Президентым ия 17-рэ зэдэгущыIэгъу | Адыгэ Макъ\nПрезидентым ия 17-рэ зэдэгущыIэгъу\nАвтор: Редакция\t/ 21.06.2019\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР, ПОЛИТИКЭР, ЭКОНОМИКЭР\t/\nУрысые Федерацием и Президентэу Владимир Путиным, илъэсыбэ хъугъэу зэрихабзэу, зэдэгущыIэгъу занкIэ къэралыгъом щыпсэухэрэм тыгъуасэ, мэкъуогъум и 20-м, адыриIагъ. Я 17-рэ ар зэрэзэхищагъэр.\nКъэралыгъом ипащэ упчIэу къыфагъэзагъэхэр нахь псынкIэу зэхэфыгъэнхэм, Iофыгъоу цIыфхэм къаIэтыхэрэр дэгъэзыжьыгъэнхэм афэшI федеральнэ министрэхэри, субъектхэм япащэхэри видеозэпхыныгъэм иамалхэмкIэ къыхагъэлэжьагъэх.\nЗэдэгущыIэгъур джыри рамыгъажьэзэ къэралыгъом ипащэ зыкъыфэзыгъэзагъэр нэбгырэ миллионрэ мин 500-рэ хъугъагъэ. Нахьыбэу социальнэ Iофыгъохэр, лэжьапкIэр, пенсиехэр зэримыкъухэрэр, щыIакIэр нахь къин зэрэхъугъэр, псэупIэ-коммунальнэ хъызмэтым изытет, медицинэм щыкIагъэу иIэхэр ары цIыфхэр зыгъэгумэкIыщтыгъэхэр.\nВладимир Путиным зыкъыфэзыгъэзагъэхэм къаIэтыгъэ Iофыгъохэм ащыщхэм пэшIорыгъэшъэу ыпэрэ мафэм ахэплъагъ. ЩыIакIэр къин зэрэхъугъэм, лэжьапкIэм къызэрэщыкIагъэм, уасэхэм зэрахахъорэм, псэупIэ-коммунальнэ хъызмэтым изытет нахьыбэу зэригъэгумэкIыхэрэр, пыдзэфэ пытэхэм ядэщыни мыгъэ бэу игугъу къызэрашIыгъэр ипэублэ псалъэ къыщыкIигъэтхъыгъ.\nЖурналистэу зэдэгущыIэгъу занкIэр зезыщэхэрэм пстэумэ апэу Лъэпкъ проектхэм ягугъу къашIыгъ, ахэм мэхьанэу яIэм, федэу къахьыщтыр цIыфхэм икъу фэдизэу къызэрагурымыIорэр, къызэрэкIэупчIэхэрэр къыхагъэщыгъ. Владимир Путиным ащ джэуап къыритыжьызэ, экономикэм хэхъоныгъэхэр ышIынхэм, къэралыгъом къыщыдагъэкIырэм хэхъоным, цIыфхэм ящыIэкIэ-псэукIэ нахьышIу хъуным, джа Iофыгъоу къаIэтыхэрэр дэгъэзыжьыгъэнхэм ахэр фэIорышIэнхэр пшъэрылъ шъхьаIэу зыфагъэуцужьыгъэу Лъэпкъ проектхэр зэрэрахьыжьагъэхэр къыIуагъ.\nЛэжьапкIэр зэримыкъурэм фэгъэхьыгъэ упчIэр апэрэхэм ащыщыгъ. ЦIыфэу къэралыгъом ипащэ зыкъыфэзыгъэзагъэхэм сомэ мини 10 — 12 нахьыбэ къызэрамылэжьырэр къаIуагъ. ГущыIэм пае, къалэу Орел щыпсэурэ кIэлэегъаджэу апшъэрэ категорие зиIэм сомэ мини 10-м ехъу, Тверской хэкум щылажьэрэм сомэ мин 15 къараты, къалэу Мурманскэ дэс врачым илэжьапкIэ сомэ мин 20-м шIокIырэп. Ащ нахь мэкIэжьэу къычIэкIыгъ мэшIогъэкIосэ къулыкъум иIофышIэу видеозэпхыныгъэкIэ Президентым зыкъыфэзыгъэзагъэм илэжьапкIэ.\nВладимир Путиным мы упчIэхэм джэуап къаритыжьызэ, сомэ мини 10 нахьыбэ къызэрамытыхэрэм яIоф зэхэфыгъэныр шIокI зимыIэ Iофэу зэрэщытым къыкIигъэтхъыгъ. Сыда пIомэ ежь иунашъокIэ лэжьэпкIэ анахь макIэу къэралыгъом щагъэнэфагъэр сомэ 11280-м нэсэу къаIэтыгъ. Журналистхэм къызэраIуагъэмкIэ, субъектхэм япащэхэм ащыщхэм а лэжьэпкIэ анахь макIэм къыщагъэкIагъ. Владимир Путиным лъыплъэкIо органхэм закъыфигъазэзэ, а зэпстэури зэхафынэу къариIуагъ.\nАрэу щытми, цIыфхэм ящыIакIэ нахь къин зэрэхъугъэм Президентым дыригъэштагъ. Илъэс заулэкIэ узэкIэIэбэжьмэ къэралыгъор зыхэхьэгъэгъэ къиныгъохэм ар апкъ къызэрикIыгъэр, цIыфхэм хахъоу яIэм илъэс къэс къызэрэщыкIэщтыгъэр, 2016-рэ илъэсыр анахь къинэу зэрэщытыгъэр къыушыхьатыгъ, ау мыгъэ Iофхэр нахьышIу хъужьынхэу зэрежьагъэм къыкIигъэтхъыгъ.\nМыщ дэжьым къэралыгъом ипащэ къыщыхигъэщыгъэр цIыфхэм бэу чIыфэхэр банкхэм къызэраIахыхэрэр ыкIи ялэжьапкIэ ипроцент 40 фэдизыр мазэ къэс атыжьын фаеу зэрэхъурэр ары. Банкхэм цIыфэу зилэжьапкIэ цIыкIуми чIыфэ къыраты, ар тыжьыгъуае зэрэфэхъурэр, ищыIакIэ джыри нахь дэи къызэришIырэр нафэ. Гупчэ Банкыр мы Iофым хэплъэн фаеу Президентым ылъытагъ.\nНэужым цIыфхэм упчIэу къатыгъэхэм медицинэм епхыгъэу бэ къахэкIыгъэр. Анахьэу поликлиникэхэм чэзыухэр джыри зэряIэхэр, специалистхэр зэримыкъухэрэр, ыпкIэ хэмылъэу къатын фэе уц IэзэгъухэмкIэ Iофыгъоу щыIэхэр ары зыгъэгумэкIыхэрэр.\nПсауныгъэм икъэухъумэн исистемэ игугъу пшIымэ, анахь шъхьаIэу Владимир Путиным къыхигъэщыгъэхэр апэрэ IэпыIэгъур игъом цIыфхэм агъотыныр, уц Iэзэгъухэр икъу фэдизэу аIэкIэгъэхьэгъэнхэр ыкIи специалистхэр икъоу щыIэнхэр ары. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, охътэ благъэм пстэумкIи ФАП 390-рэ кIэу агъэуцун, жъыхэм ащыщэу 1200-рэ агъэкIэжьын гухэлъ яI. ПсэупIэ цIыкIоу район гупчэхэм, къалэхэм апэIудзыгъэхэм апае ахэр къыкIухьэхэзэ медицинэ IэпыIэгъу язытыщт (мобильная медицинская помощь) къулыкъухэм язегъэушъомбгъун Iоф дашIэ. Ащ фэдэу бригадэ 3800-рэ агъэпсыгъах, илъэс благъэхэм джыри 1200-м къыщымыкIэу атIупщынэу ыуж итых. ФэгъэкIотэнхэр зиIэхэм ыпкIэ хэмылъэу уц Iэзэгъухэр аIэкIэгъэхьэгъэнхэм, специалистхэр зэримыкъухэрэм япхыгъэ Iофхэми бэрэ ар къатегущыIагъ. Мы зэдэгущыIэгъум УФ-м псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ иминистрэу Вероника Скворцовари къыхигъэлэжьагъ.\nВладимир Путиныр зэдэгущыIэгъу занкIэм пэублэ псалъэу къыщишIыгъэм Лъэпкъ проектхэм пшъэрылъэу яIэхэм къащытегущыIагъ нахь мышIэми, нэужыми ахэм афэгъэхьыгъэ упчIэхэр цIыфхэм къыратыгъэх.\n— Къэралыгъом иэкономикэ хэхъоныгъэхэр ышIынхэм пае ар зэрэлъыкIуатэрэм зэхъокIыныгъэхэр фэтшIынхэр шIокI зимыIэ Iофэу щыт, — къыIуагъ Владимир Путиным ахэм джэуапхэр къыритыжьызэ. — Технологие пэрытхэр, цифрэ шIыкIэхэр нахьыбэу дгъэфедэнхэм тыкъыфэкIон, инфраструктурэм зедгъэушъомбгъун фае. Джащыгъум къэралыгъом къыщыдэдгъэкIырэм хэхъощт, ар цIыфхэм ящыIэкIэ-псэукIэ нахьышIу хъуным фэIорышIэщт. Лъэныкъо пэпчъ хэхъоныгъэ егъэшIыгъэным пае мылъкоу е нэмыкIэу ищыкIагъэр дгъэнэфагъэ. ШIагъэ хъугъэхэм, тыкъызфэкIуагъэхэм сакъыпкъырыкIызэ, нэужым шъхьадж Iофэу ышIагъэм уасэ фэсшIыщт.\nНахьыпэкIэ къызэрэщытIуагъэу, зэдэгущыIэгъу занкIэр рагъэжьэным ыпэкIэ Владимир Путиным зыкъыфэзыгъэзагъэр нэбгырэ миллионрэ мин 500-рэ икъугъагъ, сыхьатрэ ныкъорэкIэ а пчъагъэр миллионитIум нэсыгъ. Анахьыбэу къызкIэупчIагъэхэм ащыщ пыдзэфэ пытэхэм ядэщын, ащ ыуасэу цIыфхэм атырэр, хэкIитэкъупIэхэм язытет.\nВладимир Путиным мыр гумэкIыгъо инэу къэралыгъом илъхэм ащыщ зэрэхъугъэр къыхигъэщыгъ. ХэкIыр зэрэIуащырэм ыуасэ зэрэхахъорэм дыригъэштагъ, цIыфхэм ахъщэу атырэр зэрэмыхьаулыерэр алъэгъужьыныр шIокI зимыIэ Iофэу зэрэщытым къыкIигъэтхъыгъ. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, хэкIыр переработкэ шIыгъэным фытегъэпсыхьэгъэ программэм къыдыхэлъытагъэу ар зыщызэхадзыщт ыкIи пкъыгъо зэфэшъхьафхэр зыщыхашIыкIыщт комплекс 200-м къыщымыкIэу агъэуцунэу агъэнэфагъ. Ащ пстэумкIи сомэ миллиард 300 пэIухьащт.\nДжащ фэдэу Владимир Путиным кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэм чэзыухэр зэряIэхэм, пособиеу сабыйхэм апае къатыхэрэр зэрэцIыкIухэм, пенсиехэм язытет, псэупIэ-коммунальнэ фэIо-фашIэхэр зэрагъэцакIэхэрэм, ахэм ауасэхэм, гъогухэм, гъогупкIэм, нэмыкIхэм афэгъэхьыгъэ упчIаби къыратыгъ. ПсэупIэхэм япхыгъэ гумэкIыгъохэм къатегущыIэхэзэ, къалэхэм комплексышхохэр защагъэуцухэкIэ, ахэм ащыпсэущтхэм апае кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэр, еджапIэхэр, щапIэхэр, нэмыкIэу ящыкIагъэхэр псэолъэшIхэм къызэрэдамылъытэхэрэм зыкъыфэзыгъэзагъэхэм игугъу къашIыгъ.\nФермерхэм гумэкIыгъоу яIэхэм ащыщхэми Президентыр ащагъэгъозагъ. Ахэм продукциеу къыдагъэкIыхэрэм якъэухъумэн фэгъэхьыгъэу предложениехэр къахьыгъэх. Къэралыгъом ипащэ ахэм адиштэрэ программэхэр зэрэщыIэхэр къыIуагъ, кIэкIэу къатегущыIагъ, ау предложениеу къахьыгъэхэр игъохэу, ахэри къыдэплъытэнхэ фаеу ылъытагъ.\nЛъыплъэкIо-уплъэкIокIо органхэм яIофшIэн пае къэтхьаусыхагъэхэри къахэкIыгъэх, къолъхьэ тын-Iыхыным, пэщэ IэнатIэм Iутхэм ялэжьапкIэхэми ягугъу къашIыгъ. Владимир Путиным ежь ышъхьэ фэгъэхьыгъэ упчIэхэри къыратыгъэх.\nIэкIыб къэралыгъохэм ащыпсэухэрэми УФ-м и Президент зыкъыфагъэзагъ. Нахьыбэу къэралыгъо зэфыщытыкIэхэр ары ахэм яупчIэхэр зыфэгъэхьыгъагъэхэр.\nСыхьати 4-рэ такъикъ 16-рэ кIуагъэ Президентым изэдэгущыIэгъу занкIэ. Владимир Путиным пстэумкIи зыкъыфэзыгъэзагъэр миллиони 2-рэ мин 600-м ехъу, упчIэ 75-мэ эфирым джэуапхэр къыщаритыжьыгъ.\nКъызэрэтIуагъэу, субъектхэм япащэхэри видеозэпхыныгъэм иамалхэмкIэ Iофтхьабзэм къыхагъэлэжьагъэх. АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат иIофшIэгъу мафэ мы зэдэгущыIэгъум фэгъэхьыгъагъ, республикэм епхыгъэ упчIэ къатымэ джэуап ритыжьыным фэхьазырыгъ.\nПрезидентым зэдэгущыIэгъу занкIэу иIэрэм Iофыгъоу къыщаIэтыхэрэр субъектхэм ащыщыбэхэм япхыгъэхэу зэрэщытыр ащ къыхигъэщыгъ. Ахэм ахэплъэжьынхэшъ, АдыгеимкIэ игъоу алъытэхэрэр къыхагъэщыщтхэу, а лъэныкъохэмкIэ щыкIагъэ республикэм илъымэ, ахэм ядэгъэзыжьын Iоф дашIэщтэу ары къызэриIуагъэр.\n— ШIогъэшхо къэзытырэ зэдэгущыIэгъу шIыкIэу мыр щыт. Iофэу тшIэрэм федэу къыхьырэри, щыкIагъэу иIэхэри мыщ къегъэлъагъох. Къэралыгъом ипащэ пшъэрылъэу къытфигъэуцухэрэр дгъэцэкIэнхэми, цIыфхэм зыкъызэрэтфагъэзэрэ пстэумэ Iоф адэтшIэнми тыфэхьазыр. Республикэм щыпсэухэрэм зэпхыныгъэ сыдигъокIи зэрадытиIэр, ащ фытегъэпсыхьэгъэ шIыкIэ пстэури зэрэдгъэфедэрэр, яеплъыкIэхэр къыдэтлъытэхэзэ пшъэрылъ гъэнэфагъэхэр зэрэзыфэдгъэуцужьыхэрэр къыхэзгъэщымэ сшIоигъу. Ащ фэдэ екIолIакIэм Iофыгъо шъхьаIэу непэ щыIэхэр дэгъэзыжьыгъэнхэмкIэ, Лъэпкъ проектхэм къадыхэлъытагъэхэр пхырыщыгъэнхэмкIэ шIэгъэн фаехэр къегъэнафэх, — къыIуагъ Адыгеим и ЛIышъхьэ.


Москва щыIэгъэ зэфэсым хэлэжьагъэх | Адыгэ Макъ\nМосква щыIэгъэ зэфэсым хэлэжьагъэх\nУрысые общественнэ движениеу «Народный фронт» зыфиIорэм ишъолъыр отделениеу Адыгэ Республикэм щыIэм пресс-конференцие щыкIуагъ. Урысые народнэ фронтым изэфэсэу шэкIогъум и 29-м Москва щыIагъэм анахь Iофыгъо шъхьаIэу къыщаIэтыгъэхэм, Адыгеим илIыкIохэр ащ зэрэхэлэжьагъэхэм ар афэгъэхьыгъагъ. Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх ОНФ-м итхьаматэу Юрий Гороховыр, иштаб хэтхэу Ирина Ефимовар, Анна Рауд, журналистхэр.\nЮрий Гороховым ипэублэ псалъэ къызэрэщиIуагъэмкIэ, Москва щыIэгъэ зэфэсым Адыгеим икIыхи ежьыр, ащ итхьамэтэгъуищ, Урысые Федерацием и Президентэу Владимир Путиным ицыхьэшIэгъу цIыфхэр, ОНФ-м иныбжьыкIэхэр кIогъагъэх.\nМы зэфэсым нэбгырэ мини 4-м ехъу щызэрэугъоигъагъ. Анахь шъхьаIэу зытегущыIагъэхэр Президентым «ижъоныгъокIэ унашъохэм» къадыхэлъытэгъэ лъэпкъ проект 12-у пхыращыхэрэм алъэныкъокIэ народнэ лъыплъэныр гъэлъэшыгъэным ишIыкIэхэр агъэнэфэнхэр ары.\nАнна Рауд къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, блэкIыгъэ илъэсхэм щыIэгъэхэ зэфэсхэм мыгъэрэр бэкIэ атекIы. Доклад инхэмрэ псэлъэ кIыхьэхэмрэ мыщ къыщашIыгъэхэп. Тикъэралыгъо анахь Iофыгъо шъхьаIэхэу непэ анаIэ зыщытырагъэтыхэрэ къэлэ щыIэкIэ гъэпсыным, гъогухэм ягъэцэкIэжьын, экологием, нэмыкIхэм экспертхэр кIэкIэу, ау купкI хэлъэу къатегущыIагъэх.\nИрина Ефимовам гущыIэр лъигъэкIуатэзэ, Урысые народнэ фронтыр зызэхащагъэр мыгъэ илъэси 5 зэрэхъугъэр къыIуагъ. Ащ къыдыхэлъытагъэу, движением и Гупчэ штаб хэтхэр зэфэсым щыхадзыгъэх. Ызыныкъо нахьыбэр кIэу хагъэхьагъэх (нэбгырэ 36-рэ). ГушIуагъоу хэбгъэунэфыкIын плъэкIыщтыр ОНФ-м иштаб ныбжьыкIэхэр бэу хэт зэрэхъугъэр ары. Ыпэрэхэм гурытымкIэ илъэс 56-рэ аныбжьыгъэмэ, джы – илъэс 49-рэ, процент 28-м аныбжь илъэс 40-м нахь макI.\nАдыгэ шъолъыр отделениеми шIэхэу зэфэс иIэщт.\n— Охътэ кIэкIым къыкIоцI а мафэр дгъэнэфэщт, — къыIуагъ Юрий Гороховым. — Къэблэгъэрэ зэфэсым кIэу тхьамэтэгъухэр щыхадзыщтых, штабым хахьэхэ зышIоигъохэми щахэплъэщтых. ХэзгъэунэфыкIымэ сшIоигъу, штабым хэмытыжьыщтхэм зэпхыныгъэ адитымыIэжьынэу арэп, тизэдэгущыIэгъухэр лъыдгъэкIотэщтых, тиIофшIэн шъуишIошIхэр къыщыдыхэтлъытэщтых, тиактивистхэм шъуащыщыщт.\nПресс-конференцием къыщызэрэугъоигъэхэм кIэухым анаIэ тырарагъэдзагъ ОНФ-м и Адыгэ шъолъыр отделение «народнэ лъыплъэныр» зыфиIорэ интернет едзыгъор иIэ зэрэхъугъэр. Ащи «кнопкэ плъыжьыр» зыфиIорэми цIыфхэм ягумэкIыгъохэр щатхынхэ алъэкIыщт, нэужым амалэу щыIэхэр къызфагъэфедэхэзэ ахэр дагъэзыжьыщтых. ГущыIэм пае, Джэджэ районым бэмышIэу щызэфарагъэшIыгъэ хэкIитэкъупIэм фэгъэхьыгъэ къэбарыр джа шIыкIэмкIэ къалъыIэсыгъэу щытыгъ.


Ядэхагъэ гум елъэгъу — Адыгэ макъ\nЯдэхагъэ гум елъэгъу\nДунэе ыкIи хэгъэгу зэнэкъокъухэм Адыгэ Республикэм исурэттеххэр ахэлэжьагъэх.\nУрысыем исурэттех IэпэIасэхэм ясэнаущыгъэ къызыщагъэлъэгъогъэ Iофтхьабзэр Рязань щыкIуагъ. Хэгъэгум ишъолъыр 77-мэ ясурэтышI купи 100 фэдиз зэнэкъокъугъ.\nЗэхэщэкIо купыр сурэтхэм ахэплъагъ. Зэгъэпшэнхэр ышIыхи, IофшIагъэу щыIэр зэфихьысыжьыгъ. Художественнэ амалхэр агъэфедэзэ, сурэтхэр анахь дахэу зыгъэпсыгъэхэр осэшIхэм къыхахыгъэх.\n— ЦIыфым узэрэфэгушIорэм сурэтхэр афэгъэхьыгъагъэх. Анахь гъэшIэгъоныр къыхэбгъэщыныр къинэу щытыгъ, — къытиIуагъ Адыгэ Республикэм исурэттеххэм я Союз ипащэу, Адыгеим изаслуженнэ журналистэу, дунаим щыцIэрыIо сурэттехэу Аркадий Кирнос. Мыекъопэ сурэттех клубэу «Лэгъо-Накъэм» хэтхэм яIофшIэгъи 10 къызэрэхахыгъэм тигъэгушIуагъ.\nСурэт пэпчъ псэ пытым фэдэу уеплъы, удэгущыIэ пшIоигъоу ухэщэтыкIы. УинэIосэ цIыфхэр, сурэтхэр зыщытырахыгъэхэ чIыпIэхэр къэпшIэжьыхэзэ, искусствэм икупкI зэрэлъыIэсыгъэхэм унаIэ теодзэ.\nУрысыем изэнэкъокъу хэлэжьэгъэ къалэхэм Челябинскэ исурэттеххэм апэрэ чIыпIэр афагъэшъошагъ. Адыгэ Республикэм икъэлэ шъхьаIэу Мыекъуапэ тыжьыныр къыдихыгъ.\nХэгъэгушхом Адыгеим ищытхъу щызыIэтыгъэхэм тигуапэу шъуащытэгъэгъуазэ. Ахэр: Александр Горский, Эльдарэ Мурат, Борис\nНикитиныр, Татьяна Сергиенкэр, Леонид Поповыр, Владимир Романовыр, Инна Кирвяковар, Виктор Лутай.\nТисурэтттеххэм яIофшэгъи 10 анахь дэгъухэм ахалъытагъэх.\nСурэттеххэм я Дунэе зэIукIэгъоу Словением щызэхащагъэм хэгъэгу 50 хэлэжьагъ.\nПэшIорыгъэшъ зэнэкъокъум щытекIуагъэхэр осэшIхэм къыхахыгъэх. ХагъэунэфыкIырэ чIыпIэхэр къызыфагъэшъошэнхэ алъэкIыщт IофшIагъэхэр 212-рэ хъущтыгъэх. А пчъагъэм щыщэу 23-р Адыгеим исурэттеххэм яех.\nАдыгэ Республикэм щыщэу Артем Картавкиным иIофшIагъэу «Мэз гъэшIэгъон» зыфиIорэм тыжьыныр къыфагъэшъошагъ. Тыкъэзыуцухьэрэ дунаим идэхагъэ сурэтымкIэ къэзыIотэрэ А. Картавкиным тигъэгушIуагъ, игъэхъагъэхэм ахигъэхъонэу фэтэIо.\nПэсэрэ лъэхъаным къыщегъэжьагъэу цIыфхэр зэфатхэх, сурэтхэр зэфагъэхьых. ЯмэфэкI мафэхэм, гушIуагъоу къякIугъэм, IофшIэным гъэхъагъэу щашIыгъэм, нэмыкIхэм афэгъэхьыгъэу сурэтхэмкIэ зэфэгушIох. Анахьыбэу къыхагъэщырэр ИлъэсыкIэр ары. Латинэ тхыкIэу «PF-р» тамыгъэу сурэтым тырадзэныр шэнышIу афэхъугъ. УрысыбзэкIэ ащ къикIырэр «Почтовое фото».\nАркадий Кирнос зэрилъытэрэмкIэ, Адыгеим исурэттеххэм амал гъэшIэгъонхэр агъэфедагъэх. Сурэтыр цIыфым фэбгъэхьы зыхъукIэ, шIум, дэхагъэм уягупшысэ. Унагъом ыцIэкIэ огъэхьымэ, IофшIапIэм ущытхъунэу уфаемэ, сурэт пэпчъ екIолIэкIэ хэхыгъэ къыфэогъоты.\nЧIыпIэ дахэ тыщэпсэу\nАдыгэ Республикэр зыщыпсэурэ чIыпIэр дунаим щагъэшIагъо, анахь дахэмэ ахалъытэ. Къушъхьэ жэкIэфхэр, псыхъо чъэрхэр, мэз дахэхэр, лэжьыгъэ бэгъуагъэ къызыщырахыжьырэ чIыгухэр, культурэм, шIэныгъэм, спортым япхыгъэ псэуалъэхэр. Адыгеим ицIыф шIагъохэр, зэкъошныгъэр агъэпытэзэ урысхэр, адыгэхэр, къэндзал-хэр, нэмыкIхэри зы бын-унагъоу зэрэщытхэр, щыIэныгъэм ифэшъхьафырэ лъэныкъохэр сурэттеххэм яIофшIагъэ къыщагъэлъагъо.\nАдыгеир къэралыгъо гъэпсыкIэ иIэу зыпсэурэр илъэси 100 зэрэхъурэр 2022-рэ илъэсым игъэкIотыгъэу хэдгъэунэфыкIыщт. МэфэкIым ехьылIэгъэ Iофтхьабзэхэр Адыгэ Республикэм культурэмкIэ и Министерствэ зэхищэщтых.\nРеспубликэм исурэттеххэр мэфэкI зэхахьэхэм, зэнэкъокъухэм, къэгъэлъэгъонхэм чанэу ахэлэжьэщтых. Тарихъым инэкIубгъохэр, щыIэныгъэм зэхъокIыныгъэу халъагъорэр игъэкIотыгъэу искусствэм иамалхэмкIэ къагъэлъэгъощтых. Мурад шъхьаIэу яIэр щыIэныгъэр лъызыгъэкIотэрэ цIыфым ищыIэкIэ-псэукIэ гукIэ лъыIэсыхэзэ, шIум, дэхагъэм тафэзыщэрэ цIыфхэр зэрыкIохэрэ гъогур нахь нэфынэ шIыгъэныр, зегъэушъомбгъугъэныр ары.\nПредыдущая Щынэгъо узым къыгъэущыгъэ гупшысэхэр\nСледущая КIэлэегъэджэ пэрыт


Ныбэ Заир: "Зы чылэ итхыд" » NatPress.NET - Национальное Агентство Новостей России\nNatPress.NET - Национальное Агентство Новостей России » В Мире » Культура » Ныбэ Заир: "Зы чылэ итхыд"\n12:31 Вторник 0 5 884\nКультура 5 884 0\nНыбэ Заир: "Зы чылэ итхыд"\nТыди ар щэрэ1,\nХэти ч1ып1э и1.\nСыдэу щытми, ц1ыф 1ушхэм, ц1ыф лъэшхэм, гу къабзэ зи1эхэм я1оф нахь къыщек1ы мы дунаим п1он плъэк1ыщт непэ цивилизациер лъэгап1эу зынэсыгъэр къыдэплъытэмэ. Ет1ани лъэпкъ пэпчъ итарихъ гъогу нахь куоу зэриш1эщтым, ежь къыхэк1ыгъэ ц1ыф ц1эры1охэр дунаим зэрэщаш1эщтым зэрэфэгумэк1ырэр лъэшэу дэгъу. Ащ иш1уагъэк1э л1эш1эгъу чыжьэхэм тилъэпкъ ищы1ак1э зыфэдагъэр, ц1ыф ц1эры1охэу, ц1ыф лъэшхэу, ч1ыгужъым иухъумэк1о псэемыблэжьхэу щы1агъэхэм якъэбархэр къытэнэсыжьыгъэх.\nАщ фэдэ къэбарэу къысфа1отагъэм шъуезгъэдэ1умэ сш1оигъу.\nЖъоныгъуак1эм 1864-рэ илъэсым Урыс-Кавказ заор аухыгъ. Шапсыгъэмэ яч1ыгужъ нэк1ы хъугъэ. Нэбгырабэ мы зэо тхьамык1агъом хэк1одагъ, къэнагъэхэр пачъыхьэм идзэхэм зэрамытынк1э Тыркуем ик1ыжьыгъэх.\nПсыхъоу Шахэ к1элъырысыгъэ чылэгъо 70-рэм щыщ зи къы1унэжьыгъагъэп.\nТыркуем ик1ыжьыгъэ адыгэхэм, гъэблэшхомрэ уз дэимрэ апсэ 1уихыгъ. Нэбгырэ мин пчъагъэ хымэ ч1ыгум щык1одыгъ.\nГъошъо Елэмызэ хьак1уцумэ ащыщыгъ. Ащ иунагъо Трабзон дэжь щыт лагерым щык1одыгъ. (Ишъхьагъусэрэ ик1элэц1ык1уийрэ). Елэмызэ 1уагъэ ыш1ыгъ ихэку къыгъэзэжьынэу. Ар ыгъэцэк1энымк1э зыми еблэщтэп.\nЗы мафэ горэм ежьыррэ ышэу Шъэолэхъурэ къошъо псынк1э горэ къыз1эк1агъэхьагъ, ык1и ягъусэхэм къарэ1уагъ хэкужъым зэрагъэзэжьыщтыр, 1ашэр а1ыгъэу ар къызэраухъумэщтыр. «Уич1ыгужъ къэуухъумэзэ ул1эныр нахь дэгъу, хымэ ч1ыгум ущыл1эным нахьи». Зэшхэм къадрагъэштагъ янэшхэу Хъущт Омэррэ Хъущт Келэмэтрэ.\nОхътабэ темыш1эу, куп ц1ык1ур Хъущт Омэр япащэу Шъачэ ихьэнэ-гъунэ къихьажьыгъэх.\nК1ощтыгъэ 1867-рэ илъэсыр. Илъэсипш1ырэ нэбгырипл1эу къэзгъэзэжьыгъэхэр хьаджырэтэу мэзым хэтыгъэх, тетыгъор зы1ыгъмэ рэхьатыгъо арамытэу.\n1874-рэ илъэсым шышъхьа1ум и 28-рэм Къэбжь Лъэпшъау (адыгэхэу, къуаджэу Лесное зыфи1орэм ирезервацие дэсыгъэхэм япэщагъ) Омэр зэрищэрэ купыр къыригъэш1угъ заор щагъэтынэу. А къэбарыр къырагъэхьэгъагъ журналэу «Одесский вестник» зыфи1орэм шэк1огъум и 2-м. Зэзэгъыныгъэу Къэбжь Лъэпшъао ыш1ыгъэмк1э урядник чиныр, тыжьын медалэу «За усердие» ык1и Грамотэу пщы ц1эры1оу Михаил ы1апэ зык1эдзагъэр къыфагъэшъошагъ. Зэзэгъыныгъэм къызэрэдилъытэрэмк1э, л1ыхъужъ нэбгырипл1ым зыфэе ч1ып1эр т1ысып1эу къыхихын фитыгъ.\nУцуп1эу къыхахыгъэр джы Шэхэк1эй зыдэщысыр ары. Къэбарым зэрэхэлъымк1э, нэбгырипл1ым ауж итэу резервацием къик1ыжьыгъэх Къэбжь Лъэпшъау, Къэбжь Техьак1, к1алэхэри ягъусэхэу. Гъошъо Шъэолэхъурэ Елэмызэрэ къыздащэжьыгъ Быямызэ, Къэбжь Лъэпшъао тыркумэ къащищэфыжьыгъ Хъущт Хьак1ыеф.\nЦ1ыфэу къэт1ысыжьыхэрэм хап1эу къыхахыщтыр агъэнафэу щытхэзэ, зы нэбгырэ горэ къахахьишъ къари1уагъ чылэм къызэрэт1ысыжьхэрэр зэригуапэр, джы игухэлъ къызэрэдэхъугъэр ык1и рэхьатэу гъогу техьан зэрилъэк1ыщтыр. Къялъэ1ужьыгъ сыд хъугъэк1и чылэр гум рамынэнэу, агъэдэхэнэу. Ац ежь таущтэу зелъэ1ухэми къафэнагъэп, Тыркуем ик1ыжьыгъ. Къызэра1отэжьырэмк1э ащ ыц1агъэр К1ыщмай. Ащ къытек1ыгъэу а1о чылэм ыц1э.\nНэужым чылэм къыдэт1ысхьагъэх Ацумыжъ Ахьмэд, Къэбжь Ислъам, Хъущт Заурбекрэ Нэкъарэрэ, Ак1э1у Алыйц1ык1у, Гугожъу Шъэуай, Къоджэбэрдыкъо Забет.\n1877-рэ илъэсым апэрэ сабыеу Къэбжь Мусэ чылэм къыдэхъухьагъ. Ащ щегъэжьагъэу чылэм зеушъомбгъу, къыхахъо нахь дахэ мэхъу.\nЗы ц1ыфым ежь ие шъыпкъэу бзэ 1улърэп, ежь ылэжьыгъэ шъыпкъэу хабзэ хэлърэп – бзэу 1улъыр лъэпкъым ыбз, хабзэу хэлъри зэрэпсаоу лъэпкъым зэдилэжьыгъэ. Зыбзэ п1улъ, зихабзэ урылэжьэрэ лъэпкъым шъхьэк1эфагъэ, лъытэныгъэ фэпш1ыныр апэрэ ц1ыф шэнхэм ащыщ: о пшъхьэк1э ш1у о1омэ, лъэпкъым фэо1о, ш1у ош1эмэ, зыфэпш1ырэр лъэпкъыр ары. Емык1у ош1эми, ар зыфалъэгъущтыр лъэпкъыр ары.\nМы гущы1эхэр зыфэгъэхьыгъэхэр сикъоджэ к1асэ къыщыхъугъэхэу дахэджэ зыц1э къыра1охэу зэхэсхыгъэхэр арых.\nАцумыжъ Айдэмыр къуаджэу ШэхэкIэй къыщыхъугъ. ЕджапIэр къызеухым кIэлэегъэджэ институтым чIэхьагъ. Ар къызеухым Хьаджыкъо кIэлэегъаджэу Iоф щишIагъ. Заор къызежьэм ихэгъэгу къыухъумэнэу зэуапIэм Iухьагъ. Зы мэфэ заом лIыхъужъныгъэу щызэрихьагъэм пае Советскэ Союзым и ЛIыхъужъ щытхъуцIэр Ацумыжъ Айдэмыр фагъэшъошагъ. Тик1элэеджак1оу Къэбжь Аслъан Айдэмыры фэгъэхьыгъэу зэхилъхьэгъэ усэм шъущызгъэгъуазэ сш1оигъу:\nДжы гъуаплъэм хэш1ык1ыгъэу,\nЕджэп1э щагум дэт.\nЩылыч шъуашэр щыгъэу,\nЯт1онэрэу зигугъу къэсш1ыщтыр Нэгъуцу Шъэофыжь ыкъу ары. Нэгъуцу Шэбан 1921-рэ илъэсым Шэхэк1эй къыщыхъугъ. 1941-рэ илъэсым Ростов дэт кооперативнэ техникумыр къыухыгъ. Апэрэ мафэм щегъэжьагъэу къау1эфэ нэс фронтым 1утыгъ. У1эгъэ хьылъэ телъэу 1943-рэ илъэсым къыгъэзэжьыгъагъ. Зэхъужьым, Шэхэпэ еджап1эм 1оф щиш1энэу регъажьэ. 1945-рэ илъэсым Шэхэк1эй иублэп1э классхэм ятхьэматэу агъэнафэ. Ащ щыублагъэу 1988-рэ илъэсым нэс лэжьагъэ. Шэбан 1оф ыш1эфэ нэс ублэп1э еджап1эр имыкъурэ илъэсибл ык1и илъэсий гурыт еджап1эу мэхъу. Джы еджэп1э щагум Ацумыжъ Айдэмыр исаугъэт фэшъхьафэу Нэгъуцу Шэбанэ ыц1э зыхэутыгъэ барельефыр дэпкъым хэт.\nХъущт Къасполэт зымыш1эрэ ц1ык1уи ини чылэм дэсэп. Мыдрэмэ афэдэу ар заом\n1утыгъэп, ау иш1уш1агъэк1э, игулъытэ чанык1э, имыпшъыжьынк1э къахэщы.\nЧылэм укъыдэхьаным ыпэк1э тэмэгум укъыдэк1ае, удэк1ы хъуми джащ фэд. Хэгъэгу зэошхом илъэхъан чылэдэсхэм дзэк1ол1хэр мыщ нэс къагъэк1уатэщтыгъэ.\nДжащ фэдэу заом к1уи къэзымгъэзэжьыгъэхэм апае Къасполэт саугъэт щиш1ынэу регъажьэ. Ежь ы1эшъхьит1ук1э ащ тетыщт сурэтхэм ямакет еш1ы. Iашэм мышк1у тхьапэхэр къек1ок1хэу.\nЧ1ып1эри ек1оу къыхихыгъ. Лъэгап1эм утетэу укъаплъэмэ, пхъэшъхьэ-мышъхьэ чъыгмэ япк1ашъэмэ чылэм дэт унэхэр къахэплъых. Къуаджэм ыбгъук1э, тыжьын бгырыпхым фэдэу, тыгъэм пэлыдэу Шахэ речъэк1ы.\nСыд фэдэрэ зэмани ц1ыф лъэпкъыр ыпэк1э лъэк1уатэ, хэхъоныгъэхэр еш1ы, щы1ак1эм исыд фэдэрэ лъэныкъок1и. Джащ фэдэу лъэпкъ пстэуми яц1ыф пэрытхэр ыпэ ишъэгъэу лъэпкъхэм ягъэхъагъэхэм, ялъэгап1эхэм зэрэк1эхьажьыщтхэм фэбанэх, амалык1эхэр къыхахых.\nНепэ тилъэпкъы иц1ыф 1ушхэу, илъэгъохэщхэу пэмык1хэмк1э щысэгъэлъагъоу ти1эхэр ары сэ зигугъу къэсш1ыгъэхэр. Ахэр ары тэ непэ тызэрыгушхохэу, дгъаш1оу ти1эхэр. Ахэм ящытхъу, яц1ыфыгъ тэ к1алэхэмк1э гъуазэу ти1эщтыр.\nЗытхыгъэр я 10-рэ классым ис еджак1оу Ныбэ Заир\nРуководитель: Гвашева Саламет Мугдиновна\n00:05 Воскресенье 0 333 Местные арабы-христиане устроили бурные протесты из-за выставленной в музее Хайфы статуи распятого Рональда Макдональда Музей в Хайфе получил это произведение в июне 2018 года и включил в экспозицию "Сакральные товары" в августе. Срок контракта о предоставлении скульптуры истекает в ближайшие дни, она будет возвращена\n10:10 Понедельник 359 В Китае построили ледяной город из замков и точных копий зданий со всего мира\n22:45 Четверг 0 412 В Индии на похороны дружелюбного крокодила пришли 500 человек Курьезный случай произошел в штате Чаттисгарх, где крокодила по имени Гангарам почитали как местное божество. Рептилию кормили рисом и бобами, и она настолько привыкла к людям, что с ней могли


Хьарамрэ Хьалэлрэ (Этюд) — Адыгэ макъ\nХьарамрэ Хьалэлрэ (Этюд)\nЗэлэгъух, зэгъунэгъух, зэджэгогъух Бубэрэ Хьамедэрэ. Бубэ шыхэри шыпхъухэри иIэх, ятэ шофер, самосвал машинэшхом ис, янэ чэмыщ, дэгъоу мэпсэух. Янэ-ятэхэр чаных, ренэу зыгорэ къыIуащэ, къахьы.\nХьамедэ янэ кIэлэегъадж. Ышыпхъу цIыкIурэ ежьыррэ янэжъ-ятэжъхэм акIэрысых, яни зэрахэтэу. Нанэ-татэхэр хъупхъэх, гушIубзыух, цIыфхэри, сабыйхэри лъэшэу якIасэх. Хьамедэ инанэ IэшIоу мэпщэрыхьэ: щыпс-пIастэри, щэлэмэ-хьалыжъохэри, нэмыкIхэри. Ары къэс тэмэшъхьэ кIэлэцIыкIу горэ Хьамедэ игъусэу къыздырещэ е еджагъэхэм фэдэу Бубэ къелъэразэ, епIожьын имыщыкIагъэу Iанэм пэтIысхьэ; яхьалэл, нэнэжъыр ащэгушIукIы, атеупхъухьэзэ егъашхэх. Бубэ зэкIэ псынкIэу, псынкIэу зэкIелъакIэ, етIани фырелъхьэ, ау гузэжъуаIозэ зэриуфэрэтырэр арыщтын, фимыкъугъэм фэдэу къызэплъэкIыжь зэпыт.\nХьамедэ шъэожъый Iоу умышIэнэу, фэсакъэу, дахэу машхэ. ЗышхахэкIэ, «Нан, тыбгъэтхъагъ, тхьауегъэпсэу!» ымыIоу ышIырэп. Тхылъхэр икIасэх, яджэ. «ЦIыф хэкIыщт», — еIошъ ыгукIэ янэжъи, пхъорэлъфым щэгушIукIы, шIоу щыIэмкIэ ары къэс фэлъаIо. Хэти ибын гъогу тэрэз техьэу цIыфы хъуныр арыба зыкIэхъопсырэр.\nБубэ еджэныр хэгъэкIи, тхылъ щыIэми ышIэрэп, ышIэнэуи фаеп. Ау зэрэдэгъур бзэджэн-къэчъыхьан, отэ Iыгъын-теоныр ары. КIо, мыхъужь хъумэ, гъучIыIунэ хиIунэу зыми елъэIунэп. Ау зы мафэ Хьамедэ хэтэ къэлэпчъэжъыер ыгъэтэрэзыжьэу Бубэ къызыдэлъадэм, нэрэ-Iэрэм «дэсыубытыни» ымыIоу къыдэлъэтыжьыгъ. Щэджэгъо шхэгъум къыIулъэрази, картоф тэбэ гъэжъэгъакIэм, нэшэбэгу-къэбэскъэ шIоIу шIагъом закъыхигъэфагъ.\nАузэ, кIалэхэм нахь зыкъаIэтыгъ: Бубэ илъэс 11 хъугъэ, Хьамедэ тыгъэгъазэм ыкIэм илъэси 10 хъущт. Бубэ хэпшIыкIэу нахь шъхьэфэIуш тхьагъэпцI, мыкъыр хьазыр сыдымкIи.\nХьамедэ гуихыгъэ хьалэл, фэлъэкIымэ, къыпфимышIэн щыIэп. Ауми, гъунэгъум игъэпсыкIэ-шIыкIэ гу лъитэ хъугъэ: Бубэ ныбжьи ухэткIи ящагу удищэщтэп, ущигъэджэгущтэп, шхэуи плъэгъущтэп, жьыкIэ щыIэхэм фэдэу. Ау ежьыр упчIэжьыни ымыIоу, зыфаем макIо, ехьэшъ, хъорэ-тIэрэжъэу зырегъэцохъохы. ЕджапIэм зыкIохэкIи, буфетым чIахьэхэрэм закъуедзэ: зы хьалыжъу (пирожок), псы IэшIу стэчан зыдырагъашъо, ау ежьыр хьарам дэд. Арыщтын нахьыбэм «Буб» амыIоу, «Хьарамыр» зыкIытырагъэнагъэр. Есэжьыгъэу маплъэ, макIо, гу лъимытэрэм фэд а цIэм къикIырэм.\nХьамедэ гъунэгъум фэдахэп, гукIэгъушI, Iордэгъаз, хьалэл дэд. Шъэогъур зыми хинырэп, унэм исыми, еджапIэм щыIэми. МэфэкI мафэхэм Хьамедэ ятэжъ сомитф кIэкъыц римытэу къыхэкIырэп. Ежь Буби (ащ гу лъетэшъ), фэе-фэмыяшъоу, «тэри тянэрэ-тятэрэ зэкIэми икъун къытатыгъ» еIо, емыупчIыгъэхэми, ахъщэ жъгъэй макъэр къегъэIу, ау хьацэ дэд, ащ хэIабэу зыгорэ къыщэфыщтэп. Бэу мороженэр, нэмыкI IэшIухэр къэзыщэфыгъэхэм загуригъэлъасэзэ адэшхэ, исомэ къегъанэ. ЕтIанэ ригъэкъугъэ ахъщэмкIэ зыгорэ ещэфы, велосипед кIэкъыци иI.\nБубэ уинасыпмэ утефэнэп, ыцэ Iууигъэчын зыгорэ къыпфишIэным ыпэу е ыпкIэ хэмылъэу пфэхъыещтэп. Зы мафэ ятэжъ дэсыгъэп, шIуанэхэр Бубэ ятэ къыригъэгъэлъынхэу Хьамедэ янэжъ ыIофытагъ, къыгъэцэкIагъ. ЫужыIокIэ, мэфэ киноум еплъынхэу зэкIохэм, умышIэмэ ныбжьи зэтемыфэжьыщтхэм фэдэу, сериитIумкIэ сомэр Хьамедэ Бубэ ригъэтыгъ. Ар хэмытыхэми, мафэ къэс ыгъашхэу, къыщэфырэм зэрэхимынырэри екъуба, ау шIыкIэ тхьамыкIэхэр Бубэ хэлъых. Икласс исхэм Бубэ зыхаIожьырэп, «хьарамыжъ» раIо. Ау Хьамедэ ыгу къео игъунэгъу раIуалIэхэрэр, «ахъщэ къырамытымэ сыда ышIэщтыр?» зыфэпIощтым фекъудыи, зэрилъэкIэу ынаIэ тырегъэты.\nАу район олимпиадэм физикэмкIэ Хьамедэ апэрэ чIыпIэр къызэрэщыфагъэшъошагъэр зешIэм, мо Бубэ Iулэу плъэгъурэр губжыгъэ: «Хьамеда физикэр зышIэрэр? Янэ школым Iутыти, къыфаригъэгъэуцугъ», — ыIуагъ. Джарэу шъугъуал, ау тхылъыр къыридзахэрэп, еджэрэми еплъ ащ риIуалIэрэм!\n«Сяти сяни еджагъэхэп, ау унэшхуи, чэу лъаги, чэми, шкIи, чэти, нэмыкIи тиI», — ыIуи, ины хъугъахэм фэдэу зигъэпсыгъ зы мафэ. Аущтэу зэрэщытзэ, Хьамедэ Бубэ ыгу ебгъэрэп, шIощхэн, упIэпIыжьэу. Хьамедэ Iэтахъоми, гулъыти, шъхьэкIафи хэлъ, хьалэл, зафэ, хэти ишIуагъэ ригъэкIыным пылъ. Ар дэгъу нахь дэеп, кIэлэшIур цIыфхэм якIас, илэгъухэр «ХьалэлкIэ» ащ еджэх. Тыгъужъыгу уиIэу укъэтэджыным бэкIэ нахьышIу ыкIи нахь дах ухьалэлыныр. «Хьамедэ лIы хэкIыщт» язэрэгъаIо нахьыжъыбэми, кIэлэегъаджэхэми.\nПредыдущая Апэрэ къекIокIыгъор аухыгъ\nСледущая Гум пыкIырэр пэкIэжьы


Республика Адыгея - Тхьаусыхэ тхылъэу къыIэкIахьэрэр нахь макIэ хъугъэ\nТхьаусыхэ тхылъэу къыIэкIахьэрэр нахь макIэ хъугъэ\nАдыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат Адыгэ Республикэм цIыфым ифитыныгъэхэмкIэ и Уполномоченнэу Анатолий Осокиным IофшIэн зэIукIэгъу дыриIагъ. 2018-рэ илъэсым Iофэу ашIагъэм фэгъэхьыгъэ зэфэхьысыжьыр А. Осокиным къышIыгъ.\nЗэIукIэгъур къызэIуихызэ КъумпIыл Мурат къыхигъэщыгъэр республикэм щыпсэурэ цIыфхэм анахь зыгъэгумэкIыхэрэ Iофыгъохэу къаIэтыхэрэр зэшIохыгъэнхэмкIэ, цIыфхэмрэ хабзэмрэ азыфагу илъ зэгурыIоныгъэм джыри нахь зегъэушъомбгъугъэнымкIэ мы къулыкъум мэхьанэшхо зэриIэр ары.\nАнатолий Осокиным къызэриIуагъэмкIэ, илъэсэу икIыгъэм Уполномоченнэм иаппарат тхыгъэ тхылъ 600-м ехъукIэ зыкъыфагъэзагъ, нэбгырэ 370-рэ фэдизмэ Iофыгъоу зыгъэгумэкIыхэрэр зэIукIэгъухэм ялъэхъан къыфаIотагъ. Анахьыбэу тхьаусыхэ тхылъхэр зыфэгъэхьыгъагъэхэр зыщыпсэущтхэ унэхэмкIэ яфитыныгъэхэр къэухъумэгъэнхэр ары, джащ фэдэу социальнэ ыкIи медицинэ IэпыIэгъу къаратыным япхыгъэ IофыгъохэмкIэ бэ Уполномоченнэм зыкъыфэзгъэзагъэр.\n2017-рэ илъэсым елъытыгъэмэ, тхьаусыхэ тхылъхэм япчъагъэ процент 12-кIэ нахь макIэ хъугъэ, муниципальнэ ыкIи шъолъыр къутамэхэм якъулыкъухэм яIофшIэн шIуагъэу къытырэм нахь зэрэхэхъуагъэр ащ къегъэлъагъо. Мыщ дэжьым къыхэгъэщыгъэн фае цIыфхэм икъоу яфитыныгъэхэр зэрамышIэхэрэр, ащ къыхэкIэу Уполномоченнэм иIэпыIэгъу ящыкIагъэу бэрэ зыкъыфагъазэ.\nЗэдэгущыIэгъум илъэхъан цIыфым ифитыныгъэхэмкIэ Уполномоченнэм Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ къыфиIотагъ кIэлэеджакIохэм ягъэшхэнкIэ, кIэлэцIыкIу ибэхэм ыкIи щыIэныгъэм чIыпIэ зэжъу ригъэуцогъэ кIэлэцIыкIухэм IэпыIэгъу ятыгъэнымкIэ Iофыгъоу щыIэхэм афэгъэхьыгъэу.\nКъумпIыл Мурат къызэрэкIигъэтхъыгъэмкIэ, хэукъоныгъэхэу, щыкIагъэхэу щыIэхэр пIэлъэ кIэкIым къыкIоцI дэгъэзыжьыгъэнхэм пае зытегущыIэгъэхэ IофыгъохэмкIэ ведомствэ гъэнэфагъэхэм ыкIи муниципалитетхэм япащэхэм пшъэрылъхэр афашIыщтых, къытыгъ пресс-къулыкъум.\nХьисап олимпиадэр Мыекъуапэ къыщызэIуахыгъ\nДунэе зэнэкъокъоу «Кавказ хьисап олимпиадэр» яплIэнэрэу тыгъуасэ Адыгеим къыщызэIуахыгъ. Мыщ фэгъэхьыгъэ мэфэкI зэхахьэу Адыгэ къэралыгъо университетым щыкIуагъэм хэлэжьагъ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат.\nОлимпиадэр зэхэщэгъэныр зигукъэкIыр республикэ естественнэ-хьисап еджапIэм ипащэу Мамый Дауд ары. А гухэлъым республикэм ипащэ дыригъэштагъ ыкIи ныбжьыкIэхэр зэзыпхырэ Iофтхьабзэр илъэс заулэ хъугъэу Адыгеим щырагъэкIокIы. Ащ хэлажьэхэрэ кIэлэеджакIохэм ыкIи шъолъырхэм япчъагъи нахьыбэ хъугъэ. 2019-рэ илъэсымкIэ олимпиадэм изадачнэ комитет хэхьагъэх Урысыем, Болгарием, Люксембург, Иран яматематикхэр.\nОлимпиадэм хэлажьэхэрэ къэралыгъохэм ыкIи шъолъырхэм ацIэхэр къараIохэзэ, ахэм ялIыкIохэр сценэм къыдащэягъэх, къэзэрэугъоигъэхэр ахэм Iэгу афытеуагъэх.\nАР-м и ЛIышъхьэ зэхахьэм къыщыгущыIэзэ, Къыблэ ыкIи Темыр-Кавказ федеральнэ шъолъырхэм ясубъектхэм, IэкIыб къэралыгъохэм къарыкIыгъэхэ кIэлэеджакIохэм, зэлъашIэхэрэ шIэныгъэлэжь-педагогхэм шIуфэс гущыIэхэмкIэ закъыфигъэзагъ. ХьисапымкIэ кIэлэеджакIохэм шIэныгъэхэу аIэкIэлъхэм ахагъэхъоным, цIыф лъэпкъ зэфэшъхьафхэр нахь зэпэблагъэ хъунхэм олимпиадэр зэрэфэIорышIэщтым ицыхьэ зэрэтелъыр хигъэунэфыкIыгъ. ИлъэсиплI хъугъэу зэхащэрэ дунэе Кавказ хьисап олимпиадэм мэхьанэшхо зэриIэр, ар ныбжьыкIэхэм зэрашIогъэшIэгъоныр нафэ. Ащ зишIогъэшхо хэлъ ректорэу Хъунэго Рэщыдэ, профильнэ министерствэм, олимпиадэр ылъэ теуцонымкIэ Iофышхо зышIагъэхэ, сэнаущыгъэ зыхэлъхэ кIэлэеджакIохэм Iоф адэшIэгъэнымкIэ Урысыем икъыблэ ит гъэсэныгъэм иучреждение анахь дэгъухэм ащыщэу республикэ хьисап еджапIэм ипащэу Мамый Даудэ ирэзэныгъэ гущыIэхэр апигъохыгъэх.\nМы предметым имэхьанэ зыкъегъэIэтыгъэным, сэнаущыгъэ зыхэлъхэ кIэлэцIыкIухэм IэпыIэгъу афэхъугъэным бэкIэ фэIорышIэ блэкIыгъэ илъэсым Мыекъуапэ къыщызэIуахыгъэ хьисап паркыр.\n— Лъэныкъо зэфэшъхьафхэм афэгъэзэгъэ сэнаущыгъэ зыхэлъ сабыйхэр къэралыгъо, шъолъыр пэпчъ арысых. Тэ, нахьыжъхэм, пшъэрылъэу тиIэр ахэм яшIоигъоныгъэхэр къэтыухъумэнхэр, тишIуагъэ ядгъэкIыныр, шIэныгъэ куухэр зэрагъэгъотынхэ ыкIи зыкъызэIуахын амал яттыныр ары. Арышъ, къэралыгъо гъэсэныгъэ политикэмкIи, тиреспубликэкIи мы IофшIэныр анахь шъхьаIэу щытыщт. Хьисапым шъуищыIэныгъэ гъогу ешъумыпхыми, наукэ гъэшIэгъонэу зэжъугъашIэрэм амалэу, опытэу къышъуитыгъэхэр сыд фэдэрэ сэнэхьати щыжъугъэфедэн шъулъэкIыщт. ШIэныгъэу шъуIэкIэлъхэр зэрифэшъуашэу жъугъэфедэнхэ амал шъуиIэным тэ тыпылъыщт, IэпыIэгъу тышъуфэхъущт. Олимпиадэм икъызэIухынкIэ пстэуми сышъуфэгушIо, гъэхъэгъэшIухэр шъушIынхэу, зэдэгущыIэгъу гъэшIэгъонхэр шъуиIэнхэу, мы мафэхэр шIукIэ шъугу къинэжьынхэу сышъуфэлъаIо, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат кIэлэеджакIохэм закъыфигъазэзэ.\nМамый Дауд гущыIэр зештэм университетым, республикэм къеблэгъагъэхэ хьакIэхэм шIуфэс къарихыгъ. Хьисапыр зышIогъэшIэгъонхэм афытегъэпсыхьэгъэ олимпиадэр бэрэ щыIэным, хэхъоныгъэхэр ышIынхэм зэрэщыгугъырэр хигъэунэфыкIыгъ. Iофтхьабзэр апэу зэхащэнэу зырахъухьэм АР-м и ЛIышъхьэу а гухэлъым къыдезыгъэштагъэм «тхьауегъэпсэу» риIуагъ.\n— Хьисапым гъунапкъэ иIэп, Кавказми гъунапкъэ иIэп, — джары олимпиадэм гупшысэ шъхьаIэу иIэр,— къыIуагъ Мамый Дауд.\nОлимпиадэр гъэтхапэм и 15-м щегъэжьагъэу и 20-м нэс кIощт. ХьисапымкIэ шIэныгъэу аIэкIэлъымкIэ кIэлэеджакIохэм заушэтыжьыщт, лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ зэнэкъокъущтых, анахь дэгъухэр нэужым къэнэфэщтых.


Тыркуем ис адыгэхэм яIорыIуатэрэ Адыгэ Хабзэмрэ » Адыги.RU - Новости Адыгеи, история, культура и традиции адыгов (черкесов)\nАдыги - Новости Адыгеи, история, культура и традиции » Диаспора » Турция » Тыркуем ис адыгэхэм яIорыIуатэрэ Адыгэ Хабзэмрэ\n15:19, 20 февраль 2019\nТыркуем ис адыгэхэм яIорыIуатэрэ Адыгэ Хабзэмрэ. Лъэпкъыр лъэпкъ зышIрэр, зыгъэдахэрэр дэзыIэтаерэр ыбз, ихабз, иIорыIуат. Адыгэмэ яхабзэ гупшысэ куу зэрэхэлъыр Адыгэ хэкум я XIX лIэшIэгъум щыIэгъэ зыплъыхьакIомэ къатхыжьыгъ. Нафэу зэрэщытымкIэ, тхыгъэу щымытыгъэми адыгэхэр хабзэм тетэу зекIощтыгъэх, зыукъорэр агъэпщынэщтыгъ. ИцIыкIугъом щегъэжьагъэу кIэлэцIыкIум лIыгъэ зэрэпхэлъын фаер ыгу риубытэщтыгъэ. Акъылыр, лIыгъэр, шъыпкъэныгъэр апэ рагъэуцощтыгъэ. Я XIX- рэ лIэшIэгъум Урыс-Кавказ заом ыуж адыгэхэм ячIыгу арагъэбгынагъ, лъэпкъыр итэкъухьагъэу хъугъэ. Узхэс лъэпкъым ифэмэ-бжьымэ къыптемыхьан ылъэкIыщтэп, дунэееплъыкIэри, гупшысакIэри зэблэхъугъэ мэхъу. Ар дэгъоу къызхэщырэр IорыIуатэмрэ хабзэмрэ. Сэ зигугъу къэсшIыщтыр Тыркуем щыпсэурэ адыгэхэм яIорыIуатэ адыгэ хабзэм фэгъэхьыгъэу къыхэфэрэ сюжетхэр ары. Анахьэу IорыIотэ\nТыркуем ис адыгэхэм яIорыIуатэрэ Адыгэ Хабзэмрэ. Лъэпкъыр лъэпкъ зышIрэр, зыгъэдахэрэр дэзыIэтаерэр ыбз, ихабз, иIорыIуат. Адыгэмэ яхабзэ гупшысэ куу зэрэхэлъыр Адыгэ хэкум я XIX лIэшIэгъум щыIэгъэ зыплъыхьакIомэ къатхыжьыгъ. Нафэу зэрэщытымкIэ, тхыгъэу щымытыгъэми адыгэхэр хабзэм тетэу зекIощтыгъэх, зыукъорэр агъэпщынэщтыгъ. ИцIыкIугъом щегъэжьагъэу кIэлэцIыкIум лIыгъэ зэрэпхэлъын фаер ыгу риубытэщтыгъэ. Акъылыр, лIыгъэр, шъыпкъэныгъэр апэ рагъэуцощтыгъэ.


КIэтхыкIыжьакIохэр рагъаджэх — Адыгэ макъ\nЧъэпыогъум и 15-м къыщегъэжьагъэу Урысые кIэтхыкIыжьыныр аублагъ. Апэрэ мэфищым кIэтхыкIыжьакIохэр рагъэджэщтых. МыекъуапэкIэ кIэтхыкIыжьакIоу агъэнэфагъэхэм яегъэджэн тыгъуасэ Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым щызэхащагъ.\nКIэтхыкIыжьакIохэм пшъэрылъэу яIэхэр къафаIотагъэх, Iоф зыща-шIэщт объектхэр къараIуагъэх. Ахэр нэбгырэ 300 мэхъух, купищэу гощыгъэхэу рагъэджагъэх. Пандемием ыпкъ къикIыкIэ санитарнэ шапхъэхэр шIокI имыIэу кIэтхыкIыжьакIохэм агъэцэкIэн зэрэфаер къараIуагъ. Ом изытет дэгъумэ унэм имыхьэхэу яIофшIэн агъэцакIэмэ нэхь дэгъоу алъытагъ.\n— Республикэм щыпсэухэрэр зэкIэ кIэтхыкIыжьыным хэлэжьэнхэр пшъэрылъ шъхьаIэу къытфагъэуцу. ШIыкIэ зэфэшъхьафхэмкIэ цIыфхэр кIэтхыкIыжьыным хэлэжьэнхэ алъэкIыщт. Анахь зэсагъэхэр кIэтхыкIыжьакIохэр унэм къэкIонхэшъ, упчIэхэм яджэуап аратыжьыныр ары. Мы илъэсым коронавирусым ыпкъ къикIыкIэ Къэралыгъо фэIо-фашIэхэмкIэ порталым иунэе кабинет ихьанхэшъ ежь-ежьырэу нахьыбэмэ кIэтхыкIыжьыныр агъэцэкIэнэу тэгугъэ. КIэтхыкIыжьакIохэр унэм къыIухьэхэмэ кодыр къыраIожьымэ нахь щынэгъончъэщт, — еIо кIэтхыкIыжьынымкIэ Мыекъопэ купым ипащэу Елена Веткинам.\nАпэрапшIэу кIэтхыкIыжьакIохэр зэрэфэпэгъэщтхэр къараIуагъ ыкIи къарагъэлъэгъугъ. Нэфынэ къэзытыжьырэ ныбалъэхэр ыкIи фирменнэ пшъэдэлъхэр нэбгырэ пэпчъ ратыщтых, остыгъэхэр, удостоверениехэр аIыгъыщтых, планшетхэмкIэ Iоф ашIэщт.\n— 2010-рэ илъэсым щыIэгъэ кIэтхыкIыжьыным сыхэлэжьэгъагъ. Джыри сэ сыфаеу сыкъекIолIагъ, мэхьанэу мы Iофтхьабзэм иIэр къызгурэIо. Мыгъэрэ кIэтхыкIыжьыныр нахь псынкIэу зэхэтщэщт, планшетхэр нэбгырэ пэпчъ зэриIыгъыщтым ишIуагъэ инэу къэкIощт, — еIо урамэу Чкаловым тет участкэу 34-м ипащэу Беллат Джеберхановам.\nПредыдущая УцIыфыныр къин, умыцIыфыныр псынкIэ\nСледущая IофшIэныр щынэгъончъэу зэхэщэгъэныр


ЯIуагъэ агъэцэкIэжьыгъ | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 06.12.2018\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nТеуцожь районым игупчэу Пэнэжьыкъуае изэтегъэпсыхьан зэрэфежьагъэхэм, IофшIэнэу зэшIуахыхэрэр зыфэдэхэм афэгъэхьыгъэ тхыгъэ бэмышIэу тигъэзет къидгъэхьэгъагъ. Ар къуаджэхэм хэхъоныгъэ ягъэшIыгъэным телъытэгъэ федеральнэ программэр зэрагъэцакIэрэм фэгъэхьыгъагъ.\nАщ фэшI район администрацием ипащэ иапэрэ гуадзэу Зэрамыку Салбый Iоф зыщашIэхэрэ чIыпIищми афэгъэхьыгъэу къедгъэIотэгъагъ. Тлъэгъугъагъэ 1936-рэ илъэсым ашIыгъэгъэ еджапIэу непэ районым иучреждение зыбгъупшI фэдиз зыщылажьэрэм ищагушхоу зэхэкIыхьагъэр зэрагъэкъэбзэжьыщтыгъэр. Паркэу тыздэкIуагъэми IофшIэнхэр щыжъотыгъэх, спорткомплексышхоу арагъэшIырэ-\nми икаркаси агъэуцугъэхагъ.\nАщ ыуж мэзитIу тешIагъ. Джы непэ зигугъу къэтшIыщтыр а тыздэщыIэгъэ чIыпIищыми мэфэ зыбгъупшIым къехъужьыгъэу IофшIэнхэр зэращаухыгъэхэр ары. ЕджэпIэжъым ищагу тызыдаплъэм тшIэжьыгъэп. ШхъонтIэрымэр атырихэу чъыг цIыкIухэр, пхъэнтIэкIу зэтегъэпсыхьагъэхэр дэтых, щагур плиткэкIэ гъэпкIагъэ, чэщырэ къагъэнэфы. Спорткомплексышхори дэхэшхоу щыт, паркыри хьазыр. Тэри джыри Зэрамыку Салбый ятIонэрэу гущыIэгъу къызфэдгъэхъугъ. IофшIэнэу агъэцэкIагъэр, мылъкоу апэIухьагъэр, тапэкIэ зыдэлэжьэщтхэр къедгъэIотагъэх.\n— ТапэкIэ къызэрэсIогъагъэу, — еIо Зэрамыку Салбый, — район гупчэр зэтегъэпсыхьэгъэным фэшI Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат сомэ миллионитф къытфитIупщыгъагъ. Ау Пэнэжьыкъуае игупчэ бгъэкIэрэкIэным бэти ищыкIагъэр, миллионитфыр тIоу дгощи, тэри хэдгъахъуи, IофшIэнхэм янахьыбэр шIыхьафкIэ дгъэцакIэзэ IофыгъуитIум ар апэIудгъэхьагъ — еджэпIэжъ щагумрэ паркымрэ.\nЕджапIэщтыгъэу непэ тикъулыкъушIапIэхэр зыщылажьэрэм ищагушхо гъэкъэбзэжьыгъэным, шапхъэхэм адиштэу шIыжьыгъэным сомэ миллиони 3-рэ мин 977-рэ пэIудгъэхьагъ, уцыжъхэр итыупкIыгъэх, илъэс зэкIэлъыкIохэм хэкIэу дэхъуагъэр автомашинэ кухьэ пчъагъэу дэтщыгъ. Щагур грейдеркIэ зэрагъэфагъ, пшахъо датэкъуагъ, гъэпсэфыпIэ пхъэнтIэкIухэр дэдгъэуцуагъэх, машинэ гъэуцупIэ 35-рэ фэтшIыгъ, тыдэкIи нэфынэ хъугъэ.\nЩагум нахьыпэм автомашинэ дэхьапIэ иIагъэпти, бэдзэр шIыпIэр Iуахыжьи шапхъэхэм атетэу дэхьэпIитIу фашIыгъ. Щагум плиткэ далъхьагъ, чъыг лъэпкъ зэфэшъхьафхэр, къэгъагъэхэр щагъэтIысхьагъэх, зищыкIэгъэ чIыпIэхэм асфальт атыралъхьагъ. Арышъ, щагур умышIэжьынэу хъугъэ.\nКорр.: Ащ фэдизыр шъущэфыгъа, хьауми спонсор горэхэр къыжъудеIагъэха?\nЗ. С.: Дэгъоу укъыкIэупчIагъ. Республикэм мэзхэмкIэ и ГъэIорышIапIэ ипащэу Былымыхьэ Рэщыдэ бзыф чъыг цIыкIуи 150-рэ къытитыгъ, тхьаегъэпсэу. ЦIыф кIуачIэкIэ бгъэцэкIэн плъэкIынэу щытыр шIыхьафкIэ зэшIотхыгъэ.\n— Ащ IофшIэнэу щызэшIотхыгъэхэм сомэ миллионитIурэ мин 300-рэ апэIухьагъ, Пэнэжьыкъое чIыпIэ койми сомэ мин 328-рэ къытIупщыгъ. Паркым кIоцIырыкIырэ гъогум асфальтэу телъыгъэр жъы хъугъэти, тырахыжьи, кIэу тыралъхьагъ, бордюрхэри агъэуцугъэх, чъыгыжъхэр раупкIыхи, ахэм ачIыпIэ бзыф чъыги 130-рэ агъэтIысхьагъ. Остыгъэ 25-мэ чэщырэ паркыр зэпагъэнэфы, тIысыпIэ 16 дэт, кIэлэцIыкIу джэгупIэри хьазыр. Парк кIоцIым лъэс гъогухэр щызэбгырэкIых, ахэр плиткэкIэ гъэпкIагъэх.\nАр Пэнэжьыкъуае щыгъэпсыгъэ зэрэхъугъэр зыпкъ къикIыгъэр ти ЛIышъхьэу КъумпIыл Муратэу зэрэщытыр тирайон щыпсэухэрэм ашIэ ыкIи ынаIэ къызэрэттетым фэшI фэразэх.\nА псэуалъэм ишIын сомэ миллион 73-рэ пэIухьагъ. Миллион 27-р — федеральнэ бюджетым, 46-р — республикэ ыкIи чIыпIэ бюджетхэм къатIупщыгъ. КIэкIэу къэпIон хъумэ, спорткомплексышхоу метрэ 60 зикIыхьагъэу, метрэ 38-рэ зишъомбгъуагъэу ищыкIагъэр зэкIэ зыхэтым ишIыни аухыгъ. Джы ащ цIэу иIэщтымкIэ цIыфхэм яеплъыкIэ зэдгъашIэ тшIоигъоу тирайон гъэзет къидгъэхьагъ.\n— Ахэр бэ мэхъух, — къеIуатэ тигущыIэгъу. — Ти ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат район гупчэм изэтегъэпсыхьан тапэкIи лъыдгъэкIотэным пае сомэ миллиони 5-рэ мин 700-рэ къытфитIупщыгъах. Джыри къытаIуагъ ащ сомэ миллионитф къызэрэхагъэхъуагъэр. Арышъ, 2019-рэ илъэсым район гупчэр нахь гупсэфыпIэ, гъэкIэрэкIагъэ хъуным сомэ миллион 11 пэIудгъэхьан тлъэкIыщт. Апэ тызфежьэщтхэм ащыщ еджэпIэжъым ичIэхьапIэу Iэе дэдэ хъугъэр зэтегъэпсыхьажьыгъэныр.\nМыщ чIэт ЗАГС-м ипэчIынатI эу мэфэкI зэхахьэхэр щызэхащэнэу щыдгъэпсыгъэ квадратнэ метрэ 250-м плиткэ тетлъхьагъэми, пхъэнтIэкIу 11 дэдгъэуцуагъэми, джыри IофшIэнхэр къэнагъэх.\nСпорткомплексми ищагу зэтегъэпсыхьэгъэн, машинэ гъэуцупIэхэр, лъэс гъогухэр шIыгъэнхэ, плиткэр ателъхьэгъэн, щагум чъыгхэр дэгъэтIысхьэгъэнхэ фае.\n— Мыщ ыпэкIэ къэсIогъагъ спорткомплексыр зыщытшIыгъэм джыри чIыгу гектар фэдиз къэнагъэу зэрэIулъыр, ащ кIэлэцIыкIу IыгъыпIэ щыдгъэуцу зэрэтшIоигъор, КъумпIыл Мурат планым тыхаригъэгъэуцонэу тыкъызэригъэгугъагъэри. ИIуагъи ыгъэцэкIэжьыгъэшъ, тигъэгушIуагъ. КIэлэцIыкIу 240-рэ зычIэфэщт IыгъыпIэм сомэ миллиони 168-рэ тефэщт, проектыр ашIы, псэуалъэм игъэпсыни 2019-рэ илъэсым имэзэе мазэ фежьэщтых.\n— Ахэри тщыгъупшэхэрэп, план гъэнэфагъэм тетэу IофшIэнхэр ащагъэцакIэх. Илъэс къэс еджапIэхэм яспортзалхэм ащыщэу зытIу хэдгъэкIызэ Аскъэлэе закъор къэнэгъагъэти, ари мыгъэ дэгъоу агъэцэкIэжьыгъ. Ащ изакъоп, лъэс гъогухэр зэрашIыхэрэр, ахэм асфальт зэратыралъхьэрэр плъэгъугъэ. Къуаджэм иурам шъхьа-\nIэ чэщырэ нэфынэным электрикхэр дэлажьэх.\nАщ фэдэ IофшIэнхэр ащагъэцэкIэгъах ПчыхьалIыкъуае, Пэнэжьыкъуае, Гъобэкъуае, Очэпщые, Шевченкэм. Аужырэу зигугъу къэтшIыгъэ къутырым спорт площадкэ дэгъуи щагъэпсыгъ. Гъобэкъуае Теуцожь Цыгъо имузееу дэтыр, искусствэхэмкIэ еджапIэр агъэцэкIэжьыгъэх.\nДжэджэхьаблэ культурэм и Унэу дэтыри дэгъу дэдэу зэтырагъэпсыхьажьыгъ. Городскоим щыIэми ышъхьэ зэблэтхъугъэ.\nКультурэм иунэхэмкIэ анахь зиIоф дэир Очэпщый. Ар 2019-рэ илъэсым ядгъэгъэцэкIэжьыщт. Проектыри хьазыр, сомэ миллион 24-рэ тефэщт.\nКорр.: Пщыкъуйхьаблэхэр къытэтхьаусыхылIэх. ГъэрекIо бжыхьэ къытэпIогъагъ 2018-рэ илъэсым имэлылъфэгъу мазэ культурэм и Унэ къызэIушъухынэу.\nЗ. С.: ЗэкIэ тызэрэфаеу зэпыфэрэп, тфэгъэхъурэп нахь, тщыгъупшагъэхэп. Тэри тыфэгуIэ ащ, къэнэгъэ IофшIэнхэр нахь шIэхэу зэрэзэшIотхыщтхэм тыпылъ.


Адыгэ Хэку Таймс: КъумпIыл Мурат псыхъоу Пщыщэ телъ лъэмыджыр зэрагъэцэкIэжьырэм лъыплъагъ\nКъумпIыл Мурат псыхъоу Пщыщэ телъ лъэмыджыр зэрагъэцэкIэжьырэм лъыплъагъ\nАдыгэ Республикэм и Премьер-министрэу КъумпIыл Мурат автомобиль гъогоу «Инэм — Бжъэдыгъухьабл» зыфиIорэм щыщхэу, къуаджэу Гъобэкъуае дэжь речъэкIырэ псыхъоу Пщыщэ телъ лъэмыджыр зэрагъэцэкIэжьырэм епхыгъэ Iофыгъохэр зэрэкIохэрэр зэригъэшIэнхэм фэшI мы мафэхэм ащ щыIагъ.\nНепэрэ мафэм ехъулIэу псэолъэшIхэм япшъэрылъхэр зэрагъэцакIэхэрэм, къоджэдэсхэм нэмыкI гумэкIыгъоу яIэхэм защигъэгъозагъ. Правительствэм и Тхьаматэ игъусагъэх АР-м псэолъэшIынымкIэ, транспортымкIэ, псэупIэ-коммунальнэ ыкIи гъогу хъызмэтхэмкIэ и Министерствэ ипащэу Валерий Картамышевыр, муниципальнэ образованиеу «Теуцожь районым» иадминистрацие ипащэу Хьачмамыкъо Азэмат, нэмыкIхэри.\nЛъэмыджым изы лъэныкъо 2004-рэ илъэсым зэтырагъэпсыхьэгъагъ, джы адрэм, Мыекъуапэ уикIэу Краснодар укIо зыхъукIэ зэрыкIохэрэм, гъэцэкIэжьынхэр рашIылIэх. Мы IофшIэнхэм адакIоу, Гъобэкъуае щыпсэурэ цIыфхэу АР-м и Премьер-министрэ къыпэгъокIыгъэхэм ягумэкIыгъо шъхьаIэ къагъэнэфагъ — ыпэкIэ Пщыщэ ипсырычъэпIэжъыгъэу зикIыхьагъэ метрэ 1700-рэ фэдиз хъурэм изытет дэй дэд, тыдэкIи зэхэкIыхьагъ, мыщ псыр зэрэрымычъэжьырэм къыхэкIэу, орыжъылъэ, хьэцIэ-пIэцIалъэ хъугъэ. Блэхэр къоджэдэсхэм яунэхэм арыпшыхьэхэу пчъагъэрэ къыхэкIыгъ. А Iофыгъор зэшIохыгъэным, гумэкIыгъор дэгъэзыжьыгъэным зэрэщыгугъыхэрэр къэзэрэугъоигъэхэм къаIуагъ.\n— Псыхъоу Псэкъупсэ телъ лъэмыджыр дгъэцэкIэжьы зэхъум, мыщ фэдэ псэуалъэу Пщыщэ телъми тызэрэнэсыщтымкIэ цIыфхэр дгъэгугъэгъагъэх. ТIуагъэм темыпцIыжьэу, псэолъэшI IофшIэнхэр 2015-рэ илъэсым ыкIэхэм адэжь едгъэжьагъэх, гухэлъэу щыIэм диштэу проектыр зэшIотэхы. Илъэсэу тызхэтым икIэухым лъэмыджыр ттынэу тэгъэнафэ. Ащ имызакъоу, екIолIапIэхэр зэтедгъэпсыхьащтых, къэзыгъэнэфыщт пкъыгъохэр атедгъэуцощтых, аужырэ шапхъэхэм адиштэу лъэмыджыр дгъэпсыщт, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nПщыщэ ыпэкIэ псырычъэпIэжъэу иIагъэм ылъэныкъокIэ гумэкIыгъохэр зэрэщыIэхэм зэращыгъуазэр республикэм и Премьер-министрэ къыхигъэщыгъ. Амалэу щыIэмкIэ къоджэдэсхэм IэпыIэгъу зэрафэхъущтхэр, хэкIыпIэ горэм зэреусэщтхэр цIыфхэм къариIуагъ. Мы чIыпIэ дэдэм ащ фэгъэзэгъэ ведомствэхэм япащэхэм пшъэрылъ гъэнэфагъэхэр ащыфишIыгъэх.\nПсэуалъэу зэтырагъэпсыхьажьырэм ылъэныкъокIэ хэукъоныгъэхэр е гъэтэрэзыжьынхэр щымыIэнхэм фэшI псэолъэшIхэм, ащкIэ пшъэдэкIыжь зыхьырэ организациехэм яIо зэхэлъэу Iоф зэдашIэным мэхьанэшхо иIэу КъумпIыл Мурат ылъытагъ. Ар гъэцэкIагъэ зэрэхъурэм ежь ышъхьэкIэ лъыплъэщт.\n«Адыгеяавтодорым» испециалистхэм къызэраIуагъэмкIэ, лъэмыджым изы лъэныкъо гъэцэкIэжьынхэр щыкIуагъэх, Iоф зыдашIэрэр мыдрэ бгъоу къэнагъэм изэтегъэпсыхьан ары. Псэуалъэр гъучIым хэшIыкIыгъэщт, ыпэкIэ метрэ 93-рэ икIыхьагъэу щытыгъэмэ, джы ар метри 114,3-м кIэхьащт. Непэ ехъулIэу лъэмыджым телъыгъэ пкъыгъо шъхьаIэхэр зэхахыгъэх, гъучIбетон IофшIэнхэр рагъэжьагъэх. Джащ фэдэу пхъэжъхэр, хэкIыр, чъыг къутамэхэр псэолъэ чIэгъым щызэрэмыугъоинхэм фэIорышIэщт екIолIэкIэ гъэнэфагъэ проектым къыщыдалъытагъ.\n— Тигъогухэм ащызекIорэ транспортым япчъагъэ илъэс къэс хэхъо, арышъ, мыщ фэдэ хьылъэшхо зыщэчын зылъэкIыщт лъэмыджхэм яшIын, язэтегъэпсыхьан мэхьанэшхо иIэ мэхъу. ЫпэкIэ къызэрэщысIуагъэу, псэолъэшI IофшIэнхэр планым диштэу зэхэтэщэх, ащ пэIухьэрэ ахъщэр игъом къытIэкIахьэ, зищыкIагъэм пэIутэгъахьэ. Илъэсэу тызхэтым ишэкIогъу-тыгъэгъэзэ мазэхэм яхъулIэу аужырэ шапхъэхэм адиштэрэ лъэмыдж Пщыщэ телъыщт, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nПащэхэм къызэраIуагъэмкIэ, лъэмыджым игъэцэкIэжьын зэкIэмкIи сомэ миллион 335-рэ фэдиз пэIуагъэхьащт.


Препарат Ибуклин юниор: инструкция по применению, цена, описание.\nЦитрамон МФФ: инструкция по применению, цена, описание.\nАскофен плюс: инструкция по применению, цена, описание.\nОлдон: инструкция по применению, цена, описание.\nАквацитрамон: инструкция по применению, цена, описание.


Анахь дэгъухэм ащыщ | Адыгэ Макъ\nАнахь дэгъухэм ащыщ\nМы аужырэ уахътэм илъэс къэс Урысыем ианахь еджэпIэ дэгъу 500-р къыхахы. Ахэм тэ тиреспубликэкIи еджапIэхэр ахэфэх. Мыгъэ анахь дэгъухэм ащыщ хъугъэ Мыекъопэ гимназиеу N 22-р.\nАщ нэмыкIэу хьисапым иегъэджэнкIэ гъэхъэгъэшхохэр зиIэ еджэпIэ 200-у Урысыем къыщыхахыгъэхэми гимназиер ахэфагъ. А къэбархэр зызэхэтэхым, еджапIэм тыкIуагъ, ащ ипащэу Ирина Андреевам зыIудгъэкIагъ.\nАщ илъэс 31-рэ хъугъэ мыщ Iоф зыщишIэрэр, илъэси 7 хъугъэу еджапIэм идиректор иIофшIагъэ цIэ лъапIэхэмкIэ, щытхъу тхылъхэмкIэ хагъэунэфыкIыгъэу щыт.\nНепэ Мыекъопэ гимназиеу N 22-м кIэлэцIыкIу 1360-рэ щеджэ. ЕджапIэр апэ зашIым, нэбгырэ 900-м тегъэпсыхьагъэу щытыгъ, ау мыщ ны-тыбэхэм ясабыйхэр къагъэкIонэу зэрэфаехэм къыхэкIэу, амалэу щыIэхэр агъэфедэхэзэ, къекIуалIэрэр аштэ.\nЕджапIэр хьисапым изэгъэшIэн тегъэпсыхьагъэу щыт. Я 5-рэ классым къыщегъэжьагъэу ушэтынхэр акIухэзэ гимназическэ классхэу хьисапыр куоу зэзыгъэшIэщтхэр къыхахых. КIэлэцIыкIухэм хьисапымкIэ гъэцэкIэн къинхэр аратымэ, къарагъэшIызэ, сэнаущыгъэ нахь зыхэлъхэр къахахых. А 1-рэ классым къыщегъэжьагъэу зэкIэ классхэм ушэтынхэр акIухэзэ къыкIэлъыкIорэ классым ехьэх.\n— УблэпIэ классхэм къащегъэжьагъэу сабыйхэр тэуплъэкIух, хьисапым фэщагъэхэр къахэтэгъэщых, талъэплъэ, — еIо еджапIэм ипащэ. — Учебник зэфэшъхьафхэр дгъэфедэхэзэ кIэлэцIыкIухэм Iоф адэтэшIэ, ащ тетэу шъхьадж зытегъэпсыхьагъэр тэгъэунэфы. ЕтIанэ я 5-рэ классым гимназическэ классхэр зэхэтэщэх. Хабзэ зэрэхъугъэу, хьисапыр куоу щакIоу зы класс тэгъэпсы, гуманитар шIэныгъэхэм атегъэпсыхьэгъэ кIэлэцIыкIухэр зэрыс класси гимназическэу тиI.\nЕджапIэм мыгъэ медалист 13 къычIэкIыгъ. Ахэм ащыщэу 11-р хьисап классым къикIыгъэх. Ахэр зэкIэри республикэ естественнэ-хьисап еджапIэу Мамый Даутэ зипащэм щеджагъэх ыкIи къаухыгъ. Ахэм ащыщхэр научнэ зэIукIэшхохэу шIэныгъэ гупчэу Сириусым ыкIи Дунэе кIэлэцIыкIу зыгъэпсэфыпIэу «Артекым» ащыIагъэх.\nМыгъэ еджапIэм къычIэкIыгъэ нэбгырэ 64-м къэралыгъо ушэтынхэр дэгъоу акIугъэх. УрысыбзэмкIэ нэбгырэ 24-мэ балл 80-м ехъухэр къахьыгъэх. Ащ фэдэу Анна Зоринам, Дарина Симонян, УдыкIэко Дэнэф, Сергей Шаровым, Борсэ Джэнэт, ХьэпэкIэ Нурбый, Чыназыр Фаридэ, КIэныбэ Адам балл 91-м къыщегъэжьагъэу 98-м нэс рагъэкъугъ.\nТикIэлэеджакIохэр Всероссийскэ джэгукIэу «Умники и умницы» зыфиIорэм хэлажьэх ыкIи шIэныгъэ дэгъухэр къыщагъэлъагъох. Ащ фэдэу мы блэкIыгъэ илъэс зэкIэлъыкIохэм а джэгукIэм дэгъоу хэлэжьагъэх тикIэлэеджакIохэу Апыщ Муратрэ Бзэджэжъ Асхьадрэ. Илъэс къэс республикэ ыкIи Всероссийскэ олимпиадэхэм тикIэлэеджакIохэр ахэлажьэх, хагъэунэфыкIырэ чIыпIэхэр къахьых. Мыгъэ ащ фэдэу информатикэмрэ нэмыцыбзэмрэкIэ тикIэлэеджакIохэр Всероссийскэ олимпиадэм хэлажьэхи, призер хъугъэх. Ахэр Иван Кухарчукрэ (информатикэмкIэ) Биданыкъо Пэрытрэ (нэмыцыбзэмкIэ).\nЕджапIэм къычIэкIыгъэхэм ащыщыбэхэр Урысыем ианахь еджэпIэ шъхьаIэхэм ачIэхьагъэх. Ащ фэдэу Иван Кухарчук Московскэ къэралыгъо университетым имеханикэ-хьисап факультет, Ольга Бучацкаяр а еджэпIэ дэдэм прикладной хьисапымрэ информатикэмрэкIэ ифакультет чIэхьагъэх. Дмитрий Николенкэр Воронеж дэт военнэ-воздушнэ академием, Елизавета Браташевар Санкт-Петербург къэралыгъо университетым, Борсэ Джэнэт Московскэ къэралыгъо псэолъэшI университетым архитектурэмкIэ ифакультет ястудент хъугъэх. Биданыкъохэу Пэрытрэ Гощэунаерэ Германием медколледжым щычIэхьагъэх. Хьакъунэ Долэт Волгоград дэт медицинэ институтым, УдыкIэко Дэнэф Московскэ къэралыгъо юридическэ университетым, Нурман Джавадовыр Дунэе зэфыщытыкIэхэмкIэ Московскэ къэралыгъо институтым (МГИМО-м) ыкIи нэмыкIхэм ащеджэх.\nКIэлэеджакIоу еджапIэм къычIэкIыхэрэм шIэныгъэ дэгъухэр зэряIэхэм ишыхьат зэкIэми гурыт гъэсэныгъэ зэрэзэрагъэгъотыгъэр къэзыушыхьатырэ аттестатхэр къазэраратыгъэр.\nШIокI зимыIэу атырэ предметхэм анэмыкIэу ежь ашIоигъоу къыхахырэ предметхэри дэгъоу атыгъэх. Географиемрэ литературэмрэ анэмыкI предметхэмкIэ къалэм гурытымкIэ къыщахьыгъэ баллхэм анахьыб мы еджапIэм къычIэкIыхэрэм къахьыгъэр.\nЕджапIэм зэкIэмкIи нэбгыри 105-мэ Iоф щашIэ. Ахэм ащыщэу 80-р кIэлэегъадж. Мы аужырэ илъэс зытIущым кIэлэегъэджэ ныбжьыкIи 4 еджапIэм къычIэхьагъ. Ахэр яIофшIэн кIэгъэгушIугъэнхэмкIэ амалэу щыIэхэр пащэм егъэфедэх. Ау сыд фэдизэу кIэлэегъэджэ ныбжьыкIэм илэжьапкIэ уфыдеплъыгъэми, лъэшэу непэ ар къэпIэтын плъэкIырэп.\nГимназием гъэхъагъэу иIэхэр зишIушIагъэхэр кIэлэегъаджэу ащ щылажьэхэрэр арых. Ахэм ащыщыбэхэм а еджапIэр къаухыгъ. Джы якIалэхэм якIэлэжьхэри мыщ непэ щеджэх. КIэлэегъаджэхэм ахэтых Урысыем ыкIи Адыгеим язаслуженнэ кIэлэегъаджэхэр, Урысыем народнэ просвещениемкIэ иотличникхэр, Урысыем общэ гъэсэныгъэмкIэ иIофышIэ гъэшIуагъэхэр. КIэлэегъаджэхэри ахэм рагъаджэхэрэри зэнэкъокъухэм бэрэ ахэлажьэхэу, ащытекIохэу мэхъу. Ащ фэдэу урысыбзэмкIэ Iэзэ дэдэхэу алъытэх Мария Трофименкэр, Людмила Свинцовар, Елена Ли ыкIи нэмыкIхэр. ХьисапымкIэ анахь кIэлэегъэджэ дэгъухэм ащыщых Елена Плеснявых, Алла Захарьян, Татьяна Комарченкэр ыкIи нэмыкIхэр.\nЕджапIэм джыри гъэхъагъэу иIэхэм ахигъэхъонэу фэтэIо.\nСурэтым итыр: еджапIэм ипащэу Ирина Андреевар.


Ныбджэгъу лъапIэхэр! — Адыгэ макъ\nРедактор 02.07.2019 02.07.2019 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nКIэтхэгъу уахътэр тыухыгъэ. Бэдзэогъум и 1-м къыщегъэжьагъэу 2019-рэ илъэсым иятIонэрэ илъэсныкъо къышъуIукIэщт «Адыгэ макъэм» итираж экземпляр миниплIым къехъугъ. Шъыпкъэр пIощтмэ, гъэзет кIэтхэгъу уахътэм нахь хьылъэ тиIофшIэн хэтэп. Почтэм иIофышIэхэм гъэзетыр къызэрэшъуфахьыжьыщтым пае уасэу къагъэнафэрэр зэрэбэр ары Iофыр къин къэзышIырэр. Джащ фэшI Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат, район тхьаматэхэм, хъызмэтшIэпIэ зэфэшъхьафхэм япащэхэм, тигъэзетеджэхэм ренэу зафэтэгъазэ IэпыIэгъу къытфэхъунхэу, гъэзетэу «Адыгэ макъэр» къыратхыкIынэу, яIофшIэгъухэри а Iофтхьабзэм къыхагъэлэжьэнхэу. Тигъэзетеджэхэу къытфэшъыпкъэхэр, зэкIэ зызыфэдгъазэхэу къыддеIэхэрэр ары тилъэпкъ гъэзет щызыгъаIэрэр, зыгъэпсэурэр.\nЗэкIэми лъэшэу тафэраз, «тхьашъуегъэпсэу» ятэIо. Мыгъэрэ кIэтхэгъу уахътэмкIэ анахьэу къыхэзгъэщы сшIоигъу ишIушIэ IофхэмкIэ, IэпыIэгъу цIыфмэ зэрафэхъурэмкIэ зэлъашIэрэ Шъэумэн Хьазрэт. Ащ и ШIушIэ фонд лъэIу тхыгъэкIэ зыфэдгъэзагъ Хэгъэгу зэошхом, IофшIэным иветеранхэм, нэжъ-Iужъхэр зиунэ исхэм «Адыгэ макъэр» почтэмкIэ экземпляр 500-м кIахьэу къафыритхыкIынэу. Почтэ уасэр зэрэбэм къыхэкIэу ащ фэдиз дэдэ къыритхыкIынэу тыгугъагъэп, ау бэрэ темыжэу джэуап къытатыжьыгъ — Шъэумэн Хьазрэт тилъэIу къытфигъэцэкIагъ. Гъэзет экземпляр 500-м тефэрэ сомэ мин 441 480-р Почтэм ащ фитIупщыгъ. Республикэм ичIыпIэ зыгъэIорышIэжьыпIэхэм япащэхэм къытIэкIагъэхьагъэхэ спискэхэмкIэ гъэзетыр ветеранхэм, нэжъ-Iужъхэм къафиттхыкIыгъ. Арышъ, ежь-ежьырэу къыримытхыкIыгъэу гъэзетыр непэ къыщегъэжьагъэу къызIукIэщтхэм (ахэм ацIэ-алъэкъуацIэхэр я 4-рэ нэкIубгъом итых) ашIэнэу тыфай ар зишIушIагъэр. Тэ, редакцием щылажьэхэрэм, лъэшэу тыфэраз IэпыIэгъу къытфэхъугъэ Шъэумэн Хьазрэт. Псауныгъэ пытэ иIэу илъэсыбэрэ джыри илъэпкъ ыгъэдэхэнэу тыфэлъаIо!\nУФ-м и Федеральнэ ЗэIукIэ ФедерациемкIэ и Совет хэтэу Хъопсэрыкъо Мурат кIэтхэгъу уахътэр кIо къэс зыфэтэгъазэшъ, зэ нэмыIэми джэуапынчъэу тыкъыгъэнагъэп, экземпляр 300-м къыщымыкIэу еджапIэхэм, социальнэ къулыкъушIапIэхэм апае къытфыретхыкIы. Мыгъи джарэущтэу зекIуагъэ. УФ-м и Къэралыгъо Думэ идепутатэу Владислав Резник титхыгъэ фэдгъэхьыгъ, экземпляр 300-р къытфыритхыкIыгъ. Зигугъу къэтшIыгъэхэм, джащ фэдэу машинэшI заводым ипащэу ЕмтIылъ Зауркъан, ПивэшI заводым иIэшъхьэтетэу Пэнэшъу Къэплъан, нэмыкIыбэу кIэгъэтхэгъу уахътэм къыхэлажьэрэмэ «тхьашъуегъэпсэу» ятэIо.\nТэгугъэ къэкIощт кIэтхэгъу уахътэр къэсмэ ежь-ежьырэу гъэзетыр къыратхыкIынэу, нэжъ-Iужъхэу ащ фэдэ амал зимыIэхэм ягупсэхэр адеIэнхэу.\nПредыдущая Мыекъуапэ икIэлэцIыкIу IыгъыпIи 4-мэ сомэ миллиони 5 хъурэ грантхэр къахьыгъэх\nСледущая Лэжьыгъэм иIухыжьын Iофыгъо шъхьаI


Апэ итхэм ахэрэхь | Адыгэ Макъ\nАпэ итхэм ахэрэхь\nМыекъопэ футбол командэу «Зэкъошныгъэм» итренер шъхьаIэу Денис Поповым гущыIэгъу тызыфэхъум, 2017 — 2018-рэ илъэс ешIэгъур зэрэрагъажьэрэм, пшъэрылъэу зыфашIыжьырэм, республикэ стадионым щыкIорэ зэIукIэгъухэм цIыф макIэ зэряплъырэм уезэгъы зэрэмыхъущтым, фэшъхьаф Iофыгъохэм ягугъу тшIыгъэ.\n— Денис, тигъэзетеджэхэр, спортым пыщагъэхэр командэм хэкIыжьыгъэ ешIакIохэм, кIэу шъуштагъэхэм къакIэупчIэх.\n— ХэкIыжьыгъэхэм къащезгъэжьэщт. КъэлэпчъэIутэу Шэуджэным Налщык ыгъэзэжьыгъ. Волковыр, Аушевыр, Шалбузовыр «Зэкъошныгъэм» хэтыжьхэп. Мыкъо Муратэ футбол емышIэжьынэу гухэлъ ышIыгъ. Фэшъхьаф зэхъокIыныгъэхэр тиIэщтых. Мэфэ заулэ зытешIэкIэ, джэуапыр нахь гъэунэфыгъэу къэсIощт.\n— КIэу шъуштагъэхэм ацIэхэр къытфеIоба.\n— Футболым хэгъозагъэхэр, яIэпэIэсэныгъэкIэ къахэщырэ ныбжьыкIэхэр тштагъэх. Сергей Сечиныр «Ротор» Волгоград дэгъоу щешIэщтыгъ, къэлапчъэм Iэгуаор бэрэ дидзэщтыгъ. Никита Ковалевыр Ростов-на-Дону къитщыгъ. Анатолий Негодэ къалэу Чита щешIэщтыгъ. Никита Подьячевыр Москва хэкум къитщыгъ, нэмыкIхэм загъэхьазыры.\n— Адыгэ Республикэм щапIугъэхэм шъуалъэплъэба?\n— Ахэр ныбжьыкIэх, нэбгырэ заулэ къедгъэблэгъагъ. Республикэм иныбжьыкIэхэр зыщешIэхэрэ командэхэр тинэплъэгъу итых.\n— ЦСКА Москва, Краснодар, Новороссийскэ якомандэхэм уащешIагъ. Опытэу уиIэр бгъэфедэнымкIэ «Зэкъошныгъэм» амалхэр щыогъотыха?\n— Сытхьаусыхэныр сишэнэп. Республикэм ипащэхэм «тхьашъуегъэпсэу» гъэзетымкIи ясIожьы сшIоигъу. Дэгъоу футбол тешIэщтмэ тэры зэлъытыгъэр. Сэ тренер цIэрыIохэр сипащэхэу футбол сешIэщтыгъ, спортсмен дэгъухэм саготэу зэнэкъокъухэм сахэлажьэщтыгъ. ШIэныгъэу зэзгъэгъотыгъэр «Зэкъошныгъэм» щызгъэфедэ сшIоигъу.\n— Узыфэе футболистхэр «Зэкъошныгъэм» пштагъэх. Гугъэу афыуиIэр къагъэшъыпкъэжьыщтэу олъыта?\n— Ары. ГуIэм сыхэтэу къезгъэблэгъагъэхэп. ПэшIорыгъэшъэу салъыплъагъ, зэзгъэшIагъэх.\n— Денис, мы упчIэр къыосымытын слъэкIыщтэп. Аужырэ илъэсхэм «Зэкъошныгъэм» футболисти 100-м нахьыбэ аштагъ, ау яешIакIэ тигъэрэзагъэп. Тренерхэм тагъэгугъэзэ уахътэр зэрэкIуагъэм ущыгъуазэба? (Джэуапыр къытыжьыным Денис Поповыр дэгуIэрэп). Хьау. Зыгорэхэр тыубынхэм пае упчIэр къыостыгъэп. ГущыIэным, нэпцI зыхэлъ гупшысэхэм тахэкIыжьынышъ, тэр-тэрэу зытымыгъэпцIэжьэу IофшIагъэу щыIэр тлъэгъунэу тыфаешъ ары.\n— ЕшIакIоу къезгъэблэгъагъэхэм цыхьэ афэсэшIы. БлэкIыгъэ илъэс зэнэкъокъум я 9-рэ чIыпIэр къыдэтхыгъ. Ащ нахь лъхъанчэу тыкъемыхыщтэу гугъэ пытэ сиI.\n— Къысфэгъэгъу. Стадион зэтегъэпсыхьагъэхэр тиIэх, шъуифэIо-фашIэхэр Правительствэм дэгъоу егъэцакIэх. Ауж къинэхэрэм зятымыгъапшэу,\nапэ итхэм тахэфэн тлъэкIыщта?\n— Клубым идиректор шъхьаIэу ХъокIо Къэплъан сыригъусэу ащ тытегущыIагъ, тапэкIэ тызэрэлъыкIотэщтым тыпылъыщт.\n— Стадионым щыкIорэ ешIэгъухэм цIыф макI яплъырэр, ар гухэкI. ХэкIыпIэхэм шъуалъыхъоу къысэпIогъагъ.\n— Тэрэз зыфапIорэр. Стадион дахэ тиI, шхапIэхэр къыщызэIуахыгъэх, зыгъэпсэфыгъо уахътэр щыбгъэкIощтмэ уехъопсэнэу щыт. ЕшIэкIэ дэгъу къэдгъэлъагъозэ, стадионым къыщытэплъыхэ тшIоигъу. ПкIэ амытэу цIыфхэр стадионым къыдагъэхьанхэм тыкIэлъэIу. Унагъом щыщ нэбгыри 3 — 4 зы ешIэгъум зеплъыкIэ, ахъщэу ытыщтыр макIэп. Апэрэ къекIокIыгъом ар къыщыддэхъумэ, стадионыр цIыфхэм якIуапIэ хъужьыщт.\n— Ар гупшысэ дэеп, бэшIагъэу тегущыIэх.\n— НахьышIум тыфэкIон тимурад.\n— Сыд фэдэ футбола «Зэкъошныгъэм» къыгъэлъэгъощтыр? УхъумэкIуи 3 гупчэм итыщта?\n— Командэу тызыдешIэрэм елъытыгъэу ухъумакIохэр къыхэсхыщтых. ЕшIэкIуи 3 ыпэкIэ згъэуцоуи къыхэкIыщт. КъызышIотхьын тлъэкIыщтым тыIукIэмэ, сыда ухъумэн Iофыгъохэм илыягъэу тызкIапылъыщтыр? ТапэкIэ тилъыщт, къэлапчъэм Iэгуаор зэрэдэтыдзэщт шIыкIэм тылъыхъущт.\n— Апэрэ ешIэгъухэм шъуащэщына?\n— Тащыщынэрэп, ау тагъэгумэкIы. Кубокым икъыдэхын фэгъэхьыгъэ зэIукIэгъоу «Биологым» бэдзэогъум и 15-м дытиIэщтым, Ермэлхьаблэ икомандэ тызэрэдешIэщтым ялъытыгъэр бэ. Тифутболистхэр зэнэкъокъум хэлажьэхэзэ, зэгурыIоныгъэм игъогу зэдытехьанхэ фае. Командэм мэхапIэу иIэхэри шIэхэу къэлъэгъощтхэу сэгугъэ.\n— ТизэдэгущыIэгъу икIэух къыщыхэбгъэщы тшIоигъу гугъэмрэ IофшIагъэмрэ зэрэзэпхыгъэхэр.\n— Хэукъоныгъэу сшIырэр зыдэсшIэжьэу сесагъ. ТелъхьапIэ-\nхэм салъыхъущтэп, гуетыныгъэ схэлъэу Iоф сшIэщт. «Зэкъошныгъэр» ятIонэрэ купым икомандэ анахь дэгъухэм ащыщ хъун ылъэкIыщт.\n— Гъэхъагъэхэр шъушIынхэу шъуфэсэIо.\nСурэтым итыр: «Зэкъошныгъэм» итренер шъхьаIэу Денис Поповыр.


Роспотребнадзорым къызэритырэмкIэ, зыныбжь илъэс 60-м ехъугъэхэм коронавирусыр къяолIэныр нахь щынагъоу щыт. Ахэм яиммунитеткIэ ащ фэдэ вирусыр зэрэкъиным къыхэкIэу, тхьабыл плъыр-стыр узыр (пневмония) е нэмыкI уз хьылъэ къафихьын ылъэкIыщт.\nКоронавирусыр къызэузыгъэ цIыфым благъэу уекIуалIэмэ, гущыIэм пае, къэпсыгъэмэ е къэпскагъэмэ, инфекциер къыпыпхынкIэ щынагъо. Ащ фэшI нахьыжъхэр цIыфыбэ зыщызэхэхьэрэ чIыпIэхэм нахь макIэу ащыIэхэмэ, общественнэ транспортыр нахь макIэу агъэфедэмэ нахьышIу. ЩапIэхэр, фэIо-фэшIэ зэфэшъхьафхэр зыщагъэцэкIэрэ гупчэхэр, нэмыкI организациехэр нахь макIэу къакIухьанхэ фае. Гъомылапхъэхэр е нэмыкIэу ящыкIагъэр къащэфыщтмэ, коммунальнэ фэIо-фашIэхэм апкIэ атыщтмэ яIахьыл-гупсэхэр е социальнэ IофышIэхэр къадеIэнхэ алъэкIыщт.\nНахьыбэрэ аIэхэр атхьакIынхэ фае, къэбзэныгъэм мэхьэнэшхо иI — урамым укъытекIыжьыгъэмэ, общественнэ чIыпIэ горэм ущыIагъэу унэм укъихьажьыгъэмэ, сабынкIэ ахэр птхьакIынхэр шIокI зимыIэ Iоф. ПIэхэр шIойхэу унэгу уеIэжьы хъущтэп, вирусыр уипкъышъол хэбгъэхьанкIэ щынагъо. ПIэ птхьакIынэу амал щымыIэмэ, инфекциер зыукIырэ уц зыхэлъ салфеткэ зыдэпIыгъэу ащкIэ пIэхэри, пкъыгъоу пIыгъыхэри плъэкIынхэ фае.\nЗыгорэкIэ укъэсымэджагъэмэ, пэтхъу-Iутхъум имызакъоу, нэмыкI горэм укъыгъэгумэкIыгъэми, ор-орэу IэзапIэм умыкIоу, врачым укъеджэмэ нахьышIу. ШъуиIахьыл-гупсэхэм ащыщ IэкIыб къэрал къикIыжьыгъэу пэтхъуIутхъур къеузыгъэмэ, благъэу шъуемыкIуалI.\nЗэкIэми шъусакъ, псауныгъэ шъуиIэнэу тышъуфэлъаIо!\nПредыдущая ЦIыфхэм ящыIакIэ нахьышIу хъуным фытегъэпсыхьагъ\nСледущая «Уебэныным нахьи къыомыолIэным упылъымэ нахьышIу»


ЕджапIэхэр агъэкIэжьыщтых — Адыгэ макъ\nМы аужырэ илъэсхэм гъэсэныгъэм исистемэ зэхъокIыныгъэшIухэр фэхъух. Республикэм ичIыпIэ зэфэшъхьафхэм гурыт еджапIэхэр, кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэр кIэу зэрэщашIыхэрэм дакIоу игъэкIотыгъэ гъэцэкIэжьынхэри щэкIох. Илъэс къэс пшъэрылъ гъэнэфагъэхэр щыIэу, чэзыу-чэзыоу IофшIэнхэр зэшIуахых.\n2022-рэ илъэсым агъэцэкIэжьынэу щыт лицееу N 19-м Мыекъуапэ имэрэу Геннадий Митрофановыр бэмышIэу щыIагъ.\nФедеральнэ программэу «Гъэсэныгъэм хэхъоныгъэ ышIыныр» зыфиIорэм ыкIи АР-м и ЛIышъхьэ иIэпыIэгъу ишIуагъэкIэ мы илъэсым лицеим игъэкIотыгъэ гъэцэкIэжьынхэр рашIылIэщтых. Инженернэ коммуникациехэр зэблахъущтых, еджапIэм ыкIоцI ыкIи ыкIыб агъэцэкIэжьыщт, пчъэхэр ыкIи шъхьаныгъупчъэхэр зэблахъущтых, еджапIэм ичIыунэ агъэкIэжьыщт. Учреждением ищынэгъончъагъэ гъэпытэгъэным анахьэу анаIэ тырагъэтыщт.\nМыекъуапэ ипащэ еджапIэр къыкIухьагъ, спортивнэ залыр, нэмыкI кабинетхэри къыплъыхьагъэх, джащ фэдэу гъэцэкIэжьыным ипроект тегущыIагъэх.\n— ГъэцэкIэжьыным иуцугъо пэпчъ, проектнэ-сметнэ тхьапэхэм къащегъэжьагъэу, экспертизэм, IофшIэнхэр зэрэкIохэрэм нэс гъунэ лъыфыгъэн фае, — къыIуагъ Геннадий Митрофановым.\nЛицеир 1965-рэ илъэсыр ары зашIыгъагъэр. Непэрэ мафэм ехъулIэу ащ кIэлэеджэкIо 1000 щеджэ. 2020-рэ илъэсым лъэпкъ проектэу «Гъэсэныгъ зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэу естественнэ-научнэ лъэныкъомкIэ шIэныгъэ зэрагъэгъотыным фытегъэпсыхьэгъэ оборудованиякIэхэр къыратыгъэх.\n— Гъэсэныгъэм исистемэ хэхъоныгъэхэр ышIынхэм фэгъэхьыгъэ Iофыгъохэм АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат ынаIэ атет. ЕджапIэхэм ягъэцэкIэжьын пэIухьащт ахъщэу къатIупщырэр зэрифэшъуашэу гъэзекIогъэныр, аужырэ шапхъэхэм адиштэрэ шапхъэхэмкIэ ахэр зэтегъэпсыхьэгъэнхэр пшъэрылъ шъхьаIэхэм ащыщ, — къыIуагъ Мыекъопэ къэлэ администрацием ипащэ.\nМы илъэсым федеральнэ программэм игъэцэкIэн къыдыхэлъытагъэу лицееу N 19-р, гимназиеу N 22-р ыки поселкэу Гавердовскэм дэт гурыт еджапIэу 18-р агъэкIэжьыщтых.\nПредыдущая ТекIоныгъэ къыдихыгъ\nСледущая Глава Адыгеи поздравил журналистов с Днем российской печати


ЦIыфхэм ягумэкIыгъохэр дэгъэзыжьыгъэнхэм фэшI — Адыгэ макъ\nЦIыфхэм ягумэкIыгъохэр дэгъэзыжьыгъэнхэм фэшI\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат Тэхъутэмыкъое районым ит къуаджэу АдыгеякIэм тыгъуасэ щыIагъ ыкIи цIыфхэм ямылъку зыхэлъ фэтэрыбэу зэхэт унэхэр ухыжьыгъэнхэмкIэ, псэупIэхэм яшIын зиахъщэ хэзылъхьагъэу агъэпцIагъэхэм ягумэкIыгъохэр дэгъэзыжьыгъэнхэмкIэ пшъэрылъхэр зэшIохыгъэхэ зэрэхъурэр ыуплъэкIугъ.\nШъугу къэдгъэкIыжьын, Адыгеим и ЛIышъхьэ муниципалитетымрэ республикэм псэолъэшIынымкIэ и Министерствэрэ пшъэрылъ афишIыгъ цIыфхэм IэпыIэгъу афэхъунхэу ыкIи мы къуаджэм щагъэпсырэ гумэкIыгъо зыпылъ псэупIэ комплексэу «Тургеневский-2» зыфиIорэм ишIын аухыжьынэу. ПсэолъэшI IофшIэнхэр зыгъэцакIэщтыгъэ унэе предпринимателэу ЕмтIылъ Аскэрбый 2018-рэ илъэсым Iоныгъом банкротэу алъытагъ ыкIи ащ имылъку IуагъэкIынэу рагъэжьагъ.\nIофхэм язытет къиныгъ нахь мышIэми, Адыгеим ипащэхэм мы гумэкIыгъом ылъэныкъокIэ хэкIыпIэ къагъотыгъ. Республикэм и ЛIышъхьэ цIыфхэм пчъагъэрэ аIукIагъ, псэуалъэхэм яухыжьын зэрэзэхащэщтыр агурагъэIуагъ. Джы мы Iофым фэгъэзагъэр финанс гъэIорышIакIор ары. Фэтэрыбэу зэхэт унэхэм яшIын зыухыжьыщт организациери къагъотыгъ, ар пшъэдэкIыжьэу ыхьырэмкIэ гъунэпкъэ гъэнэфагъэ зиIэ обществэу «Форвард» зыфиIорэр ары.\nФинанс гъэIорышIакIом къызэриIуагъэмкIэ, проектым игъэцэкIэн сомэ миллиони 142,8-рэ тефэщт, зэкIэмкIи уни 9 аухыжьынэу къапыщылъ. Непэрэ мафэм ехъулIэу ахэр зэрэхьазырхэр зэфэшъхьафых, процент 38-м къыщегъэжьагъэу 99-м нэс.\nПодрядчикым илIыкIо къызэриIуагъэмкIэ, унэхэр едзыгъо-едзыгъоу аухыжьыщтых. Мы илъэсым псэолъи 4 зэтырагъэпсыхьащт (13,14, 15, 16), унэ пэпчъ фэтэр 64-рэ хэт. ЗэрагъэнафэрэмкIэ, къихьащт илъэсым ахэр атыщтых.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ зэкIолIагъэр унэу N 16-р ары, мыщ щыкIорэ псэолъэшI IофшIэнхэр ыкIэм фэкIуагъэх. Адрэ унищым язэтегъэпсыхьан ыуж ихьагъэх, инженернэ коммуникациехэр аращэлIэнхэу къапыщылъ.\n— Унэхэм яшIын ухыжьыгъэным цIыфхэр къежэх. Ахэр япсэупIэхэм псынкIэу ачIэхьажьынхэм амалэу тиIэр етхьылIэн фае. ЦIыфхэм яшIоигъоныгъэхэр ары пстэуми анахь шъхьаIэр. Ежь цIыфхэми пшъэдэкIыжьэу ахьырэр къагурыIоным, япшъэрылъхэр игъом агъэцэкIэнхэм мэхьанэшхо иI, — къыхигъэщыгъ республикэм ипащэ.\nМы мафэм Адыгеим и ЛIышъхьэ аIукIагъ илъэс пчъагъэ хъугъэу поселкэу Яблоновскэм щашIырэ псэупIэ комплексэу «Подсолнух» зыфиIорэм зиахъщэ хызылъхьагъэхэм ащыщхэм. Мы гумэкIыгъор дэгъэзыжьыгъэным республикэм ихэбзэ къулыкъухэм анаIэ зэрэтетыр, хэкIыпIэ къагъотыным тапэкIэ зэрэпылъыщтхэр КъумпIыл Мурат къыIуагъ.\nПредыдущая Мыекъуапэ и Мафэ зэрэхагъэунэфыкIыщтыр


Республика Адыгея - КъумпIыл Муратрэ Вениамин Кондратьевымрэ Хэгъэгу зэошхом щыфэхыгъэ зэолIхэм ясаугъэтэу Улапэ дэтым къэгъагъэхэр кIэралъхьагъэх\nКъумпIыл Муратрэ Вениамин Кондратьевымрэ Хэгъэгу зэошхом щыфэхыгъэ зэолIхэм ясаугъэтэу Улапэ дэтым къэгъагъэхэр кIэралъхьагъэх\nПсэупIэхэу Улапэрэ Тенгинскэмрэ зэзыпхыгъэхэ гъогукIэр мэфэкI шIыкIэм тетэу тыгъуасэ къызызэIуахы нэуж Адыгеим иIэшъхьэтет купэу КъумпIыл Мурат зипэщагъэмрэ Краснодар краим илIыкIохэу Вениамин Кондратьевым пэщэныгъэ зыдызэрихьагъэмрэ Красногвардейскэ районымкIэ къуаджэу Улапэ ичIыпIэ заулэхэу анахьэу агъэлъапIэхэрэм ащыIагъэх.\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэрэ Краснодар краим игубернаторрэ зи Родинэ къэзыухъумэзэ заохэм ащыфэхыгъэ лIыхъужъхэм ясаугъэт къэгъагъэхэр кIэлъыралъхьагъэх.\nШъолъыритIумэ япащэхэр фэхыгъэ дзэкIолIхэм такъикърэ афэшъыгъуагъэх. КъумпIыл Мурат икъоджэгъухэу ыкIи иIахьылхэу мемориальнэ комплексым зыцIэ тетхагъэхэр бэ мэхъух. Мыщ хэхьэ мамыр лъэхъаным зихьадэ къупшъхьэхэр зы бэным къыщагъотыжьыгъэхэу къоджэ гупсэм икIэрыкIэу щычIалъхьажьыгъагъэхэм ясаугъэти. Я XX-рэ лIэшIэгъум ия 20 — 50-рэ илъэсхэм репрессиехэм ахэкIодагъэхэм ясаугъэти ащ къыгот.


Зы шIэныгъэлэжь иIофшIагъэх — Адыгэ макъ\nЗы шIэныгъэлэжь иIофшIагъэх\nРедактор 21.12.2021 21.12.2021 КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nЗэпахырэ узым ыпкъ къикIэу илъэс зытIу хъугъэу яIофшIапIэ къэмыкIохэу унэм щылажьэхэрэр шIэныгъэлэжьхэм ахэтых. Ащ фэдэу IофшIэгъэ пчъагъэ ыгъэхьазырыгъ ыкIи тхылъ гъэкIэрэкIагъэхэр къыдигъэкIыгъэх тарихъ шIэныгъэхэмкIэ кандидатэу, гуманитар шIэныгъэхэм апылъ Адыгэ республикэ институтым иIофышIэу, АР-м шIэныгъэхэмкIэ изаслуженнэ IофышIэшхоу, УФ-м Апшъэрэ сэнэхьат гъэсэныгъэмкIэ иIофышIэ гъэшIуагъэу, РСФСР-м народнэ просвещениемкIэ иотличникэу ЕмтIылъ Разиет.\n2020-рэ илъэсым мэхьанэшхо зиIэ IофшIэгъитIу шIэныгъэлэжьым къыдигъэкIыгъ. Зыр Адыгэ Республикэм ипсэупIэ чIыпIэхэм афэгъэхьыгъэ Энциклопедием иапэрэ том ары. Адрэр адыгэ драматургием ыкIи лъэпкъ театральнэ искусствэм лъапсэ фэзышIыгъэу Цэй Ибрахьимэ ищыIэныгъэ гъогу ехьылIагъ.\n2021-рэ илъэсым етIани IофшIэгъэ инитIу шIэныгъэлэжьым ыгъэхьазырыгъ. Ахэр зыцIэ къетIогъэ Энциклопедием иятIонэрэ томрэ къуаджэу Щынджые фэгъэхьыгъэ тхылъэу «Щынджый. История через столетия» зыфиIорэмрэ. Ахэр къихьащт илъэсым къыдэкIынхэм фэхьазырых. ЯтIонэрэ тхылъыр Разиетрэ юридическэ шIэныгъэхэмкIэ докторэу Трэхъо Аслъанрэ зэдатхыгъ. Энциклопедием иятIонэрэ томэу къыдэкIыным ЕмтIылъым фигъэхьазырыгъэр нэкIубгъо 530-рэ фэдиз мэхъу. Ащ къыдэхьащтых Кощхьэблэ ыкIи Красногвардейскэ районхэм япсэупIэ чIыпIэхэм яхьылIэгъэ тарихъыр ыкIи цIыф гъэшIэгъонхэм афэгъэхьыгъэ тхыгъэхэр. ЗэкIэмкIи къуаджэ, къутыр ыкIи нэмыкI псэупIэ 49-мэ яхьылIэгъэ тхыгъэхэр мыщ щыугъоигъэх.\nКъыдэкIыгъахэхэм зафэдгъэзэн. Энциклопедием иапэрэ том IофышIэгъэшху. Ащ республикэм икъэлитIурэ ирайонищрэ яхьылIэгъэ материалхэр къыдэхьагъэх. Ахэр Адыгэкъалэ, Мыекъуапэ, Тэхъутэмыкъое, Теуцожь ыкIи Шэуджэн районхэм афэгъэхьыгъэх. Тхылъыр нэкIубгъо 600-м ехъу, тхылъыпIэ дэгъум къытырадзагъ, сурэтыбэ къыдэхьагъ, ыкIышъо дахэу гъэкIэрэкIагъэ. IофшIагъэм иапэрэ нэкIубгъохэм республикэм щыпсэухэрэм закъыщыфегъазэ АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат. Ащ ипсалъэ урысыбзэкIэ, инджылызыбзэкIэ ыкIи адыгабзэкIэ тхылъым къыщыхаутыгъ.\n«Лъэпкъыбэ зыщыпсэурэ Урысыем хэхьэрэ Адыгэ Республикэр анахь тарихъ бай зиIэ субъектхэм ащыщ, — къыщеIо ЛIышъхьэм ипсалъэ. — ЛIэшIэгъубэмэ къакIоцI зыфэдэ къэмыхъугъэ чIыпIэм щыпсэурэ цIыфхэм гъогоу къакIугъэр ары тарихъыр зыгъэпсыгъэр.\nАдыгэ Республикэм ипсэупIэ пэпчъ ежь итарихъ иI, ар цIыфэу ащ щыпсэухэрэм якъэбарэу къыткIэхъухьэхэрэм къафэдгъэнэныр типшъэрылъ. Ащ фэдэу зиIофшIэнкIэ, зиIэпэIэсэныгъэкIэ зихэгъэгу хэхъоныгъэ езыгъэшIырэ цIыфхэм якъэбар тарихъым изы Iахьэу къыхэнэн фае. АщкIэ мы IофшIагъэр къэкIопIэшIу хъущт. Тарихъ шIэжьыр къызэтенэнымкIэ ащ ишIуагъэ къэкIонэу, мы тхылъым еджэхэрэм республикэр нахь дэгъоу ашIэнымкIэ IэпыIэгъу хъунэу тэгугъэ».\nЯ 90-рэ илъэсхэм гуманитар шIэныгъэхэм апылъ республикэ институтым ишIэныгъэлэжьхэм Адыгеим ипсэупIэхэм афэгъэхьыгъэ материалхэм яугъоин рагъэжьэгъагъ, томыбэ хъурэ энциклопедие къыдагъэкIынэу пшъэрылъ зыфашIыжьыгъагъ ыкIи мыинхэу тхылъитф къыхаутыгъагъ. Ахэм очерк фэдэхэу Адыгеим ипсэупIэхэм яхьылIэгъэ материалхэр къадэхьэгъагъэх. Ащ тетэу зэфэшъхьаф Iофыгъохэм адэлэжьэрэ отделым апэрэу мы IофшIэныр ригъэжьэгъагъ, ары лъапсэ фэхъугъэр джы къыдэкIыгъэ Энциклопедием.\n— Адыгеим ипсэупIэхэм (къалэхэм, къуаджэхэм, къутырхэм) афэгъэхьыгъэ материалхэу илъэс 25-м тыугъоигъэхэр арых энциклопедием къыдэхьагъэхэр, — еIо IофшIагъэр зэхэзыгъэуцуагъэу ЕмтIылъ Разиет. — Ащ щыдгъэфедагъэх тарихъым, литературэм, культурэм, гъэсэныгъэм, псауныгъэм икъэухъумэн ыкIи нэмыкI лъэныкъохэм афэгъэхьыгъэ материалхэр. Этнографием, археологием ыкIи тарихъ-культурнэ саугъэтхэм япхыгъэ научнэ IофшIагъэхэри энциклопедием дэдгъэхьагъэх. Административнэ чIыпIэ гощыкIэу республикэм иIэм тынаIэ тедгъэтызэ, къалэхэм, чылэхэм ащызэлъашIэрэ цIыфхэр къыхэдгъэщыгъэх, ахэм яхьылIэгъэ къэбар кIэкIхэр ягъусэхэу ясурэтхэри къыдэдгъэхьагъэх. Энциклопедием уеджэнкIэ нахь псынкIэ хъуным пае алфавитыр зэрэзэкIэлъыкIорэм фэдэу материалхэр дгъэпсыгъэх.\nЫпшъэкIэ къызэрэщытIуагъэу, тхылъым къэлитIурэ районищрэ яхьылIэгъэ материалхэр къыдэхьагъэх. Ахэм ащыщэу Шэуджэн районым фэгъэхьыгъэр къыгъэхьазырыгъ шIэныгъэлэжьэу Гъыщ Нухьэ. Мыекъуапэ ехьылIэгъэ текстхэр Бузэрэ Азэмат ытхыгъэх.\nIофшIагъэм икIэухым районэу ащ къыдэхьагъэхэм ахэхьэрэ псэупIэхэм яспискэ къыщытыгъ. Ахэм ягъусэх географическэ, этнографическэ ыкIи политическэ картэхэр. Мыщ дэбгъотэщтых республикэм административнэ-чIыпIэ гъэпсыкIэу иIэм фэгъэхьыгъэ справочникри. Энциклопедиер узыIэпищэу гъэшIэгъонэу гъэпсыгъэ, псэупIэхэр зытIысыгъэхэм къыщегъэжьагъэу къарыкIуагъэр кIэкIэу ащ дэбгъотэщт. Пчъагъэхэм, картэхэм къаIуатэхэрэми къагъэлъагъохэрэми узыIэпащэ. Сыдэу щытми, цIыфэу ар къызэгозыхырэм шIогъэшIэгъон икъун дигъотэщт. Шъыпкъэ, «щыкIагъэ зимыIэ хъурэп» зэраIоу, тхылъым зыгорэхэр къыхэкIыхэми, ахэм акIыIу къэхъу ащ фэдэ IофшIагъэ апэрэу къызэрэдэкIыгъэр ыкIи щыIэ зэрэхъугъэр.\nЯтIонэрэ тхылъэу мы лъэхъаным ЕмтIылъ Разиет къыдигъэкIыгъэри къыхэбгъэщын тефэ. Ар фэгъэхьыгъ, ыпшъэкIэ къызэрэщытIуагъэу, адыгэ драматургием ыкIи театральнэ искусствэм лъапсэ фэзышIыгъэу Цэй Ибрахьимэ.\nИбрахьимэ я 19-рэ лIэшIэгъум икъихьагъум лъэпкъым фэлэжьэным фэхьазырэу, зышъхьамысыжьэу культурэм игъэпсын пылъыгъэмэ ащыщ. Шъхьэлэхъо Абу зэриIощтыгъэу, «жъогъо нэфэу» лъэпкъым фэлажьэхэрэм ахэтыгъ. Ау илъэсыбэмэ къакIоцI ащ ыцIэ къепIон уфимытэу къыхэкIыгъ. Абу ишIуагъэкIэ ащ утегущыIэнэуи, ехьылIагъэу птхынэуи амал щыIэ хъугъагъэ. Къиныгъохэр ыпэ къикIыгъэхэми, Абу Цэим ыцIэ зэтыригъэуцожьыгъагъ, IофшIэгъэшхуи ащ ехьылIагъэу къыдигъэкIыгъагъ. Тхылъым къыдэхьагъэх илъэсыбэмэ ежь Разиет Цэй Ибрахьимэ, ащ иIахьылхэм афэгъэхьыгъэу ыугъоигъэхэр.\nАхэм анэмыкIэу Цэим фэгъэхьыгъэу тхыгъэу щыIэхэри къыдэхьагъэх. Архивым къыхихыгъэ материалхэм тхылъыр къагъэбаигъ. Ахэм ащыщых Цэир зышIэщтыгъэхэм ыкIи иIахьылхэм къаIотэжьыгъэхэу гуманитар шIэныгъэхэм апылъ республикэ институтым чIэлъхэр. Цэир зэрэпублицист чаныгъэр къагъэнафэ гъэзетхэу «Майкопское эхо», «Мусульманская газета» зыфиIохэрэм илъэс зэкIэлъыкIохэм къаригъэхьагъэхэм. Ибрахьимэ щыIэныгъэ гъогу гъэшIэгъонэу къыкIугъэмкIэ тхылъыр къырегъажьэ. Ар 1890-рэ илъэсым къэхъугъ, революцием игъом зиакъыл къэкIуагъэу, ныбжь уцугъэ зиIэу щытыгъ, ыгукIэ ар ыштагъ ыкIи Адыгеим Совет хабзэр щыгъэуцугъэным ыкIи лъэпкъ культурэм, литературэм, искусствэм хэхъоныгъэ ашIыным зиIахьышхо хэзылъхьагъэмэ ащыщ.\nЯлъэпкъыкIэ Цэйхэр абдзахэх, хыIушъом къызыIуагъэкIыхэм Лъэустэнхьаблэ пэмычыжьэу щытыгъэ къуаджэу ХьамтIый зыфиIорэр къыхахыгъагъ, етIанэ Щынджые псэупIэкIэ кIожьыгъагъэх. 1905 — 1907-рэ илъэсхэм щыIэгъэ революцием Цэим ищыIэныгъэ гъогу къыхихынымкIэ мэхьанэшхо иIагъ. Пшызэ Александровскэ реальнэ училищым щеджагъ. Урысыбзэм, адыгабзэм анэмыкIэу бзэ заули дэгъоу ышIэщтыгъ.\n1933-рэ илъэсым Адыгэ театральнэ училищыр Краснодар къызыщызэIуахым, Ибрахьимэ пащэ фашIи, ишIэныгъи, ыкIуачIи хилъхьэзэ ащ Iоф щишIагъ. Училищым щеджэщт адыгэ пшъашъэхэм, кIалэхэм якъыхэхын, яегъэджэн мэхьанэшхо ритэу лэжьагъэ.\nЦэй Ибрахьимэ зышIэщтыгъэхэм ягукъэкIыжьхэм умыгумэкIэу уяджэн плъэкIырэп. Ахэм къазэращатхырэмкIэ, Цэй Ибрахьимэ лIыгъэшхо хэлъыгъ, щынэ ышIэщтыгъэп. Просветителэу Сихъу Сэфэрбый къызэритхыжьырэмкIэ, ар зыхэтмэ къахэщыщтыгъ, чэфылагъ, акъыл щэрыо иIагъ, щынэ зымышIэрэ публицистыгъ. Мамыр щыIакIэм щыцIыф шъабэу, бэнэныгъэм щылIыбланэу ары агу къызэринэжьыгъэр.\nТIэкIу нэмыIэми тарихъым, культурэм фэщагъэм тхылъым дигъотэщтыр макIэп.\nПредыдущая Телефон гъэпцIакIохэм Урысыер зэлъаштагъ\nСледущая Журналисты Адыгеи приглашены на Большую пресс-конференцию Владимира Путина.


Госдума приняла законы, направленные на обеспечение граждан качественными и доступными лекарствами в рамках борьбы с коронавирусомКъэралыгъо Думэм законэу ыштагъэхэр коронавирусым ебэныгъэным фэгъэхьыгъэх\nКъэралыгъо Думэм законэу ыштагъэхэр коронавирусым ебэныгъэным фэгъэхьыгъэх\n19 марта 2020 года 17:23\nГъэтхапэм и 19-м УФ-м и Къэралыгъо Думэ закон заулэ ыштагъ, ахэр зыфэгъэхьыгъэхэр цIыфхэм уц дэгъухэр игъом аIэкIэгъэхьэгъэнхэр ары. Апэрэ законым УФ-м и Правительствэ фитыныгъэ реты эпидемием ищынагъо щыIэ зыхъурэм уцхэм ыкIи медицинэ изделиехэм ауасэ зытетым тетэу къыгъэнэн ыкIи химыгъэхъон ылъэкIынэу. Адрэ законхэм СМИ-р ыкIи интернетыр къызфагъэфедэзэ нэпцI уцхэр зыщэхэрэм пшъэдэкIыжьэу арагъахьыщтыр гъэлъэшыгъэным фэгъэхьыгъэх.\nУФ-м и Къэралыгъо Думэ и Тхьаматэу Вячеслав Володиным ицыхьэ телъ уцхэм ыкIи медицинэ изделиехэм ауасэ эпидемием ищынагъо щыIэ зыхъурэм къызэтегъэуцогъэным цIыфхэмкIэ мэхьанэшхо зэриIэм, ахэр уз щынагъом зэрэщиухъумэщтхэм.\n« Мы аужырэ уахътэм зэрэхэгъэгоу пштэмэ, тыдэкIи медицинэ маскэхэм ыкIи антисептическэ гельхэм зэращыкIагъэхэр ахэр бэу зэращэфырэ закъор арэп иушъхьагъур, зыщэфэу, ахъщэ тедзэхэр фэзышIыхэзэ зыщэжьыхэрэр ары нахьыбэрэмкIэ ащ фэдэ чIыпIэ зэжъум тизыгъэуцуагъэр. Уцхэм ыкIи медицинэ изделиехэм ауасэхэм къазэрэхэхъуагъэм фэгъэхьыгъэ тхьаусыхэ тхылъхэр цIыф жъугъэхэм ямызакъоу шъолъырхэм япащэхэми къытфагъэхьых, ахэмэ сымэджэщхэри, поликлиникэхэри, социальнэ учреждениехэри къэралыгъо щэфыкIэу щыIэмкIэ уцхэр ащэфынхи, аIэкIагъэхьанхэ фае. Урысые Федерацием ишъолъыр зырызхэм маскэхэмрэ псыпсыхэмрэ ауасэ фэдищкIэ нахьыбэ ащыхъугъ,--къафиIотагъ журналистмэ Вячеслав Володиным.\n«Депутатмэ аштэгъэ законхэм яшIуагъэкIэ ошIэ-дэмышIэ Iоф къызыхъурэм ыкIи узым ищынагъо къызыуцурэм мэфэ 90-м телъытагъэу уцхэм ыкIи медицинэ изделиехэм ауасэ зыпкъ итэу къэгъэнэжьыгъэн ылъэкIыщт. ЩыIэныгъэмкIэ мэхьанэшхо зимыIэ уцхэу, ау ошIэ-дэмышIэ Iофхэр къыкъокIыхэмэ ямэхьанэ зыкъызэриIэтырэр къыдалъытэзэ ащ фэдэ унашъо ашIыгъ».\nАщ нэфэшъхьафэу Вячеслав Володиным къыхигъэщырэр законым ихьатыркIэ Правительствэм фитыныгъэ иIэщт тапэкIэ процент щэкIым къехъугъэу зыхагъэхъогъахэ уцхэм ауаси къыкIаригъэчыжьынэу.\nДжащ фэдэу законхэр аштагъэх уцхэу ыкIи медицинэ изделиехэу регистрацие зымыкIугъэхэр зыщэхэрэмэ пшъэдэкIыжьэу ахьырэр гъэлъэшыгъэным фэгъэхьыгъэхэу. ГущыIэм пае СМИ-р ыкIи интернетыр къызфигъэфедэзэ сомэ мини 100-м къехъукIэ уц нэпцIхэр зыщэрэм илъэсиплIым къыщегъэжьагъэу илъэсихым нэс хьапс тыралъхьан алъэкIыщт.\nУголовнэ пшъэдэкIыжь пымылъэу щытмэ уц нэпцIыхэр СМИ-р ыкIи интернетыр къызфигъэфедэзэ зыщэрэм фэгъэхьыгъэу, ащ фэдэм тазыр тыралъхьэ, ар сомэ мин 75-м къыщегъэжьагъэу сомэ мин 200-м нэсэу щытыщт цIыфхэм апае, сомэ мини 150-м къыщегъэжьагъэу сомэ мин 600-м нэсыщт IэнатIэм Iутхэм ыкIи унэе предпринимательхэм апае; сомэ миллиони 2-м къыщегъэжьагъэу сомэ миллиони 6-м нэм юридическэ фитыныгъэ зиIэхэм апае е унэе предпринимателым иIофшIэн мэфэ 90-м нэсэу зэфашIыщт.\nШъхьафэу законым къыдыхэлъытагъ регистрацие зымыкIугъэ уцхэр къищэгъэнхэм фэгъэхьыгъэу. ГущыIэм пае сымаджэ хъугъэхэм яуз епхыгъэу ахэр щытхэмэ.


Ным ипенсие зыщызэIукIэрэми… | Адыгэ Макъ\nНым ипенсие зыщызэIукIэрэми…\nХэбзэгъэуцугъэм къызэрэдилъытэрэмкIэ, ны мылъкур ным ипенсие зыщызэIукIэрэми бгъэкIон плъэкIынэу щыт. Ар бгъэфедэмэ зэрэпшIоигъор къызщиIорэ лъэIу тхылъыр ПенсиехэмкIэ фондым и Къутамэу узэпхыгъэм ептыни плъэкIыщт, электроннэ шIыкIэр къызфэбгъэфедэу, «унэе кабинет» уиIэмэ, ащкIэ бгъэхьыми хъущт.\nБзылъфыгъэм ащ фэдэу пенсиер зыщызэIукIэрэм ыгъэкIогъэ ны мылъкур ыныбжь нэсэу пенсием зыкIокIэ къаIихыжьын ылъэкIыщт. Ащ пае хэбзэгъэуцугъэм лъэныкъуищ къыделъытэ. ГущыIэм пае, пIэлъэ гъэнэфагъэм къыкIоцI къатырэ ахъщэ тынэу къыIэкIэхьанэу ыгъэпсын фит. ПIалъэу ыгъэнэфэщтыр ежь бзылъфыгъэр ары къыхэзыхырэр, ау ар илъэси 10-м нахь мэкIэнэу щытэп. Ахъщэ тыныр ны мылъкоу пенсиер зыщызэIукIэрэм ыгъэкIуагъэр ары къызхэхыгъэ хъущтыр.\nДжащ фэдэу пенсие зэIукIагъэу къыратыжьын ылъэкIыщт. Ар мазэ къэс щэIэфэ къыратыщт. Мыр загъэнафэкIэ, ны мылъкум имызакъоу, нэмыкIэу ипенсие зыщызэIукIэрэм ихьэгъэ пстэури къыщыдалъытэ. Пенсием кIонэу ыныбжь зыщикъугъэм ехъулIэу ипенсие зыщызэIукIэрэм щызэрэугъоигъэр пенсие страхованиемкIэ иIахь ипроценти 5 нахьыбэ мыхъурэмэ, ны мылъкоу пенсиер зыщызэIукIэрэм кIуагъэр зэтыгъо ахъщэ тынэу бзылъфыгъэм къаIихыжьын фит. Джащ фэдэу сэкъатныгъэ зэриIэм е зыгъэшхэн имыIэу къызэрэнагъэм афэшI страхованиемкIэ пенсие къызэратыхэрэми, илъэс IофшIагъэу иIэр зэрэмакIэм къыхэкIыкIэ, страхованиемкIэ пенсие зыфамыгъэуцушъугъэхэми аущтэу зэтыгъоу къаIахын фитых.\nАщ тхылъэу ищыкIагъэхэр:\n— бзылъфыгъэу сертификатыр зыем илъэIу тхылъ. Ар зэрэтхыгъэн фаер ПенсиехэмкIэ фондым и Къутамэу зэпхыгъэм къыщырагъэлъэгъущт;\n— ны мылъкум исертификат;\n— пенсиехэмкIэ шIокI зимыIэ страхование зэришIыгъэр къэзыушыхьатырэ тхылъыр (СНИЛС);\n— къэралыгъом зэрицIыфыр къэзыушыхьатырэ тхылъыр;\n— зыгорэкIэ ны мылъкур зые бзылъфыгъэм ежь ышъхьэкIэ ымытхэу, цыхьэ зыфишIырэ илIыкIо лъэIу тхылъыр къырегъэтымэ, ар къэралыгъом зэрицIыфыр къэзыушыхьатырэ тхылъыр.\nБзылъфыгъэм ипенсие зыщызэIукIэрэм ны мылъкур ыгъэкIонэу къыхихыгъэу кIэгъожьымэ, ежь зыщыфэе уахътэм, хэбзэгъэуцугъэм тетэу, зэблихъужьын фит. Ащ пае ипенсие фагъэнэфэным нэмысызэ, лъэIу тхылъыр ПенсиехэмкIэ фондым и Къутамэу зэпхыгъэм рихьылIэнэу ары ныIэп ищыкIагъэр.\nЗэблэпхъун фаеуи къыхэкIы\nПенсиехэмкIэ шIокI зимыIэ страхованием исвидетельствэ (СНИЛС) цIыфым пенсиехэмкIэ шIокI зимыIэ страхованием исистемэ зызэрэщитхыгъэр къеушыхьаты. УФ-м ПенсиехэмкIэ ифонд зэкIэ къэралыгъом ис пстэури, кIэлэцIыкIухэри, зихэхъогъухэри ахэтхэу, ары пакIошъ, IэкIыб къэрал къикIыгъэхэри а системэм щетхых. Ащ зыщатхыгъэ уахътэм къыщыублагъэу страхованиемкIэ номер гъэнэфагъэ иIэу лицевой счет ПенсиехэмкIэ фондым цIыфым къыфызэIуехы. Ар щэIэфэкIэ ащ епхыгъэщт.\nСНИЛС-р пенсием игъэпсынкIэ цIыфым зэрищыкIагъэм имызакъоу, электроннэ шIыкIэм тетэу къэралыгъо фэIо-фашIэхэр къызIэкIигъэхьанхэмкIи, фэгъэкIотэнхэр ыгъэфедэнхэмкIи къышъхьэпэным фэгъэпсыгъ. Джащ фэдэу ар иIэмэ, фэIо-фэшIэ зэфэшъхьафхэм апае тхылъэу ыгъэхьазырыщтри нахь макIэ мэхъу.\nМы свидетельствэм цIыфым ежь иунэе лицевой счет щыгъэнэфагъ, ыцIи, ылъэкъуацIи, ятэ ыцIи, къызщыхъугъэ мафэри, илъэсыри, чIыпIэри итых, бзылъфыгъэмэ е хъулъфыгъэмэ къыщеIо, пенсиехэмкIэ шIокI зимыIэ страхованием исистемэ зыщатхыгъэри ит. Мыхэм ащыщ зэхъокIыныгъэ горэ фэхъугъэмэ е мытэрэзэу тхыгъэу къычIэкIыгъэмэ, тхылъыр елбэтэу зэблэпхъун фае. Ащ пае ПенсиехэмкIэ фондым и Къутамэу узэпхыгъэм е МФЦ-м лъэIу тхылъымрэ СНИЛС-у къызэблахъун фаемрэ епхьылIэщтых. Ахэм захаплъэхэрэм ыуж свидетельствэр гъэтэрэзыжьыгъэу къыуатыжьыщт, ау о къыопхыгъэ номерыр зытетым тетэу къэнэжьыщт.\nЗыгорэкIэ страхованиемкIэ свидетельствэр къычIэунагъэми, икIэрыкIэу къыдэпхыжьын плъэкIыщт. ПенсиехэмкIэ фондым и Къутамэу узэпхыгъэм уекIуалIэмэ, IофшIэгъу мэфитфым къыкIоцI ар къыпфашIыжьыщт. МФЦ-м ащ фэдэ лъэIу уиIэу уеолIагъэмэ, мэфи 10 нахьыбэ темышIэу уиIоф зэхафыщт.


ЗэIукIэгъухэр къызэрыкIохэп | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 17.01.2019\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\t/\n«Динамо-МГТУ» Мыекъуапэ – «Технолог» Белгород – 3:2 (17:25, 25:20, 33:31, 24:26, 15:13).\nЩылэ мазэм и 15-м Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым щызэдешIагъэх.\nУрысыем волейболымкIэ изэнэкъокъу хэлэжьэрэ командэхэу апшъэрэ купэу «Б-м» хэтхэм язичэзыу ешIэгъу узыIэпищэу кIуагъэ. Апэрэ едзыгъор «Технологым» къинышхо химылъагъоу ыхьыгъ. ЯтIонэрэ едзыгъом «Динамэр» нахьышIоу щешIагъ. Пчъагъэр зэрэлъыкIуатэщтыгъэр: 5:2, 7:4, 14:13, 18:18, 21:19, 24:20. «Динамэм» икапитанэу Къошк Руслъан хъагъэм шъхьарыIэбыкIи, лъэшэу зэогъэ Iэгуаор «Технологым» иешIакIохэм къызэкIадзэжьын алъэкIыгъэп – 25:20.\nЯщэнэрэ едзыгъор зылъэгъугъэхэр ешIакIохэм Iэгу бэрэ афытеуагъэх: 7:1, 13:9, 18:15, 20:17, 23:22. Хэта зыхьыщтыр? Чернышовыр, Къошкыр, Турсковыр, Пичуевыр, Филипповыр, нэмыкIхэри дэгъоу ешIэх. НэплъэгъукIэ зэгурыIохэзэ ешIэгъур зэрэкIорэ шIыкIэм «къеджагъэх». ПсынкIэу Iэгуаор зэфадзы, шIыкIэшIухэр къагъотых. «Технологым» иешIакIохэр нахь лъэпэлъагэх, волейболым фытегъэпсыхьагъэх, ахэри яшъыпкъэу текIоныгъэм фэбанэх: 23:24, 25:24 25:26. Чернышовым Iэгуаор хъагъэм шъхьапыредзы – 26:26. Пчъагъэр гумэкIыгъоу лъэкIуатэ: 30:30, 31:31, 33:31.\nЯ 4-рэ едзыгъор «Технологым» ыхьыгъэми, къызэрыкIоу щытыгъэп: 16:11, 17:15, 17:20, 21:23, 24:24, 24:26. Я 5-рэ едзыгъори гъэшIэгъоныгъэ: 4:4, 11:8, 12:10, 14:13, 15:13.\n«Технологым» ипащэхэр ешIэгъум икIэух ыгъэрэзагъэхэп, агъэмысэщтым лъыхъухэзэ судьяхэм атегущыIэхэу фежьагъэх.\n«Динамэм» итренер шъхьаIэу, Адыгеим изаслуженнэ тренерэу Павел Зборовскэм къызэрэтиIуагъэу, зэIукIэгъу дахэ теплъыгъ. Адыгеим иешIакIохэр нахьышIоу зэгурыIощтыгъэх, текIоныгъэм екIурэ гъогур къызэдагъотыгъ.\n«Динамэр» ящэнэрэ чIыпIэм щыI. ЗэIукIэгъум еплъыгъэхэ Къулэ Аскэрбый, Къошк Нурбый. ЕмтIылъ Юсыф, Хъунэ Аслъан, студентхэм ащыщхэм къызэрэхагъэщыгъэу, тиешIакIохэм яIэпэIэсэныгъэ хэпшIыкIэу хагъахъо. Командэхэр тыгъуасэ ятIонэрэу зэдешIагъэх.


«Спартак» лъэкIуатэ, ЦСКА-р… — Адыгэ макъ\n«Спартак» лъэкIуатэ, ЦСКА-р…\nРедактор 24.03.2021 24.03.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\nУрысые Федерацием футболымкIэ изэнэкъокъоу апшъэрэ купым щыкIорэм хэлэжьэрэ клубхэм я 23-рэ зэIукIэгъухэр яIагъэх.\n2020 — 2021-рэ илъэс ешIэгъум текIоныгъэр къыщыдэзыхыщтыр язэрэмыгъашIэу зэIукIэгъухэр макIох.\n«Ротор» — «Ростов» — 0:4, «Ахмат» — «Арсенал» — 2:0, ЦСКА — «Зенит» — 2:3, «Уфа» — «Локомотив» — 0:1, «Спартак» — «Урал» — 5:1, «Краснодар» — «Динамо» — 2:3, «Шъачэ» — «Тамбов» — 5:0, «Рубин» — «Химки» — 1:3.\n«Ахмат» блэкIыгъэ ешIэгъуитIури шIуахьыгъэу «Арсенал» зыIокIэм, Семеновым я 33-рэ, Ильин я 47-рэ такъикъхэм къэлапчъэм Iэгуаор дадзагъ. Ауж къинэрэ командэхэм «Ахмат» псынкIэу къахэкIыжьы.\nЦСКА-р «Зенит» кIэхьажьыщтэу нэбгырабэ гугъэщтыгъэ. Ары шъхьае, Iофхэр нэмыкIэу лъэкIуатэх. Рондон я 28-рэ такъикъым «Зенит» икъэлапчъэ Iэгуаор дидзагъ. Дзюбэ я 33-рэ, Вендел я 50, 77-рэ такъикъхэм пчъагъэм хагъэхъуагъ — 1:3.\nДзюбэ я 45-рэ такъикъым пенальтир зегъэцакIэм, ЦСКА-м икъэлэпчъэIутэу Акинфеевым Iэгуаор къыубытыгъ. ЕшIэгъур кIэухым факIозэ Влашич пенальтикIэ «Зенит» икъэлапчъэ Iэгуаор дидзагъ. «Зенит» текIоныгъэр 3:2-у къыдихи, зэнэкъокъум щылъыкIотагъ. ЦСКА-м зэкIэлъыкIоу зэIукIэгъуи 2 шIуахьыгъ. Зичэзыу зэIукIэгъухэр «Тамбов», «Ротор» къашIуихьыщтми тшIэрэп, ау «Шъачэ», «Спартак» адешIэмэ, зэнэкъокъум къырыкIощтыр нахь нафэ хъущт.\n«Спартак» зэкIэлъыкIоу текIоныгъи 3 къыдихыгъ, гъогогъу 13 хъагъэм Iэгуаор дидзагъ. «Спартак» «Урал» зыдешIэм, Ларссон я 12,58-рэ, Промес я 26-рэ, Соболевым пенальтикIэ я 45,90+7-рэ такъикъхэм хъагъэм Iэгуаор дадзагъ.\nЦСКА-р къызэкIэкIуагъ, «Спартак» лъыкIотагъ. «Зенит» апэ итми, гумэкIыгъуабэ иI. «Химки», «Шъачэ», «Краснодар», нэмыкI клуб лъэшхэм зэкIэлъыкIоу адешIэщт.\n«Рубин» апэ ишъыгъэхэм бэрэ ахэтын ылъэкIыгъэп. Казань зэIукIэгъур щышIуахьыгъ. Мырзэ Резыуан пенальтикIэ «Рубин» икъэлапчъэ Iэгуаор дидзагъ. Могилевец, Кухарчук пчъагъэм хагъэхъуагъ, 3:1-у текIоныгъэр къыдихыгъ.\nКрыховяк я 80-рэ такъикъым «Уфа» икъэлапчъэ Iэгуаор дидзагъ, «Локомотив» 1:0-у зэIукIэгъум щытекIуагъ. «Ростов» 4:0-у «Ротор» зытекIом, Волгоград икомандэ итренерхэр яIэнатIэхэм аIуагъэкIыгъэх.\n«Краснодар» «Динамэм» текIон фэягъэ. Вильен я 11-рэ, Газинскэм я 51-рэ такъикъхэм «Динамэм» икъэлапчъэ ихъагъэ Iэгуаор дадзагъ — 2:0. «Динамэм» иешIакIоу Фоминыр лъэшэу зэогъэ Iэгуаор чэрэгъузэ, Бабуриным къыухъумэрэ къэлапчъэм икъогъупэ къофагъ. Я 66-рэ такъикъым «Краснодар» иухъумэкIуитIу щытэу Тюкавиныр ешIапIэм тефэзэ шъхьэкIэ Iэгуаом еуи, хъагъэм дидзагъ. Лъэшэу дгъэшIагъорэр пчъагъэр 2:2 хъугъэу Тюкавиным ящэнэрэ Iэгуаор хъагъэм зэрэдидзагъэр ары. Тюкавиныр ыпэкIэ зелъым, «Краснодар» иухъумакIо IэкIэ еIункIи, ешIапIэм тыридзагъ, къэлапчъэм Iэгуаор дидзагъ — 2:3.\nСудьяхэм ар икъоу зыкIамылъэгъугъэр, ВАР-м унэшъо тэрэз зыкIимышIыгъэр гурыIогъуаех. Зэфагъэ къызыхагъэфэным ычIыпIэкIэ ар спорт бэнэгъум хэхьэрэ ешIакIэу судьяхэм ащыщ къыIуагъ. Евгений Ловчевым зэфэхьысыжь ышIызэ, Тюкавиныр ухъумакIом IэкIэ зэреIункIыгъэр къыхигъэщыгъ, ау судьям пхъашэу пэуцугъэп.\n«Краснодар» икапитанэу А. Мартынович зэIукIэгъум хэлэжьагъэп. Клубыр шIэхэу «Ахмат», «Зенит», нэмыкI командэ лъэшхэм адешIэщт. «Краснодар» «Динамэм» зыIокIэм, ухъумакIоу Кайо судьям ешIапIэм ригъэкIи, «Краснодар» нэбгыри 10 хъоу такъикъ 65-м нахьыбэ «Динамэм» дешIагъ. «Шъачэ» тегъэгушIо, апэ итхэм пытэу ахэуцуагъ.\n1. «Зенит» — 48\n2. «Спартак» — 44\n3. «Локомотив» — 40\n4. «Шъачэ» — 40\n5. ЦСКА – 40\n6. «Динамо» — 39\n7. «Ростов» — 37\n8. «Рубин» — 37\n9. «Химки» — 35\n10. «Краснодар» — 34\n12. «Урал» — 26\n14. «Арсенал» — 17\n15. «Уфа» — 14\nПредыдущая Катар хэта кIощтыр?\nСледущая ЩыIэныгъэм лъэуж дахэ щыпхырищыгъ


ШIэныгъэлэжь, ны гукIэгъу, ныжъ насыпышIу — Адыгэ макъ\nШIэныгъэлэжь, ны гукIэгъу, ныжъ насыпышIу\nСитимэ Сарэ апэ зыщыслъэгъугъэр АР-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ и Министерств ары. Я 90-рэ илъэсхэу лъэпкъ зэхашIэм зыкъызыщиIэтыгъэ лъэхъаным къыщегъэжьагъэу мы ведомствэм Iоф щишIагъ. А уахътэм ащ бэрэ зыфэдгъазэу хъущтыгъ, егъэджэнымкIэ лъэпкъ компонентыкIэ заджэхэрэ Iахьым къыхиубытэрэ предметхэм тиупчIэхэр анахьэу афэгъэхьыгъагъэх. А лъэхъаным отделыкIэу наукэм ыкIи лъэпкъ еджапIэм афэгъэзагъэм ар щылажьэщтыгъ. Анахь лъэныкъо зэхэмыфыгъэу, Iофыгъуабэ къызыпыкIэу а отделыр щытыгъ. Сарэ сыдрэ упчIи уигъэразэу джэуап къыритыжьыщтыгъ, Iофым рыкIорэм ущигъэгъуазэщтыгъ.\nЕджапIэу N 5-м ыуж министерствэм къэкIуагъэр адыгабзэм изэгъэшIэн щыгъуазэу, адыгэ классэу зэхащагъэхэм Iоф ащишIагъэу щытыгъ. ЗэIукIэгъухэм, Iэнэ хъураехэм кIэлэегъаджэхэм адыгабзэм иегъэджэнкIэ IэпыIэгъу литературэ зэрэщымыIэм, тхылъхэр зэримыкъухэрэм, нэмыкI щыкIагъэу щыIэхэм яхьылIэгъэ упчIэхэр бэу къащатыщтыгъэх. Сарэ шъырытэу джэуап къаритыжьыщтыгъ. А лъэхъаныр мы мафэхэм тыгу къэкIыжьыгъэти, сеупчIыгъ ыгу кIодэу къыхэкIыгъэмэ.\n— Ащ фэдэу щыкIагъэхэр къаIохэ хъумэ, сыгу кIодыщтыгъэп, ау сегупшысэщтыгъ сэ сшъхьэкIэ сшIэн слъэкIыщтым, сишIуагъэу къэзгъэкIощтым. Адыгэ кIэлэцIыкIухэм апае щыIэр зэрэмэкIэ дэдэр къызызгурыIуагъэр кIэлэцIыкIу IыгъыпIэм Iоф щысшIэ зэхъур ары. Ары Къуекъо Налбый сиредакторэу адыгэ усакIохэм ыкIи тхакIохэм кIэлэцIыкIухэм апае атхыгъэхэр дэтхэу 1997-рэ илъэсым сборник къыдэзгъэкIынэу зыкIисхъухьэгъагъэр. Ар тIоуцогъо къытырадзэжьыгъагъ. Ащ фэдэу цIыкIу дэдэхэм апае урысыбзэкIэ тхыгъэ пшысэхэр зэсыдзэкIыхэзэ ащ ыуж къыдэзгъэкIыгъагъ, — еIо Сарэ.\nСитимэ Сарэ филологие шIэныгъэхэмкIэ кандидат, гуманитар шIэныгъэхэм апылъ республикэ институтым бзэ шIэныгъэмкIэ иотдел инаучнэ IофышIэ шъхьаI, УФ-м общэ гъэсэныгъэмкIэ иIофышIэ гъэшIуагъ. ЫныбжьыкIэ зы лъэгэпIэ гъэнэфагъэ нэсыгъ, ары тызэдэгущыIэныр къызыхэкIыгъэри.\nСарэ адыгабзэр сэнэхьатэу къыхихынымкIэ щысэ фэхъугъ икIэлэегъаджэу ПхъэчэешIэ Саудэт. Ары Адыгэ къэралыгъо кIэлэегъэджэ институтым чIэхьанэуи къызыхэкIыгъэр.\n— Сэ сизакъоп Саудэт илъагъо рыкIуагъэр, — къеIуатэ Сарэ. — Ащ адыгабзэмрэ литературэмрэкIэ ригъэджагъэхэм непэ бзэшIэныгъэлэжьхэр, усакIохэр, актерхэр, журналистхэр, композиторхэр ахэтых. Ахэм ащыщых Нэхэе Аслъан, Уджыхъу Тэмарэ, Беданэкъо Марет ыкIи нэмыкIхэр.\nКIэлэегъэджэ институтым ыуж Сарэ къоджэ ыкIи къэлэ еджапIэхэми, кIэлэцIыкIу IыгъыпIэми, нэмыкI чIыпIэхэми ащылэжьагъ. Игуапэу ыгу къэкIыжьы Мыекъопэ гимназием адыгэ кIэлэцIыкIухэр зэрыс классым адыгабзэр зэращаригъэшIагъэр.\n— А лъэхъаным еджэным кIэлэеджакIохэр лъэшэу егугъущтыгъэх. КъэIотэныр къэлэ адыгэ кIэлэцIыкIухэм къафэкъиныгъ, ау дахэу тхэщтыгъэх. Ахэм ащыщыбэхэм ясэнэхьат адыгабзэм рапхыгъ. Непэ адыгэ радиом, телевидением Iоф ащашIэ Бэгъ (ХьакIэмыз) Сусанэ, Мырзэ (Тэу) Замирэ. Мыекъуапэ идепутатхэм я Совет итхьамат Джармэкъо Азмэт, къэлэ кIалэми, дэгъоу урыгушхонэу адыгабзэкIэ мэгущыIэ, — еIо Сарэ.\nАР-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ и Министерствэ Iоф зыщишIэгъэ илъэсхэр ыпшъэкIэ къызэрэщысIуагъэу, зэхъокIыныгъэу хэгъэгум щыкIуагъэхэм атефагъэх. Анахь Iофышхо зыдишIагъэхэм ащыщ Адыгеим щыпсэурэ лъэпкъхэм абзэхэм яхьылIэгъэ законыр. Ащ изэхэгъэуцони, игъэцэкIэнкIэ программэм игъэпсыни, иштэни Сарэ иIахьышхо ахэлъ. А лъэхъаным ар ведомствэм наукэмкIэ ыкIи лъэпкъ еджапIэмкIэ иотдел иIофышIагъ. Адыгабзэр къэралыгъуабзэ хъуным Iофыгъуабэ къыпыкIыщтыгъ. Мыадыгэхэр ащ зэрэфэмыягъэхэм изакъоп, тилъэпкъэгъухэми ахэтыгъэх ащ имэхьанэ икъоу къызыгурымыIохэрэр. Адрэхэми, мыдрэхэми Iоф адэпшIэн фэягъ.\n— А лъэхъаным республикэм икъуаджэ горэм къикIыхи министерствэм къэкIогъэ лIитIур министрэу Бырсыр Батырбый дэжь чIэсщагъэх, — къеIуатэ Сарэ. — ТIэкIу тешIагъэу сызычIахьэм министрэу зымакъэ Iэтыгъэу зыкIи зэхэсымыхыгъэр лъэшэу губжыгъэу лIыхэм адэгущыIэу сырихьылIагъ. АдыгэлIхэр фэягъэхэп якIалэхэм адыгабзэ арагъэшIэнэу…\nМыщ Iоф щешIэфэ Ситимэ Сарэ лъэпкъ компонентым къыхиубытэрэ программэхэм, зэреджэщтхэ тхылъхэм, нэрылъэгъу IэпыIэгъухэм якъыдэгъэкIын фэлъэкIыщтымкIэ иIахь хилъхьагъ. Министерствэм ыуж илъэси 5 хъугъэу Сарэ ыпшъэкIэ зыцIэ къетIогъэ институтым Iоф щешIэ. Тхылъхэм, егъэджэнымкIэ IэпыIэгъухэм ятхын хэлажьэ. Ащ фэдэу научнэ IофшIэгъэ 60 фэдиз шIэныгъэлэжьым къыхиутыгъ. Ахэм ащыщых бжъэдыгъу диалектыр адыгэ бзэ дунаим зэрэхэтым ехьылIэгъэ монографиер, гъусэхэр иIэхэу Iэшъхьэмэфэ Даутэ фэгъэхьыгъэ тхылъыр, адыгэ литературэм егъэджэнхэмкIэ IэпыIэгъоу «Родные просторы» ыIоу а 1 — 4-рэ классхэм апае ыкIи нэмыкIхэу къыдигъэкIыгъэхэр.\nАхэм анэмыкIэу институтым къызыкIожьыгъэм къыщегъэжьагъэу нэмыкI авторхэр игъусэхэу Андырхъое Хъусен ытхыгъэхэр къызыдэхьэгъэ сборникыр, тхакIоу Iэшъынэ Хьазрэт ытхыгъэхэм адыгабзэр зэращигъэфедэрэм фэгъэхьыгъэу «ШIэныгъэм екIурэ кIуачI», «Адыгабзэхэм глаголыр ащызэгъэшIэгъэным епхыгъэ Iофыгъохэр» зыфиIорэр ыкIи нэмыкIхэр. Ситимэр яредактор егъэджэнымкIэ тхылъ IэпыIэгъу пчъагъэхэм. Ахэм ащыщых я 2-рэ классым пае реджэнхэу тхылъэу ХъокIо Муслъимэтрэ Шъхьэпэцэ Минэрэ зэхагъэуцуагъэр, Тхьаркъохъо Юныс и «Адыгэ урыс гущыIалъэ» ия 2-рэ том ыкIи нэмыкIхэр.\n«Тематическэ адыгэ-урыс-инджылыз гущыIалъэр» ыкIи сборникэу «Региональная литература» зыфиIохэрэр шIэныгъэлэжьым еухыхэ пэт. Мы аужырэ уахътэм Сарэ Iоф зыдишIэрэмэ ащыщ хьатикъое-адэмые къэIокIэ зэфэшъхьафхэу адыгабзэм хэтхэр.\nСитимэ Сарэ дунэе, чIыпIэ ыкIи республикэ конференциехэу институтым щызэхащэхэрэм чанэу ахэлажьэ, ахэм язэхэщэкIо купхэм ренэу ахэт.\nРеспубликэ зэнэкъокъоу «Сыбзэ — сидунай» зыфиIорэм изэхэщакIохэм ащыщ. Илъэсыбэхэм къакIоцI адыгабзэмкIэ АР-м и Президент, етIанэ АР-м и ЛIышъхьэ дэжь щыIэ Советым исекретарыгъ.\nСитимэ Сарэ унэгъо дахэ ышIагъ, икIалэ къыкIэхъогъэ сабыйхэм ащэгушIукIы. ИтеплъэкIэ ыныбжь ептыщтэп, бзылъфыгъэ псынкIэ, зэкIужь цIыкIу. ЗыгъэгушIон нэмыкI ыпэкIэ къэмыкIэу джыри илъэсыбэ къыгъэшIэнэу ащ фэтэIо.\nСитимэ Сарэ къызыхъугъэ мафэмкIэ институтым иотделэу ащ Iоф зыщишIэрэм Iутхэр ягуапэу къыфэгушIох. Псауныгъэ пытэ иIэу, иунагъо нэхъоирэ бэрэчэтрэ илъэу, ибын-унагъо датхъэу, икъорэлъф цIыкIухэм бэрэ ашъхьагъ итынэу къыфэлъаIох.\nПредыдущая Ищытхъу къыгъэнагъ\nСледущая Бирамыр къэблагъэ


УплъэкIуныр лъагъэкIуатэ — Адыгэ макъ\nКоронавирус узыр зэпахыным ищынагъо зэрэщыIэм къыхэкIыкIэ щапIэхэм, общественнэ транспортым, шхапIэхэм, нэмыкIхэм санитарнэ шапхъэхэр зэращагъэцакIэхэрэм епхыгъэ уплъэкIун Iофтхьабзэхэр Адыгеим щылъагъэкIуатэх.\nМыекъопэ къэлэ администрацием ошIэ-дэмышIэ IофхэмкIэ и ГъэIорышIапIэрэ структурнэ подразделениехэм ялIыкIохэмрэ Росгвардием, полицием ыкIи Роспотребнадзорым якъулыкъушIэхэр ягъусэхэу республикэм икъэлэ гупчэ исатыушIыпIэхэр, бэдзэрхэр ауплъэкIух.\nКъалэу Мыекъуапэ иоперативнэ штаб къызэритыгъэмкIэ, чъэпыогъум и 19-м къыщегъэжьагъэу IофшIэкIо купым хэтхэм объект мини 4,5-рэ ауплъэкIугъ, административнэ хэбзэукъоныгъэхэм алъэныкъокIэ протоколи 100 фэдиз зэхагъэуцуагъ.\nНэгуихъор аIулъынымкIэ сатыушIыпIэхэм ыкIи общественнэ транспортым шапхъэхэр ащыгъэцэкIагъэхэ зэрэхъурэм епхыгъэ дэкIыгъо уплъэкIунхэр шэкIогъум и 16-м зэхащагъэх. Уполномоченнэ къулыкъушIэхэм объект 98-рэ ауплъэкIугъ, нэгуихъор аIулъыным ишапхъэхэр общественнэ транспортым щаукъуагъэу зы протокол зэхагъэуцуагъ.\nКъыхэгъэщыгъэн фае, нэгуихъор аIулъыным имызакъоу санитарнэ шапхъэхэр зэрагъэцакIэхэрэри ауплъэкIух. ГущыIэм пае, шэкIогъум и 13 — 14-м Мыекъопэ къэлэ администрацием илIыкIохэм полицием икъулыкъушIэхэр ягъусэхэу общественнэ шхэпIэ чIыпIэхэм яIофшIэн агъэкIэкIыгъэнымкIэ (сыхьатыр 23-м къыщегъэжьагъэ сыхьатыр 6-м нэс) шапхъэхэр зэрагъэцакIэхэрэм епхыгъэ дэкIыгъо уплъэкIунхэр рагъэкIокIыгъэх. Шапхъэхэр аукъуагъэу протоколи 3 зэхагъэуцуагъ.\nНэгуихъор аIулъынымкIэ ыкIи нэмыкI шапхъэу щыIэхэр дэх имыIэу агъэцэкIэнхэм япхыгъэ Iофтхьабзэхэр мы мафэхэми Мыекъуапэ щылъагъэкIуатэх.\nПредыдущая Игъорыгъоу пхыращы\nСледущая Нэжъ-Iужъхэм апай


Республика Адыгея - федеральнэ ведомствэхэм шIуагъэ къэзытырэ зэдэлэжьэныгъэ адыряIэнэу къафигъэпытагъ\nфедеральнэ ведомствэхэм шIуагъэ къэзытырэ зэдэлэжьэныгъэ адыряIэнэу къафигъэпытагъ\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат АР-м и Правительствэ и Унэ министрэхэм я Кабинет изэIукIэу тыгъуасэ щызэхищагъэм хэлэжьагъ Адыгеим ыцIэкIэ Федерацием и Совет хэт Хъопсэрыкъо Мурат.\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ тапэкIэ регион ведомствэхэм афишIыгъэгъэ пшъэрылъхэр гъэцэкIагъэ зэрэхъугъэхэм тегущыIагъэх. Анахьэу КъумпIыл Мурат ынаIэ зытыригъэтыгъэр Адыгэ Республикэм иминистрэхэм яподразделение пэпчъ Iофэу ышIагъэмрэ бюджет пшъэрылъхэр гъэцэкIагъэ зэрэхъугъэхэмрэ ары. Джащ фэдэу къэкIощт илъэсым ибюджет игъэпсынкIэ предложениехэу къахалъхьащтхэр зыфэдэщтхэр. Адыгэ Республикэм финансхэмкIэ иминистрэу Долэ Долэтбый къызэриIуагъэмкIэ, 2018-рэ илъэсым мэкъуогъум и 22-м ехъулIэу республикэ бюджетым ихахъохэр сомэ миллиарди 4,3-рэ фэдиз хъугъэх, илъэсэу икIыгъэм ащ фэдэ иуахътэ елъытыгъэмэ, ар зэрэхъурэр проценти 103,1-рэ. Джащ фэдэу отраслэ зэфэшъхьафхэмкIэ федеральнэ бюджетым исубсидиехэр къаIэкIэхьанхэмкIэ заявкэхэм якъэтын лъэкIуатэ.\n«Ведомствэ пэпчъ ынаIэ тетэу хъарджхэр рихъухьанхэ, федеральнэ къэралыгъо программэхэм нахь чанэу ахэлэжьэн фае. МыщкIэ мылъкоу зэхалъхьащтыр зыфэдизыщтыр къидзэгъэнми мэхьанэшхо иIэу щыт», — къыхигъэщыгъ КъумпIыл Мурат.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ къызэриIуагъэмкIэ, Урысые Федерацием и Къэралыгъо Думэ идепутатхэм ыкIи Адыгеим ыцIэкIэ сенаторхэм япшъэрылъхэр чаныгъэ хэлъэу зэрэзэшIуахыхэрэм яшIуагъэкIэ Iофыгъо къиныбэ агъэцэкIэн алъэкIы. Министерствэ зэфэшъхьафхэм яIэшъхьэтетхэм КъумпIыл Мурат пшъэрылъ афишIыгъ амалэу щыIэр нахьышIоу къызфагъэфедэнэу, республикэм ифедэхэр нахь икъоу къыдэлъытэгъэнхэмкIэ хабзэм икъутэмэ пстэуми акIуачIэ зэрагъэуIунэу.\nАдыгеим ипащэхэм анахьэу анаIэ зытырагъэтыхэрэм ащыщых IофшIэным ылъэныкъокIэ Iофхэм язытет зыфэдэр, промышленнэ производствэмкIэ гъэхъэгъэ инхэр шIыгъэнхэр. Адыгэ Республикэм экономикэ хэхъоныгъэмкIэ ыкIи сатыумкIэ иминистрэу Олег Топоровым къызэриIуагъэмкIэ, мы илъэсым иапэрэ мэзитф республикэм ипредприятиехэм Iуащыгъэр проценти 7-кIэ нахьыбэ хъугъэ. Ушъхьагъу гъэнэфагъэхэр яIэхэу производствэм къыкIезыгъэчыгъэхэм мы лъэхъэнэ благъэхэм планым къыдилъытэрэ лъэгапIэхэм анэсыжьынхэу рахъухьагъ.\nЗэIукIэм лэжьыгъэм иIухыжьын епхыгъэ Iофыгъохэми къащыуцугъэх. Адыгэ Республикэм мэкъу-мэщымкIэ иминистрэу Юрий Петровым къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, хьэм иIухыжьын ыкIэм фэкIо, пстэумкIи тонн мин 41-м ехъу Iуахыжьыгъ, гектар пэпчъ центнер 47,5-рэ гурытымкIэ къырахыжьыгъ, гъэрекIорэм елъытыгъэмэ, ар нахьыб.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ АР-м мэкъу-мэщымкIэ и Министерствэ пшъэрылъ фишIыгъ амал зэриIэм тетэу чIыгулэжьхэм нахьыбэу яшIуагъэ арагъэкIынэу, бжыхьасэхэмрэ гъэтхасэхэмрэ нахьыбэу къахьыжьынхэм анаIэ тырагъэтынэу.\nСоциальнэ Iофыгъохэм япхыгъэ министерствэхэми пшъэрылъ заулэ афашIыгъ. Ахэр зэпхыгъэхэр гъэмэфэ кIэлэцIыкIу гъэпсэфыгъор нахь тэрэзэу зэхэщэгъэныр, гъогухэм къатехъухьэрэ тхьамыкIагъохэм къакIегъэчыгъэныр, Адыгэ Республикэм псауныгъэм икъэухъумэнкIэ и Министерствэрэ Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым имедицинскэ институтрэ медицинэм иIофышIэ IэпэIасэхэр къагъэхьазырынхэмкIэ зэдэлэжьэныгъэ-зэгурыIоныгъэ зэдыряIэныр. Спорт инфраструктурэм, псэолъэшIыным, социальнэ псэуалъэхэр гъэцэкIэжьыгъэнхэм яIофыгъохэм япхыгъэ нэмыкI пшъэрылъхэри афашIыгъэх.


Москва щызэIукIагъэх | Адыгэ Макъ\nУрысые Федерацием цIыфхэм якъэухъумэнкIэ ошIэ-дэмышIэ IофхэмкIэ, стихийнэ тхьамыкIагъохэм къыздахьыгъэхэм ядэгъэзыжьынкIэ иминистрэу Евгений Зиничевымрэ Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Муратрэ машIом республикэм зыкъыщимыштэнымкIэ Iофтхьабзэу зэрахьэхэрэм нахьыбэу шIуагъэ къягъэтыгъэным епхыгъэ Iофыгъохэм атегущыIагъэх.\nЗэIукIэгъум зэрэщыхагъэунэфыкIыгъэмкIэ, федеральнэ къулыкъум имэшIогъэкIосэ подразделение 16-рэ (нэбгырэ 480-рэ, техникэ 63-рэ) республикэ къулыкъум имэшIогъэкIосэ подразделении 2-рэ (нэбгырэ 43-рэ, зы техникэрэ) регион ведомствэм хэхьэх. ТхьамыкIагъо къызыхъукIэ, машIор псынкIэу гъэкIосэжьыгъэнымкIэ мыхэм амалэу яIэр икъурэп. Мы лъэныкъомкIэ псэупIэ заулэ чIыпIэ къин ит. ГущыIэм пае, Тэхъутэмыкъое, Мыекъопэ районхэм мэшIогъэкIуасэхэмрэ къэгъэнэжьын Iофхэм апылъхэмрэ анэсынхэмкIэ уахътэу агъэкIодырэр шапхъэхэм аблэкIы.\nКраснодар имэшIогъэкIосэ къулыкъухэр нэбгырэ мин 34-м ехъу зыдэс поселкэу Яблоновскэм машIо къызыщыхъукIэ, игъом нэмысышъухэу къыхэкIы. Джащ фэдэу къушъхьэтхэу Лэгъо-Накъэрэ поселкэу Гъозэрыплъэрэ апэблэгъэ къушъхьэ-турист кластерри икъоу ухъумагъэп. Сыда пIомэ поселкэу Каменномостскэм дэт мэшIогъэкIосэ депом ар километрэ 45-кIэ пэIудзыгъ.\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат федеральнэ программэм тетэу Тэхъутэмыкъое районымкIэ поселкэу Яблоновскэмрэ Мыекъопэ районымкIэ поселкэу ХъымыщкIэйрэ мэшIогъэкIосэ частитIу ащыгъэпсыгъэным епхыгъэ IофыгъомкIэ Урысыем и МЧС ипащэ зыфигъэзагъ. Поселкэу Яблоновскэмрэ сатыушIыпIэ комплексхэмрэ машIом щыухъумэгъэнхэм мэхьанэшхо зэриIэр зэIукIэгъум къыщыхагъэщыгъ. Джащ фэдэу Адыгеим икъушъхьэ-турист кластер машIом зыкъыщимыштэнымкIэ ищыкIэгъэ Iофтхьабзэхэр зехьэгъэнхэ зэрэфаер хагъэунэфыкIыгъ.\nЦIыфхэм якъэухъумэнкIэ ошIэ-дэмышIэ IофхэмкIэ специалистхэм ягъэхьазырын, мэшIогъэкIосэ къулыкъухэр мылъкукIи, техникэкIи нахь зэтегъэпсыхьэгъэнхэм япхыгъэ Iофыгъо заулэмэ ахэплъагъэх.\nЗэIукIэгъум икIэуххэм атетэу министрэу Евгений Зиничевым подразделениехэм япащэхэм пшъэрылъ гъэнэфагъэхэр афишIыгъэх.\nАдыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Муратрэ Урысые Федерацием наукэмрэ апшъэрэ гъэсэныгъэмрэкIэ иминистрэу Михаил Котюковымрэ Москва зэIукIэгъу щызэдыряIагъ.\nГъэсэныгъэ языгъэгъотырэ, научнэ учреждениехэм хэхъоныгъэ ашIынымкIэ республикэм ихэбзэ къулыкъухэмрэ федеральнэ ведомствэмрэ зэрэзэдэлэжьэщтхэм мыщ щытегущыIагъэх.\nУрысые Федерацием и Федеральнэ ЗэIукIэ ФедерациемкIэ и Совет хэтэу Хъопсэрыкъо Мурат зэIукIэгъум хэлэжьагъ.\nАпшъэрэ еджэпIитIу — Адыгэ къэралыгъо университетыр, Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетыр, АПК-м ылъэныкъокIэ федеральнэ научнэ-ушэтэкIо, бюджет организации 6 Адыгеим зэрэщызэхэщагъэр зэIукIэгъум щыхагъэунэфыкIыгъ. Экономикэм, мэкъу-мэщым, гъэсэныгъэм алъэныкъокIэ ыкIи нэмыкI отраслэхэм Iоф ащызышIэщтхэм, ушэтын Iофхэм апылъыщтхэм ягъэхьазырынкIэ мыщ фэдэ учреждениехэм мэхьанэшхо зэряIэр Адыгеим и ЛIышъхьэ къыхигъэщыгъ. Ахэм яопыт хэгъэгумкIи, республикэмкIи научнэ-практическэ мэхьанэшхо иI.\nГъэсэныгъэ языгъэгъотырэ федеральнэ, научнэ-ушэтэкIо организациехэр мылъкукIи, техникэкIи нахь зызэтырагъэпсыхьэхэкIэ, мылъкур нахьыбэу къызафатIупщыкIэ, ахэм Iофэу ашIэрэм шIуагъэ нахьыбэу къытыщт.\nЗэIукIэгъум республикэр кIэщакIо зыфэхъугъэ Iофыгъохэм щахэплъагъэх, ахэмкIэ ищыкIэгъэ унашъохэр аштэщтых.