Шапсыгъэ тхьаматэу апэрэу мэщытым зэрэк1уагъэр » Адыги .RU - Новости Адыгеи, история, культура и традиции адыгов (черкесов)\nАдыги - Новости Адыгеи, история, культура и традиции » Статьи » Литература » Шапсыгъэ тхьаматэу апэрэу мэщытым зэрэк1уагъэр\n13:35, 04 июнь 2011\nАдыгэхэр быслъымэн зыхъугъэхэр ащ фэдизэу бэш1агъэп. Ари загъорэ тилъэпкъэгъумэ яджагъо мэхъу. Ау къэс1ощтыр тарихъымк1э нафэ. Адыгэхэр Сирием зэк1охэм, агъэуцугъэ къуаджэм мэщыт къащыфаш1ыгъагъ, ау нахьыбэр ч1ахьащтыгъэп. Анахьэу зылъакъо изгъанэщтыгъэр анахь ныбжьышхо зи1эу, анахь тхьэмэтагъэр арыгъэ. Сыд а1оми, сыд къыра1уагъэми зыхигъахьэщтыгъэп. Ау мафэ горэм мэщытым к1онэу тыриубытагъ. Бэрэскэшхо мафэм тыдэ щы1э быслъымэни щэджэгъо нэмазыр мэщытым щиш1ыныр зэрэхабзэу, ари к1уагъэ. Зылъэгъухэрэм агъэш1эгъуъагъ, ягуапи хъугъэ.\nАдыгэхэр быслъымэн зыхъугъэхэр ащ фэдизэу бэш1агъэп. Ари загъорэ тилъэпкъэгъумэ яджагъо мэхъу. Ау къэс1ощтыр тарихъымк1э нафэ.\nАдыгэхэр Сирием зэк1охэм, агъэуцугъэ къуаджэм мэщыт къащыфаш1ыгъагъ, ау нахьыбэр ч1ахьащтыгъэп. Анахьэу зылъакъо изгъанэщтыгъэр анахь ныбжьышхо зи1эу, анахь тхьэмэтагъэр арыгъэ. Сыд а1оми, сыд къыра1уагъэми зыхигъахьэщтыгъэп. Ау мафэ горэм мэщытым к1онэу тыриубытагъ. Бэрэскэшхо мафэм тыдэ щы1э быслъымэни щэджэгъо нэмазыр мэщытым щиш1ыныр зэрэхабзэу, ари к1уагъэ. Зылъэгъухэрэм агъэш1эгъуъагъ, ягуапи хъугъэ.\n-Тхьам гъогу нэфыр къыригъэлъэгъугъ, - ы1уагъ зым.\n-Тхьам к1оч1эшхо и1, гъогу тэрэзым къытыригъэхьагъ, - ы1уагъ адрэм.\nНэмазыр заухым, быслъымэнхэр яунагъомэ як1ол1эжьыгъэх. Шапсыгъэ тхьаматэри ылъэгъугъи зэхихыгъи ш1огъэш1эгъонэу унэм к1ожьыгъэ. Тхьаматэм къэбарэу къы1отэщтым к1эхъопсэу иунагъо къежэщтыгъ, ау зиушъэфыгъэу щысыгъ. Фэмыщы1эжьэу, ишъхьагъусэ еупч1ыгъ:\n-Плъэгъурэба тызэрэгу1эрэр, зыгорэ къап1омэ хъущтба!\n-Сэлъэгъу, бэу гъэш1эгъон дэд слъэгъугъэхэри. Сэри адырэмэ афэдэу мэщытым сыч1ахьи, ауж дэдэ сыт1ысыгъ, хъугъэ-ш1агъэхэр нахь дэгъоу зэзгъэлъэгъун с1уи. Зыр лъэгонджэмышъхьэк1э щыс, адрэм ытхыц1э дэпкъым риусэигъ. Ет1анэ ауж дэдэ щысэу пэ1о фыжь ц1ык1у зыщыгъ горэ къэтэджи, ц1ац1и-ц1ац1и т1ысыжьыгъ. Ар зэт1ысыжьым, пэ1о фыжьышхо щыгъэу л1ы горэ къэтэджи, лъэоим дэк1уай, ц1ац1эу-ц1ац1эу ригъэжьагъ. Зыми зы ы1орэп. Сытэджыни зыгорэ с1он зыщыс1ощтым, пэ1о ц1ык1у фыжь зыщыгъ л1ыжъыр тэджи, ц1ац1эмэ-ц1ац1эзэ, пэ1о фыжьышхо зыщыгъыр лъэоим къырифыхыжьыгъ. Ет1анэ зытыуфи, зыкъэтыуфэжьи, тыт1ыси, тыкъэтэджыжьи, тыкъыч1эк1ыжьыгъ.\nАбдзахэ шыухэмрэ къощыр ц1ык1ымрэ\nАдыгэхэр сыдэущтэу быслъымэн хъугъэх


ЗэхэтыкIэ-зэфыщытыкIэхэр | Адыгэ Макъ\nАдыгэхэм егъашIэми сабыйхэр якIэсагъэх, бэ зиIи, макIэ зиIи пыIухьанчъэу ахэм якIыхьэ-кIухьэ зэрэригъэкъущтым ынаIэ лъэшэу тетыгъ.\nБын Iужъур насып ыкIи дэрмэн къэкIуапIэу алъытэщтыгъ. Ащ фэдэ унагъохэм къарыкIыгъэхэ ныбжьыкIэхэр – пшъашъэхэр е кIалэхэр цIыфыгъэ шапхъэмкIэ унагъомкIэ нахь узщыгугъынхэу, IорышIэгъэ-хъупхъагъэр ыкIи шэнышIухэр зыхэлъхэу алъытэщтыгъ. Ары ыкIи къызэрэчIэкIыщтыгъэри, ахэр сыдигъокIи щыIэныгъэм нахь фэкъулаигъэх, хэзагъэщтыгъэх.\nНепэрэ мафэхэм унагъомэ янахьыбэр яцIыфышъхьэкIэ зэфэд – тIурытIу закIэх; е зы сабый закъу яIэр, е псы аракIагъэм фэдэу, лъфыгъэ гори, ар тхьамыкIагъоми, яIахэп.\nЗигугъу къэсшIыщтыр нахьыпэрэ бын дах, зы унагъо ихэшъо-унашъу. Ахэр тинахьыжъ Iушхэм яхьатыркIэ къытлъэIэсыжьых. Мы къэбарыжъхэм яшIуагъэкIэ унагъом гъэпсыкIэ-шIыкIэу иIагъэри, гъэсэкIэ шапхъэу илъыгъэри, лъэпкъ пIуныгъэр зэрэзэшIуахыщтыгъэри тэгъэунэфыжьых, тилъэпкъ напэ зэхэугуфыкIыгъэу тшIэнымкIэ мыхэр Iэрыфэгъух ыкIи гъэшIэгъоных.\n«Унагъо умыхъоу къуаджэ ухъущтэп»\nАр зыIуагъэхэ нахьыжъхэр Iуш ялыеу зэрэщытыгъэхэм щэч хэлъэп. ЗэIукIи, зэхахьи, тхылъи, нэмыкIи яIагъэп ыкIи ящыкIэгъагъэп; ялъфыгъэхэр анэ атемыплъэхъукIэу ашъхьэ дагъасэщтыгъэх; гущыIэ зафэкIэ, дахэкIэ зыфэехэ Iофхэр зэшIуахыщтыгъэх.\n«УигущыIэ уасэ имыIэжь зыхъукIэ ущымыIэжьым ычIыпI» — арыщтын гъашIэ къэзыгъэшIагъэхэм зыкIаIорэр. ГущыIэм, укIытэм къамыубытырэр цIыф кIодыгъэу зэралъытэщтыгъэми хэлъ щыI. Ары, цIыф дэгъури дэйри, хъущтыри, мыхъущтыри зыщапIоу, зыщагъасэрэр, зэкIэ къызыщежьэрэр унагъор ары. Хэтрэ цIыфи икушъапIэри, игъэшIэн гупсэфыпIэри лъапсэ зиIэ унагъор арыба. Ащ елъытыгъэу, сыд фэдэрэ лъэхъани унагъом гъунэ щылъафэу, мэхьанэ ратэу къырэкIо.\nСабыибэр – гушIогъуаб\nСабый зэтелъфыхьагъэхэу къызэкIэхъухьэхэрэр унагъом игушIогъуагъэх. Зэо ужэу, гъомылэпхъэ гъэшIэгъони щымыIэу, янэ джэнч щыпсырэ пIастэрэ афишIи, быныр ыгъэшхэнэу ыгъэтIысыгъ. Унагъом адис атэшыпхъур кIалэмэ яплъ-яплъи, «А, нысэ, Алахьэм ешI мыхэм ащыщэу унагъом къинэнышъ, тызезыдзэжьыщтыр?» ыIуи къэупчIагъ. КIэлэцIыкIухэм янэу плъэгъурэри зышIуигъэIофи, нахьыжъым къыщыригъажьи, ыкъохэм яупчIыгъ:\n— А си Байзэт, ора нынэ унэм къинэщтыр, тызыIыгъыжьыщтыр? – ныр фэшъаб.\n— Хьау, хьау, нан, — ыдэрэп, — сэ сикIынышъ, модэ чылэгъунэм унэ щысшIыщт, — ышхырэр рифыхызэ къыIуагъ.\nЯтIуанэрэм зыфигъази ныр джыри упчIагъэ, ащи къекIугъэп унэ къинэн Iофыр. Ящанэрэм еупчIыгъо имыфагъэу, ащ къыкIэлъыкIорэм гуIэу ежь-ежьырэу къызIуипхъотыгъ:\n— Сыда, шъо зэкIэми шъусIыгъынэу ащ фэдизыIэ сиIа — ыIуи къэтхьаусыхагъ.\nАнахьыкIэу щыт яплIэнэрэ ишъао ным зыфигъэзагъ:\n— А си Батырбый, — адэ о зи къапIорэпи, — зеIом, къежэщтыгъэм фэдэу, ригъэжъыкIыжьыгъэу къыриIуагъ:\n— УмыгумэкI, нан, сэ зыми сыкIощтэп, тиунэу папэ ышIыгъэм сисыщт, арышъ, нан, нахьыбэу ренэу къысфигъахъу! – Ыгъэщхыгъэх ыкIи ыгъэрэзагъэх.\nКъэбарыр къэIотэгъошIуми, щыIэныгъэр нахь кIыхьэ-лыхь.\nАуми, кIалэхэр лIы къэхъухи, зэраIуагъэм фэдэу, зым нахьи адрэр нахь унэгъо дахэ хъугъэх. Тым иунэ къинэнэу зыIогъагъэри игущыIэ епцIыжьыгъэп. Унэгъо лъачIэм къинагъэу игупсэхэр ыгъэразэхэу мэпсэу. «Сабыим ыжэ дэлъыр мэхъу» зэраIорэм мыр изы щысэ шIагъу. «Бын Iужъур гъэбэжъу» пкIэнчъэу зэрамыIуагъэри ащ къеушыхьаты.


Шыхэр мачъэх, шIулъэгъур… | Адыгэ Макъ\nШыхэр мачъэх, шIулъэгъур…\nАдыгэ Республикэм и Камернэ музыкальнэ театрэу Хьанэхъу Адамэ ыцIэ зыхьырэм чъэпыогъум и 10-м мюзиклэу «Шъучъ, шыхэр, шъучъ» зыфиIорэр апэрэу къыщагъэлъэгъуагъ.\nВладислав Старчевскэм ипьесэ техыгъэ музыкальнэ къэгъэлъэгъоныр Камернэ музыкальнэ театрэм ихудожественнэ пащэу, Урысыемрэ Адыгеимрэ искусствэхэмкIэ язаслуженнэ IофышIэшхоу, режиссерэу Сулейманов Юныс ыгъэуцугъ. Орэдышъор композиторэу, Урысыем изаслуженнэ артистэу Андрей Семеновым ыусыгъ. Грузием изаслуженнэ, Адыгэ Республикэм инароднэ артистэу, республикэм искусствэхэмкIэ изаслуженнэ IофышIэшхоу Исуп Аслъан къашъохэр ыгъэуцугъэх.\nЕдзыгъуитIу хъурэ къэгъэлъэгъоныр тинепэрэ щыIэкIэ-псэукIэ фэгъэхьыгъ. Бизнесым пыщагъэхэм ахъщэр ары нахь яIофыр. ЦIыфыгъэр, гукIэгъур, нэмыкIхэр ащыгъупшэжьыгъэхэм фэдэх.\n— «Шъучъ, шыхэр, шъучъ», — къеIо орэдым хэтэу Къумыкъу Мухьадин.\nШыхэр мачъэх, апэкIэ лъэкIуатэх, ау щыIэныгъэр нахьышIу мэхъуа? Пшъашъэр ятэ къыкIэныгъэ мылъкур ары нахь зыгъэгумэкIырэр. Ахъщэр къызэрэIэкIэхьащт шIыкIэм егупшысэ. Ары шъхьае, шIулъэгъур тыдэ пхьыщта?\nРоль шъхьаIэр къэзышIырэ Къумыкъу Мухьадин Къэбэртэе-Бэлъкъарым щыщ, Москва щеджагъ, исэнэхьаткIэ Налщык Iоф щешIэ. Артистым IэпэIэсэныгъэ ин хэлъ. Мюзиклэм хэлажьэзэ орэд къызэриIорэм, пычыгъохэм ироль ащыпхырищызэ макъэр IупкIэу, зэгъэфагъэу зэригъэфедэрэм узыIэпещэ. «Мылъкур арэп сызыгъэгумэкIырэр, шIулъэгъур ары», — реIо ащ пшъашъэм.\nХъулъфыгъэ ныбжьыкIэр зэкIужьэу фэпагъэ, шъошэ фыжьыр пчэгум щызэпэжъыу. ИнэплъэгъукIи, лъэбэкъоу ышIырэмкIи цIыфыгъэ шапхъэм фэкIо, пшъашъэм гурэIо, гуфэбэныгъэ къыфешIы. Адыгэ Республикэм изаслуженнэ артисткэу Елена Лепиховам гурыIогъуаеу щыт пшъашъэм ироль къешIы.\nАдыгэ Республикэм изаслуженнэ артистхэу Ирина Кириченкэр, Виктор Марковыр, артистхэу Виктор Серебрянскэр, Владислав Верещако, Андроник Подурян, Сергей Русалимовыр, Давид Манакьян, нэмыкIхэри мюзиклэм хэлажьэх.\nКъэшъуакIохэри дахэу фэпагъэх, шъо зэфэшъхьафхэмкIэ яджэнэ кIыхьэхэр гъэкIэрэкIагъэх. Пкъыр ищыгъэу, нэгушIохэу рольхэр къашIых.\nМюзиклэм узыгъэщхырэ пычыгъохэр хэтых, ау, роль шъхьаIэм фэгъэзэгъэ Къумыкъу Мухьадин къызэриIуагъэу, щыIэныгъэм ущылъыкIотэным фэшI лъэныкъуабэ зэбгъэпшэн фае. Мылъкум, щэфын-щэжьыным, ахъщэшхо зы-хэлъ зэзэгъыныгъэхэр зэдэзышIыхэрэм ярольхэр къызэрашIыхэрэм уеплъызэ, непэ псэукIэу тиIэм гукIэ укъекIу.\nДавид Манакьян ироль псэ къызэрэпигъакIэрэм иIэпэIэсэныгъэ къегъэлъагъо. Къэмланхэр ретэкъухьэх, хъулъфыгъэр губжыгъэшъ, зыми едэIунэу фаеп. КъыIорэр зэрэшъыпкъэр зыдешIэжьышъ, псынкIэу рэхьатырэп.\nЛъэпкъ шIэжьыр мюзиклэм зэрэщыпхыращырэми пшIогъэшIэгъонэу уеплъы. Ахъщэм напэу уиIэр чIыуигъанэу къызэрэхэкIырэр Владислав Верещако, Сергей Русалимовым, фэшъхьаф артистхэм къагъэлъагъо.\nКамернэ музыкальнэ театрэу А. Хьанэхъум ыцIэкIэ щытыр илъэс 25-рэ зэрэхъурэм фэгъэхьыгъэу Адыгэ Республикэм культурэмкIэ иминистрэ иапэрэ гуадзэу Ольга Гавшинар къэгущыIагъ, пащэхэмрэ артистхэмрэ яшIушIагъэ осэ ин фишIыгъ. Лъэпкъ зэпхыныгъэхэм ягъэпытэн чанэу хэлэжьэрэ артистэу Къумыкъу Мухьадин мюзиклэм ролыр дэгъоу къызэрэщишIыгъэм фэшI министерствэм итын анахь лъапIэу Теуцожь Цыгъо июбилейнэ медаль фагъэшъошагъ.\nУрысыем итеатрэхэм яIофышIэхэм я Союз икъутамэу Адыгэ Республикэм щыIэм ипащэ игуадзэу Къуижъ Нэфсэт Камернэ музыкальнэ театрэм фэгъэхьыгъэ гущыIэ фабэхэр зэхахьэм къыщиIуагъэх, союзым ищытхъу тхылъхэр Къумыкъу Мухьадин, Андрей Семеновым, нэмыкIхэм афигъэшъошагъэх.\nКультурэм, искусствэм яIофышIэхэу Къэбэртэе-Бэлъкъарым къикIыгъэхэр мюзиклэм ягуапэу еплъыгъэх.\n— Роль шъхьаIэр сшIогъэшIэгъонэу къэсшIыгъ, — къытиIуагъ Къумыкъу Мухьадин.\n— Камернэ музыкальнэ театрэм икъэгъэлъэгъонхэм цIыфыбэ зэряплъырэм сегъэгушIо. Адыгэ Республикэм нэIуасэхэр, ныбджэгъушIухэр щысиIэх, ахэри мюзиклэм щыслъэгъугъэх. ЗэкъошхэмкIэ нахьыбэрэ тызэлъыкIо, Iоф зэдатшIэ сшIоигъу.\nМюзиклэр сурэтхэмкIэ дахэу гъэкIэрэкIагъэ. Давид Манакьян шыхэм ясурэтхэу ышIыгъэхэр лъэгъупхъэх, ахэри зэхахьэм къыщагъэлъэгъуагъэх.\nТыгъуасэ мюзиклэр ятIонэрэу Камернэ музыкальнэ театрэм щыкIуагъ.\nСурэтым итхэр: Къумыкъу Мухьадин, театрэм иартистхэр.


къэкIощт - это... Что такое къэкIощт?\nСмотреть что такое "къэкIощт" в других словарях:\nы-гъэкIожьыгъэр — (ыгъэкIожьрэр) зыгъ. прич. отосланный, ая, ое обратно отправленный, ая, ое Тхьэматэм машинэу колхозым ыгъэкIожьыгъэр джыри неущ къэкIощт … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ\nджыдэд — нареч. сейчас Мы сыхьатым Джыдэдэм кIуагъэ Ар джыдэдэм къэкIощт … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ\nежагъ — (ежэ) лъым. ждал, а, о его Пэплъагъ Иныбджэгъу къэкIощт ыIуи бэрэ ежагъ … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ\nтэпшэс — (тэпшэсыр, тэпшэсхэр) уголек, поднимающийся над остальными угольками в очаге; служит народной приметой: говорят о скором прибытии гостя Тэпыр шэсмэ хьакIэ къэкIощт аIо гущ … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ\nшIошIыгъ — (шIошIы) лъым. показался, лась, лось Арэу шIошIыгъ Иблагъэ къэкIощт шIошIи зигъэхьазырыгъ … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ


Республика Адыгея - КъэралыгъуитIуми япшъэрылъхэмрэ ягухэлъхэмрэ зэфэдэх\nКъэралыгъуитIуми япшъэрылъхэмрэ ягухэлъхэмрэ зэфэдэх\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат Адыгэ Республикэм и Правительствэ зычIэт унэм Зэхэт Араб Эмиратхэм якомпаниеу «Аль-Фаладж» ипащэхэм тыгъуасэ зэIукIэгъу щадыриIагъ.\nIофтхьабзэм хэлэжьагъэх Адыгэ Республикэм и Премьер-министрэу Александр Наролиныр, Адыгэ Республикэм и Премьер-министрэ игуадзэу Сапый Вячеслав, Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэрэ Адыгэ Республикэм иминистрэхэм я Кабинетрэ я Администрацие ипащэу ТхьакIущынэ Мурат, Адыгэ Республикэм экономикэ хэхъоныгъэмрэ сатыумрэкIэ иминистрэу Олег Топоровыр, Адыгэ Республикэм мэкъу-мэщымкIэ иминистрэу Юрий Петровыр, Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ инвестициехэмкIэ иIэпыIэгъоу Петр Гарнага.\nIэкIыб къэралыгъом илIыкIо куп хэтыгъэх зигугъу къэтшIыгъэ компанием идиректорхэм ясовет хэтхэу Аль Мессаби Мохаммед Саиф Хусейн Аль Ареефи, Набхан Джихад Мохаммед, Рамель Ибрагим Юсеф.\nАхэр Адыгеим къызыкIэкIуагъэхэр республикэм ОАЭ-м дыриIэ экономикэ зэдэлэжьэныгъэм зызэрэрагъэушъомбгъущт шIыкIэм тегущыIэнхэу ары.\nШъугу къэтэгъэкIыжьы инвестиционнэ проектыр Адыгеим щыпхырызыщы зышIоигъо трейдер компаниеу «Аль-Фаладж» илIыкIохэр ятIонэрэу тадэжь къызэрэкIохэрэр. Мы илъэсым имэлылъфэгъу Дубай щыкIогъэ экономическэ форумым лъэныкъуитIури язэдэлэжьэныгъэкIэ амалэу щыIэхэм щатегущыIэгъагъэх.\nКомпаниеу «Аль-Фаладж» ипащэхэм Адыгеим и ЛIышъхьэ дэгущыIэхэ зэхъум экологическэу къэбзэ гъомылапхъэхэр ОАЭ-м IэкIэзыгъэхьащт гупчэу Адыгеим щагъэпсыщтым ишIын инвестициехэр къыхалъхьэ зэрашIоигъор джыри зэ къагъэшъыпкъэжьыгъ.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ къызэриIуагъэмкIэ, IэкIыб къэралыгъом дыриIэ зэфыщытыкIэхэм заригъэушъомбгъуным республикэр фэхьазыр. Мы проектыр гъэхъагъэ хэлъэу республикэм зыщыпхыращыкIэ, Урысые Федерацием и Президент ижъоныгъокIэ унашъо къыщигъэуцугъэ пшъэрылъхэм зэу ащыщыр – республикэм IэкIыб къэралыгъохэм товарэу аIэкIигъахьэрэр нахьыбэ шIыгъэныр – зэшIохыгъэ хъущт. Экологическэу продукцие къабзэ къыдэзыгъэкIырэ ыкIи IэкIыб къэралыгъохэм аIэкIэзыгъэхьэрэ дунэе статус джащыгъум Адыгеим иIэ хъущт.\nКъумпIыл Мурат зэрэхигъэунэфыкIыгъэмкIэ, республикэм экспорт, инвестиционнэ амал шIукIаехэр иIэх. Урысые Федерацием ишъолъырхэр зыпштэкIэ, инвестициехэр къызэрахалъхьэрэмкIэ Адыгеим рейтингым я 24-рэ чIыпIэр щиубытыгъ. ХэбзэихъухьанымкIэ шапхъэхэр зыпкъ игъэуцогъэнхэм, бизнесымкIэ амалхэр зэхэщэгъэнхэм атегъэпсыхьэгъэ Iофхэр республикэм щылъагъэкIуатэх. Джащ фэдэу мы аужырэ уахътэм гъомылэпхъэ шъхьаIэхэр нахьыбэу къыдагъэкIы хъугъэ. Адыгеим ипащэхэм непэкIэ пшъэрылъэу зыфагъэуцужьырэр IэкIыб къэралыгъохэм товарэу аIэкIагъахьэрэр нахьыбэ шIыгъэныр ары. Хэгъэгум иэкономикэ ащ хэхъоныгъэ ригъэшIыщт.\n«ЛъэныкъуитIуми мы проектышхор агъэцакIэ ашIоигъу. ПIэлъэ кIыхьэм телъытэгъэ зэдэлэжьэныгъэ IэкIыб къэралыгъохэм ащыпсэухэрэм адытиIэным тыфэхьазыр. ФашIэ зиIэ гъомылапхъэхэм якъыдэгъэкIынкIэ опыт тиI. Республикэм экономикэ хэхъоныгъэ ышIынымкIэ гъомылэпхъэ къабзэхэм якъыдэгъэкIын мэхьанэшхо раты. Ащ фэдэ шIуагъэхэр къэтыухъумэн фае», — хигъэунэфыкIыгъ КъумпIыл Мурат.\nИнвесторхэм къызэраIуагъэмкIэ, компаниеу «Аль-Фаладж» зыфытегъэпсыхьагъэр КъокIыпIэ Благъэм органическэ продукциер къыщыдэгъэкIыгъэныр ыкIи щыIугъэкIыгъэныр ары. Ежь компанием ыцIи ар къыхэщы. Шапхъэхэм адимыштэрэ гъомылапхъэхэр зэрагъэфедэрэм къыхэкIырэ узхэр дэгъэзыжьыгъэнхэмкIэ ОАЭ-м зэрихьэрэ къэралыгъо политикэм къыдыхэлъытагъэу экологическэу къэбзэ продукцием икъыдэгъэкIын непэкIэ зигъо Iофыгъоу щыт.\nАщ епхыгъэу компаниеу «Аль-Фаладж» гухэлъэу иIэр дунаим ихэгъэгу зэфэшъхьафхэу мэкъу-мэщымкIэ хэхъоныгъэ зышIыгъэхэм гупчэшхохэр ащигъэпсынэу ары. Инвесторхэм яшIошIкIэ, Адыгеири джащ фэдэ республикэу щыт. Республикэм проектышхор щырагъэжьэщт, ОАЭ-м экологическэу къэбзэ продукциер IэкIэзыгъэхьащт апэрэ гупчэр ащ щагъэпсыщт.\n«Проектым ипхырыщынкIэ Адыгеир къызкIыхэтхыгъэр инвестициехэр къыхэплъхьанкIэ, зыдэщыIэ чIыпIэмкIэ Iэрыфэгъоу зэрэщытыр, къэзыуцухьэрэ дунаир зэрэкъабзэр, индустриальнэ чIыпIэхэм зэрапэчыжьэр ары», — хигъэунэфыкIыгъ Рамель Ибрагим Юсеф.\nУрысыемрэ Зэхэт Араб Эмиратхэмрэ яIэкIыб къэрал политикэ зэфыщытыкIэхэр зэрагъэпытэщтым, пIэлъэ кIыхьэм телъытэгъэ язэдэлэжьэныгъэ зызэриушъомбгъущтым яцыхьэ зэрэтелъыр лъэныкъуитIуми къаIуагъ. Адыгеим и ЛIышъхьэ джащ фэдэу проектым мэхьанэшхо зэриIэр, хэгъэгуитIуми япащэхэм япшъэрылъхэмрэ ягухэлъхэмрэ зэрэзэтефэрэр хигъэунэфыкIыгъ.\nЗэдэгущыIэгъум икIэуххэм атетэу Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ республикэм ихэбзэ къулыкъухэм япащэхэм пшъэрылъ афишIыгъ проектым ипхырыщынкIэ ищыкIэгъэ амалхэр зэрахьанхэу. Гупчэшхор Теуцожь индустриальнэ паркым щыгъэпсыгъэнымкIэ амалэу щыIэхэм ахэплъагъэх. Ащ нэмыкIэу инвесторхэм республикэм иагропредприятиехэу зигъомылапхъэхэр IэкIыб къэралыгъохэм аIэкIэзыгъэхьан зылъэкIыщтхэм ащыIэнхэу игъо афалъэгъугъ.


Пыдзэфэ пытэхэм ядэщынкIэ шIыкIакIэу къэралыгъор зытехьагъэм юридическэ лицэхэмрэ унэе предпринимательхэмрэ хэкIэу зэIуагъакIэрэр зэрэдащыщтым пае региональнэ операторым зэзэгъыныгъэм дыкIэтхэнэу къыщыдэлъытагъ.\nА тхылъым хэкIыр зэрэIуащырэм ыуасэ зэратыщтыр шIыкIитIоу щыгъэнэфагъ. ХэкIыр дащыным пае зы нэбгырэм телъытагъэу илъэсым зэIукIэн фэе шапхъэу (норматив накопления ТКО) субъектым щагъэнэфагъэм тетэу е зэIуагъэкIагъэр зыфэдизым елъытыгъэу атын фитых.\nЮридическэ лицом е унэе предпринимателым контейнер тетэу, ежь нэмыкI зыпарэми ымыгъэфедэшъунэу хэкIыр зы-щызэIукIэщт площадкэ ыгъэпсыгъэмэ, зэIукIагъэр зыфэдизым елъытыгъэу ыуасэ ытын ылъэкIыщт. Региональнэ операторым иавтомашинэхэм контейнерхэр зэрэIуащырэ пчъагъэри, арылъыр зыфэдизыри къыдалъытэхэзэ къыфалъытэ.\n«ЭкоЦентрэм» и Адыгэ шъолъыр къутамэ ипащэу Алыбэрд Налбый къызэриIуагъэмкIэ, предпринимателым зэзэгъыныгъэу къадишIыгъэм щыгъэнэфагъэм нахьи бэкIэ нахьыбэу хэкIыр зэIуагъакIэу мэхъу. Ащ фэшI тхылъым итхагъэмрэ пыдзафэу зэIуагъакIэрэмрэ зэтефэжьымэ региональнэ операторым испециалистхэм мы уахътэм ауплъэкIу.\nШъхьамысырэм пшъэдэкIыжь ыхьыщт\nМыекъуапэ иурамэу Михайловым ыцIэ зыхьырэм хэкIитэкъупIэ площадкэхэу тетхэм ащыщ джырэблагъэ машIом зыкъыщиштэгъагъ.\nЗыпарэми иягъэ екIыгъэп, ау пластмассэм хэшIыкIыгъэ контейнеритIоу тетыр стыгъэ. Къэбзэныгъэми, оуимые мылъ-кум уиягъэ ебгъэкIын узэрэфимытыми ымыгъэгумэкIырэ горэм имысагъэ ащ зэрэхэлъыр нафэ.\n— Къалэм къэбзэныгъэ дэлъыным пае контейнерхэр дгъэуцугъэх, ау ащ ымыгъэгумэкIэу щыIэр бэ, — къыIуагъ Алыбэрд Налбый. — Ащ ыпкъ къикIэу площадкэхэм джащ фэдэхэр къащэхъух. ГухэкI-ми, контейнерхэр зэрагъэфыкъохэрэр апэрэп. Республикэм щыпсэухэрэм апае агъэпсыгъэм зиягъэ езгъэкIырэм пшъэдэкIыжь зэрихьыщтыр зэкIэми къагурыIон фае.\nи Адыгэ шъолъыр къутамэ ипресс-къулыкъу.\nПредыдущая Гум къинэжьыгъэ зэIукIэгъухэр\nСледущая Ренэу тэгъэкъабзэ


Сэнаущыгъэ зыхэлъ ныбжьыкIэхэм яшIуагъэ арагъэкIыщт — Адыгэ макъ\nСэнаущыгъэ зыхэлъ ныбжьыкIэхэм яшIуагъэ арагъэкIыщт\nРедактор 21.03.2019 21.03.2019 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nАдыгеим, Къэбэртэе-Бэлъкъарым, Къэрэщэе-Щэрджэсым, Ставрополь краим япащэхэр Къэбэртэе-Бэлъкъар Республикэм зыщызэIокIэхэм, сэнаущыгъэ зыхэлъ ныбжьыкIэхэм якъыхэгъэщынрэ ахэм IэпыIэгъу ягъэгъотыгъэнымрэ япхыгъэ Iофыгъохэм атегущыIагъэх.\nТворчествэмкIэ кIэлэцIыку академиеу «Солнечный город» зыфиIоу кIэлэцIыкIу мини 6 фэдиз зыщеджэрэм ипчэгу Iофтхьабзэр щыкIуагъ. Мы академием хэхьэх кIэлэцIыкIу сэнаущхэр зыщырагъэджэхэрэ лицеир, гъэсэныгъэ тедзэ языгъэгъотырэ Гупчэр, технопаркэу «Кванториум» зыфиIорэр, кIэлэцIыкIу сэнаущхэр къыхэгъэщыгъэнхэм ыкIи ахэм IэпыIэгъу ягъэгъотыгъэным афэгъэзэгъэ Гупчэр, кIэлэцIыкIу лагерэу «Кизиловка» зыфиIорэр.\nКъэбэртэе-Бэлъкъарым и ЛIышъхьэу КIокIо Казбек зэрэригъэблэгъагъэхэм тетэу Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат, Къэрэщэе-Щэрджэсым и ЛIышъхьэу Темрезов Рэщыд, Ставрополь краим игубернаторэу Владимир Владимировыр технопаркэу «Кванториум» зыфиIорэм ипроектхэм ялъэтегъэуцо щыIагъэх, пэрыт технологиехэмрэ технопредпринимательствэмрэ афэгъэхьыгъэ урысые тхьамафэм щатекIуагъэхэм шIухьафтынхэр зыщратыжьыгъэ Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх, гъэсэныгъэ тедзэ языгъэгъотырэ гупчэу «Солнечный город» зыфиIорэм амалэу иIэхэм защагъэгъозагъ.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ сэнаущыгъэ зыхэлъ ныбжьыкIэхэм якъыхэгъэщынкIэ, кIэлэцIыкIухэм гъэсэныгъэ дэгъу ягъэгъотыгъэнымкIэ, олимпиадэхэм зягъэушъомбгъугъэнымкIэ Къэбэртэе-Бэлъкъарым Iофтхьабзэу щызэрахьэхэрэм нэIуасэ зафишIыгъ.\nКъумпIыл Мурат сэнаущыгъэ зыхэлъ кIэлэцIыкIухэм Къэбэртэе-Бэлъкъарым дэгъоу щадэлажьэхэу ылъытагъ. Мы лъэныкъомкIэ Адыгеим опытэу иIэри къафиIотагъ. КъумпIыл Мурат зэрилъытэрэмкIэ, нахьыбэу гъэхъагъэхэр ашIынхэм пае шъолъырхэм язэдэлэжьэныгъэ нахь зырагъэушъомбгъун фае. Адыгеим и ЛIышъхьэ Адыгэ Республикэмрэ Къэбэртэе-Бэлъкъарымрэ яныбжьыкIэ движениехэм азыфагу зэпхыныгъэ дэгъу зэрилъыр хигъэунэфыкIыгъ.\nПроект гъэнэфагъэхэм япхырыщынкIэ опытэу яIэмкIэ зэхъожьхэмэ ишIуагъэ къызэрэкIощтыр Адыгеим и ЛIышъхьэ къыхигъэщыгъ. Ахэм ащыщ «Сириусым» ехьыщыр гупчэхэр, кIэлэцIыкIу технопаркэу «Кванториум» зыфиIорэр зэхэщэгъэнхэр.\nШъугу къэтэгъэкIыжьы 2018-рэ илъэсым Адыгеим и ЛIышъхьэ гупчэу «Сириус» зыфиIорэм ипащэхэм сэнаущыгъэ зыхэлъ кIэлэцIыкIухэм якъыхэгъэщынрэ ахэм IэпыIэгъу ягъэгъотыгъэнымрэ афэгъэзэгъэщт Гупчэ республикэм щызэхэщэгъэным ехьылIэгъэ зэзэгъыныгъэ зэрадишIыгъэр. Ащ нэмыкIэу кIэлэцIыкIу технопаркэу «Кванториум» зыфиIорэм ишIынкIэ Адыгеим грант къыхьыгъ.\nКIэлэцIыкIу сэнаущхэм ягъэмэфэ зыгъэпсэфыгъо уахътэ дэгъоу зэхэщэгъэным тегъэпсыхьэгъэ Iофтхьабзэхэм зэгъунэгъу шъолъырхэм язэдэлэжьэныгъэ нахь зырагъэушъомбгъущт. Ащ пае кIэлэцIыкIу лагерэу «Кизиловка» зыфиIорэм межрегиональнэ гупчэ къыщызэIуахынэу рахъухьэ. Проектым ипхырыщын хэлэжьэщт Адыгэ къэралыгъо университетым иестественнэ-хьисап еджапIи. НыбжьыкIэ купхэр ригъэблэгъэнхэм Адыгейри фэхьазыр. Илъэс къэс тиреспубликэ межрегиональнэ гъэмэфэ хьисап еджапIэм Iоф щешIэ. Гупчэу «Сириусым» зэпхыныгъэ дэгъу зэрэдыриIэм ишIуагъэкIэ шъолъыр ыкIи дунэе проектышхо заулэ РЕМШ-м пхырещы. Ахэм ащыщ Къыблэ хьисап сменэр, Кавказ хьисап олимпиадэу мы мафэхэм Мыекъуапэ щыкIорэр. КъБР-м щыщ ныбжьыкIэхэри ащ хэлажьэх.\nУрысыем щыпсэурэ лъэпкъхэр нахь зэпэблагъэ хъунхэм тегъэпсыхьэгъэ универсиадэхэм, спартакиадэхэм, нэмыкI зэнэкъокъухэм язэхэщэн мэхьанэшхо иIэу КъумпIыл Мурат елъытэ.\n«НыбжьыкIэ акъылышIохэм гушъхьэлэжьыгъэ бай яIэн фае, джащыгъур ары шъолъырхэм социальнэ-экономикэ хэхъоныгъэ ин ашIын залъэкIыщтыр. IэнатIэхэм ащылъыкIотэнхэмкIэ ныбжьыкIэхэм непэ амалыбэ яI. Хэгъэгум иIэшъхьэтетхэм шъолъырхэм ащызэрахьэрэ Iофтхьэбзэ дэгъухэм къадырагъаштэ. Тэ икъоу ар къызыфэдгъэфедэн, ткIуачIэ зэдетхьылIэн, ныбжьыкIэ сэнаущхэм апае амалыкIэхэр дгъэфедэнхэ фае», — хигъэунэфыкIыгъ Адыгеим и ЛIышъхьэ.\nЗэIукIэгъум хэлэжьагъэхэр язэдэлэжьэныгъэ лъагъэкIотэнэу зэзэгъыгъэх, Iофтхьабзэу зэрахьащтхэр агъэнэфагъэх. Адыгеим и ЛIышъхьэ Къэбэртэе-Бэлъкъарымрэ Къэрэщэе-Щэрджэсымрэ япащэхэр ныбжьыкIэ форумэу «Фыщт» зыфиIорэм хэлэжьэнхэу къыригъэблэгъагъэх. Ахэр КъумпIыл Мурат къыIуагъэм къезэгъыгъэх. Мыгъэ шъолъыр зэфэшъхьафхэм яныбжьыкIэхэр мыщ щызэIукIэнхэу ыкIи республики 3-мэ якомандэ хэтхэу къушъхьэу Фыщт дэкIоенхэу рахъухьэ. Джащ фэдэу Адыгеим и ЛIышъхьэ тигъунэгъу шъолъырхэм ащыпсэурэ ныбжьыкIэхэм волонтер движениеу «Тлъапсэхэр къэтэжъугъэухъум» зыфиIорэм хэлэжьэнхэу игъо афилъэгъугъ.\nПредыдущая Адыгеим и ЛIышъхьэ Къэбэртэе- Бэлъкъарым кIуагъэ\nСледущая В Адыгее начался сев яровых культур


ТIуапсэ Пресс - Пшысэм къыхэхыгъэ нэфапI - ЗекIоным фэгъэхьыгъэ тхыгъэ\nadmin - 2015-02-02 14:38:39\nЗекIоным ылъэныкъо Адыгеим аужырэ илъэсхэм нахь зыщиушъомбгъугъ. ЗекIохэм яфэIо-фашIэхэр зыгъэцакIэхэу пстэумкIи предприятии 165-рэ республикэм ит. Илъэс заулэкIэ узэкIэIэбэжьмэ Iоф зышIэщтыгъэхэм ар фэдитIукIэ анахьыб. Тишъолъыр, анахьэу Мыекъопэ районым икъушъхьэхэм, защызыгъэпсэфынэу къакIохэрэр къызщыуцущтхэ хьакIэщхэм ыкIи ахэм чIыпIэу яIэхэм япчъагъи хэхъуагъ. Ахэр зэрэзэтегъэпсыхьагъэр, цIыфхэм зыгъэпсэфыпIэ амалэу аратырэр тинэрылъэгъугъ.\nИлъэсыкIэ мэфэкI мафэхэр текIыгъэх нахь мышIэми, къушъхьэм зыщызыгъэпсэфы, зипсауныгъэ зыгъэпытэ зышIоигъоу, жьы къабзэ къэзыщэн гухэлъ зиIэу мыщ къакIорэр макIэп.\nБлэкIыгъэ шэмбэтым Мыекъуапэ щыпщэгъуагъ ыкIи жьыбгъэр къыщилъыщтыгъэ, ау гухэлъэу тшIыгъэр зэкIэтхьажьыгъэп, гъогу кIыхьэу дгъэнэфагъэм тытехьагъ. Ащ автомобилэу тетыр бэу, рыкIогъуаеу щытыгъ тIон тлъэкIыщтэп, ау тылъыкIуатэ къэс ахэм япчъагъэ хахъощтыгъэ. ПсэупIэу Шаумян дэжь телъ лъэмыджым гъэцэкIэжьынхэр зэрэщыкIорэм къыхэкIэу автомобильхэм язекIон нахь къиныгъ. Ар зызэтэнэкIым, пэрыохъу зыпари къытфэмыхъужьэу тигъогу едгъэхъугъ.\nГъогу гъунэм зыгъэпсэфыпIэхэр бэу щытых. Зым нахьи зыр нахь дахэу, цIыфым иуахътэ гъэшIэгъонэу, гухахъо хигъуатэзэ ыгъэкIон зэрилъэкIыщтым ахэр тегъэпсыхьагъэх.\nУлъыкIуатэ къэс нахь гъэшIэгъон\nМыекъопэ районымкIэ станицэу Дахъо дэжь бэмышIэу къыщызэIуахыгъэ кIэпсэкIэшIэгъэ гъогур ары апэрэу нэплъэгъум къыридзэрэр. Ар хъугъэ-шIэгъэшхоу щыт, Адыгеим зекIоным хэхъоныгъэ щишIынымкIэ ащ амалышIухэр къетых. Дахъо игъэхъунэрэ къушъхьэтхэу Унэ-Козрэ кIэпсэкIэшIэгъэ гъогум зэрипхыгъэх. Метрэ 1250-рэ зикIыхьэгъэ гъогур нэбгыри 160-рэ а зы уахътэм зэдытехьанхэм фытегъэпсыхьагъ.\nЗыгъэпсэфыпIэхэм анэмыкIэу гъогу гъунэм щэпIэ цIыкIухэр Iутых. Лэгъо-Накъэ ичIыпIэ дахэхэр зытешIыхьэгъэ нэпэеплъхэр, лъэпкъ нэшанэ зиIэ щыгъынхэр, мэлыцым хэшIыкIыгъэ паIохэр, цыехэр ахэм ащащэх. Джащ фэдэу къушъхьэ шъоур зыщэу уапэ къифэрэр макIэп.\nЛэгъо-Накъэ узщыдэкIоещтым, автомобильхэр жъугъэу зыщызекIохэрэм, гъогу гъунэм дэжь мультфильмэу «Ледниковый период» зыфиIорэм хэтыгъэ цызэу Скрэтч щыт. Ащ зызыгъэпсэфынэу къушъхьэм дэкIуаехэрэм шIуфэс арехы, къехыжьыхэрэр егъэкIотэжьых. Цызэшхор залъэгъукIэ ашIогъэшIэгъонэу гъогунапцэм бэ къыщыуцурэр. ЦIыфхэр ащ екIуалIэх, къаплъыхьэ, игъусэхэу сурэтхэр зытырахых. КIэлэцIыкIухэр Скрэтч щэгушIукIых, теIабэх. Тэри ащ тыблэкIын тлъэкIыгъэп. Цызэм дэжь тыкъэуцугъ, нэIуасэ зыфэтшIыгъ ыкIи сурэтхэр зытетхыгъэх. Къэбар къэIотэн бырсырым тыхэтэу ащ ыIыгъ дэжъыер тымышIахэу къыздетхьыжьагъ ыкIи Скрэтч лъэшэу къэдгъэгуIагъ.\nКъушъхьэшыгу дахэхэу къэлъагъохэрэм нахь благъэу тыкъызякIуалIэм, зыгъэпсэфыпIэ зэтегъэпсыхьагъэхэр къэтлъэгъугъэх. ЗекIохэм зэрифэшъуашэу загъэпсэфыным пае амалэу яIэхэр нэрылъэгъу тфэхъугъэх.\nИлъэсиплI хъугъэу Iоф зышIэрэ хьакIэщым непэ цIыфыбэ щызэблэкIы. Ащ игъэIорышIакIоу Мэрзэкъэнэ Иринэ къызэрэтиIуагъэмкIэ, зызыгъэпсэфын гухэлъ зиIэу къяолIэрэ цIыфхэм агу етыгъэу апэгъокIых, яфэIо-фашIэхэр зэрифэшъуашэу зэрагъэцэкIэщтым ыуж итых. Арын фае а зы цIыфхэр илъэс зэкIэлъыкIохэм мы хьакIэщым къызкIеблагъэхэрэр.\n- ИлъэсыкIэ мэфэкIым, Рождеством яхъулIэу цIыфэу къытэолIагъэр бэ, - къеIуатэ Иринэ. - Зызыгъэпсэфынэу, зипсауныгъэ зыгъэпытэ зышIоигъоу къакIохэрэр анахьэу Краснодар краим, Ставрополь, Ростов-на-Дону, Москва къарэкIых. Джащ фэдэу мы аужырэ уахътэм тиреспубликэ щыпсэухэу тихьакIэщ къакIохэрэм, зыщызыгъэпсэфыхэрэм япчъагъи хэхъуагъ. Къыхэзгъэщынэу сыфай, фэIо-фашIэхэм, гъомылапхъэхэм ауасэ къыдэкIоягъэми, тихьакIэщ илъэсиплIыкIэ узэкIэIэбэжьымэ ыгъэуцугъэ уасэхэр джыри зэрэтиIэх. Ащ ишIуагъэкIэ, гъотышхо зимыIэ цIыфхэм тадэжь зыщагъэпсэфын амал яI. Мы зыгъэпсэфыпIэ зэтегъэпсыхьагъэм яуахътэ щызыгъэкIорэ зэшъхьэгъусэхэу Амасян Любовьрэ Игорьрэ гущыIэгъу тафэхъугъ.\n- Мыекъуапэ тыщыпсэущтыгъэ, ау IофшIэным ыпкъ къикIыкIэ Ростов тыкIожьыгъ. Ащ тыздэсыр илъэс 25-рэ хъугъэ. Тызщыпсэурэ чIыпIэр зызэблэтхъугъэр бэшIагъэ, тыздэкIожьыгъэм тесэжьын тлъэкIынэу уахътэу блэкIыгъэри макIэп, ау Адыгеир тыгу икIырэп. Илъэс пчъагъэу зэтынэкIыгъэм къыкIоцI мыщ тыкъэкIон тлъэкIыгъэп, мыгъэ ар къыддэхъугъ. ГумкIэ къытпэблэгъэ чIыпIэхэм къащыткIухьан, жьы къабзэ бгъэгум дизэу къащытщэн гухэлъхэр тиIэх, - къаIуагъ зэшъхьэгъусэхэм.\nАмасянхэм мыщ зыгъэпсэфыпIэу щыIэхэр агу рихьыгъэх, гъэмафэм джыри къэкIонхэ гухэлъ яI.\nЧэфым тыхэтэу, зыдгъэплъэкIын тымылъэкIызэ тигъогу едгъэхъугъ. ТылъыкIуатэ къэс осэу телъыр нахьыбэ хъущтыгъэ. Мыекъуапэ ом изытет дэгъу дэдэу щыщымытыгъэми, тыкъыздэкIуагъэм тыгъэр къыщепсы, ащ осыр фыжьыбзэу пэшIэты. ОшIэ-дэмышIэу хьалэмэтыгъэ горэм тыкъыхэфагъэм фэд. Тыдэ зыбгъэзагъэми, кIэлэцIыкIу джэгу, чэф макъэр зэхэпхыщтыгъэ, ны-тыхэм анэхэм нурэр къакIехы.\nЩынэгъончъагъэм лъэплъэх, зызыгъэпсэфыхэрэм агу рехьы\nДжэгум хэтэу цIыфым хъугъэ-шIэгъэ зэфэшъхьафхэр къехъулIэнхэ ылъэкIыщт. Зызыгъэпсэфыхэрэм ящынэгъончъагъэ УФ-м ошIэ-дэмышIэ IофхэмкIэ и Министерствэ и Адыгэ республикэ лъыхъон-къэгъэнэжьын отряд лъэплъэ. КъэгъэнэжьакIоу Игорь Нестеренкэм тызэрэщигъэгъозагъэмкIэ, мы илъэсыр къызихьагъэм къыщегъэжьагъэу тызыкIогъэ тхьамафэр ащ иапэрэ тетыгъуагъ. НэбгыриплI хъухэу ошIэ-дэмышIэ Iоф горэ къэхъумэ IэпыIэгъу афэхъунхэм фэхьазырых. АщкIэ ящыкIэгъэщт техникэр, Iэмэ-псымэ зэтегъэпсыхьагъэхэр яIэх.\n- БлэкIыгъэ илъэсхэм ялъытыгъэмэ, 2014-рэм ошIэ-дэмышIэ Iофэу къэхъугъэр бэкIэ нахь макI, - еIо Игорь. - ЦIыфхэр анахьэу къушъхьэм къызыкIохэрэр зыгъэпсэфыгъо мафэхэр ары. Къушъхьэчапэм Iажэм исэу къефэхыгъэ пшъэшъэжъыем непэ IэпыIэгъу едгъэгъотыгъ. Бэрэскэшхом, шэмбэтым, тхьаумафэм сыхьатыр 9-м къыщегъэжьагъэу 5-м нэс медицинэм иIофышIэхэми къулыкъу ахьы, цIыфхэм фыкъуагъэ яIэ хъумэ, сымэджэщым ащэх.\nЗызыгъэпсэфын гухэлъ зиIэу къэкIуагъэхэм IэубытыпIэ пытэ зэряIэр, ахэм зыщящыкIагъэм IэпыIэгъу зэрагъотыщтыр нафэ къызытфэхъум, цIыфхэм тахэхьагъ. КIэлэцIыкIухэр щыджэгунхэу, нахь щынэгъончъэу IажэхэмкIэ зыкъызщырагъэцIэнлъэхын алъэкIыщт бгышъхьэм тыIухьагъ.\n- Илъэс пчъагъэ хъугъэ мыщ Iоф зыщысшIэрэр, - еIо Сергей. - ЗэкIэмкIи Iэжэ 50 сиI, ахэр бэджэндэу ясэты. Бгэу зыкъызщырагъэцIэнлъэхырэр лъагэп ыкIи ащ къыхэкIэу мыхъун зыпари къэхъурэп.\nЦIыфэу зызыгъэпсэфыхэрэм Сергей иIофшIэгъу игъусэу алъэплъэх. Языгъэпсэфыгъо уахътэ гомыIу къямыхъулIэу, зэмыутэкIхэу ыкIи тыркъо атемыщагъэу, шIукIэ агу къинэнышъ, джыри къакIохэзэ ашIыным ахэр пылъых. Iажэхэр, лыжэхэр бэджэндэу зытэу мыщ щыплъэгъун плъэкIыщтыр макIэп. УгукIэ анахь узыфэе шъор, иинагъэкIэ нахь къыокIущтыр къыхэпхын плъэкIыщт.\n- Илъэс 15 хъугъэ Iоф зысшIэрэр. ЦIыфхэм сакъыныгъэ къызэрахэмыфэрэм, шапхъэхэр тэрэзэу зэрамыгъэцакIэрэм къахэкIэу ошIэ-дэмышIагъэхэр бэу хъущтыгъэх. 2013-рэ илъэсым нэбгырэ 88-мэ тыркъохэр атещагъэ хъугъагъэ. Ахэм ащыщэу нэбгырэ 52-мэ къупшъхьэ зэпыкIыгъэ яIагъ, - къыIуагъ Iажэхэр, лыжэхэр бэджэндэу зытырэ Алексей Селиверстовым.\nАлексей тызэрэщигъэгъозагъэмкIэ, цIыфхэм языгъэпсэфыгъо уахътэ блэкIыгъэ илъэсми, мыгъи рэхьатэу агъэкIуагъ, хъугъэ-шIагъэ къэхъугъэп. ИлъэсыкIэ мэфэкI мафэхэм, Рождеством яуахътэ гъэшIэгъонэу агъэкIонэу къяолIагъэр багъэ. ЫпэкIэ зэрэщытыгъэм фэдэу нахь цIыфыбэ къыздикIыгъэр къытпэблэгъэхэ Краснодар ыкIи Ставрополь крайхэр, Ростов хэкур. Урысыем инэмыкI чIыпIэ зэфэшъхьафхэм къарыкIыхэрэми зэхапшIэу ахэхъуагъ.\nПстэуми якIасэу къушъхьэм къызэречъэххэрэм тэри тырагъэхъопсагъ ыкIи апэу лыжэхэм татеуцонэу къыхэтхыгъ. Къыхэгъэщыгъэн фае, тэщ фэдэу ыпэкIэ лыжэхэм атемытыгъэ цIыфхэм языгъэшIэрэ инструкторхэм мыщ Iоф зэрэщашIэрэр. Сиатэкъо Мурат 1985-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу инструкторэу Iоф ешIэ. ЫпэкIэ Налщык щылажьэщтыгъэ, ау къызщыхъугъэм пэблагъэу къэкIожьыгъ. Джы ар Мыекъуапэ щэпсэу, зыгъэпсэфыгъо мафэхэм къушъхьэм макIо, ыгукIэ пэблэгъэ IофшIэным цIыфхэр фегъасэх.\nМурат иIофшIэн хэшIыкIышхо зэрэфыриIэр тэри зэхэтшIагъ. Лыжэхэм уатеты зыхъукIэ шапхъэу къыдэплъытэн фаехэр игъэкIотыгъэу къытфиIотагъэх. Сыдигъуи уищыпэлъэгъум ущэщынэ, ау къызэрэтшIошIыгъэу къычIэкIыгъэп. Охътэ кIэкIым къыкIоцI бгым тыкъечъэхынэу зыдгъэсагъ.\nЗэ щыIагъэм къегъэзэжьы\n- ТIуапсэ сыкъикIыгъ, мыгъэ апэрэу сыкъэкIуагъ, ау зэкIэ сыгу рихьыгъ ыкIи тапэкIэ сыкъэкIо зэпытынэу сыфай, - еIо кIэлэ ныбжьыкIэу Артем Коноваловым.\nАртем ыпэкIи лыжэхэм зэратетыщтыгъэр къэпшIэнэу, дэгъу дэдэу арыкIощтыгъэ. Бгым зыкъезгъэцIэнлъэхы зышIоигъохэр дэзыщэерэ Iэмэ-псымэ зэтегъэпсыхьагъэ щыт. Ащ ишIуагъэкIэ зызыгъэпсэфыхэрэм якъарыу рамыхьылIэу бгым дэкIуаех, етIанэ лыжэхэр «агъэджэгухэзэ» къечъэхых.\n- Краснодар тыкъикIи тизыгъэпсэфыгъо мафэхэр мыщ щитхынхэу тыкъэкIуагъ, - аIо зэшъхьэгъусэ ныбжьыкIэхэу Симоновхэм. - Ау мы чIыпIэхэр зэтезгъэпсыхьэхэрэм анаIэ зытырадзэмэ тшIоигъуагъэхэм ягугъу къэтшIын. АпэрэмкIэ, машинэхэр зыдэдгъэуцун чIыпIэу щыIэр макIэ, ахэр гъогу гъунэм тетынхэ фаеу мэхъу. Ащ нэмыкIэу, IажэкIэ тыкъызэхырэ бгым мыжъохэр къыхэщых ыкIи занкIэу тыкъечъэхын тлъэкIырэп.\nМыщ фэдэ гумэкIыгъохэр щалъэгъугъэх нахь мышIэми, чIыопсым идэхагъэ зэшъхьэгъусэхэм гу лъамытэн алъэкIыгъэп. Жьы къабзэу къащэрэр бгъэгум дэмыфэу къащэхъу ыкIи ыпэкIи уахътэ яIэ зыхъукIэ джыри къэкIонхэ гухэлъ яI.\nБахъукъо Нэфсэт гъэпсэфыгъо уахътэ иIэ зэрэхъоу Лэгъо-Накъэ ичIыопс зыкъыфегъазэ. Ар Мыекъуапэ щэпсэу ыкIи къэлэ жъотым къыдэкIынышъ рэхьатыгъо зыщигъотырэ чIыпIэм къэкIоныр икIас.\n- Мыщ укъызыкIокIэ IофшIэныр, гумэкIыгъоу уиIэхэр пщэгъупшэх. Зыбгъэпсэфын, къыщыпкIухьаныр ары апэрэу гур зыфакIорэр, - къытфеIуатэ тигущыIэгъу. - Хьалэмэтыгъэ горэ зыщыхъурэ чIыпIэхэм сакъырыхьагъэ фэдэу къысщэхъу. Мыщ идэхагъэкIэ зызгъэплъэкIышъурэп, сыкъэкIо зэпытыгъэкIи сезэщыщтэп. Къушъхьэм сыщыIагъэ зыхъукIэ сипсауныгъэкIэ ишIуагъэ къызэрэсэкIырэри синэрылъэгъу.\nУашъомрэ чIыгумрэ зэфэзыщэхэрэ нэрымылъэгъу кIуачI\nЦIыфыр сыдигъуи бзыум ехъуапсэ. Ащ фэдэу тамэхэр готэу уашъом дэбыбэеныр анахь гупшысэ шъэфэу иIэхэм ащыщ. Такъикъ заулэрэ ар цIыфхэм Алексей афигъэцэкIэн ылъэкIыщт. Ащ бзыум фэдэу тэмэшхохэр зыгот дельтапланым цIыфхэр регъэтIысхьэх ыкIи метрэ 20-кIэ чIыгум къытеIэтыкIыгъэу «егъэбыбых».\n- Мыщ цIыфхэр ипхыхьагъэх ыкIи ошIэ-дэмышIэ хъугъэ-шIэгъэ гомыIу хъун ылъэкIыщтэп, - къытфеIуатэ Алексей. - Апэрэ илъэс Iоф зысшIэрэр. Бэмэ агу рехьы, бэ цIыфэу къытэуалIэрэр.\nКавказым итамыгъэ шъхьаIэу бгъэжъым благъэу IукIэным щымыщынэу щыIэр мыбэу къытшIошIы. Ау тызыдэщыIэгъэ чIыпIэм хьалэмэтыгъэхэр къызэрэщыхъухэрэм ишыхьат «Кавказский черный гриф» зыфаIорэ бгъэжъыр кIэлэ ныбжьыкIэм ыIыгъэу тапэ къызэрифагъэр. Бгъэжъымрэ кIалэмрэ гуфэбэныгъэу азыфагу илъыр тымыгъэшIэгъон тлъэкIыгъэп. КъызэрэчIэкIыгъэмкIэ, электричествэм зисэнэхьат епхыгъэу Iоф зышIэрэ кIалэр къушъхьэм загъакIом, къэпкъаным дэлъэу бгъэжъыр къылъэгъугъ. Ащ IэпыIэгъу фэмыхъун ылъэкIыгъэп. Унэм къыхьи, ылъэ тыригъэуцожьыгъ. КIалэр бгъэжъым есагъ нахь мышIэми, шъхьэфитэу псэурэ бзыур ытIупщыжьыгъ. Ау чIыпIэ къинэу зэрыфагъэм къизыщыжьыгъэ цIыфыр къыбгынэн ащ ылъэкIыгъэп. Зыфэщэгъэ унагъом бзыур къыхэнэжьыгъ. Ащыщ шъыпкъэ хъугъэ бзыушхом ГришэкIэ еджагъэх, ар захэсыр мыгъэ илъэситф хъугъэ.\nКилограмми 8 къэзыщэчырэ бзыушхор зэкIэми ашIогъэшIэгъон, Адыгеим итхылъ Плъыжь ар дэт. Гришэ IыгъыгъошIоу щытэп, ащ зы мафэм лы килограммитIу ешхы. АщкIэ псэупIэм къыдыдэс цIыфхэр IэпыIэгъу къафэхъух. Гришэрэ кIалэмрэ зэрэзэфэщагъэхэр тинэрылъэгъу хъугъэ. Псаоу къэзгъэнэжьыгъэм ыIэ тесэу, къыкIэрыхьэрэ пстэуми ар къахэплъэ, къякIуалIэхэрэмкIи щынэгъончъэ. Тэри Гришэ ныбджэгъу къэтшIыгъ.\nПшысэ дахэу тызхэхьагъэм тыкъыхэкIыжьынэу тыфэягъэп, ау уахътэм пчыхьэм зыкъыфигъазэ зэхъум тигъогу тыкъытехьажьыгъ. ТыздэщыIэгъэ Лэгъо-Накъэ щытлъэгъугъэр гукъэкIыжь IэшIоу тыгухэм къарынэжьыгъ.\nПIатIыкъо Анет, Гъонэжьыкъо Сэтэнай


ТIуапсэ Пресс - Адыгэ Республикэм икомандэ хэт кIалэхэм медалищ къафагъэшъошагъ\nadmin - 2016-03-10 21:15:17\nСурэтым итхэр: Нэпсэу Бислъан, ПашIо Алый, Мерэм Дамир, Хьакурынэ Дамир.\nАдыгэ къэралыгъо университетым физкультурэмрэ дзюдомрэкIэ и Институт ия 2-рэ курс щеджэрэ ПашIо Алый килограмм 55-м нэс къэзыщэчырэмэ янэкъокъугъ. Купым бэнэкIо 46-рэ хэтыгъ. Ульяновскэ, Дагъыстан, Москва къарыкIыгъэхэм А. ПашIор атекIуи, финалныкъом хэхьагъ. Санкт-Петербург илIыкIо гугъэшхо римыгъэшIэу зэIукIэгъур къыхьыгъ. Дышъэ медалым фэгъэхьыгъэ бэнэгъум Къэбэртэе-Бэлъкъарымрэ Адыгеимрэ якIалэхэр щызэIукIагъэх. Алый текIоныгъэр къыдихыгъ.\n— ЗэIукIэгъуи 5-м щыщэу 3-р «къабзэу», тIур 7:0-у ПашIо Алый къыхьыгъэх, — къытиIуагъ тренер-кIэлэегъаджэу Нэпсэу Бислъан.\n— Олимпиадэ джэгунхэм, дунаим, Европэм ячемпионхэр Мыекъуапэ бэнэпIэ еджапIэм щапIугъэх, — зэдэгущыIэгъур лъегъэкIуатэ А. ПашIом. — Сэри ащ зыщысэгъасэ, тренер, кIэлэегъэджэ дэгъухэр тиIэх. «Тхьашъуегъэпсэу» гъэзетымкIи ясIожьынэу сыфай.\nА. ПашIом янэ Джыракъые, инэнэжъ-тэтэжъхэр Улапэ щыщых. Иапэрэ тренерыр Акъущ Бислъан, мы уахътэм Нэпсэу Бислъан ары зыгъасэрэр. Физкультурэмрэ дзюдомрэкIэ Институтым идиректорэу Бгъуашэ Айдэмыр Ростов-на-Дону щыIагъ, бэнэгъухэм яплъыгъ.\n— Алый дэгъоу еджэ, спортсмен цIэрыIо хъун ылъэкIыщт. Тиреспубликэ щыкIорэ мэфэкIхэм, лъэпкъ Iофыгъохэм чанэу ахэлажьэ, — къытиIуагъ А. Бгъуашэм.\nМерэм Дамири кг 55-рэ къэзыщэчырэмэ ябэныгъ, финалныкъом Къэбэртэе-Бэлъкъарым къикIыгъэ кIалэр къыщытекIуагъ. Ящэнэрэ чIыпIэр Д. Мерэмым къыдихыгъ. Нарт шъаор Джыракъые щапIугъ, Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым иколледж щеджэ, итренерхэр Акъущэ Бислъанрэ Хьакурынэ Дамиррэ.\nЩыгъущэ Амир, кг 66-рэ, джэрз медалыр къыхьыгъ Адыгэ къэралыгъо университетым и Мыекъопэ колледж юристэу щеджэ, тренерэу Роман Оробцовым егъасэ.\nМедальхэр къыдэзыхыгъэхэм бэнакIохэр Урысыем, Европэм язэIукIэгъухэм ахэлэжьэщтых.


Республикэр фэхьазыр | Адыгэ Макъ\nПсэупIэ-коммунальнэ хъызмэтым ипредприятиехэм бжыхьэ-кIымэфэ лъэхъаным зызэрэфагъэхьазырыгъэм тыгъуасэ щытегущыIагъэх УФ-м и Премьер-министрэ игуадзэу Виталий Мутко видеоконференцие шIыкIэм тетэу зэхищэгъэ зэхэсыгъом.\nIофтхьабзэм хэлэжьагъэх Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат, республикэм ивице-премьерэу Сапый Вячеслав, псэолъэшIынымкIэ, транспортымкIэ, унэ-коммунальнэ ыкIи гъогу хъызмэтымкIэ министрэу Валерий Картамышевымрэ псэупIэ-коммунальнэ хъызмэтымкIэ ГъэIорышIапIэм ипащэу Ныбэ Руслъанрэ.\nВиталий Мутко пэублэм къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, кIымэфэ-бжыхьэ лъэхъаным шъолъырхэр фэхьазырынхэр, ащкIэ пшъэрылъэу къэуцухэрэр зэкIэ гъэцэкIэгъэнхэр Iофыгъо шъхьаIэу щытыгъ. Непэрэ мафэм ехъулIэу коммунальнэ псэуалъэхэр зэрифэшъуашэу агъэхьазырыгъэх, гъэфэбэпIэ уахътэр шъолъыр 84-мэ ащырагъэжьагъ. ШэкIогъум и 1-м ехъулIэу субъектхэм шIомыкIыр, нэмыкI гъэстыныпхъэ лъэпкъхэр ящыкIагъэм фэдиз IэпэчIэгъанэу яI. УФ-м ивице-премьер анахьэу ынаIэ зытыридзагъэр аварийнэ-гъэцэкIэжьын къулыкъухэр мы Iофыгъом зэрэфэхьазырхэм лъыплъэгъэныр, авариехэр къэмыхъунхэр, къэралыгъом иэнергосистемэ зэпыугъо фэмыхъоу Iоф ышIэныр ары. ГъэфэбэпIэ уахътэм зэрэфэхьазырхэр къэзыушыхьатырэ паспортхэр муниципалитетхэм япроцент 46-мэ джырэ уахътэ яI, шэкIогъум и 15-м ехъулIэу адрэ къэнагъэхэм мы Iофыгъор зэшIуахынэу Виталий Мутко къафигъэпытагъ.\nГъэфэбэпIэ уахътэм зэрэтехьагъэхэм епхыгъэу нэужым къэгущыIагъэх ыкIи зэфэхьысыжьхэр къашIыгъэх псэолъэшIынымкIэ ыкIи энергетикэмкIэ министерствэхэм, Ростехнадзорым ялIыкIохэм, субъектхэм япащэхэм.\nАдыгеим иунэ-коммунальнэ комплексрэ энергетикэмрэ япсэуалъэхэр кIэмэфэ-бжыхьэ лъэхъаным фэхьазырхэу техьагъэх. Котельнэ 319-мэ Iоф ашIэ, фэбэрыкIопIэ километрэ 283-рэ, фэтэрыбэу зэхэт унэ мин 1,6-м ехъу, гъэстыныпхъэ шхъуантIэр зэрыкIорэ километрэ мини 3-м ехъу, нэмыкIхэри зэтырагъэпсыхьагъэх, ящыкIэгъэ техникэр аIэкIэлъ.\nШъугу къэдгъэкIыжьын, АР-м и ЛIышъхьэ пшъэрылъэу къыгъэуцугъэм диштэу, гъэфэбэпIэ уахътэр чъэпыогъум и 26-м республикэм щаублагъ. Чъэпыогъум и 11-м щегъэжьагъэу псауныгъэр къэухъумэгъэным ыкIи гъэсэныгъэм ипсэуалъэхэм фабэр аIэкIахьэ.


Хэлэжьагъэхэм ашIогъэшIэгъон — Адыгэ макъ\nРедактор 22.03.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\nКъыблэм теннис цIыкIумкIэ изэнэкъокъу Адыгэ къэралыгъо университетым щыкIуагъ.\nСпорт Унэшхоу Кобл Якъубэ ыцIэ зыхьырэм Къыблэм ишъолъыри 5-мэ яхэшыпыкIыгъэ командэхэр щызэIукIагъэх. Нэбгыри 100-м нахьыбэ теннис зэдешIагъ. Бзылъфыгъэ 38-рэ, хъулъфыгъэ 67-рэ медальхэм афэбэнагъ.\nВолгоград, Ростов хэкухэм, Къырым, Краснодар краим, Адыгэ Республикэм яхэшыпыкIыгъэ командэхэр мэзаем и 12 – 14-м зэдешIагъэх.\nАдыгэ Республикэм ихъулъфыгъэ командэ ятIонэрэ чIыпIэр къыдихыгъ. Краснодар краим иешIакIохэм апэрэ чIыпIэр ахьыгъ. Республикэм ихэшыпыкIыгъэ бзылъфыгъэ командэ джэрзыр къыфагъэшъошагъ.\nНэбгырэ тIурытIу хъухэу зызэдешIэхэм, Адыгеим щыщхэу Павел Ковенкэмрэ Виталий Шумаковымрэ ящэнэрэ чIыпIэр къахьыгъ.\nЗэхэпхъагъэхэу нэбгырэ тIурытIу хъухэу зызэнэкъокъухэм, Адыгеим испортсменкэу Виктория Клименкэмрэ Краснодар краим къикIыгъэ Арсений Гусевымрэ апэрэ чIыпIэр къыдахи, дышъэр къафагъэшъошагъ.\nЗэнэкъокъум апэрэ чIыпIэр къыщыдэзыхыгъэхэр Урысыем икIэух зэIукIэгъухэу 2021-рэ илъэсым щыIэщтхэм ахэлэжьэщтых.\nАдыгэ Республикэм, Мыекъуапэ иадминистрацие физкультурэмкIэ ыкIи спортымкIэ якомитетхэм, Адыгэ къэралыгъо университетым, АР-м теннис цIыкIумкIэ и Федерацие зэхащэгъэ зэнэкъокъур дэгъоу кIуагъэ. Зэнэкъокъум фэгъэхьыгъэ IэпыIэгъухэр урысыбзэкIи, адыгабзэкIи зэхэщакIохэм атхыгъагъэх, сурэт гъэшIэгъонхэри ашIыгъагъэх.\n— Ростов-на-Дону» тыкъикIыгъ, тигуапэу зэнэкъокъум тыхэлэжьагъ. ХагъэунэфыкIырэ чIыпIэхэр къыдэтымыхыгъэх нахь мышIэми, тыгукIэ тырэхьат. ЗэIукIэгъухэр дэгъоу зэхащагъэх, Мыекъуапэ тшIогъэшIэгъонэу щытлъэгъугъэр бэ, — къытаIуагъ Светлана Чернуха ыкIи Виктория Бредихинам. — Адыгеим джыри тыкъакIо тшIоигъу, нэпэеплъ сурэтхэр Ростов-на-Дону щядгъэлъэгъущтых.\nКраснодар краим, Къырым яспортсменхэу гущыIэгъу тызыфэхъугъэхэм зэнэкъокъур агу рихьыгъ.\nПредыдущая В Адыгее перед судом предстанет бывший первый заместитель главы администрации г. Майкопа, обвиняемый в незаконном участии в предпринимательской деятельности и превышении должностных полномочий


Къэгъэлъэгъон 15 кIэу къыхэхьагъ — Адыгэ макъ\nКъэгъэлъэгъон 15 кIэу къыхэхьагъ\nРедактор 22.05.2019 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nУФ-м и Правительствэ и Тхьаматэ игуадзэу Антон Силуановым тыгъуасэ зэхищэгъэ видеоселектор шIыкIэм тет зэхэсыгъом къэралыгъом ишъолъырхэм япащэхэр хэлэжьагъэх.\nСубъектхэм ялIышъхьэхэм яIофшIагъэ шIуагъэу къытырэр зэрагъэунэфырэ ыкIи къызэралъытэрэ шIыкIэм къэгъэлъэгъоныкIэхэр хэгъэхьэгъэнхэм Урысыем и Президентэу Владимир Путиным дыригъэштагъ. А Iофыгъор ары зэхэсыгъом хэлэжьагъэхэр анахь шъхьаIэу зытегущыIагъэхэр.\nАдыгеим ыцIэкIэ видеоселектор зэхэсыгъом хэлэжьагъэх АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат, министрэхэм я Кабинет хэтхэр.\nКъэралыгъом и Президент къыдигъэкIыгъэ унашъом диштэу, шъолъырхэм япащэхэм яIофшIэн зэрэзэхащэрэр зэхэфыгъэнымкIэ ащ фытегъэпсыхьэгъэ къэгъэлъэгъон 15 кIэу агъэфедэ хъущт. Правительственнэ грантхэм яшIуагъэкIэ анахь дэгъоу Iоф зышIэрэ субъектхэр къыхагъыщыхэзэ ашIыщт, ахъщэ IэпыIэгъу аратыщт. Шъолъырхэм япащэхэм шIуагъэ къытэу Iоф зэрашIэрэр къызэралъытэщтым екIолIакIэу фэхъущтыр илъэсэу тызхэтым мэкъуогъум и 1-м УФ-м и Правительствэ ыштэщт. Ащ ехъулIэу субъектхэм ялIышъхьэхэм ежьхэми предложениехэр къагъэхьазырынхэ фае.\nIэубытыпIэ ашIыщт къэгъэлъэгъонхэм ащыщых – шъолъырым хабзэм цыхьэу щыфашIырэр зынэсырэр, бизнес цIыкIум ыкIи гурытым хэщагъэхэм япчъагъэ зыфэдизыр, гурыт лэжьапкIэу IофышIэхэм къахьырэр, тхьамыкIэу псэухэрэм япчъагъэ зыфэдизыр, цIыфхэм ягъашIэ зынэсырэр, нэмыкIхэри.\nШъугу къэдгъэкIыжьын, лъэпкъ проектхэм ягъэцэкIэн къыдыхэлъытагъэу шолъыр мэхьанэ зиIэ проект 48-рэ республикэм щагъэхьазырыгъ ыкIи щаштагъ. Региональнэ проектхэм япаспортхэр къэралыгъо къэбарлъыгъэIэс системэу «Электроннэ бюджет» зыфиIорэм къырагъэхьагъэх ыкIи джырэблагъэ аштэнхэу щытых. 2019-рэ илъэсымкIэ ахэм ягъэцэкIэн сомэ миллиарди 3,4-рэ пэIуагъэхьанэу агъэнафэ.\nПредыдущая Адыгеир фэхьазыр\nСледущая ЛъэгапIэр зыштэгъэ гупшысакIу


ИшIушIагъэ иорэдхэм къащежьэ | Адыгэ Макъ\nИшIушIагъэ иорэдхэм къащежьэ\nАвтор: Редакция\t/ 24.01.2019\t/ КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nШIушIагъэр гум къыщежьэ. Адыгэ Республикэм инароднэ артистэу, Абхъазым изаслуженнэ артистэу, композиторэу Гъонэжьыкъо Аскэр иорэдхэр дунаим щэIух, иIофшIагъэкIэ гъашIэм къыщытхэт.\nИкъуаджэу Тэуйхьаблэ Гъонэжьыкъо Аскэр къытегущыIэ зыхъукIэ, лэжьэкIо хьалэлхэм ацIэ къыреIо. Янэкъо Исхьакъ иунагъокIэ къыригъэжьэнышъ, зэлъашIэрэ археологэу Тэу Аслъан, Хьэпэе зэшхэм, нэмыкIхэм якъэбар IупкIэу къызэрегъафэ. Ежь ехьылIагъэу зыгорэхэр зэбгъашIэхэ пшIоигъомэ, ансамблэ цIэрыIохэу «Налмэсым», «Ислъамыем» илъэс зэфэшъхьафхэм Iоф ащызышIагъэхэм уяупчIыныр нахь тэрэз.\nАдыгэ Республикэм и Къэралыгъо академическэ къэшъокIо ансамблэу «Налмэсым» илъэс 18 Аcкэр хэтыгъ. Оркестрэм ипщынаоу лъэпкъ искусствэм фэлэжьагъ. Культурэм щызэлъашIэрэ пщынаоу, композиторэу, лъэпкъ музыкальнэ Iэмэ-псымэхэр зышIырэ Лъэцэрыкъо Кимэ игъусэу оркестрэм Iоф щызэдашIагъ.\nА илъэсхэр А. Гъонэжьыкъом щыгъупшэхэрэп. Хэгъэгум ишъолъырхэм концертхэр къащатызэ, лъэпкъ искусствэм нахь пыщагъэ хъугъэ.\n— Адыгэ орэдышъохэр гум къиIукIыщтыгъэх. Мэкъамэхэр зэзгъафэхэ сшIоигъоу тхьапэр къасштэщтыгъ, — игупшысэхэм тащегъэгъуазэ Гъонэжьыкъо Аскэр. — Ащ фэдэ уахътэм къыбгот цIыфым мэхьэнэ ин иI.\nА. Гъонэжьыкъом апэу упчIэжьэгъу ышIыгъэхэм Лъэцэрыкъо Кимэ ащыщ. Адыгэ орэдышъохэр оркестрэм пае зэригъафэхэу зеублэм, ишIэныгъэ къыхьыщтыр нахь зыдишIэжьы хъугъэ. Лъэпкъ орэдышъоу «Губгъом ис тхьаркъохэм» язэгъэфэн уахътэу тыригъэкIодагъэр бэп. Орэдышъо макъэу ыгу «щычэрэгъухэрэм» тамэ ариты шIоигъоу усэхэм алъыхъоу фежьагъ.\nМырзэ Дзэпщ игущыIэхэм атехыгъэ орэдхэу Аскэр ыусыхэрэр «Ислъамыем» иконцертхэм ащыIущтыгъэх. «Си Адыгеир» нахь къахигъэщыщтыгъ.\nАдыгэ кIалэхэм, пшъашъэхэм, тикъушъхьэ жэкIэфхэм ядэхагъэ орэдым къыщыпIотэныр зэрэхъопсагъор Аскэр къыIощтыгъ.\nКомпозиторым орэд хъущт усэр зигъотыкIэ, чэщым мы-чъыеу къыхэкIы. ЫнапIэхэр зэтырилъхьагъэхэми, ыгукIэ рэхьатырэп. Быныр ымыгъэгумэкIэу къызыщэкIошъы, тхьапэмрэ къэлэмымрэ къештэх. «КъакIоба, къакIоба, сыуажэ» зыфиIорэ орэдыр Адыгэ Республикэм имызакъоу, Къэбэртэе-Бэлъкъарым къыщаIоу зызэхэтэхым, Аскэр музыкальнэ искусствэм куоу зэрэхэуцощтыр пшIэнэу щытыгъ.\n— Сэ Налщык сыщэпсэу, — къеIуатэ Адыгэ Республикэм, Къэбэртэе-Бэлъкъарым язаслуженнэ артисткэу Тхьэгъэлыдж Светланэ.\n— «КъакIоба, къакIоба, сыуажэ» зыфиIорэр сиконцертхэм сыдигъуи ахэсэгъахьэ. Мэкъамэр дахэ, гущыIэхэм узыфащэ.\nАдыгэ Республикэм икIыхи апэу концерт Израиль къыщызытыгъэхэр Адыгеим инароднэ артистхэу, Абхъазым изаслуженнэ артистхэу Нэхэе Тэмарэрэ Гъонэжьыкъо Аскэррэ. Тилъэпкъэгъухэм пчыхьэзэхахьэр мэфэкI шъыпкъэм фагъэдагъ. Адыгэ джэгушхокIэ ар аухыгъ.\nАскэр ныбджэгъукIэхэр Израиль щыриIэхэу мэпсэу. Гъыщ ТIолал къылъэкIо, пщынэ зэтегъэпсыхьагъэр шIухьафтын къыфишIыгъ.\nА. Гъонэжьыкъомрэ ТI. Гъыщымрэ зэгъусэхэу пщынитIукIэ адыгэ орэдхэр къырагъаIохэу зызэхэсэхым, лъэпкъ искусствэм ибаиныгъэ нахь къыспкъырыхьагъ. «ЗэфакIор», «Уджыр», нэмыкIхэри дахэу агъэжъынчыгъэх.\nАдыгэ культурэм и Дунэе фестивальхэу Мыекъуапэ щыкIохэрэм заулэрэ сахэлэжьагъ, — къеIуатэ Гъыщ ТIолал. — Лъэшэу сэгушIо синыбджэгъу ишIуагъэ-\nкIэ адыгэ чIыгум сыгукIэ нахь пэблагъэ сызэрэхъугъэр.\n— «Ислъамыем» сыхэтэу адыгэ музыкэм нахь фэщагъэ сыхъугъ, — игупшысэхэм тащегъэгъуазэ А. Гъонэжьыкъом. — Художественнэ пащэу, композитор цIэрыIоу Нэхэе Аслъан IэпыIэгъу къысфэхъузэ, сиорэдхэр артистхэм концертхэм бэрэ къащаIощтыгъ. ОшIа, узыпылъ Iофыр зэрэлъыкIуатэрэр зыплъэгъукIэ огушхо.\nМэщбэшIэ Исхьакъ, Цуекъо Джэхьфар, Бэрэтэрэ Хьамид, нэмыкIхэм ягущыIэхэм атехыгъэ орэдхэр Аскэр ыусыгъэх. Бэгъ Нурбый Тэуйхьаблэ ехьылIэгъэ усэу икъэлэмыпэ къычIэкIыгъэр орэд дахэ хъугъэ.\nКомпозиторым Iоф зыдишIэрэ усакIом имэхьани цIыкIоп. Хьакъунэ Заремэрэ А. Гъонэжьыкъомрэ зэдаусыгъэхэр пэсэрэ лъэпкъ орэдхэм афагъадэх. «ТызэхэкIыжьы», «Сыд силажьэр?», фэшъхьафхэри гумрэ псэмрэ яорэдых.\n— Синасып къыхьи, Гъонэжьыкъо Аскэр Iоф дэсшIагъ, — къеIуатэ Хьакъунэ Заремэ.\n— ГущыIэм макъэу хэтыр псынкIэу къыгурэIо, зэхехы, орэдышъом щыщ ешIы.\n— Гъонэжьыкъо Аскэр иорэдхэр къасIохэ зыхъукIэ, лъэпкъэу сызыщыщыр, сиадыгабзэ ибаиныгъэ, орэдым кIуачIэу иIэр сыгукIэ зэхэсэхых, — тизэдэгущыIэгъу къыхэлажьэ Урысыем изаслуженнэ артисткэу, Адыгеим инароднэ артисткэу ХъокIо Сусанэ.\n— ИскусствэхэмкIэ республикэ колледжыр къэсыухыгъэу пщынаоу «Ислъамыем» сызаштэм, сыришыпхъум фэдэу къыздэгущыIэщтыгъ, ишIогъэшхо къысигъэкIыгъ, Аскэр сыфэраз, — къытиIуагъ Адыгэ Республикэм инароднэ артисткэу Лъэцэр Светланэ.\nГъонэжьыкъо Аскэр унэгъо дахэ иI. Ишъхьэгъусэу Розэрэ ежьыррэ шъэуитIу зэдапIугъ. Руслъани, Ринати пытэу алъэ теуцуагъэх, унагъохэр яIэх.\nАскэр, непэ уимэфэкI маф. Гуфэбэныгъэ къыпфытиIэу тыпфэгушIо. МэщфэшIу Нэдждэт, Болэкъо Аслъан, Къумыкъу Щамсудин, Едыдж Мэмэт, Нэхэе Тэмарэ, Хьакъунэ Заремэ, нэмыкIхэри шIоу щыIэр къыбдэхъунэу, бэгъашIэ ухъунэу гъэзетымкIи къыпфэлъаIох. Опсэу, Аскэр!


Пенсие мини 4 фэдиз афагъэуцугъ | Адыгэ Макъ\nПенсие мини 4 фэдиз афагъэуцугъ\n2018-рэ илъэсым имэзи 6-у пыкIыгъэм УФ-м ПенсиехэмкIэ ифонд и Къутамэу Адыгэ Республикэм щыIэм ичIыпIэ къулыкъухэм пенсиеу агъэуцугъэр мини 4-м кIахьэ. Ащ щыщэу зыныбжькIэ зытефэхэрэм страховой пенсие 2470-рэ, сэкъатныгъэ зиIэхэм — 510-рэ, унагъор зыIыгъыр чIэзынагъэхэм 228-рэ афагъэуцугъэх. Ащ нэмыкIэу Адыгеим щыпсэухэрэм афагъэуцугъэ пенсие 325-м щыщэу 264-р — социальнэх.\nПенсием игъэуцункIэ цIыфхэм зафагъэзэнхэ алъэкIыщт ПенсиехэмкIэ фондым ичIыпIэ къулыкъухэм, къэралыгъо фэIо-фашIэхэм язэикI портал е «Личный кабинет гражданина» зыфиIорэ сайтым.\nПенсиехэмкIэ фондым ичIыпIэ къулыкъухэм зэкIэмкIи заявление 3932-рэ къарахьылIагъ, ПенсиехэмкIэ фондым исайт ыкIи къэралыгъо фэIо-фашIэхэм язэикI портал нэбгырэ 3678-мэ къызфагъэфедагъ. Лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ фэIо-фашIэхэр зыщагъэцакIэрэ гупчэм нэбгыри 197-рэ къеолIагъ.\nШъугу къэдгъэкIыжьын, 2018-рэ илъэсым зыныбжькIэ страховой пенсие зыфагъэнэфэщтыр цIыфыр пенсием зыщыкIорэ ныбжьым нэсыгъэ зыхъукIэ ары, страховой стаж анахь макIэу илъэси 9 ыкIи балл 13,8-м къыщымыкIэу ащ иIэн фае.\nЦIыфхэу зистраховой стаж е пенсионнэ балл цIыкIухэм, социальнэ пенсие къаратынэу, бзылъфыгъэхэмкIэ илъэс 60, хъулъфыгъэхэмкIэ илъэс 65-рэ зыныбжьхэм ПенсиехэмкIэ фондым зафагъэзэнхэ алъэкIыщт.\nифонд и Къутамэу Адыгэ Республикэм щыIэм ипресс-къулыкъу


Валентина Матвиенкэр Адыгеим ипромышленнэ предприятие анахь инхэм зыкIэ ащыщым щыIагъ | Адыгэ Макъ\nВалентина Матвиенкэр Адыгеим ипромышленнэ предприятие анахь инхэм зыкIэ ащыщым щыIагъ\nУрысые Федерацием и Федеральнэ ЗэIукIэ ФедерациемкIэ и Совет и Тхьаматэу Валентина Матвиенкэмрэ Адыгеим и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Муратрэ республикэм ипромышленнэ предприятие анахь инхэм зыкIэ ащыщ гипсышI заводэу «ВОЛМА — Мые-къуапэ» зыфиIоу поселкэу Каменномостскэм дэтым щыIагъэх.\nЗаводыр 2016-рэ илъэсым атIупщыгъ ыкIи непэкIэ проект кIуачIэм техьагъ — илъэсым къыкIоцI смесь гъушъэ тонн мини 180-рэ ыкIи «пазогребневэ плитэкIэ» заджэхэрэм фэдэу квадрат метрэ мин 540-рэ къыдегъэкIы. Предприятием нэбгыри 100-м ехъу щэлажьэ, бюджетхэм хэбзэIахьэу арыхьэрэр сомэ миллион 280-рэ фэдиз мэхъу. Джырэ уахътэм диштэрэ оборудованиемкIэ бэ агъэцакIэрэр — сырьем икъычIэхын къыщегъэжьагъэу кIэух продукцием нэсыжьэу.\nВалентина Матвиенкэм заводым IофшIэныр зэрэщызэхэщагъэм нэIуасэ зыфишIыгъ, щылажьэхэрэми адэгущыIагъ. Урысые Федерацием и Федеральнэ ЗэIукIэ ФедерациемкIэ и Совет и Тхьаматэ анахьэу ышIэмэ шIоигъуагъэмэ ащыщ инвесторым Адыгэ Республикэм Iоф щишIэныр Iэрыфэгъоу щытмэ.\nУК-у «ВОЛМА» зыфиIорэм идиректорхэм ясовет и Тхьаматэу Юрий Гончаровым республикэм хабзэр щызыIыгъхэмрэ бизнесымрэ язэдэлэжьэныгъэ зэрэгъэпсыгъэм осэшхо къыфишIыгъ, КъумпIыл Мурат ежь ышъхьэкIэ предприятиякIэм изэхэщэн иIахьышIу зэрэхишIыхьэрэр хигъэунэфыкIыгъ. ГущыIэм пае, энергосетьхэм апышIэгъэнхэм иIофыгъохэр псынкIэу зэшIохыгъэ хъугъэх.\nВалентина Матвиенкэм гипсышI заводыр социальнэ лъэныкъом тегъэпсыхьэгъэ бизнесым изы щысэу ылъытагъ: предприятиер ветеран организациехэм, ныбжьыкIэ спортым IэпыIэгъу афэхъу, Адыгэ Республикэм и Лъэпкъ театрэ изэтегъэпсыхьани ыплIэIу рилъхьажьыгъ.\n«Республикэм ипащэхэм промышленнэ предприятиякIэхэм хэхъоныгъэ ашIынымкIэ амалхэр зэрарагъэгъотыхэрэр сигуапэ. Мэхьанэ зиIэхэм ащыщ инфраструктурэри а проектхэм адиштэу зэрэщытыр. Инвесторым аужыпкъэм фэгъэкIотэныгъэхэр ищыкIагъэхэп — заводыр зыщыпшIын плъэкIыщт чIыпIэм къэкIонышъ, энергием икъэкIуапIэхэм предприятиер арипхынышъ, IофшIэныр ригъэжьэныр ары анахьэу ынаIэ зытетыр», — къыIуагъ Валентина Матвиенкэм.


Лъэпкъхэр зэфещэх — Адыгэ макъ\nРедактор 27.11.2019 27.11.2019 КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\n«Къыблэ сценэр» зыфиIорэ Дунэе фестивалэу Налщык щыкIуагъэм Адыгэ Республикэм и Лъэпкъ театрэу Цэй Ибрахьимэ ыцIэ зыхьырэр хэлэжьагъ.\nИнгушетиер, Темыр Осетиер — Аланиер, Къэрэщэе-Щэрджэсыр, Ставрополь краир, Къыблэ Осетиер, Абхъазыр, Къэбэртэе- Бэлъкъарыр, Адыгеир фестивалым щызэIукIагъэх. Шъолъырхэм ятеатрэхэм спектаклэхэр къагъэлъэгъуагъэх.\nРеспубликэм итеатрэу И. Цэим ыцIэ зыхьырэм испектаклэу «Кавказский меловой кругыр» гъэпсыкIэу иIэмкIэ зэхэщакIохэм къыхагъэщыгъ. Режиссерэу ХьакIэгъогъу Къэсэй къэгъэлъэгъоныр ыгъэуцугъ. ОсэшI купым иунашъокIэ Лъэпкъ театрэм иIофышIэхэм щытхъуцIэхэр къафагъэшъошагъэх.\n«Сценографие анахь дэгъу» зыфиIорэр Лъэпкъ театрэм къыдихыгъ. СурэтышIэу Сихъу Рэмэзанэ ащ фэшI лъэшэу тыфэраз. Бзылъфыгъэ ролыр анахь дэгъоу къэзышIыгъэр Адыгэ Республикэм изаслуженнэ артисткэу Уайкъокъо Асыет. Режиссер Iофыгъохэр анахь дэгъоу зыгъэцэкIагъэу алъытагъэр ХьакIэгъогъу Къэсэй.\n— Фестивалым изэхэщакIохэм тафэраз. Лъэпкъхэм язэпхыныгъэхэр гъэпытэгъэнхэмкIэ ащ фэдэ зэIукIэгъухэр тищыкIагъэх. Къэбэртэе-Бэлъкъарым иартисткэхэу Бэгъ Иннэ, Къулэ Марианэ, нэмыкIхэм гущыIэгъу сафэхъугъ, къэбар гъэшIэгъонхэр къызэфэтIотагъэх, — къытиIуагъ Уайкъокъо Асыет.\nСурэтым итхэр: Бэгъ Инн, Уайкъокъо Асыет, Къулэ Мариан.\nСледущая ШIушIагъэр гъашIэм щыкIодыщтэп


"Ныдэлъфыбзэр – лъэпкъым ыпс." учащихся (8 класс), Сочинение\nметки: Слъагъу, Псэущхьэ, 1эщ1агъэ, Л1ыхъужь, Кабардинский, Эныгъ, Тхьамык, Дэгъоу\nНыдэлъфыбзэр – лъэпкъым ыпс.\n«Адыгэбзэ-ныдэлъфыбзэр бзэ к1оч1эшхоу, бзэ лъэшэу щыт; къилъмэ, джэгъо -гъумк1э маисэу, жьым фэдэу псынк1эу, зи1этмэ, пц1ашхъом фэдэу быбатэу, сабыим едэхаш1эу,нахьыжъыр ыгъэлъап1эу, ш1уфэсыр хьак1эм пигъохэу, ныбджэгъумк1э дэхэ1уалэу, губзыгъэмрэ гулъытэ-гупшысэмрэ ялъэгъохэщэу-адыгэмэ ягъуаз»,-ы1уагъ зэлъаш1эрэ бзэш1эныгъэлэжьышхоу, профессорэу К1эрэщэ Зайнаб.\nБзэр лъэпкъым ыпс, ылъапс, ищы1эныгъ. Адыгабзэр умыш1эу, ащ утеук1ыты- хьэу,1ум-пэм пш1эу, «сыадыг» о1ок1э сыда къик1ырэр? Уц1ыфмэ, пшъхьэ лъытэжь, уилъэпкъ ишэн-хабзэхэр лэжьых, уиныдэлъфыбзэ гъаш1о, зегъэ1эт. Зэлъаш1эрэ педагог-демократэу К.Д.Ушинскэм ы1огъагъ: «Ц1ыф лъэпкъыр иныдэлъфыбзэ рэгущы1эфэ нэс ны1эп зэрэщы1эрэр.» Ныдэлъфыбзэр ц1ыфым ибаиныгъ. Бзэ шъошэ шъхьаф и1эу, зэк1ужьэу, гъэк1э- рэк1агъэу,лъэпкъым идунэееплъык1э егъэнафэ, игулъытэ егъэбагъо. Щы1эп ц1ыф лъэпкъ ыбзэ ш1омыдахэу, ш1омылъап1эу. Адыгэу укъэхъугъэмэ, адыгабзэр пш1эн фае. Уилъэпкъ, уянэ шъхьэк1афэ афэпш1эу, ш1у олъэгъухэмэ хьалыгъур, псыр, жьыр зэрэуищык1агъэхэм фэдэу бзэр уищык1эгъэн фае, лъым щыщ хъун фае. Ар зыгъэцэк1эн зылъэк1ыщтыр унагъор, анахьэу ныр ары. Ным к1уач1эу, амалэу лъэпкъымк1э 1эк1элъыр бзэм зы гущы1эк1э къыщы1уагъ – ныдэлъфыбз.\nТиныдэлъфыбзэ бзэ бай, губзыгъ, 1упк1э, чан. Шъхьэм къыщек1ок1ырэ гупшыси, гур зымыгъэрэхьатрэ зэхаш1и адыгабзэм къыримы1отык1ын щы1эп. Гукъау нахь мыш1эми, тиадыгабзэ ибаиныгъэ икъу фэдизэу зэхатш1эрэп. Джырэ лъэхъан адыгабзэр пыдзык1 зыш1ыгъэхэу, ныдэлъфыбзэр тимыщык1эгъэжьэу зылъытэхэрэм еплъык1эу я1эр къызхэк1ырэр ямыш1эныгъ, яшъхьахынагъ. Ыпэк1э къызэрэт1уагъэу, мыхэмэ зыщагъэгъупшэ мыхъущтыр, зынахь лъап1э щымы1э ным апэу ыц1э зэрет1орэр тыбз-тиадыгабз. «Зыбзэ зыуджэгъужьырэм, янэ еуджэгъужьы»,-а1ощтыгъэ тижъымэ, бзэр ным фагъадэу. Ащ хэплъхьани, хэпхыни щы1эп. Зэы зыщыбгъэгъупшэ мыхъущтыр: убзэ плъытэрэп ны1а — ц1ыфк1э зыплъытэжьырэп.\nАдыгэ лъэпкъым хъишъэ гъогу к1ыхьэ къык1угъ, бэ пэк1эк1ыгъэр. Сыд фэдиз гъогу къык1угъэми, тилъэпкъ зэрэлъэпкъ шъхьафыр къыгъэнафэу, бзэ шъхьафи, хэбзэ шъхьафи и1эу непэрэ мафэм къэсыгъ.\nИпхъахь-итэкъу зыш1ыгъэ Кавказ заом адыгэ ц1ык1ур мак1э ыш1ыгъ. Ау чъыг иупк1ыгъэм ылъапсэ къызэрэдэчъыжьэу, зэо-мэш1о пчъагъэм къялыжьи, лъэ- хьэнэ хьазаб пчъагъэ къызэпичи, тиадыгэ лъэпкъ-лъэпкъ дахэу къэнэжьыгъ. Сыд фэдиз къин адыгэ ц1ыфхэм алъэгъугъэми ябзи, яхабзи, якультури ахэмэ агъэк1одыгъэп. Тапэк1и ар ащ фэдэу щытынэу тэгугъэ, ау зыхъук1э, бзэми, лъэпкъ хабзэхэми лъэшэу уна1э атетын, къэуухъумэнхэ, дэгъоу ахэлъыр упсыхьан, дэигъэу, мыхъунэу къепк1ыхэрэри пыбгъэтэкъухэзэ пш1ын фае. Тэ тилъэпкъ тыфэмысакъымэ, зыми ына1э къыттыригъэтыщтэп.\n... къэбыбыжьыгъэм зи ри1он ылъэк1ыщтэп. Ныдэлъфыбзэр, хышхом фэдэу, гъунэнчъэ. Бзэм иш1уагъэк1э ц1ыфхэр ... к1осагъэм Лъэпкъым ынапэр иныдэлъфыбз. Гъэсэныгъэмрэ ш1эныгъэмрэ я Министерств Сочинение «Сыбзэ- ... къахэнэжьи бэрэ ахэсыгъэу хъугъэти, адыгабзэр ыш1агъэу, адыгэхэм яхабзэхэри ... лъэпкъыми уасэ фаш1рэп. Илъэпкъырэ ыбзэрэ уасэ фэзымыш1ырэр къэхъугъэ къодыеу дунаим тет. Тэ зэк1эми къыдгуры1он фаер - бзэр ...\nЩы1эныгъэр непэ зынэсыгъэмк1э бзэ пчъагъэ ти1эн фае. Урысыбзэри инджылызыбзэри п1эк1эмылъэу лъэбэкъу бдзын плъэк1ыщтэп. Ахэмэ анахь амалынчъэп, нахь тхьамык1эп тэ тиадыгабзи. Ау гухэк1ыми, яни яти адыгэхэми, яныдэлъфыбзэ зымыш1эхэрэр ныбжьык1эхэм ахэтых.\nАщк1э мысэхэр янэ-ятэхэр арых. Убзэ пш1ок1одыным нахь насыпынчъагъэ щы1эп. Бзэр щымы1эмэ-лъэпкъыр щы1эжьэп. Ащ фэдэ тхьамык1агъо къызэхъул1эгъэ лъэпкъхэр тарихъым къеш1эжьых. Ахэмэ ащыщых убыххэри, мэхъошхэри, жанейхэри.Т э тыбзи тапэк1э къехъул1эщтыр къэш1эгъуай, ау ижъык1э ц1эры1о дэдэзэ къырык1о- гъэ тилъэпкъыбзэ тымыгъэк1одэу, тизэрарк1э ч1ып1э къин итымыгъэуцоныр зэк1эми типшъэрылъышхоу зэрэщытыр тщыгъупшэ хъущтэп. Къэбэртэе усак1оу Къантемыр Тыркубый иусэу «Ныдэлъфыбзэр мы1ужьмэ» зыфи1орэм дэгъоу къыще1о:\n«О мардж, сиадыг, тызэрэжъугъэубыт! Пк1эу ти1эр лъагэ хъущт, зытымыш1ыжьмэ пыут…»\nТиадыгабзэ зыш1о1аер ерэдэ1у «Хьатх я Къок1асэ иорэд», къерэ1у Мэщбэш1э Исхьакъ иусэхэр, зыбзэ хъатэ пэзымыхьырэр, янэ игущы1э фабэ, янэжъ икушъэ орэд ак1эрэдэ1у, ятэ ынэ к1эрэплъ, ятэжъ итхыдэжъхэм ахэрэда1у. Зыбзэ дэдзыхы зыш1ырэ адыгэ ц1ыфыр орэуцуи, ярэплъ тикъушъхьэ лъагэхэу л1эш1эгъумэ ятамыгъэхэм, къерэк1ухь тигубгъо гъэбэжъулъэхэр, защерэгъэпск1 типсыхъо къаргъохэм…Ахэм къыра1ощт адыгэ ц1ыфым адыгабзэр зык1ищык1агъэр, зэхырагъэш1эщт ныдэлъфыбзэм ык1уач1э, и1эш1угъэ, идэхагъэ, ибаигъэ…


Хэкужъым къэзыгъэзэжьыгъэм и Мафэ фэгъэхьыгъ - Jineps Gazetesi\nAna Sayfa Anadilimde Jineps Adığece / Адыгэбзэ Хэкужъым къэзыгъэзэжьыгъэм и Мафэ фэгъэхьыгъ\nИстамбыл гъогур хьылъагъэми, хэкужъым икъэкIожьын нахь псынкIэ орэхъу\nАдыгэмэ ятарихъ инэкIубгъохэм узахаплъэкIэ, Iоф псынкIэу зэрэщымытыр къыбгурэIо. Сыда пIомэ сэри сыадыг ыкIи силъэпкъ зэпичыгъэ гъогухэр сыгукIэ зэхэсэшIэ, къыспэблагъ. Шъыпкъэу пIощтмэ, угукIэ зэхэмышIэу уилъэпкъ къырыкIуагъэр зэхэпфын плъэкIыщтэп.\nДэгъоу сыгу къэкIыжьы, Къэбэртэе-Бэлъкъар университетым итарихъ факультет еджэныр щезыгъэжьэгъэ къодыеу зэкIэми зэлъашIэрэ шIэныгъэлэжьэу, адыгэ IорыIуатэмкIи, бзэмкIи, шэн-хабзэхэмкIи шIэныгъэшхо зиIэу Иуаныкъо Нурбый гущыIэу къысиIогъагъэхэр.\nНурбый игупшысэхэр зэфэхьысыжьыгъэу къэпIон зыхъукIэ мэхьанэу яIэр мыщ фэд:\nАдыгэ IорыIуатэм ижанрэ зэфэшъхьафхэм къахэIукIырэ макъэхэр гум нэсэу зэхэпшIэнхэ фае. Таурыхъхэр, гъыбзэ ыкIи нэмыкI орэдхэр, къэбархэр ары адыгэмэ агу ихъыкIыщтыгъэмрэ ягупшысакIэрэ дэгъоу къэзгъэлъагъохэрэр.\nАдыгэмэ къиныбэ зэпачыгъ ыкIи лъэпкъ шIэжьым «узырэ чIыпIэхэу» къыхэнагъэри макIэп. Ахэмэ инэу къахэщы я XIX-рэ лIэшIэгъум Кавказ заом яшъхьафитыныгъэ фэбанэхэзэ, амали, кIуачIи ямыIэжьэу, хэкужъыр абгыни, къэралыгъо зэфэшъхьафхэм ащыпсэунхэ фаеу зэрэхъугъэхэр.\nИстамбыл гъогур адыгэхэмкIэ бэу кIыхьэ дэдэ хъугъэ. Я XIX-рэ лIэшIэгъум къыщегъэжьагъэу непэрэ мафэхэм къанэсы ащ икъиныгъохэр. Сыда пIомэ, зихэгъэгу зымыгъотыжьыгъэ лъэпкъым рэхьатныгъэ ыгъотыщтэп, гупсэфыщтэп. ЕтIани, лIыхъужъхэу ячIыгу пае фэхыгъэхэм якъэхалъэхэр тыдэ щыIэха? Ахэми гупсэф агъотыгъа? Кавказ заом илъэхъан анахь чIыпIэ къин ифагъэхэми, лIыхъужъэу зыпсэ зыгъэтIылъыгъэхэр адыгэхэм къагъанэщтыгъэхэп. Уахътэ тешIагъэми, лъэпкъ шIэжьым ахэр къыхэнагъэх.\nХабзэри къызэхъокIыгъ, Урысые Федерациер къэралыгъо шъхьаф хъугъэ, демократием ишъхьафитныгъэхэр цIыфхэм нахь зэхашIэ хъугъэ.\nРеспубликэ тиIэ зэхъум, лъэпкъ шIэжьыми, зэхашIэми нахь зыкъаIэтэу аублагъ. Ежь лъэхъаным къыгъэуцугъэ Iофыгъохэр зэшIуахынхэ, лъэпкъым ыпэ иуцонхэ алъэкIынэу цIыф Iушхэри тиIэ хъугъэх. Анахь мэхьанэшхо зэратыщтыгъэ Iофыгъор нэмыкI къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэр ячIыгужъ къэщэжьыгъэнхэ зэрэфаер ары. Ау мыщ дэжьым къыхэзгъэщымэ сшIоигъор, тызэрэгугъэщтыгъэмрэ тиамалхэмрэ зэрэзэтекIыщтыгъэхэр ары. ЕтIани, амалэу а лъэхъаным тиIагъэхэр икъу фэдизэу дгъэфедагъэхэп.\nАрэущтэу къиныгъо зэфэшъхьафхэр зэпачыхэзэ, тилъэпкъэгъухэр ячIыгужь къытеуцожьхэу рагъэжьагъ. Ау, Адыгеим къэкIожьырэ гъогури тилъэпкъэгъухэм псынкIэ къафэхъугъэп.\nАщи лъапсэу фэхъугъэм непэрэ мафэм утегущыIэн фае.\nАпэрэмкIэ, лъэпкъ политикэу къэралыгъом зэрихьэрэм зэхъокIыныгъэу фэхъугъэхэм адыгэхэм якъэкIожьын къызэтыригъэуцуагъ.\nЯтIонэрэмкIэ, тилъэпкъэгъоу хэкужъым къэзыгъэзэжьыгъэмэ ящыIэкIэ-псэукIи зэфэшъхьафэу гъэпсыгъэу хъугъэ. Сыда пIомэ къэралыгъоу укъыздэкIожьыгъэм хабзэу илъым дебгъэштэн ыкIи уезэгъын фэягъэ.\nРепатриацием иIофыгъохэр зэшIопхынхэм хэбзэ екIолIакIэ ищыкIагъ. Программэ гъэнэфагъэ щыIэу, къэзыгъэзэжьыхэрэм ящыкIэгъэ IэпыIэгъур ябгъэгъотын фай.\nКъыхэгъэщыгъэн фаер, тилъэпкъэгъоу IэкIыб къэралхэм арысхэми, хэкужъым щыпсэурэ адыгэхэми ассимиляцием къыздихьырэ къиныгъохэр инэу къанэсыгъэх. Апэрэу ар къэзгъэлъагъорэр – ныдэлъфыбзэр зыгъэфедэхэрэр нахь макIэ зэрэхъурэр ары. Бзэр зэкIэми анахь шъхьаI, мыщ пытэу епхыгъэх лъэпкъ шэн-хабзэхэри, зэхэтыкIэр, шIэжьыр. Арышъ, уахътэу тиIэр бэдэдэп, тилъэпкъ къэнэнэу тыфаемэ, хэкужъым къекIужьырэ гъогур нахь псынкIэ тшIын фае.\nХэкужъым къэзыгъэзэжьыгъэмэ я Мафэ илъэс къэс хэтэгъэунэфыкIы, джэгуи тэшIы. Ау, Истамбыл гъогур джыри зэрэкъощэ-нащэм тыгухэр къефырзы. Арэущтэу щытми, тигугъэ лъагэу зеIэты ыкIи хы ШIуцIэр зэпечышъ къегъэзэжьы.\nИстамбыл икIыжьым лъэпкъым тхьамыкIагъоу къыфихьыгъэм ехьылIэгъэ тхыгъэу щыIэр макIэп. Ахэр шIэныгъэлэжьхэм икъу фэдизэу зэхафыгъ.\nНепэрэ мафэм унаIэ зытетын фаер – зэхъокIыныгъэу лъэпкъым къырыкIуагъэмэ лъапсэу яIэр бгъэунэфыныр цIыф жъугъэмэ алъыбгъэIэсыныр ары. Сыда пIомэ адыгэхэр хэкужъым къэкIожьынхэшъ, тыбэгъожьын зэрэфаер икъу фэдизэу зэхэзышIагъэр, гукъао нахь мышIэми, бэдэдэ хъурэп. Ахэр ежь репатриацие Iофым фэгъэзагъэу дэлажьэхэрэр, шIэныгъэлэжьхэр, культурэм икIи искусствэм иIофышIэхэр арых. Тилъэпкъ зэхашIэ макIэ зэрэхъугъэр ащи дэгъоу къегъэлъагъо. ЗэрэхъурэмкIэ, хэкIыпIэу тиIэр зы: тилъэпкъэгъухэу агукIи, апсэкIи хэкужъым къэкIожьынэу фаехэм ащ фэдэ амал яттыныр, IэпыIэгъу тафэхъуныр ары.\n*Гуманитар ушэтынхэмкIэ Адыгэ республикэ институтым иIофышI.\nÖnceki İçerikJıneps’e fon desteği\nSonraki İçerikАдэжь щIыналъэм и мывэри дыщэщ\n«Нарт Мифалогием Ехьылlагъэу Сурэт Зэнэкъокъур»


Илъэс 80-м зынэскIэ… | Адыгэ Макъ\nПенсионерым ыныбжь илъэс 80-м нэсыгъэу ипенсие къыфалъытэжьын фаеу хъугъэмэ, ПенсиехэмкIэ фондым зыфигъэзэн ищыкIагъэп. ЧIыпIэ органэу ежь зэпхыгъэм иIофышIэхэм тхылъэу аIэкIэлъхэм къапкъырыкIхэзэ къыфалъытэжьы. Ащ фэдэу къызфыхагъахъорэр ыныбжь нэсыгъэу пенсием кIогъагъэхэр ары. Сэкъатныгъэ иIэу е лъыплъэн имыIэу къызэрэнагъэм фэшI пенсиер зыфагъэуцугъагъэхэр, социальнэ пенсиер къызэратыхэрэр мы шапхъэхэм къахиубытэхэрэп. Мыхэм япенсие икIэрыкIэу къафалъытэжьыным пае аныбжь илъэс 80-м нэмысызэ джа пенсиеу къаратырэр страхованиемкIэ пенсиекIэ зэбларагъэхъужьынэу лъэIу тхылъ атын фитых.\nАпэрэ купым хэхьэрэ сэкъатныгъэ зиIэхэм аныбжь илъэс 80-м нэсыгъэми япенсие къыхэхъощтэп, сыда пIомэ апэрэ мафэм къыщыублагъэу афагъэуцурэр джа къызхэхъуагъэхэм афэдиз.\nЫныбжь хэкIотагъэу, ипенсие къыхэхъуагъэу къыратэу Адыгеим исыр нэбгырэ 9377-рэ мэхъу.


Адыгеим и ЛIышъхьэ Iофтхьабзэм хэлэжьагъ — Адыгэ макъ\nХэгъэгу зэошхом хэлэжьагъэхэм афэгъэхьыгъэ мемориал комплексэу Мыекъуапэ дэтым зыщыщ амышIэрэ дзэкIолIым и Мафэ къэгъагъэхэр кIэлъыралъхьагъэх.\nIофтхьабзэм хэлэжьагъэх Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат, Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо Совет – Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, АР-м и Премьер-министрэу Геннадий Митрофановыр, республикэм иветеранхэм я Совет итхьаматэу Къоджэ Аслъан, Адыгэ Республикэм лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ и Комитет, Адыгэ РеспубликэмкIэ дзэ комиссариатым, къэлэ администрацием, дзэ комендатурэм япащэхэр.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ мемориал комплексым къэгъагъэхэр кIэлъырилъхьагъэх, такъикърэ советскэ дзэкIолIхэм афэшъыгъуагъ.\nШъугу къэтэгъэкIыжьы зыщыщ амышIэрэ дзэкIолIым и Мафэ илъэс къэс тихэгъэгу тыгъэгъазэм и 3-м зэрэщыхагъэунэфыкIырэр. А мафэр аукъодыеу къыхахыгъэу щытэп. 1966-рэ илъэсым ащ фэдэ мафэм зыщыщ амышIэрэ дзэкIолIым ихьадэ Зеленоград дэжь щыIэ къэхалъэм къыдахыжьи, Кремлым идэпкъ лъапсэ щагъэтIылъыжьыгъагъ. А мафэм игъэнэфэн кIэщакIо фэхъугъэхэр лъыхъун Iофтхьабзэхэр зезыхьэрэ организациехэр ары. Урысыем и Президентэу Владимир Путиныр 2014-рэ илъэсым ишэкIогъу ащ фэгъэхьыгъэ Указым кIэтхэжьыгъ.\nТекIоныгъэм пае зыпсэ зыгъэтIылъыгъэ дзэкIолIхэу зыцIэ амышIэхэрэм ягугъу илъэс къэс мы мафэм шIукIэ ашIы, шIэжьым иурокхэр еджапIэхэм ащэкIох. Специалистхэм зэралъытэрэмкIэ, Адыгеим икIыгъэ нэбгырэ мин 16-у фронтым щызэуагъэхэм къарыкIуагъэр джы къызнэсыгъэм ашIэрэп.\nПредыдущая ЯгумэкIыгъохэр зэхафыщтых\nСледущая Заом щыфэхыгъэхэм ацIэхэр агъэунэфыжьых


Зихэку зыбгынэгъэ адыгэхэм апае Тыркуем щагъэуцугъэ саугъэтхэр — Адыгэ макъ\nЗихэку зыбгынэгъэ адыгэхэм апае Тыркуем щагъэуцугъэ саугъэтхэр\nСамсун къалэмкIэ: 1864-рэ илъэсым ыуж илъэси 130 тешIагъэу ТыркумкIэ апэрэ саугъэтыр щагъэуцугъ. Ар ашIыным Абдулмэджыт Узбэкыр кIэщакIо фэхъугъ. 1994-рэ илъэсым саугъэтыр къызэIуахыгъ.\nСамсун къэлэшхом епхыгъэ Чарщамба районым Къызылот зыцIэ чылэм дэтыгъэ мы саугъэтыр зыщыщыр амыгъэунэфыгъэхэм зэхакъутагъ, джы щыIэжьэп, ау ар ТыркумкIэ апэдэдэу ашIыгъэ саугъэтыгъ.\nЫлъэсипшI ыпэкIэ а чылэ дэдэм нэмыкI саугъэт горэ щагъэуцугъ. Ау «ыпэкIэ ашIагъэм фэдэу, цIыф мэхъаджэхэм мы саугъэтыр икIэрыкIэу зэхакъутэн алъэкIыщт» аIозэ, мыжъосыныр чылэдэс адыгэ горэм ищагу дагъэуцуагъ.\nКъоджаIэли къалэмкIэ: Истанбул Кавказ культурэ Хасэм иныбжьыкIэхэр кIэщакIо фэхъузэ 1999-рэ илъэсым Къарагъач чылэм дэт къэхалъэм саугъэт дагъэуцуагъ. Мы саугъэтым ыIупэкIэ 2000-рэ илъэсым жъоныгъуакIэм и 21-м цIыфхэр апэдэдэу щызэIукIагъэх.\n2006-рэ илъэсым CircassianCanada сайтымрэ КъоджаIэли Кавказ культурэ Хасэмрэ зэгъусэхэу Къарагъач чылэдэсхэм адэгущыIэхэзэ къоджэ къэхалъэм «КъикIыжьыгъэ Адыгэхэм Ясаугъэт» дагъэуцуагъ.\nКАФФЕД-р кIэщакIо фэхъуи, Тыркуем культурэмкIэ и Министерствэ мы хы Iушъом (Babalı Sahili) 2009-рэ илъэсым къаухъумэрэ шъолъыр мэхьанэ иIэу ылъытагъ.\n(Проф. Доктор Iэрол Таймэз)\nАфйонкъарахисар къалэмкIэ: Динар районым ит Япагълы чылэм дэт сыным тетхагъэр мыры: “Япагълы чылэр: 1864-рэ илъэсым Темыр Кавказым ЦIэмэз шъолъырым къикIыжьыгъэ адыгэхэм ащыщэу шапсыгъэхэу унэгъо 20-мэ 1877-рэ илъэсым агъэпсыгъ. Лъытэныгъэрэ шъхьэкIафэрэ зыфэтшIырэ тижъыхэм ацIэкIэ».\nАщ ыкIыIу инджылызыбзэкIэ ыкIи тыркубзэкIэ «1864 May 21 A Day To Remember — 21 Mayıs Unutma! Unutturma!» («ЖъоныгъуакIэм и 21-р ащымыгъэгъупш! Зыщымыгъэгъупш!») тетхагъ.\nИстанбул къалэмкIэ: Адыгэхэр къызикIыжьыгъэхэм илъэси 149-рэ зытешIэм, 2013-рэ илъэсым, организациеу КАФФЕД-\nмрэ Картал район гъэIорышIапIэмрэ кIэщакIо фэхъухи, Картал хы Iушъом саугъэт щагъэуцугъ. Мы саугъэтыр Налщык къалэм дэт ГущIашэ Арсеным ышIыгъэ «Псэ чъыг» саугъэтым тырахыгъ.\nЭскищэхир къалэмкIэ: Эскищэхир Темыр Кавказ культурэ Хасэр кIэщакIо фэхъуи, «ЖъоныгъуакIэм и 21-рэ, 1864-рэ илъэс, адыгэ лъэпкъгъэкIод\nыкIи лъэпкъэу къикIыжьыгъэм исаугъэт» зыфиIорэр 2017-рэ илъэсым къэлэ паркым дашIыхьагъ. Саугъэтыр зышIыгъэ Нухь Ачынэ «мы саугъэтыр зэрэпсаоу Темыр Кавказ культурэм инэпэеплъ» еIо.\nЯлова къалэмкIэ: Яловэ район гъэIорышIапIэмрэ Яловэ адыгэ зыкIыныгъэ хасэмрэ кIэщакIо фэхъухи, «Адыгэ лъэпкъ— гъэкIод ыкIи лъэпкъэу къикIыжьыгъэм исаугъэт» адыгэхэр къызикIыжьыгъэхэм ия 154-рэ илъэсым (2018-м) ашIыгъ. Ыщылай Йылмазым къыугупшы-\nсыгъэ саугъэтыр Чагъры Узбайым ышIыгъ.\nБозуйук къалэмкIэ: 2018-рэ илъэсым Билэджик-Бозуйук къэлэ гъэIорышIапIэм Шъыхь Щамилэ паркым Кавказ политикэ лъэныкъомкIэ ипащэщтыгъэ Шъыхь Щамилым исурэт тешIыхьагъэу саугъэтыр агъэпсыгъ.\nПредыдущая Илъэс пчъагъэ блэкIыгъэми, а охътэ чыжьэр тыгу икIырэп\nСледущая Хыем иджэмакъэ гъашIэм иджэрпэджэжь


«Урысыем иIэшIугъакIэхэр» — Адыгэ макъ\nРедактор 19.11.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nУрысыем мэкъу-мэщымкIэ и Министерствэ апэрэ лъэпкъ зэнэкъокъоу «Урысыем иIэшIугъакIэхэр» зыфиIорэр зэхищагъ. Ащ адыгэ къуаер хэлажьэ, непэ къыщыублагъэу шъумакъэ фэшъутын шъулъэкIыщт.\nКъэралыгъом ишъолъыр 79-мэ ялъэпкъ шхыныгъо 500-м ехъу зэнэкъокъум къыщыгъэлъэгъуагъ. Мыхэм ахэдэщтых ыкIи мэкъу-мэщымкIэ Министерствэм илъэныкъо зэфэшъхьафхэм атегъэпсыхьэгъэ IэпыIэгъу программэм хэлэжьэщтых.\nБизнес цIыкIумрэ гурытымрэ мэкъумэщ-къыдэгъэкIыжьын Iофым ылъэныкъокIэ гъэхъагъэу яIэхэр къэгъэлъэгъогъэным, Урысыем ишъолъырхэм якъоджэ псэупIэхэм хэхъоныгъэ ягъэшIыгъэным, IофшIэгъакIэхэм къафэщэгъэнхэм зэнэкъокъур атегъэпсыхьагъ.\nШъолъыр шхыныгъохэм япхырыщынкIэ амалышIу хъущт ахэр къыдэзыгъэкIыхэрэр джащ фэдэу Урысые мэкъумэщ банкым цифрэ шъуашэкIэ къызэригъэлъэгъощтыр. Мы банкыр зэнэкъокъум игенеральнэ гъусэгъу. «Свое. Родное» зыфиIорэ нэкIубгъом къызэрихьащтхэм ишIуагъэкIэ бизнес цIыкIумрэ гурытымрэ ахэхьэрэ хъызмэтшIапIэхэм къыдагъэкIырэр нэмыкIхэм арагъэлъэгъушъущт ыкIи азыфагу зи къыдэмыхьэу IуагъэкIышъущт. ЗекIоным ылъэныкъуи шъолъырхэм зырагъэушъомбгъушъущт. Урысые мэкъумэщ банкым лъэныкъоу «Загляните к нам на огонек» зыфиIоу къызэIуихыгъэм хэлажьэх шхыныгъоу зекIохэр шъолъырым къезыщэлIэнхэ зиамалхэр. Джащ фэдэу банк картэхэм шхыныгъохэм ясурэтхэр атырашIыхьащтых, ар къэралыгъом ишъолъыр пстэуми алъыIэсыщт — нэбгырэ миллиони 7 фэдизмэ банкым ифэIо-фашIэхэр агъэфедэх.\nЗэнэкъокъум илъэныкъо пэпчъ текIоныгъэ къыщыдэзыхыгъэр тыгъэгъэзэ мазэм осэшI купым ыгъэнэфэщт. Непэ къыщыублагъэу тыгъэгъазэм и 2-м нэс цIыфхэм амакъэ атын алъэкIыщт. Тишхыныгъорэ тиреспубликэрэ шъори шъумакъэ афэшъутын шъулъэкIыщт мы нэкIубгъом шъуихьэмэ: http//russiantastes.ru\nПредыдущая Лъэпкъ проектым диштэу\nСледущая Псэуалъэхэм яшIын нахь псынкIэу аухынэу Адыгеим и ЛIышъхьэ афигъэпытагъ


Бюджетым, илъэсыкIэ еджэгъум изыфэгъэхьазырын атегущыIагъэх — Адыгэ макъ\nРедактор 24.05.2019 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, ПОЛИТИКЭР\n2018-рэ илъэсым республикэ бюджетыр гъэцэкIагъэ зэрэхъугъэм изэфэхьысыжьхэр ары апэрэ Iофыгъоу повесткэм итыгъэр. Республикэм финансхэмкIэ иминистрэу Долэ Долэтбый къызэриIуагъэмкIэ, блэкIыгъэ илъэсым АР-м изэхэубытэгъэ бюджет ихахъохэр сомэ миллиард 23,5-м ехъугъ, хъарджхэр – сомэ миллиард 23-рэ миллион 281-рэ мэхъу. Республикэм бюджетым ихахъохэр сомэ миллиард 19-рэ миллион 985-м щынэсыгъ, хъарджхэр – сомэ миллиард 19,5-м ехъу. Профецитыр – сомэ миллион 387-м кIэхьагъ. Гъогу фондым къыдыхэлъытагъэу Iофтхьэбзэ зэфэшъхьафхэм ягъэцэкIэн сомэ миллиарди 2,3-м ехъу пэIуагъэхьагъ.\n— Бюджетым игъэцэкIэн епхыгъэу социальнэ пшъэрылъхэр зэкIэ республикэм щызэшIохыгъэхэ зэрэхъугъэр анахь шъхьаI. Ащ дакIоу УФ-м финансхэмкIэ и Министерствэ дэтшIыгъэ зэзэгъыныгъэм къыдилъытэрэ лъэныкъо пстэури дгъэцэкIагъэх. Шъолъырым финанс зыпкъитыныгъэ илъэу, къэгъэлъэгъонышIухэр иIэхэу илъэсыр зэфэтшIыжьыгъ, — къыIуагъ Александр Наролиным.\n2019 — 2020-рэ илъэсхэм ателъытэгъэ илъэсыкIэ еджэгъум гъэсэныгъэм иучреждениехэм зызэрэфагъэхьазырырэм иIофыгъо къытегущыIагъ министрэу КIэрэщэ Анзаур. Непэрэ мафэм ехъулIэу ведомствэм епхыгъэ мыщ фэдэ организацие 301-рэ шъолъырым ит, 147-р – гурыт еджапIэх, 127-р – кIэлэцIыкIу IыгъыпIэх, нэмыкIхэри. Iоныгъом и 1-м ахэр фэхьазырынхэм, ащ ехъулIэу щыкIагъэу, гумэкIыгъоу щыIэхэр дэгъэзыжьыгъэнхэм джырэ уахътэм профильнэ ведомствэм, муниципалитетхэм Iоф дашIэ. Анахьэу анаIэ зытетыр гъэсэныгъэм иорганизациехэр терроризмэм ылъэныкъокIэ ухъумэгъэнхэр ары. Ащ фытегъэпсыхьэгъэ щынэгъончъэным ипаспортхэр учреждениехэм зэкIэми ащаштагъэх. Гурыт еджапIэхэм кIэлэеджакIохэр къязыщэлIэрэ автобус 73-рэ республикэм щагъэфедэ, ахэм япчъагъэ хэгъэхъогъэным, шапхъэхэм адимыштэжьыхэрэр кIэхэмкIэ зэблэхъугъэнхэм министерствэр пылъ. ИлъэсыкIэ еджэгъум зэрифэшъуашэу зыфэгъэхьазырыгъэным пэIухьащт сомэ миллиони 121,9-рэ чIыпIэ бюджетхэм къадыхалъытагъ. Компаниеу «Газпромым» ишIушIэ IэпыIэгъукIэ гъэсэныгъэм иучреждениехэм спорт псэолъи 9 ащагъэпсынэу агъэнафэ, ащ сомэ миллиони 147-рэ тефэщт. Iоныгъом и 1-м еджапIэхэр, кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэр фэхьазырынхэм фытегъэпсыхьэгъэ Iофтхьэбзэ зэфэшъхьафыбэ зэрэзэхащэщтыр, щыкIагъэу щыIэхэр дэгъэзыжьыгъэнхэм яшъыпкъэу зэрэпылъыщтхэр министрэм хигъэунэфыкIыгъ. Ежь анахьэу зыгъэгумэкIырэ лъэныкъохэмкIэ къэзэрэугъоигъэхэм, муниципалитетхэм япащэхэм адэгощагъ, анаIэ зытырагъэтын фаехэр къыгъэнэфагъэх.\n«ПсэупIэ-коммунальнэ фэIо-фашIэхэм ауасэ зыфэдизыщтымкIэ республикэ стандарт» зыфиIорэ Iофыгъом илъэныкъо шъхьаIэхэм къатегущыIагъ министрэу Валерий Картамышевыр. КъызэраIуагъэмкIэ, мы илъэсым щыублагъэу пыдзэфэ пытэхэм ядэщын коммунальнэ фэIо-фашIэхэм ащыщ хъугъэ. Ащ къыхэкIэу, мы лъэныкъом цIыфхэм пэIуагъэхьэгъэ ахъщэм изы Iахь (субсидие) къызэкIагъэкIожьын амал яIэ хъугъэ.\nПредыдущая Интернетыр щынэгъончъэным пае\nСледущая ЖъоныгъуакIэм и 24-р – славян тхыбзэмрэ культурэмрэ я Маф


Илъэсым ианахь библиотекарь дэгъур — Адыгэ макъ\nИлъэсым ианахь библиотекарь дэгъур\nИлъэсыбэм шапхъэ зэрэхъугъэу, зэрэ Урысыеу ит тхылъеджапIэхэм я Мафэ ипэгъокIэу, жъоныгъуакIэм и 26-м, АР-м и Лъэпкъ тхылъеджапIэ сэнэхьат IэпэIэсагъэмкIэ библиотекарьхэм яреспубликэ зэнэкъокъу щыкIуагъ.\nШъолъыр проектэу «Культурэм» имурад ыкIи ипшъэрылъхэр гъэцэкIагъэ зэрэхъухэрэм, кадрэ Iофыгъохэр тхылъеджэпIэ IофшIапIэхэм зэращыпхыращыхэрэм ар атегъэпсыхьэгъагъ. ТхылъеджапIэхэм язытет зэгъэшIэгъэным, хэгъэхъогъэным, IофшIэкIэ-амалыкIэхэр аIэкIэлъхьэгъэным Iофтхьабзэр фэшIушIэ.\nЗэнэкъокъум хэлажьэхэрэм лъэныкъуищкIэ зыкъызэIуахын фэягъэ:\n— визитнэ карточкэр (хэлажьэрэм сэнэхьатыр къызэрэхихыгъэр, ащкIэ шэнэу хэлъхэр, имурадхэр ыкIи ихэхъоныгъэхэр къыIотэнэу);\n— муниципальнэ модельнэ тхылъеджапIэр зэрэзэхэпщэщт шIыкIэр;\n— сурэттехыгъэ зэнэкъокъоу «Тхылъыр объективым зэритыр».\n2021-рэ илъэсымкIэ зэнэкъокъум республикэм ит къоджэ (муниципальнэ) тхылъеджапIэхэм къарыкIыгъэхэу, чIыпIэхэм анахь къащыхэщыгъэхэу нэбгырибгъу хэлэжьагъ: Адыгэкъалэ икIэлэцIыкIу тхылъеджапIэ ипащэу ЖэнэлI Мэлайчэт; Джэджэ район кIэлэцIыкIу тхылъеджапIэм ипащэу Лариса Кармазинар; къалэу Мыекъуапэ игупчэ къэлэ тхылъеджапIэ иотдел ипащэу Ирма Сеничкинар, Кощхьэблэ районымкIэ кIэлэцIыкIу модельнэ тхылъеджапIэм ибиблиотекарэу Зыхьэ Жаннетэ, Красногвардейскэ чIыпIэ тхылъеджэпIэ-къутамэу Бжъэдыгъухьаблэ дэтым иIофышIэу Лилия Девтеровар, Мыекъопэ районымкIэ Гупчэ кIэлэцIыкIу тхылъеджапIэм ипащэу Надежда Уманец, Тэхъутэмыкъое районымкIэ Пэнэхэс къоджэ тхылъеджапIэм ипащэу ДзэлI Заремэ, Теуцожь районымкIэ Шевченкэм дэт я 12-рэ тхылъеджэпIэ-къутамэм ипащэу КIыкI Эммэ, Шэуджэн районымкIэ район кIэлэцIыкIу тхылъеджапIэм ибиблиотекарэу Сетэ Фатим.\nЗэнэкъокъум уасэ фишIыгъ жюрим, ащ хэтыгъэх: АР-м и Лъэпкъ тхылъеджапIэ идиректорэу Къыкъ Бэлэ, Адыгэ республикэ ныбжьыкIэ тхылъеджапIэм ипащэу ХьакIэмызэ Мадинэ, Адыгэ республикэ кIэлэцIыкIу тхылъеджапIэм идиректорэу Е. Демьянковар, Адыгэ Республикэм культурэмкIэ иIофышIэхэм япрофсоюз организацие ипащэу Л. Пузанковар.\nАдыгэ Республикэм культурэмкIэ иминистрэу Аулъэ Юрэ мэфэкI зэнэкъокъум хэлажьэхэрэм тхылъеджапIэхэм я МафэкIэ къафэгушIуагъ, ясэнэхьаткIэ чаныгъэ ин зыхэлъхэр зэрэзэнэкъокъухэрэр къыIуагъ, гъэхъагъэхэмкIэ къафэлъэIуагъ. Джащ фэдэу республикэм ит тхылъеджапIэхэм пандемием иилъэс (2020-м) егугъухэу Iоф зэрашIагъэр къыкIигъэтхъыгъ, анахь хъупхъэу къахэщыгъэхэм министрэм Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ирэзэныгъэ ыкIи АР-м и Къэралыгъо Совет —Хасэм ищытхъу тхылъхэр аритыжьыгъэх.\nАщ ыуж зэнэкъокъур рагъэжьагъ. Нэбгыри 9-у ащ хэлэжьагъэхэм жюрим уасэ афишIыгъ ыкIи анахь дэгъукIэ алъытагъэхэм ацIэ къыраIуагъ:\nА I-рэ чIыпIэр фагъэшъошагъ Теуцожь районымкIэ Шевченкэм дэт тхылъеджэпIэ-къутамэм ипащэу КIыкI Эммэ.\nЯ II-рэ чIыпIэр — Тэхъутэмыкъое районымкIэ къуаджэу Пэнэхэс итхылъеджапIэ ипащэу ДзэлI Заремэ.\nЯ III-рэ чIыпIэр ратыгъ Джэджэ район кIэлэцIыкIу тхылъеджапIэм ипащэу Лариса Кармазинам.\nАдыгэ Республикэм культурэмкIэ иIофышIэхэм япрофсоюз организацие итхьаматэу Л. Пузанковам хэушъхьафыкIыгъэ шIухьафтыныр ритыгъ Адыгэкъалэ икIэлэцIыкIу тхылъеджапIэ ипащэу ЖэнэлI Мэлайчэт. Я XII-рэ республикэ зэнэкъокъоу тхылъеджапIэхэм яIофышIэхэм афызэхащэгъагъэм джащ фэдэ зэфэхьысыжь фашIыгъ.\nПредыдущая Зэшыхэм фэдэу псэугъэх\nСледущая ГъэшIэгъонэу, дахэу кIуагъэ


Республика Адыгея - Инвестициехэр Адыгеим нахьыбэу къыхалъхьэ хъугъэ\nШъхьаIэр/Пресс-гупч/Къэбархэр/Инвестициехэр Адыгеим нахьыбэу къыхалъхьэ хъугъэ\nИнвестициехэр Адыгеим нахьыбэу къыхалъхьэ хъугъэ\nИнвестициехэр къызэрэхалъхьэрэм ылъэныкъокIэ Адыгеим иIофхэр нахьышIу хъугъэх. Урысые Федерацием ишъолъырхэм инвестициехэр къазэрахалъхьэрэр къэзыушыхьатырэ рейтингым нафэ къызэришIыгъэмкIэ, тиреспубликэ мы лъэныкъомкIэ нахь дэкIоягъ, позицие 19-кIэ щылъыкIотагъ.\nАНО-у «ПроектыкIэхэм япхырыгъэкIынкIэ стратегическэ инициативэхэм я Агентств» зыфиIорэм ащкIэ макъэ къыгъэIугъ. Урысые Федерацием ишъолъырхэм инвестициехэр къазэрахалъхьэрэм епхыгъэ рейтингым икIэуххэр дунэе экономическэ форумэу Санкт-Петербург щыкIорэм — Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат зыхэлажьэрэм щызэфахьысыжьыгъэх.\nИнвестициеу къахалъхьэрэм ибагъэкIэ анахьэу лъыкIотэгъэ шъолъырхэм Адыгеир ахалъытагъ. АСИ-м испециалистхэм зэрэхагъэунэфыкIырэмкIэ, бизнесыр республикэм щызэхэщэгъэнымкIэ социальнэ, экономикэ, политикэ амалэу щыIэхэр нахьышIу шIыгъэнхэмкIэ хэбзэ къулыкъухэм Iофышхо зэрашIагъэр а рейтингым икIэуххэм дэгъоу къагъэлъэгъуагъ.\nБизнесымкIэ шъолъырхэм Iофхэр нахьышIоу ащызэхащэнхэм хабзэм икъулыкъухэм акIуачIэ зэрэрахьылIэрэм бизнес-сообществэм уасэу къыфишIырэр а рейтингым хэтэлъагъо.\nИнвестициехэр Адыгеим къызэрэхалъхьэрэмкIэ уплъэкIунхэр зызэхащэхэм, лъэныкъо заулэхэм Iофхэр нахь зэращылъыкIотагъэхэр къэнэфагъ. Административнэ пэрыохъухэм къакIегъэчыгъэнымкIэ, предприятиехэр затхырэ, псэолъэшIынымкIэ Iизын къазыратырэ, газ, электрическэ сетьхэм зыпашIэрэ, чIыгу Iахьхэр кадастрэ учетым загъэуцурэ пIалъэхэр къегъэIыхыгъэнхэмкIэ Iофышхо ашIагъ.\nАщ нэмыкIэу предпринимательствэм IэпыIэгъу егъэгъотыгъэнымкIэ инфраструктурэу зэхащэрэр гъэхъагъэ хэлъэу агъэфедэ, хэбзэ Iэшъхьэтетхэмрэ бизнесымрэ зэупчIыжьых, инфраструктурэхэмкIэ пэрыохъухэу щыIагъэхэр дагъэзыжьых, бизнес цIыкIумрэ гурытымрэ хэхъоныгъэ ягъэшIыгъэнымкIэ IэпыIэгъу афэхъух, инвестиционнэ проектхэм япхыгъэ Iофтхьабзэхэр зы чIыпIэм щагъэцакIэх. Инвестиционнэ проектышхохэм япхыгъэ Iофтхьабзэхэр зехьэгъэнхэмкIэ 2017-рэ илъэсым унашъохэр аштагъэх. Ащ фэдэ инвестиционнэ проектхэр зэрэпхыращыщтхэм ишIуагъэкIэ, республикэм иэкономикэ сомэ миллиард 30-м ехъу къыхахыщт ыкIи IофшIэпIэ чIыпIэ 2500-м ехъу зэхащэщт.\n«Инвестициехэм алъэныкъокIэ Адыгеим иIофхэр нахь лъыкIотагъэх, стратегическэ инициативэхэм я Агентствэ зэхигъэуцогъэ рейтингым икIэуххэм ар къагъэлъагъо. РеспубликэмкIэ ащ мэхьанэшхо иI. Предпринимательхэмрэ экспертхэмрэ яупчIыжьхэзэ ар зэхагъэуцуагъ. Адыгеир нэмыкI шъолъырхэм янэкъокъунымкIэ амалэу щыIэхэр, инвесторхэм ящыкIэгъэ амалхэр афызэхэщэгъэнхэмкIэ Iофышхо зэрэтшIагъэр ащ къеушыхьаты», — хигъэунэфыкIыгъ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ.\nКъумпIыл Мурат къызэриIуагъэмкIэ, инвестиционнэ политикэу тиреспубликэ щызэрахьэрэм Адыгеим иэкономикэ зимылъку къыхэзылъхьэ зышIоигъохэм амал арегъэгъоты яшIоигъоныгъэ къадэхъунэу. Ащ ишIуагъэкIэ экономикэм зэхъокIыныгъэшIухэр къыщэхъух, цIыфхэм ящыIэкIэ-псэукIи нахь зыкъеIэты. Арышъ, бизнесым изехьанкIэ республикэм Iофэу щашIэрэри нахь агъэлъэшыщт.


Вопросы дальнейшего функционирования Кубанского водохранилища находятся на контроле у депутатов парламентаПсыIыгъыпIэм игъэкIэжьын къыдыхэлъытагъэу\nПсыIыгъыпIэм игъэкIэжьын къыдыхэлъытагъэу\n19 сентября 2019 года 11:57\n18 сентября заместитель Председателя Государственного Совета – Хасэ РА Аскер Савв провел рабочую встречу в администрации Красногвардейского района, в которой приняли участие директор филиала ПАО «Кубаньэнерго» Адыгейские электрические сети Инвер Натхо, директор ФГБУ «Кубанское водохранилище» Владимир Грищенко, глава МО «Красногвардейский район» Альберт Османов и другие.\nПстэумэ ауж Шъэо Аскэр Краснодар псыIыгъыпIэм ипащэу Владимир Грищенкэм зэIукIэгъу дыриIагъ. «Кубаньэнергом» и Адыгэ электрическэ сетьхэм, Красногвардейскэ район администрацием япащэхэу Натхъо Инверрэ Осмэн Альбертрэ ащ хэлэжьагъэх.\nКраснодар псыIыгъыпIэм епхыгъэ инженер-техническэ псэуалъэу АдыгеимкIэ къэгъэзагъэхэм ягъэкIэжьын фытегъэпсыхьэгъэ проектым къыдыхэлъытагъэу къуаджэу Хьатикъуае дэжькIэ псыхъоу Лабэ ипсычъэпIэжъхэр, ахэр тIу мэхъух, щагъэкъэбзэнхэу рагъэжьагъ.\nВладимир Грищенкэм къызэриIуагъэмкIэ, метрэ 2000 фэдиз ар мэхъу, IофшIэнэу зэшIуахыщтхэм сомэ миллион 20 фэдиз федеральнэ ахъщэу апаIуагъхьащт. ПсычъапIэхэр зэрагъэкъабзэхэрэм имызакъоу, чIычIэгъымкIэ къакIозэ къуаджэм псыр къыкIэмыхьаным фытегъэпсыхьэгъэ IофшIэнхэри зэшIуахых. Джащ фэдэу псым къыхэхъуагъэми, ар къыдэмыкIоеным пае насоснэ станцие агъэпсыщт.\nПсычъэпIитIум яз инэпкъ электричествэм икIуапIэхэр блэкIых, ахэр псым пэблагъэхэшъ, адрабгъукIэ зэпырахынхэ фаеу хъугъэ. Ащ епхыгъэ Iофхэр ары зэIукIэнхэм ушъхьагъу шъхьаIэу фэхъугъэр. Тхылъхэр къагъэхьазырхэмэ, ежьхэм алъэныкъокIэ зыпари пэрыохъу зэрямыIэщтыр Натхъо Инвер къыIуагъ.\nНэужым Лабэ ипсычъапIэу агъэкъабзэхэрэм ащыIагъэх, псыIыгъыпIэм инэпкъи кIуагъэх. Селоу Красногвардейскэм ыцыпэкIэ къыщыригъажьэу къуаджэу Адэмые нэсэу псыр псыуцхэм зэлъакIугъ. Ар мы мафэхэм Краснодар псыIыгъыпIэм еупкIэ.


Псым зэрар къымыхьынэу — Адыгэ макъ\nПсым зэрар къымыхьынэу\nРедактор 03.03.2016 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nКIымэфэ ужым осэу къушъхьэхэм ателъыр къэжъужьэу, гъэтхэ ощххэр къызызэкIэ-лъыкIохэкIэ, псыхъохэм псэу адэтым къы-хахъошъ, нэпкъхэм къадэуным ищынагъо щыIэ мэхъу. Ащ фэшI УФ-м и МЧС АР-мкIэ и ГъэIорышIапIэ джыри кIымафэр имыкIы-зэ, псыр къимыуным, къиугъэмэ, зэрарыбэ къымыхьыным фытегъэпсыхьэгъэ Iофтхьабзэхэр ригъэжьагъэх.\nГъэIорышIапIэм испециалистхэм къызэратырэмкIэ, гъатхэу къихьагъэм ощхэу щыIэщтхэм псыхъохэу Чехрак, Айрюм, Фэдз, Псыарыщ, Шэнтыкъо ыкIи Лабэ псэу адэтым къыхигъэхъоным ищынагъо щыI. Ахэм псыр къадэкIымэ, псэупIэ 50 фэдизмэ акIэхьанкIэ щынагъо. Ар щагу мини 6,5-рэ мэхъу, нэбгырэ мин 18-м ехъу ащэпсэу. Игъом цIыфхэм макъэ ямыгъэIоу, пэшIорыгъэшъэу зызэрэфагъэхьазырын фаер алъымыгъэIэсмэ, псым мымакIэу зэрар къафихьын ылъэкIыщт. ЧIыпIэ зыгъэIорышIэжьыпIэ органхэм ащ лъэшэу анаIэ тырагъэтынэу МЧС-м испециалистхэр къяджэх.\nАхэм къызэрагъэнафэрэмкIэ, ощхыпсым икIуапIэхэр, гъогу гъунэхэм яIэ кэнаухэр, лъэмыдж чIэгъхэр шIокI имыIэу гъэкъэбзэгъэнхэ, нэужыми ахэм анаIэ атырагъэтын фае. ЦIыфхэм псы дэчъыпIэхэр ашIынхэу, зыщищыкIагъэм псыр зэрычъэщт трубэхэр щычIалъхьанхэу, унэхэм псыкъечъэхыпIэу яIэхэр агъэкъэбзэнхэу, псыр дэзыщыщт насосхэр, нэмыкI псэуалъэхэр агъэхьазырынхэу къялъэIух.\nОм зэхъокIыныгъэу фэхъущтыр къэшIэгъуае. Арышъ, сыдигъуи ащ амалэу щыIэмкIэ уфэхьазырмэ нахьышIу. Псэу псыхъохэм адэтым къыхахъомэ, зэрар къызэрихьыщтыр мызэу, мытIоу тинэрылъэгъугъ. МЧС-м Iофтхьабзэу къыгъэнэфагъэхэр бгъэцакIэхэмэ, зэрарыр нахь макIэ зэрэхъущтым Iо хэлъэп.\nПредыдущая ГумэкIыгъохэм ядэгъэзыжьын ыуж итых\nСледущая Этнополитическая история адыгов в XIII — XV веках (часть 2 )


Адыгеим и ЛIышъхьэ афэгушIуагъ | Адыгэ Макъ\nУрысые Федерацием хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ икъулыкъухэм яIофышIэ и Мафэ ыкIи советскэ милициер зызэхащагъэр илъэси 100 зэрэхъугъэм афэгъэхьыгъэ мэфэкI зэхахьэ тыгъуасэ Мыекъуапэ щыкIуагъ. Полицием икъулыкъушIэхэм къафэгушIуагъ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат.\nАР-м и ЛIышъхьэ Iофтхьабзэм къыщыгущыIэзэ, зисэнэхьат мэфэкI хэзыгъэунэфыкIыхэрэм, къулыкъум иветеранхэм игуапэу къафэгушIуагъ. Советскэ милициер зызэхащагъэр илъэси 100 зыщыхъугъэ мафэм обществэм ыкIи къэралыгъом яфитыныгъэхэр къэухъумэгъэнхэм, рэхьатныгъэ тишъолъыр илъыным хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ и Министерствэ иIахьышхо зэрэхэлъыр ащ хигъэунэфыкIыгъ. Джырэ уахътэм къыгъэуцурэ пшъэрылъхэу цIыфхэм яфитыныгъэхэр къэухъумэгъэнхэм, обществэм полицием цыхьэу фишIырэм хэгъэхъогъэным, бзэджашIэхэм апэшIуекIогъэным хэбзэухъумакIохэм анаIэ тет.\n— УФ-м и Президентэу Владимир Путиным къызэрэхигъэщыгъэу, бзэджашIэхэм, къолъхьэ тын-Iыхыным, экстремизмэм, наркотикхэм ыкIи Iашэм хэбзэнчъэу ягъэзекIон апэшIуекIогъэным иIофыгъо пытагъэ хэлъэу къекIолIэгъэнымкIэ полицием икъулыкъушIэхэм яIофшIэн нахь агъэлъэшынэу цIыфхэр къяжэх, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат. — Мыщ фэдэ мэхьанэшхо зиIэ пшъэрылъхэр гъэцэкIэгъэнхэмкIэ къулыкъушIэхэм непэ екIолIэкIэ гъэнэфагъэхэр къагъотынхэ, аужырэ шапхъэхэм адиштэрэ технологиехэр агъэфедэхэзэ криминалым ебэнынхэ фае.\nНыбджэгъу лъапIэхэр! Полицием мафэ къэс иIофшIэн зэрифэшъуашэу зэригъэцакIэрэм ишIуагъэкIэ тишъолъыр рэхьатныгъэ ыкIи зыпкъитыныгъэ илъ, ащ епхыгъэу экономикэм ыкIи социальнэ лъэныкъом зэхъокIыныгъэшIухэр ащэкIох. Шъуисэнэхьат хэшIыкIэу фышъуиIэм ыкIи пшъэдэкIыжьэу шъухьырэм ялъытыгъ тиреспубликэ гъэхъагъэу ышIыщтхэр, Адыгеим щыпсэухэрэм ящынэгъончъагъэ ухъумагъэ зэрэхъущтыр. Пшъэрылъэу шъуапашъхьэ щытхэр щытхъу хэлъэу зэрэзэшIошъухыщтхэм сицыхьэ телъ, ащ фэIорышIэщт регионым ихэбзэ ыкIи чIыпIэ зыгъэIорышIэжьын къулыкъухэмрэ АР-м хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ и Министерствэрэ шIуагъэ къытэу язэдэлэжьэн. ШъуимэфэкIкIэ джыри зэ сышъуфэгушIо, псауныгъэ пытэ шъуиIэу, гъэхъагъэхэр шъушIыхэзэ шъуихэгъэгу шъуфэлэжьэнэу шъуфэсэIо.\nАР-м и ЛIышъхьэ и Рэзэныгъэ тхылъхэр зыфагъэшъошэгъэ къулыкъушIэхэм КъумпIыл Мурат афэгушIуагъ, яIофшIэнкIэ къалэжьыгъэхэр аритыжьыгъэх.\nАР-м хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ иминистрэу Владимир Алай ипсалъэкIэ иIофшIэгъухэм, ветеранхэм гущыIэ дэхабэ къапигъохыгъ. Мы къулыкъум зищыIэныгъэ гъогу езыпхыгъэ пстэуми лIыгъэ зэрахэлъыр, яхэгъэгу къаухъумэным сыдигъуи зэрэфэхьазырхэр хигъэунэфыкIыгъ. Непэ Адыгеим илъ лъэпкъ ыкIи дин зэгурыIоныгъэр гъэпытэгъэныр, хэбзэгъэуцугъэр зыукъохэрэм апэшIуекIогъэныр, цIыфхэм ящынэгъончъагъэ къэухъумэгъэныр япшъэрылъ шъхьаIэхэу къыгъэнэфагъэх. АР-м и ЛIышъхьэу министерствэм сыд фэдэрэ лъэныкъокIи IэпыIэгъу къыфэхъурэм рэзэныгъэ гущыIэхэр пигъохыгъэх, тапэкIи ащ фэдэ зэпхыныгъэ пытэ яIэу зэрэзэдэлэжьэщтхэм ицыхьэ зэрэтелъыр къыIуагъ.\nПолицием иIофышIэхэу къулыкъу ахьызэ зидунай зыхъожьыгъэхэр зэхахьэм къыщызэрэугъоигъэхэм агу къагъэкIыжьыгъэх, ахэм зы такъикърэ афэшъыгъуагъэх. МэфэкI зэхахьэм къыщыгущыIагъэх ыкIи зимэфэкI хэзыгъэунэфыкIыхэрэм къафэгушIуагъэх АР-м и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, Урысыем щынэгъончъэнымкIэ ифедеральнэ къулыкъу и ГъэIорышIапIэу Адыгеим щыIэм ипащэу Виктор Шаменковыр, УФ-м и Следственнэ Комитет иследственнэ ГъэIорышIапIэу республикэм щыIэм ипащэу Александр Глущенкэр, республикэм ипрокурор шъхьаIэ ипшъэрылъхэр зыгъэцэкIэрэ КIыкI Исмахьил, нэмыкIхэри.\nАР-м и Парламент, ыпшъэкIэ зигугъу къэтшIыгъэ ведомствэхэм ярэзэныгъэ ыкIи щытхъу тхылъхэр гъэхъагъэ зиIэ къулыкъушIэхэм ащыщхэм афагъэшъошагъэх.\nАР-м ихэбзэухъумэкIо къулыкъухэм яветеранхэм я Совет унашъоу ышIыгъэм диштэу медалэу «Советскэ милициер илъэси 100 хъугъэ» зыфиIорэр КъумпIыл Мурат, Владимир Нарожнэм ыкIи Владимир Алай афагъэшъошагъ.\nПолицием иIофышIэхэм ясабыйхэм азыфагу щызэхащэгъэ зэнэкъокъум изэфэхьысыжьхэр зэхахьэм щашIыгъэх, анахь чанэу зыкъэзыгъэлъэгъуагъэхэм щытхъу тхылъхэр, шIухьафтынхэр аратыгъэх. Мы сэнэхьатым зищыIэныгъэ гъогу езыпхыгъэ пстэуми гущыIэ дэхабэ къафаIуагъ, щытхъуцIэхэр, тын лъапIэхэр афагъэшъошагъэх, концерт къафатыгъ.


МэлакIэ зыбгъалIэмэ… | Адыгэ Макъ\nШIэныгъэлэжьхэм зэрагъэунэфыгъэмкIэ, чэзыу-чэзыоу цIыфым мэлакIэ зигъалIэ, зыщымышхэрэ мафэхэр къыхигъафэхэ зыхъукIэ, псауныгъэмкIэ ишIуагъэ къэкIо.\nАщ фэдэ зэфэхьысыжь ашIыгъ Къыблэ Калифорнием иуниверситет иушэтакIохэм. Ахэм къызэрэхагъэщырэмкIэ, мэфэ зытIущым цIыфыр зымышхэкIэ, ииммуннэ системэ егъэкIэжьы.\nШIэныгъэлэжьхэм ушэтын гъэнэфагъэ ашIыгъ: илъэсныкъом алъыплъагъэх цIыф купэу охътэ хэхыгъэм мэфи 2 — 4-м мышхэхэу изыщыхэрэм. А мафэхэм пкъышъолым нэмыкI шъыпкъэу Iоф ышIэу регъажьэ: глюкозэ «гъэтIылъыгъэр», шэр, органическэ соединениехэу клетонхэр ыгъэфедэхэу еублэ. Ахэм адакIоу лейкоцитхэр бэу ыгъэкIодхэу регъажьэ.\nЦIыфыр мэлакIэ лIэ зыхъукIэ, кIуачIэу пкъышъолым хэлъыр нахь макIэу ыгъэфедэным организмэр пылъ. Ащ изы амалэу хъурэр иммуннэ клеткабэу пкъышъолым имыщыкIагъэхэр «зэригъэфэжьынхэр» «кIишIыкIыжьынхэр» ары. Анахьэу ар зыфэгъэхьыгъэр зэщыкъогъэ клеткэхэр ары.\nНэмыкI шIэныгъэлэжь IофшIагъэхэм, ушэтынхэм нафэ къашIыгъ охътабэ зымыкъудыирэ мэлэкIэлIэным цIыфым ионтэгъугъэ къызэрэщигъакIэрэр, лъыр къызэриукъэбзырэр, пкъышъолыр псынкIэу жъы хъуныр зэрэзэтыриIажэрэр, ары пакIошъ, химиотерапие зыфашIыгъэ сымаджэхэм нахь IэшIэх ар къызэрафэхъурэр.\nХэутыгъэхэр къызфигъэфедэхэзэ зыгъэхьазырыгъэр ЖакIэмыкъо Аминэт.


Адыгэ Хэку Таймс: Мыекъопэ къэлэ хасэм конференцие ышIынэу зыфегъэхьэзыры\nМыекъопэ къэлэ хасэм конференцие ышIынэу зыфегъэхьэзыры\nЩылэ мазэ и 28-м, Адыгэ Республикэм щылажьэрэ Мыекъопэ къэлэ хасэ "Адыгэ Хасэ - Черкес Советым" и гъэцэкIакIо-куп зэхэсыгъо иIагъ. Ар хасэм Мыекъуапэ Iофисэу щриIэм щыкIуагъ.\nЗэхэсыгъор хасэм итхьэматэу Цундышк Заурбый зэрищагъ. Iоф шъхьэIэу тхьэматэм къыхилъхьагъэр, гъэтхапэм, хасэм конференциеу къыригъэкIокIыщтыр ары. АщкIэ, уахътэу конференциер зашIыщтыр пыупчIыгъэу рахъухьагъэ, ау, ар гъэтхапэ мазэм къырагъэкIокIынэу зэдащтагъ ыкIи а конференцием игъэхьэзырын тхьэматэм ыкIи гъэцэкIакIо-купым хэтхэм пшъэрылъхэр зыталъхьэжьыгъэх.\nЯтIуанэрэ Iофэу хасэр зытегущыIагъэр, хэкум къэзыгъэзэжьыгъэхэр унхэм итхэгъэныхэм (пропискэ) Iофэу къыпыкIыхэрэр ары. МыщкIэ, гъэцэкIакIо купым хэтхэм яеплъыкIэкIэ, пропискэ Iофыр Республикэм ихьыкумэт зэшIуихынэу пшъэрылъ телъ ыкIи ащ елъытыгъэу зэдащтагъ Адыгэ республикэм ипащэхэм зыфагъэзэнэу. Мы Iофыр лъымыкIуатэмэ нэмыкI акциехэр, митингхэр е пикетхэр ашIынхэу зэдащтагъ.


19 | In Your Language\nHome » Adyghe » 05 Acts » 19\nposted by derDaniel on Tue, 07/20/2010 - 12:46\nПаул Тхьэм игущыІэхэр Ефес къалэм\nАполлос Коринф къалэм щыІэ зэхъум, Паул ыпшъэрэ хэкухэм акІоцІырыкІи, Ефес къалэм* нэсыгъ. Ащ дэжьым ХьисэкІэ шІошъхъуныгъэ зиІэ нэбгырэ куп къыщигъотхи, мырэущтэу яупчІыгъ:\n2–ШІошъхъуныгъэ шъуиІэ зэхъум, Тхьэм ы Псэ ЛъапІэ шъугухэм арылъ хъугъа?\n18:25 умэхъыныгъэу Иуан зытегущыІэщтыгъэм нэмыкІ – Аполлос чыристанхэм цІыфхэр зыкІаумэхъыхэрэр ышІэщтыгъэп. Еплъ 19:2-5.\n19:1 Ефес къалэр – Асие хэкоу Рим (Рум) къэралыгъошхом щыщым икъэлэшхоу щытыгъ.\n–Тхьэм ы Псэ ЛъапІэ щыІэуи тэ зэхэтхыгъэп,– къыраІожьыгъ ахэмэ.\n3–Умэхъыныгъэу* шъузэраумэхъыгъэм къикІырэр сыда?– яупчІыгъ Паул.\n–Умэхъыныгъэу Иуан зытегущыІэщтыгъэр ары,– къаІожьыгъ ахэмэ.\n4–Иуан зипсэкІодхэм афыкІэгъожьыгъэхэр ыумэхъыщтыгъэх,– къыІуагъ Паул. –Иуан ежь ыужкІэ къэкІощтымкІэ, Мэссихь Хьисэ ары, цІыфхэм шІошъхъуныгъэ яІэн фаеу ариІуагъ.\n5Ар зызэхахым, Зиусхьанэу Хьисэ ыцІэкІэ зарагъэумэхъыгъ. 6Паул ыІэхэр затрелъхьэм, Тхьэм ы Псэ ЛъапІэ къафехи, амышІэрэ бзэхэмкІэ къэгущыІагъэх. Тхьэм ежь игущыІэхэри ахэмэ агухэм къарилъхьэхэу ахэр къаригъэІуагъэх. 7Ахэр нэбгырэ пшІыкІутІум фэдиз хъущтыгъэх.\n8ЕтІанэ Паул синэгогум чІахьэти, цІыфхэм гушхоныгъэкІэ янэкъокъузэ, ашІошъ ыгъэхъухэзэ, Тхьэм и Тетыгъошхо* икъэбар мэзищэ ариІуатэщтыгъ. 9Ау зы куп къаигъагъэкІэ зекІуагъэ, цІыфхэм апашъхьэ Зиусхьаным игъогу ІэягъэкІэ щытегущыІэу, шІошъхъуныгъэ иІэ хъунэу ыдагъэп. Джащыгъум Паул ахэмэ къахэкІыжьи, ХьисэкІэ шІошъхъуныгъэ зиІэхэр къахищыжьыгъэх, мафэ къэси Тиранн иеджапІэ Тхьэм игущыІэхэр щигъэІущтыгъэх. 10Асие хэкум ис алыджхэри джуртхэри зэкІэ Зиусхьанэу Хьисэ ехьылІэгъэ къэбарышІум ригъэдэІухэзэ, Паул илъэситІо ыукъудыигъ.\nСкевэ ыкъохэм джынапцІэхэр цІыфхэм ахафышъухэмэ\n11Тхьэм Паул Іофышхо гъэшІэгъон дэдэхэр ышІэнхэу ригъэлъэкІыщтыгъ. 12Паул ыкІышъо нэсыгъэ ІэплъэкІхэри кІыІутелъхэри сымаджэхэм атралъхьащтыгъэх. ЗатралъхьахэкІэ, ахэр хъужьыщтыгъэх, ахэми ахэс джынапцІэхэри ахэкІыжьыщтыгъэх.\n13 Ау джурт купэу цІыфхэм джынапцІэхэр ахэзыфыхэу къэзыкIухьэщтыгъэхэм\n19:3 умэхъыныр - еплъ 1:5.\n19:8 Тхьэм и Тетыгъошхо – еплъ 1:3.\nХьисэ ыцІэ къаІозэ, джынапцІэхэр цІыфхэм ахафышъухэмэ еплъыщтыгъэх.\n–Хьисээу зикъэбар Паул къыгъэІурэм ыцІэкІэ мы цІыфым шъухэкІынэу унашъо къышъуфэсэшІы,– аІощтыгъ ахэмэ.\n14Джурт дин пэщэшхоу Скевэ ыкъуибли арэущтэу ашІыщтыгъ.\n15–Хьисэ сэшІэ, Паул икъэбари зэхэсхыгъ, ау шъо хэт шъущыщ? – пэгъокІ аритыжьыгъ джынэпцІэ Іаем. 16ЕтІанэ джынапцІэр зыхэс цІыфыр атебани, зэкІэми атекІуагъ. Ахэмэ лыешхо зэрарихыгъэм пае, пцІанэхэу, уІагъэхэу унэм ичъыжьыгъэх.\n17Мы къэбарыр Ефес дэс алыджхэми джуртхэми зызэхахым, зэкІэри щынэгъошхом хэфагъэх. Арэущтэу Зиусхьанэу Хьисэ ыцІэ щытхъу фашІыщтыгъ. 18ШІошъхъуныгъэ зиІэ хъугъэхэм ащыщхэу бэ къакІохи, бзэджагъэхэу ашІагъэхэр цІыфмэ зэхахызэ Тхьэм ыпашъхьэ ралъхьагъэх. 19Ушхъухьаныгъэм пылъ цІыф Іаджыми ятхылъхэр къаугъоихи, цІыф пстэуми апашъхьэ щагъэстыгъэх. А тхылъхэм ауасэхэр залъытэхэм, тыжьын ахъщэ* мин шъэныкъо хъугъэ. 20Арэущтэу Зиусхьаным игущыІэхэр цІыф нахьыбэхэм анэсхэу, инэу зыщаубгъущтыгъ.\nЕфес къалэм дэсхэм бырсырышхо зэрашІыгъэр\n21Мы Іофхэр зэкІэ къызэхъухэ ужым, Паул хэкухэу Македониерэ* Ахаиерэ* акІоцІырыкІынышъ, Ерусалим кІонэу ыгу риубытагъ.\n–Ерусалим сызыкІорэ ужым, Рим къэлэшхоми сыкІон фае,– ыІуагъ. 22Паул иІэпыІэгъухэм ащыщхэу нэбгыритІоу Тимофейрэ Ерастрэ Македоние хэкум кІонхэу ыпэ ыгъэкІуагъэх. Ежьыр Асие хэкум зы тІэкІукІэ къэнагъ.\n23А мафэхэм Зиусхьаным игъогу пае бырсырышхо къэхъугъ; 24сыда пІомэ\n19:19 тыжьын ахъщэ – зы тыжьын ахъщэр а уахътэм лэжьакІом имэфапкІэщтыгъ.\n19:21 Македоние хэкур – еплъ 16:9.\n19:21 Ахаие хэкур – еплъ 18:12.\nДимитрый ыцІэу, зы тыжьынашІэ горэ а къалэм дэсыгъ. Артемидэ* зыфаІорэ тхьэ нэпцІ бзылъфыгъэ горэм итхьэлъэІупІэ унэ цІыкІужьыехэу тыжьыным къыхэшІыкІыгъэхэр ышІыхэзэ, тыжьынашІэмэ федабэ а Димитрый къафихьыщтыгъэ. 25Димитрый а тыжьынашІэхэри ащ фэдэ ІэшІагъэ Іоф зиІэхэри ыугъоихи мырэущтэу къыІуагъ:\n–ЛІы куп, мы Іофым тибаиныгъэ къызэрэхэкІырэр шъошІэ. 26Мы Паул Ефес къалэм имызакъоу, Асие нахьыбэми, «ЦІыфхэм ашІыгъэ тхьэ шъо теплъэхэр тхьэ шъыпкъэхэу щытхэп», ыІозэ, цІыф купышхом ашІошъ ыгъэхъузэ зэригъэгъощагъэхэр шъо шъолъэгъу ыкІи зэхэшъохы. 27Тэ тиІэшІэгъэ Іофыр цІыфхэм зэрэзэрамыпэсыщтым изакъоу арэп щынагъор, ау Артемидэ бзылъфыгъэ тхьэшхом итхьэлъэІупІэ унэшхоми пхъатэ зэрэпамыхьыжьыщтри, Асие хэкуми зэкІэ дунаими зэкІэ щыдгъэлъапІэрэ Артемидэ ищытхъушхо зэрэкІодыжьыщтри ары щынагъор.\n28Ар зызэхахым, лІы купышхор лъэшэу губжыхи къэкуощтыгъэх:\n–Ефес къалэм и Артемидэ лъэпІэ дэд.\n29Бырсырышхо къалэм къыщыхъугъ. Македонием щыщхэу Паул игъогу гъусэхэу Гайрэ Аристархрэ аубытхи, зыдащэхэзэ, зэкІэ зэхэтхэу зэІукІапІэм илъэдагъэх. 30Паул цІыфмэ ахэхьанэу фэягъ, ау ХьисэкІэ шІошъхъуныгъэ зиІэхэм фадагъэп. 31Асие хэкум итхьаматэхэм ащыщхэу, Паул иблагъэу щытхэм макъэ рагъэІуи, «ЗэІукІапІэм умыкІу», аІозэ елъэІугъэх.\n32Джащыгъум зым зы ыІозэ, адрэми нэмыкІ ыІозэ, цІыфхэр зэрэгъэкуощтыгъэх; сыда пІомэ зэІукІэгъэ цІыфхэм бырсырышхо къахэхъухьагъэти ары. Нахьыбэми зыкІызэІукІагъэхэр ашІэщтыгъэп. 33Джуртмэ Александрэ цІыф купышхом къыхырагъэщыжьи, цІыфхэм апашъхьэ къырагъэуцуагъ. Александрэ ыІэ къыІэти, цІыфхэм апашъхьэ къыщыгущыІэнэу фэягъ. 34Ау Александрэ джуртэу зэрэщытыр зашІэм, зы макъэкІэ сыхьэтитІукІэ зэкІэри куощтыгъэх:\n35Аужыпкъэм къалэм итхакІо цІыф купышхор ыгъэсамбыри къыІуагъ:\n19:24 Артемидэ – алыджыбзэкІэ Ефес къалэм итхьэ нэпцІым ыцІэ Артемидэ, римыбзэкІи ыцІэр Дианэ арыгъэ.\n–Ефес лІыхэр! Бзылъфыгъэ тхьэшхоу Артемидэрэ ащ ышъо теплъэу уашъом къефэхыгъэмрэ яухъумакІоу Ефес къалэр зэрэщытыр зымышІэрэ цІыф щыІа? 36Ефес къалэр ахэмэ яухъумакІоу зэрэщытым щэч хэлъэпти, шъо зыжъугъэсамбырынышъ, шъхьэпсынкІэу шъумызекІу. 37Мы лІыхэр тхьэлъэІупІэ унэшхохэм ямытыгъуагъэхэу, титхьэу бзылъфыгъэм къемыхъоныгъэхэу, шъо мыщ дэжьым къэшъущагъэх. 38Димитрыйрэ ежь игъусэу ІэшІэгъэ Іоф зиІэхэмрэ цІыф горэм дэон Іоф фыряІэмэ, Іэшъхьэтетхэр цІыфхэм ядэон Іофхэм зыщахаплъэрэ мафэхэр щыІэх. Дэон Іоф азыфагу дэлъмэ, зэрэдаох. 39Ащ нэмыкІэу зыгорэм шъуфаемэ, къалэм дэсхэм яхасэу хабзэм тетым а Іофыр зэшІуихын фае. 40Іофхэу непэ хъугъэхэм апае, «ЗыкъэшъоІэты», аІоу, Рим тетыгъо зиІэхэм тагъэмысэнэу щынагъо щыІ. Сыда пІомэ мы бырсырышхор зэрэтшІыгъэм пае, къытфагъэгъунэу ушъхьагъу тшІынэу зи тиІэп.\nА гущыІэхэр къызеІохэ ужым, цІыфхэр зэбгыригъэкІыжьыгъэх.\n‹ 18 up 20 ›


AdygPlus - Circassian Blog: Адыгэ кIалэу Геленджик щаубытыгъэ нэбгри 4-м щыщэу нэбгри 3 къатIупщыжьыгъ\nАдыгэ кIалэу Геленджик щаубытыгъэ нэбгри 4-м щыщэу нэбгри 3 къатIупщыжьыгъ\nШышъхьэIум и 13-м, Адыгэ хэкум и хы Iушъо Iут къалэу Геленджик Адыгэ кIалэ нэбгри 4 полициехэм аубытхи хьапсым чIадзагъэх. Ащ шъхьэусыгъэу полициехэм фашIыгъэр, ахэр урамым Адыгэ джэгу шашIыгъи ары.\nА хъугъэ шIагъэм хэтыгъэгорэм къызэриIуагъэмкIэ, Адыгэ кIалэ ыкIи пшъашъэ нэбгрэ заулэ хъущтыгъэх. Ахэр зэхэтыхэу, къалэм щыщ цIыфхэри ядэжь Iутыхэу, тэкIу къэшъуагъэх. ЫтIанэ, уахътабэ темышIэу полициехэм къазакъхэр аригъусэхэу купэу къашъохэрэм къахахьэхи нэбгри 4 аубыти хьапсым ащагъэх.\nА мафэ дэдэм нэбгри 2 къатIпщыжьыгъ. Тыгъуасэ джыри зы къатIупщыжьыгъ. Зы хьапсым къыкIэнагъ. Ащ судым мэфитф чIэсынэу тырилъхьагъ.\nМы Iофым ехьылIагъэу Адыгэ активистхэр къэбырсыргъэх. Ахэмэ ащыщхэр тыгъуасэ Геленджик кIуагъэх хьапсым чIагъэтIысхьагъэхэм акъоуцоныхэу.\nАщ нэмыкIэу, Къэбэртае-Бэлкъар Республикэм илIыкIоу (депутатэу) Урысые Федерацием ипарламент хэтэу Шъхьэгъушъэ Аделбый джэпсалъэ фигъэхьыгъ Краснодар краим итхьэматэу Кадратаев Венаминэ, джэпсалъэм зэритымкIэ полициехэм мы Iофыр нахь дахэу зэхафын алъэкIыщтыгъ еIо. Джащ фэдэу Къэрэщай-Черкес Республикэм илIыкIоу (депутатэу) Урысые Федерацием ипарламент хэтэу Арашъыкъо Рауф мы хъугъэр игу зэрэримыхьэрэр соц-сетым къыщитхыгъ.\nАдыгэ активистэу Геленджик кIуагъэхэм къызэраIуагъэмкIэ тыгъуасэ Краснодар краим итхьэматэ игудзэ мы хъугъэ шIагъэм пае зэхысыгъо зэхищэгъагъ. Я 4-рэ кIалэу аубытыгъэр непэ, шышъхьэIум и 15-м къатIупщыжьыныр ит.\nАдыгэ активистхэр Геленджик кIуагъэх


Iофыгъоу зыгъэгумэкIыхэрэр къыщаIэтыгъэх — Адыгэ макъ\nIофыгъоу зыгъэгумэкIыхэрэр къыщаIэтыгъэх\nАдыгэ Республикэм икъэралыгъо гъэцэкIэкIо хэбзэ къулыкъухэмрэ ошIэ-дэмышIэ тхьамыкIагъохэм ыкIи радиационнэ авариехэм шъобж ахэзыхыгъэхэм яобщественнэ организациехэмрэ я Межведомственнэ координационнэ совет зэхэсыгъоу иIагъэр АР-м и Премьер-министрэ иIэнатIэ зыгъэцэкIэрэ КIэрэщэ Анзаур зэрищагъ.\nСоциальнэ ухъумэнымкIэ, финансхэмкIэ, министерствэхэм ыкIи ведомствэхэм япащэхэр, радиацием епхыгъэ тхьамыкIагъохэм ядэгъэзыжьын хэлэжьагъэхэм яобщественнэ организациехэм ялIыкIохэр зэхэсыгъом хэлэжьагъэх.\nКIэрэщэ Анзаур ипэублэ псалъэ къызэрэщиIуагъэмкIэ, илъэс къэс мэлылъфэгъум и 26-м агу къагъэкIыжьы 1986-рэ илъэсым Чернобыль атом электростанцием къыщыхъугъэ тхьамыкIагъор.\n— Мыщ епхыгъэ шIэжь Iофтхьабзэу республикэм щызэхащагъэхэм, радиацием шъобж хэзыхыгъэхэм зэтыгъо ахъщэ тынэу аратыхэрэм, япсауныгъэкIэ ящыкIэгъэ медицинэ уплъэкIунхэр игъом афашIынхэм, нэмыкI Iофыгъохэм татегущыIэнэу тызэрэугъоигъ. Мы тхьамыкIагъом идэгъэзыжьын хэлэжьагъэхэм ягумэкIыгъохэр, яIофыгъохэр къэралыгъо гъэцэкIэкIо къулыкъухэм янэплъэгъу рагъэкIыхэрэп нахь мышIэми, щыкIагъэхэм джыри тахэплъэщт, — къыIуагъ КIэрэщэ Анзаур.\nАР-м лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ и Комитет итхьаматэ игуадзэу Константин Щербаковыр шIэжь мафэм фэгъэхьыгъэ Iофтхьэбзэ зэфэшъхьафэу республикэм щызэхащагъэхэм къатегущыIагъ. Ахэм ащыщых гъэсэныгъэм иучреждениехэм ащыкIогъэ «лIыхъужъныгъэм иурокхэр», класснэ сыхьатхэр, нэмыкIхэри. Хабзэ зэрэхъугъэу, мэлылъфэгъум и 26-м хэбзэ къулыкъухэр ыкIи общественнэ организациехэр зыхэлэжьэгъэхэ митингхэр муниципалитетхэм зэкIэми ащыкIуагъэх.\nРадиацием зэрар зэрихыгъэхэм зэтыгъо ахъщэ IэпыIэгъоу аратырэм къытегущыIагъ АР-м IофшIэнымкIэ ыкIи социальнэ хэхъоныгъэмкIэ иминистрэу Мырзэ Джанбэч. Хабзэ зэрэхъугъэу, а IэпыIэгъур тхьамыкIагъом идэгъэзыжьын хэлэжьагъэхэм, сэкъатныгъэ хэзыхыгъэхэм, зидунай зыхъожьыгъэхэм яшъхьэгъусэхэм, янэ-ятэхэм, ясабыйхэм афатIупщы. Министрэм къызэриIуагъэмкIэ, а купым хэхьэрэ нэбгырэ 531-у республикэм щэпсэухэрэм зэтыгъо ахъщэ IэпыIэгъоу сомэ 1500-рэ зырыз аратыгъах. ПстэумкIи ащ сомэ мин 802-рэ пэIуагъэхьагъ.\nЧернобыль къыщыхъугъэ тхьамыкIагъом идэгъэзыжьын хэлэжьагъэхэм нэмыкI гумэкIыгъоу яIэхэр зэхэсыгъом къыщаIэтыгъэх. Ахэр республикэм ит райони 4-мэ саугъэтхэр къащызэIухыгъэнхэр, ахъщэ тынэу аратыхэрэм ахагъэхъоныр, нэмыкIхэри.\nIофтхьабзэу агъэнэфагъэхэр зэкIэ гъэцэкIэгъэнхэ зэрэфаер Премьер-министрэм иIэнатIэ зыгъэцакIэрэм къыIуагъ, ащкIэ пшъэдэкIыжь зыхьырэ ведомствэхэм, къулыкъухэм яIофшIэн нахь агъэлъэшынэу къафигъэпытагъ.\nПредыдущая IофшIэкIошхуагъ, узкIырыплъын цIыфыгъ\nСледущая ЕгъэжьэпIэшIум ылъапсэ мэпытэ