэм ялIыкIохэр, муниципальнэ образованиехэм япащэхэр.\nНаркотикхэр зыгъэфедэхэрэм апэшIуекIорэ бэнэныгъэмкIэ Iофхэм язытет фэгъэхьыгъэу къэгущыIагъ Адыгэ Республикэм и МВД наркотикхэм якъегъэкIокIын лъыплъэгъэнымкIэ иотдел ипащэу Нэхушъэ Рустам. Мы илъэсыр къызихьагъэм къыщегъэжьагъэу а лъэныкъомкIэ бзэджэшIэгъэ 240-рэ къыхагъэщыгъ, уголовнэ Iофи 175-рэ хьыкумым IэкIагъэ-хьагъ. Къаубытхи агъэтIысыгъэх наркотикхэр бэу аIэкIэзыгъэхьэрэ нэбгырэ 39-рэ. Информационнэ технологиехэр къызфагъэфедэхэзэ наркотикхэр зэраIэкIагъахьэхэрэм иIофыгъо анахь зыгъэгумэкIхэрэм зыкIэ ащыщ. Мы илъэсым ащ фэдэ бзэджэшIагъэу 124-рэ щагъэунэфыгъ. Джащ фэдэу студентищ зыхэлэжьэгъэ бзэджэшIагъэ къыхагъэщыгъ. Ащ къыхэкIэу гъэсэныгъэм иучреждениехэм гурыгъэIон IофшIэныр нахь ащагъэлъэшыгъ. Илъэсыр къызихьагъэм къыщегъэжьагъэу лекцие 1800-рэ фэдизмэ къафяджагъэх, Iэтахъохэм янэ-ятэхэри гущыIэгъу ашIыгъэх.\nАдыгэ Республикэм гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ иминистрэу КIэрэщэ Анзаур къызэриIуагъэмкIэ, къаубытыгъэ студентхэу бзэджэшIагъэ зезыхьагъэхэм зэIукIэгъу гъэнэфагъэхэр ыкIи зэдэгущыIэгъухэр адашIыгъэх. Iофтхьэбзэ гъэнэфагъэхэр а лъэныкъомкIэ ащызэшIуахых. Iофтхьабзэу «Урысыем икIэлэцIыкIухэр» зыфиIорэм тегъэпсыхьагъэу республикэм Iофтхьэбзабэ щызэрахьэ, кIэлэцIыкIухэмрэ ныбжьыкIэхэмрэ наркотикхэм зэрарэу къахьырэр икъоу къагурыIоным ахэр фытегъэпсыхьагъэх. А пстэуми анэмыкIэу кIэлэцIыкIухэу ащ хэщагъэ хъунхэм ищынагъо къызшъхьарыхьагъэхэр къыхэгъэщыгъэнхэмкIи хэушъхьафыкIыгъэ IофшIэн агъэцакIэ. КIэлэеджакIохэмрэ студентхэмрэ социальнэ-психологическэ тестированиер адашIы. Гъэсэныгъэ зыщарагъэгъотырэ организации 137-рэ а Iофым хэлажьэ. Социальнэ-психологическэ тестированием къыхегъэубытэгъэн фаехэм япчъагъэ нэбгырэ мин 23-рэ фэдиз хъугъэ, нэбгырэ минитIу фэдизмэ ащ хэлэжьэнхэу зэрэфэмыехэр къаIуагъ.\nМы Iофтхьабзэм мэхьанэу иIэр агурагъэIоным пае еджапIэхэм сыхьат гъэнэфагъэхэр ащырекIокIыгъэх. «ЦыхьэшIэгъу телефонми» Iоф ешIэ. Джащ фэдэу «Равный поможет равному» зыфиIорэм къыхиубытэрэ Iофтхьэбзэ хэушъхьафыкIыгъэхэри зэрахьэх.\n«Мы лъэныкъомкIэ IофшIэныр джыри нахь гъэлъэшыгъэн фае, анахьэу студентхэм япхыгъэу. Волонтерхэр, Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо Совет — Хасэм и НыбжьыкIэ парламент илIыкIохэр, динлэжьхэр, СМИ-хэм ащылажьэхэрэр нахь игъэкIотыгъэу а Iофтхьабзэхэм къахэжъугъэлажьэх. Ведомствэхэм язэпхыныгъи нахь гъэпытэгъэн фае. КIэлэеджакIохэмрэ студентхэмрэ хэбзэукъоныгъэу ашIырэ пэпчъ психологхэр, медикхэр, хэбзэухъумакIохэр хэлажьэхэзэ зэхэшъуф», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nЗэхэсыгъом илъэхъан наркоманхэм япсауныгъэ зыпкъ игъэуцогъэным, медицинэ реабилитацием япхыгъэ Iофыгъохэм атегущыIагъэх. Адыгэ Республикэм псауныгъэм икъэухъумэнкIэ иминистрэу Мэрэтыкъо Рустем къызэриIуагъэмкIэ, мы илъэсым пыкIыгъэ мэзи 9-м диагнозэу «наркоманиер» зыфагъэуцугъэр нэбгырэ 441-рэ мэхъу, ар икIыгъэ илъэсым иджырэ фэдэ лъэхъан елъытыгъэмэ, проценти 3,9-кIэ нахь макI. Дунаир зэлъызыштэгъэ узым зызщиушъомбгъурэ лъэхъаным наркотикхэр зыгъэфедэхэрэм стационархэм щяIазэнхэм иамал къагъэнэжьын алъэкIыгъ.\nАдыгэ Республикэм IофшIэнымрэ социальнэ хэхъоныгъэмрэкIэ иминистрэу Мырзэ Джанбэч наркотикхэр зыгъэфедэхэрэм ясоциальнэ реабилитациекIэ Iофтхьабзэу зэрахьэхэрэм афэгъэхьыгъэу къыIотагъ. 2021-рэ илъэсым республикэмкIэ а гухэлъхэм сомэ мин 900 фэдиз апэIуагъэхьащт.\nКрасногвардейскэ ыкIи Тэхъутэмыкъое районхэм наркотикхэр хэбзэнчъэу зэращагъэфедэхэрэм пэуцужьыгъэнымкIэ Iофэу ашIэрэм фэгъэхьыгъэу къаIуагъэхэми зэхэсыгъом щядэIугъэх.\nЛIышъхьэм къыхигъэщыгъ а Iофым фэгъэзэгъэ пстэуми акIуачIэ зэхэлъэу къекIолIэнхэм мэхьанэшхо зэриIэр, псауныгъэм икъэухъумэнкIэ, гъэсэныгъэмкIэ, СМИ-хэм Iоф ащызышIэхэрэм пшъэрылъ къафишIыгъ яшъыпкъэу мы Iофым къекIолIэнхэу.\nЗэхэсыгъом икIэухым 2021-рэ илъэсым пыкIыгъэ уахътэмкIэ зэфэхьысыжьхэр ашIыгъэх ыкIи 2022-рэ илъэсым комиссием Iофэу ышIэщтым иплан аухэсыгъ.\nПредыдущая ГъэIорышIакIэм техьагъэх\nСледущая ЛIышъхьэм зэрищэгъэ зэхэсыгъор


ТIуапсэ Пресс - Адыгэ хэкум къэзгъэзэжьыгъэхэм ямафэ Адыгэ республикэм щыхагъэунэфыкIы\nadmin - 2015-08-01 15:40:07\nШышхьаIум и 1 адыгэу къэкIожьыгъэхэм ямафэ Адыгеим щыхагъэунэфыкIы. ДжырэкIэ хэкум щэпсэух къэкIожьыгъэхэ адыгэ нэбгырэ I минрэ 600 ехъу, зэфэшъхьаф къэтынхэмкIэ. Ахэр къарыкIыжьыгъэх Тыркуем, Сирием, Иорданием, Югославием, Израиль ыкIи Европым икъэралыгъохэм. Мыхэм ащыщэу бэхэр ащэлажьэх джырэкIэ гъэсэныгъэ, еIэзэн Iахьхэм, унэзэтелъхьаным, ку гъэцэкIэжьыным, шхын гъэхьазырыным нэмыкI лъэныкъохэми. IэкIыбым къикIыжьыгъэ ныбжьыкIэ 78 Адыгеим иапшъэрэ еджапIэхэм ащеджэх. Ащ фэдэ къэтынхэр къехьых лъэпкъ Iофхэмрэ ыкIи IэкIыбым щыIэ адыгэхэм зэпхыныгъэ адыщыIэным тегъэпсыхьэгъэ хэку Iахьым.\nЗаом зэлъиштэгъэ Сирием къикIыжьыгъэр нэбгырэ 600 кIахьэу бэдаушмэ къыхагъэщы. Ахэм ащыщэу Мыекъуапэ - унэгъо 16-мэ, нэбгыри 170 къуаджэхэм атIэтIысхьаныр къыхахыгъэу, IэкIыб адыгэхэм яIофхэм афэгъэзэгъэ Iахьым къыщхагъэщы. Сирием къикIыжьыгъэ адыгэхэм уяплъмэ джырэкIэ къэралыгъом зэрисышъущтым пае ятхьапэ Iофхэр, унэу зычIэсыщтхэ Iофыгъохэр апэ зэрилъых. Унэ зыгъотыгъэхэм лэжьапIэр амыгъотэу бэдаушмэ къыхагъэщы, сыда пIомэ IофшIэпIэ чIыпIэхэр хэкум щымакIэх. Ежь Сирием къикIыжьыгъэ зырызмэ гукъаоу къаIо адыкIэ адыгэхэу къыджэщтыгъэхэмэ, ячIыгужъ «сирием щыщ» цIэкIэ къызэрэщяджэхэрэр.\nФитыныгъэ Радиом игущыIэгъугъэ адыгэ бэдауш лэжьакIоу Чундышко Заурбий къызэрэхигъэщыгъэмкIэ Сирием къикIыжьыгъэ адыгэхэм къэралыгъом къыпкъырыкIэу IэпыIэгъу гори агъотрэп, пэрыохъу къафэмыхъухэмэ:\nЧундышко: Якъэбари, ящыIакIи, япсэукIи нахь дэгъу хъурэп. ЗыкIэмыхъурэр – сыд фэдэ лъэныкъокIи хабзэм пэрыохъухэр къафагъэуцух. КъэкIожьын Iофыр къэуцугъап. Мы илъэсым мыр къэкIожьыгъ сIонэу сшIэрэп. Адыгэу къэкIожьхэрэм Iофыгъоу яIэр ыпэкIэ яIагъэр ары. Ахъщэу яIэр унэу зэрысыщтым ыпкIэкIэрэ шхынхэмрэкIэ макIо. Мыхэм ауасэ къызэрилжьыщтым егупшысэ цIыфыр. Бзэр нахь зышIэхэрэм IофшIэнри нахь псынкIэ къафэхъу. Ау Iухьэгъахэхэми Iофым бзэр амышIэ хъумэ Iутышъухэрэм IофшIэм. Бзэр зэбгъэшIэным уахътэ тефэ. Политикэм хэтэу къэкIожьрэ адыгэмэ зыгорэ ауж ит сIонэу сшIэрэп. Аршъы, яIофхэр дэй дэд.\nШапсыгъэ къуаджэхэм адэтIысхьажьыгъэ Сирием къикIыжьыгъэ адыгэхэм яIоф нахьышIоу къыхегъэщы ащ щыпсэурэ бэдаушэу Фитыныгъэ Радиом игущыIэгъугъэ Нэгъуцу Щамсудин.\nАщ къызэриIуагъэмкIэ, ащ фэдэу къуаджэм дэтIысхьэгъэ адыгэ унагъохэм сомэ мини 100 зырыз аритгъагъ Адыгеим илIышъхьагъэу, а Iафыпсыпэ къуаджэм щыщ Шъэумэн Хьазрэт. Мыщ нэмыкIэу псэупIэ гъэIорыIапIэми, къоджэдэсхэми адыгэу зичIыгужъ къэзгъэзэжьыгъэмэ зэрафэлъэкIэу адеIагъэхэу Щамсудин къыхегъэщы. Мыщ къэзгъэзэжьыгъэ адыгэхэм къэзыщагъи дэкIуагъи ахэтых. Фитыныгъэ Радиом игущыIэгъугъэ бэдаушэу Нэгъуцу Щамсудин:\nНэгъуцу: Сэ къуаджэу Iафыпсыпэ сыщыщ. Мыщ шапсыгъэ шъолъырымкIэ Сирием щыщэу къитIысхьажьыгъэхэ унагъохэм яIоф ащ фэдизэу дэй дэд сIошъущтэп. Мы Iофыр ежь цIыфхэмэ ягупшысакIэ елъытыгъ.\nIэкIыбым къикIыжьрэ адыгэхэм апае чIыгухэр къыщхагъэкIыгъагъэх къуаджэу Мэфэхьаблэ. Мэфэхьаблэ 1998 илъэсым агъэпсгъагъ купышхо хъоу машIом зэлъиштэгъэгъэ Косовэ къикIыжьыгъагъэхэ адыгэхэм. Илъэс текIыгъэу джыри купитIу Адыгеим Косовэ къикIыжьхи къагъэзэжьыгъагъ. ДжырэкIи Мэфэхьаблэ дэсхэм яIофыгъо шъхьаIэу къэнэ зэшъощтхэ псыр зэрямыIэр, ар гъунэгъу къалэу Мыекъуапэ къыращы.


IофшIэпIэ чIыпIэ зимыIэжьхэм апай — Адыгэ макъ\nЗэпахырэ узым зызщиушъомбгъурэ лъэхъаным цIыфхэм IэпыIэгъу ятыгъэным фэгъэхьыгъэ пшъэрылъэу УФ-м и Президентэу Владимир Путиным къыгъэуцугъэхэм ягъэцэкIэн анахьыбэу анаIэ тырагъэтынэу АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат Правительствэм хэтхэм афигъэпытагъ.\nМы лъэныкъомкIэ республикэм Iофтхьэбзэ зэфэшъхьафхэр щыпхыращых. КIэлэцIыкIухэм апае ахъщэу къатыхэрэр, федеральнэ ыкIи республикэ ны мылъкухэр, унагъоу зигъот макIэхэм, нэу е тэу IофшIапIэ зимыIэжьэу къэнагъэхэм IэпыIэгъоу афагъэнэфагъэхэр ахэм ащыщых.\nАщ нэмыкIэуи гъэтхапэм и 31-м къыщегъэжьагъэу Iоф-шIэпIэ чIыпIэ зимыIэу къэнагъэхэм пособие анахь макIэу къаратырэр сомэ 12130-рэ къашIыгъ. Сомэ 8000 хъущтыгъ. ЦIыфхэм IофшIэпIэ чIыпIэхэр ягъэгъотыгъэнхэм фэгъэхьыгъэ федеральнэ хэбзэгъэуцугъэм къызэрэщыдэлъытагъэм тетэу,IофшIэпIэнчъэу къэнагъэхэм афатIупщыщтым пэIуагъэхьанэу Адыгеим сомэ миллиони 123,1-рэ ахъщэ тедзэу къыфатIупщынэу агъэнэфагъ.\nАр УФ-м и Къэралыгъо Думэ, ФедерациемкIэ Советым ыкIи УФ-м и Правительствэ ялIыкIохэр зыхэт бгъуищ комиссиеу бюджет ахъщэм игощын фэгъэзагъэм изэхэсыгъо щырахъухьагъ. Адыгеим идепутатэу Къэралыгъо Думэм щыIэ Владислав Резник иIэпыIэгъукIэ ащ къыфэкIуагъэх.\nНахьыпэкIи депутатым ишIушIагъэ хэлъэу УФ-м и Правительствэ иIэпэчIэгъэнэ фонд къыхэхыгъэ ахъщэ республикэм къыфэкIонэу мы комиссием рихъухьагъ. Ащ щыщэу сомэ миллион 85,1-р медицинэм е нэмыкI лъэныкъохэм яIофышIэхэу, коронавирусыр къызэолIагъэхэм IэпыIэгъу ягъэгъотыгъэным хэлажьэхэрэм аратыщт ахъщэ тедзэхэм ыкIи IофшIэпIэ чIыпIэхэм ябэдзэршIыпIэ къиныгъоу зыхэхьагъэхэм къахэщыжьыгъэным апай.\nДжащ фэдэу медицинэм е нэмыкI лъэныкъохэм яIофышIэхэу, Iоф къин е IофшIэн тедзэ зыгъэцакIэхэрэм языгъэпсэфыгъо уахътэ (отпуск) е амыгъэфедэгъэ ащ фэдэ уахътэм апае компенсациеу аратыщтхэм апэIухьанэу сомэ миллиони 8,4-рэ къатIупщыгъ.\nЗэпахырэ узэу COVID-19-р къызэолIагъэхэм е ар къеуалIэмэ лъэшэу иягъэ ригъэкIыным ищынагъо зышъхьащытхэм ахалъытэхэрэм IэпыIэгъу афэхъурэ социальнэ IофышIэхэм ахъщэ тедзэ ятыгъэным пэIухьанэуи сомэ миллион 12,3-рэ Адыгеим къыратыгъ.\nСомэ миллион 165,5-р лъэпкъ проектэу «Безопасные и качественные автомобильные дороги» зыфиIорэм къыщыдэлъытагъэхэм ягъэцэкIэн, анахьэу федеральнэ ыкIи муниципальнэ мэхьанэ зиIэхэр шапхъэхэм адиштэу гъэпсыгъэнхэм пае къатIупщыгъ.\nПредыдущая Къалэм изэтегъэпсыхьан лъагъэкIуатэ\nСледущая ШIэжьыр агъэлъапIэ


03 | In Your Language\nHome » Adyghe » 05 Acts » 03\nposted by derDaniel on Tue, 07/20/2010 - 11:40\nПетрэрэ Иуанрэ Тхьэм иунэшхо икъэлапчъэ дэжь\nзылъакъохэм атеуцон зымылъэкІырэ лІы горэ\nЗы мафэ горэм щэджэгъоужым цІыфхэр Тхьэм зыщелъэІурэ сыхьат щым дэжь* Петрэрэ Иуанрэ Тхьэм иунэшхо кІощтыгъэх. 23ы лІы горэ, къызыхъугъэм щегъэжьагъэу ылъакъохэм атеуцон ымылъэкІэу, Тхьэм иунэшхо икъэлапчъэхэм ащыщхэу «Къэлапчъэ дах» зыфаІорэм къахьыщтыгъ. Ар мафэ къэси къахьыти, Тхьэм иунэшхо чІахьэхэрэм сэдакъэкІэ ялъэІунэу а къэлапчъэм дэжь агъэтІысыщтыгъ. 3А лІым Петрэрэ Иуанрэ Тхьэм иунэшхо чІахьэхэзэ зелъэгъухэм, ялъэІугъ:\n3:1 сыхьатыр щым дэжь – гущыІэ-гущыІэу зэбдзэкІымэ, «ябгъонэрэ сыхьатыр» мэхъу. Ащ къикІырэр щэджэгъоужым сыхьатыр щыр ары.\n4Петрэрэ Иуанрэ анэхэр а лІым тырагъэдыкъагъэхэу, еплъыхэзэ, Петрэ къыІуагъ:\n–Мо зэ къытэплъ!\n5Зыгорэ къыратынкІэ ащыгугъэу а лІыр афыдэплъыягъ.\n6–Дышъи тыжьыни сэ зи сиІэп,– къыІуагъ Петрэ, –ау сиІэр осэты: Назарет къалэм щыщ Хьисэ Мэссихь ыцІэкІэ унашъо пфэсэшІы, къэтэджи, къэкІухь!\n7ЕтІанэ Петрэ а лІым ыІэ джабгъу къыубыти къыгъэтэджыгъ. Ардэдэм а лІым ылъакъохэмрэ ылъэгуанджэхэмрэ кІуачІэ къахэхьажьыгъ. 8Ар къызщылъэти, ылъакъохэм атеуцожьи, къыкІухьэу ыублагъ. ЕтІанэ Петрэрэ Иуанрэ ягъусэу Тхьэм иунэшхо чІахьи, къыкІухьэу, дэпкІаезэ Тхьэм щытхъу фишІыгъ. 9ЦІыф пстэуми ар къыкІухьэу, Тхьэм щытхъу фишІэу алъэгъугъ. 103алъэгъум, Тхьэм иунэшхо «и Къэлапчъэ дах» зыфаІорэм ыдэжь лъэІуакІоу щысыщтыгъэр арэу цІыфхэм къашІэжьыгъ, агучІи изыгъэу а лІым къехъулІагъэр лъэшэу агъэшІэгъуагъ.\nПетрэ цІыф купышхом ыпашъхьэ къызэрэщыгущыІагъэр\n11ЛІэу агъэхъужьыгъэр Петрэрэ Иуанрэ ауж имыкІэу, цІыфхэм зэкІэ лъэшэу агъэшІагъоу пачъыхьэ Сэлмэн ыцІэкІэ заджэхэрэ щагоу шъхьэ зытелъ пкъэу къэлапчъэхэр зиІэм ыдэжь чъэхи, а нэбгырищым адэжь къыщызэрэугъоигъэх. 12Петрэ ар зелъэгъум, цІыфмэ ариІуагъ:\n–Израил лІыхэр, сыд пае ар жъугъэшІагъора? Сыд пае ащ фэдизэу тэ шъукъытэплъыра? Тэр-тэрэу лъэкІыныгъэшхо тиІэу, е Тхьэр инэу тэ тэгъэлъапІэшъ, мы лІым зекІон едгъэлъэкІыгъэу шъогугъа? 13Мы лІым къехъулІагъэмкІэ Ибрахьимэ, Исхьакъ, Якъубэ я Тхьэу тятэжъышхохэм я Тхьэ цІыфхэм апашъхьэ ы Къо Хьисэ ищытхъушхо къыщигъэлъэгъуагъ. Ар тетыгъо зиІэхэм шъо аІэкІэжъугъэхьагъ. Іэшъхьэтет Пилат* ар шъхьафитэу къытІупщыжьынэу тыриубытагъэ пэтми, ащ ыпашъхьэ Хьисэ\n3:13 Пилат – Рим (Рум) цІыфхэм ащыщэу, Понтый Пилат, Хьисэ къызэхъу нэужым я 26-36 илъэсхэм къакІоцІ хэкухэу Иудей, Самарие, Идумей яІэшъхьэтетэу щытыгъ.\nщызэшъупэсыгъэп. 14ЦІыф ЛъапІэу ыкІи Зафэр зэшъупэсыгъэп, зы укІакІо горэ шъхьафитэу къышъуфитІупщыжьынэуи Іэшъхьэтет Пилат шъуелъэІугъ. 15 ЩыІэныгъэ шъыпкъэр цІыфмэ язытырэр арэущтэу шъуукІыгъэ, ау Тхьэм ар лІагъэхэм къахигъэтэджыкІыжьыгъ. Тэри а Іофым тыришыхьат. 16Мы лІэу шъулъэгъурэм ыкІи шъушІэрэм Хьисэ ыцІэ зэрэщыгугъыгъэм пае, кІуачІэ иІэ хъугъэ. Хьисэ ыцІэрэ Хьисэ ыдэжь къикІырэ шІошъхъуныгъэмрэ ары шъо пстэуми шъуапашъхьэ мы лІыр щызыгъэхъужьыпагъэр.\n17–Ащ нэмыкІэу, сшыхэр, шъори шъуитхьаматэхэми Хьисэ ешъушІагъэр зэхэшъумышІыкІэу зэрэшъушІагъэр сэшІэ. 18Тхьэм пегъымбар пстэуми агухэм къарилъхьи, къаригъэІуагъ, ежь и Мэссихь къиныбэ ыщэчын фаеу зэрэщытыщтыр, Тхьэм зэриухыгъэм тетэуи хъугъэ. 19Арыти, Тхьэм шъуипсэкІодхэр къышъуфигъэгъунхэм пае, ахэмэ шъуафыкІэгъожьи, Тхьэм игъогу шъутехь. 20Ащыгъум шъугухэм зызыщагъэпсэфыжьын лъэхъаныхэр Зиусхьаным ыдэжь къикІыщтых, Тхьэм Мэссихьэу къышъуфигъэнэфэгъэ Хьисэи къыгъэкІожьыщт. 21Тхьэм зэпстэури тэрэзэу зэтригъэуцожьыфэ, Мэссихь уашъом щыІэн фае, Тхьэм ипегъымбар лъапІэхэм агухэм къарилъхьи, къызэраригъэІуагъэм тетэу. 22ГущыІэм пае, пегъымбар Мусэ къыІуагъ:* «Зиусхьанэу шъуи Тхьэм шъушыхэм ащыщэу, сэ сфэдэ пегъымбар горэ къыгъэкІощт. Ащ къышъуиІощт пстэуми шъуядэІун фае. 23А пегъымбарым къыІохэрэм хэт щыщми ямыдэІурэр лъэпкъым хэкІынышъ, кІодыжьыщт».\n24–Адрэ пегъымбар пстэуми, пегъымбар Самуел щегъэжьагъэу ащ къыкІэлъыкІуагъэхэми, пегъымбархэу Тхьэм игущыІэхэр зыгу къырилъхьэхи, къызэригъэІогъэ пстэуми мы мафэхэм ягугъу ашІыщтыгъ. 25Пегъымбархэм ажэкІэ Тхьэм цІыфхэр къызэригъэгугъэгъэ Іофхэр зыгъотхэрэр шъоры, Тхьэм ежьыррэ шъуятэжъышхохэмрэ азыфагу дилъхьэгъэ зэзэгъыныгъэм иІахьышІуи зыгъотхэрэр шъоры, Тхьэм пегъымбар Ибрахьимэ зэрэриІуагъэм тетэу, «О къыптехъукІыщт цІыфым дунаим ылъэпкъ пстэуми сынэшІу щыфэныгъэр анигъэсынэу сшІыщт». 26Тхьэм ежь ы Къуи къызегъэлъагъом, лъэпкъхэм апэу ежь ы Къо къызфигъэкІуагъэр шъоры, шъуащышу хэти\n3:22 пегъымбар Мусэ къыІуагъ – еплъ Пегъэмбар Мусэ ятІонэрэ тхылъэу ытхыгъэм 18:15,18.\nшъуащыщэу хэти игъогу бзаджэ тырыригъэгъэкІэу, ынэшІу къыщыригъэфэным пае.\n‹ 02 up 04 ›


Тизэпхыныгъэ щыIэныгъэм щэпытэ — Адыгэ макъ\nТизэпхыныгъэ щыIэныгъэм щэпытэ\nРедактор 27.10.2021 27.10.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nКъэралыгъо гъэпсыкIэ иIэу Адыгеир зыпсэурэр илъэси 100 зэрэхъурэм тыпэгъокIызэ, зэфэхьысыжьхэр тэшIых.\nАдыгеим испорт псэуалъэхэм япчъагъэ хэпшIыкIэу хэхъуагъ. Аужырэ илъэсхэм стадионхэр, спорт унэшхохэр республикэм щагъэпсыгъэх, хэгъэгум изэнэкъокъухэр нахьыбэрэ щызэхащэхэу рагъэжьагъ.\nУрысыем дзюдомкIэ изэнэкъокъу Адыгэ къэралыгъо университетым испорт Унэшхоу Кобл Якъубэ ыцIэ зыхьырэм игъэкIотыгъэу щыкIуагъ. Хэгъэгум ибэнэкIо 500-м нахьыбэ зэнэкъокъум хэлэжьагъ. Шъолъыр 61-мэ яспортсменхэр тиреспубликэ щыIагъэх.\n— Зэнэкъокъур дэгъоу Мыекъуапэ щыкIуагъ, — къеIуатэ Урысыем дзюдомкIэ ихэшыпыкIыгъэ хъулъфыгъэ командэ итренер шъхьаIэу Урысыем, Адыгэ Республикэм язаслуженнэ тренерэу Тао Хьасанбый. — Къэбэртэе-Бэлъкъарым сыкъыщыхъугъ. СыныбжьыкIэу Мыекъуапэ ибэнэпIэ еджапIэ сыкъэкIуагъ. Адыгеим лъэшэу сыфэраз. СпортымкIэ пэщэ дэгъухэр сиIагъэх, цIыфышIухэм саIукIагъ. Спортым гъэхъагъэу щысшIыгъэхэм яегъэжьэпIагъэр Адыгеир ары.\nАдыгэ къэралыгъо университетым физкультурэмрэ дзюдомрэкIэ и Институт къыухыгъ, Олимпиадэ джэгунхэм, дунэе зэнэкъокъухэм медальхэр къащихьыгъ, спортышхом Хь. Таор щызэлъашIагъ.\nМудрэнэ Бислъани Къэбэртэе-Бэлъкъарым къыщыхъугъ. КIэлэцIыкIоу Мыекъуапэ къэкIуагъ, Адыгэ республикэ гимназием щеджагъ, Олимпиадэ джэгунхэм дышъэр къащыдихыгъ.\n— Хьэпэе зэшхэу Арамбыйрэ Хьамидэрэ самбэмкIэ ситренерхэу зэнэкъокъумэ сахэлажьэзэ спортым сыщылъыкIотагъ, — къеIуатэ Мудрэнэ Бислъан. — ЗэкIэ тренерэу сиIагъэхэм сафэраз.\nУрысыем дзюдомкIэ изэнэкъокъу Мыекъуапэ Iоныгъом щыкIуагъ. Хь. Таор, Б. Мудранэр алырэгъухэм ащыкIогъэ бэнэгъухэм ягуапэу яплъыгъэх.\n— Олимпиадэ джэгунхэу 2024-рэ илъэсым Париж щыкIощтхэм зафэтэгъэхьазыры. Сэнаущыгъэ зыхэлъ ныбжьыкIэхэм, бэнэкIо IэпэIасэхэм такIырыплъыгъ. Хэгъэгум ихэшыпыкIыгъэ командэ хэдгъэхьащтхэм якъыхэхын тыпылъ, — къытиIуагъ Хь. Таом.\n— Хэгъэгум изэнэкъокъу Мыекъуапэ щырамыгъажьэзэ Тао Хьасанбый, Мудрэнэ Бислъан Адыгеим дзюдомкIэ иныбжьыкIэхэм зызэрагъасэрэм еплъыгъэх, анахь IэпэIасэхэр къыхагъэщыгъэх, — къеIуатэ Адыгэ Республикэм дзюдомкIэ испорт еджапIэу Кобл Якъубэ ыцIэ зыхьырэм ипащэу, Адыгеим дзюдомкIэ ихэшыпыкIыгъэ командэ итренер шъхьаIэу Бастэ Сэлымэ. — ЗыкъызэIузы-хын зылъэкIыщт ныбжьыкIабэ зэрэтиIэм тегъэгушIо.\nГурыт еджапIэхэм якIэлэегъаджэхэм, спорт еджапIэхэм ятренерхэм ялъытыгъэр бэ.\n— Зэпхыныгъэу тиIэр дгъэпытэщт, — зэдэгущыIэгъур лъегъэкIуатэ Бастэ Сэлымэ. — Хэгъэгум изэнэкъокъу Мыекъуапэ зэрэщыкIуагъэр зэфэтэхьысыжьы. Опыт пэрытэу шъолъырхэм яIэр къызфэдгъэфедэщт.\nЧъэпыогъум и 1 — 3-м Къыблэм дзюдомкIэ изэнэкъокъу Мыекъуапэ щыкIуагъ. Илъэс 18-м нэс зыныбжьхэр алырэгъум щызэбэныгъэх. Анахь IэпэIасэхэр къыхэгъэщыгъэнхэм, кIуачIэр бэнакIохэм зэрапсыхьащтым, охътэ чыжьэм телъытагъэу тренерхэм Iоф зыдашIэщт лъэныкъохэр гъэнэфэгъэнхэм зэхэщакIохэр апылъых.\nКобл Якъубэ лъапсэ зыфишIыгъэ Мыекъопэ бэнэпIэ еджапIэм щагъэсэрэ ныбжьыкIэхэр дунаим, Европэм язэнэкъокъухэм, Олимпиадэ джэгунхэм нахьыбэ хъухэу ахэлэжьэнхэу, ямедальхэмкIэ тагъэгушIонэу, Адыгэ Республикэм ибыракъ лъагэу ащаIэтынэу афэтэIо.\nСпортым ишIуагъэкIэ Адыгеир Урысыем, дунаим нахьышIоу ащашIэ хъугъэ. Тиреспубликэ зыщагъэпсэфынэу, тичIыопс зэзыгъэлъэгъунэу къакIохэрэм япчъагъи хэхъо. Адыгеим икъэралыгъо гъэпсыкIэ лъэпкъхэр зэфещэх, язэпхыныгъэ щыIэныгъэм щэпытэ.\nСурэтхэм арытхэр: Мудрэнэ Бислъан, Тао Хьасанбый, Бастэ Сэлым; Мудрэнэ Бислъан (джабгъумкIэ щыт) тренерэу Джони Липаридзе ебэны.\nПредыдущая Лъэшхэм къашIуехьы\nСледущая Мышъэкъо къушъхьэ тIуакIэр


ИIофшIэн осэшIу фишIыгъ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АиФ Адыгея\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу ТхьакIущынэ Аслъан Джэджэ районым Iоф щызышIэрэ мэкъумэщ хъызмэтшIапIэу «Радуга» зыфиIорэм тыгъуасэ щыIагъ. Ащ игъусагъэх АР-м мэкъу-мэщымкIэ иминистрэу Юрий Петровыр, муниципальнэ образованиеу «Джэджэ районым» иадминистрацие ипащэу Виктор Пуклич, нэмыкIхэри.\nАР-м и ЛIышъхьэ апэ зэкIолIагъэр мы хъызмэтшIапIэм къыгъэкIырэ лэжьыгъэр зыщигъэтIылъырэ чIыпIэхэр ары. Коцыр, натрыфыр, тыгъэгъазэр, нэмыкI продукцие хьазырхэр зэраIыгъхэ шIыкIэм республикэм ипащэ зыщигъэгъозагъ, ылъэгъугъэм осэшIу фишIыгъ.\n«Республикэм иэкономикэ, иагропромышленнэ комплекс хэхъоныгъэхэр ашIынхэмкIэ чанэу лэжьэрэ хъызмэтшIапIэхэу къуаджэм щыпсэухэрэм IофшIапIэ языгъэгъотыхэрэм тишIуагъэ ядгъэкIын фае. Ахэм зэу ащыщ непэ тыкъыздэкIогъэ «Радугэр», - къыIуагъ ТхьакIущынэ Аслъан.\nМинистрэу Юрий Петровым къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, республикэм ихъызмэтшIапIэхэм, фермерхэм къэралыгъо IэпыIэгъу ягъэгъотыгъэным пае АР-м мэкъу-мэщымкIэ и Министерствэ сомэ миллион 700-м ехъу зытефэрэ заявкэр федеральнэ гупчэм фигъэхьыгъ.Лэжьыгъэм икъэгъэкIын ыкIи былымхъуным афэгъэзэгъэ хъызмэтшIапIэу «Радугэм» 2003-рэ илъэсым щыублагъэу ипащэр Сапый Юныс ары. Ащ ипшъэрылъхэр щытхъу хэлъэу зэригъэцакIэхэрэм, цIыфхэм зэрагурыIорэм яшIуагъэкIэ гъэхъэгъэшIухэм афэкIуагъэх.\nМы аужырэ илъэсхэр пштэмэ, лэжьыгъэу къыхьыжьырэмкIэ пэрытныгъэ зыIыгъ хъызмэтшIапIэхэм ащыщ. ЗэкIэмкIи чIыгу гектар 5522-рэ елэжьы, аужырэ шапхъэхэм адиштэрэ техникэр егъэфедэ. Джащ фэдэу трактор бригадэ, автопарк, техникэм дагъэфедэрэ Iэмэ-псымэхэр зыщаIыгъ склад, нэмыкIхэри иIэх. Продукцие тонн мин 25-рэ фэдиз зыдэбгъэтIылъын плъэкIыщт чIыпIи 6 егъэфедэ.\nНэужым республикэм ипащэ зэкIолIагъэр былымхэр зыщаIыгъ фермэр ары. Мыщ корпуси 7 къыдыхэлъытагъ, 2-р бэмышIэу ашIыгъ. Фермэм игъэцэкIэжьын ыкIи изэтегъэпсыхьан зэкIэмкIи сомэ миллион 12-м ехъу пэIуагъэхьагъ. Непэрэ мафэм ехъулIэу мыщ былымышъхьэ 401-рэ щаIыгъ, ахэм ащыщэу 159-рэр щэ къэзытырэ чэмых. Илъэсэу тызыхэтым имэзибгъу щэ тонн 668-рэ къахьыжьыгъ, илъэсым телъытагъэу зы чэмым гурытымкIэ щэ килограмм 4282-рэ къеты. Джащ фэдэу шкIэ цIыкIоу яIэхэм япчъагъэ 106-рэ хэхъуагъ.\nЭкономикэ къиныгъохэм ямылъытыгъэу, хъызмэтшIапIэм щылажьэхэрэр нахь макIэ мыхъунхэм Сапый Юныс ынаIэ тет. Мы уахътэм нэбгыри 100 фэдизмэ Iоф щашIэ, ахэм атефэрэ лэжьапкIэр игъом ареты, амалэу иIэмкIэ IэпыIэгъу афэхъу. Джащ фэдэу предприятиер шIушIэ Iофтхьабзэхэм ахэлажьэ, районым ит кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэм ыкIи еджапIэхэм, сабыибэ зэрыс унагъохэм, кIэлэцIыкIу сымаджэхэм, нэмыкIхэми ишIуагъэ арегъэкIы, цIыфхэри къыфэразэх. Былымхэр, шкIэ къэхъугъакIэхэр зыщаIыгъхэ корпусхэр, кIэу ашIыгъэхэр АР-м и ЛIышъхьэ къыплъыхьагъэх.\nШэпхъэшIухэм адиштэу ахэр зэрэзэтырагъэпсыхьагъэхэм, IофшIэным екIолIэкIэ тэрэз къыфагъотызэ хэхъоныгъэхэм зэрафакIохэрэм афэшI хъызмэтшIапIэм ипащэхэм афэрэзагъ. Мыщ фэдэ хъызмэтшIэпIэ зэтегъэпсыхьагъэ зэрэтиIэм урыгушхон фаеу республикэм ипащэ ылъытагъ, къэзытхырэр «Адыгэ Макъ».\nЩэр зыщыдагъэкIыщт, адыгэ къуаер, нэмыкI гъэщхэр зыщагъэхьазырынхэ алъэкIыщт завод хъызмэтшIапIэм къызэIуихымэ ишIогъэшхо къызэрэкIощтыри къыхигъэщыгъ.\n«Сапый Юныс зипэщэ хъызмэтшIапIэм анахь цIыкIум къыщыригъажьи, зиушъомбгъун, лъэгэпIэ инхэм анэсын, иматериальнэ-техническэ зытет зэтыригъэпсыхьан ылъэкIыгъ. АщкIи, IофшIэным фыщытыкIэу фыриIэмкIи, мэкъу-мэщым хэщэгъэ пстэуми мы пащэм щысэ тырахын фаеу сэлъытэ. Къэралыгъо IэпыIэгъум къыдыхэлъытэгъэ субсидиер акъылыгъэ хэлъэу егъэфедэ. Къуаджэм дэс цIыфхэм IофшIапIэ яIэным, бюджетым ихьэрэ хэбзэIахьхэр нахьыбэ хъунхэм зиIахьышIу хэлъ мыщ фэдэ хъызмэтшIапIэхэр арых анахьэу тишIуагъэ зэдгъэкIынхэ фаер», - къыIуагъ ТхьакIущынэ Аслъан.\nСыд фэдэрэ лъэныкъокIи АР-м и ЛIышъхьэу районым IэпыIэгъу къыфэхъурэм зэрэфэразэр Виктор Пуклич къыIуагъ. «Радугэм» фэдэ хъызмэтшIапIэхэм Iоф ашIэфэкIэ къуаджэр зэрэпсэущтыр, ащ неущырэ мафэ зэриIэщтыр хигъэунэфыкIыгъ.


Ветеранхэр агъэшIуагъэх | АДЫГЭ ДУНАЙ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АиФ Адыгея\nИлъэс 71-кIэ узэкIэIэбэжьмэ аухыгъэ Хэгъэгу зэошхом ТекIоныгъэр къыщыдэзыхыгъэ ветеранхэр Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ дэжь тыгъуасэ рагъэблэгъагъэх. ЗэкIэмкIи ахэр нэбгырэ 40 хъущтыгъэх.\nХабзэ зэрэхъугъэу, мэфэкI Iофтхьабзэр рамыгъажьэзэ, къэзэрэугъоигъэхэм республикэм ипащэ ахэтэу нэпэеплъ сурэт атырахыгъ. Нэужым ветеранхэр зыщагъэшIощтхэ шхапIэм зэкIэри зэгъусэхэу екIолIагъэх.\n«ТекIоныгъэм ия 71-рэ илъэс зыщыхэдгъэунэфыкIыщт мафэу къэблагъэрэмкIэ сыгу къыздеIэу сышъуфэгушIо, тиветеран лъапIэхэр, - къыIуагъ ТхьакIущынэ Аслъан. - Непэ тикъэралыгъо, тиреспубликэ мамыр щыIакIэ арылъыным шъупсэ шъуемыблэжьэу шъуфэбэнагъ, тихэгъэгу къэшъуухъумагъ. Зэуагъэхэм адакIоу, зэо кIыбым Iоф щызышIагъэхэм тирэзэныгъэ гущыIэхэр апэтэгъохых. Зэо ужым тикъэралыгъо инароднэ хъызмэт шъоры, тиветеран лъапIэхэр ары, зэтезгъэуцожьыгъэр. Шъо Берлин шъунэсыгъ, Европэр шъхьафит шъушIыгъэ. Хэгъэгу зэошхом хэлэжьагъэхэм лIыхъужъныгъэу зэрахьагъэр хэти щыгъупшэщтэп, зыпсэ зытыгъэхэр, непэ къытхэмытыжьхэр егъашIэм тыгу илъыщтых. Тиветеран лъапIэхэр, мэфэкIэу къэблагъэрэмкIэ джыри зэ сигуапэу сышъуфэгушIо, псауныгъэ пытэ шъуиIэнэу, шъуибын-унагъохэм шъуадатхъэу шъущыIэнэу шъуфэсэIо».\nДжырэ уахътэм Хэгъэгу зэошхом иветеран мини 195-рэ фэдиз Урысыем ис. Ахэм яфэIо-фашIэхэр зэрифэшъуашэу гъэцэкIэгъэнхэм, социальнэу ухъумэгъэнхэм УФ-м и Президентэу Владимир Путиным ынаIэ тет. Хэгъэгу зэошхом хэлэжьэгъэ нэбгырэ 600-м ехъу, тылым Iоф щызышIэгъэ нэбгырэ мини 4,3-рэ Адыгеим щэпсэу.\nВладимир Нарожнэм гущыIэр зештэм, АР-м и Парламент идепутатхэм ацIэкIэ ветеранхэм къафэгушIуагъ. Нэужым ЛIыIужъу Адам, Трахъо Аслъан, Къоджэ Аслъан, нэмыкIхэри къэгущыIагъэх, мэфэкIэу къэблагъэрэмкIэ къэзэрэугъоигъэхэм афэгушIуагъэх. МэфэкIым фэгъэхьыгъэу бжъэр аIэтыгъ.\nТекIоныгъэр къыдэзыхыгъэ ветеранхэм ащыщхэми псалъэ къашIыгъ. Хэгъэгу зэошхом иилъэсхэр, фашизмэм зэребэныгъэхэр агу къагъэкIыжьыгъэх.\nВетеранхэм ящыIэкIэ-псэукIэ нахьышIу шIыгъэным, яфэIо-фашIэхэр тэрэзэу гъэцэкIэгъэнхэм пае Адыгеим и ЛIышъхьэу Iофышхо зышIэрэм зэрэфэразэхэр къаIуагъ, къэзытхырэр «Адыгэ Макъ».\nМэфэкI зэхахьэм къекIолIэгъэ ветеранхэм зэкIэми АР-м и ЛIышъхьэ иунашъокIэ ахъщэ IэпыIэгъу аратыгъ. Адыгеим и Къэралыгъо академическэ лъэпкъ къэшъокIо ансамблэу «Налмэсым», республикэм итворческэ купхэм, орэдыIохэм къагъэхьазырыгъэ концерт программэм ветеранхэр ягуапэу еплъыгъэх, зэрэгъэчэфыгъэх, зэхэщакIохэм афэразэхэу зэбгырыкIыжьыгъэх.\nНа «Фукусиму» упал американский беспилотник →\nВ «Макдональдсе» снова заложена бомба.... →


Мэз хъызмэтым иIофыгъохэр — Голос Адыга\nАдыгеим имэз промышленнэ комплекс хэхъоныгъэ ышIынымкIэ зэфэхьысыжьхэм зыщатегущыIэгъэхэ зэхэсыгъо тыгъуасэ Правительствэм и Унэ щыкIуагъ. Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат ипшъэрылъкIэ ар зэрищагъ АР-м и Премьер-министрэу Александр Наролиным. Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх вице-премьерхэу Сапый Вячеславрэ Наталья Широковамрэ, АР-м и ЛIышъхьэрэ министрэхэм я Кабинетрэ я Администрацие ипащэу Владимир Свеженец, республикэм и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Тхьаматэ игуадзэу Шъэо Аскэр, муниципалитетхэм япащэхэр, нэмыкIхэри.\nРеспубликэм имэз хъызмэт илъэсым IофшIэнэу ыгъэцэкIагъэм изэфэхьысыжьхэм къатегущыIагъ АР-м мэзхэмкIэ и ГъэIорышIапIэ ипащэу Былымыхьэ Рэщыдэ. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, республикэм имэз фонд зэкIэмкIи гектар мин 239,5-рэ мэхъу. 2009-рэ илъэсым щегъэжьагъэу непэрэ мафэм ехъулIэу гектар мини 194-м ехъум къыхиубытэрэ мэз Iахь 336-рэ бэджэндэу аратыгъ. Шъолъырым Iоф щызышIэрэ организации 5 пхъэм игъэхьазырын фэгъэзагъэх, ГъэIорышIапIэм ахэм зэкIэми зэзэгъыныгъэхэр адишIыгъэх. Илъэсым къыкIоцI пхъэ кубическэ метрэ мини 195,5-рэ агъэхьазыры.\nМэзхэр зэтегъэуцожьыгъэнхэм иIофыгъо мыщ дэжьым анахь шъхьаIэу зэрэщытыр Александр Наролиным къыIуагъ. АщкIэ гъэцэкIэкIо хэбзэ къулыкъушIэхэм, мэзым дэлажьэхэрэм яшIошIхэр зэригъэшIагъ. Республикэм шIуагъэ къыфэзыхьыщт лъэныкъо пстэуми ягъэцэкIэн анаIэ тырагъэтынэу афигъэпытагъ. Пхъэм игъэхьазырынкIи, нэмыкI лъэныкъохэмкIи хэбзэгъэуцугъэр аукъоу шъолъырым къыщыхагъэщыгъэмэ къыкIэупчIагъ.\n2019-рэ илъэсым изэфэхьысыжьхэм закъыфэбгъазэмэ, гъогогъу 15-рэ хэбзэнчъэу мэзыр раупкIыгъэу зэрагъэунэфыгъэр ГъэIорышIапIэм ипащэ къыIуагъ. Ыпэрэ илъэсым егъэпшагъэмэ а пчъагъэр нахьыбэ хъугъэ. Шапхъэхэр зыукъуагъэхэм алъэныкъокIэ Iофхэр къызэIуахыгъэх, зэхэфынхэр макIох.\nАдыгэ Республикэм сатыумкIэ ыкIи экономикэ хэхъоныгъэмкIэ иминистрэу Къуанэ Анзаур мэз промышленнэ комплексым экономическэ къэгъэлъэгъонэу иIэхэм къащыуцугъ, зэфэхьысыжьхэр къышIыгъэх. 2018-рэ илъэсым республикэм IуигъэкIыгъэ продукцием ипроцент 15,4-р мы хъызмэтым телъытагъ. БлэкIыгъэ илъэсым имэзибгъу а пчъагъэм хэхъуагъ ыкIи процент 20-м ехъугъ. 2018-рэ илъэсым мы хъызмэтым хэщэгъэ предпринимательхэм ыкIи организациехэм япчъагъэ 685-рэ хъущтыгъэмэ, блэкIыгъэ илъэсым 720-м кIэхьагъ, Iоф щызышIэрэр нэбгырэ 2603-рэ мэхъу. 2016 — 2018-рэ илъэсхэм къакIоцI шъолъырым ипредприятие инхэм ыкIи гурытхэм ямылъку шъхьаIэ инвестициеу халъхьагъэр сомэ миллион 799,2-рэ мэхъу. 2018-рэ илъэсым Урысыем изэхэубытэгъэ бюджет сомэ миллион 885-м ехъу рагъэхьагъ. Мэз хъызмэтым тапэкIи хэхъоныгъэ ышIыныр, экономикэм шIуагъэ къыфихьэу гъэпсыгъэныр, ащ хэщэгъэ пстэуми шапхъэу щыIэхэр агъэцэкIэнхэр — джары непэ пшъэрылъ шъхьаIэу щытыр. Ар зэшIохыгъэ зэрэхъурэм ащ фэгъэзэгъэ хэбзэ къулыкъухэр лъыплъэщтых.\nПредыдущая Илыягъэу псы амыугъоинэу къяджэ\nСледущая Гъогу хъугъэ-шIэгъэ ин


«…КъасIорэр сэ сиорэди» — Адыгэ макъ\n«…КъасIорэр сэ сиорэди»\nРедактор 20.01.2020 КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nЩылэ мазэм и 15-м зэлъашIэрэ адыгэ усакIоу, драматургэу, композиторэу, фольклористэу КIубэ Щэбан къызыхъугъэр илъэси 130-рэ хъугъэ. Ащ ехъулIэу Адыгэ Республикэм и Лъэпкъ тхылъеджапIэ инотнэ-музыкальнэ отдел тхылъ къэгъэлъэгъон щагъэхьазырыгъ.\n«КъасIорэр сэ сиорэди», «КъаIорэр сэ сиорэди» — мы сатырхэр адыгэ орэдусэу КIубэ Щэбанэ иусабэм къахэфэх ыкIи ыцIэ къырамыIоми, ахэмкIэ къэпшIэжьэу щыт. А гупшысэ шъхьаIэр тиIэубытыпIэу зэлъашIэрэ тхакIом фэгъэхьыгъэ тхылъ къэгъэлъэгъоным тызэреджагъэр «КъасIорэр сэ сиорэди». Мы зэфэхьысыжь гущыIэхэр аукъодыеу къэIуагъэу зэрэщымытхэр, лъэпсэ куурэ мэхьанэ лъэшрэ зэряIэр нафэ къыпфашIы ежь усакIом итхыгъэхэм ыкIи ащ итворчествэ дэлэжьэгъэ цIыф гъэсагъэхэм къыхаутыгъэхэу къэгъэлъэгъоным щыгъэфедагъэхэм. Ахэм уиадыгэ гупшысэ нахь къагъэущы, уиадыгэ дунэететыкIэ къагъэбаи. Ащ пае тыфай тхылъеджэхэр, анахьэу ныбжьыкIэхэр, дунаим псаоу тетыфэкIэ хьазабышхо зыщэчыгъэу, зихэгъэгу, зилъэпкъ, зигупсэхэм апэIапчъэу, къакIэхъопсэу, ау къалъыIэсын амал зимыIэу изыхыгъэ усэкIо цIэрыIом ищыIэныгъэ ыкIи итворче-\nскэ гъогу нэIуасэ фэтшIынхэу. Лъэхъаным икъиныгъохэм апсыхьи, ау ыгу икIуачIэ къауфэн афэмылъэкIэу, зиаужырэ мафэхэм анэсэу лъэпкъым хьалэлэу фэлэжьэгъэ усакIом игушъхьэлэжьыгъэ тхылъеджэхэм ягунэс хъунэу къэгъэлъэгъоным къетэгъэблагъэх.\nАр къызэIуехы библиографическэ тхылъжъыеу «Памятные даты по Республике Адыгея на 2015 год» зыфиIоу Мыекъуапэ 2014-рэ илъэсым къыщыхаутыгъэм. Мыщ КIубэ Щэбан илъэси 125-рэ зэрэхъугъэм ехъулIэу ащ ищыIэныгъэ ыкIи итворческэ гъогу къыриIотыкIэу статья къыдэхьагъ. ГурыIогъошIоу, кIэкIэу, энциклопедическэ шIыкIэм тетэу орэдусым нэIуасэ тыфешIы. Тхылъыр IэпыIэгъушIу афэхъущт адыгэ культурэр зышIогъэшIэгъон пстэуми. А пшъэрылъ дэдэхэр нахь игъэкIотыгъэу зэшIуехы зэлъашIэрэ искусствоведэу Шыу Щэбанэ «Слово о Шабане Кубове» зыфиIорэ статьяу «Материалы Краснодарского научного центра» зыцIэм къыдигъэхьагъэм. Ежь авторым усакIор зэришIэщтыгъэм къыхэкIэу, хъугъэ-шIагъэу къызтегущыIэхэрэм еплъыкIэу афыриIэр къыриIотыкIызэ, зэфэхьысыжьхэр ышIызэ, тхакIом тыгукIэ нахь пэблагъэ тыфешIы ыкIи зэхэшIыкI къытхелъхьэ. Орэдусым игъэхъагъэхэр нэрылъэгъу къытфишIэу, ащ хэгъэгур зебгынэм ыуж IэкIыб хэгъэгухэм къащыхиутыгъэ тхылъхэм ацIэ къыреIо. Джа екIолIэкIэ шъыпкъэр гузэжъогъу итыгъэ усакIом фыриIэу, ау философскэ нэшанэ а тхьамыкIагъом изэхэфынкIэ диIыгъэу Шъхьэлэхъо Абу итхылъэу «Псалъэм илъэкI. Уахътэм иджэмакъ» къыдэхьэгъэ статьяу «Насыпыр Iахьмыгощ» зыфиIоу КIубэ Щэбанэ къызыхъугъэр илъэсишъэ зэрэхъурэм фэгъэхьыгъэри гъэпсыгъэ. Авторым зэкIэмэ ашъхьагъ къешIы Щэбанэ адыгэ лъэпкъым икультурэ икъызэтегъэнэжьынкIэ гъэхъагъэу ышIыгъэхэр ыкIи нахь игъэкIотыгъэу ащ ытхыгъэхэм ацIэ къыреIо.\nА гъэхъагъэхэр нэрылъэгъу къытфэзышIэу апэрэ тхылъэу КIубэ Щэбанэ иусэхэр дэтэу тэ тилъэхъан къыдэкIыгъэр «КIубэ Щэбан. ХэшыпыкIыгъэ усэхэр, орэдхэр, поэмэхэр, пшысэхэр» зыфиIоу Мыекъуапэ 1993-рэ илъэсым тхылъ тедзапIэу «Меотхэм» къыщыхаутыгъэр ары. ЗэлъашIэрэ орэдусэу илъэсыбэрэ зигугъу амышIыжьыщтыгъэм иархив Америкэм къизыщыжьыгъэхэри, тхылъыр хэутыным фэзыгъэхьазырыгъэхэри Щэбанэ ыпхъу закъоу Саидэрэ шIэныгъэлэжь-литературоведэу ЩэшIэ Казбекрэ. Пэублэ гущыIэри, комментариехэри, примечаниехэри зытхыгъэхэр ыкIи тхылъым иредакторыр ЩэшIэ Казбек. СурэтышIыр ДыдыкI Нурбый. Тхылъыр къызэIуехы США-м щыпсэурэ адыгэ усакIоу Цэй Джэбагъэ Щэбанэ фитхыгъэм. Редакторым лъэныкъо пстэумкIи фольклористым ищыIэныгъэ гъогу, итворчествэ зызэхефы нэуж, ежь шIошъхъуныгъэшхоу иIэ хъугъэр тхылъеджэхэм алъигъэIэс шIоигъоу, усакIор благъэу зышIэщтыгъэхэм яеплъыкIэкIэ ащ ипортрет тынэгу къыкIегъэуцо. Зэфэхьысыжь шъхьаIэу ахэм къахэщырэр зы: Щэбанэ ыпсэ пытэу дунаим тетыфэкIэ зы гущыIэкIи, зы зекIуакIэкIи хэгъэгуми, ащ ицIыфхэми мыхъункIэ ягугъу ышIыгъэп ыкIи иягъэ аригъэкIыгъэп. Фитыгъуаджэу къехъулIэгъэ тхьамыкIагъор ежь игуузэу, ихэкужъ ипкIыхьэлъэгоу, ау къыгъэзэжьыным тещыныхьэу, илъэпкъ икультурэ, ыбзэ, ишэн-хабзэхэр къызэрэзэтыригъэнэжьыщтхэм иаужырэ мафэхэм анэсэу ежь зэрилъэкIэу дэлэжьагъ. Ащ ишыхьат тхылъым тхыгъэ зэфэшъхьафэу къыдэхьагъэхэр: орэдхэр, усэ кIэкIхэр, поэмэхэр, пшысэхэр. Ау нахьыбэр орэд текстых. Ежь усакIом итхыгъэхэм къахэфэ заом ыпэкIэ орэд шъитIум ехъу ытхыгъагъэу къыщиIоу. ЦIыфэу къэзышIэжьырэми къаIотэжьы а лъэхъаным нахьыбэу къаIощтыгъэхэр Щэбанэ иорэдхэу зэрэщытыгъэхэр. Сыд фэдэ усэ етхыми, сатырхэм мэкъамэр ежь-ежьырэу къахэуцощтыгъэ, орэдышъор къадакIощтыгъэ. Къин зыпилъагъощтыгъэр нотэхэр ытхынэу зэримышIэщтыгъэр ары, ащ къыхэкIэу орэдышъор шIокIодэуи хъущтыгъэ. КIубэ Щэбанэ ыусыгъэ орэдхэм нахь пэблагъэ тафашIы сборникэу «Сиорэд» зыфиIоу Мыекъуапэ 1995-рэ илъэсым Адыгэ Республикэм итхылъ тедзапIэ къыщыдагъэкIыгъэм. Редакторэу тхылъым иIэр Къуикъо Шыхьамбый, аранжировкэр зышIыгъэр Шъхьаплъэкъо Мурат. Мыщ зэхэугъоягъэу орэд 20-м ехъу усэ сатырхэм нотэхэри ягъусэхэу къыдэхьагъэх. Лъэхъанэ зэфэшъхъафхэм ытхыгъэхэу цIыфхэм нахь апэблагъэ хъугъэ орэдхэм ащыщых шIулъэгъум, IофшIэным, кIэлэцIыкIухэм афэгъэхьыгъэхэу «Шахъом иорэд», «Хэтым гу лъитэн», «Кушъ-кушъ», «КIэлагъор сыдэу хъопсагъо» ыкIи нэмыкIхэри. Мыхэр якъэIуакIэкIэ псынкIэхэу, гум хэтIысхьэхэу щытых, джары цIыфхэм якIасэ зышIырэри. ШIыкIэ-гъэпсыкIэу КIубэ Щэбанэ иорэдхэм ащигъэфедэхэрэм игъэкIотыгъэу нэIуасэ тафешIы бзэшIэныгъэлэжь инэу Тхьаркъохъо Юныс изэфэхьысыжь хэутыгъэу «Орэдымрэ ащ дэзыштэрэ гущыIэхэмрэ» зыфиIорэм. Мыр Адыгэ Республикэм гуманитар ушэтынхэмкIэ иинститут 1994-рэ илъэсым Мыекъуапэ къыщыдигъэкIыгъэ тхылъэу «Мысли об адыгских языках» къыдэхьагъ. ШIэныгъэлэжьым КIубэ Щэбанэ иорэдхэр гум лъыIэсхэу, гохьхэу, къэIогъошIоу хъунымкIэ ащ ыгъэфедэрэ амалхэм гъунэ алъефы ыкIи зэфэхьысыжь ешIы: ахэр адыгэ жэрыIо усакIэм тетэу, ащ иамал дэгъухэр ахэгъэткIухьагъэу щытых. Адыгэ орэдусхэм, джэгуакIохэм орэдым хэлъ гущыIэхэмрэ орэдышъомрэ зэдакIоу зэхалъхьэщтыгъэ е орэдышъоу щыIэм гущыIэхэр кIэу халъхьэу хэбзагъэ. ГущыIэ зэгъэкIугъэм орэдышъор къыфыхэхыгъэныр тхыгъэ литературэм къыдежьагъ. Ижъырэ усэ-орэд зэхэлъхьакIэр Щэбанэ фэкъулаеу егъэфедэ. Орэдус IэпэIасэм иорэдхэу «БыкIу-быкIу», «Гъэтхэ жъоныгъу», «Зэфэусэ», «Мэлэхъо орэд» ыкIи нэмыкIхэр иIэубытыпIэу шIэныгъэлэжьым игъэкIотыгъэу иушэтынхэм нэIуасэ тафешIы. Мы хэутыгъэхэр музыкэм пылъхэмкIи бзэм дэлажьэхэрэмкIи гъэшIэгъонынхэу къытщыхъугъ.\nТхылъхэм афэшъхьафэу къэгъэлъэгъоным чIыпIэшхо щаубыты гъэзетхэм, журналхэм къащыхаутыгъэ статьяхэм. Ахэм ащыщых «Америкэр, къаIо, сыд уищыIакI?», «Трудная судьба художника» (ЩэшIэ К.), «Суд времени, суд чести» (Т. Кушнир), «Ныдэлъфыбзэр, адыгэ орэдхэр ищыIэныгъагъ» (Мамырыкъо Н.) ыкIи нэмыкIхэр. Журналистхэр игъэкIотыгъэу творческэ цIыф хьалэлым къытегущыIэх, яеплъыкIэ къыраIотыкIы. УсакIом итворчествэ цIыф жъугъэхэм алъагъэIэсынымкIэ мыхэм пшъэрылъышхо зэшIуахы.\nЛъэпкъ тхылъеджапIэм иIофышI.\nПредыдущая Ленинград иблокадэ фэгъэхьыгъ\nСледущая Искусствэм фэлэжьэрэ цIыфхэр


Унагъор зэкIэм апшъ | Адыгэ Макъ\nУнагъор зэкIэм апшъ\nНэгъуцу Гощнагъо Байзэт ыпхъум ишэни, иIофшIакIи зыфэдэхэр умышIэхэми, икабинет тIэкIурэ узыдычIэсыкIэ, ицIыф гъэпсыкIэ фэгъэхьыгъэу къыбгурыIорэр бэ. Ащ фэдэхэм тэ «бзылъфыгъэ чан» ятэIо, тызыхэт лъэхъаным «бизнес-ледикIэ» щяджэх.\nГощнагъо цIыфхэр зылъызыщэхэрэ бзылъфыгъ, ипшъэрылъ ины, арэущтэу щытми, ар илъэсыбэ хъугъэу щытхъугъэ хэлъэу ыгъэцэкIагъ. Ежь иIоф икъоу зэрэпылъым фэдэу иIофышIэхэри зекIохэу ригъэсагъэх. Зы такъикъ гупсэф къыхэмыкIэу иIофшIэгъу мафэхэр гъэпсыгъагъэх. Телефоныр бэрэ къытео, секретарым зыкIэтхэжьын фэе тхылъхэр къыфехьых, отделхэм япащэхэр къыIукIэхэмэ ашIоигъоу къежэх, пчэдыжь IофшIэн ихъухьаным къыхэлэжьэщтхэр къызэрэугъоих… Уисэнэхьат шIэныгъэ куу фыуимыIэмэ, Гощнагъо фэдэу уитетыгъо зиIэтыщтэп ыкIи уиIоф шъыпкъэныгъэ зэрэфыуиIэм осэ ин къыфашIыщтэп.\nАр илъэс 30-м къехъурэ Урысыем и Сбербанк щылэжьагъ. Ревизорэу ригъажьи, илъэскIэ гупчэ сберкассэм ипащэ игуадзэ хъугъагъэ. ЕтIанэ ПсышIопэ районым Урысыем и Сбербанк икъутамэу дэтым итхьамэтагъ. Iоф ышIэзэ, ятIонэрэ апшъэрэ гъэсэныгъэ зэригъэгъотыгъэ, бухгалтер-экономист сэнэхьатыр къызIэкIигъэхьагъ.\nПсышIопэ районым Урысыем и Сбербанк икъутамэу дэтым 2001-рэ илъэсым Гощна-\nгъо пащэ фашIыгъагъ. Илъэсихэу ащ Iоф зыщишIагъэм къыкIоцI гъэхъэгъэшIухэр ышIыгъэх. Сбербанкым имедалэу «За верную службу» зыфиIорэр къыфагъэшъошагъ. Банкым икъутэмэ 12-у районым итыгъэхэм нэбгыри 120-м ехъу ащылажьэщтыгъ, ахэм яIофшIакIэ къызэрэщамыгъэкIэщтым Гощнагъо лъыплъагъ.\nНэгъуцу Гощнагъо изыгъэпсэфыгъо къызэсым, илъэс 25-рэ Iоф зыщишIэгъэ къулыкъум хэкIыжьыгъ. Ащ ыпаIокIэ тызэIукIи, бэмэ татегущыIагъ. Хэзыгъэ ымышIэу банкым иIофшIэн зэрэзэхищагъэм ыкIи Iоф зэрэригъэшIагъэм фэгъэхьыгъэ упчIэхэм джэуапхэр къаритыжьыгъэх. Иунагъо, янэ-ятэхэм тызанэсыр ары ар нахь къызышъэбагъэр, ынэгу къызычэфыгъэр, ежьыри къызырэхьатыгъэр.\n— Сэ къыздэхъугъэ пстэумкIэ IэпыIэгъоу сиIагъэхэр сянэ-сятэхэр ары. ЯгущыIэ фабэ, уахътэу къызэрэспылъыгъэхэм, IэпыIэгъоу зэрэсиIэхэм мэхьанэшхо яI. Ахэм сяупчIыжьыныр, сигупшысэхэр адэзгощыныр сицIыкIугъом къыщегъэжьагъэу хабзэ сфэхъугъ, сеIэфэхэкIи джарэущтэу щытыщт, — еIо Гощнагъо.\nСбербанкым иIофышIэ хъунэу ышъхьэ зыкIи къимыхьагъэу, еджапIэр къызеухым къалэу Ставрополь дэт политехническэ институтым Гощнагъо чIахьи, «инженер-механик» зыфиIорэ сэнэхьатыр щызэригъэгъотыгъагъ. Янэ кIэлэегъаджэу Iоф ышIэщтыгъ, ятэ — сурэтышI-оформителыгъ, тIум язи ежьыр дащэхыгъэп. Илъэс 23-рэ ыныбжьэу Къэралыгъо банкым IофшIэныр щыригъажьи, Темыр шъолъырым щыIэ обществэу «Крайинвестбанкым» идиректор хъугъэу ыгъэтIылъыжьыгъ.\nЦIыфым ыгу етыгъэу зыпылъ Iофыр ыгъэцакIэ хъумэ, иунагъуи, исабыйхэми къызэращыкIэрэр гъэнэфагъэ. Гощнагъо джыри IофышIэ кIонэу къарыуи, шIэныгъи иIэхэми, иунагъо апэ къыригъэшъи, иIоф ыгъэтIылъыжьыгъ. IофшIапIэр къемыжэу, уахътэр зэпимыщэу, гупсэфэу иIахьыл гупсэхэм апылъынэу къыхихыгъ.\nИшъхьэгъусэу Нэгъуцу Мыхьамодэ ПсышIуапэ дэт апэрэ сымэджэщым икардиологическэ отделение ипащэу мэлажьэ, ыпхъоу Дианэ ятэ илъэуж рыкIуагъ, ащ готэу кардиологэу Iоф ешIэ. Гощнагъо иIахьылхэри, илыщыщхэри, иныбджэгъухэри шIу елъэгъух. Дэгъоу афыщыт, зыми ыгу хигъэкIырэп, дахэу апэгъокIы. Ау иIофи, итетыгъуи анахь шъхьаIэу иунагъо зэригъэуцугъэу къэнэжьы, игупсэхэм ярэхьатныгъэ къызэригъэгъунэщтыр ары джы пшъэрылъэу зыфигъэуцужьыгъэр.


Районым гектар миниим ехъум щяшIушIагъэх | Адыгэ Макъ\nРайоным гектар миниим ехъум щяшIушIагъэх\nАвтор: Редакция\t/ 26.02.2019\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР, ПОЛИТИКЭР\t/\nТеуцожь районым ичIыгулэжьхэм мы мафэхэм пшъэрылъ шъхьаIэу зыфагъэуцужьырэр ябжыхьэсэ гектар мин 13,8-у кIымафэр дэгъоу изыхыгъэхэм язытет нахьышIу шIыгъэныр, ахэм минеральнэ чIыгъэшIухэмкIэ яшIушIэгъэныр ары.\nМы IофшIэнхэм апэу зыщафежьагъэхэр, зитракторхэр гъэтхэ губгъом изыщагъэхэр Кушъу Рэмэзанэ зипэщэ фирмэу «Синдика-Агром» имеханизаторхэр арых.\n— Тэ илъэс къэс бжыхьэ лэжьыгъэхэми, нэмыкIхэми ягъэбэгъонкIэ тапэ едгъэхъузэ, районми, республикэми тищытхъу щядгъаIозэ тыкъырэкIо, — еIо Кушъум. — ГъэрекIуи коцым гектар телъытэу центнер 52-рэ къитхыжьыгъагъ, мыгъи гъунэпкъакIэхэр тштэщтых. Джары тибжыхьасэхэу кIымафэм къыхэкIыжьыгъэхэм язытет нахьышIу шIыгъэным зэрэтлъэкIэу тыдэлэжьэнэу зыкIедгъэжьагъэр.\nАщ ыуж чIыпIэ коим ипащэу Уджыхъу Алый тигъусэу губгъом тихьагъ. IофшIэнхэр зэрэзэхэщагъэхэр зэдгъэлъэгъугъэх, фирмэм иагрономэу Пщыдатэкъо Юрэ, учетчикэу Нэхэе Байзэт, нэмыкIхэр гущыIэгъу тшIыгъэх. Нафэ къызэрэтфэхъугъэмкIэ, бжыхьэсэ гектар 1703-у яIэм щыщэу гектар 1300-рэ фэдизмэ минеральнэ чIыгъэшIухэр аIэкIагъэхьэгъах.\n— «Луноход» зыфаIорэ агрегатитIумрэ РУМ-р зыпышIэгъэ тракторымрэ къэуцу ямыIэу къекIокIыхэзэ, аммиачнэ селитрэр бжыхьасэхэм атыратакъо, — яIофшIэнхэр зэрэзэхащэхэрэм тыщегъэгъуазэ Пщыдатэкъо Юрэ. — Ахэм дэгъоу Iоф зэрашIэщтыр зэлъытыгъэр минеральнэ чIыгъэшIоу складым чIэлъыр игъом губгъом къищэгъэныр ары. Ащ фэгъэзагъэх нэбгыритф — трактористхэу ЛIыбзыу Хъалид, Лъащэкъо Хьазрэил, ГъукIэлI Юр, Андрей Лысенкэр, Алексей Васенкэр. Ахэм аммиачнэ селитрэу губгъом къыращагъэр хэзылъхьэхэрэм ябункерхэм псынкIэу арызытэкъожьыхэрэр ХъокIо Щамсудин. Евгений Рудь, Павел Квочко арых.\nДжаущтэу зэгурыIохэмэ, зэдэIужьхэзэ, уахътэр агъэлъапIэзэ зэрэлажьэхэрэм ишIуагъэкIэ мэфэ IофшIэгъуищкIэ ыпшъэкIэ зигугъу къэтшIыгъэ гектар 1300-м минеральнэ гъомылэр IэкIагъэхьагъ. Гектар пэпчъ аммиачнэ селитрэ килограмми 120-рэ хатакъо.\n— Тиагрегатхэм мафэ къэс бжыхьэсэ гектар 350 — 400-м чIыгъэшIухэр аIэкIагъахьэ, — еIо учетчикэу Нэхэе Байзэт. —Арышъ, къэнэжьыгъэ хьэ гектар 443-м мы тхыгъэр гъэзетым къимыхьэзэ минеральнэ гъомылэр IэкIэгъэхьэгъэныр тыухыщт.\n— Сэ салъэныкъокIи аммиачнэ селитрэр губгъом изыщэхэрэ тракторхэр къысажэхэу зы такъикъи щызгъэтыхэрэп, — еIо кладовщикэу Хьэшхъуанэкъо Аслъан. — ЗэкIэ тызфэлажьэрэр зы Iоф — лэжьыгъэшхо къэхьыжьыгъэныр ары. Хэти ипшъэрылъхэр ыгъэцэкIэн фае. Ащ фэшI губгъом Iоф щызышIэхэрэр дэгъоу гъэшхэгъэнхэр зыщыдгъэгъупшэрэп, игъом гъомылапхъэр къафэтэщэ.\nДжащ фэдэу районымкIэ бжыхьасэхэм минеральнэ чIыгъэшIухэмкIэ яшIушIэгъэныр езыгъэжьагъэр «Дортранссервисым» (ипащэр Хьабэхъу Аскэр) ифермерэу Пэнэшъу Мурат. Ащ гъэрекIо коц гектар 485-у Iуихыжьыгъэм изы гектар центнер 64,4-рэ къыригъэтыгъ. Мыгъи итракторхэр губгъом рищагъэх. Ащ ибжыхьэсэ гектар 1100-м щыщэу гектар 700 фэдизым минеральнэ гъомылэр IэкIигъэхьагъ.\nГъобэкъое, аскъэлэе фермерхэри етIупщыгъэу ячIыгухэм яшIушIэх.