Тиорэд хэгъэгум щызэхахы — Адыгэ макъ\nТиорэд хэгъэгум щызэхахы\nТэхъутэмыкъое районым адыгэ музыкальнэ Iэмэ-псымэхэмкIэ илъэпкъ ансамблэу «Уджым» IэпэIасэм иеджапIэ онлайн шIыкIэм тетэу чъэпыогъум и 27-м зэхищагъ.\nУрысыем итворческэ ансамблэхэм яфестиваль лауреат щыхъугъэ «Уджыр» хэгъэгум щыцIэрыIу. «Шэн-хабзэхэр» зыфиIорэ зэнэкъокъум Урысыем иансамблэ 263-рэ хэлэжьагъ, шъолъыр 84-мэ ахэр ащэпсэух. Лъэпкъ проектэу «Культурэм» грантыр къыщыдэзыхыгъэ «Уджым» ихудожественнэ пащэу, Адыгэ Республикэм изаслуженнэ артистэу Къэлэкъутэкъо Инвер гущыIэгъу тыфэхъугъ.\n— IэпэIасэм иеджапIэ зэрэзэхэтщэгъэ шIыкIэр эфирым занкIэу къыщагъэлъэгъуагъ, — къыIуагъ Къэлэкъутэкъо Инвер. — Лъэпкъ искусствэм ифольклор къыхэтхыгъэ произведениехэр ансамблэм пае зэдгъэфагъэх.\n«Абрэдж Нухь», «Шапсыгъэ зэфакIу», «Си Марет» ансамблэм къыригъаIохэзэ ижъырэ адыгэ орэдхэр цIыфхэм алъегъэIэсых. И. Къэлэкъутэкъом зэрэхигъэунэфыкIыгъэу, пэсэрэ адыгэ музыкальнэ Iэмэ-псымэхэу шыкIэпщынэр, сырынэр, къамылыр, нэмыкIхэри тызхэт лъэхъаным игъэкIотыгъэу агъэфедэх.\nАдыгэ орэдхэм купкIэу яIэр, орэдышъохэр мыцунтхъагъэхэу цIыфхэм алъыгъэIэсыгъэнхэм фэшI лъэпкъ музыкальнэ Iэмэ- псымэхэмкIэ зэрагъэжъынчыхэрэм мэхьэнэ хэхыгъэ иIэу Инвер елъытэ.\n«Уджым» пщынаоу хэт ащ ихудожественнэ пащэу Къэлэкъутэкъо Инвер. Урысые Федерацием, Пшызэ, Адыгэ Республикэм культурэмкIэ язаслуженнэ IофышIэу, Урысыем икомпозиторхэм я Союз хэтэу КIыргъ Юрэ шыкIэпщынау, ищыкIагъэ хъумэ пщынэмкIэ, къамылымкIэ орэдышъор ансамблэм къыщырегъаIо. Иорэдхэр Урысыем щэIух.\nШъэуапцIэкъо Адам Адыгэ Республикэм культурэмкIэ изаслуженнэ IофышI, Теуцожь Цыгъо ыцIэкIэ агъэнэфэгъэ медалыр къыфагъэшъошагъ. А. ШъэуапцIэкъом IэпэпщынэмкIэ орэдышъор къырегъаIо.\nПхъэкIычаор Темрыкъо Адам, Теуцожь Цыгъо имедаль къыфагъэшъошагъ. Мышъэ Аслъан сырынапщ, Тыкъо Рустам Iэпэпщынэшхом фэгъэзагъ, ШъхьакIумыдэ Хьаджыслъан шъонтырпау.\nЧъэпыогъум и 27-м зэхащэгъэ IэпэIасэм иеджапIэ хэлэжьагъэх Теуцожь, Джэджэ, Шэуджэн, Красногвардейскэ районхэм къарыкIыгъэхэр.\n— IэпэIасэм иеджапIэ зэрэзэхащагъэр лъэшэу тыгу рихьыгъ, ансамблэу «Уджым» хэтхэм ясэнэхьат хэшIыкI ин фыряI. ЗэкIэми «тхьашъуегъэпсэу» ятэIожьы, — къыIуагъ Красногвардейскэ районым щыщэу Бырдж Фатимэ.\nШэуджэн районым щыпсэурэ ШъэоцIыкIу Рэмэзан ансамблэм хэтхэм афэраз. Музыкальнэ Iэмэ-псымэхэр хэшIыкI фыряIэу артистхэм агъэфедэхэу ащ ылъытагъ.\nУрысыем и Мафэ фэгъэхьыгъэ зэхахьэу Тыркуем щыкIуагъэм «Уджыр» хэлэжьагъ. Дунэе фестивалэу ижъырэ къалэхэм яхьылIагъэу Рязань щызэхащагъэм ансамблэм тиорэдышъохэр щигъэIугъэх.\nКультурэм, искусствэм яIофтхьабзэу «Алтын Майдан» зыфиIоу Къырым щыкIуагъэм «Уджым» иIэпэIэсэныгъэ къыщигъэлъэгъуагъ. ПсэупIэу ПсышIуапэ концерт гъэшIэгъон ансамблэм къыщитыгъ.\n— Краснодар, Мыекъуапэ, Налщык, Санкт-Петербург, Москва, Калугэ, Щэрджэскъалэ, Ростов-на-Дону, нэмыкIхэм «Уджыр» ащыIагъ, — къеIуатэ композиторэу, орэдыIоу, музыкантэу КIыргъ Юрэ. — Адыгэхэм ятарихъ, яискусствэ лъэпкъхэм алъытэгъэIэсы. Тызпылъ Iофыр лъэшэу тыгу рехьы. КъытэдэIухэрэм тафэраз.\nЧъэпыогъум и 27-м, пчыхьэм «Уджым» иконцертэу Тэхъутэмыкъуае культурэм и Унэшхоу дэтым щызэхащагъэр эфирымкIэ занкIэу къагъэлъэгъуагъ. Сергей Шперовыр, Хьагъур Нурет, ХьакIэцIыкIу Мае, Мышъэ Азидэ, Ацумыжъ Адам орэдхэр къаIуагъэх, Шъэфрыкъо Адам зэхахьэр зэрищагъ.\n— Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат, республикэм культурэмкIэ и Министерствэ, Тэхъутэмыкъое районым иадминистрацие, зэкIэ IэпыIэгъу къытфэхъухэрэм, «Уджыр» зышIогъэшIэгъонхэу къытэдэIухэрэм гъэзетымкIи «тхьашъуегъэпсэу» ятIожьы тшIоигъу, шIоу щыIэр къадэхъунэу сафэлъаIо, — къытиIуагъ Къэлэкъутэкъо Инвер.\nУапэкIэ лъыкIуат, тыгъэгушIу, дгъэлъэпIэрэ ансамблэу «Уджыр»! Къэралыгъо гъэпсыкIэ иIэу Адыгеир зыпсэурэр илъэси 100 зэрэхъурэм фэгъэхьыгъэ зэхахьэхэм уахэлэжьэнэу зыогъэхьазырышъ, республикэм ищытхъу нахь лъагэу пIэтынэу, музыкальнэ искусствэм хэхъоныгъэу фэпшIырэр къыотэжьынэу, лъэпкъхэр тапэкIи зэфэпщэнхэу Тхьэм тыпфелъэIу.\nПредыдущая Игъо ифагъэхэп\nСледущая Чъэпыогъум и 28-м къыщегъэжьагъэу зэфашIых


Мэхьанэшхо зиIэ Iофтхьабз — Адыгэ макъ\nIофтхьабзэм кIэщакIо фэхъугъэх АР-м хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ и Министерствэ ыкIи ведомствэм епхыгъэу Iоф зышIэрэ Общественнэ советыр.\nЗэхахьэм къырагъэблэгъагъэх Урысые общественнэ организациеу «Всероссийская полицейская ассоциация» (Москва) зыфиIорэм ипрезидентэу Ю. Ждановыр, ащ игуадзэхэу А. Быкодир, О. Аверинар, Мыекъуапэ ибанкэу ВТБ-м иофисэу «Майкопский» зыфиIорэм ипащэу Былымыхьэ Руслъан, Урысыем хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ и Министерствэ уголовнэ лъыхъунымкIэ и ГъэIорышIапIэу Краснодар краим щыIэм иветеранхэм я Совет итхьаматэу Л. Лысенкэр, АР-м хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ и Министерствэ иветеранхэм я Совет итхьаматэу ХъутIыжъ Азмэт, нэмыкIхэри.\nКонференциер рамыгъажьэзэ шIэныгъэхэм ыкIи технологиякIэхэм я Паркэу Адыгэ къэралыгъо университетым хэтым хьакIэхэр рагъэблэгъагъэх. КъэIогъэн фае Урысыем ит апшъэрэ еджэпIэ анахь дэгъуи 100-мэ Адыгэ къэралыгъо университетыр зэращыщыр. Къэбар технологием ылъэныкъокIэ ушэтынэу ыкIи зэхэфынэу студентхэм Iоф зыдашIэхэрэм Адыгэ къэралыгъо университетым иректорэу Мамый Даутэ нэIуасэ афишIыгъэх.\nШъолъыр шIэныгъэ-практическэ конференцием хэлэжьагъэх АР-м хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ иминистрэу Олег Безсмельницыныр, ведомствэм щызэхащэгъэ Общественнэ советым ипащэу Хъунэго Рэщыдэ, АР-м и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Тхьаматэ игуадзэу, Урысыем и ЛIыхъужъэу Цэй Эдуард, Урысые общественнэ организациеу «Всероссийская полицейская ассоциация» зыфиIорэм и Краснодар шъолъыр къутамэ ипрезидентэу Валентин Михайловскэр, АР-м ихэбзэ гъэцэкIэкIо къулыкъухэм, муниципальнэ образованиехэм ыкIи къоджэ псэупIэхэм ялIыкIохэр, общественнэ организациехэм, объединениехэм япащэхэр, студент-волонтерхэр.\nIофтхьабзэр зэрищагъ министерствэм ипресс-къулыкъу ипащэу Гъомлэшк Байзэт. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, зытегущыIэнхэу агъэнэфэгъэ Iофыгъор анахь гумэкIыгъо лъэныкъохэм ащыщ. Сыда пIомэ, умышIэрэ цIыфым цыхьэ фэпшIы, банкым къыуитыгъэ картэм иномер нэмыкIхэм япIо зэрэмыхъущтым фэгъэхьыгъэ къэбарыр хэбзэухъумэкIо къулыкъухэм цIыфхэм ренэу алъагъэIэсми, ащ къыгъэуцухэрэп, гъэпцIакIохэм зарагъэгъэделэ.\nГъомлэшк Байзэт щысэхэр къыхьыхэзэ, гъэпцIагъэ зыхэлъ бзэджэшIагъэу республикэм щызэрахьагъэхэм ягугъу къышIыгъ. ЗэкъодзакIохэм шIыкIэу агъэфедэрэр зэфэшъхьафы, хэбзэ фитыныгъэхэр аукъохэзэ, цIыфхэм якъэбар шъэфэу къызIэкIагъахьэ. Мы мафэхэм бзэджашIэхэм яIофшIэнкIэ шIыкIэу агъэфедэрэр нахь къин ашIыгъ. АгъэпцIэн гухэлъ яIэу зыфытеохэрэ цIыфым бэрэ дэгущыIэх, банкым къырашIыкIыгъэу ышIошъ агъэхъу, ахъщэ къыIэкIахыным фэшI ышъхьэ «аушъэ».\nНэужым зэхахьэм гущыIэ кIэкI къыщишIыгъ АР-м хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ иминистрэ.\n«Республикэм оперативнэ Iофым изытет зыпкъ щит нахь мышIэми, гумэкIыгъо къызхэкIыхэрэм ащыщ телефон зэпхыныгъэр къызфагъэфедэзэ гъэпцIакIохэм зэрахьэрэ бзэджэшIагъэхэм япчъагъэ зыкъызэриIэтырэр. Адыгеим щыпсэухэрэм яцIыфыгъэрэ яцыхьэшIынрэ гъэпцIакIохэм къызфагъэфедэ. Хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ Министерствэм зэпымыоу мы лъэныкъомкIэ пэшIорыгъэшъ Iофтхьабзэхэр зэхещэх нахь мышIэми, интернетыр, телефон зэпхыныгъэр къызфагъэфедэхэзэ бзэджэшIагъэу зэрахьэрэм хэхъо», — хигъэунэфыкIыгъ министрэу Олег Безсмельницыным.\nМинистрэм анаIэ зытыраригъэдзагъэхэм ащыщ IT-бзэджэшIагъэхэр дэгъэзыжьыгъэнхэмкIэ шIыкIакIэхэр къэгъотыгъэнхэу зэрэщытыр, ащкIэ къэбарлъыгъэIэс амалхэм яIэпыIэгъу мэхьанэшхо зэриIэр.\nГъэпцIагъэ зыхэлъ бзэджэшIагъэу зэрахьэхэрэр зыфэдэхэм ыкIи ащкIэ шIыкIэ-амалэу агъэфедэхэрэм ягугъу къышIыгъ АР-м хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ и Министерствэ уголовнэ лъыхъунымкIэ и ГъэIорышIапIэ ипащэу Эдуард Кобзарь.\n«2022-рэ илъэсым имэзитфэу пыкIыгъэм гъэпцIагъэ зыхэлъ бзэджэшIэгъэ 454-м ехъу Адыгеим щызэрахьагъэу агъэунэфыгъ. Зэрарыр сомэ миллион 59-м ехъу. Зэфэхьысыжьхэм къызэрагъэлъэгъуагъэмкIэ, мыщ фэдэ бзэджэшIагъэхэр нахьыбэу къызщыхагъэщыгъэхэр Мыекъуап ары. БлэкIыгъэ илъэсым мыщ фэдэ иуахътэ егъэпшагъэмэ, гъэпцIагъэ зыхэлъ хъугъэ-шIагъэу агъэунэфыгъэм ипчъагъэ процент 22-кIэ нахьыбэ хъугъэ. Ащ уимыгъэгумэкIын плъэкIырэп. ПэшIорыгъэшъ Iофтхьабзэу зетхьэхэрэм тызэрэфаем фэдэу яшIуагъэ къакIоу пфэIощтэп», — къыIуагъ Эдуард Кобзарь.\nГъэпцIагъэ зыхэлъ шIыкIэу агъэфедэхэрэр едзыгъо пчъагъэу зэрэзэтеутыгъэр Э. Кобзарь къыIуагъ ыкIи ащкIэ щысэхэр къыхьыгъэх. ГущыIэм пае, гъэпцIагъэ зыхэлъ бзэджэшIагъэу зэрахьэхэрэм ащыщ СМС шIыкIэр бзэджашIэхэм къызфагъэфедэзэ, банкым икартэу цIыфым ыIыгъым кIуачIэ имыIэжьэу макъэ зэрэрагъэIурэр. КъэIогъэн фае, бзэджашIэхэм анахьэу къызфагъэфедэхэрэр Сбербанкым икартэхэр ары. Мы гумэкIыгъор дэгъэзыжьыгъэным фэшI картэм ыкIыб пчъэгъищ хъурэ кодэу тетхагъэр къараIон фаеу цIыфым макъэ рагъэIу. СМС шIыкIэм тет мэкъэгъэIур Сбербанкым къыгъэхьыгъэу бэмэ къащэхъу ыкIи кодыр бзэджашIэхэм араIо. Нэужым цIыфым иахъщэу картэм илъыр зэкIэ рахы.\nДжащ фэд цIыфым имылъку епхыгъэ щэфын-щэжьынри. Анахьэу сайтэу «Авито» зыфиIорэр ары бзэджэшIагъэхэр нахьыбэу зыщызэрахьэхэрэр. Имылъку ыщэу ыIозэ, бзэджашIэм цыхьэ къызфарегъэшIы, ар зыщэфы зышIоигъом зыIуимыгъакIэу, ащ тефэрэ ахъщэм изы Iахь гъэпцIагъэкIэ къыIихын елъэкIы.\nГъэпцIагъэ зыхэлъ шIыкIэу бзэджашIэхэм къызфагъэфедэхэрэр зэтефыгъэх. Ау ахэр зэкIэ зэзыпхыхэрэр цIыфхэм егъэлыегъащэу бзэджашIэхэм цыхьэ зэрафашIырэр ары. Мыщ фэдэ бзэджэшIагъэхэр къыхэбгъэщынхэр псынкIэ Iофэу зэрэщымытыр гъэIорышIапIэм ипащэ къыIуагъ. Сыда пIомэ гъэпцIагъэ зызэрахьэгъэ нэуж бзэджашIэхэм псынкIэу зэрэтеогъэхэ телефон номерхэр чIадзыжьых. Ащ къыхэкIэу ахэм янахьыбэр зэхафын алъэкIырэп.\nКъэбарлъыгъэIэс амалхэр къызфагъэфедэзэ цIыфхэр зэрагъапцIэхэрэм къытегущыIагъ ведомствэм иподразделениеу «К» зыфиIорэм ипащэу ЖакIэмыкъо Руслъан. Банкым, яIахьылхэм, официальнэу Iоф зышIэрэ къэралыгъо учреждениехэм, джащ фэдэу хэбзэухъумэкIо къулыкъухэм яномерхэр бзэджашIэхэм зэблахъух. Мыщ фэдэ бзэджэшIагъэхэм цIыфхэр ащыухъумэгъэнхэм фэшI екIолIакIэу щыIэхэм ягугъу къышIыгъ министерствэм иIофышIэ. ТелефонымкIэ къафытеорэ ыкIи къафэтхэрэ бзэджашIэхэм цыхьэ афамышIынэу, апэрапшIэ къэбар лъапсэр зэрагъэшIэнэу ар цIыфхэм къяджэ.\n«Социальнэ хъытыумкIэ цIыфым иаккаунт нэкIубгъо хъункIакIом ытыгъоу бэрэ къыхэкIы. Джащ фэдэу мобильнэ телефоныр къызфагъэфедэзэ зэрар къэзыхьырэ программэхэр фагъэхьых. Ащ къыхэкIэу телефоныр зием икартэ къэбарэу пылъыр бзэджашIэхэм къызIэкIагъахьэ, нэужым ахъщэр рахы. ГъэпцIагъэ зыхэлъ мыщ фэдэ шIыкIэм зыщыуухъумэныр къинми, ащ упэшIуекIон плъэкIыщт. Ащ пае вирусым пэуцужьырэ базэу телефоным хэтыр ренэу бгъэкIэжьын фае», — къыIуагъ ЖакIэмыкъо Руслъан.\nШIыкIакIэхэр къызфагъэфедэхэзэ гъэпцIакIохэм зэрахьэрэ бзэджэшIагъэхэм зэрапэуцужьхэрэм ыкIи цIыфхэм мы лъэныкъомкIэ яшIэныгъэхэм ахэгъэхъогъэным афэшI пэшIорыгъэшъ Iофтхьабзэу адызэрахьэхэрэм, яIофшIэн зэрагъэпсырэм къатегущыIагъ УФ-м и Лъэпкъ банк Къыблэ шъолъырымкIэ и ГъэIорышIэпIэ шъхьаIэу Адыгеим щыIэм икъутамэ игъэIорышIакIоу Сергей Самойленкэр.\n— Банкым икартэ зыгъэфедэхэу, ащ ахъщэ изылъхьэхэрэм алъэныкъокIэ гуцафэ горэ къыхагъэщымэ, банкым иIофышIэ цIыфым фытеон ылъэкIыщт. Ау шъунаIэ тешъозгъадзэмэ сшIоигъу, цIыфым фэIо-фашIэр ыгъэцэкIагъэу къеуцолIэжьымэ ары ныIэп банкым иIофышIэ зыкIэупчIэн ылъэкIыщтыр, — къыIуагъ банкым игъэIорышIакIо.\nАщ къызэриIуагъэмкIэ, чIыфэ зытырэ организациехэм къяуалIэхэрэм финанс шIэныгъэу аIэкIэлъым хэгъэхъогъэным мы аужырэ уахътэм анаIэ тырагъэты. ЗэкъодзакIохэм банкым иIофышIэхэу зыкъагъэлъагъозэ, ар цIыфхэм ашIошъ агъэхъузэ, ахъщэ чIыфэ банкым къырырагъэхы. Ащ пае мобильнэ телефоным епхыгъэ онлайн-приложениемкIэ заявкэ арагъэты, ахъщэр «щынэгъончъэ» счетым рагъэхьанэу араIозэ, бзэджашIэхэм ар ратыгъукIы.\n— Къытфэгъэхьыгъэ къэбар игъэкIотыгъэр тэр-тэрэу социальнэ хъытыум инэкIубгъохэм арытэгъахьэ, нэужым гъэпцIакIохэм ар яIэубытыпIэу тагъапцIэ. ШIуагъэ къытэу мы гумэкIыгъом узэрэпэшIуекIон плъэкIыщт закъор Iэпэдэлэл умышIэу, ренэу мы Iофыгъом утегущыIэныр ыкIи цIыфхэм къэбарыр икъоу алъыбгъэIэсыныр ары, — къыIуагъ Гъомлэшк Байзэт.\nПресс-конференцием хэлэжьагъэхэм зэкIэми зэдырагъаштэу къаIуагъ полициер, общественностыр ыкIи къэбарлъыгъэIэс амалхэм яIофышIэхэр зэгъусэхэу мы гумэкIыгъом Iоф дашIэмэ, ар дэгъэзыжьыгъэ зэрэхъущтыр.\nПредыдущая ХэкIыпIэхэм алъэхъух\nСледущая КIэлэцIыкIухэр агъэгушIуагъэх


Ныбжьым хагъахъомэ… | Адыгэ Макъ\nЦIыфыр пенсием зыщыкIорэ ныбжьэу непэ Урысые Федерацием щыгъэнэфагъэр къэIэтыгъэным фэгъэхьыгъэ хэбзэгъэуцугъэм ипроект УФ-м и Къэралыгъо Думэ хэплъэнэу зэрэхалъхьагъэр анахьыбэу тыдэкIи зыщытегущыIэхэрэм ащыщ. Тхылъым къызэрэщыдэлъытагъэмкIэ, хъулъфыгъэхэм аныбжь илъэс 65-м, бзылъфыгъэхэм — 63-м нэсымэ ары пенсием зыкIощтхэр.\nЗаконыр аштэмэ, къэкIощт 2019-рэ илъэсым ищылэ мазэ и 1-м къыщыублагъэу ары кIуачIэ иIэ зыхъущтыр. Игъорыгъоу мы системэм къэралыгъор техьанэу ары ащ къызэрэщиIорэр. ГущыIэм пае, апэу а зэхъокIыныгъэхэр зынэсыщтхэр хъулъфыгъэу 1959-рэ илъэсым, бзылъфыгъэу 1964-рэ илъэсым къэхъугъэхэр арых. Джы щыIэ хэбзэгъэуцугъэмкIэ, ахэр къихьащт 2019-рэ илъэсым пенсием кIонхэ фэягъэмэ, законыкIэм къызэрэщыдэлъытагъэмкIэ, 2020-рэ илъэсыр (аныбжь хъулъфыгъэм илъэс 61-рэ, бзылъфыгъэм — 56-рэ зыхъукIэ) ары зыкIощтхэр. Ащ ыуж къикIырэр 2022-рэ илъэсыр ары. Джащыгъум хъулъфыгъэу 1960-рэ илъэсым (аныбжь илъэс 62-рэ хъугъэу), бзылъфыгъэу 1965-рэ илъэсым (аныбжь илъэс 57-рэ хъугъэу) къэхъугъэхэр кIощтых. Ащ тетэу хагъахъозэ 2028-рэ илъэсым хъулъфыгъэхэм аныбжь илъыгъэкIотэн аухыщт. Джащыгъум аныбжь илъэс 65-рэ хъугъэу пенсием кIощтхэр 1963-рэ илъэсым къэхъугъэхэр ары. Бзылъфыгъэхэр пенсием зыщыкIощтхэ ныбжьым нахьыбэу зэрэхэхъуагъэм къыхэкIыкIэ, 2034-рэ илъэсым нэс законыкIэм къыдилъытэрэм итехьан лъыкIотэщт. Аныбжь илъэс 63-рэ хъугъэу ащыгъум пенсием кIощтхэр 1971-рэ илъэсым къэхъугъэ бзылъфыгъэхэр ары.\nКъэралыгъом пенсионерэу исыр нахьыбэ мэхъу, IофшIэпIэ чIыпIэхэм аIутхэм япчъагъэ хэкIы. УФ-м и Правительствэ къызэритырэмкIэ, 1970-рэ илъэсхэм зы пенсионерым телъытагъэу IофшIэпIэ чIыпIэ Iутыр нэбгыри 4 хъущтыгъэ. 2018-рэ илъэсым къызэригъэнэфагъэмкIэ, зы пенсионерым телъытагъэу IофшIапIэ Iутхэм япчъагъэ нэбгыритIу ныIэп зэрэхъужьырэр. Ащ ыпкъ къикIыкIэ пенсием кIуагъэхэм яфэIо-фашIэхэр икъоу гъэцэкIэгъэнхэр нахь къин къэхъугъ. Пенсионерхэм япенсие нахьыбэу къаIэтыным фэшI IофшIапIэхэм аIутхэм уахътэу Iоф зэрашIэрэр нахьыбэ пшIын фаеу мэхъу. Ары пенсием зыщыкIощтхэ ныбжьым хагъэхъоным ушъхьагъу шъхьаIэу фэхъугъэу Правительствэм къыхигъэщырэр.\nНахь кIасэу пенсием укIоныр бэкIэ нахь федэу къашIыщтэуи аIо. Аужырэ илъэсхэм пенсиехэм зэкIэмкIи зэхэубытагъэу сомэ 400 — 500 нахьыбэ къахэхъуагъэп. УФ-м и Премьер-министрэ игуадзэу Татьяна Голиковам гупчэ СМИ-хэм зэдэгущыIэгъоу дашIыгъэхэм къызэращыхигъэщыгъэмкIэ, мы законопроектыр зыпхырыкIыкIэ, гурытымкIэ лъытагъэу IофшIапIэ Iумыт пенсионерхэм къаратырэ пенсием сомэ мин къыхэхъощт. IофшIапIэ IутхэмкIи федэ хэмылъынэу щытэп. Пенсием зыщыкIонхэ фэегъэ ныбжьым ехъоу Iоф зэрашIэгъэ илъэсхэм индексациеу афашIын фэягъэр IофшIапIэм зыIукIыжьхэкIэ къафалъытэжьынышъ, ари къыдыхэлъытагъэу пенсиер ахэми афагъэуцущт.\nДжащ фэдэу Татьяна Голиковам къызэриIуагъэмкIэ, цIыфыр IофшIапIэм зыIотым лэжьапкIэу иIагъэм ипроцент 40-м къыщымыкIэу пенсиер фагъэнэфэнэу зэхъокIыныгъэхэм къащыдэлъытагъ. Непэ пенсиер цIыфым фагъэпсы зыхъукIэ анахьыбэу мэхьанэ зэратырэ пенсионнэ баллхэми атекIыжьыгъэнэу законопроектым къыщеIо. Пенсиер зыщызэIукIэрэ Iахьым (накопительная часть пенсии) зэхъокIыныгъэхэр фэшIыгъэнхэм фэгъэхьыгъэ законопроектри бжыхьэ нэс хьазыр хъунэу ары вице-премьерым къызэриIуагъэр. Общественностым еплъыкIэу ащ фыриIэри зэрагъэшIэнышъ, къыдалъытэн гухэлъ яI.\nПенсием цIыфхэр зыщыкIощтхэ ныбжьым хагъахъомэ, непэрэ пенсионерхэм ямызакъоу, неущ кIощтхэми япенсие нахьыбэу къыхагъэхъон амал яIэ зэрэхъущтыр вице-премьерым кIигъэтхъыгъ.\nПенсиехэмкIэ системэм зэхъокIыныгъэхэу фэхъущтхэм афэгъэхьыгъэ законопроектым социальнэ ыкIи IофшIэн зэфыщытыкIэхэм хэхъоныгъэхэр ягъэшIыгъэнхэм фэгъэзэгъэ лъэныкъуищ хъурэ комиссиеу УФ-м щызэхащагъэри хэплъагъ. Мы уахътэм субъектхэм ащытегущыIэх. Ащ зы мэзэ пIалъэ иI. Нэужым, еплъыкIэ пстэури къыдалъытэзэ, гъэтэрэзыжьынхэр фашIыщтых.\nIофшIэпIэ чIыпIэхэр къэзытыхэрэм пенсием щыIэхэр зэрамыштэхэрэми, пенсием кIоным зыныбжь екIолIагъэхэр къызэрэIуагъэкIыхэрэми УФ-м и Правительствэ ипащэу Дмитрий Медведевым ынаIэ тыридзагъ. Ащ фэдэ хэукъоныгъэ зышIыхэрэм якъыхэгъэщын нахь гъэлъэшыгъэу ыуж итынхэу, пшъэдэкIыжь арагъахьынэу IофшIэнымкIэ Федеральнэ къулыкъум фигъэпытагъ.


Тарихъыр кIэлэцIыкIухэм къаIотэжьы | Адыгэ Макъ\nТарихъыр кIэлэцIыкIухэм къаIотэжьы\nТеатрэм и Илъэс фэгъэхьыгъэ апэрэ зэIухыгъэ зэнэкъокъур Мыекъуапэ культурэмкIэ и Унэу «Гигантым» щыкIуагъ. Къалэм икIэлэеджакIохэр зэIукIэгъухэм ахэлэжьагъэх.\nМыекъуапэ иадминистрацие культурэмкIэ и ГъэIорышIапIэ ипащэу Цэй Розэ къызэрэтиIуагъэу, кIэлэцIыкIухэмрэ ныбжьыкIэхэмрэ театральнэ искусствэм нахьышIоу фэгъэсэгъэнхэм, яшIэныгъэкIэ къахэщыхэрэм IэпыIэгъу афэхъунхэм афэшI зэнэкъокъур зэхащагъ.\nНысхъапэхэр, джэгуалъэхэр, нэмыкIхэри кIэлэеджакIохэм агъэфедэхэзэ, ярольхэр нахь гъэшIэгъонэу къызэрашIыщтым пылъыгъэх. Едзыгъохэм къашъохэр ащытлъэгъугъэх, орэдхэр ащызэхэтхыгъэх. Анахьэу къахэдгъэщырэр кIэлэцIыкIу театрэу «Аншлагым» Ленинград блокадэм фэгъэхьыгъэ едзыгъоу къыгъэлъэгъуагъэр ары.\n«Заом икIэлэцIыкIухэр» зыфиIорэ пычыгъом тарихъым инэкIубгъохэр хэолъагъох. ЦIыфхэм гъомылапхъэр афикъурэп, унагъохэм сымаджэу арысхэм гумэкIыгъуабэ яI. Сабыйхэм ятэхэр, ашыпхъухэр заом имашIо хэтых, пыим пэуцужьыгъэх. Ленинград къаухъумэ, ТекIоныгъэм фэбанэх…\nКIэлэцIыкIухэр зэо лъэхъаным диштэу фэпагъэх. ЖэжъыехэмкIэ унагъом ищыкIэгъэщтхэр къащэ, хьалыгъу бзыгъэу нэбгырэ пэпчъ тефэрэр къыраты, фашист самолетхэр къашъхьэрыбыбагъэхэу бомбэхэр мамыр цIыфхэм къатырадзэх, машIом кIагъэсты…\nЗаом имэфэ къинхэр къызэранэкIыхи, пыир зэкIадзэжьыгъ. КIэлэцIыкIухэм ярольхэр дэгъоу къашIыгъэх, илъэс чыжьэхэу кинофильмэхэмкIэ алъэгъугъэхэр нэгум къыкIагъэуцох.\nЖъоныгъуакIэм иапэрэ мафэхэм осэшI купым зэфэхьысыжьхэр ышIыщтых, анахь дэгъухэм ацIэхэр къыриIощтых.


Сэнэхьат мэфэкI | Адыгэ Макъ\nКIэлэегъаджэм и Мафэ фэгъэхьыгъэ зэхахьэу АР-м и Къэралыгъо филармоние тыгъуасэ щыкIуагъэм хэлэжьагъэх Адыгэ Республикэм и Премьер-министрэу Александр Наролиныр, АР-м и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Тхьаматэ игуадзэу Шъао Аскэр, Адыгеим гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ иминистрэу КIэрэщэ Анзаур, республикэм иминистрэхэм я Кабинет хэтхэр, Парламентым идепутатхэр, общественнэ организациехэм ялIыкIохэр, нэмыкIхэри.\nРеспубликэм и Правительствэ и Тхьаматэ зэхахьэм къыщыгущыIэзэ, Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат ыцIэкIэ шъолъырым Iоф щызышIэрэ кIэлэегъаджэхэм, ветеранхэм къафэгушIуагъ.\n— Ныбджэгъу лъапIэхэр, кIэлэегъэджэ IофшIэным иветеранхэр! ШъуимэфэкI мафэкIэ сышъуфэгушIо, — къыIуагъ Александр Наролиным. — Мы сэнэхьатым зищыIэныгъэ гъогу езыпхыгъэхэм яIофшIэн хэшIыкIышхоу фыряIэм ишIуагъэкIэ къыткIэхъухьэрэ лIэужхэм шIэныгъэ куухэр зэрагъэгъотынхэ, щыIэныгъэмкIэ ящыкIэгъэщт сэнэхьатым феджэнхэ амал яI. Республикэм Iоф щызышIэрэ кIэлэегъаджэхэм япшъэрылъхэр щытхъу хэлъэу зэрагъэцакIэрэм ишыхьат ахэм рагъаджэхэрэм ащыщхэр зэнэкъокъухэм, олимпиадэхэм бэрэ зэращатекIохэрэр. КIэлэегъаджэм иIофшIэн уасэу иIэр къэзыгъэнафэрэр ащ фэрэзэ кIэлэеджакIохэр арых. ЩыIэныгъэм гъэхъагъэу щытшIыхэрэр бэкIэ зэпхыгъэр, зишIушIагъэр кIэлэегъаджэр ары. Арышъ, мы сэнэхьатым сыдигъуи мэхьанэшхо иI, ащ рылажьэхэрэм шъхьэкIэфэныгъэшхо афэтэшIы. УФ-м и Президентэу Владимир Путиным 2018-рэ илъэсым къыдигъэкIыгъэ жъоныгъокIэ унашъохэм къадыхэлъытагъ гъэсэныгъэу арагъэгъотырэмкIэ дунаим икъэралыгъо анахь дэгъуипшIым Урысыер ахэхьаныр. Ар гъэцэкIэгъэным пае джырэ уахътэ федеральнэ проектхэр зэхагъэуцох. А пстэуми Адыгеир чанэу ахэлэжьэщт.\nАР-м и Премьер-министрэ къызэриIуагъэмкIэ, республикэм икIэлэегъаджэхэм зэрифэшъуашэу Iоф ашIэн амал яIэнымкIэ шъолъырым щызэшIуахырэр бэ. Гъэсэныгъэм иучреждениякIэхэр ашIых, агъэцэкIэжьых, ахэм язытет нахьышIу шIыгъэным, ящыкIагъэхэр аIэкIэгъэхьэгъэнхэм мэхьанэшхо раты.\nГущыIэм пае, псэупIэу АдыгеякIэм кIэлэеджэкIо 990-мэ афытегъэпсыхьэгъэ гурыт еджапIэ къыщызэIуахыгъ. 2018-рэ илъэсым нэбгырэ 1100-мэ ателъытэгъэ еджэпIакIэ поселкэу Инэм щашIынэу щырагъэжьагъ. Мыщ фэдэ учреждениякIэм ишIын 2019-рэ илъэсым Мыекъуапэ щырагъэжьэнэу агъэнафэ. Гухэлъэу щыIэмкIэ, 2021-рэ илъэсым ехъулIэу республикэм ит еджапIэхэр зэкIэ зы сменэм техьанхэ фае. КIэлэцIыкIу IыгъыпIэм кIон фэе илъэси 3 — 7 зыныбжь сабыйхэм алъэныкъокIэ чэзыу зэрэщымыIэжьыр гъэхъэгъэшIукIэ плъытэн фае. Джы илъэсищым нэс зыныбжь кIэлэцIыкIухэм зэкIэми чIыпIэхэр ягъэгъотыгъэнхэм шъолъырым Iоф щыдашIэ, ащ пае мыщ фэдэ гъэсэныгъэм иучреждениякIэхэр ашIынхэу агъэнафэ. Федеральнэ гупчэм иIэпыIэгъукIэ мы илъэсым ыкIи ащ къыкIэлъыкIощтым сабый 960-рэ зычIэфэщт кIэлэцIыкIу IыгъыпIи 4 республикэм щагъэпсыщт.\n— Республикэм гъэсэныгъэмкIэ исистемэ, шъолъырым ыкIи къэралыгъом зэрэпсаоу хэхъоныгъэхэр ашIынхэмкIэ шъуигъэхъагъэхэм, шъуиIофшIэн шъукъызэрекIуалIэрэм мэхьанэшхо зэряIэм щэч хэлъэп. Ащ къыхэкIыкIэ кIэлэегъаджэм щыIэныгъэм чIыпIэу щиубытырэм, ежь пшъэдэкIыжьэу ыхьырэми ахэхъо. Мы сэнэхьатым имэхьанэ зыкъегъэIэтыгъэныр, ащ уасэу фашIырэм хэгъэхъогъэныр пшъэрылъ шъхьаI. А лъэныкъомкIи мы аужырэ илъэсхэм зэшIотхыгъэр макIэп. КIэлэегъаджэхэм социальнэ IэпыIэгъу ягъэгъотыгъэным иIофыгъуи зыщыдгъэгъупшэрэп. Ныбджэгъу лъапIэхэр! ШъуимэфэкIыкIэ джыри зэ сыгу къыздеIэу сышъуфэгушIо. Шъуигъэхъагъэхэм ахэжъугъахъозэ джыри нахь лъэгэпIэ инхэм шъуанэсынэу, псауныгъэ пытэ ыкIи щыIэкIэшIу шъуиIэнэу сышъуфэлъаIо, — къыIуагъ А. Наролиным къэзэрэугъоигъэхэм закъыфигъазэзэ.\n«Адыгеим народнэ гъэсэныгъэмкIэ изаслуженнэ IофышI» зыфиIорэ щытхъуцIэр нэбгырэ 15-мэ афагъэшъошагъ. Джащ фэдэу АР-м и ЛIышъхьэ идипломрэ сомэ мин 200 зырызрэ яIофшIэнкIэ къалэжьыгъ Адыгэкъалэ дэт гурыт еджапIэу N 2-м музыкэмкIэ икIэлэегъаджэу Джамырзэ Азидэ, Адыгэ республикэ гимназием ублэпIэ классхэмкIэ икIэлэегъаджэу Мацэ Мариетэ, Джэджэ районым игурыт еджапIэу N 4-м физическэ культурэмкIэ ыкIи ОБЖ-мкIэ икIэлэегъаджэу Дмитрий Пугачевым, Мыекъуапэ илицееу N 35-м информатикэмкIэ икIэлэегъаджэу Антон Филипповым.\nШъэо Аскэррэ КIэрэщэ Анзауррэ нэужым къэгущыIагъэх, зимэфэкI хэзыгъэунэфыкIыгъэ кIэлэегъаджэхэм къафэгушIуагъэх. КIэлэегъэджэ анахь дэгъухэм якъыхэхын фэгъэхьыгъэ республикэ зэнэкъокъоу зэхащагъэм къыщыхахыгъэ нэбгыри 6-мэ сомэ мин 50 зырыз афагъэшъошагъ.\nРеспубликэм итворческэ купхэм къатыгъэ концертым мэфэкI Iофтхьабзэр къыгъэбаигъ, къыгъэдэхагъ.


Республика Адыгея - Адыгеим и ЛIышъхьэ журналистхэм яупчIэхэм джэуап къаритыжьыгъ\nАдыгеим и ЛIышъхьэ журналистхэм яупчIэхэм джэуап къаритыжьыгъ\nРеспубликэм иминистрэхэм я Кабинет гъэрекIо Iоф зэришIагъэм фэгъэхьыгъэ зэфэхьысыжьхэр Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ Къэралыгъо филармонием къызыщешI нэуж журналистхэм яупчIэхэм джэуап къаритыжьыгъ.\nПресс-конференцием анахьэу анаIэ зыщытырагъэтыгъэр Адыгеим хэхъоныгъэ езыгъэшIыщтхэ проектхэмрэ цIыфхэм ящыIэкIэ-псэукIэ зыкъегъэIэтыгъэнымрэ ары. Журналистхэр джащ фэдэу Урысые Федерацием и Президент Урысыем и Федеральнэ ЗэIукIэ факIоу къышIыгъэ Джэпсалъэм къыщигъэнэфагъэхэ пшъэрылъхэр, лъэпкъ проектхэр, къэралыгъо программэхэр зэрагъэцакIэхэрэм агъэгумэкIыщтыгъэх.\nРеспубликэм экономикэ, инвестицие амалхэу иIэхэм, мэкъу-мэщым, промышленностым, псауныгъэм икъэухъумэн, социальнэ лъэныкъом, туризмэм, псэупIэ-коммунальнэ хъызмэтым, гъогушIыным япхыгъэхэ Iофыгъохэми мыщ щахэплъагъэх.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ хэбзэ къулыкъухэм Iоф зэрашIэрэм игъэкIотыгъэу пресс-конференцием къыщытегущыIагъ.\n— 2018-рэ илъэсым инвестициехэмкIэ пэрытныгъэр зыIыгъыгъэхэм Адыгеир ащыщыгъ. ГъэрекIуи Iофхэр джарэущтэу щытыгъэха? Сыд фэдэ проектха анахьэу къыхэбгъэщыхэ, инвесторхэр къызыхэбгъэлажьэхэ пшIоигъуагъэхэр?\n— Рейтингхэм къызэраушыхьатырэмкIэ, инвестициехэу къыхалъхьэхэрэмкIэ Урысые Федерацием ишъолъырхэу пэрытныгъэ зыIыгъхэм ясатырэ Адыгэ Республикэр хэхьэ. ГъэрекIо республикэр чIыпIи 9-кIэ лъыкIотагъ ыкIи рейтингым я 26-рэ чIыпIэр щиубытыгъ.\n2019-рэ илъэсым капитал шъхьаIэм сомэ миллиард 42,381-рэ хъурэ инвестициехэр къыхалъхьагъэх. 2018-рэ илъэсым къыхалъхьэгъагъэм егъэпшагъэмэ, ар проценти 126,4-рэ мэхъу. Джыдэдэм сомэ миллиард 60 фэдиз хъурэ инвестициехэр зыпэIуагъэхьащтхэ проект 27-мэ Iоф адашIэ.\n2019-рэ илъэсым агъэцэкIагъэхэ проектышхохэм зэу ащыщ МВти 150-рэ зилъэшыгъэ электростанциеу жьыкIэ Iоф зышIэнэу агъэпсыгъэр, пчэныщэр къызыщахьыжьыщт ыкIи переработкэ зыщашIыщт ООО-у «Мирный-Адыгея» зыфиIорэр зэрагъэпсыгъэр. ТапэкIэ пчэн минитIум ехъу зырыз зыщаIыгъыщт фермэ 12-м нэс агъэпсынэу рахъухьэ. Джащ фэдэу сатыу-зыгъэпсэфыпIэ гупчэу «МЕГА» зыфиIорэм иятIонэрэ чэзыу игъэпсыни лъагъэкIотэщт.\nПредпринимательствэ цIыкIумрэ гурытымрэ IэпыIэгъу ягъэгъотыгъэным тегъэпсыхьэгъэ лъэпкъ проектым къыдыхэлъытагъэу предпринимательствэм IэпыIэгъу езытыщт Гупчэ Адыгэ Республикэм гъэрекIо къыщызэIуахыгъ.\n— Инвестициехэр республикэм нахьыбэу къыхалъхьанхэмкIэ анахьэу Iофхэр къызэтезыIажэрэр электроэнергиер зэрафимыкъурэр ары. Мы лъэныкъомкIэ сыда пащэхэм ашIэрэр?\n— Мы Iофыгъор зэшIохыгъэным пае ПАО-у «Россети», ПАО-у «Кубаньэнерго», Урысые Федерацием энергетикэмкIэ и Министерствэ Iоф адэтэшIэ. Республикэм иэлектросетевой комплекс изегъэушъомбгъун фэгъэхьыгъэу ПАО-у «Россети» иправление итхьаматэу Павел Ливинскэм 2019-рэ илъэсым игъэтхапэ сыдэгущыIэгъагъ.\nЖьыкIэ Iоф зышIэрэ паркым республикэр энергиеу зыфыщыкIэрэм ипроцент 20-р къыригъэкъужьынэу тэгугъэ.\n— Республикэм ичIыпIэхэу зиэкономикэ анахьэу хэхъоныгъэшхо зышIын зылъэкIыщтхэм Тэхъутэмыкъое районыр ахэхьэ. Ащ иамалхэм ягъэфедэнкIэ непэ сыд фэдэ гухэлъха шъуиIэхэр?\n— Паркхэм ягъэпсын джыдэдэм анахьэу тынаIэ зытедгъэтырэ лъэныкъохэм ащыщ. Джыдэдэм Яблоновскэ индустриальнэ паркым игъэпсынкIэ Адыгэ Республикэм Iофышхо щызэшIуахы. Ар Краснодар зэрэпэблэгъэщтыр Iэрыфэгъоу щыт. Паркыр къызызэIуахыкIэ IофшIэпIэ чIыпIакIэхэр щыIэхэ хъущтых, республикэм ибюджет хэбзэIахьэу къихьэрэм хэхъощт.\nПромышленностыр Адыгэ Республи- кэм иэкономикэ иотраслэ шъхьаIэхэм ащыщ. Ащ республикэм исоциальнэ- экономикэ Iофхэм язытет зыфэдэр къегъэлъагъо. Тэхъутэмыкъое районым хэхъоныгъэ зышIын зылъэкIыщт предприятие заулэ ит.\nСоциальнэ инфраструктурэр Тэхъутэмыкъое районым зыпкъ щигъэуцогъэным джыдэдэм ткIуачIэ лъэшэу етэхьылIэ. Республикэм иведомствэ заулэмэ япащэхэр зыхэлэжьэгъэхэ зэхэсыгъохэр мыщ щыкIуагъэх. Муниципалитетым щыпсэухэрэм псауныгъэм икъэухъумэн тегъэпсыхьэгъэ псэуалъэхэр, гъэсэныгъэ зыщызэрагъэгъотын алъэкIыщт еджапIэхэр, кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэр афэгъэпсыгъэнхэ фае. Генеральнэ планым зэхъокIыныгъэхэр фашIыгъахэх, социальнэ учреждениехэм апае чIыгу Iахьхэр къыхагъэкIыгъахэх.\n— Урысые Федерацием и Премьер-министрэу Михаил Мишустиным хэхъоныгъэмкIэ унэе программэхэр къыхэзыхыгъэхэ шъолъырхэм адэжь кIонэу имурад. Джащыгъум республикэм исыд фэдэ проекта ар зыщыжъугъэгъозэщтыр?\n— Урысые Федерацием и Правительствэ и Тхьаматэ апэрэ чэзыоу нэIуасэ зыфэтшIы тшIоигъор республикэм анахьэу хэхъоныгъэ езыгъэшIыщтхэ, инвестициехэр къыхязыгъэлъхьащтхэ проектхэр ары.\n2024-рэ илъэсым нэс республикэм социальнэ-экономикэ хэхъоныгъэ зэришIыщт унэе программэр Адыгеим къыщыхахыгъах ыкIи федеральнэ гупчэм IэкIагъэхьэгъах. Энергетическэ инфраструктурэм изегъэушъомбгъункIэ Iофтхьабзэхэр ащ къыщыдэлъытагъэх. Джащ фэдэу транспорт инфраструктурэм хэхъоныгъэ егъэшIыгъэнымкIэ, предпринимательствэ цIыкIумрэ гурытымрэ зягъэушъомбгъугъэнымкIэ, промышленностым, агропромышленнэ комплексым, туризмэм инвестиционнэ проектхэр ащыгъэцэкIэгъэнхэмкIэ ищыкIэгъэ амалхэр программэм къыщыдэлъытагъэх.\n— Адыгеим ирайонхэм поликлиникэхэр икъоу арытха? Мыекъуапэ дэт поликлиникэхэм яIофхэм язытет нахьышIу зэрэхъугъэр тэлъэгъу. Ау районхэр джыдэдэм специалист гъэнэфагъэхэмрэ медицинэ оборудованиемрэ ащыкIэхэу къытщэхъу. Мы лъэныкъом нахьыбэу мылъку къыфатIупщыщта?\n— Къэлэдэсхэмрэ къоджэдэсхэмрэ зэфэдэ медицинэ IэпыIэгъу ягъэгъотыгъэным епхыгъэ Iофыгъохэм тапылъ. Мы аужырэ илъэсхэм федеральнэ гупчэмрэ лъэпкъ проектхэмрэ яшIуагъэкIэ мы лъэныкъом Iофхэр шIукIаеу нахьышIу щыхъугъэх. Хэгъэгум и Президент поликлиникэхэм ягъэкIэжьынкIэ пшъэрылъхэр къыгъэнэфагъэх. ЦIыфхэм апэрэ медикэ-санитар IэпыIэгъу ягъэгъотыгъэным тегъэпсыхьэгъэ республикэ проектым къыдыхэлъытагъэу Адыгеим исхэр медицинэ уплъэкIунхэм къахырагъэубытэх: мобильнэ медицинэ бригадэхэм Iоф ашIэ, поликлиникэхэр диспансеризациемкIэ графикхэм ахэплъэжьыгъэх. Къоджэ Iудзыгъэхэм медицинэ уплъэкIунхэр ащызэхэщэгъэнхэм пае мобильнэ комплекситIур къызыфагъэфедэ.\nЛъэпкъ проектэу «Псауныгъэм икъэухъумэн» зыфиIорэм игъэцэкIэн тегъэпсыхьагъэу мылъкоу къаIукIэрэр цIыфхэм апэрэ медикэ-санитар IэпыIэгъоу арагъэгъотырэм изегъэушъомбгъун пэIуагъахьэ. ГущыIэм пае, Джэджэ район сымэджэщым икорпус шъхьаIэ агъэпсы. ГъэрекIо вертолетыр къызыщетIысэхын ылъэкIыщт чIыпIэ къуаджэу Кощхьаблэ щашIыгъ. ПсэупIэхэу Гъозэрыплъэ, Нэшъукъуае, Веселэм фельдшер-мамыку пунктхэр къадэтэджагъэх. 2020-рэ илъэсым фельдшер-мамыку пункт 24-рэ джыри агъэпсынэу рахъухьэ. ПстэумкIи республикэм фельдшер-мамыку пункти 121-рэ, врач амбулаторие 25-рэ ит.\nЛъэпкъ проектым диштэу офтальмологиемкIэ ыкIи кардиохирургиемкIэ медицинэ гупчитIу Адыгэкъалэ къыщызэIуахыгъ. Джащ къыхэкIэу Адыгэкъалэ, Теуцожь, Тэхъутэмыкъое районхэм адэсхэм амал яIэщт ящыкIагъэ зыхъукIэ ахэр къызыфагъэфедэнхэу.\n2019-рэ илъэсым сомэ миллион хъурэ компенсациехэр нэбгырэ 51-мэ къаратыжьыгъэх. Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ Адыгеим псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ и Министерствэ пшъэрылъ фигъэуцугъ медицинэ кадрэхэу зыфыщыкIэхэрэр рагъэкъунхэм пае апшъэрэ медицинэ еджапIэхэу Урысые Федерацием псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ и Министерствэ къыфэIорышIэхэрэм, Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым щызэхэщэгъэ мединститутым истудентхэр ащырагъэджэнхэу.\n— КIэлэеджакIохэм ягъэшхэнкIэ республикэ ведомствэхэм шэпхъэ зыкI къыхахынымкIэ пшъэрылъэу афэпшIыгъэр агъэцэкIагъа? Iофхэр джарэущтэу зэпыфагъэхэмэ, сыдигъуа ар загъэфедэщтыр? Адыгэ шхыныгъохэр кIэлэцIыкIухэм апагъохынхэ алъэкIынэу олъыта?\n— 2020-рэ илъэсым Iоныгъом и 1-м ехъулIэу республикэм игурыт еджапIэхэм яшхапIэхэр ублэпIэ классхэм арысхэр зэкIэ ыпкIэ хэмылъэу агъэшхэнхэм фэхьазырыщтых. А 1 — 4-рэ классхэм арыс нэбгырэ 25242-рэ пстэумкIи агъэшхэнэу рахъухьэ.\nЛъэпкъ шхыныгъохэр кIэлэеджакIохэм аIуфэнхэм тынаIэ тедгъэтыщт. СызэрэгугъэрэмкIэ, адыгэ къуаер ахэм зэу ащыщыщт. Кальций ащ бэу хэлъ. СанПиН-м тетэу адыгэ къуаер кIэлэцIыкIу шхыныгъом хэбгъахьэми хъущт.\nДжыдэдэм Адыгэ Республикэм гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ и Министерствэрэ Роспотребнадзорым Адыгэ РеспубликэмкIэ и ГъэIорышIапIэрэ кIэлэеджакIохэр гурыт еджапIэхэм зэращагъэшхэщтхэ менюхэр зэхагъэуцуагъэх ыкIи муниципальнэ образованиехэм аIэкIагъэхьагъэх.\n— Адыгэ къуаер Адыгеим нэмыкI чIыпIэ къыщыдэмыгъэкIыгъэнымкIэ Iофхэм язытет джыдэдэм сыд фэда?\n— Адыгэ къуаер тиреспубликэ нэмыкI къыщыдэмыгъэкIыгъэным фэгъэхьыгъэ унашъохэр Урысые Федерацием и Апшъэрэ хьыкум, интеллектуальнэ фитыныгъэхэмкIэ Хьыкумым аштагъэх. БэмышIэу Москва и Арбитражнэ хьыкуми ащ фэдэ унашъо ыштагъ.\n2019-рэ илъэсым икIэухым Урысыем и Президентэу Владимир Путиныр Адыгеим исхэм заIокIэм адыгэ къуаер зэрэгохьыр ариIогъагъ, ащ Урысые Федерацием мэкъу-мэщымкIэ иминистрэ пшъэрылъ фишIыгъагъ предприятиехэм производствэхэм ягъэкIэжьын мылъкоу пэIуагъэхьагъэм щыщ къафягъэгъэзэжьыгъэнэу амал щыIэмэ зэригъэшIэнэу.\n2019-рэ илъэсым Адыгеим ипредприятиехэм къое тонн мин 17,2-рэ къыдагъэкIыгъ. 2018-рэ илъэсым къыдагъэкIыгъагъэм нахьи ар проценти 126,3-кIэ нахьыб. Адыгэ къуаер дэгъоу IэкIыб къэралыгъохэм зэращыIукIырэри къэIогъэн фае. Пчэныщэм адыгэ къуае хэшIыкIыгъэным лъэшэу тынаIэ тетэгъэты.\n— Адрэ илъэсхэм ялъытыгъэмэ, 2019-рэ илъэсым туристхэр нахьыбэу республикэм къэкIогъагъэха? Мы отраслэм хэхъоныгъэ егъэшIыгъэнымкIэ сыда республикэм щашIэрэр?\n— Туризмэр республикэм иэкономикэ иотраслэ шъхьаIэхэм ащыщ. Адыгеир Урысыем и Къыблэ ичIыпIэ дахэхэм ахэхьэ, турист инфраструктурэм мыщ зыщеушъомбгъу.\n2019-рэ илъэсым нэбгырэ мин 465-рэ фэдиз Адыгеим щыIагъ. 2018-рэ илъэсым зыщызыгъэпсэфыгъагъэм елъытыгъэмэ, ар проценти 2,5-кIэ нахьыб. Зызыгъэпсэфыхэрэм апае Адыгеим Iофтхьэбзэ зэфэшъхьафхэр щызэхащэх. ГущыIэм пае, адыгэ къуаем ифестивалэу 2019-рэ илъэсым щыIагъэм нэбгырэ мин 15-м ехъу хэлэжьагъ. Урысые Федерацием ишъолъырхэм япащэхэм я Советэу Урысыем и МИД щызэхэщагъэм зэхэсыгъоу иIагъэм Урысые Федерацием IэкIыб къэралыгъо IофхэмкIэ иминистрэ щыхигъэунэфыкIыгъагъ адыгэ къуаем ифестиваль дунэе туризмэм изегъэушъомбгъункIэ щысэшIоу зэрэщытыр.\n— ЛыжэкIэ къушъхьэхэм къащачъыхьанымкIэ Адыгеим ищыкIэгъэ амалхэр зэкIэ иIэх. Мы лъэныкъом зегъэушъомбгъугъэнымкIэ республикэм сыда ышIэрэр?\n— ЛыжэкIэ къушъхьэхэм къащачъыхьаныр туризмэм илъэныкъо шъхьаIэхэм ащыщэу тэлъытэ. Джыдэдэм тэ тызпылъыр инвесторхэр нахьыбэу къедгъэблэгъэнхэм пае ищыкIэгъэ инфраструктурэр зэхэщэгъэныр ары. Ащ пае къэралыгъоми, цIыфхэми мы лъэныкъом ямылъку къыхалъхьэ.\n«Курортэу «Зихия» зыфиIорэ проектым къыдыхэлъытагъэу джыдэдэм Гъозэрыплъэрэ Лэгъо-Накъэрэ зэзыпхыщтхэ автомобиль гъогукIэр агъэпсы. 2018-рэ илъэсым ащ ишIын рагъэжьагъ, гъэрекIуи ар лъагъэкIотагъ. Гъогум ишIын федеральнэ бюджетымрэ Адыгеим иреспубликэ бюджетрэ ямылъкоу сомэ миллион 555,56-рэ пэIуагъэхьагъ.\nАщ нэмыкIэу гъэрекIо Урысые Федерацием ипрограммэ гуадзэу «Туризм» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэу 2020 — 2024-рэ илъэсхэм инфраструктурэм игъэпсын ыкIи Адыгэ Республикэм социальнэ-экономикэ хэхъоныгъэ зэришIыщт унэе предложениехэмрэ программэмрэ федеральнэ гупчэм IэкIэдгъэхьагъэх. Мы программэхэм къадыхэлъытагъэу республикэм итранспорт инфраструктурэ тапэкIэ зырагъэушъомбгъущт, къушъхьэлъэ чIыпIэхэм газрыкIуапIэхэр ащашIыщтых.\n— Гъогу псэолъэшIыным епхыгъэ проектхэр Адыгеим щагъэцакIэх. Ащ хэхьэх федеральнэ мэхьанэ зиIэхэ автомобиль гъогухэу хы ШIуцIэ Iушъом екIуалIэхэрэ «Дон», «Кавказ» зыфиIохэрэр, Мыекъуапэ къэзыухьэрэр. Непэрэ мафэм ехъулIэу мыхэм ягъэпсынкIэ Iофхэм язытет сыд фэда?\n— Шъолъырым иэкономикэ ыкIи иинфраструктурэ хэхъоныгъэ ашIынымкIэ, цIыфхэм ящыIакIэ нахьышIу шIыгъэнымкIэ мэхьанэшхо зиIэ гъогу псэолъэшIыным анахьэу тынаIэ тет. Сыда пIомэ, федеральнэ мэхьанэ зиIэ гъогухэр республикэм пхырэкIых. Мыхэм арыкIохэрэм япчъагъэ илъэс къэс хэхъо. Арышъ, транспорт системэм хэхъоныгъэ ышIыным тэркIэ мэхьанэшхо иI. Пшъэрылъхэу къэуцухэрэр зэшIохыгъэнхэмкIэ федеральнэ гупчэм зэпхыныгъэ дытиI, ащ фэдэ IофшIэным шIогъэшхо къеты.\nБлэкIыгъэ илъэсым ыкIэм Мыекъопэ районым пхырыкIырэ псыхъоу Шъхьэгуащэ телъ лъэмыджыр дгъэкIэжьыгъэ. Гъогу псэолъэ инитIу тшIыгъэ — Ермэлхьаблэ къикIэу Мыекъуапэ къекIолIэрэ автомобиль гъогум иапэрэ комплекс ыкIи Краснодар ылъэныкъокIэ республикэм икъэлэ шъхьаIэ къеолIэрэ транспорт зэхэкIыпIэр. ТапэкIэ мы объектитIур зэтпхын ыкIи Мыекъуапэ къэзыухьащт инфраструктурнэ псэолъэ ин дгъэпсын гухэлъ тиI. Джащ фэдэу къуаджэхэу Тыгъургъойрэ Лъэустэнхьаблэрэ адэжь ащыдгъэпсыхэрэ гъогу псэуалъэхэр гъэмафэм ехъулIэу ттынхэу тэгъэнафэ.\nЛъэпкъ проектэу «Щынэгъончъэ ыкIи шэпхъэшIухэм адиштэрэ автомобиль гъогухэр» зыфиIорэм 2024-рэ илъэсым нэс сомэ миллиарди 3,3-м ехъу пэIудгъэхьащт, блэкIыгъэ илъэсым сомэ миллион 463,4-рэ дгъэфедагъэ. 2019-рэ илъэсым АР-м игъогу фонд сомэ миллиардиплIым кIэхьагъ. Мыекъуапэ, поселкэу Яблоновскэм ягъогухэм, республикэ ыкIи чIыпIэ мэхьанэ зиIэхэ мыхэм афэдэ псэуалъэхэм игъэкIотыгъэ гъэцэкIэжьынхэр ятэшIылIэх. 2024-рэ илъэсым нэс гъогухэм язытет нахьышIу тшIыныр, ахэм къатехъухьэрэ хъугъэ-шIагъэхэм япчъагъэ нахь макIэ хъуным тыкъыфэкIоныр пшъэрылъ шъхьаIэх.\n— Краснодар краим транспортымкIэ ыкIи гъогу хъызмэтымкIэ и Министерствэ къызэритырэмкIэ, 2020-рэ илъэсым анахьэу анаIэ зытырагъэтыщтхэм ащыщ Яблоновскэ лъэмыджыкIэр шIыгъэныр. Пшызэ щыпсэухэрэм ямызакъоу, АдыгеимкIи, анахьэу Тэхъутэмыкъое районымкIэ, мы псэуалъэм мэхьанэшхо зэриIэм щэч хэлъэп. ЛъэмыджыкIэм игъэпсын республикэр хэлэжьэщта?\n— Яблоновскэ лъэмыджым иIыгъын фэгъэзагъэр Краснодар ары, ау ар гъэфедагъэ зэрэхъурэм тэри тегъэгумэкIы. Мафэ къэс лъэмыджым дэжь автомобильнэ «пробкэхэр» щытэлъэгъух. Арышъ, псэолъакIэм ишIын шъолъыритIумкIи мэхьанэшхо иI. Проектыр гъэцэкIэгъэн зэрэфаем сыдигъуи дедгъэштагъ, ащ епхыгъэу Краснодар краим ипащэхэм заIудгъэкIагъ, гухэлъэу щыIэхэм татегущыIагъ.\nМыщ фэдэ екIолIакIэм шIогъэшхо къытыгъ, непэрэ мафэм ехъулIэу лъэмыджым ишIын рагъэжьагъ. ПроектымкIэ пшъэдэкIыжь зыхьыщтыр краир ары, ау IофшIэнхэм язы Iахь республикэм щыкIощт.\n— 2020-рэ илъэсым щылэ мазэм щыублагъэу коммунальнэ пыдзэфэ пытэхэм ягъэзекIонкIэ шъолъырхэр шэпхъакIэхэм атехьагъэх. Адыгеим щагъэнэфэгъэ операторым ипшъэрылъхэр егъэцакIэха, тарифхэм къахэхъуагъа?\n— Мы лъэныкъомкIэ IофшIэныр анахь дэгъоу ыкIи шIуагъэ къытэу зэхэзыщэгъэ шъолъырхэм республикэр ащыщ хъугъэ. Мы зэхъокIыныгъэхэм такъыфэкIоным фэшI пэшIорыгъэшъ IофшIэнышхо дгъэцэкIагъэ, шъолъыр операторым икъыхэхынкIэ зэнэкъокъу зэхэтщагъ, гъогу картэ зэхэдгъэуцуагъ ыкIи ащ къыдыхэлъытэгъэ пстэури зэрифэшъуашэу зэшIотхыгъэ.\nГухэлъхэу тиIэхэм адиштэу пшъэрылъхэр тэгъэцакIэх, Iофыгъоу къэуцухэрэр псынкIэу дэтэгъэзыжьых. Мы фэIо-фашIэм итариф зэрэзэхэтым икIэрыкIэу тыхэплъэжьыгъ, зэфэхьысыжьхэм адиштэу унашъо тшIыгъэ ащ ыпкIэ зэхъокIыныгъэхэр фэшIыгъэнхэу. Къоджэ псэупIэхэм адэсхэм хэкIым идэщын лъатыщтыр (зы нэбгырэм телъытагъэу) сомэ 30 фэдизкIэ нахь макIэ тшIыгъэ ыкIи ар сомэ 70-м кIэхьагъ. 2020-рэ илъэсым къыкIоцI мы тарифыр зэблэхъугъэ хъущтэп.\nИнвестиционнэ проектым игъэцэкIэн къыдыхэлъытагъэу шъолъыр операторым станицэу Кужорскэм экотехнопарк щишIынэу егъэнафэ. Ащ сомэ миллион 750-рэ тефэщт. Мыщ епхыгъэ проектнэ документацием къэралыгъо экспертизэр екIу.\n— Партиеу «Единэ Россием» ишъолъыр къутамэ и Секретарэу шэкIогъум ухадзыгъ. Мы IэнатIэм узэрэIухьагъэм сыдэущтэу уеплъыгъа? Республикэм ыпашъхьэ пшъэрылъхэу итхэр гъэцэкIэгъэнхэмкIэ партием ипащэхэр IэпыIэгъу къыпфэхъуха, хьауми оркIэ мыр «имиджевэ» IэнатIэу щыта?\n— Партием ишъолъыр къутамэ пэщэныгъэ дызесхьаныр сигуап. Пшъэрылъхэр зызэрэфэдгъэуцужьыхэрэм дакIоу шъолъыр ыкIи федеральнэ унашъохэр гъэцэкIагъэхэ зэрэхъурэм сылъыплъэн амал мыщ къысеты. Ахэм язэшIохын гъэцэкIэкIо ыкIи хэбзэгъэуцу къулыкъухэм акIуачIэ рахьылIэн фае. Мыщ дэжьым мэхьанэшхо зиIэр парламентым щыIэ фракцие анахь инэу «Единэ Россием» иIофшIэн зэригъэпсырэр ары. Единороссхэм IофшIэныр чанэу зэхащэнэу, унэшъо тэрэзхэр ашIынхэу цIыфхэр къяжэх, къащэгугъых.\n— Мыекъуапэ икъыблэ-къокIыпIэ чIыпIэ паркэу «Патриот» зыфиIорэр щашIын гухэлъ щыIагъ. Сыдигъо ар рагъэжьэщта, сыд фэдиз мылъкуа пэIуагъэхьащтыр?\n— ТекIоныгъэм ия 75-рэ илъэс ихэгъэунэфыкIын къыдыхэлъытагъэхэ Iофтхьабзэхэр республикэм щызэхэтэщэх. Мэхьанэшхо зэттыхэрэ лъэныкъохэм ащыщ дзэ-патриотическэ паркэу «Патриотым» игъэпсын.\nПсэуалъэр зыщашIыщтыр дгъэнэфагъэ, чIыгу гектари 10-м ар тырашIыхьащт. НыбжьыкIэхэр зыщызэрэугъоинхэ, шIуагъэ къытэу яуахътэ зыщагъэкIон алъэкIыщт чIыпIэу паркыр щытыщт. Ащ псэолъэ зэфэшъхьафхэр къыдыхэлъытэгъэщтых: планетариер, шхапIэр, лъэныкъуабэ къызэлъызыубытырэ къэгъэлъэгъопIэ комплексыр, зызщыбгъэпсэфын плъэкIыщт чIыпIэхэр, нэмыкIхэри.\n— Адыгабзэмрэ тхыбзэмрэ я Мафэ ипэгъокIэу зы сыкъыкIэупчIэмэ сшIоигъу, о уигукъэкIыкIэ гуманитар ушэтынхэмкIэ Адыгэ республикэ институтым щызэхащэгъэ ныдэлъфыбзэм изэгъэшIэн ыкIи икъэухъумэн фэгъэзэгъэ Проектнэ офисым иIофшIэн сыд фэдэ уаса фэпшIын плъэкIыщтыр?\n— Проектнэ офисыр 2018-рэ илъэсым дгъэпсыгъэ. Ащ хэхьагъэх шIэныгъэлэжьхэр, этнографхэр, бзэм изэгъэшIэн фэгъэзагъэхэр, общественнэ IофышIэшхохэр. Программэ зэхагъэуцуагъ, ащ епхыгъэу гъогу картэ аштагъ. МыекъуапэкIэ адыгабзэм купи 5, Тэхъутэмыкъое районымкIэ – купитIу фырагъэджагъэх. А IофшIэныр мы илъэсми лъагъэкIотэщт.\nЛъэпкъ библиотекэм къыщызэIуахыгъ ыкIи шIуагъэ къытэу Iоф ешIэ ныдэлъфыбзэм изэгъэшIэн фэгъэзэгъэ Клубэу «Адыгабзэ зэзыгъашIэмэ зышIоигъо куп» зыфиIорэм. Ащ пшъэрылъ шъхьаIэу иIэр ныдэлъфыбзэм имэхьанэ зыкъегъэIэтыгъэныр, адыгэ лъэпкъым икультурэ ыкIи итарихъ ашIэныр ары. Егъэджэнхэр ыпкIэ хэмылъэу специалистхэм зэхащэх. Мультфильмэу «Фиксики» зыфиIорэм исериитф адыгабзэкIэ зэрадзэкIыгъ. «Колыбельные песни для самых маленьких мальчиков и девочек» зыцIэ проектым игъэхьазырыни ыкIэм фэкIуагъ. Этнолагерэу «АДЫГЛЕНД» зыфиIорэр апэрэу республикэм щыкIуагъ.\nПроектнэ офисым иIофшIэн нэмыкI лъэныкъуабэми ателъытагъ. Джащ фэдэу федеральнэ реестрэм хэбгъэхьан плъэкIыщт гъэсэныгъэм ипрограммэ 11 агъэхьазырыгъ, ахэр зэкIэ ныдэлъфыбзэм изэгъэшIэн епхыгъэх. Программэхэр зэкIэ Москва агъэхьыгъэх.


Адыгэ Сайт: Шъачэ щыкIорэ бизнес форумым Адыгэ Республикэр чанэу хэлажьэ (+ сурэтхэр)\nШъачэ щыкIорэ бизнес форумым Адыгэ Республикэр чанэу хэлажьэ (+ сурэтхэр)\nАдыгэ Республикэм IофшIэпIэ чIыпIэ мин 1,5-рэ фэдиз щыIэ хъущт\nШъачэ щыкIорэ Урысые Федерацие инвестиционнэ форумым иапэрэ мафэ аухыгъ. Анахь мэхьанэшхо зиIэгъэ хъугъэ-шIагъэу щытыгъэр УФ-м и Правительствэ и Тхьаматэу Дмитрий Медведевыр зыхэлэжьэгъэ зэхэсыгъор ары.\nФорумым илъэхъан зэхэгущыIэжь зэфэшъхьафхэр щыIагъэх. Адыгэ Республикэм илIыкIохэу АР-м и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Мурат зипащэхэм нэмыкI шъолъырхэм къарыкIыгъэхэм, Урысые Федерацием икомпание, ибизнес-куп инхэм ялIыкIохэм IофшIэным епхыгъэ зэдэгущыIэгъу заулэ адыряIагъ. Республикэм инвестиционнэ амалэу иIэхэм уасэ къафишIыгъ УФ-м сатыумкIэ иминистрэу Денис Мантуровым.\nГущыIэм пае, ООО-у «Черкесские сады» зыфиIорэм мыIэрысэ ыкIи дэшхо чъыгхэр зыщагъэтIысхьащтхэ гектар 700-м ехъумэ апэIухьащт сомэ миллиарди 5,2-м ехъу къытIупщыщт. ООО-у «Логистический центр Адыгея-1» зыфиIорэм индустриальнэ паркэу «Теучежский» зыфиIорэм изэхэщэн сомэ миллиарди 4 хилъхьан мурад иI. Джащ фэдэу «ПивэшI заводэу Мыекъуапэм» зэзэгъыныгъэ заулэ дашIыгъ. Ащ ипроект сомэ миллиардрэ миллион 800-рэ фэдиз халъхьэнэу ары.\nДжащ фэдэу республикэм IэкIэхьащт энергиер нахьыбэ шIыгъэным, инфраструктурэм ылъэныкъокIэ щыкIагъэхэр дэгъэзыжьыгъэнхэм, сотовэ зэпхыныгъэм хэхъоныгъэ егъэшIыгъэным лъэшэу анаIэ атырагъэтыщт. ГущыIэм пае, ПАО-у «Мобильные Телесистемы» зыфиIорэм дашIыгъэ зэзэгъыныгъэм псэупIэ цIыкIухэм ыкIи Адыгэ Республикэм икъушъхьэлъэ чIыпIэхэм сетеу 4G-м хэхъоныгъэ ащишIыныр къыделъытэ. Проектыр илъэсищкIэ гъэцэкIагъэ хъунэу ары къызэрэрадзэрэр. Инвестициеу пэIухьащтыр сомэ миллион 200 фэдиз.\n«2007-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу Шъачэ щыкIорэ инвестиционнэ форумым Адыгэ Республикэр ренэу хэлажьэ. А IофшIэным шIогъэ гъэнэфагъэ къехьы. Шъачэ щырахъухьэгъэ проектхэм ащыщыбэхэр агъэцэкIагъэх. Къыддэлажьэхэрэми къагурыIуагъ Адыгэ Республикэм епхыгъэ бизнес-проектхэм ахъщэ апэIубгъэхьаныр федэу зэрэщытыр», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nСурэтхэр къызыхэтхыгъэр: facebook.com\nТхыгъэр къызыхэтхыгъэр: adygvoice.ru


Мин 12-м ехъу сымаджэу агъэунэфыгъ | Адыгэ Макъ\nМин 12-м ехъу сымаджэу агъэунэфыгъ\nАвтор: Редакция\t/ 09.02.2017\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nМэзаем и 4-р адэбз узым пэшIуекIогъэным и Мафэу зэрэдунаеу щагъэнэфагъ. Мэзаем и 15-р — мы узыр зиIэ сабыйхэм я Дунэе Маф.\nДунаир тштэмэ, илъэс къэс миллиони 10-м ехъумэ адэбз уз яIэу къыхагъэщы. Урысыем мин 500-м фэдизмэ апэрэу мы узыр къяузыгъэу щагъэунэфы.\nАдыгэ республикэ онкологическэ диспансерым иучет нэбгырэ мин 12,5-м ехъу хэт. Анахьэу цIыфмэ къахагъэщырэр кIышъо адэбз узыр ары.\nАдэбз уз зиIэ сымаджэхэм медицинэ IэпыIэгъоу арагъэгъотырэр нахьышIу ашIыным пае республикэм программэу «Онкостраж» зыфиIорэр щагъэцакIэ. Ащ къызэрэдилъытэу, икIыгъэ илъэсым ащкIэ нэбгырэ мини 2-м ехъу ауплъэкIугъ. ЯпсауныгъэкIэ щыкIагъэ зиIэу къыхагъэщыгъэхэр зэкIэ нахь игъэкIотыгъэу ауплъэкIунхэу ыкIи яIэзэнхэу специалистхэм адэжь агъэкIуагъэх.\nМэзаем и 4-м къыщегъэжьагъэу гъэтхапэм и 4-м нэс адэбз узым пэшIуекIогъэным фэгъэхьыгъэ мэзэ Iофтхьабзэу «Мы можем. Я могу!» зыфиIорэр республикэм щызэхащэщт. Ащ нэмыкIэу, Iэмэ-псымэхэмкIэ диспансерыр зэтегъэпсыхьэгъэным епхыгъэ программэу псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ Министерствэм ыштагъэм къыдыхэлъытагъэу клиникэ-диагностическэ, цитологическэ, патологоанатомическэ лабораториехэм, хирургиемкIэ, анастезиологиемрэ реанимациемрэкIэ отделениехэм Iэмэ-псымакIэхэр ачIагъэуцуагъэх.\nЛучевой диагностикэмкIэ ыкIи IэзэнымкIэ корпусыр 2016-рэ илъэсым агъэкIэжьи иIофшIэн ригъэжьэжьыгъ. Ащ Iэмэ-псымакIэхэр чIагъэуцуагъэх.\nАдыгэ республикэ клиническэ онкологическэ диспансерэу М. Iэшъхьэмафэм ыцIэ зыхьырэм зиIофшIэн хэшIыкI ин фызиIэ коллектив щэлажьэ. 2016-рэ илъэсым специалист ныбжьыкIэ нэбгырэ 18 ащ къыIухьагъ. Врачхэм, лаборантхэм, медицинэ сестрахэм яIофшIэн зэрифэшъуашэу, агу етыгъэу зэрагъэцэкIэщтым уеджэнджэшыжьынэу щытэп.


Cэнэхьатым рылэжьэн амал джы Иi — Адыгэ макъ\nCэнэхьатым рылэжьэн амал джы Иi\nРедактор 10.02.2016 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nМыекъопэ къэлэ хьыкумым бэмышIэу гражданскэ Iоф щызэхафыгъ апэрэ купым хэхьэрэ сэкъатныгъэ зиIэу курэжъыекIэ зекIорэм идао фэгъэхьыгъэу. Ащ ишIоигъоныгъэхэр къэзыгъэлъэгъуагъэхэр Урысые организациеу «Сэкъатныгъэ зиIэхэм я Обществ» зыфиIорэм и Адыгэ республикэ организацие июристэу Элеонора Халатовар ары.\nМы къэбарым ямышIыкIэу хэлъыр ежь Элеонори сэкъатныгъэ иIэу курэжъыем зэрисыр ары. Ащ пае къэмынэу, нэмыкI пстэуми афэдэу, сэнэхьатэу иIэмкIэ ащ IофшIэни ыгъотынышъ, цIыф псаумэ ясатырэ къыхэуцоныр республикэ программэу «ЦIыфхэм IофшIэн ягъэгъотыгъэным фэIорышIэгъэныр» зыфиIорэм ишIуагъэкIэ къыдэхъугъ.\n— Мыекъуапэ псэупIэкIэ къыхэсхи сыкъызыкIожьыгъэр икIыгъэ илъэсым игъатх, — къеIуатэ Элеонора Халатовам, — къэлакIэр, ныбджэгъу благъэхэр, нэIуасэхэр зэрэщымыIэхэр… пстэуми, шъыпкъэр пIощтмэ, къин сагъэлъэгъущтыгъ. НахьышIум ренэу сыщэгугъы, зы чIыпIэ сисышъурэп. ПсынкIэуи сэщ фэдэхэр къалэм къыщызгъотыгъэх ыкIи щыIакIэр нэмыкI лъэныкъокIэ ежьагъ: проект гъэшIэгъонхэу, мэхьанэшхо зиIэ форумхэу, Iэнэ хъураехэу сэкъатныгъэ зиIэхэм ясоциальнэ гумэкIыгъохэм язэшIохын тегъэпсыхьагъэхэм сахэлэжьэнэу езгъэжьагъ. ЩыIэныгъэм чIыпIэ къин ригъэуцуагъэхэм зэкIэми, сэщ фэдэхэм сишIэныгъэхэр, сиамалхэр афэзгъэIорышIэнхэ зэрэфаер уахътэ тешIэ къэс нахь зэхасшIэщтыгъэ. ЦIыфхэм IофшIэн ягъэгъотыгъэнымкIэ республикэ къулыкъухэм зафэзгъэзагъ ыкIи охътэ кIэкIым къыкIоцI IофшIэн сагъэгъотыгъ — икIыгъэ илъэсым итыгъэгъэзэ мазэ ыкIэм ар езгъэжьагъ. Сэщ пае юрист IэнатIэмкIэ чIыпIэр Урысые организациеу «Сэкъатныгъэ зиIэхэм я Обществ» зыфиIорэм и Адыгэ республикэ организацие къыщызэIуахыгъ.\nРеспубликэ программэу «ЦIыфхэм IофшIэн ягъэгъотыгъэным фэIорышIэгъэныр» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэу сэкъатныгъэ зиIэхэм IофшIэн ягъэгъотыгъэным къыдеубыты IофшIэпIэ чIыпIэм ихэушъхьафыкIыгъэ зэтегъэпсыхьани. ЮристыкIэм пае псэуалъэхэри, нэмыкIэу ищыкIэгъэщтхэри зэрагъэгъотыгъ, Iэрыфэгъоу пстэури зэтырагъэпсыхьагъ.\n— Джырэ уахътэм цIыф къызэрыкIохэми, хэбзэ IофышIэхэми, IофшIэн къэзытыхэрэми сэкъатныгъэ зиIэхэм фыщытыкIэу афыряIэр нахь дэгъум ылъэныкъокIэ зэблэхъугъэ. Тиорганизацие анахьэу зыпылъыр сэкъатныгъэ зиIэ цIыфхэм шIуагъэу къахьырэм нахьи нахь гумэкIыгъуабэ къапыкIэу зэрэщымытыр пстэуми къагурыдгъэIоныр ары. Ахэр щыIэныгъэм хэгъэгъозэжьыгъэнхэм, псаухэмрэ сэкъатныгъэ зиIэхэмрэ зэфэдэу амал ятыгъэным тынаIэ атедгъэтын фае. IофшIэн агъотынымкIэ фитыныгъэу яIэхэр агъэфедэнхэм фэIорышIэгъэныр тиорганизацие ипшъэрылъ шъхьаIэхэм ащыщ. АщкIэ IофыгъуитIу зэшIохыгъэщт: апэрэмкIэ — мылъкумкIэ яIоф нахьышIу хъущт, ятIонэрэмкIэ — IофшIэным ишIуагъэкIэ социальнэу зэгъэпэшыгъэщтых, — еIо Урысые организациеу «Сэкъатныгъэ зиIэхэм я Обществ» зыфиIорэм и Адыгэ республикэ организацие итхьаматэу Агъыржьэнэкъо Симхъан.\nЭлеонора Халатовам зэрилъытэрэмкIэ, сэкъатныгъэ зиIэ цIыфхэр зэрыт чIыпIэм щыIэныгъэм ригъэуцуагъэх, ар ежьхэм къыхахыгъэу щытэп ыкIи емыкIу зыхэлъ зекIуакIэхэмкIэ нэмыкIмэ анаIэ къызтырарагъадзэрэп нахь зарарагъэшIэным фэшI.\n— Ахэр щыIэх яцIыфыгъэ шапхъэхэр къаухъумэзэ. ЧIыпIэу зэрытхэм, псауныгъэу ямыIэм, IофыгъуабэкIэ щыIакIэр зэрэмыIэрыфэгъум, фыщытыкIэу къафыряIэр зэрэзэфэмыдэм ямылъытыгъэу, нэмыкIхэм яшIуагъэ арагъэкIыным пылъых. Нэфыр къэзытырэ щхыпэм ахэм анэпсхэр къоушъэфагъэх, сыда пIомэ цIыф лъэшхэр арых зыгорэм егуаокIэ щымыIэхэу, пэрыохъухэм апэшIуекIохэзэ зигъашIэ къэзыхьыхэрэр, — елъытэ Элеонора Халатовам. — Программэу «ЦIыфхэм IофшIэн ягъэгъотыгъэным фэIорышIэгъэныр» зыфиIорэм ишIуагъэкIэ, илъэсыкIэр мафэ сфэхъугъэу сэ сэлъытэ. СисэнэхьаткIэ шIэныгъэу сIэкIэлъхэр згъэфедэшъуным иамал щыIэ хъугъэ, ащ хэтрэ цIыфи кIэмыгушIун ылъэкIыщтэп.\nПредыдущая Дэхагъэм ишапхъэ гъунэнчъ\nСледущая Гум къылъыIэсырэм псэр егъэфабэ


Республика Адыгея - Адыгеим къыщызэIуахыщт\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипшъэ-рылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Мурат ФГАУ-у «МНТК «Микрохи-рургия глаза» зыфиIоу академикэу С. Н. Федоровым ыцIэ зыхьырэм игенеральнэ директорэу, профессорэу, медицинэ шIэны-гъэхэмкIэ докторэу Александр Чухраевым ыкIи мы клиникэм икъутамэу Краснодар дэтым ипащэу Сергей Сахновым тыгъуасэ IофшIэгъу зэIукIэгъу адыриIагъ. ЗэIукIэгъум хэлэжьагъ Адыгеим псауныгъэр къэухъумэ-гъэнымкIэ иминистрэу Мэрэтыкъо Рустем.\nНэхэм зыщяIэзэхэрэ клиникэм икъутамэу Краснодар дэтым иIэзэпIэ-диагностическэ отделение республикэм къыщызэ IухыгъэнымкIэ амалэу щыIэхэм ыкIи Адыгеим щыпсэухэрэм ыпкIэ хэмылъэу яIэзэнхэмкIэ квотэхэм ахэгъэхъогъэным иIо фыгъохэм къэзэрэугъоигъэхэр атегущыIагъэх.\n— Клиникэу «Микрохирургия глаза» зыфиIорэм икъутамэу Краснодар щыIэм иврачхэм Iофышхоу ашIэрэм, республикэм щыпсэухэрэм медицинэ IэпыIэгъу къазэрафэхъу хэрэм осэшхо фэтэшIы, ащкIэ ахэм тафэраз. Офтальмологием ылъэныкъокIэ зэпхыныгъэу ти Iэр дгъэпытэным, тиврачхэм яквалификацие хагъэхъон амал яIэным мэхьанэшхо етэты, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nФедеральнэ бюджетым къы тIупщырэ ахъщэмкIэ клиникэм икъутамэу Краснодар дэтым илъэс къэс республикэм щыпсэурэ нэбгыри 100 фэдизмэ IэпыIэгъу щагъоты. ШIокI зимыIэ медицинэ страхованием ифонд имылъ кукIэ блэкIыгъэ илъэсым Адыгеим ис нэбгырэ 700-м ехъу мэ яIэзагъэх, врачхэр уп чIэжьэгъу афэхъугъэх.\nАлександр Чухраевым къы зэрэхигъэщыгъэмкIэ, илъэсым къыкIоцI клиникэм ыкIи ащ икъу тамэу шъолъыр зэфэшъхьафхэм ащыIэхэм яврачхэм операцие мин 300 фэдиз ашIы, ахэм ащыщэу процент 82-м ыпкIэ апылъэп.\n— Республикэм Iоф зэрэ дэтшIэн тлъэкIыщт амал зэфэшъхьафхэр щыIэх. Зынэ узы хэрэм IэпыIэгъу афэхъу гъэным фэшI зисэнэхьат хэ шIыкIышхо фызиIэ специалистхэр Адыгеим къэдгъэкIонхэ тлъэкIыщт, шъо лъы рым Iоф щызышIэрэ врачхэр едгъэджэнхэ, телемедицинэм иамалхэр къызфэдгъэфедэзэ ахэм упчIэ жьэгъу тафэ хъун тлъэкIыщт, — къыIуагъ А. Чухраевым.\nМыекъопэ къэлэ сымэджэщым клиникэм икъутамэу Краснодар дэтым иIэзэпIэ-диагностическэ отделение къыщы зэIуахынэу агъэнафэ. Генеральнэ директорым къызэриIуа гъэмкIэ, илъэсым къыкIоцI операцие мини 8 фэдиз мыщ щашIын алъэкIыщт.\nДжащ фэдэу цIыфхэм Iэпы Iэгъу афэхъугъэным пае нэхэм уяIэзэным фытегъэпсыхьэ гъэ медицинэ оборудованиер къыздыхэлъытэгъэ мобильнэ комплексхэр агъэфедэнхэ амал щыI. Ащ ишIуагъэкIэ Адыгеим икъоджэ псэупIэхэм адэсхэр чыжьэу мыкIохэу Iэ пыIэгъу агъо тыщт. ЦIыфым ынэ изытет врачхэм ауплъэкIущт, ищы кIагъэмэ, нэгъунджэ къы фы ратхыкIыщт, нэмыкI фэIо-фа шIэхэр фагъэцэкIэщтых.\n25.12.2017 IэпыIэгъур нахь псынкIэным иIункIыбзэх\n28.11.2017 ИлъэсымкIэ шIоигъоныгъэ пшIыкIутф\n15.08.2017 ЩыкIагъэхэр дагъэзыжьынхэу афигъэпытагъ


Республика Адыгея - ЕджэкIо пэрытхэм аIукIагъэх\nЗэIукIэгъум ыуж Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Муратрэ Урысые кIэлэцIыкIу гупчэу «Орленкэм» ипащэу Александр Джеусрэ сэнаущыгъэ зыхэлъ кIэлэцIыкIухэм якъыхэгъэщынрэ IэпыIэгъу ягъэгъотыгъэнымрэкIэ шъолъыр гупчэу «Полярис-Адыгея» зыфиIорэм еблэгъагъэх.\nЗэIукIэгъум ыпэкIэ хьакIэхэм зэрагъэлъэгъугъ мобильнэ лабораториеу шъолъыр гупчэу «Полярис» зыфиIорэм илъэIукIэ ашIыгъэр ыкIи зыфэдэ къэмыхъугъэр. Гупчэу «ПолярисАдыгея» зыфиIорэм ипащэу Роман Чумаковым къызэриIуагъэмкIэ, автомобилыр зытегъэпсыхьагъэр республикэм икъалэхэмрэ ирайонхэмрэ дэкIыгъо егъэджэнхэр ащызэхэщэгъэнхэр ары. Тыгъэм ифабэкIэ Iоф зышIэрэ батареехэм къатырэ электричествэр, метеостанциер, псыр мыщ итых. ФизикэмкIэ, химиемкIэ, биологиемкIэ, тыкъэзыуцухьэрэ дунаимкIэ, хьисапымкIэ ыкIи компьютернэ шIэныгъэхэмкIэ ушэтынхэр, практическэ егъэджэнхэр зэрэпшIыщтхэ оборудованиемкIэ лабораториер зэтебгъэпсыхьан плъэкIыщт.\nНэужым республикэм и ЛIышъхьэрэ гупчэм ипащэрэ сабыйхэм зэдэгущыIэгъу адашIыгъ. Ар къызэIуихызэ КъумпIыл Мурат къыхигъэщыгъ къекIолIагъэ пэпчъ республикэм ныбжьыкIэу щыпсэухэрэмкIэ анахь дэгъухэм зэращыщыр, еджэным, творчествэм, общественнэ IофшIэным, спортым алъэныкъокIэ гъэхъагъэхэр зэряIэхэр. Мыхэм ахэтых зыкI къэралыгъо ушэтыным предмет зэфэшъхьафхэмкIэ балли 100 къэзыхьыгъэ нэбгырэ 12.\nДжащ фэдэу къыхигъэщыгъ Адыгеим ипащэхэм пшъэрылъ зэрэзыфагъэуцужьырэр къэлэ еджапIэхэми, къуаджэхэм адэтхэми егъэджэн IофшIэныр зэфэдэу шэпхъэ лъагэхэм атетэу ащызэхэщэгъэнхэр.\n«Гъэхъагъэу шъуиIэхэм тарэгушхо. ЫкIи тызыпылъыр еджакIо пэпчъ лъэкIэу иIэр къызэIуихынымкIэ амалэу тиIэ пстэури етхьылIэныр ары. Адыгеим технопаркэу «Кванториум» зыфиIорэр къыщызэIутхыгъ, «хэхъоныгъэм ичIыпIэхэр» еджапIэхэм ащызэхащэх, сэнаущыгъэ зыхэлъхэм IэпыIэгъу ягъэгъотыгъэнымкIэ лъэхъаным диштэрэ гупчэу «Полярис-Адыгея» зыфиIорэм Iоф ешIэ, хьисап еджапIэми гъэхъагъэхэр иIэх. Лъэпкъ проектэу «Гъэсэныгъэм» къыхиубытэу мылъку ин хэтэлъхьэ шIэныгъэм изэгъэгъотын анахь шэпхъэшIухэм анэгъэсыгъэным. Лъэныкъо хэушъхьафыкIыгъ еджапIэхэм Iоф ащызышIэщт кIэлэегъаджэхэм ягъэхьазырын, ахэм яшIэныгъэхэм ахэгъэхъогъэныр», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nВолонтерхэу узэу къежьэгъакIэм зызщиушъомбгъурэ лъэхъаным IэпыIэгъу щыкIэхэрэм языгъэгъотыгъэхэм, шхынхэр, уц Iэзэгъухэр афэзыщэщтыгъэхэм лIышъхьэм хэушъхьафыкIыгъэу рэзэныгъэ гущыIэхэр афигъэзагъэх.\nДжащ фэдэу КъумпIыл Мурат къызэрэугъоигъэхэм агу къыгъэкIыжьыгъ ныбжьыкIэ пэрытхэм зэдэгущыIэгъу зыщафэхъухэрэ Iофтхьабзэхэр шъолъырым зэрэщызэхащэхэрэр. Ащ фэдэу щыт илъэс къэс зэхащэрэ «Фыщтыр», ащ ныбжьыкIэхэм ягукъэкIхэр къыщыраIотыкIых, республикэм иминистерствэхэм япащэхэм ахэр яIофшIэн щагъэфедэжьых.\nАщ анэмыкIэу АР-м и ЛIышъхьэ республикэмрэ кIэлэцIыкIу зыгъэпсэфыпIэ гупчэу «Орленкэмрэ» язэдэлэжьэныгъэ къыщыуцугъ. ЕджапIэхэм яеджэкIо анахь дэгъухэр ары гупчэм зэрэкIощтхэ путевкэхэр зэратыхэрэр. Нэбгырэ 40-мэ загъэпсэфыгъах, джыри 27-рэ агъэкIонэу агъэнафэщтыгъ, ау, гупчэм ипащэ иунашъокIэ, республикэм джыри чIыпIи 10 къыратыгъ.\n«Джыри зэ тхьауегъэпсэу есIонэу сыфай Александр Василий ыкъор Адыгеим къызэреблэгъагъэм, шIуагъэ къытэу тызэрэзэдэлажьэрэм, республикэм ынаIэ къызэрэтетым апае», — къыхигъэщыгъ КъумпIыл Мурат.\nКIэлэцIыкIухэм ягъэсэныгъэрэ ясэнаущыгъэ ихэгъэхъонрэ зэрапылъым пае Александр Джеуси Адыгеим и ЛIышъхьэ рэзэныгъэ гущыIэхэр къыфигъэзагъэх. Джащ фэдэу «Полярисым» къыщызэрэугъоигъэ сабыйхэм афэдэхэр зэрапIугъэхэм пае янэ-ятэхэми зэрафэразэр ащ къыхигъэщыгъ, кIэлэцIыкIухэми зафигъэзагъ.\n«Еджэным ылъэныкъокIэ, общественнэ IофшIэнымкIэ гъэхъагъэхэр шъуиIэх. Адыгэ Республикэм имызакъоу Урысые Федерациеми ыцIэ чыжьэу жъугъэIуным тыщэгугъы. Мыщ къекIолIагъэхэ пстэуми «Орленкэм» ипутевкэхэр анэсыгъэхэу щытэп. Арышъ, еджапIэм къычIэкIыгъэхэу балли 100 къэзыхьыгъэхэр мэфэ заулэрэ щыIэнхэу тигупчэ къезгъэблагъэхэ сшIоигъу ащ зыфэжъугъэнэIосэным, нэмыкI кIэлэцIыкIухэу къэралыгъом ичIыпIэ зэфэшъхьафхэм къарыкIыгъэхэм гъэхъагъэу шъушIыгъэхэм шъуазэрэнэсыгъэм фэгъэхьыгъэу къафэшъуIотэнэу», — къыIуагъ Александр Джеус.\nДжащ фэдэу я 22-рэ мыекъопэ гимназием къычIэкIыгъэу Нэныжъ Пщымафэ хьисапымкIэ урысые олимпиадэм шIухьафтын къызэрэщихьыгъэмкIэ дипломыр республикэм и ЛIышъхьэ ритыжьыгъ.


Автор: Редакция\t/ 07.12.2018\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат тыгъуасэ Москва щыIагъ, тихэгъэгу икъэлэ шъхьаIэ имэрэу Сергей Собянинымрэ арырэ зэдэгущыIэгъу зэдыряIагъ, зэдэлэжьэныгъэм ехьылIэгъэ Зэзэгъыныгъэм Москва имэрие изал Фыжь щызэдыкIэтхагъэх.\nАдыгеим илIыкIохэм ахэтыгъэх Адыгэ Республикэм ыцIэкIэ Федерацием и Совет хэт Хъопсэрыкъо Мурат, Адыгеим ыцIэкIэ Къэралыгъо Думэм идепутатэу Владислав Резник, Адыгэ Республикэм иофициальнэ лIыкIоу Урысые Федерацием и Президент дэжь щыIэ Трахъо Тимур. Москва и Правительствэ ыцIэкIэ Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх щынэгъончъагъэмрэ информационнэ политикэмрэ яIофыгъохэмкIэ Москва имэр игуадзэу Александр Горбенкэр, джащ фэдэу лъэпкъ политикэмкIэ ыкIи шъолъырхэм азыфагу илъ зэпхыныгъэхэмкIэ къалэу Москва и Департамент ипащэу Николай Сучковыр.\nШъолъырхэм азыфагу илъ зэфыщытыкIэхэм язегъэушъомбгъун ехьылIагъэу лъэныкъохэр зэзэгъыгъэх. Москва и Правительствэрэ Адыгэ Республикэм иминистрэхэм я Кабинетрэ сатыу-экономикэ, научнэ-техническэ ыкIи культурнэ зэдэлэжьэныгъэу азыфагу илъыщтым ехьылIэгъэ Зэзэгъыныгъэу зэдашIыгъэм ягухэлъхэр щыгъэпытэжьыгъэ хъугъэх. Москва имэрэу Сергей Собянинымрэ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Муратрэ документым аIапэ кIадзэжьыгъ.\nЛъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ шъолъыритIумэ азыфагу илъ зэфыщытыкIэхэм хэхъоныгъэ ягъэшIыгъэным иамал зэрэщыIэм яцыхьэ зэрэтелъыр Москварэ Адыгеимрэ яIэшъхьэтетхэм къагъэшъыпкъэжьыгъ.\n«Адыгеимрэ Москварэ товарэу зэIэкIагъахьэрэр илъэс къэс нахьыбэ мэхъу, социальнэ, медицинэ, туризмэ ыкIи нэмыкI лъэныкъохэмкIэ язэпхыныгъэхэр нахь мэпытэх. Республикэм щыпсэухэрэмрэ Москва дэсхэмрэ яфедэ зыхэлъ зэфыщытыкIэхэм тапэкIи хэхъоныгъэ афэхъуным тызкIэтхэгъэ Зэзэгъыныгъэр зэрафэлэжьэщтым сицыхьэ телъ», — къыIуагъ Сергей Собяниным.\n«БэшIагъэ IофшIэн ыкIи къошныгъэ зэфыщытыкIэхэр тазыфагу зилъхэр. Сэ зэрэслъытэрэмкIэ, щыIэныгъэм илъэныкъуабэхэмкIэ тишъолъырхэм язэдэлэжьэныгъэ джыри нахь зызэриушъомбгъущтым сицыхьэ телъ, кIочIакIэ ащ къыхэзылъхьащтхэм непэ тызыкIэтхэгъэ Зэзэгъыныгъэр зэу ащыщ. Проект гъэнэфагъэхэр щыIэ хъунхэмкIэ, товарэу зэIэкIэдгъахьэрэм нахь зиушъомбгъунымкIэ тизэзэгъыныгъэхэм амал къатынэу тэгугъэ. Экономикэм, культурэм, гуманитар лъэныкъохэм хэхъоныгъэ ашIыным бгъуитIуми тифедэ хэлъ, тимурадхэр къызэрэддэхъущтхэми сицыхьэ телъ», — къыIуагъ Адыгеим и ЛIышъхьэ.\nКъумпIыл Мурат къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, общественнэ чIыпIэхэр зэтегъэпсыхьэгъэнхэмкIэ, социальнэ Iофыгъохэр зэшIохыгъэнхэмкIэ, гъэсэныгъэм епхыгъэ проектхэр пхырыщыгъэнхэмкIэ инновационнэ екIолIакIэхэу, Iофтхьабзэхэу Москва щызэрахьэхэрэр республикэмкIэ гъэшIэгъоных. Псауныгъэм икъэухъумэнкIэ, врачхэм яIэпэIэсэныгъэ зэлъягъэшIэгъэнымкIэ, Москва иIэзэпIэ шъхьаIэхэм республикэм щыпсэухэрэм медицинэ IэпыIэгъу къащаратынымкIэ язэдэлэжьэныгъэ мэпытэ. Туризмэм ылъэныкъокIи амалышIухэр зэрэщыIэхэр хагъэунэфыкIыгъ. Адыгеир хэгъэгум ичIыпIэ гъэпсэфыпIэ анахь цIэрыIохэм зыкIэ ащыщ мэхъу. Зэдэлэжьэныгъэм тегъэпсыхьагъэу Москва и Правительствэ туризмэм зегъэушъомбгъугъэнымкIэ, лIыкIохэмкIэ зэхъожьынхэмкIэ, кIэлэцIыкIухэм языгъэпсэфын тэрэзэу зэхэщэгъэнымкIэ, зызгъэпсэфырэ цIыфхэм программэ гъэшIэгъонхэр афызэхэщэгъэнхэмкIэ амалыкIэхэр щыIэ мэхъух.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ игъо къафилъэгъугъ инвестиционнэ ыкIи сатыу-экономикэ IофшIэным ихэхъоныгъэкIэ непэ щыIэ амалхэр нахь чаныгъэ хэлъэу агъэфедэнхэу. Адыгеим и АПК экологием ылъэныкъокIэ продукцие къабзэу къаIэкIигъахьэрэр нахьыбэ хъумэ зэрашIоигъор Москва ипащэхэм къыхагъэщыгъ. ХэтэрыкIхэм, пхъэшъхьэ-мышъхьэхэм, щэм хэшIыкIыгъэхэм, адыгэ къуаеу цIэрыIо хъугъэри ахэм зэрахэтэу, япхыгъэу яшIоигъоныгъэхэр къыраIотыкIыгъэх. Мы илъэсым чъэпыогъум Адыгэ Республикэм ипавильонэу гъомылэпхъэ гупчэу «Фуд Сити» зыфиIорэм икъэгъэлъэгъонхэр зыщыкIуагъэхэр ащкIэ къекIунэу алъытагъ.\nПредприниматель IофшIэным кIэгушIунхэм, IофшIэным епхыгъэ зэдэлэжьэныгъэм иамалыкIэхэр къыхэхыгъэнхэм апае зишIуагъэ къэкIощт Iофтхьабзэхэр зэрахьанхэу лъэныкъохэр зэзэгъыгъэх. Псауныгъэм икъэухъумэн, культурэм, спортым, цIыфхэр социальнэу ухъумэгъэнхэм ыкIи нэмыкI Iофыгъохэр зэшIохыгъэнхэм анаIэ нахь атырагъэтынэу ащ къыделъытэ. Адыгеим къыщыхъугъэхэу Москва щыпсэухэрэр хэлажьэхэзэ шъолъыритIумэ зэдызэхащэрэ Iофтхьабзэхэр рекIокIых. Адыгеим ищыкIэгъэ специалистхэр гъэхьазырыгъэнхэм пае Москва иапшъэрэ еджапIэхэм бюджет чIыпIэхэр къафыхэгъэкIыгъэнхэмкIэ IофшIэн гъэнэфагъэу зэшIуахырэр лъэкIуатэ. КъызэрэхагъэщыгъэмкIэ, шъолъыритIумэ зэдагъэцэкIэщт проектхэм ащыщхэр зэшIуахыхэу рагъэжьагъ. ГущыIэм пае, республикэм ипащэхэм мы илъэсым Москва, Старый Арбатым сурэткъэгъэлъэгъуапIэу «Открой для себя Адыгею!» зыфиIорэр щызэхащэгъагъ. 2022-рэ илъэсым Адыгэ автоном хэкур илъэси 100 зэрэхъурэм епхыгъэу Адыгэ Республикэм и Мафэхэр Москва щызэхащэнхэу рахъухьагъ, лъэныкъуитIуми ялIыкIохэр зыхэлэжьэщтхэ культурнэ Iофтхьэбзабэ ащ щызэшIуахыщт.\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ къызэриIуагъэмкIэ, рахъухьагъэхэр щыIэныгъэм щыпхырыщыгъэнхэм пае лъэныкъо пстэухэмкIи зэгурыIоныгъэ азыфагу илъэу, яшIоигъоныгъэхэр, игъоу алъэгъухэрэр къыдалъытэхэзэ, язэдэлэжьэныгъэ лъагъэкIотэн фае.


Социальнэ пшъэрылъхэм апэещт | Адыгэ Макъ\nСоциальнэ пшъэрылъхэм апэещт\nМыекъуапэ ирайонхэм ащыщэу «Восход» зыфаIорэм къыхиубытэрэ чIыгухэу Урысыем зыкъэухъумэжьынымкIэ и Министерствэ иягъэхэм социальнэ мэхьанэ зиIэ псэуалъэхэр ащагъэуцунхэу рахъухьэ.\nУрамхэу Михайловым я 23-рэ ыкIи Гаражнэм ия 2-рэ чIыгу Iахьхэу гектари 9,4-рэ зэхэтэу зиинагъэхэр ары ар зыфэгъэхьыгъэр. ИкIыгъэ илъэсым Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат Iофэу ышIагъэм ишIуагъэкIэ а чIыгухэр муниципальнэ мылъкум къыхагъэхьажьыгъэх.\nШэкIогъу мазэм селектор зэдэгущыIэгъоу зыкъэухъумэжьынымкIэ министрэу Сергей Шойгу зэрищагъэм мы Iофыгъор къыщаIэтыгъагъ. Мыекъопэ администрацием ипресс-къулыкъу къызэритырэмкIэ, республикэм икъэлэ шъхьаIэ ипащэу Андрей Гетмановым пшъэрылъ зэрафишIыгъэм тетэу зигугъу тшIырэ чIыгухэр зэрэзэтыраутыщтхэм ипроект агъэхьазырыгъ. Ахэм социальнэ псэуалъэхэр ащашIынхэу агъэнафэ.\n— Мы чIыгу Iахьхэр цIыфыбэ зыщыпсэурэ районым илъых. Ау охътэ кIыхьэм агъэфедэнхэ алъэкIыщтыгъэп муниципалитетым зэримыехэм къыхэкIэу. Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат ишIуагъэкIэ ыкIи УФ-м зыкъэухъумэжьынымкIэ и Министерствэ мылъку зэфыщытыкIэхэмкIэ и Департамент игъусэу зэрахьэгъэ IофшIэным къыхэкIэу Iофыгъор зэшIохыгъэ хъугъэ. Джырэ уахътэм типшъэрылъыр — чIыгухэр шIуагъэ къытэу гъэфедэгъэнхэр, цIыфхэмкIэ федэ шIыгъэнхэр ары, — къыIуагъ Андрей Гетмановым.


Костенко Вадим ибынхэм Сирием ар зэрэщаукIыгъэ шIыкIэу къаIорэр ашIошъ хъурэп »\nСирием щыхэкIодэгъэ урысые дзэкIолIэу Костенко Вадим ибынхэм, Краснодар къуапэмкIэ зыщыщ Гречанэ Балкэ икъоджэдэсхэм зызэрэзиукIыжьыыгъэу къаIуагъэр ашIошъ хъурэп. Джащ пае гъэтIылъыми ипIалъэ благъэкIыгъ, зыщашIыщтыри ашIэгорэп.\nЯнэ-ятэхэм лъэIу тхылъ полицием иIофышIэхэм аратыгъ. Зыфаехэр, ятIуанэрэу уплъэкIунхэр ашIыныр ары, сыда зыпIокIэ, тыркъохэу хьадэм тещагъэмэ, ахэмэ зэралъытэрэмкIэ, къагъэлъагъорэр нэмыкI.\nКъызэратхырэмкIэ, Костенко ыпэ зэхэкъутагъ, ыжэпкъымрэ, ыпшъэмрэ зэшIокIыгъэх ышъхьатыку пхырыутыгъ, ылъэгуанджэмэ телъэшъугъэхэр яI. Джахэр ары зызэрэзитхьалэжьыгъэр къэзыушыхьатэу аIуагъэр. Ащ къекIы фэд иIэшъхьэтетхэми зи ямылажьэу.\nЦIыфэу заом, ищыкIагъэ хъумэ, ыпсэ ыгъэтIылъынэу кIуагъэм, зызебгъэукIыжьным пае жъалымагъэу епшIэн фаер бэдэд. Дзэ къулыкъур Урысыем щызыхьыгъэмэ ашIэ, ащ фэдэхэр дзэм щэхъух, цIыфым ыщэчын ымылъэкIынхэр арашIэ, зызыукIыжьхэрэр къахафэ.\nАу мыдрэр фэшъхьафэу къэлъагъо. КIалэм бэрэ еуагъэхэу мэхъу, етIани ар аущтэу зыкIашIыгъэр псаоу къэмынэу аукIыпэным пае фэд.\nКъэIогъэн фае, мыр Сирием щыхэкIодагъэу зигугъу ашIыгъэмэ яапэр.\nОпубликовал admin, 28-10-2015, 18:27. Просмотров: 999


Заголовок сообщения: ФОТОСЕССИИ (Зарубежные)\nЧтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь.\nДобавлено: 10 апр 2014, 05:22\nДобавлено: 10 апр 2014, 17:46\nЧтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь.Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь.\nДобавлено: 07 май 2014, 00:29\nИнна (Елена Александра Апостоляну)\n(рум. Elena Alexandra Apostoleanu); род. 16 октября 1986, Мангалия, Румыния) — певица, исполнительница танцевальной музыки.\nЧтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь.\nДженьюари Джонс (Дженьюа́ри Кри́стен Джонс (January Kristen Jones; Су-Фолс, Южная Дакота, США)) — американская актриса и фотомодель.\nДобавлено: 26 авг 2014, 04:07\nДженнифер Лопес ( Jennifer Lopez )\nВикто́рия Джа́стис ( Victoria Justice)\nДобавлено: 15 сен 2014, 15:18\nДобавлено: 26 окт 2014, 15:55\nДобавлено: 30 окт 2014, 08:36


Республика Адыгея - Пэрытныгъэ зыIыгъ район\nШъхьаIэр/Пресс-гупч/Къэбархэр/Пэрытныгъэ зыIыгъ район\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат муниципальнэ гъэпсыкIэ зиIэ «Тэхъутэмыкъое районым» щыIагъ. Муниципалитетым инароднэ депутатхэм я Совет изэхэсыгъо хэлэжьагъ, район администрацием, ащ ипащэ 2019-рэ илъэсым Iофэу ашIагъэм изэфэхьысыжьхэр ашIыгъэх. Iофтхьабзэр зэрищагъ Советым итхьаматэу Хьатитэ Алый.\nИлъэсым изэфэхьысыжьхэр къышIыгъэх район администрацием ипащэу Шъхьэлэхъо Азмэт. Анахьэу ащ ынаIэ зытыридзагъэхэр бюджетыр, социальнэ пшъэрылъхэр, лъэпкъ проектхэр ыкIи программэ зэфэшъхьафхэр муниципалитетым зэригъэцэкIагъэхэр ары. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, район бюджетым ихахъохэр сомэ миллиарди 2,2-м ехъу, хъарджхэри ащ фэдизых. ХэбзэIахь ыкIи мыхэбзэIахь хахъохэр процент 95,4-кIэ гъэцэкIагъэ хъугъэ. Инвестициехэр сомэ миллиардиплIым ехъу. Арэу щытми, лъэныкъо зырызхэмкIэ щыкIагъэхэр зэрэщыIэхэр, ахэр дэгъэзыжьыгъэнхэм анаIэ зэрэтырагъэтыщтыр Шъхьэлэхъо Азмэт къыхигъэщыгъ.\nАдминистрацием, ащ ипащэ яIофшIэн зэрагъэцэкIагъэм уигъэрэзэнэу щытэу народнэ депутатхэм я Совет хэтхэм зэдаштагъ.\nЗэхэсыгъом хэлэжьагъэхэ министрэхэм ащыщхэм Адыгеим и ЛIышъхьэ гущыIэ аритыгъ, шъхьадж зыфэгъэзэгъэ лъэныкъом епхыгъэу къэгущыIагъ. Анахьэу анаIэ зытырадзагъэр лъэпкъ проектхэм, программэ зэфэшъхьафхэм шIуагъэу къатырэр районым къызфигъэфедэн зэрэфаер ары.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ гущыIэр зештэм, блэкIыгъэ илъэсым районым гъэхъэгъэшIухэр зэришIыгъэхэр, ау ащ дакIоу лъэныкъо зырызхэмкIэ IофшIэныр нахь гъэлъэшыгъэн зэрэфаер хигъэунэфыкIыгъ. Муниципалитетыр зыдэщыс чIыпIэр хъопсагъоу зэрэщытым, Краснодар зэрэпэблагъэм, къэралыгъом ишъолъыр зэфэшъхьафхэр зэзыпхыхэрэ автомобиль ыкIи мэшIоку гъогухэр зэрэпхырыкIыхэрэм хэхъоныгъэшIухэр ышIынхэмкIэ амалышIухэр къетых.\nМы аужырэ илъэсхэм Тэхъутэмыкъое районым фэтэрыбэу зэхэт унэхэр ыкIи унэе псэупIэхэр бэу щашIых. ПсэолъэшIыным проектхэу епхыгъэхэр, анахьэу цIыфхэм ямылъку зыхэлъхэр, зэрифэшъуашэу гъэцэкIэгъэнхэм мэхьанэшхо зэриIэр республикэм ипащэ къыхигъэщыгъ. МыщкIэ, нэмыкI лъэныкъомкIэ пшъэрылъхэр зэшIохыгъэхэ зэрэхъурэр уплъэкIугъэным фэшI гъэтхапэм и 1-м щегъэжьагъэу муниципалитетым зэрэщыIэщтхэр, псэуалъэхэм яшIын зэрэлъыкIуатэрэм зэрэлъыплъэщтхэр, ащ дакIоу цIыфхэм зэраIукIэщтхэр ыкIи гумэкIыгъохэу къэуцухэрэм ядэгъэзыжьын анаIэ зэрэтырагъэтыщтыр къыIуагъ.\n— Районым щыпсэухэрэм япчъагъэ зэрэхахъорэм дакIоу, социальнэ псэолъакIэхэр щышIыгъэнхэм, гъогу ыкIи инженернэ инфраструктурэ зэтегъэпсыхьагъэ щыгъэпсыгъэным, IофшIэпIэ чIыпIакIэхэр къыщызэIухыгъэнхэм мэхьанэшхо иI. А пстэури гъэцэкIэгъэным мылъкушхо пэIухьащт, арышъ, бюджетым ихахъохэр нахьыбэ хъунхэр мыщ дэжьым анахь шъхьаI. ИнвестициехэмкIэ хъопсагъоу зэрэщытым къытырэ амалхэр районым къызфигъэфедэн- хэ фае. БлэкIыгъэ илъэсым изэфэхьысыжьхэмкIэ, муниципалитетым иэкономикэ инвестициеу къыхалъхьагъэм проценти 10 хэхъуагъ ыкIи сомэ миллиарди 4-рэ миллион 99-м кIэхьагъ. А къэгъэлъэгъон дэгъум тапэкIи едгъэхъун фае. Ащ къыдыхэлъытагъэу муниципалитетым иIэхэ инвестиционнэ площадкэхэм япчъагъи хигъэхъон фае, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nБизнес цIыкIум ыкIи гурытым хэщагъэхэм япчъагъэ пштэмэ, мы къэгъэлъэгъонымкIэ районым пэрытныгъэ ыIыгъ. Iоф зышIэн зылъэкIыщтхэм япроценти 6,9-рэ мы лъэныкъом фэгъэзагъ. Ар зэфэхьысыжь дэгъу, ау муниципалитетым ащ ригъэхъун амалхэр IэкIэлъых.\nМэкъумэщ хъызмэтым ылъэныкъокIи районым гъэхъэгъэшIухэр ышIынхэ ылъэкIыгъ. Коцэу, пынджэу къахьыжьыгъэр нахьыбэ хъугъэ, ау былымышъхьэм ипчъагъэ къыщыкIагъ. Мыщ хэщэгъэ мэкъумэщ-фермер хъызмэтшIэпIих ныIэп грант IэпыIэгъур къызфэзыгъэфедагъэр, ар мэкIэ дэд. Мы лъэныкъомкIэ IофшIэныр нахь гъэлъэшыгъэнэу Адыгеим и ЛIышъхьэ къафигъэпытагъ.\nМедицинэ фэIо-фашIэхэр цIыфхэм зэрифэшъуашэу афэгъэцэкIэгъэнхэм иIофыгъуи республикэм ипащэ мэхьанэшхо ритыгъ, мыщкIэ анахьэу анаIэ зытырагъэтыщтхэр къыгъэнэфагъэх.\n— КIэлэцIыкIухэм япсауныгъэ къэухъумэгъэным ипроект къыдыхэлъытагъэу, непэрэ шапхъэхэм адиштэрэ медицинэ оборудованиер район поликлиникэхэм аIэкIэдгъэхьагъ. Тэхъутэмыкъое район сымэджэщым автоматизированнэ IофшIэпIэ чIыпIи 167-рэ щагъэпсынэу щыт. Джащ фэдэу поселкэу Инэм поликлиникакIэ щышIыгъэным фэшI проектнэ-сметнэ документациер тэгъэхьазыры, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат. — Ау учреждениехэр зэтегъэпсыхьэгъэ закъокIэ Iофыр зэшIохыгъэ хъущтэп. IэпыIэгъу зищыкIагъэу къяуалIэхэрэ цIыфхэм шъхьэкIэфэныгъэ хэлъэу адэзекIонхэр медикхэм япшъэрылъ шъхьаIэу зэрэщытыр зыщагъэгъупшэ хъущтэп, ары пстэуми анахь шъхьаIэр.\nГъэсэныгъэм ылъэныкъокIи гухэлъ гъэнэфагъэхэр щыIэх. ЕджапIэхэм, кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэм язэтегъэпсыхьан лъагъэкIотэщт, ящыкIэгъэ оборудованиер арагъэгъотыщт. Анахьэу анаIэ зытырагъэтыщтыр мы илъэсым Iоныгъом и 1-м щегъэжьагъэу ублэпIэ классхэм арысхэ кIэлэеджакIохэм ыпкIэ хэмылъэу шхыныгъо стырхэр аIэкIэгъэхьэгъэнхэм иIофыгъо изэшIохын ары. Республикэм имуниципалитетхэм гъэсэныгъэм иучреждениехэу ащыIэхэм шхапIэхэу ахэтхэр ащ техническэу фэхьазырынхэ зэрэфаехэр къыIуагъ республикэм ипащэ.\n— Мы илъэсымкIэ гухэлъэу тиIэхэм ащыщ цифрэ шIыкIэм тет оборудованиер районым ит гурыт еджэпIэ 11-мэ ачIэгъэуцогъэныр. КIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэр пштэхэмэ, къихьащт илъэсым щегъэжьагъэу сабыйхэм пстэуми чIыпIэхэр яIэнхэ фае, — къыхигъэщыгъ республикэм ипащэ.\nКультурэм епхыгъэ IофышIэхэм ягъэхьазырын, къуаджэхэр мыщ фэдэ специалистхэм ащымыкIэнхэм мэхьанэшхо иIэу АР-м и ЛIышъхьэ ылъы-тагъ. Джащ фэдэу «Единэ Россием» ипартийнэ проектхэр районым зэрифэшъуашэу щыгъэцэкIэгъэнхэм анаIэ тырагъэтын зэрэфаер къыхигъэщыгъ. Проектэу «Къэлэ щыIакIэр» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэу мы илъэсым муниципалитетым сомэ миллион 14-м ехъу къыфатIупщыгъ. Ащ ишIуагъэкIэ щагуищ ыкIи общественнэ чIыпIищ зэтырагъэпсыхьащтых. Мыхэм япхыгъэ проектнэ-сметнэ документацием игъэхьазырын ыуж къызэринэхэрэм игумэкIыгъо псынкIэу дэгъэзыжьыгъэн ыкIи шышъхьэIум и 1-м ехъулIэу IофшIэныр ухыгъэн зэрэфаер республикэм ипащэ къариIуагъ. Джащ фэдэу сабыибэ зэрысхэ унагъохэм чIыгу Iахьхэу къаратыгъэхэм инфраструктурэр ащыгъэпсыгъэным иIофыгъуи район администрацием инэплъэгъу ригъэкIы зэрэмыхъущтыр къыхигъэщыгъ. Бюджетым илъыгъэ мылъкур зэкIэ блэкIыгъэ илъэсым гъэфедагъэ зэрэмыхъугъэр щыкIагъэу афилъэгъугъ, тапэкIэ а лъэныкъом анаIэ тырагъэтынэу къафигъэпытагъ. Социальнэ пшъэрылъхэр гъэцэкIэгъэнхэр сыдигъуи анахь шъхьаIэу зэрэщытыр, ащ фэшI IэпыIэгъу зищыкIагъэхэ цIыфхэм, анахьэу щыIэныгъэм чIыпIэ къин ригъэуцуагъэхэм, алъыIэсынхэ, яшIуагъэ арагъэкIын зэрэфаер къыIуагъ.\nФизическэ культурэм ыкIи спортым, демографием, ТекIоныгъэм ия 75-рэ илъэс ихэгъэунэфыкIын, Конституцием игъэтэрэзыжьынхэм яIофыгъохэм, щыIэныгъэм инэмыкI лъэныкъуабэм республикэм ипащэ къащыуцугъ, ахэмкIэ район администрацием, ащ ипащэ пшъэрылъхэр къафишIыгъэх.


ЛIыхъужъхэр егъашIэм къытхэтыщтых | Адыгэ Макъ\nЛIыхъужъхэр егъашIэм къытхэтыщтых\nХьатхъохъу Рэщыдэ ТекIоныгъэм и Мафэ анахь мэхьанэ ин зиIэ мэфэкIхэм ащыщэу елъытэ. ЖъоныгъуакIэм и 9-м ятэ зыщыфэхыгъэ чIыпIэм иунагъо игъусэу макIо. Iофтхьабзэхэу щырагъэкIокIыхэрэм ахэлажьэх, Хэгъэгу зэошхом лIыхъужъныгъэ щызезыхьагъэхэ дзэкIолIхэм яшIэжь агъэлъапIэ.\nТарихъым инэкIубгъохэр зэпырыдгъэзэжьыхэ зыхъукIэ, зэо жъалымым къинэу къызыдихьыгъэр арытэлъагъо. Ащ имашIо зэхэзымышIагъэ унагъо къэралыгъом исэп. Заом пэшIуекIонхэм пае къин макIэп тицIыфхэм къызэранэкIыгъэр, гухэкI нахь мышIэми, щыфэхыгъэр бэ. Зэо жъалымым хэтыгъэу, щызэуагъэу, щыфэхыгъэу, ау зыщагъэтIылъыгъэ чIыпIэр яIахьылхэм амышIэу зигугъу къашIырэр макIэп. Ахэм ащыщ ыпэкIэ зигугъу къэтшIыгъэ Рэщыдэм ятэу Сэфэрбый.\nСэфэрбый Алэджыкъо ыкъор Теуцожь районым ит къуаджэу я 2-рэ Едэпсыкъуае къыщыхъугъ. 1939-рэ илъэсым, фин заор кIозэ, дзэ къулыкъум ащэгъагъ. 1940-рэ илъэсым къыгъэзэжьыгъ, ау ибынхэм бэрэ ахэсын ылъэкIыгъэп. 1941-рэ илъэсым Нижне-Баканскэ иапэрэ зэо гъогухэр щыригъэжьагъэх. КъызэраIотэжьырэмкIэ, а илъэсым икIымафэ Сэфэрбый ишъхьэгъусэу Гощэунае макъэ къыригъэIуи, зыдэщыIэм кIогъагъэ. Ащ ыуж лъэужыр мэкIоды, Сэфэрбый къыгъэзэжьынэу Гощэунае ежэщтыгъэ. ГъугъапIэу иIэр ымыухэу охътабэ блэкIыгъ, ау 1942-рэ илъэсым ишъхьэгъусэ щымыIэжьэу ащ къэбар къырагъэIугъ.\nГощэунае илъэс 20 нахь ыныбжьыгъэп шъузабэу къызэнэм. МакIэп бзылъфыгъэм къинэу зэринэкIыгъэр. Сабый цIыкIоу ыIыгъыгъэ Рэщыдэ гъогу занкIэ тыригъэхьаным, ятэ фэдэу лIыбланэу ыпIуным ныр ишъыпкъэу пылъыгъ. КIалэр нахь ин зэхъум, къыгурыIоу зырегъажьэм, ятэ фэгъэхьыгъэхэ къэбархэр Гощэунае къыфиIуатэщтыгъэх. Ар Хэгъэгу зэошхом зэрэщызэуагъэр, мамырныгъэр ицIыфхэм къафыдихыным фэбанэзэ иунэ къэзэримыгъэзэжьыгъэр икIалэ дэгъоу къыгурыIощтыгъэ. Ау зыщагъэтIылъыгъэр зэрамышIэрэм лъэшэу ыгъэгумэкIыщтыгъэх, ар зэрагъэшIэным кIэхъопсыщтыгъэх.\nЯтэ зымылъэгъугъэ, дэгущыIэн, упчIэжьэгъу фэхъунэу инасып къэзымыхьыгъэ Рэщыдэ лIы хъугъэ, унагъо ышIагъ. Ау ицIыкIугъом къыщегъэжьагъэу ыгукIэ зыдиIыгъыгъэ гухэлъыр чIинагъэп. 2011-рэ илъэсым ижъоныгъокIэ мазэ Рэщыдэ ишъаоу Адамэ УФ-м и Министерствэ исайт ихьи, ятэжъ ыцIэ, ылъэкъуацIэ щылъыхъузэ къыхигъотагъ.\nТIопсэ районым ит псэупIэу Шаумяным игупчэ 1975-рэ илъэсым жъоныгъуакIэм и 7-м нэбгырэ мини 2-мэ къащыфызэIуахыгъэ саугъэтым я 56-рэ шхончэо полкым хэтыгъэ Хьатхъохъу Сэфэрбый Алэджыкъо ыкъори тыратхагъэу къычIэкIыгъ.\nМыщ дэжьым чIыпIэ 19-мэ зэращызэуагъэхэр къэзыушыхьатырэ картэ къыднэсыжьыгъ. Я 373\_4-рэ зыухъумапIэм дэжь Хьатхъохъу Сэфэрбый щыфэхыгъэу ары къызэратхыжьыгъэр.\nШаумянскэ зэпырыкIыпIэр къэзыухъумагъэхэм, ащ лIыбланэу щызэуагъэхэм афэгъэхьыгъэ музей 2014-рэ илъэсым мыщ къыщызэIуахыгъ. Хьатхъохъу Сэфэрбый исурэти ащ чIэлъ.\nЫпэкIэ къызэрэщытIуагъэу, илъэс къэс ТекIоныгъэм и Мафэ Шаумяным къэу дэтым Хьатхъохъумэ яунагъо макIо. Мы илъэсым жъоныгъуакIэм и 9-ми ащ щыIагъэх.\n— ГухэкI нахь мышIэми, ТекIоныгъэм и Мафэ ехъулIэу Iофтхьабзэхэу зэхащэхэрэм Хэгъэгу зэошхом хэлэжьагъэу къяуалIэрэмэ япчъагъэ нахь макIэ мэхъу зэпыт, — еIо Рэщыдэ. — Мыгъэ псэупIэм щашIыгъэ зэхахьэм ветеран хэлэжьагъэп, щыпсэущтыгъэхэм ядунай ахъожьыгъ.\nТигущыIэгъу анахьэу ынаIэ зытыригъэтырэр саугъэтым изытет зыфэдэр ары. Ар зэрифэшъуашэу зэраIыгъым егъэгушхо. ЛIыхъужъныгъэшхо зезыхьагъэхэу, дунай мамырыр къытфэзыгъэнагъэхэр зэрагъэлъапIэхэрэр лъэшэу зэригуапэр игущыIэ къыщыхигъэщыгъ.\n— Сятэ зэрэхэкIодагъэр сыгу къео, ау ар лIыхъужъэу зекIуагъэ. СицIыкIугъом къыщегъэжьагъэу сырэгушхо, сэгъэлъапIэ. Шъыпкъэ, тыр къыпшъхьащымытыжьэу ущыIэныр псынкIэп, ау сызыщыфэе уахътэм сыкIоу, ащ икъэ секIолъэшъун амал зэрэсиIэмкIэ сэгушIо, — игупшысэхэмкIэ къыддэгуащэ Рэщыдэ. — Ащ лIыхъужъныгъэу зэрихьагъэр сищысэтехыпIэу сигъашIэ къэсэхьы, къыткIэхъухьэхэрэ ныбжьыкIэхэм мамырныгъэ къытфэзыхьыгъэхэр язгъэшIэным ыуж сит. СикIалэхэм ятэжъ зыфэдагъэр ашIэ, агъэлъапIэ. Ахэм къакIэхъухьагъэхэ пхъорэлъф-къорэлъфхэм тарихъыр язгъэшIэныр сипшъэрылъэу сэлъытэ.\nПсэупIэу Шаумяным ТекIоныгъэм и Мафэ илъэс къэс щыхагъэунэфыкIы. Рэщыдэ къызэриIуагъэмкIэ, мыгъи ар дахэу кIуагъэ. ПсэупIэм иадминистрацие илIыкIохэр, ветеранхэр, кIэлэеджакIохэр зэхахьэм къекIолIагъэх.\nЗэрэ Урысыеу чанэу зыхэлэжьэрэ Iофтхьабзэу «ЕгъэшIэрэ полк» зыфиIорэр къутырэу Шаумянми щырекIокIыгъ. Хьатхъохъу Рэщыдэ къызэриIуагъэмкIэ, мыщ хэлажьэрэмэ япчъагъэ илъэс къэс нахьыбэ мэхъу. Рэщыдэ икIалэу Адамэ, икъорэлъфхэу Заремэрэ Андзауррэ игъусэхэу ащ хэтыгъэх, ятэжъ исурэт аIыгъэу урамым къырыкIуагъэх.\n— Мамырныгъэр къытшъхьащытэу непэ тыпсэунымкIэ сятэжъ лIыхъужъныгъэу зэрихьагъэр сщыгъупшэщтэп, ар зэрэзгъэлъэпIэщтым сыпылъыщт, — къытфеIуатэ Заремэ. — Хэгъэгу зэошхом хэлэжьагъэхэр зэкIэ апсэ емыблэжьхэу тищыIакIэ нахьышIу хъуным фэбэнагъэх. Заом щыфэхыгъэхэм яшIэжь дгъэлъэпIэн, ежьхэр тыгу идгъэлъынхэ фае. Сятэжъ сырэгушхо. ЛIыхъужъхэм тидунай ахъожьы нахь мышIэми, ахэр егъашIэм къытхэтыщтых, къытфашIагъэр тщыгъупшэщтэп.\n«ЕгъэшIэрэ полкыр» зырагъэкIокI нэуж культурэм и Унэу псэупIэм дэтым зэхахьэр щылъагъэкIотагъ. Ащ къыщыгущыIагъэхэм Хьатхъохъу Рэщыдэ ащыщ. Зэо жъалымым нэбгырэ мин 30-м ехъу зэрэхэкIодагъэр, ащ ыпсэ хэзылъхьагъэхэр зыщыдгъэгъупшэ зэрэмыхъущтыр игущыIэ къыщыхигъэщыгъ.


Белгород къыщахьыныр псынкIагъэп — Адыгэ макъ\nМэзаем и 6 — 7-м Белгород щызэдешIагъэх.\nТелефонкIэ къатыгъ. «Динамо-МГТУ-м» итренер шъхьаIэу Павел Зборовскэм къэбар гушIуагъор къытфиIотагъ. Мэзаем и 6-м ешIэгъур хьылъэу Белгород щыкIуагъ. ЗэIукIэгъур 2:0-у Адыгеим икомандэ къыхьыщтыгъ, ау бысымхэм яешIакIэ хагъахъуи, 2:2 пчъагъэр хъугъэ. КIэух едзыгъор тиспортсменхэм къахьыгъ, 3:2-у «Технологым» текIуагъэх.\nМэзаем и 7-м едзыгъохэр нэмыкIэу кIуагъэх. Пчъагъэр 1:0-у «Технологым» ыхьыщтыгъ. Залым чIэсхэр бысымхэм Iэгу къафытеох, текIоныгъэр къыдахын ямурад. «Технологыр» тикомандэ къыIукIэным ыпэкIэ хэпшIыкIэу «зигъэпытагъ», апшъэрэ купым ешIэкIуитIу къыхищыгъ, ахэр опыт зиIэ спортсменых.\n«Динамо-МГТУ-м» иешIакIохэм зэгурыIоныгъэ дэгъу зэIукIэгъум къыщагъэлъэгъуагъ, 3:1-у текIоныгъэр къыдахыгъ.\nУрысыем волейболымкIэ изэнэкъокъоу апшъэрэ купэу «Б-м» щыкIорэм Красногорскэ икомандэу «Зоркий» зыфиIорэр къыхэщы, апэрэ чIыпIэм щыI. «Динамо-МГТУ-м» очко 40 иI, ятIонэрэ чIыпIэм щыт. Калугэ икоманди очко 40 иI, ащ ящэнэрэ чIыпIэр ехьы. Белгород икомандэ очко 35-рэ, къалэу Владимир 34-рэ яIэу я 4 — 5-рэ чIыпIэхэм ащыIэх.\nМэзаем и 20 — 21-м «Динамо-МГТУ-р» Саратов икомандэу «Энергетикэм» Мыекъуапэ щыIукIэщт.\nПредыдущая Батырхэм ялъэгапIэхэр\nСледущая ТекIоныгъэр зэкъошныгъэм къыдихыгъ


Мыдхьэт Ахьмэд - Википедие\nМыдхьэт Ахьмэд (1844–1913)\nТырку литературэм реализмэр щызэфIэзыгъэувахэм щыщщ Мыдхьэт Ахьмэд (1844–1913). Абы и унэцIэр тырку тхьэкIумэм нэхъ къызэрезэгъынкIэ ятхыу аращ, армыхъумэ лъэпкъкIэ Хьэгъурхэ ящыщщ. Ар къалъытэ тырку тхакIуэ нэхъ ин дыдэхэм щыщу, тырку рассказхэмрэ романхэмрэ я лъабжьэр зыгъэтIылъауэ.\nЦIыхум и гупсысэр, и зэхэщIыкIыр зы къупхъэм ижыхьауэ зэпыткъым – абыхэм зыдахъуэж зэманым, къэзыухъуреихь дунейм къыщыхъу зэхъуэкIыныгъэхэм елъытауэ. Псом хуэмыдэу ар щынэрылъагъущ творческэ гъуэгуанэ кIыхькIэ Тхьэр зыхуэупсахэм я деж. Абы и щапхъэу къэпхь хъунущ тырку литературэр ноби зэрыкIуэ гъуэгур зыубзыхуам ящыщ зы, тхакIуэшхуэ, адыгэлI щэджащэ Мыдхьэт (Хьэгъур) Ахьмэд.\nXIX лъэщIыгъуэм и кIэхэм XX и пэщIэдзэхэм псэуа адыгэ тхакIуэ, узэщIакIуэ Ахъмэтыкъуэ Юрэ (Къэзибэч) Тыркум кIуэрейт: а лъахэрат ар езыр къыщалъхуар, Грузием щапIа, Урысейм хуэлэжьа щхьэкIэ. «Дунейм и хъуреягъкIэ», «Муслъымэн», Урысейм къыщыдэкI нэгъуэщI журналхэм я редакцэхэм я лъэIукIэ тхыгъэ зыбжанэ игъэхьэзыращ Уэсмэн къэралыгъуэм, абы и сулътIан Абдул Хьэмид ЕтIуанэм теухуауэ, «интервью къаIихащ нэгъуэщI къэрал IуэхухэмкIэ и министр Тевфик пэщэм, ермэлы патриархым, шэрджэсхэм къахэкIа тхакIуэшхуэ Мыдхьэт Ахьмэд-бей ефэндым, «Истамбыл» газетым и редактор Честертон», нэгъуэщIхэми.\nМыдхьэт (Хьэгъур) Ахьмэд Тыркум и тхакIуэ нэхъ пажэхэм ящыщ зыщ. Зэман кIыхькIэ икIи икъукIэ купщIафIэу хуэлэжьащ Ахьмэд литературэм: тхыгъэ пIащэу щитхум нэблагъэ къигъэнащ, «ахэр ярыту тхылъи 156-рэ къыдэкIащ».\nРушук къалэм щыдэса лъэхъэнэрщ Ахьмэд япэ творческэ лъэбакъуэр щичар. «Туна» («Дунай») газетым къытехуэу хожьэ диным, тхыдэм, къэрал гъэпсыкIэм теухуа и тхыгъэхэр, апхуэдэу дунейм и къэхъукъащIэхэм, цIыхухэм я зэхущытыкIэхэм, зауэмрэ мамырыгъэмрэ ехьэлIа и гупсысэхэр.\nМы цIыху гъэщIэгъуэным, жыпIэкIэ я фIэщ мыхъуным хуэдиз лэжьэрейм журналистыным дигъакIуэрт къыдэгъэкIын-къызэгъэпэщын Iуэху гугъури. 1908 гъэм Тыркум щекIуэкIа революцэм иужькIэ Мыдхьэт Ахьмэд Истамбыл университетым щылэжьащ тхыдэмкIэ, философиемкIэ, дин IуэхухэмкIэ, педагогикэмкIэ щригъаджэу. А щIэныгъэхэм ехьэлIа лэжьыгъэ куэди итхыну хунэсащ Ахьмэд. Тхыдэм теухуауэ абы къытхуигъэнащ «Уэсмэн къэралыгъуэм и тхыдэр», «Дыкъэзыухъуреихь дунейр», «Каинат», «Дунейпсо тхыдэ», «Хьиджрэм ипэкIэ» , Литературэм и тхыдэ» тхылъхэр. Филисофиемрэ динымрэ ехьэлIащ «Укъэзыхъумэ», «Сэ сыхэт?», «Нюбуввети Мухьэмедие», нэгъуэщIхэри.\nАдыгэхэм къатепсыха насыпыншагъэм и щхьэусыгъуэ нэхъыщхьэу тхаIуэм къелъытэ лъэпкъыр зэрыщIэныгъэншэр, еджэну абы зэи Iэмал зэрырамытар. Абы Кавказ лъэпкъхэм къахэкIауэ Каир (Египетым) дэт аз-Азхар еджапIэ цIэрыIуэм щылажьэхэм 1899 гъэм «Джемиети Iиттихьадие шеракисекIэ» еджэу ягъэпса хасэм хэтхэм запещIэ. Адыгэхэм я Iуэху зэрихуэу, абыхэм я хабзэхэмрэ хьэлщэнхэмрэ тепсэлъыхь «Iиттихьад газетеси» газетыр къыдэзыгъэкIхэу Мухьэмэд Фазил, Бэракъбеикъуэ Мухьэмэд, Сахьи Щамил сымэ я IуэхущIафэр зрегъащIэ, езыри яужь йохьэ Истамбыл адыгэ лъэпкъ хасэ къызэригъэпэщыну. А Iуэхуэм кърешалIэ цIэрэ щхьэрэ иIэу хэхэс адыгэхэм яхэт псори.\nМыдхьэт Ахьмэд тыркущIэхэм я революцэр къигъэсэбэпри, I908 гъэм Истэмбыл къыщызэрегъэпэщ адыгэхэм я тхыдэр джынымкIэ хасэ – «Черкес теаун джемиети» фIэщыгъэцIэр иIэу, апхуэдэу абы епха пэщIэдзэ еджапIэ. А хасэрщ I9II гъэм уэсмэныбзэрэ адыгэбзэкIэ псалъэу «Гъуазэ» газетыр къыдигъэкIыу щIэзыдзар. Мыдхьэт Ахьмэд хасэмрэ газет къыдэгъэкIынымрэ къришэлIат лъэпкъым и цIыху пажэхэр, тхакIуэ, публицист цIэрыIуэхэу Нэгъуцу Юсыф-Сухьад, Лъашэ ТIахьир-Хъайраддин, Хъундж Хъейры-Мелыч, Тутарышэ Азиз, Нэпей Исмэхьил, Щауэ Ахьмэд, Цей Умар, Тынэ Сеин, ЦIагъуэ Ахьмэд, Уардэ Ахьмэд-Нурий. ТхакIуэшхуэм и лъэIукIэ ЦIагъуэ Нурий, Хъундж Хъейры-Мелыч, Щауэ Ахьмэд сымэ тхыгъэ зыбжанэ ягъэхьэзыращ, хэкужьыр ябгынэрэ Уэсмэн щIыналъэм кIуэныр щагъэтыну адыгэхэм елъэIуу. Лъэпкъ кIуэдыр къызыдэкIуа ИстамбылакIуэм и щхьэусыгъуэхэр щызэпкъырахырт «Гъуазэм» и напэкIуэцIхэм.\nАдыгэлI щэджащэм, еджагъэшхуэм и чэнджэщкIэ Шэрджэс щэнхабзэ хасэм и тхьэмадэ Джавит (Тхьэрхэт) Ахьмэд пэщэмрэ Пщыхьэлыкъуэ Алийрэ хьэрып Iэлыфбейр и лъабжьэу адыгэ алфэвит зэхалъхьэ, адыгэбзэм теухуэа тхылъи псалъалъи ягъэхьэзыр. Абыхэм ящыщ Iыхьэхэр газетым къытрадзэ. КъыжыIэн хуейщ 1918 гъэм япэ дыдэу Къэбэрдейм адыгэбзэкIэ къыщыдэкIыу щIэзыдза «Адыгэ макъ» газетыр зэрытрадза Iэлыфбейр, зэхъуэкIыныгъэ щIагъуэ имыгъуэтауэ «Гъуазэм» ди бзэмкIэ къытехуэхэр зэритхыу щытар зэрыарар. ЦIагъуэ Нурийрэ Дым Iэдэмрэ а Iэлыфбейр, мащIэу ирагъэфIэкIуэжу, къагъэсэбэпагъэнущ.\nЕзы Мыдхьэт Ахьмэд къыдигъэкI газетхэмрэ журналхэмрэ къытридзэрт и лъэпкъэгъухэм ятеухуа хъыбархэр. ТхакIуэшхуэм къыдигъэкIхэр гъащIэ кIыхь хъуртэкъым. Абыхэм яхэтащ мазэ зытIущ фIэкIа ямыкIуу я пхъашагъэм щхьэкIэ зэхуащIыжаи. Апхуэдэхэм и деж езыми тезыр гуэрхэр ирагъэхьырт. ИтIани пищэжырт адыгэлI хахуэм и журналист лэжьыгъэр.\nМыдхьэт Ахьмэд и лъэпкъым хуищIэну зыщIэхъуэпса псори къехъулIакъым. 1913 гъэм и ныбжьыр илъэс 69-м иту дунейм ехыжащ тырку литературэм и классик, узэщIакIуэ, философ цIэрыIуэ, адыгэлI щэджащэ Хьэгъур (Мэдхьэт) Ахьмэд.\n"ХамэщI щыпсэу адыгэхэм къахэкIа тхакIуэхэр" тхылъым къыхэхыжауэ.\n"https://ady.wikipedia.org/w/index.php?title=Мыдхьэт_Ахьмэд&oldid=7359" - м къикӀыгъ\nLast edited on 1 Гъэтхапэ 2018, at 22:03


Home » Adyghe » 04 John / ИУАН » 06\n(Маттэ 14:13-21; Марк 6:30-44; Лука 9:10-17)\nАщ нэуж Галилей зыцІэ псыхъураем* (Тивериадэ зыцІэ псыхъураер ары) Исус къуашъомкІэ* зэпырыкІыжьыгъ. 2Сымаджэхэр ыгъэхъужьхэзэ, нэшэнэ гъэшІэгъонышхохэу Исус къыгъэлъэгъуагъэхэр зэралъэгъугъэхэм пае, цІыф купышхо ыуж итэу кІощтыгъ. 3Исус Іуашъхьэм дэкІоягъ, ащ дэжьыми тетІысхьагъ, игъогу рыкІохэрэр игъусэхэу. 4Джуртмэ ямэфэкІ мэфэшхоу Пасхъэ зыцІэр* къэблэгъагъ.\n5Исус ынапІэхэр къыІэтхи, цІыфыбэхэр ыдэжь къакІохэу зелъэгъум, игъогу рыкІохэрэм язэу Филипп зыцІэм риІуагъ:\n6:1 Галилей зыцІэ псыхъураер – Галилей хэкум ит псыхъурай. ИкІыхьагъэ километрэ 21-рэ мэхъу, инахь шъомбгъуапІэр километрэ 13 мэхъу.\n6:1 къуашъо – арапыбзэкІэ «къарибыр», тыркубзэкІи «сандал» зыфаІорэр ары.\n6:4 Джуртхэм ямэфэкІ мэфэшхоу Пасхъэ зыцІэр – еплъ 2:13.\n–Мы цІыфхэм ядгъэшхынэу хьалыгъу тыдэ къыщытщэфыщта?\n6Исус ар зыкІиІуагъэр Филипп ыгъэунэфынэу ары; сыда пІомэ ежьым ышІэн фаер ышІэщтыгъ.\n7–Хэти тІэкІу ышхынэу динар* шъитІур хьалыгъу уасэ афырикъущтэп,– ыІуи, Филипп Исус пэгъокІ къыритыжьыгъ.\n8Исус игъогу рыкІохэрэм ащыщэу Симон Петрэ ышэу Индрыс зыцІэм къыІуагъ:\n9–Хьэ хьалыгъуитфырэ* пцэжъыитІурэ зыІыгъырэ кІэлэ цІыкІу горэ къытхэт, ау мыщ фэдиз цІыфмэ ар сыдэущтэу афырикъуна?\n10–ЦІыфхэр ежъугъэтІысэхых,– къыІуагъ Исус. А чІыпІэм уцыбэ щыІагъ. Арэущтэу лІыхэу зипчъагъэ минитф фэдиз хъущтыгъэхэр етІысэхыгъэх. 11ЕтІанэ Исус хьалыгъухэр къыштэхи, Тхьэм щытхъу фишІи, игъогу рыкІохэрэм аритыгъ. Ахэми цІыфхэу щысхэм афагощыгъ, пцэжъыехэми ащыщэу хэти зыфаем фэдизэу аратыгъ.\n12ЗызагъэшхэкІыжьым, Исус игъогу рыкІохэрэм ариІуагъ:\n–Зи хэмыкІодыкІыным пае, къялыжьыгъэ хьалыгъу такъырхэр шъуугъоижьых.\n13Арэущтэу ахэр аугъоижьыгъэх, хьэ хьалыгъуитфым щыщэу шхагъэмэ къялыжьыгъэ такъырхэр мэтэ пшІыкІутІу арызэу аугъоижьыгъ.\n14Нэшэнэ гъэшІэгъонышхоу Исус къыгъэлъэгъуагъэр цІыфмэ залъэгъум, аІуагъ:\n–Дунаем къэкІон фае пегъымбарыр* шъыпкъэу мырын фаеба?\n15Ау цІыфхэр къэкІонхэшъ, ежьыр аубытынышъ, лІыгъэкІэ пачъыхьэ ашІынэу агу зэрэхэлъыр Исус ешІэти, ІукІыжьи, изакъоу Іуашъхьэм дэкІоежьыгъ.\n6:7 динар – а уахътэм ар лэжьакІом имэфапкІэщтыгъ. 6:9 хьэ хьалыгъу – ар «арпэм» хэшІыкІыгъ. 6:14 пегъымбарыр – еплъ 1:21.\n(Матгэ 14:22-27; Марк 6:45-52)\n16Пчыхьэр къызэсым, Исус игъогу рыкІохэрэр псыІушъом ехыгъэх. 17Ащ дэжьым къуашъом итІысхьэхи, псыхъураем зэпырыкІхэу КапернаумкІэ ежьагъэх. Мэзахэ хъугъэхагъ, ау Исус ахэмэ адэжь джыри къэкІожьыгъагъэгоп. 18Псыхъураер ыгъэуалъэу жьыбгъэшхо къепщэщтыгъ. 19Стадие* тІокІырэ тфырэ-щэкІ фэдиз къуашъор зафым ыуж, псы кІыІум тетэу Исус къакІоу, къуашъом пэгъунэгъоу къэхъоу алъэгъугъ. Ар залъэгъум, къэщтагъэх. 20Ау Исус къариІуагъ:\n–Сэры ар, шъумыщын!\n21Джащыгъум Исус къуашъом къырагъэтІысхьанэу фэягъэх, ардэдэми къуашъор зыдэкІощтыгъэ псыІушъом нэсыгъ.\nИсусэу цІыфхэм щыІэныгъэ язытырэ хьалыгъур\n22ЯтІонэрэ мафэм цІыф купышхоу псыхъураем иадрабгъу щытхэм Исус игъогу рыкІохэрэр зэрытІысхьэгъэгъэ къуашъом нэмыкІ къуашъо горэ ащ дэжьым Іутэу зэрэщымытыгъагъэм гу лъатагъ. Исус а къуашъом игъогу рыкІохэрэм адимытІысхьэгъагъэу, язакъоу ахэр зэрэІукІыгъагъэхэми гу лъатагъ. 23ЕтІанэ Зиусхьан Исус Тхьэм щытхъу зыфешІым ыуж, цІыфмэ хьалыгъухэр зыщашхыгъэгъэ чІыпІэм пэгъунэгъоу, Тивериадэ къалэм* къикІыгъэхэу, нэмыкІрэ къуашъохэр къыІухьагъэх. 24А цІыф купышхом Исуси игъогу рыкІохэрэри а чІыпІэм щымыІэжьхэу залъэгъум, ежьхэр къуашъохэм арытІысхьэхи, Исус лъыхъухэу Капернаум къалэм* кІуагъэх.\n25Исус псыхъураем иадрабгъу щыІэу къызагъотым, къыраІуагъ:\n–Равви, сыдигъо мыщ укъэкІуагъа?\n26–Шъыпкъэ дэдэр шъосэІо,– ариІуагъ Исус ахэмэ,\n6:19 стадие – метр 192-рэ мэхъу.\n6:23 Тивериадэ къалэр – Галилей псыхъураем итыгъэ къохьэпІэ Іушъом Іут.\n6:24 Капернаум къалэр – еплъ 2:12.\n–шъо нэшэнэ гъэшІэгъонышхохэр зэрэшъулъэгъугъэхэр арэп шъукъызкІыслъыхъурэр, хьалыгъухэм ащыщ шъушхи, зыжъугъэшхэкІыгъэти ары нахь. ^ Шхынэу кІодырэм ыужы шъуимыт, шхынэу мыкІодэу цІыфмэ мыкІодыжьын щыІэныгъэ яІэ зыгъэхъурэм ыужы шъуит нахь. А шхыныр ары ЦІыф Лъэпкъым Ыкъо къышъуитыщтыр; сыда пІомэ Тхьэу Ты лъапІэм ЦІыф Лъэпкъым Ыкъо зэридэрэм имыхъур къытырилъхьагъ.\n28Джащыгъум Исус къеупчІыгъэх:\n–Адэ, Тхьэр зыфэе Іофхэр дгъэцэкІэнхэм пае, тэ сыда тшІэн фаер?\n29–Тхьэм къыгъэкІуагъэмкІэ шІошъхъуныгъэ шъуиІэныр ары Тхьэр зыфэе Іофыр,– ариІуагъ Исус ахэмэ.\n30–Сыд фэдэ нэшэнэ гъэшІэгъонышхо тэбгъэлъэгъуна, ар тлъэгъоу, оркІэ шІошъхъуныгъэ тиІэным пае? Сыда пшІэщтыр?– къыраІожьыгъ ахэмэ. 31 –Тятэжъхэм шъоф нэкІым мэнн зыцІэ шхыныр* щашхыщтыгъ, Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм зэрарытым фэдэу,* «Уашъом къикІырэ хьалыгъу ашхынэу Тхьэм къаритыгъ».\n32–Шъыпкъэ дэдэр шъосэІо,– ариІуагъ Исус, –пегъымбар Мусэ арэп уашъом къикІырэ хьалыгъур къышъозытыгъагъэр, сэ Сятэ ары нахь уашъом къикІырэ хьалыгъу шъыпкъэр къышъозытырэр; 33сыда пІомэ уашъом къехэу, дунаем ицІыфмэ щыІэныгъэ къязытырэр ары Тхьэм ихьалыгъу.\n34–А хьалыгъур къытэт зэпыт, тхьаматэ,– къыраІуагъ ахэмэ.\n35–ЦІыфмэ щыІэныгъэ язытырэ хьалыгъур сэры,– ариІуагъ Исус. –Садэжь къакІорэр мэлэкІэжьыщтэп, сэркІэ шІошъхъуныгъэ зиІэр егъашІэми псыфалІи лІэжьыщтэп. 36 Ау къызэрэшъосІуагъэм фэдэу, сэ сышъулъэгъугъэ пэтми, шІошъхъуныгъэ шъуиІэ хъурэп. 37Ты лъапІэм къыситырэ цІыф пстэури садэжь къэкІощтых, хэт щыщми садэжь къакІорэри ІузгъэкІыжьыщтэп. 38Сыда пІомэ сэ сызыфаер згъэцэкІэнэу арэп уашъом сыкъызфехыгъэр,\n6:31 мэнн зыцІэ шхыныр щашхыштыгъ – Израил цІыфхэр Мысырым (Египет) къикІыжьхи, шъоф нэкІым къыщакІухьэу зыщэтым, шхынэу Тхьэм аригъэшхыщтыгъэр ары. Еплъ Пегъымбар Мусэ ятІонэрэ тхылъэу ытхыгъэм 16:4-15.\n6:31 Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм зэрарытым фэдэу – еплъ Сэбур (Псалтыр) 78:24 (урыс библиемкІэ 77:24).\nсэ сыкъэзыгъэкІуагъэр зыфаер згъэцэкІэнэу ары нахь. 39Сэ Сятэу сыкъэзыгъэкІуагъэр зыфаер ежьым цІыфэу сэ къыситыгъэхэмэ ащыщэу зи мыкІодынэу ары, ахърэт мафэми а цІыфыр сэ къэзгъэтэджыжьыныр ары. 40Шъыпкъэ, хэт щыщми Къо лъапІэр зылъэгъоу, ежьымкІэ шІошъхъуныгъэ зиІэм мыкІодыжьын щыІэныгъэ иІэ зэрэхъущтыр ары Сятэ зыфаер; ахърэт мафэми а цІыфыр сэ къэзгъэтэджыжьыщт.\n41«Уашъом къехыгъэ хьалыгъур сэры», ыІуи, Исус зэриІуагъэм пае, джуртхэм ар агу римыхьэу, 42аІуагъ:\n–Юсыф ыкъоу Исус арыба мыр? Ежь ятэрэ янэрэ тэшІэ. «Уашъом сыкъехыгъ», ыІоу сыдэущтэу къыІон ылъэкІыра?\n43–Сэ къэсІуагъэр сыда шъугу зыкІемыІурэр?– ариІуагъ Исус. 44–Ты лъапІэу сыкъэзыгъэкІуагъэм къысфимыщэмэ, зы цІыфи садэжь къэкІон ылъэкІырэп. Садэжь къакІорэри ахърэт мафэм сэ къэзгъэтэджыжьыщт. 45Пегъымбархэм мырэущтэу атхыгъ:* «Тхьэм зэкІэмэ ахэмэ шъыпкъагъэр аригъэшІэщт». Хэт щыщми Ты лъапІэм къыІохэрэм ядэІоу, ахэр зэзыгъашІэрэр садэжь къэкІощт. 46Тхьэм щыщым нэмыкІэу Ты ЛъапІэр зыми ылъэгъугъэп. Ежьыр ары Ты лъапІэр зылъэгъугъэр. 47Шъыпкъэ дэдэр шъосэІо, сэркІэ шІошъхъуныгъэ зиІэ хъурэм мыкІодыжьын щыІэныгъэ иІэ хъугъэ. 48ЦІыфмэ щыІэныгъэ язытырэ хьалыгъур сэры. 49Шъуятэжъхэм шъоф нэкІым мэнн шхыныр щащхыщтыгъ, ау щытми лІагъэх. 50Ау уашъом къехыгъэ хьалыгъур мары. Зыгорэм ар ышхымэ лІэжьыщтэп. 51ЦІыфмэ щыІэныгъэ язытырэ хьалыгъоу уашъом къехыгъэр сэры. А хьалыгъум щыщ зышхырэр егъашІэми щыІэщт. Дунаем ицІыфхэм щыІэныгъэ яІэ згъэхъуным пае, хьалыгъоу стыщтыр сэ спкъы ары.\n52–Мы лІым ыпкъ сыдэущтэу тигъэшхын ылъэкІыщт? – аІуи, джуртхэр лъэшэу зэнэкъокъухэу аублагъ.\n53–Шъыпкъэ дэдэр шъосэІо,– ариІуагъ Исус ахэмэ, –ЦІыф Лъэпкъым Ыкъо ыпкъ шъумышхэу, ылъи шъуемышъомэ, щыІэныгъэ шъухэлъыщтэп. 54Сэ спкъы зышхэу, слъи ешъорэм мыкІодыжьын щыІэныгъэ иІэ хъугъэ, ахърэт мафэми сэ ар къэзгъэтэджыжьыщт. 55Сыда пІомэ сэ спкъы шхын шъыпкъ, сэ слъи шъоны\n6:45 пегъымбархэм атхыгъ – еплъ Пегъымбар Исайас тхылъэу ытхыгъэм 54:13.\nшъыпкъэшъ ары. 56Сэ спкъы зышхэу, слъи ешъорэм ыгу силъ зэпытыщт, ежьыри сыгу илъ зэпытыщт. 57ЩыІэныгъэ шъыпкъэ къыздикІырэ Ты лъапІэм сыкъигъакІуи, ищыІэныгъэ ежьым ыдэжь къызэрикІырэм фэдэу, сэ спкъы зышхырэм ищыІэныгъэ садэжь къикІыщт. 58Мыры уашъом къехыгъэ хьалыгъур. А хьалыгъур шъуятэжъхэм ашхыщтыгъэ мэнн шхыным фэдэп. Ар ашхыщтыгъэ пэтми лІагъэх, ау мы хьалыгъур зышхырэр егъашІэми щыІэщт.\n59Исус Капернаум къалэм дэт синэгогум* чІэтэу, цІыфхэм Тхьэм игущыІэхэр аригъашІэхэ зэхъум, а гущыІэхэр къыІуагъэх.\nГущыІэхэу цІыфхэм мыкІодыжьын щыІэныгъэ яІэ зыгъэхъухэрэр\n60Исус къыІуагъэхэр зызэхаххэм, игъогу рыкІохэрэм ащыщхэу бэмэ къаІуагъ:\n–Мыщ къыІохэрэр сыдэу гущыІэ къинха! Хэт ахэмэ ядэІун зылъэкІырэр?\n61Исус къыІуагъэхэр ахэмэ агу зэремыІухэрэр ыгукІэ ешІэти ариІуагъ:\n–Сэ къэсІуагъэхэр шъугу рихьыхэрэп, ара? 62Ау ЦІыф Лъэпкъым Ыкъо ыпэкІэ зыдэщыІагъэм дэкІоежьэу шъулъэгъумэ, сыда етІанэ шъуІощтыр? 63Тхьэм Ыпсэ ЛъапІэ ары цІыфхэм мыкІодыжьын щыІэныгъэ къязытырэр. Сэ спкъы шъозгъэшхынэу арэп зыфасІорэр. Ащ ишІуагъэ къакІорэп. ГущыІэхэу къышъосІуагъэхэм Тхьэм Ыпсэ ЛъапІи мыкІодыжьын щыІэныгъэри шъуиІэхэ къашІы. 64Ау шІошъхъуныгъэ зимыІэхэр къышъухэтых.\nИсус арэущтэу зыкІиІуагъэр ахэмэ ащыщхэу шІошъхъуныгъэ зимыІэхэри, тетыгъо зиІэхэм ежьыр аІэкІэзыгъэхьанэу щытыгъэри апэм щегъэжьагъэу ышІэщтыгъэти ары. 65ЕтІани Исус къыпигъэхъожьыгъ:\n–Джары, «Ты лъапІэм римыгъэлъэкІмэ, зы цІыфи садэжь къэкІон ылъэкІыщтэп,» сІуи зыкІэсІуагъэр.\n66Ащ щегъэжьагъэу Исус игъогу рыкІохэрэмэ ащыщхэу бэ игъогу текІыжьхи, гокІыжьыгъэх.\n6:59 синэгогу – джуртхэм ятхьэлъэІупІэ ары.\n67Арэущтэу зэхъум, Исус игъогу рыкІорэ нэбгырэ пшІыкІутІумэ ариІуагъ:\n–Шъори шъузбгъодэкІыжьынэу шъуфая?\n68–3иусхьан, хэт ыдэжь тыкІона, адэ?– ыІуи, Симон Петрэ Исус къыриІуагъ. –МыкІодыжьын щыІэныгъэ тиІэ зыгъэхъурэ гущыІэхэр о уиІэх, 69Христосэу щыІэныгъэ шъыпкъэ къыздикІырэ Тхьэм узэри-Къор тшІошъ хъугъэ ыкІи тшІагъэ.\n70–Шъо пшІыкІутІур сигъогу шъукъырыкІонэу шъукъыхэсхыгъэба? Ау щытми, шъуащыщэу зыр джынапцІэу щыт,– ариІуагъ Исус ахэмэ. 71Исус зыфиІуагъэр Симон Искариот ыкъоу Иудэ ары. А Симон Искариотыр Исус игъогу рыкІорэ нэбгырэ пшІыкІутІумэ ащыщэу щытыгъэ пэтми, нэужым Исус тетыгъо зиІэхэм аІэкІэзыгъэхьанэу щытыгъэр ежьыр ары.


Зышъхьамысыжьэу лэжьагъэ | Адыгэ Макъ\nНепэ гъэзетеджэхэр нэIуасэ зыфэсшIыхэ сшIоигъор Адыгэкъалэ щыпсэурэ, илъэс 90-рэ зыгъэшIэгъэ ЛIыхъурэе Махьмуд Хьаджмэт ыкъор ары.\nМахьмудэ 1927-рэ илъэсым гъэтхапэм и 2-м Пэнэжьыкъуае щыщ лэжьэкIо унэгъо Iужъум къихъухьагъ. Ятэу Хьаджмэтрэ янэу ЦIыкIущрэ кIэлихрэ пшъэшъитIурэ яIагъ. ЗэкIэмэ анахь лъэпэлъагэу ыкIи гъэретышIу иIэу Махьмудэ къэтэджыгъэти, нахьыкIэхэм зыкъаIэтыфэкIэ ынаIэ атыригъэтын фаеу щытыгъ. Махьмудэ гурыт имыкъу еджапIэр къызэриухыгъэм лъыпытэу чIыпIэ колхозэу «Сталиным» ыцIэ зыхьыщтыгъэм хахьи, илъэс заулэрэ Iоф щишIагъэу, къуаджэм къыщызэIуахыгъэгъэ тракторист курсым кIозэ зыкIэхъопсыщтыгъэ сэнэхьатыр зэригъэгъотыгъ ыкIи ащкIэ илъэси 8 фэдизрэ пэрытныгъэр ыIыгъэу лэжьагъэ. IофшIэным зэрегугъурэр, ипшъэрылъхэр еIолIэнчъэу зэригъэцакIэхэрэр къыдалъыти, нэужым бригадэм ипащэу агъэнэфагъ. ЦIыфхэр иупчIэжьэгъухэу ыкIи лъэкIэу иIэр рихьылIэзэ а IэнатIэр илъэсищ фэдизрэ зэрихьагъ.\n1955-рэ илъэсым псэупIэу «Маякым» дэтыгъэ селекционнэ станцием рагъэблагъи, ащи илъэси 3 фэдизрэ бригадирэу иIагъ. Ащ ыуж Кармалинэ мэзышхом имэзпэс игуадзэу агъэнафи, а IэнатIэм Iутэу илъэсихрэ Iоф ышIагъ.\nКъыбгурыIон фае а лъэхъаныр зэрэкъиныгъэр. ЦIыфхэм ягъот мэкIэ дэдагъ. Умыгъашхэрэм, ыпкIэ зэмытырэм Iоф мыухыжь ебгъэшIэныр псынкIэгъоныя? ЦIыфхэм зыщалъэн ямыIэу, мэлакIэ лIэхэу Iоф ябгъэшIэныр къин дэдагъ нахь мышIэми, Махьмудэ цIыф зафэу, шэнышIоу зэрэщытым ыпкъ къикIэу иIофшIэгъухэм шIу алъэгъущтыгъ, лъытэныгъэ фашIыщтыгъ, ариIорэр дэгъоу агъэцакIэщтыгъ.\nИлъэс 19-рэ «Маякым» зытесыгъэм игъунэгъухэми, икъоджэгъухэми хьалэлэу афыщытыгъ, ишIуагъэ зэригъэкIыгъэри макIэп.\nХэгъэгу зэошхом илъэхъанэ ТекIоныгъэр къэгъэблэгъэгъэным зиIахьышIу хэзышIыхьагъэхэми ахэлэжьэн фаеу хъугъагъэ, «трудовой фронткIэ» зэджагъэхэм къинэу, хьазабэу хилъэгъуагъэр макIэп. Бжъэдыгъухьаблэ узыщынэсыщтым дэжь псыхъоу Шъхьэгуащэ телъыгъэ лъэмыджыр нэмыцхэм къызагъаом ащ ишIыжьын ыкIи нэмыц танкхэр къылъымыкIотэнхэм фэшI дэтIыкIыгъэшхохэр ашIыхэ зэхъум, цIыфхэм къиныгъуабэ зэпачыгъ.\nМахьмудэ ыпэ гъабли, къини бэ къикIыгъэр, ау а зэпстэум зыкъаримыгъэуфэу, ылъэ зэрэтетэу, иакъыли, ишIэжьи щыкIэгъэшхо афэмыхъугъэу джы къызнэсыгъэм мэпсэу.\n1954-рэ илъэсым къуаджэу Пщыкъуйхьаблэ щыщ бзылъфыгъэу Нуриетрэ Махьмудэрэ шъхьэгъусэ зэфэхъухи сабыи 4 зэдагъотыгъ, зэдапIугъэх.\nАдыгэкъалэ тыкъызагъэкощыжьыгъэм къыщыублагъэу коммунхозым контролерэу Iутыгъ, зышъхьамысыжьэу Iоф ышIагъ. Зыми ыгу химыгъэкIэу, цIыфыгъэшхорэ шъыпкъэныгъэ инрэ хэлъэу ипшъэрылъхэр ыгъэцакIэщтыгъэх. Арышъ, Махьмудэ джыдэдэм зытетым къыщымыкIэу къыгъэшIагъэм фэдиз джыри къыгъэшIэнэу, ипчъэIупэ хъяркIуапIэу щытынэу, шIоу щыIэр къыдэхъунэу фэтэIо.


Апэрэу Адыгеим щыкIуагъ | Адыгэ Макъ\nАпэрэу Адыгеим щыкIуагъ\nХьисапымкIэ унэгъо олимпиадэ Адыгеим апэрэу мы мафэхэм щызэхащагъ.\nАр республикэ естественнэ-хьисап еджапIэм «ипчъэ зэIухыгъэхэм» къыдалъытэрэ Iофтхьабзэхэм ахэтэу зэхащэгъагъ.\nЗэнэкъокъум хэлэжьэрэ унагъом ямышIыкIэ хьисап задачэ къышIын фэягъ. Унагъом къикIыгъэу командэм нэбгыритIу хэтынэу щытыгъ, ащ щыщэу зыр кIэлэеджэкIон фэягъ.\nЗэхэщакIохэм къызэраIорэмкIэ, олимпиадэм хэлажьэхэрэм гъэцэкIэным икъиныгъэ зыфэдэщтыр ежьхэм къыхахын алъэкIынэу щытыгъ. Фаем гъэцэкIэнэу «уцышъор» е «плъыжьыр» къыхихын фитыгъ. Сыхьатым къыкIоцI командэм задачи 8 къышIынышъ, хэушъхьафыкIыгъэ бланкым ритхэнэу щытыгъ.\nIофтхьабзэм къекIолIагъэхэм еджапIэм иIофшIакIэ, игъэхъагъэхэр къафаIотагъ. ЕтIанэ хьакIэхэр еджапIэм иIофышIэхэм аIукIагъэх ыкIи кIэлэеджакIохэр зэраштэрэ шIыкIэм зыщагъэгъозагъ.