Осэшхо къыфашIыгъ | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 12.08.2019\t/ КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nЯ IV-рэ Урысые литературнэ фестивалэу «ЛиФФт-2019» зыфиIоу бэмышIэу Тюмень щыкIуагъэр дунаим тет лъэпкъхэм абзэхэм я Илъэс фэгъэхьыгъ.\nУрысыем ыкIи IэкIыб къэралхэм къарыкIыгъэ усакIохэр, прозаикхэр, драматургхэр, публицистхэр ыкIи литературнэ критикхэр, нэбгырэ 200-м ехъоу, ащ къекIолIагъэх. Адыгеим ыкIи Краснодар краим ацIэкIэ мы фестивалым рагъэблэгъагъ усакIоу Шэуджэн Инвер.\nИнвер къызэрэтфиIотагъэмкIэ, мазэкIэ узэкIэIэбэжьмэ, «УсакIом ипчыхьэзэхахь» зыцIэ Iофтхьабзэ Краснодар щыригъэкIокIыгъ. ЦIыфхэр къыригъэблагъэхи, гъэрекIо тхылъэу къыдигъэкIыгъэм ыкIи усакIэу ытхыгъэхэм ащигъэгъозагъэх, пчыхьэр дахэу рекIокIыгъ. АщкIэ IэпыIэгъу къыфэхъугъэ спонсорхэм Инвер лъэшэу афэраз. Пчыхьэзэхахьэр зыщызэхищэщтым тефэу Урысыем итхакIохэм я Союз итхьамэтэгъоу, къэралыгъом ис анахь тхэкIо цIэрыIохэм ащыщэу Николай Шамсутдиновыр къыфытеуи, фестивалым хэлэжьэнэу зэрэригъэблагъэрэр къыриIуагъ. Инвер иусэхэм ар дэгъоу ащыгъуаз ыкIи Адыгеим ехьылIагъэу ытхыхэрэм осэшIу афешIы.\n— Лъэшэу сигуапэ хъугъэ къыстефэу алъыти, дунэе мэхьанэ зиIэ мыщ фэдэ зэхэхьэшхом сызэрэрагъэблэгъагъэр. Ащыгъур ары зысшIагъэри мыщ фэдэ фестиваль зэрэщыIэри. Урысыем нэмыкIэу IэкIыб къэрал 12-мэ, Америкэм, Израиль, Швейцарием, Германием, Таджикистан, Киргизием, нэмыкIхэми яусакIохэр фестивалым хэлэжьагъэх. Адыгэхэр зыфэдэхэр нахьыбэм ашIэрэп. Тилъэпкъ, тичIыопс идэхагъэ къафэсIотагъ, сиусэхэмкIэ къисIотыкIыгъ. Тюмень чыжьэ, ащ укIоным пае мылъку дэхэкIае ищыкIагъ, ащкIэ IэпыIэгъу къысфэхъугъэхэм, синыбджэгъухэм лъэшэу сафэраз, — къеIуатэ Инвер.\nФестивалым иапэрэ мафэ лъэпкъхэм абзэхэм я Илъэс фэгъэхьыгъэу концерт щыIагъ. Инвер адыгэ шъуашэ щыгъэу ащ зыкъыщигъэлъэгъуагъ, иусэхэм къяджагъ. ТхакIом иусэхэр Адыгеим, адыгэ лъэпкъым ишэн-хабзэхэм ыкIи икультурэ афэгъэхьыгъагъэх. Фестивалым хэлэжьагъэхэм ыкIи къекIолIагъэхэм Шэуджэн Инвер итворчествэ лъэшэу агу рихьыгъ, Урысыем ис цIыф лъэпкъ зэфэшъхьафхэм азыфагу илъ зэкъошныгъэр гъэпытэгъэным илъэгъохэщэу зэрэщытыр къыкIагъэтхъызэ, ягъусэу сурэтхэр зытырахыгъэх.\nФестивалыр мэфиплIырэ кIуагъэ, мыщ хахьэу рагъэкIокIыгъэ нэмыкI зэнэкъокъухэми, мастер-классхэми Инвер ахэлэжьагъ. УсэкIо, критик бэлахьхэм нэIуасэ афэхъугъ. Диплом ыкIи нэпэеплъ шIухьафтынхэр адыгэ тхакIом къыфагъэшъошагъэх.\n— Ащ къеушыхьаты творческэ гъогу тэрэз сызэрэтетыр, Адыгеим ыцIэ дахэкIэ зэрязгъэIуагъэр. Адыгеим, тикультурэ ыкIи тичIыопс идэхагъэ нахьыбэрэ игугъу тшIы къэс нахь тызэлъашIэщт, тиреспублики шIу алъэгъущт. Адыгеим итарихъ зыфэдэм кIэупчIэщтых, тичIыопс идэхагъэ зэрагъэлъэгъунэу къеблэгъэщтых, — еIо адыгэ усакIом.\nТюмень щыкIогъэ фестивалым текIоныгъэ къыщыдихыгъ Москва щыпсэурэ зэлъашIэрэ усэкIо-орэдытхэу Виктор Пеленягрэ. Фестивалым унашъоу пылъымкIэ, къихьащт илъэсым щыIэщт литературнэ форумэу «ЛиФФт-2020» зыфиIорэр джы Москва щыкIощт.\nМыгъэ ятфэнэрэу фестивалыр зэхащэ. Нафэ зэрэхъугъэмкIэ, тишъолъыркIэ Шэуджэн Инвер ары апэу мыщ фэдэ зэхэхьэшхом хэлэжьэнэу зинасып къыхьыгъэр. Адыгэ усакIом итворчествэ бэмэ осэшхо къыфашIыгъ ыкIи Къырым, Рязань, Таджикистан ащыкIощт фестивальхэм арагъэблэгъагъ. Инвер гухэлъэу иIэхэм ащыщ къихьащт илъэсым Урысыем итхакIохэм я Союз хэхьанэу.\nШэуджэн Инвер къызэриIуагъэмкIэ, гъэрекIо фестивалым текIоныгъэ къыщыдэзыхыгъэ урысые усакIоу, публицистэу, сатирикэу ыкIи зэдзэкIакIоу Николай Шамсутдиновым Адыгеим мастер-класс къыщитын гухэлъ иI. Адыгеим итворческэ сообществэкIи, цIыфхэмкIи ар культурнэ мэхьанэшхо зиIэ хъугъэ-шIагъэ зэрэхъущтым усакIом ицыхьэ телъ. Ау мыщ фэдэ зэхэхьэшхо ребгъэкIокIыным пае мылъку зэрищыкIагъэр хэткIи шъэфэп. «Узэкъотмэ — улъэш» аIо. Типащэхэм, спонсорхэм мы Iофым анаIэ тырадзэнэу, яшIуагъэ къырагъэкIынэу лъэшэу Инвер ащэгугъы.\nШъушIэным пае: 2018-рэ илъэсым зэхэубытэгъэ усэхэр зыдэт тхылъэу «Звезда упала на ладонь» зыфиIорэр Инвер къыдигъэкIыгъ. Мыщ къыдэмыхьэгъэ усакIэхэри иIэх. Къихьащт илъэсым ахэри къыхиутын имурад. Апэу усэхэр ытхынхэу зыригъэжьагъэр илъэс 40 ыныбжьэу ары. Иусэхэм щыIэныгъэм илъэныкъо зэфэшъхьафхэр къызэлъаубытых, Адыгеим, шIулъэгъум афэгъэхьыгъэх, философие гупшысэ зыхэлъ усэхэри мымакIэу иIэх.


ПIалъэхэм апэ ишъыгъэх — Адыгэ макъ\nЛъэпкъ проектэу «Щынэгъончъэ ыкIи шэпхъэшIухэм адиштэрэ гъогу» зыфиIорэм Урысыем исубъектэу хэлажьэхэрэм асфальт зытыралъхьащтыр пстэумкIи зэхэубытагъэу квадратнэ метрэ миллион 66,9-рэ мэхъу.\nАр агъэнэфагъэхэм япроцент 55,85-рэ. Белгородскэ хэкум, Краснодар краим ыкIи Ингушетием IофшIэнхэр ащаухыгъэх. Урысыем исубъектэу графикым ыпэ ишъыгъэхэм Адыгеир ащыщ.\nШъугу къэдгъэкIыжьын, Лъэпкъ проектэу «Щынэгъончъэ ыкIи шэпхъэшIухэм адиштэрэ гъогу» зыфиIорэм къыщыдэлъытагъэхэм ягъэцэкIэнкIэ пэрытныгъэр зыIыгъ субъектипшIым Адыгеир ащыщ. Мы проектым ишIуагъэкIэ автомобильнэ гъогу псэолъэ 46-рэ, ар километрэ 35,8-рэ мэхъу, щагъэцэкIэжьыщт. ПстэумкIи сомэ миллион 491-у паIуагъэхьащтым щыщэу сомэ миллион 331-р федеральнэ бюджетым къыхэхыгъ, сомэ миллиони 160-р республикэ ахъщ.\nАщ фэдэу ахъщэ тедзэ тишъолъыр къыфэкIоным пае нахьыпэкIэ къыратыгъэр зищыкIагъэм пэIугъэхьэгъэным, Лъэпкъ проектым къыщыдэлъытагъэхэм къэгъэлъэгъонэу ащыгъэнэфагъэхэм акIэхьэгъэным ахэм афэгъэзагъэхэр лъэшэу пылъыгъэх. Гъогоу агъэцэкIэжьыхэрэми IофшIэнхэр зэращызэшIуахыхэрэм лъэплъэх.\n— 2024-рэ илъэсым нэс гъогухэм атегъэуагъэр нахь макIэ хъунэу, язытет нахьышIоу, хъугъэ-шIагъэу атехъухьэрэм ипчъагъэ къыщыкIэнэу типшъэрылъ. ГъогурыкIоныр щынэгъончъэ хъуным тэркIэ мэхьэнэшхо иI. Транспортнэ инфраструктурэ дэгъур республикэм иэкономикэ хэхъоныгъэхэр ышIынхэм, инвестициеу къыхалъхьэрэр нахьыбэ хъуным афэIорышIэ, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nПредыдущая Дэгъоу зэхащэрэм узылъещэ\nСледущая Хэхъоныгъэхэм якъэкIуапI


Адыгэ къэбым и Маф — Адыгэ макъ\nАдыгэ къэбым и Маф\nФэбагъэ зыхэлъ мэфэкI\nБжыхьэ гъэбэжъум лэжьакIом гушIуагъо къыфехьы. Адыгэ къэбым и Мафэ фэгъэхьыгъэ зэхахьэу Сырыфыбг (Руфабго) щыкIуагъэм IофшIэкIэшIум иамалхэр, искусствэм ибаиныгъэхэр къыщагъэлъэгъуагъэх.\nIофшIапIэу «Руфа-Турым» илъэс къэс зэхищэрэ къэгъэлъэгъоным сыдигъуи цIыфыбэ хэлажьэ. Ростов хэкум, Краснодар, Ставрополь крайхэм, Къэбэртэе-Бэлъкъарым, Адыгеим, фэшъхьафхэм къарыкIыгъэхэр мэфэкIым щызэIукIагъэх.\n«Руфа-Турым» ипащэу, спортымкIэ дунэе класс зиIэ мастерэу Бибэ Мурат, Къэралыгъо телерадиокомпаниеу «Адыгеим» ирежиссер шъхьаIэу, зэнэкъокъум иосэшI куп ипащэу Гъазый Бирамхъан, республикэ общественнэ движениеу «Адыгэ Хасэм» итхьаматэу ЛIымыщэкъо Рэмэзан, Адыгеим и Лъэпкъ музей шIэныгъэмкIэ иIофышIэ шъхьаIэу, зэлъашIэрэ археологэу Тэу Аслъан адыгэ къэбым имэфэкI зэхахьэ къыщыгущыIагъэх.\nПэсэрэ лъэхъаным къыщыублагъэу тилъэпкъэгъухэм къэбыр къызэрагъэкIыщтыгъэм, шхыныгъо зэфэшъхьафхэр ащ зэрэхашIыкIыщтыгъэхэм яхьылIэгъэ къэбар гъэшIэгъонхэр къаIотагъэх. Ядэжь къэкIогъэ хьакIэм гъомылапхъэу Iанэм фытырагъэуцуагъэмэ къэбыр нахь къахагъэщэу къызэрэхэкIырэм Бибэ Мурат гу лъити, адыгэ къэбым фэгъэхьыгъэ мэфэкIхэр Сырыфыбг щызэхащэхэу зэрэфежьагъэхэм къытегущыIагъ.\nПсыхъо чъэрэу Сырыф гъучI лъэмыджышхоу телъым уикIызэ, нэрылъэгъу IэпыIэгъухэм, цIыфхэм закъыфэзыгъазэхэрэм уагъэгъуазэ. Къушъхьэтххэм уадэкIуае е псыкъефэххэм уакIэлъырыхьэ пшIоигъоми джэрпэджэжь макъэхэм уядэIу, пщэрыхьапIэхэм ямэшIо фабэ укъекIу.\nРостов хэкум къикIыгъэ купэу тызыIукIагъэм къызэрэтиIуагъэу, къэбым имэфэкI апэ ухэлэжьэнышъ, етIанэ къушъхьэ лъагэм екIурэ гъогум утехьанэу игъо уифэщт.\nКъэбым итеплъэ имызакъоу, шхыныгъоу хашIыкIыхэрэм Отрэщ Симэ IупкIэу къатегущыIагъ. Илъэс къэс зэнэкъокъухэм ар ахэлажьэ. Блащэпсынэ щэпсэу, культурэм иIофышI.\n— ЦIыфым фэбагъэ ищыкIагъ, — къытиIуагъ Отрэщ Симэ. — Ар къыдэслъыти, нарт Саусэрыкъо машIор къызэрихьыжьыгъагъэм ехьылIэгъэ къэгъэлъэгъоныр къызэIусхыгъ. Къэбым Саусэрыкъо исурэт хэшIыкIыгъ, ащ ыпашъхьэ машIор щэблэ. ЦIыфхэр пщэрыхьапIэм къепщэлIэнхэм, «Шъукъеблагъ Iанэм» япIоным фэшI ори угукIэ ащ уфэхьазырын фае. Фэбагъэ зыхэмылъыр мэфэкI хъурэп.\nКъэбым икъэгъэлъэгъон фэгъэхьыгъэ зэнэкъокъум Отрэщ Симэ апэрэ чIыпIэр къыщыдихыгъ, кIэлэцIыкIу ансамблэу адыгэ шъуашэкIэ фэпагъэр игъусэу «Си Лэшэпсын» зыфиIорэ орэдыр къыIуагъ. Мыекъопэ районым щыпсэурэ Кучмэз Мерэм ятIонэрэ чIыпIэр фагъэшъошагъ. Джэджэ районым къикIыгъэ Мамрыкъо Луизэ ящэнэрэ чIыпIэр ыхьыгъ.\n— Сисэнэхьат мэкъу-мэщым епхыгъэп, — къытиIуагъ Кучмэз Мерэм, — арэу щытми, къэбым фэгъэхьыгъэ зэIукIэгъухэм сигуапэу сахэлажьэ. ЗэхэщакIохэм лъэшэу сафэраз.\n— АцIэхэр зэфэшъхьафых, япчъагъэкIэ 10-м къехъоу гощыгъэх. Былымхэм апае къагъэкIырэ къэбыр итеплъэкIэ къэмышIэщтми, уецакъэмэ иIэшIугъэкIэ зыфэдэм гу лъыотэ, — къыIуагъ ЛIымыщэкъо Рэмэзан. — Тянэ-тятэхэм, нэнэжъ-тэтэжъхэм къэбым хашIыкIыщтыгъэ шхыныгъохэр непи сщыгъупшэхэрэп. Нэбгырэ пэпчъ екIолIэкIэ шъхьаф къызэригъотыщтыгъэр сшIогъэшIэгъоныгъ.\n«Бжыхьэ гушхоныгъ» зыфиIоу Къэщи Аминэт, Хьаткъо Нэфсэт къагъэлъэгъуагъэр цIыфым ыпсэ пэблагъ. Дэгъоу лажьэрэм гъэбэжъу зэригъотырэм Ами — нэт къытегущыIагъ. Къэбыр къэпразым нахь зэрэIэшIур изэгъэпшэнхэм къащыхигъэщыгъ. Къэб лъэпкъ зэфэшъхьафи 9 къытигъэлъэгъугъ.\nАрхеологэу Тэу Аслъан изэгъэпшэнхэр сыдигъуи гъэшIэгъоных. «КъэбыкIэ къихыгъакIэм шъуампIэр телъэу агъажъэ. Тхъу халъхьэшъ, агъэлыбжьэжьы. Гъэжъуагъэу щхыум хэлъэу ашхы. Къэбыр хьакукIэ агъажъэ, ащи шъэфхэр хэлъых», — къыIуагъ А. Тэум.\nЗэшъхьэгъусэхэу зэхэкIыжьынхэу гухэлъ зышIыгъэхэр къэбым хэшIыкIыгъэ шъоужъом зэригъэшIужьыгъэхэу къэбар къызэраIуатэщтыгъэми А. Тэур къытегущыIагъ.\nИорданием къикIыгъэ Хъурмэ Хьасан иIахьылхэр, иныбджэгъухэр игъусэхэу къэбым имэфэкI хэлэжьагъ.\n— Iанэм къытырагъэуцогъэ шхыныгъор зыпэсшIыщтыр сшIэрэп, — къытиIуагъ Хь. Хъурмэм.\nКъэралыгъо телерадиокомпаниеу «Адыгеим» ижурналистхэу ТIэшъу Светланэ, Унэрэкъо Гулэз, Аджырэ Замирэ, ГъукIэлI Сусанэ, Къуижъ Аминэт, Тэу Замирэ, осэшI купым ипащэу Гъазый Бирамхъан, нэмыкIхэри зэхахьэм къыщыгущыIагъэх. Лъэпкъхэр зэфэзыщэрэ мэфэкIэу Адыгэ Республикэм ищытхъу зыIэтырэм гущыIэ фабэхэр фаIуагъэх. МэфэкIыр цIыфхэм зыгъэпсэфыпIэшIу зэрафэхъурэр къыхагъэщыгъ.\nЖурналистэу Беданыкъо Замирэ адыгабзэкIи, урысыбзэкIи «Руфа-Турым» зэхахьэр щызэрищагъ, мэкъэ дахэкIэ лъэпкъ орэдыр къызыхедзэм Iэгу фытеуагъэх, дежъыугъэх.\nАнсамблэхэу «Абрекхэр», «Кубаночкэр», кIэлэеджэкIо купхэр мэфэкIым щыуджыгъэх, орэдыбэ къаIуагъ. Къэб анахь инэу къыхахыгъэр Болэкъо Тэмарэ зэхахьэм къыщигъэлъэгъуагъэр ары, килограмм 50 къещэчы, Блащэпсынэ къыращыгъ. Лотерей билетхэр зыщэфыгъэхэр кIэгъожьыгъэхэп. Къэб кIоцIым шIухьафтын хэхыгъэхэр илъыгъэх. Урыс бзылъфыгъэу къэбхэр зыщэфыгъэм ыцIэ тыкIэупчIэнэу игъо тимыфагъэми, гушIом зэрихьэзэ игъогу зэрэтехьажьыгъэр, зэхэщакIохэм зэрафэразэр тлъэгъугъэ. Ащ фэдэу зы нэбгырэп къахэкIыгъэр. ТIэшъу Нурбый иIэшIагъэхэу къыгъэлъэгъуагъэхэри тшIогъэшIэгъоныгъэх.\nБибэхэм яунагъо къызэIуихыгъэ Iанэхэм къэбым хэшIыкIыгъэ шхыныгъуабэ къытырагъэуцуагъ, мэфэкIым хэлэжьагъэхэр ахьэкIагъэх. Тигъунэгъу нэнэжъ къызэриIощтыгъэу, къэбыр къэб такъо, Iанэм къетэкъохы, фашIэ иIэшъ, уегъэшхэкIы.\nМэфэкIым къэкIуагъэхэм, IэпыIэгъу къафэхъугъэхэм «тхьашъуегъэпсэу» гъэзетымкIи ариIожьы зэрэшIоигъом Бибэ Мурат тыщигъэгъозагъ.\nСурэтхэр Сырыфыбг къыщытетхыгъэх.\nПредыдущая ЦIыфхэмкIэ мэхьанэшхо яI\nСледущая Социальнэ Iофыгъохэр анахь шъхьаIэх


Адыгея Сегодня – МэфэкI шIыкIэм тетэу къызэIуахыгъ\nМайкоп 29 марта, 00:00:00 15 °C\nГъэцэкIэжьынхэр зыщыкIогъэ республикэ стадионыр мэфэкI шIыкIэм тетэу блэкIыгъэ тхьаумафэм къызэIуахыжьыгъ. Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат псэуалъэр зэрэзэтырагъэпсыхьагъэр зэригъэлъэгъугъ, мэфэкI зэхахьэм къеблэгъэгъэ Москва икомандэу «Спартак» итренер шъхьаIэу щытыгъэОлег Романцевым, цIыфхэм, спортыр, футболыр зикIасэхэм гущыIэгъу афэхъугъ.\nIофтхьабзэм джащ фэдэу хэлэжьагъэх Адыгеим и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, УФ-м и Къэралыгъо Думэ идепутатэу Хьасанэкъо Мурат, АР-м и Премьер-министрэ ипшъэрылъхэр зыгъэцэкIэрэ Наталья Широковар, хэбзэ къулыкъухэм ыкIи муниципальнэ образованиехэм япащэхэр, нэмыкIхэри.\nМэфэкI Iофтхьабзэхэм къадыхэлъытагъэу чемпионхэм яаллееу республикэ стадионым итемыр трибунэ дэжь щыIэм АР-м и ЛIышъхьэрэ спортым иветеранхэмрэ чъыгхэр щагъэтIысыгъэх.\nАдыгеим истадион шъхьаIэ икъызэIухын фэгъэхьыгъэ зэхахьэм цIыф бэдэдэ къекIолIагъ, ахэр нэгушIох, чэфых, яреспубликэ рэгушхох.\nСпортыр, футболыр зикIасэхэм республикэм ипащэ закъыфигъазэзэ, аужырэ шапхъэхэм адиштэу зэтырагъэпсыхьэгъэ стадионыр къызэрэзэIуахырэмкIэ къафэгушIуагъ. Непэрэ мафэр Адыгеим итарихъ шIукIэ къызэрэхэнэжьыщтыр хигъэунэфыкIыгъ, къэзытхырэр Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипресс-къулыкъу.\n— ГъэцэкIэжьынхэр зыщыкIогъэ е, шъыпкъэр пIощтмэ, икIэрыкIэу тшIыжьыгъэ стадионыр мэфэкI шIыкIэм тетэу непэ къызэIутэхыжьы. АщкIэ гушIогъо зэхахьэм къекIолIэгъэ пстэуми, республикэм щыпсэухэрэм, сышъуфэгушIо, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат зэхахьэм къыщыгущыIэзэ. — ТицIыфхэм япсауныгъэ агъэпытэным, физическэ культурэм ыкIи спортым апыщэгъэ ныбжьыкIэхэм япчъагъэ нахьыбэ хъуным мы псэуалъэр афэIорышIэщт, амалышIухэр къытыщтых. Спортым ылъэныкъокIэ гъэхъэгъэшхо зышIыгъэхэр, дунаим щыцIэрыIо цIыфхэр бэу тиIэх, ахэм республикэр арэгушхо, къыткIэхъухьэрэ лIэужхэмкIэ щысэтехыпIэх. Мыекъопэ «Зэкъошныгъэм» ибысым ешIэгъухэр зыщызэхищэщт чIыпIэу зэрэщытым дакIоу, тистадионыкIэ культурэм ыкIи спортым ягупчэ шъхьаIэу хъуным тыщэгугъы.\nМэфэкI Iофтхьабзэхэм къадыхэлъытагъэу лазернэ шоу зэхащагъ, къэзэрэугъоигъэхэм, анахьэу кIэлэцIыкIухэм, ар ашIогъэшIэгъоныгъ. Республикэ стадионым ыкIи Мыекъопэ «Зэкъошныгъэм» ятарихъ гъогу фэгъэхьыгъэ фильмэу къагъэлъэгъуагъэм цIыфхэр еплъыгъэх.\nШъугу къэдгъэкIыжьын, республикэм ипащэхэм ягукъэкIыкIэ 2008-рэ илъэсым стадионым игъэцэкIэжьын рагъэжьэгъагъ. Илъэс зэкIэлъыкIохэм федеральнэ гупчэм зэпхыныгъэ дыряIэу пшъэрылъэу къэуцухэрэр зэшIуахыгъэх, ежь Адыгеим къытефэрэ пстэури ыгъэцэкIагъ. Проектым изэшIохын зэкIэмкIи сомэ миллион 925-рэ тефагъ, мылъкур федеральнэ ыкIи республикэ бюджетхэм къахахыгъ. Проектым диштэу трибунэхэр икIэрыкIэу зэтырагъэпсыхьажьыгъэх, зэкIэми аужэу ашIыгъэ темыр лъэныкъом щыIэр заухым, стадионым нэбгырэ мин 14-м ехъу дафэ хъугъэ. Футболым имызакъоу, атлетикэ псынкIэм, нэмыкIхэм япхыгъэ спорт зэнэкъокъухэр мыщ щызэхэпщэнхэ плъэкIыщт, дунэе шапхъэхэм ар адештэ. Джащ фэдэу хьакIэщыр, спортзалхэр, теннис узщешIэн плъэкIыщтхэр, нэмыкIхэри ащ къыдыхэлъытагъэх. Стадионым къыпыщылъ чIыпIэхэри зэрифэшъуашэу зэтырагъэпсыхьагъэх.\nФизическэ культурэм ыкIи спортым апыщагъэхэм япсауныгъэ агъэпытэнымкIэ, яухьазырыныгъэ хагъэхъонымкIэ республикэ стадионым амалышIухэр къетых. Ары Адыгеим ипащэхэм пшъэрылъ шъхьаIэу зыфагъэуцужьыгъагъэр ыкIи гъэцэкIагъэ хъугъэр.


ЛIэшIэгъу плIанэм къыкIоцI | Адыгэ Макъ\nЛIэшIэгъу плIанэм къыкIоцI\nАвтор: Редакция\t/ 13.12.2018\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\n1993-рэ илъэсым тыгъэгъазэм и 13-м Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым (апэ институтыгъ) ипчъэхэр къызэIуихыгъэх. Ащ лъапсэ фэхъугъ автотранспортнэ, мэкъумэщ ыкIи деревообрабатывающэ техникумхэр.\nАпшъэрэ еджапIэм игъэпсын кIэщакIо фэхъугъ ащ иапэрэ ректорэу, джы университетым и Президентэу, АР-м и Къэралыгъо упчIэжьэгъоу, социологие шIэныгъэхэмкIэ докторэу, профессорэу, гъэсэныгъэмкIэ урысые академием хэтэу ТхьакIущынэ Аслъан.\n1998-рэ илъэсым апшъэрэ еджапIэм зеушъомбгъу, Тэхъутэмыкъое районымкIэ поселкэу Яблоновскэм ащ икъутамэ къыщызэIуехы. ЕтIанэ 2003-рэ илъэсым университетыр Урысые Федерацием гъэсэныгъэ къэзытыхэрэ учреждениехэу IэкIыб къэралыгъохэм къарыкIхэрэ ныбжьыкIэхэр апшъэрэ еджапIэм чIэхьанхэм фэзыгъэхьазырхэрэм официальнэу ясатырэ хэуцо. Ащ къыкIэлъыкIогъэ илъэсым Медицинэ институт университетым къыщызэIуахы.\nНепэ университетым сэнэхьатэу щызэрагъэгъотырэм ипчъагъэкIи, студентэу ащ чIэсым ибагъэкIи Урысыем ианахь зэтегъэпсыхьэгъэ апшъэрэ еджапIэхэм ащыщ хъугъэ. Мы лъэхъаным ащ нэбгырэ мини 10,5-рэм Iоф щашIэ: ахэр щеджэх, щырагъаджэх, нэмыкI пшъэрылъхэр щагъэцакIэх. Гъэсэныгъэм иIоф фэгъэзагъэх зисэнэхьат хэшIыкIышхо фызиIэхэу шIэныгъэхэмкIэ доктор 70-рэ ыкIи кандидат 360-рэ. Университетым непэ сэнэхьат зэфэшъхьафэу бэрэ узыIумыкIэхэрэмкIэ къегъэхьазырых. Ащ фэдэу мыщ псэолъэшIхэр, мэз хъызмэтым иIофышIэхэр, ландшафтым иархитектурэкIэ, мэкъу-мэщымкIэ, чIыгум ибайныгъэхэр зэгъэшIэгъэнхэмкIэ ыкIи ахэр къычIэхыгъэнхэм япхыгъэ сэнэхьатхэмкIэ щеджэх.\nАпшъэрэ еджапIэр егъэджэн Iофым изэхэщэн фытегъэпсыхьагъэу щыт. Ащ еджэпIэ лабораторнэ базэ зэтегъэпсыхьагъэ иI, зэкIэмкIи мыщ лабораторие ыкIи компьютер класс зэтегъэпсыхьэгъи 130-мэ Iоф щашIэ. Университетым технопарк, научнэ гупчиплI, научнэ-ушэтэкIо лабораториехэр, научнэ-техническэ ыкIи опытнэ ушэтэкIо базэ зэтегъэпсыхьагъэ иI.\nУниверситетым иинфраструктурэ хэтых научнэ библиотекэр, общежитие унищыр, шхапIэр, кафе. ЕджэпIэ корпус пэпчъ буфетхэр, медицинэ IэпыIэгъу зыщагъотхэрэ пунктхэр хэтых. спортивнэ ыкIи тренажер залхэр, спортымкIэ шъхьэихыгъэ площадкэхэр, студентхэм практикэ зыщахьырэ базэу къалэм дэхыгъэу гъэпсыгъэр ыкIи нэмыкI псэуалъэхэр иIэх. ЕджапIэм инаучнэ-техническэ ыкIи иопытнэ-ушэтэкIо базэ водительхэр къэзыгъэхьазырырэ еджапIэ хэт.\nМыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым къычIэкIыгъэхэр непэ мэкъу-мэщым, наукэм, гъэсэныгъэм, псауныгъэм икъэухъумэн алъэныкъокIэ Урысыем ичIыпIэ зэфэшъхьафхэм, IэкIыб къэралыгъохэм ыкIи СНГ-м щыщ хэгъэгу 30-мэ Iоф ащашIэ. 2004-рэ илъэсым специалистхэм ыкIи научнэ IофышIэхэм якъэгъэхьазырынкIэ ыкIи апшъэрэ техническэ гъэсэныгъэм хэхъоныгъэ ышIынымкIэ еджапIэм Iофэу ышIэрэм пае АР-м ианахь тын лъапIэу «Адыгеим и Щытхъузехь» зыфиIорэр къыфагъэшъошагъ. «Урысыем ианахь товар дэгъуи 100» зыфиIорэ зэнэкъокъум «Апшъэрэ профессиональнэ гъэсэныгъэм ифэIо-фашIэхэр» зыфиIорэ лъэныкъомкIэ 2007-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу илъэс къэс апэрэ чIыпIэр щеубыты. НэмыкI тын лъапIэу университетым къылэжьыгъэу иIэр бэдэд.\nЕджапIэм IэкIыб къэралыгъуабэм къарыкIхэрэ студентхэр непэ щеджэх. Ащ фэдэу илъэсыбэ хъугъэу Европэм, Азием, Африкэм, КъокIыпIэ Благъэм ыкIи Чыжьэм яхэгъэгухэм университетым зэпхыныгъэ, зэзэгъыныгъэхэр адыриIэхэу Iоф адешIэ. Ахэм ащыщых Венэ дэт университетэу чIыопсым ибайныгъэхэмрэ прикладной наукэхэмрэ апылъыр, БолгариемкIэ транспортым епхыгъэ апшъэрэ еджапIэу Тодар Каблешковым ыцIэ зыхьырэр, Дубай дэт Алдар университетыр, Ливан къэралыгъо университетыр, Иорданием икъэралыгъо университет ыкIи нэмыкIыбэр. IэкIыб къэралыгъо чыжьэхэм анэмыкIэу Абхъазым, Белоруссием, Казахстан ыкIи нэмыкI чIыпIэхэм яапшъэрэ еджапIэхэми университетым Iоф адешIэ.\nУниверситетым иIофшIэн чIыпIэшхо щеубыты студентхэмкIэ зэхъожьынхэм. Ащ фэдэу 2015 – 2016-рэ илъэс еджэгъум экологиемкIэ факультетым истудентхэм Венскэ университетым стажировкэ щакIугъ. Германием ит университетскэ кли-никэу Фрайбург Медицинэ институтым истудентхэр щыIагъэх. Ащ фэдэу Всероссийскэ программэу «IT-START-2015» зыфиIорэм щытекIогъэхэ ныбжьыкIэхэр Израиль кIогъагъэх. ЕтIани студентхэр Тыркуем, Ливан, Сербием, Казахстан ыкIи нэмыкI чIыпIэхэм ащыIагъэх.\nЕджапIэм ифакультетэу нэмыкI къэралыгъохэм къарыкIыгъэхэ студентхэр зыщеджэхэрэм непэ нэбгырэ 820-рэ чIэс, ахэр дунаим икъэралыгъо 40-мэ ялIыкIох. 2003-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу университетыр IэкIыбым къикIыгъэ студент 400-мэ къаухыгъ.\nУниверситетыр непэ зылъэ пытэу теуцогъэ еджэпIэ зэтегъэпсыхьагъ. Ау егъэжьапIэр непэ къызэрэпшIошIыщтым фэдэу къызэрыкIоу щытыгъэп. IофыкIэр къызыгурымыIохэрэр щыIагъэх. «Хэку цIыкIум апшъэрэ еджэпIитIу ищыкIагъа?» зыIонхэри къэхъугъэх. Ау апшъэрэ еджапIэм лъапсэ фэзышIыгъэ ТхьакIущынэ Аслъан апэрэ мафэм къыщегъэжьагъэу зыфаер къыгурыIощтыгъ. Ары иIоф пхырищынымкIи зишIуагъэ къакIощтыгъэр.\nЛъэбэкъу пэпчъ пшIэрэр къэбгъэшъыпкъэжьын фэягъ, Iофэу къебгъэжьагъэр илъэс заулэкIэ пIэкIэкIодэжьынэу зэрэщымытыр, ар къэралыгъо Iофэу зэрэкIэкIыщтыр пащэхэм агурыбгъэIон фаеу щытыгъ. ЕджапIэм иматериальнэ базэ къыщегъэжьагъэу, ащ щезыгъэджэщтхэ кIэлэегъаджэхэмкIэ кIэкIыжьэу Iофышхо дэпшIэн фэягъ. А зэпстэури ыпшъэ ифагъ лъэгъуакIэ хэзыщынэу езыгъэжьагъэм. ЕтIанэ уахътэ зытешIэм игухэлъхэр зэрэтэрэзыгъэхэр къэшъыпкъэжьыгъэх. ЫпшъэкIэ къызэрэщытIуагъэу, еджапIэр анахь зэтегъэпсыхьэгъэ апшъэрэ еджапIэу Урысыем итхэм ясатырэ пытэу хэуцуагъ.\nИлъэс 25-рэр псынкIэ дэдэу кIуагъэу тэ къытшIошIы. Ау IофшIэным ыгузэгу итыгъэхэм а уахътэр нэмыкIэу алъэгъункIи хъун. Непэ университетым ыныбжь лIэшIэгъу плIанэ зэрэхъугъэм фэшI тигуапэу тыфэгушIо, джыри гъэхъагъэхэр ышIынхэу фэтэIо.


Робот-хирургыр яIэпыIэгъушIу — Адыгэ макъ\nРоботхэм тигъашIэ чIыпIэу щаубытырэм зеушъомбгъу. Ахэм яугъоинрэ якъыдэгъэкIынрэ къэралыгъо зэфэшъхьафхэр зыдэлажьэхэрэр бэшIагъэ. Тэ тихэгъэгуи я 80-рэ илъэсхэм къащегъэжьагъэу робот Iушхэр тиIэнхэмкIэ хэхъоныгъэхэр ешIых.\nЗэкIэми тшIогъэшIэгъоныгъ апэу роботыр къызагъэгущыIэм, лъэбакъоу зырагъасэм, узэреупчIырэм иджэуап къыритыжьы зэхъум. Мы лъэхъаным ахэр машинэшIыным, мэкъумэщ хъызмэтым, медицинэм, нэмыкIхэми ащагъэфедэх. Роботизацием ишIуагъэкIэ цIыфым Iофэу ышIэрэр нахь псынкIэ мэхъу.\nКраснодар краим иврачхэм бэмышIэу робот-хирург къафащэфыгъ. Ар апэрэ къэлэ клиническэ сымэджэщым щагъэуцугъ. Роботым ыцIэр «Да Винче».\nРобот-хирургыр Калифорнием (США-м) щызэхэщэгъэ компаниешхоу «Интуитиве» зыфиIорэм къыдигъэкIыгъ. Системэ псау мэхъу, сомэ миллион 300 ыуас. Ар зэрагъэгъотынымкIэ къэралыгъо программэу «Псауныгъэр къэухъумэгъэныр» зыфиIорэм ишIуагъэ къэкIуагъ, чIыпIэ бюджетри IэпыIэгъу къафэхъугъ.\nСымэджэщым иврач шъхьаIэу, Урысыем IофшIэнымкIэ и ЛIыхъужъэу Владимир Порхановым къызэриIорэмкIэ, хирургическэ системэр агъэфедэзэ зэIэзэхэрэ сымаджэхэр нахьыбэ хъущтых.\nИлъэсиблыкIэ узэкIэIэбэжьмэ апэрэ системэу къащэфыгъагъэмкIэ нэбгырэ мини 2-м ехъумэ операцие зэфэшъхьафхэр афашIыгъэх. Робот-хирургыкIэр нахь зэтегъэпсыхьагъ, бгъэфедэнкIэ Iэрыфэгъу, шIогъабэ пылъ.\nРобот-врачыр яIэпыIэгъоу операцие ашIырэ сымаджэхэр нахь псынкIэу мэхъужьых, сымэджэщым бэрэ чIагъэлъыжьхэрэп. ЦIыфым ыл зы сантиметрэм нахьыбэу зэIиупкIырэп, ащ ихьатыркIэ сымаджэм лъэу ыгъэкIодырэр нахь макI. В. Порхановым къыIуагъ операцие ашIыгъэхэр сыхьат заулэкIэ къызэрагъэтIысыхэрэр, зэрагъэзекIохэрэр. Мэфэ зытIущкIэ ахэр сымэджэщым чIатхыкIыжьых.\nРоботэу «Да Винче» хирургием, гинекологием, онкологием, кардиологием ыкIи медицинэм инэмыкI лъэныкъохэм ащагъэфедэн алъэкIыщт. Ащ 3D-графикэу хэтым ихьатыркIэ врачэу операцие зышIырэм зытеIэбэрэ чIыпIэр ыбгъуищкIэ елъэгъу. Джащ фэдэу ежь ынэхэм зэралъэгъурэм нахьи фэдэ 20-кIэ нахь инэу зэплъырэр елъэгъу. Арышъ, роботыр врачэу зыгъэфедэрэмкIэ гупсэф. Тиврачхэм операцие ашIы зыхъукIэ сыхьатитф-хым алъакъо тетхэу къыхэкIы, ар къыдалъыти, роботым креслэ шъабэ гъусэ фашIыгъ.\nМы лъэхъаным робот-хирургхэу Урысыем щагъэфедэрэр 6 зэрэхъурэр. Тигъунэгъу кра- им технологиякIэу къызIэкIагъэхьагъэм тэ тисымаджэхэу операцие хьылъэхэр зищыкIагъэхэри щыгугъынхэу амал щыI. ЦIыфхэм япсауныгъэ къэухъумэгъэнымкIэ субъектитIум Iоф зэрэзэдашIэщтымкIэ зэзэгъыныгъэ зэдыряI.\nПредыдущая Хэгъэгум имедали 5\nСледущая НыбжьыкIэхэр IофшIэпIэ чIыпIэ щымыкIэнхэр…


ЯмэфэкIкIэ къафэгушIуагъ — Адыгэ макъ\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат урысые печатым и Мафэ ипэгъокIэу шъолъырым икъэбарлъыгъэIэс амалхэм яжурналистхэм ыкIи яIофышIэхэм тыгъуасэ аIукIагъ.\nАР-м и ЛIышъхьэ зэIукIэгъум пэублэ псалъэ къыщишIызэ, хэутын Iофым фэгъэзэгъэ пстэуми, журналистхэм ясэнэхьат мэфэкIкIэ, илъэсыкIэу къихьагъэмкIэ къафэгушIуагъ, гъэхъэгъэшIухэр ашIыхэзэ ыпэкIэ лъыкIотэнхэу къафэлъэIуагъ. МэфэкI зэхахьэм къыдыхэлъытагъэу журналистикэм ылъэныкъокIэ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ишIухьафтын зыфагъэшъошагъэхэм КъумпIыл Мурат афэгушIуагъ, яIофшIагъэкIэ къалэжьыгъэхэр аритыжьыгъэх. Республикэ гъэзетэу «Адыгэ макъэм» иредакцие иобозревателэу ЕмтIылъ Нурбый къыгъэхьазырыгъэ рубрикэу «Культурэмрэ спортымрэ» зыфиIорэр гъэзетхэм ыкIи журналым къащыхаутыгъэхэм анахь дэгъоу къахахыгъ. Илъэс пчъагъэ хъугъэу ищытхъу аригъаIозэ Нурбый Iоф ешIэ, исэнэхьаткIэ IэпэIэсэныгъэшхо зыхэлъ журналист. Спортым, культурэм, искусствэм, нэмыкI лъэныкъуабэхэм тиIофшIэгъу алъэIэсы, итхыгъэхэр гъэзетеджэхэм ашIогъэшIэгъон, осэшIу къафашIы. АР-м и Къэралыгъо телерадиокомпание тематическэ къэтынхэр зэхэзыщэрэ икъулыкъу художественнэ къэтынхэмкIэ иотдел икъэтынхэр зезыщэрэ Дэчлэжь Светланэ иIофшIагъэу «Чужих детей не бывает» зыфиIорэм осэшхо фашIыгъ, АР-м и ЛIышъхьэ ишIухьафтын фагъэшъошагъ.\nЖурналистхэм яIэпэIэсэныгъэ хагъэхъонымкIэ шъолъырым Iофтхьэбзэ гъэнэфагъэхэр зэрэщызэрахьэхэрэр Адыгеим ипащэ хигъэунэфыкIыгъ. Джащ фэдэу АР-м и ЛIышъхьэ пшъэрылъэу къыгъэуцугъэр агъэцакIэзэ, республикэ гъэзетхэм яредакциехэр зычIэтхэ унэм ыкIоцI, кабинетхэм игъэкIотыгъэ гъэцэкIэжьынхэр арашIылIагъэх. Непэрэ мафэм ехъулIэу «Адыгэ макъэм» гъэцэкIэжьынхэр щаухыгъэх, мы мазэм ыкIэм нэс «Советскэ Адыгеими» IофшIэнхэр щаухынхэу ары.\n— Журналистхэр зэнэкъокъу зэфэшъхьафхэм ахэлэжьэнхэ, ясэнэхьаткIэ заушэтыжьын амал яIэныр мэхьанэшхо зиIэ лъэныкъохэм ащыщ. Ар къыдэтлъыти, профильнэ Комитетым зэхищэрэ зэнэкъокъухэм яшIухьафтын фонд нахьыбэ тшIыгъэ, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nРайонхэм ащыIэ СМИ-хэм IофшIэным ылъэныкъокIэ амалэу аIэкIэлъхэм бэкIэ ялъытыгъ шIуагъэ къытэу япшъэрылъхэр агъэцэкIэн зэралъэкIыщтыр. Ахэм гумэкIыгъоу яIэхэм дэгъоу зэращыгъуазэхэр, ащ дакIоу щыкIагъэхэр дэгъэзыжьыгъэнхэм анаIэ зэрэтырагъэтыщтыр, IэпыIэгъу тедзэ арагъэгъотынымкIэ амалэу щыIэхэм зэрахэплъэщтхэр блэкIыгъэ илъэсым мыщ фэдэ зэIукIэгъоу зэхащагъэм АР-м и ЛIышъхьэ къыщиIогъагъ. Ащ епхыгъэу муниципалитетхэм япащэхэм пшъэрылъ гъэнэфагъэхэр афишIыгъагъэх. Непэрэ мафэм ехъулIэу ар зэшIохыгъэ зэрэхъугъэм къыкIэупчIагъ.\nМуниципальнэ гъэзетхэм яредакторхэм ащыщхэм къызэраIуагъэмкIэ, журналистхэм, нэмыкI IофышIэхэм ялэжьапкIэ хэпшIыкIэу къаIэтын алъэкIыгъ, джащ фэдэу редакциехэм яматериальнэ-техническэ зытет нахьышIу шIыгъэным анаIэ тырагъэтыгъ, непи мы IофшIэныр лъагъэкIуатэ. МыщкIэ IэпыIэгъу къафэхъугъэ республикэм ипащэ къыфэрэзагъэх.\nЫпэкIэ улъыкIотэным, журналистым къыгъэхьазырыгъэ материалыр цIыфхэм ашIогъэшIэгъоныным афэшI гъэзет нэкIубгъохэм адакIоу, Интернетым непэ амалэу къытыхэрэри гъэфедэгъэнхэ зэрэфаем щэч хэлъэп. Республикэм имызакъоу, Урысыем, къэралыгъо зэфэшъхьафхэм ащыпсэухэрэм къэбархэмкIэ талъыIэсын, Адыгеир зэрифэшъуашэу къащыдгъэлъэгъон зэрэфаер республикэм ипащэ пчъагъэрэ къыIуагъ.\n— Шъолъырым ихъухьэрэ хъугъэ- шIагъэхэр, къэбар шъхьаIэхэр шъоры цIыфхэм алъызыгъэIэсырэр. Хабзэмрэ обществэмрэ зэпхыныгъэ яIэным, шъхьэихыгъэу зэдэгущыIэнхэм шъуфэгъэзагъ. Гъэхъагъэхэм адакIоу, гумэкIыгъо зыдэщыIэ чIыпIэхэри журналистхэм ятхыгъэхэмкIэ, якъэтынхэмкIэ къагъэнэфэнхэр, ахэр дэгъэзыжьыгъэнхэм хэбзэ къулыкъухэм анаIэ тырарагъэдзэныр мыщ дэжьым анахь шъхьаIэу щыт, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nАР-м и ЛIышъхьэ ишIухьафтын къызыфагъэшъошагъэхэм, хэутын Iофым хэщагъэхэу зимэфэкI хэзыгъэунэфыкIыхэрэм къафэгушIуагъ лъэпкъыр зэрыгушхорэ тхэкIошхоу МэщбэшIэ Исхьакъ. Республикэ гъэзетитIум нахьышIоу Iоф ашIэ зэрэхъугъэр къыхигъэщыгъ. Шъолъырым хэхъоныгъэу ышIыхэрэм адакIоу цIыфхэр зыгъэгумэкIыхэрэ Iофыгъохэм журналистхэм анаIэ нахь тырадзэн, ахэр къатхынхэ фаеу ылъытагъ. Джащ фэдэу министрэхэр тижурналистхэм нахьыбэрэ аIукIэхэзэ, Iофэу ашIэрэм цIыфхэр щыгъэгъозэгъэнхэм мэхьанэшхо зэриIэр, джащыгъум обществэмрэ хабзэмрэ зэпхыныгъэ пытэ зэрэзэдыряIэщтыр МэщбэшIэ Исхьакъ къыхигъэщыгъ.\nГрант зыпылъ федеральнэ зэнэкъокъухэм республикэм ижурналистхэр нахьыбэрэ ахэлэжьэнхэм фэузэнкIыгъэнхэм мэхьанэшхо зэриIэр Адыгеим и ЛIышъхьэ къыIуагъ, профильнэ комитетым а лъэныкъом ынаIэ нахь тыригъэтынэу пшъэрылъ къыфишIыгъ.\nШъхьэихыгъэ зэдэгущыIэгъоу щыIагъэм Iофыгъо зэфэшъхьафхэр къыщаIэтыгъэх, лъэпкъ проектхэм ягъэцэкIэн журналистхэр къыхэлэжьэнхэ зэралъэкIыщтым щегъэжьагъэу ныдэлъфыбзэмкIэ тхэхэрэм апае хэушъхьафыкIыгъэ зэнэкъокъухэр зэхэщэгъэнхэм, ахэм шIухьафтынхэр афэгъэшъошэгъэнхэм нэсэу. А пстэуми республикэм ипащэ ынаIэ атыридзагъ, къэбарлъыгъэIэс амалхэм тапэкIи IэпыIэгъу зэрагъотыщтыр пытагъэ хэлъэу къыIуагъ.\nПредыдущая Зэфэхьысыжьхэмрэ пшъэрылъыкIэхэмрэ\nСледущая В Адыгее началось строительство солнечных электростанций


Страницы: 1 ... 483 484  486 487 ... 495 Вниз\nАвтор Тема: Находки под Питером (Прочитано 768389 раз)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (104.64 кБ, 700x522 - просмотрено 100 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (121.33 кБ, 700x593 - просмотрено 44 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (158.93 кБ, 700x682 - просмотрено 41 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (137.81 кБ, 700x695 - просмотрено 54 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (109.41 кБ, 700x663 - просмотрено 7 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (116.88 кБ, 700x707 - просмотрено 9 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (111.41 кБ, 700x697 - просмотрено 9 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (221.34 кБ, 800x438 - просмотрено 168 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (337.81 кБ, 1280x960 - просмотрено 41 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (580.07 кБ, 1280x960 - просмотрено 109 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (411.38 кБ, 810x1080 - просмотрено 86 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (209.77 кБ, 1080x810 - просмотрено 137 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (314.92 кБ, 810x1080 - просмотрено 65 раз.)\nСтраницы: 1 ... 483 484  486 487 ... 495 Вверх


Миллион къылэжьыгъ — Адыгэ макъ\nАдыгэ Республикэм ныбжьыкIэ чанэу исыр макIэп. Урысые зэнэкъокъу пчъагъэхэм зэрифэшъуашэу ахэм закъыщагъэлъагъо, текIоныгъэ къыдахы. Ахэм ащыщ Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым итехнологическэ факультет щеджэрэ Павел Дорошенкэр.\nСыдигъокIи ишIэныгъэхэмкIэ ар къахэщы, республикэм имызакъоу, Урысыем щызэхащэрэ Iофтхьабзэхэм чанэу ахэлажьэ. БэмышIэу Урысые студенческэ зэнэкъокъоу «Твой ход» зыфиIорэм хэлэжьагъ, ифинал ихьагъ ыкIи текIоныгъэ къыдэзыхыгъэхэм ащыщ хъугъэ. Сомэ миллион Павел къыфагъэшъошагъ.\nЗэнэкъокъум ифинал Шъачэ щыкIуагъ. Мэфищым Урысыем ичIыпIэ зэфэшъхьафхэм къарыкIыгъэ ныбжьыкIэхэр зэнэкъокъугъэх. Ежьхэм яшIошIыкIэ, джырэ апшъэрэ еджапIэхэр зыфэдэн фаер къыраIотыкIыгъ.\n— Мы зэнэкъокъур зэрэзэхащэрэр тиапшъэрэ еджапIэ къызыщаIом, сшIогъэшIэгъон хъугъэ. Нахь игъэкIотыгъэу ар зэзгъэшIагъ, сыхэлэжьэнэу мурад сшIыгъэ. IофшIэнэу бгъэцэкIэн фаехэр сэ сызыпылъ Iофым епхыгъэхэти, шIуагъэ зэрэпылъыщтыр къызгурыIуагъ. Ащ дэжьым мыщ фэдэ шIухьафтын пылъыми сшIагъэп. Апшъэрэ еджапIэхэм агъэфедэрэ методикэр игъэкIотыгъэу зэзгъэшIагъ, непэрэ мафэм гумэкIыгъоу къэуцухэрэм нахь защызгъэгъозагъ, ушэтын IофшIэнхэр зэхэсщагъэх, — еIо Павел.\n2030-рэ илъэсым нэс апшъэрэ еджапIэхэм Iоф зэрашIэщтым фэгъэхьыгъэ IофшIэнэу Павел ыгъэхьазырыгъэр анахь дэгъоу алъытагъ, балл анахь иныр къырихыгъ ыкIи текIоныгъэ къыдихыгъ.\n— 2018-рэ илъэсым мыщ фэдэ зэнэкъокъу сыхэлэжьэгъагъ, джащ дэжьым джыри къэзгъэзэжьынэу зэсIожьыгъагъ. ГущыIэу зэстыжьыгъэр къэзгъэшъыпкъэжьыгъ. Мэфищым шIэныгъэу тиIэхэр къэдгъэлъэгъуагъэх. Финалым ихьэгъэ нэбгырэ миным тызэнэкъокъугъ. IофшIэнэу къытатыгъэхэр къиныгъэх, экспертхэм ыкIи компание зэфэшъхьафхэм япащэхэм Iоф адэтшIагъ. ТекIоныгъэ къыдэсхыгъэу къаIуи сценэм сыкъызытыращэм, сыгу ихъыкIыщтыгъэр къэIогъуай, джыри сшIошъ хъущтыгъэп, — къытфеIуатэ Павел.\nКIэлэ ныбжьыкIэм къыфагъэшъошэгъэ ахъщэр зэригъэфедэщтым бэрэ егупшысагъэп, иIофшIэн хигъэхъонэу мурад ышIыгъ. ШIэныгъэу ыгъотыгъэхэмкIэ илэгъухэм, кIэлэеджакIохэм адэгощэщт. «Неформальное образование» зыфиIорэ лъэныкъоу зыдэлажьэрэм нахь зыригъэушъомбгъущт, гурыт еджапIэхэм ащеджэхэрэм апае проект зэхигъэуцощт. Мэзаем е гъэтхапэ мазэм адэжь IофшIэныр рагъэжьэщт. ДжырэкIэ Iоф зышIэщтхэр къыхахых. ШIоигъоныгъэ зиIэ пстэури якIолIэн алъэкIыщт.\nДжащ фэдэу Урысые лъэпкъ премиеу «Студент года-2021» зыфиIорэм Павел Дорошенкэм текIоныгъэ къыщыдихыгъ. «Общественник года» зыфиIорэ лъэныкъом ифинал зыщиушэтыщт. Павел «Урысыем иныбжьыкIэхэм я Союз» зыфиIорэ общественнэ организацием и Адыгэ шъолъыр къутамэ ипащэ игуадз. 2019-рэ илъэсым Урысые Лъэпкъ премиеу «Студент года-2019» зыфиIорэм иуцугъохэм ащыщ текIоныгъэ къыщыдихыгъагъ, 2020-рэ илъэсым Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым ипрезидент игрант къыфагъэшъошэгъагъ. Илъэс зэкIэлъыкIохэм Урысые Лъэпкъ премиеу «Студент года» зыфиIорэм игъэцэкIэкIо пащ, урысые проектэу «Тренинг-марафон» ыкIи «Оштен» зыцIэхэм япрограммнэ пащ.\nПредыдущая Фаусыгъагъэр «Майкопское эхо»\nСледущая В Адыгее разыскивают пропавшую девочку


ПшIогъэшIэгъоныр къыотэжьы — Адыгэ макъ\nРедактор 06.02.2020 КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nАдыгэ Республикэм инароднэ артисткэу Нэгъой Маринэ имэфэкI мафэ фэгъэхьыгъэ юбилей зэхахьэ филармонием гъэшIэгъонэу щыкIуагъ.\n— Марин, къыпфэгушIуагъэхэм сахаплъэшъ, ясэнэхьатхэр зэфэшъхьафых, Адыгеим ирайонхэм къарыкIыгъэхэр бэ мэхъух…\n— ЗэкIэми садэгущыIэнэу игъо сифагъэпышъ, гъэзетымкIэ «тхьашъуегъэпсэу» ясIожьы сшIоигъу.\n— Пчыхьэзэхахьэм IэгутеошхокIэ укъыщагъэкIотэжьызэ, уянэу Асе инэплъэгъу фабэ къахэбгъэщыгъэу къысщыхъугъ.\n— Сянэ Андзэрэкъохэм япхъу.\n— Ащ сыщыгъуаз. Андзэрэкъохэу Чеславрэ Вячеславрэ ашыпхъу.\n— Адыгэ Республикэм инароднэ артистэу, Урысыем икомпозиторхэм я Союз хэтэу Андзэрэкъо Чеслав цIэу сфиусыгъэр сипаспорт дэтхагъ — Мирамхъан. Сценэм МаринэкIэ къыщысэджэх. Андзэрэкъо зэшхэм ягъогу сэри сырыкIонэу зэрэхъугъэм сырыкIэгъожьэу зы такъикъи къысэкIугъэп.\n— Зэшыпхъуитф шъохъу, мэшэлахь. ОрэдыIо ухъуныр орыкIэ къиныгъа?\n— СицIыкIугъом къыщегъэжьагъэу орэд къасIощтыгъ. ОрэдыIо сыхъунэу сятэ къысэлъэIущтыгъ. Чеслав емызэщэу макъэр зэрэзгъэIорышIэщтым сыфигъасэщтыгъ. ОшIа, орэдым ипычыгъо щыщ къыхидзагъэу Чеслав къыIо зыхъукIэ, седэIущтыгъэ къодыеп. Ыгу зэIухыгъэу, нэгушIоу къысэплъызэ, гущыIэм псэ къызэрэпигъакIэрэр, орэдым тамэ зэрэритырэр къыхэзгъэщынхэм сыпылъыгъ.\n— Мыекъуапэ музыкэмкIэ иеджапIэ ыуж С. Рахманиновым ыцIэ зыхьырэ консерваториеу Ростов-на-Дону дэтыр къэуухыгъ. А уахътэм унагъо уиIэ хъугъагъэ.\n— Сишъхьэгъуси Ростов-на-Дону къыслъыкIуи, илъэсищэ къалэм тыщызэдэпсэугъ. Уимурадхэм уафэкIоным фэшI уиIахьылхэр, ныбджэгъухэр гъусэ къызыпфэхъухэкIэ, къиныгъохэр нахь IэшIэхэу къызэонэкIых.\n— Баджэ Дзэхъан училищым кIэлэегъаджэу щыуиIагъ. Ростов узэкIом…\n— Консерваторием Бэла Ситерман шIукIэ щашIэщтыгъ. Ащ фэдэ кIэлэегъаджэр уянэм фэбгъадэуи уахътэ къыокIу. ГукIэгъоу хэлъыр щыIэныгъэм къызэрэщыотэжьырэр зыдэпшIэжьэу уеджэныр, уисэнэхьат ишъэфхэр зэбгъэшIэнхэр зымыуасэ щыIэп. Баджэ Дзэхъан непэ сыготэу филармонием Iоф щызэдэтэшIэ. Уезыгъэджагъэм щыIэныгъэм нахь куоу узэрэхищэрэр къызыбгурыIокIэ, ори шIыкIэшIухэм уалъыхъущт.\n— Консерваторием искусствэм илъэныкъо зэфэшъхьафхэр щызэбгъэшIагъэх. ОрэдыIо ухъуныр нахь пшIоигъуагъа?\n— Ольга Бударинар концертмейстер сэнэхьатым фэIэпэIас. Ащ сыдми тыригъэджагъэу слъытэрэп. Музыкэм уедэIун, зэхэпхын, макъэм Iоф дэпшIэн фае зыхъукIэ кIэлэегъаджэр ичIыпIэ зэритыр щыIэныгъэм къыщылъагъотыщтыгъ. Ольга Бударинам, нэмыкIхэм непи зэпхыныгъэхэр адысиIэх, салъэкIо.\n— ЧIыр мэчэрэгъуфэ музыкэр зэрэщыIэщтым шъутегущыIа?\n— Сыгу укъигущыIыкIыгъ. ГъашIэм хэмыкIокIэщт сэнэхьатыр къызэрэхэтхыгъэр тэркIэ гушIуагъо.\n— Марин, сэнэхьатэу къыхэпхыгъэм игъогу уипшъашъэхэри рэкIох.\n— Азэ ансамблэу «Ислъамыем» иорэдыIу, Беллэ филармонием щызэхащэгъэ орэдыIо купым хэт.\n— Азэрэ Беллэрэ къызэрэсаIуагъэу, гукIэ къыхахыгъэ сэнэхьатыр ашIогъэшIэгъон. АдыгабзэкIэ, урысыбзэкIэ, итальяныбзэкIэ, нэмыкIхэмкIи орэдхэр къаIох.\n— Мыекъуапэ сыщезыгъэджагъэхэ Ажгъой Асе, Даутэ Сарыет, нэмыкIхэм къысаIощтыгъэр сщыгъупшэрэп. УикIалэхэри уигъогу рыкIохэ зыхъукIэ, IэпыIэгъу уафэхъунымкIэ амалэу уиIэр нахьыб.\n— Уишъхьэгъусэу Чыназ концертхэм, спорт зэнэкъокъухэм ащысэлъэгъу. Искусствэм фыщытыкIэу фыриIэм бэрэ шъутегущыIа?\n— Хьау, тытегущыIэныр лыеу къытщэхъу. Концертхэм ащытлъэгъурэр, зэхэтхырэр зэфэтхьысыжьынхэу игъо тимыфэуи къыхэкIы. УзэгурыIо зыхъукIэ, гущыIэр нахь макIэ пшIызэ узэлъэплъэ.\n— УимэфэкI зэхахьэ хэлэжьагъэхэм къафэдгъэзэжьы сшIоигъу.\n— Урысыем, Адыгеим янароднэ артистэу, республикэм икомпозиторхэм я Союз итхьаматэу Нэхэе Аслъан искусствэм сызэрэщылажьэрэр IупкIэу къыIотагъ. ТхакIоу Жэнэ Къырымызэ июбилей 2019-рэ илъэсым хэдгъэунэфыкIыгъ, ащ иорэдыбэ къэсэIо. Лъэшэу сигопагъ медицинэм иIофышIэ цIэрыIоу Жэнэ Аскэр, ащ иунэкъощэу Заур пчыхьэзэхахьэм къызэрэщыгущыIагъэхэр.\n— АР-м искусствэхэмкIэ иколледж ипащэу Куфэнэ Щамсэт, Шэуджэн районым культурэмкIэ и ГъэIорышIапIэ ипащэу Бэчымыкъо Альбинэ, фэшъхьафхэр къыпфэгушIуагъэх.\n— Филармонием ипащэу Къулэ Мыхьамэт, тиIофшIэгъухэу Туренко (Ацумыжъ) Адыиф, СтIашъу Къэплъан, Набэкъо Беллэ, нэмыкIхэм ацIэхэр къесIохэ сшIоигъу, ягущыIэ фабэхэр сщыгъупшэщтхэп.\n— Камернэ музыкальнэ театрэу Хьанэхъу Адамэ ыцIэ зыхьырэм иорэдыIоу узэрэщытыгъэри зэхахьэм щызэхэтхыгъ.\n— Сулейманов Юныс, Хъупэ Мурат музыкальнэ театрэм пэщэныгъэ дызэрахьэзэ егъэжьэпIэшIоу ашIыгъэхэм сэри сахэлэжьагъ, ари сигукъэкIыжьышIумэ ахэсэлъытэ.\n— Зы классым шъущызэдеджагъ…\n— СэшIэ зыцIэ къепIощтхэр. Къуанэ Хъалидэрэ Аулъэ Муратрэ пчыхьэзэхахьэм къыщысфэгушIуагъэх.\nБаджэ Дзэхъан, Нэгъой Азэ, Нэгъой Беллэ, Сергей Пособиловыр, Сергей Трутневыр, Набэкъо Беллэ, Анна Шапоровар, Наталья Амельченкэр, Никита Гнидиныр, нэмыкIхэри концертым хэлэжьагъэх урысыбзэкIи, адыгабзэкIи орэдхэр агъэжъынчыгъэх. «Синан», «О унитIу», «Сикъуадж» зыфиIохэрэр, нэмыкIхэри пчыхьэзэхахьэм щыIугъэх.\n— Марин, уигухэлъышIухэр къыбдэхъунхэу пфэтэIо.\nПредыдущая Üretim arttı


Тренер шъхьаIэр — Ешыгоо Сэфэрбый | Адыгэ Макъ\nТренер шъхьаIэр — Ешыгоо Сэфэрбый\nАдыгэ Республикэм изаслуженнэ тренерэу Ешыгоо Сэфэрбый Мыекъуапэ ифутбол клубэу «Зэкъошныгъэм» итренер шъхьаIэу агъэнэфагъ. 2017 — 2018-рэ илъэс ешIэгъур гъэмафэм аухыщт. Мы мафэхэм командэм зиугъоижьыгъ, егъэджэн зэIукIэгъухэр зэхащэщтых.\nЕшыгоо Сэфэрбый республикэм ифутбол щашIэ. «Зэкъошныгъэм» иешIакIоу, итренер шъхьаIэу щытыгъ. «Спартак» Налщык, «Динамо» Брянск, «Кубань» Краснодар, фэшъхьафхэм ятренер шъхьаIэу илъэсыбэрэ Iоф ышIагъ. Тренерхэр зыщагъэхьазырхэрэ апшъэрэ еджапIэр Москва къыщиухыгъ.\n— 2017-рэ илъэсым иаужырэ мазэхэм «Зэкъошныгъэм» щешIагъэхэм, командэм къедгъэблагъэхэ тшIоигъохэм садэгущыIэ, унэшъо хэхыгъэхэр итэхъухьэх, — къытиIуагъ Ешыгоо Сэфэрбый. — Стадион зэтегъэпсыхьагъэ, спорт псэолъэ дэгъухэр тиIэх. «Зэкъошныгъэр» нахь дэгъоу ешIэн ылъэкIыщтэу сэлъытэ. Футболыр зикIасэхэу къытлъыплъэхэрэр дгъэгушIохэ тшIоигъу.\nТренер шъхьаIэу Ешыгоо Сэфэрбый иIэнатIэ зэрэIухьагъэм гугъэ инхэр етэпхых. Адыгэ Республикэм ифутбол къаIэтыжьынэу, стадионым щыкIорэ ешIэгъухэм цIыфыбэ сыдигъуи яплъынэу, «Зэкъошныгъэр» апэ ит командэхэм ащыщ хъунэу фэтэIо.


Лъэпкъ къэгъэзэжьыныр, щыIэныгъэр — Адыгэ макъ\nЛъэпкъ къэгъэзэжьыныр, щыIэныгъэр\nРедактор 11.01.2022 18.01.2022 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nКъэралыгъо гъэпсыкIэр лъэкIуатэ\nIэкIыб къэралхэм ащыпсэухэрэ тилъэпкъэгъухэу ежьхэм яшIоигъоныгъэкIэ Адыгэ Республикэм къэзыгъэзэжьыгъэхэм IэпыIэгъу ятыгъэным фэгъэхьыгъэ зфэхьысыжь-зэIукIэгъум зэгъэпшэнхэр щашIыгъэх.\nАдыгэ Республикэм и Правительствэ и Унэ щыкIогъэ зэхахьэр республикэм лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ и Комитет итхьаматэу Шъхьэлэхъо Аскэр зэрищагъ.\nМежведомственнэ комиссием итхьаматэ игуадзэу, Урысыем ицIыфхэм Iоф адэшIэгъэнымкIэ Адыгэ Республикэм и МВД и ГъэIорышIапIэ иотдел ипащэу Тхьаркъохъо Фатимэ, Комитетым итхьаматэу Шъхьэлэхъо Аскэр зэхахьэм докладхэр къыщашIыгъэх.\nЕжьхэм яшIоигъоныгъэкIэ IэкIыб къэралхэм къарыкIыжьырэ тилъэпкъэгъухэу Урысыем къэкIожьыхэрэм IэпыIэгъу афэхъугъэным фэгъэхьыгъэ Къэралыгъо программэр 2019-рэ илъэсым, гъэтхэпэ мазэм и 12-м Адыгэ Республикэм щаштагъ. Ащ къызэрэщыдилъытэу, сэнэхьат хэхыгъэхэм афэгъэсэгъэ тилъэпкъэгъухэу Адыгеим къэкIожьыхэрэр щыIэныгъэм хэгъэгъозэгъэнхэ фае. Республикэм социальнэ-экономическэ IофыгъохэмкIэ хэхъоныгъэхэр ышIынхэм фэшI тищыкIэгъэ кадрэхэм якъыхэхын, ягъэсэн мэхьэнэ ин иIэу зэрэщытым Тхьаркъохъо Фатимэрэ Шъхьэлэхъо Аскэррэ къытегущыIагъэх.\nКъэралыгъо программэр гъэцэкIэгъэным хэлажьэх Адыгеим псауныгъэм икъэухъумэнкIэ и Министерствэ, республикэм гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ и Министерствэ, Правительствэм инэмыкI къулыкъушIэхэр.\n2021-рэ илъэсым IофшIагъэу яIэр зэхахьэм щызэфахьысыжьыгъ. ЗэIукIэгъу 26-рэ республикэм щызэхащагъ, 2019-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу Къэралыгъо программэр щыIэныгъэм зэрэщылъыкIуатэрэр хагъэунэфыкIыгъ.\nАдыгеим нахь ищыкIэгъэ кадрэхэу къыхагъэщыгъэх медицинэм иIофышIэхэр, гъэсэныгъэм пылъхэр, лъэныкъо зэфэшъхьафхэм афэгъэсэгъэхэ инженерхэр, менеджерхэр.\nПрограммэм хэлажьэхэ ашIоигъоу лъэIу тхылъи 127-рэ Комитетым къыфатхыгъ. Къэзыгъэзэжьы зышIоигъохэм тхылъ 75-мэ уплъэкIуным пылъ купыр ахэплъагъ. Унагъохэм нэбгыри 154-рэ ащэпсэу.\nЛъэIу тхылъ 52-рэ зэкIагъэкIожьыгъ Къэралыгъо программэм зэрэдимыштэхэрэм къыхэкIэу.\nКъэзыгъэзэжьы зышIоигъо тилъэпкъэгъухэм гъэсэныгъэу яIэм уегъэразэ. Апшъэрэ гъэсэныгъэр нэбгырэ 54-мэ зэрагъэгъотыгъ.\nКъыхахыгъэ къалэр, районыр\nТилъэпкъэгъухэу къэзыгъэзэжьы зышIоигъо нэбгырэ 31-мэ Мыекъуапэ щыпсэунхэу къыхахыгъ. Кощхьэблэ районыр – 1, Адыгэкъалэ – 1, Тэхъутэмыкъое районыр – 11.\nКазахстан, Иорданием, Туркмением, Сирием, Узбекистан, Киргизием, Армением, Украинэм, Таджикистан къарыкIыжьынхэу тилъэпкъэгъухэм макъэ къагъэIугъ.\nТилъэпкъэгъухэу къэзыгъэзэжьыгъэхэм яфэIо-фашIэхэр афагъэцакIэх. Адыгэ Республикэм къэкIожьы зышIоигъохэм ягушъхьэ кIуачIэ къэIэтыгъэнымкIэ хэбзэ къулыкъушIэхэм егъэжьэпIэшъухэр ашIыгъэх.\nОбщественнэ Совет республикэм щызэхащагъ. Къэралыгъо программэр гъэцэкIэгъэным Советыр пылъ. ЛъэIу яIэу нэбгырэ 64-рэ Советым 2021-рэ илъэсым къыфэтхагъэх, телефонкIэ къыфытеуагъэх. ЦIыфхэр Iофхэм язытет ащыгъэгъозэгъэнхэмкIэ, ящыкIэгъэ джэуапхэр агъотынхэмкIэ Советым ишIуагъэ аригъэкIыгъ.\nКомитетым исайт инэкIубгъоу «Тихэгъэгогъухэр» зыфиIоу къыщызэIуихыгъэм, нэмыкIхэм Адыгеим къэзыгъэзэжьы зышIоигъохэм ящыкIэгъэ джэуапхэр ащагъотыгъ.\nКъэралыгъо программэм 2026-рэ илъэсым нэс Iоф ышIэщт. УпчIэ зиIэхэм япчъагъэ зэрэхэхъуагъэр зэхэщакIохэм къыдалъытэзэ, яIофшIэн уахътэм диштэу лъагъэкIуатэ.\nАдыгэ Республикэм IофшIэнымкIэ ыкIи социальнэ хэхъоныгъэмкIэ иминистрэу Мырзэ Джанбэч, Адыгеим финансхэмкIэ иминистрэу, IэкIыб хэгъэгухэм къарыкIыжьыгъэхэм IэпыIэгъу ятыгъэнымкIэ комиссием хэтэу Виктор Орловым, Республикэм и Къэралыгъо казеннэ къулыкъушIапIэу «Къэзыгъэзэжьыгъэхэр хэкум егъэсэгъэнхэмкIэ и Гупчэ» ипащэу ГъукIэлI Асхьад, нэмыкIхэу зэхахьэм хэлэжьагъэхэм гущыIэгъу тафэхъугъ.\n— Ежьхэм яшIогъоныгъэкIэ Адыгеим къэзыгъэзэжьырэ тилъэпкъэгъухэм Iоф ашIэ, яшIэныгъэ еджапIэхэм ащыхагъахъо, — къытиIуагъ ГъукIэлI Асхьад. — Мэфэхьаблэ унэгъо 60-м нахьыбэ щэпсэу. ИлъэсыкIэм ехъулIэу ны-тыхэм, кIэлэцIыкIухэм таIукIагъ, мэфэкI шIухьафтынхэр афэтшIыгъэх. Хэкужъым къэкIожьыгъэхэ тилъэпкъэгъухэр Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат, Правительствэм, зэкIэ IэпыIэгъу къафэхъухэрэм афэразэх, «тхьашъуегъэпсэу» араIожьы.\nМэфэхьаблэ псауныгъэр зыщауплъэкIурэ ыкIи зыщагъэпытэрэ IэзапIэ, футбол зыщешIэхэрэ спорт псэуалъэ дэтых. Адыгэ Республикэм и Президентэу щытыгъэ Шъэумэн Хьазрэт ишIушIэ мылъкукIэ кIэлэцIыкIухэм апае джэгупIэ къуаджэм щашIыгъ, ар ны-тыхэм языгъэпсэфыпIэу, сабый зэIукIапIэу бэмэ алъытэ.\nАдыгэ Республикэм социальнэ-экономическэ хэхъоныгъэ ышIыным яIахь халъхьанэу лъэпкъым итарихъ чIыгу къэзыгъэзэжьыхэрэм япчъагъэ зыкъеIэты. ШIушIагъэу яIэр тинэрылъэгъу, тегъэгушхо. ИлъэсыкIэу къихьагъэм гушIуагъо къафихьынэу, ямурадхэр къадэхъунхэу Тхьэм тафелъэIу.\nПредыдущая ПсэолъакIэхэр ашIыгъэх\nСледущая Гу-лъынтфэ узхэр зиIэхэмкIэ щынагъо


найдено 1439 открыток\nЛюдмила, поздравляю! (от женщины)\nЛена, поздравляю! (от женщины)\nЛариса, поздравляю! (от женщины)\nЛада, поздравляю! (от женщины)\nИра, поздравляю! (от женщины)\nИнна, поздравляю! (от женщины)\nЕвгения, поздравляю! (от женщины)\nЕва, поздравляю! (от женщины)\nДаша, поздравляю! (от женщины)\nВика, поздравляю! (от женщины)\nВиолетта, поздравляю! (от женщины)


Адыгэ Хэку Таймс: Европэм щыпсэурэ Адыгэхэр гъэтхапэм къалэу Мюнхин щызэрэугъоищтых\nЕвропэм щыпсэурэ Адыгэхэр гъэтхапэм къалэу Мюнхин щызэрэугъоищтых\nСурэтыр: ГъэрекIо (2015) зэхахьэу щыIагъэр. Къалэу Хамбург.\nЕвропэм щыпсэурэ Адыгэхэм я культурэ зэхахьэ Германием ит къалэу Мюнхин щыкIощт. Ар мафэ 3 кIощт, гъэтхапэм и 25-м щегъэжьагъэу и 27-м нэс. Джащ фэдэу интернет чылагъо хъагъэу фасебукым къыщитхыгъ Мюнхин дэт Адыгэ хасэм хэтгорэм.\nМэфищ зэхахьэр Мюнхин идэжь Iут зыгъэпсэфыпIэ спорт хатэм щыкIощт (DJH Jugendherberge Bad Tölz - Am Sportpark, 83646 Bad Tölz).\nЗэхахьэм пшъэрылъэу иIэр, Европэм щыпсэурэ Адыгэхэр, къыхэгъэщыгъэу, ныбжьыкIэхэр нахь зэпэблагъэ хъунхэр ары ыкIи Адыгэм ехьылIагъэ зфэшъхьэф гупщысэхэр зэIэпэчIахыжьыныр ары.ЦIыфэу зэхахьэм хэлэжьэщтхэм яцIэхэр арагъэтхын фае ыкIи зы нэбгым еврэ 90 ытын фае. Мы ахъщэр хьэкIэщым тефэщтыр ары, чэщитIум зыдыщылыщтымрэ мэфищым ыщыхыщтымрэ апэIухьэщт.\nМы имайлымкIэ цIэхэр афэбгъэхьын плъэк1ыщт: anmeldung@muenchen-xase.de.\nУпчIэхэр щыIэмэ мы телефонхэмкIэ уаупчIын плъэкIыщт: Nart Taner 0177 5713071 Serkan Mutlu 0176 70663652.\nМы зэхахьэр Европэм щыпсэурэ Адыгэхэм илъэс къэс къырагъэкIокIы, нахьыбэмкIэ ар Германием ит къалэгорэм щышIы. Зэхахьэм Европэм ит хэгъэгухэм ямызакъоу нэмыкI хэгъэгухэм ащыщхэри хэлажьэх.


Home » Adyghe » 13 Romans » 04\nТятэжъышхо Ибрахьимэ ехьылІагъэу сыда тІощтыр? Ежь-ежьырэу сыд ыгъэхъагъэр? 2Ибрахьимэ Іофхэу ышІагъэхэм апае, Тхьэм ежьым ыдэжькІэ шъыпкъагъэ иІэу ылъытагъэмэ, Ибрахьимэ зэрызыщытхъужьынэу зыгорэ иІэщтыгъ – ау Тхьэм ыдэжькІэп. 3Сыда пІомэ Тхьэм\nигущыІэ тхыгъэхэм сыда арытыр?* «Ибрахьимэ ТхьэмкІэ шІошъхъуныгъэ иІэ хъугъэти, Тхьэм ежьым ыдэжькІэ ащ шъыпкъагъэ иІэу ылъытагъ».\n4Зыгорэм Іоф зишІэкІэ, лэжьапкІэр тынэу къыратырэп, ифэшъуашэшъ къыраты нахь. 5Ау шІушІагъэхэм ащымыгугъырэ цІыфэу ТхьэмкІэ шІошъхъуныгъэ зиІэм иІоф зытетыр мары. А цІыфым ТхьэмкІэ шІошъхъуныгъэ зэриІэм пае, ащ къикІырэр Тхьэу псэкІод зышІэгъэ цІыфхэм ежьым ыдэжькІэ шъыпкъагъэ яІэу зылъытэн зылъэкІырэмкІэ шІошъхъуныгъэ зэриІэм пае, Тхьэм ежьым ыдэжькІэ а цІыфым шъыпкъагъэ иІэу ылъытэщт. 6Джары пачъыхьэ Даути зытегущыІагъэр, шІушІагъэхэм яІоф хэмылъэу, Тхьэм ежьым ыдэжькІэ шъыпкъагъэ иІэу ылъытэрэ цІыфыр сыхьатмафэ зэрежьагъэр къызеІом:*\n7«ЗибзэджэшІагъэхэр Тхьэм зыфигъэгъугъэхэу, зипсэкІодхэр зыфигъэкІодыгъэ цІыфхэр сыхьатмафэ ежьагъэх. 83иусхьаным зипсэкІодхэр зыфимылъытэрэ цІыфыр сыхьатмафэ ежьагъ».\n9А сыхьэтмэфагъэр зыгъотхэрэр сунэт ашІыгъэхэу щытхэм язакъоу ара, хьауми сунэт амышІыгъэхэу щытхэри ара? Сунэт амышІыгъэхэу щытхэри ары, сыда пІомэ Ибрахьимэ шІошъхъуныгъэ иІэ зэрэхъугъэм пае, Тхьэм ежьым ыдэжькІэ ащ шъыпкъагъэ иІэу зэрилъытагъэр къэтІуагъ. 10Тхьэм ежьым ыдэжькІэ Ибрахьимэ шъыпкъагъэ иІэу зилъытагъэр Ибрахьимэ сунэт ашІыным ыпа, хьаури ыужа? Ыуж арэп, ыпагъ. 11Ибрахьимэ сунэт ашІыным ыпэкІэ, шІошъхъуныгъэ зэриІагъэм пае, Тхьэм ежьым ыдэжькІэ ащ шъыпкъагъэ иІэу зэрилъытагъэр къэзыгъэлъагъорэ мыхъурэу* ыкІи тамыгъэу сунэт шІыныр ащ къыфигъэнагъ. А Іофыр ащ фэдэу зыщыткІэ, Ибрахьимэ сунэт амышІыгъэ цІыфхэу шІошъхъуныгъэ зиІэхэм ятэ фэдэу афэхъу, Тхьэм ежьым ыдэжькІэ ахэми шъыпкъагъэ яІэу ылъытэным пае. 12Ибрахьимэ сунэт ашІыгъэ цІыфхэми ятэ фэдэу афэхъу. Ахэми ятэ фэдэу\n4:3 Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм арытыр – еплъ Пегъымбар Мусэ апэрэ тхылъэу ытхыгъэм 15:6.\n4:6-8 Даути . . . къызеІом, – еплъ Сэбур (Псалтыр) 32:1-2 (урыс библиемкІэ 31:1-2).\n4:11 мыхъур – арапыбзэкІэ «хъытым», тыркубзэкІи «мыхьыр» ары.\nзыкІафэхъугъэр сунэт зэрашІыгъэхэм изакъоп, ахэр Ибрахьимэ илъэужхэм атехьагъэхэу, ар сунэт ашІыным ыпэ, шІошъхъуныгъэм игъогоу зэрыкІуагъэм ахэри зэрэрыкІохэрэри ары.\nИбрахьимэ Тхьэм зэрэщыгугъыгъэм пае, Тхьэм къызэригъэгугъагъэр иІэ хъугъэ\n13Тхьэм Ибрахьимэрэ ащ къытехъукІыщт цІыфхэмрэ къыгъэгугъагъэх чІылъэр яІэхьышІоу къызэралъысыщтымкІэ. Ибрахьимэ Тэурат хабзэм итхэр ыгъэцэкІагъэхэу арэп Тхьэм а ІэхьышІумкІэ зыкІигъэгугъагъэр, ау Ибрахьимэ шІошъхъуныгъэ зэриІагъэм пае, Тхьэм ежьым ыдэжькІэ ащ шъыпкъагъэ иІэу зэрилъытагъэр ары нахь. 14Тэурат хабзэм итхэр зыгъэцакІэхэрэр арыгъэмэ, Тхьэм цІыфхэр къызэригъэгугъэгъэ ІэхьышІур къызылъысыщтхэр, ащыгъум шІошъхъуныгъэр хьаулыеу хъущтыгъ, Тхьэм къызэригъэгугъагъэми пкІэ иІэщтыгъэп. 15Сыда пІомэ Тэурат хабзэм Тхьэм игубж къехьы, ау хэбзэ унашъо зыдэщымыІэм хабзэм текІыни щыІэп.\n16Арышъ, Тхьэм къыгъэгугъагъэхэр шІошъхъуныгъэ зиІэхэр ары. Арэущтэу зыфэхъугъэр Тхьэм тыкъызэригъэгугъэгъэ Іофхэр ынэшІу щыфэныгъэкІэ къызэрэтитырэр нафэ хъунри ары, шІошъхъуныгъэ зиІэхэу, Ибрахьимэ къытехъукІыгъэ цІыф пстэуми Тхьэм къызэригъэгугъэгъэ Іофхэр агъотышъунри ары – Ибрахьимэ къытехъукІыгъэ цІыфхэу зыфасІохэрэр Тэурат хабзэм тетхэу рыкІохэрэм ямызакъоу, Тэурат хабзэм темытхэу Ибрахьимэ шІошъхъуныгъэу иІагъэм фэдэ шІошъхъуныгъэ зиІэхэри ары. Шъыпкъэ, Ибрахьимэ тэ пстэуми тятэ фэдэу къытфэхъу, 17Тхьэм Ибрахьимэ риІуагъэу, Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм зэрарытым фэдэу,* «Лъэпкъ Іаджыми ты уафэхъунэу узгъэнэфагъ». Тхьэм ыдэжькІэ Ибрахьимэ тэ пстэуми тят. Тхьэр ары Ибрахьимэ шІошъхъуныгъэ зыфыриІагъэр – Тхьэу лІагъэхэр къэзыгъэхъужьрэр, илъэкІыныгъэкІи щымыІэ Іофхэр къэзыгъэхъурэр.\n18ГугъапІэ зыщэмыІэжьым, Ибрахьимэ Тхьэм щыгугъэу, шІошъхъуныгъэ иІагъ. Арэущтэу, «О къыптехъукІыщт цІыфхэр уашъом ижъуагъохэм фэдизэу бэ хъущтых»,\n4:17 Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм зэрарытым фэдэу – еплъ Пегъымбар Мусэ апэрэ тхылъэу ытхыгъэм 17:5.\nыІуи, Тхьэм ащ къызэрэриІогъагъэм фэдэ къабзэу* Ибрахьимэ лъэпкъ Іаджыми ты афэхъугъ. 19ИшІошъхъуныгъэ зи къыщымыкІэу, ыпкъ лІэныгъэм пэблагъэ зэрэхъугъэм еплъыгъэп, сыда пІомэ илъэсишъэм пэгъунэгъугъэти ары – Сарэ сабый къызэрэхэмыкІыщтми еплъыгъэп. 20ШІошъхъуныгъэ иІэу Тхьэм къызэригъэгугъагъэмкІэ гуцафэ ышІыгъэп. ИшІошъхъуныгъэ нахь пытэу хъуи, Тхьэм щытхъу фишІыгъ. 21Тхьэм къызэригъэгугъагъэр ыгъэцэкІэн зэрилъэкІыщтым щыгугъыныгъэшхо иІагъ. 22ТхьэмкІэ ащ фэдизэу шІошъхъуныгъэ зэриІагъэм пае, Тхьэм ежьым ыдэжькІэ ащ шъыпкъагъэ иІэу ылъытагъ. 23«Тхьэм ежьым ыдэжькІэ ащ шъыпкъагъэ иІэу ылъытагъ» зыфаІорэ гущыІэхэр зэхьылІагъэхэр Ибрахьимэ изакъоу арэп, 24тэри ары. Тхьэм ежьым ыдэжькІэ тэри шъыпкъагъэ тиІэу тилъытэщт тэ, Исус Христосэу ти Зиусхьан лІагъэхэм къахэзыгъэтэджыкІыжьыгъэ ТхьэмкІэ шІошъхъуныгъэ зиІэхэм, тэри ежьым ыдэжькІэ шъыпкъагъэ тиІэу тилъытэщт. 25Тэ псэкІод зэрэтшІагъэм пае, Тхьэм Исус лІэныгъэм ІэкІигъэфагъ, ежьым ыдэжькІэ тэ шъыпкъагъэ тиІэу тилъытэным паий, Тхьэм ар лІагъэхэм къахигъэтэджыкІыжьыгъ.


Бгъэфедэн плъэкIыщтым узыIэпещэ — Адыгэ макъ\nБгъэфедэн плъэкIыщтым узыIэпещэ\nРеспубликэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат Адыгеим икIэлэцIыкIу художественнэ еджапIэ гъэцэкIэжьын Iофхэр зэрэщыкIуагъэхэм бэмышIэу зыщигъэгъозагъ. А хъугъэ-шIагъэм епхыгъэу гъэсэныгъэ учреждением ипащэ гущыIэгъу тыфэхъугъ.\nЕджапIэр зэрагъэцэкIэжьыгъэм КъумпIыл Мурат еплъыгъ, Iоф щызышIэхэрэм, щагъэсагъэхэм гущыIэгъу афэхъугъ.\nХэгъэгум искусствэхэмкIэ иеджапIэхэм язэтегъэпсыхьан Урысыем и Президентэу Владимир Путиныр зэрэпылъым, къэралыгъо программэр зэрагъэцакIэрэм Iофтхьабзэм щытегущыIагъэх.\n— Художественнэ еджапIэр лъэхъаным лъэшэу ищыкIагъ. КIэлэцIыкIу шъэ пчъагъэмэ яшIэныгъэхэм щыхагъахъо, сэнэхьатэу къыхахыщтым лъапсэ фэзышIыхэрэр ахэтых. Зэтегъэпсыхьэгъэ еджапIэм кIэлэцIыкIухэм агу рихьырэ Iофым нахьышIоу зыщыфагъэсэщтэу тэгугъэ, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\n— ИлъэситIу хъугъэу Адыгэ Республикэм культурэмкIэ и Министерствэ тепхыгъэу Iоф тэшIэ, — ямурадхэм къатегущыIэ АР-м ихудожественнэ еджапIэ ипащэу Ирина Бредихинар. — ЗэхъокIыныгъэхэр тиIэх. ЕджапIэр загъэцэкIэжьым ыуж бгъэфедэн плъэкIыщт искусствэм фэгъэхьыгъэ Iофыгъохэр нахьышIоу дгъэцакIэхэу тыфежьагъ.\nЩыIэныгъэм дебгъэштэныр IэшIэхэп. Компьютерхэм, телефонхэм кIэлэцIыкIухэр, ныбжьыкIэхэр нахь апыщагъэхэ хъугъэх. Арэу щытми, Ирина Бредихинам зэрилъытэрэмкIэ, бгъэфедэн плъэкIыщт искусствэр кIэлэцIыкIухэм нахь ашIогъэшIэгъон хъугъэ. КIэлэцIыкIум ежь-ежьырэу ышIырэ пкъыгъом ишIэныгъэ хелъхьэ, игуетыныгъэ къегъэлъагъо.\nСурэтхэр зышIыхэрэм талъыплъэзэ пхъэм, гъучIым, нэмыкIхэм пкъыгъохэр ахэзышIыкIыхэрэм яIофшIагъэ уасэ фэтэшIы. Художественнэ еджапIэм кIэлэцIыкIу 254-мэ зыщагъасэ. Янэ-ятэхэм, тятэжъ пIашъэхэм ашIыщтыгъэ пкъыгъохэм яхьылIэгъэ зэдэгущыIэгъухэр кIэлэегъаджэхэмрэ кIэлэеджакIохэмрэ зэдыряIагъэх.\nИрина Бредихинам иеплъыкIэхэм къащыхигъэщыгъ лIэужхэр зэзыпхырэ Iэпэщысэхэм, сурэтхэм, нэмыкI IофшIагъэхэм кIэлэцIыкIухэр нахь куоу афагъасэхэу зэрэфежьагъэхэр. Пхъонтэжъыехэр, шIухьафтын ашIырэ пкъыгъохэр, фэшъхьафхэри кIэлэеджакIохэм ашIогъэшIэгъоных.\nКIэлэегъаджэхэр ясэнэхьат феджагъэх, гъэсэныгъэу яIэр кIэлэеджакIохэм алъагъэIэсы. ЕджапIэм урысхэм, адыгэхэм, фэшъхьаф лъэпкъхэм зыщагъасэ. Лъэпкъ пэпчъ итарихъ, искусствэм ехьылIэгъэ къэбархэр къызэфаIуатэзэ, язэфыщытыкIэхэр щыIэныгъэм щэпытэх.\nХудожественнэ еджапIэм игъэцэкIэжьын сомэ миллион 19,4-рэ пэIуагъэхьагъ. Правительствэр IэпыIэгъу къафэхъузэ, еджапIэр лъэхъаным диштэу зэтырагъэпсыхьащт, мылъкоу иIэм хэхъощт. Егъэджэн-пIуныгъэ Iофхэр нахьышIоу зэхащэхэзэ, республикэ къэралыгъо программэу «Культурэм» игъэцэкIэн пылъыщтых.\nПредыдущая Iофтхьабзэр лъагъэкIуатэ\nСледущая «Адыгэм идунэететыкIэ исаугъэтых»


Республика Адыгея - Щылэ мазэм и 13-р — урысые печатым и Маф\nШъхьаIэр/Пресс-гупч/Къэбархэр/Щылэ мазэм и 13-р — урысые печатым и Маф\nАдыгэ Республикэм ижурналистхэу, къэбар жъугъэм иамалхэм яIофышIэхэу лъытэныгъэ зыфэтшIыхэрэр!\nУрысые печатым и Мафэ фэшI тышъуфэгушIо!\nСэнэхьат зэфэшъхьаф зиIэхэу мы мэфэкIыр тихэгъэгу щыхэзыгъэунэфыкIыхэрэм зы Iоф зэдагъэцакIэ – Урысыем ичIыпIэ пстэуми къэбарыкIэхэр алъагъэIэсых.\nЖурналистхэм, редакторхэм, тедзапIэхэм яIофышIэхэм яшIуагъэкIэ тызщыпсэурэ чIыпIэри, тиреспублики зыгъэгумэкIырэ Iофыгъохэм япхыгъэ къэбархэр мафэ къэс къытIэкIахьэх, хэгъэгуми, дунаими къащыхъухэрэм ащыгъуазэ тэхъу.\nЦIыф жъугъэхэм еплъыкIэ гъэнэфагъэ яIэнымкIэ, тиреспубликэ уасэу къыфашIырэм зыкъегъэIэтыгъэнымкIэ къэбар жъугъэм иамалхэм мэхьанэшхо яI. Социальнэ-экономикэ зэхъокIыныгъэшIухэм, цIыфхэм ящыIэкIэ-псэукIэ зыкъегъэIэтыгъэным ахэр афэIорышIэх.\nКъэбар жъугъэм иамалхэм яIофышIэхэм шIэныгъэ куурэ IэпэIэсэныгъэшхорэ зэряIэм яшIуагъэкIэ творческэ текIоныгъакIэхэр зэрашIыщтхэм, проект гъэшIэгъонхэм ягъэцэкIэнкIэ ахэр къазэрашъхьапэщтхэм, тиреспубликэ ихэхъоныгъэ яIахьышIу зэрэхашIыхьащтым тицыхьэ телъ.\nНыбджэгъу лъапIэхэр, псауныгъэ пытэ, щыIэкIэ-псэукIэ дэгъу шъуиIэнэу, шъуиIофшIэн гъэхъэгъэшхохэр щышъушIынэу, шIоу щыIэр зэкIэ къыжъудэхъунэу тыгу къыддеIэу тышъуфэлъаIо!


Гектар 1300-м ехъу агъэхьазырыгъ Гектар 1300-м ехъу агъэхьазырыгъ » Шапсугия - История, культура, традиции адыгов-шапсугов\nТеуцожь районымкIэ Джэджэхьаблэ дэт фирмэу «Синдика-Агро» зыфиIорэр анахь щысэтехыпIэу зичэзыу губгъо IофшIэнхэр зыщызэшIуахыхэрэм ащыщ. Теуцожь районымкIэ Джэджэхьаблэ дэт фирмэу «Синдика-Агро» зыфиIорэр анахь щысэтехыпIэу зичэзыу губгъо IофшIэнхэр зыщызэшIуахыхэрэм ащыщ.\nТеуцожь районымкIэ Джэджэхьаблэ дэт фирмэу «Синдика-Агро» зыфиIорэр анахь щысэтехыпIэу зичэзыу губгъо IофшIэнхэр зыщызэшIуахыхэрэм ащыщ. Джары илъэс къэс ягубгъохэр гъэбэжъулъэ зыкIэхъухэрэр, лэжьыгъэшхуи къахьыжьын зыкIалъэкIырэри, ящытхъуи районым имызакъоу республикэми зыкIыщаIорэри.\nХъызмэтшIапIэм ипащэу Кушъу Рэмэзан тигъэзет иныбджэгъушIу, «Адыгэ макъэр» иIофышIэ нэбгырэ 50-мэ ренэу къафыретхыкIы. Ащ къызэрэтиIуагъэмкIэ, ячIыгулэжьхэр гъунэпкъакIэхэр штэгъэнхэм фэлажьэх. Ащ фэшыхьат непэ гъэтхэ губгъо IофшIэнхэр мы лъэхъаным зэрагъэпсынкIэхэрэр. Хэти ешIэ кIымафэу къызэтынэкIыгъэр зыфэдагъэр, ащ къиныгъоу чIыгулэжьхэм къафихьыгъэхэр зыфэдэхэр.\n— Арэу щытми, тичIыгулэжьхэм агу агъэкIодырэп. IофшIэкIэшIоу аIэкIэлъыр чIыопсым икъиныгъохэм апагъэуцужьызэ лэжьагъэх. Непэп ахэр IофшIэным зыфежьагъэхэр, тиагроном шъхьаIэу Тыгъужъ Нурбый апэ итэу, мэфэ ошIоу мэзаем ыкIэм къыхэкIыгъэхэм губгъом ихьагъэх. Непэрэ мафэм ехъулIэу гужъогъэ Iофи хэмытэу тэлажьэ. Техники, чылапхъэхэри, чIыгъэшIухэри, гербицидхэри хьазырхэу гъэтхэ лэжьыгъэ шъхьаIэхэу тыгъэгъазэмрэ натрыфымрэ япхъын тыкъекIолIэн зыкIэтлъэкIыгъэр, — еIо Кушъум.\nАпэ бжыхьасэхэм яшIушIагъэх\nЗэпстэумкIи ябжыхьасэхэр зэрэхъухэрэр гектар 1680-рэ. Ащ щыщэу коцыр гектар 705-рэ, хьэр — 600, рапсыр гектар 303-рэ. ТIогъогогъо бжыхьасэхэм минеральнэ чIыгъэшIухэр аIэкIагъэхьагъ. Гъэтхэпэ мазэм иапэрэ мафэхэм тIэкIу къызэфабэм, гектар телъытэу аммиачнэ селитрэ килограмми 150-рэ атыратэкъуагъ.\nНепэ бжыхьасэхэм ятеплъэ дахэ хъугъэ. Ау джыри ахэм язытет нахьышIу шIыгъэным дэлажьэх, ятIонэрэу джыри гектар пэпчъ чIыгъэшIу килограмми 150-р ахальхьагъ.\nМы IофшIэным игъэцэкIэн фэгъэзэгъагъэхэр анахь тракторист чанхэу, илъэс къэс бжыхьасэхэм адэлэжьэрэ кIалэхэу, яофис шъхьаIэ зыдэт Шытхьэлэ районым къикIыгъэхэу Андрей Нестеренкэмрэ Александр Деренскэмрэ. Ахэм IофшIэнхэр чанэу зэшIуахыгъэх.\nГъэтхэ лэжьыгъэхэр гектар 1893-мэ ащагъэбэгъощтых\nТыгъэгъазэмрэ натрыфымрэ зыщагъэтIысхьащтхэ хьасэхэм ягъэушъэбын механизаторхэр лъэшэу егугъух. Сыда пIомэ, ахэр зэрагъэбагъохэрэм елъытыгъ яфирмэ ибаиныгъи, ежьхэм ялэжьапкIи зыфэдэщтыр. Гъэтхэ лэжьыгъэ шъхьаIэхэр зыщашIэщтхэм ягъэхьазырын мыгъатхэ апэ фежьагъэхэр трактористхэу ЛъэпцIэрышэ Алыйрэ Къэзэнэ Рэмэзанрэ. НэбгыритIоу зэгурыIохэзэ, дэгъоу зэдэлажьэх. Зызэблахъузэ, чэщи мафи ятрактор хьаулыеу щагъэтырэп. Губгъом Iоф щыпшIэнэу къыхэкIырэ мэфэ ошIухэр къызфагъэфедэзэ, нэбгыритIумэ чIыгу гектар 700-мэ жъуагъэр ащагъэушъэбыгъ. А пчъагъэм чэщ-зымафэм ахэм гектар 75 — 80 къыхагъахъо. Ар ежьхэм шапхъэу яIэм гектар 20 фэдизкIэ нахьыб.\nАхэр ящысэтехыпIэу гъэтхэ лэжьыгъэхэр зыхалъхьащт чIыгум игъэпсынкIэн яIахьышIу хашIыхьэ «Беларусь» тракторищым атесхэу ЛIыбзыу Хьамидэ, ХъокIо Щамсудинэ, ГъукIэлI Юрэ. Нэбгырищыр зэнэкъокъухэзэ мэлажьэх, япшъэрылъхэр щытхъу хэлъэу агъэцакIэзэ Iоф ашIэ. Аущтэу зэрэзэдырагъаштэрэм ишIуагъэкIэ гъэтхэ лэжьыгъэхэр зыщагъэтIысхьащт чIыгу гектар 1300-рэ фэдиз агъэушъэбыгъах.\nТыгъэгъазэм ипхъын фежьагъэх\nФирмэм иагроном шъхьаIэу Тыгъужъ Нурбый къызэриIуагъэмкIэ, тыгъэгъазэм ипхъын фежьагъэх. Ар зэшIозыхыщтхэр механизаторхэу ЛIыбзыу Аслъанрэ Лъащэкъо Хьазрэилэрэ. Ясеялкэхэри, ятракторхэри дэгъоу зэтырагъэпсыхьагъэх, минеральнэ чIыгъэшIоу адыхалъхьащтхэри яIэх. Тыгъэгъазэм къыкIэлъыкIощт натрыф гектар 1340-м ихэлъхьани бэ темышIэу фежьэщтых.\nНэкIубгъор зыгъэхьазырыгъэр Нэхэе Рэмэзан.


Республикэм социальнэ ыкIи экономикэ хэхъоныгъэхэр егъэшIыгъэнхэм — Адыгэ макъ\nУФ-м и Правительствэ и Тхьаматэу Михаил Мишустинымрэ АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Муратрэ тыгъуасэ зэIукIэгъоу зэдыряIагъэр шъолъырым непэ иIофыгъо шъхьаIэхэр, социальнэ ыкIи экономикэ хэхъоныгъэхэр егъэшIыгъэнхэм фытегъэпсыхьэгъэ программэу 2024-рэ илъэсым нэс телъытагъэр пхырыщыгъэ зэрэхъурэр ары зыфэгъэхьыгъагъэр.\n— Непэ мары республикэм имэкъумэщ хъызмэтшIэпIэ пэрытхэм ащыщ тыщыIагъ, адыгэ къуаер къызэрашIырэр зэдгъэлъэгъугъ, нэужым гъэсэныгъэм иучреждениеу лъэхъаным диштэу гъэпсыгъэм тыкIогъагъ. Ар зэхэщагъэ зэрэхъугъэм фэшI сышъуфэраз. Адыгеир къэралыгъо IэпыIэгъу зэратырэ субъектхэм ахэхьэ, хэхъоныгъэхэр егъэшIыгъэнхэм фытегъэпсыхьэгъэ хэушъхьафыкIыгъэ программэм къыдыхэлъытагъэу сомэ миллиард илъэс къэс къыфэкIо. Арышъ, а программэр пхырыщыгъэ зэрэхъурэр тшIэным мэхьэнэ ин иI, — къыIуагъ Михаил Мишустиным.\nКъумпIыл Мурат Адыгеим ынаIэ къытыригъэтэу, Iофыгъоу иIэхэм атегущыIэнхэу амал къызэраритыгъэм фэшI Правительствэм ипащэ «тхьауегъэпсэу» риIуагъ.\n— УФ-м и Президенти Правительствэми хэушъхьафыкIыгъэ программэр республикэм щыпхырытщын амал къызэрэтатыгъэм пае лъэшэу тафэраз. Апэрэ илъэсым ащ социальнэ псэуалъэхэр хэгъэхьэгъэнхэм тэркIэ мэхьэнэшхо иIагъ. ТапэкIэ, программэм къыщыдэлъытагъэу, инфраструктурэм епхыгъэ проектышхохэм Iоф адэтшIэн гухэлъ тиI, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nАР-м и ЛIышъхьэ программэм ишIуагъэкIэ реабилитационнэ гупчэ ыкIи цэхэм зыщяIазэхэрэ поликлиникэ зэрашIыгъэхэр къыIуагъ. Унэшхоу квадратнэ метрэ мини 5,5-рэ зэрылъыр республикэм икъэлэ шъхьаIэ ирайонэу анахьыбэ зыщыпсэурэ «Черемушкэм» щагъэуцугъ. Ащ нэмыкIэуи Мыекъуапэ кIэлэцIыкIухэм апае поликлиникэ, поселкэу Яблоновскэм культурэм и Унэ, Инэм гъэпсэфыпIэ гупчэ охътэ благъэм къащызэIуахыщтых.\nАР-м и ЛIышъхьэ хэушъхьафыкIыгъэ программэм къыдыхэлъытагъэхэм къатегущыIэзэ, республикэм икъэлэ шъхьаIэ ипаркэу псыхъо нэпкъым Iутыр зэрагъэкIэжьыщтыми игугъу къышIыгъ. ПстэумкIи ащ сомэ миллион 405,7-рэ пэIухьащт, 2022-рэ илъэсым аухынэу ары зэрэщытыр. Ау ащ иархитектурэ хахьэрэ бассейным игъэцэкIэжьын пае ахъщэ тедзэ ящыкIагъ. УФ-м и Правительствэ ипащэ ахъщэу зыщыкIэхэрэр къатIупщынэу финансхэмкIэ Министерствэм пшъэрылъ фишIыщтэу ары къызэриIуагъэр.\nМихаил Мишустиным Мыекъуапэ ыкIи Мыекъопэ районым ащыпсэухэрэр псэу зэшъощтхэр къаIэкIэзгъэхьащт псырыкIуапIэм ишIын охътабэ темышIэзэ аухыныр шIокI зимыIэ Iофэу зэрэщытыр къыкIигъэтхъыгъ. Республикэм ипащэ къызэриIуагъэмкIэ, ар километри 129-рэ мэхъу, IофшIэнхэр гъунэм рафылIагъэх, илъэсэу къихьагъэм иапэрэ квартал имыкIызэ аухынэу ары зыуж итхэр.\nЗэIукIэгъум икIэухым Михаил Мишустиныр гухэлъ пстэур къадэхъунэу къафэлъэIуагъ, республикэр кIэщакIо зыфэхъугъэхэм зэкIэми министерствэхэмрэ ведомствэхэмрэ зэрахэплъэщтхэр къыкIигъэтхъыгъ.\nАдыгеим социальнэ ыкIи экономикэ хэхъоныгъэхэр егъэшIыгъэнхэм фытегъэпсыхьэгъэ хэушъхьафыкIыгъэ программэр энергетикэм иинфраструктурэ гъэпсыгъэным, инвестиционнэ проектхэр пхырыщыгъэнхэм, мэкъумэщ хъызмэтым ыкIи туризмэм зягъэушъомбгъугъэным, бизнес цIыкIум ыкIи гурытым хэхъоныгъэхэр ягъэшIыгъэнхэм афэIорышIэ.\nПредыдущая Мэкъумэщ хъызмэтым щылажьэхэрэм аIукIагъ\nСледущая Михаил Мишустиныр адыгэ къуаер къызщыдагъэкIырэ заводым щыIагъ


Препарат Хай кром: инструкция по применению, цена, описание.\nЛекролин: инструкция по применению, цена, описание.\nБикромат: инструкция по применению, цена, описание.\nОптикром: инструкция по применению, цена, описание.\nКромогексал Комби: инструкция по применению, цена, описание.\nЛомузол: инструкция по применению, цена, описание.


Гъэтхэ мафэм илъэсыр егъашхэ Гъэтхэ мафэм илъэсыр егъашхэ » Шапсугия - История, культура, традиции адыгов-шапсугов\nГъэтхэ мафэм илъэсыр егъашхэ Гъэтхэ мафэм илъэсыр егъашхэ\nТеуцожь районым игубгъохэм мы лъэхъаным ащыжъот. Теуцожь районым игубгъохэм мы лъэхъаным ащыжъот.\nТеуцожь районым игубгъохэм мы лъэхъаным ащыжъот. ЧIыопсым икъиныгъохэм апкъ къикIыкIэ губгъо IофшIэнхэр тIэкIу ашIузэтырихьагъэхэшъ, чIыгулэжьхэм зы такъикъи амыгъэхьаулыеу, мэфэ ошIоу къыхэкIыхэрэм дэгъоу Iоф ашIэ.\nДжыри гъэтхэпэ мазэр къихьэгъэкIагъ Джэджэхьаблэ дэт фирмэу «Синдика-Агром» ичIыгулэжьхэм ятрактор кIочIэшхохэм культиваторхэр апышIагъэхэу губгъом ихьэхэу зырагъажьэм.\nДжащ фэд, а лъэхъаныр ары Адыгэкъалэ укIо зыхъукIэ щылъ хьэсэшхор агъэушъэбыным, бжыхьасэхэм яшIушIэгъэным зафежьэгъагъэхэр. ГъобэкъуаекIэ фермерэу Шъхьэлэхъо Мэдинэ апэрэ гектар заулэм минеральнэ чIыгъэшIухэр зэрэIэкIигъэхьэгъахэр районым мэкъу-мэщымкIэ игъэIорышIапIэ ипащэу ХьэдэгъэлIэ Мэджыдэ къытиIогъагъ.\n— Адэ непэ ехъулIэу районым ичIыгулэжьхэм гъэтхэ губгъо IофшIэнхэр сыда зынагъэсыгъэхэр? Бжыхьасэхэу кIымафэм къыхэкIыжьыгъэхэм сыдэущтэу адэлажьэхэра? Тыгъэгъазэр, натрыфыр зыщагъэбэгъощтхэ хьасэхэм ягъэушъэбын сыдым нагъэсыгъа? Чылапхъэхэр къызIэкIагъэхьагъэха, ахэм адыхалъхьащтхэ чIыгъэшIухэр хьазырха? Мы упчIэхэмкIэ районым иагроном шъхьаIэу НатIэкъо Махьмудэ зыфэдгъэзагъ.\n— БжыхьасэхэмкIэ къезгъэжьэн, — тиупчIэхэм джэуапхэр къаритыжьызэ яIофшIагъэхэр зыфэдэхэм тащегъэгъуазэ Махьмудэ. — Бжыхьэсэ гектар 9444-у тиIэхэм анахь охътэшIухэм минеральнэ чIыгъэшIухэмкIэ тяшIушIагъ. Гектар телъытэу ежь чIыгум елъытыгъэу килограмм 200-м нэсэу зэратыгъэхэр ахэтых. Мы лъэхъаным ятIонэрэу бжыхьасэхэм тяшIушIэнэу едгъэжьэгъах. Коц гектар минищымэ ыкIи рапс гектар 220-мэ аммиачнэ селитрэ аIэкIагъэхьагъ.\nЧIыгъэшIоу тищыкIагъэм фэдиз хъызмэтшIапIэхэм яI. Тибжыхьасэхэм язытет дэеп, тагъэразэ. Ау ащ къикIырэп щыкIагъэ горэхэри щымыIэхэу. ГъэрекIорэм елъытыгъэмэ хэкIодыкIыгъэхэри тиIэх, а пчъагъэр гектар 300 фэдиз мэхъу. Неущ «Урысые мэкъумэщ гупчэм» иIофышIэхэр къэкIонхэшъ, бжыхьасэхэр къэтплъыхьащтых.\nБжыхьасэр узыхэм, хьэцIэ-пIацIэхэм, цIыраужъхэм ащытыухъумэным тыфэхьазыр. Гектар 500-м ехъумэ уз зэфэшъхьафхэр ахэдгъэкIодыкIыгъэх. ЦIыраужъхэр тибжыхьасэхэм къахэмыкIэным фэшI тищыкIэгъэ щэнаут зыхэлъ уцхэри къащэгъахэх. А IофшIэным фежьэгъэхэхэ хъызмэтшIапIэхэри тиIэх, апэрэ бжыхьэсэ гектаришъэм ехъуми уцыжъхэр ахагъэкIодыкIыгъэх.\n— Бжыхьасэхэм ядэлэжьэнкIэ IофшIэнхэр анахь дэгъоу зыщызэхэщагъэхэм, джащ фэдэу икъу фэдизэу зыщыпымылъхэм, ахэр зыгъэгужъохэрэм, игъом чIыгъэшIухэр аIэкIэзымыгъахьэхэрэм ягугъу къытфэпшIыгъэмэ дэгъугъэ.\n— Лэжьыгъэшхо къэхьыжьыгъэным фэшI бжыхьасэхэм яшIушIэгъэным пымылъ фермери, хъызмэтшIапIи тиIэп. Хэти къыгурэIо лэжьыгъэу къахьыжьырэри, ащ мылъкоу къыкIакIорэри ежь зэриунаер. Анахь дэгъоу минеральнэ чIыгъэшIухэр бжыхьасэхэм аIэкIэзгъэхьагъэр, ятIонэрэуи ядэлэжьэн зыщырагъэжьагъэр Юрий Петриевыр зипэщэ фирмэу «Адыгейскэр» ары. «Агрокомплексым» ибжыхьасэхэр апэ зэшIушIагъэхэм ащыщ. Ар щытхъукIэ зыфэплъэгъунэу щытыр иагроном шъхьаIэу Шъынахъо Азэмат. Фермерхэми гектар 800 хагъэкIыгъ. Ахэмэ анахь хъупхъэр Шъхьэлэхъо Мэдин.\nАу зэкIэмэ яамалхэр зэфэдэхэп. Джары игъом зэрифэшъуашэу бжыхьасэхэм адэлэжьэн зымылъэкIыгъэхэр зыкIытиIэхэр. Арэу щытми, къэIогъэн фаер, мы Iофыр уахътэ иIэу бжыхьасэм чIыгъэшIур ептынэу арэп, ежь коцым изытет елъытыгъэу IэкIэбгъэхьанэу щыт. Щэч зыхэмылъыр зэкIэ тифермерхэми, тиIахьзэхэлъ хъызмэтшIапIэхэми алъэкI къызэрамыгъэнэщтыр ары.\n— Джы гъэтхэ лэжьыгъэм къыфэдгъэзэн. ЧIыгу гектар тхьапша непэ ехъулIэу гъэушъэбыгъахэр? Чылапхъэхэр екъуха? ЧIыгъэшIу, гербицидэу адыхэшъулъхьащтхэр щыIэха?\n— Тыгъэгъазэм ихэлъхьагъу къэсыгъ. Ар мыгъэ гектар 5200-мэ ащытшIэщт. ГъэрекIо тиIагъэр гектар 7000-м ехъущтыгъэ. Нахь макIэ зыкIэтшIыгъэр севооборотымкIэ къекIурэпышъ ары. Тыгъэгъазэр зыщыдгъэбэгъощтхэ хьасэхэр зэ дгъэушъэбыгъахэх пIоми хэукъоныгъэ хъущтэп — къэнэжьыгъэр макIэ. Лэжьыгъэм ихэлъхьан мы тхьэмафэм ыкIэм адэжь тыфежьэщт. ЕутэкIо агрегатхэм апэ итэу джыри ятIонэрэу чIыгур агъэушъэбызэ чылапхъэр халъхьащт.\nНатрыфыр гектар 800-м ащыдгъэбэгъощт. ЧIыгум игъэхьазырын механизаторхэм агъэпсынкIэ. Тичылапхъи, чIыгъэшIоу ыкIи гербицидэу дыхэтлъхьащтхэри хьазырых. ТIэкIуи тыкъызэтезыIажэрэр тичIыгухэр адрэ районхэм афэдэу псынкIэу къызэрэмыгъушъыхэрэр ары. Ау ауж зыкъидгъэнэщтэп, гъэтхэ мэфэ ошIухэр зэрифэшъуашэу къызфэдгъэфедэхэзэ лэжьыгъэ бэгъуагъэ къызэрэтхьыжьыщтым амалэу щыIэ пстэухэри фэдгъэIорышIэщтых.\nГъэтхасэхэм яхэлъхьан фежьагъэх Гъэтхасэхэм яхэлъхьан фежьагъэх\nБжыхьасэхэм яшIушIэх Бжыхьасэхэм яшIушIэх\nГектар 1300-м ехъу агъэхьазырыгъ Гектар 1300-м ехъу агъэхьазырыгъ


Вакцинациер макIо — Адыгэ макъ\nИлъэс къэс Iоныгъо мазэм къыщегъэжьагъэу чъэпыогъур екIыфэ гриппым пэуцужьырэ вакцинэм ихэлъхьан епхыгъэ Iофтхьабзэр макIо.\nА пIалъэм ыуж прививкэр ябгъэшIыми хъущт, ау штаммэу ахалъхьэрэр лъэтемытэу иммунитетым ишIуагъэ екIырэп. Арышъ, гриппыр къызежьэрэ жъотыпIэм ар яогъэшIыжьыкIэ мэхьанэ иIэп.\nЕтIани зыщытымыгъэгъупшэн фаер коронавирусым зиушъомбгъуным ищынагъо джыри зэрэщыIэр ары. ГухэкI нахь мышIэми, зэпахырэ узитIури зэхэхьанхэ алъэкIы ыкIи ащ «микс инфекция» раIо. Ащ фэдэ зыхъурэм, цIыфым ар фэукIочIыщтэп. Ащ пае, Адыгэ Республикэм псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ и Министерствэрэ Роспотребнадзорым шъолъырымкIэ и ГъэIорышIапIэрэ цIыфхэм къяджэх мы Iофыр Iэпэдэлэл амышIынэу, вакцинэр зыхарагъэлъхьанэу.\nПредприятиеу ыкIи организациеу лъэIу тхылъ зытыгъэхэм адэжь медицинэм иIофышIэхэр кIохэзэ гриппым пэшIуекIорэ прививкэр ахалъхьэ. Мыщ фэдэ Iофтхьабзэм Адыгэ Республикэм лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ и Комитет кIэщакIо фэхъуи, ежь епхыгъэ организациехэм яIофышIэхэу шIои-гъоныгъэ зиIэхэм Iоныгъом и 15-м вакцинэр ахалъхьагъ.\nАхэр республикэ гъэзетхэу «Адыгэ макъ» ыкIи «Советская Адыгея» зыфиIохэрэр, Адыгэ тхылъ тедзапIэр, тхакIохэм я Союз, пстэумкIи нэбгырэ 30 фэдиз Iофтхьабзэм хэлэжьагъ.\nАпэу Комитетым итхьаматэу Шъхьэлэхъо Аскэр щысэшIу къыгъэлъэгъуагъ, ащ къыкIэлъыкIуагъ «Адыгэ макъэм» иредактор шъхьаIэу Дэрбэ Тимур.\n— Илъэс зэкIэлъыкIохэм гриппым пэуцужьырэ прививкэр ясэгъэшIы, — къеIуатэ Шъхьэлэхъо Аскэр. — Бжыхьэ-кIымэфэ лъэхъаным сымысымэджахэу сIорэп, ау ар къысэхьылъэкIырэп, псынкIэу сэхъужьы. ТипсауныгъэкIи, тищыIэныгъэкIи вакцинэм мэхьанэ зэриIэр зэхэтшIыкIын фае.\nДжащ фэдэу прививкэ языгъэшIынэу къэкIуагъэхэм ащыщэу гущыIэгъу тызыфэхъугъэр Адыгэ тхылъ тедзапIэм иIофышIэу Бэщыр Юлие ары.\n— БлэкIыгъэ илъэсхэм вакцинэр зыхязгъэлъхьагъэу щытэп, — еIо ащ. — Ау мыгъэ коронавирусым тызэригъэщынагъэм къыхэкIыкIэ джы прививкэр язгъэшIынэу исхъухьагъ. Зэпахырэ узитIур зызэхахьэкIэ щынэгъо дэдэу щыт. Сэ сшъхьэкIэ сизакъоп, тиунагъо исхэм зэкIэми, типхъорэлъф-тикъорылъфхэми арагъэшIыщт.\nШъугу къэдгъэкIыжьын, республикэм щыкIорэ Iофтхьабзэм къыдыхэлъытагъэу цIыфхэм япроцент 60-мэ, узыр къяолIэнымкIэ «щынагъо» зышъхьащытхэм япроцент 75-мэ вакцинэр ахалъхьащтэу агъэнэфагъ. Адыгэ Республикэм псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ и Министерствэ къызэритыгъэмкIэ, мы уахътэм ехъулIэу нэбгырэ 21177-мэ гриппым пэуцужьырэ прививкэр афашIыгъ, ащ щыщэу нэбгырэ 14112-р ныбжь зиIэх, 7065-р — кIэлэцIыкIух. пстэумкIи къаIэкIэхьэгъэ вакцинэм ипроцент 25,2-р ахалъхьэгъах.\nПредыдущая Ашхырэм иягъэ къямыкIынэу\nСледущая Апэрэ илъэсныкъом изэфэхьысыжьхэр


Home » Adyghe » 13 Romans » 03\nАщыгъум джуртэу ущытыныр сыд фэда зэрэнахьышІур? Е сунэт уашІыгъэу ущытыным сыд ишІуагъэу къакІорэр? 2Лъэныкъо пстэумкІи ишІуагъэу къакІорэр бэу ины. Ыпэ рапшІэу, Тхьэм ежь игущыІэхэр къызыІэкІилъхьагъэхэр джуртхэр ары.\n3Ахэмэ ащыщхэу куп мышъыпкъэхэу къычІэкІыгъэхэмэ, ахэмэ ямышъыпкъагъэ Тхьэм ишъыпкъагъэ ыгъэкІодыжьышъущта? 4Хьау, ыгъэкІодыжьышъущтэп. Тхьэр сыдигъуи шъыпкъэ, ау хэтрэ цІыфи пцІыус, Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм зэрарытым фэдэу,*\n«О Тхьэ, гущыІэхэу къапІохэрэмкІэ узаф, уагъэмысэми уишъыпкъагъэ нафэ хъущт».\n5Тэ тибзэджагъэ Тхьэр зэрэшъыпкъэр нахь къегъэнафэмэ, сыд тІона? Игубж къызыттрилъхьэкІэ, Тхьэр мызафэу тІона? ЦІыфхэр къызэрэгущыІэхэрэм фэдэу, ахэр къэсэІох. 6Хьау, ар хъухэщтэп. Тхьэр зафэ. Тхьэр мызафэмэ, дунаем ицІыфхэм сыдэущтэу хьыкум атыришІыхьэшъущта? 7Зыгорэм мырэущтэу къыІонкІи мэхъу: «Сэ симышъыпкъагъэ Тхьэр зэрэшъыпкъэр нахь къыгъэнафэу, Тхьэм ищытхъушхо цІыфхэм нахьышІоу къаригъэлъэгъумэ, псэкІод зышІэрэм фэдэу Тхьэм сыда сызкІигъэмысэщтыр?» 8ШІугъи къыхэкІыным пае, бзэджагъэ тшІэна? А гущыІэ дэдэхэр тыжэ къыдэкІыгъэхэу аІозэ, цІыф заулэхэр ІэягъэкІэ къыттегущыІэх. Тхьэм ащ фэдэ цІыфхэм яфэшъуашэ аригъэпщыныжьыщт.\nШъыпкъагъэ зиІэ цІыф зи щыІэп\n9Сыд етІанэ, тэ джуртхэр нэмыкІ цІыфхэм анахьи тынахьышІуа? Хьау, тэ зыкІи танахьышІоп. Джурт пстэури, нэмыкІ лъэпкъхэм ащыщ пстэури псэкІодым ыІэ зэрилъхэр къэдгъэнэфагъ, 10Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм зэрарытым фэдэу,*\n3:4 Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм зэрарытым фэдэу – еплъ Сэбур (Псалтыр) 51:4 (урыс библиемкІэ 50:6).\n3:10-18 Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм зэрарытым фэдэу – еплъ Сэбур (Псалтыр) 14:1-3; 5:9; 140:3; 10:7; (урыс библиемкІэ 13:1-3; 5:10; 139:4; 9:28) Пегъымбар Исайас тхылъэу ытхыгъэм 59:7-8; Сэбур (Псалтыр) 36:1 (урыс библиемкІэ 35:2).\n«Шъыпкъагъэ зиІэ цІыф зи щыІэп. 11 ЗэхэшІыкІыныгъэ зиІэ цІыфи зи щыІэп, Тхьэм игъогу лъыхъурэ цІыфи зи щыІэп. 12ЗэкІэри Тхьэм игъогу текІыгъэх; зэкІэми пкІэ ямыІэжь хъугъэ. ШІу зышІэрэри зи щыІэп. 13Ачыйхэр шъхьэ зытемылъ къэ шІоихэм афэдэх. АбзэгукІэ цІыфхэр агъапцІэх. Блэм ищэнаут аГупэхэм ателъ. 14Ажэхэми хъонэным идыдж адиз. 15Ахэмэ цІыфым ылъ агъэчъэным пае лъэчъэх. 16Тыдэ зыдакІохэрэми цІыфхэр щагъэкІодых ыкІи\nкъин щарагъэщэчы. 17Зэзэгъыныгъэм игъогу ашІэрэп. 18Тхьэм ищынагъуи агухэм арылъэп». 19Тэурат хабзэм къыІохэрэр Тэурат хабзэм ыІэчІэгъ чІэт цІыфхэм зэрариІохэрэр тэшІэ. Арэущтэу цІыф пстэуми ажэ аригъэубытыгъэу хъугъэ, дунаем тет цІыф пстэури Тхьэм ыдэжькІэ мысэхэу хъугъэ, 20сыда пІомэ цІыф горэм Тэурат хабзэм итхэр зэригъэцакІэхэрэмкІэ Тхьэм ыдэжькІэ шъыпкъагъэ иІэ хъущтэп. Ау Тэурат хабзэм итхэр ары псэкІод зэрэтшІагъэр тэзыгъашІэхэрэр.\nЦІыфхэм шІошъхъуныгъэмкІэ Тхьэм ыдэжькІэ шъыпкъагъэ яІэ зэрэхъурэр\n21Ау джы Тэурат хабзэм иІоф хэмылъэу, Тхьэм ежьым ыдэжькІэ цІыфхэм шъыпкъагъэ яІэу зэрилъытэрэ гъогур къыгъэнэфагъ. Тэурат хабзэм итхэмрэ пегъымбархэм къаІуагъэхэмрэ* а гъогум шыхьат фэхъух. 22Исус ХристоскІэ шІошъхъуныгъэу яІэм игъогу ары Тхьэм ежьым ыдэжькІэ цІыфхэм шъыпкъагъэ яІэу зэрилъытэрэ гъогур. ХристоскІэ шІошъхъуныгъэ зиІэ пстэуми шъыпкъагъэ яІэу елъытэ. ЦІыф зэхэдзыныгъэ зи щыІэп, 23сыда пІомэ цІыф пстэуми псэкІод ашІагъ, Тхьэм ыдэжь къикІырэ щытхъушхомкІи Іахьэ яІэп. 24Христос Исус ашъхьэ зэрищэфыжьыгъэм пае, Тхьэм ынэшІу щыфэныгъэкІэ\n3:21 Тэурат хабзэм итхэмрэ пегъымбархэм къаІуагъэхэмрэ – мыщ дэжьым ащ къикІырэр джуртхэм ятхылъ лъэпІэ пстэури ары.\nуасэ амытэу ежьым ыдэжькІэ шъыпкъагъэ яІэу елъытэх. 25ИсускІэ шІошъхъуныгъэ зиІэхэр ащ ылъэу къащым щыкІэкІыщтымкІэ Тхьэм ежь ешІужьыгъэхэу ыгъэхъуным пае, Исус къурмэныпхъэу ыгъэнэфагъ. Тхьэм ишъыпкъагъэ къыгъэшъыпкъэжьынэу ары Исус къурмэныпхъэу зыфигъэнэфагъэр. Сыда пІомэ Тхьэм игушъэбагъэкІэ пасэм цІыфхэм япсэкІодшІагъэхэр аригъэпщыныжьыгъагъэхэп. 26Ащ нэмыкІэу Тхьэм Исус къурмэныпхъэу зыфигъэнэфагъэр джырэ лъэхъанэми ежь ишъыпкъагъэ къыгъэшъыпкъэжьынэу ары: Ежь шъыпкъагъэ зэриІэри, ИсускІэ шІошъхъуныгъэ зиІэхэми ежьым ыдэжькІэ шъыпкъагъэ яІэу зэрилъытэхэрэри ары Тхьэм ащ фэдэу къыгъэлъагъорэр.\n27Ащыгъум тызэрызыщытхъужьрэр щыІэжьа? Хьау, щыІэжьэп. Тара хабзэу ар зыІорэр? Іофхэу тшІэн фаехэр зыІорэ хабзэр ара? Хьау, шІошъхъуныгъэм ихабзэ ары. 28Сыда пІомэ цІыфым шІошъхъуныгъэ зэриІэм пае, Тхьэм ежьым ыдэжькІэ ащ шъыпкъагъэ иІэу зэрилъытэрэр тшІошъ мэхъу. Тэурат хабзэм иІоф ащ хэлъэп. 29Тхьэр джурт закъохэм я Тхьэу щыта, хьауми нэмыкІ лъэпкъхэми я Тхьэу щыта? Адэ, нэмыкІ лъэпкъхэми я Тхьэу щыт. 30Сыда пІомэ зы Тхьэ закъо нахь щыІэп. Сунэт ашІыгъэхэу щытхэм шІошъхъуныгъэ зэряІэм пае, Тхьэм ежьым ыдэжькІэ ахэмэ шъыпкъагъэ яІэу ылъытэщтых, сунэт амышІыгъэхэу щытхэми яшІошъхъуныгъэкІэ Тхьэм ыдэжькІэ шъыпкъагъэ яІэщт. 31Арэущтэу тІомэ, шІошъхъуныгъэмкІэ Тэурат хабзэр тэгъэкІода? Хьау, дгъэкІодырэп, Тэурат хабзэр тэгъэшъыпкъэжьы нахь.


«НЭФЫР» ТЫРКУЕМ КЪИКIЫЖЬЫГЪ\nАР-м и Къэралыгъо Совет - Хасэм идепутатэу КIэрмыт Мухьдинэ зэхищэгъэ кIэлэцIыкIу ансамблэу «Нэфыр» Тыркуем тхьамэфищырэ къэтыгъ. Адыгэхэр зыщыпсэурэ чIыпIэу Тыркуем итхэм ансамблэм хэтхэр а уахътэм къыкIоцI щыIагъэх. Километрэ минихэу хэгъэгу кIоцIым къыщакIугъэм къыхиубытагъэх къалэхэу Стамбул, Синоп, Самсун, Эрбаа, Измир, Гексун, Афшин, Дюзджэ, Адапазары ыкIи ахэм апэIулъ къуаджэхэр. Карлы-Кой, Рихьанлы, Элькуршин, Арикбаша ыкIи нэмыкI адыгэ къоджэ тIокIым къехъурэмэ адэхьагъэх, концертхэр къащатыгъэх, адыгэ унагъохэм арысыгъэх.\nХэгъэгуипшI пчъагъэ зыхэлэжьэгъэ фестивалэу Самсун щызэхащагъэм Адыгеим икIыгъэ кIэлэцIыкIу ансамблэр къыщышъуагъ. ЗэкIэмкIи фестивалитфымэ «Нэфыр» ахэлэжьагъ. Тыркуем щыпсэурэ адыгэхэмрэ «Нэфым» хэтхэмрэ тхьамэфищым къыкIоцI ныбджэгъу зэфэхъугъэх, адресхэмкIэ зэхъожьыгъэх. «Нэфым» игъусэу Тыркуем щыIагъэх шIэныгъэлэжь цIэрыIоу, гуманитар ушэтынхэм апылъ Адыгэ республикэ институтэу КIэрэщэ Тембот ыцIэ зыхьырэм ипащэу Бырсыр Батырбый, зэлъашIэрэ орэдыIохэу Къушъэкъо Симэрэ Устэкъо Нухьэрэ, Адыгэ телевидением иIофышIэхэу ТIэшъу Светланэрэ ЯхъулIэ Мэдинэрэ, гъэзетэу «Шапсыгъэм» иредактор шъхьаIэу Ныбэ Анзор ыкIи мы сатырхэр къэзытхырэр.\nКIэрмыт Мухьдинэ имылъкукIэ нэбгырэ 46-рэ зыхэхьэрэ купыр Тыркуем кIон амал ыгъотыгъ. Тилъэпкъ зы хъужьыным, тиреспубликэ щыпсэухэрэми Тыркуем ис адыгэхэми ялъэпкъ зэхашIэ зыкъиIэтыжьыным, тызэрэгъотыжьыным фэшI а Iофыгъор Мухьдинэ зэшIуихыгъ. Тыркуем щыIэ Адыгэ хасэмэ яшIогъэшхо къэкIуагъ. Ахэр ары купым хэтхэм ашхыщтымрэ зыдэщыIэщтхэмрэ зыпшъэ ифагъэр, дэгъу дэдэуи ар зэшIуахыгъ. ЛъэпкъымкIэ мэхьанэшхо зиIэ Iофыгъохэм - Тыркуем щыпсэурэ адыгэхэм ящыIэкIэ-псэукIэ, ащ итарихъ тилъэпкъэгъухэр зэрэхэхьагъэхэм, гъэхъагъэ зиIэ цIыфхэм, зыкIыныгъэм екIурэ гъогур зыфэдэм - афэгъэхьыгъэ тхыгъэхэр тигъэзет шIэхэу къыхиутыщтых.


ЦIыф лъэпкъхэм язэкъошныгъэ заом текIуагъ — Адыгэ макъ\nЦIыф лъэпкъхэм язэкъошныгъэ заом текIуагъ\nБлэкIыгъэ зэошхом имашIо хэтыгъэ пэпчъ ыцIэ епIоныр епэсыгъ, ар етIани псэемыблэжь дзэкIолIэу е офицерэу щытыгъэмэ.\nКупин Федор Николай ыкъор 1923-рэ илъэсым Адыгэ автоном хэкумкIэ станицэу Джаджэ къыщыхъугъ. Ау заор къызщежьэщтым дэжь къалэу Грознэм щыпсэущтыгъ ыкIи 1942-рэ илъэсым ащ ращи, дзэм ащагъ.\n1942-рэ илъэсым игъэтхэпэ мазэ щегъэжьагъэу Федор Купиныр зэуапIэм Iухьагъ. Разведчикыгъ. Апэрэ зэо лъэбэкъур псыхъоу Терек щишIыгъ, ащ ыужым, нэмыц техакIохэр Темыр Кавказым зырафыжьхэм, я 2-рэ Украинскэ зэуапIэм ия 5-рэ гвардейскэ-разведывательнэ ротэ хэфагъ.\nБэдзэогъум, 1944-рэ илъэсым Ф. Купиныр изэо ныбджэгъуитIу игъусэу псыхъоу Днестр зэпырыкIыгъ (исыкIыгъ) ыкIи пый мэхъаджэм ищэ машIо хэтэу тидзэкIолIхэм адэжь къэкIожьыгъ. ЗыфагъэкIогъэ пшъэрылъыр — «бзэгу» къыхьыныр — дэгъу дэдэу ыгъэцэкIагъ. Ащ фэдэ Iофышхо-къэгъотыныр зэрэзэшIуихыгъэм пае Купиным медалэу «За отвагу» къыфагъэшъошагъ. Ащ ыуж Карпат къушъхьэхэм пыим къыщидзыхьэгъэ партизан куп заулэ, а чIыпIэ хьылъэм къырищыжьыгъ, ащ къыхэкIэу Жъогъо Плъыжьым иорден къыратыгъ. ТичIыпIэгъоу Федор Купиныр ныбжьыкIагъэми, зэо шIыкIэхэм лъэшэу афытегъэпсыхьэгъагъ.\nШэкIогъум и 5-м, 1944-рэ илъэсым гвардейскэ дивизиер пыим текIуатэзэ Венгрием заор щылъигъэкIотагъ, псыхъоу Тисэ техьагъэх. Пыим инэпкъыбгъу разведчикхэм зы чIыпIэ-пытапIэ щаубытыгъ. Пыир къаощтыгъ, ыгъэкIодынхэ имурадэу, ау тфэогъури зыкIэрадзыгъ, пыим чIэнэгъэшхо рагъэшIыгъ. Ау тэ тидесант чIыпIэ къин итыгъ — щэхэр аухыщтыгъ. Псыхъом зэпырыкIынхэ амал яIагъэп, пыим къуашъохэм щэр къатырипхъанкIэщтыгъ. Анахь хэкIыпIэ зыщыщымыIэм рядовоеу Ф. Н. Купинымрэ игъусэ разведчикитIумрэ ежь-ежьырэу Iашэхэр ыкIи щэгынхэр тидесант рагъэгъотымэ зэрашIоигъор къаIуагъ. Къуашъор щэкIэ ыкIи пулеметхэмкIэ аушъи, тидзэкIолIхэм джабгъу нэпкъымкIэ есыхэу рагъэжьагъ. Пыим ор къадишIэхыгъ. Псыхъом ыгузэгу нэсыгъэхэу къуашъор къыпхыраутыгъ, псыр къихьэу ыублагъ. КIоныр къяхьылъэкIы хъугъэ, ау Федор Купинымрэ игъусэ ныбджэгъухэмрэ лIыгъэ— гушхогъэ инэу ахэлъым ихьатыркIэ Iофыр гъэцэкIагъэ хъугъэ. Джаущтэу тидзэхэм — плацдармэм иухъумакIохэм – ахэхьажьхи, контратакэ заулэ зэкIадзагъ. Мы зэо чIыпIэм Федор Купиныр пый снарядэу къэуагъэм контузие ышIыгъ, ауми зэуапIэр къыбгынагъэп, автоматымкIэ, гранатхэмкIэ етIупщыгъэу пый дзэкIолI 40 фэдиз ыгъэкIодыгъ. Тиехэм чIыпIэу аубытыгъэм нахь зырагъэушъомбгъугъ, Ф. Купиныр разведчик купым хэтэу джыри нэмыц гъэр къахьынэу кIуагъэх, псэемыблэжь тичIыпIэгъу разведчикэу Федор Купиным ышъхьэкIэ зы нэмыц офицеррэ дзэкIолI зытIурэ къыубытыгъ ыкIи къахьыгъ.\nЗаор зыщаухыщтым, Румынием итхэу ыкIи ВенгриемкIэ загъэзагъэу, гвардеец лIыбланэу Ф. Н. Купиныр пыим ыкIыбкIэ щыIэу къэгъотэкIо-лъыхъокIо купым хэтэу къырыкIуагъ, фашист генералыр къызIэкIагъэхьагъ. Идзэ пшъэрылъхэр чанэу, зафэу зэрэзэшIуихыгъэм апае джыри Хэгъэгу зэошхом иорденэу а I-рэ ыкIи я II-рэ шъуашэ зиIэхэр итынхэм къахэхъуагъэх.\nЛIыхъужъныгъэу ыкIи псэемыблэжьныгъэу зэрихьагъэм апае СССР-м и Апшъэрэ Совет и Президиум и УнашъокIэ гъэтхапэм и 24-м, 1945-рэ илъэсым разведчик лIэхъупхъэу Ф. Купиным а I-рэ гвардейскэ Звенигородскэ-Бухарестскэ Краснознаменнэ ошъогу-десант дивизиеу Суворовым иорден зыхьырэм идзэкIолI «Советскэ Союзым и ЛIыхъужъ» цIэ лъапIэр къыфагъэшъошагъ.\n1945-рэ илъэсым ыкIэм старшэ сержантэу, отделением икомандирэу Ф. Н. Купиныр дзэм къыхэкIыжьыгъ ыкIи къалэу Грознэм ыгъэзэжьыгъ, ащ ыужым, 1958-рэ илъэсым, игупсэ хэкум икъэлэ шъхьаIэу Мыекъуапэ къэкIожьи, илъэс заулэ шоферэу Iоф щишIагъ. Ау иуIагъэхэм ыкIи ипсауныгъэ зэщыкъуагъэ апкъ къикIэу IофшIэныр ыгъэтIылъыгъ. Ф. Купиныр союзнэ мэхьанэ зиIэ пенсионерыгъ, медалэу «За доблестный труд» зыфиIорэр В. И. Лениныр къызыхъугъэр илъэси 100 зыщыхъугъэмкIэ къыфагъэшъошагъ. НыбжьыкIэхэм япатриотическэ пIуныгъэ гъэлъэшыгъэнымкIэ Iофышхо ылэжьыгъ Федор Купиным. ФэлъэкIыфэ къалэм дэт еджапIэхэм зэхащэрэ Iофтхьабзэхэм чанэу ахэлажьэзэ къырыкIуагъ, зэо илъэс фыртынэхэр зыфэдагъэхэр, пыим утекIоным лIыгъи щэIагъи зэрищыкIэгъагъэр, зэо ныбджэгъухэр зыфэдагъэхэр IупкIэу ныбжьыкIэхэм афиIуатэщтыгъ, ежь ышъхьэкIи щысэтехыпIагъ.\nШъхьакIумыдэ Масхьуд Нухьэ ыкъор къуаджэу Пэнэхэс 1916-рэ илъэсым къыщыхъугъ. Къоджэ еджапIэм щеджагъ, ащ ыуж колхозым Iоф щишIагъ, ичIыгу гупсэ пхъэшъхьэ-мышъхьэ чъыгхэр къыщигъэкIыщтыгъэх.\nМасхьудэ бэдзэогъум, 1941-рэ илъэсым зэуапIэм Iухьагъ. Я 690-рэ дзэ Лужскэ Быракъ Плъыжь истребитель-противотанковэ артиллерийскэ полкым хэтэу тикъэлэ шъхьаIэу Москва къыухъумагъ. Ржевскэ дэжь щызэуагъ, Ленинград къэдзыхьагъэр пхыричыгъ, къалэхэу Псков, Новгород, Ригэ, нэмыкIхэр, къоджагъохэр шъхьафит ышIыжьыгъэх.\nЩылэ мазэм и 19-м, 1944-рэ илъэсым тидзэхэм Псков дэжь къыщаухъурэигъэ гитлеровцэхэм зызэрадзэжьыщтыгъ. ШъхьакIумыдэ Масхьудэ зы щэ ымыгъэкIодэу, мыохъоу, лагъымэдз батареер ыгъэкIодыщтыгъ. Заохэзэ, фашистхэм ащыщ горэ тисоветскэ офицер къытебэнагъ, ШъхьакIумыдэр ащ ыпшъэб автомат лъэбымкIэ къеуагъ, етIанэ ар гъэрэу къыштагъ. ЛIыгъэу мы заом щызэрихьагъэм пае я III-рэ шъуашэ зиIэ Щытхъум иорден къыратыгъ.\nПсков хэкум итхэу псэупIэхэу Соловьи ыкIи Кузнецово аштэхэзэ, пыим ыкIыбкIэ къакIуи, Масхьудэ автомат машIор къышIыгъ, куохьаушхо пыир хидзагъ. Фашистхэр зэбгырылъэтыгъэх ыкIи тиротэ чIэнагъэ горэ имыIэу мы къуаджэхэр ыштагъэх. Адыгэ кIалэм идзэ тын джыри Щытхъум иорденэу я II-рэ шъуашэ зиIэр къыгохъуагъ.\nАщ ыужкIэ разведчик купым ипащэу агъэнэфэщт ШъхьакIумыдэр пстэуми апэу псэупIэу Тютица, Новгород дэжь, дэхьагъ, IэрыIыгъ пулеметымкIэ нэмыц 11 зэтыриукIагъ. Пыир зэкIафэзэ, Масхьудэ шхончкIэ станковэ пулемети 4 ыгъэкIодыгъ.\nСССР-м и Апшъэрэ Совет и Президиум и УнашъокIэ шышъхьэIум и 19-м, 1955-рэ илъэсым М. Н. ШъхьакIумыдэм къэралыгъо тын лъапIэу — Щытхъум иорденэу а I-рэ шъуашэ зиIэр къыфагъэшъошагъ. Адыги, урыси, къэндзали, къумыкъуи, украинци, белоруси, нэмыкIи зэгъусэхэу фашистхэр тикъэралыгъошхоу СССР-щтыгъэм рафыжьыхи, щыIэкIэ тынчым, гупсэфым къыфэкIуагъэх. ЦIыф лъэпкъхэм язэкъошныгъэ— ныбджэгъуныгъэ заом текIуагъ.\nЗэо ужым ШъхьакIумыдэ Масхьудэ Нухьэ ыкъор Краснодар краимкIэ Крымскэ районым ит поселкэу Винограднэм щыпсэугъ, илъэсыбэрэ совхозым ибригадирыгъ ыкIи отделением ипарторгыгъ. Фронтовикыр зипэщэгъэ бригадэр совхозымкIэ анахь дэгъугъ. Сэнашъхьэр зэрагъэбэгъуагъэм пае Масхьудэ Октябрэ революцием иорден, медалхэу «За трудовую доблесть», «В ознаменование 100-летия со дня рождения В. И. Ленина» зыфиIохэрэр къыфагъэшъошагъэх.\nЗаом ыкIи IофшIэным яветеранэу ШъхьакIумыдэ Масхьудэ щэIэфэ игупсэ коллектив зэпхыныгъэ дыриIагъ, цIыфхэр икIэсагъ, ежьми шъхьэкIафэ къыфашIыщтыгъ. 1971-рэ илъэсым, бжыхьэм, хьылъэу зысымэджэгъэ уж, идунай ыхъожьыгъ. Ау Масхьудэ фэдэу псэемыблэжьэу Хэгъэгур, чIыгур, цIыфхэр заом щызыухъумагъэхэр тщыгъупшэхэрэп.\nМедицинэ къулыкъум имладшэ лейтенантэу Хьаткъо Щэбан Теуцожь ыкъор шышъхьэIум и 21-м, 1920-рэ илъэсым Адыгэ автоном хэкумкIэ къуаджэу Хьакурынэхьаблэ къыщыхъугъ. Ятэу Теуцожьрэ янэу Цацэрэ чIыгулэжь мэкъумэщышIагъэх. 1942-рэ илъэсым ныр лIагъэ. ЕджапIэр къызеухым, Щэбан Мыекъопэ фельдшер-мамыку еджапIэр къыухыгъ.\nМэкъуогъум и 23-м, 1941-рэ илъэсым Хьаткъо Щэбанэ ежь ишIоигъоныгъэкIэ зэуапIэм Iухьагъ. Мэкъуогъум 1941-м щегъэжьагъэу гъэтхапэм 1942-рэ илъэсым нэс Щэбанэ ТыгъэкъохьэпIэ зэуапIэм ия 3-рэ щэрыокIо батальон хэтэу зэуагъэ. Дзэ фельдшер ныбжьыкIэм заом иапэрэ мафэхэм къащыублагъэу щтэр зымышIэу, зыхэт дзэкIолIхэмкIэ гукIэгъушхо зыхэлъ медицинэ IофышIэу, зисэнэхьат тегъэпсыхьагъэу зыкъигъэлъэгъуагъ.\nТыгъэкъохьэпIэ зэуапIэу Хьаткъо Щэбанэ зыхэтыгъэр зэо хьылъэхэр къызэринэкIызэ къызэкIакIощтыгъ. Абдзэхэ кIалэм зифэныкъуагъэ пэпчъ медицинэ IэпыIэгъу ригъэгъотыщтыгъ. Зыхэтыгъэхэр, зэIазэщтыгъэхэр ежь фэдэ, илэгъу дзэкIолIхэр арыгъэ, ау уIагъэхэу зыпсэ рыджэгужьхэрэм анэгу кIэплъэгъоягъэ, ахэм хьадэгъущэм къатырищэгъэ шъобжхэр щэчыгъоягъэх, хьазаб шъыпкъэм хэтыгъэх: куощтыгъэх, щэIущтыгъэх, яакъыл щыуапэщтыгъ. Ателъ уIагъэхэри хьылъэ дэдагъэх. Зыгу кIодыгъэ дзэкIолI уIуагъэхэм ялъэIу Хьаткъо Щэбан бэрэ зэхихэу къыхэкIыгъ: «…Дружок, приончь меня, я без рук и без ног…» Щэбанэ ежьми лIыгъэ къызхигъэфэн, зэIэзэрэ дзэкIолIхэми агу зыгорэущтэу къыдищэен фэягъэ. Ащ бэкIэ нахь псынкIагъ Iашэ пIыгъэу пыим уеоныр, упэшIуекIоныр. Ауми идзэ пшъэрылъ а хьын-хьылъэр ыщэчын фаеу ышIыщтыгъэ.\nКъулыкъур хьылъэу лъыкIуатэщтыгъ. КъыхэкIыгъ охътэ пIалъэхэр ежь Щэбанэ Iашэр ыIыгъэу пыим пэшIуекIомэ ыукIызэ, тидзэкIолI уIагъэхэр къыгъэнэжьхэу. Джащ фэдэ заохэм ащыщ ежьри гъэтхапэм, 1942-рэ илъэсым къыщауIагъ. Казань госпиталым къызыщеIэзэхэ уж Сталинград зэуапIэм абдзэхэ кIэлэшIур агъэкIуагъ. Дзэ фельдшерэу Хьаткъом бэрэ уIагъэхэр медсанбатым ыгъэкIуатэщтыгъэх, джащ фэдэ такъикъхэм чIыпIэ къинхэми арыфэхэу хъугъэ, иуIагъэхэми, ежьми хьадэгъур къаготэу — пыим иатакэхэр зэпымыухэу, бомбэхэр къатыритакъоу, щэр ощхэу къатырипхъэу. Щэбанэ операциехэми ачIэтын фаеу хъущтыгъэ, ахэр хирургхэм пыим ибомбежкэ хэтхэу ашIыщтыгъэх, нэмыкI хэкIыпIэ гори яIагъэп.\nХьаткъо Щэбанэ къэлэ-лIыхъужъэу Сталинград идэпкъхэм адэжь лIыгъэ-псэемыблэжьныгъэ хэлъэу щызэуагъ. Ащ уIагъэхэу зыпсэ къыгъэнэжьыгъэхэр къэлъытэгъуай. Ахэр нэбгыри 100 пчъагъэ мэхъух. ЯтIонэрэу, Сталинград къыухъумэзэ, джыри Iоныгъом и 20-м, 1942-рэ илъэсым къауIагъ. Ыпэрэм фэдэу еIэзагъэх, зэрэхъужьыгъэм тетэу зэуапIэм джыри Iухьажьыгъ.\nАпэрэ Белорусскэ зэуапIэм Iутэу Хьаткъо Щэбанэ Белоруссиер, къалэхэу Мозырь, Минск, Брест шъхьафит ешIыжьых.\nЧъэпыогъум 1944-рэ илъэсым исэмэгу лъакъо хьылъэу къауIагъ, госпиталым чIэфагъ. Зэрэхъужьыгъэм лъыпытэу заом Iухьажьыгъ, нэмыц-фашист техакIохэм къэралыгъо зэфэшъхьафхэр къаIэпызыхыжьыгъэхэм ащыщ.\nФашист Германием къытишIылIэгъэгъэ заор аухыгъ. Хьаткъор джыри я 98-рэ дивизием ПВО-мкIэ хэтэу, санитар взводым икомандирэу ТыгъэкIокIыпIэ Чыжьэм агъакIо, ащ заохэу япон техакIохэм къыташIылIэгъагъэхэм 1945-рэ илъэсым шышъхьэIум и 9-м къыщегъэжьагъэу Iоныгъом и 3-м нэс ахэлэжьагъ.\nЛIыгъэу, щэIагъэу, псэемыблэжьныгъэу Хэгъэгум пае заохэм къащигъэлъэгъуагъэм осэшIу къыфашIыгъ, Хьаткъо Щэбанэ зэо орденхэр — Жъогъо Плъыжьыр, Хэгъэгу зэошхом иорденэу я II-рэ шъуашэ зиIэр, медальхэу «За оборону Сталинграда», «За победу над Германией», «За победу над Японией» зыфиIохэрэр къыфагъэшъошагъэх.\nХэгъэгум ишъхьафитныгъэ, мамырныгъэм, рэхьатныгъэм яухъумакIоу Хьаткъо Щэбанэ икъуаджэу Хьакурынэхьаблэ къэкIожьыгъ, псауныгъэм икъэухъумэнкIэ район отделым ипащэу ыкIи мы лъэныкъомкIэ нэмыкI IэнатIэхэр иIэхэу Iоф ышIагъ. Ишъхьэгъусэу Мамырхъанрэ ежьыррэ унэгъо гупсэф дахэ зэдашIагъ, ялъфыгъэхэр дэгъоу апIугъэх, ахэм апхъу, акъохэри цIыфышIух, цIыф зафэ хъугъэх, унагъохэр ашIагъэх, сабыйхэр апIух.\nДжащ фэдэ зэо гъогу къыкIугъ дзэ фельдшерэу Хьаткъо Щэбанэ. Ухэтми, лIым илъэуж урыплъэжьмэ, цIыфыгъэм укъыфегъэущы, узыфегъэсакъыжьы, узэрегъэплъыжьы.\nМладшэ лейтенантэу Шатило Ким\nЦIыф лъэпкъхэм языкIыныгъэ-зэгурыIоныгъ тикъэралышхоу СССР-щтыгъэр ТекIоныгъэм къыфэзыщагъэр; жъи, кIи, Iэтахъуи, кIэлэцIыкIухэми яхэгъэгу шIулъэгъу гъунэнчъагъ — псэемыблэжьыгъэх.\nШатило Ким Дмитрий ыкъор Мыекъуапэ 1924-рэ илъэсым къыщыхъугъ. Ау ащ тешIэгъэшхо щымыIэу янэ-ятэхэр Пятигорскэ кIожьыгъагъэх. Дзэм 1942-м ащагъ ыкIи танковэ училищым еджакIо агъэкIогъагъ. Ар дэгъу дэдэкIэ къыухи, Ким младшэ лейтенантыцIэр къыратыгъагъ. 1943-рэ илъэсым хэушъхьафыкIыгъэ танк полкым имеханизированнэ бригадэ хэтыгъ, лIыгу зиIэ кIэлагъ, танкист дэгъу дэдэу зыкъигъэлъэгъуагъ.\nЩылэ мазэм и 8-м, 1944-рэ илъэсым къалэу Кировоград идэхьагъу, селоу Рожноваткэ дэжь Шатило пыим ичIыпIалъэ ыгузэгу итанккIэ пхыритхъугъ, зэкIакIорэ пыидзэ колоннэм игъогу зэпибзыкIыгъ. Мы чIыпIэм ащ дзэ техникэр, автотранспортыр бэу къыщигъотыгъ. Нэмыцыжъхэр хъурэр амышIэу куощтыгъэх, къырачъыхьакIыщтыгъ. Ким Шатило зимышIэжьэу итанккIэ пый колоннэр зэIуикъыгъ. Экипаж лIыхъужъым ишIыкIэкIэ пыир ыгъэщтагъэу зыдэкIощтми, нэмыкIи ышIэщтыгъэп. Пушкэм, пулеметым ямашIокIэ ыкIи экипаж гусеницэхэмкIэ Ким пыир зэтыриукIэщтыгъ. Мы заом Шатило ыкIи игъусэхэм танкэу «Тигр» зыфиIоу 2, нахь танк цIыкIоу 4 щакъутагъ, машинэ 50 фэдиз зэхащытIыхьагъ, дзэкIолI ыкIи офицерхэр бэу агъэкIодыгъэх.\nАу фашистхэм IэпыIэгъу къаратыгъ, пый танкэу «Тигр» 7 хъоу къэкIуатэщтыгъ. Ахэм зимышIэжьэу Шатило атебэнагъ, джыри зы танк ыгъэкIодыгъ. Ау пыищэ зэпымыухэр ежь имашинэ къифагъэх ыкIи машIор къыштагъ, къыдисыгъэхэр хэкIодагъэх. Хъурэр къыгурыIуагъэу, иамал зэкIэ зэрихьылIи, илIыгъэ ыблыгоу, Ким Шатило рулым IутIысхьагъ, машинэхэр плъырыпIэм къищыжьыгъэн ыкIи тидзэхэм къякIужьыгъэн фэягъэ. ДзэкIолI псэемыблэжь лIыхъужъыр зэхэстыхьажьыгъэу итанк дэжь щылъэу къагъотыжьи, госпиталым елбэтэу нагъэсыгъ.\nЛIыхъужъым еIазэщтыгъэх, мыдыкIэ я 84-рэ танк полкым хэтхэм ащ илIыгъэ орэд ашIыгъэу къаIощтыгъ:\nПрославился Ким навсегда.\nО подвиге Кима Шатило\nУзнает вся наша страна…».\nЗэо мэхъаджэм лIыгъэу щызэрихьагъэм пае младшэ лейтенантэу К. Д. Шатило СССР-м и Апшъэрэ Совет и Президиум и УнашъокIэ гъэтхапэм и 10-м, 1944-рэ илъэсым Советскэ Союзым и ЛIыхъужъыцIэ къыфаусыгъ.\nЗаор заухым Шатило дзэм къыхэкIыжьыгъ, народнэ хъызмэтым Iоф щишIагъ. 1952-рэ илъэсым юридическэ еджапIэр дэгъу дэдэкIэ къыухыгъ, къалэу Ростов-на-Дону ипрокуратурэ Iоф щишIагъ. Ащ ыужым юридическэ институтыри къыухыгъ ыкIи СССР-м хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ и Министерствэ Iоф щишIагъ.\nАу Iофыр лъэшэу зикIэсэ Ким Шатило ащи къыщыуцугъэп, СССР-м хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ и Министерствэ и Апшъэрэ еджапIэ (аспирантурэ) чIэхьагъ, къыухыгъ, юридическэ шIэныгъэхэмкIэ кандидат хъугъэ. Джащыгъум Апшърэ еджэпIэшхом щыригъэджэнхэу къелъэIугъэх, къыIуагъэнагъ. Шатило зэкIэ ишIэныгъи, игулъыти, иамали къыткIэхъухьэрэ лIэужхэр цIыфыгъэм фэпIугъэнхэм фегъэIорышIэх. Общественнэ щыIакIэм зышъхьамысыжьэу хэлажьэ, бэрэ еджапIэм икафедрэ ипарторганизацие исекретарэу хадзыгъ ыкIи Iоф ышIагъ. Ким Шатило 1964-рэ илъэсым лIагъэ, зэо тыркъохэм ыпсэ ахьыгъ. Ким Шатило ыцIэ ныбжьырэу мыжъобгъоу СССР-м хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ и Министерствэ и Апшъэрэ еджапIэ иIэм тыратхагъ.\nХэти ащыгъупшагъэп, сыди ащыгъупшагъэп.\nПредыдущая Сурэтыр гурыIогъошIу\nСледущая «Каникулхэр» къыуамытыгъэхэми


Сертификатхэр аратыжьыгъэх | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 09.06.2017\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР, ПОЛИТИКЭР\t/\nМэфэкI Iофтхьабзэр Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Мурат къызэIуихыгъ. АР-м мэкъу-мэщымкIэ иминистрэу Юрий Петровыр, АР-м псэолъэшIынымкIэ, транспортымкIэ, псэупIэ-коммунальнэ ыкIи гъогу хъызмэтхэмкIэ министрэм иапэрэ гуадзэу Хьаткъо Рэмэзан, Мыекъуапэ имэрэу Александр Наролиныр, нэмыкIхэри Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх.\nКъумпIыл Мурат пэублэ псалъэ къышIызэ федеральнэ программэм хэлэжьэгъэ ыкIи сертификатхэр къызфагъэшъошэгъэ пстэуми игуапэу къафэгушIуагъ. НыбжьыкIэхэм IэпыIэгъу афэхъунхэм сыдигъуи республикэм ихэбзэ къулыкъу ынаIэ зэрэтетыр игущыIэ къыщыхигъэщыгъ.\n— ТиIофшIэнкIэ пшъэрылъ шъхьаIэу зыфэдгъэуцужьырэр Адыгеим щыпсэурэ пэпчъ щыIэкIэ-псэукIэ тэрэз иIэныр ары. Ащ къыхэкIэу республикэр федеральнэ программэхэм ахэлажьэ. Непэрэ зэхахьэм къекIолIэгъэ ныбжьыкIэхэм бэкIэ тащэгугъы, сыда пIомэ тинеущырэ мафэ ахэр ары лъызыгъэкIотэщтхэр. Унагъохэм къарыхъухьэрэ сабыйхэм япчъагъэ нахьыбэ шIыгъэнми мэхьанэшхо иI, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nРеспубликэр аграрнэ шъолъырэу зэрэщытыр къыдалъытэзэ, къоджэ псэупIэхэм специалист ныбжьыкIэхэр агъэкIонхэм, къалэм щыIэкIэ-псэукIэу дэлъым фэдэ амал ахэм яIэным зэрэпылъхэр АР-м и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцакIэрэм игущыIэ къыщыхигъэщыгъ. Къоджэ псэупIэм хэхъоныгъэ ышIыным фэIорышIэрэ къэралыгъо программэхэм къадыхэлъытагъэу республикэм сертификат 288-рэ щаратыгъ. Ащ ишIуагъэкIэ ныбжьыкIэхэм псэупIэхэр зэрагъэгъотын амал яIэ хъугъэ. Джащ фэдэу газрыкIопIэ километрэ 376-рэ ыкIи псырыкIопIэ километрэ 232-рэ республикэм щагъэпсыгъ. Фельдшер-мамыку IэзэпIэ 28-рэ, къоджэ еджапIэ, культурэм и Унэ ашIыгъэх.


Сертификатхэр аратыжьыгъэх | АДЫГЭ ДУНАЙ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АиФ Адыгея\nУнэгъо ныбжьыкIэхэм псэупIэ зэрагъэгъотынымкIэ е унэ ашIынымкIэ IэпыIэгъу къафэхъущт социальнэ тынхэр унэгъуи 127-мэ мы мафэхэм аратыжьыгъэх. Ахэм ащыщэу 114-р Мыекъуапэ щыщых.\nМэфэкI Iофтхьабзэр Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Мурат къызэIуихыгъ.\nАР-м мэкъу-мэщымкIэ иминистрэу Юрий Петровыр, АР-м псэолъэшIынымкIэ, транспортымкIэ, псэупIэ-коммунальнэ ыкIи гъогу хъызмэтхэмкIэ министрэм иапэрэ гуадзэу Хьаткъо Рэмэзан, Мыекъуапэ имэрэу Александр Наролиныр, нэмыкIхэри Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх. КъумпIыл Мурат пэублэ псалъэ къышIызэ федеральнэ программэм хэлэжьэгъэ ыкIи сертификатхэр къызфагъэшъошэгъэ пстэуми игуапэу къафэгушIуагъ. НыбжьыкIэхэм IэпыIэгъу афэхъунхэм сыдигъуи республикэм ихэбзэ къулыкъу ынаIэ зэрэтетыр игущыIэ къыщыхигъэщыгъ.\nМы аужырэ илъэсхэм унэгъо ныбжьыкIэхэм псэупIэ ягъэгъотыгъэным фытегъэпсыхьэгъэ къэралыгъо программэхэр республикэм щагъэцакIэх. Ахэм яшIуагъэкIэ Адыгеим щыпсэурэ унэгъо ныбжьыкIэ 1452-мэ социальнэ тынхэр аратыгъэх. Бюджет зэфэшъхьафхэм къахэхыгъэу сомэ миллион 820-рэ фэдиз ащ пэIуагъэхьагъ.\n«ТиIофшIэнкIэ пшъэрылъ шъхьаIэу зыфэдгъэуцужьырэр Адыгеим щыпсэурэ пэпчъ щыIэкIэ-псэукIэ тэрэз иIэныр ары. Ащ къыхэкIэу республикэр федеральнэ программэхэм ахэлажьэ. Непэрэ зэхахьэм къекIолIэгъэ ныбжьыкIэхэм бэкIэ тащэгугъы, сыда пIомэ тинеущырэ мафэ ахэр ары лъызыгъэкIотэщтхэр. Унагъохэм къарыхъухьэрэ сабыйхэм япчъагъэ нахьыбэ шIыгъэнми мэхьанэшхо иI», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nРеспубликэр аграрнэ шъолъырэу зэрэщытыр къыдалъытэзэ, къоджэ псэупIэхэм специалист ныбжьыкIэхэр агъэкIонхэм, къалэм щыIэкIэ-псэукIэу дэлъым фэдэ амал ахэм яIэным зэрэпылъхэр АР-м и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцакIэрэм игущыIэ къыщыхигъэщыгъ. Къоджэ псэупIэм хэхъоныгъэ ышIыным фэIорышIэрэ къэралыгъо программэхэм къадыхэлъытагъэу республикэм сертификат 288-рэ щаратыгъ. Ащ ишIуагъэкIэ ныбжьыкIэхэм псэупIэхэр зэрагъэгъотын амал яIэ хъугъэ. Джащ фэдэу газрыкIопIэ километрэ 376-рэ ыкIи псырыкIопIэ километрэ 232-рэ республикэм щагъэпсыгъ. Фельдшер-мамыку IэзэпIэ 28-рэ, къоджэ еджапIэ, культурэм и Унэ ашIыгъэх, къэзытхырэр АР-м и ЛIышъхьэ и пресс-къулыкъу.\n2017-рэ илъэсым зэрагъэнэфагъэмкIэ, къуаджэхэм квадратнэ метрэ 913-рэ зэрылъ псэупIэхэр, газрыкIопIэ километрэ 13, псырыкIопIэ километрэ 24-рэ ащагъэпсынхэу агъэнафэ. Къутырэу Причтовскэм фельдшер-мамыку IэзапIэ щашIыщт, къутырэу «ХьапэкIэим» еджапIэу щырагъэжьагъэм ишIын лъагъэкIотэщт. Къутырэу Тихоновым спорт парк цIыкIу щашIынэу рагъэжьэщт.\nУнэгъо ныбжьыкIэхэм ыкIи специалистхэм псэупIэ ягъэгъотыгъэным фытегъэпсыхьагъэу мэкъу-мэщымкIэ Министерствэм сомэ миллион 12,7-рэ, АР-м псэолъэшIынымкIэ, транспортымкIэ, псэупIэ-коммунальнэ ыкIи гъогу хъызмэтхэмкIэ и Министерствэ сомэ миллиони 177,2-рэ мы илъэсым къатIупщыгъ. Унэгъо ныбжьыкIэ ыкIи специалист 277-мэ псэупIэ зэрагъэгъотыным мылъкур пэIуагъэхьащт. Ахэм азыныкъо фэдизмэ сертификатхэр аратыжьыгъэх.\nСпортсмен цIэрыIохэр Адыгеим къэкIуагъэх →