ШЭУДЖЭН РАЙОНЫМ ИЗЫ МАФ | Адыгэ Макъ\nШЭУДЖЭН РАЙОНЫМ ИЗЫ МАФ\nМЭРЭТЫКЪО Аслъан: «Дгъэнэфэгъэ пшъэрылъхэр зэрэдгъэцэкIэщтхэм тыпылъыщт»\nЧIыпIэ зыгъэIорышIэжьыпIэм иорганхэм яIофшIэнкIэ пшъэрылъ шъхьаIэу яIэр цIыфхэм ящыIэкIэ-псэукIэ нахьышIу шIыгъэныр, социальнэ хэхъоныгъэхэр яIэнхэр, экономикэм ылъэныкъокIэ лъэгэпIэ гъэнэфагъэхэм анэсынхэр ары. Ахэр къазэрадэхъухэрэм ыкIи гухэлъышIоу зыдаIыгъхэм защыдгъэгъозэнэу муниципальнэ образованиеу «Шэуджэн район» зыфиIорэм ипащэу Мэрэтыкъо Аслъан джырэблагъэ гущыIэгъу тыфэхъугъ.\nШэуджэн районым псэупIэ 37-рэ къыхеубытэ, нэбгырэ мин 16-рэ 800-рэ щэпсэу.\n— Аслъан, апэрапшIэу, тизэдэгущыIэгъу зэредгъажьэмэ сшIоигъор икIыгъэ илъэсым анахьэу шъунаIэ зытежъугъэтыгъэ лъэныкъохэр ары.\n— Ыпэрэ илъэсхэм афэдэу джыри муниципальнэ образованием иэкономикэ гъэпытэгъэным тыпылъыгъ, муниципальнэ фэIо-фашIэхэм язытет ыкIи яIэрыфэгъугъэ нахьышIу шIыгъэным тыдэлэжьагъ, бюджетнэ ахъщэм, мылъкум ыкIи чIыгу ресурсхэм шIуагъэ къахьэу зэрэдгъэфедэщтхэм тынаIэ атетыгъ.\nРайоным иинфраструктурэ исистемэхэм зыпкъ итэу Iоф ашIагъ, гъэсэныгъэм, псауныгъэр къэухъумэгъэным, культурэм алъэныкъокIэ фэIо-фашIэхэр афагъэцэкIагъ, зытефэхэрэм социальнэ IэпыIэгъу ядгъэгъотыгъ.\nУрысые Федерацием и Президент ижъоныгъокIэ унашъохэм ягъэцэкIэни тщыгъупшагъэп, зэрэтфэлъэкIэу лъэгэпIэ гъэнэфагъэхэм ахэр анэдгъэсынхэм Iоф дэтшIагъ.\n— Районым иэкономикэ лъапсэу иIэр промышленностым ипредприятиехэр ары. Сыд хахъуа ахэм ашIыгъэр?\n— 2016-рэ илъэсым промышленнэ производствэм сомэ миллион 58-рэ мин 502,8-рэ къыкIэкIуагъ. Ар къэзытыгъэр предприятие нахь инхэу ыкIи гурытхэу районхэм итхэм ащыщхэу ОАО-у «Шовгеновское ДРСУ», ООО-хэу хьалыгъугъэжъэ заводэу «Шовгеновский», щэзаводу «Шовгеновский», МП-у «Жилкомсервис» зыфиIохэрэр, нэмыкIхэри. Пстэуми яIофшIэн проценти 144,5-м нэсэу агъэцэкIагъ, 2015-рэ илъэсым ебгъапшэмэ, проценти 158,9-м кIахьэу хэхъоныгъэ ашIыгъ.\n— Непэ тикъэралыгъо анахьэу ынаIэ зытыригъэтыхэрэм бизнес цIыкIур ащыщ. Мы лъэныкъомкIэ шъуирайонкIэ Iофхэм язытет тыщыбгъэгъозагъэмэ дэгъугъэ.\n— Шэуджэн районым предприятие цIыкIоу 60 ит, ахэм нэбгырэ 316-рэ ащэлажьэ. Ащ нэмыкIэу, унэе предпринимателэу 616-рэ щытхыгъ. Бизнес цIыкIум хэхъоныгъэу ышIырэмрэ шIуагъэу районым иэкономикэ хилъхьэрэмрэ къызыдэплъытэхэкIэ, тапэкIи муниципальнэ образованием хэхъоныгъэ ышIынымкIэ анахь лъэныкъо шъхьаIэхэм мыр ащыщ.\nПрограммэу «Поддержка малого и среднего предпринимательства муниципального образования «Шовгеновский район» на 2015 — 2017 годы» зыфиIорэр пхырытэщы. Ащ мурад шъхьаIэу иIэр — предпринимательскэ IофшIэным пэрыохъоу фэхъухэрэр щыгъэзыегъэнхэр, нэкъокъонымкIэ бэдзэрым чIыпIэ гъэнэфагъэ щаубытыныр, финанс къэкIуапIэхэм екIолIакIэу афыряIэм зегъэушъомбгъугъэныр. Шэуджэн районым предпринимательствэ цIыкIум ыкIи гурытым IэпыIэгъу афэхъугъэнымкIэ и Фонд а программэм игъэцэкIакIу. ЕзыгъэжьэгъэкIэ предпринимательхэм апае бизнес-планхэр Фондым афызэхегъэуцох, семинархэр афызэхещэх.\nИкIыгъэ илъэсым ахъщэ чIыфэу миллионитIурэ мин 30-рэ Фондым аритыгъ. Ежь Фондым район бюджет ахъщэ 2016-рэ илъэсым IэкIэхьагъэп.\nКъэралыгъо IэпыIэгъу къаратынымкIэ зэнэкъокъум предпринимательствэ цIыкIум хэт нэбгырэ 11 хэлэжьагъ ыкIи ахэм зэкIэмкIи сомэ миллион 13-рэ мин 601-рэ аIэкIэхьагъ.\n— Районым иэкономикэ лъапсэу иIэр инвестициеу къыхалъхьэрэр ары. Аслъан, мы уахътэм инвестиционнэ проектэу жъугъэ-цакIэхэрэм уакъытегущыIэ сшIоигъуагъ.\n— Шъыпкъэ, инвестициехэр нахьыбэхэмэ, экономикэми зеушъомбгъу. Ащ зэпымыоу тыдэлажьэ, мыбэми, ахэм сомэ миллион 48-рэ мин 600-рэ бюджетым къыхалъхьагъ.\nИнвестициехэр районым къетщэлIэнхэмкIэ площадкэ 12 дгъэхьазырыгъэ. Ахэр: гъэфэбэпIэ комплексым, былымышъхьэ 1200-м ателъытэгъэ фермэм ягъэпсын, автозаправкэ ыкIи техническэ фэIо-фашIэхэр зыщагъэцэкIэрэ станцие къызэIухыгъэныр, дэжъые зыщагъэтIысыщтыр гъэхьазырыгъэныр, зашъохэрэ псыр зыщырагъэхъощт цехым, мыгъучIыпцIый материалхэр къыдэзыгъэкIырэ заводым яшIын, нэмыкIхэри. Фэтэр 18-у зэхэт унэу Хьакурынэхьаблэ щагъэпсыщтым ипроекти хьазыр. Пстэуми ящыкIэгъэ тхылъхэр дгъэхьазырыгъэх ыкIи Адыгэ Республикэм экономикэ хэхъоныгъэмрэ сатыумрэкIэ и Министерствэ етхьылIагъэх. Илъэс къэс Шъачэ щыкIорэ инвестиционнэ форумым ахьыщтых.\nМы уахътэм зашъохэрэ псыр зыщырагъэхъощт заводэу Пщыжъхьаблэ дагъэуцощтым ипроект гъэцэкIэгъэным ыуж тит. Псыр къызыщычIащырэ чIыпIэр агъэнэфэгъах, псым изытет санитарнэ шапхъэхэм адиштэу Роспотребнадзорым ылъытагъ. Инвесторыр ООО-у «Аквапромыр» ары.\nЖьыкIэ Iоф зышIэрэ энергетическэ пкъыгъохэм яшIын Шэуджэн районым щырагъэжьэщт. ЗэрагъэнэфагъэмкIэ, Адыгеимрэ компаниеу «Атомэнергомаш» зыфиIорэмрэ зэзэгъыныгъэу зэдашIыгъэм диштэу проектым игъэцэкIэн сомэ миллиарди 3 пэIуагъэхьащт. Мегаватти 144-рэ кIуачIэ зиIэ пкъыгъо 24-рэ агъэуцущт, ахэр зытырагъэуцощтхэ чIыгу Iахьэу къыхахыгъэхэр агъэхьазырых.\n— Анахь гумэкIыгъохэм ащыщ цIыфхэм IофшIэн зэрамыгъотырэр. МыщкIэ сыда къэпIон плъэкIыщтыр?\n— ЦIыфхэм IофшIэн ягъэгъотыгъэнымкIэ район къулыкъум 2016-рэ илъэсым нэбгырэ 1929-мэ зыкъыфагъэзагъ. Учетым хагъэуцогъэ нэбгырэ 420-р къякIущт IофшIэным лъэхъух, 293-м Iоф ашIэрэп. Зэфэхьысыжьхэм къызэрагъэлъэгъуагъэмкIэ, икIыгъэ илъэсым хъулъфыгъэхэр нахь чанэу IофшIэн лъыхъугъэх.\nЗигугъу къэтшIырэ пIалъэм къыкIоцI нэбгыри 183-мэ IофшIэн къафагъотыгъ, ащ щыщэу нэбгырэ 41-р зэпымыоу Iоф зыщашIэщт чIыпIэхэм аIухьагъэх.\n2016-рэ илъэсым Шэуджэн районым нэбгырэ 274-м IофшIэн ямыIэу щалъытагъ.\n— Аслъан, мы илъэсми, ащ къыкIэлъыкIощтхэми сыда анахьэу шъузыдэлэжьэщтыр?\n— 2017-рэ илъэсми, ащ къыкIэлъыкIощтхэми етхьыжьагъэуи, пэшIорыгъэшъэу дгъэнэфагъэуи пшъэрылъыбэ тиI. Ахэр нахь псынкIэу зэрэзэшIотхыщтхэм ыуж титыщт. Анахь шъхьаIэхэм кIэкIэу ягугъу къэсшIыщт. Къутырэу ХьапэкIае гурыт еджапIэу щыдгъэпсырэм иухыжьын. Артезиан псырыкIуапIэхэр зэрытымыщагъэу къэнэгъэ псэупIэхэу Заревэм, Веселэм, Дукмасовым ар анэгъэсыгъэныр. Районым зэкI пIоми хъунэу газыр яI, къэнагъэр къутырэу Семено-Макаренскэр ары, ащ джы гъэстыныпхъэ шхъуантIэр лъыд-гъэIэсыщт. Клубхэм игъэкIотыгъэ гъэцэкIэжьынхэр яшIылIэгъэнхэ фае.\nДжащ фэдэу гумэкIыгъо тыхэзыдзэрэ Iофыгъоу щыт псыхъохэм янэпкъхэр гъэпытэгъэнхэр. Псыхъоу Фарзэ ихэлъэдэжьыпIэу километри 6 фэдиз хъоу Пщыжъхьаблэ щыIэр гъэкъэбзэгъэным ипроект гъэхьазырыгъэныр.\nСыд фэдэ Iофыгъо етхьыжьагъэми, республикэм ипащэхэр IэпыIэгъу къытфэхъух, ахэр къыткъотхэу тапэкIи тызэрэзэдэлэжьэщтым тыпылъыщт.\n— Опсэу, гущыIэгъу укъызэрэтфэхъугъэмкIэ.\nГъэрекIо къахьыжьыгъэм къыщыкIэщтэп\nАдыгеим мэкъу-мэщым анахь зызыщырагъэушъомбгъурэм Шэуджэн районыр ащыщ. Непэ чIыгу гектар амылэжьэу ибгъотэщтэп. Ары пакIошъ, чIыгур афигъэкъурэп. Хабзэ зэрэхъугъэу, лэжьыгъэ бэгъуагъэ илъэс къэс мыщ къыщахьыжьы ыкIи пэрытныгъэр аIыгъ.\nКъыхэкIырэп уахътэ губгъохэм IофшIэн гъэнэфагъэхэр ащымыкIохэу. Бжыхьасэхэм мы уахътэм язытет, гъэтхэ IофшIэнхэр зэрэзэшIуахыхэрэм тащигъэгъозагъ Шэуджэн районым мэкъу-мэщымкIэ и ГъэIорышIапIэ ипащэу Чэсэбый Анзор.\n— ЗэкIэмкIи бжыхьэсэ гектар 17300-рэ районым къыщагъэкIыгъ, — къеIуатэ Чэсэбый Анзор. — Ащ щыщэу гектар 14295-р — коцы, 2160-р — хьэ, тритикалыр — 240-рэ. Рапсым гектар 605-рэ рагъэубытыгъ.\nНепэрэ мафэм ехъулIэу районым аммиачнэ селитрэ тонн 3450-рэ фэдиз къыращагъ, ар ящыкIэгъэщт пчъагъэм ипроцент 83-рэ мэхъу. Лэжьыгъэ бэгъуагъэ къэхьыжьыгъэнымкIэ зишIуагъэ къэкIорэ препаратхэр, хьацIэ-пIацIэхэмрэ уцыжъхэмрэ хьасэхэм ахэзыгъэкIодыкIыщт щэнаутхэр къыдэзгъэкIырэ фирмэхэм зэзэгъыныгъэхэр адашIыхи къащэфыгъэх.\nБжыхьасэхэм язытети ГъэIорышIапIэм ипащэ кIэкIэу къытфытегущыIагъ. Ащ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, джыри пэсаIо зэфэхьысыжьхэр пшIынкIэ, гъатхэр оялэ хъоу, къямыгуаомэ, блэкIыгъэ илъэсым къырахыгъэ центнер пчъагъэм къыщыкIэщтэп. Рапхъыгъэ лэжьыгъэр зэкIэ дахэу къэкIыгъ, зэрахахъорэр зытетын фэе шапхъэхэм алъыIэсы.\n— ТимэкъумэщышIэхэм алъэкI къамыгъанэу гъэтхэ IофшIэнхэм зафагъэхьазырыгъ, — еIо Чэсэбый Анзор. — Къэрсэбаным ижъон бэшIагъэу аухыгъ. Гъэтхасэхэр къанэрэ щымыIэу апхъыгъэх. ЗэрэдгъэнэфагъэмкIэ, гъэтхасэхэм чIыгу гектар 14504-рэ аубытыщт. Ащ щыщэу гектар 9675-м тыгъэгъазэр тырапхъэщт, натрыфыр — гектар 2560-рэ, зэнтхъыр — 235-рэ, кIэпыр — гектар 35-рэ мэхъух. Адрэ къанэрэр хэтэрыкIхэм ыкIи нэшэ-хъырбыдзхэм аубытыщт.\nДжырэ лъэхъан былымхъуным нахь къыщыкIагъ. Ащ зыкъегъэIэты-жьыгъэным къэралыгъоми, тиреспубликэ ипащэхэми анаIэ тырагъэты. Ау цIыфхэм чIыгулэжьыным нахь зыфакъудыи, сыда пIомэ ащ хаплъхьэрэр пасэу къыотэжьы. Былымхъуныр ащ нахь къин ыкIи федэ хэпхыным охътабэ текIуадэ. 2017-рэ илъэсым ищылэ мазэ ехъулIэу Шэуджэн районым ихъызмэтшIэпIэ зэфэшъхьафхэм зэкIэмкIи былымышъхьэ 6414-рэ ащаIыгъыгъ, ащ щыщэу 3122-р чэмых. Мэлышъхьэ пчъагъэр 6617-м нэсы, къохэр — 2721-рэ, щагубзыухэр — 65676-рэ.\nЧIыгулэжьхэм, езыгъэжьэгъэкIэ фермерхэм, нэмыкIхэм IэпыIэгъу афэхъугъэнхэмкIэ къэралыгъо программэу пхыращыхэрэм районыр чанэу ахэлажьэ. Ыпэрэ илъэсхэм афэдэу а программэхэр амыгъэфедагъэхэми, джы зэлъашIагъэу зэрэхэлэжьэщтхэм дэгуIэх. ИкIыгъэ илъэсыр пштэмэ, фермер хъызмэтшIэпIи 9-мэ япащэхэм грантэу сомэ миллион 13,5-рэ, былымэхъо нэбгыри 2-мэ — сомэ миллион 19,1-рэ къаратыгъ. Мыгъэрэ зэнэкъокъум нэбгырэ 14 хэлажьэ. Ятхылъхэри агъэхьазырыгъах.\nПрограммэхэри, ежь ялъэкIи къызфагъэфедэзэ, Шэуджэн районым ичIыгулэжьхэм техникэ дэгъукIэ зызэтырагъэпсыхьагъ. Ахэм IэкIыб къэралыгъохэм къащашIыгъэхэр бэу ахэтых, джырэ шапхъэхэм адештэх. 2012 — 2016-рэ илъэсхэм трактор 14, щэнаутхэр рытыраутхэу — 4, пхъэIашэу — 6, чIыгъэшIухэр рытыратакъоу — 5, сеялкэу — 6, зэрагъэушъэбэу — 3, нэмыкIхэри къащэфыгъэх.\nМы уахътэм чIыгур алэжьынымкIэ пэрыохъу щымыIэжьэу тигущыIэгъу хигъэунэфыкIыгъ. ГумэкIыгъо закъо къызхэкIырэр акIуачIи, яамали халъхьэзэ цIыфым къыгъэкIырэ лэжьыгъэм ыуасэ зэрэпыутыр ары. Сыд фэдэрэ IофшIэни зыкъыгъэшъыпкъэжьыным ущэгугъы. Ау теубытагъэ хэлъэу лэжьыгъэм уасэу иIэщтыр чIыгулэжьхэм ашIэрэп. Арэу щытми, агу мыкIодэу, чанэу, игъом ашIэн фэе IофшIэнхэр зэрахьэхэзэ, гъэхъэгъэшIухэр ашIых.\nКъэралыгъо программэхэм яшIуагъэкIэ\nХьакурынэхьаблэ щыщ Блыпэшъэо Рэмэзан езыгъэжьэгъэкIэ фермерхэм ащыщ ыкIи ар программэму «Поддержка начинающих фермеров» зыфиIорэм хэлажьи, сомэ миллионрэ ныкъорэ къыратыгъ. ЧIыгу гектар 21-у ащ ылэжьырэм коцы, натрыф, тыгъэгъазэ, хьэ ащишIэхэрэр.\n— Ахъщэу къысатыгъэм сэ симылъкоу сомэ мин 643-рэ хэзгъахъуи, — къеIуатэ Блыпэшъэо Рэмэзан, — тракторэу «Беларусь» зыфиIорэр, пхъэIашэ, культиватор, дискатор къэсщэфыгъэх. ИщыкIэгъэ техникэр уимыIэу чIыгум удэлэжьэшъущтэп, епшIылIэн фаер игъом умышIэмэ, къыотэжьыщтэп. Программэм ишIуагъэ лъэшэу къысэкIыгъ, ары мыхъугъэемэ, ащ фэдиз техникэр сфэщэфыщтыгъэп.\nТхылъхэм ягъэхьазырын къин тIэкIу пилъэгъуагъэми, джы Рэмэзан ичIыгу ылэжьыныр нахь псынкIэ къыфэхъущт.\nУнэе хъызмэтшIапIэ зиIэхэм Дзыбэ Рустем ащыщ. Колхозхэр зызэхэкIыжьхэм, янэ-ятэхэм, ежьми къатефэжьыгъэ чIыгу Iахьхэр къаIихыжьыгъэхэу егъэлажьэх. Гектари 10-м ехъу нахь имыIэми, Рустем ащ федэ къызэрэригъэхьыщтым егупшысагъ.\n— Коцы, тыгъэгъазэ, натрыф зыфэпIощтхэр сыпхъынхэмкIэ гектари 10-р мэкIаIо, федэ хъурэп, — къеIуатэ сигущыIэгъу. — Зы нэбгырэ сигъусэу хэтэрыкIхэм якъэгъэкIын тыдэлэжьэнэу итхъухьагъ ыкIи мыгъэ чIыплъым, натрыф лъэпкъэу «Бондюэль» зыфаIорэм, хъырбыдзым зафэдгъэзагъ. Анахьэу дгъэшIэгъуагъэр чIыплъыр къызэрэхихыгъэр ары. Ащ иIугъэкIын къин пылъэу къысщыхъугъ. ЗэрэщытымкIэ, цIыфым къыгъэкIырэр зыдищэщтым, ыосэщтым ыпэкIэ егупшысэ. Ащ фэдэу мызекIуагъэу щытэп сигущыIэгъуи.\n— ЧIыплъым ицIынэгъум, иинагъэкIэ редискэм фэдиз зыхъурэм, зыщэфыщтхэр лъэшэу къыкIэупчIэх, — еIо Дзыбэ Рустем. — Къалэхэу Москва, Тула тщэщт, ахэм ялIыкIохэм тадэгущыIэгъахэу щыт. Мы лъэпкъым илэжьын къинышхоп, ау иIухыжьын — тхьапэхэр пытэу IэкIэ къызэрипчыщтым нахь къегъэхьылъэ.\n«Бондюэль» натрыф лъэпкъыр щагу псэушъхьэхэмкIэ хъурэп, ар гъэжъуагъэу цIыфхэм ашхыныр якIас. Мыри дэгъоу IукIырэ лъэпкъхэм ащыщ. Рустем къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, джыдэдэми (рапхъыгъэ къодыем пае) нахь пасэу ахъщэ къязытыщт щэфакIохэр къафэкIох.\nХъырбыдзри мыфедэу пфэIощтэп, ау ар пасэу къэбгъэкIын фае. Илъэси 3-м къехъугъ Рустем ащ зыдэлажьэрэр. Джыри тапэкIэ хэтэрыкIхэм ахигъэхъон гухэлъ иIэу, шъофым псыр къызыщычIащыщт чIыпIэр аригъэубырыугъ. Нэшэбэгу, кабачки, картоф, цумпэ ышIэнхэу ыуж ит. Джащ фэдэу хэтэрыкIхэр зыщаIыгъыщтхэ псэуалъэ ышIынэу сигущыIэгъу егъэнафэ.\nГухэлъышIоу зыдиIыгъхэр Рустем къыдэхъунхэмкIэ, хэтэрыкIхэр къэгъэкIыгъэнхэмкIэ къэралыгъо программэу щыIэр къэкIощт илъэсым къызфигъэфедэ, ахъщэ чIыфэ банкым къыIихы шIоигъу.\n«Iоф мыублэм блэ хэс» еIо адыгэ гущыIэжъым. Сыд фэдэрэ Iофи ебгъэжьэгъахэ зыхъукIэ, лъыбгъэкIотэщыт, нахьышIу зэрэпшIыщтыр къыхэпхыщт. Джа лъагъом тичIыгулэжьхэр чанэу рэкIох, хэкIыпIэхэм яусэх, лъэпкъышIухэр къызэрэхахыщтхэм, зэрагъэбэгъощтхэм дэлажьэх.\nГухэлъ гъэнэфагъэ зиIэ федеральнэ про-граммэу «ПсэупIэ» зыфиIорэр тиреспуб-ликэкIэ анахь шIуагъэ къыхьэу зыщагъэцэ-кIагъэхэм Шэуджэн районыр ащыщ.\nАщ иадминистрацие ипащэ унэгъо ныбжьыкIэхэм псэупIэхэр агъотынымкIэ ишIогъэшхо арегъэкIы. Хабзэ зэрафэхъугъэу, мэфэкI шIыкIэм тетэу ахэм унэ сертификатхэр аретыжьых.\nШэуджэн район администрацием ипащэу Мэрэтыкъо Аслъан къызэрэтиIуагъэмкIэ, 2016-рэ илъэсым сомэ миллиони 2-рэ мин 784-рэ зытефэгъэ унэ сертификатхэр унэгъо ныбжьыкIи 5-мэ аратыгъэх. Мыхэм апэIухьэгъэ мылъкур федеральнэ, республикэ ыкIи район бюджетхэм къатIупщыгъэх. Районым ибюджет щыщ ахъщэу къызфагъэфедагъэр сомэ мин 600 мэхъу.\nАщ нэмыкIэу мэкъу-мэщымкIэ Министерствэм ипрограммэу «Устойчивое развитие сельских территорий» зыфиIорэм хэлажьэх. ГъэрекIо мы лъэныкъомкIэ унэгъо ныбжьыкIи 4-мэ сертификатхэр аратыгъэх.\nПащэм къызэриIуагъэмкIэ, псэупIэр хэти къыщыпщэфын уфит, ау ар тиреспубликэ итын фае. Муниципальнэ образование пэпчъ псэупIэр зыфэдизыщтыр къэзыгъэнэфэрэ шапхъэ яI. Шэуджэн районымкIэ а шапхъэр зы нэбгырэм телъытагъэу квадратнэ метри 10 мэхъу. Унагъом нэбгыри 5 исмэ, квадратнэ метрэ 50-м нахь мымакIэу къащэфын фитых. Ау унагъом ахъщэ иIэмэ, хигъэхъон, псэупIэ нахь ин ыщэфын ылъэкIыщт.\nПсэупIэхэр ащэфы хъумэ, ар «аварийнэу» щымытыным, шапхъэу щыIэхэм адиштэхэмэ лъэплъэх. Джащ фэдэу щэфын-щэжьыным пылъ тхьапэхэр тэрэзхэмэ ауплъэкIу, нэужым ахъщэр афатIупщы.\nМэрэтыкъо Аслъан къызэриIуагъэмкIэ, непэрэ мафэм ехъулIэу унэгъо 50 фэдиз джыри чэзыум хэт. 2017-рэ илъэсым псэупIэхэр къаратынэу, нэбгырэ 12-мэ (мэкъу-мэщымкIэ Министерствэм ипрограммэмкIэ — 4, псэолъэшIынымкIэ Министерствэм ипрограммэкIэ — 8) ятхылъхэр хьазырэу щылъых. Ахъщэу район бюджетым къыфатIупщырэм елъытыгъ сертификатыр къызэратыщт пчъагъэри. Программэм 2020-рэ илъэсым нэс Iоф ышIэщт.\n— Ащ тэркIэ мэхьанэшхо иI. Шъыпкъэу пIощтмэ, мы аужырэ илъэсхэм псэупIэ сертификатхэр зэттыгъэ унэгъо ныбжьыкIэхэм япчъагъэ хэхъуагъ, тапэкIи а IофтхьэбзэшIур лъыдгъэкIотэщт. Программэу щыIэхэм ныбжьыкIэхэр къахэлэжьэнхэмкIэ зыпари пэрыохъу къафэхъурэп. Республикэ ыкIи федеральнэ бюджетхэм, псэолъэшIынымкIэ ыкIи мэкъу-мэщымкIэ министерствэхэм лъэшэу яшIогъэшхо къытэкIы, ащкIэ лъэшэу тафэраз, — къыIуагъ Шэуджэн район администрацием ипащэ.\nЗинасып къыхьи псэупIэ сертификатыр зэратыгъэхэм ащыщ Хьакурынэхьаблэ щыщ зэшъхьэгъусэ ныбжьыкIэхэу Бэджэкъо Адамрэ Тамилэрэ. Мэшэлахьэу мыхэм сабыищ зэдапIу, Алинэ я 4-рэ классым щеджэ, шъэожъые зэтIуазэхэу Дамиррэ Мэдинрэ илъэси 8 аныбжь, я 2-рэ классым исых.\nТамилэ къызэрэтиIуагъэмкIэ, унэгъо ныбжьыкIэхэм афэIорышIэрэ программэм хэуцохи, 2016-рэ илъэсым сертификат къаратыгъ ыкIи бэ тырамыгъашIэу унэ ащэфыгъ. Зэшъхьэгъусэхэр псэупIэ чэзыум илъэсым нахьыбэ хэтыгъэхэп, сыда пIомэ унэгъо Iужъу хъугъэх.\n— Къэралыгъом иIэпыIэгъу тызэрэщыгугъыгъэр пкIэнчъэ хъугъэп, ащкIэ къэралыгъоми, Шэуджэн район администрацием ипащэу Мэрэтыкъо Аслъани тиунагъокIэ тафэраз. Сыда пIомэ ахъщэ зэIубгъэкIэнышъ, унэ пщэфыныр непэ хэткIи къины, анахьэу унэгъо ныбжьыкIэхэмкIэ. Арышъ, мы программэр ныбжьыкIэхэмкIэ IэпыIэгъушхоу щыт, — еIо Тамилэ.\nТамилэ илIакъокIэ Хьакъурынэхьаблэ щыщ, Iэзэщыкъхэм япхъу, Шэуджэн район телевидением илъэси 10 хъугъэу Iоф щешIэ. Ишъхьэгъусэу Адам «Адыгмежрегионгазым» икъутамэу Шэуджэн районым щыIэм щэлажьэ. Сабыищ зиIэ унэгъо ныбжьыкIэм квадратнэ метрэ 55-рэ зэрылъ унитIу хъурэр ыщэ-фыгъ. Программэм къыдилъытэрэ шапхъэхэмкIэ унэгъо ныб-жьыкIэм сомэ мин 720-рэ ратыгъ. Ежьхэми ны мылъкур ха-гъэхъожьи, чIыфэ хэмыхьэхэу унэ дэгъу зэрагъэгъотын алъэкIыгъ.\nАдамрэ Тамилэрэ лъэшэу тигуапэу тэри тафэгушIо, ягухэлъышIухэр къадэхъунхэу, хахъо яIэ зэпытэу, ясабыйхэм яхъяр алъэгъоу, унэгъо кIыхьэ хъунхэу тафэлъаIо.\nЦIыфхэр къафэразэх, ар зымыуасэ щыIэп\nХьалыгъур — тищыIэныгъэ хэпхын умылъэкIын гъомылапхъ, ар зэкIэми ашъхь, ары тибаиныгъэр. Анахь хэгъэгушхом къыщегъэжьагъэу, чылэгъо цIыкIум щиухыжьэу ящыIэкIэ-псэукIэ зэлъытыгъэр хьалыгъур икъоу яIэныр ары.\nХьалыгъу ымышхэу щыIэн ымылъэкIыщтэу бэмэ аIо. ХэткIи шъэфэп, хьалыгъум идэгъугъэ зэлъытыгъэр ар зыхашIыкIырэр ары. Анахь федэкъэкIуапIэхэм ащыщэу алъытэзэ, непэ бэмэ хьалыгъугъэжъапIэхэр къызэIуахыгъэхэу мэлажьэх. Ащ къыхэкIэуи нэкъокъоныр азыфагу къетаджэ.\nПшъэдэкIыжьэу ыхьырэмкIэ гъунэпкъэ гъэнэфагъэ зиIэ обществэу хьалыгъугъэжъэ заводэу «Шовгеновский» зыфиIоу Къудайнэт Юрэ зипащэм хьалыгъоу къыгъажъэрэм идэгъугъэкIэ Шэуджэн районым имызакъоу, Адыгеим щызэлъашIагъ. Мамхыгъэ дэт заводым 1979-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу Iоф ешIэ, хьалыгъу ыкIи тхьацухэкI зэмылIэужыгъохэр мыщ щагъажъэх. Ахэм ядэгъугъэкIэ республикэм ит хьалыгъугъэжъэпIэ анахь пэрытхэм ащыщ хъугъэх.\nЗаводым ипащэ къызэриIуагъэмкIэ, тхьацухэкI зэмылIэужыгъоу 8 фэдиз мыщ къыщашIы: хьалыгъу хъураер, плIэмыер, утхындзафэр зыхэлъыр, «купеческэ» зыцIэр, хьалыгъужъыехэр, батон зэмылIэужыгъохэр, нэмыкIхэри.\n— Тэтыем нэмыкIэу хьалыгъугъэжъэпIэ унэе предприятие цIыкIухэр тирайон мымакIэу итых, — еIо Юрэ. — ФедэхэкIыпIэу ар бэмэ къыхахыгъэу хьалыгъу агъажъэ. Шъыпкъэу пIощтмэ, ахэм нэкъокъоныгъэшхо адытиI, сыда пIомэ хьалы-гъугъэжъапIэ къызэIуахы къэс тэ федэу къэтхьырэр нахь макIэ мэхъу. Ащ къыхэкIэу нахь дэгъоу Iоф зэрэтшIэщтым ыуж тит. АпэрапшIэ тынаIэ зытедгъэтырэр хьалыгъум идэгъугъ ары. Техническэ амалэу джыдэдэм нахьыбэмэ агъэфедэрэмкIэ тэри Iоф тшIэн тыфит. Ау тэ тызпылъыр Советскэ Союзым илъэхъан зэрэщытыгъэм фэдэу ГОСТ-м ишапхъэхэм татетэу Iоф тшIэныр ары ыкIи ар тэгъэцакIэ. Нахьыбэхэм хьалыгъур псынкIэу къызэрашIырэм фэдэу тэ тшIырэп. Ар IэшIу хъуным пае ищыкIагъэхэр зэкIэ етэхьылIэ, идэгъугъэ имызакъоу, пчъагъэм зэрэхэдгъэхъощтми тыпылъ.\nШэуджэн районым имызакъоу, хьалыгъоу «Шовгеновский» зыфиIорэр Мыекъуапэ, Кощхьэблэ, Джэджэ, Красногвардейскэ районхэм ащащэ. Машини 8 фэдиз яIэу, водитель-экспедиторхэм мафэ къэс хьалыгъур зэбгыращы. Ежь заводым хьалыгъур зыщищэрэ тучанитIу иI, зыр — Мыекъопэ гупчэ бэдзэрым, адрэр чылэ кIоцIым адэтых. Мы мафэм ехъулIэу заводым зэкIэмкIи нэбгырэ 35-рэ щэлажьэ. Чэщ-зымафэм зэпыу ямыIэу, смени 4-у Iоф ашIэ. ГурытымкIэ цIыфхэм ялэжьапкIэ сомэ мин 15 мэхъу.\n— Хьалыгъур дэгъу, IэшIу хъуным пае ар зыхэтшIыкIырэ хьаджыгъэм бэ елъытыгъэр, — еIо Юрэ. — Ащ тедгъэфэным пае бэ хьаджыгъэ лъэпкъэу тызэплъыгъэр. Ставрополь краим къышIырэ хьаджыгъэр зэкIэмэ анахь дэгъоу дгъэунэфыгъэ ыкIи ащ тыкъыщыуцугъ.\nЮрэ нафэ къызэрэтфишIыгъэмкIэ, мы уахътэм заводым гъэцэкIэжьын IофшIэн тIэкIу-шъокIухэр щэкIох. Оборудованиер зэблахъу, ар Волгоград къыращынэу мы уахътэм ежэх. Хьалыгъур зыщагъэжъэрэ хьакури, нэмыкI Iэмэ-псымэу чIэтхэри агъэцэкIэжьых. Ахэм яшIуагъэкIэ хьалыгъум идэгъугъэ джыри зэрэхэхъощтым щэч хэлъэп.\nIЭШЪХЬЭМЭФЭ Гощхъан, илъэс 38-рэ хъугъэу технологэу Iоф ешIэ:\n— Хьалыгъугъэжъэ заводыр къызызэIуахыгъэ 1979-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу мыщ Iоф щысэшIэ. Хьалыгъур дэгъу, IэшIу хъуным пае ащ узэрэдэлажьэрэм мэхьанэшхо иI. Технологиеу тэ Iоф зэрэтшIэрэм фэдэм тетэу республикэм хьалыгъугъэжъэ завод итыжьэп пIоми ухэукъощтэп. ИжъыкIэ адыгэ унагъохэм зэрашIыщтыгъэм фэдэу хмелым хэшIыкIыгъэ тхьацу гъэтэджыгъэ цIынэмкIэ хьалыгъур зэхэтэлъхьэ. Ащ ишIуагъэкIэ хьалыгъум иIэшIугъэ адрэхэм бэкIэ атекIы, чэщым ар щылъыгъэми зэхэтакъорэп, шIоIурэп. ЦIыфхэм лъэшэу агу рихьэу ащэфы. Ар тэркIэ зымыуасэ щыIэп.\n— Илъэс 36-м ехъугъэу хьалыгъугъажъэу заводым сыщэлажьэ. Хьалыгъум имызакъоу, хьалыгъужъыехэр, зэтечъхэр тэшIых. Тхьацу гъэтэджыгъэ цIынэ зэрэдгъэфедэрэм къыхэкIэу тихьалыгъу IэшIу мэхъу, бэмэ агу рихьэу ащэфы. Ащ лъэшэу тегъэгушхо. СиIофшIэн сыгу рехьы, зы мафи къин къысщыхъугъэп, лэжьапкIэри дэеп. АщкIэ типащэ тыфэраз.\nИлъэс 20 хъугъэу мэлажьэ\nПшъэдэкIыжьэу ыхьырэмкIэ гъунэпкъэ гъэнэфагъэ зиIэ обществэу «Адыгеяпаркет» зыфиIорэм икъутамэу Шэуджэн районым итым 1997-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу Iоф ешIэ. Цехым ипащэу Зэфэс Рэмэзан къызэрэтиIуагъэмкIэ, мыщ иофис шъхьаIэр Мыекъуапэ щыI, ащ ипащэр Зэфэс Аслъанчэрый.\nИлъэс 20-кIэ узэкIэIэбэжьмэ, унэе предприятие агъэпси, IофшIэныр рагъэжьэгъагъ. Джы цехыр зытет чIыгур ыпэкIэ фэIо-фашIэхэр зыщагъэцэкIэрэ Унэу щытыгъ. 1990-рэ илъэсхэм ар зызэхэзыжьым, Зэфэс зэшхэм мы чIыпIэр къызIэкIагъахьи, якъарыукIэ цехыр зэтырагъэпсыхьагъ. Мыщ нэбгырэ 60-м ехъу щылажьэщтыгъ, къыдигъэкIырэ продукциери нахьыбагъ. Ау непэ, адрэ IофшIапIэхэм афэдэу, цехым федэшхо къыхьэу пфэIощтэп, сыда пIомэ пхъэм ыуасэ лъапIэ, ахъщэу халъхьэрэм икъоу зыкъигъэшъыпкъэжьырэп.\n— Паркетым икъыдэгъэкIын ары нахьыбэу тызпылъыгъэр, — къеIуатэ Рэмэзан. — Ау щыIэныгъэр лъэкIуатэ, ренэу кIэ горэхэр къызыдехьых. Паркетыр лъапIэ зэрэхъугъэм къыхэкIэу, ламинатыр ашIопыутэу цIыфхэм нахьыбэу ащэфы хъугъэ. Тэри паркетым икъыдэгъэкIын нахь макIэ тшIын фаеу хъугъэ. Заказэу тиIэм елъытыгъэу ар афэтэшIы. Джыдэдэм нахьыбэу тыздэлажьэрэр пчъэхэм, шъхьаныгъупчъэхэм, дэкIояпIэхэм яшIын ары. Ахэр фабрикат ныкъошIэу тэгъэхьазырхэшъ, тиофис шъхьаIэу Мыекъуапэ щыIэм ятэгъащэх, нэужым ахэм Iофыр ыкIэм нагъэсыжьы.\nРэмэзан къызэриIуагъэмкIэ, Шэуджэн районымкIэ пхъэ Iофым пылъэу мы зы цехыр ары итыр. Пхъэр ащэфы, ау ар лъапIэ зэрашIыгъэм къыхэкIэу федэшхо къафыхэкIырэп. Мы лъэныкъом тIэкIу егъэгумэкIых, яIофшIэн къызэтырегъэуцо.\nНепэрэ мафэм ехъулIэу цехым нэбгыри 10 щэлажьэ, дэсыгъо хэхыгъэ ямыIэу IофшIэнэу щыIэм елъытыгъэу цIыф-хэр къыдэкIых. Iэ-мэ-псымэу Iоф зэ-рашIэхэрэр Германием, Китаим къаращыгъэх.\n— ТапэкIэ гухэлъэу тиIэхэм ащыщ IофшIэныр зыпкъ идгъэуцожьынэу ыкIи зедгъэушъомбгъунэу. Арэущтэу зыхъукIэ, IофшIэпIэ чIыпIэхэр нахьыбэу цIыфхэм ядгъэгъотыщт, къыдэдгъэкIырэми ипчъагъэ хэдгъэхъощт, — къыIуагъ Рэмэзан.\nЦехыр зылажьэрэм къыщыублагъэу, илъэс 20-м ехъугъэу мастерэу мыщ Iоф щешIэ Шъаукъо Ритэ. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, цехым иIофшIэн зырегъэжьакIэм Iэмэ-псымэхэм, техникэм язэгъэуIункIэ къин алъэгъугъ. Нэужым мэкIэ-макIэзэ предприятиер ылъэ теуцуагъ.\n— Лъэшэу тафэраз Зэфэс зэшхэу Аслъанчэрыерэ Рэмэзанрэ, — еIо Ритэ. — ЦIыфхэм IофшIэпIэ чIыпIэхэр арагъэгъотых, игъом лэжьапкIэ къытаты, тиунагъохэр тIыгъыжьын тагъэлъэкIы. Зы мафи тыгу хагъэкIыгъэп, тызэдеIэжьзэ тызэдэлажьэ. Апэдэдэ паркетым икъыдэгъэкIын къыщедгъэжьэгъагъ, джы пчъэ-шъхьаныгъупчъэхэм танэсыгъ, мебельхэри тэшIых. Сэ бэ Iофэу згъэцакIэрэр (мэщхы Ритэ): пхъэр къызащэкIэ къэсэлъытэ, лъэныкъоу зыдэзгъэкIощтхэр сэгъэнафэ, пкъыгъоу ашIыхэрэм салъэплъэ, сафэсакъы. Нэужым ахэр къэзылъытэжьхэрэри сэры. IофышIэхэм сахэтэу ашIэрэр адэсшIэуи сыплъэгъущт. СиIофшIэн шIу сэлъэгъу.\nРитэ къызэриIуагъэмкIэ, ежь исэнэхьаткIэ экономист, Осетием техникумыр къыщиухыгъ. ИкIали, ипшъашъи унагъохэр яIэхэу мэпсэух. Ежьым IофшIапIэр ятIонэрэ унэ фэхъугъ.\n— Пхъэм къелыжьыхэрэр ыпкIэ хэмылъэу фаехэм ятэты, къыкIэлъэIухэмэ, тракторымкIэ афэтэщэ. Джащ фэд, къуае зышIырэ хъызмэтшIапIэхэм опилкэр ятэты, тлъэкIырэмкIэ тадэIэпыIэ. Ащ нэмыкIэу еджапIэр е гуIэу сымаджэ горэ ахъщэ IофкIэ къытэолIагъэхэмэ, титхьаматэ зыпари IэпыIэгъунчъэу IуигъэкIыжьырэп, амалэу иIэм елъытыгъэу зэкIэми ишIуагъэ арегъэкIы, — къыIуагъ Ритэ.\nЦIыфым сэнэхьатэу зэригъэгъотыгъэр, ежь ыгукIэ зыфэщэгъэ IофшIэныр ыIэ къызыри-гъахьэкIэ, ащ гухахъо хигъуатэзэ рэлажьэ.\nЗэшъхьэгъусэхэу БлэнэгъэпцIэ Аслъанрэ Дариетрэ предпринимательствэ цIыкIум пылъхэу Хьатыгъужъыкъуае зыщылажьэхэрэр тIэкIу шIагъэ. Ахэм ящагу ежьхэм яунэе цех къыщызэIуахыгъэу, 2013-рэ илъэсым къыщыублагъэу торт зэмылIэужыгъохэр, тхьацум хэшIыкIыгъэ нэмыкI шхыныгъо IэшIухэр къыщашIых. Ащ нэмыкIэу ежьхэм яунэе щэпIэ чIыпIэхэм япродукцие ащыIуагъэкIы.\nБлэнэгъапцIэхэм ящагу дэт IэшIу-IушIушI цехэу «Дольче» зыфиIорэр зэтегъэпсыхьагъ, тыдэкIи къэбзэ-лъабз, санитарнэ шапхъэхэм адештэ. Цехым тызыкIогъэ уахътэм тефэу мыщ гъэцэкIэжьын IофшIэнхэр щыкIохэу тырихьылIагъ. Бысымхэм къызэрэтаIуагъэмкIэ, цехым зырагъэушъомбгъун гухэлъ яIэу джыри псэуалъэ къыпашIыхьэ.\nДариет къызэриIуагъэмкIэ, мыщ ыпэкIэ яунэе тучан агъэлажьэщтыгъ, ау ащ федэ къымыхьыжьы зэхъум зэфашIыжьыгъ. Ежь исэнэхьаткIэ кондитер-технолог, арыти, ишъхьэгъусэ къыдыригъашти, IэшIу-IушIушI цехыр зэтырагъэпсыхьагъ. ИщыкIэгъэ тхылъхэр агъэпсыхи, унэе предприятие къызэIуахыгъ. Ащ лъыпытэу езыгъэжьэгъэкIэ предпринимательхэм IэпыIэгъу афэхъугъэнымкIэ АР-м экономикэ хэхъоныгъэмкIэ и Министерствэ ипрограммэ хэлажьэхи, сомэ мин 300 хъурэ грантыр къаратыгъ. АщкIэ цехыр зычIэтыщт псэуалъэр агъэуцугъ. Нэужым торт зышIыщт кондитерхэр рагъэджагъэх. Дариети зэрахэтэу ахэр нэбгыри 4 мэхъух. ЗэкIэмкIи торт зэмылIэужыгъоу 36-рэ фэдиз къашIы. Ащ нэмыкIэу хьаку хьалыжъор, тхьацу зэтечъхэр, кексхэр, печенье зэфэшъхьафхэр ашIых. Дариет иIофшIакIохэм афэраз, зэгурыIохэу зэдэлажьэх. КъашIырэм елъытыгъэу гурытымкIэ лэжьапкIэу сомэ мини 10 — 15 ареты.\n— Шэуджэн районымкIэ тэры тортхэр къэзышIхэу щыIэр, нахьыбэм хьалыгъу агъажъэ. — еIо Дарыет. — Джыдэдэм тиIофшIэн джыри мылъку хэтэлъхьэми, тызпылъым зыкъе-гъэшъыпкъэжьы, зыми тыщымыкIэу тырыпсэун тэлъэкIы. Тортымрэ тхьацум хэшIыкIыгъэ гъэжъагъэхэмрэ зы цехым щытшIыщтыгъэ, чIыпIэр тфикъущтыгъэп. Джащ пае фэшъхьаф цех тэгъэпсы. Арэущтэу зыхъукIэ, джыри цIыф къэсштэнэу хъущт.\nБлэнэгъэпцIэ зэшъхьэгъусэхэм яIуи-яшIи зэхэлъэу зэрэзэдэлажьэхэрэм ишIуагъэкIэ гъэхъагъэхэр ашIынхэ алъэкIы. Джырэ уахътэ ахэм щэпIэ чIыпIэхэр Кощхьаблэ ыкIи Хьакурынэхьаблэ ащыряIэхэу, хэ-гъэхъуагъэ имыIэу, къызэрашIыгъэ уасэмкIэ япродукцие ащащэ.\n— ЦIыфхэр титортэу «Дольчэм» бэрэ къыкIэупчIэх, дэгъоу ащэфы, — еIо Дарыет. — Джэгу е мэфэкI зэхахьэ зиIэхэм ялъэIукIэ тортхэр афэтэшIых. Ащ нэмыкIэу къытфытеохэзэ хьаку хьалыжъохэр, тхьацу зэтечъхэр тагъэшIых. Тортыр зыхэтшIыкIырэ продукциер Краснодар ыкIи Ермэлхьаблэ къитэщы. Ащ хэлъыщтхэр анахь дэгъухэу, анахь лъапIэхэу къясэгъащэх. Ахэр нахь пыутэу сщэфынхэшъ, ащ сэ ахъщэ рысшIынэу зы мафи сыгу къэкIыгъэп. СэркIэ анахь шъхьаIэр ащ идэгъугъэ зыкъигъэшъыпкъэжьыныр, цIыфхэм агу рихьыныр ары. Ар тэркIэ зымыуасэ щыIэп.\nДариет зэрилъытэрэмкIэ, рихьыжьэгъэ Iофыр къыдэхъуным ишъхьэгъусэу Аслъан иIахьышхо хэлъ. Сыд фэдэрэ лъэныкъокIи ащ къыдыригъаштэзэ, кIуачIэ къыритызэ ыпэкIэ лъигъэкIотэн ылъэкIыгъ. Зэшъхьэгъусэхэм пшъэшъищ зэдапIу. Анахьыжъыр унагъо ихьагъ, гурытыр — колледжым, нахьыкIэр гурыт еджапIэм ащеджэх.\n— ЦIыфыр фаемэ, ымышIэшъун Iоф щымыIэу сэлъытэ, — еIо Дарыет. — Кондитерэу къэхъухэрэп, ащ зыфагъасэ нахь. Iофэу пшIэрэм угу фэщэгъэн фае. Iоф зышIэщтхэр сфимыгъэкъу хъумэ, сыкIэрэуцошъ, адэсэшIы. Непэ щэн-щэфэным нэкъокъон Iофри къыхэмыхьэу щытэп. Ащ сэ сыкъыгъащтэрэп. Нэкъокъоныр пхэмылъэу уимурадхэр къыбдэхъущтхэп. Сиунагъо, сисабыйхэр згъэтынчынхэу, сиIахьылхэм садеIэн слъэкIынэу Тхьэм амал къыситыгъэшъ, тапэкIи ар зэрэзгъэфедэщтым сыпылъыщт.\n«ЦIыфым иIэм нахьи игугъэ нахьыб» аIо адыгэхэм. ТапэкIэ гухэлъэу яIэхэми Дариет тащигъэгъозагъ. Яцех зырагъэушъомбгъунэу ыкIи торт зэмылIэужыгъоу къашIыхэрэм япчъагъэ хагъэхъонэу, хьакукIи къащэфынэу фаех, япродукцие зыщыIуагъэкIыщт яунэе тучанхэри нахьыбэу къызэIуахынхэ ягухэлъ. Арэущтэу зыхъукIэ, IофшIапIэ зыгъотыщтхэри нахьыбэщт.\nПредприниматель зэшъхьэгъусэхэм тапэкIи ящытхъу арагъаIозэ гъэхъэгъэшIухэр ашIынхэу, щысэтехыпIэхэу гъогу дахэ рыкIонхэу афэтэIо.\nЯ 3 — 6-рэ нэкIубгъохэр зыгъэхьазырыгъэхэр IЭШЪЫНЭ Сусанэрэ КIАРЭ Фатимэрэ.


Мы илъэсыр къызихьагъэм къыщегъэжьагъэу гъогухэм тхьамыкIагъоу къащыхъугъэхэм, ахэр къэмыгъэхъугъэнхэмкIэ Iофтхьабзэу зэрахьан фаехэм, кIэлэцIыкIухэр ахэм ащымыфыкъонхэмкIэ Iофыгъоу щыIэхэм, урамхэм язытет ыкIи нэмыкIхэм щатегущыIагъэх Адыгэ Республикэм игъогухэм ящынэгъончъагъэкIэ Комиссием зэхэсыгъоу иIагъэм.\nАдыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат мы Iофтхьабзэр зэрищагъ. Зэхэсыгъом хэлэжьагъэх Адыгэ Республикэм и Премьер-министрэ ипшъэрылъхэр зыгъэцэкIэрэ КIэрэщэ Анзаур, федеральнэ инспектор шъхьаIэу Сергей Дрокиныр, АР-м и МВД, АР-м и Прокуратурэ, муниципалитетхэм япащэхэр. Гъогухэм ящынэгъончъагъэкIэ ГъэIорышIапIэм ипащэ къызэриIуагъэмкIэ, мы илъэсым иапэрэ мэзищ гъогухэм аварие 76-рэ къатехъухьагъ, ахэм нэбгырэ 18 ахэкIодагъ. Рулым Iусхэм ялажьэкIэ (ешъуагъэхэу агъэунэфыгъэх) аварии 8, рулым IутIысхьанхэмкIэ фитыныгъэу яIэр къэзыушыхьатырэ тхылъыр ыпэкIэ зыIахыгъэхэм ялажьэкIэ тхьамыкIэгъуи 2 къатехъухьагъ.\nМы илъэсыр къызихьагъэм къыщегъэжьагъэу ешъуагъэу водитель 371-рэ къаубытыгъ. Мыекъопэ ыкIи Джэджэ районхэм авариеу къащыхъухэрэм япчъагъэ хэхъуагъ. Ар къызыхэкIырэм фэгъэхьыгъэу ыкIи ахэм япхыгъэ Iофтхьабзэу зэрахьагъэхэм яхьылIагъэу пащэхэм еплъыкIэу яIэхэр къаIуагъэх. Гъогухэм ящынэгъончъагъэкIэ пшъэдэкIыжь зыхьыхэрэм афэгъэзагъэу КъумпIыл Мурат щыкIагъэу яIэхэм ялъытыгъэу ахэм афигъэпытагъ.\n«Республикэм игъогухэм къащыхъухэрэ тхьамыкIагъохэм къакIегъэчыгъэнымкIэ IофшIэным зэхъокIыныгъэ горэхэр фэшIыгъэнхэ фае. ЧIыпIэхэм япащэхэмрэ а Iофым фэгъэзэгъэ ведомствэхэмрэ нахь шIогъэ ин къэзытыщт унашъохэр зэдаштэнхэ фае. ЕтIани анахь щынагъоу щыт гъогухэм афэсакъынхэ, ащкIэ гъогухэм атырагъэуцорэ тамыгъэхэр, сигнальнэ пкъэухэр ыкIи нэмыкIхэр икъоу къызфагъэфедэнхэу щыт», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nГъогухэм атекIодэрэ, фыкъуагъэ ащыхъурэ кIэлэцIыкIухэм япхыгъэу Iофтхьабзэу зэрахьэхэрэм къатегущыIагъэх Адыгэ Республикэм гъэсэныгъэмкIэ и Министерствэрэ гъогурыкIоным ищынэгъончъагъэкIэ ГъэIорышIапIэмрэ ялIыкIохэр. Ащ елъытыгъэу апэрэ классым кIорэ кIэлэцIыкIухэм апае нэфынэ къэзытырэ ныбэлъэ мини 6,3-м ехъу къащэфыгъ. Лъэпкъ проектэу «Автомобиль гъогу дэгъухэр» зыфиIорэм диштэу ГИБДД-м иIофышIэхэм гъэсэныгъэ зыщарагъэгъотырэ учреждении 134-мэ гъогурыкIоным ишапхъэхэмкIэ сыхьатхэр ащызэхащагъэх. ЕджапIэм джыри мыкIорэ кIэлэцIыкIухэр зычIэсхэм — сыхьат 28-рэ. Гъэмэфэ зыгъэпсэфыгъо уахътэр къызщыблагъэрэм ехъулIэу кIэлэеджакIохэм гъогурыкIонымкIэ шапхъэхэм япхыгъэ IофшIэн гъэнэфагъэ адызэхэщэгъэн зэрэфаер КъумпIыл Мурат анахьэу къыхигъэщыгъэхэм ащыщ.\nЗэхэсыгъом къыщыгущыIагъ Мыекъуапэ имэр, ащ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, кIэлэцIыкIухэмрэ Iэтахъохэмрэ анахьыбэу зыщызэблэкIыхэрэ гъогухэм сакъыныгъэм епхыгъэ Iофтхьабзэхэр ащыгъэлъэшыгъэн фае: гъэсэныгъэ зыщарагъэгъотырэ организациехэм, паркхэм, стадионхэм, культурэмрэ псауныгъэм икъэухъумэнрэ япхыгъэ учреждениехэм адэжь.\nКъызэраIуагъэмкIэ, гъэсэныгъэ зыщарагъэгъотырэ учреждениехэм къапэблэгъэ лъэс зэпырыкIыпIэ 52-рэ зэтырагъэпсыхьагъ. Автомобиль гъогухэм, ахэм атет тамыгъэхэм, нэфрыгъуазэхэм ыкIи социальнэ мэхьанэ зиIэ нэмыкI псэуалъэхэм яIыгъынкIэ зэзэгъыныгъэхэр щыIэныгъэм щагъэцакIэх. Республикэм и ЛIышъхьэ къалэм ипащэхэм анахьэу анаIэ зытыраригъэдзагъэр гъогухэм язытет ренэу ауплъэкIузэ ашIын, щыкIагъэу къыхагъэщыгъэхэр дэгъэзыжьыгъэнхэмкIэ игъом Iофтхьабзэхэр зэшIуахынхэ зэрэфаер ары.\nМэшIокугъогу зэпырыкIыпIэхэм тхьамыкIагъохэр къатемыхъухьанхэмкIэ Iофэу ашIэрэм икIэуххэм хэушъхьафыкIыгъэу мы зэхэсыгъом щатегущыIагъэх. Темыр-Кавказ мэшIоку гъогумрэ Адыгеяавтодорымрэ япащэхэм къызэрэхагъэщыгъэмкIэ, республикэм мэшIокугъогу зэпырыкIыпIэ 43-рэ иI. Ахэр гъэкIэжьыгъэнхэмкIэ ренэу IофшIэн гъэнэфагъэ зэшIуахы.\nЛIышъхьэм Темыр Кавказ мэшIоку гъогум ипащэхэм анаIэ зытыраригъэдзагъэр санитарием ылъэныкъокIэ шэпхъэ гъэнэфагъэу щыIэхэм мэшIоку зэпырыкIыпIэхэр адиштэнхэр ары. Республикэм имэшIоку гъогухэр гъэкIэжьыгъэнхэм ылъэныкъокIэ нахь проект инхэр зэрэтищыкIагъэхэр хагъэунэфыкIыгъ.


НахьышIум тыфещэ — Адыгэ макъ\nРедактор 26.03.2020 КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nТеатрэр цIыфым ипIун, щыIэныгъэм зэхъокIыныгъэу хэхъухьэхэрэм зэрахэлажьэрэм татегущыIэзэ, зэгъэпшэнхэр тэшIых. Спектаклэхэм тяплъы зыхъукIэ, артистхэм яIофшIагъэ уасэу иIэр къыхэтэгъэщы.\nАдыгэ Республикэм и Лъэпкъ театрэу Цэй Ибрахьимэ ыцIэ зыхьырэм икъэгъэлъэгъонхэу «Кавказский меловой кругыр», «Гощэмыдэхьаблэр», «Нартмэ ядышъэ бгырыпхыр», «Псэлъыхъохэр», нэмыкIхэри цIыфым ищыIэкIэ-псэукIэ епхыгъэх.\nАдыгабзэмрэ тхыбзэмрэ я Мафэ фэгъэхьыгъэу «Нартмэ ядышъэ бгырыпх» зыфиIоу къагъэлъэгъуагъэр пшысэм техыгъ. Пьесэр зытхыгъэр, спектаклэр театрэм щызыгъэуцугъэр Адыгэ Республикэм искусствэхэмкIэ изаслуженнэ IофышIэшхоу Нэгъой Инвер. Дэгъоу ущыIэным фэшI угу етыгъэу Iоф пшIэн зэрэфаем ехьылIэгъэ къэгъэлъэгъоным кIэлэцIыкIухэр ашIогъэшIэгъонэу еплъыгъэх. Ны-тыхэм, кIэлэегъаджэхэм гупшысэ хэхыгъэхэр ашIыгъэх.\nАртистхэу Жъудэ Аскэрбыйрэ Болэкъо Адамрэ шъхьахынэхэм, IофшIэным зыщызыдзыехэрэм ярольхэр къашIых. Дэгъоу лэжьэнхэм, псэунхэм афэгъэхьыгъэ гущыIэ щэрыохэр афаIо зыхъукIэ, дэIонхэу фаехэп. Адыгэ Республикэм изаслуженнэ артистэу Жъудэ Аскэрбый ролым псэ къыпегъакIэшъ, псынкIэу узыIэпещэ. Ащ фэдэх Болэкъо Адами, ХьатхьакIумэ Аскэрбыйи, Нэхэе Мэрджани, Болэкъо Аминэти, нэмыкIхэри.\n— Шъхьахынэм ироль къэсэшIыми, сшIогъэшIэгъон, — къытиIуагъ Жъудэ Аскэрбый. – КIэлэеджакIохэр бэ хъухэу театрэм къызэрэкIохэрэр тигуапэ. Коронавирусым къыхэкIэу тикъэгъэлъэгъонхэр зэпыдгъэугъэх нахь мышIэми, кIэлэцIыкIухэр къытIукIэхэ, спектаклэм еплъыхэ ашIоигъу.\nЖъы мыхъурэ къэгъэлъэгъонэу «Псэлъыхъохэм» джырэблагъэ Мыекъуапэ тыщеплъыгъ. Адыгэ Республикэм инароднэ артистхэу Зыхьэ Заурбыйрэ Кукэнэ Муратрэ япсэлъыхъуакIэ зыми хэкIуакIэрэп. Колхозхэр зыщыIэгъэ лъэхъаныр нэгум къыкIагъэуцо. Артистхэм якъашъохэмкIэ, ясэмэркъэухэмкIэ хъугъэ-шIагъэхэр уахътэм диштэхэу къагъэлъагъох, непэрэ щыIакIэм гукIэ укъыращалIэ.\nКушъу Светланэ, Зыхьэ Мэлайчэт, Даур Жаннэ, Хьакъуй Андзаур, Хьакъуй Анзор, фэшъхьафхэм ярольхэр гурыIогъошIухэу, гъэшIэгъонхэу зэрагъэпсыхэрэм ишIуагъэкIэ «Псэлъыхъохэр» жъы хъухэрэп. Мамый Ерэджыбэ ытхыгъэ пьесэр адыгэ классикэм хэхьагъэу тэлъытэ. КIуращынэ Аскэрбый къэгъэлъэгъоныр зэригъэуцугъэ шIыкIэм къеушыхьаты режиссер дэгъухэр Адыгеим зэрэщагъэсагъэхэр.\nУрысыем изаслуженнэ артистэу, Адыгеим инароднэ артистэу Пэрэныкъо Чатибэ ипьесэу «О, си Тхь, къысфэгъэгъу» зыфиIоу режиссер цIэрыIоу ТхьакIумэщэ Налбый ыгъэуцугъэр драмэу щыт. Наркоманием, IофшIэн мыгъотым, мыхъо-мышIагъэхэр зезыхьэхэрэм тапэуцуным фэшI амалэу дгъэфедэщтхэм талъыхъун зэрэфаем, унагъом икъиныгъохэм къэгъэлъэгъоныр афэгъэхьыгъ.\nАртист цIэрыIохэу Уджыхъу Марыетрэ Тхьаркъохъо Теуцожьрэ зэшъхьэгъусэ ны-тыхэм ярольхэр къашIых. ЯкIалэу Байзэт шофер сэнэхьатым фырагъэджагъ, ау Iоф ышIэрэп. Наркотикхэм апыщагъэ хъугъэшъ, унагъом рэхьат иIэп.\nАдыгэ Республикэм изаслуженнэ артистэу Жъудэ Аскэрбый мыхъо-мышIэхэр зезыхьэрэ Байзэт ироль къешIы. Янэ-ятэхэм ятыгъо, ешъоныр шэн фэхъугъ. Ащ фэдэ ролыр къэпшIыныр къызэрыкIоп. КIалэр гукIэгъу зыхэлъ ны-тыхэм апэуцужьы, ежь ишъхьэгъусэ шъэжъыемкIэ хэпыджэшъ, еукIы.\nБайзэт иныбджэгъоу Тембот ироль Бэгъушъэ Анзор къешIы. Артистхэр ярольхэмкIэ зэбгъапшэхэу къыхэкIы. Тембот тIэкIу мэщынэ, цIыфхэм гумэкIыгъо къафимыхьы шIоигъу шъхьае, ешъоным пыщагъ. Артистым изекIокIэ-шIыкIэхэмкIэ къэгъэлъэгъоныр къыгъэбаигъэу тэлъытэ. ИгущыIэхэр IупкIэу къеIох. Мыхъун Iоф пшIэ зыхъукIэ ущтэIукIызэ узыфэсакъыжьэу къызэрэпщыхъурэм икупкI ухещэ. Байзэт нахь пхъашэу мэзекIо. Зэгъэпшэнхэр ышIыхэзэ шъыпкъэныгъэм лъэхъу шъхьае, егъэлыекIыгъэу, дысэу мэгущыIэ, хэбзэнчъэу мэпсэу.\n— ИмылъкукIэ унэшхор ышIыгъа? — къыкIэупчIэ ар игъунэ- гъоу бизнесыр «зыгъэушIоркъыгъэм».\nШакIом ироль къэзышIырэ ХьатхьакIумэ Аскэрбый къэгъэлъэгъоныр нахь къегъэушъэбыми, ным ыпхъо ироль фэгъэзэгъэ КIэмэщ Разыет къызэриIуагъэу, гумэкIыгъохэм къакIичырэп.\nАртистэу А. Жъудэм шIушIагъэу фэтлъэгъурэр ролым гукIи, псэкIи зэрэхэхьагъэр, игущыIэхэр зэхэугуфыкIыгъэхэу къызэрэтлъигъэIэсыхэрэр ары. Унагъом пхъашэу щызэпэуцух, ятэрэ ыкъорэ Iашэр зэтырахы, тым ылъэгъурэр фэмыщэчэу къызэхэфэ, дунаир ехъожьы…\nДраматургэу Пэрэныкъо Чатибэ щыIэныгъэм къыхэхыгъэ темэр дэгъоу къызэIуихыгъ. Зыдетымыгъэштэрэ чIыпIэхэр къыхэкIых нахь мышIэми, наркоманием тыпэуцун зэрэфаем урегъэгупшысэ.\nАдыгэ къуаджэхэм ящыIакIэ сыда зынэсыгъэр? IофшIэн зымыгъотыхэрэм тыдэ загъэзэщта? ТыгъуакIохэм, ашъхьэ ифедэ нэмыкI ымыгъэгумэкIыхэрэм ящыIакIэ сыдым нэсыщта? Мылъку зимыIэхэмрэ бизнесым зыщызыгъэпытэхэрэмрэ драматургым зэпегъэуцух. Сыда тызыфакIорэр? УпчIэхэр тхакIом къегъэуцух. Iофым хэкIыпIэ къыфэдгъотын зэрэтлъэкIыщтым тегупшысэзэ, театрэм тыкъычIэкIыжьы.\nСурэтхэр къэгъэлъэгъонхэм къащытетхыгъэх.


Адыгеим и ЛIышъхьэ гъэцэкIэжьынхэр зэрэкIохэрэм зыщигъэгъозагъ — Адыгэ макъ\nАдыгеим и ЛIышъхьэ гъэцэкIэжьынхэр зэрэкIохэрэм зыщигъэгъозагъ\nРедактор 02.08.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, ПОЛИТИКЭР\nАдыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат Мыекъопэ районым зыщэIэм къэралыгъо программэу «Къуаджэхэм яхэхъоныгъ» зыфиIорэм игъэцэкIэн зэрэкIорэм зыщигъэгъозагъ.\nМы Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх федеральнэ инспектор шъхьаIэу Сергей Дрокиныр, Адыгэ Республикэм и Премьер-министрэу Геннадий Митрофановыр, Адыгэ Республикэм гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ иминистрэу КIэрэщэ Анзаур, Адыгэ Республикэм псэолъэшIынымкIэ, транспортымкIэ, ЖК-мкIэ ыкIи гъогу хъызмэтымкIэ иминистрэ иапэрэ гуадзэу Лафышъэ Рэмэзан, Адыгэ Республикэм мэкъу-мэщымкIэ министрэ иапэрэ гуадзэу Сергей Шопиныр, Мыекъопэ районым ипащэу Олег Топоровыр.\nАпэдэдэ зэкIолIагъэхэр псэупIэу Кужорскэм дэт кIэлэцIыкIу IыгъыпIэу N 37-р ары. Сабыи 140-рэ зычIэфэрэ IыгъыпIэм иигъэкIотыгъэ гъэцэкIэжьын макIо. Подрядчикыр ООО-у «Газмонтаж» зыфиIорэр ары, IофшIэнхэм сомэ миллион 16,3-рэ фэдиз апэIухьащт.\nУнашъхьэр ыкIи шъхьаныгъупчъэхэр, электричествэр зэрыкIорэр, гъэфэбэнымкIэ системэхэр зэблахъугъэх, джащ фэдэу унэ кIоцI ыкIи унэ кIыбхэм IофшIэн гъэнэфагъэхэр арашIылIагъэх.\nРеспубликэм и ЛIышъхьэ IофшIэнхэр агъэпсынкIэнхэу, ау зэрищыкIагъэм тетэу, дэгъоу пшъэрылъэу яIэр зэшIуахын зэрэфаер теубытагъэ хэлъэу агуригъэIуагъ. ИщыкIагъэ хъумэ, псэолъэшIхэм ахагъэхъонэу игъо афилъэгъугъ. Районым иадминистрацие кIэлэцIыкIухэу еджапIэм джыри мыкIохэрэр зыщаIыгъхэм къыпэIулъ чIыпIэр зэтыригъэпсыхьанэу, екIолIапIэхэр Iэрыфэгъу ышIынхэу, транспортыр зыдэщытыщт чIыпIэри зэтырагъэпсыхьанэу пшъэрылъ фишIыгъ. Республикэм гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ и Министерствэ кIэлэцIыкIу IыгъыпIэр ыкIоцIыкIэ зэрэзэтырагъэпсыхьащтым фэгъэзэгъэщт.\n«ДжырэкIэ щыIэ шапхъэхэм атегъэпсыхьагъэу кIэлэцIыкIухэм япIункIэ ыкIи яхэхъоныгъэкIэ ящыкIэгъэ амалхэр зэкIэ агъотынхэ фае. Джырэ уахътэм диштэрэ, Iэрыфэгъоу щыт оборудованиери ящыкIагъ, сыда пIомэ, кIэлэцIыкIухэм япсауныгъи ащ елъытыгъ», — къыIуагъ республикэм и ЛIышъхьэ.\nАщ нэужым КъумпIыл Мурат гъэсэныгъэ зыщарагъэгъотырэ район Гупчэу N 6-м щыIагъ, ари псэупIэу Кужорскэм дэт. Сомэ миллион 23,3-рэ мы учреждением игъэцэкIэжьын пае къыхагъэкIыгъ, подрядчикыр фирмэу «Газмонтаж» зыфиIорэр ары.\nГупчэм IофшIэн гъэнэфагъэхэр щызэшIуахых, электричествэр зэрыкIорэр зэблахъугъ, унэр къэзыгъэфэбэрэ системэм зэхъокIыныгъэхэр фашIыгъэх, дэпкъхэр, джэхашъохэр, кIашъохэр агъэкIэжьыгъэх, унашъхьэм изы Iахь зэблахъугъ.\nРеспубликэм и ЛIышъхьэ пшъэрылъ къыгъэуцугъ илъэсыкIэ еджэгъум ехъулIэу гъэцэкIэжьынхэр аухынхэу. Муниципалитетым иадминистрациерэ министерствэмрэ еджапIэм къыпэIулъ чIыпIэр зэтырагъэпсыхьанэу, унэ кIоцIхэм ящыкIэгъэ пкъыгъохэр арагъэуцонхэу, пщэрыхьапIэм пае оборудованиер къащэфынэу, классхэм ыкIи кIэлэегъаджэхэм Iоф зыщашIэрэ кабинетхэм мебелыр арагъэуцонэу пшъэрылъ афишIыгъ.\n«Социальнэ мэхьанэ зиIэ псэуалъэхэм ягъэцэкIэжьынрэ яшIынрэ япхыгъэ Iофыгъохэм лъэныкъо пстэуми такъыпкъырыкIызэ тякIолIэн фае. ЦIыфхэм яфэныкъоныгъэхэр зэрядгъэгъотыщтхэм, илъэс заулэ тешIэмэ къэдгъэзэжьынышъ, хэукъоныгъэу, щыкIагъэу тфэхъугъэхэр дгъэтэрэзыжьынхэ фаеу мыхъуным тынаIэ зэкIэми тетымыгъэт хъущтэп. Къоджэдэсхэри а Iофым къыхэжъугъэлажьэх, яшIошIхэри къыдэшъулъытэх. Сыда пIомэ, Iофэу зэшIотхырэ пстэури ахэм апай», — къыкIигъэтхъыгъ КъумпIыл Мурат.\nСтаницэм щыпсэухэрэм республикэм и ЛIышъхьэ гущыIэгъу зафэхъум псым зэпыугъохэр зэрэфэхъухэрэм зэригъэгумэкIыхэрэр къыраIуагъ.\nКъумпIыл Мурат къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, а IофыгъомкIэ Кужорскэм щыпсэухэрэм ялъэIу тхылъ заулэ къаIукIагъ, АР-м псэолъэшIынымкIэ и Министерствэрэ районым иадминистрациерэ къэралыгъо программэм хэлэжьэнхэм пае ищыкIэгъэ тхылъхэр Iоныгъом ыкIэм ехъулIэу агъэхьазырынхэу ариIуагъ. Ащ дакIоу псыр зыпкъ итэу къакIо шIыгъэным иIоф амал зэриIэкIэ нахь пIэлъэ кIэкIым къыкIоцI зэшIохыгъэ хъунэу пшъэрылъ къафишIыгъ.\nСтаницэм дэт фельдшер-мамыку IэзапIэм изытет республикэм и ЛIышъхьэ зэригъэлъэгъугъ. Медицинэм ылъэныкъокIэ цIыфхэм яфэIо-фашIэхэр тэрэзэу зэшIохыгъэнхэм пае врачебнэ амбулаторие шIыгъэным иIофыгъо тэрэзэу зэхафынэу ЛIышъхьэм пшъэрылъ афишIыгъ.\nЛIышъхьэм псэупIэм иадминистрацие щыкIэгъэ заулэ филъэгъугъ паркым изытет уигъэрэзэнэу зэрэщымытым фэгъэхьыгъэу. Спортым фытегъэпсыхьэгъэ ыкIи джэгупIэ чIыпIэхэр, гъэпсэфыпIэ шъолъырхэр укъэбзыгъэнхэмкIэ ведомствэ зэфэшъхьафхэм унашъохэр ащ афишIыгъэх.\nМуниципальнэ ыкIи республикэ мылъкур шIогъэ икъу къытэу гъэфедагъэ зэрэмыхъурэмкIи щыкIагъэу афилъэгъухэрэр КъумпIыл Мурат къыIуагъэх. ПсэупIэм иадминистрацие ипащэу Владимир Крюковым Кужорскэм игупчэ амыгъэкощырэ мылъкоу итым изытет уигъэрэзэнэу зэрэщымытыр ыкIи ащкIэ ищыкIагъэр зэкIэ ашIэн зэрэфаер къыхигъэщыгъ. ИкIэухым республикэм и ЛIышъхьэ культурэм и Унэу мы псэупIэм дэтыр къыплъыхьагъ. НахьыбэрэмкIэ административнэ ыкIи хъызмэт гухэлъхэм апае ар зэрагъэфедэрэр. Унэр агъэцэкIэжьынэу ыкIи культурэм ылъэныкъокIэ пшъэрылъхэр зэрищыкIагъэм тетэу зэшIуахынхэу КъумпIыл Мурат афигъэпытагъ. Мыщ щыIэ тхылъеджапIэри модельнэ тхылъеджапIэ шIыжьыгъэн зэрэфаер къыкIигъэтхъыгъ.\nПредыдущая ЦIыфхэм ящыIакIэ нахьышIу шIыгъэныр\nСледущая В Адыгее к 1 сентября откроют две новые школы и проведут капремонт еще двух школ


Илъэситф къэс зэблэпхъун фае | Адыгэ Макъ\nИлъэситф къэс зэблэпхъун фае\nУрысыем щыпсэурэ цIыфхэм япроцент 80-м ехъум Iоф зыщашIэрэ чIыпIэр зэблахъун гухэлъ яI. Интернетым зэритымкIэ, мыщ нахьыбэу егупшысэхэрэр илъэс 40 зыныбжьхэр арых.\nIофшIапIэхэм ащылажьэхэрэм азыщанэ зыIут чIыпIэр ежьхэм атемыгъэпсыхьагъэу, нэмыкIыр нахь къякIущтыгъэу ары къызэрашIошIырэр. Джащ фэдэу IофшIапIэр зэблэзыхъу зышIоигъохэм ащыщых иIофшIэнкIэ лъэгэпIэ инхэм анэсыгъэхэу, нахь чыжьэу кIон зымылъэкIыщт цIыфхэр. Сайт зэфэшъхьафхэм къызэратырэмкIэ, зэупчIыгъэхэм азыщанэ яIофшIапIэ зэблахъуным кIэхъопсых, сыда пIомэ лъэжьапкIэу къагъахъэрэр ашIомакI.\nУрысыем щылажьэхэрэм ащыщхэм яIофшIапIэ зэблахъуным кIэхъопсыхэрэ закъоп, азыщанэм ар къыздагъэхъун алъэкIыгъ. Процент 41-мэ нэмыкI чIыпIэ Iухьанхэм пае гъэсэныгъэу аIэкIэлъыр имыкъущтэу аIо. Ахэм ащыщэу процент 30 фэдизым а пэрыохъум идэгъэзыжьын яшъыпкъэу пылъынхэу гущыIэ зэратыжьы.\nПсихологхэм къызэраIорэмкIэ, цIыфым иIофшIапIэ илъэситф къэс зэблихъун фае. Аущтэу ышIы зыхъукIэ, ыгукIэ зылъыхъурэ IофшIэныр къыгъотыщт, лъэгапIэхэм анэсын ылъэкIыщт.\nЦIыфхэм IофшIэн языгъэгъотыхэрэми зыныбжь хэкIотагъэр зыщылэжьэрэ чIыпIэр зэблихъун гухэлъ зэриIэр дэеу алъытэрэп. Ахэм япроцент 40-м зыныбжь хэкIотагъэр яIофшIапIэ аштэщт, ау процент 25-р ащ егупшысэщтых.\nIофшIэныр зэблэзыхъунэу гухэлъ зышIырэм е нэмыкI IофшIапIэ Iухьэхэрэм ушъхьагъу гъэнэфагъэ яI. Зыхэм ялэжьапкIэ ашIомакI, ау нэмыкI IофшIэн зэрамыгъотыщтым къыхэкIэу водительхэу е таксистэу чэщырэ лэжьэнхэ фаеу мэхъу. НэмыкI цIыфхэм яныбжьыкIэгъум IофшIэнэу къыхахыгъэр агукIэ апэблагъэп ыкIи рылэжьэнхэр къин къащэхъу. Ащ къыхэкIэу нэмыкI IофшIапIэ шъэфэу лъэхъух.\n— Сэ сшъхьэкIэ згъэунэфыгъэ илъэс 25-м къыщегъэжьагъэу 35-м нэс IофшIэныр зэблэпхъунымкIэ анахь зэрэдэгъур, — къытиIуагъ Заирэ. — ЫпэкIэ тучаным Iоф щысшIэщтыгъэ, ау сыдигъуи экономистэу Iоф сшIэным сыкIэхъопсыщтыгъэ. Апшъэрэ гъэсэныгъэ зызэсэгъэгъотым, тучаным сыIухьанэу хъугъэ. Ащ сыщылажьэщтыгъ, ау сыгу илъ сэнэхьатыр зыщызгъэгъупшагъэп. Iоф сшIэзэ сызкIэхъопсырэ IофшIапIэм сыIухьаным пае сищыкIэгъэщт шIэныгъэр къызIэкIэзгъэхьагъ, экономистэу Iоф зыщысшIэщт чIыпIи къэзгъотыгъ.\nЗаирэ ятIонэрэ сэнэхьатыр къызэрэзIэкIигъэхьагъэмкIэ кIэгъожьырэп, ыгукIэ пэблэгъэ IофшIэным рэлажьэ.\nЗаур джыдэдэм апшъэрэ гъэсэныгъэ зэрегъэгъоты. КIалэм зыгъэпсэфыгъо уахътэу иIэр шIуагъэ хэлъэу ыгъэкIоным пае тучанышхом Iухьагъэу Iоф ешIэ. Ащ тызэрэщигъэгъозагъэмкIэ, еджэфэкIэ мыщ щылэжьэщт. Апшъэрэ гъэсэныгъэ зэриIэр къэзыушыхьатырэ тхылъыр къызыратыжькIэ, нэмыкI IофшIапIэ зигъэзэжьыщт.\n— Психологхэм IофшIэныр зэблэпхъун фаеу зэраIорэм дэгъоу сыщыгъуаз ыкIи ар сшIэнэу бэрэ сыгу къихьагъ, — къытфиIотагъ Аслъан. — Республикэм Iоф зыщыпшIэн чIыпIэу иIэр зэрэмакIэм къыхэкIэу сызщылажьэрэм сыIукIыжьын слъэкIыгъэп. НэмыкI IофшIапIэ сымыгъотыным сытещыныхьагъ. Ащ къыхэкIыкIэ илъэс 15 хъугъэ зы чIыпIэм сызыщылажьэрэр. ЛэжьапкIэ нахьыбэ къыщысатынэу IофшIапIэ зызгъоткIэ, мы сызыIутыр зэблэсхъуным сыфэхьазыр.\nАминэт врач хъуным пае илъэсихырэ еджагъ, интернатурэм илъэсрэ ишIэныгъэхэм ащыхигъэхъуагъ. Нэужым сымэджэщэу зыщылэжьэнэу фаем илъэсныкъом ехъурэ IофшIэпIэ чIыпIэ имыIэу яжэнэу хъугъэ.\n— Илъэсищым ехъугъ мыщ Iоф зыщысшIэрэр. Сызщылажьэрэр сыгу рехьы, коллективми сесагъ. Сыдигъуи IэпыIэгъу, упчIэжьэгъу тызэфэхъужьы. ЦIыфхэм сишIуагъэ язгъэкIыныр ары сипшъэрылъыр ыкIи ар сыгу етыгъэу сэгъэцакIэ. IэпыIэгъу зищыкIагъэу къысэолIагъэхэм шIукIэ агу сыкъэкIыжьыным сыпылъ. Iоф зысшIэрэ уахътэр зэрэмакIэм къыхэкIынкIи хъун, ау сызщылэжьэрэ чIыпIэр зэблэсхъунэу сыфаеп. ЫпэкIи ащ фэдэ гупшысэ къысэмыкIуным сыщэгугъы, — еIо ащ.


Республика Адыгея - Ылъэгъугъэм осэшIу фишIыгъ\nСоциальнэ мэхьанэшхо зиIэ гъэсэныгъэм иучреждение зэрэзэтырагъэпсыхьагъэр ащ зэригъэлъэгъугъ ыкIи апэрэ одыджыныр къызфытеохэрэм апае зэхащэгъэ мэфэкI зэхахьэм хэлэжьагъ.\nМэфэкI Iофтхьабзэхэр рагъэжьэнхэм ыпэкIэ Адыгеим и ЛIышъхьэ еджэпIэ-интернатыр къыплъыхьагъ, мыщ амалхэу IэкIэлъхэр зэригъэлъэгъугъэх. Джащ фэдэу кIэлэегъаджэхэм, ны-тыхэм, кIэлэцIыкIухэм гущыIэгъу афэхъугъ.\nНепэрэ мафэм ехъулIэу учреждением изытет зыфэдэм, кIэлэеджакIохэм шIэныгъэ арагъэгъотынымкIэ, творческэ сэнаущыгъэу ахэлъым зыкъызэIуихынымкIэ Iофэу ашIэрэм, пшъэрылъхэм къатегущыIагъэх АР-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ иминистрэу КIэрэщэ Анзауррэ еджэпIэ-интернатым ипащэу Роман Чумаковымрэ. Ахэм къызэраIуагъэмкIэ, мыщ щаIыгъхэ ыкIи щеджэхэрэ кIэлэцIыкIухэм шIэныгъэ куухэр ягъэгъотыгъэнхэр, ахэр сыд фэдэрэ лъэныкъокIи ухъумэгъэнхэр ары анахь мэхьанэшхо зэратырэр. Ащ пае непэ ящыкIагъэр зэкIэ аIэкIэлъ. ЕджапIэр шэпхъэшIухэм адиштэу зэрэзэтырагъэпсыхьагъэм дакIоу ыкIоцIкIи дэгъу дэдэу гъэпсыгъэ, кIэлэцIыкIухэмкIэ Iэрыфэгъоу щыт. Республикэм ипащэ еджэпIэ кабинетхэр къыкIухьагъэх, къыплъыхьагъэх, кIэлэцIыкIухэм, кIэлэегъаджэхэм гущыIэгъу афэхъугъ, ылъэгъугъэм осэшIу фишIыгъ. Джащ фэдэу кIэлэегъаджэхэм къагъахъэрэр зыфэдизым, ащкIэ щыт пшъэрылъыр зэшIохыгъэ зэрэхъурэм Адыгеим и ЛIышъхьэ кIэупчIагъ. КIэрэщэ Анзаур къызэриIуагъэмкIэ, мы купым хахьэхэрэм ялэжьапкIэ къэгъэлъэгъон гъэнэфагъэхэм анэгъэсыгъэным фытегъэпсыхьэгъэ жъоныгъокIэ унашъоу УФ-м и Президент къыдигъэкIыгъэр гъэцэкIэгъэным мэхьанэшхо раты, ащкIэ системакIэу агъэфедэщтым ишIогъэшхо къэкIощт, пшъэрылъыр зэшIохыгъэ хъущт.\nШъугу къэдгъэкIыжьын, Адыгеим и ЛIышъхьэ ипшъэрылъкIэ сэкъатныгъэ зиIэ кIэлэцIыкIухэм ыкIи зипсауныгъэ зэщыкъуагъэхэм тэрэзэу Iоф адэшIэгъэным фытегъэпсыхьагъэу мы еджэпIэ-интернатым дэжь 2018-рэ илъэсым щылэ мазэм и 10-м «инклюзивнэ» гъэсэныгъэм хэхъоныгъэхэр ышIынхэм и Гупчэ иструктурнэ подразделение щагъэпсыгъ. 2017 — 2018-рэ илъэс еджэгъум къыщыублагъэу аутизмэ зиIэ сабыйхэр интернатым щырагъаджэх. Ахэм япчъагъэ непэрэ мафэм ехъулIэу нэбгыри 10 мэхъу. Мы кIэлэцIыкIухэм афэгъэзагъэхэ кIэлэегъаджэхэм ясэнэхьат хагъэхъоным фэшI Москва курсхэр щакIугъэх. 2016-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу тэрэзэу зэхэзымыххэрэ сабыйхэм IэпыIэгъу афэхъугъэным фытегъэпсыхьэгъэ ресурснэ гупчэ еджэпIэ-интернатым къыщызэIуахыгъ. Джащ фэдэу «КIэугъоекIо еджапI» зыфиIорэ проектым игъэцэкIэн учреждениер чанэу хэлажьэ.\nЛъэпкъ проектэу «Гъэсэныгъэм» къыдыхэлъытэгъэ лъэныкъохэм шIуагъэу къатырэри къызфагъэфедэ. Робототехникэр, инженернэ творчествэр, дэныр, пщэрыхьаныр, къэбарлъыгъэIэс технологиехэр зышIогъэшIэгъонхэм амалхэу аIэкIэлъхэм ахэгъэхъогъэным, инфраструктурэ зэтегъэпсыхьагъэ щыIэ хъуным еджапIэм ипащэхэр пылъых. Мы проектым къыдыхэлъытагъэхэ Iофтхьабзэхэм ягъэцэкIэн пэIухьащт сомэ миллиони 4-м ехъу 2019-рэ илъэсым федеральнэ гупчэм къытIупщыгъ, джащ фэдэу республикэ бюджетым имылъкуи къызфагъэфедагъ. Ащ нэмыкIэу еджэпIэ кабинетхэр илъэсыкIэ еджэгъум фэгъэхьазырыгъэнхэм фэшI республикэ бюджетым сомэ миллионым ехъу, шIушIэным пылъхэм сомэ мин 800 къатIупщыгъ. Интернатым испортзал игъэцэкIэжьын сомэ мин шъитф пэIуагъэхьагъ.\nМыщ фэдэ екIолIакIэм ишIуагъэкIэ интернатыр зэтегъэпсыхьагъэу, ищыкIагъэр зэкIэ IэкIэлъэу илъэсыкIэ еджэгъур ригъэжьэжьыгъ. Адыгеим и ЛIышъхьэ къызэриIуагъэмкIэ, мы IофшIэныр тапэкIи лъагъэкIотэщт, учреждением IэпыIэгъу фэхъущтых.\nЕджэпIэ-интернатыр къызеплъыхьэ нэуж илъэсыкIэ еджэгъум фэгъэхьыгъэ мэфэкI зэхахьэм республикэм ипащэ хэлэжьагъ. Апэрэ одыджыныр къызфытеуагъэхэ кIэлэцIыкIухэм, кIэлэеджакIохэм, ны-тыхэм, кIэлэегъаджэхэм къафэгушIуагъ, гъэхъагъэхэр ашIыхэзэ ыпэкIэ лъыкIотэнхэу къафэлъэIуагъ.\n— Мы мэфэкI дахэм зэкIэми тызэрепхы, анахьэу ар зыфэгъэхьыгъэхэр апэрэ классым кIохэрэр ары. Мы еджапIэм ахэм ныбджэгъукIэхэр щыряIэхэ хъущт, ящыIэныгъэ гъогу щырящыкIэгъэщтхэ шIэныгъэ куухэр зэрагъэгъотыщтых. Ащ пае учреждением непэ ищыкIагъэр зэкIэ IэкIэлъ, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат. — Интернатым ибазэ епхыгъэу кIэлэцIыкIухэм афытегъэпсыхьэгъэ гупчэхэр къызэIутхыгъэх. Зипсауныгъэ зэщыкъогъэ сабыйхэм сэнэхьат гъэнэфагъэ аIэкIэлъэу щыIэныгъэ гъогум техьанхэмкIэ гъэсэныгъэм мы иорганизацие АдыгеимкIэ пилотнэ площадкэ хъугъэ. Ащ къыдыхэлъытагъэу предметэу «Технологиер» зыфиIорэм иIофшIэн мастерскойхэр ыкIи кабинетхэр агъэкIэжьыгъэх. Лъэпкъ проектэу «Гъэсэныгъэм» ишIуагъэкIэ ар зэшIохыгъэ хъугъэ. Ащ нэмыкIэу мыщ фэдэ кIэлэцIыкIухэм Урысыем ыкIи IэкIыб къэралыгъохэм яорганизациехэу Iоф адэзышIэхэрэм зэпхыныгъэу адытиIэр тэгъэпытэ, опытэу тIэкIэлъымкIэ тызэхъожьы.\nЕджапIэм кIэлэегъаджэу Iутхэм ясэнэхьат хэшIыкIышхо зэрэфыряIэр, япшъэрылъхэр щытхъу хэлъэу зэрагъэцакIэхэрэр Адыгеим и ЛIышъхьэ къыхигъэщыгъ, ащкIэ ахэм афэрэзагъ. Еджэным ылъэныкъокIэ кIэлэеджакIохэм гъэхъэгъэшIухэр зэрашIыхэрэм дакIоу предмет зэфэшъхьафхэмкIэ зэхащэхэрэ олимпиадэхэм ыкIи спорт Iофтхьабзэхэм хагъэунэфыкIхэрэ чIыпIэхэр къазэращыдахыхэрэр игуапэу къыхигъэщыгъ. ЕджапIэр къэзыухыгъэхэм сэнэхьат гъэнэфагъэхэр зэрагъэгъотых, ахэр механикых, пщэрыхьакIох, программистых, психологых, сурэтышIых. Бэмэ мыщ къагъэзэжьы, Iоф щашIэ.\n— Сыд фэдэрэ лъэныкъокIи IэпыIэгъу къышъуфэхъухэрэ, ренэу къыжъуготхэу Iоф къыжъудэзышIэхэрэ ны-тыхэм, педагогхэм инэу сафэраз. Мыхэм афэдэ сабыйхэм гъэсэныгъэ тэрэз зэрагъэгъотыным, сэнаущыгъэу ахэлъыр къызфагъэфедэн амал яIэным тыпылъыщт, тишIуагъэ ядгъэкIыщт. ШIэныгъэм и МафэкIэ джыри зэ сышъуфэгушIо, «гъогу маф» шъосэIо, — къыIуагъ Адыгеим и ЛIышъхьэ.\nКIэлэцIыкIухэми творческэ амалэу аIэкIэлъхэр зэхахьэм къыщагъэлъэгъуагъэх: усэхэм къяджагъэх, орэдхэр къаIуагъэх, къэшъуагъэх. Нэужым республикэм ипащэ игъусэхэу нэпэеплъ сурэт зытырахыгъ, шъхьэихыгъэ зэдэгущыIэгъу зэдыряIагъ.


Адыгэ Хэку Таймс: Лоо мыжъоу къагъотыгъэр дольмен культурэм ехьыл1агъ.\nЛоо мыжъоу къагъотыгъэр дольмен культурэм ехьыл1агъ.\nКъалэу Шъачэ пэмычыжьэу щыт чылагъоу Лоо къыщагъотыгъэ мыжъом тетхагъэхэм къыджягъ адыгэ ш1эныгъэлэжьэу Лэупэчэ Нурбий. Петроглифхэмрэ иероглифхэмрэ фэгъэхьыгъэх псэр адырэ дунаим зэрэщыщы1эм. Фэдэ тхыгъэм къеушыхьаты къагъотыгъэ мыжъор дольмен уахътэм зэрехьыл1агъэр, къыхегъэщы Фитыныгъэ радиом игущы1эгъугъэ ш1эныгъэлэжьэу, археологэу Лэупэк1э Нурбий.\nШ1эныгъэлэжьым зэриушэтыгъэмк1э, тамыгъэхэр ехьыл1агъэх ижърэ цивилизацым итхэн хабзэхэм. Еплъык1э зырызхэмк1э, мыхэм къагъэлъэгъон алъэк1ышъущтэу ары Кавказым тхэныр нахьыжьэу къыщежьагъэу, джырэк1э зэралъытэрэм егъэпшагъэмэ. Лэупэк1э Нурбий къызэри1отагъэмк1э, Лоо мыжъор къыщагъотыгъ Шъачэ километрэ ныкъок1э пэмычыжьэу джыри блэк1ыгъэ илъэсым. Ежьыр мыжъом джы лъы1эсыгъэ къодый. Ащ иинагъэ сантиметр 50/60, ишъомбгъуагъэ сантиметрэ 22 мэхъу. Мыжъор мэш1оку гъогумрэ ку гъогумрэ азфагу къыдагъотагъ. Ар ышъхьагък1э нахь телъыр, шъхьаем гъогу гъэтэрэзыжьынхэу а ч1ып1эм щаш1ыгъэхэм къыхэк1эу ыч1эгък1э къехыгъ, е1о Нурбий.\n- Мыжъом пиктограммэхэр тетых нахьыбэу – сурэтхэр. Зэратш1эрэмк1э, мыжъом къытырагъанэрэ сурэтхэм зэк1э петроглифк1э яджэх. Мыщ ц1ыф гъэт1ылъыжьын мэхьанэ и1агъ. Апэрэмк1э ащ теш1ыхьагъ пчэжъыер. Пчэжъыер Кавказым исхэм зэк1эм п1онэу, ау анахьэу ыпэк1э псэущтыгъэхэ адыгэхэмрэ абхъазхэмрэ агъэфедэщтыгъэ адырэ дунаим итамыгъэу. Ят1онэрэмк1э испунит1умэ ясурэт, ящэнэрэмк1э шъыхьэу къэм 1утым якъэгъэлъэгъонхэр мыжъом тетых.\nНурбий? мыжъом ыныбжь тхьапшэу о къэбгъэнэфагъа?\n- Археологэу сэ къэс1он слъэк1ыщт, мыжъом теш1ыхьагъэхэр зэк1э дольмен культурэм зэрехьыл1агъэхэр. Уахътэр ехьыл1агъ ти эрэ ыпэк1э я3- я2 л1эш1эгъухэм агъунэ. Мыжъор т1о зэгочыгъэ хъугъэ. Апэрэ 1ахьым тетхагъэр нахь к1ас, адырэр нахьыжъ. Тиэрэ ыпэк1э я 2 л1эш1эгъум иапэрэ 1ахь. Тхыгъит1у тет. Апэрэм къыще1о испунэм зы ц1ыфэу элитым ехьыл1эгъагъэр зэрэч1алъхьэжьыгъэр. Адырэ 1ахьым зэрэтетхагъэхэмк1э, нэбгырит1у щагъэт1ылъыжьыгъ. Пащэмрэ жрицымрэ. Ахэр тыгъэ къухьамк1э псым щат1упщыхэу тхыгъэм къыще1о. Къухьам урегъэгупшысэ тхыгъэр Ижърэ Египтым епхыгъэу. Ащи джаущтэу зидунай зыхъожьыгъэр къухьэм илъэу псымк1э адырэ дунаим агъэк1отэжьыщтыгъэ.\nЛоо мыжъом тетхагъэхэм джабгъумк1э къыщежьэу сэмэгумк1э, ышъхьагъ къыщежьэу ыч1эгък1э укъехэу укъеджэ. Лэупэк1э Нурбий къызэрэхигъэщыгъэмк1э, къагъотыгъэ мыжъом тетхагъэхэм якъеджэнк1э джыри 1оф апэ илъ. Ау анахь упч1э шъхьа1эу – мыжъор зэхьыл1эгъэ уахътэр- къагъэнэфагъ.\nФитынагъэ радио, Щэрджэс Ларис


Щынэгъончъагъэр зэкIэми анахь шъхьаI | АДЫГЭ ДУНАЙ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АиФ Адыгея\nБэрэскэжъыем, мэлылъфэгъум и 13-м, УФ-м и Премьер-министрэ игуадзэу Дмитрий Рогозиным видеоконференциеу зэхищэгъагъэр аппаратнэ-программнэ комплексэу «Безопасный город» зыфиIорэм игъэпсын фэгъэхьыгъагъ. Адыгеим ылъэныкъокIэ ащ хэлэжьагъэх АР-м и ЛIышъхьэу ТхьакIущынэ Аслъан, УФ-м и МЧС АР-мкIэ и ГъэIорышIапIэ ипащэ игуадзэу Владимир Костыгиныр, нэмыкIхэр.\nАужырэ уахътэм дунаим зэрэщымырэхьатыр ыкIи ащ ыпкъ къикIыкIэ цIыфхэм ящынэгъончъагъэ зэщыкъоным ищынагъо щыIэ зэрэхъугъэр, мы комплексым къыдилъытэрэ пстэури субъектхэм агъэпсыныр шIокI зимыIэ Iофэу зэрэщытыр Правительствэм ипащэ игуадзэ къыхигъэщыгъ.\n2020-рэ илъэсым нэс зэкIэми ар зэшIуахын фаеу программэм щыгъэнэфагъ, ау зыгъэцэкIагъэр е ащ хахьэхэрэр нахьыбэу зыгъэуцугъэхэр макIэ. Комплексым игъэпсынкIэ агъэцэкIэн фэе техническэ пшъэрылъхэр щыкIагъэ имыIэу зэхэзыгъэуцуагъэр ыкIи УФ-м и МЧС зы-хаплъэм зыдырагъэштагъэр субъект 25-рэ ныIэп.\nМылъку щымыIэр ащ ушъхьагъу зэрэфэхъурэр къызэрагурыIорэми Правительствэм ипащэ къыкIигъэтхъыгъ, арэу щытми, цIыфхэм ящынэгъончъагъэ анахь шъхьаIэу зэрэщытыр къыдалъытэнышъ, ищыкIэгъэ ахъщэр къагъотынэу ауж къинэрэ субъектхэм япащэхэм къариIуагъ. МЧС-м ипащэхэм зафигъазэзэ, комплексым къыдилъытэхэрэм ягъэпсын зэрэлъыкIуатэрэр ауплъэкIунэу къафигъэпытагъ. Нэужым мы Iофым фэгъэзагъэхэм ащыщэу къэгущыIагъэхэми комплексым игъэпсын субъектхэм мэкIэ дэдэу зэрэлъагъэкIуатэрэр, ыуж имыхьэгъахэхэри зэрэщыIэхэр, зыгорэ хэзыгъэкIыгъэхэм ащыщыбэхэми шапхъэхэр икъоу зэрамыгъэцэкIагъэхэр къаIуагъ.\nСубъектхэм ащыщхэм япащэхэми Дмитрий Рогозиным гущыIэр аритыгъ, анахьэу анаIэ зытырагъэтын фаехэр афигъэнэфагъэх, къэзытхырэр «Адыгэ Макъ».\nАдыгеир мы комплексым игъэпсын зыгъэцэкIэгъахэхэм ахалъытагъэп, ау ауж къинэхэрэми ащыщэу къаIуагъэп.\n«МЧС—м къызэригъэнафэрэм диш-тэу комплексым къыдилъытэхэрэм ягъэцэкIэн тыдэлажьэ, — къыIуагъ АР-м и ЛIышъхьэ видеоконференцие ужым. — Шапхъэхэми татекIырэп, пIалъэу къагъэуцугъэми ыуж тыкъинэрэп. Мылъкоу ащ пэIухьащтыри игъом къэдгъотыным тыпылъ. Мары 2016-рэ илъэсымкIэ сомэ миллион 20-м ехъу пэIудгъэхьан фаеу щытыти, ар къэдгъотыгъ. Ары Адыгеир ауж къинэхэрэм зыкIахамылъытагъэр. ЦIыфхэм ящынэгъончъагъэ Iофыгъо пстэуми анахь шъхьаIэшъ, ащ ищыкIагъэр игъом ыкIи икъоу дгъэцэкIэным тыпылъ.\nАР-м и ЛIышъхьэ республикэ стадионым IофшIэнхэр зэрэщыкIохэрэр ыуплъэкIугъ →


Джыри IофшIэгъитIу — Адыгэ макъ\nРедактор 06.12.2021 06.12.2021 КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nТхакIоу, усакIоу Хьакъунэ Заремэ мы мафэхэм итхылъитIу къыдэкIыгъ. «ШкIэмафэрэ иныбджэгъухэмрэ» зыфиIорэм кIэлэцIыкIумэ апае рассказхэр къыдэхьагъэх, «Джэгур джэгушху!» ыIуи цIэ зыфишIыгъэм ибаснэхэр дэтых. Мы хъугъэ-шIагъэр ары Заремэ зыфэдгъэзэнэу зыкIэхъугъэр.\nИлъэс 20 фэдизкIэ узэкIэIэбэжьмэ синэIосэ хъулъфыгъэу гъэшIэгъон горэ е цIыфмэ агу, апсэ нэсын горэ ытхыныр езымыпэсырэм Заремэ риIоу зэхэсхыгъагъ: «Арэп, сыда мы птхыгъэр зыщыщыр, илъэс 50-рэ зэгъусагъэхэми къаIо, къэзэрэщэгъэ къодыеми къаIо, сшIэрэп ащ фэдэ усэ зыкIэптхын фаер!» Хъулъфыгъэм зыфиIуагъэр «ТызэхэкIыжьы» зыфиIорэ орэдыр ары. Шъыпкъэ, орэдыр зэхэкIыжьыным зиIоф нэсыгъэ зэшъхьэгъусэхэми, егъашIэми зэхэмыкIыжьыщтхэми къаIощтыгъ. Заремэ ытхыгъэр шIомыхъатэу игугъу авторым фишIыгъэми, ымышIахэу усакIом иIофшIагъэ осэшхо ритыгъ. ЦIыфыбэмэ гущыIэхэр ашIэхэу, орэдышъом илъхэу ахэр къаIохэмэ, зытхыгъэмкIэ ар насыпыгъэшху.\nГущыIэхэр орэдышъом изылъхьагъэхэр Гъонэжьыкъо Аскэр. Орэдыр заусыгъэм илъэсыбэ тешIагъэми, ар бэмэ агу рехьы, непи къаIо. Орэдыр заусыгъэ лъэхъаным Адыгэ телевидением «ТышъуфэгушIо» ыIоу къэтын ыгъэхьазырыщтыгъ. Ащ къатхэрэм инахьыбэр «ТызэхэкIыжьы» зыфиIорэ орэдым къыкIэлъэIущтыгъ. Ащ фэдэу Заремэрэ Аскэррэ зэдаусыгъэ орэдэу «Сыд силажьэр?» зыфиIорэри анахьыбэрэ къаIорэ орэдхэм ащыщыгъ. Ар орэдыIо цIэрыIохэу Нэхэе Тэмарэ, ХъокIо Сусанэ, Дзыбэ Фатимэ, Нэхэе Анжелэ къаIо. Барцо Руслъани Заремэ иусэхэр орэдышъом рилъхьагъэхэу орэдыбэ иI. Ахэм ащыщых «Адыгэ лъэпкъыр», «Адыгэ намыс», «Адыгэ орэд», «Сыгу мэхъу къэгъэгъалъэу» зыфиIохэрэр, нэмыкIхэри. Мы чIыпIэм къыщыхэзгъэщымэ сшIоигъу дунаим щызэлъашIэрэ инджылыз орэдыIо купэу «Queen» зыфиIорэм иорэдэу «Мы чемпионы» зыфиIорэр Заремэ зэридзэкIи, Нэхэе Азэмат оранжировкэ ышIи Ванкувер Олимпиадэу щыкIорэм адыгабзэкIэ ансамблэу «Ислъамыем» къызэрэщиIогъагъэр.\nЗаремэ ыгу хэзыгъэкIырэм пхъашэу джэуап ритыжьынэу ишэнкIэ щытэп. Арын фае орэдым илъ гущыIэхэм яхьылIагъэу дыджэу хъулъфыгъэм къыриIогъэ гущыIэхэм япэгъокIэу зыпари зыкIыримыIогъагъэри. Шъыпкъэ, ежьыри ныбжьыкIагъ, етIани ищыIэныгъэ щыщ Iахьэу къыкIугъэм къинэу щилъэгъугъэм къыхэкIэу ыгу хэзыгъэкIырэми псынкIэу фигъэгъущтыгъ. Непэ ыныбжь уцугъэми, ишэнкIэ къызэтенагъ. ЦIыф къызэрыкIу, хьалэл, гукъабз, анахь лъэшэу ыгу хэзыгъэкIыгъэми неущ IэпыIэгъу фэхъунэу хьазыр, цIыф дэгъу цIыкIу. АрынкIи хъун ытхыхэрэр цIыфхэм ежьхэм яхьылIагъэм фэдэу къызкIашIошIырэр. Ащ ехьылIагъэу иныбджэгъухэр щхыхэзэ къэбархэр къаIуатэх. Ащ фэдэу Заремэ игущыIэхэм атехыгъэ орэдым едэIурэ бзылъфыгъэм гъыныр къыхидзагъэти, къэхъугъэмкIэ зеупчIыхэм, «Сэ къысэхьылIагъ ар, сэрын фае зытыритхыкIыгъэр» ыIогъагъ.\nДжыри зы къэбар. Заремэ итворчествэ фэгъэхьыгъэ зэIукIэгъоу къоджэ клубым щыкIорэм нысэмрэ гуащэмрэ афэгъэхьыгъэ усэм зезыщэрэр къеджэ, чIэсыр зэкIэри мэщхы. Зы бзылъфыгъэ къэнэшхъэигъ, чэфынчъэу щысыти, къыгосхэр къэхъугъэмкIэ зеупчIыхэм, «Мыр зытхыгъэ бзылъфыгъэм сешIэ сэ, сикъэбар щыгъуаз, сэры зытырихыгъэр» ыIогъагъ. Усэр фэгъэхьыгъагъ гуащэм ышыпхъоу нысэм дэжь къызыкIокIэ ушэтыпIэ пчъагъэ изыгъэуцорэм.\nЗаремэ адрэмэ атезыгъэкIырэ шэныбэ хэлъ. ГущыIэм пае, ытхыгъэ текстыр езбырэу къэзыIорэ тхакIохэм афэдэп, къышIэжьыщтхэп. «Орэдым ралъхьэгъэ усэм игущыIэхэр къытфэгъэхьых» аIоу къыфэтхагъэхэм ялъэIу ыгъэцэкIэным пае къызыдэхьэгъэ тхылъыр къыгъотынышъ, тыритхыкIын фае. «Ау зы сисатыр зыгорэм ыгъэфедагъэмэ, къэсшIэжьыщт», — еIо Заремэ.\nДжы итхылъыкIэхэм зафэдгъэзэн. Зыр «ШкIэмафэрэ иныбджэгъухэмрэ» зыфиIорэр ары. Ар ыпкIэ хэлъэу О. Г. Магариным иунэе тхылъ тедзапIэ къыщыдигъэкIыгъ. «Джэгур джэгушху!» зыфиIорэр Адыгэ тхылъ тедзапIэм къыхиутыгъ. Апэрэр кIэлэцIыкIухэм апае тхыгъэ.\nМыр кIэлэцIыкIумэ апае ятIонэрэ IофшIагъэу Заремэ иI. Мыр мыщ ыпэкIи «Ныбджэгъу къысфэхъу» ыIоу тхылъ гъэкIэрэкIагъэ къыдигъэкIыгъагъ.\nКIэлэцIыкIухэм апае утхэныр Iоф къызэрыкIоу щытэп. Анахьэу къоджэ сабыйхэу джыри еджапIэм чIэмыхьагъэхэри урысыбзэкIэ зэрэгущыIэхэрэр къызыдэплъытэкIэ. Ау Заремэ кIэлэцIыкIухэм ягупшысакIэ, идунэететы-кIэ къыгурыIоу зэрэщытыр итхыгъэхэм къагъэлъагъо. «Ныбджэгъу къысфэхъу» зыфиIорэр усэ шъуашэм илъэу къыдэкIыгъагъэмэ, джы прозэкIэ тхыгъэу рассказхэр авторым ыгъэпсыгъэх.\nТхылъыр кIэрэкIэ дэд. Ар къызэрэзэгопхэу кIэлэцIыкIу дунэе гъэшIэгъоным ухэхьэ. АщкIэ IэпыIэгъу хъухэрэр сурэт хьалэмэтэу дэтхэр ары. Рассказ пэпчъ къызтегущыIэрэм елъытыгъэу зы сурэт хэт. Тхыгъэр дэгъоу къыбгурыIонымкIэ а сурэтхэм мэхьанэшхо яI. Рассказхэр зыфэгъэхьыгъэхэр къоджэ щыIакIэр ары. Ащ епхыгъэх геройхэр. Ахэм ятеплъэ, яшэн ялъытыгъэу сурэтхэри гъэпсыгъэх. Шъхьадж ыгу илъыр ынэгу къыкIэщы. ЯгушIуагъуи, ягухэкIи, мырэзэныгъэу яIэри анэгухэм акIэолъагъо.\nХэта геройхэр? Анахь шъхьаIэр ШкIэмаф. Ащ иныбджэгъух Хьаухьау, бжьэу Жьыжьыжь, шъомпIэжъэу Жъыжъыжъ, хьэ цIыкIоу Ныбац, аргъоеу Нынын. Мыхэр ыкIи нэмыкI псэушъхьабэу рассказхэм ахэтхэр ШкIэмафэ къешIэкIыгъэх, хъугъэ-шIагъэхэм зэкIэми ягупчэ ар ит. Рассказ пэпчъ зэщыгъо хэмытэу гъэпсыгъэ, хъугъэ-шIагъэхэм псынкIэу узыхащэ, ащыщ охъу. Гъэсэпэтхыдэу узэзэщэу къыптеIункIэрэм фэмыдэу дэгъумрэ дэимрэ къыбгурагъаIоу рассказхэр гъэпсыгъэх. Псэушъхьэхэм, хьацIэ-пIацIэхэм язэфыщытыкIэ, ахэм шIуагъэу ахэлъхэр авторым къеIуатэ. Дахэу уадэзекIомэ ахэми къызэрагурыIорэр, гушIонхэ зэралъэкIырэр, агу хэбгъэкIы зэрэмыхъущтыр геройхэм язекIуакIэхэмкIэ Заремэ къегъэлъагъо.\nЫпшъэкIэ къызэрэтIуагъэу, рассказ цIыкIухэр къоджэ щыIакIэр ары зыфэгъэхьыгъэхэр. Чылэм къыщыхъугъэу, адыгэ унагъом щапIугъэхэу адыгабзэкIэ еджэшъурэ сабыйхэр ыгъатхъэхэу тхылъым еджэнхэу къысшIошIы, ау къалэм щыпсэурэ кIэлэцIыкIухэу адыгабзэр зыIутымылъхьагъэхэм ащ гухахъо зэрэхамыгъотэщтыр сыгу къео. Сыдэущтэу ахэм къагурыIощт Ныбац, Нынын, Жьыжьыжь, ЛъэбжъэпIый, Дышъэсыдж псэушъхьэхэм зыкIараIуагъэр?! Рассказхэр еджэгъошIухэу, гущыIэухыгъэхэр кIэкIхэу, хьарыфхэр иныхэу гъэпсыгъэх. Къэбар пэпчъ жьы кIэт, хъугъэшIагъэхэр псынкIэу къызэкIэлъэкIох. Геройхэм язекIуакIэкIэ, хэкIыпIэу Iофхэм къафагъотхэрэмкIэ сабыйхэр угу къагъэкIы.\nТхылъыр ипчъагъэкIэ 300 ныIэп зэрэхъурэр. Сэ сишIошIыкIэ, ащ фэдэ тхылъ кIэракIэ адыгэ унагъо пэпчъ иIэмэ шIоигъощт.\nХьакъунэ Заремэ жанрэ зэфэшъхьафхэмкIэ тхэнэу амал зэриIэм ишыхьат ибаснэхэр къызыдэхьэгъэ тхылъэу «Джэгур джэгушху!» зыфиIорэр. ТхакIом ар я 12-рэ тхылъэу къыдигъэкIыгъ. ТапэкIи ащ баснэхэр къыхиутыхэу хъугъэ, ау арэущтэу хэушъхьафыкIыгъэу апэрэу мы IофшIагъэр къыдигъэкIыгъ.\n«Баснэхэм ятхын жанрэ пстэоу литературэм хэтхэм анахь къин. Ахэр гукIэ нахьыбэрэ къепхьакIынхэу мэхъу. Баснэм мораль хэплъхьан фае. ГущыIэ щэрыуабэ къызэкIэлъэкIокIэ икъущтэп, баснэм о хаплъхьэрэ моралыр тхылъеджэм хилъэгъон, къыхищын фае», — еIо авторым.\nIэпэIэсэныгъэу хэлъым ишIуагъэкIэ а пшъэрылъыр ыгъэцэкIэн, къызытегущыIэрэр нэм къыкIигъэуцоу итхыгъэ ыгъэпсын елъэкIы. Заремэ сэмэркъэу шIыкIэм тетэу щыIэныгъэм хэхъухьэрэ мыхъо-мышIагъэхэм акIэнакIэ: нэе-псыехэр, хьагъу-шъугъухэр, къолъхьэIыххэр еумысых. Арышъ, зэраIо хабзэу, еджэрэ пэпчъ тхылъым ыгу рихьын, шIогъэшIэгъонын дигъотэщт.\nСледущая ИшIушIагъэ хэлъ мамыр псэукIэм


гушIуакIо - это... Что такое гушIуакIо?\nI пойти, чтобы поздравить человека или семью, где произошло какое-либо радостное событие: порадоваться вместе с ними\nГушIуагъо къызэхъулIэгъэ цIыфым, быным уафэгушIонэу укIоныр ары. ЯкIалэ еджэныр къыухи къэкIожьыгъэти гушIуакIо афэкIуагъ\nII (гушIуакIор, гушIуакIохэр)\nтот, который идет поздравлять, выражать радость в честь какого-либо события\nГушIуакIо кIохэрэр ары. Нысэ къызфащэгъэ бынунагъом дэжь гушIуакIохэр макIох\nСмотреть что такое "гушIуакIо" в других словарях:\nгыягъэ — (мэгые) лъым. укорял, а, о, упрекал, а, о Ыгу зэребгъэрэр къыхэщэу гущыIэ ышIыгъ ГушIуакIо ар зэрэфэмыкIуагъэм фэшI лIыжъыр гыягъэ … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ


АшIэным, ащымыгъупшэным фэшI — Голос Адыга\nРедактор 21.08.2019 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nДепутатхэм ярайон Совет бэмышIэу унашъо ышIыгъ джыри еджэпIитIумэ ахэм афэдэ цIыфхэм ацIэхэр афэусыгъэнхэу. Арэущтэу селоу Мессажай дэт еджапIэу N 22-м Советскэ Союзым и ЛIыхъужъэу, ТIуапсэ, Одессэ, Севастополь къэзыухъумагъэхэм, Румыниер, Югославиер, Венгриер, Чехословакиер, Австриер шъхьафит шIыжьыгъэнхэм ахэлэжьэгъэ Павел Державиным ыцIэ фаусыгъ.\nПсэупIэу Тюменскэм дэт гурыт еджапIэу N 37-м Советскэ Союзым и ЛIыхъужъэу, ТIуапсэ икъэухъумэнкIэ лIыблэнагъэ зэрэзэрихьагъэм фэшI а щытхъуцIэ лъапIэр къызфагъэшъошагъэу Леонтий Кондратьевым ыцIэ ыхьыщт. Гъэсэныгъэм иучреждениеу къуаджэу Псыбэ дэтым мыщ щыщыгъэ ордензехьэу Шъхьэлэхъо Ахьмэд ыцIэ фаусыгъ. Район администрацием къызэрэщытфаIотагъэмкIэ, ТIопсэ районым ыкIи икъоджэ гупсэ хэхъоныгъэ ашIыным зищыIэныгъэ фэзыгъэлэжьэгъэ Шъхьэлэхъо Ахьмэд ыцIэ мы еджапIэм фаусыным илъэс пчъагъэ хъугъэу ыуж итыгъэх. Ахьмэд Хэгъэгу зэошхом ыкIи ЛэжьэкIо Быракъ Плъыжьым яорденхэр, Кавказ къэухъумэгъэным зэрэхэлэжьагъэм фэшI медаль къыфагъэшъошагъэх.\n— Шъхьэлэхъо Ахьмэд Псыбэ къоджэ советым итхьаматэу Iоф ышIэщтыгъ. Ар япащэу 1952-рэ илъэсым илъэсий еджапIэр Псыбэ щагъэпсыгъ, Ныджэпсыкъо плодопитомник совхозым ипэщагъ ыкIи ар совхоз-миллионерхэм ясатырэ хигъэуцон ылъэкIыгъ, — къыщаIотагъ район администрацием ипресс-къулыкъу. — Ащ ишIуагъэкIэ къуаджэу Псыбэ электроэнергиер ращэлIагъ, гъогур, культурэм и Унэ, кIэлэцIыкIу IыгъыпIэ ыкIи амбулаторие щашIыгъэх. Пенсием кIоным ыпэкIэ ащ Псыбэ щыраригъэжьэгъагъ къатитIоу зэтет еджапIэм ишIын.\nПредыдущая Экскурсиехэр ашIогъэшIэгъоных\nСледущая Гъэстыныпхъэ шхъуантIэр аIэкIагъахьэ


Зэгъусэхэу дэлэжьэщтых — Адыгэ макъ\nРедактор 26.09.2019 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат Краснодар краим ит гъэсэныгъэ организациехэм ыкIи и Адыгэ Хасэ икъутамэхэм ялIыкIохэм тыгъуасэ аIукIагъ. Краснодар краим ит гурыт еджапIэхэу адыгабзэр зыщызэрагъашIэхэрэм ялIыкIохэм адыгабзэмрэ литературэмрэкIэ егъэджэн-методическэ литературэр аритыжьыгъ.\nIофтхьабзэм хэлэжьагъэх АР-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ иминистрэу КIэрэщэ Анзаур, КIэрэщэ Тембот ыцIэ зыхьырэ гуманитар ушэтынхэмкIэ Адыгэ республикэ институтым ипащэу ЛIыIужъу Адам, УФ-м IофшIэнымкIэ и ЛIыхъужъэу, Адыгеим, Къэбэртэе-Бэлъкъарым ыкIи Къэрэщэе- Щэрджэсым янароднэ тхакIоу МэщбэшIэ Исхьакъ, Краснодар краим иадминистрацие иуполномоченнэ лIыкIоу Адыгеим щыIэ Николай Пивоваровыр, АР-м иобщественнэ движениеу «Адыгэ Хасэм» итхьаматэу ЛIымыщэкъо Рэмэзан, хышIуцIэ шапсыгъэхэм яобщественнэ организациеу «Адыгэ Хасэм» итхьаматэу КIакIыхъу Мэджыдэ, Краснодар краим игурыт еджапIэхэм япащэхэр, нэмыкIхэри.\nШъугу къэдгъэкIыжьын, 2018-рэ илъэсым шэкIогъум и 23-м адыгабзэм изэгъэшIэнкIэ Советэу Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ дэжь щызэхащагъэм зэхэсыгъоу иIагъэм къыкIэлъыкIоу, АР-м и ЛIышъхьэ гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ Министерствэм унашъо фишIыгъагъ хышIуцIэ Iушъом ыкIи Краснодар краим ащыIэ еджапIэхэу гъэсэныгъэ зыщызэрагъэгъотыхэрэм адыгабзэм изэгъэшIэнкIэ ящыкIэгъэ егъэджэн-методическэ литературэр аIэкIэгъэхьэгъэнэу.\nАщ къыкIэлъыкIоу Краснодар краим ит еджапIэхэм ящыкIэгъэ егъэджэн тхылъхэр, методическэ IэпыIэгъухэр къыдалъыти, АР-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ и Министерствэ икIэщакIоу ящыкIагъэм фэдиз егъэджэн IэпыIэгъухэр къафыдагъэкIыгъэх. ЗэкIэмкIи сомэ 785742-рэ зыосэ егъэджэн тхылъ 1477-рэ гъэсэныгъэ организациехэм ыкIи кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэм аратыжьыгъ.\nКъумпIыл Мурат пэублэм хьакIэхэм шIуфэс гущыIэхэмкIэ закъыфигъэзагъ ыкIи Краснодар краим зэпхыныгъэ дэгъу Адыгеим дыриIэу зэрэзэдэлажьэхэрэр къыIуагъ. Лъэпкъ проектхэм ягъэцэкIэнкIэ бзэм изэгъэшIэн ыкIи икъэухъумэн анахь пшъэрылъ шъхьаIэхэм зэращыщыр къыкIигъэтхъыгъ. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, убзэ умышIэу лъэпкъ ухъущтэп. КъыткIэхъухьэрэ лIэужхэм яныдэлъфыбзэ ыкIи якультурэ икъоу ягъэшIэгъэным мэхьанэшхо зэриIэр, нахьыжъхэм ащкIэ пшъэдэкIыжь ин зэрахьырэр АР-м и ЛIышъхьэ къыкIигъэтхъыгъ. Ащ пае адыгэхэр зэкъотхэу мы Iофыгъом яшъыпкъэу зэрэдэлэжьэнхэ фаер къыIуагъ.\nЛIышъхьэм къызэриIуагъэмкIэ, АР-м ихэбзэ къулыкъухэм, наукэм, гъэсэныгъэм яIофышIэхэм бзэм изэгъэшIэнкIэ ыкIи икъэухъумэнкIэ макIэп Iофэу агъэцакIэрэр. МыщкIэ щысэшIоу щыт КIэрэщэ Тембот ыцIэ зыхьырэ гуманитар ушэтынхэмкIэ Адыгэ республикэ институтыр кIэщакIо фэхъуи бзэм изэгъэшIэнкIэ Проектнэ офис зэрагъэпсыгъэр. Мы гупчэм ишIуагъэкIэ ыпкIэ хэмылъэу фаехэм адыгабзэр зэрагъэшIэн амал яIэ хъугъэ. Джащ фэдэу Тыркуем щыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм лъэшэу анаIэ атырагъэты, илъэс къэс ахэм ащыщхэр Адыгеим къырагъэблагъэх, бзэм изэгъэшIэнкIэ Iофтхьэбзэ зэфэшъхьафхэр афызэхащэх.\nЛIыIужъу Адам къызэриIуагъэмкIэ, адыгабзэм изэгъэшIэнкIэ ыкIи икъэгъэнэжьынкIэ мы Iофтхьабзэр игъо шъыпкъэу щыт. Мыгъэ апэрэу адыгабзэм изэгъэшIэнкIэ курсхэр Краснодар краим ис кIэлэеджакIохэм афызэхащагъэх. Ащ ишIогъэшхо къызэрэкIуагъэм щэч хэлъэп. Джащ фэдэу Адыгэ къэралыгъо университетым зэзэгъыныгъэ дашIыгъэу зэдэлажьэх. Проектнэ офисыр загъэпсыгъэм къыщыублагъэу нэбгырэ 75-мэ адыгабзэр арагъэшIагъ, ахэм азыныкъор урысых. Джыри нэбгыри 145-мэ ащ фэдэ шIоигъоныгъэ яIэу курсхэм захарагъэтхагъ. ТапэкIи егъэджэн-методическэ IэпыIэгъухэмкIэ Краснодар краим ит еджапIэхэм яшIуагъэ зэрарагъэкIыщтыр А. ЛIыIужъум къыIуагъ.\nДжащ фэдэу зэхахьэм къыщыгущыIагъэх МэщбэшIэ Исхьакъ, КIакIыхъу Мэджыдэ, ЛIымыщэкъо Рэмэзан, еджапIэхэм япащэхэм ащыщхэр. ЗэкIэми зэдырагъа- штэу къаIуагъ адыгабзэм изэгъэшIэн унагъом къызэрэщежьэрэр, хэтрэ адыги ар зыщигъэгъупшэ зэрэмыхъущтыр, зэкIэри зэгъусэхэу адыгабзэм изэгъэшIэн зэрэдэлэжьэнхэ фаер.\nКраснодар краим ит гъэсэныгъэ организациехэм ыкIи Адыгэ Хасэм ялIыкIохэм ярэзэныгъэ гущыIэхэр АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат фагъэзагъэх IэпыIэгъу зэрафэхъухэрэм фэшI.\nПредыдущая Адыгабзэм имэхьанэ къыIэтыщт\nСледущая Гъогухэр щынэгъончъэнхэм пае


Адыгэ Хэку Таймс: Адыгэ Республикэм и апшъэрэ мэхькэмэм Хъуадэ Аднан хьапсым къычIигъэкIыжьыгъ\nIоныгъом и 16-м, Адыгэ Республикэм и апшъэрэ мэхькэмэм унашъо ыщтагъ, Адыгэ Iофым дэлажьэрэ Адыгэ кIалэу Хъуадэ Аднан хьапсым къычIагъэкIыжьынэу ыкIи ащ бзэджагъэ Iофэу къыпалъхьэрэм имэхькэмэ кIофэ нэс унэм къимыкIэу ысынэу. Джащ фэдэу Адыгэ Республикэм щыщ активистгорэм къытиIуагъ.\nНепэ, Iоныгъом и 16-м, сыхьатэ 14.30, Мыекъуапэ къалэ мэхькэмэр Аднан иIоф фэгъэхьыгъэу иатIуанэрэ зэхэсыгъор щыIэщт. Апэрэ зэхэсыгъор Iоныгъом и 6-м, щыIэгъагъ.\nШъугу къэтэгъэкIыжьы, жъоныгъуакIэм и 5-м (2016) щегъжьагъэжьагъэу непэ нэс Аднан хьапсым чIэсыгъ.\nАдыгэ активистхэм къызэраIорэмкIэ Хъуадэ Аднан Адыгэ Iофым зэрэпылъым пае ыкIи Адыгэ лъэпкъ-гъэкIодыр дунаемкIэ ащтэнэу зэрэдэлажьэрэм пае хьапсым чIагъэтIысхьагъ. ИлъэситIу ипэкIэ мафищэ хьапсым чIагъэсыгъагъ, мазэ заулэ ипэкIэ мафэ 8 чIагъэсыгъагъ. Иунэ идучан бэрэ къаплъэхьэу хъугъэ.


ЯщыIэкIэ-псэукIэ зыщигъэгъозагъ — Адыгэ макъ\nРедактор 24.12.2019 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, ПОЛИТИКЭР, ЭКОНОМИКЭР\nУрысыем и Президентэу Владимир Путиныр къэралыгъом ишъолъыр зэфэшъхьафхэм къарыкIыгъэ общественникхэм аIукIагъ. Республикэр нэбгырэ 16-мэ къагъэлъэгъуагъ.\nIофтхьабзэр зыщыкIуагъэр лъэпкъ проектэу «Гъэсэныгъ» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэу поселкэу Инэм щашIыгъэ гурыт еджэпIакIэр ары. Мэкъумэщ хъызмэтым ыкIи къоджэ чIыпIэхэм хэхъоныгъэ ашIыным иIофыгъу ары шъхьэихыгъэ зэдэгущыIэгъум анахь шъхьаIэу щыщытыгъэр.\nЗэIукIэгъум хэлэжьагъэх УФ-м и Правительствэ и Тхьаматэ игуадзэу Алексей Гордеевыр, Урысыем и Президент иIэпыIэгъоу Игорь Левитиныр, федеральнэ министрэхэу Дмитрий Патрушевымрэ Максим Топылинымрэ, УФ-м и Президет и Полномочнэ лIыкIоу Къыблэ федеральнэ шъолъырым щыIэ Владимир Устиновыр, Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат, къэралыгъом финансхэмкIэ иминистрэ игуадзэу Андрей Ивановыр.\nВладимир Путиным зэдэгущыIэгъум пэублэ псалъэ къыщишIызэ, УФ-м и Къэралыгъо совет изэхэсыгъо ипэгъокIэу аграрнэ шъолъырым къэкIон амал зэриIэр къызфигъэфеди, общественностым зэрэIукIагъэр хигъэунэфыкIыгъ.\n— Мы отраслэм ылъэныкъокIэ гъэхъэгъэшIухэр тиIэх. Экономикэ хэхъоныгъэу ышIырэр процент 1,3-м кIахьэмэ, мэкъумэщ къыдэгъэкIыныр процент 4,1-рэ мэхъу. Экономикэм хэхъоныгъэхэр ышIынымкIэ мыр анахь шъхьаIэу щытхэм ащыщ пIоми ухэукъощтэп. Урысыем имэкъумэщ хъызмэт къэралыгъом ищыкIэгъэ гъомылэпхъэ шъхьаIэхэр зэрэIэкIигъахьэхэрэм дакIоу, экспортым ылъэныкъокIи IофшIэнышхо егъэцакIэ, — къыхигъэщыгъ Владимир Путиным.\nАдыгеим иобщественникхэм гухэлъ, предложение гъэнэфагъэхэр яIэхэу зэIукIэгъум къекIолIагъэх. АР-м имуниципальнэ образованиехэм я Ассоциацие иправление итхьаматэу Хъоткъо Хъызыр гущыIэр зыратым мыщ фэдэ мэхьанэшхо зиIэ Iофтхьабзэр Адыгеим щыригъэкIокIынэу къызэрэхихыгъэмкIэ, ежь зэIукIэгъур зэлъашIэрэ летчик-космонавтэу Анатолий Березовоим ыцIэ зыхьырэ гурыт еджапIэм зэрэщызэхащагъэмкIэ къэралыгъом ипащэ фэрэзагъ. Мы гъэсэныгъэм иучреждениякIэу Инэм къыдэуцуагъэм ишIуагъэкIэ кIэлэеджакIохэр зы сменэкIэ еджэнхэ амал яIэ зэрэхъугъэр анахь шъхьаIэу къыхигъэщыгъ. Ащ дакIоу къоджэ чIыпIэхэм хэхъоныгъэ ашIыным къыдыхэлъытэгъэ псэуалъэхэм яшIынкIэ агъэхьазырырэ проектхэм япхыгъэ IофшIэным пэIухьэрэ мылъкум изы Iахь шъолъырхэм афызэкIэгъэкIожьыгъэнымкIэ амалэу щыIэхэм зягъэушъомбгъугъэным епхыгъэ предложение Хъ. Хъоткъом къыхьыгъ.\nПрезидентым ипшъэрылъкIэ мы Iофыгъом УФ-м мэкъу-мэщымкIэ и Министерствэ хэплъэщт. Джащ фэдэу добровольчествэм хэхъоныгъэ ышIынымкIэ, къоджэ псэупIэхэм адэс ныбжьыкIэхэр волонтер проектхэм нахьыбэу ахэлэжьэнхэмкIэ Адыгеим илIыкIохэм къахьыгъэ предложением Урысыем и Президент дыригъэштагъ.\nМыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым истуденткэу Гумэ Анжелэ мэкъу-мэщым фытегъэпсыхьэгъэ специалистхэм ягъэхьазырын фэгъэзэгъэ апшъэрэ еджапIэхэм къэралыгъо IэпыIэгъоу арагъэгъотырэм зегъэушъомбгъугъэнымкIэ предложениеу къыхьыгъэри Владимир Путиным игъоу ылъытагъ.\nШъолъырым ибренд шъхьаIэу адыгэ къуаем иIофыгъо шъхьафэу тегущыIагъэх. Общественнэ организациеу «Адыгэ къуаер къыдэзыгъэкIыхэрэм я Союз» зыфиIорэм хэт ТIэшъу Руслъан къыIотагъ мы гъомылапхъэр хэбзэнчъэу къыдэзыгъэкIыхэрэм шIуагъэ къытэу зэрапIэшIуекIохэрэр, а лъэныкъомкIэ IэпыIэгъу къафэхъугъэ къэралыгъом ипащэ фэрэзагъ. Непэрэ мафэм ехъулIэу адыгэ къуаер къызщыдагъэкIын фит закъор Адыгеир ары. Мы илъэсым имэзэ 11 республикэм къое ыкIи къое продукт тонн мин 15,7-рэ къыщахьыгъ. Продукциер Урысыем ишъолъыр зэфэшъхьафхэм, Германием, ОАЭ-м, Азербайджан, нэмыкIхэм ащыIуагъэкIы.\nАдыгэ къуаер зэрэIэшIу дэдэр Урысыем и Президент къыхигъэщыгъ, IофшIэным игъэкIэжьынкIэ мыщ фэгъэзэгъэ предприятиехэм агъэкIодырэ ахъщэм изы Iахь афызэкIэгъэкIожьыгъэнымкIэ предложениеу къахьыгъэм хэплъэнэу профильнэ ведомствэм ипащэ пшъэрылъ фишIыгъ.\n— Республикэм къызэрэкIуагъэмкIэ Владимир Путиным инэу тыфэраз. Шъолъырым иэкономикэ пэрытныгъэ чIыпIэ щызыIыгъыр аграрнэ секторыр ары. Ар къыдэтлъытэзэ, мэкъумэщ хъызмэтым хэхъоныгъэ ышIыным тынаIэ тет, ащ иструктури зэхъокIыныгъэхэр фэтшIыгъэх. Зэфэхьысыжьхэм къагъэлъагъо непэ мыщкIэ гъогу тэрэз къызэрэхэтхыгъэр. ЗэIукIэгъум къыщахьыгъэ предложениехэр ыкIи УФ-м и Президент пшъэрылъэу къыгъэуцугъэхэр тапэкIэ тиIэубытыпIэщтых, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nПрограммэу «Къоджэ псэупIэхэм зыпкъ итэу хэхъоныгъэ ашIыныр» зыфиIорэм къыдыхэлъытэгъэ Iофтхьабзэхэм ягъэцэкIэн 2019-рэ илъэсым республикэм сомэ миллион 339,7-рэ щыпэIуагъэхьащт. 2020-рэ илъэсым а пчъагъэр сомэ миллион 555,3-м кIэхьанэу агъэнафэ.\nВладимир Путиным къызэриIуагъэмкIэ, къоджэ чIыпIэхэм хэхъоныгъэ ашIыным ипрограммакIэ иIофшIэн къихьащт илъэсым ригъэжьэщт. Федеральнэ ыкIи республикэ бюджетхэм къахэхыгъэ сомэ миллион 660,7-рэ Адыгеим щагъэфедэщт.\nПредыдущая Къэбар икъу цIыфхэм аIэкIегъахьэ\nСледущая Адыгеим иагропромышленнэ комплекс нэIуасэ зыфишIыгъ


ЯшIэныгъэхэм ахагъэхъощт, программэм игъэхьазырыни хэлэжьэщтых — Адыгэ макъ\nЯшIэныгъэхэм ахагъэхъощт, программэм игъэхьазырыни хэлэжьэщтых\nIофышIэхэм якъыхэхынкIэ партиеу «Единэ Россием» ипроектэу «ПолитСтартап» зыфиIорэм тапэкIи зырагъэушъомбгъущт: хэдзынхэр Къэралыгъо Думэм зыщыIэщтхэм ехъулIэу хэгъэгум ишъолъыр пстэуми ар апэрэу ащыпхыращыщт.\nАщ фэдэ унашъо зэраштагъэмкIэ «Единэ Россием» и Тхьаматэу Дмитрий Медведевым макъэ къыгъэIугъ. «ПолитСтартапым» хэлэжьагъэхэм, мэкъэтынымкIэ мэфэ зыкIэу 2020-рэ илъэсым агъэнэфэгъагъэм икIэуххэмкIэ депутат хъугъэхэм ар аIукIагъ.\nДмитрий Медведевым зэрэхигъэунэфыкIыгъэмкIэ, Iоныгъом щыIэгъэ хэдзынхэм «Единэ Россием» политикэм-\nкIэ ипэщэныгъэ ащигъэпытэн езыгъэлъэкIыгъэр политик ныбжьыкIэхэр ахэм зэрахэлэжьагъэхэр ары. Кандидатхэм азыщанэм ехъур ныбжьыкIагъ.\n«Проектэу «ПолитСтартап» зыфиIорэм хэгъэгум ис ныбжьыкIэ мин заулэмэ политикэм екIурэ гъогур къафызэIуихыгъ. Коронавирусым ыпкъ къикIыкIэ шъуащыщ пэпчъ хэдзын Iофтхьэбзэ къызэрымыкIохэм ахэлэжьэн фаеу хъугъэ. Ау шъо политикэмкIэ къышъонэкъокъухэрэм шъуатекIон шъулъэкIыгъ», — къыIуагъ Дмитрий Медведевым зэIукIэм хэлажьэхэрэм зафигъазэзэ.\nДжыдэдэм «ПолитСтартапым» чIыпIэ, шъолъыр хэдзынхэм ахэлэжьэнхэу ныбжьыкIэхэр егъэхьазырых. «Единэ Россием» щагъэсэгъэ кандидатыбэмэ мыгъэ депутатхэм якъэлэ, яхэку зэIукIэхэм ядепутат мандатхэр къаратыгъэх. Джы Къэралыгъо Думэм щыкIощт хэдзынхэм яхъулIэу партием кандидатхэр щагъэхьазырыщтых. Модулэу «Политическэ пащ» зыфиIорэмкIэ Апшъэрэ партийнэ еджапIэм нэбгыри 150-рэ щырагъэджэщт. Къэралыгъо Думэм ихэдзынхэм яхъулIэу пэшIорыгъэшъ партийнэ мэкъэтынэу 2021-рэ илъэсым игъатхэ щыIэщтым ахэр хэлэжьэнхэ алъэкIыщт.\n«ПолитСтартапым» хэлажьэ зышIоигъохэмкIэ шапхъэхэр партием нахь ыгъэлъэшыщтых. Ау «Единэ Россием» и Генсовет исекретарэу Андрей Турчак игъо зэрилъэгъугъэм тетэу ныбжьымкIэ гъунапкъэу щыIагъэм хэплъэжьыщтых. Зыныбжь илъэс 35-м къехъугъэхэр ащ хэлэжьэнхэ алъэкIыщтыгъэп.\nДмитрий Медведевым къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, «Единэ Россием» ищыкIагъэхэр ныбжьыкIэ чанхэр, псынкIэу зиIоф зэпызыгъафэхэрэр ары. Ащ фэдэхэр ары мэкъэтынымкIэ мэфэ зыкIэу 2020-рэ илъэсым щыIагъэм партием IэпыIэгъу къыщыфэхъугъэхэр.\nПартием и Тхьаматэ къызэриIуагъэмкIэ, пшъэрылъ шъхьаIэу щытыр народнэ программэ къыхэхыгъэныр ары.\nАщ лъапсэ фэхъущтхэр хэдзакIохэм Iоф адашIэ зэхъум партием хэтхэм къаугъоигъэ предложениехэр ары. Мы охътэ благъэм партием ипрограммнэ комиссие зэхэсыгъо иIэщт, документым икъыхэхынкIэ IофшIэныр ащ щырагъэжьэщт.\n«Къэралыгъо Думэм ихэдзынхэмкIэ стратегиеу тиIэщтыр татекIоныр ары. Ащ пае чIыпIэхэм тишъыпкъэу тащылэжьэн, цIыфхэм агу рихьыщт программэ къэдгъэхьазырын фае. А народнэ программэм цIыф жъугъэхэр тедгъэгущыIэщтых, етIанэ гъэтэрэзыжьынхэр ащ фэтшIыщтых», — къыIуагъ Дмитрий Медведевым.\nКъэралыгъо Думэм ихэдзынхэу 2016-рэ илъэсым щыIагъэхэм апае народнэ программэу къыхихыгъагъэмкIи партием гъэхъагъэхэр ышIыгъагъэх.\n«Проектэу «ПолитСтартап» зыфиIорэр илъэси 3 хъугъэ загъэцакIэрэр. Ар игъоу зэрэщытыр ыкIи шIуагъэ къызэритырэр щыIэныгъэм къыгъэлъэгъуагъ. Нэбгырэ мини 10-м ехъу илъэси 3-м къыкIоцI а проектым хэлэжьагъ, — къыIуагъ Урысые общественнэ организациеу «Единэ Россием и НыбжьыкIэ Гвардие» и Адыгэ шъолъыр къутамэ ипащэу, Мыекъуапэ идепутатэу Бэрзэдж Асыет. — 2018-рэ илъэсым сэри апэрэу а проектым сыхэлэжьагъ, ныбжьыкIэ чанхэм акIуачIэ политикэм щаушэтынымкIэ, политолог, технолог IэпэIасэхэм агъэсэнхэмкIэ ащ амалышIу къызэритырэр сшъхьэкIэ зэхэсшIагъ. ТеориемкIэ шIэныгъэу мыщ щызэзгъэгъотыгъэхэр, къулайныгъэу сIэ къыщизгъэхьагъэхэр сидепутат IофшIэнкIэ къысшъхьапэжьыгъэх. Анахь шъхьаIэр — шIоигъоныгъэ зиIэ пстэури проектым хэлэжьэнхэ зэралъэкIыщтыр ары».\nПредыдущая Узым зимыушъомбгъуным пае\nСледущая Шапхъэхэр зэкIэми агъэцэкIэнхэ фае


Социальнэ лъэныкъом нахьыбэу инвестициехэр къыхалъхьащтых | Адыгэ Макъ\nСоциальнэ лъэныкъом нахьыбэу инвестициехэр къыхалъхьащтых\nАвтор: Редакция\t/ 02.06.2017\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nАдыгэ Республикэм иминистрэхэм я Кабинетрэ АНО-у «Агентство инвестиций в социальную сферу» зыфиIорэмрэ зэдэлэжьэнхэу зэзэгъыгъэх. Петербург щыкIорэ дунэе экономическэ форумым къыдыхэлъытагъэу ащ фэгъэхьыгъэ зэзэгъыныгъэм Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Муратрэ АНО-м игъэцэкIэкIо директорэу Илья Ковалевымрэ зэдыкIэтхагъэх.\nЗэзэгъыныгъэм къызэрэщыдэлъытагъэу Агентствэр ягъусэу социальнэ инфраструктурэм игъэкIэжьынкIэ, социальнэ лъэныкъом инвестициехэр къыхэлъхьэгъэнхэмкIэ ыкIи Урысые Федерацием и Президент ижъоныгъокIэ унашъохэм ягъэцэкIэнкIэ Адыгеим Iофтхьабзэхэр щызэрахьащтых.\nИлья Ковалевым къызэриIуагъэмкIэ, Агентствэм шъолъырхэм ясоциальнэ лъэныкъо инвестицие проектхэр щыпхырещых. А проектым къыдыхэлъытагъэу IэпыIэгъу псынкIэ языгъэгъотырэ машинэхэр, гурыт еджапIэхэм яавтобусхэр афызэблахъущтых, футбол комплексхэр агъэпсыщтых, медицинэ пкъыгъохэр гупчэмкIэ аIэкIагъэхьащтых, ЖКХ-м иIофшIэн нахьыбэу шIуагъэ къегъэтыгъэным дэлэжьэщтых.\n«Республикэм ихабзэ икъулыкъухэм яIофшIэн анахьэу зытегъэпсыхьагъэр цIыфхэм ящыIэкIэ-псэукIэ зыкъегъэIэтыгъэныр ары. Непэ республикэм щыпхыращырэ къэралыгъо программэхэм азыныкъо нахьыбэр социальнэ лъэныкъом лъэIэсых. Адыгеим нахьышIоу щыпсэунхэм ыкIи Iоф щашIэным тэри ткIуачIэ етхьылIэщт. Агентствэм Iофэу дэтшIэщтыр а лъэныкъохэр ары зытегъэпсыхьэгъэщтыр», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nАгентствэм игъэIорышIэн фэгъэзэгъэ къулыкъухэр щэу зэтеутыгъ: уплъэкIунхэм афэгъэзэгъэ советыр, бизнес-советыр, регион советыр. Аужырэм Урысые Федерацием ишъолъыр 57-мэ япащэхэр хэхьэх ыкIи Агентствэм ипроектхэр егъэзекIох. Адыгэ Республикэм илIыкIоу, Адыгеим и Премьер-министрэ ипшъэрылъхэр зыгъэцакIэу Наталья Широковар регион советым хэхьэ.


Яхьисапыр — пэрыт гъэсэныгъ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АиФ Адыгея\nЯхьисапыр — пэрыт гъэсэныгъ\nГупчэр къызаплъыхьэ ужым хьакIэхэр республикэм ис кIэлэцIыкIу сэнаущхэу «Сириусым» шэкIогъу мазэм хьисапым зыщыфэзгъасэхэрэм аIукIагъэх. Республикэ естественнэ-хьисап еджапIэр (РЕМШ) а Iофтхьабзэм изэхэщакIохэм зэу ащыщ.\nЕстественнэ-хьисап еджапIэм ипащэу Мамый Даутэ къызэриIуагъэмкIэ, я 7 — 11-рэ классхэм арысхэу Урысыем ишъолъыр 13-мэ къарыкIыгъэ кIэлэеджэкIо 200 фэдиз мы мазэм мыщ щырагъаджэ. ХьисапымкIэ шIэныгъэ дэгъу къэзыгъэлъэгъогъэ кIэлэеджэкIо 35-рэ Адыгеим икIыгъэр. Республикэм щыщ кIэлэеджэкIо 200-м ехъу гупчэу «Сириусым» ипроектхэм ахэлэжьагъ.\nТхьамэфищым къыкIоцI Iофтхьэбзэ зэфэшъхьафхэр зэрахьащтых: хьисапымкIэ гъэцэкIэнхэр, лекциехэр, хэушъхьафыкIыгъэ курсхэр зэхащэщтых. Арт-фестивалэу щыIэщтым кIэлэеджакIохэм ятворческэ IэпэIэсэныгъэ къыщагъэлъэгъощт, проектыкIэу «Хьисап калейдоскоп» зыфиIорэр мыгъэ пхыращы.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ гъэсэныгъэмкIэ гупчэу «Сириусым» къызэкIом, хьисапым пылъхэр зыщеджэрэ аудиторием чIэхьагъ. Республикэм ипащэ кIэлэеджакIохэм къафиIотагъ хьисапыр анахь икIэсэ предметэу зэрэщытыгъэр, непэ ар республикэм иматематик ныбжьыкIэхэм зэрарыгушхорэр. Естественнэ-хьисап еджапIэм чIэс нэбгырэ 22-мэ хьисапымкIэ, физикэмкIэ, информатикэмкIэ, астрономиемкIэ, биологиемкIэ кIэлэеджакIохэм я Урысые олимпиадэхэм ащатекIуагъэх е шIухьафтынхэр къащахьыгъэх. Джащ фэдэу Урысыем ихэшыпыкIыгъэ командэ хэтхэу пшъэшъэжъыи 2-мэ Китаим щыкIогъэ хьисап олимпиадэм щэгъогогъо шIухьафтынхэр къащахьыгъэх. Хьисапым фэгъэхьыгъэ зэнэкъокъубэмэ язэхэщэн республикэр кIэщакIо фэхъугъ. Ахэм зэу ащыщ гъэсэныгъэмкIэ гупчэу «Сириусым» тематическэ Iофтхьабзэу щыкIорэр.\nКIэлэеджакIохэм КъумпIыл Мурат къыфаIотагъ гъэсэныгъэмкIэ гупчэу «Сириусым» ипроектхэм ягуапэу зэрахэлажьэхэрэр.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ зэрэхигъэунэфыкIыгъэмкIэ, гъэсэныгъэмкIэ гъэхъагъэхэр ашIынхэмкIэ республикэм зэфэдэ амалхэр щарагъэгъотых. МыщкIэ щысэу къэбгъэлъагъомэ хъущт хэгъэгум иапшъэрэ еджэпIэ пэрытхэм ачIэсхэм, зэнэкъокъухэм ащатекIуагъэхэм къалэу Мыекъуапэ имызакъоу, фэшъхьаф псэупIэхэми адэсхэр къазэрахэфагъэхэр. ХьисапымкIэ Iофтхьабзэу зэхащагъэми республикэм ипсэупIэ зэфэшъхьафхэм къарыкIыгъэ кIэлэеджакIохэр зэрахэлажьэхэрэри ащ ишыхьат.\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ кIэлэеджакIохэм гъэхъэгъакIэхэмрэ текIоныгъакIэхэмрэ ашIынхэу къафэлъэIуагъ. «Шъо шъуузынчъэным, шъуакъылышIоным, гъэхъагъэхэр шъушIыным апае тэ тфэлъэкIыщтыр зэкIэ тэшIэ, ау шъори къышъолъытыгъэр бэ. ПстэумкIи узэдиштэным мэхьанэшхо иI, джащ пае къыхэшъухыгъэ лъэныкъомкIэ шъуишIэныгъэхэм зяжъугъэушъомбгъу, ау искусствэри, спортыри зыщышъумыгъэгъупшэх. Зыжъугъэчан, мурадэу шъуиIэр къызэрэжъудэхъущтым шъуфэбан», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ зэрилъытэрэмкIэ, гъэсэныгъэмкIэ гупчэу «Сириусым» республикэм амалышIу къыреты кIэлэцIыкIу сэнаущхэм адэлэжьэнхэмкIэ, ахэм яамалхэм зыкъызэIуахынымкIэ, сэнэхьатэу зэрылэжьэщтхэр къыхахынымкIэ.\n«IэпэIэсэныгъэшхо зыхэлъ IофышIэхэр непэ ящыкIэгъэ дэдэх. ГъэсэныгъэмкIэ программэхэу IофшIэным епхыгъэхэр гъэшIэгъонхэу ыкIи шIуагъэ къатыщтэу алъытэ. Ахэм студентхэр «Сириусым» Iоф зыдишIэнэу ригъэжьэгъэ компание пэрытхэм къафащэщтых. Мы IофшIэкIэ амалыр тэри къызфэдгъэфедэщт шъощ фэдэ кIэлэеджэкIо чанхэм апае амалыкIэхэр къызэIутхынхэм фэшI», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nЕлена Шмелевам къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, Адыгеим гъэсэныгъэмкIэ Фондэу «Талант и успех» зыфиIорэм зэдэлэжьэныгъэ пытэ дыриI. Республикэм икIэлэеджакIохэр чанэу шъолъыр, урысые, дунэе проект заулэмэ ягъэцэкIэн хэлажьэх. ГущыIэм пае, 2015-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу «Сириусым» Къыблэ хьисап Iофтхьабзэр щызэхащэ. Елена Шмелевам зэрилъытэрэмкIэ, Урысыем и Къыблэ щыпсэурэ кIэлэцIыкIу сэнаущхэр зыщагъэхьазырыщтхэ гупчэм изэхэщэнкIэ щысэтехыпIэу хъунымкIэ Адыгеим непэ зэкIэ амалхэр иIэх.\nМамый Даутэ зэрэхигъэунэфыкIыгъэмкIэ, естественнэ-хьисап еджапIэм гъэхъагъэу иIэхэр бэкIэ зэпхыгъэр республикэм ихэбзэ къулыкъухэм ренэу IэпыIэгъу къызэрэратырэр ары. АР-м и ЛIышъхьэ кIэщакIо зэрэфэхъугъэм тетэу хьисап парк гъэшIэгъон агъэпсыгъ. Кавказ хьисап гупчэу 2017-рэ илъэсым АКъУ-м щызэхащагъэм ишIуагъэкIэ амалыкIэхэр яIэ хъугъэ. КIэлэцIыкIу сэнаущхэр зыщырагъэджэщт Гупчэм тапэкIэ ягугъапIэхэр рапхых.\n«КъыткIэхъухьэрэ ныбжьыкIэхэм ятворческэ, яинтеллектуальнэ амалхэм зягъэушъомбгъугъэныр ныбжьыкIэхэм алъэныкъокIэ Адыгеим политикэу щызэрахьэрэм ыкIи УФ-м и Президент къыгъэуцугъэ пшъэрылъхэм зэу ащыщ. Шъуигъэсэныгъэ мылъкурэ кIуачIэрэ пэIудгъахьэхэзэ, хэгъэгуми, республикэми хэхъоныгъэ ягъэшIыгъэным лъапсэ фэтэшIы. ШIэныгъэ куу зиIэ, зицыхьэ зытелъыжь IофышIэхэр ары тэ тищыкIагъэхэр. Гъэсэныгъэ дэгъу ныбжьыкIэхэм ягъэгъотыгъэнымкIэ, ахэм хэхъоныгъэ ашIынымкIэ тэ тфэлъэкIыщтыр зэкIэ тапэкIи тшIэщт», — къыIуагъ Адыгеим и ЛIышъхьэ.\nПредпринимательствэм IэпыIэгъу фэхъугъэным фытегъэпсыхьагъ →\nХабзэм икъулыкъухэм язэдэлэжьэныгъэ тегущыIагъэх →\nАдыгеим къызэрэфэразэхэр къыраIотыкIыгъ


ТишIэжь егъашIэми хэтыщтых | Адыгэ Макъ\nТишIэжь егъашIэми хэтыщтых\nИлъэс 76-кIэ узэкIэIэбэжьмэ, непэ фэдэ мафэм Хэгъэгу зэошхоу цIыфхэм тхьамыкIэгъошхо къафэзыхьыгъэр къежьагъ.\nЗаор къезыгъэжьэгъэ Германием ар псынкIэу ыухын ыгу хэлъэу СССР-м игъунапкъэхэр къин къыщымыхъоу къызэпичыхи, пытапIэхэр, къалэхэр, къуаджэхэр ыштэхэу ригъэжьагъ.\nСоветскэ дзэхэу заом фэмыхьазырхэмкIэ, IашэкIэ икъу фэдизэу темыгъэпсыхьагъэхэмкIэ Iофыр дэй дэдагъ. Псэемыблэжьэу заохэзэ апэрэ мафэхэм дзэкIолI бэдэдэ фэхыгъэ, ахэр шъофхэм арыпхъагъэу къызэранэкIыхэзэ, тидзэхэр зэкIакIохэзэ КъохьапIэмкIэ лъыкIуатэщтыгъэх…\nЗаом итхьамыкIагъо унагъо пэпчъ лъыIэсыгъ, зым ишъхьэгъус, адрэм икIал, ипшъашъ, ышыпхъу, ыш заом кIуагъэх, къэзымыгъэзэжьыгъэр бэдэд. Ахэр егъашIэми тишIэжь хэтыщтых. Илъэси 4-рэ кIогъэ зэо жъалымыр, ащ итхьамыкIагъо зэрымыхьэгъэ унагъо хэгъэгум исэп. Заом Iухьагъэхэм ащыщэу нэбгырэ миллион 20-м ехъумэ къагъэзэжьыгъэп. Шъыпкъэ, пчъагъэм къыхэхъо зэпыт. Я 80-рэ илъэсхэм заом щыфэхыгъэр миллион 20-у нэсыщтыгъэмэ, мы лIэшIэгъум икъихьагъум а пчъагъэр миллион 26-у агъэунэфыгъ. Зикъэбар амышIэщтыгъэу, икIодыкIэ щымыгъуазэхэу джынэс алъытэщтыгъэхэм алъэкъуацIэхэр джы икIэрыкIэу агъэунэфых, къыхагъэщыжьых. Ахэм япчъагъэ илъэс тешIэ къэс джыри нахьыбэ хъущт.\nХэгъэгум пае зыпсэ зытыгъэхэр тщымыгъупшэнхэм пае мы аужырэ илъэс зытIум акциеу «МыкIодыжьыщт полкым» мэхьанэшхо ратэу тихэгъэгу щызэхащэ. А Iофтхьабзэм лъыпыдзагъэ фэдэу хъугъэ мы мафэхэм Адыгэ къэралыгъо университетым истудентхэм къаугупшысыгъэ акциеу «Шэф остыгъэр шъхьаныгъупчъашъхьэм щыхэгъан» зыфиIорэр.\nНепэ, Хэгъэгу зэошхор къызежьэгъэ мафэм, пчэдыжьым сыхьатыр 4-м шэф остыгъэхэр студентхэм хагъэнагъэх. Ащ тетэу ныбжьыкIэхэм агу къагъэкIыжьыгъэх заом хэкIодагъэхэр, зэуапIэм щыфэхыгъэхэр, нацист гъэрыпIэм щылIагъэхэр, зикъэбар амышIэу заом щыкIодыгъэхэр — ахэм ацIэкIэ остыгъэхэр ныбжьыкIэхэм хагъэнагъэх.


Галактика Кельвина • Просмотр темы - Оливия Холт (Olivia Holt)\nТекущее время: 20 окт 2018, 16:23\nЗаголовок сообщения: Оливия Холт (Olivia Holt)\nДобавлено: 12 сен 2014, 07:36\nОткуда: BY 4658\nЧтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Оливия Хастингс Холт (Olivia Hastings Holt; родилась: 5 августа 1997 года; Джермантаун, Теннесси , США ) — американская актриса и певица. Лучшие фильмы: "В ударе", "Девочка и монстр", "Танцевальная лихорадка!", "Феи: Легенда о чудовище". Лучшие сериалы: "Великий Человек-паук". (рост 1.57 м) ( 20 лет)\nЗаголовок сообщения: Re: Оливия Холт\nДобавлено: 19 сен 2014, 20:03\nДобавлено: 19 сен 2014, 20:35\nДобавлено: 19 сен 2014, 21:12\nЗаголовок сообщения: Re: Оливия Холт (Olivia Holt)\nДобавлено: 14 авг 2016, 02:43\nДобавлено: 14 авг 2016, 03:12\nДобавлено: 14 авг 2016, 03:16\nДобавлено: 14 авг 2016, 03:38\nДобавлено: 14 авг 2016, 03:55\nДобавлено: 12 янв 2018, 03:05\nДобавлено: 12 янв 2018, 03:10\nДобавлено: 12 янв 2018, 03:56\nДобавлено: 12 янв 2018, 03:57\nДобавлено: 12 янв 2018, 03:58\nДобавлено: 12 янв 2018, 04:00\nДобавлено: 12 янв 2018, 04:01\nДобавлено: 12 янв 2018, 04:59\nДобавлено: 12 янв 2018, 05:02\nДобавлено: 12 янв 2018, 05:05\nДобавлено: 12 янв 2018, 05:16\nЧтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь.


Минскэ къыщихьыгъ — Адыгэ макъ\nРедактор 25.11.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\nДунаим самбэмкIэ иветеранхэм язэнэкъокъу Беларусым икъалэу Минскэ гъэшIэгъонэу щызэхащагъ.\nУрысые Федерацием ихэшыпыкIыгъэ командэ хэтэу Джони Липаридзе зэIукIэгъухэм ахэлэжьагъ, алырэгъум дышъэр къыщыдихыгъ.\nДжони Липаридзе Мыекъуапэ щэпсэу, спорт унагъом щыригъажьи, цIэрыIо хъугъэ. Ышнахьыжъэу Джумбери самбэмкIэ, дзюдомкIэ банэщтыгъ. ДзюдомкIэ, спортымкIэ дунэе класс зиIэ мастерэу Джони Липаридзе тигъэгушIуагъ.\nЗэIукIэгъухэм зафигъэхьазыри, Джони Липаридзе килограмм 90-м нэс къэзыщэчыхэрэм ябэныгъ, дышъэр къыдихыгъ.\n— Самбэмрэ дзюдомрэ я Мыекъопэ бэнэпIэ еджапIэ дунаим шIукIэ щашIэ, — къытиIуагъ Джони Липаридзе. — Спортым иветеранхэр тибэнакIохэм, тренерхэм къакIэупчIагъэх. Адыгеим спорт Унэшхо зэтегъэпсыхьагъэхэр, стадионхэр зэрэщашIыгъэхэр, тибэнакIохэм афэгъэхьыгъэ къэбархэр къафэсIотагъэх.\nДжони Липаридзе республикэм иныбжьыкIэхэр дзюдом фегъасэх, спортым ныбджэгъубэ щыриI.\nСледущая ШIыкIэшIум текIоныгъэм уфещэ


Нысхъапэхэм псэ къапагъакIэ — Адыгэ макъ\nНысхъапэхэм псэ къапагъакIэ\nПшысэхэм атехыгъэ къэгъэлъэгъонхэр кIэлэцIыкIухэм ашIогъэшIэгъоных.\nЗэлъашIэрэ тхакIоу, драматургэу Къуекъо Налбый ытхыгъэ «Рыу, сибэщыр» жъы хъурэп. Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо филармоние инысхъэпэ театрэу «Дышъэ къошыным» режиссерэу Нэгъой Асыет щигъэуцугъэ къэгъэлъэгъоным кIэлэцIыкIухэр ягуапэу еплъыгъэх.\nТIэшъу Светланэ, Нэгъой Зурет, Юрий Григоренкэм, Къапэ Саидэ, Виктория Токаренкэм, Сергей Вегериным рольхэр къашIых.\nМыхъо-мышIагъэхэр зезыхьэрэ нэгъучIыцэм цIыфхэм ямылъку къызыфигъэфедагъ, дышъэр къатырихыгъ. Шъэожъыем янэжъ шIу фишIэ шIоигъу. Дышъэр нэгъучIыцэм къытырихыжьынэу фежьэ, бэщымкIэ утынхэр рехых.\nШъэожъыем гъусэу иIэхэр нэгъучIыцэм зэребэныхэрэр, зэрагъэщынэрэр артистхэм гъэшIэгъонэу къагъэлъагъо. НэгъучIыцэм къымылэжьыгъэ мылъкур къытырахыжьы.\nГукIэгъум, зэфагъэм уафэзыпIухэрэ къэгъэлъэгъонхэр тапэкIи дгъэуцущтых, — къытиIуагъ театрэу «Дышъэ къошыным» ихудожественнэ пащэу, Адыгэ Республикэм инароднэ артистэу Сихъу Станислав.\nКIэлэцIыкIухэр спектаклым еплъыхэзэ, къэгъэлъэгъоныр хъугъэ-шIэгъэ шъыпкъэу къащэхъу. Пшысэм техыгъэр щыIэныгъэм щалъэгъун алъэкIыщтэу артистхэм алъытэ. Ащ фэшI ролым псэ къыпагъакIэ, нысхъапэхэм ачIыпIэкIэ къэгущыIэхэзэ, орэд къаIозэ тхакIом игупшысэхэр цIыфхэм алъагъэIэсых.\nПредыдущая ЯшIэныгъэ хагъахъо\nСледущая ЕгъэшIэрэ полк


Республика Адыгея - Программэр анахь дэгъоу зыгъэцэкIэрэ шъолъырхэм Адыгеир ащыщ\n2012-рэ илъэсым щылэ мазэм и 1-м нэс зэхэкъутэным нэсыгъэ унэкIэ алъытагъэхэм ащыпсэухэрэр гъэкощыгъэнхэм ипрограммэ игъэцэкIэн Урысые Федерацием и Къэралыгъо советрэ Урысые Федерацием и Президент дэжь щызэхэщэгъэ комиссиеу Урысыем исоциальнэ-экономикэ хэхъоныгъэкIэ Iофхэр зынэсыгъэхэм язэгъэшIэн фэгъэзагъэмрэ зэдыряIэгъэ зэхэсыгъом анахь Iофыгъо шъхьаIэу зыщытегущыIагъэхэм ащыщ. Адыгеим и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Мурат зэхэсыгъом иIофшIэн хэлэжьагъ.\nУрысыем и Президентэу Владимир Путиным а программэм игъэцэкIэн зэрэкIорэмкIэ шъолъырхэм япащэхэм ашъхьэкIэ пшъэдэкIыжь зэрахьырэр къыхигъэщыгъ ыкIи къыIуагъ пIалъэу агъэнэфагъэхэр амыукъонхэм имызакъоу, унакIэхэу ашIыщтхэм язытет зыфэдэщтми мэхьанэшхо зэриIэр.\nКъэралыгъом и Пащэ Урысыем иминистрэхэм я Кабинет пшъэрылъ гъэнэфагъэу къыфишIыгъэр зэпхыгъэр 2019-рэ илъэсым ехъулIэу зэхэкъутэным нэсыгъэ унэхэм ачIэсхэр гъэкощыгъэнхэм фытегъэпсыхьэгъэ Iофыгъор зэрищыкIагъэм тетэу зэшIохыгъэныр ары. Владимир Путиным ЖКХ-м зэхъокIыныгъэ фэшIыгъэнымкIэ зишIуагъэ къэкIорэ Фондым пIалъэу агъэнэфагъэм нэс кIуачIэу иIэр лъагъэкIотэнэу игъо ылъэгъугъ. Ащ нэмыкIэу программэм хэфэн фэегъэ цIыфхэр ушъхьагъу зэфэшъхьафхэм къахэкIэу зэрэхэмыфагъэхэм иIофыгъуи хэплъэнхэ фаеу къыхигъэщыгъ.\nТэ тиреспубликэ 2011-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу зэхэтэкъоным нэсыгъэ унэхэм цIыфхэр къачIэщыжьыгъэнхэм епхыгъэ Iофтхьабзэхэр щызэрахьэх. А уахътэм къыкIоцI республикэм цIыфхэм ягъэкощын сомэ миллион 424-м ехъу пэIуигъэхьагъ, ащ щыщэу республикэ бюджетым сомэ миллиони 154-рэ къикIыгъ, адрэр — ЖКХ-м изэхъокIыныгъэхэм IэпыIэгъу афэхъурэ Фондым икъэкIуапIэхэм ащыщ. Фэтэрыбэу зэхэт уни 8 агъэпсыгъ, нэбгырэ 1279-мэ, нэмыкIэу къэпIон хъумэ, унэгъо 464-мэ псэупIакIэ яIэ хъугъэ. Жъы дэдэ хъугъэ унэхэу квадрат метрэ мин 19 фэдиз хъухэрэр зэхагъэтэкъожьыгъэх.\nНепэ республикэм гъэцэкIагъэ щэхъу программэу «Зэхэтэкъоным нэсыгъэ унэхэм цIыфхэр къачIэщыжьыгъэнхэр» зыфиIоу 2013 — 2017-рэ илъэсхэм ателъытагъэр. 2012-рэ илъэсым щылэ мазэм и 1-м нэс ащ фэдэ унэу алъытагъэхэр гъэкIодыжьыгъэнхэм пае 2017-рэ илъэсым Iоныгъом и 1-м нэс нэбгырэ 235-рэ (унэгъуи 105-рэ) фэтэрыбэу зэхэт уни 4-у квадрат метрэ мини 3,7-рэ фэдиз хъурэм къачIащыжьыщт. ЦIыфхэм ягъэкощын сомэ миллион 90,9-рэ пэIухьащт. ПсэупIэу Яблоновскэм унитIу щашIы, IофшIэнхэр графикым тетэу макIох. Унэу ашIыхэрэм язытет лъыплъэщт комиссие гъэнэфагъэхэри муниципалитетхэм ащызэхащагъэх.\n13.04.2018 Антон Калининыр Адыгеим къэкIогъагъ\n11.04.2018 Сирием къикIыжьыхэрэм яIофхэм атегущыIагъэх\n05.03.2018 Сомэ миллион 300 фэдиз апэIуагъэхьащт


1 Аужыпкъэм, тшыхэр, мыр шъосэІо. Тхьэм ыгу къышъоІуным пае, шъузэрэзекІон фаер шъодгъэшІагъ. Аущтэуи шъозекІо. Аущтэу шъузекІо зэпытынэу Исус ыцІэкІэ тышъолъэІу ыкІи къышъуфэтэгъэпытэ.\n2 Зиусхьан Исус ыцІэкІэ унашъохэу къышъуфэтшІыгъэхэр шъошІэх. зызэрэщышъудзыенри ары.\n4,5 Ащ нэмыкІэуи Тхьэм шIоигъор ежь зымышІэрэ хымэ лъэпкъхэм ащыщ цІыфхэу зыгукІэ зыкІэхъопсырэ зинэ мыхъун Іофхэм зязытхэрэм шъуафэмыдэу, гукъэбзагъэкІэ щытхъу хэлъэу, шъуащыщэу хэти ежь ыпкъ тетыгъо зэрэфыриІэщтыр ары.\n6 ЕтІанэ а ІофымкІэ зыми ыш мыхъун римышІэнэу е къымыгъэпцІэнэу Тхьэм шIоигъу. КъызэрэшъотІуагъэм ыкІи къызэрэжъугурыдгъэІуагъэм фэдэу, ащ фэдэ бзэджагъэ зышІэрэ цІыф пстэуми яфэшъуашэр Зиусхьаным аригъэпщыныжьыщт.\n7 Сыда пІомэ, тыгухэр мыкъабзэу тыпсэунэу арэп Тхьэр къызфытэджагъэр, тыгухэр къабзэу тыпсэунэу ары нахь.\n8 Арышъ, мы унашъор зымыдэрэм, цІыфыр арэп ымыдэрэр, Тхьэу зы Псэ ЛъапІэ тыгухэм къарызылъхьэрэр ары нахь.\n9 Зэкъошхэм афэдэу, шІу шъузэрэлъэгъун зэрэфаер къышъуфэстхынэу ищыкІагъэп. ШІу шъузэрэлъэгъунэу Тхьэм шъуигъэшІагъэ.\n10 Македоние хэкум зэкІэ ис шы пстэури шІу шъолъэгъу. Ахэр нахь лъэшэу шІу шъулъэгъу зэпытынэу сышъолъэІу.\n11 Іасэу шъупсэоу, нэмыкІ цІыфхэм яІоф шъуиІоф хэшъумылъхьэу, шъуІэхэмкІэ шъулажьэу шъузэрэпсэущтым ыуж шъуит, унашъо къызэрэшъуфэтшІыгъэм фэдэу.\n12 Аущтэу къышъущымыщ цІыфхэм апашъхьэ хабзэм тетэу шъущыпсэущт, щыкІагъи зи шъуиІэщтэп.\nЗиусхьан Исус мы дунаим къызэрэкІожьыщтыр\n13 Тшыхэр, лІагъэхэм яІоф зытетыр шъумышІэу шъукъэдгъэнэнэу тыфаеп, нэмыкІ цІыфхэу гугъапІэ зимыІэхэм агу къызэреорэм фэдэу, шъугу къемыоным пае.\n14 Исус лІи, лІагъэхэм къызэрахэтэджыкІыжьыгъэмкІэ шІошъхъуныгъэ тиІ. Арышъ, ИсускІэ шІошъхъуныгъэ зиІэхэу лІагъэхэр Исус игъусэхэу Тхьэм ежь дэжь зэрищэщтхэр тшІошъ мэхъу.\n15 Зиусхьаным игущыІэхэм атетэу мыр къышъотэІо: Зиусхьаныр дунаим къызыкІожькІэ, тэ, псэоу къэнагъэхэр, лІагъэхэм апэ тишъыщтэп.\n16 Тхьэм иунашъо хъоу, апэрэ мэлэІичым ымакъэрэ Тхьэм ыбжъэмыешхо ымакъэрэ къызыІухэкІэ, ежь Зиусхьаныр уашъом къехыщт. КъызехыкІэ, ХристоскІэ шІошъхъуныгъэ зиІэхэу лІагъэхэр апэу къэтэджыжьыщтых.\n17 ЕтІанэ тэ, псэоу къэнагъэхэр, ахэмэ тырягъусэу ошъуапщэхэм тахэтэу, Тхьэм тыдихьыещт, жьыбгъэм хэтэу жьым Зиусхьаным тыщыпэгъокІыным пае. ЕтІанэ Зиусхьаным тыригъусэ зэпытыщт.\n18 Мы гущыІэхэмкІэ шъузэрэгъэгушху.


Адыгейский. Что значит адыгейский. Что такое адыгейский. Значение слова адыгейский определение, толкование адыгейский слово, толковый словарь Ожегова\nАдыгейский. Что значит адыгейский? Что такое адыгейский? Значение слова адыгейский, слово, определение, толкование, толковый словарь онлайн\nжертвовать разлучить слюда аудитор совнархоз статс-секретарь бутуз неудержимый несессер преподобие разломаться лаосцы зарапортоваться обряд образумить поселяться захотеться так-сяк безвременный погадать подевать уволиться плева цапать седок прочистить статуэтка икрометание баскетболист военный ублажить утискать романтичный насесть колхозник кран почки наточить партократ секвестр единожды сногсшибательный стеклярус изолироваться тесина съестной производительный тщетный поэзия ощупать бивак ухо навечно бывать хворать равноденствие исчерпываться ухарство мешалка задубеть старка отчаяться третий усатый норвежский небытие случить неизбывный вбок кораблестроитель всухомятку осаживать стремнистый невыразимый удумать псалом парламентер равносильный усилие употреблять обиваться гадостный местопребывание воскресить дневальный побег метаязык надбровный шелковистый дизентерия играючи пылкий межевать трал омерзительный народ многочлен неоцененный пластовой перепелятник\nад ды ыг ге ей йс ск ки ий ады дыг ыге гей ейс йск ски кий адыг дыге ыгей гейс ейск йски ский\nПутешествие в мире слов ий кий ский кто такой что значит значение определение термин толкование понятие зачем где докуда как каков каково какой куда откуда отчего почему сколько про без до из к ко на о об обо ответ от по при с со у в во возле за обозначает смысл Адыгейский. Что значит адыгейский? Что такое адыгейский? Значение слова адыгейский, слово, определение, толкование, толковый словарь онлайнflsutqcrbq