КъумпIыл Мурат Адыгеим и ЛIышъхьэу хадзыгъ ыкIи иIэнатIэ Iухьагъ | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 12.09.2017\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР, ПОЛИТИКЭР\t/\nАдыгэ Республикэм и Къэралыгъо Совет — Хасэм ия XV-рэ зэ-хэсыгъоу Iоныгъом и 10-м щыIагъэр зэра-щагъ ащ и Тхьаматэу Владимир Нарожнэмрэ игуадзэхэу Iащэ Му-хьамэдрэ Шъао Аскэррэ. Зыхэплъэн-хэу агъэнэфагъэр зы Iофыгъу — АР-м и ЛIышъхьэ ихэдзын ары. Хэбзэгъэуцугъэу щыIэм диштэу АР-м и Парламент хэхьэрэ политическэ партие-хэм республикэм ипащэ хъунымкIэ кандидатурэхэр къагъэлъэгъуагъэх, УФ-м и Президент ахэм нэбгырищ къахихыгъ.\nЗэхэсыгъом хэлэжьагъэх УФ-м и Президент и Полномочнэ лIыкIоу Къыблэ федеральнэ шъолъырым щыIэ Владимир Устиновыр, АР-м и Къэралыгъо советникэу ТхьакIущынэ Аслъан, республикэмкIэ федеральнэ инспектор шъхьаIэу Сергей Дрокиныр, сенаторэу Хъопсэрыкъо Мурат, УФ-м и Къэралыгъо Думэ идепутатхэу Хьасанэкъо Муратрэ Владислав Резникрэ, АР-м и Премьер-министрэ ипшъэрылъхэр зыгъэцэкIэрэ Наталья Широковар, республикэм и Конституционнэ хьыкум и Тхьаматэу ЛIыхьэтыкъо Аскэр, АР-м и Апшъэрэ хьыкум и Тхьаматэу Трахъо Аслъан, Адыгеим и Арбитражнэ хьыкум и Тхьаматэу Игорь Дивиныр, республикэм ипрокурорэу Марк Большедворскэр, УФ-м и Общественнэ палатэ хэтэу МэщбэшIэ Исхьакъ, республикэ ыкIи муниципальнэ хэбзэ къулыкъухэм япащэхэр, нэмыкIхэри.\nВладимир Устиновым зэхэсыгъом пэублэ псалъэ къыщишIызэ къызэриIуагъэмкIэ, хэбзэгъэуцугъэу щыIэм диштэу, УФ-м и Президентэу Владимир Путиным Адыгеим и ЛIышъхьэ IэнатIэ IугъэхьэгъэнымкIэ кандидатури 3 къыгъэлъэгъуагъ ыкIи АР-м и Къэралыгъо Совет — Хасэм идепутатхэр хэплъэнхэу къахилъхьагъ. УФ-м и Президент итхыгъэу АР-м и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Тхьаматэ факIорэм Владимир Устиновыр къеджагъ ыкIи кандидатурэхэм ацIэ къыриIуагъ. Ахэр республикэм ипащэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Мурат (къэзыгъэлъэгъуагъэр партиеу «Единэ Россиер»), АР-м и Парламент хэбзэгъэуцунымкIэ, чIыпIэ зыгъэIорышIэжьыным епхыгъэ IофыгъохэмкIэ икомитет итхьаматэу Александр Лобода (партиеу «Справедливэ Россиер») ыкIи зэIухыгъэ Iахьзэхэлъ обществэу «Зарем» зыфиIорэм игенеральнэ пащэу Пщыжъ Щамсудин (партиеу КПРФ-р). УФ-м и Президент и Полномочнэ лIыкIо депутатхэм закъыфигъазэзэ, кандидатурэу къагъэлъэгъуагъэхэм ахадэхэ зыхъукIэ шъыпкъагъэ хэлъэу, республикэм щыпсэухэрэм яшIоигъоныгъэхэр къыдалъытэхэзэ амакъэ атыным зэрэщыгугъырэр ариIуагъ.\nНэужым зикандидатурэ къагъэлъэгъуагъэхэр къэгущыIагъэх, хэдзынхэм япхыгъэ программэхэу къагъэхьазырыгъэхэм къадыхэлъытагъэу Адыгеим хэхъоныгъэхэр ышIынхэмкIэ ыкIи гумэкIыгъоу щыIэхэр дэгъэзыжьыгъэнхэмкIэ анахьэу анаIэ зытырагъэтыщт лъэныкъохэм къащыуцугъэх.\nДжащ фэдэу АР-м и Парламент хэхьэрэ политическэ фракциехэм япащэхэри зэхэсыгъом къыщыгущыIагъэх. Ахэм къызэраIуагъэмкIэ, АР-м и ЛIышъхьэ хъунымкIэ къагъэлъэгъогъэ кандидатурэхэм пэшIорыгъэшъэу атегущыIагъэх, зэхэсыгъохэр рагъэкIокIыгъэх. Зыфэгъэзэгъэхэ лъэныкъом елъытыгъэу нэбгырищми яIофшIэн хэшIыкIышхо зэрэфыряIэр къыхагъэщыгъ. Ау илъэс пчъагъэхэм къакIоцI гъэцэкIэкIо хэбзэ къулыкъухэм ахэтэу, гъэIорышIэным ылъэныкъокIэ опытышхо зыIэкIэлъ КъумпIыл Мурат амакъэ фатымэ нахьышIоу пстэуми къаIуагъ.\nДепутатэу (партиеу ЛДПР) Пэнэшъу Къэплъан къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, зыхэдэнхэ фэе кандидатурищми шъхьэкIэфэныгъэ афэпшIыныр атефэ. Ау республикэм пэщэныгъэ дызезыхьан фаер гъэцэкIэкIо хэбзэ къулыкъумкIэ опытышхо зиIэр ары. Ащ фэд IофшIэкIошхоу, цIыфхэм ягумэкIыгъохэр ыкIи ящыкIагъэхэр зэхэзышIыкIырэ КъумпIыл Мурат. Арышъ, фракцием хэтхэм амакъэ ащ фатыщт.\n— Гъэсэныгъэм иIофышIэхэм сырялIыкIу, — къыIуагъ депутатэу Былымыхьэ Иринэ. — Мы аужырэ илъэсхэм республикэм кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэр, гурыт еджапIэхэр, псэупIэхэр бэу щашIыгъэх, щагъэцэкIэжьыгъэх, IофшIэпIэ чIыпIакIэхэр къыщызэIуахыгъэх. Ар зыпшъэ дэфагъэр, зэшIозыхыгъэр КъумпIыл Мурат ары. Мыр цIыфхэм апэблагъ, шъолъырым тапэкIи хэхъоныгъэхэр ышIынхэмкIэ амалэу щыIэхэм дэгъоу ащыгъуаз. Арышъ, мы кандидатурэм тымакъэ фэттыным детэгъаштэ.\nДепутатэу Сергей Погодиным къызэриIуагъэмкIэ, ежь зипэщэ предприятием фэдэхэмкIэ анахь мэхьанэшхо зиIэр ахэм инвестициехэр ахэлъхьэгъэнхэр ыкIи бизнесым IэпыIэгъу фэхъугъэныр ары. Республикэм ипащэ хъущтым лъытэныгъэ фашIэу щытын фае. Ащ фэд зикандидатурэ къагъэлъэгъогъэ КъумпIыл Мурат.\nМыщ ыуж хэдзынхэр рагъэжьагъэх. Шъэф шIыкIэм тетэу депутат 48-мэ амакъэ атыгъ, зэкIэми КъумпIыл Мурат икандидатурэ дырагъэштагъ ыкIи АР-м и ЛIышъхьэу ар хадзыгъ.\nШъолъырым ипащэ гущыIэр зештэм, республикэм щыпсэухэрэ цIыфхэр IэпыIэгъу къызэрэфэхъухэрэмкIэ ыкIи къызэрэготхэмкIэ, къэралыгъом непэ ихъухьэрэр дэгъоу зэрэзэхашIыкIырэмкIэ зэрафэразэр ариIуагъ. Республикэм социальнэ-политическэ зыпкъитыныгъэ илъыным ар ылъапсэу ылъытагъ. Мы аужырэ илъэси 10-м Адыгеим хэхъоныгъэу ышIыгъэхэм, тапэкIэ пшъэрылъэу зыфагъэуцужьхэрэм КъумпIыл Мурат къатегущыIагъ, ащкIэ анахь шъхьаIэу къыгъэнэфагъэр цIыфхэм щыIэкIэ-псэукIэ амалэу яIэхэр нахьышIу шIыгъэнхэр ары.\nАдыгеим щыпсэухэрэ цIыфхэм яшIоигъоныгъэхэр ыкIи щыкIагъэу яIэхэр къыдалъытэхэзэ шъолъыр политикэр зэрагъэпсыщтыр республикэм ипащэ къыIуагъ. Ащ пае общественнэ ыкIи дин организациехэм, лъэпкъ объединениехэм, АР-м и Парламент зэпхыныгъэу адыряIэр агъэпытэщт. ТапэкIэ анахь мэхьанэшхо зэратыщтыр цIыф зэхахьэхэр, егъэблэгъэнхэр арых, цIыфхэм афагъэцакIэхэрэ къэралыгъо ыкIи муниципальнэ фэIо-фашIэхэр нахь IэшIэх шIыгъэнхэм пылъыщтых.\nЭкономикэм хэхъоныгъэхэр ышIынхэм фэIорышIэщт индустриальнэ паркхэр гъэпсыгъэнхэр гухэлъхэм ащыщ. Джащ фэдэу мэкъумэщ хъызмэтым хэщагъэхэу Iоф зышIэхэрэм IэпыIэгъу афэхъущтых, щэу, лэу, лэжьыгъэу къахьыжьхэрэм ахэгъэхъогъэным анаIэ тырагъэтыщт. АдыгеимкIэ анахь мэхьанэшхо зиIэ лъэныкъоу зекIоным зиушъомбгъунымкIэ IофшIэныр лъагъэкIотэщт. Предпринимательхэм яшIуагъэ арагъэкIыным, ащкIэ пэрыохъухэр щымыIэнхэм мэхьанэшхо аратыщт. Мыщ дэжьым пшъэрылъ шъхьаIэу щытыщтыр регионым иэкономикэ къыхалъхьэрэ инвестициехэр нахьыбэ шIыгъэнхэр ары.\nКъумпIыл Мурат къызэриIуагъэмкIэ, экономикэм хэхъоныгъэу ышIыхэрэм къакIэлъэкIох IофшIэпIэ чIыпIакIэу къызэIуахыхэрэр, бюджетым къихьэрэ хэбзэIахьхэм зэрахахъорэр, нэмыкIхэри. Мэхьанэшхо зиIэхэм ащыщ УФ-м и Президент ижъоныгъокIэ унашъохэр гъэцэкIэгъэнхэр, демографием ылъэныкъокIэ Iофхэм язытет нахьышIу шIыгъэныр, цIыфхэм япсауныгъэ къэухъумэгъэныр.\nЗыныбжь хэкIотагъэхэм IэпыIэгъу афэхъугъэным, зянэ-зятэ зимыIэжьхэм, къызэхэоным ищынагъо зышъхьащыт унэхэм ачIэсхэм, унэгъо ныбжьыкIэхэм ыкIи сабыибэ зэрысхэм псэупIэхэр ягъэгъотыгъэнхэмкIэ IофшIэныр лъагъэкIотэщт. Псауныгъэр къэухъумэгъэным, гъэсэныгъэм, культурэм, спорт инфраструктурэм хэхъоныгъэхэр ашIынхэмкIэ IофшIэныр нахь агъэлъэшыщт.\n— ЩыIэныгъэр нахьышIум ылъэныкъокIэ зэхъокIыным тицIыфхэр къежэх, арышъ, ахэм ящыIэкIэ-псэукIэ шэпхъэшIухэм адиштэным пстэуми тынаIэ тедгъэтын фае, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат. — Ащ фэдэ пшъэрылъ къытфегъэуцу УФ-м и Президентэу Владимир Путиным. Къэралыгъор IэпыIэгъу къазэрэфэхъущтым, яфитыныгъэхэр ыкIи яшIоигъоныгъэхэр ухъумагъэхэ зэрэхъущтым цIыфхэм яцыхьэ телъын фае. ЗэгурыIоныгъэ ыкIи кIочIэшхо зиIэ республикэм тыщыпсэунэу тыфай. Тызэгъусэу ащ тызэрэфэкIощтым сицыхьэ телъ.\nНепэ къэуцухэрэ пшъэрылъхэр зэшIохыгъэнхэмкIэ федеральнэ гупчэм иIэпыIэгъу республикэм ищыкIагъ, арышъ, мы лъэныкъомкIи шъолъырым иIофшIэн ыгъэлъэшыщт, федеральнэ хэбзэ къулыкъухэм зэпхыныгъэу адыриIэр ыгъэпытэщт.\n— IэпыIэгъу шъукъызэрэсфэхъугъэм ыкIи цыхьэ къызэрэсфэшъушIыгъэм апае «тхьашъуегъэпсэу» шъосэIо. Республикэм сыдигъуи зынаIэ къытетэу, социальнэ-экономикэ пшъэрылъэу къэуцухэрэр зэшIохыгъэнхэмкIэ зишIогъэшхо къытэзгъэкIырэ УФ-м и Президент и Полномочнэ лIыкIоу Къыблэ федеральнэ шъолъырым щыIэ Владимир Устиновым тызэрэфэразэр къыхэзгъэщымэ сшIоигъу. ТапэкIи арэущтэу Iоф зэдэтшIэнэу сыщэгугъы. ТицIыфхэм апашъхьэкIэ пшъэдэкIыжьышхо зэрэсхьырэр дэгъоу къызгурэIо, арышъ, ахэм тишIуагъэ зэрядгъэкIыщтым, яшIоигъоныгъэхэр къызэрэтыухъумэщтхэм тынаIэ тедгъэтыщт, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nВладимир Устиновыр АР-м и ЛIышъхьэу хадзыгъэм къыфэгушIозэ, ащ ыпэкIэ республикэм ипэщагъэми Iофэу ыгъэцэкIагъэм осэшIу фишIыгъ. Адыгеим амалэу IэкIэлъхэр ыгъэфедэхэзэ ыпэкIэ лъыкIотэным зэрэщыгугъырэр къыIуагъ.\nЗэхэсыгъом икIэух АР-м и ЛIышъхьэ зэрэхадзыгъэм фэгъэхьыгъэ унашъор АР-м и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэм мэфэкI шIыкIэм тетэу КъумпIыл Мурат ритыжьыгъ.\nМы мэфэ дэдэм АР-м и ЛIышъхьэу хадзыгъэ КъумпIыл Мурат иIэнатIэ Iухьагъ. Мыщ фэгъэхьыгъэ зэхахьэу АР-м и Къэралыгъо филармоние щыкIуагъэр зэрищагъ Адыгеим и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэм.\nМэфэкI Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх Адыгеим ипэщагъэхэу Джарымэ Аслъанрэ ТхьакIущынэ Аслъанрэ, Абхъазым и Президентэу Рауль Хаджимба, Къэбэртэе-Бэлъкъар Республикэм и ЛIышъхьэу КIокIо Юрэ, мы республикэм ипэщагъэу Къанэкъо Арсен, Ингушетием и ЛIышъхьэу Юнус-Бек Евкуровыр, Къэрэщэе-Щэрджэс Республикэм и ЛIышъхьэу Рашид Темрезовыр, Краснодар краим игубернатор игуадзэу Николай Долуда, УФ-м мэкъу-мэщымкIэ иминистрэ иапэрэ гуадзэу Хьатыу Джамболэт, АР-м иминистрэхэм я Кабинет хэтхэр, депутатхэр, муниципальнэ образованиехэм япащэхэр, политическэ партиехэм ыкIи общественнэ организациехэм ялIыкIохэр, нэмыкIхэри.\nАдыгеим и Конституционнэ хьыкум и Тхьаматэу ЛIыхьэтыкъо Аскэр республикэм ипащэу хадзыгъэ КъумпIыл Мурат тхьэлъанэ ытыным пае сценэм къыдищэягъ. Республикэм икъэралыгъуабзэхэу урысыбзэмрэ адыгабзэмрэкIэ ар къыIуагъ.\nАдыгеим ихэбзэгъэуцугъэ диштэу хабзэм итамыгъэ шъхьаIэхэр: Конституцием итекст, быракъыр ыкIи гербыр КъумпIыл Мурат ратыгъэх. Джащ фэдэу АР-м и ЛIышъхьэ зэрэхъугъэр къэзыушыхьатырэ тхылъыр фагъэшъошагъ.\nНэужым зэхахьэм къекIолIагъэхэм ащыщхэр къэгущыIагъэх, республикэм ипащэу хадзыгъэм къыфэгушIуагъэх, гущыIэ дэхабэ пагъохыгъ. Анахь гущыIэ фабэхэр зыпагъохыгъэхэр КъумпIыл Мурат янэ-ятэхэу КъумпIыл Къэралбыйрэ Розэрэ.\n— IэнатIэу узыIухьэрэр зэрэкъиным дакIоу, ащ пшъэдэкIыжьышхо зэрэпылъыри нафэ, — къыIуагъ Джарымэ Аслъан. — Илъэс пчъагъэхэм къакIоцI АР-м и Премьер-министрэу, республикэ Парламентым и Тхьаматэу Iоф пшIагъэ, гъэхъэгъэшIухэр пшIынхэу пфызэшIокIыгъ. АР-м и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыщыбгъэцэкIэгъэ уахътэми апэрэ лъэбэкъоу щыпшIыгъэхэм сэ сшъхьэкIэ сагъэрэзагъ. ТапэкIи арэущтэу IофшIэныр лъыбгъэкIотэнэу тыпщэгугъы.\nМы мафэр, зэхахьэр республикэм итарихъ къызэрэхэнэжьыщтыр къыIуагъ нэужым гущыIэр зыштэгъэ ТхьакIущынэ Аслъан. КъумпIыл Мурат ныбжьыкI нахь мышIэми, зисэнэхьат, зиIофшIэн хэшIыкIышхо афызиIэ, шъхьэкIэфэныгъэшхо зыфашIырэ политик зэрэхъугъэр къыхигъэщыгъ. Экономикэм хэхъоныгъэу ышIыгъэхэм ащ иIахьышIу зэрахэлъыр кIигъэтхъыгъ. УФ-м и Президент КъумпIыл Мурат икандидатурэ къызэрэдыригъэштагъэмкIэ, депутатхэм амакъэ зэрэфатыгъэмкIэ афэрэзагъ.\n— Урысыем хэхъоныгъэу ышIыхэрэм Адыгеими иIахь хэлъ. Республикэм ипащэу хадзыгъэм пшъэрылъыкIэхэр зэшIуихынхэу къыпыщылъ, ащкIэ рихъухьагъэр зэкIэ къыдэхъунэу тыфэлъаIо. Адыгэхэмрэ абхъазхэмрэ зэпэблэгъэ лъэпкъых, тикъини, тигушIуагъуи зэдэтэгощы. Арышъ, тиреспубликэ сыдигъуи урихьакIэ лъэпIэщт, тишIуагъэ къызэрэодгъэкIыщтым, тыкъызэрэбготыщтым щэч ахэлъэп, — къыIуагъ Рауль Хаджимба.\nНиколай Долуда гущыIэр зештэм, Краснодар краим игубернаторэу Вениамин Кондратьевым ыцIэкIэ Адыгеим и ЛIышъхьэу хадзыгъэм къыфэгушIуагъ. Зэгъунэгъу шъолъыритIум сыдигъуи зэгурыIоныгъэ, ныбджэгъуныгъэ азыфагу илъэу зэрэзэдэпсэухэрэм мэхьанэшхо иIэу ылъытагъ, тапэкIи язэпхыныгъэ зэрагъэпытэщтым ицыхьэ зэрэтелъыр хигъэунэфыкIыгъ.\n— Джырэ охътэ мыпсынкIэм пшъэдэкIыжь зыхьын зылъэкIыщт цIыф республикэм ипащэ зэрэхъугъэм мэхьанэшхо иI, — къыIуагъ КIокIо Юрэ. — Тэ тыкъыбгот, амалэу тиIэмкIэ тишIуагъэ къызэрэодгъэкIыщтым тыпылъыщт.\nАдыгэхэмрэ ингушхэмрэ культурэм, тарихъым, нэмыкI лъэныкъохэми зэрэзэрапхыхэрэр къыIуагъ Юнус-Бек Евкуровым. КъумпIыл Мурат АР-м и Премьер-министрэу зыщэтым бэ зэрэзэшIуихыгъэр, IофшIэныр шIу зэрилъэгъурэм ар ылъапсэу зэрэщытыр хигъэунэфыкIыгъ. Республикэм ипэщэ IэнатIэ гъэхъэгъэшIухэр щишIынхэу къыфиIуагъ.\n— КъумпIыл Мурат сыдигъуи Адыгеим ипатриотэу щыт. Мы IэнатIэм Iухьаным ыпэкIэ гъогу гъэнэфагъэ къыкIугъ, къыдэхъугъэр зэкIэ ежь ышъхьэкIэ къылэжьыгъ, — къыIуагъ Рашид Темрезовым.\nНэужым сценэм къыдэкIоегъэ Хьатыу Джамболэт УФ-м мэкъу-мэщымкIэ иминистрэу Александр Ткачевым ыцIэкIи, ежь ышъхьэкIи АР-м и ЛIышъхьэу хадзыгъэ КъумпIыл Мурат къыфэгушIуагъ. Республикэм ипащэ ныбжьыкI нахь мышIэми, акъылышхо зэриIэр илъэс зэкIэлъыкIохэм къызэригъэлъэгъуагъэр, иреспубликэ шIу зэрилъэгъурэр иIофшIэнкIэ къызэригъэшъыпкъэжьыгъэр ащ игущыIэ къыщыхигъэщыгъэх.\nУФ-м и Общественнэ палатэ хэт МэщбэшIэ Исхьакъ зэрилъытэрэмкIэ, къыоолIэгъэ цIыфым уедэIуныр, зэхэпшIыкIыныр пащэм ишэн шъхьаIэу щытын фае.\n— Мурат Къэралбый ыкъом ятэжъ дэгъоу сшIэщтыгъ, Апшъэрэ Советым сыхадзы зэхъум ар сицыхьэшIэгъоу щытыгъ. ЗыгорэкIэ къыпщыгугъырэ е гумэкIыгъо зиIэ цIыфэу уадэжь къэкIуагъэм сыд фэдэу щытми уедэIуным тинахьыжъхэм тыфагъасэщтыгъ. Амал уиIэмэ, ащ IэпыIэгъу фэхъу, уимыIэмэ — арэущтэу зыкIэхъурэр гурыгъаIу, унаIэ тегъэт. Ащ фэдэ шэн о, Мурат Къэралбый ыкъом, пхэлъ. О уныбжьыкI, республикэм гумэкIыгъоу иIэхэм дэгъоу уащыгъуаз, уцIыф чан ыкIи Iэдэбныгъэ пхэлъ. АР-м и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ бгъэцэкIэнхэу узагъэнафэм пшъэрылъэу къыпфагъэуцугъагъэхэм дэгъоу сащыгъуаз ыкIи непэ сырыгушхоу къэсIон слъэкIыщт ахэм ащыщыбэр зэшIопхын зэрэплъэкIыгъэр. Ащ бэ къыгъэлъагъорэр, — къыIуагъ МэщбэшIэ Исхьакъ.\nКъумпIыл Мурат гущыIэр зештэм, IэпыIэгъу къыфэхъугъэ пстэуми «тхьашъуегъэпсэу» къариIуагъ. IэнатIэу зыIухьагъэм пшъэдэкIыжьышхо зэрэпылъыр дэгъоу къызэрэгурыIорэр, УФ-м и Президент, партиеу «Единэ Россием», депутатхэм, Адыгеим щыпсэухэрэ цIыфхэм цыхьэу къыфашIыгъэр къыгъэшъыпкъэжьыным амалэу иIэр зэрарихьылIэщтыр къыIуагъ.\n— ТапэкIэ IофшIэнышхо дгъэцэкIэнэу къытпыщылъ. УФ-м и Президентэу Владимир Путиным къыгъэнэфэгъэ гъогум тытемыкIэу типшъэрылъхэр зэшIотхыщтых, тицIыфхэм яшIоигъоныгъэхэр ыкIи яфитыныгъэхэр, шъолъырым иобщественнэ кIуачIэхэм яеплъыкIэхэр къыдэтлъытэхэзэ тиIофшIэн зэхэтщэщт. Тызэкъотэу, цIыфхэм тагурыIоу, ахэр тиупчIэжьэгъухэу тиIофшIэн зыдгъэпсыкIэ, итхъухьагъэр зэкIэ щыIэныгъэм щыпхырытщыщт, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nАдыгеим ипащэ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, пшъэрылъ шъхьаIэу щытыщтхэр цIыфхэм щыIэкIэ-псэукIэ амалэу аIэкIэлъхэр нахьышIу шIыгъэныр, республикэм мамырныгъэрэ зэгурыIоныгъэрэ илъынхэр ары.


Культурнэ кIэным ипсэуалъэхэм якъэухъумэн | АДЫГЭ ДУНАЙ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АиФ Адыгея\nГраждан обществэм хэхъоныгъэхэр ышIынхэмкIэ ыкIи цIыфым ифитыныгъэхэмкIэ Советэу Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ дэжь щызэхащагъэм изэхэсыгъоу тыгъуасэ щыIагъэр зэрищагъ республикэм ипащэу КъумпIыл Мурат. Iофыгъо шъхьаIэу къэзэрэугъоигъэхэр зытегущыIагъэхэр культурнэ кIэным ипсэуалъэхэм язытет зыфэдэр ыкIи ахэр къэухъумэгъэнхэмкIэ шъолъырым IофшIэныр зэрэщызэхащэрэр ары.\nАдыгеим щыпсэухэрэм, анахьэу ныбжьыкIэхэм, культурнэ кIэным ипсэуалъэхэм яфэшъошэ уасэ афашIыным ыкIи къаухъумэнхэм, ахэм ятарихъ мэхьанэ агурыгъэIогъэным мэхьанэшхо зэриIэр АР-м и ЛIышъхьэ хигъэунэфыкIыгъ. Джащ фэдэу тарихъ псэуалъэхэм хэбзэнчъэу ятIэхэрэм атефэрэ пшъэдэкIыжьыр ягъэхьыгъэн зэрэфаер, мы лъэныкъомкIэ хэбзэухъумакIохэми, нэмыкI къулыкъухэми яIофшIэн нахь агъэлъэшын зэрэфаер къыхигъэщыгъ.\n— ЗекIоным хэхъоныгъэхэр ышIынхэм мы Iофыгъор епхыгъэу щыт. Тиреспубликэ зыщызыгъэпсэфынхэу къакIохэрэм культурнэ кIэным ипсэуалъэхэр зэрагъэлъэгъунхэ алъэкIыным, ахэм тарихъэу апылъыр зэрагъэшIэным IофшIэныр фытегъэпсыхьэгъэн фае. Мыщ изэшIохын ныбжьыкIэхэр, волонтерхэр къыхэгъэлэжьэгъэнхэм пстэуми тынаIэ тедгъэтын фае. АщкIэ щысэ дэгъу тиI, культурнэ кIэным ипсэуалъэхэр къэухъумэгъэнхэм фэIорышIэрэ проектэу «тлъапсэхэр къэтэжъугъэухъумэх» зыфиIорэр щыIэныгъэм щыпхырытэщы. Ащ къыдыхэлъытагъэу тичIыпIэ щагъэлъапIэхэрэ чъыг лъэпкъ зэфэшъхьафхэр дгъэтIысхьагъэх, тапэкIи а IофшIэныр лъыдгъэкIотэщт, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nМы Iофыгъом епхыгъэу къэгущыIагъэх ыкIи зэфэхьысыжьхэр къашIыгъэх культурнэ кIэным икъэухъумэн ыкIи игъэфедэн фэгъэзэгъэ ГъэIорышIапIэм ипащэу ЦIыпIынэ Рустемрэ Урысые географическэ обществэм ишъолъыр къутамэ итхьаматэу Игорь Огайрэ. КъызэраIуагъэмкIэ, непэрэ мафэм ехъулIэу Адыгеим культурнэ кIэным ипсэолъэ 3852-рэ ит. ЗэикI къэралыгъо реестрэм псэолъэ 301-рэ щатхыгъ, ащ щыщэу 215-м — шъолъыр, 86-м — федеральнэ мэхьанэ яI. Профильнэ ГъэIорышIапIэм зэхищагъэхэ уплъэкIунхэм язэфэхьысыжьхэм къызэрагъэлъэгъуагъэмкIэ, археологическэ кIэным ипсэуалъэхэм хэбзэнчъэу гъогогъу 26-рэ ятIагъэх. Мыщ фэдэ цIыфхэм хэбзэгъэуцугъэр зэраукъорэм дакIоу, республикэм итарихъ ыкIи икультурнэ кIэн ипсэуалъэхэм зэрарышхо арахы. Къаубытыхэрэм атыралъхьагъэхэ тазырхэри икъоу къызэкIагъэкIожьхэрэп. Игорь Огай къызэриIуагъэмкIэ, мы Iофыгъом епхыгъэу хэукъоныгъабэ къыхагъэщы. Ау щысэшIухэри щыIэх, гущыIэм пае, республикэ бюджетым иIэпыIэгъукIэ исп унэ заулэ зэтырагъэуцожьыгъ. Мыщ дэжьым гумэкIыгъо шъхьаIэу къэгущыIагъэхэм къыхагъэщыгъэр археологием епхыгъэу Iоф зышIэн зылъэкIыщтхэ специалистхэм япчъагъэ зэримыкъурэр ары.\n— Тазырхэм якъызэкIэгъэкIожьын епхыгъэ IофшIэныр зэрэзэхэщагъэм уигъэрэзэнэу щытэп. Культурнэ кIэным ипсэуалъэхэм хэбзэнчъэу ятIэхэрэм пытагъэ хэлъэу пшъэдэкIыжь ягъэхьыгъэн фае. Мы лъэныкъомкIэ Iоф зыдэпшIэнэу, щыкIагъэу щыIэр макIэп, арышъ, ахэр дэгъэзыжьыгъэнхэм ащ фэгъэзагъэхэ къулыкъухэр пылъынхэм мэхьанэшхо иI, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nГуманитар ушэтынхэмкIэ Адыгэ республикэ институтым ипащэу ЛIыIужъу Адамэ гущыIэр зештэм, ыпэкIэ яучреждение археологиемкIэ отделэу иIагъэр зэтырагъэуцожьыным мэхьанэшхо иIэу ылъытагъ, ащкIэ пшъэрылъыр зэшIохыгъэным зэрэфэхьазырыр хигъэунэфыкIыгъ.\nКъокIыпIэм щыпсэухэрэ лъэпкъхэм яискусствэкIэ Къэралыгъо музееу Мыекъуапэ дэтым ипащэу Кушъу Нэфсэт къызэриIуагъэмкIэ, пирамидэхэм анахьыжъ тиисп унэхэр тыдрэ чIыпIи щызэлъашIэх. Арышъ, тарихъ ыкIи культурнэ мэхьанэ зиIэхэ псэуалъэхэр зэтедгъэуцожьынхэм, къэтыухъумэнхэм мэхьанэшхо иI. Ащ фэдэ екIолIакIэр гъэфедагъэ зыхъукIэ, Адыгеим зыщызыгъэпсэфынхэу къакIохэрэ цIыфхэм япчъагъэ нахьыбэ хъущтэу музеим ипащэ ылъытагъ.\nАР-м и Лъэпкъ музей ипащэу Джыгунэ Фатимэ анахьэу ынаIэ зытыридзагъэр специалистхэм ягъэхьазырын ары. Мы сэнэхьатым Iоф рызышIэнхэ зылъэкIыщтхэм япчъагъэ икъурэп. ЩыкIагъэр дэгъэзыжьыгъэным пае къэралыгъом апшъэ-рэ еджэпIэ пэрытхэу итхэм тиныбжьыкIэхэр ащегъэджэгъэнхэм мэхьанэшхо иIэу ащ къыIуагъ.\n— Апшъэрэ еджапIэхэм чIыпIэхэр къащыдгъотынхэ тлъэкIыщт. Ау пшъэрылъ шъхьаIэр мы сэнэхьатым феджэнхэр, зэрагъэгъотыныр ныбжьыкIэхэм ашIогъэшIэгъоныныр ары. Гухэлъэу тиIэхэм ащыщ АР-м и Лъэпкъ музей нахь зегъэушъомбгъугъэныр. Ащ ишIуагъэкIэ тикультурэ ибаиныгъэ цIыфхэм алъыдгъэIэсынымкIэ амалэу тIэкIэлъхэм ахэхъонэу тегупшысэ, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nКультурнэ ыкIи тарихъ мэхьанэ зиIэхэ псэуалъэхэм адакIоу ижъырэ адыгэ чъыгхатэхэм якъэухъумэни нэплъэгъум ибгъэкIы зэрэмыхъущтыр къэгущыIагъэхэм къыхагъэщыгъ. Iофыгъохэу зытегущыIагъэхэм япхыгъэу унэшъо гъэнэфагъэхэри ашIыгъэх.\nГраждан обществэм хэхъоныгъэхэр ышIынхэмкIэ ыкIи цIыфым ифитыныгъэхэмкIэ Советэу Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ дэжь щызэхащагъэм 2019-рэ илъэсым Iоф зэришIэщтым къатегущыIагъ ащ итхьаматэу Анатолий Осокиныр.\nИнвестпроектыр щыIэныгъэм пхыращыщт →


«Гъогу тетыр гъогу тенэрэп» — Адыгэ макъ\n«Гъогу тетыр гъогу тенэрэп»\nНыр, лъфыгъэр е Iахьыл гупсэр чIэзынагъэм дэгъоу ешIэ сыд фэдизэу IэпыIэгъу къыпфэхъухэу уагъэIэсагъэми, а узыр пщызгъэгъупшэн дунаим зэрэтемытыр. УIагъэу ар цIыфым ыгу телъэу къэнэ. Мытхьаусыхэу, мыгъынагъэу, гум ишъэфы хъужьыгъэу, икъини ихъяри а узыр къащыдэоежьызэ игъэшIэ гъогу ехьы. «Джаущтэу дунаир гъэпсыгъэ» тэIошъ, ар Тхьэм фэтэгъазэ, тэри зытэгъэгупсэфы.\nДжащ фэд укъызыщыхъугъэ чIыгужъыр чIэунэныр. Мэхъу ар чIыгоу сысыгъэм, псэу къиугъэм, жьэу, машIоу зыкъэзыIэтыгъэм е нэмыкI къин горэм къыхэкIыгъэу. Ар гупшысэкIэ гум еогъаштэ. Ау Iашэу бгъотыгъэр нэепсыягъэм фэбгъэлажьэу, лъэпкъ псаур уукIэу, ичIыгуи тепхэу, ихэгъэгуи ипфыжьымэ, шапхъэ зимыIэ гухэкIэу, уIагъэу, мыкIодыжьын узэу лъэпкъым ар къыфэнэ. Ащ фэдэр Тхьэм фэогъазэкIи ыштэщтэп. Ар зэрашIагъэмкIэ — шапхъэ зимыIэ гухэкI-гунахьэу, зышIагъэхэмкIэ — упщыныжьын умылъэкIын жъалымыгъэу лIэшIэгъумэ къахэнэ.\nНепэ тихэгъэгу щызекIорэ гупшысэхэу, зекIуакIэхэу загъорэ тызэрихьылIэрэмэ тырагъэгупшысэ, тиблэкIыгъи имыгъоу тыгу къагъэкIыжьы. Зэблэхъугъэ хъугъэха цIыфхэр?! Тызыхэт дунаир фэшъхьафа?! Партие 40-м ехъу зэрыт хэгъэгум ар щыхъун ылъэкIыщта?! Хэгъэгушхоу лъэпкъи 180-м ехъу зыщыпсэурэм сыд пай ащ фэгъэзагъэу Министерствэ имыIа?! Арэу щытми дунаим щыхъурэ-щышIэрэмэ ахэщагъэ хъугъэхэу, ахэр агъэдэIонхэу хэгъэгум ипащэмэ гупшысэхэр зэблахъух. Хэбзэ-унашъоу къыдагъэкIырэмэ лъэпкъ ини, цIыкIуи яфитыныгъэ зэфэдэ ешIы. ЯчIыгуи, абзи, якIэн лэжьыгъи зыдаIыгъэу псэунхэу амал къареты. Ар дэгъу, ахэм гугъапIэхэр къатых! Ау, а щыIакIэм, шъхьафитыныгъэм ылъапсэ ор-орэу щымыгъэпытэжьэу, уфэмыбанэу, республикэ узэрашIыгъэм иIахьтедзэу зыми ар къыуитыщтэп. БлэкIыгъэу тиIэми, лъэпкъым къыкIугъэ гъогуми узарыплъэкIэ ар дэгъоу къыбгурэIо.\nНепэ къыддэхъугъэм тырэгушхоми, Косовэ къикIыжьыгъэ адыгэмэ къагъэлъэгъуагъ зы зыпшIыжьын гъогур зэрэмыпсынкIэр. ЛIыгъи чIэнагъи ащи зэрэхэлъыр. ЛIэшIэгъум ехъоу зэрысыгъэхэ хэгъэгум лъапсэр къыщыхачыжьыни, къэкIожьынхэ алъэкIыгъ. Къиным гушIуагъор хэлъэу ячIыгужъ къагъэзэжьыгъ, мэфэкIэуи шышъхьэIум иапэрэ мафэ республикэм къыфахьыжьыгъ. Джы хэкужъым зы къуаджэу щыщы хъужьыгъэх. Ащ ыпэкIэ къэзгъэзэжьыгъэхэр тиIэхэми, а мэфэкI мафэр ахэм къалэжьыгъэу плъытэныр атефэ. Мы гъогум джыри къырыкIуагъэх Шам, Иорданием, Израиль къикIыжьыгъэ тилъэпкъэгъухэр, ахэм анэмыкIхэри. Гъогум удэлажьэ къэс, рыкIощтыр нахьыбэ мэхъу, нахь зеушъомбгъу. КъэтэшIэжьы а гъогур зэфэшIыгъэ шъыпкъэуи зэрэщытыгъэр.\nМы аужрэ илъэсхэм Адыгэ Республикэм тилъэпкъэгъу нэбгырэ минитIум ехъу къэкIожьыгъ. Лъэпкъыр зыгъэлъэпкъырэ гупшысэу, шэн-хэбзэ зэхэтыкIэу къыздахьыжьыгъэхэр къэплъытэхэмэ, а пчъагъэм инэу зеIэты. А зэпстэури лъэпкъ шIэжьым зэрэхэхъуагъэм, цIыфмэ ягупшысэхэр зэблэхъугъэ зэрэхъугъэм ишыхьатых. Адыгэ хасэхэм ныбжьыкIэхэр ахэщагъэхэу, къэлэ, къоджэ, хэгъэгу хасэхэм шэпхъэ гъэнэфагъэ ахэлъэу зэрэзекIохэрэм а пстэури зэрипхыжьыхэу Дунэе Адыгэ Хасэр зэрэлажьэрэм уагъэгушхо! Ахэм зэрахьэрэ Iофыр гупшысэ хэлъэу, хабзэми, хэгъэгум ипащэхэми анагъэсынхэ алъэкIы, гъусэ зэфэхъунхэр къадэхъу.\nКосовэ къикIыжьыгъэ адыгэхэм къинэу зэпачыгъэм хэбзэ къулыкъушIэу хэлэжьагъэхэр макIэп. А пстэуми кIуачIэ къязытыгъэр, республикэм иапэрэ Президентэу Джарымэ Аслъан, ащ къиныгъоу хэлъыр къыгурыIуи, мыщынэу Iофыр ыпшъэ зэрэрилъхьажьыгъагъэр ары. Непи ащ Iофэу зэрихьагъэм пыдзагъэу типащэхэр мэзекIох.\nАдыгэ Республикэм ипащэу КъумпIыл Мурат Тыркуем зэкIом Iофэу щызэрихьагъэмэ зэу ащыщыгъ адыгэу хэгъэгум исхэм зэраIукIагъэр, гущыIэгъу зэрафэхъугъэр. Непэрэ мафэм амалэу къытитыгъэмэ адиштэу, тилъэпкъэгъухэу тыди щыпсэухэрэр нахь игъэкIотыгъэу зэрэзекIонхэ фаер ащ хигъэунэфыкIыгъ.\nУахътэм къыздихьыгъэу непэ республикэмкIэ лъэпкъ Iофмэ афэгъэзэгъэ Комитет щыI, программэ гъэнэфагъэ иIэу, ишIогъэшхо къакIозэ ар мэлажьэ. Ащ итхьаматэу Шъхьэлэхъо Аскэр гупшысэрэ IофшIэгъэшхорэ зыкIыб дэлъ пащэхэм ащыщ. Илъэсыбэрэ Адыгэ Хасэм итхьамэтагъ, республикэм щызэхэщэгъэ общественнэ движениехэр, союзхэр, организациехэр дэгъоу ешIэх, ахэм игъом алъыIэсын, яIофыгъо зэфэшъхьафхэм ахэлэжьэн елъэкIы. Ащ къыхэкIэу, къыдэхъурэри макIэп, зыуж итыри бэ.\nПстэуми анахь шъхьаIэр зихэкужъ къэзыгъэзэжьы зышIоигъо тилъэпкъэгъумэ непэ агъотыгъэ амалыр гъэпытэгъэныр ары. КъэкIожьыхэрэм гупчэ афызэхащагъ, щыIэкIэ-псэукIэу къызыхэхьажьыхэрэм хэгъэгъозэгъэнхэм Iоф дашIэ. ЕджэнымкIи, IофшIэнымкIи, бзэм изэгъэшIэнкIи, нэмыкI къиныгъоу апэ къикIыхэрэмкIи гупчэр IэпыIэгъу афэхъу. Фестивалхэр, зэнэкъокъухэр, къэгъэлъэгъонхэр, зэхахьэхэр ашIых. АдыгабзэкIэ лъэпкъ телевидениер, радиор, театрэр мэлажьэх, тхылъхэр къыдагъэкIых. Республикэм щыкIорэ мэфэкI мафэхэм ныбжьыкIэхэр ахэлажьэх, нэIуасэ щызэфэхъух, унагъохэр ашIэх.\nРеспубликэм иэкономикэ зыкъегъэIэтыгъэным, ылъапсэ гъэпытэгъэным фэшI ащ мылъку хэзылъхьан зылъэкIыщтхэм, меценатхэм, инвесторхэм Iоф адашIэ. ЛэжьапIэхэр, псэупIэхэр, IэзэпIэ-зыгъэпсэфыпIэхэр, нэмыкIхэр хэкужъым щызышIынхэу фаемэ амал дэгъухэр агъотыгъэх. Ахэр зымэфэ Iофхэп, зы илъэскIэ бгъэпсынхэ плъэкIыщтэп, уахъти мылъкуи ящыкIагъ, ау узэгурыIомэ пфэмыукIочIын щыIэп.\nНепэ бзэр, лъэпкъ кIэныр, культурэр, шэн хабзэхэр зыхэтымыгъэзынхэм, зы тшIыжьынхэм тыдэлэжьэнэу щыт. Адыгэ тхакIохэм, шIэныгъэлэжьхэм, композиторхэм, искусствэм хэщагъэхэм яIофшIагъэхэр зэлъыIэсынхэм иамалхэр къэдгъотынхэ фае. Лъэпкъым игъэхъагъэ тыдэ щыIэми лъэпкъым ибаиныгъ, ар нахь лъагэу Iэтыгъэ къэсми, нахь уалъэгъу, узэхахы, а пстэуми хэти рыгушхон елъэкIы.\nЛъэпкъым ицIыфышъхьэ хахъо ышIыныр тыди щыпсэурэ адыгэхэм янахьыжъхэм Iофыгъо шъхьаIэу алъытэ. Мыщ фэгъэхьыгъэ унашъохэр Урысыем щаштагъэх, ахэр IэубытыпIэ пшIынхэкIэ дэгъу. Лъэпкъым хахъо имыIэмэ, лIэшIэгъу пчъагъэм ылэжьыгъэ пстэури, бзэри, шъуашэри зезыхьанхэ тимыIэжьхэу тыкъэнэжьыщт, тыкIодыжьыщт.\nНахьыжъмэ я Совет хэтхэр ыгъэгумэкIыхэу мы Iофым бэрэ зыфагъэзагъ. «КIэныжъхэм яугъоижьыгъо къэсыгъ» зыфиIорэ тхыгъэхэу адыгабзэкIи урысыбзэкIи гъэзет нэкIубгъомэ къарыдгъэхьагъэхэм мы гупшысэхэр ащыщых. УичIыгужъ щыбгъэчъырэ лъапсэр мыкIодыжьэу, гъэшIэн кIэны мэхъужьы. Мылъкоу хэплъхьагъэр, мэстанэ щизми, лъэпкъым фэлажьэ. Ащ фэгъэхьыгъэу зэрэ Урысыеу щызэлъашIэрэ меценат цIэрыIоу Шъэумэн Хьазрэт щысэшIу къыгъэлъэгъуагъ.\nIэкIыб хэгъэгумэ къарыкIыгъэ тилъэпкъэгъухэр кIожьыхэ зыхъукIэ, чIыгу тIэкIу хэкужъым зыдырахыжьэу бэрэ плъэгъущт. Ар Iэхьыл-гупсэхэм ялъэIукIэ щымыIэжьхэм ябэны тыратэкъожьы, тIэкIуи къагъанэ ежьхэмэ яхьадашъхьэ дычIалъхьажьынэу. Гупшысэу, гууз-лыузэу ащ хэлъыр ины. ЛIэшIэгъу мин пчъагъэм ыпсэрэ ыкIуачIэрэ хэлъэу лъэпкъым ылэжьыгъэ чIыгум зэхапшIэу напэ иI, фэбагъэ хэлъэу Iэзэгъу, ыми къыоу. Джары чIыгур ным зыкIыфагъадэрэр.\nУахътэм къытфихьыгъэ амалхэр икъоу дгъэпсэуалъэхэзэ, хахъорэ щэIагъэрэ тиIэу, шIэжьым зиIэтэу, тигухэлъ тытемыкIэу, республикэм ылъапсэ дгъэпытэзэ тыпсэун фаеу Адыгэ Республикэм инахьыжъмэ алъытэ.\nАдыгэ Республикэм инахьыжъмэ я Совет итхьамат.\nПредыдущая Апэрэ лъэбэкъухэм сятэжъ иIахьышхо ахэлъ\nСледущая Хэкум и лъапIагъыр зыхащIэ


Нэбгырэ 510-рэ дзэм ащэщт — Адыгэ макъ\nНэбгырэ 510-рэ дзэм ащэщт\nБжыхьэ дзэ дэщыгъоу къэблагъэрэм изэхэщэн Адыгеим зэрэщылъыкIуатэрэм, федеральнэ гупчэм къыгъэуцугъэ пшъэрылъхэр гъэцэкIэгъэнхэмкIэ шIэгъэн фаехэм ыкIи 2020-рэ илъэсым игъэтхэ дзэ дэщыгъо кампание зэрэрекIокIыгъэм изэфэхьысыжьхэм защытегущыIэгъэхэ зэхэсыгъо тыгъуасэ Мыекъуапэ щыкIуагъ.\nВидеозэпхыныгъэ шIыкIэм тетэу рекIокIыгъэ Iофтхьабзэм тхьамэтагъор щызэрихьагъ Адыгэ Республикэм и Премьер-министрэу Геннадий Митрофановым. Ащ хэлэжьагъэх министерствэхэм, къулыкъухэм, муниципальнэ гъэпсыкIэ зиIэ къэлэ ыкIи район администрациехэм ялIыкIохэр, дзэ комиссариатым икъулыкъушIэхэр, нэмыкI-хэри.\nГъэтхэ дэщыгъом изэфэхьысыжьхэм ыкIи бжыхьэ компанием ипшъэрылъхэм къатегущыIагъ АР-м идзэ комиссариат ипащэу Александр Авериныр. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, 2020-рэ илъэсым зэхащэгъэ гъэтхэ дзэ дэщыгъом къыфэбгъэзэжьмэ, аныбжьыкIэ къулыкъу ахьынэу зытефэрэ нэбгырэ 2200-м ехъу чIыпIэ комиссариатхэм къякIолIагъ, ахэм ащыщэу ныбжьыкIэ 490-р дзэ къулыкъум ащагъэх, ащкIэ республикэм пшъэрылъэу къыфагъэуцугъэр гъэцэкIагъэ хъугъэ. Къулыкъум кIуагъэхэм ащыщэу нэбгырэ 76-мэ дзэ-учетнэ сэнэхьат зэрагъэгъотыгъ, нэбгырэ 24-мэ апшъэрэ гъэсэныгъэ яI. НыбжьыкIэхэм япроцент 75,9-м япсауныгъэ изытет тэрэзэу алъытагъ, процент 17,5-м — шапхъэхэм адимыштэу къыхагъэщыгъ. Дзэ къулыкъум кIонэу щыт нэбгырэ 272-мэ повесткэхэр аратынхэ алъэкIыгъэп, зэратыгъэхэ нэбгыри 2-р чIыпIэ комиссиехэм къякIолIагъэп. Ахэм яIофхэр зэхафынхэу следствиемкIэ къулыкъухэм аIэкIагъэхьагъэх. Ащ дакIоу ныбжьыкIэ 77-мэ бэшIагъэу алъэхъух.\n— Iоныгъом и 25-м ехъулIэу къулыкъур зыхьынэу къызытефэрэ нэбгырэ 2742-у бжыхьэм къызэджэщтхэм ащыщэу нэбгырэ 387-мэ макъэ арагъэIун алъэкIыгъэп, — къеIуатэ Александр Авериным. — Мыгъэрэ бжыхьэ дзэ дэщыгъом унашъоу щыIэмкIэ Адыгеим щыщ ныбжьыкIэ 5100-мэ къулыкъур ахьыщт, хабзэ зэрэхъугъэу, ахэр чIыпIэ зэфэшъхьафхэм ащэщтых.\nДзэ къулыкъум гъатхэм ащагъэхэм ащыщ нэбгыри 6-мэ къарагъэгъэзэжьыгъ. Ащ лъапсэу фэхъугъэр ныбжьыкIэхэм япсауныгъэ изытет чIыпIэ комиссариатхэм икъоу зэращамыуплъэкIугъэр ары. Ащ фэдэ гумэкIыгъохэр тапэкIэ къэмыхъунхэм, къэблэгъэрэ дэщыгъор шапхъэхэм атетэу регъэкIокIыгъэным фэгъэзэгъэ къулыкъу пстэуми анаIэ тырагъэтын зэрэфаер А. Авериным хигъэунэфыкIыгъ.\nДжащ фэдэу, республикэм идзэ комиссар шъхьаIэ АР-м псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ иминистрэ зыфигъэзагъ ныбжьыкIэу дащыщтхэм коронавирусым икъыхэгъэщынкIэ ищыкIэгъэ медицинэ уплъэкIунхэр игъом ыкIи икъоу арагъэкIунхэу.\nАлександр Авериныр къызыщыуцугъэхэм ащыщ дзэ-патриотическэ пIуныгъэр республикэм зэрэщылъагъэкIуатэрэр. Мы лъэныкъом Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат лъэшэу ынаIэ зэрэтыригъэтырэр зэхэсыгъом щыхагъэунэфыкIыгъ. НыбжьыкIэ армейцэ 3384-рэ мы уахътэм республикэм щатхыгъ. «Юнармием» игъогу картэ къыдыхэлъытагъэу, бжыхьэ дзэ дэщыгъо Iофтхьабзэр окIофэ республикэмкIэ нэбгыри 100-м кIахьэу ащ исатырхэм ахагъэхьанэу агъэнафэ.\nДзэ дэщыгъо кампаниер Адыгеим сыдигъуи зэрифэшъуашэу зэрэщызэхащэрэр республикэ комиссариатым ипащэ къыIуагъ. Хабзэ зэрэхъугъэу, мы илъэсым ибжыхьэ дзэ дэщыгъуи шапхъэхэм адиштэу зэрэрагъэкIокIыщтыр, пшъэрылъэу къафагъэуцугъэхэр шIокI имыIэу зэрагъэцэкIэщтхэр къыкIигъэтхъыгъ.\nАР-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ, псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ, хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ иминистерствэхэм, нэмыкI структурэхэм ялIыкIохэу нэужым гущыIэ зэратыгъэхэм республикэм идзэ комиссариат Iоф зэрэдашIэрэм, ащ шIуагъэу къытырэм ыкIи тапэкIэ пшъэрылъэу зыфагъэуцужьхэрэм къатегущыIагъэх.\nПредыдущая Мыекъуапэ ипчэгу щыкIощт\nСледущая Дунаим щагъэмэфэкIыщт


ПсэукIэ амалхэр нахьышIу шIыгъэнхэм пае — Адыгэ макъ\nПсэукIэ амалхэр нахьышIу шIыгъэнхэм пае\nРедактор 12.01.2022 12.01.2022 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nУФ-м и Президентэу Владимир Путиныр кIэщакIо фэхъугъэу фэгъэкIотэнхэр зиIэ ипотекэхэр къыздэлъытэгъэ программэр Правительствэм ытIупщыгъ. Унэгъо ныбжьыкIэхэм япсэукIэ амалхэр нахьышIу шIыгъэныр ары ащ пшъэрылъ шъхьаIэу иIэр.\n2020-рэ илъэсым зэпахырэ узэу дунаир зэлъызыкIугъэм къыздихьыгъэ кризисыр цIыфхэм афэгъэпсынкIэгъэным фэшI къэралыгъо IэпыIэгъоу Президентым къыгъэнэфагъэхэм ар ащыщ. А илъэс дэдэм ишэкIогъу мазэ программэм ипIалъэ ыухынэу щытыгъ, ау 2021-м ибэдзэогъу нэс лъагъэкIотэгъагъ. Нэужыми, унэгъо ныбжьыкIэхэм ар лъэшэу къызэрашъхьапэрэр къыдилъытэзэ, Владимир Путиным 2023-рэ илъэсым итыгъэгъазэ и 31-м нэс джыри лъагъэкIотэнэу унашъо ышIыгъ. Джащ фэдэу мы программэм сабыитIу, щы е нахьыбэ зиIэхэр къыхиубытэщтыгъэмэ, джы апэрэр къызэрыхъухьэгъэ унагъохэми агъэфедэн алъэкIыными Президентыр кIэщакIо фэхъугъ.\nМы программэм ишIуагъэкIэ проценти 6,5 — 7 нахьыбэ зытемыгъэхъогъэ чIыфэ банкым къыIахынышъ, псэупIэ ащэфын е агъэуцун алъэкIыщт. Кредитэу аштагъэр аухыфэкIэ ащ фэдэ процентым кIуачIэ иIэщт.\nПрезидентым зэхъокIыныгъэу къыфишIыгъэхэр пхырыщыгъэнхэм пае УФ-м и Правительствэ кредитхэм ятын пэIухьащт ахъщэр сомэ триллионрэ миллиард 700-кIэ нахьыбэ икIыгъэ илъэсым ышIыгъ.\n2020-рэ илъэсыр зэпахырэ узэу дунаир зэлъызыкIугъэм къин дэдэ къышIыгъагъэми, цIыфхэм псэукIэ амалэу яIэр нахьышIу ашIынымкIэ пэрыохъу афэхъугъэп. Аналитическэ Гупчэу «Дом РФ» зыфиIорэм къызэритырэмкIэ, фэгъэкIотэнхэр зиIэ унэгъо ипотекэу мин 78,8-рэ зэкIэмкIи агъэпсыгъ. АхъщэкIэ къэплъытэмэ, ар сомэ миллиард 214,9-рэ мэхъу.\nДжащ фэдэу унакIэу ашIыгъэм псэупIэ къыщызыщэфымэ зышIоигъохэми фэгъэкIотэнхэр зиIэ ипотекэ къаратыныр мы программэм къыдыхэлъытагъ. Ар агъэфедэзэ кредит мин 345,6-рэ икIыгъэ илъэсым аштагъ. Ар сомэ триллион мэхъу.\n2021-рэ илъэсым иапэрэ мэзих пштэмэ, пстэумкIи унэгъо мин 292-мэ мы ипотекэхэр агъэпсыгъэх. Ахъщэу аштагъэр зэкIэмкIи сомэ миллиард 959-рэ мэхъу.\nПредыдущая Сэнаущыгъэ зыхэлъ ныбжьыкIэхэр къыхагъэщыгъэх\nСледущая Расул пщынэр егъэбзэрабзэ


Аdygvoice: Гъэрэ кIырэ зыщызэхэкIырэ мэфэкIыр »\nАдыгэмэ яилъэсыкIэ гъэтхапэм и 21-м хагъэунэфыкIыщтыгъ. А уахътэм гъэрэ кIырэ зэхэкIэу алъытэ. Ащ ехъулIэу тхьэлъэIушхо зэхащэу хэбзагъэ.\nИлъэсыкIэр къызэрэсыгъэр дунаим изэрэщыткIэ къашIэу щытыгъ. Пчэдыжьыпэр oeIo-ояшъоу, щэджэгъоужым тыгъэр къызыкIидзыжьыкIэ «гъэр текIуагъ» аIоти гушIощтыгъэх. Уайи, оси, тыгъи зэхэтэу мафэр зыпкъ имыты зыхъукIэ, «кIыр кIыизэ екIы» aIoщтыгъэ. Гъэрэ кIырэ зыщызэхэкIырэр жъуагъомэ ягъэпсыкIэкIи къашIэщтыгъэ.\nЖъогъуабэр (Созвездие Дельфина) къэлъагъомэ, гъатхэр къэсыгъэу, ар огум икIыжьымэ, кIымафэм зыфэбгъэхьазырын фаеу адыгэмэ алъытэщтыгъэ.\nГъэтхапэм и 21-м тефэу Жъогъуабэр ошъочапэм къызыщылъагъокIэ, илъэсыкIэм адыгэхэр пэгъокIыщтыгъэх. Гъажъом Жъогъуабэр хаплъэмэ – гъэмаф, пхъэшъхьакIэм (чъыгшъхьапэм) нэсмэ - бжыхьэ, чIым хэхьажьырэм фэдэу ошъочапэм нэсыжьмэ – кIымафэр къэсыгъэу алъытэщтыгъэ.\nЖъогъуабэм нэмыкIырэ жъуагъохэу Шэфлъагъу – Млечный путь, Жъогъозэшибл – Большая Медведица, Жъогъошху, Темыр къэзэкъ – Полярная звезда, Жъогъокъан – Марс, Юпитер, Сатурн, Нэфылъэжъуагъу – Венера, Жъогъохэчъ – метеор, Ахъшамжъуагъу – Сириус, Абрэджжъуагъу – Блуждающая звезда, Жъогъобэщ – Волосы Вероники, Кублэшъхьэдэсжъуагъу – Трубка Арктура, ЖъогъокIапс – Андромеда зыфаIохэрэм язырызыгъоу къэбархэр апылъых.\nАхэм яхьылIэгъэ шIэныгъабэ адыгэмэ зэрагъэуIугъ. МэщшIэн, гъогу техьан, зекIон IофхэмкIэ жъуагъохэр гъуазэ зэрэхъухэрэр бэшIагъэу адыгэмэ къыхагъэщыгъ. ГущыIэм пае, шакIохэмрэ зэолIхэмрэ Жъогъошхор, Жъогъозэшиблыр, Шэфлъагъор ягъуазэщтыгъэх. Дзэпэщэ лIыхъужъ цIэрыIоу Алджэрыекъо Кущыкупщыр, къызэраIожьырэмкIэ, гъогууанэ техьэ къэс фэIазэу жъуагъохэмкIэ изекIо гъогупэхэр къыгъотыжьыщтыгъэх.\nКъэрэухэр псым хэтхэу залъэгъукIэ, «алъакъо атхьакIыжьы, гъэр гъэбэжъу хъущт» аIощтыгъэ.\nИлъэсыкIэр къызыщихьащтым унэгъошъхьэ пэпчъэу зыфигъэхьазырыщтыгъэ. Жъамэ агъэущтыгъэ. Щэлэмэ зэф хъураехэр агъажъэти, къырагощэкIыщтыгъэх. Унагъом мэшIуашъхьэу иIэм пэпчъ къурмэныл щыригъэжъукIын фэягъэ. Ащ пае къурмэныпхъэ былымхэр аукIыщтыгъэх. Ащ къыхэкIыгъэу илъэсыкIэ тхьэлъэIум «мэшIошъхьэтыхькIэ» еджэх. Анахьэу ар къэбэртэябзэм къыхэнэжьыгъ.\nАдыгэмэ ягъот макIэ зэхъум мэл къурмэным ычIыпIэ чэт шIуцIэ аукIын фэягъэ. А хабзэри бзэм ыгъэунэфыгъ – «мэшIошъхьэчэт» зыIохэрэри щыIэх.\nГъэрэ кIырэ зыщызэхэкIырэ чэщыр ары тхьэлъэIу мэфэкIыр зыщашIыщтыгъэр. ЦIыфхэм яIанэ зэIухыгъэу, джэгухэзэ, къашъохэзэ нэф агъэшъыщтыгъэ. А чэщым учъыеныр емыкIоу алъытэщтыгъэ.\nБахъсымабжъэ аIэтыти, нахьыжъым хъохъу къыIощтыгъэ: хъун-шхын щымыкIэхэу, мамырэу, псаоу, узынчъэу щыIэнхэу. Джэныкъо машIор агъэкIуасэщтыгъэп. ИлъэсыкIэм унагъор зэрежэрэм, шIукIэ къызэрэригъэблагъэрэм ари изы нэшанэу щытыгъ.\nУнагъом ыгъэхьазырыгъэ тхьэлъэIу шхыным Iахьибл хитыкIын фэягъэ.\nНыбжьыкIэхэм ачъэкъашъор ахэтэу унагъохор къакIухьэщтыгъэх, сэмэркъэущтыгъэх, къашъощтыгъэх. «Дэшхокъегъэчъэх» ешIэщтыгъэх. Зидэшхо нахьыбэрэ нэмыкIмэ къырагъэчъэхыгъэ дэшхом езыгъэутэкIыгъэм шIухьафтынхэр фагъэшъуашэщтыгъэх.\nТыгъэр къызэрэкIидзэу чылэр дэкIыти, псыхъом Iухьэщтыгъэ. ИлъэсыкIэр къызыщихьэгъэ пчэдыжьым псыхъопсыр пкIышъо къынэсыныр насыпыгъэу, огъурлыгъэу алъытэщтыгъэ.\nСовет хабзэм илъэхъан къэралыгъом илъэсыкIэу хигъэунэфыкIырэр – щылэ мазэм (январым) и 1-р адыгэхэми агъэмэфэкIы. Мы аужырэ илъэс заулэм Адыгэ Республикэм адыгэ илъэсыкIэр щагъэмэфэкIэу аублэжьыгъ. Зэкъошныгъэм, зэгурыIоныгъэм ямэфэкIэу ар хъугъэ. Республикэм щыпсэурэ цIыф лъэпкъхэм якультурэ а мэфэкIым къыщагъэлъагъо, ныбджэгъуныгъэ зэфыряIэу цIыфэу къекIолIагъэхэр зэпэгъокIых.\n«IутIыжьри», «Джорэ тхьэлъэIури», «Хъуромэри» илъэсыкIэм епхыгъэх. Ахэр чыристан диным илъэужмэ ащыщхэу адыгэ щыIакIэм къыхэнэжьыгъэх. Тэ тиреспубликэ мы тхьэлъэIуищри джы щашIыжьрэп.\nАхэм япхыгъэ къэбархэр зышIэхэрэр нэжъ-Iужъмэ ахэтых. Я ХХ-рэ лIэшIэгъум икъихьагъум нэс ахэр игъэкIотыгъэу зыгъэмэфэкIыщтыгъэхэр Къэбэртэе, Щэрджэс республикэмэ ащыпсэурэ адыгэхэр арых.\nХъуромэр ныбжьыкIэхэр ары зитхьэлъэIугъэр. Хъуромэ орэдыр къаIозэ, чылэр къакIухьэти, чэщым ашхыщт гъомылапхъэр къыхадзыщтыгъэ. Бысымгуащэхэр арых ахэм къятэщтыгъэхэр.\nХъуромэ орэдыр джы кIэлэцIыкIу IорыIуатэм щыщ хъужьыгъэ, джэгузэхэщэ IурыIупчъэу ар джы къызнэсыгъэми ахэлъ.\n«Джорэ тхьэлъэIум» ныбжьыкIэхэр хэлажьэщтыгъэх. ИлъэсыкIэм ыуж, гъэтхапэм уцыр къыхэплъыгъэ къодыеу, кIэлэцIыкIухэр дащыхэти, джэгущтыгъэх. Къорэгъмэ апакIэ къэгъэщыгъэу, орзэ машIо дэгъэнагъэу, кIэлэцIыкIухэм къачъыхьэзэ орэд къаIощтыгъэ:\nО джорэ, джора,\nО джорэ такъа,\nОрэдкIэ гъэм «еджэхэзэ» къащэу алъытэщтыгъэ. «IутIыжьыр» чыристан диным щыщ мэфэкI. Ар джы къызнэсыгъэми мэздэгу адыгэмэ агъэмэфэкIы. Ахэр чыристан диным непи итых. ЩэхэкIрэ къэкIырэ шхыныгъорэ нэмыкI зыIуамыгъафэу мэфэ 48-рэ ахьышъ, хэIэжьых. Apы IутIыжь тхьэлъэIур зытырашIыхьэрэр. Къурмэнхэр ашIых, кIэнкIэхэр агъалэх, агощых.\nХабзэу хэлъыгъэмкIэ IутIыжьым пае къурмэнэу ращалIэрэр зыщаукIрэм щагъэхьазырыщтыгъэп, зыщагъэхьазырыгъэм щашхыжьыщтыгъэп. ЗышхахэхэкIэ къупшъхьэхэр аугъоижьхэти, хьэхэр нэмысынхэу чIатIэжьыщтыгъэх.\nМыщ фэдэ хабзэ хэлъыгъ Ахынэ епхыгъэ тхьэлъэIуми. Ащ къеушыхьаты тхьабэ динымрэ чыристан динымрэ яфэмэбжьымэхэр IутIыжьым зэрэхэлъхэр.\nШхынэу бысымгуащэмэ тхьэлъэIум рахьылIэрэм амал имыIэу кIэнкIэрэ хьалыжъорэ хэлъын фэягъэ. Ахэр гъэбэжъум итамыгъэхэу алъытэщтыгъэх.\nКIэкIэу къэпIон хъумэ, гъэрэ кIырэ язэблэкIыгъо мэфэкIыбэ епхыгъэу хъугъэ. Ахэр дин зэфэшъхьафхэу адыгэмэ алэжьыгъэмэ къахэкIыгъэх.\nГъэрэ кIырэ зэхэкIэу, адыгэ илъэсыкIэр къызихьэкIэ, дунаир къызэрэкIэжьырэр, гъатхэу къакIорэм гъэбэжъу къыздихьынэу зэрэщыгугъхэрэр, зауи бани къэмыхъоу, псауныгъэ яIэу, ялэжьыгъэ кIэзыгъэ фэмыхъоу якон рахьылIэжьынэу, щыIэкIэ тхъагъо цIыфхэм зэряIэщтым илъэсыкIэ тхьэлъэIухэр фэлажьэх.\nАцIэхэр зэфэшъхьафхэми, ахэм а зы пшъэрылъыр агъэцакIэ. ЫужкIэ къырыкIорэ тхьэлъэIухэу «Хьанцэгуащэм», «ЖъонэкIодэкIым», «ЖъонэкIоихьажьым» ыкIи нэмыкIхэу бжыхьэ лэжьыгъэ Iухыжьыгъо нэс зэхащэхэрэри къэкIощтым, ахэр цIыфым ищыIакIэ зэгъэзэфэгъэным дэлажьэх.\nУнэрэкъо Рай. филологие шIэныгъэхэмкIэ доктор.\nОпубликовал administrator, 21-03-2012, 13:15. Просмотров: 1789


ШIукIэ тыгу къинэщт — Адыгэ макъ\n«Укъызалъфым пстэури гушIуагъэ, узылIэжьыкIэ зыфэбгъэгъышъущтхэмэ», — адыгэ гущыIэжъэу бэрэ зэхэтхырэм имэхьанэ нахь зэхэошIэ цIыфым идунай ыхъожьыгъэу, ащ ихьэдагъэ ухэт зыхъукIэ. ЦIыфыр щэIэфэ гъогоу къыкIурэм, ишэн-гъэпсыкIэхэм, шIоу ышIэрэм, шIулъэгъуныгъэ-гуфэбагъэу нэмыкIхэм апигъохрэм елъытыгъэу ежьыми къыдэзекIожьых, дахэу агъэкIотэжьы, дунаим изы нэф остыгъэу агухэм къарэнэжьы.\nБэмышIэу, мэзаем и 26-м, дунаим ехыжьыгъэ Абыдэ Сафият Нарыч ыпхъум джащ фэдэ лъэуж дахэ къыгъэнагъ. Ар цIыфмэ афэлэжьагъ, цIыфмэ апае щыIагъ, игъашIэ афигъэшъошагъ. Iоныгъом и 15-м 1935-рэ илъэсым къуаджэу Лахъщыкъуае Сафият къыщыхъугъ. Тэхъутэмыкъое гъомылэпхъэшI комбинатым илъэс щэкIым къехъурэ щылэжьагъ, Тэхъутэмыкъое сэнэшI заводым ибригадирэу Iоф ышIагъ. СССР-м икъэралыгъо орденэу «Знак Почета», медалэу «За доблестный труд» зыфиIохэрэр ыкIи щытхъу тхылъ пчъагъэхэр Сафият къылэжьыгъэх. Абыдэ Сафият плIэгъогогъо Тэхъутэмыкъое (Октябрьскэ) къоджэ Советым идепутатэу щытыгъ. 1992-рэ илъэсым пенсием кIуагъэ, IофшIэным иветераныгъ. ИIофшIакIэкIи изекIокIэ-шIыкIэхэмкIи ар цIыфхэм къахэщыщтыгъ, ищытхъу къизыIотыкIырэ тхыгъэхэр мызэу, мытIоу район ыкIи хэку гъэзетхэм къарыхьэщтыгъэх.\nАбыдэ Сафият Нарыч ыпхъур зышIэщтыгъэхэм лъэшэу агу хэкIыгъ ащ идунай зэрихъожьыгъэр ыкIи ибын-унагъо, джащ фэдэу Абыдэмэ анахьыжъэу къахэнэгъэ Абыдэ Хьисэ фэтхьаусыхэх. ЩымыIэжьым Тхьэм джэнэт лъапIэ къырет.\nПредыдущая ЯгумэкIыгъо дэгъэзыжьыгъэ хъущт\nСледущая ЧIыфэхэр къызатыжьынхэ фэе пIалъэхэр афагъэнэфагъэх


ТиIофшIэгъу Къыблэм ипэрытхэм ахэт — Адыгэ макъ\nТиIофшIэгъу Къыблэм ипэрытхэм ахэт\nГъэIорышIакIохэм язэнэкъокъоу «Лидеры России» зыфиIорэм икIэух ушэтынхэм Къыблэ федеральнэ шъолъырымкIэ ахэлэжьэщтхэм якъыхэхын блэкIыгъэ зыгъэпсэфыгъо мафэхэм къалэу Ростов-на-Дону щызэшIуахыгъ. Адыгеир къэзыгъэлъэгъогъэ нэбгырэ 11-м ащыщэу нэбгыритIу анахь дэгъухэу алъытагъэхэр – «Адыгэ макъэм» иIофышIэу Дмитрий Игнатовымрэ пшъэдэкIыжь гъэнэфагъэ зыхьырэ обществэу «Сибирские инновационные системы» зыфиIорэм ипащэу Семен Синицынымрэ.\nМэзаем и 8 — 9-м къалэу Ростов-на-Дону щыкIогъэ шъолъыр зэнэкъокъум Ростов, Волгоград, Астраханскэ хэкухэм, Краснодар краим, республикэхэу Къырым, Адыгеим, Къалмыкъым ыкIи федеральнэ мэхьанэ зиIэ къалэу Севастополь къарыкIыгъэ нэбгырэ 248-рэ хэлэжьагъэх.\nМэфитIум ахэр яхьылъагъэкIэ зэфэшъхьафхэу гъэцэкIэн зэмлIэужыгъохэм апхырыкIыгъэх ыкIи анахь дэгъоу алъытэгъэ нэбгырэ 30-р кIэух зэнэкъокъухэм ахэлэжьэнхэу шъолъырымкIэ къыхахыгъэх. Зэрэзэнэкъокъугъэхэм нэмыкIэу егъэджэнхэри афызэхащагъэх, тапэкIэ къафэфедэщтхэ шIэныгъэхэр арагъэгъотыгъэх.\nАдыгеир къэзыгъэлъэгъогъэ нэбгырэ 11-мэ анахь дэгъоу алъытагъэр 2, тэ тиIофшIэгъоу илъэс 29-рэ зыныбжь Дмитрий Игнатовыр ахэм зэращыщым тырэгушхо.\nАр Адыгэ къэралыгъо университетым щеджагъ, апшъэрэ гъэсэныгъитIу щызэригъэгъотыгъ — хьисапымрэ компьютернэ шIэныгъэхэмрэкIэ ифакультет «Хьисап» зыфиIорэ лъэныкъомкIэ щеджагъ ыкIи ащкIэ кIэлэегъэджэ сэнэхьатыр къыщызIэкIигъэхьагъ. Унэе хъызмэтшIапIэхэм ащыщ программистэу Iоф щишIагъ, илъэситф хъугъэу «Адыгэ макъэм» ибухгалтер шъхьаI.\n— «Урысыем ипэрытхэр» зыфиIорэ зэнэкъокъум къэралыгъом ишъолъыр пстэуми къарыкIыхэрэр къызэрекIуалIэхэрэм, ар гъэшIэгъонэу зэрэрекIокIырэм ыкIи пшъэрылъхэу иIэхэм сшIогъэшIэгъоны къашIыгъ сыхэлэжьэнымкIэ. Тикъэралыгъо ныбжьыкIэ пэрытхэу гъэхъагъэ зышIы зышIоигъо лIэужыкIэ ищыкIагъэу сэ сэлъытэ. Арыти, скIуачIэ щысыушэтынэу сыкIуагъ сиреспубликэ, сикъэралыгъо шIуагъэ къафэсхьыныр симурадэу, — къеIуатэ тиIофшIэгъу. — Дунэе форумэу «Селигер» зыфиIорэм сыхэлажьэ зэхъум, ащ щыIагъэхэ синыбджэгъухэм ащыщхэми мыщ зыщаушэтыгъэу сэшIэх нэмыкI шъолъырхэм ащыпсэухэу. Ахэм ясоциальнэ нэкIубгъохэмкIэ салъыплъэщтыгъ ыкIи сэри сыкIэгушIугъ мыгъэ сыкIонэу.\nДмитрий къызэриIотагъэмкIэ, анахь дэгъухэм ясатырэ хэфэщтми щыгугъыгъахэп, ахэм ахэтэу ыцIэ къызыраIом, лъэшэу гушIуагъэ.\nСуперфиналым ихьагъэхэм гъэсэныгъэм пэIуагъэхьанэу сомэ миллион зырыз къафатIупщынэу зэнэкъокъум къыдыхэлъытагъ. Ар агъэфедэн залъэкIыщтыр къэралыгъом иапшъэрэ еджапIэхэм ащыщ къыхахэу еджэныр аублэмэ ары ныIэп. Еджэныр чIамыдзыжьэу, икIэухым нагъэсын фае мылъкур икъоу агъэфедэным фэшI.\n— Мы грантыр къызэратырэр сыгу къызыкIыжьыгъэр сыкъэкIожьы зэхъур ары ныIэп, — еIо Дмитрий Игнатовым. — Ар къызщатыщт шапхъэр зызэшIосхыкIэ, джыри икъоу сегупшысагъэп къыхэсхыщт еджапIэми. Джыдэдэм пшъэрылъэу щытыр суперфиналым секIолIэныр, ащ дэгъоу зыкъыщызгъэлъэгъоныр ары. Пэрыт пэпчъ ипшъэрылъыр цIыфхэу къэзыуцухьэхэрэм ящыIэныгъэ нахьышIу ышIыныр ары.\nМы зэнэкъокъум къыхиубытэу кIэух едзыгъом ехъулIэу мыщ хэлажьэрэ пэпчъ социальнэ проектэу «Пэрытым ыгу» зыфиIорэр ыгъэхьазырын фае. Джырэ уахътэм Дмитрий Игнатовым Iоф зыдишIэрэр нэжъ-Iужъхэм финансхэмкIэ шIэныгъэу яIэм ихэгъэхъон, сыда зыпIокIэ бзэджашIэхэми ахэр ары нахьыбэрэ агъэделэхэу зикартэхэм ахъщэхэр зэрахыхэрэр, телефонымкIи зэтыгъохэрэр. Социальнэ программэу картэхэм ягъэфедэн тэрэзэу зэрэзэшIопхыщтымкIэ егъэджэнхэр, зэIукIэгъухэр къыздыхэлъытагъэхэр Дмитрий егъэхьазыры.\nАр апэрэ илъэсэу зэнэкъокъум хэлэжьагъэмэ, Адыгеир къэзыгъэлъэгъогъэ Семен Синицынэу финалым ихьагъэм ящэнэрэ илъэс хъугъэ зызщиушэтырэр ыкIи зыкIэхъопсырэр къызэрэдэхъугъэм лъэшэу щэгушIукIы.\n— Непэ лъэшэу сэгушIо симурад къызэрэздэхъугъэмкIэ, — еIо ащ. – Унэе хъызмэт сиIэу IP лъэныкъор ары сэ Iоф зыщысшIэрэр, ащ хэзгъэхъон мурадхэр сиIэх, гупшысэгъухэр, нэIосакIэхэр мыщ щысэшIых, къэралыгъом, шъолъырым сишIуагъэ тапэкIи язгъэкIыщт.\nСемен Синицыным илъэс 35-рэ ыныбжь. Адыгеим ар зыщыпсэурэр бэшIагъэп — икIыгъэ илъэсым ишышъхьэIу мазэ къуаджэу АдыгеякIэм къэкощыгъ. Томскэ хэкур ары зыщыпсэущтыгъэр ыкIи социальнэ проектэу ыгъэхьазырырэр къалэу Томск зыфэгъэхьыгъэр — ащ щызекIорэ общественнэ транспортым ехьылIэгъэ къэбар зыкI цIыфхэм аIэкIэгъэхьэгъэныр ары. Мы зэнэкъокъум къыритэу ащ ылъытэрэр ныбджэгъу пэрытхэу къэралыгъом илъ щыIэныгъэр нахьышIу зыдэпшIышъущтхэр ары.\n«Урысыем ипэрытхэр» зыфиIорэ зэнэкъокъур автономнэ мысатыу организациеу «Страна возможностей» зыфиIорэм Урысыем и Президент ипшъэрылъкIэ зэшIуехы, ащ проект 23-рэ къыхеубытэ. Лъэпкъ хъызмэтымкIэ ыкIи къэралыгъо къулыкъумкIэ Урысые академиеу УФ-м и Президент дэжь щыIэм иIэпыIэгъукIэ зэнэкъокъур зэхащэ.\n«Урысыем ипэрытхэр-2020» зыфиIорэ зэнэкъокъум къэралыгъом ишъолъырхэм зэкIэми ыкIи дунаим икъэралыгъо 68-мэ ялIыкIо 233830-мэ хэлэжьэнхэмкIэ яшIоигъоныгъэ къатхыгъ. Апэ зэнэкъокъур зызэхащэм, 2017 — 2018-рэ илъэсхэм, лъэIу мини 199-рэ, ятIонэрэм, 2018 — 2019-рэ илъэсхэм, лъэIу мин 227-рэ къатыгъагъэр. Мыгъэ зэнэкъокъу шъхьаIэм тедзэу лъэныкъуищ хагъэхьагъ. Анахьыбэу къызэкIолIагъэхэр «Финансы и технологии» зыфиIорэр ары, ащ ыуж къекIых «ШIэныгъэр» ыкIи «Псауныгъэм икъэухъумэн».\nИлъэситIум къыкIоцI Урысыем и Пэрыт нэбгыри 150-мэ IэнэтIэ инхэр аратыгъэх. Ахэм ащыщэу 2-р губернатор, 5-р — федеральнэ министрэхэм ягуадзэ хъугъэх.\nАдыгеим щыщэу илъэси 3-м финалныкъом нэсыгъэр нэбгыри 10, ахэм ащыщэу апэрэ илъэсым кIэух едзыгъом пхырыкIыгъэр зы нэбгыр, мыгъи нэбгыри 2 ащ фэбанэ. Мыгъэрэхэр хэмытхэу пстэуми къэралыгъо къулыкъухэм аштэнхэу къяджагъэх.\n— ЩыIэкIэшIу уикъэралыгъо иплъхьаным пае къэралыгъо IэнэтIэшхо пIыгъын фаеу сэ слъытэрэп, — еIо Семен Синицыным. — УиIоф хэбгъахъоу, ар цIыфхэм афэбгъэлажьэмэ, ащи федэшхо къыхьын ылъэкIыщт.\nГъэсэныгъэ шъхьаIэу Семен иIэр къэралыгъо ыкIи муниципальнэ гъэIорышIэныр ары, информационнэ щынэгъончъэнымкIэ сэнэхьатым зыщыхагъэхъорэ егъэджэнхэр ыкIугъэх, агробизнесым джащ фэдэу илъэситIо феджагъ, аужырэ илъэси 10-м унэе сатыум пылъ. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, республикэм мы уахътэм зыфегъэнэIуасэ, щыкIагъэу иIэхэм, ежь ышъхьэкIэ зэшIуихын ылъэкIыщтхэм яусэныр ыпэ илъ.\nЗэнэкъокъум къекIолIагъэхэм аныбжь зэфэшъхьафыгъ. Анахьыжъым илъэс 54-рэ ыныбжь — ар Пшызэ къэралыгъо университетым икIэлэегъаджэу Константин Анисимовыр ары, финалныкъом анахь ныбжьыкIэу къекIолIагъэр Къырым къикIыгъэ Евгений Гаврюшинэу илъэс 22-рэ зыныбжьыр ары (СЕО Стартап «Easy Travel»). Пстэуми зэфэдэ амал яI заушэтынэу, зыкIэхъопсырэм анэсынхэу.\n— Уахътэу зэнэкъокъур зыщыIэ пэпчъ ащ хэлажьэхэрэм япчъагъэ хэхъо ыкIи ушэтынхэм фыщытыкIэу афыряIэмкIэ пшъэдэкIыжьэу зыфагъэуцужьырэм зыкъеIэты, — еIо автономнэ мысатыу организациеу «Россия — страна возможностей» зыфиIорэм игенеральнэ пащэу Алексей Комиссаровым. — Мэзэ пчъагъэрэ бэмэ ащ зыфагъэхьазыры ясэнаущыгъэрэ лъэкIэу яIэмрэ нахь дэгъоу къагъэлъэгъонхэм фэшI.\nАщ къыхигъэщыгъ зэнэкъокъур зэрэзэхащэрэм ащ хэлажьэхэрэм ямызакъоу, шъолъырхэу къызэрыкIыхэрэми яфедэ зэрэхэлъыр.\n— Шъолъыр хэбзэ къулыкъухэри, чIыпIэ компаниехэри финалныкъом пхырыкIыгъэхэм зэралъыплъэхэрэр тэлъэгъу — ахэм афэгъэхьыгъэ къэбархэм къакIэлъэIух. Яшъолъыр гупсэхэм Iоф ащашIэнэу пэрытныгъэ къыдэзыхыгъабэ къызэрарынэжьырэм имызакъоу, къэралыгъом икъэлэ шъхьаIэ къикIыжьыхэу кIожьыхэрэри къахэкIых, — еIо Алексей Комиссаровым.\nТэри тыщыгугъын тлъэкIыщт Адыгеим илIыкIохэм республикэм шIуагъэ къыфахьыным. Ахэр джы гъатхэм къалэу Шъачэ щыкIощт едзыгъом хэлэжьэнхэу кIощтых, гъэхъагъэхэр ащ щашIынхэу афэтэIо.\nПредыдущая Урысыем чIыопс къэкIуапIэхэмкIэ иминистрэ IукIагъ\nСледущая Жъуагъоу «Полярис»


Коронавирусым пае яIофшIэн къызэтырагъэуцуагъ — Адыгэ макъ\nКоронавирусым пае яIофшIэн къызэтырагъэуцуагъ\nИкIыгъэ илъэсым икIэух Китаим къыщежьэгъэ зэпахырэ узэу «Коронавирус Covid-19» зыфиIорэм етIупщыгъэу дунаим зыщиушъомбгъугъ. Ащ епхыгъэ къэбархэм, къызэузыхэрэм япчъагъэ мафэ къэс зэхъокIыныгъэхэр афэхъух. Амал зэриIэкIэ ахэм талъэплъэ, щыгъуазэ шъуафэтэшIы.\nАужырэ хэутыгъэхэм къызэращаIорэмкIэ, нэбгырэ 358993-мэ мы узыр къапыхьагъ, 15486-мэ ядунай ахъожьыгъ, 99384-р хъужьыгъэ.\nАнтарктидэм нэмыкIэу къэралыгъо пстэуми коронавирусыр анэсыгъ.\nИталием анахьэу мы узым зыщиушъомбгъугъ ыкIи нэбгырэ 59139-мэ алъыIэсыгъ, 5476-р щыIэжьэп (Китаим зидунай щызыхъожьыгъэхэм анахьи мы пчъагъэр нахьыб), адрэ къэралыгъохэм лIэхэрэм япчъагъэ нахь ащымакI. Коронавирусыр Испанием нэбгырэ 33089-мэ, Германием – 27558-мэ, Швейцарием – 8547-мэ, Великобританием – 5683-мэ, нэмыкIхэми къащахагъэщыгъ.\nКъэралыгъо 17-мэ, Иран ыкIи Венесуэлэ ахэтхэу, зэпахырэ узым зыкъызэращиштагъэм фэшI ахъщэ IэпыIэгъу ящыкIагъэу Евросоюзым зыфагъэзагъ.\nЕС-м хахьэхэрэ къэралыгъомэ ягъунапкъэхэр зэфашIыгъэх ыкIи ащыпсэухэрэр зэрэзекIощтхэм шэпхъэ гъэнэфагъэхэр фашIыгъэх.\nМэзитIу пIалъэкIэ ошIэ-дэмышIэ режимым Франциер техьагъ. Мы уахътэм агъэфедэрэ Iэзэгъу уцитIоу коронавирусым зэреIэзэнхэ алъэкIыщтхэр шIуагъэ къытэу мыщ щаушэтыгъэх.\nСтатистикэм къызэригъэлъэгъуагъэмкIэ, дунаим зэпахырэ узыр къыщызэузыгъэхэм япчъагъэкIэ США-м ящэнэрэ чIыпIэр ыубытыгъ. Нэбгырэ 35409-мэ къахагъэщыгъ, 462-мэ ядунай ахъожьыгъ, Канадэм – 1459-мэ къяузыгъ, нэбгырэ 21-рэ илIыкIыгъ.\nШтатэу Нью-Йорк ары анахьыбэу зыщысымэджагъэхэр. Джащ пае тучанхэр, шхапIэхэр ащ щызэфашIыгъэх, телефонкIэ афытеохэшъ, гъомылапхъэхэр афащэх.\nЗыкъэзыIэтыгъэ узыр Китаим нахь кIалIэ щыхъоу фежьагъ. Мы уахътэм ехъулIэу ар къызэузэу агъэунэфыгъэр нэбгырэ 81405-рэ мэхъу, 72848-р хъужьыгъэ, 3270-мэ ядунай ахъожьыгъ.\nАу Китаим испециалистхэр егъэгумэкIых IэкIыб къэралыгъохэм къарыкIыжьхэрэм икIэрыкIэу узыр къафахьыжьыным.\nЯпонием коронавирусым зызэрэщиушъомбгъурэр зэпагъэун алъэкIыгъ. Сыда пIомэ мэфэ заулэм къыкIоцI сымаджэхэм япчъагъэ зэхъокIыныгъэ фэхъугъэп – нэбгырэ 1151-мэ къахагъэщыгъ, 41-мэ ядунай ахъожьыгъ.\nПремьер-министрэу Борис Джонсон цIыфхэм закъыфигъазэзэ, къэралыгъом ишъолъыр тхьамэфищ карантин зэрэтырилъхьэрэр къариIуагъ. Коронавирусым псынкIэу зызэриушъомбгъурэр зэтеIэжэгъэным къэралыгъом псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ икъулыкъу кIочIэгъу зэрэфэмыхъущтым ар епхыгъ.\nБританцэхэр унэм къикIынхэ зыфитыр – апэрэ Iэрыфэгъу пкъыгъохэр къащэфыщтмэ, медицинэ IэпыIэгъу ящыкIагъэмэ, амал имыIэу IофышIэм кIон фаемэ. Социальнэ Iофтхьабзэхэр щагъэзыягъэх, мыгъомылэпхъэ щапIэхэм, тхылъеджапIэхэм, тхьэлъэIупIэхэм яIофшIэн зэпагъэугъ.\nУрысыер, Москва, Санкт-Петербург\nУрысыем непэкIэ нэбгырэ 495-мэ коронавирусыр къахагъэщыгъ, нахьыбэр Москва – 290-рэ, ащ къыкIэлъэкIо Петербург – 21-рэ, пстэумкIи шъолъыр 48-мэ анэсыгъ. ЗэкIэ урысые шъолъырхэр гъэлъэшыгъэ шIыкIэм тетэу Iоф зышIэщт режимым техьагъэх.\nМосква, мэрэу Собяниным иунашъокIэ, илъэс 65-м къехъугъэхэр ыкIи уз гъэтIылъыгъэ зиIэхэр мэлылъфэгъум и 14-м нэс зыми мыкIохэу яунэхэм арысынхэ фаеу алъытагъ. ЗищыкIагъэхэм зэрэсымаджэхэмкIэ тхьапэхэр, зэтыгъо ахъщэ IэпыIэгъу аратыщтых. Къулыкъу гъэнэфагъэхэм яспециалистхэм къафытеохэрэм яфэIо-фашIэхэр афагъэцэкIэщтых.\nВрачэу Леонид Рошаль къызэриIуагъэмкIэ, коронавирусым пае Урысыер гумэкIыгъошхо хэтынэу ыкIи къэбар нэпцIхэмкIэ цIыфхэр агъэщынэнхэу ищыкIагъэп.\nКоронавирусыр тишъолъыр къыщыхагъэщыгъэп. НепэкIэ нэбгырэ 322-мэ япсауныгъэ изытет гъунэ лъафы, ахэм ащыщэу 314-р – унэм ис, 8-р – пэтхъу-Iутхъу яIэу сымэджэщым чIэлъ. Нэбгырэ 61-мэ тхьамэфитIо залъэплъэхэ нэуж медицинэ уплъэкIунхэу арашIылIагъэхэм узыр ямыIэу къызагъэлъагъом, карантиныр атырахыжьыгъ.\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат коронавирусым шъолъырыр щыухъумэгъэным фэшI унэшъо гъэнэфагъэу ышIыгъэхэм япхыгъэу гъэсэныгъэм иучреждениехэр, нэжъ-Iужъхэр зыщаIыгъхэрэ, культурнэ Iофтхьабзэхэр зыщыкIохэрэ унэхэр зэфашIыгъэх. Джащ фэдэу гъэтхапэм и 23-м къыщегъэжьагъэу спортзалхэм, кинотеатрэхэм, фитнес-гупчэхэм яIофшIэн къызэтырагъэуцуагъ. Медицинэм иучреждениехэм карантин шапхъэхэм атетэу Iоф ашIэ.\nРеспубликэмрэ Краcнодар краимрэ я ДиндэлэжьапIэ иунашъокIэ Адыгеим ит мэщыт пстэуми япчъэхэр мэлылъфэгъум и 20-м нэс зэфашIыгъэх.\nМэфэ 14-м къыкIоцI унэм къикIынхэ фимытхэу исхэ цIыфхэм къиныгъохэр зэпачых: тучан кIоныр, хэкIым иихын, къапэблагъэхэм аIукIэнхэр джы щынагъо ыкIи хъущтэп.\nЦIыф пстэуми ар зэфэдэу афэукIочIырэп. Зыхэр – гумэкIыгъом щынэм, адрэхэр – зэщым зэлъештэх. Фэдэ къыхэмыкIыгъэу волонтер-медикхэм яIэпыIэгъу джыдэдэм лъэшэу ящыкIагъ. Ахэм акIуачIэ нахь зэрагъэлъэшыщтым пылъхэу купхэр зэхащэх ыкIи телефонкIэ зыдэгущыIэнхэ фэе сымаджэхэр агъэнафэх. ЯщыкIагъэ щыIэмэ, фэIо-фашIэу афагъэцэкIэщтым кIэупчIэх. Медик хъущтхэм яIэпыIэгъу сымаджэхэм осэшIу къыфашIыгъ.\nГъэтхапэм и 18-м къыщегъэжьагъэу мэлылъфэгъум и 12-м нэс, Адыгеим и ЛIышъхьэ иунашъокIэ, гъэсэныгъэм иучреждениехэр зэфашIыгъэх нахь мышIэми, дезинфекцие Iофтхьабзэхэр ащагъэлъэшыгъэх. Зыщеджэхэрэ классхэр игъэкIотыгъэу атхьакIыгъэх, пчъэкъопсхэр, дэкIоепIэ IыгъыпIэхэр, электрохэгъэнапIэхэр шъхьафэу зэпалъэкIыхьагъэх, зэпымыоу жьы къабзэр ачIагъахьэ.\nНы-тыхэу зисабый къызфэзгъэнэн щымыIэхэм кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэм ащэх. Ащ Iоф щызышIэхэрэри, сабыеу къащэхэрэри мафэ къэс пэтхъу-Iутхъу яIэмэ, ятемпературэ ауплъэкIух.\nЭпидемиолог зэфэшъхьафхэм къызэраIорэмкIэ, жъоныгъокIэ мазэм «коронавирус COVID-19-р» къызэузыхэрэм япчъагъэ зэхатшIэу къыкIичыщт. Узым изыушъомбгъун илъэшыгъэ нахь кIалIэ хъущт. Гриппым фэдэу мыри фабэ къызыхъукIэ къызэузыхэрэм япчъагъэ къыщэкIэ.\nКитаим вирусым изыушъомбгъун къыщызэтырагъэуцуагъ, нэмыкI къэралыгъохэри игъорыгъозэ нахьышIум фэкIох. Коронавирусым зэреIэзэщтхэ ыкIи зыгъэхъужьыщтхэ Iэзэгъу уцхэм якъыдэгъэкIын тыдрэ къэралыгъуи Iоф щыдашIэ. ПэшIорыгъэшъэу къызэралъытэрэмкIэ, гъэмафэм ехъулIэу ар къадэхъунэу ары.\nПредыдущая Лъэпкъым иапэрэ еджапI\nСледущая IофшIэныр агъэлъэшын фае


Пщы жъалымым иунэIут\nCircassian (Moderator: Circassian) »\nAuthor Topic: Пщы жъалымым иунэIут (Read 2738 times)\n« on: June 25, 2012, 08:33 »\nПщылIэу пщы жъалымым иIэхэм хьащпэкъыр яунэу, уарзэмрэ бгъэнымрэ яошэкурэу, хьантхъупсыр яIусэу, мэщIус зыщыдахьырэм нахьи зыщыдамыхьрэр нахьыбэу гъэ мэщыр алэжьыщтыгъ. Мэфэ реным гъэпсэф амышIэу ахэр лэжьэнхэ фэягъ. ЗыгорэкIэ зэдгъэпсэфын аIоу, Iоф амышIэу, жьау горэм чIэсхэу загъэпсэфзэ пщым икъэкIогъу тефэу ыубытхэмэ, ащыгъум ащ ящыIэкIэ къины тхьамыкIэгъо лые къыхахъощтыгъ. Ащ ищынагъо къыхэкIэу пщылIымэ гъэпсэфыгъо яIагъэп.\nПчыхьэ горэм пщылIхэр IофышIэ къикIыжьыгъэхэу пагъэхэу, пшъыгъэхэу, ягъолъыпIэ уарзэ хэлъэу ащыщ горэм къэбаркIэ къырихьыжьагъ:\n- Непэ сэ къысэхъулIагъэр тхьамыкIагъу, - ыIуагъ ащ. – МэлакIэмрэ уцуагъэмрэ къахэкIи фабэм сыгу макIэ къышIи сызэхэфагъ. КъызэрэсшIошIырэмкIэ, сымэхыгъэгъэн фае. Насыпэу симыIэм къыхэкIэу, пщым икъэкIогъу тефи, натрыфым сыхэлъэу къысшъхьэщыхьагъ, икуо макъэ сыкъигъэлъэтагъ. «Натрыфэу ипкIыгъэ купыр олъэгъуа? Ащ къагокIэщт натрыф шъхьэ заулэм фэдиз о усщагъэкIи пкIэсхыщтэп» ыIомэ къысаозэ шъо мыушIуцI къысхимынэу сиукIыгъ. Ащ фэдэ горэ къызысилъэгъулIэкIэ, Мышъэост тхьамыкIэм ришIагъэр сэри къысишIэнэу къысиIуагъ.\n- Мы типщ нахь жъалымэрэ нахь щынагъорэ зы пщы горэ къэхъугъэпщтын. Къыфырикъун дунаем къытемыкIынэу ежьыри къышIошIы. Ащ тэ тыIэкIэкIыжьынэп тыпсаоу, - къэтхьаусхагъ нэмыкI гори.\n- Тэ тымышIэнкIи хъун, ау ащ къыфырикъунэу бэу лIы Iаджи щыI, - къыIуагъ адрэми.\nПщылIмэ аIуагъэр пщым зэхихыжьыгъ. ЯтIонэрэ мафэм типщы къыфырикъун, къытекIон лIы Iаджи къэхъун зыIогъагъэр аригъащи къыриIуагъ:\n- Сэ лIыгъэкIэ къыстекIонэу лIы щыI пIуагъэшъ, ащ фэдэ лIы къэбгъотынышъ къысфэпщэщт, ащ фэдэлI къэмыщэу укъызыкIожькIэ пшъхьэ шIуязгъэхыщт.\n- Сэ сIуагъэр згъэцэкIэжьын шэ тэрэзрэ щыгъын тэрэзрэ цIыфмэ сарыхэхьан слъэкIынэу згъотымэ, - ыIуагъ пщылIым.\n- Сэ къыстекIон о къэбгъотыщтмэ сэ ши, уани, Iаши, щыгъыни къыпфэзгъотын. Мэфибл пIалъэ пфэсэшIы, къэмыгъотэу укъызыкIожькIэ сэ сиегъэжьэп, - ыIуагъ пщым.\nШы горэмрэ Iэшэ-шъуашэхэмрэ къыраригъэтыгъэх. ПщылIыр гъогум техьагъ. Къоджэ пчъагъэ зэпичыгъ, ау зи пщы жъалымэм сезэон, Iошъхьэ пIалъэ фэсшIын ыIоу IукIагъэп.\nАузэ чылэ горэм дэхьагъ. Чылэр хьазырэу къыухыгъэу чылэ гъунэм Iут щагу зэтегъэпсыхьагъэ горэм ынэ лъэныкъо кIэпхагъэу зы лIы горэ къыдэкIи къыпэгъокIыгъ. ЛIэу къыпэгъокIыгъэм сэлам рихыгъ. Исэлам къыригъэгъэзэжьи еблагъ къыриIуагъ. «Тхьауегъэун» ыIуи джэуапэу ритыжьыгъ.\n- Хьау, ар умыIоу еблагъ, - ятIонэрэуи лIым къыриIуагъ.\n- Тхьауегъэун, сэ себлэгъэнэу уахътэ сиIэжьэп, псынкIэу сыкIожьын фае.\n- Игъо къэсмэ унэсыжьын. Джы чэщи мэхъу, о сыоплъышъ къэсэшIэ гъогу уанэ къызэрэпкIугъэр. Уиш ытхьакIумэхэр къэлэнлагъ. Ари улэугъэ. ШъуитIуи гъэпсэф шъуищыкIагъ. Ар сэ къысэжъугъотылIэщт, - ыIуи шыур ригъэблэгъагъ.\nХьакIэмрэ бысымымрэ чэщым зы унэ зэдилъыгъэхэти, бысымым гу лъитагъ чэщ реным хьакIэр зэрэмычъыерэм. Пчыхьашъхьашхэм зэрэхэмыIагъэм фэкъабзэу пчэдыжьыми хьакIэр шхагъэп, зэ-тIо хаIи пэкIыжьыгъэ нахь.\n- О,тихьакIэ, зы гупшысэ ин горэ уиI уигъэгумэкIэу. КъысаIу узгъэгумэкIырэр. СишIуагъэ окIынкIи мэхъу. СишIуагъэ омыкIыми сиягъэ озгъэкIынэп. КъаIо гукъаоу уиIэр, - ыIуи бысымыр хьакIэм еупчIыгъ.\n- Шъыпкъэ, сэ гукъэо тхьамыкIагъо сыхэфагъ, ау ащ ори ощ нэмыкIи сэ сыхищыжьын ылъэкIыщтэп. Чылэгъуишъэ къэскIухьагъ. Типщ нахь лъэш къэзгъоты сшIоигъу, ау къэзгъотын слъэкIыгъэп. Сэ гущыIэ мыгъо сшIыгъэ. ТызгъэпщылIырэ пщы жъалымым нахьи нахь лIыбланэу, пыеу къыпэуцуни ащ къытекIонэу тэ тымышIэ нахь мышIэми Iаджи щыI сIуагъэ. А гущыIэр пщы жъалымым зэхихыгъ.\nАрти сэ къыспэуцужьын къэмыгъотэу къызыбгъэзэжькIэ упязгъэлъэщт ыIуи тхьэмэфэ пIалъэ къысити сыкъыригъэжьагъ. Непэ аужырэ маф, ау джыри зи къэзготыгъэп. Пщым дэжь сыкIожьын фае, - ыIуагъ хьакIэм.\n- Джы шъуадэжь кIожь, - ыIуагъ бысымым. – УгукIэ зыгъэрэхьат. Сэ неущ а къинэу къыптефагъэм ухищыжьынэу шыу закъо къэгъэкIощт. А шыур ары о ппсэ къэзыгъэнэжьыщтыр.\nПщылIыр къэшэси къежьэжьыгъ А мафэ дэдэм къесыжьи ищагу дэхьажьыгъ. Шыоу дигъэкIыгъэр къызэрэкIожьыгъэмкIэ пщым макъэ рагъэIугъ. Ежь ипщыгъо зынэсырэ къуаджэмэ зэкIэ цIыфэу адэсыр къэзэрэугъоинхэу пщым унашъо ышIыгъ. Пщым ипыщэгъу пщы-оркъыхэр шъхьашIохыр къызщысыщт мафэм ыпэрэ мэфищым зэIуигъэкIагъэхэу ешхэ-ешъо джэгу афишIыгъэу джэгущтыгъэх.\nПчэдыжь шы псыегъэшъогъур къэсыгъ. ХьакIэхэри къэтэджыжьыгъэх. ЦIыфэу шъхьашIохыпIэм къекIолIагъэр бэ. Шыу закъоу пщылIыр зажэрэр щыIэп. КIалэм хьадэгъу чъыIалIэр къытехьэ хъугъэ. Тыгъэр нахь къыдекIуае къэс, гугъэр нахь макIэ мэхъу зэпыт. «Джы сэ сихьадэгъу къэсыгъэн фае» ыIуи зэплъэм, нэплъэгъум къихьагъэу гугъу емылIыхэу зы шыу шъхьэзакъо горэ къакIоу кIалэм ылъэгъугъ. Шыур къызэсым къышIэжьыгъ.\nПщым икъэлапчъэ шыу закъор къызыIохьэм, зы цIыфи хьакIэм пэгъокIэу къэлапчъэр Iуихыгъэп. Ежьыри шым емыпсыхэу зэкIакIуи, иш къамыщ щэогъу къырихи, къэлэпчъэ егъэтыгъэм къелъи, пщым ищагу къыдэпкIагъ. ЦIыфэу дэтхэр риутэу бырулэр ыгъэхъушIэу щыгум дэуцуагъэ. Пщым икъумалхэр шыум пыбэнагъэх «Пщым ищагу шы щибгъэхъушIэнэу тыдэ укъикIыгъ, зыпкIэ уIудгъэкIэн» аIуи, ау ащкIэ къафзэтеуцуагъэп. Иш нахь лъэшэу ыгъэхъушIэу, щагу бгъуиплIыр къызэпичъыхьэу фежьагъ, зиусхьанри, икъумалхэри, ихьакIэхэри зэбгырифыгъэх.\nПщым къышIагъ шыоу ищагу къыдэпкIагъэм шIу зэрэпимыхыщтыр, игъэщынэн зэримылъэкIыщтыр, ихьакIэхэри пыйкIэ зэрэпэмыгъокIышъущтхэри. Ау зыхъукIэ къэнэгъэ закъор хъоршэрыгъэкIэ пэгъокIын, щыгъу-пIастэм ымыгъэукIытэрэ щыIэпышъ, ригъэблэгъэн ыIуи ыгу къихьагъ. Арэущтэуи ышIыгъ. Ипшъэшъэ нахьыжъ иджабгъоу, ыпхъу нахьыкIэ исэмэгоу, пщыр азфагу итэу, пщы-оркъэу ихьакIэхэр ауж итхэу шыу закъоу зиш зыгъэхъушIэу щыгум дэтым къыпэгъокIыгъэх.\nХьакIэщым лIыр ращагъ, анахь тIысыпIэшIоу яIэм хагъэтIысхьагъ. Iанэхэри къахьи дэгъоу ахьэкIагъ. Шхэным иIоф зыхэкIым, «зыгорэ къытфэIуат тихьакIэ» ыIуагъ щысмэ ащыщ горэм. «Сэ сыд къэсIотэн, ащ фэдэу къэсIотэн гъэшIэгъон сшIэрэп» хьакIэм ыIуи шъхьаем, купыр шIокIыгъэп.\n- КIо, мыхъухэщтмэ сэри зыгорэ къэсIотэн, ау зэхэсхыгъэр ара хьаумэ слъэгъугъэр е къысэхъулIагъэр ара шъоркIэ нахь гъэшIэгъоныщтыр? – къяупчIыгъ лIыр.\n- Iаджи зэхэпхын плъэкIыщт, Iор-Iотэжьым нахьи о къыохъулIагъэ шъыпкъэр къытфэпIуатэмэ нахьышIу, - къыриIуагъ щысмэ анахьыжъым.\n- Ащыгъум сэ къысэхъулIагъэ горэ къэсIотэн, - ыIуи лIы хьакIэм къэбарыр къыригъэжьагъ. – Нэбгырибгъу хъоу тызэныбджэгъугъ дунаим тэ къыттекIонэу зы лIы къытехъуагъ Iоу тымышIэу, къытфырикъуни тыIумыкIэу, тызIукIэрэ лIы батырыр къамыщкIэ тыукIэу, нахь бэлахьыIо пыеу къытпэуцумэ тисэшхо къитымыхэу къамэкIэ тлIэу тыхэтзэ, зы шыу закъо горэ къакIоу зэгорэм тлъэгъугъэ. Ежь лIыгъэ зэрэхэлъыри иши шы лъэпшъэрыхьэу зэрэщытыри нэфагъэ, ау тэ тызылъыхъущтыгъэр къыддэджэгушъун шыу. Шыу гъорыкIом тылъежьи тыкIэхьагъ. Тащыщ горэ екIэнакIэу еупчIыгъ:\n- Уиш шымэ ялыеу шы дэгъу, ори узшIолIы дэгъу, шыу гъорыкIомэ сэлам ямыхэу уябгъукIо. Сыда ар къызхэкIырэр?\n- Ощ фэдэу сызIукIэрэ пстэумэ сэлам ясхырэп, ежьхэмэ къысахы нахь, - ыIуи пхъатэ къыпимыхьэу иш зытырищаий кIиIагъ.\nТэри тылъежьагъ. Тылъэчъэ шъхьаем, ишы фэдэу шы чъэр пшысэу къаIуатэу зэхэсымыхыгъэмэ, слъэгъугъэп. ТыкIэхьан тлъэкIыгъэп. Шыу зырызэу тызэкIэкIищыгъ. ЕтIанэ къытыригъази къызаорэр онэгум исыгъа имысыгъа пIоу сэщ нэмыкI къымыгъанэу ыукIыгъ. Сэри сиш илъэкIыщтымкIэ шыу бзэджэу синыбджэгъухэр зыукIырэм сыкъечъагъ. сыкъэсымэ ыпсэ Iусхынэу сызщыгугъыжьэу, ау сэ зэрэсIоу хъугъэп. Сигъусэхэр зэкIэ хьадэ ышIыгъэхэу зэпэзырызэу щылъыгъэх. Сыкъызщысыным мытхъытхъыхэу исэшхо рилъхьажьи иместэ тхьаIу дэгъэнэгъэ шыукъамыщ утIонкIагъэр къыдихыгъ, хьайт ыIуи ошIэ-дэмышIэу къысшъхьащылъади мы сынэ лъэныкъоу кIэпхагъэр къырикIыгъ. Ащ щегъэжьагъэу сэщ нажь лIы хафэ щыIэп сIоу гущыIэ сшIыжьыгъэп, ухэткIи арэущтэу пIоныр емыкIоу сэлъытэ.\n- Олахьэ, тихьакIэ, къэбар гъэшIэгъон къытфэпIотагъэм, - ыIуагъ пщым. – Узэгупшысэн ащ хэлъ. Сэри непэ емыкIу сшIэ пэтыгъ, дэгъоу сыкъэбгъэущыгъ.\nПщым иоркъымэ ащыщ горэ ыгъакIуи, цIыфэу къэзэрэугъоигъэхэр зэбгыригъэкIыжьынхэу, шъхьэшIох щымыIэнэу араригъэIуагъ. Джаущтэу зынэ лъэныкъо кIэпхагъэ шыу зыкъом пщылIыр псаоу къыгъэнэжьыгъ.\nКъэзыIуагъэр Бэрэтэрэ Исмахьил Гъэблэжьыкъо ыкъу, илъэс 88 ыныбжь (1873 илъэсым къыщыхъугъ), тхэкIэ-еджакIэ ышIэрэп, къуаджэу Аскъэлае щыщ, тхыдэIотэ Iаз. Зытхыгъэр Бэрэтэрэ Исхьакъ Гъэблэжъыкъо ыкъу, илъэс 62-рэ ыныбжь, пенсионер. 1961-рэ илъэсым къуаджэу Аскъэлае щитхыгъ. Оригиналыр АНИИ-м ифолклорнэ фонд хэлъ. Апэрэу къыхэтэуты. Адыгэ пшысэхэр, Мыекъуапэ, 1989


(КъызкIэлъыкIорэр мэкъуогъум и 8-м къыдэкIыгъэ номерым ит).\nАдыгеим непэ хэхъоныгъэ ышIынымкIэ амалхэр зэкIэ иIэх. Хэбзэ къулыкъухэм япэщэ чанхэу опытышIу зиIэхэм гъэхъагъэхэр ашIын алъэкIы. ГъэрекIо пандемием зэрэдунаеу зызэлъештэ лъэхъанми, ахэм япшъэрылъхэр дэгъоу агъэцэкIагъэх. Республикэм ипащэхэм зэпэщэчыгъэ финанс унэшъо тэрэзхэр аштагъэх, къэкIуапIэу щыIэхэр зэкIэ къызфагъэфедагъэх, хъарджхэм къащагъэкIагъ. Урысыем финансхэмкIэ и Министерствэ шъолъыр финансхэм ягъэзекIонкIэ, бюджет мылъкур зэрагъэфедэрэр шъхьэихыгъэу къэгъэлъэгъогъэнымкIэ Адыгеим осэшхо къыритыгъ.\nГъэрекIо медицинэ IофышIэхэм кIуачIэу яIэр зэкIэ цIыфхэм ящыIэныгъэ къэгъэнэжьыгъэным, медицинэ IэпыIэгъур ахэм псынкIэу ягъэгъотыгъэным рахьылIагъ. Ахэр ары коронавирусым ебэныжьыгъэным апэу пэIууцуагъэхэр. Ковиднэ госпиталищмэ Адыгеим Iоф щашIагъ, COVID-19-р къямыгъэутэлIэгъэнымкIэ чIыпIэ 32-мэ непэ вакцинэхэр ащахалъхьэх. БлэкIыгъэ илъэсыр зэрэкъиныгъэм емылъытыгъэу республикэм хэхъоныгъэхэр ышIыгъэх. Медицинэ учреждениякIэхэр агъэпсыгъэх, жъыхэр агъэкIэжьыгъэх, санавиациер къызфагъэфедэ хъугъэ.\nРеспубликэм ис ящэнэрэ нэбгырэ пэпчъ гъэрекIо социальнэ IэпыIэгъу рагъэгъотыгъ. Ти Правительствэ а Iофым мэхьанэшхо реты. ЫпшъэкIэ къызэрэщысIогъагъэу, илъэси 3-м къыщегъэжьагъэу илъэси 7-м нэс зыныбжь сабыйхэр кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэм аштэнхэмкIэ чэзыум хэтынхэу ищыкIэгъэжьэп. ЕтIани къэIогъэн фае джырэ шапхъэхэм адиштэрэ кIэлэцIыкIу IыгъыпIэ хъоо-пщаухэр джыри зэрагъэпсыхэрэр. Сабый IыгъыпIи 5 къызэIуахыгъах, 4-р атынэу агъэхьазыры, 3-м джыри Iоф дашIэ. Джащ фэдэу гурыт еджэпIакIэхэри агъэпсых.\nКультурэм епхыгъэ псэуалъэхэм язытети ренэу гъунэ лъафы. ГущыIэм пае, культурэмкIэ унэхэр агъэпсых, агъэцэкIэжьых, джырэ шапхъэхэм адиштэрэ модельнэ библиотекэхэр къызэIуахых, искусствэхэмкIэ кIэлэцIыкIу еджапIэхэр агъэцэкIэжьых. Джыдэдэм Адыгэ Республикэм и Лъэпкъ музей агъэкIэжьы, фондхэр зыщаIыгъыщт псэуалъэ ащ пашIыхьэ, Пушкиным ыцIэкIэ щыт театрэм, искусствэхэмкIэ Адыгэ республикэ колледжэу У. Хь. Тхьабысымэм ыцIэ зыхьырэм гъэцэкIэжьын IофшIэнхэр ащэкIох.\nАдыгеим амалыкIэхэр иIэхэу, псэолъакIэхэр агъэпсыхэу, къызэIуахыхэу, тищыIэныгъэ илъэныкъо зэфэшъхьафхэм хэхъоныгъэ ашIэу зыслъэгъукIэ гушIогъошхом сызэлъештэ. Адыгеим джыдэдэм спорт псэолъэ мин фэдиз ит, ахэм азыныкъор къуаджэхэм адэт. Ащ къыгъэлъагъорэр псауныгъэм игъэпытэн цIыфхэр нахь пылъ зэрэхъугъэр, кIэлэцIыкIухэмрэ ныбжьыкIэхэмрэ спортым нахь зызэрэфакъудыирэр ары. Мылылъэ спорт комплекс дэхэшхо гъэрекIо Мыекъуапэ къыщызэIуахыгъ, цIыфхэм япсауныгъэ зыщагъэпытэрэ физкультурэ комплексхэр Адыгэкъали, Джэджэ, Кощхьэблэ районхэми ащашIыгъэх; ГТО-мкIэ шапхъэхэр зыщатыщт чIыпIэхэр Красногвардейскэ, Шэуджэн районхэм ащагъэпсыгъэх. Ахэм анэмыкI псэуалъэхэри Адыгеим къитэджагъэх.\nРеспубликэм иэкономикэ зэтемызынымкIэ зишIуагъэ къэкIуагъэхэр Урысыем ипащэхэм унэшъо тэрэзхэр зэраштагъэхэр, Правительствэм IэпыIэгъу къызэрэритыгъэр ары. Джыдэдэм къэралыгъо программэхэр республикэм щыпхыращых, IофшIэпIэ чIыпIакIэхэр щызэхащэх.\nРеспубликэм ичIыгулэжьхэм фэдэ къыхэмыкIыгъэу лэжьыгъэ бэгъуагъэ къахьыжьыгъ. ХъызмэтшIэпIэ пстэуми зэхэубытагъэу лэжьыгъэ тонн мин 735,4-рэ къащахьыжьыгъ. ЛъэныкъуабэхэмкIэ мэкъу-мэщым хэхъоныгъэхэр ышIыгъэх.\nИлъэс къэс тиреспубликэ итеплъэ зехъожьы, ар нахь дахэ мэхъу зэпыт. Аллеехэр, скверхэр агъэпсых, ыпэкIэ ашIыгъагъэхэр агъэкIэжьых. Игъоры-гъоу щагухэр зэтырагъэпсыхьэх, кIэлэцIыкIухэр жьы къабзэм зыщыхэтынхэ, зыщыджэгунхэ алъэкIыщт чIыпIэхэр агъэпсых.\nМыекъуапи, Мыекъопэ районми ащыпсэухэрэмкIэ псыIыгъыпIэмрэ псырыкIуапIэмрэ яшIын мэхьанэшхо иI. Ахэм ягъэпсын заухыкIэ, зэпыу фэмыхъоу цIыфхэм псыр къаIэкIэхьащт. Гъозэрыплъэрэ Лэгъо-Накъэрэ зэзыпхырэ автомобиль гъогум ишIын шIэхэу аухыщт. Ащ республикэм итуризмэ зызэрэригъэушъомбгъущтым щэч хэлъэп.\nСыда неущ къытпыщылъыр? Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат Адыгеим и Къэралыгъо Совет — Хасэм идепутатхэм апашъхьэ отчет къыщишIызэ зэрэхигъэунэфыкIыгъэмкIэ, непэкIэ республикэм стратегическэ пшъэрылъэу иIэхэм зэу ащыщ инвестициехэр нахьыбэу экономикэм къыхягъэлъхьэгъэныр. Транспорт, инженер инфраструктурэ зиIэ инвестиционнэ плошадкэхэр, паркхэр ашIых, индустриальнэ паркышхо агъэпсы.\nКъушъхьэлъэ курортэу «Лэгъо-Накъэ» игъэпсын гухэлъэу тиIэхэм зэу ащыщ. Ащ туризмэмрэ республикэм иэкономикэрэ хэхъоныгъэ аригъэшIыщт, энергие къэкIуапIэхэмкIэ Адыгеим амалэу иIэхэм зыкъаригъэIэтыщт, газыр псэупIэ нахьыбэмэ алъыгъэIэсыгъэным фэIорышIэщт, производствакIэхэмрэ IофшIэпIэ чIыпIакIэхэмрэ зэхэзыщэнхэ зылъэкIыщт инвесторхэм ямылъку къытхаригъэлъхьащт.\nНепэкIэ республикэм гухэлъ шъхьаIэу иIэхэм зэу ащыщ инвестициехэр нахьыбэу къытхалъхьэу гъэпсыгъэныр, экономикэр зыпкъ игъэуцожьыгъэныр, тапэкIэ ащ зыкъегъэIэтыгъэныр.\nФедеральнэ къулыкъухэм яспециалистхэр ягъусэхэу республикэм ипащэхэм 2030-рэ илъэсым нэс Адыгеим хэхъоныгъэ зэришIыщт Стратегиер къыхахыгъ. Инвестиционнэ проект 60-м ехъумэ инвесторхэр нэIуасэ афашIыгъэх. Анахь проект шъхьаIэ 49-мкIэ япредложениехэр хабзэм ифедеральнэ къулыкъухэм аIэкIагъэхьагъэх, Урысыем илъэпкъ проектхэу къуаджэхэм хэхъоныгъэ ягъэшIыгъэным, медицинэ фэIо-фашIэхэм ягъэцэкIэн, народнэ гъэсэныгъэм, культурэм, социальнэ лъэныкъом, туризмэм, предпринимательствэ цIыкIум, гурытым, псэолъэшIыным хэхъоныгъэ ягъэшIыгъэным, гъогухэм, гъогу зэхэкIыпIэхэм ягъэпсын, газыр псынкIэу алъыгъэIэсыгъэным атегъэпсыхьагъэхэм ахэр ахагъэхьагъэх. Лъэныкъо пстэуми: кадрэхэм ягъэхьазырын къыщегъэжьагъэу гъот макIэ зиIэхэм IэпыIэгъу ягъэгъотыжьыгъэным нэсыжьэу анаIэ атырагъэты. Республикэм илъэныкъо пэпчъкIэ, имуниципальнэ образование пэпчъкIэ пшъэрылъ гъэнэфагъэхэр агъэуцугъэх, ахэр зыгъэцэкIэщтхэри агъэнэфагъэх.\nАдыгеим итеплъэ лъэшэу зихъожьыгъ. Тэ, нахьыжъхэм, зэхъокIыныгъабэ къызэрэхъурэр тинэрылъэгъу ыкIи тицыхьэ телъэу къэтIон тлъэкIыщт тиреспубликэ непэ лъэгэпIэшхом зэрэнэсыгъэр, неущ ар джыри нахь лъэгэжьэу зэрэдэкIоещтыр.\nАдыгеим инароднэ тхакIу, Урысыем IофшIэнымкIэ и ЛIыхъужъ, Урысые Федерацием и Общественнэ палатэ хэт.\nПредыдущая Къулыкъу ахьыныр ныбжьыкIэхэм япшъэрылъ\nСледущая Адыгеим исхэр зэрыгушхохэрэр Урысыем ибренд анахь дэгъумэ ахалъытагъэх


Зэкъош республикэхэм япащэхэм язэIукI | Адыгэ Макъ\nНэужым Адыгеим и Правительствэ и Унэ щыкIогъэ шъхьэихыгъэ зэдэгущыIэгъум хэлэжьагъэх Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат, Къэбэртэе-Бэлъкъарым ипащэ ипшъэрылъхэр зыгъэцэкIэрэ КIокIо Казбек, Къэрэщэе-Щэрджэсым и ЛIышъхьэу Рашид Темрезовыр. Iофтхьабзэм къырагъэблэгъагъэх Адыгеим иапэрэ Президентэу Джарымэ Аслъанрэ республикэм ипэщагъэу, АР-м и Къэралыгъо упчIэжьэгъоу ТхьакIущынэ Аслъанрэ.\nАР-м и ЛIышъхьэ зэIукIэгъум пэублэ псалъэ къыщишIызэ, зэкъош республикищым язэпхыныгъэ агъэпытэзэ непэ зэрэзэдэлажьэхэрэр, мыщ фэдэ зэфыщытыкIэ дэгъухэр яIэнхэм фэшI шъолъырхэм ыпэкIэ япэщагъэхэм Iофышхо зэрашIагъэр, джы къызнэсыгъэми цIыфхэр ахэм зэрафэразэхэр къыIуагъ.\n— Общественнэ, лъэпкъ ыкIи дин зэгурыIоныгъэр гъэпытэгъэным ыкIи Темыр Кавказым зыпкъитыныгъэ илъыным мэхьанэшхо ятэты, мы лъэныкъомкIэ республикищми зыкIыныгъэ тазыфагу илъэу Iоф зэдэтэшIэ. Непэ зэфэдэ Iофыгъохэр зэшIотэхых – экономикэм хэхъоныгъэхэр ышIынхэр, цIыфхэм щыIэкIэ-псэукIэ амалэу яIэхэр нахьышIу шIыгъэнхэр, нэмыкIхэри. Мыщ фэдэ зэпхыныгъэм ишIуагъэкIэ тапэкIэ дгъэнэфэрэ проектхэр зэрифэшъуашэу гъэцэкIагъэхэ зэрэхъущтхэм сицыхьэ телъ, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nЗэкъош республикэхэм гъэсэныгъэм, шIэныгъэм, культурэм, спортым, экономикэм ыкIи хэбзэихъухьаным алъэныкъокIэ язэпхыныгъэ джыри нахь агъэпытэн зэралъэкIыщтыр, ащкIэ амалышIухэр зэрэщыIэхэр КIокIо Казбекрэ Рашид Темрезовымрэ къыхагъэщыгъ. А пшъэрылъхэм ягъэцэкIэн Iоф дашIэным зэрэфэхьазырхэри къаIуагъ.\nIофшIэгъу зэIукIэгъум къыдыхэлъытагъэу, шъолъырхэм язэдэлэжьэн гъэпытэгъэнымкIэ пшъэрылъ шъхьаIэу щытхэм зыщатегущыIэгъэхэ зэхэсыгъо мыщ ыуж зэхащагъ. Республикэхэм япащэхэм адакIоу Адыгеим и Къэралыгъо Совет – Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, УФ-м и Къэралыгъо Думэ идепутатэу Хьасанэкъо Мурат, республикэм и Премьер-министрэу Александр Наролиныр, Адыгеим и ЛIышъхьэрэ иминистрэхэм я Кабинетрэ я Администрацие ипащэу ТхьакIущынэ Мурат, Къэрэщэе-Щэрджэсым и Народнэ ЗэIукIэ итхьаматэу Александр Ивановымрэ мы шъолъырым и ЛIышъхьэрэ и Правительствэрэ я Администрацие ипащэу Мурат Озовымрэ, Къэбэртэе-Бэлъкъарым и ЛIышъхьэ и Администрацие ипащэу Мухьамэд Кодзоковыр, нэмыкIхэри зэхэсыгъом хэлэжьагъэх.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ зэхэсыгъом пэублэ псалъэ къыщишIызэ, Iофыгъоу къэуцухэрэр зэшIохыгъэнхэмкIэ, пшъэрылъхэр гъэнэфэгъэнхэмкIэ ыкIи зэпхыныгъэр гъэпытэгъэнымкIэ мыщ фэдэ зэIукIэгъу-зэдэгущыIэгъухэм мэхьанэшхо зэряIэр хигъэунэфыкIыгъ. ШIуагъэ къытэу зэрэзэдэлэжьэнхэ алъэкIыщт лъэныкъохэр къыгъэнэфагъэх. ГущыIэм пае, цифрэ шIыкIэм тет экономикэм, культурэм, наукэм, гъэсэныгъэм ыкIи ныбжьыкIэ политикэм алъэныкъокIэ язэпхыныгъэ агъэпытэныр.\n— Ткъош республикэхэм ядгъэлъэгъун тлъэкIыщт лъэныкъуабэ непэ тиI. Хьисап гъэсэныгъэм ылъэныкъокIэ Къэрэщэе- Щэрджэсым ыкIи Къэбэртэе-Бэлъкъарым ащыпсэухэрэ сэнаущыгъэ зыхэлъ кIэлэцIыкIухэр Адыгеим щедгъэджэнхэм тыфэхьазыр. АщкIэ республикэ естественнэ-хьисап еджапIэм опытышхо IэкIэлъ. Тишъолъыр ит гъэсэныгъэм иучреждениехэм якIэлэегъаджэхэм Iудзыгъэ (дистанционнэ) шIыкIэм тетэу Iоф адешIэ. Ащ ишIуагъэкIэ тикIэлэцIыкIухэм, ахэм ащыщых псэупIэ Iудзыгъэхэм адэсхэри, шIэныгъэ куухэр зэрагъэгъотых, къэгъэлъэгъонышIухэр яIэхэу Урысыем иапшъэрэ еджэпIэ анахь дэгъухэм ачIахьэх, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nЗэдытие тикультурэ, тыбзэ, тишэн-хабзэхэр къэухъумэгъэнхэ зэрэфаер КIокIо Казбек къыхигъэщыгъ. Ащ дакIоу гъэIорышIэн практикэ пэрытхэм ягъэфедэнкIэ Адыгеим опытышхо зэрэIэкIэлъыр, ащкIэ щысэ зытырахырэ субъектхэм ар зэращыщыр хигъэунэфы-кIыгъ.\n— Проектэу «КIэугъоекIо IофшIэныр» зыфиIорэм игъэцэкIэн къыдыхэлъытагъэу гъэсэныгъэм, псауныгъэр къэухъумэгъэным, къэралыгъо гъэIорышIэным алъэныкъокIэ Адыгеим гъэхъэгъэшIухэр иIэх. ШIуагъэ къэзытырэ мыщ фэдэ екIолIакIэр зэрэгъэпсыгъэр зэдгъэшIэн ыкIи тиреспубликэ щыдгъэфедэн гухэлъ тиI, — къыIуагъ Къэбэртэе-Бэлъкъарым и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр зыгъэцэкIэрэ КIокIо Казбек.\nРеспубликэхэр (автономиехэр) зызэхащагъэхэр илъэси 100 зэрэхъурэм фэгъэхьыгъэ мэфэкI Iофтхьабзэхэм зэгъусэхэу зафагъэхьазырыным акIуачIэ халъхьаным мэхьанэшхо иIэу КъумпIыл Мурат ылъытагъ. МэфэкIым ихэгъэунэфыкIын фэгъэхьыгъэ унашъом кIэтхагъ УФ-м и Президентэу Владимир Путиныр. Джащ фэдэу Мыекъопэ районым ит къушъхьэу «Фыщт» щызэхащэрэ форумым къихьащт илъэсым зэкъош республикэхэм япащэхэр хэлэжьэнхэу КъумпIыл Мурат ригъэблэгъагъэх.\nКъэрэщэе-Щэрджэсым и ЛIышъхьэ мы гухэлъым дыригъэштагъ, ащ дакIоу ныбжьыкIэ политикэм иIофыгъохэм анахьэу анаIэ тырагъэтын фаеу ылъытагъ.\n— Экономикэм къыщегъэжьагъэу культурэм нэсэу тиреспубликэхэр зэзыпхырэ лъэныкъуабэхэр щыIэх. Шъолъыр пэпчъ ежь зэрыгушхон ылъэкIыщт къэгъэлъэгъонхэр иIэх, опытэу тIэкIэлъымкIэ тызэдэгощэным, IэпыIэгъу тызэфэхъужьыным мэхьанэшхо иI. Анахьэу ныбжьыкIэхэм язэпхыныгъэ тынаIэ тедгъэтын фае. Къушъхьэу «Фыщт» щыкIощт форумым тыкъэкIощт, зэIухыгъэ, шъхьэихыгъэ зэдэгущыIэгъум тыхэлэжьэщт, — къыIуагъ Рашид Темрезовым.\nЗэкъош республикэхэм зэгурыIоныгъэ азыфагу илъэу Iоф зэдашIэным, лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ опытэу аIэкIэлъымкIэ зэдэгощэнхэм, цIыфхэм ящыIэкIэ-псэукIэ нахьышIу шIыгъэным зэрэпылъыщтхэр къыIуагъ кIэухым КъумпIыл Мурат. Адыгеим къэкIогъэ пащэхэм ар афэрэзагъ, шъолъырхэм тапэкIи хэхъоныгъэхэр ашIынхэм, язэпхыныгъэ агъэпытэным непэрэ зэIукIэгъур зэрафэIорышIэщтым ицыхьэ зэрэтелъыр хигъэунэфыкIыгъ.\nМы мэфэ дэдэм республикэхэм япащэхэр Адыгеим и ЛIышъхьэ къызщыхъугъэ къуаджэу Улапэ щыIагъэх. КъумпIыл Мурат ягъусэу псэупIэм дэт тарихъ мэхьанэ зиIэ чIыпIэхэр къаплъыхьагъэх, якъэралыгъо къаухъумэзэ Хэгъэгу зэошхом хэкIодагъэхэм къафызэIуахыгъэ саугъэтым екIолIагъэх, къэгъагъэхэр кIэралъхьагъэх. ДзэкIолIхэм яшIэжь агъэлъапIэзэ зы такъикърэ афэшъыгъуагъэх.


Препарат Ивимицин: инструкция по применению, цена, описание.\nЛикацин: инструкция по применению, цена, описание.\nАмикин: инструкция по применению, цена, описание.\nАмикозит: инструкция по применению, цена, описание.\nФарциклин: инструкция по применению, цена, описание.\nАмикацин-Виал: инструкция по применению, цена, описание.


Стадионыр къызэIуахыгъ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АиФ Адыгея\nМыекъуапэ джыри зы стадион къыщызэIуахыгъ. Ар Мыекъопэ къэралыгъо гуманитар техническэ колледжым щагъэпсыгъ, Адыгэ къэралыгъо университетым иректорыгъэу ЯкIэкъо Александр ыцIэ ащ ыхьыщт. Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх АР-м и ЛIышъхьэу ТхьакIущынэ Аслъан, Урысые ФедерациемкIэ Монголием ипосолэу Банзрагчийн Дэлгэрмаа, ащ игъусагъэх ишъхьэгъусэу Гомбо Эрдэнэбляр, Монголием ипосольствэ иящэнэрэ секретарэу Сайнсанаа Цэрэнчимэд.\nУФ-м гъэсэныгъэмкIэ и Министерствэ дунэе зэпхыныгъэмкIэ и Департамент иIофышIэу Татьяна Соболевар, Урысыем истудентхэм яспортивнэ союз ипрезидентэу, физическэ культурэмкIэ Москва икъэралыгъо академие иректорэу Сергей Сейрановыр, нэмыкI хьэкIэ лъапIэхэри щыIагъэх. Iофтхьабзэр къызэIуихыгъ АР-м и ЛIышъхьэу ТхьакIущынэ Аслъан, мы хъугъэ-шIагъэм мэхьанэ ин ритыгъ, къэзытхырэр АР-м и ЛIышъхьэ и пресс-къулыкъу.\n- Адыгэ къэралыгъо университетым кIэлэегъэджэ сэнэхьат ныбжьыкIэхэм зэраригъэгъотырэм дакIоу физическэ культурэм зегъэушъомбгъугъэнымкIэ бэ ышIэрэр. Спортсмен цIэрыIохэу, олимпийскэ чемпионэу тиIэхэм мыры зыщырагъэжьагъэр. Ахэм тарэгушхо. Спортивнэ комплексым игъэпсын зэрифэшъуашэу зэшIуахыгъ, спортивнэ джэгун инхэр мыщ щыкIощтых. Спортым пыщагъэхэм япчъагъэ нахьыбэ хъуным, гъэхъэгъэшIухэр ашIынхэм тыщэгугъы, - къыIуагъ ТхьакIущынэ Аслъан.\nМэфэкIымкIэ къафэгушIонэу къэкIуагъэхэм ахэтыгъэх Адыгэ къэралыгъо университетыр къэзыухыгъэу, УФ-м дзюдомкIэ олимпийскэ сборнэм итренер шъхьаIэ бэмышIэу фэхъугъэ, Урысыем ичемпион пчъагъэрэ хъугъэу, Олимпийскэ джэгунхэм япризерэу Тао Хьасанбыйрэ Мыекъопэ къэралыгъо гуманитар техническэ колледжым щеджагъэу, олимпийскэ чемпион хъугъэу Мудрэнэ Бислъанрэ. «АР-м изаслуженнэ тренер» зыфиIорэ щытхъуцIэр ТхьакIущынэ Аслъан Хьасанбый фигъэшъошагъ.\n- Монголием ипосольствэ ыцIэкIэ непэрэ мэфэкIымкIэ сышъуфэгушIо. Адыгеимрэ Монголиемрэ ныбджэгъуныгъэ азыфагу илъ, шэн-хэбзэ зэфэдэхэр бэу тиIэх. Спортсмен цIэрыIохэр бэу зэрэшъуиIэхэр, анахьэу бэнакIохэр зэрахэтхэр тэшIэ. Тэ тибэнакIохэри къакIохэзэ ясэнаущыгъэ Адыгеим щыхагъэхъонэу тыфай, - къыIуагъ Банзрагчийн Дэлгэрмаа.\nАдыгэ къэралыгъо университетым 1961-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу 1986-рэ илъэсым нэс иректорыгъэу, Хэгъэгу зэошхом хэлэжьагъэу ЯкIэкъо Александр ыцIэкIэ стадионыр агъэпсыгъ. Ащ пэщэныгъэ зыщызэрихьэгъэ лъэхъаныр ары республикэм икIалэхэм спортымкIэ гъэхъэгъэшIухэр ашIынхэу зырагъэжьагъэр. Стадионыр федеральнэ программэу «Развитие образования» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэу ашIыгъ.\nКвадрат метрэ мин 15 фэдиз ар мэхъу. КъэчъэпIэ гъогуих ащ хэт. Атлетикэ псынкIэмкIэ, гимнастикэмкIэ, волейболымкIэ, баскетболымкIэ, теннисымкIэ, футболымкIэ узщыджэгущтхэр мыщ хэтых. Спорт зэнэкъокъу инхэр щызэхащэхэзэ ашIынэу агъэнафэ. Нэбгырэ 500 зытефэн трибунэ хэт, аужырэ шапхъэхэм адиштэу зэтегъэпсыхьагъ.\nМэфэкI Iофтхьабзэм ыуж спорт джэгунхэр къыщызэIуахыгъэх. Футбол ешIагъэх. Апэрэ Iэгуаом АР-м и ЛIышъхьэу ТхьакIущынэ Аслъан рагъэуагъ.\nТхьакIущынэ Аслъан республикэ полицием иторжественнэ зэIукIэ хэлэжьагъ


Адыгэ Хэку Таймс: Кушъхьэфэчъэ спортымкIэ Анахь чаныр СтIашъу Мамыр\nКушъхьэфэчъэ спортымкIэ Анахь чаныр СтIашъу Мамыр\nШIукIэ тыгу къинэжьыщтмэ ащыщ кушъхьэфэчъэ спортымкIэ Дунэе зэIукIэгъоу «Кавказым итур» зыфиIоу чъэпыогъум и 2 - 6-м тиреспубликэ игъогухэм ащыкIуагъэр. Австрием, Украинэм, Беларусым, Урысыем яспортсмен 90-рэ зэнэкъокъухэм ахэлэжьагъэх, километрэ 570-рэ къакIугъ.\nАдыгэ Республикэм кушъхьэфэчъэ спортымкIэ икIэлэцIыкIу-ныбжьыкIэ спорт еджапIэ щагъэсагъэу, «ИТЕРА-Катюшэм» хэтэу СтIашъу Мамыр едзыгъуи 5 зэIукIэгъухэм ащыщэу 2-м текIоныгъэр къащыдихыгъ. Километри 171,4-рэ хъурэ гъогоу Мыекъуапэ - Улап - Мыекъуапэ апэрэ чIыпIэр къыщихьыгъ.\nЯтIонэрэ зэIукIэгъоу Мыекъуапэ - Гавердовскэр - Мыекъуапэ гъэшIэгъонэу кIуагъэ. Километри 108-рэ хъурэ гъогур къакIузэ, апэ ишъыщтыр язэрэмыгъашIэу спортсменхэм яухьазырыныгъэ къагъэлъэгъуагъ. Мыекъуапэ иурамэу А. Пушкиным ыцIэ зыхьырэм кIэух зэнэкъокъур щыкIуагъ. НэгъэупIэпIэгъухэм къакIоцI апэ итыр зэблэхъугъэ хъущтыгъэ. Урамыр зэрэшъуамбгъом фэшI спортсменыбэ зэготэу аужырэ метрэхэр къакIущтыгъ. Адыгэ кIалэу СтIашъу Мамыр апэрэхэм ахэтлъагъощтыгъ, ау текIоныгъэр зыхьыщтыр къэпшIэнэу щытыгъэп.\nСпортыр зикIасэхэу зэнэкъокъум лъыплъэхэрэр бэ хъущтыгъэх. СтIашъу Мамыр фэгумэкIыхэрэр мэкъэ IэтыгъэкIэ еджэх: «Мамыр, Мамыр, уапэ егъэхъу! Мамыр...»\nКупышхо хъухэу спортсменхэр зэнэкъокъух. Метри 2 - 3 къафэнагъэу СтIашъу Мамыр кушъхьэфачъэм ыIэхэр къытыриIэтыкIыхи, нэгушIоу гъунэпкъэ плъыжьыр къызэринэкIыгъ. Янэ-ятэхэу Жаннэрэ Басамрэ, ышнахьыкIэу Насып, ныбджэгъухэр, спортым пыщагъэхэр Мамыр фэгушIох. Николай Морозовыр джырэ уахътэ М. СтIашъум итренер. Спортым щызэлъашIэрэ журналистэу Андрей Кондрашовыр ащ къыгот. НэбгыритIури Iэгу теох, М. СтIашъум игушIуагъо дагощы.\n- Мамыр цIыфышIу, гуетыныгъэ хэлъ, Адыгеим щытхъур къыфихьы зэрэшIоигъор къыхэщы, - къытиIуагъ Андрей Кондрашовым.\n- Тхьаегъэпсэух къысфэгумэкIыхэрэр. Адыгэ Республикэм имэфэкI ехъулIэу зэнэкъокъум текIоныгъэр къызэрэщыдэсхыгъэр сэркIи гушIуагъо, - игупшысэхэм тащегъэгъуазэ СтIашъу Мамыр. - Тикомандэ хэтхэу IэпыIэгъу къысфэхъугъэхэм лъэшэу сафэраз.\n- Узэкъотмэ - улъэш, - зэдэгущыIэгъур лъегъэкIуатэ Адыгэ Республикэм кушъхьэфэчъэ спортымкIэ икIэлэцIыкIу-ныбжьыкIэ спорт еджапIэ ипащэу, зэнэкъокъоу «Кавказым итур» идиректорэу Анатолий Лелюк. - Мыекъуапэ иадминистрацие, хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ Министерствэм икъулыкъушIэхэм, зэхэщэн IофыгъохэмкIэ зишIуагъэ къытэзыгъэкIыгъэхэм гъэзетымкIи «тхьашъуегъэпсэу» ясIожьы сшIоигъу.\n«Кавказым итур» Москва хэкум испортсменэу Сергей Фирсановым апэрэ чIыпIэр къыщыдихыгъ. Спортсмен анахь чанэу къыхахыгъэр СтIашъу Мамыр. Къушъхьэ гъогухэм «Русвелэм» хэтэу Игорь Боевым текIоныгъэр къащихьыгъ.\nДунэе комиссарэу зэнэкъокъум иIагъэу Филл Полат Англием къикIыгъ. Ащ зэрэхигъэунэфыкIыгъэу, спорт зэIукIэгъухэр Адыгеим дэгъоу щыкIуагъэх. Ти ЛIышъхьэу ТхьакIущынэ Аслъан, республикэм спортымкIэ ипащэхэм афэраз.


КъулыкъушIэхэм афэгушIуагъ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АиФ Адыгея\nУрысые Федерацием хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ икъулыкъухэм яIофышIэ и Мафэ фэгъэхьыгъэ зэхахьэу тыгъуасэ щыIагъэм хэлэжьагъ ыкIи зимэфэкI хэзыгъэунэфыкIыхэрэм къафэгушIуагъ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат.\nIофтхьабзэм хэлэжьагъэх АР-м и Къэралыгъо Совет —Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, федеральнэ инспектор шъхьаIэу Сергей Дрокиныр, АР-м и Апшъэрэ хьыкум итхьаматэу Трахъо Аслъан, республикэм ипрокурор шъхьаIэу Игорь Шевченкэр, щынэгъончъэнымкIэ федеральнэ къулыкъум и ГъэIорышIапIэу шъолъырым щыIэм ипащэу Виктор Шаменковыр, УФ-м и Следственнэ Комитет иследственнэ ГъэIорышIапIэ ипащэу Александр Глущенкэр, нэмыкIхэри.\nАР-м и ЛIышъхьэ пэублэ псалъэ къышIызэ, мы къулыкъум зищыIэныгъэ гъогу езыпхыгъэ пстэуми, ветеранхэм ямэфэкIкIэ афэгушIуагъ, гущыIэ дэхабэ апигъохыгъ. Рэхьатныгъэр ыкIи хэбзэгъэуцугъэр къаухъумэхэзэ ахэм яIофшIэн зэрэзэхащэрэм, щытхъу хэлъэу япшъэрылъхэр зэрагъэцакIэхэрэм мэхьанэшхо иIэу ылъытагъ. ЦIыфхэм ящынэгъончъагъэ ухъумэгъэным, бзэджэшIагъэхэм апэшIуекIогъэным зищыIэныгъэ гъогу езыпхыгъэ лIэуж пэпчъ ежь илъэхъанэкIэ лIыхъужъхэр бэу къызэрэхэкIыхэрэр хигъэунэфыкIыгъ.\n— Мы мэфэкI мафэм къулыкъум иветеранхэм анахьэу сафэгушIомэ сшIоигъу. Опытэу аIэкIэлъымкIэ ахэр ныбжьыкIэхэм адэгуащэх, къыткIэхъухьэхэрэ лIэужхэм яхэгъэгу шIу алъэгъоу пIугъэнхэм пылъых. Министерствэм иIофышIэхэм япшъэрылъхэр зэрифэшъуашэу зэрагъэцакIэхэрэм ишIуагъэкIэ, республикэм бзэджэшIагъэу щызэрахьэхэрэм япчъагъэ нахь макIэ мэхъу, а къэгъэлъэгъонымкIэ къэралыгъом ишъолъыр анахь дэгъухэм тащыщ. Мы илъэсыр пштэмэ, республикэм бзэджэшIагъэ щызэрамыхьагъэу мэфитIу къыхэкIыгъ, ащ фэдэ щысэхэр нахьыбэу тиIэнхэ фае. Ведомствэм игъэхъагъэхэм къащымыкIэу ыпэкIэ лъыкIотэным, къулыкъум имэхьанэ зыкъегъэIэтыгъэным пылъын фае. УФ-м и Президентэу Владимир Путиным къызэрэхигъэщэу, полицием хэтхэм непэрэ щыIакIэм диштэхэрэ шIэныгъэ куухэр аIэкIэлъынхэ, техникэм, оборудованием Iоф арашIэшъун фае. Ау шIуагъэ къытэу мы къулыкъур хьыгъэным ылъэпсэ шъхьаIэу сыдигъуи щытыгъэр ыкIи щытыр поли-цием зищыIэныгъэ гъогу езыпхыгъэм шъыпкъагъэ, зэфагъэ хэлъыныр, иIофшIэн фэшъыпкъэныр ары. АщкIи, цIыфхэм яфитыныгъэхэр ухъумэгъэнхэмкIи, нэмыкI лъэныкъохэмкIи шъуипшъэрылъхэр зэрифэшъуа-шэу жъугъэцэкIэнхэу республикэм щыпсэухэрэр къышъущэгугъых. Ныбджэгъу лъапIэхэр, шъуимэфэкIкIэ шъори, шъуигупсэхэми сышъуфэгушIо, псауныгъэ пытэ шъуиIэу, шIоу щыIэр зэкIэ къыжъудэхъунэу сышъуфэлъаIо, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nАР-м хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ иминистрэу Владимир Алай гущыIэр зештэм, иIофшIэгъухэм, къулыкъум иветеранхэм рэзэныгъэ гущыIэхэмкIэ закъыфигъэзагъ. Федеральнэ ведомствэм ипащэу Владимир Колокольцевыр къызэрафэгушIорэр зэрыт тхыгъэм къеджагъ. Илъэс 300-кIэ узэкIэIэбэжьмэ зэхащэгъэ къулыкъум щытхъу хэлъэу ипшъэрылъхэр непи зэригъэцакIэхэрэр, къэралыгъом хэхъоныгъэхэр ышIынхэм иIахьышIу зэрэхэлъыр къыIуагъ. Адыгеим хэгъэгу кIоцI Iоф-хэмкIэ и Министерствэ иIофшIэн изэфэхьысыжьхэм закъыфэбгъазэмэ, узэрыгушхон, щысэ зытепхын плъэкIыщтхэ къэгъэлъэгъонхэр зэриIэхэр министрэм къыхигъэщыгъ. Полицием икъулыкъушIэхэм цIыфхэм цыхьэ къафашIыныр, бзэджашIэхэм апэшIуекIогъэныр, рэхьатныгъэр ыкIи законыр укъуагъэ мыхъуным Iоф дэшIэгъэныр — джары пстэуми анахь шъхьаIэу зигугъу къышIыгъэр.\nПолицием иIофышIэхэу къулыкъур ахьызэ бзэджашIэхэм апэуцужьыхи, зыпсэ зыгъэтIылъыгъэхэр тщыгъупшэхэ зэрэмыхъущтхэр, ахэм лIыхъужъныгъэу зэрахьагъэр егъашIэм тыгу зэрилъыщтыр министрэм къыIуагъ. Ахэм яшIэжь агъэлъапIэзэ къэзэрэугъоигъэхэр зы такъикърэ афэшъыгъуагъэх.\nАР-м и Къэралыгъо Совет — Хасэм, щынэгъончъэнымкIэ федеральнэ къулыкъум ыкIи Следственнэ Комитетым я ГъэIорышIапIэхэм ярэзэныгъэ тхылъхэр полицием икъулыкъушIэхэм ащыщхэм афагъэшъошагъэх, ахэм афэгушIуагъэх. Джащ фэдэу ведомственнэ тын лъапIэхэр, щытхъуцIэхэр, медальхэр нэбгырэ заулэмэ аратыжьыгъэх. КIэлэцIыкIухэм азыфагу щызэхащэгъэ зэнэкъокъоу «Сянэ-сятэхэм полицием Iоф щашIэ» зыфиIорэм щатекIуагъэхэм шIухьафтынхэр афагъэшъошагъэх.\nАпшъэрэ шапхъэхэм адиштэщт →


Home » Adyghe » 18 Philippians » 01\nposted by derDaniel on Fri, 11/19/2010 - 10:28\nЗИІЭХЭУ ФИЛИППИ КЪАЛЭМ ДЭСХЭМ\nСэ сы Паул. Сэррэ Тимофейрэ* Христос Исус тыфэлажьэ. Тимофей сигъусэу шъо, Тхьэм ицІыф лъапІэхэу, Филиппи къалэм* дэсхэу, Исус Христос зыгу илъхэм, шъуичылыс иІэшъхьэтетхэмрэ* иІэпыІэгъухэмрэ* шъуигъусэхэу, мы тхылъыр къышъуфэсэтхы.\n1:1 Филиппи къалэр – Рим къэралыгъошхом щыщэу Македоние хэкум итыгъ. А хэкур джырэ Грецием (Иунанистаным) итемыр Іахьэу щытыгъ. Еплъ Апостол. 16:9-40.\n1:1 Іэшъхьэтетыр – урымыбзэм щыщ гущыІэу «Іэшъхьэтетэу» ыкІи «зынаІэ Іофхэм атезыгъэтэу» зыфаІорэм етІанэ мэхьанэу «епископыр» иІэ хъугъэ.\n1:1 ІэпыІэгъур – етІанэ мы гущыІэм мэхьанэу «диаконыр» иІэ хъугъэ. Еплъ Рим. 16:1; 1 Тим. 3:8,12.\nПаул шІошъхъуныгъэ зиІэхэу Филиппи дэсхэм Тхьэм зэрафелъэІурэр\n3Сыгу шъукъэкІ къэси, си Тхьэ щытхъу фэсэшІы. 4Сыдигъуи шъо пстэуми пае Тхьэм сызелъэІукІэ, гушІуагъокІэ селъэІу, 5сыда пІомэ апэрэ мафэм къыщегъэжьагъэу джырэ нэсыфэ, Іофэу къэбарышІум сэ фэсшІагъэмкІэ шъуиІахьэ хэлъыгъэшъ ары. 6Тхьэм Іофэу шъугухэм ащиублагъэр Исус Христос дунаем къызыкІожьыщт мафэм нэсы зэрэригъэкъущтым сыщэгугъы.\n7Арэущтэу шъо пстэуми пае сызэрэгупшысэрэр тэрэз, сыда пІомэ Іэхъу-лъэхъу къыстыралъхьагъэу щытми, къэбарышІум пэуцухэрэм пэгъокІ ястыми, къэбарышІум ишъыпкъагъэ къэзгъэлъагъоми, сыгу шъуилъ зэпыт, шъо пстэури, сигъусэхэу Тхьэм ынэшІу къызщифэхэрэр. 8Исус Христос ишІулъэгъуныгъэ сыгу илъэу шІу шъузэрэслъэгъурэмкІэ Тхьэр сишыхьат.\n9Тхьэм сызэрелъэІурэр шІэныгъэмрэ зэхэшІыкІыныгъэ пстэумрэ ягъусэу, шІулъэгъуныгъэ нахьыбэ шъуиІэ зэпытыныр ары. 10ЕтІанэ нахьышІур зыфэдэр зэхэшъушІыкІын шъулъэкІыщт, шъугухэри къабзэхэу, зыми шъузэригъэмысэн зи щымыІэу, Христос дунаем къызыкІожьыщт мафэм дэжь шъущытыщт. 11Арэущтэу шІугъэу шъыпкъагъэм къыхэкІырэр Исус Христос шъугухэм инэу къарилъхьащт, цІыфмэ Тхьэм щытхъушхо фашІыным ыкІи ежьыр агъэлъэпІэным пае.\nХристос уфэлэжьэныр ары щыІэныгъэ шъыпкъэр\n12ШъушІэнэу сыфай, сшыхэр, сэ къысэхъулІэгъэ Іофхэм яшІуагъэ къэбарышІу гъэІуным иІоф къызэрэрагъэкІыгъэр. 13Арэущтэу Кайсарым иунэшхоу преторие иухъумакІохэмрэ адрэ цІыф пстэумрэ нафэ афэхъугъ, Христос сызэрэфэлажьэрэр ары Іэхъу-лъэхъур къызкІыстыралъхьагъэр. 14Ащ нэмыкІэу, цІыфхэм Іэхъу-лъэхъу къызэрэстыралъхьагъэм пае, сшыхэу Зиусхьаныр зыгу илъхэм янахьыбэхэм агухэм зыкъаІэтызэ, мыщынэхэу Тхьэм игущыІэхэр нахь гушхоныгъэкІэ агъэІухэу аублагъ.\n15Шъыпкъэ, шъугъонымрэ зэщыхьанымрэ агухэм арылъхэу, Христос икъэбар зыгъэІухэрэри щыІэх, ау нэмыкІ цІыфхэм агухэм шІугъэ зэрарылъым пае, Христос икъэ-\nбар агъэІу. 16Апэрэхэм агухэм зэщыхьаныгъэ арылъэу, гумыкъэбзагъэкІэ Христос икъэбар агъэІу. СиІэхъу-лъэхъу джыри нахь щэчыгъуаеу ашІынэу агу хэлъ. 17Адрэхэм шІулъэгъуныгъэ агухэм зэрарылъым пае, Христос икъэбар агъэІу. Христос икъэбарышІу пэуцухэрэм пэгъокІ ястыжьынэу Тхьэм сызэригъэнэфагъэр ашІэ. 18Ар Іофэп. Арэущтэуми мырэущтэуми, гухэлъ бзаджэкІи гухэлъышІукІи, Христос икъэбар агъэІу хъумэ, сэгушІо.\nЫкІи сыгушІо зэпытыщт, 19сыда пІомэ Тхьэм шъузэрелъэІурэм паий, Исус Христос Ыпсэ ЛъапІэ ІэпыІэгъу къызэрэсфэхъурэм паий, мы къиным сыкъызэрэхэкІыжьыщтыр сэшІэшъ ары. 20ЗыкІи сызтеукІытыхьан Іоф горэ щымыІэу, джыри сыдигъуи, сыпсауми, сылІэми, спкъыкІэ Христос гушхоныгъэкІэ зэрэзгъэлъэпІэн зэпытыщтым сыкІэхъопсы ыкІи сыщэгугъы. 21Сыда пІомэ сэ щыІэныгъэ шъыпкъэу зыфасІорэр Христос сыфэлэжьэныр ары, сылІэми ишІуагъэ къысэкІыщт. 22Ау мы пкъым сыщыпсэунэу щытмэ, шІугъэ къызхэкІырэ Іоф сшІэн слъэкІыщт. Ау а ІофитІум язэу къыхэсхыщтыр сшІэрэп. 23А ІофитІумэ сырагъэзы. Мы дунаем сехыжьынышъ, Христос сыригъусэнэу сшІоигъу. Ар бэкІэ нахьышІу. 24Ау мы пкъым сыкъыхэнэныр шъоркІэ нахь щыкІэгъэшхоу щыт. 25Ащ сыщыгугъэу, мыщ дэжьым сыкъызэрэнэжьыщтри, гушІуагъо игъусэу шъуишІошъхъуныгъэ нахь пытэ хъу зэпытыным пае, шъуадэжь сызэрэщыІэщтри сэшІэ. 26Ащыгъум шъуадэжь сыкъызыкІожькІэ, Христос Исус къысфишІэгъэ Іофым лъэшэу шъущыгушІукІын шъулъэкІыщт.\n27ЗэкІэми апэу Христос ехьылІэгъэ къэбарышІум фэшъуашэу шъузекІу. Ащыгъум сыкъакІоу шъуслъэгъумэ, е сыщымыІэу шъуикъэбар зэхэсхымэ, зыгу-зыпсэу гъогу занкІэм шъыпкъэу шъурыкІоу, шъузэгурыІоу, къэбарышІоу шъушІошъ хъурэм пае инэу шъузэдэлажьэу, 28къышъупэуцухэрэм зыкІи шъузэращымыщынэрэри сшІэщт. Ахэр зэрэкІодыжьыщтхэри, шъо шъумыкІодэу шъукъызэрэнэжьыщтри шъуизекІуакІэ нафэу аригъэлъэгъущт. ШъумыкІодэу шъукъэзыгъэнэжьыщтыр Тхьэр ары. 29Сыда пІомэ ХристоскІэ шІошъхъуныгъэ шъуиІэным имызакъоу, Христос паий къин шъущэчынэу Тхьэм ынэшІу щыфэныгъэкІэ фит шъуишІыгъ. 30Сэ бэнэным сыхэтэу зэрэшъулъэгъугъэм фэдэу, шъори джы шъухэт, джыри а бэнэным сызэрэхэтыр зэхэшъухыгъ.\n‹ 18 Philippians up 02 ›


МЫДХЬЭТ АХЬМЭД (1844-1913)\nТырку литературэм реализмэр щызэфIэзыгъэувахэм щыщщ Мыдхьэт Ахьмэд (1844-1913). Абы и унэцIэр тырку тхьэкIумэм нэхъ къызэрезэгъынкIэ ятхыу аращ, армыхъумэ лъэпкъкIэ Хьэгъурхэ ящыщщ. Ар къалъытэ тырку тхакIуэ нэхъ ин дыдэхэм щыщу, тырку рассказхэмрэ романхэмрэ я лъабжьэр зыгъэтIылъауэ.\nАдыгэхэм къатепсыха насыпыншагъэм и щхьэусыгъуэ нэхъыщхьэу тхаIуэм къелъытэ лъэпкъыр зэрыщIэныгъэншэр, еджэну абы зэи Iэмал зэрырамытар. Абы Кавказ лъэпкъхэм къахэкIауэ Каир (Египетым) дэт аз-Азхар еджапIэ цIэрыIуэм\nщылажьэхэм 1899 гъэм «Джемиети Iиттихьадие шеракисекIэ» еджэу ягъэпса хасэм хэтхэм запещIэ. Адыгэхэм я Iуэху зэрихуэу, абыхэм я хабзэхэмрэ хьэлщэнхэмрэ тепсэлъыхь «Iиттихьад газетеси» газетыр къыдэзыгъэкIхэу Мухьэмэд Фазил, Бэракъбеикъуэ Мухьэмэд, Сахьи Щамил сымэ я IуэхущIафэр зрегъащIэ, езыри яужь йохьэ Истамбыл адыгэ лъэпкъ хасэ къызэригъэпэщыну. А Iуэхуэм кърешалIэ цIэрэ щхьэрэ иIэу хэхэс адыгэхэм яхэт псори.


Тиунагъохэм алъапсэ орэпытэ! — Адыгэ макъ\nРедактор 22.05.2019 22.05.2019 НОВОСТИ\nШъугу къэдгъэкIыжьын, мы илъэсым имэлылъфэгъу мазэ муниципальнэ образованиехэм хэшыпыкIын едзыгъор зэращыкIуагъэр. Ащ унэгъо 51-рэ (нэбгырэ 250-рэ фэдиз) хэлэжьагъ. Джащ текIоныгъэ къыщыдэзыхыгъэхэр арых джы мэфэкI мафэм зэхащэгъэ Iофтхьабзэм щызэнэкъокъугъэхэр.\nIофтхьабзэм имурадыр – унэгъо зэфыщытыкIэхэр гъэпытэгъэнхэр, къыткIэхъухьэхэрэ ныбжьыкIэхэм унагъом илъхэ шэн-зэхэтыкIэхэм уасэ афашIызэ лъагъэкIотэнхэр.\nРеспубликэ зэнэкъокъум хэлэжьагъэхэм къагъэлъэгъонхэ фэягъэхэр: командэм ыцIэ, идевиз, итамыгъэ ыкIи ушэтынэу къаратыгъэхэм чанэу ахэлэжьэнхэр.\nЗэкIэми ухьазырынгъэ дэгъу къагъэлъэгъуагъ, ау анахь лъэшэу къахэщыгъэхэр Колесниковхэу Романрэ Оксанэрэ яунагъу – апэрэ чIыпIэр къыдахыгъ. Ахэр Тэхъутэмыкъое районым щыщых. ЯтIуанэрэ хъугъэх Хьаткъо Мухьамэдрэ Нэфсэтрэ яунагъо, Кощхьэблэ районым къикIыгъэх. Ящэнэрэ чIыпIэр афагъэшъошагъ Мыекъопэ районым щыщхэу Раскоповхэу Максимрэ Эльвирэрэ яунагъо.\nТекIоныгъэ къыдэзыхыгъэхэм нэпэеплъ шIухьафтынхэмрэ дипломхэмрэ аратыгъэх. Хэлэжьэгъэ пстэури щытхъу тхылъхэмкIэ, шIухьафтынхэмкIэ агъэгушIуагъ.\nIофтхьабзэм мэфэкI нэшанэр къыхэщэу, чэфэу рекIокIыгъ.\nПредыдущая Псыхъохэм къахэхъощт\nСледущая Адыгеир фэхьазыр


ШIокI имыIэу ахалъхьащт — Адыгэ макъ\nШIокI имыIэу ахалъхьащт\nРедактор 12.10.2021 12.10.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nЗэпахырэ узэу коронавирусым лъэшэу зиушъомбгъоу зэрэригъэжьагъэм къыхэкIыкIэ цIыфхэм прививкэхэр шIокI имыIэу ахэлъхьэгъэнхэмкIэ унашъо ашIыгъ.\nАщ фэгъэхьыгъэ къэбарыр АР-м икъэралыгъо санитарнэ врач шъхьаIэу Сергей Завгороднем къыщиIуагъ Роспотребнадзорым АР-мкIэ и ГъэIорышIапIэ тыгъуасэ къэбарлъыгъэIэс амалхэм апае щыкIогъэ зэIукIэм.\nIофтхьабзэм хэлэжьагъэх АР-м псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ иминистрэу Мэрэтыкъо Рустем, IофшIэнымкIэ ыкIи социальнэ хэхъоныгъэмкIэ министрэу Мырзэ Джанбэч, IофшIэнымкIэ инспекцием ипащэ игуадзэу Сергей Абрамцовыр, журналистхэр.\nЗэIукIэр пэублэ псалъэкIэ Сергей Завгороднем къызэIуихызэ, тишъолъыр имызакъоу, зэрэ Урысыеу, эпидемиологием изытет лъэшэу къызэрэщызэIыхьагъэр къыхигъэщыгъ. ИкIыгъэ чэщ-зымафэр пштэмэ, Урысыем щыпсэурэ нэбгырэ мин 29,5-мэ, Адыгеим нэбгырэ 50-м ехъурэмэ коронавирусыр къахагъэщыгъ. Узым зызэриушъомбгъурэм къыхэкIыкIэ Оперативнэ штабым гъунэпкъэ гъэнэфагъэхэр шъолъырым щигъэпытагъэх.\n— Роспотребнадзорым АР-мкIэ и ГъэIорышIапIэ унашъоу къыгъэхьазырыгъэм Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат кIэтхэжьыгъ, — къыIуагъ санитарнэ врач шъхьаIэм. — Ащ итхагъэм нахь игъэкIотыгъэу цIыфхэр щыгъуазэ хъунхэм фэшI къэбар жъугъэм иамалхэм къыхаутынэу афядгъэхьыгъ. Унашъом кIуачIэ иIэ хъугъэ ыкIи ащ игъэцэкIэн пIалъэу шэкIогъум и 1-м нэс пылъ. А уахътэм ыуж ар гъэцэкIагъэ зэрэхъугъэм епхыгъэ административнэ уплъэкIунхэр зэхэтщэщтых.\nIофшIэнымкIэ зэзэгъыныгъэ кIэтхагъэхэу хэбзэ ыкIи унэе IофшIапIэхэм аIутхэм, общественнэ гъэшхэным, зекIоным, культурэм, социальнэ ыкIи гъэсэныгъэм алъэныкъокIэ Iоф зышIэхэрэм, гъэдэхэным зыщыдэлэжьэхэрэ чIыпIэхэм, массаж зыщашIыхэрэм аIутхэм, транспорткIэ зезыщэхэрэм, къэралыгъо ыкIи муниципальнэ фэIо-фашIэхэр зыщызэшIуахыхэрэм ащылажьэхэрэм, кинотеатрэхэм, концерт гъэлъэгъуапIэхэм, щэпIэ-зэщтегъэупIэхэм Iоф ащызышIэхэрэм, нэмыкI купхэу цIыфыбэхэм яуалIэхэрэм шIокI имыIэу коронавирусым пэуцужьырэ вакцинэр зыхарагъэлъхьан фае. Джащ фэдэу къэралыгъо ыкIи муниципальнэ къулыкъушIэхэм, Адыгеим ихэбзэ ыкIи ихэбзэгъэуцу къулыкъухэм, чIыпIэ зыгъэIорышIэжьыпIэхэм ащылажьэхэрэм, сэнэхьат зыщызэрагъэгъотырэ гурыт ыкIи апшъэрэ еджапIэхэм ачIэсхэу зыныбжь илъэс 18-м шIокIыгъэхэм прививкэр зыхарагъэлъхьан фае.\nВакцинэр зыхязыгъалъхьэ мыхъущтхэр мыщ къыхиубытэхэрэп (бзылъфыгъэ лъэрмыхьэхэр ыкIи сабый зыгъашхэхэрэр, зыныбжь илъэс 18-м нэмысыгъэхэр, аллергие зиIэхэр).\nГущыIэр лъигъэкIотагъ псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ министрэу Мэрэтыкъо Рустем.\n— ГумэкIыгъоу щытхэм ащыщ коронавирусыр къызэузыхэрэм ыкIи ащ ыпкъ къикIыкIэ зидунай зыхъожьыхэрэм япчъагъэ зызэриушъомбгъурэм, — къыIуагъ ащ. — Непэрэ мафэм ехъулIэу ковиднэ госпитали 3-мэ нэбгырэ 710-рэ ачIэлъ. Сымэджэщхэм пстэумкIи гъолъыпIэ 780-рэ къащызэIутхыгъэр. Мыщ фэдэу сымаджэхэм япчъагъэ хэхъощтмэ, къати 9-у зэтет сымэджэщыр къызэIутхыжьын фаеу хъущт. Ащ Iофыгъо гъэнэфагъэхэр къыпыкIыщтых, чIэт отделениехэм ащыщхэр дгъэкощынхэ, агъэнэфэгъэ операциехэр щыдгъэзыенхэ фаеу хъущт.\nМинистрэм къыхигъэщыгъэхэм ащыщ нэбгырэ 2200-мэ яунэхэм арысхэу зэряIазэхэрэр. Сомэ миллион 22-у республикэм къыIэкIэхьагъэмкIэ Iэзэгъу уцхэр афэхъунэу зэрагъэгъотыгъэх.\nДжащ фэдэу коронавирусым пэуцужьырэ вакцинэхэр икъоу зэрэщыIэхэр Мэрэтыкъо Рустем хигъэунэфыкIыгъ. Непэ вакцинэ лъэпкъищ аIэкIэлъыр: «Спутник V», «Спутник Лайт», «ЭпиВакКорона».\nЗэхэщакIэу е гъэпсыкIэу яIэм емылъытыгъэу, унэе предпринимательхэри зэрахэтхэу, зыдэщытхэ чIыпIэм елъытыгъэу мы мазэм и 18-м нэс IофышIэу яIэхэр тхыгъэхэу медицинэ организациехэм къэбарыр аIэкIагъэхьан фае. ШэкIогъу мазэм и 1-м нэс ахэм япроцент 80-м мынахь макIэу прививкэхэр ахэлъынхэ фаеу унашъом къыщеIо.\nПредыдущая ПсэолъакIэхэр къыщызэIуахыгъэх\nСледущая Молодёжь Адыгеи готовится к участию в масштабной интеллектуальной онлайн-викторине «Лига знаний».


Лажьэрэр Iахьынчъэ хъурэп | Адыгэ Макъ\nЛажьэрэр Iахьынчъэ хъурэп\nТыди зэрэщыщытэу, Тэхъутэмыкъое районым ис цIыфхэр непэрэ щыIэкIэ мыпсынкIэу тызхэтым ашъхьэ зыгорэущтэу щаIыгъыжьынымкIэ хэкIыпIэу щыIэхэм яусэх, шъхьадж иамал къызэрихьэу мэлажьэх, мэшхэжьых, яунагъо зэрэхагъэхъощтым пылъых.\nЧаныгъэ къызхэбгъафэмэ, непэ хэкIыпIэ къызыфэмыгъотын Iофи щыIэп. Адыгэ гущыIэжъым къызэриIоу «Лажьэрэр Iахьынчъэ хъурэп».\nАр яIэубытыпIэу фермерхэу Дэрбэ Азэматрэ Нэгъужъ Аскэррэ зэгъусэхэу мэкъумэщ хъызмэтшIапIэу «Дэрбэ» зыфиIорэр Пэнэхэс щагъэпсыгъэу, мыгъэ илъэсибл хъугъэу мэлажьэх.\nНэгъужъ Аскэр къызэрэтфиIотагъэмкIэ, илъэси 6-кIэ узэкIэIэбэжьмэ, лъэныкъуитIуми мылъкоу яIэр зэхалъхьи, ищыкIэгъэ тхылъхэри агъэпсыхи, хъызмэтшIапIэр къызэIуахыгъ. ЧIыгу гектари 106-рэ бэджэндэу ашти, апэ пынджым икъэгъэкIын фежьагъэх. ЕтIани цIыфхэм ячIыгу Iахьэу гектар 50 хъурэр бэджэндэу къаIахи, коцым икъэгъэкIын пыхьагъэх.\nИлъэс зэкIэлъыкIохэм чанэу Iоф ашIэзэ ягъэхъагъэхэми ахагъэхъон алъэкIыгъ. Непэрэ мафэхэм пынджыр зыщашIэрэ чIыгу гектари 100-м нэмыкIэу цIыфхэм яеу ыкIи бэджэндэу аштагъэу гектари 150-рэ аIыгъ. Коцым нэмыкIэу тыгъэгъазэри алэжьы, ащ фэшъхьафэу гектар 60-м къыриубытэу псыутIэ яIэу ащ пцэжъые лъэпкъ зэфэшъхьафхэу сазан, карп, толстолобик, амур зыфэпIощтхэр, ракхэр, осетрэхэр щахъух.\n— 2016-рэ илъэсым мэкъумэщ программэм тыхэлажьи, сомэ миллиони 6 хъурэ грантыр къытатыгъ, — къеIуатэ Аскэр. — А мылъкум ишIуагъэкIэ квадратнэ метрэ 34х14-м къыриубытэу бассейнэ 12 зычIэт псэуалъэр тшIыгъэ. ТхьамэфитIу горэкIэ ащ пцэжъыехэр хэттIупщыхьащтых, ахэри хьазырэу тиIэх. Ащ нэмыкIэу пцэжъыер хъумэ е бзымэ къызэрэпшIэщт ыкIи пцэжъыем кIэнкIэ кIоцIылъмэ узэреплъыщт аппаратыр тщэфыгъэ. Джащ фэдэу инкубационнэ аппаратэу «Осетр» зыфиIорэр къызIэкIэдгъэхьагъ. Ащ ишIуагъэкIэ кIэнкIэхэр пцэжъыехэм къарытщыщтых. Тэр—тэрэу къитщынэу ащи зыфэтэгъэхьазыры. Ащ нэмыкIэу, пцэжъыехъуным ылъэныкъокIэ къэралыгъо программэм тыхэхьагъ. Тэгугъэ ащ зедгъэушъомбгъунэу. Бжыхьэм псыутIэм тыхэIэбэн тыгу хэлъ, пцэжъыехэр тщэщтых. МэзитIу горэкIэ икра шIуцIэр къыхэтхынэу тэгугъэ. ЗэкIэ фаеу къытэуалIэхэрэм ахэр ятщэщтых.\n— БлэкIыгъэ илъэсым пындж гектари 106-м центнер 50, коцым центнер 58-рэ къарытхыгъ. РеспубликэмкIэ я 2-рэ чIыпIэр къэтхьи, ахъщэ шIухьафтынэу сомэ мин 50 къытатыгъ. Ари тэркIэ IэпыIэгъушIу. ТапэкIи тиIофшIэн зэрэхэдгъэхъощтым тыпылъыщт. ЧIыгур гъотыгъуай, дгъотмэ, джыри чIыгу тщэфыни, тиIофшIэн зедгъэушъомбгъунэу тыфай, — къыIуагъ Дэрбэ Азэмат.\nФермерхэм къызэраIуагъэмкIэ, сомэ миллиони 6 хъурэ грантыр къызIэкIагъэхьанымкIэ зыпари пэрыохъу къафэхъугъэп, программэм къызэригъэнафэу ищыкIэгъэ тхыгъэхэр агъэпсыхи, мылъкур къаратыгъ.\n— МэкъумэщышIэ хъызмэтшIапIэу «Дэрбэ» зыфиIорэм грантыр къызэрэратыгъэ программэр «Былымхъуным пылъ унагъохэр» зыфиIорэр ары, — еIо Тэхъутэмыкъое район администрацием мэкъу—мэщымкIэ иотдел ипащэу Уджыхъу Адам. — ХъызмэтшIапIэм дэгъоу Iоф ешIэ, анахь пэрытхэм ащыщ. Ащ къеушыхьаты республикэмкIэ анахь дэгъоу Iоф зышIэрэ хъызмэтшIапIэхэм ахалъыти, сомэ мин 50 къызэрэратыгъэр. Ежьхэр къызщытхъужьынхэр якIасэп, ау кIэкIэу къэпIон хъумэ, тапэкIи— узщыгугъын кIалэх. Ахэм къызэраIуагъэу, пцэжъые лъэпкъ зэфэшъхьафхэр ахъух. Осетрэ пцэжъые лъэпкъыр ыхъунэу республикэм итыр мэкIэ дэд. АщкIэ кIалэхэм агу етыгъэу Iоф зэрашIэрэр тинэрылъэгъу. Пцэжъыехэр зыщахъущт псэолъэ дахэр джырэ шъапхъэхэм адиштэу зэтырагъэпсыхьагъ. Лъэшэу агу етыгъэу, шъыпкъагъэ ахэлъэу Iоф ашIэ. Тирайон имызакъоу, республикэми ыцIэ дэгъукIэ рязыгъаIохэрэм ащыщых.\nПцэжъыехэр пхъуным фэшI хэшIыкI дэгъу афыуиIэн, узэрапылъыщтри, ябгъэшхыщтри пшIэнхэ фае. Фермерхэм къызэраIуагъэмкIэ, ахэм узэрадэлэжьэщтыр дэгъоу ашIэ, ежьхэм агъашхэх ыкIи ящыкIэгъэ IофшIэнхэр адызэрахьэх.\n— Мы Iофым дэгъоу хэзышIыкIырэ, УЗИ—м рылэжьэн зылъэкIыщт цIыф тищыкIагъ, сыда пIомэ тэ ренэу ахэм тахэтынэу уахътэ тиIэп, — еIо Нэгъужъ Аскэр. — Бжыхьэм пцэжъыехэр тщэнхэу зедгъажьэкIэ етIани цIыфхэр IофшIапIэм тштэщтых. ПэшIорыгъэшъэу тызэрегупшысэрэмкIэ, нэбгыри 10 фэдизмэ IофшIэпIэ чIыпIэхэр ядгъэгъотыщтых.\nIофэу зыпылъхэм федэ къафихьэу, гъэхъагъэхэр ашIыхэзэ ыпэкIэ лъыкIотэнхэу Аскэррэ Азэматрэ афэтэIо.