Дунаим щызэлъашIагъ — Адыгэ макъ\nРедактор 19.07.2021 19.07.2021 КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nКъокIыпIэ лъэпкъхэм яискусствэ и Къэралыгъо музей и Темыр-Кавказ къутамэ иIофышIэхэу Фатима Сулеймановам, Къуекъо Жаннэ, ХъокIо Ларисэ, искусствоведэу Алла Соколовам 2020-рэ илъэсым музеим къыдихыгъэ грантымкIэ проектэу «Культурные диффузии черкесов Турции и России: искусствоведческий и социокультурный аспект» зыфиIорэр агъэцакIэзэ, Тыркуем щыIагъэх.\nКавказым къикIыгъэ сурэтышIхэм яискусствэ икъыхэгъэщын, иугъоижьын дэлэжьагъэх. Тыркуем иапэрэ бзылъфыгъэ сурэтышI цIэрыIоу Михри Мюшфик Ханым фэгъэхьгъэ къэбарэу тырку тхыгъэ материалхэр зэрадзэкIыжьзэ зэфахьысыжьыгъэр къызэраIотагъэм тетэу къыхэтэуты.\nМихри Ханым 1886-рэ илъэсым Истамбыл къыщыхъугъ, абхъаз пщы-оркъ лIэкъо лъэшэу Ачбахэм ащыщ. Михри ятэу Ахмет Расим Пашар Абхъазым къикIи Тыркуем къэкощыгъагъ, Iазэщтыгъэ, «черкес докторкIэ» еджэщтыгъэх. А уахътэм Кавказым къикIыгъэхэм зэкIэми «черкескIэ» яджэщтыгъэх. Ахмет Расим Паша лIы гъэсагъэу щытыгъ, арыти, исабыйхэми гъэсэныгъэ дэгъу аригъэгъотыным ишъыпкъэу пылъыгъ. Ыпхъоу Михри тырку гаремхэм бзылъфыгъэхэм щаратырэ гъэсэныгъэмрэ европэ шапхъэмэ адиштэу, кIэлэегъаджэхэр афаубытызэ арагъэгъотыщтыгъэ гъэсэныгъэмрэ апхырыкIыгъ. МузыкэмкIэ, сурэтшIынымкIэ ятэ фиубытыщтыгъэ кIэлэегъаджэхэм дэгъоу агъэсэгъагъ. Италием къикIыгъэ сурэтышIэу Фаусто Зонаро сурэтшIынымкIэ икIэлэегъэджагъ.\nТыгъэкъокIыпIэ ыкIи европэ гъэсэныгъэу Михри ыгъотыгъэхэм, бзэ зэфэшъхьафхэр зэришIэщтыгъэхэм, автопортретхэр ыкIи портретхэр зэришIыщтыгъэхэм, сыд фэдэрэ лъэныкъокIи гущыIэгъу зэрафэхъушъущтыгъэм яшIуагъэкIэ илэгъухэм къахэщэу, бзылъфыгъэ хьалэмэтэу щытыгъ. Михри инэутхагъэ ишIуагъэкIэ илъэс 17 нахь ымыныбжьэу шъэфэу, ибынмэ аримыIоу, Италием, Рим макIо, ащ екIышъ, Францием нэсы, Монмартр псэупIэкIэ хехы. ЦIыф гъэшIэгъонмэ заIуегъакIэ, портретхэр, гравюрэхэр етхы. Фэтэрэу ытыщтыгъэм нэужым шъхьэгъусэ фэхъугъэ Мюшфик Селами къитIысхьанэу хъугъэ. НэIуасэ зэфэхъугъэх, зэрэшIагъэх, шIулъэгъуныгъэм зэпэблагъэ ышIыгъэх. Я XIX-рэ лIэшIэгъум икIэухым, я ХХ-рэ лIэшIэгъум икъежьапIэ Франциер сэнаущыгъэ зэфэшъхьафхэр зыхэлъ цIыфхэм якIуапIэу хъугъагъэ. Париж — шIулъэгъуныгъэм ыкIи искусствэм якъалэу алъытэщтыгъэ. А уахътэм тефэу Михри ежь исалон-хьакIэщ Париж къыщызэIуихыгъагъ.\n1913-рэ илъэсым Тыркуем финансхэмкIэ иминистрэ Францием къэкIогъагъ, Михри Ханым ащ нэIуасэ фашIыгъ. Тыркуем къикIыгъэ бзылъфыгъэ сурэтышIым инэутхагъэ министрэм ыгу рихьыгъ, пшъэшъэ ныбжьыкIэхэм апае сурэтшIынымкIэ еджапIэ Тыркуем къыщызэIухыгъэным фэгъэхьыгъэ гупшысэхэмкIэ Михри министрэм дэгощагъ. Бзылъфыгъэм иеплъыкIэхэр ыгу ащ ыштагъэх, гъэсэныгъэмкIэ министрэм фытеуагъ, мыщ фэдэ проектым изэшIохын фежьэнэу унашъо фишIыгъ. Ащ тетэу Михри ишъхьэгъусэ кIыгъоу Тыркуем къэкIожьыгъэх. СурэтшIынымкIэ пшъэшъэ ныбжьыкIэхэм апае къызэIуахыгъэ еджапIэм икIэлэегъаджэу Михри Iоф ышIэнэу регъажьэ. СурэтшIынымкIэ кIэлэегъэджэ анахь дэгъоу Михри алъытэ хъугъэ. 1914-рэ илъэсым сурэтшIыныр зикIэсэ бзылъфыгъэхэм еджапIэм ипчъэхэр къафызэIуихыгъ. Михри игугъапIэхэр къыдэхъугъэх.\nЗэлъашIэрэ сурэтышI бзылъфыгъэр Мустафа Кемаль Ататюрк нэIуасэ фашIы. Къэралыгъом ипащэ иеплъыкIэхэм Михри адырегъаштэ, псынкIэу зэгурэIох. Ататюрк Михри цыхьэ къызэрэфишIырэм ишыхьатэу сурэт тыришIыкIыныр къыфедэ. НэмыкI сурэтышIхэм афэмыдэу, Ататюрк ипортрет къэралыгъо пащэм ипаIо щымыгъэу Михри ешIы, цIыфыгъэ нэшанэу хэлъхэр нахь къыгъэлъагъо шIоигъоу, цIыфхэм нахь пэблагъэ афишIэу. А сурэтыр Югославием шIухьафтынэу Ататюрк ритыгъагъ, нэужым къэралыгъо музеим чIэлъыгъ. Музеир агъэстыгъ, портретым ирепродукций ныIэп къэнэжьыгъэр.\nДжащ фэдэу цIыф цIэрыIохэм ащыщэу Михри джыри зисурэт ышIынэу хъугъэр папа римскэу я 15-рэ Бенедикт ары. Сурэтыр Ватикан щаухъумагъ. СурэтышI бзылъфыгъэм къыдэхъугъэ хьалэмэтхэм ар зэу ащыщ.\nМихри Ханым ышIыгъэ сурэтхэм ипщырэ игуащэрэ япортретхэри ахэтых. Ипщ — Селим Паша — псауныгъэм икъэухъумэнкIэ къулыкъум ипащэу щытыгъ, инысэ дэгъоу фыщытыгъ. Михри ятэ зэрэIазэр зешIэм, нысэм нахь нэшIукIэ еплъэу ыублагъ. Гуащэм нысэ сурэтышIыр къыгурыIощтыгъэп, исэнэхьати уасэ фишIыщтыгъэп, арэу щытми, ащ исурэт Михри ышIынэу гуащэм Iизын къыритыгъ. «Бесконечная симфония» портретым фиусыгъ. Гуащэм ынэгу зэхэлъыкIэ къыфэмыубытэу бэрэ пылъынэу хъугъэ, ныор зы чIыпIэ имызагъэу, нысэу сурэт тезышIыкIырэм къышIогущыIэщтыгъэ, ынэгу зэблихъущтыгъэ. Сыдэу щытми, Михри портретыр ыухыгъ. СурэтышIым иIэшIагъэу къэнагъэмэ ар ахэт.\nДжащ фэдэу Михри исурэтхэм натюрмортхэр, портретхэр, автопортретхэр, жанр зэфэшъхьафхэр ахэтых. Михри сыд фэдэрэ лъэныкъокIи ямышIыкIэ зекIуакIэ горэмкIэ къахэщыщтыгъэ. Тыркуем ипачъыхьэ IукIэн зэхъум, шэкI лъэпIэ дэдэ бэдзэрым щищэфи, ар къызэрихъокIи, нэгуихъо пIуакIэ зыIуилъхьи, пачъыхьэм ыпашъхьэ иуцогъагъ. Ащ къыщыублагъэу бзылъфыгъабэмэ а шIыкIэр агъэфедэ хъугъэ. Михри сыд фэдэкIи щысэтехыпIэ афэхъущтыгъэ.\nМихри Ханым ищыIэныгъэ Америкэм щиухыгъ. Нью-Йорк иIэшIагъэхэм якъэгъэлъэгъон щыкIуагъ. Портрет заулэ ащ щитхыжьыгъ, университет пчъагъэхэм Iоф ащишIагъ. Нью-Йорк идунай щихъожьыгъ, иунэкъощ шыпхъоу Фериде Ханым, сымэджагъ нахь мышIэми, Англием къикIи хьадагъэм къэкIогъагъ. Черкес сурэтышI бэлахьэу зыцIэ Iугъэ Михри Ханым ищыIэныгъэ къахэщэу, исэнаущыгъэ, иIэшIагъэхэр тарихъым, дунэе искусствэм къыхэнагъэх, ыцIэ дахэкIэ Iугъэ, бзылъфыгъэхэм гъэсэныгъэ агъотыным, сэнаущыгъэу ахэлъыр къызхагъэщыным ищыIэныгъэ фигъэшъошагъ, бзылъфыгъэм зэреплъыхэрэ шапхъэхэр ыукъуагъэх, нахьыбэ къадэхъуным, гъэхъагъэхэр ашIыным ищысэтехыпIэу, пстэуми апэ итэу ищыIэныгъэ гъогу дахэу рыкIуагъ. Михри исурэт 60 фэдиз Америкэм щыI, коллекцие зэфэшъхьафхэм ахэтхэу. Тыркуем имузейхэми Михри исурэт 13 фэдиз ачIэлъ. Черкес сурэтышIэу Михри Ханым мыкIосэрэ жъуагъоу дунэе изобразительнэ искусствэм къыхэнагъ.\nПредыдущая Джыри нахь фабэ хъущт\nСледущая Редакцием къатхырэ письмэхэр


ПIуныгъэ Iофхэм атегущыIагъэх — Адыгэ макъ\nОбщественнэ движениеу «Народный фронт» зыфиIорэм и Адыгэ шъолъыр къутамэ мы мафэхэм зэхэсыгъо иIагъ. УФ-м и Правительствэ къыгъэуцугъэ пшъэрылъым диштэу УФ-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ и Министерствэ пIуныгъэм хэхъоныгъэхэр фэшIыгъэнхэм тегъэпсыхьэгъэ проектэу къыгъэхьыгъэм тегущыIагъэх.\n— Тилъэхъан Урысыер чIыпIэ къин иуцуагъ. Ащ къыхэкIыкIэ духовнэ-нравственнэ еплъыкIэхэр кIэу къэралыгъом ыгъэхьазырынхэ фае, — пэублэм къыIуагъ общественнэ движением ишъолъыр къутамэ ипащэу Юрий Гороховым. — Ар игъом гъэцэкIагъэ зыхъукIэ, къыткIэхъухьэрэ лIэужхэм зэрифэшъошэ пIуныгъэ ахэлъэу къэтэджыщтых. Непэ зэхэтфырэ Iофыгъом мэхьанэшхо иI, тикъэралыгъо пIуныгъэ гъэпсыкIэу илъыщтым ар лъапсэ фэхъущт.\nПIуныгъэ Iофым ехьылIэгъэ екIолIакIэу 2025-рэ илъэсым нэс УФ-м гъэцэкIагъэ щыхъущтым ишэпхъэ шъхьаIэхэм япроект изэхэфын зэIукIагъэхэр нэужым тегущыIагъэх. Советскэ Союзыр зызэхэзыжьыгъэм къыщегъэжьагъэу къыткIэхъухьэрэ лIэужхэм япIуныгъэ зыпарэми ыIэ илъыжьыгъэп. Гъэсэныгъэр ары нахь теубытагъэ зыхэлъэу къэралыгъор зыуж итыгъэр, ащ дакIоу пIуныгъэр аIэкIэзыгъэ хъугъэ. Ау а екIолIакIэр зэрэмытэрэзыр къагурыIуагъ, ащ къыхэкIыкIэ мы лъэныкъом Iоф дашIэнэу унашъо щыIэ хъугъэ. ТикъэралыгъокIэ пIуныгъэм исистемэ хэхъоныгъэхэр ышIынхэм фэшI лъапсэ фэхъущт екIолIакIэм итхылъ УФ-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ и Министерствэ зэхегъэуцо.\nДуховнэ-нравственнэ пIуныгъэ ахэлъэу, яхэгъэгу шIу алъэгъоу ныбжьыкIэхэр пIугъэнхэр пстэуми анахь шъхьаI. Мы лъэныкъомкIэ лъэпкъ общественнэ организациехэм зэхащэрэ Iофтхьабзэхэм мэхьанэшхо зэряIэр къызэрэугъоигъэхэм къыхагъэщыгъ.\nПIуныгъэм ехьылIэгъэ стратегиер гъэпсыгъэным пае, а Iофым хэтхэм яшIошIхэр къыдэлъытэгъэнхэ зэрэфаер къыхигъэщыгъ общественнэ движениеу «Народный фронт» зыфиIорэм и Адыгэ шъолъыр къутамэ иIофшIэкIо куп ипащэу Алексей Стальноим.\nПIуныгъэ Iофым ехьылIэгъэ стратегием ипроект хэт лъэныкъуабэмэ къэзэрэугъоигъэхэм дырагъэштагъ, ау Iоф зыдэпшIэн фаехэри къыхагъэщыгъэх. Мы проектым игъэпсын джыри къаухыгъэп, адрэ шъолъырхэм афэдэу республикэм мыщ хигъахъо шIоигъохэр общественнэ народнэ фронтэу «За Россию» зыфиIорэм иIофшIэпIэ гупчэ IэкIагъэхьащтых.\nПредыдущая СомитIу къыхэхъуагъ\nСледущая Адыгеим щызэхащэщт


Адыгеим икIэлэцIыкIу орэдыIо купэу «Ащэмэзыр» Налщыкъ щыкIогъэ фестивалым хэлэжьагъ »\nДунэе Адыгэ Ассоциацием хабзэ зэрэхъугъэу мыщ фэдэ фестивальхэр зэхещэ. Иорданием, Тыркуем, Кореем къарыкIыгъэ орэдыIо-къэшъокIо ансамблэхэм ахэтэу Адыгеим илIыкIохэм зыкъагъэлъэгъуагъ. «Фэсапщи», «Сикъош», «Озы Мурат», «Саусэрыкъу», нэмыкI лъэпкъ мэкъамэхэри фестивалым къыщаIуагъэх. Орэдыжъхэм язехьакIо ныбжьыкIэхэм яшэн-зэхэтыкIэхэр, якультурэ зыфэдэр зэрашIогъэшIэгъоныгъэр зэхэщакIэхэми мэфэкIым хэлэжьагъэхэми къыхагъэщыгъ.\nКонцертхэм адакIоу фестивалым зыгъэпсэфыгъо уахътэри къыдхэлъытэгъагъ. Къэбэртэе-Бэлъкъар республикэм ичIыпIэ дахэхэр фэстивалым хэлэжьагъэхэм къарагъэплъыхьагъэх.\n«Зэкъошыныгъэм» ифестиваль джыри нэмыкI къэгъэлъэгъонхэр къызэрэкIэлъыкIощтым «Ащэмэзым» ихудожественнэ пащэу Бастэ Асиет ицыхьэ телъ. Мы купым иорэдхэр зытет дискыри бэмышIэу къыдэкIыгъ, программэ гъэнэфагъэ иIэу дэкIыгъохэр зэрашIын алъэкIыщтхэр ащ къеушыхьаты.\nАдыгэ Радиом къытыгъэ къэбар\nОпубликовал administrator, 12-08-2011, 04:02. Просмотров: 1719\n– Адыгэ къуаем и Фестиваль республикэм и Мыекъопэ район шыкIуагъ


Адыгеир игъэкIотыгъэу къыщагъэлъагъо Адыгеир игъэкIотыгъэу къыщагъэлъагъо » Адыги.RU - Новости Адыгеи, история, культура и традиции адыгов (черкесов)\nАдыги - Новости Адыгеи, история, культура и традиции » Новости » Политика » Адыгеир игъэкIотыгъэу къыщагъэлъагъо Адыгеир игъэкIотыгъэу къыщагъэлъагъо\nАдыгеир игъэкIотыгъэу къыщагъэлъагъо Адыгеир игъэкIотыгъэу къыщагъэлъагъо\nУрысые инвестиционнэ форумэу «Шъачэ-2019» зыфиIорэр Олимпийскэ паркым имедиагупчэ шъхьаIэ къыщызэIуахыгъ. Урысые Федерацием и Правительствэ и Тхьаматэу Дмитрий Медведевыр ащ хэлажьэ. Урысые инвестиционнэ форумэу «Шъачэ-2019» зыфиIорэр Олимпийскэ паркым имедиагупчэ шъхьаIэ къыщызэIуахыгъ. Урысые Федерацием и Правительствэ и Тхьаматэу Дмитрий Медведевыр ащ хэлажьэ.\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат зипэщэ лIыкIо купэу Адыгеим икIыгъэри ащ хэлажьэ. Купым хэхьэх хэбзэгъэуцу, гъэцэкIэкIо къулыкъухэм, муниципальнэ образованиехэм, бизнесым ялIыкIохэр. Адыгеим инвестиционнэ предложениехэм япакет къыгъэхьазырыгъ. Ащ нэмыкIэу инвестиционнэ площадкэ 67-рэ агъэнэфагъ. Мыщ дэжьым анаIэ зытырагъэтыгъэхэм ащыщ Адыгеим парк шъолъырхэу щызэхащэхэрэм зягъэушъомбгъугъэным. Инвестициехэм алъэныкъокIэ анахьэу ахэм анаIэ къатырадзэныр къызыхэкIырэр инженер ыкIи энергетическэ инфраструктурэ хьазырыр зиIэ чIыгу Iахьхэр бэджэндэу тыгъэнхэмкIэ фэгъэкIотэныгъэ гъэнэфагъэхэр зэрэщыIэхэр ары.\n«Хабзэмрэ бизнесымрэ нахь шIуагъэ хэлъэу язэдэлэжьэныгъэ гъэпсыгъэныр ары анахьэу тынаIэ зытедгъэтырэр. Мы лъэныкъомкIэ гъэхъэгъэ шIукIаехэр тиIэх – инвесторхэм ящыкIэгъэ амалхэр ятэгъэгъотых, шэпхъэ-правовой базэри нахь екIоу зэрэщытыщтым тынаIэ тетэгъэты. Непэ Адыгеим инвестиционнэ зэдэлэжьэныгъэмкIэ амалышIухэр аIэкIегъахьэх. ГугъапIэу тиIэхэр промышленностым, энергетикэм, агропромышленнэ комплексым, зекIоным ятэпхых. Кластер екIолIакIэри инвесторхэм къызфагъэфедэнэу игъо афэтэлъэгъу. Ахэм атегъэпсыхьагъэу инвестиционнэ предложениехэри тэгъэхьазырых. ШIуагъэ къэзытырэ зэдэлэжьэныгъэм тыфэхьазыр. Форумым илъэхъан а IофшIэным икIэуххэр нафэ къэхъущтых», — къыкIигъэтхъыгъ КъумпIыл Мурат.\nМы форумым ипрограммэ Iофтхьэбзэ 55-рэ къыделъытэ, ахэр лъэныкъуищмэ атегъэпсыхьагъэу щытыщтых: регион политикэр, Урысыем IофшIэнымкIэ иIофхэм язытет, социальнэ повесткэр.


Гъогу тэрэз техьажьынхэмкIэ амалхэр аратых | Адыгэ Макъ\nГъогу тэрэз техьажьынхэмкIэ амалхэр аратых\nГъэтхапэм и 12-м Урысыем иуголовнэ-гъэцэкIэкIо къулыкъу иIофышIэхэм я Мафэ хагъэунэфыкIыгъ.\nМы мэфэкIым тефэу бзэджашIэхэм пшъэдэкIыжь ягъэхьыгъэнымкIэ федеральнэ къулыкъум и ГъэIорышIапIэу Адыгэ Республикэм щыIэр кIэщакIо фэхъуи, егъэзыгъэ IофшIэным ылъэныкъокIэ уголовнэ пшъэдэкIыжь зэрарагъэхьырэм фэгъэхьыгъэ пресс-тур журналистхэм афызэхищагъ, ар гъэIорышIапIэм и КП-6-м щыкIуагъ. КъэIогъэн фае, бзэджэшIэгъэ мыхьылъэ зезыхьагъэхэм зызщагъэтэрэзыжьырэ гупчэу Адыгеим щыIэм фэдэ Къыблэ федеральнэ шъолъырым зэримытыр. 2017-рэ илъэсым Урысыем бзэджэшIагъэ зезыхьагъэхэм пшъэдэкIыжь ягъэхьыгъэнымкIэ федеральнэ къулыкъум иунашъокIэ ФКУ КП-6-м епхыгъэу хэушъхьафыкIыгъэ участкэ агъэпсыгъ, чIыпIи 100-м фытегъэпсыхьэгъэ, бзэджэшIагъэ зезыхьагъэхэм зызщагъэтэрэзыжьырэ гупчэм шэкIогъум къыщегъэжьагъэу Iоф ешIэ.\nШъугу къэдгъэкIыжьын, 2017-рэ илъэсым щылэ мазэм и 1-м къыщегъэжьагъэу егъэзыгъэ IофшIэным ылъэныкъокIэ уголовнэ пшъэдэкIыжьыр УФ-м щагъэфедэ хъугъэ. Апэрэу бзэджэшIэгъэ мыхьылъэ зезыхьагъэхэу, мэзитIум къыщыублагъэу илъэси 5-м нэс хьапс зытыралъхьагъэхэр ары мы гупчэр зыфытегъэпсыхьагъэхэр.\nБзэджэшIагъэ зезыхьагъэхэм зызщагъэтэрэзыжьырэ гупчэм иучасткэ ипащэу Евгений Табаковым къызэриIуагъэмкIэ, хьапс зыпымылъ нэмыкI пшъэдэкIыжь шIуагъэ къытэу арагъэхьынымкIэ уголовнэ-гъэцэкIэкIо инспекцием икъулыкъушIэхэм нэмыкI къулыкъухэр ягъусэхэу зэхэубытэгъэ Iофтхьабзэхэр зэрахьэх. Мы мафэм ехъулIэу гупчэм хьапс зытелъ нэбгырэ 42-рэ чIэс, ахэм ащыщэу 2-р бзылъфыгъ. Нэбгырэ 20-р ежьхэм яахъщэкIэ, адрэ 22-р къэралыгъом иахъщэкIэ машхэх. Ау Iоф ашIэзэ, ясчет ахъщэ къызихьэкIэ коммунальнэ фэIо-фашIэхэм ыкIи шхын стырэу аIэкIагъахьэхэрэм атефэрэр афыхагъэкIыжьыщт. Республикэм ит предприятиищымэ зэзэгъыныгъэхэр адашIыгъэхэу, IофшIэпIэ чIыпIэ 45-рэ къаратыгъэу гупчэм чIэсхэр кIохэзэ Iоф къащашIэ. Ахэм ягурыт лэжьапкIэ мини 10 фэдиз мэхъу. Хьыкумым къафишIыгъэ унашъом диштэу проценти 5-м къыщегъэжьагъэу процент 20-м нэсэу ялэжьапкIэ къэралыгъом фэкIо.\n— Хьапс зытелъхэм зызщагъэтэрэзыжьырэ гупчэр хьапс-поселениехэм бэкIэ атекIы, гъучI хъагъэм дэсхэп, шъхьафитыныгъэ яIэу егъэзыгъэ IофшIэнхэр агъэцакIэх. Ащ нэмыкIэу мобильнэ телефоныр зэрэфаехэу агъэфедэн алъэкIы. Джащ фэдэу зекIокIэ дэгъу къэзыгъэлъагъохэрэм IофшIэн ужым администрацием ишIэ хэлъэу язакъоу дэкIынхэ, зыгъэпсэфыгъо ыкIи мэфэкI мафэхэм яIахьыл гупсэхэм адэжь кIонхэ алъэкIы, — еIо Е. Табаковым.\nНэужым гупчэм чIэсхэм ящыIэкIэ-псэукIэ тыщагъэгъозэнэу къулыкъушIэхэм участкэм тырагъэблэгъагъ. ЧIэсхэм азыныкъор IофшIапIэхэм ащыIагъэх, адрэ Iоф зышIэнэу зитхылъхэр джыри мыхьазырхэр аугъоигъэхэу, хэдзынхэм зэрахэлэжьэщт шIыкIэхэр къафаIуатэу тарихьылIагъ. Ахэм къызэраIуагъэмкIэ, УФ-м и Президент ихэдзынхэу гъэтхапэм и 18-м щыIэщтхэм амакъэ атынэу зэкIэми шIоигъоныгъэ яI. Мыщ чIэсхэм янахьыбэр ныбжьыкIэх, илъэс 18-м къыщегъэжьыгъэу 28-м нэс. Ахэм янахьыбэм тыгъон бзэджэшIэгъэ мыхьылъэхэр апэрэу зэрахьагъэх ыкIи гъогурыкIоным ишапхъэхэр аукъуагъэх. Шъэожъыехэр зыщычъыерэ унэхэр гуIэтыпIэх, къабзэх. Бзылъфыгъэхэм яунэ шъхьафэу гъучI хъагъэкIэ зэпыутыгъ. Зыщыпщэрыхьэхэрэ ыкIи зыщыгыкIэхэрэ унэхэри къэбзэ-лъабзэх. КъулыкъушIэхэм къызэраIорэмкIэ, пIуныгъэ Iофэу адызэрахьэрэм зыкъегъэшъыпкъэжьы. Зызщагъэпсэфын, япсихологие зыщызэтырагъэуцожьын, агукIэ нахь рэхьат зыщыхъужьынхэ, нэмыкIэу спорт Iэмэ-псымэхэр чIэтхэу япсауныгъэ зыщагъэпытэн алъэкIыщт унэ хэхыгъэхэр яIэх. Джащ фэдэу Тхьэр зышIошъ хъурэмэ апаий унэ шъхьаф къызэIуахыгъ. Мыхъунэу зэрэзекIуагъэр зыдишIэжьынэу нэбгырэ пэпчъ амал хьапсым щыраты. Гум къеоми, шэн дэйхэр къазэрэхэфагъэм уасэ ратыныр, дунаим зыкIытетхэр зыдашIэжьыныр зэкIэми къадэхъурэп. Сыда пIомэ, гъогу пхэнджым текIыжьынхэм дэгуIэхэрэп, фэмыехэри къахэкIы…\nДжащ фэдэу яшэн изытет игъэкIотыгъэу ауплъэкIу, социальнэ гумэкIыгъоу яIэхэр къыхэгъэщыгъэнхэм фэшI упчIэ-джэуапхэр, яхэгъэгу шIу алъэгъуным фэIорышIэрэ Iофтхьабзэхэр афызэхащэх.\nГущыIэгъу тызфэхъугъэхэм ащыщ къалэу Шъачэ щыщ Сергей. Ащ тыгъон бзэджэшIэгъэ мыхьылъэ зэрихьагъ ыкIи егъэзыгъэ IофшIэн зыпылъ илъэс хьапс тыралъхьагъ. Сергей бзэджэшIагъэу зэрихьагъэм зэрэрыкIэгъожьырэр, тапэкIэ ащ фэдэ зекIокIэ дэй къызэрэзыхимыгъэфэжьыщтыр къытиIуагъ, къытэтхьаусыхылIагъэп, дэгъоу агъашхэх, къулыкъушIэхэм афэраз.\nБзэджэшIагъэ зезыхьагъэхэм пшъэдэкIыжь ягъэхьыгъэнымкIэ федеральнэ къулыкъум и ГъэIорышIапIэу Адыгэ Республикэм щыIэм зэригъэунэфыгъэмкIэ, 2017-рэ илъэсым шэкIогъум и 1-м ехъулIэу зызщагъэтэрэзыжьырэ гупчэм нэбгырэ 417-рэ къычIэфагъ, ахэм ащыщэу 373-р хъулъфыгъэх, 44-р бзылъфыгъэх. Агъэмысагъэхэм анахьыбэу зэрахьагъэхэр тыгъон ыкIи гъогурыкIоным ишапхъэхэр зэраукъуагъэхэм, кIэлэпIупкIэр зэрамытырэм япхыгъэ бзэджэшIагъэх.\nХьыкумым унашъоу ышIыгъэм диштэу тазыр, шIокI ыкIи зыгъэтэрэзыжьын IофшIэнхэр зытыралъхьагъэхэм япшъэрылъхэр амыгъэцакIэхэ зыхъукIэ, егъэзыгъэ IофшIэнхэмкIэ ар афызэблахъун алъэкIыщт.\nЕгъэзыгъэ IофшIэнхэм япхыгъэ пшъэдэкIыжьыр зытыралъхьагъэхэм янахьыбэм аныбжь илъэс 30-м нэсы (нэбгыри 165-рэ е процент 40-р), джащ фэдэу илъэс 30 — 40 зыныбжьхэри макIэп (нэбгыри 158-рэ е процент 38-рэ). Учетым нэбгыри 124-рэ хахыжьыгъ. Илъэсыр къызихьагъэм къыщыублагъэу гупчэм дэсхэм къагъэхъагъэм щыщэу къэралыгъом фэкIуагъэр сомэ мин 640-м ехъу.\nАпэрэ мэзи 6-м ыуж зызщагъэтэрэзыжьырэ гупчэм чIэфагъэм мэфэ 18-м телъытэгъэ зыгъэпсэфыгъо уахътэ къыратынымкIэ фитыныгъэ иIэ мэхъу. Джащ фэдэу Интернетыр ыкIи мобильнэ телефоныр агъэфедэн, къызысымаджэхэкIэ медицинэм иIофышIэхэм зафагъэзэн амал яI. Мыщ дэсхэр общежитием щэпсэух, пшъэдэкIыжьэу атыралъхьагъэм ызыщанэ къызызэранэкIыкIэ ыкIи шапхъэхэр амыукъуагъэхэ зыхъукIэ, гупчэм емыпхыгъэу нэмыкI чIыпIэ щыпсэунхэ алъэкIыщт. Ау учреждениер зэрыт муниципальнэ образованием а чIыпIэр къыдыхэлъытэгъэн фае.\nЕгъэзыгъэ IофшIэнхэм агъэкIонхэ фитхэп зыныбжь имыкъугъэхэр, бзылъфыгъэ лъэрымыхьэхэр, илъэси 3-м нэс зыныбжь сабыйхэр зиIэ бзылъфыгъэхэр, апэрэ ыкIи ятIонэрэ купым хахьэхэу сэкъатныгъэ зиIэхэр, дзэм икъулыкъушIэхэр ыкIи зыныбжь хэкIотагъэхэр.\nГъогу пхэндж кIалэхэр техьанхэм лъапсэ фэхъурэр унагъор ары. Мафэ къэс пIоми ухэмыукъонэу, тищыIакIэ нахь къин мэхъу. ЦIыфмэ IофшIапIэ агъотырэп, ны-тыхэр егъэзыгъэх. Ясабыйхэр афэпэнхэу, агъэшхэнхэу амал зэрагъотылIэрэп. КIалэхэр, шэны зэрафэхъугъэу, кIэу къежьэгъэ пстэуми акIэхъопсых. Мылъку зиIэм зыкъыщырамыгъэнэным фэшI кIэлэцIыкIумэ ащыщхэр бзэджэшIагъэмэ дахьыхых. Мэтыгъох, хъункIэн Iофхэр зэрахьэх. Непэ кIэлэцIыкIухэр къалэм иурамхэм аIэ щэигъэу, лъаIохэу атетых. Ахэм узяплъыкIэ, гур мэкIоды. КъэпшIэнэу щыт ахэм янахьыбэм янэ-ятэхэр ешъуакIохэу, унагъом зэзэгъыныгъэ имылъэу зэрэщытыр. Джащ фэдэ ны-тыхэр ясабыймэ апымылъхэу якIалэхэр еджапIэм къычIагъэкIых, зыми щымыщхэу гъогум къытенэх. Зыгорэущтэу ашъхьэ аIыгъыжьыным пае бзэджэшIэным зыраты. Мыхъо-мышIагъэ зезыхьэрэр зэрэпщынэн фаер зыдешIэжьыми, гъогу тэрэз рыкIоным дэгуIэрэп. Ау пшъэдэкIыжь зыщахьырэ хьапсым зыдафэхэкIэ, якIэлэгъу ащ щагъэкIон фаеу мэхъу, шъхьадж «къылэжьыгъэм» елъытыгъэу къытыралъхьагъэр епщыныжьы.


Мэлылъфэгъум и 17-м адыгэмэ яфитыныгъэхэм апае зэгохьэгъэ купым Стамбул митинг щызэхищэщт\nТуркуем щылажьэрэ адыгэ сайтэу kafkasevi.com зыфиIорэм къызэритырэмкIэ, мэлылъфэгъум и 17-м адыгэмэ яфитыныгъэхэм апае зэгохьэгъэ купым Стамбул митинг щызэхищэщт. Митингыр Кадикой зыфиIорэ чIыпIэм сыхьатыр 13.00 щырагъэжьэщт.\nСайтым къызэритырэмкIэ, митингыр зэхащэнэу фитыныгъэ тхьапэхэр Стамбул къэлэ ад-министрацием къыIахыгъэх ыкIи къэблэгъэрэ мафэхэм митингыр зэрек1ок1ыщт шIыкIэм фэгъэхьыгъэу нахь игъэкIотыгъэу къэбар къатыщт.\nШъугу къэтэгъэкIыжьы, гъэтхапэм и 12-м адыгэмэ яфитыныгъэхэм апае зэгохьэгъэ купым Анкара митинг щызэхищэгъагъ, ащ нэбгырэ мини 5-м ехъу къекIолIэгъагъ. Купыр зыфаер ТуркуемкIэ адыгэхэр зыщыпсэурэ къалэхэм, къуаджэхэм адэт еджапIэхэм адыгабзэмк1э щырагъэджэнхэр ыкIи телевидениерэ радиорэ адыгабзэкIэ гущыIэхэу къызэIуахынхэр арых.


Джэуапыр хъугъэ-шIагъэм къыуиIощт | Адыгэ Макъ\nДжэуапыр хъугъэ-шIагъэм къыуиIощт\nМыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым медицинэмкIэ иинститут диплом плъыжькIэ къэзыухыгъэ Хьадпэшъо Муслъымэт цIыфхэм япсауныгъэ игъэпытэн зыфигъэсагъ.\n— СикIэлэцIыкIугъом къыщегъэжьагъэу медицинэ сэнэхьатыр сшIогъэшIэгъон, — къеIуатэ пшъэшъэ ищыгъэ нагъоу Хьадпэшъо Муслъымэт. — Илъэси 10-м ситыгъ нысхъапэхэр «згъэчъыехэу, сяIазэу» зысэублэм. Кинофильмэхэм сяплъы, тхылъхэм сяджэ зыхъукIэ, псауныгъэм игъэпытэн фэгъэзагъэхэ цIыфхэм яхьылIагъэхэр нахь къахэзгъэщыщтыгъэх.\n— Iазэхэрэр дахэу зэрэфэпагъэхэм, шъабэу зэрэгущыIэхэрэм, гукIэгъу зэрахэлъым удахьыхыщтыгъа?\n— СыцIыкIугъ. Слъэгъурэр, зэхэсхырэр гукIэ сштэщтыгъэх. СиджэгукIэхэм яхьылIагъэу сипшъэшъэгъухэм къафэсIуатэрэм гушIуагъо хэзгъуатэщтыгъ. Медицинэр сипкIыхьэхэм ахэтыгъ.\n— Адыгэкъалэ игурыт еджапIэу N 2-р, Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетыр къэуухыгъэх. Еджэныр джыри лъыогъэкIуатэ.\n— ЦIыфыр опсэуфэ еджэн фаеу нахьыпэкIэ бэмэ къаIоу зэхэсхыщтыгъэ. Ащ имэхьанэ щыIэныгъэм къыщызгурыIуагъ. Краснодар ординатурэм сишIэныгъэ щыхэзгъэхъощт, невропатолог сыхъу сшIоигъу.\n— Уимурад къыбдэхъунэу сыфай, ау сэнэхьат къинэу ар зэрэщытымкIэ уиеплъыкIэхэм сащыгъэгъуазэба.\n— Сэри ащ бэрэ сегупшысагъ. Джырэ уахътэ цIыфхэм ящыIэкIэ-псэукIэ къызэреIыхырэр сэлъэгъу. Iэзэгъу уцхэр щэфыгъуаех — лъапIэх. Сымаджэхэм япчъагъэ хэхъо. Ахэри, нэмыкI лъэныкъохэри къыдэсэлъытэх.\n— Iэзэгъу уцыр дэеп, ау цIыфыр гущыIэкIэ бгъэхъужьын плъэкIыщтэу зэралъытэрэм сыда къепIолIэщтыр?\n— УпчIэм иджэуап тэрэзэу сфызэгъэфэщтми сшIэрэп. Сэ къыхэзгъэщы сшIоигъу, гукIэгъоу пхэлъыр уишIэныгъэ къыщыбгъэлъэгъон фае. IофшIэным цIыфыр пыщагъэ зыхъукIэ, ипшъэрылъхэр зэригъэцакIэхэрэм елъытыгъэу цыхьи, лъытэныгъи къыфашIыщтых. «ГущыIэм цIыфыр егъэхъужьы» зыIохэрэм адесэгъаштэ.\n— Муслъымэт, лъэпкъ зэфэшъхьафхэр факультетым щызэдеджэх. Зы бзэкIэ шъузэгурэIоба?\n— Урысыбзэр зэкIэми агъэфедэ, ащ дакIоу, тиныдэлъфыбзэхэмкIэ гущыIэ зырызхэр затIохэу къыхэкIы. Лъэпкъ зэфыщытыкIэхэр гъэпытэгъэнхэр типшъэрылъхэм ахэтэлъытэ. ЗыкIыныгъэмрэ ЗэгурыIоныгъэмрэ ясаугъэтэу филармонием дэжь щытым зэхахьэу щыкIохэрэм тахэлажьэу, тэри тыщызэIукIэу бэрэ къыхэкIыгъ. Адыгэ быракъым и Мафэ гъэшIэгъонэу Мыекъуапэ зэрэщыкIорэм студентхэм мэхьэнэ ин раты.\n— Факультетым щеджагъэхэм тащыгъэгъуазэба.\n—Къэбэртэе-Бэлъкъарым, Къэрэщэе-Щэрджэсым къарыкIыгъэхэ тилъэпкъэгъухэри, урыси, чэчэни, араби, ингуши, ермэли, абхъази, адыги зы купым тыщызэдеджагъэх, зы сэнэхьатым зыфэдгъэсагъ. Адыгэ Республикэм лъэпкъыбэ зэрэщыпсэурэр студентхэм ашIэ, язэфыщытыкIэхэр щыIэныгъэм щагъэпытэ. ОшIа, мэфэкIэу Адыгэ Республикэм щыкIорэм адыгэ быракъыр урысым, ингушым, ермэлым, адыгэм щигъэбыбатэ зыхъукIэ, гум ихъыкIырэр къэIогъошIоп.\n— ШъуикIэлэегъаджэхэм афэгъэхьыгъэу къэпIощтыр птхыгъэу уиIахьылхэм ащыщ къысиIуагъ.\nПшъэшъэ нагъор нэгушIоу къысэплъыгъ. Диплом плъыжькIэ университетыр къызэриухыгъэм фэшI бэмэ ацIэ къыриIо шIоигъу.\n— Ащ бэрэ сегупшысэ. ЗэкIэ сикIэлэегъаджэхэм сафэраз. Факультетым ипащэу Хьатхъохъу Мае къыщысыублэнышъ, адыгабзэр дэгъоу зышIэрэ кIэлэегъаджэу Барцо Адамэ ицIыфыгъэ, адыгэ шэн-хабзэхэр зэрихьэхэзэ студентхэм щысэ зэрафэхъурэр къэсIотэным сыфэхьазыр. Университетым ыуж тэ, студентхэм, тызэбгырыкIыщтми, тызэгъусэу тызэреджагъэр, шIэныгъэ зэдгъэгъотынымкIэ IэпыIэгъу къытфэхъугъэхэр тщыгъупшэщтхэп, амал зэриIэкIэ тызэлъыкIощт.\n— Мэшэлахь, адыгабзэкIэ дэгъоу огущыIэ, мэкъэ дахэ уиI. Орэд къэоIуа?\nМуслъымэт къызыщытхъужьыныр ишэнэп. Джарэу сшIошIы джэуапыр къытыжьыным дэмыгуIэу тхылъхэм алъэныкъо ынэгу зыкIигъэзагъэр.\n— ЛитературэмкIэ, адыгабзэмкIэ Бэшкэкъо Сарэ Адыгэкъалэ сыщыригъэджагъ. Сценэм сытетэу орэд къэсIонэу зызгъэсагъэп, ау зыгъэпсэфыгъо уахътэ къысэкIумэ, ныбджэгъухэм апае сымакъэ зэхахэу орэд къэсIоныр сыгу рехьы.\n— Композиторэу Натхъо Джанхъот зэриIощтыгъэу, орэдым цIыфыр епIу, щыIэныгъэм фегъасэ, цIыфыр псэунэу шIоигъо ешIы.\n— Орэд къэсымыIоу охътабэ къысэкIурэп. Адыгэ усакIохэм ятхыгъэхэми сигуапэу сяджэ.\n— Псым ычIэгъ хъугъэ къоджэ дахэу Къэзэныкъоежъым уятэу Ахьмэд къыщыхъугъ. ТхэкIо цIэрыIохэу Пэнэшъу Сэфэр, ЩэшIэ Казбек, Бэрэтэрэ Хьамидэ, нэмыкIхэри Къэзэныкъоежъым щапIугъэх.\n— ТхэкIо цIэрыIохэр щыIэныгъэм иIотакIох. ЯтхылъхэмкIэ тапIу, щыIэныгъэм тыфагъасэ.\n— Медицинэ сэнэхьатыр къэкIощт уахътэм зыфэдэщтым непэ уегупшыса? Уисэнэхьат хэта утезыгъэгушIухьагъэр?\n— Cятэу Ахьмэд, сянэу Дэхэкоз, сянэ ышыпхъухэм, нэмыкIхэу къысэушъыищтыгъэхэм, сыгукIэ сызыгъэпытэщтыгъэхэм сафатхэ, усэхэр афызэхэсэлъхьэх. ЩыIэныгъэр лъэоенэ зэфэшъхьафэу щыт. Узытеуцощтыр, укъызщыуцущтыр Тхьэм нэмыкI ымышIэу зылъытэхэрэм адесэгъаштэ. ЦIыфыр опсэуфэ гугъэн фае.\n— Гъогу чыжьэ утехьаныр пшIогъэшIэгъона?\n— ЗекIо укIоныр дэгъу. Сянэ Очэпщые щыщ, сиIахьыл благъэхэр Адыгэкъалэ щэпсэух. А псэупIэхэр сигупсэх. Советскэ Союзым и ЛIыхъужъэу Нэхэе Даутэ, тхэкIо цIэрыIохэу Шъхьэлэхъо Абу, Нэхэе Руслъан Очэпщые щапIугъэх. Арышъ, Адыгэкъалэ, Очэпщые сыгукIэ сафэщагъ.\n— НыбжьыкIэгъур охътэ гъэшIэгъон. Уиилъэс еджэгъухэр сыд фэдэхэу угу къэкIыжьыщтха?\n— Краснодар илъэситIо сыщеджэщт, сисэнэхьаткIэ Iоф сшIэнэу езгъажьэмэ, ныбжьыкIэгъур пкIэнчъэу сымыгъэкIуагъэу слъытэ сшIоигъощт. ЩыIэныгъэр псынкIэу макIо, упчIэхэм яджэуапхэр хъугъэ-шIагъэхэм къаIотэщт.\n— Уимурадхэр къыбдэхъунхэу сыпфэлъаIо.


Цыхьэ къазэрэфашIырэм хэхъуагъ Цыхьэ къазэрэфашIырэм хэхъуагъ » Адыги.RU - Новости Адыгеи, история, культура и традиции адыгов (черкесов)\nАдыги - Новости Адыгеи, история, культура и традиции » Новости » Экономика » Цыхьэ къазэрэфашIырэм хэхъуагъ Цыхьэ къазэрэфашIырэм хэхъуагъ\nЦыхьэ къазэрэфашIырэм хэхъуагъ Цыхьэ къазэрэфашIырэм хэхъуагъ\nШъолъырым и Федеральнэ ыкIи изэгъэшIужь хьыкумышIхэм 2018-рэ илъэсым яIофшIэн зыфэдагъэм ыкIи тапэкIэ пшъэрылъэу зыфагъэуцужьыхэрэм защытегущыIэгъэхэ игъэкIотыгъэ зэхэсыгъо АР-м и Апшъэрэ хьыкум и Президиум джырэблагъэ зэхищагъ. Шъолъырым и Федеральнэ ыкIи изэгъэшIужь хьыкумышIхэм 2018-рэ илъэсым яIофшIэн зыфэдагъэм ыкIи тапэкIэ пшъэрылъэу зыфагъэуцужьыхэрэм защытегущыIэгъэхэ игъэкIотыгъэ зэхэсыгъо АР-м и Апшъэрэ хьыкум и Президиум джырэблагъэ зэхищагъ.\nШъолъырым и Федеральнэ ыкIи изэгъэшIужь хьыкумышIхэм 2018-рэ илъэсым яIофшIэн зыфэдагъэм ыкIи тапэкIэ пшъэрылъэу зыфагъэуцужьыхэрэм защытегущыIэгъэхэ игъэкIотыгъэ зэхэсыгъо АР-м и Апшъэрэ хьыкум и Президиум джырэблагъэ зэхищагъ.\nЗэхэсыгъом хэлэжьагъэх АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат, Къэралыгъо Советым — Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, Къыблэ федеральнэ шъолъырымкIэ УФ-м и Президент и Полномочнэ лIыкIо и Аппарат АР-мкIэ ифедеральнэ инспектор шъхьаIэу Сергей Дрокиныр, лъыплъэн ыкIи хэбзэухъумэкIо къулыкъухэм япащэхэр. Iофтхьабзэр зэрищагъ АР-м и Апшъэрэ хьыкум и Тхьаматэу Трахъо Аслъан.\nАдыгеим игъэцэкIэкIо хэбзэ къулыкъухэмрэ хьыкумхэмрэ язэдэлэжьэн зэрэзэхащэрэм КъумпIыл Мурат осэшIу фишIыгъ. Экономикэм хэхъоныгъэхэр ышIынхэм, республикэм социальнэ зыпкъитыныгъэ илъыным фэшI мы системэм хэтхэм япшъэрылъхэр зэрагъэцакIэхэрэм мэхьанэшхо зэриIэр къыхигъэщыгъ. ХьыкумышIхэм зэшIуахынхэ фэе Iофыгъохэм япчъагъэ илъэс къэс нахьыбэ мэхъуми, ащ емылъытыгъэу, япрофессионализмагъэ къыщамыгъакIэу, къэралыгъом пшъэрылъэу къафигъэуцугъэр щытхъу хэлъэу зэрагъэцакIэрэм ынаIэ тыридзагъ. Джащ фэдэу хьыкумхэм язэхэсыгъохэм присяжнэ заседательхэр ахэлэжьэнхэмкIэ агъэнэфэгъэ практикэм ишIогъэшхо къакIоу ылъытагъ.\n— БлэкIыгъэ илъэсым изэфэхьысыжьхэм закъыфэбгъазэмэ, хьыкумхэм уголовнэ, гражданскэ ыкIи административнэ Iоф мин пчъагъэ зэхафыгъ. Ахэм къадыхэлъыта-\nгъэу социальнэу мыухъумагъэхэ цIыфхэм, сабыйхэм яшIоигъоныгъэхэр къэухъумэгъэнхэм, ахэм яфитыныгъэхэр зэтегъэуцожьыгъэнхэм, шъыпкъагъэ хэлъэу Iофхэр зэхэфыгъэнхэм шъунаIэ атетыгъ. Правосудием ылъэныкъокIэ тикъэралыгъо зэхъокIыныгъэшIоу щыхъугъэхэм яшIуагъэкIэ хьыкум хабзэм цIыфхэм нахь цыхьэ фашIы, ахэм яфитыныгъэхэр къэухъумэгъэнхэмкIэ IофшIэныр нахь шIуагъэ къытэу зэхэщагъ ыкIи хьыкумыр нахь зэIухыгъэ хъугъэ. Ар къеушыхьаты республикэм щыпсэухэрэ цIыфхэм хьыкумхэм зыкъызэрафагъэзэгъэ пчъагъэм. Электроннэ зэпхыныгъэм иамалхэр къызфэжъугъэфедэхэзэ Iофхэр нахь псынкIэу зэхэшъуфыхэ зэрэхъугъэм мэхьанэшхо иI. Ащ дакIоу цIыф-хэм хьыкумым цыхьэу фашIырэм зэрэхэхъуагъэр зэкIэми апшъэу щыт, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат хьыкумышIхэм закъыфигъазэзэ.\nТрахъо Аслъан къызэриIуагъэмкIэ, 2018-рэ илъэсым къыкIоцI хьыкумхэм Iоф 95500-рэ зэхафыгъ, 2017-рэ илъэсым егъэпшагъэмэ а пчъагъэр процент 20-м ехъукIэ нахьыб.\nХьыкумыр зэIухыгъэу щытыным, гумэкIыгъо зиIэ цIыф-хэм яIофыгъохэр нахь псынкIэу зэшIохыгъэнхэм, джащ фэдэу электроннэ правосудием исистемэ гъэпсыгъэным афэшI республикэм ихьыкумхэм ыкIи зэгъэшIужь хьыкумышIхэм яучасткэхэм адэжь Интернет-сайтхэр къащызэIуахыгъэх. 2018-рэ илъэсым ахэм нэбгырэ мин 48-рэ фэдиз къарыхьагъ. Хьыкумым цыхьэу къыфашIырэм зэрэхэхъуагъэр ащ къеушыхьаты. Джащ фэдэу Интернетым иамалхэр къызфагъэфедэзэ хьыкумым зыкъыфэзыгъазэхэрэм япчъагъи хэхъуагъ. БлэкIыгъэ илъэсым АР-м и Апшъэрэ хьыкум мыщ фэдэ зэпхыныгъэмкIэ нэбгыри 122-мэ джэуапхэр аритыжьыгъэх. Электроннэ шIыкIэмкIэ процессуальнэ документхэр хьыкумым IэкIэбгъэхьанхэ амал щыIэ зэрэхъугъэм ишIуагъэкIэ Iофхэм язэхэфынкIэ пIалъэу щыIэм ыкIи ахэм язытет нахьышIум ылъэныкъокIэ зэхъокIыгъэ хъугъэ.\nАнахь мэхьанэшхо зэратыхэрэ Iофыгъохэм ащыщ цIыфхэмкIэ правосудиер зэIухыгъэу ыкIи зыпари пэрыохъу къафэмыхъоу ахэм зафагъэзэн алъэкIынэу гъэпсыгъэныр.\n2018-рэ илъэсым щылэ мазэм и 1-м щыублагъэу фитыныгъэхэу яIэхэр зэтырагъэуцожьынхэ гухэлъ яIэу нэбгырэ мин 67-м ехъумэ хьыкумхэм закъыфагъэзагъ. Ащ лъапсэу фэхъугъэр кредитхэр ыкIи займэхэр къызэрамытыжьхэрэм, псэупIэ хэбзэгъэуцугъэр зэраукъуагъэм, нэмыкIхэми япхыгъэ Iофхэм япчъагъэ зэрэхэхъуагъэр ары. Хэбзэгъэуцугъэм диштэу ахэм яIофхэм ахэплъагъэх, унэшъо гъэнэфагъэхэр ашIыгъэх.\nIоф 2122-рэ зэхафыгъ, 2017-рэ илъэсым егъэпшагъэмэ, ар процент 1,9-кIэ нахь макI. Мыщ фэдэ Iофэу зэхафыгъэхэм яструктурэ зэхъокIыныгъэ фэхъугъэп, блэкIыгъэ илъэсхэм афэдэу ахэр нахьыбэрэмкIэ тыгъоным, наркотикхэм ыкIи психотропнэ пкъыгъохэм ягъэзекIон, хъункIэным, гъэпцIагъэ зыхэлъ бзэджэшIагъэхэм, гъогурыкIоныр щынэгъончъэнымкIэ шапхъэу щыIэхэр зэраукъуагъэхэм япхыгъэх.\nИкIыгъэ илъэсым федеральнэ ыкIи зэгъэшIужь хьыкумышIхэм административнэ Iоф мин 20-м ехъу зэхафыгъ, ыпэрэ илъэсым егъэпшагъэмэ, а пчъагъэр процент 16,4-кIэ нахьыб. КIэлэцIыкIухэм яшIоигъоныгъэхэр ыкIи яфитыныгъэхэр зэраукъохэрэм фэгъэхьыгъэ гражданскэ Iоф 2329-рэ зэхафынэу хьыкумхэм аIэкIэлъыгъ, зыныбжь имыкъугъэхэм яфитыныгъэхэр зэтегъэуцожьыгъэнхэмкIэ дэо тхылъхэм япроцент 82,6-р агъэцэкIагъ.\nЯIофшIэн зэфэхьысыжьэу фэхъугъэхэм уагъэрэзэнэу зэрэщытыр А. Трахъом къыIуагъ, арэу щытми, джыри унаIэ зытебгъэтын фэе лъэныкъохэр къыхигъэщыхэзэ, хьыкумышIхэм яIофшIэн нахь агъэлъэшынэу, цIыфхэр къазэрэщыгугъхэрэр къагъэшъыпкъэжьынэу къяджагъ. 2019-рэ илъэсым пшъэрылъ шъхьаIэу зыфагъэуцужьыхэрэм, гухэлъэу яIэхэм кIэкIэу къащыуцугъ.\nХьыкумышIхэм цIыфхэм фыщытыкIэу афыряIэ хъугъэм нахьышIум ылъэныкъокIэ зэхъокIыгъэ хъугъэ. Ар къыбгурыIонэу щыт. Сыда пIомэ непэ щыIэ хьыкумым пшъэрылъ шъхьаIэу иIэр гъэпщынэн закъор арэп, цIыфым ифитыныгъэхэр зэтегъэуцожьыгъэнхэр, ахэм яхэбзэ шIоигъоныгъэхэр къэухъумэгъэнхэр арых. Адыгеим и Апшъэрэ хьыкум, къэлэ, район ыкIи зэгъэшIужь хьыкумышIхэм яIофшIэн джары зыфэгъэзагъэр.


Къэралыгъо программэхэм яшIуагъэкIэ… | Адыгэ Макъ\nКъэралыгъо программэхэм яшIуагъэкIэ…\nАвтор: Редакция\t/ 31.03.2017\t/ ЭКОНОМИКЭР\t/\nМы мафэхэм фермерхэм язэфэс Мыекъуапэ щыкIуагъ. Фермерхэм гъэхъагъэу яIэхэр, ягумэкIыгъохэр, къэралыгъо IэпыIэгъум шIуагъэу къыхьырэр ыкIи нэмыкI Iофыгъохэр мыщ къыщыраIотыкIыгъэх.\nГъэцэкIэкIо хэбзэ къулыкъухэм, мэкъумэщ гъэIорышIапIэхэм, ведомствэ зэфэшъхьафхэм ялIыкIохэр, республикэм икъалэхэм ыкIи ирайонхэм къарыкIыгъэ фермерхэр Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх.\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Мурат ыцIэкIэ къызэIукIагъэхэм шIуфэс къарихыгъ АР-м и Премьер-министрэ игуадзэу Сапый Вячеслав.\n— Экономикэм хэхъоныгъэхэр егъэшIыгъэнхэмкIэ мэкъумэщ хъызмэтым тиреспубликэкIэ мэхьанэшхо зэриIэр гъэнэфагъэ. Ащ ишIуагъэкIэ къоджэ псэупIэхэм адэсхэм ящыIэкIэ-псэукIэ нахьышIу мэхъу. Хэбзэ къулыкъухэмрэ фермерхэм я Союзрэ анахьэу зыуж итхэр хъымэтшIэпIэ цIыкIухэм IэпыIэгъу афэхъугъэныр, ахэгъэхъогъэныр ары. Ахэм афэIорышIэх къэралыгъо программэхэр. Мэкъумэщ хъызмэтым хэхъоныгъэхэр ышIынхэмкIэ непэрэ зэхахьэм шIуагъэ къытыщт. ГумэкIыгъоу шъуиIэхэр зэхэтхынхэм ыкIи амалэу щыIэмкIэ IэпыIэгъу тышъуфэхъуным тыфэхьазыр, — къыIуагъ Сапый Вячеслав.\nНэужым Адыгеим ифермерхэм я Союз ипащэу Зехъохъу Аслъан Iофэу ашIагъэм къытегущыIагъ. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, непэрэ мафэм ехъулIэу республикэм мэкъумэщ фермер хъызмэтшIэпIэ 1496-рэ къыщызэIуахыгъ. Зэфэхьысыжьхэм къызэрагъэнафэрэмкIэ, 2016-рэ илъэсым чIыгу гектар мини 132,33-рэ алэжьыгъ ыкIи лэжьыгъэ бэгъуагъэ къырахыгъ. БлэкIыгъэ илъэсхэм ялъытыгъэмэ, къахьыжьырэ продукцием гурытымкIэ проценти 7 хэхъуагъ, зырызхэм процент 20-кIэ нахьыбэу къырахыгъ.\nНепэрэ мафэм ехъулIэу фермерхэм былымышъхьэ 4236-рэ аIыгъ, ащ щыщэу 1782-р чэмы. Къо мини 4-м ехъу, мэл ыкIи пчэн мини 10 фэдиз, шы 540-рэ яI. Къэралыгъо программэхэм яшIуагъэкIэ былымхъуным зыкъызэриIэтыжьырэр мы пчъагъэхэм къаушыхьаты. ГущыIэм пае, чэмэу аIыгъыр гъэрекIо шъхьэ 200-кIэ нахьыбэ хъугъэ, джыри ащ хэхъонэу щыт.\nЧIыгулэжьыным зыкъыфэбгъазэмэ, гъэтхэ губгъо IофшIэнхэр фермерхэм чанэу зэшIуахых, бжыхьасэхэм апэрэ чIыгъэшIухэр ахалъхьагъэх, ятIонэрэм зыфагъэхьазыры. ПстэумкIи республикэм щалэжьырэ чIыгум ызыныкъо нахьыбэр фермерхэм афэгъэзагъ.\nЕзыгъэжьэгъэкIэ фермерхэм ыкIи унэгъо фермэхэм язегъэушъомбгъун япхыгъэ грантхэм яшIогъэшхо къэкIо. 2016-рэ илъэсым унэгъо ферми 7-мэ IэпыIэгъу арагъэгъотыгъ, ащ сомэ миллион 45-рэ пэIухьагъ. Джащ фэдэу езыгъэжьэгъэкIэ фермер 35-мэ сомэ миллион 51-рэ мин 796-рэ атырагощагъ. 2017-рэ илъэсым грантхэр зэратыщтхэм ятхылъхэр къырахьылIэхэу рагъэжьагъ. Кооперацием зегъэушъомбгъугъэным фэгъэхьыгъэ программакIэм зыфагъэхьазыры.\nАР-м мэкъу-мэщымкIэ иминистрэу Юрий Петровым къызэриIуагъэмкIэ, хэбзэгъэуцугъэм диштэу Iоф зышIэрэ фермер пэпчъ къэралыгъо IэпыIэгъум ратыным фэгъэхьыгъэ тхылъхэр ыгъэхьазырынхэ фит.\n— Мы илъэсым анахьэу тынаIэ зытетыщтыр былымхъуным пылъхэр ары. 2017-рэ илъэсым мэкъумэщ хъызмэтым фэгъэзагъэхэм IэпыIэгъу афэхъунхэм фэшI федеральнэ бюджетым щыщ сомэ миллион 288-рэ мин 700-рэ, республикэ бюджетым къыхэкIыгъэ миллион 42-рэ мин 400-рэ къатIупщыгъ. Былымышъхьэ лъэпкъышIухэр агъэбэгъонхэм сомэ миллиони 4,5-рэ, экономикэм ылъэныкъокIэ мэхьанэшхо зиIэ программэхэм ателъытагъэу сомэ миллион 13, чылэпхъэ лъэпкъышIухэр къыращэфынэу сомэ миллиони 5, интенсивнэ технологиехэмкIэ чъыгхатэхэм адэлэжьэгъэным ыкIи илъэс пчъагъэрэ къэкIыщт нэмыкI культурэхэм сомэ миллион 53-м ехъу, езыгъэжьэгъэкIэ фермерхэм — сомэ миллион 33-рэ, унэгъо фермэхэм яхэгъэхъон сомэ миллион 30 апэIухьащт. Ащ нэмыкIэу банкхэм чIыфэхэр къаIызыхыгъэхэм ахъщэм щыщ процент гъэнэфагъэ афызэкIагъэкIожьыщт, нэмыкI лъэныкъохэмкIи мэкъумэщ хъызмэтым пылъхэм IэпыIэгъу тафэхъущт, — къыIуагъ Юрий Петровым.\nКъоджэ псэупIэхэм хэхъоныгъэ ягъэшIыгъэным фэгъэхьыгъэ программэу щыIэхэм яшIуагъэкIэ гъэстыныпхъэ шхъуантIэр цIыфхэм аIэкIагъэхьагъ, ныбжьыкIэхэм псэупIэхэр ащэфынхэмкIэ IэпыIэгъу афэхъугъэх.\nЧылэпхъэ, чIыгъэшIу ыкIи уцыжъхэр зыгъэкIодыхэрэ, узхэм апэшIуекIорэ препарат нэпцIхэр къыдагъэкIы зэрэхъугъэр джащ фэдэу министрэм къыIуагъ. Ахэм анаIэ атырагъэтынэу фермерхэм закъыфигъэзагъ. Агъэделэрэмэ япчъагъэ хэхъо зэпыт. Къащэфыхэрэм яшIуагъэ къэкIоным ычIыпIэкIэ лэжьыгъэхэр ыстыхэу къызэрэхэкIыгъэр, ахъщэр пэшIорыгъэшъэу аIахышъ зызэрагъэбылъыжьырэр къыхигъэщыгъ. Сыд щыщи къащэфыным ыпэкIэ специалистхэм араIонэу, ащ фэдэ фирмэ щыIэмэ зэрагъэшIэнэу Iофтхьабзэм къекIолIагъэхэм къариIуагъ.\nIофтхьабзэм нэмыкI Iофыгъохэри къыщаIэтыгъэх. Мэкъумэщ техникэр зыщэрэ предприятиеу къекIолIагъэхэр къэгущыIагъэх. Фермерхэр зыгъэгумэкIырэ упчIэхэм яджэуап игъэкIотыгъэхэр агъотыжьыгъэх. Пшъэрылъ гъэнэфагъэхэр агъэуцугъэх.


Республика Адыгея - Адыгэ къуаер республикэ закъор ары къызщыдагъэкIын фитыщтхэр\nАдыгэ къуаер республикэ закъор ары къызщыдагъэкIын фитыщтхэр\nМыщ фэдэ унашъо ышIыгъ Урысые Федерацием и Апшъэрэ Хьыкум. Шъугу къэдгъэкIыжьын, нэмыкI шъолъырхэм ащыIэ предприятиехэм адыгэ къуаер къыдагъэкIынымкIэ фитыныгъэ зэраIахыгъэм емызэгъхэу ахэм хьыкумым зыфагъэзэгъагъ.\nАдыгэ къуаер къыдэзыгъэкIыхэрэм я Союз июристэу Наталья Логуновам къызэрэтиIуагъэмкIэ, кассационнэ тхьаусыхэ тхылъэу къырахьылIагъэр экономикэ IофыгъохэмкIэ хьыкум коллегием зэхифыныр имыщыкIагъэу УФ-м и Апшъэрэ Хьыкум ылъыти, щылэ мазэм и 12-м ар зэкIигъэкIожьыгъ.\nУрысыем ишъолъырхэм ямызакъоу, IэкIыб къэралыгъохэми адыгэ къуаер дэгъоу ащашIэ, ыцIэ чыжьэу Iугъэ. ИIэшIугъэкIэ, изэхэлъыкIэкIэ ащ ебгъэпшэнэу щыIэр макIэ. Ижъырэ лъэхъаным къыщегъэжьагъэу мы гъомылапхъэм адыгэхэм осэшхо фашIы, агъэлъапIэ.\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат республикэм ибренд шъхьаIэу адыгэ къуаем хэхъоныгъэ ышIыным мэхьанэшхо реты. Мы шхыныгъор нахьыбэу къыдэдгъэкIымэ, ащ епхыгъэ лъэныкъом зэзэриушъомбгъущтыр къыхегъэщы. Ащ пае адыгэ къуаер къыдэзыгъэкIыхэрэм я Союз республикэм щызэхащагъ.\nАдыгэ къуаер тыди зэрэщызэлъашIэрэр къызфагъэфедэзэ, илъэс пчъагъэхэм къакIоцI ар нэмыкI шъолъырхэм Iоф ащызышIэрэ хъызмэтшIапIэхэм къыдагъэкIыщтыгъ. Специалистыбэмэ, цIыф къызэрыкIохэм зэралъытэрэмкIэ, иIэшIугъэкIи, изэхэлъыкIэкIи Адыгеим къыщыдагъэкIырэм ар лъэшэу текIыщтыгъ. «Адыгэ къуай» зытетхэгъэ продукциер къызщыдэбгъэкIын плъэкIыщт закъор тиреспублик ары. Ащ фэдэ унашъо блэкIыгъэ илъэсым ашIыгъагъ. Ау нэмыкI къыдэгъэкIакIохэр ащ къемызэгъхэу хьыкумым зызэрэфагъэзагъэр ары дэо тхылъым лъапсэ фэхъугъэр.\nХьыкумым унашъоу ышIыгъэм республикэм ифитыныгъэхэр къыухъумагъэх ыкIи нэмыкI шъолъырхэм Iоф ащызышIэрэ предприятии 4-м къапкъырыкIыгъэ зэмызэгъыныгъэм ар кIэух фэхъугъ.\n— РеспубликэмкIэ мыр апэрапшIэу экономическэ къэкIуапI. Дунаим щызэлъашIэгъэ лъэпкъ шхыныгъо къыдэтэгъэкIымэ, ар продукцие нэпцIым щытыухъумэныр типшъэрылъ шъхьаI. УФ-м и Премьер-министрэу Дмитрий Медведевыр Адыгеим зыщэIэм, Адыгеим ибренд шъхьаIэу адыгэ къуаем иIэшIугъэ уасэ фишIыгъ ыкIи тишхыныгъо шъхьаIэ къэтыухъумэн зэрэфаем дыригъэштагъ, — къыIуагъ АР-м и ЛIышъхьэ.\nШъолъыр брендхэр зэлъягъэшIэгъэнхэмкIэ IэпыIэгъу афэхъугъэным фытегъэпсыхьэгъэ пшъэрылъэу УФ-м и Федеральнэ ЗэIукIэ ФедерациемкIэ и Совет и Тхьаматэу Валентина Матвиенкэм сенаторхэм афигъэуцугъэм зэрэдыригъаштэрэр КъумпIыл Мурат къыIуагъ. Брендэу «Адыгэ къуаем» республикэмкIэ мэхьанэшхо зэриIэр хигъэунэфыкIыгъ.\n— Тибрендэу «Адыгэ къуаер» тапэкIи нахь зэлъашIэныр зэтпхырэр зекIоным хэхъоныгъэхэр ышIынхэр ыкIи мэкъу-мэщым илъэныкъо зырызхэр ары. Мы уахътэм тикъэралыгъо къыщыдагъэкIырэ гастрономическэ брендхэр пштэхэмэ, адыгэ къуаер анахь зэлъашIэрэмэ, агъэфедэрэмэ ашыщ, а лъэныкъомкIэ я 3-рэ чIыпIэр ыIыгъ. Ар къеушыхьаты илъэс къэс республикэм адыгэ къуаем ифестивалэу щызэхатщэрэм хэлажьэхэрэ цIыфхэм япчъагъэ зэрэхэхъуагъэр, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\n2017-рэ илъэсым Адыгеим адыгэ къое тонн мин 12,8-рэ къыщыдагъэкIыгъ, 2016-м егъэпшагъэмэ, а пчъагъэр процент 12-кIэ нахьыб.


Щылэ мазэм и 1-р – ИлъэсыкI — Адыгэ макъ\n2021-рэ ИлъэсыкIэу къихьэрэм фэшI тышъуфэгушIо!\n2020-рэ илъэсэу икIырэр тиреспубликэкIи, хэгъэгумкIи къызэрыкIуагъэп. COVID-19-м зыкъызэриштагъэм, цIыфхэр яунэхэм арысынхэ, нэгуихъохэр агъэфедэн, пэIудзыгъэ шIыкIэм тетэу еджэнхэ фаеу зэрэхъугъэм тищыIакIэ зэхъокIыныгъабэ къыхалъхьагъ.\nПандемием емылъытыгъэу илъэсэу икIырэр хъугъэ— шIагъэхэмкIэ баигъэ. ШIэжьымрэ щытхъумрэ я Илъэс ТекIоныгъэшхор къызыдахыгъэр илъэс 75-рэ зэрэхъурэр хэдгъэунэфыкIыгъ. А тарихъ хъугъэ-шIэгъэ иным дэгъоу къыгъэлъэгъуагъ сыд фэдэрэ ушэтыпIи изэпычынкIэ зыкIыныгъэ зэрэтхэлъыр, Хэгъэгу зэошхомрэ ТекIоныгъэмрэ афэгъэхьыгъэ къэбархэр лIэужхэм зэрэзэIэпахыхэрэр.\nИлъэсым иполитическэ хъугъэ-шIэгъэ шъхьаIэу щытыгъэр Урысые Федерацием и Конституцие зэхъокIыныгъэу фашIыщтхэм къазэрадырагъаштэрэм изэгъэшIэнкIэ Урысыем исхэм амакъэ зэратыгъэр ары. Адыгеим щыпсэухэрэм япроцент 85-рэ фэдизмэ Конституцием фашIыщт гъэтэрэзыжьынхэм къадырагъэштагъ.\nГъогушIынымкIэ, лъэпкъ проектхэм япхырыщынкIэ илъэсэу икIырэм Адыгэ Республикэм пшъэрылъышхохэр щагъэцэкIагъэх. Инвестиционнэ политикэмкIэ, социальнэ инфраструктурэр нахьышIу шIыгъэнымкIэ гъэхъагъэхэр тиIагъэх, Адыгеир зызэхащагъэр илъэси 100 зэрэхъурэм игъэмэфэкIын тегъэпсыхьэгъэ Iофтхьабзэхэм тафежьагъ.\nТичIыпIэгъу лъапIэхэр! 2021-рэ ИлъэсыкIэм Iофыбэ тшIэн фаеу хъущт. Тызэкъотмэ ары ныIэп ахэр дгъэцэкIэнхэ зытлъэкIыщтыр.\nРеспубликэм исхэм псауныгъэ пытэрэ щыIэкIэ-псэукIэ дэгъурэ яIэнэу, шIоу щыIэр зэкIэ къадэхъунэу, неущырэ мафэр зэрэнахь дэгъущтым яцыхьэ телъэу мамырэу псэунхэу тафэлъаIо! 2021-рэ ИлъэсыкIэм IофышIоу ешъухьыжьэхэрэм гъэхъагъэхэр ащышъушIынэу, шъуищыIэныгъэ хъугъэ-шIэгъэ гушIуагъохэмкIэ баинэу, шъунасыпышIонэу, ИлъэсыкIэ хъяр шъутехьанэу шъуфэтэIо!\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу, Урысые политикэ партиеу «Единэ Россием» и Адыгэ шъолъыр къутамэ и Секретарэу КъумпIыл Мурат\nПредыдущая Щылэ мазэм и 7-р — Христос къызыхъугъэ маф\nСледущая Адыгеим и ЛIышъхьэ кIэлэцIыкIухэр зыкIэхъопсыхэрэр къафигъэцэкIэнэу къыгъэгугъагъэх


Европэм изэнэкъокъу | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 06.08.2019\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\t/\nТипшъэшъи 4 щешIэ\nИлъэс 18-м нэс зыныбжь пшъашъэхэр Европэм гандболымкIэ изэнэкъокъу хэлажьэх. Урысыем ихэшыпыкIыгъэ командэ «Адыифым» иешIэкIуи 4 аштагъ.\nСловением щыкIорэ зэIукIэгъухэм ахэлажьэх Юлия Баевар, Юлия Кожубековар, Алина Морозовар, Мария Кучеренкэр. Ангелина Куцеваловам шъобж къызэрэтыращагъэм къыхэкIэу зэнэкъокъум хэлажьэрэп.\nУрысыер Словением, Черногорием атекIуагъ. Юлия Баевар анахь дэгъоу ешIагъэу зэхэщакIохэм алъытагъ. Франциер 32:25-у Урысыем къытекIуагъ. Юлия Баевам гъогогъуи 8 Францием икомандэ икъэлапчъэ Iэгуаор дидзагъ.\nЗичэзыу ешIэгъухэм Даниемрэ Германиемрэ Урысыер аIукIэщт.


Москобы щыщ черкесхэр - Jıneps Gazetesi\nAna Sayfa Anadilimde Jıneps Adığece / Адыгэбзэ Москобы щыщ черкесхэр\nИзраиль щыпсэухэрэ адыгэ хэхэсхэм къарыкIуагъэр тхыгъэу зыдэт тхылъ джыри яIэп, ау къаугъоигъахэу щыIэ къэбархэр бэ мэхъух. Адыгэ къуаджэу Рихьание щыпсэурэ Гъыщ Риад къызэриIорэмкIэ, лIэшIэгъурэ ныкъорэкIэ узэкIэIэбэжьмэ ахэр IэкIыб хэгъэгум кощыжьынхэу зэрэхъугъэм тхылъыр фэгъэхьыгъэщт.\n«Черкес» зыпIокIэ зиобраз урысые обществэм ынэгу къыкIэуцорэ цIыфым итеплъи, ипсэукIи, изекIуакIи зэрэщыт шъыпкъэм текIых. Ащ фэдэ еплъыкIэр Кавказ заом илъэхъан къыщежьагъэу ары зэра-лъытэрэр. УсэкIо цIэрыIохэу Пушкиным, Лермонтовым, нэмыкIхэми черкесхэр лIыбланэхэу, ячIыгу иухъумакIохэу, ятеплъэ дахэу зэрэщытыгъэхэр ятхыгъэхэм бэрэ къахэфэхэми, черкесыр къызэрашIошIыщтыгъэр укIакIоу ары. Советскэ лъэхъаными тарихъыр зэрэзэрагъэшIэрэ тхылъхэм черкесхэр тыгъуакIохэу, фэмыфхэу, бзэджа-шIэу къыхагъэщыщтыгъ. БэшIагъэп джыри Кубановедением ыкIи Кубань щатхыгъэ тхылъхэм черкесыр тыгъокIоукIакIоу, зэуакIоу, цыхьэ фэпшIы-нэу щымытэу къызаIуатэщтыгъэр. Непэрэ мафэми ащ фэдэ образэу черкесхэм афызэхалъхьагъэр бэмышIэу Урысыем ипосолэу Тыркуем щыIэ Алексей Ерховым «къыгъэшъыпкъэжьыгъ», Кавказ заом ыуж черкесхэм ежь яшIоигъоныгъэкIэ заIэти, Тыркуем кIожьыгъагъэхэу къыIуагъ. Адыгэу дунаим тетыр зэкIэ ащ ыушъхьакIугъ.\n– ТыдэкIи черкесхэм IаплIыкIэ къащыпэгъокIыщтыгъэхэп, – къырещажьэ ипсалъэ Риад. – Хэта зищыкIэгъагъэр егъэзыгъэкIэ зышъхьэ къезыхьы-жьэжьыгъэ лъэпкъэу зыщыпсэущтыгъэ чIыгур зимыIэжьыр? Тыркуеми, Балканхэми, Европэми, Америкэми ахэр зэращыпсэущтхэм фэбэнэнхэ фаеу чIыпIэ иуцогъагъэх. Ащ пае зыхэм Iашэр агъэфедэщтыгъ, нэмыкIхэр ясэнаущыгъэ, яакъыл, Iофыр шIу зэралъэгъурэм хищыжьыщтыгъэх.\nКъокIыпIэ Благъэм кIуагъэхэми къиныбэ зэпачыгъ. Бедуинхэмрэ друзхэмрэ ренэу къапэуцужьыщтыгъэх, ежьхэм, зэресагъэхэу, зыкъагъэгъунэжьыщтыгъ. А лъэхъаным фэгъэхьыгъэу «Черкес» зыфиIорэ фильмэр режиссер цIэрыIоу Къандур Мухьадин Иорданием щигъэуцугъ.\n– Рихьание зыдэщыс чIыпIэр черкесхэм ежь-ежьырэу къыхахыгъагъэп, – къеIуатэ Риад. – Тыркуем ипащэхэм къушъхьэчIэс купышхохэр щы-псэунхэу ар къафагъэнэфэгъагъ. Ау ущыпсэуныр къиныгъ, чIыгум удэлэжьагъэми къыуитын щыIагъэп. Ау мухьаджырхэм псынэкIэчъышхоу чIыгум къычIиутырэм анаIэ тырадзэгъагъ, ягъашIи рапхыгъагъ.\nОхътабэ темыкIыгъэу Кавказым къикIыгъэхэ унагъохэм тыркухэр ыкIи арабхэр къахагъэтIысхьэхэу рагъэжьэгъагъ. Ежь Риадрэ ышэу Мамдыхъурэ (ар Рихьание и Адыгэ Хасэ илъэс заулэрэ ипэщагъ) къуа-джэм щыпсэурэ цIыф пчъагъэр зыфэдизыр атхы, лъэпкъ зэфэшъхьафхэм къахэкIыгъэхэри ахэм ахэт.\n– Рихьание зыдэщыс чIыпIэм къызытIысыгъэ илъэсыр шъыпкъагъэ хэлъэу къыIонэу зыми ышIэрэп, – еIо Риад. – ЛIыжъхэм агу къызэрэкIыжьырэмкIэ, ар къуаджэу Кфар-Камэ къызэтIысым зы илъэскIэ ыуж къинэгъагъ, къуаджэм итарихъ затхырэр 1878-рэ илъэсым къыщегъэжьагъ. Рихьание ыцIэ тхыгъэхэм апэрэу къазыхэфагъэр 1882-рэ илъэсыр ары, джащыгъум чылэр къэтIысыгъагъэу, къуаджэр щыIэ хъугъэу ащ дэсхэми алъытэ.\nАпэу къуаджэм къыдэтIысхьэгъагъэхэр Шагудж ыкIи ЛIышэ лIакъохэр арых. Ахэм къакIэлъыкIуагъэх Гъыщхэр, Тэтэрхэр, Тыркухэр, ГутIэхэр, Шъхьагумэхэр, Шэуджэнхэр, Пщыпыйхэр, Хъунэхэр, нэмыкIхэри.\nЗэшхэм ястатистикэ къызэриIорэмкIэ, 1882-рэ илъэсым Рихьание унэгъо 66-рэ (нэбгыри 128-рэ) щыпсэущтыгъэ, илъэси 10 зытешIэм нэбгырэ 211-рэ, 1987-рэм – 621-рэ, 1992-м – 813-рэ, 1993-м – 847-м нэсыгъагъэх. 2010-рэ илъэсым зэкIэмкIи зэрэхъущтыгъэхэр нэбгырэ 1240-рэ, а пчъагъэм щыщэу 265-р арабыгъэх. 1948-рэ илъэсым, Израиль къэралыгъо шъхьаф зэхъум, унэгъо 18 Рихьание дэкIыжьи Сирием кIожьыгъагъэ, илъэситф тешIагъэу унэгъуитф етIани кощыжьыгъагъэ. Нахьыбэмэ ашIэщтыр ашIэщтыгъэп, зытесыгъэхэ чIыпIэр апэ Тыркуем, нэужым Англием яягъ. Сириемрэ Ливанрэ ащыпсэунхэу бэ кIожьыгъагъэр. Джащыгъум Рихьание инахьыжъхэр пащэхэм ялъэIугъагъэх ячIыгужъ къэкIожьынхэу Iизын къаратынэу, ау къафадэгъагъэп.\nАу сыдми хъурэ щыIэп\nРиад иныбжьыкIэгъум Рамат-Гане дэт университетыр къыухыгъ. Тарихъымрэ адыгабзэмрэ къоджэ еджапIэм щаригъэхьыгъ. Икъоджэгъухэр, шъхьэкIафэ къыфашIызэ, «профессоркIэ» къеджэх.\n– СицIыкIугъом къыщегъэжьагъэу тхылъыбэмэ сяджэ, – къыIуагъ Риад. – Iофыгъо гъэшIэгъонхэм сатегущыIэныр сикIас, анахьэу тарихъым ыкIи адыгэхэм къарыкIуагъэм фэгъэхьыгъэ къэбархэм салъэхъу, ау тхэным сытегъэпсыхьагъэп. Бэмэ къысаIо мемуархэр стхынхэу, ащ ыпэу сигупшысэхэмкIэ цIыфхэм садэгощэныр сэ къыхэсэхы. НыбжьыкIэхэм лъэпкъ тарихъыр ашIогъэшIэгъон, тилъэпкъ къыкIугъэ гъогур зэрагъашIэ зэрашIоигъом сегъэгушхо. Бэрэ ахэм саIокIэ.\nЕжьыри ышъхьэкIэ илъэпкъ тарихъ игъэкIотыгъэу зэригъэшIэнэу зыригъэжьэгъагъэр еджапIэм Iоф щишIэ зэхъур ары. Ащыгъум Америкэм профессор горэ къикIи Рихьание къэкIогъагъ, адыгабзэм изэгъэшIэн пылъыгъ. ГущыIипшI нахьыбэ адыгабзэкIэ ышIэщтыгъэп, ау мэзэ заулэрэ къуаджэм зыдэсым рыгущыIэу ригъэжьэгъагъ.\n– Американцэм кавказ филологиемкIэ ушэтын горэхэр ышIыщтыгъэх, – ыгу къэкIыжьы Риад. – Адыгабзэр зэрэдунаеу анахь бзэжъэу тетыжьхэм зэращыщыр, шумерхэм абзэ къызэрэщимыгъакIэрэр ицыхьэ телъэу къыIощтыгъ. Профессорым IэпыIэгъу сыфэхъоу сIозэ, адыгэхэм афэгъэхьыгъэ тхылъхэм салъыхъоу езгъэжьэгъагъ. Адыгабзэри, адыгэ литературэри нахь дэгъоу зэзгъэшIагъэх.\nШIэныгъакIэу зэригъэгъотыгъэхэм Риад игупшысакIи зэблахъугъ, икIэрыкIэу дунаим къытехъуагъэу зилъытэжьыгъ. Идунэе зэхашIэ зыщыригъэжьагъэр адыгэхэу Рихьание дэсхэм япаспортхэм язэблэхъун зыфежьэр ары. Израиль щыпсэухэрэ адыгэхэм япаспортхэм ежь алъэкъоцIэ шъыпкъэхэр арэп адэтхагъэхэр – Тыркуем къызэсыхэм къафашIыгъэ цIэхэмрэ лъэкъуацIэхэмрэ. ГущыIэм пае, Риад ышыхэу Мамдыхъурэ Самиррэ япаспортхэм зэрадэтхэгъэхэ лъэкъуацIэр Хьарун. Ятэжъ джары ыцIагъэр. Ежьым ипаспорт ылъэкъоцIэ шъыпкъэу Гъыщыр къыдаримыгъатхэу ашIокIыгъагъэп. Аужырэ лъэхъаным Риад зэрэзекIуа-гъэм фэдэу адыгэ лъэкъуацIэхэу яIагъэхэмкIэ зязыгъэтхыжьыхэрэр нахьыбэ мэхъух.\nРихьание къыщыскIухьэзэ чэу горэм табличкэ пылъагъэу слъэгъугъэ, «УзэрэгущыIэщтыр адыгабзэ» ыIоу ащ тетхэгъагъ. Ар згъэшIэгъуагъэ, нэужым тхыгъэм сигъэгушIуагъ. Тыркуем сыкIуагъэу Нэгъуцу Хикмет къысфиIотэгъэгъэ къэбарыр сыгу къэкIыжьыгъ. Къинэу апэкIэкIыгъэр къыIуатэзэ, къэтэджи итеплъэкIэ плIэмыеу, ышъокIэ плъыжьэу къэнджалым хэшIыкIыгъэ табличкэр къысигъэлъэгъугъагъ. Ащ тет-хэгъагъ: «УзэрэгущыIэщтыр тыркубзэ закъор ары!». Джащ фэдэ табличкэхэр адыгэхэм ячэухэми атеIулIэгъагъэх, цIыф зэIукIапIэхэми ащыпылъэгъагъэх. Ахэр ашъхьэ зэрэфимытыгъэхэр къэзыгъэлъэгъорэ тамыгъэу ар щытыгъ.\n– Тэ лъэпкъэу тыкъызэтезыгъэнэн зылъэкIыщт закъор лъапсэу тыкъызытекIыгъэр куоу зэдгъашIэмэ, тыбзэрэ зыми фэмыдэ тилъэпкъ культурэрэ тымыгъэкIодхэу къызэтедгъанэхэмэ ары, – къытиIуагъ Риад. – Адыгэхэр Израиль зыщыпсэухэрэр лIэшIэгъурэ ныкъорэ хъугъэ, ау ащ пае джурти, араби тыхъугъэп. Джащ фэдэх Тыркуем, Сирием, Германием, Францием ыкIи США-м ащыпсэухэрэ адыгэхэри. Сыд хъугъэми, тэ тызыфэдэм тытетэу тыкъэнэн, тызэрэадыгэм тырыгушхоу тыщыIэн фае. Израиль щыпсэурэ хэхэс адыгэхэм ячIыгужъ шIу алъэгъу, агухэр къытфызэIухыгъэх. БлэкIыгъэ зэманхэм къинэу алъэгъугъэр ащыгъупшэрэп, Кавказ заом лъэпкъыр зэрэзэхигъэтэкъуагъэри янэрылъэгъу.\n– ТхьамыкIагъоу къытэхъулIагъэр зыщытымыгъэгъупшэу тапэкIэ тызэрэлъыкIотэщтым тызэрэпылъыщтыр къыдгурэIо, – еIо Риад. – ТэркIэ Кавказыри Урысыери зэфэдэх. ТызэкIэрычыгъэми тигушIуагъуи тигумэкIи зы.\nЯ 19-рэ лIэшIэгъум КъокIыпIэ Благъэм икIыжьыгъэгъэ адыгэхэм арабхэр къызэряджэщтыгъэхэр «Москобы къикIыгъэ цIыфхэр» (Люди из Москвы), къырагъэкIыщтыгъэр «Москобым» ицIыфхэр. Илъэсыбэ зытешIэ ужыр ары ахэм адыгэхэм шъхьэкIэфагъэ къафашIэу «черкескIэ» къяджэхэ зыхъугъагъэр. Ащи узэгупшысэн хэлъ…\n*Шъачэ – Рихьание – Назарет – Шъачэ.\nÖnceki İçerikДыщэ фащэ къытщитIэгъат а ныуэм\nSonraki İçerikBak sen şu işe!… – Aydan Çelik – Ağustos 2020


Пчъагъэр еплъыкIэм диштэрэп — Адыгэ макъ\nПчъагъэр еплъыкIэм диштэрэп\nРедактор 13.04.2021 13.04.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\n«Мэщыкъу» Пятигорск – «Зэкъошныгъ» Мыекъуапэ – 1:0.\nМэлылъфэгъум и 10-м Пятигорскэ щызэIукIагъэх.\n«Зэкъошныгъ»: Гиголаев, Такълый, Подковыров, ХъуакIо, Палажнов, Букия (Крылов, 54), Газиты, Ашэ (Ещенко, 84), Андрейченко, Конов, Бабенко.\nКъэлапчъэм Iэгуаор дэзыдзагъэр: Победимов – 86.\nЗэIукIэгъур хьылъэу кIуагъэ. ТиешIакIохэу Гиголаевым, Такълыим, Ещенкэм, Къонэм къафигъэпытагъ. Я 48-рэ ыкIи я 60-рэ такъикъхэм Бабенкэмрэ ХъуакIомрэ ешIапIэм къыригъэкIыгъэх. «Мэщыкъом» иешIэкIуи 2-мэ судьям афигъэпытагъ.\n— Пятигорскэ икомандэ нахь дэгъоу «Зэкъошныгъэр» ешIагъ, ау хъагъэм Iэгуаор дидзэн ылъэкIыгъэп. Судьям изекIуакIэ гурыIогъуаеу щытыгъ. ТиешIэкIуитIу зэIукIапIэм къызэрэригъэкIыгъэр къытэгоуагъ, — къытиIуагъ тиклуб итренер шъхьаIэу Ешыгоо Сэфэрбый.\nЯтIонэрэ купым хэт футбол клубхэм мэлылъфэгъум и 10 – 11-м я 23-рэ ешIэгъухэр яIагъэх. ЗэIукIэгъухэм якIэуххэр зэтэгъапшэх.\nСКА – «ТIуапсэ» — 4:0, «Анжи» — «Биолог» — 3:2, «Спартак» — «Черноморец» — 0:2, «Динамо» — «Ессентуки» — 2:2, «Махачкала» — «Кубань-Холдинг» — 1:3, «Кубань» — «Краснодар-3» — 1:0, «Интер» — «Легион» — 2:2.\n1. «Кубань-Холдинг» — 54\n2. «Кубань» — 52\n3. «Черноморец» — 46\n4. СКА – 43\n5. «Легион» — 43\n6. «Анжи» — 34\n7. «Форте» — 30\n8. «Спартак» — 30\n9. «Махачкала» — 27\n10. «Динамо» — 27\n11. «Мэщыкъу» — 25\n12. «Краснодар-3» — 21\n13. «Биолог» — 21\n14. «Зэкъошныгъ» — 19\n15. «Интер» — 13\n16. «Ессентуки» — 12\n17. «ТIуапсэ» — 7.\nМэлылъфэгъум и 15-м я 25-рэ ешIэгъухэр ятIонэрэ купым щыкIощтых. ЗэIукIэгъу анахь гъэшIэгъонхэм ащыщ хъущт Краснодар ифутбол клубхэу «Кубань» ыкIи «Кубань-Холдинг» язэнэкъокъу. Апэрэ чIыпIэм фэбанэхэрэм талъыплъэщт. «Зэкъошныгъэр» я 7-рэ чIыпIэр зыIыгъ клубэу «Фортэм» Мыекъуапэ щыIукIэщт.\nПредыдущая Кадастровая палата Республики Адыгея: с начала 2021 года в ЕГРН внесены сведения о 50 зонах затопления и подтопления республики\nСледущая Гуащэр, нысэр къыодэIуа?


Агъэнэфэгъэ пIалъэхэм аухынхэу | АДЫГЭ ДУНАЙ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АиФ Адыгея\nАгъэнэфэгъэ пIалъэхэм аухынхэу\nАдыгэ Республикэм экономикэ хэхъоныгъэмрэ сатыумрэкIэ иминистрэу Шэуджэн Заур доклад шъхьаIэр къышIыгъ, программэр зэрагъэцакIэрэм ар къытегущыIагъ.\nIофтхьэбзи 9 зэрэзэрахьэрэм игъэкIотыгъэу зэхэсыгъом щытегущыIагъэх. Ахэм ягъэцэкIэн пае 2020-рэ илъэсым сомэ миллиардым ехъу къыхагъэкIыгъ.\nЗэхэсыгъом зэрэщыхагъэунэфыкIыгъэмкIэ, программэм къыщыдэлъытэгъэ апэрэ проектыр агъэцэкIэгъах — реабилитационнэ гупчэр, стоматологическэ поликлиникэр, цэшIэ лабораториер зыхэхьэрэ медицинэ гупчакIэр Мыекъуапэ къыщызэIуахыгъ. Медицинэ гупчэм къыгот кIэлэцIыкIу поликлиникэм ишIыни ыкIэм фэкIо. Сомэ миллион 17 зыосэ мебелымрэ оборудованиемрэ къащэфынхэу рахъухьэ. Илъэсыр имыкIызэ унэр атыщт.\nДахъорэ Лэгъо-Накъэрэ зэзыпхырэ автомобиль гъогум изы Iахь (километрэ 11) игъэкIэжьынкIэ Iофышхо ашIагъ, ащ ипроцент 65-р агъэцэкIэгъах. Тыгъэгъэзэ мазэр имыкIызэ гъогур асфальткIэ апкIэщт. КъэкIорэгъым ащ игъэпсын зэрэщытэу аухыщт.\nПоселкэу Краснооктябрьскэм дэт газ станцием игъэкIэжьын къихьащт илъэсыр ары заухыщтыр. Джыдэдэм проект документацием игъэхьазырын Iоф дашIэ. Тыгъэгъазэм Москва къикIыщт специалистхэм ар экспертизэ ашIыщт. КъэкIорэгъым псэуалъэм игъэкIэжьынкIэ IофшIэнхэр рагъэжьэщтых.\nКультурэмкIэ псэолъэ заулэ гъэкIэжьыгъэныр унэе программэм къыдыхэлъытагъ. ГущыIэм пае, культурэ-зыгъэпсэфыпIэ гупчэу Инэм дэтым игъэцэкIэжьын джыдэдэм ыуж итых, IофшIэнхэм япроцент 70-р зэшIуахыгъах. Илъэсыр имыкIызэ гъэцэкIэжьын IофшIэнхэр аухынэу рахъухьэ. Джащ фэдэу пIалъэу агъэнэфагъэм культурэмкIэ Унэу «Факел» зыфиIорэм игъэцэкIэжьын аухыщт. Пушкиным и Унэу Мыкъуапэ дэтым изэтегъэпсыхьан графикым тетэу макIо. Инженер сетьхэр агъэкIэжьых, тыгъэгъазэм и 15-м нэс джырэ шапхъэхэм адиштэрэ оборудованиер къаIэкIагъэхьащт.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ пшъэрылъ афишIыгъ культурэм и Унэхэм кинотеатрэхэр къащызэIухыгъэнхэм пае Iофэу ашIэрэмкIэ зэдырагъэштэнэу. Къихьащт илъэсым мылъкур зэрагъэфедэщт шIыкIэмкIи пшъэрылъ гъэнэфагъэхэр афишIыгъэх.\n«НепэкIэ ар зигъо Iофыгъоу щыт. Хэбзэ къулыкъухэмрэ проектхэм ягъэцэкIэн хэлэжьэрэ подрядчикхэмрэ язэдэлэжьэныгъэ агъэпытэным мэхьанэшхо иI. Программэм къыдыхэлъытэгъэ Iофтхьабзэхэр игъом ыкIи шIуагъэ къытэу агъэцэкIэнхэмкIэ ахэм зэрэзэдырагъаштэрэм бэ елъытыгъэр», — хигъэунэфыкIыгъ КъумпIыл Мурат.\nШъугу къэтэгъэкIыжьы Адыгеим социальнэ-экономикэ хэхъоныгъэ егъэшIыгъэнымкIэ унэе программэу 2020 – 2024-рэ илъэсхэм ателъытагъэр мэлылъфэгъум зэраухэсыгъэр, Урысые Федерацием и Правительствэ и Тхьаматэу Михаил Мишустиныр ащ зэрэкIэтхэжьыгъэр. Унэе программэм къыщыдэлъытэгъэ Iофтхьабзэхэм ягъэцэкIэн пае федеральнэ бюджетым имылъку щыщэу сомэ миллиарди 5 республикэм къыфыхагъэкIыгъ. Мыгъэ программэм игъэцэкIэн фежьагъэх. Республикэм социальнэ-экономикэ хэхъоныгъэ езыгъэшIыщт, цIыфхэм ящыIэкIэ-псэукIэ зыкъезыгъэIэтыщт унэе программэм игъэцэкIэн мэхьанэшхо зэриIэр Адыгеим и ЛIышъхьэ хигъэунэфыкIыгъ.\n«Мы лъэныкъомкIэ Урысые Федерацием и Правительствэ IэпыIэгъушхо къытеты. Пшъэрылъэу тиIэхэр шIуагъэ къытэу игъом дгъэцэкIэнхэм фэшI тэри тфэлъэкIыщтыр зэкIэ тшIэн фае», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.


ЦIыфхэр нахь кIагъэгушIух — Адыгэ макъ\nЦIыфхэр нахь кIагъэгушIух\nРедактор 19.11.2021 19.11.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nЗапасым щыIэхэр мобильнэ резервым хэгъэхьэгъэнхэмкIэ проектэу «БАРС» зыфиIорэм игъэцэкIэн Урысыем зэрэщыкIорэм, республикэм щыпсэухэрэмкIэ мы проектым шIуагъэу ыкIи амалэу къытыхэрэм, зэхъокIыныгъэу фашIыгъэхэм къатегущыIагъ АР-м идзэ комиссарэу Александр Авериныр.\nШъугу къэдгъэкIыжьын, запасым щыIэ цIыфхэр УФ-м и УIэшыгъэ КIуачIэхэм ямобильнэ резерв хэгъэхьэгъэнхэм фэгъэхьыгъэ унашъом 2015-рэ илъэсым УФ-м и Президентэу В. Путиныр кIэтхагъ. Ащ епхыгъэ IофшIэныр шъолъыр дзэ комиссариатхэм апшъэ ралъхьагъ. Адыгэ Республикэр пштэмэ, 2015-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу офицер-резервистэу 7 иI, ахэм IэнэтIэ гъэнэфагъэхэм аIутхэу шъолъырым идзэ частьхэм Iоф ащашIэ. IэнэтIэ зэфэшъхьафхэр агъэцэкIэнхэмкIэ проектым хэлажьэ зышIоигъохэм ялъэIу тхылъхэр къатынхэ алъэкIыщт.\nДзэ комиссарым къызэриIуагъэмкIэ, проектэу «БАРС-м» игъэцэкIэн къэралыгъом зыкъэухъумэжьынымкIэ амалэу IэкIэлъым хэгъэхъогъэнымкIэ иIофшIэн план хэт, ащ ишIуагъэкIэ запасым щыIэ цIыфхэр псынкIэу агъэхьазырынхэ алъэкIы.\n— Мы илъэсым бэдзэогъум и 6-м проектым игъэцэкIэн епхыгъэ IофшIэнэу рагъэжьагъэр тиреспублики щылъытэгъэкIуатэ. Адыгеим щыпсэурэ нэбгырэ 350-м ехъу шIоигъоныгъэ яIэу мы проектым чанэу хэлажьэх. Резервым зэрэхэхьагъэхэм фэшI ахэм зэкIэми зэзэгъыныгъэ адэтшIыгъ. Гуфитхэм (добровольцэхэм) IэнэтIэ гъэнэфагъэхэр яIэхэу дзэ частьхэм арапхых. ТехникакIэм игъэфедэнкIэ ыкIи дзэм ылъэныкъокIэ шIэныгъэу аIэкIэлъхэм ахэгъэхъогъэнымкIэ тхьамафэм зытIо-зыщэ егъэджэнхэр афызэхащэх. Джащ фэдэу илъэс къэс шIэныгъэу зэрагъэгъотыгъэр агъэпытэным фэшI игъэкIотыгъэ дзэ егъэджэнхэм ахэлэжьэщтых. Резервым хэтхэу егъэджэнхэм ахэлажьэхэрэм яIофшIэнкIэ зыпари пэрыохъу къафэхъущтэп, гурыт лэжьапкIэу къахьырэм тефэрэ компенсациер ахэр зыщылэжьэрэ предприятием къаритыжьыщт, — къыIуагъ А. Авериным.\nДзэ комиссарым къызэриIуагъэмкIэ, сыд фэдэрэ проектыкIэ бгъэпсыгъэми, Iофыгъо зэфэшъхьафхэр къэмыуцунхэ ылъэкIыщтэп. АР-м и ЛIышъхьэ, Мыекъопэ гарнизоным ипащэхэм яхьатыркIэ проектым изэшIохынкIэ гумэкIыгъоу къэуцухэрэр игъом дагъэзыжьынхэ алъэкIы.\nГенеральнэ штабым ипащэ игуадзэ бэмышIэу кIэщакIо зыфэхъугъэ зэхэсыгъом проектым игъэцэкIэнкIэ зэфэхьысыжьхэр щашIыгъэх, ахэм къакIэлъыкIоу зэхъокIыныгъэ заули ащ фэхъугъ. Ахэм ащыщых финансхэм япхыгъэ Iофыгъохэр, резервым щыIэхэм къатефэрэ компенсациер ятыгъэным пылъ шапхъэхэр, нэмыкIхэри. Резервым хэтхэу егъэджэнхэм ахэлажьэхэрэм гурыт лэжьапкIэу къахьырэм тефэрэ компенсациер ахэр зыщылэжьэрэ предприятием къызэраритыжьырэми зэхъокIыныгъэ фашIыгъ, а пчъагъэр фэдитIукIэ нахьыбэ хъугъэ. ЛэжьапкIэм ипроцент 12-р арымэ къыратыщтыгъэр, джы тыгъэгъазэм къыщыублагъэу резервым хэтхэм лэжьапкIэм ипроцент 24-рэ къаратыщт. Ар яIэубытыпIэу цIыфхэр нахьыбэу резервым хэхьанхэм кIагъэгушIух.\nДжыри зы Iофыгъо шъхьаI. УФ-м ихэбзэгъэуцугъэ ия 37-рэ статьяу контрактым фэгъэхьыгъэр щагъэзыягъ. А унашъом къызэрэщиIощтыгъэмкIэ, контракт шIыкIэм тетэу къулыкъур зыхьыхэрэм Урысыем къыхимыубытэрэ чIыпIэ зэфэшъхьафхэм ащыкIорэ зэо зэпэуцужьхэм ахагъэлэжьэнхэ алъэкIынэу арыгъэ. Ащ къыхэкIэу бэхэр зэзэгъыныгъэм кIатхэщтыгъэхэп.\nАщ нэмыкIэу запасым щыIэхэр УФ-м и УIэшыгъэ КIуачIэхэм ямобильнэ резерв хэгъэхьэгъэнхэм фэгъэхьыгъэ унашъом мэхьанэу иIэр цIыфхэм агурыгъэIогъэным ылъэныкъокIэ муниципальнэ образованиехэм, дзэ комиссариатхэм, республикэм ипащэхэм Iофтхьэбзэ зэфэшъхьафхэр зэхащэх.\nКъыблэ дзэ шъолъырым и Командующэ иунашъокIэ тыгъэгъазэм ыкIэм нэс джыри гъогогъуи 5-рэ резервым хэтхэм егъэджэнхэр афызэхащэщтых. ЗэрагъэунэфыгъэмкIэ, Мыекъопэ къэлэ военкоматым гуфитхэм ялъэIу тхылъ 500 фэдиз мыгъэ къыугъоинэу ары.\n— Мы мафэм ехъулIэу егъэджэнхэм нэбгырэ 20 фэдиз ахэлажьэ. Ахэм щыIэкIэ- псэукIэу яIэр нахьышIу зэрэтшIыщтым тыпылъ. Джащ фэдэу егъэджэнхэр нахь гъэшIэгъон ыкIи Iэрыфэгъу зэрафэтшIыщтхэм ыуж тит. КъэIогъэн фае, унашъоу щыIэмкIэ, мы илъэсыр екIыфэ мэфэ 30-рэ кIорэ зэрэугъоихэр щыдгъэзыягъэх, ащ ычIыпIэ мэфищым къыкIоцI егъэджэнхэр рагъэкIокIыщтых. Арэущтэу зыкIэтшIыгъэми лъапсэ имыIэу щытэп. ГущыIэм пае, резервым хэтхэм янахьыбэм мэкъумэщ хъызмэтым епхыгъэу Iоф ашIэ. Ащ къыхэкIэу мазэм кIахьэу ежьхэм яIофшIэн къабгынэн алъэкIырэп. Мы лъэныкъомкIэ аIэ зэкIэдзагъэу проектым нахь чанэу къыхэлажьэ Мыекъопэ районыр. Джэджэ ыкIи Кощхьэблэ районхэр ауж итых, — къыIуагъ дзэ комиссарым.\nДжащ фэдэу А. Авериным къызэриIуагъэмкIэ, финансым ылъэныкъокIэ компенсациеу аратыщтыр къэралыгъом къафитIупщыгъ. Гурыт лэжьапкIэу къахьырэм тефэрэ компенсациер ахэр зыщылэжьэхэрэ предприятием къаретыжьы. АщкIэ гумэкIыгъо щыIэп. ГущыIэм пае, тыгъэгъазэм ыкIи щылэ мазэм гурытымкIэ рядовоим сомэ мини 4 — 5, сержантым сомэ мини 7-м нэс, офицерхэм фэдитIукIэ нахьыбэу аратыщт.\nПроектым хэлэжьэн зылъэкIыщтхэр шъугу къэтэгъэкIыжьы\n«БАРС-м» хэлэжьэнхэ алъэкIыщт цIыфхэу зипсауныгъэкIэ къулыкъум къекIухэу дзэ учетым хэтхэр, гъэсэныгъэ, сабыищым мынахьыбэу зиIэхэр.\n— Кандидатхэм аныбжь фэгъэхьыгъэу хабзэу щыIэхэр: дзэкIолIхэм, сержантхэм, старшинахэм, прапорщикхэм ыкIи мичманхэм аныбжь илъэс 45-м ехъу хъущтэп. Младшэ офицер составымкIэ — илъэс 47-м нэс, старшэ офицерхэм илъэс 52-м нэс аныбжьынхэ фае, апэрэ ранг зиIэ полковникхэм ыкIи капитанхэм аныбжь илъэс 57-м ехъу хъущтэп.\n— Псауныгъэм ылъэныкъокIэ хабзэу щыIэхэр: япсауныгъэкIэ къулыкъум къекIухэрэм категориеу А, япсауныгъэкIэ макIэу зэщыкъуагъэу къулыкъум къекIухэрэм категориеу Б яIэнхэ фае. Ащ нэмыкIэу кандидатхэм я 9-рэ классым нахь мымакIэу гъэсэныгъэ яIэн фае. Джащ фэдэу хьапс зытелъыгъэхэр аштэщтхэп. Илъэсищ пIалъэ иIэу зэзэгъыныгъэм зэдыкIэтхэщтых.\nРезервым хэтэу къулыкъур зыхьы зышIоигъохэм АР-м и Дзэ комиссариат зыфагъэзэн ыкIи къулыкъум хэхьанхэмкIэ ялъэIу тхылъ рахьылIэн алъэкIыщт.\nАР-м идзэ комиссар къызэриIуагъэмкIэ, проектэу «БАРС-м» хэлажьэхэрэм дзэ къулыкъушIэхэм фэгъэкIотэныгъэу яIэхэм афэдэхэр зэкIэ къафыдалъытагъэх — илъэс къэс медицинэ уплъэкIунхэр арагъэшIыщтых, ахъщэ ыкIи щыгъынхэр аратыщтых, УФ-м гъэсэныгъэмкIэ иучреждениехэм ащырагъэджэщтых. Ухьазырыныгъэ теплъэ дэгъу зэряIэщтым имызакъоу, дзэ техникакIэу къежьагъэм хэшIыкI дэгъу фыряIэнми фагъэсэщтых. Джащ фэдэу Урысыем имедицинэ учреждениехэм зафагъэзэн, ащ нэмыкIэу контракт шIыкIэм тетэу дзэ къулыкъум хэхьанхэ ыкIи дзэ къулыкъушIэхэм ягъэхьазырынкIэ Урысыем иапшъэрэ еджапIэхэм ачIэхьанхэ алъэкIыщт.\nКъулыкъур ахьыфэ, дзэ частэу зыхэтым зэзэгъыныгъэ зэрэдашIыгъэм тетэу, званиеу ыкIи IэнатIэу иIэм ялъытыгъэу къатефэрэ ахъщэ тынхэр къаратыщтых.\n— Мы проектыр гъэшIэгъонэу щыт. ХэушъхьафыкIыгъэ Iофтхьабзэ горэм зыфэбгъэхьазырынэу арэп пшъэрылъэу щыIэр. Республикэм ис цIыфхэу зипсауныгъэкIэ къулыкъум къекIухэу дзэ учетым хэтхэм ягухэлъхэр щыIэныгъэм щыпхыращынхэм, шIэныгъэу аIэкIэлъхэр къагъэлъэгъонхэм, обществэм уасэ къызфыригъэшIыным ыкIи къэралыгъом шIуагъэ къыфахьыным проектэу «БАРС» зыфиIорэр фэIорышIэ, — къыIуагъ кIэухым А. Авериным.\nПредыдущая ЯшIулъэгъу щыIэныгъэм щыкIосагъэп\nСледущая Ацумыжъ Кущыку Масхьуд ыкъор


Iоф ашIэныр къыхахы | Адыгэ Макъ\nIоф ашIэныр къыхахы\nГъэмэфэ зыгъэпсэфыгъо уахътэм ышIэн ымышIэу гъогум тетынэу фэмыеу, IофшIэпIэ чIыпIэ лъыхъоу ныбжьыкIэхэм ахэтыр макIэп. Шъыпкъэ, ахэм афэдэхэм загъэпсэфынэу хъурэп, ау ежь Iэтахъохэм яфеди ащ хэлъ. Ахъщэ къыратынэу янэ-ятэхэм ялъэIурэп, зыфаем кIон е къызфищэфыжьын амал егъоты.\nГъэмафэм Iоф ышIэн гухэлъ зышIырэ Iэтахъохэм япчъагъэ илъэс къэс нахьыбэ мэхъу. Тикъэралыгъо зыпштэкIэ, цIыфхэм IофшIапIэ языгъэгъотырэ гупчэхэмкIэ ныбжьыкIэ нэбгырэ мин 588-м ехъумэ зыщылэжьэщтхэр къагъотыгъ. Къыхэгъэщыгъэн фае, мы гупчэхэм яIофышIэхэм къызэраIорэмкIэ, зыныбжь имыкъугъэхэм хъатэу къакIэупчIэхэрэп, лэжьэпкIэ макIэ зыпылъ IофшIэныр арыми къаратын алъэкIырэп. Ау ежь кIэлэцIыкIум шIоигъоныгъэ иIэмэ, ежь-ежьырэу лъыхъузэ Iоф зыщишIэщт чIыпIэ къыгъотын ылъэкIыщт. ЛэжьэпкIэ гъэнэфагъэ къыратызэ мэкъэгъэIур ригъэпкIын, хэкIыр афырихын, сабыим кIэрысын, квас ыщэн ылъэкIыщт. ГущыIэм пае, рекламэ тхьапэхэр къызыригощэкIыкIэ, сыхьатым телъытагъэу гурытымкIэ соми 150-рэ къыраты. Мыщ фэдэ шIыкIэми узымыгъэрэзэн лъэныкъо иI — IофшIэн езыгъэгъотырэм (заказчикым) зэзэгъыныгъэ дыримыIэу, зыми Iумытхагъэу Iоф ешIэ. Ащ къыхэкIэу Iэтахъом иIофшIэн фитыныгъэхэр ыукъонхэ ылъэкIыщт.\nЦIыфхэм IофшIэпIэ чIыпIэхэр языгъэгъотырэ Гупчэу Мыекъуапэ дэтым иIофышIэу Марина Поповам къызэриIуагъэмкIэ, УФ-м ихэбзэгъэуцугъэ узышIокIы мыхъущт шапхъэу къытыхэрэм уашIомыкIэу зыныбжь имыкъугъэхэм IофшIапIэ къафэбгъотыныр къины ыкIи пшъэдэкIыжь пылъ. Гупчэмрэ Мыекъопэ къэлэ администрациемрэ зэгъусэхэу охътэ гъэнэфагъэкIэ кIэлэеджакIохэм IофшIэпIэ чIыпIэхэр арагъэгъотынхэм фэшI хэушъхьафыкIыгъэ ермэлыкъи 5 зэхащагъ. Ащ ишIуагъэкIэ Iэтэхъо нэбгырэ 457-м охътэ гъэнэфагъэкIэ IофшIэпIэ чIыпIэхэр къафагъотыгъэх.\nНыбжьыкIэхэм ягъэмэфэ зыгъэпсэфыгъо уахътэ зэрагъакIорэм зыщыдгъэгъозагъ, ахэм ащыщхэм гущыIэгъу тафэхъугъ.\nМурат, илъэс 16 ыныбжь:\n— Еджэгъу уахътэр зысыухыкIэ, тхьамэфитIу горэм зысэгъэпсэфы. Мэзэ заулэрэ зыми сыфэмыгъэзагъэу унэм сисын слъэкIыщтэп. IофшIапIэ къэсэгъоты, ащ Iоныгъо мазэм нэс сыщэлажьэ. Ахъщэ сищыкIагъэу къыхэкIымэ, сянэ-сятэхэм сямыкIуалIэу, сызыфаер сэр-сэрэу зэзгъэгъотын сэлъэкIы. Бжыхьэм, еджапIэм сыпэхьажьы зыхъукIэ, сищыкIэгъэ щыгъынхэм янахьыбэр зыфэсщэфыжьын амал сиIэ мэхъу.\nТхьапэхэр зыгощырэ кIэлэ Iэтахъоу урамым тетым тызэрэщигъэгъозагъэмкIэ, IофшIэныр псынкIэп, ау мыщ къызэрэкIуагъэмкIэ кIэгъожьырэп.\n— Унэм сисыным нахьи сылэжьэныр къыхэсэхы. Мафэм сыхьатэу Iоф зэрэсшIагъэм телъытыгъэу ахъщэ къысаты, — къытфеIуатэ тигущыIэгъу. — Мэзэ заулэу еджапIэм сызымыкIорэм Iоф зысшIэкIэ, гухэлъэу сшIыгъэхэр къыздэхъунхэу сэгугъэ, сянэ-сятэхэми IэпыIэгъу сафэхъущт. Сыпшъыгъэу унэм сызыкIожькIэ, сянэ-сятэхэми сырагъэджэныр зэрафэмыпсынкIэр зэхэсэшIэ.\nРуслъан, илъэс 15 ыныбжь:\n— IофшIэпIэ чIыпIэ сылъыхъурэп, еджэгъу уахътэр къызэрэсыухэу сызщыщ къуаджэм сэкIожьы. Сянэ-сятэхэм IэпыIэгъу сафэхъу. Ахъщэ къэзгъэхъэнэуи сыфай, ау ны-тыхэми сишIуагъэ язгъэкIы сшIоигъу, — къытиIуагъ ащ.\nКIэлэгъу уахътэм къыгъэзэжьыщтэп, ар зэрифэшъуашэу ныбжьыкIэхэм агъакIо ашIоигъу, ау Iоф ашIэнэу зырагъажьэкIэ, ахъщэр къыздикIырэр зэхашIэ, ащ нахь фэсакъых. ЩыIэныгъэм нэмыкIынэхэмкIэ еплъых, зэрэзекIощтхэм егупшысэхэу, гулъытэ яIэу къэтэджых.


ШышъхьэIум и 1-м агъэмэфэкIыщт | Адыгэ Макъ\nШышъхьэIум и 1-м агъэмэфэкIыщт\nХэкужъым къэзыгъэзэжьыгъэм и Мафэ шышъхьэIу мазэм и 1-м Адыгэ Республикэм щыхагъэунэфыкIыщт. Iофтхьабзэм изэхэщэкIо куп иятIонэрэ зэхэсыгъо джырэблагъэ Мыекъуапэ щыкIуагъ.\nАдыгэ Республикэм лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ и Комитет итхьаматэу Шъхьэлэхъо Аскэр мэфэкIыр игъэкIотыгъэу зэрэхагъэунэфыкIыщтыр къыIуагъ. Филармонием ипэчIынатIэу пчэгу дахэу щагъэпсыгъэм мэфэкIыр щыкIощт. Концертым тиартист цIэрыIохэу Дзыбэ Мыхьамэт, Быщтэкъо Азэмат, купхэу «Ошъутенэр», «Абрекхэр», нэмыкIхэри къырагъэблэгъагъэх. IэпэIасэхэм яIофшIагъэхэр зэхахьэм къыщагъэлъэгъощтых, адыгэ джэгушхокIэ мэфэкIыр аухыщт.\nЗэхэщэкIо купым изэхахьэхэм къащыгущыIагъэх ШъэуапцIэкъо Аминэт, ЛIымыщэкъо Рэмэзан, СтIашъу Яхьер, ГъукIэлI Асхьад, Хьасани Мыхьамэт, ХыдзэлI Абдулахь, КIэмэщ Светланэ, Нэгъой Азэмат, Лиана Баяновар, Мурад ГощлъапI, Амурэ Рузанэ, нэмыкIхэри.\nРежиссерэу агъэнэфагъэр Нэгъой Азэмат, ансамблэу «Абрекхэр» адыгэ джэгум нахь фэгъэзэгъэщт. ЗэхэщэкIо купым изичэзыу зэхахьэхэм Iофтхьабзэм зэрэфэхьазырхэр къыщаIотэщт.


ЗэзыдзэкIар ЛIыпцIэкъо Ларисщ\nЧIыгу Iэтыгъэ мыиным иIуашъхьэ сытетыгъ. Сапашъхьэ – зэ дышъэ, зэ тыжьынышъо хым фэдэу хьэ къэхъугъахэм зыщымыщышъоу зиушъомбгъугъ.\nА хым зыми зыщигъэсысыщтыгъэп, жьым зигъэхъыещтыгъэп: щыблэшхо щыIэнэу зигъэхьазырыщтыгъэ.\nСадэжь тыгъэр джыри къепсыщтыгъэ – стырэу ыкIи мышIэтэу. Ау адыкIэ, хьэм ыкIыбкIэ, мычыжьэ дэдэу, ошъопщэ шIуцIэ-щхъуантIэр уашъом ыныкъо зэлъиубытыгъэу хьылъэ онтэгъоу телъыгъ.\nЗэкIэри сакъыгъэ…зэкIэ тхьаусыхэщтыгъэ аужырэ тыгъэ нэбзый гуIалэхэм ялыдын ычIэгъ. Зэхэпхыщтэп ыкIи плъэгъущтэп зы бзыуи; бзыужъыехэми (воробей) загъэбылъыгъ. Зыгорэм дэжь благъэу егъэзыгъэу Iушъашъэщтыгъэ ыкIи Iэгу теорэм фэдагъ зизэкъо тхьаркъожъ тхьэпэшхор.\nСэ сеплъыщтыгъэ а шъонтIэ хьылъэм…ыкIи сыгукIэ сыгупсэфыщтыгъэп. Адэ псынкIэба, псынкIэ! – сыгупщысэщтыгъэ, - къэжъыу, блэщыр дышъэр, къэхъопскI, шыблэр! КъакIо, къачъэ, къещх, ошъопщэ жъалымыр, къэгъэуцу ежэн зэщыныр.\nАу ошъуапщэм зигъэсысыщтыгъэп. Ащ зэрыщытыгъэм фэдэу чIыгу бзаком теощтыгъэ…бэгырэм ыкIи шIункIы хъурэм фэдагъэ къодый.\nМары шхъонтIагъэ зышъом занкIэу зыгорэ къытелъэгъуагъ; хэпхынэуи хэплъхьанэуи щымытэу платыку фыжь е ос такъыр. Ар тхьэркъо фыжь къуаджэмкIэ къибыбыкIыщтыгъэ.\nБыбыщтыгъэ, быбыщтыгъэ нахь занкIэу, занкIэу… етIанэ мэз кIыбымкIэ щычIэбыгъ.\nОхътэ тIэкIу текIыгъ – джа мэкъэнчъэ жъалымыр джыри щытыгъ. .. Ау еплъ! Джы платыкуитIу къэлъэгъуагъ, такъыритIум агъэзэжьыгъ: ахэр – ядэжь мэбыбыжьых занкIэу тхьэркъо фыжьитIур.\nДжы мары жьыбгъэшхо къэхъугъ!\nТадэжь ерагъоу сынэсыжьыгъэ къодый. Жьыбгъэр мэшъуи, мытэрэзым фэдэу зэреутэкIыжьы, ошъопщэ гъожь лъахъчэхэр, зыбгырытхъыгъэм фэдэхэ ошъуапщэхэр мачъэх, зэкIэ мэчэрэгъу, хэхэхьагъ, къечъэбзэхыгъ ощхышхор, шыблэм имашIэ нэр къегъэушIункIы.\nАу унэшъхьэ чIэгъым, шъхьангъупчъэ зэфэшIыгъэ къопэ дэдэм зэгосхэу тесых тхьэркъо фыжьитIур – зишъэогъу лъыбыбыгъагъэри, кыщагъэри, хъункIи хъун ищыIэныгъэ ыухъумагъэуи.\nТIуми загъэупырэцыгъ – ыкIи шъхьадж ытамэкIэ къыгосым ытамэ зыхешIэ…\nАхэмкIэ дэгъу! СэркIи дэгъу сяплъзэ ахэмэ… Сизакъоми… сизакъоми сыдигъокIи.\nСэ шакIо сыкъикIыжьыщтыгъэ ыкIи чъяг зэпэIутхэм сакъыхэкIыжьыщтыгъэ. Хьэр сапэ итэу чъэщтыгъэ.\nОшIэ-дэмышIэу ащ икIо къыщигъэкIагъ, зыгорэ ыпэ къыкIэуагъэм фэдэу кIуашъэу ыублагъ.\nЧъыг зэпэIутхэм апэкIэ сызэплъэм бзыужъые ыпэ гъожьышъо кIэрышIыхьагъэу ыкIи ышъхьэ бзыуцыф шъабэ тетэу къэслъэгъугъ. Ар набгъом къизыгъ (жьыбгъэм лъэшэу чъыг зэпэIутхэр ыгъэсысыщтыгъэх) ыкIи зимыгъэсысэу щысыгъБ IэпыIэгъунчъэу, ерагъоу къыхэкIыгъэ къодые тэмэжъыехэр ыубгъугъэхэу.\nСихьэ жъажъэу ащ кIэрыхьэщтыгъэ. ОшIэ-дэмышIэу гъунэгъу чъыгым къыпыпкIи бгъэгу шIуцIэ бзыужъыежъыр хьэм ыпэдыдэ дэжь мыжъоу къифагъ. Гъэбжьыгъэу, гугъэнчъэ-тхьамыкIэ пцIэур ыIыгъэу, цабэ хъурэ зэIухыгъэ жэм дэжь, зэ-тIо дэпкIаий, зыфигъэзагъ.\nАр IэпыIэгъу хъуным пае зидзыгъ, ежьымкIэ исабый зытыриубгъуагъ… ау ыпкъ цIыкIу щынагъом фэшI тхытхыщтыгъэ, ымакъэ Iэлы хъугъэ ыкIи икIыгъ, ар зышъхьасыжьыщтыгъэп!\nСыд фэдэ хьэкIэ-къокIэ инэу хьэр къыщыхъущтыгъэн фая! Сыд ыIоми ар ищынэгъончъэ лъэгэ къутамэ тесын ылъэкIыгъэп… Къарыум, зилъэкI нахь лъэшым, ащ къыригъэфэхыгъ.\nСи Трезор къызэтеуцуагъ, къызэкIакIоу ыублагъ. Ащи бзыум икъарыу тефэрэр ритыгъэн фае.\nУкIыташъо хъугъэ сихьэ сыкъеджэнэу сыкъэпсынкIагъ. ШъхьэкIафэ фэсшIыгъ а бзыу лIыхъужъ цIыкIум ыпашъхьэ, ишIулъэгъу илъыгъо ыпашъхьэ.\nШъулъэгъур, сегупщысэщтыгъэ, лIэныгъэмрэ лIэныгъэм ищынагъорэ анахь кIуачI. А закъомкIэ, шъулъэгъуныгъэ закъом ыIыгъ ыкIи лъэкIуатэ щыIэныгъэр.


Уапэ ишъыгъэм пшIуехьы | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 05.02.2016\t/ СПОРТЫР\t/\nМэзаем и 2-м къалэу Киров щызэIукIагъэх.\nБлыпэм ешIэгъоу Киров щыкIуагъэм Адыгеим испортсменхэм текIоныгъэр къыщыдахыныр къяхьылъэкIыгъэп. ЯтIонэрэ зэIукIэгъум бысымхэр нахь щылъэшыгъэх.\n— ЕшIэгъур аухынкIэ зы такъикъ фэдиз къызэнэм, тикомандэ ыпэкIэ илъыщтыгъ, гъогогъуищэ хъурджанэм ылъэныкъокIэ Iэгуаор тиспортсменхэм адзыгъ, ау хъагъэм рагъэфагъэп, — къытиIуагъ «Динамо-МГТУ-м» итренер шъхьаIэу, Адыгеим изаслуженнэ тренерэу Андрей Синельниковым. — Зичэзыу зэIукIэгъухэм текIоныгъэр къащыдэтхын, къытфэгумэкIыхэрэр дгъэгушIонхэ тимурад, тхьаегъэпсэух «Динамо»-МГТУ-м» къылъыплъэхэрэр.\nМэзаем и 11 — 12-м «Динамо-МГТУ-р» Тобольскэ икомандэу «Нефтехимикым» Мыекъуапэ щыIукIэщт.\n2015 — 2016-рэ илъэс зэнэкъокъоу суперлигэм иящэнэрэ куп баскетболымкIэ щыкIорэм «Динамо-МГТУ-м» ешIэгъу 22-рэ щыриIагъ, зэIукIэгъу 20-мэ текIоныгъэр къащыдихыгъ, 2-р шIуахьыгъ. Тикомандэ апэрэ чIыпIэм щыI.


Гъогум щызекIонхэу тэгъасэх | Адыгэ Макъ\nГъогум щызекIонхэу тэгъасэх\nКIэлэцIыкIухэм Iэдэбныгъэ ыкIи сакъыныгъэ ахэлъэу гъогум щызекIонхэмкIэ нахьыжъхэм пIуныгъэ Iофтхьабзэу ахэм адызэрахьэрэм мэхьанэшхо иI.\nКIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэм ащыщхэр машинэхэр бэу зэрыкIорэ гъогухэм апэблагъэу щытых. Ахэм ащыщ Адыгэкъалэ дэт кIэлэцIыкIу IыгъыпIэу «Созвездиер». IыгъыпIэр асфальт гъогум игъунэгъоу зэрэщытым къыхэкIэу лъэсрыкIо кIэлэцIыкIухэмкIэ ыкIи ахэм янэ-ятэхэмкIэ щынагъоу щыт. Арышъ, IыгъыпIэм икIэлэпIухэм мы гумэкIыгъом лъэшэу анаIэ тырагъэты, гъогурыкIоныр щынэгъончъэным епхыгъэ Iофтхьабзэхэр ренэу зэхащэх. КIэлэцIыкIухэм нахь гурыIогъошIу зэрафэхъунэу джэгукIэ шъуашэм илъ зэнэкъокъухэр рагъэкIокIых, сурэтхэр арагъэшIых, усэхэр ыкIи орэдхэр къаIох, узыгъэгъозэрэ стендхэр, тамыгъэхэр агъэуцух.\n«Звездочка» зыфиIорэ кIэлэцIыкIу IыгъыпIэм ия 2-рэ группэ исхэм гъогурыкIоным пылъ шапхъэхэр къафэсэIуатэх. Ахэм афэгъэхьыгъэ макетышхоу шIыгъэр группэм чIэтэу гъогум щынэгъончъэу щызекIонхэу кIэлэцIыкIухэр сэгъасэх. IыгъыпIэм дэт автодромыр ахэм лъэшэу якIас, нэфрыгъуазэр ыкIи тамыгъэхэр дэгъоу ашIэхэ хъугъэх.\nБэмышIэу кIэлэцIыкIу IыгъыпIэу «Созвездием» гъогум щынэгъончъэу ущызекIоным фэгъэхьыгъэ Iофтхьэбзэ гъэшIэгъон щызэхащагъ. ГъогурыкIоныр щынэгъончъэнымкIэ къэралыгъо автоинспекциеу «Адыгейский» зыфиIорэм иинспекторэу Яна Соколовам пшысэм къыхэхыгъэ геройхэу Микки Маусыр ыкIи Попугаир игъусэхэу гъогурыкIоныр щынэгъончъэным шапхъэу пылъхэр кIэлэцIыкIухэм къафаIотагъэх. Адрэхэри гъогурыкIоным ишапхъэхэм афэгъэхьыгъэ усэхэм къяджагъэх, гъогу тамыгъэхэм япхыгъэ хырыхыхьэхэр къашIагъэх.\nНэужым гъогум узэрэщызекIон фэе шапхъэхэр зытетхэгъэ плакатхэр кIэлэцIыкIухэм аIыгъхэу гъогум ыкIи зэпырыкIыпIэхэм къатеуцохи, машинэхэр къагъэуцухэзэ, водительхэм сыдигъуи сакъыныгъэ къызхагъэфэн зэрэфаер агу къагъэкIыжьыгъ.\nКIэухым Iофтхьабзэм хэлэжьэгъэ кIэлэцIыкIухэм зэкIэми къэнэфырэ тегъапкIэхэр аратыгъэх. КIэлэцIыкIухэм а мафэр мэфэкI шъыпкъэ афэхъугъ.\nАдыгэкъалэ дэт кIэлэцIыкIу IыгъыпIэу «Созвездием» икIэлэпIоу


ОсрыкIо зыгъэпсэфыкIэр — Адыгэ макъ\nОсрыкIоныр (снегоступингыр) непэ дунаим зыщызыушъомбгъурэ зекIо зыгъэпсэфыкIэмэ яз. Адыгеим ар щагъэфеда? Ары зыхъукIэ, тыда узэкIолIэщтыр?\nОсрыкIоныр Адыгеим иIэ зыгъэпсэфыкIэ амалхэм яз. Ау, шъыпкъэр пIощтмэ, ар зышIэрэр макIэ, сыда пIомэ тишъолъыр щыцIэрыIо дэдэп. Ары нахь мышIэми, зекIозещэхэм къызэраIорэмкIэ, аужырэ илъэс зытIущыр пштэмэ, ос шъхьашъом мыхъыжъэу рыкIохэ зышIоигъохэу къыкIэупчIэхэрэм япчъагъэ, макIэми, хахъо фэхъу. Ос куум хэкIынхэмкIэ шакIохэм къаугупшысыгъэгъэ Iэмэ-псымэр зекIо зыгъэпсэфыкIэ шIыкIэхэм язэу джырэ мафэхэм агъэфедэ. КъызаугупшысыкIэм пхъэм хашIыкIыщтыгъэмэ, непэрэхэр аужырэ шапхъэхэм адиштэхэу, бжъэ пытэм хэшIыкIыгъэхэу гъэпсыгъэх. Уахътэм дакIоу ишIыкIэ-гъэпсыкIэ зэхъокIыгъэми, ипшъэрылъ шъхьаIэ ыхъожьыгъэп — фэшъхьаф екIолIапIэ зимыIэ ос куупIэ чIыпIэхэм уанэсынымкIэ зы амалышIоу осрыкIохэр къэнэжьых. Ащ ишIуагъэкIэ метрэм къехъу зикуугъэ осым упхырымызэу, ышъхьашъо утетэу къыщэокIухьашъу. ОсрыкIохэмкIэ къащыпкIухьанэу Адыгеим кIымафэрэ лъэгъуитIу щэлажьэ. Зыр тишъолъыр ичIыопс саугъэтэу ТхьачIышхо пхырэкIы. Мэфищ гъогууанэм ар телъытагъ, ятIонэрэр къушъхьэтхыцIэу Мыжъох (Каменное море) зыфаIорэм екIуалIэ. Аужырэр анахь зекIобэ кIуапIэхэм яз. Ар зы мэфэ гъогууанэ мэхъу. Лъагъом километриплIыр икIыхьагъ, метрэ минитIу фэдизкIэ хым шъхьащытэу зэпыщыгъ.\n— Зы мэфэ зыгъэпсэфыгъо дэкIыгъор хэтрэ зекIокIи къинэп. Хэти ыукIочIын ылъэкIыщт. Апэрэу осрыкIом теуцорэми ар еукIочIышъу. Ау мэфэ заулэ гъогууанэр нахь къиныIу. Утегъэпсыхьэгъэн ыкIи ухьазырыныгъэ дэгъу уиIэн фае. Ащ чэщ уцупIэхэр къыдыхэлъытагъэх. Ащ къыхэкIэу а лъэныкъом бэрэ тыкIорэп, — къыхегъэщы зекIозещэу Екатерина Олефиренкэм.\nЗы мэфэ кIогъур зэрикъурэм пае МыжъохкIэ заджэхэрэ лъагъор нахьыбэмэ къыхахы. Анахьэу мыщ фэдэ зекIоныр загъэфедэрэр щылэ мазэм къыщегъэжьагъэу мэзаем ыкIэ нэс. А лъэхъаным ос куур къушъхьэхэм ащызэтео ыкIи осрыкIохэм атет цIыф купхэу мыгузажъоу къэзыкIухьэхэрэр нахь жъугъэу уапэ къифэщтых. Фэдэ мыхъыжъэ зекIоным осылъэ Iошъхьэ дахэхэм гум фитэу уяплъынэу, ядэхагъэ икъоу зэхэпшIэнэу амал къыуеты. КIымафэрэ къушъхьэтхыцIэу Мыжъох (Каменное море) уекIолIэн зэрэплъэкIыщтыр лъэс осрыкIохэр ары. Ащ екIурэ лъагъом икIэухыпIэ узнэсыкIэ, Кавказ къушъхьэтхым иIошъхьэ цIэрыIохэр благъэхэу нэм къыфызэIуехых. ШъхьаIэр тэрэзэу, узэтегъэпсыхьагъэу уфэпэгъэныр ары.\n— ЗэкIэми ашIэ — къушъхьэхэм ом изытет мафэм къыкIоцI бэрэ зыщызэблихъун елъэкIы. Ау нахьыбэмкIэ жьыбгъэ папцIэр къыщепщэ. Нахь лъагэу зыпIэты къэс нахь зэхэошIэ. Ащ упекIонри хьылъэу мымакIэу мэхъу. ШъхьаIэ фабэу уфэпэгъэныр, ащ къикIырэп Iужъоу, зымыгъэзэшъоу щыгъынхэр зыщыплъэнхэр, сыда пIомэ кIонми узэкIегъэплъыхьэ. ШъхьэIэ дэдэр тыгъэ нэгъунджэхэр ары. Осым къыпэджэгурэ кIымэфэ тыгъэр къушъхьэмэ ащылъэш, — къыхегъэщы Екатерина Олефиренкэм.\nМы кIымафэ осрыкIохэм нэIуасэ зафэзышIы зышIоигъохэм загъэхьазырынэу джыри уахътэ яI. Къушъхьэхэм осыр ащ пае ащызэтрехьэ къодый ныIэп. Ар зэ зыушэтрэм кIымэфэ къушъхьэмэ яIукIоцI теплъэ ренэу ынэгу кIэтыщт ыкIи мызэу, мытIоу джыри зыфащэщт.\nПредыдущая КIэлэцIыкIу мини 4,4-м ехъу къихъухьагъ\nСледущая Андрей Турчак: 63 региона ввели меры поддержки граждан при социальной газификации


ИлъэсыкIэм къыздихьыгъэ зэхъокIыныгъэхэр — Адыгэ макъ\nИлъэсыкIэм къыздихьыгъэ зэхъокIыныгъэхэр\nРедактор 12.01.2021 12.01.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\n«Анахь илъэс дэеу» алъытэгъэ 2020-р къызэтынэкIыгъ ыкIи 2021-м тыхэхьагъ. Ар зыфэдэщтыр джыри къэшIэгъуае, ау цIыфхэр сыдигъуи нахьышIум щэгугъых. ХэбзакIэхэм алъэныкъокIэ зэхъокIыныгъэхэр къэнэфагъэх. Ахэр: мылъку зиIэхэм хьакъулахьэу атыщтыр зыфэдизыр, тутыным ыкIи шъон пытэхэм ауасэ лъэшэу къызэрэдэкIоещтыр, анахь лэжьэпкIэ макIэу агъэнэфагъэр шIыкIакIэу къызэралъытэщтым елъытыгъэу къыхэхъощт пчъагъэр, нэмыкIхэри. Ахэм ащыщхэм джы ягугъу къэтшIыщт.\nCOVID-19-м пэуцужьырэ вакцинэм ихэлъхьан 2021-рэ илъэсым игъэкIотыгъэу Урысыем щаублэщт. ИкIыгъэ илъэсым итыгъэгъэзэ мазэ щынагъо зышъхьащыт купым хахьэхэрэм ар афашIынэу рагъэжьагъ – медицинэ, гъэсэныгъэ ыкIи социальнэ учреждениехэм яIофышIэхэм. Нэужым а купым хатхагъэх журналистхэр, транспорт ыкIи энергетикэ лъэныкъохэм Iоф ащызышIэхэрэр.\nЗэрагъэнафэрэмкIэ, ыпкIэ хэмылъэу ыкIи яшIоигъоныгъэ елъытыгъэу прививкэр ахалъхьащт. Мы уахътэм агъэфедэрэ препаратыр «Спутник V» зыфиIорэр ары (Н. Ф. Гамалея ыцIэ зыхьырэ гупчэм къыгъэхьазырыгъ). Вакцинэ зэфэшъхьафхэр къырагъэжьэн гухэлъ яI. Вакцинэм игъэхьазырын Iоф дэзышIэхэрэм къызэраIуагъэмкIэ, мы урысые вакцинэмрэ препаратэу AstraZeneka зыфиIорэмрэ зэхагъэхьанхэ алъэкIыщт.\nШъон пытэхэм ыкIи тутыным ауасэ дэкIоещт\n2021-рэ илъэсым тутын лъэпкъ зэфэшъхьафхэм яакцизхэм ауасэ инфляцием нахьыбэу – процент 20-кIэ къаIэтыщт. Мы унашъор 2020-рэ илъэсым бжыхьэм аштагъ.\nУФ-м финансхэмкIэ и Министерствэ къызэрэщалъытагъэмкIэ, акцизхэм къазэрэхэхъощтым елъытыгъэу гурытымкIэ зы тутын пачкэм ыуасэ сомэ 20-кIэ нахьыбэ хъущт (соми 140-рэ фэдиз ыосэщт). Тутынешъоныр нахь макIэ шIыгъэным ар фэIорышIэщтэу алъытагъ.\nДжащ фэдэу шъон пытэхэм яакцизхэр проценти 4-кIэ къаIэтыщт, илъэсым щыIэщт инфляцием ар шIокIырэп. Сэнэшъхьэ къэгъэкIыным ыкIи винэ къыдэгъэкIыным къэралыгъом зыщаушъомбгъунымкIэ IэпыIэгъу фэхъунхэм а зэхъокIыныгъэр рапхы.\nШъон пытэхэм ауасэ акциз закъор арэп зэлъытыгъэщтыр. Щылэ мазэм къыщегъэжьагъэу шъон пытэхэу IэкIыб къэралыгъохэм къаращыхэрэми, тикъэралыгъо къыщыдагъэкIыхэрэми федеральнэ хэушъхьафыкIыгъэ маркэу «Къэралыгъо тамыгъ» зыфиIорэр атемытэу ащэнхэ фитыщтхэп.\nФинансхэмкIэ Министерствэм зэрилъытэрэмкIэ, маркэм икъыдэхын заказчикым уахътэу тыригъэкIуадэрэр нахь макIэ хъущт. Урысыем шъон пытэхэм ягъэзекIон лъыплъэрэ органхэр ары мыщ къыщыдагъэкIыхэрэм ямаркэхэр къязытыхэрэр, IэкIыб къэралыгъохэм къаращыхэрэм – таможеннэ къулыкъухэр. Ар атемытэу шъон пытэхэр Урысыем щащэнхэ фитхэп. Ащ елъытыгъэу уасэхэми зэхапшIэу къахэхъощт. Мы унашъом пивэр, сидр ыкIи медовухэр къыхиубытэхэрэп.\nКоммунальнэ фэIо-фашIэхэм апкIи къыхэхъощт\nАналитикхэм яшIошIыкIэ, 2021-рэ илъэсым коммунальнэ фэIо-фашIэхэм апкIэ гурытымкIэ проценти 4-м ехъоу къаIэтыщт.\nАужырэ илъэсхэм тарифхэр къызэраIэтыщтыгъэр проценти 4 — 6-м шIокIыщтыгъэхэп. Ау мы илъэсым джы ар нахьыбэщтэу къаIо. Сыда пIомэ, коммунальщикхэм коронавирусым ыпкъ къикIыкIэ чIэнагъэу ашIыгъэр къыдагъэхъэжьын фае. Ау хэбзэгъэуцугъэм къызэрэщиIорэмкIэ, тарифхэм яхэгъэхъон инфляцием шъхьадэкIынэу щытэп. УФ-м экономикэ хэхъоныгъэмкIэ и Министерствэ къызэритырэмкIэ, ар проценти 4 — 5-м фэдизыщт.\nКъэIогъэн фае, коронавирусым епхыгъэ гъунапкъэу агъэнэфэгъагъэхэм ащыщэу коммунальнэ фэIо-фашIэхэм апкIэ зэрамытырэмкIэ пыупкIыгъэн ыкIи тазыр атыралъхьан зэрэфимытыгъэхэм щылэ мазэм и 1-м къыщегъэжьагъэу кIуачIэ иIэжьэп.\nКъэралыгъо IофышIэхэм япчъагъэ къыщыкIэщт\nМэлылъфэгъум и 1-м ехъулIэу къэралыгъо IофышIэхэм япчъагъэ нахь макIэ ашIыщт. Правительствэм ышIыгъэ унашъом тетэу, федеральнэ министерствэхэм ягупчэ аппарат ыкIи яведомствэхэм яIофышIэ проценти 5-р IуагъэкIыщтых, шъолъыр къулыкъухэм – япшIэнэрэ нэбгырэ пэпчъ.\nКъэралыгъо аппаратым хэтхэм яIофшIэн зыкъегъэIэтыгъэным мыр фытегъэпсыхьагъ. Ащ елъытыгъэу лэжьапкIэм ифонд къыщагъэкIэщтэп, къызэтырагъэнэщт мылъкур къэнагъэхэм дэгъоу Iоф ашIэным кIэгъэгушIугъэнхэм пэIуагъэхьащт.\nАщ дакIоу нэбгырэ пчъагъэу Iоф зышIэщтхэр агъэнэфагъэх: министерствэхэм – нэбгырэ 40-м нахь мымакIэу, къулыкъу ыкIи агентствэхэм – нэбгырэ 25-м нахь мымакIэу, департаментхэм ыкIи гъэIорышIапIэхэм – нэбгыри 5-м нахь мымакIэу. ГъэцэкIэкIо хабзэм ифедеральнэ органхэм япащэхэм ягуадзэхэм департаментитIум яIофшIэн джы зэдахьыщт.\nПредыдущая КIэлэеджакIохэм ащыщхэр еджапIэм къекIолIэжьыгъэх\nСледущая Ижъуагъо кIосэщтэп\nВ Адыгее в суд направлено дело об ограблении вдовы ветерана\nВ Адыгее отменили массовые мероприятия на Крещение\nДва проекта из Адыгеи выиграли президентский грант на реализацию социального проекта\nЦентр «Мой бизнес» организует бесплатный вебинар для предпринимателей по работе в соцсетях\nПроцент 70-м къыщымыкIэу


Дэгъоу зэхащэщт — Адыгэ макъ\nРедактор 30.04.2022 КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\n2022-рэ илъэсым жъоныгъуакIэм и 27 — 30-м къэзэкъ культурэм ия ХХХI-рэ фестиваль Мыекъопэ районым игупчэу Тульскэм щэкIо.\nАдыгеир Краснодар краим къыхэкIыжьи, республикэ зыхъугъэм къыщегъэжьагъэу къэзэкъ культурэм ифестивальхэр Тульскэм игъэкIотыгъэу щэкIох. Урысыем ишъолъыр 25-мэ лъэIу тхылъ 79-рэ къатхыгъ мыгъэ зэхащэщт фестивалым хэлажьэхэ ашIоигъоу.\nБашкортостан, Саха (Якутия), Татарстан, Дагъыстан, Чэчэн Республикэр, Къэрэщэе-Щэрджэсыр, Удмуртиер, Ростов, Челябинскэ, Иркутскэ, Москва хэкухэр, Краснодар ыкIи Ставрополь крайхэр, къалэу Санкт-Петербург, Луганскэ Народнэ Республикэр, нэмыкIхэри пэшIорыгъэшъ зэнэкъокъухэм ахэлэжьагъэх.\nАдыгэ Республикэм IофшIэнымкIэ ыкIи социальнэ хэхъоныгъэмкIэ и Министерствэ, Адыгеим культурэмкIэ и Министерствэ, къалэу Мыекъуапэ ыкIи Мыекъопэ районым яадминистрациехэр, Мыекъуапэ икъэзэкъхэм яотдел, къэзэкъ культурэм ишъолъырхэм я Ассоциацие фестивалыр зэхащэ.\nАпэрэ едзыгъом хэхьэрэ зэнэкъокъур онлайн шIыкIэм тетэу кIуагъэ. ОсэшI купым изэфэхьысыжьхэм кIэух зэIукIэгъухэм ахэлэжьэщтхэр къащыхагъэщыгъэх.\n— Апэрэ мафэм фестивалым щызэнэкъокъущтых, — къытиIуагъ Мыекъуапэ икъэзэкъхэм яотдел ипащэ игуадзэу Екатерина Загорулько. — Лъэпкъхэм язэфыщытыкIэхэр гъэпытэгъэнхэм фэгъэхьыгъэ зэхахьэхэр, шIэныгъэлэжьхэр, общественнэ IофышIэхэр зыхэлэжьэщтхэ конференциер, нэмыкIхэри зэхащэщтых. IэпэIасэхэм яIофшIагъэхэр къагъэлъэгъощтых, спорт лъэпкъ зэфэшъхьафхэмкIэ зэнэкъокъущтых.\nАдыгеим ичIыпIэ дахэхэр фестивалым хэлажьэхэрэм арагъэлъэгъущтых. Мыекъуапэ изыгъэпсэфыпIэ парк зэIукIэгъу гъэшIэгъонхэр щыкIощтых.\nУрысхэр, къэзэкъхэр, адыгэхэр, нэмыкI лъэпкъхэр зыхэлэжьэщтхэ джэгур къэлэ паркым щызэхащэщт. Орэд къаIозэ, къашъохэзэ хъураеу пчэгур къакIухьащт, фестивалым хэлажьэхэрэр нахь благъэу нэIуасэ зэфэхъущтых.\n— Къэралыгъо гъэпсыкIэ иIэу Адыгеир зыпсэурэр илъэси 100 зэрэхъурэм фэгъэхьыгъэ Iофтхьабзэхэр зэхэтэщэх, — къеIуатэ Мыекъуапэ икъэзэкъхэм яотдел ипащэу Александр Даниловым. — Лъэпкъыбэ зыщыпсэурэ Адыгеим имамыр щыIакIэ зегъэушъомбгъугъэным тыпылъ. Фестивалым хьакIэу къэкIощтхэм зэгурыIоныгъэ тхэлъэу тызэрэпсэурэр ядгъэлъэгъущт. Фестивалым къэкIогъэ творческэ купхэм яконцертхэр Адыгеим, Краснодар краим къащатыщтых. Лъэпкъ культурэр зышIогъэшIэгъонхэр тизэхахьэхэм къятэгъэблагъэх.\nПредыдущая МэфэкI мафэхэм къызэратыщтхэр\nСледущая ЦIыфхэм яфитыныгъэхэр зэтырагъэуцожьых


«Адыифым» иешIакIэ хегъахъо — Адыгэ макъ\n«Адыифым» иешIакIэ хегъахъо\nРедактор 08.06.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\nМыекъопэ гандбол клубэу «Адыифым» ипащэу Къудайнэт Мэджыдэ илъэс ешIэгъур зэраухыгъэм, командэм хэкIыжьыгъэхэм, кIэу аштэщтхэм афэгъэхьыгъэу гущыIэгъу тыфэхъугъ.\n— Хэгъэгум гандболымкIэ изэнэкъокъоу 2019 — 2020-рэ илъэс ешIэгъум тызыхэлэжьагъэр тфагъэнэфэгъэ уахътэр къэмысэу тыухыгъэ, — къеIуатэ Къудайнэт Мэджыдэ. — Дунаир зэлъызыкIугъэ зэпахырэ узым зыщытыухъумэным фэшI Урысыем гандболымкIэ и Федерацие ащ фэдэ унашъо ыштагъ.\n— ЕплъыкIэу о фыуиIэр къытаIоба.\n— Зэнэкъокъум кIэухэу фэхъущтыр къэшIэгъуаеу зэрэщытым спортыр егъэдахэ. Илъэс ешIэгъур лъыдгъэкIуатэ сэ сшIоигъуагъ шъхьае, цIыфхэм япсауныгъэ икъэухъумэн Iофыгъо шъхьаIэу зэрэщытыр къыдэтлъытэн фае.\n— «Ростов-Доным» апэрэ чIыпIэр фагъэшъошагъ, Европэм и Кубок къыдэхыгъэным фэбэнэщт. «АГУ-Адыифым»…\n— Адыгеим иешIакIохэм я 9-рэ чIыпIэр къыдахыгъ.\n— БлэкIыгъэ илъэсхэм ядгъапшэмэ, «АГУ-Адыифыр» зэнэкъокъум щылъыкIуатэу олъыта?\n— Я 8-рэ чIыпIэр къыдэтхын, командэ анахь лъэшхэм якIэух ешIэгъухэм тахэлэжьэн тимурадыгъ. Тигухэлъхэр икъоу дгъэцэкIагъэхэп, арэу щытми, тиешIакIэ хэдгъэхъуагъэу, тылъыкIотэным фэшI егъэжьэпIэшIухэр тшIыгъэхэу уахътэм къегъэлъагъо.\n— Зэнэкъокъум текIоныгъэу къыщыдэшъухырэр нахьыбэ хъугъэ.\n— «Луч» Москва, «Университет» Ижевск, «Уфа-Алиса» Уфа, «Динамо-Синара» Волгоград ешIэгъухэр къашIотхьыгъэх. Мыекъуапэ щыкIогъэ зэIукIэгъухэр арых къыхэзгъэщыхэрэр. Тикъалэ тыдэкIыгъэу тешIэзэ, зыцIэ къетIогъэ командэхэм очкоуи 3 ныIэп къашIотхьыгъэр.\n— «Ростов-Доным», «Ладэм», нэмыкI командэ лъэшхэм шъуатекIон шулъэкIыщтми сшIэрэп, ау шъощ фэдэхэм зэIукIэгъухэр къашIошъухьыным сыда къепIолIэщтыр?\n— УпчIэр къызэрыкIоп. «Динамо-Синарэм», «Ставропльем», нэмыкIхэм «Адыифыр» атекIон ылъэкIыщтыгъэу сэлъытэ. ЕшIэгъум къырыкIощтым нахьышIоу зыфэдгъэхьазырын фае.\n— Илъэс ешIэгъум тренер шъхьаIэр щызэблэшъухъугъ.\n— Урысыем изаслуженнэ тренерэу Александр Реввэ Адыгеим игандбол щашIэ. «Звезда» Звенигород, «Кубань» Краснодар Iоф ащишIагъ. «Адыифым» хэхъоныгъэхэр ышIынхэм иIахьышIу хилъхьагъ. Ар къыдэтлъыти, «Адиф-2-м» итренер шъхьаIэу Александр Реввэ дгъэнэфагъэ.\n— Никита Голуб «Адыифым» итренер шъхьаIэ хъугъэ.\n— Гандболым Никита Голуб щыцIэрыIоу слъытэрэп. «Адыиф-2-м» ипащэу хэгъэгум иныбжьыкIэхэм язэнэкъокъу медальхэр къыщыдихыгъэх. Урысыем икIэлэеджакIохэм я Спартакиадэ дышъэр къыщихьыгъ, Адыгэ Республикэм изаслуженнэ тренер…\n— Чыжьэу шъумыIабэу Мыекъуапэ щыпсэурэ тренерыр къызэрэхэшъухыгъэр дэгъу.\n— Тренерхэм яIэнатIэхэр зызэблэтэхъухэм «Адыифым» иешIакIэ хигъэхъуагъ. ТекIоныгъэр нахьыбэрэ къыдахы зэрэхъугъэм типшъашъэхэри, тэри тигъэгушхуагъ.\n— «Адыифыр» зэнэкъокъум щылъыкIотэным фэшI мыгъэ егъэжьапIэу шъушIыгъэхэм уакъытегущыIэ тшIоигъу.\n— «Кубань» Мыекъуапэ тызэрэщыдешIагъэр къыхэзгъэщынэу сыфай. Пчъагъэр зэфэдэу зэIукIэгъур зэрэтыухыгъэм имызакъоу, текIоныгъэм фэбэнэн зэрилъэкIыщт ешIакIэ «Адыифым» къыгъэлъэгъуагъ. «ЗэIукIэгъур тшIуахьыщт» аIозэ типшъашъэхэр ешIапIэм зэрихьэщтыгъэхэм кIэух фэтшIыгъэу тлъытэ хъущт.\n— «Адыиф-2-м» укъытегущыIагъэп.\n— БлэкIыгъэ илъэсым елъытыгъэмэ, «Адыиф-2-р» зы чIыпIэкIэ дэкIоягъ, я 9-рэ хъугъэ. Тренер шъхьаIэу «Адыифым» иIэгъэ Александр Реввэ нахь ныбжьыкIаIохэм Iоф адишIэным хэгъозагъ, бэкIэ тегъэгугъэ.\n— Мэджыд, «Адыифым» инеущырэ мафэ зыфэдэн ылъэкIыщтым сыда къепIолIэщтыр?\n— «Адыифым» нахьыбэ хъухэу хэтхэр Адыгэ Республикэм щапIугъэхэ пшъашъэхэр арых. ЧIыпIэ гандболым хэхъоныгъэхэр ышIынхэмкIэ амалышIухэр тиIэх. Джэнчэтэ СултIан ыцIэ зыхьырэ спорт еджапIэм ипащэу ЛIыбзыу Сусанэ «Адыифым» къэлэпчъэIутэу щешIэщтыгъ. Анна Кареевар, Анна Игнатченкэр, Яна Усковар, нэмыкIхэу Мыекъуапэ щапIугъэхэр дунэе гандболым цIэрыIо щыхъугъэх. Сэнаущыгъэ зыхэлъ кIэлэеджакIохэр непи клубым щытэгъасэх.\n— «Адыиф-2-м» къыхэкIыгъэхэ пшъашъэхэу командэ шъхьаIэм щешIэхэрэм ацIэхэр къытфеIохэба.\n— Сигуапэу къахэзгъэщыных. 2002 – 2003-рэ илъэсхэм къэхъугъэхэ Алина Морозовам, Мария Кучеренкэм, Диана Казихановам, Юлия Кожубековам, Дарина Никулинам, Ангелина Куцеваловам «Адыифым» испорт шъуашэ ащыгъэу суперлигэм щешIэх. Пшъашъэхэр Урысыем ихэшыпыкIыгъэ ныбжьыкIэ командэхэм арагъэблагъэх, дунэе зэIукIэгъухэм ахэлажьэх.\n— Гъэзетеджэхэр зыгъэгумэкIыхэрэ упчIэхэм татегъэгущыI.\n— Дэгъу, къэупчI.\n— Хэта «Адыифым» хэкIыжьыгъэр?\n— Гум къео, ау ешIэкIо дэгъухэр «Адыифым» къыхэдгъэнэжьынхэ тлъэкIыгъэп. Командэм икапитанэу Ксения Дьяченкэр, къэлапчъэмкIэ Iэгуаор анахьыбэрэ дэзыдзэхэрэм ащыщэу Алиса Дворцеваяр «Звезда» Звенигород аштагъэх. Анна Ефимкинам иIэпэIэсэныгъэ Мыекъуапэ щыхигъэхъуагъ, «Кубань» икIэрыкIэу аштэжьыгъ. Ксения Зубовар «Динамо-Синара» Волгоград рагъэблэгъагъ.\n— НэмыкI пшъашъэхэри «Адыифым» хэкIыжьыхэ ашIоигъу.\n— Ащи тыщыгъуаз, ау ацIэхэр къетIощтхэп. Уахътэ тешIэн фае.\n— Жъугъасэхэрэ ешIакIохэр «Адыифым» хэмыкIыжьыхэу ахьыбэрэ тагъэгушIонымкIэ сыда ишъухъухьэрэр?\n— Илъэсыбэмэ ателъытэгъэ зэзэгъыныгъэхэр адэтэшIых. Дунэе гандболым опытэу иIэр къызыфэдгъэфедэщт.\n— ХэкIыжьыгъэхэм ачIыпIэ ижъугъэхьащтхэр къэпIонхэм уфэхьазыра?\n— Дэгъоу ешIэрэ нэбгыри 3-мэ зэзэгъыныгъэ адэтэшIы, нэмыкI ешIакIохэри къедгъэблэгъэнхэ тимурад.\n— ЗэхъокIыныгъэхэр зыфэхъухэрэ «Адыифыр» 2020 — 2021-рэ илъэс зэнэкъокъум зыфэбэнэщтым клубым шъущытегущыIагъа?\n— Республикэм и Правительствэ зэхэщэн IофхэмкIэ IэпыIэгъу къытфэхъу. Командэ пэпчъ зэхъокIыныгъэхэр фэхъух, тыгу дгъэкIодырэп. «Адыифыр» нахь дэгъоу зэрешIэщтым тыпылъын, спортыр зышIогъэшIэгъонхэу къытфэгумэкIыхэрэр нахьыбэрэ дгъэгушIонхэ тимурад.\n— Гъэхъагъэхэр шъушIынхэу шъуфэтэIо.\nПредыдущая Yarışmaya davetlisiniz\nСледущая Унагъор, кIэлэцIыкIур апэ ашIых


Республика Адыгея - IофшIэныр зэрэзэхащэрэм зыщигъэгъозагъ\nКъэралыгъо программэу «Къоджэ псэупIэхэм хэхъоныгъэ ашIыныр» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэу псэуалъэхэр ашIых. Улапэ щашIырэм сомэ миллион 43,1-рэ, Белэм — сомэ миллион 46,6-рэ атефэщт.\nМыгъэ IофшIэнхэр рагъэжьагъэх. ПсэолъэшIхэм къызэраIуагъэмкIэ, нэбгырэ 200 зычIэфэрэ, аужырэ шапхъэхэм адиштэрэ унитIур мы илъэсым ыкIэм нэс къызэIуахынхэу агъэнафэ. Псэуалъэхэм творческэ мастерскойхэри ахэтыщтых.\n— Пандемием ыпкъ къикIыкIэ проектыр гъэцэкIагъэ зыщыхъущт уахътэр зэщыкъуагъэ хъугъэ, ау дгъэнэфэгъэ гухэлъхэр зэтхъокIыщтхэп. Республикэм ит псэупIэ пэпчъ культурэм хэхъоныгъэ щишIыным тынаIэ тетэгъэты. Ащ къыхэкIэу, джырэ уахътэ IофшIэным нахь чанэу тыкъекIолIэным, дгъэнэфэгъэ Iофтхьабзэхэр зэшIотхынхэм мэхьанэшхо иI, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nМылъкур тэрэзэу гъэзекIогъэным ыкIи IофшIэнхэр зэрифэшъуашэу зэшIохыгъэнхэ зэрэфаер Адыгеим и ЛIышъхьэ игущыIэ къыщыхигъэщыгъ. АР-м культурэмкIэ и Министерствэ, муниципалитетым IофшIэнышхо ашIэн зэрэфаер къыIуагъ. Анахьэу анаIэ зытырагъэтын фаер сэнаущыгъэ зыхэлъ ныбжьыкIэхэу къоджэ псэупIэхэм ащыпсэухэрэр къыхэгъэщыгъэнхэр, ахэм IэпыIэгъу афэхъугъэныр, культурэм и Унэхэр цIыф кIуапIэу щытынхэр ары.


Лъапсэм екIужьырэ гъогур | Адыгэ Макъ\nЛъапсэм екIужьырэ гъогур\nЗэлъашIэрэ лIакъоу Бганна (Бганба) щыщхэу нэбгыри 150-м ехъу Абхъазым и Гагрскэ район щызэхащэгъэгъэ зэхахьэм къекIолIэгъагъ.\n— Тызэщымыгъупшэнэу, лъэпкъ зэфыщытыкIэхэр тымыгъэкIодынхэу, республикэм ипсэукIэ чанэу тыхэлэжьэнэу, тиныбжьыкIэхэм тичIыгу шIу ядгъэлъэгъунэу арых тятэжъ пIашъэхэм къытфыщанагъэхэ лъэIухэр зыфэгъэхьыгъэхэр, — Бганба лъэпкъым щыщэу Виталий Бганба къеIуатэ. — Ахэр зэрафэдгъэцэкIэжьыщтхэм тишъыпкъэу тыпылъ.\nЛIакъор ятфэнэрэу мыгъэ зэрэугъоигъагъ. Илъэсищэ Абхъазым, илъэситIо Тыркуем зэфэсхэр ащырагъэкIокIыгъэх. «ТизэIукIэгъухэм зы лIакъо тызэрэщыщым фэдэу зы тарихъи зы шIэжьи зэрэтиIэхэр, ахэм тятэжъхэм тазэрарапхырэр зэхэтэшIэ. БлэкIыгъэ зэманхэм татегущыIэ, лIакъом зэшIуихынхэ фэе Iофыгъохэр тэгъэнафэх, цIыф гъэсагъэхэу, спортсменхэу, политикхэу тилIакъо ыцIэ дахэкIэ зыгъэIугъэхэм татегущыIэ. НыбжьыкIэхэм зэкIэри алъэгъу, тIохэрэри зэхахых, — къыIотагъ Виталий.\nБганбахэр Абхъазым илIэкъо нахьыжъхэм, зицIыфышъхьэкIэ бэ хъухэрэм ащыщых. ИжъыкIэ къыщегъэжьагъэу лIакъор Мзымтэ псыхъо кIэим исыгъ, псэупIэу Кбаадэ (джы псэупIэу Красная Поляна зыфаIорэм) ыгъунэхэм ащыпсэущтыгъэх.\nМы лъэхъаным Бганба лIакъом инахьыбэр Абхъазым икъалэхэу Сыхъум, Гагрэ, Эшерэ, Очамчири, Лыхны, Арасадзыхь, нэмыкIхэми адэсых, IэкIыб хэгъэгухэм ащыIэх.\nВиталий къэбар къэIотэныр лъегъэкIуатэ: «ЗэIахьылхэр зэкIэ зы нэбгыри хэмызэу тэшIэх. Тызэрэхъурэ пчъагъэр тэтхы. ГущыIэм пае, Абхъазым тилIакъо къытекIыгъэу нэбгырэ 360-рэ щэпсэу. Тыркуем нэбгырэ миным ехъу, Кавказ заор заухым икIыжьыгъагъэхэм атекIыгъэхэу, исых. Ау тлъэкъуацIэу Бганба темыфэрэ лъэкъуацIэхэу Кобаш, Джандан, Челик, нэмыкIхэри ахэм ахьых.\nТилIакъо щыщхэм къахэкIыгъэм фэшъхьаф дэмысэу Тыркуем псэупIэ заулэ ит. Ахэр шъхьафхэу, язакъоу мэпсэух, тыбзэрэ тихабзэхэмрэ зэрамыгъэкIодыщтхэм фэшI ащымыщ лъэпкъхэр къызхагъахьэхэрэп. Нахьыжъхэр дэгъоу абхъазыбзэкIэ мэгущыIэх, ныбжьыкIэхэм абзэ зышIэу ахэтыр азыныкъу. Бзэмрэ хабзэмрэ ащымыгъупшэжьынхэу аужырэ илъэсхэм абхъазхэр нахь зыщызэхэсхэ чIыпIэхэм абхъазыбзэр зыщызэрагъэшIэрэ курсхэр къащызэIуахых.\nИорданиеми нэбгыришъэ заулэ лIакъом щыщхэу исых. Бганбахэм анахьыжъэу непэ ахэтыр Сыхъум щыпсэурэ Бганба Георгий Джиг ыкъор ары, ащ илъэс 92-рэ къыгъэшIагъ. ЗэлъэкъоцIэгъубэ Абхъазыми IэкIыб къэралыгъохэми ащэпсэух. Тызэфэтхэ, тызэдэгущыIэ, тиIофхэр зытетхэр зэфэтэIотэжьых. ЛIакъом нахьыжъэу иIэр сэры. Абхъаз Республикэм ирайон пстэуми сиIэпыIэгъухэр арысых. ТызэрэзэдеIэжьынэу ахъщэ зэхэтэлъхьэ. Социальнэ хъытыум программэ шъхьаф щытиI, ащ тыщызэхэгущыIэжьы, къэбарыкIэхэр зэфэтэIуатэх, къини, хъяри тиIэмэ макъэ зэтэгъэIужьы.\nТилъэпкъ щыщ шапсыгъэ Бгъанэхэри къетэгъэблагъэх, ахэр Шъачэ хэхьэрэ ПсышIопэ районым щэпсэух. Тыдэ тыщыIэми, тыдэ тыщэпсэуми — тыз, зы унэгъо зэгурыIожь иным тыщыщ. ТапэкIи джащ фэдэу тыпсэун фае. Тэ сыдигъуи тыкъышъожэ, ткъошхэр!»


«Республикэ тиIэ зэрэхъугъэр ащ ишIуагъ» — Адыгэ макъ\n«Республикэ тиIэ зэрэхъугъэр ащ ишIуагъ»\nХъунэго Рэщыд, социологие шIэныгъэхэмкIэ доктор: «Республикэ тиIэ зэрэхъугъэр ащ ишIуагъ»\nДжарымэ Аслъан адыгэхэм ятарихъ анахь къыхэщырэ политикэу щыт. Ащ ыцIэ епхыгъ Адыгеим республикэ статус иIэ зэрэхъугъэр, епхыгъэ къодыеп, ары зыпкъ къикIыгъэр пIоми нахь тэрэз. Апэрэ Президент хъугъэри Джарымэ Аслъан. Сэ сишIошIыкIэ, а лъэхъаным адыгэ политическэ элитэм щыщэу ащ ыпшъэ ифагъэр нэмыкI цIыф фызэшIокIыщтыгъэп.\nПэщэ IофымкIэ Тхьэм къыхилъхьэгъэ IэпэIэсэныгъэм, ишIэныгъэхэм, политикэм ылъэныкъокIэ ыкIи ежь ышъхьэкIэ культурэшхоу хэлъым а лъэхъаным мэхьанэшхо яIагъ, яшIуагъэ къэкIуагъ.\nСэ Джарымэм нэIуасэ сызыфэхъугъэр 1981-рэ илъэсым КПСС-м и Адыгэ хэку комитет инструкторэу Iоф сшIэнэу сыкъызэкIор ары. А лъэхъаным ащ мэкъу-мэщымкIэ отделым ипащэу Iоф ышIэщтыгъ.\n1989-рэ илъэсым Аслъан партием ихэку комитет иапэрэ секретарь мэхъу. 1991-рэ илъэсым ишышъхьэIу мазэ щыIэгъэ путчым нэс ащ сепхыгъэ шъыпкъэу Iоф сшIагъэ. А лъэхъаным зэхэщэн-партийнэ IофшIэнымкIэ отделым сырипэщагъ.\nПартием и Краснодар крайком исекретарэу Iоф къыщишIи, къызегъэзэжь уахътэр зэхъокIыныгъэшхохэм атефэгъагъ. КПСС-м мэхьанэ иIэжьыгъэп, партиер лъэпкъ политикакIэу къыхихыщтым лъыхъущтыгъ, ау ащ пкIэ иIагъэп, хэгъэгум зыздигъэзэщтыр зыми ышIэщтыгъэп.\nХэку комитетым иаппарат иIофышIэхэм а лъэхъаным бэрэ къахэIукIыщтыгъ зэхъокIыныгъэшхохэр къэхъунхэ зэрилъэкIыщтыр. Ащ дакIоуи аIощтыгъ Краснодар къикIыжьыгъэ Джарымэ Аслъан Адыгеир ежь-ежьырэу, краим хэмытэу псэунымкIэ Iофтхьабзэхэм язэхэщэн фэгъэзагъэ хъуным зэрэфэхьазырыри. Мы чIыпIэм къыщысIомэ сшIоигъу Аслъан Краснодар зэрэщыIагъэм ишIуагъэ къызэрэкIуагъэр бырсыр къыпымыкIэу Адыгеир краим къыхэкIыжьынымкIэ ыкIи тизэкъошныгъэ, тизэпхыныгъэхэр къызэрэнагъэхэмкIэ. А зэпстэури Iоф къызэрыкIоу щытыгъэп.\nДжарымэ Аслъан президентэу зыхадзым ащ иадминистрацие пащэ сыфишIыгъ. Ар республикэ ныбжьыкIэр ылъэ зыщытеуцогъэ уахътэм тефэгъагъ. Тэ, зэкIэ апэрэ Президентым икомандэ хэтхэм, тырыгушхощтыгъ къэралыгъом игъэпсын тиIахь хэтшIыхьанэу тинасып къызэрихьыгъэм. А уахътэм тэ бэмэ тафигъэсагъ. Аслъан икомандэ хэтхэмкIэ пшъэдэкIыжьышхо зэрэтхьырэр къыдгурыIощтыгъ, лъэшэу тыгу къэзыIэтыщтыгъэр Аслъан Алиевичым цыхьэ къызэрэтфишIыщтыгъэр ары, ащ зэгурыIоныгъэ къытхилъхьэщтыгъ.\nТызыпылъыр IофыкIагъ, тапэкIэ ащ фэдэу къэралыгъо гъэпсыкIэм тыфэнэIуасэу щытыгъэп, гъогукIэу хэгъэгум къыхихыгъэм тырыкIон фэягъ. ПшъэрылъыкIэхэу тызэрихьылIагъэхэр, цIыфхэр зыгъэгумэкIыхэрэ Iофыгъохэр зэшIотхынхэ фэягъэ. А зэпстэумкIи тиупчIэжьэгъугъэр Джарымэ Аслъан арыгъэ, ащ хъугъэ-шIагъэхэм ямэхьанэ къызэрэгурыIорэм, теубытагъэ зэрэхэлъым, щэIэгъэшхо зэриIэм, шапхъэхэр зэрэщымыгъупшэхэрэм ыкIи неущырэ мафэм хэплъэн зэрилъэкIырэм мэхьанэшхо яIагъ.\nА лъэхъаным Президентым Iоф дэпшIэныр къиныгъ ыкIи псынкIагъэ. Къиныгъ, сыда пIомэ ащ дэгъу дэдэу ышIэщтыгъ республикэми, Къыблэ регионми, зэрэхэгъэгоуи яIофхэм язытет. Ащ къыхэкIэу аппарат IофшIэныр шъыпкъагъэ, пытагъэ, псынкIагъэ ыкIи теубытагъэ хэлъэу зэшIопхын фэягъ.\nПсынкIагъэ, сыда пIомэ аппаратым зэкIэри ыпшъэ римылъхьэу, ежь ышъхьэкIэ бэ ышIэщтыгъэр. Ежь-ежьырэу документхэм Iоф адишIэщтыгъ, экономикэм ыкIи нэмыкI лъэныкъохэм язытет анализ ышIыщтыгъ, зыпари тхылъыпIэ ымыIыгъэу ахэр къызэхифынхэ ылъэкIыщтыгъ. Аслъан Урысые Федерацием исубъектхэм япащэхэмкIэ анахь гъэсагъэу сэ слъытэщтыгъ. Сэ сшъхьэкIэ сэшIэ Джарымэм Урысыем и Къыблэ иIофыгъохэр Федеральнэ гупчэм фигъэуцунхэ зэрилъэкIыщтыгъэр.\nКультурэмрэ гъэсэныгъэмрэ ащ лъэшэу ынаIэ атетыгъ. Джарымэм ишIуагъэкIэ кIэлэегъэджэ институтыр классическэ университет хъугъэ. Нэужым университетым ыпкIэ хэмылъэу ратыгъагъ спецпрофтехучилищэ ныкъошIэу джы университетым хэт Мыекъопэ къэралыгъо гуманитар-техническэ колледжым иунэ, университетым инаучнэ библиотекэ джы зычIэт унэр, адыгэ филологиемрэ культурэмрэ яфакультет иунэ. Адыгеим ибюджет щыщ ахъщэ мызэу, мытIоу университетым ищыкIэгъэ литературэр, мебелыр, нэмыкI псэуалъэхэр рищэфынхэу, гъэцэкIэжьын IофшIэнхэр зэшIуихынхэу къыфатIупщэу къыхэкIыгъ.\nНепэ Аслъан къызыхъугъэ мафэшъ, сигуапэу сыфэгушIо, псауныгъэ пытэ ышъхьэкIэ иIэнэу, иунагъо исхэр ыкIи къыпэблэгъэ цIыфхэр насыпышIонхэу фэсэIо!\nПредыдущая «Гъэсэныгъэм мэхьанэ ритыщтыгъ»\nСледущая «Уахътэм ищыкIэгъэгъэ цIыф»