Адыгеим идзюдо бэнакIохэм медаль къамыхьэу къагъэзэжьырэп »\nУрысыем дзюдомкIэ изэнэкъокъухэу Ульяновскэ щыкIуагъэмэ илъэс 23-м нэс зыныбжьхэр ахэлэжьагъэх. Адыгеим ибэнакIохэм пэщэныгъэ адызэрихьагъ. АР-м изаслуженнэ тренерэу, республикэ ШВСМ-м итренер-кIэлэегъаджэу Бастэ Сэлымэ.\n- Ульяновскэ щызэIукIагъэхэм ащыщхэр Олимпиадэ джэгунхэу 2012-рэ илъэсым Лондон щыкIощтхэм ащытлъэгъунхэу тэгугъэ, - къытиIуагъ Бастэ Сэлымэ. - Зэнэкъокъухэм текIоныгъэр къащыдэзыхыхэрэр УФ-м ихэшыпыкIыгъэ командэ рагъэблэгъэщтых.\nАдыгеим ибатырэу ШъэоцIыкIу Рустамэ килограмм 73-м нэс къэзыщэчырэмэ янэкъокъугъ. Купым нэбгырэ 51-рэ хэтыгъ. Тиспортсмен ятIонэрэ чIыпIэр къыдихи, тыжьын медалыр къыфагъэшъошагъ.\nДжыракъые щапIугъэ Ситимэ Азэмат кг 90-м нэс къэзыщэчырэмэ атекIуи, дышъэ медалыр къыдихыгъ, ащ итренерыр Нэгъой Рэмэзан. А. Ситимэм тигъэгушIуагъ, ау Адыгеим икомандэ зэрэхэмытыжьыр тыгу къео, Лабинскэ епхыгъэу Краснодар краим зэрэфэбанэрэм тигъэзетеджэхэр щытэгъэгъуазэх.\nДунэе турнирышхоу дзюдомкIэ Санкт-Петербург щызэхащагъэм ¬Ордэн Андзаур ятIонэрэ чIыпIэр, Урысыем иныбжьыкIэмэ язэнэкъо-\nкъу тыжьын медалыр къащыдихыгъэх, кг 66-рэ къэзыщэчырэмэ якуп хэт.\nШъэоцIыкIу Рустамрэ Ордэн Андзауррэ ятренер-кIэлэегъаджэр Беданыкъо Рэмэзан. Сэнаущыгъэ зыхэлъ ныбжьыкIэхэр ащ дэгъоу егъасэх, пэщэныгъэ зыдызэрихьэрэ батырхэр УФ-м ихэшыпыкIыгъэ командэхэм арагъэблагъэх.\nСурэтым итхэр: Беданыкъо Рэмэзан, Ордэн Андзаур, ШъэоцIыкIу Рустам.\nОпубликовал administrator, 6-05-2010, 14:43. Просмотров: 1450\n– Кикбоксинг: Адыгеим ибэнакIохэм Анапэ дышъэ медалитф къыщыдахыгъ\n– Илъэсий зымыныбжь Джамырзэ Алекс джыри Австралием ичемпионы цIэр тхэквондом ...


ГущыIэ фабэм егъэгушхо — Адыгэ макъ\nГущыIэ фабэм егъэгушхо\nРедактор 04.02.2020 КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nИсэнэхьат фэшъыпкъэу Iоф зышIэрэ Надежда Максимовам имэфэкI мафэ фэгъэхьыгъэ зэхахьэ Мыекъуапэ щыкIуагъ.\nКамернэ музыкальнэ театрэу Хьанэхъу Адамэ ыцIэ зыхьырэм ипащэ игуадзэу, Адыгэ Республикэм изаслуженнэ артисткэу Надежда Максимовар Сыбыр къыщыхъугъ, унэгъо Iужъум щапIугъ. Адыгеим и Урыс театрэу А. Пушкиным ыцIэ зыхьырэм иартисткэу илъэсыбэрэ щытыгъ. Республикэм и Камернэ музыкальнэ театрэ зырагъэблагъэм шIогъэшIэгъонэу ролыбэ къышIыгъ.\n«Бзылъфыгъэ дахэр», «Старомоднэ амурхэр», «ШIулъэгъум имэлэIичхэр» зыфиIохэрэм, фэшъхьафхэм роль шъхьаIэхэр къащишIыгъэх, искусствэм цIэрыIо щыхъугъ.\nАдыгэ Республикэм и Камернэ музыкальнэ театрэ ихудожественнэ пащэу Сулейманов Юныс, Урысыем итеатрэхэм яIофышIэхэм я Союз икъутамэу Адыгеим щыIэм итхьаматэу Зыхьэ Заурбый, музыкальнэ театрэм иартистхэу Виктор Марковыр, Михаил Арзумановыр, Владислав Верещако, Александр Федоровыр, Елена Лепиховар, Исуп Аслъан ыгъэуцугъэ къашъохэр къэзышIыгъэ артисткэхэр, республикэм и Урыс театрэу А. Пушкиным ыцIэ зыхьырэм ипащэу Роман Корчага, нэмыкIхэри Н. Максимовам къыфэгушIуагъэх, фэуджыгъэх.\nАдыгэ Республикэм изаслуженнэ артисткэу Ирина Кириченкэм юбилей пчыхьэзэхахьэр зэрищагъ, орэдыбэ ыгъэжъынчыгъ.\nЗэхахьэм къыщыфэгушIуагъэхэм, ищытхъу зыIэтыгъэхэм Надежда Максимовам «тхьашъуегъэпсэу» къариIожьыгъ, театрализованнэ пычыгъохэм ахэлэжьагъ. Мыекъуапэ, Адыгеим яхьылIэгъэ гущыIэ фабэхэр къыIуагъэх.\nФэбагъэ зыхэлъ пчыхьэзэхахьэр шIукIэ гум къинэжьыщт, зэхэщакIохэм тафэраз.\nПредыдущая ЕшIэгъу шъхьаIэхэм тяжэ\nСледущая Газыр къанэсыгъ


хэбзэгъэуцугъакIэхэр — Адыгэ макъ\nУрысые Федерацием ихэбзэгъэуцугъакIэу мы мазэм кIуачIэ зиIэ хъухэрэм ащыщ тутыныр зыдэлъ къэмланхэм ятеплъэ зэхъокIыныгъэу фэхъущтхэм афэгъэхьыгъэр.\nНахь тэрэзэу къэпIон зыхъукIэ, мы хэбзэгъэуцугъэр блэкIыгъэ 2016-рэ илъэсым ижъоныгъокIэ маз ары заштагъэр. Таможеннэ союзым тутыным фэгъэхьыгъэ шэпхъакIэу (регламент) къыгъэнэфагъэхэр ары ащ лъапсэ фэхъугъэхэр. Хэбзэгъэуцугъэм къызэрэдилъытэрэмкIэ, а мафэм къыщыублагъэу тутыныр къыдэзыгъэкIыхэрэм ар зыдэлъ къэмланхэм ятеплъэ зэблахъун фае. Ау нахьыпэкIэ къыдагъэкIыгъэхэр зэкIэри а уахътэм ехъулIэу зэрэIуамыгъэкIыгъэхэр къыдалъытэзэ, илъэсрэ мэзихырэ пIалъэ аратыгъ. Джы шэкIогъум и 15-м а пIалъэр екIы, ащ ыуж хэбзэгъэуцугъэм кIуачIэ иIэ мэхъу.\nАщ къызэрэдилъытэрэмкIэ, нахьыпэрэм фэдэу шIыгъэ тутын къэмланхэр предприятиехэм къыдагъэкIынхэ, щапIэхэм ямэкIайхэм къатыралъхьанхэ фитыжьыщтхэп. Джы къэмланхэм сурэт щынагъохэр атешIыхьэгъэнхэ ыкIи къэмланым ызыныкъо ахэм аубытын фае. Тутыным къыхэкIыгъэ узхэм яягъэ зэрагъэкIыгъэ пкъынэ-лынэхэр атешIыхьэгъэщтых, ар зылIэужыгъор атетхэгъэщт. Ащ имызакъоу, рекламэр зытет тхьапэу къэмланхэм нахьыпэкIэ адэлъыщтыгъэхэр е атегъэпкIагъэщтыгъэхэр джы агъэфедэжьын фитыжьыщтхэп. Джащ фэдэу шэпхъакIэхэм къызэрэдалъытэрэмкIэ, нахьыпэкIэ тутын «псынкIэ» зыфаIощтыгъэхэр щыIэжьыщтхэп. Ащ фэдэ къэмланым тетхагъэ зыхъукIэ, тутыным иягъэ нахь макIэу къэкIощт фэдэу нахьыбэрэхэм къащэхъу, ау медицинэм къызэриIорэмкIэ, ар аущтэу щытэп. Тутыным никотинэу ыкIи нэмыкI веществоу хэлъхэр зыфэдизри тыратхэн фимытыжьхэу къашIыгъ.\nНахьыпэкIэ тутыныр къыдэзыгъэкIыхэрэм гъомылэпхъэ зэфэшъхьафхэм ясурэтхэр е ацIэхэр къэмланхэм къатырашIыхьэщтыгъэх, къатыратхэщтыгъэх. Ащи фитыжьыщтхэп. Ментол закъор ары къытыратхэн алъэкIыщтыр. ШIокI имыIэу тутыным щэнаутхэр зэрэхэлъхэр къытыратхэн фае.\nШапхъэхэм адимыштэрэ тутын къэмланхэр IузыгъэкIыхэрэм административнэ пшъэдэкIыжь ахьыщт. Физическэ лицэхэм сомэ 4000 — 5000, пэщэ IэнатIэм Iутхэм сомэ 10000 — 15000, юридическэ лицэхэм сомэ 200000 — 300000 тазырэу атыралъхьанэу хэбзэгъэуцугъакIэм къыщыдэлъытагъ.\nШэкIогъу мазэм и 1-м къыщыублагъэу Тыркуем къыщагъэкIырэ помидорым «къыгъэзэжьыгъ».\nМы хэтэрыкIыр Урысыем къыращэнэу фитыныгъэ щыIэ зэрэхъужьырэм фэгъэхьыгъэ хэбзэгъэуцугъэми кIуачIэ иIэ хъугъэ. Ау ащ къызэрэщыдэлъытагъэмкIэ, шъхьадж зыфаем фэдиз къырищын ылъэкIыщтэп. ПстэумкIи помидор тонн 50 нахьыбэ Урысыем къырарагъэщэщтэп.\nКилограммитфым ебгъэхъу хъущт\nМы хэбзэгъэуцугъэр самолетыр зыгъэфедэхэрэр ары анахь зищыкIагъэр. Ошъогу транспортымкIэ пассажирхэмрэ ахэм яIапIэхэмрэ язещэн фэгъэхьыгъэ шапхъэхэм зэхъокIыныгъэу афэхъугъэхэми шэкIогъум и 5-м кIуачIэ яIэ мэхъу.\nЫпкIэ хэмылъэу цIыфым самолетым рихьан ылъэкIыщт багажым ионтэгъугъэщтыр ыкIи пкъыгъоу зыдырихьан зыфитхэр ащ къегъэнафэх. ЗэхъокIыныгъэхэм къызэрэдалъытэрэмкIэ, джы зы нэбгырэм килограммитфым нахьыбэ хъурэ багаж IэкIэ ыIыгъын фит. Ошъогу транспорт гъэзекIоным дэлажьэрэ компаниехэм а килограмм пчъагъэм хагъэхъонэу ыкIи аэропортым ар щащэчынэу джы фитыныгъэ зэряIэри тхылъым къыщеIо. ЫпкIэ хэмылъэу самолетым рихьан зыфит пкъыгъохэм ащыщых кIэлэцIыкIу шхынхэр ыкIи коляскэхэр, Iэзэгъу уцхэр, кIымэфэ щыгъынхэр, нэмыкIхэр. Ипсауныгъэ изытет къыхэкIэу зекIоныр къызфэкъинхэм ящыкIэгъэщт пкъыгъохэм анахьэу анаIэ зэратырагъэтыгъэр УФ-м транспортымкIэ и Министерствэ къыхегъэщы. Ахэм коляскэхэр, бэщхэр е нэмыкIэу зекIонхэм пае агъэфедэхэрэр самолетым дырахьан фитых.\nЗыгъэхьазырыгъэр ХЪУТ Нэфсэт.\nПредыдущая Лъэпкъ цIыкIухэм заригъэужьыжьыгъ


Республика Адыгея - КъумпIыл Мурат хэлэжьагъ\nШъхьаIэр/Пресс-гупч/Къэбархэр/КъумпIыл Мурат хэлэжьагъ\nАдыгэ Республикэр зызэхащагъэр илъэс 26-рэ зэрэхъурэм фэгъэхьыгъэу кушъхьэфачъэмкIэ Адыгеим зэнэкъокъу щыкIуагъ. Нэбгыри 150-м ехъу ащ хэлэжьагъ. Ахэр республикэм игъэцэкIэкIо ыкIи иунэшъошI хабзэ, муниципальнэ образованиехэм якъулыкъухэм ялIыкIох.\nКолоннэм ыпэ итыгъ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат. Мы Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх Адыгэ Республикэм и Апшъэрэ хьыкум и Тхьаматэу Трахъо Аслъан, Адыгэ Республикэм и Конституционнэ хьыкум и Тхьаматэу ЛIыхьэтыкъо Аскэр, гуманитар ушэтынхэмкIэ Адыгэ республикэ институтым идиректорэу ЛIыIужъу Адам.\nКушъхьэфачъэхэм ягъогу Мыекъуапэ ыкIи ащ къыпэIулъ чIыпIэхэм апхырыкIыгъ. Къэлэ паркым дэжь щырагъажьи, псэупIэу Ханскэм нэсыгъэх. Ащ къыщыуцугъэх, нэужым спорткомплексэу «Ошъутенэм» ягъогу щаухыгъ. Кушъхьэфачъэхэм километрэ 30 фэдиз зэпачыгъ.\n«ЗэкIэ чIыпIэу агъэнэфагъэм нэсыгъ. Апэ ныбжьыкIэхэр ары ащ къэсыгъэхэр. Ау Iофтхьабзэр зыфытегъэпсыхьэгъагъэр спортымкIэ гъэхъагъэхэр шIыгъэнхэр арэп, щыIэкIэ-псэукIэ тэрэзыр цIыф жъугъэхэм алъыгъэIэсыгъэныр ары. ЗэкIэми анахь мэхьанэ зиIэр зэдегъэштэныгъэ ахэлъэу, чэфхэу мыщ зэрэхэлэжьагъэхэр ары. Гъэпсэфыгъо мафэхэр дэгъоу зыгъакIо зышIоигъохэр мы Iофтхьабзэм зэрипхыгъэх. Сицыхьэ телъ ащ фэдэ Iофтхьабзэхэм ахэлажьэхэрэм зэрахэхъощтым ыкIи нахьыбэрэ ахэр зэрэзэхащэщтхэм», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nЗэрэрахъухьагъэмкIэ, кушъхьэфачъэхэмкIэ зэнэкъокъухэр илъэс къэс зэхащэхэзэ ашIыщт ыкIи хабзэм икъулыкъухэм ялIыкIохэм ямызакъоу, Адыгэ Республикэм щыпсэухэрэри зэкIэ ащ хэлэжьэнхэ алъэкIыщт.


By Алие Мадин\n(Алие Мадин /OC Media)\nМы мафэр ары 1853 илъэсым Тбылыс къызыщыдэкӏыгъагъэр адыгэ шӏэныгъэлэжьэу Бэрсэй Умар ытхыгъэу апэрэ «Адыгабзэм итхыбзэ».\nАдыгабзэр Кавказым къихъухьэгъэ, абхъазыбзэм пэблагъэ, чӏыпӏабз. Адыгабзэр мэкъэ зещэхэмкӏэ баи — диалектым елъытыгъэу, макъэ 60 нэсэу — ыкӏи зэхэтыкӏэ зэхэлъ иӏ, загъорэ зы гущыӏэр гущыӏэухыгъэ псэум тефэу урысыбзэмкӏэ къапӏомэ.\nНепэ адыгабзэр литературнэ шэпхъитӏукӏэ гощыгъэ — адыгабзэу, Адыгеимрэ Пшызэ шъолъырымрэ арыс адыгэхэр зэрыгущыӏэхэрэр, ыкӏи къэбэртэябзэр, Къэрэщэе-Щэрджэсымрэ Къэбэртэе-Бэлъкъарымрэ щагъэфедэрэр. Мы шапхъэхэм зэтекӏхэр ахэтхэми, адыгабзэмрэ къэбэртэябзэмрэ зы бзэм изыӏахьэхэу щытых.\nЮНЕСКОМ къылъытагъ, адырэ кавказыбзэ пчъагъэхэм афэдэу, адыгабзэми кӏодыжь пэнымкӏэ щынагъо зэрэшъхьащытыр.\nГурыт еджапӏэхэм шӏокӏ зимыӏэ гъэсэныгъэр зэращыӏуахыжьыгъэр\n2007 илъэсым щылэ мазэм Адыгеим Иапшъэрэ хьыкум дигъэзыжьыгъ ныдэлъфыбзэр шӏокӏ имыӏэу хэкум игурыт еджапӏэхэм зэращарагъэшӏэнэу зэрэщытыгъэу, 2000 илъэсым хагъэхьэгъагъэр. Ащ фэдэ унашъом къыгъэхьылъагъ аущтыуми адыгабзэм ищытыкӏэ мыпсынкӏэ.\nАдыгеимкӏэ къэралыгъо лъэгапӏэ ащыряӏ урысыбзэмрэ адыгабзэмрэ. Адыгэхэу хэкум исхэм япчъагъэ 26% ныӏэп зэрэхъурэр.\nУрысыем Иконституциекӏэ ыкӏи хабзэмкӏэ, кӏэлэеджакӏом адыгабзэр зэригъэшӏэнэу фэмыемэ, ар зэригъэшӏэным фебгъэзы хъущтэп (адыгэми). Мыщ зытыригъакӏэзэ, Адыгеим ипрокуратурэ иушъыйкӏэ гурыт еджапӏэхэм адыгабзэр шӏокӏ имыӏэу зэрэщызэрагъашӏэрэ унашъор ӏуахыжьыгъ. Упчӏэр апэ «рагъэзхэрэ» еджакӏомэ янэ-ятэхэм къаӏатыгъэу арэу щытыгъэм фэдагъ.\nКъыхэдгъэщын, Урысыем илӏышъхьэу Путин Владимир 2017 илъэсым бэдзэогъум и 20 къызэриӏуагъэр, имыныдэлъфыбзэ бзэр цӏыфым шӏокӏ имыӏэу зэригъэшӏэнымкӏэ ебгъэзы зэрэмыхъущтыр. Лӏышъхьэм гущыӏэ къышӏыгъ пыщытэу къэралыгъуабзэхэр лъэпкъ хэкухэм ащыӏэ еджапӏэхэм шӏокӏ имыӏэу ащарагъэшӏэным. Мыщ ыуж хэкубэхэм уплъэкӏуныгъэ зэфэшъхьафхэр ащызэхащагъэх, еджакӏохэм мы ӏофымкӏэ яфитыныгъэхэр аукъомэ къычӏагъэщынымкӏэ.\nАдыгабзэм илъэгэпӏэ лъахъч\nМыекъопэ къэлэ бэдауш купэу «Адыгэ Хасэ — Адыгэ Зэфэс» зыфиӏорэм ипащэу Цундышк Заурбий OC Media-м зэдэгущыӏэныгъэу дыриӏагъэм къызэрэщыхигъэщыгъэмкӏэ, адыгабзэм ищытыкӏэ джыдэдэм къины. Анахь ӏофыгъо шъхьаӏмэ ащыщ адыгабзэм изэгъэшӏэн телъытэгъэ сыхьатхэм япчъагъэ зэрахэкӏрэм.\nАщ ибэдауш куп 2016 илъэсым ыкӏэм Адыгэ хэкум иунэшъошӏхэм зафигъэзэгъагъ ныдэлъфыбзэм изэгъэшӏэнрэкӏэ ыкӏи иухъумэнрэкӏэ хэбзэ хэушъхьафыкӏыгъэ агъэпсынэу.\n«Нэмыкӏ упчӏэр, тичӏыпӏэ унэшъошӏхэм ар зэрамыштэрэр ары. Сыд пае? Тэркӏи мыр гурыӏогъуае джы нэсфэ», — къеӏо адыгэ бэдауш лэжьакӏом.\nЦундышкым къыхегъэщы, купым ифэгъэзэныгъэ унэшъошӏхэм джэуап къыратыжьыгъэу, Адыгеим хабзэ зэриӏэр къэрылыгъобзитӏум (урысыбзэр ыкӏи адыгабзэр) афэгъэхьыгъэр ыкӏи Урысыем гъэсэныгъэмкӏэ Иминистерствэ адыгабзэм изэгъэшӏэнкӏэ къыдилъытэгъэ сыхьатхэр икъу зэрэфэдизхэр итэу.\nАщ ехъоу, адыгэ бэдауш лэжьакӏом къыӏуагъ, унэшъошӏхэм фэгъэзэныгъэу къашӏыгъэм зэритымкӏэ, хэкум адыгабзэр икъу фэдизэу зэрэщагъэфедэрэм ехьылӏагъэм емылъытыгъэу, гъэунэфагъэ ӏоф зегъэкӏоныр ыкӏи тхылъ ӏофхэр зэкӏэ урысыбзэкӏэ рагъэкӏокӏы.\nЦундышкым къыхигъэхъуагъ джыри, Адыгабзэм имафэ ехъулӏэу ащ ибэдауш куп зэригъэхьазырырэр чӏыпӏэ унэшъошӏхэм зафигъэзэнэу адыгабзэм ехьылӏэрэ хабзэр аштэнымкӏэ.\nАдыгабзэр ухъумэгъэнымкӏэ илъыныгъэхэр\nГуманитар ушэтынхэмкӏэ адыгэ Институтым ипэщагъэу, зэлъашӏэрэ бзэшӏэныгъэлэжьэу, профессорэу Бырсыр Батырбий къеӏо, адыгабзэм изэгъэшӏэн зэтезыныгъэхэм зэрахэтыр. Ащ къыхегъэщы, бзэм изэгъэшӏэнкӏэ шӏогъэшӏэгъоныгъэр Апшъэрэ еджапӏэхэм ягуманитар ӏахьэхэм къазэрэщыряохыгъэр ыужрэ илъэс зы-тӏум, джащ фэд адыгабзэмкӏэ шӏогъэшӏэгъонри.\nАщ дакӏоу, шӏэныгъэлэжьым къыхигъэщыгъ, гурыт ублэпӏэ еджапӏэхэу, ныдэлъфыбзэ закъокӏэ зыщеджэхэрэр, зэрэщымыӏахэхэр. Бырсырым игущыӏэхэмкӏэ, гумэкӏыгъо джыри кӏэлэегъаджэхэм ягъэхьызырын дэгъу зэрэщымыӏэри.\n«Тэ, Гуманитар ушэтынхэмкӏэ адыгэ Институтыми, Гъэсэныгъэмкӏэ Министерствэми, цӏыфхэми тегугъы ыкӏи тыпылъ еджапӏэхэм ащеджэхэрэм ӏоф адэтшӏэным, Адыгэ филологиемрэ ыкӏи культурэмрэкӏэ яфакультет щеджэныр къыхахынымкӏэ яшӏогъэшӏэгъон къэдгъэущыным», — къеӏуатэ Бырсырым.\nГъэсэныгъэмкӏэ Министерствэм иаужрэ къэтынхэмкӏэ, Адыгеим джыдэдэм гурыт еджэпӏи 148 щыӏ, ахэм ащеджэ сабый мин 50 кӏахьэу. Еджэпӏэ 34-м ары ныӏэп адыгабзэмрэ литературэмрэ зыщзэрагъашӏэрэр.\nЩытыкӏэр хьылъэми, хэкум зэпымыоу адыгабзэкӏэ къыщыдэкӏы гъэзетэу «Адыгэ макъэр», журналхэр, Апшъэрэ еджапӏэхэм яшӏэныгъэ ушэтын къыдэкӏхэр.\nАдыгабзэр агъэфедэми, зыщырыгущыӏэхэрэр щыӏэкӏэ-псэукӏэ лъэгапӏэм ары\nСабый ӏыгъыпӏэхэу Мыекъуапэ дэтхэм джырэкӏэ ащэлажьэх «адыгабзэм икружокхэр», къыриӏотагъ OC Media-м Шъэоцӏыкӏу Асе, Адыгеим изысабый ӏыгъыпӏэ щылажьэрэм.\n«Тисабый ӏыгъыпӏэ адыгабзэм икружок ӏоф щешӏэ, ау ащ телъытагъэ уахътэр макӏэ ыкӏи фаехэр зэкӏэ хэхьашъухэрэп. Пчъэгъэ гъэнэфагъэ закъу — сабый 15», — къыӏуагъ егъэджакӏом.\nБзылъфыгъэм къыхигъэщыгъ, кружокым хэхьанэу фаехэмэ япчъагъэ зэрэнахьыбэр чӏыпӏэу щыӏэхэм ягъэпшагъэмэ. Ыкӏи егъэджэнхэр тхьамафэм тӏо зэрэщыӏэхэрэр сыхьат ныкъо хъухэу.\n«Унагъом адыгабзэкӏэ щыгущыӏэхэ хъумэ – мыр дэгъу, ау цӏыф макӏ аущтэу зекӏорэр», — елъытэ ащ.\nАщ дырегъаштэ Пшызэ Фатимэ, Адыгеим ихъызмэт лэжьапӏэхэм ащыщым ӏоф щызышӏэрэм: «Адыгабзэм ищытыкӏэ дэгъумэ ащыщэп, ӏо хэмылъэу, сыда пӏомэ тэр-тэрэу нахь макӏэрэ тыбзэ тырыгущыӏэу тыфежьагъ, Тигупсэхэм азфагуи. Тэ тилажьэн фай тыбзэ зэрэтшӏокӏодрэр», — къеӏо тигущыӏэгъу.\nФатимэ къеӏуатэ, мэзитӏукӏэ узэкӏэӏэбэжьмэ ӏофшӏэпӏакӏэу зыӏухьагъэм зэрэщигъэшӏэгъуагъэр ыкӏи зэригъэгушӏуагъэр зыхэхьагъэхэр зэкӏэ адыгабзэкӏэ зэрэщыгущыӏэхэрэм. «Мыр зэрэдэгъу дэдэр!», — еӏо ащ.\nКъэбэртэе-Бэлъкъарым щыщ филологэу Жамбот (ыцӏэ закъу къыриӏуагъэр) елъытэ, щыӏэкӏэ-псэукӏэ лъэгэпӏэ закъом адыгабзэм урыгущыӏаныр зэримыкъурэр. Ащ къекӏы бзэзехьэмэ анахь къызэрыкӏо гущыӏэхэмрэ къэӏуакӏэхэмрэ зэрагъэфедэрэр. Ар, Жамбот иеплъыкӏэкӏэ, бзэм иухъумэнкӏэ икъурэп.\n«Тиадыгабзэ илъэгапӏэ къызэреохыгъэр зыфэдизыр къыбгурыӏонэу уфаемэ, адыгэ пэпчъ едэӏун фае ижърэ адыгэ орэдмэ. Бзэм тыдэ къыриххэра гущыӏакӏэхэр? Ахэр бзэм къыхэхьэх къэхъу-къэшӏакӏэхэм, щыӏэныгъэм къыщыхъухэрэ зэхъокӏныгъэхэм къадакӏоу».\nГущыӏэгъу къытфэхъугъэм къеӏо, тхэкӏо ныбжьыкӏэхэри щыӏэнкӏи хъунэу. Ау ахэм апэкӏэ къэкӏощт дэгъу амылъэгъоу, фэшъхьаф ӏоф пылъынхэ фае мэхъу, яунагъохэр аӏыгъынхэм пае.\n«Ныдэлъфыбзэкӏэ къыдэкӏрэ журнал макӏ тиӏэр, адыгэм афэгъэхьыгъэу макӏэ къэтынэу тыраххэрэр, тителевидение тиӏэп, тхэхэу адыгабзэкӏэ къыхэзыутхэрэр макӏэ. Ау зэрэнафэмкӏэ, тхэхэрэр охътэ гъэнэфагъэм цӏыф купым ищытыкӏэ къэзгъэлъагъохэу щытых», — кӏэух къешӏы Жамбот. Ащ къыхегъахъо, хъытыуми адыгабзэкӏэ къэбархэр зэригъотэгъуаер.\nАдыгабзэм иӏофыгъохэм уарыгущыӏэ хъумэ, адыгабзэ ыкӏи къэбэртэябзэ шапхъэхэм апае зы хьарыфылъэм игъэпсын иупчӏэ ублэкӏы хъущтэп. Мы ӏофым илъэсипшӏ закъоп зытегущыӏэхэрэр. Зыхэм латин хьарыфхэр, адырэхэм кириллицым, ящанэхэрэм адыгэ тамыгъэхэм атетэу гъэпсыгъэ хьарыфылъэр къэбгъэфедэнхэу алъытэх. Ау, адыгабзэм дэлажьэхэрэм къызэрэхагъэщрэмкӏэ, мы къэтыгъэхэ хьарыфылъэхэм ащыщ гори адыгабзэм къекӏурэп, сыда пӏомэ ныдэлъфыбзэм имэкъэ зэхэтыкӏэ икъу фэдизэу къатышъурэп. Ау шӏэныгъэлэжьхэм ахэтых, зыӏохэрэр кириллицэмкӏэ ӏофшӏэгъабэхэр адыгабзэкӏэ гъэпсыгъахэх, ахэм язэдзэкӏын къиныгъоу зэрэхъущтыр. Латин хьарыфхэр нахь къыхахых ӏэкӏыбым щыпсэурэ адыгэхэм, ар анахь хьарыфылъэ псынкӏэу къыхагъэщэу, ныдэлъфыбзэр къызӏэкӏагъэхьэнымкӏэ.\n«Адыгэ Зэфэс» зыфиӏорэ бэдауш купэу Къэбэртэе-Бэлъкъарым щыӏэм ипащэу Кӏэщ Руслъан къызэриӏорэмкӏэ, апэрэмкӏэ зэикӏ литературабзэм ишапхъэхэр бгъэпсынхэ фае, ащ ыуж етӏанэ зэикӏ хьарыфылъэм утегущыӏэ зыхъущтыр. Ащ иеплъыкӏэкӏэ, непэ бгъэтэрэзыжьхэ хъущтых хьарыфылъэхэу щыӏэхэр: а зы макъэхэр зэфэшъхьаф тамыгъэхэмкӏэ къэмытыгъэнхэу.\n«Гущыӏэм пае, а зы макъэр къокӏыпӏэ ыкӏи кӏохьапӏэ диалектым зэфэшъхьафэу къащытыгъ. Мыщ иӏоф джы дэдэм зэшӏопхын фае», — къеӏо ащ. Руслъан игущыӏэхэмкӏэ, къыкӏэлъыкӏорэ лъэубэкъур диалектхэр зэхэщэгъэным епхыгъэщт нахь, ахэмэ язым-зыр ыхъожьыныр арэп. Ащ бзэм ибаиныгъэ хигъэхъощт.\nЕтӏанэ гущыӏэ гъэпсын зэфэшъхьафхэм азфагу къыхэхыгъэн фае анахь къызэрыкӏохэр, ыкӏи гъэпытэгъэныр гущыӏэмэ якъэӏуакӏэ язэикӏ литературнэ шъуашэр», — елъытэ ащ.\nЫкӏи джахэм ауж ныӏэп зэикӏ литературнэ хьарыфылъэм факӏорэ гъогур къызызэӏукӏыщтыр, еӏо Кӏэщым.


Пытагъэ хэлъэу укъекIолIэн фае — Адыгэ макъ\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу ТхьакIущынэ Аслъан финансхэр зэрагъэзекIорэм лъыплъэгъэным фэгъэзэгъэ гъэIорышIапIэу республикэм щызэхащагъэм ипащэу Насыф Мариянэ IукIагъ. Мы къулыкъукIэм блэкIыгъэ илъэсым Iофэу ышIагъэм, анахьэу ынаIэ зытыригъэтыгъэ лъэныкъохэм ыкIи тапэкIэ пшъэрылъэу зыфигъэуцужьыхэрэм атегущыIагъэх.\nРеспубликэм иэкономикэ хэхъоныгъэхэр ышIынхэмкIэ ыкIи зыпкъитыныгъэ илъынымкIэ гъэIорышIапIэм ипшъэрылъхэр зэригъэцакIэрэм мэхьанэшхо зэриIэр, финансхэр зэрагъэфедэрэ шIыкIэм тишъолъыр щыпсэурэ цIыфхэм ящыIэкIэ-псэукIэ зыфэдэщтыр бэкIэ зэрепхыгъэр АР-м и ЛIышъхьэ къыхигъэщыгъ. Бюджетым епхыгъэ ахъщэр зэрагъэзекIорэм ылъэныкъокIэ уплъэкIунэу зэхащагъэхэм зэфэхьысыжьэу афэхъугъэхэм, хэукъоныгъэу къыхагъэщыгъэхэр зыфэдэхэм, гъэIорышIапIэм иIофшIэн тапэкIэ нахь шIуагъэ къытэу гъэпсыгъэным пае шIэгъэн фаехэм республикэм ипащэ акIэупчIагъ.\nМ. Насыфым къызэриIуагъэмкIэ, зипэщэ къулыкъур 2014-рэ илъэсым зэхащагъ. Iоф зашIэрэр илъэс нахьыбэ мыхъугъэми, гъэхъэгъэ гъэнэфагъэхэр яIэх. Апэрэ уахътэм анахьэу анаIэ зытырагъэтыгъэр зэхэщэн Iофхэр арых. Ащ дакIоу шэпхъэ-хэбзэ базэр агъэпсыгъ, IофышIэхэр агъэхьазырыгъэх. ЗырагъэжьакIэм IофшIэкIуи 6 яIагъэмэ, джы пчъагъэр 13-м нэсыгъ. Ахэм япшъэрылъхэр зэрифэшъуашэу агъэцэкIэнхэм пае яквалификацие зыщыхагъэхъорэ курсхэм агъакIох. Бюджет ахъщэр зэрагъэфедагъэр уплъэкIугъэным, хэбзэгъэуцугъэр зыукъохэрэм пшъэдэкIыжь ягъэхьыгъэным афэшI гъэIорышIапIэм общественнэ организациехэм, АР-м ипрокуратурэ, следственнэ къулыкъухэм, АР-м хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ и Министерствэ, нэмыкIхэми зэпхыныгъэ адыриIэу Iоф адешIэ. ГущыIэм пае, УФ-м и Следственнэ комитет иследственнэ ГъэIорышIапIэу АР-м щыIэм икъулыкъушIэхэр ягъусэхэу хэбзэнчъэу агъэфедэгъэ сомэ миллион 1,3-рэ бюджетым къырагъэхьажьыгъ. Ащ нэмыкIэу пэщэ IэнатIэ зыIыгъхэм тазырхэр атыралъхьагъэх, ахэм ащыщхэр яIофшIапIэ IуагъэкIыхэуи къыхэкIыгъ.\nБлэкIыгъэ илъэсым къыкIоцI ГъэIорышIапIэм уплъэкIун 45-рэ фэдиз зэхищагъ, сомэ миллиарди 6,9-рэ зэрагъэфедагъэр агъэунэфыгъ. Ахэм ащыщэу сомэ миллиарди 2,4-р республикэ бюджетым, сомэ миллиарди 4,3-р чIыпIэ бюджетхэм къахэхыгъэх. НахьыбэрэмкIэ культурэм, гъэсэныгъэм, социальнэ лъэныкъом япхыгъэ бюджет организациехэр арых ауплъэкIугъэхэр. Джащ фэдэу бюджет инвестициехэр зэрагъэзекIуагъэм анаIэ тырагъэтыгъ. Мыхэм зэфэхьысыжьэу афэхъухэрэр хэбзэухъумэкIо къулыкъухэм аIэкIагъахьэ.\n— Хэбзэгъэуцугъэм къыдилъытэрэ лъэныкъохэр зымыгъэцэкIэрэ, бюджет ахъщэр шапхъэхэм адимыштэу зыгъэфедэрэ пстэуми гъэлъэшыгъэ шIыкIэм тетэу пшъэдэкIыжь ябгъэхьыныр атефэ. АщкIэ гъэIорышIапIэм иIофшIэн зэрэзэхищэрэм бэ елъытыгъэщтыр, — къыIуагъ ТхьакIущынэ Аслъан.\nПредыдущая Бзылъфыгъэхэр агъэшIуагъэх\nСледущая Лъэпкъ Iофыгъохэм атегущыIагъэх


ЦIыфхэм IофшIапIэхэр арагъэгъотыным пае… — Адыгэ макъ\nЦIыфхэм IофшIапIэхэр арагъэгъотыным пае…\nРедактор 31.10.2017 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nШъолъыр конференциеу «Создание высокопроизводительных рабочих мест — стратегия роста для России» зыфиIорэр Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым щыкIуагъ. Ащ фэдэ конференциехэр шъолъыр 70-мэ ащырекIокIыщтых. Iофыгъом кIэщакIо фэхъугъэр предпринимательхэм яфитыныгъэхэр къэухъумэгъэнхэмкIэ УФ-м и Президент дэжь щылажьэрэ Уполномоченнэмрэ Урысые народнэ фронтымрэ.\nАдыгеим конференциер щызэхэзыщагъэхэр Адыгэ Республикэм ивице-премьерэу Сапый Вячеслав, предпринимательхэм яфитыныгъэхэр къэухъумэгъэнхэмкIэ Уполномоченнэу Зэфэс Вячеслав, Урысые народнэ фронтым икъутамэу Адыгеим щыIэр арых. Конференцием хэлэжьагъэх АР-м мэкъу-мэщымкIэ иминистрэу Юрий Петровыр, депутатхэр, компание инхэм яIэшъхьэтетхэр, сатыушIхэр, апшъэрэ еджапIэхэм яIофышIэхэр, шIэныгъэлэжьхэр, студентхэр.\nСапый Вячеслав пэублэ гущыIэу къышIыгъэм къыщыхигъэщыгъ Адыгеим иэкономикэ хэхъоныгъэхэр ышIынхэмкIэ хэкIыпIэу ыкIи шIыкIэхэу алъэгъухэрэмкIэ конференцием къырагъэблэгъагъэхэр къызэхэхьагъэхэм къадэгуащэхэмэ зэрэшIоигъор. Ежьым Адыгеим индустриальнэ паркитIу зэрэщагъэпсырэр, зекIоным зиушъомбгъуным зэрэдэлажьэхэрэр, инвестициехэр республикэм къещэлIэгъэнхэм яшъыпкъэу ыуж зэритхэр, федеральнэ программэхэм зэрахэлажьэхэрэр къыIотагъэх.\n— БэшIагъэп промышленностымкIэ Координационнэ совет зызэхэтщагъэр. Бизнес цIыкIум ыкIи гурытым тадеIэнэу амалхэр нахь тиIэ хъугъэх. Мэкъумэщ хъызмэтым хэхъоныгъэшIухэр къыгъэлъэгъуагъэх. ИнвестициехэмкIэ IэпыIэгъу къытфэхъухэрэм хьакъулахьэу атыхэрэм къащыдгъэкIэнэу, предпринимательхэм ятхылъхэм ягъэпсын нахь псынкIэ тшIынэу, «Зы шъхьаныгъупчъэм» иIэпыIэгъу нахь зыкъедгъэIэтынэу тыхьазыр, — къыIуагъ В. Сапыим.\nАщ ыуж Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Тхьаматэ игуадзэу Шъэо Аскэр цIыфхэм IофшIапIэ языгъэгъотыхэрэм продукциеу къыдагъэкIырэм хэпшIыкIэу хэзыгъахъохэрэм зэрадеIэщтхэр, ахэр къызхэлэжьэхэрэ законопроектхэр Къэралыгъо Думэм щыпхырыгъэкIыгъэнхэмкIэ яшIуагъэ къызэрагъэкIощтыр къыIуагъ.\nАдыгеим ипредпринимательхэм яфитыныгъэхэр къэухъумэгъэнхэмкIэ Уполномоченнэу В. Зэфэсым игущыIэ къыщыхигъэщыгъэх шъолъыр пстэумэ къыдагъэкIырэ продукцием зэрэхагъэхъонэу цIыфхэм IофшIапIэхэр ягъэгъотыгъэнхэу ыкIи яIофшIакIэ рагъэхъунэу Владимир Путиным ижъоныгъокIэ унашъохэм зэращыхигъэунэфыкIыгъагъэр. 2020-рэ илъэсым нэс IофшIэпIэ чIыпIэ миллион 25-рэ къызэIуахынэу ыкIи продукциеу къыдагъэкIырэм фэдизрэ ныкъорэ хагъэхъонэу ащ пшъэрылъ къыгъэуцугъ.\nАщ фэдэ IофшIакIэм унэсын хъумэ, уахътэм диштэрэ шIыкIакIэхэр къызIэкIэбгъэхьанхэ фае. Ахэр ары хахъо озгъэшIыщтыр, цIыфхэм ялэжьапкIэ къэзыIэтыщтыр, ящыIакIэ нахьышIу зышIыщтыр. Предприятиехэм ащ фэдэу Iоф ашIэ зыхъукIэ, хьакъулахьэу хабзэм ратырэми хэхъощт.\nАужырэ илъэсхэм цIыфхэм IофшIэпIэ чIыпIэхэр ашIокIодыгъэх, IофшIапIэхэр бэу зэфашIыжьыгъэх, ащ къыхэкIэу хабзэми, лэжьакIохэми ахъщэу къаIэкIахьэрэм хэпшIыкIэу къыщыкIагъ. Адыгеири а гъогум къырыкIуагъ. Джы икIыгъэ илъэсым къыщегъэжьагъэу предприятие ыкIи хъызмэтшIэпIэ зэфэшъхьафмэ ятехнологическэ оборудование агъэкIэжьэу, гъэхъагъэхэр зэрашIыщтым зытырагъэпсыхьэу, IофышIэхэм продукциер нахьыбэу къызэрахьыщтым кIагъэгушIухэу хъугъэ. Хэхъоныгъэхэр экономикэм егъэшIыгъэнхэмкIэ Институтэу Столыпиным ыцIэ зыхьырэм Адыгеим тапэкIэ зыкъиIэтынымкIэ зишIуагъэ къэкIощт Iофтхьабзэхэр къыгъэнэфагъэх. Ащ иэкспертхэм къызэраIорэмкIэ, 2020-рэ илъэсым нэс республикэм IофшIэпIэ чIыпIэу иIэр непэ мини 8-м нэсымэ, ар мин 11,7-рэ хъун ылъэкIыщт.\nАдыгеим лъэкIэу ыкIи амалэу иIэхэр къыдэплъытэхэмэ, ащ фэдэ IофшIэпIэ чIыпIэхэр къызэIуихышъущтых, ыпэ езыгъэхъун зылъэкIыщт коммерческэ компаниехэм ахигъэхъошъущт, ахэм Iоф ащызышIэщт лэжьакIохэр ыгъэхьазырынхэ ылъэкIыщт.\nКонференцием зыщытегущыIэгъэхэ Iофтхьабзэр уахътэм диштэу ыкIи цIыфхэм ящыкIэгъэ шъыпкъэу щыт. Хабзэм иIофышIэхэри, бизнесым хэтхэри, общественностым илIыкIохэри зэгурыIуагъэх, шIэгъэн фаехэм зэдяусагъэх.\nУрысые общественнэ организацием икъутамэу Адыгеим щыIэм иIофышIэ купэу «Шъыпкъагъэрэ шIуагъэрэ зыхэлъ экономикэр» зыфиIорэм ипащэу Александр Денисовым къызэриIуагъэмкIэ, дэгъоу Iоф зыщашIэрэр ыкIи дэгъоу къызщагъахъэрэр тэ къытпэчыжьэу щыIэу къытшIошIы. Тыдэ ущыIэми, Iофым уегугъумэ, ахъщэ дэгъу къэпхьыщт. Шъхьаем, тэ тиIофшIапIэхэр зызэфашIыжьыгъэхэри, тиIофшIакIэ къызеIыхыгъэри бэшIагъэ. Апэрэ Iофыгъор цIыфхэм IофшIапIэхэр къафэбгъотынхэр ары. Ахэр Iофым тегъэпсыхьагъэхэу щымытхэмэ, сыдэущтэу IофшIапIэхэр лэжьэщтха?\nIахьзэхэлъ обществэу «Заремым» ипащэу Пщыжъ Щамсудинэ изавод уахътэм дэлъэбакъоу апэ езыгъэжьагъэхэм ащыщ, ащ ишIуагъэкIэ чыжьэуи лъыкIотагъ.\n— Лъэхъаным диштэрэ оборудованиер умыгъэфедэмэ, лъыкIотэгъуай, — къыIуагъ Щ. Пщыжъым. — Тизавод ащ фэдэу уахътэм диштэхэрэр зычIэдгъэуцохэрэр илъэс 20 фэдиз хъугъэ. Редуктор зэфэшъхьафхэу къыдэдгъэкIыхэрэр промышленностым ищыкIэгъэ шъыпкъэх. Ар къыдгурыIозэ, проект 50 фэдиз гъашIэм пхырытщыгъ. Непэ къытэнэкъокъун щыIэп тIомэ, тыхэукъонэп сшIошIы. IэкIыб къэралыгъохэм Iоф адэтэшIэ, типродукцие агу рехьы, къыкIэупчIэх, тэри ащ гъэхъэгъакIэхэм тафеузэнкIы.\nЩамсудинэ IофшIэныр зэрэзэхапщэрэми мэхьанэшхо зэриIэр къыIуагъ. Iофым уегугъущт, къыкIэуухъумэщт, улъыплъэщт — джащыгъум хэхъоныгъи пшIыщт. Кадрэхэми бэ ялъытыгъэр. Iофым хэшIыкI фызимыIэр IофышIэп. Ар анахь техникэ дэгъу кIэрыбгъэуцуагъэкIи, пкIэ иIэп. ЛэжьакIом мафэ къэс ишIэныгъэ хигъахъо хъумэ ары специалист шъыпкъэ зыхъурэр.\nМыекъуапэ Iоф щызышIэрэ хъызмэтшIапIэу «Картонтарэр» Адыгеим ыкIи Урысыем ямызакъоу, Европэм, Америкэм, Азием ащызэлъашIагъэу лъэхъаным диштэрэ предприятиеу щыт. Чыжьэу умыкIоу Iофэу бгъэцакIэрэм гъэхъагъэхэр зэрэщыпшIыщт шIыкIэр мыщ щыплъэгъуни, щызэбгъэшIэни плъэкIыщтых.\n«Картонтарэр» республикэм ибюджет нахь ахъщабэ къыхэзылъхьэрэ предприятиехэм апэ итэу алъытэ. Ащ ипащэу Сергей Погодиным къызэриIуагъэмкIэ, икIыгъэ илъэсым къыдагъэкIыгъэр проценти 115-кIэ гъэцэкIагъэ хъугъэ. Предприятием федэу къыхьыжьырэм илъэс къэс хэхъо, 2012-рэ илъэсым ар сомэ миллион 208-рэ хъущтыгъэмэ, 2015-м 478-м ехъугъ. ТапэкIэ предприятиер агъэкIэжьынэу тыраубытагъ, ащ сомэ миллиарди 10 халъхьащт.\nС. Погодиным къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, техническэ лъапсэу яIэр зызэблахъукIэ, къыдагъэкIырэ продукциер фэдищыкIэ нахьыбэ хъущт, федэу къахьыжьырэр сомэ миллиард 12-м нэсыщт. Ар МКъТУ-м ипащэхэм къяджагъ ящыкIэгъэ специалистхэр еджапIэм къыщагъэхьазырхэзэ ашIынэу, ежьхэри ахэм IэпыIэгъу къафэхъунхэу къыгъэгугъагъэх.\nТишъолъыр IофшIэпIэ чIыпIэхэу продукцие къызщыдэбгъэкIын плъэкIыщтхэр нахьыбэу къызэрэщызэIупхыщтхэм яшIошIхэр къыраIолIагъэх пшъэдэкIыжь гъэнэфагъэ зыхьырэ обществэу «Волма-Майкоп» зыфиIорэм игенеральнэ пащэу Владимир Овчинцевым, МКъТУ-м экономикэмрэ сервисымрэкIэ ифакультет идеканэу Ешыгоо Светланэ, Адыгэ къэралыгъо университетым экономикэмкIэ ифакультет идеканэу Тамэ Аслъан, Мыекъопэ пивэшI заводым игенеральнэ пащэу Пэнэшъу Къэплъан.\nIофшIапIэхэр Адыгеим нахьыбэу къызэрэщызэIупхын плъэкIыщтхэм афэгъэхьыгъэу конференцием кIэух зэфэхьысыжьхэр щашIыгъэх.\nПредыдущая Тарихъ гъогур\nСледущая Тхьамафэм ихъугъэ-шIагъэхэр


ТапэкIэ шапхъэу агъэнэфэгъагъэхэр джыри агъэлъэшыгъэх — Адыгэ макъ\nКоронавирусым зимыушъомбгъунымкIэ Iофтхьабзэхэм язэхэщэн фытегъэпсыхьэгъэ унашъом кIэтхагъ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат. ТапэкIэ шапхъэу агъэнэфэгъагъэхэр джыри нахь гъэлъэшыгъэнхэр ащ къегъэнафэ.\nАщ къызэриIорэмкIэ, 2020-рэ илъэсым мэлылъфэгъум и 3-м сыхьатыр 23.00-м щегъэжьагъэу Адыгеим щыпсэухэрэр яунэхэм къарыкIынхэ фитыщтхэп. Ащ хахьэхэрэп медицинэ IэпыIэгъу псынкIэм ыкIи псауныгъэмрэ щыIэныгъэмрэ алъэныкъокIэ щынагъо щыIэу къулыкъухэм зафэзыгъазэхэрэр, УФ-м и Президент иунашъо диштэу IофшIэпIэ чIыпIэм къекIолIэнхэу фитыныгъэ зэратыгъэхэр. Указым епхыгъэу чIыпIэ благъэхэу товархэр, IофшIэнхэр, фэIо-фашIэхэр зыщыбгъэцэкIэнхэ ыкIи зыщызэбгъэгъотынхэ плъэкIыщтхэм якIуалIэхэрэр. Джащ фэдэу пIэм хэлъхэм, зыныбжь илъэс 65-м ехъугъэхэм ящыкIэгъэ товархэр аIэкIэзыгъахьэхэрэр.\nРеспубликэм икъэралыгъо хэбзэ къулыкъухэм, чIыпIэ зыгъэIорышIэжьын органхэм ыкIи подведомственнэ предприятиехэм, учреждениехэм, волонтерхэм зэрэзекIонхэ алъэкIыщт хэушъхьафыкIыгъэ тхьапэр аIыгъымэ пэрыохъу щыIэщтэп. Джащ фэдэу УФ-м и Президент иунашъо епхыгъэу Iоф зышIэнэу фитыныгъэ зиIэ организациехэм якъулыкъушIэхэр ыкIи унэе предпринимательхэр, хэушъхьафыкIыгъэ пропуск зиIэ транспортхэр мыщ къыдыхэлъытагъэх.\nКъэIогъэн фае, хэушъхьафыкIыгъэ пропускыр ямыIэу цIыфхэри автотранспортри зекIонхэ алъэкIыщтэп.\nЗыкIэтхэгъэхэ мафэм щыублагъэу унашъом кIуачIэ иIэ мэхъу.\nПредыдущая ИкуупIэм хэтхэу\nСледущая Önceden alınan tedbirler daha da ağırlaştırıldı


КIэлэцIыкIум идунэееплъыкIэ ыгъэбаищт — Адыгэ макъ\nКIэлэцIыкIум идунэееплъыкIэ ыгъэбаищт\nХьалэмэтыгъэр ыкIи шъыпкъагъэр, адыгэ тарихъыр ыкIи шэн-хабзэхэр, намысыр ыкIи зекIокIэ тэрэзыр зыщыпхырыщыгъэхэ тхылъ гъэшIэгъоным мы мафэхэм Нэчэс Анжеликэ нэIуасэ тыфишIыгъ. «Волшебный родник» зыфиусыгъэ кIэлэцIыкIу тхылъым «икъэхъукIэ» зыщыдгъэгъозагъ, автор ныбжьыкIэм гущыIэгъу тыфэхъугъ.\nАдыгеим, Къэрэщэе-Щэрджэсым язаслуженнэ артисткэу Нэчэс Анжеликэ исэнаущыгъэ тызщыгъуазэр бэшIагъэ. Ащ орэдыр зэригъэбзэрабзэщтыгъэм дакIоу, усэ, мэкъамэ тхыныр дэгъоу къыдэхъущтыгъэ. Джы, ащ исэнаущыгъэ тхылъ тхыным фигъэзагъ. Къыхэгъэщыгъэн фае сыд фэдэ лъэныкъуи ащ зэ-\nТигущыIэгъу нахь игъэкIотыгъэу нэIуасэ щъуфэтшIын. Ащ Адыгэ къэралыгъо университетым иэкономикэ факультет къыухыгъ, ау зэджэгъэ сэнэхьатым рылэжьэнэу хъугъэп. Джыри цIыкIухэу ышыпхъуитIурэ ежьыррэ музыкальнэ еджапIэм янэ ыщэгъагъэх. Ышыпхъухэр ащ щеджагъэхэп, ау ежь ар дэгъоу къыухыгъ. Нэужым орэдкъэIоным нахь зыIэпищагъ. Сценэм тетыным щыщынэщтыгъэп, зэнэкъокъухэм, Iофтхьэбзэ зэфэшъхьафхэм ахэлажьэщтыгъэ. А лъэхъаным усэхэм мэкъамэхэр афитхэу ригъэжьагъ, нэужым усэхэри зэхилъхьаным фэкъулай хъугъэ. Сэнаущыгъэ зыхэлъым сыд фэдэ лъэныкъо зигъэзагъэми къыдэхъу. ТигущыIэгъуи ащ фэдэ цIыфхэм ащыщ. Зэсэгъэ жанрэм тхылъ тхыныр лъэшэу текIы нахь мышIэми, ар зэрифэшъуашэу ыгъэцэкIагъ.\n— Тхылъ къыдэзгъэкIыным ыпэкIэ сегупшысэу, ар гухэлъэу зыдэсIыгъэу щытыгъэп. Рассказхэри стхыныр сишэныгъэп.\nСшыпхъу ипшъашъэу Маликэ пчыхьэрэ сэр-сэрэу зэхэслъхьэрэ пшысэ цIыкIухэр къыфэсIуатэщтыгъэх. Ахэр тхьапэм езгъэкIунхэуи сегупшысэщтыгъэп, — къытфеIуатэ Нэчэс Анжеликэ. — Ау джырэ кIэлэцIыкIухэм гущыIэгъу сызщафэхъурэм адыгэ тарихъыр зэрамышIэрэр сыушэтыгъ. Тэ тицIыкIугъом тызэрапIущтыгъэ геройхэм, Нарт эпосым щыщхэм зэращымыгъуазэхэр сыгу къеощтыгъэ. Ащ къыхэкIэу тхылъ стхын гупшысэ къысфэущыгъ. Пшысэр аужырэ шапхъэхэм адиштэу, ау лъэпкъ тарихъыр къешIэкIыгъэу щытынэу исхъухьагъ. Тхылъым герой шъхьаIэу хэтхэм яджэрэ цIыфым шIулъэгъуныгъэ афишIыным сыгу къыздеIэу сыдэлэжьагъ.\nАвтор ныбжьыкIэм итхылъ гъэшIэгъонэу ыкIи дахэу зэришIыщтым ишъыпкъэу Iоф дишIагъ. Ащ шъхьэу иIэм къыщегъэжьагъэу, сюжетэу щыпхырыщыгъэр, нэкIубгъохэр зэрэшIыгъэхэр, сурэтэу къыдэхьагъэхэр — пстэури зэкIужьэу ыгъэпсыгъ. Тхылъым итеплъэ шIодахэу зыштагъэм иапэрэ нэкIубгъо къызэзэIуихыкIэ, «зы жьыкъэщэгъукIэ» ыджыным къыфэущыщт.\n— Сабыйхэм тхылъыр ашIогъэшIэгъон хъуным сишъыпкъэу Iоф дэсшIагъ. Джырэ уахътэ гаджетхэм, мультик зэфэшъхьафхэм кIэлэцIыкIухэр къадэхъух. Ахэр агъэтIылъыни тхылъыр къаштэным фэшI зэрэшIыгъэм зыIэпищэнхэ фае, — къеIуатэ авторым.\n«Волшебный родник» зыфиIорэ тхылъыр нэкIубгъо 46-рэ мэхъу. Ар шъхьи 7-у зэтеутыгъ. Пшъэшъэ цIыкIоу Мианэ, ащ иныбджэгъухэу хьэ цIыкIоу Пушокрэ шэу Пэтэрэзрэ къяхъулIэрэ хъугъэ-шIагъэхэм тхылъыр къатегущыIэ. Ахэр амышIахэу нартхэм ядунае ифагъэх, ащ щалъэгъурэри бэ.\n— Тхылъыр тищыIэныгъэ техыгъ сIоми хэукъуагъэ хъущтэп, — игущыIэ лъегъэкIуатэ Нэчэс Анжеликэ. — СицIыкIугъом сянэрэ сятэрэ къызщыхъугъэхэ къуаджэхэу Еджэркъуаерэ Хьатыгъужъыкъуаерэ бэрэ сащыIэщтыгъ. Ащ къыпкъырыкIырэ гукъэкIыжьхэри тхылъым къыщэлъагъох. Нарт геройхэр зытетым тетхэу къэзгъэлъэгъуагъэх, ау ахэм къяшIэкIыгъэ къэбархэр къэсыугупшысыгъэх. СицIыкIугъом мы геройхэр дэгъоу сшIэщтыгъэх, ахэр зыхэт къэбархэм сяджэщтыгъ, ау джы зыныбжь хэкIотагъэхэри мыхэр зыщыщхэмкIэ къыкIэупчIэхэу къыхэкIы.\nТхылъым уеджэзэ шэнхэбзэ гъэшIэгъонэу адыгэхэм яIэхэм ащыщхэр щыплъэгъун плъэкIыщт. Тхыгъэм ахэр къешIэкIыгъэх. Шъхьэу иIэщтым авторыр бэрэ егупшысагъэп, ау ащ гупшысэ куу зэрэхэлъыр игущыIэ къыщыхегъэщы.\n— Стхынэу зесэгъажьэм шъхьэр джыри къэсыугупшысыгъагъэп. Къэбарыр къисIотыкIызэ шъхьэри сыгу къысиIуагъ. ПсынэкIэчъ хьалэмэтым ишIуагъэкIэ герой шъхьаIэхэр нэмыкI дунае кIонхэ амал яI. Ащ Нарт эпосым къыхэхыгъэхэм ащыIокIэх. ЗэрэхъурэмкIэ, псынэкIэчъым лъыхъухэзэ ащ нахь мэхьанэ ин зиIэ горэ къагъоты. Хэтрэ цIыфкIи осэшхо зиIэу къыхагъэщыгъэм зэфэхьысыжь гъэнэфагъэхэр арегъэшIы, — къытфеIуатэ авторым.\nТхылъыр ипчъагъэкIэ 300 хъоу къыдэкIыгъ, ау Адыгеим имызакъоу Къэбэртэе-Бэлъкъарым, Къэрэщэе-Щэрджэсым, Абхъаз республикэм, нэмыкI шъолъырхэми ащыпсэухэрэр бэу къызэрэкIэупчIэхэрэм къыхэкIэу ащ хигъэхъон гухэлъ авторым иI.\n— Тхылъыр стхын гухэлъ зысэшIым IэпыIэгъу къысфэхъущт литературэ зэфэшъхьафхэм сяджагъ, видеохэм сяплъыгъ. КIэлэцIыкIу тхылъхэр зэрэтхыгъэхэм, автор ныбжьыкIэхэм хэукъоныгъэу ашIыхэрэм защызгъэгъозагъ. IэубытыпIэ сиIэу сигухэлъ сыкъекIолIагъ ыкIи гъэмафэм ар стхыгъэ. Тхэным бэрэ сыпылъыгъ сIон слъэкIыщтэп, ау тхылътедзапIэм щыкIорэ IофшIэным мэзитф ыхьыгъ, — къытфеIуатэ авторым. — Сурэтэу хэтхэм яшIынкIэ IэпыIэгъу къысфэхъугъэ сурэтышIым лъэшэу сыфэраз. Дарья Кулеш урыс, Москва щэпсэу нахь мышIэми, ащ лъэпкъ нэшанэр зэхишIэн, зэрифэшъуашэу сурэтхэр ышIынхэ ылъэкIыгъ. Чъыгыр, къэлапчъэр, тхьапэр зыфэдэхэр, ахэр зыдэщытынхэ фэе чIыпIэхэр зэригъашIэщтыгъэх, къакIэупчIэщтыгъ. Пстэури зэбгъэкIун, зэрэщытын фаем фэдэу бгъэпсыным охътабэ ыхьыгъ. Ау сыгукIэ зы такъикъи сыкIэгъожьырэп, тхылъыр зэрэслъэгъущтыгъэм фэдэу къыдэкIыгъ.\nТхэныр ыгъэтIылъыжьыным тигущыIэгъу егупшысэрэп. ТапэкIи мы лъэныкъомкIэ сэнаущыгъэу хэлъым хигъэхъон гухэлъ иI. Ащ ригъэжьэгъэ Iофыр къызэрэдэхъущтым щэч хэлъэп. Сыда пIомэ сэнаущыгъэ ин зыхэлъэу, IофшIэныр зикIасэр къызэтеуцорэп — ащ хэхъоныгъэхэр ешIых, ыпэкIэ лъэкIуатэ.\nПредыдущая Къеблагъ, ИлъэсыкIэр!


Circassian Site | Адыгэ Сайт | eLot.ru - Тинэнэ дахэмэ агъэлъапIэщтыгъ\nГлавная [ новости ] Адыгэбзэкlэ Тинэнэ дахэмэ агъэлъапIэщтыгъ\nТинэнэ дахэмэ агъэлъапIэщтыгъ\nАдыгэ шъуашэм и Мафэ Iоныгъом и 28-м ятIонэрэу Мыекъуапэ щыхагъэунэфыкIыщт. Къалэм ипчэгу шъхьаIэу В. И. Лениным ыцIэ зыхьырэм пчыхьэзэхахьэр сыхьатыр 6-м щаублэщт. Ащ адыгэ шъуашэхэр къыщагъэлъэгъощтых, дунаим щызэлъашIэрэ ансамблэу «Налмэсыр», Адыгеим иэстрадэ иартистхэр хэлэжьэщтых. Адыгэ джэгушхокIэ пчыхьэзэхахьэр аухыщт.\nАдыгэ Хасэмрэ ансамблэу «Налмэсымрэ» зэхащэрэ лъэпкъ зэхахьэм хэлажьэ зышIоигъохэр къырагъэблагъэх. Республикэм и Къэралыгъо филармоние иартистхэу Сихъу Станиславрэ АфэшIэгъо Фаинэрэ адыгэ шъуашэм ипчыхьэзэхахьэ зэращэщт.\n- Сянэжъэу Хъуажъ Джанщыр 1927-рэ илъэсым Хьатыгъужъыкъуае къыщыхъугъ. АфэшIагъомэ янысэу Фэдз щыпсэущтыгъ, - къеIуатэ АфэшIэгъо Фаинэ. - КIэлитф ыпIугъ. Дэгъоу къэсэшIэжьы адыгэ шъуашэр зыщилъэныр зэрикIэсагъэр. Адыгэ шэн-хабзэхэмрэ лъэпкъ шъуашэмрэ зэрэзэпхыгъэхэм тащигъэгъуазэщтыгъ. Синэнэжъ сыдигъуи сшIодахэщтыгъ, арэу щытыгъэми, адыгэ шъуашэр щыгъэу зыслъэгъукIэ, ынэхэр къэшIэтыхэу, кIэрэкIэ дэдэу слъытэщтыгъ.\n- Кушъэ орэдхэр сянэжъэу Хьанэхъу Асыет къызэриIощтыгъэхэр тхьакIумэм икIыжьыхэрэп, - еIо филармонием иорэдыIоу, Адыгэ Республикэм инароднэ артисткэу Кушъэкъо Симэ. - Псым ычIэгъ хъугъэ къоджэ шIагъоу Лахъщыкъуае тыдэсыгъ. Шъуашэр зэкIужьэу синэнэ дахэ щыгъыщтыгъ.\nХьанэхъу Асыет 1936-рэ илъэсым тырахыгъэгъэ сурэтэу непэ «Адыгэ макъэм» къыхиутырэм теплъызэ, нахьыпэкIэ адыгэ шъуашэр тилъэпкъэгъумэ зэрагъэфедэщтыгъэм гукIэ къыфэтэгъэзэжьы. Кушъэкъо Симэ адыгэ шъуашэр щыгъэу тиконцертхэм ахэлажьэ, ипшъашъи лъэпкъ шъуашэр фаригъэдыгъ. Композиторэу Андзэрэкъо Чеслав адыгэ шъуашэм фэгъэхьыгъэ орэдэу ыусыгъэр С. Кушъэкъом пчыхьэзэхахьэм къыщиIощт, «Налмэсыр» ащ къыдэшъощт.\n- Адыгэ шъуашэм иапэрэ зэхахьэу 2011-рэ илъэсым Мыекъуапэ щыкIуагъэр зетщэгъагъ, - къаIуатэ АфэшIэгъо Фаинэрэ Сихъу Станиславрэ. - Пчыхьэзэхахьэм ятIонэрэу тызэрэхэлажьэрэр щытхъоу зыфэтэлъэгъужьы. Тимылъэпкъэгъухэри ащ къызэрэхэлэжьэщтхэр тэшIэ. ЦIыфхэр зэфэзыщэхэрэ Iофтхьабзэхэр непэ лъэшэу тищыкIагъэх.\nАдыгэ Республикэр загъэпсыгъэр илъэс 21-рэ зэрэхъурэм фэгъэхьыгъэ мэфэкI зэхахьэмэ адыгэ шъуашэм и Мафэ зэу ащыщ. КъэкIощт илъэсым зэкIэ тилъэпкъэгъоу дунаим тетхэм адыгэ шъуашэм и Мафэ хагъэунэфыкIыщтэу тэгугъэ. ЕджапIэхэм адыгэ шъуашэм и Мафэ ехьылIэгъэ тхьамафэхэр ащызэхащэщтых, зэнэкъокъу гъэшIэгъонхэр яIэщтых.\nШъукъеблагъэх адыгэ шъуашэм и Мафэ!\n© "Адыгэ макъ"\nСЭРИ СИРИЕМ ЗЫ ШЫПХЪУ ЗЫ КЪУЭШ ЩЫЗИ1ЭЩ..!\nЗЭХЭЩ1ЫК1ЫНЫГЪИЩ, А А А\nТыдэ щыIа адыгэмэ ячIыгу? Нэплъэгъум къыриубытэу, узгъэухъун ашIошIэу олимпиадэр зыщашIырэ чIыпIэм


Лэжьыгъэм иIухыжьын Iофыгъо шъхьаI | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 02.07.2019\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР, ПОЛИТИКЭР, ЭКОНОМИКЭР\t/\nАР-м иминистрэхэм я Кабинет зичэзыу игъэкIотыгъэ зэхэсыгъоу тыгъуасэ иIагъэм шъолъырымкIэ мэхьанэшхо зиIэ социальнэ Iофыгъохэр, пшъэрылъхэр зэшIохыгъэхэ зэрэхъурэм щатегущыIагъэх.\nАР-м и ЛIышъхьэ мыщ дэжьым анахьэу ынаIэ зытыридзагъэр лэжьыгъэр зэрылъ губгъохэм машIом закъыщиштэу зэрагъэунэфырэм игумэкIыгъо идэгъэзыжьын ары.\nПрофильнэ ведомствэм ипащэу Александр Зыбкиным мыщ дэжьым къызэриIуагъэмкIэ, мы аужырэ тхьамафэм къыкIоцI лэжьыгъэр зэрылъ губгъохэм гъогогъуийрэ машIом закъыщиштагъэу агъэунэфыгъ. ГумэкIыгъоу къэуцухэрэр дэгъэзыжьыгъэнхэм фэшI блэкIыгъэ тхьамафэм Шэуджэн районым щыIагъэх, мы муниципалитетым ичIыпIи 9 ауплъэкIугъ. Джащ фэдэу Адыгэкъалэ, Тэхъутэмыкъое ыкIи Теуцожь районхэм мыщ фэдэ дэкIыгъо Iофтхьабзэр ащызэхащэнэу агъэнэфагъ.\nМэкъумэщ чIыпIэхэм хэхъоныгъэхэр ашIынхэм ипрограммэ игъэцэкIэн 2020-рэ илъэсым сомэ миллион 749-рэ фэдиз республикэм щыпэIуагъэхьанэу агъэнафэ, ащ фытегъэпсыхьагъэхэ тхылъхэр агъэхьазырыгъэх.\nГумэкIыгъо зиIэхэу зыкъыфэзыгъэзэрэ цIыфхэм яIофыгъохэми республикэм ипащэ къащыуцугъ. ГущыIэм пае, Тэхъутэмыкъое районым ипсэупIэхэм ащыщхэм электричествэр охътэ гъэнэфагъэкIэ ащагъэкIуасэу къызэрэхэкIырэм епхыгъэу гъогогъу пчъагъэрэ КъумпIыл Мурат зыкъыфагъэзагъ. ЦIыфхэмкIэ мы Iофыгъом мэхьанэшхо зэриIэр къыдилъытэзэ, ащ фэгъэзагъэхэ къулыкъухэм республикэм ипащэ пшъэрылъхэр афишIыгъэх.


ХэкIыпIэхэм алъэхъух — Адыгэ макъ\nАрэу щытми, хэкIыпIэхэм алъэхъух, яIофшIэн зэрэлъагъэкIотэщтым егупшысэх. Экспертхэм зэралъытэрэмкIэ, онлайн- кинотеатрэхэм зыми темышIыкIыгъэ проектхэр къагъэлъагъо зыхъукIэ ар хэкIыпIэу хъун ылъэкIыщт. Ау а шIыкIэр кIэ ыкIи ар зэтебгъэпсыхьаным пае уахътэ ищыкIагъ.\n«Урысые гъэзетым» къызэритырэмкIэ, 2022-рэ илъэсым тыгъэгъазэм нэс мы индустрием миллиард 11,5-рэ чIэнагъэ ышIын ылъэкIыщт. Кинотеатрэхэр зыгъэлажьэхэрэм я Совет и Ассоциацие хэтэу Алексей Воронковым къызэриIорэмкIэ, анахь гумэкIыгъоу къэуцурэр илъэсныкъом къыкIоцI мылъкоу къалэжьырэр икъу фэдизэу Iоф ашIэнымкIэ зэрафимыкъурэр ары. Кредит ахъщэкIэ гумэкIыгъор дэгъэзыжьыгъэ хъун ылъэкIыщтэп, сыда пIомэ кином къэралыгъо IэпыIэгъу егъэгъотыгъэнымкIэ программэм къыдыхэлъытагъэу бэмышIэу кинотеатрэхэм кредитхэр къырахыгъэх. Джырэ лъэхъан кредит пштэныр IэшIэхэп, процент инхэри иIэх. ЧIэнагъэ зэрашIырэм лъапсэу иIэхэм ащыщых гъэмэфэ-бжыхьэ лъэхъаным къагъэлъэгъон бэу зэрямыIэр. Хабзэ зэрэхъугъэу, урысыем щытырахыгъакIэхэр илъэсыкIэм ехъулIэу къагъэлъагъох. 2022-рэ илъэсым бжыхьэм ыкIэм нэс хэкIыпIэхэр къагъотызэ Iоф ашIэн фае.\nКинотеатрэхэм IэпыIэгъу афэхъуным фэшI сомэ миллиарди 6,5-рэ Минфиным къафитIупщынэу кIэлъэIугъэх, ау къаратыгъэп. Санкциехэм ялъэхъан урысые экономикэм хэхъоныгъэ ышIынымкIэ кинотеатрэхэм яIофшIэн анахь мэхьанэ зиIэхэм ащымыщэу Министерствэм ылъытагъ. Бэ темышIэу Президентым культурэмкIэ иупчIэжьэгъоу Владимир Толстоим кинотеатрэхэм IэпыIэгъу зэряIэщтыр къыIуагъ. УФ-м культурэмкIэ и Министерствэрэ «Фонд кино» зыфиIорэмрэ мы Iофыгъор зэрэзэхафырэр къыкIигъэтхъыгъ.\nМыекъуапэ дэт кинотеатрэхэр мы мафэхэм къиныгъоу зыхэтхэр зэдгъэшIагъ. Къэлэ гупчэм анахь инэу итхэм ащыщ JoY Land ыкIи ТРЦ-у «Майкоп Моллым» къычIагъэуцогъэ «Айко CINEMA».\nКъэтэшIэжьы лъэхъан мыхэм цIыфхэр ачIэмыфэжьхэу зэрачIэсыщтыгъэхэр. Ау мы аужырэ илъэсхэм яIоф нахь къин хъугъэ. Коронавирусым ыпкъ къикIыкIэ ахэр зэфашIыхэуи къыхэкIыгъ, къызызэIуахыжьхэми цIыфэу къякIуалIэрэр нахь макIэ зэхапшIэу хъугъагъэ. Джы гъэтхэпэ мазэм къыщегъэжьагъэу голливуд студие анахь инхэу Universal, Disney, Warner Bros, Sony, Paramount зыфиIохэрэм Урысыем Iоф зэрэдамышIэжьырэм иягъэ къэкIуагъ, сыда пIомэ кинотеатрэхэм къащагъэлъагъохэрэм янахьыбэр мыхэм аубытыщтыгъэ. Ахэр нэмыкIхэмкIэ зэблэхъугъэныр IэшIэх хъущтэп. Ащ къыхэкIыкIэ ахъщэу къалэжьырэр нахь макIэ хъугъэ.\nЫпэкIэ Iоф зэрашIэщтыгъэм фэдэу джы цIыфхэр бэу къызэрэмыкIожьхэрэм тыщигъэгъозагъ «Майкоп Моллым» къыщызэIуахыгъэ «Айко CINEMA» ипащэу Бэгъушъэ Иринэ. ЦIыфхэм анахь агу рихьэу зэплъыщтыгъэхэр джы къагъэлъэгъонхэу къаратыжьхэрэп.\n— IэкIыбым къыщыдагъэкIырэ фильм горэхэр джыри къытIэкIахьэх, къэтэгъэлъагъох, ау цIыфхэм анахь агу рихьэу, формат дэгъу зиIэхэр джырэкIэ зэпыугъэх. Анахьэу боевикхэр ыкIи Урысыем щытырахыгъэхэр ары къэдгъэлъагъохэрэр. ХэкIыпIэхэр къэтэгъотых, анахь гъэшIэгъонхэр къыхэтэхых. Мэфэку къэс тиспискэ кIэхэр къыхэтэгъахьэх, — еIо Иринэ.\nМэкъуогъум и 16-м къыщегъэжьагъэу «Бультерьер», «Время патриотов», «Экстрасенс. Дело Софии», «Криминальный город 2» ыкIи нэмыкIхэр кIэу къагъэлъэгъонхэу аублагъ. Джащ фэдэу кIэлэцIыкIухэм апайи мультфильмэ зэфэшъхьафхэр къагъэлъагъох. Сыхьатыр 10-м къыщегъэжьагъэу чэщым 12-м е 1-м нэс Iоф ашIэ. Билетхэм ауасэ соми 170-м къыщыублагъэу 350-м нэс. Ащ нэмыкIэу зэгъусэу къакIохэрэм фэгъэкIотэнхэр яIэх. Непэ 2Д форматым тетэу къаIэкIэхьэрэ фильмхэр къагъэлъагъох. Ар ежь фильмыр зэрэтырахырэм елъытыгъ. ЫпэкIэ 3Д форматыр нахь къебэкIыщтыгъэ.\nЭлектроннэ шIыкIэм тетэу унэм уисэу къагъэлъэгъощтхэм защыбгъэгъозэн ыкIи билетыр пщэфын амал щыI.\nНепэ Урысыем къытыралъхьэгъэ санкциехэм къахэкIэу гумэкIыгъохэр къэуцух. Шъыпкъэ, ахэм уапэшIуекIоным пае уахътэ ищыкIагъ, ау хэкIыпIэ къызэрагъотыщтым, гумэкIыгъохэр дэгъэзыжьыгъэ зэрэхъущтхэм тицыхьэ телъ.\nПредыдущая ЗекIонымкIэ къашъхьапэщт гъогу\nСледущая Мэхьанэшхо зиIэ Iофтхьабз


Апэрэ дунэе зэошхор аухынкIэ зы такъикъ нахь къэмынагъэу сыхьатыр 10.59-м нэмыц пулеметым аужырэ щэхэр рагъэкIыгъагъэх. ГъэшIэгъонэу хъугъагъэр — Соединеннэ Штатэу Америкэм икъулыкъушIэу Генри Николас Гюнтер а щэхэмкIэ аукIыгъагъ. Ар илъэпкъкIэ нэмыцыгъ, ятэ-янэхэр Германием икIыжьыхи, Америкэм кIожьыгъагъэх.\nШэкIогъум и 11-м 1918-рэ илъэсым, сыхьатыр 11.00-м Компьескэ мэзэу Францием итым апэрэ дунэе зэошхор зэраухыгъэм пае актым щыкIэтхэжьыгъагъэх ыкIи салют щашIи, топыщи 101-кIэ щыогъагъэх. ЗэкIэмкIи зэошхоу рекIокIыгъэм къулыкъушIэхэми е цIыф къызэрыкIохэми нэбгырэ миллион 21,5-рэ хэкIодэгъагъ.\nЗаор къызэрыкIыгъагъэр шъугу къэзгъэкIыжьын: Сербием щыщэу, гимназистэу Гаврила Принцип 1914-рэ илъэсым мэкъуогъум и 28-м Австро-Венгрием ипачъыхьэу эргерцогэу Франц Фердинанд кIэрахъокIэ еуи ыукIыгъагъ. Эргерцогым имызакъоу ащ ишъхьэгъусэу Софья диукIыгъагъ.\nГаврила Принцип националистыгъ, ныбжьыкIэ зэхэщагъэу «Молодая Босния» зыфиIорэм хэтыгъ. Жъалымыгъэу зэрихьагъэм пае иIоф хьыкумым зызэхефым, илъэс 20 каторгэу тыралъхьэгъагъ (укI тыралъхьэгъагъэп ыныбжь икъугъэпти). Арэу щытми, 1918-рэ илъэсым мэлылъфэгъум и 28-м хьапсым дэсэу жъэгъэузым илIыкIыгъагъ.\nЭргерцогыр зараукIыгъэр Австро-Венгрием ушъхьагъу ешIышъ, 1914-рэ илъэсым шышъхьэIум и 10-м Сербием зао решIылIэ. Урысыер, зэзэгъыныгъэу Сербием дыриIагъэм елъытыгъэу «къошхэм» агоуцошъ, дзэм изэхэщэн регъажьэ. Ащ ыпкъ къыкIыкIэ Германием шышъхьэIум и 3-м Урысыем, нэужым шышъхьэIум и 4-м Францием зао къарешIылIэ. Зым ыуж зыр итэу дунэе заом хэщагъэхэ мэхъух Англиер, Япониер, Тыркуер, Италиер ыкIи ахэм анэмыкI къэралыгъохэри.\nДунэе зэошхоу къежьагъэм ежь-ежьырэу хэлажьэхэмэ ашIоигъоу Урысыем исыгъэ цIыф лъэпкъыбэмэ зыкъагъэлъэгъуагъ. Ахэм ащыщыгъэх Кавказым исыгъэхэ лъэпкъ зэфэшъхьафхэри. А лъэхъаным Урысыем хабзэу илъыгъэмкIэ Кавказым щыпсэущтыгъэхэ цIыф лъэпкъхэр дзэм ащэщтыгъэхэп. Ау ащ емылъытыгъэу, Кавказ военнэ округым дзэу итыгъэмэ яглавнокомандующэу генерал-адъютантэу графэу Илларион Воронцов-Дашковыр Урысыем ивоеннэ министрэ лъэIу тхылъ фитхыгъагъ. Ащ къыщиIощтыгъ: «Кавказым ис цIыф лъэпкъыбэр къежьэгъэ дунэе заом хэлэжьэнхэу зэрэфаер къыдэплъытэзэ, Урысыем ипачъыхьэ Iизын къыIых, ахэр хэтхэу дзэ зэхытигъэщэнэу».\nПачъыхьэм бэрэ зэримыгъажэхэу 1914-рэ илъэсым шышъхьэIум и 23-м унашъо къыдигъэкIыгъагъ Кавказскэ туземнэ шы дивизие зэхащэн фитхэу.\nДжы зигугъу къэсшIы сшIоигъор Апэрэ дунэе заом сикъуаджэу Бжыхьэкъоежъым щыщхэу ыкIи нэмыкI адыгэ шыухэу хэлэжьагъэхэр ары. АщкIэ IэубытыпIэ сшIыгъэх Къандур Руслъан СултIан ыкъом итхылъэу «Черкесский конный полк в Великой войне 1914 — 1916 гг.» (Майкоп, АРИГИ, 2016 г.), Вершигора А. Д. ытхыгъэу «Черкесский полк в Первую мировую войну» (Литературная Адыгея, N 1, 2. Майкоп. 1998 г.), кубанскэ историкэу, краеведэу Бердарий Виталий Петр ыкъом истатьяу гъэзетым къыхиутыгъагъэу «Давлет-Мирза Бжегаков — герой Кубани», хъарзынэщымэ къачIэзгъотагъэхэ документхэу ыкIи тинэжъ-Iужъмэ къаIотэжьыгъэхэ гукъэкIыжьхэр.\nДивизиер зэхащэнэу зэрэрагъэжьэгъагъэр — апэрэмкIэ, Iэшъхьэтетэу фашIыгъагъ Урысыем ипачъыхьэ ышнахьыкIэу, пщы пащэу, генерал-майорэу Романов Михаил Александр ыкъор. Арэущтэу зэхъум, дивизием къулыкъур щахьмэ ашIоигъоу къыкIэлъэIугъагъэх офицерыбэ, урыс лIэкъолIэшмэ ащыщхэу.\nДивизием хэхьанхэу 1914-рэ илъэсым шышъхьэIум и 23-м агъэнэфэгъагъэх черкес, къэбэртэе, дагъыстан, ингуш ыкIи татар полкхэр. Черкес шы полкым пащэу фашIыгъагъ пщэу, подполковникэу Чавчавадзе Александр Захар ыкъор. ШышъхьэIу мазэм къыщегъэжьагъэу Кавказым ишыу дивизие ежь-ежьырэу хэхьанхэшъ, заом кIонхэу фэягъэхэм лъэIу тхылъхэр атхыхэу рагъэжьэгъагъ ыкIи дзэм хэхьанэу фэягъэхэр бэдэдэ хъущтыгъэ. ШышъхьэIу мазэм щегъэжьа-гъэу чъэпыогъум нэсэу дивизиер щызэхащэ къалэу Ермэлхьаблэ пэмычыжьэу псыхъоу Уарп инэпкъ щашIыгъэ дзэуцупIэм. Черкес шыу полкым иятIонэрэ сотня 1914-рэ илъэсым Iоныгъом и 12-м пащэу фашIыгъагъ адыгэлIэу штабс-ротмистрэу Хъанджэрые Шыхьам ыкъо Къылыщ СултIан.\nДжырэ Тэхъутэмыкъое районым щыщыгъэхэу апэрэ шыудзэм хэхьэгъагъэхэр шъугу къэзгъэкIыжьхэ сшIоигъу.\nКъуаджэу ТэхъутэмыкъуаекIэ: (аныбжьхэр скобкэмэ адэтхэ пчъагъэхэмкIэ къэтыгъэх): урядникэу Дыды Сахьид (38), Абрэ Махьмуд (22), Натхъо Ахьмэд (25), Ацумыжъ Джэхьфар (25), ЖэнэлI Къамболэт Пиетаевич (20), Темзэкъо Хьанашхъу (22), Едыдж Чэхъу (22).\nКъуаджэу КозэткIэ: Мэхъош Ерэджыб (27), Мэз Теуцожь (25), Беков ЩутI (32), Хъуадэ Шъалихь (29).\nКъуаджэу БжыхьэкъоежъымкIэ: Бжыхьэкъо Алджэрый Къамболэт ыкъор (25).\nКъуаджэу БжыхьэкъоякIэмкIэ: юнкерэу ЛIыхъужъэкъо Билъэустэн (37), урядникэу КIэрмыт Сэфэрбый (38), СултIан Аслъанчэрый (25), КIэрмыт ГъучIыпс ЦIыкIужъыкъор (24), Хъуажъ Къадыр (21), Бэхь Бирам (20), Бэслъынэй Чэлэмэт (22).\nКъуаджэу ПэнэхэскIэ: Хьатх Хьаджымос (28), Нэпсэу Осмэн (24), Къадыркъо Исхьакъ (27), Мэгъурэкъо Шапсыгъ (23), БжьэшIо Сахьид (28), Баджэ Пщымаф (25), Хьагъур Мос Бислъан ыкъор (23), Ацумыжъ Махьмуд (27), Мэгъурэкъо Мэджыд Джамболэт ыкъор (25).\nКъуаджэу ХьащтыкукIэ: Къоджэшъэо Сахьид (28), Шъхьэлэхъо Ибрахьим (25), Къоджэшъэо Ахьмэд (26), ШъошIэкъо Хьаджымос (27), ХьакIако ШъэокIас (27).\nКъуаджэу АфыпсыпэкIэ: Цухъо Мыхьамэт (25), Лъэпшъыкъо Исмахьил Исхьакъ ыкъор (26). Къуаджэу ПсэйтыкукIэ: Жанэ Хьасан (28), Ацумыжъ Исхьакъ (20).\nЧылэу зыщыщхэр сымыгъотыгъэу заом джыри хэлэжьагъэх: ДзэлI Юсыф Ахмет ыкъор, ЖэнэлI Теуцожь Тыу ыкъор, ЖэнэлI Ерэджыб ЛIымафэ ыкъор, Нэгъуцу Исмахьил Ахмет ыкъор, Хьатит ГъучIыпс ЦIыкIушъэ ыкъор, Тыркуао Сахьид ПIатI ыкъор, Хъоткъо Къадыр Ерэджыбэ ыкъор, нэмыкIхэри.\nДивизием ипэщэ ординарцэу фашIыгъагъэхэм ахэтыгъэх къуаджэу Бжыхьэкъоежъым щыщэу Бжыхьэкъо Алджэрыерэ БжыхьэкъоякIэм щыщэу СултIан Аслъанчэрыерэ.\nПредыдущая Шъхьащэ афашIы\nСледущая ЛIыхъужъныгъэр зыщыбэм текIоныгъэр къыщыдахы


Заголовок сообщения: Рэйчел Райли (Rachel Riley)\nРэйчел Аннабель Райли (Rachel Annabelle Riley; родилась: 11 января 1986 года; Рошфорд, Эссекс , Англия , Великобритания ) - британская телеведущая, актриса. Лучшие фильмы: "Ящер", "Интервью с призраком", "Мальчишник: Первый опыт". (рост: 1.63 м) (32 годa)\nДобавлено: 25 дек 2014, 00:18\nДобавлено: 25 дек 2014, 01:28\nДобавлено: 25 дек 2014, 02:00\nДобавлено: 28 ноя 2015, 17:41\nЧтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. - gif. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь.\nЧтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. - gif. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь.


ПэшIорыгъэшъ зэфэхьысыжьхэр ашIыгъэх | Адыгэ Макъ\nПэшIорыгъэшъ зэфэхьысыжьхэр ашIыгъэх\nАвтор: Редакция\t/ 12.09.2017\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат АР-м хэдзынхэмкIэ и Гупчэ комиссие и Тхьаматэу Сэмэгу Нурбый IофшIэгъу зэIукIэгъоу дыриIагъэм Адыгеим щыкIогъэ хэдзынхэм пэшIорыгъэшъ зэфэхьысыжьэу афэхъугъэхэм щатегущыIагъэх.\nАР-м хэдзынхэмкIэ и Гупчэ комиссие къызэритырэмкIэ, хэдзынхэр хэбзэгъэуцугъэм диштэу рекIокIыгъэх, республикэм щыпсэурэ нэбгырэ 85948-мэ (процент 36,16-рэ) амакъэ атыгъ. Сэмэгу Нурбый къызэриIуагъэмкIэ, Iоныгъом и 10-м республикэм хэдзын кампание 65-рэ щызэхащагъ. Адыгеим хэдзынхэр тэрэзэу щыкIуагъэкIэ алъытагъ.\nКъалэу МыекъуапэкIэ зы мандат зиIэ хэдзыпIэ койхэу N 8-м ыкIи N 13-м Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо Совет — Хасэм идепутатхэм яхэдзын тедзэхэр Iоныгъом и 10-м щыIагъэх. Ахэм зэфэхьысыжьэу афэхъугъэхэм къызэрагъэлъэгъуагъэмкIэ, зы мандат зиIэ хэдзыпIэ коеу N 8-м Цэй Эдуард Кущыку ыкъор (65,33-рэ макъэу фатыгъ), зы мандат зиIэ хэдзыпIэ коеу N 13-м Подлегаев Роман Виктор ыкъор (58,20-рэ) ащыхадзыгъэх.\nКъоджэ псэупIэхэм япэщэ 24-у хадзыгъэхэм ащыщэу 20-р — «Единэ Россием», 1-р — КПРФ-м ялIыкIох, нэбгырищмэ ежь-ежьырэу зыкъагъэлъэгъожьыгъ. Муниципальнэ образованиехэм ащыIэгъэ хэдзынхэр пштэхэмэ, депутат мандат 520-р мырэущтэу атегощагъэ хъугъэ: 387-р — «Единэ Россием» икандидатых, 57-мэ — ежь-ежьырэу зыкъагъэлъэгъожьыгъ, КПРФ-м илIыкIохэм мандат 21-рэ, партиехэу «Справедливэ Россиемрэ» «ЛДПР-мрэ» мандат 11 зырыз, «Партия дела» зыфиIорэм икандидатхэм мандатитIу, партиеу «Урысыем ипатриотхэм» зы мандат.\nХэдзынхэр окIофэ АР-м хэдзынхэмкIэ и Гупчэ комиссие дэо тхылъхэр къыIукIагъэхэмэ КъумпIыл Мурат кIэупчIагъ. Сэмэгу Нурбый къызэриIуагъэмкIэ, республикэ парламентым хэдзынхэр щырекIокIыфэхэ дэо тхылъ къыIукIагъэп. МуниципальнэхэмкIэ чIыпIэ хэдзын комиссиеу Мыекъопэ районым щыIэм зы дэо тхылъ къыIукIагъ, Урысыем хэдзынхэмкIэ и Гупчэ комиссие «илиние плъыр» зэ зыфагъэзагъ.\nАР-м и ЛIышъхьэ республикэм хэдзынхэмкIэ и Гупчэ комиссие и Тхьаматэ хэдзынхэр дэгъоу зэрэкIуагъэмкIэ зэрэфэразэр риIуагъ.\n— Хэдзынхэр шэпхъэшIухэм адиштэу зэхэщагъэхэ хъугъэ. ЦIыфхэм зэрифэшъуашэу амакъэ атынымкIэ амалышIухэр яIагъэх. ТапэкIи хэдзын кампаниехэр шъыпкъагъэ хэлъэу, шъхьафитэу зэхэщэгъэнхэм, цIыфхэр мыщ нахь чанэу къекIолIэнхэм тэркIэ мэхьанэшхо иI. Ащ кIуачIэу тиIэр етхьылIэщт, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.


Адыгеимрэ Туркменистанрэ язэпхыныгъэ агъэпытэщт | АДЫГЭ ДУНАЙ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АиФ Адыгея\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат Туркменистан и Чрезвычайнэ ыкIи Полномочнэ ЛIыкIоу Урысые Федерацием щыIэ Батыр Ниязлиевым тыгъуасэ IукIагъ. Адыгеимрэ Туркменистанрэ гъэсэныгъэм, культурэм, нэмыкI лъэныкъохэмкIи язэпхыныгъэ-зэфыщытыкIэхэр гъэпытэгъэнхэм епхыгъэ Iофыгъохэр арых анахь шъхьаIэу щытыгъэр.\nРеспубликэм и ЛIышъхьэ зэIукIэгъум пэублэ псалъэ къыщишIызэ, хьакIэшхом шIуфэс гущыIэхэмкIэ зыфигъэзагъ. Урысыемрэ Туркменистанрэ зэпхыныгъэ зэдыряIэу Iоф зэрэзэдашIэрэм ишIуагъэкIэ къэралыгъуитIум азыфагу илъ ныбджэгъуныгъэр, зэгурыIоныгъэр нахь пытэ зэрэхъурэр хигъэунэфыкIыгъ.\n— Тикъэралыгъохэм ялIышъхьэхэр бэрэ зэIокIэх, мы аужырэ илъэсхэм стратегическэ зэпхыныгъэм ылъэныкъокIэ мэхьанэшхо зиIэ документхэм акIэтхагъэх. Ахэр социальнэ лъэныкъом, экономикэм ыкIи гуманитар зэпхыныгъэм афэгъэхьыгъэх. Мыщ дэжьым анахьэу анаIэ зытырагъэтыхэрэм ащыщ гъэсэныгъэр. Адыгэ Республикэри ащ къыхеубытэ. Туркменистан къикIыгъэ ныбжьыкIэ минитIурэ ныкъорэм ехъу тиапшъэрэ еджапIэхэм ащеджэх. НэмыкI къэралыгъохэм къарыкIыгъэ студентхэм апае тивузхэм япчъэхэр сыдигъуи зэIухыгъэх, анахьэу СНГ-м хахьэхэрэм ягугъу тшIы хъумэ. Урысые гъэсэныгъэр сыдигъуи анахь дэгъухэм ащыщэу дунаим щалъытэ. А екIолIакIэр къызфагъэфедэзэ, республикэм иапшъэрэ еджэпIитIум яIофшIэн зэхащэ. ТапэкIи арэущтэу зэрэщытыщтым сицыхьэ телъ, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nУрысыбзэм имэхьанэ зыкъегъэIэтыгъэным, ащ лъэпкъ зэфэшъхьафхэр рыгущыIэнхэ алъэкIыным тыпылъын зэрэфаер республикэм ипащэ хигъэунэфыкIыгъ. УФ-м и Президентэу Владимир Путиным а лъэныкъом ынаIэ тыридзагъ, зы къэралыгъом щыпсэущтыгъэхэ цIыфхэмкIэ ащ мэхьанэшхо зэриIэр къыIуагъ. Гъэсэныгъэм, культурэм ямызакъоу, экономикэм ылъэныкъокIи Адыгеимрэ Туркменистанрэ язэпхыныгъэ агъэпытэным зэрэфэхьазырхэр АР-м и ЛIышъхьэ къыхигъэщыгъ.\nБатыр Ниязлиевым гущыIэр зештэм, къыздикIыгъэ къэралыгъом щыпсэухэрэм ясэлам фабэ АР-м и ЛIышъхьэ, республикэм ис цIыфхэм зэрафагъэхьырэр къыIуагъ. Урысыемрэ Туркменистанрэ непэ язэфыщытыкIэхэм осэшIу къафишIыгъ, тапэкIи язэпхыныгъэ агъэпытэным зэрэдэлэжьэщтхэр къыхигъэщыгъ.\n— Урысыем ишъолъырхэм Iоф адэтшIэным, шIуагъэ къэзытыщт лъэныкъохэр щыIэныгъэм щыпхырыщыгъэнхэм тыпылъ. Адыгеими зэфыщытыкIэ, зэпхыныгъэ пытэ дытиIэным тыщэгугъы. АщкIэ лъапсэу тиIэр тиныбжьыкIэхэу республикэм иапшъэрэ еджапIэхэм ащеджэхэрэр ары, — къыIуагъ Батыр Ниязлиевым.\nАдыгэ къэралыгъо университетым иректорэу Мамый Даут къызэриIуагъэмкIэ, Туркменистан къикIыгъэ ныбжьыкIэ 1800-м ехъу яеджапIэ щеджэх, нэбгырэ 300 фэдизмэ ар къаухи, IофшIэпIэ чIыпIэхэм аIухьагъэх. Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым иректорэу Къуижъ Саидэ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, мы къэралыгъом щыщ студент 800 фэдиз рагъаджэ. Гъэсэныгъэм иучреждениитIум ащызэхащэрэ Iофтхьэбзэ зэфэшъхьафхэм Туркменистан илIыкIохэр чанэу зэрахэлажьэхэрэр, зэрэзэрэIыгъыжьхэр, Iэдэб зэрахэлъыр къэгущыIагъэхэм къыхагъэщыгъ.


Заголовок сообщения: ФОТОСЕССИИ (Русские)\nОткуда: BY 4700\nДобавлено: 01 апр 2014, 05:22\nДобавлено: 01 апр 2014, 17:30\nДобавлено: 01 апр 2014, 19:30\nДобавлено: 03 апр 2014, 20:37\nВера Красова - российская модель и телеведущая (Love Radio) - - четвертая по красоте во Вселенной.\nЧтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. URL=http://fastpic.ru/view/60/2014/0403/f8a754dbe62a15c32aad334679adf7ea.jpg.html] [/URL] Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь.\nДобавлено: 04 апр 2014, 23:34\nДобавлено: 07 апр 2014, 01:55\nДобавлено: 07 апр 2014, 05:30\nЧтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь.Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь.Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь.\nДобавлено: 07 апр 2014, 17:32\nДобавлено: 08 апр 2014, 05:37\nДобавлено: 08 апр 2014, 18:03


Адыгэ Хэку Таймс: Адыгэ Республикэм икIыжь адыгэхэр нахьыбэу къихьажьхэрэм анахьри къыхагъэщы\nМыекъопэ Адыгэ Хасэм ипащэ Чундышко Заурбий\nАдыгэ Республикэм охътэ гъэнэфагъэм зыщаухъумэнэу зышIоигъогъэ IэкIыб къэралыгъохэм ащыщ цIыфхэм япчъагъэ хэхъуагъ 2015 илъэсымкIэ. Мыщ фэдэ Адыгеим щыIэ цIыф зекIон IофхэмкIэ Iахьым икъэтынхэр къыщытхыгъэх «Регнум» зыфиIорэ интернет къэбар лъыгъэIэс амалым.\nАщ фэдэ цIыфхэ япчъагъэ нэбгырэ 840 ехъоу, ыкIи мы пчъагъэр ыпэ итыгъэ илъэсым икъэтынхэм ягъэпшагъэмэ % 20 нахьыбэу ары, зекIон Iахьым къызэритрэр. Егъэзыгъэу рагъэкощыкIыгъэ зыфиIорэ лъэгапIэр къаратынэу Сирием къикIыжьыгъэ нэбгырэ 80 къыкIэлъэIугъагъ.\nЗэкIэмкIи ащ фэдэ лъэгапIэм къыкIэлъэIугъэгъэ нэбгырэ 92 ащыщэу 74 ар арамытыгъэу къетхы «Регнум» къэбар къулыкъум.\nМыщ фэдэ къэтынхэр шъыпкъэм темыфэхэу къыхегъэщы Фитыныгъэ радиом игущыIэгъугъэ «Мыекъопэ Адыгэ Хасэм» ипащэу Чундышко Заурбий. Къэбарэу ежьхэм къаIэкIахьэрэмрэ унэшъошIхэм гъэунэфыгъэу къатрэ къэтынхэмрэ зэтемыфэхэу къеIо Чундышко Заурбий.\nЧундышко: А къэтынхэр къыздырахыгъэхэр сэ сшIэрэп. Ау икIыжьыгъэ адыгэхэр нахьыбэ хъугъэ. ИкIыжьхэрэм, кIожьхэрэм ахэхъо нахь, зы нэбгырэ къихьажьыгъэу тэ тшIэрэп. ИкIыжьыгъэхэр Норвегием, Тыркуем кIожьыгъэхэу зэхэтхыгъэ къэбар.\nФитыныгъэ Радио: Сыд яушъхьагъоу икIыжьхэра?\nЧундышко: Ушъхьагъоу яIэр зы: мыщ цIыфыр къызихьажькIэ зыгорэ къылэжьын фае. Ышхын фае, иунагъо, сабыйхэр ыIыгъышъун амал иIэн фае, зэрысын иIэн фае, лэжьапкIэ щыIэн фае. Сабыйхэр акIыгъухэу зыгорэм щыгугъхи къэкIожьыгъэх, къыздикIыжьыгъэхэм зэо-банэр щэкIо. ЦIыфыр зыщыгугъхэрэр тэ тилъэпкъкIэ нахьышIу хъурэп.\nФитыныгъэ Радио: 2016 илъэсым къэкIожьынэу фаехэм апае щыIэнэу агъэнафэрэ чIыпIэхэр зыфэдизыщтымкIэ къэбарым сыдэущтэу шъущыгъуаза?\nЧундышко: ЧIыпIэхэр щыIэх ыкIи ащ ахагъэхъуагъэу аIуагъ, шъхьаем, тэ щысэу тиIэу зэрэтшIэрэмкIэ, адыгэхэр шIурышIукIэ къырагъэхьащтхэп.\nАдыгеимкIэ цIыф зекIон Iофхэм атегъэпсыгъэхьэ Iахьым къызэритрэмкIэ, машIом зэлъикIугъэ Сирием заор къызщежьагъэм къыщиублэу ащ къикIыжьыгъэ адыгэ унэгъуи 145 Адыгеим джырэкIэ щэпсэух. Ахэр нэбгырэ 700 кIахьэхэу ары.\nАдыгеим щыщ бэдаушыбэмэ къызэраIорэмкIэ, мыщ фэдэ къэтынхэм яшъыпкъапIэ джэнджэш яхэлъэу ары.\nСирием къикIыжьрэ адыгэхэр джырэкIэ къиныгъуабэмэ яутэкIэу къыхагъэщых. Ятхылъхэм ягъэпсын, зэрысыщт унэхэр, лэжьапIэхэр, ашхыщтыр зыфэпIощтхэр.\nАхэм ащыщ зырызхэр арых цIыфмэ, бэдауш, мыхьыкумэт купхэм яIэпыIэгъу агъотыгъэу хэкум ичIыпIэ зэфэшъхьафхэм зыщызгъэпсэолъэшъугъэхэр.


Адыгэ Хэку Таймс: Чылагъо хасэу "Хэтыдзынэу фитыныгъэ тиIэным пае"-м Яблановскэ зэхэсыгъо ин щыриIагъ\nЧылагъо хасэу "Хэтыдзынэу фитыныгъэ тиIэным пае"-м Яблановскэ зэхэсыгъо ин щыриIагъ\nШэкIогъум и 05-м, Адыгэ Республикэм щыIэ чылагъо хасэу "Хэтыдзынэу фитыныгъэ тиIэным пае" зыфиIорэм, къуаджэу Яблановскэ зэхэсыгъо ин щыриIагъ. Ащ хэлэжьагъ, Адыгэ Республикэм изэфэшъхьэф шъолъырхэм, къалэхэм ыкIи къуаджэм ащыщ нэбрэ 200 фэдиз.\nЗэхэсыгъор зытегущыIагъэр Адыгэ Республикэм илIышъхьэ хадзыным фэгъэхьыгъэ законыр зэблэхъугъэныр ары. Непэ, законым зэритымкIэ Республикэм илIышъхьэр парламентыр ары зыхридзырэр. Зэхэсыгъом хэлэжьагъэ лIыкIо 200-р зэгъусэхэу зэдрагъэщтагъ Адыгеим илIышъхьэ республикэм щыпсэурэ цIыфхэм хадзын фаеу зэрэщытыр. ЛIыкIохэм а Iофым дэлэжьнхэу зэдращтагъ ыкIи джэпсалъэхэу зэфэшъхьэф лъэныкъохэм афрагъэхьыщтхэм дырагъэщтагъ.\nЗэхэсыгъом къыщыгущыIагъэх: Мыекъопэ къэлэ хасэм итхьэматэу Цундышк Заурбый, Краснодар хасэм итхьэматэ гуадзэу СэхъутIэ Аскэр, активистхэу Къоикъо Асланбый, ШIуапцIыкъо Иляс, Чэмышъо Хьазрэт ыкIи нэмыкIхэр.\nДжэпсалъэхэу агъэхьыгъэхэр УрысыбзэкIэ тхыгъэхэу мэукIэ уащеджэн плъэкIыщт: maykopkhase.blogspot.ru


Республика Адыгея - ЗэгурыIоныгъэ азыфагу илъэу Iоф зэдашIэ\n— Илъэс пчъагъэ хъугъэу республикэм щыпсэухэрэм яIофыгъохэм язэшIохынкIэ Фондым Iоф дэтэшIэ. Мыщ дэжьым нахь шъхьаIэр жъы хъугъэу зэхэоным нэсыгъэ унэхэм ачIэсхэм ягъэкощын ары. Мы мэхьанэшхо зиIэ IофыгъомкIэ къэралыгъо корпорацием ипащэхэр сыдигъуи къыдготых, IэпыIэгъу къытфэхъух, — къыхигъэщыгъ КъумпIыл Мурат.\n— Мыр къэгъэлъэгъон дэгъу, тапэкIи джыри зэфэхьысыжь дэгъухэр щыIэнхэм тыщэгугъы. Непэрэ мафэм ехъулIэу къызэхэоным ищынагъо зышъхьарыт унэхэр (квадратнэ метрэ мини 4,5-рэ арылъ) Адыгеим итых. 2022 — 2024-рэ илъэсхэм ателъытэгъэ заявкэ шъолъырым къытынэу тежэ. Фондым ылъэныкъокIэ финанс пшъэрылъхэр зэкIэ гъэцэкIагъэхэ хъущт, — къыIуагъ Константин Цициным.


Илъэс зэфэхьысыжь | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 26.02.2019\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР, ПОЛИТИКЭР, ЭКОНОМИКЭР\t/\nАР-м и Къэралыгъо Совет – Хасэм я XXXIII-рэ зэхэсыгъоу тыгъуасэ иIагъэр 2019-рэ илъэсэу къихьагъэмкIэ апэрагъ. АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат 2018-рэ илъэсэу икIыгъэм республикэм экономикэ ыкIи социальнэ хэхъоныгъэу ышIыгъэхэм афэгъэхьыгъэ зэфэхьысыжь ащ къыщишIыгъ.\nЗэхэсыгъом УФ-м и Федеральнэ ЗэIукIэ ФедерациемкIэ и Совет хэтхэу Хъопсэрыкъо Муратрэ Олег Селезневымрэ, УФ-м и Къэралыгъо Думэ идепутатэу Хьасанэкъо Мурат, АР-м иапэрэ Президентэу Джарымэ Аслъан, нэужым и ЛIышъхьагъэу ТхьакIущынэ Аслъан, федеральнэ ыкIи республикэ къулыкъухэм, муниципальнэ образованиехэм, псэупIэ кой администрациехэм япащэхэр, нэмыкIыбэ хэлэжьагъэх.\nАР-м и ЛIышъхьэ блэкIыгъэ илъэсым зэшIохыгъэ хъугъэхэми, мыгъэ гухэлъэу агъэнэфагъэхэми къатегущыIагъ, лъэныкъо пэпчъ хэушъхьафыкIыгъэу къыщыуцугъ. Зэхэт бюджетыр 2018-рэ илъэсымкIэ сомэ миллиард 23-рэ миллион 547-м ехъущтыгъ, республикэ бюджетыр миллиард 19-рэ миллион 985,5-рэ хъущтыгъ. Ар шIуагъэ къытэу гъэфедэгъэныр анахь шъхьаIэу зэрэщытыр АР-м и ЛIышъхьэ къыхигъэщыгъ.\nСомэ миллиардитIурэ ныкъорэр социальнэ лъэныкъом пэIуагъэхьагъ. ЦIыфэу сэкъатныгъэ зиIэхэм, япсауныгъэ пыч зэрэфэхъугъэм ыпкъ къикIыкIэ зекIоныр къызфэкъинхэм лъэшэу анаIэ зэратырагъэтырэр ЛIышъхьэм кIигъэтхъыгъ. Программэу «Iэрыфэгъу щыIакI» зыфиIорэм къыщыдэлъытагъэхэм ягъэцэкIэн сомэ миллион 15-рэ мин 600-м ехъу пэIуагъэхьагъ, «Социальнэ таксим» икъулыкъу зэхэщагъэ хъугъэ. Зигъот макIэхэм IэпыIэгъу ятыгъэнми анаIэ тет. Республикэм ипащэ къызэриIуагъэмкIэ, ащ фэдэхэм IэпыIэгъоу аратырэр 2018-рэ илъэсым процент 70-м нэсэу къаIэтыгъ.\nУФ-м и Президент джырэблагъэ къышIыгъэ Джэпсалъэм ныгъом ыкIи кIэлэцIыкIугъом, унэгъо ныбжьыкIэхэм, сабыибэ зэрысхэм къэралыгъо IэпыIэгъу ятыгъэныр анахь къыхигъэщыгъэхэм ащыщ. БлэкIыгъэ илъэсым Адыгеим ис унэгъо ныбжьыкIэ 284-мэ псэукIэ амалэу яIэр нахьышIу шIыгъэным пае субсидиехэр аратыгъэх. ПстэумкIи сомэ миллион 200-м ехъу ащ пэIухьагъ. Сабыибэ зэрыс унэгъо 1255-мэ чIыгу Iахьхэр аратыгъэх. ЗэкIэмкIи ащ фэдэ IэпыIэгъу зытефагъэу республикэм исыр 3362-рэ мэхъу. Джащ фэдэу сабый ибэхэу 97-мэ псэупIэхэр аратыгъэх. Ащ сомэ миллиони 113-рэ пэIухьагъ.\nСоциальнэ лъэныкъом къытегущыIэзэ, цIыфхэм къэралыгъо ыкIи муниципальнэ фэIо-фашIэу ящыкIагъэхэр нахь къызIэкIэгъэхьэгъошIу хъунхэмкIэ МФЦ-хэм непэ яшIуагъэ лъэшэу къызэрэкIорэми игугъу къышIыгъ. БлэкIыгъэ илъэсым нэбгырэ мин 430-рэ ахэм яолIагъ, фэIо-фэшIэ мин 650-рэ афагъэцэкIагъ.\nМедицинэм ылъэныкъокIэ блэкIыгъэ илъэсым зэшIуахыгъэхэм ягугъу къымышIызэ, ащкIэ хэхъоныгъэхэр щыIэхэ нахь мышIэми, джыри щыкIагъэр зэрэмымакIэр, цIыфхэм ямырэзэныгъэ къыраIотыкIэу бэрэ зыкъызэрэфагъазэрэр къыхигъэщыгъ. ЩыкIагъэхэр дэгъэзыжьыгъэнхэм пае яIофшIэн нахь агъэлъэшыныр шIокI зимыIэ Iофэу зэрэщытыр кIигъэтхъыгъ.\nБлэкIыгъэ илъэсым псауныгъэм икъэухъумэн къэкIопIэ пстэуми къахэхыгъэу сомэ миллиарди 6-м ехъу республикэм щыпэIуагъэхьагъ. Мы илъэсым сомэ миллиарди 7-м рагъэхъунэу агъэнэфагъ. 2018-рэ илъэсым зэшIохыгъэ хъугъэхэм ащыщ Тэхъутэмыкъое район сымэджэщэу аухи атIупщыгъэр. ЗэкIэмкIи сомэ миллиони 143-рэ ащ пэIухьагъ. УФ-м и Президент иIэпэчIэгъэнэ фонд къыхэхыгъэ ахъщэкIэ Адыгэ республикэ психоневрологическэ диспансерыр агъэцэкIэжьыгъ,сомэ миллиони 7,4-рэ ащ пае къатIупщыгъ. Джа къэкIопIэ дэдэмкIэ Мыекъуапэ икIэлэцIыкIу поликлиникэ агъэцэкIэжьыгъ, сомэ миллион 18,6-рэ пэIухьагъ, Шэуджэн район сымэджэщым рашIылIагъэхэм сомэ миллиони 10,5-рэ атефагъ.\nДжащ фэдэу 2018-рэ илъэсым Тэхъутэмыкъое районым ит поселкэу Отраднэм фельдшер-мамыку IэзапIэ щашIыгъ, IэпыIэгъу псынкIэм пае автомобиль 18 ащэфыгъ, кIэлэцIыкIу поликлиникэхэм ягъэцэкIэжьын ыкIи ящыкIагъэхэм ящэфын сомэ миллион 53-рэ апэIуагъэхьагъ.\nАдыгэ республикэ клиническэ сымэджэщым щагъэпсыгъэ диагностическэ гупчэм сомэ миллион 555-м ехъу тефагъ. Ащ ишIын аухыгъ, охътэ благъэм къызэIуахын гухэлъ яI. Уз хьылъэ зиIэхэм апае Мыекъопэ район сымэджэщым щагъэпсыгъэ отделениери мыгъэ къызэIуахыщт.\nГъэсэныгъэм епхыгъэхэ учреждениехэм яматериальнэ-техническэ ыкIи яегъэджэн базэ игъэкIэжьын 2018-рэ илъэсым сомэ миллион 250-рэ пэIуагъэхьагъ. КIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэмкIэ Iофыгъохэр апэу дэзыгъэзыжьыгъэхэм Адыгеир ащыщ. Илъэси 3-7 зыныбжьхэм апае чэзыу щыIэжьэп. Джы зыныбжь илъэси 3-м нэмысыгъэхэм апае чIыпIэхэм ягъэпсын ыуж итых. Мы уахътэм станицэу Ханскэм, Тэхъутэмыкъое, Мыекъопэ ыкIи Джэджэ районхэм ащашIыхэрэм ащ фэдэу цIыкIу дэдэхэри ащаIыгъыщтых, ахэм апэпчъ чIыпIэ 240-м телъытагъ.\nЕджапIэхэм ятIонэрэ чэзыу ямыIэжьыным къыфэкIонхэми ыуж итых. БлэкIыгъэ илъэсым Тэхъутэмыкъое районым икъуаджэу АдыгеякIэм лъэхъаным диштэу зэтегъэпсыхьэгъэ еджапIэу къыщызэIуахыгъэр нэбгырэ 990-мэ ателъытагъ. Джащ фэдэу Шэуджэн районым ХьапакIэм икъутырэу итым гурыт еджэпIакIэ щашIыгъ, кIэлэцIыкIу IыгъыпIи нэбгырэ 40-мэ ателъытагъэу ащ хэт. Нэбыгрэ 1100-м телъытагъ поселкэу Инэм щашIырэ гурыт еджапIэр. Сомэ миллион 720-м ехъу ащ пэIухьащт, мы илъэсым аухынышъ, атIупщын гухэлъ яI.\nАР-м и ЛIышъхьэ къызэриIуагъэмкIэ, Мыекъуапэ щырагъэжьэгъэ еджапIэри ащ фэдиз нэбгырэ пчъагъэм телъытагъ, пэIухьащтыри ащ фэдиз. Къихьащт илъэсым аухынэу ары зэрагъэнэфагъэр. Мы илъэсым нэбгырэ 250-мэ ателъытагъэу станицэу Ханскэм еджапIэ щырагъэжьэщт. Ащ сомэ миллион 273-рэ пэIухьащт. Ари къэкIощт илъэсым аухынэу гухэлъ яI. Мыекъуапэ хэхьэрэ чIыгухэу УФ-м зыкъэухъумэжьынымкIэ и Министерствэ епхыгъагъэхэр муниципальнэ образованием къыритыжьынхэу зэзэгъыныгъэ зэрэдашIыгъэм ишIуагъэкIэ, микрорайнхэу «Михайлово», «Восход» зыфиIохэрэм алъэныкъокIи нэбгырэ 1100-м ателъытагъэу гурыт еджапIэ щашIыщт.\nГъэсэныгъэм ылъэныкъо къытегущыIэзэ, кIэлэцIыкIухэм шIэныгъэ куу агъотыными анаIэ зэрэтырагъэтырэр кIигъэтхъыгъ, ащ пае зэшIохыгъэ хъухэрэми къатегущыIагъ. Ащ лъыпыдзагъэу спортым епхыгъэу ашIэхэрэми ягугъу къышIыгъ. Муниципальнэ образование пстэуми спорт псэуалъэхэр ащышIыгъэнхэр пшъэрылъ шъхьаIэу зыфагъэуцужьыхэрэм ащыщ.\nКультурэм ылъэныкъо сомэ миллиардрэ миллион 300-рэ 2018-рэ илъэсым пэIуагъэхьагъ. Ащ епхыгъэ учреждениеу къоджэ псэупIэхэм адэтхэм ягъэцэкIэжьын лъэшэу анаIэ тет. Джэджэ районым ит поселкэу Новэм, станицэу Дондуковскэм, Красногвардейскэ районым икъуаджэу Хьатикъуае культурэм и Унэу адэтхэр агъэцэкIэжьыгъэх. Къуаджэм зыпкъ итэу хэхъоныгъэхэр егъэшIыгъэнхэм фытегъэпсыхьэгъэ къэралыгъо программэм къыдыхэлъытагъэу Кощхьэблэ районым ит къуаджэу Фэдз унакIэ щашIы. Мы илъэсым ащ фэдэ уни 8-мэ ягъэцэкIэжьын пае федеральнэ бюджетым къыхэхыгъэу сомэ миллиони 100 къафэкIощт.\nАР-м и ЛIышъхьэ экономикэм ихэхъоныгъэхэм къызатегущыIэм бизнес цIыкIур, гурытыр, мэкъумэщ хъызмэтыр анахь къэкIопIэ инэу иIэхэм зэращыщхэр къыIуагъ. Ахэм язегъэушъомбгъун пэIухьэхэрэми нахь къащыуцугъ. ГущыIэм пае, блэкIыгъэ илъэсым бизнес цIыкIум ыкIи гурытым IэпыIэгъу ягъэгъотыгъэным сомэ миллиони 125-рэ пэIуагъэхьагъ, грантэу аратыгъэр сомэ миллион 78-рэ мэхъу.\nМыщ дэжьым инвестициехэмкIэ Iофхэм язытети къыщыщигъэгъозагъэх. БлэкIыгъэ илъэсым сомэ миллиард 31,6-рэ пстэумкIи республикэм иэкономикэ къыхэлъхьагъэ хъугъэ. Ар 2017-рэ илъэсым егъэпшагъэмэ, проценти 142,5-кIэ нахьыб. Республикэм ипащэ къызэриIуагъэмкIэ, мы уахътэм сомэ миллиард 53-рэ аусэу инвестиционнэ проект 36-мэ Iоф адашIэ. Республикэр инвесторхэмкIэ хъопсагъо хъуным ищыкIэгъэ пстэури агъэцэкIэным ыуж итых. ТапэкIи ар лъыгъэкIотэгъэным пае АР-м экономикэ хэхъоныгъэхэмкIэ ыкIи сатыумкIэ и Министерствэ пшъэрылъ гъэнэфагъэхэр фишIыгъэх.\nПроект инэу Адыгеим щыпхыращыхэрэм ащыщ щэпIэ гупчэшхоу «МЕГА Адыгея» зыфиIорэм игъэкIэжьын. Компаниеу ар зыем ащ сомэ миллиар 14-м ехъу хилъхьащт, IофшIэпIэ чIыпIэ 2000-м ехъу къытыщт. ЖьыбгъэкIэ Iоф зышIэрэ паркэу Шэуджэн ыкIи Джэджэ районхэм ащагъэпсырэми КъумпIыл Мурат ягугъу къышIыгъ. Ар заухыкIэ, энергиемкIэ республикэм щыкIагъэу иIагъэр процент 20-кIэ нахь макIэ хъущт. Компаниеу «СБ-Агро» зыфиIорэм фэбэпIэ комплексышхоу Мыекъопэ районым щигъэпсырэм сомэ миллион 600 хилъхьан гухэлъ иI. Мы район дэдэм ООО-у «Мирный-Адыгея» зыфиIорэм щэ ыкIи лы бэу къэзытырэ пчэн лъэпкъхэр щаIыгъынхэу фермэ къыщешIы. Ащи инвестициеу сомэ миллион 600 фэдиз хилъхьанэу ыгъэнэфагъ. Джащ фэдэу Иорданием къикIыгъэгъэ бизнесмен купым медицинскэ гупчэ республикэм къыщишIын гухэлъ иI. Ащ доллар миллион 20 инвестицеу къыхалъхьащтэу ары зэрагъэнафэрэр.\nУрысые инвестиционнэ форумэу Шъачэ джырэблагъэ щыкIуагъэми АР-м и ЛIышъхьэ къытегущыIагъ. Инвестиционнэ площадкэ 67-рэ тимуниципальнэ образованиехэм ащ къыщагъэлъэгъуагъ. Зэзэгъыныгъэу ащ зыщадыкIэтхагъэхэми зэхэсыгъом хэлажьэхэрэр къащигъэгъозагъэх.\nКъызэрэтIуагъэу, Адыгеим иэкономикэ анахьыбэу хэхъоныгъэхэр езгъэшIыхэрэ лъэныкъоу мэкъумэщ хъызмэтыр республикэм ипащэ къыхигъэщыгъ. Ащ епхыгъэ хъызмэтшIапIэхэм блэкIыгъэ илъэсым сомэ миллирд 21-рэ миллион 600-м ехъу продукцие къатIупщыгъ. Лэжьыгъэ бэгъуагъэу къырахыжьырэмкIэ Адыгеир пэртыныгъэр зыIыгъхэм ащыщ. 2018-рэ илъэсым тичIыгулэжьхэм пстэумкIи къаугъоижьыгъэр тонн мин 553-рэ мэхъу.\nСадхэм ялэжьынрэ хэтэрыкI къэгъэкIынымри хэпшIыкIэу республикэм зыщаушъомбгъу. Охътэ кIэкIым пхъэшъхьэ-мышъхьэ къэзытырэ чъыг лъэпкъхэм пстэумкIи гектар 2000 арагъэубытыгъ. Ащ щыщэу 189-р блэкIыгъэ илъэсыр ары загъэтIысхьагъэр. Тимэкъумэщ предприятиехэм илъэсыбэ хъугъэу Италием испециалистхэм Iоф зэрадашIэрэм ишIуагъэкIэ ащ фэдэ садхэм республикэм зыщаушъомбгъу.\nАдыгеир зэрыгушхорэ адыгэ къуаеми АР-м и ЛIышъхьэ игугъу къышIыгъ. Тонн мин 13,6-рэ блэкIыгъэ илъэсым республикэм къыщыдагъэкIыгъ. 2021-рэ илъэсым тонн мин 16,5-м нагъэсыным ыуж итых. Ащ пае щэу къыдагъэкIырэри нахьыбэ ашIын гухэлъ яI. 2018-рэ илъэсым тонн мини 119-рэ зэрэхъугъэр.\nМэкъумэщ хъызмэтым хэхъоныгъэхэр егъэшIыгъэнхэм лъэшэу фэIорышIэхэрэм ащыщ къэралыгъо IэпыIэгъур. БлэкIыгъэ илъэсым езгъэжьэгъэкIэ фермер 48-мэ ыкIи унагъоу былымэхъо фермэ зэхэзыщэмэ зышIоигъоу 3-мэ грантхэр аратыгъэх. ПстэумкIи сомэ миллиони 127-рэ ащ пэIухьагъ. Мэкъумэщ хъызмэтым хэхъоныгъэхэр егъэшIыгъэнхэм фытегъэпсыхьэгъэ республикэ программэм къыдыхэлъытагъэхэм ягъэцэкIэн зэкIэмкIи пэIуагъэхьагъэр сомэ миллин 465-рэ мэхъу.\nАР-м и ЛIышъхьэ идоклад лъэныкъо пстэури къыхыригъэубытагъ. ПсэупIэ-коммунальнэ хъызмэтым къытегущыIэзэ, хэкIым идэщынкIэ системакIэу тызытехьагъэм къыдыхэлъытагъэхэм, коммунальнэ инфраструктурэм иIофхэм, псэупIэхэм ятынкIэ, щагухэм ыкIи общественнэ чIыпIэхэм язэтегъэпсыхьанкIэ зэшIохыгъэ хъугъэхэм, гухэлъэу яIэхэм игъэкIотыгъэу къатегущыIагъ. Туризмэм ихэхъоныгъэхэми, пшъэрылъэу а лъэныкъомкIэ зыфагъэуцужьыхэрэми мымакIэу ягугъу къышIыгъ.\nЗэпстэури зы докладкIэ къэпIон зэрэмылъэкIыщтыр къыхигъэщызэ, зигугъу къымышIыгъэу къэнагъэхэми лъэшэу анаIэ зэратырагъэтырэм ащ къыкIигъэтхъыгъ. ЦIыфхэм АР-м и ЛIышъхьэ занкIэу зыкъыфагъэзэн амал джырэблагъэ зэряIагъэм, линие занкIэм, игугъу къышIызэ, республикэм исхэм ягумэкIыгъохэр джащыгъум джыри нахь лъэшэу къызэрэлъэгъуагъэхэр къыIуагъ. Зэпхыныгъэ амалхэр зэкIэ, зэхахьэхэри, зэIукIэгъухэри, СМИ-ри, приемнэхэри, социальнэ сетьхэри, нэмыкIхэри, агъэфедэзэ цIыфхэм нахь апэблагъэу адэгущыIэхэмэ, гумэкIыгъохэм нахьыбэу ащыгъуазэ зэрэхъущтхэм, ахэм ядэгъэзыжьын нахь зэрагъэпсынкIэшъущтым къыкIигъэтхъыгъ.\n— ТэркIэ анахь шъхьаIэр цIыфхэм ящыIэкIэ-псэукIэ нахьышIу хъуныр ары, — къыIуагъ республикэм ипащэ. – Ахэм яеплъыкIэхэр къыдэтлъытэхэзэ, анахь шъхьаIэ тшIыщтхэр, анахьыбэу Iоф зыдэтшIэщтхэр къыхэтхынхэ фае. ФедерациехэмкIэ Советымрэ Къэралыгъо Думэмрэ Адыгеим илIыкIоу ащыIэхэми, Къэралыгъо Советым – Хасэм идепутатхэми, министрэхэм я Кабинет хэтхэми, правэухъумэкIо орган пстэуми, общественнэ организациехэми, зэкIэ республикэм щыпсэухэрэми «тхьашъуегъэпсэу» къышъуасIомэ сшIоигъу. ЗэшIохыгъэ хъугъэр зэкIэми зэдытишIушIагъ, тапэкIэ шIэгъэн фаери тызэкъотэу зэдэтшIэн фае.\nНэужым Парламентым иповесткэ щыгъэнэфэгъагъэхэм депутатхэр атегущыIагъэх. ПстэумкIи ар Iофыгъо 72-рэ хъущтыгъ.\n2019-рэ илъэсымкIэ республикэ бюджетым, чIыпIэ зыгъэIорышIэжьыпIэхэм, энергетикэм иIофхэм, фэтэрыбэу зэхэт унэхэм ыкIи нэмыкIэу амыгъэкощырэ мылъкум хахьэхэрэм яшIын лъыплъэгъэным ищыкIэгъэ тхылъхэм, нэмыкIхэм афэгъэхьыгъэ хэбзэгъэуцугъэхэм зэхъокIыныгъэхэр афэшIыгъэнхэм афэгъэхьыгъэ законхэм, законопроектхэм, НыбжьыкIэ парламентэу АР-м и Къэралыгъо Совет – Хасэм щызэхащагъэм хэтыщтхэм атегущыIагъэх, аштагъэх.


КIэм ишIын мэхьанэшхо иI — Голос Адыга\nIофтхьабзэм хэлэжьагъэх Адыгеим и Премьер-министрэу Александр Наролиныр, Адыгеим и ЛIышъхьэрэ министрэхэм я Кабинетрэ я Администрацие ипащэу Владимир Свеженец, АР-м псэолъэшIынымкIэ, транспортымкIэ, псэупIэ-коммунальнэ ыкIи гъогу хъызмэтымкIэ иминистрэ игуадзэу Лафышъ Рэмэзан, Мыекъуапэ имэр иапэрэ гуадзэу Китарые Аслъан, Мыекъопэ районым иадминистрацие ипащэу Олег Топоровыр, хъызмэтшIапIэу «Майкопводоканал» зыфиIорэм ипащэу Апэжьыхьэ СултIан.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ къызэриIуагъэмкIэ, псыкъэкIуапIэхэм псыр зэращымакIэм, ащ къыкIэлъыкIоу Мыекъопэ псырыкIуапIэм аварие къызэрэщыхъугъэм чIыпIэ хэбзэ къулыкъухэм япащэхэр хэплъэнхэшъ, зэфэхьысыжь тэрэзхэр ашIынхэ фае.\n— ЦIыфхэм къэхъугъэр къагурыIон ыкIи ошIэ-дэмышIагъэр дэгъэзыжьыгъэ зэрэхъущтыр ашIэн фае. Мышъыпкъагъэ зыхэлъ къэбарыр щыгъэзыегъэным пае оперативнэ штабым зэхищэрэ зэхэсыгъохэм зэфэхьысыжьэу афэхъухэрэр псынкIэу ыкIи шъыпкъагъэ хэлъэу обществэм IэкIэдгъэхьан фае. Джащ фэдэу мы лъэныкъомкIэ хэбзэ къулыкъухэм Iофэу ашIэрэм, аварием къызыдихьыгъэ гумэкIыгъохэр дэгъэзыжьыгъэхэ зыщыхъущтым цIыфхэр щыдгъэгъозэнхэм мэхьанэшхо иI, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nПсырыкIуапIэм къыщыхъугъэ аварием къыкIэлъыкIогъэ Iофыгъохэр дэгъэзыжьыгъэхэ зэхъум ыуж Мыекъуапэ псыр къызэрафатIупщыжьыгъэр зэхэсыгъом къыщаIуагъ. Джырэ уахътэм Iофхэм язытет зыпкъ иуцожьыгъ. Мыекъопэ районым ипсэупIэхэм зэрифэшъуашэу псыр аIэкIэгъэхьэгъэным пае псыубытыпIэ псэуалъэхэм арытыр шапхъэу щыIэхэм анагъэсыжьых. Щылэ мазэм и 22-м ехъулIэу псымкIэ IэпэчIэгъанэр метри 2-м ехъугъ, ащ ишIуагъэкIэ муниципалитетым ипсэупIэхэм едзыгъо-едзыгъоу псыр афатIупщыжьыгъ. Джащ фэдэу псырыкIуапIэхэм жьыр арыт зэрэхъугъэм игумэкIыгъуи джырэ уахътэм дагъэзыжьы. Iудзыгъэу щыс псэупIэхэм адэс цIыфхэм псыр афащэ.\nЫпшъэкIэ къызэрэщыхэдгъэщыгъэу, Мыекъуапэ псыр къызэрэIэкIахьэрэр зэтырагъэуцожьыгъ, ау къушъхьэхэм ащыIэ къэкIуапIэхэм давлениер зэращымакIэм къыхэкIэу зэпыугъо фэхъузэ джыри псыр къаты —сыхьатыр 6-м къыщегъэжьагъэу 9-м нэс, сыхьатыр 19.00-м къыщыублагъэу 22.00-м нэс. Мы мафэхэм ом изытет зызэблихъугъ, къещхыгъ, къесыгъ — Мыекъопэ псырыкIуапIэм иIофшIэн зыпкъ иуцожьыным ар фэIорышIэщт.\nМыекъопэ псырыкIуапIэм иятIонэрэ къутамэ ишIын епхыгъэ проектыр псынкIэу гъэцэкIэгъэныр анахь шъхьаIэхэм зэращыщыр Адыгеим и ЛIышъхьэ къыIуагъ.\n— Мы псэолъакIэм ишIын тэркIэ стратегическэ мэхьанэшхо иI. Илъэс заулэ хъугъэу мы Iофыгъом изэшIохын федеральнэ ыкIи шъолъыр хэбзэ къулыкъухэр ыуж итых. ПсырыкIуапIэм изы Iахьышхо тшIыгъахэ. Итхъухьагъэр зэкIэ дгъэцакIэмэ, мы илъэсым проектыр ухыжьыгъэ хъущт, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nРеспубликэм псыр къызэрэIэкIахьэрэм исистемэ тапэкIэ хэхъоныгъэ ышIыным фытегъэпсыхьэгъэ ушэтынхэр зэхэщэгъэнхэ, мы IофшIэным научнэ гупчэхэр къыхэгъэлэжьэгъэнхэ зэрэфаер зэхэсыгъом къыщаIуагъ. Ащ дакIоу къэлэ кIоцIым пхырыкIырэ сетьхэм чIэнагъэу ашIырэр дэгъэзыжьыгъэным, псым изытет нахьышIу шIыгъэным анаIэ тырагъэтын фаеу зэдаштагъ.\nЖьыбгъэшхоу щыIагъэм ыпкъ къикIыкIэ Мыекъуапэ ичIыпIэхэм ащыщхэм электрорыкIуапIэхэр ащызэпычыгъэхэ хъугъэх. Ащ къыхэкIыкIэ электричествэм икъэтын зэтегъэуцожьыгъэным иIофыгъуи зэхэсыгъом хэлэжьагъэхэм мэхьанэшхо ратыгъ. Къэлэ администрацием илIыкIо къызэриIуагъэмкIэ, гъэцэкIэжьыным фэгъэзэгъэ бригадэхэм чэщ реным Iоф ашIагъ. Социальнэ псэуалъэхэр зэкIэ пагъэнэжьыгъэх, тыгъуасэ пчыхьэм ехъулIэу адрэ къэнагъэхэми электричествэр аратыжьынэу щытыгъ. ОшIэ-дэмышIагъэ къызыхъукIэ, социальнэ псэуалъэхэм ащагъэфедэрэ электрогенераторхэм язытет ренэу уплъэкIугъэн зэрэфаер республикэм ипащэ къыхигъэщыгъ, пшъэрылъ гъэнэфагъэхэри афишIыгъэх.\nПредыдущая ГумэкIыгъохэр дагъэзыжьых\nСледущая Адыгэ къуаер джы пчэныщэми хашIыкIыщт


УцIыфыныр къин, умыцIыфыныр псынкIэ — Адыгэ макъ\nУцIыфыныр къин, умыцIыфыныр псынкIэ\nБолэт ГъучIыпсэ Якъубэ ыкъор нэтыхъое лъэпкъ. ИкIэлэгъум къыщегъэжьагъэу ежь илэгъумэ дэгъукIэ къахэлыдыкIыщтыгъ. Куп зэрищэныр, орэд къыIоныр, къэшъоныр сэнаущыгъэ инэу ГъучIыпсэ хэлъыгъэх. Ар икIалэхэм, икъорылъфхэм къафыщинагъ.\nЗэошхор къызежьэм, хэгъэгур къэзыухъумэщтхэм ащыщ хъугъэ. Зыныбжь имыкъоу ащ хэзыгъэхъуагъэхэ кIалэхэм апэ итыгъ. Зэошхом разведчикэу хэтыгъ, наградыбэ зиIагъэмэ ГъучIыпсэ ащыщыгъ. Заор зыщыуцужьыщт илъэсым, шъобжьышхо заом къытырищагъ, лъэкъо лъэныкъор хилъхьагъ, ынэ лъэныкъуи сэкъатныгъэ фэхъугъ. Заом къызекIыжьым, Ханскэм дэт тракторист курсхэр къыухынхэу кIуагъэ. КIэлэегъаджэу езыгъэджэщтым ыгу къызэрегъурэр къыхэщэу, къызэриIощтыр ымышIэу кIалэм ыпашъхьэ къызеуцом риIуагъ: «Тракторист курсхэр къэсыухынэу сыфай, механизатор сэнэхьатым Iоф рысшIэщт. Летчикэу Мересьевым лъэкъуитIу иIагъэп, ау ащ ошъогум тетэу иIофшIэн ыгъэцакIэщтыгъ. Сэ зы лъакъо сиI, чIыгум сытетэу хэгъэгум сыфэлэжьэщт».\nДэгъукIэ курсхэр ГъучIыпсэ къыухи, чылэм къызегъэзэжьым тракторым тырагъэтIысхьагъ, анахь дэгъоу Iоф зышIэрэмэ апэ итэу, пенсием нэсыгъ. Ащ фэдиз илъэс пчъагъэм «отпуск», больничнэри зыфэпIощтхэр егъашIэм иIагъэхэп: иIофшIэн фэшъыпкъагъ, сыд лъэныкъокIи адрэхэм щысэтехыпIэ афэхъущтыгъ. лIыблэнагъэ зэрихьагъ. Чылэм иныбжьыкIэхэм ащыщ горэ игъогу дэуцохыгъэмэ, ГъучIыпсэ зэрищалIэти, ар зэрэмытэрэзыр гуригъаIощтыгъ. ГъучIыпсэ ренэу ыIощтыгъ: «УцIыфыныр къин, умыцIыфыныр псынкIэ». Непэ къызнэсыгъэм а гущыIэжъыр цIыфхэм къахэнагъ. Республикэм къикIыхэу хъызмэтшIапIэм икъэIэтын зэрэкIорэр зыуплъэкIунхэу районым къакIощтыгъэхэм агъэшIагъоу ГъучIыпсэ еплъыхэ зыхъукIэ, ахэм тхьаматэм ариIощтыгъ: «ГъучIыпсэ нэтыхъуаехэм я Мересьев». Пенсием зэкIо ужым, тхьаматэм дэжь чIахьи риIуагъ: «Сэ джы езгъажьэу унэм ситIысхьажьыныр емыкIу, кум сижъугъэтIысхьи сишIуагъэ къэзгъакIоу хъызмэтым Iоф щысшIэщт». Анахь тхьамэтэшхоу щытхэм IуакIи— шIыкIи ГъучIыпсэ къафигъотыщтыгъ. ХабзэмкIэ зэрэхъупхъэм фэдэу, иунагъокIи хъупхъагъэ: былымхэр иIагъэх, ищагу чэтэхъо фермэм фэдэу щагубзыухэр дизыгъэх.\nГъучIыпсэ заом къызекIыжьым, Бжъыхьэкъоежъым щыщэу Пчэнышъуаемэ япшъашъэу ежь фэдэу хъупхъэу, гукIэгъушхо зыхэлъ бзылъфыгъэ къоданэ ныбжьыкIэ дахэу Цацэ къыщагъ. Янэ хилъхьэгъэ шэн-хэбзэ дахэм, гукIэгъу иным бзылъфыгъэр джыри нахь дахэ яхъулIэщтыгъэ. ГъучIыпсэрэ Цацэрэ сабыитф зэдапIугъ. Акъохэу Аслъани, Гъэфури, апхъоу Светлани, ГъучIыпсэ икъорэлъф-пхъорэлъфхэу Астемири, Джэнэти, Фариди, Щамили, Рэщыди ГъучIыпсэ ишIыкIэ-IуакIэхэр къахэщых. ОрэдыIо бэлахьых, къэшъуакIох; зэмылIэужыгъо Iэмэ-псымэхэм къаригъэIонэу искусствэхэмкIэ еджапIэм щеджагъ Астемир, анахь кIэлэегъэджэ дэгъоу Ацумыжъ Щамсэт талант зыхэлъ кIалэм шIэныгъэ куу къыритыгъ.\nЦIыфыр зыгъэдахэрэр ишэн, ихабз, ицIыфыгъ, а зэпстэури Цацэ хэлъыгъ. Чылэм къызыдэхьагъэм къыщегъэжьагъэу Цацэ шэнэу къыштэгъагъ мазэм зэ, мэфэку мафэм, сымаджэу чылэм дэсхэм алъыплъэныр. Шхын кIэщыгъо стырым хьакурыжъэ хьалыгъу фабэр игъусэу, ащ къуаер, щатэр акIыгъужьэу сымаджэхэм Цацэ афихьыщтыгъ. Ежь кIуачIэ фэмыхъун хъумэ ипшъашъэу Светэ IэпыIэгъу фэхъущтыгъ. Цацэ щэIэфэ а хабзэр хинагъэп. Къуаджэм пщэрыхьакIо Iазэхэр дэсыгъэх, ахэм гъусэгъу афэхъуи, Цацэ цIыфхэм япщэрыхьакIо хъупхъэ хъугъагъэ.\nНэтыхъуае Щариф ыцIэу бзылъфыгъэ чан хъупхъэ дэсыгъ. ОшIэ-дэмышIэу ащ ынэхэм амылъэгъужьэу хъугъэ. Щарифэ ыкъошхэм, иIахьылхэм зэращэлIэжьын ашIоигъуагъ, ау ежь иунэжъ икIынэу фэягъэп. Хьаблэр зэхэгущыIэжьи, ащ анаIэ тырагъэтынэу рахъухьагъ. Хъулъфыгъэхэм кIымафэм пхъэу ыгъэстыщтыр къыфащэщтыгъ, ар къакъырым фычIалъхьажьыщтыгъ. Бзылъфыгъэхэм яунэгъо IофшIэн зэрашIэщтым фэдэу, чэзыур зытефэрэм Щарифэ ифэIо-фашIэхэр агъэцакIэщтыгъэх. КIымэфэ чэщым имашIо мыкIосэным пае ихьаку пхъэтэкъэжъ ралъхьажьыщтыгъэ. ЗыкIи къыхэкIыгъэп ышхын иунэ имылъэу. Цацэ IофышIэ зыдэкIым, бзылъфыгъэу шъофым Iоф щызышIэхэрэр къыугъоихи ариIуагъ: «Дунэе нэфыр зымылъэгъужьырэ Щарифэ ихьаблэ тес цIыфхэм зэнэмысыжьэу аIыгъ. Ахэр тэ къытхэтхэу шъофми Iоф щашIэ. Тэри а бзылъфыгъэ насыпынчъэм IэпыIэгъу тыфэхъунэу къыттефэу сэлъытэ» — ыIуагъ Цацэ. Джащ къыщегъэжьагъэу зэкIэ чылэм дэс бзылъфыгъэхэри хъулъфыгъэхэри зэдеIэжьхэзэ, Щэрифэ идунай ехъожьыфэ, цIыфхэм аIыгъыжьыгъ. Джаущтэу Цацэ бэмэ гу алъитэу, гукIэгъушхо хэлъэу щытыгъ. Ащ шIоу ышIэгъэ пстэури, ишъхьэгъусэ ГъучIыпсэ илIыблэнагъи, зэфэдэу нэбгыритIум ахэлъыгъэр лъэуж дахэу цIыфхэм къахэнэжьыгъ.\nПредыдущая Тишъолъыр къызэрашIэжьырэмэ яз\nСледущая КIэтхыкIыжьакIохэр рагъаджэх


Апэрэ хэплъэгъумкIэ аштагъэх — Адыгэ макъ\nАпэрэ хэплъэгъумкIэ аштагъэх\nКъэралыгъо Думэм ифракцие пстэуми ядепутатхэм «Единэ Россием» изаконопроектэу дистанционнэ IофшIэным фэгъэхьыгъэм къыдырагъэштагъ. ЗэхъокIыныгъэхэр зыфэхъущтыр IофшIэнымкIэ Кодексым ия 49.1-рэ шъхьэ ары.\nЗэхъокIыныгъэхэм къазэращыдэлъытагъэмкIэ, дистанционнэ IофышIэмрэ IофшIэн къязытырэмрэ нахь Iэрыфэгъу къазэрэфэхъурэ шIыкIэм тетэу документхэмкIэ зэхъожьынхэ алъэкIыщт. Электрон IэпэкIадзэу сомэ мини 4 фэдиз зылъатыщтыгъэр ищыкIэгъэжьыщтэп.\nЗаконопроектыр IофышIэхэм яфитыныгъэхэм якъэухъумэн зэрэфэIорышIэщтыр «Единэ Россием» хэтхэм мызэу, мытIоу тапэкIи хагъэунэфыкIыгъагъ. Гъэтэрэзыжьынхэм япроект изэхэгъэуцон IофшIэн къязытыхэрэри къыхэлэжьагъэх, лъэныкъуитIуми яшIоигъоныгъэхэр ащ къыщыдалъытагъэх.\n«Единэ Россием» и Генеральнэ совет исекретарэу Андрей Турчак ыпэкIэ къызэриIогъагъэу, IофшIэнымкIэ хэбзэгъэуцугъэр нэбгырэ миллион пчъагъэмэ алъэIэсы. Джары партием иунашъокIэ гъэтэрэзыжьынхэу IофшIэнымкIэ Кодексым фашIыщтхэм хэгъэгум ишъолъыр пстэуми зыкIащатегущыIагъэхэр. Ащ фэдэ Iофтхьабзэу Андрей Турчак, Урысыем IофшIэнымкIэ и Министерствэ ипащэу Антон Котяковыр, «Единэ Россием» ифракциеу Къэралыгъо Думэм щыIэм ипащэ иапэрэ гуадзэу Андрей Исаевыр, профсоюзхэм ялIыкIохэмрэ экспертхэмрэ зыхэлэжьагъэхэр Челябинскэ къыщырагъэжьагъэх.\nIофшIэнымкIэ Кодексым фашIыщт гъэтэрэзыжьынхэм шъолъыр пстэуми къащыдырагъэштагъ. Зыныбжь илъэс 14-м нэмысыгъэ кIэлэцIыкIу зиIэхэм къызэрыкIо шIыкIэм тетэу, яIофшIапIэ пэIудзыгъэхэу лэжьэнхэу фитыныгъэ яIэным ехьылIэгъэ гъэтэрэзыжьынхэр IофшIэнымкIэ Кодексым хагъэхьанхэу Ярославскэ хэкум исхэм игъо алъэгъугъ.\nПредложениеу къахьыгъэхэм ащыщхэр дистанционнэ IофшIэным ехьылIэгъэ зэхъокIыныгъэхэу IофшIэнымкIэ Кодексым фашIыщтхэм афэгъэхьыгъэхэп. Ау ятIонэрэ хэплъэгъум законопроектыр фагъэхьазыр зыхъукIэ ахэр къыдалъытэнэу къагъэгугъагъэх. Шъолъырхэм пстэумкIи предложение 98-рэ къаIэкIагъэхьагъ, ащ щыщэу 50-р — шъолъыр законодательнэ зэIукIэхэм, 48-р — чIыпIэхэм ащыIэ гъэцэкIэкIо хабзэхэм.\n«Гъэтэрэзыжьынхэу IофшIэнымкIэ Кодексым фашIыщтхэм Адыгэ Республикэм игъэкIотыгъэу щатегущыIагъэх. Профсоюз организациехэм, IофшIэкIо коллективхэм ясоветхэм ялIыкIохэри, IофшIэн къязытыхэрэри ахэм къахэлэжьагъэх, — къыIуагъ Адыгеим и Къэралыгъо Совет — Хасэм итхьаматэ игуадзэу, партием итхьаматэу Д. А. Медведевым ирегион общественнэ приемнэ ипащэу Шъао Аскэр. — Ащ фэдэ Iофыгъохэм «Единэ Россием» ифракцие изэхэсыгъохэм ащатегущыIагъэх, IофшIэнымкIэ фитыныгъэу яIэхэм якъэухъумэн епхыгъэ IофыгъохэмкIэ зэхэсыгъохэм цIыфхэм къащахьыгъэ предложениехэр къыдалъытагъэх. Коронавирусым ыпкъ къикIыкIэ IофшIапIэм пэIудзыгъэхэу лэжьэнхэ фаеу зэхъум IофшIэнымкIэ хэбзэгъэуцугъэм зэхъокIыныгъэхэр фэшIыгъэнхэ зэрэфаер къэлъэгъуагъ. Законопроектыр игъо шъыпкъэу сэлъытэ».\n«Къэралыгъо Думэм IофшIэнымкIэ, социальнэ политикэмкIэ ыкIи ветеранхэм яIофхэмкIэ и Комитет щызэхащэщт купым дистанционнэ IофшIэным ехьылIэгъэ законопроектыр ятIонэрэ хэплъэгъум фигъэхьазырыщт. Правительствэм, профсоюзхэм, IофшIэн язытыхэрэм яобъединениехэм ялIыкIохэри ахэм ахэтыщтых. IофшIэнымкIэ Кодексым фашIымэ ашIоигъо гъэтэрэзыжьынхэмкIэ шъолъырхэм япредложение пстэуми икъоу тахэплъэщт. Дистанционнэ IофышIэхэми, IофшIэн язытыхэрэми яфитыныгъэхэмрэ яфедэхэмрэ икъоу къызыщыухъумэгъэ документ къэдгъэхьазырын зэрэтлъэкIыщтым сицыхьэ телъ», — къыIуагъ Андрей Исаевым.\n«Единэ Россием» хэтхэр мэгугъэх ящэнэрэ хэплъэгъумкIэ законопроектыр Къэралыгъо Думэм ибжыхьэ сессие щаштэнэу, 2021-рэ илъэсым щылэ мазэм и 1-м къыщегъэжьагъэу ащ кIуачIэ иIэ хъунэу.\nПредыдущая Адыгеим ихэхъоныгъэ ичэзыукI\nСледущая Проектхэм ягъэцэкIэн зэрэлъыкIуатэрэр зэригъэлъэгъугъ


КъэгъэнэжьэкIо анахь дэгъоу алъытагъ | Адыгэ Макъ\nКъэгъэнэжьэкIо анахь дэгъоу алъытагъ\nРеспубликэм имэфэкI ехъулIэу зиIофшIэнкIэ гъэхъэгъэшIу зиIэхэм ягугъу къэтшIы хабзэ. Ахэм зэу ащыщ МЧС-м и Адыгэ лъыхъон-къэгъэнэжьын отряд икъулыкъушIэу Александр Пангани.\nУрысыем ошIэ-дэмышIэ IофхэмкIэ и Министерствэ зэхищэрэ я Х-рэ Урысые фестивалэу «Созвездие мужества» зыфиIорэм иедзыгъоу «КъэгъэнэжьэкIо анахь дэгъум» текIоныгъэр ащ къыщыдихыгъ. Александр Урысыем икъэгъэнэжьэ-\nкIо анахь дэгъу хъугъэ.\nМы тын лъапIэм нэбгырабэ фэбэнагъ. Ау кандидатхэр мы зэнэкъокъум щызэбэнхэрэп, илъэс пчъагъэхэм къакIоцI МЧС-м икъулыкъушIэхэм гъэхъэгъэшIоу яIэхэм ведомствэм уасэ афешIы.\nМыекъуапэ щыщ Александр Пангани машIуи, пси зэпичыгъэр макIэп. Лъыхъон-къэгъэнэжьын Iофтхьэбзишъэ пчъагъэ ащ къызэринэкIыгъ. Илъэс 22-рэ хъугъэу цIыфхэм IэпыIэгъу афэхъу.\n— СыгукIэ мы сынэхьатым сыфэщэгъагъ, — къеIуатэ Урысыем и МЧС и Адыгэ лъы-\nхъон-къэгъэнэжьын отряд икъулыкъушIэу Александр Пангани. — Арыти, сыпхырэкIымэ сеплъынэу сыкIуагъ. Аштэнэу щытыгъэр нэбгыри 3 ныIэп, къекIолIагъэр нэбгырэ 15 хъущтыгъэ. Физическэ ухьазырыныгъэмкIэ шапхъэхэр тагъэтыгъэх, медицинэ уплъэкIунхэр тагъэшIыгъэх ыкIи пащэхэм зэдэгущыIэгъу къыддашIыгъ. Апэрэ кIогъум синасып къыубытыгъэп, арэущтэу щыт нахь мышIэми, зызгъэрэхьатыгъэп. Мэзэ заулэ тешIагъэу саштагъ.\nИлъэс 24-рэ ыныбжьэу къулыкъур ригъажьи, шIогъэшIэгъонэу ар ыIэ къызэрэригъэхьащтым сыдигъуи пылъыгъ. Апэрэ мафэхэм къащегъэжьагъэу щынэр зыщыщыр ышIэщтыгъэп. Мафэ тешIэ къэс IофшIэным ишъэфхэри зэригъашIэщтыгъ, зыхэт зэгурыIожь купри нахь ыгу рихьэу ыублагъ.\nКъэгъэнэжьын къулыкъум ухэтэу неущрэ мафэм къыздихьыщтыр къэпшIэн плъэкIыщтэп. Зэпымыоу къэхъущт горэм уежэ, ащ уфэхьазыр зэпытэу ущыс. Ау анахь шъхьаIэр шIуагъэу цIыфхэм къафэпхьыщтыр ары.\nАлександр Пангани лъыхъон-къэгъэнэжьын Iофтхьэбзэшхохэм ахэлэжьагъ. Ащ фэдэу ыгу къэкIыжьыхэрэм такIэупчIагъ.\n— 2002-рэ илъэсым Новороссийскэ районым ит псэупIэу Широкая Балка зыфаIорэм псыкъиушхоу щыIагъэм къыздихьыгъэ гумэкIыгъохэм ядэгъэзыжьын тыхэлэжьагъ, — еIо ащ. — Тучанхэр, автомобильхэр, псэупIэхэр псым ыхьыгъагъэх, цIыфхэри хэкIодэгъагъэх. А чIыпIэм тыкъызэрэсэу хьэр тиIэпыIэгъоу унэ зэхэуагъэхэр къэтлъыхъугъэх, нэужым къуашъохэм татесэу псы чIэгъым IофшIэн гъэнэфагъэхэр щызетхьагъэх.\nДжащ фэдэу сыгу къинэгъэ тхьамыкIагъохэм ащыщ Къыблэ Осетием грузин дзэхэр зытебанэхэм кинологическэ купым сырипащэу тызэрэкIогъагъэр. А уахътэр бырсыр дэдагъ, гъэрэу аубытыгъэ цIыфхэм якъэгъотын тыхэтыгъ. Къэощт пкъыгъохэр къызхэщыхэрэ зэхэогъэ чIыпIэхэм хьэр тигъусэу тащылъыхъощтыгъ.\nКъэгъэнэжьакIохэм яIофшIэн ошIэ-дэмышIэ Iофышхо закъохэр арэп зэпхыгъэр. ГущыIэм пае, тикъушъхьэхэм гъэпсэфакIо къакIорэ зекIохэр гузэжъогъу чIыпIэ ифэхэу, ящыIэныгъэ мыхэм къагъэнэжьэу бэрэ къыхэкIы.\nАлександр апэрэ класс зиIэ къэгъэнэжьакIу ыкIи кинолог. ИцIыкIугъом къыщегъэжьагъэу хьэхэр зэрикIасэхэм къыхэкIэу, кинологическэ къулыкъур зэхащэ зэхъум ежь ишIоигъоныгъэкIэ ащ хэхьагъ. Хьэр цIыфым иныбджэгъушIоу ащ елъытэ ыкIи ыгъэсэгъэ Шейлэ шIуагъэ къэзытыгъэ лъыхъон IофшIэни 7 зэрихьагъ. Ащи цIыфхэм афэдэу «КъэгъэнэжьакIом итхылъ» иI.\nМы сэнэхьатым анахь къинэу Пангани хилъагъорэр игупсэхэм апэчыжьэу бэрэ командировкэ кIон фаеу зэрэхъурэр ары. Джащ фэдэу гухэлъ чыжьэхэр ипхъухьанхэ плъэкIырэп, гузэжъогъоу къяджэнхэ фаеу мэхъу. Ащ пае къэмынэу, илъэс 20-м ехъугъэу къэгъэнэжьын-лъыхъон Iофыр егъэцакIэ, цIыфхэм ишIуагъэ зэраригъэкIыщтым пылъ, нэмыкI IофшIэнкIэ зэблихъунэуи зы мафи ыгу къихьагъэп. Анахь шъхьаIэу зэрыгъуазэрэр пстэуми апэу унэсыныр ары.\nЗыгъэпсэфыгъо уахътэ Александр бэрэ къекIурэп. Ащ фэдэ къызыхэкIыкIэ, иунагъо зэригъусэщтым пылъ. Ащ пшъэшъищ иI. Тыдэ къикIыжьми шIухьафтын цIыкIухэр къафехьы. Урысыем икъэгъэнэжьэкIо анахь дэгъухэм ащыщ зэрэхъугъэм ахэр лъэшэу ыгъэгушIуагъэх ыкIи ятэ рэгушхох.\nЕжь Александр ышъхьэкIэ а текIоныгъэр илъэс 20 IофшIэным икIэух зэфэхьысыжьэу ылъытагъ. ПшъэдэкIыжь гъэнэфагъэ ащ къыфишIыгъ, ар зэригъэцэкIэщтми уицыхьэ телъынэу щыт.\nУрысыем и МЧС\nи Адыгэ лъыхъон-къэгъэнэжьын отряд къытыгъэхэр къызфигъэфедэзэ зыгъэхьазырыгъэр Iэшъынэ Сусан.


«Нартхэм якъэбар уухын плъэкIыщтэп…» — Голос Адыга\n«Нартхэм якъэбар уухын плъэкIыщтэп…»\nРедактор 16.04.2019 КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nНартхэм яхьылIагъэу Iуагъи, тхыгъи мымакIэу щыIэми, ахэм ядунай джыри зэмыгъэшIагъэу, зэхэмыфыгъэу хэтыр зэрэбэр къыгъэнэфагъ бэмышIэу къыдэкIыгъэ тхылъэу «Мир нартов» зыфиIорэм.\nАр зытхыгъэр шIэныгъэлэжь— фольклористэу, нартоведэу, мифологэу, тхакIоу, журналистэу, адыгэ дунаим щашIэрэ Къуекъо Асфар.\n«ЗэкIэри зыгорэм къыщежьэ: дунаир – Тхьэшхом, псыхъохэр – псыпэхэм, мэзыр – чъыгхэм, пчэдыжьыр – нэфшъагъом, пчыхьэр – тыгъэр зытIысыжьыкIэ, фольклорыр – жэрыIо народнэ творчествэм, нартхэр… нартхэм.\nКъыздикIыгъэхэри, мы чIыгум къызэрэтехьагъэхэри зышIэрэр ахэр къэзыгъэхъугъэхэ, ежь фэдэу зышIыгъэхэр ары. ЗыдакIощтыгъэхэри зыкIакIощтыгъэхэри тшIэрэп. Усэрэжъ зырызхэм зэралъытэщтыгъэмкIэ, нартхэр нэмыкI дунай горэм къикIыгъэхэу, мы дунаим пшъэрылъэу щыряIэр загъэцакIэм, ащ текIыжьыгъэхэу ары. Пшъэрылъэу яIагъэр цIыфхэм IэпыIэгъу афэхъунхэр, ахэр зыщыпсэущтхэ чIыгум ешIушIэнхэу, агъэхьазырынэу, дунаеу зыщыщыIэщтхэм ехьылIэгъэ шIэныгъэхэр афызэIугъэкIэгъэнхэр арыгъэ, — къыщеIо авторым пэублэ гущыIэм. — СэркIэ мэхьанэшхо зиIэр нартхэр зэрэщыIагъэхэр, зэгупшысэщтыгъэхэр, зыпылъыгъэхэр, ежьхэмкIэ анахь мэхьанэ зиIагъэр зэзгъэшIэныр ыкIи сщымыгъупшэныр ары».\n«Нартмэ ядунай» лъэныкъуабэ къызэлъызыубытырэ IофшIэгъэшхоу щыт. Ащ авторым къыугъоихи зэригъэфэжьыгъэ мифологическэ материал 30-м ехъу дэт, пщыналъэхэр, зекIокIэ-шIыкIэхэр, шэн-хабзэхэр къыдэхьагъэх. КъэкIырэ пкъыгъо зэфэшъхьафхэм, мыжъохэм, къушъхьэхэм, нэмыкI пкъыгъохэм нартхэм псэ зыпытхэм зэрэрагъапшэщтыгъэм… ыкIи нэмыкI лъэныкъохэм яхьылIэгъэ IофшIэгъабэ къыдэхьагъ.\nТхылъым къыдэхьагъэх наукэм, просветительствэм, тидунэететыкIэ афэгъэхьыгъэ философскэ гупшысэхэр. Ахэр зэкIэ адыгэм идунэе— лъэгъукIэ, идунэегурыIуакIэ япхыгъэхэу щытых.\nКавказым щыпсэурэ нэмыкI лъэпкъхэми нарт эпос зэряIэр къыдилъытэзэ, зэгъэпшэн материалыбэ мыщ Къуекъом къыдигъэхьагъ. Кавказым ис ткъошхэм ар ятынэу авторым елъытэ.\nТхылъым ехьылIагъэу мы мафэхэм гущыIэгъу тшIыгъэ Къуекъо Асфар, IофшIэгъэшхомкIэ шIэныгъэлэжьым тыфэгушIуагъ.\n— Мы тхылъым илъэс 40 фэдизрэ Iоф дэсшIагъ, — къеIуатэ Асфар. — А уахътэм къыкIоцI чIыпIэ зэфэшъхьафхэм къащысыугъоигъэ материалхэр зэзгъэшIагъэх, зэхэсфыгъэх. Тэ тихэгъэгу имызакъоу, нэмыкI къэралыгъохэу адыгэхэр зыщыпсэухэрэми сащыугъоягъ, къащыстхыжьыгъэх. А зэпстэуми яшIуагъэ къэкIуагъ тхылъэу стхыщтыр зэхьылIагъэр нахь куоу зэзгъэшIэнымкIэ. Сэ сишIошIыкIэ, нарт эпосым, адыгэ мифологием язэгъэшIэнкIэ материалэу тхылъым къыдэхьагъэхэм мэхьанэшхо яI.\n— Нартхэм уакъыфэкIонэу зэрэхъугъэр?..\n— 1980-рэ илъэсым Адыгэ научнэ-ушэтэкIо институтым ХьэдэгъэлIэ Аскэррэ Шъхьэлэхъо Абурэ сырагъэблагъи къыздэгущыIагъэх наукэм сыпыхьанэу, анахьэу адыгэ фольклорым, ащ щыщэу нарт эпосым иугъоин, изэхэфын зыфэзгъэзэнэу къысаIуагъ. Ахэм сызэрагъэгъозагъэм теткIэ литературэм и Институтэу Шота Руставели ыцIэ зыхьэу Тбилиси дэтым иаспирантурэ сыкIуагъ ыкIи соискатель сыхъугъ.\nПрофессор цIэрыIоу, академикэу Чиковани ишъыпкъэу къысиIуагъ мифологиемрэ нарт эпосымрэ зэрэзэхахьэхэрэм ехьылIагъэу темэр къыхэсхынэу. «Мифологиемрэ эпосымрэ адыгэ лъэпкъым идунэелъэгъукIэ лъапсэ фэхъух. Ахэр зэбгъэшIэнхэр адыгэ наукэмкIэ зигъо шъыпкъэ Iофыгъоу щыт. Илъэсхэр зытешIэхэкIэ а темэм зызэрэфэбгъэзагъэм тефэрэ уасэ фэпшIыжьыщт», — къысиIогъагъ ащ. Джары нартхэм якъэбархэм зафэзгъэзэнэу зэрэхъугъэр.\nМы тхылъыр шIэныгъэлэжьым угъоен, зэхэфын IофшIэнэу ышIагъэм къыкIэкIуагъ. Ащ нэмыкIэу научнэ IофшIэгъабэ мы темэмкIэ научнэ журналхэм къадигъэхьагъ, гъэзетхэм къыхаутыгъ. Илъэс зэкIэлъыкIохэм Адыгэ телевидением «Джэныкъо машIор» щигъэхьазырыгъ. Адыгэ гъэзетым фольклор материалхэу ыугъоигъэхэм ащыщыбэ къыхиутыгъ.\nАсфар зы шэн дэгъу хэлъ, сыдигъо уIукIагъэми, наукэм хэзыщагъэхэу ХьэдэгъэлIэ Аскэр, Шъхьэлэхъо Абу ягугъу къышIыщт, «аIогъагъ, ашIэгъагъ» ыIозэ къатегущыIэщт. Ахэм япхыгъэ хъугъэ-шIагъэхэм тхылъым чIыпIэ гъэнэфагъэ щаубыты. ХьэдэгъалIэм нартхэм япхыгъэ наукэм Iофэу щишIагъэм осэшхо ритэу ренэу зыфегъазэ.\n— ХьэдэгъалIэм бэ сызыфигъэсагъэр. ЧIыпIэ зэфэшъхьафхэм тызадифэу хъугъэ, ары пэпчъ згъэшIагъоу, шъхьэкIафэ фэозыгъэшIынэу бэ хэслъагъощтыгъэр. Сыхьат пчъагъэрэ тызэдэгущыIэу къыхэкIыщтыгъ. Ащ фэдизым нартхэр ары зигугъу тшIыщтыгъэр. Ахэм яхьылIэгъэ наукэр ыпэкIэ зэрэлъыкIотэщтыр, нартмэ яхьылIэгъэ томиблыр гъэкIэрэкIагъэу пхъонтэ цIыкIумэ адэлъэу къызэрэдэкIыщтым, ахэр том пчъагъэ хъоу къыхаутыжьынхэшъ, унагъохэм арылъ зэрэхъущтыр – ары шIошъхъуныгъэ зыфыриIагъэр, зыкIэхъопсыщтыгъэр.\nШIэныгъэлэжьэу чэщи мафи научнэ-ушэтэкIо институтым щызыгъакIощтыгъэм, Адыгеим имызакъоу, Къэрэщэе-Щэрджэсым, хыIушъо шапсыгъэ чылэхэм фольклор материалхэр къащызыугъоищтыгъэм загъорэ дунаеу тызхэтымрэ нартмэ ядунайрэ зэхигъэкIуакIэхэу къысшIошIыщтыгъ. «ШIэныгъэлэжьыр чэщи мафи темэу къыхихыгъэм – ежь итемэ хэмытмэ, зыпылъ Iофым гъэхъэгъэшхо щишIын ылъэкIыщтэп. Дэгъу о сэщ фэдэу нартхэм узэрапылъыр, ащ сегъэгушIо, ау пшъэдэкIыжьышхо зыпылъ пшъэрылъэуи ар щыт. ПшIошъ хъуна, сэ нартхэр сигъусэхэм фэд, ахэр сигъусэхэу сиунэ сыкъекIы, сигъусэхэу IофшIапIэм сэкIо, щэIэгъэшхо къысфыряIэу къысэжэх. ЕтIани пчыхьэм сиунэ тызэдэкIожьы, ахэр ренэу сигъусэх», — ыIощтыгъ Аскэр.\n— Асфар, о уигуапэ сшIымэ сшIоигъоу арэп, ау ори а шэныр зэрэпхэлъым тIэкIу шIагъэу сегупшысэ. Непэрэ щыIакIэм тытегущыIэ хъумэ, сыд фэдэрэ хъугъэ-шIагъи къекIоу нартмэ ящыIакIэ къыхэхыгъэ щысэ къэохьы. Непэрэ цIыфхэм нартмэ афэдэхэр къахэогъуатэ. КъэсэшIэжьы, ижъырэ адыгэм фэгъэхьыгъэу Лъэпкъ музеим нэмыкI чIыпIэхэм къарыкIыгъэ хьакIэхэм къафэпIотэнэу узырагъэблагъэм, уахътэу уиIагъэр мэкIагъэ, хьакIэхэри гъогу техьажьынхэу щытыгъэх. Ау ахэр арэп гузажъощтыгъэхэр, зэхэщакIохэр ары гумэкIыщтыгъэхэр. О зэпыбгъэущтыгъэп нартхэм, исп унэхэм якъэбар, къэпIуатэщтыгъ, цIыфхэри ягуапэу къыодэIущтыгъэх. СакIыб дэтхэм ащыщхэр зэупчIыжьыщтыгъэх, къыпкIэупчIэщтыгъэх. «ИкъэIотакIэкIэ нартхэм ащыщым фэд» зыгорэм къыIуагъ…\n— Шъхьащытхъужьыгъэм фэдэми сшIэрэп, ау а узыр тIэкIу шIагъэ къызысштагъэр. Сэри нартхэр ренэу сигъусэх къысшIошIы… Тыркуем сыщыIэу адыгэ лIыжъ горэм щхыпцIызэ къысиIогъагъ: «А сикIал, тэ, адыгэхэр, Тхьэм тырицIыфых, Ащ чIыпIэ гъэнэфагъэ дунэе шъхьаIэм бэшIагъэу щытфыхихыгъ ыкIи зэкIэ адыгэу зызылъытэжьыхэрэр тызыщызэIукIэжьыщт…»\nАрышъ, нартхэм зэ узапыхьэкIэ, аукъодыеу укъатIупщыжьыщтэп. ИлъэсыбэкIэ узэкIэIэбэжьмэ, грузин «школыр» скIуи, наукэм идунай сыхэхьагъэу сэлажьэ, адыгэмэ ямифээпическэ дунэелъэгъукIэм, IэкIыбым щыIэ адыгэхэм яфольклор непэ сыпылъ.\nНартхэм яхьылIагъэу тхыгъэу щыIэр бэ, ау ахэм якъэбар уухын плъэкIыщтэп. ГъэшIэгъонэу нартхэм ядунай хэбгъуатэрэм шIошъхъуныгъэ къыуеты нарт эпосыр лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ укъекIуалIэзэ зэбгъэшIэнэу зэрэщытымкIэ. УзынэбгырэкIэ, утIукIэ нарт эпосыр зэбгъэшIэн плъэкIыщтэп…\nНартхэм яхьылIагъэу джыри бэ зэгъэшIэгъэн, зэхэфыгъэн, къэгъэнэфэгъэн зэрэфаер авторым тхылъым ипэублэ гущыIэ къыщеIо. ИлъэсипшI пчъагъэм ехъурэ ыугъоигъэ, Iоф зыдишIэгъэ нарт къэбархэм яхьылIагъэу зэкIэри ешIэу зэримыIорэм авторым шъхьэкIафэ фыуегъэшIы, мы тхылъымкIэ нартхэм язэгъэшIэн ухыгъэ зэрэмыхъурэр къыщеIо.\nПредыдущая Израиль щызэхащэрэ адыгэ пчыхьэзэхахьэхэр\nСледущая Щагу футболым ифестиваль


Пшъэрылъ афишIыгъ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АиФ Адыгея\nАдыгеим и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Мурат къохэм африканскэ емынэр, щагубзыухэм гриппыр ыкIи былымхэм зэпахырэ кIышъо узхэр къямыгъэутэлIэгъэнхэм иамалхэр нахьыбэу зэрахьанэу пшъэрылъ афишIыгъ.\nАщ тегъэпсыхьагъэу Адыгэ Республикэм мэкъу-мэщымкIэ иминистрэу Юрий Петровым республикэм икомиссиеу псэушъхьэхэм зэпахырэ узхэр къямыгъэутэлIэгъэным фэгъэзагъэм изэхэсыгъо зэхищагъ.\nАдыгэ Республикэм ветеринариемкIэ и ГъэIорышIапIэ ипащэу ХъокIон Аминэ, Россельхознадзорым Краснодар краимкIэ ыкIи Адыгэ РеспубликэмкIэ и ГъэIорышIапIэ и Адыгэ район къутамэ ипащэу Юрий Шумаковыр, республикэм иминистерствэхэмрэ иведомствэхэмрэ ялIыкIохэр ащ хэлэжьагъэх.\nРеспубликэ ветеринар къулыкъум къызэритыгъэмкIэ, къохэм африканскэ емынэр къямыгъэутэлIэгъэнымкIэ хэгъэгум Iофхэр щыхьылъэх. 2017-рэ илъэсым жъоныгъуакIэм и 15-м ехъулIэу Урысые Федерацием ащ фэдэ узыр къяутэлIагъэу мэзыкъуи 9 къыщыхагъэщыгъ. Московскэ хэкум, Къырым ичIыпIи 6-мэ карантин ащагъэуцугъ унагъохэм ащаIыгъ къохэм ащ фэдэ узыр къяутэлIагъэу зэрагъэунэфыгъэм фэшI. Ащ нэмыкIэу мэзыкъо 25-мэ африканскэ емынэр къазэрахагъэщыгъэм епхыгъэу карантин агъэуцугъ, къэзытхырэр Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипресс-къулыкъу.\nХъокIон Аминэ къызэриIуагъэмкIэ, Адыгэ Республикэм ветеринариемкIэ и ГъэIорышIапIэ къохъуным пылъ предприятиехэр зиехэми, унэе IэпыIэгъу хъызмэтхэр зиIэхэми адэгущыIэ, былымхэм узыр къямыутэлIэнымкIэ ищыкIагъэхэр къафаIуатэх. Къохэр зыфыкъохэкIэ, къахахыгъэ пробэхэр специалистхэм ветеринар лабораторием арагъэхьых. Илъэсыр къызихьагъэм къыщегъэжьагъэу ащ фэдэ пробэ 400-м ехъу ахахыгъ.\nАщ нэмыкIэу къохэм емынэр, кIышъо узхэр къямыгъэутэлIэгъэнхэмкIэ вакцинэхэр ахалъхьэх. Хабзэм димыштэу къо псаухэмрэ къолымрэ амыщэнхэм гъунэ лъафы. Щагубзыухэм къяутэлIэрэ гриппым земыгъэушъомбгъугъэным иамалхэри зэрахьэх. ГущыIэм пае, 2017-рэ илъэсым хэгъэгум ичIыпIи 6-мэ ащ фэдэ узым закъыщиштагъэу агъэунэфыгъ.\nУрысыем ишъолъыр 16-мэ гъэрекIо былым пIашъэхэм кIышъо узхэр къащяутэлIэгъагъэх. Мыгъэ ащ фэдэ узхэр былымхэм къямыгъэутэлIэгъэнхэм иамалхэр зэрахьэх. ЫпшъэкIэ зигугъу къэтшIыгъэ комиссием хэтхэм псэушъхьэхэм уз щынагъохэр Адыгеим къыщямыгъэутэлIэгъэнхэм тегъэпсыхьэгъэ Iофтхьэбзэ тедзэу зэрахьащтхэр зэхэсыгъом къыщыхахыгъэх.\nМедицинэ учреждениехэр ауплъэкIугъ →