རྩོམ་པ་པོ། རྒྱ་ཡེ་བཀྲ་བྷོ། རྩོམ་སྒྲིག་པ། Lhamo དུས་ཚོད། 2018-6-19 10:08:00 རྩོམ་ཁུངས། ཀྲུང་གོའི་བོད་ལྗོངས་དྲ་བ། ཀློག་གྲངས།\nགཞན་དུ་སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་གསུང་གི་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་གསུམ་ནི་སློབ་དཔོན་གཞན་པ་བཞི་གའི་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་དང་བསྡུར་ན། སྐྱེ་བོ་གསོ་ཐིགས་སུ་ངན་སོང་གསུམ་དང་། ཕར་ཕྱིན་དྲུག་གི་གཏམ་འབྱུང་བ་དང་། དཔག་བསམ་འཁྲི་ཤིང་ཡལ་འདབ་ཉི་ཤུ་པ་ལས་འབྱུང་བའི་གྲོ་བཞིན་སྐྱེས་རྣ་བ་བྱེ་བ་རི་བས་ཡི་དྭགས་མཐོང་བའི་གཏམ་རྒྱུད་དཔེར་དྲངས་པ་ལྟ་བུ་བརྗོད་བྱ་ལ་ཕྱི་ནང་གི་ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་རེ་ཡོད་མོད། སྤྱི་བབ་ནས་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་བདུན་གའང་འཇིག་རྟེན་མི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་སྤྱི་ལ་རྒྱུག་པ་ཞིག་ལས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཁ་དོག་གིས་བསྒོས་པ་དེ་འདྲ་མི་སྣང་། ཚིག་ཉུང་དོན་འདུ་གོ་སླ་བ་ནི་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་བདུན་གའི་ཚིག་སྦྱོར་གྱི་ཐུན་མོང་གི་ཁྱད་ཆོས་སུ་སྣང་། དང་པོར་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་པའི་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ནས་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་བའི་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ཆེས་ཕྱི་མའི་བར་ལ་ལོ་ངོ་བརྒྱ་ཕྲག་འགའ་ཕྱིན་ཡོད་ཀྱང་། ལོ་ཙཱ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཕྱི་མས་སྔ་མ་ལ་སྒོ་བསྟུན་ཏེ། འགྱུར་ཚིག་ཕལ་ཆེར་འདྲ་མཚུངས་སུ་སྦྱར་འདུག་པས། གང་ཟག་གཅིག་གིས་ཡུལ་དུས་གཅིག་ལ་བསྒྱུར་པ་ལྟ་བུའི་ཉམས་ཐོན་ཡོད། ཚེག་བར་དགུ་ཅན་དང་། བཅུ་གཅིག་ཅན། བཅོ་ལྔ་ཅན། བཅུ་དགུ་ཅན་བཅས་ཀྱི་ཚིགས་བཅད་ཀྱང་རེ་འགའ་འབྱུང་མོད། ཕལ་ཆེ་བ་ཚེག་བར་བདུན་ཅན་དུ་བྱས་པས། ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་དེ་དག་གི་ལུས་ཀྱི་སྤྱིའི་རྣམ་པ་ནི་ཚེག་བར་བདུན་ཅན་དུ་ངང་ཤུགས་ཀྱིས་གྲུབ། ཙ་ན་ཀའི་རྒྱལ་པོའི་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་དང《ཀ་ཨུ་ཊི་ལྱའི་དོན་གྱི་བསྟན་བཅོས》གཉིས་རྣམ་པ་མི་འདྲ་བ་ཙམ་ལས་དོན་ལ་གཅིག་ཏུ་འབྲེལ་འདུག་པའི་ཚུལ་ནི་བཤད་ཟིན་པ་ལྟར་ཡིན་མོད། བོད་སྐད་དུ་འགྱུར་བའི་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་དེ་དག་དང་སྔར་བཤད་པའི་མ་ནུའི་ཁྲིམས་ཡིག་དང་། པཎྩ་ཏནྟྲ། 《ཀ་ཨུ་ཊི་ལྱའི་དོན་གྱི་བསྟན་བཅོས》སོགས་ལ་བརྗོད་བྱ་ཕན་ཚུན་འབྲེལ་བའི་ཆ་དུ་མ་ཡོད་པས། དཔེའི་སྒོ་ནས་ཅུང་ཟད་མཚོན་ན། ཙ་ན་ཀའི་རྒྱལ་པོའི་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ལས་འབྱུང་བའི།\nཅེས་པ《ཀ་ཨུ་ཊི་ལྱའི་དོན་གྱི་བསྟན་བཅོས》ཀྱི་བམ་པོ་གཉིས་པའི་ལེའུ་དགུ་པར་ཡང་ཇི་བཞིན་དུ་འབྱུང་ཞིང་། དོན་ནི་དཔོན་རིགས་དག་གིས་ཧམ་ཟོས་བརྐུས་འཁྱེར་རམ་གསུག་གི་ནོར་ཟ་བ་ནི་དགག་རྒྱུ་ཧ་ཅང་དཀའ་བའི་ཚུལ་བསྟན་པའོ། ། ཙ་ན་ཀའི་རྒྱལ་པོའི་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ལས་འབྱུང་བའི།\nཞེས་པ་པཎྩ་ཏནྟྲའི་བམ་པོ་དང་པོའི་སྒྲུང་དང་པོ་ལའང་ཇི་བཞིན་དུ་འབྱུང་། མ་ནུའི་ཁྲིམས་ཡིག་དང་། པཎྩ་ཏནྟྲ་དང་། 《ཀ་ཨུ་ཊི་ལྱའི་དོན་གྱི་བསྟན་བཅོས》ཏེ། གནའ་བོའི་རྒྱ་གར་གྱི་ཆོས་ཀྱི་མདོ(འདི་ཆོས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་དང་དོན་གྱི་བསྟན་བཅོས་གཉིས་སུ་དབྱེ)འཛམ་གླིང་ལ་སྐད་གྲགས་ཆེ་བ་དེ་དག་སྔར་བོད་སྐད་དུ་མ་འགྱུར་ཡང་། རང་རེའི་བསྟན་འགྱུར་ལས་འབྱུང་བའི་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་རྣམས་ཀྱི་བརྗོད་བྱ་ལ་དེ་དག་གི་དོན་དུ་མ་འདུ་བས། བོད་ཀྱི་མཁས་པ་ཚོས་བརྒྱུད་པའི་སྒོ་ནས་ནི་སྔ་མོ་ནས་བསྟན་བཅོས་དེ་དག་གི་རྒྱུས་རགས་པ་ཙམ་ཞིག་ལོན་འདུག་གོ།\nརྒྱ་གར་གྱི་རིག་གནས་ལོ་རྒྱུས། (A. L. 巴沙姆主编. 印度文化史.北京: 商务印书馆. 1997. 181)\nརྗེ་ཙོང་ཁ་པ། བྱང་ཆུབ་ལམ་རིམ་ཆེན་མོ། [M]མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1985.4\nདགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་གསུང་རྩོམ་པོད་དང་པོ། [M]བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1990.55


རྒྱལ་གཅེས་དཔའ་བོ་རྟ་མགྲིན་ཐར་ལགས་ཀྱིས་སྐུ་ལུས་མེ་མཆོད་དུ་ཕུལ་བའི་བརྒྱུད་རིམ་འབྲེལ་ཡོད་ནས་འབྱོར་བའི་གནས་ཚུལ་ཁ་སྐོང། – བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས།\n2. ཆོས་མོ་ཐར། འདས་པོའི་བཟའ་ཟླ།\n3. རྟ་མགྲིན་སྐྱབས། འདས་པོའི་བུ་རྒན་པ།\n4. རྡོ་རྗེ་འཚོ། འདས་པོའི་བུ་མོ།\n5. ཝུན་ཁྲང་རྡོ་རྗེ། འདས་པོའི་བུ་ཆུང་བ།\n༢༠༡༢ ལོའི་ཕྱི་ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༡༥ ཉིན། ས་གནས་ཀྱི་ཞོགས་པའི་ཆུ་ཚོད་ ༦།༠༠ ཡོལ་ཙམ།\nབླ་མ་ཡི་དམ་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་མཆིའོ། །འཛམ་གླིང་ཞི་བདེ་ཡོང་བའི་རེ་བ་དང། རྒྱལ་དབང་རིན་པོ་ཆེ་རང་ཡུལ་དུ་ཕེབས་པའི་རེ་འདུན། བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་རང་ས་ཟིན་པའི་དོན་དུ། ངས་རང་ལུས་མེ་མཆོད་དུ་འབུལ་རྒྱུ་ཡིན། ཁོང་གི་སྐུ་པར་བཅས།\nདེ་ཡང་རྒྱལ་གཅེས་དཔའ་བོ་རྟ་མགྲིན་ཐར་ལགས་ཀྱིས། རང་ཁྱིམ་དུ་ཉལ་ཁྲིའི་སྟེང་ཁ་ཆེམས་ཡི་གེ་ཞིག་དང་རང་ཉིད་ཀྱི་འདྲ་པར་གཅིག་བཅས་ལྷན་དུ་བཞག་པ་དང། ལུས་པོར་སྲིང་བལ་དཀྲིས་ཤིང་ས་སྣུམ་བླུགས་ཏེ། ༢༠༡༢ ལོའི་ཕྱི་ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༡༥ ཉིན་ས་གནས་ཀྱི་ཞོགས་པའི་ཆུ་ཚོད་ ༦།༠༠ ཡོལ་ཙམ་ལ། གཅན་ཚ་རྫོང་(ཁྱོན་བསྡོམས་མི་གྲངས་ཁྲི་ལྔ་ལྷག་ཡོད་པ་ལས་བོད་མིས་དེའི་བརྒྱ་ཆའི་དྲུག་ཅུ་རེ་བདུན་ཙམ་ཟིན་ཡོད།)མི་དམངས་དྲག་ཆས་ལས་ཁུངས་ཀྱི་སྒོ་དྲུང་དུ་བོད་ཀྱི་བདེན་དོན་ཆེད་རང་ལུས་མེ་མཆོད་དུ་ཕུལ།\nདེ་ཡང་རྒྱལ་གཅེས་དཔའ་བོ་རྟ་མགྲིན་ཐགས་ཀྱིས་རང་ལུས་མེ་མཆོད་ཀྱི་མགོ་རྩོམ་དུས་ཞོགས་པའི་ཆུ་ཚོད་དྲུག་པ་ཡོལ་ཟིན་ཅིང། དེ་དུས་ཆུ་ཚོད་ལྔ་པ་ཡས་མས་ཙམ་ནས་ཡོང་སྟེ་སྲང་ལམ་གཙང་ཕྱགས་བྱེད་མཁན་འགའ་ལས་ཉེན་རྟོག་པ་དང་དམག་མི་སོགས་ཉེ་འཁྲིས་སུ་མེད། དེར་བརྟེན། ཐོག་མར་ལུས་པོར་མེ་འབར་བཞིན་པ་དེ་སྲང་ལམ་གཙང་ཕྱགས་བྱེད་མཁན་སྐོར་ཞིག་ལས་གཞན་གྱིས་མ་མཐོང། ཕྱིས་སུ་ཉེན་རྟོག་པས་མཐོང་དུས་མེ་ལྕེ་ཅུང་ཟད་དམའ་རུ་སོང་སྟེ་ཡལ་ལ་ཉེ་བར་གྱུར་ཡོད། དེ་མ་ཐག་ཉེན་རྟོག་པས་མེ་བསད་ཅིང་ལུས་སྟེང་དུ་ཉལ་ཆས་ལྟ་བུ་ཞིག་གིས་གཡོགས་ཏེ་ཟི་ལིང་དུ་ཁྱེར། གནས་སྟངས་དེ་དངོས་སུ་མཐོང་མཁན་དག་གིས། སྐབས་དེ་དུས་ཕལ་ཆེར་དབུགས་འགགས་ཟིན་ཅིང་། སྨན་ཁང་དུ་འཁྱེར་ཡང་ཕན་ཐོགས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་ཚད་དུ་གྱུར་འདུག་ཀྱང་རྫོང་ཐོག་ཏུ་མ་བཞག་པར་ཟི་ལིང་དུ་ཁྱེར་སོང་ཞེས་བརྗོད།\nརྟ་མགྲིན་ཐར་ལགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཟི་ལིང་དུ་ཁྱེར་བའི་རྗེས་སུ། ཁོང་གི་ངོ་ཤེས་ཉེ་འབྲེལ་སོགས་ཀྱིས་ཡར་མར་དུ་རྩད་བཅད་པ་ན་ད་གཟོད་རང་ལུས་མེ་མཆོད་གཏོང་མཁན་གྱི་རྒྱལ་གཅེས་པ་དེ་ནི་དཔའ་བོ་རྟ་མགྲིན་ཐར་ཡིན་པར་དངོས་ར་འཕྲོད། ཅང་མ་འགོར་བར་ས་དེར་བོད་མི་མང་ཙམ་ཞིག་འདུས་ཏེ། ཕུང་པོ་ཕྱིར་སྤྲོད་དགོས་ཞེས་འུར་ཟིང་ཆེ་ཙམ་བསླངས། རྫོང་མི་དམངས་སྲིད་གཞུང་དུའང་ཨུ་ཚུགས་ཀྱིས་ཕུང་པོ་ཕྱིར་སྤྲོད་དགོས་པའི་ཞུ་གཏུགས་བྱས་པ་སོགས་ཀྱི་དབང་གིས་ཕྱིར་སྤྲོད་རྒྱུར་ཁས་བླངས་ཏེ། ཁྱེད་ཚོ་ཟི་ལིང་དུ་ཕུང་པོ་ལེན་དུ་སོང་ཞེས་བཤད། དེར་བརྟེན། བོད་མི་སྐོར་ཞིག་ཟི་ལིང་དུ་ཕུང་པོ་ལེན་དུ་སོང་སྟེ་ལ་དམར་(གཅན་ཚ་རྫོང་ཐོག་ནས་སྤྱི་ལེ་ ༤༧ ཡས་མས་ཡོད།)གྱི་ཚུར་ཕྱོགས་སུ་བསླེབས་པ་ན། ཕུང་པོ་ཕྱིར་འཁྱེར་ཡོང་གིན་ཡོད་པས་མུ་མཐུད་ནས་འགྲོ་མི་དགོས་ཞེས་པའི་བརྡ་ལན་འབྱོར། དེ་ནས་དཔའ་ལུང་ཆུ་འཁོར་(གཅན་ཚ་རྫོང་ཐོག་ནས་སྤྱི་ལེ་ ༡༦ ཡས་མས་ཡོད།)ཞེས་པའི་ས་གནས་སུ་ཉེན་རྟོག་པས་བོད་མི་རྣམས་ལ་ཕུང་པོ་རྩིས་སྤྲོད་བྱས། བོད་མི་རྣམས་ཀྱིས་ཉེན་རྟོག་པའི་རླངས་འཁོར་ནས་ཕུང་པོ་བླངས་ཏེ་གཅན་ཚ་རྫོང་སྨན་ཁང་གི་རླངས་འཁོར་ཞིག་དེ་གར་འབྱོར་ཡོད་པ་དེའི་ནང་དུ་བཞག། ཕུང་པོ་ལེན་དུ་འགྲོ་མི་རྣམས་རླངས་འཁོར་གཞན་ཞིག་ཏུ་བསྡད། དེ་ལྟར་རླངས་འཁོར་གཉིས་ལྷན་དུ་ཕྱིར་རང་སའི་ཕྱོགས་སུ་བསྐྱོད།\nཕུང་པོ་ཁྱེར་ནས་ཡོང་བའི་ལམ་བར་དུ། ཁོང་ཚོ་རྫོང་མི་དམངས་སྲིད་གཞུང་གི་སྒོ་ལམ་བརྒྱུད་དེ་འགྲོ་མ་ཕོད། དེ་ནི། ཕུང་པོ་ལེན་དུ་འགྲོ་མི་རྣམས་གཅན་ཚ་རྫོང་ཐོག་ནས་ཐོན་པའི་སྐབས་ནས་ཀྱང་ས་དེར་སྐྱ་སེར་མང་པོ་འདུས་ཏེ་དགེ་འདུན་པ་ཚོས་སྨོན་ལམ་གསུང་ཞིང། སྐྱ་བོ་ཚོས་རྫོང་མི་དམངས་སྲིད་གཞུང་གི་ནང་དུ་ངར་ཤུགས་ཀྱིས་འཛུལ་གྲབས་བྱེད་བཞིན་ཡོད། དེར་མ་ཟད། ཕུང་པོ་ཕྱིར་རང་ལག་ཏུ་འབྱོར་ན་རྫོང་མི་དམངས་སྲིད་གཞུང་གི་ནང་དུ་གཡུག་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་ཟེར་བའི་སྐད་ཆ་ཞིག་ཀྱང་ཐོས། དེར་བརྟེན། ཕུང་པོ་འཁྱེར་མི་རྣམས་ཀྱི་སེམས་སུ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་དོན་དག་ཆེ་རུ་ཕྱིན་ཏེ་ཡར་ལངས་བྱེད་པ་སོགས་བྱུང་ན། དེང་སྐབས་རྒྱ་གཞུང་གིས་མི་དམངས་ཀྱི་ཐོག་ཏུ་བྱེད་ཐབས་སྣ་ཚོགས་སྤྱོད་བཞིན་པ་ལྟར། མི་དམངས་ཀྱི་ཁྲོད་དུ་དུག་རྫས་རྒྱག་པ་སོགས་ཁྲིམས་སྣ་ཚོགས་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་ཏེ། དགེ་འདུན་པ་དང་སྐྱ་བོ་ཚོར་རྐྱེན་ངན་རེ་བྱུང་ན་མི་ལེགས་ཤིང་། འདས་པོ་ཡང་ཡིད་མི་སྤྲོ་བའི་རྗེས་འབྲེལ་དོན་རྐྱེན་གཞན་དང་འགྲོགས་ཏེ་ཕྱི་མར་སོང་ན་མི་བཟང་སྙམ་སྟེ། ཕུང་པོ་རྫོང་སྲིད་གཞུང་གི་སྒོ་ལམ་མ་བརྒྱུད་པར་ས་གཞན་བསྐོར་ནས་ཁྱེར།\nདེ་ལྟར་ཕུང་པོ་ཁྱེར་ཏེ་བདེ་ཆེན་དགོན་དུ་མ་བསླེབས་ཙམ་གྱི་མཚམས་སུ་སྐྱོད་བཞིན་པའི་སྐབས་དེར། རྒྱལ་གཅེས་དཔའ་བོ་རྟ་མགྲིན་ཐར་ལགས་ཀྱི་བུ་ཆེ་བ་དང་དེ་མིན་གྱི་ཡུལ་མི་སྐོར་ཞིག་ཀྱང་འབྱོར། དུས་དེ་ཙམ་ན། རྫོང་ཐོག་ཏུ་མི་མང་པོ་འདུས་ཏེ་སྨོན་ལམ་གསུང་རྒྱུ་དང་ཕུང་པོར་ཁ་བཏགས་གཏོང་རྒྱུ། གདུང་མཇལ་ཞུ་རྒྱུ་སོགས་ཀྱི་གྲ་སྒྲིག་བྱས་ཏེ་བསྒུགས་ནས་བསྡད་ཡོད་པའི་བརྡ་ལན་འབྱོར་བས། མང་ཚོགས་ཀྱི་རེ་བ་ལྟར་ས་དེ་ག་ནས་ཕྱིར་རྫོང་ཐོག་ཏུ་ཁྱེར། འོན་ཀྱང་། དུས་དེ་ཉིད་དུ་གཅན་ཚ་རྫོང་ཐོག་ཏུ་དམག་མིས་ཁེངས་ནས་ཡོད་ཅིང། ཕུང་པོ་ཕྱིར་འཁྱེར་ཡོང་གིན་ཡོད་པ་སྲིད་གཞུང་གིས་གོ་བས་རྫོང་ཐོག་ཏུ་འཁྱེར་ཡོང་མི་ཆོག་པའི་བཀའ་བཏང། དེར་བརྟེན། ལོ་བ་ཉག་ག་(གཅན་ཚ་རྫོང་ཐོག་ནས་སྤྱི་ལེ་ ༡ ཡས་མས།)ཞེས་པའི་བར་དུ་ཕྱིར་ཁྱེར། དེར་གཅན་ཚ་ནང་ཁུལ་གྱི་དགེ་འདུན་པ་བརྒྱ་སྐོར་ཞིག་དང་སྐྱ་བོ་མང་པོ་བཅས་འདུས་ཏེ་སྨོན་ལམ་གསུངས་ཤིང་དབང་བསྐུར། ཕུང་པོ་ལ་ཁ་བཏགས་བཏང་བ་སོགས་བྱས། དེ་ནས་ཁོང་གི་བུ་ཆེ་བ་སོགས་ཀྱིས་ཕུང་པོ་ཕྱིར་རང་ཡུལ་དུ་ཁྱེར་ཏེ་སྦྱིན་སྲེག་བྱས་ན་བཟང་ཚུལ་གསུངས་པ་ལྟར་ཕྱིར་ཁྱེར་ནས་རང་ཡུལ་དུ་སྦྱིན་སྲེག་བྱས། སྐབས་དེར། གནས་དེའི་ཡུལ་མི་མང་པོ་ཞིག་ལས་ཀ་སོགས་ཀྱི་རྐྱེན་པས་ས་དེར་མེད་ལ། འབྲོག་ཁུལ་དུ་ཡོད་པ་རྣམས་ཀྱང་ནོར་ལུག་རྣམས་དེད་ནས་རྫ་མགོའི་ཕྱོགས་སུ་སོང་ཟིན་པས། ཕུང་པོ་སྦྱིན་སྲེག་གི་སྐབས་ཡུལ་མི་མང་པོ་ཞིག་འཛོམས་ཐུབ་མེད། སྦྱིན་སྲེག་གྲུབ་སྟེ་ཡུལ་མི་ཚོ་ཕྱིར་རང་ཁྱིམ་དུ་འབྱོར་སྐབས་ས་དེ་གའི་དགོང་མོའི་ཆུ་ཚོད་ལྔ་དང་དྲུག་གི་བར་ཙམ་ཡིན།\nརྒྱལ་གཅེས་དཔའ་བོ་རྟ་མགྲིན་ཐར་ལགས་ཀྱི་བཟའ་ཟླ་ཆོས་མོ་ཐར་དང་བུ་མོ་རྡོ་རྗེ་འཚོ་གཉིས་ལ་དོན་རྐྱེན་དེ་བྱུང་བའི་ཉིན་དེར་ཁ་པར་གྱི་ལམ་ནས་གནས་ཚུལ་བཤད་པས། ཉིན་དེའི་དགོང་མོ་ཙམ་ལ་མགོ་ལོག་ནས་རང་ཡུལ་དུ་འབྱོར་ཅིང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མིག་ཆུ་མང་དུ་ཤོར། ཉེ་འཁོར་གྱི་མི་རྣམས་ཀྱིས། འདས་པོའི་བཟའ་ཟླ་དང་བུ་ཕྲུག་ཉེ་འབྲེལ་རྣམས་ལ། ཕྱོགས་གང་སར་འདས་མཆོད་མང་དུ་སྒྲུབ་བཞིན་ཡོད་པ་སོགས་བཤད་དེ་སེམས་གསོ་བྱས་པའི་དབང་ལས་ད་ལྟའི་ཆར་སེམས་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཆེ་ཡང་དེ་ཙམ་ཕྱིར་མངོན་གྱིན་མེད།\nཕུང་པོ་སྦྱིན་སྲེག་གྲུབ་པའི་ཕྱི་ཉིན་སོགས་སུ། གཅན་ཚའི་ཐང་ཞང་གི་མངགས་གཏོང་ཁང་གི་མི་སྣ་ཡོང་སྟེ། བཟའ་མི་ཉེ་འབྲེལ་དང་སྡེ་མི་ཚོར་རྒྱལ་གཅེས་དཔའ་བོ་རྟ་མགྲིན་ཐར་ལགས་ཀྱིས་རང་ལུས་མེར་སྲེག་བཏང་བའི་དོན་རྐྱེན་ལ་ལྟ་ཚུལ་ཅི་ཞིག་ཡོད་མིན་སོགས་དྲིས་ཤིང། ཞང་གི་མགོ་ཁྲིད་ཚོས་ཀྱང་འདས་པོའི་བཟའ་ཟླ་དང་བུ་བུ་མོ། སྡེ་མི་ཉེ་འབྲེལ་སོགས་ལ་འདྲི་རྩད་བྱས། ཉེན་རྟོག་པ་འགའ་ཡང་ཡོང་སྟེ་འདས་པོའི་ཁྱིམ་ཚང་དང་མཐའ་སྐོར་གྱི་གནས་ཚུལ་རྒྱུས་ལོན་དང་ཕྱི་མི་སུ་ཞིག་ཡོང་གི་ཡོད་མེད་སོགས་ལ་ལྟ་རྟོག་བྱས། རྫོང་ཐོག་ཏུའང་ཉེན་རྟོག་པ་སོགས་ཀྱིས་སུ་ཡང་གཅན་ཚའི་ཐང་དུ་འགྲོ་མི་ཆོག་ཟེར་བ་སོགས་དམ་དྲག་བྱས། གཞན་ཡང། མཚོ་ལྷོའི་ཁྲི་ཀ་སོགས་ནས་མི་མང་པོས་གདུང་སེམས་མཉམ་སྐྱེད་ཀྱིས་གཅན་ཚ་རྫོང་དུ་འགྲོ་རྩིས་བྱས་ཀྱང་སྲིད་གཞུང་གིས་སུ་ཞིག་ཀྱང་འགྲོ་མི་ཆོག་ལ། ལྷག་པར་དུ་ཞལ་འདེབས་བསྡུ་རུབ་སོགས་བྱས་ཏེ་སྤྱི་བའི་རྣམ་པའི་ཐོག་ནས་འགྲོ་མི་ཆོག་པའི་བཀའ་ཕབ་པ་སོགས་ཕྱོགས་སོ་སོ་ནས་དམ་དྲག་བྱས། དེར་མ་ཟད། གཅན་ཚའི་ཐང་དུ་ཡོད་པའི་མི་རྣམས་ཀྱང་ས་གཞན་དུ་འགྲོ་རུ་མ་བཅུག་པར་བཀག་རྒྱ་དམ་པོ་བྱས།\nསྲིད་གཞུང་གིས་དེ་ལྟར་བཀག་འགོག་བྱས་ཀྱང་མ་ཁོགས་པར་གཅན་ཚ་རྫོང་ནང་ཁུལ་གྱི་དགོན་སྡེ་ཡོད་དོ་ཅོག་དང་སྡེ་བ་སོ་སོའི་བླ་མ་སྤྲུལ་སྐུ་དང་གྲྭ་བཙུན་སྔགས་གསུམ། སྐྱ་བོ་རྒན་གཞོན་བཅས་ཀྱིས་རང་རང་གི་གནས་སུ་སྨོན་ལམ་གསུངས་པ་དང། འདས་པོའི་ཁྱིམ་དུ་ཕེབས་ནས་ཀྱང་འདས་མཆོད་སྨོན་ལམ་དང་ཞལ་འདེབས་སོགས་གནང་། དེ་བཞིན་དུ་རེབ་གོང་དང་ཁྲི་ཀ།། མགོ་ལོག།། བླ་བྲང་། མང་ར་། འབའ་རྫོང་། ཟི་ལིང་སོགས་ནས་ཀྱང་སྔ་ཕྱིར་སྤྱི་སྒེར་གཉིས་ཐད་ནས་མང་ཙམ་དངོས་སུ་འབྱོར་བ་དང་ཞལ་འདེབས་བསྐུར་བ་སོགས་སྐྱིད་ན་མཉམ་སྐྱིད་དང་སྡུག་ན་མཉམ་སྡུག་གི་འདུ་ཤེས་དང་ལག་ལེན་གཉིས་ཀ་དངོས་སུ་ལག་བསྟར་བྱས།\nད་ལྟའི་གནས་སྟངས་ནི། ས་དེར་གདུང་སེམས་མཉམ་སྐྱེད་དང་བསྔོ་སྨོན་འདས་མཆོད་སྒྲུབ་པ་སོགས་ཀྱིས་བྲེལ་ཟིང་ཆེ་ཞིང། ལྷག་པར་དུ་དེ་གའི་བོད་མི་རྣམས་ཀྱི་སེམས་སུ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་མངོན་དུ་འགྱུར་བཞིན་པའི་ཁར། ད་དུང་གནས་ཚུལ་ཅི་ཞིག་འབྱུང་མིན་གྱི་ཐད་ལའང་གདེང་ཚོད་མ་རྙེད་པའི་སྟབས་ཀྱིས་ཡིན་ནམ། གང་ལྟར་ཡང་ཕྱི་ནང་གི་ལམ་ཁ་བཀག་སྡོམ་དང་། འདས་པོའི་བཟའ་མི་ཉེ་འབྲེལ་དང་འགྲུལ་བ་སོགས་ལ་ལྟ་རྟོག།། གཞན་ཡང། རྫོང་ཐོག་ཏུ་ཕྱི་ནས་འོངས་པའི་དམག་མི་འགྲེམས་འཇོག་དང། དགོན་གྲོང་གཉིས་ཀར་ཆབ་སྲིད་སློབ་གསོ། སློབ་མ་རྣམས་རང་ཁྱིམ་དུ་མི་གཏོང་བ་སོགས་བཀག་རྒྱ་འདྲ་མིན་བྱེད་པ་ལས་བཙོན་འཇུག་བཀག་སྐྱིལ་སོགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་འབྱོར་སོན་མ་བྱུང་།\nརྒྱལ་གཅེས་པ་ཁོང་ནི། དུས་རྒྱུན་༸གོང་ས་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་དང་བོད་ཀྱི་རྩ་དོན་ཁོ་ན་གླེང་ཞིང་། རྟག་ཏུ་བོད་འབྲེལ་གྱི་དོན་བཟང་རེ་ལ་ངང་སྒུག་བྱས་ནས་སྡོད་པ་ཞིག་རེད།\nདུས་སྐབས་དེར། ཁོང་གི་བཟའ་ཟླ་ཆོས་མོ་ཐར་དང་བུ་མོ་རྡོ་རྗེ་འཚོ་གཉིས་ཀྱིས་མགོ་ལོག་ཁུལ་དུ་ཞོར་ལས་གཉེར་བཞིན་ཡོད་ལ། བུ་ཆེ་བ་རྟ་མགྲིན་སྐྱབས་དང་མནའ་མ་གཉིས་ཀྱིས་གཅན་ཚའི་ཐང་དུ་ནོར་ལུག་འཚོ་བ་དང། བུ་ཆུང་བ་བུན་ཁྲང་རྡོ་རྗེས་གཅན་ཚ་རྫོང་མི་རིགས་སློབ་འབྲིང་དང་པོའི་དམའ་འབྲིང་གཉིས་པར་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་བཞིན་ཡོད།


རྩོམ་པ་པོ། ཚེ་དབང་ལྷ་མོ། རྩོམ་སྒྲིག་པ། Lhamo དུས་ཚོད། 2018-12-24 11:44:00 རྩོམ་ཁུངས། བོད་ལྗོངས་ཞིབ་འཇུག ཀློག་གྲངས།\nབརྡ་སྤྲོད་རིག་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་རང་བཞིན་ལྡན་པའི་ཚན་རིག་ཅིག་ཡིན་པས། རྒྱལ་ཁབ་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་དང་། ས་ཁུལ་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་གི་གནས་ཚུལ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞིབ་འཇུག་དང་ཐག་གཅོད་བྱས་ན་ཡང་དག་པ་ཞིག་ཡོང་གི་མ་རེད། དེར་བརྟེན་འཇིག་རྟེན་འདིར་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པ་དར་ཞིང་འཕེལ་རྒྱས་བྱུང་བའི་གནས་ཚུལ་མདོར་བསྡུས་ཤིག་ཅི་ནས་ཀྱང་ཤེས་པར་བྱེད་དགོས། རིག་པ་འདི་ནི་ཆེས་རིང་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དུས་རབས་བརྒྱུད་ནས་རིམ་བཞིན་ཡར་རྒྱས་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། དུས་རབས་བཅུ་དགུ་དང་ཉི་ཤུ་པའི་ནང་གི་ཚན་རིག་ཅན་གྱི་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པ་དབྱར་མཚོ་རྒྱས་པ་ལྟར་གོང་འཕེལ་བྱུང་བ་ནི་ཧ་ལམ་ལོ་ངོ་སྟོང་ཕྲག་གཉིས་ལྷག་ཙམ་གྱི་དུས་ཡུན་རིང་ལག་ལེན་བྱས་པའི་ཉམས་མྱོང་གི་རྨང་གཞི་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བ་ཞིག་རེད། གལ་སྲིད་དེ་ལྟ་བུའི་རྨང་གཞི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པོ་ཞིག་མེད་ན། དུས་རབས་འདིའི་ནང་གཞི་ནས་སོ་སོའི་བློའི་འཆར་སྒོ་དང་བསྟུན་ནས་ཞིབ་འཇུག་དང་གཏན་འབེབས་བྱེད་དགོས་པས། དེས་ན་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པའི་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དང་། དེའི་རིན་ཐང་བཅས་ལ་གདེང་འཇོག་ཡང་དག་པ་ཞིག་བྱེད་མི་ཐུབ་པ་མ་ཟད། དེང་རབས་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པའི་སྐད་གདངས་ཀྱི་རྨང་གཞི་ལ་ཏིང་(Latin)སྐད་ཡིག་གི་ཁྱད་ཆོས་ལའང་གདེང་ཚོད་ཡང་དག་པ་ཞིག་འཇོག་ཐབས་མེད་པ་ཞིག་རེད།\nའཛམ་གླིང་གི་བརྡ་སྤྲོད་མཁན་པོ་ཕལ་མོ་ཆེའི་བཞེད་པ་ལ། སྐད་ཡིག་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་བའི་གོམ་རིམ་དང་པོ་དེ་ལ་ཡང་དུས་ཀྱི་ས་མཚམས་གསུམ་དུ་དབྱེ་ཡོད་པ་སྟེ། གནའ་གཞུང་གི་སྐད་ཡིག་རིག་པ། དུས་རབས་བར་མ་དང་རིག་རྩལ་བསྐྱར་གསོའི་དུས་སྐབས་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པ། དུས་རབས་བཅུ་བདུན་པ་དང་བཅོ་བརྒྱད་པའི་སྐབས་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པ་བཅས་ཡིན།\nབརྡ་སྤྲོད་རིག་པ་ནི་སྐད་ཡིག་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན་ལ། སྐད་ཡིག་རིག་པ་ནི་མི་རིགས་ཀྱི་སྐད་དང་། རང་གཤིས། ཡུལ་སྲོལ། ལོ་རྒྱུས་བཅས་ཀྱི་ཐད་ནས་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པའི་གནའ་རབས་ཀྱི་ཡིག་ཆ་ཞིག་ཡིན་ལ། ཡིག་ཆ་དེ་དག་ལ་ཐོས་བསམ་བྱས་པ་བརྒྱུད་སྐད་ཡིག་རིག་པ་འདི་ཉིད་དར་སྲོལ་བྱུང་ཡོད་པ་རེད། རིག་པ་འདི་ཡིས་བརྡ་སྤྲོད་རིག་གཞུང་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་བར་རམ་འདེགས་ཤུགས་ཆེན་བྱས་ཡོད་ཅིང་། བརྡ་སྤྲོད་པའི་རིག་གཞུང་དར་སྲོལ་ཆེས་སྔ་ཤོས་ནི་གནའ་བོའི་རྒྱ་གར་དང་། གྷི་རིག་གི་ཡུལ་དུ་ཡིན།\n1.པཱ་ཎི་ཎཱིའི་བརྡ་སྤྲོད་པའི་གཞུང་། གནའ་བོའི་རྒྱ་གར་གྱི་ཡུལ་དུ་སྤྱི་ལོའི་གོང་གི་དུས་རབས་དྲུག་ཙམ་ན་བྱུང་བའི་བསྟན་བཅོས་དེ་ལ་དེང་དུས་ཡོངས་གྲགས་སུ་པུསྟི་ཟེར་ཞིང་། དེ་ནི་གནའ་བོའི་རྒྱ་གར་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་རིག་བྱེད་བཞི་བཤད་པའི་གཞུང་ཞིག་ཡིན་པར་གྲགས་ལ། དེང་དུས་ཀྱང་ཁོ་ཆོས་དད་རྟེན་དུ་འཇོག་པའི་བསྟན་བཅོས་ཤིག་རེད། དཔེ་ཆ་དེ་ལ་ཤོ་ལོ་ཀ་1028ཡོད་ཅིང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཉམས་འགྱུར་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་ཚིག་བཅད་དུ་བྲིས་པའི་སྙན་གཞུང་ཞིག་ཡིན། བསྟན་བཅོས་དེའི་ནང་དུ་བྱུང་བའི་མིང་། བརྡ། ཐ་སྙད་རྣམས་ལ་ཁོ་ཚོས་པུ་སྟིའི་སྐད་ཟེར་ཞིང་། ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྐད་ཀྱང་དེའི་ཁོངས་གཏོགས་ཡིན་ལ། སྐད་རིགས་འདི་ནི་བྲམ་ཟེ་དང་། པཎྜི་ཏ། སྙན་ངག་མཁན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་བཅོས་རྩོམ་པའི་སྐབས་སུ་སྤྱོད་པའི་སྐད་རིགས་ཤིག་ཡིན། དེ་ལྟར་མཁས་པའི་ཡིག་སྐད་དང་། ཡུལ་མིའི་རང་བཞིན་གྱི་ཕལ་སྐད་གཉིས་གཅིག་གྱུར་མིན་སྟབས། ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྐད་ཡིག་དེ་གཞུང་འགྲོས་ཅན་དུ་འགྱུར་ཆེད་དཔྱད་གསུམ་དག་པའི་རིག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བརྡ་སྤྲོད་པའི་གཞུང་ལུགས་གསར་གཏོད་བྱེད་པའི་འགོ་ཚུགས་པ་རེད།\nཔཱ་ཎྀ་ནཱིའི་སྒྲ་གཞུང་དེ་ཉིད་སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་དུས་རབས་བཞི་པ་ནས་དུས་རབས་གསུམ་པའི་ཕྱེད་ཡན་ཙམ་དུ་དར་རྒྱས་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་དུས་རབས་ཡིན་ལ། སྒྲ་གཞུང་《བརྡ་སྤྲོད་པའི་རྣམ་གཞག་སྐབས་བརྒྱད་པ་》ཞེས་པ་དེར་ཚིག་རྐང་3996ཡོད། ད་དུང་མིང་རྐྱང་1993ཡོད་པའི་རེའུ་མིག་ཅིག་དང་དེ་ལ་ཚིག་འགྲེལ་བཅས་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་སྐབས་དེར་ཚན་རིག་དང་མཐུན་པའི་བརྡ་སྤྲོད་པའི་རིག་གཞུང་གི་ཐོག་མ་ཡིན། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱ་གར་དུ་སྒྲ་རིག་པ་དེ་འཕེལ་རྒྱས་ཆེན་པོ་བྱུང་ཞིང་། རིམ་བཞིན་དུ་སྒྲ་ཙནྟྲ་པ་དང་། ཀཱ་ལ་པ། དབྱངས་ཅན་སྒྲ་མདོ་སོགས་དར་ཞིང་། སྒྲའི་སྐྱེ་གནས་དང་། བྱེད་པ། འབྱུང་ཁུངས་སོགས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པའི་རྨང་གཞི་ཚུགས་ཡོད།\n2.གནའ་བོའི་གྷི་རིག་གི་མཚན་ཉིད་རིག་པ་དང་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པའི་གནད་དོན་སྐོར། གནའ་བོའི་གྷི་རིག་གི་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པ་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པའི་སྐབས་སུ་མཚན་ཉིད་རིག་པ་དང་། སྐད་ཀྱི་རྣམ་གཞག་སྟེ་ཕྱོགས་གཉིས་ཀྱི་ཐད་ནས་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་པ་རེད། དུས་དེར་མིང་གི་ངོ་བོ་ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་སྟངས་མི་འདྲ་བའི་རྩོད་གླེང་བྱུང་བ་མ་ཟད། མིང་དང་དངོས་པོའི་བར་དུ་འབྲེལ་བ་གྲུབ་ཚུལ་གྱི་སྐོར་ལ་རྩོད་གླེང་མང་པོ་ཞིག་བྱུང་བ་ལས། གཙོ་བོ་ཕན་ཚུན་དངོས་འགལ་གྱི་ལྟ་ཚུལ་གཉིས་བྱུང་ཡོད་པ་ནི། དང་པོ་ཐ་སྙད་ནི་དངོས་པོ་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གནས་ཏེ་དོན་མཚོན་པར་འདོད་པ་དང་། གཉིས་པ་ཐ་སྙད་ནི་ཡུལ་གྱི་གོམས་སྲོལ་དང་བསྟུན་ནས་དངོས་པོ་མ་འདྲེས་པ་སོ་སོར་མཚོན་བྱེད་དུ་འདོགས་པ་ཞིག་ཡིན་པར་འདོད།\nདཔེར་ན། ཧའི་ར་ཁེ་ལི་ཐོ་སིས་ (HerakLeitos སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་ལོ་544ནས་ 540བར་ཙམ་ན་སྐྱེས་པ་) ཐ་སྙད་ནི་རང་བྱུང་ཁམས་ཀྱིས་བྱས་པར་འདོད་པ་དང་། ཁོང་གི་སློབ་མ་ཁེ་ར་ཏི་སུ་སིས་(Graty Lus)དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་རང་གཤིས་ཀྱི་ཐ་སྙད་རེ་གནས་ཡོད་པ་སྟེ། དཔེར་ན་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་རང་ཞིན་གྱི་ཡོན་ཏན་ནམ་ནུས་པ་རེ་ལྷན་སྐྱེས་སུ་གྲུབ་ཡོད་པ་བཞིན་ནོ། ཞེས་བཤད་པ་དང་། ཡང་དེ་ལས་ལྡོག་པ་སྟེ་མོ་ཁེ་ལི་ཐོ་སིས་ (Demokritos ཧ་ལམ་སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་ལོ་460ནས་370བར་ཙམ་)འཇིག་རྟེན་གྱི་བྱ་དངོས་རྣམས་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཆེད་དུ་ཡུལ་གྱི་གོམས་སྲོལ་ལ་བརྟེན་ནས་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་ཡིན་ལ། བྱ་དངོས་དང་ཐ་སྙད་གཉིས་ཀྱི་བར་རང་གཤིས་ཀྱིས་གྲུབ་པའི་འབྲེལ་བ་ཞིག་མེད་དེ། སྒྲ་གཅིག་པའི་དངོས་པོ་དང་། དོན་གཅིག་པའི་དངོས་པོ་དང་། མིང་མེད་པའི་དངོས་པོ་དང་། མིང་འགྱུར་བ་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་བཅས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཞེས་གསུངས་ཡོད་པ་རེད།\nདེ་ལྟར་ཐ་སྙད་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་བཙལ་བའི་ལས་ཀའི་ནང་དུ་ཚིག་མཛོད་ཀྱི་རིག་པ་བྱུང་ཡོད་ཅིང་། ཐ་སྙད་བྱུང་ཚུལ་གྱི་སྐོར་ལ་ལྟ་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་འགའ་ཞིག་བྱུང་ཡོད་པ་སྟེ། འགའ་ཞིག་གིས་ཐ་སྙད་རྣམས་ངག་ནས་བརྗོད་པའི་ཚེ་སྒྲའི་སྐྱེ་གནས་རྣམས་ཀྱི་གཡོ་འགུལ་བྱེད་སྟངས་ལ་བརྟེན་ནས་ཕ་རོལ་དང་། ཚུར་རོལ་མཚོན་པར་བྱེད་པའི་ཐ་སྙད་བྱུང་ཡོད་པར་འདོད་པ་དང་། ཡང་འགའ་ཞིག་གིས་མིང་གཞིའི་གསལ་བྱེད་ཡིག་གཟུགས་ཀྱི་དབྱིབས་ལ་བརྟེན་ནས་དགྲ་གྲོགས་ཀྱི་ཐ་སྙད་བྱུང་བར་འདོད་པ་སོགས་མ་དག་པའི་ལྟ་བ་ཁ་ཤས་བྱུང་ཡོད། གནའ་བོའི་གྷི་རིག་གི་མཚན་ཉིད་མཁན་པོ་ཡ་ལི་ཧྲི་ཏོ་ཏེས་ (སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་ལོ་384ནས་322)ཁོང་གི་གསུང་རྩོམ་ནང་དུ་གཏན་ཚིགས་དང་བརྡ་སྤྲོད་བར་གྱི་འབྲེལ་བ་གྲུབ་ཚུལ་བྲིས་པ་དེ་ནི་ལྟ་ཚུལ་གསར་དུ་བཏོན་པ་ཞིག་ཡིན་ལ། ཁོང་གིས་རྩོམ་པའི་གཏན་ཚིགས་དང་། སྙན་ངག་གི་བསྟན་བཅོས་དེ་དག་གིས་དུས་རབས་འགའ་ཞིག་གི་རིང་ལ་རིག་གཞུང་འདི་གཉིས་ཡར་རྒྱས་འགྲོ་བ་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད། ཡ་ལི་ཧྲི་ཏོ་ཏེས་ཐ་སྙད་ཀྱི་དབྱེ་བ་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་སྐབས་སུ། གཏན་ཚིགས་དང་། མངོན་བརྗོད་ཀྱི་རིག་པ་དེའི་ཁོངས་ནས་རང་ཤུགས་ཀྱིས་ཐོན་པ་བྱས་ཡོད་ལ། སྐབས་དེར་ཐ་སྙད་ཀྱི་སྤྱི་དོན་བྱུང་མེད་ཅིང་། ཐ་སྙད་ཀྱི་རིགས་རྣམས་ནི་ཚིག་དང་བརྗོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་བཏོན་པ་ཞིག་ཡིན། བརྗོད་པ་ནི་མིང་དང་། ཚིག་དང་། བྱ་བའི་ཚིག་བཅས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཚོགས་པའི་ཚིག་གྲུབ་ཅིག་ཡིན་ཞིང་། ཐ་སྙད་དེ་གཉིས་ནི་སོ་སོའི་ཁྱད་ཆོས་དང་ལྡན་པ་ཞིག་སྟེ། མིང་རྐྱང་རྣམས་ནི་དངོས་པོ་སྣ་ཚོགས་མཚོན་པར་བྱེད་པའི་ཐ་སྙད་ཅིག་ཡིན་ལ། བྱ་ཚིག་རྣམས་ནི་རྒྱུ་རྐྱེན་གང་ཞིག་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བའི་བྱ་བ་ཞིག་སྟོན་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་རིགས་ཤིག་རེད།\nཡ་ལི་ཧྲི་ཏོ་ཏེ་ཡིས་《སྙན་གཞུང་》ནང་དུ་གཏམ་གྱི་གྲུབ་ཆ་ལ་དབྱེ་བ་རིགས་བརྒྱད་ཕྱེས་ཡོད་པ་སྟེ། སྒྲ་རྐྱང་དང་། སྒྲ་ཚིགས། ཚིག་ཕྲད། གྲངས་ཚིག མིང་རྐྱང་། བྱ་ཚིག རྣམ་དབྱེ། ཚིག་གྲུབ་བཅས་ཡིན་ལ། མིང་གི་དབྱེ་བ་དེ་དག་གིས་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་ཆགས་པའི་རྨང་གཞི་བཏིང་ཡོད་ཅིང་། མཚན་ཉིད་མཁན་པོ་ཁག་གཅིག་གིས་རྣམ་དབྱེ་དང་པོ་ཡོད་པ་ངོས་འཛིན་གནང་བ་ནས་བཟུང་། ཁོང་ཚོ་ལ་ཐ་སྙད་ཀྱི་རྣམ་པ་མི་འདྲ་བ་ཡོད་པའི་སྤྱི་དོན་ཞིག་བློ་ལ་འཆར་ཏེ་རིམ་བཞིན་རྣམ་དབྱེ་དང་བྱ་ཚིག་གི་རྣམ་གཞག་དང་ཐ་སྙད་རྣམས་གཏན་འབེབས་བྱས་པ་རེད།\n3. ཡ་ལི་ཧྲན་ཏའི་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པའི་མ་ལག་ཆིའི་ཏེན་གྱི་རྒྱལ་པོ་ཡ་ལི་ཧྲན་ཏའི་དམག་དཔུང་གིས་ས་ཁུལ་མང་པོ་ཞིག་ལ་དབང་བསྒྱུར་བྱས་པས། གྷི་རིག་གི་ཚན་རིག་དང་རིག་གནས་རྣམས་ཤར་ཕྱོགས་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོའི་འགྲམ་ཚུན་ཆད་ཁྱབ་བརྡལ་བྱུང་ཞིང་། ཨའེ་ཇི་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་གྲུ་མང་པོ་ཞིག་ལ་རིག་གནས་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་བ་ལ་དམིགས་གསལ་གྱི་ནུས་པ་ཐོན་ཡོད། ཡ་ཞིའི་ཡའི་གྲོང་ཁྲེར་བིར་ཁམས་སི་དང་། ཨའེ་ཇིའི་གྲོང་ཁྲེར་ཡ་ལི་ཧྲན་ཏ་ནི་ཡ་གཉིས་སུ་དཔེ་མཛོད་ཁང་ཆེན་པོ་རེ་བཙུགས་ནས་དཔེ་རྙིང་ལག་བྲིས་མ་མང་པོ་བསྡུ་གསོག་བྱས་ཤིང་། དེ་ལས་ཡ་ལི་ཧྲན་ཏ་ནི་ཡའི་དཔེ་མཛོད་ཁང་གི་ནང་དུ། གྷི་རིག་གི་རིག་རྩལ་དང་ཚན་རིག་གི་དཔེ་ཆ་ཁག་གཅིག་དང་། ཤར་ཕྱོགས་པའི་རྩོམ་རིག་ཁོ་ཚོའི་སྐད་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་པའི་དཔེ་ཆ་བཅས་བསྡོམས་པས་གླེགས་བམ་འབུམ་ཐེར་བདུན་ཙམ་གསོག་འཇོག་བྱས་ཏེ། སྐབས་དེར་བརྡ་སྤྲོད་མཁན་པོ་མང་པོ་ཞིག་གིས་དེར་ཕྱག་ལས་གནང་ཞིང་། གྷི་རིག་གི་རྩོམ་རིག་སྐོར་ལ་ཞིབ་འཇུག་དང་། གསལ་བཤད། མཆན་འགྲེལ་བྱེད་པའི་སྐབས་སུ་ཕྱོགས་དེ་གཉིས་ཀྱི་མཁས་པ་རྣམས་ཡི་གེའི་རྣམ་གཞག་དེ་སྐད་ཀྱི་འགྲོས་དང་བསྟུན་དགོས་དང་མི་དགོས་པའི་ཐད་ལ་རྩོད་གླེང་བྱུང་ཡོད་པ་སྟེ། བིར་ཁམ་སིའི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཡི་གེའི་རྣམ་གཞག་དེ་སྐད་ཀྱི་འགྲོས་དང་བསྟུན་མི་དགོས་པ་ཞིག་སྟེ། ཐ་སྙད་དང་དངོས་པོའི་བར་གྱི་འབྲེལ་བ་དང་། སྐད་ཀྱི་རྣམ་འགྱུར་དང་བསམ་པའི་འཆར་སྒོའི་བར་གཅིག་གྱུར་མིན་པའི་རང་བཞིན་ནན་བཤད་བྱས་ཡོད། ཡ་ལི་ཧྲན་ཏ་ནི་ཡའི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ། གོམས་གཤིས་ཆགས་པའི་སྐད་ནི་སྐད་ཡང་དག་པའི་ཚད་གཞི་ཡིན་ལ། དེར་བརྟེན་སྐད་ཡིག་གཅིག་གྱུར་པས་དགོས་པའི་སྐོར་གྱི་གནང་དོན་དེ་བྱུང་ཞིང་། དེ་ལྟར་གཅིག་གྱུར་ཡིན་མིན་སྐོར་ལ་རྩོད་གླེང་བྱུང་བ་དེས་སྐད་ཡིག་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པའི་ལས་ཀ་དེ་གོམ་གང་མདུན་སྤོས་བྱུང་ཡོད་ལ། བརྡ་སྤྲོད་རིག་པའི་སྤྱི་དོན་ཙམ་གཏན་འབེབས་བྱས་ཡོད་པ་རེད།\nསྐབས་དེར་ཡ་ལི་ཧྲན་ཏའི་ལུགས་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་སྨྲ་བ་རྣམས་ལས། སྙན་གྲགས་ཆེ་ཤོས་རྣམས་ནི་ཡ་ལི་ཧྲི་ཏར་ཁུ་སི་(Aristarchusསྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་དུས་རབས་གཉིས་པའི་སྟོད་ཙམ་) དང་། ཏི་ཨོ་ནྱ་ཞུ་སི་ཐི་ར་ཁེ་སི་(སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་དུས་རབས་གཉིས་པའི་མཇུག་ཙམ་) ཨ་ཕོ་ལོང་ནི་སི་ཏི་སི་ཁོ་ལེ་ (ApolloniusDiscole སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་གཉིས་པའི་དུས་སྨད་ཙམ་) རྣམས་ཡིན། ཁོང་རྣམས་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་རིགས་ལ་དབྱེ་བ་བརྒྱད་དུ་ཕྱེས་ཡོད་པ་སྟེ། 1. ཁྱད་གཞི་བརྗོད་པའི་མིང་། 2. བྱ་བ་སྟོན་པའི་མིང་། 3. ཁྱད་ཆོས་སྟོན་པའི་མིང་། 4. གྲངས་ཚིག 5. ཚབ་ཚིག 6. མིག་སྔོན་སྦྱོར་བའི་ཚིག 7. བསྣན་ཚིག 8.ཚིག་ཕྲད་བཅས་ཡིན་ཞིང་། དབྱེ་བ་འདི་རིགས་ནི་ཕྱི་གླིང་པའི་སྐད་ཡིག་གི་གོམས་སྲོལ་ཡིན་ལ། རང་རེ་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་། རྒྱ་ནག་གི་ཡེ་གེ་བཅས་ལ་འདི་ལྟ་བུའི་དབྱེ་སྲོལ་མེད།གནའ་བོའི་རོམ་གྱི་བརྡ་སྤྲོད་མཁན་པོ་བར་varro (སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་116ནས་27ལོའི་བར་)ཡིས་《ལ་ཏིང་གི་སྐད་ཡིག་ལ་ཞིབ་པ་འཇུག་》ཞེས་པ་ཞིག་རྩོམ་ཡོད་པ་དེ་ལས་གྲགས་ཆེ་བ་ནི། ཏོ་ན་ཐུའུ་སི་Donatus (སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་བཞི་པ་)ཡིས་བརྩམས་པའི་བརྡ་སྤྲོད་པའི་གཞུང་རྒྱས་བསྡུས་གཉིས་ལ་མཆན་འགྲེལ་དང་བཅས་པ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་དང་། ཕུ་རི་སི་ཁེ་ཨན་(Priscian)གྱིས་བརྩམས་པའི་《བདོ་སྤྲོད་རིག་པའི་སྒྱུ་རྩལ་སྐོར་》ཞེས་པ་དེ་གཉིས་ཡིན།\nགནའ་རབས་ཀྱི་དུས་སུ་སྐད་ཡིག་དང་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པའི་སྐོར་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པའི་ས་སྐབས་སུ། བརྡ་སྤྲོད་རིག་པའི་དོན་ཚན་ཕྱོགས་རེ་ཙམ་ལ་གཞི་བཟུང་ནས་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པ་ལས་ཁྱོན་ཡོངས་ཀྱི་གནད་དོན་ལ་བརྟགས་ནས་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཐོན་མེད། སྐབས་དེར་ཚིག་མཛོད་རིག་པ་ཡང་བྱུང་ཡོད་པ་མ་རེད། གནའ་བོའི་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པ་ལ་ཞིབ་འཇུག་གི་གྲུབ་འབྲས་ཆེ་ཤོས་དང་། ཆ་ཚང་ཤོས་དེ་རྒྱ་གར་གྱི་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པ་དེ་རེད། དུས་དེར་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པའི་སྐོར་གྱི་ཤེས་བྱ་རྣམས་ནི་སྐད་ཡིག་རིག་པ་དང་། མཚན་ཉིད་རིག་པ་གཉིས་ཀྱི་ནང་ནས་འདེམས་སྒྲུག་བྱས་ནས་བྱུང་ཡོད་པ་རེད། རྨང་གཞིའི་སྐད་ཡིག་སྐོར་གྱི་རིག་གཞུང་མི་འདྲ་བ་ཁ་ཤས་བྱུང་ཡོད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཡུལ་གྲུ་གཅིག་ཁོ་ནའི་སྐད་ལ་གཞི་བཟུང་ནས་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན་ལ། དེ་ལས་ཞིབ་འཇུག་གི་གྲུབ་འབྲས་རྒྱ་ཆེ་ཤོས་ནི་རྒྱ་གར་གྱི་ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྐད་ཡིག་དང་། གནའ་བོའི་གྷི་རིག་གི་སྐད་ཡིག ལ་ཏིང་གི་སྐད་ཡིག་བཅས་ཡིན་ཡང་། ལེགས་སྦྱར་དང་གྷི་རིག་གི་སྐད་ཡིག་ལ་རྒྱས་བཤད་བྱེད་པའི་སྐབས་སུ་སོ་སོའི་རང་ཡུལ་གྱི་སྐད་གཅིག་པུ་ལ་གཞི་བཟུང་ནས་ཞིབ་འཇུག་དང་རྒྱས་བཤད་བྱས་ཡོད་པ་རེད། རོམ་གྱི་བརྡ་སྤྲོད་མཁན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་གཞི་ནས་ལ་ཏིང་གི་སྐད་དང་གྷི་རིག་གི་སྐད་གཉིས་ཕན་ཚུན་བསྡུར་ནས་ཞིབ་འཇུག་བྱ་རྒྱུ་འགོ་བཙུགས་པ་རེད། དུས་དེར་ཉེ་སྐོར་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་རྣམས་སུ་སྐད་ཡིག་གི་གཞུང་ལུགས་དེ་དག་དར་ཁྱབ་བྱུང་ཡོད་ཀྱང་། ཡོ་རོབ་གླིང་( Europe )གི་བརྡ་སྤྲོད་མཁན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱ་གར་གྱི་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་གནད་དོན་སྐོར་ལ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བ་ནི་ཅུང་ཟད་ཕྱི་ཙམ་ན་ཡིན་ལ་དུས་དེར་རྒྱ་ནག་དང་ཨ་རབ་(Arab)ཀྱི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐད་ཡིག་རིག་པ་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པའི་གྲུབ་འབྲས་ཀྱི་ཚད་ཀྱང་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་མེད་ཅིང་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་ཤེས་རིག་སྐོར་རྣམས་དེ་བས་དུས་ཕྱིས་སུ་གཞི་ནས་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་ཡོད་པ་རེད།\n1.དུས་རབས་བར་མའི་སྐབས་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པ། (སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་ལྔ་པ་ནས་དུས་རབས་བཅོ་ལྔའི་བར། འདི་ནི་སྤྱི་ལོ་476ལོར་བྲན་གཡོག་གྱེན་ལོག་དང་། བྱང་ཕྱོགས་པའི་མི་རིགས་གཞན་གྱིས་བཙན་འཛུལ་བྱུང་བ་བཅས་ལ་བརྟེན་བྲན་གཡོག་ལམ་ལུགས་ཅན་གྱི་རོ་མ་ནུབ་མའི་རྒྱལ་ཁབ་དེ་རྩ་མེད་ཕྱིན་པ་རེད། དེ་ནས་སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་བཅུ་བདུན་པའི་དུས་དཀྱིལ་དུ་དབྱིན་ཇིའི་རྒྱལ་ཁབ་ཏུ་མ་རྩ་རིང་ལུགས་པའི་གསར་བརྗེ་བྱུང་བའི་བར་ལ། ཡོ་རོབ་གླིང་གི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག དུས་རབས་བར་མ་ཟེར་བ་དེ་ཡིན་)དུས་རབས་བར་མའི་སྐབས་སུ་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པའི་སྐོར་གྱི་དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་རིགས་ཕྱོགས་བསྡུ་བྱེད་རྒྱུ་དང་། ཆ་ཡོངས་སུ་ཚང་བའི་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་རྩོམ་སྒྲིག་བྱེད་རྒྱུའི་སྐོར་ལ་གྲུབ་འབྲས་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་ཞིག་ཐོབ་ཡོད། དུས་དེར་སློབ་གྲྭ་འཛུགས་རྒྱུ་དང་། སློབ་ཁྲིད་བྱེད་རྒྱུ་བཅས་ཀྱི་ལམ་ལུགས་དར་ནས་སྐད་ཡིག་གོང་འཕེལ་འགྲོ་བའི་མཐུན་རྐྱེན་བཟང་པོ་ཞིག་བྱུང་བ་དང་། ལ་ཏིང་སྐད་ཡིག་དེ་མཁས་པ་རྣམས་རྒྱལ་སྤྱིའི་འབྲེལ་བ་བྱེད་ཡས་ཀྱི་ལག་ཆ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཆགས་ཏེ། དེའི་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པའི་སྤྱི་དོན་དང་རྣམ་གཞག་གི་འགྲོས་ལ་བརྟེན་ནས་སྐད་རིགས་གཞན་གྱི་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པའི་ལམ་སྲོལ་གསར་གཏོད་མང་པོ་ཞིག་བྱུང་ཡོད་པ་རེད། ཡིན་ནའང་དུས་དེར་མིང་རྐྱང་རང་གི་ངོ་བོ་ངོས་འཛིན་བྱེད་སྟངས་ཀྱི་ཐད་ལ་དངོས་གཙོ་དང་། མིང་གཙོ་གཉིས་ཀྱི་བར་ལ་ལྟ་ཚུལ་མི་འདྲ་བའི་རྩོད་གླེང་བྱུང་བ་སྟེ་དཔེར་ན། ཨན་སི་ལིམ་(Anselmas1033ནས་1109བར་)གྱིས་སྤྱིར་ཐ་སྙད་ཚང་མ་དངོས་པོ་ཡིན་པ་དང་། བཟུང་ཡུལ་ཡིན་པར་འདོད་པ་མ་ཟད། ཐ་སྙད་ལ་བརྟེན་ནས་དངོས་པོ་བྱུང་ཞིང་། དངོས་པོ་མིད་པའི་ཐ་སྙད་བྱུང་བ་ནི་ལྷ་འདྲེ་སྨྲ་བའི་ལུགས་ཀྱི་འདོད་པ་ཡིན། ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུ་དངོས་གཙོ་སྨྲ་བའི་ལྟ་ཚུལ་དང་།ཧྥ་རན་སིའི་མཚན་ཉིད་རིག་པའི་ཆེད་རམས་པ། ཨ་བི་ལ་ལར་ཏིས་( PAbelrdus 1079ནས་1142བར་) རྫས་ཡོད་ཀྱི་གྲུབ་པའི་དངོས་པོ་དེ་ཁོ་ན་དངོས་སུ་ཡོད་པ་ཡིན་ལ། སྤྱིར་བཏང་གི་ཐ་སྙད་རྣམས་ནི་མིང་ཙམ་ཡིན་ལ། མིང་ནི་དངོས་པོའི་དོན་སྤྱི་ཙམ་ཡིན་ཞིང་། ཡོད་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཐ་སྙད་ནི་དངོས་པོ་དེ་བྱུང་བའི་རྗེས་སུ་གཞི་ནས་ཐ་སྙད་གསར་དུ་འབྱུང་གི་ཡོད་པ་རེད། ་ཅེས་བཤད་པ་ལྟ་བུ་མིང་གཙོ་སྨྲ་བའི་ལྟ་ཚུལ་ཡིན།\n2. རིག་རྩལ་བསྐྱར་གསོའི་དུས་རབས་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པ། རིག་རྩལ་བསྐྱར་གསོའི་སྐབས་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པ་ཞེས་པ་དེ་ནི་གཙོ་བོ་གནའ་བོའི་སྐད་ཡིག་རིག་པ་དང་། ཤར་ཕྱོགས་པའི་སྐད་ཡིག་རིག་པ་དེ་དག་བསྐྱར་གསོ་འབྱུང་བའི་དུས་སྐབས་ཡིན་ཞིང་། དེའང་དུས་རབས་བཅོ་ལྔ་པ་དང་། བཅུ་དྲུག་པའི་སྐབས་སུ་མི་རིགས་མང་པོ་ཞིག་ལ་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་བྱུང་ཡོད་པ་སྟེ། ཉི་ཧོང་གི་སྐད་ཡིག་དང་། ཁོ་རེ་ཡའི་སྐད་ཡིག ཧང་ག་རིའི་སྐད་ཡིག སི་ཕེན་གྱི་སྐད་ཡིག ཏ་ཆིའི་སྐད་ཡིག ཧྥ་རན་སིའི་སྐད་ཡིག དབྱིན་ཇིའི་སྐད་ཡིག ཕོ་ལན་གྱི་སྐད་ཡིག ཅེ་ཁེའི་སྐད་ཡིག མོ་ཞི་ཀོའི་སྐད་ཡིག ཡ་མི་ཉི་ཡའི་སྐད་ཡིག པོ་སིའི་སྐད་ཡིག ཨ་ཙི་ཐེ་ཁེའི་སྐད་ཡིག་བཅས་ལ་རིག་གཞུང་ཆགས་ཡོད་པ་དེ་རེད།\nསྐབས་དེར་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་དཔེ་རྙིང་རྣམས་ཕྱོགས་སྒྲིག་དང་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པ་དེས། གནའ་རབས་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སླར་ཡང་བསྐྱར་གསོ་བྱེད་རྒྱུའི་དགོས་པ་བྱུང་བ་དང་། གནའ་བོའི་སྐད་ཡིག་བེད་སྤྱོད་བྱེད་པའི་དམིགས་ཡུལ་ནི། ལ་ཏིང་གི་དཔེ་རྙིང་དང་གྷི་རིག་གི་དཔེ་རྙིང་རྣམས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་རྒྱུ་དང་། ལྷག་པར་དུ་ལ་ཏིང་གི་དཔེ་རྙིང་རྣམས་ལ་མཆན་འགྲེལ་གྱིས་པར་སྐྲུན་བྱེད་རྒྱུ་དེ་རེད། 《ལ་ཏིང་སྐད་ཡིག་གི་རྨང་གཞི་ལ་དཔྱད་པ་》(སི་ཁ་ལི་ལྗིས་བརྩམས་པ་(Jscaliger1540) ཞེས་པ་དང《ལ་ཏིང་སྐད་ཡིག་གི་ནོར་མཛོད་》(སི་ཏེ་ཧྥེན་གྱིས་བརྩམས་པ། R. stephanus 1553) ཅེས་སྐད་གྲགས་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་འདི་དག་བྱུང་བ་ནས་བཟུང་། གྷི་རིག་གི་སྐད་ཡིག་ལ་ཞིབ་འཇུག་གི་ཕྱག་ལས་གནང་བའི་རི་ཁེ་ལིན་དང་། རྨི་ལོན་ཁེ་ཏིན། (Pn.melahcliton) སི་ཏི་ཧྲིན་(H.sfechaus ) རྣམས་ཀྱིས་ཤར་ཕྱོགས་པའི་སྐད་ཡིག་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་རྒྱུའི་འགོ་ཚུགས་པ་རེད། ཨའ་ཁལ་(Pde Alkal) གྱིས་བརྩམས་པའི་ཨ་ལ་པོའི་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པ་ཞེས་པ་སྤྱི་ལོ་1505ལོར་པར་དུ་སྐྲུན་པ་དང་། རི་ཁེ་ལིན་(Reuchlin)གྱིས་བརྩམས་པའི་ཉི་བྷུར་གྱི་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པ་སྤྱི་ལོ་1506ལོར་པར་དུ་སྐྲུན་པའི་རྗེས་སུ། ཞི་པོ་ལེའི་བརྡ་སྤྲོད་མཁན་པོ་བུ་ཁེ་སི་ཐོར་ཧྥུ་(j.buxtonf) དང་། ཨ་ལ་པོའི་བརྡ་སྤྲོད་མཁན་པོ་ཨིར་ཕེ་ནུ་སི་དང་( Erpenius) ལུ་ཏོ་ཧྥུ་(H. Ladolf)རྣམས་ཀྱི་གསུང་རྩོམ་དེ་དག་གི་ཉི་བྷུའི་སྐད་དང་། ཨ་ལ་མིའི་སྐད། ཨ་ལ་པོའི་སྐད། ཨེ་སེ་ཨོ་པི་ཡའི་སྐད་བཅས་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པ་དང་། ཚིག་མཛོད་རྩོམ་སྒྲིག་བྱེད་རྒྱུའི་རྨང་གཞི་ཡག་པོ་ཞིག་བཏིང་ཡོད་པ་རེད།\nལོ་རྒྱུས་ཀྱི་འགྱུར་བ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བའི་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པ། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་འགྱུར་བ་དང་། སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་རྒྱས། ཚན་རིག་ལ་ངེས་ཤེས་རྙེད་པ་བཅས་ཀྱིས་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་དབྱར་མཚོ་ལྟར་རྒྱས་པའི་མཐུན་རྐྱེན་བསྐྲུན་པ་མ་ཟད། འཇིག་རྟེན་ན་སྐད་རིགས་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་པར་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་ནས་དེ་དག་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་བའི་ཁ་ཕྱོགས་གསལ་པོར་གཏན་འབེབས་བྱེད་པའི་ནུས་པ་ཐོན་ཡོད་པ་རེད།\nཚོང་ལས་ཀྱི་བྱེད་སྒོ་ཡར་རྒྱས་ཕྱིན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་དུས་རབས་བཅུ་བདུན་པ་དང་བཅོ་བརྒྱད་པའི་སྐབས་སུ་ལྗོངས་རྒྱུ་བ་རྣམས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་འདིར་ཡུལ་གྲུ་མི་འདྲ་བ་དང་། སྐད་རིགས་མི་འདྲ་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་གསར་དུ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བར་བརྟེན་སྔོན་ཆད་ཕྱོགས་རེ་བའི་ལྟ་བ་དང་། སྐད་ཡིག་ལ་བརྟེན་ནས་བྲིས་པའི་གཞུང་ལུགས་ཁག་གི་སྐྱོན་ཆ་དེ་དག་མཐོང་ཐུབ་པ་བྱུང་བ་རེད།\nཡོ་རོབ་གླིང་དུ་ཚན་རིག་དང་། སློབ་གསོ། པར་སྐྲུན་བཅས་ཀྱི་ཤེས་བྱ་ཡར་རྒྱས་བྱུང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐད་ཡིག་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་རྒྱུའི་ལས་ཀ་ལ་སྐུལ་འདེད་ཆེན་པོ་ཐེབས་པར་བརྟེན་དུས་རབས་འདི་ཉིད་ཀྱི་ནང་དུ་སྐད་རིགས་མང་པོ་ཤན་སྦྱར་བྱས་པའི་ཚིག་མཛོད་གསར་ཐོན་བྱུང་ཡོད་པ་སྟེ།རང་བྱུང་ཚན་རིག་ལ་མཁས་པའི་རྒྱལ་ཁམས་འགྲིམས་མཁན་ཕ་ལ་སི་( Pallas)ཡིས་བརྩམས་པའི་《གོ་ལའི་ཁྱོན་ཡོངས་ཀྱི་སྐད་རིགས་དང་ཡུལ་སྐད་གོ་བསྡུར་གྱི་ཚིག་མཛོད་》 ཅེས་པར་ཡོ་རོབ་གླིང་དང་། ཨེ་ཤའི་ཡའི་གླིང་། ཨ་མེ་རི་ཁའི་གླིང་། ཨ་ཧྥེ་རི་ཁའི་གླིང་བཅས་ཀྱི་སྐད་རིགས་272ཙམ་འདུས་ཡོད་པ་དེ་སྤྱི་ལོ་1787 ནས་1787ལོར་པིའི་ཏེ་པོའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་པར་དུ་བསྐྲུན་པ་དང་། སི་ཕེན་གྱི་མཁས་པ་ཕོན་ཏུ་རོ་( Pan-duro)ཡིས་བརྩམས་པའི་《མཐོང་ཐོས་བྱུང་བའི་སྐད་ཡིག་ཁག་གི་དཀར་ཆག་དང་དེ་དག་གི་ཁྱད་པར་ལ་དཔྱད་པ་དང་ངོ་སྤྲོད་ཞུ་བ་》་ཞེས་པ་སྤྱི་ལོ་1784ལོར་པར་དུ་བསྐྲུན་པ།\nབསྟན་བཅོས་དེ་དང་ནང་དོན་ཕྱོགས་འདྲ་བའི་aཇར་མན་གྱི་མཁས་པ་ཆེན་པོ་ཨ་ཏེ་ཡིང་(Adelung)དང་། ཝེ་ཐི་མར་གཉིས་ཀྱིས་རྩོམ་སྒྲིག་བྱས་པའི་ཚིག་མཛོད་《ཀུན་ཁྱབ་ཀྱི་བརྡད་སྤྲོད་རིག་པ་》 ཞེས་པ། སྤྱི་ལོ་1806ནས1817ལོའི་བར་དུ་བརྩམས་པའི་དཔེ་ཆ་དེའི་ནང་དུ། “གནམ་དུ་ཡོད་པའི་ང་ཚོའི་ཕ་དེ་”ཞེས་པའི་ཚིག་གྲུབ་དེ་ཉིད་ལ་སྐད་རིགས་དང་ཡུལ་སྐད་ལྔ་བརྒྱའི་སྒོ་ནས་སྐད་རིགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དཔེར་བརྗོད་དུ་བཞག་ཡོད་ཅིང་། དེའང་ཨེ་ཤའི་ཡའི་གླིང་དང་། ཡོ་རོབ་གླིང་། ཨ་ཧྥི་རི་ཁའི་གླིང་། ལྷོ་ཨ་མེ་རི་ཁ། དབུས་ཨ་མེ་རི་ཁ། བྱང་ཨ་མེ་རི་ཁ་བཅས་ས་གཤིས་རིག་པའི་ལུགས་དང་བསྟུན་ནས་སྐད་རིགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཕྱེས་ཡོད་པ་རེད།\nདུས་རབས་རིམ་པ་བཞིན་དུ་འཕོ་འགྱུར་བྱུང་བའི་རྐྱེན་གྱིས་འཇིག་རྟེན་ན་སྐད་རིགས་སྣ་ཚོགས་པ་ཞིག་ཡོད་པ་གསར་རྟོགས་བྱུང་སྟབས། མཚན་ཉིད་མཁན་པོ་དང་བརྡ་སྤྲོད་མཁན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་སྐད་རིགས་གཅིག་ནས་མང་པོའི་ཕྱོགས་སུ་སློབ་གཉེར་བྱེད་པའི་ལོ་རྒྱུས་དེ་བྱུང་བ་དང་། སྐད་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་དེ་འགྲོ་བ་མི་ཡི་ལོ་རྒྱུས་ལ་བརྟེན་ནས་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་དགོས་པའི་གནད་དོན་དེ་བཤད་ཡོད་པ་རེད།\nལྷ་ཡི་ལུང་གིས་མངོན་པ་ཞེས་པའི་གཞུང་ལུགས་དེ་དག་ཡང་དག་མ་ཡིན་པར་རྟོགས་རྗེས་སུ། དུས་རབས་བཅོ་བརྒྱད་པའི་ནང་གི་མཚན་ཉིད་མཁན་པོ་དང་བརྡ་སྤྲོད་མཁན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་འགྲོ་བ་མི་ཡི་རིགས་ལ་ཐོག་མའི་སྐད་དེ་གང་འདྲ་བྱས་ནས་བྱུང་ཡོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་བཙལ་བའི་འགོ་ཚུགས་ཤིང་། གནད་དོན་འདི་ཉིད་ཐག་གཅོད་བྱེད་པ་ལ་གལ་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ནི། རུའུ་སིའུ་( Rousseau )ཡིས་བརྩམས་པའི་《འགྲོ་བ་མི་ཡི་རིགས་ཀུན་བདེ་སྡུག་ཆ་མི་སྙོམ་པའི་རྩ་བ་དང་འབྱུང་ཁུངས་ལ་དཔྱད་པ་》 དང་། 《སྐད་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་ལ་ཚོད་ལྟ་བྱས་པ་》ཞེས་པ་དེ་གཉིས་དང་། ཧིར་ཧིར་( Herder)གྱིས་བརྩམས་པའི་《སྐད་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པ་》 ཞེས་པ་དེ་དག་ཡིན།\nལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བརྒྱུད་རིམ་དེ་སྐད་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་དང་འབྲེལ་ཡོད་པ་མ་ཟད། སྐད་རིགས་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་བའི་གནད་དོན་དང་འབྲེལ་ཡོད། མི་ཁག་གཅིག་གིས་སྐད་རིགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་འགྲོ་བ་མི་ཡི་རིགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་གཉིས་ཕན་ཚུན་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བསྡེབས་ནས་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། ཝི་ཁོ་(vico)ཡིས་བརྩམས་པའི་《མི་རིགས་ཀྱི་ཐུན་མོང་གི་རང་བཞིན་དང་ཚན་རིག་གི་གྲུབ་ཆ་གསར་པ་ལ་དཔྱད་པ་》ཞེས་པའི་ནང་དུ། ལྷ་ཡི་སྐད་དང་། དཔའ་བོའི་སྐད། མི་ཡི་སྐད་དེ་སྐད་རིགས་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་བའི་དུས་རབས་མི་འདྲ་བ་གསུམ་གཏན་འབེབས་བྱས་ཡོད་པ་ལ། ལྷ་ཡི་སྐད་ཀྱི་དུས་རབས་ཞེས་པ་ནི་རུས་རྒྱུད་ཚོ་པའི་ལམ་ལུགས་ཀྱི་སྐབས་དང་། དཔའ་བོའི་སྐད་ཀྱི་དུས་རབས་ནི་བཀས་བཀོད་རྒྱུན་འཛིན་གྱི་ལམ་ལུགས་སྐབས་དང་། མི་ཡི་སྐད་ཀྱི་དུས་རབས་ཞེས་པ་ནི་མ་རྩ་རིང་ལུགས་ཀྱི་དུས་རབས་འགོ་ཚུགས་པའི་སྐབས་དེར་ཟེར་ཞིང་། མི་ཡི་འགྲོ་བ་བྱུང་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རྗེས་ཐོག་ཏུ་སྐད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་བྱུང་ཡོད་པར་ངོས་འཛིན་གནང་ཡོད།\nསྤྱིར་དུས་རབས་བཅུ་དགུ་པའི་ནང་དུ་གོ་ལའི་ཁྱོན་ཡོངས་སུ་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པའི་ཤེས་བྱའི་སྐོར་ལ་འཐུས་སྒོ་ཇེ་ཚང་དང་། ཚན་རིག་ཇེ་རྒྱས་སུ་ཕྱིན་ཡོད་པ་ནི་ཀུན་གྱིས་མཁྱེན་གསལ་རེད། དུས་དེར་རྒྱ་ནག་ཏུ་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་ཐོག་མར་དར་ཁྱབ་བྱུང་ཡོད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་པེ་ཅིན་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་སྒྲ་རམས་པ། སྐུ་ཞབས་ཆེན་ཆི་ཤང་( 岑麒祥) ལགས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི《བརྡ་སྤྲོད་རིག་པའི་བྱུང་བ་མདོར་ཙམ་བརྗོད་པ་》(པེ་ཅིན་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་པར་མ་ཤ་344. 8. )ལས། རང་རྒྱལ་ལ་གནའ་བོའི་དུས་སུ་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པ་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པ་ཞིག་མེད་ཀྱང་། ཆེས་སྔ་བའི་དུས་ནས་དཔེ་རྙིང་མཆན་འགྲེལ་བྱེད་པ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཚིག་དང་། ཚིག་གྲོགས། ཚིག་ཕྲད་བཅས་བེད་སྤྱོད་བྱས་ཡོད་ལ། ཏ་མིང་དང་། མན་ཇུ་གཉིས་ཀྱི་དུས་སུ་ལྷག་པར་དུ་ཚིག་དང་། ཚིག་ཕྲད་སྐོར་རྣམས་ཕྱོགས་སྒྲིག་བྱས་ཏེ་འགྲེལ་བཤད་གནང་ཡོད་པ། དཔེར་ན་ཏ་མིང་རྒྱལ་རབས་སྐབས་ལུ་ཨུའེ་(卢纬)ཡིས་བརྩམས་པའི《ཚིག་གྲོགས་ཀྱི་སྐོར་》( 助语辞 )དང་། ཡོན་རེན་ལིན་(袁仁林 )གྱིས་བརྩམས་པའི་《ཚིག་ཕྲད་བཤད་པ་》 བཅས་དང་། མན་ཇུ་རྒྱལ་རབས་སྐབས་ཀྱི་ལིའུ་ཆིས་( 刘淇)《ཚིག་གྲོགས་ལ་རགས་ཙམ་དབྱེ་བ་》་(助字辦略) དང་། ཝང་ཡིང་ཀྲིས་(王引之 )བརྩམས་པའི་《གསུང་རབ་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་》(经传释词)ལ་སོགས་པ་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་ཀྱང་། དེ་དག་ནི་བརྡ་རྙིང་འགྲེལ་བཤད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཏོགས་སུ་བགྲངས་པ་ལས། བརྡ་སྤྲོད་རིག་པ་ཞེས་ངོས་འཛིན་སྲོལ་བྱུང་མི་འདུག དེས་ན་གནའ་བོའི་དུས་ནས་བཟུང་ཀྲུང་གོའི་མི་ལས་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པ་བཤད་མཁན་ངོ་མ་དེ་མཱ་ཅན་ཀྲུང་( 马建忠)ཁོ་ན་ཡིན། ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རེད།\nམ་ཅན་ཀྲུང་ནི་སྤྱི་ལོ་1845ལོར་སྐྱེས་ཤིང་1900ལོར་སྐུ་གཤེགས། སྐུ་ན་གཞོན་པའི་སྐབས་སུ་ཧྥ་རན་སིའི་རྒྱལ་ཁབ་ཏུ་ཕྱིན་ཏེ། ལ་ཏིང་གི་སྐད་ཡིག་ལ་སློབ་སྦྱོང་གནང་། རང་རྒྱལ་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་པ་དང་། ལ་ཏིང་གི་ཡི་གེའི་རྣམ་བཞག་ལ་དཔེ་བགྱིས་ནས《མ་ཧྲི་ཝེན་ཐུང》(马氏文通)ཞེས་པ། བོད་སྐད་དུ་མ་ཧྲིའི་བརྡ་སྤྲོད་པ་ཞེས་པ་ལེའུ་བཅུའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞིག་བརྩམས་པ་དེ་ནི་རྒྱ་ནག་ཏུ་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་དར་བའི་ཐོག་མ་ཡིན། དེ་ནས་བཟུང་བསྟན་བཅོས་དེ་ལ་གཞིར་བཟུང་ནས་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པའི་གཞུང་ཆེ་ཕྲ་སྣ་ཚོགས་པ་ཞིག་བརྩམས་ཏེ། སློབ་གྲྭ་ཆེ་འབྲིང་ཁག་ཏུ་སློབ་ཁྲིད་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་དཔེར་ན། ཝུ་མིང་ཧའོ་(吴明洁)ཡིས་བརྩམས་པའི《འབྲིང་རིམ་སློབ་གྲྭའི་བརྡ་སྤྲོད་གནད་བསྡུས》ཞེས་པ་དང་། ཀྲང་ཧྲི་ཀྲའོ་( 章士钊)ཡིས་བརྩམས་པའི《རྒྱལ་ཁབ་རིག་གནས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་འབྲིང་རིམ》(中等国文典)ཞེས་པ་རྣམས་ལྟ་བུ་རེད། ལིའུ་ཧྥུ་དང་། (刘复) དང་། ཡང་ཧྲུའུ་ཏ་(杨树达) སོགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་དགེ་རྒན་འགའ་ཞིག་གིས་འདི་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་ཅུང་ཟད་རེ་གནང་ཡོད།\nལིའུ་ཧྥུ་ནི་སྤྱི་ལོ་1891ལོར་སྐྱེས་ཤིང་1934 ལོར་སྐུ་གཤེགས། སྐུ་ན་གཞོན་པའི་དུས་སུ་དབྱིན་ཇི་དང་། ཧྥ་རན་སིའི་རྒྱལ་ཁབ་ཏུ་སློབ་སྦྱོང་ལ་ཕེབས་ཏེ་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པའི་གཞུང་ལ་སློབ་གཉེར་དང་ཞིབ་འཇུག་མཐར་ཕྱིན་པར་གནང་།《སྒྲའི་གདངས་བཞི་ལ་ཚོད་ལྟ་བྱས་པའི་ཟིན་བྲིས》ཞེས་པ་བརྩམས། རང་རྒྱལ་དུ་ཕྱིར་ལོག་རྗེས་པེ་ཅིང་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་ནང་དུ་སློབ་ཁྲིད་གནང་། སྔོན་ཕྱི་རྒྱལ་དུ་མ་ཕྱིན་གོང་གི་པེ་ཅིན་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོར་སློབ་ཁྲིད་བྱས་པའི་མ་ཟིན་སྣུམ་པར་བཏབ་པ་དེ་ལ་དག་བཅོས་དང་ལེགས་སྒྲིག་གནང་སྟེ་《ཀྲུང་གོའི་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པའི་མཐའ་དཔྱད་》ཞེས་པ་དེ་བརྩམས། འདི་ལ་དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ་གཙོ་བོར་ཆིན་རྒྱལ་རབས་གོང་གི་གནའ་བོའི་དཔེ་རྙིང་རྣམས་ཡིན་ལ། ཞིབ་འཇུག་བྱེད་སྟངས་ཀྱི་ཐབས་ཤེས་དབྱིན་ཇིའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མི། སི་ཝེ་ཐིས་བརྩམས་པའི་《དབྱིན་ཡིག་གི་བརྡ་སྤྲོད་གསར་པ་》(Aneweng LishGrammar) ཞེས་པ་དེ་ལ་དཔེ་བླངས་ནས་བརྩམས་ཤིང་། སྐབས་འགར《མ་ཧྲིའི་བརྡ་སྤྲོད་པ》ལ་སྐྱོན་བརྗོད་གནང་ཡོད་པ་རེད།\nཡང་ཧྲུའུ་ཏ་ནི་སྤྱི་ལོ་1885ལོར་ཧུའུ་ནན་ཁྲང་ཧྲ་ས་ཁུལ་(湖南长沙) དུ་སྐྱེས་ཤིང་1956ལོར་སྐུ་གཤེགས་པ་རེད། དུས་རྒྱུན་དུ་ཆིན་ཧྭ་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་ནང་དུ་སློབ་ཁྲིད་ཀྱི་ཕྱག་ལས་གནང་ཡོད་ཅིང་། ཁོང་གིས་བརྩམས་པའི་བསྟན་བཅོས་ལ《མིང་དོན་བརྡ་དཀྲོལ་》(词诠)དང་། 《མཐོ་རིམ་གྱི་བརྡ་སྤྲོད་པ》(高等国文化)《མ་ཧྲིའི་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པའི་འཁྲུལ་སེལ》 (马氏文通刊误)བཅས་ཡོད་ལ། དེ་ལས་《མིང་དོན་བརྡ་དཀྲོལ》ནི་གཙོ་བོ་རྒྱ་ཡིག་གི་ཚིག་ཕྲད་སྐོར་རྣམས་ལ་འགྲེལ་བཤད་བྱས་པ་ཞིག་དང་། བསྟན་བཅོས་གཞན་གཉིས་ནི་མིང་གི་དབྱེ་བ་མི་འདྲ་བ་སྟོན་པ་གཙོ་བོར་བྱས་པའི་བརྡ་སྤྲོད་པའི་ཡན་ལག་ཞིབ་རྒྱས་སུ་བཀོད་པའི་གཞུང་ལུགས་ཤིག་ཡིན་ལ། 《མ་ཧྲིའི་བརྡ་སྤྲོད་པ》ཡི་གཞུང་གི་ནོར་བ་འགའ་ལ་དཔྱད་པ་ཡང་བྱས་ཡོད།\nའདི་དག་ནི་རྒྱ་ནག་ཡུལ་དུ་དར་བའི་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པའི་གཞུང་གི་ཐོག་མ་ཡིན་ལ། དུས་ཕྱིས་རྒྱ་ནག་ཡུལ་དུ་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་ཡར་རྒྱས་འགྲོ་བའི་རྨང་གཞི་ཡང་ཡིན། ། ལྔ་བཞིའི་ལས་འགུལ་གྱིས་དུས་འགྱུར་བྱུང་བ་ནས་བཟུང་། ཀྲུང་གོའི་ཆབ་སྲིད་དང་། དཔལ་འབྱོར། དམག་དོན། ཚན་རིག རིག་གནས་བཅས་ཀྱི་གོང་འཕེལ་འགྲོ་བའི་མྱུར་ཚད་དེ་བསམ་ཡུལ་ལས་འདས་པ་ཞིག་བྱུང་ཡོད་པ་དང་དུས་མཚུངས་སུ་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པའི་སྐོར་ལ་ཡང་། རྒྱལ་ཁབ་གཞན་དང་མི་རིགས་གཞན་ལ་ཡིད་སྨོན་བྱེད་མི་དགོས་པའི་ཡར་རྒྱས་བྱུང་ཡོད་པ་ནི་དབང་པོའི་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་ཡོད་པ་འདི་རེད།\nབོད་ཀྱི་ཡུལ་འདིར་ད་ཕན་ལོ་ངོ་ཉིས་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་ལྷག་ཙམ་གྱི་གོང་རོལ་ན། ཆོས་དང་རིག་གནས་སྐོར་གྱི་རྩོམ་རིག་མང་པོ་ཞིག་བྱུང་ཡོད་པ་དང་མཉམ་དུ་སྐད་ཡིག་རིག་པའི་ཤེས་བྱའི་སྐོར་གྱི་གཞི་རྐང་ཚུགས་ཡོད་པ་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐེར་རྣམས་ལས་གསལ་ཞིང་། དེ་ཡང་《བརྡ་་་སྤྲོད་ཉི་ཤུ་བདུན་པ་》ལས། ཤེས་རབ་ཕུལ་གྱི་འཕྲུལ་ཡིག་བཞི་བཅུ་ལ། ། ཐབས་ཀྱི་མཆོག་གི་ང་རོ་དབྱངས་སུ་དྲངས། ། ཐབས་ཤེས་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བའི་བྱིན་བརླབས་ལས། །མིང་དང་ཚིག་འབྲེལ་ལེའུ་བམ་པོར་ཕྱེས། ། སྒོ་བཞི་མཛོད་ལྔའི་གླེགས་བམ་ཁྲི་འབུམ་བྲིས། ། ཞེས་དང་། 《ལེགས་བཤད་རིན་པོ་ཆེའི་གཏེར་མཛོད་》་ལས། ། ། བོད་ཀྱི་ཡེ་གེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་མཛད་དེ། མདོ་ལས། ཡི་གེ་སུམ་ཅུའི་བོན་གྱི་ཁོག་ཡང་ཕུབ། ། མགོ་ཡིས་ལམ་དྲང་ཤད་ཀྱིས་མདོར་བཅད། ། ཚིག་གིས་བར་ཕྱེ་མི་འཁྲུགས་གསལ་བར་སྙོམས། ། གུག་འགྲེང་ན་རོ་ཞབས་ཀྱུ་ཡ་སྟ ཡིས། །སྐབས་སྦྱོར་དོན་བདུན་ཡན་ལག་བརྒྱད་པར་བཏགས། ཞེས་སོགས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། དེ་ལ་འདིར་ཡི་གེ་བྱེད་པོ་སངས་རྒྱས་ཞེས་བཤད་པ་ནི་གཤེན་རབ་མི་བོ་ཆེ་ལ་ཟེར་ཞིང་། དེ་ནི་སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་ལོ་657པའི་ཤིང་བྱི་ལོར་གངས་ཏི་སིའི་ཞོལ། མཚོ་མ་ཕམ་གྱི་འགྲམ། ཞང་ཞུང་འོལ་མོ་ལུང་རིང་ཞེས་པ་དེང་གི་མངའ་རིས་ས་ཁུལ་གྱི་པུ་རངས་ཀྱི་ཕྱོགས་དེར་འཁྲུངས་ཤིང་སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་576པའི་ཤིང་བྱ་ལོར་དེར་སྐུ་གཤེགས། དེ་ནི་གཞོན་ནུའི་དུས་སུ་ངང་རྒྱུད་བཟང་ཞིང་བློ་རིག་བཀྲ་བ། ཐབས་ཤེས་ཀྱི་རྩལ་ལ་སྐྱེ་བོ་གཞན་གྱིས་འགྲན་ནུས་མེད་པ་ཞིག་བྱུང་བ་དེས། དུས་ཟིང་དང་། འཁྲུག་རྩོད་ཀྱི་ཡོ་ལང་ཆེ་བའི་བྲན་གཡོག་ལམ་ལུགས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་དུ་རང་མཉམ་གྱི་བྲན་གཡོག་བདག་པོའི་རྒྱལ་ཕྲན་གཞན་རྣམས་དང་གཉེན་འབྲེལ་གྱི་མཐུན་ལམ་གཏོད་དེ་ཞི་བདེའི་ཐབས་ལ་བརྩོན། དུས་མཚུངས་སུ་དབྱངས་གསལ་སོ་བཞི་དང་། མགོ་ཏིག་ཤད་གསུམ་གྱི་རྣམ་བཞག་དང་ལྡན་པའི་ཡི་གེ་བཟོས་ཏེ། བོན་གྱི་སྒོ་བཞི་མཛོད་ལྔ་སོགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་བརྩམས། དེ་ལ་མིང་དང་། ཚིག་དང་། ལེའུ་དང་། བམ་པོ་བཅས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཕྱེས་ཡོད་པ་འདི་དག་ནི་སྐད་ཡིག་རིག་པ་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པའི་དབུ་ཐོག་མར་བརྙེས་པ་ཡིན་ཞེས་ཟེར་ཆོག ཡིན་ནའང་དུས་རབས་འདིའི་གོང་དུ་ཡི་གེའི་རྨང་གཞི་ཙམ་བྱུང་ཡོད་མེད་དང་། བྲིས་པའི་ཡིག་ཆ་ཡོད་མེད་ནི་སླད་ནས་དཔྱད་ཡུལ་ཡིན་ལ། སྐབས་འདིར་དར་སྲོལ་བྱུང་བའི་ཡི་གེ་འདིའང་དང་པོ་ཞང་ཞུང་ངམ་མངའ་རིས་ཀྱི་ཡུལ་འདི་ཙམ་ལ་དར་ཞིང་དེ་ནས་རིམ་བཞིན་དུ་དར་ཁྱབ་བྱུང་ཡོད་པ་ནི་བྱ་དངོས་ཐམས་ཅད་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་ཚུལ་གྱི་ཆོས་ཉིད་ཅིག་ཡིན། གཤེན་རབ་སྐུ་གཤེགས་པའི་རྗེས་སུ་སྲས་གཏོ་བུ་འབུམ་སངས་དང་། དཔྱད་བུ་ཁྲི་ཤེས་དང་། ལུང་འདྲེན་གསལ་བ་སོགས་ཀྱིས་གཤེན་རབ་ཀྱི་གསུང་དང་། རང་གིས་ཟིན་བྲིས་བཏབ་པའི་ལྷ་གསོལ་བ་དང་། གཡང་ལེན་པ། འདྲེ་བཀར་བ། མོ་དཔྱད་སོགས་ཉེ་མཁོའི་སྐོར་དང་། བོན་ཆོས་དང་སྨན་རྩིས་སོགས་ཀྱི་ཡིག་ཆ་སྐོར་རྣམས་ཕྱོགས་སྒྲིག་དང་འཆད་ཉན་བྱས་པ་དེས་སྐད་ཡིག་རིག་པ་ཡར་རྒྱས་འགྲོ་བའི་སྐུལ་འདེད་ཆེན་པོ་བྱས་ཡོད།\nསྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་དུས་རབས་བཞི་པའི་ནང་ཙམ་ན་སྤུ་རྒྱལ་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོས་ཡུལ་ཡར་ལུང་དུ་རྒྱལ་ས་བཙུགས། ཞང་ཞུང་རྒྱལ་ཕྲན་སོགས་དེང་དུས་ཀྱི་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་ཕུད་པའི་བོད་ཁམས་ཡོངས་ལ་གཅིག་གྱུར་བྱས། ཞང་ཞུང་ཡུལ་ནས་གཤེན་ནམ་མཁའ་སྣང་བའི་མདོག་ཅན་གདན་དྲངས་ནས་མཆོད་གནས་མཛད། བོན་ཆོས་དང་རིག་གནས་དབུས་གཙང་གི་ཡུལ་དུ་དར་སྤེལ་བཏང་། སྐབས་དེར་བོན་ཤེས་པ་ཅན་བཅུ་གཉིས་ཞེས་པའི་ཤེས་རིག་གི་སྡེ་ཚན་མི་འདྲ་བ་བཅུ་གཉིས་བྱུང་ཡོད་པ་དེ་དག་རང་རང་གི་ཤེས་རིག་དང་འབྲེལ་བའི་ཆེད་སྤྱོད་ཀྱི་ཐ་སྙད་མང་པོར་བྱུང་ཡོད་པ་དེ་དག་རང་རང་གི་ཤེས་རིག་དང་འབྲེལ་བའི་ཆེད་སྤྱོད་ཀྱི་ཐ་སྙད་མང་པོར་བྱུང་ཡོད་པ་དེ་དག་འཇིག་རྟེན་ཕལ་པ་རྣམས་ལ་ཡོངས་སུ་མ་གྲགས་པས་མཁས་པའི་ཡིག་སྐད་ཅེས་པ་དེ་བྱུང་།\nདེ་ནས་ཧ་ལམ་སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་དུས་རབས་གཉིས་པའི་ནང་ཙམ་ན། བོད་རྒྱལ་དགུ་པ་སྤུ་དེ་གུང་རྒྱལ་གྱིས། སྔར་གྱི་བོན་བསྟན་ཉམས་པ་རྣམས་བསྐྱར་གསོ་བྱས་ཤིང་། བོན་ཁྲི་སྲིད་པའི་ཐོ་ཆེན་འཛུགས་པར་བཞེད་དེ། ཞང་ཞུང་ཡུལ་ནས་ཁྱུང་པོ་མུ་ཁྱུང་རྒྱན་དང་། ལྷ་ཁྱུང་རྒྱན་སྐུ་མཆེད་གཉིས་གདན་དྲངས་ནས་བོད་ཡུལ་དུ་འབུམ་སྡེ་ལྔ་དང་། བོན་སྒོ་བཅུ་གཉིས་དང་། བོན་གྱི་མཛོད་སྒོ་མང་པོ་དང་། ཕྲ་མོ་བཅུ་དང་། ཐེག་པ་ཐ་དད་པའི་བོན་སྒོ་མང་པོ་སྤེལ་ནས་སླར་ཡང་བསྟན་པ་དར་བ་བྱས། བོན་གྱི་རིག་གཞུང་ལ་སློབ་གཉེར་བྱེད་པའི་མཁས་པ་ཡང་མི་ཉུང་བ་ཙམ་ཐོན། དུས་དེ་ཙམ་ན་འཛམ་བུ་གླིང་གི་རྒྱན་ཆེན་པོ་དྲུག་ཅེས་པ། སྟག་གཟིག་གི་མཁས་པ་དམུ་ཙ་དྲ་ཧེ་པེ་ནི་རིག་གནས་ལྔ་ལ་མཁས་པ། རྒྱ་གར་མཁས་པ་ལྷ་བདག་སྔགས་དྲོ་ནི་ནང་རིག་པ་ལ་མཁས་པ། རྒྱ་ནག་གི་མཁས་པ་ལེགས་ཏང་རྨང་པོ་ནི་ཕྱི་རིག་པ་ལ་མཁས་པ། ཕྲོམ་གྱི་མཁས་པ་གསེར་ཐོག་ལྕེ་འབྱམས་ནི་གསོ་བ་རིག་པ་ལ་མཁས་པ། ཞང་ཞུང་གི་མཁས་པ་ཅོ་མིན་གྱེར་རྒྱུད་ནི་སྒྲ་རིག་པ་ལ་མཁས་པ། བོད་ཀྱི་མི་ཉག་གི་མཁས་པ་ནམ་ར་ཅོ་སྐུ་ནི་སྲིད་པའི་རྒྱུད་ལ་མཁས་པ་བཅས་བྱུང་ཡོད་པ་དེ་དག་བོད་ཡུལ་དབུས་སུ་བྱོན་པ་མ་གསལ་ཡང་། དེ་དག་ལ་གཏུགས་པའི་མཁས་པ་མང་པོ་བྱུང་ཡོད་ཚུལ་ལེགས་བཤད་རིན་པོ་་ཆེའི་གཏེར་མཛོད་ལས་གསལ་བ་ལྟར་ན། བར་གྱི་ལེགས་དྲུག་གི་དུས་སྐབས་ཙམ་ན། ཞང་ཞུང་གི་ཡུལ་འདིར་སྐད་དང་ཡི་གེའི་རྣམ་བཞག་སོགས་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པའི་སྐོར་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པའི་ལས་ལ་ཡར་རྒྱས་ཆེན་པོ་ཐོབ་ཡོད་པ་གསལ་ཏེ། ཡུལ་དེར་སྒྲ་རིག་པ་ལ་མཁས་པའི་ཅོ་མིན་གྱེར་རྒྱུད་ཅེས་པའི་བརྡ་སྤྲོད་མཁན་པོ་ཞིག་བྱུང་ཡོད་པ་གསལ་བའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་དུས་དེར་བོན་གྱི་མཁས་པ་མང་པོ། ཕྱོགས་གཞན་གྱི་མཁས་པ་རྣམས་ལ་གཏུགས་ཏེ་རང་གི་རྩོམ་རིག་རིག་གཞུང་འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་བའི་མཛད་པ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་བརྡ་སྤྲོད་པའི་རིག་པ་གོང་འཕེལ་འགྲོ་བའི་མཐུན་རྐྱེན་ལེགས་པོ་ཞིག་བསྐྲུན་ཡོད་དེ། བརྗོད་བྱར་ཆོས་དང་། ནོར་དང་། ཐར་པ་དང་། འདོད་པ་བཅས་སྡེ་བཞིའི་བསྡུས་པའི་བྱ་དངོས་མང་པོ་ཞིག་ལ། རྗོད་བྱེད་ཀྱི་མིང་དང་ཚིག་གི་ཐ་སྙད་མང་པོ་གསར་བཟོ་དང་དར་སྤེལ་བྱུང་ཡོད་པ་རེད། དེ་ལྟར་དུས་རབས་རིམ་བྱུང་གི་རིག་གནས་འཕེལ་རྒྱས་ཕྱིན་པའི་དབང་གིས་བོད་སྐད་ཀྱི་ཐ་སྙད་དེ་འཐུས་སྒོ་ཇེ་ཚང་དུ་ཕྱིན་ཡོད།\n1.སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་བདུན་པའི་ནང་དུ་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པ་ཐོག་མར་དར་བ། བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པ་དེ་ཐུ་མི་སམ་བྷོ་ཊས་སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་བདུན་པའི་ནང་དུ་བརྩམས་ཡོད་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་འདིར་ཡོངས་གྲགས་ཡིན་ལ། དེའང་ཐུ་མི་སམ་བྷོ་ཊ་ནི་སྤྱི་ལོ་619པའི་ས་ཡོས་ལོར་སྐུ་འཁྲུངས། 633པའི་ཆུ་སྦྲུལ་ལོར་རྒྱ་གར་དུ་ཕེབས་ནས། པཎྜི་ཏ་ལྷ་རིག་པའི་སེང་གེ་དང་། བྲམ་ཟེ་ལི་བི་ཀ་ར་རྣམ་གཉིས་བསྟེན་ནས་ལོ་དྲུག་ཙམ་བཞུགས། ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྐད་ཡིག་དང་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པའི་གཞུང་ལ་སྦྱང་པ་མཐར་ཕྱིན་པར་གནང་སྟེ་མཁས་པར་མཁྱེན། བོད་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་པ་དང་བོད་ཀྱི་ཡིག་གཟུགས་ལ་ལེགས་བཅོས་གནང་ཞིང་། བརྡ་སྤྲོད་རིག་པའི་གཞུང་སྐབས་བརྒྱད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་དེ་བརྩམས། (འདི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐེར་ཁག་ལས་མ་གསལ་ཡང་། འཕགས་ཡུལ་དུ་བྲམ་ཟེ་པ་ཎི་པས་བརྩམས་པའི་《བརྡ་སྤྲོད་པའི་རྣམ་བཞག་སྐབས་བརྒྱད་པ་》 ཞེས་པ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ལ་གཞི་བཟུང་ནས་བྲིས་པ་མིན་ནམ་སྙམ་པས་དཔྱད་པར་བྱའོ་)དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐད་ལས་རིགས་གཉིས་ལ་མཁས་པའི་སློབ་མ་གསོ་སྐྱོང་བྱས། རྒྱལ་པོ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོས་ཀྱང་ལོས་བཞི་ཙམ་ལ་བཅད་རྒྱར་བཞུགས་ཏེ་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པ་ལ་སློབ་གཉེར་གནང་། དེ་ནས་རྒྱལ་ས་པོས་ཡུལ་གྲུ་སོ་སོར་ཕོ་ཉ་བ་མངགས་ནས་རྒྱ་གར་གྱི་སློབ་དཔོན་ཀུ་ས་ར་དང་། བྲམ་ཟེ་ཤང་ཀ་ར། ཁ་ཆེ་ཏ་ནུ། བལ་པོ་ཤཱི་ལ་མཉྫུ། རྒྱ་ནག་གི་ཧྭ་ཤང་མ་ཧཱ་དེ་བ་(འདི་ཀ་མ་ལ་ཤི་ལ་དང་རྩོད་པ་བྱེད་པའི་ཧ་ཤང་དེ་མིན་) ལོ་ཙཱ་བ་ཐུ་མི་སམ་བྷོ་ཊ། ཐུ་མིའི་སློབ་མ་དྷྭརྨ་ཀོ་ཥ། ལྷ་ལུང་རྡོ་རྗེ་དཔལ་སོགས་གདན་འཛོམས་པར་བྱས་ནས་གསུང་རབ་བོད་ཀྱི་སྐད་དུ་བསྒྱུར་བའི་ལས་གྲྭ་ཐོག་མར་བཙུགས་སོ། སྐབས་དེར་ལེགས་སྦྱར་གྱི་ཡི་གེའི་སྒྲ་ཚབ་ཏུ་བོད་ཡིག་འབྲི་བའི་སྲོལ་འདི་བྱུང་ཡོད་པར་ངེས་ལ། སླད་ནས་དེ་རིམ་པས་བཞིན་འཕེལ་རྒྱས་ཕྱིན་པ་ལ་སྔགས་ཡིག་ཟེར།\nསྐབས་དེར་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་བའི་གསུང་རབ་གཙོ་བོ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་མདོ་རྒྱུད་ཉེར་གཅིག་ཅེས་པ་ནི། 1. ཟ་མ་ཏོག་བཀོད་པ། 2. ཕྱག་སྟོང་སྤྱན་སྟོང་གི་གཟུངས། 3. པདྨ་སྙིང་པོའི་མདོ། 4. ཞལ་བཅུ་གཅིག་པའི་མདོ། 5. བཅུ་གཅིག་པའི་ཞལ་གྱི་གཟུངས། 6. དོན་ཡོད་ཞགས་པ། 7. དོན་ཞགས་ཕྱི་མ། 8. པདྨ་མཆོག 9. དབང་བསྒྱུར་འཁོར་ལོ། 10. ཆོ་ག་སྔགས་ཀྱི་རྒྱུད། 11. ཡིད་བཞིན་ནོར་བུའི་གཟུངས། 12. སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་མི་བཤོལ་བ། 13. འོད་ཟེར་རྣམ་བཀོད། 14. པདྨ་ཅོད་པན་གྱི་རྒྱུད། 15.ཡི་གེ་དྲུག་པའི་མདོ། 16. དམ་ཆོས་པད་དཀར། 17. པུཎྜ་རི་ཀའི་མདོ། 18. ཆུ་ཀླུང་སྣ་ཚོགས་པའི་མདོ། 19. སྣང་བ་རོལ་པའི་མདོ། 20. མཚན་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་པ། 21. མཚན་རབ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པའི་མདོ་རྣམས་སོ། གཞན་ཡང་འདུས་པ་རིན་པོ་ཆེའི་ཏོག་གི་གཟུངས། ཟླ་བ་སྒྲོན་མེའི་མདོ་སྟེ་མཚན་གཞན་དུ་མདོ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོ། མདོ་སྡེ་དཀོན་མཆོག་སྤྲིན། དམ་པ་ཏོག་དཀར་གྱི་མདོ། དགེ་བ་བཅུའི་མདོ། ཤེར་ཕྱིན་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་པ་སྟེ་མཚན་གཞན་འབུམ་པར་གྲགས་པ་རྣམས་ཀྱང་དུས་དེར་བསྒྱུར་བར་གྲགས་ལ། ལྷ་ཐོ་ཐོ་རི་སྙན་བཙན་གྱི་སྐབས་སུ་བྱུང་བའི་དཔང་སྐོང་ཕྱག་རྒྱ་པ་དང་། མདོ་ཟ་མ་ཏོག ཙིནྟམ་ཎིའི་གཟུངས། མདོ་སྡེ་ལས་རྣམ་འབྱེད་རྣམས་ཀྱང་དུས་དེར་བསྒྱུར་བར་མཛད། དེ་ལྟར་གསུང་རབ་ཐོག་མར་བོད་དུ་བསྒྱུར་བའི་སྐབས་དེར་རྒྱ་གར་གྱི་རིག་གཞུང་ཁག་ཏུ་གསལ་བའི་བརྗོད་དོན་རྣམས་དང་ཉེ་བའི་མིང་དང་ཚིག་གི་ཐ་སྙད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་འདི་ནི། མེས་པོ་གོང་མ་རྣམས་ཀྱིས་བོན་ལུགས་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གནས་དར་སྤེལ་བྱེད་པའི་སྐབས་སུ། ལོ་ངོ་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པོའི་བརྒྱུད་རིམ་ནང་དུ་ཕྱོགས་བསྡུས་དང་གསར་གཏོད་བྱས་པའི་གྲུབ་འབྲས་ཤིག་ཡིན་པ་ལས། དུས་དེར་རྒྱ་གར་གྱི་རིག་གཞུང་ཁག་ཏུ་གང་ཡོད་ཀྱི་མིང་དང་། ཚིག་གི་ཐ་སྙད་དེ་དག་བོད་ཀྱི་སྐད་ལ་གསར་བཟོ་བྱེད་ཆོག་ཆོག་ཏུ་མེད་པ་ནི་རིག་པས་བརྟག་ན་ཤེས་ཐུབ།\nསྐབས་དེར་ཐུ་མི་སམ་བྷོ་ཊས་བརྩམས་པའི་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པའི་གཞུང་དེ་ནི་ཆེས་ཆ་ཚང་བ་ཞིག་ཏུ་ཡོད་པར་ངེས་ཏེ། དེང་འདིར་བཞུགས་པའི་སུམ་རྟགས་གཉིས་ནི་སྒྲའི་སྐྱེ་གནས་དང་། རྐྱེན་གྱི་བྱེད་རྩོལ། ཕྲད་དང་རྣམ་དབྱེ། བྱ་བྱེད་ལས་གསུམ། བདག་གཞན་དུས་གསུམ་སོགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་གསལ་པོར་ཕྱེས་ཡོད་པ་འདི་རེད།\n2. བསྟན་པ་སྔ་དར་སྐབས་སུ་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པ་དར་རྒྱས་བྱུང་བ། དེའང་སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་བརྒྱད་པའི་དུས་སྨད་ཙམ་ན་རྒྱལ་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེའུ་བཙན་གྱིས་རྒྱ་གར་ནས་ཨོ་རྒྱན་གྱི་སློབ་དཔོན་པདྨ་འབྱུང་གནས་དང་། མཁན་པོ་བོ་ངྷི་སྭ་ཏྭ་སོགས་རྒྱ་གར་གྱི་པཎྜི་ཏ་མང་པོ་བོད་དུ་གདན་འདྲེན་ཞུས། བོད་དུ་བེེ་རོ་ཙ་ན། ལྡན་མ་རྩེ་མང་། ཁ་ཆེ་ཨ་ནནྟ་སྟེ་ལོ་ཙཱ་བ་རྒན་པ་གསུམ། གཉགས་ཛྙ་ན་ཀུ་མ་ར། འཁོན་ཀླུའི་དབང་པོ། རྨ་རིན་ཆེན་མཆོག་སྟེ་བར་པ་གསུམ། ཀ་བ་དཔལ་བརྩེགས། ཅོག་རོ་ཀླུའི་རྒྱལ་མཚན། ཞང་ཡེ་ཤེས་སྡེ་སྟེ་གཞོན་ནུ་གསུམ་བཅས་ལོ་ཙཱ་བ་རབ་དགུར་གྲགས་པ་གསོ་སྐྱོང་གནང་སྟེ། མདོ་སྔགས་ཀྱི་གསུང་རབ་མང་པོ་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་ཞིང་དཀར་ཆག་ལྡན་དཀར་མ་བརྩམས། དུས་དེར་བྱུང་བའི་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་གྲགས་ཆེ་ཤོས་ནི། 《གནས་བརྒྱད་རྩ་འགྲེལ་》ཞེས་པ་དེ་ཡིན་ཞིང་། ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན་སོགས་ལས་གཞུང་འདི་རྩོམ་པ་པོ་ལོ་ཙཱ་བ་ལྕེ་ཁྱི་འབྲུག་ཡིན་པར་བཤད་ཀྱང་། བེ་དཀར་གཡའ་སེལ་ལས། ལྕེ་ཁྱི་འབྲུག་གིས་བསྒྱུར་བར་བཤད། གང་ལྟར་ཡང་གཞུང་འདི་ནི་ཆ་ཧ་ཅང་ཚང་བ་ཞིག་སྟེ། བྱེད་པའི་གནས་དང་། བསྡུ་བའི་གནས། བསྒྱུར་བའི་གནས། དྲང་བའི་གནས། འཇུག་པའི་གནས། རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་གནས། ཕྱོགས་ཀྱི་གནས། དངོས་པོའི་གནས་བཅས་གནས་བརྒྱད་ཀྱི་སྒོ་ནས་བསྟན་པ་ཞིག་ཡིན། རྒྱལ་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་སྐུ་གཤེགས་པའི་རྗེས་སུ་ལོ་ཙཱ་བ་གཞོན་པ་སྐ་ཅོག་ཞང་གསུམ་གྱིས་ཡི་གེ་ཟོར་ཡང་བའི་ཆེད་དུ་དགོས་པ་ཆེར་མེད་པའི་མགོ་འདོགས་ཀྱི་ཡི་གེ་ཁ་ཤས་འཕྲི་བ་དང་། མིང་རྐྱང་གི་ཡི་གེ་རྣམས་ཀྱང་སོ་སོའི་སྒྲ་གདངས་དྲག་ཞན་གྱི་འགྲོས་དང་བསྟུན་ནས་བརྗོད་བདེ་བའི་ཚིག་གྲོགས་དང་སྦྱར་ནས་བཟོ་བཅོས་བྱས་པ་ལ་སྐད་གསར་བཅད་ཐེངས་དང་པོ་ཞེས་ཟེར་སྲོལ་བྱུང་ཡོད།\nསྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་དགུ་པའི་དུས་སྟོད་ཙམ་དུ་མངའ་བདག་ཁྲི་རལ་པ་ཅན་གྱི་སྐབས་སུ་སྐད་ཡིག་དར་རྒྱས་བྱུང་བའི་ཚུལ་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན་ལས། “སྔོན་ལྷ་སྲས་ཡབ་ཀྱི་རིང་ལ་ཆོས་ཀྱི་བརྡ་བོད་སྐད་ལ་མ་གྲགས་པ་མང་བ་ཞིག་རྒྱ་ནག་དང་། ལི་ཡུལ་དང་། ཡུལ་དབུས་དང་། ཟ་ཧོར་དང་། ཁ་ཆེ་སོགས་སྣ་ཚོགས་ནས་བསྒྱུར་བས་བརྡ་མི་འདྲ་བ་མང་པོས་མི་གོ་ཞིང་སློབ་དཀའ་བར་གཟིགས་ནས། ཉི་འོག་གི་མཁན་པོ་ཨ་ཙརྱ་ཛི་ན་མི་ཏྲ་དང་། སུ་རེནྡྲ་བོ་དྷི་དང་། ཤཱི་ལེནྡྲ་བོ་དྷི་དང་། བོ་དྷི་མི་ཏྲ་དང་། བོད་ཀྱི་མཁན་པོ་དྷྭརྨ་རཀྵི་ཏ་དང་། དྷྭརྨ་ཏཱ་ཤཱི་ལ་དང་། ལོ་ཙཱ་བ་མཁས་པ་ཛྙཱ་ན་སེ་ན་དང་། ཛ་ཡ་རཀྵི་ཏ་དང་། མཛྙུ་ཤྲི་ཝརྨ་དང་། རཏྣེནྡྲ་ཤཱི་ལ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་རྒྱ་གར་གྱི་ཡུལ་དབུས་ལས་བྱུང་བའི་བརྡ་དང་མཐུན་པར་བསྒྱུར་ཞིང་ཀུན་གྱིས་སློབ་ཏུ་རུང་ན། ནམ་དུ་ཡང་གཞུང་ལུགས་དེ་ལས་མི་བསྒྱུར་བ་དང་། ཆད་ལྷག་སྤང་པའི་ཕྱིར་དཀར་ཆགས་ཀྱང་བྲིས་ཤིག་ཅེས་བཀའ་བསྩལ་ཏེ། ལོ་པཎ་དེ་རྣམས་དང་ཁྱད་པར་དྲིན་ཆེན་གྱི་ལོ་པཎ་གསུམ་ཞེས་གྲགས་པ་ཛི་ན་མི་ཏྲ་དང་། ད་ནི་ཤཱི་ལ་དང་། ཞང་ཡེ་ཤེས་སྡེ་གསུམ་གྱིས་གཏན་ལ་ཕབ་སྟེ་གནའི་བརྡ་གོ་དཀའ་བ་རྣམས་དོར་ནས་ཡུལ་དབུས་དང་མཐུན་པའི་གོ་སླ་ཞིང་འདོན་བདེ་བར་བྱས། ཡི་གེ་ཉུང་བའི་ཆེད་དུ་མ་མྱ་ད་དྲག་རྐྱང་པའི་འ་བརྟེན་སོགས་དོར་ཏེ། གཞུང་ཚད་རྣམས་ཀྱང་བམ་གྲངས་སོགས་ངེས་པར་དཀར་ཆག་ཏུ་བསྣན་ཏེ། སྤྱིར་ཁྲི་སྲོང་གི་དུས་ཀྱི་དཀར་ཆག་ཕོ་བྲང་ལྡན་དཀར་མ་དང་། ཕྱིས་མཆིམས་ཕུར་མ་དང་འཕང་ཐང་མ་སྟེ་གསུམ་དུ་བྱུང་ལ་དཀོར་མཛོད་དུ་བཀའ་གཙིགས་ཀྱི་ཟླ་ལ་གཅེས་སྤྲས་སུ་འཇོག་གོ།” ཅེས་གསུངས་པ་འདི་ནི་ལོ་པཎ་རྣམས་ཀྱིས་བྱས་པའི་སྐད་གསར་བཅད་གཉིས་པ་ཡིན། དུས་དེར་《སྒྲ་སྦྱོར་བམ་གཉིས་》དང་། 《བྱེ་བྲག་རྟོགས་བྱེད་ཆེན་མོ་》 《ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་》སོགས་ཚིག་མཛོད་ཀྱང་མང་པོ་ཞིག་བརྩམས་གྲུབ་བྱུང་ཡོད།”\n3. བསྟན་པ་ཕྱི་དར་གྱི་སྐབས་སུ་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པ་ཉམས་གསོ་བྱུང་ཚུལ། སྤྱི་ལོ་841པའི་ལྕགས་བྱ་ལོར་བོད་རྒྱལ་གླང་དར་མ་དཀྲོངས་ཤིང་དབུ་གཡོ་ཕྱོགས་གཉིས་སུ་གྱེས་ཏེ་ནང་འཁྲུག་བྱུང་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྤྱི་ལོ་869པའི་ས་གླང་ལོར་འབངས་གྱེན་ལོག་བྱས་ཏེ་བོད་ཀྱི་སྲིད་་དབང་སིལ་བུར་འཐོར། ཆོས་དང་རིག་གནས་མཐའ་དག་ལ་ཉམས་རྒུད་ཚབས་ཆེན་ཐེབས། དེ་ནས་སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་བཅུ་པའི་དུས་དཀྱིལ་ཙམ་དུ་ལོ་ཙཱ་བ་རིན་ཆེན་བཟང་པོ་དང་། མར་པ་ཆོས་ཀྱི་བློ་གྲོས་སོགས་ཀྱིས་སྒྲ་རིག་པ་ལ་སློབ་གཉེར་དང་དར་སྤེལ་མ་བྱས་ཀྱི་བར་དུ། ལོ་གྲངས་བརྒྱད་ཅུར་ཉེ་སྐོར་ཞིག་གི་རིང་ལ་བརྡ་སྤྲོད་པའི་སྐོར་ལག་ལེན་དང་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་མཁན་མེད་པ་མ་ཟད། བརྡ་སྤྲོད་རིག་པའི་གཞུང་བརྒྱད་ལས་སུམ་ཅུ་པ་དང་རྟགས་ཀྱི་འཇུག་པ་གཉིས་མ་གཏོགས་པའི་གཞུང་གཞན་དྲུག་པོ་བརླགས་ཟིན་སྟབས། དུས་དེར་ཐོག་མར་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པ་ཉམས་གསོ་དང་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་རྒྱུར་དཀའ་བལ་མི་ཉུང་བ་ཞིག་འཕྲད་ཡོད་པ་རེད། སྐབས་དེར་ལོ་ཙཱ་བ་རིན་ཆེན་བཟང་པོས་གཙོ་བོར་མཛད་ནས་སྔར་འགྱུར་ནང་གི་བརྡ་རྙིང་པ་རྣམས་སྐད་གསར་པ་དང་བསྟུན་ནས་དག་བཅོས་བྱས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པ་ལ་སྐད་གསར་བཅད་གསུམ་པ་ཟེར་བ་དེ་རེད། ཐོག་མར་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པ་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ནས་རྩོམ་པའི་སྐོར་ལ་པཎྜི་ཏ་སྨྲི་ཏི་ཛ་ནས་མཛད་པའི《སྨྲ་བའི་སྒོ་མཚོན་ཆ་ལྟ་བུ》དང་། རྔོག་ལོ་ཆེན་པོས་མཛད་པའི《དག་ཡིག་ཉེར་མཁོ》ས་སྐྱ་བསོད་ནམས་རྩེ་མོས་མཛད་པའི《བྱིས་པ་བདེ་འཇུག་》ས་སྐྱ་པཎྜི་ཏ་ཀུན་དགའ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་མཛད་པའི《སྒྲ་འཇུག》དང《ཚིག་གཏེར》དཔང་ལོ་ཙཱ་བ་བློ་གྲོས་བརྟན་པས་མཛད་པའི《ཚོགས་གསུམ་གསལ་བ》སོགས་བྱུང་ཡོད་པ་དེ་དག་ལས།《བྱིས་པ་བདེ་འཇུག་》ཏུ་བོད་ཡིག་གི་དབྱངས་གསལ་སོ་བཞིའི་ངོ་བོ་དང་། དབྱེ་བ། སྒྲའི་སྐྱེ་གནས། རྐྱེན་གྱི་བྱེད་རྩོལ།ཀློག་པའི་ཐབས་སོགས་རེ་རེ་བཞིན་དཔྱད་པ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་གཏན་ལ་ཕབ་ཡོད་པ་མ་ཟད། མིང་གཞིའི་ཡི་གེ་རྣམས་ལ་བརྩེགས་འདོགས་འཕུལ་བརྟེན་དབྱངས་དང་བཅས་པ་སྦྱར་ནས་ཀློག་ཚེ། བརྗོད་དུ་རུང་བའི་སྒྲ་གདངས་ཆིག་ཁྲི་བརྒྱད་སྟོང་བདུན་བརྒྱ་ཞེ་ལྔ་ཡོད་པ་དང་། དེ་དག་ལས་བོད་ལ་ཉེ་བར་མཁོ་བའི་ཡི་གེ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཙམ་ཡོད་པ་གཏན་འབེབས་གནང་ཡོད་པ་འདི་ནི་དེང་དུས་ཀྱང་བརྡ་སྤྲོད་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཚད་མར་འཛིན་པའི་བསྟན་བཅོས་ཤིག་ཡིན།\nསྐབས་དེར་ས་སྐྱའི་དགོན་པ་འདིར་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་གོང་འཕེལ་གཏོང་ཡུལ་གྱི་ལྟེ་གནས་ཤིག་ཆགས་ཡོད་པས། དེ་གར་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པ་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པ་དང་དུས་མཚུངས་སུ་ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྒྲ་གཞུང་རྣམས་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་ཅིང་ཕན་ཚུན་གོ་བསྡུར་དང་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ཡོད་པ་སྟེ། རབ་བྱུང་བཞི་པའི་ནང་ཙམ་དུ་ཤོང་སྟོན་རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་སྒྲ་གཞུང་ཙནྡྲ་པ་དང་། ཀ་ལཱ་པ་གཉིས་བོད་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་ཅིང་འཆད་ཉན་དར་སྤེལ་བྱས། དཔང་ལོ་བློ་གྲོས་བརྟན་པས་ཀ་ལཱ་པའི་གཞུང་ལ་འགྲེལ་པ་དུར་སིང་སོགས་བརྩམས། ཙནྡྲ་པའི་གཞུང་ལ་ལོ་ཆེན་ཐུགས་རྗེ་དཔལ་བ་དང་། ཞ་ལུ་ལོ་ཙཱ་བ་ཆོས་སྐྱོང་བཟང་པོས་མཛད་པ་སོགས་འགྲེལ་པ་འགའ་ཞིག་བྱུང་། དེ་རྗེས་རབ་བྱུང་བཅུ་པའི་ནང་ཙམ་དུ་ཇོ་ནང་ཏ་རཱ་ན་ཐས་དབྱངས་ཅན་སྒྲ་མདོ་བོད་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་ཅིང་སྒྲ་འགྲེལ་ཆེན་མོ་མཛད་དེ་འཆད་ཉན་སྔར་ལས་རྒྱས་པར་བྱུང་། དེ་རྗེས་འདར་ལོ་ཚེ་དབང་རབ་བརྟན་གྱིས་འགྱུར་བཅོས་མཛད་ཅིང་འགྲེལ་པ་གསལ་ལྡན་ཞེས་པ་མཛད་པ་ནི་དེང་སང་སྡེ་དགེའི་བསྟན་འགྱུར་གྱི་པར་ཤིང་ཁྲོད་དུ་བཞུགས་པ་འདི་ཉིད་ཡིན་པས་འཕྲིན་ལས་ཤིན་ཏུ་ཆེ།\nདེ་ལྟར་དུས་རབས་རིམ་བྱུང་གི་ནང་དུ་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་མང་པོ་ཞིག་གིས་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་ཉམས་རྒུད་སོང་བ་དེ་དག་ཉམས་གསོ་བྱེད་པའི་ཆེད་དུ། ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྒྲ་རིག་པའི་གཞུང་ལ་ཐུགས་བརྩོན་མཐར་ཕྱིན་གནང་། དེའི་འགྲོས་དང་བསྟུན་ནས་ཕྲད་དང་རྣམ་དབྱེའི་སྐོར་དང་། བྱ་བྱེད་ཀྱི་སྐོར་མང་པོ་ཡང་དག་པའི་སྒོ་ནས་གཏན་འབེབས་བྱས་པ་མ་ཟད། ཡི་གེ་རྣམས་ཀྱི་སྒྲའི་སྐྱེ་གནས་ཀྱང་ལེགས་སྦྱར་ལྟར་བརྒྱད་དུ་ངོས་འཛིན་བྱས་ཡོད་པ་རེད། རྗེས་འཇུག་གི་ཡི་གེ་རྣམས་སྤྱིའི་དབྱེ་བ་དང་། བྱེ་བྲག་གི་དབྱེ་བ་ཕྱེ་བའི་སྐབས་སུ་སོ་སོའི་བློ་ཚད་དང་བསྟུན་པའི་ངོས་འཛིན་སྟངས་མི་འདྲ་བ་མང་པོ་ཞིག་བྱུང་ཡོད་པར་སྣང་ཡང་། དཔྱད་པ་འདི་དག་གིས་རིག་པ་འདི་ཉིད་ཡང་དག་པའི་ལམ་ལ་འདེད་པའི་མཐུན་རྐྱེན་བཟང་པོ་ཞིག་བྱས་ཡོད། རྗེས་འཇུག་གི་རྟགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་མི་འདྲ་བར་བྱུང་བའི་སྐོར་རྣམས་མཁས་པ་དག་གི་བཞེད་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་རེའུ་མིག་ཏུ་བཀོད་པ་འདི་ལྟར།\n4. བརྡ་སྤྲོད་རིག་པ་དེ་གཅིག་གྱུར་ཅན་དང་། ཆ་ཡོངས་སུ་ཚང་བའི་ཕྱོགས་སུ་འཕེལ་རྒྱས་ཕྱིན་པ། དེའང་གངས་རིའི་ལྗོངས་འདིར་བརྡ་སྤྲོད་སྨྲ་བ་ལ་ཐུ་མི་གཉིས་པར་གྲགས་པའི་སི་ཏུ་པཎ་ཆེན་ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་ནི་རབ་བྱུང་བཅུ་གཉིས་པའི་ལྕགས་འབྲུག་སྟེ་སྤྱི་ལོ་1700ལོར་མདོ་ཁམས་སྡེ་དགེའི་ཡུལ་གྲུའི་ནང་ཚན་ཨ་ལོ་དིང་རི་སྒང་དུ་སྐུ་འཁྲུངས། ཆུང་ངུའི་དུས་ནས་དཔལ་འབྱོར་དགོན་དུ་སློབ་སྦྱོང་གི་གྲལ་དུ་ཞུགས་པས་མཁས་པའི་མཚན་སྙན་རྒྱས། སྐུ་ནར་སོན་པ་དང་མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ་གྱིས་མཚོན་བོད་ཁམས་ཡོངས་ཀྱི་ས་གནས་ཁག་ལ་ཞབས་ཀྱིས་བཅགས་ནས་རིག་གནས་སྤྱི་དང་། ཁྱད་པར་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པའི་སྐོར་ལ་ཞིབ་འཇུག་གནང་ཆེད། ཡུལ་གྲུ་མང་པོའི་སྐད་གདངས་ལ་བརྟག་དཔྱད་དང་ཞིབ་འཇུག་གནང་བ་མ་ཟད། བལ་ཡུལ་དང་རྒྱ་གར་སོགས་སུ་ཕེབས་ནས་མི་རིགས་དེ་དག་གི་སྐད་ཡིག་དང་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པའི་གཞུང་ལ་གསན་སྦྱོང་མཐར་ཕྱིན་པ་མཛད། སྔར་གྱི་་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མཛད་པའི་སྒྲ་གཞུང་ཀ་ཙན་དབྱངས་གསུམ་ཐམས་ཅད་གསར་འགྱུར་མཛད། ཁྱད་པར་དུ་ཙནྡྲ་པའི་གཞུང་ལ་སྔར་མེད་པའི་འགྲེལ་ཆེན་པུ་སྟེ་གཉིས་མཛད་པ་ལ་སི་ཏུའི་སྒྲ་འགྲེལ་ཆེན་མོ་ཞེས་གྲགས། འཇང་ཡུལ་དུ་བྱོན་པའི་ཞོར་དུ་ཉེ་སྐོར་གྱི་རྒྱ་ནག་གི་ཡུལ་འགའ་ཞིག་ལ་ཕེབས་ནས་རྒྱ་ནག་གི་སྐད་ཡིག་ཀྱང་སྦྱངས་ཤིང་། རྒྱའི་གསོ་བ་རིག་པ་དང་། ཞིང་རྩིས་སོགས་པུ་སྟེ་ཁ་ཤས་བོད་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་ཅིང་ཤིང་པར་བརྐོས་པ་དེང་དུས་ཀྱང་བཞུགས།\nདེ་ལྟར་འཕགས་བོད་གཉིས་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་ཕན་ཚུན་གོ་བསྡུར་གྱི་སྒོ་ནས་ཞིབ་འཇུག་མཛད། བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པ་ལ་མཁོ་བའི་ལེགས་ཆ་རྣམས་བླངས་ཏེ་སྔར་ཉམས་པ་རྣམས་བསྐྱར་གསོ་དང་། སུམ་རྟགས་གཉིས་ཀྱི་གཞུང་ལ་རྒྱས་འགྲེལ་མཛད། ལེགས་སྦྱར་གྱི་ཡི་གེ་ལ་སྒྲའི་སྐྱེ་གནས་བརྒྱད་ཅེས་བགྲངས་བ་དེ་ཉིད། བོད་སྐད་ལ་སྐྱེ་གནས་མགྲིན་པ། རྐན། སོ། མཆུ། ལྕེ། སྣ་བཅས་དྲུག་ལས་མེད་པ་གཏན་འབེབས་གནང་། རྗེས་འཇུག་གི་ཡི་གེ་རྣམས་མིང་གཞིའི་ཡི་གེ་དང་སྦྱར་ནས་ཀློག་པའི་ཚེ་སྒྲ་གདངས་ཀྱི་འགྱུར་ཚུལ་ཆོས་ཉིད་དང་མཐུན་པར་ངོས་འཛིན་གནང་སྟེ་ཕོ་མོ་མ་ནིང་སོགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་གསར་དུ་ཕྱེས་པ། དེའང་ག་ད་བ་ས་བཞི་ཕོ། ང་མ་འ་གསུམ་མོ། ན་ར་ལ་གསུམ་མ་ནིང་བཅས་སྤྱིར་རྟགས་གསུམ་དུ་དབྱེ་བ་དང་། བྱེ་བྲག་ནང་གསེས་ཀྱི་དབྱེ་བའི་སྐབས་སུ་རྗེས་འཇུག་ག་ལ་ཡང་འཇུག་ས་ཞུགས་པ་སྐྱེས་བུ་རབ་དང་། བ་ལ་ཡང་འཇུག་ཞུགས་པ་སྐྱེས་བུ་འབྲིང་། དེ་རྣམས་ཡང་འཇུག་མེད་པ་མིང་གཞི་རྣམས་ལ་འཇུག་པའི་ཚེ་སྐྱེས་བུ་ཐ་མ། རྗེས་འཇུག་མོ་ཡིག་དང་མ་གཉིས་ལ་ཡང་འཇུག་དང་བཅས་པ་མིང་གཞི་རྣམས་ལ་ཞུགས་པའི་ཚེ་མོ་ཙམ་དང་། ང་མ་གཉིས་དང་འ་ཡིག་མཐའ་ཅན་རྣམས་ནི་ཤིན་ཏུ་མོ། རྗེས་འཇུག་མ་ནིང་ན་ར་ལ་གསུམ་མིང་གཞི་ཕོ་ལ་ཡང་འཇུག་ཡོད་མེད་གང་ལྟར་ཞུགས་ཀྱང་སྒྲ་དྲག་པ་དང་། མིང་གཞི་མོ་ལ་ཡང་འཇུག་མེད་པར་ཞུགས་ན་སྒྲ་གདངས་ཞན་པར་འགྱུར་བས་དེ་གཉིས་ལ་འགྱུར་བ་མ་ནིང་། མིང་གཞི་མོ་ལ་ཡང་འཇུག་དང་བཅས་པ་ཞུགས་ན་དྲག་ཞན་གཉིས་ཀ་ཐོན་པས་མཚན་གཉིས་མ་ནིང་། མིང་གཞི་མ་ནིང་ལ་ཡང་འཇུག་ཡོད་མེད་གང་ལྟར་ཞུགས་ཀྱང་སྒྲ་གདངས་བར་མ་རུ་གནས་པ་མཚན་མེད་མ་ནིང་ཞེས་གཏན་ལ་ཕབ། སུམ་ཅུ་པའི་སྐབས་སུ་བྱུང་བའི་ནོར་འཁྲུལ་ཅན་གྱི་ལྟ་བ་འགའ་ཞིག་བྱུང་བ་དག་སུན་འབྱིན་དང་། ལ་དོན་་སོགས་ཕྲད་དང་རྣམ་དབྱེའི་སྐོར་གྱི་དཀའ་གནད་འགའ་ཞིག་ལ་མཐའ་དཔྱད་དང་ཐག་གཅོད་གནང་བའི་ལེགས་བཤད་དུ་མའི་དཔལ་གྱིས་ཕྱུག་པའི་སུམ་རྟགས་འགྲེལ་ཆེན་《མཁས་པའི་མགུལ་རྒྱན་མུ་ཏིག་ཕྲེང་མཛེས་》ཞེས་པ་དེ་བརྩམས་ཤིང་འཆད་ཉན་དང་དར་སྤེལ་བྱས་པ་ནས་བཟུང་། བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་གི་ཁ་ཕྱོགས་དེ་བརྒྱ་ཆ་གོ་དགུ་ཙམ་གཅིག་གྱུར་གྱི་ཕྱོགས་སུ་ཕྱིན་ཡོད་པ་རེད། དེ་ལྟར་སུམ་རྟགས་ཀྱི་གཞུང་དེ་ཉིད་དུས་ཡུན་ཐུང་ངུ་ཙམ་གྱི་ནང་དུ་བོད་ཁམས་ཡོངས་ལ་བདེ་བླག་ཏུ་དར་ཁྱབ་ཕྱིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་གཙོ་བོ་དེ། བོད་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་གི་མཐོ་རིམ་མི་སྣའི་སྐུལ་འདེད་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་ཡོད་པ་སུམ་རྟགས་འགྲེལ་ཆེན་གྱི་མཇུག་ཏུ་“སུམ་ཅུ་པ་དང་རྟགས་ཀྱི་འཇུག་པའི་གཞུང་གི་རྒྱས་འགྲེལ་མཁས་པའི་མགུལ་རྒྱན་མུ་ཏིག་ཕྲེང་མཛེས་འདི་ནི་དོན་གཉེར་ཅན་དུ་མས་སྔོན་དུ་ཡང་ཡང་བསྐུལ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་ལྡོམ་བུ་པ་གཙུག་ལག་ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བས་རང་ལོ་སུམ་ཅུ་པ་ལ་གཞུང་སྔ་མའི་འགྲེལ་པ་བརྩམས་པ་གཡེང་བའི་རྐྱེན་དུ་མས་འཕྲོ་ལུས་ཤིང་། སླར་རང་ལོ་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་དུ་སོན་པ་མེ་འབྲུག་ལོར། གྲུབ་པའི་རིགས་སུ་འཁྲུངས་ཤིང་གཙུག་ལག་མང་པོར་གཟིགས་པའི་སྤྱན་རས་པད་མའི་འདབ་མ་ལྟར་ཡངས་བའི་གངས་ཅན་གྱི་སའི་དབང་ཕྱུག་དམ་པའི་བཀའི་མདུན་ན་འདོན་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་ཞབས་དྲུང་མདོ་མཁར་བ་ཚེ་རིང་དབང་རྒྱལ་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་མེ་ཏོག་དང་བཅས་ཏེ་དངོས་སུ་སྐུལ་བར་མཛད་པ་དང་། སླར་ཡང་བཀའ་དྲིན་གྱི་སྒོ་ནས་ཡང་ཡང་སྐུལ་བར་མཛད་པས་བཀའ་བཞིན་བགྱིད་པར་ཡིད་ལ་བརྣག་ཀྱང་སྐབས་འགར་བསྙེན་སྒྲུབ་སོགས་ཆོས་ལྡན་གྱི་བྱ་བ་དང་ཕལ་ཆེར་བཟློག་ཏུ་མེད་པའི་གཞན་དབང་གི་ཁོལ་པོ་ཉིད་དུ་འཕྱན་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་བར་མེད་དུ་གཏིབས་པས་རེ་ཞིག་འགྱང་ཡང་། རང་ལོ་བཞི་བཅུ་རྩ་ལྔ་པར་སོན་པ་རབ་བྱུང་བཅུ་གཉིས་པ་མིག་དམར་ཤིང་ཕོ་བྱི་བའི་ལོར་སྔར་བརྩམས་ཟིན་པ་རྣམས་ལ་དག་ཐེར་དང་། སྔ་མའི་འཕྲོས་དང་རྟགས་འཇུག་གི་འགྲེལ་པ་བཅས་སྤོ་ཟླའི་དབང་ཕྱོགས་ཟླ་བ་གྲོ་ཞུན་གྱི་འགྲུབ་སྦྱོར་དང་ལྡན་པའི་རྒྱལ་བའི་ཚེས་ཀྱི་ནམ་ལངས་འཁྲུལ་མེད་བདུད་རྩིའི་ཐུན་དང་ལྡན་པའི་དུས་དགེ་བ་ཐུབ་བསྟན་ཆོས་འཁོར་གྱི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་འདིའི་དགེ་བས་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་བསྟན་པ་རིན་པོ་ཆེ་ཕྱོགས་དུས་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ་དར་ཞིང་རྒྱས་ལ་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པ་དང་ལུས་ཅན་མཐའ་དག་སྨྲ་བའི་དབང་ཕྱུག་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པར་གྱུར་ཅིག་”ཅེས་པ་ལ་བརྟགས་ན་ཤེས་སོ།།\nདེ་ནས་བཟུང་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པ་དེ་གཅིག་གྱུར་ཅན་དང་། ཆ་ཡོངས་སུ་ཚང་བའི་ཕྱོགས་སུ་འཕེལ་རྒྱས་ཕྱིན་ཡོད་པ་སྟེ། ཀརྨ་སྨོན་ལམ་འོད་ཟེར་ལྷག་བསམ་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་དུས་རབས་བཅུ་དགུ་པའི་དུས་དཀྱིལ་ཙམ་དུ་མཛད་པའི《སུམ་རྟགས་འགྲེལ་པ་ལེགས་བཤད་སྣང་བ》(ལྷག་བསམ་སུམ་རྟགས་)དངུལ་ཆུ་དྷྭརྨ་བ་དྲས་རབ་བྱུང་བཅུ་བཞི་པའི་མེ་སྟག་སྟེ་སྤྱི་ལོ་1866ལོར་བརྩམས་པའི་སུམ་རྟགས་འགྲེལ་པ《སི་ཏུའི་ཞལ་ལུང》གསེར་ཏོག་ཚུལ་ཁྲིམས་རྒྱ་མཚོས་རབ་བྱུང་བཅོ་ལྔ་པའི་ལྕགས་ཡོས་སྤྱི་ལོ་1891ལོར་བརྩམས་པའི་སུམ་རྟགས་འགྲེལ་པ《ངོ་མཚར་འཕྲུལ་གྱི་ལྡེའུ་མིག》ཞེ་ཆེན་རྒྱལ་ཚབ་པདྨ་འགྱུར་མེད་རྣམ་རྒྱལ་གྱིས་རབ་བྱུང་བཅོ་ལྔ་པའི་ཆུ་ཁྱི་སྟེ་སྤྱི་ལོ་1922ལོར་བརྩམས་པའི་སུམ་རྟགས་འགྲེལ་པ《བློ་གསལ་མགུལ་རྒྱན》སོགས་མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ་གྱི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་སུམ་རྟགས་འགྲེལ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཁུངས་དེ《སི་ཏུའི་འགྲེལ་ཆེན》ལ་བཅོལ་ནས་བརྩམས་ཡོད་པ་གསལ་ལོ།།


མདང་ནུབ་ཀྱི་རླུང་གིས་སེ་འབྲུའི་སྡོང་བོ་གཅེན་བུར་བཟོས་ཤིང་ལོ་མ་རྣམས་དེའི་ཉེ་འདབས་སུ་གཏོར་འདུག ཞོགས་པར་ཁའེ་མེའེ་ཁཱོ་ཡིས་དེ་མཐོང་བ་ན་ས་དེ་གར་ཧོན་འཐོར་བ་བཞིན་ལུས་ལ། གྲ་མི་ཉམས་པའི་སྡོང་ལོའི་མུ་ཁྱུད་ཀྱིས་མོའི་སོམ་ཉི་བསྐྱེད་པར་བྱས་ཤིང་། ཡང་འདུན་པ་དྲག་པོ་ཞིག་གིས་སྡོང་ལོའི་མུ་ཁྱུད་དེའང་རླུང་ལ་བཅོལ་ནས་ཤུལ་མེད་དུ་གཏོང་བའི་འདུན་པ་ཞིག་དབང་མེད་དུ་སྐྱེས། སྡོང་བོའི་རྒྱབ་ལོགས་སུ་སེ་འབྲུ་ལེགས་པོ་ཞིག་ལུས་འདུག\nཨ་མས་མགོ་བོ་ཡར་དགྱེ་ནས་སྡོང་བོར་མིག་བཤེར་ཞིག་རྒྱག་བཞིན། ངས་དེ་སྔ་མོ་ནས་བརྗེད་སོང་ཟིག་ཅེས་ཟེར་ཞོར་ཅི་མི་སྙམ་པའི་ངང་ཕྱིར་གཡོས་ཁང་དུ་འཛུལ་སོང་། སྣང་ཚུལ་འདིས་ཁའེ་མའེ་ཁཱོ་ལ་ཁོང་མ་བུ་གཉིས་ཀྱི་འཚོ་བའི་བབ་ཆགས་དེ་ཚོར་དུ་བཅུག་ལ། ཉི་ཁྱམས་ནས་ཕར་བལྟས་ཚོད་ཀྱིས་སེ་འབྲུ་དེའང་ཡལ་བར་དོར་ཅིང་གཅིག་པུར་ལུས་པར་སྣང་། བདུན་ཕྲག་གཉིས་ཀྱི་སྔོན་དུ། ལོ་ན་བདུན་ལ་སོན་པའི་མོའི་ཚ་བོ་ཁོང་མ་བུ་གཉིས་ལ་བསྐོར་རྒྱག་ཏུ་ཡོང་བ་རེད། ཚ་བོས་སེ་འབྲུ་དེ་མཐོང་མ་ཐག་མྱུར་མོར་སྡོང་མགོར་འགོས་ནས་བཏོག་རྩིས་བྱས་ལ། ཁའེ་མེ་ཁཱོ་ཡིས་སྣང་བརྙན་དེ་མིག་ལམ་དུ་སྣང་རྗེས། མོ་ནི་ཚེ་སྲོག་གི་སྣང་བརྙན་གསོན་པོ་ཞིག་དང་ཁ་གཏད་པའི་ཚོར་འདུ་ཞིག་སྦྱིན།\nཁའེ་མའེ་ཁཱོ་ཡི་གདོང་ལ་འཛུམ་ཞིག་དམུལ་བ་དང་། རེད་དེ། མོས་ཀྱང་ལག་པ་ཟུང་ལ་སེ་འབྲུ་རེ་བཟུང་ནས་མར་འབབ་རྒྱུ་ནི་ལས་སླ་བོ་ཞིག་མིན་པར་འདོད། ཁོ་ནི་ཇི་འདྲའི་སྙིང་རྗེ་བོ་འདུག གང་ལྟར་ཁོ་ནང་མ་ཁང་དུ་ཐོན་པ་ནས་བཟུང་སེ་འབྲུ་དེ་དྲན་པའི་ཡོལ་ངོས་ནས་བོར་སོང་བར་སྣང་། དེར་མ་ཟད་ཁྱིམ་གྱི་ནང་མི་གཞན་དག་གིས་ཀྱང་སྣང་མེད་དུ་བསྐྱུར་བར་འདྲ་སྟེ། ཕལ་ཆེར་སིལ་འབྲུ་དེ་ལོ་མའི་གསེབ་ཏུ་ཡོད་པས་མཐོང་ལམ་དུའང་མངོན་པར་དཀའ་བས་ཡིན་ཤས་ཆེ་ལ། ད་ནི་ཕར་བལྟས་ཚོད་ཀྱིས་སིལ་འབྲུ་དེ་ནི་ཨ་སྔོན་དབྱིངས་དང་ཁ་གཏད་དུ་གསལ་བོར་མངོན་འདུག་གོ ། ཤིན་ཏུ་སྨིན་ཐག་ཆོད་པའི་ཤིང་འབྲས་དང་ད་དུང་དེའི་མཐིལ་གྱི་ལོ་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་གསོན་ཤུགས་ཀྱིས་ཁེངས་འདུག རེ་ཞིག་ན་ཁའེ་མེ་ཁཱོ་ཡིས་སྨྱུག་ཤིང་ཞིག་བཟུང་ཞིང་ཐེངས་འགར་བརྡབས་པ་ན། ཤིང་འབྲས་ཐང་ལ་ལྷུང་ཞིང་སོན་འབྲུ་དག་བཙན་གྱིས་ཕྱིར་བཏོད་པའང་མཚུངས། དེ་ཀ་ཕིབས་སུ་ཁྱེར་ཡོང་བ་ན། ཉི་མའི་འོག་ཏུ་སོན་འབྲུ་དག་ལས་བཀྲག་མདངས་ཤིག་མངོན་ཞིང་། ཉི་མའི་འོད་ཟེར་ཡང་དེ་དག་གི་ཁྲོད་ནས་ཐོག་པ་མེད་པར་མཆེད་པར་སྙམ། མོར་རེ་ཞིག་ཅི་ཡིན་ཆ་མི་འཚལ་བའི་བཟོད་གསོལ་ཞིག་སྐྱེས། ཆུ་ཚོད་བཅུའི་ཡས་མས་སུ་མོས་སྟེང་ཁང་དུ་འཚེམ་ལས་བྱེད་བཞིན་པའི་སྐབས་ཁཱ་ཁའེ་ཆི་ཡི་སྐད་ཐོས་པ་དང་། ཁོ་སྔོན་མ་དང་འདྲ་བར་ཟྭ་བརྒྱབ་མེད་པའི་སྒོ་ཆུང་དེ་བརྒྱུད་ནས་ཁྱིམ་གྱི་ལྡུམ་རར་སླེབས་འདུག ཞིབ་མོར་ཉན་ཚོད་ཀྱིས་ཁོ་ནི་རྟབ་རྟབ་པོར་སྣང་།\nཨ་མས“ཁའེ་མའེ་ཁཱོ། ཁའེ་མའེ་ཁཱོ།”ཞེས་བོས་ལ་“ཁཱ་ཁའེ་ཆི་ཡོང་འདུག”ཅེས་བརྗོད། ཁའེ་མེ་ཁཱོ་ཡིས་ཐོས་པ་ན་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཁབ་སྐུད་རྒྱུ་མཚམས་བཞག་ཅིང་ཅ་ལག་དག་ཕྱིར་སྣོད་དུ་བཅུག\n“འོ་ན་མ་མཐའ་ཡང་སིལ་འབྲས་ཤིག་ཟོ་དང་། ངེད་ཚང་ནས་ཐོགས་པ་ཤ་སྟག་ཡིན།” དེར་མཐུད་མོས་ཡང་བསྐྱར་ཁའེ་མེ་ཁཱོ་འབོད་པར་བརྩམས། ཅུང་མ་འགོར་བར་ཁོས་ཁའེ་མེ་ཁཱོ་མཐོང་བ་ཐག་འཚམས་འདྲི་ཞུ་བའི་ཚུལ་གྱིས་མིག་བརྡ་ཞིག་བསྟན་པ་དང་། ཁོས་མོ་སྐས་རིམ་ལས་འབབ་པ་དེའང་ཅི་འདྲའི་ཡུན་རིང་བ་ཞིག་ཡིན་པར་སྣང་ལ། མོས་ཀྱང་དེ་ཚོར་བ་དང་འདྲ་བར་འགྲོ་མཚམས་བཞག་ནས་ས་དེར་བསྡད་པ་རེད། གློ་བུར་དུ་ངོ་འཕྲད་པའི་ཡིན་ནམ་ཡང་ན་ཐོལ་བྱུང་གི་སེམས་འགྱུ་ཞིག་གིས་ཡིན། གང་ལྟར་ཁོའི་མིག་ཟུང་དྲོད་ལམ་ལམ་དུ་སྣང་ལ་ལག་གི་སིལ་འབྲས་ཀྱང་ཐང་ལ་ལྷུང་སོང་། ཁོང་གཉིས་ཀྱི་གདོང་ནི་འཛུམ་གྱིས་གྲོལ་ཞིང་། ཁའེ་མེ་ཁཱོ་ཡིས་དེ་ཚོར་བ་དང་འདྲ་བར་ངོ་གནོངས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གདོང་ཡང་དམར་པོར་གྱུར་སོང་། གང་ལྟར་ཅུང་མ་འགོར་བར་ཉི་ཁྱམས་སུ་བསྡད་ཡོད་པའི་ཁཱ་ཁའེ་ཆི་ནི་བྲལ་པར་བརྩམས།\nཁོ་ལམ་དུ་ཞུགས་པ་རྗེས་མགོ་བོ་ཕྱིར་འཁོར་ནས་བདེ་མོ་ཞོར་གྱེས་སོང་། འོན་ཀྱང་ཁའེ་མའེ་ཁཱོ་ནི་ཁོ་རྒྱང་ལ་ཕྱིན་ཤུལ་དུའང་། སིལ་རའི་སྒོ་ཆེན་གྱི་ཕྱོགས་སུ་ཅེར་བཞིན་མི་མངོན་པའི་གནས་སུ་ཅི་ཞིག་འཚོལ་བཞིན་པར་སྣང་།\nཨ་མས“ཁོ་ནི་ཇི་འདྲའི་འཚུབ་ཆ་ཞིག་དང་བསྡོངས་ཡོད་པ་རེད་ཨང་།”དེར་མཐུད“ཇི་འདྲའི་སིལ་འབྲུ་ཡག་པོ་ཞིག་རེད།”ཅེས་ཟེར། སིལ་འབྲུ་དེ་ད་དུང་ཁྱམས་ར་ན་ལུས་འདུག་ལ། ཕར་ཆེར་ཁཱ་ཁའེ་ཆི་ཡིས་དེ་ཟ་གྲབས་བྱེད་དུས་ཁའེ་མའེ་ཁཱོ་ཡོང་བ་མཐོང་བས་ཐང་ལ་ལྷུང་བས་ལོས་ཡིན། ཁོས་སེ་འབྲུ་ཧྲིལ་བོ་ཟས་ཚར་མེད་མོད་འོན་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་སྨིན་ཐག་ཆོད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སོན་འབྲུ་དག་ནི་ཕྱིར་འབུད་ལ་ཁད་དུ་འདུག ཨ་མ་ལགས་ཀྱིས་གཡོས་ཁང་ནང་སིལ་འབྲུ་དེ་བཀྲུས་ནས་ཁའེ་མེ་ཁཱོ་ལ་བྱིན། ཁའེ་མེ་ཁཱོ་ཡིས་གཉེར་མ་བསྡུས་ཤིང་གདོང་ཡང་དམར་པོར་གྱུར་འགོ་བརྩམས་ལ་སིལ་འབྲུ་ཕྱིར་སྤྲོད་རྩིས་བྱས། གང་ལྟར་མཐའ་མར་འཐད་ལ་མི་འཐད་པའི་ངང་ལག་ཏུ་བླངས་ཤིང་། ཁཱ་ཁའེ་ཆི་ཡིས་སོན་འབྲུ་འགའ་མ་གཏོགས་ཟས་མེད་པ་མཐོང་། སྐབས་དེར་ཨ་མས་ཁའེ་མེ་ཁཱོ་ལ་བལྟས་འདུག་པས་མོ་ནི་ངོ་མི་ཆོད་པར་སྣང་ལ། མོས་དེ་ཟོས་པ་ན་འགྲམ་པ་གང་བོར་སྐྱུར་མོའི་རང་བཞིན་ཅན་ཞིག་གིས་ཁེངས་པ་དང་། དགའ་སྐྱོ་སྤེལ་མའི་ཚོར་བ་རྣོན་པོ་ཞིག་གིས་མོའི་དོན་ལྔ་སྣོད་དྲུག་བརྟོལ་བཞིན་པར་མཚུངས། ཨ་མ་ནི་དོ་སྣང་སྤུ་ཙམ་མེད་པ་དང་འདྲ་བར་མེ་ལོང་གི་ཕྱོགས་སུ་སོང་ནས་བསྡད།\nཁའེ་མེ་ཁཱོ་ཡིས་ཨ་མས་སྐྲ་ཤད་པའི་སྒྲ་ཐོས་ཐུབ། མོས་ཡང་བསྐྱར་ངག་འཇམ་པོས་ངང“ཁྱོད་ཀྱི་ཕ་འདས་རྗེས་ང་ནི་སྐྲ་ཤད་པར་ཡང་འཇིགས་པར་སྣང་ལ། སྐྲ་ཤད་སྐབས་བླ་འཁྱམས་པ་ལྟར་གང་དྲན་ཅི་དྲན་མེད་པར་འགྱུར། ཡང་མ་བརྟག་སེམས་ཀྱི་འཆར་ཚུལ་ཞིག་ལ། ཁོས་ད་དུང་ངའི་སྐྲ་ཤད་ཚར་རག་བར་སྒུག་ཡོད་པའི་སྣང་བ་སྐྱེས།” ཨ་མས་ཨ་ཕ་ཡི་ཟས་མ་ཚར་བ་རྣམས་བདག་བྱེད་པའི་གོམས་གཤིས་དེ་ཁའེ་མེ་ཁཱོ་ཡི་སེམས་སུ་ཝ་ལེར་ཡོད་དེ། དེ་དག་དྲན་པའི་ཡོལ་ངོས་སུ་འཆར་དུས་མོའི་སྣང་ངོར་གཟུགས་མེད་ཀྱི་སྟོབས་ཤུགས་ཤིག་གིས་མོ་འཐེན་བཞིན་པར་སྣང་ལ། བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་འདུན་པ་ཞིག་གིས་མོ་རང་མིག་ཆུ་འཕོ་བར་བྱས།\nཨ་མར་སྔོན་ཆད་ནས་དངོས་པོ་གང་འདོད་དུ་མར་འཕེན་པའི་གོམས་གཤིས་མེད་དེ། ད་ཐེངས་ཁའེ་མེ་ཁཱོ་ལ་སིལ་འབྲས་དེ་བྱིན་པའང་རྒྱུ་རྐྱེན་འདི་ལས་མ་འདས། ཁའེ་མེ་ཁཱོ་ནི་ཨ་མའི་མདུན་དུ་ངོ་གནོངས་མོད་གང་ལྟར་སྐབས་དེའི་བདེ་སྐྱིད་ནི་མོ་གཅིག་པུར་དབང་། ཁཱ་ཁའེ་ཆི་དང་བདེ་མོ་འཇོག་སྟངས་དེ་ནི་ཁོས་དྲན་ཚོར་ལས་བརྒལ་བ་ཞིག་ཡིན་སྲིད་ལ། འོན་ཀྱང་མོས་ཁོར་སྒུག་པའི་ཆོད་སེམས་དྲག་པོ་ནི་ལོ་ཟླ་ཡི་འཁོར་འགྲོས་ཀྱིས་ག་ལ་ཟད།\nBy Kawabata Yasunari (Japan)\nIn the high wind that night the pomegranate tree was stripped off its leaves. The leaves lay inacircle around the base.\n“Just come and look at it.” She called to her mother.\n“I had forgotten.” Her mother glanced up the tree and went back to the kitchen.\nIt made Kimiko their loneliness. The pomegranate over the veranda too seemed lonely and forgotten.\n“There isaone up above.” She called from the veranda.\nIt was true. To climb down with pomegranates in both hands would not be easy, Kimiko smiled. He was dear. Until he had come the house had forgotten the pomegranate. And until now they had forgotten it again. Then the fruit had been hidden in the leaves. Now it stood clear against the sky.\nThere was strength in the fruit and in the circle of the leaves at the base. Kimiko went and knocked it down withabamboo pole. It was so ripe that the seeds seemed to force it open. They glistened in the sunlight when she laid it on the veranda, and the sun seemed to go on through them.\nUpstairs with her sewing at about ten, she heard Keikichi’s voice. Through the door was unlocked, he seemed to have come around to the garden.\nThere wasaurgency in his voice.\nKimiko had let her needle come unthreaded. She pushed it back into pincushion.\n“Kimiko had been saying how she wanted to see you again before you leave.”\nKeikichi was going to war.\n“But we could hardly go and see you without an invitation, and you didn’t come. It was good of you to come today.”\nThey looked at each other and smiled. When she realized that she was smiling, she flushed. Keikichi got up from the veranda.\nHe had already turned away and was saying good bye to her. Kimiko looked on at the garden gate after he had left.\nHe had left it on the veranda. Apparently he had dropped it as that warm something came into his eyes and he was beginning to open it. He had not broken it completely in two. It was lay with seeds up.\nHer mother took it to the kitchen and washed it, and handed it to the Kimiko.\nKimiko frowned and pulled back, and then flashing once more, took it in with some confusion. Keikichi would seem to have takenafew seeds from the edge.\nWith her mother watching her, it would have been strange for Kimiko to refuse to eat. She bit nonchalantly into it. The sourness filled her mouth. She feltakind of sad happiness, as if were penetrating far down inside her.\nUninterested, her mother had stood up. She went toamirror and sat down.\n“Just look at my hair, will you. I said good bye to Keikichi with this wild mop of hair.”\n“When your father died,” her mother said softly, “I was afraid to comb my hair. When I combed my hair I would forget I was doing. When I came to myself it would be as if your father waiting for me to finish.’’\nKimiko remembered her mother’s habit of eating what father had left on his plate. She felt something pull at her,ahappiness that made her want to weep.\nShe thought that it beenabetter farewell than Keikichi could have been aware of, and that she could wait any length of time for him to come back.


བཙོན་ནས་སྲིང་ཆུང་གུ་རུ་སྐྱིད་ལ་སྤྲིངས་པའི་འཕྲིན། - འོད་དཀར་དྲ་ཚིགས།\nཕན་ཚུན་ངོ་མ་ཐུག་ལ་སྐད་མ་གོ་བར་ལོ་ངོ་ཧྲིལ་པོ་གཅིག་ལྷག་འགོར་བའི་དེ་རིང་། ཁྲི་མུན་བཙོན་གྱི་འོབས་སུ་ཁྱོད་ཀྱིས་བསྐུར་བའི་འཕྲིན་དང་འདྲ་པར་འབྱོར་བར་དགའ་བ་སྨྲ་མི་ཤེས་པ་སྐྱེས་བྱུང་། གནམ་ས་གུ་དོག་པ། གདུག་པ་ཆེ་བ། མུན་པ་འཐིབ་པ་འདི་རུ་ཕ་སྐད་ཀྱི་འཕྲིན་དང་དཔེ་ཆ་འབྱོར་རྒྱུ་ནི་མཁའ་ཡི་མེ་ཏོག་ལྟ་བུར་ཆགས་ཡོད་ལ། འཕྲིན་ཕར་སྐུར་ཚུར་འོང་ལ་ཀླད་ནས་ལྟ་རྟོག་དང་ཞིབ་བཤེར་ཞེ་དྲག་ནན་མོ་བརྒྱུད་དགོས་པས། ནང་གི་དེ་ཉིད་མངོན་པར་མཚོན་པའི་སེམས་ཀྱི་གདངས་ཤིག་ནམ་ཡང་འདོན་ཐབས་དཀའ།འདི་ནི་བཤད་མི་ཤེེས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཅིག་རེད་ཨང་། ཀླད་ལ་དེའི་སྐོར་ནས་ཡོད་འོས་པའི་ཐོབ་ཐང་དང་རང་དབང་། གནས་ལུགས་རྒྱུ་མཚན་ལ་དྲངས་ནས་ཁ་གསལ་གཏིང་གསལ་གྱིས་ཡང་དང་ཡང་དུ་བཤད་ནའང་། དེ་དག་གི་དེ་དག་ཁབ་ཆག་ས་འོག་ལས་མ་འདས།\nཤིན་ཏུ་སྟབས་ལེགས་པ་ལ། དེ་རིང་ཁྱོད་ཀྱིས་བསྐུར་བའི་ཕ་སྐད་ཀྱི་འཕྲིན་ཡིག་ཤོག་ལྷེ་གཉིས་པོ་ཆད་ལྷག་འབྲུ་གཅིག་མེད་པར་འདི་གར་འབྱོར་བྱུང་བར། དངོས་གནས་ཚིག་གིས་མི་ཁྲོལ་བའི་དགའ་བ་སྐྱེས་བྱུང་། བྱེ་མའི་ཐང་ཆེན་པོ་ན་ཚ་བས་གདུང་བའི་སྲོག་ལྡན་སུ་ཞིག་གི་ཁ་ལ་ཆར་ཆུའི་ཐིགས་པ་གཅིག་ཟགས་པ་ལྟ་བུའི། འཆི་ཁའི་ཕྱི་མིག་ལས་ཀྱང་རྣོ་བའི་ཚོར་བ་འདི་ནི། དག་དག་དབྱངས་གསལ་གྱི་ཕྲེང་བར་བརྒྱུས་པའི་ཡི་གེའི་གཟུགས་རིས་སྙིང་ཉེ་བ་འདིས་བསྩལ་འོང་པ་ཞིག་རེད་ཨང་། སྙུ་གུ་འཛིན་མཁན་ཞིག་ལ་མཚོན་ན། ཤོག་བུའི་ངོས་ཀྱི་ནག་ཆུང་ཡི་གེ་ལས་མཛེས་པའི་རི་མོ་ཞིག་དང་། དེའི་གསེང་དང་ལྟེམས་སུ་འཕྱོ་བའི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་སྐད་སྒྲ་ལས་སྙན་པའི་རོལ་མོ་ཞིག་གང་དུ་ཡོད་དེ་མི་འདུག་གོ ལྷག་པར་དུ། བོད་མི་སྙུག་ཐོགས་པ་ཞིག་ལ་མཚོན་ན། བོད་ཡིག་བོད་སྐད་ལས་རྣོ་བའི་ཚོར་བ་ཞིག་དང་དད་མོས་ཤིག་ཡུལ་དུས་གང་ལའང་མེད་རེད།\nལྟ་སྲུང་ཁང་དུ་འབྲི་ས་འབྲི་བྱེད་མ་རྙེད་པར་བརྩེ་གདུང་དང་ཆགས་སྡང་ཡོད་ཚད་ནང་དུ་བསྡམས་ནས “སྡུག་སྒོང” བྱེད་དུས་དང་། ཡང་བཙོན་ཁང་འདི་རུ་ཐོན་དུས། བོད་ཡིག་གི་འཕྲིན་དང་དཔེ་ཆ་འབྱོར་ས་མེད་པར་བཙན་སྡོམ་བྱེད་དུས། ངས་ང་རང་གསོན་བྱེད་དང་འཆི་བྱེད་ཀྱི་ཚབ་ཉན་པའི་སྟོབས་ཤུགས་ལ། ལག་ནང་གི་སྙུ་གུ་འདི་དང་། དབྱངས་གསལ་གྱི་རི་མོ་འདི་ལས་ཐུ་བ་ཞིག་མེད་པ་གཞི་ནས་རྟོགས་བཞག འདིས་སྙུ་གུ་འཛིན་མཁན་ཞིག་གི་ཕུགས་བསམ་དང་དད་མོས་མཚོན་གྱིན་ཡོད་ལ། ཁྱད་པར་དུ་བོད་མི་སྙུག་ཐོགས་པ་ཞིག་གི་རེ་འདུན་དང་། གནས་བབ། སྐྱིད་སྡུག་མཚོན་གྱིན་ཡོད་པའང་རེད།་དེ།རང་དབང་དང་། འདྲ་མཉམ། དམངས་གཙོའི་དུས་རབས་འདི་འདྲ་ཞིག་ལ།ལག་ནང་གི་སྙུ་གུར་ཆག་འཇིག་བཙན་གཡེམ་ཐེབས་པའི་འགྲོ་བ་ལས་ངན་ཞིག་ལ་བོད་མི་ང་ཚོ་ལས་སུ་ཞིག་ཡོད་དམ། དུས་དེ་རིང་སྙུ་གུ “འཛིན་ཉེས” དང་སྐད་ཆ “བཤད་ཉེས” ཀྱི་བཀའ་ཁྲིམས་ཕོག་སྟེ་ནག་པོ་བཙོན་དུ་སྡོད་དགོས་བྱུང་བ་དང་། བཙོན་ནས་སྙུ་གུ་མ་རྙེད་པར་ཅི་ཞིག་འབྲི་འདོད་ཀྱི་འདུན་པས་ཡིད་སེམས་མནར་བའི་མྱོང་ཐོབ་འདིས།ང་རང་གསོན་བྱེད་ཀྱི་གདེང་དང་འཆི་བྱེད་ཀྱི་སྟོབས་ནི་ལག་ནང་གི་སྙུ་གུ་འདི་དང་། དེའི་རྩེ་མོར་འཁྲུངས་པའི་དབྱངས་གསལ་གྱི་རི་མོ་འདི་ལས་མེད་པའི་ཕུགས་བསམ་དང་དད་མོས་སེམས་ངོ་འཕྲོད་བྱུང་ལ།ཡུལ་དུས་གནས་བབ་གང་ལའང་། ལག་ནང་གི་སྙུ་གུ་འདི་མི་འདོར་བའི་ཆོད་སེམས་གོར་མ་རྡོ་བཞིན།ཡོམ་ཡོམ་ལྕུག་ལྕུག་མེད་པར་སེམས་ཀྱི་ས་གཞིར་སྲ་བཀན་ནེར་གདབ་སོང་པས། ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་ཁྲི་མུན་བཙོན་གྱིས་ང་དང་སྙུ་གུའི་བར་ལ་བརྩེ་གདུང་དང་ཡིད་ཆེས་འདི་འདྲ་སྲ་མོ་ཞིག་བསྩལ་སོང་བར་བཀའ་དྲིན་ཞུས་ན་རེད་ཨང་།\nརེད་དེ། མི་ཚེ་འདིར། ཁྱོད་ཀྱི་ཕུ་བོ་ང་བོད་ཀྱི་འགྲོ་བ་ལྟེ་ཐོགས་སུ་སྐྱེས། སྙུ་གུ་དང་ལས་འབྲེལ་རྙེད། བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ཀྱི་བྱིན་ཐོབ།དབྱངས་གསལ་སུམ་ཅུར་གྲོགས་ཆགས། ཁྱད་པར་དུ་རྩོམ་རིག་ཅེས་པའི་རིག་པ་བླ་ན་མེད་པ་འདི་ལ་ཞེ་འདྲིས་སུ་སོང་པ་ནས། ཁེར་རྐྱང་དང་། གདུང་སེམས།བློ་ཕམ། འཇིགས་སྐྲག་སོགས་འདི་དང་འདི་ལ་བསྐྱབས་ཤིང་། རང་དབང་དང་། ཡིད་ཆེས། དད་མོས། ང་རྒྱལ། བརྩེ་གདུང་སོགས་ཀྱང་འདི་དང་འདི་ཡིས་བསྩལ་བ་ལགས་ན། སྐྱིད་སྡུག་གི་ཕུན་ཚོགས་འདི་དང་ཆགས་སྡང་གི་རོལ་མོ་འདི་འཛད་པ་དང་འཇགས་པ་མེད་ཨང་། ཡུལ་དུས་གང་ལའང་། མཛེས་པའི་ཕུགས་བསམ་འདི་སྙིང་ལ་ཕུར་བུར་གདབ་ཡོད་པས། དེ་ནི་དབང་ཤེད་གང་གིས་ཀྱང་གཏུབ་ཐུབ་པ་ཞིག གཅད་ནུས་པ་ཞིག འབལ་དོ་བ་ཞིག་ཡེ་ནས་མ་ཡིན། རང་དབང་གི་བསམ་བློ་དང་དད་མོས་ནི་བསམ་པའི་ནང་ན་གནས་པའི་སྟོབས་ཤུགས་ཤིག་ཡིན་པ་ལས། ལག་མགོ་རྐང་མགོར་ཐོགས་པའི་འདོགས་ཆ་ཞིག་མིན་ན། རྐག་སྒྲོག་ལག་སྒྲོག་ལ་ནི་འཇིགས་དགོས་ཅི།ཁོ་བོ་དང་ཁོ་བོ་ལྟ་བུའི་བོད་མི་སྙུག་ཐོགས་པ་དག་གནས་མི་སྡུག་པ་འདི་འདྲ་ཞིག་ཏུ “གསོན་སྦས” བྱས་པ་ཡིས། ཁོ་བོ་དང་ཁོ་བོ་དག་གི “ནང་བླ་གསོན་དུར” བྱས་བཞག་ཡོད་སྙམ་ཡོད་ན། དེ་ནི་རྩ་བ་རྡོ་རྗེ་གདན་ནས་འཆུག་སོང་བ་རེད་ཅེས་སྨྲ་ཡི་ཡིན་ཏེ། དུས་དེ་རིང་ད་ལྟ་ཡང་། ཁྲི་མུན་བཙོན་གྱི་གནས་སུ་ངས་ང་ཡི་རང་དབང་གི་བསམ་བློའི་ངོས་ནས་སྐད་ཆ་སྨྲ་ཡི་ཡོད་པས་འདིས། སྒེར་གཅོད་པའི་ཕུགས་རེ་འདོད་མོས་ཇི་བཞིན་དུ་མ་འགྲུབ་པའི་གསལ་ཐམ་བརྒྱབས་པ་ཡིན་ནོ།།\nགཞན་ཡང་། ཁྱོད་ཀྱིས་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ཟིན་བྲིས་སུ་རང་གི་གནམ་ས་ཁེར་ཚུགས་པ་ཞིག་ལ་བདག་བརྒྱབས་ནས་རྩོམ་འབྲི་བཞིན་ཡོད་པ་དེ་ལས་ཀ་ཡག་པོ་ཞིག་རེད། རྩོམ་འབྲི་བ་ནི་གཟབ་ནན་གྱི་ལས་ཀ་ཞིག་རེད། ལྷག་པར་དུ་པོད་ཁུག་ཏུ་རྩོམ་འབྲི་བ་ནི་ནན་ཏན་ཧ་ལས་པ་བྱེད་དགོས་པའི་ལས་ཀ་ཞིག་ཡིན། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ཟིན་འདི་ལ་ང་རང་འདང་ཞེ་རྩིས་ཟབ་མོ་ཡོད། དེས་ང་ཡི་རྩོམ་འབྲི་དང་བསམ་གཞིག་ཐད་ལ་ས་མཚམས་རྡོ་རིང་ལྟ་བུའི་ཕན་ཐོགས་ཡོད། ཡང་ཅིག་བཤད་ན། དེ་རིང་ཁྲི་མུན་འོབས་ན་གནས་པའི་ང་རང་། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ཟིན་བྲིས་སུ་ཆགས་པའི “ཐེའུ་རང་གི་བཙན་ས” ཞེས་པའི་གཞིས་ཀ་དེ་ནས།རང་དབང་གི་བསམ་བློར་ཆིབས་བསྒྱུར་ཞིང་། གོ་མཚོན་རུ་དར་དག་ཀྱང་གཞིས་ཀ་དེ་ནས་ཕྱར་ཏེ་ཐོན་པ་ཞིག་ཡིན་བཞག ཁྱོད་ཟིན་བྲིས་སུ་ཞུགས་པ་ནས་ཁྱོད་རང་ཉིད་ཀྱི་གཏམ་སྦྱོར་ལ་འགན་འཁུར་དགོས་པ་དང་། དྲ་བའི་རིག་གནས་ཁོར་ཡུག་ལ་འགན་འཁུར་དགོས་པ་མ་ཟད། བོད་ཀྱི་སྐད་དང་ཡི་གེ་ལའང་འགན་འཁུར་དགོས།འགན་འཁྲིའི་འདུ་ཤེས་ལྕི་མོ་ཞིག་དང་། དཀྱེལ་ཡངས་ཀྱི་བློ་ཁོག་ཡངས་མོ་ཞིག དཀའ་ཐུབ་ཀྱི་སྙིང་རུས་སྲ་མོ་ཞིག ད་རུང་ཁེར་རྐྱང་གི་ངང་ཐག་རིང་མོ་ཞིག་དང་། ཚུགས་ཐུབ་ཀྱི་ལངས་ཕྱོགས་བརྟན་མོ་ཞིག་མེད་ན། ཟིན་བྲིས་གཉེར་ནས་རྩོམ་བྲིས། བགྲོ་གླེང་བྱས། བསམ་བློ་བརྡར། ཤེས་རབ་བསེད་པ་ནི་ལས་སླ་མོ་ཞིག་ཡེ་ནས་མ་ཡིན། དྲ་ལམ་དུ་འུར་འདྲོག ཧོལ་རྒྱུག ཕོ་ཚོད། གཡོ་སྒྱུ། བཀའ་ལོག སྨད་དམོད་སོགས་ཀྱི་སྐད་སྒྲ་སྣ་ཚོགས་པ་ཚེར་མ་དང་མདའ་མདུང་གི་ཚུལ་གྱིས་རྣ་བར་ཟུག་རྒྱུ་མང་པས། རྟག་པར་དཔྱོད་ཤེས་དང་། གཟབ་ནན།བསམ་གཞིག འགན་འཁྲི། ཧུར་བརྩོན་བཅས་མི་འདོར་རྒྱུ་གལ་ཆེ་བ་ཡོད། དྲ་ཐོག་རིག་གནས་བགྲོ་གླེང་ནི། སྟབས་བདེ་རང་དབང་ཅན་གྱི་བསམ་བློའི་གླེང་སྟེགས་ཤིག་ཡིན་པ་ལས། རང་དབང་གི་གོ་བ་དཀྱོགས་ལོག་ཏུ་འཁྱེར་ནས། རང་སྣང་གང་ཤར་གྱི་སྐད་ཆ་དག་བདག་མེད་དུ་གཡུགས་ཏེ་རྩོད་རྙོག་བཟོ་བ་དང་། མི་གཞིར་དམའ་འབེབས་པ། གྲགས་འདོད་སྒེར་ཁེ་གཉེར་བ། ཡི་གེའི་གད་སྙིགས་སྤུངས་པ་ཡིན་ན་ནི་རྩ་བ་དགུ་ནས་མ་འགྲིག་པ་རེད་ལ།རང་ཅག་ཚོ་སྣང་ཚུལ་ཕྱི་མ་དེར་གོམས་ཡོད་པས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ། བཙོག་པ་འཁོར་རྒྱུག་དང་ངན་པ་རུབ་འདུས་ཀྱི་རིག་གནས་མཁའ་དབུགས་དེའི་ནང་དུ་མི་ཐིམ་རྒྱུ་ཤིན་ཏུ་གལ། འུར་ཟིང་ཞོག་འདྲོག་གི་ཁོར་ཡུག་དེ་ནས། ཁྱོད་ཀྱིས་བདག་པོ་རང་གི་བློ་མིག་མི་འབོར་རྒྱུ་གཙོ་ལ། རང་ཉིད་བོད་ཅིག་ཡིན་པའི་བློ་མིག་དང་།མྱི་ཞིག་ཡིན་པའི་བློ་མིག་མི་འབོར་རྒྱུའང་དེ་བཞིན་དུ་གཙོའོ།།\n—-ཞེས་སྤྱི་ལོ ༢༠༡༢ ལོའི་ཟླ ༤ པའི་ཚེས ༡༧ ཉིན། རྒྱ་མིའི་གྲོང་ན”བདེན་ཉེས”ཁུར་བའི་ཁྱོད་ཀྱི་ཕུ་བོ་སྙུག་ཐོགས་གང་དེས་ནག་པོ་བཙོན་ནས་སྤྲིངས་སོ།\n2 thoughts on “བཙོན་ནས་སྲིང་ཆུང་གུ་རུ་སྐྱིད་ལ་སྤྲིངས་པའི་འཕྲིན།”\nHigh Peaks Pure Earth – “Pouring My Heart Out: A Reply to My Sister Guru Kyi” By Theurang ཕྱི་ལོ། ༢༠༡༨ ཟླ། ༠༦ ཚེས། ༢༠ at ༤:༤༣ pm\n[…] The letter was only published online in June 2016, first by the Tibetan writer Jamyang Kyi on her Facebook page (no longer online) and then re-posted by Tibetan language diaspora websites Khabdha and Wokar. […]\n"Pouring My Heart Out: A Reply to My Sister Guru Kyi" By Theurang – High Peaks Pure Earth ཕྱི་ལོ། ༢༠༢༠ ཟླ། ༠༧ ཚེས། ༠༦ at ༧:༢༣ am\n[…] page (no longer online) and then re-posted by Tibetan language diaspora websites Khabdha and Wokar. Tashi Rabten is from Amdo and wasastudent at the North West University for Nationalities in […]


Terdzo-TSHI-049 - Rinchen Terdzö\nbla ma dgongs pa 'dus pa las:_tshe sgrub rgyun khyer gyi gdams pa rang gzhan gnyis la gces pa rdo rje snying po\nVolume 48 (ཚི) / Pages 759-762 / Folios 1a1 to 2b5\nRinchen Terdzö Volumes List > Volume 48 > Text #49 (Scroll to Bottom)\nsangs rgyas gling pa. bla ma dgongs pa 'dus pa las tshe sgrub rgyun khyer gyi gdams pa rang gzhan gnyis la gces pa rdo rje snying po. In Rin chen gter mdzod chen mo pod zhe brgyad pa (The Great Treasury of Rediscovered Teachings Volume 48) by 'jam mgon kong sprul, 759-762. New Delhi: Shechen Publications, 2007-2016.\ntshe sgrub rgyun khyer gyi gdams pa rdo rje'i snying po zhes bya ba/_gter ston rol pa ye shes rtsal gyis gter nas bton pa shu b+haM\n༁ྃ༔ བླ་མ་དགོངས་པ་འདུས་པ་ལས༔ ཚེ་སྒྲུབ་རྒྱུན་ཁྱེར་གྱི་གདམས་པ་རང་གཞན་གཉིས་ལ་གཅེས་པ་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ༔ ྈྈྈྈ ན་མོ་གུ་རུ་དྷེ་ཝ་ཌཱ་ཀི་ནཱི་ཧཱུྃ༔ ཚེ་སྒྲུབ་རྒྱུན་ཁྱེར་མན་ངག་ལ༔ མཆོག་ཏུ་གཅེས་པའི་ཡིག་ཆུང་འདི༔ ཕྱི་རབས་སྐལ་ལྡན་རྗེས་འཇུག་རྣམས༔ ཚེ་ཉམས་གསོ་ཕྱིར་ཉམས་སུ་ལོངས༔ དད་དང་ལྡན་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས༔ གང་ཞིག་ནངས་པར་སྔར་ལངས་ཏེ༔ ལུས་གནད་རྡོ་རྗེ་སྐྱིལ་ཀྲུང་བཅའ༔ རླུང་རོ་ལན་གསུམ་ཕྱིར་དབྱུང་ལ༔ ཚེ་བདུད་སྡིག་སྒྲིབ་ཐོན་པར་བསམ༔ དེ་ནས་སྐྱབས་འགྲོ་སེམས་བསྐྱེད་བྱ༔ སྣང་བ་མཐའ་ཡས་སྤྱན་རས་གཟིགས༔ པདྨ་འབྱུང་གནས་མནྡཱ་ར༔ བླ་མ་ཡི་དམ་མཁའ་འགྲོའི་ཚོགས༔ བདག་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་ཏུ་གསོལ༔ འཆི་མེད་ཚེ་ཡི་དངོས་གྲུབ་སྩོལ༔ སྨིན་ཅིང་གྲོལ་བར་མཛད་དུ་གསོལ༔ ཅེས་པས་གསོལ་བ་ལན་གསུམ་བཏབ༔ དེ་ནས་སྐད་ཅིག་དྲན་རྫོགས་སུ༔ རང་ལུས་སྒྱུ་མའི་གྲོང་ཁྱེར་འདི༔ གསེར་གྱི་རྡོ་རྗེ་རྩེ་ལྔ་པ༔ རྩེ་མོ་ཚངས་པའི་གནས་སུ་རེག༔ རྩེ་གཅིག་གསེར་གྱི་ས་གཞིར་རེག༔ འོད་དང་གཟི་བརྗིད་ལྡན་པར་གསལ༔ དེ་ཡི་ལྟེ་བར་རང་ཉིད་ནི༔ རྣམ་ཤེས་ཡི་གེ་ཧྲཱིཿདམར་པོ༔ ཚེག་དྲག་དང་བཅས་འོད་འཕྲོ་བསྒོམ༔ ངག་ནས་ཧྲཱིཿཞེས་བརྗོད་པ་ཡིས༔ ཧྲཱིཿལས་འོད་ཟེར་དམར་པོའི་ཚོགས༔ ཧྲཱིཿཡིག་ལྟ་བུར་འཕྲོས་པ་ཡིས༔ ཕྱོགས་བཅུའི་བདེ་གཤེགས་སྲས་དང་བཅས༔ ཚེ་ཡི་ལྷ་ལ་ཕོག་གྱུར་ཅིང༔ དེ་དག་ཐུགས་དམ་རྒྱུད་བསྐུལ་ནས༔ ཚུར་བྱོན་ཧྲཱིཿལ་ཐིམ་པ་ཡིས༔ བཀྲག་དང་གཟི་མདངས་ལྡན་དམིགས་ལ༔ རླུང་བྱུང་དམིགས་པ་ཚུར་ལ་བསྡུ༔ ཕྱིར་དབྱུང་ཧྲཱིཿཡིག་འོད་ཟེར་འཕྲོས༔ དེ་དུས་ཧྲཱིཿཞེས་བཟླས་པར་བྱ༔ བརྒྱ་སྟོང་ཁྲི་འབུམ་ཅི་མང་བྱ༔ སྐབས་སྐབས་རླུང་ཐུན་ཅི་ཐུབ་གཟུང༔ དེ་ནས་ཐུན་མཚམས་བར་སྐབས་སུ༔ མི་དམིགས་རྒྱས་བཏབ་བསྔོ་བ་བྱ༔ འདི་ལ་རྒྱུན་དུ་འབད་པ་ཡིས༔ འགྲུབ་པའི་མཚན་མ་འདི་ལྟར་འབྱུང༔ རང་ལུས་གསེར་གྱི་རྡོ་རྗེར་གྱུར༔ ཉི་ཟླ་ཤར་དང་བདུད་རྩི་འཐུང༔ དྲི་མེད་གོས་གྱོན་རྒྱན་བཟང་བཏགས༔ སྤོ་མཐོན་སྟེང་ཕྱིན་དར་ཕྱར་དང༔ རོལ་མོ་བསྒྲགས་དང་ཆུ་ཆེན་བརྒལ༔ ནམ་ལངས་ཁྲུས་བྱས་ལ་སོགས་པའི༔ ཁྱད་པར་ཚེ་འཕེལ་ལྟས་བཟང་འབྱུང༔ དམ་ཚིག་གཞན་ལ་མི་སྤེལ་དང༔ ཉམས་སུ་ལེན་དུས་གསང་བ་གཅེས༔ མི་དགེ་སྤང་ཞིང་དགེ་བའི་ལས༔ ཅི་འགྲུབ་བྱ་དང་ཁྱད་པར་དུ༔ འཆི་ངེས་ཚེ་སྲོག་ཡང་ཡང་བསླུ༔ གཞན་དོན་བྱེད་པའི་སྐྱེས་བུ་ཡིས༔ ཉམས་སུ་ལེན་ན་འདི་ལྟ་སྟེ༔ ཐུན་གྱི་བར་མཚམས་འཇོག་པའི་དུས༔ རང་ལུས་གསེར་གྱི་རྡོ་རྗེ་དེ༔ གུ་རུ་མཚོ་སྐྱེས་རྡོ་རྗེའི་སྐུ༔ གཅེར་བུ་དམར་གསལ་རུས་རྒྱན་ཅན༔ ཕྱག་གཉིས་མཉམ་གཞག་ཚེ་བུམ་འཛིན༔ སྟོང་གསུམ་ཁེངས་པ་གཅིག་ཏུ་གསལ༔ དེ་ཡི་ངང་ལ་ཅི་བདེར་བྱ༔ སྣང་སྲིད་འཁོར་འདས་ཆོས་རྣམས་ཀུན༔ རང་བཞིན་དངོས་མེད་མཐའ་བྲལ་བ༔ བཅོས་བསླད་མེད་པའི་ངང་ལ་བཞག༔ དེ་ནི་མན་ངག་དམ་པ་འོ༔ ས་མ་ཡ༔ ཚེ་སྒྲུབ་རྒྱུན་ཁྱེར་གྱི་གདམས་པ་རྡོ་རྗེའི་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་ཅན་གཅིག་དང་འཕྲད་པར་ཤོག༔ རྒྱ་རྒྱ་རྒྱ༔ སྦས་རྒྱ༔ གཏད་རྒྱ༔ གཏེར་རྒྱ༔ ཚེ་སྒྲུབ་རྒྱུན་ཁྱེར་གྱི་གདམས་པ་རྡོ་རྗེའི་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་བ། གཏེར་སྟོན་རོལ་པ་ཡེ་ཤེས་རྩལ་གྱིས་གཏེར་ནས་བཏོན་པ་ཤུ་བྷཾ།། །།\nRetrieved from "https://rtz.tsadra.org/index.php?title=Terdzo-TSHI-049&oldid=115664"


མདོར་བསྡུས་ནས་བཤད་ན་།རྐུན་མ་རྡོ་བཀྱག་ཏུ་སླེབས་ནས་སྒོ་ལྕགས་བརྒྱབ་པ་བཞིན།ཁང་པའི་སྒོ་ཆེན་པོ་ཞིག་སྡང་ནས་སྐས་འཛེགས་འཚོལ་བ་གཉིས་ཀར་ཕན་པ་གང་ཡང་མེད།་སློབ་ཚན་འདིས་ག་རེ་འགྲེལ་བཤད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་དམ་ཞེ་ན།སོ་སོ་རང་ཉིད་ཀྱི་གློག་ཀླད་དེ་བཞིན་ཉེན་སྲུང་མཉེན་ཆས་Avast, Spybotདང་Comodo Firewallདང་སོང་གི་དྲྭ་འབུ་དང་དྲྭ་ནད་གློད་ཀླད་མཁས་པའི་མིག་འཕྲུལ་གྱི་འཐབ་འཛིང་ལས་ཉེན་སྲུང་ཇི་ལྟར་བྱེད་དགོས་མིན་གྱི་འགྲེལ་བཤད་རྒྱག་གི་ཡོད།་སློབ་ཚན་འདིའི་ནང་ངོ་སྤྲོད་བྱས་པའི་མཉེན་ཆས་བཀོལ་བཅུག་གི་ཐབས་ལམ་འདི་དག་ནི (Windows) མཉེན་ཆས་བཅུག་ཡོད་པའི་གློག་ཀླད་དང་ཀུ་ཤུ་རྟགས་ཅན་གྱི་གློག་ཀླད་ (os) ཆ་རྐྱེན་ཡོད་པའི་མི་ལ་ཉེན་ཁ་འཕྲད་སྲིད་པ་ཞིག་ཡིན་པས་འོག་གི་ཐབས་ལམ་ཁག་ལ་གཟིགས་རྒྱུ་ནི་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན་པས་ངེས་པར་བལྟ་ཀློག་ཐུབ་པ་བྱེད་དགོས།\nཉེན་ཚབས་ཆེ་བའི་དྲ་གནས་ མཉེན་ཆས་རྫུས་མའི་རང་གཤིས་ཏེ་བརྡ་འཕྲིན་མ་ལག་གི་ལྷུ་སྒྲིག་དང་། བདག་དབང། དེ་བཞིན་རང་ཉིད་ཀྱི་གློག་ཀླད་ཀྱི་བརྟན་སྲུང་དང་གནས་བབ་ལ་ཆོད་འཛིན་གང་འདྲ་བྱེད་མིན་།\nགང་འདྲ་བྱས་ནས་ ཉེན་སྲུང་མཉེན་ཆས་ བེད་སྤྱོད་བྱས་ཏེ་མཉེན་ཆས་རྫུན་མ་དང་དུས་ཚོད་གཡོལ་བའི་དྲ་བཅུག་མཉེན་ཆས་ཁག་ལས་གཡོལ་ཐབས་དང་སྙན་གྲགས་ཆེ་བའི་མཉེན་ཆས་ཁག་གློག་ཀླད་ནང་བཅུག་ནས་ནུས་པ་གོང་མཐོར་གཏོང་ཐབས་སྐོར།\nགློག་ཀླད་ཀྱི་དྲ་འབུ་ཁག་དབྱེ་བ་ཕྱེ་སྟངས་ལ་མིང་འདྲ་མིན་སྣ་ཚོགས་ཤིག་བཏགས་ཡོད་པ་ནི། དཔེར་ན། (macroviruses) དང་ (trojans) དང་ (backdoors) སོགས་ཡིན། དྲ་འབུ་འདི་དག་མང་ཆེ་བ་དྲ་ལམ་དང་གློག་ཀླད་ཀྱི་འཕྲིན་ལམ་དེ་བཞིན་དྲ་རྒྱ་དང་ཉེན་སྲུང་མེད་པའི་གློག་ཀླད་ཁག་ལས་ཁྱབ་བརྡལ་འགྲོ་གི་ཡོད་ལ། གློག་ཀླད་ཀྱི་ཕྱི་ངོས་ཡོ་བྱད་ (USB) ལ་སོགས་གློག་འཕྲུལ་བརྒྱུད་ལམ་གྱི་ལག་ཆ་ཁག་ལས་བརྡ་འཕྲིན་མཇུག་སྣོན་བྱེད་སྐབས་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་གི་ཡོད་། དྲ་འབུ་དེ་དག་གིས་རང་ཉིད་ཀྱི་གློག་ཀླད་ནང་ཡོད་པའི་བརྡ་འཕྲིན་དང་དྲ་བཅུག་གནས་ཚུལ་དག་གཏོར་གཤིགས་གཏོང་བའམ་ཡང་ན་གློག་ཀླད་ཀྱི་ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀའི་ལས་དོན་བཀོལ་སྤྱོད་ཐད་དོ་ཕོག་བཟོ་གི་ཡོད། དྲ་འབུ་དེ་དག་གིས་རང་ཉིད་ཀྱི་གློག་ཀླད་བདག་བཟུང་བྱས་པ་ཙམ་མ་ཟད། གློག་ཀླད་འདི་རྒྱུད་ནས་གཞན་གྱི་གློག་ཀླད་ལའང་འཐབ་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། སྟབས་ལེགས་པ་ཞིག་ལ་དེང་སང་དྲ་འབུ་འགོག་བྱེད་ཀྱི་མཉེན་ཆས་མང་པོ་ཐོན་པར་རྟེན།རང་ཉིད་ཀྱི་གློག་ཀླད་རྒྱུད་གཞན་ལ་བརྡ་འཕྲིན་གནས་ཚུལ་ཇི་ཙམ་མཁོ་གཏོང་བྱས་ཀྱང་ཉེན་ཁ་དེ་ཙམ་ཆེན་པོ་མེད།\nཉེན་སྲུང་མཉེན་ཆས་ཆེད་ལས་མཁས་པ་ཚོས་ Avastཞེས་པའི་ཉེན་སྲུང་མཉེན་ཆས་དེར་ཚད་མཐོའི་གདེང་འཇོག་བྱེད་པ་ཙམ་མ་ཟད།་བེད་སྤྱོད་བྱེད་བདེ་བ། དུས་ཐོག་ཏུ་དུས་འགྱངས་ཐུབ་པའི་ཉེན་སྲུང་ཡག་པོ་ཞིག་ཡིན་པ་འགྲེལ་བརྗོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། མཉེན་ཆས་དེ་ཕབ་ལེན་བྱས་པ་ནས་ཟུང་དུས་ཡུན་ཟླ་༡༤ཙམ་འགན་ལེན་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད།་དེ་རྗེས་དུས་ཐོག་ཏུ་བཀོལ་སྤྱོད་མཇུག་སྣོན་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་པའི་རིམ་མེད་མཉེན་ཆས་ཤིག་ཡིན།\nHands-on: Get started with the Avast! - Anti-Virus Guide\nཉེན་སྲུང་མཉེན་ཆས་གཉིས་དུས་ཚོད་གཅིག་ལ་བེད་སྤྱོད་བྱ་རྒྱུ་མེད། གལ་སྲིད་བེད་སྤྱོད་བྱས་པ་ཡིན་ན། ཁྱེད་རང་གི་གློག་ཀླད་ཧ་ཅང་མྱུད་ཚར་འགོར་པོ་ཆགས་པའམ་ཡང་ན་མཇུག་སྐྱོང་ཟིན་པའི་མཉེན་ཆས་རྣམས་མེད་པར་འགྱུར་ངེས་རེད། དེར་བརྟེན། ཉེན་སྲུང་མཉེན་ཆས་གཅིག་ཁྱེད་རང་གི་གློག་ཀླད་ནང་མ་བླུག་གོང་ཉེན་སྲུང་མཉེན་ཆས་གཞན་པ་དེ་ཕྱིར་ལེན་དགོས།\nཁྱེད་རང་གི་ཉེན་སྲུང་མཉེན་ཆས་དུས་ཐོག་ཏུ་གློག་ཀླད་ནང་ཁ་སྐོང་ཐུབ་པ་བྱེད་དགོས། ཚོང་ལས་ཆེད་དུ་དམིགས་པའི་ཉེན་སྲུང་མཉེན་ཆས་མང་པོ་ཞིག་གློག་ཀླད་གསར་པའི་ནང་རང་ཆས་ངང་བླུག་ཡོད་པའི་ཡིན་ནའང། དུས་ཚོད་གང་ཙམ་སོང་རྗེས་ཉེན་སྲུང་མཉེན་ཆས་དེ་ཁ་སྐོང་ཐུབ་ཀྱི་མེད། ངས་ངོ་སྤྲོད་བྱས་པའི་ཉེན་སྲུང་མཉེན་ཆས་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཁྱེད་རང་གི་གློག་ཀླད་ཉེན་སྲུང་མཉེན་ཆས་ལ་རིན་མེད་ཐོག་ཁ་སྐོང་ཐུབ་པའི་རོགས་པ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།\nཁྱེད་རང་གི་ཉེན་སྲུང་མཉེན་ཆས་དུས་ཐོག་ཏུ་གློག་ཀླད་ནང་ཁ་སྐོང་ངེས་པར་དུ་བྱེད་ཐུབ་པ་དགོས། གང་ཡིན་ཞེ་ན། དྲ་འབུ་མང་པོ་ཞིག་དྲ་ཐོག་ཏུ་འཁོར་བསྐྱོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པས། དྲ་ཐོག་བརྒྱུད་ཉེན་སྲུང་མཉེན་ཆས་ཐོན་Avastགསར་དུས་ཐོག་ཏུ་ཁ་སྐོང་བྱེད་མ་ཐུབ་ན། ཁྱེད་རང་གི་གློག་ཀླད་ལ་དཀའ་ངལ་འཕྲད་སྲིད་པ་ཞིག་ཡིན།\nཁྱེད་རང་གི་དུས་རྒྱུན་ཉེན་སྲུང་མཉེན་ཆས་དེ་དྲ་འབུ་རྩད་གཅོད་སྒྲོམ་གཞིའི་སྒང་བཞག་དགོས། ཉེན་སྲུང་མཉེན་ཆས་འདྲ་མིན་སྣ་ཚོགས་ཡོད་པ་བཞིན་དེ་དག་ལ་མིང་འདྲ་མིན་འདྲ་ཡོད།་དེ་དག་མང་ཆེ་བ་དུས་ཐོག་ཉེན་སྲུང་དང་བཅའ་སྡོད་ཉེན་སྲུང་། ཡང་ན་དེ་དང་ཕྱོགས་མཚུངས་པའི་བཅའ་སྡོད་འཚགས་བསེལ་འཕྲུལ་ཆས་ཀྱི་སྒྲོམ་གཞིའི་སྟེགས་སྒྲོམ་ནས་ཤེས་རྟོགས་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད།\nདུས་ཐོག་ཏུ་ཁྱེད་རང་གི་གློག་ཀླད་ཀྱི་ཡིག་སྣོད་ཁག་འཚག་བསེལ་བྱེད་དགོས། གལ་སྲིད་གོང་དུ་བཤད་པའི་གློག་ཀླད་ཉེན་སྲུང་གི་མཉེན་ཆས་སྒྲོམ་གཞི་ཁག་ཁྱེད་རང་གི་གློག་ཀླད་ནང་ཡོད་པ་ཡིན་ན། ཉིན་ལྟར་གློག་ཀླད་འཚག་བསེལ་བྱེད་དགོས་དོན་མེད། ཡིན་ནའང། ཁྱེད་ཀྱིས་དུས་དུས་ལ་རང་ཉིད་ཀྱི་གློག་ཀླད་ངེས་པར་འཚག་བསེལ་གནང་དགོས།\nཨེ་མལ་གློག་འཕྲིན་གྱི་མཐུད་སྦྲེལ་ (MSN) དང་ (Skype) དེ་བཞིན་རྒྱུས་མེད་དྲ་རྒྱ་ཁ་ཕྱེ་ནས་གནས་ཚུལ་ཕབ་ལེན་དང་མཁོ་གཏོང་བྱེད་ཡས་ཀྱི་ལས་ཀ་ཁག་ལ་གཟབ་ནན་ངང་དོ་སྣང་བྱེད་རྒྱུ་ནི་དཔེ་མི་སྲིད་པའི་གལ་ཆེན་པོ་རེད། རང་ཉིད་ལ་ཆ་རྒྱུས་མེད་པའི་དྲ་ལམ་ཁག་ནས་འབྱོར་བའི་ཡིག་སྣོད་ཁག་ཁ་ཕྱེ་ནས་བལྟ་ཀློག་བྱ་རྒྱུ་མེད་པ་ནི་ཐབས་ལམ་ཡག་ཤོས་དེ་ཡིན། གལ་སྲིད་ཡིན་ཅིག་ཁྱེད་ནས་ཡིག་སྣོད་དེ་ཁ་ཕྱེ་དགོས་ན། དང་ཐོག་ངེས་པར་དུ་ཡིག་སྣོད་དེ་རྣམས་རང་ཉིད་ཀྱི་གློག་ཀླད་ནང་གཅེས་ཉར་བྱས་ཏེ་འོས་ཤིང་འཚམས་པའི་མཉེན་ཆས་ (Microsoft Word) དང་ (Adobe Acrobat) བརྒྱུད་ཁ་ཕྱེ་དགོས། དྲ་ཐོག་གི་ཨེ་མལ་རང་འགུལ་གྱི་ཁ་ཕྱེ་བའམ་ཡང་ན་འབྱོར་ཟིན་པའི་ཡིག་སྣོད་ཁག་ཐེངས་གཉིས་ལག་པས་སྣུན་ནས་ཁ་མ་ཕྱེ་གོང། ཁྱེད་ཀྱིས་གློག་ཀླད་ཀྱི་ལས་འཆར་རིའུ་མིག་ལ་གཟིགས་ནས་བེད་སྤྱོད་བཏང་ན་གློག་ཀླད་ནང་དྲྭ་འབུ་ཁྱབ་སྤེལ་སྔོན་འགོག་བྱ་རྒྱུར་ཕན་ཐོག་ཡོད།\nཁྱེད་རང་གི་གློག་ནང་འགུལ་སྐྱོད་བརྒྱུད་ལམ་ཡོ་ཆས་ཏེ། འོད་སྡེར་དང་ (USB) སོགས་ནང་ནང་འཇུག་མ་བྱས་གོང་། ཉེན་ཁ་ག་རེ་འཕྲད་ཀྱི་ཡོད་པ་དེ་བས་བསམ་གཞིགས་ཐུབ་པ་བྱེད་དགོས། དང་ཐོག་ཁྱེད་ཀྱི་གློག་ཀླད་ནང་ཡོད་པའི་ཉེན་སྲུང་མཉེན་ཆས་དེ་ཁ་སྐོང་ཡང་བསྐྱར་བྱས་ཡོད་མེད་དང་། དེས་ལས་ཀ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་མེད་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་དགོས། དེ་དང་ཕྱོགས་མཚུངས་ཁྱེད་ཀྱི་དྲ་འབུའི་ནད་ཡམས་འགོས་སླ་བའི་ཁྱེད་ཀྱི་གློག་ཀླད་ གློག་ཀླད་ཀྱི་མཉེན་ཆས་ (Autoplay) སྟངས་འཛིན་གྱི་ནུས་པ་མེད་བཟོ་ཐུབ་པ་ཡིན་ན་ཁྱེད་ཀྱི་གློག་ཀླད་ཉེན་སྲུང་བྱ་རྒྱུར་དགེ་མཚན་ཆེན་པོ་ཡོད། གལ་སྲིད་ཁྱེད་རང་གི་གློ་ཀླད་དེ. (Window XP) ཡི་མཉེན་ཆས་ལས་གྲུབ་པ་ཡིན་ན། ངའི་གློག་ཀླད་ཞེས་པའི་མཉེན་ཆས་ཀྱི་ལག་པ་གཡས་པའི་ངོས་སུ་ཡོད་པའི་འོད་སྡེར་བླུག་སྣོད་ཀྱི་བོངས་ཚད་ (Properties) བརྒྱུད་རང་ངོས་མཉེན་ཆས་ (Autoplay) སྣུན་དགོས། (ok) འགྲིགས་ཀྱི་རེད་ཞེས་པའི་གདམ་ཁ་དེ་མ་སྣུན་གོང་བཤད་ཟིན་པའི་གནད་དོན་རིགས་རེ་རེ་སྟེ་བྱ་སྤྱོད་མ་སྤེལ་ཟེར་བའམ་ཡང་ན་ཐེངས་གཅིག་མགྱོགས་པོ་བཀོལ་སྤྱོད་བགྱིས་ཞེས་པ་གཅིག་འདེམས་དགོས།\nགལ་སྲིད་ཁྱེད་རང་གིས་བདག་བཟུང་མེད་པའི་མཉེན་ཆས་ཀྱི་ཡོངས་ཁུངས་ཁག་བེད་སྤྱོད་ཐུབ་པ་ཡིན་ན། དྲ་འབུ་སྔོན་འགོག་ཐད་ཕན་ཐོག་ཆེན་པོ་ཡོད་ལ། དྲ་འབུའི་འགོག་རྐྱེན་གྱི་ཉེན་ཀ་ལས་བརྟན་པ་དང་བཙན་པ་ཡོང་གི་གི་རེད།\nསོ་ཉུལ་མཉེན་ཆས། (Spyware) ཞེས་པ་འདི་ནི་ཉེན་ཚབས་ཆེ་བའི་མཉེན་ཆས་ཞིག་ཡིན་པས་གློག་ཀླད་དང་དྲ་ཐོག་ནང་ཡོད་པའི་ཁྱེད་ཀྱི་ལས་ཀ་ཁག་རྐུ་འཁྱེར་གྱིས་གཞན་ལ་གནས་ཚུལ་མཁོ་གཏོང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། མཉེན་ཆས་འདིས་ཁྱེད་ཀྱི་གློག་ཀླད་ནང་རྒྱབ་པའི་ཡི་གེ་དང་གློག་ཀླད་ཙི་ཙིའི་འགུལ་སྐྱོད། དེ་བཞིན་དྲ་རྒྱ་གང་འདྲ་ཞིག་ཁྱེད་ཀྱི་བལྟ་ཀློག་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་སོགས་གནད་དོན་མང་པོ་ཞིག་ལ་ཉེན་སྲུང་དང་ལས་དོན། དེའི་ནང་ཡོད་པའི་གསང་གནས་དེ་བཞིན་འབྲེལ་གཏུགས་བྱེད་སའི་མི་མང་པོ་ཞིག་གི་དྲ་རྒྱའི་ཉེན་སྲུང་ལ་དཀའ་ངལ་འཕྲད་ཀྱི་ཡོད། རྒྱུ་མཚན་དེར་བརྟེན་ཁྱེད་ཀྱི་གློག་ཀླད་ལ་དྲ་འབུས་ཉེན་ཁ་བཟོས་པ་བཞིན་སོ་ཉུལ་མཉེན་ཆས་ཀྱིས་ཀྱང་གནོད་སྐྱོན་བཟོ་གི་ཡོད་པས། དེ་ལས་གཡོལ་ཐབས་ཀྱི་ཐབས་ཤེས་ནི་གོང་དུ་འགྲེལ་བརྗོད་བྱས་ཟིན་པའི་ཉེན་སྲུང་མཉེན་ཆས་ཀྱི་ཤེས་བྱ་དག་ལས་ཤེས་རྟོགས་ཐུབ་པས་གཟིགས་ཞིབ་ཡོད་པར་མཁྱེན། ཉེན་ཚབས་ཆེ་བའི་དྲ་རྒྱ་ནི་སོ་ཉུལ་མཉེན་ཆས་ཀྱི་ཉེན་ཁ་ཡོངས་སྟངས་ཀྱི་ལྟེ་བ་ཞིག་ཡིན་པས། ཁྱེད་ཀྱིས་ངེས་པར་དུ་དྲ་ཐོག་གི་ཤེས་བྱ་ཁག་བལྟ་དུས་གློག་ཀླད་ཀྱི་བདེ་འཇགས་ལ་དོ་སྣང་གནང་དགོས།་\nHands-on: Get started with the Spybot - Anti-Spyware Guide\nདྲ་ཐོག་ཏུ་འཛུལ་དུས་སྤྱང་གྲུང་དོད་པོ་དགོས། རང་འགུལ་ངང་ཤར་བའི་དྲ་ལམ་སྒེའུ་ཁུང་ལ་ (browser window) གཟབ་ནན་ངང་བལྟ་ཀློག་མ་བྱས་གོང་། ཁྱེད་ཀྱིས་ Yes ཡང་ན་ OK སྣུན་རྒྱུ་མེད། གལ་སྲིད་ཁྱེད་ལ་དོགས་པ་ཡོད་ན་ལག་པ་གཡས་པའི་ཕྱོགས་ཡོད་པའི་ Cancel མ་སྣུན་གོང་ X ཞེས་པའི་གློག་ཀླད་སྒེའུ་ཁུང་གི་སྒོ་རྒྱག་ཆེད་དེ་སྣུན་དགོས། འདིས་ཁྱེད་རང་གི་གློག་ཀླད་ནང་དྲ་ལམ་བརྒྱུད་ཡོང་བའི་དྲ་འབུ་དང་མཉེན་ཆས་རྫུན་མའི་རྒོལ་འཛིང་གི་གཡོ་ཐབས་ལས་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་ངེས་ཡིན།\nའཚམས་རེ་ཁྱེད་ཀྱི་དྲ་ལམ་གྱི་ཤེས་བྱ་ཁག་ལ་བལྟ་དུས་རང་འགུལ་ངང་ཡོང་བཞིན་པའི་ཉེན་ཁ་ཆེ་བའི་དྲ་འབུར་གཡོལ་ཐབས་བྱ་རྒྱུ་ནི་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་རེད། གལ་སྲིད། ཁྱེད་རང་གི་མཉེན་ཆས་Firefox བེད་སྤྱོད་གཏོང་གི་ཡོད་ན།་ NoScript ཞེས་པ་ཞིག་གློག་ཀླད་ཐོག་ནང་བཅུག་དགོས།\nངོ་རྟགས་ངོ་སྲུང་མཉེན་ཆས་ནི། དྲ་རྒྱ་བརྒྱུད་གནས་ཚུལ་ག་རེ་གློག་ཀླད་ནང་ཡོང་གི་ཡོད་པ་ཤེས་རྟོགས་ཐུབ་མཁན་ཐོག་མ་དེ་ཡིན་ལ། གནས་ཚུལ་ཕྱིར་གཏོང་མཁན་གྱི་མཁོ་གཏོང་མཉེན་ཆས་མཐའ་མ་དེ་ཡང་ཡིན། སྐོར་སྲུང་གི་ཁང་པའི་ནང་ལ་སུ་འཛུལ་གྱི་ཡོད་མེད་དང་སུ་ཕྱིར་འཐོན་གྱི་ཡོད་མེད་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་པ་བཞིན། ངོ་རྟགས་ངོ་སྲུང་མཉེན་ཆས་ཀྱིས་ཀྱང་གློག་ཀླད་ནང་མཉེན་ཆས་ག་རེ་འཛུལ་དགོས་མིན་དང་ཕྱིར་འབུད་དགོས་མིན་ལ་ཚོད་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། རང་ངོས་ནས་ཛ་དྲག་གི་དུས་སྐབས་འདིར་རང་ཉིད་ཀྱི་གློག་ཀླད་ཀྱི་དྲ་འབུ་དང་གློག་ཀླད་མཁས་པའིཆོ་འཕྲུལ་གྱི་ཉེན་ཁ་ཡོང་བའི་ལམ་ལྟེ་བ་སྟེ། ཤེས་རྟོགས་མེད་པའི་དྲ་རྒྱ་དང་་དྲ་གནས་ཁ་ཕྱེ་བ་ལས་ཡོང་གི་ཡོད་པ་ཤེས་གསལ་རེད། དེར་བརྟེན། ཁྱེད་རང་གི་གློག་ཀླད་རྒྱུད་ཕྱིར་ཐོན་བཞིན་པའི་གནས་ཚུལ་ཁག་ཉེན་ཁ་དེ་ཙམ་ཆེན་པོ་རང་མེད།\nངོ་རྟགས་ངོ་སྲུང་མཉེན་ཆས་ཡག་པོ་ཡོད་པ་ཡིན་ན། ཁྱེད་རང་ལ་གློག་ཀླད་ནང་མཉེན་ཆས་ག་རེ་ནང་འཇུག་བྱེད་དགོས་མིན་གྱིས་གདམ་ཁ་སྤྲོད་ཀྱི་རེད། གལ་སྲིད་མཉེན་ཆས་དེ་ཚོའི་ནང་ནས་གཅིག་གིས་ཁྱེད་རང་གི་ཆོག་མཆན་མེད་པར་གཞན་དག་སར་འགྲོ་ཐབས་བྱས་པ་ཡིན་ན། ཁྱེད་ཀྱི་ངོ་རྟགས་ངོ་སྲུང་གི་མཉེན་ཆས་ཀྱིས་ཁྱེད་ལ་ཉེན་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་རེད། དེ་ཡང་མང་ཆེ་བ་ཡོད་བཞིན་པའི་དྲ་འབུ་དང་གློག་ཀླད་མཁས་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་ཁག་ཁྱེད་ཀྱི་གློག་ཀླད་ནང་ཁྱབ་བརྡལ་མི་ཡོང་བ་དང་མི་འགྲོ་བའི་ཆེད་ཡིན། དེར་བརྟེན། གོང་དུ་འགྲེལ་བརྗོད་བྱས་པའི་གནས་ཚུལ་ལ་བལྟ་དུས་ཁྱེད་ཀྱི་གློག་ཀླད་ཉེན་ཁ་ལས་གྲོལ་ཆེད་ངོ་རྟགས་ངོ་སྲུང་མཉེན་ཆས་ཀྱི་ཐོག་མ་དེ་ཉེན་བརྡ་དང་དེ་རྗེས་ཉེན་སྲུང་གི་ལས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།\nཉེ་ཆར་ (Microsoft Windows) ནང་ལའང་ངོ་རྟགས་ངོ་སྲུང་གི་མཉེན་ཆས་ནང་འཇུག་བྱས་ཡོད་པས་དུས་ད་ལྟ་གློག་ཀླད་ནང་རང་འགུལ་གྱིས་ལས་ཀ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། སྟབས་མི་ལེགས་པ་ཞིག་ལ་ (Microsoft Windows) གྱི་ངོ་རྟགས་ངོ་སྲུང་མཉེས་ཆས་དེ་མང་པོ་ཞིག་ལ་ཁྱབ་ཐུབ་ཀྱི་མེད། དཔེར་ན། དེས་ཕྱིར་འབུད་བཞིན་པའི་གློག་ཀླད་འབྲེལ་ལམ་ཁག་ལ་རྟོག་ཞིབ་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་མེད། ཡིན་ནའང།། དེར་རིན་མེད་མཉེན་ཆས་Comodo Personal Firewall ཞེས་པ་ཞིག་ཡོད་པས། ཁྱེད་ཀྱིས་གློག་ཀླད་ཀྱི་ཉེན་སྲུང་ཐད་ལ་ཕན་ཐོག་གི་ལས་ཀ་མང་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།\nགློག་ཀླད་ནང་གནད་འགག་ཆེ་བའི་ལས་ཀ་བྱེད་དུས། ཁྱེད་ཀྱིས་ངེས་པར་དུ་ནུས་སྟོབས་ལྡན་པའི་མཉེན་ཆས་སྙན་གྲགས་ཆེ་བའི་དྲ་ཐོག་ནས་ཕབ་ལེན་བྱེད་དགོས། ཁྱེད་ཀྱིས་བེད་སྤྱོད་བྱེད་མྱོང་མེད་པའི་མཉེན་ཆས་གློག་ཀླད་ནང་དུས་ནམ་ཡང་ནང་འཇུག་བྱ་རྒྱུ་མེད།\nགལ་སྲིད་ཁྱེད་རང་ལ་ 'Window Service' ཡི་མཐུན་རྐྱེན་ཡོད་པ་གང་ཞིག་བེད་སྤྱོད་བྱེད་ཀྱི་མེད་ན་ངེས་པར་དུ་སྒོ་རྒྱག་དགོས། བསྐྱར་སྦྱོང་།\nཚོང་ལས་ཆེད་འགྲེམ་སྤེལ་བྱས་པའི་དྲ་འཇུག་མཇུག་སྒོ་ (broadband) སོགས་ཡོད་པ་ཡིན་ན། ཁྱེད་ཀྱིས་བེད་སྤྱོད་བྱེད་སླ་ལ་གློག་ཀླད་བདེ་འཇགས་ལ་ཕན་ཐོག་ཆེན་པོ་ཡོད། གལ་སྲིད་ཁྱེད་རང་ལ་དྲ་འཇུག་མཇུག་སྒོ་དེ་གློག་ཀླད་ནང་འཇུག་བྱེད་ཉམས་མྱོང་མེད་ན་གཞན་གྱིས་རོགས་པ་ལེན་དགོས།\nདུས་ཐོག་ཏུ་གློག་ཀླད་ཀྱི་མཉེན་ཆས་ཉར་ཚགས་བྱེད་རྒྱུ་ནི་དཀའ་ཚེགས་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན། དུས་རྒྱུན་ཁྱེད་ཀྱིས་བེད་སྤྱོད་བྱེད་བཞིན་པའི་མཉེན་ཆས་ཁ་ཤས་སྐྱོན་ཡོད་པ་ཧ་གོ་དུས། དེ་ཚོའི་ནང་ནས་འགའ་ཤས་ཀྱིས་ཁྱེད་ཀྱི་གློག་ཀླད་ཀྱི་བདེ་འཇགས་ལ་ཉེན་ཁ་བཟོ་སྲིད་པས། གནས་ཚུལ་དེ་ཚོ་དུས་རྒྱུན་ནས་མཉེན་ཆས་བཟོ་སྐྲུན་པ་ཚོས་སྐྱོན་ཤེས་ཀྱི་ཡོད་ཀྱང། གློག་ཀླད་ནང་ཡོད་པའི་མཉེན་ཆས་རྣམས་ཁ་སྐོང་གིས་བཟོ་བཅོས་རྒྱག་པ་ཙམ་ལས་སྐྱོན་དེ་ཚོ་མེད་པ་བཟོ་གི་མེད། དེར་བརྟེན། ཁྱེད་ཀྱིས་ཡང་སེ་གློག་ཀླད་ནང་ཡོད་པའི་མཉེན་ཆས་ཁག་དང་གློག་ཀླད་ཀྱི་བཀོལ་སྤྱོད་མ་ལག་ (operating system) ཁ་སྐོང་ངེས་པར་བྱེད་དགོས། གལ་སྲིད་གློག་ཀླད་དེ་བཞིན་རང་འགུལ་ངང་ཁ་སྐོང་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་མེད་ན་ཁྱེད་ནས་སྒོ་འབྱེད་གློག་ཀླད་ཀྱི་རེའུ་མིག་ (Start) རྒྱུད་ཁྱེད་ཀྱི་གློག་ཀླད་ནང་ཡོད་པའི་མཉེན་ཆས་འདེམས་སྒྲུབ་བྱས་ནས་གློག་ཀླད་རྒྱུད་སྐུལ་སྟེགས་སྒྲོམ་ (Windows) སྣུན་ཏེ་ཁ་སྐོང་བྱེད་རྒྱུ་དེ་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་རེད། འདིས་དྲ་ཐོག་སྒོ་འབྱེད་འགྲོ་ལམ (Internet explorer) བརྒྱུད་གློག་ཀླད་མཉེན་ཆས་ཕྲ་རྡུལ་ཁ་སྐོང་ངོ་ཤོག་ (Microsoft update) ཏུ་འཁྲིད་ཀྱི་ཡོད་པས་ཁྱེད་ལ་གློག་ཀླད་རང་འགུལ་ངང་ཁ་སྐོང་ཇི་ལྟར་བྱེད་མིན་གྱི་ལམ་སྟོན་བྱེད་ཀྱི་རེད། དེ་སྐོར་སློབ་ཚན་དང་པོའི་ལྔ་པར་རྒྱས་བཤད་བྱས་ཡོད་པས་དེ་དོན་དགོངས་འཇག་ཡོད་པ་ཞུ།\nདེ་མཚུངས་ཁྱེད་ཀྱི་གློག་ཀླད་ནང་ནང་འཇུག་བྱས་པའི་མཉེན་ཆས་ཁག་ངེས་པར་ཁ་སྐོང་བྱ་རྒྱུ་ནི་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན། དེ་བྱེད་ཡས་ལ་ཐོག་མ་ཁྱེད་རང་གི་གློག་ཀླད་ནང་མཉེན་ཆས་ག་རེ་དགོས་མིན་ཤེས་ཐུབ་པ་དགོས་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན་པས་ (Add / Remove Programs) ཞེས་པའི་ཐབས་ལམ་འདི་བརྒྱུད་དབྱེ་འབྱེད་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་པས་ལག་ལེན་གནང་དགོས། གལ་ཏེ་མཉེན་ཆས་ཐོན་གསར་པའི་རིགས་གློག་ཀླད་ནང་ནང་འཇུག་བྱས་པ་ཡིན་ན། དེ་ཁ་སྐོང་ཇི་ལྟར་བྱེད་དགོས་མིན་དང་མ་འོངས་པར་རང་འགུལ་གྱིས་ལས་ཀ་བྱེད་མིན་ཐད་ལ་བསྐྱར་ཞིབ་བྱེད་དགོས།\nབདག་དབང་ཡོད་པའི་མཉེན་ཆས་ཁྱེད་ཀྱི་གློག་ཀླད་ནང་ནང་འཇུག་ཁ་སྐོང་མ་བྱས་གོང་། ཁྲིམས་ཐོག་ནས་མཉེན་ཆས་དེ་ཁྱེད་ཀྱིས་བཀོལ་སྤྱོད་ཆོག་པའི་བཀའ་འཁྲོལ་ཐོབ་དགོས། དཔེར་ན། ཁྱེད་ཀྱིས་དཔེ་ཤུས་བྱས་པའི་གློག་ཀླད་ཕྲ་རྡུལ་མཉེན་ཆས་ཀྱི་སྒྲིག་ཤོམ་སྟེ་ (Microsoft Windows) བེད་སྤྱོད་གཏོང་གི་ཡོད་ན། རང་ངོས་ནས་མཉེན་ཆས་དེས་གློག་ཀླད་ཁ་སྐོང་ཐུབ་ཀྱི་མེད་དུས་སྐྱོན་ཡང་ཤོར་ནས་གློག་ཀླད་ནང་ཡོད་པའི་ཁྱེད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་མང་པོ་ཞིག་མེད་པ་ཆག་གི་ཡོད། ཁུངས་ཐུབ་མེད་པའི་མཉེན་ཆས་མང་པོ་ཞིག་གློག་ཀླད་ནང་བརྟེན་པ་ཡིན་ན་རང་གཞན་གཉིས་ཀའི་གློག་ཀླད་ཀྱི་མ་ལག་དང་བཅས་པར་དཀའ་ངལ་འཕྲད་སྲིད་པ་ཞིག་ཡིན་པས་དེ་ཚོ་བཀོལ་སྤྱོད་བྱ་རྒྱུ་མེད། རྒྱལ་ཁབ་མང་པོའི་གཞུང་འཛིན་མི་སྣ་ཚོས་ཚོགས་པ་ཁག་གིས་བེད་སྤྱོད་བྱེད་བཞིན་པའི་གློག་ཀླད་རེ་རེའི་མཉེན་ཆས་ལ་བལྟ་སྲུང་ནན་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་མང་དུ་མང་དུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད། དཔེར་ན། ཉེན་རྟོག་པས་གློག་ཀླད་གཞུང་བཞེས་བཏང་བའམ་ཡང་ན་གློག་ཀླད་འཕོ་ལེན་བྱས་པའི་གནས་ཚུལ་ཁག་ལ་བརྟེན་ཚོགས་པ་སྒོ་རྒྱག་ཏུ་བཅུག་པ་སོགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཡང་ཡོང་གི་ཡོད། དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དཀའ་ངལ་ཡོད་པའི་རྒྱལ་ཁབ་མང་པོ་ཞིག་ནང་ལས་སླ་པོའི་ངང་གནས་ཚུལ་དེ་རིགས་ཡོང་གི་ཡོད་པས། ཚོགས་པ་ཁག་གིས་དྲ་ལམ་ག་རེ་བེད་སྤྱོད་གཏོང་མིན་ཐད་ལ་སྟངས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་ནི་མངོན་གསལ་དོད་པོ་ཡིན། གནད་དོན་དེ་རིགས་ཀྱིས་རྐྱེན་པས་ཁྱེད་ནས་རིན་གོང་ཆེ་བའི་མཉེན་ཆས་ཉོས་ཏེ་གློག་ཀླད་ཉེན་སྲུང་བྱེད་དགོས་དོན་མེད།\nང་ཚོས་ཤུགས་ཆེན་པོའི་ཐོག་ནས་ཁྱེད་ལ་འབོད་སྐུལ་ཞུ་ཡས་ནི་རིན་མེད་མཉེན་ཆས་(Freeware) སམ་ཡང་ན་བཀག་བསྡོམས་མེད་པའི་རིན་མེད་མཉེན་ཆས་ Free and Open Source Software(FOSS) གང་རུང་ཞིག ད་ལྟ་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་བཞིན་པའི་བདག་དབང་ཡོད་པའི་མཉེན་ཆས་ཀྱི་ཚབ་ཏུ་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་ན་འགྲིགས་ཀྱི་ཡོད་མེད་ཚོད་ལྟ་བྱེད་དགོས། རིན་མེད་མཉེན་ཆས་ (Freeware) དང་བཀག་བསྡོམས་མེད་པའི་རིན་མེད་མཉེན་ཆས་གཉིས་ནི་གཞུང་འབྲེལ་མིན་པའི་ཚོགས་པ་ཁག་དང་དང་བླང་ཚོགས་པ་གཉིས་ཀྱིས་རིན་མེད་Free and Open Source Software(FOSS)ཐོག་འགྲེམ་སྤེལ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། བཀག་བསྡོམས་མེད་པའི་རིན་མེད་མཉེན་ཆས་ཀྱི་མ་ལག་ནི་བདག་དབང་ཡོད་པའི་མཉེན་ཆས་ལས་བརྟན་པ་ཡོད། གང་ཡིན་ཟེར་ན་བཀག་བསྡོམས་མེད་པའི་རིན་མེད་མཉེན་ཆས་ནི་ཕྱི་གསལ་ནང་གསལ་ངང་བཟོ་བཀོད་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན་པས་ཆེད་ལས་མཁས་པ་ཚོས་དཀའ་ངལ་འཕྲད་པ་ཁག་ལ་རྩད་ཞིབ་བྱས་ཏེ་དེ་ཚོ་སེལ་ཐབས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།\nབཀག་བསྡོམས་མེད་པའི་རིན་མེད་མཉེན་ཆས་མང་པོ་ཞིག་གི་ལས་ཀ་བྱེད་སྟངས་ནི་བདག་དབང་ལྡན་པའི་མཉེན་ཆས་ཀྱི་ལས་ཀ་བྱེད་སྟངས་དང་འདྲ་པོ་ཡོད་པས། ཁྱེད་རང་གི་མཉེན་ཆས་དེ་བདག་དབང་ལྡན་པའི་མཉེན་ཆས་དང་གློག་ཀླད་ཀྱི་བཀོལ་སྤྱོད་མ་ལག་དང་ (Window Operating System) མཉམ་དུ་དཀའ་ངལ་མེད་པའི་ཐོག་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་ཆོག་པ་ཡིན། གལ་སྲིད་ཁྱེད་རང་ལས་རོགས་ཀྱིས་སྤུས་གཟིགས་བྱས་པའི་མཉེན་ཆས་ཁོ་ནར་བརྟེན་ལས་ཀ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཀྱང་ཕན་ཚུན་གནས་ཚུལ་བརྗེ་ལེན་ཐུབ་ཡས་ལ་གོང་འཁོད་མཉེན་ཆས་དང་ཁྱད་པར་གང་ཡང་མེད། དེ་དང་ཕྱོགས་མཚུངས་ཁྱེད་རང་གི་དྲྭ་ཐོག་འགྲོ་ལམ་ (Internet Explorer) དང་ (Outlook Express) དེ་བཞིན་ (Microsoft Office) སོགས། (Firefox) དང་ (Thunderbird) དེ་བཞིན་LibreOfficeདྲ་རྒྱ་སོགས་ཀྱི་མཉེན་ཆས་དང་བརྗེ་པོ་རྒྱག་དགོས་མིན་ཐད་བསམ་བློ་གཏོང་དགོས།\nཁྱེད་རང་གི་གློག་ཀླད་འགུལ་བསྐྱོད་མ་ལག་ (Microsoft Windows Operating System) བེད་སྤྱོད་གཏོང་འཚམས་བཞག་ཏེ། དེའི་ཚབ་བདེ་འཇགས་བཀག་བསྡོམས་མེད་པའི་རིན་མེད་མཉེན་ཆས་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་ན་འགྲིགས། མཉེན་ཆས་དེ་ཕབ་ལེན་བྱ་རྒྱུ་སྟབས་བདེ་པོ་ཞིག་ཡིན་པས། ཁྱེད་ཀྱི་ཚོད་ལྟ་ཞིག་བྱས་ན་མ་འགྲིགས་པ་མེད། མཉེན་ཆས་དེ་ཕབ་ལེན་བྱ་རྒྱུ་ལས་སླ་པོ་ཞིག་རེད། དེ་ཡང་Ubuntu Linuxཞེས་པའི་LiveCD ཐོན་དེ་འོད་སྡེར་ནང་བཤུས་ཏེ་ཁྱེད་ཀྱི་གློག་ཀླད་ནང་བཅུག་ནས་ཁ་ཕྱེ་དགོས། མཉེན་ཆས་དེ་ཕབ་ལེན་ཚར་དུས། དེས་ཁྱེད་རང་གི་གློག་ཀླད་ནང་ ལས་ཀ་གང་འདྲ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་མེད་བལྟས་ཏེ་ཉར་དགོས་མིནཐད་ཐག་གཅོད་བྱེད་དགོས། མཉེན་ཆས་དེ་རྟག་པ་མིན་དུས་ཁྱེད་རང་སེམས་ཁྲལ་བྱེད་དགོས་དོན་མེད། དེ་ཡང་ཁྱེད་རང་གི་མཉེན་ཆས་དེ་དགོས་མིན་ཐག་གཅོད་བྱས་རྗེས་མཉེན་ཆས་ (Ubuntu LiveCD) ཀྱི་འོད་སྡེར་མར་སྟོན་ནས་གློག་ཀླད་ཁ་རྒྱག་དགོས། དེ་རྗེས་ཁྱེད་རང་གི་གློག་ཀླད་ཁ་ཕྱེ་མ་ཐག་ནང་འཇུག་བྱས་པའི་མཉེན་ཆས་དང་ཡིག་ཆ་ཁག་རང་གར་བསྡད་ཡོད་མེད་ཤེས་ཀྱི་རེད། དེ་དང་ཕྱོགས་མཚུངས་བཀག་བསྡོམས་མེད་པའི་དྲ་གནས་ཁག་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པ་ཡིན་ན། དམིགས་བསལ་ཁེ་ཕན་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་ནི། རིན་མེད་མཉེན་ཆས་ (Ubuntu) སྟབས་བདེ་པོའི་ངང་བེད་སྤྱོད་ཁ་སྐོང་ཐུབ་པ་མ་ཟད། གློག་ཀླད་འགུལ་འདེད་ཀྱི་མ་ལག་རྙིང་པ་དང་བརྟན་པོ་མེད་པ་ཁག་ཉེན་སྲུང་གི་ལས་ཀ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།\nཉེན་ཚབས་ཆེ་བའི་མཉེན་ཆས་དང་མཁོ་མེད་གློག་འཕྲིན་ malicious software and spam ཞེས་པའི་ཟུར་མཆན་སློབ་ཚན་སྟེང་། འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་མཁན་གྱིས་གློག་ཀླད་གནས་ཚུལ་ཇི་ལྟར་སྦ་གསང་དང་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་དགོས་མིན་གྱི་གློག་ཀླད་མ་ལག་གི་ནང་འཇུག་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་དགོས། Digital Security and Privacy for Human Rights Defenders\nདྲ་འབུའི་གནས་ཚུལ་དུས་ཐོག་ཏུ་དྲ་འབུའི་གསར་འཕྲིན་ Virus Bulletin ཞེས་པའི་དྲ་རྒྱར་བཀོད་དགོས།\nཇི་ལྟར་ 'Windows services' བེད་མེད་ཆགས་པ་ཤེས་ཐུབ་པ་མ་ཟད་དེ་མེད་པ་བཟོ་ཐབས་ ཤེས་དགོས།\nཐུན་མོང་བརྡ་ཆད་ཐབས་བྱུས་ Tactical Technology Collective ལས་བྱུང་བའི་གློག་ཀླད་རྩེད་ཆས་ Toolkits ཀྱིས། བཀག་འདོམས་མེད་པའི་རིན་མེད་མཉེན་ཆས་ FOSS དང་རིན་མེད་མཉེན་ཆས་ Freeware ལ་སོགས་དགོས་མཁོ་ཆེ་བའི་མཉེན་ཆས་ཁག་གློག་ཀླད་ནང་ཕབ་ལེན་བྱེད་རྒྱུར་ཕན་ཐོག་ཡོད།


Tibetan Baby Books - HOME\nTibetan Alphabet Picture Book.\nབོད་ཀྱི་སྐད་དང་ཡི་གེ་དུས་རྒྱུན་དུ་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་ཀྱིན་མེད་པའི་ཁོར་ཡུག་ནང་འཚར་ལོངས་འབྱུང་བཞིན་པའི་བོད་ཀྱི་བྱིས་པ་དག་ལ་མཚོན་ན། བོད་རང་གི་སྐད་དང་ཡི་གེའི་རྨང་གཞི་བརྟན་པོ་འཇོག་པའི་གོ་སྐབས་ཧ་ཅང་དཀོན་ལ། དུས་རྒྱུན་གྱི་འཚོ་བའི་ཁྲོད་བཀོལ་སྤྱོད་དེ་བས་ཀྱང་དཀའ་བའི་གནས་སུ་གྱུར་ཡོད། སྤྱིར་བྱིས་པ་སྐྱེས་ནས་རང་ལོ་གསུམ་དང་ལོ་ལྔར་མ་སོན་བར་གྱི་དུས་ནི་བྱིས་པ་ལ་མཚོན་ན་ཕྱིའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་བྱ་དངོས་ཡོད་དོ་ཅོག་ངོས་འཛིན་པའི་དུས་རིམ་ཡིན་ལ། དུས་ཡུན་ཐུང་ངུ་འདི་ནི་བྱིས་པའི་བློ་རིག་ཧ་ཅང་གསལ་ཞིང་མྱུར་བའི་དུས་ཡིན་པས། གལ་འགང་ཆེ་བའི་དུས་ཡུན་འདི་འདྲའི་ནང་དུ་ཕ་མ་རྣམས་ཀྱིས་རང་གི་བྱིས་པར་ཕ་སྐད་ཀྱི་རྨང་གཞི་ལེགས་པོ་ཞིག་བསྐྲུན་མ་ཐུབ་པར་སྐད་རིགས་གཞན་དག་རང་སྐད་དུ་ཆགས་བཅུག་ན། ཕྱིས་སུ་ཕ་སྐད་ཀྱི་རྨང་གཞི་ལེགས་པོ་ཞིག་འཇོག་རྒྱུ་དཀའ་བའི་གནས་སུ་གྱུར་འགྲོ་ལ། ད་ལྟའི་ན་གཞོན་ཁྲོད་བོད་ཡིག་བོད་སྐད་མི་ཤེས་མཁན་མང་དུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཀྱང་འདི་ལ་ཐུག་ཡོད་པར་སེམས། ཉམ་ཐག་གི་གནས་བབ་འདི་ལེགས་བཅོས་ཡོང་བར་བསམ་བློ་མང་དུ་བཏང་མཐར། དཀའ་ཁག་འདི་སེལ་བར་བྱིས་པས་དགའ་པོ་བྱེད་པའི་རི་མོའི་དཔེ་དེབ་གང་མང་འདོན་རྒྱུ་ནི་ཆེས་ལེགས་ཤོས་སུ་མཐོང་། དཔེ་དེབ་འདི་ནི་སྐྱེས་ནས་ལོ་ལྔའི་བར་གྱི་བྱིས་པའི་བསམ་བློའི་ཆུ་ཚད་དང་མཐུན་པར་རྩོམ་སྒྲིག་བྱས་ཤིང་། དེབ་ཆུང་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་ཕྱི་ཡུལ་དུ་ཁ་འཐོར་ངང་གནས་པའི་བོད་ཁྱིམ་དག་ནས་ཕ་སྐད་གཙང་མའི་ལྗང་མྱུག་ཆུང་ཆུང་ཞིག་འབུས་ཐུབ་པའི་སྨོན་འདུན་དང་བཅས།\nTibetan Baby’s First 100 Words Book.\nདེབ་ཆུང་འདིའི་ནང་དུ། བྱིས་པ་ལོ་ཆུང་ཚོའི་བསམ་བློར་མཐུན་རྒྱུན་བཀོད་ཀྱི་བོད་པའི་མིང་ཚིག་ ༡༠༠ རི་མོ་དང་མཉམ་དུ་འདེམ་སྒྲིག་བྱས་ཡོད་ལ། དེ་ཡང་གོ་རིམ་ལྟར། ནང་མིའི་རྣམ་གྲངས། ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག གོན་པ། ཟས་རིགས། རི་དྭགས་དང་། སྒོ་ཕྱུགས། ཁྱིམ་ཆས། འགྲིམ་འགྲུལ། རང་བྱུང་། ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་སོགས་ཡོད།\nLittle monk and he’s Parrot\nགོང་ས་མཆོག་དང་ཁོང་གི་ནེ་ཙོའི་སྒྲུང་དེ་ཁོང་བྱིས་པའི་དུས་སུ་བོད་ཀྱི་ནོར་བུ་གླང་ཀའི་ནང་དངོས་སུ་བྱུང་བའི་སྒྲུང་ཞིག་ཡིན་ལ། ང་ཚོའི་ཁོང་གི་ཞལ་ནས་ཐེང་མང་པོར་གོ་མྱོང་། ད་ཐེང་ངས་རང་གི་ཤེས་ཚད་འཇོན་ཚད་ཀྱི་བྱིས་སྒྲུང་སུ་བརྩམས་ཏེ་ ་་བྱིས་བའི་དེབ་་ གྱི་ལས་འཆར་གསུམ་པར་དཔར་ཏུ་བསྐྲུན།\nTibetan baby’s first colors and number shape.\nཨང་ཀི། མཚོན་འདོག། དབྱིབས།\nHummingbird and his mom\nསྒྲུང་འདི་བོད་ཀྱི་དམངས་ཁྲོད་དུ་དར་ཁྱབ་ཆེ་བའི་སྒྲུང་ཞིག་ཡིནལ་། ང་རང་ཆུང་བའི་དུས་ངའི་ཨ་ཁུ་ཁོང་གི་ཞལ་ནས་ཐེབས་མང་པོར་ཉན་མྱོང་། ད་ཐེངས་ངས་རང་གི་ཤེས་ཚད་ཀྱིས་བྱིས་པའི་རི་མོའི་སྒྲུང་དུ་བཅོས་ཏེ། བྱིས་པའི་དེབ་ཀྱི་ལས་འཆར་ལྤ་པར་དཔར་དུ་བསྐྲུན་པ་ཡིན།\nTibetan , Vovels and Alephbet\nདེབ་ཆུང་འདི་ནི་ང་ཚོ་བྱིས་པའི་དེབ་ཀྱི་ལས་གཞི་དྲུག་པ་ཡིན། འདིའི་ནང་དུ་བོད་ཡིག་གི་ཆེས་ཐོག་མའི་གོམ་པ་དང་པོ་སྟེ་དབྱངས་གསལ་གཉིས་ངོ་སྤྲོད་དང་སྦྱོར་ཚུལ་བསྟན་ཞིང་། གཞན་དབྱངས་གསལ་རྐྱང་བ་ལས་གྲུབ་པའི་མིང་ཚིག་དག་རི་མོར་འབྲེལ་སྦྱོང་བརྡར་གྱི་ཚུལ་དུ་བཀོད་ཡོད་པས། དེབ་ཆུང་འདི་རྒྱུད་བྱིས་པ་ཚོས་ལས་སླ་བའི་ངང་བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་བསླབ་བའི་གོམ་པ་དང་པོ་བདེ་ལེགས་ངང་སྤོ་ཐུབ་ལ། ནང་དོན་ལའང་སློབ་ཚན་གསུམ་དུ་བསྒྲིགས་ཡོད།\nTibetan, Prefix letters and Final Consonant letters.\nདེབ་ཆུང་འདི་ནི་ང་ཚོ་བྱིས་པའི་དེབ་ཀྱི་ལས་འཆར་བདུན་པ་ཡིན་ལ། འདིའི་ནང་དུ་བོད་ཡིག་གི་སྔོན་རྗེས་ཡང་གསུམ་ངོ་སྤྲོད། མིང་གཞི་ལ་སྦྱོར་ཚུལ། དེ་དག་ལས་གྲུབ་པའི་རྒྱུན་བཀོད་ཀྱི་མིང་དང་དཔེ་བརྗོད་སོགས་རི་མོ་དང་བཅས་སྦྱོང་བརྡར་གྱི་ཚུལ་དུ་བཀོད་ཡོད།\nTibetan, Headed letter stack and Consonants with vowels.\nདེབ་ཆུང་འདི་ནི་ང་ཚོ་བྱིས་པའི་དེབ་ཀྱི་ལས་འཆར་བརྒྱད་པ་ཡིན་ལ། འདིའི་ནང་དུ་བོད་ཡིག་གི་མགོ་ཅན་གསུམ་དང་འདོགས་ཅན་བཞི་ངོ་སྤྲོད། དེ་དག་ལས་གྲུབ་པའི་རྒྱུན་བཀོད་ཀྱི་མིང་དང་ཚིག་གྲུབ་སོགས་རི་མོ་དང་བཅས་སྦྱོང་བརྡར་གྱི་ཚུལ་དུ་བཀོད་ཡོད།\nRunning way Rabbit.\nསྒྲུང་འདི་བོད་ཀྱི་དམངས་ཁྲོད་དུ་དར་ཁྱབ་ཆེ་བའི་སྒྲུང་ཞིག་ཡིནལ་། ད་ཐེངས་ངས་རང་གི་ཤེས་ཚད་ཀྱིས་བྱིས་པའི་རི་མོའི་སྒྲུང་དེབ་དུ་བཅོས་ཏེ། བྱིས་པའི་དེབ་ཀྱི་ལས་འཆར་བརྒྱད་པར་དཔར་དུ་བསྐྲུན་པ་ཡིན།\nཞེས་པའི་རི་མོའི་སྒྲུང་དེབ་འདི་ཉིད། ད་ལྟ་ལོ་ན་ལྔ་ལ་སོན་པའི་ངའི་བུ་མོ་ཚེ་རིང་འཚོས་བྲིས་པ་ཡིན་ལ། སྒྲུང་འདིའི་བྱུང་ཁུངས་ནི་ད་ལོའི་ཟླ༧པའི་མཚན་མོ་ཞིག་ལ་བོད་ནས་ཨ་རིར་སྤྲོ་འཆམ་དུ་བསླེབས་པའི་ཡུལ་མི་ཞིག་དང་ལྷན་ཏུ་ཕ་ཡུལ་ཕྱོགས་ཀྱི་གནས་སྟངས་འགར་ལབ་གླེང་ཅི་འཕྲོས་གནང་སྟེ་ད་ལྟའི་ཆར་ཕ་ཡུལ་མདོ་དབུས་མཐོ་སྒང་གི་ས་ཆ་མང་བོའི་ནང་དུ་གཡག་དང་ཤབ་གཟན་རྣམས་བཙོངས་ཏེ་ཡ་རུ་དང་ལག་ག་མ་གཏོགས་མང་བོ་ལྷག་མེད་པའི་གནས་ཚུལ་ངོ་མའི་སྐོར་ནས་ཁ་བརྡ་ཞིག་བྱས་། སྐབས་དེར་ངའི་བུ་མོས་ཀྱང་རྩེད་མོར་གཡེང་ཞོར་ང་ཚོའི་ཁ་བརྡ་དེར་ཟུར་ཉན་བྱས་ནས་བསྡད་ཡོད། དེ་ནས་མོས་ང་ཚོའི་ཁ་བརྡའི་ནང་དོན་ལ་གཞི་བཅོལ་ཏེ་དྭངས་གཙང་བྱིས་པའི་འཆར་སྒོ་ལས། བདག་པོས་ཡ་རུ་བཙོང་བ། སྒོར་མོ་ལེན་པ། རླངས་འཁོར་ནང་ལ་སྐྱེལ་བ་སོགས་ཀྱི་བརྒྱུད་རིམ་ཆ་ཚང་ཞིག་རི་མོར་བྲིས་ཏེ་ཁྱད་མཚར་རྟོག་བཏེགས་ཀྱི་བྱིས་སྒྲུང་ཞིག་ཏུ་གྲུབ་ཡོད་པར། བྱིས་པ་ཆུང་ཆུང་རྣམས་ཀྱིས་དགའ་བོ་བྱེད་པར་ཐེ་ཙོམ་མེད། དེ་ཕྱིར་ངས་ཀྱང་བུ་མོ་ཆུང་ཆུང་ཁོང་གི་བྱིས་བློར་སྣང་ཚད་འདི་ཉིད་ཁོ་ན་སོར་བཞག་ཐོག་རྩོམ་སྒྲིག་བྱས་ཡོད།\nThe Secret of Baby Chin.\nཞེས་པ་འདི་བོད་ཀྱི་དམངས་ཁྲོད་དུ་དར་ཁྱབ་ཆེ་བའི་བྱིས་པའི་ངག་རྩལ་སྦྱང་ཐབས་ཤིག་ཡིན་ལ། ད་ཐེངས་ངས་རང་གི་ཤེས་ཚད་ཀྱིས་བྱིས་པའི་རི་མོའི་སྒྲང་དེབ་ཏུ་བཅོས་ཏེ། བྱིས་པའི་དེབ་ཀྱི་ལས་འཆར་བཅུ་གཅིག་པ་དཔར་དུ་བསྐྲུན་པ་ཡིན། དེབ་ཆུང་འདི་ཡང་། བོད་ཀྱི་བྱིས་པ་རྣམས་རི་མོ་ནས་སྐད་དང་། སྐད་ནས་ཡི་གེ་བསླབ་པའི་ལམ་སྣེ་ལྟ་བུ་ཡིན། དེབ་ཆུང་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་ཕྱི་ཡུལ་གྱི་བོད་ཁྱིམ་དག་ནས་ཕ་སྐད་གཙང་མའི་ལྗང་སྨྱུག་རེ་འབུས་པའི་སྨོན་འདུན་བཅས། དོན་འགྲུབ་ཚེ་རིང་ནས།\nཞེས་པའི་སྒྲུང་དེབ་འདི་ནི། ཚེ་རིང་འཚོའི་སྒྲུང་དེབ་གཉིས་པ་དང་། ༼བྱིས་པའི་དེབ༽ཀྱི་ལས་གཞི་བཅུ་གཉིས་པ་ཡིན། སྒྲུང་དེབ་འདི་ཡང་ཚེ་རིང་འཚོ་རང་ཉིད་ཀྱི་འཆར་སྣང་སོར་བཞག་གིས་བསྒྲིགས་ཡོད་ལ། དེ་ཡང་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་བྱ་དངོས་ཀུན་ལ་མཐོང་སྣང་དང་ཚོད་དཔག འཆར་སྣང་སོགས་ང་ཚོ་མི་དར་མ་དང་མི་འདྲ་བར། སླད་མེད་དྭངས་གཙང་དང་། ཡང་དག་པ་ཞིག་ཏུ་གནས་ཡོད་སྟབས། ཀློག་མཁན་བྱིས་པ་རྣམ་པར་སྒྲུང་ཐུང་འདིས་སྤྲོ་སྣང་མི་ཉུང་བ་ཞིག་སྤྲོད་པར་གདོན་མི་ཟ། བྱིས་པའི་ཆེས་ཐོག་མའི་སློབ་གསོ་ནི་བྱིས་སྒྲུང་ཡིན་པས། དེབ་ཆུང་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་ཕྱི་ཡུལ་གྱི་བོད་ཁྱིམ་དག་ནས་ཕ་སྐད་གཙང་མའི་ལྗང་མྱུག་རེ་འབུས་པའི་སྨོན་འདུན་དང་བཅས།\nTibetan Alphabet Tracing Card Book\nརྩེག་རིས་སམ་སྐྱ་ཐིག་གི་བྱེད་ཐབས་སྤྱད་ནས་བོད་ཡིག་འབྲི་སྲོལ་སྤྱོང་བྱེད་། ང་ཚོའི་འདི་ལ་༼ཀ་ཁ་ལྕགས་ལུང་མ༽་ཞེས་ཞུ་གི་ཡོད། རྩེག་རིས། ཡང་ན་སྐྱ་ཐིག་དེད་དེ་རི་མོ་བྲི་བས་སྲོལ་རྒྱུན་འདི་གནའ་སྔ་མོ་ནས་ང་ཚོའི་རིགས་གནས་བཅུའི་ནང་གི་བཟོ་རིགས་པའི་ལྷ་བྲིས་ཀྱི་ཁོངས་སུ་ཡོད། ད་ཐེང་ང་ཚོའི་འདི་རུ་གཞི་རྒྱ་ཅུང་ཆེ་རུ་བཏང་དེ། བོད་ཡིག་གི་ལས་དང་པོ་བ་རྣམས་ལ་བོད་ཡིག་\nའབྲི་སྤྱོང་ཐུབ་པའི་སློབ་གསོའི་རྩེད་ཆས་ཞིག་བཟོས་ཡོད། ཤོག་ངོས་རེར་མདུན་རྒྱབ་གཉིས་ལ་གསལ་བྱེད་ཡི་གེ་གཉིས་རེ་བཅས་བཞི་ཡོད་ལ། ཐོག་མར་མ་ཡིག་ལ་གསལ་བོར་ལྟོས་དེ་མིག་ལ་གོམ་སླ་བའི་ཆེད། ཐིག་འཕྲེང་གི་མགོར་མ་ཕྱི་ཡི་གེ་དེ་གསལ་བོར་ཡོདལ། དེ་ནས་སྨྱུག་རིམ་རེ་རེ་བཞིན་དུ་བཀོད་ཡོད་པས། རྩེད་ཆས་འདི་ལ་བོད་ཡིག་འབྲི་སྟང་སྦྱང་བའི་ནུས་པ་ཁྱད་དུ་འཕག་པ་ཞིག་ཡོད། ཁྱོད་ཀྱི་བྱིས་པའི་ལྷོད་ཡང་མེད་པར་བདུན་རེར་ནང་༼ཀ་ཁ་ལྕགས་ལུང་མ༽་འདི་ཐེང་རེ་རྩེད་ཐུབ་ན་མི་རིང་བར་ཁོས་གསལ་བྱེད་སུམ་བཅུ་འཐོག་མེད་དུ་འབྲི་ཐུབ་པར་ང་ཚོས་ཁག་ཐག་བྱས་ཆོག སློབ་བུ་རྣམས་ཀྱི་བརྩོན་པའི་ཀྱོ་བ་དེ་། བྱེད་ཐབས་ཡང་དག་པའི་རིགས་ལམ་གྱི་བསྐྲུན་པའི་ཀ་ཁའི་ལྕགས་ལུང་འདི་ལ་བསྐོན་ཚེ་བོད་ཡིག་གི་འབྲི་སྟང་མ་ཤེས་ཐབས་མེད་ཡིན། རྩེད་ཆསའདིའི་མདུན་རྒྱབ་འགྱིག་དང་བར་ཚང་ཤོག་བུ་ལས་འགྲུབ་ཡོད་སྟབས་སློབ་བུ་རྣམས་ཀྱིས་བྲིས་ནས་སླར་ཡང་ཁྲུས་ཆོག་ལ།\nTibetan Alphabet Game\nསྤྱིར་བཏང་གི་བྱིས་པ་ཆེ་དགའ་ས་ནི་རྩེད་མོ་ཡིན་ལ་རྩེད་མོའི་ལམ་ནས་བྱིས་པར་སློབ་གསོ་སྤྲོད་ཐུབ་ན་དེ་ནི་། སྤྲོ་སྣང་གི་སློབས་གསོ་དངོས་ཡིན། ང་ཚོའི་བོད་པའི་སྲོལ་ཏུ་བྱིས་པར་སློབ་གསོ་སྤྲོད་རྒྱུ་དང་རྩེད་མོ་རྩེད་རྒྱུ་གཉིས་ཕན་ཚུལ་འབྲེལ་མེད་དུ་སྣང་བ་འདི་ནི། ངཚོ་བྱིས་པར་སྤྲོ་སྣང་གི་སློབ་གསོའི་སྤྲོད་པའི་མཉམ་མྱོང་དང་ཐབས་ལམ་གྱི་མ་འདང་པས་རེད། རྩེད་ཆས་ཆུང་ཆུང་འདིས་བྱིས་པར་སློབ་གསོ་དང་རྩེད་མོ་གཉིས་ངོ་བོ་དབྱར་མེད་ཀྱི་ངང་སྤྲོད་ཐུབ་པ་མ་ཟད། བྱིས་པ་རང་ཉིད་ནས་ཀྱང་རྩེད་མོ་འདིར་ཞུགས་དུ་ཡི་གེ་སློབ་བཞིན་པ་མི་ཚོར་ལ་གསལ་བྱེད་སུམ་བཅུ་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཚར་བ་ཡང་མི་ཚོར། དེ་ནི་རྩེད་ཆས་ཆུང་འདི་དམིག་གསལ་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ཡིན།\nSoft and Comfortable lifelive Simulation Tibetan Mastiff Dog model, Exact eye and skin details make you feel the charm of real animal! Exquisite design and hand paint process, make it Historically realistic. Give youarealistic visual and tactile experience\nSafe Material: Simulated animal is made of rabbit fur and polyethylene hard shell,safe non-toxic harmless to the human body. Size: height 13 cm, length 12 cm, width 8 cm\nBest Gift: Excellent details, According to the tibetan mastiff Dog's usual expression and action, simulation dog are also in different lifelike forms.wonderful present for kids in any occasion\nToy sheep made out of real wool