བོད་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རྒྱུད། — Study Buddhism\nསྲོལ་རྒྱུན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ལྟར་ན། བོད་དབུས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཡར་ཀླུངས་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཐོག་མ་ནི་དབུས་བྱང་རྒྱ་གར་གྱི་ས་ཆ་མ་ག་དྷ་ནས་བསླེབས་པ་ཞིག་རེད། ཁོང་གི་མཚན་ལ་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་ཞེས་སུ་གྲགས་པ་དང་དེའི་ཚེ་མི་རྣམས་ཀྱིས་ཁོང་ནི་ལྷ་ཡུལ་ནས་མར་ཕེབས་པར་ཡིད་ཆེས་བྱས་ཡོད། བོད་ཀྱི་ལོ་ཐོའི་ནང་བོད་རྒྱལ་ལོ་བརྩི་འགོ་ཚུགས་པ་དེ་ནི་དུས་ཚོད་འདི་ནས་བརྩིས་ཡོད་དེ། དེ་ནི་སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་ལོ་ ༡༢༧ ལོར་ཡིན། ཁོང་དང་ཁོང་གི་རྗེས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་དྲུག་སྐུ་གཤེགས་པའི་ཚེ་ན་དམུ་ཐག་ཅིག་ལ་བརྟེན་ནས་ལྷ་ཡུལ་དུ་ཕྱིར་ལོག་ཕེབས་པར་གྲགས་ཤིང་། ཁོང་ཚོའི་སྐུ་ཕུང་རྣམས་པུར་ཁང་ངམ་བང་སོའི་ནང་སྦས་མེད། ཡར་ཀླུངས་རྒྱལ་ཐོག་བརྒྱད་པ་གྲི་གུམ་བཙན་པོའི་དུས་ནས་བཟུང་སྟེ། བང་སོ་དང་པུར་ཁང་སོགས་དར་ཞིང་། འདིར་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་འགོ་ཚུགས།\nགྲི་གུམ་བཙན་པོའི་རྗེས་ཀྱི་རྒྱུད་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོ་སྟེ། རྒྱལ་ཐོག་དགུ་པ་ནི་བྱ་ཁྲི་བཙན་པོ་བྱུང་ཞིང་། ཁོང་གི་མཚན་ལ་པུ་དེ་ཀུན་རྒྱལ་ལམ་པུ་དེ་གུང་རྒྱལ་ཞེས་ཀྱང་གྲགས། ཁོང་ནི་རྒྱ་ནག་གི་གོང་མ་རྒྱལ་པོ་ཧཱན་ཏེ། ཧཱན་ཝུ་ཏི་ (Han Wudi) (སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་ལོ་ ༡༤༠-༨༥) དང་དུས་མཉམ་ཡིན་པ་རེད། པུ་དེ་གུང་རྒྱལ་གྱིས་བོད་དུ་ཕྱི་དངོས་པོའི་ཡར་རྒྱས་ཆེན་པོ་བཏང་ཡོད་པ་དང་། ཁོང་ནི་ཆུ་ཡུར་དང་ཟམ་པ་སོགས་ཀྱི་འཛུགས་སྐྲུན་ཆེད་འགན་བཞེས་གནང་བར་སྐད་གྲགས་ཡོད་པ་རེད། ཁོང་གི་ལམ་སྟོན་འོག་རིན་ཐང་ཆེ་བའི་ལྕགས་དང་ཟངས་ཀྱི་གཏེར་རྡོ་རྣམས་བོད་དུ་གསར་རྙེད་བྱུང་།\nརྒྱལ་པོ་རྣམས་ཀྱི་མི་རབས་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་རྗེས་སུ་སྤྱི་ལོ་ ༡༧༣ ལོར་སྐུ་འཁྲུངས་པའི་ཡར་ཀླུངས་རྒྱལ་ཐོག་ཉེར་བརྒྱད་པ་ལྷ་ཐོ་ཐོ་རི་གཉན་བཙན་ལ་རྒྱ་གར་ནས་རིན་པོ་ཆེ་ཟ་མ་ཏོག་གི་ནང་དུ་ཡོད་པའི་ལེགས་སྦྱར་སྐད་དུ་བྲིས་པ་ནང་པའི་གླེགས་བམ་གཅིག་ཐོབ་པ་རེད། དེ་ལ་གཉན་པོ་གསང་བ་ཞེས་སུ་གྲགས། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཁུངས་གཞན་ལྟར་བྱས་ན། སྒམ་དེ་གནམ་ནས་བབས་པར་བཤད། དེའི་ནང་ལེགས་སྦྱར་སྐད་དུ་བྲིས་པའི་མདོ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ལ་ལེགས་སྦྱར་སྐད་དུ་ཀ་རན་དབྱུ་སཱུཏྲ་དང་བོད་སྐད་དུ་ཟ་མ་ཏོག་བཀོད་པའི་མདོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་རེད། མདོ་དེ་ནི་ཡི་དམ་གྱི་ལྷ་སྙིང་རྗེའི་བདག་ཉིད་འཕགས་མཆོག་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་གཞན་དོན་གྱི་མཛད་པ་དང་འབྲེལ་བའི་སྐོར་རེད། སྒམ་དེའི་ནང་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་མ་ཎི་ཡི་གེ་དྲུག་དང་། མི་མ་ཡིན་ཏེ་ཕྱེད་མི་དང་ཕྱེད་ཀླུ་ཡིན་པ་རྣམས་འདུལ་བའི་ཐབས་དང་འབྲེལ་བའི་མདོ་སྡེ་སྤང་སྐོང་ཕྱག་རྒྱ་པ། དེ་བཞིན་གསེར་གྱི་མཆོད་རྟེན་བཅས་ཀྱང་ཡོད་པ་རེད། གཉན་པོ་གསང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟ་མ་ཏོག་དེའི་ནང་ཡོད་པའི་དངོས་པོ་བཞི་ཀར་གོ་བ་ཡིན། འདི་ནི་སྤྱི་ལོ་ ༢༣༣ ལོར་བྱུང་ཞིང་། བྱུང་རྐྱེན་གལ་ཆེན་འདི་རྗེས་དྲན་ཆེད་བོད་ཀྱི་དངུལ་ལོ་རྣམས་ལ་དེ་ནས་བཟུང་སྟེ་ལོ་གྲངས་ཇི་ཙམ་འདས་པ་དང་བསྟུན་ནས་ཚེས་གྲངས་བཀོད་ཡོད་པ་རེད།\nཡང་འགའ་ཞིག་གིས་ལེགས་སྦྱར་གྱི་དཔེ་ཆ་དེ་དག་ནི་ལི་ཐི་སི་ནས་ཐོབ་པ་དང་ཐོ་གར་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་བློ་སེམས་འཚོས་ (Tocharian translator Buddhirakshita) བོད་མི་ཚོས་དཔེ་ཆ་དེ་བཞིན་མི་རབས་བཞིའི་རྗེས་སུ་བཀླག་ཐུབ་ངེས་རེད་ཅེས་ལུང་བསྟན་གནང་ཡོད་ཅེས་བརྗོད། ཐོ་གར་ (Tocharia) ནི་དར་སྐུད་ཚོང་ལམ་དུ་ཡོད་པའི་ནང་པའི་རྒྱལ་གཞིས་ཤིག་ཡིན་པ་དང་དེ་ནི་ཀུ་ཆ་ (Kucha) དང་ཏུར་ཧྥན་ (Turfan) གཉིས་ཀྱི་དཀྱིལ་དུ་གནས་ཡོད་པ་དང་ཆབས་ཅིག་བོད་བྱང་གི་དེང་སང་རྒྱ་ནག་ཤིང་ཅང་ (Xinjiang) རྫོང་དུ་ཡོད་པའི་ཏ་རིམ་བྷ་སིན་ (Tarim Basin) གྱི་བྱང་མཐར་ཡོད། ཐོ་གར་བ་རྣམས་ནི་རྒྱ་གར་དང་ཡུ་རོབ་ཀྱི་མི་རྣམས་ཡིན་པ་དང་། ཁོང་ཚོ་ས་ཁུལ་འདིར་ཐོག་མར་རཽ་མན་རྒྱལ་ཁམས་ནས་སླེབས་ཤིང་། ཁོང་ཚོར་ནང་ཆོས་དེ་རྒྱ་གར་ནས་ཐོབ་པ་དང་དེ་དག་གི་གཞུང་ལུགས་རྣམས་རྒྱ་ནག་གི་སྐད་དང་ཏུར་ཀི་རྙིང་མའི་སྐད་དུ་ཡིག་སྒྱུར་བྱེད་པ་ལ་ཁོང་ཚོར་ནི་བྱེད་པོ་གཙོ་བོ་ཡིན་པ་རེད།\nདེའི་རྗེས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན་ཡིན་པའི་དབང་དུ་བཏང་ན། ཁོང་ལ་ཡོངས་སུ་གྲགས་པའི་མཚན་ནི་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོ་ཡིན་པ་དང་ཡར་ཀླུངས་རྒྱལ་ཐོག་སོ་གཉིས་པ་དེ་རེད། ཁོང་ལྷ་ཐོ་ཐོ་རི་གཉན་བཙན་ནས་མི་རབས་བཞིའི་རྗེས་སུ་གཞི་ནས་རྒྱལ་པོར་མངའ་གསོལ། འོན་ཀྱང་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོ་ནི་སྤྱི་ལོ་ ༦༡༧ ལོར་སྐུ་འཁྲུངས་པ་དང་བར་དུ་རྒྱལ་ཐོག་གསུམ་བྱུང་ཡོད་པས། སྐུ་ཚེ་ཧ་ཅང་རིང་པོ་བཞུགས་པར་སྟོན་གྱི་ཡོད། དེར་བརྟེན་བོད་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་སྣ་ཚོགས་པའི་ནང་ལྷ་ཐོ་ཐོ་རི་གཉན་བཙན་གྱི་དུས་ཚིགས་དེ་གདམ་ཀ་ཅན་གསལ་གྱི་ཡོད། དཔེར་ན། ༢༥༤ ནས་ ༣༧༣ དང་ ༣༧༤ ནས་ ༤༩༣ ལྟ་བུ་དང་ཁོང་ལ་གླེག་བམ་དེ་དག་སྤྱི་ལོ་ ༣༣༣ ཡང་ན་ ༤༦༨ གང་རུང་ལ་ཐོབ་ཡོད། སྤྱི་ལོ་ ༦༡༨ ལོ་སྟེ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོ་སྐུ་འཁྲུངས་པའི་ལོ་གཅིག་གི་རྗེས་སུ་ཐང་རྒྱལ་རྒྱུད་ (༦༡༨-༩༠༧) དེ་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཐང་གའོ་ཙུས་ (Tang Gaozu) (༦༡༨-༦༢༧) སྲོལ་གཏོད་པ་རེད།\nསྲོང་བཙན་སྒམ་པོ་དགུང་ལོ་བཅུ་གསུམ་སྐབས་སུ་རྒྱལ་པོར་མངའ་གསོལ། ཁོང་ནས་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་དང་ཕན་ཚུན་འབྲེལ་བ་དམ་ཟབ་ཡོང་ཕྱིར། རང་གི་བློན་པོ་ཞིག་བལ་པོའི་ཡུལ་དུ་བཏང་ནས་བལ་བཟའ་ཁྲི་བཙུན་དང་གཉེན་སྒྲིག་གོ་སྒྲིག་བྱས། བལ་པོའི་སྲས་མོ་ལ་བྷིར་ཀུ་ཏི་དེ་ཝི་ཞེས་ལྷ་མོ་ཁྲོ་གཉེར་ཅན་མ་ཟེར། བལ་བཟའ་ཁྲི་བཙུན་བོད་དུ་གཉེན་སྒྲིག་ཆེད་དུ་ཕེབས་པའི་སྐབས། རྟེན་སྐལ་དུ་ཇོ་བོ་མི་བསྐྱོད་རྡོ་རྗེ་གདན་དྲངས།\nསྲོང་བཙན་སྒམ་པོས་ཁོང་གི་བློབ་པོ་ཐོན་མི་སཾ་བྷོ་ཊ་རྒྱ་གར་དུ་ལེགས་སྦྱར་སྐད་སྦྱོང་ཕྱིར་ག་དུས་བཏང་མིན་གསལ་པོ་ཞིག་མེད། གང་ལྟར་ཡང་། ཐོན་མིས་ཁ་ཆེའི་ཡུལ་ལམ་ཀཥྨིར་ཡུལ་དུ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་བྲམ་ཟེ་ལི་པི་ཀ་རའམ་ལི་བྱིན་དང་ལྷ་རིག་པའི་སེང་གེ་གཉིས་ཀྱི་མདུན་ནས་སློབ་སྦྱོང་གནང་བ་རེད། ཐོན་མི་སཾ་བྷོ་ཊ་བོད་དུ་ལོག་ཕེབས་པའི་སྐབས། ཁོང་གིས་རྒྱ་གར་གྱི་བྲཧྨི་དང་གུཔྟའི་ཡིག་གཟུགས་ལ་གཞི་བྱས་ནས་བོད་སྐད་འབྲི་བའི་ཆེད་དུ་འབྲི་གཟུགས་ཤིག་གསར་སྐུན་མཛད་ཡོད། གཉན་པོ་གསང་བའི་གླེགས་བམ་དག་ཀྱང་ཁོང་གིས་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར།\nཨེ་ ཨེཧྥ་ རུ་ཌོཧྥ་ ཧོ་རེ་ནལ་ (A. F. Rudolf Hoernle) གྱིས་ (Manuscript Remains of Buddhist Literature Found in Eastern Turkistan) (ཤར་ཏུར་ཀི་ནས་རྙེད་སོན་བྱུང་བའི་ནང་པའི་རྩོམ་རིག་གི་ཤུལ་ལུས་ཡིག་ཆ་ཁག་) ཅེས་པའི་ནང་གསལ་ལྟར་ན། བོད་ཀྱི་འབྲི་གཟུགས་ནི་གཙོ་བོ་ལི་ཡུལ་གྱིས་བསྟུན་འགྱུར་བྱས་པའི་རྒྱ་གར་གུཔྟའི་འབྲི་གཟུགས་དེ་ལས་བྱུང་བ་ཞིག་རེད། འདི་ནི་བོད་དང་ལི་ཡུལ་གྱི་འབྲི་གཟུགས་ཀྱིས་ཡིག་འབྲུ་དང་པོ་དང་དབྱངས་རིང་པོ་སྟོན་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཀ་མད་གོ་རིམ་གྱི་ནང་དུ་དབྱངས་རྣམ་འཇོག་པའི་ཆེད་བཀོལ་སྤྱོད་ཀྱི་ལུགས་སྲོལ་འདྲ་མཚུངས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་ལས་རྗེས་སུ་དཔགས་པ་ཡིན། ལུགས་སྲོལ་དེ་དག་ནི་རྒྱ་གར་ནས་བྱུང་བའི་འབྲི་གཟུགས་གཞན་ཕལ་ཆེ་བའི་ནང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པ་དང་ཧ་ཅང་མི་འདྲ་བའི་ཁྱད་པར་ཡོད།\nལི་ཡུལ་ནི་ཏ་རིམ་བྷ་སིན་གྱི་ལྷོ་ནུབ་མཐར་གྱི་དར་སྐུད་ཚོང་ལམ་དུ་ཡོད་པའི་ནང་པའི་རྒྱལ་ཁམས་ཤིག་ཡིན་པ་དང་། དེ་ནི་བོད་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་བྱང་ལ་ཆགས་ཡོད། ལི་ཡུལ་གྱི་མི་རྣམས་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་ནི་ཨི་རཱན་གྱི་མི་ཡིན་པ་དང་ནང་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་པ་ནི་རྒྱ་གར་ནས་བྱུང་། ཁ་ཆེའམ་ཀཥྨིར་བརྒྱུད་ནས་ཚོང་ལམ་ཞིག་ལི་ཡུལ་ནས་བོད་དུ་ཡོད་པ་སོང་ཙང་། ཇི་ལྟར་ཨེ་ ཨེ་ཆུ་ ཧྥ་རེན་ཀེས་ (A. H. Francke) བྲིས་པའི་ (The Tibetan Alphabet, Epigraphia India, vol. 11) (བོད་ཀྱི་ཀ་མད། རྒྱ་གར་རྐོས་ཡིག །པོད་ ༡༡) པ་ལས། ཐོན་མི་སཾ་བྷོ་ཊས་ཀཥྨིར་ལ་ལི་ཡུལ་གྱི་དགེ་རྒན་མཇལ་འཕྲད་དང་སློབ་སྦྱོང་གནང་ཡོད་ཅེས་བརྗོད་ན་དེ་ནི་རྒྱུ་མཚན་མེད་པ་མིན་ཞེས་གསུངས།\nལི་བྱིན་ནི་ཐོན་མིའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལི་པི་ཀ་ར་ཞེས་པའི་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་བའི་མིང་ཡིན་པ་དང་། དེ་ནི་ “འབྲི་གཟུགས་བཟོ་མཁན་ནམ་འབྲི་གཟུགས་སྦྱིན་མཁན་” ཞེས་སྒྱུར་གྱི་ཡོད། ཁོང་ནི་རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་བྲམ་ཟེ་ཞིག་ཡིན་པར་གྲགས། བོད་སྐད་ནང་ཁོང་གི་མིང་གི་ཡིག་འབྲུ་དང་པོ་ “ལི་” ཞེས་བྱ་བ་དེས་ཁོང་ལི་ཡུལ་ནས་ཡིན་པ་སྟོན་སྲིད། གང་ཡིན་ཞེ་ན། ལི་ཟེར་བ་ནི་བོད་སྐད་ནང་ལི་ཡུལ་ལ་གོ་བ་ཡིན། དེར་བརྟེན་བོད་སྐད་ཀྱི་ལི་བྱིན་ནི་ལི་ཡུལ་གྱི་འབྲི་གཟུགས་སྦྱིན་མཁན་ཞེས་པར་གོ་སྲིད་པ་ཞིག་རེད། འོན་ཀྱང་ལི་ཟེར་བ་དེ་ལི་པི་ཀ་རའི་ཡིག་འབྲུ་དང་པོ་ལི་ཟེར་བ་དེའི་སྒྲ་སྒྱུར་བ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན་སྲིད། གང་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་སྐབས་སུ་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ནང་འབྲི་གཟུགས་ཞེས་པ་དེ་ལ་བོད་ཡུལ་རང་དུ་ས་སྐྱེས་རྡོ་སྐྱེས་ཀྱི་ཚིག་ཅིག་མེད་པ་རེད།\nམཁས་དབང་ནམ་མཁའི་ནོར་བུས་མཛད་པའི་གཟི་ཡི་ཕྲེང་བའི་ནང་། བོད་ཀྱི་འབྲི་གཟུགས་ནང་གི་ཡི་གེ་རྣམས་ནི་ཞང་ཞུང་རྙིང་མའི་སྨར་ཡིག་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཞེས་གསུངས་ཤིང་། དེའང་མཐར་ཐུག་རྒྱ་གར་གྱི་འབྲི་གཟུགས་ཤིག་ནས་བྱུང་ཡོད་ངེས་རེད། ཞང་ཞུང་ནི་བོད་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་ཆགས་པའི་སྟོད་མངའ་རིས་རྒྱལ་གཞིས་ཤིག་ཡིན་པ་དང་། དེ་ནི་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་སྔོན་ནས་བྱུང་བ་དང་གནའ་བོ་བོད་དུ་ཐོག་མར་བྱུང་བའི་ཆོས་ལུགས་བོན་གྱི་བསྟན་པ་དར་ཡུལ་དེ་ཡིན་པ་རེད། དེ་ལ་ཡར་ཀླུངས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་དང་པོ་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོའི་སྔོན་དུ་རྒྱལ་པོ་བཅོ་བརྒྱད་བྱུང་ཡོད། ཐོན་མི་སཾ་བྷོ་ཊ་ཀཥྨིར་ལ་བསླེབ་པར་ཞང་ཞུང་བརྒྱུད་དགོས་ཀྱི་ཡོད། ལི་ཟེར་བ་ཞང་ཞུང་གི་རྫོང་ཞིག་གི་མིང་ཡང་ཡིན་པ་དང་དེ་ནི་ཞང་ཞུང་རྒྱལ་པོའི་ཁྱིམ་ཚང་གི་མིང་གི་ཆ་ཤས་ཡིན་པ་རེད། དེར་བརྟེན་ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་ལི་བྱིན་ཟེར་བ་དེ་ཞང་ཞུང་ཁྱིམ་ཚང་གི་འབྲི་གཟུགས་སྦྱིན་མཁན་ཞེས་པའི་དོན་ཡིན་སྲིད། དེ་ནས་བོད་ཀྱི་འབྲི་གཟུགས་དེ་ཕལ་ཆེར་རྒྱ་གར་དང་། ལི་ཡུལ། ཞང་ཞུང་བཅས་འཁུང་ཁུངས་གསུམ་ཀས་ཤུགས་རྐྱེན་བྱས་ཡོད་པའི་བཟོ་འདྲ་ཞིག་ཡོད།\nདེ་ནས་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོས་རྒྱ་ནག་དང་མཉམ་དུའང་མནའ་འབྲེལ་གཅིག་མཚུངས་ཤིག་བཙལ་གནང་ཞིང་། དེ་ནི་རྒྱ་ནག་གི་སྲས་མོ་རྒྱ་བཟའ་ཀོང་ཇོའམ་ཝུན་ཤིང་ཀོང་ཇོ་ཟེར་བ། ཐང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་གོང་མ་ཐེ་ཙུང་ (༦༢༧-༦༥༠) གི་སྲས་མོ་ཡིན་པ་རེད། འོན་ཀྱང་གཉེན་སྒྲིག་འདིའི་གོ་སྒྲིག་འདི་ཕྱིར་བཤོལ་བྱུང་ཡོད། གང་ཡིན་ཞེ་ན། ཐོ་ཀི་ཀི་ (Thokiki) ཟེར་བ་དེང་སང་རྒྱ་ནག་གི་མངའ་སྡེ་ཆིང་ཧ་ཡེ་དང་ཨ་མདོའི་བྱང་ཕྱོགས་ཀོ་ཀོ་ནོར་དུ་ཡོད་པའི་ཐུ་ལུ་ཧུན་ཨ་ཞའི་ (Tuyuhun) རྒྱལ་གཞིས་ཀྱི་དབང་སྒྱུར་བ་ཞིག་ཡིན་པ་དེས་ཀྱང་རྒྱ་ནག་གི་སྲས་མོ་གཉེན་དུ་བསླང་རྒྱུའི་རེ་བ་བྱེད་བཞིན་ཡོད། ཐུ་ལུ་ཧུན་ཨ་ཞས་དུས་རབས་བཞི་པའི་འགོ་ནས་བཟུང་སྟེ་ས་ཁུལ་དེར་དབང་སྒྱུར་བྱས་ཡོད།\nསྲོང་བཙན་སྒམ་པོས་བོད་དབུས་ལས་བརྒལ་ནས་ས་གནས་གཞན་དང་གཞན་དུ་རང་གི་རྒྱལ་ཁམས་རྒྱ་སྐྱེད་དང་རྩ་འཛུགས་ཀྱི་དགོངས་གཞི་ཡོད་པ་དང་། དེ་ཡང་ཐོག་མར་བྱང་དང་ཤར་ནས་འགོ་འཛུགས་གནང་འཆར་ཡོད། རྗེས་སུ་དམག་འཁྲུག་ཡུན་རིང་ཞིག་བྱུང་ཞིང་། དེའི་སྐབས་སུ་ཁོང་གིས་ཅང་ (Qiang) དང་། སྦས་ལང་། (Bailan) ཐང་ཤང་ (Dangxian) གི་རུས་སྡེ་རྣམས་དབང་སྒྱུར་བྱས། ད་ལྟར་རྒྱལ་ཁམས་རྒྱ་ཆེར་དབང་སྒྱུར་བྱེད་མཁན་བོད་ཀྱི་བཙན་པོ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོས་སླར་ཡང་རྒྱ་ནག་གི་རྒྱལ་པོ་ཐེ་ཙུང་ལ་རང་གི་སྲས་མོ་གཉེན་དུ་བསླང་རྒྱུའི་སྐོར་དྲིས་ཀྱང་། དེ་ལ་ངོས་ལེན་མ་བྱས་པའི་སྐབས། སྲོང་བཙན་སྒམ་པོས་རྒྱ་ནག་གི་མཐའ་མཚམས་ཞིང་ཆེན་སུང་ཞོའུ་ (Songzhou) ཟེར་བ་དེ་དེང་སང་སི་ཁྲོན་ (Sizhuan) ཞིང་ཆེན་ལ་འཐབ་རྒོལ་བྱས་པ་རེད། མཐར་སྤྱི་ལོ་ ༦༤༡ ལོར་ཁོང་ལ་རྒྱ་ནག་གོང་མའི་སྲས་མོ་མནའ་མར་ཐོབ། རྒྱ་བཟའ་བོད་དུ་ཕེབས་སྐབས་རྟེན་སྐལ་དུ་སྟོན་པའི་སྐུ་འདྲ་གཞན་ཞིག་གདན་དྲངས་པ་ནི་ཇོ་བོ་ཤཱཀྱ་མུ་ནེ་ཡིན་པ་རེད།\nདེ་ལྟར་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོས་ར་སར་གཙུག་ལག་ཁང་གཉིས་བཞེངས་མཛད། ཕྱིས་སུ་དེ་ལ་ལྷ་ས་ཞེས་གྲགས་པ་རེད། དེ་ནི་རྒྱལ་པོའི་བཙུན་མོ་བལ་བཟའ་དང་རྒྱ་བཟའ་གཉིས་ནས་རྟེན་སྐལ་དུ་གདན་དྲངས་པའི་སྟོན་པའི་སྐུ་འདྲ་གཉིས་འཇོག་ས་ཡིན་པ་རེད། ར་མོ་ཆེ་གཙུག་ལག་ཁང་ནི་བལ་བཟའ་ཁྲི་བཙུན་གྱིས་གདན་དྲངས་པའི་སྐུ་བརྙན་གྱི་ཆེད་དུ་དང་ར་ས་འཕྲུལ་སྣང་གཙུག་ལག་ཁང་ཞེས་ཕྱིས་སུ་ཇོ་ཁང་ཟེར་བ་དེ་རྒྱ་བཟའ་ཀོང་ཇོའི་སྐུ་རྟེན་གྱི་ཆེད་དུ་བཞེངས་མཛད་པ་རེད། བདེ་འཇགས་ཉེན་སྲུང་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་ནས་སྐུ་འདྲ་གཉིས་ཀྱི་ཆགས་ཡུལ་མི་རབས་རྗེས་མའི་དུས་སྐབས་སུ་ཕན་ཚུན་བརྗེ་ལེན་བྱས་ཡོད།\nདུས་སྐབས་དེའི་རིང་ལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ཁམས་དེ་མུ་མཐུད་རྒྱ་སྐྱེད་བཏང་ནས་བྱང་སྦར་མ་དང་དེ་རྗེས་སྤྱི་ལོ་ ༦༤༠ ལོར་བལ་པོའི་ཡུལ་དུའང་དར་སྤེལ་བཏང་། འདི་ནི་བལ་ཡུལ་ནང་གཙང་དང་། བླ་མ། ཤར་པ། རྟ་མང་བཅས་བོད་ཀྱི་མི་རྒྱུད་ཐོག་མར་བྱུང་བའི་སྐབས་རེད། སྤྱི་ལོ་ ༦༤༣ ལོར་ཞང་ཞུང་རྒྱལ་རྒྱུད་ཀྱི་དབང་སྒྱུར་བ་མཐའ་མ་སྟེ། ལེགས་མིའམ་ཡང་ན་དེ་ལས་གྲགས་ཆེ་བ་ནི་བོད་སྐད་ནང་ལི་མིག་རྐྱ་ཞེས་དང་། ཞང་ཞུང་སྐད་དུ་ལིག་མྱི་རྐྱ་མགོ་བཏགས་ཞུས་པ་དང་ཞང་ཞུང་ནི་མངའ་འབངས་ཀྱི་ཞིང་ཆེན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་བ་དང་བསྟུན་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ཁམས་དེ་མུ་མཐུད་ནས་རྒྱ་སྐྱེད་བྱུང་ཡོད།\nབོད་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་འབྱུང་ཁུངས་ཁག་ནས་ལུང་འདྲེན་བྱེད་པ་ལྟར། མཁས་དབང་ནམ་མཁའི་ནོར་བུའི་གཟི་ཡི་ཕྲེང་བའི་ནང་། སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་ཆེས་ཐོག་མའི་ཞང་ཞུང་དང་ཞི་བདེའི་འབྲེལ་ལམ་ཞིག་ཡོད། དོན་ངོ་མར་བོད་ཀྱི་བཙན་པོའི་བཙུན་མོ་དང་པོ་དེ་ནི་རྒྱལ་པོ་ལི་མིག་རྐྱའི་སྲས་མོ་ལི་ཐིག་སྨན་ཡིན་པ་དང་། དེའི་བརྗེ་ལེན་གྱི་ཚུལ་དུ་རང་གི་མཆེད་མོ་ཞང་ཞུང་རྒྱལ་པོའི་བཙུན་མོར་བཏང་བ་རེད། ཞང་ཞུང་རྒྱལ་པོའི་སྲས་མོས་ཡར་ཀླུངས་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཏུ་གནའ་བོའི་བོན་གྱི་རིག་གཞུང་གི་རྣམ་པ་མང་པོ་ཞིག་གདན་དྲངས་ཡོད། འོན་ཀྱང་སྤྱི་ལོ་ ༦༤༣ ལོར་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོས་ཞང་ཞུང་ལ་འཐབ་རྒོལ་དང་བཅས་དབང་སྒྱུར་བྱས་ཤིང་། རྒྱལ་པོ་ལི་མིག་རྐྱ་བཀྲོངས་པ་རེད།\nབོད་དང་རྒྱ་ནག་དབར་གྱི་འབྲེལ་བ་བཟང་པོ་དེ་ཁེ་བཟང་བླངས་ཏེ། སྲོང་བཙན་སྒམ་པོས་སྤྱི་ལོ་ ༦༤༥ ལོར་ཐང་གོང་མར་འབོད་སྐུལ་ཞིག་བཏང་བ་དང་དེའི་རྗེས་ཐོག་ནས་དེང་སང་གི་ཤང་ཙིའི་ (Shanxi) ཞིང་ཆེན་དུ་ཡོད་པའི་འཇམ་དཔལ་དབྱངས་ཀྱི་གནས་མཆོག་རྒྱ་ནག་རི་བོ་རྩེ་ལྔར་ (Wutaishan) ལྷ་ཁང་ཞིག་ཀྱང་བཞེངས།\nསྤྱི་ལོ་ ༦༤༨ ལོར་རྒྱ་ནག་གོང་མ་ཐའི་ཛུང་གིས་རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་པོ་ཧརྴ་ (༦༠༦-༦༤༧) ལ་མཐུན་འབྲེལ་གྱི་བརྡ་ལན་སྐྱེལ་མཁན་ཞིག་བཏང་། བརྡ་ལན་སྐྱེལ་མཁན་དེ་རྒྱ་གར་ལ་འབྱོར་བའི་སྐབས། རྒྱལ་པོ་ཧརྴ་འདས་གྲོངས་སུ་ཕྱིན་པ་དང་ཁོང་གི་བློན་པོ་ཨརྗུན་ནམ་སྲིད་སྒྲུབ་ཀྱིས་རྒྱུད་འཛིན་བྱེད་བཞིན་ཡོད། སྲིད་སྒྲུབ་ནི་ནང་ཆོས་ལ་བཟོད་སྒོམ་མི་ཐུབ་མཁན་ཞིག་ཡིན་པ་སོང་ཙང་། རྒྱ་ནག་ནས་བཏང་བའི་བརྡ་ལན་སྐྱེལ་མཁན་མང་ཆེ་བ་བསད་པ་རེད། སྲོག་ཉེན་ལས་ཐར་མཁན་རྣམས་བལ་ཡུལ་དུ་བྲོས་ནས་དེར་བོད་མི་ནས་རོགས་བཙལ་བ་རེད། དེའི་རྗེས་སུ་བོད་ཀྱི་དམག་མིས་རྒྱ་གར་གྱི་མངའ་སྡེ་བི་ཧཱར་ལ་སྲིད་སྒྲུབ་ལ་བཙན་འཛུལ་དང་བཅས་ཕམ་པར་བྱས། འོན་ཀྱང་དེ་ལྟར་ཕམ་ཉེས་ཤོར་བ་འདི་རྒྱ་གར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཁག་གི་ནང་བཀོད་མེད། དེའི་རྗེས་སུ་མི་རིང་བར་སྤྱི་ལོ་ ༦༤༩ ལོར་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོ་སྐུ་གཤེགས་པ་རེད།\nདེའི་རྗེས་ཀྱི་བོད་ཀྱི་བཙན་པོ་ནི་མང་སྲོང་མང་བཙན་ (༦༤༩-༦༧༨) རེད། ཁོང་གི་བློན་པོ་མགར་སྟོང་བཙན་ཡུལ་སྲུང་ (འདས་ལོ་ ༦༦༧) གི་འགོ་ཁྲིད་འོག་བོད་ཀྱི་དམག་མིས་སྤྱི་ལོ་ ༦༥༥ ནས་བཟུང་སྟེ་ ༦༦༦ བར་དུ་དམག་འགུལ་རིང་པོ་ཞིག་སྤེལ་བ་བརྒྱུད་དེ་ཐུ་ལུ་ཧུན་གྱི་ (Tuyuhun) རྒྱལ་གཞིས་དབང་དུ་བསྡུས་པ་རེད། སྤྱི་ལོ་ ༦༧༢ ལོར་ཁོང་ཚོའི་ཕམ་ཉེས་མཐའ་མ་ལ་བརྟེན་ནས་ཐུ་ལུ་ཧུན་གྱི་སྐྱབས་བཅོལ་བ་མང་པོ་ཞིག་ནི་དེང་སང་ལྷོ་ཀན་སུའུ་ཞིང་ཆེན་གྱི་ས་ཁུལ་ལིང་ཞའོ་ (Liangzhou) ལ་ཐང་གི་སྲུང་སྐྱོབ་འོག་སླར་ཡང་གཞིས་ཆགས་པ་རེད།\nབོད་ཀྱི་དམག་མི་རྣམས་ཀན་སུའུའི་སྐམ་རྒྱུད་སྲང་ལམ་བརྒྱུད་ནས་རྒྱ་ནག་ནས་དར་སྐུད་ཚོང་ལམ་འགྲམ་གྱི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་ཁག་རྣམས་དབང་དུ་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་མུ་མཐུད་ནས་ཐོན་པ་རེད། སྤྱི་ལོ་ ༦༦༨ ལོར་ཁོ་ཚོས་ཏ་རིམ་བྷེ་སིན་ (Tarim Basin) གྱི་ཤར་མཐའ་ལ་དྲི་མ་འཁོལ་ཞེས་པའི་ས་ཆར་དམག་མིའི་མཁར་རྫོང་ཞིག་བཙུགས། ལོ་རྗེས་མའི་སྤྱི་ལོ་ ༦༦༩ ལོར་ས་ཁུལ་དེའི་ཤར་ཏུར་ཀིའི་དཔོན་པོ་མང་པོས་བོད་ཀྱི་བཙན་པོ་རྣམས་ལ་ལར་ཞེན་ཡོད་པའི་དམ་བཅའ་བཞག་པ་རེད། འདི་ནི་ཤར་ཏུར་ཀིའི་རྒྱལ་རྒྱུད་དང་པོ་ (༥༥༢-༦༣༠) ཉམས་པ་དང་ཤར་ཏུར་ཀིའི་རྒྱལ་རྒྱུད་གཉིས་པ་ (༦༨༢-༧༤༤) འགོ་ཚུགས་པའི་བར་གྱི་དུས་སྐབས་སོ།།\nསྤྱི་ལོ་ ༦༧༠ ཙམ་ནས་བོད་ཀྱི་དམག་དཔུང་གིས་ཏ་རིམ་བྷ་སིན་ཏེ། ཨན་ཤིའི་དམག་དཔུང་བཞི་པོ་ཚང་མ་དབང་དུ་བསྡུས། ཨན་ཤིའི་དམག་དཔུང་བཞི་ནི་ཀུ་ཆ་ (Kucha) དང་། ལི་ཡུལ། (Khotan) ཀཤ་གར། (Kashgar) ཀ་ར་ཤ་ཧྲི་ (Karashahr) (འདི་ལ་ཨགྣི་ཞེས་ཀྱང་གྲགས་) བཅས་བྱེ་ཐང་དཀྱིལ་གྱི་ས་ཆ་གཤིན་པོའི་རྒྱལ་གཞིས་སུ་ཆགས་ཡོད། དེ་ནི་དེང་སང་གི་དུས་སུ་ཤིང་ཅང་ཞིང་ཆེན་ཏེ། ཏ་རིམ་བྷ་སིན་གྱི་ནུབ་མཐའི་ཉེ་འགྲམ་དུ་ཡོད་པ་རེད། ཐང་རྒྱ་ནག་གིས་སྤྱི་ལོ་ ༦༤༨ ནས་༦༥༨ བར་ལ་དམག་མིའི་མཁར་རྫོང་དེ་དག་བཙུགས།\nདུས་ཡུན་དེའི་སྔ་ཕྱི་བར་གསུམ་དུ་བོད་དང་ཐང་རྒྱ་ནག་གི་དམག་མི་རྣམས་ཕན་ཚུན་འཐབ་རྒོལ་བྱས། ཐང་གི་ལོ་རྒྱུས་ནང་ཕམ་ཉེས་སྡུག་ཤོས་དེ་ནི་དེང་སང་གི་དུས་སུ་ཆིང་ཧ་ཡེ་ (Qinghai) ཞིང་ཆེན་གྱི་ཀོ་ཀོ་ནོར་མཚོའི་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་ཡོད་པའི་རྡ་སན་ཅན་ (Dafeichuan) ཞེས་པའི་ས་ཆར་བྱུང་ཡོད། དེའི་སྐབས་སུ་བོད་ཀྱི་དམག་མི་འབུམ་གཉིས་ཀྱིས་ཐང་གི་དམག་དཔོན་ཞེ་རེན་ཀུའེའི་ (Xue Rengui) དམག་མི་ཆིག་འབུམ་རྩ་གཏོར་བཏང་། ཀན་སུའི་ཞིང་ཆེན་དུ་བོད་དམག་གིས་ཐང་གི་གྲོང་སྡེ་མང་པོ་དཔུང་འཇུག་བྱས་ཀྱང་། དམག་འཁྲུག་དེ་ཐག་ཆོད་པ་ཞིག་བྱུང་མེད་པ་དང་བོད་ཀྱིས་ས་ཁུལ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དབང་དུ་བསྡུ་ཐུབ་པ་བྱུང་མེད།\nབོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་མང་སྲོང་མང་བཙན་སྤྱི་ལོ་ ༦༧༦ ལོར་སྐུ་གཤེགས། ཁོང་གི་རྗེས་སུ་ཁྲི་འདུས་སྲོང་མང་རྗེ་ (༦༧༧-༧༠༤) ཟེར་བ་དེ་བྱུང་། རྒྱལ་པོ་བྱིས་པ་ན་ཚོད་མ་ལོངས་པའི་སྐབས། མང་སྲོང་མང་བཙན་གྱི་བློན་པོ་མགར་གྱི་རིགས་རྒྱུད་པ་མར་བཙན་ཉེན་གྱིས་རྒྱལ་ཚབ་ལྟ་བུར་དབང་ཆ་ཤུགས་ཆེན་གྱིས་དབང་སྒྱུར་མུ་མཐུད་བྱས། དེ་དག་གི་ལམ་སྟོན་འོག་བོད་ཀྱི་དམག་དཔུང་གིས་མུ་མཐུད་དེ་ཐང་རྒྱ་ནག་ལ་འཐབ་འཛིངས་བྱས།\nཁྲི་འདུས་སྲོང་མང་རྗེ་སྤྱི་ལོ་ ༧༠༤ ལོར་དེང་སང་གི་དུས་སུ་ཡུ་ནན་ཞིང་ཆེན་དུ་ཆགས་པའི་ནན་ཆའོ་ (Nan Chao) ཞེས་པའི་ས་ཆར་སྐུ་གཤེགས། ཐོག་མར་ཐེ་ལེནྜའི་བེའི་རུས་རྒྱུད་ནང་གི་གཅིག་གིས་དེར་སྤྱི་ལོ་ ༦༤༩ ལོར་རྒྱལ་གཞིས་ཆུང་ཆུང་ཞིག་བཙུགས། སྤྱི་ལོ་ ༦༨༠ ལོར་བོད་ཀྱི་དམག་གིས་དེ་དབང་དུ་བསྡུས། འོན་ཀྱང་སྤྱི་ལོ་ ༧༠༣ ལོར་རྒྱལ་གཞིས་དེ་བོད་འོག་ཏུ་མིང་ཙམ་དབང་སྒྱུར་མངའ་སྡེ་ཞིག་ཏུ་གྱུར། ས་ཁུལ་དེའི་ནང་གི་བེའི་རྒྱལ་གཞིས་ཆུང་ངུ་འགའ་ཞིག་དང་ཆིག་སྒྲིལ་ཐོག་ནས་རྒྱལ་གཞིས་དངོས་ལ་རིམ་གྱིས་འགྱུར་ལྡོག་གོང་འཕེལ་ཕྱིན་ཏེ་ནན་ཞའོ་ (Nanzhao) (༧༣༧-༩༠༢) ཟེར་བའི་མིང་ཐོགས། ས་ཁུལ་འདི་ནི་རྒྱ་དཀར་ནག་གཉིས་ཀྱི་ཚོང་ལམ་དུ་ཆགས་ཤིང་། དེ་ནི་བྱང་སྦར་མ་ནས་བརྒྱུད་དེ་འགྲོ་གི་ཡོད། བོད་པ་ཚོ་མ་སླེབས་གོང་ལ་གནས་བརྟན་སྡེ་པ་དང་སྔ་མོའི་རྒྱ་ནག་གི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ནང་ཆོས་གཉིས་ཀ་དེར་ཡོད། ནང་པའི་ལུགས་ལྟར་ན། ས་ཁུལ་དེའི་ནང་གི་ཐེག་དམན་རྣམས་ནི་རྒྱ་གར་མཽརྱ་རྒྱལ་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་མྱ་ངན་མེད་ (སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་ལོ་ ༢༧༣-༢༣༢) ཀྱི་སྲས་གསུམ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན།\nཁྲི་ལྡེ་གཙུག་བརྟན་ནམ་མེས་ཨག་ཚོམ་གྱིས་རང་གི་ཡབ་རྗེ་ཁྲི་འདུས་སྲོང་མང་རྗེའི་ཤུལ་འཛིན་དུ་རྒྱལ་ཁྲིར་འཁོད་པའི་སྐབས་སུ་ཁོང་དགུང་ལོ་བདུན་དུ་སོན། དར་མའི་དུས་སྐབས་སུ་མ་བསླེབ་བར་དུ་ཁོང་གི་རྨོ་མོ་སྟེ། བཙུན་མོ་འབྲོ་བཟའ་ཁྲི་མ་ལོད་ཀྱིས་ཁོང་གི་རྒྱལ་ཚབ་ཏུ་སྲིད་དོན་བསྐྱངས། དེ་ནི་སྤྱི་ལོ་ ༧༠༤་ནས་༧༡༢ བར་ཡིན། རྒྱལ་པོ་ཁྲི་ལྡེ་གཙུག་བརྟན་གྱི་སྐུ་དུས་ (༧༡༢-༧༥༥) སུ་ཁོང་གིས་ལྷ་སའི་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་ལྷ་ཁང་གསུམ་བཞེངས། བོད་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་ཡིག་ཆ་གཞན་ཁག་ལྟར་ན། ཁོང་གིས་ལྷ་ཁང་ལྔ་མཉམ་དུ་བཞེངས་ཞེས་གསལ།\nསྤྱི་ལོ་ ༧༡༠ ལོར་རྒྱག་ནག་རྒྱལ་པོའི་སྲས་མོ་ཀིམ་ཤིང་ (Jincheng) ཟེར་བ་ཐང་གི་གོང་མ་ཀྲུང་ཙུང་ (Zhongzong) (སྲིད་དབང་སྐྱོང་ཡུན། ༧༠༥-༧༡༠) གི་བུ་མོའི་ཚབ་ཉར་བ་ཞིག་མེས་ཨག་ཚོམ་ལ་མནའ་མར་སྤྲད་པ་རེད། འདི་ནི་ཁྲི་མ་ལོད་ཀྱི་འབོད་སྐུལ་ལྟར་བྱུང་ཞིང་། དེ་ལ་ཐང་གོང་མས་བོད་དང་རྒྱ་ནག་དབར་གྱི་དངངས་འཚབ་དེ་གཅོག་ངེས་པའི་རེ་བ་དང་བཅས་མོས་མཐུན་བྱས། འོན་ཀྱང་དམིགས་ཡུལ་དེ་དངོས་སུ་སྒྲུབ་མེད། ཀིམ་ཤིང་བོད་དུ་སྐྱིད་པོ་མེད་པ་དང་ཁེར་རྐྱང་ཚོར་བ། དེ་བཞིན་མེས་ཨག་ཚོམ་གྱི་བཙུན་མོ་གཞན་དག་གིས་ཕྲག་དོག་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཀིམ་ཤིང་ནི་ནང་པ་ཆོས་སེམས་ཅན་ཞིག་ཡིན་པས། ཁོང་གིས་སྤྱི་ལོ་ ༧༣༧ ལོར་ལི་ཡུལ་དུ་ནང་པའི་རྒྱབ་འགལ་གྱི་སྡུག་སྦྱོང་འོག་ནས་བྲོས་བྱོལ་སླེབས་པའི་ནང་པའི་སྐྱབས་བཅོལ་བ་རྣམས་ལ་སྐྱབས་བཅོལ་བའི་ཐོབ་ཐང་སྤྲད་ཡོད།\nསྤྱི་ལོ་ ༧༡༩ ལོར་རྒྱ་ནག་གོང་མ་ཞུན་ཙུང་ (Xuangzong) (༧༡༣-༧༥༦) གིས་བོད་དང་ཨེ་རབ་ཀྱི་ཡར་རྒྱས་བཀག་འགོག་ཆེད་དམག་མིའི་རྩོལ་བ་མང་དུ་བཏང་ཡོད། དུས་སྐབས་དེའི་རིང་དང་དེའི་སྔོན་གྱི་དུས་སྐབས་མི་འདྲ་བའི་ནང་། བོད་ནི་མཐུན་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཏུ་གྱུར་བ་དང་ཁྱིམ་མཚེས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཨེ་རབ་ཨུ་མེ་ཡ་དའི་ཁ་ལིཧྥ་ (Umayyad Caliphate) (༦༦༡-༧༥༠) དང་མཉམ་དུ་ཚོང་འབྲེལ་བྱུང་། དཔེར་ན། སྤྱི་ལོ་ ༧༡༧ ལོར་བོད་དང་ཨེ་རབ་རྣམས་ཀྱིས་ཀུ་ཆར་ (Kucha) ཡོད་པའི་རྒྱ་མི་ལ་འཐབ་འཛིངས་ཆེད་དམག་ལ་མཉམ་བཞུགས་བྱས། ཨུ་མེ་ཡ་དའི་རྒྱལ་རྒྱུད་དང་དྷ་མས྄་ཁུས྄་ (Damascus) ལ་ཡོད་པའི་དེའི་རྒྱལ་ས་དང་བཅས་པས་ཕལ་ཆེར་དབུས་ཤར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་ནུབ་ཏུར་ཀིའི་ཆ་ཤས་བཅས་ཁོངས་སུ་བསྡུས།\nའོན་ཀྱང་། སྤྱི་ལོ་ ༧༣༠ ལོར་བོད་དང་རྒྱ་ནག་ཞི་བའི་ཆིངས་ཡིག་ཅིག་བཞག་ནས་ཀོ་ཀོ་ནོར་མཚོའི་ཤར་ཕྱོགས་སུ་རྒྱལ་རྒྱུད་གཉིས་ཀྱི་དབར་ལ་ས་མཚམས་གཏན་འབེབས་བྱས། ཞི་བའི་ཆིངས་ཡིག་དེ་ལོ་བཅུའི་རིང་གནས། དེའི་རིང་ལ་གཞུང་གི་སྐུ་ཚབ་རྣམས་འཆར་ཅན་དུ་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ལྷ་ས་དང་རྒྱ་ནག་གི་ཧྲང་ཨན་ (Chang’an) (དེང་སང་ཤིའན་) བར་ལ་འགྲོ་སྐྱོད་བྱས། འོན་ཀྱང་སྤྱི་ལོ་ ༧༤༠ ལོར་ཐང་དམག་དཔུང་གིས་འཐབ་རྒོལ་བྱས་ཏེ། སླར་ཡང་རྒྱ་བོད་ས་མཚམས་སུ་གནད་འགག་ཆེ་བའི་ས་ཁུལ་ཁག་སྟངས་འཛིན་བྱ་རྒྱུའི་དབང་ཆ་ཐོབ།\nསྤྱི་ལོ་ ༧༤༡ ལོར་རྒྱ་བཟའ་ཀིམ་ཤིང་འདས་གྲོངས་སུ་གྱུར་བ་སྙན་སྒྲོན་ཞུ་བ་དང་ཞི་བདེའི་རེ་སྐུལ་བཅས་ཀྱི་ཆེད་དུ་བོད་ནས་རྒྱ་ནག་ལ་ཕོ་ཉ་ཞིག་བཏང་། འོན་ཀྱང་རྒྱ་ནག་གིས་ངོས་ལེན་བྱས་མེད། བོད་ཀྱིས་རྒྱ་ནག་གིས་བཟུང་བའི་ས་ཁུལ་ལ་དམག་མི་ཞིག་བཏང་ནས་དེ་དང་གི་ཆིང་ཧཡེ་ (Qinghai) དང་སི་ཁྲོན་ (Sichuan) ཞིང་ཆེན་ནང་ཡོད་པའི་ས་མཚམས་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་འགའ་ཞིག་འཛིན་བཟུང་བྱས། ཡིན་ནའང་སྤྱི་ལོ་ ༧༤༧ ལོར་ཀོ་རི་ཡའི་དམག་སྤྱི་གའོ་ ཞིཡྱན་ཞིའི་ (Gao Zianzhi) བཀའ་འོག་ཏུ་རྒྱ་མིས་ས་ཁུལ་འདི་ནས་བོད་མི་ཚོ་མཐར་སྐྲོད་བཏང་།\nདམག་འཁྲུག་དེ་དག་ལ་མ་ལྟོས་པར། ཨེས་ཨག་ཚོམ་གྱིས་སྤྱི་ལོ་ ༧༥༡ ལོར་ཐང་གོང་མའི་ཕོ་བྲང་དུ་ཧཱན་རྒྱ་ཡི་ནང་ཆོས་སྦྱོང་ཆེད་ད་དུང་ཕོ་ཉ་ཞིག་བཏང་། སྤྱི་ལོ་ ༧༥༡ ནི་ཨུ་མེ་ཡ་ད་བརྗེ་ཚབ་བྱས་པའི་གསར་དུ་བཙུགས་པའི་ཨེ་རབ་ ཨབྷ་སིད་ ཁ་ལིཧྥ་ (Arab Abbasid Caliphate) (སྤྱི་ལོ་ ༧༥༠-༡༢༥༨) ཡིས་ཐང་རྒྱ་ནག་གི་དམག་དཔུང་རྣམས་ཏ་ལས྄་ཆུ་བོར་ (Talas River) ཕམ་ཉེས་བཏང་བའི་ལོ་དེ་ཡིན་ཞིང་། རྒྱ་ནག་གི་ས་ཁུལ་ནུབ་ཏུར་ཀི་ལ་རྒྱ་སྐྱེད་གཏོང་བ་དེ་མཇུག་སྒྲིལ་བ་རེད།\nསྤྱི་ལོ་ ༧༥༥ ལོར་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཏུ་རྒྱལ་པོའི་ནང་ཆོས་ལ་སྤྲོ་བ་ཡོད་པ་དང་རྒྱ་ནག་ལ་མུ་མཐུད་ནས་ཞི་མཐུན་གྱི་བསམ་ཕྱོགས་ཡོད་པ་ལ་འགལ་ཟླར་ལང་མཁན་གྱི་རྙིང་ཞེན་ཅན་དང་ཕྱི་ལུགས་ལ་ཞེད་སྣང་ཅན་གྱི་བོན་ཤོག་ཁག་གི་ཆ་ཤས་ཡིན་པའི་བོན་པོ་གཉིས་ཀྱིས་མེས་ཨག་ཚོམ་ལྐོག་གསོད་བྱས། འདི་ནི་རྒྱ་ནག་ཏུ་བྱུང་བའི་ཨན་ལུ་ཤན་ངོ་ལོག་ (An Lushan Rebellion) (༧༥༥-༧༦༣) འགོ་ཚུགས་པ་དང་ལོ་གཅིག་པ་ཡིན་ཞིང་། དེས་གནས་སྐབས་རིང་ཐང་རྒྱལ་རྒྱུད་བཙན་དབྱུང་བཏང་།\nམེས་ཨག་ཚོམ་གྱི་སྲས་གཞོན་པ་སྟེ། ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་ (སྤྱི་ལོ་ ༧༤༢-༧༩༨) བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ཐོག་རྗེས་མ་ཆགས་པ་རེད།\nཆོས་རྒྱལ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་ཡང་ནང་ཆོས་ལ་ཐུགས་འཁུར་ཆེ་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་མཁན་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། བོན་པོའི་ཆོས་ལུགས་མོས་འདེམས་བྱེད་མཁན་གྱི་རྙིང་ཞེན་ཅན་དང་ཕྱི་ལུགས་ལ་ཞེད་སྣང་ཅན་གྱི་བློན་པོ་མང་པོས་རྒྱལ་པོའི་འགལ་ཟླར་ལངས། སྤྱི་ལོ་ ༧༦༡ ལོར་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱིས་རང་གི་བློན་པོ་གསལ་སྣང་བལ་པོའི་ཡུལ་བརྒྱུད་དེ་རྒྱ་གར་དུ་བཏང་། དེ་ནི་རྒྱ་གར་བྱང་གི་ཕྱོགས་སུ་ཆགས་པའི་ནང་པའི་ཤེས་ཡོན་གྱི་བསྟི་གནས་སྐད་གྲགས་ཆེ་ཤོས་ཡིན་པ་དཔལ་ནཱལནྜཱའི་དགོན་པའི་མཁན་ཆེན་ཞི་བ་འཚོ་གདན་འདྲེན་དུ་མངགས་པ་ཞིག་རེད། རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་བོད་དུ་བྱོན་པ་དང་ཆོས་གསུང་པ་བཅས་ཀྱིས་ཕལ་ཆེར་ས་གནས་ཡུལ་མིའི་བོན་གྱི་གདོན་རྣམས་མི་དགའ་བ་བཟོས་ཡོད་སྲིད་པས། དེའི་རྐྱེན་གྱིས་རླུང་འཚུབ་དང་ཆུ་ལོག་མང་པོ་བྱུང་། ཡང་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཁུངས་གཞན་ལྟར་ན། འབྲུམ་པའི་ནད་ཡམས་ཤིག་གློ་བུར་དུ་དར་འགོ་ཚུགས་པའང་གསལ། ཕྱི་ལུགས་ལ་ཞེ་འཁོན་ཅན་བོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བ་བློན་པོ་དག་གིས་རྒྱལ་པོར་གནོན་ཤུགས་སྤྲད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མཁན་ཆེན་ཞི་འཚོ་ནི་བཀྲ་མི་ཤིས་པའི་རྐྱེན་ངན་ཞིག་ཏུ་སྐྱོན་བརྗོད་དང་བཅས་བོད་ནས་བཙན་འབུད་བཏང་། འོན་ཀྱང་རྒྱ་གར་དུ་མ་ཐོན་གོང་ཞི་བ་འཚོས་རྒྱལ་པོར་བོན་གྱི་གདོན་རིགས་འདུལ་བའི་ཕྱིར། རྟོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཨོ་རྒྱན་ (དེང་སང་ནུབ་བྱང་པཱ་ཀིསྟཱན་གྱི་ས྄་ཝཱཏ་ལུང་པ་ (Swat Valley) གྱི་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་པདྨ་འབྱུང་གནས་གདན་འདྲེན་ཞུ་དགོས་སྐོར་གསུངས། ཆོས་རྒྱལ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱིས་དེའི་རྗེས་སུ་སློབ་དཔོན་པདྨ་འབྱུང་གནས་བོད་དུ་གདན་དྲངས་པ་མ་ཟད། མཁན་ཆེན་ཞི་བ་འཚོའང་ཡང་བསྐྱར་བོད་དུ་ཕེབས་དགོས་ཞེས་གདན་དྲངས། དེ་ལྟར་སླར་ཡང་གསལ་སྣང་གིས་རྒྱ་གར་གྱི་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་ལ་གྲོགས་ཀྱི་ཆེད་དུ་བོད་ཀྱི་ཕོ་ཉའི་སྣེ་ཁྲིད་བྱས།\nརྒྱལ་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱིས་བོད་ཀྱི་དགོན་པ་ཐོག་མ་དེ་བཞེངས། རྒྱལ་རབས་དང་ལོ་རྒྱུས་ཕལ་ཆེ་བ་ལྟར་བྱས་ན། དགོན་པ་དེ་བཞེང་རྒྱུ་སྤྱི་ལོ་ ༧༦༦ ལོ་ནས་འགོ་ཚུགས་པ་དང་སྤྱི་ལོ་ ༧༧༥ ལོར་ལེགས་པར་གྲུབ་ཅེས་གསལ། དགོན་པའི་མཚན་ལ་བསམ་ཡས་ཞེས་སུ་གྲགས་ཤིང་། བསམ་ཡས་གཙུག་ལག་ཁང་ནི་རྒྱ་གར་དུ་རྒྱལ་པོ་གོ་པཱ་ལ་ (སྲིད་དབང་སྐྱོང་ཡུན། ༧༥༠-༧༧༠) སྟེ། རྒྱ་གར་པཱ་ལའི་རྒྱལ་རྒྱུད་ཀྱི་སྲོལ་གཏོད་པ་པོ་དེ་ཡིན། ཁོང་གི་སྦྱིན་བདག་ལ་བརྟེན་ནས་ལོ་འགའ་ཤས་ཀྱི་སྔོན་དུ་བཞེངས་པའི་རྒྱ་གར་ཨོ་དནྟ་པུ་རིའི་གཙུག་ལག་ཁང་ལ་དཔེ་བྱས་པ་ཞིག་རེད།\nབསམ་ཡས་ཆ་ཚང་བཞེངས་མ་གྲུབ་གོང་ནས་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་བོད་ནས་ཕེབས་ཐོན་ཟིན། ཁོང་མ་ཕེབས་ཐོན་མ་གནང་གོང་ལ་གང་ལྟར་ཡང་ཚད་མཐོའི་ཉམས་ལེན་དང་འབྲེལ་བའི་རྫོགས་པ་ཆེན་པོའི་དཔེ་ཆ་སྣ་ཚོགས་པ་བསམ་ཡས་གཙུག་ལག་ཁང་གི་རྩིག་པའི་ནང་གཏེར་དུ་སྦས་མཛད། སློབ་དཔོན་ཆེན་པོས་བོད་མི་རྣམས་དཔེ་ཆ་དེ་དག་རྟོགས་ནུས་པའི་སྨིན་ཚད་ལོངས་མེད་པར་དགོངས། དེར་བརྟེན་དེ་དག་གཏེར་མའི་ངོ་བོར་གཏེར་དུ་སྦས་ཤིང་། དུས་ཕྱིས་སུ་བོད་མི་ཚོས་དེ་དག་རྟོགས་ཐུབ་ཅིང་། ཡང་དག་པར་ཉམས་སུ་ལེན་པར་གྲ་སྒྲིག་ཡོང་བའི་སྐབས། གཏེར་ནས་བཏོན་ཆོག་པར་མཛད།\nབོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་འགའ་ཞིག་ལྟར་ན། རྒྱལ་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱིས་སྲུང་མ་པེ་ཧར་བོད་དུ་གདན་དྲངས་པའི་ཕྱིར། མཚོ་བཻ་ཀལ་ (Lake Baikal) ས་ཁུལ་ཡོད་སར་བྷ་ཏ་ཧོར་གྱི་ཁ་གཏད་དུ་ལས་འགུལ་ཞིག་འགོ་འཛུགས་གནང་། བྷ་ཏ་ཧོར་ཟེར་བ་ནི་ཨོར་ཀོན་ཡུ་གུར་རྒྱལ་རྒྱུད་ (༧༤༥-༨༤༠) ཀྱི་ཡུ་གུར་ཏུར་ཀི་མི་རིགས་ལ་གོ་བ་ཡིན། རྒྱལ་རྒྱུད་དེའི་ཁོངས་སུ་སོག་པོ་དང་སོག་ཡུལ་གྱི་བྱང་ཕྱོས་སཡེ་བྷེ་རི་ཡའི་ལྷོའི་མཚོ་བཻ་ཀལ་གྱི་ས་ཁུལ་རྣམས་གཏོགས་ཡོད། པེ་ཧར་ནི་སྲུང་མ་སྡེ་ལྔ་ལ་གོ་བ་དང་དེ་དག་ལ་རྒྱལ་པོ་སྐུ་ལྔ་ཞེས་སུ་གྲགས། ཡང་ན་དེ་དག་ལས་གཅིག་ལ་འཕྲིན་ལས་རྒྱལ་པོ་ཞེས་སུ་གྲགས། དམིགས་བསལ་གྱི་སྟོབས་དང་རྫུ་འཕྲུལ་ལ་བརྟེན་ནས་སློབ་དཔོན་པདྨ་འབྱུང་གནས་ཀྱིས་པེ་ཧར་ནི་བོད་ཀྱི་ཆོས་སྐྱོང་སྲུང་མ་རན་ཞིང་འཚམས་པ་ཞིག་ཆགས་ངེས་ཡིན་པར་སྔོན་གཟིགས་བྱུང་། བྷ་ཏ་ཧོར་རྣམས་ནི་རཀྵའམ་སྲིན་པོ་ཞིག་གི་པགས་པའི་འདྲ་འབག་ཉར་མཁན་ཡིན་པ་དང་། དེ་ནས་རྗེ་བཙུན་སྒྲོལ་མའི་གཡུ་ཡི་སྐུ་འདྲ་དང་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་མུ་ཏིག་གི་སྐུ་འདྲའི་ཡུམ་ཡིན་པ་རེད། དེ་གསུམ་ནི་པེ་ཧར་འབོད་འགུགས་བྱེད་པའི་ལུས་ཀྱི་རྟེན་དང་གནས་ཡིན་པ་རེད། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་གཞན་ཁག་ལྟར་ན། བྷ་ཏ་ཧོར་ལ་རྟོགས་ཞིབ་ལས་འགུལ་བསྐོ་བཞག་གནང་མཁན་དེ་ནི་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱི་སྲས་དང་རྗེས་འཛིན་པ་རྒྱལ་པོ་ལྷ་སྲས་མུ་ནེ་བཙན་པོ་ (༧༩༧-༨༠༠) ཡིན་ཞེས་གསལ། བོད་མི་ཚོས་ཡུལ་དེ་གསུམ་པོ་བདག་ཏུ་བཟང་སྟེ། བོད་དུ་གདན་དྲངས་པ་དང་བསམ་ཡས་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་སྐོ་འཛུགས་བྱས་པ་རེད།\nསློབ་དཔོན་པདྨ་འབྱུང་གནས་ཀྱིས་བོད་རྒྱལ་ཁབ་སྲུང་བའི་ཕྱིར་པེ་ཧར་བཏུལ་ནས་དམ་ལ་བཏགས། བསམ་ཡས་ལ་དུས་ཕྱིས་སུ་ “གནས་ཆེན་” ཞེས་སུ་གྲགས། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་གསུམ་པ་བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོའི་ (༡༥༤༣-༡༥༨༨) སྐུ་དུས་སུ་པེ་ཧར་སྐུ་བརྟེན་ཞིག་བརྒྱུད་ནས་ལུང་གསུང་པའི་སྲུང་མའི་རྣམ་པར་སྤྲུལ་འགོ་ཚུགས། རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པ་ངག་དབང་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོས་ (༡༦༡༧-༡༦༨༢) པེ་ཧར་དེ་གསར་དུ་རྩ་འཛུགས་བྱས་པའི་བོད་གཞུང་གི་གཞུང་བསྟེན་སྲུང་མར་བསྐོ་བཞག་མཛད་པ་དང་། དེའི་ཆེད་དུ་སྲུང་མའི་གདན་ས་ལྟ་བུར་དགོན་པ་གསར་པ་ཞིག་བཞེངས་པ་དེ་ལ་ “གནས་ཆུང་” ཞེས་སུ་གྲགས། དགོན་པ་དེ་བཞིན་པེ་ཧར་གྱི་དོན་དུ་སྤྱི་ལོ་ ༡༦༨༣ ལོར་ལེགས་པར་གྲུབ་པ་དང་དེའི་རྗེས་སུ་པེ་ཧར་ནི་ཡོངས་གྲགས་སུ་སྲུང་མ་གནས་ཆུང་ཆོས་རྒྱལ་ཞེས་སུ་གྲགས་པ་རེད།\nབསམ་ཡས་གཙུག་ལག་ཁང་དེ་ཐོག་མར་བོད་རང་ནས་བྱུང་བའི་གྲྭ་པ་དང་པོ་བདུན་ནམ་སད་མི་མི་བདུན་དེར་གནས་བཅས་ཤིང་ལེགས་སྦྱར་སྐད་དང་སྒྲ་སྒྱུར་གྱི་སློབ་གྲྭ་ཞིག་འགོ་བཙུགས། སད་མི་བདུན་དང་བོད་དུ་ཁོང་གི་གྲོགས་སུ་སླེབས་པའི་རྒྱ་གར་གྱི་སློབ་མ་རྣམས་ལ་མཁན་ཆེན་ཞི་བ་འཚོས་རབ་བྱུང་གི་སྡོམ་པ་གནང་། རབ་བྱུང་གི་སྡེ་ཆེར་འཕེལ། བསམ་ཡས་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་མཁས་དབང་རྣམས་ཀྱིས་ནང་པའི་དཔེ་ཆ་ཁག་ལེགས་སྦྱར་སྐད་ནས་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་བ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། རྒྱ་ནག་སྐད་ནས་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་ཡོད་པ་དང་གཞན་དག་གིས་བོན་གྱི་གཞུང་རྣམས་ཞང་ཞུང་སྐད་ནས་བོད་སྐད་དུའང་བསྒྱུར་ཡོད།\nམཁན་ཆེན་ཞི་བ་འཚོ་སྤྱི་ལོ་ ༧༨༣ ལོར་བསམ་ཡས་སུ་སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདས། ལོ་དེའི་ནང་རྒྱལ་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱིས་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་ལྷན་ཚོགས་ཤིག་རྩ་འཛུགས་མཛད་ཅིང་། དེའི་བརྒྱུད་ནས་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་གནད་དོན་ཁག་ཐག་གཅོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། རྒྱལ་པོས་མཁན་ཆེན་གྱི་རྗེས་འཛིན་པ་བསམ་ཡས་ཀྱི་མཁན་པོར་བསྐོ་བཞག་མཛད་པ་དང་གསལ་སྣང་ལྷན་ཚོགས་དེའི་བློན་པོ་གཙོ་བོར་བསྐོས། གསལ་སྣང་གིས་བོད་དུ་རྒྱ་གར་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་པའི་ཤོག་ཁག་གི་འགོ་ཁྲིད་བྱས་པ་དང་། བོད་དེ་ཁ་ཕྱོགས་གང་དུ་ཡར་རྒྱས་གོང་འཕེལ་འགྲོ་ངེས་ཡིན་པར་བརྟན་ཆ་བྱེད་པའི་ཕྱིར། བློན་པོ་གཞན་དག་གི་ཐག་གཅོད་ལ་དགག་བྱ་བྱེད་པའི་དབང་ཆ་ལྷན་ཚོགས་ལ་ཡོང་ཆེད་ཁོང་ནས་རྒྱལ་པོར་ཤུགས་རྐྱེན་སྤྲད་ཡོད།\nསྤྱི་ལོ་ ༧༨༤ ལོར་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ལས་དོན་དང་པོའི་ནང་གི་གཅིག་ནི་རྙིང་ཞེན་དང་ཕྱི་ལུགས་ལ་ཞེ་འཁོན་ཅན་གྱི་བོན་པོའི་ཤོག་ཁག་དེ་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ནས་གྷིལ་གིཏ་ (Gilgit) (དེང་སང་གི་བྱང་པཱ་ཀིསྟཱན་) དང་ནན་ཞའོ་ (Nanzhao) ལ་མཐར་སྐྲོད་བཏང་བ་རེད། སློབ་དཔོན་པདྨ་འབྱུང་གནས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་བོན་གྱི་སློབ་དཔོན་དྲན་པ་ནམ་འཁའ་ཞུ་བ་དེས་བརྗོད་གཞི་ཀུན་ཚང་བའི་བོན་གྱི་དཔེ་ཆ་སྣ་ཚོགས་ཀྱང་གཏེར་དུ་སྦས་ཤིང་། དེ་དག་གཅེས་སྲུང་ཆེད་དུ་བསམ་ཡས་ཀྱི་འདམ་གྱི་རྩིག་པའི་ནང་སྦས་པ་རེད།\nམཁན་ཆེན་ཞི་བ་འཚོ་སྐུ་མྱ་ངན་ལས་མ་འདས་གོང་ཁོང་གིས་ནང་པའི་གྲུབ་མཐའ་གཉིས་ཀྱི་དབར་ལ་རྩོད་རྙོག་ཅིག་ཡོང་འགྱུར་ལུང་བསྟན་མཛད་ཡོད། གྲུབ་མཐའི་ལུགས་དེ་གཉིས་ནི། རྒྱ་ནག་གི་ཛེན་བསམ་གཏན་པའི་གྲུབ་མཐའ་སྨྲ་བས་ (Ch. Chan. Jap. Zen) རྟོག་པ་དང་བྱེད་སྒོ་ཡོངས་རྫོགས་བཀག་ནས་ཅིག་ཅར་བར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་འཐོབ་པར་འདོད་མཁན་སྟོན་མེན་དང་། གཞན་དེ་ནི་ཁོང་གི་ལུགས་ཀྱི་རྒྱ་གར་གྱི་ཐོས་པ་དང་། དཔྱད་པ། ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་བརྟེན་ནས་རིམ་གྱི་བ་ཞེས་རྩེན་མེན་གྱི་ཆོས་ཚུལ་གཉིས་རེད། ཁོང་གིས་རང་གི་སློབ་མ་ཀ་མ་ལ་ཤཱི་ལའམ་པདྨའི་ངང་ཚུལ་གདན་འདྲེན་ཞུས་ནས་རྒྱ་གར་གྱི་ལུགས་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་ཆེད་རྩོད་འཇུག་དགོས་ཞེས་ལམ་སྟོན་གནང་། གྲུབ་མཐའ་དེ་གཉིས་དབར་ལ་ཡུན་སྲིང་བའི་རྩོད་པ་ཞིག་སྤྱི་ལོ་ ༧༩༢ ནས་ ༧༩༤ བར་དུ་བསམ་ཡས་སུ་བྱུང་བ་རེད། རྒྱ་ནག་གི་ལུགས་དེ་རྒྱ་ནག་གི་གྲྭ་པ་ཧྭ་ཤང་མ་ཧཱ་ཡ་ན་ (Hoshang) ཟེར་བ་ཞིག་གིས་རྩོད་པ་རེད། ཧྭ་ཤང་ཟེར་བ་ནི་རྒྱ་སྐད་དུ་གྲྭ་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཡིན་པ་དང་རྒྱ་གར་གྱི་ལུགས་དེ་སློབ་དཔོན་ཀ་མ་ལ་ཤཱི་ལས་རྩོད་པ་རེད། རྒྱ་གར་ལུགས་ཀྱི་བཞེད་ཚུལ་དེ་རྣམ་པར་རྒྱལ་བར་ཐག་གཅོད་བྱུང་ཤིང་། རྒྱལ་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱིས་དེ་ནི་བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གཞུང་འབྲེལ་ཆོས་ལུགས་སུ་ཁྱབ་བསྒྲགས་མཛད་པ་རེད།\nརྩོད་པ་དེའི་འབྲས་བུ་ནི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་བྱུང་རྐྱེན་ཁག་གིས་ཀྱང་ཤུསས་རྐྱེན་སྤྲད་ཡོད་སྲིད། གང་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་སྐབས་ཀྱི་དུས་རབས་བརྒྱད་པའི་ཕྱེད་གཉིས་པའི་ནང་རྒྱ་ནག་དང་མཉམ་དུ་རྟག་ཏུ་ས་མཚམས་ཀྱི་རྩོད་རྙོག་ཡོད་པ་རེད། (Political Aspects of the Snga dar, the Diffusion of Buddhism in Tibet, Bulletin of the Department of Sanskrit and Indian Studies, Harvard University, vol. 2, no.3) (བོད་དུ་བསྟན་པ་སྔ་དར་སྐབས་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཞེས་ཧཝརྜ་སློབ་ཆེན་ནས་ཐོབ་པའི་ལེགས་སྦྱར་དང་རྒྱ་གར་གྱི་སློབ་སྦྱོང་སྡེ་ཚན་གྱི་གསར་འཕྲིན་གྱི་པོད་ ༢། ཨང་། ༣) པའི་ནང་ཧགྷ་ རི་ཆཱརྜ་སན་ (Hugh Richardson) གྱིས། རྩོད་པ་དེའི་རྒྱབ་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་བདེན་དཔང་ལ། ཁ་གཏད་ཀྱི་བོད་པའི་སྐུ་དྲག་ནང་མི་ནས་ཡིན་པའི་གྲྭ་པ་དེ་རྒྱ་ནག་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་མཁན་དང་རྒྱབ་འགལ་བྱེད་མཁན་ཡིན་ཞིང་། རྩོད་པའི་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་ཡོད་པ་རེད།\nསྤྱི་ལོ་ ༧༦༣ ལོར་མཁན་ཆེན་ཞི་བ་འཚོ་བོད་ནས་ཕྱིར་འབུད་དང་ལོ་འགའ་ཤས་རྗེས་སུ་ཕྱིར་ལོག་ཕེབས་པའི་བར་ལ། བོད་དམག་གིས་ཐ་ན་ཐང་གི་རྒྱལ་ས་ཧྲང་ཨན་ (Chang’an) དབང་དུ་བསྡུས་ཏེ། བཙན་དབང་གིས་ཕྱིར་འཐེན་བྱེད་དུ་མ་བཅུག་གོང་ཉིན་བཅོ་ལྔའི་རིང་བཟུང་བ་རེད། འདི་ནི་རྒྱ་ནག་གིས་ཨན་ལུ་ཤན་གྱི་གྱེན་ལོག་ (An Lushan Rebellion) ཚར་གཅོད་དང་ཐང་གི་རྒྱལ་པོ་གསར་པ་ཏེའུ་ཙུང་ (Daizong) ལུའོ་ཡང་ (Luoyang) ནས་ཧྲང་ཨན་ (Chang’an) དུ་ལོག་པའི་བར་གྱི་བར་སེང་སྐབས་སུ་བྱུང་ཡོད།\nའོན་ཀྱང་བོད་དང་རྒྱ་ནག་དབར་གྱི་དམག་འཁྲུག་དེ་མུ་མཐུད་ནས་བྱུང་ཤིང་། སྤྱི་ལོ་ ༧༨༡ ལོར་བོད་དམག་གིས་ཏ་རིམ་བྷ་སིན་གྱི་ཤར་མཐར་ཡོད་པའི་ཏུན་ཧོང་ (Dunhuang) བདག་བཟུང་བྱས། དེར་ཡོད་པའི་བྲག་གི་དགོན་ཆེན་ཁང་མིག་སྣ་ཚོགས་པ་དེ་དག་རྒྱ་ནག་སྐད་ནས་བོད་སྐད་དུ་ནང་པའི་དཔེ་ཆ་ཡིག་སྒྱུར་གྱི་བསྟི་གནས་སུ་གྱུར། རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་དང་བོད་ལུགས་ཀྱི་ཛེན་ནང་པ་གཉིས་ཀ་དེར་དར་ཁྱབ་བྱུང་།\nསྤྱི་ལོ་ ༧༨༣ ལོ་སྟེ། མཁན་ཆེན་ཞི་བ་འཚོ་སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ལོའི་ནང་གི་ཅིང་ཅོའི་ (Qingshui) ཞི་བའི་ཆིངས་ཡིག་གིས་དེང་སང་ཅིང་ཧ་ཡེའི་ (Qinghai) ཞིང་ཆེན་ཨ་མདོ་ལ་རྒྱ་བོད་ས་མཚམས་རྩ་འཛུགས་བྱས་ཤིང་། བོད་ལ་ཀོ་ཀོ་ནོར་ས་ཁུལ་གྱི་སྟངས་འཛིན་ཐོབ་ཐང་སྤྲད་པ་རེད། འོན་ཀྱང་རྒྱལ་རྒྱུད་གཉིས་དབར་གྱི་ཞི་བའི་ཆིངས་ཡིག་དེ་ལོ་གསུམ་གཅིག་པུའི་བར་དུ་གནས་པ་དང་། སྤྱི་ལོ་ ༧༨༦ ལོར་སླར་ཡང་གློ་བུར་དམག་འཁྲུག་འགོ་ཚུགས། དེ་ནི་བསམ་ཡས་རྩོད་པའི་ལོ་དྲུག་གི་གོང་ལ་ཡིན།\nརྒྱ་བོད་ཀྱི་རྩོད་རྙོག་དེ་ཨ་མདོའི་ས་མཚམས་དང་དར་སྐུད་ཚོང་ལམ་གྱི་ས་ཁུལ་རྣམས་ལ་དམ་བསྒྲགས་བྱས་མེད། བོད་ནི་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱི་མངའ་འོག་ཏུ་དམག་དོན་གྱི་མཐུན་ཕྱོགས་རྒྱལ་འབྲེལ་སྣ་ཚོགས་པའི་ནང་ཞུགས་ཡོད་པ་དང་། དམིགས་བསལ་ས་ཨེམ་རྒྱལ་པོ་སྤེ་ལེ་ཀོའི་ (Pilaoko of Siam) སྲས་རྒྱལ་པོ་ཀ་ལོ་ཕིང་ (Kolofeng) དང་འབྲེལ་བ་བྱུང་ཡོད། རྒྱལ་པོ་སྤེ་ལེ་ཀོ་ (སྲིད་དབང་སྐྱོང་ཡུན། ༧༢༨-༧༥༠) ནི་ཡུ་ནན་དུ་ཡོད་པའི་ཐེ་ལེནྜའི་རྒྱལ་གཞིས་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་མཁན་ནན་ཞོའུ་ (Nanzhou) ཡི་དབང་སྒྱུར་བ་ཡིན་པ་དང་། ཁོང་ལ་སྤྱི་ལོ་ ༧༣༠ ལོར་བྷ་ཡེ་ (Bai) མངའ་འབངས་སྣ་ཚོགས་པ་ཆིག་སྒྲིལ་བྱས་པ་ལས་བསྐྲུན་པ་རེད། སྤེ་ལེ་ཀོས་སྤྱི་ལོ་ ༧༣༥ ལོར་ཐང་གི་བཀས་དབང་སྒྱུར་བ་དེ་ཁས་ལེན་བྱས་ཏེ། སྤྱི་ལོ་ ༧༤༥ ལོར་ཉེ་འཁོར་བོད་ཀྱི་ས་ཁུལ་ཁག་ལ་འཐབ་རྒོལ་བྱས། འོན་ཀྱང་ཁོང་གི་སྲས་དང་རྗེས་འཛིན་པ་རྒྱལ་པོ་ཀ་ལོ་ཕིང་ (༧༥༠-༧༧༩) གིས་རྒྱ་ནག་གི་ཁ་གཏད་དུ་ངོ་རྒོལ་བྱས་ཤིང་། སྤྱི་ལོ་ ༧༥༠ ལོར་བོད་དང་མཐུན་གྲོས་བྱས། སྤྱི་ལོ་ ༧༧༨ ལོར་བོད་དང་ནན་ཞོའོ་གཉིས་མཉམ་དུ་སི་ཁྲོན་ (Sichuan) ལ་རྒྱ་ནག་ལ་འཐབ་འཛིངས་བྱས། མཐུན་གྲོས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་འདི་སྤྱི་ལོ་ ༧༨༦ བར་དུ་ཚུགས་ཤིང་། དེའི་རྗེས་ཀྱི་ནན་ཞོའོ་ཡི་དབང་སྒྱུར་བྱེད་མཁན་རྒྱལ་པོ་ཨི་མོ་ཤུན་ (༧༧༩-༨༠༨) གྱིས་རང་གི་རྒྱལ་གཞིས་དེ་སླར་ཡང་རྒྱ་ནག་དང་མཉམ་དུ་མཐུན་གྲོས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་བྱས་པ་དང་། ཡང་བསྐྱར་རྒྱ་བོད་གཉིས་ཀྱི་དབར་དམག་འཁྲུག་བྱུང་བ་རེད། དེར་བརྟེན་དེའི་དུས་སུ་རྒྱ་བོད་གཉིས་ཕན་ཚུན་དམག་ས་གཉིས་ལ་འཐབ་པ་རེད། ནན་ཞོའོ་ཡི་རྒྱལ་གཞིས་དེ་སྤྱི་ལོ་ ༩༠༢ བར་དུ་གནས་པ་རེད།\nསྤྱི་ལོ་ ༧༩༠ ལོ་སྟེ། བསམ་ཡས་རྩོད་པའི་ལོ་གཉིས་གོང་ལ། བོད་ཀྱིས་ཨན་ཤིའི་དམག་དཔུང་བཞི་སླར་ཡང་བདག་བཟུང་བྱས། དེ་ནི་སྤྱི་ལོ་ ༦༩༢ ལོར་བཙུན་མོ་ཝུ་ (སྲིད་དབང་སྐྱོང་ཡུན། ༦༨༤-༧༠༥) ཡི་མངའ་འོག་ཏུ་རྒྱ་ནག་ལ་ཤོར་བ་དེ་རེད། བཙུན་མོས་རང་ཉིད་ནས་མ་འོངས་པའི་སངས་རྒྱས་བྱམས་པ་མགོན་པོའི་དྲུང་དུ་གསལ་བསྒྲགས་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་གནས་སྐབས་རིང་ཐང་རྒྱལ་རྒྱུད་དེ་གནས་དབྱུང་གཏོང་བའི་ཕྱིར་གློ་བུར་གྱེན་ལངས་ཤིག་སྣེ་ཁྲིད། ལྷག་པར་དུ་སྤྱི་ལོ་ ༧༩༠ ལོར་བོད་ཀྱིས་སླར་ཡང་ལི་ཡུལ་བདག་བཟུང་བྱས་པར་བརྟེན་དར་སྐུད་ཚོང་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་ལྷོ་ཏ་རིམ་བྷ་སིན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་དབང་དུ་སྒྱུར་བྱས། དེའི་སྐབས་སུ་བོད་ཀྱིས་ཀཤ་གར་ (Kashgar) ཡང་དབང་སྒྱུར་བྱས་ཡོད་ནའང་། ཁོང་ཚོས་ཨན་ཤིའི་དམག་དཔུང་གཞན་གཉིས་དབང་སྒྱུར་བྱས་མེད།\nབོད་ཀྱིས་མུ་མཐུད་ནས་སྤྱི་ལོ་ ༧༨༥ ནས་ ༨༠༥ བར་བྱང་གི་ཕྱོགས་སུ་འཐབ་རྒོལ་བྱས། དེའི་སྐབས་ཀྱི་བོད་མི་ཚོས་ཨེ་རབ་ཨ་བྷ་སི་དའི་ (Abhasid Arab) ཁ་གཏད་དུ་ཁར་ལུཀ་ཏུར་ཀི་ (Qarluq Turks) དང་ཏུར་ཀི་ཤ་ཧིས྄་ (Turki Shahis) མཐུན་གྲོས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་བྱས་ནས་ཡོད། ཁར་ལུཀ་རྣམས་ནི་དེང་སང་གི་ཁར་གྷིསྟཱན་ (Kyrgyzstan) དུ་གནས་ཤིང་། དུས་ཕྱིས་སུ་དེར་རྟེན་གཞི་བྱས་པའི་ཁ་ར་ཁ་ནི་དའི་ (Qarakhanid) (༨༤༠-༡༡༣༧) རྒྱལ་ཁམས་གསར་འཛུགས་བྱས། ཏུར་ཀི་ཤ་ཧིས྄་རྣམས་ཀྱིས་དུས་རབས་ལྔ་པའི་དཀྱིལ་ནས་བཟུང་སྟེ་སྤྱི་ལོ་ ༨༧༠ ལོའི་བར་དུ་ཀཱ་བྷུལ་ལུང་པར་དབང་སྒྱུར་བྱས། དེའི་སྐབས་སུ་དེ་དག་གི་རྒྱལ་གཞིས་ནི་བོད་ཀྱི་མངའ་འབངས་སུ་གཏོགས་པ་ཞིག་རེད།\nབོད་ཀྱི་དམག་མི་པ་མིར་རི་བོ་ (Pamir Mountains) བརྒལ་ནས་དེང་སང་ཨ་མུ་དརྱ་ཆུ་བོ་ (Amu Darya River) དང་གནའ་བོའི་དུས་སུ་ཨོཀྶས྄་ཆུ་བོའི་ (Oxus River) བར་དུ་ཐག་རིང་ཕྱིན། ཆུ་བོ་དེ་ནི་པ་མིར་རི་བོ་ནས་འབབ་བཞིན་དུ་ཏ་ཇི་ཀིསྟཱན་ (Tajikistan) དང་ཨཧྥ་གྷ་ནིསྟཱན་ (Afghanistan) གྱི་ས་མཚམས་བརྒྱུད་དེ་ཨུཛ་བེཀིསྟཱན་ (Uzbekistan) ནས་ཨེ་རལ་མཚོ་ (Aral Sea) རུ་འབབ་ཀྱི་ཡོད། བོད་དམག་མདུན་སྐྱོད་ལ་བཀག་སྡོམ་བྱེད་སླད། ཨ་བྷ་སིད་ ཁ་ལིཧྥ་ ཧ་རུན་ ཨལ་ར་ཤི་དས་ (Abbasid Caliph Harun al-Rashid) (༧༨༦-༨༠༩) རྒྱ་ནག་དང་མཉམ་དུ་མཐུན་གྲོས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་བཟོས་པ་རེད། བོད་དམག་ནུབ་ཏུར་ཀིའི་ས་ཆར་མདུན་སྐྱོད་ཀྱི་ཁྱབ་ཚད་དེ་ཨལ་ཏུ་སྦག་ (Al-Tubbat) ཟེར་བའི་ཨོཀྶས྄་ཆུ་བོའི་ (Oxus River) བྱང་གི་མཚོ་ཞིག་གིས་མཚོན་པར་བྱས་ཡོད། བོད་སྐད་དུ་དེ་ལ་མཚོ་ཆུང་ཞེས་ཟེར། ཨལ་ཏུ་སྦག་ནི་ཨེ་རབ་ཀྱི་སྐད་དུ་བོད་ཅེས་པའི་མིང་ཡིན།\nདེར་བརྟེན་བསམ་ཡས་རྩོད་པའི་དུས་སྐབས་སུ་བོད་དང་རྒྱ་ནག་གཉིས་ཁོ་ནའི་བར་ལ་དམག་འཁྲུག་རྒྱག་བཞིན་ཡོད་པ་མ་ཟད། དམག་ས་གསུམ་གྱི་སྟེང་ལ་དམག་འཁྲུག་རྒྱག་བཞིན་ཡོད། དེས་རྒྱ་ནག་ཕྱོགས་དེ་རྩོད་པ་ཤོར་བ་དང་དེའི་རྗེས་བོད་ཀྱིས་རྒྱ་ནག་ནང་ཆོས་ཁས་མི་ལེན་པར་དེའི་ཚབ་ལ་རྒྱ་གར་གྱི་ནང་ཆོས་རང་ལུགས་སུ་བསྟེན་པ་བཅས་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་སྤྲད་ཡོད་པ་གོར་མ་ཆག\nཆོས་རྒྱལ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་ནི་སྤྱི་ལོ་ ༧༩༧ ལོར་ལས་ཡོལ་ཞུས་པ་དང་སྤྱི་ལོ་ ༧༩༨ ལོར་སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདས། ཁོང་གི་རྒྱལ་སྲིད་སྐྱོང་བའི་དུས་ཡུན་ཐུང་ངུའི་ནང་སྲས་མུ་ནེ་བཙན་པོས་ (༧༩༧-༨༠༠) ས་ཆ་བཅོས་སྒྱུར་འགའ་ཞིག་ལག་བསྟར་བྱ་རྒྱུ་འབད་བརྩོན་བྱས་ཀྱང་། མཐར་དེ་དག་ལམ་ལྷོང་བྱུང་མེད། ཁོང་གི་རྗེས་འཛིན་དེ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱི་སྲས་གཞན་ཞིག་གིས་བྱས་ཤིང་། ཁོང་གི་མཚན་ལ་ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན་ (སྲིད་དབང་སྐྱོང་ཡུན་ ༨༠༠-༨༡༥ བར་) ནམ་སད་ན་ལེགས་ཞེས་ཀྱང་གྲགས། རྒྱལ་པོ་སད་ལ་ལེགས་ཀྱིས་མུ་མཐུད་དེ་ནང་པའི་བསྟན་བཅོས་ཁག་བོད་སྐད་དུ་སྒྱུར་བར་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་། ཁོང་གི་རྒྱལ་སྲིད་སྐྱོང་བའི་དུས་ཡུན་རིང་ལ་བོད་ཀྱི་དམག་དཔུང་གིས་མུ་མཐུད་ནས་ནུབ་ཀྱི་ཨེ་རབ་ལ་དཔུང་རྒོལ་བྱས་ཏེ། ཐ་ན་དེང་སང་གི་ཨུཛ་བེ་ཀིསྟཱན་གྱི་ཊྲན་སོཀྶ་ནི་ཡའི་ (Transoxania) རྒྱལ་ས་ས་མར་ཀནྡ་ (Samarkand) དཔུང་དམག་གིས་མཐའ་བསྐོར་བ་རེད། འདི་ནི་ར་ཧྥི་བ་ལཻཐའི་ (Rafi’b. Layth) གྱེན་ལོག་གི་དུས་སྐབས་སུ་བྱུང་ཞིང་། དེ་ནི་བོད་དང་། གར་ལོག (Qarluq) ཏུར་ཀི་ཤ་ཧི་ (Turki Shahi) བཅས་ཕྱོགས་སྒྲིལ་གྱིས་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱས་ཡོད། ཁ་ལིཧྥ་ ཧ་རུན་ ཨལ་ར་ཤི་ད་ (Caliph Harun al-Rashid) ས་མར་ཀནྡ་སྲུང་སྐྱོབ་ཆེད་འགྲོ་བའི་ལམ་བར་དུ་འདས་གྲོངས་སུ་གྱུར།\nཧ་རུན་ ཨལ་ར་ཤི་དའི་བུ་གཉིས་པ་ཁ་ལིཧྥ་ཨལ་མ་ནུན་ (Caliph al-Ma’nun) ཏུར་ཀིའི་བོད་ཀྱི་མངའ་སྡེའི་སྲིད་སྐྱོང་མཉམ་དུ་གྲོས་མཐུན་ཞིག་གི་ཆེད་དུ་སླེབས་པ་དང་། དེས་ཁོང་ལ་གསེར་གྱི་སྐུ་འདྲ་ཞིག་སྤྱན་འབུལ་ཞུས་ཤིང་། དེ་ནི་དུས་ཕྱིས་སུ་མེ་ཁའི་ (Mecca) ཀཱ་བྷ་ (Kaaba) ལ་བཏང་། ཨེ་རབ་རྣམས་ས་མར་ཀནྡ་ལ་དབང་སྒྱུར་ཤོར་བའི་རྗེས་སུ་ཨལ་མ་ནུན་གྱིས་རང་ཉིད་ཀྱི་གཅེན་པོ་དང་མཉམ་དུ་མི་སེར་ནང་འཁྲུག་ཅིག་ལ་འཐབ་པའི་ཆེད་བོད་དང་ཏུར་ཀི་ཤ་ཧི་མཉམ་དུ་ཞི་བའི་འབྲེལ་བ་བཟོས། ནང་འཁྲུག་དེ་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་པའི་རྗེས་སྤྱི་ལོ་ ༨༡༥ ལོར་ཁ་ལིཧྥ་ཡིས་འཐབ་རྒོལ་བྱས་ཏེ་ཀཱ་བུལ་ (Kabul) དབང་དུ་བསྡུས། ཕམ་ཉེས་ཤོར་བའི་ཏུར་ཀིའི་བོད་ཀྱི་མངའ་སྡེ་སྲིད་སྐྱོང་ནི་ཏུར་ཀི་ཤ་ཧིའི་བོད་ཀྱི་མངའ་འབངས་རྒྱལ་པོ་ས་ལ་པ་ཏི་ (Salapati) ལ་གོ་ཞིང་། དེ་ཁ་ཆེའི་ཆོས་ལུགས་སུ་བཙན་ཤེད་ཀྱིས་བརྗེ་སྒྱུར་བྱས་ཡོད། ཁོང་གིས་རྗེས་སུ་རྟེན་འབུལ་གྱི་ཚུལ་དུ་གསེར་ལས་གྲུབ་པའི་སྟོན་པའི་སྐུ་འདྲ་ཆེན་པོ་ཞིག་དབང་དུ་འདུ་མཁན་རྣམས་ལ་སྟེར་ཡོད། སྐུ་འདྲ་དེ་ནི་མེ་ཁཱའི་ཀཱ་བྷ་ལ་སྤྱི་ལོ་ ༨༡༧ ལོར་ཆག་སྐྱོན་མ་ཤོར་བར་དུ་འགྲེམས་སྟོན་བྱས་པ་རེད།\nབོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་སད་ན་ལེགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་སྤྱི་ལོ་ ༨༡༥ ལོར་ཁོང་གི་སྲས་ཁྲི་གཙུག་ལྡེ་བཙན་ (སྲིད་དབང་སྐྱོང་ཡུན་༨༡༥-༨༣༦) ཡིན་ཞིང་། ཁོང་གི་མཚན་ལ་རལ་པ་ཅན་ཞེས་ཀྱང་གྲགས། ཁྲི་རལ་པ་ཅན་གྱིས་བོད་དབུས་སུ་རྒྱ་གར་གྱི་པཎྜི་ཏ་གསུམ་གདན་དྲངས་པ་སྟེ། ཤཱིལེནྡྲ་བོ་དྷི་དང་། ད་ན་ཤཱི་ལ། ཇཱི་ན་མིཏྲ་བཅས་གསུམ་རེད། པཎྜི་ཏ་དེ་གསུམ་དང་བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ་སྐ་བ་དཔལ་བརྩེགས་དང་ཅོག་རོ་ཀླུའི་རྒྱལ་མཚན་དང་ལྷན་དུ་འགྱུར་རྙིང་བ་རྣམས་ལ་བསྐྱར་ཞིབ་མཛད་པ་དང་། མདོ་དང་བསྟན་བཅོས་ནང་གི་ཆོས་སྐད་ལེགས་སྦྱར་སྐད་ནས་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་བ་རྣམས་ཐ་སྙད་ཚད་ལྡན་གཏན་ལ་ཕབ་ནས་བྱེ་བྲག་རྟོག་བྱེད་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་མཛད། དེ་ནི་བོད་དང་ལེགས་སྦྱར་སྐད་ཤན་སྦྱར་གྱི་ཚིག་མཛོད་ཐོག་དེ་ཡིན་པ་རེད།\nབོད་ཀྱི་ཁྲིར་མངའ་གསོལ་བའི་རྗེས་སུ་རྒྱལ་པོ་ཁྲི་རལ་པ་ཅན་གྱིས་དམག་དཔུང་རྒྱ་ནག་གི་ས་མཚམས་སུ་བཏང་། ས་མཚམས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཉིས་ཀར་ཡོད་པའི་ནང་པ་ཚོས་བར་སྡུམ་བཙལ་ཞིང་། སྤྱི་ལོ་ ༨༢༡ ལོའི་རྡོ་རིང་ཡིག་ཆའི་ནང་རྗེས་འབྲས་ཐོན་པ་དེ་སྤྱི་ལོ་ ༧༨༣ ལོའི་ས་མཚམས་ཀྱི་ཆིངས་ཡིག་སླར་ཡང་ངེས་བརྟན་བཟོ་གི་ཡོད། ཆིངས་ཡིག་འདི་ནི་རྡོ་རིང་གསུམ་ལ་བརྐོས་ཡོད་དེ། གཅིག་ནི་ཐང་རྒྱལ་པོ་མུ་ཙུང་ (Muzong) (སྲིད་དབང་སྐྱོང་ཡུན་ ༨༢༡-༨༢༥) གི་ཕོ་བྲང་གི་ཕྱི་ལོགས་ཆན་གིའན་ (Chang’an) ལ་ཡོད་པ་དང་། གཞན་གཅིག་ནི་རྒྱ་བོད་ཀྱི་ས་མཚམས་གུ་གུ་རྨེ་རུ་ལ་ཡོད། གསུམ་པ་དེ་ནི་སྤྱི་ལོ་ ༨༢༣ ལོར་ལྷ་སར་བཙུགས་པའི་བཀའ་གཙིགས་རྡོ་རིང་དེ་ཡིན། ཆིངས་ཡིག་གི་ནང་དུ་བོད་དང་རྒྱ་ནག་གཉིས་འདྲ་མཉམ་ཡིན་ཞེས་གཏན་ལ་ཕབ་ཡོད།\nསྤྱི་ལོ་ ༨༣༦ ལོར་རལ་པ་ཅན་ལྐོག་གསོད་བྱས་པ་དང་ཁོང་གི་ཕྲག་དོག་ཅན་གྱི་གཅེན་པོ་ཁྲི་འུ་དུམ་བཙན་པོས་ (སྲིད་དབང་སྐྱོང་ཡུན་ ༨༣༦-༨༤༢) རྒྱལ་སྲིད་བཟུང་། ནམ་རྒྱུན་ཡོངས་གྲགས་སུ་གུས་ཞབས་མེད་པའི་སྒོ་ནས་ཁོང་ལ་གླང་དར་མ་ཞེས་ཟེར། ཁོང་གིས་དགོན་སྡེ་ལྷ་ཁང་རྣམས་སྒོ་རྒྱག་པ་དང་ནང་པའི་དགེ་འདུན་པ་ཚོར་གཉེན་སྒྲིག་བྱ་ཆོག་པ་དང་། ཁྱི་ར་བ་བྱེད་ཆོག་པའི་གདམ་ཀ་སྤྲད་པའམ། ཡང་ན་དེ་དག་བོན་དུ་བསྒྱུར་བ་རེད། ངོས་ལེན་མི་བྱེད་མཁན་རྣམས་སྲོག་ཐོག་བཏང་། དེ་ལྟར་བོད་དབུས་ནས་ནང་ཆོས་བསྣུབས་ནའང་། བོད་ཤར་ཕྱོགས་དང་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་བསྟན་པ་གནས་ཡོད། ཊུ་རལ་ ཝཡེ་ཝིལ་ (Turrell Wylie) གྱིས་ (Some Political Factors in the Early History of Tibetan Buddhism in Studies in the History of Buddhism) (བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་སྔ་བའི་ནང་གསལ་བའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དོན་རྐྱེན་འགའ་ཞིག་ཅེས་ནང་ཆོས་ལོ་རྒྱུས་ལ་སློབ་སྦྱོང་ཞེས་པའི་ནང་) རྩོད་ལེན་བྱེད་པ་ལྟར་ན། གླང་དར་མའི་སྡང་འཛིན་དང་སྡུག་སྦྱོང་གི་བྱུང་རྐྱེན་ནི་ཁོང་གི་གཅེན་པོའི་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་ཆེད་དུ་གཞུང་གི་ཁྲལ་འབབ་ཁ་སྒྱུར་བ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་དཔལ་འབྱོར་འཛད་པའི་དཀའ་ངལ་དེ་མེད་པ་བཟོ་ཕྱིར་ཡིན་ཞེས་བརྗོད། དེར་མ་ཟད། ཆོས་ལུགས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱིས་ཤུགས་སྣོན་འབད་འབུངས་ལ་བརྟེན་ནས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་བྱ་བཞག་ཁག་ལ་གནོན་ཤུགས་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་སྤྲོད་ཀྱི་ཡོད་པ་དེ་མེད་པ་བཟོ་བའི་ཆེད་དུའང་ཡིན་པ་རེད།\nསྤྱི་ལོ་ ༨༤༢ ལོར་ལྷ་ལུང་དཔལ་གྱི་རྡོ་རྗེས་རྒྱལ་པོ་གླང་དར་མ་བཀྲོངས། ལྷ་ལུང་དཔལ་གྱི་རྡོ་རྗེ་ནི་གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེའི་སློབ་མ་རྗེ་འབངས་ཉེར་ལྔའི་ནང་གི་གཅིག་ཡིན་པ་རེད། བསམ་གཏན་རྒྱལ་མཚན་ཀརྨེས་རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་པའི་དཔེ་དེབ་ནང་བཀོད་པ་ལྟར་ན། ཁོང་ནི་ཆོས་ལུགས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་གནས་དབྱུང་བཏང་བའི་དབུ་ཁྲིད་དང་བསམ་ཡས་ཀྱི་མཁན་ཟུར་ཡིན་ཞེས་ཟེར། འདིའི་རྗེས་སུ་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་དབྱེན་སྦྱོར་ཞིག་གིས་སྲིད་དབང་འཕྲོག་ལེན་གྱི་འཐབ་རྩོད་ལོ་མང་བྱུང་ཞིང་། བོད་དེ་རྒྱལ་གཞིས་དང་ས་གནས་ཆ་བགོས་གཏོང་བའི་དབང་ཚད་སྣ་ཚོགས་པར་ཁ་ཐོར་བཏང་བ་དང་བཅས་བོད་སིལ་བུར་ཐོར་རོ།།


Posted on 2012-03-01 2012-03-02 By དགེ་རབ་\t5 Comments on ལོ་གསར་ལ་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས། གནས་མཇལ་ལ་ཕེབས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཉེས་ཅན་པར་གྱུར་པའི་ལྷ་སའི་རྒན་རྒོན་རྣམས་ལ་ཕུལ་བ།\nདེ་རིང་ནི་ ༼ཕྱི་ཟླ་གཉིས་པའི་ཚེས་ ༢༣༽ བོད་རྒྱལ་ལོ་ ༢༡༣༩ ཆུ་འབྲུག་ལོའི་ལོ་སར་ཚེས་པ་གཉིས་རེད། ངས་བོད་མི་ཁྲི་གཅིག་ཙམ་དང་ལྷག་པར་དེའི་ཁྲོད་ཀྱི་རྒན་རྒོན་ནང་པའི་གནས་བསྐོར་ལ་ཕེབས་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱིས་ཉེས་ཅན་པ་ཆགས་པ་རྣམས་ལ་ “ལོ་སར་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་”ཞེས་བརྗོད་འདོད་སྐྱེས། འོན་ཀྱང་བོད་མི་ཞིག་གིས་འདི་ལྟར། “ད་ང་ཚོས་ཕན་ཚུན་འཚམས་འདྲི་བྱེད་དུས། ང་ཚོས་ “ལོ་སར་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་”ཞེས་ལབ་རྒྱུ་མི་འདུག ང་ཚོ་ལ་ “བཀྲ་ཤིས་”མི་འདུག་ལ། ང་ཚོ་ལ་ “བདེ་ལེགས་”ཀྱང་མི་འདུག ང་ཚོས་ཕན་ཚུན་ལ་ “གཟབ་གཟབ་བྱོས་”ཞེས་ཕན་ཚུན་ལ་ལྟ་རྟོག་བྱེད།”ཅེས་འགྲེལ་བརྗོད་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་བྱས་འདུག་པ་ཇི་བཞིན་རེད།\nThis year, from January 1-10, at the Indian Buddhist holy site of Bodhgaya, the sacred place of Vajrasana where Buddha attained enlightenment, His Holiness the Dalai Lama presided over the 32nd Kalacakra Initiation. Approximately 500,000 Buddhists from all over the world participated, among them upwards of 10,000 Tibetan believers from all of the regions within Tibet as well as upwards of 1,000 Chinese and other believers from all over China.\nལོ་འདིའི་སྤྱི་ཟླ་དང་པོའི་ཚེས་པ་ ༡ ནས་ ༡༠ བར་དུ་རྒྱ་གར་གྱི་ནང་པའི་གནས་ཆེན་ སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་སངས་རྒྱས་སའི་གནས་མཆོག་རྡོ་རྗེ་གདན་དུ་༧རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེས་དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་ཐེངས་ ༣༢ པ་དེ་བསྩལ་པ་རེད། འཛམ་གླིང་ཁྱོན་ནས་ཧ་ལམ་ནང་པ་འབུམ་ ༥ ཙམ་གསུང་ཆོས་ཞུ་བར་བཅར་ཡོད་ལ། བོད་ཀྱི་ས་ཁུལ་གང་ས་ནས་བོད་མི་ཆོས་ཞུ་བ་ཁྲི་གཅིག་མ་ཟིན་ཙམ་དང་། རྒྱ་ནག་ནང་ཁུལ་གྱི་ས་ཆ་གང་ནས་རྒྱ་མིའམ་དེ་མིན་གྱི་ཆོས་ཞུ་བ་སྟོང་གཅིག་མ་ཟིན་ཙམ་ཆོས་ཞུར་བཅར་ཡོད།\nརྒྱུན་ལྡན་ནས་བོད་ཀྱི་ས་ཁུལ་ཏུ་ཕྱིར་བསྐྱོད་ལག་འཁྱེར་ཞུ་རྒྱུ་ནི་ཧ་ཅང་དཀའ་བ་ཞིག་ཡིན་ལ། ༢༠༠༨ ལོར་བོད་ཀྱི་ས་ཁུལ་ཁག་ཏུ་ངོ་རྒོལ་བྱུང་བའི་རྐྱེན་བྱས་ཏེ། ཕྱིར་བསྐྱོད་ལག་འཁྱེར་ཞུ་སྟེར་བྱེད་པ་ནི་ཧ་ལམ་མཚམས་འཇོག་བྱས་པའི་ཚོད་ལ་སླེབས་ཡོད། འདས་པའི་ལོ་ངོ་གཉིས་ཙམ་ལྷག་གི་རིང་ལ་ལྷ་སའི་ནང་བྱུང་བ་ཇི་བཞིན་གཞུང་འཛིན་པ་དག་གིས་ལོ་ན་ ༦༠ དང་དེ་ཡན་གྱི་རྒན་རྒོན་རྣམས་ལ་བཟང་པོའི་རྣམ་འགྱུར་བསྟན་ནས་ཕྱིར་བསྐྱོད་ལག་འཁྱེར་སྟེར་རྒྱུའི་མོས་མཐུན་བྱས་པ་རེད། དེར་བརྟེན་བོད་ནང་ནས་རྡོ་རྗེ་གདན་དུ་དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་ཞུ་བར་ཕེབས་མཁན་གྱི་ཁྲོད་དུ་རྒན་རྒོན་ཧ་ཅང་མང་པོ་ཡོད་རེད་ལ། དེ་ཚོ་ཚང་མ་ཡང་རང་རང་གི་ཚེའི་ལྷག་མ་འདིའི་རིང་ལ་རང་གི་རྩ་བའི་བླ་མའི་ཞལ་རས་འཁྱུག་ཙམ་མཇལ་རྒྱུ་ལ་རེ་ལྟོས་ཆེན་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། ཁོང་ཚོའི་རྩ་བའི་བླ་མ་ནི་ལོ་ ༥༣ རིང་བཙན་བྱོལ་དུ་བཞུགས་པའི་༧རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་ལས་གཞན་སུ་ཡང་མ་རེད།\nWhen the initiation was concluded the faithful from inside Tibet dispersed and set out on the return journey to their homes there. They had worn themselves out just to get passports and their route had been plagued with hardship, until finally they obtained the nourishing nectar of the buddhadharma at the holy site. They hadabrief moment of happiness, never imagining that there would bealater “settling of scores;” that this would set in motion an experience of mental and physical torment.\nདུས་འཁོར་དབང་ཆེན་གྲུབ་པ་དང་། བོད་ནས་ཕེབས་པའི་དད་ལྡན་མང་ཚོགས་རྣམས་དེ་ནས་གྱེས་ཏེ་སླར་རང་གི་ཕ་ཡུལ་ལ་ལོག་ཕེབས་ཡོད་པ་རེད། ཁོང་ཚོས་ གནས་མཆོག་རྡོ་རྗེ་གདན་དུ་ཆོས་ཀྱི་བདུད་རྩི་མ་ཐོབ་པ་དེ་སྲིད་དུ་ ཕྱིར་བསྐྱོད་ལག་འཁྱེར་ཞུ་རྒྱུའི་དཀའ་ལས་མྱངས་པ་དང་། དེ་བཞིན་འགྲུལ་བཞུད་ཀྱི་ལམ་ཁ་དེ་ཡང་དཀའ་སྡུག་གིས་ཁེངས་ཡོད། ཁོང་ཚོས་དུས་ཡུན་གཅིག་གི་རིང་བདེ་སྐྱིད་ལ་རོལ་ཡོད་ཅིང་། ཕྱིས་སུ་ལུས་སེམས་གཉིས་ཀར་ “དཀའ་རྙོག་སྣེ་མང་”ཞིག་བརྒྱུད་ནས་མནར་གཅོད་མྱོང་དགོས་པ་དེ་སེམས་ལའང་འཁོར་གི་མེད།\nFirst, when they returned via Nepal, whether they arrived at one of several airports or at the border crossing point of Dram, they were all interrogated and searched by Chinese military and police. Buddhist ritual objects, such as scriptures, etc., that they were carrying with them as well as presents that they’d bought, such as Tibetan medicines, etc., were all indiscriminately confiscated. ཐོག་མར་ཁོང་ཚོ་བལ་ཡུལ་བརྒྱུད་ནས་གནམ་ཐང་གང་རུང་ཞིག་དང་ཡང་ན་འགྲམ་གྱི་འགག་སྒོ་བཅས་ལ་འབྱོར་སྐབས་རྒྱ་མིའི་དམག་མི་དང་ཉེན་རྟོག་པས་སྔོག་བཤེར་དང་འདྲི་བརྩད་བྱས་ཡོད། ཁོང་ཚོས་འཁྱེར་ཡོང་བའི་ནང་པའི་སྐུ་རྟེན་དཔེར་ན་སྐུ་འདྲ་ལྟ་བུ་དང་། དེ་བཞིན་ཁོང་ཚོས་ལག་རྟགས་སུ་ཉོས་པའི་ལེགས་སྐྱེས་དཔེར་ན་བོད་སྨན་ལྟ་བུ་རྣམས་ཚང་མ་གང་བྱུང་དུ་འཕྲོག་བཅོམ་བྱས་པ་རེད།\nIt is understood that many of the faithful whose homes were in Amdo and Khams were taken asagroup to Lhasa and sent together via the Qinghai-Tibet Railway to their individual regions. Afterwards each individual had to be vouched for by two cadres in their home areas. Only then could they return to their own families. In addition, the faithful from Amdo and Khams who have returned most recently from India and Nepal were placed under uniform supervision and sent to Shigatse to receive7days of “education.” Afterwards they were sent back home together.\nཁམས་དང་ཨ་མདོ་ནས་ཡིན་པའི་དད་ལྡན་ཆོས་ཞུ་བ་མང་པོ་ཞིག་སྐོར་ཁག་བྱས་ཏེ་ལྷ་སར་འཁྱེར་ཞིང་དེ་ནས་མཚོ་བོད་ལྕགས་ལམ་བརྒྱུད་ལྷན་ཅིག་ཏུ་རང་རང་གི་ཡུལ་ལ་བཏང་འདུག དེའི་རྗེས་ལ་མི་རེ་རེ་ནས་རང་རང་གི་ས་གནས་ལས་བྱེད་གཉིས་ཀྱིས་དག་སྐྱེལ་བྱས་རྗེས་གཞི་ནས་རང་རང་གི་ཁྱིམ་ལ་ལོག་བཅུག་ཡོད་པ་རེད། དེ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། ཉེ་ཆར་རྒྱ་གར་དང་བལ་ཡུལ་ནས་ལོག་ཡོང་བའི་ཨ་མདོ་དང་ཁམས་ཀྱི་དད་ལྡན་རྣམས་སྒྲིག་ཆས་ཅན་གྱི་ལྟ་རྟོག་འོག་བཞག་ནས་གཞིས་ཀ་རྩེར་བཏང་ཞིང་། དེར་ཉིན་བདུན་རིང་ “སློབ་གསོ་”སྤྲད་ཡོད་འདུག དེའི་རྗེས་ནས་སོ་སོའི་ཁྱིམ་ལ་ལྷན་གཅིག་ཏུ་བཏང་འདུག\nAnd Lhasa: any Tibetans who attended the initiation encountered even bigger troubles. Of these, the overwhelming majority was elderly: retired cadres as well as urban residents and farmers from the outskirts of the city. And there were also middle-aged and young people. First they were summoned by their local neighborhood committees or work units jointly with the relevant police station. Every person was interrogated by staff people from the neighborhood committees or work units together with Public Security Bureau police. The important questions included: Whom did you see at the Kalacakra Inititation? What did the Dalai Lama, Samdhong Rinpoche, and the newly-elected Kalon Tripa say exactly? Which people from here did you run into at the inititation? How much money did you give in offerings for the inititation, to the Dalai Lama and other rinpoches? Etc., etc.\nལྷ་ས་རུ་དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་ལ་བཅར་མཁན་གྱི་བོད་མི་རྣམས་ལ་དེ་ལས་ཆེ་བའི་རྙོག་དྲ་འཕྲད་འདུག འདིའི་གྲས་ཀྱི་མང་ཆེ་བ་ཞིག་ནི་རྒན་རྒོན་རེད་ལ། གཞུང་ཞབས་བགྲེས་ཡོལ་དང་དེ་བཞིན་གྲོང་ཁྱེར་ལ་སྡོད་མཁན། ཡང་གྲོང་ཁྱེར་ཉེ་འཁོར་ན་ཡོད་པའི་ཞིང་པ་རྣམས་རེད། ད་དུང་དར་མ་དང་ལོ་ཆུང་དེ་འདྲ་ཡང་འདུག ཐོག་མར་ཁོང་ཚོ་རང་རང་གི་གྲོང་སྡེ་ལས་ཁུངས་དང་ཡང་ན་འབྲེལ་ཡོད་ཉེན་རྟོག་ལས་ཁུངས་ཀྱིས་མཉམ་འབྲེལ་བྱས་པའི་ལས་དོན་རུ་ཁག་དག་གང་རུང་ཞིག་གིས་འབོད་འགུག་བྱས་ཤིང་། མི་རེ་རེ་བཞིན་ཉེན་རྟོག་ལས་ཁུངས་དང་མཉམ་འབྲེལ་བྱས་པའི་ལས་དོན་རུ་ཁག་གམ་ཡང་ན་གྲོང་སྡེ་ལས་ཁུངས་ཀྱི་ལས་བྱེད་ཅིག་གིས་འདྲི་བརྩད་བྱས། དྲི་བ་གལ་ཆེན་དེ་དག་གི་ཁྲོད་དུ། དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་གྱི་སྐབས་སུ་སུ་མཐོང་བྱུང་། ༧རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་དང་ཡང་ན་ཟམ་གདོང་རིན་པོ་ཆེ། བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་གསར་པ་བཅས་ཀྱིས་ཏག་ཏག་ག་རེ་ལབ་གི་འདུག ས་ཁུལ་འདི་ནས་ཡིན་པའི་མི་སུ་འདྲ་ཞིག་ལ་དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་སྐབས་ཐུག་བྱུང་། ༧རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་དང་དེ་མིན་གྱི་བླ་མ་ཁག་ལ་མཆོད་འབུལ་མཚོན་དོད་དུ་སྒོར་མོ་ག་ཚོད་སྤྲད་པ་ཡིན། དེ་ལ་སོགས་པ་རེད།\nAt the beginning they were summoned individually and the time involved was not considered particularly long. It’s said that some of the people sent to talk to them by neighborhood committees and work units had OK attitudes, while some had poor ones and directly scolded them: “You people! You eat our food, but you lay your heads down on the other side! What’s the idea behind that?”\nཐོག་མའི་སྐབས་སུ་ཁོང་ཚོ་མི་རེ་ངོ་རེ་ནས་འབོད་འགུག་བྱས་ཤིང་། དེའི་དུས་ཡུན་ཡང་དམིགས་བསལ་གྱིས་རིང་པོ་དེ་འདྲ་ཡང་མིན་པ་འདྲ། གོ་ཐོས་ལ་གྲོང་སྡེ་ལས་ཁུངས་དང་ཡང་ན་ལས་དོན་རུ་ཁག་གིས་བཏང་བའི་མི་ཁ་ཤས་ཀྱི་རྣམ་འགྱུར་ནི་འགྲིག་ཙམ་ཡིན་པ་དང་། མི་ཁག་གཅིག་གི་རྣམ་འགྱུར་ནི་ཧ་ཅང་སྐྱོ་པོ་དང་དེ་ཡང་གདོང་ལ་བལྟས་ནས་གཤེ་གཤེ་གཏོང་བ་དཔེར་ན། “ཁྱེད་རང་ཚོ་མི་འདི་དག ཁྱེད་རང་ཚོས་ང་ཚོའི་ལྟོ་ཟས། ཡིན་ན་ཡང་། ཁྱེད་རང་ཚོའི་རང་གི་མགོ་དེ་ཕྱོགས་གཞན་དེ་ལ་བསྙལ། འདིའི་རྒྱབ་ལོགས་ཀྱི་འཆར་གཞི་ག་རེ་ཡོད།”\nIt’s understood that those who returned from the Buddhist pilgrimage in India and were “invited to have tea”—i.e., summoned—have all had their passports confiscated.\nམི་མང་པོའི་བསམ་ཚུལ་ལ་ཕྱིར་བསྐྱོད་ལག་འཁྱེར་གཞུང་བཞེས་བཏང་རྗེས་མནར་གཅོད་རྣམས་མཇུག་སྒྲིལ་གི་རེད་དྲན་པ་རེད། ཡིན་ན་ཡང་། ཁོང་ཚོས་དེ་ལས་ཀྱང་ཆེ་བའི་འཇིགས་དངངས་ཤིག་གིས་ཁོང་ཚོ་ལ་སྒུག་བཞིན་པ་དེ་སེམས་ལ་འཁོར་ཡོད་མ་རེད། ཕྱི་ཟླ་གཉིས་པའི་ཟླ་མགོ་ཙམ་ལ་ལྷ་སར་སྡོད་མཁན་གྱི་བོད་རིགས་དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་ལ་ཕྱིན་གྲས་ཀྱི་ཕོན་ཆེ་བ་ཞིག་གི་སྒོ་འགྲམ་དུ་ཉེན་རྟོག་པ་ཡོང་ནས། “སློབ་སྦྱོང་རུ་ཁག་”དང་ཡང་ན་ “སློབ་སྦྱོང་བྱེད་སླད་”འགྲོ་དགོས་པར་བསྙད་ནས་འཁྲིད་ཡོད་པ་རེད། ད་དུང་ཁོང་ཚོ་མུ་མཐུད་ནས་གཅིག་རྗེས་གཉིད་མཐུད་ཀྱིས་འཁྲིད་སྟབས་ཁོང་ཚོའི་མིང་དེ་ཚོ་ཡང་ “ནོར་འཁྲུལ་ངོས་ལེན་”གྱི་ཡིག་ཆའི་ནང་ཐོན་གི་འདུག་ཟེར། དེས་ཁོང་ཚོ་ལ་སྐྲག་སྣང་དང་དངངས་འཚབ་སྐྱེས་བཅུག་པ་རེད། “སློབ་སྦྱོང་རུ་ཁག་”དེའི་འཐབ་བྱུས་གང་ཞིག་ལག་བསྟར་བྱེད་བཞིན་པ་དང་། ཁོང་ཚོས་མི་ལ་ “ནོར་འཁྲུལ་ངོས་ལེན་”ཇི་ལྟར་བྱེད་བཅུག་པ་དེ་སུ་གང་གིས་ཀྱིས་ཤེས་ཀྱི་ཡོད་མ་རེད།\nTibetans whose elderly family members had been taken away discussed the affair on the Weibo site, but the discussion was quickly taken down. Luckily,afriend saved the deleted Weibo posts, such as these:\nརང་གི་ནང་མི་རྒན་གྲས་རྣམས་འཁྲིད་ཚར་བའི་བོད་མི་ཚོས་གནད་དོན་དེ་དག་ཝེ་པའོ་དྲ་རྒྱའི་སྟེང་བགྲོ་གླེང་བྱས་ཡོད་ཅིང་། གང་མྱུར་བགྲོ་གླེང་དེ་ཚོ་ཡང་ཕྱིར་འདོན་བྱས་ཡོད་པ་རེད། སྟབས་ལེགས་པ་ཞིག་ལ། གྲོགས་པོ་ཞིག་གིས་ནག་གསུབ་བཏང་ཟིན་པའི་གནས་ཚུལ་དག་ཉར་འདུག་པའི་ཁོངས་སུ་གཤམ་གསལ་འདི་འདྲ་འདུག\n@木雅公主后人： I heard my relatives say that yesterday Lhasa’a winter winds were severe and the sky was ashen. Yesterday morning Amala was ordered to go. At noon she came to getaquilt and has not returned since. We recognize that they’re not happy that she went on pilgrimage to India. Should she have to study so long? And she doesn’t even understand written Chinese.\n@木雅公主后人：ཁ་སང་གི་ལྷ་སའི་དགུན་རླུང་ནི་ཧ་ཅང་རྩུབ་ལ་ནམ་མཁའ་ནི་ཐལ་མདོག་རེད་ཅེས་ངས་སྤུན་མཆེད་རྣམས་ཀྱིས་བརྗོད་པ་ངས་གོ་བྱུང་། ཁ་སང་ཞོགས་ཀར་ཨ་མ་ལགས་འགྲོ་དགོས་པའི་བཀའ་རྒྱ་བཏང་བ་དང་། ཉིན་གུང་མོ་རང་ཉལ་ཆས་ཤིག་ལེན་དུ་སླེབས་སོང་། དེ་ནས་བཟུང་ཚུར་ལོག་མ་བྱུང་། མོ་རང་རྒྱ་གར་ལ་གནས་མཇལ་དུ་ཕྱིན་པ་དེ་ལ་ཁོང་ཚོ་དགའ་གི་མེད་པ་ང་ཚོས་ངོས་འཛིན་བྱེད་གི་ཡོད། མོ་རང་འདི་འདྲའི་དུས་ཚོད་རིང་པོ་ཞིག་ལ་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་དགོས་པ་རེད་དམ། མཐའ་ན་མོས་རྒྱ་ཡིག་ཀྱང་ཀློག་ཤེས་ཀྱི་ཡོད་མ་རེད།\n@旺秀才丹：ལྷ་ས་རུ་དགུང་ལོ་ ༨༠ ཡན་ལ་སོན་པའི་རྒན་མོ་ཞིག་ཀྱང་ཨ་མ་ལགས་དང་ལྷན་དུ་སློབ་སྦྱོང་ཁྲོད་བཞག་འདུག སྐྱིད་རིའི་(Kirey)ཉེན་རྟོག་ལས་ཁུངས་གཅིག་པུ་ནས་ཀྱང་ཁ་སང་ཉིན་རྒྱབ་སྦ་སི་ཆུང་གྲས་གསུམ་བཏང་སོང་། ཉི་མ་ཉི་ཤུ་ཙམ་ལ་རེད་ཟེར་གྱི་འདུག བོད་ནང་དུ་ལྷིང་འཇགས་ཡོང་རྒྱུ་ལ་དམིགས་པའི་གནོན་ཤུགས་དང་ཚོར་བ་དེ་ཚོ་ངས་ཤེས་ཀྱི་འདུག ཁོང་ཚོས་ནང་པའི་ཆོས་ལ་དད་པ་བྱེད་མཁན་གྱི་རྒན་རྒོན་འདི་ཚོ་ལ་གཅར་རྡུང་དང་། མནར་གཅོད། ཐུབ་ཚོད་གཏོང་བ་བཅས་མི་བྱེད་རྒྱུར་ངས་རེ་བ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཨ་མ་ལགས་ཀྱིས་དངོས་གནས་རྒྱ་སྐད་གོ་གི་མ་རེད་ལ། ཡི་གེ་ཀློག་ཐུབ་གི་མ་རེད། མོ་རང་འཛིན་གྲྭ་ལ་ཕེབས་ནས་མི་རིགས་སྲིད་ཇུས་སྐོར་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡེ་ཚན་དག་ལ་སློབ་སྦྱོང་ཙམ་ཞིག་བྱེད་དགོས་པར་ངས་རེ་བ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།\n@木雅公主后人： Amala isahousewife; she can’t read Chinese. Her children are all married. Ordinarily she’ll do her Buddhist prostrations, play some mahjong, and that’s it. I’ve heard that they’ve been gathered at the barracks of the border defense instructional team in the western suburbs of Lhasa. Today is already the second day and she still hasn’t come home. For how long must the torment go on? Don’t torment yet again the heart and flesh of the elderly!\n@木雅公主后人： ཨ་མ་ལགས་ནི་ཁྱིམ་ལ་སྡོད་མཁན་གྱི་ཆུང་མ་ཞིག་རེད། མོས་རྒྱ་ཡིག་ཀློག་ཐུབ་གི་མ་རེད། མོ་རང་གི་བྱིས་པ་ཚང་མ་འཆང་ས་བརྒྱབ་ཟིན་པ་རེད། སྤྱིར་བཏང་བྱས་པ་ཡིན་ན། ཨ་མ་ལགས་ཀྱིས་རང་གི་ཕྱག་འཚལ་བ་དེ་ཚོ་འཚལ་གི་རེད། མཱ་ཇང་རྩེད་མོ་རྩེ་ཏོག་ཙམ་རྩེ་གི་རེད། དེ་ག་རེད། ངའི་གོ་ཐོས་ལ་ཁོང་ཚོ་ལྷ་སའི་ནུབ་ཁུལ་དུ་ཡོད་པའི་ས་མཚམས་བདེ་སྲུང་བཀོད་འདོམས་རུ་ཁག་གི་དམག་ཁང་དུ་བཀག་སྐྱིལ་བྱས་འདུག་ཟེར། དེ་རིང་ནི་ཉི་མ་གཉིས་པ་རེད་ལ་མོ་རང་ད་དུང་ཡང་ནང་ལ་སླེབས་མ་སོང་། མནར་གཅོད་འདི་ག་ཚོད་བར་དུ་འགྲོ་གི་རེད། རྒན་རྒོན་ཚོའི་སེམས་དང་གཟུགས་པོ་ལ་ཡང་བསྐྱར་མནར་གཅོད་མ་གཏོང་དང་།\n@木雅公主后人：为那些今晚未能住在自己家里，思念家人的同胞们祈祷，佛祖保佑无辜的平民老百姓早日平安回家 特别是年长80多岁的老阿妈 我们都在期盼你们回来。\n@木雅公主后人： I pray for our compatriots who won’t be able to sleep in their own homes tonight; who will long for their families. May Buddha bless and protect the innocent ordinary people so that they may soon return safe and sound to their families; especially our elderly 80-year-old Ama. All of us are waiting for all of you to return.\n@木雅公主后人：ངས་དོ་ནུབ་རང་གི་ཁྱིམ་དུ་གཟིམ་མི་ཐུབ་ཅིང་རང་གི་ནང་མི་དྲན་བཞིན་པའི་སྤུན་ཟླ་རྣམས་ལ་སྨོན་ལམ་རྒྱག་གི་ཡོད། དཀོན་མཆོག་གིས་ཉེས་མེད་ཀྱི་མི་ཕལ་བ་འདི་ཚོ་ལ་སྲུང་སྐྱོབ་དང་བྱིན་རླབས་གནང་རོགས། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཁོང་ཚོ་རང་རང་གི་ཁྱིམ་ལ་བདེ་འཇགས་ངང་གང་མྱུར་ལོག་ཐུབ་པ་ཤོག ལྷག་པར་དུ་དགུང་ལོ་ ༨༠ ལ་ཕེབས་པའི་ང་ཚོའི་ཨ་མ་ལགས་ལ་དེ་ལྟར་གནང་རོགས། ང་ཚོ་ཚང་མས་ཁྱེད་རང་ཚོ་ཚང་མ་ལོག་ཕེབས་རྒྱུ་ལ་སྒུག་བསྡད་ཡོད།\n@旺秀才丹：ང་ཚོས་ཡིད་ཆེས་བྱེད་ཆོག་སའི་ཁྲིམས་ཤིག་ཡོད་རེད་དམ། ཆུ་ཚོད་ ༢༤ རིང་ལ་བཀག་སྐྱིལ་བྱས་པ་དེ་ལ་ག་རེ་ཟེར་དགོས་རེད། དེ་ལས་རིང་བ་ཞིག་འགོར་པ་ཡིན་ན་ང་ཚོས་དེ་ལ་ག་རེ་ཟེར་དགོས་པ་རེད།\n@木雅公主后人：མཚན་མོ་གཉིས་པའི་ཕྱི་པོ་འདི་ལ་གནམ་གཤིས་ནི་སྐད་གོ་རྒྱུ་མེད་པའི་རླུང་བུ་ཅན་ཞིག་ཏུ་གྱུར། ཨ་མ་ལགས་ཚང་མ་ཧ་ཅང་གྲང་གི་ཡོད་ལས་ཆེ། ཁྱེད་ཅག་གི་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བཟོད་མི་ཐུབ་པ་འདི་བཟོད་དགོས་པ་རེད་ལ། ཁྱེད་ལ་མུ་མཐུད་ནས་སྡུག་བསྔལ་མྱང་འཇུག་དགོས་པ་རེད།\n@云那边：ད་ཡང་བསྐྱར་ཅིག་བཤད། རྒྱུ་མཚན་གང་ཡང་མེད་པར་ཡལ་བར་གྱུར་པའི་ལྷ་སའི་ནང་གི་ཐག་རིང་མོ་ན་ཡོད་པའི་རྒན་རྒོན་འདི་ཚོའི་ཆེད་དུ། མི་འདི་ཚོ་ལུང་པ་བཞག་ནས་འགྲོ་སྐབས་བྱེད་སྒོ་ཚང་མ་ཁྲིམས་མཐུན་གྱི་ཐོག་ནས་ཕྱིན་ཡོད་པ་རེད། ངའི་བསམ་ཚུལ་ལ་ཁོང་ཚོ་མ་ཐོན་གོང་ལ་ཡང་འབྲེལ་ཡོད་ལས་ཁུངས་ཁག་གིས་ཁོང་ཚོའི་སྐོར་ལ་ཚང་མ་ཤེས་ཤེས་པ་རེད་དྲན། ཡིན་ན་ཡང་། ཅིའི་ཕྱིར་ཁོང་ཚོ་ཚུར་ལོག་རྗེས་ཀྱི་འདི་འདྲའི་མནར་གཅོད་སྣ་ཚོགས་དང་མི་རེ་ངོ་རེ་བྱས་ཏེ་འདྲི་བརྩད་བྱེད་པ་འདི་ལ་སྒུག་པ་རེད། ལྷིང་འཇགས་ཉར་རྒྱུ་ལ་བཀོལ་བའི་ཐབས་ཇུས་དེ་ཚོ་རྟག་པར་རེ་བཞིན་འདི་འདྲ་གཡོ་སྒྱུ་ཅན་དང་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་ཞིག་ཆགས་རྒྱུ་ཡིན་ནམ།\n@格桑小巫：སྤྱིར་བཏང་གི་ཁྲིམས་ལ་བསྟུན་ནས་དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་ལ་ཕྱིན་པའི་རྒན་རྒོན་འདི་དག་དང་། ངེས་ཅན་གྱི་བཀོད་འདོམས་མེད་འོག་ནས་ ཉལ་ཆས་ཤིག་འཁྱེར་ཏེ་ཁྱིམ་ནས་བཏོན་དགོས་བྱུང་ཞིང་སློབ་སྦྱོང་ཆེད་འདུ་འཛོམས་བྱས་པའི་རྒན་རྒོན་འདི་ཚོ་ལ་མཚོན་ན། འབྲེལ་ཡོད་སྡེ་ཁག་དག་གིས་ཡིག་རྨོངས་མཚོན་ཆ་མེད་པའི་རྒན་རྒོན་འདི་ཚོས་རྒྱལ་ཁབ་ལ་གྱེན་ལོག་བྱེད་ཐུབ་པར་བསམས་ཡོད་དམ་ཞེས་ངས་འདྲི་འདོད་བྱུང་།\n@没有你的雪域：དགུང་ལོ་ ༦༠ ནང་ཡོད་པའི་ང་ཚོའི་ཨ་མ་ལགས་འཛིན་བཟུང་བྱས་སོང་། ཁོང་ཚོས་བཤད་པ་ལྟར་ན། ཨ་མ་ལགས་ཟླ་བ་གཉིས་ནས་གསུམ་བར་དུ་ལོག་གི་མ་རེད་ཟེར། དེ་རིང་རྒན་རྒོན་བརྒྱ་ཕྲག་ཁ་ཤས་བཀག་ཡོད་སའི་ཁང་པའི་ཁང་པའི་སྒོ་འགྲམ་ན་ཁྱིམ་མི་མང་པོ་ངུ་གི་འདུག ནང་ལོགས་ན་ཡོད་པའི་རྒན་རྒོན་ཚོས་ཤུགས་ཀྱིས་རང་གི་ལག་པ་གཡུགས་ཤིང་དེས་ཁོང་ཚོ་ལ་མ་ངུ་ཞེས་བརྡ་སྟོན་གི་ཡོད་པ་རེད། ཁ་ཕར་ལོག་ནས་འགྲོ་ཐུབ་མཁན་གྱི་རྒན་རྒོན་དེ་དེ་ཚོས་གཟབ་གཟབ་བྱས་ཏེ་མིག་ཆུ་ཕྱིས་གི་འདུག། འདི་མཐོང་མཁན་གྱི་མི་ཚང་མ་སེམས་སྐྱོ་འདུག ང་ཚོ་ ལོ་སར་སྲུང་བརྩི་བྱེད་ཡག་མེད་པར་ སེམས་སྟོང་པར་ཁྱིམ་ལ་ལོག་པ་ཡིན། བོད་ལུགས་ཀྱི་ལོ་འདིའི་ཡུན་ལ་ང་ཚོའི་ཁྱིམ་མི་གཅིག་གིས་གནས་རྩ་ཆེན་ཞིག་ལ་གནས་སྐོར་བྱེད་རྒྱུའི་ཐག་གཅོད་བྱས་པ་ཡིན།\nBased on the Weibo posts above and based on reliable information, at least seven or eight of these “study groups” have been set up in Lhasa alone. Some have been set up in military barracks, such as the barracks for the border defense instructional team in the western suburbs of Lhasa. Some have been set up at work units, such as the Chengguanqu Teacher’s Training Center below Drepung Monastery in Lhasa’s western suburbs. Some have been set up in hotels, such as those on Sera Road and Jiangsu Road. Some have even been set up in Chushul County and Toelung Dechen County, where political prisoners are confined. It’s reported that there may be up toathousand Tibetans who attended the initiation now shut up in “study groups.” This exerts tremendous pressure upon the emotions of their families and their neighbors as well as causing them deep fears. And this is the situation in Lhasa alone. The situation in other parts of the TAR is still unclear. And the situation in the Tibetan areas spread over the provinces of Gansu, Qinghai, Sichuan and Yunnan is also still unclear.\nཝེ་པའོ་ཐོག་བཀོད་པའི་རྩོམ་ཡིག་དང་དེ་བཞིན་ཁུངས་ལྡན་གནས་ཚུལ་ཁག་ལ་གཞི་བཅོལ་ན། ལྷ་ས་གཅིག་པུའི་ནང་མ་མཐའ་ལའང་ “སློབ་སྦྱོང་གི་སྐོར་ཁག་”བདུན་ནམ་བརྒྱད་ཙམ་ཞིག་བཙུགས་ཡོད་པ་རེད། ཁག་ཅིག་ནི་དཔེར་ན་ལྷ་སའི་ནུབ་ཁུལ་དུ་ཡོད་པའི་ས་མཚམས་སྲུང་སྐྱོབ་བཀོད་འདོམས་རུ་ཁག་གི་དམག་སྒར་ལྟ་བུའི་དམག་སྒར་ཁག་ཏུ་བཙུགས་ཡོད་པ་རེད། ཁག་ཅིག་ནི་དཔེར་ན་ལྷ་སའི་ནུབ་ཁུལ་འབྲས་སྤུངས་དགོན་པའི་གཤམ་འོག་ཏུ་ཡོད་པའི་ཁྲིན་ཀོན་ཆུས་དགེ་འོས་སློབ་གྲྭ་ལྟ་བུའི་ལས་དོན་རུ་ཁག་ཏུ་བཙུགས་འདུག ཁག་གཅིག་ནི་སེ་རའི་ལམ་དང་ཅང་སུའུ་ལམ་དུ་ཡོད་པ་ལྟ་བུའི་མགྲོན་ཁང་ཁག་ཏུ་བཙུགས་འདུག ཁག་གཅིག་ནི་མཐའ་ན་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་བཙོན་པ་བཀག་སྡོམ་བྱས་ཡོད་སའི་སྟོད་ལུང་བདེ་ཆེན་རྫོང་དང་ཆུ་ཤུལ་རྫོང་དུའང་བཙུགས་འདུག དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་ལ་ཕེབས་པའི་བོད་མི་ཧ་ལམ་སྟོང་ཕྲག་མ་ཟིན་ཙམ་ཞིག་ད་ནི་ “སློབ་སྦྱོང་རུ་ཁག་”དག་ཏུ་ཁ་བཙུམས་ཡོད་པ་རེད། བཙན་གནོན་འདི་དག་གིས་ཁོང་ཚོའི་ཁྱིམ་མི་དང་ཁྱིམ་མཚེས་རྣམས་ལ་ཧ་ལས་པའི་གནོན་ཤུགས་སྤྲད་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། ཁོང་ཚོ་ལ་ཧ་ལས་པའི་འཇིགས་སྐུལ་ཐེབས་ཡོད། འདི་ནི་ལྷ་ས་གཅིག་པུའི་གནས་ཚུལ་རེད། བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་བོད་ཀྱི་ས་ཁུལ་གཞན་དག་གི་གནས་ཚུལ་ནི་ད་ཆ་གསལ་ཁ་མི་འདུག ཀན་སུའུ་དང་མཚོ་སྔོན། སི་ཁྲོན། ཡུན་ནན་བཅས་ལ་ཁྱབ་པའི་བོད་ཀྱི་ས་ཆ་དག་གི་གནས་ཚུལ་ནི་ད་ཆ་གསལ་ཁ་མི་འདུག\nད་དུང་། “སློབ་སྦྱོང་”གི་དུས་ཡུན་སྐོར་གྱི་ཚིག་འབྲུ་ཡང་གཅིག་མཐུན་མི་འདུག ཁ་ཤས་ཀྱིས་ཉི་མ་ ༢༠ རིང་རེད་ཟེར་ལ། ཁ་ཤས་ཀྱིས་ཟླ་གསུམ་པའི་ཟླ་མཇུག་དང་ཟླ་བཞི་པའི་ཟླ་སྟོད་རེད་ཟེར། ཁ་ཤས་ཀྱིས་དེ་ནི་ཟླ་བ་གཉིས་ནས་གསུམ་གྱི་ཡུན་ལ་རེད་ཟེར། སློབ་སྦྱོང་གི་དུས་ཡུན་འདི་འདྲའི་རིང་པོ་ཞིག་དགོས་པ་དེ་ནི་བོད་ཀྱི་ཚོར་བ་རྣོ་བའི་དུས་ཚོད་དེ་ཟླ་བ་གསུམ་པ་འབྲེལ་བ་ཡོད་སྲིད་དམ། འོན་ཀྱང་། འདི་ནི་གང་ཞིག་འབྱུང་བཞིན་པ་དེ་ཡིན་ན། དེ་ནི་ཟླ་བ་གསུམ་པའི་ཚོར་བ་རྣོ་བའི་དུས་ཚོད་འདི་ལ་གཡོལ་ཐབས་ཤིག་ཡིན་ནམ། ཡང་ན་ དེ་ནི་ཟླ་བ་གསུམ་པའི་ནང་དོན་དག་ཅིག་འབྱུང་དུ་འཇུག་རྒྱུའི་ཆ་རྐྱེན་བཟོ་སླད་ཡིན། འདི་ནི་དྲ་རྒྱའི་སྟེང་གི་བོད་མི་གྲོགས་པོ་ཞིག་གིས་ཇི་ལྟར་བཀོད་པ་ལྟར་ཡིན་ཏེ། “བརྟན་ལྷིང་དེ་འདི་ལྟར་ཉར་བ་ཡིན་ན་དེས་ལྡོག་ཕྱོགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཁོ་ན་འབྱིན་གྱི་རེད།”\n“སློབ་སྦྱོང་”འདི་ནི་ཁེར་རྐྱང་དུ་བྱས་ཡོད་པ་རེད་ཅེས་གནས་ཚུལ་ཐོན་འདུག ཐོག་མའི་སྐབས་སུ་ཁྱིམ་མིའི་ཐུག་འཕྲད་བྱེད་པའང་བཀག་ཡོད་པ་རེད། གྱོན་པ་དང་ཁ་ལག་བསྐུར་བ་ཡང་བཀག་པ་རེད་ལ། ལག་འཁྱེར་ཁ་པར་ཡང་འཁྱེར་མི་ཆོག་པ་རེད། ཅང་མ་འགོར་བར་དབང་འཛིན་པ་ཚོས་གྱོན་པ་དང་ཁ་ལག་བསྐུར་རྒྱུ་ལ་མོས་མཐུན་བྱེད་མགོ་བཙུགས་པ་རེད། དེ་ནི་གཅིག་བྱས་ན་ཕྱི་ལོགས་ཀྱི་གསར་འགྱུར་ནང་ཐོན་པ་དང་དེ་མཚུངས་ཀྱི་དོ་སྣང་སྤྲད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡིན་པ་རེད། “སློབ་སྦྱོང་རུ་ཁག་”གི་སྐོར་ཅིག་ལ་ཁྱིམ་མི་རྣམས་ལ་ཐུག་འཕྲད་བྱེད་བཅུག་ཅིང་། “སློབ་སྦྱོང་རུ་ཁག་”གི་སྐོར་ཅིག་ལ་དེ་ལྟར་བྱེད་བཅུག་མི་འདུག “སློབ་སྦྱོང་རུ་ཁག་”རེ་རེ་ཡིས་སྟངས་འཛིན་བྱེད་སྟངས་མི་འདྲ་བ་རེད། “སློབ་སྦྱོང་རུ་ཁག་”འགའ་རེར་ཁང་མིག་ཅིག་ནང་ཉལ་ཁྲི་སྟེང་འོག་གཉིས་རེ་བྱས་ཏེ་མི་བཅུ་ལས་བརྒལ་བ་ཡོད་པ་རེད།\nIt’s been reported that the “study” component of the “study groups” includes “patriotic education,” “education about the laws,” state religious policy, etc. It has even reached the point where the 1960s propaganda film Serf, along with many other films that make one recall past bitterness and think of present happiness, was screened in order to expose the darkness of “Old Tibet” and extol the happiness of “New Tibet,” etc. At the same time people have had to meet certain benchmarks: they’ve had to publicly report what they themselves have gained from “study,” expounding on how their thinking has been affected by it, comparing the old and the new, “recalling past bitterness and thinking of present happiness,” and showing gratitude for the kindness of the party. Most importantly they undergo continuous questioning. This is how they “study.” And it’s rendered many of the elderly, who experienced the “Cultural Revolution” and other political movements unable to bear up under it, to the point of falling ill. Because the number of elderly succumbing to illness has gradually grown, perhaps, fearing something unforeseen happening, those among the elderly who have fallen ill have been allowed hospitalization and treatment. But they are only allowed to be treated in the Tibet Military District General Hospital or the Public Security Bureau Hospital, where plainclothes personnel keep watch outside the wards. However, visits from friends and relatives are permitted and family members are allowed to stay over. I have heard that one seriously ill elderly person has already died asaresult of being reduced toadepressed mental state.\n“སློབ་སྦྱོང་རུ་ཁག་”འདི་དག་གི་ “སློབ་སྦྱོང་”གི་ལེ་ཚན་ནང་ “རྒྱལ་གཅེས་ཆོས་གཅེས་”དང་ “ཁྲིམས་ཀྱི་སློབ་སྦྱོང་”། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་སྲིད་ཇུས་སོགས་འདུག་ཅེས་གནས་ཚུལ་ཐོན་འདུག མཐའ་ན་ “བོད་རྙིང་པའི་”མུན་ནག་ཐེར་འདོན་དང་། “བོད་གསར་པའི་”བདེ་སྐྱིད་ལ་བསྟོད་པ་བྱེད་སླད། ༡༩༦༠ ལོའི་དྲིལ་བསྒྲགས་གློག་བརྙན་ “བྲན་གཡོག་”ཅེས་པས་མཚོན་པའི་གློག་བརྙན་གནའ་སྔ་མོའི་སྡུག་བསྔལ་དང་དེང་དུས་བདེ་སྐྱིད་དྲན་སྐུལ་བྱེད་པའི་གློག་བརྙན་ཁག་ཅིག་ཀྱང་བསྟན་ཡོད་པ་རེད། དུས་མཚུངས་སུ་མི་རྣམས་ཚད་གཞི་ངེས་ཅན་འགའ་ཚང་དགོས་པ་སྟེ། “སློབ་སྦྱོང་”བརྒྱུད་ནས་ཁོང་ཚོར་ཅི་ཞིག་ཐོབ་པ་དེ་ཡོངས་གྲགས་ཀྱིས་སྒྲོག་དགོས་པ་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཁོང་ཚོའི་བསམ་བློ་ལ་འགྱུར་བ་གང་འདྲ་ཐེབས་ཡོད་པ་དེ་འགྲེལ་བཤད་བྱེད་པ། སྔོན་མ་དང་ད་ལྟ་གཉིས་བསྡུར་ནས་ “སྔོན་གྱི་སྡུག་དྲན་པ་དང་ད་ལྟའི་བདེ་སྐྱིད་ལ་བསམ་བློ་གཏོང་བ།” ཏང་གི་བཀའ་དྲིན་ལ་བསམ་ཤེས་བྱེད་པ་བཅས་ཡིན་པ་རེད། དེ་དག་ལས་གལ་ཆེ་བ་ཞིག་ནི་ཁོང་ཚོ་མུ་མཐུད་ནས་དྲི་བ་འདྲི་བའི་བརྒྱུད་རིམ་ནང་འགྲོ་དགོས་པ་དེ་རེད། དེ་ནི་ཁོང་ཚོས་ཇི་ལྟར་ “སློབ་སྦྱོང་བྱེད་པ་”དེ་རེད། དེས་ “རིག་གནས་གསར་བརྗེ་”དང་དེ་མིན་གྱི་ཆབ་སྲིད་ལས་འགུལ་བརྒྱུད་མྱོང་བའི་རྒན་རབས་མང་པོ་ཞིག་བཟོད་བསྲན་དཀའ་བའི་གནས་ལ་བསྐྱལ་ཏེ་ན་ཚ་ཕོག་པའི་མཚམས་ལ་བསྐྱལ་ཡོད་པ་རེད། རིམ་གྱིས་ན་ཚ་ཕོག་མཁན་གྱི་རྒན་རྒོན་གྲངས་ཀ་འཕར་བ་དང་། གཅིག་བྱས་ན་སྔོན་དཔག་དཀའ་བའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་ལ་འབྱུང་བར་སྐྲག་ནས་རྒན་རྒོན་ཚོའི་ཁྲོད་ནས་བསྙུན་གཞི་ཕོག་མཁན་རྣམས་སྨན་ཁང་ལ་བསྙལ་ནས་སྨན་བཅོས་བྱེད་བཅུག་ཡོད་པ་རེད། ཡིན་ན་ཡང་། ཁོང་ཚོ་བོད་ཀྱི་དམག་མིའི་སྤྱི་དམངས་སྨན་ཁང་དང་ཡང་ན་སྤྱི་བདེ་ལས་ཁུངས་ཀྱི་སྨན་ཁང་ཁོ་ནར་སྨན་བཅོས་བྱེད་བཅུག་ཅིང་། དེར་དམག་ཆས་གོན་མེད་པའི་མི་སྣས་ཁྱམས་རྭ་ནས་ལྟ་རྟོག་བྱས་ཡོད་པ་རེད། གང་ལྟར་ཡང་། ནང་མི་དང་གྲོགས་པོ་རྣམས་ལ་ཐུག་འཕྲད་བྱེད་བཅུག་ཡོད་ཅིང་། ནང་མི་རྣམས་དེར་གནས་སྡོད་བྱེད་བཅུག་ཡོད་མ་རེད། ངས་གོ་ཐོས་ལ། ན་ཚ་ཚབས་ཆེ་བའི་རྒན་རྒོན་ཅིག་ཡིད་མུག་ཐག་ཆོད་པའི་དབང་གིས་རྐྱེན་འདས་སུ་གྱུར་ཡོད་པ་རེད་ཟེར།\nསྨན་ཁང་དུ་བསྙལ་བའི་རྒན་རྒོན་ནད་པ་ཞིག་གིས་ཁུ་སིམ་མེར་རང་གི་ཁྱིམ་མི་ཞིག་ལ་བརྗོད་དོན། “ཁོང་ཚོས་ “སློབ་སྦྱོང་རུ་ཁག་”གི་སྐབས་སུ་ང་ཚོ་ལ་འདྲི་བརྩད་བྱེད་སྐབས། ངས་མཐའ་ན་ཁོང་ཚོས་རེ་སྐུལ་ཞུས་ནས། ང་ཚོ་ནི་ཤི་ལ་ཉེ་བའི་རྒན་རྒོན་རེད། ང་ཚོ་ལ་ “ཀླད་པ་བཀྲུ་བའི་”སློབ་གསོ་དེ་འདྲ་སྤྲོད་དགོས་ཡག་ཡོད་མ་རེད།”ཅེས་ལབ་པ་ཡིན། ཞེས་ཟེར། སྐད་ཆ་བཤད་ཞོར་མི་འདིའི་མིག་ཆུ་ནི་ཆར་པ་ནང་བཞིན་བབས་ཡོང་གི་འདུག\n就此，我向一位大律师咨询过。我问这种“学习”算不算是拘押？大律师回复说：“都是沒有法律依据的拘押, 是无法无天的行为。”我问怎么办？大律师叹道：“从好的角度看, 拘禁这些没危险性的人是无意义的行为，盼很快便会释放。”并说：“共产党有大智大勇的话，跟人民‘大和解’吧，忘掉仇恨，但请给人民保证，遵守自己定的宪法。”\nAt this point I consultedaprominent lawyer. I asked if we could consider this sort of “study” as arrest and detention. The lawyer replied “All of this constitutes illegal detention; it shows complete disregard for any laws.” I asked what could be done. The lawyer sighed, “Looked at from the best angle, taking into custody these elderly people who present no danger is senseless. I hope that they’ll be released quickly and at the earliest opportunity.” He added “The Communist Party has smart and brave words, it should reconcile with the people and forget hatreds; but it needs to give the peopleaguarantee, that it will respect the very constitution that it drew up itself.”\nམཚམས་འདི་ལ་ངས་གྲགས་ཅན་གྱི་ཁྲིམས་རྩོད་པ་ཞིག་ལ་སྐད་ཆ་དྲིས་པ་ཡིན། ངས་ཁོང་ལ་ འདི་འདྲའི་ “སློབ་སྦྱོང་”ནི་འཛིན་བཟུང་དང་བཀག་ཉར་ལ་བརྩིས་ན་རུང་ངམ་ཞེས་དྲིས་པ་ཡིན། ཁྲིམས་རྩོད་པས་ལན་བརྒྱབ་དོན། “འདི་དག་ཚང་མ་ལ་ཁྲིམས་འགལ་གྱི་འཛིན་བཟུང་ལྡན་འདུག འདིས་ཁྲིམས་གང་ཡིན་ཚང་མ་ལ་གཏན་ནས་རྩིས་མེད་བྱས་པ་སྟོན་གི་འདུག” ཅེས་ཟེར། ངས་ང་ཚོས་ཅི་ཞིག་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་རེད་དྲིས་པ་ཡིན། ཁོང་གིས་དབུགས་རིང་ཞིག་བཏང་ནས། “ཕྱོགས་བཟང་ས་དེ་ནས་ལྟོས་དང་། ཉེན་ཁ་མེད་པའི་རྒན་རྒོན་རྣམས་འཛིན་བཟུང་བྱེད་པ་ནི་སྨྱོན་པའི་ལས་ཀ་རེད། ཁོང་ཚོ་གང་མྱུར་གློད་གྲོལ་ཡོང་བ་དང་དེ་ཡང་གོ་སྐབས་སྔ་ཤོས་དེའི་ནང་གློད་གྲོལ་ཡོང་བར་ངས་རེ་བ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།” ཁོང་གིས་ཡང་བསྐྱར་བསྣན་ནས། “གུང་ཁྲན་ཏང་ལ་སྤྱང་གྲུང་དང་སྙིང་སྟོབས་ཅན་གྱི་སྐད་ཆ་ཡོད་པ་རེད། ཁོང་ཚོས་མི་མང་དང་འདུམ་སྒྲིག་བྱེད་དགོས་པ་རེད་ལ། འཁོན་འཛིན་བརྗེད་དགོས་པ་རེད། ཡིན་ན་ཡང་། ཁོང་ཚོས་མི་མང་ལ་ཁག་ཐེག་ཅིག་སྤྲོད་དགོས་པ་རེད། ཏང་རང་གིས་བྲིས་པའི་རྩ་ཁྲིམས་ལ་རང་གིས་སྲུང་བརྩི་བྱེད་དགོས་པ་རེད།”ཅེས་ཟེར།\nགསར་འགྱུར་གསར་ཤོས་ནི་བོད་ཀྱི་ལོ་གསར་ལ་དམིགས་ནས་ལྷ་སའི་ “སློབ་སྦྱོང་རུ་ཁག་”ཏུ་བཏང་བའི་མི་ཆིག་སྟོང་མ་ཟིན་ཙམ་གྱི་ཁྲོད་ནས་རྒན་རྒོན་རྣམས་མཐའ་མར་ “ཏང་གི་བཀའ་དྲིན་ལ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་བའི་”གོ་སྐབས་ཤིག་བྱུང་བ་རེད། ལོ་ན་ ༦༥ བརྒལ་ཟིན་པའི་རྒན་རྒོན་རྣམས་ལ་ཉི་མ་བདུན་གྱི་གུང་གསེང་བཏང་སྟེ། གནས་སྐབས་རིང་ “སློབ་སྦྱོང་རུ་ཁག་”ནས་ཐོན་ཏེ་ཁྱིམ་དུ་ལོག་པ་དང་། རང་གི་སྤུན་ཉེ་ཚོ་དང་ལྷན་དུ་བོད་ཀྱི་ལོ་གསར་གཏོང་བཅུག་ཡོད་པ་རེད། ཡིན་ན་ཡང་། འདི་ནི་གུང་ཁྲན་ཏང་ཡོན་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ན་ལ་བྱེད་བཅུག་པ་ཞིག་རེད་ལ། གུང་ཁྲན་ཏང་ཡོན་ཡིན་པ་ཚང་མ་སློབ་སྦྱོང་གི་རུ་ཁག་ཏུ་སྡོད་བཅུག་པ་རེད། གློ་བུར་གྱི་ “བྱམས་བརྩེ་”བརྡོལ་བ་དེ་ནི་ བོད་མི་ཚོས་ “དགའ་སྐྱིད་ལྡན་པའི་ཐོག་ནས་བོད་ཀྱི་ལོ་གསར་གཏོང་གི་འདུག”ཅེས་པའི་མདུན་གྱི་གདོང་པ་རྫུན་མ་ཞིག་བཟོ་རྒྱུ་ཁོ་ནའི་ཆེད་ཡིན་པ་རེད་ལ། དེ་བཞིན་རྒྱལ་སྤྱི་དང་བོད་ནང་གི་བོད་མི་ཚོས་བོད་མི་ ༢༣ གྱིས་རང་ལུས་མེར་སྲེག་བཏང་བ་ལ་རྗེས་དྲན་ཆེད་ལོ་སར་སྲུང་བརྩི་བྱེད་རྒྱུ་མིན་པའི་འབོད་སྒྲ་སྒྲོག་པ་དེ་ལ་ལན་འདེབས་ཤིག་ཡིན་པ་རེད།\nའོན་ཀྱང་། འདི་འདྲའི་ “བྱམས་བརྩེ་”ནི་ལག་ལེན་དང་མཐུན་པ་ཞིག་རེད་དམ། “གུང་གསེང་”གི་ཉིན་མོ་ལ་དྲ་རྒྱའི་ཐོག་གི་བོད་མི་ཞིག་གིས་བྱིའི་སྐད་བརྡ་འཕྲིན་ཐོག་འདི་ལྟར་བྲིས་འདུག “ཐེངས་འདིར་དབང་འཛིན་པ་ཚོས་མི་མང་དཀྱུས་མ་རྣམས་ལ་ཁོང་ཁྲོ་བསླངས་པ་ཙམ་ཞིག་མ་རེད། ད་དུང་རྒྱུན་དུ་ནས་དབང་འཛིན་པ་ཚོས་ཡིད་འཆེས་འཕེར་བའི་མི་མང་པོ་ལ་ཡང་དོ་ཕོག་བཏང་ཡོད་པ་རེད། དེ་རིང་ངས་ལས་བྱེད་པ་ཡིན་པ་འདྲ་བའི་མི་མང་པོ་ཞིག་རང་གི་སྤུན་མཆེད་ལེན་དུ་ཡོང་བའང་མཐོང་བྱུང་། ཧ་ཅང་གཟབ་ནན་དུ་བསྡད་ཡོད་པའི་དམག་མི་དང་ཉེན་རྟོག་པ་འདི་ན་ཡོད་པ་རྣམས་མ་གཏོགས། ནང་ལོགས་ན་ཡོད་པའི་ལས་བྱེད་རྣམས་ཧ་ཅང་དགའ་ཡོད་པ་འདྲ་པོ་འདུག” ཅེས་བྲིས་འདུག ར་སྐོར་ནང་ལོགས་ན་འཕྲེད་དར་དམར་པོ་ཞིག་གི་སྟེང་དུ་རྒྱ་བོད་སྐད་གཉིས་ཀྱི་ནང་། “སློབ་གསོ་ལ་ཤུགས་བརྒྱབ་ནས། ཤེས་ཡོན་གོང་མཐོར་གཏོང་།” ཞེས་པ་དང་། “རྒྱ་ནག་གུང་ཁྲན་ཏང་མེད་ན་་་་”སོགས་བྲིས་འདུག “བྱམས་བརྩེ་”དེ་ལོ་ཚོད་གཞི་ལ་བཞག་ནས་སྤྲད་ཡོད་སྟབས། བཟའ་ཚང་ཁ་ཤས་ཀྱི་ཁྲོད་དུ་བཟའ་ཟླ་གཉིས་ཀ་ “སློབ་སྦྱོང་རུ་ཁག་”ཏུ་བཏང་ཡོད་མོད། ཁྱོ་ག་ལ་ཁྱིམ་དུ་ལོག་པའི་ “གུང་གསེང་”ཐོབ་ཡོད་མོད་ཆུང་མ་དེ་ “སློབ་སྦྱོང་རུ་ཁག་”ཏུ་བཀག་པའི་གནད་དོན་བྱུང་ཡོད་པ་རེད། གང་ཡིན་ཟེར་ན། ཆུང་མ་དེ་གུང་ཁྲན་ཏང་ཡོན་ཡིན་པས་རེད།\nབོད་ཀྱི་ལོ་སར་གྱི་ཉིན་དང་པོའི་ཉིན། སི་ནཱ་ཝེ་པའོ་སྟེང་གི་རྩོམ་ཞིག་ཏུ་འདི་ལྟར། “ཨ་མ་ལགས། ཁོང་རྡོ་རྗེ་གདན་ལ་གནས་སྐོར་ལ་ཕེབས་ནས་ཚུར་ཕེབས་པ་དང་། ཟླ་བ་གཅིག་ནས་གཉིས་བར་གྱི་སློབ་སྦྱོང་གི་ལས་རིམ་ནས་ཉིན་བདུན་གྱི་གུང་གསེང་ཐོབ་སྟེ་བོད་ཀྱི་ལོ་གསར་སྲུང་བརྩི་བྱེད་ཆེད་ཁྱིམ་དུ་ལོག་ཕེབས་ཡོད། དེར་བརྟེན་ང་ཚོས་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་སྲིད་གཞུང་ལ་ཁོང་ཚོའི་མཁྱེན་ཡངས་ཀྱི་རྣམ་འགྱུར་ལ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་དགོས་འདུག འདི་འདྲའི་མཁྱེན་ཡངས་ཀྱི་ཚད་དང་བཀའ་དྲིན་བསམ་ཤེས་དེ་གནམ་འོག་གི་ཡོད་ཚད་ཚང་མ་ཡོང་བ་ཤོག ད་ལོའི་ལོ་གསར་འདི་ནི་དཀྱོགས་མཚམས་ཀྱི་ལོ་ཞིག་ཡིན་པ་ཤོག མི་ཚང་མས་སྡུག་བསྔལ་རྒྱབ་ཏུ་བསྐྱུར་ནས་བདེ་སྐྱིད་ཐོབ་པ་དང་། མི་ཚང་མས་སྐུ་ཁམས་བཟང་ཞིང་མཛད་འཕྲིན་རྒྱས་པ་དང་། ཁོང་ཚོས་གཏན་གྱི་བདེ་སྐྱིད་ཐོབ་པ་ཤོག་ཅེས་ངས་རེ་བ་བྱེད།”ཅེས་བྲིས་འདུག “ཁོང་ཚོའི་མཁྱེན་ཡངས་ཀྱི་རྣམ་འགྱུར་ལ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་”སོགས་ཀྱི་ཡི་གེ་འདི་དག་ངས་ཀློག་སྐབས། མདུན་ངོས་ཀྱི་འོག་ན་སྡུག་བསྔལ་དང་རྫུན་མ་ཡོད་པ་ཚོར་བྱུང་།\nFebruary 23, 2012, the 2nd day of the Tibetan New Year￼\nལོ་སར་ཚེས་ ༢ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༢ ལོའི་ཟླ་ ༢ ཚེས ༢༣ ལ།\nPrevious Post: གསུམ་བཅུའི་དུས་དྲན་གྱི་ཉིན་མོའི་འབོད་སྐུལ།\nNext Post: འདས་པོ་སྣང་གྲོལ་ལགས་ཀྱི་ཞལ་ཆེམས་ལག་ལེན་ལ་བསྟར་རྒྱུའི་དམ་བཅའ་འཇོག་བཞིན་ཡོད་འདུག\nComments (5) on “ལོ་གསར་ལ་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས། གནས་མཇལ་ལ་ཕེབས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཉེས་ཅན་པར་གྱུར་པའི་ལྷ་སའི་རྒན་རྒོན་རྣམས་ལ་ཕུལ་བ།\nམཁས་དབང་རབ་གསལ་ལགས། ཁྱེད་ལ་ཤིན་ཏུ་སྨོན་ནོ། ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཡིག་བསྒྱུར་གནང་བ།\n2012-03-02 at 8:52 am\n2012-03-02 at 5:25 pm\nབོད་གངས་ཅན་པའི་ཨ་ཅེ་ཚེ་ཐག་རིང་པར་སྨོན། ངས་ནམ་ཡང་ཁྱེད་ཀྱི་རྩོམ་ཡིག་དག་མིག་ཆུ་དང་ལྷན་ཏུ་ཀློག་བཞིན་ཡོད། མཐོ་སྒང་གི་ཁྱིམ་ཚང་འདིའི་བདེ་སྡུག་ཕོད་པ་རྣམ་གསུམ་གྱིས་སྐྱོང་བཞིན་ཨ་ཅེ་སྐུ་ཚེ་རིང་པར་སྨོན། དེ་མིན་འདི་རུ་བོད་དབྱིན་བསྒྱུར་མཁན་ཁོང་ལ་ཡང་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་དང་ཁྱེད་ཀྱི་བསྒྱུར་བའི་རྩོམ་རྩད་ལ་ཡིད་སྨོན་གཏིང་ནས་སྐྱེ་བཞིན་མུ་མཐུད་དུ་ཟེར་ནས་རེ་བསྐུལ་དང་བཅས་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས།\n2012-03-02 at 11:53 pm\nཡ་ཡ། རྒྱ་གུང་ཁྲན་ལགས། མི་ལོ་དྲུག་ཅུ་སློབ་སྦྱོང་སྤྲད་ནས་ཤེས་ཚད་ཡར་རྒྱས་འགྲོ་རྒྱུ་མེད་མཁན་གྱི་བོད་མི་ལ་ད་དུང་ལོ་ག་ཚོད་བར་སྤྲོད་རྒྱུ་ཡིན་ནམ།\n2012-03-03 at 12:52 am


Terdzo-NA-028 - Rinchen Terdzö\ndrag po dbu dgu'i bsnyen yig bgegs dpung tshar gcod\nVolume 12 (ན) / Pages 601-611 / Folios 1a1 to 6a6\nRinchen Terdzö Volumes List > Volume 12 > Text #28 (Scroll to Bottom)\npad+ma phrin las. drag po dbu dgu'i bsnyen yig bgegs dpung tshar gcod. In Rin chen gter mdzod chen mo pod bcu gnyis pa (The Great Treasury of Rediscovered Teachings Volume 12) by 'jam mgon kong sprul, 601-611. New Delhi: Shechen Publications, 2007-2016.\nFirst colophon page 609: de ltar zab lam gsal byed bsnyen yig 'di/_/lha mdun bla ma gsung rab rgya mtsho'i ngor/_/dge slong bya bral pad+ma phrin las kyis/_/thun gcig la bris dge des sangs rgyas shog_/mang+ga lam\nSecond colophon page 611: dge slong pad+ma phrin las kyi/_/yi dam snying po'i rnal 'byor mthil/_/kun gyi spyod yul ma yin pa'i/_/gsang ba'i man ngag snying la brnag_/bla ma dam pa'i bka' drin gyis/_pha chos mthar thug 'di dang mjal/_/'di 'dra'i gdams pa thob phyin chad/_/zab zab gzhan la smon rgyu med/_/deng nas byang chub ma thob bar/_/rang rig o rgyan drag po rtsal/_/'du 'bral med pa'i skal thob nas/_/phyogs las rnam rgyal dngos grub stsol/_/dge slong pad+ma phrin las kyi nyams len chag med kyi yi dam mo\n༄༅། །དྲག་པོ་དབུ་དགུའི་བསྙེན་ཡིག་བགེགས་དཔུང་ཚར་གཅོད་བཞུགས་སོ། ། ཡེ་ཤེས་རབ་འབར་མཐུ་སྟོབས་རྡོ་རྗེ་ཡིས། །གཉིས་འཛིན་རང་གཟུགས་དྲེགས་པའི་ཚོགས་བཅོམ་ནས། །རང་རིག་ལྷ་ཡི་གསལ་སྣང་ལེགས་སྟོན་པ། །དངོས་བརྒྱུད་ཡོངས་འཛིན་ལྷག་པའི་ལྷར་བཅས་འདུད། །སངས་རྒྱས་ཀུན་དངོས་པདྨ་ཐོད་ཕྲེང་རྩལ། །གདུལ་བྱའི་དོན་དུ་རབ་ཁྲོས་རྔམ་པའི་སྐུར། །ལེགས་བསྟན་གུ་རུ་དྲག་པོ་དབུ་དགུ་པའི། །བསྙེན་ཡིག་འབྲི་ལ་མཆོག་གསུམ་གནང་བ་སྩོལ། །འདིར་གཏེར་ཆེན་ལེགས་ལྡན་བདུད་འཇོམས་རྡོ་རྗེས་འོན་ཕུ་སྟག་ཚང་སེང་གེ་བསམ་འགྲུབ་ནས་སྤྱན་དྲངས་པའི་དྲག་པོ་དབུ་དགུ་ཡེ་ཤེས་རང་གསལ་གྱི་བསྙེན་པ་བྱ་བ་ལ་དོན་གསུམ་སྟེ། སྦྱོར་དངོས་རྗེས་གསུམ་གྱི་རིམ་པའོ། །དང་པོ་སྦྱོར་བ་ནི། གནས་ཁང་ཕྱག་དར་བྱ། དམིགས་རྟེན་བྲིས་འབུར་གྱི་རྟེན་བཤམས་པའི་མདུན་དུ་རྒྱས་པར་ན་ས་ཐིག་ཚོན་གྱི་ཆོ་ག་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་རྡུལ་ཚོན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་བྲི་བའམ། འབྲིང་རས་བྲིས། སྤྲོས་པ་ཆུང་ན་ཚོམ་བུ་དབུས་སུ་གཅིག་དང་ཕྱིར་བརྒྱད་བཀོད་པའི་སྟེང་མཉྫིའི་ཁར་སྒྲུབ་གཏོར་ཙཀླི་གཏོར་གདུགས་དམར་པོ་ཅན་དང་། བཀའ་སྲུང་སྤྱི་གཏོར། རྩ་གསུམ། དཀྱིལ་འཁོར་ལྟར་ན་སྒོར་མཆོད་དང་གཞན་དུ་སྦྲེང་ཚར་གྱི་ཉེར་སྤྱོད་ལྔ་གཡས་གཡོན་དུ་སྨན་རཀ་བཀོད། ཕྱི་མཚམས་རྒྱལ་ཐོ་གཟུག་པ་དང་མཚམས་གཅོད། སྒོ་དྲུང་དུ་ཐོ་བརྩིགས་པ་ལས་མི་འདའ་ཞིང་བདེ་བའི་སྟན་ལ་འདུག་སྟེ་སྒོ་གསུམ་གྱི་བྲེལ་བ་སྤང་བ་ནི་སྦྱོར་བའི་ཆོས། གཉིས་པ་དངོས་གཞི་ནི། ཚིག་བདུན་གསོལ་འདེབས་ལན་གསུམ་གྱིས་ནམ་མཁར་སྐྱབས་ཡུལ་གུ་རུ་པདྨ་ཞི་དྲག་མཆོག་གསུམ་རྩ་གསུམ་ཀུན་འདུས་ཀྱི་ངོ་བོར་སྤྱན་དྲངས་པ་ལ། ཡེ་ཤེས་རང་གསལ་གྱི་མཆན་བུ་ལྟར། བླ་མ་བདེ་གཤེགས་ཀྱི་སྐྱབས་འགྲོ་དང་། སེམས་བསྐྱེད་འགྲོ་བ་མའི་སེམས་བསྐྱེད་ལན་གསུམ་རེ་བྱ། དཀྱུས་ལྟར། ཨེ་མ་ཧོ༔ ལྷུན་གྲུབ་འོད་ལྔ་གསལ་བའི་ཞིང་ཁམས་སུ༔ ཞེས་སོགས་ནས། དོན་མཐོང་ཤོག་གི་བར་དང་། ཀུན་མཁྱེན་རིག་པ་ཤོ་ལོ་ཀ་གཅིག་གིས་གསོལ་བ་བཏབ། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ལ་ཡི་གེ་གསུམ༔ ཞེས་སོགས་དབང་བཞི་ལེན་པའི་དམིགས་པ་དང་བསྟུན་མ་ཧཱ་གུ་རུའི་འཛབ་བརྒྱ་ཙམ་བཟླ། རྗེས་སུ་སྣང་གྲགས་སོགས་ནས། ལྷམ་མེར་བཞག་གི་བར་བརྗོད་ནས་རང་དྲག་པོའི་སྐུར་ལམ་གྱིས་གསལ་བཏབ་ལ། སྐབས་དེར་བགེགས་གཏོར་རཾ་ཡཾ་ཁཾ་གིས་བསྲེག་གཏོར་བཀྲུས། ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུྃ་ལན་གསུམ་གྱིས་བདུད་རྩིར་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ལ། ཨོཾ་སརྦ་བིགྷྣཱན་ན་མཿསརྦ་ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་བྷྱོ་བི་ཤྭ་སོགས་ལན་གསུམ་གྱིས་བསྔོས་ཏེ་ཕྱིར་བཏང་ལ། ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ༔ ཡང་དག་དོན་ལ་སོགས་ལས་བྱང་གསང་བ་དོན་གྱི་ནོར་བུ་ལྟར་བཀའ་བསྒོ །མཚམས་གཅོད་བྱ། དེ་ནས་སྒོ་དབྱེ། བརྡ་ཕྱག །དམ་བཅའ་བྱིན་དབབ། མཆོད་པ་བྱིན་རླབས་བཤགས་པ་སོགས་དཀྱུས་ལྟར་བྱ། ཐུན་དང་པོ་ཡེ་ཤེས་རང་གསལ་ལས་བྱང་དང་སྦྱར་ན་ལེགས་པས། ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ༔ མ་བཅོས་རིག་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་སྐུ༔ ཞེས་སོགས་ཏིང་འཛིན་གསུམ་ནས། སྟོབས་ཆེན་དྲག་པོ་རྩལ་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གསལ༔ གྱི་བར་འབྱུང་རིམ་གཞལ་ཡས་ཁང་སོགས་བསྐྱེད་ནས། ལྷ་བསྐྱེད་པ་དངོས་ཡེ་ཤེས་རང་གསལ་ལས། གཞལ་ཡས་དབུས་ཀྱི་ལྟེ་བ་ལ༔ ཞེས་པ་ནས། མཁའ་འགྲོ་རིགས་བཞི་དང་བཅས་བསམ༔ ཞེས་པའི་བར་གྱིས་བདག་མདུན་གཉིས་ཀ་ཚིག་གཅིག་གིས་གསལ་བཏབ། ཡེ་ཤེས་རང་གསལ་གྱི་སྒྲུབ་ཆེན་སྐབས་ནས། བདག་ཉིད་དཔལ་གྱི་ཐུགས་ཀ་ནས༔ ཞེས་པ་ནས་བཟུང་འཁོར་གྱི་ལྷ་རྣམས་གསལ་འདེབས། ཐུགས་ཀར་ཟླ་སྟེང་ཡི་གེ་བཞི༔ རང་རང་སྔགས་ཀྱིས་བསྐོར་བ་བཟླས༔ ཞེས་པའི་བར་བརྗོད་ནས། ལས་བྱང་གི །ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ༔ དེ་ལྟར་དམ་ཚིག་སེམས་དཔར་ལྷུན་གྲུབ་ཅིང༔ ཞེས་པ་ནས་བཟུང་། དབང་བསྐུར། སྤྱན་འདྲེན་བཞུགས་གསོལ། ཕྱག་དང་ཕྱག་རྒྱ་གླུ། ཕྱི་མཆོད། ནང་མཆོད། དུག་ལྔ་ཤ་ཁྲག་རུས་གསུམ། སྨན་མཆོད། དངོས་གྲུབ། གཏོར་མ། རཀྟ། གསང་ནན་སྦྱོར་སྒྲོལ་རྣམས་ཀྱིས་མཆོད་པ། བསྟོད་པ། བཤགས་པ། ལྷ་ལ་སེམས་བཟུང་འཛབ་བསྐུལ་བར་སོང་ནས་ཡེ་ཤེས་རང་གསལ་ལྟར་ཐོད་ཕྲེང་རྩལ་དང་། ཨརྩིག་སུམ་བརྒྱ་ཙམ་བཟླ། བཛྲ་ཧཱུྃ་མན་བཏགས་པ་བདུན་ཙམ་དང་། ཨོཾ་གུ་རུ་བཛྲ་པཱ་ཎི་སོགས། ཀརྨ་ཌཱ་ཀི་ནཱིའི་བར་གྱི་སྔགས་རྣམས་ཉེར་གཅིག་གམ་བདུན་རེ་བཟླ། སྟོང་ཚིག་གི་མཆོད་པ་ཧཱུྃ་གསུམ། རིག་པ་རང་གསལ་ལྷ་ཚོགས་ལ༔ ཞེས་སོགས་དང་། དངོས་གྲུབ་བླང་བ། ཧཱུྃ་གསུམ་གྱི་བར་བྱ། སྐབས་དེར་སྤྱི་སྒོས་ཀྱི་གཏེར་སྲུང་མཆོད། དེ་རྗེས་ལས་བྱང་གི་ཆེ་བ་བསྐྱེད་པ་དང་ཕྲིན་ལས་བཅོལ། ཚོགས་འཁོར་བཤམས་པ་ཆབ་དང་བདུད་རྩིས་བྲན་པ་ལ། ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ༔ སྣང་གྲགས་ཆོས་རྣམས་འོད་ལྔར་འཁྱིལ༔ ཞེས་སོགས་བསང་ཞིང་བྱིན་རླབས་ནས་ཞལ་བསྟབ་ཟློག་པའི་བར། སྐབས་དེར་ཚོགས་སྐོང་རྩ་གསུམ་སྐོང་གསོ་བཏང་། དེ་ནས། ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ༔ རིག་པ་དབྱིངས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་རུ༔ ཞེས་པ་ནས། ཨ་ལ་ལ་ཧོ༔ ཧཱུྃ་གསུམ་གྱིས་ཚོགས་ལ་རོལ་པའི་བར་དཀྱུས་ལྟར་བྱ། ཚོགས་བསྔོ་འདི་ལྟར་ལེགས་སྤྱད་སོགས་བཏང་། ལྷག་མ་བཙོན་དུ་བཟུང་ལ་མི་བཏང་། ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ༔ སྔོན་ཚེ་མགོན་པོ་འོད་མི་འགྱུར༔ ཞེས་སོགས་ཀྱི་ཆད་ཐོ་བཏང་ལ་རྒྱུན་གཏོར་འབུལ། གཏོར་ཟོར་གྱི་བསྐུལ་བཏང་། བརྟན་སྐྱོང་གཏོར་མནན་བྱ། བདག་མདུན་གྱི་ལྷ་རྣམས་རྟག་མཐའ་བསལ་ཕྱིར་བསྡུ་བ་དང་། ཆད་མཐའ་བསལ་ཕྱིར་ལྷར་ལྡང་བསྔོ་སྨོན་བཀྲ་ཤིས་སོགས་དཀྱུས་བཞིན་བྱའོ། །དེའི་ནུབ་མོ་ལྷའི་ང་རྒྱལ་གྱིས་ཉལ་བའི་རྣལ་འབྱོར་བྱ། ནངས་པར་ཐོ་རངས་ནས་བཟུང་ཡེ་ཤེས་རང་གསལ་དཀྱུས་ལྟར་སྐྱབས་སེམས་ནས་བཀྲ་ཤིས་བར་བྱ་བ་ལས། ལས་བྱང་ཉིན་རེར་དགོང་ཐུན་ནམ་སྲོད་ཐུན་ལྟ་བུར་ཚར་རེ་བྱེད་སྐབས་གོང་ལྟར་བྱ་བ་ལས་གཞན་མི་དགོས། བཟླས་པ་ནི་ཐོག་མར་ཐོད་ཕྲེང་རྩལ་སྟོང་ཕྲག་གམ་ལྔ་བརྒྱ་སུམ་བརྒྱ་ཙམ་རེས་མགོ་མནན། གཙོ་བོ་ཨརྩིག་ཁོ་ན་བཟླ །འཚུབས་ཆེ་བ་མ་བྱུང་ན་ཐུན་བཞི་ལ་མགོར་ཐོད་ཕྲེང་རྩལ་བརྒྱ་ཙམ་རེས་ཆོག །ཤམ་བུའི་སྔགས་རེ་ཞིག་མི་འདོགས། ལས་བྱང་སྐབས་མ་གཏོགས་འཁོར་གྱི་ལྷ་སྔགས་འདྲེན་མི་དགོས། ཐོར་ཐུན་ཞོགས་ཐུན་དགོང་ཐུན་སྲོད་ཐུན་བཞིར་བཅད་དེ་བཟླ། དམིགས་པ་ནི་ཐོད་ཕྲེང་རྩལ་གྱི་སྐབས་ཡེ་ཤེས་རང་གསལ་གྱི་མཆན་བུ་ལྟར་དང་། ཨརྩིག་སྐབས་རང་ལྷར་གསལ་བའི་ཐུགས་ཀའི་ཧཱུྃ་གི་ཀླད་ཀོར་ནང་དུ་བླ་མ། མདུན་དུ་དཔོན་པོ་ཕ་མ། གཡས་སུ་ཕོ་ཉེ། གཡོན་དུ་མོ་ཉེ། འོག་ཏུ་ཞིང་ཁང་ནོར་རྫས་སོགས་བསྲུང་བྱ་རྣམས་གསལ་བཏབ། ནམ་མཁའི་ཁམས་ཐམས་ཅད་ཧཱུྃ་དམར་པོ་དང་ཁྱུང་གིས་ཁེངས། ས་སྟེང་ཐམས་ཅད་ཡཀྴ་མེ་དབལ། ས་འོག་ཐམས་ཅད་སྡིག་པ་མགོ་དགུས་ཁེངས་ཏེ་གནོད་བྱེད་གདོན་བགེགས་ཐམས་ཅད་ཧབ་དིར་གྱིས་ཟ་བ་དང་། སྣང་བ་ཐམས་ཅད་ལྷ་སྐུ །གྲགས་པ་ཐམས་ཅད་སྔགས་སྒྲ །སེམས་བདེ་གསལ་མི་རྟོག་པའི་ངང་དུ་མཉམ་པར་བཞག །རྨི་ལམ་འཚུབས་པ་དང་ཆོ་འཕྲུལ་བྱུང་ན་གང་བྱུང་འཁོར་ལོའི་རྩིབས་ལ་བསྐྱོན་ཏེ་གཏུབས་ཤིང་མེས་བསྲེགས་པ་དང་། ལྕགས་སྡིག་གིས་ཟ་བ་སོགས་བྱ། སྣང་བ་ཐམས་ཅད་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེ་ཕུང་གིས་གང་སྟེ་གནོད་བྱེད་ཐམས་ཅད་བྱ་སྒྲོ་མེས་བསྲེགས་པ་ལྟར་སོང་བར་བསམ། གཙོ་བོར་ཨོ་རྒྱན་ཁོ་ན་ལ་མོས་གུས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་བྱ་ཞིང་བློ་གཏད་ལིང་གིས་བསྐྱུར་ནས་སྐྱིད་སྡུག་ཅི་བྱུང་ཨོ་རྒྱན་མཁྱེན་སྙམ་པ་གལ་ཆེ། བཟླས་པ་འབུམ་ཕྲག་ཙམ་སོང་ནས་ཐུན་བཞིའི་མཐར་ཤམ་བུ་བརྒྱ་ཙམ་རེ་བཏགས་ལ་བཟླ། བསྙེན་ཚད་ནི་གྲངས་དུས་རྟགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དྲོད་རྟགས་ལས། དང་པོ་དུས་བསྙེན་ཟླ་བ་གསུམ༔ འབྲིང་གིས་ཟླ་དྲུག་ཐ་མ་ཡིས༔ ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་དག་ནས་འགྲུབ༔ གྲངས་བསྙེན་དང་པོ་འབུམ་ཕྲག་དྲུག༔ དེས་ནི་རང་ལུས་བྱིན་གྱིས་རློབས༔ འབུམ་ཕྲག་བཅུ་གཉིས་ལས་རྣམས་འགྲུབ༔ བྱེ་བ་གཅིག་དང་འབུམ་ཕྲག་གསུམ༔ ནུས་པ་པདྨ་ཉིད་དང་མཉམ༔ ཞེས་དུས་གྲངས་ཀྱི་བསྙེན་ཚད་རབ་འབྲིང་ཐ་གསུམ་བཤད་པས་སྐབས་སྦྱར་དང་། གཙོ་བོར་རྟགས་བསྙེན་ནི། རྟགས་ནི་རབ་ཀྱིས་དངོས་ཞལ་མཐོང༔ ཞེས་སོགས་དང་། འབྲིང་ནི་ཉམས་དགའ་བག་དྲོ་ཞིང༔ ཞེས་སོགས་དང་། ཐ་མ་མཚན་ལྟས་འདི་ལྟ་སྟེ༔ ལུས་ལས་རྣག་ཁྲག་མི་གཙང་འབབ༔ ཞེས་སོགས་ནས། རིགས་བདག་གྲུབ་པའི་མཚན་མ་ཡིན༔ ཞེས་སོགས་དགེ་ལྟས་དང་། མི་འདོད་ལྷ་སྲིན་བགེགས་ཀྱི་རྟགས༔ འབག་དང་སེང་གེ་བྱ་སྤྲེལ་དང༔ ཞེས་སོགས་རྒྱས་པར་གསུངས་པ་གཞུང་དེ་ཉིད་དུ་བལྟའོ། །དེ་ལྟར་དུས་གྲངས་ཀྱི་བསྙེན་པ་སྐབས་སྦྱར་གྲུབ་ནས། གསུམ་པ་རྗེས་ཀྱི་རིམ་པ་ནི། དངོས་གྲུབ་ཀྱི་རྫས་དང་ཚོགས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རྒྱ་ཆེར་བཤམ། ལས་བྱང་རྒྱས་པར་གཏང་། ལས་བྱང་གི་དངོས་གྲུབ་བླང་བའི་ཚིག་བརྗོད་ཅིང་གཏོར་མ་ལྷར་གསལ་བ་སྤྱི་མགྲིན་སྙིང་ལྟེར་བཞག་སྟེ་དབང་བཞི་བླང་བའི་དམིགས་པ་བྱ། གཏོར་མའི་ཡེ་ཤེས་པ་གཤེགས། དམ་ཚིག་པ་བདུད་རྩིར་ཞུ་བར་བསམས་ལ་དངོས་གྲུབ་ཀྱི་རྫས་དང་ལྷན་ཅིག་རོལ། དཀྱིལ་འཁོར་རྡུལ་ཚོན་དང་ཚོམ་བུ་ཡིན་ན་གཤེགས་གསོལ་དང་། རས་བྲིས་ལ་བརྟན་བཞུགས་བྱ། བདག་བསྐྱེད་རྫོགས་རིམ་རྟག་ཆད་ཀྱི་མཐའ་བསལ་ཏེ་བསྔོ་སྨོན་བཀྲ་ཤིས་རྒྱས་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཟབ་ལམ་གསལ་བྱེད་བསྙེན་ཡིག་འདི། །ལྷ་མདུན་བླ་མ་གསུང་རབ་རྒྱ་མཚོའི་ངོར། །དགེ་སློང་བྱ་བྲལ་པདྨ་ཕྲིན་ལས་ཀྱིས། །ཐུན་གཅིག་ལ་བྲིས་དགེ་དེས་སངས་རྒྱས་ཤོག །མངྒ་ལམ།། ༈ །།དྲག་པོ་དབུ་དགུའི་དམིགས་གནད་ཟིན་བྲིས་སྙན་བརྒྱུད་བཀའ་རྒྱ་ཅན་བཞུགས་སོ། །རིག་འཛིན་རྗེའི་བླ་དཔེ་ཕྱག་བྲིས་མའི་ཁྲོད་ནས་རྙེད་པའི། དྲག་པོ་དབུ་དགུའི་དམིགས་གནད་ཤིན་ཏུ་ཟབ་པ་ཟིན་བྲིས་སྙན་བརྒྱུད་བཀའ་རྒྱ་ཅན་ཞེས་པ་ལས་འདི་ལྟར་འབྱུང་སྟེ། དྲག་དམར་གྱི་ཧཱུྃ་འདྲེན་པའི་ཚེ། བདག་དང་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་དམར་པོར་གྱུར་པ་རེ་རེ་ལའང་ཧཱུྃ་གི་སྒྲ་འབྲུག་ལྡིར་བ་ལྟར་འུར་འུར་གྲགས་པར་བསམ། དེ་ནས་རང་དྲག་དམར་དུ་གསལ་བའི་ཐུགས་ཀའི་ཧཱུྃ་གི་ཀླད་ཀོར་གྱི་ནང་དུ་བླ་མ། ཧཱུྃ་གི་མདུན་དུ་དཔོན་པོ་དང་ཕ་མ། གཡས་སུ་ཕོ་ཉེ། གཡོན་དུ་མོ་ཉེ། འོག་ཏུ་ཞིང་ཁང་ནོར་རྫས་ཐམས་ཅད་དངོས་སུ་ཡོད་པར་བསམ། ནམ་མཁའི་ཁམས་ཐམས་ཅད་ཧཱུྃ་གིས་གང་། ས་སྟེང་ཐམས་ཅད་ཡཀྴ་མེ་དབལ་གྱིས་གང་། ས་འོག་ཐམས་ཅད་སྡིག་པ་མགོ་དགུས་ཁེངས་ནས་གནོད་བྱེད་ཧབ་དིར་གྱིས་ཟོས་ནས་རྗེས་མེད་དུ་བཏང་། ཕོ་ཉ་རྣམས་ཚུར་འདུས་རང་ལ་ཐིམ། ཡང་ཕར་འགྲོ་བ་སོགས་བྱེད། སྐབས་སུ་སྐུ་དང་རྡོ་རྗེ་ལས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེ་དམར་ཧུར་གྱིས་འབར་སྟོང་གསུམ་ཐམས་ཅད་མེས་དམར་དིར་གྱིས་གང་། བར་ཆད་ཐམས་ཅད་བྱ་སྒྲོ་མེས་ཚིག་པ་ལྟར་གཞོབ་ཐུལ་ཐུལ་ཚིག །སྣང་བ་ཐམས་ཅད་མེས་དམར་ཧུར་རེ་བ་ལ་སེམས་གཏད། རྨི་ལམ་རྩུབ་པ་སོགས་བྱུང་ན་གང་བྱུང་དེ་ཕོ་ཉ་རྣམས་ཀྱིས་བཀུགས་ནས་འཁོར་ལོའི་རྩིབས་བར་དུ་བསྐྱུར་བ་དང་། འཁོར་ལོ་གཡོན་དུ་འཁོར་བས་གནོད་བྱེད་དེ་དུམ་བུར་རྦུད་རྦུད་གཏུབས། རོ་མཚོ་ལྕགས་སྡིག་ཚོས་ཁྱུར་ཁྱུར་མིད། རེས་གནོད་བྱེད་རྣམས་ཚུར་བཀུག་མ་ཐག་ལྕགས་སྡིག་རྣམས་ཀྱིས་བུད་ཀྱིས་བཟུང་། སྤྱི་བོ་དང་བཤང་ལམ་དུ་ཁ་བཙུགས་ནས་འཇིབས་པས། ཀླད་པ་སྙིང་ནང་ཁྲོལ་ཐམས་ཅད་ཧུབ་ཀྱིས་དྲངས་ནས་ཟོས། ཁོ་སྤུན་ལྐོག་ལྟ་བུར་སྟོང་ལྷེབ་སོང་བ་དེ་འཁོར་ལོས་གཏུབས། དུམ་བུ་ཐམས་ཅད་མེས་བསྲེགས་པར་བསམ་ཞིང་སྔགས་དྲག་ཏུ་བཟླ། རྒྱུན་དུ་སྟོང་གསུམ་མེར་འབར་བའི་དབུས་ན། རྡོ་རྗེའི་ལྟེ་བ་ལ་འཁོར་ལོ་འཁོར་བའི་ཤུགས་དང་མེ་འོད་ཀྱིས་གནོད་བྱེད་ཐམས་ཅད་ཉེ་མི་ནུས་པའི་དབུས་ན་རང་ཉིད་དྲག་དམར་དུ་གསལ་བ་ལ་སེམས་གཏོད་པ་གལ་ཆེ། བཟླས་པ་རྫོགས་པ་དང་། རིག་པ་རང་གསལ་ལྷ་ཚོགས་ལ༔ ཞེས་སོགས་གོང་བཞིན་བྱ། དུས་གསུམ་དུ་ཨོ་རྒྱན་མཁྱེན་སྙམ་པའི་འདུན་པ་དུང་ངེ་བ་དང་། རང་ཉིད་ཨོ་རྒྱན་དྲག་པོ་དངོས་ཡིན་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ཡང་ཡང་བསྐྱེད། བཟའ་བཏུང་གང་བྱེད་ཀྱང་བདུད་རྩིར་བསམས་ལ། ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུྃ་བརྗོད། སྙིང་ག་ན་བཞུགས་པའི་ཨོ་རྒྱན་རིན་པོ་ཆེ་དེ། བླ་མ་ཡི་དམ་ཀུན་འདུས་དེའི་ཞལ་དུ་འབུལ་བར་བསམས་ལ་བཟའ་བཏུང་བྱའོ། །འདི་ཐམས་ཅད་ཨོ་རྒྱན་རིན་པོ་ཆེའི་གསུང་ཇི་ལྟ་བ། རང་རང་གིས་ཉམས་ལེན་གང་བྱས་པ་དེ་བྲིས་པ་ཡིན་པས། སྙིང་ལ་གཅག་པའི་བུ་ཁྱོད་ཀྱིས་མ་བརྗེད་པར་ཉམས་སུ་ལོངས་ལ་རང་གཞན་གྱི་དོན་གྲུབ་པ་ཞིག་གྱིས་ཤིག །ང་ཤི་ཡང་ཁ་ཆེམས་འདི་ལས་མེད། མ་ཤི་ན་བསླབ་བྱ་ཡང་འདི་ཡིན་པས་དགེ་སྦྱོར་ལ་འབུངས་ཤིག །ཅེས་གསུངས་འདུག །དགེ་སློང་པདྨ་ཕྲིན་ལས་ཀྱི། །ཡི་དམ་སྙིང་པོའི་རྣལ་འབྱོར་མཐིལ། །ཀུན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི། །གསང་བའི་མན་ངག་སྙིང་ལ་བརྣག །བླ་མ་དམ་པའི་བཀའ་དྲིན་གྱིས། ཕ་ཆོས་མཐར་ཐུག་འདི་དང་མཇལ། །འདི་འདྲའི་གདམས་པ་ཐོབ་ཕྱིན་ཆད། །ཟབ་ཟབ་གཞན་ལ་སྨོན་རྒྱུ་མེད། །དེང་ནས་བྱང་ཆུབ་མ་ཐོབ་བར། །རང་རིག་ཨོ་རྒྱན་དྲག་པོ་རྩལ། །འདུ་འབྲལ་མེད་པའི་སྐལ་ཐོབ་ནས། །ཕྱོགས་ལས་རྣམ་རྒྱལ་དངོས་གྲུབ་སྩོལ། །དགེ་སློང་པདྨ་ཕྲིན་ལས་ཀྱི་ཉམས་ལེན་ཆག་མེད་ཀྱི་ཡི་དམ་མོ།། །།\nRetrieved from "https://rtz.tsadra.org/index.php?title=Terdzo-NA-028&oldid=112974"