ШIукIэ тыгу къинэжьыгъ - Jıneps Gazetesi\nAna Sayfa Anadilimde Jıneps Adığece / Адыгэбзэ ШIукIэ тыгу къинэжьыгъ\nШIукIэ тыгу къинэжьыгъ\nЗигугъу къэсшIымэ сшIоигъор сикIэлэегъэджагъэу, синыдэлъфыбзэ шIу слъэгъуным, ащ сигъашIэ еспхыным, сырылэжьэным зиIахьышхо хэзышIыхьагъэу, адыгабзэмкIэ сезыгъэджэгъэ ШъэоцIыкIу Арамбый Якъубэ ыкъор ары.\nТеуцожь районым ит къуаджэу Джэджэхьаблэ игурыт еджапI сызщыригъэджагъэр. Пэублэ классхэр къэтыуххи, яплIэнэрэм тызехьэм нэIуасэ тыфэхъугъагъ. Синыдэлъфыбзэ ащ сигъэшIэнэу зэрэхъугъэм лъэшэу сырэгушхо. Ащ фэдэ еплъыкIэ зиIэр сэ зызакъор арэп, ригъэджагъэхэм зэкIэми аущтэу аIо. НэмыкI кIэлэегъаджэхэм агу хэзгъэкIынэу сыфаеп, ау ащ фэдэу адыгэбзэ тхэнымрэ литературэмрэ зыпарэми тимыгъэшIэшъущтыгъэу къысщэхъу. Уиныдэлъфыбзэ урэгущыIэшъу закъокIэ зэримыкъущтыр, уилъэпкъ итарихъ, икультурэ, шэн-хабзэхэр пшIэнхэм мэхьанэу иIэр икъоу къытлъигъэIэсыгъагъ.\nАрамбый пхъэшагъэ зыхэлъ кIэлэегъэджагъ, еджэныр Iэпэдэлэл пшIэу ыдэщтыгъэп, ау шъхьадж ыкIуачIэ къыхьыщтыр, ишIэныгъэ зынэсырэр, къызэрэIэкIахьэрэр къыдилъытэзэ, екIолIэкIэ гъэнэфагъэ къыфигъотыщтыгъ. Предметыр къыпфэкъиныным емыкIу хилъагъощтыгъэп, ау уеджэнэу уфэмыеныр ыштахэщтыгъэп. Пхъэшагъэ хэлъыми, кIэлэеджакIохэр зыщыщынэхэрэм ащыщыгъэп, шъхьэкIафэ зыфаригъэшIын, шIу заригъэлъэгъун ылъэкIыщтыгъ.\nДэгъоу къэсэшIэжьы я 4-5-рэ классхэм кIэлэцIыкIугъоу джыри тыкъызхэкIынэу игъо тызфимыфагъэм имыфэшъошэ зекIуакIэхэу къытхафэхэрэр къызэрэтфигъэгъущтыгъэр, мытэрэз тшIагъэми, сэмэркъэур нахь ригъэбэкIызэ ар къызэрэдгуригъаIощтыгъэр. Зихэхъогъу ныбжьым тызехьэр ары ипхъэшагъэ нахьыбэу къызытигъэлъэгъугъэр. Сыда пIомэ, тэри а ныбжьым зэрифэшъуашэу, тишэн-зекIуакIэхэр зэхъокIыгъэхэ хъугъагъэх.\nСикIэлэегъаджэхэм анахьышIу слъэгъухэрэм ащыщыгъ ШъэоцIыкIу Арамбый. ЕджапIэм тычIэсыфэкIэ сикласс ипэщэнэу ренэу сыкIэхъопсыщтыгъ. Къыздеджагъэхэм апашъхьэ ащ игугъу къызыщысэшIыжьым, нахьыбэр агукIэ фэягъэхэу къычIэкIыгъ, ау тинасып къыхьыгъэп. Зипэщагъэхэм къызэраIотэжьырэмкIэ, ар упчIэжьэгъу къыпфэхъун, дэгъури, дэири, тэрэзыри, мытэрэзыри къыозыIон, щыIагъэ иIэу къыодэIушъун кIэлэегъаджэу щытыгъ.\nБэрэ гущыIэныр икIасэщтыгъэп, ымакъэ къыIэтэу къызэрэхэкIырэри мэкIэ дэдагъ, упчIэ ептыгъэми, кIэмыгупшысыхьэу, такъикъ горэ темышIэу, ау сыдми ыуж уригъэкIынэу джэуап телъэшъуагъэ къыуитыжьыщтыгъэп. Иурокхэм ежь ымакъэ е кIэлэеджакIоу зызыфигъэзагъэм ымакъэ нэмыкI арыIукIыщтыгъэп.\nКъыпфидэщтыгъагъэп, ау ащ имызакъоу, узIэпищэу ежьыри урокыр къызэриIуатэрэм ишIуагъэкIэ, нэмыкI горэм упылъынэуи уфэмыеу уахътэр кIощтыгъ.\nДахэу тытхэнэу фаещтыгъ. «УиныдэлъфыбзэкIэ дахэу утхэшъун фае» ыIощтыгъ. Емызэжьыжьэу ташъхьагъ итыщтыгъ, зы чIапIэ исыгъэу къэсшIэжьырэп. Кабинетэу тызщыригъаджэрэри, Iоф зыщишIэрэ столэу зыкIэлъырысыри зыпари ащамыгъэхъыерэм фэдэу ренэу зэрэзэIыхыгъагъэхэм, ежьыри зэкIэупкIагъэу зэрэзэгъэфэгъагъэм икIэлэегъэджэ шIыкIи, инэшанэхэри къагъэлъагъощтыгъэх. Ау ахэр а лъэхъаныр арэп къызбурыIохэрэр. ЕджапIэм учIэсыфэкIэ кIэлэегъаджэр е шIу олъэгъу, е плъэгъухэрэп. Нэужым уныбжь лъыкIуатэу, щыIэныгъэр къызыбгурыIокIэ ары а зэпсэумэ гу залъыптэжьырэр, мэхьанэ зяптыжьырэр.\nСикIэлэегъэджэ гупсэ псаоу щэIэфэ мы зэпстэур къэстхыжьынэу зэрэмыхъугъэр лъэшэу сыгу къео, ау… Игугъу ашIыныр, щытхъунхэр, ышIагъэм ыцIэ раIоныр зимыкIэсэ цIыфхэм ар ащыщыгъ, кIэлэегъэджэ пстэумэ афэдэу Iоф ышIагъэу ыIощтыгъ. Сигупшысэхэр къэстхыжьынхэу, ежь ищыIэныгъэ гъогу фэгъэхьыгъэуи къезгъэIотэнэу сызекIуалIэм къысфидэгъагъэп, сэри ыгу сфыхэгъэкIыгъагъэп. Нахь кIасэу джыри зэ селъэIужьыщтэу сIогъагъэ, ау, гухэкIыми, а нахь кIасэу зыфэсIуагъэр къэсынэу хъугъэп. Джы икIалэу Асхьад гущыIэгъу сызыфэхъуи, сызщымгъуазэхэр къысфэзыIотэжьыгъэр.\n1980-рэ илъэсым къыщыублагъ Арамбый тыригъэджэнэу зыхъугъагъэр. КъызэрэчIэщыгъэмкIэ, ащыгъум илъэсипшI ныIэп мы сэнэхьатымкIэ IофшIагъэу иIагъэр. ИгъашIэм кIэлэегъэджагъэм фэдэу тэ къытщыхъущтыгъ.\nХэгъэгу зэошхом ыпэкIэ, 1935-рэ илъэсым, тигъунэгъу къуаджэу Тэуйхьаблэ ар къыщыхъугъ, щапIугъ. Илъэсих нахьыбэ ыныбжьыгъэп заор къызежьэм. Ятэу Якъубэ апэу дэкIыгъэхэм ащыщыгъ, ау, гухэкIыми, къыгъэзэжьыгъэп, нэмыцхэм гъэрэу аубытыгъэхэм ахафи, концлагерым дэлIыхьагъ.\nАрамбый зэо ужым зикIэлэгъу къыхиубытэгъэ пстэумэ афэдэу, къин ылъэгъугъ. Янэ иIэпыIэгъугъ унэгъо Iофыр ыпшъэ дэлъыгъ. ЕджапIэм дэгъоу щеджагъ, кIэлэегъэджэ сэнэхьат зэригъэгъотыным кIэхъопсыщтыгъ, ау ащ фэдэ амал иIагъэп. Дзэ къулыкъум къызэрекIыжьэу колхозым хэхьэгъагъ. А лъэхъаным гъэсэныгъэ иIэу щыIагъэр мэкIагъэ. Арамбый еджапIэм дэгъоу зэрэщеджагъэм къыхэкIэу, учетчикэу агъэнэфэгъагъ. Илъэс заулэрэ Iоф ышIэу, щыIэныгъэр нахь зэтеуцожьмэ, еджэныр лъигъэкIотэнэу гугъэщтыгъ. Ежь зэриIоу хъугъэп, илъэс 15 фэдиз а IофшIэным ритыгъ.\nАрэу щытыми, сыдигъокIи ыгукIэ зыдиIыгъыгъэр къызыдимыгъэхъоу ыуж икIыгъэп. Учетчикэу Iоф зишIэрэр илъэсыбэ хъугъэу, ыныбжьи илъэс 30-м нэсыгъэу, Адыгэ кIэлэегъэджэ институтым филологиемкIэ ифакультет чIэхьажьи, 1970-рэ илъэсым къыухыгъ. А илъэс дэдэм Джэджэхьэблэ гурыт еджапIэм адыгабзэмкIэ щыригъэджэнхэу ригъэжьагъ.\nИлъэс 25-рэ а сэнэхьатым ритыгъ. Ащ фэдиз хъугъэу Iоф зыришIэрэр, 1995-рэ илъэсым ыныбжьи илъэс 60 хъугъэу пенсием зэкIом, ежь ишIоигъоныгъэкIэ IофшIэныр ыгъэтIылъыжьыгъ. Нэужыр ары сэ сызыIукIэгъагъэр. ИIофшIэн зэрэфэзэщырэр къыхэщыщтыгъ, ау игъом зигъор пшIэн фаеу ыIогъагъ. Къэралыгъом пенсием узщыкIощт ныбжьэу къыгъэнэфагъэм ушIокIынэу щымытэу, ныбжьыкIэхэм гъогу яптын фаеу ылъытэщтыгъ. Ыныбжь илъэс 75-рэ зыхъугъэм ыуж тхьамафэ нахьыбэ темышIагъэу ар дунаим ехыжьыгъ.\nАрамбый ишъхьэгъусэу Рози кIэлэегъэджагъ, урысыбзэмкIэ ригъаджэщтыгъэх. 1971-рэ илъэсыр ары ахэр шъхьэгъусэ зызэфэхъугъагъэхэр, пшъашъэрэ шъаорэ зэдапIугъ. Асхьад МВД-м исатырхэм ахэт, участковэ инспектор, ау Эльмирэ янэ-ятэхэм ягъогу техьагъ. Ащ станицэу Ханскэм дэт еджапIэм илъэсыбэ хъугъэу адыгабзэмкIэ щырегъаджэх.\nИгугъу ашIыным зэрэфэмыягъэм имызакъоу щытхъуцIэ е наградэ горэ къыратыными Арамбый ныбжьи лъыбэнагъэп, ау шIукIэ зыгу къинэгъэ икIэлэеджакIохэр, уарыгушхон зытефэу гъэсэныгъи, шэн-зекIокIэ дахэхэри зыхэлъхэ илъфыгъэхэр пстэумэ анахь тын лъапIэу Тхьэм къыритыгъэхэу дунаим ехыжьыгъ.\nПсаоу щыIагъэмэ ащ ыныбжь мыгъэ илъэс 85-рэ хъущтыгъэ. Игупсэу къэнагъэхэм илъэсыбэ лъагъэшIэнэу тафэлъаIо.


Home » Adyghe » 13 Romans » 14\nШІошъхъуныгъэ макІэ зиІэр пыдзы шъумышІы, ишІошІхэмкІэ шъуемынэкъокъоу. 2Зы нэбгырэм сыд щыщи ышхынэу зэрэфитымкІэ шІошъхъуныгъэ иІ, ау шІошъхъуныгъэ макІэ зиІэм хатэм къыдакІэхэрэм анэмыкІ ышхыхэрэп. 3Шхэрэм мышхэрэр зэримыпэсы хъущтэп. Мышхэрэми шхэрэр ыгъэмысэ хъущтэп, сыда пІомэ Тхьэм а цІыфыри ыдагъ. 4О хэта ущыщ, нэмыкІ зыгорэм фэлажьэрэр бгъэмысэнэу? Ар гъогу тэрэзым тетми, темытми, ежь и Зиусхьан иІофба? Ари тетыщт, сыда пІомэ Тхьэм тыригъэтын ылъэкІыщт.\n5Зы цІыфым мафэ горэ нахь егъэлъапІэ, адрэ цІыфми мафэхэр зэфэдэхэу елъытэх. Хэти ежь ыгукІэ зэрэтеубытагъэм тетэу зекІон фае. 6Мафэ горэ зыгъэлъапІэрэм Зиусхьаным лъытэныгъэ фишІынэу а мафэр егъэлъапІэ. ЗымыгъэлъапІэрэми Зиусхьаным лъытэныгъэ фишІынэу арэущтэу ешІы. Сыд щыщи зышхырэми Зиусхьаным лъытэныгъэ фишІынэу ешхы, сыда пІомэ ышхырэм пае Тхьэм щытхъу фешІы. Мышхэрэми Зиусхьаным лъытэныгъэ фишІынэу арэущтэу ешІы, ащи Тхьэм щытхъу фешІы. 7ЦІыф зи ежь ышъхьэ закъо пае псэурэп. Джащ фэдэу, цІыф зи ежь ышъхьэ закъо пае лІэрэп. 8Тыпсэуми, Зиусхьаным тыфэпсэу, тылІэми Зиусхьаным тыфэлІэ. Арышъ, тыпсэуми, тылІэми, Зиусхьаным тырий.\n9Христоси лІи, лІагъэхэм къахэтэджыкІыжьи, псэужьыгъ. Зыфэпсэужьыгъэр псэухэмрэ лІагъэхэмрэ я Зиусхьанэу хъуныр ары. 10О пшы сыда зыкІэбгъэмысэрэр? Е о пшы сыд пае зэмыпэсыра? Тэ пстэури Тхьэм ихьыкум\nтІысыпІэ лъапІэ ыпашъхьэ тиуцон фае. 11Сыда пІомэ Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм арыт:*\n«Сэ сыпсау, къеІо Зиусхьаным,\nсапашъхьи цІыф пстэуми алъэгуанджэхэр щауфэ-\nщтых. Сыдрэ бзэгуми сызэрэ-Тхьэр къыІощт». 12Арэущтэу тэ пстэури Тхьэм ыпашъхьэ тихьанышъ, ащ пэгъокІ гущыІэ еттын фае.\nШъо шъуилажьэкІэ шъушы псэкІод ерэмышІ\n13Арышъ, тэ тызэрэгъэмысэн фаеп. Ау зыгъэлъэпаорэ мыжъо, е псэкІодшІэным фыдэзыхьыхырэ Іоф горэ шъушы игъогу тешъумылъхьанэу тешъуубытэн фае. 143иусхьанэу Исус сыгу зэрилъым пае, зы шхын горэ зэрэмыхьэрамыр сэшІэ, сицыхьи телъ. Ау зыгорэм хьэрамэу елъытэмэ, ежьымкІэ хьэрамэу мэхъу. 15О шхынэу пшхырэм пае пшы ыгу къебгъаомэ, шІулъэгъуныгъэм тетэу узекІожьрэп. О шхынэу пшхырэмкІэ пшэу Христос зыфэлІагъэр умыгъэкІоды. 16Шъо дэгъоу шъулъытэрэр цІыфхэм дэеу алъытэнэу орэмыхъу. 17Сыда пІомэ Тхьэм и Тетыгъошхо иІофхэр зэхьылІагъэхэр шхынымрэ ешъонымрэ арэп, шъыпкъагъэр, гупсэфыныгъэр, Тхьэм Ыпсэ ЛъапІэ ыдэжь къикІырэ гушІуагъор ары нахь. 18ЦІыфэу Христос арэущтэу фэлажьэрэм Тхьэм ыгу еГу, цІыфхэми ар ягуапэ.\n19Арышъ, зэзэгъыныгъэ къэзыхьырэ Іофхэми, гурэ псэрэкІэ нахь лъэкІыныгъэ зэрыдгъотырэ Іофхэми ауж тижъугъэт. 20Шхыным пае Тхьэм иІоф умыгъэкІоды. Шхын пстэури хьалэл, ау шхынэу о пшхырэмкІэ зыгорэм игъогу зыгъэлъэпаорэ мыжъо теплъхьамэ, псэкІод мэхъу. 21Лы умышхынри, сэнэпс уемышъонри, о пшы игъогу зыгъэлъэпаорэ мыжъо тезылъхьэрэ Іоф упымылъынри, е псэкІодшІэным фыдэзыхьыхырэ Іофым упымылъынри шІу. Ащ фэдэу о пшы ымылъэкІыжьэу зышІырэ Іофым упымылъынри шІу.\n22Мы Іофхэм яхьылІагъэу шІошъхъуныгъэу уиІэр Тхьэмрэ оррэ шъуазыфагу дэлъэу орэхъу. Шхынэу ышхырэм пае зызымыгъэмысэжьрэр сыхьатмафэ ежьагъ. 23Ау\n14:11 Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм арыт – еплъ Пегъымбар Исайас тхы лъэу ытхыгъэм 49:18; 45:23.\nшхынэу ышхырэр зэрэхьалэлымкІэ гуцафэ ышІэу шхэрэм шІошъхъуныгъэ имыІэу зэрэшхэрэм пае, Тхьэм егъэмысэ, сыда пІомэ шІошъхъуныгъэ тимыІэу сыд щыщэу тшІэрэр псэкІод мэхъу.\nПаул Тхьэм щытхъушхо зэрэфишІырэр\n24Сэ сикъэбарышІоу, Исус Христос ехьылІэгъэ къэбарышІоу згъэІурэм тетэу, къэбарэу мыухыжьын лъэхъанэхэм къащегъэжьагъэу Тхьэм шъэфэу къыгъэнагъэу, ау джы къыгъэнэфагъэм тетэу Тхьэм шъугухэр ыгъэпытэнхэ ылъэкІыщт. 25Джы Тхьэу мыкІодыжьыщтым иунашъокІэ пегъымбархэм атхыгъэхэм а къэбарыр къагъэнэфагъ, Тхьэм фэлажьэхэрэм лъэпкъ пстэуми ТхьэмкІэ шІошъхъуныгъэ яІэ хъунышъ, ежьым едэІунхэм пае, а къэбарыр арагъэІугъ. 26ЗэхэшІыкІыныгъэшхо зиІэ Тхьэ закъом Исус Христос ышІэгъэ Іофхэм пае щытхъушхор ий. Амин.


Адыгэ Хэку Таймс: Жъамэ гъэунымрэ хасэ зэхэсыгъомрэ ныбжьыкIэхэр къыхэлэжьагъэх\nГъэтхапэм и 6-м Адыгэ Республикэм щылажьэрэ организациеу "Мыекъопэ къэлэ Адыгэ Хасэ - Черкес Совет" тхьэмафэ къэс Мыекъуапэ щишIырэ жъамэ гъэунымрэ хасэ зэхэсыгъомрэ Тэхъутэмыкъуай шъолъырым щыщ Адыгэ ныбжьыкIэхэр къыхэлэжьагъэх.\nХасэм хэтхэмрэ ныбхьыкIэхэмрэ зэгъусэхэу щэламхэр агъэжъагъэх ыкIи цIыфхэм афэугощыгъ ытIанэ хасэм иIофис кIохи зэхэсыгъо зэдашIыгъ.\nХасэм итхьэматэ Цундышк Заурбый зэхэсыгъор зэрищагъ. Илъэс ныкъо ыпэкIэ хасэр зэрэзэхащагъэм щегъэжьагъэу непэ нэс хасэм ыгъэцэкIагъэхэм тхьэматэр къатегущыIагъ. Урыс-Кавказ заор зэраухыгъэр 150 илъэс зэрэхъугъэм фэгъэхьыгъэу 2014 илъэсыр Шъыгъо илъэсэу хасэм зэрищтагъэр тхьэматэм къыхигъэщыгъ. Ащ фэгъэхьыгъэу тхьэмафэ къэс жъамэ зэрагъэурэр ыкIи а илъэсым нэмыкI Iофыгъохэу хасэм ыгъэцэкIэщтхэр къафиIотагъ. Ащ нэмыкIэу Сирие Адыгэхэм апае хасэм ыгъэцэкIагъэхэм тхьэматэр къатегущыIагъ ыкIи ащ нахь лъэщэу дунаем тет Адыгэу пстэури зэрэдэлжьэн фаехэр къычIигъэтхъыгъ. Ащ нэужьым гущыIэр ныбжьыкIэмэ аритигъ.\nАдыгэ ныбжьыкIэхэм Адыгэхэр нахь лъэшэу зэрэзэкъоцон фаехэр къаIуагъ. Ащ фэгъэхьыгъэу ахэм агъэцакIэхэрэм къатегущыIагъэх.\nЗэхэсыгъом хэлэжьагъэмэ зэдащтагъ мыщ фэдэ зэIукIэхэр нахь бэрэ ашIынхэу. КъакIорэ тхьэмафэм ныбжьыкIэхэм Тэхъутэмыкъуае зэIукIэу щашIыщтым Мыекъопэ хасэр хэлэжьэнэу къырагъэблэгъагъ.


ЗекIо кIонхэу амал араты — Адыгэ макъ\nЗекIо кIонхэу амал араты\nАдыгеим ис нэжъ-Iужъхэм зекIо кIонхэу, республикэм икъушъхьэ чIыпIэ дахэхэр къакIухьанхэу амал яIэ хъугъэ.\nIоныгъо мазэм апэрэу ащ фэдэ экскурсиер зэхащэгъагъ. Районхэм ащыпсэурэ тинахьыжъхэм ащыщхэр адыгэ къуаем ифестивалэу Мыекъопэ районым щыкIуагъэм хагъэлэжьагъэх. Джыри мары шэмбэт-тхьаумафэу кIуагъэм Сырыфыбг ипсыкъефэххэм нэбгырэ 65-рэ ащэгъагъ. Адыгэ къэбым и Мафэ фэгъэхьыгъэ Iофтхьабзэми ахэр щыIагъэх.\nНэжъ-Iужъхэм зекIоным гухахъо зэрэхагъуатэрэр, ар ежьхэм ягуапэу къызэрэраIотыкIырэр АР-м IофшIэнымкIэ ыкIи социальнэ хэхъоныгъэмкIэ и Министерствэ къыщыхагъэщыгъ. Iофтхьабзэр тапэкIи лъагъэкIотэщтэу ары къызэраIуагъэр.\nУФ-м и Президент кIэщакIо зыфэхъугъэ Лъэпкъ проектхэм ащыщэу «Демография» зыфиIорэм ипхырыщын епхыгъэу АР-м щаштэгъэ шъолъыр проектэу «Старшее поколение» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэу цIыфхэм гъашIэу яIэр нахь кIыхьэ хъуным фытегъэпсыхьагъэхэм ар ащыщ.\nПредыдущая Сэхъутэ Нурбый Ибрахьим ыкъор\nСледущая Лъэхъаным ишэпхъэ тхылъеджапI


Мамыр щыIакIэр тэгъэлъапIэ — Адыгэ макъ\nМамыр щыIакIэр тэгъэлъапIэ\nХэгъэгу зэошхом илъэхъан фашист техакIохэр тидзэхэм зэхакъутэхи, Адыгеир шъхьафит зашIыжьыгъэр мэзаем и 18-м илъэс 78-рэ мэхъу.\nСоветскэ цIыфхэмрэ ащ и УIэшыгъэ КIуачIэхэмрэ Сталинград заом лIыгъэшхо щызэрахьагъ. Хэгъэгум ипыйхэр щызэхакъутэхи, къызэкIадзэжьыхэу рагъэжьагъ. Кавказ шъолъырми фашистхэм зыщагъэпытэн ямурадыгъ, ау пыйхэм ари къадэхъугъэп.\nТидзэхэр Адыгеим ичIыгу къихьажьыхэу зыфежьэхэм, фашистхэм япытапIэхэр къамыбгынэхэу заом кIигъэстыщтыгъ. Къалэу Мыекъуапэ, районхэр тидзэкIолIхэм шъхьафит ашIыжьыхэзэ, Тэхъутэмыкъое районым щыкIогъэ зэпэуцужьхэм ащыщхэм такъытегущыIэ тшIоигъу.\nХэгъэгум идзэ ухэтэу укъызыщыхъугъэ къуаджэр, псэупIэр шъхьафит пшIыжьы зыхъукIэ, гум ихъыкIырэр сыдэущтэу къэпIотэщта?\nТэхъутэмыкъое районыр Хэгъэгу зэошхом зэрэхэлэжьагъэм фэгъэхьыгъэу Р. Шъаом къытхыгъэм, А. Гречко итхылъэу Кавказ ехьылIэгъэ заом, нэмыкIхэм уяджэзэ, зэгъэпшэнхэр ошIых.\n1943-рэ илъэсым, мэзаем и 12-м, я 55-рэ гвардейскэ шхончэо дивизием, командирыр генерал-майорэу Аршинцевыр, я 32-рэ гвардейскэ шхончэо дивизием, командирыр генерал-майор Тихоновыр, къутырхэу Суповскэр, Новый Садыр шъхьафит ашIыжьыгъэх. Я 55-рэ дивизием идзэкIолIэу Александр Тепловыр пыйхэм язэуагъ, ар Новый Садым щапIугъ.\nТэхъутэмыкъуае шъхьафит зышIыжьыгъэхэм ахэтыгъ Дыды Асыет. Ящагу ар дэхьажьызэ, ятэу Пэзандэ къылъэгъугъ. Пэзандэ гушIом хэтэу нэпсыр къехыщтыгъ. Зэрэгъырэр ыпхъу римыгъэлъэгъу шIоигъоу унэм тым зыщигъэбылъыгъ. Пэзандэ зигъэрэхьати, сыхьат заулэкIэ зэо гъогум техьажьыщт ипшъашъэ гущыIэгъу фэхъугъ.\nАсыет Кавказ щыригъажьи, изэо гъогухэр Чехословакием нэсыгъэх.\n1943-рэ илъэсым, мэзаем и 12-м, Козэт шъхьафит зышIыжьыгъэ тидзэкIолIхэм ягъусагъ Мэхъош Шыхьам. Икъуаджэ къызыдэхьажьым, игушIуагъо дзэкIолIхэм къыдагощыгъ.\nЯ 83-рэ къушъхьэ-шхончэо дивизием, командирыр А. Лучинскэр, гвардейскэ шхончэо дивизием, командирыр М. Тихоновыр, псэупIэу Инэм шъхьафит ашIыжьзэ, Алексей Черник ядэжь кIожьынэу фитыныгъэ ратыгъ. ДзэкIолIым иIахьылхэр а уахътэм еджапIэм щыпсэущтыгъэх.\nА. Черник еджапIэм нэмысызэ, пыйхэм аIуупIагъ. КъызэкIэмыкIоу апэуцужьи, гъэры ышIыгъэх. ЛIыгъэ зэрэзэрихьагъэм фэшI командирхэр къыщытхъугъэх, тын къыфагъэшъошагъ.\nДзэ къулыкъум щызэлъашIэу А. А. Гречко «Битва за Кавказ» зыфиIорэ тхылъым къызэрэщитхыгъэу, Краснодар пэгъунэгъу псэупIэу Щынджые зэо хьылъэхэр щыкIуагъэх.\nКъуаджэр зыщыпсэурэ чIыпIэр, географиеу ащ иIэр фашистхэм къыдалъытэхи, пытапIэхэр, зэуапIэхэр щагъэпсыгъагъэх.\nЩылэ мазэм тидзэхэр Щынджые къыдэхьажьынхэу фежьагъэх, ау къадэхъугъэп.\nЩынджые дэжь щыкIогъэ заом хэлэжьагъ къуаджэм щыщэу Бэгугъэ Айдэмыркъан. Мэзаем и 11-м фашистхэр къуаджэм дафыжьыгъэх. Я 10-рэ гвардейскэ шхончэо корпусым, командирыр генерал-майор В. В. Глаголев, лIыгъэ зэрихьагъ.\nКъуаджэм тидзэхэр къыдэхьажьыхэу, фашистхэр икIэрыкIэу апэкIэ къилъыхэу, тидзэхэр зэкIэкIожьынхэ фаеу заулэрэ къыхэкIыгъ. Заом унэхэр щыстыщтыгъэх, цIыфхэр щыфэхыщтыгъэх.\nБэгугъэ Айдэмыркъан къызэриIотэжьыгъэу, Къыблэ-КъохьапIэм тидзэхэр къикIыхи, псыхъоу Унэубатэ къекIугъэх. Псым къызекIыхэм, къуаджэм тидзэкIолIхэр къыдахьэхэу фежьагъэх. Фашистхэм япытапIэхэр къабгынэхэзэ, ашъхьэ зэрэхахыжьыщтым егупшысэхэ хъугъэх.\nЗаом ыуж Бэгугъэ Айдэмыркъан Щынджые почтэм ипащэу илъэсыбэрэ Iоф ышIагъ.\nПэнэхэс, Псэйтыку, Афыпсыпэ…\n1943-рэ илъэсым, мэзаем и 15-м, я 353-рэ шхончэо дивизием, командирыр генерал-майор Ф. С. Колчук, Пэнэхэс шъхьафит ышIыжьыгъ.\nАфыпсыпэ фэгъэхьыгъэ заохэр мэфэ заулэрэ кIуагъэх. Я 395-рэ шхончэо дивизием, командирыр полковникэу С. У. Рахимовыр, Псэйтыку шъхьафит ышIыжьыгъ.1943-рэ илъэсым, мэзаем и 18-м, мафэм сыхьатыр 2-м къуаджэр мамырэу зэрэпсэущтыр дзэкIолIхэм къаIуагъ, цIыфхэм афэгушIуагъэх. Афыпсыпэ мэзаем и 18-м, пчэдыжьым сыхьатыр 7-м шъхьафит зэрэхъужьыгъэри лэжьакIохэм ашIэщтыгъ. Адыгеир мамыр щыIакIэм игъогу техьажьыгъ.\nСаугъэтхэр «къэгущыIэх», тядэIу\nХэгъэгу зэошхом лIыхъужъэу щыфэхыгъэхэм ясаугъэтхэр Мыекъуапэ, район гупчэхэм, къуаджэхэм адэтых. Саугъэтхэр мыжъом, гъучIым, нэмыкI пкъыгъохэм ахэшIыкIыгъэхэми, псэ апытым фэдэу уяплъы, уадэгущыIэ пшIоигъоу тарихъым инэкIубгъохэм гукIэ зафэогъазэ. ДзэкIолIхэм язэкъош къэхалъэхэри гум къегущыIыкIых.\nТэхъутэмыкъуае — дзэкIолI 379-рэ, Щынджые — 323-рэ, Инэм — 65-рэ ащагъэтIылъыжьыгъ. Ахэр урысых, адыгэх, грузиных, къэндзалых… Адыгеир шъхьафит зашIыжьым ыуж тидзэкIолIхэр Берлин екIурэ гъогум техьагъэх, ТекIоныгъэм фэбэнагъэх.\nЗикIалэ заом хэкIодагъэхэр ны тхьапша зэрэхъухэрэр? Шъузабэу къэнагъэр сыд фэдиза? Апэрэ шIулъэгъур зымыхъожьы зышIоигъо пшъэшъэ тхьапша япсэлъыхъохэм яжагъэхэр, ау аIукIэжьынхэ зымылъэкIыгъэхэр? Ныбджэгъу тхьапша заом зэшIуигъэкIодыгъэр?\nТыфаеп тэ заом имашIо. Тыгъэу къепсырэм инэбзыйхэр къытфэрэшIэтых, огур, чIыгур мамырэу щэрэтых. Бзыухэм яджэрпэджэжь орэд тедэIущт, кIэлэцIыкIу щхы макъэхэм тхьакIумэр агъэшIощт. ЛIыхъужъхэм шъхьащэ афэтшIыщт.\nПредыдущая ЛIыр лIызэ мэлIэжьы\nСледущая Аужырэ шапхъэхэм адиштэу зэтырагъэпсыхьажьыгъ


Пшъэрылъ шъхьаIэхэр | Адыгэ Макъ\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат тхьамэтагъор зыщызэрихьэгъэ планернэ зэхэсыгъом ведомствэхэм апашъхьэ щытхэ Iофыгъо шъхьаIэхэм ыкIи Урысые инвестиционнэ форумым шъолъырыр зэрэхэлэжьэщтым щатегущыIагъэх.\nЗэхэсыгъом хэлэжьагъэх Адыгеим и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, министрэхэм я Кабинет хэтхэр, видеоселектор шIыкIэм тетэу муниципальнэ образованиехэм япащэхэр.\nАР-м и Правительствэ и Тхьаматэу Александр Наролиным къызэриIуагъэмкIэ, федеральнэ бюджетым субсидиехэр къытIупщынхэм фытегъэпсыхьагъэхэ зэзэгъыныгъэхэм акIэтхэнхэмкIэ республикэ министерствэхэм ыкIи ведомствэхэм IофшIэныр лъагъэкIуатэ. УФ-м и Президентрэ Урысыем и Правительствэрэ яIэпэчIэгъэнэ фондхэм къахэхыгъэ мылъкумкIэ псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ учреждениехэм япсэолъищмэ гъэцэкIэжьынхэр ащэкIох, гъэсэныгъэм епхыгъэ псэолъитIумэ IофшIэнхэр ащырагъэжьагъэх. Джащ фэдэу цIыфхэмкIэ къэлэ гупсэфым хэхъоныгъэхэр ышIынхэм фытегъэпсыхьэгъэ программэм игъэцэкIэн сомэ миллион 245-м ехъу пэIуагъэхьанэу агъэнафэ. Ащ епхыгъэ гъогу картэр, уахътэу тефэщтыр ыкIи пшъэдэкIыжь зыхьыщтхэр агъэнэфагъэх.\nСоциальнэ мэхьанэ зиIэхэ Iофыгъохэм язэшIохын зэрэлъыкIуатэрэм, пшъэрылъхэр зэрагъэцакIэхэрэм къатегущыIагъэх вице-премьерхэу Наталья Широковамрэ Сапый Вячеславрэ. Ахэм къызэраIуагъэмкIэ, УФ-м и Президент ижъоныгъокIэ унашъохэм ягъэцэкIэн къыдыхэлъытагъэу бюджетым епхыгъэхэу Iоф зышIэхэрэм ялэжьапкIэ къэгъэлъэгъон гъэнэфагъэхэм анэгъэсыгъэнымкIэ (щылэ мазэм телъытагъэу) агъэнэфагъэр зэшIохыгъэ хъугъэ. Фэтэрыбэу зэхэт унэхэм яшIын зиахъщэ хэзылъхьэгъэ цIыфхэу агъэпцIагъэхэм яфитыныгъэхэр къэухъумэгъэнхэм республикэм ипащэхэм Iоф дашIэ. Мы уахътэм ехъулIэу агъэпцIагъэхэм яреестрэ нэбгырэ 58-рэ ыкIи юридическэ лицэу щыт нэбгыри 3 хэт. Мы гумэкIыгъор дэгъэзыжьыгъэным фэшI ащ фэгъэзагъэхэ ведомствэхэр зыхэлэжьэщтхэ зэхэсыгъо къагъэхьазырынэу КъумпIыл Мурат пшъэрылъ къафишIыгъ.\nАР-м финансхэмкIэ иминистрэу Долэ Долэтбый къызэриIуагъэмкIэ, илъэсэу тызхэтым ищылэ мазэ къыкIоцI республикэм изэхэубытэгъэ бюджет ихахъохэр сомэ миллион 748-м ехъугъ. БлэкIыгъэ илъэсым мыщ фэдэ иуахътэ егъэпшагъэмэ, ар проценти 115,7-рэ мэхъу. Федеральнэ гупчэм къикIырэ ахъщэмкIэ агъэцакIэхэрэ проектхэм анахьэу анаIэ атырагъэтын зэрэфаер АР-м и ЛIышъхьэ къыIуагъ, ащкIэ министерствэхэм ыкIи ведомствэхэм яIофшIэн нахь агъэлъэшынэу къяджагъ.\nКъатыбэу зэтет унэхэм ахэт поликлиникэхэм игъэкIотыгъэ гъэцэкIэжьынхэр арашIылIэхэ зыхъукIэ, псауныгъэр къэухъумэгъэным иучреждение имызакъоу, псэупIэми изэтегъэпсыхьан къыдыхалъытэным, IофшIэныр нахь зэпхыгъэу шIыгъэным цIыфхэр къыкIэлъэIух. НэмыкI унэхэм ягъэцэкIэжьынкIэ графикэу щыIэр зэщамыгъакъоу, мы IофшIэным пэIухьащт мылъкур къэлэ администрациемрэ АР-м псэолъэшIынымкIэ, транспортымкIэ, псэупIэ-коммунальнэ ыкIи гъогу хъызмэтхэмкIэ и Министерствэрэ къагъотынэу республикэм ипащэ пшъэрылъ къафишIыгъ. Къуаджэу Адэмые дэт психоневрологическэ унэ-интернатым иперсонал Iоф зэришIэрэм зэхъокIыныгъэхэр фэшIыгъэнхэм иIофыгъуи зэхэсыгъом къыщаIэтыгъ. АщкIэ Адыгеим и ЛIышъхьэ IофшIэнымкIэ ыкIи социальнэ хэхъоныгъэмкIэ министрэу Мырзэ Джанбэч пшъэрылъ гъэнэфагъэ фишIыгъ.\n— УФ-м IофшIэнымкIэ ыкIи социальнэ ухъумэнымкIэ иминистрэу Максим Топилиным мы Iофыгъом ынаIэ тет. ЫпшъэкIэ зигугъу къэтшIыгъэ учреждением иIофшIэн зэригъэцакIэрэм нэIуасэ зыфишIызэ, сэкъатныгъэ зиIэхэ цIыфхэм реабилитацие акIу зыхъукIэ непэрэ шапхъэхэм адиштэрэ шIыкIакIэхэр гъэфедэгъэнхэм мэхьанэшхо зэриIэр хигъэунэфыкIыгъ. МыщкIэ опытэу щыIэр зэдгъэшIэным, ар интернатым икIэлэегъаджэхэм ыкIи икIэлэпIухэм къызфагъэфедэным тыпылъын фае, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nУрысые инвестиционнэ форумым республикэр зэрэхэлэжьэщт шIыкIэм иIофыгъуи АР-м и ЛIышъхьэ шъхьафэу къыщыуцугъ. Iофтхьабзэм зэрэхэлэжьэхэрэ шIыкIэр мы илъэсым зэблахъунэу ары. Джы нахь мэхьанэ зэратыщтыр тишъолъыр иэкономикэ инвестицие къыхэзылъхьэхэ зышIоигъохэм ыкIи джырэ уахътэм зипроектхэр республикэм щызыгъэцакIэхэрэм занкIэу адэгущыIэгъэныр ары. Республикэм ипащэ зэригъэнэфагъэмкIэ, форумым илъэхъан бизнесменхэм ащыщхэм зэIукIэгъухэр ыкIи зэдэгущыIэгъухэр адыриIэщтых.\nЗэхэсыгъом икIэух гумэкIыгъо зиIэ цIыфхэу закъыфэзыгъазэхэрэм яIофыгъохэр зэхэфыгъэнхэм мэхьанэшхо иIэу КъумпIыл Мурат къыIуагъ. Социальнэ сетьхэмкIэ ащ фэдэ тхылъ заулэу къыIэкIэхьагъэр зэхафынэу ыкIи ахэмкIэ унэшъо гъэнэфагъэхэр ашIынхэу ведомствэхэм япащэхэм аритыгъэх.


Республика Адыгея - ИшIэжь агъэлъэпIагъ\nШIэжь зэхахьэм хэлэжьагъэх Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат, АР-м и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, республикэм и Апшъэрэ хьыкум итхьаматэу Шумэн Байзэт, АР-м и Конституционнэ хьыкум итхьаматэу ЛIыхьэтыкъо Аскэр, АР-м и Апшъэрэ хьыкум итхьаматэу щытыгъэ, почетнэ отставкэм щыIэ Трахъо Аслъан, Мыекъуапэ имэрэу Андрей Гетмановыр, хьыкум сообществэм ипащэхэр ыкIи илIыкIохэр, Делэкъо Ерстэм иунагъо щыщхэр, нэмыкIхэри.\nIофтхьабзэм ипэублэм Делэкъо Ерстэм ищыIэныгъэ гъогу къытегущыIагъэх. Хэбзэгъэуцугъэр республикэм щыгъэпытэным пае ащ ышIагъэр гъунэнчъ. Къыхихыгъэ сэнэхьатым фэшъэпкъэу лэжьагъэ. Илъэс 35-м ехъурэ ар прокуратурэм, хьыкум системэм Iоф ащишIагъ.\nИкIэлэцIыкIугъо зэо илъэс къинхэм атефагъ. Гурыт еджапIэр къызеухым сэнэхьат гъэнэфагъэ зэригъэгъотыгъ, нэужым Саратов дэт юридическэ институр дэгъу дэдэу къыухыгъ. Къызщыхъугъэ Теуцожь районым ипрокуратурэ следователэу щылэжьагъ. Адыгэ автоном хэкум ипрокурор игуадзэ нэсыгъ. 1982-рэ илъэсым, мэкъуогъум, Адыгэ хэкум инароднэ депутатхэм я Совет изэхэсыгъо Ерстэм Адыгэ автоном хэкум ихэку хьыкум итхьаматэу щыхадзыгъ.\n— Ерстэм Мэджыдэ ыкъор исэнэхьат хэшIыкIышхо зэрэфыриIэм дакIоу, игъусэхэмкIи упчIэжьэгъоу щытыгъ. Ащ къэралыгъом, республикэм апашъхьэ гъэхъагъэу щыриIэхэр тын зэфэшъхьафхэмкIэ къыхагъэщыгъэх. ЩытхъуцIэу «РСФСР-м изаслуженнэ юрист», медальхэу «За доблестный труд в ознаменование 100-летия со дня рождения В.И.Ленина» ыкIи «IофшIэным иветеран» зыфиIохэрэр къыфагъэшъошагъэх. Делэкъо Ерстэм IофшIэгъэшхоу иIэм ишIуагъэкIэ непэ республикэм ихьыкум системэ хэхъоныгъэхэр ешIых, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\n— ИлъэскIэ узэкIэIэбэжьмэ зэлъашIэрэ юристэу, сэнаущыгъэшхо зыхэлъ зэхэщакIоу, илъэс пчъагъэрэ Iоф зыдэсшIэгъэ Делэкъо Ерстэм Мэджыдэ ыкъом идунай ыхъожьыгъ. Опытэу, шIэныгъэу IэкIэлъхэмкIэ тэ, специалист ныбжьыкIэхэм, къыддэгуащэщтыгъ. ИщыIэныгъэ гъогу законым, цIыфхэм яфитыныгъэ къэухъумэгъэным фэIорышIагъ, — къыIуагъ Шумэн Байзэт.\nIофтхьабзэм къыщыгущыIагъэх ыкIи непэ къытхэмытыжь Ерстэм гущыIэ дэхабэ къыфаIуагъ Владимир Нарожнэм, Трахъо Аслъан, хьыкум корпусым иветеранхэм.\nИшIэжь зыгъэлъапIэрэ, къэзыухъумэрэ республикэм ипащэхэм ыкIи АР-м и Апшъэрэ хьыкум зэрафэразэр къыIуагъ ащ икIалэ. Зэхахьэм икIэух къэзэрэугъоигъэхэм мыжъобгъум къэгъагъэхэр кIэралъхьагъэх.


Тарихъ гъогу ин къыкIугъ | Адыгэ Макъ\nТарихъ гъогу ин къыкIугъ\nХабзэ зэрэхъугъэу, щылэ мазэм и 12-р Урысые Федерацием и Прокуратурэ иIофышIэ и Мафэу хагъэунэфыкIы. Сыд фэдэрэ лъэныкъокIи мэхьанэ-шхо зиIэ структурэр загъэпсыгъэр мы мафэм илъэс 296-рэ хъугъэ.\n1996-рэ илъэсым УФ-м и Президент иунашъокIэ Урысые прокуратурэм и Мафэ хагъэунэфыкIы. 1722-рэ илъэсым щылэ мазэм и 12-м пачъыхьэу Апэрэ Петр иунашъокIэ Генерал-прокурор зыфиIорэ IэнатIэр апэдэдэ агъэнэфэгъагъ. Унашъом къыдыхэлъытагъэу Генерал-прокурорым ипшъэрылъ шъхьаIэхэр ыкIи фитыныгъэхэу иIэхэр гъэнэфагъэхэ хъугъэ. Ащ ыуж прокуратурэм иинститут хэхъоныгъэхэр ышIыхэзэ титарихъ пытэу къыхэуцуагъ.\nАдыгэ автоном хэкум гъэIорышIэнымкIэ иструктурэ прокуратурэм икъулыкъухэр къызыхэхьагъэхэр 1922-рэ илъэсым шышъхьэIум и 10-р ары. А уахътэм къыщегъэжьагъэу джынэс Адыгеим и Прокуратурэ пэщэныгъэ дызэрахьагъ ыкIи непи чанэу Iоф ашIэ опытышхо зыIэкIэлъ, зисэнэхьат хэшIыкIышхо фызиIэ прокурорхэм.\nУрысыем и Прокуратурэ иаужырэ юбилей зыхагъэунэфыкIыгъэм ыуж илъэси 6 тешIагъ. А уахътэм къыкIоцI къулыкъушIэхэм япшъэрылъхэр зэрифэшъуашэу агъэцэкIэнхэмкIэ, шIуагъэ къытэу IофшIэныр зэшIуахынымкIэ амалышIухэр аIэкIэлъхэ хъугъэ. ЫпэкIэ бэджэндэу аIыгъыгъэ административнэ унэхэм ачIэкIыжьхи, яунэе къулыкъушIэ унэхэм кIожьыгъэх. Республикэ прокуратурэм ипсэуалъэхэу къалэу Мыекъуапэрэ Кощхьэблэ районымрэ ащыIэхэм гъэцэкIэжьынхэр ащыкIуагъэх. Автопаркэу яIэр процент 50-кIэ агъэкIэжьыгъ, джащ фэдэу ящыкIэгъэ оргтехникэр ащэфыгъ. Анахь мэхьанэшхо зиIэр къулыкъушIэхэм ащыщхэм псэупIэ яIэ зэрэхъугъэр ары.\nПрокуратурэм икъулыкъу анахьэу ынаIэ зытыригъэтырэр цIыфхэм яфитыныгъэхэр къэухъумэгъэнхэр ары. ЯIофшIэнкIэ анахь мэхьанэшхозиIэ Iофыгъоу зэшIуахыхэрэм ащыщых псэупIэ-коммунальнэ хъызмэтым ылъэныкъокIэ хэбзэгъэуцугъэр зэрагъэцакIэрэр, цIыфхэм япсэупIэ фитыныгъэхэр къэухъумэгъэнхэр, зыкIыныгъэ ахэлъэу бзэджашIэхэм ябэныгъэныр, псауныгъэм, гъэсэныгъэм ыкIи ахъщэ къолъхьэ тын-Iыхыным алъэныкъокIэ хэбзэгъэуцугъэр амыукъоным лъыплъэгъэныр. Джащ фэдэу япшъэрылъ шъхьаIэхэм къахеубытэ цIыфхэм IофшIэнымкIэ фитыныгъэу яIэхэр къэухъумэгъэнхэр. Прокуратурэм зыкъыфэзыгъазэрэ ятфэнэрэ нэбгырэ пэпчъ ифитыныгъэхэр зэтырагъэуцожьыгъэх. Прокуратурэм, къэралыгъо хэбзэ къулыкъухэм ыкIи хэбзэухъумэкIо ведомствэхэм яIо зэхэлъэу Iоф зэрэзэдашIэрэм ишIуагъэкIэ бзэджэшIагъэхэм япчъагъэ нахь макIэ хъугъэ.


Шъолъырхэм хэхъоныгъэ аригъэшIыщт — Адыгэ макъ\nШъолъырхэм хэхъоныгъэ аригъэшIыщт\nРедактор 20.02.2019 24.02.2019 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, ПОЛИТИКЭР, ЭКОНОМИКЭР\n2019-рэ илъэсым мэзаем и 13-м Дмитрий Медведевыр N 207-р зытет унашъом кIэтхагъ. 2025-рэ илъэсым нэс Урысые Федерацием ишъолъырхэм хэхъоныгъэ зэрашIыщт Стратегиер ащ щаухэсыгъ. СтратегиемкIэ гухэлъ шъхьаIэр шъолъыр зэфэшъхьафхэм арысхэр щыIэкIэ-псэукIэ амалэу яIэмкIэ нахь зэпэблагъэ шIыгъэнхэр ары.\n— Урысые Федерацием хэхъоныгъэ зэришIыщт Стратегиер тэ къызкIыхэтхыгъэр шъолъыр пэпчъ хэхъоныгъэ ышIынымкIэ амалэу иIэхэр къыхэдгъэщынхэм, цIыфхэм ящыIакIэ нахьышIу тшIыным апай. Шъугу къэсэгъэкIыжьы 2018-рэ илъэсым Урысые Федерацием и Президент ащ фэдэ пшъэрылъ къызэрэтфишIыгъагъэр. Ащ фэдэ документым сэ сыкIэтхэжьыгъ, — къыщиIуагъ Дмитрий Медведевым Шъачэ щыкIогъэ форумым.\nСтратегием диштэу макрорегион 12 зэхащагъ. Ахэр Гупчэ, Гупчэ-Черноземнэ, Темыр-КъохьэпIэ, Темыр, Къыблэ, Темыр-Кавказ, Волгэ-Камскэ, Волгэ-Уральскэ, Урал-Сыбыр, Къыблэ-Сыбыр, Ангарэ-Енисей, КъокIыпIэ Чыжьэ макрорегионхэр ары.\nКъыблэ макрорегионым хэхьэх Адыгэ Республикэр, Къалмыкъ Республикэр, Республикэу Къырым, Краснодар краир, Астрахань, Волгоград, Ростов хэкухэр, Севастополь.\nАдыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат къызэриIуагъэмкIэ, Стратегием изэхэгъэуцон Адыгеир чанэу хэлэжьагъ. Адыгэкъалэ, Тэхъутэмыкъое, Теуцожь районхэр зыхэхьэрэ Краснодар агломерацием изэхэщэни ащ къыщыдэлъытагъ.\nКъумпIыл Мурат зэрилъытэрэмкIэ, зэгъусэхэу стратегическэ планированием зэрэдэлажьэхэрэм шъолъырхэм амал аригъэгъотыщт энергетикэмрэ транспортымрэ алъэныкъокIэ инфраструктурэм фэгъэхьыгъэ Iофыгъохэр зэшIуахынхэмкIэ, хэхъоныгъэ лъэныкъуакIэхэмкIэ шIыгъэнхэмкIэ.\nПредыдущая Зэтыгъо ахъщэ IэпыIэгъум къыхэхъуагъ\nСледущая Апэрэ зэфэхьысыжьхэр, пшъэрылъхэр\nВ Адыгее перинатальный центр работает в штатном режиме\nВ Адыгее приобретена партия медоборудования для лечения сердечников и онкобольных\nВ Адыгее увеличили финансирование мероприятий по развитию сельских территорий\nВ Адыгее возбуждено дело в отношении бывшего главврача районной больницы


Зыми фэмыдэм узыIэпещэ — Адыгэ макъ\nЗыми фэмыдэм узыIэпещэ\nРедактор 13.02.2020 КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nАдыгэ Республикэм и Лъэпкъ тхылъеджапIэ щыкIогъэ зэхахьэр шIукIэ тыгу къинэжьыщт. Искусствэм ицIыфхэм афэгъэхьыгъэ тхыгъэхэр зэхэугъоягъэхэу зыдэт тхылъэу апэрэу Мыекъуапэ къыщыдагъэкIыгъэм илъэтегъэуцо нэбгырабэ хэлэжьагъ.\nСурэтхэмкIэ гъэкIэрэкIэгъэ тхылъэу «Искусствэм ицIыфхэр» зытхыгъэр Хъот Замрэт. Къэралыгъо телерадиокомпаниеу «Адыгеим» художественнэ къэтынхэмкIэ иотдел ипащ, Адыгэ Республикэм изаслуженнэ журналист, Советскэ Союзым и ЛIыхъужъэу Андырхъое Хъусенэ ыцIэкIэ агъэнэфэгъэ шIухьафтыныр къыфагъэшъошагъ. Культурэр эфирым къызэрэщагъэлъагъорэм фэгъэхьыгъэ зэнэкъокъоу 2005- рэ илъэсым Урысыем щызэхащагъэм илауреат.\nСихъу Фатимэ тхылъым ублапIэу фишIыгъэм къыщиIотэгъэ къэбархэм уагъэгъуазэ. Хъот Замрэт Теуцожь районым икъуаджэу Едэпсыкъоешхом къыщыхъугъ. МузыкэмкIэ еджапIэр Мыекъуапэ къыщиухыгъ. Краснодар культурэмкIэ иинститутэу дэтым ишIэныгъэ щыхигъэхъуагъ.\nХэку филармонием иэстрадэ купэу «Оридам», республикэм и Къэралыгъо орэдыIо-къэшъокIо ансамблэу «Ислъамыем» яорэдыIоу щытыгъ. ТхылъеджапIэм лъэтегъэуцор щызезыщэгъэ театроведэу, Адыгэ Республикэм культурэмкIэ изаслуженнэ IофышIэу Шъхьэлэхъо Светланэ къызэриIуагъэу, Хъот Замрэт исэнаущыгъэ анахьэу къызыщызэIуихыгъэр Къэралыгъо телерадиокомпаниеу «Адыгеир» ары.\nСэмэгу Гощнагъорэ ЯхъулIэ Сэфэррэ зэдаусыгъэу «Гупшыс» зыфиIорэ орэдым ехьылIэгъэ къэтыным искусствэр, поэзиер зышIогъэшIэгъонхэм зэфэхьысыжь гъэшIэгъонхэр аригъэшIыгъэх. ЗэлъашIэрэ тхакIоу Нэхэе Руслъан гъэзетэу «Адыгэ макъэм» къыщыхиутыгъэм мырэущтэу къыщеIо: «Тызэсэгъэ партийнэ гущыIэкIэ онтэгъум фэмыдэу Замрэт ежь ыбзэ къабзэкIэ зыми фэмыдэу, зи къыкIимыIотыкIыжьэу къэтыныр зэрэзэрищагъэм сигъэгушIуагъ. Программэр творческэ екIолIакIэ хэлъэу зэхэгъэуцуагъ. Замрэт «Гъогу маф» есэIо, игущыIэ лъыкIотэнэу сыфэлъаIо».\nНэхэе Руслъан чыжьэу плъэрэ цIыфэу къызэрэтхэтыгъэр, иусэхэмкIэ непи зэрэдгъэлъапIэрэр къыхэдгъэщыхэзэ, Хъот Замрэт искусствэм иIахьышIоу хилъхьагъэм тыкъытегущыIэ.\nТхьабысымэ Умарэ, Ахэджэго Щэбанэ, Сэмэгу Гощнагъо, Шъэожъ Розэ, Пэнэшъу Рае, Хэшх Казбек, Нэхэе Аслъан, Лъэцэрыкъо Кимэ, КIыкI Зулхьаджэ, КIыкI Аслъанбэч, КIыкI Хьисэ, Андзэрэкъо Чеслав, Хьанэхъу Адамэ, Къулэ Амэрбый афэгъэхьыгъэ тхыгъэхэр тхылъым къыщыхаутыгъэх.\n— Искусствэм иIофышIэхэм яхьылIэгъэ тхыгъэхэр зэхэугъоягъэхэу зы тхылъ Хъот Замрэт зэришIыгъэхэм мэхьэнэ ин етэты, — къыщиIуагъ зэхахьэм кIэлэегъэджэ IофшIэным иветеранэу Андзэрэкъо Светланэ.\n— Адыгэ лъэпкъым ыцIэ лъагэу зыIэтыгъэхэм, адыгэхэр зыгъэдэхагъэхэм яхьылIэгъэ тхылъым узыIэпещэ. Ленинград щеджагъэхэу искусствэм цIэрыIо щыхъугъэхэм ящыIакIэ къыреIотыкIы, лъэхъаным куоу ухещэ, — иеплъыкIэхэм тащигъэгъозагъ Шъхьэлэхъо Светланэ.\n— Мыекъуапэ дэт музыкальнэ еджапIэм нэIуасэ тыщызэфэхъугъ. Нэхэе Тэмар, Хъот Замрэт, нэмыкIхэу тикуп хэтыгъэхэр сщыгъупшэхэрэп, тиIофшIэнкIэ тызэIокIэ, — къыIуагъ Урысыем, Адыгеим искусствэхэмкIэ язаслуженнэ IофышIэшхоу Сулейманов Юныс. — Замрэт лъагъоу щыIэныгъэм щыпхырищырэм пытэу зэрэтетыр къыхэщыщтыгъ.\nЗэлъашIэрэ ансамблэу «Ислъамыем» иартистхэу Къумыкъу Щамсудин, Шъымырзэ Казбек, Дзыбэ Руслъан, Мышъэ Андзаур В. Хъотым къыфэгушIуагъэх, ижъырэ адыгэ орэдыр къыфаIуагъ.\nУрысыем культурэмкIэ изаслуженнэ IофышIэу, Адыгеим инароднэ артистэу Къулэ Амэрбый IупэпщынэмкIэ лъэпкъ орэдышъохэр ыгъэжъынчыгъэх. Хъот Замрэт итхылъ хэушъхьафыкIыгъэ тхакIэм тетэу зэрэгъэпсыгъэм уасэ фишIыгъ.\nФилологие шIэныгъэхэмкIэ докторэу, Урысыем итхакIохэм я Союз хэтэу Мамый Руслъан, филологие шIэныгъэхэмкIэ кандидатэу Шэуджэн Тэмарэ, колледжым икIэлэегъаджэу Тхьабысымэ Фатимэ, Адыгэ Республикэм искусствэхэмкIэ иколледж ипащэу Куфэнэ Щамсэт, колледжым икIэлэегъэджэ цIэрыIоу Даутэ Сарыет, Урысыем ыкIи Адыгеим язаслуженнэ артисткэу Баджэ Дзэхъан, Адыгэ Республикэм инароднэ артисткэу Нэгъой Маринэ, Къэралыгъо телерадиокомпаниеу «Адыгеим» адыгэбзэ къэтынхэмкIэ икъулыкъу ипащэу Тэу Замир, Адыгэ Республикэм изаслуженнэ журналистэу, тхакIоу Хьакъунэ Заремэ, хэкужъым къэзыгъэзэжьыгъэмэ ацIэкIэ Чэтэо Ибрахьимэ, нэмыкIхэм къызэраIуагъэмкIэ, Хъот Замрэт зэкIэми апэу космосым быбыгъэм фэд.\n«Джыри си Едэпсыкъоешхо сыдэт» зыфиIорэ тхылъым ыуж искусствэм щыцIэрыIохэм афитхыгъэ тхылъыр бзэм ылъэныкъокIэ дахэу зэригъэфагъ. Художественнэ амалхэр дэгъоу ыгъэфедагъэх. ШIэныгъэлэжьэу ЕмыкI Нурджанэ къызэрэхигъэщыгъэу, телекъэтынхэм къапкъырыкIи, тхылъ къызэрэдигъэкIыгъэр шIушIэгъэшхоу фэтэлъэгъу.\nАдыгэ Республикэм и Къэралыгъо премие искусствэм ылъэныкъокIэ къыфагъэшъошэнэу зэрагъэлъэгъуагъэр тигуапэ. Зэхахьэм хэлэжьагъэхэм ащкIэ тафэраз.\nХъот Замрэт тхылъым илъэтегъэуцо изэхэщакIохэм, тхэкIо цIэрыIоу МэщбэшIэ Исхьакъ, иIофшIэгъухэм, зэкIэ къыфэгумэкIыхэрэм «тхьашъуегъэпсэу» къариIожьыгъ. Пшъашъэм фэгъэхьыгъэ тхылъым итхын зэрэфежьагъэр къыIуагъ. ТхылъеджапIэм иIофышIэу Кучмэз Аминэт лъэтегъэуцом тамэу фишIыгъэм зызэриушъомбгъущтым тицыхьэ телъ.\nОпсэу, Замрэт! Тхьэм уимурадхэр къыбдегъэхъух. Лъэпкъ литературэм лъапсэу щыпшIырэр орэбагъо.\nПредыдущая В Адыгее в прошлом году процентные ставки по ипотеке достигли исторического минимума\nСледущая Къиным римыкIырэр цIыфышху


День русской культуры в АдыгееКультурэм зэфищагъэх\nДень русской культуры в Адыгее\nВ рамках государственной программы РФ «Реализация государственной национальной политики» и госпрограммы РА «Укрепление межнациональных отношений и патриотическое воспитание», при поддержке Федерального агентства по делам национальностей в Государственной филармонии состоялось пленарное заседание, посвященное Дню русской культуры в Республике Адыгея.\nВ нем приняли участие депутаты Государственного Совета – Хасэ РА, представители органов исполнительной власти регионов Северо – Кавказского и Южного федеральных округов, курирующих вопросы национальной политики, а также представители научного сообщества, средств массовой информации.\nУчастники заседания обсудили исторический опыт, современное состояние и перспективы межкультурного взаимодействия народов Республики Адыгея и Северного Кавказа.\nАщ Адыгеим и Къэралыгъо Совет — Хасэм идепутатхэр, Урысые Федерацием и Темыр Кавказ ыкIи Къыблэ федеральнэ шъолъырхэм ягъэцэкIэкIо органхэм ялIыкIохэу лъэпкъ политикэм игъэцэкIэн фэгъэзагъэхэр, шIэныгъэлэжьхэр хэлэжьагъэх.\nПэублэ зэIукIэгъум «Адыгэ Республикэмрэ Темыр Кавказымрэ ащыпсэурэ лъэпкъхэм якультурэ къырыкIуагъэр, непэ изытет ыкIи лъэпкъ зэфэшъхьафхэм тапэкIэ зэфыщытыкIэу яIэщтхэр» зыфиIорэ Iофыгъом щытегущыIагъэх.\nIофтхьабзэр Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо филармоние щыкIуагъ. ХьакIэхэр, культурэм иIофышIэхэу чIыпIэ зэфэшъхьафхэм къарыкIыгъэхэр залым чIизыгъэх. Ахэм пэублэ гущыIэкIэ закъыфигъэзагъ Адыгэ Республикэм и Премьер-министрэ игуадзэу Наталья Широковам.\nУрысые Федерацием и Къыблэ шъолъыррэ Темыр Кавказым исубъектхэмрэ къарыкIыгъэхэм ащыщхэр къэгущыIагъэх. Волгоградскэ, Астрахань хэкухэм, Ставропольем, Краснодар краим, Адыгеим ялIыкIохэм лъэпкъ зэфэшъхьафхэм зэгурыIоныгъэрэ шъхьэкIэфагъэрэ зэфыряIэу зэдэпсэунхэмкIэ Iофтхьабзэу зэшIуахыхэрэр къаIотагъэх. Нэужым лъэпкъ творческэ коллективхэм къагъэхьазырыгъэ концертым еплъыгъэх.\nМэфэкIыр цIыфхэм яIэшIагъэхэм якъэгъэлъэгъонкIэ рагъэжьагъ. Ар филармонием ифойе щыкIуагъ. ЦIыф IэпэIасэхэм къагъэхьазырыгъэу ащ къырахьылIагъэхэр пхъэм, керамикэм, тхылъыпIэм, апчым, гъучIым ахэшIыкIыгъэ пкъыгъох, нысхъап кIэракIэх, бэмышIэу къыдэкIыгъэ тхылъых, дышъэкIэ е тыжьынкIэ хэдыкIыгъэ тхыпхъэх.\nНэужым секцие зэфэшъхьафхэм Къэралыгъо филармонием Iоф щашIагъ. ХьакIэхэр Лъэпкъ музеим рагъэблэгъагъэх, ар къарагъэплъыхьагъ.\nЧъэпыогъум и 27-м тикъушъхьэхэм ядэхагъэ арагъэлъэгъунэу ахэр Мыекъопэ районым ащэгъагъэх. ПсэупIэу Дахъо дэт хьакIэщэу «Даховская слобода» зыфиIорэм щыIагъэх, ащ секциехэм ащыщ Iоф щишIагъ.\nБэшIагъэп Адыгэ Республикэм Дунэе адыгэ культурэм ифестиваль зыщыкIуагъэр, ащ къыкIэлъыкIуагъ лъэпкъ цIыкIухэм яфорум, джы мары урыс культурэм имэфэкIэу Урысыем ишъолъыритIумэ ащыпсэухэрэр зыхэлэжьагъэхэр чъэпыогъум и 25 — 27-рэ мафэхэм щыIагъ.\nАхэм къагъэлъагъо Адыгэ Республикэм ипащэхэми, шъолъырым щыпсэухэрэми къэралыгъом илъэпкъ зэрэрэдырагъаштэрэр, лъэпкъ культурэхэм уасэ зэрафашIырэр.\nТарихъ лъапсэр егъэпытэ\nИнгушетием, Ставропольем, Адыгеим, Къэрэщэе-Щэрджэсым, Краснодар краим, Волгоградскэ ыкIи Астраханскэ хэкухэм къарыкIыгъэхэм мамырэу зэдэпсэурэ лъэпкъхэм якультурэ къызэтегъэнэгъэным ыкIи хэхъоныгъэхэр егъэшIыгъэным зэрэпылъхэр мэфэкIым къекIолIагъэхэм къафаIотагъ.\nСекциехэм яIофшIэн чанэу хэлэжьагъэх Урысые Федерацием и Къыблэ федеральнэ ыкIи Темыр Кавказ федеральнэ шъолъырхэм, къэбар жъугъэм иамалхэм ялIыкIохэр.\nШъыпкъэ, культурэм цIыфхэри лъэпкъхэри зэрепхых, ятарихъ лъапсэхэр егъэпытэх. Къэралыгъо лъэпкъ политикэм гъогу занкIэ пхырыщынымкIэ ащ мэхьанэшхо иI. Урысыешхом икультурэ зэрэбаим фэдэу лъэпкъ зэфэшъхьафхэм яехэри гъэшIэгъоных. Ахэр зэкIэ зэхэтмэ мамырныгъэр зэрэпытэрэри, цIыфхэм агухэр зэрэзэфызэIуахыхэрэри Адыгеим щыкIогъэ Iофтхьабзэм нэрылъэгъу къышIыгъ.


Алъэгъугъэм ыгъэрэзагъэхэп — Голос Адыга\nРедактор 12.09.2019 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nАР-м и Къэралыгъо Совет – Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэмрэ ащ игуадзэу Шъэо Аскэррэ мы тхьамафэм Мыекъопэ районым щыIагъэх.\nЦIыфым ипсауныгъэ лъэшэу зиягъэ езыгъэкIырэ уц шIоеу амброзием джыдэдэм иуахът. Бэдзэогъу мазэм ыкIэм АР-м и Парламент зэхэсыгъоу иIагъэм ащ щытегущыIэхи, уцым игъэкIодын нахь чанэу дэлэжьэнхэу къызщиIорэ джэпсалъэу къэралыгъо ыкIи чIыпIэ зыгъэIорышIэжьыпIэ хэбзэ органхэм, зэкIэ цIыфэу республикэм исхэм афэгъэзагъэр щаштэгъагъ. Ар гъэцэкIагъэ зэрэхъурэм, амброзием игъэкIодын епхыгъэу зэшIуахыхэрэм защагъэгъозэныр ары парламент пащэхэр мы муниципальнэ образованием кIонхэм ушъхьагъу шъхьаIэу фэхъугъэр.\nМыекъопэ район администрацием ипащэ игуадзэу Андрей Пономаревымрэ отраслэхэм хэхъоныгъэ ягъэшIыгъэнымкIэ район ГъэIорышIапIэм ипащэ мэкъумэщ хъызмэтымкIэ игуадзэу Нина Самойловамрэ ягъусэхэу псэупIэ койхэр, зэкIэмкIи 10 мэхъух, къакIухьагъэх. Ахэм япащэхэм, цIыфэу ащыпсэухэрэм заIуагъэкIагъ, урамхэр, общественнэ чIыпIэхэр къаплъыхьагъэх. ПсэупIэу зыдэхьагъэхэм, амброзиер игъом зэраупкIэрэр нафэу, зыщыкъабзэхэр къахэкIыгъэх, ау, гухэкIыми, нахьыбэрэхэм мы уц шIоим пэшIуекIогъэныр Iэпэдэлэл ащашIыгъ. Щагу Iухьагъухэм, урам гъогубгъухэм ямызакъоу, общественнэ чIыпIэхэм жъугъэу амброзиер къащэкIы, гъэпсэфыпIэ чIыпIэхэм ащыщхэм апэблагъэуи ащ зеушъомбгъу.\nПарламентым ипащэхэм ямырэзэныгъэ пхъашэу къыраIотыкIыгъ. Пстэумэ апэу псэупIэ кой администрациехэм япащэхэм ар ямысагъэу алъытагъ.\n— ШIыкIэ пстэури жъугъэфедэзэ амброзием иягъэу къакIорэр, ар игъом аупкIэныр шIокI зимыIэ Iофэу зэрэщытыр цIыфхэм алъыжъугъэIэсынэу щытыгъ, — къыIуагъ Владимир Нарожнэм. — КъызэрэнэфагъэмкIэ, ар дэеу шъогъэцакIэ.\nПсэупIэ кой администрациехэм япащэхэм къызэраIуагъэмкIэ, цIыфхэми алъагъэIэсы, законым фитыныгъэу къаритыхэрэр агъэфедэхэзэ, амброзиеу е нэмыкI уц шIоеу ищагу IухьапIэ дэжь къыщыкIырэр игъом изымыупкIыхэрэм административнэ пшъэдэкIыжьи арагъахьы. Арэу щытми, тазырыр зэрэмакIэм къыхэкIыкIэ (законым къызэрэщыдэлъытагъэмкIэ, ар сомэ 500) ащ ыгъэщынэрэр макIэ. Ары пакIошъ, тазыр зытыралъхьагъэхэм ащ дырамыгъаштэу, щагу кIыбым щыIэм яIоф хэмылъэу зыIохэрэр, хьыкумым зыфэзыгъазэхэрэр къызэрахэкIыхэрэри псэупIэ койхэм япащэхэм къаIуагъ. Арэу щытми, пшъэдэкIыжьыр нахь гъэпхъэшэгъэным нэмыкI хэкIыпIэ щымыIэу алъытагъ.\n— Тиреспубликэ зекIоным зыщиушъомбгъунэу, хьакIэу къихьэрэр нахьыбэ хъунэу, ащ ишIуагъэкIэ бюджетми хахъохэр фэхъунхэу тыщэгугъы, — къыIуагъ Шъэо Аскэр станицэу Дахъо игупчэ амброзием зэрэзэлъикIугъэм еплъыкIэу фыриIэр къыриIотыкIызэ. — Мыщ фэдэ екIолIакIэ тиIэу зыпари къытфэкIощтэп. ГухэкIми, мы зыр арэп мыщ фэдэу амброзиер зэрытэу тызэрихьылIагъэр ыкIи пащэхэр ары зимысагъэ ащ хэлъыр. Охътэ благъэм екIолIакIэу яIэр зэбламыхъумэ, пшъэдэкIыжьыр нахь зэрэгъэпхъэшэгъэщтым щэч хэлъэп.\nПсэупIэхэм ямызакъоу, мэкъумэщ хъызмэтым ичIыгоу Мыекъопэ районым илъхэм ащыщыбэхэри Парламентым ипащэхэм къакIухьагъэх. Ахэм натрыф е тыгъэгъазэ зытырапхъагъэхэр ахэтых, зыпари къызщамыгъэкIырэр нахьыб. Лэжьыгъэ зэрылъхэми, губгъо нэкIхэми амброзиер бэу арыт, зэлъикIугъапэхэри ахэтых. ЧIыгур зымыгъэфедэу зыгъэхьаулыехэрэм ар къызкIаIамыхыжьырэм Парламентым ипащэхэр кIэупчIагъэх. Ар зиунаем къыIыпхыжьыныр Iоф къинэу зэрэщытым къегъэуцухэу ары район пащэхэм къызэраIуагъэр. Арэу щытми, хэбзэгъэуцугъэм фитыныгъэу къаритыхэрэр мыщ дэжьми яIэубытыпIэхэу илъэсищым зэкIэлъыкIоу зымыгъэфедагъэу, ащ тетэу цIыраоу зыIыгъхэм къаIахыжьынхэу афагъэпытагъ.\nАщ фэдэу зыдэщыIагъэхэм ащыщых Къэнкъул Джэбраилэ, Эдуард Такмазян, Борис Чатоевыр, Владимир Петросян, Николай Журба, ШъэоцIыкIу Къэплъан, Сергей Соловьевыр, Константин Ключкиныр, Валерий Андрюхиныр зипэщэ мэкъумэщ фермерскэ хъызмэтшIапIэхэр. Мыхэм зэкIэми чIыгоу аIыгъхэр ежьхэм яунаех, лэжьыгъэ къэзыгъэкIи ахэт, зыпари щызымышIагъэр нахьыб, ау зэкIэми амброзием иупкIэн Iэпэдэлэл ашIыгъ.\nМэкъумэщ хъызмэтым ичIыгу зыIыгъэу игъом амброзиер зымыупкIэхэрэм апае тхылъхэр агъэхьазырхи, Россельхознадзорым Краснодар краимкIэ ыкIи АдыгеимкIэ и ГъэIорышIапIэ фагъэхьыгъэу ары районым ипащэхэм къызэраIуагъэр. Илъэсыбэ хъугъэу пшъэдэкIыжь зэрагъэхьыхэрэри ахэм ахэтых, ау ащ шIуагъэу къытырэр макIэ. Сыда пIомэ тазырэу арагъэтырэр сомэ 300 ныIэп зэрэхъурэр. Амброзием иупкIэн е игъэкIодын пэIуигъэхьащтым нахьи ар бэдэдэкIэ нахь макI. Арышъ, тазырыр етышъ, амброзием ебгъукIо.\nЗишъофхэр зыгъэкъабзэхэу зыдэщыIагъэхэр Евгений Смирновыр зипэщэ хъызмэтшIапIэу ООО-у «Нива» зыфиIорэр ары. Ащ соер мы уахътэм Iуехыжьы, мэфэ благъэхэм тыгъэгъазэм иIожьын ригъэжьэщт. Илэжьыгъэ икъоу ищыкIагъэр зэрэришIылIэрэр къыхэщы, амброзием зэребэнырэри нафэ. «Нивэр» лъэныкъо пстэумкIи нэмыкI хъызмэтшIапIэхэмкIэ щысэтехыпIэу зэрэщытыр Владимир Нарожнэмрэ Шъэо Аскэррэ къыхагъэщыгъ.\nПарламентым ипащэхэм пстэури къызэфахьысыжьзэ, Мыекъопэ районым щалъэгъугъэм зэримыгъэрэзагъэхэр джыри зэ къыкIагъэтхъыжьыгъ.\n— Мы муниципальнэ образованием уплъэкIунхэр къыщедгъэжьэным ушъхьагъу шъхьаIэу фэхъугъэр зекIоным зыщегъэушъомбгъугъэным анахь фытегъэпсыхьагъэу, гугъэпIэ инхэр республикэм рипхыхэу зэрэщытыр ары, — къыIуагъ Владимир Нарожнэм. — Мы районым изэтегъэпсыхьан, зекIоным епхыгъэ инфраструктурэм изегъэушъомбгъун, туристхэмкIэ джыри нахь хъопсагъо шIыгъэным АР-м и ЛIышъхьэ лъэшэу ынаIэ тет. Ау мырэущтэу автомобиль гъогубгъухэр, псэупIэ кIоцIхэр амброзием зэлъикIугъэхэу, игъом ахэр амыупкIэхэмэ, туристхэмкIэ хъопсагъо зэрэмыхъущтыр нафэ. Ащ имызакъоу, цIыфэу тиреспубликэ исхэмкIи амброзиер зэрэзэрарышхор къыдэплъытэн фае.\nАдыгеим и Парламент ипащэхэм къызэраIуагъэмкIэ, мы Iофыгъом джыри мызэу, мытIоу къыфагъэзэжьыщт, административнэ пшъэдэкIыжьхэм алъэныкъокIэ предложениеу къахьыгъэхэми ахэплъэщтых, атегущыIэщтых. Мыекъопэ районым джыри мы тхьамафэм кIощтых, щалъэгъурэр зыщызэфахьысыжьыщт игъэкIотыгъэ зэхэсыгъо щызэхащэщт. Нэужым адрэ муниципальнэ образованиехэри къакIухьанхэ гухэлъ яI.\nСурэтхэр Виталий Шепталенкэм тырихыгъэх.\nПредыдущая Мыем нэмыкIхэми якъуап\nСледущая ЯпшIэнэрэу хэдгъэунэфыкIыщт


Мы аужырэ уахътэм Интернет зэпхыныгъэм иамалкIэ цIыфэу агъапцIэхэрэм япчъагъэ хэпшIыкIэу хэхъуагъ. Мафэ къэс шIыкIакIэхэр ахэм къаугупшысых.\nБзэджашIэхэм товархэр ащэхэу ыкIы ащэфыхэу сайтхэм мэкъэгъэIухэр къарагъахьэх. Товарыр къыпфигъэхьыным пае ыпэ рапшIэу ахъщэр икартэ ибгъэхьан фаеу ареIо, ахъщэр ештэшъ, ипшъэрылъ ыгъэцэкIэжьырэп.\nДжащ фэдэу сайт зэфэшъхьафхэм къарагъахьэрэ мэкъэгъэIухэм бзэджашIэхэр алъэплъэх. Товарыр ащэфынэу араIо, нэужым ушъхьагъу зэфэшъхьафхэр ашIыхэзэ банковскэ картэм иномер ыкIи CVC-кодыр зэрагъашIэ, СМС-кIэ къэкIогъэ кодыри къарагъаIо. Ахэр зызэрагъашIэкIэ цIыфым исчет ехьэх, илъыр рахы.\nБанкым къышъуитыгъэ картэм иномер яшъуIон фаеу зыгорэкIэ СМС-мэкъэгъэIу къышъуIукIэмэ е телефонымкIэ къышъуфытеохэмэ, шъушIошъ шъумыгъэхъу, гъэпцIакIохэм зяшъумыгъэгъэдел, цыхьэ афэшъумышI. Товарым ыуасэ нэмыкIхэм ялъытыгъэмэ бэкIэ нахь макIэ зыхъукIэ, шъуфэсакъ — бзэджашIэу къычIэкIын ылъэкIыщт. А товар дэдэр цыхьэ зыфэпшIын плъэкIыщтхэм ащыпщэфышъущт. Почтэм е курьерым къыIыпхыжьы зыхъукIэ ахъщэр птымэ нахь тэрэз.\nЗыныбжь имыкъугъэхэм мыхъо-мышIагъэхэр къяхъулIэхэу, гъогум бзэджашIэхэр ащылъыплъэхэу Интернетым къэбархэр къехьэх. Шъолъыр зэфэшъхьафхэм ащ фэдэ хъугъэ-шIагъэхэр ащагъэунэфых.\nАР-м хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ и Министерствэ ны-тыхэм джыри зэ агу къегъэкIыжьы кIэлэцIыкIухэм сакъыныгъэ къызыхагъэфэнэу, урамым тетыхэ зыхъукIэ ягъэпсыкIэ зыфэдэн фаер арагъэшIэнэу:\n— цIыфыбэ зыщызекIорэ ыкIи къэнэфырэ гъогухэм атетынхэу;\n— гъэсэныгъэм иучреждение кIохэ зыхъукIэ ямызакъоу, ялэгъухэм ахэтынхэу;\n— зыщыщ амышIэхэрэм адэмыгущыIэнхэу, шIухьафтынэу къащэихэрэр къаIамыхынхэу;\n— зыщыщ амышIэхэрэм лифтым адимытIысхьанхэу, нэмыкI чIыпIэхэм адыщымытынхэу;\n— зыщыщ амышIэхэрэм адэмыгущыIэнхэу, зи къаIамыхынэу;\n— ахъщэ, гаджетхэр, уасэ зиIэ Iэмэ-псымэхэр къамыгъэлъэгъонхэу;\n— ошIэ-дэмышIэ Iоф къэхъугъэмэ цIыфхэр зыдэщыIэ чIыпIэм чъэнхэу, куонхэу;\n— къатыбэу зэхэт унэм къащыщыхьагъэхэмэ, звонокхэм атеонхэу;\n— къызыщынэхэкIэ ны-тыхэм е полицием афытеонхэу.\nНы-тыхэр! Шъуисабыйхэм ящыIэныгъэрэ япсауныгъэрэ шъоры зыIэ илъыр. Сакъыныгъэ къызыхагъэфэнэу, амышIэрэ цIыфхэм акIэрымыхьанхэу яшъуIу.\nОбщественнэ чIыпIэхэм хъункIэн бзэджэшIагъэхэу ащызэрахьэхэрэм ащыухъумэгъэнхэм фэшI шIэгъэн фаехэм полицием иIофышIэхэм цIыфхэр ащагъэгъуазэх.\nМыщ фэдэ шапхъэхэр зыщышъумыгъэгъупшэх:\n— унэм шъукъикIы зыхъукIэ ахъщэу шъуищыкIэгъэщтым фэдиз шъуштэ, къэшъущэфыщтыр лъапIэмэ, банковскэ карточкэр жъугъэфедэ;\n— карточкэхэм япин-кодхэр тхыгъэу, е ежь карточкэм тетхагъэу шъумыIыгъых;\n— Iалъмэкъыр е ахъщалъэр шъущэфыхэрэр зэрылъ курэжъыем е пакетым ишъумылъхьэх;\n— сумкэ е барсеткэ пIыгъымэ, ар уагупэкIэ къэщагъэу щытын фае;\n— бумажникыр, мобильнэ телефоныр е уасэ зиIэ пкъыгъохэр ыкIыбыкIэ щыIэ джыбэхэм арышъумылъхь, бзэджашIэхэм рахыныр къины къащыхъущтэп.\nЗыщышъумыгъэгъупш! ЦIыфыбэ зыщызэхэт чIыпIэхэр ары тыгъуакIохэр зыдэщыIэхэр. Общественнэ транспортым шъуисы, вокзалым, тучанхэм, бэдзэрхэм шъуащыIэ ыкIи нэмыкI зэхэхьэ инхэм шъуахэты зыхъукIэ сакъыныгъэ къызыхэжъугъаф.\nКъышъотыгъуагъэхэмэ, ыпэрапшIэу Iэгъо-благъом итыгъэхэм шъуяупчI, нэужым полицием икъулыкъушIэхэм шъуафытеу.\n«Щынэгъончъэ» счет зэрэщымыIэр зыщышъумыгъэгъупш\nАдыгеим пэIудзыгъэ бзэджэшIагъэу щызэрахьэхэрэр нахьыбэ мэхъу зэпыт. ГущыIэм пае, Мыекъуапэ щыпсэурэ хъулъфыгъэу илъэс 37-рэ зыныбжьыр полицием идежурнэ часть къытеуагъ.\nАщ къызэриIуагъэмкIэ, Интернет-тучаным илIыкIо ар дэгущыIагъ ыкIи ищыкIэгъэ товарыр къыщищэфынэу зэзэгъыныгъэ дишIы зэхъум ахъщэр пэшIорыгъэшъэу къытын фаеу къыриIуагъ. Сомэ мини 10 зыфырегъэхьэ ужым ар къыдэгущыIэжьыгъэп.\nИлъэс 61-рэ зыныбжь бзылъфыгъэм 8-495-кIэ къыригъэжьэрэ зэмылIэужыгъо номерищыкIэ къыфытеуагъэх. Икартэ илъ ахъщэхэр бзэджашIэхэм рахы ашIоигъоу аущтэу мыхъуным пае IэпыIэгъу къыфэхъущтхэу бзылъфыгъэр агъэдэIуагъ ыкIи къыраIогъэ счетым банкоматым кIуи, сомэ мин 55-рэ афыригъэхьагъ. Мыекъопэ районым щыпсэурэ бзылъфыгъэу илъэс 63-рэ зыныбжьыми бзэджашIэхэм къаIорэр ышIошъ хъуи, сомэ мин 70-рэ афыригъэхьагъ.\nИлъэс 32-рэ зыныбжь хъулъфыгъэу Адыгэкъалэ щыпсэурэр джащ фэдэу агъэделагъ, банкым иIофышIэу зыкъагъэлъагъуи, картэм и CVC-код къырагъэIуагъ ыкIи икредиткэ сомэ мини 140-рэ рахыгъ.\nПолицием иIофышIэхэм джыри зэ шъугу къагъэкIыжьы: «щынэгъончъэ» картэм ахъщэр иплъхьанэу къыуаIо зыхъукIэ, телефоныр бгъэтIылъыжьын фае, банкым шъуекIуалIэмэ е банкым шъутеомэ нахьышIу.\nЕжь-ежьырэу шъон пытэхэр ышIыщтыгъэ\nТэхъутэмыкъое районым щыпсэурэ хъулъфыгъэу илъэс 32-рэ зыныбжьым псауныгъэмкIэ зиягъэ къэкIон ылъэкIыщт, спирт зыхэт шъон пытэхэр хэбзэгъэуцугъэм димыштэу ыщэу агъэунэфыгъ.\nЕжь-ежьырэу ышIыгъэ шъон пытэ литри 2,5-рэ полицием иIофышIэхэм иунэ къырахыгъ. Мыщ фэдэ хъугъэ-шIагъэм пае мы илъэсым административнэ пшъэдэкIыжь зэрихьыгъэри агъэунэфыгъ. Аугъоигъэ тхьапэхэм апкъ къикIыкIэ хъулъфыгъэм уголовнэ Iоф къыфызэIуахыгъ. Тазырэу сомэ мин 80 е зыгъэтэрэзыжьын IофшIэнхэр илъэсрэ ыгъэцэкIэнхэу тыралъхьашъущт.\nДжащ фэдэу илъэс 70-рэ зыныбжь хъулъфыгъэм ежь-ежьырэу ышIыгъэ шъон пытэ ыщэу къулыкъушIэхэм агъэунэфыгъ, литрэрэ ныкъорэ иунэ къырахыгъ.\nХэбзэгъэуцугъэм димыштэу шъон пытэхэр зыщэхэрэ ыкIи зышIыхэрэм якъыхэгъэщын фытегъэпсыхьэгъэ пэшIорыгъэшъ IофшIэнхэр къулыкъушIэхэм зэхащэх. Мы лъэныкъомкIэ хэбзэгъэуцугъэм димыштэу зекIохэрэм административнэ ыкIи уголовнэ пшъэдэкIыжь арагъэхьыщт.\nПредыдущая Къихьащт илъэсым электрон шIыкIэкIэ аIэкIагъэхьащтых\nСледущая Яхэгъэгу шIу алъэгъунэу агъасэх


Адыгэ Хэку Таймс: Сирием къикIыжьыгъэхэм афэгъэхьыгъэ зэфэхьысыжь\nСирием къикIыжьыгъэхэм афэгъэхьыгъэ зэфэхьысыжь\nАдыгэ Республикэм лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ и Комитет и Тхьаматэ Шъхьэлэхъо Аскэр\nСирием щыщ тилъэпкъэгъухэм Адыгеим къэкощыжьхэу заублэгъагъэр 2012-рэ илъэсым ижъоныгъокIэ мазэ къыщегъэжьагъэу ары. Анахьэу жъугъэу къызыкощыжьыгъэхэр 2012-рэ, 2013-рэ илъэсхэм яятIонэрэ кIэлъэныкъу.\nСирием IашэкIэ щызэпэуцужьхэу зырагъэжьагъэм къыщыублагъэу ащ щыщ адыгэ мин 1,1-м ехъумэ Адыгеим - ятарихъ чIыгужъ - къагъэзэжьыгъ. Ахэм ащыщэу нэбгырэ 603-мэ пIалъэ горэкIэ Урысые Федерацием щыпсэунхэу Iизын, нэбгырэ 421-мэ «вид на жительство» зыфаIорэ тхылъыр, нэбгырэ 22-мэ Урысые Федерацием игражданствэ, нэбгырэ 63-мэ пIалъэ горэкIэ шъхьэегъэзыпIэ аратыгъ. 2015-рэ илъэсым щылэ мазэм и 1-м ехъулIэу ащ фэдэ пчъагъэхэр къэзытыгъэр Урысыем кощын IофхэмкIэ и Федеральнэ къулыкъу Адыгэ РеспубликэмкIэ и Къутам ары. Ащ нэмыкIэу, Адыгеим иапшъэрэ еджэпIитIумэ Сирием щыщ адыгэ кIэлэ 82-рэ ащеджэ. Тилъэпкъэгъухэм ыпкIэ хэмылъэу медицинэ уплъэкIунхэр арагъэкIух, пIалъэ горэкIэ Урысые Федерацием щыпсэунхэмкIэ Iизын, «вид на жительство» зыфаIорэ тхылъыр къаратыным пае документэу арахьылIэн фаехэмкIэ ящыкIэгъэ справкэхэр ыпкIэ хэмылъэу къараты.\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу ТхьакIущынэ Аслъан ипресс-конференциеу бэмышIэу щыIагъэм журналистхэр къыщыкIэупчIагъэх тилъэпкъэгъухэр республикэм зэрэригъэблэгъэжьыгъэхэм, тарихъ чIыгужъым щыIакIэу илъым есэнхэмкIэ амалхэр зэрэзэрахьэхэрэм афэгъэхьыгъэу.\n- Сирием къикIыжьырэ тилъэпкъэгъухэр щыIакIэм хэгъэгъозэгъэнхэкIэ IэпыIэгъу афэхъущт республикэ комиссие Адыгеим щызэхащагъэу Iоф ешIэ. ПIалъэ горэкIэ ахэр регистрацие шIыгъэнхэм, уахътэ горэкIэ республикэм щыпсэунхэу Iизын ятыгъэным, урысыбзэ, Урысыем, Адыгеим ащыпсэурэ лъэпкъхэм ятарихъ, якультурэ, хэбзэгъэуцугъэхэм алъапсэхэр ягъэшIэгъэнхэм, ятэжъ пIашъэхэм ячIыгужъ къэзгъэзэжьыгъэхэм якIалэхэр еджапIэхэм, кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэм ягъэштэгъэнхэм, IофшIэпIэ чIыпIэ нэкIэу щыIэхэмкIэ къэбархэр аIэкIэгъэхьэгъэнхэм, IофшIэным икъэгъотынкIэ IэпыIэгъу афэхъугъэным япхыгъэ Iофыгъохэм язэшIохынкIэ хабзэр адеIэу фежьагъ, - хигъэунэфыкIыгъ Адыгеим и ЛIышъхьэу ТхьакIущынэ Аслъан. - Сирием къикIыжьыгъэ адыгэ унагъохэм ящыIакIэ тIэкIу-тIэкIузэ зэтеуцо, ахэм ащыщхэм унэхэр зэрагъэгъотыгъэх, IофшIапIэхэм аIухьагъэх.\nАтэжъ чIыгужъым къэзгъэзэжьыгъэхэм бэджэндэу аштэщт унэм икъэгъотынкIэ IэпыIэгъу къафэхъух Адыгэ Республикэм икъэралыгъо учреждениеу «ЧIыгужъым къэзгъэзэжьыгъэхэр хэзгъэгъозэжьырэ Гупчэр», чIыгужъым къэзгъэзэжьыгъэхэр хэзгъэгъозэжьырэ Унэр, Адыгэ Республикэм и Фондэу чIыгужъым къэзгъэзэжьыгъэхэм IэпыIэгъу языгъэгъотырэр. Анахьэу фэныкъо унагъохэм Адыгэ Республикэм икъэралыгъо учреждениеу «ЧIыгужъым къэзгъэзэжьыгъэхэр хэзгъэгъозэжьырэ Гупчэм» пIалъэ горэкIэ псэупIэ ащаратыгъ. Къуаджэхэм адэт унэхэр ыпкIэ хэмылъэу бэджэндэу аратых.\nАнахьэу IэпыIэгъу зищыкIагъэхэр республикэм къэкощыжьыгъакIэхэр ары. ЧIыгужъым къэзгъэзэжьыгъэхэр хэзгъэгъозэжьырэ Гупчэм ахэр пIалъэ горэкIэ щыдатхэх Урысые Федерацием пIалъэ горэкIэ щыпсэунхэу Iизын къаратыным ыкIи шъхьэегъэзыпIэ щагъотыным пае.\nНепэ ехъулIэу хэгъэгу зэфэшъхьафхэм къарыкIыгъэ нэбгырэ 412-м ехъу (Сирием къикIыжьыгъэ адыгэ 353-р) Гупчэм щыдатхагъ хабзэмкIэ статусэу Урысые Федерацием щыряIэщтым иIофыгъохэм язэшIохын пае нэмыкI юридическэ адрес зэрагъэгъотынэу амал зэрямыIэм къыхэкIэу. ПIалъэ горэкIэ ахэр республикэм щыпсэунхэу Iизын къаратыным тегъэпсыхьэгъэ документхэм язэхэгъэуцонкIэ Гупчэм иIофышIэхэр ахэм IэпыIэгъу къафэхъух.\nАдыгэ Республикэм лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ и Комитет и Тхьаматэу Шъхьэлэхъо Аскэр ащ фэгъэхьыгъэу къыIуатэзэ, мы лъэныкъомкIэ общественнэ организациехэм мэхьанэу яIэр хигъэунэфыкIыгъ.\n- Адыгэ Республикэм иобщественнэ Фондэу чIыгужъым къэзгъэзэжьыгъэхэм IэпыIэгъу афэхъурэм 2012 - 2013-рэ илъэсхэм Адыгеим къэзгъэзэжьыгъэ унагъохэм азыныкъо нахьыбэмэ мэзищым телъытагъэу зыщыпсэухэрэ унэм пае бэджэндыпкIэр афитыгъ, ащкIэ цIыфхэм агу пыкIыгъэ ахъщэр къызыфигъэфедагъ. Анахьэу фэныкъо унэгъо 21-мэ етIани мэзихкIэ зыщыпсэущтхэ унэм пае бэджэндыпкIэр афитыгъ, - къыIуагъ Шъхьэлэхъо Аскэр.\nАдыгэ Республикэм лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ и Комитет къызэритыгъэмкIэ, IэкIыб къэралыгъохэм къарыкIыжьыгъэ тилъэпкъэгъухэм азыныкъо нахьыбэр Мыекъуапэ щэпсэух, адрэхэр республикэм имуниципальнэ образование зэфэшъхьафхэм (нахьыбэу Тэхъутэмыкъое районым) ащэпсэух. Урысые хэбзэгъэуцугъэм тетэу Тэхъутэмыкъое районымрэ Мыекъопэ районымкIэ къуаджэу Мэфэхьаблэрэ унэ зыщашIыщт чIыгу Iахьхэр ахэм къащыфыхагъэкIых.\nСирием къикIыжьыгъэ тилъэпкъэгъухэм унэе унэ щашIыным пае чIыгу Iахь 37-рэ къуаджэу Мэфэхьаблэ къащыфыхагъэкIыгъ. Тэхъутэмыкъое районымкIэ Афыпсыпэ къоджэ псэупIэм хэхьэрэ икъоджиплIымэ Сирием къикIыжьыгъэ тилъэпкъэгъуи 130-м ехъу ащэпсэу. Хабзэм ичIыпIэ къулыкъухэр, Адыгэ Хасэм хэтхэр, чIыпIэ предпринимательхэр, общественностыр къадеIэзэ чIыгу Iахьхэу къафыхагъэкIыгъэхэм ищыкIэгъэ инфраструктурэр ащагъэпсыгъ, общественностым, мылъку зиIэхэм ягупыкI IэпыIэгъукIэ, ежь тилъэпкъэгъухэм ямылъкукIэ унэ 14 агъэпсыгъ. Унихэу ашIыщтым алъапсэ агъэчъыгъах. Ащ нэмыкIэу унэгъуищмэ ежь-ежьырэу унэхэр къащэфыгъэх, зы унагъом ялъэкъоцIэгъухэм унэ къыфащэфыгъ.\nСирием къикIыжьыгъэ тилъэпкъэгъухэр джащ фэдэу Инэм къоджэ псэупIэм, Шэуджэн, Кощхьэблэ, Красногвардейскэ районхэм якъуаджэхэм ащэпсэух. Адыгэ Республикэм и Комитетэу чIыпIэ зыгъэIорышIэжьынымкIэ къулыкъухэм адэлажьэрэм унэ нэкIэу щыIэ пчъагъэр зэригъэшIагъ, Сирием къикIыжьыгъэ адыгэ унагъохэм ыпкIэ хэмылъэу ахэр аратыным бысымхэр фэхьазырых.\nТилъэпкъэгъухэм урысыбзэ ягъэшIэгъэн зэрэфаер къыдалъытэзэ, Адыгэ Республикэм гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ и Министерствэ 2012-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу Сирием къикIыжьыгъэ тилъэпкъэгъухэм урысыбзэ ягъэшIэгъэным тегъэпсыхьэгъэ курсхэр Мыекъуапэ къыщызэIуихыгъэх. Джыдэдэми ахэм Iоф ашIэ. Курсхэм мылъкоу апэIухьэрэр республикэ бюджетым къыхэкIы. Джащ фэдэу урысыбзэм изэгъэшIэнкIэ курсхэр Тэхъутэмыкъое районымкIэ къуаджэу Пэнэхэси щызэхащэгъагъэх. 2013-рэ илъэсым Министерствэм Адыгеимрэ Урысыемрэ ащыпсэурэ лъэпкъхэм ятарихърэ якультурэрэ язэгъэшIэнкIэ курс заули зэхищэгъагъ.\n- Гухэлъ гъэнэфагъэ зиIэ республикэ программэу «IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм зэпхыныгъэу адытиIэр гъэпытэгъэныр» зыфиIоу 2012 - 2016-рэ илъэсхэм ателъытагъэм диштэу Адыгэ Республикэм лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ и Комитет адыгабзэр дунэе проектэу «Bооk2» зыфиIорэм хигъэхьагъ ыпэкIэ зыщыпсэущтыгъэхэ хэгъэгум щагъэфедэщтыгъэ бзэмкIэ яныдэлъфыбзэ Адыгеим къэзгъэзэжьыгъэ тилъэпкъэгъухэм зэрагъэшIэным пае. Джащ фэдэу урысыбзэр зызэрагъэшIэ нэуж тилъэпкъэгъухэм ясэнэхьаткIэ Урысыем Iоф щашIэн алъэкIыным пае IэкIыб къэралыгъохэм къащаратыгъэ дипломхэр Урысыем къыщыдалъытэн зэралъэкIыщт шIыкIэр бзэ зэфэшъхьафхэмкIэ зэрадзэкIыжьыгъ, - хигъэунэфыкIыгъ Шъхьэлэхъо Аскэр.\n2002-рэ илъэсым бэдзэогъум и 25-м аштэгъэ Федеральнэ законэу N 115-р зытетэу «IэкIыб къэралыгъохэм яцIыфхэм Урысые Федерацием правовой положениеу щыряIэм ехьылIагъ» зыфиIорэм фашIыгъэ зэхъокIыныгъэхэм 2015-рэ илъэсым щылэ мазэм и 1-м къыщегъэжьагъэу кIуачIэ яIэ хъугъэ. Ахэм къащыдэлъытагъ пIалъэ горэкIэ Урысые Федерацием щыпсэунхэу Iизын, «вид на жительство» зыфаIорэ тхылъыр къаратыным, Iоф ашIэнэу Iизын е патент къаратыным пае IэкIыб къэралыгъохэм яцIыфхэм урысыбзэр, Урысыем изаконхэмрэ итарихърэ зэрашIэрэр къэзыгъэшъыпкъэжьырэ тхылъхэр аIэкIэлъын зэрэфаер.\nАщ фэдэ тхылъхэм ахэхьэх сертификатхэу, гъэсэныгъэу яIэр къэзыушыхьатырэ документхэу, аттестатхэу 1991-рэ илъэсым ыпэкIэ СССР-м хахьэщтыгъэ къэралыгъохэм къащаратыгъэхэр. Джащ фэдэу гъэсэныгъэу, IэпэIэсэныгъэу яIэр къэзыушыхьатырэ документхэу IэкIыб къэралыгъохэм яцIыфхэу Урысыем къэралыгъо кIэух аттестациер гъэхъагъэ хэлъэу щызыкIугъэхэм къаратыгъэхэри аштэх.\nАдыгэ къэралыгъо университетым имеждународнэ факультет уплъэкIунхэмрэкIэ Гупчэу щызэхэщагъэм непэ сертификат къащаIахын алъэкIыщт. ШэпхъакIэхэм атетэу мыщ щылэ мазэм и 30-м апэрэу уплъэкIунхэр щызэхащагъ. Шъугу къэдгъэкIыжьын, Адыгэ къэралыгъо университетым IэкIыб къэралыгъохэм яцIыфхэм яуплъэкIункIэ Гупчэу лъэпкъхэм язэкъошныгъэ и Урысые университет (къ. Москва) щызэхэщагъэм зэзэгъыныгъэ зэрэдишIыгъэр ыкIи а зэзэгъыныгъэм тетэу уплъэкIунхэр зэрэзэхащэрэр.\nУрысыбзэ зымышIэхэрэм е дэеу ар зышIэхэрэм апае Адыгэ къэралыгъо университетым имеждународнэ факультет уплъэкIунхэмрэкIэ Гупчэу щызэхэщагъэм IэкIыб къэралхэм яцIыфхэм урысыбзэр зыщызэрагъэшIэн алъэкIыщт курсхэр къыщызэIуахыгъэх.\n- Адыгэ Республикэм лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ и Комитетрэ Урысыем кощын IофхэмкIэ и Федеральнэ къулыкъу Адыгэ РеспубликэмкIэ и Къутамэрэ зэдызэхащэгъэ Iэнэ хъураем кощын Iофхэм яхьылIэгъэ хэбзэгъэуцугъэм зэхъокIыныгъэу фашIыгъэхэм ыкIи 2015-рэ илъэсым щылэ мазэм и 1-м къыщегъэжьагъэу кIуачIэ зиIэ хъугъэхэм щатегущыIагъэх. Iэнэ хъураем республикэ общественнэ организациехэр, лъэпкъ-культурэ объединениехэу республикэм щызэхэщагъэхэм ыкIи тилъэпкъэгъухэмрэ къихьагъэхэмрэ Iоф адэзышIэхэрэм япащэхэр къырагъэблэгъэгъагъэх, - къыщаIуагъ Адыгэ Республикэм лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ и Комитет.\nСирием къикIыжьыгъэ адыгэхэм шIушIэ IэпыIэгъоу арагъэгъотырэм игугъу къэшIыгъэн фае. ЧIыгужъым къэзыгъэзэжьыгъэхэм IэпыIэгъу афэхъурэ общественнэ Фондэу 1997-рэ илъэсым республикэм щызэхащагъэм 2012-рэ, 2013-рэ илъэсхэм мылъкум икъэугъоинкIэ Iофышхо зэшIуихыгъ. 2012 - 2013-рэ илъэс еджэгъухэм сомэ 3000 хъурэ стипендиехэу Фондым къыхэкIыхэрэр Сирием щыщ студент 62-мэ мазэ къэс аратыщтыгъ. Джащ фэдэу унэгъо 77-мэ мылъкукIэ адеIагъэх. ЗэтыгъокIэ Фондым сомэ 3000 зырыз кIэлэеджакIохэм аритыгъ. Спонсорхэм яахъщэкIэ Сирием къикIыгъэ нэбгырэ 11-р Адыгэ къэралыгъо университетым иподготовительнэ курсхэм ащырагъэджагъэх, нэужым еджэнхэу федеральнэ квотэ ахэм къыдахын алъэкIыгъ.\nМылъкум икъэугъоинкIэ непэ Фондым СМС-IэпыIэгъур къызфегъэфедэ. ТапэкIэ Фондым IэкIыб къэралыгъохэу адыгэхэр зыщыпсэухэрэм яобщественнэ организациехэм мылъку зэраугъоирэмкIэ макъэ аригъэIугъагъ. Тыркуем щыпсэурэ адыгэхэм ахъщэу къагъэхьыгъэр доллари 100 зырызэу Сирием къикIыгъэхэу тиреспубликэ щеджэрэ студентхэм атырагощэгъагъ. Тыркуем щыщ сатыушIэ заулэмэ сомэ мин зырыз студент 41-мэ аратыгъ. Тыркуем ис адыгэ унэгъо заулэмэ сомэ мин 90-рэ фэдиз Сирием къикIыжьыгъэ унагъохэм къафарагъэхьыгъ.\nАдыгэ Республикэм игъэцэкIэкIо къулыкъухэм яIофышIэхэм ямылъкоу сомэ 1530355-рэ хъурэр 2013-рэ илъэсым анахьэу фэныкъогъэ унэгъо 26-мэ афызэхадзагъ.\nСирием къикIыжьыгъэ тилъэпкъэгъухэм мылъку афэугъоигъэным къыхэлэжьагъэх Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо Совет - Хасэм идепутатхэр, Краснодар краимкIэ Успенскэ районым хэхьэрэ къоджищмэ адэсхэр, ХышIуцIэ Iушъом щыпсэурэ адыгэхэр, Адыгэ Республикэм иобщественнэ организациеу «Адыгэ Хасэр», Тэхъутэмыкъое районым, Адыгеим инэмыкI псэупIэхэм я Адыгэ Хасэхэр, республикэ общественнэ организациеу «ЧIыгужъым къэзыгъэзэжьыгъэхэр хэзыгъэгъозэжьырэ Унэр», Адыгэ Республикэм мамырныгъэмкIэ и Лигэ, Адыгэ Республикэм щыпсэурэ къэндзалхэм яобщественнэ организациеу «Дуслык» зыфиIорэр.\nАдыгеим лэжьыгъэ ыкIи нэмыкI гъомылапхъэхэр къыщызыхьыжьыхэрэм Сирием къикIыжьыгъэ тилъэпкъэгъухэм ренэу яшIушIэ IэпыIэгъу алъагъэIэсы. ГущыIэм пае, 2014-рэ илъэсым комиссием иунашъокIэ шIушIэ IэпыIэгъум ахэр хэлэжьагъэх. Лэжьыгъэрэ нэмыкI гъомылапхъэрэ къэзыхьыжьыхэрэм Адыгэ Республикэм и Фондэу чIыгужъым къэзыгъэзэжьыгъэхэм IэпыIэгъу афэхъурэм хьаджыгъэ тонни 4-рэ тыгъэгъэзэ дэгъэ тонни 2,5-рэ IэкIагъэхьагъэх. Джащ фэдэу IофшIэнымкIэ ыкIи социальнэ хэхъоныгъэмкIэ Министерствэмрэ ащ къыфэIорышIэрэ учреждениехэмрэ гъомылапхъэхэр ыкIи унэгъо кIоцIым анахьэу щящыкIэгъэ пкъыгъохэр Фондым IэкIигъэхьагъэх. Мылъкоу ахэм къаугъоигъэмкIэ унэгъуи 136-мэ, Сирием къикIыгъэхэу республикэм иапшъэрэ еджапIэхэм ачIэсхэм адеIагъэх.\n2015-рэ ИлъэсыкIэр къызихьащтым ехъулIэу анахьэу фэныкъорэ унэгъо 21-мэ шIушIэ IэпыIэгъу аратыгъ. Адыгеим хабзэ щыхъугъ тилъэпкъэгъухэу зичIыгужъ къэзыгъэзэжьыгъэхэм якIэлэцIыкIухэр ИлъэсыкIэм тегъэпсыхьэгъэ республикэ шIушIэ Iофтхьабзэхэм къарагъэблэгъэнхэр, зыныбжь илъэс 14-м нэмысыгъэ кIэлэцIыкIу пстэуми илъэсыкIэ шIухьафтынхэр аратынхэр, тилъэпкъэгъухэм якIэлэцIыкIухэу Урысыем къыщыхъугъэхэм шIухьафтынхэр афашIынхэр.\n2014-рэ илъэсым Iоныгъом и 1-м къыщегъэжьагъэу Сирием къикIыжьыгъэ тилъэпкъэгъухэм якIэлэцIыкIу 86-р республикэм иеджапIэхэм ачIэхьагъ. Адыгэ Республикэм гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ и Министерствэрэ муниципальнэ хабзэм икъулыкъухэмрэ еджапIэхэм ахэт тхылъеджапIэмэ яфондхэмрэ спонсорхэм ямылъкурэ къызыфагъэфедэзэ, апшъэрэ классхэм арысхэм зэрырагъэджэщтхэ тхылъхэр аIэкIагъэхьагъэх. Илъэси 3 - 7 зыныбжь сабыйхэр кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэм аштагъэх.\nКъалэу Мыекъуапэ щыпсэухэрэм IофшIапIэ къафэгъотыгъэнымкIэ Гупчэм IофшIэнымкIэ рынкэм IофшIэпIэ чIыпIэ нэкIхэу щыщыIэхэм яхьылIэгъэ къэбархэр ягъэшIэгъэнхэм тегъэпсыхьагъэу Сирием къикIыжьыгъэ тилъэпкъэгъухэм зэIукIэгъуищ адыриIагъ. Джыдэдэм нэбгырэ 200-м ехъу псэолъэшIыпIэхэм, производствэхэм, фэIо-фашIэхэр зыщагъэцэкIэрэ лъэныкъом, сатыум, общественнэ гъэшхэным, медицинэм ащэлажьэ, культурэм фэгъэзагъэу Iоф ашIэ. Унэгъо заулэмэ унэгъо хъызмэтыр зэрахьэ.\nСирием къикIыжьыгъэ тилъэпкъэгъухэм яIахьылхэм якъэгъотын Адыгэ Республикэм и Комитет Iоф дешIэ. Сирием къикIыжьыгъэхэм адыгэ лъэкъуацIэу ахьыхэрэр агъэнэфагъэх ыкIи ахэр къэбар жъугъэм иамалхэмрэ Интернет-сайтхэмрэ къарагъэхьагъэх. Республикэм ис унэгъо заулэ ялъэкъоцIэгъухэм адеIэхэу рагъэжьагъ (унэм ишIынкIэ гъомылапхъэкIэ адеIэх, ыпкIэ хэмылъэу зыщыпсэущтхэ унэр араты, унагъом къихъухьэрэ хъярхэм къарагъэблагъэх).\nАдыгэ Республикэм лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ и Комитет тилъэпкъэгъухэр щырагъэблагъэх. 2014-рэ илъэсым тилъэпкъэгъу нэбгыри 176-мэ Комитетым итхьаматэрэ тилъэпкъэгъухэм зэпхыныгъэ адыряIэнымкIэ отделым ипащэрэ зафагъэзагъ. Ахэм япроцент 90-м ехъур Сирийскэ Араб Республикэм къикIыжьыгъэх. Тхылъ пстэуми ахэплъагъэх. Тхылъхэм япроцент 80-м ехъумкIэ лъэIоу яIагъэхэр афагъэцэкIагъэх, тхылъищ щагъэзыягъ, адрэхэм язэхэфын ыуж итых.\n- Сирием щыщхэу ренэу е уахътэ горэкIэ Мыекъуапэ, Адыгеим икъуаджэхэм ащыпсэунхэу къэкIуагъэхэм мигрант фэдэхэу зэрямыплъыхэрэр къэIогъэн фае. Комитетым изаказкIэ социальнэ ушэтынхэу зэхащэгъагъэхэм ар нафэ къашIыгъ. IофшIэнымкIэ рынкэм ахэм гумэкIыгъо гори къыралъхьэрэп, сыда пIомэ аIухьанхэу зыфэмыехэ IофшIэпIэ чIыпIэ нэкIхэр ары ахэм аубытыхэрэр. Ахэм ащыщыбэмэ яIоф къызэIуахы, унэе IэпыIэгъу хъызмэтыр зэрахьэ, лъэпкъ IэрышIхэр ашIыхэ ашIоигъу, - хигъэунэфыкIыгъ Шъхьэлэхъо Аскэр.\nЗэсэгъэхэ щыIакIэр къэзыбгынэгъэ, мылъкуи, IофшIапIи зышIокIодыгъэ тилъэпкъэгъухэм ятарихъ чIыгужъ къагъэзэжьыгъэу зэрэщыпсэухэрэм агу къеIэты.


Автор Тема: Исходил одну однодворочку (Прочитано 2172 раз)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (527.64 кБ, 1024x683 - просмотрено 102 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (783 кБ, 1024x746 - просмотрено 178 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (775.4 кБ, 972x768 - просмотрено 231 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (745.89 кБ, 1024x683 - просмотрено 134 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (470.28 кБ, 1024x683 - просмотрено 173 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (677.99 кБ, 1024x683 - просмотрено 63 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (136.87 кБ, 1024x683 - просмотрено 36 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (137.93 кБ, 1024x683 - просмотрено 105 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (100.76 кБ, 1024x683 - просмотрено 68 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (142.56 кБ, 768x865 - просмотрено 84 раз.)


МашIом зэрэпэуцужьыщтхэр арагъэшIагъ МашIом зэрэпэуцужьыщтхэр арагъэшIагъ » Адыги.RU - Новости Адыгеи, история, культура и традиции адыгов (черкесов)\nАдыги - Новости Адыгеи, история, культура и традиции » Новости » МашIом зэрэпэуцужьыщтхэр арагъэшIагъ МашIом зэрэпэуцужьыщтхэр арагъэшIагъ\nОшIэ-дэмышIэ Iофхэр къэмыгъэхъугъэнхэм и Илъэс къыдыхэлъытагъэу мэшIогъэкIосэ-къэгъэнэжьын частэу N 3-м иIофышIэхэр станицэу Келермесскэм игурыт еджапIэу N 8-м щыIагъэх. ОшIэ-дэмышIэ Iофхэр къэмыгъэхъугъэнхэм и Илъэс къыдыхэлъытагъэу мэшIогъэкIосэ-къэгъэнэжьын частэу N 3-м иIофышIэхэр станицэу Келермесскэм игурыт еджапIэу N 8-м щыIагъэх.\nОшIэ-дэмышIэ Iофхэр къэмыгъэхъугъэнхэм и Илъэс къыдыхэлъытагъэу мэшIогъэкIосэ-къэгъэнэжьын частэу N 3-м иIофышIэхэр станицэу Келермесскэм игурыт еджапIэу N 8-м щыIагъэх.\nЩынэгъончъэным исыхьатэу еджапIэм щызэхащагъэм ипшъэрылъыгъэр кIэлэцIыкIухэм ящыIэныгъэ щынэгъончъэным фэIорышIэрэ шIыкIэхэр, машIор къэхъугъэмэ зэрэзекIощтхэр ягъэшIэгъэныр, мэшIогъэкIосэ ыкIи къэгъэнэжьэкIо сэнэхьатхэр зыфэдэхэр къафаIотэнхэр ары.\nЗэIукIэгъур окIофэ техникэр ыкIи оборудованиер зэрэзэхэтхэр кIэлэцIыкIухэм къафаIотагъэх. Автоцистернэм ыкIи джырэ аварийнэ-къэгъэнэжьын пкъыгъохэм язэхэлъыкIэ нэIуасэ фашIыгъэх. Джащ фэдэу гузэжъогъу чIыпIэ ныбжьыкIэ цIыкIухэр зифэхэкIэ зыфытеощтхэ къулыкъухэм ятелефонхэр мэшIогъэкIуасэхэм агу къагъэкIыжьыгъэх.\nIофтхьабзэм икIэух кIэлэеджакIохэр мэшIогъэкIосэ частым хьакIэу къырагъэблэгъагъэх ыкIи машIор къэмыгъэхъугъэным ишапхъэхэр шIокI имыIэу зэрагъэцэкIэнхэ фаер араIуагъ.


Адыгэ быракъыр щагъэбыбатэ | Адыгэ Макъ\nАдыгэ быракъыр щагъэбыбатэ\nУрысыем дунаим футболымкIэ изэнэкъокъу зэрэщыкIорэм телевизорымкIэ нэбгырэ миллион пчъагъэ лъэплъэ. Стадионхэм ащызэхащэрэ ешIэгъум яплъыхэрэм япчъагъи макIэп.\nМыекъуапэ икIыгъэхэ зэныбджэгъухэу Пэрэныкъо Аскэр, Хъот Заур, Цэй Заур, ГъукIэлI Джамболэт Ростов-на-Дону, Волгоград, Шъачэ ястадионхэм ащыIагъэх. Адыгэ къэралыгъо быракъыр агъэбыбатэзэ ешIэгъухэм яплъыгъэх.\nНарт шъаохэм къызэраIотэжьырэмкIэ, лIыхъужъ ыкIи лэжьэкIо щытхъум япхыгъэ чIыпIэхэр, музейхэр, Волгоград Мамаевым иIуашъхьэу дэтыр, Павловым и Унэ, нэмыкIхэри зэрагъэлъэгъугъэх.\nУрысыем ихэшыпыкIыгъэ командэ Москва, Санкт-Петербург, Самарэ, Шъачэ ащешIагъ. Зэгъэпшэнхэм къызэраушыхьа-тэу, тихэшыпыкIыгъэ командэ нахьыбэрэ Iэгу зыщыфытеуа-гъэхэр адыгэхэм ятарихъ чIыгу ары.\nЖурналистхэм къызэраIуагъэу, стадионэу «Фыщтым» быракъхэр зэрэщагъэбыбатэхэрэм дакIоу, шъонтырыпхэм афытеощтыгъэх, цIыфхэр зэфэнэгушIохэу зэнэкъокъум лъыплъэщтыгъэх.\n— Къалэхэм стадион дахэхэр ащагъэпсыгъэх, зэIукIэгъухэр дахэу зэхащэх, фэIо-фашIэхэр дэгъоу агъэцакIэх. Ащ фэдэ IофшIакIэм угу къеIэты, — къытиIуагъ Пэрэныкъо Аскэр. — СпортымкIэ типащэхэм, хэгъэгум иIэшъхьэтетхэм лъэшэу тафэраз.\nФутболымкIэ дунэе зэнэкъо-къур Урысыем щылъэкIуатэ. ЕшIэгъу шъхьаIэхэр шIэхэу зэхащэщтых. Урысыем ихэшыпыкIыгъэ командэ медаль къыдимыхыгъэми, финалым и 1/4-м зэрэнэсыгъэм фэшI тигъэгушIуагъ. Тренер шъхьаIэу Станислав Черчесовым, ешIакIохэм ягъэхъагъэхэм ахагъэхъонэу афэтэIо.\nСурэтым итыр: Пэрэныкъо Аскэр адыгэ быракъыр стадионым щегъэбыбатэ.


Спортыр, пIуныгъэр — Адыгэ макъ\nРедактор 20.01.2022 20.01.2022 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nБэнапIэр ящыIэныгъэ щыщ\nДзюдомкIэ банэхэрэм яIэпэIэсэныгъэ хагъэхъонымкIэ егъэджэн зэхахьэхэр Адыгэ къэралыгъо университетым физкультурэмрэ дзюдомрэкIэ и Институт щыкIуагъэх.\nСанкт-Петербург, Дагъыстан, Ростов хэкум, Къырым, Къэбэртэе-Бэлъкъарым, Къэрэщэе-Щэрджэсым, Краснодар краим, Адыгэ Республикэм, нэмыкIхэм ябэнакIохэр, тренерхэр егъэджэн зэхахьэм хэлэжьагъэх.\nОлимпиадэ джэгунхэм дышъэр къащызыхьыгъэ Мудрэнэ Бислъан къызэрэтиIуагъэу, зэхахьэм тренерхэр, бэнакIохэр зэфищагъэх.\nСпортымкIэ дунэе класс зиIэ мастерэу Улан Гуртуевыр, спортымкIэ мастерэу Болэ Вадим Санкт-Петербург къикIыгъэх. Апхъудэ Анзор Къэбэртэе-Бэлъкъарым щэпсэу. СпортымкIэ дунэе класс зиIэ мастерэу Байчорэ Пилял Къэрэщэе- Щэрджэсым щыщ.\nЗыцIэ къетIуагъэхэр тренерых, кIэлэегъаджэх, ныбжьыкIэхэм ягъэсэн пылъых.\nУрысыем изаслуженнэ тренерхэу Беданыкъо Байзэт, Сергей Шутовым, спортымкIэ дунэе класс зиIэ мастерхэу Делэкъо Адам, ШъэоцIыкIу Рустам, Адыгэ Республикэм изаслуженнэ тренерхэу Беданыкъо Рэмэзан, Хьакурынэ Дамир, Мэрэтыкъо Сахьид, Бастэ Сэлым, фэшъхьафхэри зэхэщэкIо купым хэтыгъэх.\nФизкультурэмрэ дзюдомрэкIэ Институтым изал самбэмкIэ, дзюдомкIэ банэщтыгъэхэр, СССР-м изаслуженнэ тренерэу, я XX-рэ лIэшIэгъум Урысыем дзюдомкIэ итренер анахь дэгъоу, самбэмрэ дзюдомрэкIэ Мыекъопэ бэнэпIэ еджапIэм лъапсэ фэзышIыгъэ Кобл Якъубэ ыгъэсагъэхэр зэхахьэм щызэIукIагъэх.\n— Тренерхэр, спортым пыщагъэхэр блэкIыгъэ лъэхъаным фызэплъэкIыжьых, ягукъэкIыжьхэм атегущыIэх, — игупшысэхэм тащегъэгъуазэ Адыгэ Республикэм дзюдомкIэ испорт еджапIэу Кобл Якъубэ ыцIэ зыхьырэм ипащэу, Адыгеим дзюдомкIэ ихэшыпыкIыгъэ командэ итренер шъхьаIэу Бастэ Сэлымэ. — Кобл Якъубэ лъэшэу шIоигъуагъ Институтым спортымкIэ изал чIыпIэ нэкI имыIэжьэу бэнакIохэм зыщагъэсэнэу.\n— СпортымкIэ залым изакъоп, ятIонэрэ бэнапIэми чIыпIэ нэкI иIэжьэп…\n— Кобл Якъубэ имурадхэр тэ къыддэхъугъэхэу тэлъытэ. БэнакIохэр бэ мэхъух, зэIукIэгъухэр зыщыкIохэрэ алырэгъухэр зэжъуIо хъугъэхэу къытщэхъу.\n— Зыныбжь икъугъэхэм язакъоп, кIэлэцIыкIухэри егъэджэн зэIукIэгъум хэлажьэх.\n— Ежьхэр зэрэбанэхэрэм дакIоу, псэ зыпыт зэIукIэгъухэм ащалъэгъурэр, зэхахырэр ашIогъэшIэгъон, гум къенэжьых.\n— ДзюдомкIэ, самбэмкIэ хэгъэгу, дунэе зэнэкъокъухэм ахэлажьэхэрэр зы алырэгъум зэдытетых, непэ дзюдомкIэ зэкIэри зэбэных, — тизэдэгущыIэгъу лъегъэкIуатэ Адыгэ Республикэм самбэмкIэ испорт еджапIэ ипащэу, спортымкIэ дунэе класс зиIэ мастерэу Делэкъо Адамэ. — Кобл Якъубэ спортышхом фишIыгъэ лъапсэр щыIэныгъэм щылъагъэкIуатэ.\nНэчэрэзые, Пщыкъуйхьаблэ, Пэнэжьыкъуае, Хьакурынэхьаблэ, Кощхьаблэ, нэмыкIхэм ащагъасэрэ ныбжьыкIэхэу Мыекъуапэ къэкIуагъэхэм Делэкъо Адам гущыIэгъу афэхъугъ, тренерхэм хэушъхьафыкIыгъэ зэдэгущыIэгъу адыриIагъ.\n— СамбэкIэ дгъэсэрэ ныбжьыкIэхэр непэ дзюдомкIэ зэхахьэм щэбанэх, — тизэдэгущыIэгъу лъегъэкIуатэ самбэмкIэ дунаим ичемпионэу, Адыгэ Республикэм изаслуженнэ тренерэу Мэрэтыкъо Сахьидэ. – ЗэхэщакIохэм тафэраз. Институтым иалырэгъу сытетэу хэгъэгум изэIукIэгъухэм сахэлажьэу къызэрэхэкIыгъэр сщыгъупшэрэп. Дунаим цIэрыIо щыхъугъэ бэнакIохэр тызычIэт залым щагъэсагъэх. Тиспортсменхэм, тренерхэм тарэгушхо.\nТренерхэу Беданыкъо Рэмэзан, Беданыкъо Байзэт, Бэджыдэ Вячеслав, Сергей Шутовым, Джарымэкъо Рустам, фэшъхьафхэм язэфэхьысыжьхэм къащыхагъэщыгъ дзюдомрэ самбэмрэкIэ банэхэрэм лIэужхэм язэпхыныгъэхэр зэрагъэпытэхэрэр.\nХьабэхъу Адамрэ Хьакурынэ Дамиррэ агъэсэрэ ныбжьыкIэхэм къатегущыIагъэх. Хэгъэгум изэнэкъокъу шIэхэу хэлэжьэщтхэм Iоф адашIэ. Адзынэ Алый кIалэхэри, пшъашъэхэри дзюдомкIэ егъэбанэх. Ащ зэрилъытэрэмкIэ, илъэс къэс Мыекъуапэ щыкIорэ егъэджэн зэхахьэм имэхьанэ зыкъеIэты. ЯIэпэIэсэныгъэ хагъэхъонымкIэ бэнакIохэм амалышIухэр яIэх.\n— ТызычIэт залым бэрэ сыщыбэнагъ. Кобл Якъубэ къысиIощтыгъэхэр сщыгъупшэхэрэп, — къеIуатэ Мыекъопэ бэнэпIэ еджапIэм щапIугъэу, Олимпиадэ джэгунхэм дышъэ медалыр къащызыхьыгъэу Мудрэнэ Бислъан. — Егъэджэн зэхахьэм сигуапэу сыхэлажьэ, спортым нэIуасэ сызыфишIыгъэхэм саIокIэ.\n— КIэлэцIыкIухэр, ныбжьыкIэхэр Мудрэнэ Бислъан къелъэIухэзэ къыгоуцохэу, сурэтхэр атырахэу бэрэ тлъэгъугъэ.\n— Адыгэ къэралыгъо университетым сыщеджагъ, Урысыем, Адыгеим язаслуженнэ тренерэу Хъот Юныс сипащэу спорт зэнэкъокъухэм сахэлажьэщтыгъ, — къеIуатэ Байчорэ Пилял. — Джырэ уахътэ Къэрэщэе-Щэрджэсым сыщэпсэу, ныбжьыкIэхэр сэгъасэх. Егъэджэн зэIукIэр илъэс къэс Мыекъуапэ щызэхэзыщэхэрэм Iофыгъошхо агъэцакIэу сэлъытэ.\n— Мыекъуапэ спортышхом игупчэ хъугъэ, — къытиIуагъ Урысыем дзюдомкIэ иныбжьыкIэ хэшыпыкIыгъэ командэ итренерэу, Пщыжъхьаблэ щыщэу Ордэн Андзаур. – Адыгеир нахьышIоу дунаим щашIэным тыдэлэжьэщт.\nМыгу Миланэ дзюдомкIэ мэбанэ. Егъэджэн зэхахьэм чанэу хэлэжьагъ. Дзюдор ищыIэныгъэ щыщ зэрэхъугъэм фэшI тренерхэм, кIэлэегъаджэхэм афэгъэхьыгъэ гущыIэ фабэхэр къытиIуагъэх.\n— Спортым пIуныгъэ мэхьанэу иIэм хэхъо, — къеIуатэ зэхэщэкIо купым ыцIэкIэ Бастэ Сэлымэ. — Адыгэ къэралыгъо университетым иректорэу Мамый Даутэ, физкультурэмрэ дзюдомрэкIэ Институтым ипащэу Бгъуашэ Айдэмыр гъэзетымкIэ «тхьашъуегъэпсэу» ятIожьы тшIоигъу. КъэкIощт егъэджэн зэхахьэхэр гъэмафэм Мыекъуапэ щыкIощтых. Къэралыгъо гъэпсыкIэ иIэу Адыгеир зыпсэурэр илъэси 100 зэрэхъурэм фэгъэхьыгъэ зэхахьэхэр, зэнэкъокъухэр зэхэтщэщтых.\nПредыдущая Тибаиныгъэ лъэхъаным къыщыхагъэщы\nСледущая Гъэзетеджэхэм ятворчествэ щыщ


«Динамо-МГТУ» Мыекъуапэ — «Нефтехимик» Тобольск — 99:73 (20:18, 18:18, 34:19, 27:18).\nТыгъэгъазэм и 26-м спорт Унэшхоу «Ошъутенэм» щызэIукIагъэх.\n«Динамо-МГТУ»: Хьакъун, Александров — 32, Гапошин — 18, Абызов — 15, Кочнев — 12, Фещенко — 11, Еремин — 7, Суслов — 4.\n«Нефтехимикыр» текIоныгъэм фэбанэщтыгъ. Пчъагъэр зэфэдиз зэхъум, командэм икапитанэу А. Альмушевым хъагъэм Iэгуаор ридзэнымкIэ щысэшIу къыгъэлъагъощтыгъ, игъусэхэр зылъищэщтыгъэх. А уахътэм тиешIакIоу Максим Абызовым зэнэкъокъум къэгъэзапIэ фишIыгъ. Зэхэщэн Iофыгъохэр дэгъоу ыгъэцэкIагъэх.\n«Динамо-МГТУ-м» икапитанэу Илья Александровым хъагъэм Iэгуаор ридзэнымкIэ шIыкIэшIухэр къыгъэлъэгъуагъэх. ЗэгурыIоныгъэ ахэлъэу тиешIакIохэр текIоныгъэм фэкIуагъэх.\n— Щэрджэскъалэрэ Тобольскэрэ якомандэхэм ешIэгъуи 4-м тащытекIуагъ, — къытиIуагъ «Динамо-МГТУ-м» итренер шъхьаIэу, Адыгэ Республикэм изаслуженнэ тренерэу Андрей Синельниковым. — Спортым гъэхъагъэу щытшIырэр Адыгэ Республикэм щыпсэурэ цIыфхэм афэтэгъэхьы. ИлъэсыкIэм гушIогъуабэ къафихьынэу афэтэIо.\nМагнитогорскэрэ Мыекъуапэрэ якомандэхэм апэрэ чIыпIитIур аIыгъ, финалныкъом хэхьагъэхэу зичэзыу ешIэгъухэм зафагъэхьазыры.


ЗэшIохыгъэ хъугъэхэр, пшъэрылъхэр — Адыгэ макъ\nЗэшIохыгъэ хъугъэхэр, пшъэрылъхэр\nРедактор 31.05.2021 31.05.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nТыгъуасэ, жъоныгъуакIэм и 28-м, АР-м и Къэралыгъо Совет — Хасэм я LXII-рэ зэхэсыгъо иIагъ. Ащ хэлэжьагъэх АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат, министрэхэм я Кабинет хэтхэр, федеральнэ ыкIи республикэ къулыкъухэм япащэхэр, нэмыкIхэр. Зэхэсыгъор Парламентым и Тхьаматэу Владимир Нарожнэм зэрищагъ. Повесткэм щагъэнэфагъэхэм атегущыIэнхэр рамыгъажьэзэ ар Къэралыгъо Советым —Хасэм идепутатхэм ацIэкIэ УФ-м IофшIэнымкIэ и ЛIыхъужъэу, УФ-м и Общественнэ палатэ хэтэу, АР-м итхакIохэм я Союз и Тхьаматэу, Адыгеим, Къэбэртэе-Бэлъкъар ыкIи Къэрэщэе-Щэрджэс республикэхэм янароднэ тхакIоу МэщбэшIэ Исхьакъ ыныбжь жъоныгъуакIэм и 28-м илъэс 91-рэ зэрэхъугъэм фэшI фэгушIуагъ.\nНэужым УФ-м и Президент УФ-м и Федеральнэ ЗэIукIэ фигъэхьыгъэ Джэпсалъэр пхырыщыгъэ зэрэхъурэм АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат къытегущыIагъ. Президентым и Джэпсалъэ зигугъу къыщишIыгъэхэм къафигъэзэжьызэ, зэпахырэ узэу дунаир зэлъызыкIугъэм ыуж анахьэу Iоф зыдэшIэгъэнхэ фаехэр, экономикэм хэхъоныгъэхэр егъэшIыгъэнхэм, цIыфхэм гъотэу яIэр нахьыбэ хъуным, псауныгъэм икъэухъумэн, кIэлэцIыкIу зэрыс унагъохэм IэпыIэгъу ятыгъэным, предпринимательствэм деIэгъэным афытегъэпсыхьэгъэ пшъэрылъ гъэнэфагъэхэр ащ къызэришIыгъэхэр къыIуагъ.\nАР-м и ЛIышъхьэ депутатхэр зэрэщигъэгъозагъэхэмкIэ, Президентым и Джэпсалъэ пхырыщыгъэным фэгъэзэгъэщт рабочэ куп республикэм щызэхэщэгъэным фэгъэхьыгъэ унашъом кIэтхагъ. Ащ къэралыгъо хэбзэ гъэцэкIэкIо органхэмрэ федеральнэ къулыкъухэм ячIыпIэ къутамэхэмрэ ялIыкIохэр хагъэхьагъэх, пшъэрылъэу яIэхэри афагъэнэфэгъахэх.\n— Къэралыгъом ипащэ Джэпсалъэм къыщыхигъэщыгъэхэм ягъэцэкIэн пIэлъэ кIыхьэ иIэп, охътэ благъэхэм ахэр пхырыщыгъэнхэ фаеу щыт. Федеральнэ Гупчэр лъэныкъо пстэумкIи къыддеIэ, ищыкIагъэмэ мылъкукIэ IэпыIэгъу къытфэхъу. Президентыр кIэщакIо зыфэхъугъэхэр зэкIэ хэзыгъэ имыIэу ыкIи шIуагъэ къатэу республикэм щыпхырыщыгъэнхэр типшъэрылъ шъхьаIэхэм ащыщ. Ащ пае пстэуми тызэкъотэу тызэдеIэжьын фае, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nНэужым Къэралыгъо Совет — Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр ащ фэгъэхьыгъэу къызэгущыIэм, Джэпсалъэм щыгъэнэфагъэхэр пхырыщыгъэнхэмкIэ ищыкIэгъэ хэбзэгъэуцугъэхэм Iоф адашIэнэу зэрэрагъэжьагъэр къыIуагъ.\nЗэпахырэ узэу коронавирусыкIэу «COVID-19»-м пэшIуекIорэ вакцинэм ишIын фэгъэхьыгъэу джэпсалъэ депутатхэм агъэхьазырыгъэу тегущыIэхи аштагъ. Ар къызэуалIэхэрэм япчъагъэ къыщыкIагъ, ау джыри узыр уцужьыным пэчыжь, цIыфэу сымаджэрэр бэ. Вакцинэм нэмыкI хэкIыпIэ зэрэщымыIэр къыдалъытэнэу, ежьхэм япсауныгъи, ящыIэныгъи, яIахьыл-гупсэхэми ягупшысэнхэу депутатхэм республикэм исхэм зафагъазэ.\nМы уахътэм чIыпIэ 31-мэ вакцинэр ащыхалъхьэ, кощырэ гупчэу тIумэ Iоф ашIэ, къэралыгъо фэIо-фашIэхэм япортал зыщябгъэтхынышъ привикэр пшIын плъэкIынэуи щыт. Адыгеим щыпсэоу вакцинэм иапэрэ Iахь зышIыгъэр нэбгырэ 27811-рэ мэхъу, тIури зыхалъхьагъэр 21136-рэ.\n2021-рэ илъэс бюджетыр илъэсым иапэрэ квартал гъэцэкIагъэ зэрэхъугъэми мы зэхэсыгъом щытегущыIагъэх. АР-м финансхэмкIэ иминистрэу Виктор Орловым къызэриIуагъэмкIэ, бюджет ахъщэмкIэ зэшIохыгъэн фаеу апэрэ кварталымкIэ агъэнэфэгъагъэхэр гъэцэкIагъэхэ хъугъэ. Нахьыбэу социальнэ лъэныкъом епхыгъэхэ учреждениехэм яIыгъын зыпэIухьагъэр. Ар сомэ миллиони 3-рэ мин 720,8-рэ мэхъу.\nЦIыфхэм яфитыныгъэхэр къэухъумэгъэнхэмкIэ АР-м и Уполномоченнэ блэкIыгъэ 2020-рэ илъэсым Iофэу ышIагъэр къызэфихьысыжьыгъ мы Iофыр зыгъэцакIэрэ Анатолий Осокиным. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, икIыгъэ илъэсым пстэумкIи нэбгырэ 363-мэ Уполномоченнэм иаппарат зыкъыфагъэзагъ. Ахэм ащыщэу 104-мэ тхьаусыхэ тхылъхэр къатыгъэх, адрэхэм предложение зэфэшъхьафхэр къырахьылIагъэх, яфитыныгъэхэр афызэхэфыгъэнхэу, юридическэ IэпыIэгъу аратынэу къыкIэлъэIух.\nНахьыбэу IэпыIэгъу зищыкIагъэхэр пенсионерхэр, ветеранхэр, сэкъатныгъэ зиIэхэр ары. Анатолий Осокиным къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, социальнэ фитыныгъэхэу яIэхэр зэрэукъуагъэхэм епхыгъ тхьаусыхэ тхылъхэм янахьыбэр.\nДепутатхэр икIыгъэ 2020-рэ илъэсым къэралыгъо программэхэм къадыхэлъытагъэхэр гъэцэкIагъэ зэрэхъугъэхэми тегущыIагъэх. ПстэумкIи программэ 22-рэ республикэм щыпхыращыгъ. Ахэм апэIухьанэу агъэнэфэгъагъэр сомэ миллиард 32,3-рэ, сомэ миллиард 31,3-р гъэфедагъэ хъугъэ. Ащ щыщэу сомэ миллиард 14,3-р федеральнэ бюджетым къыхэхыгъ, сомэ миллиард 16,7-р республикэ ахъщ.\nДжащ фэдэу бюджет процессым, АР-м и ЛIышъхьэ, Къэралыгъо Советым — Хасэм идепутатхэм яхэдзынхэм, пассажирхэмрэ ахэм ябагажрэ язещэн, къэралыгъо мылъкум игъэIорышIэн, нэмыкIхэм афэгъэхьыгъэхэ хэбзэгъэуцугъэхэм, АР-м и Конституцие ия 76-рэ статья, зэхъокIыныгъэхэр афэшIыгъэнхэм афэгъэхьыгъэ законхэм, законопроектхэм атегущыIагъэх, апэрэ ыкIи ятIонэрэ еджэгъухэмкIэ аштагъэх. УФ-м инэмыкI субъектхэм яхэбзэихъухьэ органхэр кIэщакIо зыфэхъугъэхэми атегущыIэхи, адырагъэштагъ.\nПредыдущая Iофыгъо зэфэшъхьафхэр къыщаIэтыгъэх\nСледущая Абсолютный рекорд: Почти 5 млн человек приняли участие в электронном предварительном голосовании «Единой России»


Журналистхэм афэгушIуагъ — Адыгэ макъ\nРедактор 29.12.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nЖурналистикэм ылъэныкъокIэ Адыгеим и ЛIышъхьэ ишIухьафтынхэр тыгъуасэ мэфэкI шIыкIэм тетэу АР-м и Къэралыгъо филармоние щаратыжьыгъэх.\nРеспубликэм ипащэу КъумпIыл Мурат лауреат хъугъэхэм закъыфигъазэзэ, Урысыем и Президентэу Владимир Путиным хэхъоныгъэм илъэныкъо пстэумкIи къэралыгъор ыпэкIэ лъыкIотэн фаеу пшъэрылъ къызэригъэуцугъэр къыхигъэщыгъ. АщкIэ Iофэу зэшIохыгъэ хъурэр зэрифэшъуашэу къиIотыкIыгъэным мэхьанэшхо иIэу хигъэунэфыкIыгъ.\n— Адыгеир къэралыгъом ыкIи IэкIыбым нахь дэгъоу щызэлъашIэ къэс шъолъырым инвестициеу къыхалъхьэрэр нахьыбэ хъущт. Ащ дакIоу, тарихъ кIэным икъэухъумэнкIэ, лъэпкъ культурэм ипхырыщынкIэ къэбар жъугъэм иамалхэм Iофышхо зэрашIэрэм щэч хэлъэп, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nАдыгэ культурэр къизыIотыкIырэ материалхэм, социальнэ-экономикэ хэхъоныгъэм ипроектхэм ягъэхьазырын чанэу Iоф дэзышIэгъэ журналистхэм Адыгеим и ЛIышъхьэ ишIухьафтынхэр афагъэшъошагъэх. КъыхаутыгъэхэмкIэ къыхагъэщыгъэр гъэзетэу «Советскэ Адыгеим» иобозревателэу Юлия Мельниковар ары. Лъэныкъоу «телепрограмма» зыфиIорэм текIоныгъэр къыщыдихыгъ Адыгеим и Къэралыгъо телерадиокомпание иавторскэ куп. ТIэшъу Светланэ, Беданэкъо Замирэ, Александр Никановым ыкIи Шъэджэшъэ Азэмат къагъэхьазырыгъэ телепроектэу «Лъапсэ» зыфиIорэм зэхэщакIохэм осэшIу фашIыгъ ыкIи шIухьафтыныр афагъэшъошагъ.\nКъумпIыл Мурат къызэрэхигъэщыгъэу, сэнаущыгъэ зыхэлъ, ыпэкIэ лъыкIотэрэ цIыфхэр ары республикэм ибаиныгъэ шъхьаIэр. Адыгеир загъэпсыгъэр илъэсишъэ зыщыхъущт илъэсым къэбар жъугъэм иамалхэм пшъэрылъышхо апашъхьэ щыт, непэрэ гъэхъагъэхэм лъапсэ афэзышIыгъэ тицIыфхэм яIофшIагъэ зэрифэшъуашэу ахэм къыраIотыкIын фае.\nПредыдущая ЯзэфыщытыкIэ мэпытэ\nСледущая Къэралыгъо тынхэр къызыфагъэшъошагъэхэм афэгушIуагъэх


В. Путиным цыхьэ фашIы | Адыгэ Макъ\nВ. Путиным цыхьэ фашIы\nАвтор: Редакция\t/ 11.01.2018\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nУФ-м и Президент IэнатIэ IухьанымкIэ зикандидатурэ ежь-ежьырэу къэзыгъэлъэгъогъэ Владимир Путиным зэрэдырагъаштэрэм ишыхьатэу Адыгеим щыпсэухэрэм яIэпэкIадзэхэр аугъоинэу рагъэжьагъ.\nМыекъуапэ изыгъэпсэфыпIэ гупчэу «Joy Land» зыфиIорэм IэпэкIадзэхэр волонтерхэм зыщаугъоирэ чIыпIэ къыщызэIуахыгъ. ГущыIэгъу тызыфэхъугъэ волонтерым тызэрэщигъэгъозагъэмкIэ, джырэ уахътэ мы чIыпIэ закъор ары Адыгеим щыIэр, ау тапэкIи цIыфхэм IэпэкIадзэхэр зыщаугъоин алъэкIыщтхэм ахагъэхъонэу агъэнафэ.\n— Щылэ мазэм и 9-м мыр къызэIутхыгъ, къытфеIуатэ тигущыIэгъу. — Мэфэ заулэ нахь темышIагъэми, цIыфэу къытэуалIэрэр макIэп.\nАхэр ежь-ежьырэу къэкIох. НыбжьыкIэхэри чанэу къызэрэхэлажьэхэрэр къыхэзгъэщы сшIоигъу.\nМы чIыпIэм тызыщыIукIагъэхэм ащыщэу Нэхэе Юрэ, фондэу «ТекIоныгъ» зыфиIорэм ипащэ, къызэриIорэмкIэ, къэралыгъом хэхъоныгъэхэр ышIынхэмкIэ Владимир Путиным нахь амалышIухэр IэкIэлъых.\n— Къэралыгъор ыугъоижьын, ар нахь лъэш зэришIыщтым В. Путиныр ыуж ит, — игущыIэ къыщыхегъэщы Юрэ. — ТапэкIэ джыри шIэгъэн фаеу щыIэр макIэп. Ти Президент иIофшIэн зэрифэшъуашэу зэригъэцакIэрэр илъэс зэкIэлъыкIохэм нафэ къытфэхъугъ.\nКъоджэ Аслъан, пенсионер, АР-м иветеранхэм я Совет итхьамат:\n— Дзэ къулыкъум илъэсыбэрэ сыхэтыгъ. Владимир Путиным ар нахь лъэш ышIын ылъэкIыгъ. Тикъэралыгъо къэтыухъумэным фытегъэпсыхьэгъэ амалышIухэр джы тIэкIэлъхэ хъугъэ. Ащ мэхьанэшхо иIэу сэлъытэ.\nАлександр, илъэс 23-рэ ыныбжь:\n— Владимир Путиныр ныбжьыкIэмэ зэракъотыр, ахэм гухэлъэу яIэхэр щыIэныгъэм щыпхыращынымкIэ IэпыIэгъу къазэрафэхъурэр къыхэзгъэщы сшIоигъу. Къэралыгъо лъэшым инеущрэ мафэ ныбжьыкIэмэ аIэ зэрилъыр ащ къыхегъэщы. Ахэм шIэныгъэ тэрэз зэрэзэрагъэгъотыщтым, гъэхъэгъэшIухэр зэрашIыщтым пылъ.


Адыгэ дунаим щыцIэрыIо Шъхьэлэхъо Абу къызыхъугъэр непэ илъэс 90-рэ мэхъу | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 19.04.2019\t/ КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nЦIыфхэр къыпфэныкъофэхэ ущыI\nЛIы фэдэр бэдэд, лIы шъыпкъэр зырыз. Джа зырыз Iушхэм, акъылышIохэм, бзашIохэм, губзыгъэхэм ащыщ зишIыныр фызэшIокIыгъ зэлъашIэрэ шIэныгъэлэжьышхоу, литературоведэу, критикэу, тхакIоу, адыгэ лъэпкъым паемэ зыпсэ емыблэжьыщтыгъэу, кIэлэегъаджэмэ якIэлэегъэджэжьыгъэу Шъхьэлэхъо Абу Адышэс ыкъом.\nЛIышIур (щыIагъэмэ), мэлылъфэгъум и 19-м, мы тызхэт илъэсым 90-рэ хъущтыгъэ, ау сыдэу пшIын… дунэе нэфыр Абу зихъожьыгъэр бэдзэогъум и 22-м илъэс хъущт.\nАу Абу игъашIэ имафэ пэпчъкIэ иадыгэ лъэпкъ готэу, ыгуи, ыпси, ишIэныгъи, иамали, игъэрети лъэпкъым фигъэшъуашэхэу, а зэкIэ ащ тыриухэу, щыIэгъэ лIы гъэсэгъэшхуагъ. КIэлэегъаджэхэм якIэлэегъэджэжьэу, опсэуфэ лъэпкъымкIэ упчIэжьэгъу-гъозэрыплъэу щытыныр фызэшIокIыгъ. Адыгэхэр мы чIым тетыфэхэкIэ Абу ыцIэ ащыгъупшэщтэп.\n«ЫIуагъ е ышIагъ» аIо, иакъыл-губзыгъагъэ фэныкъохэу бэрэ лъэпкъым къыфыщинагъэм зыфагъазэ.\nАры. ЗэмкIэ, Шъхьэлэхъо Абу цIыф къызэрыкIо дэдагъ, ау игулъытэ-гурыгъуазэкIэ, ишIэныгъэ-къулайкIэ, икъэрар-гушхуагъэкIэ, ишъхьэлъытэжь дахэкIэ, иилъэсхэм ахихъыкIыгъэ губзыгъэгъэ-цIыфыгъэкIэ узыкIырыплъынэу, узылъызыщэу, цIыфышIу анахь лъапIэу, лъэшэу, гумэкIрэ гукIэгъурэ зиIэу, узымыгъэгъощэщт цыхьэшIэгъоу, укъызкъонэщтхэм зэращыщыгъэм ишыхьат фэныкъохэу бэрэ игугъу зэрашIырэр. Арышъ, щыI Абу ыкIи щыIэщт, ипсэлэжьыгъэу илъэпкъ къыфигъэнагъэм ащимыгъэгъупшэу.\nИщыIэныгъэ ыкIи итворческэ гъогу Шъхьэлэхъо Абу Адышэс ыкъор Теуцожь районым ит къуаджэу Очэпщые мэлылъфэгъум и 19-м, 1929-рэ илъэсым къыщыхъугъ.\nУахътэр мыпсынкIагъэми, еджагъ ыкIи «епщэжьыгъ». Гурыт еджапIэр (1947) къызеух ужым, Адыгэ кIэлэегъэджэ училищым чIахьи, гъэпсынкIэгъэ шIыкIэм тетэу 1948-рэ илъэсым ушэтынхэр ытыхи, къыухыгъ, IофшIэныр икъуаджэу Очэпщые ублэпIэ еджапIэм (1948 — 1949) щыригъэжьагъ. ЕтIанэ Нэчэрэзые илъэси 7 еджапIэм илъэситIо щыригъэджагъэх. 1950 — 1957-рэ илъэсхэм дзэм къулыкъу щихьыгъ. КъызэкIожьым, ПчыхьалIыкъое гурыт еджапIэм илъэситIо кIэлэегъаджэу Iоф щишIагъ. 1953 — 1957-рэ илъэсхэм комсомолым и Теуцожь район Комитет ия II-рэ секретарэу, нэужым иапэрэ секретарэу, комсомолым ыкIи партием яхэку комитетхэм Iоф ащишIагъ. Iоф ышIэзэ, Адыгэ къэралыгъо кIэлэегъэджэ институтыр заочнэу къыухыгъ. А илъэс дэдэм Шота Руставели ыцIэкIэ щыт институтэу шIэныгъэхэмкIэ Грузием и Академие иаспирантурэ чIахьи 1960-рэ илъэсым къыухыгъ. 1968-рэ илъэсым филологие шIэныгъэхэмкIэ кандидат, 1986-рэ илъэсым филологие шIэныгъэхэмкIэ доктор хъугъэ. 1960 — 1977-рэ илъэсхэм Адыгэ къэралыгъо кIэлэегъэджэ институтым кIэлэегъаджэу, кIэлэегъэджэ шъхьаIэу, доцентэу Iоф щишIагъ. 1977 — 1978-рэ илъэсхэм Адыгэ шIэныгъэ-ушэтэкIо институтым литературэмкIэ исектор ипащ. 1988 — 1989-рэ илъэсхэм Адыгэ къэралыгъо кIэлэегъэджэ институтым адыгэ литературэмкIэ икафедрэ ипрофессор. КIэлэегъаджэхэм яшIэныгъэ зыщыхагъэхъорэ институтым адыгэ филологием, тарихъым, культурэм якафедрэ щызэхещэ, ащ ипащэу илъэситIо Iоф ешIэ.\n1990-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу щэIэфэ гуманитар ушэтынхэмкIэ Адыгэ республикэ институтым литературэмкIэ иотдел ипэщагъ.\nШъхьэлэхъо Абу шIэныгъэ хьасэр куоу ылэжьыгъ, ытхыхэрэр 1954-рэ илъэсым къыщыублагъэу къыхиутыщтыгъэх. АдыгабзэкIи урысыбзэкIи итхылъхэр къыдигъэкIыгъэх. «Адыгэ бзылъфыгъэр адыгэ литературэм къызэрэщигъэлъагъорэр» (1963), «ЩыIэкIакIэм къыдэхъугъ» (1970), «Хэхъоныгъэм илъэоянэхэр», «Адыгэ фольклор», «МыкIосэрэ жъуагъохэр», нэмыкIхэри.\nУрысыбзэкIэ къыдэкIыгъэх «Идейно-художественное своеобразие адыгской литературы. 1830 — 1930 гг.» (1989). «На пути творческого поиска» (2002), ахэм афэшъхьафхэри.\nШъхьэлэхъо Абу зэпыуи зэпычи имыIэу тхэщтыгъэ, игупшысэ лажьэщтыгъэ. Итхыгъэхэр бэу гупчэ ыкIи чIыпIэ журналхэм, гъэзетхэм, журналэу «Зэкъошныгъэм» къащыхиутыщтыгъэх. Советскэ энциклопедие иным, Литературнэ энциклопедие кIэкIым ахэр къадэхьагъэх.\nЕжь ихудожественнэ произведениехэри игъорыгъоу ахэм къагоуцуагъэх. Рассказхэмрэ повестьхэмрэ дэтхэу «ЛIыхъужъ машIу» (1998), «Гум хэлъ мастэр» (2004) къыдигъэкIыгъэх. Итхылъэу «ЛIыхъужъ машIу» зыфиIорэ литературоведческэ IофшIагъэр, нэмыкIхэр тыркубзэкIэ зэрадзэкIыгъэх. ЗэдзэкIын IофымкIэ гъэзагъэу Абу Iоф ышIагъ, кIэлэцIыкIухэм апае С. Баруздиным итхылъэу «Хэт зышIыгъэр мы унэр?» ыкIи Н. Глейзаровым итхылъэу «Темыр шъыхь» зыфиIохэрэр адыгабзэкIэ зэридзэкIыгъэх. 1962-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу адыгэ литературэр гурыт еджапIэм зэрэщябгъэшIэщтым ипрограммэ иавтор, я 9-рэ классым литературэмкIэ иучебник, я 10-рэ классым иучебник, ащкIэ методикэр (гъусэ иIэу) ытхыгъэх.\nШIэныгъэ-гупшысэу ылэжьырэм готэу, адыгэ щыIэкIэ-псэукIэм гъэпсыкIэ-шIыкIэ хабзэхэр хэлъхьэгъэнхэмкIэ гъэза-гъэу Шъхьэлэхъо Абу Iофышхо ышIагъ. Адыгэ Хасэм иапэрэ зэхэщакIохэм ащыщыгъ, илъэсыбэрэ ащ ипэщагъ, етIанэ итхьамэтэ гъэшIогъагъ. Дунэе Адыгэ Хасэм изэхэщэкIуагъ, ащ ипрезидент иапэрэ гуадзэу ыкIи ипрезидентэу щытыгъ. Абу ежь игупсэ Теуцожь районымкIэ ыкIи къалэу МыекъуапэкIэ къэлэ Советхэм ядепутатыгъ, республикэ Парламентым иапэрэ зэхэщэгъу идепутатыгъ — общественнэ-политическэ IофышIэшхуагъ. ИIорэ ишIэрэ зэтехьэу, цыхьэ ыкIи лъытэныгъэ зыфэозыгъэшIырэ гъэсэгъагъ, губзыгъагъ.\nАдыгэ лъэпкъым ыпашъхьэ шIушIагъэу щыриIэм пае медалэу «Адыгеим и Щытхъу-\nзехь» зыфиIорэр къыфагъэшъошагъ. Адыгэкъалэ ыкIи Теуцожь районымкIэ къуаджэхэу Очэпщые, Щынджые, Аскъэлае яцIыф гъэшIуагъ. Шъхьэлэхъо Абу Дунэе адыгэ академием иакадемик, Урысые Федерацием ыкIи Адыгэ Республикэм шIэныгъэхэмкIэ язаслуженнэ IофышIэшху. 1995-рэ илъэсым къыщыублагъэу УФ-м итхакIохэм я Союз Абу хэтыгъ.\nАдыгэ шъолъырым имызакъоу, тыдэрэ чIыналъэ щыIэ адыги «Шъхьэлэхъо Абу» пIомэ, ашъхьэ къаIэты, ашIэ, агъашIо. Сыда пIомэ Шъхьэлахъор илъэпкъ дышъэу, дахэу, лъапIэу адыгэм гъунэнчъэу фэшъыпкъагъ, ащкIэ зи къытенагъэп. Непэ джары тыдэ щыIэ адыги Шъхьэлэхъо Абу фэдэ лIым, губзыгъэм, цIыфышIу иным зыкIыфэныкъохэр.\nСурэтхэр илъэс зэфэшъхьафхэм тырахыгъэх.


ИкъызэIухын агъэпсынкIэ | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 13.03.2019\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nТеуцожь районымкIэ къуаджэу Пэнэжьыкъуае щагъэпсыгъэ спорткомплексэу сомэ миллион 73-рэ зыпэIухьагъэм икъызэIухын гъэпсынкIэгъэным районым ипащэхэри, яIофшIэгъухэри мы лъэхъаным дэлажьэх.\nПсэолъэ дэхэшхор Iоф ебгъэшIэным фэхьазыр. Джы къэнагъэр, зэкIэри зыпылъхэр щагур, къыпэIулъ чIыпIэхэр зэтегъэпсыхьэгъэнхэр, гъэкIэрэкIэгъэнхэр ары.\nАщ фэшI шIыхьафхэр зэрэзэхащэхэрэм тыщыгъуаз. БэмышIэу район администрацием ищагу тызыдахьэм, ренэу автомашинэхэр бэу зыдэтыщтыгъэр нэкIыгъэ. ТызыкIэупчIэм кIалэу чIэсыр зэкIэ спорткомплексым щыIэу къычIэкIыгъ, ягъусагъэх Пэнэжьыкъое чIыпIэ коим иIофышIэхэри. А мафэм спорткомплексым ищагуи, къыпэIулъ чIыпIэми чъыгыжъхэр ащараупкIыхи, Iуащыгъэх, къагъэкъэбзэжьыгъ.\nДжы бэмышIэу район администрацием ипащэу Хьачмамыкъо Азэмат гущыIэгъу дэтшIынэу тызэзэгъыгъэу ыдэжь тызэкIом, спорткомплексым щыIэу къычIэкIыгъ, ащ тэри тыIухьэмэ зэрэшIоигъор телефонымкIэ къытиIуагъ.\nТыздэкIуагъэм IофшIэныр щыжъот. Районым физкультурэмрэ спортымрэкIэ икомитет, ДЮСШ-м япащэхэу Хьабэхъу Адамрэ Дзыбэ Хьамзэтрэ яIофышIэхэр, районым тренерэу исхэр шIыхьафым хэлажьэх. Тэлъэгъу чъыг цIыкIухэр егугъухэзэ зэрагъэтIысхьэхэрэр.\n— Спорткомплексыр, зэрэплъэгъоу, хьазыр, ыкIоцI зэтегъэпсыхьагъ, чIэтын фаер зэкIэ чIэт, — еIо Хьачмамыкъо Азэмат. — Щагури асфальт шIыгъахэ. Джы мары чъыгхэр агъэтIысхьэх. Спорткомплекс дэхэшхор ахэм джыри нахь къагъэкIэрэкIэщт. Тыфай щыкIагъэ имыIэу зэкIэ зэтедгъэпсыхьанэу, мыщ фэдизэу къытфэгумэкIырэ ти ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат спорткомплексыр къызэIутхынэу къызыкIокIэ къызэрэтщыгугъыгъэр зэрэдгъэцэкIагъэр нэрылъэгъу къыфэхъунэу.\n— А мафэу узыщыIагъэм щэджагъо нэс спортсменхэм чъыг цIыкIухэр дэгъоу агъэтIысхьагъэх, — мэфэ зытIущ тешIагъэу гущыIэгъу зытэшIым къытиIуагъ район администрацием ипащэ иапэрэ гуадзэу Зэрамыку Салбый. — Щэджэгъоужым тиадминистрацие кIалэхэр къикIыхи, къэнэгъэ чъыгхэри агъэтIысхьажьыгъ. — ЗэпстэумкIи туе 204-рэ щагум а мэфэ дэдэм дэдгъэтIысхьагъ. Джы къэнагъэр чэур гъэуцугъэныр ыкIи щагур къэгъэнэфыгъэныр ары. Ахэм охътабэ атекIодэжьыщтэп.