Posted on 2015-02-09 2015-02-10 By རིག་འབྱུང་དོན་གྲུབ་བཀྲ་ཤིས་\t38 Comments on བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་གཞི་རྩའི་ཤེེས་བྱ་མཛུབ་མོ་རི་སྟོན།\nདེ་ཡང་བོད་མི་རིགས་ནི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པར་མཐོང་ཆེན་བྱེད་པའི་མི་རིགས་ཤིག་རེད། བོད་ཀྱི་ཁྱིམ་མཚེས་རྒྱ་དཀར་ནག་གིས་དེ་སྔ་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་འཁོད་བྱས་ཚུལ་དང་བསྡུར་ན། རྒྱ་ནག་ནང་བཞིན་རྒྱལ་རབས་རིམ་བྱུང་གི་སྲིད་ལུགས་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་ཚགས་ཀྱིས་ཐོ་འགོད་བྱས་ཐུབ་མེད་ཀྱང་། རིག་གནས་ལོ་རྒྱུས་སྐོར་བཀོད་པའི་ཡིག་འཇོག་ཧ་ཅང་མང་ཞིང་། རྒྱ་གར་དང་བསྡུར་ཚེ་རྒྱལ་རབས་རིམ་པའི་སྲིད་ལུགས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱང་གང་འཚམ་ཡིག་འཁོད་ཐུབ་ཡོད་པ་རེད།(1)\nབོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་འཕེལ་རིམ་ལ་དུས་རིམ་གསུམ་དུ་དབྱེ་ཆོག་སྟེ། སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་ (569-650) སྐུ་རིང་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཐོག་ལ་བཀོད་པ་ནས།(2) ཇོ་བོ་རྗེ་ཨ་ཏི་ཤས་ (982-1054) བཀའ་ཆེམས་ཀ་ཁོལ་མ་གཏེར་ནས་བཏོན་པའི་བར་གནའ་རབས་ཀྱི་དུས་རིམ་དང་། ཇོ་བོ་རྗེས་བཀའ་ཆེམས་ཀ་ཁོལ་མ་གཏེར་བཏོན་བྱས་པ་ནས། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་ (1903-1951) གྱིས་དེབ་ཐེར་དཀར་པོ་མ་བརྩམས་བར་ཉེ་རབས་ཀྱི་དུས་རིམ། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་དེབ་ཐེར་དཀར་པོ་བརྩམས་པ་ནས་ད་ལྟའི་བར་དེང་རབས་ཀྱི་དུས་རིམ་བཅས་སོ། །\nདེ་ལྟར་དབྱེ་བའང་གཙོ་བོ་ལོ་རྒྱུས་ཇི་ལྟར་སྨྲ་བའི་ལྟ་བའི་སྒོ་ནས་བརྗོད་པ་སྟེ། སྲོང་བཙན་ནས་ཇོ་བོ་རྗེའི་བར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་དཔྱད་བཟོད་འཕེར་བ་ཁག་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དོན་དངོས་བདེན་པ་བདེན་ཐུབ་ཀྱིས་འགོད་ཐབས་གཙོར་འདོན་བྱས་ཡོད། དེའི་དཔེ་མཚོན་ནི་ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་དུ་གསལ་བའི་བཙན་པོ་རིམ་བྱོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ལྟ་བུ་རེད། དུས་རིམ་དེའི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པར་རྒྱ་ནག་གི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་བཅའ་སྲོལ་གྱི་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ཡོད་ཅིང་། སྔར་གྱི་ངག་རྒྱུན་ལོ་རྒྱུས་དང་སྲིད་ལུགས་གཙོ་བོར་བརྗོད་ཡོད།\nཇོ་བོ་རྗེས་བཀའ་ཆེམས་ཀ་ཁོལ་མ་གཏེར་ནས་བཏོན་པ་ནས་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་བར་གྱི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་ཁག་ནང་། སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་དག་སྣང་གི་བཤད་ཚུལ་དང་། ཐ་ན་རྟོག་བཟོའི་ལྷ་སྒྲུང་ཚུན་མཉམ་བསྲེ་བྱས་ཡོད། དུས་རིམ་དེའི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པར་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཤན་ཤུགས་ཧ་ཅང་སྟུག་ཅིང་། ལོ་རྒྱུས་རིག་པ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཆེད་དུ་བེད་སྤྱོད་བྱས་ཡོད། དེའི་དཔེ་མཚོན་ནི། ས་སྐྱ་བསོད་ནམས་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་བརྩམས་པའི་རྒྱལ་རབས་གསལ་བའི་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་རེད།(3) དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་དེབ་ཐེར་དཀར་པོ་དང་། དེ་བཞིན་རྒྱལ་ཁམས་རིག་པས་བསྐོར་བའི་གཏམ་རྒྱུད་གསེར་གྱི་ཐང་མ་སོགས་བརྩམས་ཏེ། ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་དག་སྣང་གི་བཤད་ཚུལ་དང་། རྟོག་བཟོའི་ལྷ་སྒྲུང་སོགས་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་ཁྱབ་ཁོངས་ལས་ཕྱིར་ཕུད་ཅིང། ལོ་རྒྱུས་ཞེས་པ་ནི་སྐབས་ཐོག་དེ་དང་དེའི་མི་རྣམས་ཀྱི་ཐུན་མོང་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་ཞིག་དགོས་པའི་ལྟ་བ་ནན་བརྗོད་བྱས་ཡོད། དུས་རིམ་འདིའི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པར་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་ལྟ་ཚུལ་ཁག་དང་། ལྷག་པར་དུ་ལོ་རྒྱུས་དངོས་གཙོ་སྨྲ་བའི་ལྟ་ཚུལ་གྱི་ཤན་ཤུགས་ཆེ་ཞིང། ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བཤད་ཚུལ་དང་ལོ་རྒྱུས་དངོས་གཉིས་རྐྱ་བཀར་ཡོད། དེའི་དཔེ་མཚོན་ནི། དུང་དཀར་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས་ (1927-1999) ཀྱིས་བརྩམས་པའི་བོད་ཀྱི་ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་སྐོར་བཤད་པ་ཞེས་པའི་ཆེད་རྩོམ་ལྟ་བུའོ།།\nབོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་དུས་རིམ་མ་འདྲ་ཁག་གསུམ་དེའི་ནང་། ལོ་རྒྱུས་ཐོ་འགོད་བྱས་པའི་ཡིག་ཚང་འབོར་ཆེན་ཞིག་བྱུང་ཡོད་ནའང་། ད་ཕན་ལོ་རྒྱུས་ཤེས་བྱར་སློབ་སྦྱོང་དང་། ཞིབ་འཇུག རྩོམ་འབྲི་ཇི་ལྟར་བྱེེད་ཚུལ་གྱི་རིགས་པའི་གཞུང་ལུགས་ཤིག་ཐོན་ཐུབ་མེད་པ་རེད། ཕྲན་གྱིས་དེ་ལྟར་བརྗོད་དོན་ཡང་། བོད་རང་ལ་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་ཆ་ཚང་ཞིག་ད་ཕན་ཡིག་འཁོད་བྱས་པ་མི་འདུག་ཅེས་བརྗོད་པ་ལས། དུས་རབས་རིམ་བྱུང་གི་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་ཚོར་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་འཇུག་དང་རྩོམ་འབྲིའི་ལག་ལེན་ཁྲོད་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་རྣམ་གཞག་གམ་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་མ་ལག་ཅིག་གྲུབ་ཡོད་པ་སྨོས་ཅི་དགོས། དཔེར་ན། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཡིག་ཚང་གྲགས་ཅན་རླངས་ཀྱི་པོ་ཏི་བསེ་རུ་ཞེས་པའི་ནང་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གལ་ཆེའི་རང་བཞིན་བསྟན་ཡོད་ལ།(4) དེ་བཞིན་དུ་ལྡེའུ་ཆོས་འབྱུང་དུ་ལུང་དྲངས་པའི་བོད་ཀྱི་གནའ་བོའི་ལོ་རྒྱུས་ཅན་ལྔ་ཞེས་པའི་ནང་སྔར་བཙན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་འབྲི་སྐབས་ཚད་གཞི་དགུའི་སྒོ་ནས་འབྲི་དགོས་ཚུལ་གཏན་འབེབས་གནང་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་རེད།(5)\nདེ་ལྟར་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་བྱུང་འཕེལ་ཁྲོད། ལག་ལེན་དངོས་ཀྱི་ནང་ལོ་རྒྱུས་ཇི་ལྟར་སློབ་ཞིབ་དང་རྩོམ་འབྲི་བྱ་བའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་མ་ལག་ཅིག་གྲུབ་ཡོད་ནའང་། དེ་དག་ཁ་འཐོར་དང་གོ་རིམ་མེད་པའི་ངང་གདོད་མའི་རྒྱུ་ཆའི་རྣམ་པར་ཡོད་པ་ཙམ་ལས། བསྟན་བཅོས་ལུགས་སུ་ཕྱོགས་བསྡོམས་བྱས་པའི་ཡིག་འཁོད་གཞུང་ལུགས་ཆ་ཚང་ཞིག་ད་ཕན་བྱུང་མེད། དེས་ན་ཁོ་བོ་ལྟ་བུ་རིགས་པའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་བྱང་ཚད་དམན་ཞིང་། ལྷག་པར་དུ་ལོ་རྒྱུས་ཤེས་བྱའི་སྐོར་ལ་ལྟ་རྒྱ་ཐོས་རྒྱ་ཆུང་བ་ཞིག་གིས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་རྨང་གཞིའི་ཤེས་བྱ་ལེགས་པོ་ཞིག་འཆད་རྒྱུ་རྔོ་མི་ཐོགས་མོད། འདས་པའི་ལོ་ཤས་རིང་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྐོར་ལ་དོ་སྣང་ཕྲན་བུ་བྱས་པའི་ཉམས་མྱོང་གཞིར་བཟུང་ཐོག ཕྱི་གླིང་བའི་སྐད་ཡིག་ཐོག་བཀོད་པའི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པ་དང་འབྲེལ་བའི་རྩོམ་ཡིག་ཁག་ཅིག་གི་ལེགས་ཆའང་བསྡུས་ཏེ། རང་རིགས་གསར་སློབ་ཚོར་ཅུང་ཟད་ཕན་རེས་དཔྱད་རྩོམ་འདི་བྲིས་པ་ཡིན།\nལོ་རྒྱུས་ཞེས་པ་ནི་དཔྱད་གཞིའི་རྒྱུ་ཆར་ཁུངས་བཅོལ་ཏེ་བདེན་པ་བདེན་ཐུབ་ཀྱིས་འཆད་དགོས་པའི་རིག་གནས་ཤིག་ཡིན། དཔྱད་གཞིའི་རྒྱུ་ཆ་མེད་ཕྱིན་ཁུངས་ལྡན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་གཞིར་མ་གྲུབ་ཅིང་། ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་ཚོས་འབྲེལ་ཡོད་དཔྱད་གཞིའི་རྒྱུ་ཆ་ཁག་འཚོལ་བསྡུ་བྱས་ཏེ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་འདས་པའི་གནས་ཚུལ་ཤེེས་རྟོགས་ཡོང་ཐབས་དང་འགྲེལ་བརྗོད་བྱེད་བཞིན་ཡོད། ལོ་རྒྱུས་དང་སྒྱུ་རྩལ་རྩོམ་རིག་གཉིས་མི་འདྲ་སྟེ། སྒྱུ་རྩོམ་འབྲི་བར་སྤྱི་ཚོགས་འཚོ་བའི་ཉམས་མྱོང་གི་རྒྱུ་ཆ་ངེས་ཅན་དགོས་ནའང་། རྩོམ་པ་པོས་རྒྱུ་ཆ་དེར་རང་གི་སྒྱུ་རྩལ་བློས་བསླངས་ལྟར་གང་འདོད་ཀྱིས་རྟོག་བཟོ་བྱེད་ཆོག་པ་ཡིན། འོན་ཀྱང་ལོ་རྒྱུས་ནི་དེ་དང་མི་འདྲ་བར་དཔྱད་གཞིའི་རྒྱུ་ཆར་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ཏེ་ཐོབ་པའི་ངོས་ཟིན་ཙམ་ཇི་བཞིན་དུ་བརྗོད་རྒྱུ་ལས། ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་ཚོས་རང་འདོད་ཀྱིས་རྟོག་བཟོ་བྱ་མི་རིགས་སོ། དེས་ན་དཔྱད་གཞིའི་རྒྱུ་ཆ་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་འཇུག་གི་གཞི་རྩའི་ཆ་རྐྱེན་གཙོ་བོ་དེ་རེད།\nལོ་རྒྱུས་ཞིབ་འཇུག་གི་དཔྱད་གཞིའི་རྒྱུ་ཆའི་ཐད། དེང་དུས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་རྣམས་སུ་དཔྱད་གཞིའི་རྒྱུ་ཆ་གཙོ་བོའམ་རིམ་པ་དང་པོ་དང་། དཔྱད་གཞིའི་རྒྱུ་ཆ་ཕལ་བའམ་རིམ་པ་གཉིས་པ་ཞེས་རིགས་དབྱེ་བཞིན་ཡོད། དེ་ལས་དཔྱད་གཞིའི་རྒྱུ་ཆ་གཙོ་བོ་ཞེས་པ་ནི། ཞིབ་འཇུག་བྱ་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་མི་སྣའམ་དོན་རྐྱེན་དེའི་སྐོར་སྐབས་ཐོག་དེར་བྱུང་བའི་མཐོང་ཐོས་མྱོང་གསུམ་གྱི་ཁུངས་དང་དཔང་རྟགས་ངོ་མ་དག་ལ་ཟེར།\nདཔྱད་གཞིའི་རྒྱུ་ཆ་ཕལ་བ་ནི། ཞིབ་འཇུག་བྱ་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་མི་སྣ་སོགས་ཀྱི་སྐོར་བརྒྱུད་ནས་ཐོབ་པའམ། རྒྱུ་ཆ་གཙོ་བོར་བརྟེན་ནས་བྱུང་བའི་ཕྱིས་ཀྱི་དཔྱད་གཞིའི་རིགས་ལ་ཟེར། ད་ཕན་བོད་ཡིག་ཐོག་དབྱེ་བ་འདི་རིགས་བཀར་བ་མ་མཐོང་བས། འདིར་དཔེ་མཚོན་རེ་ཟུང་ལམ་ནས་གསལ་ཙམ་བརྗོད་ན། དེ་ཡང་དཔེར་ན་རྗེ་ཙོང་ཁ་པའི་(1357-1419) སྐུ་ཚེའི་ལོ་རྒྱུས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པ་ལྟ་བུར་མཚོན་ན། ཁོང་གི་དངོས་སློབ་མཁས་གྲུབ་དགེ་ལེགས་དཔལ་བཟང་(1385-1438)གིས་རང་གི་མཐོང་ཐོས་མྱོང་གསུམ་གཞིར་བཞག་གིས་བྲིས་པའི་རྗེ་ཙོང་ཁ་པའི་རྣམ་ཐར་དད་པའི་འཇུག་ངོགས་ལྟ་བུ་ནི་དཔྱད་གཞིའི་རྒྱུ་ཆ་གཙོ་བོར་གཏོགས་ཤིང་། ཕྱིས་སུ་མཁས་གྲུབ་རྗེས་མཛད་པའི་རྣམ་ཐར་དེར་གཞི་བཅོལ་ཏེ་འབྲུག་རྒྱལ་དབང་ཆོས་རྗེས་མཛད་པའི་རྗེ་ཙོང་ཁ་པའི་རྣམ་ཐར་ཐུབ་བསྟན་མཛེས་པའི་རྒྱན་གཅིག་ངོ་མཚར་ནོར་བུའི་ཕྲེང་བ་ལྟ་བུ་ནི་དཔྱད་གཞིའི་རྒྱུ་ཆ་ཕལ་བར་གཏོགས་པ་ཡིན། དེ་བཞིན་དུ་རྒྱལ་དབང་ལྔ་པའི་(1617-1682)སྐུ་ཚེའི་ལོ་རྒྱུས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་ན། ཁོང་རང་ཉིད་ཀྱིས་བྲིས་པའི་རང་རྣམ་དུ་ཀཱུ་ལའི་གོས་བཟང་ལྟ་བུ་ནི་དཔྱད་གཞིའི་རྒྱུ་ཆ་གཙོ་བོར་གཏོགས་ཤིང་། ཕྱིས་སུ་རྒྱལ་དབང་ལྔ་པའི་རང་རྣམ་ལ་བརྟེན་ནས་གཞན་གྱིས་བྲིས་པའི་རྒྱལ་དབང་ལྔ་པའི་སྐོར་གྱི་ཡིག་ཆ་ཁག་ནི་དཔྱད་གཞི་ཕལ་བར་གཏོགས་པས་མཚོན་ནོ། །\nསྐབས་འདིའི་དཔྱད་གཞི་གཙོ་ཕལ་ཞེས་པ་ནི་དངོས་དང་བརྒྱུད་ནས་ཐོབ་པའི་ཁྱད་པར་རམ། ཡང་ན་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དུས་སྐབས་དེ་དང་དེའི་ཤུལ་བཞག་དཔྱད་གཞིའི་རིགས་ལ་གཙོ་བོ་དང་། དུས་ཚོད་གང་འཚམ་འདས་རྗེས་བྱུང་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དེ་དང་འབྲེལ་ཡོད་རྒྱུ་ཆ་ཁག་ལ་ཕལ་བ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན། ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་འཇུག་སྐབས་སུ་དཔྱད་གཞིའི་རྒྱུ་ཆ་གཙོ་བོ་དེ་རྩ་ཆེ་ཤོས་དང་གཞི་འཛིན་སའི་ཁུངས་གཙོ་བོར་བྱེད་པ་ཡིན། འོན་ཀྱང་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དཔྱད་གཞིའི་རྒྱུ་ཆ་ཡིན་ན་ངེས་པར་དུ་ཡིག་རིགས་སམ། དེབ་ཐེར་འབའ་ཞིག་ཡིན་མི་དགོས། འདིར་གཙོ་ཕལ་མེད་པར་སྤྱི་ལྡོག་ནས་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་འཇུག་གི་དཔྱད་གཞིའི་རྒྱུ་ཆའི་རིགས་སམ་དབྱེ་བ་གཙོ་བོ་ཁག་ངོ་སྤྲོད་བསྡུས་ཙམ་བྱེད་ན།\nདཔྱད་གཞིའི་ཡིག་རིགས་ཁོངས་སུ་དཔར་དུ་བསྐྲུན་ཟིན་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དཔེ་དེབ་དང་། ད་སྔ་དཔར་དུ་མ་བསྐྲུན་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དཔེ་ཆ་ལག་བྲིས་མ། དེ་བཞིན་གཞུང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཡིག་ཚགས་དང་། ཚོགས་པ་དང་སྒེར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་འཇུག་གི་དཔྱད་གཞིར་རུང་བའི་ཡིག་ཆའི་རིགས་མཐའ་དག་འདུ་བ་ཡིན། དཔར་སྐྲུན་ཟིན་པའི་ཡིག་རིགས་ལ་མཚོན་ན། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དཔེ་དེབ་ཁག་དང་། དེ་བཞིན་དུས་དེབ། ཚགས་པར། གཞུང་འབྲེལ་ཡིག་ཆ། གཞུང་འབྲེལ་མ་ཡིནཔའི་སྙན་ཐོ། རྩོམ་རིག་བརྩམས་ཆོས། ས་ཁྲ། ཁྱབ་བསྒྲགས་ཡི་གེ། ཁྲིམས་ཡིག ཁྲིམས་ཁང་གི་བཅད་ཁྲ་སོགས་རྣམ་གྲངས་ཧ་ཅང་། དེ་ལས་བོད་ཡིག་ཐོག་ཡོད་པའི་ལོ་རྒྱུས་སྐོར་གྱི་དཔེ་ཆ་གཅིག་པུར་མཚོན་ནའང་འཛམ་གླིང་ནང་གྲངས་འབོར་མང་ཤོས་ཀྱི་གྲས་ཡིན་ཏེ། ཁམས་སྤྲུལ་བསོད་ནམས་དོན་གྲུབ་ཀྱིས་བསྡུ་སྒྲིག་མཛད་པའི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དཔེ་ཐོ་ཞེས་པའི་ནང་འབྲེལ་ཡོད་དཔེ་ཆ་གྲངས་ཆིག་སྟོང་ཉིས་བརྒྱ་བཅུ་གསུམ་གྱི་མཚན་བྱང་བཀོད་ཡོད་པས་མཚོན་ནོ།།(6) ལོ་རྒྱུས་དང་འབྲེལ་བའི་དཔེ་ཆ་དེ་དག་ཀྱང་རིགས་དང་ཐ་སྙད་མི་འདྲ་མང་པོ་ཡོད་པ་ནི་དེབ་ཐེར་དང་། ཆོས་འབྱུང་། བཀའ་ཐང་། རུས་མཛོད། གདུང་རབས། གདན་རབས། ཡིག་ཚང་། དཀར་ཆག རྣམ་ཐར། རྟོགས་བརྗོད། བསྟན་རྩིས། བཀའ་གཙིགས་ཀྱི་ཡི་གེ་སོགས་མང་ངོ་། བོད་ཀྱི་གནའ་དེང་གི་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་ཚོས་དཔྱད་གཞིའི་རྒྱུ་ཆ་དེ་དག་མཐོང་ཆེན་བེད་སྤྱོད་གནང་ཡོད་དེ། དཔེར་ན། བྲག་དགོན་པ་བསྟན་པ་རབ་རྒྱས་(1801-?)ཀྱིས་མདོ་སྨད་ཆོས་འབྱུང་རྩོམ་འབྲི་གནང་སྐབས་ལོ་རྒྱུས་དང་འབྲེལ་བའི་དཔེ་ཆ་ཁག་དྲུག་བརྒྱ་ལྷག་ལ་ཟུར་ལྟའི་དཔྱད་གཞི་མཛད་ཡོད་པ་དང་།(7) བཙན་བྱོལ་ཁྲོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་མཁས་ཅན་ཇོ་སྲས་བཀྲ་ཤིས་ཚེ་རིང་གིས་གླིང་ཚང་གི་རྒྱལ་རབས་གནད་བསྡུས་ཤིག་རྩོམ་འབྲི གནང་སྐབས་དཔྱད་གཞིའི་ཁུངས་བདུན་ཅུ་ལྷག་ལ་བརྟེན་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་རེད།(8) འདི་ནི་རང་རིགས་གཞོན་སྐྱེས་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་འཇུག་པ་ཚོས་ཅིས་ཀྱང་སློབ་སྦྱོང་བྱ་འོས་པའི་མིག་ལྟོས་བཟང་པོ་ཞིག་རེད། དེ་བཞིན་དུ་དཔར་སྐྲུན་བྱས་མེད་པའི་ཡིག་རིགས་ཀྱི་དཔྱད་གཞིར་མཚོན་ནའང་། ཡིག་ཚགས་ཁག་དང་། སྒེར་གྱི་འཕྲིན་ཡིག ཉིན་ཐོ། ཁ་ཆེམས་ཡི་གེ། ཐོ་དེབ་སོགས་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་འཇུག་ལ་ཕན་ཐོགས་པའི་\nདཔྱད་ཡིག་མཐའ་དག་སྟེ། དེ་ལས་ཡིག་ཚགས་ལྟ་བུར་མཚོན་ན། དེ་སྔ་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་རིམ་པའི་སྐབས་སུ་ཉར་ཚགས་བྱས་པའི་ཁྲལ་བསྡུ་ཁྲིམས་གནོན་དང་བཀའ་རྒྱ་བཏང་བ་སོགས་ཀྱི་ཡིག་ཆ་ཁག་དང་། དེ་བཞིན་དགོན་སྡེའམ་བླ་བྲང་ཆེ་ཁག་དང་། དེ་བཞིན་སྒེར་པ་མི་དྲག་གི་ཁྱིམ་ཚང་སོགས་ཀྱིས་སྤྱི་ཚོགས་ཐོག་ཆོས་དང་སྲིད་ཀྱི་ལས་དོན་བྱས་རིགས་ཐོ་འགོད་བྱས་པའི་ཉར་ཚགས་ཡིག་ཆའི་རིགས་ལ་ཟེར་ཞིང་། དེ་དག་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་འཇུག་ལ་ཉེ་བར་མཁོ་བའི་དཔྱད་གཞི་རིན་ཐང་བྲལ་བ་ཡིན། དེང་སྐབས་འཛམ་གླིང་གི་ཚན་རིག་ཞིབ་འཇུག་གི་ལས་དོན་དང་། ལྷག་པར་དུ་སྤྱི་ཚོགས་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་འཇུག་གི་རྣམ་པ་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་བ་དང་བསྟུན། ཡིག་ཚགས་ཀྱི་དཔྱད་གཞིའི་རིན་ཐང་ཆེ་རུ་ཇེ་མཐོར་སོང་སྟེ། ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་འཇུག་པ་ཚོས་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚགས་ཁག་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་འཇུག་གི་རྨང་གཞིའི་རྒྱུ་ཆ་གལ་ཆེར་བརྩི་བཞིན་ཡོད། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་གྲགས་ཅན་ཚོས་ཀྱང་རང་གི་བྲིས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཆེད་རྩོམ་ནང་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚགས་བེད་སྤྱོད་གང་ལེགས་གནང་ཡོད་དེ། དཔེར་ན། ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བའི་མཁས་དབང་ཞྭ་སྒབ་པ་དབང་ཕྱུག་བདེ་ལྡན་(1907 –1989)གྱིས་མཛད་པའི་བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་རྒྱལ་རབས་ནང་། དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་སྲིད་གཞུང་གིས་ཉར་ཚགས་བྱས་པའི་གཞུང་འབྲེལ་ཡིག་ཚགས་རྩ་ཆེན་ཁག་དཔྱད་གཞིར་བཟུང་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་རེད།(9) དེས་ན་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་སྐབས་ངེས་པར་དུ་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚགས་ཀྱི་དཔྱད་གཞིའི་རིན་ཐང་ལ་མཐོང་ཆེན་བྱེད་དགོས།\nངག་རྒྱུན་ཞེས་པ་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་མི་སྣ་དང་དོན་རྐྱེན་སོགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཡིག་ཐོག་ལ་མ་བཀོད་པར་ངག་ཐོག་ནས་གནས་པ་ལ་ཟེར་ཞིང་། རྒྱལ་ཁབ་དང་། མི་སྒེར། ཡང་ན་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དོན་རྐྱེན་གལ་ཆེན་ཞིག་གི་སྐོར་སོགས་མི་རྣམས་ཀྱི་ངག་ཐོག་ཏུ་མི་རབས་ནས་མི་རབས་བརྒྱུད་སྤེལ་བྱས་པའི་ལོ་རྒྱུས་གཏམ་རྒྱུད་དག་ལ་ངག་རྒྱུན་ལོ་རྒྱུས་ཟེར། ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་དེང་དུས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་འཇུག་པ་ཚོས་ངག་རྒྱུན་ལོ་རྒྱུས་རྩད་གཅོད་དང་སྒྲ་འཇུག་སོགས་བྱས་ཏེ་དཔྱད་གཞིའི་རྒྱུ་ཆ་གལ་ཆེར་བརྩི་བར་མ་ཟད། བོད་ལ་མཚོན་ན་སྔར་ནས་བཟུང་ངག་རྒྱུན་ལོ་རྒྱུས་ཁུངས་ཐུབ་ཁག་བསྡུ་སྒྲིག་དང་ཡིག་ཐོག་ལ་འགོད་པའི་སྲོལ་རྒྱུན་ཡོད་དེ། བོད་ཀྱི་མི་རྣམས་སྤྲེའུ་དང་བྲག་སྲིན་མོའམ་སྤྲ་མོ་ལས་ཆད་ཚུལ་གྱི་གནའ་བོའི་ངག་རྒྱུན་ཤོད་སྲོལ་ཕྱིས་སུ་རྒྱལ་རབས་གསལ་བའི་མེ་ལོང་སོགས་སུ་བསྡུས་ཡོད་པ་དང་། དེ་བཞིན་སྤུ་རྒྱལ་ཐོག་མ་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོའི་ཆད་ཁུངས་སྐོར་གྱི་ངག་རྒྱུན་ཤོད་སྲོལ་ཁག་ཕྱིས་སུ་ལྡེའུ་ཆོས་འབྱུང་སོགས་སུ་བསྡུས་ཡོད་པ་དང་།(10) གྲི་གམ་བཙན་པོར་མཚན་བཏགས་པ་དང་ཐུགས་ལ་གདོན་གསོལ་ཚུལ་སོགས་ཀྱི་ངག་རྒྱུན་ཤོད་སྲོལ་ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་ནང་དུའང་བཀོད་ཡོད།(11)\nད་ལྟའི་སྐབས་སུའང་བོད་མི་ཚོས་ངག་རྒྱུན་ལོ་རྒྱུས་རྩད་གཅོད་དང་། དེ་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་འཇུག་གི་དཔྱད་གཞིར་སྤྱོད་རྒྱུར་མཐོང་ཆེན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་དེ། དཔེར་ན། ངྷ་རམ་ས་ལའི་བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང་གིས་ད་ཕན་ཡིག་ཐོག་ཏུ་མེད་པའི་ངག་རྒྱུན་ལོ་རྒྱུས་དང་ཤེས་རིག་སྲུང་ཉར་ཆེད་ཕྱི་ལོ་༡༩༧༦ནས་ངག་རྒྱུན་ལོ་རྒྱུས་སྡེ་ཚན་ཟུར་བཙུགས་བྱས་ཏེ། ལོ་རྒྱུས་དང་འབྲེལ་ཡོད་ཀྱི་ངག་རྒྱུན་འབོར་ཆེན་སྒྲ་འཇུག་ཉར་ཚགས་བྱས་ཡོད་ཅིང་། དེ་དག་ལས་ད་ཕན་དེབ་གཟུགས་སུ་དཔར་སྐྲུན་བྱས་པའང་གྲངས་༣༤ཡོད་པ་རེད།(12) དེ་བཞིན་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་འཇུག་པ་ཚོས་ད་ཕན་མང་ཚོགས་ཀྱི་ངག་རྒྱུན་ལ་ཡོད་པ་གང་ཞིག ཆོས་སྲིད་བཀག་རྒྱ་སྣ་ཚོགས་རྐྱེན་པས་ད་ཕན་མར་མུར་སབ་སིབ་ཙམ་ལས་གླེང་མ་ཐུབ་པའི་ངག་རྒྱུན་ལོ་རྒྱུས་ཁག་ཀྱང་རྩད་གཅོད་དང་རིགས་པས་བརྡར་ཤ་བཅད་ཡོད་དེ། དཔེར་ན། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་འཇུག་པ་སྐུ་ཞབས་ཆབ་འགག་རྡོ་རྗེ་ཚེ་རིང་ལགས་ཀྱིས་རང་གི་དཔྱད་རྩོམ་ནང་། རྒྱ་བཟའ་ཀོང་ཇོ་(སྔ་མ་)བོད་དུ་བཙུན་མོར་ཡོང་སྐབས་ཁམས་ཕྱོགས་ཀྱི་ལམ་བར་དུ་ནལ་བུ་ཞིག་སྐྱེས་ཚུལ་སྐོར་གྱི་ངག་རྒྱུན་སྐོར་རྩད་གཅོད་དང་རིགས་པས་དཔྱད་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་རེད།(13) དེས་ན་ངག་རྒྱུན་ལོ་རྒྱུས་ནི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་འཇུག་པ་ཚོས་སྣང་ཆེན་བྱེད་དགོས་སའི་དཔྱད་གཞིའི་རྒྱུ་ཆའི་རྣམ་གྲངས་ཤིག་རེད།\nསྒྱུ་རྩལ་རིག་དངོས་ཞེས་པ་ནི། རི་མོ་དང་འབུར་རྐོས་སོགས་ཀྱི་སྒྱུ་རྩལ་ཤུལ་བཞག་ཁག་ལ་ཟེར་བ་ཡིན། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དུས་སྐབས་མ་འདྲ་བར་བཞེངས་པའི་སྒྱུ་རྩལ་རིག་དངོས་ཁག་ནི་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱི་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་རིག་གནས་ཀྱི་ཐོན་རྫས་ཡིན་པར་མ་ཟད། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དུས་སྐབས་མ་འདྲ་བའི་མི་རྣམས་ཀྱི་བསམ་བློ་དང་། ཆས་གོས། ཆ་ལུགས་སོགས་ཀྱི་སྐོར་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱ་བའི་དཔྱད་གཞིའི་རྒྱུ་ཆར་ཡང་རུང་བ་ཡིན། དེའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་བརྩམས་ཆོས་གང་ཞིག་ཡིན་ནའང་དེའི་རྒྱུ་ཆའི་འབྱུང་ཁུངས་དངོས་ཡོད་འཚོ་བ་ལ་ཐུག་པས་ཡིན། དཔེར་ན་དེ་སྔ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་(742-804)རིང་བསམ་ཡས་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་སྐབས་མཛེས་མ་ལྕོག་རོ་བཟའི་གཟུགས་ལ་དཔེར་བྱས་ཏེ་སྒྲོལ་མའི་སྐུ་བཞེངས་པའི་ལོ་རྒྱུས་འབྱུང་བ་ལྟར་རོ།(14) དེང་སང་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་འཇུག་པ་ཚོས་སྒྱུ་རྩལ་རིག་དངོས་ཁག་ལོ་རྒྱུས་ལ་དཔྱོད་པའི་དཔྱད་གཞི་གལ་ཆེར་འཛིན་ཞིང་། བོད་ལའང་མཁས་དབང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་སྒྱུ་རྩལ་རིག་དངོས་ཁག་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་འཇུག་གི་དཔྱད་གཞིའི་རྒྱུ་ཆ་གལ་ཆེན་དུ་འཛིན་རིགས་ཚུལ་མཛུབ་སྟོན་གནང་ཡོད།(15) དེས་ན་སྔར་གྱི་རིས་བྲིས་རྙིང་བ་དང་ལྷ་སྐུ་རྙིང་བ་སོགས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ནའང་འབྲེལ་ཡོད་གནས་ཚུལ་འགའ་རེ་ཤེེས་རྟོགས་ཐུབ་པ་ཡིན་ནོ།\nགནའ་བོའི་ཤུལ་རྫས་ནི་ལོ་རྒྱུས་གོང་གི་ཤུལ་ལུས་འགྱུར་རྡོའམ། གནའ་བོའི་མི་རྣམས་ཀྱི་ཤུལ་ལུས་དངོས་པོ་དཔེར་ན་ཐོད་རུས་དང་མཁར་ཤུལ་སོགས་ལ་ཟེར། དེ་དག་ནི་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱི་གདོད་མའི་ལོ་རྒྱུས་ལ་དཔྱོད་པའི་གཞི་འཛིན་ས་ཉག་ཅིག་ཡིན་ཞིང་། ཡིག་སྲོལ་མ་དར་གོང་གི་གནའ་བོའི་ལོ་རྒྱུས་ནི་གནའ་བོའི་ཤུལ་རྫས་ལ་བརྟེན་ནས་རྟོགས་ཐབས་བྱ་རྒྱུ་ལས་ཐབས་གཞན་མེད་པས། འཛམ་གླིང་གི་ས་ཁུལ་སོ་སོ་ནས་ཐོན་པའི་གནའ་ཤུལ་དེ་དག་ནི་གནའ་བོའི་ལོ་རྒྱུས་དཔྱོད་པའི་མེ་ལོང་ལྟ་བུར་གྱུར་ཡོད།\nབོད་ལ་མཚོན་ནའང་། དེང་སྐབས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་ཚོས་གནའ་ཤུལ་ལ་ཚན་རིག་གིས་བརྟག་དཔྱད་བྱས་པའི་གྲུབ་དོན་ཁག་ལ་མཐོང་ཆེན་བྱས་ཏེ་རང་གི་ཆེད་རྩོམ་ནང་དྲངས་ཡོད་དེ། དཔེར་ན། ལོ་རྒྱུས་མཁས་ཅན་ཆབ་སྤེལ་ཚེ་བརྟན་ཕུན་ཚོགས་(1922-2013)ཀྱིས་བོད་ཀྱི་ས་ཁམས་ཆགས་ཚུལ་སྐོར་གླེང་སྐབས་ཚན་རིག་པ་ཚོས་བོད་ཀྱི་ས་ཁམས་དང་འགྱུར་རྡོར་བརྟག་དཔྱད་བྱས་པའི་གྲུབ་དོན་ལུང་འདྲེན་གནང་ཡོད་པ་དང།(16) དེ་བཞིན་གུ་གེ་ཚེ་རིང་རྒྱལ་པོའི་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་འཇུག་གི་ཆེད་རྩོམ་ནང་བོད་ས་ནས་རྙེད་པའི་རྡོ་ཆས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པའི་གྲུབ་དོན་ལུང་འདྲེན་བྱས་ཡོད་ཅིང་།(17) ཤེས་རབ་བཟང་པོ་ལགས་ཀྱིས་ཀྱང་བོད་ཀྱི་གནའ་བོའི་ལོ་རྒྱུས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པར་གནའ་དཔྱད་རིག་པ་དང་ཟུང་འབྲེལ་བྱས་ཏེ་ཕན་ཚུན་གཞོགས་འདེགས་ཡོང་ཐབས་བྱེད་དགོས་ཚུལ་ཆེད་རྩོམ་མཛད་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་རེད།(18) དེས་ན་བོད་ཀྱི་གནའ་བོའི་ལོ་རྒྱུས་སྤྱི་དང་། ལྷག་པར་དུ་ལོ་རྒྱུས་འགོ་མ་ཚུགས་པའི་གདོད་མའི་གནས་ཚུལ་ལ་དཔྱོད་སྐབས་གནའ་བོའི་ཤུལ་རྫས་བསྔོག་འདོན་བརྟག་དཔྱད་ལ་མཐོང་ཆེན་བྱས་ཏེ། དེའི་ཞིབ་འཇུག་གི་གྲུབ་དོན་གསར་པས་བོད་ཀྱི་གནའ་བོའི་ལོ་རྒྱུས་ཕུན་སུམ་ཇེ་ཚོགས་སུ་གཏོང་བར་འབད་དགོས་སོ།།\nདེ་ལྟར་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་འཇུག་ལ་དཔྱད་གཞི་གལ་ཆེ་བ་དང་། དཔྱད་གཞིའི་རྒྱུ་ཆའི་རྣམ་གྲངས་གཙོ་ཁག་ངོ་སྤྲོད་མདོར་བསྡུས་བྱས་རྗེས། འདིར་དཔྱད་གཞིའི་རྒྱུ་ཆ་གང་ཞིག་ཡིན་ཡང་དེའི་བཤད་ཚུལ་ལ་ལུང་རིགས་ཀྱིས་དཔྱད་པ་ཞིབ་མོ་བྱེད་དགོས་པ་དང་། དཔྱད་གཞིའི་རྒྱུ་ཆ་བེད་སྤྱོད་གཏོང་སྐབས་ཚན་རིག་དང་མཐུན་པའི་སྤྱོད་ཚུལ་འཛིན་དགོས་ཚུལ་ཅུང་ཟད་སྨྲ་ན། དེ་ཡང་སྔར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་ཁག་གི་བཤད་ཚུལ་ལ་ཤ་གཟུག་ཟ་རྐྱང་གིས་བདེན་ཁ་མི་སྦྱིན་པར་དཔྱད་པ་ཞིབ་མོ་བྱེད་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། སྔར་གྱི་མིས་བྲིས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆའི་ནང་བཀོད་ཚད་ཚང་མས་སྐབས་དེའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དོན་དངོས་མཚོན་ཐུབ་པའི་ཁྱབ་པ་མེད་ཅིང་། ཆོས་ལུགས་ཀྱི་འཐེན་འཁྱེར་དང་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་བཀག་རྒྱའི་རྐྱེན་པས་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་ཁག་ནང་ལོ་རྒྱུས་དངོས་དང་མི་མཐུན་པའི་བཤད་ཚུལ་འཁྱོག་པོ་མང་དུ་མཆིས་པས་སོ།། མཁས་དབང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་ཐང་ཡིག་སྡེ་ལྔར་གདེང་འཇོག་གནང་སྐབས། དེ་སྔའི་ལོ་རྒྱུས་རྣམས་ལ་ཕྱིས་སུ་བསྲེ་ལྷད་ཞུགས་ཏེ་མགོ་ནས་མཇུག་བར་རྫུན་ཚིག་གཅིག་ཀྱང་མ་འདྲེས་པ་ཞིག་རྙེད་དཀའ་ཞེས་(19)གསུངས་པ་ནི་ཉམས་མྱོང་གི་སྡོམ་ཚིག་ཡང་དག་པ་ཞིག་རེད།\nབོད་ལ་རིག་གནས་དང་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བཤད་ཚུལ་གང་ཞིག་ཡིན་ཡང་དོན་དངོས་དང་མཐུན་མིན་དཔྱད་པ་བྱེད་སྲོལ་སྔར་ནས་ཡོད་ཅིང་། མཐའ་དྲུག་ཚུལ་བཞི་དང་། རྟོན་པ་བཞི། དཔྱད་པ་གསུམ་སོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་རབ་དང་། དགོངས་འགྲེལ་གྱི་བསྟན་བཅོས་ཁག་གི་ནང་དོན་གཏན་ལ་ཕབ་པས། བོད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ལ་རིགས་པའི་ཆོས་ལུགས་སུ་བསྙད་ཀྱི་ཡོད། དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ལུགས་རིག་གནས་ཙམ་མ་ཟད་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ངོས་ཐད་ནས་ཀྱང་བསྟན་བཅོས་ཁག་ལ་དཔྱད་པ་བྱས་ཡོད་དེ། བོད་སྔ་རབས་ཀྱི་དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་མཛད་མཁན་ཚོས་ག་ལས་འཇིགས་མེད་སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་དབུ་མ་རྩ་ཤེའི་རང་འགྲེལ་ཡིན་ཚུལ་གསུངས་ཤིང་། ཕྱིས་སུ་སྡེ་དགེའི་བསྟན་འགྱུར་གྱི་དཀར་ཆག་ཏུའང་རང་འགྲེལ་ཡིན་ཚུལ་བཀོད་ཡོད་ནའང་། རྗེ་ཙོང་ཁ་པས་ག་ལས་འཇིགས་མེད་ཀྱི་གཞུང་དངོས་ལ་བརྟག་དཔྱད་གནང་མཐར་དེ་ནི་སློབ་དཔོན་གྱི་རང་འགྲེལ་མིན་ཚུལ་དགག་སྒྲུབ་གནང་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་རེད།(20)\nའདིས་མཚོན་བོད་ཀྱི་སྔ་རབས་ཀྱི་མཁས་པ་ཚོས་རིག་གནས་དང་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གཞུང་རྣམས་ཀྱི་བཤད་ཚུལ་དང་། དེ་དག་གི་རྩོམ་པ་པོ་སུ་ཡིན་སོགས་ཀྱི་ཐད་དཔྱད་པ་ཞིབ་མོར་གནང་ཡོད་པར་མ་ཟད། དེང་རབས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་ཚོས་ཀྱང་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་རིགས་ཁག་ལ་བརྟག་དཔྱད་ཞིབ་མོར་གནང་ཡོད་དེ། དཔེར་ན། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་ཐང་ཡིག་སྡེ་ལྔའི་སྐོར་མ་ཕྱི་བྱིངས་གནའ་དུས་སུ་བྲིས་ཀྱང་ཕྱིས་སུ་གཞན་གྱིས་བསྲེ་ལྷད་བཅུག་ཡོད་ཚུལ་དཔྱད་ཞིབ་གནང་ཡོད་ཚུལ་གོང་སྨོས་ལྟར་དང་། ཆབ་སྤེལ་ཚེ་བརྟན་ཕུན་ཚོགས་ཀྱིས་དེ་སྔ་ཡོངས་གྲགས་སུ་བཀའ་ཆེམས་ཀ་ཁོོལ་མ་དེ་སྲོང་བཙན་གྱིས་མཛད་པ་ཡིན་ཚུལ་ཟེར་བའི་ཐད་དཔྱད་བརྗོད་བྱས་ཡོད་ཅིང་།(21) དོར་ཞི་གདོང་དྲུག་སྙེམས་བློས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་གྲགས་ཅན་སྦ་བཞེད་དེ་ཉིད་སྦ་གསལ་སྣང་གིས་མཛད་པ་མིན་ཚུལ་གསུངས་ཡོད།(22) ལྷག་པར་དུ་སྐུ་ཞབས་ཆབ་སྤེལ་ཚེ་བརྟན་ཕུན་ཚོགས་ཀྱིས་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་ནི་བོད་རང་གི་མི་ཞིག་ཡིན་ཞེས་པའི་དཔྱད་རྩོམ་བྲིས་ཏེ། དེའི་ནང་སྤུ་རྒྱལ་གདུང་རབས་ཀྱི་རྩ་བའི་འབྱུང་ཁུངས་སྐོར་ལ་བཤད་ལུགས་མ་འདྲ་བ་གང་ཡོད་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་མཐར། གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་ནི་སྤུ་བོའི་ཡུལ་ནས་བོད་ཀྱི་རྗེར་གཤེགས་པའི་བཤད་ཚུལ་དེ་ཁོ་ན་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དོན་དངོས་དང་མཐུན་ཚུལ་ལུང་རིགས་ལམ་ནས་དགག་གཞག་བྱས་ཡོད་པ་རེད། དེ་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བཤད་ཚུལ་མ་འདྲ་བ་ཁག་ཤ་གཟུག་ཟ་རྐྱང་མི་བྱེད་པར་རྟོག་ཞིབ་དང་དཔྱད་བརྗོད་ཇི་ལྟར་བྱེད་ཚུལ་གྱི་དཔེ་མཚོན་ཧ་ཅང་ལེགས་པོ་ཞིག་ཏུ་མཐོང་།\nའོ་ན་དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆར་རྟོག་ཞིབ་བྱེད་ཚུལ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། ཚད་གཞི་བརྒྱད་ཀྱི་སྒོ་ནས་བརྟག་དཔྱད་བྱས་ན་ད་གཟོད་དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་རིགས་དེ་ཉིད་ཚད་འཛིན་འཕེར་མིན་བརྡར་ཤ་གཅོད་ཐུབ། ཚད་གཞི་བརྒྱད་ནི། དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ་དེ་སུས་བརྩམས་པ་ཡིན། ཅིའི་ཕྱིར་བརྩམས་པ་ཡིན། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་མི་སྣའམ་དོན་རྐྱེན་དེ་དང་རྩོམ་མཁན་བར་འབྲེལ་བ་ཅི་ཡོད། རྩོམ་མཁན་དེ་ཡིད་ཆེས་འཕེར་བའི་ཞིབ་འཇུག་པ་ཞིག་ཡིན་མིན། རྩོམ་མཁན་དེས་ལངས་ཕྱོགས་ངེས་ཅན་ཞིག་གཞིར་བཟུང་ནས་བྲིས་པ་ཡིན་མིན། རྩོམ་མཁན་དེས་ཡིག་ཆ་དེའི་ནང་ཅི་ཞིག་བཤད་ཡོད་མེད་། རྩོམ་མཁན་དེས་རང་གི་དམ་བཅས་པའི་བསྒྲུབ་བྱ་སྒྲུབ་པར་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་ལུང་རིགས་དཔང་རྟགས་ཅི་ཙམ་བཀོད་ཡོད་མེད། རྩོམ་མཁན་དེ་དོན་དངོས་ཀྱི་དཔང་རྟགས་ལ་གཡོལ་ཐབས་བྱས་ཡོད་མེད་བཅས་ཡིན།\nདཔྱད་གཞིའི་རྒྱུ་ཆ་བེད་སྤྱོད་གཏོང་སྐབས་ཚན་རིག་དང་མཐུན་པའི་སྤྱོད་ཚུལ་འཛིན་དགོས་ཞེས་པ་ནི། དཔྱད་གཞིའི་རྒྱུ་ཆར་ཞིབ་འཇུག་འཐུས་ཚང་བྱེད་པ་དང་། རང་འདོད་ཕྱོགས་ལྷུང་གིས་མ་བསླད་པར་དཔྱད་གཞི་རང་ངོས་ཀྱི་བདེན་དོན་གཙིགས་འཛིན་དང་བེད་སྤྱོད་ཇི་བཞིན་གཏོང་དགོས་པ་དེ་ཡིན། དཔྱད་གཞིའི་རྒྱུ་ཆ་བེད་སྤྱོད་གཏོང་སྐབས་ནམ་རྒྱུན་ལྷགས་བཞིན་པའི་གནད་དོན་གཙོ་བོ་ཁག་ནི། མ་ཡིག་གི་གོ་དོན་རང་འདོད་ལྟར་ལོག་འགྲེལ་བྱེད་པ་དང་། ལུང་ཚིག་རང་འདོད་ལྟར་གཅོད་གཏུབ་བྱས་ཏེ་འདྲེན་པ། ཚིག་མཚམས་ལོག་བཅད་བྱེད་པ། ལུང་དྲངས་པའི་དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆའི་ཁུངས་ལུང་གསལ་པོ་མེད་པ་བཅས་རེད།\nའདིར་གནད་དོན་དེ་དག་དཔེ་མཚོན་དང་བཅས་ཅུང་གསལ་ཙམ་བརྗོད་ན། དེ་ལས་མ་ཡིག་གི་གོ་དོན་རང་འདོད་ལྟར་ལོག་འགྲེལ་བྱེད་པ་ནི། ཆོས་ལུགས་ཀྱི་འཐེན་འཁྱེར་བསམ་བློའམ། ཆབ་སྲིད་འཐབ་རྩོད་སོགས་ཀྱི་དབང་གིས་མ་ཡིག་གི་གོ་དོན་ལ་རང་འདོད་ལྟར་བཟོ་བཅོས་བྱེད་པ་སྟེ། དཔེར་ན། སུམ་པ་ཡེ་ཤེས་དཔལ་འབྱོར་(1704-1788)གྱིས་རང་ཉིད་རྙིང་ཆོས་ལ་མི་དགའ་བའི་དབང་གིས་རྒྱལ་པོ་སྐུ་ལྔའི་གསོལ་ཁ་འཇིག་རྟེན་མཆོད་བསྟོད་མ་ཞེས་པའི་མ་ཡིག་ནང་། འཇིག་རྟེན་མཆོད་བསྟོད་དཀྱིལ་འཁོར་གྲུ་འཛིན་པ། ། ཞེས་པ། ཤཱཀྱ་སེངྒེའི་བསྟན་པ་སྲུང་མཛད་པ། ། ཞེས་པར་བསྒྱུར་བ་དང་། ཡང་། པད་མ་ཐོད་ཕྲེང་སོ་ཟུར་གནུབས་ཉང་ཚོགས། ། ཞེས་པ། པདྨ་འབྱུང་གནས་བློ་བཟང་གྲགས་པ་སོགས། ། ཞེས་སོགས་སུ་རང་འདོད་ལྟར་བསྒྱུར་ནས་དགོན་ལུང་དགོན་པའི་ཚོགས་འདོན་སུ་ལྗགས་བསྒྲིགས་མཛད་པ་ལ། སུམ་པ་རང་གི་དངོས་སློབ་ཐུའུ་བཀན་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མས(1737-1802)་ “ཚིག་བསྒྱུར་འདི་འདྲ་ནི་ངེས་པར་དབང་གཞུའི་སྙིང་པོ་དང་མཚུངས་སོ།”(23)ཞེས་གསུངས་ཏེ་ཐེར་འདོན་དང་དགག་སྒྲུབ་གནང་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཆབ་སྲིད་འཐབ་རྩོད་དབང་གིས་བཟོ་བཅོས་བརྒྱབ་པའང་། དཔེར་ན། ཕྱི་ལོ་༡༩༨༨ལོའི་ཕྱི་ཟླ་བཅུ་གཉིས་པའི་ཤེས་བྱ་དུས་དེབ་ནང་རྩོམ་སྒྲིག་པ་བྱམས་པ་བསྟན་འཛིན་ལགས་ཀྱིས་ང་ཕོད་ཀྱི་གཏམ་བཤད་ལ་དགག་ལན་ཞིག་བསྐྱོན་ཡོད་ཅིང་། ཕྱིས་སུ་རྒྱ་རིགས་དབང་རྒོད་ཟེར་བ་སོགས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་བོད་ལྗོངས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་གོ་བབ་དཔྱད་ཞིབ་ཅེས་པའི་སྟོད་ཆའི་གླེང་བརྗོད་ནང་། དེའི་ལུང་འདྲེན་སྐབས་རང་འདོད་ལྟར་ལོག་འགྲེལ་བྱས་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་རེད།(24) སྤྱིར་མ་ཡིག་གི་དོན་ལ་ལོག་འགྲེལ་བྱེད་པར་གོ་དོན་མ་རྟོགས་པའི་དབང་གིས་འབྱུང་སྲིད་ཀྱང་། གོང་དུ་དྲངས་པའི་དཔེར་མཚོན་དེ་དག་ནི་བསམ་བཞིན་དུ་བཟོ་བཅོས་དང་ལོག་འགྲེལ་བྱས་པ་ཡིན་པས། ཚུལ་འདི་འདྲ་ཞིབ་འཇུག་པ་དང་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་ཚོས་ངེས་པར་དུ་དོར་བྱ་ཡིན་ནོ།\nལུང་ཚིག་རང་འདོད་ལྟར་གཅོད་གཏུབ་བྱེད་པ་ནི། རང་གི་འདོད་བློ་ངེས་ཅན་ཞིག་སྒྲུབ་ཆེད་དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆའི་ནང་གང་ཡོད་སོར་བཞག་མི་བྱེད་པར་བསམ་བཞིན་འཕྲི་སྣོན་གྱིས་ལུང་འདྲེན་པ་ལ་ཟེར། དཔེར་ན། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་སྐོར་གྱི་དཔྱད་བརྗོད་དེབ། “དྲང་བདེན་གྱིས་བསླུས་པའི་སློང་མོ་བ་” ཞེས་པའི་ནང་དུ་ཞྭ་སྒབ་པའི་སྲིད་དོན་རྒྱལ་རབས་དེ་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་བརྩམས་ཆོས་ཡིན་ཚུལ་དང་། དེ་ཞྭ་སྒབ་པ་སོགས་ཁ་མཐུན་བྱས་ཏེ་འཕྲོག་བཅོམ་བྱས་པ་ཡིན་ཚུལ་བརྗོད་འདུག་ཅིང་། དེའི་སྒྲུབ་བྱེད་གཙོ་བོར་ཀིརྟི་རིན་པོ་ཆེས་ཞིབ་འཇུག་དང་རྩོམ་སྒྲིག་གནང་བ་”དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་རབ་བྱེད་”ཅེས་པའི་དེབ་ལས། དགེ་སློང་རིག་འཛིན་དབང་པོ་ཟེར་བའི་སྐད་ཆ་ཞིག་ལུང་འདྲེན་བྱས་ཡོད། འོན་ཀྱང་ལུང་དྲངས་པའི་སྐད་ཆ་དེ་རང་འདོད་ལྟར་གཅོད་གཏུབ་བྱས་འདུག དེ་ཡང་གསལ་པོར་བཤད་ན། མ་ཡིག་ངོ་མའི་ནང་། “དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་ལགས་ཀྱི་འཛམ་གླིང་ཤེས་བྱ་ཉོས་པའི་དེབ་ཟེར་བ་ཞིག་ཀ་ཤོད་པས་བཀྱག་པ་རེེད། དེའི་ནང་སྲིད་དོན་དང་རྒྱལ་རབས་སོགས་ཡོངས་རྫོགས་ཡོད་པ་འདྲ། གང་ལྟར་ཁོ་རང་གི་བརྗེད་ཐོ་ཞིག་རེད།”ཅེས་སྨྲས་པ་ལ།(25) དཔེ་དེབ་དེའི་ནང་“དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་ལགས་ཀྱི་འཛམ་གླིང་ཤེས་བྱ་ཉོས་པའི་དེབ་ཟེར་བ་ཞིག་ཀ་ཤོད་པས་བཀྱག་པ་རེད། དེའི་ནང་ལ་སྲིད་དོན་རྒྱལ་རབས་སོགས་ཡོངས་རྫོགས་ཡོད་པ་འདྲ།”(26)ཞེས་བསམ་བཞིན་ལུང་ཚིག་གཅོད་གཏུབ་བྱས་ཏེ་བཀོད་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་རེད།\nདགེ་སློང་རིག་འཛིན་དབང་པོའི་སྐད་ཆའི་ནང་དོན་ནི། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་ལ་འཛམ་གླིང་ཤེས་བྱ་ཉོས་པའི་དེབ་ཟེར་བའི་ཟིན་བྲིས་དེབ་ཅིག་ཡོད་པ་དང་། དེའི་ནང་སྲིད་དོན་གྱི་སྐོར་དང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་སྐོར་སོགས་སྣ་ཚོགས་ཡོད་པར་སྣང། དེ་ཀ་ཤོད་པས་ཁྱེར་བ་རེད་ཅེས་པའི་དོན་ཡིན་པ་ལ། དྲང་བདེན་གྱིས་བསླུས་ཀྱིས་བསླུས་པའི་སློང་མོ་བ་ཞེས་པའི་ནང་ལུང་འདྲེན་སྐབས་སྲིད་དོན་དང་རྒྱལ་རབས་ཞེས་པའི་བར་གྱི་དང་སྒྲ་མེད་པར་བཟོས་ཏེ། སྲིད་དོན་རྒྱལ་རབས་ཞེས་བཅོས་ནས་ཞྭ་སྒབ་པའི་སྲིད་དོན་རྒྱལ་རབས་དང་མིང་གཅིག་པར་བཟོས་པ་དང་། དགེ་སློང་རིག་འཛིན་དབང་པོས་གང་ལྟར་ཁོ་རང་གི་བརྗེད་ཐོ་ཞིག་རེད་ཅེས་པ་དེ་ནག་སུབ་བཏང་འདུག དེ་ལྟ་བུའི་ལུང་ཚིག་བསམ་བཞིན་གཅོད་གཏུབ་བྱས་ཏེ་ཞེ་འདོད་སྒྲུབ་ཐབས་བྱེད་པ་ནི། སྤྱིར་ཞིབ་འཇུག་གི་ལས་དོན་གཉེར་མཁན་དང་། ལྷག་པར་དུ་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་འཇུག་པ་ཞིག་ལ་མཚོན་ན་གཟབ་ནན་མེད་པའི་སྤྱོད་ཚུལ་ཙམ་མིན་པར་ཀུན་སྤྱོད་ཀྱི་གནད་དོན་ཞིག་ཡིན་པས། ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་འཇུག་དང་རྩོམ་འབྲིར་བློ་ཁ་ཕྱོགས་པ་དག་གིས་བྱེད་ལུགས་འདི་འདྲ་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་སྤོང་རིགས་སོ།།\nཚིག་མཚམས་ལོག་བཅད་བྱེད་པ་ནི། དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆའི་ཚིག་གི་གཅོད་མཚམས་ཡར་གཅོད་དགོས་སར་མར་བཅད། མར་གཅོད་དགོས་སར་ཡར་བཅད་དེ་ནང་དོན་གཞན་དུ་བསྒྱུར་ནས་རང་གི་འདོད་ཕྱོགས་སྒྲུབ་ཐབས་བྱེད་པ་ལ་ཟེར། སྤྱིར་ཀློག་དག་པ་མེད་པའི་དབང་གིས་ཚིག་གི་གཅོད་མཚམས་ནོར་བ་ཡོང་སྲིད་ལ། ལྷག་པར་དུ་ཡིག་རྩ་ལེགས་པོ་མེད་པའི་ཕྱི་གླིང་པ་སོགས་ཀྱིས་བོད་ཡིག་གི་ཡིག་རྙིང་ཁག་ཀློག་སྐབས་གཅོད་མཚམས་ལོག་པའི་དབང་གིས་དོན་ལོག་པར་གོ་བ་མཐོང་ཆོས་སུ་འདུག་ནའང་། འདིར་ནི་བསམ་བཞིན་དུ་ཚིག་མཚམས་ལོག་བཅད་བྱས་པ་དག་ལ་དམིགས་པ་ཡིན། དཔེར་ན། རྗེ་ཙོང་ཁ་པའི་བྱང་ཆུབ་ལམ་རིམ་ཆེན་མོར་ལམ་རིམ་གྱི་བསྟན་འབྱུང་སྐོར་གསུངས་སྐབས། “སྤྱིར་ན་གངས་རིའི་ཁྲོད་དུ་བསྟན་པ་སྔ་དར་ལ་དཔལ་ལྡན་ཞི་བ་འཚོ་དང་པདྨ་སམྦྷ་བས་བསྟན་པའི་སྲོལ་བཙུགས་པ་ལ། སྟོང་བ་ཉིད་ཀྱི་གོ་བ་གནད་དུ་མ་སོང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་ཐབས་ཀྱི་ཆ་ལ་སྐུར་ཞིང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་འགོག་པའི་རྒྱ་ནག་གི་མཁན་པོ་ཧྭ་ཤང་གིས་བསྟན་པ་འགྲིབས་པར་བྱས་པ། སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་ཀ་མ་ལ་ཤཱི་ལས་ལེགས་པར་བཀག་ནས་རྒྱལ་བའི་དགོངས་པ་གཏན་ལཕབ་པས་སྐུ་དྲིན་ཤིན་ཏུ་ཆེ་ལ།”(27)ཞེས་འབྱུང་བའི་དོན་ངོ་མ་ནི། སྲོལ་བཙུགས་པ་ལ་ཞེས་ཡར་བཅད། ལྟ་བའི་གོལ་ས་ཞེས་སོགས་མར་གཅོད་དགོས་རྒྱུ་ལ། འགའ་ཞིག་གིས་ཞི་བ་འཚོ་དང་སློབ་དཔོན་པདྨས་བསྟན་པའི་སྲོལ་བཙུགས་པ་ལ་ལྟ་བའི་གོ་བ་གནད་དུ་མ་སོང་བར་ལམ་རིམ་ནས་བཤད་ཅེས་ལོག་འགྲེལ་བྱས་ཡོད་པ་ལྟར་རོ།(28)\nདཔྱད་གཞིའི་ཡིག་རིགས་ལུང་འདྲེན་སྐབས་ཁུངས་ལུང་གསལ་པོ་མེེད་པ་ནི་དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ་བེད་སྤྱོད་བྱེད་ཚུལ་ཙམ་མ་ཟད། རིག་གཞུང་ཆེད་རྩོམ་འབྲི་ཚུལ་གྱི་གནད་དོན་ཞིག་ཀྱང་རེད། དེ་ཡང་བོད་ཀྱི་སྔར་སྲོལ་ལ་མཁས་པ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཡིག་ཆ་གཞན་ལས་ལུང་འདྲེན་སྐབས། མདོ་ལས་ཞེས་སམ། ཁ་ཅིག་གིས་ཞེས་དང་། ཡང་ན་ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་མ་གཏོགས་ལུང་འདྲེན་བྱ་སའི་གཞུང་གི་མཚན་བྱང་དང་། རྩོམ་པ་པོའི་མིང་ཆ་ཚང་བཀོད་མེད་པ་ཧ་ཅང་མང་བས་འདིར་དཔེ་མཚོན་འདྲེན་དགོས་མ་མཐོང་ཞིང་། དེ་ཡང་མཁས་པ་རྣམས་ཕན་ཚུན་ལ་ལུང་ཁུངས་གསལ་པོ་ར་སྤྲགས་དགོས་པ་མེད་པའམ། ཡང་ན་ཕྱོགས་སྔ་འགའ་ཞིག་གི་མིང་དངོས་སུ་སྨོས་ན་གྲུབ་མཐའི་ཆགས་སྡང་གི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་བ་སོགས་ཀྱི་དབང་གིས་ཡིན་སྲིད་ཀྱང་། དེང་དུས་ཀྱི་ཞིབ་འཇུག་དཔྱད་རྩོམ་འབྲི་སྟངས་ལྟར་ན་བླང་བྱར་མི་བརྩི་ལ། ལོ་རྒྱུས་དང་རིག་གཞུང་གི་དཔྱད་རྩོམ་ནང་ལུང་དྲངས་པའི་དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ་རྣམས་ཀྱི་ཁུངས་ལུང་ངེས་པར་དུ་གསལ་པོ་འགོད་དགོས་པ་དེང་དུས་ཀྱི་ཞིབ་འཇུག་རྩོམ་ཡིག་གི་སྤྱི་ལུགས་ཆགས་ཡོད། དེ་ཡང་བལྟ་ཀློག་བྱས་པའི་དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ་དང་། ལུང་ཁུངས་སུ་དྲངས་པའི་ཡིག་ཆ་ཁག་གི་རྩོམ་པ་པོ་སུ་ཡིན་དང་། སྒྱུར་པ་པོ། པར་དུ་ཐོན་ལོ། རྩོམ་ཡིག་གི་མཚན་བྱང་ཆ་ཚང་། པར་སྐྲུན་ཁང་། ཤོག་ངོས་དང་ཐིག་ཕྲེང་བཅས་ཞིབ་པར་འགོད་དགོས། དེ་འདྲ་བྱས་པའི་དཔྱད་རྩོམ་ཁག་ནི་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཚད་གཞི་ལྟར་ཞིབ་འཇུག་གི་རིན་ཐང་ལྡན་པར་ངོས་འཛིན་བྱེད་པ་ཡིན།\nལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་ཞེས་པ་ནི། འདས་པའི་ལོ་རྒྱུས་སྐོར་ལ་ཐོས་བསམ་སློབ་གཉེར་དང་ཞིབ་འཇུག་མཐར་ཕྱིན་བྱས་ཏེ། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་སྤྱི་བྱེའི་ཤེས་བྱའི་སྐོར་རྩོམ་འབྲི་དང་འཆད་ཁྲིད་གནང་མཁན་ཞིག་ལ་ཟེར་བ་ཡིན། དེ་ཡང་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་ཚོས་མིའི་རིགས་ཀྱི་འདས་ཟིན་པའི་ལོ་རྒྱུས་ལ་ཕྱིར་རྟོག་དང་འགྲེལ་བརྗོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། རང་སྦྱོང་གི་ནུས་པར་བརྟེན་ནས་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བར་གྱུར་པ་མང་ཡང་། སྤྱིར་བཏང་བཤད་ན་གཙུག་ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་ཁག་ཏུ་ལོ་རྒྱུས་སློབ་ཚན་ལ་ཆེད་དམིགས་སློབ་སྦྱོང་དང་། རྒྱུན་རིང་ཞིབ་འཇུག་བྱས་མཐར་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་ཚད་ལྡན་དུ་འགྱུར་གྱི་ཡོད། ནུབ་ཕྱོགས་པར་མཚོན་ན་དུས་རབས་བཅུ་དགུ་བའི་སྨད་ཙམ་ནས་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་ཞེས་པ་ཆེད་ལས་ཀྱི་ལས་རིགས་ཤིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད། བོད་ལ་མཚོན་ན། སྔོན་ཆད་ལོ་རྒྱུས་སྐོར་ཡིག་འཇོག་གནང་མཁན་ཧ་ཅང་མང་པོ་བྱོན་མྱོང་ཡང་། དེ་དག་མང་ཆེ་བ་ནི་མདོ་སྔགས་ཀྱི་གཞུང་ཆེན་མོ་ཁག་ལ་ཐོས་བསམ་སློབ་གཉེར་དང་ཉམས་ལེན་གནང་ཞོར་ཞིབ་འཇུག་དང་རྩོམ་འབྲི་གནང་མཁན་མ་གཏོགས། ལོ་རྒྱུས་རིག་པ་ཁོ་ནར་སྐུ་ཚེའི་རིང་ཆེད་ལས་གནང་མཁན་སྔོན་གྱི་མཁས་པའི་ཁྲོད་ཧ་ལམ་མེད་པར་སྣང་། ཐ་ན་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་ཞེས་པ་ཡང་སྙིང་ག་འདྲ་ཞིག་ལ་གོ་དགོས་པའམ། ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་ཞིག་ལ་ཚང་དགོས་པའི་རྨང་གཞིའི་ཆ་རྐྱེན་ག་རེ་ཡོད་མེད་ཙམ་ཡང་། ད་ཕན་བོད་ཡིག་ཐོག་ཁ་གསལ་གྱིས་བཤད་པ་ཞིག་མཐོང་ཐོས་སུ་མ་གྱུར། དེར་བརྟེན་ཁོ་བོས་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་ཞིག་ལ་ཚང་དགོས་པའི་མ་མཐའི་ཆ་རྐྱེན་ཐད་རང་གི་ལྟ་ཚུལ་ཙམ་བརྗོད་པར་བྱའོ།\nལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་ཞིག་ཡིན་ཕྱིན་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཤེས་བྱར་དོ་སྣང་དང་དགའ་མོས་གཞན་ལས་ཆེ་བ་ཞིག་ཡོད་དགོས། སྤྱིར་མིའི་རིགས་ཀྱི་བྱ་བ་གང་ཡིན་ཡང་སྒྲུབ་འདོད་ཀྱི་མོས་པའམ་སྤྲོ་སྣང་གལ་ཆེ་ཞིང་། སྤྲོ་སྣང་ཡོད་ཕྱིན་བརྩོན་པ་འདྲེན་ལ། བརྩོན་འགྲུས་ལ་བརྟེན་ནས་ད་གཟོད་གཡུར་དུ་ཟ་བའི་གྲུབ་འབྲས་ལེན་ཐུབ་པ་ཡིན། དེས་ན་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་ཞིག་ལ་མཚོན་ན་རང་གི་ཆེད་ལས་ལ་སྤྲོ་སྣང་དགོས་པ་སྨོས་ཅི་དགོས། བསླབ་བྱའི་གནས་ལ་སྤྲོ་སྣང་དགོས་ཚུལ་སྐོར་སྔར་ནས་འཕགས་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་མང་པོས་གསུངས་ཡོད་དེ། སློབ་དཔོན་ཞི་བ་ལྷས། བརྩོན་གང་དགེ་ལ་སྤྲོ་བ་འོ།། ཞེས་དང་། འཇམ་མགོན་ཐུ་མིས། ཟོ་བཟང་དད་པ་ལ་བརྟེན་པ།། ཞེས་དང་། ཇོ་བོ་རྗེ་དཔལ་ལྡན་ཨ་ཏི་ཤས། ཚེ་ནི་ཡུན་ཐུང་ཤེས་བྱའི་རྣམ་པ་མང་།། ཚེ་ཡི་ཚད་ཀྱང་ཅི་ཙམ་མི་ཤེས་པས།། ངང་བས་ཆུ་ལས་འོ་མ་ལེན་པ་ལྟར།། རང་གི་འདོད་པ་དང་པོར་བླང་བར་བྱ།། ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ།། མཁས་པ་དེ་དག་གིས་གསུངས་པའི་སྤྲོ་བ་དང་། དད་པ། རང་གི་འདོད་པ་རྣམས་ནི་མཐར་གཏུགས་ན་བསླབ་པར་བྱ་བའི་གནས་དེར་འཛིན་པའི་སྤྲོ་སྣང་གི་དོན་རེད། དེ་ནི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པ་ཚུད་པའི་ཤེས་བྱ་གང་ཞིག་ལ་སློབ་སྦྱོང་དང་། ལག་ལེན་བྱེད་ནའང་ངེས་པར་དུ་ཚང་དགོས་པའི་མ་མཐའི་ཆ་རྐྱེན་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་ཚོར་རང་གི་ཆེད་ལས་ཀྱི་ཤེས་བྱ་དེ་ལ་གཞན་དང་མ་འདྲ་བའི་སྤྲོ་སྣང་ཞིག་དགོས་པར་གྲུབ་བོ།།\nལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་ཚད་ལྡན་ཞིག་ཡིན་ཕྱིན། ངེས་པར་དུ་གཟུ་བོར་གནས་པའི་བསམ་བློ་དང་སྤྱོད་པ་ལྡན་དགོས་ཤིང་། དེ་ནི་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བའི་གཞི་རྩའི་ཀུན་སྤྱོད་ཀྱི་གནད་དོན་ཞིག་ཆགས་ཡོད། གནའ་ནས་ད་ལྟའི་བར་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་དྲང་དགོས་ཞེས་མི་བརྗོད་མཁན་མེད་ནའང་དོན་ངོ་མའི་ལག་ལེན་ཁྲོད། གྱི་ལོང་རུས་མཛོད་དུ། ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་ཕྱོགས་རིས་མེད་པ་དཀོན་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། རང་གར་གཏོགས་ཀྱི་ཆོས་བརྒྱུད་གྲུབ་མཐའ་འམ། ས་ཁུལ་སོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཞེན་དབང་དུ་ཤོར་ཏེ་ལོ་རྒྱུས་བྲིས་ཤིང་སྤེལ་བ་ལས། གཟུར་གནས་དྲང་འབྲེལ་གྱི་སྒོ་ནས་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་མཁན་ཧ་ཅང་ཉུང་། གནད་དོན་འདི་ནི་དེང་རབས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་ཁྱབ་ཁོངས་སུ་ངེས་པར་དུ་གླེང་རིགས་ཤིང་། དུས་དང་བསྟུན་ནས་བསྒྱུར་བཅོས་གཏིང་ཟབ་དགོས་པའི་གནད་དོན་ཞིག་རེད་སྙམ།\nདེ་ཡང་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བར་སྤྲོ་བ་བརྟས་པ་སུ་ཞིག་ཡིན་ཡང་། གཟུ་བོར་གནས་པའི་ཕན་ཡོན་དང་། མ་གནས་པའི་ཉེས་དམིགས་ལ་ངེས་ཤེས་འདྲོང་རྒྱུ་གལ་ཆེ་སྟེ། གཟུ་བོར་གནས་པའི་བསམ་བློ་དང་སྤྱོད་ཚུལ་མི་ལྡན་ཕྱིན། ལོ་རྒྱུས་ལ་ཞིབ་འཇུག་དང་ལོ་རྒྱུས་འཆད་པའི་ཀུན་སློང་མི་དག་ཅིང་། དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ་ལས་རང་ལ་གང་ཕན་དེ་ལེན་བྱེད་པ་ལས་བདེན་པའི་རང་བཞིན་ལ་བརྩི་འཇོག་མི་བྱེད་པ། ཞིབ་འཇུག་གི་སྡོམ་ཚིག་ཀྱང་ཕྱོགས་རེ་བ་ཞིག་ལས་མི་འབྱུང་བས་ཀུན་གྱིས་ཁས་མི་ལེན་པར་མ་ཟད། སྐྱོན་བརྗོད་དང་ཐེར་འདོན་ཀྱང་བྱ་ངེས་རེད། དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ། བདེན་པ་བདེན་དྲང་གི་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་ཞིག་ཡིན་ཕྱིན། གནས་ལུགས་འཚོལ་བའི་ཆེད་དུ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པ་དང་། དཔྱད་གཞིའི་རྒྱུ་ཆ་ཁྱོན་ཡོངས་ལ་ལྟ་ཐུབ་པ། རང་ཕན་གྱི་ལུང་ཚིག་ཁོ་ན་འདྲེན་པ་དང་ཐ་ན་ལུང་ཚིག་གཅོད་གཏུབ་ཚུན་བྱེད་པའི་ཐ་ཤལ་གྱི་བྱེད་ལུགས་དེ་རིགས་མི་ལྡན་ཞིང་། ཞིབ་འཇུག་གི་སྡོམ་ཚིག་ཀྱང་དོན་དངོས་དང་ཉེ་བ་ཡིན་པས་རྣམ་དཔྱོད་བཀྲ་བའི་མི་རྣམས་ཀྱིས་གུས་བརྩི་དང་ཁས་ལེན་བྱེད་པ་ཡིན།\nརང་ཅག་བོད་ལ་མཚོན་ན། དེ་ལྟ་བུའི་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་བྱུང་མྱོང་ཡོད་དེ། དུང་དཀར་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས་ཀྱིས་དེབ་ཐེར་སྔོན་པོའི་ཁྱད་ཆོས་བརྗོད་སྐབས། འགོས་ལོ་ཙཱ་བ་གཞོན་ནུ་དཔལ་(1392-1481)ནི་གྲུབ་མཐའི་ཕྱོགས་ལྷུང་མེད་པར་ལོ་རྒྱུས་དྲང་འབྲེལ་གྱིས་སྨྲ་མཁན་ཞིག་ཡིན་ཚུལ་བསྟན་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་རེད།(29) དེས་ན་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་འཇུག་དང་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་ཞིག་ཡིན་ཕྱིན་གཟུ་བོར་གནས་པའི་བསམ་སྤྱོད་ཅིག་དགོས་པར་གྲུབ་བོ།།\nདཔྱད་གཞིའི་རྒྱུ་ཆ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞིག་ཡོད་པ་དང་། ལྟ་རྒྱ་ཐོས་རྒྱ་ཆེ་དགོས་པ་ནི་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བར་ཚང་དགོས་པའི་ཆ་རྐྱེན་གཙོ་བོ་དེ་ཡིན། དེའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཞེས་པ་དཔྱད་གཞིའི་རྒྱུ་ཆ་ཁག་ལ་ཡུན་རིང་སློབ་སྦྱོང་དང་། བརྟག་དཔྱད་བྱས་ཏེ་གླེང་དགོས་པས་དཔྱད་གཞིའི་རྒྱུ་ཆ་མེད་ཕྱིན་ལོ་རྒྱུས་ཞེས་པ་གླེང་ཐབས་བྲལ་ཞིང་། ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་དེ་ཉིད་ལྟ་རྒྱ་ཐོས་རྒྱ་ཆེ་བ་ཞིག་མིན་ཕྱིན་ཞིབ་འཇུག་གི་སྡོམ་ཚིག་ཆ་ཚང་ཞིང་ཡང་དག་པ་ཞིག་འཐོབ་མི་ཐུབ། དེས་ན་ལོ་རྒྱུས་རིག་པར་བློ་ཁ་ཕྱོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྤྱིར་བཏང་གི་ཤེས་བྱ་སྣ་ཚོགས་དང་། ལྷག་པར་དུ་ཆེད་ལས་ལོ་རྒྱུས་སྐོར་གྱི་དཔེ་ཆ་འབོར་ཆེན་ལ་ལྟ་ཀློག་དང་། རང་གི་ཞིབ་འཇུག་གི་བརྗོད་གཞི་དང་ཐད་ཀར་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་ས་ཁུལ་ཁག་ཏུ་རྟོག་ཞིབ་ཆེད་དངོས་སུ་བསྐྱོད་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན། ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་ཞིག་ལྟ་རྒྱ་ཐོས་རྒྱ་ཇི་ཙམ་ཆེ་ན་དེ་ཙམ་གྱིས་ཁོའི་ལོ་རྒྱུས་སྐོར་གྱི་རྩོམ་ཡིག་དང་གཏམ་བཤད་ཁག་ཁུངས་བཙུན་པ་དང་རིན་ཐང་ལྡན་པ་ཡིན། གོང་སྨྲོས་ལྟར་མདོ་སྨད་ཆོས་འབྱུང་ཞེས་གྲགས་ཆེ་བའི་རྒྱུ་མཚན་གཙོ་བོ་ཡང་། དེའི་རྩོམ་པ་པོས་དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ་ཁག་དྲུག་བརྒྱ་ལྷག་ལ་ཞིབ་འཇུག་དང་དཔྱད་གཞི་མཛད་ཡོད་པས་ཡིན། དེས་ན་ལྟ་རྒྱ་ཐོས་རྒྱ་ཆེ་དགོས་པ་ནི་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བའི་རྨང་གཞིའི་ཆ་རྐྱེན་གཙོ་བོ་ཡིན་པ་གསལ་ལོ།།\nལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་ཞིག་ལ་མཚོན་ན། དཔྱད་གཞིའི་རྒྱུ་ཆ་འཛོམས་པ་ཙམ་གྱིས་མི་ཆོག་པར། དཔྱད་གཞི་དེ་དག་ལ་དབྱེ་ཞིབ་དང་། ཕྱོགས་བསྡོམས་བྱེད་པའི་རིག་སྟོབས་སམ་རྣམ་དཔྱོད་ཅིག་ཡོད་དགོས། སྤྱིར་དངོས་པོའི་གནས་ལུགས་ལ་དཔྱོད་པའི་རིག་སྟོབས་ནི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པ་ཙམ་མ་ཟད། ཤེས་བྱའི་གནས་ཐམས་ཅད་ལ་འཇུག་པར་མེད་དུ་མི་རུང་ཞིང་། བོད་ཀྱི་སྔར་སྲོལ་ལ་ཆོས་དང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ལུགས་གང་ལའང་། ཆོས་རབ་རྣམ་འབྱེད་ཀྱི་རིག་སྟོབས་དེ་གལ་ཆེ་ཤོས་སུ་བརྩི་བ་རེད། དཔེར་ན། རྒྱལ་སྲས་ཞི་བ་ལྷའི་སྤྱོད་འཇུག་ཏུ། ཡན་ལག་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི། ། ཐུབ་པས་ཤེས་རབ་དོན་དུ་གསུངས། ། ཞེས་ཆོས་ཀྱི་ཆ་ནས་སྦྱིན་སོགས་ཀྱི་ཡན་ལག་གཞན་མཐའ་དག་ཀྱང་། མཐར་གཏུགས་ན་ཡང་དག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བའི་གྲོགས་སུ་འགྲོ་བའི་དོན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྟན་པར་གསུངས་ལ། དེ་བཞིན་དུ་འཇུ་མི་ཕམ་འཇམ་དབྱངས་རྣམ་རྒྱལ་རྒྱ་མཚོས་(1846-1912)མཛད་པའི་རྒྱལ་པོའི་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ས་གཞི་སྐྱོང་བའི་རྒྱན་ཞེས་པར། མཐོང་དང་མ་མཐོང་ཡོན་ཏན་ནི།། ཀུན་གྱི་རྩ་བ་ཤེས་རབ་ཡིན།། ཤེས་རབ་མེད་ན་ཡུལ་འཁོར་ལ།། བྱམས་པ་ཙམ་གྱིས་སྐྱོང་མི་ནུས།། ཤེས་རབ་ལྡན་པས་བརྩམས་བྱས་ན།། མི་འགྲུབ་པ་ནི་གང་ཡང་མེད།། ཅེས་འཇིག་རྟེན་ལུགས་ལའང་། ཤེས་རབ་གལ་ཆེ་ཤོས་སུ་གསུངས་ཡོད་དོ།\nབོད་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་སློབ་གསོའི་ལམ་ལུགས་ནང་གཏན་ཚིགས་རིག་པར་ཐོས་བསམ་སློབ་གཉེར་བྱས་ཏེ། དགག་གཞག་སྤོང་གསུམ་བྱེད་པའི་རིགས་ལམ་གྱི་བསམ་བློ་འཛུགས་རྒྱུར་ཧ་ཅང་དོ་ནན་བྱེད་ཅིང་། སྔོན་ཆད་བོད་ལ་འགྲན་ཟླ་བྲལ་བའི་མཁས་པ་གྲངས་མེད་བྱོན་ཏེ། རིགས་པས་དཔྱད་བཟོད་འཕེར་བའི་བསྟན་བཅོས་འབོར་ཆེན་ཡིག་འཇོག་ཐུབ་ཡོད་པའང་། དེ་ལྟ་བུའི་སློབ་གསོའི་ལམ་ལུགས་ཀྱི་འགན་ལེན་འོག་བྱུང་བ་རེད། སྐབས་བབ་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་ཞིག་ལ་མཚོན་ན། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་སྤྱི་བྱེའི་ཤེས་བྱར་རང་སྟོབས་ཀྱིས་དཔྱོད་ཐུབ་པའི་རིག་སྟོབས་གལ་ཆེ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་རིག་སྟོབས་མེད་ན། དཔྱད་གཞིའི་རྒྱུ་ཆར་རང་སྟོབས་ཀྱིས་དཔྱད་བརྗོད་དང་བདེན་རྫུན་རྣམ་དབྱེ་འབྱེད་མི་ཐུབ་ཅིང་། བཤད་སྲོལ་མ་འདྲ་བ་ཁག་ལ་དཔྱད་བསྡུར་བརྒྱུད། རང་ཉིད་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ལྟ་ཚུལ་འཛུགས་མི་ཐུབ། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བའི་ཁྲོད་དེ་ལྟ་བུའི་རིག་སྟོབས་ཅན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་བྱུང་ཡོད་དེ། དཔེར་ན། མཁས་དབང་དུང་དཀར་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས་ལྟ་བུ་རེད།\nཁོང་ལ་མཚོན་ན་གནས་དུས་སོགས་ཀྱི་རྒྱུ་རྐྱེན་དབང་གིས་ཁོང་གིས་བྲིས་པའི་ལོ་རྒྱུས་སྐོར་གྱི་ཆེད་རྩོམ་ཁག་ནང་ཁས་ལེན་བྱེད་མི་ཐུབ་པའི་བཤད་ཚུལ་དང་། ནོར་འཁྲུལ་མངོན་གསལ་ཅན་དེ་འདྲ་མེད་པ་མིན་ཡང་། སྤྱིར་བཏང་ཁོང་གིས་བརྩམས་པའི་དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་དང་། བོད་ཀྱི་ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་སྐོར་བཤད་པ། བོད་ཀྱི་དཀར་ཆག་རིག་པ་ཞེས་པ་སོགས་ཀྱི་དཔེ་ཆ་དང་ཆེད་རྩོམ་ཁག་ནང་། ལོ་རྒྱུས་དང་འབྲེལ་བའི་མི་སྣའམ་དོན་རྐྱེན་སོགས་ཀྱི་ཐད་དཔྱད་གཞིའི་རྒྱུ་ཆ་ཁག་ལ་རིག་སྟོབས་ཆེན་པོས་དབྱེ་ཞིབ་དང་ཕྱོགས་བསྡོམས་གནང་ཡོད། དེ་ཡང་གཙོ་བོ་ཁོང་གིས་བོད་རང་གི་སྔར་སྲོལ་གཏན་ཚིགས་རིག་པར་ལག་ལེན་འཁྱོལ་ངེས་སྦྱངས་པ་དང་། དེའི་ཐོག་ལོ་རྒྱུས་དངོས་གཙོ་སྨྲ་བའི་ལྟ་ཚུལ་ཀྱང་ཁོང་དུ་ཆུད་ཡོད་པས་དེ་ལྟའི་རིག་སྟོབས་ལྡན་པར་གྱུར་པ་རེད། དེས་ན་ལོ་རྒྱུས་རིག་པར་བློ་ཁ་ཕྱོགས་པའི་རང་རིགས་གཞོན་སྐྱེས་སློབ་གཉེར་བ་དང་། ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་ཚོས་ཀྱང་རང་གི་རིག་སྟོབས་ཀྱི་ནུས་པ་མཐོར་འདེགས་གཏོང་ཆེད་འབད་རིགས་སོ། །\nགཟབ་ནན་ཏན་ཏིག་གི་ཞིབ་འཇུག་བྱེེད་སྟངས་ཤིག་དགོས་པ་ནི། ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་ཞིག་ལ་མཚོན་ན་མེད་མི་རུང་བའི་རྨང་གཞིའི་ཆ་རྐྱེན་ཞིག་རེད། དེ་ཡང་རྫ་དཔལ་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེས།་ “ལྷ་ཆོས་ལ་ཤེས་གལ་ཆེ། མི་ཆོས་ལ་གོམས་གལ་ཆེ། ལོ་རྒྱུས་ལ་ཞིབ་གལ་ཆེ།”(30)ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། སྤྱིར་ཞིབ་འཇུག་པ་དང་ལྷག་པར་དུ་ཆེད་ལས་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་འཇུག་པར་གཟབ་ནན་གྱི་སྒོ་ནས་ཞིབ་འཇུག་དང་། འཆད་རྩོམ་བྱེད་པའི་གཤིས་སྤྱོད་ཅིག་གལ་ཆེ་སྟེ། ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་འཇུག་ཅེས་པ་ནི་དཔྱད་གཞིའི་རྒྱུ་ཆར་གོ་རིམ་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་སློབ་སྦྱོང་དང་། དཔྱད་བསྡུར་བྱེད་པའི་བརྒྱུད་རིམ་ཞིག་ལ་ཟེར་ཞིང་། བརྒྱུད་རིམ་དེའི་ནང་ཞིབ་འཇུག་པས་གཟབ་ནན་ཏན་ཏིག་མེད་པར་གང་དྲན་གང་འདོད་དང་ཚམ་ཚོམ་བྱས་ན། གང་ཞིག་ཞིབ་འཇུག་དང་འཆད་རྩོམ་བྱས་པ་དེ་ཚད་འཛིན་མི་འཕེར་བའི་ཚིག་གི་ཕུང་བོ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་རོ།\nལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་མཁས་དབང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་མཆོག་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་སྐབས་ཧ་ཅང་གཟབ་ནན་བྱེད་མཁན་མིག་དཔེར་འོས་པ་ཞིག་ཡིན། ཁོང་གིས་བྲིས་པའི་དེབ་ཐེར་དཀར་པོ་སོགས་སུ་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གནད་དོན་གང་ཅིར་དཔྱོད་སྐབས། རིགས་ལམ་དང་ཐབས་ཚུལ་སྣ་ཚོགས་སྤྱད་དེ། ཞིབ་ཚགས་ནན་ཏན་གྱིས་དཔྱད་མཐར་སྡོམ་ཚིག་འཇོག་པ་མ་གཏོགས། སྣང་བར་གང་ཤར་གྱིས་ཞིབ་འཇུག་མ་བྱས་སྔོན་ནས་ལྟ་ཚུལ་ལམ་མཐའ་སྡོམ་ཐག་བཅད་པ་ལྟ་བུའི་དྲི་མ་མེད་ཅིང་། ཐོས་པ་ཆུང་བའི་འོལ་ཚོད་དང་། ལུང་ཙམ་ལ་བརྟེན་པ། སྔར་གྱི་བཤད་སྲོལ་ཙམ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་ནས་དོན་དངོས་དང་མི་མཐུན་པའི་ལོ་རྒྱུས་བཤད་ཚུལ་ཁག་བཏང་སྙོམས་སུ་བཞག་མེད་པ་ཁོང་གི་གསུང་རྩོམ་ཁག་མཇལ་ན་ཤེས་ཤིང་། འོག་ཏུའང་རོབ་ཙམ་འཆད་རྒྱུ་ཡིན། དེས་ན་རང་རིགས་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་ཚོས་ཀྱང་ཁོང་གི་གཟབ་ནན་རང་བཞིན་གྱི་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་སྟངས་ལ་མིག་དཔེར་ལྟ་འོས།།\nརིགས་པའི་དབང་ཕྱུག་དཔལ་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པའི་ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་ལས། ཐབས་བྱུང་དེ་རྒྱུ་ལྐོག་གྱུར་པས།། དེ་འཆད་པ་ནི་དཀའ་བ་ཡིན།། ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། ཆོས་དང་འཇིག་རྟེན་གྱི་བྱ་བ་གང་ཞིག་སྒྲུབ་ནའང་ཐོག་མར་དེའི་རྣམ་གཞག་ཤེས་རྒྱུ་གལ་ཆེ་བ་བཞིན། ལོ་རྒྱུས་རིག་པར་ཞིབ་འཇུག་དང་། ཤེས་རྟོགས། རྩོམ་འཆད་བཅས་བྱེེད་པར་ཡང་ཐོག་མར་ལོ་རྒྱུས་སློབ་ཞིབ་ཇི་ལྟར་བྱེད་པའི་རྩ་བའི་བྱ་ཐབས་ཁག་ཁོང་དུ་ཆུད་དགོས་རྒྱུ་གནད་ཀྱི་དོན་པོར་མཐོང་ངོ། བོད་ལ་ད་ཕན་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་མེད་ཐོག ཕྲན་རང་ཐོས་རྒྱ་དང་རིག་སྟོབས་དམན་པས་གནད་དོན་འདིའི་ཐད་གླེང་བའི་སྤོབས་པ་ཧ་ཅང་ཕྲ། བོད་ལ་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་འཁོད་ཀྱི་སྲོལ་བྱུང་ནས་བཟུང་། དུས་རབས་རིམ་བྱུང་གི་མཁས་པ་ཚོས་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་དཔེ་ཆ་འབོར་ཆེན་བརྩམས་ཡོད་ཅིང་། དེ་དག་ནང་རིགས་ལམ་སྣ་ཚོགས་སྤྱད་དེ་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་འཇུག་དང་རྩོམ་འབྲི་གནང་ཡོད་པ་གདོན་མི་ཟ་བས། སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་ཞིབ་འཇུག་ཐབས་ལམ་ཁག་ཞིབ་འཇུག་དང་། ཕྱོགས་བསྡོམས་བྱེད་རྒྱུ་ནི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་ཚོའི་དུས་ལ་བབ་པའི་འོས་འགན་ཞིག་རེད། ཁོ་བོས་འདིར་བོད་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་ཁག་གི་མཇུག་སྡུད་ལྟ་བུ་དང་། བོད་ཀྱི་དེང་རབས་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བའི་ཤིང་རྟའི་སྲོལ་འབྱེད་ལྟར་གྱུར་པ་མཁས་དབང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་སྐོར་གྱི་ལེགས་བཤད་ཁག་ཅིག་ཕྱོགས་བསྡོམས་ཐོག རང་ཉིད་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་གྱིས་བརྒྱན་ཏེ་ཅུང་ཟད་སྨྲ་བར་འཇུག་ན།\nལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བའི་ལྟ་བ་ཞེས་པ་ནི། ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བའི་གཞི་རྩའི་བསམ་བློའམ་ལངས་ཕྱོགས་ཏེ། གཟུར་གནས་དྲང་བདེན་གྱི་ལྟ་བ་སྲོག་ཏུ་བཟུང་སྟེ་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་དགོས་པ་དེ་ཡིན། མཁས་པ་དང་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་ཚོས་བདེན་དོན་ལ་གཙིགས་ཆེན་བྱེད་དགོས་ཚུལ་ཐད་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་མཆོག་གིས། མཐོང་ན་འཇིགས་པའི་བདེན་པ་གཅེར་བུ་ལ།། རང་མགོ་བསྐོར་པའི་གོས་ཀྱིས་མི་གཡོགས་པ།། འདི་ནི་མཁས་པའི་དམ་ཚིག་དང་པོ་སྟེ།།སྲོག་ལ་བབས་ཀྱང་འབད་པས་བསྲུང་བར་འཚལ།།ཞེས་གདམས་ཡོད། དེ་བཞིན་དུ་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་རྒྱལ་ཁམས་རིག་པས་བསྐོར་བའི་གཏམ་རྒྱུད་གསེར་གྱི་ཐང་མའི་དབུར། “འོལ་ཚོད་ཀྱིས་ཡིན་ཐག་བཅད་པ་དང་། མང་པོ་ཞིག་མགུ་བ་བསྐྱེད་པའི་སླད་དུ་ཁུངས་མེད་ཀྱི་གཏམ་རྒྱུད་ཆེས་ངོ་མཚར་མཚར་བ་དག་བྲི་བ་དང་། གཞན་གྱི་ངོ་བསྲུང་དྲགས་ཏེ་གཏམ་བདེན་པ་ཡང་སྨྲ་བའི་སྤོབས་པ་མེད་པར་རང་གི་རྩམ་ཁུག་བསྲུང་བའི་ཆེད་དུ་ཡིན་མིན་གྱི་དབྱེ་གསལ་ཐམས་ཅད་བཏང་སྙོམས་སུ་བཞག་ནས་ཇོ་བཟང་གི་མིང་ལ་རེ་བ་སོགས་དོར་ཏེ། ཤེས་རབ་ཅན་གྱི་སྐྱེས་བུ་བློ་གཟུ་བོར་གནས་པ་འགའ་ཞིག་ཁོ་ནའི་ཆེད་དུ་དཀྱུས་མའི་གླེང་མོ་བཞིན་དུ་གང་རྙེད་པ་སྐབས་སུ་བཅུག་སྟེ་གླེགས་བམ་ཞིག་བྱེད་པར་འདོད་དོ།”(31)ཞེས་དང་། དེབ་དཀར་དུ། “དཀྱུས་ཀྱི་རྟགས་བཏབ་པ་རྣམས་ནི། རྒྱལ་རབས་ཀྱི་དུམ་བུ་དེ་རྣམས་གུང་བསྒྲིགས་ཏེ་རང་ཉིད་ཀྱིས་དཔྱད་པའི་ལུགས་སུ་བྱས་ཤིང་། ཐ་ན་བོན་གྱི་ངག་སྒྲོས་ཚུན་ཆད་ཀྱང་བླངས་ཏེ། ཐོས་པ་ཆུང་བའི་འོལ་ཚོད་དང་། ཕྱོགས་ལྷུང་གི་གཅམ་བུ་ལ་སོགས་པའི་དྲི་མས་མ་གོས་པར་བྲིས་པའི་ཁུལ་དུ་ལགས་པས། གཟུར་གནས་དཔྱོད་ལྡན་འདྲ་ཡོད་ན་དགྱེས་པའི་མཆོད་ཡོན་དུ་ཆེའོ་སྙམ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཟོལ་གྱིས་བཅོས་པའི་སྨིན་མ་མི་གཡོ་ཞིང་། ཕྱོགས་སུ་ལྷུང་པའི་ཟུར་མིག་མི་བལྟ་བ། རང་བཞིན་གཤིས་ཀྱིས་འཛུམ་པའི་མེ་ཏོག་འདིས། ། དཔྱོད་ལྡན་སྐྱེ་བོའི་ཡིད་རབ་ཅིས་མི་འཕྲོག།”(32)ཅེས་གསུངས་སོ།\nདགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་མཆོག་ནི་རིག་གཞུང་ཞིབ་འཇུག་དང་། ལྷག་པར་དུ་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་འཇུག་ཐད་རྩ་བའི་ཆ་ནས་ཀུན་གྱིས་ཁས་ལེན་པའི་མཁས་པ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། ཁོང་གི་ལོ་རྒྱུས་སྐོར་གྱི་ཡིག་འཇོག་གཙོ་བོ་ནི་རྒྱལ་རབས་རྩོམ་འཕྲོ་ཅན་དེབ་ཐེར་དཀར་པོ་དང་། དེ་བཞིན་གཏམ་རྒྱུད་གསེར་ཐང་ནང་གི་ལོ་རྒྱུས་སྐོར་གྱི་ཟིན་རིས་དང་། ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་སྐོར་གྱི་བཤད་པ་ཐར་ཐོར་དེ་ཚོ་རེད། གོང་དུ་དྲངས་པའི་ལུང་དེ་གཉིས་ནི་ཁོང་གིས་དེབ་དཀར་དང་། གཏམ་རྒྱུད་གསེར་ཐང་ཇི་ལྟར་རྩོམ་པའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་གླེང་བསླང་བའི་ཚིག་ཡིན་ལ། དེ་དག་ཐོག་ནས་ཁོང་གི་རིག་གནས་ཞིབ་འཇུག་དང་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་འཇུག་གི་རྩ་བའི་བསམ་བློ་དཔོག་ཐུབ་སྟེ། ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་ཚོས་འོལ་ཚོད་དང་། ཕྱོགས་ལྷུང་། འུར་གཏམ། གཞན་གྱི་ངོ་བསྲུང་སོགས་དོར་ནས་ལོ་རྒྱུས་བདེན་པར་སྨྲ་དགོས་པ་དེ་རེད།\nལོ་རྒྱུས་བདེན་པར་སྨྲ་ཚུལ་ཡང། རང་ཉིད་ཆོས་ལུགས་གང་ཞིག་ལ་དད་མོས་བྱེད་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར་ལོ་རྒྱུས་བཤད་སྐབས་ཆོས་ལུགས་གྲུབ་མཐའི་ཁ་འཛིན་དབང་དུ་མ་ཤོར་བ་དང་། དེ་བཞིན་སྐབས་ཐོག་གི་ཆབ་སྲིད་སྟོབས་ཤུགས་བསྟུན་ནས་བདེན་རྫུན་གོ་བཟློག་མི་བྱེད་པ། སྒེར་གྱི་ཁེ་ཕན་ཕྲན་བུ་བློས་གཏོང་མ་ཐུབ་པར་རྫུན་གཏམ་སྨྲ་བ་སོགས་མ་ཡིན་པ་སྟེ། ཆོས་ལུགས་གྲུབ་མཐའི་ཁ་འཛིན་དབང་དུ་ཤོར་ན་ལོ་རྒྱུས་བདེན་པར་སྨྲ་མི་ཐུབ་པ་ནི། བསྟན་པ་ཕྱི་དར་གྱི་རྗེས་སུ་བརྩམས་པའི་ཆོས་འབྱུང་དེབ་ཐེར་མང་ཆེ་བ་རང་རང་སོ་སོའི་གྲུབ་མཐའི་ཁ་འཛིན་ཆེེད་བྲིས་ཏེ། གྲུབ་མཐའ་གཞན་དང་འབྲེལ་བའི་ལོ་རྒྱུས་རྩིས་མེད་གཏོང་བ་སྟེ། དཔེར་ན། རྒྱལ་རབས་གསལ་བའི་མེ་ལོང་དུ། “རྗེ་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་ནས། ལྷ་ཐོ་ཐོ་རི་སྙན་ཤལ་ཡན་ལ་གདུང་རབས་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་ལ་ལོ་བརྒྱ་དང་ལྔ་བཅུ་སོང་འདུག་པར་ངེས་ཟེར་ནའང་། ཆོས་དང་འབྲེལ་བའི་རྒྱལ་པོར་མི་འདུག་པས་ལོ་རྒྱུས་རྒྱས་པར་མ་བཀོད།”(33)ཅེས་ཟེར་བས་མཚོན་ནོ།\nདགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་སྐོར་གྱི་གསུང་རྩོམ་གང་གི་ནང་དུའང་། སྤྱིར་བན་བོན་གཉིས་དང་། བོད་བརྒྱུད་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་གྲུབ་མཐའ་ཁག་གི་ནང་རང་ཉིད་རྙིང་མ་ཡིན་པའི་ཁ་འཛིན་བྱས་ཏེ། ལོ་རྒྱུས་འཁྱོག་པོར་བརྗོད་པ་མི་སྣང་ཞིང་། “འོན་ཀྱང་རྒྱ་གར་པའི་སྲོལ་ཡིན་ཞེས་ཡར་འཇོག་བྱེད་པ་དང་། བོད་དང་བོན་གྱི་ལུགས་ཡིན་ཞེས་བསྙད་ཐབས་སུ་བྱེད་པའི་ཤན་དེ་ངེད་ལ་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པས་རང་གི་རྣམ་རྟོག་དེ་ང་ལ་རྒྱས་འགེབས་པ་སོགས་སྔ་ཕྱི་གང་གི་སྐབས་སུ་ཡང་མ་བྱེེད།”(34)ཅེས་བསྟན་ཡོད།\nསྐབས་ཐོག་གི་ཆབ་སྲིད་སྟོབས་ཤུགས་དབང་གིས་བདེན་རྫུན་གོ་བཟློག་བྱེད་པ་ནི། སྔན་ཆད་ཙམ་མིན་པར་དེང་སང་ཡང་མང་གཙོ་མིན་པའི་ཡུལ་ལུང་ཁག་ནང་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་ཚོར་འཕྲད་བཞིན་པའི་དཀའ་ངལ་ཞིག་སྟེ། བོད་ནང་གི་རང་རིགས་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་མང་པོས་དབང་བསྒྱུར་པའི་འདོད་མོས་ལྟར་བོད་ཀྱི་སྲིད་ལུགས་ལོ་རྒྱུས་ལ་འཁྱོག་བརྗོད་བྱེད་བཞིན་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དཔེར་ན། ཆབ་སྤེལ་ཚེ་བརྟན་ཕུན་ཚོགས་ཀྱི་དཔྱད་རྩོམ་ “ཐང་བོད་འབྲེལ་བའི་གཙོ་རྒྱུན་འབྲེལ་བ་ནི་མཐུན་འབྲེལ་ཡིན།”ཞེས་པའི་རྩོམ་ཡིག་ལྟ་བུ་རེད།(35) དེ་བཞིན་དུ་སྒེར་གྱི་ཁེ་ཕན་ཆེད་ཁ་གསག་ངོ་སྲུང་གིས་ལོ་རྒྱུས་བྲིས་པའི་དཔེ་མཚོན་ནི། མདོ་མཁར་ཞབས་དྲུང་ཚེ་རིང་དབང་རྒྱལ་(1697-1763)གྱིས་བྲིས་པའི་མི་དབང་རྟོགས་བརྗོད་ལྟ་བུ་རེད།\nམི་དབང་ཕོ་ལྷ་བ་(1689-1747)ནི་བོད་ཀྱི་ཉེ་རབས་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་གི་གྲགས་ཅན་མི་སྣ་ཞིག་ཡིན་ཡང་། སྲིད་དོན་ལོ་རྒྱུས་ངོས་ནས་བཤད་ན། མན་ཇུའི་དཔོན་དམག་བོད་དུ་སྣེ་འདྲེན་བྱེད་མཁན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཉེས་ཅན་པ་ཞིག་ཡིན་ཡང་། མི་དབང་རྟོགས་བརྗོད་ནང་མི་དབང་ཕོ་ལྷ་བའི་མཛད་རྗེས་ལ་སྒྲོ་བཏགས་ནས་འུད་བསྟོད་བྱས་པ་མ་གཏོགས་ནོར་འཁྲུལ་སྐོར་བྲིས་མེད་པ་ལྟ་བུ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དེང་དུས་ཀྱི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་ཤར་ཡུལ་ཕུན་ཚེ་རིང་གིས་བྲིས་པའི་ “ཐང་བོད་འབྲེལ་བའི་གཙོ་རྒྱུན་འབྲེལ་བ་ནི་མཐུན་འབྲེལ་ཡིན།” ཞེས་པའི་ནང་རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་གསེར་ཁྲི་མངའ་གསོལ་སྐབས་ཝུ་ཀྲུང་ཧྲིན་གྱིས་མཛད་སྒོ་གཙོ་སྐྱོང་བྱས་ཚུལ་ནན་བརྗོད་བྱས་ཡོད་པ་(36)ལྟ་བུ་རེད།\nདེ་ཡང་པཎ་ཌི་ཏ་ཟླ་བ་མངོན་དགས།། བསྟན་བཅོས་དག་ནི་ཐམས་ཅད་དང་།། ལས་ནི་ཅི་ཡང་རུང་བ་ཡི།། ཇི་སྲིད་དགོས་པ་མ་སྨྲས་པ།། དེ་སྲིད་དུ་ནི་ཅི་ཞིག་འཛིན།། ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། ལོ་རྒྱུས་རིག་པར་སློབ་ཞིབ་དང་། རྩོམ་འཆད་བྱེད་པར་ཐོག་མར་དེའི་དགོས་པ་དང་དམིགས་ཡུལ་ཤེས་རྒྱུ་གལ་ཆེ། སྔོན་ཆད་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་རྣམས་དང་། ཐ་ན་དམངས་ཁྲོད་གཏམ་དཔེ་ཚུན་དུའང་། རང་རང་གི་འབྲེལ་ཡོད་ལོ་རྒྱུས་ཤེས་རྒྱུ་གལ་ཆེན་ཡིན་ཚུལ་ནན་བརྗོད་བྱས་ཡོད་པ་ནི། རླངས་ཀྱི་པོ་ཏི་བསེ་རུ་ལས། ལར་སྐྱེས་པའི་མིས་རང་གི་སྐྱེ་རྒྱུད་མ་ཤེས་ན། ནགས་ཁུང་གི་སྤྲེའུ་འདྲ། མིས་རང་གི་ཆོ་འབྲང་མ་ཤེས་ན། གཡུ་འབྲུག་ཟོལ་མ་འདྲ། ཡབ་མེས་ཀྱི་ཆེ་དགེ་ཡིག་ཚང་མ་ཤེས་ན། མོན་ཕྲུག་ཡལ་བོར་འདྲ། ཞེས་དང་། གཏམ་དཔེར་ཡང། ལོ་རྒྱུས་ཚིག་གསུམ་མ་གོ་ན།། ཕ་ཨ་ཁུ་ཡིན་རུང་ངོ་མི་ཤེས།། ཞེས་དང་། རྒྱུད་ལས། ལོ་རྒྱུས་དོན་གྱིས་མ་བཤད་ན།། ཡིད་མི་ཆེས་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར།། ཞེས་དང་། དེ་བཞིན་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དགེ་ཐོན་པ་ཞེས་སྔར་སྲོལ་ཕོ་རྩལ་སྣ་དགུའི་ནང་དུ་བགྲང་ཡོད་དོ། དེ་ལྟར་སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་རང་ཉིད་དང་འབྲེལ་ཡོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཤེས་ན། བྲག་དགོན་པ་བསྟན་པ་རབ་རྒྱས་ཀྱི་ཞལ་ནས། གོ་མཐའི་ས་ལས་གོམ་གཅིག་མ་བརྒལ་བར།། འཇིག་རྟེན་དེ་ཉིད་མཐོང་བའི་ལྟད་མོ་འབྱུང།། ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རང་ཉིད་ཤེས་རྒྱ་ཆེན་པོར་འགྱུར་ཞིང་། མི་གཞན་གྱིས་ཁྱེད་ཉིད་ལུང་པ་གང་ནས་ཡིན། མི་རིགས་གང་ཡིན། མི་རིགས་དེ་ལ་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ག་འདྲ་ཡོད་པ་རེད་ཅེས་དྲི་བ་བཏང་ན། ལན་ཐོགས་རྡུགས་མེད་པར་འདེབས་ཐུབ་པ་ཡིན་ནོ།\nའོ་ན་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་འཇུག་གི་དགོས་དམིགས་གཙོ་བོ་གང་ཞེ་ན། ལོ་རྒྱུས་སློབ་སྦྱོང་དང་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པ་བརྒྱུད་འདས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཤེས་རྟོགས་དང་། ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་འཇུག་བརྒྱུད་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཉམས་མྱོང་བཟང་པོ་རྒྱུན་འཛིན། འདས་པའི་ནོར་འཁྲུལ་གྱི་ཉམས་མྱོང་ལས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བསླབ་བྱ་ལེན་རྒྱུ། མི་རིགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སམ་ཡང་ན་རང་དང་འབྲེལ་ཡོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ད་ཕན་ཆ་མི་ཚང་བ་ཁ་སྐོང་དང་ཁ་མི་གསལ་བ་གསལ་པོར་བཟོ་རྒྱུ། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བཤད་ཚུལ་ནོར་འཁྲུལ་ཅན་ལ་ལུང་རིགས་དཔང་རྟགས་བཅས་བཀོད་དེ་དགག་སྒྲུབ་བྱེད་རྒྱུ་བཅས་ཡིན།\nལོ་རྒྱུས་ཤེས་རྟོགས་དགོས་པ་ནི་རྨང་གཞི་ཡིན་ཞིང་། རྨང་གཞི་དེའི་ཐོག་ཉམས་མྱོང་རྒྱུན་འཛིན་དང་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བསླབ་བྱ་ལེན་དགོས། དཔེར་ན། བོད་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ལ་ཞིབ་འཇུག་གིས་ལྷ་བཙན་པོ་མེས་དབོན་རྣམ་གསུམ་སོགས་ཀྱིས་མཐའ་བཞི་དབང་དུ་བསྡུས་ཏེ། སྟོབས་ལྡན་རྒྱལ་ཁབ་བཙུགས་པའི་ལ་རྒྱའི་སྙིང་སྟོབས་དང་། བོད་མི་རིགས་ཀྱི་དེ་ཉིད་དཔལ་ཡོན་ལྡན་པའི་མི་རིགས་ཤིག་ཏུ་འགྱུར་ཆེད་རིག་གནས་དཔལ་ཡོན་འཛུགས་སྐྲུན་བྱས་པའི་རྣམ་དཔྱོད་སོགས་ཉམས་མྱོང་བཟང་པོ་རྣམས་རྒྱུན་འཛིན་བྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་༸རྒྱལ་མཆོག་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པས་བོད་རང་གི་བདག་དབང་སྲ་བརྟན་དང་། སྤྱི་ཚོགས་ལམ་སྲོལ་གོང་འཕེལ་གཏོང་རྒྱུའི་ཐུགས་འདུན་དང་ཕྱག་ལས་གནད་ཆེ་གང་མང་གནང་ཡོད་ཀྱང་། སྐབས་དེའི་འབྲེལ་ཡོད་དཔོན་རིགས་དང་མི་མང་གིས་ཁོང་གི་དགོངས་གཞི་ཁག་ལ་ངོས་འཛིན་དང་ལག་བསྟར་མ་ཐུབ་པ་དང་། ཁོང་སྐུ་གཤེགས་མ་ཐག་ནང་ཁུལ་གྱི་དབང་ཆའི་འཐབ་རྩོད་ལ་གཡེང་སྟེ། སྤྱི་དོན་འཐུས་ཤོར་བཏང་བས་བོད་རང་བཙན་ཤོར་ཞིང་། སྤྱི་ཚོགས་ལམ་ལུགས་དུས་བསྟུན་བསྒྱུར་བཅོས་གཏོང་མ་ཐུབ་པ་རེེད། དེ་ནི་བོད་ཀྱི་ཉེ་རབས་ལོ་རྒྱུས་ཁྲོད་ཀྱི་སེམས་སྐྱོ་དགོས་པའི་བསླབ་བྱ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་པས། ང་ཚོས་བོད་ཀྱི་ཉེ་རབས་ལོ་རྒྱུས་ལ་སློབ་སྦྱོང་དང་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པ་བརྒྱུད་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བསླབ་བྱ་མ་བརྗེད་པ་བྱས་ཏེ། ༸རྒྱལ་མཆོག་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་སྐུ་འཚོ་བཞུགས་ཀྱི་རིང་འདིར། བོད་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་དང་རིག་གནས་རྒྱུན་འཛིན་དར་སྤེལ། བོད་མིའི་བདེ་སྡུག་མདུན་ལམ་ཐག་གཅོད་ཡོང་བར་འབད་དགོས་པ་ལྟ་བུ་རེད།\nལོ་རྒྱུས་ཁ་སྐོང་བ་ནི་ད་ཕན་ཡིག་འཁོད་བྱས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ནང་ཁ་མི་ཚང་བ་ཚང་བར་བྱེད་པ་དང་། གསལ་ཁ་མེད་པ་དག་གསལ་པོར་བཟོ་བ་སྟེ། དཔེར་ན། བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ལ་མཚོན་ན། ཆོས་རྒྱལ་ནམ་མཁའི་ནོར་བུའི་བོད་ཀྱི་ཡ་ཐོག་གི་ལོ་རྒྱུས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ཏེ་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རྒྱུན་བསྲིངས་པ་དང་། མཁས་དབང་ཞྭ་སྒབ་པས་བོད་ཀྱི་སྲིད་ལུགས་ལོ་རྒྱུས་ཅུང་ཆ་ཚང་བ་ཞིག་ཞིབ་འཇུག་དང་། རྩོམ་འབྲི་གནང་སྟེ་བོད་ལ་སྲིད་དོན་ལོ་རྒྱུས་ཆ་ཚང་ཞིག་མེད་པའི་སྟོང་ཆ་ཁ་སྐོང་གནང་བ་ལྟ་བུ་རེད། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བཤད་ཚུལ་ནོར་འཁྲུལ་ཅན་ལ་ལུང་རིགས་དཔང་རྟགས་བཅས་བཀོད་དེ་དགག་སྒྲུབ་བྱེད་པ་ནི། ཆོས་ལུགས་འཐེན་འཁྱེར་དང་ཆབ་སྲིད་དགོས་དབང་སོགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་མི་སྣར་གདེང་འཇོག་བྱེད་ཚུལ་དང་། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དོན་རྐྱེན་ལ་འགྲེལ་ལོག་བརྒྱབ་པར་རྒྱུ་མཚན་བགྲང་སྟེ། བཤད་ཚུལ་ལོག་པ་སུན་ཕྱུངས་ནས་བདེན་དོན་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་དགོས་པ་དེ་ཡིན། དཔེར་ན། དེང་སང་བོད་ནང་དུ་ཆབ་སྲིད་དགོས་དབང་གིས་བོད་རྒྱའི་འབྲེལ་བའི་ལོ་རྒྱུས་ལ་འཁྱོག་བརྗོད་བྱས་དང་བྱེད་མུས་ལ་ལན་འདེབས་བྱེད་དགོས་པ་ལྟ་བུ་རེད། ལས་དོན་འདི་ནི་རང་དབང་ལུང་པར་ཡོད་པའི་བོད་མི་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་ཚོའི་དམིགས་བསལ་འགན་འཁྲི་ཆགས་ཡོད།\nལོ་རྒྱུས་ཞེས་པ་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱི་འདས་པའི་བྱུང་བ་ལ་ཟེར་ཞིང་། འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་འཆད་སྐབས་མི་ལུགས་གཙོར་བཟུང་བྱེད་དགོས་པ་སྨོས་ཅི་དགོས། དེས་ན་དཀྱུས་མའི་ལོ་རྒྱུས་ཞེས་པ་ནི། སྐབས་ཐོག་གི་སྐྱེ་བོ་ཀུན་ལ་ཐུན་མོང་སྣང་ཚོད་དུ་ཤར་བ་ཙམ་ལ་ཟེར་བ་དང་། དེ་ཙམ་གཞིར་བཟུང་སྟེ་ལོ་རྒྱུས་འབྲི་བ་དང་སྨྲ་བ་ཡིན་གྱི། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་དག་སྣང་གི་བཤད་ཚུལ་དང་། རྟོག་བཟོའི་ལྷ་སྒྲུང་རིགས་ལོ་རྒྱུས་དངོས་དང་བསྲེ་མི་རུང་། འདིའི་ཐད་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས། “རྒྱལ་པོ་འདི་ནི། ངེས་པའི་དོན་དུ་འཕགས་པ་འཇིག་རྟེན་དབང་ཕྱུག་མི་ཡི་ཟོལ་དུ་བྱོན་པའི་རྩོད་མེད་སྤྲུལ་པའི་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོར་གྲུབ་པས། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ངེས་དོན་གྱི་རྣམ་པར་ཐར་བ་དག་ཀྱང་གཞན་དུ་གྲགས་པ་ལྟར་ལ། འདིར་ནི་བཙན་པོ་ཉིད་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་སྲིད་ལུགས་དང་འབྲེལ་བའི་མཛད་འཕྲིན་ཇི་ཞིག་གནང་བའི་ཚུལ་རྣམས། དུས་མཉམ་པའི་སྐྱེ་རྒུ་ཐ་མལ་པ་རྣམས་ཀྱིས་མཐོང་ཚུལ་ལྟར་བཀོད་པའི་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་དུམ་བུ་གསུམ་ན་ཅུང་ཟད་གསལ་བ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བསྡུས་ཏེ་བཤད་པར་བྱའོ།།”(37)ཞེེས་དང་། ཡང་གསེར་ཐང་དུ། “ཨོཌི་ཡན་ནི་གནས་ཆེན་པོ་ཉེར་བཞིའི་ནང་ནས་ཀྱང་གཙོ་བོ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཅིང་། གྲུབ་པ་དང་རིག་པ་འཛིན་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་བཟུང་བས་སྤྲུལ་པའི་ཞིང་ཁམས་ཡིན་པས། དོན་དངོས་པོའི་གནས་ཚོད་ལ་ཡུལ་དེ་ཅི་ལྟར་ཡོད་པ་ནི་ཁྱེད་རྣམས་ལ་ཤིན་ཏུ་གསལ་བས་སྨྲ་མ་དགོས།\nདེས་ན་ཁོ་བོས་འདིར་ཐུན་མོང་སྣང་ཚོད་གྱིས་དབང་དུ་བྱས་ནས་འཆད་ན།”(38)ཞེས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་དག་སྣང་དུ་ཤར་བའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་བཤད་ཚུལ་དང་། སྐྱེ་བོ་ཕལ་བའི་ཐུན་མོང་སྣང་ཚོད་དུ་ཤར་བའི་ལོ་རྒྱུས་དངོས་གཉིས་སོ་སོར་ཕྱེ་དགོས་གསུངས་ཡོད། དེས་ན་བོད་ཀྱི་ཆོས་འབྱུང་ལོ་རྒྱུས་དང་། རྣམ་ཐར་ཁག་ཏུ་ལྷ་བཙན་པོ་མེས་དབོན་རྣམ་གསུམ་རིགས་གསུམ་མགོན་པོའི་རྣམ་སྤྲུལ་ཡིན་པ་དང་། རྗེ་ཙོང་ཁ་པར་འཇམ་པའི་དབྱངས་ཀྱི་ཞལ་གཟིགས་པ། ལྷ་བཙུན་གྱིས་མཛད་པའི་རྒྱལ་བ་ཚངས་དབྱངས་རྒྱ་མཚོའི་སྐུ་ཚེ་སྨད་ཀྱི་གསང་རྣམ་ནང་ཁོང་གིས་བྱ་རྒོད་ཕུང་པོའི་རི་ཤེར་ཕྱིན་བརྩེགས་པའི་ཕུང་པོར་གཟིགས་ཚུལ་སོགས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་བཤད་ཚུལ་ཁག་ནི། ཇི་སྐད་དུ། ཆོས་ཚུལ་ཟབ་པས་ཐག་གཅོད་མི་སྔ་ཞིང་། གསུངས་སྲོལ་ལྟར་རེ་ཞིག་བདེན་རྫུན་ཤན་འབྱེད་མི་དགོས་པར་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་སུ་བཏང་སྙོམས་འཇོག་རིགས་པ་ཡིན། འོན་ཀྱང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་དག་པའི་གཟིགས་སྣང་དེ་དག་འཇིག་རྟེན་མི་ལུགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དཀྱུས་མ་དང་བསྲེ་མི་རུང་ངོ། །\nདེ་བཞིན་དུ་རྟོག་བཟོའོ་ལྷ་སྒྲུང་མཚར་ཆེ་བ་དག་མིའི་རིགས་ཀྱི་དཀྱུས་མའི་ལོ་རྒྱུས་ནང་བསྲེ་མི་རུང་ཚུལ་ལའང་། གསེར་ཐང་དུ། “དེའི་ཕྱིར་བདེན་རྫུན་ཅི་ལྟར་བས་ཀྱང་རུང་གི་ངོ་མཚར་ཧ་ཅང་ཆེ་བའི་གཏམ་རྣམས་ལོ་རྒྱུས་དཀྱུས་མ་དང་མ་བསྲེས་པར་ཟུར་དུ་བཤད་ན། དད་པ་མི་ཉམས་པ་དང་། རྒྱལ་རབས་མི་འཇིག་པ་དང་། བླུན་པོ་སྨྲ་ཁམས་ཅན་རྣམས་ལང་ལ་མི་འཆོར་བ་སོགས་ཀྱི་དགོས་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་མཆིས་སོ།”(39)ཞེས་དང་། ཡང་། “དེ་ལ་རྒྱལ་པོ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་ཤིང་ཐམས་དམག་ཏུ་འགྱུར། རྡོ་བ་ཐམས་ཅད་རྟར་འགྱུར། དེ་ཐམས་ཅད་ཆུ་ཆེན་རྨ་ཆུའི་སྟེང་ནས་ཕར་ལ་རྩྭ་འཇག་མ་གཅིག་གིས་ཟམ་པ་བྱས་ནས་སོང་བྱ་བ་སོགས་ལོ་གཅིག་ལ་བསྒྲུབས་དགོས་རྣམས་ཉིན་གཅིག་ལ་གྲུབ། མི་སྟོང་གིས་བྱེད་དགོས་པ་རྣམས་མཛུབ་མོ་གཅིག་གིས་བྱས་པ་སོགས་ངོ་མཚར་ཧར་ཆེན་པོའི་གཏམ་རྒྱུད་སྨྲས་ན། བླུན་པོ་རྣམས་ཅི་བས་ཀྱང་ངོ་མཚར་སྐྱེས་ནས་འཁོར་གྱི་ནང་དུ་འུར་སྒྲ་དང་། བཞད་གད་དང་། མིག་ཆུ་འདོན་པ་མང་དུ་འོང་། རྟའི་ལོ་ལ་བཙན་པོ་འོན་ཅང་དོ་ན་བཞུགས། གར་ལོག་གི་ཕོ་ཉས་ཕྱག་འཚལ། རྔ་མོང་དང་བ་ལང་མང་པོ་ཕྱག་ཏུ་ཕུལ། སྟོད་སྨད་ཀྱི་རྐུན་མ་བཏུལ་སོགས་སྨྲས་ཚེ། མིའི་ལོ་རྒྱུས་ས་སྟེང་དུ་བྱུང་བ་དེ་ཡིན་པར་ཤེས་ནས། མཉན་མཁན་གྱི་བླུན་པོ་ཉུང་དུ་འགྲོ་སྐབས། ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྔ་མ་འདམས་ནས་གཅིག་ལས་གཅིག་ངོ་མཚར་ཆེ་བའི་གཏམ་རྒྱུད་སྤེལ་པའི་ཐབས་ལ་འབད་པས། དུས་བསྒྲིགས་པའི་རྒྱལ་རབས་དངོས་ལ་རིན་ཐང་ཅི་ཡང་མེེད་པར་བྱས་སོ།”ཞེས་གསུངས་པས་མཚོན་ནོ།།(40) དེས་ན་རྟོག་བཟོའི་སྒྲུང་དང་ལོ་རྒྱུས་དངོས་གཉིས་སོ་སོར་རྐྱ་བཀར་དགོས་པ་ཡིན། སྔ་མོའི་དུས་སུ་མི་རྣམས་ལ་རང་བྱུང་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ལ་ངོས་འཛིན་གྱི་ཆུ་ཚད་ཞན་ཞིང་། རིག་ཚན་ཁག་ལ་ཞིབ་ཚགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་མེད་པས་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱི་ཐོག་མའི་ལོ་རྒྱུས་ལྷ་སྒྲུང་དང་འདྲེས་ནས་ཡོད་པ་བོད་ཙམ་མིན་པར་མི་རིགས་ཀུན་ལ་ཡོད་པ་ཞིག་རེད།\nའོན་ཀྱང་ད་ལྟའི་སྐབས་སུའང་། བོད་ཀྱི་མིའི་རྒྱུད་པ་བྱུང་ཚུལ་སྐབས་སུ་སྤྲེའུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་བྲག་སྲིན་མོའི་ལྷ་སྒྲུང་དང་། དེ་བཞིན་མགར་སྟོང་བཙན་གྱིས་ཐང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་རྒྱལ་བློན་རྣམས་རིག་འཕྲུལ་གྱིས་ཕམ་པར་བྱས་ཏེ་ཀོང་ཇོ་བླངས་ཚུལ་སོགས་བསྐྱར་ཟློས་བྱས་ན་རྣ་བར་འགྲོ་མཁན་དཀོན། དེ་བས་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་”དེས་ན་དཀྱུས་མའི་རྒྱལ་རབས་ཤིག་འཆད་ཚེ། འཇིག་རྟེན་མི་ལུགས་ཀྱི་བྱུང་བ་རྣམས་གཙོ་བོར་བཏོན་དགོས་པ་ཡིན་པས། འདི་འདྲ་དག་གི་སྐབས་སུ་རྒྱལ་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཆེ་བ་འདོན་པའི་ཁུལ་དུ་བྱས་ནས། ངོ་མཚར་པའི་སྣོན་མ་སྣ་ཚོགས་འདེབས་དགོས་པའི་དོན་ཅི་ཡང་མེད་དོ།”(41)ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱའོ།། འོན་ཀྱང་གདོད་མའི་ལྷ་སྒྲུང་ཁག་གི་ནང་དུའང་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ས་བོན་ངེས་ཅན་རེ་ཡོད་པ་ནི་སྨོས་མ་དགོས་སོ། །\nལོ་རྒྱུས་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་སྐབས་རང་གི་ཞིབ་འཇུག་བྱ་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་འབྲེལ་ཡོད་བརྗོད་གཞི་དང་འབྲེལ་བའི་བརྡ་ཆད་གཙོ་བོ་ཁག་གཏན་འཁེལ་བྱས་ཏེ། དེའི་སྐོར་གྱི་དཔྱད་གཞིའི་རྒྱུ་ཆ་རྩད་ཞིབ་བྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་ལོ་རྒྱུས་དངོས་གཞི་མ་གླེང་སྔོན་དེ་དང་འབྲེལ་ཡོད་ཐ་སྙད་གཙོ་ཁག་གི་འཇུག་དོན་གསེད་དགྲོལ་བྱེད་པ་ནི་ཕན་ཐོགས་ཡོད་པའི་ཐབས་ལམ་ཞིག་ཡིན། དཔེར་ན། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་དེབ་དཀར་དུ། “འདིར་འོག་གི་རྒྱལ་རབས་རྟོགས་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་གྱུར་པའི་གཞི་འགའ་ཞིག་ཐོག་མར་དཔྱད་པ་ལ། རེ་ཞིག་ཡུལ་གྱི་མིང་དང་རྒྱལ་བློན་སོགས་ཀྱི་ཐ་སྙད་བཏགས་ཚུལ་སོགས་བསམ་པར་བྱ་སྟེ།”(42) ཞེས་གསུངས་ནས་རང་གིས་འོག་ཏུ་འཆད་འགྱུར་གྱི་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་སྐོར་ཤེས་རྟོགས་ཡོང་ཆེད། ཐོག་མར་བོད་ཅེས་པའི་ཐ་སྙད་དང་། དེ་བཞིན་དབུས་དང་གཙང་། མངའ་རིས། ཁམས། ཨ་མདོ་ཞེས་སོགས་ཀྱི་ཐ་སྙད་ཁག་གི་འཇུག་དོན་ཁག་ལ་དཔྱད་པ་ཞིབ་མོར་གནང་བ་དང་། གཞན་ཡང་རྗེ་བློན་སོགས་ཀྱི་མིང་གི་ཐ་སྙད་ལའང་དཔྱད་པ་བྱས་ཡོད། ལོ་རྒྱུས་དངོས་གཞི་མ་གླེང་གོང་འབྲེལ་ཡོད་ཐ་སྙད་གཙོ་བོ་ཁག་གི་འཇུག་དོན་དཔྱད་པ་ཞིབ་མོར་བྱེད་པ་འདི་འདྲ་བོད་ཀྱི་དེ་སྔའི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་ཡོངས་གྲགས་ནང་མཐོང་དཀོན་པ་ཞིག་རེད།\nལོ་རྒྱུས་ཞིབ་འཇུག་ལ་དཔྱད་གཞི་གལ་ཆེ་བ་དང། དཔྱད་གཞིའི་རིགས་དང་རྣམ་གྲངས་སོགས་ས་བཅད་སྔ་མ་ཁག་ཏུ་རྒྱས་པར་བརྗོད་ཟིན། འདིར་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་དཔྱད་གཞིར་མཐོང་ཆེན་གནང་ཚུལ་མཚོན་ཙམ་སྨྲ་ན། “སྟོང་ཉིད་དང་། རྟེན་འབྱུང་སོགས་འཆད་པ་ལ་ཤེས་རབ་ཟབ་མོ་དགོས་ལ། ད་ལྟ་རང་རེ་ལ་ཤིན་ཏུ་ལྐོག་གྱུར་དུ་སོང་བའི་སྔོན་གྱི་རྒྱལ་པོ་ཞིག་གི་ཕོ་བྲང་གི་དབྱིབས་དང་། ཚེའི་ཚད་སོགས་དེ་དུས་བླུན་པོ་ཞིག་གིས་ཡི་གེར་བྲིས་པ་ཞིག་ལག་ཏུ་སོན་ཀྱང་འཁྲུལ་མེད་དུ་འོངས་བ་ལྟ་བུའོ།”(43)ཞེས་དང་་། དེབ་དཀར་ལས་“ལར་སྔོན་དུས་ཀྱི་སྲོལ་ལུགས་སོགས་ཇི་འདྲ་ཡིན་བསམ་པའི་ཚེ། རྒྱལ་ཁམས་གཞན་གྱི་ཡི་གེར་བྲིས་པའི་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ལ་བལྟ་བ་ཙམ་ལས། རང་གི་མིས་རང་ཡུལ་གྱི་སྲོལ་ལུགས་འདི་འདྲའོ་ཞེས་ཞིབ་ཏུ་བྲིས་པ་ཞིག་ཤིན་ཏུ་རྙེད་དཀའ་བ་འདི་ཡུལ་ཀུན་ལ་འདྲ་བ་ཡིན་ཏེ།”(44) ཞེས་དང་། ཡང་གསེར་ཐང་དུ་“དེས་ན་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས། འདི་ལྟ་བུའི་གནས་ལ་དཔྱད་པ་ཞིབ་མོ་སྐད་བྱས་པ་ལ་ཅོལ་ཆུང་གི་ལས་ཤིག་ཏུ་མ་བསམ་པར་རྩད་གཅོད་ལེགས་པར་བྱས་ན། སྐབས་འགར་རྒྱལ་རབས་སུ་གྲགས་པའི་གླེགས་བམ་འགའ་ཞིག་ལས་ཀྱང་རྣམ་པ་གསལ་པའི་རྒྱུ་མཚན་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད་པ་དགོངས་པར་གྱིས་ཤིག”ཅེས་སོགས་གསུངས་པ་ལྟར།(45) དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་གནའ་རྫས་རིག་པ་དང་། སྒྱུ་རྩལ་རིག་དངོས། དམངས་སྲོལ་རིག་པ། ངག་རྒྱུན། ཕྱི་མིས་བྲིས་པའི་འབྲེལ་ཡོད་ལོ་རྒྱུས། ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་སོགས་མཐའ་དག་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་འཇུག་གི་དཔྱད་གཞིའི་རྒྱུ་ཆར་རུང་བ་དང་། དེ་དག་གང་ལའང་མཐོང་ཆུང་མི་བྱེད་པར་དཔྱད་པ་ཞིབ་མོ་བྱས་ན་ལོ་རྒྱུས་ཤེས་རྟོགས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཏུ་འགྱུར་ཚུལ་ཐེངས་མང་གདམས་ཡོད།\nལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གནད་དོན་ལ་ཞིབ་འཇུག་ཅེས་པ་ནི། སྤྱི་བཤད་ཙམ་མིན་པར་ལོ་རྒྱུས་དང་འབྲེལ་བའི་མི་སྣའམ། དོན་རྐྱེན་བྱེ་བྲག་པར་དམིགས་སུ་བཀར་ནས་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པ་ལ་ཟེར། ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་སྐབས་དུས་ཚོད་བྱེ་བྲག་པ་དང་། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་མི་སྣའམ། དོན་རྐྱེན་བྱེ་བྲག་པར་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་སྲོལ་འདི་ནུབ་ཕྱོགས་པའི་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བར་མཚོན་ན་དར་སོ་ཆེན་པོ་ཡོད་པའི་བྱ་ཐབས་ཤིག་རེད། ནུབ་ཕྱོགས་པའི་དེང་དུས་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་མང་ཆེ་བ་དུས་སྐབས་བྱེ་བྲག་པ་དང་། མི་སྣའམ་དོན་རྐྱེན་བྱེ་བྲག་པའི་སྐོར་ལ་ཆེད་དུ་ཞིབ་འཇུག་དང་། དོ་སྣང་བྱེད་མཁན་མ་གཏོགས། བོད་ཀྱི་དེ་སྔའི་ལོ་རྒྱུས་མཁན་པོ་རྣམས་ལྟར། སྣོད་བཅུད་འཇིག་རྟེན་ཆགས་ཚུལ་ནས་བཟུང་སྟེ། དཀར་ནག་རྒྱ་དང་། སོག་པོ། བོད་སོགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཧྲིལ་པོ་མི་གཅིག་གིས་སྨྲ་བ་ལྟ་བུའི་སྦྱོར་བ་ལྷུར་མི་ལེན། མི་གཅིག་ཇི་ཙམ་མཁས་ནའང་དེའི་ནུས་པ་དང་། དཔྱད་གཞིའི་རྒྱུ་ཆ། དུས་ཚོད་བཅས་ལ་ཚད་བཀག་ཡོད་པས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དུས་སྐབས་ངེས་ཅན་ནམ། ཡང་ན་མི་སྣའམ་དོན་རྐྱེན་བྱེ་བྲག་པའི་སྐོར་ལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ན། ད་གཟོད་ཞིབ་ཚགས་དང་ཆེད་ལས་ཞིབ་འཇུག་གི་ཁྱད་ཆོས་ཐོན་ཐུབ་པ་ཡིན།\nདགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་མཆོག་གི་དེབ་དཀར་ནང་། སྤུ་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་སྐོར་ལ་འབྲེལ་ཡོད་ཏུན་ཧོང་ཡིག་ཆ་དང་། རྒྱ་ནག་ཐང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་བོད་དང་འབྲེལ་བའི་ཡིག་ཚང་བཅས་ལ་ཁུངས་བཅོལ་ཏེ་དཔྱད་པ་ཞིབ་མོ་བྱས་ཏེ། སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་འཁྲུངས་འདས་ལོ་ཚིགས་གཏན་འབེབས་དང་། མཐའ་བཞིར་དམག་དྲངས་ཏེ་བོད་ཆེན་པོའི་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་བཙུགས་པ། བོད་ཡིག་གི་སྲོལ་ཕྱེས་པ། སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་བོད་ལ་ཐོག་མར་དར་སྤེལ་བྱས་ཚུལ་སོགས་ཞིབ་ཚགས་ཀྱིས་གླེང་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བོད་ཅེས་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་འཇུག་དོན་ཞིབ་འཇུག་དང་། ལི་ཡུལ་ཞེས་པ་གང་ལ་ངོས་འཛིན་དགོས་པའི་གནད་དོན་ལ་ཞིབ་འཇུག་དང་དགག་གཞག་བྱས་ཡོད་པ་སོགས་ནི། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གནད་དོན་ལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པའི་དཔེ་མཚོན་ཤ་སྟག་རེད།\nཀུན་གྱིས་ཡིད་རྟོན་འཕེར་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཚད་ལྡན་ཞིག་སྨྲ་བ་ལ། གཞི་འཛིན་སའི་ལོ་ཚིགས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་གསལ་པོ་ཞིག་དགོས་པ་གནའ་དེང་ཕྱི་ནང་གི་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་ཀུན་ཞལ་མཐུན་པར་སྣང་། དེའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་མི་སྣའམ་དོན་རྐྱེན་སོགས་གླེང་སྐབས། དུས་སྐབས་ནམ་ཞིག་ལ་བྱུང་བའི་དུས་ཚིགས་ཞིབ་མོར་སྨྲ་རྒྱུ་མེད་ན་རྟོག་བཟོའི་གཏམ་རྒྱུད་དང་གཅིག་པར་འགྱུར་བས་སོ། ། དེའི་ཐད་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་དེབ་དཀར་དུ “ཡིད་བརྟན་འཕེར་བའི་རྒྱལ་རབས་སྨྲ་བ་ལ། སྔ་ཕྱིའི་དུས་ཚིགས་ཤེས་མེད་དུ་མི་རུང་བ་ཡིན་པས། འདིར་ལོ་ཚིགས་ཀྱི་རིམ་པ་གང་ལ་སྦྱོར་བའི་གཞི་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།”(46)ཞེས་དང་། དེ་བཞིན་གསེར་ཐང་དུ། “རྒྱལ་པོ་ཧརཤའི་ཁྲི་ལོ་ཉེར་གཉིས་པའི་སྐབས་སུ་རང་རེའི་ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོ་འཁྲུངས་ཤིང། ཀོང་ཇོ་བོད་དུ་འོངས་ཚེ་ཀླ་ཀློའི་སྟོན་པ་མ་མ་ཐར་ཤི་ནས་ལོ་དགུ་སོང་ཟེར་ལ། དེ་སྲོང་བཙན་དགུང་ལོ་བདུན་པའི་སྐབས་ཤི་བས། དེ་ལྟར་ན་དགུང་ལོ་བཅུ་དྲུག་པར་ཁབ་ཏུ་བཞེས་པ་སོགས་དང་འཁྲིགས་ཀྱི་འགྲིགས་པ་རྒྱལ་རབས་བདེན་པའི་འབྲས་རྟགས་འདི་འདྲ་ཡིན་མོད། བླུན་པོ་རྣམས་ལ་ཡ་མཚན་གྱི་སྣང་བ་རྡུལ་ཙམ་ཡང་མི་འཆར།”(47)ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟར། ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བར་དུས་ཚིགས་ཀྱི་གཞི་འཛིན་ས་གལ་ཆེ་ཚུལ་ནན་གསུངས་གནང་ཡོད། ད་ཕན་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་ཚོས་ལོ་ཚིགས་གང་ལ་སྦྱོར་བའི་གཞི་བཞི་ཡོད་པ་ནི། སངས་རྒྱས་ཤཱཀྱ་མུ་ནེའི་འདས་ལོ་དང་སྦྱར་བ་དང། ཕྱིས་སུ་རབ་ལོ་དང་སྦྱར་བ། དེང་སྐབས་ཡོངས་ཁྱབ་ཏུ་ཕྱི་ལོའམ་སྤྱི་ལོར་སྦྱར་བ། མཁས་པ་ཁ་ཅིག་སྨེ་ལོ་དང་སྦྱར་བ་བཅས་སོ།།\nདེ་ལས་དང་པོ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་འདས་ལོ་ལ་སྦྱར་ནས་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་ཚུལ་དེ་སྔ་ཧ་ཅང་གྲགས་ཆེ། འབྲེལ་ཡོད་མཁས་པས་ཕྱོགས་བསྡོམས་གནང་བ་ལྟར་སྟོན་པའི་འདས་ལོ་བརྩི་ཚུལ་ལ་ད་ཕན་ལུགས་མ་འདྲ་བ་ཉེར་དྲུག་ཡོད་ཅིང་། བོད་རང་གི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་ཏུའང་བརྩི་ཚུལ་མ་འདྲ་བ་ཉེར་གཅིག་བྱུང་ཡོད་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་འདས་ལོར་སྦྱར་ཚེ་ལུགས་གང་ཡིན་གསལ་པོར་མ་བྱས་ཚེ་ཧ་ཅང་མགོ་རྙོག་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་སྐབས་གནས་བརྟན་སྡེ་བའི་ལུགས་ཀྱི་སངས་རྒྱས་འདས་ལོ་ཚད་མར་བཟུང་ཡོད། རབ་ལོ་བརྩི་ཚུལ་ནི་ཕྱི་ལོ་ ༡༠༢༧ ལོར་བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ་གྱི་ཇོ་ཟླ་བའི་འོད་ཟེར་གྱིས་དུས་འཁོར་རྩ་རྒྱུད་བོད་དུ་ཐོག་མར་བསྒྱུར་ཅིང། དེ་ནས་བཟུང་རབ་བྱུང་བརྩི་སྲོལ་ཚུགས། རབ་བྱུང་གཅིག་ལ་ལོའི་ཉག་མའམ་བགྲང་བྱ་དྲུག་ཅུ་རེ་ཡོད་ཅིང། རབ་བྱུང་དང་པོའི་རབ་ལོ་དང་པོ་ལ་བོད་ལུགས་ཀྱི་མིང་དུ་རབ་བྱུང་ཞེས་ཟེར་པ་བྱེ་བྲག་གམ་གྲངས་དྲུག་ཅུའི་ཆེས་ཐོག་མའི་མིང་དེ་སྤྱི་མིང་དུ་ཆགས་པ་ཡིན།\nརྒྱ་ནག་ལུགས་ལྟར་ན་མེ་མོ་ཡོས་ལ་ཁེལ་ཡོད། རབ་ལོ་དང་སྦྱར་ནས་ལོ་རྒྱུས་སྨྲས་པ་རྣམས་ནོར་འཁྲུུལ་མེད། ཕྱི་ལོའམ། སྤྱི་ལོ། དབྱིན་ལོ། ཨིན་ལོ། ཡེ་ལོ་སོགས་ནི་ཡེ་ཤུའི་སྟོན་པའི་འདས་ལོ་ནས་བརྩི་བ་སྟེ། མིང་མ་འདྲ་བ་བཏགས་པ་ཙམ་ཡིན། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་ཕྱི་ལོའི་བརྩི་ཚུལ་དེ་བོད་ལ་འོས་འགབ་མི་ཆེ་ཚུལ(48)་གསུངས་ཡོད་ནའང་། དེང་སང་འཛམ་གླིང་སྤྱིའི་བརྩི་ལུགས་ལྟ་བུར་གྱུར་ཡོད། སྨེ་ལོ་དང་སྦྱར་ནས་ལོ་རྒྱུས་བརྩི་དགོས་གསུངས་མཁན་ནི། ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་ཆོས་རྒྱལ་ནམ་མཁའི་ནོར་བུ་ཡིན།(49)\nསྤྱིར་ལོ་ཚིགས་ལ་ཞིབ་མོའི་ལོ་ཚིགས་དང་རགས་པའི་ལོ་ཚིགས་གཉིས་ཡོད་དེ། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས། “དེ་ལྟར་ཞིབ་མོའི་ལོ་ཚིགས་ནི་གོང་དུ་སྨོས་པ་དེ་ཡིན་ལ། རགས་པའི་དུས་བསྒྲིགས་ན། བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོ་དང་། རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་པོ་ཤྱིཧརྵ་དང་། སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་ཕྱོགས་ཀྱི་གླང་པོ་དང་། ཐང་གུར་གྱི་གོང་མ་ཐེ་ཙུང་དང་། ཏ་ཟིག་གི་གོང་མ་ཡེཻཥཊི་གེ་རྡ་རྣམས་དུས་མཉམ་ཞིང་། ཁ་ཆེ་རྣམས་ཀྱི་སྟོན་པ་སྦྲང་རྩི་བློ་གྲོས་ཀྱང་འདི་དང་དུས་མཚུངས་སོ།”(50) ཞེས་བསྟན་ཡོད་པ་ལྟ་བུ། དེ་ལ་ཞིབ་མོའི་ལུགས་ཀྱི་ལོ་ཚིགས་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་མི་སྣ་དང་དོན་རྐྱེན་སོགས་ཀྱི་ལོ་ཚིགས་གསལ་པོར་སྨོས་པ་དང་། རགས་པའི་ལོ་ཚིགས་ནི་དཔེར་ན་ལྷ་སའི་གཙུག་ལག་ཁང་ནམ་བཞེངས་ཀྱི་ཞིབ་མོའི་ལོ་ཚིགས་གཏན་མ་ཁེལ་ན། རགས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ན་དུས་རབས་བདུན་པའི་ནང་བལ་བཟའ་ཁྲི་བཙུན་གྱིས་བཞེངས་ཚུལ་གཏན་ལ་འབེབས་པ་ལྟ་བུར་གོ་དགོས།\nདཔྱད་བསྡུར་ལོ་རྒྱུས་ཐབས་ལམ་ནི། དེང་སྐབས་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་གང་མང་གིས་སྤྱོད་བཞིན་པའི་ཞིབ་འཇུག་གི་རིགས་ལམ་ཞིག་ཡིན། རིགས་ལམ་དེས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་མི་སྣའམ་། དོན་རྐྱེན་སོགས་ཀྱི་སྐོར་འབྲེལ་ཡོད་གཞན་དང་བསྡུར་ནས་མཐུན་ཕྱོགས་དང་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱི་གནད་དོན་ཁག་ངོས་འཛིན་བྱེད་པ་སྟེ། དཔེར་ན། བོད་ཀྱི་བཙན་པོ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོ་དང་། རྒྱ་ནག་གི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་གི་གོང་མ་དང་པོ་ཆིན་ཧྲི་ཧོང་གཉིས་བསྡུར་བ་དང་། ཡང་ན། གླང་དར་མའི་སྐབས་སུ་བོད་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་བསྣུབས་པ་དང་། རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་སྐབས་སུ་བོད་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་རིག་གནས་གཏོར་བཤིག་བཏང་བ་གཉིས་དཔྱད་བསྡུར་བྱེད་པ་ལྟ་བུར་ཟེར། དཔྱད་བསྡུར་བྱས་ཏེ་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པའི་ཐབས་ལམ་དེ་ཉིད་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་ཀྱང་དེབ་དཀར་སོགས་སུ་དོན་གྱིས་བསྟན་ཡོད་དེ། “མཐོ་རིས་འོད་གསལ་ལྷ་ཡི་བརྒྱུད་དུ་འཁྲུངས་ཤིང་། ལུགས་ཟུང་ཐབས་ཤེས་གསེར་གྱི་འཁོར་ལོས་ཡངས་པའི་ས་ཆེན་གྱི་ཁྱོན་ལ་དབང་བསྒྱུར་བའི་༸གོང་མ་འཕྲུལ་གྱི་ལྷ་བཙན་པོ་དེ་དག་ནི། ངེས་པའི་དོན་དུ་འཕགས་མཆོག་རིགས་གསུམ་མགོན་པོ་མིིའི་རྣམ་པར་བྱོན་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད་ཀྱི། ཐུན་མོང་སྐྱེ་བོའི་སྣང་ངོར་ཡང་། རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་པོ་ཤྲཱི་ཧརྵ། རྒྱ་ནག་ཐང་གུར་གྱི་གོང་མ་ཐེ་ཙུང་། ཏ་ཟིག་གི་རྒྱལ་པོ་ཡཻཥཊི་གེ་རྡ་སོགས་ལས། ཆབ་སྲིད་མངའ་ཐང་དཔུང་སྟོབས་ལ་སོགས་པའི་ཆ་གང་ཐད་ནས་ཀྱང་དམན་པ་མ་ཡིན་པས།”(51)ཞེས་བོད་ཀྱི་བཙན་པོ་རྣམས་དང་རྒྱ་དཀར་ནག་གི་རྒྱལ་པོ་ཁག་ཆབ་སྲིད་དང་། མངའ་ཐང་། དཔུང་སྟོབས་བཅས་ཀྱི་ཚད་གཞིའི་སྒོ་ནས་བསྡུར་ཏེ་དེ་དག་ལས་ལྷག་པ་ཡོད་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་ཚིག་བཀོད་ཡོད་པ་དང། དེ་བཞིན་དུ་དེབ་དཀར་ནང་ཚལ་བའི་དེབ་དམར་གྱི་ལུང་བརྒྱུད་འདྲེན་བྱས་ཏེ”དེ་དུས་བོད་ཀྱི་མཐའ་བཞི་ནི། ཤར་དུ་ལྕེའུ། མུ་ཅིའུ། སུ་ཅིའུ་གསུམ་ཡིན། ལྷོར་བྲམ་ཟེའི་ཡུལ་དང་། བྱང་དུ་ཧོར་གྱི་ཡུལ་དེ། དེ་རྣམས་བསྐོར་བ་ལ་དཔག་ཚད་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་ཡོད་པས། བོད་ལས་དཔའ་བ་དང་། བརྟུལ་ཕོད་པ། རྒྱའི་གོང་མ་ཧཱན་དང་། གཡུ་དང་། ལྕིའུ་ལ་སོགས་པའི་དུས་སུ་ཡང་མ་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ལྟར་རོ།”(52)ཞེས་བོད་ཀྱི་མངའ་ཐང་དང་བོད་ཀྱི་དྲག་པོའི་འབུམ་དམག་གི་དཔའ་སྟོབས་རྒྱ་ནག་གི་རྒྱལ་རབས་ཁག་དང་དཔྱད་བསྡུར་གནང་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་རེད།\nབོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་གཞི་རྩའི་ཤེས་བྱ་མཛུབ་མོ་རི་སྟོན་ཞེས་པའི་དཔྱད་རྩོམ་འདི་ནི། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༤ ལོའི་ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༤ ཉིན། སྨོན་ལམ་བོད་ཀྱི་བརྡ་འཕྲིན་ཞིབ་འཇུག་ཁང་གིས་གོ་སྒྲིག་འོག སྨོན་ལམ་བོད་ཀྱི་ཀུན་བཏུས་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་ནང་ཆོས་ལུགས་དང་འབྲེལ་བའི་ཐ་སྙད་རྩོམ་སྒྲིག་བྱེད་ཕྱོགས་སྐོར་བོད་ཀྱི་ཆོས་བརྒྱུད་ཁག་གི་རྩོམ་སྒྲིག་མི་སྣའི་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་གཉིས་པ་རྡ་རམ་ས་ལར་འཚོགས་སྐབས། ཕྲན་གྱིས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་སྐོར་ལ་གཏམ་བཤད་སྤེལ་བའི་རྩོམ་ཤོག་གཞིར་བཟུང་། ཕྱིས་སུ་སྣོན་འཕྲི་སྤོར་གཅོག་དང་བཟོ་བཅོས་གང་འོས་བྱས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པ་ཡིན། དཔྱད་རྩོམ་འདིའི་ནང་བཀོད་པའི་གུས་པ་སྒེར་གྱི་འདོད་ཚུལ་ཁག་ལ་ཆད་ལྷག་དང་ནོར་འཁྲུལ་གང་མང་ཡོད་པ་གདོན་མི་ཟ་བས། ཚུལ་འདིར་མཁས་པའི་གཟུར་གནས་རྣམས་ཀྱིས་སྐྱོན་བརྗོད་ཡོ་བསྲང་ཡོང་བ་མཁྱེན།\nདཔྱད་རྩོམ་འདི་འབྲི་སྐབས། ཨ་མྱེས་རྨ་ཆེན་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ཞིབ་འཇུག་ཁང་གི་འགན་འཛིན་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་མཁས་དབང་ཇོ་སྲས་བཀྲ་ཤིས་ཚེ་རིང་གིས་དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ་འགའི་ཁུངས་སྣེ་རྒྱུས་སྟོན་གནང་བ་དང་། དེ་བཞིན་བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང་གི་རིག་གཞུང་ཉམས་ཞིབ་དང་དཔར་སྐྲུན་སྡེ་ཚན་གྱི་འགན་འཛིན་བརྡ་སྤྲོད་མཁས་ཅན་ན་ག་སངས་རྒྱས་བསྟན་དར་ལགས་ཀྱིས་གཟིགས་དཔྱད་ཞིབ་མོ་གནང་བ། ལྷག་པར་དུ་སྔ་འགྱུར་རྙིང་མའི་གཞུང་དང་ཆོས་འབྱུང་སྐོར་ལ་མཁས་པའི་རྣམ་དཔྱོད་ཅན་མཁན་པོ་འཇུ་བསྟན་སྐྱོང་གིས་དཔྱད་ཡིག་འཚོལ་རོགས་གནང་བ་བཅས་ལ་སྙིང་ནས་བཀའ་དྲིན་ཆེ་ཞུ།\n1) དེབ་ཐེར་སྔོན་པོ། སྟོད་ཆ། འགོས་ལོ་གཞོན་ནུ་དཔལ་གྱིས་བརྩམས། སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཤོག་ངོས་༥༩ ཐིག་ཕྲེང་༡༡ པར། “རྒྱ་གར་དུ་བསྟན་པའི་སྦྱིན་བདག་མཛད་པའི་རྒྱལ་པོ་མྱ་ངན་མེད་ནི། སྔར་བཤད་པ་ལྟར་ཤིན་ཏུ་གྲགས་ཆེ་ལ། གཞན་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པའི་རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་རབས་ནི་སུ་ལའང་ཡོད་པ་མ་ཐོས་པས་བྲི་བར་མ་ནུས་སོ། །”ཞེས་གསུངས་ཤིང་། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་གསུང་རྩོམ། པོད་དང་པོ། (གངས་ཅན་རིག་མཛོད། ༡༠)བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་བསྐྲུན། ཤོག་ངོས་༡༨༥། ཐིག་ཕྲེང་༡༧ པར “རྒྱ་གར་རིགས་པའི་འབྱུང་གནས་ལྟ་བུ་འདི་ལ་མི་བཟད་པའི་ཉམ་ཐག་པ་ཆེན་པོ་ཞིག་བྱུང་བ་ནི། འདི་ལྟར་སྔོན་གྱི་ཚེ་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་སའི་རྒྱན་དུ་གྱུར་པ་ཇི་སྙེད་ཅིག་བྱུང་ཡང་དེ་དག་ལ་རིས་དང་། རྒྱུད་པ་དང་། བྱ་བ་ན་ཚོད་སོགས་མིའི་ལུགས་སུ་བྱས་ནས་དུས་བསྒྲིགས་པའི་རྒྱལ་རབས་རྒྱ་ནག་དང་ཏ་ཟིག་དང་རོ་མན་སོགས་ཀྱིས་བྲིས་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཀསྨིར་རྒྱལ་རབས་ར་ཛ་ཏརངྒིནི་བྱ་བ་གོ་དཀའ་བའི་སྙན་དངགས་ཀྱི་ཚིགས་བཅདདུ་བྱས་པ་ཀླ་ཀློའི་སླེབས་ཀྱི་བར་གྱི་ཁ་ཆེའི་ཡུལ་དུ་གང་བྱུང་བྲིས་པ་འདི་གཅིག་བུ་མ་གཏོགས་ཡེ་མ་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། འདིའི་ཆ་ནས་རྒྱ་གར་གྱི་རྒན་པོ་དེ་རྣམས་རྒྱ་ནག་དང་། ཏ་ཟིག་སོགས་ལས་སྨོས་ཅི་དགོས། བོད་ལས་ཀྱང་ཅུང་ངན་ཏེ། བོད་རྣམས་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་ནས་མངའ་རིས་ཆོས་རྒྱལ་ཡབ་སྲས་ཀྱི་བར་གྱི་སྒྲོ་འདོགས་ཅི་རིགས་པར་བསྲེས་སུ་ཟད་མོད། རྒྱལ་རབས་ཀྱི་མིང་བཏུ་ནུས་པ་ཙམ་ཡོད་པ་ཡིན་ལ། ཆོས་རྒྱལ་མྱ་ངན་མེད་དང་། ཟླ་བ་སྦས་པ་ལྟ་བུ་རྒྱལ་ཐོག་རེ་གཉིས་ཙམ་ལས་སྔར་གང་བྱུང་དང་། ཕྱིས་གང་དུ་སོང་མི་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ།”ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ།།\n2) སྤྱིར་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་འཁོད་བྱ་སྲོལ་ནམ་བྱུང་ཁ་ཚོན་གཅོད་དཀའ་ཡང། སྲོང་བཙན་རིང་ད་ལྟའི་བོད་ཡིག་འདི་བྱུང་རྗེས་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཐོག་ཏུ་བཀོད་ཡོད་པ་གསལ་ཏེ། སྦ་གསལ་སྣང་གི་བཞེད་པར་གྲགས་པའི་ “སྦ་བཞེད་” ནང་དུ “བཙན་པོ་ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན་གྱི་མེས་བསྲོང་བཙན་གྱི་བཀའ་ཆེམས་ཀྱི་ཡི་གེ་འཆིམས་ཕུའི་ཕྱག་མཛོད་ན། བློན་པོ་མགར་གྱིས་ཟངས་ཀྱི་བྱང་བུ་ལ་བྲིས་ནས་སྦས་པ་དེ་བལྟས་པས།”ཞེས་ (སྦ་བཞེད་ཕྱོགས་བསྒྲིགས། ཞེས་པའི་ཤོག་ངོས་༡༡༧ ༨༠ ཐིག་ཕྲེང་ ༦ པར་གསལ། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།) དང་། དེ་བཞིན་དུ་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་དེབ་དཀར་དུ། “དེ་ལ་རྗེ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོ་ཡན་ཆོད་དུ་བོད་ན་ཡི་གེ་མེད་པར་གྲགས་པས། དེ་ཡན་གྱི་རྒྱལ་རབས་རྣམས་ཀྱང་ངག་རྒྱུན་ཙམ་ཞིག་ཏུ་གནས་པ་ལས། ལོ་ཚིགས་སོགས་བསྒྲིགས་ཏེ་དཀྱུས་མའི་ལུགས་སུ་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་སྐབས་མེད་ལ། འོན་ཀྱང་རྗེ་གནམ་རིའི་ལོ་རྒྱུས་ནི། སྲས་ཀྱི་དུས་སུ་བྲིས་པར་མངོན་པ་ཞིག་འོག་ཏུ་བཀོད་པ་འདི་ཡིན་ཞིང་།” ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟར། མ་མཐར་ཡང་སྲོང་བཙན་རིང་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཐོག་ལ་བཀོད་ཡོད་པ་ཁ་ཚོན་གཅོད་ཐུབ། (དེབ་ཐེར་དཀར་པོ། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཤོག་ངོས་༥༠ ཐིག་ཕྲེང་བཞི་བར་གསལ།)\n3) རྒྱལ་རབས་གསལ་བའི་མེ་ལོང་ཡོངས་གྲགས་ལ་ས་སྐྱ་བསོད་ནམས་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་མཛད་པར་གྲགས་ཀྱང་། འདིའི་རྩོམ་པ་པོ་གཞུ་ཁང་བ་ལེགས་པའི་ཤེས་རབ་ཡིན་ཞེས་རྒྱལ་དབང་ལྔ་པས་མཛད་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་གི་དཀར་ཆག་དང་། ཀློང་བརྡོལ་བླ་མའི་གསུང་འབུམ་ནང་གསུངས་ཡོད་ལ། མདོ་སྨད་ཆོས་འབྱུང་གི་སྔོན་གླེང་ནང་། (ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་ཕྱི་ལོ་༡༩༨༢ ལོར་དཔར་དུ་བསྐྲུན།) “ལྷ་སའི་དཀོན་གཉེར་དཔོན་ལེགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་པར་དུ་བརྐོས་ཤིང་། བརྩམས་བྱང་ལ་ས་སྐྱ་པ་བསོད་ནམས་རྒྱལ་མཚན་ཟེར་བ་ཡོད།” ཅེས་འབྱུང་བས་དཔྱད་དགོས་པར་སྣང་། ཤོག་ངོས་༦ ཐིག་ཕྲེང་༩་པར་གསལ།\n4) རླངས་ཀྱི་པོ་ཏི་བསེ་རུ། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་བསྐྲུན། ཤོག་ངོས་༧ ཐིག་ཕྲེང་༩ བར། “ སྐྱེ་རྒྱུད་བཤད་ན་འཕངས་མཐོ། གྲོལ་ཕུགས་བཤད་ན་གཏིང་ཟབ། རླངས་དཔལ་གྱི་སེང་གེའི་ཞལ་ནས། ལར་སྐྱེས་པའི་མིས་རང་གི་སྐྱེ་རྒྱུད་མ་ཤེས་ན། ནགས་ཁུང་གི་སྤྲེའུ་འདྲ། མི་རང་གི་ཆོ་འབྲང་མ་ཤེས་ན་གཡུ་འབྲུག་ཟོལ་མ་འདྲ། ཡབ་མེས་ཀྱི་ཆེ་དགེ་ཡིག་ཚང་མ་ཤེས་ན། མོན་ཕྲུག་ཡལ་བོར་དང་འདྲ་།” ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ།\n5) མཁས་པ་ལྡེའུས་མཛད་པའི་རྒྱ་བོད་ཀྱི་ཆོས་འབྱུང་རྒྱས་པ། (ཤོག་ངོས་༣༧༤ཐིག་ཕྲེང་༢༡་པར་གསལ།)”ཕོ་བྲང་གར་བལྟམས་པ་དང་གཅིག ཡབ་གང་ཡིན་པ་དང་གཉིས། ཆབ་སྲིད་ལོ་དུ་བཟུང་བ་དང་གསུམ། ཁབ་ཏུ་གང་བཞེས་པ་དང་བཞི། སྲས་དུ་ཡོད་པ་དང་ལྔ༌། བློན་པོ་གང་གིས་བྱས་པ་དང་དྲུག ལས་ཐབས་ཅི་བྱས་པ་དང་བདུན། སྐུ་ཚེ་ལོ་དུ་ཐུབ་པ་དང་བརྒྱད། འདས་པ་གང་དུ་འདས་པ་དང་དགུ།དགུ་སྟོན་པས་ན་ལྟེབ་མ་དགུ་རྩེག་ཅེས་བྱའོ།།” ཞེས་བོད་ཀྱི་གནའ་བོའི་ཡིག་ཚང་ལྟབ་མ་དགུ་བརྩེགས་ཅན་གྱི་ལུང་བརྒྱུད་འདྲེན་བྱས་ཡོད་པ་ལྟར་རོ། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་བསྐྲུན།\n6) གངས་ཅན་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་དཔེ་ཐོ་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན། བསོད་ནམས་དོན་གྲུབ་ཀྱིས་བསྡུ་སྒྲིག་མཛད། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་བསྐྲུན། ༢༠༠༠ ལོ།\n7) མདོ་སྨད་ཆོས་འབྱུང་། ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་ཕྱི་ལོ་༡༩༨༢ལོར་དཔར་དུ་བསྐྲུན་པའི་ནང་། ཆོས་འབྱུང་རྣམ་ཐར་གྱི་ཐོ་བཀོད་པ་དང་སྦྲགས་དེབ་ཐེར་འདི་བརྩམས་པའི་ལུང་ཁུངས་བསྟན་པ་ཞེས་པའི་ལེ་ཚན་དུ་ཆོས་འབྱུང་དང་དེབ་ཐེར་ཁག་དྲུག་བརྒྱ་དང་གསུམ་གྱི་མཚན་རིམ་པར་སྨོས་རྗེས། “འདི་དག་ནི་རང་གི་མཐོང་ཐོས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་གྱུར་བ་རགས་རིམ་བཀོད་པ་ཡིན་ལ་འགའ་ཞིག་འོག་ཏུ་འབྱུང་ངོ། ཆོས་འབྱུང་དང་རྣམ་ཐར་གྱི་ཐོ་བཀོད་པའི་སྐབས་སོ།” ཞེས་བྲིས་ཡོད།( ཤོག་ངོས་༡༥ ། ཐིག་ཕྲེང་ལྔ་བ།) དཔྱད་གཞིའི་རྒྱུ་ཆའི་ཐོ་ཡིག་དེའི་ནང་རྒྱལ་དབང་ལྔ་པའི་དེབ་ཐེར་རྫོགས་ལྡན་གཞོན་ནུའི་དགའ་སྟོན་དཔྱིད་ཀྱི་རྒྱལ་མོའི་གླུ་དབྱངས་ལ། དེབ་ཐེར་དཔྱིད་ཀྱི་རྒྱལ་མོའི་གླུ་དབྱངས་དང་། དེབ་ཐེར་རྫོགས་ལྡན་གཞོན་ནུའི་དགའ་སྟོན་ཞེས་རྒྱལ་དབང་ལྔ་པར་དེབ་ཐེར་གཉིས་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་ནོར་བ་བཀོད་འདུག་པས་རེ་ཤས་བསྐྱར་ཟློས་ཡོད་སྲིད་ཀྱང་། བྲག་གཡབ་ཆེ་ཆུང་གི་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་པར་རྣམ་ཐར་པོད་རེ་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་གྲངས་གཅིག་ལ་བརྩིས་ཡོད་པས་ཁོང་གིས་མ་མཐར་ཡང་དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་རིགས་ཁག་དྲུག་བརྒྱ་ལྷག་ལ་གཟིགས་ཞིབ་དང་དཔྱད་གཞི་མཛད་ཡོད་པ་གསལ།\n8) གླིང་ཚང་རྒྱལ་རབས་སྙིང་བསྡུས་སྔོན་འགྲོའི་ལམ་སྟོན་ཞེས་བྱ་བ་དགེ། བཀྲ་ཤིས་ཚེ་རིང་། History of the Gling-tshang Principality of Khams: A Preliminary Study, By Tashi Tsering. ‘TIBETAN STUDIES’ Proceedings of the 5th Seminar of the International Association for Tibetan Studies, NARITA 1989, VOLUME-2 Edeted By IHARA Shoren and YAMAGUCHI Zuiho, NARITASAN SHISHOJI 1992\n9) ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བའི་དབང་ཕྱུག་རྩིས་དཔོན་ཞྭ་སྒབ་པ་དབང་ཕྱུག་བདེ་ལྡན་མཆོག་གིས་བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་ཤོག་ངོས་ ༨ ཐིག་ཕྲེང་༤ བར། “ཁུ་བོ་བཀའ་བློན་མཆོག་ནས་སྩལ་བའི་གལ་གནད་ཅན་གྱི་ཡིག་ཆ་དང༌། ཆིངས་ཡིག བཀའ་ཤག་གི་མགྲོན་དེབ། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཚིག་ཐོ་ཁག རྡོ་རིང་ཁག་གི་བཤུས། གལ་ཆེའི་ཡིག་ཆ་ཁུངས་ལྡན་དཔང་པོར་གང་རྙེད་ཀྱི་རིགས་དང༌།” ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་གཞུང་འབྲེལ་གྱི་ཡིག་ཚགས་བེད་སྤྱོད་གནང་ཡོང་ཅིང་། ཞྭ་སྒབ་པའི་བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་རྒྱལ་རབས་ནང་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་ལོ་རྒྱུས་སྐོར་ཞིབ་ཚགས་ཁུངས་ལྡན་ཡོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་ཁོང་གིས་གཞུང་འབྲེལ་ཡིག་ཚགས་འབོར་ཆེན་ལ་ཁུངས་བཅོལ་ཏེ་བྲིས་ཡོད་པས་རེད།\n10) མཁས་པ་ལྡེའུས་མཛད་པའི་རྒྱ་བོད་ཀྱི་ཆོས་འབྱུང་རྒྱས་པ།བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་བསྐྲུན་པ། ཤོག་ངོས་ ༢༢༦ པར་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་བྱོན་ཚུལ་ལ་གསང་བ་ཆོས་ལུགས་ལ་རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་པོ་ལས་ཆད་པ་དང་། བསྒྲགས་པ་བོན་ལུགས་སུ་ལྷ་ལས་ཆད་པ། ཡང་གསང་ལུགས་སུ་ཐེ་བྲང་ལས་ཆད་ཚུལ་གསུམ་བསྟན་ཅིང་། ཕྱི་མ་ཡང་གསང་གི་ལུགས་ལ་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་སྤུ་བོའི་ཡུལ་ནས་ཕེབས་ཤིང་། གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོར་མཚན་གསོལ་ཏེ་བོད་ཀྱི་རྗེ་བྱས་པའི་བོད་མིའི་ངག་རྒྱུན་ལོ་རྒྱུས་ལ་གཞི་བྱས་ཡོད།\n11) ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་ལས་བྱུང་བ། བོད་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས། རྩོམ་སྒྲིག་པ། འབྲི་གུང་སྐྱབས་མགོན་ཆེ་ཚང་། ཤོག་ངོས་༡༠༨ པར་གསལ།\n12) ངྷ་ས་བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང་གི་ངག་རྒྱུན་ལོ་རྒྱུས་སྡེ་ཚན་གྱི་འགན་འཛིན་རྒྱལ་རྩེ་དབང་འདུད་ཚེ་རིང་གིས་ “བོད་རིག་པ་ཞིབ་འཇུག་” དུས་དེབ་འདོན་ཐེངས་དང་པོའི་ནང་ངག་རྒྱུན་ལོ་རྒྱུས་སྐོར་གྱི་བཅར་འདྲིའི་ལན་ལ་གཞི་བཅོལ།\n13) ཆབ་འགག་རྡོ་རྗེ་ཚེ་རིང་གི་ཆེད་རྩོམ་ཕྱོགས་སྒྲིག ཅེས་པའི་ནང་ ‘བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གནད་དོན་འགར་དཔྱད་པ།’ ཞེས་པའི་ནང་གསལ། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།\n14) སྦ་བཞེད་ཕྱོགས་བསྒྲིགས། ཞེས་པའི་ཤོག་ངོས་༡༡༧ པར་ “ལྷ་མོའི་བུ་མེད་ལ་མཛེས་པ་ལྕོག་རོ་བཟའ་ལྷ་ཐ་སྨན་ལ་བགྱིས་ཏེ་སྒྲོལ་མ་གཡས་སུ་བྱས། ལྕོག་རོ་བཟའ་ནུ་ཆུང་ལ་དཔེ་བྱས་ཏེ་ལྷ་མོ་འོད་ཟེར་ཅན་གཡོན་དུ་བྱས།” ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟར་རོ། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།\n15) དེབ་ཐེར་དཀར་པོ། ཤོག་ངོས་༡༥ བར། “རྗེས་སུ་དཔོག་པའི་ཐབས་གཞན་ཞིག་ནི་འདི་ལྟར། རྒྱལ་ཁམས་སོ་སོའི་ཡུལ་ལྷ་རྣམས་ནི་ཡུལ་དེ་དང་དེའི་སྔོན་གྱི་མི་གཙོ་བོ་དག་གི་ཆ་ལུགས་སུ་ཡོད་པ་ཡིན་ལ། དེས་ན་རང་རེ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་བཙན་དང་རྒྱལ་པོ་ཞང་བློན་སོགས་སུ་འབོད་པའི་ཡུལ་ལྷ་འདི་དག་ལ་བལྟས་ནས། སྔོན་གྱི་་་བཙན་པོ་དང་རྒྱལ་པོ་རྣམས་དྲག་པོ་གཡུལ་གྱི་ཆ་ལུགས་ཇི་ལྟར་མཛད་པའི་རྣམ་པ་རགས་ཙམ་ཞིག་དཔྱད་ན་མི་འཚམ་པ་ཆེར་མེད་པར་སེམས་”ཞེས་དང་། ཡང་ཤོག་ངོས་༡༩ བར། “ཡུལ་གྱི་ལྷ་དང་སྔོན་གྱི་མི་གཉིས་དཔེ་སྦྱར་ནས་དཔྱད་པ་བྱས་པ་འདི་འདྲ་ལ། མང་པོ་དག་བྱིས་པའི་རིགས་པ་ལྟ་བུར་སེམས་ངེས་མོད་ཀྱི། རྒྱ་གར་གྱི་གངྒཱ་ལྷ་མོས་རྐང་གདུབ་གྱོན་པ་ནས། ཨ་མདོའི་རྨ་རྒྱལ་སྤོམ་རྭ་ཕྱིང་ཞྭ། རྒྱ་ནག་གི་ཀོན་ཡིན་ཕུ་སཱས་བེར་སྔོན་གྱོན་པའི་བར་ཞིབ་ཏུ་ལྟོས་དང་། ཡུལ་མིའི་ཆ་ལུགས་སུ་བྱས་མ་བྱས་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ། །”ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།\n16) ཆབ་སྤེལ་ཚེ་བརྟན་ཕུན་ཚོགས་ཀྱི་གསུང་རྩོམ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས། ཅེས་པའི་ཤོག་ངོས་ ༣༠༣ ཐོག་གསལ། ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།\n17) གུ་གེ་ཚེ་རིང་རྒྱལ་པོའི་ཆེད་རྩོམ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས།ཤོག་ངོས་༡༡༩ ཐོག ‘གླང་བཅུའི་ལོ་རྒྱུས་རྒྱབ་ལྗོངས་དང་དེའི་ཡུལ་ལྷ་མེས་ལྷ་བཙན་སྐོར་རགས་ཙམ་གླེང་བ།’ཞེས་པའི་རྩོམ་ནང་མངའ་རིས་ས་ཁུལ་དུ་ཚན་རིག་གིས་གནའ་ཤུལ་རྟོག་ཞིབ་བྱས་ཚུལ་སྐོར་བཀོད་ཡོད། ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།\n18) བོད་ལྗོངས་ཞིབ་འཇུག དུས་དེབ། ༡༩༩༩ ལོའི་འདོན་ཐེངས་གསུམ་པའི་ནང་གསལ།\n19) དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་གསུང་རྩོམ། པོད་གཉིས་པའི་ཤོག་ངོས་༨༥བར། “ཐང་ཡིག་སྡེ་ལྔར་གྲགས་པ་འདིའི་བྱིངས་རྣམས་ཆེས་གནའ་དུས་སུ་བྲིས་པ་ཞིག་ཡིན་པར་གོར་མ་ཆག་ལ། འོན་ཀྱང་ཚིག་སྦྱོར་ཕལ་ཆེར་ཉེས་(ཉམས)པ་དང་།་བླུན་འཆར་གྱི་རྫུན་ཡང་མང་དུ་བསྲེས་པས་ཡི་གར་འོང་བ་ཞིག་མི་འདུག་ནའང་། སྔོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་རྣམས་ལ་དེ་འདྲ་མ་གཏོགས་མགོ་ནས་མཇུག་གི་བར་རྫུན་ཚིག་གཅིག་ཀྱང་མ་འདྲེས་པ་ཞིག་རྙེད་དཀའ།”ཞེས་གསུངས་སོ།\n20) རྗེ་ཙོང་ཁ་པའི་གསུང་འབུམ། ཕ། ཤོག་གྲངས་༤༢༠ ཐོག། “རབ་བྱེད་ཉེར་བདུན་པའི་འགྲེལ་པ་ག་ལས་འཇིགས་མེད་ལས། བཙུན་པ་འཕགས་པ་ལྷས་ཀྱང་། ཉན་པ་པོ་དང་མཉམ་བྱ་ལ། ། སྨྲ་པོ་འབྱུང་བ་ཤིན་ཏུ་དཀོན། ། དེ་ཕྱིར་མདོར་ན་འཁོར་བ་ནི། ། མཐའ་ཡོད་མ་ཡིན་མཐའ་མེད་མིན། ། ཞེས་བཤད་དོ། ཞེས་བཞི་བརྒྱ་པའི་ལུང་ཤེས་བྱེད་དུ་དྲངས་པས་རང་འགྲེལ་གྱི་དོན་མེེད་དོ། ། སངས་རྒྱས་བསྐྱངས་དང་ལེགས་ལྡན་འབྱེད་དང་ཟླ་བ་གྲགས་པའི་འགྲེལ་པར་ཡང་འགྲེལ་པ་དེའི་ཟུར་ཙམ་ཡང་མ་བྱུང་བས་ཀྱང་ཤེས་སོ། ། ”ཞེས་གསུངས་ཡོད། མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།\n21) ཆབ་སྤེལ་ཚེ་བརྟན་ཕུན་ཚོགས་ཀྱི་གསུང་རྩོམ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས། ནང་། ‘ལྷ་ས་གཙུག་ལག་ཁང་གི་ལོ་རྒྱུས་བཤད་ཚུལ་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པ།’ཞེས་པའི་དཔྱད་རྩོམ་ནང་གསལ། ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།\n22) དོར་ཞི་གདོང་དྲུག་སྙེམས་བློས་བརྩམས་པའི་དཔྱད་རྩོམ་མུན་འཇོམས་ནོར་བུའི་ཕྲེང་བ།ཤོག་ངོས་༧༤ ཐོག “ད་ལྟ་རང་རེའི་མིག་ལམ་ན་རིག་རྒྱུ་ཡོད་པའི་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐེར་ཕལ་ཆེར། གླང་དར་མས་ཆོས་བསྣུབས་པ་དང་། ཡུམ་བརྟན་འོད་སྲུང་ནང་འཁྲུགས་ལང་བ་དང་། འབངས་གྱེན་ལོག་ཆེན་པོ་དང་ས་འགུལ་ཆེན་པོ་སོགས་བསྟུད་མར་བྱུང་སྟེ། སྔོན་གྱི་ཡིག་ཚང་ཕལ་ཆེར་མེད་བརླག་བཏང་ཚར་རྗེས། ལོ་ཉིས་བརྒྱ་ལྷག་གི་རྗེས་སུ་རིམ་པར་བྱུང་བ་ཡིན་སྟབས། བསྟན་བསྣུབས་ཡན་ཆད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ལོ་ཚིགས་ཐད་དག་མི་དག་ཅི་རིགས་ཡོད། དཔེར་ན་སྦ་གསལ་སྣང་གིས་བརྩམས་པར་གྲགས་པའི་སྦ་བཞེད་ཅེས་པ་དེའི། བརྡ་དང་ཡི་གེའི་སྡེབ་སྦྱོར་གང་ལ་བལྟས་ཀྱང་། ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱི་སྐུ་རིང་ལ་ཐོག་དང་པོར་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་སད་མི་བདུན་གྱི་གྲས་ཀྱི་སྦ་གསལ་སྣང་དེས་བརྩམས་པ་མིན་པར་ཐག་གིས་ཆོད།” ཅེས་གསུངས་།\n23) ཐུའུ་བཀན་ཆོས་ཀྱི་རྡོ་རྗེས་མཛད་པའི་ “གསུང་རབ་རྣམ་དག་ཆུའི་དྲི་མ་སེལ་བྱེད་ནོར་བུ་ཀེ་ཏ་ཀའི་ཚིག་དོན་ལ་དོགས་དཔྱོད་སྙན་སྒྲོན་དུ་གསོལ་བ་ནོར་བུ་ཀེ་ཏ་ཀ་བྱི་དོར།”ཞེས་པའི་ནང་གསལ་ཞིང། ཐུའུ་བཀན་གྱི་གསུང་དེ་ནི་དར་ཐང་རིན་པོ་ཆེས་ཨ་རི་ནས་དཔར་སྐྲུན་གནང་པའི་<>ཞེས་པའི་གླེགས་བམ་ནང་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་བྱས་ཡོད། Produced by the Yeshe De Project under the direction of Tarthang Tulku. Printed in the U.S.A. Dharmacakra Press, Dharma Publishing.\n24) “ཤེས་བྱ།”ཕྱི་ལོ་༡༩༨༨ ལོའི་ཟླ་བཅུ་གཉིས་པ། ཤོག་ངོས་༡༥་བའི་ཐིག་ཕྲེང་༡༡་པར། “ང་ཕོད་ནས། བོད་རང་བཙན་ཡིན་ཞེས་འུད་སྒྲོག་བྱེད་མཁན་ཚོས་ལུང་འདྲེན་ས་ནི་ཞྭ་སྒབ་པའི་དེབ་དེ་རེད། ཁོ་བོས་ཞྭ་སྒབ་པའི་དེབ་དེར་དཔྱད་ཞིབ་ཡང་ཡང་བྱས་པས་ཞྭ་སྒབ་པས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དཔྱད་ཡིག་དང་། རྒྱ་ཡིག་གི་ལོ་རྒྱུས་དཔྱད་ཡིག་ལུང་དུ་དྲངས་སྐབས་རང་གི་དགོས་མཁོར་གཞིགས་ནས་ཚིག་དུམ་ལོག་བཅད་དང་། རང་དོན་ལུང་དྲངས། གཞན་ཕན་ནག་བསུབ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ཏེ་རྫུན་གཏམ་འཁྲུལ་མེད་ཀྱིས་བསྡོམས་ཚིག་བརྒྱབ་འདུག རྫུན་གཏམ་ནི་ཁུངས་འཁྱོལ་ཐབས་ཡོད་པ་མ་རེད་ཅེས་བརྗོད་འདུག ཚང་མས་ཤེས་གསལ་ལྟར།མཁས་དབང་རྩིས་དཔོན་ཞྭ་སྒབ་པས་བརྩམས་པའི་བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་རྒྱལ་རབས་གླེགས་བམ་གཉིས་པོ་ནི་བོད་དང་། ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་ཡིག་རིགས་ཐོག་འཁོད་པའི་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ་ཁག་ཉིས་བརྒྱ་བཅོ་བརྒྱད་ཙམ་ལ་དཔྱད་གཞིར་གནང་སྟེ་བརྩམས་པ་ཞིག་ཡིན་པས་དེང་སང་འཛམ་གླིང་ཐོག་སྐད་གྲགས་ཡོད་པ་མ་ཟད། ཀུན་གྱིས་ཚད་མར་བཟུང་ནས་དཔྱད་གཞིར་གནང་གི་ཡོད། དེ་འདྲ་ཞིག་ལ་ཞྭ་སྒབ་པའི་དེབ་ཅེས་སྣང་ཆུང་ཁྱད་གསོད་ཀྱི་ཤོད་སྟངས་དེས་ཁོ་པ་རང་ཉིད་དོན་ངོ་མའི་ཅེ་རེ་ལོང་བ་ཡིན་པའི་རང་མདོག་བསྟན་པ་ལས་གཞན་ཅི་ཡང་མེད། ཁོ་པས་དཔྱད་ཞིབ་ཟེར་བ་བྱེད་སྐབས། དེ་དག་ཚིག་དུམ་ལོག་བཤད་དང་། རང་དོན་ལུང་དྲངས། གཞན་ཕན་ནག་བསུབ་བྱས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྫུན་གཏམ་འཁྲུལ་གྱི་བསྡོམས་ཚིག་ཏུ་སྣང་བ་ནི། མཁྲིས་ནད་ཅན་གྱི་དབང་ཤེས་ལ་དུང་དཀར་སེར་པོར་སྣང་བ་ལྟར་ཁོ་པའི་ལྟ་བ་དང་། ལངས་ཕྱོགས། མ་མཐའ་ཡང་གནས་བབ་ཀྱི་གནད་དོན་ལ་ཐུག་པ་ཡིན་པ་ལས། མཁས་དབང་རྩིས་དཔོན་ཞྭ་སྒབ་པའི་སྐྱོན་ཆ་གཏན་ནས་མིན། དཔེར་ན། དེང་སང་ངན་རེངས་པ་འགའ་ཤས་ནས་ལོ་རྒྱུས་ལ་དཔྱད་ཞིབ་བྱེད་སྐབས་ཐོག་མ་ཉིད་ནས་རང་གི་འདོད་ཚུལ་བསྡོམས་ཚིག་གཅིག་བཟོས་ཏེ། མཐའ་དག་ཨུ་ཚུགས་ཆེན་པོས་དེ་དང་བསྟུན་ཐབས་བྱས་ནས་དངོས་ཡོད་ཀྱི་དཔྱད་གཞིའི་བདེན་དོན་རྣམས་རྡོག་རོལ་དུ་གཏོང་གི་ཡོད་ཅིང། ཁོ་པས་ཀྱང་བརྟག་ཐབས་དེ་རང་སྤྱད་ཡོད་འདུག ཅི་སྟེ་མཁས་དབང་རྩིས་དཔོན་ཞྭ་སྒབ་པས་རང་དོན་ལུང་དྲངས་དང་། གཞན་ཕན་ནག་བསུབ་བྱས་པའི་དབང་དུ་བཏང་ཡང་། དེ་ནི་བོད་མི་ས་ཡ་དྲུག་གི་ཁེ་ཕན་དང་མི་མཐུན་ཞིང་དངོས་ཡོད་ལོ་རྒྱུས་དང་འགལ་བའི་འཁྱོག་བཤད་རིགས་ནག་བསུབ་བཏང་བ་ཞིག་ཡིན་པས། དེ་ནི་ཁོང་གི་བླ་ན་མེད་པའི་བྱས་རྗེས་དང་གཟི་བརྗིད་རེད། དེ་ལ་མི་རིགས་ཀྱི་ལ་རྒྱ་ཤོར་བའི་སྡར་མ་ཞིག་གིས་འཕྱ་སྨོད་བྱེད་པ་ནི་ལེགས་བཤད་ལས། སྤྲེལ་རྒན་རྣམས་ཀྱིས་མི་བཟུང་ནས། ། མཇུག་མ་མེད་ཅེས་བཞད་གད་བྱེེད།། ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ།” ཞེས་དགག་གཞག་གནང་ཡོད་པ་ལ། “བོད་ལྗོངས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་གོ་བབ་དཔྱད་ཞིབ།” ཅེས་པའི་འགོ་བརྗོད་དུ་དགག་ལན་དེ་ལུང་དྲངས་པར། “འོན་ཀྱང་བོད་ལྗོངས་ཁ་བྲལ་རིང་ལུགས་པ་དག་གིས་ཕྱི་རྒྱལ་དུ་ཨུ་ཡོན་ཀྲང་གཞོན་པ་ང་ཕོད་ལ་ ‘མཁས་དབང་ཞྭ་སྒབ་པ་ལ་ཚིག་མཚམས་ལོག་བཅད་དང་རང་ཕན་ལུང་དྲངས་གཞན་ཕན་ནག་སུབ་བྱས་པའི་གནད་དོན་ཡོད་ནའང་། དེ་ནི་བོད་མི་ཁྲི་ཚོ་དྲུག་བརྒྱའི་ལས་དོན་ཆེད་དུ་ཡིན། བོད་མི་ཁྲི་ཚོ་དྲུག་བརྒྱའི་ཁེ་ཕན་དང་འགལ་ཞིང་ལོ་རྒྱུས་འཁྱོག་ངོ་མ་འཁྱོག་བརྗོད་བྱས་པའི་རྫུན་གཏམ་གྱི་རྩོམ་ཐུང་དེ་ནི་ཏག་ཏག་ཞྭ་སྒབ་པའི་བླ་མེེད་ཀྱི་མཛད་རྗེས་དང་ཁྱད་འཕགས་གཟི་བརྗིད་ཅིག་རེད།’ཅེས་དགག་པ་བརྒྱབ་ཡོད་ན་ཡང་དེ་ནི་ཧ་ཅང་དགོད་བྲོ་བའི་གཏམ་ལས་ཞིག་ལས་མ་འདས། ”ཞེས་བཀོད། གོང་གི་མ་ཚིག་དང་ལུང་དྲངས་པ་གཉིས་བསྡུར་ཚེ་མ་ཚིག་ཇི་བཞིན་མ་བཀོད་པར་རང་འདོད་ཀྱིས་ལོག་འགྲེལ་བྱས་ཡོད་པ་མངོན་གསལ་ལྟར་རོ།\n25) དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་རབ་བྱེད། ཕྱོགས་སྒྲིག་བྱེད་པོ་ཀིརྟི་སྤྲུལ་སྐུ། བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང་། ངྷ་རམ་ས་ལ། ༢༩༨༣ ། ཤོག་ངོས་༧༥ ཐིག་ཕྲེང་༡༠ བར་གསལ། དེ་བཞིན་ཁོ་བོས་བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང་གིས་བཏོན་པའི་དེབ་དེའི་དཔར་ཐེངས་གཉིས་པ་དང་། ཀིརྟིའི་བྱེས་པ་གྲྭ་ཚང་ནས་བཏོན་པའི་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་རབ་བྱེད་ཞབས་བཏགས་མ། ཞེས་པ་ལའང་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པར་གོང་དུ་ལུང་དྲངས་པ་དང་གཅིག་པ་རེད་འདུག\n26) དྲང་བདེན་གྱིས་བསླུས་པའི་སློང་མོ་བ།-མདོ་སྨད་པ་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་མི་ཚེ་དཔྱད་བརྗོད། ཧོར་གཙང་འཇིགས་མེད། གཡུ་རྩེ་དཔེ་འགྲེམས་ཁང་ནས་བསྐྲུན། ཤོག་ངོས་༡༣༨ ཐིག་ཕྲེང་༤པར་གསལ།\n27) མཉམ་མེད་ཙོང་ཁ་པ་ཆེན་པོས་མཛད་པའི་བྱང་ཆུབ་ལམ་རིམ་ཆེ་བ་བཞུགས་སོ། ཤོག་ངོས་༩ ཐིག་ཕྲེང་༡༢ བར་གསལ། ཐེ་ཝན་དཔར་མ།\n29) དུང་དཀར་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས་ཀྱི་གསུང་རྩོམ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས།ཤོག་ངོས་༤༦༧ ཐིག་ཕྲེང་༡༠་བར། འགོས་ལོའི་དེབ་སྔོན་གྱི་ཁྱད་ཆོས་བརྗོད་སྐབས། “ཆོས་ལུགས་གྲུབ་མཐའ་ཁག་གི་ལོ་རྒྱུས་ཐད་རང་རང་སོ་སོའི་ཆོས་འབྱུང་དང་རྣམ་ཐར་ནང་འཁོད་པ་གཞིར་བཟུང་ནས་བྲིས་གནང་མཛད་ཐོག ཚང་མར་གདེང་འཇོག་མཐོན་པོའི་བསྟོད་བསྔགས་གནང་བ་མ་གཏོགས་རང་ཉིད་ཀྱི་གྲུབ་མཐའི་ཕྱོགས་བཟུང་ནས་གཞན་ལ་ཟུར་ཟ་དང་དམའ་འབེབས་ཀྱི་ཚིག་གཏན་ནས་བཀོད་མེད་པའི་དབང་གིས་ཀློག་པ་པོ་ཚོས་བལྟས་ན་འགོས་ལོ་རང་ཉིད་ཀྱི་རྩ་བའི་གྲུབ་མཐའ་གང་ཡིན་གསལ་པོ་ཤེས་མི་ཐུབ་པ།”ཞེས་གསུངས་ཡོད། ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།\n30) དཔལ་སྤྲུལ་ཨོ་རྒྱན་འཇིགས་མེད་ཆོས་ཀྱི་དབང་པོའི་གསུང་འབུམ། ཀ་པ། ‘ཆོས་འབྱུང་འབེལ་གཏམ་ཉུང་ངུ།’ཞེས་པའི་ནང་གསལ། ཤོག་ངོས་༢༩༡ ཐིག་ཕྲེང་༧ པ། ཐེ་ཝན་དཔར་མ།་\n31) དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་གསུང་རྩོམ། པོད་དང་པོ། (གངས་ཅན་རིག་མཛོད། ༡༠)བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་བསྐྲུན། ཤོག་ངོས་༥ ཐིག་ཕྲེང་༡༡ པར་གསལ།\n32) དེབ་ཐེར་དཀར་པོ། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་བརྩམས། ཤོག་ངོས་༤༢ ཐིག་ཕྲེང་༧ པར་གསལ། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང།\n33) རྒྱལ་རབས་གསལ་བའི་མེ་ལོང། ས་སྐྱ་བསོད་ནམས་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་བརྩམས། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཤོག་ངོས་༦༢ ཐིག་ཕྲེང་༥ བར་གསལ།\n34) དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་གསུང་རྩོམ། དེབ་དང་པོ། ཤོག་ངོས་༦༨ ཐིག་ཕྲེང་༡༩ བར་གསལ། བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་བསྐྲུན།\n35) ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་ཀྱིས་གཙོ་གཉེར་བྱེད་བཞིན་པའི་”ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ” ༢༠༠༧།༤ སྤྱིའི་དེབ་གྲངས་༨༠ པའི་ནང་སྤེལ་ཡོད། སྤྱིར་བོད་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་དང་ཐང་རྒྱལ་རབས་བར་གཉེན་འབྲེལ་དང་ཕོ་ཉའི་འགྲོ་འོང་སོགས་རྒྱལ་འབྲེལ་འགའ་ཞིག་བྱུང་ཡོད་ཀྱང། ཐང་བོད་ཀྱི་འབྲེལ་བའི་ནང་ཤུགས་ཆེ་ཤོས་ཕན་ཚུན་ཁ་གཏད་དང་དམག་འཁྲུག་བྱུང་ཡོད་པ་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དོན་དངོས་ཡིན། དེའི་སྐོར་ཐང་ཡིག་གསར་རྙིང་ནང་འདི་ལྟར་བཀོད་ཡོད་དེ། ཐང་ཡིག་གསར་མའི་མཇུག་ཏུ་ “འདིར་སྨྲས་པ། ཐང་གི་ཁབ་སོ་དར་བ་ནས་བཟུང་། མཐའ་བཞིའི་རྒྱལ་ཕྲན་གྱིས་གོང་མའི་བཀའ་ལ་མི་བརྩི་བ་བྱུང་ན། མི་འཇིགས་དཔུང་གི་གོ་ཆ་བཙན་པོས་ཕམ་པར་བྱེད་ཅིང་། གུར་དང་ཕོ་བྲང་མ་བཤིག་བར་དུ་དམག་མཚམས་མི་བྱེེད། བྷོད་དང་ཡུ་གུར་སྟོབས་ཤུགས་ཆེ་ལ། ཐང་དང་ས་ཆ་བརྩད་ནས་ཡུན་རིང་འདས། བཙན་པོས་ཧི་ཧོང་ས་ཆར་དབང་བསྒྱུར་ཏེ། གོང་མའི་སྐུ་མཁར་གྱི་ཉེ་འདབས་དག་ཀྱང་བྷོད་ཀྱི་ཁོངས་སུ་བསྡུས། སྒོས་སུ་བྷོད་དམག་ཁྲང་ཨན་མཁར་དུ་སླེབས་ཏེ། འཕྲོག་བཅོམ་བྱས། རྒྱ་རིགས་བསད། གྲོས་ཀྱི་ཇུས་འདོན་མཁན་དང་དཔུང་གི་རུ་འདྲེན་མཁན་རྣམས་ཀྱིས་བློ་བསྡུར་ཀྱང་ཐབས་བཟང་པོ་ཞིག་མ་རྙེད་པར། བྷོད་དང་ཡུ་གུར་རང་བཞིན་གྱིས་འཇིག་པའི་ཚེ། གོང་མ་ཐང་གི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱང་རིམ་གྱིས་རྒུད།” (དོན་གྲུབ་རྒྱལ་དང་ཁྲིན་ཆིིན་དབྱིན་གཉིས་ཀྱིས་བསྒྱར་བའི་ ‘ཐང་ཡིག་གསར་རྙིང་ལས་བྱུང་བའི་བོད་ཆེན་པོའི་སྲིད་ལུགས།’ཞེས་པའི་ཤོག་ངོས་༡༢༣པར་གསལ།)ཅེས་དང་། ཡང་ཐང་ཡིག་རྙིང་མའི་མཇུག་ཏུ། “བྷོད་ཅེས་པ་ནི། ནུབ་ཀྱི་མཐའ་ལ་ཆགས་ཏེ་ལོ་ངོ་མང་པོ་འགོར། ཉེ་འཁོར་གྱི་ཚོ་བ་རྣམས་རིམ་གྱིས་དབང་དུ་བསྡུས་ཏེ་མངའ་རིས་རྒྱ་བསྐྱེད། གོང་མ་ཀའོ་ཙུང་གི་སྐུ་རིང་ལ། མངའ་རིས་ལེ་དབང་ཁྲི་ཕྲག་མཆིས་ལ། ཐང་གི་དགྲ་ཟླར་གྱུར། ཉེ་རབས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་བྷོད་ལྟ་བུ་བྱུང་ཡང་མ་མྱོང་། བྷོད་དམག་ས་མཚམས་སུ་དྲངས་པ་དང་། ཐང་དམག་གིས་རྒོལ་ལན་སྤྲད་པར་མཚོན་ན། སྐབས་རེར་ནི་རྒྱལ། ལན་རེར་ནི་ཕམ། དེ་ལྟར་ན་གཉིས་ཀ་ལ་གྱོང་ཆེ། ཡུག་ལཱིན་གྱི་ཇག་ཚོགས་ངོ་ལོག་རྗེས། གོང་མའང་ས་གཞན་དུ་བྲོས། ས་མཚམས་ཀྱི་དམག་ཀྱང་ཕྱིར་ལོག་པས། རྨ་ཙོང་རྒྱུད་ཀྱི་ས་རྣམས་བྷོད་ལ་ཤོར། དེ་ནི་གནམ་གྱིས་བསྐོས་པ་ཁོ་ནར་ངེས། དེ་ནས་བཟུང་། བྷོད་དམག་ཁྲང་ཨན་མཁར་གྱི་ཉེ་འདབས་སུ་སླེབས། རྒྱུན་པར་དམག་དྲངས་ཏེ་འཕྲོག་བཅོམ་བྱས། འདུམ་བྱེད་དུ་ཕོ་ཉ་བ་རྒྱུན་པར་མངགས། སྐྱེས་ཕོ་བྲང་དུ་སྐྱེལ་མ་ཐག དམག་བྱེད་པའི་འཕྲིན་ཡང་འབྱོར། བྷོད་རྣམས་ལ་ཁྲེལ་དང་ངོ་ཚ་མེད་པ་གསལ་པོར་ཤེས། ལྷ་རྣམས་དཔང་དུ་གསོལ་ཏེ་ཕན་ཚུན་ལ་བློས་འཁེལ་བའི་ངང་ཕཱིན་ལེང་དུ་མཇལ་དུམ་བྱེད་སྐབས་ཀྱང་ཁོ་ཚོས་གཡོ་བྱས།”(གོང་གསལ་དེབ་ཀྱི་ཤོག་ངོས་༢༦༩ནས་གསལ།) ཞེས་བཀོད་ཡོད། ཐང་ཡིག་གསར་རྙིང་གི་མཇུག་གཏམ་དུམ་བུ་དེས་ཐང་བོད་འབྲེལ་བའི་གཙོ་རྒྱུན་མཛའ་མཐུན་ཡིན་མིན་གསལ་པོར་རྟོགས་ཐུབ་བོ།\n36) ༸གོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་བ་གསེར་ཁྲི་མངའ་གསོལ་སྐབས་གོ་མིན་ཏང་གི་སྐུ་ཚབ་ཝུ་ཀྲུང་ཧྲིན་གྱིས་མཛད་སྒོ་གཙོ་སྐྱོང་བྱས་ཟེར་བ་དོན་དངོས་མིན་ཚུལ་ཐ་ན་ཨུ་ཡོན་ཀྲང་གཞོན་པའི་གོ་གནས་བཞེས་མྱོང་མཁན་ང་ཕོད་ངག་དབང་འཇིགས་མེད་ཀྱིས་ཀྱང་བདེན་པ་མིན་ཚུལ་ཡོངས་བསྒྲགས་བྱས་ཡོད་ཀྱང་། ཕུན་ཚོགས་ཚེ་རིང་གིས་བྲིས་པའི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་གསལ་མེ་ལོང་ཞེས་པའི་ཤོག་ངོས་ ༤༡༢ ཐིག་ཕྲེང་༢༡ ཐོག “དུས་དེར་གོ་མིན་ཏང་ཀྲུང་དབྱང་སྲིད་གཞུང་གིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོའི་ཁྲི་བཞུགས་མཛད་སྒོ་གཙོ་སྐྱོང་བྱེད་ཆེད། བོད་སོག་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་ཨུ་ཡོན་ཀྲང་འུ་ཀྲུང་\nཤིན་ཧིན་རྡུ་བརྒྱུད་ལྷ་སར་མངགས་གཏོང་མཛད།” ཅེས་དང་། ཡང་ཤོག་ངོས་༤༡༣ ཐིག་ཕྲེང་༩་བར། “འུ་ཨུ་ཡོན་ཀྲང་གིས་བོད་འདི་མེས་རྒྱལ་མངའ་ཁོངས་བསྙོན་མེད་ཅིག་ཡིན་པའི་རྩ་དོན་རྒྱུན་འཁྱོངས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་གནང་ཐོག་ཀྲུང་དབྱང་སྲིད་གཞུང་གི་བཀའ་བཀོད་ལྟར། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ཁྲི་བཞུགས་མཛད་སྒོའི་གཙོ་སྐྱོང་གནང་བ་སྨོས་ཅི།”ཞེས་བྲིས་ཡོད།\n37) དེབ་ཐེར་དཀར་པོ། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་བརྩམས། ཤོག་ངོས་༦༥ ཐིག་ཕྲེང་༡༡ པར་གསལ། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང།\n38) དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་གསུང་རྩོམ། པོད་དང་པོ། (གངས་ཅན་རིག་མཛོད། ༡༠)བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་བསྐྲུན། ཤོག་ངོས་༡༢༦ ཐིག་ཕྲེང་༡༨པར་གསལ།\n39) དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་གསུང་རྩོམ། པོད་དང་པོ། (གངས་ཅན་རིག་མཛོད། ༡༠)བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་བསྐྲུན། ཤོག་ངོས་༡༩༠ ཐིག་ཕྲེང་༡༨པར་གསལ།\n40) དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་གསུང་རྩོམ། པོད་གཉིས་པ། (གངས་ཅན་རིག་མཛོད། ༡༡)བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་བསྐྲུན། ཤོག་ངོས་༩༤ ཐིག་ཕྲེང་༡༩ པར་གསལ།\n41) དེབ་ཐེར་དཀར་པོ། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་བརྩམས། ཤོག་ངོས་༦༤ ཐིག་ཕྲེང་༡༧ པར་གསལ། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང།\n42) དེབ་ཐེར་དཀར་པོ། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་བརྩམས། ཤོག་ངོས་༥ ཐིག་ཕྲེང་༦ པར་གསལ། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང།\n43) དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་གསུང་རྩོམ། པོད་དང་པོ། (གངས་ཅན་རིག་མཛོད། ༡༠)བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་བསྐྲུན། ཤོག་ངོས་༡༨༩ ཐིག་ཕྲེང་༡༨པར་གསལ།\n44) དེབ་ཐེར་དཀར་པོ། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་བརྩམས། ཤོག་ངོས་༤༩ ཐིག་ཕྲེང་༥ པར་གསལ། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང།\n45) དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་གསུང་རྩོམ། པོད་གཉིས་པ། (གངས་ཅན་རིག་མཛོད། ༡༡)བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་བསྐྲུན། ཤོག་ངོས་༨༡ ཐིག་ཕྲེང་༡༤པར་གསལ།\n46) དེབ་ཐེར་དཀར་པོ། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་བརྩམས། ཤོག་ངོས་༣༤ ཐིག་ཕྲེང་༦ པར་གསལ། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང།\n47) དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་གསུང་རྩོམ། པོད་དང་པོ། (གངས་ཅན་རིག་མཛོད། ༡༠)བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་བསྐྲུན། ཤོག་ངོས་༣༤༦ ཐིག་ཕྲེང་༡༤ པར་གསལ།\n48) དེབ་ཐེར་དཀར་པོ། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་བརྩམས། ཤོག་ངོས་༣༤ ཐིག་ཕྲེང་ ༡༤་པར། “གཞན་ཕྱི་ལོར་གྲགས་པ་དེ་ཡང་ཡེ་ཤུ་གྲོངས་པའི་ལོ་ནས་བརྩི་བར་འདུག་པར་རང་ཅག་ལ་འོས་འགབ་མི་ཆེ་བར་མཐོང་ནས། འདིར་རྒྱལ་རབས་རྣམས་སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་དུ་སོང་ལ་སྦྱོར་བར་བྱས་སོ།”ཞེས་གསུངས་ཡོད། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང།\n49) སྨེ་རྩིས་སྐོར་བོད་རིག་པའི་མཁས་དབང་ཆོས་རྒྱལ་ནམ་མཁའི་ནོར་བུ་མཆོག་གིས་མཛད་པའི་སྒྲུང་ལྡེའུ་བོན་གསུམ་གྱི་གཏམ་ཞེས་པའི་ནང་དུ་གསལ་ཞིང་། དེ་བཞིན་དུ་ཁོང་གིས་མཛད་པའི་ ‘སྨེ་བའི་ལོ་རྩིས་ཀྱི་སྐོར།’ཞེས་པའི་དཔྱད་རྩོམ་(“བོད་རིག་པ་ཞིབ་འཇུག” དུས་དེབ་འདོན་ཐེངས་དང་པོའི་ནང་དུ་ཡོད།) དུའང་གསལ་པོར་བསྟན་གནང་མཛད་ཡོད།\n50) དེབ་ཐེར་དཀར་པོ། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་བརྩམས། ཤོག་ངོས་༩༣ ཐིག་ཕྲེང་༧ པར་གསལ། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང།\n51) དེབ་ཐེར་དཀར་པོ། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་བརྩམས། ཤོག་ངོས་༢ ཐིག་ཕྲེང་༩ བར་གསལ། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང།\n52) དེབ་ཐེར་དཀར་པོ། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་བརྩམས། ཤོག་ངོས་༣༣ ཐིག་ཕྲེང་༡༣ པར་གསལ། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང།\nPrevious Post: སྐྱོན་བརྗོད་སྐོར་གྱི་གལ་ཆེའི་ཞལ་གདམས།\nNext Post: རྟེན་འབྲེལ་དགེ་བའི་གདམས་བཟང་མ་ལ་ཡ་ཡི་དྲི་བཟང་།\nComments (38) on “བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་གཞི་རྩའི་ཤེེས་བྱ་མཛུབ་མོ་རི་སྟོན།”\n2015-02-09 at 6:08 pm\nཁ་བཤད་དང་ལག་ལེན་ཅང་མི་མཐུན་པ། རྒྱ་དམར་པོའི་འོག་ཏུ་ལྟོ་གོས་འཚོལ་མཁན་ཚོས་ངོས་ནས་ལོ་རྒྱུས་ལ་འཁྱོག་བཤད་བྱས་དང་བྱས། བཙན་བྱོལ་ནང་དུ་ཏ་ལའི་བླ་མ་དང་སྲིད་སྐྱོང་སེང་གེ་གཉིས་དབུས་བཞུགས་ཀྱི་རྒྱ་བོད་མི་ཐུན་མོང་རྟེན་གཞི་འཚོལ་བ་ཞེས་པའི་འཚོགས་འདུས་ནང་དུ་བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ལ་འཁྱོག་བཤད་བྱས་མྱངས་ཡོད་པ།\nབོད་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཐོག་ཏུ་བོད་ཆེན་པོ་ཟེར་བ་ཞིག་མེད་ཟེར་ནས་ལོ་རྒྱུས་ལ་རྡོག་རོལ་བཏང་དང་གཏོང་བཞིན་པ་ཡིན་པ། དེར་དུས་མ་གོ་མདོག་མདོག་དང་མ་མཐོང་མཐོང་མདོག་མདོག་བྱས་ནས་བསྡད། དཔོན་ངོ་སྲུང་ནས་བསྡད་པ་ལས་ལན་བརྒྱབ་མཁན་ང་ཅོ་རི་མ་གཏོགས་སུ་མཐོང་ཡ་མི་འདུག ཁྲམ་པ་ཚོས་ཁ་བཙུམ\n2015-02-09 at 6:20 pm\nགོང་གི་འབྲེལ་ཐག་དེ་ལ་མནན་ནས་ལྟོས། རྡ་སའི་མི་དྲག་བླ་དྲག་དེ་ཚོས་བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ལ་འཁྱོག་བཤད་ཇི་ལྟར་བྱས་ཡོད་མེད་ལྟོས། ལན་འདེབས་མཁན་སུ་བྱུང་ཡོད་མེད་་་ལོང་བ་མིན་ན་མིག་གིས་ལྟོས། ཅིག་བྱེད་དགོས་རབས་དངཉིས་ལན་རྒྱབ་དགོས་རབས་བཤད་མ་བཤད་ཁྱབ་ཡོད་མ་རེད། དྲང་དགོས་རབས་དང་བདེན་དགོས་རབས་བཤད་པའི་ཐོབ་ཐང་ཁྱོད་ལྟ་བུ་ལ་ཅང་ཡོད་ས་མེད་བསམས་ཀྱི་ཡོད། རྩོམ་པ་པོའི་ཚོགས་གཙོ་ཡིན་ན་ཅིག་ཡིན་མདོག་མདོག ཕུལ་བྱུང་རྩོམ་པ་པོ་མཁས་དབང་ཚ་བ་མདའ་སྨྱུག་ལགས་ཤི་གསོན་ཅི་ཡིན་ཙམ་གྱི་ཚིག་གཅིག་བཤད་མྱངས་ཡོད་པེ་་་་་་་་་དྲང་བདེན་དང་རྒྱུ་འབྲས་ཟེར་བའི་མིང་ཚིག་འདི་དག་བེད་སྤྱོད་བཏང་པ་ལ་སྔོན་དུ་བསམ་བློ་ཡག་པོ་ཐོངས།\n2015-02-09 at 6:33 pm\nདཔྱད་པ་ལེགས། ས་ཆོད་ཆེ་འཆར་གཞི་བཟང་བར་མཐོང་། ཚད་གཞི་མཐོ་བས་ལག་ལེན་ལ་འདེབས་དཀའ་བར་སྣང་། རྒྱལ་རབས་ལོ་རྒྱུས་སྒྲིག་སྐབས་ཚད་གཞི་ཞིག་འཇོག་དགོས། ཚད་གཞི་དེ་སྒེར་སྤྱོད་ཀྱི་ལག་ཆར་འགྱུར་མི་རུང་། དབང་ཆ་སྒེར་སྤྱོད་བྱས་དུས་རང་གི་འདོད་ཕྱོགས་རྣམས་མིག་བཙུམ་ནས་གུ་ཡངས་སུ་འཇོག་པ་དང་། མི་དགའ་བའི་ཕྱོགས་ཚད་གཞིའི་ཆ་རྐྱེན་ལ་ཁ་གཡར་ནས་གད་སྙིགས་སུ་འདོར་བ་མྱོང་གྲུབ་ཡིན། རྒྱ་ནག་ལོ་རྒྱུས་རིམ་བྱུང་ཐད་དེའི་སྐྱོན་བྱུང་ཡོད། །༡༽རྒྱ་ནག་ལོ་རྒྱུས་ཉེར་ལྔ་པ་གཙོ་བོ་སྲིད་དོན་ལོ་རྒྱུས་རེད། ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀྱི་ཆར་རྒྱ་ནག་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཆེས་ཕྱུག་པོ། འཛམ་གླིང་གི་དྭངས་རྩེ་ཞེས་བརྗོད་ཀྱང་ཆོག ༢༽རྒྱ་ནག་ལོ་རྒྱུས་རིམ་པར་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཐོར་བུ་རེ་ཐོན་ཡོད། ཕལ་བཟང་ཕྱོགས་རེད་བརྗོད་ཀྱང་ཆོག། དཔེར་ན་དཔའ་ཡོད་པ། དམག་ཐབས་ལ་མཁས་པ། བློ་རིག་རྐྱེན་པ། ལག་ཆ་བཟང་བ། མཁར་རྫོང་བཙན་པ་སོགས་རེད། སྐབས་རེར་གཡོ་རྒྱུ་ཆེ་བ་ཡང་བཤད་ཡོད། ༣༽རྒྱ་ནག་ལོ་རྒྱུས་རྩོམ་པ་པའི་བཤད་ཚུལ་འདི་ཤེས་དགོས། གཞུང་གི་ལོ་རྒྱུས་ཡིན་ན་བཟང་ངོམ་ངན་སྦས་ཆེན་པོ་རྣམས་དང་མཐུན་པར་བཀོད་པས་ཕལ་ཆེར་རྫུན་མ་ཡིན། ལོ་རྒྱུས་ནི་སུ་ལ་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་པ་དེའི་ངོམ་ཆོས་ཆེད་དུ་བྲིས་པ་ཡིན།(ད་ལྟའི་ཀརྨ་པ་གཉིས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས། ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་གི་ལོ་རྒྱུས་བཞིན་མི་བརྒྱ་ལ་དྲིས་ན་ལན་མི་འདྲ་བ་རེ་ཡོང་) དམངས་ཁྲོད་ལོ་རྒྱུས་ཡིན་ན་གྲགས་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས། དགའ་ཕྱོགས་ཁོ་ནར་འུད་སྟོད་བྱས་ནས་འབྲི། ནང་གི་དགའ་སྡུག་ཕྱི་རུ་མངོན་ཐབས་བྱས་པ་ཡིན་པས་དེ་ཡང་རྫུན་མ་ཡིན། མདོར་ན་ལོ་རྒྱུས་ཡིན་ན་ཕལ་ཆེར་རྫུན་དུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །༤༽ཡིག་ཚག ཆབ་ཤོག ཉིན་ཐོ་ཙམ་ལས་ལོ་རྒྱུས་ཡིན་ངག་རྒྱུན་ལོ་རྒྱུས་ངེས་པར་ཡིན་དགོས། ཡིག་ཐོག་ཏུ་འཁོད་པའི་སྔ་ཕྱི་ཙམ་ལས་མེད་པར་བཞེད། བརྗེད་ངེས། གོ་ནོར། ཆད་ལྷག ཆགས་སྡང་སོགས་ཐ་མལ་པ་ཞིག་གི་བློ་ལ་སྐྱོན་གང་ཡོད་པ་དེ་ལོ་རྒྱུས་ལའང་འབྱུང་། བཤད་རྒྱུ་མང་ན་སྟོན་རྒྱུ་མང་བས་དེ་ཙམ་མོ། །\n2015-02-09 at 9:06 pm\n2015-02-09 at 10:49 pm\nསྤྲོ་ཚིགས་ལགས། ཁྱོད་ཀྱིས་སྐད་ཆ་ཆེན་པོ་ཤོད་རྒྱུ་ཅུང་སྔ་དྲགས་འདུག ཨང་དང་པོ་སོ་སོས་སྔོན་ཆད་ལོ་རྒྱུས་ཤིག་འབྲི་ཁུལ་བྱས་ཡོད་པ་དེ་ལ་བསྐྱར་དུ་ཞུ་དག་ཡག་པོ་ཞིག་བགྱིས། བོད་པའི་དོན་དངོས་ལོ་རྒྱུས་ལ་ནག་ཉེས་སྡུག་བསགས་མ་བྱས་པ་ཞིག་དང་། མ་འོངས་པར་སོ་སོའི་ལོ་རྒྱུས་ནང་ནག་ཐིག་མི་འབབ་པ་ཞིག་གནང་ན་ལེགས། དེ་མིན་ཤོད་རྒྱུ་གང་ཡང་མེད།\n2015-02-09 at 11:18 pm\n2015-02-10 at 1:40 am\nདྲི་མེད་དང་ཅོ་རི་གཉིས་ཀྱི་བསམ་འཆར་ལ་མོས་མཐུན་ཡོད། ཕྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཕལ་མོ་ཆེར་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དབང་གིས་དྲང་བདེན་མེད། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་ཚོ་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་མི་སྣ་ཤ་སྟག་ཡིན་ཅིང་མ་ཟད་སེར་མོ་བ་ཤུགས་ཆེ་བ་ཡིན་ཙང་དང་པོ་རང་གི་ཆོས་ལུགས་གང་ཡིན་པ་དེའི་དབང་དུ་ཕྱིན་ཡོད་་་གཉིས་པ་དེའི་ནང་ནས་ཀྱང་རང་གི་ཆོས་རྒྱུད་ཀྱིས་ཕྱོགས་སུ་ལྷུང་ཡོད། གསུམ་པ་རང་གི་དགེ་རྒན་གྱིས་ག་རེ་བཤད་པའི་ལྟ་བ་དེའི་ཕྱོགས་སུ་ལྷུང་ཡོད་་དེས་ན་ལོ་རྒྱུས་དྲང་བདེན་ཤོད་མཁན་ཁག་པོ་ཆགས་ཡོད།\n2015-02-10 at 3:29 am\n2015-02-10 at 4:57 am\n2015-02-10 at 6:30 am\nལོ་རྒྱུས་ལ་ཚད་ལྡན་གྱི་གཞི་འཛིན་ས་ཞིག་ངེས་པར་དགོས། འོན་ཀྱང་ཚད་གཞི་དེ་རང་འདོད་བསྒྲུབ་པའི་ལག་ཆརསྤྱད་ན་སྨན་འཐུང་བ་དུག་དུ་གྱུར་ཏེ་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཚེ་སྲོག་གཅོད་པར་ཐེ་ཚོམ་མེད་དོ། །དུས་རབས་ལྔ་བའི་གོང་གི་ལོ་རྒྱུས་བོན་ལ་མ་གཏུག་ཐབས་མེད། བོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་བདེན་རྫུན་ཐད་བན་དེ་རྣམས་ལ་བསམ་འཆར་ཆེ། ཡིག་རྙིང་རེ་ཡོད་ཀྱང་བན་དེའི་ལོ་རྒྱུས་སུ་འཁོད་མེད་ཚེ་རྫུན་པར་བརྩི། ཕྱི་ཕྱོགས་ནས་ཚན་རིག་གི་བདེན་དཔང་མེད་ན་མི་རུང་། རྒྱ་གར་ནས་གཞུང་གི་འདོད་པ་དང་བསྟུན་དགོས། བོད་ནང་ནས་རྒྱ་ནག་གི་འདོད་པ་དང་བསྟུན། སུམ་མདོ་འདི་ནས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཆག་ཧྲུལ་རྣམས་སྐྱར་དུ་ཐེངས་གཅིག་ཞིབ་རྡུང་བྱེད་འདོད་དུས། མཐའ་མར། གྲི་བརྡུང་ནས་མདའ་རྩེར་བསྒྱུར། དེ་བརྡུང་ནས་འབིག་བྱེད། གཙག་བུ། འཛེར་མ། ཁབ་ཏུ་སྒྱུར་རྒྱུ་ལས་འོས་མེད། ཕྱོགས་སུ་མ་ལྷུང་དུས་ལོ་རྒྱུས་ལ་གྲགས་པ་རྒྱས་མི་སྲིད་དོ། །\nསྲོང་བཙན་ཡན་ཆད་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་འཕེལ་རིམ་ནང་མི་བཤད་པ་དེ་ཡོངས་གྲགས་ཀྱི་བཤད་སྲོལ་ལ་སྲོང་བཙན་དུས་སུ་བོད་དུ་བོད་ཡིག་བྱུང་བའི་ལུགས་གཞིར་བཞག་སྟེ་བརྗོད་བྱེད་ཡི་གེ་མེད་པར་མི་རིགས་ཞིག་གི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་འཕེལ་རིམ་ཤོད་མི་ཐུབ་པར་སྙམ་ནས་བྲིས་པ་འདྲ། དེ་ལྟར་ན་ཡི་གེ་མེད་པའི་མི་རིགས་ལ་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་འཕེལ་རིམ་ཞིག་ཤོད་མི་ཐུབ། གལ་ཏེ་ཡིག་རིགས་གཞན་འམ་བརྗོད་བྱེད་ངག་སོགས་ཀྱིས་ཁོང་ཚོའི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་འཕེལ་རིམ་བཤད་ན་ཆོག་སྙམ་ན། བོད་དུ་ཡང་ཅིས་མི་མཚུངས། ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་སམ་དེའི་འཕེལ་རིམ་ཤོད་པ་ལ་མི་རིགས་རང་རྐང་གི་ཡི་གེ་ཞིག་ངེས་པར་དགོས་ན། རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་ཐམས་ཅད་ལ་དེ་ལྟར་དགོས་སམ།\n2015-02-10 at 9:54 am\nདབྱེ་ཞིབ་པས་མཆན་དང་ཁུངས་ལུང་བཀོད་པ་ལེགས། རྒྱལ་རབས་གསལ་བའི་མེ་ལོང་གི་རྩོམ་པ་པོ་ནི་རྩོད་གཞི་ཅན་ཞིག་ཡིན། ལྔ་པ་ཆེན་པོ་དང་ཀློང་བརྡོལ་བླ་མ་དང་། ཕྱིས་སུ་ཚེ་ཏན་ཞབས་དྲུང་དང་ཆབ་སྤེལ་ཚེ་གཏན་ཕུན་ཚོགས་ཀྱིས་ཀྱང་དོགས་སློང་མཛད་དེ། ཡོངས་གྲགས་བླ་མ་དམ་པ་ནི་གསུང་རབ་སྤྱི་དང་དབུ་ཚད་ཀྱི་གཞུང་ལ་མཁས་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་པས་རྒྱལ་རབས་གསལ་མེ་མཛད་པོ་བླ་མ་དམ་པ་ཡིན་མི་སྲིད་ཅེས་གསུངས། བླ་མ་དམ་པའི་རྣམ་ཐར་ནང་དགུང་ལོ་ཉི་ཤུ་རྩ་གྲངས་ནས་ལོ་གང་དང་གང་ལ་ས་ཆ་ག་ལ་བར་མཛད་པ་ཅི་བསྐྱངས་པའི་སྐོར་གསལ་པོ་འདུག་ཅིང་། རྒྱལ་རབས་གསལ་མེ་བརྩམས་དུས་ཀྱི་ལོ་ཁམས་ནི་བླ་མ་དམ་པ་དགུང་ལོ་ཉི་ཤུར་མ་སོན་པའི་སྔོན་ཡིན་པ་དང་། རྒྱལ་རབས་གསལ་མེ་བརྩམས་ས་བསམ་ཡས་བླ་བྲང་ཡིན་པར་གསལ་བས་རྣམ་ཐར་ལྟར་ན་དེ་དུས་བསམ་ཡས་སུ་ཕེབས་མྱོང་མེད།\n2015-02-12 at 9:31 pm\nདྲ་གྲོགས་མཆན་འབུ་བ་ཚོས་གོ་ཨེ་ཐི། ཁ་སང་རྩོམ་པ་པོ་སྤྲོ་ཚིགས་ཆོས་གྲགས་དང་གཞན་དགེ་ལུགས་ཀྱི་་གྲྭ་ལོག་ཆོས་གྲགས་ཟེར་བ་གཉིས་མ་ཇུ་ན་ཀ་ཀྲི་ལའི་ཟམ་འགྲམ་དུ་གསོད་རས་བྱས་ན་གཉིས་ཀ་འཆི་ལམ་དུ་ཕྱིན་འདུག་ཟེར་དེ་བདེན་པ་རེད་དམ། ཨ་ཁ་ཡོན་ཏན་ཅན་འདི་ཚོས་བཟོད་བསྒོམ་དེ་ཙམ་ཅིག་མེད་པ་སྨྱོ་ཐལ་གྱི་ལས་ཀ་འདི་འདྲ་རང་མེད་མི་མེད་བཟོས་སོང།\n2015-02-12 at 9:49 pm\nཨ་ཁ་ཁ། གནས་ཚུལ་འདི་བདེན་པ་ཡིན་མིན་ཇི་ལྟར་ཡང་། འདི་འདྲའི་བྱ་བ་ངན་པ་ཞིག་སེམས་ལ་མི་ཤར། མིག་གིས་མི་མཐོང་། རྣ་བས་མི་ཐོས་པར་ཤོག །བོད་ཀྱི་རིག་གནས་མཁན་པོ་ཚོ་སྐུ་ཚེ་བརྟན་དགོས། སྤྲོ་ཚིག་ཆོས་གྲགས་གཉིས་ལ་བར་ཆད་མེད་པར་ཤོག ། ལྕགས་ཀྱུ་དང་ཉ། བདེན་མཐའ་གསལ་བར་ཤོག །\n2015-02-12 at 10:00 pm\nཨོཾ་མ་ཎི་པད་མེ་ཧཱུཾ ཁོ་གཉིས་ཀ་ཚར་འདུག་ཟེར། གཉིས་ཀས་ཕན་ཚུན་བསད་ཡིན་མིན་དང་རྒྱུ་རྐྱེན་གཞན་ཅི་ཡིན་སུས་ཤེས། དཀོན་མཆོག་མཁྱེན\n2015-02-12 at 10:10 pm\nཨོ་གོ་ཐོས་ལ་དང་པོ་གྲྭ་ལོག་དེ་ཡིས་སྤྲོ་ཚིགས་ཆོས་གྲགས་ལ་གྲི་བརྒྱབ་ནས་བསད་འདུག་ཅིང་ཁོ་རང་ལའང་གྲི་གཅིག་གཉིས་བརྒྱབ་འདུག་ཀྱང་ཤི་མི་འདུག་ཟེར་དེ་རྗེས་ཁོ་རང་གིས་ཁོ་རང་ལ་གྲི་བསྣུན་ནས་ཤི་གྲབས་ཡོད་དུས་སྨན་ཁང་ལ་འཁྱེར་ལམ་དུ་འཆི་འདུག་ཟེར་majunukatilla ཡི་ཟམ་ཆེན་ཡོད་སར་གསོད་རས་བྱས་འདུག་ཟེར། ཡིན་ནའང་རྒྱུ་རྐྱེན་གང་ཡིན་མ་ཤེས། ངོ་མ་བྱེད་ན་སྤྲོ་ཚིགས་ཆོས་གྲགས་མི་རིང་བར་དགེ་བཤེས་ཀྱི་ལག་ཁྱེར་ཐོབ་གྲབས་ཡོད་རེད་ཟེར། ངོ་མ་བོད་མི་རིགས་འདི་བཟོད་སྒོམ་ཅུང་ཟད་ཙམ་ཀྱང་མེད་མཁན་གྱི་མི་རིགས་ཞིག་རེད་མི་འདུག་གམ་ད་དུང་ང་ཚོས་ང་ཚོའི་ནང་ཆོས་དེ་ཡིས་བོད་མི་རིགས་འདི་གཞན་དང་མི་འདྲ་བའི་སེམས་གུ་ཡངས་དང་བཟོད་སྒོམ་ཆེན་པོ་ཡོད་ཟེར་ནས་ས་བསྒྲགས་གནམ་བསྒྲགས་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་དོན་དུ་དེ་ཀས་ལྡོག་ཡོད། དཔེར་ན་རྒྱ་གར་བ་ཚོས་ཁ་འཁྲུགས་བྱེད་ཀྱང་གསོད་རས་བྱེད་མཁན་ཧ་ཅང་ཉུང་ཉུང་ཡིན། བོད་ལ་གཟིགས་དང་རྩ་ས་འབུ་ཡི་དོན་དག་ཆུང་ངུའི་ཆེད་དུ་མི་གསོད་ག་ཙམ་བྱེད་ཀྱི་མི་འདུག་གམ། ང་ཚོས་ཆོས་བྱེད་ཟེར་བ་དེ་ལ་ཞིབ་འཇུག་དགོས་པ་འདུག\n2015-02-12 at 11:14 pm\nདྲྭ་འབུ་ཁྱུང་སེར་མིང་ཅན། གནས་ཚུལ་གསལ་པོར་མ་ཤེས་ན་ཨུ་ཚུགས་རྒྱག་དགོས་མ་རེད། སྤྲོ་ཚིགས་གྲགས་ནི་ད་ལྟ་སྨོན་ལམ་བོད་ཀྱི་རྩོམ་སྒྲིགས་ཁང་དུ་ཕྱག་ལས་གནང་མཁན་གྱི་མི་སྣ་ཞིག་ཡིན་པ་མ་ཟད། ཆེས་ལོ་མང་སྔོན་ནས་སྐྱ་སར་བབས་ཟིན་མཁན་གྱི་ཀི་རྟིའི་གྲྭ་ཟུར་ཞིག་རེད། དགེ་བཤེས་ལག་འཁྱེར་ཐོབ་གྲབས་ཡོད་རེད་ཟེར་ནས་སྨྱོས་གཏམ་བཤད་ནས་ཅི་བྱེད། མ་གཞི་ནི་ཁྱོད་ཀྱིས་མཆན་རྙོག་ལ་ནམ་རྒྱུན་ནས་རིན་ཐང་གང་ཡང་འཇོག་མྱོང་མེད་མོད། དེ་རིང་དྲྭ་གྲོགས་མགོ་བོ་མི་རྨོངས་པའི་ཕྱིར་དུ་གསལ་བཤད་ཙམ་ཡིན།\n་་་་་་་་་ སྐབས་ཐོག་གི་ཆབ་སྲིད་སྟོབས་ཤུགས་དབང་གིས་བདེན་རྫུན་གོ་བཟློག་བྱེད་པ་ནི། སྔན་ཆད་ཙམ་མིན་པར་དེང་སང་ཡང་མང་གཙོ་མིན་པའི་ཡུལ་ལུང་ཁག་ནང་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་ཚོར་འཕྲད་བཞིན་པའི་དཀའ་ངལ་ཞིག་སྟེ། བོད་ནང་གི་རང་རིགས་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་མང་པོས་དབང་བསྒྱུར་པའི་འདོད་མོས་ལྟར་བོད་ཀྱི་སྲིད་ལུགས་ལོ་རྒྱུས་ལ་འཁྱོག་བརྗོད་བྱེད་བཞིན་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དཔེར་ན། ཆབ་སྤེལ་ཚེ་བརྟན་ཕུན་ཚོགས་ཀྱི་དཔྱད་རྩོམ་ “ཐང་བོད་འབྲེལ་བའི་གཙོ་རྒྱུན་འབྲེལ་བ་ནི་མཐུན་འབྲེལ་ཡིན།”ཞེས་པའི་རྩོམ་ཡིག་ལྟ་བུ་རེད།༼35༽ དེ་བཞིན་དུ་སྒེར་གྱི་ཁེ་ཕན་ཆེད་ཁ་གསག་ངོ་སྲུང་གིས་ལོ་རྒྱུས་བྲིས་པའི་དཔེ་མཚོན་ནི། མདོ་མཁར་ཞབས་དྲུང་ཚེ་རིང་དབང་རྒྱལ་(1697-1763)གྱིས་བྲིས་པའི་མི་དབང་རྟོགས་བརྗོད་ལྟ་བུ་རེད།\nམི་དབང་ཕོ་ལྷ་བ་(1689-1747)ནི་བོད་ཀྱི་ཉེ་རབས་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་གི་གྲགས་ཅན་མི་སྣ་ཞིག་ཡིན་ཡང་། སྲིད་དོན་ལོ་རྒྱུས་ངོས་ནས་བཤད་ན། མན་ཇུའི་དཔོན་དམག་བོད་དུ་སྣེ་འདྲེན་བྱེད་མཁན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཉེས་ཅན་པ་ཞིག་ཡིན་ཡང་། མི་དབང་རྟོགས་བརྗོད་ནང་མི་དབང་ཕོ་ལྷ་བའི་མཛད་རྗེས་ལ་སྒྲོ་བཏགས་ནས་འུད་བསྟོད་བྱས་པ་མ་གཏོགས་ནོར་འཁྲུལ་སྐོར་བྲིས་མེད་པ་ལྟ་བུ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དེང་དུས་ཀྱི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་ཤར་ཡུལ་ཕུན་ཚེ་རིང་གིས་བྲིས་པའི་ “ཐང་བོད་འབྲེལ་བའི་གཙོ་རྒྱུན་འབྲེལ་བ་ནི་མཐུན་འབྲེལ་ཡིན།” ཞེས་པའི་ནང་རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་གསེར་ཁྲི་མངའ་གསོལ་སྐབས་ཝུ་ཀྲུང་ཧྲིན་གྱིས་མཛད་སྒོ་གཙོ་སྐྱོང་བྱས་ཚུལ་ནན་བརྗོད་བྱས་ཡོད་པ་༼36༽ལྟ་བུ་རེད། ་་་་་་་་་་་་\n2015-02-12 at 11:47 pm\n་་་་་་་་་་་་་་་་་་་་ དེ་བཞིན་དུ་༸རྒྱལ་མཆོག་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པས་བོད་རང་གི་བདག་དབང་སྲ་བརྟན་དང་། སྤྱི་ཚོགས་ལམ་སྲོལ་གོང་འཕེལ་གཏོང་རྒྱུའི་ཐུགས་འདུན་དང་ཕྱག་ལས་གནད་ཆེ་གང་མང་གནང་ཡོད་ཀྱང་། སྐབས་དེའི་འབྲེལ་ཡོད་དཔོན་རིགས་དང་མི་མང་གིས་ཁོང་གི་དགོངས་གཞི་ཁག་ལ་ངོས་འཛིན་དང་ལག་བསྟར་མ་ཐུབ་པ་དང་། ཁོང་སྐུ་གཤེགས་མ་ཐག་ནང་ཁུལ་གྱི་དབང་ཆའི་འཐབ་རྩོད་ལ་གཡེང་སྟེ། སྤྱི་དོན་འཐུས་ཤོར་བཏང་བས་བོད་རང་བཙན་ཤོར་ཞིང་། སྤྱི་ཚོགས་ལམ་ལུགས་དུས་བསྟུན་བསྒྱུར་བཅོས་གཏོང་མ་ཐུབ་པ་རེེད། དེ་ནི་བོད་ཀྱི་ཉེ་རབས་ལོ་རྒྱུས་ཁྲོད་ཀྱི་སེམས་སྐྱོ་དགོས་པའི་བསླབ་བྱ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་པས། ང་ཚོས་བོད་ཀྱི་ཉེ་རབས་ལོ་རྒྱུས་ལ་སློབ་སྦྱོང་དང་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པ་བརྒྱུད་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བསླབ་བྱ་མ་བརྗེད་པ་བྱས་ཏེ། ༸རྒྱལ་མཆོག་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་སྐུ་འཚོ་བཞུགས་ཀྱི་རིང་འདིར། བོད་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་དང་རིག་གནས་རྒྱུན་འཛིན་དར་སྤེལ། བོད་མིའི་བདེ་སྡུག་མདུན་ལམ་ཐག་གཅོད་ཡོང་བར་འབད་དགོས་པ་ལྟ་བུ་རེད། ་་་་་་་་་་་་་་་་་་་་་་\n2015-02-12 at 11:56 pm\n་་་་་་་་་་་ དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་གནའ་རྫས་རིག་པ་དང་། སྒྱུ་རྩལ་རིག་དངོས། དམངས་སྲོལ་རིག་པ། ངག་རྒྱུན། ཕྱི་མིས་བྲིས་པའི་འབྲེལ་ཡོད་ལོ་རྒྱུས། ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་སོགས་མཐའ་དག་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་འཇུག་གི་དཔྱད་གཞིའི་རྒྱུ་ཆར་རུང་བ་དང་། དེ་དག་གང་ལའང་མཐོང་ཆུང་མི་བྱེད་པར་དཔྱད་པ་ཞིབ་མོ་བྱས་ན་ལོ་རྒྱུས་ཤེས་རྟོགས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཏུ་འགྱུར་ཚུལ་ཐེངས་མང་གདམས་ཡོད། ་་་་་་་་་་་\n2015-02-13 at 12:08 am\nཡ་དེ་རིང་གཞི་ནས་བཀླགས་ཚར་སོང་། མཁས་པ་ཁ་ཅིག་སྨེ་ལོ་དང་སྦྱར་བ་བཅས་སོ།། ཞེས་པ་ལ་ཤེས་འདོད་་དང་དྭོགས་མང་པོ་བླངས་བྱུང་བས། ཆེད་རྩོམ་ལ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ། ཕན་ཐོགས་བྱུང་། བློ་སྐྱེད་ཐོབ་བྱུང་། སྤྲོ་ཚིགས་ལགས། མུ་མཐུད་ནས་བྲིས་ཤོག་ཨ།\n2015-02-13 at 12:25 am\n2015-02-13 གློག་འཕྲིན། མཆན། འགྲེམ་སྤེལ། པར་བཀོད།\nཔར་བཀོད། འགྲེམ་སྤེལ། མཆན། གློག་འཕྲིན།\nདེ་ཡང་ཟླ་བ་འདིའི་ཚེས་༡༢ཉིན་གྱི་དགོང་དྲོར་ལྡི་ལི་བོད་སྒར་བསམ་ཡང་གླིང་གི་ཉེ་འགྲམ་ནས་བོད་མི་གཅིག་བསད་པ་དང་། གཅིག་ལ་རྨས་སྐྱོན་ཚབས་ཆེན་ཕོག་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་དྲ་ལམ་གསར་ལམ་ཁག་ནང་གནས་ཚུལ་ཐོན་པར་གཞིགས་ན། བོད་མི་དེ་གཉིས་ནི་དགེ་འདུན་པ་རྔ་པ་ཆོས་གྲགས་དང་། མི་སྐྱ་སྤྲོ་ཚིགས་ཆོས་གྲགས་གཉིས་ཡིན་འདུག་ལ་རྔ་བ་ཆོས་གྲགས་ཀྱི་སྐེ་ནས་ཁྲག་མང་པོ་བཞུར་བཞིན་སྐབས་ཐོག་དེར་གྲོངས་ཡོད་པ་མ་ཟད། སྤྲོ་ཚིགས་ཆོས་གྲགས་ཀྱི་ཐོག་གྲིས་ཐེངས་མ་འགའ་ཤས་བསྣུན་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་བྱུང་ཡོད་པ་རེད།\nའདི་ག་རླུང་འཕྲིན་ཁང་ནས་ས་གནས་ལ་འབྲེལ་བྱས་སྐབས། དོན་རྐྱེན་དེ་བྱུང་བ་དངོས་ཡོད་རེད། འོན་ཀྱང་ད་ཆ་ཁོ་གཉིས་ཀ་གྲོངས་ཚར་དུས་ཁོ་གཉིས་ཕན་ཚུན་དམར་འཛིང་བྱས་བ་དང་། ཡང་ན་གཞན་གྱིས་བསད་པ་སོགས་ཚོད་དཔག་ཙམ་ལས་རྒྱུ་རྐྱེན་གང་ཡིན་ཁ་གསལ་གང་ཡང་མི་འདུག་ལ། ཕུང་པོ་ཡང་རྒྱ་གར་ཉེན་རྟོག་པས་རྩིས་བླངས་ཀྱིས་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་བཞིན་པ་ཡིན་འདུག\nགནས་ཚུལ་ལྟར་། དོན་རྐྱེན་དེ་བྱུང་ས་ནི་ལྡི་ལི་བོད་སྒར་བསམ་གཡས་གླིང་གཞི་ཆགས་གསར་བའི་སྤྱི་སྤྱོད་རླངས་འཁོར་འབབ་ཚུགས་ཕ་རོལ་གྱི་ཟམ་ལམ་ཉེ་འགྲམ་ཞིག་ཏུ་ཡིན་པ་དང་། དོན་རྐྱེན་བྱུང་ནས་དུས་ཡུན་གང་མཚམས་རྗེས་ནས་མ་གཏོགས་ས་གནས་བོད་མི་དང་། ཉེན་རྟོག་པ་སོགས་ཀྱིས་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་མེད་པ་རེད་འདུག\nཡང་ཕ་ཡུལ་དྲ་རྒྱའི་ཐོག་གནས་ཚུལ་སྤེལ་བ་ལྟར་ན། དགེ་འདུན་པ་དེའི་མིང་ལ་བསྟན་འཛིན་ཆོས་གྲགས་དང་། མི་སྐྱ་དེའི་མིང་ལ་བློ་བཟང་ཆོས་གྲགས་ཟེར་གྱི་ཡོད་འདུག ས་གནས་སུ་གྲི་གཅིག་ལས་མེད་པ་སོགས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ལ་བརྟེན་ཁོང་གཉིས་འཁྲུག་འཛིང་ཤོར་རྗེས་གཅིག་བསད་པ་དང་། གཅིག་གིས་སོ་སོའི་སྐེ་ལ་གྲིས་རྒྱབ་ནས་རང་ཤི་རྒྱབ་ཡོད་པའི་ཚོད་དཔག་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་འདུག། འདས་གྲོངས་གྱུར་པ་སྤྲོ་ཚིགས་ཆོས་གྲགས་ལགས་ནི་བོད་ཀྱི་རྩོམ་པ་པོའི་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་གཞོན་པ་ཡིན་འདུག\n2015-02-14 at 9:08 am\nཀ་རྡོ་ལེགས། བདེན་པ་རེད་དམ། གོ་མི་དགོས་པ་ཞིག་གོ་ཐལ། མཁས་པས་ནོར་ན་འདོམ་གང་ཟེར་བ་དེ་བྱུང་འདུག འཆི་ཐག་ཆོད་ན་འཆི་བ་གཞི་བརྗིད་ལྡན་པ་ཞིག་བྱེད་ཚུལ་ཡོད་དེ། བྱུང་མི་འདུག ཨ་ཁ་ཁ། ༀ་མ་ཎི་པདྨེ་ཧཱུྃ། ༀ་མ་ཎི་པདྨེ་ཧཱུྃ། ༀ་མ་ཎི་པདྨེ་ཧཱུྃ། ༀ་མ་ཎི་པདྨེ་ཧཱུྃ། ༀ་མ་ཎི་པདྨེ་ཧཱུྃ། ༀ་མ་ཎི་པདྨེ་ཧཱུྃ། ༀ་མ་ཎི་པདྨེ་ཧཱུྃ། ༀ་མ་ཎི་པདྨེ་ཧཱུྃ། ༀ་མ་ཎི་པདྨེ་ཧཱུྃ། ༀ་མ་ཎི་པདྨེ་ཧཱུྃ། ༀ་མ་ཎི་པདྨེ་ཧཱུྃ། ༀ་མ་ཎི་པདྨེ་ཧཱུྃ། ༀ་མ་ཎི་པདྨེ་ཧཱུྃ། ༀ་མ་ཎི་པདྨེ་ཧཱུྃ།ༀ་མ་ཎི་པདྨེ་ཧཱུྃ། ༀ་མ་ཎི་པདྨེ་ཧཱུྃ། ༀ་མ་ཎི་པདྨེ་ཧཱུྃ། ༀ་མ་ཎི་པདྨེ་ཧཱུྃ། ༀ་མ་ཎི་པདྨེ་ཧཱུྃ། ༀ་མ་ཎི་པདྨེ་ཧཱུྃ། ༀ་མ་ཎི་པདྨེ་ཧཱུྃ།ༀ་མ་ཎི་པདྨེ་ཧཱུྃ། ༀ་མ་ཎི་པདྨེ་ཧཱུྃ། ༀ་མ་ཎི་པདྨེ་ཧཱུྃ། ༀ་མ་ཎི་པདྨེ་ཧཱུྃ། ༀ་མ་ཎི་པདྨེ་ཧཱུྃ། ༀ་མ་ཎི་པདྨེ་ཧཱུྃ། ༀ་མ་ཎི་པདྨེ་ཧཱུྃ།ༀ་མ་ཎི་པདྨེ་ཧཱུྃ། ༀ་མ་ཎི་པདྨེ་ཧཱུྃ། ༀ་མ་ཎི་པདྨེ་ཧཱུྃ། ༀ་མ་ཎི་པདྨེ་ཧཱུྃ། ༀ་མ་ཎི་པདྨེ་ཧཱུྃ། ༀ་མ་ཎི་པདྨེ་ཧཱུྃ། ༀ་མ་ཎི་པདྨེ་ཧཱུྃ།ༀ་མ་ཎི་པདྨེ་ཧཱུྃ། ༀ་མ་ཎི་པདྨེ་ཧཱུྃ། ༀ་མ་ཎི་པདྨེ་ཧཱུྃ། ༀ་མ་ཎི་པདྨེ་ཧཱུྃ། ༀ་མ་ཎི་པདྨེ་ཧཱུྃ། ༀ་མ་ཎི་པདྨེ་ཧཱུྃ། ༀ་མ་ཎི་པདྨེ་ཧཱུྃ།ༀ་མ་ཎི་པདྨེ་ཧཱུྃ། ༀ་མ་ཎི་པདྨེ་ཧཱུྃ། ༀ་མ་ཎི་པདྨེ་ཧཱུྃ། ༀ་མ་ཎི་པདྨེ་ཧཱུྃ། ༀ་མ་ཎི་པདྨེ་ཧཱུྃ། ༀ་མ་ཎི་པདྨེ་ཧཱུྃ། ༀ་མ་ཎི་པདྨེ་ཧཱུྃ།\nམི་འདི་གཉིས་གྲི་ཤི་དངོས་རེད། འོད་དཔག་མེད་ཀྱིས་གཟིགས། རྣམ་ཤེས་བདེ་བ་ཅན་དུ་སྐྱེ་བར་ཤོག །\n2015-02-14 at 9:41 am\nཨ་ཨ་ཨ། གཉིས་ཀ་ཡིག་རྩ་ཅན་གཉིས་ཡིན། ཨ་ཨ་ཨ། ངོ་མ་ཁོ་གཉིས་ཡིན་ནམ། ས་ཆད་བགོས་བ་ཡིན་ནམ། གཞན་གྱིས་བསད་པ་མིན་ནམ། རྒྱ་གར་ལ་བདེན་པ་འཚོལ་བའི་ནུས་བ་ཡོད་དམ། ཨ་ཨ་ཨ། བདེན་པ་ཡིན་ན། བདེན་དོན་ཤེས་བར་ཤོག། གཅིག་དཀར་པོ་དང་གཞན་ནག་པོ་བཟོ་ཐུབ་པར་ཤོག། ཕྱིས་སུ་འདི་འདྲ་སུ་ལ་ཡང་མི་བྱུང་བར་ཤོག། མི་ཡོང་བར་ཤོག།\nༀ་མ་ཎི་པདྨེ་ཧཱུྃ། ༀ་མ་ཎི་པདྨེ་ཧཱུྃ། ཁྱེད་གཉིས་ལ་རེ་རེ་བསྐུར་ཡོད། སྐེ་ལ་གྲི་ཕོག་པ་དེས་ཏན་ཏན་རྒྱུས་ལོན་ཞིག་གི་ཁ་ཕྱེ་ཐུབ་པར་འདོད།\n2015-02-14 at 9:49 am\n# 25 ཀརྡོ་གཉེར་ཕྱག་པ་་ལགས་ཀྱིས་མཆན་བཏབ་པ།:\n2015-02-14 at 11:30 am\nདགེ་འདུན་པ་རྔ་པ་ཆོས་གྲགས་དང་། མི་སྐྱ་སྤྲོ་ཚིགས་ཆོས་གྲགས་གཉིས་དངོས་གནས་གྲོངས་པ་ཡིན་ན་མྱ་ངན་གུས་དུད་ཞུའོ། །།\n2015-02-14 at 1:31 pm\n2015-02-14 at 1:33 pm\n2015-02-14 at 5:05 pm\nརྩོམ་ཡིག་འདིའི་འོག་ཏུ་ཁྱོད་ཀྱི་མཆན་བུ་རྣམས་ལ་ལྟོས། དཀྲུགས་ཤིང་བརྒྱབ་འདུག་གམ་མི་འདུག མཐུན་སྒྲིལ་བྱེད་དགོས་ཟེར་དུས་ཁྱོད་ཀྱིས་ཅི་བཤད་འདུག་མིན་ལྟོས།\n2015-02-14 at 8:21 pm\n2015-02-14 at 8:23 pm\n2015-02-14 at 8:24 pm\n2015-02-15 at 12:08 am\nདེའི་སྟེང་དུ། རྙིང་པ་ལ། རྙིང་བ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་ལ། སྟོང་བ་ཉིད། ངང་པ་ལ། ངང་བ་ཞེས་བྲིས་པ་ནི་བོད་སྤྱི་སྐད་དང་མ་མཐུན་པས། མ་དག་པ་ཆེན་པོ་རེད་དོ།། །།