Редактор 29.12.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\nТэхъутэмыкъое районым икъуаджэу Щынджые шъхьэфит бэнакIэмкIэ къыщызэIуахыгъэ зыгъэсапIэм илъэситIу хъугъэу Iоф ешIэ.\nЗыгъэсапIэр Щынджые гурыт еджапIэм хэт. ИтеплъэкIэ зэтегъэпсыхьагъ, лъэхъаным дештэ. ПсэупIэу Яблоновскэм дэт спорт еджапIэм ипащэу Къадэ Руслъан IэпыIэгъу къафэхъуи, бэнапIэм ищыкIэгъэ алырэгъур, фэшъхьафхэри къыратыгъэх.\nКъуаджэм испорт унагъо щапIугъэ Бэгугъэ Мыхьарбый икIэлэцIыкIугъом къыщегъэжьагъэу физкультурэм, спортым апылъ. Олимпиадэм хэлэжьэщтхэр зыщагъэхьазырхэрэ еджапIэр Ростов-на-Дону къыщиухыгъ. Пшызэ къэралыгъо университетым иаужырэ курс щеджэ.\nУзыгъасэрэр, цыхьэ фэпшIызэ щыIэныгъэм ухэзыщэрэр уянэ-уятэхэм афэогъадэ. IэнатIэу ащ иIэр зы гущыIэкIэ къэоIо — тренер. Бэгугъэ Мыхьарбый икъоджэ гупсэ щыригъажьи, спортым щылъыкIотагъ. Апэрэ тренерыр Тэчэхъо Байзэт. Унэгъо Iужъум ар щапIугъ. Ятэу Мэдинэ Хэгъэгу зэошхом хэлэжьагъ. Новороссийскэ, ЧIыгу Залэм ащыкIогъэ заохэм лIыгъэ ащызэрихьагъ.\nТэчэхъо Байзэт бэнэкIэ зэфэшъхьафхэр, волейболыр, нэмыкIхэри ыгу рихьыщтыгъэх. Къоджэ колхозым икомсомольскэ организацие исекретарэу щытыгъ. Лъэныкъуабэ къызэлъиубытызэ ныбжьыкIэхэр спортым, щыIэныгъэм афигъасэщтыгъэх.\nБэгугъэ Мыхьарбый иапэрэ тренер зэрэфэразэр гущыIэкIэ къызэриIорэр шIомакI. Iофэу ышIэрэмкIэ цIыфышIухэм зэрафэшъыпкъэр щыIэныгъэм къыщегъэлъагъо.\nIэпыIэгъум тамэ къыуеты\nТэчэхъо Байзэт фэгъэхьыгъэ шIэжь зэнэкъокъур зэхащи, шъхьафит бэнакIэмкIэ кIэлэеджакIохэр зэнэкъокъугъэх.\nМ. Бэгугъэм къызэрэтиIуагъэу, илъэс къэс ащ фэдэ зэIукIэгъухэр зэхащэхэ ашIоигъу.\nЩынджые гурыт еджапIэм шъхьафит бэнакIэмкIэ зыгъэсапIэ къыщызэIуахынэу зыфежьэхэм М. Бэгугъэм IэпыIэгъу къыфэхъугъэхэм агъэгушхуагъ. Къоджэ псэупIэм ипащэу ПщыукI Алый апэ гъусэ къыфэхъугъэхэм ащыщ.\nГурыт еджапIэм ипащэу Iэшъынэ Налбый пытэу къыгоуцуагъ, зэхэщэн Iофхэр зэрихьэхэзэ, шIыкIэшIухэр къызэдагъотыгъэх. Пащэхэр, ны-тыхэр къызэрэготхэм М. Бэгугъэм мэхьэнэ ин ритыгъ. Ытамэхэм заушъомбгъугъэу къыщыхъузэ, ригъэжьэгъэ Iофыр лъигъэкIотагъ.\nСпортым пыщагъэм зигъасэ зыхъукIэ апэ зэгупшысэрэмэ ащыщ зэнэкъокъухэм зэрахэлэжьэщтыр, медальхэр къызэрихьыщтхэр. Щынджые, Тэхъутэмыкъое районым икъуаджэу Бжыхьэкъоежъым, Краснодар краим, нэмыкIхэм ащыкIогъэ зэнэкъокъухэм Бэгугъэ Мыхьарбый ыгъасэхэрэр ахэлэжьагъэх.\nЗэнэкъокъухэм апэрэ медальхэр къащыдэзыхыгъэхэм ягушIуагъо къаIуатэу зызэхэпхыкIэ, спортым изакъоп узэгупшысэрэр. КIалэхэм янэ-ятэхэр, нэнэжъ-тэтэжъхэр, ныбджэгъухэр нэгум къыкIэуцох. Спортымрэ пIуныгъэмрэ зэрэзэпхыгъэхэр щыIэныгъэм къыщэлъагъо.\nНахьыжъхэр зыхэт купым къыщыхэщыгъэх Трахъо Аслъан, Бэгугъэ Ислъам, Мырзэ Аслъан, Гъомлэшк Тимур, Тэчэхъо Айдэмыр. Ахэр анахьыкIэхэм щысэшIу афэхъух. АнахьыкIэхэм якуп хэтых Батмэн Азэмат, Бэрэтэрэ Аслъанбый, ЕмтIылъ СултIан, Мамый Дамир, Тэчэхъо Тимур, Мамый Алим, Чэужъ Тимран, НакI Алим, Бэрэтэрэ Аслъамбый.\nАпэрэ медальхэр къыдэзыхыгъэхэм нэнэжъ-тэтэжъхэр афэгушIохэу сарихьылIагъ. КIэлэцIыкIухэм анэгу укIаплъэмэ, гу къабзэкIэ зэнэкъокъухэм зэрахэлэжьагъэхэр шIэхэу олъэгъу. Батмэн Азэмат, ЕмтIылъ СултIан, нэмыкIхэм къаIуагъ ямедальхэм ахагъэхъонэу мурад зэрашIыгъэр.\n«Ухыемэ узаф, узафэмэ улъэш» адыгэмэ аIо. Бэгугъэ Мыхьарбый ыгъасэхэрэм зекIокIэ дэйхэр къахэмыфэнхэм фэшI шIушIагъэм фепIух. ГукIэгъу ахэлъэу, шъыпкъэныгъэр агъэлъапIэу псэунхэр япшъэрылъэу елъытэ. Адыгэ шэн-хабзэхэм ядэхагъэ дунаим щызэлъашIэ. Нарт эпосым, ижъырэ адыгэ орэдхэм яхьылIэгъэ къэбархэр кIэлэеджакIохэм къафаIотэщтых.\nГурыт еджапIэм адыгэ къашъохэр щызэрагъашIэх, пIуныгъэм фэгъэхьыгъэ купхэр щызэхащагъэх. М. Бэгугъэм зэфэхьысыжьхэр ышIыхэзэ, кIэлэцIыкIухэм нахь дэгъоу зыкъызэIуахынымкIэ игъом уишIуагъэ ябгъэкIыным уфэхьазырын фаеу елъытэ. Спортсмен, артист, шIэныгъэлэжь хъущтыр яцIыкIугъом къэшIэгъуае, арэу щытми, цыхьэ къыпфашIыныр, шъхьэихыгъэ зэдэгущыIэгъу зэдыуиIэныр Iофым ищыкIагъэу щыт.\nМ. Бэгугъэр Урысыем спортымкIэ имастер. Шъхьафит бэнакIэмкIэ Ростов-на-Дону, Грузием ащыкIогъэ зэнэкъокъухэм ятIонэрэ чIыпIэхэр къащихьыгъ. Москва щызэхащэгъэ турни-рышхом апэрэ чIыпIэр къыщыдихыгъ.\nАлырэгъум пытагъэ къызщыхигъафэзэ, имурадхэм афэкIоным сыдигъуи мэхьанэ ритыщтыгъ.\n— Олимпиадэ джэгунхэм, дунаим дышъэр къащысхьынэу сыфай, — къысиIуагъ Бэгугъэ Мыхьарбый ыгъэсэрэ кIэлэцIыкIухэм ащыщ. Насыпыр агощырэп, ащи уфэбэнэн фае. Спортым лъэкIэу уиIэр, сэнаущыгъэу пхэлъыр къыщыбгъэлъэгъонхэм пае уишъыпкъэу Iоф зыдэпшIэжьыным имэхьанэ Бэгугъэ Мыхьарбый къытегущыIагъ.\nЩынджые шъхьафит бэнакIэмкIэ зыщызыгъэсэрэ кIэлэеджакIохэм егъэжьэпIэшIухэр ашIыгъэх. Апэрэ зэнэкъокъухэм ахэлажьэхи, медальхэр къэзыхьыгъэхэм ягушIуагъо адэзыгощыгъэхэм тафэраз. Медалыр ипчъагъэкIэ зы, гушIуагъоу къыхэкIырэр бэмэ алъэIэсы.\nТеатрэм, литературэм, нэмыкIхэм зафэбгъазэмэ, Щынджые цIыф цIэрыIоу къыдэкIыгъэхэр Адыгэ Республикэм щашIэх. ТхакIоу, драматургэу Цэй Ибрахьимэ ыцIэ Адыгеим и Лъэпкъ театрэ ехьы. Шъхьафит бэнакIэмкIэ, фэшъхьафхэмкIи зэлъашIэщт спортсменхэр джыри ащ къыдэкIыщтхэу тэгугъэ. М. Бэгугъэм имурадхэр къыдэхъунхэу фэтэIо.\nПредыдущая ЦIэрыIо хъунхэу ямурад\nСледущая Апэрищым тахэфагъ


Адыгеим и ЛIышъхьэ культурэмкIэ Унэу Теуцожь районым итхэм ащыщхэм ащыIагъ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АиФ Адыгея\nАдыгеим и ЛIышъхьэ культурэмкIэ Унэу Теуцожь районым итхэм ащыщхэм ащыIагъ\nАдыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат Теуцожь районым зэкIом, культурэмкIэ Унэхэу Къунчыкъохьаблэрэ Нэшъукъуаерэ адэтхэм, гъэцэкIэжьын игъэкIотыгъэхэр зэрашIылIагъэхэм якъызэIухыжьын хэлэжьагъ.\nКультурэмкIэ Унэу Къунчыкъохьаблэ дэтыр 1968-рэ илъэсым агъэпсыгъ, къоджэ библиотекэри мы унэм чIэт. КультурэмкIэ Унэм тапэкIэ гъэцэкIэжьын Iофхэр рашIылIагъэу щытыгъэп.\nЛъэпкъ проектэу «Культура» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэу гъэрекIо культурэмкIэ къоджэ Унэм игъэцэкIэжьын пае федеральнэ, республикэ, чIыпIэ бюджетхэм сомэ миллиони 10 фэдиз къахагъэкIыгъагъ. Ащ нэмыкIэу муниципальнэ бюджетым къыхэкIыгъэ сомэ миллионым ехъур культурэмкIэ Къунчыкъохьэблэ къоджэ Унэр нахьышIоу зэтегъэпсыхьэгъэным, ащ къыпэIулъ чIыпIэр зэгъэфэгъэным апэIуагъэхьагъ.\nРеспубликэм и ЛIышъхьэ Iофэу ашIагъэхэм защигъэгъозагъ, культурэмкIэ Унэм иIофышIэхэм пшъэрылъ гъэнэфагъэхэр афишIыгъэх.\n«Ныбжь зэфэшъхьафхэр зиIэ къоджэдэсхэм языгъэпсэфыгъо щагъэкIоным пае культурэмкIэ учреждениехэр дэгъоу зэтегъэпсыхьэгъэнхэ фае. Нахьыжъхэр культурэмкIэ Унэм кIэлэцIыкIухэмрэ ныбжьыкIэхэмрэ щаIукIэнхэ, тилъэпкъ ишэн-хэбзэ дахэ, икультурэ къэухъумэгъэнхэмкIэ ар къызфагъэфедэн фае», — хигъэунэфыкIыгъ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ.\nАдыгеим ипащэ гурыт еджапIэхэм гъэсэныгъэ зэращарагъэгъотырэм нэIуасэ зыфишIыгъ. КъумпIыл Мурат гурыт еджапIэу N 5-м щыIагъ, ащ ишхапIэ зэригъэлъэгъугъ, шхын стырхэр кIэлэеджакIохэм зэраIэкIагъахьэрэм кIэупчIагъ. Урысые Федерацием и Президентэу Владимир Путиным а 1 — 4-рэ классхэм арысхэм шхын стыр аIуфэнымкIэ пшъэрылъэу къафишIыгъэр республикэм игурыт еджэпIэ пстэуми зэрагъэцакIэрэр хагъэунэфыкIыгъ. Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ пшъэрылъ зэрафишIыгъэм тетэу кIэлэцIыкIухэр гурыт еджапIэхэм зэращагъашхэхэрэр ренэу ауплъэкIу.\nДжащ фэдэу КъумпIыл Мурат къуаджэу Нэшъукъуае щыIагъ, культурэмкIэ Унэу дэтым игъэцэкIэжьын бэмышIэу ащ щаухыгъ. Лъэпкъ проектэу «Культура» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэу гъэцэкIэжьын IофшIэнхэр зэхащагъэх, учреждением игъэкIэжьын пае бюджет зэфэшъхьафхэм сомэ миллиони 10,5-м ехъу къахагъэкIыгъагъ. Ащ къыпэIулъ чIыпIэхэм ягъэдэхэн, унэр нахьышIоу зэтегъэпсыхьэгъэным апае муниципальнэ бюджетми сомэ миллиони 3,4-рэ фэдиз къыхагъэкIыгъагъ. КультурэмкIэ Унэм ышъхьэ, пчъэхэр, шъхьаныгъупчъэхэр зэблахъугъэх, нэмыкI гъэцэкIэжьынхэри рашIылIагъэх.\nРеспубликэм и ЛIышъхьэ къоджитIуми защэIэм, Хэгъэгу зэошхом илъэхъан фэхыгъэ дзэкIолIхэм ясаугъэтэу ахэм адэтхэм акIэлъырыхьагъ, саугъэтхэмрэ ахэм къапэIулъ чIыпIэхэмрэ нахь зэтырагъэпсыхьанхэу пшъэрылъ афишIыгъ.\nМы мафэм КъумпIыл Мурат джащ фэдэу культурэмкIэ Очэпщые Унэм щыIагъ. Лъэпкъ проектэу «Культура» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэу гъэрекIо ащ гъэцэкIэжьын IофшIэнхэр рашIылIагъэх. Сомэ миллион 25,6-рэ ахэм апэIуагъэхьагъ. Унэм иинженер коммуникациехэр, бгъагъэр, джэхашъохэр зэблахъугъэх. Муниципалитетым имылъкукIэ клубым иIухьапIэ дэжь чъыгхэр, куандэхэр, къэгъагъэхэр щагъэтIысыгъэх. КультурэмкIэ Унэм кружок, творческэ коллектив 13 щызэхэщагъ, нэбгыри 160-рэ фэдиз ахэм къякIуалIэ.


Гъозэрыплъ: Адыгабзэр нэмыкI бзэхэмкIэ къаIэтыжьыщт - Бзэр къэгъэнэжьыгъэным ыпэу цIыфыр къэгъэнэжьыгъэныр\nАдыгабзэр нэмыкI бзэхэмкIэ къаIэтыжьыщт - Бзэр къэгъэнэжьыгъэным ыпэу цIыфыр къэгъэнэжьыгъэныр\nIоныгъум и 26-29-м Тыркуем икъэлашъхьэ Анкъарэ Адыгабзэм фэгъэхьыгъэ зэхэс щыIагъ.\nАщ зэфэшъхьэф хэгъэгухэм ащыщхэр хэлэжьагъэх. Зэхэсэм кIэщакIоу фэхъугъэр Тыркуем ит Кавказ Федерацие зыфаIорэр ары.\nМы зэхэсым щыкIуагъэр зыфэдыр тшIэрэп сыда пIомэ кIэщакIохэм ар АдыгабзэкIэ къатхыжьыгъэпи ары, кIо ТыркубзэкIэ ыкIи УрысбзэкIэ къатхыжьыгъ. ГъэшIэгъонба, Адыгабзэм тыпылъ аIо ау Адыгабзэк1э тхэхэрэп. Я джурналхэми я интернет нэкIубгъохэми Адыгабзэ итэп.\nКавказ федерацие (зэгохьэныгъэ) зыфаIорэм мы зэхэсыр зыфызэхищагъэм шъхьэусыгъэу иIэр тэ тишIошIыкIэ Кавказ федерацием зыгорэхэр ышIэрэм фэдэу зыкъигъэлъэгъоныр ары ыкIи Сирие Адыгэхэм яIоф ыгъэбылъыныр ары.\nМазэ заулэ ыпэкIэ хэкум щыщ хасэгорэхэм Кавказ федерацием зыфагъэзэгъагъ Сирие Адыгэхэм апае зэхэс Анкъара щызэхищэнэу ау Кавказ федерацием ащ фэдэ зэхэс зэхищэнэу ыдагъэп. Адыгабзэр къэдгъэнэжьыщт аIуи зэхэс зэхащэ ау Адыгэ цIыфэу Сирием заом хэфагъэхэр къэдгъэнэжьыщт аIоу зэхэс зэхащэрэп.\nМыщ фэдизэу мы Кавказ федерацием тызыфытегущыIэрэр мы федерацием Адыгэ хасэ 50 фэдиз зэхиубытагъэу ыгъапIцIэхэу ыIыгъэхи ары. КIо мы аужьырэ илъэсхэм мы федерацием хэт Адыгэ хасэхэм ащыщхэр Кавказ федерацием фэмыразээу аублагъ. ГущыIэм фэшI ыпэм хасэхэм яцIэхэр официалнэу Кавказ организациекIэ тхыгъэу щытгъэх ау непэ хасэхэм ащыщхэм яцIэхэр официалнэу Адыгэ хасэ (Черкес Дернэки) атхыжьыгъ. Мы Кавказ федерацием игупщысэрэ ылэжьакIэрэ зэремызэгъыхэрэм пае илъэс ыпэкIэ Тыркуем хэсакIэ зэхащагъ. Ащ цIэу фашIыгъэр Адыгэ Федерацие (Черкс Федерацие).\nКавказ федерациемрэ Дунае Адыгэ хасэ зыфаIорэмрэ зэгъусэхэу Адыгэ Iофыр нахь дэй ашIызэпты. Мы Iофыр тгъэкIэкIымэ мыщ фэдэу къэтыIон тлъэкIыщт Кавказ федерациемрэ Дунае хасэмрэ е ягупщысэхэмрэ ыкIи ялэжьакIэхэмрэ зэблахъущт е ахэр псынкIэу зэхэгъэтэкъогъэн ыкIи нэмыкIхэр зэхэщэгъэнэу тыдэлэжьэщт.


Джы адыгабзэм изэгъэшIэн шIыкIэхэр Инстаграмым хэлъы хъугъэ »\nДжы адыгабзэм изэгъэшIэн шIыкIэхэр Инстаграмым хэлъы хъугъэ\nАдыгэ къэралыгъо университетым адыгэ филологиемрэ культурэмрэкIэ ифакультет икIэщакIоу адыгабзэр зэзыгъашIэмэ зышIоигъохэм апае социальнэ хъытыоу Инстаграмым нэкIубгъохэр къащызэIуахыгъэх – @adygabze_everi_day ыкIи @adygepshis.\nАпэрэ нэкIубгъом гущыIэхэр адыгабзэкIэ, урысыбзэкIэ ыкIи инджылызыбзэкIэ къащытыгъэх, сурэтхэмкIэ ахэр къэгъэшъыпкъэжьыгъэх. ЯтIонэрэм адыгэ пшысэхэр макъэ акIэлъэу къырагъахьэх. Нэбгырэ зыщыплI хъухэу мы нэкIубгъохэм адэлажьэх. Ахэм афэгъэхьыгъэу нахь игъэкIотыгъэу тыдэгущыIагъ мы проектыр зигукъэкIэу, адыгэ филологиемрэ культурэмрэкIэ ифакультет идекан ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцакIэу, филологие шIэныгъэхэмкIэ кандидатэу, доцентэу Цэй Беллэ.\n– Илъэсым къехъоу мы проектым сыдэлэжьагъ, джы мазэ хъугъэу студентхэр къыхэсщагъэхэу сэ сынаучнэ Iэшъхьэтетэу студентхэм Iоф адэсэшIэ. Апэ дэдэ адыгэ пшысэхэм афэгъэхьыгъэ нэкIубгъор тшIынэу хъугъагъэ. Локдауным къэралыгъор гъорекIо зэтIысым, зэпэчыжьэ шIыкIэм тетэу едгъэджэнхэ фаеу хъугъэ. Интернетым ихьэрэ пэпчъ хигъэунэфыкIыщтыгъэ адыгэ литературэ, адыгэ пшысэ зэримылъхэр. Арыти, сшыпхъурэ сэрырэ гукъэкI тфэхъуи, едгъэжьэгъагъ. Унэм тызэрисэу, тхылъхэр тиIэхэти, цIыкIу-цIыкIоу къидгъэхьанэу тыублагъ. Пшысэхэм макъэ акIэзылъхьагъэхэр апэ дэдэ сэрырэ сшыпхъоу Нэхэе (Дэгужъые) Аллэрэ, нэужым профессорэу, АКъУ-м адыгабзэм изэгъэшIэнрэ адыгэ филологиемрэкIэ и Гупчэ ипащэу, филологие шIэныгъэхэмкIэ докторэу Унэрэкъо Рае къызэджэрэ пшысэхэр къидгъахьэхэу тыублагъэ. ЗэкIэмкIи пшысэ 44-рэ теттхагъ. ЗетэгъэжьакIэм зы нэбгыри къыткIэтхэгъагъэп. Заулэ горэ идгъэкъумэ етIанэ теплъынэу тIозэ тиIоф дгъэцакIэщтыгъэ. Шъхьаем, цIыфхэм тыкъагъотызэ къыкIэтхэнэу къырагъэжьагъ. АшIогъэшIэгъонэу зытэлъэгъум, нахьыбэу къидгъэхьанэу тыублагъэ. ЕтIанэ IофшIэм сыкъыдэкIыжьи, Iофыр зэпыугъэ хъугъэ уахътэ зэрэхэсымыгъуатэрэм пае, – къеIуатэ Беллэ.\nЦIыфэу пшысэхэм яплъэу ядэIухэрэм упчIабэ къакIатхэу аублагъ гущыIэу къагурымыIохэрэмкIэ. Джащыгъум нэмыкI гукъэкI къэущыгъ – мыщ фэдэ нэкIубгъохэр, приложениехэр, сайтхэр ищыкIэгъэ шъыпкъэу зэрэщытхэр, бэу щыIэнхэ зэрэфаехэр зэхэщакIохэм зэхашIагъ. Илъэсым къыкIоцI уплъэкIун зэфэшъхьафхэр зэришIыгъэхэр Беллэ къыхегъэщы – зыфэдэн фаер, бэу къыкIэтхэным пае зэрэгъэпсыгъэнэу щытыр…\n– Адыгагъэм нахь зыфэдгъазэзэ тхыпхъэхэр, шъуашэр, быракъыр нахьыбэу идгъэуцохэмэ ара, хьауми лъэхъаным, непэрэ мафэм диштэу мафэ къэс цIыфхэм апэ къифэхэрэ сурэтхэр дгъэфедэхэмэ ара нахь дэгъущтыр? ЗэкIэ дгъэнафи, джы нэкIубгъоу шъулъэгъухэрэм афэдэ хъугъэ, къыхегъэщы тигущыIэгъу.\nДжаущтэу ятIонэрэ нэкIубгъоу гущыIэхэр адыгабзэкIэ, урысыбзэкIэ ыкIи инджылызыбзэкIэ къызщытыгъэхэр къэхъугъ. ЩыIакIэм диштэу ашIыгъ, сыда зыпIокIэ, бзищкIэ къэIуагъэр нахь зэрэIэрыфэгъур Беллэ къыхегъэщы. ЗэрэхъурэмкIэ, бзищыри зэдызэрегъашIэ еджэрэм. Ау мыщи къыщымыуцунхэу мурад ашIыгъ зэхэщакIохэм.\n– Тиуниверситет «Приоритет-2030» зыфиIорэм хэлажьи, грантышхо къырихыгъ. Ащ ишIуагъэкIэ апшъэрэ еджапIэм джы студенческэ грантхэри ышIын амал щыIэ хъугъэ. Арыти, студентхэу Емзэщ Ренатэ, ДыдыкI Камилэ, Мамадалые Закир сэ сыряIэшъхьэтетэу ащ тыхэлажьи, тхьамафэкIэ узэкIэIэбэжьмэ зэкIэ къытфадагъ – къитхыгъ грантыр! Сомэ мини 100-р мы нэкIубгъохэм анэмыкIэу приложениеу тшIынэу дгъэнафэрэм пэIудгъэхьанэу зытэгъэхьазыры «Еплъ ыкIи едэIу» ыцIэу. Амал тиIэу къыддэхъумэ, адыгэ литературэм ипроизведениехэр макъэкIэ еджагъэу идгъэуцонхэу тыфай. ЗэкIэми зэлъашIэрэ приложениехэу тхылъхэр къызэрихьэхэу уфаемэ уядэIун, уфаемэ уяджэн амал къэзытыхэрэм афэдэу дгъэпсынэу тыпылъ. ИлъэсныкъокIэ проектыр дгъэцэкIэн фэещт ыкIи приложениер пэшIорыгъэшъ шъуашэм итэу къэдгъэлъэгъонэу пшъэрылъ зыфэтшIыжьыгъ. Ащ ыуж титыщт, амал зэриIэу дгъэцэкIэщт. Адрэ етхьыжьэгъэхэ нэкIубгъохэми ахэдгъэхъощт, ахэми зядгъэушъомбгъущт. НэмыкI цIыфхэу мы Iофым зыгу факIохэри къыхэдгъэлэжьэнхэу тыгу хэлъ, зымакъэ къашIэжьхэу цIэрыIохэри къедгъэблэгъэщтых.\nIофэу рахьыжьагъэм лъэпкъымкIэ мэхьанэшхо зэриIэм щэч хэлъэп. Ащ ишIуагъэкIэ лъэхъанэм къыздихьыгъэу интернетым фэщэгъэ сабыйхэм къашъхьапэн икъун ащ къырахышъущт, яцIыкIугъом къыщыублагъэу лъэпкъыбзэр зэхахыщт, тилитературэ хэщагъэ хъущтых. Ны-тыхэм уахътэ зыщямыIэу нахь зыщыхъурэ лъэхъаными ялъфыгъэхэм анаIэ къафэфедэщт нэкIубгъохэм атырарагъэдзэн алъэкIыщт. Ар зымыуасэ щыIэп, ыкIи рахъухьагъэр икъоу къадэхъунэу зэхэщакIохэм, Iофыгъор зигукъэкIхэм афэтэIо.\nОпубликовал admin, 9-12-2021, 17:00. Просмотров: 283\n– МыекъуапэкIэ АКъУ-м илъэпкъ факультет унэу фагъэкIэжьыгъэм чIэхьажьыгъ\n– Адыгэ сатыушIэхэм ыкIи бизнесменхэм афакIорэ джэпсалъ


Анахь дэгъухэр къыхахых — Адыгэ макъ\nАнахь дэгъухэр къыхахых\nРедактор 01.11.2021 01.11.2021 КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nКъоджэ культурэм и Унэу Фэдз дэтыр Кощхьэблэ районым ыцIэкIэ шъолъыр зэнэкъокъум хэлажьэ.\n«2021-рэ илъэсымкIэ культурэм и Унэ анахь дэгъу» зыфиIорэ зэнэкъокъоу Адыгэ Республикэм щыкIорэм иятIонэрэ едзыгъо зэфахьысыжьыщт. Апэрэ едзыгъом Кощхьэблэ районым культурэмкIэ и Унэ 13 хэлэжьагъ.\nРайоным ипсэупIэу Вольнэм культурэмкIэ и Унэ ящэнэрэ чIыпIэр къыдихыгъ. Натырбые дэтым ятIонэрэ чIыпIэр ыхьыгъ. Фэдз культурэмкIэ и Унэ апэрэ чIыпIэр Кощхьэблэ районым щыфагъэшъошагъ. Районым ыцIэкIэ ятIонэрэ кIэух едзыгъом Фэдз культурэмкIэ и Унэ хэлажьэ.\n2020-рэ илъэсым культурэм и Унэ кIэу агъэпси, Фэдз къыщызэIуахыгъ. Лъэпкъ проектэу «Культурэм» хэхьэрэ Iофтхьабзэхэм ар ащыщ.\nАпэрэ мафэхэм къащыублагъэу культурэм и Унэ лъэныкъуабэ къызэлъиубытызэ Iоф ешIэ. Кружокитф щызэхащагъ. КъэшъокIо кIэлэцIыкIу ансамблэу «Асса» зыфиIорэр, орэдыIохэр зыхэт кIэлэцIыкIу купыр, художественнэ еджэным фэгъэхьыгъэу «Искусствэм игущыI» зыфиIорэр, кIэлэцIыкIу драматическэ кружокэу «Насыпыр». Фольклорнэ лъэпкъ купэу «Дэхэнэфым» кIэлэцIыкIухэри, зыныбжь икъугъэхэри хэтых.\nКомпозитор цIэрыIоу Тхьабысымэ Умар Фэдз щыщ. Ащ итворчествэ зышIогъэшIэгъонхэр купым хэтых. Бзылъфыгъэхэм якуп хэхьагъэхэр сэнаущыгъэ зыхэлъхэм язакъоп. ЩыIэныгъэм ашIогъэшIэгъонэу халъагъорэм, нэмыкIхэм атегущыIэх, зэгъэпшэнхэр ашIых.\nНэбгырэ 244-рэ кружокхэм, купхэм ахэтхэу яIофшIэн агъэцакIэ. Языгъэпсэфыгъо уахътэ гъэшIэгъонэу агъэкIоным фэшI шIыкIабэ къызэрагъотыщтым пылъых.\nЛъэпкъ проектэу «Культурэм» хэхьэрэ Iофтхьабзэу агъэцакIэрэр макIэп. Кощхьэблэ районым къоджэ культурэм иуни 3-мэ гъэцэкIэжьын IофшIэнхэр ащыкIуагъэх. Дмитриевскэм, Казенно-Кужорскэм, Вольненскэм культурэм иунэу адэтхэр зэтырагъэпсыхьажьыгъэх.\n— ЦIыфхэм яшIоигъоныгъэхэр къыдэтлъытэхэзэ культурэм иунэхэр дгъэцэкIэжьыгъэх, техникэу ачIэдгъэуцуагъэр лъэхъаным дештэ, — къыIуагъ Кощхьэблэ районым иадминистрацие культурэмкIэ и ГъэIорышIапIэ ипащэу Хъурей Рауф. — Районым щыпсэурэ лъэпкъхэм якультурэ, ятарихъ къэухъумэгъэныр, языгъэпсэфыгъо уахътэ гум рихьэу агъэкIоныр типшъэрылъ шъхьаIэхэм ахэтэлъытэх.\nЗэнэкъокъум икIэуххэр Кощхьэблэ районым щызэфахьысыжьыгъэх, республикэмкIэ культурэм иунэ анахь дэгъухэм ацIэхэр къыраIощтых.\nПредыдущая ЕшIэгъухэр зэкIэлъэкIох


«Налмэсым» гъогукIэхэр къежэх | Адыгэ Макъ\n«Налмэсым» гъогукIэхэр къежэх\nАвтор: Редакция\t/ 13.10.2017\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nДунаим щыцIэрыIо Къэралыгъо къэшъокIо ансамблэу «Налмэсыр» мазэм къыкIоцI Китаим щыIагъ. Концерт 11 къытыгъэу тиреспубликэ къызегъэзэжьым, художественнэ пащэу, Адыгеим инароднэ артистэу, Пшызэ изаслуженнэ артистэу Хъоджэе Аслъан гущыIэгъу тыфэхъугъ.\n— Китаим ятIонэрэу тыщыIагъ. Къыблэ-КъокIыпIэм икъалэхэм тиконцертхэр ащыкIуагъэх, — къеIуатэ Хъоджэе Аслъан. — Хэгъэгум ишъолъырхэр дахэх, тыдэ зыдгъэзагъэми гуфэбэныгъэ ахэлъэу бысымхэр къытпэгъокIыщтыгъэх.\n— Тилъэпкъ къашъохэм, анахьэу къыхагъэщыгъэхэм тащыгъэгъуазэба.\n— Жьыр зыкIэт къашъохэу псынкIэу къэтшIыхэрэр нахь ашIогъэшIэгъоных. «Зыгъэлъатэр», Кавказ илъэпкъхэм афэгъэхьыгъэ зэхэт къашъор, «ЛъэпэчIасэр», фэшъхьафхэри агу рихьыгъэх.\n— «ЗэфакIор», лъэпкъ къашъохэу…\n— КъызгурыIуагъ къапIо пшIоигъор. «ЗэфакIор», нэмыкI къашъохэу жъажъэу къэтшIыхэрэр концертхэм ахэтхыгъэх. Залым чIэсыщтхэр къыдэтлъытэхэзэ зэIукIэгъухэм зафэдгъэхьазырэу уахътэ къыхэкIыгъ.\n— Уахътэу Китаим къыщыжъугъэкIуагъэм шъуфызэплъэкIыжьмэ, сыда анахьэу къыхэбгъэщырэр?\n— Адыгэхэм яискусствэ бай дэдэу щыт. Тырэгушхо. Тикъашъохэм ямызакъоу, адыгэ шъуашэм идэхагъэ, ар зэрэзепхьащтыр концертхэм, зэIукIэгъухэм къащыдгъэлъэгъуагъэх.\nХъоджэе Аслъан телефоныр къышти, сэе фыжьхэр зыщыгъ тикъэшъуакIохэр концерт ужым бысымхэм къаухъурэигъэхэу сурэтхэр атырахэу, гущыIэгъу къафэхъухэ ашIоигъоу тигъэлъэгъугъэх. Хъулъфыгъэ артистхэри лъэгъупхъэхэу пчэгум итых, къагоуцохэзэ нэпэеплъ сурэтхэр тарихъым къыхагъэнэнхэ ямурад.\n— ТелефонкIэ тыкъытеоу къыхэкIыгъ. МэшIокукIэ, къухьэлъатэкIэ шъузекIоу къытаIощтыгъ. Хэгъэгур зэжъугъэлъэгъунэу игъо шъуифагъа?\n— Тлъэгъугъэр макIэп, ау тэ зекIо тыкIогъагъэп. Концертхэм зафэдгъэхьазырыщтыгъ. Китаим ичIыопси, ицIыфхэри дахэх, тыгу рихьыгъэх.\n— Шъуимурад благъэхэр къытаIоба.\n— ШэкIогъум и 13-м Краснодар концерт къыщыттыщт, къыкIэлъыкIорэ мафэм Белоруссием тежьэщт. 2018-рэ илъэсым США-м, Канадэ, фэшъхьафхэми тащыIэщт. Адыгеим, гъунэгъу крайхэм, республикэхэм концертхэр ащызэхэтщэщтых, къэшъуакIэхэм ягъэуцун тегупшысэ.\n— «Налмэсыр» сыдигъуа Мыекъуапэ зыщытлъэгъущтыр?\n— Правительствэр, культурэмкIэ Министерствэр IэпыIэгъу къытфэхъухэзэ тиIофхэр лъытэгъэкIуатэх. «Налмэсым» илъэсыбэрэ хэтыгъэу Iэбдэкъо Руслъан фэгъэхьыгъэ шIэжь пчыхьэзэхахьэ Мыекъуапэ тыгъэгъазэм щыкIощт. Адыгеим икъуаджэхэм тащыIэщт.\n— Шъуимурадхэр къыжъудэхъунхэу шъуфэтэIо.\nСурэтым итхэр: «Налмэсыр» Китаим къыщэшъо.


Адыгеир гупчэхэм ахалъытэ — Адыгэ макъ\nАдыгеир гупчэхэм ахалъытэ\nРедактор 29.09.2021 29.09.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\nУрысыем дзюдомкIэ изэнэкъокъу Адыгэ Республикэм Iоныгъом и 22 – 26-м щыкIуагъ.\nАдыгэ къэралыгъо университетым испорт Унэшхоу Кобл Якъубэ ыцIэ зыхьырэм Урысыем ишъолъыр 61-мэ дзюдомкIэ ябэнакIохэр алырэгъум щызэIукIагъэх. Яонтэгъугъэхэм ялъытыгъэу якупхэм ахэтхэу бзылъфыгъэхэр, хъулъфыгъэхэр медальхэм афэбэнагъэх.\nСпортымкIэ дунэе класс зиIэ мастер 25-рэ, Урысыем спортымкIэ изаслуженнэ мастери 3, спортымкIэ мастер 303-рэ, спортым имастер хъунымкIэ кандидат 20 Мыекъуапэ щызэнэкъокъугъ. Сэнаущыгъэ зыхэлъ ныбжьыкIэхэм яIэпэIэсэныгъэ къагъэлъэгъонымкIэ амалышIухэр яIагъэх.\nАдыгэ Республикэм ибэнэкIо 31-рэ зэIукIэгъухэм ахэлэжьагъ.\n— 2024-рэ илъэсым Олимпиадэ джэгунхэр Париж щыкIощтых, — къытиIуагъ Урысыем дзюдомкIэ ихэшыпыкIыгъэ хъулъфыгъэ командэ итренер шъхьаIэу, Урысыем, Адыгэ Республикэм язаслуженнэ тренерэу Тао Хьасанбый. – Урысыем изэнэкъокъу Мыекъуапэ дэгъоу щыкIуагъэу сэлъытэ. Зичэзыу Олимпиадэм хэлэжьэщтхэм якъыхэхын джырэ уахътэ тыпылъ. Ныбжь зэфэшъхьаф зиIэ бэнакIохэр Мыекъуапэ щызэнэкъокъугъэх. ХэшыпыкIыгъэ командэм хэтыщтхэм, тызыкIырыплъыщтхэм тынаIэ атетыдзагъ. Урысыем идзюдо хэхъоныгъэ зэришIырэр Мыекъуапэ щытлъэгъугъ.\n— Кобл Якъубэ ыцIэ зыхьырэ спорт Унэшхом итеплъэ дахэ, гъэпсыкIэу иIэр шэпхъэ лъагэхэм адештэ, — къытиIуагъ Урысыем изаслуженнэ тренерэу ЕмкIуж Мухьамэд. – Сэ Къэбэртэе-Бэлъкъарым сыкъикIыгъ, Кобл Якъубэ дэгъоу зышIэщтыгъэхэм сащыщ. Тренерхэм, кIэлэегъаджэхэм Iоф зыдашIэн фэе лъэныкъохэр зэнэкъокъум къыщыхэщыгъэх.\nЕмкIуж Мухьамэд игупшысэхэр дэзыгощырэ тренерхэм, бэнакIохэм таIукIагъ.\n— Мыекъуапэ ифэшъуашэу Урысыем изэнэкъокъу щызэхащагъ, — къытиIуагъ Адыгэ Республикэм дзюдомкIэ испорт еджапIэу Кобл Якъубэ ыцIэ зыхьырэм ипащэу, Адыгэ Республикэм изаслуженнэ тренерэу Бастэ Сэлымэ. – Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат, Правительствэм, Парламентым якъулыкъушIэхэр, спортым пыщагъэхэр алырэгъум щыкIогъэ бэнэгъухэм яплъыгъэх, тренерхэм, зэхэщакIохэм гущыIэгъу афэхъугъэх.\nСпорт псэолъэшхо Мыекъуапэ щагъэпсынэу, еджэпIэ-зыгъэсапIэ ар ашIынэу, алырэгъум ибэнэпIи 4-мэ а зы уахътэм ащызэнэкъокъунхэу Кобл Якъубэ мурадхэр иIагъэх. Чыжьэу плъэщтыгъэ тренер-кIэлэегъэджэ цIэрыIом игухэлъхэр щыIэныгъэм щыпхыращыгъэх.\nЗэнэкъокъум икъызэIухыгъо мафэ имызакъоу, ти ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат командэхэм язэIукIэгъухэм яплъынэу, зэдэгущыIэгъухэм ахэлэжьэнэу спорт Унэшхом къэкIуагъ.\nКъумпIыл Мурат апэу зыIукIагъэхэм ащыщых Кобл Якъубэ ишъхьэгъусэу Джарэтрэ ыпхъоу Светланэрэ. Гуфэбэныгъэ зыхэлъ зэдэгущыIэгъум къыхэдгъэщыгъэр КъумпIыл Мурат Коблхэм яунагъо зэрэфэразэр, Кобл Якъубэ ишIушIагъэ зэригъэлъапIэрэр ары.\nДжарэт нэгушIоу, гупшысэ куухэм зэлъаштэу зэрэщысыр тлъэгъущтыгъэ. Ыгу ихъыкIырэр занкIэу къыхимыгъэщыгъэми, «тхьашъуегъэпсэу» къариIожьыгъ КъумпIыл Мурат, зэдэгущыIэгъум хэлэжьэгъэ тренерхэм, спортсменхэм.\nОлимпиадэ джэгунхэм дышъэр къащызыхьыгъэ Мудрэнэ Бислъан, хэгъэгум дзюдомкIэ ихэшыпыкIыгъэ командэ итренер шъхьаIэу Тао Хьасанбый, фэшъхьафхэм ти ЛIышъхьэ гущыIэгъу афэхъугъ.\n— Мыекъуапэ сыщеджагъ, ныбджэгъухэр щысиIэх, телефонкIэ тызэфытео, — къытиIуагъ Санкт-Петербург щыпсэоу, спортымкIэ дунэе класс зиIэ мастерэу Улан Гуртуевым. — Урысыем изэнэкъокъу гъэшIэгъонэу Мыекъуапэ зэрэщыкIуагъэр, тызыхэлэжьэгъэ зэдэгущыIэгъухэр шIукIэ сыгу къэкIыжьыщтых.\nАлик Бекузаровыр Темыр Осетием щыщ, Владимир Драчко Татарстан дзюдомкIэ ихэшыпыкIыгъэ командэ итренер шъхьаI, тIури Урысыем изаслуженнэ тренерых. Гъэунэ Анзор Мыекъуапэ щеджагъ, Урысыем ихэшыпыкIыгъэ командэ итренер. Виталий Макаровыр спортышхом щыцIэрыIу. Дзюдом, Кобл Якъубэ къатегущыIэхэзэ, Адыгеим испорт псэуалъэхэм хэхъоныгъэ зэрафэхъугъэм яеплъыкIэхэр къыраIолIагъэх, республикэм иIэшъхьэтетхэм къащытхъугъэх.\nХъулъфыгъэхэр купи 7-мэ ащызэнэкъокъугъэх. Иркутскэ, Тюмень хэкухэм ябэнакIохэу Рамазан Абдулаевым, кг 60, Алим Балкаровым, кг 66-рэ, апэрэ чIыпIэхэр къыдахыгъэх. Чэчэным щыщхэу Байсангур Багаевыр, кг 73-рэ, Абас Азизовыр, кг 81-рэ, хэгъэгум ичемпионых. Давид Оганисян, кг 90-рэ — Краснодар край, Нияз Билаловым, кг 100 – Татарстан, Давид Бабаян, кг 100-м къехъу, апэрэ чIыпIэхэр ахьыгъэх. Бзылъфыгъэхэри купи 7-мэ ащызэнэкъокъугъэх.\nАдыгэ Республикэм дзюдомкIэ ибэнакIоу Къуижъ Бислъан, кг 73-рэ, ящэнэрэ чIыпIэр къыдихыгъ, тренерхэр Беданыкъо Рэмэзан, Хьэпэе Асхьад.\nУрысыем ишъолъырхэм якомандэхэм язэнэкъокъу хэушъхьафыкIыгъэу зэхащагъ. Адыгеим ибэнакIохэу Р. ЦIыкIур, А. ПашIор, В. Ингъушыр, нэмыкIхэри Къыблэм ихэшыпыкIыгъэ командэ хэтыгъэх.\nАпэрэ чIыпIэр Урал федеральнэ шъолъырым къыдихыгъ. Мос-ква икомандэ ятIонэрэ чIыпIэр ыхьыгъ. Приволжскэ шъолъырым, Санкт-Петербург ящэнэрэ чIыпIэхэр ахьыгъэх.\nКъыблэм ятфэнэрэ чIыпIэр къыдихыгъ.\nХэгъэгум изэнэкъокъу кIэухым фэкIуагъ. ЗэхэщакIохэм, тренерхэм зэфэхьысыжьхэр ашIых. Адыгэ Республикэм ибэнэпIэ-еджапIэхэм япащэхэр, агъасэхэрэр егупшысэнхэу, Олимпиадэ джэгунхэм, дунэе зэнэкъокъухэм ахэлэжьэнхэм фэшI амалхэр къагъотынхэу уахътэ яI.\nПредыдущая Vladimir Putin: Birleşik Rusya partisi lider olduğunu kanıtladı\nСледущая «Жъогъобыныр» кIэракI, гъэшIэгъоны


Шъопсэу, тиныбжьыкIэ шIагъохэр! — Адыгэ макъ\nШъопсэу, тиныбжьыкIэ шIагъохэр!\nУрысые Федерацием самбэмкIэ изэнэкъокъу мэзаем и 2 — 7-м Ермэлхьаблэ щыкIуагъ. Адыгэ Республикэм ибэнакIохэм хагъэунэфыкIырэ чIыпIэхэр зэIукIэгъухэм къащыдахыгъэх.\nИлъэс 16 — 18 зыныбжь кIалэхэр, пшъашъэхэр алырэгъум щызэнэкъокъугъэх. Хэгъэгум ишъолъырхэм ябэнэкIо 700-м нахьыбэ Ермэлхьаблэ испорт Унэшхоу Олимпиадэм хэлэжьэщтхэр зыщагъэхьазырхэрэм щызэIукIагъ.\nМосква, Чебоксары, Свердлов хэкур, Адыгэ Республикэр зэнэкъокъум чанэу хэлэжьагъэхэм, медальхэр анахьыбэу къэзыхьыгъэхэм ащыщых.\nРостов хэкур, Краснодар краир, нэмыкIхэри хагъэунэфыкIырэ чIыпIэхэм афэбэнагъэх, ау тиспортсменхэм апэ ишъынхэ алъэкIыгъэп.\nАдыгеим ищытхъу зыIэтыгъэхэр\nМэлгощ Адам, кг 49-рэ, Хьакъуй Амир, кг 71-рэ, апэрэ чIыпIэхэр къыдахыгъэх, дышъэ медальхэр къафагъэшъошагъэх.\nГъомлэшк Анзор, кг 53-рэ, Екатерина Соловьевам, кг 80-м къехъу, ящэнэрэ чIыпIэхэр къахьыгъэх, джэрз медальхэр ящытхъуцIэхэм къахэхъуагъэх.\nЯонтэгъугъэхэм ялъытыгъэу алырэгъум тинарт шъаохэр щыбанэхэзэ, якъулай дэгъоу агъэфедагъ. Хьакъуй Амир купэу зыщыбэнагъэм нэбгырэ 70-м нахьыбэ щызэнэкъокъугъ. Гъомлэшк Анзор зыхэфэгъэ купым спортсмен 50 фэдиз щызэIукIагъ. Мэлгощ Адам бэнэкIо 40-мэ янэкъокъугъ.\nЕкатерина Соловьевар Лъэустэнхьаблэ щеджэ, итренерыр Нэныжъ Байзэт.\nНэчэрэзыерэ Пщыкъуйхьаблэрэ зэпэгъунэгъух, кIалэхэм зы еджапIэм зыщагъасэ. Къоджэ тренерэу Гъомлэшк Алый япащэу Мэлгощ Адам, Хьакъуй Амир, Гъомлэшк Анзор самбэм ишъэфхэр зэрагъашIэзэ, спортым ящыIэныгъэ рапхыгъ.\nАдыгэ къэралыгъо университетым и Мыекъопэ къэралыгъо гуманитар-техническэ колледж кIалэхэр щеджэх. Адыгэ Республикэм самбэмкIэ испорт еджапIэ ипащэу спортымкIэ дунэе класс зиIэ мастерэу Делэкъо Адам ятренерэу зэнэкъокъухэм зафагъэхьазыры.\n— Нарт шъэо шъыпкъэх, кIэлэ шIагъох, мэшэлахь, — къеIуатэ Делэкъо Адам. — Пытэу алъэ зэрэтеуцощтхэм пылъых. Дунаим самбэмкIэ апэрэ чIыпIэр къыщыдэзыхыгъэу, Адыгэ Республикэм изаслуженнэ тренерэу Мэрэтыкъо Сахьидэрэ тиспорт еджапIэ итренер шъхьаIэу ГуIэтыжь Хъалидэрэ сигъусэхэу кIалэхэм Iоф адэтэшIэ. Алырэгъум зыщагъасэ зыхъукIэ, гуетыныгъэ ин сыдигъуи ахэлъ. ЩыIэныгъэм адыгэ шэн-хабзэхэр щызэрахьэх.\nБэнэкIуитIумэ дышъэр къызэрахьыгъэр къыхэдгъэщызэ, А. Гъомлэшкыри апэрэ чIыпIэм пэблагъэ зэрэхъугъагъэр тренерхэм къытаIуагъ. Анзор ныбжьыкIэ дэд, дышъэри къыдихыгъэу тлъэгъущтэу тэгугъэ.\nХабзэ зэрэхъугъэу, Урысыем апэрэ чIыпIэр къыщыдэзыхыхэрэр дунаим изэнэкъокъу хэлажьэх. Мэлгощ Адамрэ Хьакъуй Амиррэ дунаим иныбжьыкIэхэм язэIукIэгъоу чъэпыогъу мазэм Монголием щызэхащэщтым рагъэблэгъагъэх.\nЕрмэлхьаблэ самбэмкIэ щыкIогъэ зэнэкъокъум нэбгырабэ еплъыгъ. Тэхъутэмыкъуае автобусымкIэ къикIыгъэхэр, Адыгэкъалэ, Мыекъуапэ, Нэчэрэзые, Пщыкъуйхьаблэ, Кощхьаблэ, Джэджэхьаблэ, Хьакурынэхьаблэ, фэшъхьафхэм ащыщхэр бэнэгъухэм яплъыгъэх. Шъхьащэфыжь, Бэчмызае, Кургъокъой къарыкIыгъэхэри бэ хъущтыгъэх.\n— ТибэнакIохэм Iэгу къафытеуагъэх, къафэгушIуагъэх, — тизэдэгущыIэгъу лъегъэкIуатэ Делэкъо Адам. — Мыекъуапэ испорт Унэшхо тыщыIэм фэдэу къытщыхъущтыгъ. ЗэкIэ къытфэгумэкIыгъэхэм гъэзетымкIи «тхьашъуегъэпсэу» ятIожьы тшIоигъу.\nМедальхэр къэзыхьыгъэхэ Мэлгощ Адам, Хьакъуй Амир, Гъомлэшк Анзор, Екатерина Соловьевар ятренерхэм, Ермэлхьаблэ къащыфэгумэкIыгъэхэм лъэшэу зэрафэразэхэр къытаIуагъ.\nАдыгеим ихэшыпыкIыгъэ командэ фэбэнэгъэ нэмыкI ныбжьыкIэхэм тагъэгушIуагъ. ЯIэпэIэсэныгъэ зэрэхагъахъорэр зэнэкъокъум къыщагъэлъэгъуагъ.\nАдыгэмэ зэраIоу, жъы зимыIэм кIэ иIэп. Мыекъопэ бэнэпIэ еджапIэм самбэмкIэ, дзюдомкIэ щагъэсагъэхэр дунаим, Европэм, Олимпиадэ джэгунхэм дышъэр къащахьыгъ.\nЕрмэлхьаблэ щыбэнэгъэ тиныбжьыкIэхэр спортышхом иапэрэ лъэоянэхэм атеуцуагъэх. ЯIэпэIэсэныгъэ зыкъырагъэIэтызэ, ямедальхэм ахагъэхъонэу Тхьэм тафелъэIу. Шъопсэу, тиныбжьыкIэ шIагъохэр! Адыгэ быракъыр зэнэкъокъум дахэу щыжъугъэбыбэтагъ.\nСурэтхэм арытхэр: зэнэкъокъум хэлэжьагъэхэр.\nПредыдущая 988 kişiye verilecek\nСледущая Щынэгъо узым къыгъэущыгъэ гупшысэхэр


ИдэхагъэкIэ дунаим щашIэ | Адыгэ Макъ\nИдэхагъэкIэ дунаим щашIэ\nАдыгэ шъуашэм и Мафэ Iоныгъом и 28-м республикэм щагъэмэфэкIыщт. Къэралыгъо филармонием зэхахьэр зэрэщыкIощтым фэгъэхьыгъэу Адыгеим изаслуженнэ артисткэу, пчыхьэзэхахьэм ирежиссерэу Едыдж Викторие гущыIэгъу тыфэхъугъ.\n— МэфэкIыр игъэкIотыгъэу зэрэхэдгъэунэфыкIыщтым тегъэгушхо, ащ дакIоу, тегъэгумэкIы. Лъэпкъым ишъуашэ идэхагъэ изакъоп цIыфхэм къафэтIотэщтыр. Шэн-хабзэхэм, тарихъым яхьылIэгъэ къэгъэлъэгъонхэр гъэшIэгъон хъущтхэу тэлъытэ, — къытиIуагъ Едыдж Викторие.\n— МэфэкIым изэхэщэкIо куп изэхэсыгъохэм унашъоу ащырахъухьагъэхэм гъэзетеджэхэр ащыбгъэгъуазэхэ тшIоигъу.\n— Адыгэ Республикэм лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ и Комитет итхьаматэу Шъхьэлэхъо Аскэр зэIукIэгъухэр зэхищагъэх. Республикэм культурэмкIэ иминистрэу Аулъэ Юрэ, ащ игуадзэу ШъэуапцIэкъо Аминэт, отделым ипащэу Шэуджэн Бэлэ, Адыгэ Хасэм итхьаматэу ЛIымыщэкъо Рэмэзанэ, ащ игуадзэу Бэгъушъэ Алый, республикэм лъэпкъ культурэмкIэ и Гупчэ, филармонием яIофышIэхэр, нэмыкIхэри унашъохэм яихъухьан хэлэжьагъэх. Лъэпкъ шъуашэхэр, IэпэIасэхэм яIофшIагъэхэр, лъэхъаным диштэу адыгэ шъуашэр зэрагъэфедэрэм, нэмыкIхэм афэгъэхьыгъэ къэгъэлъэгъонхэр гъэшIэгъон хъущтхэу сэлъытэ.\n— Артистэу, купэу хэлэжьэщтхэм ягугъу къытфэшIыба.\n— Творческэ купэу «Ошъадэм» къепхыгъэ ансамблэхэр, республикэм щызэлъашIэрэ орэдыIохэр, къэшъуакIохэр мэфэкIым чанэу хэлэжьэщтых.\n— Режиссерым ипшъэрылъ зэрэкъиныр тэшIэ. Зэхэщэн Iофхэр зэрэлъыкIуатэхэрэм уагъэраза?\n— МэфэкIыр дунаим щыхагъэунэфыкIэу аублагъ, ащ тегъэгушIо. Адыгэ шъуашэм и Мафэ ехьылIэгъэ зэхахьэхэр тиреспубликэ нахь игъэкIотыгъэу щызэхэтщэнхэ тлъэкIыщт. ГущыIэм пае, Мыекъуапэ ипчэгу шъхьаIэу Лениным ыцIэ зыхьырэм ансамблэхэр мафэм щыуджынхэу тыфай. МэфэкIыр цIыфхэм нахь алъыдгъэIэсыным фэшI филармонием имызакъоу, нэмыкI чIыпIэхэми зэIукIэгъу гъэшIэгъонхэр ащыкIонхэм тапэкIэ тыпылъыщт.\n— «Налмэсым» илъэсыбэрэ укъыщышъуагъ. Мы уахътэм «Ошъадэм» урипащ. Адыгэ шъуашэм уиIофшIэн сыдигъуи епхыгъэу зэрэщытым сыда къыхэбгъэщы пшIоигъор?\n— Адыгэ шъуашэр сэрыкIэ щыгъын къодыеп. Адыгэ шъуашэр щыIэныгъэм щыщ, гум къегущыIыкIы. Тилъэпкъ идэхагъэ, шэн-хабзэхэр дунаим нахьышIоу щашIэнхэм афэшI адыгэ шъуашэм IофшIэнэу ыгъэцакIэрэм мэхьэнэ ин етэты.\n— МэфэкIым шъуфэхьазырба?\n— Ары. Лъэпкъ искусствэр зышIогъэшIэгъонхэр мэфэкIым къетэгъэблагъэх, Iоныгъом и 28-м пчыхьэм сыхьатыр 6-м филармонием щытыублэщт. Концертым ыуж адыгэ джэгур зэхэтщэщт.


Кавказские (иберийско-кавказские) языки / Большая советская энциклопедия\nПо целому комплексу признаков картвельский языковой тип является промежуточным между абхазско-адыгейским и нахско-дагестанским. Больше общих черт обнаруживают абхазско-адыгейские и картвельские языки. Сравним такие интересные лексические параллелизмы, как: картвельский *mz1e — «солнце» ~ абхазско-адыгейский *maza — «луна»; картвельский *gw — «сердце» ~ абхазско-адыгейский *gw — «сердце»; картвельский *рха — «остов» ~ абхазско-адыгейский *pqa — «остов».


ИкъашъокIэ къытлъэIэсы — Адыгэ макъ\nУрысыем ишъолъырхэм, Тыркуем, Абхъазым, нэмыкIхэм «Налмэсым» июбилей концертхэр ащыкIуагъэх. Лъэпкъ искусствэм ибаиныгъэ зэхахьэхэм къащигъэлъэгъуагъ.\nПартием и Адыгэ хэку комитет иунашъокIэ 1936-рэ илъэсым мэкъуогъум и 18-м орэдыIо-къэшъокIо ансамблэр Мыекъуапэ щызэхащагъ. Бэджашъэ Абдул директорэу, КIубэ Щэбан художественнэ пащэу агъэнэфагъэх.\nАдыгеим щапIугъэхэу ансамблэм аштэгъэ артистхэр цIэрыIо хъугъэх. Темызэкъо Ибрахьим, КIыкI Зулхьадж, Бэшкэкъо Сахьид, фэшъхьафхэри сэнаущыгъэу ахэлъымкIэ искусствэм щызэлъашIагъэх. КIыкI Зулхьаджэ адыгэ къашъохэр дахэу къызэришIыхэрэм дакIоу, мэкъэ IэтыгъэкIэ лъэпкъ орэдхэр къыIощтыгъэх.\nАнсамблэм лъапсэу фашIыгъэр агъэпытэзэ Хэгъэгу зэошхор къежьагъ. Артистхэм ащыщхэр дзэм къулыкъушIэ кIуагъэх, заом имашIо хэтхэу ячIыгу, яхэгъэгу къаухъумагъ. ЛIыгъэу зэрахьагъэм фэшI медальхэр, орденхэр къафагъэшъошагъэх.\nАдыгэ къэралыгъо къэшъокIо ансамблэм ихудожественнэ пащэу Варзие Хьаджысмел, къашъор къыхэзыдзэхэрэ Къулэ Лидэрэ Делэущэкъу Адамрэ.\n1946-рэ илъэсым ансамблэр икIэрыкIэу зэхащэжьэу фежьагъэх. Хэгъэгу зэошхом лIыгъэ шъыпкъэ щызезыхьэгъэ Тхьабысымэ Умар, Бэшкэкъо Масхьуд, Мамый Ерэджыб, Хъоджэе Юсыф, нэмыкIхэри искусствэм щызэлъашIагъэх.\n1950-рэ илъэсхэм ансамблэм зэхъокIыныгъэхэр фэхъугъэх. Къуаджэхэм къарыкIыгъэ кIалэхэр аштагъэх. Нэужым ахэр орэдыIо, театрэм иартист, композитор хъугъэх. Анзэрэкъо Чеслав, КIыкI Хьисэ, КIыкI Юрэ, КIыргъ Юрэ, Тыу Шыхьамчэрый, КIуращынэ Ибрахьим, Темызэкъо Алый, нэмыкIхэм лъэпкъ искусствэм хэхъоныгъэ фашIыгъ.\n1957-рэ илъэсым Адыгеим, Къэрэщэе-Щэрджэсым культурэмкIэ ыкIи искусствэхэмкIэ ямафэхэр Москва щыкIуагъэх. Хэкухэр Урысыем зыхэхьагъэхэр илъэс 400 зэрэхъурэм Iофтхьабзэр фэгъэхьыгъагъ. Адыгеим иорэдыIо-къэшъокIо ансамблэ иIэпэIэсэныгъэ осэ ин Москва къыщыфашIыгъагъ. КIыкI Зулхьаджэ иорэд къэIуакIэ зэхэщакIохэм агъэшIэгъуагъ, «РСФСР-м изаслуженнэ артист» зыфиIорэ щытхъуцIэр апэрэхэм ащыщэу къыфагъэшъошагъ.\nИзбаш Нин, КъокIэсэкъо Мечи, Хъут Шариф.\nЗалыр, пчэгу зэIухыгъэшхор зэпигъэджэжьыхэзэ КIыкI Зул-хьаджэ «Гощэгъэгъым игъыбзэ» къыIо зыхъукIэ, исэнаущыгъэ зэрагъэпшэщтыр амышIэу искусствэр зышIогъэшIэгъонхэр едэIущтыгъэх.\nКъулэ Мыхьамэт, НэмытIэкъо Аслъан.\n1971-рэ илъэсым шышъхьэIу мазэм Адыгеим икъэшъокIо ансамблэ зэхащагъ. Артистэу аштэщтхэр Тбилиси илъэси 3 щырагъэджагъэх. Бэшкэкъо Масхьудэрэ Николай Игнатенкэмрэ япащэхэу къэшъокIо ныбжьыкIэхэр Мыекъуапэ щагъэсагъэх.\nБэшкэкъо Масхьудэ ансамблэм ипащэу ыкIи ибалетмейстер шъхьаIэу агъэнэфагъ. Григорий Гальпериныр балетмейстерэу къырагъэблэгъагъ. Адыгэ къэралыгъо лъэпкъ къэшъокIо ансамблэм иапэрэ программэ 1972-рэ илъэсым жъоныгъуакIэм и 20-м къыгъэлъэгъуагъ, осэшIхэм «5» фагъэуцугъ.\nХъоджэе Марзет, НэмытIэкъо Аслъан.\nАнсамблэм зыпкъ итэу Iоф ышIэзэ, лIакъохэр цIэрыIо щыхъугъэх, Бастэхэр, Барцохэр, ГъукIэлIхэр, Къулэхэр, Мамыекъохэр, Хъоджаехэр, Хьасинэхэр, нэмыкIхэри лъэпкъ искусствэм щызэлъашIагъэх.\nКъулэ Амэрбый япащэу ансамблэм IофшIагъэу щыIэр хэпшIыкIэу лъигъэкIотагъ. Къулэхэу Мыхьамэтрэ Мирэрэ, НэмытIэкъохэу Аслъанрэ Римэрэ, Алыбэрд Адам, Тхьаркъохъо Владислав, ГъукIэлI Аскэр, ГъукIэлI Марин, нэмыкIхэри ансамблэм пытэу хэуцуагъэх, лъэпкъ искусствэм хэхъоныгъэ фашIыгъ.\nАртист цIэрыIохэм ягъусэхэу яIэпэIэсэныгъэ псынкIэу хагъэхъуагъ Абдэкъо Руслъан, Нэныжъ Айдэмыр, Бэрзэдж Сыхьатбый, Едыдж Викторие, НэмытIэкъо Заремэ, Абдэкъо Иринэ, Шъхьаплъэкъо Тэмарэ, фэшъхьафхэм.\nДунэе фестивалэу Тыркуем щыкIуагъэм шIухьафтын шъхьаIэу «Гран-при» зыфиIорэр къыщыдихыгъ. Адыгеим культурэмкIэ и Мафэхэу 1996-рэ илъэсым Москва щыкIуагъэхэм «Налмэсыр» чанэу ахэлэжьагъ, республикэм итын анахь лъапIэу медалэу «Адыгеим и Щытхъузехьэр» къыфагъэшъошагъ.\nКъулэ Мыхьамэтрэ Бастэ Азмэтрэ «Налмэсым» ипащэхэу лъэхъаным диштэрэ къашъохэр ансамблэм къышIыщтыгъэх. ЯIэпэIэсэныгъэ къызэIузыхыгъэхэ Шагудж Батурай — ар Тыркуем къыщыхъугъ, «Налмэсым» хэхьанэу адыгэмэ ятарихъ чIыгу къыгъэзэжьыгъ, Адыгэ Республикэм инароднэ артист хъугъэ.\nХьакъуй Анжеликэ, Бахъукъо Адам, Iэшъынэ Руслъан, Къулэхэу Адемыр ыкIи Мурадин, нэмыкIхэри тикъэшъокIо цIэрыIохэм ахэтэлъытэх.\n2013-рэ илъэсым Хъоджэе Аслъан «Налмэсым» ихудожественнэ пащэу ыкIи ибалетмейстер шъхьаIэу агъэнэфагъ. Ансамблэм ирепертуар зиушъомбгъугъ, кIэу агъэуцугъэ къашъохэм «Налмэсым» иIофшIагъэ ылъапсэ агъэпытагъ. Артистхэу Бэрзэдж Дианэ, Киясэ Мурат, Едыдж Гушъао, Абыдэ Артур, Симболэтхэу Бислъан ыкIи Сусанэ, Хьажэкъо Пщымафэ, НэмытIэкъо Заремэ, Мэрэтыкъо Суандэ, Ахътао Бэлэ, Чыржьын Джэнэт, фэшъхьафхэр къэшъо шъхьаIэхэм якъэшIынхэм ахэлажьэх «Налмэсыр» Олимпиадэ джэгунхэу Шъачэ щыкIуагъэхэм ащыуджыгъ, адыгэ быракъым, адыгэ шъуашэм, нэмыкIхэм афэгъэхьыгъэ мэфэкIхэм язэхэщэн иIахьышIу хелъхьэ.\n«Налмэсым» непэ хэт артистхэр лъэшэу афэразэх илъэс зэфэшъхьафхэм ансамблэм Iоф дэзышIагъэхэм. Хореографхэу Варзие Хьаджысмел, Дошуев Хьащыр, Григорий Гальпериныр, Хъоджэе Мурадин, нэмыкIхэри ащыгъупшэхэрэп.\nМузыкантхэу, орэдыIохэу Лъэцэрыкъо Ким, Валентин Маншиным, КIыргъ Юрэ, Анзэрэкъо Чеслав, Гъонэжьыкъо Аскэр, Тыу Шыхьамчэрый, Зубаил Хьалим, Iэшъынэ Нэфсэт, Ирыгъо Залим, Дыхъу Фатимэ, Жъудэ Анзор, фэшъхьафхэм адыгэ музыкальнэ искусствэм хэхъоныгъэхэр фашIыгъэх.\nСимболэт Сусан, Хьажэкъо Пщымаф.\n«Налмэсыр» игъэхъагъэхэм ягупсэфылIэрэп. Къэбэртэе-Бэлъкъарым иансамблэ цIэрыIоу «Кабардинкэр» игъусэу концертхэр Мыекъуапэ, Налщык щызэхащагъэх. Ансамблэу «Донбассыр» Мыекъуапэ къырагъэблагъи, концертышхо тикъалэ къыщызэдатыгъ.\nНалмэсыр — осэ ин зиIэ мыжъо лъэпкъ. Ансамблэу «Налмэсыр» икъашъохэмкIэ, адыгэ шъуашэр дунаим зэрэщызэрихьэрэмкIэ цIэрыIо хъугъэ. Тхьабысымэ Умар ыусыгъэ орэдэу «Налмэсыр къэшъо» зыфиIорэр ансамблэм къышIы зыхъукIэ рэхьатэу уеплъын плъэкIырэп. Гур зэредзэ, пчэгур баеу къэлъагъо. «ШIуфэс къашъор» ащ едгъапшэрэп. Къашъо пэпчъ гупшысэ хэхыгъэу хэлъым унаIэ теодзэ, уегъэгушхо, адыгэ шэн-хабзэхэр нэгум къыкIэуцох.\n«Адыгэ уджыхэр», «ХьакIулащэр», «ЗэфакIор», «IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм якъэшъо зэхэт», нэмыкIхэри жъы хъухэрэп. Лъэпкъым ищыIэкэ-псэукIэ къыпкъырэкIых. «ЛъэпэчIасэр» Хьажэкъо Пщымаф къызыхидзэкIэ, къашъомрэ сэнаущыгъэмрэ зэрэзэпхыгъэхэм язакъоп узылъыплъэрэр. ЛIыгъэ шапхъэм къыпкъырэкIы, орэдышъом пкъынэ-лынэхэр зэлъекIух. Шъонтырпым теорэ артистхэм Кавказ икъушъхьэхэр зэпагъэджэжьых, ошъогум икъэргъуагъэ зэбгъэлъэгъу пшIоигъоу макъэхэм уядэIузэ удэплъые.\nСэе фыжьыр ыгъэбыбатэзэ Бэрзэдж Дианэ къашъоу «Ислъамыем» тамэ зэрэритырэм сыд фэдизырэ уеплъыгъэми, гур пшъырэп, артисткэм узыIэпещэ, гуфэбэгъэ шъабэм уеумэхъы. Къашъоу «ЗэфакIор» къэзышIырэ артистхэр нэплъэгъу закъокIэ зэгурэIох, гукIэ зэлъэIэсых. Хъулъфыгъэр лъапэкIэ пчэгум зэрэщыуджырэм сыда анахьэу къыхэбгъэщыщтыр? Ыпкъ ищыгъ, ытамэхэр зэдештэх, инэплъэгъукIэ пшъэшъэ къэшъуакIом дэгущыIэ. Хъоджэе Аслъан къызэрэтиIуагъэу, «Налмэсым» икъашъохэр къыбгурыIонхэм фэшI гукIэ, псэкIэ уяплъын фае.\n«Налмэсым» июбилей концерт тыгъуасэ Мыекъуапэ зэрэщыкIуагъэр лъэпкъ искусствэм итарихъ хэкIокIэщтэп. Къэралыгъо гъэпсыкIэ иIэу Адыгеир зыпсэурэр илъэси 100 зэрэхъурэм «Налмэсыр» IофшIэгъэ дэгъухэмкIэ пэгъокIы. Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат, Правительствэм, Парламентым «Налмэсыр» янэплъэгъу ит, итворчествэ осэ ин фашIы.\nОпсэу, Налмэс-Налкъутэу тыгъэм пэшIэтырэр! УишIушIагъэкIэ дунаим лъэгъо нэф щыпхырыпщыгъ. Лъэпкъ къашъом псэ къыпыогъакIэ, тамэу ептырэр гум лъэIэсы, бэгъашIэ мэхъу.\n«Налмэсым» ипчыхьэзэхахьэ зэрэкIуагъэр джыри къыхэтыутыщт.\nПредыдущая Шъыпкъагъэ, теубытагъэ хэлъыгъ\nСледущая «Единая Россия» внесла законопроект о наделении гражданских лиц, привлеченных к выполнению задач СВО, статусом ветеранов боевых действий


ШIэныгъэлэжьхэм агъэунэфыгъ — Адыгэ макъ\nРедактор 23.11.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nЦIыфхэу коронавирусыр зыпэкIэкIыгъэхэм, нэужым илъэсныкъо тешIагъэу зы Iахь хъурэ вакцинэр зыхязыгъэлъхьагъэхэм антителабэ хъурэ зэхэубытэгъэ иммунитет пытэ яIэ мэхъу.\nАщ фэдэ зэфэхьысыжь шIэныгъэлэжьхэм ашIыгъэу къыщаIо журналэу «The Lancet» ыкIи медицинэ порталэу «medRxiv» зыфиIохэрэм къахаутыгъэхэм.\nУплъэкIун зэфэхьысыжьхэм къызэрагъэлъагъорэмкIэ, ковидыр къызэмыузыгъэхэу IахьитIу хъурэ вакцинэр зыхязыгъэлъхьагъэхэми антителахэр яIэх, ау ыпэкIэ сымэджагъэхэм ахэр нахьыбэу къахагъэщы. Ащ фэдэ цIыфхэм коронавирусым пэшIуекIорэ иммунитет ин дэдэ яIэу плъытэ хъущт.\nЦIыфыр зысымаджэрэм ыкIи вакцинациер зикIурэм ыуж иммунитет лъэш иIэ мэхъу, ащ ишIуагъэкIэ ковидым иштамм зэфэшъхьафхэм апэшIуекIон елъэкIы. Ау пкъынэ-лынэр уухъумэным ыкIи антителахэр макIэ мыхъунхэм апае пIалъэр къызысыкIэ прививкэ зябгъэшIын фае. «Вакцинацием иммунитетыр нахь ыгъэлъэшыщт нахь, иягъэ къэкIощтэп» — къетхы РИА Новости журналэу «Nature» зыфиIорэм къыхиутыгъэр иIэубытыпIэу.\nКоронавирусыр зыпэкIэкIыгъэхэм антителахэр яIэнхэм пае вакцинэм изы Iахь зыхарагъалъхьэмэ икъущт, адрэхэм вакцинэм иIахьитIу ящыкIагъ.\nУФ-м псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ и Министерствэ зэрилъытэрэмкIэ, ковидыр зыпэкIэкIыгъэ цIыфхэм «Спутник Лайтыр», ыпэкIэ мысымэджагъэхэм «Спутник V» зыфиIорэр зыхарагъалъхьэмэ нахьышIу. ПIалъэу прививкэм пылъыр илъэсныкъу, ащ ыуж ревакцинациер пкIун фае.\nПредыдущая КIэлэцIыкIухэм апае ашIы\nСледущая Владимир Путиным джыри зэ вакцинэр зыхаригъэлъхьагъ


Галактика Кельвина • Просмотр темы - Эмбер Хёрд (Amber Heard)\nЗаголовок сообщения: Эмбер Хёрд (Amber Heard)\nЧтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Эмбер Лора Хёрд (Amber Laura Heard; родилась: 22 апреля 1986 годa; Остин , Техас , США ) — американская актриса. Лучшие фильмы: "Никогда не сдавайся", "Северная страна", "Альфа Дог", "Добро пожаловать в Zомбилэнд", "В лучах славы". Лучшие сериалы: "Мыслить как преступник", "Блудливая Калифорния", "О.С. – Одинокие сердца". (рост: 1.70 м) (31 год)\nЗаголовок сообщения: Re: Эмбер Хёрд (Amber Heard)\nДобавлено: 29 сен 2014, 12:15\nДобавлено: 29 сен 2014, 12:40\nДобавлено: 29 сен 2014, 12:59\nДобавлено: 29 сен 2014, 14:28\nДобавлено: 29 сен 2014, 14:55\nСейчас этот форум просматривают: gena2012, roberto0608 и гости: 8


Дюздже дэс адыгэхэм рагъэблэгъагъ | Адыгэ Макъ\nДюздже дэс адыгэхэм рагъэблэгъагъ\nАвтор: Редакция\t/ 27.04.2019\t/ КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР, ПОЛИТИКЭР\t/\nАдыгеим илIыкIо купэу Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат зипащэр Дюздже щызэхэщэгъэ Адыгэ Хасэм хэтхэм аIукIагъ.\nМы хасэм нэбгырэ мин 40-м нэс хэхьэ. Тыркуем ит къоджэ заулэмэ адыгэхэр зэхэубытагъэу ащэпсэух. Адыгеим и ЛIышъхьэ къуаджэхэу ХьакIэмзыерэ Максудийрэ ащыIагъ.\nКъоджэдэсхэм къэралыгъуитIум язэпхыныгъэ зырагъэушъомбгъунымкIэ амалхэу щыIэхэр, тарихъ чIыгужъым псэукIэу илъыр зэрагъашIэ ашIоигъуагъ.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ зэIукIэм хэлажьэхэрэм шIуфэс къарихи, лъэпкъ хабзэхэр къызэраухъумэхэрэм фэшI зэрафэразэр ариIуагъ. КъумпIыл Мурат нахьыжъхэм акIэлъырыхьэзэ аIапэ ыубытыгъ.\nАдэжь къызэрэкIуагъэхэм фэшI Адыгэ Хасэмрэ къуаджэхэмрэ япащэхэм КъумпIыл Мурат «тхьауегъэпсэу» къыраIуагъ, Адыгеим и ЛIышъхьэрэ республикэм ихэбзэ къулыкъухэм япащэхэмрэ зэраIукIагъэхэм мэхьанэшхо зэриIэр, тарихъ чIыгужъым къызэрэфэзэщыхэрэр къыхагъэщыгъ.\n«Фабэу шъукъызэрэтпэгъокIыгъэм фэшI тышъуфэраз. IэкIыб къэралыгъохэм ащыпсэухэрэ адыгэхэм ялъэпкъ культурэ, яныдэлъфыбзэ зэрагъэлъапIэрэр гушIуагъоу щыт. Лъэпкъым къырыкIуагъэм шъузэригъэгумэкIырэр тигуап, ащкIэ ищыкIэгъэ IэпыIэгъур шъодгъэгъотыщт. Тыркуем, ащ ишъолъырхэм яхэбзэ къулыкъухэм ялIыкIохэм, провинциеу Дюздже игубернатор, къалэм имэр зэдэгущыIэгъухэр задэтэшIхэм, а Iофыгъохэм татегущыIагъ. Тиреспубликэ лъэныкъуабэхэмкIэ Тыркуем зэдэлэжьэныгъэ дыриIэ, гуманитар, экономикэ проектхэр пхырищыхэ шIоигъу. Адыгэхэу мыщ щыпсэухэрэми IэпыIэгъу къытфэхъунхэу тащэгугъы», — хигъэунэфыкIыгъ КъумпIыл Мурат.\nТыркуем щыпсэухэрэ адыгэхэм тарихъ чIыгужъым исхэ ялъэпкъэгъухэм зэпхыныгъэ пытэ адыряIэ ашIоигъу. Джары зэIукIэм илъэхъан ахэр Адыгеим щыIэкIэ-псэукIэу илъым, республикэм хэхъоныгъэ ышIынымкIэ амалхэу щыIэхэм, IэкIыб къэралыгъохэм арысхэ тилъэпкъэгъухэм IэпыIэгъу зэрафэхъухэрэ программэхэм, тарихъ чIыгужъым къэзыгъэзэжьынэу изыхъухьагъэхэм нэмыкI щыIакIэм хэгъэгъозэгъэнхэмкIэ IэпыIэгъоу къаратырэм къызыкIыкIэупчIагъэхэр. Илъэси 10 хъугъэу тиреспубликэ къэралыгъо программэу щыпхыращырэм тетэу Адыгэ Республикэм ихэбзэ къулыкъухэм Iофтхьэбзэ зэфэшъхьафхэр зэрахьэх. Тыркуем щыпсэухэ-рэ адыгэхэр Адыгеим щызэрахьэхэрэ Iофтхьабзэхэм, фестивальхэм, зэнэкъокъухэм къарагъэблагъэх. НыбжьыкIэхэр зэлъэIэсых, тарихъ чIыгужъым нэIуасэ фашIынхэу зекIохэр къырагъэблагъэх.\nТыркуем щыпсэухэрэ адыгэхэм ныдэлъфыбзэр зэрагъэшIэным пае методическэ IэпыIэгъухэмрэ тхылъхэмрэ аратыгъэх. Адыгабзэр дунэе интернет-проектэу «Вооk2» зыфиIорэм зэрэхагъэхьагъэм IэкIыб къэралыгъохэм ащыпсэухэрэ адыгэхэм яныдэлъфыбзэ зэрагъэшIэнэу амал аригъэгъотыгъ. Республикэ гъэзетэу «Адыгэ макъэм» къыщыхаутхэрэ статьяхэм ащыщхэр тыркубзэкIэ ащ исайт къехьэх, журналэу «Зэкъошныгъэм» адыгэ хэхэсхэм ятхыгъэхэр къыдахьэх, адыгабзэкIэ зэхащэхэрэ радиокъэтынхэм IэкIыб къэралыгъохэм арысхэри ядэIунхэ алъэкIы. Къэралыгъо телерадиокомпаниеу «Адыгеим» тилъэпкъэгъухэм яхьылIэгъэ фильмхэр зэхигъэуцуагъэх. Урысыемрэ Адыгеимрэ ящытхъу зыIотэхэрэ къэбархэр, Адыгеим изекIо лъагъохэм, иинвестиционнэ проектхэм афэгъэхьыгъэ къэбархэр общественнэ организациехэм алъагъэIэсых.\nIэкIыб къэралыгъохэм арысхэ адыгэхэм зэрафэгумэкIырэм пае КъумпIыл Мурат зэрэфэразэхэр Дюздже щызэхэщэгъэ Адыгэ Хасэм хэтхэм джыри зэ къаIуагъ. Адыгеим илIыкIо куп Тыркуем къызэрэкIуагъэми ар къеушыхьаты.\n«Адыгэ лIэужыбэ мыщ къызэрэщыхъугъэм емылъытыгъэу Адыгеир тэркIэ тарихъ чIыгужъэу сыдигъуи щытыщт. Тлъапсэ джащ къызэрэщежьэрэр зыкIи зыщыдгъэгъупшэрэп, лъэпкъ культурэр, бзэр, шэн-хабзэхэр къэтэухъумэх. Лъытэныгъэ зыфэтшIырэ Мурат Къэралбый ыкъор, къызэрэддебгъаштэрэм фэшI тхьауегъэпсэу. Непэрэ тизэIукIэ зэпхыныгъэ тазыфагу зэрилъыр дэгъоу къеушыхьаты. Тарихъ чIыгужъым зэпхыныгъэу дытиIэр ащ нахь зэригъэпытэщтми тицыхьэ телъ», — къыIуагъ Кавказ хасэхэм яфедерацие итхьаматэу Йылдыз Шекерджи.\nКъоджэдэсхэм Адыгеим илIыкIо куп хэтхэм ялъэпкъ IэшIагъэхэмрэ, общественнэ IофшIэнымкIэ гъэхъагъэхэу яIэхэмрэ къарагъэлъэгъугъэх. Республикэм и ЛIышъхьэ къуаджэу ХьакIэмзые зэкIом, адыгэм и Унэ ращагъ. КъумпIыл Мурат къуаджэу Максудийе чинарэу щигъэтIысхьагъэр къоджэдэсхэр тарихъ чIыгужъым зэрепхыгъэхэм итамыгъэу щытыщт.\n«ЯшIэныгъи, яамали Адыгеир нахь зэтегъэпсыхьагъэ хъуным фагъэIорышIэным тилъэпкъэгъухэр зэрэфэхьазырхэр гушIуагъоу щыт. Мыщ тыкъызэкIом тиунэ тис фэдэу къытщыхъугъ. Ар тэзыгъаIорэр къуаджэхэм ацIэ закъоп, гуфэбэныгъэшхо ахэлъэу къызэрэтпэгъокIыгъэхэри, тызэрагъэлъэпIагъэри, тыдэкIи лъэпкъ шэн-хабзэхэм атетэу къызэрэщыддэзекIуагъэхэри ары. Ащ фэдэ зэкъотныгъэ-зэдегъэштэныгъэр непэкIэ ищыкIэгъэ дэдэу щыт», — хигъэунэфыкIыгъ КъумпIыл Мурат.


Туроператорэу «Аскелла» | Адыгэ Макъ\nАдыгеим итуроператорхэмрэ итурагентствэхэмрэ кIэу, цIэ дахэ зыфаусыгъэ «Аскеллэр» къахэхъуагъ. Жъогъобынэу «Стрелецым» хахьэхэрэм ащ фэдацIэ иIэу, зэпэлыдыжьэу жъогъо ин ахэт. Туроператорэу «Аскеллэри» джащ фэдэу къахэщынэу, цIэрыIо хъунэу, цIыфыбэ къызэрищэлIэнэу изэхэщакIохэр мэгугъэх.\n«Аскеллэр» Мыекъопэ пивэшI заводым игенеральнэ директорэу Пэнэшъу Къэплъан игукъэкIыкIэ ыкIи ишIоигъоныгъэкIэ зэхащагъ. Ипащэр адыгэ бзылъфыгъ, банковскэ системэм бэрэ Iоф щызышIэгъэ Къыкъ Бэлл ары. ТуроператорыкIэм иIофышIэхэм ягухэлъхэм ащ нэIуасэ тафишIыгъ.\n— Тиреспубликэ мыиными туристическэ хъызмэтым хэщагъэу Iоф зышIэрэ турагентхэри, туроператорхэри макIэхэп. «Аскеллэр» ахэм зэратекIырэр къытфэIуатэба.\n— Шъыпкъэ, макIэп туризмэм пылъыр. Тэ лъыдгъэкIуатэ тшIоигъоу къыхэтхыгъэр лъэпкъ туризмэр ары. ЗичIыгужъ къыфэзэщырэ цIыфхэм афэгъэхьыгъэ турхэр непэ игъэкIотыгъэу агъэфедэу пфэIощтэп.\nIэкIыб къэралыгъохэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм ятэжъ пIашъэхэр зыщыпсэущтыгъэ хэкужъыр зылъэгъу шIоигъоу бэ ахэтыр. Ащ кIэхъопсызэ дунаим ехыжьыгъэхэри макIэп. Хэхэс адыгэхэм IэпыIэгъу тафэхъу тшIоигъу. Зырызэу къакIохэрэм афэмыдэу, куп-купэу къызэрэугъоихэу Адыгеим къызыкIохэкIэ, тапэгъокIынэу, тишIуагъэ ядгъэкIынэу, ячIыгужъ зыфэдэр, дгъэлъэпIэрэ чIыпIэхэр ядгъэлъэгъунхэу тыхьазыр.\n— БэшIагъэп туроператорыр зызэхэшъущагъэр. ЦIыф жъугъэхэм джыри икъоу шъуашIэрэп, ау нэIуасэ шъузфэхъугъэхэри щыIэх. Хэта ахэр?\n— Апэрэ инвестиционнэ форумэу Мыекъуапэ щыкIуагъэм тэри тыхэлэжьэгъагъ. КъекIолIэгъэ пстэумэ талъэгъугъ. IэкIыбым щыщхэу Тыркуем къикIыгъэ инвесторхэр ары нахьыбэу хэлэжьагъэхэр. Этнотуризмэм тегъэпсыхьагъэу туроператор щыIэ зэрэхъугъэр ахэм ашIогъэшIэгъоныгъ. Стендэу дгъэхьазырыгъэм къекIолIагъэх, къыткIэупчIагъэх, тызэдэгущыIагъ. МэкъэгъэIу буклетэу дгъэхьазырыгъэхэм афэдэхэр тIахыгъэх, Тыркуем зыдащагъэх.\nНэмыкI къэралыгъохэу тилъэпкъэгъухэр зыщыпсэухэрэми зэпхыныгъэхэр адэтэшIых. Израиль, Иорданием ащыIэ адыгэхэм тадэгущыIэ. Интернетым ишIуагъэ къэкIо, «Аскеллэм» исайт къызэIутхыгъ. Хэгъэгу зэфэшъхьафхэм ащкIэ тыкъашIэу рагъэжьагъ. Америкэм щыпсэурэ инвесторэу лъэпкъ цIыкIухэм ящыIакIэ зышIогъэшIэгъоныр къытфытеуагъ. НэIуасэхэр тапэкIи тшIыщтых.\n— Тилъэпкъ къыхэкIыгъэхэм шъуиIоф нахь зэрафэгъэзагъэр къыхэогъэщы. ТапэкIэ шъуигухэлъхэм зызэряжъугъэушъомбгъущтыри гъэнэфагъа?\n— Хэгъэгу кIоцI туризмэми тыхэщагъэу Iоф тшIэнэу тыфай. ТарэшI нахьыбэу цIыфхэм, тэ ядгъэлъэгъун пае тыкъэнэщтэп.\nНепэ туристхэм апае программитIу дгъэхьазырыгъахэ. Зым «Прикоснись к Родине», ятIонэрэм «Урысые ШвейцариекIэ» тяджагъ. Апэрэр хэхэс адыгэхэм апай, нэмыкIхэм ятIонэрэр ашIогъэшIэгъоныщт. Тыди къикIыхэрэм тапэгъокIынэу тыхьазыр.\nТилъэпкъэгъухэр къакIохэмэ, къалэр ядгъэлъэгъущт, лъэпкъ музеим, апшъэрэ еджапIэхэм, Кобл Якъубэ ыцIэ зыхьырэ спортивнэ Унэшхом ядгъэплъыщтых. Адыгэ къуаджэхэм ащыщэу Фэдз нэIуасэ фэтшIыщтых. ТичIыгу идэхагъэ нэрылъэгъу афэхъунэу Лэгъо-Нэкъэ тешъо, псыкъефэххэр, исп унэхэр, Азишскэ гъочIэгъыр, адыгэ щаир къызщыкIырэ чIыпIэр, Гъозэрыплъэ, Кавказскэ заповедникыр ядгъэлъэгъущтых. Адыгэ шхынхэм ахэдгъэIэщтых, лъэпкъ орэдхэм ядгъэдэIущтых, къашъохэм ядгъэплъыщтых.\n— Бэлла, турхэр зыфэдэщтхэр, уасэхэр зыгъэнафэхэрэр, хьакIэхэм апэгъокIыщтхэр шъоры къыхэзыхыхэрэр. Ахэр зыгъэцэкIэщтхэр хьазырха?\n— КъакIохэрэр Краснодар къыздэбыбыщтхэр. Ахэр самолетым къызэрикIыхэу, адыгэ чIыгум щэIэфэхэкIэ зыдэкIощтхэри, зэрысыщтхэри, зыщышхэщтхэри къыхэтхыгъахэх. КъезыщэкIыщтхэр, адыгэ лъэпкъым итарихъ къырыкIуагъэр къафэзыIотэщтхэр, чIыпIэ дахэхэр язгъэлъэгъущтхэр тиIэх.\nКраснодар автобускIэ тащыпэгъокIы, Мыекъуапэ къэтэщэх, хьакIэщхэм арэтэгъэтIысхьэх, шхапIэхэр ятэгъэлъэгъух. ХьакIэхэр зыщыпсэущтхэм ащыщых «Зихиер», «БИБА Апартаментыр», «Турист» зыфиIохэрэр.\nТурхэр мэфи 4-м, 5-м ыкIи 7-м атегъэпсыхьагъэхэу зэхэдгъэуцуагъэх. КъакIохэрэм «пустой пакет» зыфаIорэм фэди агъэфедэн алъэкIыщт, ащ ежьхэр зыфэе чIыпIэхэр къыхахынхэу амал къареты.\n— Уасэхэр къыхэшъухыгъахэха?\n— Ахэм якъыхэхын псынкIагъэп. Анахьэу апэрэ турым тефэщтым тигъэгумэкIыгъ, ар къыхэтхыным ыпэу ткъош республикэхэми, нэмыкI чIыпIэхэми уасэу ащыIэхэм такIэупчIагъ. Турым ыосэщтыр доллар 350-м къыщежьэнэу тетыубытагъ.\n— Гъатхэр къэсыгъах. Дунаир къэфэбэжьы. Апэрэ зыгъэпсэфэкIо купхэр шIэхэу къэкIонхэу шъогугъа?\n— Адыгэ хэхэсхэр нахьыбэу зыщыпсэухэрэр быслъымэн къэралыгъохэр ары. Мыгъэ нэкIмазэр жъоныгъокIэ — мэкъуогъу мазэхэм атефэ, арышъ, шышъхьэIум къыщегъэжьагъэу зыгъэпсэфакIохэм тяжэщт. Ащ емылъытыгъэу илъэсым къыкIоцI туристхэр Адыгеим къэкIонхэ алъэкIыщт.\n— Лъэпкъым хигъэунэфыкIырэ мафэхэм аужырэ илъэсхэм кIэхэри къахэхъуагъэх. Адыгэ быракъым, адыгэ шъуашэм, къуаем, къэбым ямафэхэр, нэмыкIхэри джы тиIэ хъугъэх. Дэгъуба ахэм атефэу къакIохэмэ?\n— Къыбдесэгъаштэ, мары гъэтхапэм адыгэхэм илъэсыкIэр къызщырагъахьэщтыгъэ мафэр къэсы, репатриантхэм ямафэ къэблагъэ, исп унэхэми гъэмафэм уякIолIэнкIэ нахь псынкI. Арышъ, зыгъэпсэфакIохэр къакIохэмэ блэкIыгъэ уахътэм имызакъоу тинепэрэ щыIакIи, джырэ зэфыщытыкIэхэри, Адыгеим хэхъоныгъэу ышIыгъэхэри ядгъэлъэгъущтых.\n— КъызэрэпIорэмкIэ, «Аскеллэр» Iофым фэхьазыр, хьакIэхэм яжэ.\n— Ары, регистрациер тшIыгъахэ, Урысыем итуроператорхэм яреестрэ тыхагъэуцуагъ, туроператорым, ищыкIагъэ хъумэ, пшъэдэкIыжь зэрихьыщтым пэIуигъэхьащт мылъкур страховать тшIыгъахэ. Туристхэм тяжэ, хьакIэхэм шIухьафтын цIыкIоу яттыщтхэр — кружкэхэр, блокнотхэр, ручкэхэр, пакетхэр «Аскеллэм» итамыгъэ атетэу дгъэхьазырыгъэх, тибуклетхэр шъолъырхэм аIэкIэтэгъахьэх. Ащ нэмыкIэу тапэкIэ адыгэхэр пасэм зыщыпсэущтыгъэхэ адыгэ къуаджэхэм афэдэ дгъэпсынэу тыфай, ар зыгъэпсэфакIохэм ашIогъэшIэгъоныщт.\n— Шъуигухэлъхэр зэкIэ къыжъудэхъунхэу шъуфэтэIо. Гъогумафэ шъутехь!\nДэгущыIагъэр ШЪАУКЪО Аслъангуащ.


Зэпхыныгъэхэр агъэпытэщтых | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 25.04.2019\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР, ПОЛИТИКЭР, ЭКОНОМИКЭР\t/\nТыркуем и Лъэпкъ ЗэIукIэшхо испикерэу Мустафа Шентоп Адыгеим и ЛIышъхьэрэ лIыкIо купым хэтхэмрэ япарламент ригъэблэгъагъэх.\nТыркуе парламентым ипащэ Тыркуем и Президентэу Реджеп Эрдоган ыцIэкIэ ахэм шIуфэс къарихыгъ.\nПолитикэ лъэпсэ пытэ зиIэ зэпхыныгъэхэм зягъэушъомбгъугъэным мэхьанэшхо зэриIэр Мустафа Шентоп къыхигъэщыгъ. Лъэпкъ ЗэIукIэшхом испикер зэрэхигъэунэфыкIыгъэмкIэ, хэгъэгуитIуми яполитикэ зэфыщытыкIэхэм зыпкъ итэу зарагъэушъомбгъу. ХэгъэгуитIуми япащэхэу Владимир Путинымрэ Реджеп Эрдоганрэ мэлылъфэгъум и 8-м зэIукIэгъагъэх.\n«МПС-м ия 140-рэ Ассамблей къыдыхэлъытагъэу Урысыем и Къэралыгъо Думэ и Тхьаматэу Вячеслав Володиным сыIукIэгъагъ. Урысые Федерацием ФедерациемкIэ и Совет и Тхьаматэу Валентина Матвиенкэм Тыркуем къэкIонэу зегъэхьазыры. Тэ тигуапэу ащ тыпэгъокIыщт, зэдэлэжьэныгъэ дытиIэным тыфэхьазыр. Урысыемрэ Тыркуемрэ язэфыщытыкIэхэм зягъэушъомбгъугъэнымкIэ шъолъырхэм Iоф зэрэзэдашIэрэм мэхьанэшхо етэты. Кавказым щыпсэущтыгъэ лъэпкъхэм къатекIыжьыгъэ нэбгырабэ тихэгъэгу ис. Ахэм тихэгъэгу ищыIэныгъэ илъэныкъо пстэуми яIахьышIу хашIыхьэ. Шъо тадэжь шъукъызэрэкIуагъэм адыгэ хэхэсхэм язэпхыныгъэхэм зызэрарагъэушъомбгъущтым имызакъоу, Урысыемрэ Тыркуемрэ язэпхыныгъэ гъэпытэгъэнми фэIорышIэщт», — къыIуагъ Тыркуем и Лъэпкъ ЗэIукIэшхо испикер.\nДжащ фэдэу Мустафа Шентоп сатыу-экономикэ зэфыщытыкIэхэм зягъэушъомбгъугъэным мэхьанэшхо зэриIэр хигъэунэфыкIыгъ, Адыгеим илIыкIо куп хэтхэм зэзэгъыныгъэ къадашIы зэрашIоигъор зэригуапэр къыIуагъ, Тыркуемрэ Адыгеимрэ якъалэхэм азыфагу зэкъош зэфыщытыкIэ дэгъу илъэу ылъытагъ.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ дахэу парламентым къазэращыпэгъокIыгъэхэмкIэ зэрафэразэр, Лъэпкъ ЗэIукIэшхом идепутатхэм адыряIэгъэ зэIукIэгъум зэрэщызэгурыIуагъэхэр къыхигъэщыгъ. Джащ фэдэу Адыгеим и ЛIышъхьэ Тыркуем и Президент гущыIэ фабэхэр зэрэфиIуагъэм, бизнесымкIэ, гъэсэныгъэмкIэ, культурэмкIэ тилIыкIо куп гъэхъагъэхэр ышIынхэу къызэрэфэлъэIуагъэм фэшI зэрэфэразэр къыIуагъ. КъумпIыл Мурат зэрилъытэрэмкIэ, хэгъэгухэм яполитикэ зэфыщытыкIэхэр лъэгэпIэшхом зэрэнэсыгъэхэм, лъэныкъуитIуми яфедэ зыхэлъыщт зэдэлэжьэныгъэ зэдыряIэ зэрашIоигъом гъэхъагъэхэм афаузэнкIыщтых.\n«Парламентхэм алъэныкъокIи хэгъэгухэм зэпхыныгъэу зэдыряIэр нахь мэпытэ. Тихэгъэгухэм япащэхэми ащкIэ мэхьанэшхо яI. Лъэныкъо пстэумкIи тизэпхыныгъэхэм зядгъэушъомбгъунымкIэ тэ къытэлъытыгъэр зэкIэ тшIэным тыфэхьазыр. Лъэпкъ ЗэIукIэшхом испикерэу лъытэныгъэ зыфэсшIырэр, зэдэлэжьэныгъэ къыддыуиIэным узэрэфэхьазырым фэшI «тхьауегъэпсэу» осэIо. Урысыем и ЛIыкIохэу Тыркуем щыIэхэми мыщкIэ IэпыIэгъу къытфэхъунхэу тыкъагъэгугъагъ. Непэ мыщ тыкъызэрэкIуагъэм проектыкIэхэр къыкIэлъыкIонхэу сэгугъэ», — хигъэунэфыкIыгъ КъумпIыл Мурат.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ Тыркуем исхэр республикэм къэкIонхэу, ащ нэIуасэ зыфашIынэу къыригъэблэгъагъэх.


КъумпIыл Мурат АР-м ихэхъоныгъэкIэ форумхэм мэхьанэшхо зэряIэр къыхигъэщыгъ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АиФ Адыгея\nУрысые Федерацием ишъолъырхэм япащэхэм я Советэу Урысыем и МИД дэжь щызэхэщагъэм ия ХХХIII-рэ зэхэсыгъо Сергей Лавровым тхьамэтагъор щызэрихьагъ. Адыгеим и ЛIышъхьэ ащ фэдэ форумхэм республикэр ахэлэжьэнымкIэ опытэу щыIэм щигъэгъозагъэх. КъумпIыл Мурат зэхэсыгъом хэлажьэхэрэм къафиIотагъ шIуагъэу ащ къыхьырэм фэгъэхьыгъэу.\n«Республикэм иэкономикэрэ исоциальнэ лъэныкъорэкIэ шъолъыр, урысые Iофтхьэбзэ шъхьаIэхэм уахэлэжьэным мэхьанэу иIэр дэгъоу къыдгурэIо. Республикэм имызакъоу, хэгъэгумкIи ащ фэдэ зэхэхьэ-зэхэгущыIэгъухэм шIогъэ гъэнэфагъэ къаты. Инвестициехэр нахьыбэу къытIэкIэхьанхэмкIэ, республикэр зекIон Iофым ылъэныкъокIэ, экономикэмкIэ лъыкIотэным, Урысыем имызакъоу, зэрэдунаеу якультурнэ щыIакIэ хэлэжьэным иамал ахэм къаты», — къыхигъэщыгъ КъумпIыл Мурат.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ къыхьыгъэхэ щысэхэм зыкIэ ащыщыгъ тиреспубликэ илIыкIохэр бэмышIэу Тыркуем зэрэщыIагъэхэр. Урысыем ипосольствэу Тыркуем щыIэм, Урысыем и Генеральнэ консульствэу Стамбул щызэхэщагъэм, Урысыем и СатыушIыпIэ гупчэу Урысыем щыIэм ыкIи нэмыкIхэм а Iофтхьабзэм изэхэщэнкIэ яшIогъэшхо къэкIуагъ. ЗэIукIэгъур лъэгэпIэ иным тетэу кIуагъэ. Тыркуем и Лъэпкъ ЗэIукIэшхо испикерэу Мустафа Шентоп Адыгеим къикIыгъэ лIыкIохэр ригъэблэгъагъэх, нэгуихыгъэу къапэгъокIыгъ, Тыркуем и Президентэу Реджеп Эрдоган ыцIэкIэ шIуфэс тхылъым къеджагъ. Джащ фэдэу Анкара имэр, Стамбул игубернатор игуадзэ ыкIи провинциеу Дюздже игубернатор зэIукIэгъухэр адыряIагъэх.\nУрысые Федерацием IэкIыб къэрал IофхэмкIэ и Министерствэ иструктурэхэм яIэшъхьэтетхэм джащ фэдэу зэIукIэгъухэр адыряIагъэх. Тыркуем ихэбзэ къулыкъухэм ыкIи ибизнес-сообществэ ялIыкIохэм, адыгэхэу Тыркуем щыпсэухэрэм ащыщхэу мы хэгъэгум ищыIэныгъэ чанэу хэлажьэхэрэм аIукIагъэх.\n«ТапэкIи тизэдэпсэуныгъэ пытэнымкIэ, Урысыемрэ Тыркуемрэ тизэпхыныгъэхэм нахь заушъомбгъунымкIэ а зэIукIэгъум лъэпсэшIу къытыгъ ыкIи мэхьанэшхо иIагъ», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, республикэм ихэбзэ лIыкIохэм IэкIыб къэрал делегациехэм ащ фэдэ зэIукIэгъухэр бэрэ адашIых, а пстэуми яшIуагъэкIэ сатыу-экономикэ, культурэ ыкIи гъэсэныгъэм епхыгъэ зэфыщытыкIэхэу азыфагу илъхэм нахь заушъомбгъу ыкIи нахь мэпытэх.\nГущыIэм пае, 2018-рэ илъэсым мэлылъфэгъум Италием ипредприниматель купышхоу Итальянскэ Республикэм илIыкIоу Урысые Федерацием щыIэ Паскуале Терраччиано зипэщагъэр Адыгеим ригъэблэгъэгъагъ. Мы илъэсыр къызихьагъэм къыщыублагъэу Иорданием и Хашимитскэ Королевствэ и Чрезвычайнэ ыкIи и Полномочнэ лIыкIоу Амджад Адайлэ, Туркменистан и Чрезвычайнэ ыкIи и Полномочнэ лIыкIоу Урысыем щыIэ Батыр Ниязлевым зэIукIэгъухэр адыряIагъэх.\nИнвестициехэр республикэм нахьыбэу къыIэкIэхьанхэм пае федеральнэ гупчэм ылъэныкъокIэ къикIырэ IэпыIэгъур амал зэриIэкIэ нахь дэгъоу къызфигъэфедэным Адыгеир ыуж ит. ГущыIэм пае, республикэмкIэ хабзэ хъугъэ Урысые инвестиционнэ форумхэм, Петербург дунэе экономическэ форумхэм ыкIи нэмыкI проектхэм ахэлэжьэныр. Мы илъэсым я V-рэ Ялтинскэ Дунэе экономическэ форумым Адыгеир хэлэжьагъ.\n2017-рэ илъэсым Дунэе инвестиционнэ форумэу «InvestinAdygea» зыфиIорэр Мыекъуапэ щыкIуагъ. Ащ нэбгырэ 750-рэм ехъу хэлэжьагъ. Ахэм ащыщыгъэх Адыгеим ыкIи Урысыем ишъолъыр заулэхэм ябизнес-сообществэхэм ялIыкIохэр, Тыркуем, Китаим, Малайзием, Иорданием, Германием, Сербием, Швейцарием, Казахстан яIофышIэ купхэр.\n«Ащ фэдэ зэIукIэгъу пэпчъ тэркIэ шIуагъэ хэлъэу щыт. ПэшIорыгъэшъэу зэдэтшIырэ зэзэгъыныгъэхэр тапэкIэ щыIэныгъэм гъэцэкIагъэ зэрэщыхъущтхэм тынаIэ тетэгъэты. МыщкIэ федеральнэ гупчэм иIэпыIэгъу къызфэтэгъэфедэ», — къыхигъэщыгъ КъумпIыл Мурат.\nРеспубликэр шъолъыр форумхэм, конференциехэм, нэмыкI зэIукIэгъухэм зэрахэлажьэрэр, ахэм афэхъурэ кIэуххэр щысэ гъэнэфагъэхэмкIэ Адыгеим и ЛIышъхьэ къыхигъэщыгъэх. Илъэсэу икIыгъэм икIэуххэм нафэ къызэрашIыгъэмкIэ, Урысые Федерацием ишъолъырхэм азыфагу республикэм апэрэ чIыпIэр щиубытыгъ инвестициехэр (проценти 142,5-м нэсыгъэх) къызэрэIэкIэхьагъэхэмкIэ.


ТхьакIущынэ Аслъан Къэрэщэе-Щэрджэс Республикэм къикIыгъэхэм аIукIагъ »\nТхьакIущынэ Аслъан Къэрэщэе-Щэрджэс Республикэм къикIыгъэхэм аIукIагъ\n13.07.2010 – 19:26 - Натпресс\nАдыгэ Республикэм и Президентэу ТхьакIущынэ Аслъан Къэрэщэе-Щэрджэс Республикэм къикIыгъэхэу шIэныгъэлэжьэу, филологие шIэныгъэхэмкIэ докторэу, тхакIоу, къэралыгъо тын лъапIэхэр къызыфагъэшъошэгъэ Хьопсэрыкъо Хъызыррэ мы республикэм щыIэ Адыгэ-Хасэм и Совет итхьаматэу Щэрджэс Мыхьамэдрэ тыгъуасэ IофшIэгъу зэIукIэгъу адыриIагъ.\nЛъэпкъ зэфэшъхьафхэм азыфагу илъ зэгурыIоныгъэр гъэпытэгъэным, ащкIэ къэбар жъугъэм иамалхэм яшIуагъэу къэкIон ылъэкIыщтым, нэмыкI лъэныкъохэми бгъуитIур атегущыIагъ.\nХьопсэрыкъо Хъызыр къыдигъэкIыгъэ тхылъэу «Пушкиныр ыкIи щэрджэсхэр» зыфиIорэр ипчъагъэкIэ зы мин хъоу Адыгеим шIухьафтынэу къыфишIыгъ. Урыс тхэкIо цIэрыIор Кавказым къызыкIокIэ ылъэгъущтыгъэр, ащ адыгэхэм афэгъэхьыгъэу къытхыщтыгъэхэр, тилъэпкъ тарихъэу пылъыр мы тхылъым дэплъэгъощтых.\nIофтхьабзэм хэлэжьагъ АР-м и Премьер-министрэу КъумпIыл Мурат.\nМы мэфэ дэдэм Кощхьэблэ районымкIэ къуаджэу Еджэркъуае къикIыгъэ лIыкIо купым ТхьакIущынэ Аслъан IукIагъ.\nКъоджэдэсхэр зашъохэрэ псыр икъу фэдизэу къызэраIэкIэмыхьэрэр, псэу щыIэми изытет зэрэдэим ыгъэгумэкIхэу ахэр Прези¬дентым дэжь къэкIуагъэх, хэкIыпIэ горэ къафигъотынэу къе¬лъэIугъэх.\nIофыгъоу къагъэнэфагъэр къызэрыкIоу зэрэщымытыр республикэм ипащэ къыIуагъ. Ау псыр цIыфхэм аIэкIэгъэхьэгъэн зэрэфаер, ар щы¬Iэныгъэм ылъапсэу зэрэщытыр къыхигъэщызэ, гумэкIыгъо зиIэ цIыфхэм IэпыIэгъу афэхъугъэн фаеу ылъытагъ. а чIыпIэ дэдэм унэшъо гъэнэфагъэхэри фишIыгъэх АР-м мэкъу-мэ-щымкIэ иминистрэу зэIукIэгъум хэлэжьэгъэ Юрий Петровым. Псыр къызэрычъырэ колонки 4 - 5 къуа¬джэм иурамхэм охътэ кIэкIым къыкIоцI щагъэуцунэу Президен¬тым къафигъэпытагъ. Нэужым мы Iофыгъом джыри зэ къыфагъэзэжьы¬нышъ, ар икъоу зэрагъэцэкIэ¬щтым-\nкIэ къоджэдэсхэр республикэм ипащэ къыгъэгугъагъэх.\nТХЬАРКЪОХЪО Адам – Адыгэ Макъ\nОпубликовал administrator, 13-07-2010, 19:26. Просмотров: 1686\n– Президентыр динлэжьхэмрэ Адыгэ Хасэм ипащэрэ аIукIагъ\n– Адыгэ Республикэм и лIыкIоу Урысые Федерацием ипрезидент дэжь щыIэр нэмыкI ...


ШIу шIи псым хадз — Адыгэ макъ\nШIу шIи псым хадз\nТIопсэ районым ит къуаджэу Псыбэ щыпсэурэ хъулъфыгъэр машинэ зэутэкIэу гъогум къыщыхъугъэм зырехьылIэм, цIыфыбэмэ ящыIэныгъэ къыгъэнэн ылъэкIыгъ.\nЗаур янэ-ятэхэм ахэс.\nАдыгэ лъэпкъым къыхэкIыгъэу Болгарием щыпсэущтыгъэ Стефан Черкезовым ыпсэ емыблэжьэу цIыфхэр зэрыс автобусэу машIо къызкIэнагъэм нэбгырэ 40-м ехъу къызырехыжьым, ежьыр врачхэм псаоу къагъэнэжьын алъэкIыгъагъэп. ЛIыхъужъныгъэу зэрихьагъэм фэшI «Болгарием инароднэ ЛIыхъужъ» зыфиIорэ цIэ лъапIэр къыфагъэшъошэгъагъ.\nДжырэ лъэхъанми ащ фэдэ цIыфхэу гуIэгъу тхьамыкIагъо хэфагъэхэм IэпыIэгъу афэхъугъэхэу, гузэжъогъу чIыпIэу зэрыфагъэхэм къыращыжьыгъэхэу, ау лIыгъэу зэрахьагъэр цIыфхэм амышIэу, ежьхэри рымыгущыIагъэхэу къытхэтынхэ зэрилъэкIыщтым сегупшысагъ.\nБэмышIэу Псыбэ дэт кIэлэцIыкIу IыгъыпIэм ипащэу Алалэ Хъариет телефонымкIэ къысфытеуи, тызэIукIэн фаеу къысиIуагъ. Ащ икъуаджэ къыдэхъухьэрэ къэбархэр къысфиIуатэхэу ихабз.\n— Тичылэ щыщ кIалэу культурэм и Унэ Iоф щызышIэрэм бэмышIэу автобуситIоу зэутэкIыгъэмэ арысыгъэ кIэлэцIыкIуипшI пчъагъэ къызэригъэнэжьыгъэхэр зыми ышIэрэп, — къысиIуагъ Хъариет. — КIэлэцIыкIухэм янэ-ятэхэми зи къаIорэп, гъэзетхэми, телевидениеми, Интернетми къэбар гори къатыгъэп ыкIи къатхыгъэп. Къуаджэм дэсхэри ащ лIыгъэу зэрихьагъэм щыгъуазэхэп. Ежь къыуиIон щыIэп, иIахьылхэм ащыщ горэ къэмыгъэгущыIэщтмэ…\nАцумыжъ Заурэу зигугъу къышIыгъэм илъэс 47-рэ ыныбжь, Псыбэ дэт клубым илъэсыбэрэ Iоф щызышIэгъэ династием щыщ. Ятэу Хьасанэ бэшIагъэу клубым идиректор, ышыпхъоу Марини ащ Iутэу мэлажьэ.\n— Тэри мэфэ заулэ нахь хъугъэп Заур зыхэфэгъэ гумэкIыгъошхом икъэбар зытшIагъэр, — къытиIуагъ Маринэ. — А мафэм, мэкъуогъум и 21-м, Заур машинэм исэу Ныджэпсыхъо къикIыжьыщтыгъ. Пчыхьэм пшъыгъэу къэкIожьыгъагъ, гумэкIыгъо гори зыдиIыгъыгъ, ытэмэкъупшъхьэ узыщтыгъ. Илажьэр къытиIуагъэп, «къэузыгъэмэ, хъужьыщт» ыIуи, къэбар тигъэшIагъэп. Гъогум къыщыхъугъэ аварием зэрэрихьылIэгъагъэр ыушъэфыгъагъ.\nА хъугъэ-шIагъэм игугъу районым бэрэ щашIыгъ, ау ежьым зи къэмыхъугъахэм фэдэу гущыIэ зытIу хьал-балыкъым зэрэхэфэгъагъэр къызэрэхигъэщыгъэр.\nНыджэпсыхъо федеральнэ гъогум цIыфхэр зезыщэрэ автобус инитIу зэрэщызэутэкIыгъэхэр Заур инэрылъэгъугъ. Ахэм зыгъэпсэфыпIэхэм къащэгъэ кIэлэцIыкIухэр арысыгъэх. АвтобуситIур зэуж итхэу гъогум рыкIощтыгъэх. Ыуж итым сабый 38-рэ ыкIи ахэм алъыплъэрэ нэбгыритIу исыгъэх. ОшIэ-дэмышIэу автобусым имотор къэуцуи, зэрэчъэрэм тетэу ыпэ итыгъэ автобусым еуагъ. ЕтIанэ кэнаум дэлъади, машIо къыкIэнагъ.\nЗы нэгъэупIэпIэгъу ар зэкIэ зэрэхъугъэр. Заур емыгупшысэжьэу псынкIэу автобусым кIэрылъэдагъ, ышIэщтыри къыгурыIуагъ. Рулым кIэрысыгъэ водителым сабыйхэм ишIуагъэ аригъэкIыным иIоф тетыгъэп. Ащ ыбгъэ рулым кабинэм риIулIыгъэу къэхъыен ылъэкIыщтыгъэп. Ыпэрэ шъхьаныгъупчъэшхор зэхэкъутэгъагъ, пчъэр зэдэнэгъагъ. Сабый щтагъэхэу пчъэм къыщызэхэуцуагъэхэм ар къыIуахын алъэкIыщтыгъэп. Зыгорэущтэу ахэр къищыгъэнхэ фэягъэ, машIо къызкIэнэгъэ автобусыр къэон ылъэкIыщтыгъ.\nЦIыфхэр псынкIэу къызэрэугъоигъагъэх, ау зы нэбгыри автобусхэми сабыйхэми акIэрыхьагъэп. Заур ышIэрэм еплъыхэзэ, ар шъхьаныгъупчъэ хэутыгъэмкIэ салоным ипшыхьи, кIэлэцIыкIухэр зэкIэ зырызэу къырищыгъэх. ЕтIанэ водителым зыфигъэзагъ, зэрилъэкIэу ишIуагъэ ригъэкIыгъ.\nАщ нэс полициери, «IэпыIэгъу псынкIэри» къэсыгъэх, машIор агъэкIосагъ, кIэлэцIыкIоу фыкъуагъэхэр сымэджэщым ащагъэх. Джа пстэур охъуфэкIэ цIыфэу къырихьылIагъэхэм мобильникхэмкIэ хъугъэр зэкIэ тырахыгъ. Заур зи мыхъугъахэм фэдэу къахэкIыжьи, иунэ кIожьыгъэ. Полицием иIофышIэхэу мычыжьэу къулыкъу щызыхьыщтыгъэхэми, мэшIогъэкIуасэхэми, врачхэми ащыщ зы нэбгыри къыкIэрыхьагъэп, зы гущыIи къыраIуагъэп. ЦIыфыр хэкIодэщтми ымышIэу, ышъхьэ емыгупшысэжьэу сабыйхэр автобусым къызырещыжьхэм, цIыфыгъэ къызыхагъафэу зы нэбгыри «опсэу» къыриIуагъэп.\nХъугъэ-шIагъэр зылъэгъугъэу, кIэлэцIыкIоу автобусым къинагъэхэм зишIуагъэ язымыгъэкIыгъэхэми, цIыф пстэуми ацIэкIэ Ацумыжъ Заур тэ «тхьауегъэпсэу» етэIо. Ащ фэдэ лIым тырэгушхо. Ацумыжъхэу ащ фэдэ кIалэ зыпIугъэхэр рэхьатныгъэрэ насыпрэ щымыкIэнхэу афэтэIо. Опсэу, Заур!\nСледущая Къурмэн хъяр къытфихьанэу Тхьэм телъэIу


ЩыIэныгъэм джэуапыр къыщежьэ — Адыгэ макъ\nЩыIэныгъэм джэуапыр къыщежьэ\nУрысыем, Адыгеим янароднэ артистэу, Абхъазым, Пшызэ язаслуженнэ артистэу Кукэнэ Мурат ыныбжь непэ илъэс 70-рэ мэхъу. Ащ фэгъэхьыгъэу гущыIэгъу тыфэхъугъ.\n— Зыгорэ щыIэныгъэм къыщыздэхъугъэмэ, ар сезыгъэджагъэхэм, сянэ-сятэхэу сызыпIугъэхэм, цIыф дэгъухэу сызыIукIагъэхэм яшIушIагъ, — къытиIуагъ Кукэнэ Мурат. — СицIыкIугъом къыщыублагъэу артист сэнэхьатыр гъашIэм къыщыздекIокIы.\n— Мурат, арэущтэу къэоIо шъхьае, Адыгэ къэралыгъо кIэлэегъэджэ институтым филологиемкIэ ифакультет узэрэщеджагъэр уищыIэныгъэ сыдэущтэу хэпхыщта?\n— Ащ укъызэрэкIэупчIэщтыр сыгу къысиIощтыгъ. Николай Ханжиевыр деканэу тиIагъ. Бзэмрэ литературэмрэ сафэщагъэу художественнэ самодеятельностым сызэрэхэтыр кIэлэегъаджэхэм алъэгъущтыгъ. Театрализованнэ къэшIынхэм, фестиваль-зэнэкъокъухэм сахэлажьэщтыгъ.\n— Еджэныр Ленинград щылъыбгъэкIотагъ. Ащ тытегъэгущыIэба.\n— Къэралыгъо университетым театрэм, музыкэм ыкIи кином щыфагъасэщтыгъэх. Адыгеим икIыгъэ ныбжьыкIэ купым сэри сыхэтыгъ. Зыхьэ Заурбый, Кушъу Светлан, Зыхьэ Мэлайчэт, Уджыхъу Марыет, ХьатхьакIумэ Аскэрбый, Ацумыжъ Нурбый, ХьакIэгъогъу Къэсэй, нэмыкIхэм сэнэхьатэу къыхахыгъэр ашIогъэшIэгъоныгъ.\n— Тарихъышхо зиIэ къалэм шъузэрэщеджэрэм мэхьэнэ хэхыгъэ иIэу шъулъытэщтыгъа?\n— Тхьаегъэпсэух тиIэшъхьэтетхэу еджакIо тызыгъэкIуагъэхэр, театрэм тыфэзыгъэсэгъэ кIэлэегъаджэхэр, искусствэм иIофышIэхэр. Ленинград дэт музейхэм, революционнэ, лIыхъужъ ыкIи лэжьэкIо щытхъум япхыгъэ чIыпIэхэм мафэ къэс пIоми хъунэу тащыIэщтыгъ. Тлъэгъурэм, зэхэтхырэм шIэныгъэу ахэтхырэр щыIэныгъэм еджапIэ зэрэщытфэхъущтыр кIэлэегъаджэхэм, къытфэгумэкIыхэу, тызышIогъэшIэгъон цIыфхэм къытаIощтыгъ.\n— Театрэр щыIэныгъэм игъунджэу зылъытэхэрэм сыда къяпIощтыр?\n— Драматургхэр щыIэныгъэм иIотакIох. Гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэ къапкъырыкIырэ гупшысэу узыгъэгъуазэрэр цIыфхэм алъыгъэIэсыгъэныр теат-\nрэм ипшъэрылъ. Артистыр сэнэхьатэу зэрихьэрэмкIэ илъэпкъ, республикэм, хэгъэгум афэлажьэ. Залым чIэсхэр гуфэбэныгъэ ахэлъэу къызэрэтпэгъокIыхэрэм кIуачIэ къытхелъхьэ. Гъунджэм тызэдиплъэмэ, зытэлъэгъужьы.\n— Дунэе классикэм хэхьэгъэ рольхэм къащегъэжьагъэу мыпсэу-мылажьэм нэсыжьэу рольхэр къэпшIыгъэх. Япчъагъэ плъытагъа?\n— Слъытагъэп, ау Москва сыщыIэу артист цIэрыIом къысиIогъагъэр къыпфэсIотэщт. Илъэси 10 — 15-р зэлъыригъэубытызэ, классикэм щыщ роли 5 къызэришIыгъэр гуапэ зэрэщыхъугъэр зэригъэпшэщтыр ышIэщтыгъэп. Тэ ащ фэдэ артистхэм бэкIэ апэ тишъыгъ.\n— «Псэлъыхъохэм» анэмыкI ухэмылэжьэщтми, артист цIэрыIоу узэрэщытыр дунаим щашIэ. «Зыхьэ Заурбыйрэ Кукэнэ Муратрэ спектаклэм хэлэжьэнхэу щытмэ непи теплъыщт», — къытаIоу бэрэ къыхэкIы.\n— Искусствэр зыгу рихьыхэрэм тафэраз, тхьаегъэпсэух.\n— Театрэм цIыфыр епIу, щыIэныгъэм фегъасэ. КъэпшIырэ ролым гукIэ шIэхэу ухэкIыжьа?\n— Ролыр щыIэныгъэм къыщыздекIокIэу сэлъытэ. Абхъазым, Къэбэртэе-Бэлъкъарым, Къэрэщэе-Щэрджэсым, Краснодар краим, нэмыкIхэм тащыIэу къэгъэлъэгъонхэм тахэлажьэзэ, искусствэм лъэпкъхэр зэрэзэфищэхэрэм осэ ин етэты. Псэ зыпыт зэIукIэгъур псынэкIэчъ къаргъом фэогъадэ, янэплъэгъу фабэ гум къенэжьы.\n— Укъызыщытхъужьынэу арэп зыфасIорэр. Ащ фэдэ чIыпIэ уифэмэ, зэдэгущыIэгъур сыда къызыщебгъажьэрэр?\n— Дэгъоу, дэхагъэу тхэлъыр, искусствэр зэрэлъыкIуатэрэр сценэм къыщыдгъэлъэгъоныр нахьышIукIэ тэлъытэ.\n— ГущыIэм пае…\n— Бзэм, лъэпкъым, шъуашэм изехьан, комедием, фэшъхьафхэм зафэбгъэзагъэми, искусствэм пIуныгъэ мэхьанэу иIэр къыдэмылъытэ хъущтэп. КъэпшIырэ ролыр сэнэхьатэу, хъугъэ-шIагъэу зэпхыгъэхэр, нэмыкIхэр къыдэолъытэх, щыIэныгъэр къэогъэлъагъо. Артистыр сыд фэдэ чIыпIэ ифагъэми, зэрифэшъуашэу къикIыжьын фае. ЫцIэ, иIофшIэгъухэм анапэ ригъэIыхы хъухэщтэп.\n— Артистым ролыр дэгъоу къышIыным фэшI гукъэкIыжь дэгъу иIэн зэрэфаем сыда къепIолIэщтыр?\n— Театрэр зыгу рихьыхэрэм а упчIэр къысатэу бэрэ къыхэкIы. Тхылъхэм сяджэ, цIыфхэм саIокIэ, тизэдэгущыIэгъухэр шIукIэ сыгу къэсэгъэкIыжьых. Iоф зыдэтшIэжьыным тикIэлэегъаджэхэм, опыт зиIэ артистхэм тыфагъэсагъ.\n(АдыгабзэкIи, урысыбзэкIи рольхэм ащыщ пычыгъохэр Кукэнэ Мурат къеIуатэх. Ятэжъ игущыIэ щэрыохэу Къуекъо Налбый къытхыжьыгъэхэм ащыщхэри езбырэу къеIох. — Е. Н.)\n— ЗыкъегъэкIэракIэшъ, цIыфыр театрэм къэкIо, — Муратэ зэдэгущыIэгъур лъегъэкIуатэ. — Артистым къышIыщт ролым ежэ. Театрэм ищыIакIэ гукIэ хэхьагъэу жьыр къещэ.\n— Ролыр къызыдэпшIырэ артистыр плъэгъун, зэхэпхын зэрэфаеми уиеплъыкIэхэр къеIуалIэхэба.\n— Ащ сыдигъуи мэхьэнэ ин есэты. «Псэлъыхъохэр» цIыфхэм ашIогъэшIэгъон. Зыхьэ Заурбый къызэриIуагъэу, тыпсэлъыхъозэ жъы тыхъугъэми, рольхэр гум щыщ пычыгъох. ЦIыфхэм апашъхьэ уихьэмэ сыда япIощтыр? Ролым сыдигъуи псэ ищыкIагъ. Узышъхьамысыжьэу уисэнэхьат ыкупкI цIыфхэм афэгъэшъуаш.\n— Мурат, тызытегущыIагъэр, уиIофшIагъэ ехьылIагъэу сэ сшIэрэр зызэхэбгъахъохэкIэ, зы гъэзет къыдэкIыгъори тфикъущтэп. (Мурат мэщхы). Унагъом тытегъэгущыI.\n— Сяни, сяти Хэгъэгу зэошхом хэлэжьагъэх.\n— Мэшэлахь. Уянэ илъэс 97-рэ ыныбжь, Тэхъутэмыкъуае щэпсэу…\nКорреспондентыр. Куканэхэм яунагъо Адыгеим шIукIэ щашIэ. Тэхъутэмыкъуае сыщыIэу яунэ сихьэу уахътэ къысэкIугъ. Муратэ янэу Зулихъэ ныбжьыкIэхэм зэраIукIэщтыгъэр, Хэгъэгу зэошхом тидзэкIолIхэм лIыхъужъныгъэу щызэрахьагъэр къафиIуатэзэ, пIуныгъэм мэхьэнэ ин зэрэритыщтыгъэр сщыгъупшэрэп. Муратэ ишъхьэгъусэу Саидэ тхэкIо цIэрыIу, ипьесэхэм атехыгъэхэр театрэм щагъэуцугъэх. КIэлищ зэдапIугъ.\nАнахьыжъэу Алый искусствэм иIофышI. Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо академическэ къэшъокIо ансамблэу «Налмэсым» иконцертнэ отдел ипащ. «Адыгэ пшъашъ» зыфиIорэ Дунэе зэнэкъокъоу Мыекъуапэ щыкIуагъэм ишIухьафтын шъхьаIэу «Пшъэшъэ тхьаматэр» Бэллэ къыфагъэшъошагъ. Джырэ уахътэ Москва щэпсэу, исэнэхьаткIэ Iоф ешIэ. Андзаур дунэе бизнесым фэгъэхьыгъэ шIэныгъэр къэралыгъо университетэу Москва дэтым щызэригъэгъотыгъ, IэнатIэ иI.\nАлыйрэ ишъхьэгъусэу Лианэрэ пшъэшъитIу зэдапIу: Суандэрэ Евэрэ.\nТеатрэм ыкIи кином яартистэу Кукэнэ Мурат спектаклэхэм ахэлажьэ, Геленджик щытырахырэ фильмэм ролыр къыщишIыщт. Артист цIэрыIом июбилей ехьылIэгъэ пчыхьэзэхахьэхэр мы мафэхэм тирайонхэм ащэкIох. Тэхъутэмыкъуае непэ зэIукIэгъу щыкIощт.\nОпсэу, Мурат! Тхьэм уигухэлъышIухэр къыбдегъэхъух.\nПредыдущая ЗэхъокIыныгъэхэр сыда зыфэIорышIэщтхэр?\nСледущая Гъобэкъое кIалэхэр


Ижърэ Рим ихэбзэгъэуцугъэхэмрэ "Адыгэ Хабзэмрэ" » Адыги.RU - Новости Адыгеи, история, культура и традиции адыгов (черкесов)\nАдыги - Новости Адыгеи, история, культура и традиции » Статьи » Культура » Ижърэ Рим ихэбзэгъэуцугъэхэмрэ "Адыгэ Хабзэмрэ"\nИжърэ Рим ихэбзэгъэуцугъэхэмрэ "Адыгэ Хабзэмрэ"\n15:32, 20 февраль 2019\nИжърэ Рим ихэбзэгъэуцугъэхэмрэ "Адыгэ Хабзэмрэ". Тумэ Рахьми 1941 илъэсым Мараш къалэ Гоксун районым ит къуаджэу Темырага къыщыхъугъ. Пэублэ еджапIэр ежь икъуаджэ, гурыт еджапIэр къалэу Мараш къащиухыгъ. 1967-рэ илъэсым Истамбул университетым июридическэ факультет къыухыгъ. 1971-м къыщегъэжьагъэу Истамбул адвокатэу щэлажьэ. Тумэ Рахьми 1961-м Истамбул Багъларбаш Кавказ Культурэ Хасэм зыхарегъатхэ. 1979-1984, 2005-2007 IофшIэгъу илъэсхэм хасэм итхьаматэу хахы. Кавказым, Кавказ культурэм фэгъэхьыгъэ конференциехэм ахэлажьэ. Ахэмэ ащыщых: "Адыгэхэм алъапс", "Ассимиляцие", "Хэхэсхэм къапэтаджэрэ Iофыгъохэр", "Адыгэхэм якощыкI", "Абхъазыр къэралыгъуа?", "Абхъазымрэ Къыблэ Осетиемрэ къэралыгъохэр зыкIэтхэжьыгъэ юридическэ зэзэгъыныгъэхэм адиштэу къэралыгъо шъхьэфитэу лъытэгъэн зыкIыфаер", "Адыгэ хабз", Къэбэртэе-Бэлъкъар къэралыгъо\nИжърэ Рим ихэбзэгъэуцугъэхэмрэ "Адыгэ Хабзэмрэ". Тумэ Рахьми 1941 илъэсым Мараш къалэ Гоксун районым ит къуаджэу Темырага къыщыхъугъ. Пэублэ еджапIэр ежь икъуаджэ, гурыт еджапIэр къалэу Мараш къащиухыгъ. 1967-рэ илъэсым Истамбул университетым июридическэ факультет къыухыгъ. 1971-м къыщегъэжьагъэу Истамбул адвокатэу щэлажьэ.\nТумэ Рахьми 1961-м Истамбул Багъларбаш Кавказ Культурэ Хасэм зыхарегъатхэ. 1979-1984, 2005-2007 IофшIэгъу илъэсхэм хасэм итхьаматэу хахы.\nКавказым, Кавказ культурэм фэгъэхьыгъэ конференциехэм ахэлажьэ. Ахэмэ ащыщых: "Адыгэхэм алъапс", "Ассимиляцие", "Хэхэсхэм къапэтаджэрэ Iофыгъохэр", "Адыгэхэм якощыкI", "Абхъазыр къэралыгъуа?", "Абхъазымрэ Къыблэ Осетиемрэ къэралыгъохэр зыкIэтхэжьыгъэ юридическэ зэзэгъыныгъэхэм адиштэу къэралыгъо шъхьэфитэу лъытэгъэн зыкIыфаер", "Адыгэ хабз", Къэбэртэе-Бэлъкъар къэралыгъо университетым ипедагогическэ факультет "АдыгабзэкIэ гъэсэныгъэ зэгъэгъотыным фэгъэхьыгъ" зыфиIорэ псалъэу къыщишIыгъэр.\n"Адыгэхэм якощыкI" зыфиIорэр "Кавказым фэгъэхьыгъэ конферанситф" зыцIэ тхылъым къыдэхьагъ. Тырку шъхьафитныгъэ заом хэлэжьэгъэ адыгэхэм афэгъэхьыгъэ пьесэу осмэныбзэкIэ тхыгъэр непэрэ тыркубзэмкIэ ытхыжьыгъ.\nКавказ Хасэхэм яфедерацие, Абхъазым IэпыIэгъу фэхъурэ комитетым, Дунэе Адыгэ Хасэм непэ къызнэсыгъэм адэлажьэ…\nАдыгэ хабзэм фэгъэхьыгъэ конференцием Рахьми къэбэртэябзэкIэ къыщиIуагъэхэмрэ Адыгэ хабзэмрэ хыешI къэралыгъо хабзэмрэ язэфыщытыкIэ ехьылIэгъэ тхылъэу Adige xabze "Adige Etiği ve Etikeni" (2009) Тыркуем къыщыдэкIыгъэмрэ къахэхыгъэ пычыгъохэр кIэхабзэкIэ ттхыжьыгъэ.\n- Лъэшэу сигуапэу мы шIэнΙуатэм сыхэлажьэ… Хымэ хэгъэгу укъыщыхъугъэу, къэбгъэшIагъэм хэхэсэу упсэугъэу хэкужъым Адыгэ хабзэм фэгъэхьыгъэ шIэнΙуатэм уишIошΙхэр къыщипIотыкΙыныр зэрэмыIэшΙэхыр сымышIэу щытэп. Арэу щыт нахь мышIэми лъэпкъ итэкъухьагъэм икультури итэкъухьагъэ мэхъуба?... Ари цэрыцэу уугъоижьын фаеба?... Хэхэсым лъэпкъым фэгъэхьыгъэу къыфэнагъэр, къыухъумэн ылъэкIыгъэр, игукъэкIыжьхэр хэтымыпшэмэ, хэкурысым къыухъумэн илъэкIыгъэм хахъо зыфишIыгъэм чIэнагъэ ышIынба?\nДжа екIолΙакΙэр сигъуазэу Адыгэ хабзэм фэгъэхьыгъэ гущыIэ заулэ къэсшIы сшIоигъу…\nСицIыкΙугъом къыщегъэжьагъэу анахь бэдэдэрэ зэхэсхыгъэ гущыIэхэм язырэр "хабзэр" ары. Тыджэгу хъуми, тыгъ хъуми, тышхэ хъуми тызэуталIэ зэпытыгъэр "емыкIу", "хьайнапэ", хабзэп" зыфэпIощт гущыIэхэр арыгъэ.\nСеджэ зыщыхъугъэм дезгъэжьагъ "Адыгэ хабзэ" гущыIэм къикIырэм нахь куоу сытегупшысыхьэным. Зытет шъыпкъэр къэсIонышъ, непи "хабзэм" къызэлъиубытырэ лъэныкъо пстэури къызгурыIуагъэу зыслъытэжьырэп. "Адэ къыбгурымыIогъэ пкъыгъом итхылъ сыд фэдэу птхын плъэкIыгъа?" зыIонхэр къыкъокIын зэрилъэкIыщтыри сымышIэу щытэп. Арэу щытми нахьыжъхэм къаIотэжьэу зэхэсхыгъэхэм, тыркубзэкIэ тхыгъэ тхылъэу сызэджагъэхэм "хабзэм" къыраIуалΙэрэр зэрэсфимыкъугъэр ары тхылъыри сэзгъэтхыгъэр.\n1972 илъэсым апэрэу Нальчик сыкъэкIон слъэкIыгъ. Къэбэртэябзэри сшIэщтыгъ, ау хабзэм фэгъэхьыгъэ ушэтынхэр сшIыным игъо сифагъэп. Ащ къыщегъэжьагъэу нэIуасэ сызыфэхъугъэ тхакIохэм, шIэныгъэлэжьхэм сиупчIэмэ яджэуапхэр сигъэразэу язгъотылIагъэп. Сыджыгъэ тхылъхэм, тхыгъэхэм "хабзэм" сыкътегущыIэным сытырагъэгушхуагъ. КъэIогъэн фае, зэфэсхьысыжьын слъэкIыгъэм илъэс шъэныкъом къыриубытэу нахьыжъхэм адысиIэгъэ зэдэгущыIэгъухэм яIахьэу хэлъыр зэрэмымакIэр.\nАдыгэ хабзэм фэгъэхьыгъэ ушэтынхэр ныбджэгъу заулэ тыхъоу 1968 илъэсым джыри хэкум сыкъэмыкIозэ едгъэжьэгъагъ. УпчIэ 920 фэдиз зэхэдгъэуцуи Тыркум, Иорданием, Сирием, Хэкум щыпсэурэ нэIуасэхэм афэзгъэхьыгъ. Бэп пэгъокI къытэзытыжьыгъэр. Ау игъэкIотыгъэ пэгъокI къэзытхыжьыгъэхэри къахэкIыгъ. Гукъау нахь мышIэми 1980-м иябгъонэрэ мазэ Тыркудзэм хэгъэгум тетыгъор зыщеубтым, бзэгоу афахьыгъэм къыхэкIкIэ сиунэ къалъыхъугъ. Ситхылъэхэри, зэхэзгъэуцогъэ упчIэхэри, япэгъокIхэри сагъэгъотыжьыгъэп.\nСызэрэюристыр "Адыгэ хабзэр" къэстхыхьанымкIэ, сыкъытегущыIэнымкIэ кIочIэгъу сфэхъугъэу сшIошIы. КъэмыIуагъэмэ мыхъущтыр аужрэ илъэсхэм, къэбэртэябзэу шIы, урысыбзэу шIы "хабзэм" фэгъэхьыгъэ тхылъ мымакIэ къызэрэсIэкIэхьагъэр ары. ЗэрязгъэдзэкIыхи урысыбзэкIэ тхыгъэхэм щыгъуазэ зафэсшIыгъ. АдыгабзэкIэ тхыгъэхэм сэ сяджагъ.\nА пстэуми зэфэхьысыжьэу сагъэшIыгъэр:\n"Хабзэр" Iанэр зэрэзепщэщт, хьадагъэм узэрэдэзекIощт, джэгур зэрэзэхэпщэщт къодыер арэп. Нэбгырэ зырызхэм къызэрашIошIыри хабзэу къапштэ зэрэмыхъущтыри нафэ. ШъхьакIэ сыд илъэныкъокIи къэтхыхьагъэу, тхыгъэу зэрэщымытым къыхэкIкIэ нэбгырэ зырыз еплъыкIэхэри хабзэу къашIомыгъэшIын плъэкIырэп. Ащи "Хабзэм" ыуасэ къырегъэIыхы. ЩыIэкIэ-псэукIэр сыд ылъэныкъокIи зэзгъафэрэ "Хабзэм" ыуасэ къызеIыхырэм ар зиIэхьэ тикультури, культурэр зые тилъэпкъи чIэнагъэ ешIыба?...\nАрэу зыщыткIэ "Хабзэр" дыгъэри бзыгъэу къэтхыхьаныр, тиныбжыкIэхэм алъыдгъэIэсыныр типшъэрылъ шъхьаIэхэм ащыщэу ыкIи ассимиляцием пэуцунымкIэ ишIуагъэ къэкIонэу сэлъытэ.\nХабзэри, хабзэм тыдэрэ ибзыпхъи тэ тишIошIкIэ къохьапIэ бзэхэр "нормэ"-кIэ зэджагъэхэ гурыIор ары. Арышъ "нормэм" игугъу къэтшIымэ, хабзэм къикIырэри нахь гурыIогъошIу хъунэу тэлъытэ.\nПсэ зыпытхэм яIэпкъ-лъэпкъ ежь Iэпкъ-лъэпкъым ишIуагъэ зыхэлъ пкъыгъохэр къышIын, Iэпкъ-лъэпкъым иягъэ зэкIыщт шIоир пкъым хэзыщыщт гъэпсыкIэ зэриIэм фэд пIоми ухэмыукъонэу, цIыф купхэми купэу зыгъэпсэущтхэ социальнэ, юридическэ нормэхэр къыхамыхэу хъурэп. ШIэныгъэр биологическэ теориекIэ зэджэгъэ мы еплъыкIэм елъытыгъэу тыдэрэ зы цIыф купи, зыщыпсэурэ чIыналъэм зынэсыгъэ социальнэ лъэгапIэм, яэкономикэ зэфэщытыкIэ диштэу социальнэ, юридическэ нормэхэр зэхелъхьэх. Мы нормэхэр, цIыф купхэр купэу щыIэным фэIорышIэх. Нормэхэм язэхэлъыкIэ лъапсэ фэхъух ижърэ лъэхъанхэм къащегъэжьагъэу къакIугъэ производствэ шIыкIэхэр, хэгъэгур зэрэуцугъэ шIыкIэр, хэгъэгум къыхихыгъэ системэр… ЗэлъыIэсырэ лъэпкъхэм якультурэхэр нормэ зэхалъхьэм хэлажьэх. Нормэхэр язэхэлъыкIэ лъапсэ афэхъурэ пкъыгъохэм ялъытыгъэу лъэныкъо зэфэшъхьафыбэкIэ зэтеуыутын, къэптхыхьан плъэкIыщт. Ахэм зэу ащыщ цIыф купхэр теократическэ купрэ демократическэрэ аIоу зэрагощырэри. Теократическэ цIыф купым нормэхэр Тхьэ ашIыгъэу къалъытэ. Демократическэ цIыф купхэм нормэхэр цIыфхэм зэрэзэхалъхьэрэр ашIэ... Адыгэ лъэпкъыр демократическэ цIыф купхэр ары зыхалъытэрэр.\nХабзэм илъэныкъо пстэуми зы нэбгырэр къатегущыIэн зэримылъэкIыщтыр нафэ. Арышъ сэ непэ макIэу зигугъу ашIыгъэ лъэныкъо горэм шъунаIэ тешъозгъадзэмэ сшIоигъу. Ар Хэгъэгу- къэралыгъор ары…\nНепэрэ къэралыгъо гъэпсыкIэм фэдэ адыгэмэ зэрямыIагъэм фэшI "Адыгэмэ къэралыгъо яIагъэп" зэраIорэр сэ мытэрэзэу сэлъытэ. Тхыдэм къыдакIоу Хэгъэгухэм якъэхъукIэ зэблэхъузэ къырэкIо, зэтемыфахэуи къатхыхьэу къыхэкIы. Тэ тегъэкIапIэ тшIыщтыр 1933 илъэсым зыкIэтхэжьыгъэхэ "Монтевидео" (Montevideo) зэзэгъыныгъэм къызэритхыхьагъэр ары:\nЧIынэлъэ гъэнэфагъэм щыпсэурэ цIыф куп гъэнэфагъэм кIуачIэу къылъытэрэ, чIынэлъэ гъэнэфагъэм щыпсэурэ цIыфхэм ацIэкIэ нэмыкI хэгъэгухэм адэгущыIэн, унашъо къадиштэн, зэзэгъыныгъэ адишIын фитыныгъэ зиIэ социальнэ зэхэщагъ. Адыгэхэм зэхэтыкIэу яIагъэр, адыгэ хабзэм икIуакIэ, лIыкIохэр, дзэ пащэхэр зэрагъэнафэщтыгъэр, хабзэм текIырэм зэрэдэзекIощтыгъэхэр, япщыхэм нэмыкI къэралыгъомэ зэзэгъыныгъэ зэрадашIыгъагъэр къэралыгъо нэшанэхэмэ атефэу, адиштэу тэлъытэ.\nЦIыф купымрэ къэралыгъо кIуачIэмрэ лъэшэу зэпхыгъ. А зэпхыныгъэм лъапсэ фэхъурэри цIыф купхэм ягъэпсыкI, яшэн зэхэлъыкI, япсихологие арэу тшIошIы. А лъэныкъомкIэ цIыф купхэр "индивидуалистрэ", "коллективистрэ" аIоу тIо агощы. ЦIыф купыр индивидуалистмэ, нормэхэм, нэбгырэ зырызхэм ягъэпсыкIэ нахь къыдалъытэ. Коллективист цIыф купхэм ежь купым ишIоигъоныгъэ нэбгырэ зырызхэм нахь зыхащэн фае мэхъу. ЦIыф купым инормэхэм ялъытыгъэу цIыф зырызхэм яфитыныгъэ игъунапкъэхэри нахь зэжъу мэхъу. Арэу мыхъоу, цIыфхэр ащ къемыуцуалIэхэу къэралыгъор къэхъурэп.\nДжыри зы еплъыкI. ЦIыф купхэм, ящыIакIэ нахьышIу ашIыныр, язэфыщытыкIэ агъэдэхэныр, цIыфхэр фитэу, яфитыныгъэ кIимычэу, мамыр ахэлъэу ыгъэпсэуныр арымэ гугъапIэу рапхырэр ащ фэдэ зэфэхьысыжь къэзытырэ тыдэрэ зы зэхэщагъи, фашIыгъэ цIэм емылъытыгъэу, хэгъэгоу – къэралыгъоу лъытэгъэн фае. Арышъ къэралыгъохэм уасэ афэтшIы зыхъукIэ, зэреджэхэрэм е гъэпсыкIэу иIэм нахьэу ицIыфхэм язытет еплъыгъэмэ нахь тэрэз хъунэу тщэхъу.\nТэ тиеплъыкIэкIэ Кавказ къэралыгъохэр Федерациеу щытыгъ.\nТыдэрэ зы лIакъом (племя) фитыныгъи, тхьэмэтэ гъэнэфагъи иIагъ.\nЛъэпкъ зэфэсым лIакъохэм ятхьэматэхэмрэ, ялIыкIохэмрэ хэлажьэщтыгъ. Лъэпкъ зэфэсым чIыпIэ гъэнэфагъэ иIагъэп. Игъо зыщилъэгъурэ чIыпIэм щызэфэсыщтыгъ.\nМы зэфэсым непэрэ къэралыгъом ипкъыгъохэу законодательный органым, исполнительнэ органым, юрисдикцием яфитыныгъэхэр иIагъэх, япшъэрылъхэри ыгъэцакIэщтыгъэх. Зэхэсыгъохэр ом изытет елъытыгъэу губгъоми, псэуалъэхэми ащашIэу хъущтыгъэ. ЦIыфхэми зытегущыIэхэрэм яшIошI къыраIолIэн фитыныгъэ яIагъ. Зэфэсым хэлажьэхэрэри, хэлажьэхэрэм япчъагъи гъэнэфэгъахэу, пыупкIыгъэу щытыгъэп.\nЗэрагъэпщынэщтыр зэфэсым къыхихырэ купыр ары зипшъэрылъыгъэр.\nНепэрэ милицием ипшъэрылъхэр зыгъэцэкIэрэ пкъыгъо яIагъэп. Зыдэхынхэ зыфимытыгъэхэр хабзэр арыгъэ, ащ дэхрэм ифэшъуашъэ езгъэгъотрэри Хасэр, Зэфэсыр арыгъэ.\nСигущыIэ Мр. Лонгорс адыгэмэ афэгъэхьыгъэу къытхыгъэмкIэ къэсыухы сшIоигъу:\n"Кавказым, шъхьафит лIакъохэм (племя) азэфагу къэзэрэухъумэжьыр зылъапсэ зэпхыныгъэ, зыкIыныгъэ илъ. Джыри нэгъэсыгъэу зэхэмыфыгъэ мы цIыф зэфэщытыкIэм лъэпкъыр, непэкIэ цивилизацием къахилъхьан ылъэкIыщтым нахь зэфагъэ-гулъытэмрэ, нахь губзыгъагъэмрэ фепIух, фелэжьых.Мы чIыналъым хэти ежь зыфитыжь, бэшIэ Iазагъэм игулъытэ хегъахъо, губзыгъэу егъасэх. Еджэхэзэ къызIакIагъэхьагъэ шIэныгъэ щыIахэп пIоми ухэукъощтэп. Ау Бекон (Bacon) "Iушыгъэмрэ, гурыIомрэ уемыджэуи, еджэным къыдэкIон ылъэкIыщтым нахь ушъагъэу къызIэкIэбгъхьэн плъэкIыщт. Ар къыздэхъугъэхэм Адыгэ хэгъэгум бэу уащырихьылIэщт. КIэкIэу губзыгъагъэр зылъапсэ мы культурэ лъагэм къыхэкIкIэ адыгэхэр зыщыпсэугъэ хэгъэгухэм кIуачIэм ылъэныкъокIи, лъытэныгъэм ылъэныкъокIи анахь лъэгапIэхэм нигъэсыгъэх…".\nГъунапкъэм блэкIыныр игухэлъ Гъунапкъэм блэкIыныр игухэлъ\nОшъогу щынэгъончъэным иушэтэкIуагъ


AdygPlus - Circassian Blog: 1.08.2017 - Къэзыгъэзэжьыгъэхэм я мафэ ехьылIагъэ Iофтхьэбзэ 70-рэ фэдиз Адыгэ Республикэм щызэхащэщт\n1.08.2017 - Къэзыгъэзэжьыгъэхэм я мафэ ехьылIагъэ Iофтхьэбзэ 70-рэ фэдиз Адыгэ Республикэм щызэхащэщт\nАдыгэ Республикэм лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ и Комитет мэфэкIым изэхэщэкIо куп изэхэсыгъо щыкIуагъ. Комитетым итхьаматэу Шъхьэлэхъо Аскэр зэIукIэгъур зэрищагъ.\n— Iофтхьэбзэ 70-рэ фэдиз зэхэтщэщт, — къыIуагъ Шъхьэлэхъо Аскэр. — ШышъхьэIум и 1-р кIэлэеджакIохэм языгъэпсэфыгъо уахътэ тефэ. Ар къыдэтлъыти, илъэс еджэгъур заублэжькIэ Iоныгъо мазэм е ащ ыуж Iофыгъо хэхыгъэхэр дгъэцэкIэщтых. КIэлэеджакIохэм сочинениехэр ядгъэтхыщтых, анахь дэгъухэр къыхэдгъэщыщтых. Къэзыгъэзэжьыгъэ тилъэпкъэгъухэр щыIэныгъэм хэгъэгъозэгъэнхэмкIэ IэпыIэгъу тафэхъущт. Сабый къызыфэхъугъэ тилъэпкъэгъухэу хэкум щыпсэухэрэм шIухьафтынхэр афэтшIыщтых.\nМэфэкI пчыхьэзэхахьэр гъэшIэгъонэу, гум къинэжьынэу зэхэщэгъэным фэшI Адыгэ Республикэм культурэмкIэ иминистрэ игуадзэу ШъэуапцIэкъо Аминэт иеплъыкIэхэм къащыхигъэщыгъ концертыр зэрагъэпсыщт шIыкIэр. Тхылъхэм, сурэтхэм якъэгъэлъэгъонхэр зэхащэщтых, кинофильмэхэр къагъэлъэгъощтых.\nТелевидением, радиом, гъэзетхэм яIофышIэхэм мэфэкIым ехьылIагъэу къатхыгъэхэр, къэтынэу зэхащагъэхэр зэфахьысыжьыщтых, анахь дэгъухэм шIухьафтынхэр афашIыщтых.\nЗэхэщэкIо купым изэхэсыгъо къыщыгущыIагъэх нэмыкIхэри. Унашъоу рахъухьагъэхэр зэрагъэцакIэхэрэр зичэзыу зэхэсыгъом къыщаIотэщтых.


Республикэм хэхъоныгъэ езыгъэшIырэ IофышIэх | Адыгэ Макъ\nРеспубликэм хэхъоныгъэ езыгъэшIырэ IофышIэх\nАдыгэ Республикэр зызэхащагъэр илъэс 28-рэ зэрэхъурэм ипэгъокIэу Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат республикэ тын лъапIэхэмрэ щытхъуцIэхэмрэ зыфагъэшъошагъэхэм ар къэзыушыхьатырэ бгъэхалъхьэхэмрэ тхылъхэмрэ тыгъуасэ аритыжьыгъэх.\nМыщ фэгъэхьыгъэ мэфэкI зэхахьэу АР-м и Къэралыгъо филармоние щыкIуагъэм хэлэжьагъэх федеральнэ ыкIи республикэ къулыкъухэм япащэхэр, министрэхэр, депутатхэр, нэмыкIхэри.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ Iофтхьабзэм пэублэ псалъэ къыщишIызэ, къэзэрэугъоигъэхэм мэфэкIымкIэ къафэгушIуагъ. Шъолъырым иэкономикэ, гъэсэныгъэм ыкIи шIэныгъэм, псауныгъэр къэухъумэгъэным, культурэм ыкIи спортым, общественнэ организациехэм яIофшIэн хэхъоныгъэхэр ашIынхэм зиIахьышIу хэзылъхьагъэхэм яIофшIагъэ осэшIу фишIыгъ, мыщ фэдэ цIыфхэр республикэм зэриIэхэм урыгушхонэу зэрэщытыр къыхигъэщыгъ.\nЗыфэгушIуагъэхэм ащыщых Урысые Федерацием икъэралыгъо тын лъапIэу — орденэу «За заслуги перед Отечеством» зыфиIорэм имедапэу я II-рэ шъуашэ зиIэр зэратыгъэхэр. Ветеран движением хэхъоныгъэхэр ышIынхэмкIэ, зэо зэпэуцужьхэм ахэлэжьагъэхэм IэпыIэгъу афэхъугъэнымкIэ Мырзэ Джанбэчрэ ДышъэкI Адамрэ IофшIэнэу агъэцакIэрэм къэралыгъом ипащэхэм осэшхо къыфашIыгъ. Ахэм мы тын лъапIэр къалэжьыгъ. Мыхэм Афганистан къулыкъур щахьыгъ, хэгъэгум къафигъэуцугъэ пшъэрылъыр зэрифэшъуашэу агъэцэкIагъ. Джы мары илъэс 20 хъугъэу зэо зэпэуцужьым хэкIодагъэхэм яшIэжь къэухъумэгъэным, ахэм яунагъохэм, ветеранхэм IэпыIэгъу афэхъугъэным, къыткIэхъухьэрэ ныбжьыкIэхэм яхэгъэгу шIу алъэгъоу пIугъэнхэм епхыгъэ IофшIэнышхо агъэцакIэ.\n— Лъэныкъо зэфэшъхьафхэм Iоф ащышъошIэ, ау шъуисэнэхьат шъузэрэфэшъыпкъэм, пшъэрылъэу зыфэжъугъэуцужьхэрэр зэшIохыгъэнхэм шъузэрэпылъым пстэуми шъузэрепхы. Щытхъу хэлъэу IофшIэныр зэрэбгъэцэкIэн плъэкIыщтымкIэ шъуащыщ пэпчъ щысэ къегъэлъагъо, опытышхоу шъуIэкIэлъымкIэ къыткIэхъухьэрэ лIэужхэм шъуадэгуащэ, ащкIэ инэу тышъуфэраз, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nРеспубликэм итын анахь лъапIэр — медалэу «Адыгеим и Щытхъузехь» зыфиIорэр Нэпсэу Юрэ фагъэшъошагъ. Мыщ гъэIорышIэн ыкIи хэбзэгъэуцу IофшIэнышхоу ыгъэцакIэрэр Адыгеимрэ Пшызэ шъолъыррэ язэпхыныгъэ гъэпытэгъэным фэIорышIэ.\n«Адыгэ Республикэм инароднэ кIэлэегъадж» зыфиIорэ щытхъуцIэр къылэжьыгъ зипсауныгъэ зэщыкъогъэ сабыйхэм Iоф адэшIэгъэным зищыIэныгъэ гъогу езыпхыгъэ Уджыхъу Айщэт.\nАдыгабзэмрэ литературэмрэ ямэхьанэ зыкъегъэIэтыгъэным ыкIи къэухъумэгъэнхэм, театральнэ искусствэм хэхъоныгъэхэр ышIынхэм зиIахьышIу хэлъ Биданэкъо (Уджыхъу) Марет Адыгеим и Къэралыгъо шIухьафтын фагъэшъошагъ.\nЛитературнэ творчествэм хэхъоныгъэхэр ышIынхэмкIэ Надежда Байновам IофшIэнышхо егъэцакIэ. Ащ ыгъэхьазырыгъэ тхылъэу «Къоджэ тарихъхэр» зыфиIорэм непэрэ щыIакIэр шъыпкъагъэ хэлъэу къегъэлъагъо. Литературэм ылъэныкъокIэ Н. Байновам Адыгеим и Къэралыгъо шIухьафтын ратыгъ. ШIэныгъэмкIэ шIухьафтыныр зытефэу алъытагъэр Адыгэ къэралыгъо университетым икафедрэ ипащэу, профессорэу, физикэ-хьисап шIэныгъэхэмкIэ докторэу Шыумэфэ Мыхьамэт.\nЛIэшIэгъу ныкъо фэдизрэ Ожъубанэкъо Зинаидэ тренер IофшIэным фэлэжьагъ. А илъэсхэм Урысыем спортымкIэ мастери 9, спортымкIэ мастер хъунымкIэ кандидат 29-рэ, спорт ориентированиемкIэ къэралыгъо зэнэкъокъухэм хагъэунэфыкIырэ чIыпIэхэр къащыдэзыхыгъэхэр ыгъэсагъэх.\nРеспубликэм ипащэ зыфэгушIуагъэхэм ыкIи тын лъапIэхэр зэритыжьыгъэхэм къахэфагъэх сэнаущыгъэ зыхэлъ кIэлэегъаджэхэри. Ахэм ащыщых Хьалил Светланэ, Екатерина Кисель, Ирина Андреевар, нэмыкIхэри. Гъэсэныгъэм исистемэ хэхъоныгъэхэр ышIынхэм мыхэм яIахьышхо хэлъ.\nДжащ фэдэу IофшIэн сэнэхьатым зищыIэныгъэ гъогу езыпхыгъэхэм, шъыпкъагъэ ыкIи щытхъу хэлъэу зипшъэрылъхэр зыгъэцакIэхэрэм Адыгеим и ЛIышъхьэ афэгушIуагъ. Ахэм ащыщых чырбыщзэтелъхьэу Игорь Вдовиныр, асфальтобетонщикэу Къуижъ Аслъан, автогрейдерым имашинистэу Николай Кардашовыр.\n— Ныбджэгъу лъапIэхэр! ШIуагъэ къытызэ шъуиIофшIэн зэрэжъугъэцакIэрэм фэшI инэу сышъуфэраз.\nТын лъапIэу къышъуфагъэшъошагъэхэмкIэ зэкIэми сышъуфэгушIо, псауныгъэ пы-\nтэ шъуиIэу, шъуисэнэхьаткIэ гъэхъагъэхэр шъушIыхэзэ ыпэкIэ шъулъыкIотэнэу шъуфэсэIо, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nУрысыем имызакъоу, IэкIыб къэралхэми дэгъоу ащызэлъашIэрэ, лъэпкъыр зэрыгушхорэ тинароднэ тхакIоу МэщбэшIэ Исхьакъи зэхахьэм щыфэгушIуагъэх. Къэралыгъом щыпсэурэ лъэпкъ зэфэшъхьафхэм язэгурыIоныгъэ гъэпытэгъэным, хэгъэгум хэхъоныгъэхэр ышIыным зиIахьышхо хэлъ МэщбэшIэ Исхьакъ Къэбэртэе-Бэлъкъар Республикэм итын анахь лъапIэу орденэу «За заслуги перед Кабардино-Балкарской Республикой» зыфиIорэр къыфагъэшъошагъ. Ащ фэгъэхьыгъэ унашъом кIэтхэжьыгъ республикэм и ЛIышъхьэу КIокIо Казбек.\nМэфэкI шIыкIэм тетэу кIогъэ Iофтхьабзэм хэлэжьагъэхэу, тын лъапIэхэмкIэ къыхагъэщыгъэхэм ащыщхэр зэхахьэм къыщыгущыIагъэх. ЯIофшIагъэ осэшIу фэзышIыгъэ АР-м и ЛIышъхьэ рэзэныгъэ гущыIэхэр пагъохыгъэх, тапэкIи амалэу, кIуачIэу яIэр рахьылIэзэ Адыгеим зэрэфэлэжьэщтхэр къаIуагъ.\nРеспубликэм ипащэ бгъэхалъхьэхэмрэ тхылъхэмрэ заретыжьхэ нэуж къэзэрэугъоигъэхэм джыри зэ республикэм и МафэкIэ къафэгушIуагъ, тапэкIи бэкIэ зэращыгугъыхэрэр ариIуагъ.


Республика Адыгея - Мэлылъфэгъум и 21-р — чIыпIэ зыгъэIорышIэжьыным и Маф\nМуниципалитетхэм ядепутатхэу, Адыгэ Республикэм ихабзэ имуниципальнэ къулыкъухэм яIофышIэхэу, яветеранхэу лъытэныгъэ зыфэтшIыхэрэр!\nЧIыпIэ зыгъэIорышIэжьыным и Мафэ фэшI тышъуфэгушIо!\nХэгъэгум ищыIэныгъэкIэ шъуикъулыкъу мэхьанэшхо зэриIэр мы мафэм къеушыхьаты. Хабзэм имуниципальнэ къулыкъухэр непэ яIофшIэн зэрегугъухэрэм бэкIэ елъытыгъэщт цIыфхэр зыгъэгумэкIырэ Iофыгъохэр зэшIохыгъэ зэрэхъущтхэр, чIыпIэхэм щыIэкIэ-псэукIэу арылъыщтыр.\nАдминистрациехэм яIофышIэхэм, республикэм имуниципалитетхэм ядепутатхэм шIэныгъэу, опытэу, IэпэIэсэныгъэу яIэр зигъо пшъэрылъхэм язэшIохын тапэкIи зэрэфагъэIорышIэщтым, ягухэлъышIухэр къазэрадэхъущтым тицыхьэ телъ.


Работа: Менеджер по развитию / агент в Адыгейске - 44 вакансии | Jooble\nменеджеp по pаботе с клиентами в сети интеpнет Адыгейск, Республика Адыгея\nменеджер по продажам программ обучения Адыгейск, Республика Адыгея\nменеджер по работе с клиентами телефонные переговоры Адыгейск, Республика Адыгея\nменеджер по работе со складами Адыгейск, Республика Адыгея\nменеджер по комплектации объектов Адыгейск, Республика Адыгея\nотделочник вахтовый метод Адыгейск, Республика Адыгея\nкомплектовщик на склад/сотрудник склада вахта Адыгейск, Республика Адыгея\nупаковщик на склад на производство Адыгейск, Республика Адыгея\nбригадир в ночную смену Адыгейск, Республика Адыгея\nдля работы вахтовым методом токарь Адыгейск, Республика Адыгея\nРабота Менеджер по развитию / агент Адыгейск, Республика Адыгея\nKOREABEAUTYLUX - Адыгейск, Республика Адыгея 15000 руб.\nINTERNATIONAL SERVICE CHECK - Адыгейск, Республика Адыгея 7000 - 20000 руб.\nТинькофф Банк - Адыгейск, Республика Адыгея 39150 руб.\nТинькофф Банк, АО - Адыгейск, Республика Адыгея\nUber-Like - Адыгейск, Республика Адыгея 50000 - 180000 руб.\nТейлор Сьют - Адыгейск, Республика Адыгея 15000 - 60000 руб.\nЕдиный контакт-центр, ООО - Адыгейск, Республика Адыгея 10000 - 30000 руб.\nГевариус - Адыгейск, Республика Адыгея 40000 - 45000 руб.\nТинькофф Банк, АО - Адыгейск, Республика Адыгея 60000 руб.\nЕдиный контакт-центр, ООО - Адыгейск, Республика Адыгея 15000 руб.\nООО Центр найма водителей - Адыгейск, Республика Адыгея\nТинькофф Банк, АО - Адыгейск, Республика Адыгея 32000 руб.\nВелес - Адыгейск, Республика Адыгея 25000 руб.\nОбразование : Не имеет значения Опыт работы : Не имеет значения График работы : Свободный график Город : Адыгейск Должностные обязанности : В ваши обязанности будут входить: размещение рекламы, ведение электронной базы, прием заявок, переписка, консультирование ...


Адыгеир къыщыгъэлъэгъуагъ — Адыгэ макъ\nУрысыем и Президентэу Владимир Путиным ишIуфэс гущыIэ къызэрэщыхигъэщыгъэмкIэ, илъэс 25-м къыкIоцI хэхъоныгъэ инхэр шIыгъэнхэм пае экономикэшхом иIофыгъо шъхьаIэхэм атегущыIэгъэнымкIэ, дунаим IофшIэкIэ амалэу щагъэфедэхэрэмкIэ зэдэгощэгъэнымкIэ форумым дунэе мэхьанэ зиIэ статус зыфишIыжьыгъ.\nДунаим ихъугъэ-шIэгъэ шъхьаIэхэм ахалъытэрэ Iофтхьабзэм къыхиубытэу тишъолъыркIэ мэхьанэшхо зиIэ Iофыгъохэри ащ щызэшIуахыщтых.\nШъугу къэдгъэкIыжьын, икIыгъэ илъэсым форумым зыгъэпсэфыпIэу «Лэгъонакъэ» ишIын фэгъэхьыгъэ зэзэгъыныгъэу Адыгеим гугъэпIэшIухэр зэрипхыхэрэм щыкIэтхэгъагъэх. Мыгъи рахъухьагъэм шъолъырым мылъку къырихьаным щэгугъых.\n«ПшъэдэкIыжьэу ыхьырэмкIэ гъунэпкъэ гъэнэфагъэ зиIэ обществэу «Озон Адыгея» зыфиIорэм зэзэгъыныгъэ форумым щыдэтшIын тыгу хэлъ. Ащ ишIуагъэкIэ инвестициешхохэр Адыгеим къихьащтых, IофшIэпIэ чIыпIакIэхэр щыIэ хъущтых. Форумым ианахь хъугъэ-шIэгъэ шъхьаIэщтыр президентыр хэлажьэзэ зэхащэщт пленарнэ зэхэсыгъор ары. Непэрэ мафэр Iофыгъо зэфэшъхьафхэмкIэ баищт, IофшIэгъу зэIукIэгъухэр, зэдэгущыIэгъухэр зэдэтшIыщтых, форумым къыдыхэлъытэгъэ Iофтхьабзэхэм тахэлэжьэщт», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nПредыдущая ГъэхъэгъэшIухэр ашIыхэзэ мэлажьэх\nСледущая В России запустят цифровой аналитический сервис для руководителей регионов


ЩыIэныгъэм хэгъозэнхэу — Адыгэ макъ\nРедактор 29.11.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nСэкъатныгъэ зиIэхэм ыкIи ветеранхэм яIофыгъохэмкIэ Советэу АР-м и ЛIышъхьэ дэжь щызэхащагъэм зичэзыу зэхэсыгъо иIагъ. АР-м IофшIэнымкIэ ыкIи социальнэ хэхъоныгъэмкIэ иминистрэу Мырзэ Джанбэч ар зэрищагъ.\nКIэлэцIыкIоу, зихэхъогъоу сэкъатныгъэ зиIэхэм, зипсауныгъэ пыч фэхъугъэхэм яегъэджэн, сэнэхьат ягъэгъотыгъэныр ыкIи ащ рылэжьэнхэу амал ятыгъэныр, социальнэу щыIэныгъэм хэгъэгъозэгъэнхэр ары анахьэу зытегущыIагъэхэр.\nАР-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ иминистрэ игуадзэу Евгений Лебедевым къызэриIуагъэмкIэ, ащ фэдэ купхэм ахахьэхэрэм яегъэджэн фэгъэхьыгъэ программэм къыдыхэлъытагъэу ащ ищыкIэгъэ псэуалъэхэр, оборудование зэфэшъхьафхэр гъэсэныгъэм иучреждениехэм ащашIыгъэх, ащагъэуцугъэх. Федеральнэ гупчэм ащ пае ахъщэу къытIупщырэр IэпыIэгъушхо мэхъу.\nСэкъатныгъэ зиIэхэм е зипсауныгъэ пыч фэхъугъэхэм яегъэджэн, яфэIо-фашIэхэр афэгъэцэкIэгъэнхэм, ящыкIагъэр ягъэгъотыгъэным апае шъолъырхэм субсидиехэр афэгъэкIогъэнхэм фытегъэпсыхьэгъэ къэралыгъо программэм Адыгеир 2017-рэ илъэсым къыщыублагъэу хэлажьэ. Илъэс къэс ахъщэу къатIупщырэм хэхъо. ГущыIэм пае, тызхэт 2021-м сомэ миллион 15-м ехъу республикэм къыфэкIуагъ. А IэпыIэгъум ишIуагъэкIэ мы купым хэхьэрэ кIэлэцIыкIухэмрэ зихэхъогъухэмрэ еджэныр, зекIоныр, IофшIэныр къафэзыгъэпсынкIэнэу лъэхъаным къыздихьыгъэр зэкI пIоми хъунэу гъэсэныгъэм иучреждениехэм афащэфыгъ.\nПстэумкIи сэкъатныгъэ зиIэ ныбжьыкIэ нэбгыри 160-рэ сэнэхьат языгъэгъотырэ учреждениехэм непэ ачIэс. Шъхьадж ипсауныгъэ изытет къыдалъытэзэ нахь Iэрыфэгъу, гъэцэкIэгъошIу къафэхъущт сэнэхьатхэр къафыхахых. Зэгъогогъоу щымытэу, еджэфэхэкIи, IофшIэпIэ чIыпIэ загъотырэм ыужи ахэм анаIэ атырагъэты, адеIэх.\nСэкъатныгъэ зиIэхэм я Урысые обществэ и Адыгэ республикэ организацие ипащэу Агъырджанэкъо Симэ сэкъатныгъэ зиIэ кIэлэцIыкIоу унэм исэу, пэIудзыгъэ шIыкIэм тетэу еджагъэм джащ тетэуи я 9-рэ классыр къэзыухыгъэхэм атырэ ушэтынхэр ытын амал иIэмэ къыкIэупчIагъ. Евгений Лебедевым къызэриIуагъэмкIэ, комиссиеу ушэтынхэм афэгъэзагъэм хэтхэр ащ фэдэ кIэлэеджакIом ыдэжь унэм макIох, нэмыкIхэм зэрарагъэтырэ шапхъэхэри агъэцакIэзэ, ушэтынхэр рагъэкIух.\nНэмыкI Iофыгъоу сэкъатныгъэ зиIэ кIэлэцIыкIухэм, зихэхъогъухэм непэ яIэхэми нэужым атегущыIагъэх, шIэгъэн фаехэр зэдагъэнэфагъэх.\nПредыдущая Проектэу «Лъэужыр» мэлажьэ\nСледущая «ЖъоныгъокIэ унашъохэм адиштэнхэ фае»