Щытхъу хэлъэу яIофшIэн агъэцакIэ егъэцакIэ — Адыгэ макъ\nРедактор 14.11.2019 03.02.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nАдыгеим и ЛIышъхьэ пшъэдэкIыжьэу ыхьырэмкIэ гъунэпкъэ гъэнэфагъэ зиIэ обществэу «Щэ заводэу «Тамбовский» зыфиIорэм екIолIагъ. Предприятием иIофшIэн зэрэзэхищэрэр, продукциеу къыдигъэкIырэр зэригъэлъэгъугъ, мыщ щылажьэхэрэм адэгущыIагъ.\n2001-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу заводым Iоф ешIэ, а лъэхъаным чэщ зымафэм щэ тонн 15 переработкэ ышIыщтыгъ, продукциеу къыдигъэкIыщтыгъэр зы ныIэп — къуаеу «Сулугуни».\nНепэрэ мафэм обществэр ылъэ пытэу теуцуагъ, мазэм къое лъэпкъ 20-м ехъу къыдегъэкIы. Продукциер шэпхъэшIухэм адештэ, IэшIу ыкIи цIыфым ипсауныгъэкIэ ишIогъэшхо къэкIо. Ащ къыхэкIыкIэ ахэр сатыушIыпIэ инхэу «Ашан», «АТАК», «Перекресток», «Лента», «Пятерочка», нэмыкIхэми къащыгъэлъэгъуагъ. «Магнит» зыфаIорэ тучанхэм Iоф адашIэнэу рагъэжьагъ.\nЗаводым игенеральнэ директорэу Лъэустэнджэл Мурат къызэриIуагъэмкIэ, предприятием кIуачIэу IэкIэлъым, продукциеу къыдигъэкIырэм ахэгъэхъогъэным фытегъэпсыхьэгъэ инвестиционнэ проект агъэцакIэ. Ащ къыдыхэлъытагъэу непэрэ шапхъэхэм адиштэрэ цехыкIэхэр агъэпсыгъэх, ахэм оборудованиякIэ ачIагъэуцуагъ. Къуаер зэрагъэгъурэ, зыщагъэчъэпхъырэ оборудованиер къызIэкIагъэхьан гухэлъ щыI. 2017-рэ илъэсым къыщыублагъэу заводым инвестициеу къыхалъхьагъэр сомэ миллион 400 мэхъу, 2020 — 2021-рэ илъэсхэм джыри сомэ миллион 50 агъэфедэнэу агъэнафэ.\nНепэрэ мафэм ехъулIэу заводым чэщ-зымафэм щэ тонн 70-рэ переработкэ ешIы. ЦехыкIэхэм яIофшIэн зырагъажьэкIэ, а пчъагъэм джыри хагъэхъон, федэу къаIэкIахьэрэр, бюджет зэфэшъхьафхэм хэбзэIахьэу аригъахьэрэр нахьыбэ ышIын алъэкIыщт. Джащ фэдэу IофшIэпIэ чIыпIэ шъитIум ехъу къызэIуахын амал яIэщт. Чэщ-зымафэм переработкэ ашIырэ щэр тонн 270-м нагъэсын алъэкIыщт.\nЗаводыр зэрэзэтырагъэпсыхьагъэр зэригъэлъэгъузэ, Адыгеим и ЛIышъхьэ мыщ Iоф щызышIэрэ цIыфхэм якIолIагъ, ахэм гущыIэгъу афэхъугъ. Предприятием сыд фэдэрэ лъэныкъокIи ипшъэрылъхэр зэригъэцакIэрэм КъумпIыл Мурат осэшхо фишIыгъ, ащ ипащэ фэрэзагъ.\nКультурэм иучреждение аужырэ шапхъэхэм адиштэу зэтырагъэпсыхьагъ, ищыкIагъэр зэкIэ IэкIэлъ хъугъэ. Адыгеим и ЛIышъхьэ гъэцэкIэжьынхэр зыщыкIогъэ кабинетхэр къыплъыхьагъэх, ылъэгъугъэм осэшIу фишIыгъ. Гупчэм къыдыхэлъытэгъэ тхылъеджапIэр цIыф кIуапIэу зэрэщытыгъэр, джы ащ къекIуалIэрэр нахьыбэ зэрэхъущтым яцыхьэ зэрэтелъыр IофышIэхэм къаIуагъ. Непэрэ мафэм ехъулIэу мыщ ифонд тхылъ миниплI фэдиз мэхъу.\n«Тамбовскэ пшъашъэхэм ятворческэ куп» зыфиIорэм хэхьэрэ бзылъфыгъэхэр республикэм ипащэ дахэу къыпэгъокIыгъэх, орэдхэр къаIуагъэх, къэшъуагъэх. Джащ фэдэу творческэ сэнаущыгъэ зыхэлъ кIэлэцIыкIухэми КъумпIыл Мурат якIолIагъ, гущыIэгъу афэхъугъ. Культурэм иучреждение игъэцэкIэжьын къыхэлэжьэгъэ пстэуми, анахьэу Адыгеим и ЛIышъхьэ, зэрафэразэхэр цIыфхэм къаIуагъ.\nГупчэм Iоф щызышIэхэрэм, мыщ щызэрэугъоирэ творческэ купхэм щыкIагъэхэр яIэхэмэ Адыгеим и ЛIышъхьэ кIэупчIагъ. Аппаратурэу ыкIи шъуашэу къызкIэлъэIугъэхэр къазэрафащэфыщтхэр къариIуагъ.\nШъугу къэдгъэкIыжьын, федеральнэ партийнэ проектэу «Культура малой Родины» зыфиIорэм игъэцэкIэн къыдыхэлъытагъэу псэупIэу Тамбовскэм дэт культурэм иучреждение игъэкIотыгъэ гъэцэкIэжьынхэр рашIылIагъэх. 2017 — 2018-рэ илъэсхэм мы проектым ишIуагъэкIэ къуаджэхэу Джэджэхьаблэ, Еджэркъуае, Хьатикъуае Iоф ащызышIэрэ культурэм иунэхэр зэрифэшъуашэу зэтырагъэпсыхьагъэх. Зэфэхьысыжьхэм къызэрагъэлъагъорэмкIэ, Урысыем икъэлэ цIыкIухэм ятеатрэхэм, къоджэ псэупIэхэм ащыIэ клубхэм, кIэлэцIыкIу театрэхэм япроцент 80 фэдизмэ гъэцэкIэжьынхэр ящыкIагъэх. Мы программэм ишIуагъэкIэ непэ гумэкIыгъуабэ дэгъэзыжьыгъэ мэхъу, ар тапэкIи лъагъэкIотэн гухэлъ щыI.\n— Къуаджэм щыпсэурэ цIыфхэр зыщызэрэугъоин, шIуагъэ къытэу яуахътэ зыщагъэкIон алъэкIыщт чIыпIэу культурэм и Унэ щыт. Ащ пае псэупIэхэм адэт мыщ фэдэ учреждениехэм гъэцэкIэжьынхэр ятэшIылIэх, зэтетэгъэпсыхьэх, ящыкIагъэр ядгъэгъотыным тыпылъ. Урысыем и Президентэу Владимир Путиным къыгъэнэфэгъэ Лъэпкъ проектхэми мыщ дэжьым яшIогъэшхо къызэрэкIощтым щэч хэлъэп, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nГупчэр къызеплъыхьэм ыуж Адыгеим и ЛIышъхьэ псэупIэм дэсхэм зэIукIэгъу адыриIагъ. Шъхьэихыгъэ зэдэгущыIэгъум илъэхъан цIыфхэм къатыгъэ упчIэхэм джэуапхэр къаритыжьыгъэх. Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх федеральнэ инспектор шъхьаIэу Сергей Дрокиныр, министрэхэм я Кабинет хэтхэм ащыщхэр, Джэджэ районым иадминистрацие ипащэу Александр Бутусовыр, нэмыкIхэри.\nРеспубликэм ипащэ зэдэгущыIэгъум пэублэ псалъэ къыщишIызэ мыщ фэдэ зэIукIэгъухэм, цIыф зэхахьэхэм мэхьанэшхо зэряIэр, ахэм яшIуагъэкIэ обществэм къыIэтырэ гумэкIыгъуабэ дэгъэзыжьыгъэхэ зэрэхъурэр хигъэунэфыкIыгъ. Мы аужырэ илъэсхэм шъолъырым социальнэ-экономикэ хэхъоныгъэшIухэр зэришIыхэрэр анахь шъхьаIэу къыхигъэщыгъ. ГущыIэм пае, республикэ бюджетым ихъарджхэр 2018-рэ илъэсым сомэ миллиард 20 хъущтыгъэмэ, мы илъэсым а къэгъэлъэгъоныр сомэ миллиард 25-рэ фэдиз хъунэу къалъытэ. Ащ фэдэ екIолIакIэм ишIуагъэкIэ социальнэ пшъэрылъхэр зэрифэшъуашэу агъэцакIэх. УФ-м и Президентэу Владимир Путиныр, УФ-м и Правительствэ, федеральнэ гупчэр зэрэпсаоу Адыгеим IэпыIэгъу къыфэхъух. Ащ фэдэ фыщытыкIэр зэхашIыкIызэ ыпэкIэ зэрэлъыкIуатэхэрэр, пшъэрылъхэр зэрагъэцакIэхэрэр Адыгеим ипащэ къыхигъэщыгъ.\n— Культурэм иунэхэр зэрэдгъэцэкIэжьыщтхэм ылъэныкъокIэ илъэс пчъагъэм унэшъо гъэнэфагъэ тшIын, Iофыгъоу къэуцухэрэр зэшIотхынхэ тлъэкIыгъэп. Ау ащ фытегъэпсыхьэгъэ программэ зэфэшъхьафхэр щыIэхэ зэрэхъугъэм Iофхэм язытет хэпшIыкIэу нахьышIу ышIыгъ. 2018-рэ илъэсым мыщ фэдэ учреждении 8-мэ гъэцэкIэжьынхэр ятшIылIагъэх, мы илъэсым ахэр 9 мэхъу, зы псэолъакIэ къуаджэу Фэдз щытэшIы. ТапэкIи а IофшIэныр лъыдгъэкIотэщт, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nЦIыф зэхахьэм хэлэжьагъэхэм къатыгъэ упчIэхэм Адыгеим и ЛIышъхьэ нэужым джэуапхэр къаритыжьыгъэх. Iофыгъоу къаIэтыгъэхэм япхыгъэу ведомствэхэм япащэхэм пшъэрылъ гъэнэфагъэхэр афишIыгъэх.\nГущыIэм пае, мы муниципалитетым игурыт еджапIэу N 11-м ипащэ кадрэхэм ягъэхьазырын, гъэсэныгъэм иучреждениехэм специалист ныбжьыкIэхэр къящэлIэгъэнхэм иIофыгъо ыгъэгумэкIэу республикэм ипащэ зыкъыфигъэзагъ.\n— Культурэм иунэхэм адакIоу цIыфхэм ящыкIэгъэ медикхэр, кIэлэегъаджэхэр къуаджэ пэпчъ иIэнхэ фае. Непэ ащ фэдэ амал федеральнэ гупчэм къытеты. Программэу «Земскэ кIэлэегъадж» зыфиIорэм игъэцэкIэн къихьащт илъэсым къэралыгъом щырагъэжьэщт. Къуаджэм щылэжьэн гухэлъ зиIэ специалист ныбжьыкIэм псэупIэ зэригъэгъотыным фэшI сомэ миллион ратызэ ашIыщт, ащ фэдэ IэпыIэгъум шIогъэшхо къызэритыщтым щэч хэлъэп. Ащ дакIоу мы сэнэхьатым зищыIэныгъэ гъогу езыпхыгъэхэр социальнэу ухъумэгъэнхэм, IэпыIэгъу тафэхъуным тынаIэ тет, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nЦIыфхэм ягумэкIыгъохэр гъэунэфыгъэнхэм, нэужым ахэр зэхэфыгъэнхэм апае муниципалитетхэм, къоджэ псэупIэхэм япащэхэм зэрифэшъуашэу Iоф ашIэн, а пстэури къызщыраIотыкIын алъэкIыщт зэхахьэхэр нахьыбэу рагъэкIокIынхэ зэрэфаер республикэм ипащэ къыIуагъ.\nДжащ фэдэу демографием ылъэныкъокIэ Iофхэм язытет нахьышIу шIыгъэныр, сабыибэ зэрыс унагъохэм IэпыIэгъу афэхъугъэныр пшъэрылъ шъхьаIэу зэрэщытыр, Урысыем и Президент мы Iофыгъом мэхьанэшхо зэрэритырэр КъумпIыл Мурат къыхигъэщыгъ.\nПсауныгъэр къэухъумэгъэным иIофыгъо зыфэбгъазэмэ, къихьащт илъэсым псэупIэу Сергиевскэм фельдшер-мамыку IэзэпIакIэ зэрэщашIыщтыр къыIуагъ министрэу Мэрэтыкъо Рустем. 2020-рэ илъэсым мыщ фэдэ псэолъэ 25-рэ республикэм ичIыпIэ зэфэшъхьафхэм ащагъэпсынэу ары.\nТамбовскэм щыпсэухэрэм гумэкIыгъоу къаIэтыгъэхэм ащыщ электричествэ рыкIуапIэхэр жъы зэрэхъугъэм къыхэкIыкIэ ар зэрифэшъуашэу къазэраIэкIэмыхьэрэр. Мы Iофыгъор зэхэфыгъэ зэрэхъущтыр республикэм ипащэ къариIуагъ.\nКъоджэ псэупIэхэм ащызекIорэ общественнэ транспортыр къызыщыуцун ылъэкIыщт чIыпIэхэм ягъэпсын, къоджэ псэупIэм хахьэхэрэм яучреждениехэм ащыщхэм гъэцэкIэжьынхэр яшIылIэгъэнхэм, сабыибэ зэрыс унагъохэм IэпыIэгъу афэхъугъэным, нэмыкIхэм япхыгъэ упчIэхэр цIыфхэм къатыгъэх. Адыгеим и ЛIышъхьэ ахэм зэкIэми игъэкIотыгъэ джэуапхэр къаритыжьыгъ, нэбгырэ пэпчъ иIофыгъо зэрэхэплъэщтхэр пытагъэ хэлъэу къариIуагъ. КъыздэкIогъэ псэупIэм спорт ыкIи кIэлэцIыкIу спорт площадкэ къыдашIыхьанэу къэзэрэугъоигъэхэм гущыIэ къаритыгъ.\nПредыдущая ЯIэпэIэсэныгъэкIэ къадэгощэщтых\nСледущая При поддержке центра «Полярис – Адыгея» 50 школьников создадут научные проекты


ХЪОТКЪО Хъызыр: «Гъэхъагъэу тиIэр мымакIэми, щыкIагъэхэри щыIэх» — Голос Адыга\nХЪОТКЪО Хъызыр: «Гъэхъагъэу тиIэр мымакIэми, щыкIагъэхэри щыIэх»\nРедактор 26.04.2017 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nМуниципальнэ гъэпсыкIэ зиIэ «Инэм къэлэ псэупIэм» мы аужырэ илъэсхэм нахь зеушъомбгъу. 2013-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу 2016-м нэс къатыбэу зэтет унэ 15 мыщ щашIыгъ, ащ щыщэу плIыр гъэрекIо агъэпсыгъ. Джыри 6 ашIынэу рагъэжьагъ.\nКъэлэ псэупIэм дэсхэм ящыIэкIэ-псэукIэ зэдгъэлъэгъунэу, хэхъоныгъэу ашIыхэрэр, гумэкIыгъоу яIэхэр зэдгъэшIэнэу Инэм бэмышIэу тыщыIагъ. Апэ администрацием ипащэу Хъоткъо Хъызыр зыIудгъэкIагъ, 2016-рэ илъэсым гъэхъагъэу ашIыгъэхэм язэфэхьысыжьхэм, социальнэ-экономикэ лъэныкъомкIэ Iофхэм язытет нахьышIу шIыгъэным, хэхъоныгъэхэр яIэнхэм фэшI анахьэу анаIэ зытырагъэтыщтхэм ар къатегущыIагъ.\n— ЦIыфхэм ящыIэкIэ-псэукIэ нахьышIу шIыгъэныр, тикъэлэ псэупIэ хэхъоныгъэхэр иIэнхэр, предпринимательствэм зедгъэушъомбгъуныр, инвесторхэр къетщэлIэнхэр ары пшъэрылъ шъхьаIэу зыфэдгъэуцужьыхэрэр. ТипсэупIэ иэкономикэ зеушъомбгъу нахь мышIэми, тэ ткIуачIэ къымыхьынхэр бэу щыIэх, социальнэ Iофхэм язэшIохын IэшIэхэу щытэп. Аужырэ илъэсхэм гъэхъагъэу тиIэр бэми, щыкIагъэхэри щыIэх, — еIо пащэм.\n— Хъызыр, Инэм къэлэ псэупIэм ибюджет сыд фэда ыкIи сыдэущтэу ар гъэцэкIагъэ хъура?\n— 2016-рэ илъэсым бюджетым ихахъо сомэ миллион 68-рэ мин 255-м кIэхьагъ. Ыпэрэ илъэсым елъытыгъэмэ, ар сомэ миллионрэ мин 200-кIэ нахьыб. ЧIыгум къыкIэкIорэ хьакъулахьыр ары анахь федэкъэкIуапIэу тиIэр. ГъэрекIо мы лъэныкъомкIэ сомэ миллион 12-рэ мин 871-рэ бюджетым къихьагъ, НДФЛ-р сомэ миллиони 10-рэ мин 355-рэ хъугъэ. ЧIыгу Iахьхэм ящэн сомэ миллиони 3-рэ мин 709-рэ, бэджэндэу атыгъэм сомэ миллиони 2-рэ мин 986-рэ къакIэкIуагъ, нэмыкI къэкIуапIэхэри щыIагъэх. Хъарджхэр сомэ миллион 67-рэ мин 904-м кIэхьагъ. Муниципальнэ гухэлъ гъэнэфагъэ зиIэ программэхэм ягъэцэкIэн сомэ миллионрэ мин 508-рэ апэIухьагъ.\nКъэIогъэн фае мы аужырэ илъэситIум бюджетым къихьэрэ ахъщэр нахь макIэ зэрэхъугъэр. Предприятие анахь инэу тиIэм иIофхэр къины зэхъум, цIыфэу ащ щылажьэхэрэри нахь макIэ ашIыгъ, джащ фэдэу зафашIыжьыгъэ IофшIапIэхэри щыIэх, ащ къыхэкIыкIэ НДФЛ-у бюджетым къихьэрэм хэкIыгъ. ЫпэкIэ къызэрэсIуагъэу, анахь федэкъэкIуапIэу тиIэр чIыгур ары. Бэджэндэу яттыгъэхэм ауасэ игъом къытаты. Зэзэгъыныгъэ зыдэтшIыгъэхэм япшъэрылъхэр зэрифэшъуашэу амыгъэцакIэхэ зыхъукIэ, пшъэдэкIыжь ятэгъэхьы.\nКъэлэ псэупIэм игъэдэхэн, изэтегъэпсыхьан сомэ миллиони 9,8-м ехъу пэIухьагъ, ащ щыщэу гъогухэр къэгъэнэфыгъэнхэм сомэ миллиони 4,8-рэ тырагъэкIодагъ. Автомобиль гъогухэм ыкIи инженер псэуалъэхэм яIыгъын сомэ миллион 25,6-рэ тефагъ.\nФизическэ культурэм ыкIи спортым хэхъоныгъэ ашIыным сомэ мин 300 пэIухьагъ. Мы мылъкумкIэ зэнэкъокъу зэфэшъхьафхэр зэхэтщагъэх. НыбжьыкIэ политикэм ыкIи кIэлэцIыкIухэм япсауныгъэ апсыхьаным фытегъэпсыхьэгъэ лъэныкъом сомэ мин 99-рэ тефагъ.\n— Хъызыр, цIыфхэм ящыIэкIэ—псэукIэ нахьышIу шIыгъэным фэшI къэралыгъо программэхэр бэу щыIэх. Ахэм ащыщхэм шъуахэлажьа?\n— «Адыгэ Республикэм къатыбэу зэхэт унэхэм гъэцэкIэжьынхэр яшIылIэгъэнхэр ыкIи къызэхэоным ищынагъо зиIэ псэупIэхэм арысхэр гъэкощыгъэнхэр» зыфиIорэ программэм къыдыхэлъытагъэу унэ зэтетитIу тшIи илъэс 40-рэ унэжъхэм ачIэсыгъэхэр ачIэдгъэтIысхьажьыгъэх. Федеральнэ, республикэ, чIыпIэ бюджетым къыхэхыгъэ ахъщэмкIэ унэхэр тшIыгъэх. ПсэупIэ-коммунальнэ хъызмэтым ылъэныкъокIэ къатыбэу зэхэт унэхэм гъэцэкIэжьынхэр яшIылIэгъэнхэм фэгъэхьыгъэ программэм телъытагъэу, цIыфхэм къаугъоинэу щытым ипроцент 50 фэдизыр къатыгъ.\nФедеральнэ программэмкIэ стадион тшIыгъэ. Тэхъутэмыкъое районым ибюджет къыхэхыгъэ сомэ миллиони 2,5-м ишIуагъэкIэ гъэрекIо ар къэтшIыхьагъ, джы трибунэхэр зэрэтшIыщтхэм, стадионыр зэрэзэтедгъэпсыхьащтым тыпылъ. Футбол зэрэщешIэхэрэм имызакъоу, Iофтхьэбзэ зэфэшъхьафхэр ащ щызэхэтщэн тлъэкIынэу дгъэпсыщт.\nФедеральнэ программэу «ПсэупIэм» иподпрограммэу «Унэгъо ныбжьыкIэхэм псэупIэхэр ягъэгъотыгъэнхэр» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэу, гъэрекIо унэгъо ныбжьыкIитIумэ къэралыгъо IэпыIэгъу ядгъэгъотыгъ, ащ ишIуагъэкIэ ахэм унэхэр ащэфыгъэх. Мыгъи ащ нэбгырищ хэфэнэу тыщэгугъы. Мы программэм игъэцэкIэн тыхэлэжьэным пае тибюджет щыщ мылъкуи хэтлъхьан фае, тэркIэ ар къин, ау амалэу щыIэмкIэ унэгъо ныбжьыкIэхэм IэпыIэгъу тафэхъу.\n— Адэ, гурыт еджапIэхэр, кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэр, культурэм иунэхэр, сымэджэщыр пштэмэ, ахэм язытет сыд фэда?\n— Гурыт еджапIэу ыкIи кIэлэцIыкIу IыгъыпIэу къэлэ псэупIэм дэтхэр, зэкI пIоми хъунэу, зэтегъэпсыхьагъэх, амалэу щыIэмкIэ гъэцэкIэжьын мыинхэр ятэшIылIэх. КIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэм ачIэсын фаем нахьи нахьыб непэ ащаIыгъыр. Мы гумэкIыгъор дэгъэзыжьыгъэным пае зы кIэлэцIыкIу IыгъыпIэ кIэу тшIын фае, ащ фэгъэхьыгъэ проектыр гъэхьазырыгъахэу тиI, федеральнэ программэм тыхэфэнэу тэгугъэ. Джащ фэдэу кIэлэеджэкIо миным ехъу зычIэфэщт гурыт еджапIэ зэрэтшIыщтым епхыгъэ тхылъхэр дгъэхьазырыгъэх.\nИлъэс заулэкIэ узэкIэIэбэжьмэ, культурэм иунэхэр къытапхыжьыгъэх. ЛэжьапкIэм итын закъо миллионибгъу фэдиз пэIохьэ. ГъэцэкIэжьынхэр икъу фэдизэу ятшIылIэнэу амал тиIэп. Арышъ, мы лъэныкъомкIэ IэпыIэгъу къытфэхъунхэу тащэгугъы. ТиныбжьыкIэхэм сэнаущыгъэу ахэлъыр къызыщагъэлъагъорэр мы учреждениехэр арышъ, ахэм зэрифэшъуашэу тынаIэ атедгъэтын фае. Художественнэ кружок 49-м Iоф ашIэ, нэбгырэ 1122-рэ фэдиз къякIуалIэ, ахэм ащыщэу 989-р кIэлэцIыкIух. Фестивальхэр, зэнэкъокъухэр бэу зэхащэх, орэд къэIонымкIэ, лъэпкъ къашъохэмкIэ ыкIи нэмыкI лъэныкъохэмкIи зэнэкъокъухэм ахэлажьэх. Тарихъ музееу псэупIэм дэтым цIыфыбэ къекIуалIэ, Iофтхьэбзэ зэфэшъхьафхэр щызэхащэх.\nСымэджэщыри амалэу щыIэмкIэ зэтедгъэпсыхьагъ. АР-м псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ и Министерствэ тиIэпыIэгъоу хирургиемкIэ отделением гъэцэкIэжьынхэр щытшIыгъэх, приемнэри зэтырагъэпсыхьагъ, зэпахырэ узхэр зыщагъэхъужьырэ отделениери къызэIуахыжьыщт.\nКъасIомэ сшIоигъу непэрэ мафэмкIэ Инэм къэлэ псэупIэм зидунай зыхъожьырэм нахьи къэхъурэм ипчъагъэ зэрэщынахьыбэр. Мы лъэныкъомкIэ республикэм пэрытныгъэ щызыIыгъхэм тащыщ.\n— 2017-рэ илъэсыр экологием и Илъэсэу агъэнэфагъ. Инэм къэлэ псэупIэм къэбзэныгъэмкIэ изытет сыд фэда? Амыгъэнэфэгъэ чIыпIэхэм хэкIыр ащырамытэкъуным фэшI сыда шъушIэрэр?\n— Тикъэлэ псэупIэ зэрэкъэбзэщтым, зэрэдгъэкIэрэкIэщтым тыпылъ. Аужырэ илъэс зытIум хэхъоныгъэхэр тшIыгъэх. Контейнернэ площадкэхэр унэ зэхэтхэм адэжь дгъэуцугъэх, цIыфхэмкIэ ар нахь IэшIэх хъугъэ. ЫпэкIэ, охътэ гъэнэфагъэм ехъулIэу машинэр къакIощтыгъэ, ау ащ емыжэхэу хэкIыр гъогум къытыралъхьэти, жьыбгъэм зэрилъасэу, хьэхэм зэрахьэу щытыгъ. Непэ нахь гупсэф хъугъэ, контейнерхэм джыри ахэдгъэхъонэу тыфай, ащкIэ районыр къыддеIэнэу тыщэгугъы. ХэкIыр зыугъоирэ автомобилыр тхьамафэм тIо чылагъохэм адэхьэ. Илъэс заулэкIэ узэкIэIэбэжьмэ, республикэм коммунальнэ техникэу къытитыгъэм ишIогъэшхо къэкIо, зы сыхьати Iоф амышIэу ахэр щытхэп, зэзэгъыныгъэ зыдэтшIыгъэ предприятиеми техникэ иI, ау псэупIэр инышъ, ахэр тфырикъурэп. Контейнерхэр зыдгъэуцугъэхэм къыщегъэжьагъэу амыгъэнэфэгъэ чIыпIэхэм хэкIхэр зэращыратэкъухэрэр нахь ма-\nкIэ хъугъэ. Ау ахэр джыри шъофхэм арылъэу тэлъэгъу, ар зышIагъэр зыдгъэунэфыкIэ, пшъэдэкIыжь етэгъэхьы. Административнэ комиссием Iоф ешIэ, тазырхэр атыралъхьэх, арэу щытми, Краснодар тыпэблагъэшъ, автомобилэу щызэблэкIырэр бэ, гухэкI нахь мышIэми, ахэми шIоибэ къапэкIы. ЧIыопсыр къэухъумэгъэным нэбгырэ пэпчъ пылъын фае.\n— Непэрэ щыIэныгъэм лъэпкъ ыкIи дин зэгурыIоныгъэр щыгъэпытэгъэным мэхьанэшхо иI. Сыдэущтэу ащ шъудэлажьэра?\n— Инэм къэлэ псэупIэм цIыф лъэпкъ зэфэшъхьафэу дэсыр бэ. Ахэр зэгурыIожьхэу зэдэпсэух. ЗэгурымыIоныгъэ тазыфагу къитаджэрэп, мэщыти, чылыси дэтых. ШIыхьаф тиIэу, чъыг дгъэтIысыщтми, нэмыкI Iоф зэшIотхыщтми цIыф къызэрыкIохэр къыхэлажьэх, ахэм азыфагу зыкIыныгъэ илъ, ар пстэуми анахь шъхьаIэу сэлъытэ.\n— Хъызыр, тапэкIэ гухэлъэу шъуиIэхэм ягугъу къэпшIыгъэмэ дэгъугъэ. Гъогухэм язытет нахьышIу шIыгъэнымкIэ сыда шъушIэрэр?\n— Шъыпкъэу къэпIон хъумэ, къалэу Краснодар тызэрэпэгъунэгъум ыпкъ къикIыкIэ автомобилэу, автобусэу, хьылъэзещэ машинэу тигъогухэм ащызекIорэр бэ. Ащ къыхэкIыкIэ гумэкIыгъохэр щыIэх, гъэцэкIэжьынхэм ахъщэшхо апэIохьэ. Гъогухэм язытет нахьышIу шIыгъэным пае республикэр къыддэIэпыIи гъэцэкIэжьынхэр ятшIылIагъэх, ащ сомэ миллион 20-м ехъу тефагъ. Унэ зэтетхэм къапэIулъ чIыпIэхэри зэтедгъэпсыхьагъэх. Ащ ыпэкIэ, тэ тиамалкIэ, гурыт еджапIэхэм, кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэм яIухьапIэхэр тшIыгъэх, ахэм джы уякIолIэнкIэ нахь гупсэф хъугъэ. Гъэстыныпхъэ шхъуантIэри, псыри непэрэ мафэм ехъулIэу, зэкI пIоми хъунэу, яI. Ар зимыIэ унэгъо заулэмэ ягъэгъотыгъэным ыуж тит. Предпринимательхэри, тучанышхохэри ащкIэ къыддэIэпыIэх. Мы IофшIэныр тапэкIи лъыдгъэкIотэщт. Гухэлъэу тиIэхэм ащыщых бюджетым ихахъохэр нахьыбэ хъунхэр, чIыпIэ хэбзэ къулыкъум иаппарат иIыгъын пэIухьэрэ мылъкур нахь макIэ шIыгъэныр. ПсэупIэхэм яфэIо-фашIэхэр шапхъэхэм адиштэным, мы лъэныкъомкIэ цIыфхэм ящыкIагъэхэр зэхэтшIэным тынаIэ тедгъэтыщт. Джащ фэдэу чIыпIэ мэхьанэ зиIэ гъогухэр зэтедгъэпсыхьащтых, лъэсрыкIуапIэхэр гъэцэкIэжьыгъэнхэм ыкIи шIыгъэнхэм тапылъыщт. НыбжьыкIэ политикэм, спортым, культурэм, нэмыкI лъэныкъохэми афытегъэпсыхьэгъэ Iофтхьабзэхэр зэхэтщэщтых. Культурэм иунэхэу «Радуга» ыкIи «Ровесник» зыфиIохэрэм гъэцэкIэжьынхэр ятшIылIэщтых, нэмыкI гухэлъэу тиIэри макIэп.\nКъасIомэ сшIоигъу непэ IэпыIэгъу къытфэмыхъухэмэ, тизакъоу мыщ фэдиз Iофыр зэшIотхын зэрэтымылъэкIыщтыр. АР-м и Правительствэ, и Къэралыгъо Совет — Хасэм, район администрацием лъэшэу анаIэ къыттет.\n— Тхьауегъэпсхэу, уахътэ къыхэбгъэкIи гущыIэгъу укъызэрэтфэхъугъэмкIэ.\nПредыдущая Улажьэмэ, Iахьынчъэ ухъущтэп\nСледущая Язэпхыныгъэ зэрагъэпытэщтым тегущыIагъэх\nMamır Staşu birinci geldi


Жъгъэими, миллионым ехъу — Адыгэ макъ\nЖъгъэими, миллионым ехъу\nПсыкъефэххэм цIыфхэм ахъщэ жъгъэйхэр ахадзэхэу хабзэ. Ар къэзыугупшысыгъэр зыми гъэнэфагъэу ышIэрэп, ау зэкIэми уитхьалъэIу къапIоу, псым уакIыб фэбгъазэу ахъщэр зыхабдзэкIэ узыфаер къыбдэхъущтэу аIо.\nИталием икъэлэ гупчэу Рим дэт псыкъефэхым икIыгъэ илъэсым доллар миллионрэ ныкъорэ фэдиз хадзагъэу къалъытагъ, ар 2013-рэ илъэсым псым хатэкъогъагъэм доллар минишъэ фэдизкIэ нахьыб.\nТуризмэ хъызмэтым ипащэхэм къызэраIорэмкIэ, зыгъэпсэфакIохэм яахъщэу псым къыхахыжьырэр шIушIэ католическэ организациехэм афагощы. АхъщэмкIэ тхьамыкIэхэр агъашхэх, ыпкIэ амытэу ящыкIагъэхэр къызщаратыщт тучанхэр къызэIуахых, сэдэкъэхэдзхэм чэщыр зыщырахыщт псэуалъэхэр афагъэпсых.\nАхъщэм нэмыкIэу псым IункIыбзэхэр, бгъэхалъхьэхэр, дышъэм хэшIыкIыгъэ цэхэр, пшъэрылъхэр, нэмыкI пкъыгъохэри къыхахых. Рим дэт псыкъефэхым «ТревикIэ» еджэх. Ар я 18-рэ лIэшIэгъум агъэпсыгъагъ. Аужырэу ар бизнесмен цIэрыIохэм 2015-рэ илъэсым агъэкIэжьыгъ.\nПредыдущая ЖъоныгъуакIэм хым техьащт\nСледущая Iофтхьабзэхэр рахъухьагъэх


Апэрэ илъэсныкъом изэфэхьысыжьхэр — Адыгэ макъ\nАпэрэ илъэсныкъом изэфэхьысыжьхэр\nЗэрэдунаеу зэлъызыкIугъэ зэпахырэ узым ыпкъ къикIыкIэ, зэпстэумэ афэдэу, 2020-рэ илъэсым пыкIыгъэ уахътэр АдыгеимкIи къызэрыкIоу лъыкIуатэрэп. Апэрэ мэзихыр зэфэпхьысыжьмэ, коронавирусыкIэу COVID-19-м зимыушъомбгъуным пае гъунэпкъэ гъэнэфагъэхэр зиIэ режимым республикэр зэрэтехьагъэм экономикэми, социальнэ лъэныкъоми иягъэ зэраригъэкIыгъэр нафэ къэхъу. АР-м экономикэ хэхъоныгъэмкIэ ыкIи сатыумкIэ и Министерствэ къызэритыгъэмкIэ, псэолъэшIынми, туризмэми, фэIо-фэшIэ зэфэшъхьафхэр зыщагъэцакIэрэ лъэныкъоми ащ мымакIэу къащигъэкIагъ, IофшIэпIэ чIыпIэ имыIэжьэу къэнагъэр бэ, цIыфхэм ягъот хэпшIыкIэу къеIыхыгъ. Ар къэгъэлъэгъон зэфэшъхьафхэм къаушыхьаты. 2019-рэ илъэсым ащ фэдэ иуахътэ егъэпшагъэмэ, къызщыкIагъэр е мэкIэ дэдэу хэхъоныгъэхэр зышIыхэрэр бэ. Илъэсым иятIонэрэ мэзих экономикэм изэтегъэуцожьын республикэр чанэу ыуж зэритыщтым Iофхэр нахь къызэтыригъэуцожьынхэу гугъапIэ къеты.\nИлъэсэу тызыхэтым ищылэ-мэкъуогъу мазэхэм потребительскэ уасэхэм яиндекс проценти 3,1-м нэсыгъ. Ар Урысыем ащ фэдэ ииндекс нахьи процент ныкъокIэ нахьыб. Уасэхэмрэ тарифхэмрэ ягъэзекIонкIэ ГъэIорышIапIэм зэригъэунэфыгъэмкIэ, 2020-рэ илъэсым инфляциер проценти 3,7-м нэсыщт.\nГъомылапхъэхэм ауасэ уахътэм ыпэ итэу дэкIоягъ. Проценти 5,7-рэ мэхъу ахэм ахэхъуагъэр. Мыгъомылапхъэхэм ахалъытэрэ товархэр процент 1,6-кIэ къэлъэпIагъэх, фэIо-фэшIэ зэфэшъхьафхэм ауасэ процент 1,2-рэ къахэхъуагъ.\nМинистерствэм зэригъэунэфыгъэмкIэ, анахь къэлъэпIагъэхэм ащыщых бжьыныр (процент 56,4-рэ), картофыр (процент 43,8-рэ), гречкэр (процент 38,5-рэ), шъоущыгъур (процент 15,8-рэ), пынджыр (проценти 10,3-рэ), Iэзэгъу уцхэр (проценти 6,9-рэ), тутыныр (проценти 3,3-рэ).\nДжащ фэдэу псэупIэ-коммунальнэ фэIо-фашIэхэм ауасэ проценти 3,5-кIэ нахьыбэ хъугъэ. Арэу щытми, тарифхэр къамыIэтыгъэхэу ары министерствэм къызэритыгъэр. КъыдэкIоягъэхэм ащыщых цIыфхэр зезыщэрэ транспортым ыуасэ (процент 1,2-рэ), связым ыкIи «бытовойкIэ» алъытэрэ фэIо-фашIэхэм ауасэ (проценти 2,4-рэ).\nНахьыпэкIэ къызэрэтIуагъэу, IофшIэпIэ чIыпIэ зимыIэжьхэм япчъагъэ хэхъуагъ, проценти 5,2-кIэ нахьыбэ хъугъэ. IофшIапIэ Iутыным ыныбжь нэсыгъэу Адыгеим исым ипроценти 4,8-мэ ар ямыIэжьэу учетым хэуцуагъэх. Бэдзэогъум ыкIэм къызэралъытэгъагъэмкIэ, ар нэбгырэ 11532-рэ мэхъу.\nПэшIорыгъэшъэу зэрагъэунэфыгъэмкIэ, илъэсым ыкIэм нэс а пчъагъэхэм лъэшэу къащыкIэщтэп. Зэпахырэ узэу дунаир зэлъызыкIугъэм къыздихьыгъэ кризисым ыпэкIэ IофшIэпIэ чIыпIэ зимыIэхэр зэрэхъущтыгъэ пчъагъэм 2023-рэ илъэсым нахьыжьэу республикэр къыфэмыкIожьынкIэ щынагъо.\nЦIыфхэм ягъот къызыщэкIэм проценти 5,1-у товар гъэзекIоным, сатыум къащыкIагъэу къалъытагъ. Коронавирусым зимыушъомбгъуным фэшI щапIэхэм ащыщыбэхэр, бэдзэршIыпIэхэр зэрэзэфашIыгъагъэхэр ары зиягъэ анахьэу къэкIуагъэр. Арэу щытми, нахьыпэрэм фэдэу, бэдзэршIыпIэм товар зэфэшъхьафэу щыIуагъэкIыщтыгъэр зыпкъ ит, щэфакIор зыхэдэн икъун щыI.\n2020-рэ илъэсым имэзибл пштэмэ, псэолъэшIыным иIофшIэни процент 18,4-рэ, ар сомэ миллиарди 9,3-рэ ауас, къыщыкIагъ. Сомэ миллиарди 6,7-рэ ауасэ зэшIохыгъэ хъугъэ. ПсэупIэу ашIыгъэм ипчъагъэ, блэкIыгъэ илъэсым мыщ фэдэ иуахътэ егъэпшагъэмэ, проценти 2,1-кIэ къеIыхыгъ. ЗэкIэмкIи квадратнэ метрэ мини 110-м ехъу аухыгъэу атыгъэр. Ащ инахьыбэр, квадратнэ метрэ мин 60,8-р, унэе псэолъэшIхэр ары зыгъэуцугъэр. Ар 2019-рэ илъэсым иапэрэ мэзих къашIыгъэм нахьи проценти 9,2-кIэ нахьыб.\nЗэпахырэ узэу дунаир зэлъызыкIугъэм ыпкъ къикIыкIэ режим гъэнэфагъэу республикэр зытехьэгъагъэм мэкъумэщ отраслэм зыпари иягъэ ригъэкIыгъэп пIоми хъущт. Ащ щылажьэхэрэм яIофшIэн зыпарэкIи къызэтырагъэуцуагъэп.\nМы лъэныкъом продукциеу къыщыдагъэкIырэм ииндекс процент 1,8-рэ ныIэп къыщыкIагъэр. БлэкIыгъэ илъэсым егъэпшагъэмэ, лэжьыгъэм иIухыжьын мыгъэ нахь кIасэу зэрэрагъэжьагъэм ар рапхыгъ.\nАР-м мэкъу-мэщымкIэ и Министерствэ къызэрилъытагъэмкIэ, мэкъумэщ хъызмэтшIапIэхэм 2020-рэ илъэсым сомэ миллиард 25,8-рэ ауасэ продукцие къыдагъэкIыщт.\nРежим гъэнэфагъэ республикэр зэрэтетыгъэм промышленнэ къыдэгъэкIыными иягъэ ригъэкIыгъэп. Мы лъэныкъори зыпкъ ит. АР-м экономикэ хэхъоныгъэмкIэ ыкIи сатыумкIэ и Министерствэ къызэритыгъэмкIэ, ащ къыдигъэкIырэм ииндекс проценти 109-рэ фэдиз мэхъу. МыщкIэ Адыгеим Къыблэ Федеральнэ шъолъырым апэрэ чIыпIэр щиIыгъ.\n2020-рэ илъэсым иапэрэ мэзих республикэм ихъызмэтшIапIэхэм сомэ миллиард 29-рэ ауасэ товар къыдагъэкIи IуагъэкIыгъ. Анахьыбэу ащ зиIахь хэлъыр, ар процент 50,4-рэ мэхъу, гъомылэпхъэшIыным щылажьэхэрэр ары. ГущыIэм пае, къуаеу ыкIи ахэм ахалъытэрэ гъомылапхъэу мэзихым тонн мини 9,2-рэ къатIупщыгъ. 2019-рэ илъэсым мыщ фэдэ иуахътэ егъэпшагъэмэ, ар процент 18,2-кIэ нахьыб.\nДжащ фэдэу процент 56,4-кIэ нахьыбэу консервэ къэмланхэр зэтыраIонтIагъэх, процент 39,9-кIэ, ар тонн мин 11,4-рэ, нахьыбэу пхъэшъхьэ-мышъхьэ ыкIи хэтэрыкI гъэщтыгъэхэр къатIупщыгъэх, процент 30,7-кIэ нахьыбэу щэ IуагъэкIыгъ, процент 53,7-кIэ нахьыбэу IэшIу-IушIухэр къыдагъэкIыгъэх. НэмыкIэу зыцIэ къепIон плъэкIыщтыр бэ. Мары мы мафэхэм тыгъэгъазэр республикэм щыIуахыжьышъ, нэужым ащ хэшIыкIыгъэ дагъэу тихъызмэтшIапIэхэм къашIырэми къызэрэхэхъожьыщтыр нафэ.\nПродукциеу къыдагъэкIырэм хагъэхъуагъ гъучIым, пхъэм, пластикэм, резинэм ахэшIыкIыгъэ пкъыгъохэр къэзышIыхэрэми.\nЭкономикэ хэхъоныгъэмкIэ ыкIи сатыумкIэ Министерствэм зэфэхьысыжьэу къышIыгъэм экономикэм анахьыбэу зиIахь хэзылъхьэрэ хъызмэтшIапIэхэр къыщыхигъэщыгъэх. ЗыцIэ къыриIуагъэхэм ащыщых щэм хэшIыкIыгъэ гъомылапхъэхэр къыдэзгъэкIырэ заводэу «Адыгейский» зыфиIорэр, ащ фэдэ заводэу селоу Красногвардейскэм дэтыр, ООО-у «Комплекс-Агро», ООО-у «Силган Метал Пэкаджинг Энем», АО-у «Газпром газораспределение Майкоп», ООО-у «Южгазэнерджи» зыфиIохэрэр.\nЕтIани къэIогъэн фаер мыхэм яIофшIэн зыпарэкIи къызэрэзэтырамыгъэуцуагъэр, санитарнэ шапхъэхэр агъэцакIэхэзэ зэрэлъагъэкIотагъэр ары.\nПредыдущая Вакцинациер макIо\nСледущая Представители органов власти Адыгеи и СМИ стали участниками прививочной кампании


ЯорэдкIэ, якъашъокIэ узыIэпащэ | Адыгэ Макъ\nЯорэдкIэ, якъашъокIэ узыIэпащэ\nАвтор: Редакция\t/ 10.03.2017\t/ КУЛЬТУРЭР\t/\nБзылъфыгъэхэм я Дунэе мафэ фэгъэхьыгъэ концертхэр Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо филармоние, Мыекъуапэ ипчэгу шъхьаIэу В.И. Лениным ыцIэ зыхьырэм, къалэм изыгъэпсэфыпIэ парк, нэмыкIхэм ащыкIуагъэх.\nАдыгеим итворческэ куп анахь цIэрыIохэм филармонием щыкIогъэ мэфэкI Iофтхьабзэр къагъэбаигъ. Симфоническэ оркестрэм идирижер шъхьаIэу Аркадий Хуснияровыр япащэу музыкантхэм орэдышъохэр агъэжъынчыгъэх, Адыгэ Республикэм изаслуженнэ артисткэу Нэгъой Маринэ къыдежъыугъэх. Дунаим щызэлъашIэрэ «Ислъамыем» иорэдхэри, икъашъохэри концертым еплъыгъэхэм лъэшэу агу рихьыгъэх. Урысыем изаслуженнэ артисткэу ХъокIо Сусанэ, Адыгеим инароднэ артистхэу Лъэцэр Светланэ, Мышъэ Андзаур, республикэм изаслуженнэ артистхэу Къумыкъу Щамсудин, Шымырзэ Казбек, Лъэустэнджэл Рузанэ, Сихъу Руслъан, фэшъхьафхэм тагъэгушIуагъ. Пщынэо цIэрыIоу ЛIыбзыу Аслъан, Адыгеим инароднэ артисткэу Кушъэкъо Симэ, орэдыIо купэу «Ошъутенэм» хэтхэм, ансамблэхэу «Казачатэм», «Мыекъуапэ инэфылъэхэм», фэшъхьафхэм бэрэ Iэгу афытеуагъэх. Адыгеим инароднэ артистэу, къэралыгъо ансамблэу «Налмэсым» икъэшъуакIоу Шагудж Батурай «ЛъэпэчIасэр» къызэришIыгъэм искусствэм пыщагъэхэм осэ ин фашIыгъ.\nМыекъуапэ ипчэгу шъхьаIэу В. И. Лениным ыцIэ зыхьырэм гъэтхапэм и 8-м щымэфэкIышхуагъ. IэпэIасэхэм яIофшIагъэ къыщагъэлъэгъуагъ, щапIэхэр къыщызэIуахыгъагъэх. «Ошъутенэм» иорэдыIохэу ПIатIыкъо Маринэ, Мамхыгъэ Маринэ, Жарэкъо Руслъан, Хьазэщыкъо Мосэ адыгэ орэдхэр къаIуагъэх.\nКъыхэдгъэщы тшIоигъу адыгэ орэдыбэ пчэгум зэрэщыIугъэр. Республикэм шIукIэ щашIэхэрэ артистхэу Кушъэкъо Симэрэ Хъут Рустамрэ яорэдхэр гум лъэIэсых.\nКIэлэцIыкIу къэшъокIо купэу «Мыекъуапэ инэфылъэхэм» яхудожественнэ пащэу, Адыгеим инароднэ артистэу Нэныжъ Айдэмыр къызэрэтиIуагъэу, мэфэкI зэхахьэхэм кIэлэцIыкIухэр ащыуджыгъэх. Мыекъуапэ ипчэгу шъхьаIэ ансамблэр дахэу къыщышъуагъ. Адыгэ шъошэ зэкIужьэу кIэлэцIыкIухэм ащыгъхэм уагъэгушхо.\nКъэлэ паркым щыкIогъэ зэхахьэхэм ныбжьыкIабэ ахэлэжьагъ. Купэу «Радугэм», фэшъхьафхэм яIэпэIэсэныгъэ зэрэхагъахъорэр тигуапэ.\nРеспубликэм культурэмкIэ иминистрэ игуадзэу ШъэуапцIэкъо Аминэт, Мыекъуапэ иадминистрацие культурэмкIэ игъэIорышIапIэ ипащэу Цэй Розэ, филармонием ихудожественнэ пащэу Туренко Адыиф зэрэхагъэунэфыкIыгъэу, мэфэкI концертхэр гъэшIэгъоныгъэх, цIыфыбэ яплъыгъ.


Iэлы - это... Что такое Iэлы?\nнеобученный, необузданный, дикообразный\n◊ Iэлы хъун\nСмотреть что такое "Iэлы" в других словарях:\nIэлы — (Iэлыр, Iэлыхэр) дикий, ая, ое къып. Iас Шы Iэл Чэм Iэл … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ\nдэIэлыгъ — (дэIэлы) лъым., дэшI. 1. бесился, лась, лось вместе с ним Iэлым (мыIасэм) игъусэзэ, Iэлы дэхъугъ Шы Iэлым игъусэзэ дэIэлыгъ 2. загорелся, лась, лось вместе с ним Мурад дишIыгъ Иныбджэгъу кIалэу еджакIо кIорэм ежьри дэкIонэу дэIэлыгъ … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ\nкъэIэлыгъ — (къэIэлы) лъым. одичал, а, о 1. Iэлы къэхъугъ Шыр шэхъогъум гъэм зыхэтым къэIэлыгъ 2. ехьщ. взбудораженный, ая, ое КIалэр къалэм зэкIом ащ щеджэмэ шIоигъоу къэIэлыгъэу къэкIожьыгъ … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ\nIас — (Iасэр, Iасэхэр) смирный, ая, ое, тихий, ая, ое, кроткий, ая, ое, къып. Iэлы ЦIыф Iас Шы Iас Iасэ хъугъэ … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ


Къуалъхьэ зыштэхэрэр агъэпщынэх — Адыгэ макъ\nКъуалъхьэ зыштэхэрэр агъэпщынэх\nАхъщэ къолъхьэ тын-Iыхыным хэбзэухъумакIохэр сыд фэдизэу пэуцужьыгъэхэми, обществэмкIэ анахь мэхьанэшхо зиIэ Iофыгъохэм ащыщэу къэнэжьы.\nКоррупцием пэуцужьыгъэным ылъэныкъокIэ АР-м и Прокуратурэ шъолъырым икъэралыгъо хэбзэ къулыкъухэр, хэбзэухъумэкIо ыкIи уплъэкIун-лъыплъэн къулыкъухэр игъусэхэу зыкI къэралыгъо политикэм игъэцэкIэн Iоф дашIэ. АщкIэ пшъэрылъэу яIэр хабзэм къыгъэуцугъэ шапхъэхэр IэнатIэм Iут пащэхэм амыукъонхэр ары. Хэбзэгъэуцугъэм къызэригъэнафэрэмкIэ, коррупцием хэхьэх IэнатIэу аIыгъыр ашъхьэ IофкIэ къызэрэзфагъэфедэрэр, къуалъхьэ зэраштэрэр е зэраратырэр, яIэнатIэ къаритырэ фитыныгъэхэр ашъхьэ IофкIэ зэрагъэфедэхэрэр е хабзэм дэхыхэзэ, обществэмрэ къэралыгъомрэ яфедэхэм апэшIуекIохэзэ, ахъщэм е нэмыкI мылъкум кIэнэцIыхэзэ, IэнатIэу зыIутыр ашъхьэ, е нэмыкI горэм пае зэрагъэфедэрэр, джащ фэдэу юридическэ лицэм ыцIэкIэ зигугъу къэтшIыгъэ бзэджэшIагъэу зэрахьэхэрэр.\n2020-рэ илъэсым Адыгэ Республикэм и Прокуратурэ икъулыкъушIэхэм ахъщэ къолъхьэ тын-Iыхыным пэшIуекIогъэнымкIэ хэбзэгъэуцугъэр гъогогъу 800-м ехъурэ аукъуагъэу къыхагъэщыгъ. УплъэкIунэу ашIыгъэхэм къапкъырыкIыхэзэ нэбгырэ 268-мэ дисциплинарнэ пшъэдэкIыжь атыралъхьагъ, нэбгыри 7-мэ уголовнэ Iоф къафызэIуахыгъ.\nКоррупционнэ нэшанэ зиIэ бзэджэшIагъэу зэрахьэхэрэм, мы лъэныкъомкIэ IэнатIэм Iутхэу хэбзэгъэуцугъэр зыукъохэрэм якъыхэгъэщынкIэ пэшIорыгъэшъ Iофтхьабзэхэр прокуратурэм зэрихьагъэх. Къолъхьэ тын-Iыхыным епхыгъэ бзэджэшIагъэу зэрахьэхэрэм нахьыбэу къахафэхэрэм ащыщ бюджет ахъщэр зэратыгъугъэм епхыгъэ Iофхэр. БлэкIыгъэ илъэсым коррупционнэ нэшанэ зиIэ бзэджэшIэгъэ 77-рэ къычIагъэщыгъ, нэбгырэ 46-мэ уголовнэ Iофхэр къафызэIуахыгъэх. Къолъхьэ тын-Iыхыным ылъэныкъокIэ нахьыбэу зэрахьэрэ бзэджэшIагъэхэм ащыщ бюджет зэфэшъхьафхэм ыкIи цIыфхэм яахъщэ зэратыгъухэрэр, джащ фэдэу къуалъхьэ зэраштэрэр.\nIэнатIэм Iут пэщи 8-мэ хэбзэгъэуцугъэу щыIэр зэраукъуагъэм къыхэкIэу яIэнатIэхэм аIуагъэкIыгъэх, джащ фэдэу нэбгыри 6-мэ цыхьэ зэрафамышIыжьырэм къыхэкIэу яIофшIапIэ чIанагъ.\nДжащ фэдэу, хэбзэгъэуцугъэм къыдилъытэу къэралыгъо ыкIи муниципальнэ къулыкъушIэхэм мылъкоу ыкIи федэу яIэр, агъэкIодыгъэ пчъагъэр зэрытхэгъэ тхьапэр аIэкIагъахьэмэ прокуратурэм ренэу еуплъэкIух. Мы лъэныкъомкIэ хэукъоныгъэ зышIыгъэхэр къыхагъэщыгъэх ыкIи IэнатIэ зыIыгъхэм дисциплинарнэ пшъэдэкIыжь арагъэхьыгъ.\nАщ нэмыкIэу коррупционнэ нэшанэ зиIэ бзэджэшIагъэу зэрахьагъэхэм зэрарэу фэхъугъэр къырагъэгъэзэжьыным республикэ прокуратурэм ипащэхэм лъэшэу анаIэ тырагъэты. Къэралыгъо ыкIи муниципальнэ къулыкъум епхыгъэ хэбзэгъэуцугъэр республикэм зэрэщагъэцакIэрэм ыкIи ахъщэ къолъхьэ тын-Iыхыным пэшIуекIогъэным ылъэныкъокIэ прокуратурэм зэхищэрэ Iофтхьабзэхэр мы илъэсэу тызыхэтыми лъигъэкIотагъэх.\nРеспубликэм ипрокуратурэ сомэ миллиони 4,7-м ехъу зытефэгъэ дэуи 8 хьыкумым фигъэхьыгъ, ащ щыщэу 2-р коррупционнэ бзэджэшIагъэхэм афэхъугъэ зэрарэу сомэ миллиони 2,5-рэ хъурэр къазэрэрагъэпщыныжьыщтым фэгъэхьыгъ.\nДжащ фэдэ юридическэ лицэхэм административнэ хэбзэукъоныгъэхэр зэрашIыгъэхэм фэгъэхьыгъэ Iофыгъуи 3 къычIагъэщыгъ, сомэ миллион 21-рэ къарагъэпщыныжьыгъ. Юридическэ лъапсэ зиIэ организацием ипащэ имылъкоу сомэ миллиони 8 зыуасэм арест тыралъхьагъ.\nКъолъхьэ тын-Iыхыным пэшIуекIорэ экспертизэр прокурорхэм зэрашIыгъэм къыкIэлъыкIоу къэралыгъо хабзэм ыкIи чIыпIэ зыгъэIорышIэжьыным икъулыкъухэм коррупционнэ нэшанэ зиIэ хэукъоныгъэ 376-рэ ашIыгъэу къыхагъэщыгъ. Ахэр дэгъэзыжьыгъэнхэм фэшI прокурорхэм акт 353-рэ атхыгъ.\nЭкспертизэм ишIуагъэкIэ мыщ фэдэ нэшанэ зиIэ хъугъэшIагъэхэм япчъагъэ нахь макIэ зэрэхъурэм щэч хэлъэп. Зыми емыпхыгъэ экспертизэм изэфэхьысыжьхэр къулыкъухэм, организациехэм ыкIи IэнатIэ зыIыгъхэм афагъэхьынхэ ыкIи шIокI имыIэу мэфэ 30-м къыкIоцI ащ хэплъэнхэ фае, джэуапэу ахэм къыратыжьыхэрэр зэрытхэгъэ тхьапэр экспертизэ зышIыгъэм къыфагъэхьыжьын фае.\nКъэралыгъо хэбзэ къулыкъухэр, граждан обществэм иинститут ыкIи цIыфхэр зэгъусэхэу ахъщэ къолъхьэ тын-Iыхыным пэшIуекIонхэ фае. Мы Iофыгъом изэшIохын гумэкIыгъо шъхьаIэу щыт. Мыщ епхыгъэу Мыекъуапэ IофшIэкIо куп щызэхащагъэу Iоф ешIэ. Ащ хэхьэх хэбзэухъумэкIо ыкIи чIыпIэ зыгъэIорышIэжьын къулыкъухэм ялIыкIохэр. Мы лъэныкъомкIэ хэбзэгъэуцугъэр зэрагъэцакIэрэр прокуратурэм инэплъэгъу ригъэкIырэп. Хэбзэгъэуцугъэр аукъуагъэу цIыфхэм ыкIи юридическэ лицэхэм дэо тхылъхэр къафагъэхьымэ шIокI имыIэу ахэмкIэ уплъэкIунхэр зэхащэх.\nАхъщэ къолъхьэ тын-Iыхыным пэшIуекIогъэнымкIэ хэбзэухъумэкIо къулыкъухэм яIофшIэн шIуагъэ къытэу зэхащэным лъэкIэу яIэр зэкIэ рахьылIэныр, обществэмкIэ щынагъо къэзытырэ бзэджэшIагъэхэу зэрахьэхэрэр нахь макIэ шIыгъэныр прокурорхэм пшъэрылъэу зыфагъэуцужьыхэрэм ащыщ.\nПредыдущая Тэуйхьаблэ чэщырэ къызэпагъэнэфыжьы\nСледущая КIэлэцIыкIухэр ыгъэгушIуагъэх


Галактика Кельвина • Просмотр темы - Девушки на музыкальных обложках\nТекущее время: 29 июл 2021, 18:52\nДевушки на музыкальных обложках\nЗаголовок сообщения: Девушки на музыкальных обложках\nДобавлено: 14 фев 2015, 15:08\nОткуда: Криптон, планета красного карлика LHS 2520 775\nЗаголовок сообщения: Re: Девушки на музыкальных обложках\nДобавлено: 14 фев 2015, 15:13\nДобавлено: 15 фев 2015, 18:26\nОткуда: Масквач 1557\nДобавлено: 28 фев 2015, 12:22\nДобавлено: 02 мар 2015, 07:29\nОткуда: BY 5679\nДобавлено: 02 мар 2015, 07:42\nДобавлено: 03 мар 2015, 13:51\nДобавлено: 05 мар 2015, 09:54\nДобавлено: 28 мар 2015, 10:42\nОткуда: Я если хочу жрать,всегда говорю хочу жрать 743\nГном и три Белоснежки\nДобавлено: 29 мар 2015, 17:27\nЧтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь.


Home » Adyghe » 05 Acts » 06\nposted by derDaniel on Tue, 07/20/2010 - 11:52\nАпостолхэм ежьхэм адэІэпыІэнхэу нэбгырибл зэрагъэнэфагъэхэр\nА мафэхэм ХьисэкІэ шІошъхъуныгъэ зиІэхэр нахьыбэ хъухэ зэхъум, алыджэбзэкІэ гущыІэрэ джуртхэм* джуртыбзэкІэ гущыІэрэ джуртхэм* афэтхьаусыхэхэу аІуагъ:\n6:1 алыджэбзэкІэ гущыІэрэ джуртхэр – Палестинэ хэгъэгум нэмыкІ хэгъэгу горэм щыщхэу грекыбзэкIэ гущыIэщтыгъэх..\n6:1 джуртыбзэкІэ гущыІэрэ джуртхэр – ахэр Палестинэ щыщыгъэх.\n–Мафэ къэси шхын зыжъугощыкІэ, тэ тишъузабэхэр пхъэтэпэмыхь шъошІы.\n2Арэущтэу зэхъум, апостол пшІыкІутІур ХьисэкІэ шІошъхъуныгъэ зиІэ цІыфхэм зэкІэ къяджэхи къаІуагъ:\n–Шхын дгощыным пае, Тхьэм игущыІэхэм цІыфхэр ятымыгъэдэІунхэр тэрэзэп. 3Арэущтэу зэрэщытым пае, тшыхэр, цІыф пстэуми лъытэныгъэ зыфыряІэу, Тхьэм ы Псэ ЛъапІэ инэу зыгу илъхэу, акъылышIуагъэ зиІэ нэбгырибл шъуащыщэу къыхэшъух. Мы Іофыр ахэмэ апшъэ итлъхьан. 4Тэри Тхьэм телъэІунми, Тхьэм игущыІэхэр цІыфмэ ядгъэІунхэми тыпылъ зэпытыщт.\n5Мы гущыІэхэр цІыфхэу зэІукІагъэхэм зэкІэ агу еIугъэх. Арэущтэу Стефанэу шІошъхъуныгъэмрэ Тхьэм ы Псэ ЛъапІэрэ инэу зыгу илъ лІы къыхахыгъ. Ащ нэмыкІэу Филипп, Прохор, Никан, Тимон, Пармен, Николаеу Антиохие къалэм щыщэу, джуртэу хъугъэр къыхахыгъэх. 6Ахэр апостолхэм апашъхьэ щагъэуцугъэх. Апостолхэр Тхьэм елъэІугъэх, аІэхэри ахэмэ ашъхьэхэм атралъхьагъэх*.\n7Арэущтэу Тхьэм игущыІэхэм а лъэныкъом инэу зыщаубгъущтыгъ. ХьисэкІэ шІошъхъуныгъэ зиІэхэм япчъагъэ Ерусалим бэу щыхэхъуагъ. Дин пащэхэм ащыщ купышхоми шІошъхъуныгъэ яІэ хъугъэ.\n8Стефан Тхьэм ынэшІу инэу къызщифагъэу, лъэкІыныгъэшхо зиІэ лІэу щытыгъ. Ащ Іофышхо гъэшІэгъонхэр ышІэщтыгъэх, нэшэнэ гъэшІэгъонышхохэри цІыфмэ апашъхьэ къыщигъэлъагъощтыгъэх. 9Шъхьафитныгъэ зиІэ хъугъэхэу* зыфаІорэ лІыхэм ясинэгогу*\n6:6 аІэхэр ахэмэ ашъхьэхэм атралъхьагъэх – арэущтэу зыфашІагъэр а Іофыр а лІыхэм апшъэ ралъхьанри, ахэмэ а Іофыр агъэцэкІэным пае, Тхьэм ынэшІу къащифэнри ары,\n6:9 шъхьафитныгъэ зиІэ хъугъэхэр – джуртхэу пщылІхэу щытыгъэхэу, шъхьафитныгъэ зыгъотыжьыгъэхэр ары.\n6:9 синэгогу – джуртхэм ятхьэлъэІупІэ ары.\nщыщхэр (ахэр Кириние къалэм, Александрие къалэм, Киликие хэкум, Асие хэкум щыщыгъэх) Стефан енэкъокъухэу аублагъ. 10Ау Стефан иакъылышIуагъэ паий, игущыІэхэр Тхьэм ы Псэ ЛъапІэ къызэрэригъэІуагъэхэм паий ежьым пэуцужьынхэ алъэкІыщтыгъэп.\n11Джащыгъум ахэмэ цІыф заулэмэ мырэущтэу арагъэІуагъ:\n–Мы лІыр пегъымбар Мусэмрэ Тхьэмрэ яхъонэу зэхэтхыгъ.\n12 Арэущтэу заІом, цІыфхэри, нахьыжъхэри, Тэурат егъэджэкІо пащэхэри зэкІагъэплъыхьагъэх. Ахэми Стефан аубыти, Тхьэмэтэ Хэсэшхом ыпашъхьэ ращагъ. 13Шыхьат нэпцІхэри къащагъэх. А шыхьатхэм' мырэущтэу аГуагъ:\n–Мы лІыр мы чІыпІэ лъапІэмрэ Тэурат хабзэмрэ яхъоны зэпыт. 14Сыда пІомэ Назарет къалэм щыщ Хьисэ мы чІыпІэр зэхикъутэщт, пегъымбар Мусэ къытфигъэнэгъэ хабзэхэри зэблихъущтых, мы лІым къыІоу тэ зэхэтхыгъ.\n15Тхьэмэтэ Хэсэшхом щыщ пстэури Стефан езэрэгъэплъыгъэх. Ащ ынапэ мэлэІич напэм фэдэу къащыхъугъ.


Республика Адыгея - ЯмэфэкIкIэ афэгушIуагъ, IофшIэныр зэрэзэхащэрэм зыщигъэгъозагъ\nЯмэфэкIкIэ афэгушIуагъ, IофшIэныр зэрэзэхащэрэм зыщигъэгъозагъ\nУрысые наукэм и Мафэ фэгъэхьыгъэу «Научнэ IофшIагъэхэм якъалэу «Наукоград-2017-рэ» зыфиIорэм илъэтегъэуцоу Адыгэ къэралыгъо университетым тыгъуасэ щыкIуагъэм хэлэжьагъ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Мурат.\nИлъэс къэс зэхащэрэ Iофтхьабзэм мыгъэ зэхъокIыныгъэхэр фашIыгъэх, Мыекъуапэ игурыт еджапIэхэм ачIэс кIэлэеджакIохэр ащ къырагъэблэгъагъэх.\nАР-м и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцакIэрэм пэублэ псалъэ къышIызэ, Урысые наукэм и Мафэ фэгъэхьыгъэ мэфэкIымкIэ ыкIи мыщ епхыгъэу студентхэмрэ кIэлэеджакIохэмрэ зэхащэгъэ проектыкIэм игъэцэкIэн хэлэжьэрэ пстэуми, научнэ сообществэм къафэгушIуагъ, гъэхъагъэхэр ашIыхэзэ ыпэкIэ лъыкIотэнхэу къафэлъэIуагъ. Зисэнэхьат хэшIыкIышхо фызиIэ кадрэхэм ягъэхьазырын пшъэрылъ шъхьаIэу зэрэщытыр, экономикэм хэхъоныгъэхэр ышIынхэм, тинеущырэ мафэ зыфэдэщтыр ахэм бэкIэ зэряпхыгъэр къыхигъэщыгъ.\n— ШIэныгъэм мэхьанэу иIэм хэхъо зэпыт. УФ-м и Президент къызэрэхигъэщыгъэу, аужырэ шапхъэхэм адиштэрэ технологиехэр къэралыгъом ищынэгъончъагъэ, тикомпаниехэр IэкIыбым щыIэхэм янэкъокъунхэ алъэкIыным ыкIи цIыфхэм япсэукIэ амалхэр нахьышIу хъуным ар алъапс. Наукэм пылъхэм зэрифэшъуашэу япшъэрылъхэр агъэцэкIэнхэм, Iоф ашIэнымымкIэ амалэу аIэкIэлъхэм ахэгъэхъогъэным республикэм мэхьанэшхо щыраты. ТапэкIи наукэм лъэбэкъушIухэр ышIынхэм Адыгеим ипащэхэм анаIэ тырагъэтыщт. АР-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ иминистракIэу дгъэнэфагъэм, АР-м и Къэралыгъо Совет — Хасэм ипрофильнэ комитет ипэщакIэу хадзыгъэм бэкIэ тащэгугъы. Мыхэр ныбжьыкIэх, зыфэгъэзэгъэхэ лъэныкъом хэшIыкIышхо фыряI. КъыткIэхъухьэрэ лIэужхэм ащыщхэр шIэныгъэм хэщагъэ хъунхэм фэшI ахэм IэпыIэгъу тафэхъун зэрэфаер зыщыдгъэгъупшэ хъущтэп, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\n«Наукоград» зыфиIорэ проектым фэдэхэм шIогъэшхо къызэратыщтыр, наукэм пыщэгъэ ныбжьыкIэхэм япчъагъэ нахьыбэ хъунымкIэ ащ мэхьанэшхо зэриIэр республикэм ипащэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцакIэрэм къыIуагъ.\nIофтхьабзэм хэлэжьагъэх АР-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ иминистрэу КIэрэщэ Андзаур, АР-м и Парламент икомитет ипащэу Шэуджэн Тембот, республикэм иапшъэрэ еджэпIитIумэ яректорхэу Хъунэго Рэщыдэрэ Къуижъ Саидэрэ.\nМыщ ыуж университетым епхыгъэу Iоф зышIэрэ зэхэубытэгъэ (комплекснэ) гумэкIыгъохэм янаучнэ-ушэтын институт КъумпIыл Мурат екIолIагъ. Мыщ икъулыкъушIэхэм Iофэу ашIэрэр, ахэм гъэхъагъэу яIэхэр пащэхэм нэрылъэгъу къафэхъугъ. Джырэ уахътэм институтым лаборатории 10 хэт, лъэпкъ культурэм игумэкIыгъохэм къащегъэжьагъэу иммуногенетикэм нэс мыщ ушэтынхэр щызэхащэх.\nОпытышхо зыIэкIэлъ кIэлэегъаджэхэр япащэхэу шIэныгъэлэжь ныбжьыкIэхэм ушэтын зэфэшъхьафхэр рагъэкIокIых. ГущыIэм пае, консервантхэм, ароматизаторхэм, нэмыкIхэм цIыфым ипсауныгъэ зэрарэу е федэу къыфахьын алъэкIыщтыр. Джырэ уахътэ агъэцэкIэрэ проектхэм ащыщ мэкъумэщ культурэхэм токсинэу ахэлъхэм ягъэунэфын, аграрнэ шъолъырэу щыт АдыгеимкIэ мы лъэныкъом мэхьанэшхо иI. КъумпIыл Мурат лабораториехэм зэкIэми ащыIагъ, ахэм яIофшIэн зэрэзэхащэрэм осэшIу фишIыгъ, яIофшIагъэ шIуагъэ къытэу, лъэгэпIэ инхэм анэсынхэу афэлъэIуагъ.\n17.01.2018 ЯшIэныгъэхэмкIэ айнхэм адэгощэщтых


Адыгэ къэралыгъо университетым физкультурэмрэ дзюдомрэкIэ и Институт Урысыем ишъолъырхэм ябэнэкIо 400-м нахьыбэ егъэджэн-зэхахьэхэм ащызэIукIагъ.\n— Санкт-Петербург, Москва, Воронеж, Хабаровскэ, Дагъыстан, Къэбэртэе-Бэлъкъарым, Къэрэщэе-Щэрджэсым, Краснодар краим, Адыгеим, нэмыкIхэм дзюдомкIэ ябэнакIохэм яIэпэIэсэныгъэ хагъэхъоным фэшI егъэджэн-зэхахьэр афызэхащагъ. Республикэм физкультурэмкIэ ыкIи спортымкIэ и Комитет, Адыгеим дзюдомкIэ и Федерацие, тренер-кIэлэегъаджэхэр, ныбджэгъухэр зэхэщэн IофхэмкIэ IэпыIэгъу къафэхъугъэх.\nОлимпиадэ джэгунхэм дышъэр къащызыхьыгъэ Мудрэнэ Бислъан, бэнэкIо цIэрыIохэу Мерэм Дамир, ПашIо Алый, Дэхъу Азэмат, Беданыкъо Заур, Ордэн Андзаур, Тюлпэрэ Айдэмыр, Ингъуш Владимир, ШъэоцIыкIу Айдэмыр, Акопян Вардкез, нэмыкI тибэнакIохэм зэнэкъокъухэм зафагъэхьазыры.\nТренерхэу Бастэ Сэлым, Беданыкъохэу Рэмэзанрэ Байзэтрэ, Хьакурынэ Дамир, Псэунэ Мурат, Сергей Шутовым, Бэджыдэ Вячеслав, ФыIапшъэ Астемир, Улан Гуртуевым, Хьатх Бислъан, Нэпсэу Бислъан, Тельман Курбановым, фэшъхьафхэм бэнакIохэр зэнэкъокъухэм афагъэхьазырых.\nШэнышIу зэрафэхъугъэу, егъэджэн-зэIукIэгъухэу Адыгеим щызэхащэхэрэр гъэшIэгъон мэхъух.


Кристина Новиковам тегъэгушIо | Адыгэ Макъ\nКристина Новиковам тегъэгушIо\nАвтор: Редакция\t/ 05.09.2019\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\t/\nУрысыем иныбжьыкIэхэм кушъхьэфэчъэ спортымкIэ язэнэкъокъу Адыгэ Республикэм щэкIо.\nИлъэс 15 – 16 зыныбжьхэ кIалэхэр, пшъашъэхэр апэрэ чIыпIэхэм афэбанэх. Адыгэ Республикэм щапIугъэ Кристина Новиковам километри 2-р зэкIэми анахь псынкIэу къыкIугъ, апэрэ чIыпIэр къыдихыгъ, тренерыр Дмитрий Конарев.\n— Хэгъэгум ишъолъыр 20-м нахьыбэ зэнэкъокъум хэлажьэ, — къытиIуагъ Адыгэ Республикэм кушъхьэфэчъэ спортымкIэ и Федерацие ипащэу Анатолий Лелюк. — Командэхэри шъхьафэу зэнэкъокъух.


ИлъэсыкIэ елкэм кIощтых | Адыгэ Макъ\nХабзэ зэрэхъугъэу, илъэс къэс Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ыцIэкIэ ИлъэсыкIэ шIушIэ Iофтхьабзэхэр кIэлэцIыкIухэм апае зэхащэх. Къэралыгъо филармонием ахэр щэкIох. Адыгэ Республикэм гъэсэныгъэмкIэ, культурэмкIэ, IофшIэнымкIэ ыкIи социальнэ хэхъоныгъэмкIэ иминистерствэхэр ащ икIэщакIох.\nИлъэсыкIэ елкэм епхыгъэ Iофтхьабзэхэу республикэм щыкIощтхэм кIэлэцIыкIу 1700-рэ ахэлэжьэщт.\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ыцIэкIэ агъэуцущт илъэсыкIэ елкэм къырагъэблэгъэщт нэбгырэ пэпчъ шIухьафтынэу IэшIу-IушIу Iалъмэкъ ратыщт.\nДжащ фэдэу Урысыем и Президент ыцIэкIэ агъэуцурэ елкэм республикэм икIэлэцIыкIу 39-рэ мыгъэ кIощт.\nИлъэсыкIэ елкэхэм япхыгъэ Iофтхьабзэхэм ахэлэжьэщтхэ кIэлэцIыкIухэм якъыхэхын екIолIэкIэ гъэнэфагъэ иI. Ахэр социальнэу мыухъумэгъэ е сабыибэ зэрыс унагъохэм ащыщых, дэгъоу еджэхэрэр ыкIи сэнаущыгъэ зыхэлъхэр.


Лъэпкъ проектым диштэу — Адыгэ макъ\nЛъэпкъ проектым диштэу\nЛъэпкъ проектэу «Псауныгъэм икъэухъумэн» зыфиIорэм диштэу фельдшер-мамыку IэзапIэхэм ягъэпсын ухыгъэным епхыгъэ IофыгъохэмкIэ зэхэсыгъор Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат тыгъуасэ зэрищагъ. Зэхэсыгъом хэлэжьагъэх Адыгэ Республикэм иминистрэхэм я Кабинет хэтхэр, муниципальнэ образованиехэм япащэхэр, подрядчикхэм ялIыкIохэр.\nЗэхэсыгъор къызэIуихызэ, Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ хигъэунэфыкIыгъ медицинэ IэпыIэгъоу къуаджэхэм ащаратырэр нахьышIу шIыгъэным пае IофшIэнхэмкIэ пIалъэу агъэуцугъэхэр къыдалъытэнхэм мэхьанэшхо зэриIэр.\n«Мыгъэрэ илъэсыр зэрэкъиныр къыдгурэIо, ау фельдшер-мамыку IэзапIэхэр псэолъэшхохэп, агъэнэфэгъэ пIалъэхэм ахэр бгъэцэкIэнхэ плъэкIыщт. ЕтIани къэIогъэн фае къоджэдэсхэмкIэ ахэм социальнэ мэхьанэшхо зэряIэр. ЦIыфхэм ящыIэныгъи япсауныгъи къарыкIощтыр бэкIэ ялъытыгъ тэрэзэу узыр зэрагъэунэфырэм, диспансеризацием къызэрэхырагъэубытэхэрэм, медицинэ IэпыIэгъур игъом зэраратырэм. Технологие пэрытхэр зыщыгъэфедэгъэ IэпыIэгъу ягъэгъотыгъэным имызакъоу, поликлиникэхэм хэхъоныгъэ ягъэшIыгъэнымкIи тфэлъэкIыщтыр зэкIэ тшIэн фае», — хигъэунэфыкIыгъ КъумпIыл Мурат.\nАдыгэ Республикэм псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ иминистрэу Мэрэтыкъо Рустем зэхэсыгъом къызэрэщиIуагъэмкIэ, сомэ миллиони 124-рэ зытефэрэ фельдшер-мамыку IэзэпIэ 23-рэ мыгъэ республикэм щагъэпсы. Мыекъопэ, Джэджэ, Шэуджэн, Кощхьэблэ, Тэхъутэмыкъое, Теуцожь районхэм псэуалъэхэр къадэтэджэщтых. Ахэм яшIуагъэкIэ къоджэдэсхэм медицинэ IэпыIэгъоу аратырэр нахьышIу хъущт.\nРеспубликэм и ЛIышъхьэ муниципалитетхэм япащэхэм пшъэрылъ афишIыгъ фельдшер-мамыку IэзапIэхэм яшIын зыщаухырэ лъэхъаным уплъэкIун IофшIэнхэр нахь агъэлъэшынхэу.\n«Социальнэ мэхьанэ зиIэ псэуалъэхэм яшIын ренэу тынаIэ зытетхэм ащыщ. Проектхэр зэкIэ графикым диштэу атынхэ фае. Псэуалъэхэм яшIын ухыгъэнымкIэ, ахэм къапэIулъ чIыпIэхэр зэтегъэпсыхьэгъэнхэмкIэ подрядчикхэм пшъэрылъэу зыфашIыжьыгъэхэр дэх имыIэу агъэцэкIэнхэ фае», — къыIуагъ Адыгеим ипащэ.\nПредыдущая Нэжъ-Iужъхэм апай\nСледущая «Урысыем иIэшIугъакIэхэр»


Мэхьанэшхо зиIэ проект | Адыгэ Макъ\nМэхьанэшхо зиIэ проект\nАвтор: Редакция\t/ 11.06.2019\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР, ЭКОНОМИКЭР\t/\nКъэралыгъо корпорациеу «Росатомым» иинвестиционнэ проектышхохэм ащыщэу жьыбгъэкIэ Iоф зышIэрэ паркым игъэпсын Адыгеим щылъагъэкIуатэ. Жьыбгъэм ыкIуачIэ къызфагъэфедэзэ энергетикэм ылъэныкъокIэ республикэм хэхъоныгъэ ышIыным проектыр фэIорышIэщт. Ар гъэцэкIагъэ зэрэхъурэм лъэплъэ ыкIи мэхьанэшхо реты Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат. Проектыр щыIэныгъэм щыпхырыщыгъэным пае республикэм ипащэхэр компанием сыд фэдэрэ лъэныкъокIи IэпыIэгъу фэхъух, ащ пае «зы шъхьангъупчъэкIэ» заджэхэрэ шIыкIэмкIэ проектым игъэцэкIэн лъагъэкIуатэ.\nАщ иапэрэ едзыгъо къыдыхэлъытагъ МВти 150-м кIэхьэрэ кIуачIэ зиIэ жьыбгъэкIэ Iоф зышIэрэ станцие Шэуджэн ыкIи Джэджэ районхэм ащыгъэпсыгъэныр. Мы проектым изэшIохын республикэм ифедэ хэлъ, сыда пIомэ икIэрыкIэу къызфагъэзэжьырэ энергетикэм ихэхъоныгъэ амал къытыщт шъолъырым энергием ылъэныкъокIэ фэныкъоныгъэу иIэхэр ригъэкъужьынхэмкIэ.\nНепэрэ мафэм ехъулIэу жьыбгъэкIэ Iоф зышIэщтхэ апэрэ пкъыгъохэр агъэуцугъэх, ялъэгагъэ метри 100 мэхъу. ЗэрагъэнэфагъэмкIэ, зэкIэмкIи ахэм япчъагъэ 60 хъущт, пкъыгъо пэпчъ МВт 2,5-рэ кIуачIэ иIэщт. Илъэсэу тызыхэтым иIоныгъо мазэ ехъулIэу апэрэ генерациер паркым къытыщт. Энергие тедзэр экономикэм ыкIи социальнэ лъэныкъом хэхъоныгъэхэр ышIынхэм фэIорышIэщт.\nКъэIогъэн фае Адыгеим имызакъоу, УрысыемкIи мыр проектышхоу зэрэщытыр. Республикэм иэкономикэ хэхъоныгъэхэр ышIынхэм, шъолъырым иэнергосистемэ зыпкъ итэу Iоф ышIэным афытегъэпсыхьагъ.


ЕджапкIэм щыщ къызэкIагъэкIожьыщт | Адыгэ Макъ\nЕджапкIэм щыщ къызэкIагъэкIожьыщт\nМыгъэ еджапIэхэм къачIэкIыгъэхэр джы апшъэрэ еджапIэхэм зэрачIэхьащтхэм пылъых. Ахэм ащыщхэм бюджет чIыпIэхэр къатефэщтых, ыпкIэ хэмылъэу къэралыгъом ригъэджэщтых.\nАу ар зинасып къымыхьынхэри бэу къахэкIыщтых. Сыда пIомэ ныбжьыкIэхэр анахьэу зыфэе сэнэхьатхэм, нахьыбэрэмкIэ, апшъэрэ еджапIэхэм ыпкIэ хэлъэу ащафеджэнхэ фаеу мэхъу. ЕджапкIэр зытышъущтым етышъ еджэ, бюджет чIыпIэхэм ахэмыфагъэхэм янэ-ятэхэми банкым чIыфэ къыIахызэ, якIалэхэр рагъаджэх.\nАщ фэдэ ны-тыхэм агу къэтэгъэкIыжьы еджэным пэIуагъэхьэгъэ ахъщэм щыщ Iахь къафызэкIагъэкIожьын зэралъэкIыщтыр. Ны-тыхэм Iоф ашIэмэ, хьакъулахьэу атырэм (НДФЛ) щыщ Iахь хьакъулахьхэр зыугъоирэ къулыкъум къызэкIигъэкIожьын ылъэкIыщт. Ащ «налоговый вычет» раIо. ЕджапкIэу атыгъэм ипроцент 13-р къаIукIэжьын фитых ежь ышъхьэкIэ еджэрэм, зикIалэ езыгъаджэрэм е опекунхэм, зиIахьыл благъэхэр (ыш-ышыпхъухэр) езыгъаджэхэрэм.\nМы чIыпIэм къыщыIогъэн фае, ахъщэр апшъэрэ еджапIэм гъэсэныгъэ щызэзыгъэгъотырэ закъохэр арэп къызыфызэкIагъэкIожьырэр. Спискэу ащ фэдэ фэгъэкIотэныгъэ зиIэхэм ахэтых ныбжь зиIэу гъэсэныгъэ тедзэ зэзыгъэгъотыхэрэри. Ахэм IэкIыб къэралыгъуабзэхэр зыщызэрагъашIэрэ гупчэхэм гъэсэныгъэ ащызэрагъэгъотымэ, водительхэр къэзыгъэхьазырырэ курсхэм ащеджэхэмэ, еджапкIэр къаIукIэжьыщт. КIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэм, кружок зэфэшъхьафхэм ыкIи музыкальнэ еджапIэхэм ачIэсхэми ащ фэдэ фэгъэкIотэныгъэхэр яIэх.\nУнэе еджапIэмэ ащеджэхэрэми атыгъэ ахъщэм щыщ Iахь къафызэкIагъэкIожьын алъэкIыщт. Ау цIыфэу унэе апшъэрэ еджапIэм чIахьэрэм ышIэн фае а организацием ригъэджэнхэ фитэу лицензие е нэмыкI документэу Iоф ышIэн зэрэфитыр къэзыушыхьатырэ иIэмэ.\nЕджапкIэр зэрэптыгъэ тхылъхэр ны-тыхэу е опекунхэу хьакъулахь зытыхэрэм ацIэкIэ къитхыкIыгъэнхэу щыт нахь, еджэрэм ыцIэкIэ гъэпсыгъэнхэу щытэп.\nДжыри зы чIыпIэ анаIэ тырадзэн фае зикIалэ ыпкIэ ытызэ езыгъаджэхэрэм. ЕджапкIэр зэрэпсаоу зэтыгъоу умытымэ нахьышIу. Илъэс пэпчъ птымэ нахь фед. ГущыIэм пае, Iоф зышIэрэ кIалэм ятIонэрэ апшъэрэ гъэсэныгъэ зэригъэгъотынэу апшъэрэ еджапIэм илъэсищрэ щеджэнэу зычIахьэм, ахъщэ иIэти, сомэ мин 300 зэтыгъоу ытыгъ. Ау хьакъулахь къулыкъум сомэ мини 120-р ары ныIэп анахьыбэу ыштэрэр процент 13-р хигъэкIынэу. Арыти, сомэ мин 15,6-рэ къыфызэкIагъэкIожьыгъ. Ау кIалэм илъэс къэс еджапкIэм тефэрэ мини 100-р ытыщтыгъэмэ, сомэ мин 39-рэ къыфызэкIэкIожьын ылъэкIыщтгъагъэ.


Адыгэ Хэку Таймс: Адыгэ хэкум ит къалэу Хылъэжъые (Геленджик) щыIэ Адыгэ Хасэм икъэбар\nАдыгэ хэкум ит къалэу Хылъэжъые (Геленджик) щыIэ Адыгэ Хасэм икъэбар\nАдыгэ хэкум ит къалэу Хылъэжъые (Геленджик) щыпсэурэ адыгэхэм яшIоигъоныгъэкIэ икIыгъэ илъэсым Адыгэ Хасэ зэхащагъ. Къалэм лъэпкъ зэфэшъхьафхэм къахэкIыгъэ цIыфхэр – урымхэр, джуртхэр, осетинхэр, украинцэхэр, чэчэнхэр, нэмыкIхэри щэпсэух. Хэти илъэпкъыбзэ, ишэн-зэхэтыкIэхэр, икультурэ къызэрэзэтыригъэнэщтхэм лъэплъэ.\nНэбгыришъэ имыкъурэ адыгэхэу ащ дэсхэми зыгъэгумэкIыхэрэ Iофыгъохэм зыщатегущыIэнхэ, зыщызэIукIэнхэ ыкIи зыщызэусэжьынхэ общественнэ организацие джы яIэ хъугъэ. КIалэхэр зэхэгущыIэжьхи Пщыбэкъо Адам хасэм пащэ фашIыгъ.\nМэкIэ-макIэу хасэр ылъэ теуцо. БэмышIэу Хэсашъхьэм хэтхэм яшIоигъоныгъэкIэ къэлэ тхылъеджэпIэ гупчэу В. Г. Короленкэм ыцIэ зыхьырэм иIофышIэхэр яIэпыIэгъухэу «Iэнэ хъурае» зэхащэгъагъ. Ащ зэреджагъэхэр «История расселения адыгов на территории Геленджика: культура, быт, топонимика».\nЗэхэсыгъом къырагъэблэгъагъэхэм къэлэ администрацием иIофышIэхэр, къэлэ Думэм идепутатхэр, Урысые географическэ обществэм икъэлэ къутамэ ипащэ, краеведхэр, общественнэ организациехэм, нэмыкI къулыкъу зэфэшъхьафхэм ялIыкIохэр, экскурсоводхэр ахэтыгъэх.\nТхылъеджапIэм иIофышIэу Ацумыжъ Разыет зэхахьэр пэублэ псалъэкIэ къызэIуихыгъ. Къалэм итарихъ-краеведческэ музей инаучнэ IофышIэ шъхьаIэу Тамила Небиеридзе адыгэхэм якультурэрэ ящыIэкIагъэрэ афэгъэхьыгъэ экспозицие зэряIэр, цIыфхэр ащ нэIуасэ зэрэфашIыхэрэр къыIотагъэх.\nИлъэс 60-м къехъугъэу Хылъэжъые щыпсэурэ Лъэустэн Борисэ къалэр зыфэдагъэр ыкIи зызэрэзэблихъугъэр ыгу къыгъэкIыжьыгъэх. ИжъыкIэ къыщегъэжьагъэу адыгэхэр ащ ХылъэжъыекIэ зэреджэщтыгъэхэм къытегущыIагъ.\nКраеведэу Юрий Митрофановым щысэхэр ыгъэфедэхэзэ къыгъэлъэгъуагъэх ыкIи къыIотагъ къалэм ыкIи къыпэблэгъэ чIыпIацIэхэм адыгабзэкIэ къарыкIыхэрэр, аусынхэу зэрэхъугъэхэр.\nТхылъеджапIэм иIофышIэ шъхьаIэу, «Iэнэ хъураер» зезыщэгъэ Светлана Абрамовам зытегущыIэхэрэ Iофыгъом къызэхэхьагъэхэм еплъыкIэ-гупшысакIэу фыряIэхэр къаригъэIуагъэх. Ахэм къэлэ Думэм идепутатэу Юлия Соболевар, къэлэ администрацием искусствэмрэ кинематографиемрэкIэ и ГъэIорышIапIэ ипащэу Ольга Нефедовар, къэлэ Адыгэ Хасэм итхьаматэу Пщыбэкъо Адам, нэмыкIхэри ахэтыгъэх. Экскурсоводхэм упчIэхэр къатыгъэх чIыпIацIэхэм къарыкIыхэрэр зэрагъашIэхэ ашIоигъоу.\nНепи зыщыпсэухэрэ зыгъэпсэфыпIэ къалэм фэгъэхьыгъэ къэбарэу зэхахыгъэр зэкIэ «Iэнэ хъураем» хэлэжьагъэхэм ашIогъэшIэгъоныгъ. Адыгэ лъэпкъым ищыIэкIагъэр зыфэдэр нахь игъэкIотыгъэу зэрашIэным ыкIи ар нэмыкI цIыфхэм анагъэсыжьыным пае экскурсоводхэм тхыгъэ къэбархэр зэряIэнхэ фаер хагъэунэфыкIыгъ. «Лъэпкъхэм язэгурыIоныгъэ Урысыер егъэпытэ» зыфиIорэ гупшысэ шъхьаIэр зыхэлъ Iофтхьабзэхэм язэхэщэнхэр тапэкIи лъагъэкIотэщтых.\nДжырэ лъэхъаным къалэм щыпсэухэрэм, зыгъэпсэфакIо къакIохэрэм, ныбжьыкIэхэм апае Хылъэжъые итарихъ фэгъэхьыгъэ тхылъ зэрящыкIэгъэ шъыпкъэр къэлэ Думэм идепутатэу Юлия Соловьевам хигъэунэфыкIыгъ, зэхэгущыIэжьыгъэхэми ащ дырагъэштагъ.\nКраеведхэри, Адыгэ Хасэм хэтхэри тхылъыр зыгъэхьазырыщтхэм IэпыIэгъу афэхъущтых. Непи ахэр адыгэ лъэпкъ культурэр къызэрэзэтырагъэнэщтым ыкIи ащ ибаиныгъэ нэмыкI лъэпкъхэм зэрарагъэшIэщтым дэлажьэх. Адыгэ хасэхэу Мыекъуапэ, Краснодар, Шапсыгъэ ащызэхащагъэхэм зэпхыныгъэхэр адашIыгъэх. Адыгеим и Лъэпкъ театрэ, икъэшъокIо коллективхэр рагъэблагъэх. Къихьэрэ илъэсым адыгэ культурэм имафэхэр Геленджик щызэхащэхэ ашIоигъу, нэмыкI гухэлъышIухэри яIэх.\n— Къалэм адыгэу дэсхэр бэ мыхъухэрэми, тызщыпсэурэ чIыгум ижъыкIэ къыщегъэжьагъэу тятэжъ пIашъэхэр зэрэтесыгъэхэр, лъэпкъыр итэкъухьагъэ хъугъэми, чIышъхьашъом зэрэтетыр, зы пкъэоу лъэпкъ зэщымыщхэм зэрахэтыр ыкIи культурнэ кIэн бай зэрэтиIэр къалэм дэсхэми, къакIохэрэм ашIэнэу тыфай, — еIо Адыгэ Хасэм ипащэу Пщыбэкъо Адам.\nОбщественнэ организациер зызэхащагъэм къыщегъэжьагъэу Геленджик щыхагъэунэфыкIырэ мэфэкIхэм, къалэм и Мафэ, лъэпкъхэм языкIыныгъэ и Мафэ, нэмыкIхэми ахэлажьэхэу рагъэжьагъ. Адыгэмэ ябыракъ шхъуантIэ дышъэ жъуагъохэр къыхэлыдыкIыхэу урамхэм ащагъаIэ, лъэпкъ шъуашэ зыщыгъ ныбжьыкIэхэр гъогухэм къарэкIох. Ахэм зэлъэпкъэгъухэр агъэгушхох, цIыфхэм агъэшIагъох, зыщыщхэ лъэпкъыр зэрэщыIэр, итэкъухьагъэми, зэрэмыкIодыгъэр къагъэлъагъо.\n«Узэкъотмэ — улъэш», — аIо адыгэхэм. Зэкъотхэу, мамырэу псэурэ лъэпкъхэм цIыфыгъэкIэ, IушыгъэкIэ, адыгэ зэхэтыкIэ дахэхэмкIэ закъыхагъэщынэу фаех.\nХэсашъхьэм хэтхэр колледжым щеджэрэ ныбжьыкIэхэм аIокIэх, тхылъеджапIэм, музеим, къалэм ащызэхащэрэ Iофтхьабзэхэм ахэлажьэх. ИлъэсыкIэу къихьэрэм Адыгэ Хасэм хэтхэм Хылъэжъые адыгэ джэгу, къэгъэлъэгъон зэфэшъхьафхэр щызэхащэнхэу, «Налмэсыр» рагъэблэгъэнэу гухэлъхэр яIэх. Хасэм изэхэсыгъохэр зыщызэхащэщтхэ ыкIи цIыфхэр, хьакIэхэр къызэрагъэблэгъэщтхэ унэ ящыкIагъ.\nОбщественнэ организациехэм мылъкукIэ хабзэр къадеIэрэп. Геленджик щызэхащэгъэ Адыгэ Хасэм IэпыIэгъу къыфэхъущтхэр къыкъокIынхэу тыгугъэщт. ЗэдеIэжьыныр сыдигъуи тилъэпкъ ишэн дэгъухэм ахалъытэ.\nХылъэжъые и Адыгэ Хасэ гъогу мэфэ-гъогу кIыхьэ техьанэу тыфэлъаIо.


Къыблэ шъолъырымкIэ апэрэх | Адыгэ Макъ\nКъыблэ шъолъырымкIэ апэрэх\nАвтор: Редакция\t/ 16.04.2019\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nУФ-м ПенсиехэмкIэ ифонд и Правление хэтхэр, икъутамэхэм ыкIи подразделениехэм япащэхэр зыхэлэжьэгъэхэ семинар–зэхэсыгъо джырэблагъэ Москва щыкIуагъ.\n2019-рэ илъэсым лъэныкъо анахь шъхьаIэу зыдэлэжьэщтхэм, уахътэу пыкIыгъэм шIагъэ хъугъэхэм ащ щатегущыIагъэх.\nМы Iофтхьабзэм ПенсиехэмкIэ фондым ичIыпIэ къулыкъу анахь дэгъур къызщыхахырэ зэнэкъокъум икIэухи щызэфахьысыжьыгъ. 2018-рэ илъэсымкIэ фондым и Къутамэу АР-м щыIэр Къыблэ Федеральнэ шъолъырым итхэм анахь дэгъоу къыхахыгъэу ар къэзыушыхьатырэ дипломыр ащ ипащэу Къулэ Аскэрбый къыратыжьыгъ. Мыр къулыкъум ияблэнэрэ текIоныгъ. Къыблэ шъолъырымкIэ анахь дэгъоу къызэрэхахырэр яплIэнэрэ.\nЗэнэкъокъур УФ-м ПенсиехэмкIэ ифонд 2005-рэ илъэсым къыщыублагъэу зэхещэ. ЧIыпIэ органхэм цIыфхэм Iоф зэрадашIэрэр, къэралыгъо фэIо-фашIэхэр зэрагъэцакIэхэрэм уахътэу тырагъэкIуадэрэр, электроннэ шIыкIэхэр зэрагъэфедэхэрэр, къэралыгъо программэхэм япхырыщын, нэмыкIхэри къыдалъытэхэзэ анахь дэгъур ащ къыщыхахы.


ТIуапсэ Пресс: Сирием заор таущтэу къежьагъ? кIуакIэу итхэр сыд фэдэх?\nИлъэс заулэ хъугъэу Сирием щызэзаох. Ащ цIыф мин шъэ пчъагъэ хэкIодагъ. цIыфэу уIагъэхэр милионым еблагъэ. Ишъхьэ рихьыжьэжьи Сирием ыкIыжьыгъэхэр милион 5-м нэсы. Джащ фэдэу Сирие кIоцIымкIэ цIыфэу яунэхэм аримысыжьыхэр милион заулэ мэхъу. Унэ къутагъэхэр милионым блэкIыгъ.\nЗаор бгъуитIоу угощыгъ. Зыбгъум Сирие хьыкумэт дзэхэр щыIэх, адрэ бгъум Сирие хьыкумэтыр зэблэхъугъэн фае зыIорэ кIуакIэхэм язэуакIохэр щыIэх.\nСирием, заом ипэ милион 22.5 фэдиз щыпсэущтыгъэ. Непэ ащ милион 18 фэдиз щыпсэурэр. Мыхэр лъэпкъкIэ ыкIи дин-шIошIыхъунгъэкIэ угощыгъэхэу зыхъукIэ, пчъагъэхэм адэлажьэрэ купхэм къызэратхырэмкIэ мыщ фэдэу къекIы:\nМуслим Сунэ 67% (Курдхэр 4%)\nМуслим Алауи 12%\nМуслим Щеа 6%\nАдыгэхэр 0.5% (мин 100-м ехъу)\nСирием заор таущтэу къежьагъ\nСирием щызэпэуцожьыхэу къызыщежьагъэр 2011-рэ илъэсыр ары. Нахь къыхэгъэщыгъэу, мэзаем и 26-м, 2011-рэ илъэсым, Сирие полицием къалэу Дыра зыфиIорэм кIэлэцIыкIу 15 ыубытыгъ,( дуархэм шъхьэфитыныгъэ тыфай зэрататхагъэм пае). КIэлэцыкIухэр зэраубытгъэхэм пае мырэзэныгъэ зэхахьэхэр цIыфхэм къырагъэкIокIэу аублагъ. Джащ фэдэу Сирием ит къалэхэм ыкIи къуаджэхэм мырэзэныгъэ зэхахьэхэр ашIэу аублагъ. А зэхахьэм цIыфхэм къыщаIоу аублагъ, зэхъокIыныгъэ тыфай, шъхьэфитыныгъэ тыфай.\nМэлылъфэгъум и 25-м Сирие хьыкумэт дзэхэр къалэу Дыра ыкIи къалэу Дума къыщызэрэугъоигъэ цIыфхэм IащэкIэ ахаохи цIыф 10 пчъагъэ аукIыгъ. Джащ фэдэу Сирие дзэр нэмыкI къалэхэмкIи мырэзэныгъэ зэхахьэм ахэтхэм IащэкIэ ахауоу ыублагъ ыкIи цIыф шъэ пчъагъэ аукIыгъ.\nБэдзэогъу мазэм 2011 илъэсым, цIыфэу мырэзэныгъэ зэхахьэхэр къызригъэкIркIыщтъэхэм Iащэхэр къащти Сирие дзэм пэуцожьыхэу аублагъ. Джащ фэдэу зэпэуцожь заор мафэ къэс нахь лъэщэу хъугъэ ыкIи ащ къыкIэлIыкIоу Сириер щыпсэурэ цIыфхэр тIу угощыгъэу хъугъэх, хьыкумэтым ригъусэхэмрэ, ащ пэуцожьыхэмрэ.\nКIуакIэу итхэр сыд фэдэх?\nЛъэпкъкIэ ыкIи дин-шIошIыхъунгъэкIэ уеплъымэ Сирие хьыкумэтым ригъусэх Алауи зыфаIохэрэр (Бэшар Асад ахэм ащыщ), Шиа зыфаIохэрэр ыкIи Суна-хэм ащыщхэри ары.\nХьыкумэтым пэуцожьырэ пстэури Суна-х пIоми хъущт. Мыхэм нахь шъхьаIхэр 3 угощыгъэх:\n- Сирие дзэ шъхьэфит зыфаIорэр. Мыр Сириер демократиеу гъэпсыгъэным фэбанэ. Мыхэм Сирие кIоцIымкIэ милион заулэ ригъусэх ыкIи нэмыкI хэгъэгухэм ащыпсэурэ бэ аригъус. Мыхэр къохьапIэ хэгъэгухэм я гупщысэкIэ нахь пэблагъэх.\n- Джэбхат Алнусрэ зыфаIорэр. Мыхэр Ислам радикалых (Дунае терор купэу Ал-Каида зыфаIорэм пышIагъэх). Мыхэм СириемкIэ цIыфэу ригъусэхэр зыфэдизыр гъэнэфагъдэдэу щыIэп ау зэрлъытэрэмкIэ мин шъэ пчъагъэ аригъус.\n- Ислам къэрал зыфаIорэр. Мыхэр Иракым къыщытэджыгъэх. Мыхэм лъапсэу яIэр ыкIи IэпыIэгъу къазритырэр Иракым щыпсэурэ Суна-хэр арых. Амеркэм Иракэр ищты, хьыкумэтыр Шыа-хэм (цIыф милион 15) заретым, Суна (милион 5) ащ щыпсэухэрэм яIофхэр къызэкIэкIуагъ. Ащ фэдэу Иракэр зэрэхъугъэр Ислам радикалхэм агъэфеди, Суна-хэм ащыщ цIыфыбэ къызкъуагъэуцуи, Иракым ипшъэкIэ щыIэ чIыгухэр ащтагъэх ытIанэ ащ къикIыхи Сирием ихьэхи ащ икъокIыпIэ щыIэ чIыгу пстэури ащтагъ.\nСирие заом хэкIыпIэу иIэр\nНепэ къызэрэлъагъорэмкIэ Сирием щыпсэурэ милион 20-рагъор тIу угощыгъэхэу зэзаох. Сирие хьыкумэтым ригъусэхэр милион 10-рагъоу мэхъу. Сирие хьыкумэтым пэуцожьхэри милион 10-рагъоу мэхъу. МытIум яз дзэ IофкIэ текIон илъэкIыщтэп. Ар илъэс 4 заом къегъэлъагъо. Сыд фэдэ хэгъэгу Сирие Iофым хэхьагъэми зи зэблихъун ылъэкIыщтэп, сыда пIомэ милион 10 хъурэ лъэпкъым хэт цIыф пстэуми Iащэхэр аIыгъэх. Ахэр мыуцоу зэощтых. Мыщ хэкIыпIэу иIэр, ежь Сирием щызэзаохэрэм текIоныгъэ зими къыдихын зэримылъэкIыщтыр къазгурыIокIэ заор агъэуцун алъэкIыщт ыкIи фитыныгъэхэр зэфэдэу зэфаугощыжьын алъэк1ыщт, амырмэ мы заор илъэс пчъагъэ кIон ылъэкIыщт.


ТIуапсэ Пресс - Дышъэ къэзыхьырэм уегъэгугъэ\nadmin - 2016-02-10 20:25:46\nСамбэмкIи, дзюдомкIи ЦIыкIу Рэмэзан зэнэкъокъухэм ахэлажьэу бэрэ тэлъэгъу. КIалэм ихэхъогъу, исэнаущыгъэ къызэIуихынымкIэ чIыпIэшIу ит. Спорт лъэпкъитIумэ ахэдэн фаеу уахътэ къекIущтэу тренерхэм къаIо. Непэ нарт шъаом самбэмкIэ гъэхъагъэу ышIырэм уегъэгушхо.\nГъогу техьаным ыпэкIэ\nНижегород хэкум ежьэным ыпэкIэ ЦIыкIу Рэмэзанрэ тренер-кIэлэегъаджэхэмрэ гущыIэгъу тафэхъугъ. Адыгэкъалэ ия 3-рэ гурыт еджапIэ ия 11-рэ класс Р. ЦIыкIур щеджэ. НыбджэгъушIухэр иIэх.\n— Хэгъэгум иныбжьыкIэхэм язэIукIэгъухэм гъогогъуитIо самбэмкIэ дышъэ медальхэр ЦIыкIу Рэмэзан къащыдихыгъэх, — къеIуатэ Адыгэкъалэ икIэлэцIыкIу-ныбжьыкIэ спорт еджапIэу Джамырзэ Азмэт ыцIэкIэ щытым идиректорэу Чэтыжъ Алый. — Урысыем икIэлэеджакIохэм я Спартакиадэу Ермэлхьаблэ щызэхащагъэм дышъэ медалыр къыщыфагъэшъошагъ. Рэмэзан гуетыныгъэ ин хэлъ, спортсмен цIэрыIо хъун ылъэкIыщтэу тегъэгугъэ.\nЧэтыжъ Алый тренерэу Iоф ышIэзэ ыгъэсагъэхэм ащыщэу Шъэумэн Байзэт ары ЦIыкIу Рэмэзан ипащэр. Адыгэкъалэ зэлъашIэрэ спортсменхэр, тренерхэр къыдэкIыгъэх. Байзэт къызэриIорэмкIэ, щысэ зытырихыщтхэр непи къалэм дэсых.\n— СССР-м изаслуженнэ тренерэу Хьатэгъу Адам, тиспорт еджапIэ ипащэу Чэтыжъ Алый, нэмыкIхэри упчIэжьэгъу сэшIых, — къеIуатэ Шъэумэн Байзэт. — Спортым изакъоп, тарихъым, лъэпкъ шIэжьым, кIэлэеджакIохэм яIофыгъохэм татегущыIэ. Самбэм фэзгъасэхэрэм ЦIыкIу Рэмэзан иIэпэIэсэныгъэкIэ къахэщы.\nКстово Рэмэзан зыкIокIэ дышъэ медалым зэрэфэбэнэщтыр зышIэщтыгъэхэм ащыщ дунаим самбэмкIэ ичемпионэу Мэрэтыкъо Сахьидэ.\n— Европэм иныбжьыкIэхэм язэнэкъокъоу Тыркуем щызэхащэрэм ЦIыкIу Рэмэзан хэлэжьэнэу зигъэхьазырыгъагъ, — къыщиIуагъ спорт еджапIэм щыкIогъэ зэхахьэм Мэрэтыкъо Сахьидэ. — Урысыемрэ Тыркуемрэ язэфыщытыкIэхэр нахь дэи зэрэхъугъэхэм, дунэе Iофыгъохэм къахэкIэу тиспортсменхэр Тыркуем агъэкIуагъэхэп. ЦIыкIу Рэмэзан Европэм идышъэ медаль фэбэнэнэу хъугъэп…\n— ЦIыкIу Рэмэзан адыгэ шъыпкъ, — зэдэгущыIэгъур лъегъэкIуатэ Мэрэтыкъо Сахьидэ. — Урысыем идышъэ медаль Кстово къыщыдихынышъ, дунаим изэIукIэгъухэм ахэлэжьэнэу мурад ышIыгъ.\nГу пытэ зиIэ нарт бланэм игущыIэ къызэригъэшъыпкъэжьыгъэр зымыуасэ щыIэп.\nУрысыем иныбжьыкIэхэм самбэмкIэ язэIукIэгъухэу Кстово щыкIуагъэхэм бэнэкIо 600-м нахьыбэ ахэлэжьагъ. ЦIыкIу Рэмэзан килограмм 52-м нэс къэзыщэчырэмэ янэкъокъугъ.\n— Бэнэгъуи 8 Рэмэзанэ алырэгъум щыриIагъ, — зэIукIэгъухэр зэрэкIуагъэхэм тащегъэгъуазэ Адыгэ Республикэм самбэмкIэ икIэлэцIыкIу-ныбжьыкIэ спорт еджапIэ ипащэу, спортымкIэ дунэе класс зиIэ мастерэу Делэкъо Адамэ. — ТигъэгушIоным ыпэкIэ лъэшэу тигъэгумэкIыгъ.\nЕвропэм ыкIи дунаим яныбжьыкIэхэм дзюдомкIэ язэнэкъокъухэм дышъэ медальхэр къащыдэзыхыгъэ Рустам Заболотнэр Дагъыстан икомандэ хэтэу Кстово самбэмкIэ щыбэнагъ. Р. ЦIыкIур ащ зыIокIэм, пхъашэу ебэныгъ, текIоныгъэр къышIуихьыгъ.\nДышъэ медалым фэгъэхьыгъэ зэIукIэгъум Эдуард Мурадянрэ ЦIыкIу Рэмэзанрэ щызэпэуцугъэх. БлэкIыгъэ илъэсым Урысыем изэнэкъокъу зыщызэIокIэхэм, Ермэлхьаблэ илIыкIоу Э. Мурадян апэрэ чIыпIэр судьяхэм фагъэшъошэгъагъ.\n— Кстово сыщыбанэзэ, сымыгумэкIын слъэкIыщтыгъэп, — къеIуатэ кIэлэ нэгушIоу Р. ЦIыкIум. — Мыекъуапэ зэIукIэгъур щыкIоу загъорэ къысщыхъущтыгъ. «ЫIэ фэсакъ, пытэу земыгъэубыт», нэмыкI адыгэ гущыIэхэр алырэгъум щызэхэсхыщтыгъэх. КъысаIорэм сыгу ыгъэпытэщтыгъ, текIоныгъэр къыдэсхыным фэшI кIуачIэр нахьышIоу згъэфедэщтыгъ.\nЭ. Мурадян Iэ сэмэгур нахьышIоу егъэфедэ, ыпэкIэ къызилъкIэ, зэтепIэжэныр псынкIэп. А. Делэкъом, Б. Шъэумэным, С. Мэрэтыкъом, нэмыкIхэм ар къыдалъыти, ЦIыкIу Рэмэзан пэшIорыгъэшъэу бэнэгъум фагъэхьазырыгъ. Рэмэзан пытэу алырэгъум зэрэтетым дакIоу, псынкIэу гупшысэщтыгъ, шIыкIэ зэфэшъхьафхэм алъыхъущтыгъ. Къыобэнырэр къызщыбгъэщынэн зэрэфаер адыгэ кIалэм зыщигъэгъупшагъэп, дунаим идышъэ медаль къыдэзыхыгъэ Э. Мура-дян гугъэшхо римытэу 6:1-у текIуагъ.\nАдыгеим ибэнакIохэм ащ фэдэ гъэхъагъэ аужырэу зашIыгъагъэр илъэси 5-м къехъугъ. Адыгеим исамбэ зыкъегъэIэтыжьыгъэным фэшI еджапIэр гъогу тэрэз тетэу плъытэ хъущт.\nАдыгэкъалэ имэрэу Хьатэгъу Налбый, спортымкIэ къалэм, республикэм япащэхэм къыхагъэщырэр ЦIыкIу Рэмэзан лъэпкъ шэн-хабзэхэр зэрихьэхэзэ ыпэкIэ зэрэлъыкIуатэрэр ары.\nМэзаем и 8-м республикэ спорт еджапIэм щыкIогъэ зэхахьэм ЦIыкIу Рэмэзанрэ ащ итренерэу Шъэумэн Байзэтрэ къырагъэблагъэхи, гущыIэ фабэхэр афаIуагъэх. Делэкъо Адам, Хьэпэе Хьамид, Мэрэтыкъо Сахьид, Хьакурынэ Дамир, Джармэкъо Аслъан, фэшъхьаф тренер-кIэлэегъаджэхэр дышъэ медалыр къыдэзыхыгъэм фэгушIуагъэх.\nТиреспубликэ иобщественнэ движениеу «Адыгэ Хасэм» итхьаматэу, спортымкIэ мастерэу ЛIымыщэкъо Рэмэзан, хасэм игъэцэкIэкIо куп хэтэу спортым имастер хъунымкIэ кандидатэу Нэхэе Аслъан, дунаим самбэмкIэ ичемпионэу Алхъо Сыхьатбый зэхахьэм къыщыгущыIагъэх. Спортымрэ пIуныгъэмрэ зэрэзэпхыгъэхэр ягупшысэхэм къащыхагъэщыгъэх, нэпэеплъ сурэтхэр атырахыгъэх.\nДунаим иныбжьыкIэхэм самбэмкIэ язэнэкъокъоу Румынием бжыхьэм щыкIощтым ЦIыкIу Рэмэзан хэлэжьэщтышъ, имедальхэм ахигъэхъонэу тыфэлъаIо.\nСурэтхэм арытхэр: Шъэумэн Байзэт, ЦIыкIу Рэмэзан, Чэтыжъ Алый; еджапIэм щыкIогъэ зэхахьэм хэлэжьагъэхэр.


МэфэкI мафэхэр щынэгъончъэнхэм пай | Адыгэ Макъ\nМэфэкI мафэхэр щынэгъончъэнхэм пай\nТерроризмэм пэшIуекIогъэнымкIэ комиссиемрэ республикэм щызэхащэгъэ Оперативнэ штабымрэ зичэзыу зэхэсыгъоу тыгъуасэ яIагъэр зэрищагъ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат.\nАпэрэ Iофыгъоу къэзэрэугъоигъэхэр зытегущыIагъэхэр ИлъэсыкIэу къэблагъэрэм фэгъэхьыгъэ мэфэкI Iофтхьабзэхэр щынэгъончъэу зэхэщэгъэнхэм, цIыфхэр бэу зыщызэрэугъоихэрэ чIыпIэхэм террористическэ актхэр къащымыхъунхэм афэшI шIэгъэнхэ фаехэр, ащкIэ къэуцухэрэ пшъэрылъ шъхьаIэхэр арых. Мыщ епхыгъэу къэгущыIагъ щынэгъончъэнымкIэ федеральнэ къулыкъум и ГъэIорышIапIэу шъолъырым щыIэм ипащэу Виктор Шаменковыр. Къэралыгъор зэрэпсаоу пштэмэ, транспортым, промышленностым ыкIи энергетикэм япредприятиехэм, цIыфхэр бэу зыщызэрэугъоихэрэ чIыпIэхэм, гъэсэныгъэм иучреждениехэм ящынэгъончъагъэ ухъумэгъэным, террористическэ актхэр къащымыхъунхэм лъыплъэгъэным хэбзэухъумакIохэм анахьэу анаIэ тырагъэтын зэрэфаер ащ къыIуагъ. Мы лъэныкъомкIэ Адыгеим зыпкъитыныгъэ зэрилъыр хигъэунэфыкIыгъ. ИлъэсыкIэм фэгъэхьыгъэ мэфэкI Iофтхьабзэхэр зэрифэшъуашэу зэхэщэгъэнхэр пшъэрылъ шъхьаIэу зэрэщытыр къыдалъытэзэ, цIыфхэр бэу зыщызэрэугъоихэрэ псэуалъэхэр терроризмэм ылъэныкъокIэ зэрэухъумагъэхэр ауплъэкIугъэх. Шапхъэхэм адимыштэу зиIофшIэн зыгъэпсырэ учреждении 10-мэ япащэхэм административнэ пшъэдэкIыжь арагъэхьыгъ. МэфэкI мафэхэр рэхьатэу, щынэгъончъэу зэхэщэгъэнхэм фэшI хэбзэухъумакIохэм ямызакъоу, республикэм иведомствэхэм, муниципалитетхэм къатефэрэр агъэцэкIэн зэрэфаер ГъэIорышIапIэм ипащэ къыIуагъ.\nАР-м хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ иминистрэ ипшъэрылъхэр охътэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ БрантIэ Мурадин къызэриIуагъэмкIэ, мэфэкI Iофтхьабзэхэр щынэгъончъэу рекIокIынхэм, цIыфхэм ярэхьатныгъэ къэухъумэгъэным апае республикэм ихэбзэухъумакIохэм гъэлъэшыгъэ шIыкIэм тетэу къулыкъур ахьыщт. Джащ фэдэу тишъолъыр къихьэрэ автотранспортыр ауплъэкIущт, гъогурыкIоныр щынэгъончъэным анаIэ тырагъэтыщт. ИлъэсыкIэм ыкIи Рождеством афэгъэхьыгъэхэ мэфэкI Iофтхьабзэхэр зыщызэхащэщтхэ чIыпIэхэр щынэгъончъагъэм ишапхъэхэм адештэхэмэ ауплъэкIущтых. Iофтхьабзэхэр щынэгъончъэу зэхэщэгъэнхэм республикэм ихэбзэухъумэкIо къулыкъухэр зэрэфэхьазырхэр министрэм къыIуагъ.\nЦIыфхэр бэу зыщызэрэугъоихэрэ чIыпIэхэр къэухъумэгъэнхэм фэшI Iофэу ашIэрэм къытегущыIагъэх Лъэпкъ гвардием икъутамэу Адыгеим щыIэм ипащэ ипшъэрылъхэр охътэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ Иван Гричановымрэ Мыекъопэ къэлэ администрацием ипащэ ипшъэрылъхэр зыгъэцэкIэрэ Китарые Аслъанрэ.\nКъэгущыIагъэхэм докладэу къашIыгъэхэм еплъыкIэу афыриIэр АР-м и ЛIышъхьэ къыриIотыкIызэ, общественнэ щынэгъончъэным икъэухъумэн епхыгъэ IофшIэным изэхэщэн народнэ дружинэхэр къыхэгъэлэжьэгъэнхэ фаеу ылъытагъ. ИлъэсыкIэм фэгъэхьыгъэ мэфэкI мафэхэм яхъулIэу республикэм имуниципалитетхэм якоммунальнэ къулыкъухэм яухьазырыныгъэ зыфэдэр джыри зэ ауплъэкIунэу пшъэрылъ къафишIыгъ.\n— ИлъэсыкIэм фэгъэхьыгъэ мэфэкI Iофтхьабзэхэр зэрифэшъуашэу редгъэкIокIынхэр пшъэрылъ шъхьаI. Мы мафэхэм тикъушъхьэхэм защызыгъэпсэфынэу къакIохэрэ хьакIэхэм ящынэгъончъагъэ анахьэу тынаIэ атедгъэтын фае. Джащ фэдэу цIыфхэм зызщагъэпсэфыщт ыкIи мэфэкIыр зыщыхагъэунэфыкIыщт чIыпIэхэм мэфэкI елкэхэр, къызэпэнэфхэрэ пкъыгъо зэфэшъхьафхэр ащыгъэуцугъэнхэм муниципалитетхэм япащэхэм анаIэ тырагъэтын фае, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nСатыушIыпIэ псэуалъэхэр терроризмэм ылъэныкъокIэ ухъумэгъэнхэмкIэ ыкIи щынэгъончъэным ипаспортхэр ахэм пылъынымкIэ щыIэ шапхъэхэр гъэцэкIагъэхэ зэрэхъурэм къытегущыIагъ Адыгеим экономикэ хэхъоныгъэмкIэ ыкIи сатыумкIэ иминистрэу Къуанэ Андзаур. АР-м и ЛIышъхьэ унашъоу ышIыгъэм диштэу, мы спискэм сатыушIыпIэ псэолъи 106-рэ хагъэхьагъ. Непэ ехъулIэу ахэр зэкIэ ауплъэкIугъэх, объекти 5-р телъхьэпIэ гъэнэфагъэхэмкIэ ащ (перечнем) хагъэкIыгъ. Псэуалъэхэм ащыщхэм щынэгъончъэным ипаспортхэр апалъхьагъэх, адрэхэм алъэныкъокIэ IофшIэныр лъагъэкIуатэ.\nМы лъэныкъомкIэ пшъэрылъхэр гъэцэкIагъэхэ зэрэхъурэм джащ фэдэу къытегущыIагъ АР-м физическэ культурэмкIэ ыкIи спортымкIэ и Комитет итхьаматэу Дэгужъые Мурат.\nТерроризмэм иидеологие пэуцужьыгъэнымкIэ япшъэрылъэр зэрагъэцакIэхэрэм къытегущыIагъ АР-м лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэралэм ащыпсэухэрэ тилъэпкъэгъухэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ и Комитет итхьаматэу Шъхьэлэхъо Аскэр. Ащ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, терроризэм ыкIи экстремизмэм апэшIуекIогъэным, лъэпкъ ыкIи дин зэмызэгъыныгъэ обществэм къыхэзылъэхьэ зышIоигъохэ кIуачIэхэм апэуцужьыгъэным, зыкIыныгъэр къизыIотыкIхэрэ гупшысэхэр щыIэныгъэм щыпхырыщыгъэнхэм республикэ ыкIи муниципальнэ къэбарлъыгъэIэс амалхэм яIофшIэнкIэ мэхьанэшхо зэратырэ лъэныкъохэм ащыщых. Мониторингэу зэхащагъэм къызэригъэлъэгъуагъэмкIэ, 2018-рэ илъэсым терроризмэм ыкIи экстремизмэм апэшIуекIогъэным фэгъэхьыгъэ материали 171-рэ республикэ ыкIи муниципальнэ СМИ-хэм къагъэхьазырыгъ. Терроризмэм пэшIуекIогъэным, лъэпкъ зэфыщытыкIэхэр гъэпытэгъэнхэм афытегъэпсыхьэгъэ Iофтхьабзэу, ушэтынэу зэхащэхэрэм илъэс 14 — 22-рэ зыныбжьхэр арых анахьэу къахагъэлажьэхэрэр, анаIэ зытетхэр. Психологхэм ыкIи социологхэм зэралъытэрэмкIэ, мы ныбжьым къыхиубытэхэрэм алъэныкъокIэ анахь щынэгъошхо щыI. Проектым гъэсэныгъэм иучреждение 15 къыхэлэжьагъ, ащ нэбгырэ 3300-рэ къызэлъиубытыгъ.\nIофыгъоу къаIэтыгъэхэм япхыгъэу къэгущыIагъ ыкIи зэфэхьысыжьхэр къышIыгъэх Кощхьэблэ районым иадминистрацие ипащэу Хьамырзэ Заур. Зэхэсыгъом икIэух терроризмэм пэшIуекIогъэнымкIэ республикэ комиссием 2018-рэ илъэсым Iоф зэришIэщт планыр къэзэрэугъоигъэхэм аштагъ.\nЗэхэсыгъом къыдыхэлъытагъэу терроризмэм пэшIуекIогъэным епхыгъэпэшIорыгъэшъ Iофтхьабзэхэм язэхэщэн чанэу къыхэлэжьэхэрэ Владимир Алтунинымрэ Тыгъужъ Теуцожьрэ АР-м и ЛIышъхьэ ирэзэныгъэ тхылъхэр аратыжьыгъэх.


Орэдым зэфищэщтых | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 19.05.2017\t/ КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nМэкъуогъум и 21-м къыщыублагъэу и 23-м нэс фестивалэу «Гринландия» зыфиIорэр къалэу Киров, псыхъоу Быстрицэ инэпкъ щыкIощт. Хэлажьэ зышIоигъо пстэури ащ къырагъэблагъэ.\nОрэдус-орэдыIо творчествэм культурэ хабзэу хэлъыр къызфагъэфедэзэ, къэралыгъор шIу ягъэлъэгъугъэныр, орэдусыным ижанрэ хэгъэхъогъэныр зэхэщакIохэм мы фестивалымкIэ зыфагъэуцурэ пшъэрылъхэм ащыщых. Ащ гупшысэ шъхьаIэу щыпхырыщыгъэм зэреджагъэхэр — «Мы — дети твои, Россия!»\nЗэлъашIэрэ цIыфыбэ фестивалым къекIолIэнэу ежэх. Апэрэ бзылъфыгъэ-космонавтэу Валентина Терешковар, бобслеимкIэ олимпийскэ чемпионэу Алексей Воеводэ, народнэ артистэу Иосиф Кобзон, нэмыкIхэри «Гринландием» къекIолIэнхэу агъэнафэ.\nIофтхьабзэр зыщыкIощтыр мыщ фэдэу зэтеутыгъэщт: Урысыем ишъолъырхэр, Кировскэ хэкум ирайонхэр, студентхэр, унагъохэр ыкIи IофшIэпIэ купхэр зыдэщытыщтхэр. КъекIуалIэ зышIоигъохэм ялъэIу тхылъхэр мы уахътэм зэхэщэкIо комитетым аIехых, зычIэсыщтхэр егъэнафэх.\nМыгъи фестивалым педагогическэ гупчэ къыщызэIуахыщт — псэупIэу Башарово игъэхъунэ кIэлэегъэджэ ныбжьыкIэхэу гукъэкIхэр зиIэхэр, сэнэхьатымкIэ лъэгэпIэ зэфэшъхьафхэм анэсы, Урысыем ицIыф цIыкIухэр зыпIухэ зышIоигъохэр къыщызэрэугъоищтых.\nФестивалым итворческэ уцугъо лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ баищт. А зы уахътэм сценищмэ Iоф ашIэщт: шъхьаIэр, цIыкIур ыкIи дзэ-патриотическэр. Хабзэ зэрэхъугъэу, орэдус-орэдыIохэм апэ творческэ мастерскойхэм ащядэIущтых, анахь дэгъухэр къахахыщтых ыкIи сценэ цIыкIум къытехьащтых. ШIухьафтын шъхьаIэр къизыхырэмрэ фестивалым илауреатхэмрэ гала-концертым нэужым хэлэжьэщтых орэдус цIэрыIохэу къырагъэблэгъагъэхэм аготхэу.\nГъэхъунэм ихьакIэхэм спортивнэ зэнэкъокъухэр къяжэх: футболымкIэ, волейболымкIэ, хьылъэIэтынымкIэ, кIэпсэ зэпэкъудыинымкIэ, Iэпшъэ зэбэнымкIэ ыкIи шахматхэмкIэ.\nМы Iофтхьабзэм фэгъэхьыгъэу нахь игъэкIотыгъэ къэбарыр сайтэу www.grinlandia.ru зыфиIорэм ижъугъотэн шъулъэкIыщт.


МэфэкI дахэ хъугъагъэ — Адыгэ макъ\nБлэкIыгъэ бэрэскэжъыем искусствэхэмкIэ республикэ еджапIэу Лъэцэрыкъо Кимэ ыцIэ зыхьырэм щымэфэкIыгъ. IорIуатэм икъутамэ щеджэрэ кIэлэцIыкIухэм къагъэхьазырыгъэ концерт-хьакIэщым цIыфыбэ къырищэлIэгъагъ. Ащ хэлажьэхэрэр ары анахьэу зимэфэкIыгъэр. Ахэр кIэракIэх, гушIом зэрехьэх. ХьакIэхэри хьазырых сабыйхэм яконцерт еплъынхэу. Iофтхьабзэм изэхэщакIоу, кIэлэегъаджэу ГъукIэ Замудин зэкIэми гъунэ алъефы, аужырэ ухьазырыныгъэхэр ешIых.\nКонцертыр къызэIуихыгъ еджапIэм ипащэу Анзэрэкъо Марзиет.\nIорIуатэмкIэ къутамэм Iоф зишIэрэр илъэс 12 хъугъэшъ, гъэ къэс гъатхэм мыщ фэдэу тызэIокIэ, кIэлэцIыкIухэм илъэсым къыкIоцI зызыфагъэсагъэр къытагъэлъэгъу, — къыIуагъ ащ. — Ны-тыхэм лъэшэу тафэраз сабыйхэр тиеджапIэ къэкIонхэмкIэ пэрыохъу мыхъухэу, къызэрэддеIэхэрэм пае. Тэ пшъэрылъэу тиIэр кIэлэцIыкIухэр адыгэм итарихъ, иискусствэ хэтщэнхэр, ящыIэныгъэ нахь дахэ тшIыныр ары. Непэ тимэфэкI фэдгъэхьыгъ тиеджапIэ мыгъэ къэзыухырэ шыкIэпщынэо IэпэIасэу, зэнэкъокъу зэфэшъхьафхэм ахэлэжьагъэу, «Адыгеим ижъогъожъый» зыфиIорэм илауреатэу Хьаджымэ Самирэ.\nСамирэ къыригъэIорэ орэдхэм концертым чIыпIэшхо щаубытыгъ. ИкIэлэегъаджэу ГъукIэ Замудин дежъыузэ, «Ислъамыер», «ХьапакIэ иорэд», «Абрэдж Нухьэ иорэд», «ЗэфэкIо псынкIэр», «Айдэмыркъан иорэд», «Щэхэх орэдыр», «Шапсыгъэ зэфакIор», «Абдзэхэ зыгъэлъатэр», «Къэрэкъамылыр», ыкIи нэмыкIхэр шыкIэпщынэм къыригъэIуагъэх.\nОрэдхэмрэ IорIотэ зэфэшъхьафхэмрэ, етIанэ ижъырэ джэгукIэхэр зэкIэлъыкIохэу концерт-хьакIэщыр гъэшIэгъонэу гъэпсыгъагъ. Ащ фэдэу апэрэ классым ис кIэлэцIыкIухэм джэгукIэу «ТхьакIумкIыхь», я 2-рэ классым щеджэхэрэм «Пчэныр зы бжъакъу», «Тыгъужъ кIэныр Iэзэгъу» зыфиIохэрэр ыкIи нэмыкIхэр къагъэлъэгъуагъэх. ЕтIанэ зэкIэ концертым хэлажьэхэрэр дежъыухэзэ ГъукIэлI Дианэ орэдэу «Синан» зыфиIорэр къыIуагъ.\nКIэухым Самирэ къыфэгушIуагъ ыкIи нэпэеплъ шIухьафтынэу фагъэхьазырыгъэр къыритыгъ IорIуатэмкIэ къутамэм ипащэу Чэсэбый Тэмарэ. Ащ ыуж къекIолIагъэхэм ащыщхэр къэгущыIагъэх.\n— Непэ дгъэшIагъо икъун тлъэгъугъэ, — къыIуагъ шIэныгъэлэжьэу, общественнэ IофышIэу Агъыржьэнэкъо Симэ. — Тигуапэу сабыйхэм тядэIугъ, тяплъыгъ, зынэпс къэкIуагъэхэри къытхэкIыгъ. Тхьаегъэпсэу кIэлэцIыкIухэр езыгъаджэхэрэм. Лъэшэу тыгу рихьыгъ орэдэу къаIуагъэхэри, сценкэу къагъэуцугъэхэри.\nНепэ бзэр мэкIоды, тисабыйхэм аIулъэп тэIо. Ау ахэм уадэлажьэмэ, бзэр зэрашIэщтыри, культурэм, искусствэм хэпщэнхэ зэрэплъэкIыщтхэри тлъэгъугъэ. АщкIэ унагъом къытенэрэр бэ. Анахьэу бэдэдэ зэлъытыгъэр ныр ары. Тафэраз ны ныбжьыкIэхэу зикIалэхэр искусствэм иеджапIэ къэзыгъакIохэрэм, адыгабзэм, адыгэ искусствэм хэзыщэхэ зышIоигъохэу Iоф адэзышIэхэрэм.\n— Сабыйхэм тыгу къыдащэягъ, тлъэгъурэр тыгу рихьыгъ, — къыIуагъ МэщфэшIу Нэдждэт. — ИлъэсыбэкIэ узэкIэIэбэжьымэ, мыщ фэдэ тлъэгъунэу, тыбзэ зэхэтхынэу ары тыкъызкIэкIожьыгъэр. Непэрэ Iофтхьабзэм тигъэгушхуагъ. Сабыйхэм адэлэжьэрэ кIэлэегъаджэхэм Iофышхо ашIэ, тхьаегъэпсэух. ТапэкIи тиреспубликэ хэхъоныгъэхэр ышIынхэу, тикъэралыгъо пытэнэу, тисабыйхэр мамырэу щыIэнхэу сафэлъаIо.\nХьакIэщыр зэрищагъ еджапIэм иIофышIэу Шъхьэбацэ Маринэ.\nПредыдущая Ахъщэ тынхэр фондым афитIупщыгъэх\nСледущая Мыжъобгъу къафызэIуахыгъ


Республика Адыгея - Гъунэгъу краим илIыкIо IукIагъ\nГъунэгъу краим илIыкIо IукIагъ\nТыгъуасэ АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат Краснодар краим игубернатор игуадзэу, Пшызэ шъолъыр икъэзэкъыдзэ иатаман хъунэу зикандидатурэ къагъэлъэгъогъэ Сергей Пуликовскэм зэIукIэгъу дыриIагъ.\nАщ хэлэжьагъэх АР-м и ЛIышъхьэрэ ыкIи иминистрэхэм я Кабинетрэ я Администрацие ипащэу Владимир Свеженец, Пшызэ шъолъыр икъэзэкъыдзэ ипащэ иIэнатIэ зыгъэцакIэгорэ Николай Перваковыр, дзэм и Мыекъопэ отдел ипащэу Александр Даниловыр. Адыгеимрэ Краснодар краимрэ ащыпсэурэ къэзэкъхэр зэзыпхырэ дзэм тапэкIэ Iоф зэрэдашIэщтым тегущыIагъэх. АР-м и ЛIышъхьэ лъэпкъ зэныбджэгъуныгъэу субъектитIум арылъыр къызэтегъэнэжьыгъэным ылъэныкъокIэ зэгурыIохэу Iоф зэрэзэдашIэрэр къыхигъэщыгъ. Адыгеимрэ Пшызэ шъолъырымрэ якъэзэкъ обществэхэр илъэсыбэ хъугъэу зэрэзэдэлажьэхэрэр, адыгэхэмрэ къэзэкъхэмрэ блэгъэ зэфыщытыкIэ зэряIэр, зэгъунэгъу хьалэл зэхэтыкIэ азыфагу илъыным зэрэфэIорышIэхэрэр къыкIигъэтхъыгъ.\n— Культурэм икъэгъэнэжьын, къыткIэхъухьэрэ лIэужхэм патриотизмагъэ ахэлъхьэгъэным, дзэм къулыкъу щахьыным ахэр фэгъэхьазырыгъэнхэм къэзэкъ обществэм иIахьэу хилъхьэрэм осэ ин фэтэшIы. Ащ фэд, лъэпкъ зэфэшъхьафыбэу Адыгеим щызэдэпсэухэрэм зэкIэми якультурэ, яшэн-хабзэхэр тэгъэлъапIэх. Лъэпкъ зэхэдз щымыIэу, зэкIэ кIуачIэу обществэм иIэр зэдеIэжьмэ, неущырэ мафэм хэхъоныгъэхэр шIыгъэнхэмкIэ шIогъэ ин къытыщт, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nСергей Пуликовскэм республикэм ипащэ зыкъыфигъазэзэ, къэзэкъ обществэм гъэсэныгъэм, пIуныгъэм, культурэм, нэмыкIыбэхэм алъэныкъокIэ Iофэу ышIэрэмкIэ къотэгъу къызэрафэхъурэм пае къызэрэфэразэхэр къыIуагъ. Къэзэкъыдзэм тапэкIэ гухэлъэу иIэхэми атегущыIагъэх. Ахэр мэшIогъэкIосэ дружинэхэм, чIыопсым икъэухъумэн фэгъэзэгъэщт отрядхэм язэхэщэн, нэмыкIхэм афэгъэхьыгъэх. Къэзэкъыдзэм иатаман ихэдзынхэр зэрэзэхащэщтми Сергей Пуликовскэр къытегущыIагъ. ШышъхьэIум и 8-м Краснодар зыщызэрэугъоихэкIэ, пащэу хадзыгъэр къэнэфэщт.\nШъугу къэдгъэкIыжьын, Пшызэ шъолъыр икъэзэкъыдзэ и Мыекъопэ отдел АдыгеимкIэ Джэджэ, Кощхьэблэ, Красногвардейскэ, Мыекъопэ районхэм, къалэу Мыекъуапэ, Краснодар краимкIэ Апшеронскэ, Шытхьэлэ ыкIи Мостовской районхэм яобществэхэр хэхьэх.


МашIом пщэрыхьапIэм зыкъыщимыштэным пае | Адыгэ Макъ\nМашIом пщэрыхьапIэм зыкъыщимыштэным пае\nСтатистикэм къызэриушыхьатырэмкIэ, машIом къыздихьырэ яплIэнэрэ тхьамыкIагъо пэпчъ къызыщыхъурэр пщэрыхьапIэр ары. Ау унэм исыд фэдэрэ чIыпIи шъущысакъымэ нахьышIу. МашIом зыкъымыштэнымкIэ шапхъэу щыIэхэр шъумыукъонэу, шъушъхьи, нэмыкIхэм ящыIэныгъи щынэгъуапIэ ишъумыгъэуцонэу тышъоджэ. МашIом шъуипщэрыхьапIэ зыкъыщимыштэнымкIэ мырэущтэу шъузекIомэ нахьышIу:\n* язакъоу кIэлэцIыкIухэр пщэрыхьапIэм къишъумынэх;\n* шъупщэрыхьэ зыхъукIэ шъушъхьац зэкIэшъуугъуай, гъуапэр дэшъущай;\n* зэрэушIоигъэм е псы зэрэтеткIуагъэм къахэкIэу горелкэр ренэу кIуасэ зыхъукIэ ар шъуукъэбзы, е жъугъэгъушъ;\n* шъупщэрыхьэ зыхъукIэ шхынэу хьакум тетыр нэрыз шъумышI;\n* пщэрыхьапIэм ит пкъыгъохэр инструкцием диштэу жъугъэфедэх, техникэ къутагъэр шъумыгъэфедах;\n* пщэрыхьапIэм исыд фэдэрэ чIыпIи сапэмрэ бжьыгъэхэмрэ атешъулъэкIыкI;\n* электропроводхэр къэплъын зылъэкIыщт пкъыгъохэм амал зэриIэкIэ нахь апэчыжьэнхэ зэрэфаер зыщышъумыгъэгъупш.\nЗыгорэкIэ машIом пщэрыхьапIэм зыкъызыщиштэкIэ, шъузэрыгыкIэрэ порошокыр, ятIэ е содэ жъугъэфедэмэ хъущт. Псым ишIуагъэ къэкIощтэп. МашIор шъуфэмыгъэкIуасэу нахь къызэкIаблэ зыхъукIэ, мэшIогъэкIуасэхэм шъукъядж, газымрэ электричествэмрэ жъугъэкIуасэх. МашIор нахь къызэкIэмыблэным пае мэшIогъэкIуасэхэр къэсыфэ пщэрыхьапIэм ипчъэ фэшъушIэу, нэзхэм хъэдэн цIынэхэр аIушъукоу, пчъэкIыбым псы тешъукIэзэ шъушIымэ хъущт.


НыбжьыкIэхэр наркотикхэм ащыухъумэгъэнхэр | АДЫГЭ ДУНАЙ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АиФ Адыгея\nНаркотикхэр хэбзэнчъэу амыгъэзекIонхэмкIэ Комиссием зичэзыу зэхэсыгъоу тыгъуасэ иIагъэм тхьамэтагъор щызэрихьагъ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Мурат.\nНаркотикхэр хэбзэнчъэу амыгъэзекIонхэм, ащ епхыгъэ бзэджэшIагъэхэм япчъагъэ нахь макIэ шIыгъэным апае мы илъэсым хэбзэухъумэкIо къулыкъухэм Iофэу ашIагъэм къытегущыIагъ АР-м хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ иминистрэ ипшъэрылъхэр зыгъэцэкIэрэ БрантIэ Мурадин. 2016-рэ илъэсым наркотикхэм япхыгъэ бзэджэшIэгъэ 224-рэ республикэм щызэрахьагъэу къыхагъэщыгъ. Iофи 174-рэ зэхафыгъ ыкIи хьыкумым IэкIагъэхьагъэх.\nБзэджашIэхэм наркотик грамм 28439-рэ къапкъырахыгъ. БзэджэшIагъэ зезыхьэгъэ нэбгыри 158-мэ уголовнэ пшъэдэкIыжь арагъэхьыгъ. ГумэкIыгъо шъхьаIэу къэуцухэрэм ащыщ бзэджашIэхэм Интернетым иамалхэр къызфагъэфедэзэ наркотикхэр зэращэрэр. Ахэр къэубытыгъэнхэр къинми, хэбзэухъумакIохэм оперативнэ Iофтхьабзэхэр зэхащэх, хэбзэгъэуцугъэр зыукъохэрэр гъэунэфыгъэнхэм ыуж итых.\nБлэкIыгъэ илъэсым мыщ фэдэ зэхэщэгъэ бзэджэшIэ купым хэтыгъэ нэбгыри 7 къаубытыгъэх. КъыткIэхъухьэрэ лIэужхэр мы тхьамыкIагъом щыухъумэгъэнхэм, ны-тыхэм Iоф адэшIэгъэным фытегъэпсыхьэгъэ пэшIорыгъэшъ Iофтхьабзэхэр зэхэщэгъэнхэм, ведомствэ зэфэшъхьафхэм язэпхыныгъэ джыри нахь гъэпытэгъэным мэхьанэшхо яIэу министрэм ипшъэрылъхэр зыгъэцакIэрэм ылъытагъ. Наркоманхэм реабилитацие акIунымкIэ ыкIи ахэр щыIэныгъэм хэгъэгъозэжьыгъэнхэмкIэ пшъэрылъхэр гъэцэкIагъэхэ зэрэхъурэм къытегущыIагъ министрэу Мырзэ Джанбэч. Джащ фэдэу наркотикхэр хэбзэнчъэу амыгъэзекIонхэмкIэ блэкIыгъэ илъэсым Iофэу ашIагъэм изэфэхьысыжьхэр къашIыгъэх къалэу Мыекъуапэрэ Теуцожь районымрэ яадминистрациехэм япащэхэу Александр Наролинымрэ Хьачмамыкъу Азэматрэ.\n— Наркотикхэм алъэныкъокIэ Iофхэр нахь зыщыдэй, зыщыхьылъэ районхэм хэбзэухъумакIохэми, нэмыкI къулыкъухэми анаIэ атырагъэтын, пэшIорыгъэшъ Iофтхьабзэу зэхатщэхэрэр зэрифэшъуашэу дгъэцэкIэнхэм тыпылъын фае. Республикэ наркодиспансерым ипшъэрылъхэр зэрэзэшIуихырэм федеральнэ гупчэм испециалистхэм осэшIу къыфашIыгъ, ащкIэ ащ ипащи, иIофышIэхэми тафэраз, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nЯIофшIэн агъэлъэшынэу къафигъэпытагъ →\nГъэстыныпхъэ шхъуантIэр ящэлIэгъэныр →


ЧIыопсым икъэухъумэн | АДЫГЭ ДУНАЙ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АиФ Адыгея\nАР-м иминистрэхэм я Кабинет зичэзыу IофшIэгъу зэхэсыгъоу тыгъуасэ иIагъэм тхьамэтагъор щызэрихьагъ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат. Видеозэпхыныгъэ шIыкIэм тетэу Iофтхьабзэм къыхэлэжьагъэх республикэм имуниципальнэ образованиехэм япащэхэр.\nХабзэ зэрэхъугъэу, ыпэкIэ зытегущыIэгъэхэ Iофыгъохэр зэшIохыгъэхэ зэрэхъугъэхэм, непэ анаIэ зытырагъэтынхэ фэе лъэныкъохэм къэзэрэугъоигъэхэр атегущыIагъэх. ЧIыопсым икъэухъумэн епхыгъэ IофшIэныр зэрифэшъуашэу зэхэщэгъэным итегущыIэн къыхэлэжьэнхэу къырагъэблэгъагъэх общественнэ объединениехэм ялIыкIохэр.\nЭкономическэ шIоигъоныгъэхэр къыдэлъытагъэу ыкIи шъолъырым иэкологическэ зыпкъитыныгъэ зэщымыкъоу чIыопсым ибаиныгъэ къэухъумэгъэн зэрэфаер АР-м и ЛIышъхьэ хигъэунэфыкIыгъ. Ар гъэцэкIэгъэным пае АР-м мэзхэмкIэ и ГъэIорышIапIэ экологхэм, чIыопсым икъэухъумэн фэгъэзагъэхэ организациехэм зэпхыныгъэ адыриIэу Iоф адишIэнэу ащ ипащэ къыфигъэпытагъ. Джащ фэдэу биологическэ ушэтынхэм я Институт ипащэу Валерий Бриних мэзыр хэбзэнчъэу рамыупкIыным фытегъэпсыхьэгъэ предложениехэу къыхьыгъэхэр ащ фэгъэзэгъэ ведомствэхэм, къулыкъухэм зэрагъэшIэнхэу пшъэрылъ къафишIыгъ. Республикэм ипащэ анахьэу ынаIэ зытыридзагъэр Адыгеим ичIыпIэ зэфэшъхьафхэм чIыопсым исаугъэтхэу ащыIэхэм якъэухъумэн ары.\nАР-м мэзхэмкIэ и ГъэIорышIапIэ ипащэу Былымыхьэ Рэщыдэ къызэриIуагъэмкIэ, мы уахътэм зэхагъэуцорэ планымрэ регламентымрэ шъолъырым имэз хъызмэт нахь шIуагъэ къытэу хэхъоныгъэхэр ышIынхэм фэIорышIэщтых. Ащ нэмыкIэу, КъумпIыл Мурат пшъэрылъэу къыгъэуцугъэм тетэу, шапхъэхэм адимыштэжьхэрэ чъыгхэм яиупкIын зэхэщагъэ зэрэхъурэм, мэз фондым ичIыгухэр бэджэндэу зэратыхэрэ шIыкIэм нахь пытагъэ хэлъэу къякIолIэщтых, алъыплъэщтых.\nЧIыопсым икъэухъумэн фэгъэзагъэхэ организациехэр Адыгеим щызэхащэхэрэ экологическэ Iофтхьабзэхэм, ащ хэхьэ мэзым изэтегъэуцожьыни, къахэгъэлэжьэгъэнхэм мэхьанэшхо зэриIэр АР-м и ЛIышъхьэ къыхигъэщыгъ.\n— ГумэкIыгъо къызпыкIхэрэ Iофыгъохэм ятегущыIэн общественникхэр къыхэдгъэлэжьэнхэ фае. Хэбзэ къулыкъухэмрэ обществэмрэ мыщ фэдэ шIуагъэ къэзытырэ зэдэгущыIэгъоу зэдашIырэм граждан институтхэм хэхъоныгъэхэр яIэнхэм ыкIи пшъэрылъхэу щытхэр зэшIохыгъэнхэмкIэ хэкIыпIэхэр къэгъотыгъэнхэм афэIорышIэщт, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\n2019-рэ илъэсым щегъэжьагъэу пыдзэфэ пытэхэм яугъоин фытегъэпсыхьэгъэ системакIэм Iоф ышIэнэу ригъэжьэщт. Ар зэхэщагъэ зэрэхъущтым ыкIи зэикI шъолъыр операторэу ООО-у «Экоцентр» зыфиIорэм и Адыгэ къутамэ ипшъэрылъхэр зэригъэцэкIэщтхэм къэзэрэугъоигъэхэр тегущыIагъэх.\nУрысые народнэ фронтым ишъолъыр гъэцэкIэкIо комитет ипащэу Юрий Гороховым къызэриIуагъэмкIэ, ОНФ-м иинтерактивнэ картэ къыщагъэнэфэгъэ хэкIитэкъупIи 108-м щыщэу 95-р дэгъэзыжьыгъэхэ хъугъэх. Мы къэгъэлъэгъонымкIэ Адыгеим я 2-рэ чIыпIэр Урысыем щиубытыгъ.\nМуниципалитетхэм мыщкIэ гъэхъагъэхэу яIэхэм къащымыуцухэу, хэбзэнчъэу къызэIуаххэрэ хэкIитэкъупIэхэм апэшIуекIогъэнымкIэ, чIыпIэхэр гъэкъэбзэгъэнхэм ыкIи пыдзэфэ пытэхэр зыщыратэкъухэрэ полигонхэу зэфашIыжьыгъэхэр ажъожьынхэмкIэ IофшIэныр лъагъэкIотэнэу АР-м и ЛIышъхьэ пшъэрылъ къафигъэуцугъ.


Исэнэхьат ыгукIэ къыхихыгъ | Адыгэ Макъ\nИсэнэхьат ыгукIэ къыхихыгъ\nАвтор: Редакция\t/ 01.03.2017\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nЦIыфым ипсауныгъэ зэтебгъэуцожьыным, ар икIэрыкIэу щыIэныгъэм хэгъозэжьыным уфэ-бэнэныр псынкIэп, гукIэгъуныгъэшхоу пхэлъым имызакъоу, уиIофшIэн шIу дэдэ плъэгъун фае.\nДжэндар Марыет сымэджэщэу Пэнэжьыкъуае дэтым зэтегъэуцожьынымкIэ игупчэ Iоф зыщишIэрэр илъэситIум ехъугъ. А уахътэм къыкIоцI IэпыIэгъу зыфэхъугъэу, икIэрыкIэу щыIэныгъэр шIу зэригъэлъэгъужьыгъэр макIэп.\n— СицIыкIугъом къыщегъэжьагъэу врач сэнэхьатым сыкIэхъопсыщтыгъэ. Джыри нэмыкI IофшIэн къыхэсхыщтгъагъэу сегупшысэшъурэп, — къытфеIуатэ зэтегъэуцожьын гупчэм ипащэу Джэндар Марыет.\nПшызэ шъолъыр къэралыгъо медицинэ университетыр 2014-рэ илъэсым Марыет къыухыгъ. Целевой шIыкIэм тетэу республикэм интернатурэм щыригъэджагъ. Нэужым терапевт сэнэхьатыр зэригъэгъотыгъэу икъуаджэ къегъэзэжьы ыкIи Пэнэжьыкъуае дэт сымэджэщым Iоф щишIэнэу регъажьэ.\n— Зэтегъэуцожьын гупчэр къызэIуамыхызэ терапевтэу сымэджэщым Iоф щысшIэщтыгъэ. Нэужым лечебнэ физкультурэ сымаджэхэм язгъэшIыным сыфеджагъ ыкIи гупчэм Iоф ышIэнэу зырегъажьэм, сыкъыIухьагъ, — игущыIэ лъегъэкIуатэ Марыет.\nИлъэс зэкIэлъыкIохэм республикэм щагъэцакIэщтыгъэ къэралыгъо программэу «Земский доктор» зыфиIорэм Марыет хэлэжьагъ. Ащ къыдыхэлъытагъэу специалист ныбжьыкIэм апшъэрэ еджапIэр къызэриухэу Iоф ышIэнэу ригъэжьагъ.\nщыгъэмкIэ, Iоф пшIэныр апэрэ мафэхэм псынкIэп. Илъэс зэкIэлъыкIохэм сэнэхьатым уфырагъаджэ нахь мышIэми, уиIофшIэн зебгъажьэкIэ, упчIэу къэуцурэр бэ. Мыщ дэжьым IэпыIэгъушхо къыфэхъугъэх иIофшIэгъухэр. Сыд фэдэ упчIэкIэ зафигъэзагъэми, джэуапынчъэу къагъэнагъэп. Специалист ныбжьыкIэу коллективым къыхэхьагъэр зэрагъэгупсэфыщтым, гумэкIыгъо имыIэу къытефэрэр зэришIэщтым пылъыгъэх.\nИнсульт е инфаркт къызэузыгъэ сымаджэхэм япсауныгъэ мыщ щызэтырагъэуцожьы. ТигущыIэгъу къызэ-\nрэхигъэщыгъэмкIэ, узым ыпкъ къикIыкIэ зипсауныгъэ зэщыкъуагъэхэм яIэзэнхэр, ахэр щыIэныгъэм зэрифэшъуашэу къыхагъэуцожьынхэр япшъэрылъ шъхьаIэхэм ащыщ.\n— Мыщ фэдэ гупчэу республикэм 3 ит, — игущыIэ лъегъэкIуатэ Марыет. — Пэнэжьыкъуае дэтыр Адыгэкъалэ дэсхэр, Теуцожь ыкIи Тэхъутэмыкъое районхэм арыс цIыфхэр ары IэпыIэгъу зыфэхъурэр.\nЗэтегъэуцожьын гупчэм невролог, кардиолог, лечебнэ физкультурэм афэгъэзэгъэ врачхэм Iоф щашIэ. Джащ фэдэу психолог яI. Къыхэзгъэщы сшIоигъу мы IэзэпIэ учреждением Iутхэм янахьыбэр зэрэныбжьыкIэр, ау ясэнэхьат зэрифэшъуашэу агъэцакIэ.\n— Сымаджэм узыр къызэреузыгъэм тетэу къытэолIагъэмэ, ар нахь псынкIэу ылъакъо тедгъэуцожьын амал тиI. Илъэсым ехъугъэу сымэджагъэхэу тиIэзэпIэ учреждение къэкIуагъэхэм япсауныгъэ изытет зэтедгъэуцожьыныр бэкIэ нахь къин, — къытфеIуатэ тигущыIэгъу. — Гупчэм зыкъыфэзыгъазэхэрэ сымаджэхэр мэфэ 21-рэ чIэлъых. Ахэр щыIэныгъэм хэгъозэжьынхэр, яIофшIэн падзэжьын амал къаIэкIэхьа-\nжьыныр ары анахьэу тызыпылъыр.\nIэпыIэгъу зыфэхъугъэхэ сымаджэр гупчэм зыщычIэкIыжьыщтым нахьышIум ылъэныкъокIэ зэхъокIыныгъэхэр иIэхэ мэхъу. Ау еIэзагъэхэм къагурэIо мэфэ 21-м къыкIоцI сымаджэр дэгъу дэдэу зэрэмыхъужьыщтыр. Ащ пае гупчэм IэпыIэгъу зэрэщыфэхъугъэхэм дакIоу, унэм зыкIожькIи ар зыщыфэсакъыжьын фае, физкультурэри зыщигъэгъупшэ хъущтэп.\n— Илъэсныкъо къэс е мэзищыкIэ сымаджэхэр зэтегъэуцожьын гупчэм къэкIох, — къытфеIуатэ Джэндар Марыет. — Ахэм унэм Iоф зыщыдашIэжьыгъэмэ псынкIэу нэрылъэгъу къытфэхъу. Илъэс 30 нахь зымыныбжь кIэлэ ныбжьыкIэр авариешхо хэфагъэу къытфащэгъагъ. Ащ ышъхьэ операцие ашIыгъэу, ипсауныгъэ тигупчэ щызэтыригъэуцожьынэу къагъэкIуагъ. КIалэр къэтэджыщтыгъэп, джы непэ цIыкIу-цIыкIоу къекIухьэ ыкIи ищыкIагъэр зэригъэгъотын елъэкIы. Мы щысэмкIэ къасIо сшIоигъу цIыфым ищыIэныгъэ ежь ыIэ зэрилъыр. Тэ едгъэлъэгъугъэр зэрифэшъуашэу ыгъэцакIэ зыхъукIэ, узыр ипэрыохъущтэп.


Сакъыныгъэр, пшъэдэкIыжьыр зэкIэми апшъэх — Адыгэ макъ\nСакъыныгъэр, пшъэдэкIыжьыр зэкIэми апшъэх\nКоронавирусыр къызэуалIэхэрэм япчъагъэ республикэмкIэ аужырэ уахътэм чэщ-зымафэм нэбгыришъэм щышъхьадэкIэу къыхэкIы. Медицинэм иIофышIэхэр уз мэхъаджэм пэIудзагъэхэу Iоф ашIэ, цIыфхэм ящыIэныгъэ икъэгъэнэн апшъэу щытыр. Ар зэрэзэшIуахырэ шIыкIэр нахь игъэкIотыгъэу къедгъэIотагъ шъолъыр гупчэм пэIудзыгъэ Инэм дэт госпиталым иврач шъхьаIэу МэщлIэкъо Заремэ.\n— Непэрэ мафэм ехъулIэу коронавирусыр къызэузыгъэу сыд фэдиза шъуисымэджэщ чIэлъыр?\n— ШэкIогъум и 21-м ехъулIэу нэбгыри 150-рэ. Реанимациери къыдыхэлъытагъэу сымэджэщым гъолъыпIэ 210-рэ иI.\n— Ахэм вакцинацие зыкIугъэхэр ахэтха ыкIи япчъагъэ сыд фэдиз?\n— Вакцинэ зыхязыгъэлъхьагъэу къахафэрэр макIэ, ау гу зылъыттагъэр — прививкэр языгъэшIыгъэхэм узыр къяхьылъэкIырэп, ахэм уяIэзэнкIэ нахь IэшIэх.\n— Прививкэр ашIыгъэ шъыпкъэмэ сыдэущтэу жъугъэунэфыра? Ащ фэдэ лабораторнэ амалхэр щыIэха?\n— Сымэджэщым къычIафэхэрэр ащ фэдэу тыуплъэкIунхэ тлъэкIырэп. Иммуноглобулинэу G къыуитынэу щыт, антителахэм яиммуннэ статус къэлъагъорэп. Ау прививкэ зышIыгъэхэм узыр къызяуалIэрэм, бэкIэ нахь псынкIэу зэрэзэтеуцожьыхэрэр тинэрылъэгъу.\n— БлэкIыгъэ илъэсым мыщ фэдэ иуахътэ егъэпшагъэмэ, мыгъэ къэсымэджагъэхэм, шъуисымэджэщ къычIэфагъэхэм япчъагъэ нахь макIа, нахьыба? ЫкIи сыд ар зэпхыгъэу къыпшIошIырэр?\n— БлэкIыгъэ илъэсым егъэпшагъэмэ, мыгъэ къэсымэджагъэхэм, тисымэджэщ къычIэфагъэхэм япчъагъэ, Iо хэмылъэу, нахьыб. Вакцинацие зымышIыгъэхэр джыри бэ зэрэхъухэрэм, цIыфыбэ зыщызэхахьэхэрэм зызэрэщамыдзыерэм ар апкъ къекIы. ЦIыфхэр зыфэсакъыжьынхэ, эпидемиологическэ шапхъэу къэралыгъом щызэдаштагъэхэр агъэцэкIэнхэ фае. НэмыкIэу узым тыпэшIуекIон тлъэкIыщтэп.\n— Джыдэдэм шъуисымэджэщ Iут Iазэхэм, медицинэм иIофышIэхэм япчъагъэ екъуа, цIыфхэм шъуащыкIэрэба?\n— Тисымэджэщ Iут медицинэ IофышIэхэм япчъагъэ екъу. ЩыкIагъэ тиIэп. Джащ фэдэу ищыкIэгъэ Iэзэгъу уцхэр зэкIэ тиIэх, сымаджэхэм тызэряIэзэщтымкIэ зи тызфэныкъо щыIэп.\n— Коронавирусыр къызэузыгъэхэм сыда язытет къэзыгъэхьылъэрэр нахьыбэрэмкIэ?\n— Хэужъыныхьэгъэ узхэр зиIэхэм ковидым пэшIуекIонхэр нахь къяхьылъэкIы. Бэ къэзыщэчыхэрэм шъоущыгъу уз, гуузхэр, жъэжъые узхэр, жьымыгъот зиIэхэм коронавирусыр къазыхэхъожьыкIэ, уяIэзэныр нахь къин. Ежь ковидым цIыфым иягъэу ригъэкIырэм имызакъоу, уз хэхыгъэ зиIэхэмкIэ ар гуао мэхъу. Ащ фэдэхэм тынаIэ нахь лъэшэу атет, узым IэкIэпхынхэри нахь къин.\n— Непэрэ мафэм ехъулIэу реанимацием чIэлъхэм, ИВЛ-кIэ жьы къэзыщэхэрэм япчъагъэ сыд фэдиза?\n— ШэкIогъум и 21-м ехъулIэу тисымэджэщ иреанимацие нэбгырибл чIэлъ, ИВЛ-р къызфэдгъэфедэрэ ахэм ахэтэп.\n— Сымэджэ хьылъэхэр зезыщэщтхэ вертолет республикэм иIэ хъугъэ. Ащ иамалхэр къызфэжъугъэфедэнхэ фаеу къыхэкIыгъа?\n— ХэзгъэунэфыкIмэ сшIоигъу, санитарнэ авиацием ивертолет илъэсым къыкIоцI пчъагъэрэ дгъэфедэнэу хъугъэ. Ковид сымаджэхэм ямызакъоу, инсульт хъугъэхэр, автомобиль зэутэкIхэм шъобж хэзыхыгъэхэр, операцие хьылъэхэм къялыжьыгъэхэр Мыекъуапэ ядгъащэхэу къыхэкIыгъ.\n— КIымафэм мэфэ заулэкIэ тыхэхьащт, апэрэ осым тыпаплъэ, коронавирусым зыкъиIэтыщта, хьаумэ къыщыкIэу ыублэщта? Сыда тызэжэщтыр, о уишIошIкIэ?\n— Гъэнэфагъэу узым нахь зыкъиIэтыщт, ащ гриппыр, пэтхъу-Iутхъур, плъыр-стыр къызэрыкIохэри хэкIухьагъэ хъущтых. Арышъ, пстэуми сыкъяджэ зыфэсакъыжьынхэу. Амбулаториехэм вакцинэм ихэлъхьан нахь щылъыплъэщтых. Бэ зыщызэрэугъоирэ цIыф зэхахьэхэр нахь макIэ зэрашIыщтым дэлэжьэнхэ фае, джащ фэдэу нэгуIухъохэр агъэфедэнхэу зыщарэмыгъэгъупш.\n— Тхьауегъэпсэу тиупчIэхэм джэуапхэр къызэряптыжьыгъэм пае.\nПредыдущая Чылыс къутафэхэм зекIохэр зыфащэх\nСледущая Проектым игъэцэкIэн рагъэжьагъ


Зэфэхьысыжьхэмрэ пшъэрылъыкIэхэмрэ | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 14.01.2020\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР, ПОЛИТИКЭР\t/\nАдыгэ Республикэм социальнэ-экономикэ хэхъоныгъэу ышIыхэрэм, ахэм зэфэхьысыжьэу афэхъухэрэм, тапэкIэ пшъэрылъэу къэуцухэрэм афэгъэхьыгъагъ АР-м иминистрэхэм я Кабинет IофшIэгъу зэхэсыгъоу тыгъуасэ иIагъэр.\nПэублэм КъумпIыл Мурат къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, УФ-м и Президентэу Владимир Путиным къыгъэнэфэгъэ жъоныгъокIэ унашъуакIэм къыдыхэлъытэгъэ пшъэрылъхэм ягъэцэкIэнкIэ блэкIыгъэ илъэсыр егъэжьапIэу щытыгъ. МыщкIэ Адыгеим IофшIэнышхо щашIагъ. 2019-рэ илъэсымкIэ агъэнэфэгъагъэр зэкIэ зэшIохыгъэ зэрэхъугъэр республикэм ипащэ къыхигъэщыгъ.\n— Экономикэм зыпкъ итэу хэхъоныгъэ ешIы. МыщкIэ Iофэу дгъэцакIэрэм федеральнэ гупчэм осэшIу къыфишIыгъ — блэкIыгъэ илъэсым ыкIэм сомэ миллион 350-рэ хъурэ грант IэпыIэгъур тишъолъыр къыIэкIэхьагъ. Пшъэрылъ шъхьаIэм —цIыфхэм ящыIэкIэ-псэукIэ нахьышIу шIыгъэным — ылъэныкъокIэ ыпэкIэ тызэрэлъыкIотагъэм щэч хэлъэп. Ащ Iоф дэзышIэгъэ пстэуми лъэшэу сафэраз, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nАдыгеим социальнэ-экономикэ хэхъоныгъэ ышIынымкIэ программэм къыдыхэлъытагъэу илъэситфым къыкIоцI илъэс къэс республикэм сомэ миллиардитIу тедзэу къызэрэIэкIэхьащтыр, а мылъкур шIуагъэ къытэу гъэфедэгъэн зэрэфаер КъумпIыл Мурат къыхигъэщыгъ. Джащ фэдэу Хэгъэгу зэошхом ТекIоныгъэ къызыщыдахыгъэр илъэс 75-рэ зэрэхъурэр зэрифэшъуашэу республикэм зэрэщыхагъэунэфыкIыщтыр къыIуагъ.


Адыгабзэм икъэухъумэнкIэ зэшIуахыгъэхэр — Адыгэ макъ\nРедактор 23.12.2019 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nАдыгабзэм изэгъэшIэнкIэ Советэу АР-м и ЛIышъхьэ дэжь щызэхэщагъэм зэхэсыгъо иIагъ. КъумпIыл Мурат иунашъокIэ ар зэрищагъ гъэсэныгъэмкIэ министрэу КIэрэщэ Анзаур.\nАпэрэ Iофыгъоу зэхэсыгъом зыщыхэплъагъэхэр зыфэгъэхьыгъагъэр адыгабзэм икъэухъумэн, ихэгъэхъон, игъэфедэн епхыгъэхэу республикэм игурыт еджапIэхэм апае 2019-рэ илъэсым Iофтхьабзэу зэхащагъэхэр ары. Ащ къытегущыIагъ гъэсэныгъэмкIэ министрэр.\n— Мыгъэ бзэм фэгъэхьыгъэу макIэп тшIагъэр, ау джыри тапэ илъыр бэ, — къыIуагъ ащ. — 2019-рэ илъэсым кIэлэеджэкIо 7258-мэ (а 1 — 11-рэ классхэр) адыгабзэр зэрагъашIэ, ар блэкIыгъэ илъэсым ебгъапшэмэ, фэди 187-кIэ нахьыб. Адыгабзэр къэралыгъуабзэу нэбгырэ 17261-мэ ыкIи адыгэ литературэр адыгабзэкIэ еджэкIо 26450-мэ зэрагъашIэ. Республикэм ит еджэпIи 150-мэ адыгабзэмрэ адыгэ литературэмрэкIэ кIэлэегъэджэ 273-мэ Iоф ащашIэ.\nКIэрэщэ Анзаур зигугъу къышIыгъэхэм ащыщ бзэм икъэухъумэнкIэ, ихэгъэхъонкIэ Проектнэ офисэу ЛIыIужъу Адамэ зипащэр мыгъэ зэрэзэхащагъэр. АщкIэ къалэм иеджэпIи 4 къыхахыгъ — Адыгэ республикэ гимназиер, гурыт еджапIэхэу NN 2-р, 5-р, 7-р — бзэр нахь куоу ащарагъэшIэнэу. 2019-рэ илъэсым Iоныгъом и 1-м апэрэ классым чIэхьэгъи 161-мэ ныдэлъфыбзэр куоу арагъэшIэщт. АщкIэ ищыкIэгъэщтхэ кабинетхэм язэтегъэпсыхьан, компьютерхэм, интерактивнэ доскэхэм, тхылъхэм, нэмыкIхэми якъэщэфын пэIуагъэхьанэу къыхахыгъэ еджапIэ пэпчъ сомэ миллион зырыз ратыгъ.\nАдыгабзэмкIэ олимпиадэм хэлажьэхэрэм япчъагъэ нахьыбэ зэрэхъугъэр гъэсэныгъэмкIэ министрэм хигъэунэфыкIыгъ. Республикэ едзыгъом я 9 — 11-рэ классхэм арыс еджэкIо 82-рэ хэлэжьагъ ыкIи 41-мэ щытхъу тхылъхэр аратыгъэх.\nКъэралыгъо аттестационнэ ушэтыныр адыгабзэмкIэ нэбгыри 173-мэ атыгъ, гъэхъэгъэ мыдэйхэр къагъэлъэгъуагъэх.\n— «Федеральный перечень учебников» зыфиIорэм тиреспубликэкIэ тыхэфэнэу тыфай, — къыIуагъ КIэрэщэ Анзаур. — Къэндзалхэм анэмыкI ащ хэтэп. Мыгъэ лъэбэкъушхо тшIыгъэ, ащ тыхэхьаным пае программэ 13 Москва ядгъэхьыгъ. Зыр хагъэхьэгъах, адрэ 12-р шIэхэу хагъэхьанхэм Iоф дэтэшIэ. Гурыт еджапIэхэр къызкIэлъэIугъэхэ тхылъхэр къыдэдгъэкIыжьыгъэх, сомэ миллиони 10 фэдиз тхылъхэу зэрэрагъэджэщтхэм апэIудгъэхьагъ. А гумэкIыгъор щыгъэзыягъэ хъугъэ.\nШIэгъэнхэ фаехэу къэкIощт илъэсым Советым зыфигъэуцужьырэмэ анахь шъхьаIэхэм министрэр къащыуцугъ. Ахэм ащыщ кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэм къащырагъэжьэнышъ, бзэр куоу арагъэшIэныр. Ащ пае къалэм дэт кIэлэцIыкIу IыгъыпIи 9 къыхахыгъ. 2020-рэ илъэсым ахэм къачIэхьащтхэ сабыйхэм игъэкIотыгъэу адыгабзэмкIэ Iоф адашIэщт. Джащ фэдэу КВН джэгукIэр адыгабзэкIэ зэхащэн гухэлъ зэрэщыIэр къыхигъэщыгъ. Мультфильмэхэм язэдзэкIыни лъагъэкIотэщт.\nКультурэм иамалхэмкIэ адыгабзэм икъэухъумэн фэгъэхьыгъэхэ Iофтхьабзэхэу культурэмкIэ министерствэм зэрихьэхэрэм къатегущыIагъ ведомствэм ипащэ игуадзэу ШъэуапцIэкъо Аминэт. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, ныдэлъфыбзэм изэгъэшIэн ыкIи икъэухъумэн фэIорышIэрэ Iофтхьэбзэ 600 фэдиз зэха-щагъ, ахэм нэбгырэ мин 60-м ехъу ахэлэжьагъ.\nНэужым кIэлэегъэджэ кадрэхэр зэрагъэхьазырхэрэм къатегущыIагъ Адыгэ къэралыгъо университетым адыгэ филологиемрэ культурэмрэкIэ ифакультет ипащэу Хьамырзэкъо Нурет. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, тызхэт илъэс еджэгъум факультетым къычIахьэмэ зышIоигъомэ лъэIу тхылъ 42-рэ къатыгъ. Бюджет чIыпIэу щыIагъэр 25-рэ. нэмыкI программэхэу факультетым щыпхыращыхэрэми пащэм ягугъу къышIыгъ.\nКъэкIощт илъэсым Советым пшъэрылъэу зыфигъэуцужьыхэрэр агъэнэфагъэх, ащ епхыгъэхэу унашъохэри ашIыгъэх.\nПредыдущая Уз щынагъохэм апэшIуекIох\nСледущая Ныдэлъфыбзэхэм язэгъэшIэн фэгъэхьыгъагъ


«Гунэсым» ыпэ регъэхъу — Адыгэ макъ\n«Гунэсым» ыпэ регъэхъу\n«Гунэс» зыцIэ къэшъокIо ансамблэ къалэу ТIуапсэ щызэхащагъ. НыбжьыкIэхэм ятворчествэ зегъэушъомбгъугъэнымкIэ Гупчэу ащ дэтым илъэсищкIэ ансамблэм игугъу щашIэу, якъэгъэлъэгъонхэр къахэщыхэу хъугъэ.\nКультурэм ыкIи искусствэм якъэралыгъо университетэу къалэу Краснодар дэтыр къыухыгъакIэу хореограф IэпэIасэу Шъхьэлэхъо Заур 2016-рэ илъэсым кIэлэцIыкIу ансамблэр зэхищэгъагъ. Илъэс тешIагъэу псэупIэу Агуяпэ искусствэхэмкIэ еджапIэу дэтым ятIонэрэ коллективи щиугъоигъ.\nАхэм Iофэу апылъыгъэр бэ. Заур кIэлэцIыкIухэм адэмышъхьахэу Iоф адишIагъ, ыгъэсагъэх. Непэ «Гунэсыр» анахь коллектив ныбжьыкIэу хыIушъо Шапсыгъэм щалъытэ. Ащ емылъытыгъэу, къалэу Шъачэ ыкIи ТIопсэ районым ащыIэ адыгэ къуаджэхэм ащызэхащэгъэ къэшъокIо купхэм азыфагу чIыпIэ гъэнэфагъэ щеубыты.\n— IофшIэныр зетэгъэжьакIэм пшъэрылъ инхэр тпшъэ итлъхьажьыщтыгъэхэп, — къеIуатэ Заур. — Ини цIыкIуи, лъэпкъ зэфэшъхьафхэм къахэкIыгъэ ныбжьыкIэхэр къызэхахьэщтыгъэх. Ахэр зэзгъэкIунхэр, къашъом фэзгъэсэнхэр, зэдеIэжьырэ куп хъунхэр ары сызфэягъэр. Ар къызыддэхъум фестивальхэм, зэнэкъокъу зэфэшъхьафхэм тызэрахэлажьэрэм нэмыкIэу, тащытекIон зэрэтлъэкIыщтыри къыдгурыIуагъ. Район зэнэкъокъухэм ащедгъажьи, краим ыкIи Урысыем ащызэхащэхэрэм танэсыгъ, тахэлэжьагъ ыкIи такъыщыхэщыгъ.\nТызхэт илъэсым изакъоу Шъхьэлэхъо Заур ыгъэсэрэ къэшъокIо цIыкIухэр хореографическэ искусствэмкIэ Урысые зэнэкъокъоу «Танцуй» зыфиIорэм тIогъогогъо ащытекIуагъэх. Пшызэ шъолъыр щырагъэкIокIыгъэ фестивалэу «Полифония сердец» зыфиIорэм апэрэ ыкIи ятIонэрэ шъуашэ зиIэ дипломхэр къыщахьыгъэх. Муниципалитет зэфэшъхьафхэм ямэфэкIхэм ахэлажьэх, гъэ къэс адыгэ лъэпкъ культурэм ифестивалэу «Шапсыгъэ инэбзыйхэр» зыцIэу ТIуапсэ щызэхащэрэм зыкъыщагъэлъагъо.\n«Гунэсым» икъэшъуакIохэр джыри цIыкIухэми, гъэхъэгъакIэхэр ашIынхэм фэхьазырых.\nПредыдущая Пкъышъолыр псыхьэгъэным фэIорышIэх\nСледущая Гъэхъагъэхэм ахэхъо


Мужчине - голосовые и аудио поздравления на телефон - VoiceCards.ru - для парней - страница 7\nЛеонид, поздравляю! - песня\nЛеша, поздравляю! - песня\nМаксим, поздравляю! - песня\nМитя, поздравляю! - песня\nНикита, поздравляю! - песня\nПаша, поздравляю! - песня\nПавел, поздравляю! - песня\nПетр, поздравляю! - песня\nРома, поздравляю! - песня\nСережа, поздравляю! - песня\nВадим, поздравляю! - песня\nВаня, поздравляю! - песня\nВиктор, поздравляю! - песня