ШIогъэшхо къэзытырэ зэIукIэгъух | Адыгэ Макъ\nШIогъэшхо къэзытырэ зэIукIэгъух\nАвтор: Редакция\t/ 18.02.2019\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР, ПОЛИТИКЭР\t/\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат зипэщэгъэ лIыкIо купэу Адыгеим икIыгъэр Урысые инвестиционнэ форумэу Шъачэ щыкIорэм хэлэжьагъ. Iофыгъо шъхьаIэу ар зыфэгъэхьыгъэм зэреджагъэхэр – «Национальные проекты: от стратегии к действию». Урысые Федерацием и Правительствэ и Тхьаматэу Дмитрий Медведевым зэрищэгъэ пленарнэ зэхэсыгъом ары анахьэу зыщытегущыIагъэхэр.\n«Непэ мэхьэнэ гъэнэфагъэ зиIэ чэзыукIэм тынэсыгъ. Зигугъу тшIырэр уахътэм къыгъэуцурэ зэхъокIыныгъэхэм язакъоп, зэхэубытэгъэ унэшъо игъэкIотыгъэхэу щыIэныгъэм илъэныкъо пстэуми зэхъокIыныгъэшIухэр афэшIыгъэнхэр къыдэзылъытэхэрэр ары. Лъэпкъ проектхэр хэгъэгум зэрэпсаоу ищыIэныгъэ зыфэдэр къызщынэфэрэ лъэныкъоу щытых. ЗанкIэу къэсIон, джырэ Урысыем итарихъ ащ фэдэу игъэкIотыгъэу, лъэныкъуабэ къызщыдэлъытэгъэ Iофыгъошхо щырекIокIыгъэп пIоми хъущт», — къыIуагъ Дмитрий Медведевым.\nУрысые Федерацием и Правительствэ и Тхьаматэ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, мы илъэсих благъэм хэгъэгум хэхъоныгъэ ышIынымкIэ гухэлъэу агъэнэфагъэхэр зэкIэ лъэпкъ проектхэм япхыгъэх. Анахьэу Дмитрий Медведевым къыхигъэщыгъэр мэхьанэшхо зиIэ социальнэ проектхэр чIыпIэхэм ащыпхыращыхэ зыхъукIэ шъолъырхэм пшъэдэкIыжь ин зэрахьырэр ары. Шъолъырхэм япшъэрылъ гъэнэфагъэхэм язэшIохын фытегъэпсыхьэгъэнэу лъэпкъ проектхэр зэрэщытхэр къыхигъэщыгъ Урысые Федерацием и Премьер-министрэ.\nАдыгэ Республикэм лъэпкъ проектхэм ялъэныкъохэр амал зэриIэкIэ нахьыбэу къыдилъытагъэх. Ахэм ахэлэжьэнхэм пае регион проект 47-рэ зэхагъэуцуагъ ыкIи аухэсыгъ.\n«Мы илъэсыр бэ къэзыгъэнэфэщтэу хъущт. Тиреспубликэ, Урысыем инэмыкI шъолъырхэм афэдэу, мэхьанэшхо зиIэ проектхэм япхырыщын дэлажьэ. Илъэсихым къыкIоцI тикъэралыгъо ихэхъоныгъэкIэ чыжьэу лъыкIотэн фае. ЦIыфхэм ящыIакIэ нахьышIу шIыгъэныр ары зэкIэми ткIуачIэ зэтхьылIэн фаер. ТхылъыпIэкIэ къэтэгъэлъагъокIэ хъущтэп, республикэм щыпсэурэ цIыфхэм ежь-ежьырэу анэкIэ алъэгъун фае нахьышIум ылъэныкъокIэ зэхъокIыныгъэхэу ахэм ящыIакIэ фэхъухэрэр. Ахэр ары анахь осэ шъхьаIэ тиIофшIэн къыфэзышIыщтхэр», — къыIуагъ Адыгеим и ЛIышъхьэ.\nКъумпIыл Мурат джащ фэдэу къыхигъэщыгъ Урысые инвестиционнэ форумым зэрэхэлажьэхэрэми ащкIэ ишIогъэшхо къызэрэкIорэр. Илъэс къэс форумым нахь зеушъомбгъу, IофыгъуакIэхэр къыщаIэтых. Хэгъэгум IофшIэнымкIэ анахь щысэ шIагъоу иIэхэр зэгъэшIэгъэнхэмкIэ, инвестициехэр нахьыбэу гъэфедэгъэнхэмкIэ форумым мэхьанэшхо иIэу щыт.\n«ТилIыкIо куп форумым Iофышхо щигъэцэкIагъ. Лъэпкъ проектхэм япхырыщынкIэ Iофтхьэбзэ гъэнэфагъэхэм татегущыIагъ, ахэм зэшIохыкIэу афэхъущтымкIэ хэкIыпIэхэм тызэдяусагъ. НэмыкI шъолъырхэм яIофшIэкIэшIу зыщыдгъэгъозагъ, джащ фэдэу инвестиционнэ зэзэгъыныгъэхэу зэдэтшIыгъэхэми шIуагъэ къатыным тыщэгугъы», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, инвестициехэр нахьыбэу гъэфедэгъэнхэмкIэ зишIуагъэ къэкIощтхэм ащыщ индустриальнэ паркхэм язэхэщэн. Бизнесым епхыгъэ гухэлъ зэфэшъхьафхэр пхырыщыгъэнхэмкIэ ахэр амалышIоу щытых. Проектхэм язэшIохын экономикэм хэхъоныгъэу ышIыщтыр, IофышIэ чIыпIакIэхэр ыкIи нэмыкIхэр къызэрэдэкIощтхэм КъумпIыл Мурат ицыхьэ телъ.\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу Къум- пIыл Мурат зэIукIэгъу адыриIагъ Итальянскэ Республикэм и Генеральнэ консулэу Къыблэ федеральнэ шъолъырым щыIэ Пьерпаоло Лодиджианирэ Италием и Посольствэ исатыу-экономикэ къутамэу Москва щыIэм ипащэу Франческ Санторорэ. Ащ рагъэблэгъагъэх Урысые Федерацием и Президент иполномочнэ лIыкIоу Къыблэ федеральнэ шъолъырым щыIэм игуадзэу Владимир Гурба, Астрахань хэкум игубернатор ипшъэрылъхэр зыгъэцэкIэрэ Сергей Морозовыр, Къэбэртэе-Бэлъкъар Республикэм и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КIокIо Казбек.\nТапэкIи Италиемрэ Адыгеимрэ азыфагу илъ сатыу-экономикэ ыкIи блэгъэныгъэ зэфыщытыкIэхэр гъэпытэгъэнхэм лъэныкъуитIуми яфедэ зэрэхэлъыр къаIуагъ.\n«Адыгеимрэ Италиемрэ бэшIагъэ зэдэлэжьэныгъэ азыфагу зилъыр. Мэкъу-мэщым ылъэныкъокIэ шIуагъэ хэлъэу проектхэр зэдэтэгъэцакIэх. СатыушIынымкIэ Италиер республикэм игъусэшIу шъхьаIэхэм ащыщ. Илъэсэу икIыгъэм мэлылъфэгъум Италием къикIыгъэгъэ предприниматель куп Адыгеим щедгъэблэгъэгъагъ. Ахэм япэщагъэр Итальянскэ Республикэм и Посолэу Урысыем щыIэр ары. Анахь гугъапIэ къэзытырэ лъэныкъохэр ащыгъум дгъэнэфэгъагъэх. Непэрэ зэIукIэгъур экономикэ ыкIи социальнэ-культурнэ зэфыщытыкIэхэм яхэхъоныгъэкIэ амалышIухэм ащыщэу плъытэн плъэкIыщт», — къыкIигъэтхъыгъ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ.\nХэгъэгуитIумэ япащэхэм зэшIуахырэ Iофтхьабзэхэу Урысыемрэ Италиемрэ язэфыщытыкIэхэр нахь гъэпытэгъэнхэм фытегъэпсыхьагъэу щытхэм къапкъырыкIызэ Пьерпаоло Лодиджиани къыгъэшъыпкъэжьыгъ язэдэлэжьэныгъэ гугъэпIэшIухэр къызэритыхэрэр.\n«Проектэу тызыфежьагъэхэр нахьышIу зэрэхъущтхэм, нахь дэгъоу зэрэпхырытщыщтхэм тынаIэ атедгъэтыщт. Бжьыныфым икъэгъэкIынкIэ проектыр гъэхъагъэ хэлъэу гъэцэкIагъэ мэхъу, сатыу тамыгъэу ащ иIэщтыр «Адыгэ бжьыныф». Илъэсэу икIыгъэм Теуцожь районым салат лъэпкъэу «радиккьо» къыщыгъэкIыгъэнымкIэ зы проект джыри ублагъэ хъугъэ. Урысыем ибэдзэршIыпIэхэм, нэмыкI сатыушIыпIэхэм «Адыгейский радиккьо» тетхагъэу ар къатехьащт. ЦIыфхэр ащ къыкIэупчIэх, ящыкIагъ, арышъ, къыдэдгъэкIырэр нахьыбэ зэрэтшIыщтым ыуж титыщт», — къыIуагъ Пьерпаоло Лодиджиани.\nЛъэныкъуитIури икIэухым зытегущыIагъэхэр непэкIэ анахь зигъо Iофыгъоу къэуцугъэхэм ащыщхэу мэкъумэщ продукциер къыдэгъэкIыжьыгъэныр, медицинэ оборудованиер аIэкIэгъэхьэгъэныр, архитектурнэ проект гъэнэфагъэхэр зэхэгъэуцогъэнхэр арых.\nДжащ фэдэу Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат IофшIэгъу зэIукIэгъу адыриIагъ компаниеу «Хевел» зыфиIорэм илIыкIохэм: генеральнэ пащэу Игорь Шахрай, ащ игуадзэхэу Евгения Боресковам, Антон Усачевым, ООО-у «Возобновляемые источники энергии» зыфиIорэм игенеральнэ пащэу Кубэщыч Анзор. ТыгъэкIэ Iоф зышIэщт электростанциехэр Адыгеим щыгъэпсыгъэнхэм ахэр тегущыIагъэх. Мыщ фэгъэхьыгъэ зэзэгъыныгъэм АР-м иминистрэхэм я Кабинетрэ мы хъызмэтшIапIэмрэ форумэу 2018-рэ илъэсым Шъачэ щыкIуагъэм щызэдыкIэтхэгъагъэх.\n«Мы проектым игъэцэкIэн энергетикэ «уцышъом» хэхъоныгъэ егъэшIыгъэнымкIэ зэшIотхырэм къыхеубытэ. А мурад дэдэм епхыгъэу Адыгеим щагъэпсы къэралыгъомкIэ анахь инэу щыт жьыбгъэпаркыр. Мы IофшIэнхэм яшIуагъэкIэ электроэнергием ылъэныкъокIэ шъолъырым ыкIуачIэ хэхъоным, проектыкIэхэу республикэм шIуагъэ къыфэзыхьыщтхэр гъэцэкIэгъэнхэм иамалышIу щыIэщтэу тэгугъэ», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nЗэрэрахъухьагъэмкIэ, тыгъэкIэ Iоф зышIэщт электростанциехэу МВт 8,9-рэ кIуачIэу зиIэщтхэр Мыекъуапэрэ Шэуджэн районымрэ ащагъэпсыщтых. Инвесторым къызэриIуагъэмкIэ, ащ фэдэ электростанциеу «Адыгейская» зыфаIорэм ишIын епхыгъэ пэшIорыгъэшъ IофшIэнхэр макIох. АщкIэ инженер IофшIэнхэмкIэ къэралыгъо экспертизэм изэфэхьысыжьхэр къаIукIагъэх. Ащ дакIоу ащ фэдэ электростанциеу «Шовгеновская» зыцIэр зыдэщытыщт чIыпIэри агъэхьазыры. Объектхэм яшIын 2019-рэ илъэсым ижъоныгъокIэ-мэкъуогъу мазэхэм рагъэжьэнэу рахъухьэ.\nАдыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат къэралыгъо корпорациеу «Росатомым» къепхыгъэ компаниеу «НоваВинд» игенеральнэ пащэу Александр Корчагиным IофшIэгъу зэIукIэгъу дыриIагъ. ЖьыкIэ Iоф зышIэщт паркым ишIын тегъэпсыхьэгъэ инвестиционнэ проектыр республикэм зэрэщыпхыращыщтым ахэр тегущыIагъэх.\n«Мы проектыр тэркIэ федэу щыт, республикэр энергиеу зыщыкIэрэр ащ нахь къыригъэкъужьыщт. Адыгеим энергиеу фимыкъурэр ащ процент 20-кIэ нахьыбэ ышIынэу тэгугъэ. Проектым шIуагъэу къытыщтхэм ащыщ IофшIэпIэ чIыпIакIэхэр зэхэщагъэ зэрэхъущтхэр, республикэм ибюджет нахьыбэу хэбзэIахьхэр къызэрихьащтхэр», — къыIуагъ Адыгеим и ЛIышъхьэ.\nПроектым ипхырыщын тегъэпсыхьагъэу зэхэсыгъо, зэIукIэгъуи 10-м ехъу зэхащагъ, гъэцэкIэкIо хабзэ ыкIи чIыпIэ зыгъэIорышIэжьын къулыкъухэр ахэм къахагъэлэжьагъэх. ЧIыгум епхыгъэ Iофыгъохэм язэшIохынкIэ план-график зэхагъэуцуагъ, чIыпIэ ихъухьанымкIэ документхэм зэхъокIыныгъэхэр афашIынхэу пшъэрылъ зыфагъэуцужьыгъ. Зигугъу къэтшIыгъэ проектыр Адыгэ Республикэм иэлектроэнергетикэ хэхъоныгъэ зэришIыщт схемэмрэ программэмрэ ахагъэхьагъ.\nАО-у «НоваВинд» ипащэхэм къызэраIуагъэмкIэ, пIалъэу агъэнэфагъэхэм атемыкIхэу IофшIэнхэр зэхащэщтых. Мыгъэ гъэмафэм проектым иапэрэ чэзыу Iоф ышIэу ригъэжьэщт. ЖьыкIэ Iоф зышIэщт электростанцием МВт 2,5-рэ зилъэшыгъэщт псэолъэ 60 иIэщт.\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат аIукIагъ урысые компаниеу «Алев» зыфиIоу Адыгэкъэлэ сымэджэщым лъынтфэ узхэмкIэ отделениер щызыгъэпсырэм илIыкIохэм.\n«Къэралыгъо-унэе зэдэлэжьэныгъэм къыхиубытэу лъэхъаным диштэрэ медицинэ гупчэхэм яшIын инвесторхэр къыхэтэгъэлажьэх. Ахэм ащыщ Адыгэкъалэ, К.М. Батмэным ыцIэ зыхьырэ сымэджэщэу рентгенохирургическэ амалхэмкIэ узыр гъэунэфыгъэнымкIэ ыкIи яIэзэгъэнымкIэ отделение зыщызэхэщагъэм, щашIыщтыр», — къыхигъэщыгъ Адыгеим и ЛIышъхьэ.\nПрофессорэу Кирилл Козловым къызэриIуагъэмкIэ, мы лъэхъаным проектым ишIын ыкIэм фэкIо. Ащ игъэхьазырын сомэ миллиони 100-м ехъу хэхьагъ. «Гъогу картэм» къызэрэдилъытэу отделениякIэм пае кабинетхэр агъэхьазырыгъэх, медицинэ оборудованием, ахэм ащыщ ангиографэу гу-лъынтфэ узхэм яIэзэгъэным анахь ищыкIагъэм, игъэуцун аухы. Урысыем иклиникэхэм специалистхэр ащагъэхьазырыгъэх.\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, мы проектыр гъэцэкIагъэ зыхъукIэ, гу-лъынтфэ уз зиIэу Адыгэкъалэ, Теуцожь ыкIи Тэхъутэмыкъое районхэм ащыпсэухэрэм IэпыIэгъу афэхъугъэным епхыгъэ Iофыгъор зэшIохыгъэ хъущт. Мы лъэхъаным ащ фэдэ IэпыIэгъу республикэмкIэ къызыщаратын алъэкIырэр шъолъыр гупчэр ары. Ау районхэм ащыщхэр ащ зэрэпэчыжьэхэм къыхэкIыкIэ, гу-лъынтфэ узхэм япхыгъэу сыхьатым къыкIоцI сымэджэщым нэгъэсыгъэн фаехэр «терепевтическэ шъхьаныгъупчъ» зыфаIорэм къыхиубытэнхэу хъурэп. Лъым икъекIокIын епхыгъэ узхэм къахэкIэу дунаим ехыжьыхэрэм япчъагъэ къыщыгъэкIэгъэнымкIэ ащ мэхьанэшхо иI.\nАдыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат «Ростелекомым» ипрезидентэу Михаил Осеевскэм, ивице-президентэу, «Ростелекомым» икъутамэу «Юг» зыфиIорэм ипащэу Денис Лысовым, мы къутамэм ипащэ иупчIэжьэгъоу Олег Хабаровым зэдэгущыIэгъу щадыриIагъ.\nКъумпIыл Мурат къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, фэIо-фашIэхэр информатизацие шIыгъэнхэм, шIыкIэхэр гъэфедэгъэнхэм, пэрыт технологиехэр зыщагъэпсэолъэрэ лъэныкъохэм хэхъоныгъэ ягъэшIыгъэным непэ мэхьанэшхо араты. МыщкIэ шIэгъэн фаехэм ащыщ цифрэ шIыкIэм тет къэтынхэр тыдэкIи ащылъыгъэIэсыгъэнхэр, зэпхыныгъэм ифэIо-фашIэхэр цIыфхэм нахьышIоу афэгъэцэкIэгъэнхэр, гурыт еджапIэхэмрэ медицинэ учреждениехэмрэ Интернет псынкIэм иамалхэр къызфагъэфедэнхэр, электрон шIыкIэкIэ къэралыгъо фэIо-фашIэхэр цIыфхэм афэгъэцэкIэгъэнхэр.\n«Тэ тызыпылъыр Адыгеим къызэлъиубытырэ чIыпIэ пстэуми Интернет зэпхыныгъэ цыхьэшIэгъу ащыряIэныр ары. ШIуагъэ къытэу тызэдэлэжьэным пае екIолIэкIэ гъэнэфагъэхэр тызэгъусэу къыхэтхын фае», — хигъэунэфыкIыгъ КъумпIыл Мурат.\nШъугу къэтэгъэкIыжьы Адыгеим икъоджэ 37-мэ цифрэ шIыкIэм тетэу къэтынхэр аIэкIэгъэхьэгъэнхэм тегъэпсыхьэгъэ проектыр зэрэпхыращырэр. «Ростелекомым» къызэритыгъэмкIэ, 2018-рэ илъэсым республикэм ипсэупIэ Iудзыгъэ 25-мэ оптоволоконнэ сетьхэр апхырыщыгъэнхэм япхыгъэ IофшIэнхэр компанием ыухыгъэх. 2019-рэ илъэсым псэупIэ 12-мэ Интернет псынкIэр алъагъэIэсынэу рахъухьэ.\nАщ нэмыкIэу IэзэпIэ-профилактическэ учреждениехэм ащ фэдэ Интернетыр къызфагъэфедэнымкIэ IофшIэнхэр лъагъэкIотэщтых. Ащ телемедицинэм хэхъоныгъэ ригъэшIыщт.\nЛъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ проектхэм япхырыщын, гурыт еджапIэхэм якъэбарлъыгъэIэс-тхылъеджэпIэ гупчэхэм хэхъоныгъэ ягъэшIыгъэным, «Къэлэ щынэгъончъ» зыфиIорэ системэм хэхьэрэ комплексым, энергием икIэугъоен тегъэпсыхьэгъэ проектхэм язегъэушъомбгъун джащ фэдэу атегущыIагъэх.\nМэзым ибайныгъэхэр къызфагъэфедэщт\nАдыгэ Республикэм иминистрэхэм я Кабинетрэ Урысыем икластерхэмрэ итехнопаркхэмрэ хэхъоныгъэ ягъэшIыгъэнымкIэ Ассоциациемрэ зэрэзэдэлэжьэщтхэм фэгъэхьыгъэ зэзэгъыныгъэ зэдашIыгъ. Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Муратрэ Урысыем икластерхэмрэ итехнопаркхэмрэ хэхъоныгъэ ягъэшIыгъэным фэгъэзэгъэ Ассоциацием ипащэу Андрей Шпиленкэмрэ ащ кIэтхэжьыгъэх. Экономикэм хэхъоныгъэ егъэшIыгъэнымкIэ кластерхэм ягъэпсын мэхьанэшхо зэриIэр зэдэгущыIэгъум щыхагъэунэфыкIыгъ.\nМэз промышленнэ кластерым – мебелыр, паркетыр, пхъэ лъапIэхэм ахашIыкIырэ шпоныр къыдэзыгъэкIыщт мэз промышленнэ комплексым, псэолъэшI индустрием икластер ягъэпсын ащ къыщыдэлъытагъ.\n«Кластерхэм ягъэпсынкIэ гухэлъэу тиIэр мэзым ибаиныгъэхэм республикэм пкъыгъо гъэнэфагъэхэр щахашIыкIынхэр, Адыгеим иэкономикэ хэхъоныгъэ егъэшIыгъэным пае пхъэ хъураехэр ащ ращыжьынхэ фимытэу гъэпсыгъэныр ары. А пшъэрылъхэм ягъэцэкIэнкIэ специалист гъэнэфагъэхэм яопыт мэхьанэшхо иI», — хигъэунэфыкIыгъ Адыгеим и ЛIышъхьэ.\nАндрей Шпиленкэм къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, зэзэгъыныгъэу зэдашIыгъэхэм атетэу методическэ, зэхэщэн IэпыIэгъу къытатыщт, мэз промышленнэ кластерым хэхъоныгъэ егъэшIыгъэнымкIэ эксперт-аналитическэ Iофтхьабзэхэр зэрахьащтых.\nРеспубликэм имэз промышленнэ комплекс ихъызмэтшIапIэхэр шъолъыр кластерым зыхагъахьэхэкIэ, промышленнэ продукцием икъыдэгъэкIын ахъщэу пэIуагъэхьагъэм щыщ къафырагъэгъэзэжьыным щыгугъынхэ алъэкIыщт.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ джащ фэдэу къызэриIуагъэмкIэ, 2018-рэ илъэсым шышъхьэIум и 21-м Адыгэ Республикэм мэз промышленностымкIэ иIофышIэхэм я Союз Урысыем икластерхэмрэ итехнопаркхэмрэ хэхъоныгъэ ягъэшIыгъэным фэгъэзэгъэ Ассоциацием аштагъ. Урысыем ишъолъыритфэу ащ фэдэ кластер зыщагъэпсыщтхэм Адыгейри ахэхьащт.\nАдыгэ Республикэм иминистрэхэм я Кабинетрэ ООО-у «ОРАС- Алюминиевый профиль» зыфиIорэмрэ алюмин профилыр къыдэзыгъэкIыщт заводым ишIын ехьылIэгъэ зэзэгъыныгъэ зэдашIыгъ. Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэрэ ООО-у «ОРАС-Алюминиевый профиль» зыфиIорэм игенеральнэ пащэу Денис Бражниченкэмрэ ащ кIэтхэжьыгъэх.\nИнвестиционнэ проектым тетэу алюмин профиль къыдэзыгъэкIыщт завод Теуцожь индустриальнэ паркым щагъэпсынэу, ащ линиих иIэнэу рахъухьэ.\nПредприятием алюмин шъхьаныгъупчъэхэр, пчъэ ыкIи фасад профильхэр къыщыдагъэкIыщтых. Проектым ипхырыщын инвесторым сомэ миллиарди 3 пэIуигъэхьащт, джащ фэдэу IофшIэпIэ чIыпIэ 300 зэхищэщт. Проектым тетэу заводым ичэзыуищ тIэкIу-тIэкIузэ атIупщыщт. Чэщ-зымафэм продукцие тонни 180-рэ ащ къыдигъэкIын ылъэкIыщт.\nДенис Бражниченкэм къызэриIуагъэмкIэ, дунэе шапхъэхэм адиштэрэ алюмин профилым икъыдэгъэкIын фэгъэзагъэу мы предприятие закъор ары хэгъэгум и Къыблэ итыщтыр.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ гъэхъагъэ хэлъэу заводыр агъэпсынэу зэрэгугъэрэр къыхигъэщыгъ. Джырэ шапхъэхэм адиштэрэ шIыкIэхэр зэрагъэфедэщтхэм, индустриальнэ паркым заводыр зэрэщагъэпсыщтым, проектыр дэгъоу зэрэпхыращыщтым игугъапIэ къаты. НэмыкIэу къэтIон хъумэ, бизнес-проектхэм япхырыщынкIэ ищыкIэгъэ инфраструктурэр ащ щагъэпсыгъах.\nАдыгеим и Премьер-министрэу Александр Наролинымрэ унэе предпринимателэу Алексей Волковымрэ Шъачэ зэзэгъыныгъэм щызэдыкIэтхагъэх. Ар зыфэгъэхьыгъэр Джэджэ районым ит псэупIэу Новэм чылапхъэхэр къызщагъэхьазырыщт завод щышIыгъэныр ары. Тыгъэгъэзэ, коц, сое ыкIи джэнчжъые чылапхъэхэм якъыдэгъэкIынкIэ инфраструктурэри агъэпсыщт. Инвесторым сомэ миллион 520-м ехъу ащ ишIын пэIуигъэхьащт.\nКъызэрэрадзэрэмкIэ, илъэс къэс чылэпхъэ тонн мини 10,2-рэ фэдиз заводым къыдигъэкIын ылъэкIыщт. 2020-рэ илъэсым Iоныгъом ехъулIэу технологическэ оборудованиер атIупщынэу агъэнафэ.\n«Джэджэ районыр республикэм и АПК ихэхъоныгъэкIэ анахь пэрытхэм ахалъытэ. Сицыхьэ телъ чылэпхъэ дэгъухэр предприятиякIэм республикэм IэкIигъэхьанхэ зэрилъэкIыщтым, чIыгулэжьыным пэрыт технологиер щыгъэфедэгъэнымкIэ джыри зы амалышIоу ар зэрэхъущтым. Ащ нэмыкIэу IофшIэпIэ чIыпIакIэхэри къытыщтых, бюджетым ахъщэу къихьэрэри нахьыбэ хъунымкIэ ишIуагъэ къэкIощт», — къыIуагъ Александр Наролиным.\nАдыгэ Республикэм и Премьер-министрэ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, проектым ипхырыщынкIэ къэралыгъо IэпыIэгъу афэхъунхэм пае республикэм ихэбзэ къулыкъухэм афэлъэкIыщтыр зэкIэ агъэцэкIэщт.\nМысатыу автоном организациеу «ПроектыкIэхэр пхырыщыгъэнхэмкIэ стратегическэ инициативэхэм я Агентствэ», Союзэу «Сэнэхьат сообществэхэм ыкIи рабочэ кадрэхэм яхэхъоныгъэкIэ Агентствэр» зыфиIохэрэмрэ Адыгэ Республикэм иминистрэхэм я Кабинетрэ азыфагу зэдэлэжьэныгъэу илъыщтым фэгъэхьыгъэ зэзэгъыныгъэм зэдыкIэтхагъэх.\nСоциальнэ-экономикэ хэхъоныгъэхэмкIэ Адыгэ Республикэм и Стратегие къыдилъытэрэ пшъэрылъхэм ягъэцэкIэн ары зэдэлэжьэныгъэр зыфэIорышIэщтыр, промышленностым хэхъоныгъэу ышIырэм дакIоу IофышIэхэм ягъэхьазырын иIофыгъуи нахь лъэшэу анаIэ тырадзэн фаеу мэхъу. Специалистхэм ягъэхьазырынкIэ хэбзэ къулыкъухэмрэ бизнесымрэ язэдэлэжьэныгъэ нахь лъэшэу анаIэ тырагъэтыщт.\nЗэзэгъыныгъэу зэдашIыгъэм тегъэпсыхьагъэу республикэм «гъогу картэкIэ» заджэхэрэр щаухэсыгъ, Адыгеир IофышIэхэм алъэныкъокIэ зыфэныкъохэр ащ къыщылъэгъощтых.\n2024-рэ илъэсым нэс гупчэ гъэнэфагъэхэр аккредитацие ашIыщтых, сэнэхьат ухьазырыныгъэм тегъэпсыхьэгъэ гупчэхэр, ушэтынхэр зыщыкIощтхэр зэхащэщтых, производствэм епхыгъэ IофышIэхэм яшIэныгъэхэм ахагъэхъощт (Ворлдскиллс ипрограммэхэм атегъэпсыхьагъэу).\n«Тэ Ворлдскиллс системэм тыхэхьэгъах. Щылэ мазэм ыкIэхэм адэжь республикэм щыкIуагъ «Молодые профессионалы» зыфиIорэ я IV-рэ шъолъыр чемпионатыр. Мы программэм шIуагъэу къытырэр нафэ: тиеджапIэхэм къачIэттIупщыхэрэм яшIэныгъэ, яIэпэIэсэныгъэ япхыгъэ шапхъэхэр нахь ин мэхъух. Республикэм гурыт сэнэхьат гъэсэныгъэ зэрэщядгъэгъотырэм, непэ ащ изытет нахьышIу зэрэтшIыщтым тыдэлажьэ. Гъэсэныгъэ зэрарагъэгъотырэ программэхэм, бюджет чIыпIэхэр къафыхэгъэкIыгъэнхэм тынаIэ лъэшэу атетэгъэты. Апшъэрэ еджапIэхэм, гурыт сэнэхьат организациехэм республикэм иэкономикэ къыгъэуцурэ пшъэрылъхэм афытегъэпсыхьэгъэ IофышIэхэм ягъэхьазырынкIэ яIофшIэн тэрэзэу зэхэтщэным мэхьанэшхо иI», — икIэухым къыхигъэщыгъ КъумпIыл Мурат.\nАдыгэ Республикэм иминистрэхэм я Кабинет, автоном мыкоммерческэ организациеу «ПроектыкIэхэм япхырыщынкIэ стратегическэ инициативэхэм я Агентствэ», киномрэ телевидениемрэ япродюсерхэм я Ассоциацие зэрэзэдэлэжьэщтхэмкIэ зэзэгъыныгъэ зэдашIыгъ.\nАдыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат, автоном мыкоммерческэ организациеу «ПроектыкIэхэм япхырыщынкIэ стратегическэ инициативэхэм я Агентствэ» игенеральнэ пащэу Светлана Чупшевар, киномрэ телевидениемрэ япродюсерхэм я Ассоциацие иправление итхьаматэу Сергей Сельяновыр зэзэгъыныгъэм кIэтхэжьыгъэх.\nКиноиндустриемрэ телекъэтынхэмрэ Адыгэ Республикэм зыщягъэушъомбгъугъэнымкIэ ашIэн фаехэм лъэныкъохэр атегущыIагъэх. КинопроектыкIэхэр зыщыпхыращыщт чIыпIэхэм тиреспубликэ ахэхьащт.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, чIыпIэ дэгъу зэриIыгъым, рэхьатныгъэ зэрилъым, цIыфхэр нэгуихыгъэу хьакIэхэм зэрапэгъокIхэрэм яшIуагъэкIэ тиреспубликэ пчъагъэрэ кинофильмхэр ыпэкIи щытырахыгъагъэх.\n«Киноиндустрием тэ зедгъэушъомбгъу тшIоигъу, кинокомпаниехэм зэдэлэжьэныгъэ адытиIэным тыфэхьазыр. Ахэр Адыгеим къегъэблэгъэгъэнхэр продюсер гупчэхэмкIи, тэркIи федэ. Сыда пIомэ, хэбзэIахьэу бюджетхэм къарыхьэрэр нахьыбэ хъущт, IофшIэпIэ чIыпIакIэхэри щыIэщтых, Урысыеми, IэкIыб къэралыгъохэми республикэм анаIэ нахь къащытырадзэщт», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nДжащ фэдэу зэзэгъыныгъэм къыдыхэлъытагъэу киноиндустрием, телепроизводственнэ базэм хэхъоныгъэ арагъэшIыщт. Ащ ишIуагъэ къэкIощт зекIоным зегъэушъомбгъугъэнымкIэ, экономикэм итворческэ кластер хэхъоныгъэ егъэшIыгъэнымкIэ, киномрэ телевидениемрэ алъэныкъо проектхэр щыпхырыщыгъэнхэмкIэ.\nЗэзэгъыныгъэм тетэу 2020-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу республикэм щыпхыращыщт проектхэм мылъкоу апэIуагъахьэрэм щыщ республикэм кинокомпаниехэм афилъэгъужьын имурад. Проектым игъэцэкIэнкIэ ищыкIэгъэ шэпхъэ-хэбзэ лъапсэхэм республикэм щадэлажьэх. Кинокомиссием ехьылIэгъэ законым икъыхэхын Iоф дашIэ.\nАР-м и ЛIышъхьэ ипресс-къулыкъу икъэбархэр дгъэфедагъэх.


Зэлъэпкъэгъухэм язэIукIапIэ зеушъомбгъу | Адыгэ Макъ\nРеспубликэ общественнэ движениеу «Адыгэ Хасэм» итхьаматэ игуадзэу Бэгъушъэ Алый Адыгеим илIыкIо куп пэщэныгъэ дызэрихьагъ.\nКъайсэри хэкум икъуаджэу Хаусай адыгэ культурэм ифестивалэу щыкIуагъэм нэбгырэ мин 30-м къыщымыкIэу щызэIукIагъ. Зэлъэпкъэгъухэр, лъэпкъ Iофыгъохэм агъэгумэкIыхэрэр зэфэнэгушIохэу зэпэгъокIыгъэх. Апэрэу зэIукIагъэхэри бэшIагъэу зэрэшIэхэрэм фэдэу гущыIэгъу зэфэхъугъэх.\nКъайсэри и Адыгэ Хасэ итхьаматэу Тхьаркъохъо Кенан пэублэ гущыIэкIэ фестивалыр къызэIуихыгъ. Iофтхьабзэм хэлажьэхэрэм шIоу щыIэр къадэхъунэу афэлъэIуагъ.\nАдыгэ Республикэм щыщ купым ипащэу Бэгъушъэ Алый фестивалым изэхэщакIохэм лъэшэу зэрафэразэр пчыхьэзэхахьэм къыщиIуагъ.\nТыркуемрэ Адыгэ Республикэмрэ язэпхыныгъэхэр гъэпытэгъэнхэмкIэ зэзэгъыныгъэу Iэшъхьэтетхэм зэдашIыгъэм хэхьэ культурэмрэ искусствэм-\nрэ яIофышIэхэр нахьыбэрэ зэхэхьанхэ зэрэфаер. Тиреспубликэ и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат бэмышIэу Тыркуем зэрэщыIагъэм къыпкъырыкIэу фестивалым Адыгеим икупышхо хэлэжьагъ.\nУрысыем изаслуженнэ артисткэу, Адыгэ Республикэм инароднэ артисткэу, медалэу «Адыгеим и Щытхъузехьэр» къызыфагъэшъошэгъэ Уджыхъу Марыет «Щыгъыжъыем» ихудожественнэ пащ.\nМарыет пчэгум къихьи, адыгэ лъэпкъым зиугъоижьыным ныдэлъфыбзэр, шэн-хабзэхэр, тарихъыр нахьышIоу зэгъэшIэгъэнхэмкIэ тхьэлъэIоу къышIыгъэм фестивалым хэлажьэхэрэр едэIухэзэ, нэпсыр къызэхыгъэ нэбгырабэ къахэкIыгъ.\nГум лъыIэсызэ псэм ибаиныгъэхэм М. Уджыхъур къатегущыIагъ, игупшысэхэм лъэпкъ шIэжьыр къаIэтыгъ.\nКIэлэцIыкIу зыгъэсапIэу «Щыгъыжъыер» Тыркуем щашIэ. Купым хэтхэм къаIукIэхэ ашIоигъоу къалэхэм, къуаджэхэм ащыщхэр типащэхэм къялъэIугъэх.\nФестивалыр анахьэу къэзыгъэдэхагъэр Адыгеимрэ Тыркуемрэ ятворческэ купхэр зэгъусэхэу пчыхьэзэхахьэхэм зэрахэлэжьагъэхэр ары.\n— Лъэпкъ гупшысэр зыдаIыгъэу фестивалым щыуджыгъэх, — къеIуатэ Бэгъушъэ Алый. —ТынаIэ зытетыдзагъэмэ ащыщ адыгацIэхэр яIэхэу ансамблэхэр зэрэзэхащэхэрэр: «Ащэмэзым», «Лъэужым» уядэIункIэ гъэшIэгъоныгъэх.\nЕутых Турхьан Къайсэри щыщ, иусэхэм IупкIэу къяджагъэх.\nДэгумыкъо Ихьсан адыгэ культурэм ифестиваль фэгъэхьыгъэ орэдэу ыусыгъэр Адыгеим итворческэ IофшIапIэу «Ошъадэм» иартисткэу Цышэ Зарэ мэкъэ Iэтыгъэ дахэкIэ къыхидзи, къыдежъыухэзэ къыIуагъ.\nТыркуем ит лъэпкъ хасэхэм ягупчэу КАФФЕД-м ипащэ игуадзэу Хьэпэе Быкизэ зэхахьэм къызэрэщиIуагъэу, зэлъэпкъэгъухэр зэфэзыщэгъэ фестивалым зеушъомбгъу, хэлажьэ зышIоигъохэм япчъагъэ хэхъо.\nАцумыжъ Адамэ, Нэгъой Заур ижъырэ адыгэ орэдхэр дахэу кIырагъэщыгъэх. Цышэ Зарэ адыгэ орэдхэм тамэу аритыгъэм лъагэу зиIэтыгъ. Тхьабысымэ Умарэ ыусыгъэ орэдхэр, фэшъхьафхэр фестивалым щызэхахыгъэх.\nIэнэ хъураем щызэIукIагъэхэм лъэпкъ шIэжь къэбарэу къаIотагъэр тхылъ шъхьаф шIыгъэу къыдэбгъэкIын фаеу бэмэ алъытагъ.\nАдыгэ Республикэм гуманитар ушэтынхэмкIэ иинститутэу КIэрэщэ Тембот ыцIэ зыхьырэм ипащэ игуадзэу Беданыкъо Марзыет, зэлъашIэрэ археологэу, Адыгэ Республикэм и Лъэпкъ музей шIэныгъэхэмкIэ иIофышIэ шъхьаIэу Тэу Аслъан, Адыгэ Хасэм итхьаматэ игуадзэу Бэгъушъэ Алый адыгэ лъэпкъым итарихъ, адыгабзэм изытет, ныдэлъфыбзэм изэгъэшIэн, археологием иIофыгъохэм, фэшъхьафхэм яхьылIагъэу къэгущыIагъэх.\n— Фестивалым ишIуагъэкIэ Адыгеим исхэмрэ Тыркуем щыпсэухэрэ тилъэпкъэгъухэмрэ нахьышIоу зэрэшIагъэх, — къыIуагъ Бэгъушъэ Алый. — Гъогууанэу азыфагу илъыр ягупшысэхэмкIэ нахь кIэкIэу, агухэмкIэ нахь зэпэблагъэ хъугъэхэу алъытэ.\nТэу Аслъан археологием имэхьанэ зыкъегъэIэтыгъэнымкIэ шIэныгъэлэжьхэр Iофым зэрэхэлэжьэщтхэм иеплъыкIэхэр къыриIолIагъэх.\nПчэгушхоу къызэIуахыгъэм адыгэ джэгур щызэхащагъ. Нэбгырэ мин 30 зы чIыпIэм щызэIукIэмэ тхьапша къэшъон зылъэкIыщтыр?\nЗэхэщакIохэм ар къыдалъыти, къэшъуапIэу пчэгу заулэ къызэIуахыгъ. Пчыхьэзэхахьэр зезыщагъэмэ ащыщэу ГъукIэлI Сусан, Бэгъушъэ Алый, Уджыхъу Марыет, Цышэ Зарет, нэмыкIхэри къэшъуагъэх. Анахьэу къыхэдгъэщырэр хэгъэгу зэфэшъхьафхэм арысхэ зэлъэпкъэгъухэр къашъом зэрэзэфищэхэрэр ары. Адыгабзэр дэеу зышIэхэрэр къахэкIыгъэх. ЗэхэщакIохэм къызэраIуагъэмкIэ, ныдэлъфыбзэм изэгъэшIэн яшъыпкъэ рахьылIэщт. Зэлъэпкъэгъухэу зэIукIэхэрэр зы бзэкIэ зэдэгущыIэхэу зырагъэсэн фае.\nЯтIонэрэ фестивалыр зэфашIыжьыгъ, къыкIэлъыкIощт фестивалыр 2020-рэ илъэсым зэрэзэхащэщт шIыкIэм непэ егупшысэх.\nАдыгэ хасэхэм ахэтхэр къэлъэIуагъэх зэхэщакIохэм зэрафэразэхэр гъэзетым къыщыхэтыутынэу, ти ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат «Тхьауегъэпсэу» къыраIожьы.\nРеспубликэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат, Адыгэ Республикэм культурэмкIэ и Министерствэ, республикэ общественнэ движениеу «Адыгэ Хасэр», гукIэгъу зыхэлъхэр зэхэщэн IофыгъохэмкIэ IэпыIэгъу къафэхъухи, фестивалым кIонхэ алъэкIыгъ.\n«Щыгъыжъыер» Тыркуем къэнагъэу пчыхьэзэхахьэхэр зэхещэх. Адыгабзэм, адыгэ орэдым ядэIу зышIоигъохэр «Щыгъыжъыем» къыIокIэх. Лъэпкъ шIэжьым зыкъеIэты. «Щыгъыжъыем» хэт кIэлэцIыкIухэм ясэнаущыгъэ осэ ин къыфашIы. Республикэ Адыгэ Хасэм къызэрэфэразэхэм ишыхьатэу хэушъхьафыкIыгъэ нэпэеплъ шIухьафтынэу ащ къыфашIыгъэр Бэгъушъэ Алый къыратыжьыгъ.\nСурэтхэм арытых фестивалым хэлэжьагъэхэр.


Сыхьат 48-м ехъурэ коронавирусыр пкъыгъохэм къатенэ — Адыгэ макъ\nСыхьат 48-м ехъурэ коронавирусыр пкъыгъохэм къатенэ\nЗэпахырэ узэу коронавирусыр гъэкIодыгъэнымкIэ анахь амалышIоу алъытэхэрэр «Роспотребнадзорым» АдыгеимкIэ и ГъэIорышIапIэ къытыгъэх. Ахэм ащыщхэм непэ нэIуасэ шъуафэтэшIы.\nА узыр цIыфым къыубытыным изы щынагъоу щыIэхэм ащыщ псэ зыпыт шхыфыр (вирус) зытелъ пкъыгъохэм занэсыкIэ. COVID-19-м зимыушъомбгъунымкIэ щыIэ шапхъэхэр амыгъэцакIэхэу Iэ шIойхэмкIэ нэм, пэм, жэм занэсхэкIэ узыр къапыхьаным ищынагъо къэуцу. Сымэджэ цIыфыр къызыпсыкIэ е къызыпскэкIэ а пкъыгъохэм шхыфыр атехьанэу мэхъу.\nРоспотребнадзорым игупчэу «Вектор» зыфиIорэм зэпахырэ узыкIэу къежьагъэр пкъыгъохэм къазэратенэрэ сыхьат пчъагъэм епхыгъэ уплъэкIунхэр щашIыгъэх. Ахэм къызэрагъэлъэгъуагъэмкIэ, пкъыгъо зэфэшъхьафхэу мыулъыирэ гъучIым, линолеумым, апчым, керамикэ плиткэм акIыIу сыхьат 48-м ехъурэ ар къатенэ. Ащ дакIоу, ахэр амал зэфэшъхьафхэмкIэ дезинфекцие зыпшIыхэкIэ шхыфыр гъэкIодыгъэнымкIэ ишIуагъэ къызэрыкIорэр агъэунэфыгъ.\nВещество зэфэшъхьафхэр зыхэлъ дезинфекцие амалхэр аушэтыгъэх: хлор ыкIи спирт, аммоний зыхэлъхэ дезинфектантхэр. Ахэм псынкIэу ыкIи дэгъоу вирусыр агъэкIоды. Процент 30-м фэдизэу зэхэшIыхьэгъэ этил ыкIи изопропил спиртым нэгъэупIэпIэгъу 30-м къыкIоцI Iахь цIыкIоу зэхэлъ шхыф миллионым нэс ыгъэкIодын елъэкIы. Хлор зыхэлъхэми джащ фэдэу такъикъ заулэм къыкIоцI шхыфым ебэныгъэнымкIэ ишIуагъэ къэкIо.\nCOVID-19-м зимыушъомбгъунымкIэ щыIэ унашъохэр зэкIэ цIыфым зигъэцакIэхэкIэ ар къыпыхьаным ищынагъо щыIэщтэп. Коронавирусыр къызэузырэ цIыфыр зэрыхьэгъэ унэ кIоцIхэр ыкIи ахэм арыт пкъыгъохэр амалэу зигугъу къэтшIыгъэхэмкIэ дезинфекцие ашIынхэр, аIэхэр атхьакIынхэр анахь профилактикэ Iофтхьабзэхэу агъэцакIэхэрэм ащыщых (маскэ ыкIи Iалъэхэм ягъусэу).\nПредыдущая ЯIо зэхэлъэу Iоф зэдашIэ\nСледущая Балли 100 къэзыхьыгъэхэр


Игъэхъагъэхэм тарэгушхо | Адыгэ Макъ\nМэфэкI Iофтхьабзэм къекIолIагъэх Адыгеим и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, федеральнэ ыкIи республикэ къулыкъухэм, муниципальнэ образованиехэм япащэхэр, Къэбэртэе-Бэлъкъар, Къэрэщэе-Щэрджэс республикэхэм ялIыкIохэр, общественнэ организациехэм яIофышIэхэр, нэмыкIхэри.\nАР-м и ЛIышъхьэ мэфэкI зэхахьэм къекIолIагъэхэм шIуфэс гущыIэхэмкIэ закъыфигъазэзэ, республикэм хэхъоныгъэхэр ышIынхэм, ылъэ пытэу теуцоным зиIахьышхо хэзылъхьагъэхэу, шъолъырым ипэщагъэхэу Джарымэ Аслъан, Шъэумэн Хьазрэт ыкIи ТхьакIущынэ Аслъан ирэзэныгъэ гущыIэхэр апигъохыгъэх. ЦIыфхэм ящыIэкIэ-псэукIэ нахьышIу шIыгъэным, гъэсэныгъэм, культурэм, псауныгъэр къэухъумэгъэным, спортым, псэолъэшIыным, чIыпIэхэм язэтегъэпсыхьан япхыгъэ пшъэрылъыбэ непэ зэрэщыIэр, а пстэури зэрифэшъуашэу зэшIохыгъэным зэрэфэхьазырхэр республикэм ипащэ хигъэунэфыкIыгъ.\n— Шъолъырым щыпсэурэ цIыфхэр тиIэпыIэгъухэу тикъалэхэм, къуаджэхэм, псэупIэхэм язэтегъэпсыхьан лъытэгъэкIуатэ. КIэлэцIыкIу ыкIи спорт площадкэхэр, социальнэ мэхьанэ зиIэ нэмыкI псэуалъэхэр кIэу тэшIых. Пшъэрылъ шъхьаIэу тиIэр республикэм щыпсэурэ нэбгырэ пэпчъ щыIэкIэшIу иIэным иамалхэр едгъэгъотынхэр ары, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nСоциальнэ мэхьанэ зиIэ лъэныкъохэр чанэу республикэм щагъэцэкIэнхэм анаIэ зэрэтырагъэтырэр Адыгеим и ЛIышъхьэ игущыIэ къыщыхигъэщыгъ.\n— Сабый къызэрыхъухьэгъэ унагъохэм IэпыIэгъу тафэхъуныр, ветеранхэр зыщыпсэухэрэр нахьышIу шIыгъэныр, сабыибэ зырыс унагъохэм, ны-тыхэр зимыIэжь кIэлэцIыкIухэм унэхэр ятыгъэнхэр, нэмыкI лъэныкъохэри зэшIохыгъэнхэр типшъэрылъ шъхьаIэхэм ащыщых, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат. — Лъэпкъ проектхэм къадыхэлъытагъэу апэрэ медицинэ IэпыIэгъур цIыфхэм ягъэгъотыгъэным, кIэлэцIыкIухэм япсауныгъэ къэухъумэгъэным, медицинэм иIофышIэхэр гъэхьазырыгъэнхэм яIофыгъохэр зэшIотэхых. Псауныгъэр къэухъумэгъэным исистемэ хэхъоныгъэхэр ышIынхэм республикэм сомэ миллиарди 6 пэIуигъэхьагъ.\nГъэсэныгъэми республикэм мэхьанэшхо зэрэщыратырэр Адыгеим и ЛIышъхьэ къыхигъэщыгъ. Лъэпкъ проектым къыдыхэлъытагъэу республикэм кIэлэцIыкIу IыгъыпIэ 13 щашIын гухэлъ щыI. Мы илъэсым ыкIэм нэс кIэлэцIыкIу IыгъыпIи 6 ашIынэу агъэнафэ. Джащ фэдэу республикэм гурыт еджэпIищымэ яшIын щаухы.\n— Мэхьанэшхо зэттырэ лъэныкъохэм ащыщ республикэм иэкономикэ къыхалъхьэрэ инвестициехэм ахэгъэхъогъэныр. Мы лъэныкъомкIэ аужырэ илъэсхэм зэшIотхыгъэр бэ. ГущыIэм пае, блэкIыгъэ илъэсым имэзих егъэпшагъэмэ, 2019-рэ илъэсым ащ фэдэ иуахътэ мылъку шъхьаIэм инвестициеу къыхалъхьагъэр фэдитIукIэ нахьыбэ хъугъэ ыкIи сомэ миллиард 15,8-м кIэхьагъ. Джащ фэдэу лэжьыгъэм икъэгъэкIынкIи, иIухыжьынкIи гъэхъэгъэшIухэр тиIэх, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.


ШэпхъэшIухэм адиштэу зэтырагъэпсыхьагъ | Адыгэ Макъ\nШэпхъэшIухэм адиштэу зэтырагъэпсыхьагъ\nАвтор: Редакция\t/ 31.12.2019\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\t/\nПоселкэу Инэм щашIыгъэ псэолъакIэхэм ащыщ атлетикэ онтэгъум изали. Мыщ икъызэIухын фэгъэхьыгъэ мэфэкI зэхахьэм хэлэжьагъ Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат.\nРеспубликэм ипащэ игъусагъэх федеральнэ инспектор шъхьаIэу Сергей Дрокиныр, Адыгеим и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, спортымкIэ заслуженнэ мастерэу, Олимпиадэ джэгунхэм текIоныгъэ къащыдэзыхыгъэ Чыржьын Мухьарбый.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ зэхахьэм пэублэ псалъэ къыщишIызэ, мыщ фэдэ псэолъэ зэтегъэпсыхьагъэ яIэ зэрэхъугъэмкIэ спортсменхэм ыкIи тренерхэм игуапэу къафэгушIуагъ.\n— Спортым хэхъоныгъэ ышIыныр, мэхьанэшхо зиIэ зэнэкъокъухэм тиспортсменхэм текIоныгъэр ыкIи хагъэунэфыкIхэрэ чIыпIэхэр къащыдахынымкIэ амалышIухэр яIэныр — джары анахьэу тынаIэ зытедгъэтын фаер. АщкIэ пстэуми щысэ зытырахын алъэкIыщтыр тиспортсмен цIэрыIоу Чыржьын Мухьарбый ары. Тикъэралыгъо, тиреспубликэ ацIэ чыжьэу зыгъэIущтхэ спортсмен цIэрыIохэр залыкIэу къызэIутхыгъэм къызэрэчIэкIыщтхэм сицыхьэ телъ. Мыщ зыщызгъасэхэрэм текIоныгъэ дахэхэр къыдахынхэу сафэлъаIо, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nАтлетикэ онтэгъум имызакъоу, спорт лъэпкъ зэфэшъхьафхэм апыщагъэхэ спортсменхэм тапэкIи IэпыIэгъу зэрафэхъущтхэр республикэм ипащэ хигъэунэфыкIыгъ. УФ-м атлетикэ онтэгъумкIэ и Федерацие зэзэгъыныгъэу дашIыгъэм диштэу мы спорт лъэпкъым шъолъырым хэхъоныгъэ щишIынымкIэ амалышIухэр къызэритырэр къыхигъэщыгъ.\nКъэзэрэугъоигъэхэм шIуфэс гущыIэхэмкIэ зыкъафагъэзагъ Чыржьын Мухьарбыйрэ Родион Бочковымрэ. Атлетикэ онтэгъум, спортым зэрэпсаоу хэхъоныгъэ ашIынымкIэ Адыгеим и ЛIышъхьэу зишIогъэшхо къязыгъэкIырэм къыфэрэзагъэх.\nАдыгеим изаслуженнэ тренерэу Роман Казаковым ыгъасэхэрэ атлетхэм къатыгъэ мастер-классым къэзэрэугъоигъэхэр еплъынхэ амал яIагъ. Ащ ыуж КъумпIыл Мурат спортсменхэм якIолIагъ, ахэм гущыIэгъу афэхъугъ. Родион Бочковым олимпийскэ путевкэ къыдихынэу ыкIи Токио гъэхъэгъэшIухэр щишIынхэу фэлъэIуагъ.\nШъугу къэдгъэкIыжьын, квадратнэ метрэ 400 фэдиз зэрылъ спорт псэуалъэм ишIын блэкIыгъэ илъэсым шышъхьэIум рагъэжьагъ. Проектым игъэцэкIэн сомэ миллиони 8,5-рэ, спорт псэуалъэхэм ящэфын сомэ миллиони 2,7-рэ апэIуагъэхьагъ.


Шапсыгъэ къыратхыкIы | Адыгэ Макъ\n«Имя Кубани» зыфиIорэ проектэу Краснодар краим щагъэцакIэрэм ТIопсэ районым щыпсэухэрэр чанэу хэлажьэх.\nНыбжьыкIэхэм патриотическэ гъэсэныгъэ зэрагъэгъотынэу кIэлэегъаджэхэр, зэо-патриотическэ клубхэм япащэхэр ягъусэхэу Хэгъэгу зэошхор зэрыкIогъэ шIыкIэр зэрагъашIэ, архивхэм ачIэлъ тхылъхэм яджэх, лIыгъэ зезыхьэгъэ зэолIхэм яIахьылхэм заIуагъакIэ, мемориалхэм, саугъэтхэм афэсакъых.\nПсэупIэу Гъуакъо дэт еджапIэм иеджакIохэр илъэсыбэ хъугъэу Советскэ Союзым и ЛIыхъужъэу Тхьагъушъэ Исмахьилэ ищыIэныгъэ гъогу зыфэдагъэр цыпэ-цыпэу къаугъоижьызэ, зэрагъэшIэжьы. Ар ягъунэгъу къуаджэу Кодэшъхьап къызщыхъугъэр, ежьхэм заом ТекIоныгъэр къызщыдахыгъэ мафэм ипэгъокIэу сочинениехэр, рефератхэр атхыщтых, сурэтхэр ашIыщтых, викторинэхэр, «ЛIыхъужъныгъэм исыхьатхэр» зэхащэщтых. IофшIагъэхэр зэкIэ зыфэгъэхьыгъэщтхэр ЛIыхъужъэу Тхьагъушъэ Исмахьил.\nЖъоныгъуакIэм и 9-м Исмахьилэ исаугъэт къэгъагъэхэр тыралъхьащтых, 1943-рэ илъэсым къалэу Житомир пэмычыжьэу ар зэрэфэхыгъэр агу къагъэкIыжьыщт.\nЕджапIэм ипащэхэм ТIопсэ районым иадминистрацие бэшIагъэп лъэIу тхылъ зыратыгъагъэр. Ащ Тхьагъушъэ Исмахьилэ ыцIэ яеджапIэ къыфаусымэ зэрягопэщтыр итыгъ.\nШапсыгъэхэм я Адыгэ Хасэ ипащи кIэлэегъаджэхэмрэ кIэлэеджакIохэмрэ къадыригъэштагъ. ЕджапIэм ичIэхьапIэ дэжь ЛIыхъужъым ыцIэ зытетхэгъэ мыжъобгъур джы пылъагъ, еджапIэми Исмахьилэ ыцIэ ыхьынэу фитыныгъэ къыратыгъ. Илъэсэу тызыхэтым ар къэзыушыхьатырэ тхылъхэр агъэпсыщтых.


Апэрэ зэIукIэгъухэр | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 04.12.2018\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\t/\nМыекъуапэ футболымкIэ икIымэфэ зэIухыгъэ зэнэкъокъу республикэ стадионэу «Юностым» щэкIо. Апшъэрэ купым хэтхэм апэрэ зэIукIэгъухэр тыгъэгъазэм и 2-м яIагъэх.\nЗэнэкъокъум икъызэIухын фэгъэхьыгъэ зэхахьэм нэбгырабэ хэлэжьагъ. Мыекъуапэ иадминистрацие физкультурэмкIэ ыкIи спортымкIэ икомитет итхьаматэу Дмитрий Щербаневыр, зэнэкъокъум исудья шъхьаIэу Сергей Двойниковыр ешIакIохэм, футболыр зышIогъэшIэгъонхэм къафэгушIуагъэх. Псауныгъэм игъэпытэн, футболым зегъэушъомбгъугъэным япхыгъэ Iофтхьабзэхэр нахьыбэрэ зэхащэнхэу къаIуагъ.\n«Мыекъуапэ-СШОР» — «Картонтарар» — 4:1, «Урожай» — «Щагъдый» — 1:0, «Ошъутен» — «ЧIыгушъхь» — 3:1.\n«Мыекъуапэ-СШОР-м» иешIакIохэу Роман Юрченкэм гъогогъуитIо, Вячеслав Шулик ыкIи Тимур Ковтуновым зырызэ хъагъэм Iэгуаор радзагъ. «Урожаим» иешIакIоу Андрей Ушениным шъхьэкIэ «Щагъдыим» икъэлапчъэ Iэгуаор дидзагъ. «Ошъутенэр» «ЧIыгушъхьэм» зыIокIэм, Джыгунэ Арсен гъогогъуитIо, Такълый Руслъан зэ хъагъэм Iэгуаор дагъэфагъ.\nЗэIукIэгъухэм Мыекъопэ «Зэкъошныгъэм», Ермэлхьаблэ, Краснодар, республикэм щапIугъэхэр, нэмыкIхэри ахэлажьэх. ЗэхэщакIохэм стадионыр зэтырагъэпсыхьагъ, къабзэ. Щай ешъо зышIоигъохэм афагъэстыры, ыпкIэ хэмылъэу къараты. Зызыгъэпсэфын зимурадхэм яуахътэ гъэшIэгъонэу стадионым щагъакIо.\nЯтIонэрэ, ящэнэрэ купхэм ахэтхэр, футболым иветеранхэр шъхьафэу зэнэкъокъух. Апшъэрэ купым ятIонэрэ зэIукIэгъухэр тыгъэгъазэм и 9-м щыкIощтых.


Опубликовал admin, 6-03-2020, 15:31\nТыркуемрэ Урысыемрэ яIэшъхьэтэтхэу Москва гъэтхапэм (мартым) и 5-м щызэIукIагъэхэм Iуагъэ зэдэшIыгъ, зэрэзэдэшIыгъэри шъыпкъэ. Ар аущтэу къызкIыхэдгъэщырэр, зэрэзэдатшIэу, политикэр сыдрэ бгъумкIи пцIы. КъызэратхыжьырэмкIэ, бгъухэм заор къызэтырагъэуцо, зэфэхьысыжьым къыхиубытэрэр Идлиб къалэр Асад зэрэимыежьэу къанэ, гъогоу М4-м щынагъончэ ашIыщт, Тыркуемрэ Урысыемрэ адзэхэм гъэтхапэм и 15-м...\nАдыгэбзэ диктант гъэтхапэ и 6-м къалэу Дюзджэ (Тыркуер) щырагъэкIокIыщт\nОпубликовал admin, 3-03-2020, 19:27\nАдыгабзэмрэ тхыбзэмрэ я Мафэ ипэгъокI – Адыгэбзэ диктант ЮНЕСКО-м зэрилъытэрэмкIэ, бзэхэу кIодыжьыным ищынагъо зытелъхэм адыгабзэри ахэхьэ. Амал зэриIэмкIэ, адыгабзэр ащ щыухъумэгъэн зэрэфаем къыпкъырыкIэу, Дюзджэ университетым и Къутамэу адыгабзэм дэлажьэрэм гъэтхапэм (мартым) и 6-м, сыхьатыр 15.00-м адыгэбзэ диктант аригъэтхыщт. «Гухэлъэу тиIэхэр: Адыгабзэр зэрэщыIэр ыкIи зэрэщыIэн фаер къыхэдгъэщыныр...\nАдыгэхэм Анкъарарэ Истамбылрэ мырэзэныгъэ зэхахьэхэр щашIыгъ\nОпубликовал admin, 24-02-2020, 17:24\nМэзаем и 23-м, Тыркуем ит къалэ шъхьаIитIоу Анкъарарэ Истамбылрэ Адыгэхэм мырэзэныгъэ зэхахьэхэр къыщырагъэкIокIыгъэх. Мы зэхахьэхэр зыфашIыгъэхэр Урысые Федерацием илIыкIоу Тыркуем щыIэм Адыгэ лъэпкъ гъэкIодыр щымыIагъэм фэдэу къызэриIуагъэр ары. Кавказ Федерацием хэтхэм зэхахьэр Анкъара дэт утыку горэм щызэхащагъ. Адыгабэ зыхэт демократие партием щыщхэм Истамбыл дэт Урысые Федерацием илIыкIо зычIэс...\nЕнэгуягъо Кубань археологие тIэнхэм Адыгеир нахь ахэлэжьэшъунэу\nОпубликовал admin, 13-02-2020, 20:58\nIэхэр къэхъугъэх Адыгеир археологие лъыхъонхэм нахь лъэшэу ахэлэжьэн ылъэкIынэу. Ар къэзыIуагъэр Гуманитар ушэтынхэмкIэ Адыгэ республикэ институтэу КIэрэщэ Тембот ыцIэ зыхьырэм итхьаматэу ЛIыIужъу Адам. ИнститутымкIэ архэологием икъутамэ (иотдел) къызэIухыгъэныр ары ащ зигугъу къышIыгъэр. ЦIыфхэуи а къутамэм щылэжьэщтхэр щыIэхэу тхьаматэм къыригъэкIыгъ. КъызэриIуагъэмкIэ, мы лъэныкъор къызэIукIыным пае...\nIэкIыб адыгэмэ ащыщэу нэбгырих ныIэп 2019 илъ. Адыгеим къэкIожьыгъэр\nОпубликовал admin, 10-02-2020, 19:56\nIэкIыб къэралыгъиплIым ащыщхэу программэу «Ягухэлъ елъытыгъэу Адыгэ Республикэм къэзгъэзэжьын зыIохэрэ илъэпкъэгухэм 2019-2021 илъэсхэм яIэпэIэгъущтымкIэ» 2019 илъэсым нэбгырих къэзгъэзэжьыгъэр. А нэбгырихым программэм зэрэхэлэжьэшъущт тхылъхэр аратыгъ, – къетхы сайтэу circassianpress.com зыфиIорэм. Ахэмэ ащыщхээу нэбыритIур Тыркуем ицIыфых, нэбгыритIур – Иорданиер ары, зыр – Сириер, адрэ зыр – Узбекистан.\nОпубликовал admin, 1-12-2019, 19:02\nТыгъэгъазэм и 1-м Адыгэ Къалэ дэт шхапIэу «Жемчужина» зыцIэм кIэлэцIкIумэ яIазэщтыгъэ врачэу Бэрэтэрэ Муратэ илъэс Iанэ щыфашIыгъ. Ау цIыфхэр зэрагъэшхагъэм «илъэс IанэкIэ еджагъэхэп, урысыбзэкIэ «День памяти Мурата Беретаря» цIэ фашIыгъ. «Мыщ фэдэ Iофыхэм яхьылIагъэ фэIо-фашIэхэу ашIэхэрэм атекIыщт тэ непэ тызфызэрэугъоигъэр, – ыIуагъ Iанэр джыри къызэIумыхыгъэу щымыIэжьым ыш нахьыжъэу Бэрэтэрэ Сэфэр. – Ау мы...\nГуманитар ушэтынхэмкIэ адыгэ республикэ институтым АР-м имэфэкI хигъэунэфыкIыгъ\nОпубликовал admin, 4-10-2019, 20:04\nилъэс 28-кIэ узэкIэIэбэжьымэ республикэ зэрэхъугъэр чъэпыогъум (октябрем) и 4-м Гуманитар ушэтынхэмкIэ адыгэ республикэ институтэу КIэрэщэ Тембот ыцIэ зыхьырэм щыхагъэунэфикIыгъ. ЗэIукIэм президентищэу республикэм иIагъэхэм ащыщэу нэбгыритIур – Джарым Аслъанрэ ТхьакIущынэ Аслъанрэ – хэлэжьагъэх. КъэгущыIагъэхэм президентитIум гъэхъагъэу ашIыгъэхэм ягугъу къашIыгъ. Джарымэ Аслъан илъэхъанкIэ (1992-2002) анахьэу къыхагъэщыгъэр...\nСыд шIэгъэн фаер Адыгабзэр мыкIодыным пае? – Адыгэ Сайт\nОпубликовал admin, 3-10-2019, 20:46\nгъэнэфагъэу Адыгэхэм Адыгабзэр зыщышIокIодын гъогум техьагъэхэу макIох, мачъэх пIоми ухэукъощтэп. Мыщ фэдэу бзэр зыфэкIодырэм шъхьэусыгъуабэ иI, ау ащ лъапсэу афэхъурэр мыхэр арых: Адыгэхэр итэкъохьыгъэхэу зэрэщытыр. Урысые-Федерацием ихьыкумэтрэ ипарламентрэ лъэпкъ бзэхэм политикэу афыряIэр ыкIи законхэу къыдагъэкIыхэрэр арых. Адыгабзэр хэхъон гъогум тедгъэхьэным пае занкIэу, къызэкIэлъыкIоу къэтIощт шIэгъэн фаехэр:


Лъэпкъым ифедэу, лъэхъаным диштэу — Адыгэ макъ\nЛъэпкъым ифедэу, лъэхъаным диштэу\nРедактор 09.12.2021 09.12.2021 КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nАдыгэ къэралыгъо университетым адыгэ филологиемрэ культурэмрэкIэ ифакультет икIэщакIоу адыгабзэр зэзыгъашIэмэ зышIоигъохэм апае социальнэ хъытыоу Инстаграмым нэкIубгъохэр къыщызэIуахыгъэх – @adygabze_everi_day ыкIи @adygepshis.\nАпэрэ нэкIубгъом гущыIэхэр адыгабзэкIэ, урысыбзэкIэ ыкIи инджылызыбзэкIэ къащытыгъэх, сурэтхэмкIэ ахэр къэгъэшъыпкъэжьыгъэх. ЯтIонэрэм адыгэ пшысэхэр макъэ акIэлъэу къырагъахьэх. Нэбгырэ зыщыплI хъухэу мы нэкIубгъохэм адэлажьэх. Ахэм афэгъэхьыгъэу нахь игъэкIотыгъэу тыдэгущыIагъ мы проектыр зигукъэкIэу, адыгэ филологиемрэ культурэмрэкIэ факультетым идекан ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцакIэу, филологие шIэныгъэхэмкIэ кандидатэу, доцентэу Цэй Беллэ.\n— Илъэсым ехъурэ мы проектым сыдэлэжьагъ, джы мазэ хъугъэу студентхэр къыхэсщагъэхэу, сэ сынаучнэ Iэшъхьэтетэу ахэм Iоф адэсэшIэ. Апэ- дэдэ адыгэ пшысэхэм афэгъэхьыгъэ нэкIубгъор тшIыгъэ. Локдауным къэралыгъор гъэрекIо зэтIысым, зэпэчыжьэ шIыкIэм тетэу едгъэджэнхэ фаеу хъугъэ. Интернетым ихьэрэ пэпчъ хигъэунэфыкIыщтыгъ адыгэ литературэ, адыгэ пшысэ зэримылъхэр. Арыти, сшыпхъурэ сэрырэ тыгу къэкIи, едгъэжьэгъагъ. Унэм тызэрисэу, тхылъхэр тиIэхэти, цIыкIу-цIыкIоу къидгъэхьанэу тыублагъ. Пшысэхэм макъэ акIэзылъхьагъэхэр апэдэдэ сэрырэ сшыпхъоу Нэхэе (Дэгужъые) Аллэрэ, нэужым профессорэу, АКъУ-м адыгабзэм изэгъэшIэнрэ адыгэ филологиемрэкIэ и Гупчэ ипащэу, филологие шIэныгъэхэмкIэ докторэу Унэрэкъо Рае къызэджэрэ пшысэхэр къидгъахьэхэу тыублагъэ. ЗэкIэмкIи пшысэ 44-рэ теттхагъ. ЗетэгъэжьакIэм зы нэбгыри къыткIэтхэгъагъэп. Заулэ горэ идгъэкъумэ етIанэ теплъынэу тIозэ тиIоф дгъэцакIэщтыгъ. Шъхьаем, цIыфхэм тыкъагъотызэ къыкIэтхэнэу къырагъэжьагъ. АшIогъэшIэгъонэу зытэлъэгъум, нахьыбэу къидгъэхьанэу тыублагъэ. ЕтIанэ IофышIэ сыкъызыдэкIыжьым, уахътэ зэрэхэсымыгъуатэрэм пае Iофыр зэпыугъэ хъугъэ, — къеIуатэ Беллэ.\nЦIыфэу пшысэхэм яплъэу, ядэIухэрэм упчIабэ къакIатхэу аублагъ гущыIэу къагурымыIохэрэм япхыгъэу. Джащыгъум нэмыкI гукъэкI къэущыгъ – мыщ фэдэ нэкIубгъохэр, приложениехэр, сайтхэр ищыкIэгъэ шъыпкъэу зэрэщытхэр, бэу щыIэнхэ зэрэфаехэр зэхэщакIохэм зэхашIагъ. Илъэсым къыкIоцI уплъэкIун зэфэшъхьафхэр зэришIыгъэхэр Беллэ къыхегъэщы – зыфэдэн фаер, бэу къыкIэтхэным пае зэрэгъэпсыгъэнэу щытыр…\n— Адыгагъэм нахь зыфэдгъазэзэ тхыпхъэхэр, шъуашэр, быракъыр нахьыбэу идгъэуцохэмэ ара, хьауми лъэхъаным, непэрэ мафэм диштэу мафэ къэс цIыфхэм апэ къифэхэрэ сурэтхэр дгъэфедэхэмэ ара нахь дэгъущтыр? ЗэкIэ дгъэнафи, джы нэкIубгъоу шъулъэгъухэрэм афэдэ хъугъэ, — къыхегъэщы тигущыIэгъу.\nДжаущтэу ятIонэрэ нэкIубгъоу гущыIэхэр адыгабзэкIэ, урысыбзэкIэ ыкIи инджылызыбзэкIэ къызщытыгъэхэр къэхъугъ. ЩыIакIэм диштэу ашIыгъ, сыда зыпIокIэ, бзищкIэ къэIуагъэр нахь зэрэIэрыфэгъур Беллэ къыхегъэщы. ЗэрэхъурэмкIэ, бзищыри зэдызэрегъашIэ еджэрэм. Ау мыщи къыщымыуцунхэу мурад ашIыгъ зэхэщакIохэм.\n— Тиуниверситет «Приоритет 2030» зыфиIорэм хэлажьи, грантышхо къырихыгъ. Ащ ишIуагъэкIэ апшъэрэ еджапIэм джы студенческэ грантхэри ышIын амал щыIэ хъугъэ. Арыти, студентхэу Емзэщ Ренатэ, ДыдыкI Камилэ, Мамадалые Закир сэ сыряIэшъхьэтетэу ащ тыхэлажьи, тхьамафэкIэ узэкIэIэбэжьмэ зэкIэ къытфадагъ — къитхыгъ грантыр! Сомэ мини 100-р мы нэкIубгъохэм анэмыкIэу приложениеу тшIынэу дгъэнафэрэм пэIудгъэхьанэу зытэгъэхьазыры «Едж ыкIи ЕдэIу» ыцIэу. Амал тиIэу къыддэхъумэ, адыгэ литературэм ипроизведениехэр макъэкIэ еджагъэу идгъэуцонхэу тыфай. ЗэкIэми зэлъашIэрэ приложениехэу тхылъхэр къызэрихьэхэу уфаемэ уядэIун, уфаемэ уяджэн амал къэзытыхэрэм афэдэу дгъэпсынэу тыпылъ. ИлъэсныкъокIэ проектыр дгъэцэкIэнэу ыкIи приложениер пэшIорыгъэшъ шъуашэм итэу къэдгъэлъэгъонэу пшъэрылъ зыфэтшIыжьыгъ. Ащ ыуж титыщт, амал зэриIэу дгъэцэкIэщт. Адрэ етхьыжьэгъэ нэкIубгъохэми ахэдгъэхъощт, ахэми зядгъэушъомбгъущт. НэмыкI цIыфхэу мы Iофым зыгу факIохэрэри къыхэдгъэлэжьэнхэу тыгу хэлъ, зымакъэ къашIэжьхэу цIэрыIохэри къедгъэблэгъэщтых.\nIофэу рахьыжьагъэм лъэпкъымкIэ мэхьанэшхо зэриIэм щэч хэлъэп. Ащ ишIуагъэкIэ лъэхъаным къыздихьыгъэу Интернетым фэщэгъэ сабыйхэм къашъхьапэн икъун ащ къырахышъущт, яцIыкIугъом къыщыублагъэу лъэпкъыбзэр зэхахыщт, тилитературэ хэщагъэ хъущтых. Ны-тыхэм уахътэ зыщямыIэу нахь зыщыхъурэ лъэхъанми ялъфыгъэхэм къафэфедэщт нэкIубгъохэм анаIэ атырарагъэдзэн алъэкIыщт. Ар зымыуасэ щыIэп ыкIи рахъухьагъэр икъоу къадэхъунэу зэхэщакIохэм, Iофыгъор зигукъэкIхэм афэтэIо.\nПредыдущая Тыгъэгъазэм и 9-р — къолъхьэ тын-Iыхыным пэшIуекIогъэным и Дунэе маф\nСледущая ЗыкIэхъопсыхэрэр къадэхъунхэм пай


Усэхэр | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 21.01.2019\t/ КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nСи Уахътэ мачъэ\nДжащ тетзэ шIу слъэгъугъэхэр\nСи Уахътэу псыхъо чъэрым\nА псыхъор мачъэ лъэшэу,\nПсы цIынэм чIигъэбылъхьэу,\nИхэти, сыди Iулъхьэу\nЗыфэхъурэ зы орыпсэу,\nЗыгорэм ежь ынэпсэу…\nАу джары, сикъош, хъужьрэр,\nСи Уахътэ мачъэ псыхъоу,\nШIу слъэгъурэр зэкIэ пщагъоу\nЕ пахъэу къыIэтыгъэм,\nЗэм тхъахъоу къысщыхъугъэм,\nАу нэпцIэу къычIэкIыгъэм\nСпсэ щыщхэр щыгъощэжьхэу.\nЩыIагъэх, ау щыIэжьхэп,\nСпэчыжьэ ахэр хъугъэх,\nХьадрыхэ гъогу техьагъэх,\nАу тыдэ схьын гукIэгъур,\nАу тыдэ схьын шIулъэгъур,\nГум шIэжьэу щыбырсыррэр,\nСыд сIоми мысамбыррэр?\nЩхы макъи, губжы макъи,\nПсау фэдэхэу къысщыхъузэ,\nШIэжь къуапэмэ салъыхъузэ!\nСыфаеп зи ушъхьагъу сэ,\nСыфаеп чIыгум ыпсэ,\nОм иты жъуагъуи, тыгъи,\nСэ сызыфаер шъоры,\nСикIасэ хъугъэ цIыфхэр!\nШъэфыбзэм лъагъо иIэмэ,\nПщэс нэфхэр есых нэгухэу,\nЧIым рычъэрэ псыхъожъым\nИгъунджэ ахэр хъугъэх,\nАу гури марышъ, мэсты,\nДжэхьнэмы машIо хъужьэу,\nТоп пчъагъэу сшIузэхэзы.\nЩыIэжьэп пIоми хъун\nЗи шIум фэкIожьэу гъогу.\nГъогукIэ хэт лъыхъун,\nКъэнагъэр гухэкI закъу?\nПсэм фабэу къынэсыгъи,\nХы орым хихьажьыгъэх.\nАу джыри гум ыцыпэ\nГупшысэм ишъэу ыпэ,\nАр джыри щыкIэпIыгъ.\nПсэу сиIэм фэхьалэлэу.\nСэ сшъхьэ ащ лъымыплъэжьми,\nПсым ари ежь-ежьырэу\nЛъэкъуакIэр хихы къэси,\nПсэм щыщы Iахь сэ сIихэу,\nГъунапкъэ горэм нэсми,\nСыздехьы щыщ сыхъугъэшъ,\nСыздехьы, ау сэ сэшIэ —\nА чъэным иI кIэух,\nАщ фэкIо сэ сигъашIэ,\nКъысэжэ си Псэхэх.\nАщ хэти IэкIэкIыгъэп,\nАщ хэти фырикъугъэп,\nБэ шIэн, макIэ тешIэн,\nСиIофи ащ ышIэн.\nАу непэ ар сигугъэп,\nСэ непэ шIу сэлъэгъу,\nЦIыфышIумэ сэ салъэхъу,\nСыщыI сиуахътэ сиеу,\nЕжь уахътэми сыриеу!\nСыд пае е хэт пае тэ тыщыIа?\nИлъэсхэр къэтэгъашIа, е тэщыIа?\nТытещыныхьа тапэ гъогоу илъым,\nЗыфэдэри тымышIэу къытпыщылъым?\nТибгынэжьына лъфыгъэ-пIугъэу тиIэм,\nЩыгъупшэжьына лIакъом икъежьапIэ?\nКъыгъотыжьынба тыжъым ихэпIэжъ,\nПсы чъапIэм икъежьапIэу ипсынэжъ?\nЗэгорэм къытщыкIагъэр, тызхэныгъэр,\nТэ тапэу лъфыгъэу тиIэм пэдгъохыгъэр,\nЫшIэнба ащ, е пкIэнчъэу тыулэугъа,\nАтэ кIэнычъэу уахътэр дгъэкIодыгъа?\nДжэуап зимыIэ упчIэмэ сагъапэ,\nДжащ пае сикъэлэми сэ сэгъатхэ.\nНэшIошIыгъэм о уиIэтынэп,\nКъыбдэхъугъэмэ хъяр, ащ рыгушху,\nУнэсыгъ къушъхьэ сыджым ышыгу!\nАу ащ пае ныбджэгъу къимыдзэжьэу,\nЕ уикъошхэр Iоф о хэбдзэжьхэу,\nПщэс агъунэу зымыIэтыжь.\nО уилэгъумэ уашъхьарыкIыгъэми,\nТинамыси зы бзыпхъэу уерэI,\nЦIыф гъэсагъэу о ущэрэI!\nГъашIэр пцIашхъо, ахъщэмэ пшахъо,\nЦэ зырызэу зэхэлъэу къэлъагъо,\nАр джащ фэдэу зэхэтэкъужьы,\nЕ псы ормэ ачIэгъэу мэхъужьы.\nАу тхьамыкIэри, насып щыкIагъэри,\nЗи зимыIэу шъофым къинагъэри\nХэт ышIагъэри ащ ыгъэпкIэнчъэу.\nУахътэм икIыхьагъэ згъэунэфыгъэ,\nАр фэдиз сэ игъо сызфифагъэм,\nАр фэдиз сэ гъашIэу къэзгъэшIагъэм,\nЩыIэныгъэу сиIэм изэфагъэ.\nУахътэм икIыхьагъэ насыпыгъэшъ,\nСинамыс насыпэу къысфычIэкIы,\nОсэу икъэбзагъэ къытфесыгъэшъ,\nСихьэблашъхьэ пшысэм къеушъэкIы.\nШъхьарытIупщэу хышхом сызыхахьи,\nЛIэгъэпалъэу пкIыхьэм сызелъахъи,\nОхътэ занэр шъэфэу къысщыхъугъ,\nИшъыпкъагъи бэрэ сылъыхъугъ.\nСщэIэшъугъэр, къинэу сфэщэчыгъэр,\n— Джары, сIуагъэ, уахътэм къыситыгъэр,\nСщыгъупшагъэу тыгъэу къысфепсыгъэр,\nТхьэм инурэу гучIэм къынэсыгъэр…\nМэзэу сапашъхьэм сэ сыхэплъыхьэ.\nФэнэхъо-нажъоу ар къыскIэнашъхьэ,\nОщхыпс шъокIыгъэуи къысфэмэфашхъо.\nЗэм пкIэшъэ дышъэмэ ашъо зэблихъоу,\nУсэ сатырхэр тхьапэм къытехьэх,\nОщхыпс-гупшысэхэр ащ щызэхахьэх.\nПсы гъоткIо минхэр чъыгмэ къячъэхых,\nКъутэмэ джашъомэ къащызэпэчъэх.\nБжыхьэпэ уахътэм сыхагъэгъуазэ,\nОм къекIыехых быбыжьрэ бзыухэр,\nАфимыкъужьэу тыгъэ нэбзыйхэр.\nМыдкIэ чIыгушъхьэм лъэбэнэ пчъагъэ\nОщхэу къещхыгъэм хешIыхьэ чъагъэу.\nТэухы бжыхьэр, благъэ кIымафэр,\nЩтыргъукIэу, осэу къэсыщт а мафэр!\nПцIыусхэу, къэрар зимыIэхэр,\nМыцIыфхэу, джа щыIэ-щымыIэхэр,\nКъытехьэх тигъогу, къытшIутехьэх,\nАусэпы, ауцIэпIы, щэхъушIэх.\nАщ фэдэхэр бэрэ фэягъэх,\nАу тэри пцIым тыдихьыхэу,\nПцIы IэшIур апэу къыхэтхэу\nХъугъэба, шъыпкъэр дгъэбылъэу,\nДыджыгъэм гур фэдгъэуалъэу.\nСэ сэшIэ, сышыихъыгъэп,\nШыихъы цIыфи слъэгъугъэп,\nАу шъыпкъэр пкъэоу сиIагъ,\nСыщэIэфэ ащ сыфэкIуагъ.\nЫIуагъэм адыгэр епцIыжьрэп,\nЗэ Iуагъэр тIо Iуагъэ ышIыжьрэп.\nЩыIэнба, ар ыгъэлъапIэу!\nЫгуи, сэшIэ, къабзэ.\nНэбзый мин къакIехы.\nНэгур шIум икупсэу,\nЗэмкIэ тыгъэ папкI.\nДжарэу ащ ынапэ\nБэп ащ фэдэу щыIэр,\nШIу щэхъу ыгу имылъэу.\nАу а цIыф зырызмэ\nНэхэр плъырыжьхэп, мэкIуасэх,\nГутео макъэр мэIасэ.\nСыда гупшысэу щыIэщтыр,\nМы уахътэм узэгупшысэщтыр?\nОщхылэу шIункIы дунаир,\nКъикIыжьрэр сыд гуIэныгъэм,\nКъэсыгъэу лIэныгъэ уаер?\nА уаер ренэу пэсащэу\nКъытфэсы гугъэнчъэ ощхэу,\nЗэман хэхыгъэ имыIэу,\nТэщ пае чъыIэ-гомыIоу.\nАу гугъэр, тэ хъугъа гугъэр,\nНыбджэгъоу цIыфым иIагъэр?\nКIодыгъа ари аужэу,\nЛIэныгъи, сыди емыжэу?\nПсэм икъэбзагъэ фэлъаIох…\nСэпэ гъогур сикIэухэп\nСэпэ гъогур сыухыгъэ\nАу сыухрэп ащ пай гугъэр,\nГъашIэм гъусэу сиIэр.\nЗысэплъыхьэ, сапэ илъыр\nГъогоп, цIырау шъоф.\nКъызгурэIо къинэу хэлъыр,\nСэркIэ ар мышъэф.\nЖьыбгъэр лъэшы, тыгъэр стыры,\nЗи къысшъхьасрэп сэ.\nГъунэ дэдэм щытыр сэры,\nЛъэбэкъу сшIыгъэ. Джыри зы…\nГъогур кIэу хэсхыгъ.\nЦIырау шъофыр зэхэсэдзы,\nСэпэ гъогур сикIэухэп,\nСшIын слъэкIыгъ лъэгъуакIэр,\nСэшIэ, пкIункIэ ар IэшIэхэп,\nАу джащ фэд щыIакIэр.\nЗэлъэпкъэгъухэм язэIукIапIэ зеушъомбгъу\nАдыгэ культурэм ифестиваль Тыркуем ит къуаджэу Хаусай щыкIуагъ. Тэхъутэмыкъое районым культурэмкIэ и Унэшхо иансамблэу «Уджыр», адыгэ кIэлэцIыкIу театрализованнэ зыгъэсапIэу «Щыгъыжъыер», орэдыIохэу Цышэ Зарет, Нэгъой Заур, Ацумыжъ Адам, нэмыкIхэри Адыгэ Республикэм ыцIэкIэ фестивалым хэлэжьагъэх.\n23.08.2019 / Комментарии к записи Зэлъэпкъэгъухэм язэIукIапIэ зеушъомбгъу отключены\nМэфэкI шъхьаIэхэм ащыщ\nФыжь-шхъонтIэ-плъыжьышъохэр тыгъуасэ къэралыгъом ичIыпIэ зэфэшъхьафхэм къыщябэкIыщтыгъэх — тиреспублики, ащ икъэлэ шъхьаIэу Мыекъуапи ахэм ясатырэ хэтых — Урысые Федерацием и Къэралыгъо быракъ и Мафэ игъэкIотыгъэу хэдгъэунэфыкIыгъ.\n23.08.2019 / Комментарии к записи МэфэкI шъхьаIэхэм ащыщ отключены\nГум къинэжьыщт зэIукIэгъухэр\nЗыныбжь хэкIотагъэхэр ыкIи сэкъатныгъэ зиIэхэр зыщаIыгъхэ республикэ унэ-интернатым мэфэкI Iофтхьэбзэ гъэшIэгъон щыкIуагъ.\n23.08.2019 / Комментарии к записи Гум къинэжьыщт зэIукIэгъухэр отключены\nЩыIэныгъэр — иорэд\nАдыгэ лъэпкъым икомпозитор цIэрыIоу Тхьабысымэ Умарэ къызыхъугъэр илъэси 100 зэрэхъугъэм ехьылIэгъэ къэгъэлъэгъоныр республикэм и Лъэпкъ тхылъеджапIэ щыкIуагъ.\n23.08.2019 / Комментарии к записи ЩыIэныгъэр — иорэд отключены\nАнглием къыщалъэгъугъэр афэфед\nБзэхэр зыщызэрагъэшIэрэ Гупчэу «Активым» иеджэкIо куп джырэблагъэ Англием щыIагъ.\n23.08.2019 / Комментарии к записи Англием къыщалъэгъугъэр афэфед отключены\nМэфэкI шIыкIэм тетэу\nАдыгэ Республикэм хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ и Министерствэ икъулыкъушIэхэм ащыщхэм щытхъуцIэхэр зэрафагъэшъошагъэхэм ыкIи полицием ирайон отделхэм къафащэфыгъэ хэушъхьафыкIыгъэ техникэр зэраратыжьырэм фэгъэхьыгъэ мэфэкI зэхахьэ тыгъуасэ АР-м и Правительствэ и Унэ дэжь щыкIуагъ.\n22.08.2019 / Комментарии к записи МэфэкI шIыкIэм тетэу отключены\nИлъэсым ыкIэм ехъулIэу\nЛъэпкъ проектэу «Демография» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэу Мыекъопэ къэлэ клиническэ сымэджэщым псэолъэшI IофшIэнышхохэр мы уахътэм щэкIох.\n22.08.2019 / Комментарии к записи Илъэсым ыкIэм ехъулIэу отключены\nШышъхьэIум и 22-р — Урысые Федерацием и Къэралыгъо быракъ и Маф\nАдыгэ Республикэм щыпсэухэу лъытэныгъэ зыфэтшIыхэрэр! ТичIыпIэгъу лъапIэхэр!\n22.08.2019 / Комментарии к записи ШышъхьэIум и 22-р — Урысые Федерацием и Къэралыгъо быракъ и Маф отключены\nЗы быракъым зэдычIэтхэу\nУрысыем и Къэралыгъо быракъ и Мафэ непэ хэтэгъэунэфыкIы. УФ-м и Президент и Унашъоу шышъхьэIум и 20-м 1994-рэ илъэсым ышIыгъэм диштэу ар агъэмэфэкIы.\n22.08.2019 / Комментарии к записи Зы быракъым зэдычIэтхэу отключены\nКIэлэегъаджэхэмкIэ нахь Iэрыфэгъу хъущт\nКIэлэегъаджэхэм егъэлыегъащэу къафэмыгъэзагъэхэ Iофыгъохэр зэшIуахынхэ фаеу зэрэхъурэм епхыгъэу илъэсыкIэ еджэгъур зыщаублэжьыщтым ехъулIэу партиеу «Единэ Россием» предложениехэр къыщагъэхьазырыщтых.\n22.08.2019 / Комментарии к записи КIэлэегъаджэхэмкIэ нахь Iэрыфэгъу хъущт отключены


Республика Адыгея - Лъэпкъ проектхэр зэрагъэцакIэхэрэм тегущыIагъэх\nШъхьаIэр/Пресс-гупч/Къэбархэр/Лъэпкъ проектхэр зэрагъэцакIэхэрэм тегущыIагъэх\nАР-м иминистрэхэм я Кабинет хэтхэр ыкIи муниципальнэ образованиехэм япащэхэр зыхэлэжьэгъэхэ зичэзыу IофшIэгъу зэхэсыгъоу тыгъуасэ щыIагъэр зэрищагъ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат.\nХабзэ зэрэхъугъэу, пшъэрылъ шъхьаIэу щытхэм, гухэлъхэм къэзэрэугъоигъэхэр атегущыIагъэх, тапэкIэ анахьэу анаIэ зытырагъэтын фэе лъэныкъохэр къыхагъэщыгъэх. УФ-м и Президент къыгъэнэфагъэхэ лъэпкъ проектхэр зэшIохыгъэхэ зэрэхъухэрэр ары Iофыгъо шъхьаIэу щытыгъэр. Джащ фэдэу республикэм и ЛIышъхьэ иунашъохэр ведомствэхэм, муниципалитетхэм япащэхэм зэрагъэцакIэхэрэм мэхьанэшхо ратыгъ.\nЛъэпкъ проектхэм къадыхэлъытагъэу, лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ республикэр къэгъэлъэгъон гъэнэфагъэхэм акIэхьаным фэIорышIэрэ гъогу картэхэм ягъэцэкIэн пытагъэ хэлъэу къекIолIэгъэн зэрэфаер КъумпIыл Мурат къыIуагъ. ГущыIэм пае, культурэр пштэмэ, искусствэхэмкIэ еджапIэхэу республикэм итхэм ягъэкIэжьын фытегъэпсыхьэгъэ проектнэ-сметнэ IофшIэныр гъэтхапэм и 6-м ехъулIэу аухын фае. А пшъэрылъым игъэцэкIэн илъэсищым къыкIоцI сомэ миллион 380-м ехъу пэIуагъэхьащт, ащ щыщэу сомэ миллиони 167-р мы илъэсым телъытагъ. Апэу зэтырагъэпсыхьащтых Красногвардейскэ ыкIи Мыекъопэ районхэм, республикэм икъэлэ шъхьаIэ адэтхэ мыщ фэдэ учреждении 4-р.\nШъугу къэдгъэкIыжьын, гухэлъэу щыIэм диштэу искусствэхэмкIэ еджапIэхэм яIыгъын муниципалитетхэм къаIахыжьышъ, республикэм къыратыжьы. Ащ фэдэ екIолIакIэм шIогъэшхо къызэритыщтым, Iофыр къызэригъэпсынкIэщтым щэч хэлъэп.\nРеспубликэм ипащэ къышIыгъэхэ пшъэрылъхэм ащыщхэр зыфэгъэхьыгъагъэхэр Iэрыфэгъу къэлэ щыIакIэм изэтегъэпсыхьан, къоджэ чIыпIэхэм яхэхъоныгъ, гъогухэм яшIын. Джащ фэдэу лъэпкъ проектхэу «Псауныгъэр къэухъумэгъэныр», «Гъэсэныгъэр», «Псы къабзэр» зыфиIохэрэр шъолъырым щыгъэцэкIагъэхэ зэрэхъурэм иIофыгъуи зэхэсыгъом мэхьанэшхо щыратыгъ, мыщкIэ министерствэхэм япащэхэм зэфэхьысыжьхэр къашIыгъэх.\n— Лъэпкъ проект пэпчъ Iофтхьэбзэ гъэнэфагъэхэм ягъэцэкIэн къыдыхэлъытагъ. ЦIыф- хэм псэукIэ амалэу яIэхэр нахьышIу шIыгъэнхэр ары мыщ дэжьым анахь шъхьаIэр. Пшъэрылъхэр зэшIохыгъэнхэм фэшI федеральнэ ыкIи республикэ бюджетхэм ахъщэшхо къатIупщы, мылъкур игъом ыкIи шIуагъэ къытэу гъэфедэгъэным тынаIэ тедгъэтын фае. Ащ дакIоу псэуалъэу тшIын е зэтедгъэпсыхьан фаехэм алъэныкъокIэ экспертизэр псынкIэу зэхэщэгъэныр, проектнэ-сметнэ документациер игъом гъэхьазырыгъэныр пшъэрылъ шъхьаIэх. Гъогу картэхэр щыIэх, ахэм амалэу къатыхэрэр къызфэдгъэфедэхэзэ IофшIэныр зэхэщэгъэн, къэгъэлъэгъон гъэнэфагъэхэм такIэхьан фае, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nЛъэпкъ проектхэр зэрифэшъуашэу шъолъырым щыгъэцэкIэгъэнхэм пае республикэм иведомствэ зэфэшъхьафхэм федеральнэ хэбзэ къулыкъухэм зэпхыныгъэу адыряIэр джыри нахь агъэпытэн, IофшIэныр агъэлъэшын зэрэфаер АР-м и ЛIышъхьэу кIэухым къыхигъэщыгъ. Ащ епхыгъэу министерствэхэм, къулыкъухэм, муниципалитетхэм япащэхэм пшъэрылъ гъэнэфагъэхэр афишIыгъэх.\nРеспубликэм ипащэхэм непэ анахьэу анаIэ зытырагъэтырэ лъэныкъохэм ащыщых Хэгъэгу зэошхом ТекIоныгъэр къызыщыдахыгъэм ия 75-рэ илъэс ихэгъэунэфыкIын, Урысыем и Конституцие гъэтэрэзыжьынхэр фэшIыгъэнхэм фытегъэпсыхьэгъэ голосованиер шъолъырым зэрифэшъуашэу щызэхэщэгъэныр.


Мэзаем и 18-р — Адыгеир шъхьафит зашIыжьыгъэ Маф — Адыгэ макъ\nМэзаем и 18-р — Адыгеир шъхьафит зашIыжьыгъэ Маф\nРедактор 18.02.2021 23.02.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nХэгъэгу зэошхом иветеранхэу дгъэлъапIэхэрэр!\nАдыгэ Республикэм щыпсэухэу лъытэныгъэ зыфэтшIыхэрэр!\n1943-рэ илъэсым мэзаем и 18-м къуаджэхэу Афыпсыпэрэ Псэйтыкурэ нэмыцхэр адафыжьхи, Адыгеир зэрэщытэу шъхьафит ашIыжьыгъагъ. 1942-рэ илъэсым ишышъхьэIу къыщегъэжьагъэу пыим чIыпIэу ыIыгъыгъэхэр зэкIэ тидзэкIолIхэм къыIэкIахыжьыгъагъэх.\nХэгъэгу зэошхом илъэхъан Адыгэ хэкум исыгъэхэр пхъашэу пыим пэуцужьыгъагъэх. Партизан купи 9 хэкум щызэхащэгъагъ: Мыекъуапэ купи 2, районхэм – купи 7. Ахэм операцие 200-м ехъу зэрахьагъ, нэмыц дзэкIолI, офицер мини 2,5-рэ фэдиз аукIыгъ, автомашинэ, бронемашинэ, самолет 60, лъэмыджи 3, щэгынхэм ясклад къагъэуагъ, мэшIоку гъогу метрэ 400-рэ телефон-телеграф кабель километрэ 33-м ехъурэ зэщагъэкъуагъ.\nТицIыфхэм гукIочIэшхо зэряIагъэр, я Хэгъэгу зэрэфэшъыпкъагъэхэр, псэемыблэжьэу зэрэщытыгъэхэр ащ къегъэлъагъо. Хэгъэгу зэошхом илъэхъан тичIыпIэгъухэм лIыхъужъыныгъэу зэрахьагъэр, ТекIоныгъэм яIахьышхо зэрэхашIыхьагъэр яшIэжь зэрэхэлъым Адыгеим илIэужхэр зэкIэ зэрепхых.\nЛъытэныгъэ зыфэтшIыгъэ тичIыпIэгъухэр! Адыгеим нэмыц-фашист техакIохэр зырафыжьыгъэхэр илъэс 78-рэ зэрэхъурэм фэшI тыгу къыддеIэу тышъуфэгушIо! Мамыр огур ренэу шъуашъхьагъ итынэу, щыIэкIэ-псэукIэ дэгъу шъуиIэнэу, шIоу щыIэр зэкIэ къыжъудэхъунэу тышъуфэлъаIо!\nТиветеран лъапIэхэр, лъхъанчэу шъхьащэ къышъуфэтэшIы, псауныгъэ пытэ шъуиIэнэу, шъуигъашIэ кIыхьэ хъунэу, жъышъхьэ мафэ шъухъунэу, шъуиунэгъо кIоцI зэгурыIоныгъэу, гуфэбэныгъэу илъым къыкIимычынэу шъуфэтэIо!\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу, Урысые политикэ партиеу «Единэ Россием» и Адыгэ шъолъыр къутамэ и Секретарэу КъумпIыл Мурат\nПредыдущая АнаIэ зытырагъэтын фаехэр къыгъэнэфагъэх\nСледущая Владимир Путин одобрил инициативы «Единой России» по решению вопросов занятости населения и защите гарантированного минимального дохода


Тызэрэзэкъотым тегъэлъэшы — Адыгэ макъ\nУрысыем дзюдомкIэ ихэшыпыкIыгъэ командэ итренер шъхьаIэу агъэнэфагъ Урысыем, Къэбэртэе-Бэлъкъарым, Адыгэ Республикэм язаслуженнэ тренерэу Тао Хьэсанбый. Тызэрэщыгъуазэу, Олимпиадэ джэгунхэу Грецием икъалэу Афины щыкIуагъэхэм джэрз медалыр ащ къащыдихыгъ, дунаим и Кубок гъогогъуищэ къыхьыгъ, Урысыем, Европэм ямедальхэр къыфагъэшъошагъэх.\nНэпсэу Бислъан, Мудрэнэ Бислъан, Бастэ Сэлым, Тао Хьэсанбый.\n— Къэбэртэе-Бэлъкъарым икъуаджэу Шъхьалыкъо къыщыхъугъэу Тао Хьэсанбый дунаим цIэрыIо зэрэщыхъугъэм тырэгушхо, — игупшысэхэм тащегъэгъуазэ Адыгэ Республикэм дзюдомкIэ ихэшыпыкIыгъэ командэ итренер шъхьаIэу, Адыгеим изаслуженнэ тренерэу Бастэ Сэлымэ. — Тызэныбджэгъу. Адыгэ къэралыгъо университетым физкультурэмрэ дзюдомрэкIэ и Институт Хьэсанбый щеджэзэ спортышхом щызэлъашIагъ. Урысыем изэнэкъокъухэм, дунэе зэIукIэгъухэм медальхэр къащыдихыщтыгъ. Дзюдом гъэхъагъэ зэрэщишIырэм дакIоу, гукIэгъу зыхэлъ цIыфэу зэрэщытыр, адыгэ шэн-хабзэхэр зэрихьэхэзэ ныбжьыкIэхэм щысэшIу зэрафэхъущтыгъэр тщыгъупшэрэп.\n— Мыекъопэ бэнэпIэ еджапIэм лъапсэ фэзышIыгъэ Кобл Якъубэ тэ, студентхэм, тятэм фэдэу къытлъыплъэщтыгъ, — зэдэгущыIэгъур лъегъэкIуатэ Тао Хьэсанбый. — Къытэушъыищтыгъ, загъорэ шъэбащэу къыддэзекIоу тлъытэщтыгъ. ШIэныгъэмрэ гъэсэныгъэмрэ зэпхыгъэхэу щыIэныгъэм нахь куоу тыхищэщтыгъ.\n— Тренерхэм, бэнакIохэм зэфыщытыкIэу адыуиIагъэм непэ сыда къыхэбгъэщыжьы пшIоигъор?\n— Алырэгъум утехьанышъ, цIыфхэр къыоплъыхэзэ убанэ зыхъукIэ, макIэп гум ихъыкIырэр. Тренерыр щыIэныгъэм икIэлэегъадж. Ор-орэу зыдэмылъэгъужьырэр къыпхегъэщы. КIуачIэм, къулайныгъэм ягъэфедэн уафегъасэ. Адыгэ Республикэм щыщ тренерхэр, IэпыIэгъу къысфэхъугъэхэр гъашIэм къыщыздекIокIых.\n— Кобл Якъубэ нэмыкIэу къыхэзгъэщыхэ сшIоигъу Лъэцэр Хьазрэт, Емыж Арамбый, Бэджыдэ Вячеслав, Къадыр Аслъан, фэшъхьафхэри.\n— Адыгеим укъызыкIокIэ…\n— Адыгеим сыкъакIомэ, тадэжь сыщыIэу сэлъытэ. Ныбджэгъухэр адыгэ шэн-хабзэхэм атетэу мэзекIох, симурад къыкIэупчIэхэрэп, «къеблагъ» къысаIо.\n— Олимпиадэ джэгунхэм дышъэ медалыр къащызыхьыгъэ Владимир Невзоровым ыцIэкIэ Мыекъуапэ къыщызэIуахыгъэ бэнапIэм пшIогъэшIэгъонэу уеплъыгъ. Анахьэу унаIэ зытеудзагъэр къытаIоба.\n— Лъэшэу сигъэгушIуагъ ащ фэдэ бэнапIэ Мыекъуапэ зэрэщагъэпсыгъэм. Стадион дахэ, спорт унэшхохэр республикэм щашIыгъэх. Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат, ащ ыпэкIэ республикэм иIэшъхьэтетэу щытыгъэхэм саIукIэщтыгъ. Спортым мэхьэнэ ин зэрэратырэр зыми хэзгъэкIуакIэрэп. КъумпIыл Мурат гущыIэгъу сызыфэхъум, спортым зегъэушъомбгъугъэным зэрэпылъыщтыр къысиIуагъ.\n— Хьэсанбый, Урысыем дзюдомкIэ итренер шъхьаIэу узэрагъэнэфагъэм тигъэгушIуагъ. Хэта апэ ащ фэшI къыбдэгущыIагъэр?\n— IэнатIэу сызыIухьагъэр зэрэкъиныр сшIэщтыгъэ. Тренер шъхьаIэу щытыгъэ Эцио Гамбэ сэ сцIэ къыриIуи, пащэхэм унэшъо хэхыгъэ ашIыгъ, сиIэнатIэ сыIухьагъ.\n— Урысыем и Президентэу Владимир Путиным уIукIагъа?\nВ. Невзоровым ыцIэ зыхьырэ спорт бэнапIэм щызэIукIагъэх.\n— Тизакъоу гущыIэгъу игъэкIотыгъэу тызэфэхъугъэгоп. ТызэIукIэмэ, дзюдом ишъыпкъэу зэрэпылъыр тэшIэшъ, упчIабэ естырэп. Владимир Путиныр спортымкIэ мастер, дзюдомкIи, самбэмкIи банэщтыгъ.\n— Рио-де-Жанейро щыкIогъэ Олимпиадэ джэгунхэм Мудрэнэ Бислъан дышъэ медалыр къащыдихыгъ. Адыгэ быракъыр дунаим щыжъугъэбыбэтагъ. Шъопсэу!\n— Бислъани Мыекъуапэ щеджагъ. Адыгеим ибэнэпIэ еджапIэ лъапсэу щишIыгъэм ишIуагъэкIэ спортсмен цIэрыIо хъугъэ.\n— Урысыем дзюдомкIэ изэнэкъокъоу Налщык щыкIуагъэм ори ущыIагъ. Адыгеим ибэнакIохэм хэта къахэбгъэщыгъэр?\nХь. Таор упчIэм ыуж тхылъыпIэм тетхагъэм лъыхъугъэп. АцIэхэр къыIохэзэ яIэпэIэсэныгъэ зэрэхагъахъорэр къыхигъэщыгъ. (Е. Н.)\n— Ордэн Андзаур апэрэ чIыпIэм сэгъэуцу, — зэдэгущIэгъур лъегъэкIуатэ Хь. Таом. — Мерэмыр бэнэкIо лъэш хъун ылъэкIыщт. Ингъушыр, Тулпарэр, Дэхъур, ПашIор, фэшъхьафхэри тинэплъэгъу итых.\n— IэнатIэу узыIутым елъытыгъэу плъэгъурэр, зэхэпхырэр бэ. Къош республикэхэм ялIыкIохэм уаIокIэба.\n— Сенаторэу Хъопсэрыкъо Мурат, Къэралыгъо Думэм идепутатэу Хьасанэкъо Мурат, нэмыкIхэм саIокIэ. Джырэблагъэ зэхэщэн IофхэмкIэ IэпыIэгъу къысфэхъугъэх. Узэкъотмэ — улъэш. Ар зыкIи зыщызгъэгъупшэрэп. Спортым лъэпкъхэр зэфещэх. Тэ, адыгэхэм, ныбджэгъуныгъэу зэдытиIэр зэрэдгъэлъапIэрэр фэшъхьаф лъэпкъхэм агъэшIагъо, къыткIырэплъых.\n— Тиреспубликэхэм яансамблэ цIэрыIохэм яконцертхэр пшIогъэшIэгъонха?\n— Адыгэ шъуашэм идэхагъэ изакъоми, тиконцертхэм уяплъын фаеу сэлъытэ. Артист цIэрыIохэр тиIэх, яорэдхэр дунаим щэIух. Спортымрэ искусствэмрэ зэрэзэпхыгъэхэм шIуагъэ къытфехьы.\n— ЕмкIуж Мыхьамэт, Мудрэнэ Бислъан, Нэпсэу Бислъан, Бастэ Сэлым, ЛIымыщэкъо Рэмэзан, Беданыкъо Рэмэзан, нэмыкIхэу тизэдэгущыIэгъу къыхэлэжьагъэхэм ацIэкIэ уимэфэкI мафэ пае тыпфэгушIо, щытхъоу пфаIорэм хэбгъэхъонэу, уиунагъо, уиIахьылхэм шIоу щыIэр къадэхъунэу шъуфэтэIо.\nМыекъуапэ — Налщык — Мыекъуапэ.\nСледущая Лъэпкъ цIыкIухэм заригъэужьыжьыгъ


Пандемием илъэхъан цIыфхэм IэпыIэгъу афэхъух — Адыгэ макъ\nПандемием илъэхъан цIыфхэм IэпыIэгъу афэхъух\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат АР-м и Очыл палатэ итхьаматэу Мамый Алый тыгъуасэ зэIукIэгъу дыриIагъ. Къулыкъум иIофшIэн зэрэзэхищэрэм, пандемием илъэхъан цIыфхэм ыпкIэ зыхэмылъ юридическэ IэпыIэгъу ягъэгъотыгъэным анаIэ тырагъэтыным, нэмыкI лъэныкъохэм ахэр атегущыIагъэх.\nЩыIэныгъэм чIыпIэ къин ригъэуцуагъэхэм IэпыIэгъу афэхъугъэнымкIэ палатэм ипшъэрылъхэр зэригъэцакIэхэрэм, ащ дакIоу ыпкIэ зыхэмылъ юридическэ IэпыIэгъур зэрагъэгъотыхэрэм япчъагъэ нахьыбэ шIыгъэнымкIэ къулыкъум IофшIэныр зэрэзэхищэрэм АР-м и ЛIышъхьэ осэшIу фишIыгъ.\n— Адыгеим и Очыл палатэ республикэм иобщественнэ щыIакIэ ыкIи социальнэ-экономическэ Iофыгъохэм япхыгъэхэм чанэу ахэлажьэ. Непэ пандемием илъэхъан екIолIакIэхэр къэдгъотынхэр щыIэныгъэм къегъэнафэ, анахьэу тынаIэ зытедгъэтын фаер тицIыфхэм тишIуагъэ ядгъэкIыныр ары. ЫпкIэ зыхэмылъ юри-дическэ IэпыIэгъур непэ бэхэмкIэ IэпыIэгъушIу, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nМамый Алый къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, цIыфхэм ыпкIэ хэмылъэу юридическэ IэпыIэгъу ягъэгъотыгъэныр палатэм ипшъэрылъхэм ащыщ, ар къыдыхэлъытагъ Адыгеим изаконэу «О реализации прав граждан на получение бесплатной юридической помощи» зыфиIорэм. Мы лъэныкъомкIэ очылхэм IофшIэнышхо агъэцакIэ, джащ фэдэу IэпыIэгъу зищыкIагъэхэр телефон номерэу 8(8772) 521-521-м теонхэ алъэкIыщт.\nЫпкIэ зыхэмылъ юридическэ IэпыIэгъу цIыфхэм ягъэгъотыгъэнымкIэ АР-м и Очыл палатэрэ Урысыем июристхэм яшъолъыр къутамэу республикэм щыIэмрэ зэпхыныгъэ зэдыряIэу зэдэлажьэх. Граждан обществэм хэхъоныгъэ ышIынымкIэ ыкIи цIыфым ифитыныгъэхэмкIэ Советэу Адыгеим и ЛIышъхьэ дэжь щызэхащагъэм, АР-м и Нотариальнэ палатэ, Урысыем июристхэм яшъолъыр къутамэу республикэм щыIэм ялIыкIохэр ягъусэхэу коронавирусым зимыушъомбгъуным фытегъэпсыхьэгъэ шапхъэхэм ягъэцэкIэнкIэ цIыфхэмрэ юридическэ лицэхэмрэ ыпкIэ хэмылъэу упчIэжьэгъу афэхъух. IэпыIэгъу фаехэр телефон номерэу 8-800-201-24-22-м теонхэ алъэкIыщт.\n— Непэ тызыхэт уахътэм диштэу IэпыIэгъу зищыкIэгъэ пстэуми Iудзыгъэ шIыкIэм тетэу упчIэжьэгъу тафэхъу, лъэныкъо пстэумкIи тишIуагъэ ядгъэкIыным тыпылъ, — къыIуагъ Мамый Алый.\nАдыгеим и Очыл палатэ профессиональнэ юрист 355-рэ хэхьэ. Ахэр шъолъырым иобщественнэ щыIакIэ чанэу къыхэлажьэх, хэбзэ къулыкъухэм япхыгъэ мэхьанэшхо зиIэ Совет зэфэшъхьафхэм ахэтых.\nПредыдущая Бжыхьасэхэм яIожьын аухы\nСледущая В Адыгее увеличилось число предпринимателей, получивших поддержку


Паул апостол тетыгъоу иІэр\nСэ, Паул, зэрэшъуІорэмкІэ шъуапашъхьэ сит зыхъукІэ, сыщынэу сыщыт, ау сыкъышъупэчыжьэ зыхъукІэ, сэгушхо – сэ Христос игушъэбагъэрэ иІэсагъэрэкІэ сышъолъэІу. 2Мы дунаем ицІыфхэм афэдэу шъозекІо, аІоу тызыгъэмысэрэ цІыфхэм шъуадэжь сыкъызыкІокІэ, гушхоныгъэ хэлъэу сапэгъокІынэу сыгу зэрэхэлъым фэдэу, гушхоныгъэ хэлъэу сыкъышъупэгъокІынэу щыкІагъэ щымыІэнэу сышъолъэІу. 3Сыда пІомэ мы дунаем тытет пэтми, мы дунаем ицІыфхэм ягухэлъ тыгу хэлъэу тызаорэп. 4Іашэхэу тызэрызаохэрэр мы дунаем иІашэхэп, ау бзэджагъэм ипытапІэхэр зэхакъутэнхэу Тхьэм ыдэжь къикІырэ кІуачІэ ахэлъ. Гупшысэ пхэнджхэри, 5цІыфхэм Тхьэр зэрашІэным пэуцунэу зыкъэзыІэтырэ пэгэныгъэри зэкІэ тэгъэкІодых, сыд щыщырэ гухэлъи Христос едэІунэу тэубыты. 6Шъо шъуидэІоныгъэ щыкІагъэ зи имыІэу, икъугъэу зэрэхъоу, хэтми мыдаІорэми ифэшъуашэ едгъэпщыныжьынэу тыхьазыр.\n7Шъунэ къыпэкІафэрэр шъолъэгъу ныІэп. Шъуащыщэу зыгорэм ыгу Христос илъэу ышІошъ хъумэ, ащ фэдэ къабзэу Христос тэри тыгухэм зэрарылъым ерэгупшыс. 8ШъусымыгъэкІодынэу, ау гурэ псэрэкІэ нахь лъэкІыныгъэ шъозгъэгъотынэу Зиусхьаным тетыгъоу къыситыгъэм ехьылІагъэу бащэу сызщытхъужьэу сыублэмэ, сыукІытэрэп. 9СитхылъхэмкІэ шъузгъэщыным сыпылъ фэдэу къэлъэгъонэу сыфаеп. 10Сыда пІомэ зыгорэм мырэущтэу къеІо: «ИтхылъхэмкІэ пхъашэ ыкІи лъэш, ау ежьыр лъэкІыныгъэ зимыІэ гор, ыІорэри пхъатэ пахьырэп». 11Арэущтэу зыІорэм мыр ерэшІ: шъуадэжь тыщымыІэу титхылъхэмкІэ къатІорэр, шъуадэжь тыкъызыкІокІи дгъэцэкІэщт.\n12Зышъхьэ щытхъужьхэрэм запэтшІыжьынэу е зафэдгъэдэнэу тытегушхорэп. Зым адрэм зызыригъэпшэжькІи, зызыфигъэдэжькІи, зэхэшІыкІыныгъэ яІэп. 13Гъунэ имыІэу тызщытхъужьынэу тыфаеп, Тхьэм Іофэу къытфигъэнэфагъэм игъунапкъэхэми таблэкІыщтэп. А Іофым игъунапкъэхэм акІоцІ шъо шъуит. 14Гъунапкъэхэу тиІэхэм таблэкІырэп, шъуадэжь тыкъэмыкІогъагъэм фэдэу.\nСыда пІомэ Христос ехьылІэгъэ къэбарышІур зыгъэІунхэу апэрэхэу шъуадэжь къэкІуагъэхэр тэры. 15Тхьэм Іофэу къытфигъэнэфагъэм игъунапкъэхэм акІыбкІэ адрэ цІыфхэм Іофэу ашІагъэмкІэ тызщытхъужьрэп, ау шъуишІошъхъуныгъэ нахь пытэ хъоу, Іофэу шъуадэжь щытшІагъэм зызэриушъобгъущтым тыщэгугъы, Тхьэм гъунапкъэу къытфигъэнэфагъэхэм атетэу. 16Арэущтэу нэмыкІ цІыфым гъунапкъэу иІэхэм ягъунапІэ Іофэу щишІагъэмкІэ тызщымытхъужьэу, шъуакІыбкІэ щыІэ хэкухэми къэбарышІур ащыдгъэІущт. 17Ау зыгорэ зыгорэм щытхъужьмэ, Зиусхьанымрэ Зиусхьаным ышІагъэмрэ щэрэтхъу. 18Сыда пІомэ ышъхьэ щытхъужьрэр арэп Зиусхьаным ыдэрэр, ежь Зиусхьаныр зыщытхъурэр ары нахь.


Джыри тIу къахэхъуагъ — Адыгэ макъ\nНэжъ-Iужъхэм анаIэ атырагъэтынэу зэзыщэлIэжьыгъэхэ унагъоу Адыгеим исхэм джыри тIу къахэхъуагъ. Джы ахэр 13 мэхъух.\nЛъэпкъ проектэу «Демографием» ипхырыщын пае аштэгъэ федеральнэ программэу «Старшее поколение» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэу республикэм щызэшIуахыхэрэм ащыщ нэжъ-Iужъхэр учреждение гъэнэфагъэ амыщэхэу, зынаIэ атетын унагъо къазарафагъотырэр.\n— Япсауныгъэ къызыщыкIэкIэ, яфэIо-фашIэхэр зыфагъэцэкIэжьынхэ амал ямыIэжь мэхъу. Игупсэ фэдэу зыштэн, лъыплъэн унагъо къафэгъотыгъэныр хэкIыпIэ дэгъу ащэхъу, — къыща-Iуагъ АР-м IофшIэнымкIэ ыкIи социальнэ хэхъоныгъэмкIэ и Министерствэ ипресс-къулыкъу.\nАщ иотделэу социальнэ фэIо-фашIэхэр зыщагъэцэкIэрэ учреждениехэм афэгъэзагъэм ипащэ игуадзэу Мыгу Марыет къызэриIуагъэмкIэ, мыщ фэдэ IэпыIэгъур нэжъ-Iужъхэм нахь ягуапэу къыхахы хъугъэ, сыда пIомэ, якъуаджэ е якъалэ дэмыкIыхэу ящыкIагъэм тетэу къадекIокIых.\nНанэм е татэм ынаIэ тетынэу унагъом ыштэным шапхъэу пылъ закъор лъэныкъуитIури ащ фаехэу зэгурыIонхэр ары. ПсэукIэ амал тэрэзхэр яIэу яуахътэ зэрагъакIорэм нэмыкIэу, зэкъоныгъэри шъхьащыхыгъэ зэрэхъурэр ары мы\nIофым мэхьэнэ шъхьаIэу иIэр. Унагъом ущыпсэумэ, кIуачIэ къыпхелъхьэ, нахьыбэрэ ущыIэмэ пшIоигъу.\nАщ фэдэ IэпыIэгъу фаехэм цIыфхэм социальнэ фэIо-фашIэхэр афэгъэцэкIэгъэнхэмкIэ Гупчэу зыпэблагъэхэм зыфагъэзэн фае.\nПредыдущая Мыекъуапэ шъхьафит зашIыжьыгъэр илъэс 78-рэ мэхъу\nСледущая Адыгея получит 20 млн рублей на строительство ФОКа


Адыгеим дэгъоу щыкIуагъ — Адыгэ макъ\nАдыгеим дэгъоу щыкIуагъ\nУрысыем ибзылъфыгъэхэм кушъхьэфэчъэ спортымкIэ язэнэкъокъу Адыгэ Республикэм щыкIуагъ.\nХэгъэгум ишъолъыр 20 фэдизмэ къарыкIыгъэхэр республикэм икъушъхьэ ыкIи мыжъо гъогухэм ащызэнэкъокъугъэх.\nБзылъфыгъэхэр ыкIи илъэс 17 — 18 зыныбжьхэр къушъхьэ гъогухэм ащызэIукIагъэх. Гъозэрыплъэ икIыхи, Лэ-гъо-Накъэ екIурэ гъогухэм ащызэнэкъокъугъэх. Километри 8 къызакIум, Ростов хэкум щыщэу Анна Байдак апэрэ чIыпIэр къыдихыгъ.\nНыбжьыкIэхэм язэIукIэгъухэм Санкт-Петербург зыщызыгъасэхэу Алена Иванченкэм, Инна Абайдулинам, Ирина Матинам апэрэ чIыпIищыр къыдахыгъ.\nИлъэс 17 — 18 ыкIи 15 — 16 зыныбжьхэр мыжъо гъогум зыщызэнэкъокъухэм, Санкт-Петербург щыщ пшъашъэхэм километрэ 96-рэ хъурэ гъогур анахь псынкIэу къакIугъ, текIоныгъэр къыда-хыгъ, медальхэр афагъэшъошагъэх.\nАдыгэ Республикэм ихэшыпыкIыгъэ командэ хэтэу Кристина Новиковам я 4-рэ чIыпIэр къыдихыгъ.\nЕ. Ошурковар атекIуагъ\nПсэупIэу Кужорскэм щырагъажьи, Георгиевскэм екIурэ гъогум нэс бзылъфыгъэхэри, ныбжьыкIэхэри щызэнэкъокъугъэх. Километри 114-рэ къызакIум, Адыгэ Республикэм ихэшыпыкIыгъэ командэ хэтэу Елизавета Ошурковам дышъэ медалыр къыхьыгъ. Москва щыщхэу Дарья Мальковам, Софья Балаевам тыжьыныр, джэрзыр къыдахыгъ.\nИлъэс 17 — 18 зыныбжьхэр километрэ 76-рэ хъурэ гъогум зыщызэнэкъокъухэм, Адыгеим щапIугъэ Кристина Новиковам тыжьыныр къыфагъэшъошагъ.\n— Зэнэкъокъухэр дэгъоу кIуагъэх, республикэм щыщ пшъашъэхэм тагъэгушIуагъ, — къытиIуагъ Адыгеим кушъхьэфэчъэ спортымкIэ ифедерацие ипащэу Анатолий Лелюк.\nПредыдущая «Зенит» лъэкIох\nСледущая ЧIыр къытэджэ, тыгъужъыр…


Чъэпыогъум и 31-м нэс\nЦIыфым IофшIэгъэ илъэсэу иIэр зыщыгъэнэфэгъэ тхылъыр электроннэ шIыкIэм тетэу гъэпсыгъэным техьажьын е зытетым тетэу къыгъэнэжьын фитэу хъугъэ. IофшIэпIэ чIыпIэхэр къэзытыхэрэм яIофшIапIэ Iутхэм ар чъэпыогъум и 31-м шIомыкIэу алъагъэIэсын фаеу щыт.\nАдыгеир пштэмэ, IофшIэпIэ чIыпIэ къэзытэу IофшIапIэм Iут нэбгырэ пчъагъэм фэгъэхьыгъэ къэбарыр УФ-м ПенсиехэмкIэ ифонд и Къутамэу АР-м щыIэм IэкIэзгъэхьагъэр 3795-рэ мэхъу. Ахэм Iоф зэрагъашIэрэ нэбгырэ 52456-м щыщэу «трудовой книжкэр» зэрэгъэпсыгъэщтыр къыхэзыхыгъэр 25814-р ары. Нахьыбэхэм, ар процент 89,3-рэ, зытетым тетэу къагъэнэжьыгъ.\nМы тхылъыр непэ зытетым нахь тесагъэми, электроннэ шIыкIэм шIогъабэу хэлъыр къыдгурыIон фае. Ащ итхагъэм цIыфым ежь зыщыфаем зыщигъэгъозэн ылъэкIыщт. ПенсиехэмкIэ фондым иинтернет нэкIубгъо е къэралыгъо фэIо-фашIэхэм япортал ихьэмэ зэпстэури ылъэгъущт. Пенсием игъэпсынкIи мыщ ишIогъэшхо къэкIощт, IофшIэпIэ чIыпIэхэр къэзытыхэрэмкIи Iэрыфэгъу.\nКадрэхэмкIэ зэхъокIыныгъэ организацием щыхъугъэмэ, а мазэм къыкIэлъыкIорэм и 15-м шIомыкIэу, IофшIапIэм зыгорэ къыIухьагъэмэ е IукIыжьыгъэмэ, ащ фэгъэхьыгъэ унашъор къыздикIыгъэм ыужырэ мафэм нахь мыкIасэу УФ-м ПенсиехэмкIэ ифонд и Къутамэу АР-м щыIэм электроннэ шIыкIэм тетэу макъэ рагъэIун фаеу зэрэщытыр IофшIэпIэ чIыпIэхэр къэзытыхэрэм джыри зэ агу къегъэкIыжьы.\nКъыхэдгъэщымэ тшIоигъор зэкIэ IофшIапIэм Iутхэм, зытетым тетэу къэзгъэнэжьыгъэхэри ахэтхэу, ятрудовой книжкэхэр электроннэ шIыкIэу афэгъэпсыгъэн фаеу зэрэщытыр ары.\nЦIыфым ипенсие лъапсэу фэхъурэр IофшIапIэу зыIутым страхованиемкIэ взносэу мазэ къэс ПенсиехэмкIэ фондым фигъахьырэр ары. Взносхэр унэе счетэу иIэм щагъэнафэшъ, ащ къыпкъырыкIыхэзэ пенсиер къалъытэ.\nСтрахованиемкIэ взносэу зэIукIагъэр нахьыбэ къэс, пенсиеу агъэнафэрэри нахь ин. IофшIэпIэ чIыпIэр къэзытыгъэм лэжьапкIэр гъэбылъыгъэу, «конвертым дэлъэу» къетымэ, взносхэр фондым ыгъахьыхэрэп е ытIупщырэр мэкIэдэд. Аущтэу зыхъукIэ, пенсиер зэрэмэкIэщтыр нафэ.\n«Конвертым дэлъ» лэжьапкIэм цIыфыр зезэгъыкIэ, ныбжьыр нэсымэ пенсиеу фагъэнэфэщтыр зэрэмэкIэщтым имызакъоу, социальнэ фитыныгъэу иIэхэри чIенэх. ГущыIэм пае, къэсымэджагъэу охътэ гъэнэфагъэм IофшIапIэм щымыIагъэмэ, ар къэзыушыхьатырэ тхылъыр къыхьыгъэми, зыпари къыратыщтэп. Джащ фэдэу отпуск кIуагъэми, сабый къыфэхъугъэми ахъщэ къыфэкIощтэп.\nIофшIапIэм цIыфыр щытхыгъэу, мыгъэбылъыгъэу лэжьапкIэр къыратыми, иунэе счет изытет лъыплъэн фае. Сыда пIомэ, взносэу фатырэр ащ къегъэлъагъо. ПенсиехэмкIэ фондым иинтернет нэкIубгъоу www.pfrf/ru зыфиIорэм щызэригъэшIэн ылъэкIыщт. Ар пстэумэ анахь Iэрыфэгъу.\nАщ имызакъоу фондым ичIыпIэ органэу зэпхыгъэм е МФЦ-м якIуалIэми, къэралыгъо фэIо-фашIэхэм япортал лъэIу тхылъ щитыми, джэуап ыгъотыщт.\nАР-м щыIэм ипресс-къулыкъу\nПредыдущая «ЭкоЦентрэм» къеты\nСледущая ШэпхъэшIухэм адиштэу


Э.Цеев: При поступлении в вузы необходимо наряду со сдачей норм ГТО, волонтерской деятельностью учитывать деятельность абитуриентов в различных формированиях военно-патриотической направленностиЦэй Эдуард: «ГТО-м ишапхъэхэр зэрагъэцэкIагъэхэр, волонтер IофшIэныр къыдэлъытэгъэнхэм имызакъоу»\nДжэпсалъэм мэхьанэу иIэр аужырэ илъэсхэм лIэуж ныбжьыкIэхэм дзэ-патриотическэ IофшIэнэу адызэрахьэрэм зэрэхэхъуагъэр ары. Къэралыгъо хэбзэ органхэм, чIыпIэ зыгъэIорышIэжьын органхэм, гражданскэ обществэм иинститутхэм яIофшIэн ишIуагъэкIэ дзэ къулыкъум епхыгъэ сэнэхьатхэр ныбжьыкIэхэм нахьыбэу къыхахыхэу хъугъэ. Я Родинэ къаухъумэнымкIэ яконституционнэ ыкIи ягражданскэ пшъэрылъ агъэцэкIэным фэхьазырхэм ахэхъо.\nАдыгэ Республикэм юнармейскэ отряд 36-рэ, дзэ-патриотическэ клуби 10, лъыхъон отрядхэу ныбжьыкIэ нэбгырэ минитIу фэдиз зыхахьэхэрэр щызэхэщагъэх.\nАпшъэрэ еджапIэм штэгъэнхэмкIэ Шапхъэхэм яя IV-рэ Iахь ия 44-рэ пункт къыщеIо бакалавриатым, магистратурэм ачIэхьэрэ абитуриентхэм ягъэхъагъэхэр къыдэлъытэгъэнхэу.\nДепутатхэм зэфагъэу алъытэ ГТО-р, волонтер IофшIэныр къыдэлъытэгъэнхэм дакIоу, апшъэрэ еджапIэхэм дзэ-патриотическэ формированиехэм ахэтхэ абитуриентхэм балл тедзэхэр афахагъахъозэ ашIыныр. Урысые министерствэм мыщ фэгъэхьыгъэ унашъо зишIыкIэ, ныбжьыкIэхэр нахьыбэу а организациехэм ахэхьащтых, я Хэгъэгу къырыкIощтым нахь ыгъэгумэкIыхэу хъущтых.


Европэм самбэмкIэ изэнэкъокъу Латвием икъалэу Ригэ щыкIуагъ. Илъэс 15 – 16 зыныбжь кIалэхэр, пшъашъэхэр зэIукIэгъухэм ахэлэжьагъэх.\nКъэралыгъо 19-мэ ябэнэкIуи 170-рэ алырэгъум щызэнэкъокъугъ. Армением, Болгарием, Грузием, Италием, Румынием, Украинэм, Францием, Урысыем, фэшъхьафхэм яныбжьыкIэхэм яIэпэIэсэныгъэ къагъэлъэгъуагъ.\nАдыгэ Республикэм щапIугъэ Екатерина Соловьевар Урысыем ихэшыпыкIыгъэ командэ хэтэу Ригэ щыбэнагъ. Урысыем иныбжьыкIэхэм язэнэкъокъоу Новороссийскэ щыкIуагъэм Е. Соловьевам дышъэр къыщихьи, Европэм изэIукIэгъухэм ахэлэжьэнэу фитыныгъэ иIэ хъугъагъэ.\nКилограмм 70-м нахьыбэ къэзыщэчыхэрэм якуп Екатерина Соловьевар щыбэнагъ. Типшъашъэ зэIукIэгъухэм текIоныгъэр къащыдихи, дышъэр къыфагъэшъошагъ. Тренерэу Нэныжъ Байзэт ипащэу Е. Соловьевам зэнэкъокъум зыфигъэхьазырыгъ.


КъумпIыл Мурат пшъэрылъ афишIыгъ IофшIэнхэр псынкIэу аухынхэу | АДЫГЭ ДУНАЙ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АиФ Адыгея\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Мурат къэралыгъо компаниеу «Автодор» зыфиIорэм и Краснодар чIыпIэ гъэIорышIапIэ ипащэу Николай Ильиным зэIукIэгъу дыриIагъ.\nФедеральнэ гъогоу М-4 «Дон» зыфиIорэм къыхиубытэрэ Iахьэу Краснодар — Новороссийск — Адыгэ Республикэр зыфиIорэм дэжь гъогу зэхэкIыпIэм ишIын нахь псынкIэу ухыгъэным иIофыгъо ахэр тегущыIагъэх.\nАдыгэ Республикэм псэолъэшIынымкIэ, транспортымкIэ, ЖКХ-мкIэ ыкIи гъогу хъызмэтымкIэ иминистрэу Валерий Картамышевыр, фирмэ-подрядчикым ипащэу Иван Щербак а зэIукIэм хэлэжьагъэх. Мы илъэсым мэзаем къуаджэу Тыгъургъой дэжь щашIырэ гъогу зэхэкIыпIэу щэу зэтетым ишIын аухынэу щытыгъ. IофшIэнхэм сомэ миллиард фэдиз атефэнэу къырадзэгъагъ. Николай Ильиным къызэриIуагъэмкIэ, подрядчикитIу а псэуалъэм щылэжьагъ.\nДжы генподрядчикэу щытыр зэфэшIыгъэ Iахьзэхэлъ обществэу «ИПС» зыфиIорэр ары. IофшIэнхэр 2018-рэ илъэсым Iоныгъом аухынхэу рахъухьагъ. ЫпэкIэ Iофэу зэшIуахыгъэхэм язытет ауплъэкIу, проектым зэхъокIыныгъэхэр фашIых. КъумпIыл Мурат къызэрэкIигъэтхъыгъэмкIэ, республикэм ипащэхэр Iофхэм язытет егъэгумэкIых.\n«Автомобилистхэмрэ хьылъэхэр зезыщэхэрэмрэ мы чIыпIэм машинабэ зэрэщызэтырихьэрэм ыпкъ къикIэу къин хэтых. ЦIыфхэм ямырэзэныгъэ къызэраIорэми зэфагъэ хэлъ. Анахьэу етIани гъэпсэфыгъо, гъэмэфэ уахътэр къызысыкIэ ары Iофхэм язытет нахь дэй зыхъурэр. КIыхьэ-лыхьэ зедгъэшIынэу уахътэ тиIэп. Къуаджэу Тыгъургъой дэжь щашIырэ гъогу зэхэкIыпIэм епхыгъэ IофшIэнхэр псынкIэ шъыпкъэу ухыгъэн фаеу сэлъытэ. Ащ дакIоу зэкIэ зэрищыкIагъэм тетэу дэгъоу зэшIохыгъэн фае», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат «Автодорым» и Краснодар гъэIорышIапIэрэ фирмэ-подрядчикымрэ яIэшъхьэтетхэм зафигъазэзэ.\nМы зэIукIэгъум джащ фэдэу щытегущыIагъэх автомобиль гъогоу М-4 «Дон» зыфиIоpэм къыхиубытэрэ гъогоу Краснодар къикIэу Адыгэкъалэ нэсырэм изэтегъэпсыхьан иIофыгъуи. Мыщ иуагъэу иIэхэр агъэцэкIэжьынхэ, дренаж системэр зэблахъун ыкIи нэмыкIхэр рашIылIэнхэ фае. Илъэсэу къихьащтым IофшIэнхэр аухын мурад яI. КъумпIыл Мурат анахьэу ынаIэ зытыригъэтыгъэр хы ШIуцIэ Iушъом зыщызгъэпсэфынэу кIохэрэм анахьыбэ дэдэр а гъогум зэрэрыкIорэр ары. Илъэсэу икIыгъэм джащ фэдэ гъэпсэфыгъо уахътэм илъэхъан зэрагъэунэфыгъэмкIэ, чэщ-зымафэм къыкIоцI автомобиль мин 78-рэ а гъогум рыкIуагъ, къэзытхырэр АР-м и ЛIышъхьэ ипресс-къулыкъу.\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцакIэрэм республикэм псэолъэшIынымкIэ и Министерствэ ипащэхэм пшъэрылъ афишIыгъ мы охътэ благъэхэм гъогум ищынэгъончъагъэ епхыгъэу уплъэкIун IофшIэнхэр зэхащэнхэу, ГИБДД-м, прокуратурэм ыкIи нэмыкI ведомствэхэм ялIыкIохэр ащ хэлэжьэщтых. Мы зэIукIэм гъогухэм ягъэцэкIэжьынрэ, ахэм язытетрэ япхыгъэ нэмыкI Iофыгъохэри къыщаIэтыгъэх.


АР-м и ЛIышъхьэ Красногвардейскэ районым щыIагъ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АиФ Адыгея\nАР-м и ЛIышъхьэ Красногвардейскэ районым щыIагъ\nЛъэпкъ проектэу «Демографиер» зыфиIорэм тегъэпсыхьагъэу псэупIэу Красногвардейскэм физкультурнэ-спорт комплексым ишIын щэкIо. Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат IофшIэнхэр зэрэкIохэрэм зыщигъэгъозагъ.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ подряднэ организацием илIыкIохэм гущыIэгъу зафэхъум проектым ипхырыщын ичэзыухэм атегущыIагъэх. Федеральнэ инспектор шъхьаIэу Сергей Дрокиныр, Федерацием и Совет Адыгеим ыцIэкIэ хэтэу Александр Наролиныр, Красногвардейскэ районым ипащэу Гъубжьэкъо Темур, Адыгэ Республикэм физическэ культурэмкIэ ыкIи спортымкIэ и Комитет итхьаматэ игуадзэу Андрей Бородиныр зэдэгущыIэгъум хэлэжьагъэх.\nПшъэдэкIыжьэу ыхьырэмкIэ гъунэпкъэ гъэнэфагъэ зиIэ обществэу «Марк-Сервис» зыфиIорэм ипащэу Цуекъо Мурат IофшIэнхэр зэрэкIохэрэм фэгъэхьыгъэу къыIотагъ. Проектым къызэрэдилъытэрэмкIэ, квадрат метрэ 2200-рэ зыубытырэ зы къат хъурэ унэу ар щытыщт. Нэбгырэ 220-мэ атегъэпсыхьэгъэ джэгупIэ залым трибунэхэр хэтыщтых, джащ фэдэу тренажернэ зал, зызщатIэкIыщт, зызщагъэпскIыщт ыкIи административнэ унэхэр хэтыщтых.\nМы лъэхъаным унэм ылъапсэ агъэтIылъыгъах. Коммуникациехэр, унэкIоцI Iофтхьабзэхэр нэужым аублэщтых. ПсэолъэшIхэм къызэраIорэмкIэ, мы илъэсым ыкIэм ехъулIэу IофшIэнхэр аухыщтых. Сомэ миллиони 125,5-рэ фэдиз ащ пэIухьащт.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ къызэриIуагъэмкIэ, пIалъэхэр мыукъогъэнхэм мэхьанэшхо иIэу щыт, джащ фэдэу ащ къыпэIулъ чIыпIэр зэтегъэпсыхьэгъэн, автомобильхэр зыдэщытыщтхэ чIыпIэри щынэгъончъэу щытыным анаIэ тырагъэтын фае.\n«Районым щыпсэухэу спортым зыгу факIохэрэм япчъагъэ нахьыбэ шIыгъэнымкIэ а унэм ишIуагъэ къэкIощт. ЩыIэкIэ-псэукIэ тэрэзым къыпкъырыкIыхэзэ спортым пыщагъэу щытхэм яамалхэм нахь заушъомбгъунымкIэ ар амал дэгъу хъущт. Проект пэпчъ лъэпкъым ипсауныгъэ къэухъумэгъэнымкIэ ыкIи спортымкIэ республикэм хэхъоныгъэ инхэр ышIынхэмкIэ ишIуагъэ къэкIощт. Мыр къэралыгъо пшъэрылъышхоу щыт. Сыд фэдэрэ социальнэ проекти къызэтедгъэуцощтэп, ахэм япчъагъэ нахьыбэ зэрэхъущтым ренэу тыдэлэжьэщт», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, хэгъэгум и Президентэу Владимир Путиныр шъолъырхэм япащэхэм бэмышIэу заIокIэм социальнэ мэхьанэ зиIэ пшъэрылъхэр ыкIи лъэпкъ проектхэр зэкIэ гъэцэкIэгъэнхэ зэрэфаер джыри зэ къыхигъэщыгъагъ. Къэралыгъом ипащэ пшъэрылъ гъэнэфагъэхэм анэмыкIэу ахэм зэшIохыкIэ афэхъущт Iофтхьабзэхэу кризисым пэшIуекIощтхэми ягугъу къышIыгъ.


Автор Тема: Помогите оценить монеты (Прочитано 3766 раз)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (189.42 кБ, 1326x1140 - просмотрено 275 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (191.81 кБ, 1262x1243 - просмотрено 227 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (23.31 кБ, 468x402 - просмотрено 175 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (22.58 кБ, 534x441 - просмотрено 184 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (21.02 кБ, 416x428 - просмотрено 186 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (20.14 кБ, 402x415 - просмотрено 172 раз.)


МэфэкIым ипэгъокIэу | АДЫГЭ ДУНАЙ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АиФ Адыгея\nАдыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат хэлажьэзэ медицинэм иIофышIэхэм я Мафэ фэгъэхьыгъэ зэIукIэ республикэм и Къэралыгъо филармоние тыгъуасэ щыкIуагъ.\nМы Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх АР-м и Къэралыгъо Совет —Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, АР-м псауныгъэм икъэухъумэнкIэ иминистрэу Мэрэтыкъо Рустем, АР-м иминистрэхэм я Кабинет хэтхэр, АР-м и Къэралыгъо Совет—Хасэм идепутатхэр, псауныгъэм икъэухъумэн иIофышIэхэм япрофсоюз ипащэхэр, республикэм имедучреждениехэм яIофышIэхэр, отраслэм иветеранхэр, волонтерхэр.\nАдыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат зэIукIэм хэлажьэхэрэм закъыфигъазэзэ ясэнэхьат епхыгъэ мэфэкIэу къэблагъэрэм пае республикэм медицинэмкIэ иIофышIэхэм гуфэбэныгъэ хэлъэу афэгушIуагъ.\nВрачхэм, медсестрахэм, санитаркэхэм, IэпыIэгъу псынкIэм иводительхэм, диспетчерхэм, студент-медикхэм, волонтерхэм — зэкIэ пандемием илъэхъэнэ къин гуетыныгъэ ахэлъэу Iоф зышIагъэхэм, непэ къызнэсыгъэм коронавирусым пэшIуекIорэ бэнэныгъэм чанэу хэлажьэхэрэм зэрафэразэр Адыгеим и ЛIышъхьэ къыIуагъ, къытыгъ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипресс-къулыкъу.\n«Шъо пшъэдэкIыжь ин зыхэлъ Iофышхо шъогъэцакIэ. Мафэ къэс щынагъо къышъушъхьащыт. Пандемием илъэхъан псауныгъэм икъэухъумэн ылъэныкъокIэ Iоф зышIэрэ нэбгырэ минитIум ехъумэ ковидыр къалъыIэсыгъ. ГухэкI нахь мышIэми, нэбгырэ 16-мэ ядунай ахъожьыгъ. Медицинэм иIофышIэхэм лIыхъужъныгъэу зэрахьагъэр тщыгъупшэщтэп. Пандемием джыри зэ къыгъэлъгъуагъ шъуиIофшIэн мэхьанэу иIэр зыфэдэр», — къыхигъэ-щыгъ КъумпIыл Мурат медицинэм иIофышIэхэм закъыфигъазэзэ.\nЛъэпкъ проектэу «Псауныгъэм икъэухъумэн» зыфиIорэм тегъэпсыхьагъэу Iофышхоу агъэцакIэрэм къытегущыIэзэ республикэм ипащэ джыри зэ\nанаIэ тыраригъэдзагъ медицинэ IэпыIэгъур нахь тэрэзэу, нахь дэгъоу зэхэщэгъэн зэрэфаем. А гухэлъым пае медицинэм иучреждениехэр агъэцэкIэжьых, кIэхэр ашIых, санавиацием зеушъомбгъу, медицинэ IэпыIэгъу псынкIэм иавтопарк агъэкIэжьы. Специалист гъэнэфагъэхэр нахьыбэ шIыгъэнхэм пае илъэсэу икIыгъэм хэгъэгум иапшъэрэ медицинэ еджапIэхэм нэбгыри 118-рэ ащеджэнхэу агъэкIуагъ, мы илъэсым «целевой чIыпIэхэр» зыфиIорэм тегъэпсыхьагъэу агъэкIощтыр 159-рэ. Апшъэрэ медицинэ еджапIэхэр къэзыухыгъэхэм ащыщэу нэбгырэ 64-мэ клиническэ ординатурэм практикэр щахьы. Программэу «Земский доктор» зыфиIорэр илъэси 8 хъугъэ загъэцакIэрэр, ащ тегъэпсыхьагъэу врач 414-рэ ыкIи фельдшер 50-рэ къуаджэхэм Iоф ащашIэнэу кIуагъэх.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ хэушъхьафыкIыгъэу къызщыуцугъэр Урысыем и Президентэу Владимир Путиныр кIэщакIо зэрэфэхъугъэм ишIуагъэкIэ коронавирусым пэшIуекIорэ бэнэныгъэм зиIахь хэзышIыхьэхэрэм кIэгъэгушIу ахъщэ тынхэр зэраIэкIагъэхьагъэхэр ары. Адыгеим а пшъэрылъыр щызэшIохыгъэ хъуным пае сомэ миллиард 1,5-м ехъу къыфатIупщыгъ. Сомэ миллиони 148-рэ фэдиз республикэ бюджетым къыхагъэкIыгъ.\nПсауныгъэм икъэухъумэнкIэ Iоф зышIэхэрэм ялэжьапкIэ нахь хэгъэхъогъэным епхыгъэ IофшIэныр Урысыем и Президент ижъоныгъокIэ унашъохэм атегъэпсыхьагъэу лъагъэкIуатэ.\n«Анахь IэубытыпIэ, гугъэпIэ шъхьаIэу тиIэр шъоры, медицинэмкIэ тиIофышIэ хъупхъэхэр ары. ШъуиIэпэIэсэныгъэ, шъуигуетыныгъэ, шъуигуфэбагъэ сымаджэхэм зэхашIэ, медицинэ фэIо-фашIэхэр тэрэзэу зэшIохыгъэ хъущтхэп а шэн шIагъохэр шъухэмылъхэу. Нахьыпэм фэдэу джыри шъуигуетыныгъэ, пшъэрылъэу шъуиIэр икъоу зэхэшъушIыкIыным тыщэгугъы», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nРеспубликэм и ЛIышъхьэ анахьэу къызыщыуцугъэхэм ащыщ аухэсыгъэм тетэу цIыфхэм япсауныгъэ изытет уплъэкIугъэныр ыкIи ковидыр зыпэкIэкIыгъэхэм ядиспансеризацие бэдзэогъум и 1-м къыщегъэжьагъэу ублэгъэныр.\n«Республикэм имедицинэ IофышIэ пстэуми сялъэIу нахь игъэкIотыгъэу цIыфхэр вакцинацием къыхагъэлэжьэнхэу. Пандемием тытекIонымкIэ амал закъоу ар зэрэщытыр зэкIэми анахь дэгъоу шъо къыжъугурэIо», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nАщ нэужым Адыгеим и ЛIышъхьэ къэралыгъо тынхэр аритыжьыгъэх IофшIэнымкIэ гъэхъэгъэшхохэр зышIыгъэхэм. ЩытхъуцIэу «Адыгэ Республи-\nкэм псауныгъэм икъэухъумэнкIэ изаслуженнэ IофышI» зыфиIорэр афагъэшъошагъ: Бэрзэдж Светланэ — Адыгэ республикэ клиническэ сымэджэщым имедсестра шъхьаI; Бэщыкъо Любэ — Адыгэ республикэ кIэлэцIыкIу клиническэ сымэджэщым имедсестра; Бэгъушъэ Светланэ — Адыгэ республикэ психоневрологическэ диспансерым иврач шъхьаIэ игуадз; Юрий Герасименкэм — IэпыIэгъу псынкIэм ифельдшер; Ольга Гриценкэм — псэупIэу Новосевастопольскэм и ФАП ипащ; Людмила Кондратьевам — IэпыIэгъу псынкIэм ифельдшер; Тхьэгъэнэ Любэ — Адыгэ республикэ клиническэ сымэджэщым имедсестра; Хабир Хабибулиным — Адыгэ республикэ кIэлэцIыкIу клиническэ сымэджэщым иотделение ипащ; Хьапэпх Анжеликэ — Адыгэ республикэ наркологическэ диспансерым иврач шъхьаIэ игуадз; Щыко Руслъан — Адыгэ республикэ клиническэ сымэджэщым иотделение ипащ. Мы лъэныкъом иIофышIэ заулэмэ Адыгеим и ЛIышъхьэ ирэзэныгъэ тхылъ аратыжьыгъ.\nРеспубликэ зэнэкъокъоу «2021-рэ илъэсымкIэ анахь врач дэгъур» зыфиIорэм икIэуххэр нафэ къэхъугъэх. Ар ВэкъашIэ Рустем — Мыекъопэ къэлэ сымэджэщым ианестезиологие-реанимацие отделение ипащ. Адыгеим и ЛIышъхьэ зэнэкъокъум текIоныгъэр къыщыдэзыхыгъэм дипломрэ «Сэтэнае икъэгъагъ» зыфиIорэ статуэткэу (адыгэхэм ялъэпкъ медицинэ итамыгъ) ювелирэу Еутых Асе ышIыгъэмрэ фигъэшъошагъ. Апэрэ чIыпIэхэр лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ къыдэзыхыгъэхэми джащ фэдэу дипломхэр аратыжьыгъэх.\nКъумпIыл Мурат тынхэр зыфагъэшъошэгъэ пстэуми афэлъэIуагъ яIофшIэнкIэ гъэхъэгъакIэхэр ашIынхэу ыкIи ахъщэ шIухьафтынхэр къафыхагъэкIынхэу пшъэрылъ афишIыгъ.\nАдыгэ Республикэм и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэмрэ Адыгэ Республикэм псауныгъэм икъэухъумэнкIэ иминистрэу Мэрэтыкъо Рустемрэ къэзэрэугъоигъэхэм шIуфэс къарахыгъ. Псауныгъэм икъэухъумэн иучреждение заулэмэ ащылажьэхэрэм АР-м и Къэралыгъо Совет — Хасэм ищытхъу тхылъхэр ыкIи бгъэхэлъ тамыгъэу «Отличник здравоохранения» зыфиIорэр афагъэшъошагъ. Республикэ зэнэкъокъоу «Гурыт медицинэ гъэсэныгъэ зиIэ специалист анахь дэгъур» зыфиIорэм текIоныгъэр къыщыдэзыхыгъэхэм псауныгъэм икъэухъумэн иIофышIэхэм япрофсоюзхэм ядипломхэр джащ фэдэу аратыжьыгъэх.\nIофтхьабзэм ыкIэм медицинэм иIофышIэ и Мафэ фэгъэхьыгъэу искусствэхэмкIэ IэпэIасэхэм ямэфэкI концерт еплъыгъэх.


Илъэсий зымыныбжь Джамырзэ Алекс джыри Австралием ичемпионы цIэр тхэквондомкIэ къыдихыгъ »\nТхэквондо. Австралием изэнэкъокъу\nАдыгэ кIалэр чемпион\nАвстралием тхэквондомкIэ изэIухыгъэ зэнэкъокъу нэбгырэ 1000 фэдиз хэлэжьагъ. Дунаим испортсменхэр Канберрэ зыщызэIокIэхэм илъэсиим нэс зыныбжьхэм якуп адыгэ кIалэу Джамырзэ Алекс апэрэ чIыпIэр къыщыдихыгъ.\nИлъэситIукIэ узэкIэIэбэжьмэ, мастерэу Ин Чеола Йоо ыгъэсэрэ Джамырзэ Алекс Австралием тхэквондомкIэ изэнэкъокъу бгырыпх шIуцIэр къыщыфагъэшъошагъ. Илъэси 6 зыныбжь кIэлэцIыкIухэм ащ фэдэ щытхъуцIэ нахьыпэкIэ къыдахэу къыхэкIыгъэп. ИлъэситIу зытешIэм хэпшIыкIэу иухьазырыныгъэ хигъэхъуагъ.\nНэбгырэ зырызхэм тхэквондомкIэ язэIухыгъэ зэнэкъокъокъоу Австралием джырэблагъэ щыIагъэм дышъэ медалыр къыщыдихыгъ. БэнакIохэм яIэпэIэсэныгъэ икъэгъэлъэгъонкIэ тыжьын медалыр къыфагъэшъошагъ. Спортым хэшIыкI фызиIэхэм къызэрэраIорэмкIэ, Джамырзэ Алекс икъулайныгъэ къыгъэшъыпкъэжьын зэрилъэкIыгъэм дакIоу, иIэпэIэсэныгъэкIэ бэнакIохэм хэпшIыкIэу къахэщыгъ.\nКореем, Германием, Францием, Ямайкэ, Японием, США-м, Бразилием яспортсменхэм Джамырзэ Алекс атекIуагъ. Илъэсий зыныбжь адыгэ кIалэр Олимпиадэ джэгунхэм ахэлажьэ шIоигъу. Австралием игъэзетхэм къызэратхырэмкIэ, Джамырзэ Алекс исэнаущыгъэкIэ, кIуачIэмрэ къулайныгъэмрэ зэригъэфедэрэмкIэ спортсмен цIэрыIо дунаим щыхъун ылъэкIыщт.\nОпубликовал administrator, 2-12-2011, 15:40. Просмотров: 1927\n– УшумкIэ бэнакIохэм адыгэ быракъыр Китаим щаIэтыгъ


Адыгэм идунай. Америкэр - Jineps Gazetesi\nAna Sayfa Diaspora ABD Адыгэм идунай. Америкэр\nАмерикэм ит штатэу Нью-Джерси щызэхащэгъэ ШIушIэ Адыгэ Хасэм итхьэматэу Кохадо Казбек иятIонэрэ пIэлъэ тетыгъо гухэлъыбэ иIэу ыублагъ. ИлIакъокIэ ар КIэгъэдыухэм ащыщ, Сирием къыщыхъугъ, Джолан Iуашъхьэм исабыигъор щигъэкIуагъ. Ау 1967-рэ илъэсым «мэфих заокIэ» арапхэмрэ джуртхэмрэ язэпэуцужьэу хэхьагъэм КIэгъэдыу унагъом нэмыкI адыгэ унэгъо пчагъэхм афэдэу, якъоджэ цIыкIу ригъэбгынагъ. Сыдэущтэу адыгагъэр, адыгэ хабзэр, адыгабзэр Америкэм щыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм къаухъумэра? ИлъэсипшI ыпэу мы къэралыгъом тызэкIом къыщызэхэтхыгъагъэмрэ щытлъэгъугъагъэмрэ сыд зэхъокIыныгъэу афэхъугъэхэр. Янепэрэ щыIэкIэ-псэукIэ зыфэдэмкIэ КIэгъэдыу – Кохадо Казбек гущыIэгъу тыфэхъугъ.\n-Адыгэ хэкум ишIуфэс салам фабэ къыбнэсэгъэсы, Казбек. Опсэу, уахътэ къыхэбгъэкIи тизум-зэдэгущыIэгъу укъызэрэхэлажьэрэмкIэ.\n–Сигуапэу сэри тихэку дышъэ салам фабэ есэхыжьы.\nТэ, Америкэ чыжьэм щыIэхэмкIэ, бэрэ зэпхыныгъэ къыддашIырэп, арышъ, сэри сигуапэу джэуапэгъу сыкъыпфэхъущт.\n-Сэ апэрэу сыкъыбдэгущыIэ, нэIуаси сыкъыпфэхъу. Хэкум нахь укъыщашIэным пае, ыпэ рапшIэу уикъэбар къытфэпIотагъэмэ дэгъугъэ.\n–Сэ илъэс 65-рэ сыныбжь. Сирием сыкъыщыхъугъ, илъэс 19 сыныбжь охъуфэ ащ сыщыпсэугъ. Джоланым тетыгъэ къалэу Къунейтра тыдэсыгъ. 1967-рэ илъэсым щыIэгъэ заом ыуж, Дамаск тыкъакIуи илъэсибгъо тыдэсыгъ. Ащ ыуж Америкэм сыкъэкощыгъ. Зэшищ тыхъоу, тянэ тигъусэу тыкъэкIогъагъ мы хэгъэгум. Сяни, сшыхэри джы дунаим ехыжьыгъэх, сэ зыр ары къэнагъэр. Сэ сибынхэмрэ, скъошхэм ялъфыгъэхэмрэ тыщэпсэу джы мыщ.\n-Америкэм шъукъызэкIом сыдэущтэу шъузэтеуцогъагъа? Ыпэрэ рапшIэу бзэр зэжъугъэшIэгъагъэщтын? Сыдэущтэу шъуеджэжьыгъа, IофшIэнхэр зэпыжъугъэфагъа?\n–Тэрэз зыфапIорэр, сыд фэдэ къэралыгъо укощыгъэми, псэуми апэу ащ ыбзэ, ихабзэ уушэтын фае. Ахэр умышIэу Iоф тэрэз бгъотыщтэп. Тызэкъотыгъ, куп ин хъоу Сирием ащыгъум тыкъикIыгъагъ. Тэ тапэкIэ мыщ къэкIуагъэу щыIагъэх Кавказым къикIыгъэ тилъэпкъэгъухэр. Ахэми лъэшэу яшIуагъэ къытэкIыгъ. Хасэ ахэмэ зэхащэгъахэу щытыгъ.\n-Непэ Америкэм адыгэ нэбгырэ тхьапша щыпсэурэр? Сыд фэдэ штата ахэр зэрысхэр?\n–Непэ пчъыгъэ дэдэу щыIэп, ау зэрэтшIэрэмкIэ адыгэ минитфым ехъу Америкэм щэпсэу. Ахэм янахьыбэр Нью-Джерси щэпсэух, мин фэдиз Калифорнием щыIэх. Нахьыбэхэр Сирием къикIыгъэх, Иорданием, Тыркуем щыщхэри, апэ къэкIогъагъэ Кавказ адыгэхэри щыIэх.\n-Адэ мы аужырэ зэпэуцужьэу Сирием щыкIорэм ыпкъ къикIэу Америкэм къэкIуагъэхэр щыIэха?\n–КъэкIуагъэх, ау макIэх. Джырэ уахътэр тэ тыкъызыкIогъагъэм фэдэп. Америкэм джы ау къодыеу визэ къыуитыщтэп, узэрэщыпсэущт, Iоф зэрэщыпшIэщт Iизын къыдэпхыныр къины хъугъэ.\n-ШIушIэ Адыгэ Хасэм сыд фэдэ уахътэр ара о тхьаматэу узфашIыгъэр? Анахь пшъэрылъ шъхьаIэу сыд шъуздэлажьэрэр?\n–ИлъэситIу ыпэкIэ сыкъыхахыгъ, а пIалъэр икIи, джы мары ятIонэрэ илъэситIум сылэжьэнэу сыкъыхахыгъ. Нахьыбэу тызпылъыр тиныбжьыкIэхэр Хасэм къетщэлIэнхэр, нэIуасэ зэфэтшIынхэр, культурэр ядгъэшIэн, зэрэадыгэхэр ащытымгъэгъупшэныр ары. Ау мы пшъэрылъхэр гъэцэкIэгъэнымкIэ бэ къыздэхъугъ сIон слъэкIыщтэп. Сыда пIомэ, тхьэматэу сыхадзыгъэ къодыеу уз тэлаор къыднэсыгъ. Мы коронавирусым лъэшэу иягъэ къытигъэкIыгъ. ТызэIумыкIэжьышъу тишIыгъ, ар тэркIэ гумэкIышху. КъытэбэкIырэ лъэпкъыхэм тахэкIуак1э. Ти Хасэ илъэсым ехъугъэу зэфэшIыгъ. Ц1ыф купхэр зэхэтщэн тыфитэп, тикъэшъуакIохэм яухьазырынхэри, адыгабзэ десэхэр къызэтеуцугъэх. КIо пчъэр Iухыгъэ къодый, Хэсашъхьэр мэлажьэ, ау зи къычIахьэрэп. Мэщытым нэмаз шIыгъом къекIолIэрэ нахьыжъхэр ары ныIэп мы уахътэм зэIукIэхэрэр. Ахэми нэпэIупхэхэр ателъынхэ фай, ащи къин арегъэлъэгъушъ, къэкIо-накIор мэкIэ дэдэ хъугъэ.\n-КъэшъуакIохэр п1омэ, купэу «Нарт» зыфапIорэр ара? 2011-рэ илъэсым тыкъызэкIом ансамблэм тетхыгъагъ. Лъэшэу пшъашъэ ыкIи кIэлэ ныбжьыкIэ дахэхэр, ищыгъэхэу, къашъохэр ашIогъэшIэгъонэу къашIэу хэтыгъэх.\n–Ары, джа «Нартыр» ары зыфасIорэр. Коронэм ыкIуачIэ еохыфэ ашIуабэ дашIэ, къэкIонышъ, ухьазырынхэр падзэжьыным ежэх.\n-Адыгабзэ ашIа Америкэ адыгэхэм?\n–Сэ силъэгъухэм, сэщ нахьыжъхэм ашIэ, ау илъэс 50 нахь ныбжьыкIэхэм бзэр зыгъэфедэрэр мэкIэ дэд, 25-рэм нахь ныбжьыкIэхэм ашIахэрэп. Сэ илъэситIу ыпэу езгъаджэщтыгъэх. Ау сэ сыкIэлэегъаджэп. КIо сэ жабзэу сIулъыр язгъэшIэшъумэ дэгъугъэ сIуи, ыуж сихьэгъагъ. Зы илъэсныкъо езгъэджагъэхэу, тхьэмэфит1у гъэпсэфыгъо зясэтым слъэгъужьыгъэхэп, къекIол1эжьыгъэхэп.\n-Адэ сыд хэкIыпIэу плъэгъурэр? Тхьам нахьыжъхэм бэрэ шъуегъэпсэу, шъо шъуауж адыгабзэкIэ гущыIэрэ идгъэтэжьынэп Америкэм.\n–Мы Америкэ сыкъызэрыкIоу сэ слъэгъугъэм фэшъуашэу къэс1он. Бзэм е уфэныкъоу щытын фай, е шIу плъэгъун фай. Мыщ ис тиныбжьыкIэхэр адыгабзэм фэныкъохэп, къэнэжьырэр – шIулъэгъуныгъэр ары. Ау сызэреплъырэмкIэ, мэкIэ дэд ыуж итыр зэригъэшIэнэу.\n-ЗыгорэкIэ кIэгушIунхэм пае, ныбжьыкIэу адыгабзэ зышIэхэрэр алъэгъун фаемэ шIа? Хэкум нахьыбэрэ къашъущэхэу, ежьыхэмэ ялэгъухэм ахэжъугъэтыхэмэ, кIэнэцIынхэба? Ау, къызхэк1ырэр сшIэрэп, шъузэрэчыжьэм паенкIи хъун, Америкэ адыгэхэр Хэкум мэкIэ дэдэу шъукъакIо. Къина шъуикъэкIон?\n–Къинэп. Сэ илъэситIу ыпэу тхьэматэу сызыхахым, ар апэрэ программэу сиIагъэхэм ащыщ. Илъэс 15-м щегъэжьагъэу 22-м нэс зыныбжьхэр къэзгъэк1онэу гухэлъ сш1ыгъагъэ. Ау мы узыр къыттеуи, зэк1э тызэрэфаеу хъугъэп. Зэ тызэтеуцожьымэ, ар згъэцэкIэнэу сигъугъ. Мыекъуапи, Налщыки къэзгъэкIонхэшъ, зы мазэ къэтхэмэ, адыгэ къуаджэхэм ащыпсэухэу, джащыгъум адыгэгур къэущынба, яадыгабзи къытIупщынба сэIо.\n-Тэ тиреспубликэ гуманитар ушэтынхэмкIэ институт ит. Ащ адыгабзэм изэгъэшIэнкIэ къэралыгъом мылъку фетIупщы. Институтым иIэшъхьэтетыр ЛIы1ужъу Адам. Ащ къызэрэсиIогъэмкIэ, хэхэс адыгэхэм зыгорэкIэ адыгабзэ зэрагъэшIэнэу фаехэмэ, онлайнкIэ рагъэджэшъущтых ыпкIэ хэмылъэу. Арышъ, куп шъуугъоишъумэ, уугъоини ищыкIагъэп, шъхьадж иунэ исэу еджэшъущт, ищыкIагъэр – шIоигъоныгъ, зэман. Шъуфаемэ хъумэ, шъузэфэсщэн.\n-КъэбарышIу а къэпIуагъэр, кIэлэегъаджэхэм тэ тафэныкъу. Ащ фэдэу Хэкум ишIуагъэ къытигъэкIышъущтмэ тигуапэ хъущт. ЗэIукIэ ти Хэсашъхьэ иIэнэу щытышъ, а къэпIуагъэр ясхьылIэщт.\n-Зэгорэм Америкэ Хасэр Дунэе Адыгэ Хасэм хэтыгъэу къысшIошIы. Конгресс инхэр зызэхатшIэкIэ, къэсэшIэжьи щъуикъэралыгъо къикIырэ тилъэпкъэгъухэр ахэлажьэщтыгъэх. Джы а зэпхыныгъэхэр зэпычыгъэх, сыда Дунэе Псэу Хасэм Америкэм зыкIыхэкIыгъэр?\n–Сыда ДАХ-м къыхэкIыжьыгъ Хасэр, иушъхьагъу дэдэ къэсIонэу сшIэрэп. Ар зыхъугъэр илъэс 12 ыпэу ары. Сэ ащыгъум Хасэм сыхэтыгъэп. Ау джы IэнатIэм сытехьагъэ къодыеу, илъэситIу ыпэ сыкъэкIогъагъ Мыекъуапэрэ Налщыкрэ. Дунэе Псэу Хасэм итхьэматэу Сохъурэкъо Хьаути сыIукIэгъагъ, тызэдэлэжьэнэуи унашъохэр къызэдэтштагъэх. Къызысэгъэзэжьым ти Хасэ къэбар естынышъ, ДАХ-м тыхэжъугъэхьажъ ясIоныр сигугъоу, тиIофшIэн коронэм къызэтригъэуцуагъ. Джы мы упчIэр икIэрыкIэу къэсIэтыжьын сыгу хэлъ. Мары ятIонэрэ пIалъэу сыублагъэм къыриубытэу ар зэшIосхын сэIо. Хэкум тыдэмылажьэу тиадыгэ Iоф кIэкIыщтэп. Ар дэгъоу къыдгурэIо.\n-Адэ нэмыкI Хасэу IэкIыб къэралыгъохэм ащылажьэхэрэм ятхьэматэхэр ошIа? Ахэмэ зыгорэущтэу уадэгущыIэу мэхъуа?\n–Ар сэгъэцакIэ. ТыркуемкIэ КАФФЕД зыфи1орэ Хасэм зэхищэрэ онлаин-конференциехэм сахэлажьэ, адыгэм икъэухъумэнкIэ щыIэ гумэкIыгъохэр тызэгъусэу зэхэтэфых.\n-Лъэпкъ упчIэхэр зэхэзыфырэ Хасэу щыIэр бэ дэд. Джы зы гухэлъ горэ къекIокIы – IэкIыбым щыIэ Адыгэ Хасэхэр зэкIэ зэхэхьанхэшъ диаспэрэ дунэе Хасэ зэхащэнэу. Сыд о ащ къепIолIэщтыр?\n–Тилъэпкъ къэралыгъо пчъагъэхэм ащэпсэу. Джы ахэм шIокI имыIэу зэрысхэ хэгъэгухэм яхабзэ агъэцакIэ. Ахэм зы Хэсашъхьэ афэбгъэуцугъэкIэ зэкIэм яшIошIхэр къыухъумэшъущта? Европэм иты хъумэ зы хабзэ рыгъозэщт, Тыркуем итмэ нэмыкIыщт, Америкэм рагъэуцомэ, ящэнэрэ шIыкIэщт. Сэ зэрэслъытэрэмкIэ, шъхьадж зыщыпсэурэ хэгъэгум диштэу, ащ ихабзэ къызфигъэфедэзэ, тигумэкIыгъохэр зэрзэшIотхыщтым тыпылъхэмэ нахь тэрэзыщт.\n-Казбек, адыгэ Iофыр бэрэ политикэ Iоф мэхъу. Дунаим щыхъурэ-щышIэрэм елъытыгъэу тIэкIу шIэ къэс адыгэхэм тигумэкIхэр утыгум къыралъхьэх. Тыфаеми къытэмыупчIыхэу дунэе политикэм тыхэщагъэ мэхъу. Ащ фэдэ щысэ заулэ щыI, къэралыгъохэр зэхэпыджэнхэу агу къызыкIыкIэ, адыгэ учIэр рыджэгухэзэ, быракъым къыпалъхьэшъ, аIэты. Мары бэ мышIэу зы тхьапэ горэм адыгэ куп кIэтхагъ, Урысые пащэхэм яопозицие зэрэдырагъаштэрэр къагъэлъагъоу. Америкэм щыщхэри ахэм ахэтыгъэх. Сыдэущтэу уеплъыра о ащ фэдэ зекIуакIэхэм? Сыд ахэмэ шIуагъэу адыгэ лъэпкъым къыфахьынэу алъытэрэр?\n–Сыгугъэрэп сэ ахэмэ шIуагъэ къапыкIынымкIэ. Сэ къэсIощтыр зы – а зыIапэ кIэзыдзагъэхэр тэ ти Хасэ хэтхэп. Сэ сапэкIэ тетыгъэ тхьэматэхэм зэраштэгъагъэу Нью-Джерси Хасэр илъэс пчъагъэ хъугъэу мэлажьэ. Шапхъэу щыIэмкIэ, политикэ зыхэлъ Iоф Хасэр хахьэрэп. Тэ тиIофыр тилъэпкъ къызэрэтыухъумэщтыр ары, тиныбжьыкIэхэм бзэр, хабзэр аIэкIэтымгъэзыныр ары. Адрэ политикэм зиIоф хэлылъхьэхэрэм зыкIи сэ адезгъаштэрэп, ти Хаси акъоуцорэп.\n-Титарихъ уеплъымэ бэрэ ащ фэдэу щыбзэм тыкIагъэкIы, Iупэ-пшъапIэкIэ икъунба тызэрзэращагъэр? Сидыгъо тэ тшъхьэ тыфэлэжьэжьыщт? Адэ политикэ Iофи хэтын фай, гущыIэм пае, Хэкум къэбгъэзэжьын пIомэ, тхылъ зэпыгъэфэныр къины, хэхэс адыгэхэр Урысыем ичIыгогъоу зэрэщытхэм ыпкъ къикIэу ахэр афэгъэпсынкIэгъэнхэ фае. Джащ фэдэ IофыгъохэмкIэ къэралыгъом зыфэбгъазэмэ хъущт. Ау, шъыпкъэ, Америкэм щыпсэурэ адыгэхэм Хэкум къагъэзэн гухэлъ яIэу сеплъырэп сэ. Сыд ащкIэ аIорэр?\n–Хэкум тыгу тыпси фэгъэзагъэ зэпыт. Тыщыпсэуными темыгупшысагъэу щытэп. Ау хэти иIоф зэтеуцуагъэу щыт, ищыIакIэ зэпигъэфагъэу мэпсэу. Ащ къыхэкIынышъ зыкъэзIэтышъущтыр АмерикэмкIэ щыIэу сэ зэхэсхыгъэп. Ау тиныбжьыкIэхэм ащыщхэр Хэкум щеджэнхэу къакIохэмэ, хэта зышIэрэр ахэм ащыщхэр къинэжьынхэкIи хъун. ТикIаблэ апшъэрэ гъэсэныгъэ ыгъотыныр тшIоIоф. АмерикэмкIэ шъош1э университетхэм уащеджэныр лъэпIэ дэдэх. Арышъ, Мыекъуапэ Налщык адэт апшъэрэ еджапIэхэми такъыхаплъэу мэхъу, сыд сэнэхьат ахэмэ ачIэлъхэр, сыд гъэсэныгъа ныбжьыкIэхэм аратырэр. А зэкIэр зэтэгъашIэ, тэушэты.\n-Хасэ унэ дэгъу зэтежъугъэпсыхьагъэу шъуиI. Хъоо-пщау, гупсэфэу зэIухыгъ, къатитIум унэ заулэ хэт. Адыгэ шхынхэр щаупщэрыхьэу шхапIи хэтыгъ. Мэлажьа ар джыри?\n–Нахь дэгъоу, дахэу зэтедгъэпсыхьагъ. ЦIыфхэр мафэ къэс къакIох сIонэп, ау зыгъэпсэфыгъо мафэхэм Iухьэ-IукI. Хьалыжъу, щэлам, щыпс-пIастэ – зэкIэ адыгэ шхынхэр щызэрахьэх тишхапIэ. ШхапIэр зыгъэIорышIэхэрэр зэшъхьагъусэхэу Чэмышъо Джамилрэ Родэрэ. Мы коронэ уахътэми яIофшIэн зэпигъэугъэп. Шхын фаер телефонкIэ къафытео, нэужым ахэмэ афызэбгыращы.\n-Коронавирусым игугъу къэпшIыгъэшъ, ащи сыкъыкIэупчIэ сшIоигъу. Къэлэнлагъэба ыкIуачIэ?\n–Сымаджэхэм ахэкIы фэд, ау къэралыгъом джыри зэкIэ къызэIуихыжьыгъэп. ШхапIэхэр, цIыф угъоипIэхэр, театрэ, кино гъэлъэгъуапIэхэр, спорт джэгупIэхэр зэрегъэтыгъэх. Шъыпкъэм уфаемэ, унашъохэм тязэщыгъ, тагъэпшъыгъ. Узым къыуишIэщтыр джыри икъоу врачхэм ашIэрэп, арышъ, тызэрэзекIон фаем пылъ шапхъэхэм мафэ къэс зыгорэ къахагъахъо, унашъохэр зэблахъу. Ау кIо вакцинэр зыхалъхьэу рагъэжьагъэшъ, тэгугъо ащ тиухъумэнэу.\n-БлэкIыгъэ илъэсым адыгэм идунай чIэнагъэхэр ышIыгъэх. Америкэм щыпсэугъэу, зэлъашIэрэ тхакIоу Натхъо Къадыр идунай ыхъожьыгъ. Тхьам рахьмэт къырет. Натхъо Къадыр ишIэжь жъугъэлъэпIэнымкIэ гухэлъ горэхэр шъуиIэха?\n–Къадыр ишIуш1агъэр гъунэнчъ,ащ ыцIэ тэ егъашIэми тщыгъупшэщтэп. Ти Хасэ онлайн шапхъэм илъэу гъэзет къыдегъэк1ы. Ащ изыномер зэрэпсаоу Натхъо Къадыр фэгъэхьыгъэу къыхэтыутыгъ. ЗэIукIэхэр тыублэжьми, игугъу зыщытшIыщт зэхахьэ зэхэтщэщт.\n-Джыри сыд фэдэ гухэлъа шъуиIэхэр? ШъузэIукIэшъоу зыхъукIэ апэрэ зэхахьэу сыд зэхэпщэщтыр?\n–Ыпэ рапшIэу Хасэр сыугъоижьыщт. ЦIыфхэр щысэхъукIыгъэх, Хэсэ унэм къещэлIэжьыгъэнхэ фай. Лъэпкъыр зэкъомытмэ зытыухъумэныр къиныщт. Миллион 350-рэ зэрыс хэгъэгум минифт ухъоу ущыпсэукIэ, таущтэу укъэнэщт. УащынтIэщт узэхэмыхьэмэ, узэрэмыIыгъымэ. ТиныбжьыкIэхэм джар ашъхьэ рядгъэубытэн фай. Джырэ нэс Хасэм тызэрипхэу къэтхьыгъ, ары тыкъэзгъэнагъэр. ТиIоф лъызгъэкIотэщт тинахьыкIэхэр джы тп1унхэр ары анахь пшъэрылъ шъхьаIэр.\n-Опсэу, Казбек, гущыIэгъу укъызэрэтфэхъугъэмкIэ. Сыд Хэкум щыпсэухэрэм къяпIонэу узыфаер?\n–Тхьам шъуегъэпсэу, тичIыгужъ къызэрашъуухъумагъэмкIэ, тыбзэ дахэ шъумгъэкIодэу, тикультурэ жъугъэбаеу, тихабзэ къэшъуухъумэу шъузэрэщыIэмкIэ. Хэкур ары тэ тызщыгугъурэр, тынэIу фэгъэзагъэу ащ ылъэныкъокIэ тыкъаплъэ. Тхьам ти Хэку дышъэ хэхъоныгъэ ышIэу егъэпсэу.\nÖnceki İçerikAçaxu / Ace / Ake (16. Bölüm)\nSonraki İçerikOsetlerde kadim halk tıbbı ve geleneksel tedavi şekilleri – 1. Bölüm\nABD’nin ‘demokrasi’ mücadelesi ve ölümler