Адыгэ Сайт: Адыгабзэм и мафэ хэхэсым щагъэмэфэкIы\nАдыгабзэмрэ адыгэ тхыбзэмрэ я Мафэ Иорданием, Израиль, Тыркуем ащагъэмэфэкIыгъ. ШIэныгъэ зэфэсхэр, зэдэгущыIэгъухэр, зэIухыгъэ десэхэр, мэфэкI пчыхьэзэхахьэхэр тилъэпкъэгъухэм зэхащагъэх. Тыркуер пштэмэ, мыщ адыгабзэм игъэшIон тхьамэфэ псау фыхахыгъ. Истанбыл адыгэ хасэхэм зэIукIэ зэфэшъхьафхэр зэхащагъэх. Адыгэ Республикэм илIыкIохэри ахэм арагъэблэгъагъэх. Бзэ шIэныгъэлэжьэу Бырсыр Батырбый зипэщэ лIыкIо купым тыригъусэу адыгабзэм и Мафэ тэри, журналистхэм, дгъэлъэпIагъэ.\nЗэрэадыгэхэр джы аушъэфыжьырэп\nЛъэпкъым инахьыбэр зыщыпсэурэ Тыркуем адыгабзэр къинэным имэхьанэ ины. Илъэс 40 зыныбжьыхэм ыкIи ахэм анахьыкIэхэм адыгабзэр зышIэу ахэтыр зырыз дэд. Ежь тилъэпкъэгъухэми ар дэгъоу къагурэIо. КъябэкIырэ лъэпкъым зэрэхэкIуакIэхэрэр ашIогукъау, ягууз. Ныдэлъфыбзэр къаубытыжьыныр ягугъу. АщкIэ Тырку къэралыгъоми иполитикэ зэрэзэблихъугъэр яIэпыIэгъу.\nЕшэ — Мустафа СаIадэт — Адыгэбзэ Хасэм хэт:\n— Илъэс 20 ыпэу, мыщ фэдэ мафэ къэтлъэгъужьыщтми тшIошъ хъуныгъэп. Адыгабзэм и Мафэ мырэущтэу Тыркуем иапшъэрэ еджапIэхэм яз щыхэдгъэунэфыкIыщтыр хэгъэкIи, «тыадыг» тIоным мыдэныгъэ хэлъыгъ. Джы адыгабзэм изэгъэшIэн ыуж ит Хэсэ шъхьаф зэхэтщагъэу, еджэным, тхэным фэтэгъасэх. Латин хьарыфылъэ тштагъэ.\n— Сыдэущтэу IэпыIэгъу хъущта латин хьарыфхэмкIэ шъуе-джэныр, тхэныр зэжъугъашIэмэ? Хэкум щытырадзэрэ адыгэ литературэр, тарихъ тхылъхэр зэкIэ кириллицэр зылъэпсэ хьарыфылъэм илъэу тхыгъэх. Ахэм шъуяджэн шъулъэкIыщтэпи.\n— Ащи хэкIыпIэ къыфэтэгъоты. Адыгэ тхакIохэм яроманхэр, гущыIэм пае, КIэрэщэ Тембот и «Шыу закъо», «Куко» латин хьарыфхэм арылъэу кIэттхыкIыжьыгъэх, етIани ахэм тыкъяджи, макъэр теттхагъ. Джы тхыгъэри, аудио-дискри зэгъусэхэу ныбжьыкIэхэм афэтэгощы. Кириллицэр къытфэкъин, кIэлэцIыкIухэм зэрагъэшIэшъурэп, арышъ, латинымкIэ адыгабзэр ядгъэшIэшъуми тезэгъын тIуи, мы Iофым ыуж тихьагъ.\nЛатин хьарыфылъэр адыгабзэм и Хасэу илъэситф ыпэу зэхащагъэм ыштагъ. Тыркубзэр латиныбзэм зэрилъым пае мы хьарыфхэр ашIогупсэфых. Ау мы гупшысэм дезымыгъаштэхэрэр щыIэх.\nБэр Хьыкъмэт — адыгэ макъэхэм якъэIукIэ еушэты, Истанбыл щэпсэу:\n— Кириллицэр зэпхъокIыныр зыпарэкIи ищыкIагъэу сэ слъы-тэрэп. А хьарыфхэмкIэ адыгэ макъэхэр къызэрэпIошъущтхэу нэмыкIхэмкIэ къыпфэIощтхэп. Ау, сэ сишIошIыкIэ, адыгэбзэ хьарыфылъэм джыри хьарыфыкIэхэр хэгъэхьэгъэнхэ фае. Адыгабзэри урысыбзэри зы алфавиткIэ зэрэтхыгъэхэм пае адыгэ мэкъэ зырызхэр урыс макъэхэм яхьщырэу къэIух.\nАдыгабзэм и Мафэ тефэу, гъэтхапэм и 14-м, Истанбыл дэт Бахъчэшехир университетым шIэныгъэ едэIунхэр щыкIуагъэх. ЗэхэгущыIэжь-зэхъожьын нэшанэ ахэм ахэлъыгъ. Бзэ шIэныгъэлэжьхэр къыщыгущыIагъэхэм Бэр Хьыкъмэти ахэтыгъ. Адыгэ хьарыфхэр нахь бгъэбаинхэ фаеу ащ зэIукIэм къыщиIуагъ. Хэкум щыпсэухэрэр зэрэгущыIэхэрэр ащ ыушэтыгъ. Кириллицэм илъэу, ау мэкъакIэхэр къэзгъэнэфэщт хьарыфхэр адыгэ алфавитым ищыкIагъэхэу къыпчъыгъэх. Хьыкъмэт ишIэныгъэхэр, игупшысэхэр хэкум къынигъэсынхэшъ, адыгабзэм хэшIыкI фызиIэ шIэныгъэлэжьхэм аIэкIигъахьэ шIоигъу. Адыгабзэр къабзэу хэкум нэмыкI щыухъумагъэп. Ар пстэуми къыхагъэщы. Бзэм ихэхъоныгъэ хэкур фэIорышIэнэу хэхэсым щыIэ тилъэпкъэгъухэр щэгугъых. АщкIэ Адыгэ Республикэм щызэрахьэрэ Iофтхьабзэхэр бзэ шIэныгъэлэжьэу Бырсыр Батырбый къыIотагъэх. ЕджапIэхэм зэкIэми адыгабзэр зэрачIэлъыр, адыгэ литературэр зэрэбаир, адыгэ гъэзет, телевидение, радио Адыгэ Республикэм зэрэщылажьэхэрэр къыхигъэщыгъ. Адыгэ тхыбзэм итарихъ гъогу къафиIотагъ.\nИгъашIэ хьатхэм къадиублагъ\nНепэ адыгэхэм тхыбзэу агъэфедэрэм лъапсэ фэхъугъэр 1853-рэ илъэсым Бэрсэй Умарэ дунаим къыхихьэгъэ апэрэ хьарыфылъэр ары. Ау адыгэхэм ятхыбзэ илъэс миниплI-тфы къыгъэшIагъэуи шIэныгъэлэжьхэм алъытэ. Мары мы гупсышэ-къиIотыкI зэIукIэр зыщыкIогъэ Бахъчэшехир университетым адыгабзэр, лъэпкъым инарт эпос щаушэты. ЫкIи тиныдэлъфыбзэ анахь бзэжъхэм ахалъытэ. Ащ фэгъэхьыгъэу къэгущыIагъэх тырку бзылъфыгъэу, профессорэу Улащ Сунатэ ыкIи Дюздж университетым имагистрантэу, кIэлэегъаджэу Брам — Кобл Алатин. Бзэ зэфэшъхьафхэр зэригъапшэхэзэ, адыгэ макъэр, адыгэ гущыIэр Алатин къахегъэщы.\nБрам — Кобл Алатин — адыгабзэм иушэтын дэлажьэ, Истанбыл щэпсэу:\n— Хьатхэм ялъэхъан къелыгъэ мыжъо саугъэтхэм яз игугъу къэсшIы сшIоигъу. ЗэкIэми шъошIэ, Анкара пэмычыжьэу хьатхэм ячIыналъэ щытыгъ. Чорум къалэм дэжь чIым къыщычIахыгъэ мыжъом адыгэ гущыIэу «машIо» хэпшIыкIыпэу тетхагъ. Непэ тэшIэ, арапыбзэм хэт гущыIэу «машалэ» къикIырэр — «остыгъэ». Ау адыгабзэми хэт ащ фэдэ гущыIэ ыкIи ар «мэшIуалъэ». Ар олимпиадэм зэрахьэрэ мэшIо бэщыр ары. ЗэрэслъытэрэмкIэ, тэ тигущыIэ нахь ныбжь кIыхьэ иI, тыбзэ нэмыкI бзабэхэм лъапсэ афэхъугъ. Мы теориер къэдгъэшъыпкъэжьын фай.\nШIэныгъэ зэхэгущыIэжьыр ублапIэ зыфэхъугъэ тхьамафэр Истанбыл дэт Хасэ пэпчъ хигъэунэфыкIыгъ. Пчыхьэзэхахьэхэр тхьамэфэ реным ахэмэ ащыкIуагъэх. ЗэкIэмкIи Хэсэ 17 кIэщакIо зыфэхъугъэ Iофтхьэбзэ шъхьаIэр гъэтхапэм и 19-м зэхащагъ. Истанбыл изы районэу Бакыркой культурэм и Унэу дэтым нэбгырэ мин фэдиз а мафэм къыщызэIукIэгъагъ. Мы мэфэкI зэIукIэм имэхьанэ зыгъэлъэшыгъэхэм ащыщ Урысыем илIыкIоу Истанбыл щыIэм дэжь культурэмкIэ аташеу щылажьэрэр къызэреблэгъагъэр. Андрей Нестеровым шIуфэс гущыIэхэмкIэ къызэрэугъоигъэхэм закъыфигъэзагъ. Адыгабзэм и МафэкIэ къафэгушIуагъ: бзэр, хабзэр амыгъэкIодынхэм пае Тыркуем щыпсэурэ адыгэхэм зэрахьэрэ Iофыгъохэр зэрэшIолъапIэхэр къыхигъэщыгъ. Адыгабзэм и МафэкIэ джащ фэдэу афэгушIуагъэх гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ Адыгэ Республикэм иминистрэу КIэрэщэ Андзаур, культурэмкIэ министрэу Къулэ Мыхьамэт, ныбжьыкIэ Адыгэ Хасэм къыбгъодэкIэу КъумпIыл ТIахьир. Ахэм яшIуфэс гущыIэ видеокIэ тилъэпкъэгъухэм афагъэзагъ. Къыхэдгъэщын, адыгэбзэ къабзэр зыщыIугъэ пчы-хьэзэхахьэу мы зэIукIэр зэрэхъугъэр. Мыщ фэдэу зэкIэри адыгабзэкIэ къэгущыIэхэу апэрэй IэкIыбым зэрэщызэхэтхыгъэр. Зэхахьэр зезыщагъэхэу Цэй Ялмазрэ Акъбай Исхьакърэ къащыублагъэу зэкIэ утыгум къихьэгъэхэ орэдыIо купхэм, усэ еджэхэм, тхыдэIуатэхэм — зэкIэми адыгабзэр агъэбзэрэбзагъ. Ахэм къаIорэр зыгурымыIоу залым чIэсыгъэр нахьыб, ау тыркубзэкIэ афаIотэжьын, зэрадзэкIыжьын аIуагъэп. Щэрджэс хасэхэм я Федерацие итхьаматэу Бащ Нусрэт къызэриIуагъэмкIэ, адыгабзэр тхьакIумэм зэхерэх, ныдэлъфыбзэ макъэм ерэсэх.\nБащ Нусрэт — Щэрджэс хасэхэм я Федерацие итхьамат:\n— ТIэкIэкIырэ бзэр къэтыубытыжьыным ыуж тит, типшъэдэкIыжь зэрэиныри тэшIэ, тигугъуемылIыныгъи къыдгурэIо, илъэси 150-м IэкIыбым щыпсэугъэ бзэр тыухъумэным пае УрысыемкIи тэплъэ, тызэрыс Тыркуеми тыщэгугъы. КъэралыгъуитIум яIэпыIэгъу тымыгъотмэ, адыгабзэр тшIокIодыпэн ылъэкIыщт.\nЯшъуашэкIи, язекIуакIэкIи, абзэкIи мыхэр адыгэ лъэпкъым щыщых уагъэIонэу пчэгум къихьагъэхэм зэкIэми зыкъагъэлъэгъуагъ. МэфэкI программэм хэлэжьагъ Урысыем ыкIи Адыгеим янароднэ артистэу Кукэнэ Мурати. Къыхэдгъэщын, Тыркуем ыпэкIэ Иорданием, Израиль ащыкIогъэ зэIукIэхэми Мурат ахэлэжьагъ. ОрэдхэмкIэ, сэмэркъэу Iор-IотэжьхэмкIэ, усэхэмкIэ адыгабзэм и Мафэ ащ ыгъэкIэрэкIагъ. Бырсыр Батырбыи, Кукэнэ Мурати тилъэпкъэгъухэм зэхащэгъэ Iофтхьабзэхэм осэ ин афашIыгъ.\nБырсыр Батырбый — бзэ- шIэныгъэлэжь, филологие шIэныгъэхэмкIэ доктор:\n— Сигуапэу адыгабзэм и Мафэ игъэмэфэкIын сыхэлэжьагъ. Шъуашэу, зэгъэфагъэу, IупкIэу зэкIэ зэхащагъ. Ащ ыпэкIи бэрэ сыкъэкIуагъ сэ мы хэгъэгум, ткъошхэм зэIукIэгъу пчъагъэхэр адысиIагъэх. Ау мызэгъэгурэм фэдэу, адыгабзэм зэрэфаблэхэрэр къахэщэу, ар ашIокIодымэ ежьхэри зэрэкIодыщтхэр къагурыIуапэу апэрэй зэрэслъэгъугъэхэр. Ащ гугъапIэ къыуеты.\nКукэнэ Мурат — Урысыем инароднэ артист:\n— Иорданиеми, Израили адыгабзэм и Мафэ фэгъэхьыгъэ зэхахьэхэр гъэшIэгъонэу ащыкIуагъэх. КъасIорэр зэрэзэха-шIыкIыгъэмкIэ Кфар-Камэрэ Рихьаниерэ нахь къахэсэгъэщых. Сыда пIомэ адыгэ сэмэркъэур къыбгурыIоным пае бзэр дэгъоу пшIэн фае. Тыркуем сызхэлэжьэгъэ пчыхьэзэхахьэм анахь щызгъэшIэгъуагъэр ыкIи уасэ зыфэсшIыгъэр бэмышIэу зэхащэгъэ театрэу «Iотэжь» илъэтегъэуцу ары. Ащ хэт артистхэм апэрэу зыкъагъэлъэгъуагъ. Гупшысэ куу зыхэлъ пьесэр утыгум къыщашIыгъ. Ягъэхъагъэхэм хагъэхъонэу сафэлъаIо. Театри яIэ хъугъэмэ, ныдэлъфыбзэм зыкъыIэтыжьын.\nСпектаклэм роль шъхьаIэр къыщызышIырэ кIэлэ зекIор бэрэ лъыхъуагъэ, гъогу тетыгъ адыгэ къуаджэ къыгъотынба, адыгабзэкIэ гущыIэрэ цIыф ыпэ къифэнба ыIозэ. Дунаир къызэпикIухьагъ зыфаер къыгъотыным пае. Къин макIэп ылъэгъугъэри, ау ыIотэжьыгъ. Пщынэ макъэу чыжьэкIэ къэIугъэм зэрищэлIагъ, илъэпкъэгъухэм япсэупIэ дищагъ, игупсэхэри ыгъотыжьыгъ, лъапсэр къыдэчъыжьыгъ.\nСурэтхэр агентствэу «Нарт» тырихыгъэх\nЗекIо (туризм) (2)\nАдыгэ Республикэ-Iоф (6)\nАдыгэ хасэу Иорданием щыIэхэм Карак къыщыхъугъэм пае джапсалъэ къашIыгъ\nАдыгэ Республикэм и Конституцие адыгабзэм фэгъэхьыгъэ унашъоу итхэр агъэцакIэхэрэп\nАдвокат - Уифитыныгъэхэр къыухъумэщтых\nТурист фирмэ «Адыгинтур»\nАдыгэ РеспубликэмкIэ лIэхэрэм япчъагъэ нахьыб\nАдыгабзэр мыкIодыным пае сыд шIэгъэн фаер?\nТарик Топчу-Хьаткъо иIоф Урысые Федерацием иапшъэр...\nКристян илъэс лъытакIэм тет илъэсыкIэр Дубай щыхаг...\nКъэзыгъэзэжьыгъэ Адыгэ нэбгритIу хэкум рафынхэу пы...\n"Адыгэ кIотэныгъэм" и зэхэсыгъо къэс агломерацием ...\n11.12.2018 - Дзыбэ Мыхьамэт орэд-къэгъэлъэгъон Мые...\nЛиван щыщ Адыгэхэр Адыгэ Республикэм къэкIуагъэх\n"Адыгэ КIотэныгъэм" агломерацием дыригъащтэрэп\n"Зы Кавказ Форум" изэхахьэ Налщыч щыкIощт\n"LADA" зыщащэрэ гупчъэ Мыекъуапэ къыщызэIуахыгъ\nIофзехьэ пстэури (9)


Гъэзетэу «Адыгэ макъэм» мэкъуогъум и 7-м шIушIэ пчыхьэзэхахьэ Мыекъуапэ щешIы »\nЛъэпкъ гупшысэр щыIэныгъэм щыпхырыщыгъэным искусствэм иIофышIэхэр хэлажьэх. Республикэ гъэзетэу «Адыгэ макъэм» ишIушIэ пчыхьэзэхахьэу мэкъуогъум и 7-м филармонием щыкIощтым Адыгеим иэстрадэ «ижъуагъохэм» орэдхэр къыщаIощтых, музыкантхэм лъэпкъ мэкъамэхэр щагъэжъынчыщтых.\nТишIушIэ пчыхьэзэхахьэ зыфэдгъэхьазырзэ, Урысыемрэ Абхъазымрэ язаслуженнэ артистэу, Адыгэ Республикэм инароднэ артистэу Нэхэе Тэмарэ орэдыкIэхэм ятетхэн зэрэпылъыр къытфиIотагъ. Концертыр шIушIэ зэхахьэу щытми, искусствэ лъагэр артистхэм къагъэлъагъо ашIоигъу.\n- Тиреспубликэ фестивалэу, концертэу щыкIорэр макIэп, - еIо Нэхэе Тэмарэ. - ЗэкIэми тахэлэжьэнэу амал тиIэп. «Адыгэ макъэм» ишIушIэ зэхахьэ зыми фэдгъадэрэп. УисэнэхьаткIэ цIыфмэ шIу афэпшIэн олъэкIымэ - ар гушIуагъо, насыпыгъэуи плъытэ хъущт.\nОрэдыкIэ зэхахьэм къыщиIо зэрэшIоигъоми Нэхэе Тэмарэ къытегущыIагъ. Искусствэм лъэпкъыр зэрэзэфищэрэм уасэ ритыгъ.\n- IэкIыб хэгъэгу тыкIуагъэми, Москва, Налщык, нэмыкI къалэхэм концертхэр къыщытэтыхэми, лъэпкъ гупшысэр зыщыдгъэгъупшэрэп, - къеIуатэ музыкант цIэрыIоу ЛIыбзыу Аслъан. - Пщынэ макъэм седэIуныр сэри сикIас. Концертэу «Адыгэ макъэм» зэхищэрэм къэкIощтхэр кIэгъожьыщтхэп - ащ сицыхьэ телъ.\nДзыбэ Фатимэ фестивалэу «Адыгеим ижъогъожъыехэм» нэIуасэ тыщыфэхъугъ. ИцIыкIугъом къыщыублагъэу искусствэм зэрэфэщагъэм дакIоу, ыгу лъэпкъым къызэрэфытеорэм тегъэгушхо. Репатриантхэм я Мафэ Мыекъуапэ щыхагъэунэфыкIы зыхъукIэ унэм исыныр къыригъэкIурэп. Адыгэкъалэ къикIызэ, зэIукIэм хэлажьэ. Орэд къызэрэщиIорэр шIомакIэу, пчыхьэзэхахьэр зэрищэуи тэлъэгъу.\n- «Кавказ» «Гум цыхьэ фешIы» зыфиIорэ орэдхэр «Адыгэ макъэм» ипчыхьэзэхахьэ къыщысIонхэу зысэгъэхьазыры, - игупшысэмэ тащегъэгъуазэ Дзыбэ Фатимэ.\nКраснодар щеджэми, республикэм зэпхыныгъэу дыриIэр лъегъэкIуатэ. ЛIыхэсэ Мухьдинэ, Хьакъунэ Заремэ, Барцо Руслъан, нэмыкIхэм ягущыIэмэ атехыгъэ орэдхэр къеIох. Лъэпкъ пчыхьэзэхахьэхэм ишIэныгъэ ащыхигъахъоу елъытэ.\nДзыбэ Мыхьамэт Адыгэ Республикэм иэстрадэ щигъэуцугъэ рекордыр дунаими щызэлъашIагъ. Зы мазэм къыкIоцI концерти 4 филармонием къызыщетым, тIысыпIэ нэкI имыIэжьэу ахэр кIуагъэх. Лъэпкъ гупшысэр щыIэныгъэм щыпхырызыщырэр ыбгъэ теожьырэп, «сыкъэшъулъэгъу» ыIоу закъыхигъэщырэп. ЦIыфхэми гу къылъатэ, ишIушIагъэкIэ агъэлъапIэ.\nШIу зышIэ зышIоигъом бэрэ уелъэIуныр Дзыбэ Мыхьамэт къыригъэкIухэрэп. Хэкум къэзыгъэзэжьыгъэмэ япчыхьэзэхахьэ Мыекъуапэ щыкIозэ, Мыхьамэт зэIукIэр зезыщэрэмэ къякIуалIи, микрофоныр къыратынэу къялъэIугъ. Къемыжэщтыгъэхэми, пчэгум къихьи, лъэпкъ шIэжь орэдхэр гур ыгъэблэу къыщиIуагъэх. Адыгэ быракъым и Дунэе мафи М. Дзыбэм лъэпкъ орэдхэм таригъэдэIугъ.\nЭльдарэ Айдэмыр, Быщтэкъо Азэмат, Кушъэкъо Симэ, Нэчэс Анжеликэ, Еутых Вячеслав, нэмыкI артистхэр типчыхьэзэхахьэ ягуапэу хэлэжьэщтых. Эльдарэ Айдэмыр сыхьатым бащэрэ еплъэу къытщэхъу - уахътэр зэрэфимыкъурэм къыхэкIэу. Ансамблэ цIэрыIоу «Ислъамыем» ыпIугъэу, искусствэм гъогу къыщыритыгъэу елъытэ.\n- Шъуипчыхьэзэхахьэ сешъумыгъэблагъэмэ, лъэшэу сыгу хэкIыщт, - къытиIуагъ Адыгэ Республикэм изаслуженнэ артисткэу Кушъэкъо Симэ. - «Адыгэ макъэм» седжэ, игъом унэм къызамыхьыкIэ сэгумэкIы...\nИскусствэр зикIасэхэр, лъэпкъ гупшысэр щыIэныгъэм щыпхырызыщы зышIоигъохэр типчыхьэзэхахьэ щытлъэгъунхэу тэгугъэ. ТIысыпIэ нэкI зымыгъотыжьыщтхэм агу арэмыгъэкIод, ахэми хэкIыпIэ къафагъотыщт. Шъукъеблагъэх.\nОпубликовал administrator, 7-06-2011, 11:58. Просмотров: 2418\n– Дзыбэ Мыхьамэт иорэдыкIэхэр Мыекъуапэ къыщигъэлъэгъонхэу зэухьазыры\n– Адыгэ лъэпкъ музей: Псэушъхьэмэ сяплъын зыIорэхэрэмкIэ, шъукъеблагъ


«Зэкъошныгъэм» зиугъоижьыщт — Адыгэ макъ\nРеспубликэм ифутбол клубэу «Зэкъошныгъэр» хэгъэгум изэнэкъокъу хэлажьэ, ятIонэрэ купэу «Къыблэм» хэт. 2020 — 2021-рэ илъэс ешIэгъум иятIонэрэ едзыгъо гъэтхапэм рагъэжьэщт. Ар къыдэтлъыти, «Зэкъошныгъэм» итренер шъхьаIэу, Адыгэ Республикэм изаслуженнэ тренерэу Ешыгоо Сэфэрбый гущыIэгъу тыфэхъугъ.\n— Щылэ мазэм иаужырэ мафэхэм «Зэкъошныгъэм» иешIакIохэм языгъэпсэфыгъо уахътэ аухыщт. Клубым хэтхэм язэIукIэ тиIэщт, — къытиIуагъ Ешыгоо Сэфэрбый. — Ащ ыуж клубым къыхэнэщт ешIакIохэр, кIэу тштэщтхэр нахьышIоу зэдгъэшIэщтых. «Адыгэ макъэм» иеджакIохэм яупчIэхэм джэуап къяттыжьыным нахь тыфэхьазырыщт.\nАдыгэ Республикэм щыщхэу чIыпIэ футболым иеджапIэхэм ащагъэсагъэхэр арых нахьыбэ хъухэу «Зэкъошныгъэм» хэтхэр. Iащэ Анзор, Къонэ Амир, Хьагъур Руслъан, Делэкъо Аскэр, Шъхьэлэхъо Амир, ХъуакIо ТIахьир, Юрий Манченкэр, Дыхъу Тимур, фэшъхьафхэри «Зэкъошныгъэм» щешIэх. Гъунэгъу Краснодар краим щапIугъэ кIалэхэри командэм къырагъэблэгъагъэх.\nЗы илъэскIэ зэкIэри ешIэкIо дэгъу зэрэмыхъущтыр тэшIэ. «Зэкъошныгъэм» инеущрэ мафэ нахьышIу зэрэхъущтым непэ тегупшысэ. ЕшIэкIо дэгъу ухъуным фэшI футболыр лъэшэу угу рихьын фаеу Ешыгоо Сэфэрбый елъытэ. НыбжьыкIэ шIагъохэр тиIэх, зыкъызэIуахын алъэкIыщтэу, футболым цIэрыIо щыхъунхэу тэгугъэ.\nПредыдущая Мыекъуапэ къызэрэхахыгъэм тегъэгушIо


Зэчый дахэ хэлъыгъ — Адыгэ макъ\nЗэчый дахэ хэлъыгъ\nУсакIоу Нэхэе Руслъан къызыхъугъэр мэкъуогъум и 25-м илъэс 75-рэ мэхъу. Шъыпкъэ, ащ къынэсынэу хъугъэп, илъэс 56-рэ къыгъэшIагъэр, ау итхэн-усэн Iоф къызэрэдэхъущтыгъэр, ащкIэ зэчый гъэнэфагъэ зэриIагъэр итворчествэ гъогу къеушыхьаты.\nАР-м и Лъэпкъ тхылъеджапIэ краеведениемкIэ иотдел тхакIом имэфэкI фэгъэхьыгъэ тхылъ къэгъэлъэгъон къыщызэIуахыгъ. «Илъэпкъ фэлэжьагъ, ичIыгу фэусагъ» ащ цIэу фашIыгъэр. ТхылъеджапIэм иотдел иIофышIэу Айтэчыкъо Рузанэ ар зэригъэкIугъ, ыгъэхьазырыгъ.\n— Тиадыгэ тхакIохэр, усакIохэр бэ хъухэрэп, — еIо Рузанэ, — ахэр ямэфэкI инхэмкIи, къызыхъугъэхэмкIи нахь ядгъашIэхэмэ тшIоигъоу, тимэкIай зэготхэм зэратефэу сыдигъуи къэгъэлъэгъонхэр тэгъэпсых. Анахь тынаIэ зытетыр усакIом, е тхакIом, е пшысэIуатэм ищыIэныгъэ ыкIи итворчествэ титхылъеджэхэм апашъхьэ къидгъэуцоныр, нахь зэлъядгъэшIэ-ныр ары. Мары Нэхэе Руслъан ытхыгъэ тхылъхэр зэкIэ мыщ хэтых, усэ сборникхэр ыкIи прозэкIэ тхыгъэ иаужырэ тхылъэу «Псыархъун» (2002) зыфиIоу ирассказхэр ыкIи иповеститIу зыдэтыр. Къэгъэлъэгъоным щыдгъэфедагъэх журналхэу, гъэзет зэфэшъхьафхэу ежь усакIом иусэхэр къызыщыхаутыгъэхэр ыкIи Нэхаим итхылъхэм — ипоэзие анахьэу критикхэм, литературоведхэм, журналистхэм ыкIи тхылъеджэ чанхэм ягупшысэ-еплъыкIэхэр къызыщыраIотыкIыгъэхэр. Сэри сшъхьэкIэ мары ахэм непи сахэплъэжьыгъ, сахэджыхьажьыгъ. Нэхэе Руслъан итхылъхэм усакIом иадыгэ лъэпкъ зэрикIасэр, зэрилъапIэр, иадыгабзэ зэрэфэгумэкIырэр, лъэпкъым ишэн-хабзэхэр къыщыIотагъэх. Ухэтми мыхэм узяджэкIэ, узэрагъэплъыжьы, нахь зызэкIыуагъэугъуае, тхакIомкIэ мэхьанэшхо иIэба ытхыгъэхэм пIуныгъэ ыкIи гъэсэныгъэ уасэ яIэу щытыным. Арышъ, къэпIон плъэкIыщтыр Нэхэе Руслъан хьалэлэу, зафэу илъэпкъ зэрэфэлэжьагъэр, зэрэфэусагъэр ары.\nМыщ фэдэ мэфэкI къэгъэлъэгъон зэфэшъхьафхэр бэрэ щагъэхьазырых Лъэпкъ тхылъеджапIэм. Ахэм нахь гуфаплъэу яплъырэ пэпчъ ащ ыужым яусэхэм, япрозэ зафэзыгъазэхэрэм япчъагъэ макIэп. Аузэ тхакIом ыцIэ зэлъэIу, зыфагъэнэIуасэ, гъэсэпэтхыдэ афэхъу. Ары хэти итворчествэ бэгъашIэ зышIырэр, адыгэ литературэри зыгъэпытэрэр.\nПредыдущая Яcтудентыгъо илъэсхэм зэфащагъэх\nСледущая ЛIыхъужъхэр агу къагъэкIыжьыгъэх


Мэкъумэщ хъызмэтымкIэ пшъэрылъхэр — Адыгэ макъ\nМэкъумэщ хъызмэтымкIэ пшъэрылъхэр\nУрысые Федерацием мэкъу-мэщымкIэ иминистрэу Дмитрий Патрушевым АПК-мрэ гъомылэпхъэщэ бэдзэрымрэ яIофхэм язытеткIэ Оперативнэ штабым зэхэсыгъо видео-конференцие шIыкIэм тетэу тыгъуасэ шъолъырхэм япащэхэм адыриIагъ.\nАдыгеим ыцIэкIэ республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат ащ хэлэжьагъ. Джащ фэдэу зэхэсыгъом хэлэжьагъэх Адыгэ Республикэм и Премьер-министрэу Геннадий Митрофановыр, Адыгэ Республикэм и Премьер-министрэ игуадзэу Сапый Вячеслав, Адыгэ Республикэм мэкъу-мэщымкIэ иминистрэу Къуанэ Анзаур, Адыгэ Республикэм экономикэ хэхъоныгъэмрэ сатыумрэкIэ иминистрэу Шэуджэн Заур.\nФедеральнэ проектэу «АПК-м ипродукцие IэкIыб къэралыгъохэм аIэкIэгъэхьэгъэныр», къэралыгъо программэу «Къуаджэхэм хэхъоныгъэ ягъэшIыгъэныр» зыфиIохэрэр зэрагъэцакIэхэрэм, губгъо IофшIэнхэр зэрэкIохэрэм атегущыIагъэх.\nЗэхэсыгъор къызэIуихызэ, Дмитрий Патрушевым хигъэунэфыкIыгъ хэгъэгум гъомылапхъэр фикъуным, социальнэ мэхьанэ зиIэ гъомылапхъэхэм ауасэ гъунэ лъыфыгъэным мэхьанэшхо зэряIэр.\n«Тихэгъэгу исхэм джыдэдэм гъомылэпхъэ лъэпкъ зэфэшъхьафхэр икъоу къаIэкIахьэх. Агропромышленнэ комплексым иорганизациехэм пэшIорыгъэшъ Iофтхьабзэхэу ащызэрахьагъэхэм ар бэкIэ къазэракIэкIуагъэр хэзгъэунэфыкIы сшIоигъу. Ащ фэдэ екIолIакIэм ишIуагъэкIэ мэкъумэщ продукциеу къахьыжьырэм къыкIырамыгъэчын алъэкIыгъ, — къыIуагъ Дмитрий Патрушевым. — Джыдэдэм Iофхэр зыпкъ зэритхэм емылъытыгъэу ащ фэдэ Iофыгъохэм ренэу гъунэ алъышъуфын фае».\nГъомылапхъэхэр зэрафикъурэр зэхэсыгъом щыхагъэунэфыкIыгъ. Арэу щыт нахь мышIэми, шъолъырхэм япащэхэм пшъэрылъ афашIыгъ уасэхэм яиндекс ренэу гъунэ лъафынэу, гъомылапхъэхэмкIэ IэпэчIэгъанэхэр ашIынхэу, IэкIыб къэралыгъохэм аIэкIагъэхьащтхэм ахагъэхъонэу.\nУрысые Федерацием мэкъу-мэщымкIэ иминистрэ игуадзэу Оксана Лут зэхэсыгъом къыщыгущыIагъ. Гъомылапхъэхэм ауасэкIэ Iофхэм язытет ар игъэкIотыгъэу къытегущыIагъ, уасэхэр къызэтеIэжэгъэнымкIэ амал зэфэшъхьафхэр агъэфедэнэу ащ игъо афилъэгъугъ. ЧIыпIэхэм гъомылапхъэхэр къащызыхьыжьыхэрэм IэпыIэгъу афэхъугъэнымкIэ амалэу зэрахьащтхэм ягугъу къышIыгъ. Джащ фэдэу чэтхъунымкIэ, былым пIашъэхэм яIыгъынкIэ ыкIи мэкъу-мэщым нэмыкI илъэныкъохэмкIэ Iофхэм язытет ахэплъагъэх.\nКъэралыгъо программэу «Къуаджэхэм хэхъоныгъэ ягъэшIыгъэныр» зыфиIорэр зэрагъэцакIэрэм зэхэсыгъом щытегущыIагъэх. Урысые Федерацием мэкъу- мэщымкIэ иминистрэ шъолъырхэм ялIыкIохэм анаIэ тыраригъэдзагъ программэм къыщыдэлъытэгъэ Iофтхьабзэхэр игъом зэшIохыгъэнхэм ыкIи мылъкур къызфэгъэфедэгъэным мэхьанэшхо зэряIэм. Мы лъэныкъомкIэ Адыгеир пэрытхэм зэращыщыр къаIуагъ. Мылъкум ипроцент 77-рэ фэдизыр е, нэмыкIэу къэпIон хъумэ, сомэ миллион 650-р республикэм къызфигъэфедэгъах.\nАщ епхыгъэу къэралыгъо программэу «Къуаджэхэм хэхъоныгъэ ягъэшIыгъэныр» зыфиIорэр республикэм зэрэщагъэцакIэрэм ехьылIэгъэ доклад къышIынэу апэу гущыIэр Адыгеим и ЛIышъхьэ ратыгъ.\nКъумпIыл Мурат къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, къэралыгъо программэр загъэцэкIэрэ апэрэ илъэсым ащ шIуагъэ къызэрэкIакIорэр нафэ къэхъугъ. Социальнэ инфраструктурэм ипсэуалъэхэм язытет нахьышIу шIыгъэным, АПК-м испециалистхэм зыщыпсэущтхэ унэхэр ягъэгъотыгъэнхэм, гъогухэм яшIынрэ ягъэцэкIэжьынрэ япхыгъэ Iофыгъо заулэ ащ ишIуагъэкIэ зэдызэшIуахын зэралъэкIырэр ащ къыIуагъ.\n«Къэралыгъо программэмкIэ гухэлъ шъхьаIэхэмрэ республикэр зыфэныкъомрэ зэтефэх. ТэркIэ мэхьанэ иIэу щыт цIыфхэр къуаджэхэм къадэнэжьынхэм ыкIи Iоф ащашIэным, къоджэдэсхэмрэ къэлэдэсхэмрэ щыIэкIэ-псэукIэу яIэр зэфэдэным», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, къоджэдэсхэм азыныкъо нахьыбэмэ программэм къыдырагъаштэ. Республикэм ипащэ Урысые Федерацием мэкъу-мэщымкIэ и Министерствэ иIэшъхьэтетхэм тхьашъуегъэпсэу ариIуагъ ренэу анаIэ къазэратетым ыкIи къэралыгъо программэм игъэцэкIэнкIэ IэпыIэгъу къазэрафэхъухэрэм афэшI. АдыгеимкIэ ащ мэхьанэшхо иIэу щыт, сыда пIомэ республикэм щыпсэухэрэм азыныкъо нахьыбэм ехъур къоджэдэсых.\nПрограммэу «Къуаджэхэм хэхъоныгъэ ягъэшIыгъэныр» зыфиIорэм диштэу джыдэдэм проект 67-рэ пхыращы. ГазрыкIопIэ километрэ 71,4-рэ, электрическэ линие километри 4 агъэпсыгъах; псырыкIопIэ километрэ 13-м ехъу чIалъхьащт; псауныгъэр зыщагъэпытэрэ физкультурэ парк цIыкIу ашIыгъ; культурэмкIэ унитIурэ фельдшер-мамыку IэзапIэрэ агъэпсых; кIэлэцIыкIу IыгъыпIищрэ зы фельдшер-мамыку пунктрэ агъэцэкIэжьыгъах. Къоджэ еджапIэхэм автобуси 8, фельдшер-мамыку IэзапIэхэм автотранспорт 16 къафащэфыгъ. Джащ фэдэу общественнэ къоджэ чIыпIэ 12 зэтырагъэпсыхьащт, унэгъо 11-мэ псэукIэ амалэу яIэр нахьышIу хъущт.\n«ЦIыфхэм зэхъокIыныгъэхэм гу алъатэ, къэралыгъо IэпыIэгъу фаехэу зыкъытфагъазэ. Ахэр къуаджэхэм ащыпсэунхэмкIэ ыкIи Iоф ащашIэнымкIэ амалэу щыIэхэр нахьышIу шIыгъэнхэм тэри тыпылъыщт», — хигъэунэфыкIыгъ КъумпIыл Мурат.\nПандемием илъэхъан мэкъу-мэщым продукциер къыщызыхьыжьыхэрэм яIоф зэпымыуным, зытефэхэрэм къэралыгъо IэпыIэгъу игъом аIэкIэгъэхьэгъэным япхыгъэ Iофыгъохэм, губгъо IофшIэнхэр зэрэкIохэрэм зэхэсыгъом щатегущыIагъэх. Дмитрий Патрушевым къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, 2020-рэ илъэсымкIэ лэжьыгъэхэм яIухыжьын аухыгъах. Гектар миллион 19-м ехъумэ бжыхьасэхэр арагъэкIугъэх. Къихьащт илъэсым лэжьыгъэ бэгъуагъэ къахьыжьынэу мэгугъэх.\nЗэхэсыгъом икIэух Дмитрий Патрушевым пшъэрылъ шъхьаIэу яIэхэм къатегущыIагъ. Урысые Федерацием мэкъу- мэщымкIэ иминистрэ хигъэунэфыкIыгъ ведомствэ программэхэмрэ проектхэмрэ къащыдэлъытэгъэ пшъэрылъхэм ягъэцэкIэн мэхьанэшхо зэриIэр.\nПредыдущая ЗАГС-мкIэ ГъэIорышIапIэм пэщакIэ иIэ хъугъэ\nСледущая В органах власти Адыгеи произошли кадровые назначения


Ягуапэу еджэх | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 25.01.2019\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nШIэныгъэхэм яхэгъэхъон пылъ Адыгэ республикэ институтым мы мафэхэм цIыфыбэ щызэблэкIы, курс пчъагъэмэ Iоф ашIэ. Тэ тилъэгъунэу тызыфэкIуагъэхэр адыгабзэмкIэ езыгъаджэхэрэм афызэхащагъэхэр арых.\nИнститутым ипащэу Тхыгъо Фатимэ къызэриIуагъэмкIэ, мыгъэ апэрэу хэушъхьафыкIыгъэу Краснодар краимкIэ Успенскэ, ТIопсэ ыкIи Псы-шIопIэ районхэм якIэлэегъаджэхэм егъэджэнхэр институтым афызэхащагъэх. Гъэсэныгъэм хэхъоныгъэ егъэшIыгъэнымкIэ Краснодар краим и Институтрэ шIэныгъэхэм яхэгъэхъон пылъ республикэ институтымрэ зэрэзэгурыIуагъэхэм ишIуагъэкIэ ащ фэдэ амал щыIэ хъугъэ.\n— Курсхэм мэхьанэшхо яIэу къысшIошIы. Мыщ къэкIогъэ нэбгыри 10-р зыкIожьыкIэ, ярайонкIэ адыгабзэм икIэлэегъаджэхэм аIукIэщтых, яшIэныгъэхэмкIэ адэгощэщтых, методическэ материалхэу мыщ щаугъоигъэхэм ащагъэгъозэщтых.\nКурсхэм япащэу, институтым иметодист шъхьаIэу Мамый Марыет къызэриIуагъэм-\nкIэ, гъэсэныгъэм хэхъоныгъэ ышIынымкIэ краим и Институт филологиемкIэ икафедрэ ипащэу Ирина Невшупа курсхэм къякIолIагъэхэм ынаIэ къатырегъэты, егъэджэным, нэмыкI Iофтхьабзэхэм къахэлажьэ. Ащ фэдэу непэ Iэнэ хъураеу Адыгэ республикэ гимназием щызэхащэрэм ар хэлажьэ.\nКурсым щыIэу, Шъхьэщэфыжь еджапIэм икIэлэегъаджэу Анцокъо Эммэ ублэпIэ классхэр регъаджэх, илъэс 15 хъугъэу Iоф ешIэ. Мыгъэ апэрэ классэу ыштагъэм нэбгырэ 22-рэ ис.\n— Мыекъуапэ апэрэу курсхэр щысэкIух, сигуапэу седжэ, сищыкIэгъэхэ материалхэр сэугъоих. Мыгъэ сштэгъэхэ кIэлэцIыкIухэр урысыбзэкIэ мэгущыIэх. Ащ лъэшэу сегъэгумэкIы, — еIо Эммэ.\nТIопсэ еджапIэу N 2-м икIэлэегъаджэу КIакIыхъу Мариет, ТIопсэ районымкIэ Новомихайловскэм къикIыгъэ Шъхьэлэхъо Нэфсэт, ШэхэкIэешхом щыщэу Гъошъо Салэмэт, ШъхьэщэфыжькIэ Хъуажъ Фатимэ, Мэлэхъо Асиет ыкIи нэмыкIхэм къаIуагъэр зыфэкIожьырэр зы — зэкIэми адыгабзэр кIэлэцIыкIухэм арагъашIэ ашIоигъу, ащкIэ амалэу щыIэ пстэури агъэфедэ, ау егъэджэн тхылъхэр, методическэ IэпыIэгъухэр нахьыбэу ящыкIагъэх, адыгэбзэ урокхэм апае къатIупщырэ сыхьатыр ашIомакI.\nКурсхэр зэрэзэхэщагъэхэр лъэшэу агу рехьы, ахэм бэкIэ ащэгугъых. Iоф адэзышIэхэрэ кIэлэегъаджэхэм, методистхэм лъэшэу афэразэхэу ацIэ къыраIо. Ахэр методистэу Мамый Марыет, Мыекъопэ гимназиеу N 5-м адыгабзэмкIэ икIэлэегъаджэу Гъыщ Светлан, Адыгэ къэралыгъо университетым адыгэ филологиемкIэ ыкIи культурэмкIэ ифакультет идеканэу Хьамырзэкъо Нуриет, Мыекъопэ гимназиеу N 22-м икIэлэегъаджэу Къатмэс Эмм, Адыгэ республикэ гимназием икIэлэегъаджэхэу Мэлгощ Лид, ГъукIэлI Мариет ыкIи нэмыкIхэри.


Пенсиехэр | Адыгэ Макъ\nIофшIапIэм Iутхэм апай\nПенсиехэм афэгъэхьыгъэ хэбзэгъэуцугъэм 2016-рэ илъэсым зэхъокIыныгъэу фэхъугъэм тетэу, пенсионерэу IофшIапIэм Iумытыжьхэр арых страхованиемкIэ пенсиеу афагъэнэфагъэр индексацие шIыгъэу къызэратыхэрэр. IофшIэпIэ чIыпIэ зиIэхэм япенсиехэм ар къадыхалъытэрэп.\nСтрахованиемкIэ пенсиеу щыIэ пстэуми мы шапхъэр анэсы. ПенсиехэмкIэ фондым имыеу, къэралыгъо бюджетым къыхэхыгъэу пенсиер къызыфакIохэрэм, социальнэхэри ахэтэу, IофшIапIэ Iутыми, къыIукIыжьыгъэми индексацие шIыгъэу япенсиехэр къаратых. IофшIапIэм къызыIукIыжькIэ ипенсие индексацие пстэури къыдыхалъытэжьы.\nГущыIэм пае, пенсионерыр гъэтхэпэ мазэм къыIукIыжьыгъ. IофшIэпIэ чIыпIэр къезытыщтыгъэм мэлылъфэгъу мазэм отчетэу ПенсиехэмкIэ фондым ритырэм джыри пенсионерыр Iутэу ретхэ. КъыкIэлъыкIорэ жъоныгъокIэ мазэр ары зэрэIукIыжьыгъэм фондыр зыщигъэгъуазэрэр. Мэкъуогъу мазэм тхылъхэм ахэплъэжьхэшъ, пенсиер кIалъытыкIыжьы ыкIи бэдзэогъу мазэм индексацие шIыгъэу къыфэкIонэу регъажьэ. Ащ гъэтхэпэ, мэлъылъфэгъу ыкIи жъоныгъокIэ мазэхэри къыдыхэлъытэгъэщтых.\nЗыгорэкIэ пенсионерыр нэужым IофшIапIэм Iухьажьыгъэми, страхованиемкIэ пенсиер нахь макIэ хъущтэп, ау ащ къыкIэлъыкIорэ индексацием зэхъокIыныгъэ зыпари фишIыщтэп. IофшIапIэ Iут пенсионерым IофшIэпIэ чIыпIэр къезытыгъэм страхованиемкIэ взносэу ытыгъэр къыдалъытэзэ илъэсым зэ пенсиер фыкIалъытыкIыжьы.\nАдыгеим ПенсиехэмкIэ фондым къикIэу пенсие къызэратэу исыр нэбгырэ мини 126-м ехъу. Ахэм ащыщэу нэбгырэ мин 25-р джыри IофшIапIэхэм къаIукIыжьыгъэхэп.\nПенсионер пэпчъ пенсиер къызэрэIэкIэхьащт шIыкIэр ежь къыхихынэу законым фитыныгъэ къыреты.\nГущыIэм пае, ар банкым счетэу къыщызэIуихыгъэм къырагъэхьанэу ышIын ылъэкIыщт, почтэм е нэмыкIэу пенсиехэм ягощын фэгъэзэгъэ организацием къыфихьынэуи ыгъэпсын фит.\nАдыгеир пштэмэ, Урысыем и Почтэ икъутамэу АР-м щыIэр, ООО-у «Пенсиехэм ягощын фэгъэзэгъэ Гупчэр» ыкIи банкхэр ары пенсионерхэм япенсие аIэкIэзыгъахьэрэр. Почтэмрэ Гупчэу зигугъу къэтшIыгъэмрэ пенсиер цIыфхэм зыщаIакIагъэхьащт пIэлъэ гъэнэфагъэ афэгъэуцугъэу щыт. РеспубликэмкIэ ар мазэм и 3-м къыщыублагъэу и 20-м нэс. Банкхэм пенсиер фондым къызэрафитIупщэу а мэфэ дэдэм пенсионерым исчет рагъэхьан фаеу щыт.\nПенсионерым ипенсие къыIэкIэзыгъэхьащтыр ежь-ежьырэу къыхехы. ЗыгорэкIэ ар зэблихъу шIоигъомэ, лъэIу тхылъ ытхын фае. Адыгеир пштэмэ, илъэсэу тызхэтым пыкIыгъэ уахътэм ащ фэдэу тхылъ 6384-р ПенсиехэмкIэ фондым иотделениехэм аратыгъ. Ахэм ащыщэу 6252-р электроннэ шIыкIэр агъэфедэзэ афагъэкIуагъ.


Республика Адыгея - Адыгеим и ЛIышъхь: «ТшIэрэр зэкIэ цIыфхэм афытегъэпсыхьэгъэн фае»\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат тыгъуасэ Мыекъопэ районым ипоселкэу Каменномостскэм щыIагъ ыкIи къэралыгъо программэу «Къоджэ чIыпIэхэм хэхъоныгъэ ашIыныр» зыфиIорэм къыдыхэлъытэгъэ проектхэр псэупIэм зэрэщагъэцакIэхэрэр ыуплъэкIугъ.Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх АР-м иминистрэхэм я Кабинет хэтхэр, Мыекъопэ районым иадминистрацие ипащэу Олег Топоровыр, Каменномостскэ къоджэ псэупIэм ипащэу Владимир Петровыр.\nРеспубликэм ипащэ къэралыгъо программэм игъэцэкIэн къыдыхэлъытагъэу зэтырагъэпсыхьэхэрэ социальнэ псэолъэ заулэмэ аIухьагъ, IофшIэнхэр зэрэлъыкIуатэхэрэм зыщигъэгъозагъ. Ахэм ащыщых поселкэм дэт кIэлэцIыкIу IыгъыпIищэу игъэкIотыгъэ гъэцэкIэжьынхэр зыщыкIохэрэр. Мы псэуалъэхэр блэкIыгъэ лIэшIэгъум ия 60 — 70-рэ илъэсхэм ашIыгъагъэх. Ахэм гъэцэкIэжьынхэр арашIылIэхэу къыхэкIыгъ, ау мыщ фэдэу загъэкIэжьыхэрэр апэрэ. IофшIэнхэм къадыхэлъытагъэу унашъхьэр зэблахъущт (кIэлэцIыкIу IыгъыпIэу N 24-м), джащ фэдэу шъхьангъупчъакIэхэр ахагъэуцощтых, инженернэ коммуникациехэр, гъэсэныгъэм иучреждениехэм акIоцIхэр, ащ къапэIулъ чIыпIэхэр зэтырагъэпсыхьащтых. Ащ нэмыкIэу кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэм ачIэтыгъэ гъэфэбэпIэ системэхэр зэблахъугъэх.\nАщкIэ мэхьанэшхо зиIагъэр ыпшъэкIэ зигугъу къэтшIыгъэ къэралыгъо программэм къыдыхэлъытагъэу Каменномостскэм ирайон цIыкIухэм гъэстыныпхъэ шхъуантIэр зэралъыIэсыгъэр ары. ТапэкIэ къоджэ псэупIэм Iофтхьабзэу щызэхащэщтхэм яшIуагъэкIэ илъэситIум къыкIоцI газыр зылъыIэсыгъэхэм япчъагъэ джыри нахьыбэ хъущт.\nДжащ фэдэу культурэм и Унэ гъэкIэжьыгъэныр мы программэм къыдыхэлъытагъ. Ар 1968-рэ илъэсым ашIыгъ, непэрэ шапхъэхэм адиштэжьырэп. Шъолъырыр мы программэм зэрэхэлажьэрэм ыкIи федеральнэ мылъку къызэрэIэкIэхьагъэм ишIуагъэкIэ культурэм иучреждение зэрифэшъуашэу зэтырагъэпсыхьащт. ПсэолъэшIхэм унашъхьэр зэблахъугъ, гъэфэбэпIэ системэр зэтырагъэуцо, нэмыкI IофшIэнхэр агъэцакIэх.\nАужырэ шапхъэхэм адиштэрэ шIыкIакIэхэр агъэфедэнхэм мэхьанэшхо зэриIэр, ау ащ дакIоу псэуалъэм ижъырэ иархитектурнэ теплъэ къэгъэнэжьыгъэн зэрэфаер Адыгеим и ЛIышъхьэ хигъэунэфыкIыгъ. Джащ фэдэу паркыр зэрэзэтырагъэпсыхьагъэр республикэм ипащэ зэригъэлъэгъугъ. ЛъэсрыкIохэм къызщакIухьан алъэкIыщт гъогухэр мыщ щашIыгъэх, сценэр, зыгъэпсэфыпIэ чIыпIэхэр, кIэлэцIыкIу площадкэр къыдэуцуагъэх. Паркым пэмычыжьэу щыт саугъэтымрэ ыпэкIэ кинотеатрэу щытыгъэ псэуалъэмрэ непэ гъэцэкIэжьынхэр ащэкIох. Владимир Петровым къызэриIуагъэмкIэ, зекIоным зызэриушъомбгъурэр къыдалъытэзэ, мы чIыпIэм къэбарлъыгъэIэс гупчэрэ къэгъэлъэгъуапIэрэ къыщызэIуахынхэу ары.\nКъоджэ псэупIэхэм адэсхэм загъэпсэфыным ыкIи шIуагъэ къытэу яуахътэ агъэкIоным, ятворчествэ хагъэхъоным, кIэлэцIыкIухэм гъэсэныгъэ тэрэз зэрагъэгъотыным мэхьанэшхо зэриIэр, ащ фэдэ амал ятыгъэныр пшъэрылъ шъхьаIэу зэрэщытыр Адыгеим и ЛIышъхьэ къыIуагъ. Ар гъэцэкIэгъэным фэшI федеральнэ программэу «Гъэсэныгъэм хэхъоныгъэ ышIыныр» зыфиIорэм республикэр хэхьагъ. ИскусствэхэмкIэ кIэлэцIыкIу еджапIэхэр гъэкIэжьыгъэнхэр ары мыщ дэжьым анахь шъхьаIэр.\n— Зэфэхьысыжьыр ары анахь шъхьаIэр. ТшIэрэр зэкIэ цIыфхэм афытегъэпсыхьэгъэн фае. Арышъ учреждениехэм ягъэцэкIэжьын зэхэщагъэ зэрэхъурэм пытагъэ хэлъэу тылъыплъэн фае. Нэужым егъэджэн IофшIэным зэрифэшъуашэу тыкъекIолIэным, сабыйхэм ящыкIагъэр ядгъэгъотыным, сэнаущыгъэу ахэлъым зыкъызэIуихын амал яIэным тыпылъын фае, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.


Адыгэ Хэку Таймс: Сирием щыщ адыгэхэр анахьэу къуаджэхэм адагъэтIысхьэх\nСирием щыщ адыгэхэр анахьэу къуаджэхэм адагъэтIысхьэх\nАдыгеим къэкIожьыгъэ Сирием щыщ адыгэхэм япчъагъэ 1.109. Фэдэ къэтынхэр къетых Адыгеим щыIэ зекIонымкIэ къылыкъум. Ахэр къуаджэхэм адагъэтIысхьаным тегъэпсыхьэгъэ зэхэгъэуцуагъэр хэкум щагъэцакIэу унэшъошIхэм къыхагъэщы.\nСирием къикIыжьыгъэ адыгэхэр джыдэдэм дагъэтIысхьагъэх къуаджэу Мэфэхьаблэрэ Тэхъутэмыкъое шъолъырым ит къуаджэхэм ащыщхэмрэ. Къуаджэу Мэфэхьаблэ I998 илъэсым Косовэ къикIыжьгъэгъэ адыгэхэм апае агъэпсгъагъ. Джы ащ Сирием щыщ адыгэхэм апае чIыгу чIыпIэ 37 фэдиз къыщхагъэкIыгъ. Ахэм джырэкIэ унэхэр ащагъэпсых. Тэхъутэмыкъое шъолъырысм ит къоджиплIмэ унэ 14 ащашIыгъах, джыри унихмэ алъапсэ щагъэчъыгъ. Ахэм къэкIожьыгъэ адыгэ нэбгыри 130 адэсы хъугъэ.\nСирием къикIыжьыгъэ адыгэхэр етIани дэсы хъугъэх Адыгеим иШъэуджэн, Кощхьэблэ, Красногвардей шъолъырхэми. Джаущтэу унэ нэкIхэу чылэмэ адэтхэр зэкIэ агъэунэфыгъэхэу ыкIи ахэр пкIэ зыхэмылъ бэджэндэу сирие адыгэхэм аратынхэу хьазырхэу АдыгеимкIэ лъэпкъ IофхэмкIэ Iахьым къыщхагъэщыгъэу къетхы «Регнум» къэбар къулыкъум.\nФитыныгъэ Радиом игущыIэгъугъэ Адыгеим икъуаджэу Мэфэхьаблэ ипащэу Хьасани Мыхьамэт къыхегъэщы Сирием щыщ адыгэхэу фаехэм зэкIэм къуаджэу Мэфэхьаблэ чIыгу зараратрэр:\nХьэсани Мыхьамэт: Сирием къикIыжьыгъэ адыгэхэр дэсых Мэфэхьаблэ. ЧIыгухэр ащяттыгъэх. Къыдэхьэх, дэкIых, зэрагъашIэ. КъыдэтIысхьажьых. Анахьэу тхылъхэм ягъэхъун къяхьылъэкIы. АдыгеимкIэ зекIонымкIэ къылыкъоу щыIэм къытрэ квотэхэр апэрэмкIэ зытефэхэрэр Украинэм къикIыжьрэ цIыфхэр ары. ЕтIанэ Сирием къикIыжьрэ адыгэхэр ары.\nАдыгеим щыIэ зекIо къулыкъум икъэтынхэу «Регнум» къэбар лъыгъэIэс амалым къыхьхэрэмкIэ, Сирием щыщ адыгэхэу хэкум зэкIэмкIи къэкIожьыгъэхэм ащыщ нэбгырэ 603 Урысыем охътэ гъэнэфагъэм щыпсэунхэу изын къаратыгъ, 421 – Урысыем ис зэпытынхэм пае тхьапэ, нэбгырэ 22 – Урысыем зэрицIыфхэр къэзыушыхьатрэ тхьапэхэр, 63- охътэ гъэнэфагъэм телъытагъэу ухъумэныгъэ.


1 Ти Зиусхьан Исус Христос дунаим къызэрэкІожьыщтымрэ ежь дэжь тызэрэщызэрэугъоижьыщтымрэ яхьылІагъэу, тшыхэр, моущтэу тышъолъэІу:\n2 Христос дунаим къызыкІожьыщт мафэр къэсыгъэу, Тхьэм ы Псэ ЛъапІэ ежь ыгу къырилъхьагъэу цІыф горэм ыІозэ, пцІы къеусыми, е а мафэр къэсыгъэу къэбар къаІуатэми, е тэ тхылъэу къэттхыгъэм аущтэу итэу цІыфхэм пцІы къаусыми, а Iофым псынкІэу зешъумыгъэгъэгумэкІ, зешъумыгъэгъэщын.\n3 Хэт щыщи зыкІи зыкъешъумыгъэгъапцІ. ЦІыфхэм акІыб Тхьэм фагъазэным ыпэкІэ, бзэджэныгъэм ицІыфэу Тхьэм ыгъэкІодыжьыщтыр къэлъэгъоными ыпэкІэ, а мафэр къэсыщтэп.\n4 А цІыфыр тхьэхэу зыфаІохэрэми, цІыфхэм агъэлъапІэрэ Іоф пстэуми апэуцужьыщт, ахэмэ пстэуми анахьи нахь инэу зилъытэжьыщт. Тхьэм иунэшхуи итІысхьанышъ, «Сэ сы Тхь» ыІощт.\n5 Шъуадэжь сызыщэІэм, мы Іофхэр къызэрэшъосІуагъэхэр шъугу къэкІыжьырэба?\n6 Бзэджэныгъэм ицІыф джы гъогу езымытырэри шъо шъошІэ. Ау игъо къызыскІэ, бзэджэныгъэм ицІыф къэлъэгъощт.\n7 Сыда пІомэ, бзэджэныгъэм илъэкІ шъэф джы Іоф ешІэ. Ау джы нэс бзэджэныгъэм ицІыф гъогу езымытыгъэр ыпэрапшІэу ІукІыжьын фае.\n8 ЕтІанэ бзэджэныгъэм ицІыф къэлъэгъощт. Ау Зиусхьан Исус щытхъушхо иІэу къызыкІожьыкІэ, ыжэкІэ къыщэрэ жьымкІэ ар ыукІыжьыщт, ыгъэкІодыжьыпэщт.\n9 Бзэджэныгъэм ицІыф къызыкІокІэ, шэйтаным илъэкІ иІэу къэкІощт. ЛъэкІ Іофышхо нэпцІхэри зэкІэ, нэшэнэ гъэшІэгъон нэпцІхэри, Іофышхо гъэшІэгъон нэпцІхэри цІыфхэм аригъэлъэгъущт.\n10 Сыд щыщырэ бзэджэныгъэкІи цІыфхэу кІодыпІэм игъогу тетхэр ыгъэпцІэщтых. Ахэр зыкІэкІодхэрэр мыкІодхэу зыкъагъэнэжьыным пае, шъыпкъэр шІу алъэгъунэу зэрамыдагъэр ары.\n11 Арышъ, пцІыр ашІошъ хъуным пае, Тхьэм ахэмэ ягупшысакІэ зэрегъэкІокІы.\n12 Аущтэу шъыпкъэр зышІошъ мыхъугъэхэу бзэджагъэм зыгу еIурэ цІыф пстэури Тхьэм ыгъэмысэщт.\nШъумыкІодэу шъукъыгъэнэжьыным пае Тхьэм шъукъыхихыгъ\n13 Ау шъо, тшыхэу Зиусхьаным шІу ылъэгъухэрэр, шъощ пае Тхьэм щытхъу фэтшІ зэпытын фае, сыда пІомэ, ублапІэм щегъэжьагъэу шъумыкІодэу шъукъыгъэнэжьыным пае, Тхьэм шъукъыхихыгъ. Тхьэм ежь ы Псэ ЛъапІэу шъугухэр зыгъэкъэбзэжьырэм илъэкІыкІи, шъыпкъэр шъушІошъ зэрэхъугъэмкІи шъумыкІодэу шъукъегъэнэжьы.\n14 Тхьэр ибынхэм ащыщ шъухъунэу къызэрэшъоджагъэр къэбарышІоу шъодгъэІугъэр ары. Аущтэу ти Зиусхьан Исус Христос ищытхъушхокІэ Іахь къышъулъыIэсыщт.\n15 Арышъ, тшыхэр, шъукъызэкІэмыкІоу, бзэгукIи тхылъымкІи шъодгъэшІэгъэ Іофхэм пытэу шъуатетэу гъогум шъурыкІон фае.\n16,17 Тхьэу Тятэ лъапІэу шІу тызылъэгъугъэу, зынэшІу щыфэныгъэкІэ сыдигъуи тызгъэгушхорэм шІум тыщегъэгугъы. Ежьыррэ ти Зиусхьан Исус Христосрэ сыд щыщ шІугъэ жъугъэцэкІэным, шъуІоным пае шъуарэгъэгушху, шъугухэри арэгъэпытэх.


БзэджэшIагъэ зэрихьагъэу егуцафэх — Адыгэ макъ\nБзэджэшIагъэ зэрихьагъэу егуцафэх\nРедактор 08.02.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nМыекъопэ къэлэ сымэджэщым исанитаркэ гъэпцIагъэ зыхэлъ бзэджэшIагъэ зэрэзэрихьагъэм пае уголовнэ Iоф къыфызэIуахыгъ.\nИлъэс 23-рэ зыныбжь бзылъфыгъэр 2018-рэ илъэсым мэкъуогъум и 1-м къыщегъэжьагъэу санитаркэу аштагъ, ау ащ къыщегъэжьагъэу 2020-рэ илъэсым имэзае нэс ар IофышIэм къэкIуагъэп. Арэу щытми, хэбзэгъэуцугъэр ыукъозэ лэжьапкIэр ащ къаIихыгъ. Медицинэ учреждением сомэ мин 366-рэ фэдиз чIэнагъэ ригъэшIыгъ.\nУрысые Федерацием и Следственнэ комитет иследственнэ гъэIорышIапIэу Адыгэ Республикэм щыIэм ипресс-къулыкъу къызэрэщаIуагъэмкIэ, уголовнэ Iофым изэхэфын джыри макIо. Бзылъфыгъэр IофышIэ къызэрэмыкIорэр зыушъэфыгъэхэр джырэкIэ агъэунэфых.\nПредыдущая МашIом фэсакъынхэу къяджэх\nСледущая ЧIыфэр къырагъэпщыныгъ


Автор Тема: Альбомы, монетники и листы для монет, Монетники от 90р., листы от 19р. (Прочитано 30780 раз)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (94.46 кБ, 500x500 - просмотрено 302 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (160.42 кБ, 500x500 - просмотрено 119 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (37.4 кБ, 500x500 - просмотрено 274 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (76.79 кБ, 800x600 - просмотрено 157 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (87.54 кБ, 1019x768 - просмотрено 206 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (16.91 кБ, 1024x273 - просмотрено 165 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (41.03 кБ, 1024x366 - просмотрено 194 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (54.31 кБ, 500x500 - просмотрено 172 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (64.38 кБ, 1024x350 - просмотрено 182 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (15.6 кБ, 500x500 - просмотрено 158 раз.)


IофшIэныр агъэлъэшынэу къафигъэпытагъ — Адыгэ макъ\nРедактор 22.05.2020 22.05.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат тыгъуасэ зэхищэгъэ зэхэсыгъор зэпахырэ узэу коронавирусыр Красногвардейскэ районым къыщызэтегъэуцогъэным фэгъэхьыгъагъ.\nВидеоконференцие шIыкIэм тетэу кIогъэ Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх шъолъыр Оперативнэ штабым хэтхэр, АР-м и Апшъэрэ хьыкум итхьаматэу Шумэн Байзэт, республикэм ипрокурорэу Игорь Шевченкэр, Адыгеим хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ иминистрэу Владимир Алай, федеральнэ хэбзэIахь къулыкъум республикэмкIэ и ГъэIорышIапIэ ипащэу ДышъэкI Адам. Джащ фэдэу зэдэгущыIэгъум къыхэлэжьагъ Красногвардейскэ районым иадминистрацие ипащэ ипшъэрылъхэр зыгъэцэкIэрэ Гъубжьэкъо Темур, район хьыкумым ыкIи хэбзэухъумэкIо къулыкъухэм ялIыкIохэр, нэмыкIхэри. УплъэкIунэу зэхащагъэхэм къызэрагъэлъэгъуагъэмкIэ, зэпахырэ узыр бэхэм зэрапыхьагъэм ушъхьагъу шъхьаIэу фэхъугъэр хьэдагъэм цIыфыбэ къызэрэщызэрэугъоигъэр ары. Джащ фэдэу унэм уисын зэрэфаемкIэ шапхъэу агъэнэфагъэхэр цIыфхэм аукъохэу къыхэкIы, псэупIэхэм ащыщхэм бэу ащызэхахьэх.\nПандемиер къызежьагъэм щегъэжьагъэу муниципалитетым щыпсэурэ нэбгыри 183-мэ мы узыр къапыхьагъэу агъэунэфыгъ, нэбгырэ 11 хъужьыгъэ, зы нэбгырэм идунай ыхъожьыгъ. Непэрэ мафэм ехъулIэу сымэджи 171-мэ яIазэх, ахэм ащыщэу 104-мэ — амбулаторнэ шIыкIэм тетэу, нэбгырэ 67-р Мыекъуапэ къыщызэIуахыгъэ госпитальхэм ачIэлъых.\nМинистрэу Мэрэтыкъо Рустем къызэриIуагъэмкIэ, Красногвардейскэ районым медицинэ бригадихмэ Iоф щашIэ, амбулаторнэ сымаджэхэр мафэ къэс ауплъэкIух, компьютернэ томографиер арагъэкIу. Япсауныгъэ изытет къызызэщыкъокIэ сымэджэщым ащэнхэм фэхьазырых. Адыгеим щыпсэухэу узыр зиIэ нэбгыри 167-рэ госпиталитIумэ ачIэлъых, нэбгыри 8 реанимацием илъых. Красногвардейскэ районым щыщ зы сымаджэм мы мафэхэм идунай ыхъожьыгъ.\nЗэпахырэ узым зимыушъомбгъунымкIэ Iофэу ашIэрэм къытегущыIагъ Адыгеим и Премьер-министрэу Александр Наролиныр. Ащ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, районым иIофхэм язытет зыпкъ игъэуцожьыгъэным дэлажьэх.\nМинистрэу Владимир Алай къызэриIуагъэмкIэ, районым ичIыпIэ зэфэшъхьафхэм пости 9-мэ Iоф ащашIэ, узым зыкъызщиштэгъэ псэупIэхэм уадэхьанымкIэ ыкIи уакъыдэкIынымкIэ пэрыохъухэр щыIэх. Мэфэ заулэм режимыр зыукъогъэ нэбгырэ 66-рэ къыхагъэщыгъэх. Джащ фэдэу хьэдагъэм къекIолIэгъагъэхэр зэкIэ агъэунэфыгъэх. Ахэм административнэ пшъэдэкIыжь арагъэхьыщт.\nРоспотребнадзорым АдыгеимкIэ и ГъэIорышIапIэ ипащэу Сергей Завгороднем изэфэхьысыжьхэм къызэрагъэлъагъорэмкIэ, унэм уисын зэрэфаер зэрыт тхьэпэ 397-рэ цIыфхэм аратыгъ, ахэм ащыщэу 155-р амбулаторнэ сымаджэх, нэбгырэ 242-р узыр къызпыхьагъэхэм яолIагъэх. Шапхъэхэр зыукъуагъэхэм алъэныкъокIэ протокол 17 зэхагъэуцуагъ, 10-р хьыкумым IэкIагъэхьагъ.\n— Зэпахырэ узым тапэкIэ зимыушъомбгъуным ыкIи мы лъэныкъомкIэ районыр зыпкъ игъэуцожьыгъэным шъукIуачIэ ешъухьылI. НэмыкI муниципалитетхэм опытэу аIэкIэлъыр къызфэжъугъэфед. Шапхъэхэр зыукъохэрэр игъом къыхэжъугъэщых ыкIи дэжъугъэзыжьых. Зэфэхьысыжь гъэнэфагъэхэр тищыкIагъэх, арышъ пстэуми яIо зэхэлъэу Iоф зэдашIэн фае. ЦIыфхэм, бизнес цIыкIум ыкIи гурытым IэпыIэгъу афэхъугъэнымыкIэ амалэу щыIэхэр къызфэжъугъэфедэх. Ащ пае республикэ хэбзэ ведомствэхэм, хэбзэIахь къулыкъум зэпхыныгъэ адышъуиIэн фае. IофшIапIэ зимыIэхэм япчъагъэ зыкъымыIэтыным амалэу щыIэр ешъухьылI. Федеральнэ программэхэм ягъэцэкIэн шъухэлажь. Непэ культурэм иучреждениитIу, кIэлэцIыкIу IыгъыпIищ кIэу тэшIых. Гъогухэм ягъэцэкIэжьын телъытэгъэ программэхэм язэшIохын лъыжъугъэкIотэн фае, — къариIуагъ КъумпIыл Мурат.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ дезинфекцием епхыгъэ IофшIэныр районым щылъыгъэкIотэгъэным, цIыфхэм IэпыIэгъу ягъэгъотыгъэным волонтерхэр къыхэгъэлэжьэгъэнхэм мэхьанэшхо яIэу къыгъэнэфагъ. Ащ къыдыхэлъытагъэу ведомствэхэм япащэхэм пшъэрылъ гъэнэфагъэхэр афишIыгъэх.\nЗянэ-зятэхэр зимыIэжьхэр ыкIи зыныбжь хэкIотагъэхэр зыщаIыгъхэ интернат учреждениехэм яIофшIэн зэрэзэхащэрэм ылъэныкъокIи республикэм ипащэ пшъэрылъхэр афишIыгъэх. Ащ нэмыкIэу гъомылапхъэхэр зэрылъ Iалъмэкъхэр Красногвардейскэ районым IэкIагъэхьагъ.\nПшъэрылъэу къыфашIыгъэхэр гъэцэкIэгъэнхэмкIэ анахьэу ынаIэ зытыригъэтыщт лъэныкъохэм Гъубжьэкъо Темур къатегущыIагъ. Унашъоу ашIыгъэмкIэ, тучанхэм Iоф зэрашIэрэ уахътэр нахь макIэ ашIыгъ, районым ипсэупIэхэм санитарнэ шапхъэхэр зэращагъэцакIэхэрэм лъыплъэщтых.\nПредыдущая Пащэр зэблахъугъ\nСледущая Yönetici değiştirildi


АгъэпцIэгъэ цIыфхэмрэ зыгъэпцIэгъэ псэолъэшIхэмрэ министерствэм егъэунэфых — Адыгэ макъ\nАгъэпцIэгъэ цIыфхэмрэ зыгъэпцIэгъэ псэолъэшIхэмрэ министерствэм егъэунэфых\nМы лъэхъаным унэ псэолъэшIыным пылъ подряд организацие 20-мэ Адыгеим Iоф щашIэ. ЦIыфхэм яахъщэ Iахьхэр харагъалъхьэхэзэ, ахэм фэтэрыбэу зэхэт унэхэу зэкIэмкIи квадратнэ метрэ мин 200-м ехъу ашIы.\nАдыгэ Республикэм псэолъэшIынымкIэ, транспортымкIэ, унэ-коммунальнэ ыкIи гъогу хъызмэтхэмкIэ и Министерствэ фэтэрыбэу зэхэт унэхэр шIыгъэнхэм ахъщэ Iахь хэзылъхьэгъэ цIыфхэм ыкIи зифитыныгъэхэр аукъуагъэхэм яреестрэ егъэхьазыры. Ащ нэбгырэ 32-рэ хагъэуцуагъ.\nАдыгэ Республикэм ипрокуратурэ къызэрэщытаIуагъэмкIэ, цIыфхэр зыгъэпцIэгъэ организациехэм яхьылIэгъэ унашъоу хьыкумым ышIыгъэм кIуачIэ иIэ хъугъэ. Ахэм ащыщэу зы организацием нэбгырэ 46-мэ яахъщэ Iахьхэу сомэ миллион 74-рэ зыкъуиупкIагъ.\nАдыгэ Республикэм псэолъэшIынымкIэ, транспортымкIэ, унэ-коммунальнэ ыкIи гъогу хъызмэтхэмкIэ и Министерствэ зэрэщыхагъэунэфыкIыгъэмкIэ, фэтэрыбэу зэхэт унэхэм яшIын ахъщэ Iахь хэзылъхьэгъэ ыкIи зифитыныгъэхэр аукъогъэ цIыфхэмрэ нэмыкI организациякIэхэмрэ къыхэгъэщыгъэнхэм ехьылIэгъэ IофшIэныр министерствэм лъегъэкIуатэ.\nАщ нэмыкIэу, Iахьзэхэлъхьэ унэ псэолъэшIыным хэлэжьэрэ цIыфхэм яфитыныгъэхэр ямыгъэукъогъэнхэ, къиныгъоу къыкъокIыхэрэм алъыплъэгъэн, ахэр псынкIэу дэгъэзыжьыгъэнхэ, унэ фитыныгъэхэу цIыфхэм яIэхэмрэ къэлэгъэпсын ыкIи чIыгу хэбзэгъэуцугъэхэм агъэнэфэрэ шапхъэхэмрэ ямыгъэукъогъэнхэ гухэлъым фэшI ведомствэ зэфэшъхьафхэм ялIыкIохэр зыхэтыгъэ IофышIэ куп зэхащагъ. Ащ хагъэхьагъэх республикэ, муниципальнэ хэбзэ къулыкъухэм ыкIи правэухъумэкIо къулыкъухэм яIофышIэхэр.\nКъэIуагъэмэ хъущт 2016-рэ илъэсым иапэрэ квартал зычIэсыхэрэ унэ квадратнэ метрэ мин 31-рэ республикэм зэрэщатыгъэр. Ар 2015-рэ илъэсым Адыгеим щатыгъэм фэдизрэ ныкъорэкIэ нахьыб.\nПредыдущая Къэралыгъо IофышIэхэм апай\nСледущая Тутыным ларекым «къыгъэзэжьыщта»?


Лъапсэ зиIэм шъхьапи ыгъотыщт. » Адыги.RU - Новости Адыгеи, история, культура и традиции адыгов (черкесов)\nАдыги - Новости Адыгеи, история, культура и традиции » Статьи » Культура » Лъапсэ зиIэм шъхьапи ыгъотыщт.\nЛъапсэ зиIэм шъхьапи ыгъотыщт.\n15:23, 20 февраль 2019\nъапсэ зиIэм шъхьапи ыгъотыщт. Анахь лъэпкъыжъэу дунаим тетмэ ащыщэу адыгэм ылъапсэ лIэшIэгъумэ куу дэдэу ахэхьэ. Лъэпкъ тарихъым икущэрэхъ шъхьаси, къэгъази имыIэу ыпэкIэ лъэкIуатэ. Зэманым лъэпкъышхоу щыIагъэм гушъхьэлэжьыгъэ куурэ кIэн байрэ къыпкъырыкIыгъ. Гукъао нахь мышIэми, къытэкIугъ уахътэ тишэн-зекIокIэ шIагъомэ икъоу уасэ афэтымышIэу, тыбзэ пыдзыкI тшIэу. Ау непэ лъэпкъым зиужьыжьыным фэшIкIэ, бжьыпэзехьи, шIэныгъэлэжьи, сатыушIи, хъарзынэщ лэжьакIуи, мэкъумэщышIи, кIэлэегъаджи – зэкIэхэмкIи тиIахьышIу хэтлъхьан фай. Пшъэрылъэу тиIэмэ апшъэ кIорэр лъэпкъым изэтегъэуцожьынрэ икъэухъумэнрэ тызэрэфэлэжьэн фаер ары ыкIи таужкIэ къэкIрэ лIэужхэм щысэтехыпIэ тафэхъузэ адыгагъэр агуи апси зэрахэтлъхьан фаер. ЦIыфым гушъхьэлэжьыгъэу хэлъыр, ащ игупшысэ зыфэдэр, иакъыл зынэсрэр анахьэу къызэрэпшIэщтымэ зыкIэ ащыщ жабзэу\nъапсэ зиIэм шъхьапи ыгъотыщт. Анахь лъэпкъыжъэу дунаим тетмэ ащыщэу адыгэм ылъапсэ лIэшIэгъумэ куу дэдэу ахэхьэ. Лъэпкъ тарихъым икущэрэхъ шъхьаси, къэгъази имыIэу ыпэкIэ лъэкIуатэ. Зэманым лъэпкъышхоу щыIагъэм гушъхьэлэжьыгъэ куурэ кIэн байрэ къыпкъырыкIыгъ. Гукъао нахь мышIэми, къытэкIугъ уахътэ тишэн-зекIокIэ шIагъомэ икъоу уасэ афэтымышIэу, тыбзэ пыдзыкI тшIэу. Ау непэ лъэпкъым зиужьыжьыным фэшIкIэ, бжьыпэзехьи, шIэныгъэлэжьи, сатыушIи, хъарзынэщ лэжьакIуи, мэкъумэщышIи, кIэлэегъаджи – зэкIэхэмкIи тиIахьышIу хэтлъхьан фай. Пшъэрылъэу тиIэмэ апшъэ кIорэр лъэпкъым изэтегъэуцожьынрэ икъэухъумэнрэ тызэрэфэлэжьэн фаер ары ыкIи таужкIэ къэкIрэ лIэужхэм щысэтехыпIэ тафэхъузэ адыгагъэр агуи апси зэрахэтлъхьан фаер.


Адыгэхэм кIэлэпIуным сыдигъуи мэхьанэшхо ратэу щытыгъ. Сабыир къызыхъукIэ, унагъом исхэм ямызакъоу, джэмэхьатыр ыкIи зэрэкъуаджэу ащ ипIун дэлажьэщтыгъэх. КъэхъугъакIэм Iэдэб хэлъэу гъэсэгъэным нахьыжъэу, нэжъ-Iужъэу къуаджэм дэсхэм яIахьышIу хэлъэу щытыгъ. КIэлэцIыкIум мытэрэзхэр ышIэу, бзаджэу къо-джэдэсхэм къыфадэщтыгъэп, ар дахэкIэ гурагъаIощтыгъ. МыдаIоу къахэкIрэм нахьыжъхэр къафэгубжыщтыгъэх.\nСыд фэдэрэ унагъуи анахь шъхьакIоу ылъытэщтыгъ хэмэ хъулъфыгъэ ящагу къакIоу якIалэм мыхъо-мышIэхэр ышIэу къазыраIокIэ. Унагъом, лъэпкъым анапэ тырихыгъэкIэ ар алъытэщтыгъ. Ар хэти ибын фидэщты-гъэп, хъоныр къырагъэхьыщтыгъ. Къуаджэм мыдэIоу бзэджэшIагъэхэр ыгъахъэу къыдэкIыгъэр зэкIэми ашIэщтыгъ. Ар унагъом инэпэтех аIоти цIыфхэм зыща-дзыещтыгъ.\nМы зигугъу къэсшIырэ уахътэр нахьыжъхэм дэгъу дэдэу къашIэжьы, сыда пIомэ тэ тилъэхъан тызэрагъэса-гъэр джащ фэд.\nДжы тинепэрэ мафэ сыд фэда сабыим ипIун зэрэдэлажьэхэрэр? ГухэкI нахь мышIэми, мыхъо-мышIэ ышIэу сабыир плъэгъугъэми зыгорэ епIонэу щытыжьэп, уфэгубжэуи янэ-ятэм адэхэщтэп. Хэти исабый ипIун адырэхэм яIоф хэмылъэу агъэуцу, хабзэм зыфагъазэу хьыкумри къызыщыхэхьажьи къыхэкIы (основание – ущемление прав ребенка). Хэмэ сабыим непэ мыхъущтыр гурыбгъаIоу удэгущыIэнэу щытыжьэп. Гукъаоми, ар непэ тишэн-хэбзэ дахэхэм ахэкIыжьыгъ пIоми ухэукъощтэп. Ар дэи, сыда пIомэ цIыфым игъэсэн зэдытиIофмэ, сабый дахэхэри тиIэщтых. Сабыир тэрэзэу бгъэсэным пытэу епхыгъ уна-гъом, лъэпкъым икъэухъумэни. Ащ къыхеубытэ адыгэхэкIэу зэрэщытхэр ащымыгъупшэнэу, тишэн-хэбзэ дахэхэр ахэлъынэу, тиныдэлъфыбзэ хъэтэпэмыхь амышIынэу, анэ-атэхэм гугъапIэу афыряIэр къагъэшъыпкъэжьыныр, адыгэ напэр шъыпкъагъэ хэлъэу зэрахьаныр.\nМыщ тетэу сабыйхэр гъэсэгъэным тихабзэ ишъыпкъэу дэлажьэ. НыбжьыкIэхэм япIун, ягъэсэн зиIахьышIу хэзылъхьэхэрэр кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэм, спортивнэ секциехэм, культурэм, общественнэ организациехэм яIофышIэхэр, кIэлэегъаджэхэр ары. ЦIыф гъэсагъэхэу, хабзэм илIыкIохэу щысэтехыпIэу тиIэр бэ. Ахэм адакIоу ныбжьыкIэхэм яегъэджэн хабзэм мэхьанэшхо ритэу щыт. Тихэку пштэмэ, университет зэтегъэпсыхьагъэу тIу тиI, колледж пчъагъи къалэм дэт, сэнэхьат зэфэшъхьафхэри щызэбгъэгъотынхэу еджапIэхэри щыIэх. Культурэмрэ спортымрэ ялъэныкъохэмкIи зыдгъазэми, сабыйхэм яIэшIагъэхэм языушъомбгъун къэралыгъор зэрэдэлажьэрэри тинэрылъэгъу.\nГур къаIэтэу непэ сабый дахэхэр къыткIэхъухьэх, ахэм гъэхъэгъэ зэфэшъхьафхэри ашIых, тикъэралыгъошхо ит апшъэрэ еджапIэхэм ащеджэх. Анахь дэгъоу еджэхэрэм тирайон ыгъэнэфэгъэ стипендиеу КIэрэщэ Тембот ыцIэ зыхьрэр щысэтехыпIэу араты. Ахэм лъэпкъэу къызыхэкIыгъэхэри, зыгъэсагъэхэри арэгушхох.\nАу непэ «Адыгэ Хасэм» хэтхэм гумэкIыгъошхоу яIэр тапэкIэ тхэмылъыгъэ шIыкIэхэр тисабыйхэм ягъэсэн щыдгъэфедэ зэрэхъугъэр ары. Тисабыйхэр непэ ятеплъэкIэ мэшэлла-хьых: дэгъоу фэпагъэх, зыщеджэщтхэри зэтегъэпсыхьагъэх, еджапIэм къащэх ыкIи ращыжьых, телефон гъэпсыгъэ зимыIэ ахэтэп пIоми ухэукъощтэп. Ар зэкIэ дэгъу, сабыйхэм унаIэ атетын, уалъыплъэн фай, егъэджэн IофымкIи ащ мэхьанэшхо иI. Ау гумэкIыгъо зыпылъыр телефонхэм ыкIи ащ къыдакIоу интернетым ягъэфедэн. Ащ къэбар шIуагъэ зиIэу къихьэрэр бэ дэд, шIуагъэ зыпымылъри нахьыбэжь. Гукъэошхор, джа шIуагъэ зимыIэхэм, мыхъунхэм кIэлакIэхэр нахь зэрэдихьыхэрэр ары. Ахэмэ ащыщ псэушъхьэхэм жъалымагъэ зэрэдызэрахьэрэр, ялэгъухэм атебанэу зэраукIрэр, кIэлэегъаджэхэм ямыдэIухэу зэрапэгущыIэжьыхэрэр. Уты-гъоныр, уянэ-уятэм уямыдэIуныр, уемыджэу, умылажьэу упсэуныр тэрэзэу ахэм къашIуагъэшIы. Ахэм анэмыкIыжьэу, джы политикэр ащи къыхэхьажьыгъ. Хабзэм фэгъэхьыгъэ шапхъэу тиIэхэр къырамыдзэнхэу, ахэр мытэрэзэу, хабзэм иухъумакIохэр зэIышIакIохэу ыкIи ахэм апэуцужьынхэу тисабыйхэр агъэделэх. ЗэкIэм тишыхьат – мытэрэзэу зэхащэгъэ цIыф зэIукIэхэм гъэделагъэкIэ тисабыйхэр хэщагъэ зэрэ-хъугъэхэр.\nАщ къыхэкIэу непэ кIэлакIэхэр зэрыс унагъохэм зафэтэгъазэ ябын къакIэхъухьэрэ цIыкIухэм афэсакъынхэу, телефонымкIэ зэплъыхэрэм анаIэ тырагъэтынэу. ТызэдэIэпыIэжьзэ тисабыйхэр къэтэжъугъэухъумэх, ащ ехьылIагъэу теубытагъэ тымышIмэ, неущ тисабыйхэм гугъапIэ ямыIэжьэу къэнэщтых.\nГъэсэныгъэ пытэр – къэралыгъом ылъапс, ыкIуачI. ТапэкIэ итыгъэхэм, тинахьыжъхэм, къэралыгъом икъэухъумэн зыпсэ фэзгъэтIылъыгъэхэм къытфагъэнагъэр тымы-къутэнэу, тырыгушхонэу, дгъэлъэпIэнэу, зэщыкъон къытхэмытаджэу типсэукIэ лъыдгъэкIотэнэу - джары типшъэрылъ шхьаIэхэр. Ары къыткIэхъухьэхэрэми тызэращыгугъырэр. Тафэжъугъэсакъ тисабыйхэм! Ахэр ары тинеущырэ мафэр!\nКощхьаблэ районным и «Адыгэ Хасэ» итхьэмат.


Адыгэ Хэку Таймс: Адыгэ республикэм и лIышъхьэ Тыркуем щыщ Адыгэ лIыкIохэм аIукIагъ\nАдыгэ республикэм и лIышъхьэ Тыркуем щыщ Адыгэ лIыкIохэм аIукIагъ\nЧъэпыогъу и 8-м гуманитар ушэтынхэм апылъ Адыгэ республикэ институтэу КIэрэщэ Тембот ыцIэкIэ щытым Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат КАФФЕД-м (Тыркуем икавказ ассоциациехэм я Федерацие) ипащэу Йылдыз Шекердж, КАФИАД-м (Тыркуем и Бизнес-ассоциацие) итхьаматэу Таймэз Юсыф, ДЕИК-м (Тыркуем IэкIыб къэрал экономикэ зэпхыныгъэхэмкIэ и Комитет) илIыкIоу Туран Акын зэIукIэгъу щадыриIагъ.\nМы зэIукIэгъум хэлэжьагъэх Адыгэ Республикэм и Премьер-министрэ игуадзэу Сапый Вячеслав, Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэрэ Адыгэ Республикэм иминистрэхэм я Кабинетрэ я Администрацие ипащэу Владимир Свеженец, гуманитар ушэтынхэм апылъ Адыгэ республикэ институтым идиректорэу ЛIыIужъу Адам, республикэ министерствэхэмрэ ведомствэхэмрэ яIэшъхьэтетхэу экономикэм, зекIоным ыкIи цIыф лъэпкъ зэфэшъхьафхэм азыфагу илъ зэфыщытыкIэхэм афэгъэзагъэхэр.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ зэрэхигъэунэфыкIыгъэмкIэ, урысые-тыркуе зэдэлэжьэныгъэм тегъэпсыхьагъэу республикэр фэхьазыр Тыркуем щыпсэухэрэ адыгэхэм IофшIэным, культурэм, гъэсэныгъэм япхыгъэ гъусэныгъэ пытэ адыриIэным.\n«Адыгеим иофициальнэ лIыкIохэр сигъусэхэу Тыркуем тызэкIом экономикэмкIэ ыкIи продукциеу IэкIыбым рищын ылъэкIыщтымкIэ республикэм амалэу иIэхэм такъыщыуцугъ. ЗэдэлэжьэныгъэмкIэ гугъапIэхэр анахьэу зэпхыгъэхэр производствэр, къыдэгъэкIыжьыныр ыкIи мэкъумэщ продукциер: адыгэ къуаер, пынджыр, коцыр, чъыгхатэхэм къатхэрэ пхъэшъхьэ-мышъхьэхэр, нэмыкIхэр Тыркуем IэкIэгъэхьэгъэнхэр. НепэкIэ пшъэрылъ шъхьаIэу тиIэр проектхэр щыIэныгъэм щыпхырытщынхэм пае тибизнес структурэхэр зэдэлэжьэнхэм иIоф зэшIохыгъэныр ары. Джащ фэдэу бгъуитIуми тифедэ хэлъ псэолъэшIынымкIэ, хьакIэщхэм ягъэпсынкIэ ыкIи зекIохэр нахьыбэу Адыгеим къихьанхэмкIэ тырку лъэныкъом ишIуагъэ къызэригъэкIон ылъэкIыщт амалхэм алъыхъугъэныр», — къыкIигъэтхъыгъ КъумпIыл Мурат.\nТыркуем иассоциациехэм япащэхэу мы Iофтхьабзэм къекIолIагъэхэм къызэраIуагъэмкIэ, Адыгеим илIыкIохэр Тыркуем зэрэщыIагъэхэм тилъэпкъэгъухэу ащ щыпсэухэрэмкIэ мэхьанэшхо иIагъ. ЗэрэхагъэунэфыкIыгъэмкIэ, пIэлъэ кIыхьэм тегъэпсыхьэгъэ, бгъуитIумкIи федэ къэзыхьыщтхэ зэфыщытыкIэхэр Урысыем дэшIыгъэнхэмкIэ Адыгеим дыряIэ зэпхыныгъэр джыри нахь гъэпытэгъэным мэхьэнэ гъэнэфагъэ зэриIэр Тыркуем иIэшъхьэтетхэм къагурыIуагъ. Тыгъосэрэ зэIукIэгъур шIуагъэ къэзытыщт зэдэлэжьэныгъэм хэхъоныгъэ ышIынымкIэ лъэбэкъушIу хъун ылъэкIыщт.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, Тыркуем зэрэщыIагъэхэм икIэухэу къыдалъытэгъэ проектхэр пхырыщыгъэнхэмкIэ лъэныкъуитIуми Iофтхьэбзэ гъэнэфагъэхэр щыIэныгъэм щызэдагъэцэкIэнхэм мэхьанэшхо иIэу щыт. Отраслэ зэфэшъхьафхэмкIэ Iофыгъохэу зэшIохыгъэнхэ фаехэр зэIукIэгъум хэлажьэхэрэм къагъэнэфагъэх. Ахэм зыкIэ ащыщых инвесторхэм алъэныкъокIэ зэрар мыхъущт хэбзэIахь политикэр тэрэзэу гъэфедэгъэныр, зекIоным, хьакIэщхэм яшIын, индустриальнэ паркхэр гъэпсыгъэнхэр, пхъэм хэшIыкIыгъэхэр, мэкъумэщ продукциер къызIэкIэгъэхьэгъэнхэр, джащ фэдэу гъэсэныгъэмрэ культурэмрэ япхыгъэ Iофыгъохэу къэуцухэрэр зэдызэшIуахынхэр.\nМы зэIукIэгъум илъэхъан Адыгэ Республикэм экономикэ хэхъоныгъэмкIэ и Министерствэ ипащэ Адыгеим инвестициехэм алъэныкъокIэ игъоу ылъэгъухэрэм ащигъэгъозагъэх. Республикэм и ЛIышъхьэ пшъэрылъ афишIыгъ тырку лъэныкъом бизнесымкIэ джыри нахь зэдэлэжьэныгъэ-гъусэныгъэ дыряIэным пае екIолIэкIэ гъэнэфагъэхэр къыхахынхэу.\nАдыгабзэр къэухъумэгъэнымкIэ ыкIи зэгъэшIэгъэнымкIэ Iофыгъохэу къэуцухэрэм хэушъхьафыкIыгъэу атегущыIагъэх. ЗэрэхагъэунэфыкIыгъэмкIэ, Проект офисэу непэкIэ щыIэм мультфильмэхэм язэдзэкIын, адыгэ пшысэхэр тетхэгъэнхэм, бзэмкIэ курсхэр зэхэщэгъэнхэм, кIэлэцIыкIухэм апае бзэм фэлэжьэщт лагерым пшъэрылъ гъэнэфагъэхэр зэшIуихынхэм Iоф адешIэ. Илъэсэу къихьащтым бзэмкIэ проектхэм ахагъэлэжьэщтых Тыркуемрэ Иорданиемрэ къарыкIыщтхэ кIэлэцIыкIухэмрэ ныбжьыкIэхэмрэ. Джащ фэдэу адыгабзэмкIэ езыгъаджэхэрэм апае консультациехэр зэхащэщтых.\nАдыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, мы Iофыгъохэм адэлэжьэщт лъэныкъуитIу куп гъэнэфагъэ зэхэщэгъэн фае. Зэдэлэжьэныгъэм илъэныкъо пэпчъкIэ предложение гъэнэфагъэхэр ащ зэхигъэуцонхэр ыкIи къахилъхьанхэр ипшъэрылъыщт. Ащ дакIоу хагъэунэфыкIыгъ пIэлъэ кIыхьэм тегъэпсыхьагъэхэ гухэлъхэр щыIэныгъэм щыпхырыщыгъэнхэм пае бгъуитIуми язэдэлэжьэныгъэ джыри нахь зырагъэушъомбгъун зэрэфаер.


Вячеслав, поздравляем с днюхой. Голосовые поздравления с именинами для Вячеслава\nПривет, Слава! ёу, поздравляем! Эй, чувак, тебя поздравляем! В твой день рожденья тебе мы желаем Здоровья, успеха, побольше бабла - Чтоб с тёлками в клубах тусить до утра Короче, желаем тебе не хворать, И нас, пацанов, никогда не терять Давай, братуха, отметим днюху! Тебя поздравляем мы и обнимаем!


Шапсыгъэхэр агу рихьыгъэх — Адыгэ макъ\nШапсыгъэхэр агу рихьыгъэх\nКъэбэртэе-Бэлъкъар къэралыгъо университетым щеджэрэ студент купым апэрэу хыIушъо Шапсыгъэм этнографическэ практикэ щихьыгъ. Ащ шапсыгъэ Адыгэ Хасэр кIэщакIо фэхъугъагъ. Тарихълэжь сэнэхьатыр къыхэзыхыгъэхэ ныбжьыкIэхэм шапсыгъэхэм ятарихъи, япсэукIи, янепэрэ щыIакIи ашIогъэшIэгъоныгъэх.\nАдыгэ Хасэм итхьаматэу КIакIыхъу Мэджыдэ зэрэхигъэунэфыкIырэмкIэ, хыIушъо шапсыгъэхэр адыгэ лъэпкъхэу тихэгъэгу ыкIи IэкIыб къэралыгъохэм ащыпсэухэрэм нахьышIоу ашIэнхэм ыкIи зэпхыныгъэхэр адыряIэнхэм пае джащ фэдэ зэIукIэгъу-зэхэхьагъухэр ашIыхэмэ, ишIуагъэ къэкIощт. АщкIэ Къэбэртэе-Бэлъкъар, Къэрэщэе-Щэрджэс ыкIи Адыгэ республикэхэм ащызэхэщэгъэ Адыгэ Хасэхэм шапсыгъэхэм я Адыгэ Хасэ Iоф зэрадишIэрэм уигъэрэзэнэу щыт.\nШапсыгъэхэм яхореографическэ ансамблэхэу Шъачэ ыкIи ТIуапсэ ащызэхэщагъэхэм Налщык, Черкесскэ, Краснодар, Мыекъуапэ, Ставрополь, Сыхъум концертхэр къащатых, ежьхэми ныбжьыкIэ купхэр, творческэ коллективхэр, шIэныгъэ экспедициехэр, журналистхэр къырагъэблагъэх. Ахэм лъэныкъуитIумкIи мэхьанэ яI, цIыфхэр нэIуасэ зэфэхъух, нахь зэфэщагъэхэ мэхъух.\nКъэбэртэе тIуакIэм къикIыгъэ студентхэм ягухэлъхэр псышхоу шапсыгъэ шъолъырым щызекIуагъэм апэ зэтыриIэжэгъагъэх. Къуаджэу Тхьагъапшъэ къаукъэбзыжьыфэкIэ ахэм нэмыкI псэупIэхэр къакIухьагъэх, цIыфхэм заIуагъэкIагъ, зэдэгущыIэгъухэр адашIыгъэх. Шапсыгъэ ичIыпIэ дахэхэр, Адыгэ Хасэр зычIэт унэр, ПсышIуапэ дэт этнографическэ музеир, ШэхэкIэй туристхэм апае щызэхащэрэ пчыхьэ шоу-программэр арагъэлъэгъу-гъэх.\nСтудентхэр нэбгырипшI хъущтыгъэх: Бат Карин, Мэкое Беслъан, Слонов Адзнаур, Гергова Карина, Каширгов Темболэт, КIуращынэ Залин, Кульдагова Элин, Кучукова Мадина, Атабый Азиф ыкIи Шъхьэлэхъо Зурьян.\nЛIакъом ылъапсэ къыгъотыжьыгъ\nЗурьянэ псэупIэу Ислъамыем къыщыхъугъ. Шъхьэлахъохэу Шапсыгъэ щыпсэухэрэм къарыкIогъэ тарихъым кIэупчIэзэ, ылъэкъуацIэ ылъапсэ Шъачэ къызэрэщежьэрэр къыхигъэщыгъ. Ар ежьыр зыщыпсэурэ чIыпIэм километрэ миным ехъукIэ пэчыжь.\n— Сэ сиреспубликэ Шъхьэлэхъо лъэкъуацIэр зыхьэу щыпсэурэр унэгъо заул зэрэхъурэр. Ахэр зэкIэ къэбэртэе акцент яIэу мэгущыIэх. Сэ апшъэрэ еджапIэм сычIэхьафэ тлъэкъуацIэ къызыхэкIыгъэм куоу сегупшысагъэп. Сыдигъуи Къэбэртэе-Бэлъкъар Республикэм тыщыпсэугъэу къысшIошIыщтыгъ, — къыIуагъ Зурьянэ.\nАщ илъэкъоцIэгъухэр чылэ зэфэшъхьафхэм къащигъотыгъэх, хэгъэгур къэзыухъумэзэ фэхыгъэхэм ацIэхэр мемориалхэм ащыхэутыгъэхэу ылъэгъугъэх. Арышъ, ыгъэзэжьымэ, зыщыщхэм къафиIотэн икъун къэбар ыугъоигъ. Зарьянэ къызэриIорэмкIэ, зы мэфэ закъуи хьакIапIэ щыIэу къыщыхъугъэп. Уахътэ текIымэ, янэ-ятэхэр игъусэхэу джыри Шапсыгъэ къызэрэкIощтымкIэ теубытагъэ ышIыгъ.\nКаширгов Темболэт университетым щеджэ, ащ дакIоу Кавказым щызэлъашIэрэ къэшъокIо коллективэу «Хатты» зыфиIорэм икъэшъуакIу. «Тинахьыжъ пIашъэхэм апылъ тарихъхэр зэкIэ сшIогъэшIэгъоных. Зыщыпсэущтыгъэхэ чIыпIэхэм ямызакъоу япсэукIагъэр зыфэдагъэр зэзгъэшIэнэу сыфай», — еIо ащ.\nТемболэт тарихъым дыкIыгъоу адыгэхэм яхореографиерэ ямузыкальнэ искусствэрэ ышIэхэ шIоигъу. Тилъэпкъэгъухэр зыщыпсэухэрэ шъолъырхэм ямылъытыгъэу, лъэпкъ къашъохэр зэфэдэу къашIых, ау ахэр зэрэзэтекIыхэрэри щыIэх. ХыIушъо Шапсыгъэм къызэрэщышъохэрэми нэшэнэ гъэнэфагъэхэр хилъэгъуагъэх, ахэр ежь зыхэт коллективми щигъэфедэхэ шIоигъу.\nНыбжьыкIэхэр Шапсыгъэ къэзыщагъэхэр Къэбэрэе-Бэлъкъар къэралыгъо университетым культурологиемкIэ, этнологиемкIэ ыкIи тарихъымкIэ икафедрэ ипащэу Мадина Текуевар ары. Ащи къыIуагъ Шъачэ зыгъэпсэфакIо къакIохэу къыхэкIыгъэми, адыгэ къуаджэ-хэм адэхьанхэу ыкIи ахэр зэрагъэлъэгъунхэу зэрэмыхъущтыгъэр. «ШIэныгъэлэжь цIэрыIоу Нэпсэу Даулет Шапсыгъэ щыщыгъ. Сэ кандидат диссертацие стхы зэхъум ары пащэу сиIагъэр. Къызщыхъугъэ чIыгум идэхагъэ, ащ щыпсэурэ лэжьакIохэм якъэбархэр къыIотэнхэр икIэсагъ. Арэущтэу зэрэщытыр джы тэ тшъхьэкIэ тлъэгъугъэ. Шапсыгъэхэр цIыфышIух, хьакIэр якIас, унагъо пэпчъ уригъэблэгъэным фэхьазыр», — къыIуагъ Мадинэ.\nШъыпкъэ, тхылъеджапIэм учIэсэу е компьютерыр бгъэфедэзэ лъэпкъым икъэбар зэбгъэшIэныр дэеп. Ау цIыфхэм уаIукIэныр, уадыщысыныр, къаIорэм уедэIуныр зынахь лъапIэ щымыIэ зэIукIэгъу мэхъу. Тхьамафэу Шапсыгъэ щырахыгъэм студентхэм къэбар зэфэшъхьафхэр фольклорым, хабзэхэм, цIыф зэхэтыкIэм, шэнхэм, нэмыкI лъэныкъохэм афэгъэхьыгъэхэу аугъоигъэх.\n— Нахь тызэрэшIагъэу, нахь зэпэблагъэ тыхъугъэу тэкIожьы. Джащ фэдэу нэмыкI чIыпIэхэм ащыпсэурэ адыгэхэми тиныбжьыкIэхэр аIукIэхэ зыхъукIэ, лъэпкъ шIэжьыр егъашIэм кIодыщтэп. Тиуниверситет ипащэхэм ыкIи шапсыгъэ Адыгэ Хасэм итхьаматэу КIакIыхъу Мэджыдэ тызэрэзэIуагъэкIагъэм пае лъэшэу тафэраз. IэпыIэгъу къызэрэтфэхъугъэхэм ыкIи тиунэ тисым фэдэу тхьамафэм къызэрэтфэсакъыгъэхэм апае «тхьашъуегъэпсэу» ятэIо.\nШапсыгъэхэм я Адыгэ Хасэ Налщык къикIыгъэ студент купым иIофшIэн къызэрэфагъэпсынкIагъэмкIэ зэрафэразэр Мадинэ ареIо Шъхьафит щыпсэурэ ТIэшъу Мурдинэ, ПсышIуапэ щыщ предпринимателэу Тыу Саидэ, къалэу Шъачэ итнографическэ музей икъутамэу ПсышIуапэ дэтым инаучнэ IофышIэ шъхьаIэу Хъущт Аминэт, турфирмэу «Джегощ» зыфиIорэм ипащэу Ацумыжъ Хьисэ, Хэйшх Хъалидэ (Хьаджыкъу), ТIэшъу Розэ (Нэджыкъу), Кобл Айщэтрэ Гъошъо Аслъанрэ (ШэхэкIэй).\nПредыдущая ГъэшIэгъонэу алъэгъугъэр бэ\nСледущая Уголовнэ Iоф къыфызэIуахыгъ


Республика Адыгея - ЯшIэныгъэхэмкIэ айнхэм адэгощэщтых\nЯшIэныгъэхэмкIэ айнхэм адэгощэщтых\nАР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат адыгэ музыкальнэ Iэмэ-псымэхэмкIэ мастерэу, АР-м изаслуженнэ художникэу,\n«Атлас черкесского шичепшина» зыфиIорэ тхылъым иавторэу ГъукIэ Замудин дэжь тыгъуасэ щыIагъ. ЗэIукIэгъум лъапсэ фэхъугъэр ГъукIэ Замудинрэ филологие шIэныгъэхэмкIэ докторэу, профессорэу Унэрэкъо Раерэ Японием зэрэкIощтхэр ары.\nАщ ис лъэпкъэу айнхэмрэ адыгэхэмрэ зэфэдэу ахэлъыр бэ. МэфипшIэу зэрэщыIэщтхэм къыкIоцI ахэр нахь игъэкIотыгъэу зэрагъэшIэнхэр, опытэу аIэкIэлъымкIэ адэгощэнхэр ягухэлъ.\n2016-рэ илъэсым Японием ит Хоккайдскэ къэралыгъо университетым ипрофессорэу, филологие шIэныгъэхэмкIэ докторэу Ицудзи Тангику ыкIи музыковедэу Чика Тангику Адыгэ къэралыгъо университетым къэкIогъагъэх. ГъукIэ\nЗамудин ышIыгъэ шыкIэпщынэу ИнтернетымкIэ алъэгъугъэр нахь тэрэзэу зэрагъэшIэн гухэлъ хьакIэхэм яIагъ. Нэужым нафэ зэрэхъугъэмкIэ, Японием щыпсэурэ лъэпкъэу айнхэм яIэмэ-псымэу тонкори ар лъэшэу фэд. Ащ нэмыкIэу, лъэпкъитIур зэрэзэтехьэу къыхагъэщыгъэр бэ. Адыгэхэм афэдэу айн лъэпкъми къамылым хашIыкIызэ пIуаблэ ашIы. Японием исых нахь мышIэми, мыхэм ежь абзэ яI ыкIи ар хэкоу зэрысым ием текIы. Ау лъэпкъыр японцэхэм ахэкIокIагъэ зэрэхъурэм къыхэкIэу яшэн-хабзэхэр, абзэ ащэгъупшэх. ПстэумкIи мыщ щыщэу нэбгырэ мин 25-рэ фэдиз Японием щэпсэу, ау бзэр зышIэрэр нэбгырэ 300 фэдиз ныIэп. Ныдэлъфыбзэр зыIулъэу къахэнагъэр илъэс къэс нахь макIэ мэхъу. Ащ къыхэкIэу айн лъэпкъым ихъишъэ къаухъумэным пылъых, культурэм изэгъэшIэн фэгъэзэгъэ гупчэ Хоккайдскэ университетым къыщызэIуахыгъ.\nЯпонием къикIыгъэхэ хьакIэхэм Адыгэ къэралыгъо университетым адыгабзэм, культурэм язэгъэшIэн фэгъэзэгъэ гупчэу иIэм Iоф зэришIэрэм осэшIу къыфашIыгъ ыкIи опытэу IэкIэлъымкIэ адэгощэнхэу къыкIэлъэIугъэх. «Продвижение культур» ыкIи «Музыкальные инструменты Евразии» зыфиIорэ дунэе проектхэу Хоккайдскэ университетым игупчэ зэхищагъэхэм яшIуагъэкIэ ГъукIэ Замудинрэ Унэрэкъо Раерэ Японием рагъэблэгъагъэх.\nГъукIэ Замудин иунэ щишIыгъэ музеир Адыгеим и ЛIышъхьэ къыригъэплъыхьагъ, осэ ин зэритырэ ижъырэ адыгэ Iэмэ-псымэхэр ригъэлъэгъугъэх, ахэм тарихъэу апылъыр къыIотагъ.\n— Японием тызэрэщыIэщт уахътэм къыкIоцI лъэпкъым икIэн зэрэуугъоищтым, музыкальнэ Iэмэ-псымэхэм, пIуаблэ зэрэпшIыщтым афэгъэхьыгъэ лекциехэм сыкъяджэщт, — къеIуатэ ГъукIэ Замудин. — Джащ фэдэу ситхылъ илъэтегъэуцо щыIэщт. МэфипшIым къыкIоцI Японием дэт къалэхэу Саппоро ыкIи Токио зэдгъэлъэгъущтых, айнхэм ямузееу «Поротокатан» тыкIонэу тэгъэнафэ.\nУнэрэкъо Рае айн лъэпкъымрэ адыгэхэмрэ яфольклор, якультурэ къатегущыIэщт. «Фольклор адыгской диаспоры в Турции» зыфиIорэ тхылъым илъэтегъэуцо ышIыщт.\nАйн лъэпкъым иIэмэ-псымэу тонкори ыкIи пIуаблэ зыщашIыхэрэ чIыпIэхэр къакIухьащтых. Джащ фэдэу гурыт еджапIэм кIонхэу, кIэлэеджакIохэм гущыIэгъу афэхъунхэу агъэнафэ.\n— ГущыIэгъу сыкъызэрэшъуфэхъугъэр сигуап, гухэлъэу шъушIыгъэр къыжъудэхъунэу сыкъышъуфэлъаIо, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат. — Опытэу шъузэрадэгощэщтым дакIоу шъори тапэкIэ къышъушъхьапэжьыщтхэ шIэныгъэхэр зэрэзэжъугъэгъотыщтхэм сицыхьэ телъ.


Адыгэ Республикэмрэ Къэбэртае-Бэлкъар Республикэмрэ - Мафэ 7 — AdygIntour\nАдыгэ Республикэмрэ Къэбэртае-Бэлкъар Республикэмрэ - Мафэ 7\n23 Iоныгъом и\nКу ЗекIо Адыгэ Республикэмрэ Къэбэртае-Бэлкъар Республикэмрэ\nЗекIоныр зыфэдизыщтыр: мэфи 8, чэщи 7\nУасэр зы нэбгырэм пае: $580 щегъэжьагъэу\nАдыгэ Республикэмрэ Къэбэртае-Бэлкъар Республикэмрэ анахь чIыпIэ дахэу ыкIи анахь гъэшIэгъоныхэу итхэр къэтылъэгъущтых. Адыгэ къалэхэм ыкIи Адыгэ къуаджэхэм тащыIэщт.\nКраснодар, Адыгэ къуаджэхэр\nЧыгым пысефэхыхэр, Псыуцугъэ шъхъуантIэ, Аушеджыр\nКраснодар икъохьылъатэ тIысыпIэм тыщэзэIукIэ. Ащ тыкъекIи, Мыекъуапэ тыкъакIуи хьэкIэщым тыкIахьэ.\nМыекъуапэ дэт чIыпIэ дахэхэр ыкIи гъэшIэгъоныхэр къэтэкIохьы. Адыгэ Республикэм ипарламентрэ ихькумэтрэ зычIэс унэ, утыкоу Ленин, Щэн-Щэфэн зыщыкIорэ чIыпIэхэр (бэдзэр), Адыгеим и лъэпкъ музей, ГъукIэ Замудин иунэ ыкIи нэмыкIыхэр.\nПсы-ефэхыхэу Руфабгъо ыкIи къушъхьэу Лъагъо-Накъэ тыкIощт. Ащ тыдэкIуае зыхъукIэ къушъхьэхэм ущызэхэплъэщт чIыпIэ дахэхэм тыкъэуцущт. Лъагъо-Накъэ щыIэ пешерым гъэшIэгъоным тычIэхьэщт. Лъагъо-Накъэ лъэгум тыхэплъэщт.\nКъэбэртае-Бэлкъар Республикэм тыкIощт. Ащ тыкIоу зыхъукIэ къэлэ дахэхэу Кисловодскрэ Пятигорскрэ тадэхьэщт. ЫтIанэ республикэм икъэлэ шъхьаIэу Налщыч тынэсыщт. Ащ хьэкIэщым тыкIахьэ. ЫтIанэ Налщыч къалэу чIыпIэ дахэу, гъэшIэгъонэу иIэхэр къытыкIохьыщтых. Лъэпкъ музийр зэдгъэлъэгъущт. Марие иутыкIу, бэдзэрхэр, паркэр, Кабардинскэ урамыр, Нарт Саусэрыкъо исааугъэт ыкIи нэмыкIхэр зэдыгъэлъэгъущтых.\nЕвропэм анахь къушъхьэ лъагэу дахэу итым Iуашъхьэмафэ тыкIощт. Ащ тыкIоу зыхъукIэ чIыпIэ дахэхэм такъыщыуцущт ыкIи пэблагъэ зэдгъэлъэгъущтых. ЫтIанэ Iуашъхьэмафэ тыдэкIоещт.\nПчъэдыжьым Налщыч тыдэкIыныш псыефэх дахэхэу Чъыгм тыкIощт. Ащ нэужьым псыуцугъэ дахэу гъэшIэгъонэу "Псы шхъуантIэ" зыфиIорэм тыкIощ. ЫтIанэ, Адыгэ къуаджэу Аушегерэ тыкъыщыуцущт ыкIи ащ псыфабэу къыщычIэкIырэм тыхэхьэщт.\nНалщыч дахэ тыкъыдэкIыжьыныш Минводы къохьылъатэ тIысыпIэм тэкIуи тыкъызыдэкIыгъэ чIыпIэхэм тэбыбыжьы Адыгэ хэкум опсэу етэIожьы ежьри гъугу маф къытеIожьы.\nХьакIэщ чIэлъыныр + пчъэдыжьыщхэр\nВизэр ыкIи Краснодар къухьэлъатэм ипкIэ.\nКупэу къэзыкIохьыщтхэм яшIоигъонкIэ програмэмэ зэхъокIынхэр хэтышIэхьын тлъэкIыщт ыкIи джщ фэдэу къохьлъатэкIэ чIыпIэу къызыдэкIощтхэр: Краснодар е Минивуд е Шъачэ зэтыхъокIынхэ тлъэкIыщт.


Культурэм игъэпсэкIошхуагъ | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 08.11.2016\t/ КУЛЬТУРЭР\t/\nЛъэпкъым къыхэкIыгъэ цIыф цIэрыIохэм яхьылIэгъэ зэIукIэгъухэр, зэхэхьэ гъэшIэгъонхэр Лъэпкъ тхылъеджапIэм бэрэ зэхещэх. Сэ сишIошIыкIэ, гум анахь къинэжьыщтхэм ащыщ Хьанэхъу Адамэ фэгъэхьыгъэу блэкIыгъэ тхьамафэм ащ щыкIуагъэр. ЦIыфэу къекIолIагъэхэм Адамэ шIулъэгъуныгъэу, шъхьэкIэфэныгъэу фыряIэр къахэщэу ягуапэу къэгущыIагъэх. Чэзыур къынэсымэ къыIощтым зыми зытыригъэпсыхьэщтыгъэп, къэтэджырэм ежь ишIэжь Адамэ къызэрэхэнагъэр къыIотагъ, нэфынэр, гуфэбэныгъэр къызыпкъырыкIырэ цIыф къызэрыкIоу, ау акъылышхо, гулъытэшхо иIэу ар зэрэщытыгъэр, Iоф дэпшIэщтмэ, зыфэдэ къэмыхъугъэу, кIочIэшхо къыозытырэ, IофшIэным уфэзыгъэблырэ пащэу агу къызэринэжьыгъэр къыхагъэщыгъ. Интеллигент шъыпкъэу щыт кIалэр культурэм игъэпсэкIуагъэу, зэхэщэкIо IэпэIасэу, хьалэлэу зэрэщытыгъэр къаIуагъ.\nМакIэ къызэрэхэкIырэр непи уахэтым фэдэу уиIофшIэгъугъэхэм, ебгъэджагъэхэм уигугъу ашIэу. Ощ фэдэу ыпэкIэ плъэхэ зышIоигъохэр, Iофэу зыпылъхэм хэхъоныгъэ зэришIыщтым егупшысэхэрэр къыщыунэнхэм мэхьанэшхо иI. «ЩымыIэжьым уехъуапсэ хъущтэп» аIо, ау непи Адамэ цIыфхэм ахэтым фэдэу гукIэгъу хэлъэу зэрэтегущыIэхэрэм уасэ фэмышIын плъэкIырэп.\nЦIыф дэгъоу шIу фэшъхьаф зымышIагъэр дунаим шIэхэу зехыжьыкIэ, «цIыфышIур Тхьэми ищыкIагъ» аIошъ, Адамэ пасэу дунаим зэрехыжьыгъэм арыщтын лъапсэу иIэр… Псаоу щыIагъэмэ, Iоныгъо мазэм и 26-м ар илъэс 70-рэ хъущтыгъэ. Дунаим зехыжьыгъэр илъэс 16 хъугъэми, адыгэ культурэм хэмыкIыжьыгъэу, ащ игъэпсакIом фэдэу непи игугъу ашIы.\nХьанэхъу Адамэ Теуцожь районымкIэ къуаджэу Тыгъургъой къыщыхъугъ. КIалэр цIыкIузэ Хьанэхъу Асхьад иунагъо Мыекъуапэ къэкIожьыгъагъ. Мыекъопэ музыкальнэ еджапIэм фортепианэмкIэ иотделение ащ дэгъу дэдэу къызеухым ыуж Саратов дэт консерваторием щеджагъ ыкIи апшъэ-рэ гъэсэныгъэ зиIэ апэрэ адыгэ пианистэу хъугъэ, етIанэ культурэмкIэ апэрэ министрэу щытыгъ.\nИлъэсиблэу культурэм Iоф зыщишIагъэр зэхъокIыныгъэм иилъэсхэу, УрысыемкIэ ушэтыпIэ хъугъэхэм атефагъ. А уахътэм щыIэныгъэм илъэныкъуабэкIэ хэгъэгум чIэнэгъэшхохэр ышIыгъагъэх. Ау Адыгеим икультурэ а уахътэм хэхъоныгъэшхохэр иIэхэ хъугъагъэ. Къэралыгъо симфоническэ оркестрэр, урыс народнэ музыкальнэ Iэмэ-псымэхэм яоркестрэу «Русская удалыр», эстраднэ ансамблэу «Ошъутенэр», Камернэ музыкальнэ театрэу непэ ежь ыцIэ зыхьырэр щыIэхэ хъугъэ. Хьанэхъу Адамэ ишIуагъэкIэ искусствэхэм я Институтэу Адыгэ къэралыгъо университетым хэтыр къызэIуахыгъагъ. IэпэIэсэныгъэ зыхэлъ музыкант, художник, артист ныбжьыкIэхэм ар ренэу IэпыIэгъу афэхъущтыгъ.\n1997-рэ илъэсым культурэмрэ искусствэмрэкIэ Координационнэ Советэу «Темыр Кавказ» зыфиIорэм итхьаматэу ар хадзы. 1999-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу культурэм ыкIи искусствэм якъэралыгъо университетэу Краснодар дэтым ипроректорэу ыкIи искусствэхэм я Институтэу а университетым хэтым идиректорэу Iоф ешIэ. 2000-рэ илъэсым игъонэмысэу Адам Краснодар кIорэ гъогум текIодагъ. ГухэкIышху ихэку имыфэу, илъэпкъ хэмыфэу мощ фэдиз зышIагъэу, джыри зышIэнэу амал зиIэгъэ кIалэр ащ тетэу зэрэкIодыгъэр.\nЗэхахьэр зезыщэрэ Шъхьаплъэкъо ГъучIыпсэ гущыIэр апэ ритыгъ АР-м культурэмкIэ иминистрэ игуадзэу ШъэуапцIэкъо Аминэт. Адамэ Iоф зыщыдишIэгъэ илъэсхэр ащ игуапэу ыгу къэкIыжьыгъэх.\n— Хьанэхъу Адамэ тэ, культурэм иIофышIэхэм, тщыгъупшэу къыхэкIырэп. ЗышIэщтыгъэхэм «Адам Асхадовичым ыIогъагъ, ышIэгъагъ» тэIо зэпыт. Сыд фэдэ Iофтхьэбзэшхо зэхэтщагъэми, ащ ипчэгу ар итыгъ, ренэу зыгорэ къыугупшысыщтыгъ, Iофым игъэцэкIэн ыкIуачIэ зэкIэ хилъхьэщтыгъ. Iоф дэпшIэныр псынкIагъэ. Ащ фэдагъ искусствэхэм яучилищэ ипащэу зыщэтыми, зэминистрэми.\nИIофшIэгъу уахътэ УрысыемкIэ илъэс къинхэм атефэгъагъэми, а уахътэр ары тэ тикультурэ, тиискусствэ анахь зыкъызыщиIэтыгъэр. А лъэхъаным къэралыгъо оркестритIу кIэу зэхищэгъагъ, къэшъокIо ансамблэхэу «Налмэсым» ыкIи «Ислъамыем» статусыкIэ яIэ хъугъагъэ, Лъэпкъ библиотекэм истатус зыкъиIэтыгъагъ. Ащ ишIуагъэкIэ лэжьапкIэмкIи материальнэ базэм ылъэныкъокIи нахь амал дэгъухэр яIэхэ хъугъагъэх.\nАу а лъэхъаным гущыIэу «лъэпкъыр» республикэм щыпсэурэ нэмыкI лъэпкъхэм тэрэзэу къагурыIощтыгъэп. «Лъэпкъым» адыгэ закъомэ яеу къырагъэкIыщтыгъ. ЕтIанэ профессиональнэ коллективхэм язэхэщэн зымыштэхэрэри щыIагъэх. А лъэхъаным лэжьапкIэр къамытэу мэзэ заулэ тешIэуи хъущтыгъ. Арэу щытми, лъэпкъыр къырашIэжьэу культурэ иIэн зэрэфаер Адамэ къыгурыIощтыгъ ыкIи ащ игъэпсын ыпшъэ ифагъ. Сыда пIомэ культурэр шIу зылъэгъурэ цIыфэу щытыгъ. Культурэр шIу умылъэгъоу ащ зи щыпшIэн плъэкIыщтэп.\nАдамэ зэхэщэкIо IэпэIасэу зэрэщытыгъэм дакIоу ежь шIотэрэзыр пащэхэм агуригъэIоным фэIэзагъ. Лъэпкъыр лъэпкъэу къэнэнышъ, ащ хэхъоныгъэ ышIыным пае шIэгъэн фаер ежь къыгурыIощтыгъ ыкIи ар пащэхэм алъигъэIэсын ылъэкIыщтыгъ, — къыIуагъ А. ШъэуапцIэкъом.\nЕтIанэ культурэмкIэ гъэцэкIэкIо органыр — министерствэр зэрэзэхащэгъагъэр ыгу къэкIыжьыгъ. Нэбгырэ зыбгъупшI нахьыбэ мыхъурэ купэу министерствэ хъугъэм Iофышхо ыпшъэ илъыгъ, ау Адамэ зипэщэ министерствэм ипшъэрылъхэр дэгъоу ыгъэцэкIэнхэ ылъэкIыщтыгъ.\nПэнэшъу Руслъан илъэсыбэрэ лъэпкъым икультурэ фэлэжьагъ, ар гъэцэкIэкIо органым ипащэу къыхэкIыгъ. Хьанэхъур искусствэхэм яучилищэ пащэ фэхъуным фэгъэхьыгъэ унашъор ары зышIыгъагъэр.\nРуслъан цIыф зэфэшIыгъэу щыт, къыIон ешIэми, цIыф зэхахьэхэм къащыгущыIэу бэрэ плъэгъущтэп. Ау мы зэхахьэм гуфэбэныгъэшхо хэлъэу Хьанэхъу Адамэ иуахътэ ыгу къэкIыжьыгъ, иIофшIэн осэшхо къыфишIыгъ.\nГуманитар шIэныгъэхэм апылъ Адыгэ республикэ институтым ипащэу Бырсыр Батырбый Хьанэхъур дэгъоу ышIэщтыгъ. А зы уахътэм зыр культурэмкIэ, адрэр гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ министрагъэх. ЯIофшIэнкIэ зэнэсхэу бэрэ къыхэкIыщтыгъ.\n— Адамэ республикэм изакъоп, Москва Iофыгъо мыпсынкIэхэр щызэшIуихынхэу амал иIагъ, бэмэ ашIэщтыгъ, шъхьэкIафэ къыфашIыщтыгъ. Тызэгъусэу федеральнэ министерствэм тычIахьэу хъущтыгъ, кIалэм къызэрэпэгъокIыхэрэр згъэшIагъоу сылъыплъэщтыгъ.\nАдамэ сыдрэ купи ипчэгу итыгъ, хьалэлэу щытыгъ, нэфэу къыпыкIырэм укъигъэфабэщтыгъ, узэрищалIэщтыгъ, — къыIуагъ Бырсырым.\nАщ къыкIэлъыкIоу къэгущыIагъэх АР-м инароднэ артистэу Зыхьэ Заурбый, Хьанэхъум ишIуагъэкIэ къызэIуахыгъэ институтым ипащэу Чепниян Наталье, фондэу «КIэн» зыфиIорэм ипащэу Чэмышъо Гъазый, Камернэ театрэу Хьанэхъу Адамэ ыцIэ зыхьырэм ипащэу Сулейман Юныс, Адыгэ къэралыгъо университетым ипрофессорэу Татьяна Степановар ыкIи нэмыкIхэр.\nЗэкIэми ягуапэу Адамэ агу къэкIыжьыгъ, фэразэхэу игугъу къашIыгъ. Ау Юныс игущыIэхэмкIэ ситхыгъэ къэсыухыжьынэу тесыубытагъ.\n— Адамэ къызыхъугъэ мафэр тщыгъупшэрэп, мыгъэ ар спектаклэкIэ хэдгъэунэфыкIыгъ. Хьанэхъу Адам ыцIэ ти Камернэ театрэ зэрихьырэм тырэгушхо. Зыгорэ къыддэхъумэ, сабыим фэдэу ар гушIощтыгъ. Худсоветым изэхэсыгъуи, нэмыкI чIыпIи «Адам Асхадовичым сыда ыIощтыгъэр?» тIоу бэрэ къыхэкIы. Сэ сшъхьэкIэ зыгорэ къыздэхъумэ, Адамэ ишIуагъэу ар сэлъытэ. Ренэу сыгу къэкIыжьы «УиIоф зыхэмылъым ухэмыхьэу, уиIофшIэн дэгъоу гъэцакIэ» къызэрэсиIогъагъэр… Ащ тетэу сызекIоным сыпылъ.\nЕжь Адамэ щыIэнэу ренэу гузажъощтыгъ, щыIэныгъэм ыпэ итэу чъэрэм фэдагъ. Бэ зэримыгъэшIэщтыр арыщтын…


Адыгеим и ЛIышъхьэ Иорданием щыпсэухэрэ адыгэхэм ялIыкIохэм зэIукIэгъу адыриIагъ | Адыгэ Макъ\nАдыгеим и ЛIышъхьэ Иорданием щыпсэухэрэ адыгэхэм ялIыкIохэм зэIукIэгъу адыриIагъ\nАдыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат республикэм иправительствэ и Унэ Иорданием ипарламент исенаторыгъэу Къэрдэнэ Самир зэIукIэгъу щыдыриIагъ.\nАдыгеимрэ Иорданием щыпсэурэ адыгэхэмрэ IофшIэным, гъэсэныгъэм ыкIи культурэм япхыгъэ зэфыщытыкIэхэу зэдыряIэхэм джыри нахь зягъэушъомбгъугъэнымкIэ Iофыгъо гъэнэфагъэхэм атегущыIагъэх.\nМы зэIукIэгъум хэлэжьагъэх Адыгэ Республикэм лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ и Комитет итхьаматэу Шъхьэлэхъо Аскэр, Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ иIэпыIэгъоу Къонэ Заур, джащ фэдэу Абхъаз Ланэрэ Налщыкъ Щамилрэ.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ зэрэхигъэунэфыкIыгъэмкIэ, Иорданием щыпсэурэ адыгэхэм экономикэмрэ социальнэ лъэныкъомрэкIэ язэпхыныгъэ джыри нахь агъэпытэным республикэм ифедэ хэлъ.\n«Инвестициехэм, Адыгеимрэ Иорданиемрэ бизнесымкIэ ялIыкIохэр нахь зэпэблагъэ шIыгъэнхэм, псэолъэшIыным, туризмэм, медицинэм, гъэсэныгъэм ыкIи культурэм алъэныкъокIэ проект гъэшIэгъонхэр пхырыщыгъэнхэм атегъэпсыхьэгъэ IофыгъуабэхэмкIэ тызэхэгущыIэжьыным тыфэхьазыр. Тилъэпкъэгъухэу IэкIыб къэралхэм ащыпсэухэрэм я ЧIыгужъ анэIу къызэрэфэгъэзагъэм, Адыгеим федэ къыфахьымэ зэрашIоигъом тэркIэ мэхьанэшхо иIэу щыт», — къыкIигъэтхъыгъ КъумпIыл Мурат.\nРеспубликэм и ЛIышъхьэ дахэу къызэрапэгъокIыгъэм пае зэрафэразэр Къэрдэнэ Самир къыIуагъ ыкIи Адыгеимрэ Иорданием щыпсэурэ адыгэхэмрэ азыфагу илъ зэфыщытыкIэхэм шIуагъэу къахьырэр нахьыбэ зэрэхъущтым ицыхьэ зэрэтелъыр къыхигъэщыгъ.\n«Дунаим тет адыгэхэр зэкIэ нахь зэпэблагъэ хъунхэмкIэ, IофшIэнымрэ социокультурнэ лъэныкъомрэ япхыгъэ проект гъэшIэгъонхэр пхырыщыгъэнхэмкIэ мыщ фэдэ зэIукIэгъухэм мэхьанэшхо яIэу щыт», — къыIуагъ Къэрдэнэ Самир.\nЗэIукIэгъум илъэхъан КъумпIыл Мурат къызэриIуагъэмкIэ, республикэм иофициальнэ куп ипащэу мы лъэхъэнэ благъэхэм Тыркуем кIон мурад ащ иI. Программэм къыхиубытэхэрэм ащыщых адыгэхэу экономикэм, бизнесым, гъэсэныгъэм ыкIи культурэм алъэныкъокIэ Iоф зышIэхэрэм адыриIэщт зэIукIэгъухэр. ЛъэныкъуитIуми яфедэ зыхэлъ экономическэ зэдэлэжьэныгъэм Адыгеир фэхьазыр, адыгабзэр, культурэр, шэн-хабзэхэр, лъэпкъ Iэпэщысэхэр шIыгъэнхэм фытегъэпсыхьэгъэ амалхэу щыIэхэр къэухъумэгъэнхэмкIэ программэхэр пхыращыщтых. Ащ нэфэшъхьафэу Адыгеим и ЛIышъхьэ къыхигъэщыгъ Иорданиемрэ Израильрэ ащыпсэухэрэ адыгэхэми аIукIэнхэ мурад зэряIэр.


Зэрэтикъоджэгъум тырэгушхо — Адыгэ макъ\nКъуаджэм игушIуагъуи, игумэкIи дигощэу, тыдэ кIуагъэми ыгу имыкIэу, ащ ыпсэ хэтIагъэу игъашIэ къехьы тиныбджэгъоу Гъыщ Азмэт Мосэ ыкъом.\n1940-рэ илъэсым Азмэт Аскъэлае къыщыхъугъ. Къызэ-рыхъухьагъэр мэкъумэщышIэ унагъу. Зэшъхьэгъусэхэу Гъыщ Мосэрэ Айщэтрэ яшъэуитIу ащыгушIукIхэу, ахэр апIун, алэжьын, рагъэджэнхэшъ алъэ тырагъэуцонхэм кIэхъопсыхэу псэухэзэ, зэо мэхъаджэм ягухэлъ дахэхэр къызэхекъутэх — 1941-рэ илъэсым фашист техакIохэр тихэгъэгу къытебанэх. Аскъэлае дэкIыгъэ нэбгырэ 350-м ехъоу къэралыгъом идзэкIолIхэу пыим пэуцужьыгъэмэ ясатыр хэуцо. Ар хэгъэгу зэошхом зыкIуагъэм илъэс тешIагъэу зэуапIэм зэрэщыфэхыгъэр зэрытхэгъэ тхылъыр 1942-рэ илъэсым унагъом къыфагъэхьы. Ащыгъум Азмэт илъэситIу нахь ыныбжьыгъэп. Ащ янэ адрэ аскъэлэе бзылъфыгъэ пшIы пчъагъэмэ афэдэу, ныбжьыкIэ дэдэу шъузабэу къэнэ. Джаущтэу унагъори, колхоз Iофыри, шъэожъыитIумэ япIун-лэжьыни ным къылъэханэ.\nАзмэтрэ ышнахьыжъэу Юрэрэ сабый дэдагъэх ятэ ямыIэжьэу къызэнэхэм. Аущтэу укъэтэджыным икъиныгъэ зэшитIумэ икъу фэдизкIэ зэхашIагъ.\nАу ятэ зэримыпIугъэхэм пае мыхъун зекIуакIи, мытэрэз псэукIи зэшъэожъыехэми, къэхъухи лIыпкъым зеуцохэми къахэфагъэп. Джы непэ къызнэсыгъэми шэн-зекIокIэ дахэ-\nхэу янэ къыхилъхьагъэхэм арыгъуазэзэ, Азмэт мэпсэу.\n2020-рэ илъэсэу тызыхэтым текIоныгъэр къызыдахыгъэр илъэс 75-рэ хъугъэ. Зэо мэхъаджэм имашIо пахьэхи, ащ хэкIодагъэхэм къакIэныгъэ кIэлэ ибэхэмрэ шъузабэу Аскэлъае къыдэнэгъэ бзылъфыгъэхэмрэ къинэу къызэпачыгъэр къыриIотыкIэу «УкъэсшIэжьырэп, тят» ыIуи усэу Азмэты афитхыгъэм мырэущтэу къыщеIо:\n…УсшIэжьын фалIи, сят,\nСэ кIэлэ ибэу\nКIэлэ ибэ купыр\nАу тыгу кIодэу\nАдыгэмэ зэраIуагъэу, «ылъэгуанджэ зэрытым ышъхьэ итэу» Азмэт джыри шъэожъые цIы-кIоу Iофым кIэуцуагъ. Аскъэлэе колхозэу Кировым ыцIэ зыхьыщтыгъэм Iоф зэфэшъхьафхэр щишIэзэ, ыныбжь икъуи дзэм ащагъ. Къулыкъур къызеухым къэкIожьи, Аскъэлэе гурыт еджапIэри, институтыри ащ къыухыгъэх. Нэужым колхоз тхьаматэм игуадзэу, бухгалтерэу IофшIэпIэ зэфэшъхьафмэ ащылэжьагъ.\nАзмэт чIыпIэ зэфэшъхьафмэ ащылэжьэгъэ къодыеп, щытхъу хэлъэу ипшъэрылъхэр ыгъэцакIэхэзэ, Iоф ышIагъ. Щытхъу тхылъэу къыратыгъэмэ ар къаушыхьаты. Ахэм ащыщых:\nГиш Азмет МоссовичЗа трудовые подвиги на благо Родины и служение идеалам добра и милосердия.\nПрезидент Международного Благотворительного фонда «Меценаты столетия»\nГиш Азмет Моссович\nДиректор ООО фирма «Семья»\nОдним из наиболее эффективных менеджеров предприятий, организаций и учреждений России, вследствие чего ему присваивается Почетное звание «Топ-менеджер Российской Федерации 2006».\nДействительный государственный советник 3-го класса, главный редактор Национальной энциклопедии личностей Российской Федерации.\nЯнэ адыгагъэр, цIыфыгъэ дахэр хилъхьэзэ зэрипIугъэр, Iофыр шIу ылъэгъоу, ащ ыIэ екIоу зэригъэсагъэр къыгъэшъыпкъэжьызэ, Азмэт игъэшIэ гъогу рэкIо. Сыд фэдэ Iофыгъо къэуцугъэми, ар Аскъэлае паемэ, ащ изэшIохын хэлэжьэнэу сыдигъуи хьазыр. Ары зэрэпсэугъэр Аскъэлае и Мафэ хэдгъэунэфыкIынэу зыфэдгъэхьазыры зэхъуми, ыгуи, ыпси, ишIэныгъи хилъхьэзэ, Азмэт Iофым хэлэжьагъ.\nКъуаджэм идахэ языгъэIогъэ лIы цIэрыIуабэ Аскъэлае къыдэкIыгъ, ахэм Азмэт лъэшэу арэгушхо. Аскъэлае и Мафэ ехъулIэу «Шъукъеблагъ Аскъэлае» ыIуи усэу зэхилъхьагъэм мырэущтэу къыщетхы:\n… Таущтэу Мафэкъом\nШыу зэтесэу къэкIошъ\nащ фэдэ шыум,\nЩысэтехыпIэу ар афэрэхъу.\nХьау, зы лIыхъужъэп уиIэр,\n1996 — 2017-рэ илъэсхэм Мыекъуапэ щыпсэурэ аскъэлаемэ язэхэщэкIо куп Азмэт ипэщагъ. Акъылрэ Iэдэбрэ хэлъэу, дахэу ар зэрищэзэ, ащ фэдиз илъэс пчъагъэм Азмэт Iофыбэ зэшIуихыгъ. Тэри тыфэразэу «тхьэуегъэпсэу» ащ етэIо. Иакъыли, ишIэныгъи, бзэ дахэу Iулъыри шIум, дэгъум, дахэм фигъэIорышIэхэзэ, щысэ тепхынэу джы непи Азмэт ищыIэныгъэ гъогу рэкIо. Тэри, иныбджэгъухэмкIэ, Азмэт тыфэраз, ар зэрэтикъоджэгъум тырэгушхо.\nЛIым ипшъэрылъ шъхьаIэу зэшIуихын фаеу адыгэмэ зыфаIорэр зэкIэ Азмэт ыгъэцэкIагъ — унэ ышIыгъ, чъыг ыгъэтIысхьагъ, унагъо ышIи сабыйхэр ыпIугъэх. КIэкIэу къэпIон хъумэ, Гъыщ зэшъхьэгъусэхэу Азмэтрэ Зоерэ бын-унэгъо дахэ — шъэуитIурэ пшъэшъитIурэ зэдапIугъ.\nГъыщ Азмэт Мосэ ыкъом непэ ыныбжь илъэс 80 мэхъу. Азмэт, уимафэкIэ тыпфэгушIо! Уибын-унагъо, уикъорэлъф-пхъорэлъфмэ яхъяр-гушIуагъорэ ягъэхъагъэхэмрэ уагъэгушхоу, псауныгъэ пытэ уиIэу, жъышъхьэ мафэ, гъэшIэ кIыхьэ ухъунэу тыпфэлъаIо.\nАскъэлаехэу Мыекъуапэ щыпсэухэрэм язэхэщэкIо куп.\nПредыдущая Истамбыл гъогур хьылъагъэми, хэкужъым икъэкIожьын нахь псынкIэ орэхъу\nСледущая Саугъэтхэмрэ шIэжьымрэ


Республика Адыгея - Лъэпкъ проектхэм ягъэцэкIэн\nУрысые Федерацием просвещениемкIэ иминистрэу Сергей Кравцовымрэ Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Муратрэ зэIукIэгъоу зэдыряIагъэм республикэм гъэсэныгъэмкIэ исистемэ иIофшIэн нахьышIоу зэхэщэгъэным щытегущыIагъэх.Лъэпкъ проектхэу «Гъэсэныгъ» ыкIи «Демография» зыфиIохэрэм къадыхэлъытэгъэ Iофтхьабзэхэр шъолъырым щыгъэцэкIагъэхэ зэрэхъурэм Адыгеим и ЛIышъхьэ къатегущыIагъ. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, проектэу «Гъэсэныгъэм» къыдыхэлъытагъэу 2020-рэ илъэ- сым кIэлэеджэкIо 1100-мэ ателъытэгъэ еджапIэ Мыекъуапэ, нэбгырэ 250-рэ зычIэфэщтыр Ханскэм ащашIых, мобильнэ технопаркэу «Кванториум» зыфиIорэр агъэпсыгъ, гъэсэныгъэм иучреждениехэр, ахэм ахэт спортзалхэр агъэцэкIэжьых, яматериальнэ-техническэ зытет нахьышIу ашIы. Джащ фэдэу лъэпкъ проектэу «Демографием» къыдыхэлъытагъэу чIыпIэ 240-рэ зиIэ кIэлэцIыкIу IыгъыпIэ Мыекъуапэ щашIы, Красногвардейскэ районым мыщ фэдэ учреждениищ щагъэпсы. Ащ нэмыкIэу, 2019-рэ ыкIи 2020-рэ илъэсхэм Мыекъуапэрэ къуаджэу Пэнэжьыкъуаерэ кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэр ащатыгъэх, поселкэу Яблоновскэм дэт мыщ фэдэ учреждениитIумэ псэуалъэхэр къапашIыхьажьыгъэх.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, федеральнэ мылъкур гъэфедагъэ зэрэхъурэм шъолъырым ипащэхэр пытагъэ хэлъэу лъэплъэх.\nУФ-м и Президент ипшъэрылъхэм ащыщэу еджапIэхэр зы сменэм техьанхэм иIофыгъуи зэIукIэгъум къыщаIэтыгъ. Республикэм ипащэ къызэрэхигъэщыгъэу, нэбгырэ 990-рэ зырыз зычIэфэщт еджэпIитIу Тэхъутэмыкъое районым щашIыныр Iофыгъо шъхьаIэу щыт. Джащ фэдэу кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэмкIэ чэзыур щыгъэзыегъэным фэшI нэбгыри 120-м щегъэжьагъэу 240-м нэс зычIэфэщт учреждениих республикэм щыгъэпсыгъэн фае.\nРабочэ сэнэхьатхэр къыхэзыхыхэрэм япчъагъэ нахьыбэ шIыгъэным фэшI гурыт профессиональнэ гъэсэныгъэм исистемэ зэрэпсаоу гъэкIэжьыгъэн фаеу Адыгеим и ЛIышъхьэ ылъытагъ.\nУФ-м и Президентэу Владимир Путиным мы Iофыгъом изэшIохын мэхьанэшхо зэриIэр хигъэунэфыкIыгъ, ащ фытегъэпсыхьэгъэ гупчэхэр къэралыгъом ишъолъырхэм къащызэIуахынхэу пшъэрылъ къафишIыгъ. Адыгеир а IофшIэным фэхьазыр.\nСергей Кравцовым зэфэхьысыжьхэр къышIызэ, лъэпкъ проектхэм ягъэцэкIэнкIэ Адыгеим чанэу Iоф зэришIэрэр къыхигъэщыгъ. Республикэм къыхьыгъэ предложениехэм мэхьанэшхо аритыгъ, ахэм зэрахэплъэщтхэр къыIуагъ.


Препарат Раксар: инструкция по применению, цена, описание.\nтб 600мг бл : цена временно не известна\nПорядок отпуска препарата Раксар\nДинабак: инструкция по применению, цена, описание.\nЭпоцелин: инструкция по применению, цена, описание.\nСпарфло: инструкция по применению, цена, описание.\nИнванз: инструкция по применению, цена, описание.\nЗефтера: инструкция по применению, цена, описание.


Спортым республикэм зыщиушъомбгъуным анаIэ тет | Хасанов Мурат Русланович\n« Адыгея и Башкортостан обсудили…\nМинистр спорта РФ Павел Колобков принял… »\nУФ-м икъэралыгъо программэу «Физическэ культурэм ыкIи спортым хэхъоныгъэ ашIыныр» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэу псэуалъэр Инэм щырагъэжьагъ. Ащ сомэ миллион 83,6-м ехъу пэIуагъэхьагъ. Федеральнэ бюджетым сомэ миллион 72-рэ къытIупщыгъ, республикэм — сомэ миллион 11,6-рэ.\nСпорт псэуалъэр аужырэ шапхъэхэм адиштэу гъэпсыгъэ. Квадратнэ метрэ 2187,6-рэ илъ. Ащ къыдыхэлъытагъэх зыщыджэгущтхэ залышхо, самбэм ыкIи дзюдом зызщафагъэсэщтыр, тренажернэ зал, нэмыкIхэри. Волейболым, баскетболым, футбол цIыкIум афытегъэпсыхьэгъэ залым зы уахътэм нэбгырэ 80-мэ зыщагъэсэн, зэнэкъокъухэри щызэхащэнхэ алъэкIыщт, нэбгырэ 220-рэ чIэфэщт.Павел Колобковым къызэриIуагъэмкIэ, шъолъыр программэхэм ыкIи федеральнэ гупчэм яшIуагъэкIэ мыщ фэдэ комплексхэр ашIых, зэтырагъэпсыхьэх. КIэлэцIыкIухэм, спортсменхэм ямызакъоу, нахьыжъхэми мы спорт псэуалъэм зыщагъэсэн, япсауныгъэ агъэпытэн амал щыI. Адыгеимрэ федеральнэ ведомствэмрэ зэфыщытыкIэ дэгъухэр зэрэзэдыряIэм ишIуагъэкIэ гухэлъэу щыIэхэр щыIэныгъэм щыпхырыщыгъэхэ мэхъух, УФ-м и Президент къыгъэуцурэ пшъэрылъхэр зэшIуахых.\n— Спортым республикэм зыщиушъомбгъуным тынаIэ тет, ащ фэIорышIэрэ псэуалъэхэр тэшIых. ТапэкIи пшъэрылъэу зыфэдгъэуцужьырэр макIэп, мыщ фэдэ комплексхэм яшIын лъыдгъэкIотэщт. Гъэсэныгъэми мэхьанэшхо етэты.\nЕджэпIакIэхэм яшIыни къызэтедгъэуцорэп, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nИнэм дэт спорт еджапIэу N 2-м ипащэу ЦэгъошIу Сэфэр къызэриIорэмкIэ, спорт псэуалъэм ишIын зигъо Iофыгъохэм ащыщыгъ. Илъэс 30-м ехъугъ мыщ фэдэ аужырэ шапхъэхэм адиштэрэ комплекс псэупIэр зыкIэхъопсыщтыгъэр.\n— КIэлэцIыкIухэр спорт лъэныкъо зэфэшъхьафхэм афэбгъэсэнхэм, район, республикэ, нэмыкI зэнэкъокъухэр щызэхэпщэнхэм псэуалъэр афытегъэпсыхьагъ, — къыIуагъ Сэфэр. — Волейбол, баскетбол, нэмыкI спорт лъэныкъохэм ныбжьыкIэхэм зафагъэсэн амал щыIэ хъугъэ. Джащ фэдэу тренажерхэр зычIэт зал мыщ къыдыхэлъытагъ.\nПсэупIэу Инэм ыуж Павел Колобковымрэ КъумпIыл Муратрэ Теуцожь районым ит къуаджэу Пэнэжьыкъуае щашIыгъэ спорт комплексэу «Апчасым» къекIолIагъэх. Ахэм къапэгъокIыгъ муниципалитетым иадминистрацие ипащэу Хьачмамыкъо Азэмат. 2016 — 2020-рэ илъэсхэм ателъытэгъэ федеральнэ программэу «УФ-м физическэ культурэм ыкIи спортым хэхъоныгъэ ашIыныр» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэу агъэпсыгъэ псэуалъэр пащэхэм зэрагъэлъэгъугъ, мэфэкI щыкIэм тетэу ар къызэIуахыгъ.\nПавел Колобковыр мэфэкI зэхахьэхэм къащыгущыIэзэ, аужырэ шапхъэхэм адиштэрэ спорт псэуалъэхэр яIэ зэрэхъугъэмкIэ псэупIэхэм, районхэм ащыпсэухэрэм къафэгушIуагъ.\n— Спортым хэхъоныгъэ ышIынымкIэ Адыгеим щызэшIуахырэр бэ. Физическэ культурэм ыкIи спортым апыщагъэхэм япчъагъэ пштэмэ, мы къэгъэлъэгъонымкIэ республикэр шъолъыр анахь дэгъухэм ащыщ. Федеральнэ министерствэмрэ Адыгеимрэ зэпхыныгъэ пытэ, зэгурыIоныгъэ азыфагу зэрилъым ишIуагъэкIэ мы псэолъэ дахэхэр непэ къызэIутхын амал щыIэ хъугъэ. Мыщ защызыгъэсэщт ныбжьыкIэхэм гъэхъэгъэшIухэр ашIынхэу, лъэгэпIэ инхэм анэсынхэу сафэлъаIо, — къыIуагъ Павел Колобковым.\nГушIуагъокIэ непэ зэрэзэхэхьагъэхэр, псэупIэхэм, районхэм щыпсэухэрэр зэжэгъэхэ комплексхэм якъызэIухын мэхьанэшхо зэриIэр Адыгеим и ЛIышъхьэ ипсалъэ къыщыхигъэщыгъ. Республикэм къызэрэкIуагъэмкIэ ыкIи IэпыIэгъу къызэрафэхъурэмкIэ спортымкIэ министрэм фэрэзагъ. Комплексхэм яшIын фэгъэзэгъэ псэолъэшIхэм япшъэрылъхэр щытхъу хэлъэу зэрагъэцэкIагъэр игуапэу къыхигъэщыгъ.\n— Физическэ культурэм ыкIи спортым хэхъоныгъэ ашIыным тапэкIи тыпылъыщт. Мыщ хэщагъэхэм, анахьэу лъэгэпIэ инхэм акIэхьэрэ спортым пылъхэм, зыкъызэIуахыным, гъэхъэгъэшIухэр ашIынхэм тынаIэ тедгъэтыщт, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат. — Спортым дакIоу нэмыкI социальнэ псэуалъэхэри республикэм щытэшIых, щытэгъэцэкIэжьых. Район гупчэхэм яархитектурнэ теплъэ нахьышIу хъуным, шэпхъэшIухэм адиштэнхэм тыпылъ. ГущыIэм пае, къуаджэу Пэнэжьыкъуае кIэлэцIыкIу IыгъыпIэ щытэгъэпсы. Къихьащт илъэсым физкультурэм зыщыпылъыщтхэ псауныгъэр зыщагъэпытэрэ комплексищ кIэу тшIынхэу тэгъэнафэ. Мыщ дэжьым анахь шъхьэIэн фаер демографием изытет нахьышIу шIыгъэныр, сабыеу къэхъухэрэм япчъагъэ нахьыбэ хъуныр ары. КъызэрэсIуагъэу, тапэкIи псэолъакIэхэр тшIыщтых, дгъэцэкIэжьыщтых, зэрифэшъуашэу ахэр зэтедгъэпсыхьащтых.\nПэнэжьыкъуае ыкIи районым щыпсэухэрэм ацIэкIэ зэхахьэм къыщыгущыIагъ СССР-м спортымкIэ имастерэу, тренерэу Къуекъо Аслъан. Iофышхо зыпшъэ ифэгъэ АР-м и ЛIышъхьэ, IэпыIэгъу къафэхъугъэ федеральнэ министрэм «тхьашъуегъэпсэу» къариIуагъ. Мыщ фэдэ комплекс дахэ яIэ зэрэхъугъэм зэрэрыгушхохэрэр, спортым ылъэныкъокIэ гъэхъэгъэ дэгъухэр ащ къыкIэлъыкIонхэ зэрэфаер къыхигъэщыгъ.\nРайоным испортсмен ныбжьыкIэхэм къагъэхьазырыгъэ спорт къэгъэлъэгъоным къэзэрэугъоигъэхэр ягуапэу еплъыгъэх, джащ фэдэу творческэ купхэм концерт къатыгъ.\nПсэуалъэм ишIын зэкIэмкIи сомэ миллион 73,3-м ехъу тефагъ. Лъэныкъохэм зэзэгъыныгъэу зэдашIыгъэм диштэу, федеральнэ бюджетым къыхэхыгъэ сомэ миллион 24,6-рэ хъурэ субсидиер шъолъырым къыIэкIэхьагъ, Адыгеим ибюджет къыхагъэкIыгъэр сомэ миллион 48,6-м ехъу. ПсэолъэшI IофшIэнхэр зыгъэцэкIагъэр пшъэдэкIыжьэу ыхьырэмкIэ гъунэпкъэ гъэнэфагъэ зиIэ обществэу «Марк— Сервисыр» ары. Аужырэ шапхъэхэм адиштэу зэтырагъэпсыхьэгъэ спорт комплексым квадратнэ метрэ 2187,6-рэ илъ, зы уахътэм нэбгырэ 80-мэ зыщагъэсэн алъэкIыщт. Ащ къыдыхэлъытагъэх джэгукIэ зэфэшъхьафхэм афытегъэпсыхьэгъэ залыр, мыщ волейболым, баскетболым, футбол цIыкIум защыфэбгъэсэн ыкIи зэнэкъокъухэр щызэхэпщэнхэ амал щыI. Нэбгырэ 220-мэ ателъытэгъэ тIысыпIэхэр иIэх. Джащ фэдэу самбэм ыкIи дзюдом апыщагъэхэм зызщагъэсэн алъэкIыщт бэнапIэ, тренажерхэр, ащ нэмыкIэу зызщатIэкIырэ, зызщагъэпскIырэ чIыпIэхэр, кабинетхэр дыхэтых. Видеолъыплъэным ыкIи мэшIогъэкIосэным ясистемэхэр, зэнэкъокъоу зэхащэхэрэм къякIуалIэхэрэм ятранспорт зыдагъэуцущт чIыпIэхэр агъэпсыгъэх.\nСпорткомплексэу къызэIуахыгъэхэр зэрэзэтырагъэпсыхьагъэхэм федеральнэ министрэм осэшIу фишIыгъ. Спорт псэуалъэхэр джыри республикэм щышIыгъэнхэмкIэ IэпыIэгъу къазэрафэхъущтхэр, джащ фэдэу федеральнэ мэхьанэ зиIэ велокомплекс Адыгеим щыгъэпсыгъэным иIофыгъо зэрэхэплъэщтхэр къыхигъэщыгъ.\n— УФ-м и Президент пшъэрылъэу къыгъэуцугъэхэм ащыщ спортым ыкIи физическэ культурэм апыщагъэхэм япчъагъэ процент 55-м нэгъэсыгъэныр. Ар Адыгеим щыгъэцэкIагъэ зэрэхъущтым щэч хэлъэп. КъызэрэсIуагъэу, мыщ фэдэ комплекс зэтегъэпсыхьагъэ районым игупчэ къызэриуцуагъэм мэхьанэшхо етэты, ащ зыщызыгъасэхэрэм гъэхъагъэхэр ашIынхэу, спорт текIоныгъэхэр къыкIэлъыкIонхэу тыщэгугъы. Тэ къыттефэрэр зэкIэ дгъэцэкIэщт, тиспортсменхэм, ахэр зыгъасэхэрэм амалэу аIэкIэлъхэм ахэгъэхъогъэным, инфраструктурэр зэтегъэпсыхьэгъэным тапылъыщт. АщкIэ федеральнэ министерствэм зэпхыныгъэ, зэгурыIоныгъэ дытиIэщт, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nОфициальный сайт республиканской газеты «Адыгэ макъ» 15.08.2019 г.: https://www.adygvoice.ru/wp/%D1%81%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82%D1%8B%D0%BC-%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D1%8D%D0%BC-%D0%B7%D1%8B%D1%89%D0%B8%D1%83%D1%88%D1%8A%D0%BE%D0%BC%D0%B1%D0%B3%D1%8A%D1%83%D0%BD-2/


Къыблэ шъолъырымкIэ апэрэх — Адыгэ макъ\nУрысыем ипенсионерхэм компьютерым хэшIыкIэу фыряIэмкIэ джырэблагъэ зэнэкъокъугъэх.\nЯ Х-рэ Урысые чемпионатэу зэхащэгъагъэм ифинал пэIудзыгъэ шIыкIэм тетэу кIуагъэ. Субъект 69-мэ ыкIи IэкIыб къэрал 15-мэ ялIыкIохэр ащ хэлэжьагъэх. Муниципальнэ образование 1162-мэ япенсионер 7400-рэ финалым ихьаным фэбэнагъ, нэсыгъэр нэбгырэ 254-р ары.\nКомпьютерыр зэзгъэшIэгъакIэхэмрэ хэшIыкI фызиIэу теубытагъэ зыхэлъхэмрэ куп зэфэшъхьафэу зэнэкъокъугъэх. Адыгеим щыщэу финалым нэсыгъэх Мыекъуапэ ипенсионерэу Сергей Белокрысрэ Мыекъопэ районымкIэ Наталья Кравченкэмрэ. Мыхэр теубытагъэ зыхэлъхэм ащыщыгъэх. ЕзгъэжьэгъэкIэ пенсионерэу финалым нэсыгъэх Тэхъутэмыкъое районым щыщ Шъэо Казбекрэ Мыекъуапэ ипенсионерхэм ащыщэу Мелихан Житнюкрэ.\nПенсионерхэм ПенсиехэмкIэ фондым электроннэ шIыкIэм тетэу къытырэ фэIо-фашIэхэм, узэрэлъыхъощт системэм Iоф зэрадэпшIэщтыр, интернет щынэгъончъэным хэшIыкIэу афыряIэр, Хэгъэгу зэошхор заухыгъэр илъэс 75-рэ зэрэхъурэм фэгъэхьыгъэ презентациеу унэм щагъэхьазырыгъэхэр къагъэлъэгъуагъэх.\nАдыгеим икомандэ Урысыем я 24-рэ чIыпIэр щиубытыгъ, ау Къыблэ Федеральнэ шъолъырымкIэ апэрэ хъугъэ. ПенсиехэмкIэ фондым иэлектроннэ амалхэм ягъэфедэнкIэ Сергей Белокрыс я 10-рэ хъугъэ, Наталья Кравченкэмрэ Шъэо Казбекрэ унэм къыщашIын фэегъэ IофшIэнымкIэ я 5-рэ ыкIи я 6-рэ чIыпIэхэр аубытыгъэх, информацием икъэухъумэнкIэ я 4-рэ хъугъэ Мелихан Житнюк.\nАдыгеим ипенсионерхэр пэIудзыгъэ шIыкIэм тетэу апэрэ зэрэхэлэжьагъэхэр, ау зэ нэмыIэми хэукъоныгъэ ашIыгъэп, тазыр къызтырагъэфагъэп, ифэшъуашэм тетэу зыкъагъэлъэгъуагъ.\nПредыдущая ХэбзэIахьым къырагъэгъэзэжьын алъэкIыщт\nСледущая Къэзэрэщэхэрэми зэхэкIыжьыхэрэми япчъагъэ къыщыкIагъ


Зэрифэшъуашэу Iоф адашIэ — Адыгэ макъ\nЗэрифэшъуашэу Iоф адашIэ\nРедактор 16.07.2019 16.07.2019 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, ЭКОНОМИКЭР\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат пшъэрылъэу къыгъэуцугъэм диштэу инвестициехэр нахьыбэ шIыгъэнхэм, тиэкономикэ мылъку къыхэзылъхьэ зышIоигъохэм зэрифэшъуашэу Iоф адэшIэгъэным, административнэ ыкIи нэмыкI пэрыохъухэр щымыIэнхэм республикэм игъэцэкIэкIо хэбзэ къулыкъухэм анаIэ атет.\nШъачэ, Санкт-Петербург, нэмыкI чIыпIэхэм ащызэхащэхэрэ экономическэ форумхэм республикэр чанэу ахэлажьэ, проектхэу къыгъэхьазырхэрэр инвесторхэм зэрашIогъэшIэгъонхэм ишыхьатэу сомэ миллиард пчъагъэ зытефэхэрэ зэзэгъыныгъэхэм акIэтхэ. Ахэм ащыщыбэхэр щыIэныгъэм щыпхырыщыгъэхэ хъугъэ, джырэ уахътэм агъэцакIэхэрэри щыIэх.\nПредприятиеу зэхащагъэм итхын (регистрациер) ыкIи псэуалъэр ашIынымкIэ Iизын ятыгъэным, электрическэ сетьхэм зарапхыным, нэмыкIхэм уахътэу апэIухьэрэр хэпшIыкIэу нахь макIэ хъугъэ. Ащ мэхьанэшхо иI, сыда пIомэ шъолъырым къихьэрэ инвесторым апэдэдэ гъэцэкIэкIо хэбзэ къулыкъухэм Iоф зэрадишIэн ылъэкIыщтыр, инфраструктурэ зэтегъэпсыхьагъэ щыIэныр арых анахьэу ынаIэ зытыридзэрэр.\n— Экономикэм хэхъоныгъэхэр ышIынхэм фэIорышIэхэрэ инвестиционнэ проектхэр щыIэныгъэм щыпхырыщыгъэнхэм тыпылъ. Инвесторхэм алъэныкъокIэ тызэIухыгъ, ащ дакIоу республикэм игъэцэкIэкIо хэбзэ къулыкъухэмрэ бизнесымрэ язэпхыныгъэ гъэпытэгъэным мэхьанэшхо етэты. Джащ фэдэу «зы шъхьаныгъупчъэкIэ» заджэхэрэ шIыкIэм къытыхэрэ амалхэм яшIуагъэкIэ инвестиционнэ проектхэр нахь псынкIэу, пэрыохъу щымыIэу гъэцэкIагъэхэ мэхъух, — еIо КъумпIыл Мурат.\nПредпринимательствэм IэпыIэгъу фэхъугъэным фытегъэпсыхьагъэу промышленностым хэхъоныгъэхэр ышIынхэм и Фонд Адыгеим щызэхащагъ. Ащ иIофшIэн анахьэу зэпхыгъэр ыкIи пшъэрылъ шъхьаIэу иIэр мы отраслэм хэхъоныгъэхэр ышIынхэмкIэ федеральнэ бюджетым ыкIи унэе инвесторхэм ямылъку къызIэкIэгъэхьэгъэныр ары. Сомэ миллион 20-м ехъу зытефэхэрэ инвестиционнэ проектхэу, IофшIэпIэ чIыпIи 5-м нахь мымакIэу къызэIузыхын гухэлъ зиIэхэм республикэм игъэцэкIэкIо хэбзэ къулыкъухэр IэпыIэгъу афэхъух, ащкIэ «зы шъхьаныгъупчъэкIэ» заджэхэрэ шIыкIэм иамалхэр агъэфедэх.\nПсэуалъэу ашIыхэрэр аужырэ шапхъэхэм зэрадиштэн фаем дакIоу, социальнэ инфраструктурэр, машинэхэр зыдагъэуцущт чIыпIэхэр, кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэр, еджапIэхэр, нэмыкIхэри къыдыхэлъытэгъэнхэр республикэм ипащэ пшъэрылъ шъхьаIэу къегъэуцу.\n— Аужырэ илъэсхэр пштэхэмэ, республикэм къыхалъхьэгъэ инвестициехэм анахьыбэр бизнес цIыкIум ыкIи гурытым къапкъырыкIыгъ. Мы предпринимательхэр арых анахь чанэу Iоф зышIэхэрэр, ахэр арых тызщыгугъыхэрэр. Ащ тыкъыпкъырыкIызэ бизнес сообществэм зэпхыныгъэу дытиIэр дгъэпытэным тапэкIи тыпылъыщт, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nАР-м и ЛIышъхьэ зэрилъытэрэмкIэ, джырэ дунаим инвестициехэм алъэныкъокIэ нэмыкI шъолъырхэм ыкIи къэралыгъохэм уянэкъокъунымкIэ амалхэу щыIэхэм ахэбгъэхъоныр пшъэрылъ шъхьаI.\n— Инвесторхэм зэIухыгъэу ыкIи шъыпкъагъэ хэлъэу Iоф адэтшIэныр анахь шъхьаIэу тэлъытэ. АщкIэ къыттефэрэр зэкIэ тэгъэцакIэ, — еIо КъумпIыл Мурат.\nДжырэ щыIакIэр пштэмэ, инвестициехэр экономикэм ылъапсэу зэрэщытым щэч хэлъэп. Инвестициехэр бэу зыхалъхьэрэ шъолъырым е къэралыгъом хэхъоныгъэхэр ышIынхэ, социальнэ мэхьанэ зиIэхэ проектхэр ыкIи программэхэр щыIэныгъэм щыпхырищынхэ, цIыфхэм ящыIэкIэ-псэукIэ амалхэр нахьышIу ышIынхэ елъэкIы. Аужырэ илъэсхэм мы лъэныкъомкIэ Адыгеим щызэшIуахыгъэр бэ. Республикэм ипащэ къызэригъэнафэрэмкIэ, ащ къыщымыуцухэу ыпэкIэ лъыкIотэнхэ, тиэкономикэ къыхалъхьэрэ мылъкум хагъэхъон гухэлъ щыI.\nПредыдущая ХэбзэухъумакIохэм къаты\nСледущая Лъэпкъ проектхэр зэрагъэцакIэхэрэр