Абдзахэхэмрэ хьакІэ зещэн хабзэхэмрэ - Адыги.RU - история, культура и традиции древнего народа Северного Кавказа адыгов(черкесов) - 16 октября - 43517739794 - Медиаплатформа МирТесен\nАбдзахэхэмрэ хьакІэ зещэн хабзэхэмрэ Абдзэхэ чылэхэу Тыркуем итхэм 1979-рэ илъэсым, Адыгэ РеспубликэмкІэ къуаджэу Хьакурынэхьаблэ 1990-рэ илъэсым сызащэІэм сшъхьакІэ къащысэхъулІагъэхэр. Адыгэмэ яхьакІэ зещакІэ гъэшІэгъонэу зэрэщытыр зекІохэу я XIX-рэ лІэшІэгъум Кавказым щыІагъэхэми литературэми къаушыхьаты. ХьакІэр унагъоу къыздэкІуагъэм изакъоу ихьакІагъэп, ар зэрэчылэуи зэрэлІакъоуи яхьакІагъ. Адыгэмэ хьакІэр лъэшэу агъэлъапІэщтыгъэ, ащ икъэухъумэн, ищыІэныгъэ апае бысымым ыпсэ ытыщтыгъэ. ХьакІэзещэн хабзэр пыимкІи мыукъожьын хабзэу щытыгъ. Пыир унэм къызщихьэрэм, лъытэныгъэ рахыщтыгъэ, къыдекІокІыщтыгъэх. Адыгэ Хабзэм епхыгъэу зекІокІэ-шІыкІэ гъэнэфагъэхэр хьакІэм паи, бысымым паи щыІагъэх. ХьакІэр бысымым Іизын къыримытэу, нэмыкІ унагъом хьакІэу кІон фитыгъэп. ХьакІэр щырагъэблагъэу, щахьакІэу унэ хэушъхьафыкІыгъэ хьакІэщ ыцІэу, адыгэмэ зэряІагъэм игугъу къэшІыгъэн фае. Джырэ уахътэм а хабзэр укъуагъэ хъугъэ. Ижъырэ хабзэ горэхэр укъуагъэ хъугъэхэми, хьакІэпэгъокІыкІэу адыгэмэ ахэлъыгъэр къахэнагъ. Анахьэу къыхэбгъэщырэр хьакІэм гуфэбэныгъэ инрэ гу-лъытэныгъэрэ фыряІэу зэрэпэгъокІыхэрэр ары. Я ХХ-рэ лІэшІэгъум ыкІэм апэ-рэу Тыркуемрэ Адыгеимрэ сызащэІэм адыгэ чылэмэ хьакІэзещакІэу ащыслъэ-гъуагъэхэр къэсІуатэхэмэ сшІоигъу.\nТыркуем ит абдзэхэ чылэмэ сызэращыІагъэр Апэрэу адыгэмэ ащыщ абдзэхэ лъэпкъыр зысшІагъэр 1977-рэ илъэсым абдзэхэ унагъоу Тыркуем къикІи, сызщыщ къалэу Берлин къэкІуагъэм нэІуасэ сызыфэхъур ары. Я XX-рэ лІэшІэгъум ия 60-рэ илъэсхэм Германием къызэрэригъэблэгъагъэхэм тетэу Тыркуем къикІыгъэхэу цІыфыбэ лэжьакІо ащ къэкІогъагъэх. Ахэмэ черкесхэр (джары адыгэхэр Германием зэрэщашІэхэрэ цІэр) зэрахэтхэр зэхэсхыгъагъ. А уахътэм адыгабзэр зэзгъэшІэнэу зэрезгъэжьэгъагъэм къыхэкІэу а лъэпкъым щыщ цІыфхэм саІукІэмэ сшІоигъуагъ. Сызэрэлъыхъуагъэр хьаулыягъэп: Тыркуем итыгъэкъохьапІэкІэ щыІэ Балыке-сир къалэм пэгъунэгъу адыгэ къуаджэхэм, Тыркуем итыгъэкъокьыпІэкІэ щыІэ Кахьраман Мараш хэкум ит адыгэ чылэхэм ащыщ унагъо горэхэм нэІуасэ сафэхъугъ. Ахэр адыгэ лъэпкъым иабдзэхэ лІакъо щыщхэу къычІэкІыгъ. Ябзэ зэзгъэшІэнэу сызэрэфаер зэрясІуагъэм тетэу, ядэжь сырагъэблэгъагъ. Хьаткъомэ ащыщэу Мелихьа иунагъо апэрэу сызэрэкІогъагъэр сыгу къэкІыжьы. Ащ ятэшыпхъум ыкъо имашинэкІэ Мелихьа иунэу ишъхьагъусэрэ икІэлищрэ зыщыпсэухэрэм сищэгъагъ. Ахэмэ яІахьылхэу джыри унэгъуитІу сезыгъэблэгъагъэхэм адэжь къыщызэрэугъоигъагъэх. Гуфэбэныгъэшхо ахэлъэу ахэр къыспэгъокІыгъэх. Абзэ зэзгъэшІэнэу сыгу зэрэхэлъыр ахэмэ лъэшэу ягопагъ, яунапчъэ сэщ пае ренэу зэрэзэІухыгъэри къысаІуагъ. Сызщыфэе уахътэм мыхэм адэжь сыкъэкІон сызэрэфитыр мыхэм къысэІуагъ. Арти Іоф зымышІэрэ бзылъфыгъэ ныбжьыкІэу яІэхэмрэ сэрырэ тызэІукІэзэ тшІынэу сязэгъыгъ. Мелихьа иунагъу ары нахьыбэрэ сыздакІощтыгъэр. Адыгабзэм изэгъэшІэнкІэ сэ къызфэзгъэфедэрэ шІыкІэм тетэу ІэпыІэгъушхо ар къысфэхъугъ. Мелихьа ятэшыпхъум ипшъашъэу Сурия, ишъхьагъусэрэ ежьырырэ сибысым зычІэс унэ зэтетым щыпсэущтыгъэхэти, Хьаткъомэ адэжь сызыкІокІэ, къакІощтыгъэ. А чІыпІэм пэмычыжьэу щыпсэущтыгъэ яІахьыл бзылъфыгъэу Пакизэ дэжьи сыкІощтыгъэ. Ахэр зэкІэри къысэмызэщыжьыхэу, агу зэІухыгъэу сырагъэблагъэщтыгъэ. Бзэр сыхьат зы-тІу горэм зэзгъэшІэнэу ядэжь сыкъызэрыкІорэм имызакъоу, пчыхьэшъхьашхэ зэдэтшІэуи нахьыбэрэ сыкъыщысэуи хъущтыгъэ. Ау сыкъяхьылъэкІэу ахэмэ сягуцэфагъэп. СыхьатиплІи-тфи зэпымыоу ядэжь сыкъыщыІэу бэрэ къыхэкІыщтыгъэ. Пчыхьэ хъугъэу сыкІожьын фаеу зясІокІэ, «Сыдэу жьэу укІожьыра адэ?» аІоти, къысэупчІыщтыгъэх. Тыркуем щыІэ ячылэхэм якъэбархэр ахэмэ къысфаІуатэщтыгъэх, ядэжь, а хэгъэгум, сыкІонэу сырагъэблагъагъ. НэІуасэ сызыфэхъугъэ абдзахэмэ ягъэмэфэ зыгъэпсэфыгъо илъэс къэс Тыркуем щыІэ ячылэмэ ащагъакІощтыгъэ. 1979-рэ илъэсым апэрэу Тыркуем сыкІогъагъ, синэІуасэхэр зыщыщ къуаджэхэу Тахьирбэй (Шъэожьхьабл), Мэхьмэтбэй (Хъуажъхьабл), Махьмудбэй (Тыгъужъхьабл), Кахьраман Мараш хэкум ит къалэу Гёксун пэгъунэгъоу сащыІагъ. Рейхьанлы (Рейхьаниа) чылэу Сирие гъунапкъэмкІэ щыІэми сыкІогъагъ. Къалэу Балыкесир пэблагъэу синэІуасэхэр зыщыщхэ адыгэ чылэхэу Демиркапырэ Дерелирэ сащыІагъ. СинэІуасэ пшъашъэу Германием щыщыр нахьыбэмкІэ сигъусагъ. ЗэкІэ а чылэхэм лъэшэу къытфэчэфхэу тащырагъэблэгъагъ. Берлин дэс синэІосэ абдзэхэмэ яунагъомэ ащыщ горэм дэжь хьакІапІэкІэ тыкъыщыуцугъ. БерлинымкІэ сэ сиабдзэхэ нэІуасэхэр мыщ щымыІэхэми, яунагъомэ ащыщхэр гуфэбэныгъошхо къытфыряІэу къытпэгъокІыщтыгъэх. Ахэр Хьаткъо, Шъэожь, Апыщ, ХьапакІэ, Гъонэжьыкъо, Кобл, Цэй, Хъунэ, Аулъэ, ЛІыІужъу лІакъомэ ащыщых. ТыкъызэрэкІуагъэм икъэбар зызэхахым, яІахьылхэри янэІуасэхэри шІуфэс къытахынэу къэкІогъагъэх. Унагъомэ яныбжьыкІэхэр къэзэрэугъоихэти мэфэ ренэм къыддакІухьащтыгъэ. НэмыкІ цІыфэу чылэм дэсхэри тибысым дэжь тызэрагъэлъэгъунэу къакІощтыгъэх. Нахьыбэр пчыхьэм къакІощтыгъэ. Сигъусэрэ сэрырэ тызэрэдэмыкІуагъэм къыхэкІэу кІалэу джыри къэзымыщагъэхэмрэ пшъашъэхэмрэ пчыхьа къэс тибысым дэжьэ къыщызэІукІэщтыгъэх. Тызэхэсэу тыгущыІащтыгъэ, тыджэгущтыгъэ, пщынэм е кассетэм такъыдашъощтыгъэ. Бзылъ-фыгъэхэмрэ кІалэхэмрэ пщынэм къызэреощтыгъэхэр дэгъоу къэсэшІэжьы. А лъэхъаным чылэхэм электросвет зэрямыІагъэм лъэшэу ишІуагъэ къэкІуагъ – уахътэр телевизор еплъыным тшІуихьыщтыгъэп. Керосин, шэф остыгъэмэ такІэрысэу гупсэфэу тыщысыщтыгъ. КІэлэгъуалэхэр зэрикІыжьыгъэхэм тетэу унагъом ис бзылъфыгъэхэри хьакІапІэ къакІощтыгъэх. Къэзымыщэгъэ хъулъфыгъэмэ адыщысынхэр къемыкІоу ары а бзылъфыгъэмэ зэралъытэщтыгъэр. Хъулъфыгъэу къэзыщагъэхэр щысакІо къакІощтыгъэхэп. Мэхьмэтбей чылэм къэзыщагъэхэри къакІощтыгъэх, ау ахэр куп шъхьафэу щысыщтыгъэх. Абдзахэмэ зэкІэ адрэ адыгэмэ афэдэу сэмэркъэур якІас. Къэбар щхэн гъэшІэгъонэу къаІотэгъагъэхэр дэгъоу къэсэшІэжьых. Пшъэшъэ хьакІэр мэфищ зытешІэкІэ адрэ бзылъфыгъэу унагъом исымэ афэдэу унэми щагуми зэращылэжьэн фаер къызгурагъаІощтыгъ. Ау ащ нахьыбэрэ ядэжь сыкъэнагъэми, сэщ пае а хабзэр аукъощтыгъэ. Сэ сибысым къысфэгупсагъ, унагъом сыщыщ шъыпкъэм фэдэу къысфыщтыгъ. Шъыпкъэ, ябзэкІэ сызэрадэгущыІэщтыгъэми, ябзэ лъытэныгъэу фэсшІырэр къызэрэзгъэлъэгъуагъэми, ар нахь дэгъоу зэзгъэшІэнэу сызэрэфаеми яшІуагъэ къэкІуагъ. Адыгэ шхынхэу щыпсыр, пІастэр, къуаер, унэгъо хьалыгъур зэрэпшІыщтхэр зэрэсагъэшІэным сибысымхэр пылъыгъэх: ахэмкІэ сахьакІэщтыгъ. Ащыгъум чылэмэ адыгэ хьакухэр адэтыгъэх, унагъом тхьамэфэ ренэм ышхыщт хьалыгъур бзылъфыгъэмэ зэрагъажъэщтыгъэр слъэгъугъэ . Хабзэм тетэу сызщеблэгъэгъэ унагъом ис хъулъфыгъэхэмрэ бзылъфыгъэхэмрэ сахэсэу садашхэщтыгъэ. Іанэм тыпэс зэхъукІэ бысым хъулъфыгъэм бэрэ ынаІэ къыстыригъэтыщтыгъэ. Сизакъоми гъусэ сиІэми яунэ кІоцІ хэтэу унэ шъхьафым тыщычъыещтыгъэ. Ащ пае унагъом щыщхэр зэхэлъынхэ фаеу хъущтыгъэ. Сибысым щыщхэмрэ сэрырэ тызэгъусэхэу нэмыкІ унагъоу чылэм дэсхэм адэжь тыкІощтыгъэ. Ахэмэ чайми кофеми такъыщырагъашъощтыгъэ. Бысым сшІыгъэ унагъом сыкъикІыжь зыхъукІэ, ежьхэми яІахьылхэми шІухьафтынхэр къысатыщтыгъэх. Сщыгъупщэжьын слъэкІырэп зы чылэ горэм щыщ лІы горэм итыжын Іалъын ыІапэ къыпыхи адыгабзэр зэрэсшІэрэм пае къызэрэситыгъагъэр. Абдзахэмэ яхьакІэпэгъокІыкІэ сыгу имыкІыжьынэу анахь лъэшэу зыщызгъэунэфыгъэр Сирие хэгъэгум игъунапкъэкІэ щыІэ чылэу Рейханлы ары. Мыщ тыкІонэу итымыхъухьэгъагъэми, Тахьирбэй чылэм щыщ синыбджэгъухэм яІахьылмэ ащыщ горэм идунай зэрихъожьыгъэм къыхэкІэу, икъукІэ анаІэ къызэрэттырамыгъэтышъущтыр гухэкІ ащыхъоу, сигъусэ нэмыц бзылъфыгъэмрэ сэрырэ а къуаджэм тыкІомэ хъунэу къытаІуагъ. Сибысым иІахьылмэ ащыщ кІалэ горэ Искендерун къалэм нэс къыддэкІуагъ. ЯтІонэрэ мафэм тэщ пае такси къаригъэфи, машинэмкІэ сыхьат горэкІэ укІомэ узнэсынэу щыт адыгэ къуаджэу Рейхьанлым дэс адыгэ унагъом тырищэлІэнэу унашъо къыфишІыгъ. Ау а унагъор зыщыщыр гъэнэфагъэу ылъэкъуацІэкІэ къыриІуагъэп. СэркІэ ар шІагъо хъугъэ, сыда пІомэ ыпэкІэ зыгорэущтэуи сызІумыкІагъэу, синэІуасэу щымыт унагъом хьакІэу тызэрафэкІощтым икъэбар лъамыгъэІэ-сыгъэу ыдэжь укІоныр къысфемыгъэкІоу гумэкІыгъошхом сызэлъиштагъ. Таксим исым Рейхьанлым тыкъыгъэси, машинэр унэ горэм дэжь къыщигъэу-цуи, къытиІуагъ: «Мыщ адыгэ унагъо зэрэщыпсэурэр сэшІэ, шъуихь». Сэ мэкІэ-макІэу зыкъэсІати, сыгу бырсырым зэлъиштагъэу машинэм сыкъикІыгъ. Мыщ фэдэу пшІыныр зэрэемыкІур сэ синэмыц лъэпкъ зэхэшІыкІыкІэ къызгурыІощтыгъэ, ау сэркІэ нэмыкІ хэкІыпІэ щыІагъэпти, къэлапчъэр Іусхи, цІыф гори зыдэмыт щагум сыдэхьагъ. СылъыкІуати унэм сызехьэм, ныбжь гурытым ит хъулъфыгъэр къэслъэгъугъ. АбдзэхабзэкІэ сыкъэгущыІи, сэри Германием щыщ синыбджэгъу пшъашъэу сигъусэми адыгэхэм таІукІэмэ зэрэтшІоигъор есІуагъ. Лъэшэу згъэшІагъоу а цІыфыр гуфэбэныгъэшхо хэлъэу къыспэгъокІи, гур къыдищаеу мэкъэ ІатыгъэкІэ къыІуагъ: «Садэжь шъукъызэрэкІуагъэр сэркІэ гушІогъошху! Шъукъеблагъэх!» Сэ синыбджэгъу пшъашъэм сыкъеджэнэуи тичемоданхэри таксим къитхыжьынхэуи унэм сыкъикІыгъ. ЛІыр сауж итэу, ядэжь тызэрэкІуагъэр гопэшхо зэрэщыхъугъэр джыри къыІощтыгъ. ТыздэкІуагъэр абдзэхэ унагъоу щытыгъ, Гъонэжьыкъохэм ащыщыгъ. Унагъом щыщхэр тызыІохьэм исыгъэхэпти, ахэр къызэрэкІожьхэу бысымым зырызэу нэІуасэ тафишІыгъ. ХьакІэу тызэрэкІуагъэм зэригъэгушІохэрэр ахэми къытаІуагъ. Мэфищэ ядэжь тыкъытыгъэти, хьакІэр зэрякІасэм ишыхьатэу икъукІэ тыкъагъэшІуагъ. Адыгэ хэкум ит къуаджэу Хьакурынэхьаблэ 1990-рэ илъэсым апэрэу сызэрэщыІагъэр. Адыгэмэ яхэкужъэу Адыгэ Республикэм 1990-рэ илъэсым апэрэу сыкъэкІуагъ. Урысыемрэ Германиемрэ академическэ зэхъожьыныгъэхэм яхьылІэгъэ программэу зэдаштагъэм тегъэпсыкІыгъэу адыгабзэм ехьылІэгъэ диссертациеу стхырэм пае Іоф сшІэнэу мыщ сыкъэкІуагъ. Тыркуем ис абдзахэмэ абзэрэ Адыгэ Республикэм щыпсэурэ абдзахэхэмрэ абзэрэ зэзгъэпшэнхэм анахьэу сыфэягъэти, абдзэхэ чылэ закъоу мыщ итым сагъэкІонэу Адыгэ къэралыгъо университетым сызыщялъэІум, Хьакурынэхьаблэ щыщ Мэрэтыкъо Шумафэ иунагъо сыщырагъэблэгъагъ. Мэрэтыкъохэм адэжь апэрэу сыкъызэкІом мазэрэ ядэжь сыщыІагъ. Унагъом щыщ нэбгырищэу чылэм дэсхэр, янэу Саудэт, ятІонэрэ кІэлэу Пщымаф, япшъашъэу Зарем гуфэбэныгъэ хэлъэу къыспэгъокІыгъэх. Заремрэ янэрэ сызэрэгупсэфыным зэригъэгумэкІыщтыгъэхэм имызакъоу, яхабзэ-бзыпхъэхэри къысфаІуатэщтыгъэх. Зарэ сихэгъырэеуи ренэу сигъусэуи уна-гъохэр къэткІухьэщтыгъэх. ЦІыф зэфэшъхьафхэм бзэм ехьылІагъэу сыхьат заулэрэ садэгущыІэу бэрэ къыхэкІыщтыгъэ. Зыныбжь хэкІотэгъэ лІыхэм ащыщ-эу сызІукІагъэхэм къэбарыжъхэр къысфаІотагъэх. Заремэтхэм ядэжь сыщэІэфэ тызэгъусэу джэгуищмэ тащыІагъэти, абдзахэмэ яджэгушІыкІэ нэІуасэ сыфэхъугъ. Зарем ынаІэ ренэу къыстетыгъ. Апэрэу Хьакурынэхьаблэ сыкъэкІуагъэу ядэжь сызыщэІэм, гъэмэфэ каникулхэм яуахътэ тефагъэти, япхъу нахьыжъ ипшъэшъэжъыеу илъэсипшІ зыныбжьыр сэ къыс-фагъэзагъэу къыздекІокІыщтыгъэ. Зарэ япхъорэлъф сэщ пае риІощтыгъэ: «Моникэ изакъоу къэбгъэнэкъон!» Адыгэ ХабзэмкІэ ар зытырашІыхьэщтыгъэр хьакІэр гупсэфыным пае ащ ыпашъхьэ цІыф горэ ренэу зэритын фаер, изакъоу ар къэбгъанэ зэрэмыхъущтыр ары. Сибысым иІахьылхэр сызэрагъэлъэгъунэу садэжь къэкІозэпытыгъэх. Ары къэс Зарем е янэ къытфэпщэрыхьэщтыгъэх. НэмыкІ унагъохэми мы чылэм сащырагъэблагъэщтыгъэ, ары къэс Іанэр къашыщтыгъэ, унагъоу тезгъэблэгъагъэм щыщхэр зэкІэ къызэхахьэщтыгъэх. МэфэкІ Іанэм пэсхэ зыхъукІэ хъохъухэр къаІонхэр Адыгэ хэкум зэрэщяхабзэр сшІагъэ. Ар сэ сыгу рехьы. Ау Тыркуем ис унагъоу сэ сызыдэщыІагъэм ащ фэдэ хабзэ иІэп. Тыркуем щыхабзэм фэмыдэу мыщ щыщ адыгэ унагъом укъыщымыІэнэу хьакІэу узыкІокІэ Іанэ къашІэу яхабз. Хьакурынэхьаблэ сызыщэІэм Мэрэтыкъомэ анэмыкІэу Бэчмыкъохэми Сапыйхэми адэжь бэрэ сыкІуагъ. Сибысым ренэу къысфэсакъыгъ. ЫнаІэ къызэрэстет зэпытыр къэпшІэнэу нэшэнабэ еслъэгъулІагъ. Гъунэгъу къуаджэ горэм сыщырагъэблэгъагъэу, пчыхьэ хъугъэу зыгорэкІэ сыкъэгужъощтыгъэмэ, сикъэтыкІэ шІомытэрэзэу, сибысым гуащэ икІалэ телефонымкІэ сыздэщыІэм адэжь къытыригъаощтыгъэ. Зэфэхьысыжьыгъэу къэсІонэу сызыфэягъэр абдзэхэ хьакІэпэгъокІыкІэм имызакъоу, абдзахэмэ уащыщыными осэ ин зэрэфэсшІырэр ары. Ежь абдзахэмэ сащыщэу къызысаІокІэ, ар сэркІэ зэримыкъу щыІэп. Зарэ янэ Саудэт сэ сянэу чылэм дэсым фэдэу слъытэнэу къысиІуагъ. Ныбджэгъу къысфэхъугъэ унэгъо пстэуми тхьашъуегъэпсэу къясІо сшІоигъуагъ. Мы къэсІотагъэхэр адыгэ литературабзэмкІэ зэдзэжьыгъэнымкІэ ІэпыІэгъу къысфэхъугъэхэ Къатмэс ФатІимэтрэ Емызэщ Сафыетрэ сызэрафэразэр къэсэІо. Литературэр: 1. Essad-Bey: Der Kaukasus, seine Berge, Völker und Geschichte, Berlin I93I 2. Grothe, H.: Meine Vorderasien-Expedition 1906 und 1907, Leipzig 1911/1912 3. Höhlig, M.: Kontaktbedingter Sprachwandel in der adygeischen Umgangssprache im Kaukasus und in der Türkei, München 1997 4. Neumann, F.: Rußland und die Tscherkessen, Stuttgart 1840 5. Stücker, C.: Sitten und Charakterbilder, aus der Türkei und Tscherkessien, Berlin 1862 6. Wagner, M.: Der Kaukasus und das Land der Kosaken in den Jahren 1843 bis 1846, Leipzig 1850. Хелиг Моника.


Псауныгъэм игъэпытапIэ рагъэблагъэх | Адыгэ Макъ\nПсауныгъэм игъэпытапIэ рагъэблагъэх\nРеспубликэм футбол цIыкIумкIэ изэнэкъокъоу «Чэщ лигэр» щылэ мазэм и 14-м Мыекъуапэ щырагъэжьагъ.\nЦIыфхэм япсауныгъэ агъэпытэным, языгъэпсэфыгъо уахътэ нахь гъэшIэгъонэу агъэкIоным афэшI Адыгэ Республикэм физкультурэмкIэ ыкIи спортымкIэ и Комитет зэхэщэн Iофыгъохэм кIэщакIо афэхъу. Комитетым ипащэ игуадзэу Андрей Бородиным тизэдэгущыIэгъу къыщыхигъэщыгъ футболымкIэ, волейболымкIэ, нэмыкIхэмкIи зэнэкъокъухэр зэрэзэхащэхэрэр. КIымэфэ футболымкIэ зэIукIэгъухэм ешIэкIо 500-м нахьыбэ ащызэнэкъокъугъ. ЕшIэгъухэм нэбгырабэ яплъыгъ.\nАдыгэ къэралыгъо университетым физкультурэмкIэ ыкIи спортымкIэ и Институт футбол цIыкIумкIэ зэнэкъокъур щылэ мазэм и 14-м къыщыублагъэу мэлылъфэгъум и 3-м нэс щыкIощт. «Чэщ лигэм» щызэнэкъокъухэрэ командэхэм зэIукIэгъухэр пчыхьэм сыхьатыр 9-м аублэщтых.\nПсауныгъэр зыгъэпытэ зышIоигъохэр зэнэкъокъум рагъэблагъэх. Институтым ипащэу Бгъуашэ Айдэмыр къытиIуагъ ешIэгъухэр дэгъоу зэхэщэгъэнхэм зэрэлъыплъэщтыр.


Республикэм хэхъоныгъэхэр ышIынхэм иIахьышхо хэлъ — Адыгэ макъ\nРеспубликэм хэхъоныгъэхэр ышIынхэм иIахьышхо хэлъ\nРедактор 13.06.2017 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nАдыгэ Республикэм и Къэралыгъо Совет — Хасэм изэхэсыгъоу щыIагъэм депутатхэм зэдырагъаштэу республикэм ипэщагъэу ТхьакIущынэ Аслъан АР-м и Къэралыгъо советник IэнатIэ IугъэхьэгъэнымкIэ амакъэ фатыгъ.\nМыщ икандидатурэ къэзыгъэлъэгъогъэ Адыгеим и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Мурат къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, шъолъырым ипащэу щытыгъэм опытэу IэкIэлъыр гъэфедэгъэным, республикэм социальнэ-экономическэ хэхъоныгъэхэр ышIынхэм унашъор фытегъэпсыхьагъ. ТхьакIущынэ Аслъан зэлъашIэрэ, шъхьэкIэфэныгъэ зыфашIырэ политик, республикэр зыпкъ иуцоным, хэхъоныгъэхэр ышIынхэм иIахьышхо хэлъ. Илъэс пчъагъэхэм къакIоцI зэрифэшъуашэу ипшъэрылъхэр зэригъэцэкIагъэм къыкIэлъыкIуагъэх къэралыгъо тын лъапIэхэр, щытхъуцIэхэр, нэмыкIхэри. Арышъ, ащ иопыт, щыIэныгъэм, политикэм хэшIыкIэу афыриIэр республикэм къышъхьапэщт. Ары мы IэнатIэр зыкIыфагъэшъошагъэри.\n2007-рэ илъэсым ТхьакIущынэ Аслъан республикэм ипащэ хъугъэ. А уахътэр экономикэмкIи, нэмыкI лъэныкъохэмкIи къызэрыкIоу щытыгъэп. ИIэнатIэ зыIухьэгъэ апэрэ мафэм къыщыублагъэу цIыфхэм щыIэкIэ-псэукIэу яIэр нахьышIу шIыгъэныр, бюджетым, инвестициехэм хэхъоныгъэхэр ашIынхэр пшъэрылъ шъхьаIэу зыфигъэуцужьыгъэх. Илъэс зэкIэлъыкIохэм ахэр зэшIуихынхэ, регионыр зыпкъ ригъэуцон фызэшIокIыгъ. УФ-м и Президент гъогогъуитIурэ цыхьэ къыфишIи, республикэм ипащэу илъэсипшIырэ Iоф ышIагъ.\nХэхъоныгъэхэр е мышIагъэу щыIэхэр ары шъолъырым ипащэ иIофшIагъэ къэзыгъэлъагъорэр. Илъэси 10-кIэ узэкIэIэбэжьмэ, Адыгеим иIофхэм язытет зыфэдагъэмрэ мы илъэсхэм зэхъокIыныгъэу фэхъугъэхэмрэ нэрылъэгъух. Медицинэм, гъэсэныгъэм, культурэм, спортым, нэмыкI лъэныкъохэм япхыгъэ псэолъакIэхэр республикэм бэу къыщызэIуахыгъэх. Гъэстыныпхъэ шхъуантIэр псэупIэхэм ящэлIэгъэнымкIэ пэрытныгъэ зыIыгъ субъектхэм республикэр ащыщ хъугъэ. Лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ республикэр пэрытныгъэр зыIыгъхэм зэрахэуцуагъэм мэхьанэшхо иI. Ащ улъыIэсыныр, укъыфэкIоныр псынкIэп. Арэу щытми, ТхьакIущынэ Аслъан сыдигъуи ышIагъэр шIомакIэу, зэшIохыгъэн фаер нахьыбэу къегъэнафэ.\nИлъэсипшIкIэ узэкIэIэбэжьмэ, Адыгеим ибюджет сомэ миллиарди 5 ныIэп зэрэхъущтыгъэр, непэ ар фэдищым ехъукIэ нахьыбэ ашIын афызэшIокIыгъ. Джащ фэдэу федеральнэ гупчэм къикIырэ ахъщэ IэпыIэгъур (дотациер) бэкIэ нахь макIэ ашIыгъ. Адыгеим ежь ихахъохэм фэдэ пчъагъэкIэ зыкъаIэтыгъ.\nЭкономикэм хэхъоныгъэхэр ышIыхэмэ, цIыфхэм щыIэкIэ-псэукIэ амалэу яIэхэр нахьышIу зэрэхъущтыр ТхьакIущынэ Аслъан къыдилъытэзэ, зипэщэ командэм пшъэрылъ гъэнэфагъэхэр фишIыгъэх, ащ фэIорышIэщт программэхэр республикэм щаштагъэх.\nУрысые Федерацием и Президентэу Владимир Путиным къыдигъэкIыгъэ жъоныгъокIэ унашъохэм ягъэцэкIэнкIэ Адыгеим пэрытныгъэ ыIыгъ. Финансхэм ягъэзекIонкIэ республикэм ипшъэрылъхэр зэрифэшъуашэу зэригъэцакIэхэрэм, шIуагъэ къытэу зэригъэфедэрэм яшIуагъэкIэ федеральнэ гупчэм регионым ахъщэ тедзэ къыфитIупщэу къыхэкIыгъ. Промышленностым хэхъоныгъэхэр ышIынхэм, предприятиехэр зыпкъ итэу лэжьэнхэм ылъэныкъокIи республикэм ипэщагъэм Iофышхо ышIагъ.\nЭкономикэмкIэ анахь шъхьаIэр инвестициехэр арых. Илъэс зэкIэлъыкIохэм къакIоцI мы IофыгъомкIэ регионыр хэпшIыкIэу ыпэкIэ лъыкIотагъ, инвесторхэм сомэ миллиард пчъагъэ тиэкономикэ къыхалъхьагъ. Джащ фэдэу илъэс къэс Шъачэ щыкIорэ дунэе инвестиционнэ форумым республикэр чанэу хэлажьэ, сомэ миллиард пчъагъэ зытефэрэ зэзэгъыныгъэхэм акIэтхэ, проектхэр щыIэныгъэм щыпхырыщыгъэнхэм пащэхэм анаIэ тет.\nАдыгеир мэкъумэщ шъолъырэу зэрэщытыр ТхьакIущынэ Аслъан къыдилъытэзэ, мы отраслэм щылажьэхэрэм IэпыIэгъу афэхъугъэныр, ишIуагъэ арагъэкIыныр пшъэрылъ шъхьаIэхэм ащыщэу зыфигъэуцужьыгъагъ. 2007-рэ илъэсым къыщыублагъэу ащ хэхъоныгъэу ышIыгъэхэр непэ тинэрылъэгъух. А илъэсхэм къакIоцI мэкъумэщ хъызмэтым къыдигъэкIырэ продукциер фэдэ заулэкIэ нахьыбэ ашIыгъ, илъэс къэс республикэм лэжьыгъэ бэгъуагъэ къыщахьыжьы.\nДжащ фэдэу УФ-м и Президент къыдигъэкIыгъэ жъоныгъокIэ унашъохэр игъом зыгъэцэкIэрэ субъектхэм Адыгеир ащыщ. КIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэмкIэ, къэралыгъом ишъолъыр пстэумэ афэдэу, Адыгеими гумэкIыгъо иIагъ. Анахьыбэу ТхьакIущынэ Аслъан ынаIэ зытыригъэтыгъэхэм мы лъэныкъори ащыщ. Джы непэ кIэлэцIыкIу IыгъыпIэм кIон фэе сабыйхэу илъэси 3 — 7 зыныбжьыхэм алъэныкъокIэ республикэм чэзыу иIэжьэп.\nМедицинэм, культурэм, гъэсэныгъэм, спортым япхыгъэ псэуалъэхэм яшIын ыкIи ягъэцэкIэжьын фытегъэпсыхьэгъэ программэхэр зэрифэшъуашэу зэшIохыгъэнхэм А. ТхьакIущынэм ынаIэ тетыгъ. Ащ ишIуагъэкIэ тикъэлэ шъхьаIэ имызакъоу, муниципалитетхэм, къоджэ псэупIэхэм аужырэ шапхъэхэм адиштэрэ учреждениякIэхэр, спорт псэуалъэхэр къадэуцуагъэх. Ащ нэмыкIэу зянэ-зятэ зимыIэжь кIэлэцIыкIухэм псэупIэхэр ягъэгъотыгъэнхэмкIэ, жъы хъугъэ унэхэм ащыпсэухэрэр гъэкощыгъэнхэмкIэ, нэмыкI социальнэ мэхьанэ зиIэ пшъэрылъхэр зэрифэшъуашэу гъэцэкIагъэхэ хъугъэ.\nТхьакIущынэ Аслъан ышIэгъэ пстэури хэзыгъэ имыIэу къэппчъыныр къин хъущт. Анахь шъхьаIэхэм ягугъу къэтшIыгъэми, ащ нэмыкI гъэхъагъэу иIэр джыри макIэп. Республикэм исхэр дэгъоу псэунхэм, гъэсэныгъэ зэрагъэгъотыным, медицинэм иамалхэр зэрифэшъуашэу къызIэкIагъэхьанхэм, ныбжьыкIэхэр спортым пыщагъэ хъунхэм апае шIагъэ хъугъэр бэ. А пстэуми ТхьакIущынэ Аслъан ыкIуачIэ ахилъхьагъ.\nIофышхоу ышIагъэм къыкIэлъыкIоу ТхьакIущынэ Аслъан щытхъуцIэхэр, научнэ степеньхэр, къэралыгъо ыкIи общественнэ тын лъапIэхэр бэу къыфагъэшъошагъэх. Ау а гъэхъагъэхэм къащымыуцоу иреспубликэ шIуагъэ къызэрэфихьыщтым, цIыфхэм IэпыIэгъу зэрафэхъущтым пылъ. Ары сыдигъокIи ащ пшъэрылъ шъхьаIэу зыфигъэуцужьырэр.\nПредыдущая Игупшысэ тиорэдхэм ахэлъ\nСледущая IофшIэгъу зэIукIэгъу


СПОРТЫР | Адыгэ Макъ | Страница 2\n«Кубань» Краснодар – «АГУ-Адыиф» Мыекъуапэ – 45:23-рэ. Тыгъэгъазэм и 19-м Краснодар щызэдешIагъэх.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ бэнэкIо ныбжьыкIэхэм аIукIагъ\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат Мыекъуапэ дэт хэушъхьафыкIыгъэ кIэлэцIыкIу спорт еджапIэу N 2-м шъхьафит бэнэнымкIэ икъутамэ тыгъуасэ щыIагъ. Мыщ зыщызыгъасэхэрэ кIэлэцIыкIухэм, спортсмен ныбжьыкIэхэм аIукIагъ, ахэм ыкIи ятренерхэм гущыIэгъу афэхъугъ.\nВиктория Калининар хэлажьэ\nДунаим гандболымкIэ изэнэкъокъу Японием щэкIо. Урысыем ихэшыпыкIыгъэ бзылъфыгъэ командэ зэIукIэгъухэм ахэлажьэ.\nШъолъырхэм каратэ-домкIэ (шотокан) язэнэкъокъу Адыгэ къэралыгъо университетым физкультурэмрэ дзюдомрэкIэ и Институт щызэхащагъ.\nРеспубликэм футболымкIэ икIымэфэ зэIухыгъэ зэнэкъокъу хэлэжьэрэ командэхэу апшъэрэ купым хэтхэм ящэнэрэ зэIукIэгъухэр яIагъэх.\nУрысыем футболымкIэ иапшъэрэ куп хэт командэхэм 2019 — 2020-рэ илъэс ешIэгъум хэхьэрэ зэIукIэгъухэм яапэрэ кIэлъэныкъо аухыгъ.\nМыекъуапэ спорт гимнастикэмкIэ изэIухыгъэ зэнэкъокъу Краснодар краим, Ростов хэкум, Адыгеим яспортсменхэр хэлэжьагъэх.\nСудьяхэр хэмылажьэхэу спорт зэнэкъокъухэр зэхащэхэрэп. Николай Походенкэм имэфэкI мафэ непэ хигъэунэфыкIызэ, ищыIэныгъэ гъогу фызэплъэкIыжьы.\nКавказ игутео щызэхэтхыщт\nАдыгэ Республикэм испорт Унэшхоу Кобл Якъубэ ыцIэ зыхьырэм профессиональнэ боксымкIэ апэрэу Дунэе зэIукIэгъоу «Кавказ ыгу» зыфиIорэр шэкIогъум и 30-м щыкIощт.\nАдыгэ Республикэм, Мыекъуапэ художественнэ гимнастикэмкIэ язэнэкъокъу спорт Унэшхоу Кобл Якъубэ ыцIэ зыхьырэм щыкIуагъ.\nК. Бердыевыр «Шъачэ» рагъэблагъэ\nХэгъэгум футболымкIэ изэнэкъокъу хэлэжьэрэ командэхэу апшъэрэ купым хэтхэм я 17-рэ ешIэгъухэр яIагъэх.


Адэмые дэт унэ-интернатыр мы илъэсым ыкIэм нэс зэтырагъэпсыхьажьыщт | Адыгэ Макъ\nАдэмые дэт унэ-интернатыр мы илъэсым ыкIэм нэс зэтырагъэпсыхьажьыщт\nАдыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат Адэмые психоневрологическэ унэ-интернатым щыIагъ.\nУнэм изэтегъэпсыхьан къыдилъытэу кIэлэцIыкIу сэкъатхэм апае унакIэм ишIын падзэжьыгъ. МазэкIэ узэкIэIэбэжьмэ псэолъэшIхэр а IофшIэным фежьагъэх ыкIи мы илъэсым ыкIэм ехъулIэу псэуалъэр атын фае.\nРеспубликэм и ЛIышъхьэ Iофхэр зэрэкIохэрэм зыщигъэгъозагъ, социальнэ учреждением ипащэу Ягъумэ Мариетрэ Адыгэ Республикэм икъэралыгъо учреждениеу «Стройзаказчикым» ипащэу Абрэдж Аслъанрэ гущыIэгъу афэхъугъ.\nКъумпIыл Мурат къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, ахъщэу къыхагъэкIырэр шIогъэ ин хэлъэу агъэфедэн фае. ХэушъхьафыкIыгъэу къыIуагъ а чIыпIэр зэтегъэпсыхьэгъэн, чъыгхэр, къэгъагъэхэр щыгъэтIысыгъэнхэ зэрэфаер. Адыгэ Республикэм IофшIэнымрэ социальнэ хэхъоныгъэмрэкIэ иминистрэу Мырзэ Джанбэч пшъэрылъ фишIыгъ тхьамафэ къэс псэолъэшI IофшIэнхэр зэрэкIохэрэр ыгъэунэфынэу.\nШъугу къэтэгъэкIыжьы: Урысые Федерацием и Правительствэ и Тхьаматэу Дмитрий Медведевым иунашъокIэ республикэм сомэ миллион 35,5-рэ къыIэкIэхьагъ къэралыгъо учреждениеу «Адэмые психоневрологическэ унэ-интернатыр» зыфиIорэм изэтегъэпсыхьажьын пэIуагъэхьанэу. Ащ нэфэшъхьафэу республикэ бюджетым сомэ миллион 15-м ехъу къыхагъэкIыгъ. Сэкъатныгъэ зиIэ кIэлэцIыкIухэм апае нэбгырэ 40-м телъытэгъэ унэм ишIын а ахъщэмкIэ аухыжьыщт. ДжырэкIэ къызфагъэфедэрэ унэм кIэлэцIыкIухэри зыныбжь хэкIотагъэхэри щаIыгъых, ар шапхъэхэм адиштэрэп. ПстэумкIи нэбгыри 130-рэ мыщ щэпсэу, ахэм ащыщэу кIэлэцIыкIухэр 16 зэрэхъухэрэр. УнакIэм амал къытыщт нахьышIоу мыщ щаIыгъынхэу, ащ фэдэ учреждениехэм ащаIыгъынхэм пае чэзыур щымыIэжьынэуи амал къытыщт.\nУнэм зызэрэрагъэушъомбгъущтым нэмыкIэу нахьышIум ылъэныкъокIи зэхъокIыныгъэ гъэнэфагъэхэр фашIыщтых. ГущыIэм пае, Адыгеим ибюджет къыхагъэкIи, гыкIапIэр зычIэт унэм игъэцэкIэжьын рагъэжьагъ, ащ сомэ миллиони 3,7-рэ пэIухьащт. Джащ фэдэу унэ-интернатым иахъщэу кIаугъоягъэмрэ бюджетым къыхэмыкIыгъэ ахъщэмрэ яшIуагъэкIэ котельнэр зэрэпсаоу уахътэм диштэу зэтырагъэпсыхьажьыгъ, IофшIэнхэмрэ оборудованиемрэ сомэ миллиони 3,4-рэ фэдиз апэIухьагъ.


Препарат Саликс: инструкция по применению, цена, описание.\nПорядок отпуска препарата Саликс\nСтаннум: инструкция по применению, цена, описание.\nФеррум металликум: инструкция по применению, цена, описание.\nКоффея: инструкция по применению, цена, описание.\nЛилиум тигринум: инструкция по применению, цена, описание.\nКратегус: инструкция по применению, цена, описание.


Адыгэ Республикэм хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ и Министерствэ къызэритырэмкIэ, блэкIыгъэ тхьамафэм республикэм бзэджэшIэгъэ 48-рэ щызэрахьагъ.\nАхэр: машинэр рафыжьагъэу 4, тыгъуагъэхэу 19, гъэпцIагъэ зыхэлъ бзэджэшIэгъи 5, нэмыкIхэри. Экономикэм ылъэныкъокIэ хэбзэгъэуцугъэр гъогогъуи 4-рэ аукъуагъэу хэбзэухъумэкIо къулыкъухэм къыхагъэщыгъ. БзэджэшIагъэ зезыхьагъэу зэгуцафэхэрэ нэбгырэ 38-рэ агъэунэфыгъ, зэхафын алъэкIыгъэр процент 70-м ехъу.\nАдыгеим игъогухэм хъугъэ-шIэгъи 7 къатехъухьагъ, ахэм нэбгыри 2 ахэкIодагъ, нэбгыри 7-мэ шъобжхэр атещагъэхэ хъугъэ. Ешъуагъэу рулым кIэрысхэу водитель 40 къаубытыгъ, гъогурыкIоным ишапхъэхэр гъогогъу 3061-рэ аукъуагъэу къыхагъэщыгъ.\nРеспубликэм икъэлэ шъхьаIэ щыпсэурэ илъэс 26-рэ зыныбжь хъулъфыгъэм ылъэныкъокIэ къызэIуахыгъэ уголовнэ Iофыр УФ-м хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ и Министерствэ иотделэу Мыекъуапэ щыIэм иследственнэ подразделение зэхифыгъ. ГъэпцIагъэ зыхэлъ бзэджэшIагъэ зэрихьагъэу ар агъэмысэ.\n2017-рэ илъэсым, чъэпыогъум Урысыем ишъолъыр горэм щыпсэурэ бзылъфыгъэр зэрагъэпцIагъэм епхыгъэ къэбар хэбзэухъумакIохэм къаIэкIэхьагъ. КъызэрэнэфагъэмкIэ, гъэпцIагъэкIэ бзылъфыгъэм сомэ мини 100 шIуаштагъ. Полицием иIофышIэхэм зэхащэгъэ уплъэкIунхэм къызэрагъэлъэгъуагъэмкIэ, агъэпцIагъэмрэ бзэджашIэмрэ ИнтернетымкIэ нэIуасэ зэфэхъугъэх. Ахъщэ чIыфэ зытырэ организацием Iоф щишIэу хъулъфыгъэм зыкъыгъэлъэгъуагъ ыкIи бзылъфыгъэм ищыкIэгъэ кредитыр къырихынымкIэ IэпыIэгъу фэхъунэу ыгъэгугъагъ. Ау ар ыгъэцэкIэным пае ахъщэм изы Iахь ежь исчет къыригъэхьан фаеу бзылъфыгъэм риIуагъ. Мазэм къыкIоцI бзэджашIэм ыIорэр зэкIэ ащ ыгъэцэкIагъ.\nСледствием икъулыкъушIэхэм уголовнэ Iофыр зэхафыгъ ыкIи хъулъфыгъэм лажьэ зэриIэр зэрытхэгъэ тхьапэхэр хьыкумым IэкIагъэхьагъ.\nМыщ фэдэ чIыпIэ шъуимыфэным фэшI сакъыныгъэ къызхэжъугъэфэнэу, гъэпцIакIохэм аIорэм шъуемыдэIунэу хэбзэухъумакIохэр къышъоджэх.\nЕшъуагъэу машинэр рифыжьагъ\nТикъэлэ шъхьаIэ щыпсэурэ илъэс 26-рэ зыныбжь хъулъфыгъэм УФ-м хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ и Министерствэ иотделэу Мыекъуапэ щыIэм идежурнэ часть зыкъыфигъэзагъ. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, мэфэ заулэкIэ узэкIэIэбэжьмэ, иавтомобилэу ВАЗ-21099-р бзэджашIэм рифыжьагъ. Мыщ лъапсэу фэхъугъэм изэхэфын фэгъэзэгъагъэх полицием иуполномоченнэ участковэхэр. ХэбзэухъумакIохэм уплъэкIунхэр рагъэкIокIыхэзэ мы бзэджэшIагъэр зезыхьагъэр агъэунэфын алъэкIыгъ.\nКъызэрэнэфагъэмкIэ, мы мафэм автомобилыр зыем дэжь инэIосэ хъулъфыгъэр къэкIуагъ. НэбгыритIур зэдешъуагъ. Бысымыр зыхэчъыем, хьакIэм машинэ IункIыбзэхэр къызIэкIигъахьэхи, автотранспортыр рифыжьагъ.\nГъогурыкIоныр щынэгъончъэнымкIэ Къэралыгъо автоинспекцием икъулыкъушIэхэм ешъуагъэу рулым кIэрыс хъулъфыгъэр къагъэуцугъ ыкIи хэбзэукъоныгъэ зэрэзэрихьагъэм къыхэкIыкIэ машинэр Iахыгъ. Ар зыдагъэуцугъэ чIыпIэм участковэ уполномоченнэхэр къэкIуагъэх ыкIи автомобилыр ащ къыщагъотыжьыгъ.\nБзэджашIэм ылъэныкъокIэ уголовнэ Iоф къызэIуахыгъ, зэхэфынхэр макIох.\nНэбгыри 175-рэ ауплъэкIугъ\nОперативнэ-пэшIорыгъэшъ Iофтхьабзэу «ЕджапI» зыфиIорэр Адыгеим щыкIуагъ. ХэбзэухъумакIохэм ащ изэфэхьысыжьхэр ашIыгъэх. Еджэным изэхэщэн щынэгъончъэу щытыным, зыныбжь имыкъугъэхэм хэбзэукъоныгъэхэр ыкIи бзэджэшIагъэхэр зэрамыхьанхэм ар фытегъэпсыхьагъэу щытыгъ.\nПолицием иIофышIэхэр зэгурыIоныгъэ зэрымылъ унэгъо 69-мэ ащыIагъэх, профилактическэ учетым хэт зыныбжь имыкъугъи 175-рэ ауплъэкIугъэх. Зэфэхьысыжьхэм къызэрагъэлъэгъуагъэмкIэ, кIэлэцIыкIу 35-рэ (ушхьагъу ямыIэу) еджапIэм кIохэрэп. Административнэ протоколи 100 фэдиз зэхагъэуцуагъ, ахэм ащыщэу 61-р зипшъэрылъхэр тэрэзэу зымыгъэцэкIэрэ ны-тыхэм алъэныкъокIэ.


ЯIэпэIэсэныгъэкIэ къадэгощэщтых | Адыгэ Макъ\nУрысыем икъыблэ щызэлъашIэрэ СМИ-хэм яIофышIэхэр ясэнэхьаткIэ аIэкIэлъ IэпэIэсэныгъэмкIэ Адыгеим ижурналистхэм къадэгощэщтых.\nЕгъэджэн Iофтхьабзэм икIэщакIор Адыгэ Республикэм лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ и Комитет.\nАщ итхьаматэу Шъхьэлэхъо Аскэр къэзэрэугъоигъэхэм шIуфэс гущыIэхэмкIэ закъыфигъэзагъ. Непэрэ Iофтхьабзэм шIуагъэ къытэу зэрэкIощтым, хьакIэхэм ясэнэхьаткIэ аIэкIэлъ IэпэIэсэныгъэмкIэ къызэрэддэгощэщтхэм ицыхьэ зэрэтелъыр ащ къыхигъэщыгъ. ТапэкIи мыщ фэдэ зэIукIэгъухэр зэрэлъагъэкIотэщтхэр Комитетым итхьаматэ хигъэунэфыкIыгъ.\nНэужым куп-купэу журналистхэм загощи, семинарым иIофшIэн аублагъ. Мыщ къыдыхэлъытагъэх лекциехэр ыкIи мастер-классхэр, гъэзетхэм ятеплъэ, язэхэгъэуцон, сайтхэм ыкIи социальнэ хъытыухэм ялъыгъэкIотэн, журналист зэхэфыным иамал-шIыкIэхэр.\nЕгъэджэн Iофтхьабзэр лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ зэтеутыгъагъ: телевидениер, тхэн ыкIи сурэт-мультимедийнэ журналистикэр. Ау зэкIэри зы темэкIэ зэпхыгъагъэх: еджэхэрэми, еплъыхэрэми ашIогъэшIэгъонынэу сыдэущтэу тарихъыр зэхэбгъэуцощта. Джырэ журналистым иIофшIэн зэрэзэхъокIыгъэми тегущыIагъэх.\n— Семинарым къыщаIэтыгъэ темэхэр ошIэ-дэмышIэу къыхэтхыгъэхэп, — къыIуагъ Адыгеим ижурналистхэм я Союз итхьаматэу Бзэджэжъыкъо Абрек. — Республикэм ижурналист сообществэ упчIэжьынэу щыкIуагъэм ахэр къыгъэнэфагъэх. Мыщ хэхьэгъэ упчIэхэр тижурналистхэм нахь ашIогъэшIэгъоныгъэхэр ары. Краснодар краимкIэ къэбар жъугъэм иамалхэм ялIыкIохэр ащ пае къедгъэблэгъагъэх.\nЖурналист зэхэфын жанрэм къытегущыIагъ общественнэ-политическэ изданиеу «Юг Times» зыфиIорэм иредактор шъхьаIэу, Пшызэ шъолъыр изаслуженнэ журналистэу Марина Тугаевар. Журналист тхыгъэм нэпцIэу къыхафэхэрэр зыфэдэр къыIотагъ профессорэу, Пшызэ къэралыгъо университетым журналистикэмкIэ икафедрэ ипащэу Александр Асташевскэм.\nДжырэ дизайнер программэхэр къызфагъэфедэхэзэ гъэзетхэр зэрашIыщтым «ишъэфхэр» къафызэIуихыгъэх «Юг Times» зыфиIорэм иартдиректорэу Андрей Лысенковым. Социальнэ хъытыум официальнэ сайтхэр зэрэщагъэпсыщтхэр къыIотагъ проектэу «РБК Юг» зыфиIорэм ипащэу Максим Сеструхиным.


Республика Адыгея - Илъэс 20-кIэ узэкIэIэбэжьмэ апэрэхэм къагъэзэжьыгъ\nИлъэс 20-кIэ узэкIэIэбэжьмэ апэрэхэм къагъэзэжьыгъ\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат зи Хэкужъ къэзыгъэзэжьыгъэм и Мафэ ипэгъокIэу IэкIыб къэралыгъохэм къарыкIыжьыгъэхэ тилъэпкъэгъухэм ащыщхэм тыгъуасэ аIукIагъ. Тиуахътэ ахэм ящыIэкIэ-псэукIэ зыфэдэм, щыкIагъэу ыкIи гумэкIыгъоу яIэхэм, нэмыкI Iофыгъохэм лъэныкъохэр атегущыIагъэх.\nIофтхьабзэм хэлэжьагъэх АР-м и ЛIышъхьэрэ министрэхэм я Кабинетрэ я Администрацие ипащэу ТхьакIущынэ Мурат, министрэу КIэрэщэ Анзаур, республикэм лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ и Комитет итхьаматэу Шъхьэлэхъо Аскэр, Адыгеим иапшъэрэ еджапIэхэм яректорхэу Къуижъ Саидэрэ Хъунэго Рэщыдэрэ, АР-м псэолъэшIынымкIэ иминистрэ игуадзэу Вячеслав Шопиныр, Мыекъопэ районым иадминистрацие ипащэу Алексей Петрусенкэр, республикэм икъэралыгъо учреждениеу «Къэзыгъэзэжьыгъэхэр щыIэныгъэм хэгъэгъозэжьыгъэнхэмкIэ Гупчэм» ипащэу ГъукIэлI Асхьад.\nАР-м и ЛIышъхьэ пэублэ псалъэ къышIызэ, къэзэрэугъоигъэхэм шIуфэс къарихыгъ, мэфэкIэу къэблагъэрэмкIэ пстэуми къафэгушIуагъ. ЗичIыгу къэзыгъэзэжьыгъэхэм ящыIэкIэ-псэукIэ зыфэдэм тегущыIэгъэным, ахэр зыгъэгумэкIхэрэ Iофыгъохэр зэхэфыгъэнхэм мыщ фэдэ зэIукIэгъухэр зэрэфэIорышIэхэрэр республикэм ипащэ хигъэунэфыкIыгъ. Илъэс 20-кIэ узэкIэIэбэжьмэ, шышъхьэIум и 1-м Косовэм къикIыжьхи, тилъэпкъэгъухэм ячIыгу къызэрагъэзэжьыгъагъэм тарихъ мэхьанэшхо иIэу ылъытагъ.\n— АдыгеимкIэ мы хъугъэ-шIагъэм мэхьанэшхо иIагъ. Ащ джыри зэ къыгъэлъэгъуагъ чIыпIэ къин ифагъэхэ тилъэпкъэгъухэм къэралыгъор, лъэпкъ ыкIи дин зэхэдз ымышIэу, IэпыIэгъу афэхъуным зэрэфэхьазырыр. Мыщ фэдэ зыкIыныгъэм, республикэм ис адыгэхэм ямызакъоу, IэкIыбым щыпсэухэрэмкIи, мэхьанэшхо зэриIэм щэч хэлъэп. Зи Хэкужъ къэзыгъэзэжьыгъэхэм яфэIо-фашIэхэр зэрифэшъуашэу гъэцэкIэгъэнхэм, ахэр щыIэныгъэм хэгъэгъозэжьыгъэнхэм, социальнэу ухъумэгъэнхэм апае мы илъэс 20-м Адыгеим щызэшIуахыгъэр бэ. АщкIэ шъолъырым опытэу IэкIэлъ хъугъэр Сирием къикIыжьыгъэхэ тилъэпкъэгъухэм яIофыгъохэм язэшIохынкIэ непэ тэгъэфедэ. Федеральнэ хэбзэгъэуцугъэхэм адакIоу, республикэм изаконхэри мыщ дэжьым тиIэубытыпIэх, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nТилъэпкъэгъухэр щыIэныгъэм хэгъэгъозэжьыгъэнхэм фэшI республикэ къэралыгъо программэм амалхэу къытыхэрэр къызфагъэфедэх. Ащ къыдыхэлъытагъэх къэзыгъэзэжьыгъэхэм адыгабзэр ыкIи урысыбзэр зэрагъэшIэныр, гъэсэныгъэм, культурэм япхыгъэхэ Iофтхьабзэхэр зэхэщэгъэнхэр, нэмыкIхэри. Джащ фэдэу мыхэм псэупIэхэр, IофшIэпIэ чIыпIэхэр ягъэгъотыгъэнхэм, Адыгеим гъэсэныгъэм иучреждениехэу итхэм ащеджэнхэм афытегъэпсыхьэгъэ IофшIэныр республикэм дэгъоу щызэхэщагъ.\n— Къуаджэу Мэфэхьаблэ псырыкIуапIэм ишIын щытыухыгъ, гъэстыныпхъэ шхъуантIэр ещэлIэгъэным иIофшIэн джырэблагъэ щыпытыдзэжьыщт, псэупIэм изэтегъэпсыхьан лъыдгъэкIотэщт, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат. — Тыркуем, Сирием, Иорданием, Израиль, нэмыкIхэм къарыкIыжьыгъэхэ тилъэпкъэгъу 2000 фэдиз Адыгеим щэпсэу. Ахэм ящыIэкIэ-псэукIэ зэтырагъэуцуагъ ыкIи республикэм хэхъоныгъэхэр ышIынхэм непэ яIахьышIу къыхалъхьэ. IэкIыбым къикIыжьыгъэхэм ясабыйхэу республикэм къихъухьагъэхэм гъэсэныгъэ зэрагъэгъоты, дзэм къулыкъур щахьы, Iоф ашIэ. Шъыпкъэ, тызыгъэгумэкIхэрэ Iофыгъохэри щыIэх, зэкIэри псынкIэ къытщыхъоу тфэIощтэп. Ау ахэр дэгъэзыжьыгъэнхэм, пшъэрылъхэр гъэцэкIэгъэнхэм тишъыпкъэу тапылъ. УФ-м и Президентэу Владимир Путиным къызэрэхигъэщэу, федеральнэ, шъолъыр ыкIи чIыпIэ хэбзэ къулыкъухэр зэгъусэхэу мыщ фэдэ цIыфхэм ящыIэкIэ-псэукIэ нахьышIу хъуным Iоф дашIэным фэхьазырых.\nКIэрэщэ Анзаур къызэриIуагъэмкIэ, республикэм ит еджапIэхэм ащыщэу 16-мэ къэзыгъэзэжьыгъэхэ тилъэпкъэгъухэм ясабый 85-рэ ащеджэ. БлэкIыгъэ илъэс еджэгъур пштэмэ, ахэм зэкIэми зэрифэшъуашэу зэтыгъо къэралыгъо ушэтынхэр атыгъэх. Адыгэ къэралыгъо университетым нэбгырэ 68-рэ, Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым студент 31-рэ ачIэсых.\nМыщ дэжьым министрэми, къэзэрэугъоигъэхэм ащыщхэми гумэкIыгъоу зигугъу къашIыгъэр тилъэпкъэгъу ныбжьыкIэхэм янахьыбэм ахъщэ атызэ гъэсэныгъэ зэрагъэгъотын зэрэфаер ары. Гъот макIэ зиIэхэм ар къяхьылъэкIы, ащкIэ IэпыIэгъу ящыкIагъэу къыхагъэщыгъ. Мэфэхьаблэ иинфраструктурэ изэтегъэпсыхьан лъыгъэкIотэгъэным, гъэсэныгъэм, нэмыкI лъэныкъохэм япхыгъэхэ Iофыгъохэр зэхэсыгъом къыщаIэтыгъэх.\nАхэм язэшIохын фэгъэзагъэхэ ведомствэхэм пшъэрылъ гъэнэфагъэхэр республикэм ипащэ афишIыгъэх.\nАР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат сыд фэдэрэ лъэныкъокIи IэпыIэгъу къызэрафэхъурэр, ащ цIыфхэр зэрэфэразэхэр къэгущыIагъэхэм къыхагъэщыгъ. Зи Хэкужъ къэзыгъэзэжьыгъэм и Мафэу къэблагъэрэмкIэ республикэм щыпсэухэрэм къафэгушIуагъэх.


Журналистхэр къыхагъэщыгъэх — Адыгэ макъ\nТыгъуасэ, Урысые печатым и Мафэ, АР-м и Къэралыгъо Совет – Хасэм итынхэр къызыфагъэшъошэгъэ журналистхэм къаратыжьыгъэх.\nПарламентым и Тхьаматэу Владимир Нарожнэм ащ фэгъэхьыгъэ зэхахьэр къызэIуихызэ, пстэумэ апэу тынхэмкIэ къыхагъэщыгъэхэм, зэкIэ къэбар жъугъэм иамалхэм яIофышIэхэм япрофессиональнэ мэфэкIкIэ къафэгушIуагъ.\n— Республикэм ихъухьэрэр, къэбар шъхьаIэхэр шъоры цIыфхэм алъызгъэIэсырэр. Хабзэмрэ обществэмрэ зэпхыныгъэ яIэным, шъхьэихыгъэу зэдэгущыIэнхэм шъуфэгъэзагъ. Хэхъоныгъэхэм адакIоу, гумэкIыгъохэми хэзыгъэ имыIэу ягугъу шъошIы. Зэпахырэ узэу дунаир зэлъызыкIугъэр къызежьагъэм къыщегъэжьагъэу ар мызэу, мытIоу шъуитхыгъэхэмкIэ, къэтынхэмкIэ къэшъуушыхьатыжьыгъ. Псауныгъэ пытэ шъуиIэнэу, шъуиIофшIэн гъэхъагъэхэмкIэ лъыжъугъэкIотэнэу, шъуигухэлъхэр къыжъудэхъунхэу сышъуфэлъаIо, — къыIуагъ Владимир Нарожнэм.\nАР-м и Къэралыгъо Совет – Хасэм итын анахь лъапIэу «Закон.Пшъэрылъ.ЦIыфыгъ» зыфиIорэр къыфагъэшъошагъэу ар къэзыушыхьатырэ бгъэхалъхьэмрэ тхылъымрэ къыритыжьыгъэх республикэ гъэзетэу «Адыгэ макъэм» иотдел ипащэу Хъут Нэфсэт.\nДжащ фэдэу республикэ Парламентым ищытхъу тхылъ къафагъэшъошагъ республикэ гъэзетэу «Советская Адыгея» зыфиIорэм иредактор шъхьаIэ игуадзэу Аулъэ Руслъан, икорректорэу Татьяна Сидоринам, Адыгэ телерадиокомпанием иIофышIэхэу Хьэжэкъо Маритэ, Татьяна Беловам, Мыекъопэ къэлэ телевидением иIофышIэу Светлана Абакумовам, нэмыкIхэм.\nНэужым журналистхэм къафэгушIуагъэх Къэралыгъо Советым – Хасэм и Тхьаматэ игуадзэу Шъэо Аскэррэ гъэсэныгъэмкIэ, наукэмкIэ, ныбжьыкIэхэм яIофхэмкIэ, СМИ-мкIэ ыкIи общественнэ организациехэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ Комитетым ипащэу Шэуджэн Темботрэ.\nСурэтыр тезыхыгъэр Артур Лаутеншлегер.\nПредыдущая Автомобиль аритыгъ\nСледущая Адыгеим и ЛIышъхьэ журналистхэм къафэгушIуагъ


Галактика Кельвина • Просмотр темы - Наталья Подольская\nТекущее время: 26 сен 2020, 13:43\nЗаголовок сообщения: Наталья Подольская\nДобавлено: 24 мар 2012, 19:07\nЧтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь.Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь.\nЗаголовок сообщения: Re: Наталья Подольская\nДобавлено: 14 окт 2018, 09:57\nДобавлено: 21 сен 2019, 15:09


гъажъо - это... Что такое гъажъо?\nгъэжъуакIэр къэмысыжьыгъэу гъэжъожъыр имытэкъухь посл. ≈ не выливай грязную воду, прежде чем не принесешь свежей\nСмотреть что такое "гъажъо" в других словарях:\nдипщыгъ — (депщы) лъыI., дэшI. 1. измерил, а, о вместе с ним, с ней ПщынымкIэ дэIэпыIагъ Коцыр дипщи, мэтэ пчъагъэу зэрэхъурэр зэригъэшIагъ 2. насыпал, наполняя вместе с ним, с ней ПщынымкIэ дэIэпыIагъ, дзыомэ адыритэкъуагъ Коц дипщыгъ Гъажъо дипщыгъ… … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ\nконы — (коныр, конхэр) турлучная постройка, предназначенная для хранения зерновых культур Чый хъураеу фыгъэу, зыкIоцIи зыкIыби игъэхэу е зыкIоцI игъэу, бгъэнышъхьэ зытелъэу адыгэмэ лэжьыгъэ зэратакъорэр ары Коным гъажъо из Коным коц илъ … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ\nлэжьыгъэ — (лэжьыгъэр, лэжьыгъэхэр) урожай Халъхьэу, алэжьэу къэкIхэрэр ары Коцы, гъажъо, натрыф, джащ афэдэу, алэжьхэрэр ары Мыгъэ лэжьыгъэр бэгъуагъэ … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ\nмэщы — (мэщыр) просо (на корню) Гъажъо Мэщ ышIагъ Мэщыр бэгъуагъэ Мэщ Iоныгъу … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ\nфэгугъ — (фэгу) лъым., фэшI. обдирал, а, о (для него) Гъажъо фигугъ, натрыф фигугъ Нысэр ягъунэгъу нысэм фэгугъ … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ\nIуагъэ — I (Iуагъэр) клятва, дал твердое слово Iуагъэ ышIыгъ ГущыIэ пытэ ытыгъ II (маIо) лъым. кукарекал Атакъэр Iуагъэ III (маIо) лъым. молотил, а, о Гъажъо, коц ыIожьыгъ Мэфэреным Iуагъэ Машинэр маIо … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ


ТIуапсэ Пресс - Ушу-саньда спорт бэнакIэмкIэ ШэкIо Бэлэ апэрэ чIыпIэр къыдихыгъ\nadmin - 2015-10-26 14:57:48\nСурэтым итыр: ШэкIо Бэл.\nКавказым и Кубок къыдэхыгъэным фэгъэхьыгъэ зэIухыгъэ зэнэкъокъу ушу-саньдамкIэ Лабинскэ щыкIуагъ. Адыгэ къэралыгъо университетым и Мыекъопэ къэралыгъо гуманитар колледж щеджэрэ ШэкIо Бэлэ апэрэ чIыпIэр къыдихыгъ,- къетхы гъэзетэу Адыгэ Макъэм.\nЧелябинскэ хэкум, Дагъыстан, Ростов-на-Дону, Краснодар краим, Адыгэ республикэм, Чэчэным, нэмыкIхэм къарыкIыгъэ спортсменхэр бэнапIэм щызэIукIагъэх. ШэкIо Бэлэ килограмм 48-м нэс къэзыщэчырэмэ янэкъокъугъ, апэрэ чIыпIэр къыфагъэшъошагъ.\nКъэрэщэе-Щэрджэсым икъуаджэу Кощ-Хьаблэ ШэкIо Бэлэ къыщыхъугъ, спорт лъэпкъ зэфэшъхьафхэм апыщагъ. ТхэквондомкIэ, боксымкIэ Урысыем спортымкIэ имастер хъунымкIэ кандидат шапхъэхэр ригъэкъугъэх. Ушу-саньдамкIэ итренерхэр Бжьэнтхьэлэ Алыйрэ Къэлэшъэо Аскэррэ. Бэлэ колледжым дэгъоу щеджэ, юрист сэнэхьатыр ыIэ къырегъахьэ.\n- Адыгеим нэIуасэхэр, ныбджэгъухэр щызгъотыгъэх, - къеIуатэ ШэкIо Бэлэ. - Зэхахьэхэм, мэфэкIхэм сигуапэу сахэлажьэ. Адыгэ шъуашэм, адыгэ быракъым ямафэхэр гъэшIэгъонэу Мыекъуапэ щыкIуагъэх, ныбжьыкIэхэр бэ хъухэу ащызэIукIагъэх, адыгэ джэгухэр къэлэ паркым, филармонием ыпашъхьэ дахэу ащырекIокIых.\n- ГъукIэ Замудин шыкIэпщынэм, къамылым, нэмыкI адыгэ музыкальнэ Iэмэ-псымэхэм ныбжьыкIэхэр афэгъэсэгъэнхэмкIэ зэIукIэгъоу зэхищэщтыгъэхэм сахэлажьэщтыгъ, - зэдэгущыIэгъур лъегъэкIуатэ ШэкIо Бэлэ. - Лъэпкъым итарихъ орэдхэмкIэ къытфиIуатэщтыгъ.\nШIэныгъэу зэригъэгъотыгъэр Б. ШакIом шIомакI, лъэпкъ искусствэм нахь куоу зыфигъасэ шIоигъу, спортым ишъыпкъэу пылъыщт.


Адыгэ Хэку Таймс: Гуманитар ушэтынхэмкIэ адыгэ республикэ институтым АР-м имэфэкI хигъэунэфыкIыгъ\nАдыгэ Республикэр илъэс 28-кIэ узэкIэIэбэжьымэ республикэ зэрэхъугъэр чъэпыогъум (октябрем) и 4-м Гуманитар ушэтынхэмкIэ адыгэ республикэ институтэу КIэрэщэ Тембот ыцIэ зыхьырэм щыхагъэунэфикIыгъ. ЗэIукIэм президентищэу республикэм иIагъэхэм ащыщэу нэбгыритIур – Джарымэ Аслъанрэ ТхьакIущынэ Аслъанрэ – хэлэжьагъэх.\nКъэгущыIагъэхэм президентитIум гъэхъагъэу ашIыгъэхэм ягугъу къашIыгъ. Джарымэ Аслъан илъэхъанкIэ (1992-2002) анахьэу къыхагъэщыгъэр Адыгеир Краснодар краим зэфагъэ хэлъэу зэрэхэкIышъугъэр ыкIи автоном хэкум республикэ шъуашэ иIэу гъэпсыгъэ зэрэхъугъэр. ТхьакIыщынэ Аслъан илъэхъанкIэ (2007-2017) анахьэу къаIуагъэр экономикэ лъэныкъомкIэ лъэубэкъушIоу дзыгъэ хъугъэхэр.\nДжарымэр, зэрэтшIэрэмкIэ, апэрэ президент, ТхьакIщынэр – ящэнэрэр, ятIонэрэу тетыгъор зыIэкIэфэгъагъэр Шъэумэн Хазрэт (2002-2007). Ар чыжьэу щыIэти, къэкIошъугъэпын фай. Ау къеблэгъэшъугъагъэмэ ащи ищытхъу аджи къаIошъун алъэкIыщтыгъ щтын. Ахэмэ ащыщэу Адыгэ Республикэр зымыгъэкIодынхэу зыIохэрэм гу зэраригъэшIытыгъэ закъори екъу.\nЗэIукIэм Iэнэ хъураем игъэпсыкIэ иIагъ. Республикэм ыцIэ тарихъым, щыIэныгъэм нахь хэхьаным пае шIагъэмэ хъущтыхэр къапчъыгъэх ыкIы зэдаштагъэх. Ахэмэ ащыщэу анахь шъхьаIэр – урамэу «Пролетарскэр» проспектэу «Республикэм» ыцIэ ыхьэу гъэпсыгъэныр ары.


Лъэпкъхэм яорэдыIу | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 07.11.2019\t/ КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nХэгъэгум иорэдыIо цIэрыIоу, Адыгэ Республикэм инароднэ артистэу, Урысыем икомпозиторхэм я Союз хэтэу Андзэрэкъо Чеслав непэ имэфэкI — къызыхъугъэр илъэс 80 мэхъу.\n— Андзэрэкъо Чеслав патриот шъыпкъ. Ихэгъэгу, илъэпкъ шIу афишIэ шIоигъоу псэугъэ. Искусствэр сэ лъэшэу сыгу рехьы. Тикомпозиторхэм аусыгъэ орэдхэм сядэIу зыхъукIэ, гукIэ сакъыдэшъо. Андзэрэкъо Чеслав лъэпкъхэм яорэдыIу, ымакъэ псынкIэу къэсэшIэжьы, сегъэгушхо, — къытиIуагъ Адыгэ Республикэм иапэрэ Президентэу Джарымэ Аслъан.\nШэкIогъум и 7-м Джарымэ Аслъани, Андзэрэкъо Чеслави Кощхьэблэ районым къыщыхъугъэх, цIыф цIэрыIо хъугъэх.\nЧеслав янэжъэу Гулэ пщынэо IэпэIасэу зэрэщытым ишIуагъэкIэ яунэ цIыфыбэ къихьэщтыгъ. Чеслав зэхихырэр, ылъэгъурэр гум къинэжьыщтыгъ. Сэнэхьатэу къыхихыщтымкIэ упчIабэ иIагъэп. Музыкальнэ училищыр Налщык, къэралыгъо консерваториер Ленинград къащиухыгъэх. Адыгэ къэралыгъо ансамблэхэм, филармонием, Адыгэ къэралыгъо университетым, нэмыкIхэм илъэсыбэрэ Iоф ащишIагъ.\nМэщбэшIэ Исхьакъ, КъумпIыл Къадырбэч, фэшъхьафхэм яусэхэм атехыгъэ орэдхэр ыусыгъэх. Кавказ заом, лъэпкъ шIэжьым яхьылIэгъэ произведениехэр икъэлэмыпэ къычIэкIыгъэх.\n— Мэкъэ Iэтыгъэ дахэ зиIэ орэдыIоу Урысыем щыпсэухэрэм Адзэрэкъо Чеслав къахэсэгъэщы, — къытиIогъагъ зэлъашIэрэ орэдыIоу, СССР-м, Адыгеим янароднэ артистэу Иосиф Кобзон. — Тызэгъусэу концертхэр хэгъэгум къыщыттыхэу бэрэ къыхэкIыгъ.\n— Андзэрэкъо Чеслав Ленинград зыщеджэм ыуж Адыгеим къымыгъэзэжьэу хэгъэгум ишъолъырхэм орэд къащиIощтыгъэмэ, искусствэм нахь щыцIэрыIо хъущтыгъэ, — къеIуатэ Урысыем, Абхъазым язаслуженнэ артисткэу, Адыгеим инароднэ артисткэу Нэхэе Тэмарэ. — Илъэпкъ, Адыгэ Республикэр зэригъэлъапIэхэрэм яхьылIэгъэ орэдэу ыусыгъэхэр гъашIэм къыщаIох.\nРеспубликэ къэралыгъо филармонием иоркестрэу «Русская удалым» Ч. Андзэрэкъор хэтэу Москва, Мыекъуапэ, нэмыкIхэм орэдыбэ ащигъэжъынчыгъ.\n— Адыгэ музыкальнэ Iэмэ-псымэхэр зыхэт оркестрэ тиреспубликэ щызэхащэмэ сигуапэу сыхэхьащт, орэд къыщысIощт, — игупшысэхэм Ч. Андзэрэкъом тащигъэгъуазэщтыгъ. — Искусствэр сэ сищыIэныгъ…\nАндзэрэкъо Чеслав ыкъоу Долэт Санкт-Петербург щэпсэу, композитор, ятэ игъогу рэкIо. Чеслав ыпхъоу Марзет республикэм искусствэхэмкIэ икIэлэцIыкIу еджапIэу Лъэцэрыкъо Кимэ ыцIэ зыхьырэм ипащ, ишъхьэгъусэу Светланэ кIэлэегъэджэ колледжэу Андырхъое Хъусенэ ыцIэ зыхьырэм илъэсыбэрэ адыгабзэмкIэ щыригъэджагъэх, игущыIэхэм атехыгъэ орэдхэр композиторхэм аусыгъэх.\nАдыгэ Республикэм икъэралыгъо гъэпсыкIэ игъэпытэн Ч. Андзэрэкъор гукIи, псэкIи хэлэжьагъ. Ащ ыусыгъэ орэдхэу «Си Адыгей», «Адыгэ шъуаш», «Адыгэ быракъ» зыфиIохэрэр ансамблэу «Ислъамыем», оркестрэу «Русская удалым», журналистэу Беданыкъо Замирэ, артисткэ цIэрыIоу Кушъэкъо Симэ, нэмыкIхэм концерт хэхыгъэхэм къащаIох. Чеслав Тыркуем, Болгарием, фэшъхьаф хэгъэгухэм ащыIагъ, иорэдхэмкIэ цIыфыбэ ыгъэгушIуагъ. Опсэу, Чеслав! Илъэс 80 узэрэхъурэм фэшI тыпфэхъохъу, тигъэзетеджэмэ ацIэкIэ шIоу щыIэр къыбдэхъунэу, нарт бэгъашIэ ухъунэу пфэтэIо.\nОрэдышъор: Андзэрэкъо Чеслав\nГущыIэхэр: ЕмтIылъ Нурбый\nАдыгэ шъуашэр тарихъ намысэу,\nКавказ илъэпкъхэм аштагъ.\nПчыкIэм уфэдэу пчэгум укъехьэ,\nЕй, ей, адыгэ шъуаш,\nЕй, ей, адыгэ къашъу,\nБгъэгу ищыгъэм шыр егъэуджы,\nЛIыгъэм ишапхъэу хьазыр.\nПшъэшъэ нэгушIом гохьэу зегъазэ,\nИсэе дахи кIэракI.\nПщынаом пщынэр егъэбзэрабзэ,\nКIэлакIэр къашъом хелъас.\nУишъхьэрыхъон бзыу тамэу мэбыбы,\nДжэгуми лъагэу зеIэт.\nТихабзэ тыгу имыкI.\nНыбжьыкIэу тиIэр тэ тфэбэгъонэу,\nНарт лIыхъужъ хъунхэу тыфай.


Шыу зекIоу "Щагъдый ижъогъобын" непэ Аскъэлае щырагъэжьагъ\nМэфэку, ЖъоныгъуакIэм и 03 2018 19:28\nМыекъуапэ, жъоныгъуакIэм и 3\nАдыгэ шы лъэпкъхэр зыхэтыхэ шыу зекIоу "Щагъдый ижъогъобын" пчэдыжь къуаджэу Аскъэлае дэкIыгъ. Теуцожь ыкIи Тэхъутэмыкъое районхэм ячылэхэм, Адыгэкъалэ шыухэр адэхьащтых. Шыу зекIом зэкIэ хэтхэр адыгэшых, зэкIэ шыухэм лъэпкъ шъуашэхэр ащыгъэх.\nШыу зекIом хэтхэм мэфи 5 къакIоцI километрэ 260 къакIущт. Чэщырэ чылэхэм къащыуцухэзэ ашIыщт. ЖъоныгъуакIэм и 7 Тэхъутэмыкъуае нэсыщтых, ащ чэщ щырахыщт ыкIи жъоныгъуакIэм и 8 шыу зекIом ипэублэ щегъэжьагъэу ыкIэм нэс хэлэжьагъэ шыхэм шыгъачъэ яIэщт.\nШыу зекIоу "Щагъдый ижъогъобын" общественнэ зэхахьэу "Адыгэ Хасэ - Черкесский парламент" зыфиIорэм ыкIи республикэ пащэхэм зэхащэ. Къэбэртэе-Бэлъкъарым, Къэрэщэе-Щэрджэсым, Адыгеим ащыщ шыуи I00 ащ хэлажьэ.\nАдыгэ быракъхэр зыIыгъ шыухэр апэ итых. Нэтыхъое быракъри ахэм ахэтэу зекIом щызэрахьэ.\nЕджагъэх 248 фэдизэрэ\nНэмыкI материалэу мы категорием ехьылIагъэу: « Тыгъужъыкъо Къызбэч исаугъэт Афыпсыпэ къыщызэIуахыгъ Адыгэ Республикэ тхылъ тедзапIэр илъэс 90 хъугъэ »


Зэнэкъокъум еплъыгъ — Адыгэ макъ\nРедактор 29.11.2021 29.11.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\nБаскетболымкIэ Урысыем изэнэкъокъоу Мыекъуапэ икомплексэу «Ошъутенэм» щыкIуагъэм «Динамо-МКъТУ-мрэ» (Адыгэ Республик) «Барс-РГЭУ-мрэ» (Ростов хэку) якупхэр щызэдешIагъэх. Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат а зэнэкъокъур зэрэкIуагъэм еплъыгъ.\nМэфитIурэ кIогъэ зэнэкъокъухэм «Динамо-МКъТУ-м» икомандэ текIоныгъэр къащыдихыгъ.\nЗэдешIэгъу ужым Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ «Динамо-МКъТУ-м» ибаскетболистхэмрэ игенеральнэ тренерэу Андрей Синельниковымрэ аIукIагъ. ТекIоныгъэ ахэм къызэрэдахыгъэмкIэ афэгушIуагъ, спортым республикэм тапэкIэ зызэрэщырагъэушъомбгъущт шIыкIэм тегущыIагъэх.\nЗэIукIэгъум хэлэжьагъэх Адыгэ Республикэм физическэ культурэмрэ спортымрэкIэ и Комитет итхьаматэу Дэгужъые Муратрэ Адыгэ республикэ организациеу «Динамэм» итхьаматэ игуадзэу Александр Леваковымрэ.\n«Динамо-МКъТУ-м» ибаскетболистхэмрэ итренерхэмрэ 1995-рэ илъэсым зэхащэгъэ командэм спортивнэ гъэхъагъэу иIэхэм къатегущыIагъэх. Мы аужырэ илъэсхэм «Динамо-МКъТУ-м» апшъэрэ лигэм апэрэ, ящэнэрэ чIыпIэхэр, ящэнэрэ дивизионым исуперлигэ апэрэ, ящэнэрэ чIыпIэхэр ащиубытыгъэх. Джыдэдэм командэр суперлигэм иятIонэрэ дивизион щешIэ. Зэнэкъокъу 14-мэ ахэлэжьэгъэ тикомандэ джыдэдэм турнирнэ таблицэм ятIонэрэ чIыпIэр щиIыгъ. Тыгъэгъазэм и 4 — 5-м тибаскетболистхэр Курскэ икомандэу «Русичи» испортсменхэм адешIэщтых. Тыгъэгъазэм ыкIэхэм адэжь Мыекъуапэ джыри баскетболымкIэ зэнэкъокъу щыкIощт.\nСпортсменхэм къызэраIуагъэмкIэ, ахэм гъэхъагъэхэр ашIынхэмкIэ лъэшэу зишIуагъэ къакIорэр къэралыгъо хабзэм икъулыкъухэм IэпыIэгъу къазэраратырэр, яешIакIэ зыгу рихьыхэрэр яджэгукIэ къызэреплъыхэрэр ары. Баскетболистхэм Адыгеим и ЛIышъхьэ IэпыIэгъу къазэраритырэм ыкIи амал дэгъухэр яIэ зэрэхъугъэм афэшI зэрэфэразэхэр раIуагъ.\nЗэIукIэгъум хэлэжьагъэхэр командэм фэныкъоныгъэу иIэхэми атегущыIагъэх. Республикэм и ЛIышъхьэ Адыгэ Республикэм физическэ культурэмрэ спортымрэкIэ и Комитет пшъэрылъ фишIыгъ клубым ипащэхэм ягъусэу спортсменхэм къаIэтыгъэ Iофыгъохэм язэшIохынкIэ хэкIыпIэхэр къагъотынхэу. КъумпIыл Мурат джащ фэдэу анаIэ тыраригъэдзагъ Олимпиадэхэм ахэлэжьэщтхэр зыщагъэхьазырырэ спорт еджапIэу N 2-у Максимовым ыцIэ зыхьырэм баскетболымкIэ иныбжьыкIэ куп IэпыIэгъу егъэгъотыгъэн зэрэфаем.\n«Тиреспубликэ щызэхэщэгъэ «Динамо-МКъТУ-м» гъэхъэгъэшIухэр ешIых. Спортсменхэм IэпыIэгъоу яттырэр лъыдгъэкIотэщт. Республикэм иэкономикэ зыкъызэриIэтырэм амалыкIэхэр къытеты спортсменхэм IэпыIэгъу тафэхъунэу, тренировкэхэр зыщашIырэ чIыпIэхэр нахь зэтедгъэпсыхьанхэм, гъэхъэгъакIэхэр ашIынхэм спортсменхэр кIэдгъэгушIунхэм тафэхьазыр. Командэм спортивнэ текIоныгъакIэхэр ышIынхэу тыщэгугъы», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ Урысыем, Европэм ячемпионхэр, Олимпийскэ чемпионхэр зыщагъэсэгъэ Адыгеим спортивнэ хэбзэ шIагъохэр зэриIэхэр зэIукIэгъум хэлажьэхэрэм агу къыгъэкIыжьыгъ. Республикэм ипащэхэм апашъхьэ непэкIэ пшъэрылъ шъхьаIэу итыр спортышхоми, цIыфхэр жъугъэу зыхэлэжьэрэ спортми зягъэушъомбгъугъэныр ары.\n«Адыгеим исхэр ягуапэу физическэ культурэмрэ спортымрэ апылъых. Пшъэрылъэу тиIэр псэупIэ пстэуми яспорт псэуалъэхэм цIыфхэр къякIолIэнэу амал ядгъэгъотыныр, профессиональнэ спортсменхэм IэпыIэгъу тафэхъуныр ары», — къыIуагъ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ.\nЗэIукIэгъум икIэухым «Динамо-МКъТУ-м» икапитанэу Илья Александровым спортсменхэмрэ баскетбол клубым итренерхэмрэ ацIэкIэ республикэм и ЛIышъхьэ шIухьафтынхэр ритыгъэх.\nПредыдущая Адыгеим и ЛIышъхьэ афэтхьаусыхагъ\nСледущая ШэкIогъум и 28-р — ным и Маф


Унагъоми, гъогуми узащысакъкIэ… | Адыгэ Макъ\nУнагъоми, гъогуми узащысакъкIэ…\nИлъэс 60 зэдэзыгъэшIэгъэ зэшъхьэгъусэхэу Гамалянхэм яунэгъо насып къагъэгъунэзэ гушIуагъуи, гукъауи зэдагощыгъ. Къиныгъо пстэури зэготхэу зэпачызэ ящыIэныгъэ гъогу къырыкIуагъэх.\nАхэм зэралъытэрэмкIэ, унагъом имызакъоу, гъогуми гулъытэ инрэ сакъыныгъэрэ къызащыпхафэкIэ, псаоу уиунагъо укъекIолIэжьыщт. ЗимэфэкI пенсионерхэм афызэхащэгъэ Iофтхьабзэм къекIолIагъэхэм гъогурыкIоным ишапхъэхэр амыукъонхэу зафагъэзагъ.\nАвтоинспекторхэр юбилярхэм афэгушIуагъэх, ягъогу щынэгъончъэным фэшI нэфынэр къэзытырэ пкъыгъохэр аратыгъэх ыкIи яшIулъэгъу дахэ джыри илъэсыбэрэ къыздырахьакIынэу афэлъэIуагъэх.


Шъобжхэр нахь мэкIэнхэм фэшI | Адыгэ Макъ\nШъобжхэр нахь мэкIэнхэм фэшI\nЕджакIохэм ягъэмэфэ зыгъэпсэфыгъо къэблагъэ. ДжэгукIэ зэфэшъхьафэу къыхахыхэрэм кушъхьэфачъэр ащыщ.\nДжащ пае а транспорт амалыр зыщащэрэ ыкIи бэджэндэу зыщатырэ чIыпIэхэм къэралыгъо автоинспекторхэм пэшIорыгъэшъ зэдэгущыIэгъухэр щакIохэми, щэфакIохэми щадашIыгъэх.\nНыбжьыкIэхэм ящыIэныгъэ къэзыухъумэрэ пкъыгъохэр загъэфедэхэкIэ, шъобжыр нахь мэкIэщт, фыкъоныгъэу хахыщтым къыщыкIэщт.\nКушъхьэфачъэр бгъэIорышIэным къикIырэр ар зепфэшъун закъор арэп. УипсауныгъэкIи, уищыIэныгъэкIи, нэмыкI цIыфхэу гъогурыкIоным хэлажьэхэрэм алъэныкъокIи пшъэдэкIыжь ин зэрыпхьырэр пщыгъупшэнэу щытэп. Илъэс 14 умыныбжьэу кушъхьэфачъэмкIэ автомобильхэр зэрыкIорэ гъогум техьанхэ зэрэфимытхэр ныбжьыкIэхэм къафаIотагъ. Макъэ къэзыгъэIурэ пкъыгъохэр кушъхьэфачъэм зэрэтетынхэ фаер ыкIи емыжьэхэзэ ащ итехническэ зытет нахьыжъхэм арагъэуплъэкIунэу зэрэщытыр араIуагъ.\nДжащ фэдэу кушъхьэфэчъэ транспортыр зикIасэхэм шъобжхэр хамыхынхэм фэшI къэзыухъумэхэрэ пкъыгъохэр зэрагъэфедэнхэ фаер агу къагъэкIыжьыгъ.


«Ижьау тычIэтэу тэпсэу», – Къуекъо Налбый дунаим зехыжьыгъэр илъэсипшI хъугъэ »\n«Ижьау тычIэтэу тэпсэу», – Къуекъо Налбый дунаим зехыжьыгъэр илъэсипшI хъугъэ\nУсакIоу, тхакIоу, драматургэу, философскэ гупшысэ куухэр зыхэлъ тхыгъэхэр къызыIэкIэкIыгъэу Къуекъо Налбый дунаим зехыжьыгъэр шышъхьэIум и 22-м илъэсипшI хъугъэ. Игупсэхэр, иIахьылхэр, иныбджэгъухэр илъэс къэс а мафэм зэIокIэх, агу къагъэкIыжьы, непи псаоу щыIэм фэдэу игугъу ашIы.\nЦIыфэу дунаим ехыжьыгъэм «КъэошIэжьа Налбый ыIогъагъэр?», «Налбый иусэ къызэрэщиIогъагъэу» аIозэ исатырхэр агу къызэрэкIыжьырэр, етIанэ зэгорэм зиусэ феджагъэхэм, зыфигъэтэрэзыжьыгъэхэм «Налбый ипхъэнтIэкIу цыпэ тыкъыпыкIыгъ», «ИкIакIо тыкъычIэкIыгъ», «Апэ Мыекъуапэ сиусэхэр къызысэхьхэм, «Налбый уекIуалIэмэ пфяджэщт, пфигъэтэрэзыщт» къысаIогъагъ» аIозэ игугъу зэрашIырэр зызэхэпхыкIэ, мылIэгъахэ фэдэу къыпшIошIы.\nКъуекъом ишъхьэгъусэу Жаннэ, илъфыгъэхэу Бэлэ, Заремэ ыкIи Лауркъан мы мафэхэм гущыIэгъу тафэхъугъ.\nНалбый исабыйхэм уарыгушхонэу щыт. Ахэр IофшIэным тегъэпсыхьагъэхэу, теубытагъэ зыхэлъ цIыфых. Ипшъэшъэ нахьыжъэу Бэлэ АР-м и ЛIышъхьэ ыкIи министрэхэм я Кабинет я Администрацие иIофышI, Зарэ АР-м экономикэ хэхъоныгъэмкIэ ыкIи сатыумкIэ и Министерствэ щэлажьэ, икIалэу Лауркъан адыгэ кIэлэегъэджэ колледжым июрист.\nИлъфыгъэхэм зэкIэми Налбый ишэнкIэ, иакъылкIэ, игупшысакIэкIэ фэдэхэр къахэфэх, ау ишэнкIэ анахьэу фагъадэрэр Зар ары. Лауркъани итеплъэкIи ишэнкIи ятэ фэд. Жаннэ ипшъашъэхэр игъусэхэу ахэм кIалэр апэ итэу кIо зыхъукIэ, «Мам, мо еплъыба мыр папэ зэрэфэдэ дэдэм!» аIо. Лауркъан Iоф зыщишIэрэм ипащэр «ШъуикIалэ шъурыгушхон фае, Налбый ар къызэрилъэгъурэм сицыхьэ телъ» ным къыриIоу къыхэкIыгъ. Налбый илъфыгъэхэм ариIощтыгъ: «ШъуиIофшIэн дэгъоу шъушIэри цIыфмэ шъукъалъэгъущт». Ар ахэм агъэцакIэ.\n– Тятэ джыри къытхэтым фэдэу игугъу тэшIы, ар зэрэщымыIэжьым джыри теуцолIагъэп, – аIо Налбый исабыйхэм. – ТицIыкIугъом къыщегъэжьагъэу тятэ шъхьэкIэфэшхо фытиIэу тянэ тигъэсагъ. Ащ ыIорэм тыблэкIынэу щытыгъэп. Ащ псынкIэу теуцолIэгъагъ, сыда пIомэ тятэ ыIуагъэр ренэу тэрэзэу къычIэкIыщтыгъ. «Сэ сIуагъэр сIуагъэшъ» ыIощтыгъэп, тызэдегупшысэнэу, зы кIэух тыкъыфэкIонэу ренэу ыIощтыгъ. Тятэ лъэшэу тыфэраз, тэр-тэрэу тегупшысэным, кIэух тэрэзым тыкъыфэкIоным тызэрэфигъэсагъэм пае.\nИлъэсхэр зытешIэхэм къыдгурыIуагъ тятэ зыфэдагъэр. Ар зыхэтхэм атекIыщтыгъ, афэдагъэп. Икъоу тымышIэрэ дунэе дахэу узэзыщалIэрэм фэдагъ тятэ. Ащ цIыфхэм зыкъызэрэфакъудыирэр тлъэгъущтыгъ, ягуапэу гущыIэгъу къашIыщтыгъ. Тятэ цIыфхэм ядэIун ылъэкIыщтыгъ, игущыIэгъу ыгу чыжьэу иплъэщтыгъ. Нахь зыкъызытэIэтым, ыIорэр, игупшысэхэр зэрэшъыпкъэхэр къыдгурыIуагъ. ЗэкIэри псынкIэу къыдгурыIощтыгъэп, ау нэужым игущыIэхэм шIугъэу, хьалэлныгъэу ахэлъыр къытлъыIэсыщтыгъ.\nАу зэпстэури псынкIэу тыухыгъэ. ЩыIэныгъэм иIудэнакIэ зэпычыгъэ хъугъэ, зыгорэм тигъэпцIагъэу, къумалыгъэ къыддызэрихьагъэу къытшIошIыгъ. Ар а лъэхъаныр ары. Джы икъу фэдизэу къэтымыухъумагъэу, икъу фэдизэу уасэ фэтымышIыгъэу, тышъхьамысыгъэу къытшIошIэу тэпсэу. Тидунай ибэ хъугъэ, ау итхылъхэр щыIэх. Игупшысэхэр, ишIулъэгъу, ихьалэлныгъэ, иIушыгъэ, иосыетхэр ахэм ахэлъых – зэкIэри ахэлъ.\n– Сишъхьэгъусэ ишIуагъэкIэ цIыф Iушхэм, цIыф гъэшIэгъонхэм сядэIунэу синасып къыхьыгъ. – еIо Жаннэ. – Типчъэхэр ренэу зэIухыгъагъэх, «Мыщ нахь сыщэгупсэфы» аIощтыгъ Налбый иныбджэгъухэм ащыщыбэхэм. Ежь зэрыхьанэу анахь зыфэягъэр Хъут Щамсэдинэ иунэрэ сэ сшэу Аслъан адэжьрэ. Ахэм лъэшэу афэщэгъагъ. Хьагъундэкъо Хьамедэ лъэшэу къыфэщагъэу щытыгъ. Сщыгъупшахэрэп Налбый дунаим зехыжьым къызыфэтхьаусыхэжьынхэу къэуцугъэ Къуекъо лIакъом щыщ лIыхэм ар къазэрахэуцогъагъэр…\nНалбый бжьэр къэгъагъэм зэрекIоу цIыфыбэ зэрищалIэщтыгъ. Уахътэ имыIэми, «мо сфыхаплъэба?» ыIоу къекIуалIэрэр IуигъэкIыжьыгъэп. Загъорэ ыгу еIэжьэу «сфеплъ» еIошъ къысеты, уеплъынэу щытэп мыщ, фэпшIын фае» ыIоу къыхэкIыщтыгъ. Ау ащ пае кIэнэкIалъэ ышIынэу щытыгъэп. Налбый «мыр къысфэкIуагъэп», «мыр къысфишIагъэп» ыIоу цIыф едэуагъэп, къэгъэхъэкIо-къыхэтхъакIоу щытыгъэп, ау тытхьамыкIагъэп, тымытхьаусыхэу тыщыIагъ. Унэ дэгъу, унэ дахэ зиIэхэм адэжь тыкъикIыжьэу тикоридор псыгъо цIыкIу тыкъызихьажькIэ сызэряхъуапсэрэр къысхэщыщтыгъэн фае, «Тхьэ Iоф джа зэкIэри, сэ Тхьэм къысипэсыгъэп, ар угу ебгъэкIунэу щытэп» къысиIощтыгъ.\nНалбый щэIэфэ итхылъхэр зэхэугъоягъэу къыдэкIыгъэхэп. «Стхыгъэшъ, къысфыдэгъэкI» ыIоу кIуагъэп, ау хэт фэмыер итхылъ къыдэкIынэу. 2007-рэ илъэсым, а илъэсыр ары дунаим зехыжьыгъэр, къихьащт 2008-рэ илъэсым ыныбжь илъэс 70-рэ хъущтыти, итхыгъэхэр зэхэубытагъэу къыфыдагъэкIыкъомэ ыIуи, план зэхигъэуцуагъ. ТомиплI къыфыдагъэкIымэ, ахэм адахьэмэ шIоигъор зэкIэри къыхихыгъ, къыгъэнэфагъ. Ау ащ тетэу хъугъэп…\nУахътэр макIо, зыми зыпари ыIорэпти, сэ Iофым ыуж сихьагъ. Апэ ЩэшIэ Казбек зыфэзгъэзагъ, ау ащ сыздигъэкIуагъэм зыпари къикIыгъэп. ЕтIанэ уахътэ тешIагъэу зэгорэм Железноводскэ щыIэгъэ Iэнэ хъураем Налбый дыхэлэжьагъэу, нэужым Ельциным иIофхэр зыгъэзекIогъэ Сергей Филатовым зыфэдгъэзагъ. А лъэхъаным ар социальнэ-экономикэ ыкIи интеллектуальнэ программэхэмкIэ Фондым и Президентэу щытыгъ, Москва итхакIохэм я Союз итхьамэтэгъугъ. Ащ ишIуагъэкIэ Налбый итхыгъэхэр томи 8 хъоу къыдэкIыгъэх. Шъыпкъэ, ащкIэ лъэшэу яшIуагъэ къагъэкIуагъ республикэм ипащэхэу ТхьакIущынэ Аслъани КъумпIыл Мурати. Тхьаегъэпсэух. А охътэ дэдэм Темыр Кавказым итхэкIо хэшыпыкIыгъэхэм ятхыгъэхэр къызыдэхьэгъэ сборникым Къуекъом иIофшIагъэу «Лес одиночества» зыфиIорэри къыщыхаутыгъ. А хъугъэ-шIагъэм хэушъхьафыкIыгъэу утегущыIэнэу тефэ, ащ нэмыкI уахътэ ищыкIагъ.\n– Илъэс 70-р гъашIэмкIэ зи арыхэп. Налбый ренэу ныбжь иIэм фэдэу къысшIошIыщтыгъ.\n– Ары, ицIыкIугъом, икIэлэгъум къыщегъэжьагъэу гъашIэ къыгъэшIэгъахэ фэдагъ, – еIо Жаннэ. – ИцIыкIугъом Налбый янэжъ дэжь чэщым къэтынэу агъэкIожьыщтыгъ. КIалэм къыгурыIощтыгъэп бын Iужъушхом хэкIэу ащ пчыхьэ къэс зыкIэкIожьын фаер. ЗыдэкIожьырэ унэм рэхьатныгъэу илъым, зы макъэ зэримыIукIырэм кIэдэIукIэу бэрэ къыхэкIыщтыгъ. Ишэн уцунымкIэ ащ мэхьанэ иIэгъэнкIи хъун.\nНалбый ишэн къэзыгъэлъагъоу джыри зы къэбар. Тэ унэу тызычIэсым иапэрэ къат тытесыгъ. Зэгорэм водителым къыIуищэжьыгъэу къэпраз машинэм къырехы шъхьаем, анахь цIыкIухэр къырегъэтIысыкIышъ, чIыгум къегъэтIысых. «Алахьэ, мыщ анахь цIыкIухэр сыд пае къыхихыхэра?» сыгукIэ сIуагъэ. ЕтIанэ къихьажьи сызэгупшысагъэр зесэIом, «Адэ кIалэр къысэплъызэ, анахь инхэр сыдэущтэу къыхэсхыщтха?» ыIогъагъ. «Сыд гущэу цIыфмэ уафэмыд!» сэ есIогъагъ. КъызэрэчIэкIыгъэмкIэ, Шэуджэн районым игубгъохэм ащыщ горэм бжьэхэр щыIагъэхэти, шъофым зехьэм кIэлитIу къыпэгъокIи «Налбый, тигубгъо укъызэрихьагъэм пае» аIуи, къэпраз имашинэ къыфырагъэтIысхьагъ. Ежь кIалэхэр инэIосагъэхэп, ау ежь ымышIэхэу бэмэ къашIэжьэу, къыдэгущыIэхэу хъущтыгъ.\nНалбый зыми ехъуапсэщтыгъэп, ау щазымэ кIыхьэхэр пшъашъэхэм ащыгъэу зэгорэм къызежьэм, «Дэгъуба, Бэлэ пшъашъэ хъугъэу ащ фэдэ фэсщэфэу, «папэ сфищэфыгъ» ыIоу щыгъмэ» ыIогъагъ.\nТикIалэу Лауркъан зыфиIорэр зэкIэри фищэфыщтыгъ. Ащ фэдэу «Адыгэ хабзэр» зетхым къыратыгъэ премиемкIэ кIалэм машинэ фищэфынэу риIуагъэти, «Адыгея-Лада»-м тыкIуагъ. Ежь хъыбэй хъугъагъэ, кIуачIэ иIагъэп, мазэ ныIэп къыфэнэгъагъэри. Сэ щэфакIо кIалэм сыдигъэкIуагъ. Машинэу къыхэтхыгъэр лъэшэу тыгу рихьыгъ, ау ахъщэу тиIэм сомэ мин 50 щыкIагъ шъхьаем, къэтымыщэфы хъущтэп. ЕтIанэ сыгу къэкIыгъ пащэм селъэIунышъ, цыхьэ къысфишIымэ, щыкIэрэр етIанэ еттыжьынэу, машинэр къытитынэу.\n«Къысфэгъэгъу, ау къэсымыIо хъущтэп, сызыфэлъаIорэр зыщыщри къызэрэсфыщытри къэсIощт, ау апэ къызэрэсфэпшIэщтым сицыхьэ телъын фае» сIуагъэ. ЛIыр щхыгъэ, «КъаIоба, къаIо!» ыIуагъ. СилъэIу зесэIом, бухгалтерым къеджи Iофыр зэшIуахыгъ. Сыдэу щытми, машинэр къэтфыгъ, ежь унэм къиплъыгъ, ау инэплъэгъу лъэшэу чэфынчъагъ. Арэу щытми, къикIи машинэр къыплъыхьагъ, «итIысхьэба!» зысэIом, «сыд пае ситIысхьащт, кIалэм ий мыр» ыIогъагъ. Ащ ыуж мазэ нахьыбэ ыгъэшIэжьыгъэп…\n– Илъфыгъэхэм зэкIэми ятэ ишэн къахафэми, анахь фэдэр хэт?\n– Зарэ анахь фэд. Ятэ фэдэу шъабэ, къыIорэр макIэ. ТхьагъэпцIыгъэ ышIэрэп, ишIошI занкIэу къеIо. Ятэ зэлIэм, ащ анахь къин къыщыхъугъ. Угъымэ къэхъужьыщтмэ, джыри мэгъы, тэгъы. ТиунагъокIэ зыгорэ тшIэным ыпэкIэ Зарэ теупчIыжьы. Бэлэ бэрэ еIо «Давай сначала у Зары спросим» еIошъ. Мэфэ 40-р текIыгъэ къодыеу Зарэ икандидатскэ IофшIагъэ къыгъэшъыпкъэжьын фаеу хъугъэ. Ау ар зыми фэежьыгъэп, ренэу гъыщтыгъ, «хэт джы ар ищыкIэгъэжь, пап ары фэягъэр» ыIощтыгъ. Арэу щытми, «уятэ зэкIэри къелъэгъу» тIозэ дгъэкIуагъэ ыкIи къыгъэшъыпкъэжьыгъ.\nДжащ тетэу тыщыI, Налбый ижьау тычIэтэу тэпсэу.\n– Тхьауегъэпсэу, Жанн, гущыIэгъу укъызэрэтфэхъугъэмкIэ, уилъфыгъэхэм Тхьэм уадегъэтхъэжь.\nШъушIагъэп, цIыфхэр: сичыхIэны\nЧъыIэ бэрэ сигъэлIагъ.\nЗысыушхумэ — сфэкIэкуащэу.\nЗысщыхьажьмэ – сфэбгъузагъ.\nТаущтэу шъушIэна: сэ сщэIагъэ.\nШъорышъ – хэт къысэупчIыгъ?\nАу сызэлIэм – сэгъэшIагъо –\nСфэшIукъабзэу бэн сфэшъутIыгъ.\nСихьэдашъхьэ шъуитэу ыпашъхьэ,\nГущыIэ дахэ сфэшъуIуагъ.\nАужырэу сэри сегупшысагъ:\nСэ сыдкIэ джы ар сищыкIагъ.\nСишъаохэр шъоры зыпIущтхэр,\nСипшъашъэхэр шъоры зыщэщтхэр.\nСиныбджэгъугъэм ышIын ныбджэгъукIэ,\nСишIулъэгъугъэр щыIэщт тхьамыкIэу.\nСэ сылIи, нэмыкIхэр къэнагъэх,\nЦIыфхэр, бзыухэр, чъыгхэр къэнагъэх…\nСыжъугъэлIагъ cloy, сыкъышъодаорэп,\nШъукъэнагъ cloy, сишхрэп гукъаом.\nАу хэт шъуащыщэу егупшысагъ:\nАр лIагъэти, сэ сыкъэнагъ.\nОхътабэ джы сиI.\nСипыйхэр арых сигъашIэ къэсэзгъахьыгъэр,\nНыбджэгъухэр арых къэхалъэм сыкъэзыхьыгъэр.\nНыбджэгъу! НэIуас! Пшъхьэ еуфэхыгъэу,\nУгъыщтым фэдэу сапашъхьэ уимыт.\nКъыпшIошIми гъэшIэным игъогу сыухыгъэу,\n«Къеблагъ» къыосIоным джыри сыфит.\nСшIошъ мэхъу: сэмэркъэукIэ къэхалъэм сыкъэшъухьыгъ,\nАр сшIэу, охътэ шIукIае зысщыIэу сэ къэсхьыгъ.\nЗэрэчылэу мыщ сыкъэшъухьи, зэрэчылэу жъугъэзэжьыгъэ,\nДжы сышъущэжьынэу сшIошIышъ, сыкъэплъэ сезэщыгъэу.\nАу шIункIэу къэкIох, къысфэкIох джы зырызэу,\nСышъожэ сэри, сышъупэплъэ сыгур пызэу.\nОпубликовал admin, 30-08-2017, 23:25. Просмотров: 1851\n– Адыгеим итхэкIо ныбжьыкIэхэр рассказ тхынымкIэ зэнэкъокъущтых\n– Къуекъо Налбый: Сэмэркъэум чэзыу иIэп


Лъэпкъым фэлэжьэрэ цIыф гъэсэгъэшху — Адыгэ макъ\nЛъэпкъым фэлэжьэрэ цIыф гъэсэгъэшху\nРедактор 10.12.2020 КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nЦIыфыр дунаим къызытехъокIэ ежь фыхэхыгъэ лъэгъо гъэнэфагъэ щыриI. ИщыIэныгъэ гъогу тэрэзэу теуцогъэ цIыфым игъашIэ гъэшIэгъонэу, баеу, зыми хэмыкIокIэжьын лъэуж уахътэм щыпхырещы. Ар къыздэхъурэр иакъыли ишIэныгъи лъэпкъымрэ бзэмрэ мыпшъыжьэу, къогъанэ имыIэу, научнэ лъапсэр иIэубытыпIэу адыгабзэр зэхэфыгъэным дэлажьэрэр ары. Ащ фэдэ цIыфэу адыгэ бзэшIэныгъэм зиIахьышIу хэзышIыхьагъэмэ зэу ащыщ Гъыщ Нухьэ.\nНухьэ филологие шIэныгъэхэмкIэ доктор, Дунэе Адыгэ Академием иакадемик, ЕвропэмкIэ кавказыбзэмэ апылъ обществэм, бзэм фэгъэхьыгъэ Совет пчъагъэхэм ахэт, Урысые Федерацием ыкIи Адыгэ Республикэм шIэныгъэмкIэ язаслуженнэ IофышIэшху, адыгэ лъэпкъ гъэсэныгъэм зэпымыоу зэрэдэлажьэрэм пае бгъэхалъхьэу «Адыгеим и Щытхъузехь» зыфиIорэр къыфагъэшъошагъ, Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Щытхъу тхылъ къыратыгъ, IофшIэным иветеран, ичылэ гупсэу Хьакурынэхьаблэ ицIыф гъэшIуагъ. Гуетыныгъэ ин хэлъэу Iоф зэришIэрэм фэшI мызэу, мытIоу чIыпIэ ыкIи гупчэ къулыкъухэм щытхъу тхылъхэр къыфагъэшъошагъэх.\nНухьэ абдзэхэ къоджэшхоу Хьакурынэхьаблэ къыщыхъугъ, щапIугъ. Ятэу Тыркубый ашъхьащымытыжьыгъэми, кIэлитIури пшъашъэхэри янэ дэгъоу ыпIугъэх, цIыфыгъэрэ шъхьэкIэфагъэрэ ахилъхьагъ, яфэшъошэ чIыпIэ щыIэныгъэм зэрэщаубытыщтым филэжьыгъэх. Нухьэ ышнахьыжъ фэшъхьаф гушIуагъо имыIэу къин ылъэгъузэ къэтэджыгъ. ЦIыкIузэ IофшIэн хьылъэхэм защимыдзыеныр шэнышIу фэхъугъ. Зэш-зэшыпхъухэм анахьыкIагъ нахь мышIэми, дэгъоу зэхишIэщтыгъэ янэ къинэу къатырилъагъорэр зыфэдэр, ащ зэрилъэкIэу IэпыIэгъу фэхъущтыгъ.\nИлъэсих нахь ымыныбжьэу Нухьэ янэ еджапIэм чIигъэхьагъ, ау, нэмыц техакIохэм хэкур зэраубытыгъэм къыхэкIэу, илъэс нахь емыджагъэу ащ къычIэкIыжьын фаеу хъугъагъэ. ЩыIакIэр зыпкъ зеуцожьым, ныбжь зэфэшъхьафхэр зиIэ кIэлэеджакIохэр а зы классым рагъэтIысхьэгъагъэх. Еджэныр лъэшэу шIу зэрилъэгъурэм нэмыкIэу Нухьэ усэ тхыным зэрэфэщагъэр къыдэзышIэрэ иныбджэгъухэр «поэтыр» аIозэ къеджэщтыгъэх.\n1954-рэ илъэсым Мамхыгъэ гурыт еджапIэр къыухи, дзэм къулыкъур илъэсищэ зыщехь нэужым Нухьэ Адыгэ къэралыгъо кIэлэегъэджэ институтым филологиемкIэ ифакультет чIэхьагъ. Ащ иятIонэрэ курс екIышъ, къалэу Тбилиси дэт къэралыгьо университетым еджэныр щылъегъэкIуатэ. Ащ щеджэфэ Нухьэ дэгъоу къыгурэIо шIэныгъэм гъэхъагъэ щыпшIыным уфэзыщэщт закъор умышъхьахэу ренэу Iоф зыдэпшIэжьымэ арэу зэрэщытыр. Бзэм фэгъэзэгъэ кружокхэу зыщеджэрэм щызэхащагъэхэм ишъыпкъэу ар ахэлажьэ, студентхэм янаучнэ конференциехэм къащэгущыIэ. Ахэм ащыщхэр журнал зэфэшъхьафхэм къыхаутых. Нухьэ инасып къыубытыгъ дунаим щызэлъашIэрэ бзэшIэныгъэлэжьхэу А. С. Чикобавэ, Г. В. Рогавэ, К. В. Ломтатидзе рагъэджэныр. Ахэр арых наукэм лъагъо хезгъэщыгъэхэр, аспирантурэм щеджэныр игъоу къыфэзылъэгъугъэхэри, бзэшIэныгъэм ыгукIэ фаблэ зышIыгъэхэри. 1963-рэ илъэсым кавказыбзэхэмкIэ сэнэхьатыр зэрэхихыгъэр къэзыушыхьатырэ диплом плъыжьыр къыраты ыкIи Нухьэ Адыгэ хэкум къегъэзэжьы.\nКъыкIэлъыкIорэ илъэсым Гъыщ Нухьэ Грузием шIэныгъэхэмкIэ и Академие бзэшIэныгъэхэмкIэ и Институт иаспирантурэ изаочнэ отделение чIэхьэ. Ащ щеджэ зэхъум, Iоф зэрэзыдишIэжьырэм имызакъоу, шIэныгъакIэхэри, ныбджэгъукIэхэри иIэ хъугъэх. Ахэр Важа Шенгела, Гурам Топуриа, Русудан Джанашиа, Нелли Аршба ыкIи нэмыкIхэри. Непэ къызнэсыгъэми ахэм ащыщхэм ныбджэгъуныгъэ зэфыщытыкIэ адыриI.\n1965-рэ илъэсым икъихьагъум къыщегъэжьагъэу 1968-рэ илъэсым нэс Шэуджэн районом иIэшъхьэтетэу Гъыщ Нухьэ Iоф ешIэ. А IэнатIэр ыгъэцакIэзэ, районым гъэсэныгъэмрэ культурэмрэ зыкъыщягъэIэтыгъэнымкIэ Iофышхо щызэшIуехы. Ащ имызакъоу общественнэ пшъэрылъхэри чанэу ыгъэцакIэщтыгъэх: КПСС-м ирайком хэтыгъ, народнэ депутатхэм ярайон Совет идепутатыгъ, райисполкомым икомиссие зэфэшъхьафхэм ахэлажьэщтыгъ.\n1968-рэ илъэсым имэкъуогъу мазэ къыщегъэжьагъэу Адыгэ шIэныгъэ-ушэтэкIо институтым Iоф щешIэ. А илъэсхэм къакIоцI институтым ичIыпIэ зэфэшъхьафхэм Нухьэ ащэлажьэ: литературэмкIэ исектор инаучнэ IофышIэу, бзэм, педагогикэм ыкIи егъэджэкIэ амалхэм ясектор ипащэу, иберийскэ-кавказыбзэхэмкIэ отделым ипащэу, Iофыгъуабэмэ апылъ отделым ипащэу. 2009 — 2017-рэ илъэсхэм бзэшIэныгъэм иотдел ипащэу Iоф ышIагъ.\nИнститутым зыщылажьэрэр илъэс 50-м ехъугъ. А уахътэм тхыгъэ 400 фэдиз зэлъашIэ хъугъэ шIэныгъэлэжьым къыхиутыгъ, тхылъ 20 къыдигъэкIыгъ. Ахэр тихэгъэгу ыкIи IэкIыб къэралхэу Англием, Голландием, Германием тхылъ шъхьафхэу е статьяхэу къащыхаутыгъэх. Дунаим щызэлъашIэрэ шIэныгъэлэжьхэм Нухьэ иIофшIагъэхэм ащыщхэм осэшхо къафашIыгъ.\nКандидатыцIэр къызэрэфагъэшъошэгъэ диссертациер лъапсэ фэхъугъагъ Нухьэ иапэрэ тхылъэу «Глаголы лабильной конструкции в адыгейском языке» (1968) зыфиIорэм. Ащ ыуж шIэныгъэлэжьым наукэм нахь лъэпсэшIухэр щидзэу регъажьэ. Нухьэ емызэщэу матхэ ыкIи иIофшIагъэхэу «Вопросы эргативного строя адыгских языков» (1985), «Глагол адыгейского языка» (1989), «ПсэушъхьацIэмэ ягущыIалъ» (1990), «Сравнительный анализ адыгских языков» (2003), «Все об адыгах. ЗэкIэри адыгэмэ яхьылIагъ» (2002), «Языковедческая литература адыгов» (2005), ыныбжь илъэс 70-рэ зэрэхъугъэм фэгъэхьыгъэу ежь ехьылIэгъэ тхылъэу «Талант, возращенный трудом» зыфиIоу профессорэу Абрэдж Ачэрдан ыгъэхьазырыгъэр ГУАРИ-м 2005-рэ илъэсым къыдигъэкIыгъ, «Мысли нараспашку. Гупшысэ шъхьэихыгъэхэр» (2014), «История становления и развития адыгейского языкознания»(2016) зыфиIохэрэр. Адыгабзэм иIофыгъуакIэхэм зэрадэлажьэрэм дакIоу шIэныгъэлэжьыр «Адыгэ-урыс зэхэф гущыIалъэм» (2013, 2014) игъэхьазырын чанэу хэлэжьагъ. Электроннэ гъэпсыкIэм тетхэу «Мысли о языках» (2017) ыкIи «О кодексе чести адыгов (черкесов)» (2018) зыфиIорэ тхылъхэр Германием къыщыдэкIыгъэх.\nАдыгэ литературэм илъэныкъо зэфэшъхьафхэм афэгъэхьыгъэхэми Гъыщым инаучнэ IофшIагъэхэм чIыпIэ макIэп ащаубытырэр. ЗэлъашIэрэ адыгэ тхакIохэу Теуцожь Цыгъо, КIэрэщэ Тембот, Хьаткъо Ахьмэд, МэщбэшIэ Исхьакъ, Iэшъынэ Хьазрэт, Хъурмэ Хъусенэ, нэмыкIхэми ятворчествэ фэгъэхьыгъэ тхыгъэхэри мымакIэу ащ иIэх.\nГъыщ Нухьэ иIофшIагъэхэр тиреспубликэ ит гурыт еджапIэхэм якIэлэегъаджэхэм ыкIи студентхэм къызфагъэфедэх. Ахэм ащыщых: псэушъхьэхэм ацIэхэм афэгъэхьыгъэ гущыIалъэр, адыгабзэм ехьылIэгъэ тхылъэу я 9-рэ классхэм апае Блэгъожъ Мирэ игъусэу къыдагъэкIыгъэр ыкIи нэмыкIхэр. А пстэумэ къахэкIэу адыгабзэкIэ зыщырагъэджэрэ еджэпIэ зэфэшъхьафхэм шIэныгъэлэжьым лъытэныгъэ ин къащыфашIы.\nНухьэ аспирантхэм, шIэныгъэлэжь ныбжьыкIэхэм ушэтын Iофэу ашIэрэмкIэ IэпыIэгъушхо афэхъу. Ахэм докторскэ, кандидатскэ диссертациехэр пхырагъэкIыхэ зыхъукIэ, ар оппонентэу мызэу, мытIоу агъэнэфагъ. Къэралыгъо ушэтынхэр атыхэ зыхъукIэ, комиссиеу ащ лъыплъэнэу зэхащэхэрэм ятхьаматэу бэрэ Адыгэ Республикэмрэ Къэбэртаемрэ яапшъэрэ еджапIэхэм арагъэблагъэщтыгъэ. Апшъэрэ еджэпIэ зэфэшъхьафхэм я Ученэ Совет заулэмэ яIофшIэн ишъыпкъэу Нухьэ ахэлажьэ. ИшIэныгъэхэм ренэу ахигъэхъоным, лъэпсэ ин зиIэ наукэм хэхъоныгъэ ышIыным фэлъэкIыщт иIахь зэрахишIыхьагъэм ишыхьат хъугъэ докторыцIэр къызэригъэшъыпкъэжьыгъэ диссертациер.\n1992-рэ илъэсым шIэныгъэхэмкIэ Урысые академием и Дагъыстан научнэ гупчэу Г. Цадасэ ыцIэкIэ щытым бзэмкIэ, литературэмкIэ ыкIи искусствэмкIэ иинститут адыгабзэм глаголым мэхьанэу щыриIэм фэгъэхьыгъэ диссертациер щыпхыригъэкIи, филологие шIэныгъэхэмкIэ докторыцIэр къыфагъэшъошагъ. Гъыщым IофшIагъэу иIэхэм яфэшъошэ уасэу шIэныгъэлэжьыбэмэ къыфашIырэм нахь хэхъо.\nМы мафэхэми «Адыгабзэм идиалектхэм ягущыIалъ» зыфиIорэм изэхэгъэуцон ишъыпкъэу Нухьэ дэлажьэ, чIыпIэ зэфэшъхьафхэм ащызэхащэхэрэ научнэ зэIукIэгъухэм чанэу ахэлажьэ. ШIэныгъэлэжьым макIэп тапэкIэ зэшIуихы шIоигъо гухэлъышIоу зыдыIигъхэр. «Бзыур зыIэтрэр ытам, цIыфыр зыIэтрэр иIофшIагъ», — еIо адыгэ гущыIэжъым. Ау IофшIагъэм цIыфыр къыIэтырэ къодыеп, IофшIэным цIыфым ищыIэныгъи лъегъэкIуатэ. Арышъ, адыгэ лъэпкъым ыцIэ зыIэтыхэрэм, ащ щытхъу къыфэзыхьыхэрэм ясатыр хэт Гъыщ Нухьэ.\nНухьэ ишэнкIэ зыпкъ итэу, адыгагъэм, цIыф зэхэтыкIэхэм арыгъуазэу мэпсэу. Ныбджэгъу хьалэлыбэ иI, ежьыри ишъэогъухэм алъытэрэ цIыф. Икъуаджэ, ичIыгу гупсэ, илIакъо гъунэнчъэу арэгушхо, «ахэм апае ыпсэ ыгъэтIылъыным фэхьазыр» зыфаIорэм фэд. «Поэтыгъэ» сэнэхьатри Нухьэ ыбгынагъэп: ыкIуачIэ къызэрихьэу усэхэри, къэбар щхэн зэфэшъхьафхэри етхых: иусэхэм ащыщхэр тикомпозиторхэм орэдышъом ралъхьагъэх («Сэ сызыфаер», «Сыдигъуи орэд къытфаIу», «Абдзах» зыфиIохэрэр, нэмыкIхэри). Мы лъэныкъомкIэ Нухьэ ытхыгъэхэр зэхэубытагъэу зыдэт тхылъэу «Пчъэр насыпым фыIусэхы» (2007), итарихъ романэу «Гум итыркъохэр» зыфиIохэрэр (2009) къыхаригъэутыгъэх. ШIэныгъэлэжьым ироман критик цIэрыIоу ЩэшIэ Казбек осэшхо къыфишIыгъ.\nХэти игъашIэ зыгорэ къыдэхъумэ шIоигъоу, гугъэпIэ пстэури ащ рипхэу гъэпсыгъэ. Нухьэ «сыадыгэлI» зыIорэм ышIэнэу къытефэрэр зэкIэ ышIагъ: чъыги ыгъэтIысыгъ, уни ышIыгъ, кIэлитIуи ыпIугъ. Научнэ Iофэу иIэхэр лъигъэкIотэнхэмкIэ ишъхьэгъусэу Иннэ IэпыIэгъушIу фэхъу.\nНухьэ ыныбжь илъэс 85-м нэсыгъ. Арышъ, игъашIэ кIыхьэ хъунэу, иунагъо узынчъагъэр илъ зэпытынэу, икъэлэмыпэ чан зэпытэу, гухэлъышIоу иIэхэм къакIыримыгъэчэу илъэсыбэрэ джыри лъэпкъым фэлэжьэнэу тыфэлъаIо.\nГуманитар ушэтынхэмкIэ Адыгэ республикэ институтэу\nКIэрэщэ Тембот ыцIэ зыхьырэм бзэшIэныгъэмкIэ иотдел\nПредыдущая Гупшысэ гъэхъунэм урещэ, уегъэдаIо\nСледущая КъызэIуахынэу агъэнафэ


Гум къыщежьэрэр къыотэжьы | Адыгэ Макъ\nГум къыщежьэрэр къыотэжьы\nАвтор: Редакция\t/ 08.09.2017\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nИталием икъалэу Феррара косметологэу щеджэрэ ЛIыхъурэе Джэнэт гущыIэгъу тызыфэхъум, зэгъэпшэнхэр тшIыгъэх. Сэнэхьатэу къыхэпхыщтымрэ лъэпкъ шэн-хабзэхэмрэ язэпхыныгъэхэр нахь къыхэдгъэщыгъэх.\n— Адыгэ республикэ гимназиер къызысэухым, сянэрэ сэрырэ тызэдегупшыси, Италием еджакIо сыкIонэу унашъо сшIыгъэ, — къеIуатэ ЛIыхъурэе Джэнэт. — Мыекъуапэ сыкъыщыхъугъ, Аскъэлае сыщыщ.\n— Уятэ Аскъэлае щапIугъа?\n— Ары. Адыгабзэр унагъом щызэзгъэшIагъ. Адыгэ къашъом сыфэзыгъэсагъэр Гъонэжьыкъо Ирин. Сшыпхъу нахьыжъэу Рузанэ загъорэ къызэрэсиIоу, уфаемэ, адыгабзэри, лъэпкъ къашъори псынкIэу зэбгъэшIэщтых.\n— Италием щыбгъэфедэрэ бзэр къытэпIуагъэп.\n— Бзэ лые щыIэп. Инджылызыбзэр Мыекъуапэ зэрэщыскIугъэм апэрэ уахътэм ишIуагъэ къысэкIыжьыгъ. КIэлэегъаджэхэр французыбзэкIи мэгущыIэх. Итальяныбзэр ары тызэреджэрэр.\n— Урысыбзэ щызэхэпхырэба?\n— Сызыдеджэрэ купыр нэбгырэ 25-рэ мэхъу. Урысыем щыщыр сэры ныIэп. Сатыум пылъхэм уахахьэмэ, урысыбзэр зэхэпхыщт, ау ахэр тэ къытпэчыжьэх.\n— Адыгэ Республикэм узэрэщыщыр студентхэм ашIэрэба?\n— Лъэпкъ шъуашэр сщыгъэу адыгэ къашъохэр къафэсэшIых. Фортепианэм зыфэзгъэсагъэшъ, адыгэ орэдэу «Синанэр», нэмыкIхэри къесэгъаIох. СиIахьылхэм телефонкIэ сикъэбархэр къафэсэIуатэх.\n— Джэнэт, цIэ гъэшIэгъон къыпфаусыгъэр, сэнэхьатэу къыхэпхыгъэри къызэрыкIоп.\n— ЦIыфым сыдигъуи дахэу зыкъигъэлъагъо шIоигъу. Косметологым пэблэгъэ сэнэхьатхэри зэсэгъашIэх. Шъхьацыр зэкIужьэу зэгъэфагъэу, нэгур къабзэу зэIухыгъэу цIыфыр псэунэу фаемэ IэпыIэгъу уфэхъуныр дэгъуба?\n— Дэгъу, ау цIыфыр ыгукIи, итеплъэкIи къэбзэным студентхэр, кIэлэегъаджэхэр тегущыIэхэрэба?\n— Егъэджэн сыхьатхэм ащ фэдэ Iофыгъохэр къащытэIэтых. Философие зыхэлъ гупшысэхэр сыдигъокIи тшIогъэшIэгъоных. Сэнэхьатэу къыхэсхыгъэр щыIэныгъэм ищыкIагъ. Косметологым псауныгъэм игъэпытэн епхыгъэ Iофхэри егъэцакIэх. УишIэныгъэ зэрэхэбгъэхъощтым мафэ къэс упылъын фаеу тикIэлэегъаджэхэм къытаIо.\n— Джэнэт, шэмбэт пчэдыжьым Италием бгъэзэжьыщтэу къысэпIуагъ. Сыда угу ихъыкIырэр?\n— Италиер къэралыгъо гъэшIэгъон. Музейхэр, зыгъэпсэфыпIэ паркхэр дахэх, пIуныгъэм фэгъэхьыгъэх. Арэу щытми, Адыгеим ичIыопс, тилъэпкъ къашъохэм, цIыф шIагъоу тиIэхэм уямызэщэу уакъытегущыIэн плъэкIыщт. Адыгэ джэгухэу Мыекъуапэ, Налщык ащыкIуагъэхэм сахэлэжьагъ.\n— Дахэу уащыуджэу услъэгъугъ.\nДжэнэт мэщхы, нэплъэгъу шъабэкIэ зыкъысфегъазэ, телефоныр къештэшъ, нэгушIоу адыгэ джэгухэм гукIэ зафегъэзэжьы. Ипшъэшъэгъоу Мырзэ Суандэ, джэгухэм язэхэщакIоу КъумпIыл ТIахьир, нэмыкIхэм къатегущыIэ.\n— Италием джыри илъэситIо сыщеджэщт, — зэдэгущыIэгъур лъегъэкIуатэ ЛIыхъурэе Джэнэт. — Сыгу къео адыгэ шъуашэм и Мафэ, Адыгэ Республикэм имэфэкIхэм сахэлэжьэн зэрэсымылъэкIыщтыр. Ныбджэгъоу, нэIуасэу сиIэхэм къахэхъуагъэу Италием зэрэзгъэзэжьырэм сегъэгушIо.\n— Уимурад къыбдэхъунэу пфэсэIо.\nСурэтым итыр: ЛIыхъурэе Джэнэт адыгэ джэгум хэлажьэ.


Мылъкушхоу ятІэм хэшІыкІыгъэ хьакъушыкухэм арылъыр\nАрышъ, Тхьэм ынэшІу щыфэныгъэкІэ мы Іофыр тэ тпшъэ къырилъхьагъэшъ, тыгу дгъэкІодырэп. 2Гъэбылъыгъэ емыкІу Іофхэми зафэдгъазэрэп. ТхьагъэпцІыгъэкІэ тызекІорэп, Тхьэм игущыІэхэри зэІыдгъахьэхэрэп. Ау шъыпкъагъэр зэрафэдгъэнафэрэмкІэ цІыф пстэуми агухэмкІэ тызэрадэным Тхьэм ыпашъхьэ тыщыпылъ. 3Ау къэбарышІоу дгъэІурэр мынафэмэ, кІодыпІэм игъогу тетхэр ары зыфэмынафэр. 4Шэйтанэу мы дунаем итхьэм шІошъхъуныгъэ зимыІэхэм агухэр нэшъу ышІыгъэх. Арэущтэу зыфишІагъэр Христосэу Тхьэм фэдэ къабзэу щытым ищытхъушхо ехьылІэгъэ къэбарышІум инэфынэу ахэмэ къатепсырэр амылъэгъуныр ары. 5Къэбарэу цІыфхэм ядгъэІурэр зэхьылІагъэр тэрэп, Исус Христос Зиусхьанэу зэрэщытыр ары нахь. Тэри Исус игъогу тызэрэрыкІорэм пае тыкъышъуфэлажьэ. 6Сыда пІомэ «ШІункІыгъэм нэфынэ къыхэрэкІ»,* ыІоу зыІуагъэ Тхьэм инэфынэ тыгухэм къаридзагъ. А нэфынэм Тхьэм ищытхъушхоу Христос ынэгу къыхэщырэр зыфэдэр тегъашІэ.\n7Ау мы мылъкушхор тэ, ятІэм хэшІыкІыгъэ хьакъушыкъухэм фэдэхэм, тыгухэм арылъэу тиІ. Арэущтэу зыфэхъугъэр лъэкІыныгъэшхо зиІэр Тхьэр арэу, тэрмырэу нафэу хъуныр ары. 8Лъэныкъо пстэумкІи чІыпІэ зэжъу тыраубытагъэм фэд, ау тыдэкъузагъэу щытэп. ТшІэщтыр\n4:6 ШІункІыгъэм нэфынэ къыхэрэкІ – еплъ Пегъымбар Мусэ апэрэ тхылъэу ытхыгъэм 1:3.\nтшІахэрэп, ау тыгу дгъэкІодырэп. 9ЦІыфхэм къин тагъэщэчы, ау Тхьэм тизакъоу тыкъигъанэрэп. ЧІыгуми тытырадзэ, ау тыкІодырэп. 10Тэ тпкъыхэм ахэлъэу Зиусхьан Исус илІэныгъэ къетэхьэкІы зэпыт, Исус ищыІэныгъэ тпкъыхэмкІэ нафэу къэлъэгъоным пае*. 11Сыда пІомэ тыщыІэ пэтэу Исус тызэрэфэлажьэрэм пае, лІэныгъэр къытшъхьащыт зэпыт, Исус ищыІэныгъэ тпкъыхэу лІэщтхэм зэрахэлъыр нафэу къэлъэгъоным пае. 12Арэущтэу лІэныгъэр тэ къытхэлъэу Іоф ешІэ, ау щыІэныгъэр шъо къышъухэлъэу Іоф ешГэ.*\n13«ШІошъхъуныгъэ сиІэти, сыкъэгущыІагъ», Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм арыт.* Ащ фэдэ шІошъхъуныгъэ тэри тиІэу, тыкъэгущыІэ, 14сыда пІомэ Тхьэу Зиусхьанэу Исус лІагъэхэм къахэзыгъэтэджыкІыжьыгъэм Исус тыгухэм арылъэу тэри тыкъигъэтэджыжьынышъ, шъо тышъуигъусэу ежьым ыпашъхьэ тызэрэригъэуцощтыр тэшІэ. 15Мыр зэкІэ зыфэхъурэр ишІуагъэ шъо къышъокІыныр ары. Арэущтэу Тхьэм ынэшІу щыфэныгъэ цІыф нахьыбэмэ анэс къэс, цІыф нахьыбэми ищытхъушхо ашІыщт, илъытэныгъэшхо къагъэлъагъозэ.\n16Арышъ, тыгу дгъэкІодырэп. Тпкъыхэр кІодыхэ зэпытми, Тхьэм мафэ къэс тыгухэм арылъыр егъэкІэжьы зэпыт. 17Сыда пІомэ джы гузэжъогъу макІэу ыкІи кІакоу тызхэтым шІугъэу къыхэкІырэр гузэжъогъоу тызхэтым фэмыгъэдэшъун щытхъушхоу мыкІодыжьыщтыр ары. 18Арэущтэу цІыфхэм Іофэу алъэгъушъухэрэм тяплъырэп, Іофэу амылъэгъушъухэрэм тяплъы нахь. Сыда пІомэ Іофэу алъэгъушъухэрэр кІодыжьыщтых, ау Іофэу амылъэгъушъухэрэр мыкІодыжьхэу къэнэжьыщтых.\n4:10 Исус ищыІэныгъэ тэ тпкъыхэмкІэ нафэу къэлъэгъоным пае – тэ тыпсаоу зэрэщытым Исус псаоу зэрэщытыр къегъэлъагъо.\n4:12 лІэныгъэр тэ къытхэлъэу Іоф ешІэ, ау щыІэныгъэр шъо къышъухэлъэу Іоф ешІэ – ащ къикІырэр: тэ апостолхэм Христос ехьылІэгъэ къэбарышІур зэрэдгъэІурэм пае, таукІынкІи мэхъу, ау шъо а къэбарышІур зэрэшъодгъэІурэм пае, мыкІодыжьын щыІэныгъэ шъогъоты.\n4:13 Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм арыт- еплъ Сэбур (Псалтыр) 116:10 (урыс библиемкІэ 115:1).


ИнэплъэгъукIэ агурэIо ИнэплъэгъукIэ агурэIо » Адыги.RU - Новости Адыгеи, история, культура и традиции адыгов (черкесов)\nАдыги - Новости Адыгеи, история, культура и традиции » Новости » Спорт » ИнэплъэгъукIэ агурэIо ИнэплъэгъукIэ агурэIо\nИнэплъэгъукIэ агурэIо ИнэплъэгъукIэ агурэIо\n08:34, 19 февраль 2019\nМыекъопэ волейбол командэу «Динамо-МГТУ-м» икапитанэу, Адыгэ Республикэм физкультурэмкIэ ыкIи спортымкIэ изаслуженнэ IофышIэу Къошк Руслъан имэфэкI мы мафэхэм хигъэунэфыкIыгъ. Мыекъопэ волейбол командэу «Динамо-МГТУ-м» икапитанэу, Адыгэ Республикэм физкультурэмкIэ ыкIи спортымкIэ изаслуженнэ IофышIэу Къошк Руслъан имэфэкI мы мафэхэм хигъэунэфыкIыгъ.\nМыекъопэ волейбол командэу «Динамо-МГТУ-м» икапитанэу, Адыгэ Республикэм физкультурэмкIэ ыкIи спортымкIэ изаслуженнэ IофышIэу Къошк Руслъан имэфэкI мы мафэхэм хигъэунэфыкIыгъ.\nСпорт еджапIэм зыщигъэсэнэу Къошк Руслъан зеублэм, тренерэу Александр Родионовыр ипащэу волейболым ишъэфхэм защигъэгъуазэщтыгъ. ЗэрэшIогъэшIэгъоным къыхэкIэу уахътэу спортым пэIуигъахьэрэр макIэу къыщыхъущтыгъ. Зэнэкъокъухэм ахэлэжьэныр, апэрэ чIыпIэхэм афэбэнэныр шэнышIу зэрэфэхъугъэр тренерым ылъэгъущтыгъ.\nИлъэс 19-м итэу Р. Къошкыр СКА Ростов-на-Дону рагъэблэгъагъ. ИIэпэIэсэныгъэ хэпшIыкIэу хигъэхъуагъ. Гуетыныгъэ хэлъэу Iоф зыдишIэжьызэ, командэ зэфэшъхьафхэр къылъыплъэщтыгъэх. Краснодар волейбол командэу щызэхащагъэм ипащэхэр къеджэхи, къызэрэщыгугъыхэрэр къыраIуагъ.\nИщытхъу щаригъаIоу «Динамо» Краснодар Р. Къошкыр зэрэщешIэрэм янэ-ятэхэр ыгъэгушIощтыгъэх. Ятэу Нурбый спортым пыщагъ, Краснодар кIозэ зэIукIэгъухэм яплъэу бэрэ къыхэкIыгъ. Ставрополь икоманди Къошк Руслъан щешIагъ.\nАдыгэ къэралыгъо университетым физкультурэмрэ дзюдомрэкIэ и Институт Р. Къошкыр щеджагъ. Тренер цIэрыIоу Ащыбэкъо Мухьамэд а лъэхъаным Къошк Руслъан къыщытхъоу бэрэ зэхэтхыгъ. Студентхэм якомандэ хэтэу зэнэкъокъухэм ахэлажьэу зэп зэрэтлъэгъугъэр.\nАужырэ илъэси 7-м Къошк Руслъан «Динамо-МГТУ» Мыекъуапэ икапитан, Урысыем иапшъэрэ куп щыкIорэ зэнэкъокъум щешIэ. Мэфэ заулэкIэ узэкIэIэбэжьмэ, «Технолог» Белгород ешIэгъуитIу Мыекъуапэ щыриIагъ. ЗэIукIэгъуитIури хьакIэхэм ахьын ямурадыгъ.\nАпэрэ зэIукIэгъум ия 3-рэ едзыгъо гъэшIэгъонэу кIуагъэ. ГумэкIыгъо хэлъэу пчъагъэр лъыкIуатэщтыгъ: 25:25, 26:27, 29:29, 31:31, 33:31. Даниил Чернышовыр, Никита Турсковыр, Юрий Пичуевыр, Никита Филипповыр, нэмыкIхэри текIоныгъэм яшъыпкъэу фэбэнагъэх. ЕшIакIохэм тафэраз, волейбол дахэ тырагъэплъыгъ. ТиешIакIохэм иIэпэIэсэныгъэкIэ Къошк Руслъан нахь къахэщыгъ. Хъагъэм нахь лъагэу зиIэтызэ Iэгуаор зэкIидзэжьыщтыгъ, зэхэщэн Iофыгъохэм щысэ къащи-гъэлъагъозэ игъусэхэр зылъищэщтыгъэх. Руслъан хъагъэм шъхьарыIэбыкIызэ Iэгуаом лъэшэу зеокIэ, «Технологым» иешIакIохэр амалынчъэхэу къэлъагъощтыгъэх — Iэгуаор къызэкIадзэжьын амылъэкIэу ешIапIэм тефэщтыгъ.\n«Технологым» ятIонэрэ зэIукIэгъум зыфигъэхьазырын ылъэкIыгъэп, 3:0-у «Динамо-МГТУ-м» текIоныгъэр къыдихыгъ.\n— Къошк Руслъан Кавказ шъолъырым зэрэщапIугъэр ищыIэныгъэ къыщыхэщы, — къытиIуагъ «Динамо-МГТУ-м» итренер шъхьаIэу, Адыгэ Республикэм изаслуженнэ тренерэу Павел Зборовскэм. — Командэм ар икапитан шъыпкъ. ЕшIакIохэм гукIэ затыриIэтыкIырэп. БэкIэ ащ нахьыкIэхэр «Динамэм» къыдыхэтых, шъабэу адэгущыIэ, нэплъэгъукIэ ариIорэр псынкIэу къагурэIо. ЕшIэгъум игъэзекIонкIэ Руслъан IэпыIэгъу къысфэхъу, лъэшэу сыфэраз. ГукIэгъу хэлъ. Адыгэ шэн-хабзэхэр зэригъэлъапIэхэрэр щыIэныгъэм щытэлъэгъу.\nМыекъуапэ щыкIохэрэ ешIэгъухэм Къошк Руслъан ишъхьэгъусэ, ишъэуитIу, ятэ тащыIокIэ. Спортым гукIэ хэщагъэх. «Динамо-МГТУ-м» текIоныгъэр къызыдихыкIэ ягушIогъошху, Руслъан имызакъоу, командэм хэтхэм гущыIэ фабэхэр араIох. Руслъан икIалэхэр нарт шъаох, ахэр цIыфышIу зэрэхъущтхэм тицыхьэ телъ.\nАдыгэхэм волейбол ешIэу къахэкIырэр бэп, ащи Къошк Рус-лъан егупшысэ. Дзюдор е самбэр къыхихынэу, футболым пыщагъэ хъунэу амалхэр имыIагъэхэу тIорэп. Арэу щытми, волейболым зыкъыщигъотыгъ, спортышхом ныбджэгъубэ щыриI, цIыфышIу-хэм бэрэ зэраIукIэрэм егъэгушхо.\nРуслъан, мэфэкIыбэ джыри хэбгъэунэфыкIынэу, уимурадхэр къыбдэхъунхэу, нарт бэгъашIэ ухъунэу Тхьэм тыпфелъэIу.\nСурэтым итыр: Къошк Руслъан.\n«Зэкъошныгъэм» имафэхэр «Зэкъошныгъэм» имафэхэр\nЗэIукIэгъухэр къызэрыкIохэп ЗэIукIэгъухэр къызэрыкIохэп


Адыгеим и ЛIышъхьэ губернаторхэм я Клуб изэхэсыгъо хэлэжьагъ — Адыгэ макъ\nРедактор 30.12.2019 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, ПОЛИТИКЭР\nКъэралыгъо корпорациеу «Росатомымрэ» Нижегородскэ хэкум игубернаторрэ кIэщакIо ащ фэхъугъэх, мы илъэсым бэдзэогъум Нижний Новгород щыкIогъэ форумэу «Производительность 360» зыфиIорэм клубыр зэхэщэгъэным къыщыдырагъэштэгъагъ. Шъолъыр 21-мэ япащэхэм социальнэ лъэныкъомрэ производствэмрэ япхыгъэ Iофыгъохэу зэшIуахыхэрэм шIуагъэу къытырэм зыкъегъэIэтыгъэнымкIэ джырэ системэхэм ыкIи кIэу къыхахыхэрэм япхыгъэу IофшIэнымкIэ опытэу аIэкIэлъ хъугъэр губернаторхэм я Клуб щызэфахьысыжьызэ ашIыщт.\nТыгъэгъазэм и 26-м Клубым иапэрэ зэхэсыгъо Москва щыкIуагъ. Шъолъыри 10-мэ яIэшъхьэтетхэр ащ хэлэжьагъэх, Адыгеим и ЛIышъхьи ахэм ахэтыгъ. Джащ фэдэу мы зэхэсыгъом хэлэжьагъэх Урысые Федерацием и Президент и Администрацие ипащэ иапэрэ гуадзэу, къэралыгъо корпорациеу «Росатомым» и ЛъыплъэкIо совет итхьаматэу Сергей Кириенкэр.\n«Росатомым» игенеральнэ директорэу Алексей Лихачевым шIуфэс гущыIэкIэ зэхэсыгъом хэлажьэхэрэм закъыфигъэзагъ, пэрыт технологиехэр гъэфедэгъэнхэм, кIэугъоенымкIэ шIыкIэхэр къыхэхыгъэнхэм, шIуагъэ хэлъэу гъэIорышIэн Iофхэр зэхэщэгъэнхэм мэхьанэу яIэр ащ къыхигъэщыгъ.\n«Росатомым» ипроизводственнэ системэ илъэс 12 хъугъэ атомнэ отраслэм зыщагъэфедэрэр. Производствэм епхыгъэ Iофтхьабзэхэм пэщэныгъэ адызехьэгъэнымкIэ дунэе шапхъэхэм адиштэрэ шIыкIэ-амал зэфэшъхьафхэр ащ щызэгъэуIугъэх. Мы системэм къыдилъытэрэ екIолIакIэхэр, шIыкIэ зэфэшъхьафхэр къалэхэм ыкIи шъолъырхэм яотраслэхэм, япредприятиехэм ащыгъэфедэгъэнхэмкIэ, нэмыкIэу къэпIон хъумэ, псауныгъэм икъэухъумэн, гъэсэныгъэм, муниципальнэ фэIо-фашIэхэм, цIыфхэр социальнэу ухъумэгъэнхэм, ЖКХ-м, транспортым, мэкъу-мэщым ыкIи нэмыкI лъэныкъохэм апашъхьэ ит пшъэрылъхэр тэрэзэу зэшIохыгъэ хъунхэмкIэ амалхэр ахэм къатых. Проектэу «Эффективный регион» зыфиIорэм тегъэпсыхьагъэу ащ фэдэ IофшIэныр гъэцэкIагъэ мэхъу.\n«Минсредмашым» ихабзэхэм такъыпкъырыкIызэ, шъолъыр зэфэшъхьафхэм Iоф адэтэшIэ, — къыхигъэщыгъ Алексей Лихачевым. — Джы мы проектым хэлажьэхэрэм зэпхыныгъэу зэдыряIэхэр нэмыкIэу агъэпсынхэ фаеу мэхъу, нахь опыт дэгъу зыIэкIэлъхэм занкIэу зэзэгъыныгъэхэр адашIынхэ, ахэр нэмыкIхэм къызфагъэфедэнхэ алъэкIын амал яIэнымкIи яшIуагъэ зэрагъэкIыжьын фае».\nКIэугъоеным тегъэпсыхьэгъэ шIыкIэхэр къэралыгъо гъэIорышIэным щыгъэфедэгъэнхэмкIэ Адыгеим опытышIу иI. Ащ фэдэ IофшIэным икIэух шъхьаIэхэм зыкIэ ащыщ IофшIэным ипроизводительность зыкъегъэIэтыгъэнымкIэ, цIыфхэм ящыIакIэ нахьышIу шIыгъэнымкIэ къэралыгъо хабзэм икъулыкъухэмрэ иорганизациехэмрэ Iофхэр хэпшIыкIэу нахьышIоу ащызэхэщагъэ зэрэхъурэр.\n«ТэркIэ анахь мэхьанэ зиIэр республикэм щыпсэурэ пстэуми щыIэкIэ амалэу яIэр нахьышIу шIыгъэныр ары. Урысые Федерацием и Президентэу Владимир Путинри ары къызфаджэрэр. Лъэпкъ проектхэм атегъэпсыхьагъэу IофшIэн гъэнэфагъэ тэгъэцакIэ а пшъэрылъыр зэшIохыгъэ хъуным пае. Мы лъэныкъомкIэ «Бережливое производство» зыфиIорэм иамалхэм яшIогъэшхо къэкIо. Хэти зыфэгъэзэгъэ Iофыр нахьышIоу гъэцэкIэгъэнымкIэ, зэнэкъокъуныгъэм ылъэныкъокIи гъэхъэгъэ гъэнэфагъэхэр шIыгъэнхэмкIэ а амалхэм яшIуагъэ къытэкIы. Джащ пае проектыр тапэкIи пхырытщыщт», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nРеспубликэм и ЛIышъхьэ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, тапэкIэ джыри гъэхъэгъакIэхэр тшIынхэм пае IофшIэнымкIэ пэрыт шIыкIэ-амалхэм защыдгъэгъозэн, опытымкIэ тызэхъожьын фае. Арышъ, губернаторхэм я Клубэу зэхэщагъэ хъугъэм зэхэгущыIэжьынымкIи, зэкIэрыплъыжьынымкIи ишIуагъэ къэкIощт.\nКъумпIыл Мурат къызэриIуагъэмкIэ, шъолъыр пэпчъ щыIэкIэ-псэукIэу илъыр нахьышIу шIыгъэнымкIи, социальнэ-экономикэ лъэныкъомкIэ ыкIи инновационнэ хэхъоныгъэмкIэ Iофхэм язытет нахьышIу хъунымкIи ар амалышIу.\nЗэхэсыгъом хэлажьэхэрэр зэзэгъыгъэх илъэсым къыкIоцI тIо клубым изэхэсыгъохэр шъолъырхэм ащызэхащэхэзэ ашIынэу. КъыкIэлъыкIорэ зэIукIэгъур Урысые инвестиционнэ форумэу мэзаем Шъачэ щызэхащэщтым щыкIощт.\nПредыдущая ИлъэсыкIэ мэфэкIым ипэгъокIэу\nСледущая В Адыгее Центру поддержки предпринимательства дополнительно выделено 378 млн. рублей


1 ЕтІанэ илъэс пшІыкІуплІ тешІагъэу*, Бар-Наббэ* сигъусэу Ерусалим сыкІуагъ. Тити* гъусэу зыдэсщагъ.\n2 Ерусалим сыкІон фаеу Тхьэм къызгуригъэІуагъэти, сыкІуагъ. КъэбарышІоу хымэ лъэпкъхэм язгъэІурэр тхьэматэхэм язакъоу апашъхьэ ислъхьагъ, Іофэу сшІэрэри сшІагъэри хьаулые мыхъуным пае.\n3 Титэу сигъусагъэр алыджыми, сунэт заригъэшІынэу рагъэзыгъэп.\n4 Сыда пІомэ, къош нэпцІ заулэхэу тшыхэм захэзгъэкІокІагъэхэр аущтэу фэягъэх. Христос Исус тыгухэм зэрарылъым пае, шъхьафитыныгъэу тиІэм еплъакІохэу, ахэмэ Тэурат хабзэм ыІэчІэгъ тычІагъэуцожьыным ыуж итыгъэх.\n5 Ау къэбарышІум ишъыпкъагъэ мыкІодэу къышъуфэдгъэнэным пае, а цІыфхэм зыкІи тафызэкІэкІуагъэп, тафэІорышІагъэп.\n6 Тшыхэм тхьэматэхэу алъытэхэрэм – ахэр тхьэматэхэми мытхьэматэхэми сэ сизэфэдэх: цІыфхэм ятеплъэ емыплъэу, пстэури Тхьэм изэфэд – къэбарышІоу згъэІурэм зи хагъэхъуагъэп.\n7 Ау сунэт ашІыгъэхэм* къэбарышІур аригъэІунэу Тхьэм Петрэ ыпшъэ къызэрэрилъхьагъэм фэдэу, сунэт амышІыгъэхэм* къэбарышІур язгъэІунэу Тхьэм спшъэ къызэрэрилъхьагъэр агурыІуагъ.\n8 Сыда пІомэ, Петрэ сунэт ашІыгъэхэм апостол Іофэу афишІэрэмкІэ къыдэлажьэщтыгъэ Тхьэр, сэри сунэт амышІыгъэхэм апостол Іофэу афасшІэрэмкІэ къыздэлажьэщтыгъ.\n9 Тшыхэм тхьэмэтэ пкъэухэу алъытэхэрэ Якъубэ, Кифэ, Иуан Тхьэм ынэшІу къызэрэсщифагъэр ашІагъэти, тызэрэзэдэлажьэрэм инэшанэ фэдэу ахэмэ сэррэ Бар-Наббэрэ тІэхэр аубытыгъэх: тэ хымэ лъэпкъхэм адэжь тыкІон фэягъ, ахэри сунэт ашІыгъэхэм адэжь кІонхэ фэягъ.\n10 «ТитхьамыкІэхэм шъуадэІэпыІэнэу зыщышъумыгъэгъупш» аІозэ, а Іоф закъор ары къызэрытэлъэІугъэхэр. А Іоф дэдэми сишъыпкъэу сыпылъыгъ.\n11 Кифэ Антиохие къалэм* къызэкІом, мысэ хъугъэти, ыпашъхьэ сихьи, сыпэуцугъ.\n12 Сыда пІомэ, Якъубэ дэжь лІы заулэ къимыкІыхэзэ, Петрэ мыджуртхэм адашхэщтыгъ. Ау а лІыхэр къызэкІохэм, сунэт ашІыгъэхэм ащыщынагъэти, Петрэ зэкІэкІожьи, мыджуртхэм ыкІыб афигъэзагъ.\n13 Адрэ джуртхэри Петрэ инэпитІугъэкІэ гъусэ фэхъугъэх. Бар-Набби ахэмэ янэпитІугъэкІэ зыхащагъ.\n15 Тэ джуртэу тыкъэхъугъ. Хымэхэу псэкІод зышІэхэрэм тащыщэп.\n16 Ау тэ тыджуртми, мыр тэшІэ: цІыф горэм Тэурат хабзэм итхэр зэригъэцакІэхэрэр арэп, Тхьэм ежь дэжькІэ шъыпкъагъэ иІэу зыкIилъытэрэр, Исус ХристоскІэ шІошъхъуныгъэ зэриІэм пае ары нахь. Тэри Христос ИсускІэ шІошъхъуныгъэ тиІэ хъугъэ, ХристоскІэ шІошъхъуныгъэ тиІэ зэрэхъугъэм фэшІыкІэ, Тхьэм ежь дэжькІэ шъыпкъагъэ тиІэу тилъытэным пае. Тэурат хабзэм итхэр дгъэцэкІэным иІоф ащ хэлъэп, сыда пІомэ, цІыф горэм Тэурат хабзэм итхэр зэригъэцакІэхэрэр арэп Тхьэм ежь дэжькІэ ащ шъыпкъагъэ иІэу зыкIилъытэрэр.\n17 Ау Христос тыгухэм зэрарылъым пае, Тхьэм ежь дэжькІэ шъыпкъагъэ тиІэу тызэрилъытэщтым ыуж титэу, псэкІодышIэ цІыфхэм ащыщэу тыкъычIэкIымэ, Христос псэкІод тигъэшІагъэу мэхъуа? Хьау, ар хъухэщтэп.\n18 Сыда пІомэ, зэхэскъутагъэр зэхэзгъэуцожьмэ*, Тхьэм иунашъохэм сызэратекІыгъэр ащыгъум къэсэгъэшъыпкъэжьы.\n19 Тэурат хабзэм иІоф къысхэмылъыжьэу, Тэурат хабзэм дэжькІэ цІыф лІагъэм сыфэд – ар къызпкъырыкІыгъэр Тэурат хабзэр ары – Тхьэм сыфэпсэуным пае. Христос сыригъусэу къащым сытыраІулІагъэм фэд.\n20 Арышъ, джы псэурэр сэрэп, сыгу илъ Христос ары нахь. Мы дунаим щыІэныгъэу щысиІэр, Тхьэм ы КъокIэ шІошъхъуныгъэ сыгу илъэу, сиІ. Ащ шІу силъэгъуи, ыпсэ сэщ пае ытыгъ.\n21 Тхьэм ынэшІу щыфэныгъэ сыфэмыеу сIорэп, сыда пІомэ, Тхьэм ежь дэжькІэ Тэурат хабзэм итхэр зыгъэцакІэрэ цІыфым шъыпкъагъэ иІэу ылъытагъэмэ, ащыгъум Христос хьаулыеу лІагъэу хъущтыгъ.


КIэтхыкIыжьыным зэхъокIыныгъэхэр фэхъугъэх | Адыгэ Макъ\nКIэтхыкIыжьыным зэхъокIыныгъэхэр фэхъугъэх\nЦIыфхэм якIэтхыкIыжьынэу 2020-рэ илъэсым зэхащэщтым изыфэгъэхьазырын фэгъэхьыгъэ пресс-зэIукIэ мы мафэхэм зэхащагъ. СтатистикэмкIэ Федеральнэ къулыкъум и ГъэIорышIапIэу АР-м щыIэм ипащэу Курыжъ Светланэ Iофтхьабзэр зэрищагъ.\nКIэтхыкIыжьыныр ыпэкIэ зэрэрагъэкIокIыщтыгъэм зэхъокIыныгъэхэр зэрэфэхъущтхэр зэхэсыгъом къыщаIуагъ. 2010-рэ илъэсым мыщ фэдэ Iофтхьабзэ къэралыгъом щыкIуагъ. Ащ къыкIэлъыкIогъэ илъэсхэм демографием епхыгъэу зэхъокIыныгъэ миллион 40-м ехъу Урысыем щыхъугъ. 2020-рэ илъэсым ашIыщт кIэтхыкIыжьыным ишIуагъэкIэ зэхъокIыныгъэу къэралыгъом ихъухьагъэхэр зэрифэшъуашэу къагъэнэфэщтых.\n2019-рэ илъэсым Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ иунашъокIэ кIэтхыкIыжьыным зыфагъэхьазырыным епхыгъэ республикэ комиссие зэхащагъ. Ащ пшъэрылъэу иIэщтхэр, Iоф зэришIэщтыр агъэнэфагъ.\n— ЦIыфхэм якIэтхыкIыжьын фэгъэхьыгъэ Iофтхьабзэр 2020-рэ илъэсым чъэпыогъум и 1-м къыщегъэжьагъэу и 31-м нэс кIощт. Чыжьэу Iудзыгъэ псэупIэхэм адэсхэр мэлылъфэгъум и 1-м къыщегъэжьагъэу тыгъэгъазэм и 20-м нэс атхыщтых, — къеIуатэ Курыжъ Светланэ. — Аужырэ шапхъэхэм адиштэрэ шIыкIэхэр цIыфхэм нахьыбэу агъэфедэнхэм пылъыщтых. КъэкIорэ илъэсым апэрэу ИнтернетымкIэ цIыфхэм яупчIыщтых. ЗэикI къэралыгъо фэIо-фашIэм ипортал ежь-ежьырэу зыщатхыжьын алъэкIыщт, лъэныкъуабэхэмкIэ фэIо-фашIэхэр зыгъэцэкIэрэ гупчэхэми джащ фэдэу фэIо-фашIэр ащагъэцэкIэн амал яIэщт. КIэтхыкIыжьыныр зышIыщтхэм бланкэу аIыгъыщтыгъэхэм ачIыпIэкIэ планшетхэр аратыщтых. ЗэхъокIыныгъэу къыхэхьащтхэм яшIуагъэкIэ Iофтхьабзэр нахь IэшIэх хъунэу агъэнафэ.\nКъэралыгъо фэIо-фашIэми зэикI портал ежь-ежьырэу зыщитхыжьынэу фаем упчIэхэм яджэуапхэр зэритэу код гъэнэфагъэ къыфэкIощт. Ар кIэтхыкIыжьыным хэт цIыфэу къекIуалIэрэм риIожьын фае.\nЧъэпыогъум и 4-м къыщегъэжьагъэу и 27-м нэс кIэтхыкIыжьыныр зышIырэ цIыфхэм унагъохэр къакIухьащтых. УпчIэхэр зыфэгъэхьыгъэщтхэр социальнэ-демографие политикэр, цIыфым ыныбжь, бзэу ышIэрэ пчъагъэр, Iоф зыщишIэрэр, нэмыкIхэри.\nАпэрэ зэфэхьысыжьхэр 2020-рэ илъэсым тыгъэгъэзэ мазэм ашIы, ау пстэури нафэ зыхъущтыр 2021 — 2022-рэ илъэсхэр ары.


Республикэм и Мафэ фэгъэхьыгъ — Адыгэ макъ\nРедактор 01.10.2020 КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nАдыгэ Республикэм и Мафэ фэгъэхьыгъэ къэгъэлъэгъон Мыекъуапэ къыщызэIуахыгъ.\nСурэтхэм якъэгъэлъэгъон фэгъэхьыгъэ зэхахьэм Адыгэ Республикэм культурэмкIэ и Министерствэ иотдел ипащэу Шэуджэн Бэлэ, республикэм исурэт къэгъэлъэгъуапIэ ипащэу Бырсыр Абдулахь, Адыгэ Республикэм исурэтышIхэм я Союз итхьаматэу Елена Абакумовар къыщыгущыIагъэх. Республикэм икъэралыгъо гъэпсыкIэ игъэпытэн сурэтышIхэр зэрэхэлажьэхэрэр, искусствэм зегъэушъомбгъугъэным яIахьышIу зэрэхалъхьэрэр хагъэунэфыкIыгъэх.\nЯсэнэхьат рылэжьэрэ сурэтышI 40-м нахьыбэмэ яIофшIагъэ къэгъэлъэгъоным къыщыхахыгъ. Сурэти 100-м къехъу зэхэщэкIо купым къыгъэлъэгъоныр игъоу ылъытагъ.\nАдыгеим исурэтышI цIэрыIохэу Бырсыр Абдулахь, Эдуард Овчаренкэм, Хъуажъ Рэмэзан, Елена Абакумовам, Борис Воронкиным, Абрэдж Гощэфыжь, Гъогунэкъо Мурат, фэшъхьафхэм яIофшIагъэ узыIэпащэ.\nЛэупэкIэ Нурбый уцышъор нахь къебэкIэу ышIыгъэ сурэтхэу лъэпкъ искусствэм ехьылIагъэхэр псынкIэу къахэтэгъэщых. Абрэдж Гощэфыжь мастэр, Iуданэр, къэтабэр, фэшъхьафхэр ыгъэфедэхэзэ, хэдыкIынхэу зэнэкъокъум къырихьылIагъэхэм уагъэгушIо. Плъыжьышъор къызыщекIурэм нахь щигъэфедэзэ, адыгэ шэн-хабзэхэр, лъэпкъ тхыпхъэхэр гъэшIэгъонэу къегъэлъагъох.\n— Сурэт пэпчъ гупшысэ шъхьаф хэсэлъхьэ, — къыти-Iуагъ Адыгэ Республикэм изаслуженнэ сурэтышIэу Эдуард Овчаренкэм. — Къэгъагъ Iэрамыр сурэткIэ къэбгъэлъагъо зыхъукIэ, псэ пытым фэдэу цIыфхэм алъыбгъэIэсын фаеу сэлъытэ.\nIэкIыб къэрал къикIыжьыгъэ Шъэожъ Хьасан скульптурэм нахь фэщагъ. Республикэм, лъэпкъым яцIыф цIэрыIохэм ямыжъобгъухэр ешIых. Сурэтхэм уяплъызэ, уадэгущыIэ пшIоигъоу нахь благъэу уякIуалIэ…\nГъогунэкъо Мурат лъэпкъ искусствэр зыщагъэлъэпIэрэ унагъом щапIугъ. Ащ иIэшIагъэхэр дахэх. Зэнэкъокъухэм апэ-рэ чIыпIэхэр къащыдихыгъэх.\n— Щытхъу тхылъитIу къызэрэсатыгъэм сегъэгушIо, къыкIэлъыкIощт IофшIагъэхэм сягупшысэ, — къытиIуагъ Гъогунэкъо Мурат. — Лъэпкъым иIэшэ-шъуашэхэр сшIыщтых. Зэгъэпшэнхэм яшIуагъэкIэ адыгэхэм нахьыпэкIэ щыIэкIэ-псэукIэу яIагъэм нахьышIоу зыщытэгъэгъуазэ.\nЗэлъашIэрэ сурэтышIэу, архитекторэу Бырсыр Абдулахь изэхэт сурэтхэм гур агъэлъыхъо. Плъыжьыр, шхъуантIэр, ошъопщэ фыжьыр, нэмыкIхэр сурэтхэм купкI афишIызэ, образэу къызэIуихы шIоигъом ухещэ. «Айщэт» зыфиIорэ сурэтыр лъэгъупхъэ. Пшъашъэм ищысыкIэ, инэплъэгъу зэрэгъэпсыгъэм, къэгущыIэмэ къыIощтым уягупшысэ.\nБырсыр Абдулахь къызэрэтиIуагъэу, сурэтым хэлъ гупшысэмрэ щыIэныгъэмрэ язэпхыныгъэхэр шIыкIэ зэфэшъхьафхэмкIэ къэбгъэлъэгъон плъэкIыщт.\n«Зэпэуцуныгъ» зыфиIорэ сурэтыр гъашIэм хэмыкIокIэщтмэ ащыщ. Пшъашъэм ыгу ихъыкIырэр хэта зышIэрэр? МашIом хэфагъэми, гупшысэ шъэфэу иIэр зэриIо шIоигъом лъэхъуми, пшъашъэр шэн-хабзэхэм ягъэлъэпIэн пылъ.\nСурэт къэгъэлъэгъуапIэм ифонд къыхахыгъэхэм, бэмышIэу ашIыгъэ сурэтхэм язэпхыныгъэхэр искусствэ лъагэм дештэх. СурэтышIым зэпимыгъэоу Iоф зэришIэрэр щыIэныгъэм къыщэлъагъо.\nАдыгэ Республикэм имэфэкI фэгъэхьыгъэ зэнэкъокъум хэлэжьэгъэ сурэтышIхэм Шэуджэн Бэлэрэ Елена Абакумовамрэ къафэгушIуагъэх. ХагъэунэфыкIырэ чIыпIэхэр къыдэзыхыгъэхэм щытхъу тхылъхэр аратыжьыгъэх.\nКъызыщытхъугъэхэм ащыщых Бырсыр Абдулахь, Абрэдж Гощэфыжь, Гъогунэкъо Мурат, Борис Воронкиныр, Шъэожъ Хьасан, Эдуард Овчаренкэр, Ольга Бреславцевар, Елена Абакумовар, Давид Манакьян, нэмыкIхэри.\nКъэгъэлъэгъоныр чъэпыогъум и 12-м нэс Мыекъуапэ щыкIощт. Республикэм культурэмкIэ и Министерствэ зэхищэгъэ зэнэкъокъум хэлэжьагъэхэ сурэтышIхэр кIэщакIохэм афэразэх, «Тхьашъуегъэпсэу» гъэзетымкIи араIожьы ашIоигъу.\nСледущая В Красногвардейском районе открыли первую модельную библиотеку


Уважаемые читатели! Поздравляем Вас с Рождеством!\nУважаемые читатели! Поздравляем Вас с Рождеством! Желаем Вам здоровья, доброты и благополучия!\nБиблиотека 7 января не работает.


Черкессия илъэпкъыпсэхэм хэкурысхэм афэгъэзэгъэ яджэпсалъэр\n15 сентября 2010 / Новости/Общество Комментарии: 0\nШъушIэн фаеу тызыфаер ары; бэ шIагъэу тышъупэкIэрэплъы ыкIи «Черкессием ихэкупсэхэу» зытлъытэжьынымкIэ гушхуагъэ къытэзытырэри шъоры. Мыщ дакIоу шъо кIуачIэу къытэшъутырэм ишIуагъэкIэ хэкумрэ хэхэсымрэ азфагу лъэпкъ гупшысэм фэгъэхьыгъэу зэпхыныгъэ пытэ илъы хъуным тыдэлажьэ.\nТэ Абдзахэхэр, Къэбартаехэр, Шапсыгъэхэр, Убыххэр, Бжъэдыгъухэр, КIэмгуехэр... зэкIэ Адыгэхэр зы лъэпкъэу тызэрэщытым, тэ «Адыгэ»кIэ тызэджэжьы пэтми нэмыкIхэр «Черкес»кIэ къызэрэтаджэхэрэм; тятэжъхэми Черкес лъэпкъ гупшысэм дырагъаштэу яхэку ЧеркессиекIэ зэреджагъэхэм шIошъхъуныгъэ афытиI.\nМы кIэтхыкIыжьыным тэ къызэрэтэупчIыщтхэр непэ «ты хэт?» къодыер арэп, къэкIощт лъэхъаным тызэрэхъущтыр, тыхъунэу тызыфэещтыри ары. Арышъ, кIэтхыкIыжьын Iофтхьабзэр екIокIыфэ мы итэкъухьагъэ шIыкIэ-гъэпсыкIэм тызэрэфэмыер, зэкIэми зэдатштэу «Тызэрэадыгэр, Тызэрэчеркес»ыр имыкIыжьынэу гум-шъхьэм идгъэтIысхьан, зы лъэпкъ тыхъужьынэу тызэрэфаер зэрэдунаеу щыдгъэIун фае.


IэпыIэгъу зэратыгъэр нахьыбэ хъугъэ — Адыгэ макъ\nIэпыIэгъу зэратыгъэр нахьыбэ хъугъэ\nБизнес цIыкIум ыкIи гурытым ащылажьэу, чIыфэ ищыкIагъэу предпринимательхэм IэпыIэгъу ягъэгъотыгъэнымкIэ Адыгэ Республикэм и Фонд зыкъыфэзгъэзагъэхэм ятхылъхэм комиссиер ахаплъи, бэмэ адыригъэштагъ. ПстэумкIи кредитэу аратыгъэр сомэ миллион 27-рэ мэхъу.\nЗэпахырэ узэу дунаир зэлъызыкIугъэм анахьэу иягъэ зэригъэкIыгъэ предпринимательхэм ащыщэу щымэ ящыкIэгъэ товархэр, оборудованиер ащэфынэу, бэджэнд уасэр, лэжьапкIэхэр атынхэу сомэ миллион зырыз чIыфэу аратыгъ. Шапхъэу ащ пылъхэм къызэращыдэлъытагъэмкIэ, апэрэ илъэсэу ар затыжьыщтым зы процент ныIэп техъощтыр.\nПхъэм псэуалъэхэр зыщыхашIыкIырэ цехым игъэкIэжьын пэIуигъэхьанэу, оборудованиеу, нэмыкIэу ищыкIагъэхэр рищэфынхэу сомэ миллиони 5 фагъэкIуагъ зы предпринимателым. Ащ илъэсым проценти 4,5-рэ техъощт.\nБзылъфыгъэм ыгъэпсыгъэ бизнесым IэпыIэгъу етыгъэным фэгъэхьыгъэ программэм къыдыхэлъытагъэуи нэбгыритIумэ миллион тфырытф кредит аратыгъ. Мыкощырэ мылъкум игъэIорышIэн епхыгъэ предприятием IофшIэпIэ чIыпIэу къытыхэрэм ахигъэхъоным пае фэгъэкIотэнхэр къыдэлъытагъэхэу сомэ миллиони 5 фагъэкIуагъ. Мы кредитым илъэсым проценти 5 техъощт.\nКредитэу сомэ миллиони 5 ыкIи промышленностым зегъэушъомбгъугъэнымкIэ Адыгэ Республикэм и Фонд шыхьат фэхъугъэу, сомэ миллионрэ мин 500-рэ ратыгъ мэкъумэщ-фермерскэ хъызмэтшIапIэм. АщкIэ щэ бэу къэзытырэ былымышъхьэу иIэхэм ахигъэхъощт.\nКъыхэдгъэщымэ тшIоигъор предпринимательхэм IэпыIэгъу ягъэгъотыгъэнымкIэ Адыгэ Республикэм и Фонд «Малое и среднее предпринимательство и поддержка предпринимательской инициативы» зыфиIорэ лъэпкъ проектым къыщыдэлъытагъэхэм атетэу Iоф зэришIэрэр ары.\nПредыдущая Коронавирусыр яIэмэ ауплъэкIущт\nСледущая В Адыгее ежедневно рассматривают до 300 заявлений на детские выплаты


ЯIофшIагъэкIэ къалэжьыгъ | Адыгэ Макъ\nЖурналистикэм ылъэныкъокIэ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ишIухьафтын къэбарлъыгъэIэс амалхэм ялIыкIохэу ар къэзылэжьыгъэхэм КъумпIыл Мурат тыгъуасэ аритыжьыгъэх. Тигуапэу къыхэтэгъэщы «Адыгэ макъэм» иобозревателэу Тхьаркъохъо Адам итхыгъэу «Хэхъоныгъэм игъогу» зыфиIорэр гъэзетхэм ыкIи журналхэм къащахаутыгъэхэм анахь дэгъоу къазэрахагъэщыгъэр ыкIи АР-м и ЛIышъхьэ ишIухьафтын къызэрэратыгъэр.\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипэублэ гущыIэ къызэрэщыхигъэщыгъэмкIэ, IофшIэныр зэрэзэхащэрэм, пшъэрылъэу зыфагъэуцужьыхэрэм ыкIи ахэр зэрэзэшIуахыхэрэм обществэр ащыгъэгъозэгъэным мэхьанэшхо иI.\n— ШъуиIофшIагъэхэмкIэ, шъуишIэныгъэхэмкIэ мы тын лъапIэр къэжъулэжьыгъ, — закъыфигъэзагъ КъумпIыл Мурат. — ЦIыфхэр нахь зыгъэгумэкIырэ Iофыгъохэр шъуиIофшIагъэхэм зэрифэшъуашэу къащишъуIотыкIын шъулъэкIыгъ. Хабзэмрэ обществэмрэ азыфагу журналистхэр итых. Iофыгъоу зэшIотхыгъэхэр зэрифэшъуашэу къэзыгъэлъагъорэр шъуитхыгъэхэр, шъуикъэтынхэр арых. ТапэкIи шъуигъэхъагъэхэм ахэжъугъэхъонэу шъуфэсэIо, тэ талъэныкъокIэ IэпыIэгъу тыкъышъуфэхъуным тыфэхьазыр.\nАдыгэ Республикэм лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ и Комитет ипащэу Шъхьэлэхъо Аскэр къызэриIуагъэмкIэ, зэнэкъокъум IофшIэгъэ 20 къырахьылIагъ.\nАР-м и Къэралыгъо телерадиокомпание иIофышIэхэу ЛIыхъукIэ Айдэмыррэ ЛIыпIцIэ Адамэрэ агъэхьазырыгъэ информационнэ-аналитическэ къэгъэлъэгъонэу «Адыгея в цифрах» зыфиIорэм джащ фэдэу АР-м и ЛIышъхьэ ишIухьафтын къыфагъэшъошагъ.\nЖурналистхэм лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ IэпыIэгъу зэрагъотырэр ягущыIэ къыщыхагъэщыгъ, ащкIэ Адыгеим и ЛIышъхьэ зэрэфэразэхэр къаIуагъ.\nТиIофшIэгъоу Тхьаркъохъо Адам тыгу къыддеIэу тыфэгушIо иIофшIагъэ осэшхо къызэрэфашIыгъэмкIэ ыкIи тапэкIи псауныгъэ иIэу гъэхъэгъэшIухэм афэкIонэу тыфэлъаIо.


Адыгэ Хэку Таймс: Адыгэ Iофым дэлажьэу Хъуадэ Аднан хьапсым чIагъэтIысхьагъ\nАдыгэ Iофым дэлажьэу Хъуадэ Аднан хьапсым чIагъэтIысхьагъ\nЖъоныгъуакIэм и 5-м Адыгэ республикэм щыпсэурэ Адыгэ Iофым дэлажьэу, илъэс 20 ипэкIэ ихэку къэзыгъэзэжьыгъэу Хъуадэ Аднан полициехэм Мыекъуапэ щаубыти хьапсым чIагъэтIысхьагъ. Лажьэу къыпалъхьэрэр ку (мащинэ) ыфын фимытэу ыфыгъ аIо ыкIи нэмыкI лажьэгорэхэри къыпалъхьэныр ит. Джащ фэдэу Мыекъуапэ Адыгэ хасэм хэтхэм къытфатхыгъ.\nПолицием щыщхэр ыкIи нэмыкI хьыкумэт къулыкъухэр зэхэтыхэу Аднан иунэ идэжь щаубытыгъ. А уахътэ дэдэм Мыекъуапэ Адыгэ Хасэм хэтхэр унэм идэжь Iухьахи Аднан къатIыпщыжьынэу полициехэм адэгущыIагъэх ау дакъэ 15 нэужьым Аднан полициехэм Iуащи хьапсым ащагъ.\nХасэм хэтхэр адвокат аригъусэу хьапсым кIуагъэх. Адвокатыр Аднан идэжь чIахьи дэгущыIагъ. Ащ къызэриIуагъэмкIэ неущ, пчъэдыжьым, жъоныгъуакIэм и 6-м сыхьатэ 09.00, Адыг-пром-строй унэм хэт мэхькэмэм Аднан суд щашIыщт.\nМы аужьырэ илъэсхэм зэфэшъхьэф хьыкумэт къулыкъухэм Аднан къинхэр рагъэлъэгъух. Заулэрэ ар полициехэм аубытыгъ, заулэрэ иунэ къаплъэхьыгъ. Аднан мыщ фэдэу къызыфэдэзекIохэрэр шъэфэп, Аднан Адыгэ Iофым пылъи ары, Адыгэ лъэпкъым ифитыныгъэхэм афэбани ары. Мыщ фэдэу Аднан къызэрэдэзекIохэрэр афэбдэнэу щытэп ыкIи ахэм законкIэ, демократие шыкIэхэмкIэ Адыгэхэр апэуцожьынхэу пшъэрылъ ателъ.