དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་སྲིད་ལུགས་འགྱུར་བའི་བརྟག་ཞིབ།_རྨེ་རུ་ཡུལ་ལྷ་ཐར། | རྫ་ཆུའི་རླབས་སྒྲ།\n2020 ལོའི་ཟླ6ཚེས 25 ཉིན། 21954 6\nདགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་དུས་ནི་བོད་ཀྱི་སྲིད་ལུགས་ལ་འགྱུར་ལྡོག་མང་ཙམ་བྱུང་བའི་དུས་ཤིག་དང་། སྲིད་དོན་རིག་གནས་རྙོག་འཛིང་ཅན་དང་འགྱུར་བག་ཅན། ཟིང་ལྷོང་ཅན། འགལ་འཐབ་ཅན་གྱི་དུས་སྐབས་ཤིག་ཡིན། དུས་སྐབས་དེའི་སྲིད་ལུགས་ལ་འགྱུར་བ་ཆེན་པོ་རིམ་མཐུད་དུ་བྱུང་བ་ནི། ཐོག་མའི་བོད་སོག་མཉམ་འབྲེལ་གྱིས་སྲིད་སྐྱོང་བའི་སྡེ་སྲིད་སྲིད་དབང་གི་དུས་སྐབས་ནས། རིམ་གྱིས་སྐྱ་བོས་བོད་སྲིད་སྐྱོང་བའི་ཕྱོགས་སུ་གོམ་ཁ་བསྒྱུར་པ་དང་། དེ་ནས་བཀའ་ཤག་སྲིད་གཞུང་བྱུང་སྟེ་ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་ལམ་ལུགས་དངོས་སུ་དར་བ་ན། སྲིད་སྐྱོང་ལམ་ལུགས་ཀྱང་དེའི་ཞར་ལ་བོད་ཀྱི་སྲིད་ལུགས་འགྱུར་བའི་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་མངོན་པར་བྱུང་སྟེ། བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་རིག་གནས་དང་སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་འགྱུར་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་རྒྱུན་རིང་བ་ཐེབས།\nདགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་། སྲིད་ལུགས། འགྱུར་ལྡོག\nདགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་སྲིད་དབང་ནི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་གི་གཞིས་ཀའི་བཀའ་དབང་ལག་ཏུ་བསྟར་བའི་དམིགས་བསལ་དུས་རིམ་ཞིག་ཡིན་ལ། སྐབས་དེའི་སྲིད་དོན་ལམ་ལུགས་ཀྱིས་བོད་ཀྱི་ཉེ་རབས་ལོ་རྒྱུས་ཙམ་མ་ཟད། དེང་གི་སྤྱི་ཚོགས་རིག་གནས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་འཛིན་སྟངས་དང་། རིག་གནས་སེམས་ཁམས། ཆབ་སྲིད་བདེ་འཇགས་སོགས་ལའང་དངོས་བརྒྱུད་གང་རུང་ནས་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་བཞིན་ཡོད། སྤྱི་ཚོགས་རིག་པ་དང་ཆབ་སྲིད་རིག་པའི་ངོས་ཐད་ནས་བལྟས་ན། ལོ་ངོ་སུམ་བརྒྱ་ལྷག་རིང་གི་དུས་རིམ་དེའི་ལོ་རྒྱུས་ནི་རིག་གནས་འདུ་ཤེས་ངོས་ཐད་ནས་གཅིག་གྱུར་ཅན་དང་སྒེར་གཅོད་ཅན། ཆིག་རྐྱང་ཅན་དུ་ཕྱོགས་བཞིན་ཡོད་མོད། སྲིད་དོན་རིག་གནས་ཐད་ནས་དཔགས་ན་རྙོག་འཛིང་ཅན་དང་འགྱུར་བག་ཅན། ཟིང་ལྷོང་ཅན། འགལ་འཐབ་ཅན་དུ་ཁ་ཕྱོགས་པའི་སྣང་ཚུལ་མཐོང་ཐུབ། རྒྱུ་མཚན་དེའི་དབང་གིས། དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་སྐབས་ནི་བོད་ཀྱི་སྲིད་ལུགས་ལ་འགྱུར་ལྡོག་མང་ཙམ་བྱུང་བའི་སྐབས་ཤིག་དང་། ཆོས་སྲིད་འགན་འཛིན་ཕྱོགས་གཉིས་པོས་བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་སྐྱོང་ཐབས་འཚོལ་ཞིབ་མང་ཙམ་བྱས་པའི་དུས་ཤིག་རེད། དུས་སྐབས་འདིའི་སྲིད་ལུགས་འགྱུར་བའི་ཐད་ལ་དེང་སྐབས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བའི་ཁྲོད་དུ་ཞིབ་འཇུག་གནང་མཁན་མང་ཙམ་ཡོད་པ་མངོན་སུམ་ཡིན་ལ། ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་ཁྱབ་ཁོངས་སུ་མཚན་སྙན་རྒྱས་པའི་ཞིབ་འཇུག་གི་འབྲས་བུའང་འགའ་རེ་འདུག་མོད།ཞིབ་ཏུ་བརྟགས་ན། འདུ་ཤེས་འཛིན་སྟངས་ཀྱི་དབང་གིས་སམ། ཡིག་ཆའི་བསྡུར་དཔྱོད་ཀྱི་རྐྱེན་ནམ། བསམ་གཞིག་དཔྱད་ཞིབ་ཀྱི་བློ་ཡི་ཞེན་རིག་མི་འདྲ་བ་བཅས་གང་ལྟར་སྲིད་ལུགས་འགྱུར་བའི་དུས་རིམ་དགར་སྟངས་དང་། སྲིད་ལུགས་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ཁུངས། སྲིད་ལུགས་འགྱུར་བའི་དགེ་སྐྱོན་སོགས་ལ་རང་རང་གི་དཔྱད་པའི་ནུས་པ་སྔོན་དུ་སོང་བ་སྨོས་མེད་ཡིན་རུང་། དུས་རབས་བཅུ་བདུན་པའི་རྗེས་ཀྱི་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་གནས་སྟངས་དངོས་དང་ལོ་རྒྱུས་རྒྱབ་ལྗོངས་དྲང་ཐད་ནས་བལྟས་པ་ཡིན་ན། བསྐྱར་དུ་དཔྱད་དཔོག་དང་གསར་དུ་རྟོག་ཞིབ་བྱེད་དགོས་ས་མང་ཙམ་འདུག་པར་དམིགས་ཏེ། ཆེད་དུ་དཔྱད་རྩོམ་འདི་བྲིས་ཏེ་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་ཆེད་རམས་པ་དག་ལ་དཔྱད་གཞིར་ཕུལ་བ་ལགས།\nསྤྱི་ལོ1642ལོའི་ཟླ4པའི་ཚེས5ཉིན། སོག་པོ་ཨོ་རོད་ཇུང་གར་བ་གུ་ཤྲཱི་ཧན་གྱིས་བོད་གཙང་ཕྱོགས་སུ་དམག་དྲངས་པའི་མཇུག་འབྲས་ལ། སེར་སྐྱ་བགྲང་གིས་མི་ལང་བའི་དབུས་སུ་རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་གསེར་གྱི་ཁྲི་འཕང་མཐོན་པོར་བཞུགས་སུ་གསོལ་ཏེ་བོད་ཁྲི་སྐོར་བཅུ་གསུམ་གྱི་ས་ཆ་རྣམས་ཡུལ་མི་དང་བཅས་པ་འབངས་སུ་ཕུལ་ཅིང་།  ཁོ་རང་ཉིད་རིགས་རྒྱུད་དང་བཅས་པ་མཆོད་སྦྱིན་དུ་འབུལ་བར་མཛད་པ་དང་འབྲེལ།  ཞལ་ངོ་བསོད་ནམས་ཆོས་འཕེལ་ལ་སྡེ་སྲིད་ཀྱི་གོ་གནས་ཕུལ་ཏེ་ཆབ་སྲིད་བསྐྱངས་པ་དང་།  སོག་རྒྱལ་རང་གིས་རྒྱལ་པོའི་མཚན་བཟུང་སྟེ་རྒྱབ་རྟེན་དམག་དཔོན་བྱས་པས། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་གི་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་སྲིད་དབང་དངོས་སུ་བྱུང་། དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་སྲིད་དབང་གི་ཐོག་མའི་འགན་འཛིན་སུ་ཡིན་ཐད་ལ་དེང་སྐབས་བཤད་ཚུལ་མི་མཚུངས་པ་འགའ་རེ་འདུག་མོད། མདོར་བསྡུས་ན་རིགས་གཉིས་ཏེ། དང་པོ་ནི་གུ་ཤྲཱི་ཧན་གྱིས་བོད་ཁྲི་སྐོར་བཅུ་གསུམ་རྒྱལ་དབང་ལྔ་པར་ཕུལ་བ་ཡིན་པར་བཤད་པ་དེ་དང་། གཉིས་པ་ནི་གུ་ཤྲཱི་ཧན་དང་ཁོའི་བུ་ཚ་དག་ནི་དབང་སྒྱུར་མཁན་དངོས་ཡིན་ལ། རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་ནི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཐད་ནས་བོད་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་བཟོ་མཁན་ཁོ་ན་ཙམ་ཡིན་ཟེར་བ་དེ་རེད། འདོད་ཚུལ་འདི་གཉིས་པོར་སོ་སོའི་ལུང་རིགས་ཀྱི་སྒྲུབ་བྱེད་ཚང་བ་སྨོས་ཅི་དགོས་ཀྱང་། རྒྱལ་དབང་ལྔ་པའི་ཆོས་ལུགས་བདག་དབང་དང་ཁོང་གི་མཚན་སྙན། གུ་ཤྲཱི་ཧན་གྱི་དམག་དོན་སྟོབས་ཤུགས། སྡེ་བའི་ཆབ་སྲིད་གོ་གནས་སོགས་གང་ཡིན་རུང་སྐབས་དེའི་ཆབ་སྲིད་ཁོར་ཡུག་ཁྲོད་ཕྱོགས་གཅིག་གི་སྟོབས་ཤུགས་ཁོ་ནས་སྲིད་འཛིན་མི་ཐུབ་པ་ནི་ལོ་རྒྱུས་དཔྱོད་རམས་པ་དག་ལ་མཚོན་ན་གསལ་པོར་ངེས་ཐུབ་པ་ཞིག་དང་། མི་སྣ་གཅིག་གིས་སྲིད་དོན་གཅིག་གཅོད་བྱེད་པའི་ཆ་རྐྱེན་ཕྱི་ནང་གང་ནས་བལྟས་རུང་མི་ཚང་བ་ཞིག་རེད། དེའི་ཕྱིར། དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་ཐོག་མའི་དུས་སྐབས་ཀྱི་སྲིད་ལུགས་རྣམ་པ་དངོས་ནི། རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་ནི་ཆེས་མཐོའི་དབང་འཛིན་པ་དང་། རྒྱལ་པོ་ནི་དམག་སྲིད་དབང་ཆ་འཛིན་མཁན། སྡེ་སྲིད་ནི་བོད་ཁུལ་གྱི་སྲིད་འཛིན་མི་སྣ་ཡིན་པ་དེའོ། །(ཡང་ལ་ལས་སྡེ་སྲིད་ནི་དགེ་ལུགས་པའི་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་དུ་ཡོད་པའི་ཆེས་མཐོའི་འཐུས་ཚབ་ཡིན་པར་བཤད་རུང་། དེ་འདྲའི་ཚབ་བྱེད་བྱས་པའི་ལོ་རྒྱུས་དངོས་ཤིག་རྙེད་དཀའ་སྙམ།)དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་སྲིད་དབང་གི་ཐོག་མའི་དུས་སྐབས་ནི། བོད་སོག་མཉམ་འབྲེལ་གྱིས་སྲིད་སྐྱོང་བའི་དུས་སྐབས་ཤིག་ཡིན་ལ། དེའང་ཆོས་ལུགས་དང་སྲིད་དོན་སོ་སོར་བགོས་ཏེ་སྲིད་སྐྱོང་ལམ་ལུགས་འཚོལ་ཞིབ་བྱས་པའི་དུས་ཤིག་རེད། ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཐད་ནས་བརྗོད་ན། རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་ནི་མིང་ཐོག་ནས་བོད་ཀྱི་ཆོས་སྲིད་ལུགས་གཉིས་ཀྱི་ཆེས་མཐོའི་དབང་འཛིན་པ་ལྟ་བུར་བཀུར་ཡོད་རུང་། སྐབས་དེའི་ལོ་རྒྱུས་དངོས་ལ་དཔྱོད་སྐབས་ཐོག་མའི་དུས་སུ་ཁོང་གིས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་དབང་ཆ་བེད་སྤྱོད་དང་ཆོས་ཀྱི་གཞི་འཛིན་གཙོར་བཟུང་བ་ལས་སྲིད་དོན་ལ་ཁ་དབང་བཀོལ་ལུགས་མི་སྣང་བ་དང་། སྐབས་དེའི་སྲིད་ཀྱི་བྱ་བཞག་ནི་སྡེ་སྲིད་རིམ་པས་དོན་བསྟར་ལག་ལེན་བྱས་པ་འབའ་ཞིག་རེད། སོག་རྒྱལ་ལ་མཚོན་ན་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་ཁྲོད་དབང་ཤུགས་ཆེ་ལ་དམག་དོན་གྱི་སྟོབས་ཤུགས་ཀྱང་མི་དམན་པ་མཆིས་པ་དངོས་གནས་ཡིན་རུང་། བོད་སྤྱིའི་སྲིད་དོན་གྱི་ལས་སྣེ་ཁག་ལ་ཐད་ཀར་བཀོད་ཁྱབ་བྱས་ལུགས་མེད་པ་དང་། སོ་སོས་རང་དོན་ལས་མོ་སྣེ་འཛིན་བྱས་པར་བརྟེན། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་གི་དམིགས་བསལ་སྲིད་དབང་སྟེ“སྡེ་སྲིད་སྲིད་དབང་ངམ་སྡེ་པ་གཞུང”དངོས་སུ་བྱུང་།\nསྐབས་འདིར་དོན་ལ་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་ཐོག་མའི་དུས་སྐབས་ཡིན་ནའང་། ང་ཚོས“སྡེ་སྲིད་སྲིད་དབང”ཞེས་འབོད་དོན་ནི། དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་སྲིད་ལུགས་འགྱུར་བའི་ཚུལ་ལ་ཞིབ་ཏུ་བརྟགས་ཚེ། ཐོག་མའི་དུས་འདི་ནི་ལྔ་པ་ཆེན་མོ་དང་སྡེ་སྲིད། སོག་པོའི་རྒྱལ་པོ་བཅས་ཕྱོགས་གསུམ་གྱི་དབང་འཛིན་པས་གྲུབ་པའི་སྲིད་དབང་ཞིག་ཡིན་ལ། དེའང་སྲིད་ཀྱི་གཉེར་ཁ་དོན་གྱིས་སྡེ་སྲིད་ཀྱི་མིང་ཐོག་ནས་བགྱི་བཞིན་ཡོད་པས་ན། སྡེ་སྲིད་སྲིད་དབང་ཞེས་པའི་ཆེད་སྤྱོད་མིང་བརྡ་འདི་སྦྱར། འོན་ཀྱང་། འདིས་སྡེ་སྲིད་ནི་བོད་ཀྱི་ཆེས་མཐོའི་དབང་འཛིན་པ་ཡིན་པའི་དོན་མིན་ཏེ། སྡེ་སྲིད་ཐོག་མ་རང་ཡང་གུ་ཤྲཱི་ཧན་གྱིས་བསྐོས་པ་ཞིག་དང་། དེ་ཉིད་རྒྱལ་དབང་ལྔ་པའི་ཕྱག་མཛོད་ཅིག་ལས་མ་འདས་པས་རེད། ཕྱག་མཛོད་བསོད་ནམས་རབ་བརྟན་ནས་བཟུང་། དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་ཐོག་མའི་དུས་སུ་སྡེ་སྲིད་ཁག་གིས་ལོ་བརྒྱད་ཅུ་ལྷག་ལ་སྲིད་བསྐྱངས། དེ་བས། དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་ནི་བོད་རིགས་ཁོ་ནས་བཙུགས་པ་ཞིག་མིན་ལ། སོག་པོ་ཧོ་ཤོད་ཚོ་པས་བཙུགས་པ་ཞིག་ཀྱང་མིན་པར། སོག་དམག་གི་ཐད་ཀའི་སྲུང་སྐྱོབ་འོག་བོད་སོག་མཉམ་འབྲེལ་གྱིས་བཙུགས་པའི་སྲིད་དབང་ཞིག་ཡིན།\nསྡེ་སྲིད་ཐོག་མ་དག་ནི་རྒྱལ་པོའི་འོག་གི་དཔོན་སྣ་ལྟ་བུར་ཡོད་པས། ལོ་རྒྱུས་ལ་བལྟས་ན་སྡེ་སྲིད་ཐོག་མ་འགའ་ནི་རྒྱལ་པོའི་མིང་ཐོག་ནས་བསྐོ་འཇོག་བྱེད་བཞིན་ཡོད་ལ། ཕྱིས་གུ་ཤྲཱི་ཧན་སྐུ་འདས་ཏེ་ཆབ་སྲིད་ལ་མཁས་པའི་སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོས་སྲིད་ཀྱི་གཉེར་ཁ་དངོས་སུ་བཟུང་བ་ན། རྒྱལ་པོས་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ལ་ཐེ་གཏོགས་བྱེད་པར་མི་འཐད་པའི་རྣམ་འགྱུར་གྱིས་སོག་རྒྱལ་དང་སྡེ་སྲིད་བར་འགལ་བ་བྱུང་། རྒྱལ་དབང་ལྔ་པར་མཚོན་ནའང་། ཐོག་མར་བོད་ཀྱི་དམག་སྲིད་དབང་ཆ་གུ་ཤྲཱི་ཧན་ལ་མི་སྤྲོད་ཐབས་མེད་ལྟ་བུས་རང་གི་ཆོས་ལུགས་བདག་དབང་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱིས་སྡེ་སྲིད་ལ་དབང་ཆ་ཆེན་པོ་མ་སྤྲད་ཀྱང་། ཕྱིས་སྡེ་སྲིད་སྲིད་དབང་ལ་རང་ཉིད་ཀྱི་དྲག་དཔུང་ཆགས་པ་དང་བསྟུན་སྔོན་གྱི་བྱེད་ཐབས་བསྒྱུར་ཏེ་སྡེ་སྲིད་རྣམས་རང་ཉིད་ཀྱིས་དངོས་སུ་བསྐོ་འཇོག་བྱས་ཤིང་། ལྷག་པར་དུ་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོའི་དུས་སུ་དབང་ཆ་ཡོད་ཚད་སྡེ་སྲིད་ལ་སྤྲད་པ་ཞིག་རེད།\nགཞན་ཡང་། རྒྱལ་དབང་ལྔ་པས་སོག་པོའི་སྟོབས་ཤུགས་ཀྱི་དམག་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་འོག་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་ཐོག་མའི་དུས་རིམ་གྱི་སྡེ་སྲིད་སྲིད་དབང་བཙུགས་པ་དང་། བོད་ནང་ཁུལ་ཞི་འཇགས་ཡོང་བའི་ལས་དོན་ཡང་རབ་དང་རིམ་པ་སྤེལ་ཡོད།སྐབས་དེར་བོད་སྲིད་གཞུང་གི་མཛད་སྒོའི་སྐབས་གདན་གནས་མཐོ་དམན་གྱི་གཏན་འབེབས་ཀྱང་ཞིབ་ཕྲ་མཛད་འདུག་སྟེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཐོག་མ་ཁོ་ནར་དཔལ་ལྡན་ས་སྐྱ་པ་བཀུར་ཏེ། དཔལ་ལྡན་ས་སྐྱ་པ་དང་དཔལ་ཕག་མོ་གྲུ་པའི་གདུང་རྒྱུད་གཉིས་མཆོག་ཏུ་བཀུར་བར་མཛད་པ་དང་། བཀའ་བརྒྱུད་བླ་ཆེན་སྟག་ལུང་པ་དང་། ཀརྨ་ཞྭ་དམར་ནག་རྣམས་དགའ་ལྡན་ཁྲི་པ་ལས་ཀྱང་གདན་ཐོབ་མཐོ་བར་མཛད་ཅིང་། དེ་མིན་འབྲུག་པ་དང་སྒམ་པོ། མཚུར་བུ་དྲུང་པ། ཁམས་རི་བོ་ཆེའི་ཆོས་རྗེ། འབྲི་ཁུང་གི་བླ་མ་སོགས་ལ་དགའ་ལྡན་ཁྲི་པ་དང་མཉམ་པའི་གདན་ཐོབ་གནང་འདུག  འདི་འདྲའི་བྱེད་ལུགས་ནི་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་བདག་པོ་དགེ་ལུགས་པས་རང་སྲིད་བརྟན་འཇགས་ཡོང་ཆེད། བོད་དུ་སྟོབས་ཤུགས་ཆེ་བ་དང་མཚན་སྙན་རྒྱས་པའི་ཆོས་སྲིད་དབང་འཛིན་ཚོགས་ཁག་རྣམས་ལ་འཇམ་བྲིད་ཚུར་འགུག་གི་བྱེད་ཐབས་ལག་ཏུ་བསྟར་བ་ཞིག་རེད་སྙམ།\nསྐབས་དེའི་གནས་ཚུལ་ལ་གཞིགས་ན། མན་ཆིང་གིས་གནམ་འོག་དབང་དུ་བསྡུ་བར་སོག་པོའི་ སྟོབས་ཤུགས་ལ་བརྟེན་པའི་ཚད་ཆེས་ཆེ་ཞིང་། སོག་པོ་དབང་དུ་བསྡུ་བར་དགེ་ལུགས་པའི་སྟོབས་ལ་བརྟེན་ཚད་ཆེས་ཆེ་བར་སྣང་། རྒྱུ་མཚན་དེའི་དབང་གིས། དུས་རབས་བཅུ་བདུན་པ་ནས་བཅོ་བརྒྱད་པའི་བོད་འབྲེལ་ལོ་རྒྱུས་ནི། སོག་པོ་དང་མན་ཇུ་མི་རིགས་གཉིས་ལ་བལྟོས་ཏེ་བརྗོད་དགོས་པར་གྱུར་ཡོད།\n1638ལོར། ཆིང་ཐའེ་ཙུང་གིས་ཁྲི་ཁྲིན་སོགས་མངགས་ཏེ“ཐུ་བྷོད་ཧན”དང“ཐོ་ཁུ་ཐོ་ཆེན་པོ”ལ་འཕྲིན་ཡིག་བཏང་བའི་གནས་ཚུལ་བཀོད་པ་ནི།  ད་ལྟའི་བར་ལོ་རྒྱུས་སུ་འཁོད་པའི་ཆིང་སྲིད་གཞུང་གི་ཆེས་མཐོའི་དབང་འཛིན་པས་བོད་ཀྱི་སྲིད་འཛིན་པར་བཏང་བའི་འཕྲིན་ཡིག་ཆེས་ཐོག་མ་དེ་ཡིན་ལ། འཕྲིན་དེའི་ནང་བཀོད་པའི“ཐུ་བྷེ་ཐུ་ཧན( 土伯特汗)”ཞེས་པ་ནི་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏེ། སྐབས་དེར་བོད་སྲིད་གཙང་བ་སྡེ་སྲིད་རྒྱལ་པོས་སྐྱོང་བཞིན་པས་ན། གཙང་བ་སྡེ་སྲིད་ཡིན་ངེས་གཏན་དང་། ཡང་ཐོ་ཁུ་ཐོ་ཆེན་པོ་སྟེ“大图克图”ཞེས་པ་འདི་སྐབས་དེའི་བོད་ཀྱི་བླ་ཆེན་སྤྲུལ་སྐུ་ཞིག་ལ་གོ་དགོས་པ་སྨོས་མེད་ཡིན་ལ། ཆེན་པོ་ཞེས་པའི་ཐོབ་སྦྱར་བ་དང་སྐབས་དེའི་ཆོས་ལུགས་གྲུབ་མཐའི་འཕོ་འགྱུར་རམ་ཕྱིས་ཀྱི་འབྲེལ་ལམ་ལ་གཞིགས་ན་རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་ཡིན་པར་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེས་མི་དགོས་པས། ཆིང་རྒྱལ་རབས་འཛུགས་མཁན་མན་ཇུ་གོང་མའི་ཁྱིམ་རྒྱུད་ཀྱིས་སྐབས་དེ་ཤེད་ནས་བོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ལ་ཆ་རྒྱུས་ངེས་ཅན་ལོན་ཡོད་པ་རྟོགས་ནུས།1639ལོར། ཆིང་ཐའེ་ཙུང་གིས་ཡང་བསྐྱར་ཚ་ཧན་བླ་མ་གཙོས་པའི་འཐུས་ཚབ་བོད་དུ་མངགས་ཏེ་བོད་དང་འབྲེལ་ལམ་བྱུང་།\nའོན་ཀྱང་འདིར་ཤེས་རྒྱུ་ཞིག་ལ། དུས་དེ་ནི་དབུས་གཙང་སྡེ་གཟར་རྒྱུན་མར་འབྱུང་བཞིན་པའི་སྐབས་ལ་འཁེལ་ནའང་། མན་ཇུ་སྲིད་འཛིན་པས་སྡེ་སྲིད་གཙང་པའི་སྲིད་དོན་དབང་ཆ་དངོས་ལ་བརྩི་བཀུར་ཞུ་བཞིན་པ་ནི། ཆིང་ཐའེ་ཙུང་གིས་སེ་ཆེན་ཆོས་རྗེ་ཕྱིར་བོད་དུ་ཕེབས་སྐབས་བོད་ཀྱི་བླ་སྤྲུལ་ཆེ་ཁག་དུ་མར་འཕྲིན་ཡིག་བསྐུར་པ་ལས། འཕྲིན་ཡིག་ཁྲོད་ཆོ་ལོ་དང་གོ་གནས་སྐོར་གྱི་གནས་ཚུལ་ཅི་ཡང་བྱུང་མེད་ལ། སྡེ་སྲིད་གཙང་པར་སྤྲིངས་པའི་འཕྲིན་ཡིག་ཁྲོད། ཁོས་སྡེ་སྲིད་གཙང་པའི་གནས་བབ་ལ་སེམས་ཁུར་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་བརྗོད་ཡོད་ཅིང་།  ཟུར་ཤུགས་གང་རུང་ནས་ཆིང་ཐའེ་ཙུང་གིས་སྡེ་སྲིད་གཙང་པ་ནི་བོད་ཀྱི་སྐྱ་བོའི་དབང་སྒྱུར་པ་བྱེད་པའི་འདོད་བློ་མངོན་ཡོད་པ་ལས་མཐོང་ཐུབ།\nསེ་ཆེན་ཆོས་རྗེ་དང་ཆིང་སྲིད་གཞུང་གི་ཕོ་ཉ་བོད་དུ་འབྱོར་ནས་ཅུང་མ་འགོར་བར། གུ་ཤྲཱི་ཧན་གྱིས་ཕོ་ཉ་ཀྲུང་གོའི་བྱང་ཤར་ས་ཆར་མངགས་ཏེ་རང་འགུལ་ངང་ཆིང་སྲིད་གཞུང་གིས་རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་ནང་སར་གདན་དྲངས་ན་ལེགས་ཚུལ་ཞུས་པའི་བཟོ་ཐོན་འདུག  ཡིན་ནའང་རྒྱལ་དབང་ལྔ་པར་གོང་མ་ཤན་ཙིའི་གདན་འདྲེན་ཞུ་ཡིག་འབྱོར་བ་ན་དེ་མ་ཐག་ཁས་མ་བླངས་པར་ཕོ་ཉ་མངགས་ཡོད་པ་རེད། ཚུལ་འདི་ལས་རྟོགས་ཐུབ་པ་ནི། ཕྱོགས་སོ་སོའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དམིགས་ཡུལ་མི་འདྲ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་དོན་ལྟ་སྟངས་སྣ་ཚོགས་བཟུང་བ་དེ་ཡིན་ལ། ལྷག་པར་དུ། རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་དང་མན་ཇུ་དབང་འཛིན་པ་གང་ཡིན་རུང་ཧ་ཅང་སེམས་ཆུང་དང་གཟབ་ནན་གྱི་འབྲེལ་ལམ་བསྐྱངས་ཡོད་འདུག ལྔ་པ་ཆེན་མོ་པེ་ཅིང་ལ་ཕེབས་པའི་བར་དུ། ཕྱོགས་གཉིས་ཀྱི་བར་ཕན་ཚུན་ཕོ་ཉ་གཏོང་རེས་དང་འཕྲིན་ཡིག་འབུལ་རེས་བྱས་པ་མང་ལ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཕན་ཚུན་རྒྱུས་ཡོད་དང་མ་འོངས་པའི་སྲིད་ལུགས་འཕེལ་ཕྱོགས་ལ་གཅིག་གྱུར་གྱི་ལྟ་ཚུལ་རིམ་གྱིས་བྱུང་བར་མངོན།\nཕྱིས་རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་ནང་སར་ཕེབས་རྗེས། ཆིང་ཧྲི་ཙུའུ་ཡིས་ཁོང་ལ་ཆོ་ལོ་བསྩལ་པ་དང་མཉམ་དུ། རྒྱང་རིང་བོད་དུ་ཡོད་པའི་གུ་ཤྲཱི་ཧན་ལའང“གཞུང་བཟང་བརྩི་སྲུང་དྲང་བདེན་ལས་སྐྱོང་མཛངས་ཅན་གུ་ཤྲཱི་ཧན”( 遵行文义敏慧固始汗)ཞེས་པའི་ཆོ་ལོ་བསྩལ་ཅིང་། གསེར་གྱི་ཐམ་ག་གནང་། \nང་ཚོས་འདིར་རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་དང་གུ་ཤྲཱི་ཧན་ལ་ཆིང་སྲིད་གཞུང་གིས་ཆོ་ལོ་བསྩལ་པའི་ཚུལ་ལ་སྡུར་བ་ཅུང་བྱས་ན། མན་ཇུའི་དབང་འཛིན་པའི་ཕྱོགས་ནས་ཧ་ལམ་རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་པེ་ཅིང་དུ་འབྱོར་ཏེ་རྒྱུས་ལོན་ཞིབ་ཏུ་བྱས་པ་ལས་ཁོང་ལ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཐད་ནས་མཚན་སྙན་ཆེ་བར་ཡོད་རུང་། སྲིད་དོན་དམག་སྟོབས་ཀྱི་ཐད་ནས་གུ་ཤྲཱི་ཧན་གྱི་རྒྱབ་རོགས་ཁོ་ནར་བརྟེན་པ་ཚོར་བ་ཡིན་ཚོད་འདུག་ལ། རྒྱལ་དབང་ལྔ་པར་ཆོ་ལོ་བསྩལ་པའི་སྔ་ཕྱིའི་རྒྱབ་ལྗོངས་དང་ཆོ་ལོའི་མིང་དོན་གང་ལ་དཔགས་ནའང་། དོན་ལ་ཁོང་གི་སྔར་ཡོད་ཆོས་ལུགས་གོ་གནས་ཁས་ལེན་གནང་བ་ཙམ་ལས་ནང་དོན་གསར་པ་ཅང་མེད་སྙམ་ཤར། དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ངོས་ཐད་ནས་དཔྱད་ན། གུ་ཤྲཱི་ཧན་ལ་མན་ཇུའི་སྲིད་འཛིན་པས་རེ་བ་བཅོལ་ཞིང་མིག་ལྟོས་བྱས་པ་ཆེ་བར་འདོད། དེ་ཡང་ཡིན་ཏེ། བཙུགས་མ་ཐག་པའི་མན་ཆིང་སྲིད་གཞུང་ལ་མཚོན་ན།ཆོས་ལུགས་སོགས་རིག་གནས་དར་རྒྱས་དང་དམངས་སེམས་བདེ་ལ་འགོད་བྱེད་ཀྱི་ནང་སེམས་ཀྱི་འཆིང་ཐག་ཅིག་ངེས་པར་དགོས་རུང་། ཁོ་ཚོའི་སྲིད་ཀྱི་དབང་ཆ་དམག་དོན་སྟོབས་ཤུགས་ལ་བརྟེན་ནས་བླངས་པ་མངོན་གསལ་དང་། ལྷོ་ཕྱོགས་རྒྱ་རིགས་སོགས་ས་ཁུལ་དུ་མན་ཇུར་ངོ་རྒོལ་དང་དམངས་སེམས་བདེ་ལ་འགོད་ཐུབ་ཀྱིན་མེད་པར་བརྟེན། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གོ་བའི་ཕྱོགས་ནས་བཤད་ན་ཐོག་མར་དམག་སྲིད་ལས་དོན་ཐད་ནས་བསམ་བློ་གཏོང་ངེས་པ་བཞིན། བོད་ལའང་དེ་ལས་མ་འདས་སོ། །\n3. པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པར་ཆོ་ལོ་བསྩལ་པ་དང་། “སོག་པོར་བརྟེན་ནས་སྲིད་དབང་འཛིན”པའི་སྲིད་ཇུས་མཇུག་གྲིལ་བ།\n1655 ལོར་གུ་ཤྲཱི་ཧན་འདས་རྗེས། ཁོའི་བུ་རབས་ཚ་རྒྱུད་ཀྱིས་རིམ་པར་རྒྱལ་པོའི་མིང་ཐོབ་བཟུང་བ་ཡིན་ལ། ཁོང་ནི་ཆབ་སྲིད་མི་སྣ་འཇོན་པོ་ཞིག་སྟེ། རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་དང་ལྷན་དུ་བོད་ཀྱི་ཆོས་སྲིད་ཐད་ལ་བྱ་བ་གང་མང་བསྒྲུབས་པས། བོད་སོག་སྐྱ་སེར་མང་ཚོགས་ཁྲོད་སྙན་གྲགས་ཆེན་པོ་ཡོད། ཁོའི་རྗེས་ཀྱི་བསྟན་འཛིན་དར་ཧན་རྒྱལ་པོའམ་དཱ་ཡན་ཁང( 达延汗，1658—1668)དང་བསྟན་འཛིན་དཱ་ལའི་ཧན( 达赖汗，1671—1701)སོགས་ཆབ་སྲིད་འཇོན་ཐང་དང་མི་སྒེར་གྱི་སྤྱང་གྲུང་གང་ཐད་ནས་གུ་ཤྲཱི་ཧན་ལ་འགྲན་མི་ནུས་པར་བརྟེན། གུ་ཤྲཱི་ཧན་གྱིས་བོད་དུ་ལོ་ངོ་མང་པོར་འབད་པ་བྱས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སོག་རྒྱལ་གྱི་བདག་དབང་དག་རིམ་གྱིས་ཉམས་དམས་སུ་གྱུར་ཅིང་། “སྐབས་འདི་ནས་བཟུང་། སོག་པོའི་རྒྱལ་པོར་དམག་དོན་དྲག་ལས་སོགས་གལ་ཆེའི་རིགས་ལ་བཀའ་གྲོས་རྒྱབ་རོགས་གནང་བ་ཙམ་ལས། རྒྱུན་གཏན་བོད་ཀྱི་སྲིད་གཞུང་ལས་ཀར་འགན་དབང་གནང་ལམ་བྱུང་མེད་པར་གྲགས” པའི་གནས་ཚུལ་བྱུང་།\n1682ལོར་རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་གཤེགས་རྗེས། སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོས་གོང་མ་ཁང་ཞིར་སྔར་བཞིན་རྒྱལ་དབང་ལྔ་པའི་ཚབ་ཏུ་འཕྲིན་ཡིག་བྲིས་པ་དང་། ལྐོག་ནས་ཇུན་གར་སྐལ་ལྡན་དང་འབྲེལ་བ་བྱས་ཏེ། སྐལ་ལྡན་གྱིས་ཆིང་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་པའི་བྱ་བར་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱས་པ་རེད། རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་སྐུ་གཤེགས་པ་གསང་རྒྱ་བྱས་ལུགས་ཐད་ལ་དེང་སྐབས་ལོ་རྒྱུས་དཔྱད་བརྗོད་པའི་སྡེ་རུ་བརྗོད་སྟངས་སྣ་ཚོགས་ཡོད་མོད། འདིར་སྐབས་སུ་མ་བབས་པས་སྤྲོས་པ་བསྐྱུར། ལྔ་པ་ཆེན་མོ་སྐུ་གཤེགས་ཁར། སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱམ་པར“ཕྱག་གིས་བྱུག་པ་དང་སྦྲགས་བསྟན་སྲིད་ལུགས་ཟུང་གི་བྱ་བྱེད། རྒྱ་དང་སོག་པོས་གཙོས་པའི་ཡོན་བདག་གི་སྣེ་ལེན་སོགས་བསླབ་སྟོན་ཞིབ་པར་བསྩལ་པའི” ཚུལ་བཀོད་པར་བལྟས་ན། སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱམ་པ་འདི་ལྔ་པ་ཆེན་མོའི་སེམས་ཀྱིས་ཁས་བླངས་པའི་བོད་དོན་སྐྱོང་མཁན་དུ་ཐག་གིས་བཅད་པ་ཞིག་ཡིན་པ་སུས་ཀྱང་བསྙོན་དུ་མེད། དེའི་རྗེས་ཏེ1691ལོར་གོང་མ་ཁང་ཞིས་སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱམ་པར་ཝང་གི་ཆོ་ལོ་དང་གསེར་གྱི་ཐམ་ག་གནང་བའིཐོག་ནས་ཀྱང་། སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱམ་པ་དོན་ལ་བོད་ཀྱི་སྲིད་སྐྱོང་མཁན་དུ་ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀས་ཁས་ལེན་བྱུང་ཡོད་པ་རྟོགས་ནུས།\nཡིན་ནའང་། སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱམ་པས་བོད་སྲིད་ཀྱི་ཁ་ལོ་རིམ་གྱིས་བསྒྱུར་པ་དང་། སྲིད་དོན་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་འདོད་བློའང་མངོན་ལྐོག་གང་རུང་ནས་ཕྱིར་མངོན་ལ། ཕྱི་ནང་གི་འགལ་རྐྱེན་གེགས་མེད་ཀྱིས་བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་བདེ་བླག་ཏུ་སྒྲུབ་པའི་སྦྱོར་བ་བརྩམས་པ་རེད། དེ་འདྲའི་སྲིད་ལུགས་སྐྱོང་འཚོལ་གྱི་ཆབ་སྲིད་དམིགས་ཡུལ་ལ་ཆིང་སྲིད་གཞུང་ནས་རིམ་གྱིས་ལྟ་ཞིབ་བྱས་ཡོད་ལ། ཕྱིས་ཆིང་སྲིད་གཞུང་དང་སྐལ་ལྡན་བར་གྱི་འགལ་བའི་ཁྲོད་མངོན་པའི་སྡེ་སྲིད་ཀྱི་བྱ་སྤྱོད་ལ་ཁང་ཞིའང་དོགས་པ་སྐྱེས་ཤིང་། ཁྱད་པར་དུ1695ལོའི་ཟླ5པར་སྡེ་སྲིད་ཀྱིས་ཕོ་ཉ་མངགས་ཏེ་ཁང་ཞིར་སྐལ་ལྡན་སོགས་ཀྱི་ཧན་གྱི་གོ་གནས་མེད་པར་མི་གཏོང་བ་དང་ཆིང་དམག་འཐེན་པའི་རེ་ཞུ་ཕུལ་བ་དེས། དོགས་པ་ཆེར་སོང་སྟེ་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པ་པེ་ཅིང་དུ་གདན་དྲངས་ཏེ་འདྲི་རྩད་བྱ་རྒྱུ་ཐག་གིས་བཅད། འདི་ལ་ཡང་ན་པཎ་ཆེན་ལྔ་པར་གཟིགས་བཟོས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བྱས་ཤིང་ཆོ་ལོ་བསྩལ་ཏེ་ཁོང་གི་ཆོས་ལུགས་གཙོ་འཛིན་གོ་གནས་ཡར་སྤགས་ཀྱིས། སྡེ་སྲིད་ཀྱི་སྲིད་དོན་དབང་ཆར་ཐེ་ཇུས་བྱེད་པའི་དམིགས་ཡུལ་ཡོད་ཀྱང་སྲིད་མོད། པཎ་ཆེན་ལྔ་པས་ནད་ཡོད་པར་ཁ་གཡར་ཏེ་པེ་ཅིང་དུ་ཕེབས་མེད་ཅིང་། སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱམ་པས་ཀྱང་འཕྲིན་ཡིག་ཕུལ་ཏེ་སྐལ་ལྡན་གྱིས་བཀག་འགོག་བྱས་པའི་རྐྱེན་ལས་པཎ་ཆེན་ཕེབས་མ་ཐུབ་པའི་རྒྱུ་མཚན་བཤད་ཡོད།\n1696ལོར་ཆིང་དམག་གིས་གྲོ་མོ་དོ( 昭莫多)ནས་སྐལ་ལྡན་གྱི་དམག་དཔུང་རྩ་མེད་དུ་གཏོང་དུས། གོང་མ་ཁང་ཞིས་ད་གཟོད་རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་སྐུ་གཤེགས་པ་ཚོར་ཞིང་། ཕོ་ཉ་མངགས་ཏེ་རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་སྐུ་འདས་པའི་སྔ་ཕྱི་རྩད་གཅོད་དང་། པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པར་ཧུ་ཐོག་ཐུའི་ཆོ་ལོ་བསྩལ་ཏེ་ཆོས་ལུགས་གཙོ་འཛིན་མི་སྣ་བྱེད་པ་སོགས་བྱེད་དུ་བཅུག  ཕྱིས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ལ་མཇལ་ན། པཎ་ཆེན་ལྔ་པས་ཆོས་སྲིད་ལུགས་གཉིས་གང་ཡིན་རུང་དབང་ཆ་ནུས་ལྡན་ཞིག་འཛིན་མ་ཐུབ་པར་སྣང་ལ། སྡེ་སྲིད་ཀྱིས་ཆབ་སྲིད་རྐྱང་བའི་ངོས་ཐད་ནས་བོད་སྲིད་སྐྱོང་བར་ཡང་འགལ་རྐྱེན་གང་མང་བྱུང་ཞིང་། ལྷག་པར་དུ་ལྷ་བཟང་ཧན་དང་སྡེ་སྲིད་གཉིས་མ་མཐུན་པར་མཐར་སྡེ་སྲིད་རྐྱེན་ལམ་དུ་ཤོར་བ་ནི་དུས་རབས་བཅོ་བརྒྱད་པའི་མགོའི་བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་ལོ་རྒྱུས་ལས་ཡིད་ཕམ་པའི་སྐྱོ་གར་ཞིག་དང་། སྲིད་ལུགས་རྙོག་འཛིང་ཅན་དུ་ཕྱོགས་བཞིན་པའི་རྟགས་མཚན་གལ་ཆེན་ཞིག་རེད།\nསྐབས་དེའི་ལོ་རྒྱུས་ལ་དཔགས་ན། སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོ་དང་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པའི་བར་ལ་འགལ་བ་གང་མང་ཞིག་བྱུང་བར་མངོན་ལ། པཎ་ཆེན་ལྔ་པས་སྡེ་བ་སངས་རྒྱམ་པའི་དབང་གཅོད་ཀྱི་བྱེད་ཚུལ་སྐོར་ཞིག་ཡིད་ལ་འབབ་ཀྱིན་མེད་པ་འདྲ། སྤྱིའི་ཆ་ནས་བརྗོད་ན། ཆབ་སྲིད་པའི་མིག་རྒྱང་གིས་དོན་བྱ་སྒྲུབ་རིགས་ལ་ཆོས་ལུགས་པའི་གེགས་ཐེབས་ངེས་ཤིང་། ཆོས་བཞིན་ཆབ་སྲིད་སྐྱོང་བར་སྲིད་དོན་གྱི་རང་སྟོབས་ནུས་པ་མཐོར་འདེགས་བྱེད་པའི་སྐོར་ནས་ཧ་ལམ་བགྲོད་ལམ་གཞན་མེད་པས། ཆོས་སྲིད་དབང་འཛིན་པའི་ཕྱོགས་གཉིས་པོས་ཆབ་སྲིད་སྐྱོང་ལུགས་ལ་སྲིད་དོན་ངོས་གཙང་བ་ཞིག་ཏུ་འདོད་བློ་གཅིག་ཏུ་འོང་བ་ཤིན་ཏུ་དཀའ། ཡང་ན་ཆོས་ཀྱི་ལ་རྒྱ་གཙོར་བཟུང་གིས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་རྣམ་པ་རིག་གནས་ཅན་དུ་གཏོང་བ་དང་། ཡང་ན་སྲིད་ལུགས་འགྱུར་བ་ཆོས་ཉིད་དུ་བརྩིས་ཏེ་སྲིད་དོན་གཙོར་འཛིན་པའི་ལམ་གང་རུང་དུ་ཞུགས་དགོས་པ་ལ། སྐབས་དེའི་སྲིད་ལུགས་འགྱུར་བའི་ཐོག་ནས་བརྟགས་ན་སྔ་མའི་ལམ་དུ་རིམ་གྱིས་འཇུག་གིན་ཡོད་དོ། །\n1701ལོར། ཧོ་ཤོད་ཚོ་པའི་བོད་དུ་ཡོད་པའི་རྒྱལ་པོ་དཱ་ལའི་ཧན་འདས་པས། དེའི་བུ་ལྷ་བཟང་ཀླུ་དཔལ་བྱ་བ་སྲིད་ཚབ་ཏུ་བསྟད། ཡིན་ནའང་ལོ་གཉིས་འགོར་རྗེས། ཁོའི་སྤུན་ལྷ་བཟང་ཧན་གྱིས་ལྷ་བཟང་ཀླུ་དཔལ་བཀྲོངས།  ལྷ་བཟང་ཧན་གྱིས་སོག་པོའི་རྒྱལ་པོ་དག་གི་དམག་སྲིད་དབང་ཆ་རིམ་གྱིས་ཉམས་ཀྱིན་པའི་ཚུལ་ལ་དོགས་མ་བདེ་ཞིང་། ཡིད་མི་དགའ་བར་གྱུར་ཏེ་དེ་སྔ་གུ་ཤྲཱི་ཧན་གྱི་དུས་སྐབས་སུ་ཡོད་པའི་དབང་ཆ་ཡོད་ཚད་བསྐྱར་གསོ་བྱེད་རྩིས་བྱས། དེ་བས། སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོ་དང་ལྷ་བཟང་ཧན་གཉིས་ཀྱི་འགལ་བ་ཇེ་ཆེར་སོང་བ་སྟེ། ཐོག་མར་ལྷ་བཟང་ཧན་གྱིས་རྒྱལ་པོའི་མཚན་བཟུང་ནས་ཅུང་མ་འགོར་བར། ཆིང་སྲིད་གཞུང་གིས་སྡེ་བར་ཁ་ཡ་ཆེན་པོ་མ་བྱས་པ་དང་སོག་པོའི་ཕྱོགས་ནས་ཀྱང་གནོན་ཤུགས་མཐུད་དེ་འོངས་ལ། བོད་དུ་རང་གི་དཔུང་ཤུགས་ཀྱང་ཆེར་མ་ཆགས་པ་སོགས་ཀྱི་རྐྱེན་ལས། སྡེ་པ་སངས་རྒྱམ་པས་དགོངས་ཞུ་མི་བྱེད་ཐུ་མེད་བྱུང་སྟེ་སྡེ་སྲིད་ཀྱི་འགན་དེ་རང་གི་བུ་ངག་དབང་རིན་ཆེན་ལ་སྤྲད། དེར་མཐུད་ནས། སངས་རྒྱམ་པ་དང་ལྷ་བཟང་ཧན་བར་གྱི་འགལ་བ་མངོན་གསལ་དུ་གྱུར་ཏེ་དབང་ཆ་རྩོད་པའི་མགོ་བརྩམས་པ་རེད། ཐ་མར་ཕན་ཚུན་མངོན་ལྐོག་གཉིས་ཀྱི་འགྲན་རེས་བརྒྱུད་སྡེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་ཐོག་མའི་རྒྱལ་ཁ་ལྟ་བུ་ཐོབ་སྟེ། སྡེ་སྲིད་རང་ཉིད་སྲིད་གཞུང་ལས་བུད་དེ་གོང་དཀར་རྫོང་དུ་འདུག་རྒྱུ་དང་། ལྷ་བཟང་ཧན་ལ་རྒྱལ་པོའི་མཚན་རང་འཇགས་ཐོག་མཚོ་སྔོན་དུ་ཕྱིར་བསྐྱོད་དགོས་པ་བྱས།  ཡིན་ནའང་། ཅུང་མ་འགོར་བར་སྡེ་སྲིད་བཀྲོངས་ཤིང་ལྷ་བཟང་གིས་བོད་སྲིད་བསྐྱངས་པ་དེ་ནི། བོད་རང་ས་ནས་བོད་མིས་ནུས་ལྡན་གྱི་ཆབ་སྲིད་རྩ་འཛུགས་སམ་སྟོབས་ཤུགས་ཤིག་འཛུགས་སྐྱོང་བྱེད་མ་ཐུབ་པར་གཞན་བརྟེན་གྱི་མུ་བསྐྱངས་པ་མངོན་པར་མཚོན།\nལྷ་བཟང་ཧན་གྱིས་བོད་སྲིད་ཀྱི་བདག་དབང་དངོས་སུ་བཟུང་རྗེས། སྡེ་སྲིད་ལམ་ལུགས་མེད་པར་བྱས་པ་དང་། རང་ཉིད་ལ“རྒྱལ་པོ་ཁྲི་པ”ཞེས་བཀུར་ཅིང་། ལོ་བཅུ་གཉིས་རིང་བོད་དབུས་གཙང་ལ་དབང་བསྒྱུར་ཏེ། “བསྟན་འཛིན་ཇིན་གིར་ཁན”ཞེས་པའི་མིང་ཐོབ་བཟུང་།  ལྷ་བཟང་གི་སྐབས་གཙོ་བོའི་མིང་ཐོབ་གྲས་སུ་བྱམས་པ་གླིང་བ་དང་། དར་མ་པ། དེ་མིན་བཀའ་བློན་བླ་ཆུང་། ཚེ་བརྟན་རྡོ་རྗེ་སོགས་ཡོད་ཚུལ《མི་དབང་རྟོགས་བརྗོད》དུ་གསལ།  ཁོས་ངག་དབང་རིན་ཆེན་སྔར་བཞིན་སྡེ་སྲིད་དུ་བཞག་མོད། དོན་ལ་སྡེ་སྲིད་ཀྱི་དབང་ཆ་ཡོངས་སུ་བླངས་ཡོད་ལ། གོང་མ་ཁང་ཞིས་བོད་དུ་ཕོ་ཉ་མངགས་ཏེ་ལྷ་བཟང་ཧན་ལ“བསྟན་སྐྱོང་ཀུན་ཧྲུན་ཧན“( 翊法恭顺汗)ཞེས་པའི་ཆོ་ལོ་དང་ལུང་བསྒྱུར་གྱི་ཐམ་ག་བསྩལ་པ་ཡིས། ཆིང་སྲིད་གཞུང་གིས་དོན་དངོས་སྟེང་ལྷ་བཟང་ཧན་གྱི་བོད་སྲིད་དབང་ཆ་ཁས་བླངས་པ་མཚོན། ཡིན་ནའང་ལྷ་བཟང་ཧན་གྱིས་རྒྱལ་བ་དྲུག་པ་ཚངས་དབྱངས་རྒྱ་མཚོ་ཁྲི་ལས་ཕབ་སྟེ་པད་དཀར་འཛིན་པ་ཡེ་ཤེས་རྒྱ་མཚོ་རྒྱལ་དབང་དྲུག་པའི་ཚབ་ཏུ་བཞག་པ་དེས་ཁོ་ལ་བོད་དུ་མང་ཚོགས་ཀྱིས་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་པའི་རྨང་གཞི་མེད་པར་གྱུར་པ་རེད། ཁང་ཞིས་ཀྱང་སྔོན་ལ་པད་དཀར་འཛིན་པ་ཡེ་ཤེས་རྒྱ་མཚོར་ཆོ་ལོ་སྩོལ་བའི་གྲབས་བྱས་ཀྱང་ལོ་ན་ཆུང་བར་བཤད་དེ་ཆོ་ལོ་སྩོལ་བའི་དུས་ནར་འགྱངས་བྱས་ཤིང་། 1709ལོའི་ཟླ3པར། ཁང་ཞིས་བོད་དོན་གྱི་རྙོག་འཛིང་རང་བཞིན་ཚོར་ཏེ་ཆེད་དུ་ཧི་ཧྲིག( 侍郎赫寿)མངགས་ཏེ་ལྷ་བཟང་ཧན་དང་ལྷན་དུ་བོད་དོན་ལ་མོལ་བསྡུར་བྱེད་དུ་བཅུག ཡིག་ཚང་གཞན་དག་ལ་མཇལ་ན། སྐབས་དེར་ལྕང་སྐྱ་ཧོ་ཐོག་ཐུ་དང་སོག་པོའི་རྗེ་བཙུན་དམ་པས་ཀྱང་ཕོ་ཉ་བོད་དུ་མངགས་འདུག་པས། བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ནི་རླུང་ནང་གི་མར་མེ་བཞིན་གཡོ་འཁྱོམས་བྱེད་བཞིན་པའི་རྣམ་པ་གསལ་ལེར་ངེས་ནུས། སྐབས་འདིར་བྱོན་པའི་རྒྱལ་དབང་སྐུ་དྲུག་པ་ཚངས་དབྱངས་རྒྱ་མཚོ་ནི།  བོད་སོག་ཕྱོགས་གཉིས་པོས་སྲིད་དོན་དབང་ཆ་རྩོད་པའི་འགྱིག་རྡེའུ་ལྟ་བུ་དང་། སྐབས་དེའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལག་ཐབས་ལྟ་བུར་གྱུར་ཏེ་གཟིམ་ཁྲི་མཐའ་ཅན་དུ་གྱུར་པ་ཁོ་ནར་ཟད།\nདེར་མཐུད་ནས། ཁང་ཞིས་པད་དཀར་འཛིན་པ་ཡེ་ཤེས་རྒྱ་མཚོར“བཀའ་ཡིས་ཞུས་རྐྱང་བྱེད་པའི་སྐུ་དྲུག་པ་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་ཐམ་ག”ཞེས་པ་བསྩལ་ཅིང་། ཕྱིས་ཁ་རིས་བཅོས་སྒྱུར་གྱིས“བཀའ་ཡིས་ཕུལ་རྐྱང་བྱེད་པའི་སྐུ་དྲུག་པ་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་ཐམ་ག”ཞེས་པར་བསྒྱུར།  རྒྱལ་མཆོག་བདུན་པ་བསྐལ་བཟང་རྒྱ་མཚོ་འཁྲུངས་རྗེས་དེར་ཡང“སྐུ་དྲུག་པ”ཞེས་པའི་ཆོ་ལོ་ཐམ་ཀ་བསྩལ་པ་ལས།མན་ཆིང་སྲིད་གཞུང་གིས་ཚངས་དབྱངས་རྒྱ་མཚོ་དང་པད་དཀར་འཛིན་པ་ཡེ་ཤེས་རྒྱ་མཚོ་གཉིས་ལ་ཁས་ལེན་མིན་གྱི་ཕྱོགས་རིས་ཁ་འཛིན་ཆེ་བར་དམིགས་ཏེ་གཉིས་ཀ་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཚུལ་མཐོང་ཐུབ།\nཏཱ་ལའི་བླ་མའི་སྐུ་སྐྱེ་ངོས་འཛིད་ཐད་ལ་རྙོག་འཛིང་གི་དོན་བསྟུད་མར་བྱུང་བ་ན། ཁང་ཞིའང་ཅི་བྱ་གཏོལ་མེད་དུ་གྱུར་ཅིང་། བོད་དོན་ལ་དམིགས་ཏེ་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པ་བློ་བཟང་ཡེ་ཤེས་ལ1713ལོར“པཎ་ཆེན་ཨེར་ཏེ་ནི”ཞེས་པའི་ཆོ་ལོ་འཇའ་ས་དང་གསེར་གྱི་ཐམ་ཀ་གནང་བ་དང་། ལྷ་བཟང་ཧན་ལ་རོགས་སྐྱོར་གྱིས་བོད་ཀྱི་ལས་ཀ་ལེགས་སྒྲུབ་ཡོང་བའི་རེ་བ་བྱས། མན་ཆིང་སྲིད་གཞུང་གི་བྱེད་ལུགས་འདི་ལ་དཔགས་ན། རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པ་དང་གུ་ཤྲཱི་ཧན་བཞིན་པཎ་ཆེན་ལྔ་པ་དང་ལྷ་བཟང་ཧན་མཉམ་འབྲེལ་གྱིས་བོད་དོན་ལེགས་བཅོས་དང་བོད་སྲིད་སྐྱོང་བའི་འདུན་མ་མཚོན་མོད། པཎ་ཆེན་ལྔ་པ་རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་མིན་པ་དང་། ལྷ་བཟང་ཧན་ལའང་གུ་ཤྲཱི་ཧན་བཞིན་གྱི་བོད་མིའི་ཡིད་ཆེས་དང་བློ་མོས་དེ་འདྲ་མེད་རྐྱེན་དོན་སྨིན་བྱུང་མེད། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཐད་ནས་ལྷ་བཟང་ཧན་ལ་མཐའ་མའི་རྒྱལ་ཁ་མ་ཐོབ་པ་ནི། ཁོས་བོད་མིའི་སེམས་ནང་གི་རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན་གྱི་ཆོས་ལུགས་རིག་གནས་སྲོལ་ལུགས་ལ་སྣང་ཆུང་གིས་སྐུ་དྲུག་པ་ཚངས་དབྱངས་རྒྱ་མཚོ་ཁྲི་ལས་ཕབ་སྟེེ་རང་འདོད་ངང་སྐུ་སྐྱེ་ངོས་འཛིན་ཞུས་པ་དེས་ཡིན་ལ། འདི་ལས་སྲིད་སྐྱོང་མི་སྣ་དག་ལ་མཚོན་ན་དབང་སྒྱུར་ཡུལ་གྱི་དམངས་སེམས་བདེ་ལ་འགོད་པར་ཡུལ་སྲོལ་རིག་གནས་དང་ཆོས་ལུགས་རིག་གནས་ལ་བརྩི་མཐོང་ཆེན་པོ་བྱེད་དགོས་པའི་བསླབ་སྟོན་གནང་ཡོད།\nལྷ་བཟང་ཧན་དང་མཚོ་སྔོན་དུ་ཡོད་པའི་སོག་པོའི་སྡེ་ཚོ་ཁག་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་ཡང་སྲིད་ཀྱི་ཐད་ནས་འགལ་བར་ལངས་སྐབས། ཨོ་རོད་ཇུན་གར་ཚེ་དབང་རབ་བརྟན་གྱིས་གོ་སྐབས་མི་འཆོར་བར་བྱས་ཏེ་ལྷ་བཟང་ཧན་ལ་དམག་དྲངས་ཤིང་། 1717ལོའི་ཟླ12པར། ལྷ་བཟང་ཧན་བསད་དེ། ལྷ་ས་ཇུན་གར་བའི་ལག་ཏུ་ཤོར་ཅིང་། གུ་ཤྲཱི་ཧན་དང་ཁོའི་བུ་རབས་ཚ་རྒྱུད་ཀྱིས་བོད་ལ་ལོ་ངོ་བདུན་ཅུ་དོན་ལྔའི་རིང་དབང་བསྒྱུར་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་མཇུག་གྲིལ་བ་རེད།\nའདིར་བརྗོད་པའི་སྐྱ་བོའི་དབང་སྒྱུར་གྱི་དུས་སྐབས་ནི། མི་དབང་ཕོ་ལྷ་བ་བཀའ་བློན་གཙོ་བོར་བསྐོས་ཏེ་བོད་སྲིད་བཟུང་བ་ནས། རྒྱལ་དབང་བདུན་པ་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་བདག་པོར་བཞུགས་ཏེ་བཀའ་ཤག་སྲིད་གཞུང་དངོས་སུ་བཙུགས་པའི་བར་ལ་ངོས་བཟུང་བ་ཡིན་ལ། དོན་ལ་སྐབས་འདི་ནི་སོག་པོར་བརྟེན་ནས་བོད་སྐྱོང་བ་ནས། བོད་མིས་རང་སྲིད་སྐྱོང་བའི་དུས་སྐབས་སུ་བར་བརྒལ་བྱས་པའི་དུས་རིམ་ཡིན།\nལྷ་བཟང་ཧན་གྱི་སྐབས་པད་དཀར་འཛིན་པ་ཡེ་ཤེས་རྒྱ་མཚོ་རྒྱལ་དབང་དྲུག་པ་དངོས་ཡིན་མིན་ཐད་ལ་སྔར་བཞིན་རྩོད་གཞི་བྱུང་བས། ཁང་ཞིས་ཕོ་ཉ་མངགས་ཏེ་རྟོག་ཞིབ་བྱས་ཤིང་། 1715ལོའི་ཟླ8པར། རྟོག་ཞིབ་མི་སྣ་ཕྱིར་པེ་ཅིང་ལ་བསླེབས་ཏེ་པཎ་ཆེན་ལྔ་པའི་དགོངས་པ་སྙན་ཞུ་བྱས་པ་དང་། པཎ་ཆེན་གྱིས་བལྟས་ན་ཡེ་ཤེས་རྒྱ་མཚོ་ནི་རྒྱལ་དབང་དངོས་དང་། ལི་ཐང་གི་བྱིས་པ་ནི་རྫུན་མའོ་ཞེས་པ་དེ་རེད།  པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པའི་དགོངས་བཞེད་ཀྱི་ཐད་ནས་དཔྱད་ན། པཎ་ཆེན་ལྔ་པས་སྔར་འདས་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་འགལ་བ་བརྗེད་མེད་པ་མངོན་གསལ་དང་། ལྷ་བཟང་ཧན་དང་ལྟ་དགོངས་གཅིག་ཏུ་མཐུན་པ་དངོས་ཤུགས་གང་རུང་ནས་རྟོགས་ཐུབ་པ་རེད།\nརྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བདུན་པའི་སྐུ་སྐྱེ་ངོས་འཛིན་དང་འབྲེལ་བའི་ཆོས་སྲིད་འགལ་འཐབ་ཁྲོད། ལྷ་བཟང་ཧན་དང་ཇུན་གར་ཚེ་དབང་རབ་བརྟན་སྔ་ཕྱིར་བོད་ནས་ཕམ་པར་གྱུར་ཅིང་། མཐར་མན་ཆིང་སྲིད་གཞུང་གི་ཐད་ཀའི་རྒྱབ་སྐྱོར་འོག་བོད་ཀྱི་སྲིད་ལུགས་ལ་འགྱུར་བ་བྱུང་སྟེ། དབང་འཛིན་ལས་ཁུངས་གསར་པ་ཞིག་བྱུང་། སྐབས་དེའི་སྔ་ཕྱིའི་གནས་ཚུལ་ལ་རྒྱུས་ལོན་བྱས་ཚེ།ཆབ་སྲིད་འཁྲུག་ཟིང་འདི་ལས་ཐ་མའི་རྒྱལ་ཁ་ལོན་མཁན་ནི་མན་ཆིང་སྲིད་གཞུང་ཡིན་པ་དེའོ། །རྒྱལ་དབང་བསྐལ་བཟང་རྒྱ་མཚོ་ཕེབས་སྐྱེལ་ཞུ་མི་ཆིང་དམག་བོད་དུ་འབྱོར་རྗེས། གནས་སྐབས་སྲིད་གཞུང་བཙུགས་པ་སྟེ། ཇུན་གར་བས་བསྐོས་པའི་སྟག་རྩེ་བ་དང་བཀའ་བློན་བཀྲ་ཤིས་རྩེ་བ། ཨ་ཆོས་གསུམ་གསོད་ཁྲིམས་ལ་སྦྱར་བ་དང་འབྲེལ།  སྲིད་འཛིན་ཁོངས་མིར་ཧལ་ཧ་ཚོ་པའི་ཚེ་དབང་ནོར་བུ་དང་དོན་གྲུབ་རྡོ་རྗེ་གཉིས་དང་། མཚོ་སྔོན་ཧོ་ཤོད་ཚོ་བའི་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་དང་ཨ་པོ( 阿宝)གཉིས། བོད་ཀྱི་ང་ཕོད་པ་རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་པོ་དང་ལུམ་པ་བ་བཀྲ་ཤིས་རྒྱལ་པོ( 隆布鼐)བཅས་བསྐོས་ཏེ་བོད་སྲིད་ལ་ཇུས་འདོན་བྱས། \n1721ལོར། ཆིང་སྲིད་གཞུང་གི་རྒྱབ་རོགས་འོག་བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་ལས་ཀར་བསྐྱར་སྒྲིག་བྱས་པ་སྟེ། ཁང་ཆེན་ནས་བསོད་ནམས་རྒྱལ་པོ་དང་ང་ཕོད་པ་རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་པོ། ལུམ་པ་བ་བཀྲ་ཤིས་རྒྱལ་པོ། སྦྱར་ར་བ་བློ་གྲོས་རྒྱལ་པོ་སོ་སོར་ཆོ་ལོ་སྣ་ཚོགས་དང་བཅས་དངོས་སུ་བཀའ་བློན་མིང་བཏགས་གིས་བོད་དོན་སྐྱོང་མཁན་དུ་བསྐོས་པ་དང་། རྒྱལ་ཡབ་བསོད་ནམས་དར་རྒྱས་དང་ཕོ་ལྷ་བ་བསོད་ནམས་སྟོབས་རྒྱལ་གཉིས་ལའང་བཀའ་བློན་གྱི་མིང་མ་བཏགས་མོད་བཀའ་བློན་ཚོགས་འདུར་ཞུགས་ཆོག་པ་བྱས། འདི་ནི་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་བྱུང་སྟེ་ལོ་ངོ་བདུན་ཅུ་ལྷག་གི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འགྱུར་ལྡོག་བརྒྱུད་རྗེས། ངོ་བོའི་ སྟེང་ནས་སྲིད་ལུགས་ལ་འགྱུར་བ་བྱུང་བའི་དོན་གལ་ཆེན་ཞིག་སྟེ། བཀའ་བློན་གྱི་ལམ་ལུགས་འདི་དངོས་སུ་བྱུང་བ་ཡིན་ལ། འདི་ནས་བཟུང་བོད་སྲིད་སྐྱོང་ལུགས་ཐད་སྐྱ་བོས་སྲིད་སྐྱོང་བའི་ཕྱོགས་སུ་གོམ་པ་སྤོས་པ་རེད། ཐེངས་འདིའི་བཀའ་བློན་བསྐོ་འཇོག་ལ་བལྟས་ཚེ། ང་ཚོས་སྐབས་དེའི་བོད་སྲིད་སྐྱོང་སྟངས་ཐད་ཆོས་སྲིད་སོ་སོར་བྱེད་པའི་འདོད་བློ་བསྐྱར་མ་དེ་མཚོན་ཡོད་སྙམ་པ་སྟེ། གཅིག་ནས་བོད་སྲིད་སྐྱོང་མཁན་ཁྲོད་ཆོས་ལུགས་མི་སྣའི་ངོ་གདོང་མཐོང་རྒྱུ་མེད་པ་དང་། གཉིས་ནས་བཀའ་བློན་ཚོགས་ལས་ཀྱང་སྲིད་དོན་ལ་བྱས་རྗེས་ཆེས་ཆེ་བའི་ཁང་ཆེན་ནས་བཀའ་བློན་གྱི་གཙོ་བོར་བསྐོས་ཡོད་པས་རེད། དེ་མིན། འདིའི་རྗེས་ནས་མན་ཆིང་སྲིད་གཞུང་གིས་རྒྱལ་དབང་བདུན་པར“ནུབ་ཕྱོགས་མཆོག་ཏུ་དགེ་བའི་ཞིང་གི་རྒྱལ་དབང་། ས་སྟེང་གི་རྒྱལ་བསྟན་ཡོངས་ཀྱི་བདག་པོ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་བཛྲ་ངྷ་ར་ཏཱ་ལའི་བླ་མ”(“西天净土佛王、地上圣教之王，一切智持金刚达赖喇嘛”)བྱ་བའི་ཆོ་ལོས་བསྟོད་དེ་མཆོག་ཏུ་བཀུར་བ་ཡིན་མོན། དོན་ལ་སྲིད་དོན་བདག་དབང་གི་ཆ་ནས་ཁྱད་དབང་ཅི་ཡང་མེད་ཚོད་དུ་གདའ།\n1727ལོའི་ཟླ6ཚེས18ཉིན། བོད་དུ་བཀའ་བློན་ནང་འཐབ་བྱས་པའི་ཆབ་སྲིད་རྙོག་ཟིང་བྱུང་སྟེ། དའི་ཆིང་བཱ་ཐུར་ཁང་ཆེན་ཉིད་པེ་སེ་ང་ཕོད་པ་དང་། གུང་ལུམ་པ་བ། སྦྱར་ར་ཐའི་ཇི་སོགས་བཀའ་བློན་གཞན་རྣམས་ཀྱིས་བསད་པ་དང་། དེ་ནས་གཙང་ཁུལ་དུ་ཡོད་པའི་མི་དབང་ཕོ་ལྷ་བ་ཁང་ཆེན་ནས་དང་ལངས་ཕྱོགས་གཅིག་མཐུན་ཡིན་པའི་རྐྱེན་ལས་ཁོང་དང་འགལ་བ་བྱུང་། རྣོ་ངར་ལྡན་པའི་ཆབ་སྲིད་འཁྲུག་རྩོད་ཀྱི་མཐའ་མར། ཕོ་ལྷ་བས1728ལོའི་ཟླ5ཚེས26ཉིན་ལྷ་ས་བཟུང་ཞིང་། གོང་སྨོས་བཀའ་བློན་གསུམ་པོ་ཉེ་འབྲེལ་དང་བཅས་མ་འགྱངས་པར་བོད་དུ་འབྱོར་བའི་མན་ཆིང་སྲིད་གཞུང་གི་ལས་སྣེ་འཛིན་པར་རྩིས་སྤྲོད་ཀྱིས་སྲོག་ཉེས་བཅད་པ་རེད། དོན་འདི་ལས་ཆིང་སྲིད་གཞུང་གི་ཆབ་སྲིད་སྟོབས་ཤུགས་མངོན་པར་བསྟན་པ་ཞིག་སྟེ། ཕྱི་ཚུལ་ནས་ཕོ་ལྷ་བས་རང་ཉིད་ཀྱི་དམག་སྟོབས་ཀྱིས་ང་ལུམ་སྦྱར་གསུམ་བཟུང་ཞིང་ཆིང་དམག་ལ་རྩིས་སྤྲད་པ་ལྟ་བུར་ཡོད་རུང་། དོན་ལ་མན་ཆིང་གོང་མའི་སྲིད་གཞུང་གིས་རོགས་འདེགས་བྱས་པ་ཁོ་ན་སྟེ།མན་ཆིང་སྲིད་གཞུང་གིས་ཕྱིས་སུ་བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་ལས་སླ་བོའི་ངང་སྡེབ་སྒྲིག་བྱས་པ་འདིས་གསལ་པོར་མཚོན་ནུས།\nརྙོག་ཟིང་དེའིི་ཁྲོད་ཕོ་ལྷ་བས་རྒྱལ་དབང་བདུན་པ་དང་རྒྱལ་ཡབ་གཉིས་ཀྱིས་སྡེ་གཟར་འདི་ལ་བཟུང་བའི་རྣམ་འགྱུར་གང་ཞིག་ཡིན་པར་བརྟག་ཡོད་ལ། འོན་རྒྱལ་སྲས་སྤྲུལ་སྐུ་དང་། བཙན་པོ་ནོ་མིན་ཧན། དགའ་ལྡན་ཁྲི་པ། གདན་ས་གསུམ་གྱི་བླ་མ་དག་གི་ཞུ་འབུལ་ལ་སྣང་མེད་བྱས་པ་འདིས། ཕོ་ལྷ་བས་བོད་སྲིད་ལ་གཉེར་ཁ་བགྱི་བའི་ཐབས་དམ་པ་ནི་མན་ཆིང་སྲིད་གཞུང་ལ་རྒྱབ་རོགས་བཅོལ་ཏེ་རང་ཉིད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་དབང་ཆ་བརྟན་པོར་བྱེད་དགོས་འདོད་པའི་བསམ་ཚུལ་རྗེན་པར་མཚོན། 《གཡུ་ཕྲེང》དུ། མི་དབང་ཕོ་ལྷ་བ་ནི་དཔའ་ངར་ཆེ་ལ་རང་རྒྱུད་གྱོང་བ་དང་། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་བྱ་བར་གཡོ་འཕྲུལ་བྱང་ཆུབ་པ་ཞིག་ཡིན པར་བཤད་པ་དེས་ཀྱང་། ཕོ་ལྷ་བ་ནི་ཆབ་སྲིད་པའི་འཇོན་ཐང་འཛོམས་པའི་མི་སྣ་ཞིག་ཡིན་པ་བསྟན་འདུག\nཐེངས་འདིར་མན་ཆིང་དམག་དཔུང་བོད་དུ་འབྱོར་བ་དེས།ཕྱིས་ཀྱི་བོད་ཁུལ་གྱི་ཆབ་སྲིད་གནས་བབ་དང་སྲིད་ལུགས་འགྱུར་བར་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེན་པོ་ཐེབས་ཡོད་དེ། 1728ལོར་མན་ཆིང་སྲིད་གཞུང་གིས་བོད་ཀྱི་ས་ཁུལ་ལ་ཡང་བསྐྱར་དབྱེ་བགོས་ཀྱིས“ཁམས་ཀྱི་ཤར་རྒྱུད་དུ་ཡོད་པའི་དར་རྩེ་མདོ་དང་། ལི་ཐང་འབའ་ཐང་བཅས་ཀྱི་ས་ཆ་རྣམས་སི་ཁྲོན་གྱི་ཁོངས་སུ་སྒྲིལ་དགོས་པ་དང་། དེ་མིན་ཁམས་ཁུལ་གྱི་ལྷོ་རྒྱུད་དུ་ཡོད་པའི་རྒྱལ་ཐང་དང་། འཇོལ། འབའ་ལུང་བཅས་ཀྱི་ས་ཆ་རྣམས་ཡུན་ནན་གྱི་ཁོངས་སུ་སྒྲིལ་དགོས་པའི་བཀའ་ཕབ”པ་ཡིན་འདུག་ལ། དེ་དང་དུས་མཚུངས་གཙང་ཕྱོགས་ཀྱི་ལྷ་རྩེ་དང་། ངམ་རིང་། ཕུན་ཚོགས་གླིང་བཅས་རྫོང་འགོ་གསུམ་པོ་ཡང་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པ་བློ་བཟང་ཡེ་ཤེས་ལ་བདག་སྐྱོང་དུ་ཕུལ། འདི་ནི་མན་ཆིང་སྲིད་གཞུང་གིས་སྲིད་དབང་བཙུགས་པ་ནས་བོད་དང་འབྲེལ་ལམ་བྱུང་བའི་གནས་ཚུལ་ལ་རིམ་པར་དཔགས་ཏེ། ཕྱོགས་གཅིག་ནས་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་སྟོབས་ཤུགས་ལ་ཚོད་འཛིན་བྱེད་པ་དང་། ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་དབུས་གཙང་གི་ཆོས་ལུགས་ཤུགས་རྐྱེན་ལ་བརྟག་དཔྱད་ཀྱིས་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་ཆབ་སྲིད་དབང་ཆ་ཆུང་བར་བཏང་བ་ཞིག་རེད། དེ་མིན། མན་ཆིང་སྲིད་གཞུང་གིས་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོ་ལྟེ་བ་ཡིན་པའི་གཙང་གི་དགེ་ལུགས་པའི་ཕྱོགས་ཁག་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་གཞོགས་འདེགས་བྱས་ཏེ། ལྷ་སའི་སེ་འབྲས་དགེ་གསུམ་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་དབུས་ཀྱི་དགེ་ལུགས་པའི་སྟོབས་ཤུགས་འགོག་སྐྱིལ་དང་འཐོར་བཤིག་གཏོང་རྩིས་བྱས་པའི་རྣམ་འགྱུར་མཚོན་པ་ཞིག་ཀྱང་རེད་ལ། འདི་ནི་ཆིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་ཁང་ཞི་ནས་བཟུང་ལག་བསྟར་བྱས་པའི་བོད་སྐྱོང་སྲིད་ཇུས་ཤིག་རེད།\n1729ལོར་ཕོ་ལྷ་བ་གཙང་ཁུལ་གྱི་འགན་འཁུར་བར་བསྐོས་པ་དང་འབྲེལ། ཁོའི་ ངོས་སྦྱོར་བཞིན་ཐོན་པ་སྲི་ཆོད་ཚེ་བརྟན་དང་མདོ་མཁར་ཞབས་དྲུང་ཚེ་རིང་དབང་རྒྱལ། རྣམ་རྒྱལ་ཚེ་བརྟན། འབྲོང་རྩེ་དབང་རྒྱལ་རབ་བརྟན་བཅས་བཀའ་བློན་དུ་བསྐོས། མིང་ཐོག་ནས་ཕོ་ལྷ་བ་གཙང་ཁུལ་གྱི་འགན་འཁུར་བར་བསྐོས་པ་ཡིན་རུང་། དོན་ལ་བོད་ཡོངས་ཀྱི་ལས་དོན་བྱ་བ་བྱེད་མཁན་ཡིན་འདུག་ལ། འདི་འདྲའི་དབང་ཆའི་མཐོ་དམན་དགར་བའང་སྔོན་ཆད་བཀའ་བློན་ཚོགས་ཀྱི་དབང་ཆ་འདྲ་མཉམ་ཆགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དཀྲུག་མའི་རྗེས་མཐུད་དུ་འགྱུར་འགྲོར་དོགས་པས་ལོས་ཡིན། སྐབས་དེར་ཕོ་ལྷ་བའི་ཇུས་འགོད་དམ་མན་ཆིང་གོང་མའི་བཀའ་བཀོད་ཡིན་པ་གང་ལྟར སྐུ་བདུན་པ་ལི་ཐང་དུ་གདན་དྲངས་པ་ནི་རྒྱལ་དབང་ཚང་དང་རྒྱལ་ཡབ་གཉིས་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ཁྲོད་ཞུགས་སུ་མི་འཇུག་རྒྱུའི་ཆེད་ཁོ་ན་ཡིན་པ་སྟེ། རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བདུན་པ་ལི་ཐང་དུ་ཕེབས་རྗེས་ལོ་བདུན་གྱི་རིང་གོང་མ་ཡུང་ཀྲིང་ལ་ཐུག་འཕྲད་བྱེད་མ་ཐུབ་པར་ལུས་པ་དེས་གསལ་བཤད་བྱེད་ཐུབ། གཞན་ཡང་། རྒྱལ་དབང་བདུན་པ་བོད་ཡུལ་དབུས་ནས་ལི་ཐང་དུ་ཞུས་པ་དེས། ཆིང་སྲིད་གཞུང་གིས་བོད་དུ་ཆོས་ལུགས་ཀྱིས་ཆབ་སྲིད་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེ་བའི་རྣམ་པ་བསྒྱུར་ཏེ། སྐྱ་བོའི་སྲིད་དབང་ཞིག་འཛུགས་པའི་སྟ་གོན་བྱས་པའི་ཚུལ་མཐོང་ཐུབ།\nརྒྱལ་དབང་བདུན་པ་ལི་ཐང་དུ་ཕེབས་སྐབས། འོན་རྒྱལ་སྲས་སྤྲུལ་བའི་སྐུ་འཇིགས་མེད་ཡེ་ཤེས་གྲགས་པ་བྱ་བ་ཁོང་གི་སྐུ་ཚབ་ཏུ་བཞག་མོད། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་བདག་དབང་ཐད་ནས་ཅི་ཡང་ཡོད་པ་མ་རེད།\nཕོ་ལྷ་བས་བོད་སྲིད་དངོས་སུ་བཟུང་རྗེས། ཆིང་སྲིད་གཞུང་གིས་ཁོང་ལ་པའི་ལིི( 贝勒）དང་། སྲས་བགྲེས་པ་ཡེ་ཤེས་ཚེ་བརྟན་ལ་ཧྥུའུ་གོ་གུང་གི་ཆོ་ལོ་བྱ་དགའི་ཚུལ་དུ་སྤྲད། ཆིང་གོང་མས་ད་དུང“དབུས་གཙང་གི་བཀའ་སློབ་ཀྱི་བྱ་བ་བྱེད་མཁན་རྡོ་རོས་པའི་ལིའི་ཐམ་ག”ཞེས་པ་དང་། དེ་རྗེས1740ལོར“དབུས་གཙང་གི་བཀའ་སློབ་ཀྱི་བྱ་བ་བྱེད་མཁན་རྡོ་རོས་ཀྱུན་ཝང་གི་ཐམ་ཀ”ཞེས་པ་བསྩལ།  དེ་ནི་རྒྱའི་ཡིག་ཚང་ཁག་ཏུ1740ལོའི་ཟླ1པོར། ཕོ་ལྷ་བར་ཇུན་ཝང( 郡王)དུ་བཀས་བསྔགས་ཞེས་པ་དེ་ཡིན། འདི་ལས་མཐོང་ཐུབ་པར། ཕོ་ལྷ་བ་སྐབས་འདི་ནས་བཟུང་དངོས་སུ་བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་འགན་འཛིན་པར་གྱུར་ཡོད་འདུག ཕོ་ལྷ་བས་བོད་སྲིད་བཟུང་རྗེས། བོད་དུ་དམག་མི་སྒྲིག་འཛུགས་བྱས་ཤིང་། ལོ་མང་པོའི་འབད་བརྩོན་བརྒྱུད། མཐར་སྐྱ་དམག་ཁྲི་ལྷག་དང་རྐང་དམག་ཆིག་ཁྲི་ལྔ་སྟོང་ལྷག་གི་བོད་དམག་བཙུགས་ཚུལ་ལས། ཁོང་གི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་མིག་རྒྱང་དང་སྲིད་དོན་ཧྲིལ་གྱིས་ཁ་ལོ་བསྒྱུར་འདོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་པའི་ཧམ་སེམས་ཀྱང་མངོན་འདུག་སྙམ།\nསྐབས་དེར་མན་ཆིང་སྲིད་གཞུང་གིས་བོད་སྲིད་སྐྱ་བོས་འཛིན་པར་ཕྱི་ནང་གི་ཆ་རྐྱེན་བསྐྲུན་འདུག་པ་ནི། 1735ལོའི་ཟླ9པར་རྒྱལ་དབང་བདུན་པ་ལྷ་སར་ཕྱིར་ལྡོག་ཐོན་གནང་རྗེས། ཁོང་ཆོས་ལུགས་ཁོ་ནའི་ཐད་ནས་གཙོ་འཛིན་པ་ཞིག་ཆགས་པར་འབད་པ་བྱས་པ་དང་། རྒྱལ་ཡབ་བསོད་ནམས་དར་རྒྱས་ཀྱང་བསམ་ཡས་སུ་འདུག་ཏུ་བཅུག་སྟེ། ལོ་རེར་ཐེངས་རེར་མ་གཏོགས་ལྷ་སར་ཕེབས་ཏེ་རྒྱལ་དབང་བདུན་པ་དང་ཐུག་འཕྲད་བྱེད་དུ་མ་བཅུག་པ་སོགས་ལས་རྟོགས།\nརྒྱལ་དབང་བདུན་པ་ཕྱིར་ལྷ་སར་ཕེབས་རྗེས། ཕོ་ལྷ་བ་དང་རྒྱལ་དབང་བར་ཕན་ཚུན་ཡིད་ཆེས་བློས་འགེལ་མེད་པའི་དོན་འགའ་བྱུང་ཞིང་། ལྷག་དོན་ཕོ་ལྷ་བས་རྒྱལ་དབང་བདུན་པར་ལྟ་རྟོག་བྱེད་མིའམ་གང་ལྟར་རང་གི་གཉེན་ཚན་རྒྱལ་དབང་ཚང་གི་ཞབས་ཞུ་པ་ལྟ་བུར་མངགས་པ་དོན་འཁྱོལ་མ་བྱུང་བ་སོགས།ཕན་ཚུན་ཐུགས་ནང་གཤིན་པོ་མེད་པའི་བཟོ་ལྟ་བསྟན་པ་ལས།བར་སྐབས་ཤིག་རྒྱལ་དབང་བདུན་པ་དང་ཕོ་ལྷ་བའི་བར་དགོངས་ཕྱོགས་སེལ་ལྷད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཞིག་དངོས་སུ་བྱུང་བ་མཐོང་ཐུབ། གང་ལྟར་ཡང་། མི་དབང་ཕོ་ལྷ་བས་ང་ལུམ་སྦྱར་གསུམ་ཕམ་པར་བྱས་པ་ནས། རྒྱལ་དབང་བདུན་པ་ཁམས་ལི་ཐང་ནས་ཕྱིར་ལྷ་ལྡན་དུ་འཁོར་བའི་བར་དུ་བོད་སྲིད་གཅིག་ཆོད་ཀྱིས་བསྐྱངས་པ་ཡིན་རུང་། རྒྱལ་དབང་བདུན་པ་ཕྱིར་ལྡོག་ཐོན་གནང་རྗེས་ནས་བཟུང་ཁོ་རང་གི་ཆབ་སྲིད་གནས་བབ་ལའང་སྔོན་བཞིན་གྱི་བརྟན་འཇགས་རང་བཞིན་དེ་མེད་པར་མངོན་ཞིང་། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་མངོན་ལྐོག་གང་རུང་ནས་རྒྱལ་དབང་བདུན་པ་དང་ཆབ་སྲིད་དབང་ཆ་བརྩད་པ་རེད།\nཕོ་ལྷ་བ་མ་འདས་པའི་སྔོན་དུ། ཁོའི་བུ་ཆེ་བ་མངའ་རིས་གུང་འགྱུར་མེད་ཚེ་བརྟན་དང་ད་ལའི་བཱ་ཐུར་འགྱུར་མེད་རྣམ་རྒྱལ་གཉིས་ལ་མན་ཆིང་གོང་མས་སོ་སོར་ཆོ་ལོ་བསྩལ་ཡོད་ལ། འགྱུར་མེད་རྣམ་རྒྱལ་གྱི་ཆབ་སྲིད་གར་སྟེགས་ཀྱང་འདིའི་སྔོན་ཚུད་ནས་དོད་བཞིན་ཡོད་པ་དངོས་གནས་ཡིན་རུང་། དོན་འདིས་ཁོར་ཐད་ཀར་བའི་དབང་འཛིན་ལེགས་རྐྱེན་བསྐྲུན་འདུག་པ་བརྗོད་མ་དགོས་པ་ཞིག་རེད།\nཕོ་ལྷ་བ་འདས་པའི་ལོ་སྟེ1747ལོར། ཕོ་ལྷ་བའི་བུ་ཆུང་བ་ད་ལའི་བཱ་ཐུར་འགྱུར་མེད་རྣམ་རྒྱལ་ལ་ཕའི་སྐབས་བཞིན་བོད་དབུས་གཙང་གི་བྱ་བ་བྱེད་མཁན“ཇུན་ཝང”ཞེས་པའི་ཆོ་ལོ་ཐོབ་འདུག  ཝང་འགྱུར་མེད་རྣམ་རྒྱལ་བོད་ཀྱི་རྗེ་བོར་བསྐོས་པ་ནས་ལོ་ངོ་བཞིའི་རིང་ལ་སྲིད་བསྐྱངས་ཤིང་། དེའི་བར་ལ་རང་ཉིད་ཀྱི་གཅེན་པོ་མངའ་རིས་གུང་དང་ཕན་ཚུན་སྲིད་དབང་འཕྲོག་རེས་བྱས་ཤིང་། 1749ལོར་འགྱུར་མེད་རྣམ་རྒྱལ་གྱིས་མི་མངགས་ནས་གཅེན་པོ་ལྐོག་གསོད་བྱས་ཏེ་གཅེན་པོའི་བུ་ཡང་ཕྱིར་འབུད་བཏང་ནས་མངའ་རིས་ས་ཁོངས་དབང་འོག་ཏུ་བཅུག དེ་མིན། ལྷ་སར་བཅའ་སྡོད་དམག་མི་ཉུང་འཕྲིར་གཏོང་བ་དང་། ཆིང་གོང་མའི་དཔོན་དམག་བོད་དུ་འཇོག་རྒྱུར་མ་འདོད་པའི་རྣམ་འགྱུར་བསྟན་ལ། སོག་པོ་ཇུན་གར་བ་དང་ལྐོག་ཏུ་འབྲེལ་བའང་བྱས་པར་གྲགས།འགྱུར་མེད་རྣམ་རྒྱལ་གྱི་ཆབ་སྲིད་རྣམ་འགྱུར་ཉིན་བཞིན་མངོན་གསལ་དུ་གྱུར་པ་དང་། བོད་ཀྱི་རྗེ་བོར་བསྡད་དེ་སྒེར་སྡོམ་གྱི་སྲིད་དོན་བསྒྲུབ་རྒྱུའི་འདོད་བློ་ཤུགས་ཆེར་བསྟན་པ་ལ་བརྟེན་ནས། ལྷ་སྡོད་ཨམ་བན་ཧྥུ་ཆིན་དང་ལས་རོགས་ལབ་ཏུན་གཉིས་ནས་མན་ཆིང་སྲིད་གཞུང་གི་བོད་དུ་ཡོད་པའི་བདག་དབང་བསླད་དོགས་ཀྱིས་ཁྲོམ་གཟིགས་ཁང་དུ་བསླུས་ཏེ1750ལོར་བསད་པ་རེད།\nལོ་རྒྱུས་ཡིག་རིགས་ཁག་ལ་དཔྱད་ན། སྐབས་དེར་ཆིང་གོང་མས་འགྱུར་མེད་རྣམ་རྒྱལ་གྱི་གནས་ཚུལ་ལ་རྩད་གཅོད་ཀྱིས་ཐག་ཅི་གཅོད་འོས་འགབ་བྱེད་རྩིས་ཡོད་པར་བོད་སྡོད་ཨམ་བན་གཉིས་ནས་ལག་སྔ་བརྩད་དེ་བསད་པ་ཡིན་པར་སྣང་། དེར་མཐུད་ནས་ཝང་འགྱུར་མེད་རྣམ་རྒྱལ་གྱི་མགྲོན་གཉེར་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱིས་ཨམ་བན་གཉིས་བསད་པར་བརྟེན། མན་ཆིང་སྲིད་གཞུང་གིས་སི་ཁྲོན་ཙོང་ཏུའུ་ཨམ་བན་ཚེ་རིང་མངགས་ནས་དཔུང་བཏེགས་ཏེ་དབུས་གཙང་གི་ས་ཆ་རྣམས་སྦྱོར་འཇགས་བྱེད་དུ་བཅུག་པ་ཡིན་ལ། མི་རིང་བར་བན་དེ་ཨམ་བན་ནམ་བན་ཨ་ལི་ཁན་ཨམ་བན་འབྱོར་ཏེ་འདྲི་རྩད་ཞིབ་དཔྱོད་དང་ཁྲིམས་ཉེས་ཞིབ་གཅོད་བགྱིས་པ་རེད། དེ་ལྟར་ཕོ་ལྷ་བའི་ཁྱིམ་རྒྱུད་ཀྱིས1728ནས1750ལོའི་བར་གྱི་ལོ་ངོ་ཉེར་གསུམ་གྱི་རིང་བོད་ལ་དབང་བསྒྱུར་པ་ཡིན་ཞིང་། སྐབས་དེ་ནི་བོད་དུ་སྐྱ་བོའི་དབང་སྒྱུར་གྱི་དུས་རབས་ཤིག་ཤར་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཡིན་ནོ། །\nདགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་སྐབས་བཀོད་པའི《དེབ་ཐེར་ལོང་བུའི་དམིགས་བུ》ཞེས་པའི་ནང་། 1751ལོ་སྟེ“ལྷ་སྐྱོང་ངམ་ཆན་ལུང་ཁྲི་བཞུགས་བཅུ་དྲུག་པ། གོང་ས་མཆོག་དགུང་ལོ་བཞི་བཅུ་ཞེ་བཞིར་སོན་པ་རབ་བྱུང་བཅུ་གསུམ་པའི་ལྕགས་ལུག་ལོ། གོང་མ་ཆེན་པོའི་བཀས་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་འགན་བཞེས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ཉིད་ནས་བཞེས་དགོས་དང་། ཞབས་ཕྱིར་བཀའ་བློན་བཞི་བསྐོ་དགོས་ཕེབས་པ་ལྟར་ལོ་དེར་རྒྱལ་དབང་བདུན་པ་ཆེན་པོ་བསྐལ་བཟང་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་ནས་བོད་ལྗོངས་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་ཐུགས་འགན་བཞེས”ཞེས་པ་ལྟར། མན་ཆིང་སྲིད་གཞུང་གིས་ཁོང་ལ་རྒྱལ་དབང་ལྔ་པའི་ལམ་བཞིན“ནུབ་ཕྱོགས་མཆོག་ཏུ་དགེ་བའི་ཞིང་གི་རྒྱལ་དབང་ས་སྟེང་རྒྱལ་བསྟན་ཡོངས་ཀྱི་བདག་པོ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་བཛྲ་ངྷ་ར་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་ཐམ་ག”ཞེས་པ་བསྩལ་པ་དང་། དེ་ནས་ལོ་བདུན་གྱི་རིང་ཆབ་སྲིད་བདག་གིར་བཞེས། རྒྱལ་དབང་བདུན་པས་བོད་ཀྱི་ཆོས་སྲིད་བསྐྱངས་པ་འདི་དོན་ལ་སྐྱ་བོས་དབང་བསྒྱུར་པའི་ཉེན་ཁ་སེལ་ཆེད་ཡིན་པར་སྣང་ལ། དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་བྱུང་ནས་ལོ་ངོ་བརྒྱ་ཙམ་འགོར་རྗེས། བོད་དུ་ཆོས་ལུགས་མི་སྣས་མ་གཏོགས་སྲིད་དབང་ལ་རྩ་བའི་ཆ་ནས་ཁ་ལོ་བསྒྱུར་ཐུབ་མཁན་མེད་པར་གྱུར་པའི་འབྲས་བུའང་ཡིན་སྙམ། གཞན་ཡང་། ལོ་འདིར་རྒྱལ་དབང་བདུན་པས་འགོ་ཁྲིད་བྱེད་པའི་བཀའ་ཤག་སྲིད་གཞུང་དངོས་སུ་བྱུང་བ་ནི་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་སྲིད་ལུགས་འགྱུར་བའི་ཁ་ཕྱོགས་འགྱུར་མཚམས་ཀྱི་རྟགས་མཚན་ཞིག་ཏུ་ངོས་བཟུང་ཆོག བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ལ་བལྟས་ན། 1642ལོར་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་སྲིད་དབང་དངོས་སུ་བྱུང་བ་ནས། 1751ལོར་བོད་དུ་ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་བཀའ་ཤག་སྲིད་གཞུང་བཙུགས་པའི་བར་གྱི་ལོ་ངོ་ཆིག་བརྒྱ་ལྷག་གི་རིང་ནི། བོད་ཀྱི་སྲིད་ལུགས་དེ་བར་མ་ཆད་པར་སྒྲིག་བཟོ་དང་བཅོས་སྒྱུར། ཤུགས་སྣོན། འཐུས་ཚང་དུ་བཏང་བའི་གོ་རིམ་ཞིག་སྟེ། དེའི་རྗེས་ཀྱི་ལོ་ངོ་ཉིས་བརྒྱ་ལྷག་གི་རིང་ལ་བཀའ་ཤག་སྲིད་གཞུང་གི་ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་རྩ་བའི་རྣམ་པ་མ་འགྱུར་བར་གནས།\nསྲིད་སྐྱོང་ལམ་ལུགས་འདི་ནི་དུས་རབས་བཅོ་བརྒྱད་པའི་ལོ་རབས་ལྔ་བཅུ་པར་བཀའ་ཤག་སྲིད་གཞུང་བཙུགས་རྗེས་ལག་བསྟར་བྱས་པའི་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ལམ་ལུགས་གསར་པ་ཞིག་སྟེ།བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་ལོ་ངོ་ཉིས་བརྒྱ་ལྷག་ལ་གནས། (1757—1951) རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བརྒྱད་པ་ནས་བཅུ་གཉིས་པའི་བར་གྱི་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན་རྣམས་དགུང་གྲངས་གཞོན་དུས་ནས་གཤེགས་པས། བོད་ཀྱི་ཆོས་སྲིད་དབང་ཆ་རྣམས་སྲིད་སྐྱོང་རིམ་པས་འགན་བཞེས་ཏེ་སྲིད་དོན་དབང་ཆ་སྐྱ་བོའི་ལག་ཏུ་འཆོར་རྒྱུར་སྔོན་འགོག་བྱས་ཡོད།\nལོ་རྒྱུས་ལ་བལྟས་ན། སྲིད་སྐྱོང་ཐོག་མ་ནི་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བདུན་པ1757ལོར་སྐུ་གཤེགས་རྗེས་གཞི་ནས་བྱུང་བ་ཞིག་རེད། དབྱི་ཐ་ལིའི་བོད་རིག་པ་སྨྲ་བ་པའེ་ཏད་ཁི་ལགས་ནི་བོད་ཀྱི་སྲིད་སྐྱོང་ལམ་ལུགས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་སྔ་ཤོས་ཀྱི་མཁས་པ་ཞིག་ཡིན་ལ། ཁོང་གིས་སྲིད་སྐྱོང་ལ་བཞག་པའི་མཚན་ཉིད་ནི། “ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་ཆོས་སྲིད་དབང་ཆ་གཉེར་མཁན་ཡིན”ལ། དེ་ནི1642ལོར་བཙུགས་པ་དང་། བསོད་ནམས་ཆོས་འཕེལ་ནི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་གི་སྲིད་སྐྱོང་དང་པོ་དེ་ཡིན་པར་བཤད།  དེ་མིན་གྱི་དཔྱད་པ་འགའ་ཞིག་ཡོད་པ་ལས། ལ་ལས་འདི་དང “སྡེ་བ ” “སྡེ་སྲིད”རྣམས་དོན་གཅིག་ཡིན་པར་སྨྲ་མཁན་ཡང་ཡོད་ལ། “ས་སྐྱོང”དང“སྡེ་བ” “སྡེ་སྲིད” སོགས་རྒྱ་ཡིག་ཏུ་སྔར་བཞིན“ 摄政”ཞེས་སྲིད་སྐྱོང་དུ་བསྒྱུར་པ་འགྱུར་སྐྱོན་དུ་ཟད། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སུ་སྲིད་སྐྱོང་ལ“རྒྱལ་ཚབ”དང“སྲིད་སྐྱོང”ཞེས་ཟེར་ཞིང་། ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་མང་ཆེ་བར“རྒྱལ་ཚབ་རིན་པོ་ཆེ“ཞེས་འབོད།\nརྒྱལ་དབང་བདུན་པ་གཤེགས་རྗེས། བཀའ་ཤག་གིས་དེ་མོ་ཧོ་ཐོག་ཐུ་རྒྱལ་དབང་བདུན་པའི་ཚབ་ཏུ་བཀུར་ཅིང་། བོད་ཀྱི་ཆོས་སྲིད་ལུགས་གཉིས་པོའི་མཇུག་མཐའི་བདག་དབང་གཅོད་ལུགས་ཁོང་ལ་ཡོད་ཚུལ་ཞུས་ཏེ། མན་ཆིང་སྲིད་གཞུང་ལ་བཀའ་ཤག་གི་བསམ་ཚུལ་ཕུལ་བར། མན་ཆིང་གོང་མ་ཆན་ལུང་གིས་རྒྱལ་དབང་བདུན་པའི་ཚབ་ཏུ་འཇོག་རྒྱུའི་མི་སྣ་ལས་ཐོག་མར་ཡིད་ལ་འཁོར་བ་ནི་ལྕང་སྐྱ་རོལ་བའི་རྡོ་རྗེ་ཡིན་མོད། དེ་འདྲའི་བསམ་ཚུལ་འབྱོར་བར་བརྟེན། དེ་མོ་ཚང་ལ་མྱུར་དུ་ཆོ་ལོ་དང་འཇའ་ས་གནང་།  སྐབས་དེར་ཆན་ལུང་གིས་ཕབ་པའི་བཀའ་ཡིག་ནང་དེ་མོས་ཆོས་ལུགས་ཁོ་ན་བདག་གཉེར་བྱེད་རྒྱུ་མ་ཡིན་པར། ཆོས་སྲིད་ལུགས་གཉིས་ཀྱི་བདག་དབང་འཛིན་དགོས་པའི་བཀའ་ཤོག་བསྩལ་འདུག\n1757ལོར་དེ་མོ་ཧོ་ཐོག་ཐུ་ངག་དབང་འཇམ་དཔལ་བདེ་ལེགས་རྒྱ་མཚོ་ལ“བོད་ཀྱི་ལས་དོན་འཁུར་འཛིན་ཞྭ་སེར་བསྟན་པ་འཛིན་བྱེད་དཔལ་ལྡན་ནོ་མིན་ཧན་གྱི་ཐམ་ག་རྒྱལ”ཞེས་པའི་ཐམ་ག་བསྩལ་ཏེ་བོད་ཀྱི་སྲིད་སྐྱོང་ངམ་རྒྱལ་ཚབ་ཏུ་བསྐོས་པ་དང་འབྲེལ། ཁོང་ལ་ཞྭ་སེར་བསྟན་པ་འཛིན་བྱེད་དཔལ་ལྡན་ནོ་མིན་ཧན་གྱི་ཆོ་ལོ་གནང་ཞིང་། བོད་ཀྱི་སྲིད་སྐྱོང་ངམ་རྒྱལ་ཚབ་ཀྱི་ལམ་ལུགས་དངོས་སུ་བྱུང་། 《དེབ་ཐེར་ལོང་བུའི་དམིགས་བུ》གཞིར་བཟུང་ན། དེ་མོ་ཧོ་ཐོག་ཐུས1757ལོའི་ཟླ4ཚེས8ཉིན་སྲིད་སྐྱོང་གི་འགན་བཞེས་པར་མངོན། དེ་ཡང་ཐོག་མའི་སྲིད་སྐྱོང་དེ་མོ་ཧོ་ཐོག་ཐུ་ལ་མཚོན་ན། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན་དང་འབྲེལ་བ་ཟབ་ལ། པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་དང་ཡང་འབྲེལ་བ་ཡོད་ཅིང་། ཆིང་སྲིད་གཞུང་གིས་བློར་བབས་ནས་ཡོད། དེར་མ་ཟད། བོད་དུ་དེ་མོ་བའི་སྟོབས་ཤུགས་ཀྱང་ཅུང་ཟད་ཆགས་ཟིན་པ་དང་། བཀའ་ཤག་ནང་ཁོའི་སྟོབས་ཤུགས་མེད་པས། སྐབས་དེར་སྲིད་སྐྱོང་དུ་བསྐོས་པའི་དགོས་པའང་གསལ་པོར་ཤེས་ནུས།\nགལ་ཏེ1844ལོའི་ ཟླ9པ་ནས1845ལོའི་ཟླ3པའི་བར་ལ་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བདུན་པ་བསྟན་པའི་ཉི་མས་བཀའ་ཤག་གི་སྲིད་དོན་གཉེར་བའང་ནང་དུ་བརྩིས་པ་ཡིན་ན། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་བསྡོམས་པས་སྲིད་སྐྱོང14བྱུང་ཡོད། དེ་དག་གི་རིམ་པ་དང་རྒྱལ་ཚབ་ཏུ་བཞུགས་པའི་ལོ་གྲངས་སོགས་རེའུ་མིག་ཏུ་བཀོད་ན་འདི་ལྟར།\nསྲིད་སྐྱོང་བདུན་པ་རྭ་སྒྲེང་ངག་དབང་ཡེ་ཤེས་ཚུལ་ཁྲིམས་རྒྱལ་མཚན་གྱི་དུས་ལ་ཁོང་དང་བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་བཤད་སྒྲ་དབང་ཕྱུག་རྒྱལ་པོའི་དབར་འགལ་བ་བྱུང་ཞིང་། འགལ་བའི་ཁྲོད་བཤད་སྒྲ་བར་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་སྟེ་བཤད་སྒྲ་དབང་ཕྱུག་རྒྱལ་པོ1862ལོའི་ཟླ་དྲུག་པར་སྡེ་སྲིད་དུ་བཞུགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས། བོད་ཀྱི་བཀའ་ཤག་སྲིད་གཞུང་གི་ལོ་རྒྱུས་སུ་སྡེ་སྲིད་ཐོག་མ་དེ་བྱུང་། དེ་བས། ཁོང་ནི་འགྱུར་མེད་རྣམ་རྒྱལ་གྱི་རྗེས་སུ་བྱུང་བའི་ཆེས་ཐོག་མའམ་མཐའ་མའི་བོད་ཀྱི་ཆེས་མཐོའི་སྐྱ་བོའི་སྲིད་སྐྱོང་མཁན་དེ་ཡིན་པར་བཤད་ཆོག་ཅིང་། ལོ་གཉིས་ལ་དབང་སྒྱུར་གྱིས1864ལོར་གཤེགས། སུའུ་ཧྥ་ཞང་གིས་འདི་ཉིད་ཀྱང་སྲིད་སྐྱོང་དུ་བཞག་མོད་ཁོ་བོ་ནི་མི་འཐད་དོ། ། དེ་མིན། 1950ལོའི་ཟླ11ཚེས11ཉིན། མཁན་ཆེ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་དང་རྩིས་དཔོན་བདེ་མཁར་བ་ཚེ་དབང་རབ་བརྟན་གཉིས་སྲིད་ཚབ་དུ་བསྐོས་ཏེ་རྒྱལ་དབང་བཅུ་བཞི་པ་མཆོག་གྲོ་མོར་ཉེན་གཡོལ་དུ་ཕེབས་པ་ཡིན་ལ། འདི་གཉིས་སྲིད་སྐྱོང་ཡིན་མིན་ད་དུང་དཔྱད་རྒྱུ་ཡོད་པར་སྙམ།\nདཔྱད་རྩོམ་འདི་ནི་ཁོ་བོས་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་ལོ་རྒྱུས་ལ་དཔྱོད་སྐབས་སྲིད་དབང་འདིའི་སྲིད་ལུགས་འགྱུར་བའི་ཆ་ལ་བརྟག་ཞིབ་ཅུང་ཙམ་བྱེད་ཁུལ་གྱིས་བྲིས་པ་ཡིན་ཞིང་། དེའང་གཅིག་ནས་བོད་རྒྱ་ཡིག་ཚང་གི་དཔྱད་གཞིའི་རིགས་ལ་ཁུངས་བཅོལ་པ་དང་། གཉིས་ནས་སྐབས་དེའི་སྲིད་ལུགས་འགྱུར་བའི་རྣམ་པའི་ཆ་ལ་ད་སྔ་བྱུང་ཟིན་པའི་ཞིབ་འཇུག་གི་འབྲས་བུ་འགའི་རྨང་གཞིའི་སྟེང་། རང་གི་གོ་བའི་སྟོབས་ལ་བརྟེན་ནས་རིམ་པ་མཐར་ཆོད་ཀྱིས་དཔྱད་སྡོམ་སྤེལ་བ་ཡིན། དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་ལོ་ངོ་སུམ་བརྒྱ་ལྷག་གི་ལོ་རྒྱུས་ལ་ལྟ་སྡུར་བྱས་ན། ཐོག་མའི་བོད་སོག་མཉམ་འབྲེལ་གྱིས་སྲིད་སྐྱོང་བའི་སྡེ་སྲིད་སྲིད་དབང་གི་དུས་སྐབས་ནས། རིམ་གྱིས་སྐྱ་བོས་བོད་སྲིད་སྐྱོང་བའི་ཕྱོགས་སུ་གོམ་ཁ་བསྒྱུར་བ་དང་། དེ་ནས་བཀའ་ཤག་སྲིད་གཞུང་བྱུང་སྟེ་ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་ལམ་ལུགས་དངོས་སུ་དར་བ་ན། སྲིད་སྐྱོང་ལམ་ལུགས་ཀྱང་དེའི་ཞར་ལ་བོད་ཀྱི་སྲིད་ལུགས་འགྱུར་བའི་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་མངོན་པར་བྱུང་བ་ཡིན་སྙམ། ཚུལ་འདི་ལ་དཔགས་ན།དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་དུས་སྐབས་འདི་མི་རྣམས་ཀྱི་སྣང་ངོར་དུས་སྐབས་སྔོན་མའི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཁག་དང་བསྡུར་ན་དེ་འདྲའི་རྙོག་ཟིང་ཆེན་པོ་མེད་པའི་སྐབས་ཤིག་ཏུ་ལྟ་བ་ཡིན་རུང་། ཞིབ་ཏུ་དཔྱོད་དུས་སྲིད་ལུགས་འགྱུར་བར་འཚོལ་ཞིབ་མང་ཙམ་བྱུང་བ་འདིས་སྐབས་དེའི་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་རྒྱུན་མར་འགྱུར་གྱིན་པ་ཚོར་ཐུབ་ལ། འགྱུར་ལྡོག་དེའི་ནང་རོལ་ནས་ཆོས་སྲིད་ལུགས་གཉིས་བར་གྱི་འགལ་འཐབ་དང་། སྐྱ་སེར་ཕྱོགས་གཉིས་པོའི་མངོན་ལྐོག་གི་སྲིད་དོན་འཐབ་རྩོད། བོད་དང་སོག་པོ། བོད་དང་མན་ཆིང་སྲིད་གཞུང་བཅས་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་འབྲེལ་བ་སོགས་ཀྱང་རེས་གསལ་རེས་ཡིབ་ཀྱིས་མངོན་བཞིན་པ་ཤེས་ནུས་སོ། །\n འདིའི་སྐོར་ལ་དཔེར་ན། དུང་དཀར་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས་དང་ཏིང་རོས་ལིན། ཝུའུ་ཧྥིན་ཕེ། ཁྲིན་ཆིན་དབྱིན། སུའུ་ཧྥ་ཞང་སོགས་ཀྱི་དཔྱད་འབྲས་ཡོད།\n ངག་དབང་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོ། ངག་དབང་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོའི་རྣམ་ཐར།(པོད་དང་པོ）[M] བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1989：217.\nཆབ་སྤེལ་ཚེ་བརྟན་ཕུན་ཚོགས་དང་ནོར་བྲང་ཨོ་རྒྱན། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རགས་རིམ་གཡུ་ཡི་ཕྲེང་བ། [M] བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།2006：572.\nདམུ་དགེ་བསམ་གཏན། རྗེ་བཙུན་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་བོའི་གསུང་འབུམ་པོད་དྲུག་པ།[M] སི་ཁྲོན་དཔེ་སྐྲུན་ཚོགས་པ། སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2009:114.\nངག་དབང་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོ། ངག་དབང་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོའི་རྣམ་ཐར།(པོད་གཉིས་པ）[M] བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1989.P271-274.\n 元以来西藏地方与中央政府关系档案史料汇编[G]. 北京: 中国藏学出版社，1995:213-215.\n  ཆབ་སྤེལ་ཚེ་བརྟན་ཕུན་ཚོགས་དང་ནོར་བྲང་ཨོ་རྒྱན། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རགས་རིམ་གཡུ་ཡི་ཕྲེང་བ།(བར་ཆ）[M] བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2006.P636.630. 681-682.\n 清祖实录，第164 卷，P7. 清祖实录，第175 卷，P5-7.\nཡིག་ཚང་མང་པོར་བུ་ཆེ་བ་བསྟན་འཛིན་དབང་རྒྱལ་དང་། ཆུང་བ་ལྷ་བཟང་ཀླུ་དཔལ་ཡིན་པར་བཤད། དེར་མ་ཟད། 1699ལོར་ཁོ་གཉིས་ནང་མ་འཆམ་པ་སྡེ་སྲིད་མཆོག་ནས་བར་གསེད་གནང་ཐོག ལྷ་བཟང་ལ་གཞུང་ནས་ཐོབ་སྐལ་བབ་ཐོབ་སྤྲད་དེ་མཚོ་སྔོན་དུ་ཕེབས་རྒྱུའི་ཁྲུན་ཐག་བཅད་མྱོང་བ་བརྗོད་ཡོད།\nNotes on Tibetan History of the 18thCentury,Lucino.Petech,T’oung,1966. P273.\nལྷ་བཟང་ཧན་གྱིས་སྡེ་སྲིད་ངག་དབང་རིན་ཆེན་ཕབ་རྗེས། ཆོས་སྲིད་སྒྲིག་འཛུགས་གསར་པ་ཞིག་བཙུགས་པ་དང་། དེའི་ཁོངས་མི་ལ་སོག་པོ་མ་གཏོགས་བོད་རིགས་མེད། ཕྱིས་སུ་ད་གཟོད་བྱམས་པ་གླིང་བ་དང་དར་མ་པ།བཀའ་བློན་བུ་ཆུང་། ཚེ་བརྟན་རྡོ་རྗེ་སོགས་བཅུག དོན་ལ་འདི་དག་ནི་དེ་སྔ་སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོ་དང་འགལ་བ་ཡོད་པའི་མི་སྣ་ཁག་ཅིག་ཡིན་པ་རེད།\nརྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་དྲུག་པ་ཚངས་དབྱངས་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་སྡེ་སྲིད་ལགས་ཀྱིས་ཆུང་དུས་ནས་སྐུའི་སྐྱེ་བར་ངོས་འཛིན་ཞུ་བའི་དགོངས་པ་ཡོད་ཀྱང་། སྒྲ་སྦིར་ཆེ་བར་བརྟེན་ནས་འབྲུག་པའི་ཕྱོགས་ནས་ཐེ་ཇུས་དང་། སྐུ་ཞང་ནས་ཀྱང་ཡབ་རྗེ་འཁོར་བཅས་ལ་སྡང་སེམས་ཆེན་པོ་བྱེད་པས་འབྲུག་པ་དང་ཕྱི་ནང་ལག་སྦྲེལ་བྱས་ཏེ་བཀག་འགོག་མང་པོ་བྱས། དཔེར་ན་ཁོང་མཚོ་སྣ་རྫོང་དུ་ལོ་བཅུ་གསུམ་རིང་འོ་བརྒྱལ་མྱོང་དགོས་བྱུང་བ་ལྟ་བུ་རེད། ཕྱིས་པེ་ཅིང་དུ་སྐྱེལ་བའི་ལམ་དུ་དགུང་ལོ་ཉེར་ལྔའི་ཐོག་མཚོ་སྔོན་གྱི་ཀུན་དགའ་ནོར་ཞེས་པར་འདས། ཡང་ལ་ལས་དགུང་ལོ་དྲུག་ཅུ་བརྒལ་བ་འཚོ་བཞེས་ཀྱི་མཐར་སོག་ཡུལ་ཨ་ལག་ཤ་ས་གནས་སུ་འདས་པར་བཤད་ལ། དགོས་པའི་དབང་གིས་མཚན་ཡང་ངག་དབང་ཆོས་གྲགས་རྒྱ་མཚོ་ཞེས་པར་བརྗེ་ཚུལ་བཤད།\n    ཆབ་སྤེལ་ཚེ་བརྟན་ཕུན་ཚོགས།བོད་ཀྱི་གལ་ཆེའི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ་བདམས་བསྒྲིགས།[G] བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1991:12.12.16.17.64.\n 苏发祥. 清代治藏政策研究 [M]. 北京: 民族出版社，2001:49. 49.\nམདོ་མཁར་ཞབས་དྲུང་ཚེ་རིང་དབང་རྒྱལ། མི་དབང་རྟོགས་བརྗོད།[M] སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2002:286.\n( 意）伯戴克. 十八世纪前的中原和西藏[M]. 拉萨: 西藏人民出版社，1987:97.\nཆབ་སྤེལ་ཚེ་བརྟན་ཕུན་ཚོགས་དང་ནོར་བྲང་ཨོ་རྒྱན། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རགས་རིམ་གཡུ་ཡི་ཕྲེང་བ།(སྨད་ཆ）[M] བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2006:73.\nཡ་ཧན་ཀྲང་། ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་རྣམ་ཐར།[M] མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1986:114.119.\nདམུ་དགེ་བསམ་གཏན། རྗེ་བཙུན་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་བོའི་གསུམ་འབུམ་པོད་དྲུག་པ་བཞུགས་སོ། [M] སི་ཁྲོན་དཔེ་སྐྲུན་ཚོགས་པ། སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2009:138.\nཕོ་ལྷ་བས་མགྲོན་གཉེར་སྨུ་གུ་བརྒྱུད། རྒྱལ་དབང་གི་ཞབས་ཕྱི་ནང་མའི་ཁོངས་སུ་ཕོ་ལྷ་བ་རང་གི་མི་ངོའི་ གྲས་ནས་ཚུད་པ་ཞིག་བྱུང་ན་དེང་སང་དུས་ངན་གྱི་སྐབས་འདིར་དབྱེན་དཀྲུག་མི་ནུས་ཤིང་། མཐོང་ཕྱོགས་སེལ་བའི་དགོས་པ་དང་བཅས་བཞག་ཆོག་པ་དགོས་ཚུལ་ཞུས་པ་བཞིན་རྗེ་དྲུང་བློ་བཟང་དར་རྒྱས་གཟིམ་དཔོན་དང་། བྱང་བ་གསོལ་དཔོན། བཀྲས་ཁུད་ཡེ་ཤེས་གཟིམ་ཆུང་འགག་གི་དྲུང་གྲས། ཚ་རྟི་བློ་བཟང་གསོལ་ཐབ་པར་འཇོག་པ་གནང་ཡང་། ཕྱིས་སུ་ཞབས་ཞུ་འགྲུབ་པ་ཞིག་མ་བྱུང་བར་གྲགས། དེ་ཡང་གཙོ་བོ་དྲུང་ཡིག་ཚངས་སྐྱེས་ཟེར་བ་ཕོ་ལྷ་བའི་དྲུང་གི་ཞབས་དྲུང་ཞིག་ཕྱིས་རྒྱལ་དབང་བདུན་པའི་ཞབས་ཞུ་པར་གྱུར་པ་དེས། ཕོ་ལྷ་བར་མནན་གཏད་ཀྱི་རྫས་ཆ་སྒྲུབ་ཚུལ་དང་། དེ་ཡང་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་སྐུ་བཅར་གསོལ་དཔོན་གྲགས་པ་མཐའ་ཡས་ནས་མངགས་གཏོང་བྱས་ཚུལ་སོགས་གཤམ་འོག་ཞབས་འབྲིང་མི་སྣས་དབྱེན་དཀྲུག་བྱས་པ་ལས་བྱུང་བར་གྲགས།\nLuciano Petech,The Dalai Llamasand Regents of Tebat:A Chronological Study,T’oungpao,1959.Vol.XLVII,P369-394.\nལྕང་སྐྱ་རོལ་བའི་རྡོ་རྗེ། དཔག་བསམ་རིན་པོ་ཆེའི་སྙེ་མ། [M] བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1990:1071.\n6 མིག་གསུམ་པ།, རྩོམ་གསར། དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་སྲིད་ལུགས་འགྱུར་བའི་བརྟག་ཞིབ།_རྨེ་རུ་ཡུལ་ལྷ་ཐར།


» རྒྱལ་གཤེན་བོན་སྒྲ།- རྒྱལ་གཤེན་བོན་སྒྲ། རྒྱལ་གཤེན་བོན་སྒྲ། – རྒྱལ་གཤེན་བོན་སྒྲ།\nཕྱི་ལོ། 2017 ཟླ། 07 ཚེས། 09 ཉིན། | སྡེ་ཚན།: གནས་ཚུལ།\nམཁས་དབང་ Prof. Per Kvaerne དང་བསྒྲགས་པ་གླིང་གྲགས།\nཕྱི་ལོ། 2017 ཟླ། 01 ཚེས། 04 ཉིན། | སྡེ་ཚན།: ལོ་རྒྱུས།\n། ཉེ་ཆར་ཨ་མྱེ་རྨ་ཆེན་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ཞིབ་འཇུག་ཁང་དང་བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང་གིས་བཀོད་སྒྲིག་འོག་རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་རིག་པའི་མཁས་དབང་ཆེན་མོ་སློབ་དཔོན་ཕེར་ཁེ་རན་ Prof. Per Kvaerne ལགས་ཀྱིས་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བསྟན་འབྱུང་ལོ་རྒྱུས་ཆེན་མོ་”བསྒྲགས་པ་རིན་ཆེན་གླིང་གྲགས་”སྐོར་གྱི་གསུང་བཤད་སྤེལ་བ་དང་།\nཕྱི་ལོ། 2016 ཟླ། 11 ཚེས། 24 ཉིན། | སྡེ་ཚན།: གནས་ཚུལ།\nཕྱི་གླིང་བོན་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་བཞི་པ་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༦ ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༢༢ ནས་ ༢༥ བར་ཡོ་གླིང་ཧྥུ་རན་སིའི་ France རྒྱལ་སའི་ལྷོ་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་ཡོད་པའི་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་ཚོགས་སྡེ་གཤེན་བསྟན་དར་རྒྱས་གླིང་དུ་འཚོགས་ཡོད་པ་དང་། ཚོགས་ཐོག་ཏུ་༧སྐྱབས་རྗེ་སྨན་རིའི་དཔོན་སློབ་ཡང་སྟོན་འཕྲིན་ལས་ཉི་མ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་དང་། ཁྲི་བརྟན་ནོར་བུ་རྩེའི་༧སྐྱབས་རྗེ་མཁན་པོ་ལུང་རྟོགས་བསྟན་པ་གཡུང་དྲུང་རིན་པོ་ཆེ་རྣམ་གཉིས་གཙོས་ཕྱི་གླིང་ཁུལ་དུ་སངས་རྒྱས་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བསྟན་པ་འཛིན་སྐྱོང་སྤེལ་གསུམ་གནང་བའི་བླ་མ་དང་མཁན་པོ་དགེ་བཤེས་སོགས་གང་འཚམས་ཞིག་འཛོམས་ཡོད་པ་རེད།


Terdzo-SHI-011 - Rinchen Terdzö\nkun bzang dgongs pa kun 'dus las/_zhi khro gsang 'dus kyi las byang khyer bder dril ba rin chen sgron me\nVolume 57 (ཤི) / Pages 393-409 / Folios 1a1 to 9a4\nRinchen Terdzö Volumes List > Volume 57 > Text #11 (Scroll to Bottom)\n'jam mgon kong sprul. kun bzang dgongs pa kun 'dus las zhi khro gsang 'dus kyi las byang khyer bder dril ba rin chen sgron me. In Rin chen gter mdzod chen mo pod nga bdun pa (The Great Treasury of Rediscovered Teachings Volume 57) by 'jam mgon kong sprul, 393-409. New Delhi: Shechen Publications, 2007-2016.\nces zab chos khyad par 'phags pa 'di nyid phyogs 'dir mtshan tsam 'dzin pa'ang dkon pas smin grol sa bon tsam spel ba'i cha rkyen du dmigs nas/_pad+ma gar dbang blo gros mtha' yas pa'i sdes sgrub gnas kyi rgyal po rdzong shod bde gshegs 'dus pa'i pho brang du bsdebs pa dge legs 'phel\n༄༅། །ཀུན་བཟང་དགོངས་པ་ཀུན་འདུས་ལས། ཞི་ཁྲོ་གསང་འདུས་ཀྱི་ལས་བྱང་ཁྱེར་བདེར་དྲིལ་བ་རིན་ཆེན་སྒྲོན་མེ་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ། ། ན་མོ་གུ་རུ་ཤཱནྟ་ཀྲོ་དྷ་དེ་བཱ་ཡ། ཞི་བའི་དབྱིངས་ལས་རིག་པའི་རྩལ། ཁྲག་འཐུང་འཆར་གཞི་གདོད་མའི་མགོན། །རང་ངོར་མཇལ་ཕྱག་འཚལ་ནས་འདི། །དགོད་ལ་ཡེ་ཤེས་དགོངས་བརྒྱུད་སྩོལ། །ཀུན་བཟང་དགོངས་འདུས་ཀྱི་མགྱོགས་དབང་སྐབས་སོགས་ཕྲིན་གཞུང་ལེའུ་ཉེར་བཞི་མ་མི་ལྕོགས་པ་དག་གིས་མདོར་བསྡུ་བའི་ལས་བྱང་དགོད་པ་ལ་གསུམ། སྔོན་འགྲོ། །དངོས་གཞི། རྗེས་སོ། །དང་པོ་ལ། སྦྱོར་བའི་སྔོན་འགྲོ་རྟེན་དང་ཡོ་བྱད་ཕྱི་ནང་གི་མཆོད་གཏོར་རྣམས་སྐབས་སུ་བབས་པ་ཚུལ་བཞིན་བཤམ། ཆོ་གའི་སྔོན་འགྲོ་ལ། ཐོག་མར་བགེགས་བསྐྲད་པ་ནི། བགེགས་གཏོར་བྱིན་བརླབ་སྔགས་རྒྱས་བསྔོ་བ་སྤྱི་ལྟར་བྱས་ལ་བཀའ་བསྒོ་བ་ནི། ཧཱུྃ༔ རྣམ་རྟོག་གཟུང་འཛིན་འཁྲུལ་པའི་བགེགས༔ སྐྱེ་མེད་ཆོས་ཀྱི་ཀློང་དུ་བསྒྲལ༔ བགེགས་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་ཡང་མེད༔ གཉིས་འཛིན་ལོག་རྟོག་རྒྱུན་ཆོད་ཅིག༔ ཨོཾ་སྭ་བྷཱ་བ་ཤུདྡྷོ྅་ཧཾ༔ ཞེས་དང་། ཨོཾ་སུམྦྷ་ནི་བརྗོད་ལ་བསྐྲད། མཚམས་གཅོད་སྲུང་འཁོར་ནི། ཧཱུྃ༔ ཕྱི་དང་ནང་མེད་གཞལ་ཡས་འདིར༔ རང་རིག་ཞི་ཁྲོའི་ལྷ་ཚོགས་ཤར༔ ཕྱི་མཚམས་ཡུལ་སྣང་དབྱིངས་སུ་བཅད༔ ནང་མཚམས་སེམས་ཉིད་རིག་ཐོག་བཅད༔ གསང་མཚམས་གཉིས་མེད་ཀློང་དུ་བཅད༔ ཨེ་ཨ་ཧོ་ཕཊ༔ ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ༔ སྐྱབས་འགྲོ་ནི། ན་མོ༔ དག་པ་དབྱིངས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ༔ ཐིག་ལེ་རང་གསལ་ཚོམ་བུར་རྒྱས༔ རང་རིག་གསལ་བའི་སྙིང་པོ་ཅན༔ འདུ་འབྲལ་མེད་པ་བུམ་པའི་སྐུ༔ རྒྱལ་བ་ཞི་ཁྲོའི་ལྷ་ཚོགས་ལ༔ སྒོ་གསུམ་དད་པས་སྐྱབས་སུ་མཆི༔ སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི། ཧཱུྃ༔ ཅི་ལྟར་ཐོག་མའི་མགོན་པོ་རྣམས༔ མ་བསྐྱེད་གཞི་ལ་རྫོགས་པའི་སེམས༔ ངང་ངམ་ཤུགས་ལས་གྲོལ་པ་ལྟར༔ དེ་བཞིན་བདག་སོགས་འཇུག་པར་བགྱི༔ སྡོམ་པ་གཟུང་བ་ནི། ཀྱེ༔ འགྲོ་བའི་དཔལ་མགོན་ཐུགས་རྗེ་ཅན༔ ཡང་དག་གདོད་མའི་བྱང་ཆུབ་སེམས༔ སྐུ་གསུམ་ཡེ་ཤེས་བཞི་རྫོགས་ཡུལ༔ ལམ་མཆོག་འདི་བཟུང་མི་གཏང་ངོ༔ ཨོཾ་བཛྲ་གྷཎྜེ་དྷརྨ་ཨཱཿཧཱུྃ། ཞེས་པས་ཕྱག་རྒྱའང་གཟུང་། མཆོད་རྫས་བྱིན་བརླབ་ནི། སྭ་བྷཱ་བས་སྦྱང་། ཧཱུྃ༔ བདག་ཉིད་རྡོར་སེམས་ཐུགས་ཀ་ནས༔ འོད་ཟེར་སྣ་ལྔ་ཕར་འཕྲོས་པས༔ ཡཾ་ལས་རླུང་གཡོས་རཾ་མེ་སྦར༔ མེ་ཡིས་ཐོད་པའི་བདུད་རྩི་ཁོལ༔ རླངས་པས་རིགས་ལྔའི་ས་བོན་བྱུང༔ ཨོཾ་ཧཱུྃ་ཏྲཱཾ་ཧྲཱིཿཨཱ༔ འབྲུ་ལྔ་འོད་དུ་ཞུ་བ་ལས༔ རིགས་ལྔ་ཡབ་ཡུམ་བཅུ་རུ་གྱུར༔ སྦྱོར་བ་མཛད་པའི་བྱང་སེམས་ནི༔ ཟླ་བའི་ཁ་ཆོད་རྡོ་རྗེར་གྱུར༔ དེ་ལས་འོད་བྱུང་ཕྱོགས་བཅུར་འཕྲོས༔ རྒྱལ་བ་མཆོད་ཅིང་འགྲོ་སྒྲིབ་སྦྱངས༔ སྨན་རཀ་གཏོར་མ་ཕྱི་མཆོད་དང༔ ནང་མཆོད་གསང་མཆོད་བྱིན་བརླབས་ནས༔ མཆོད་པའི་རོལ་པ་ཆེན་པོར་གྱུར༔ འབྲུ་ལྔ་ལན་གསུམ་བརྗོད་དོ།། །།གཉིས་པ་དངོས་གཞིའི་ཐོག་མར་དཀྱིལ་འཁོར་བསྐྱེད་པ་ནི། ཧཱུྃ༔ ཆོས་རྣམས་རང་བཞིན་བདག་མེད་ངང༔ རྟོག་གསུམ་བྲལ་བའི་ངང་ཉིད་ལས༔ སྐད་ཅིག་རིག་པ་ཧཱུྃ་མཐིང་ཤར༔ དེ་ལས་འོད་འཕྲོས་འབྱུང་རིམ་བརྩེགས༔ ཨེ་ཡཾ་རཾ་ཁཾ་སུ་ར་ཀེཾ་བྷྲཱུྃ༔ བྷྲཱུྃ་ལས་རང་བྱུང་ཕོ་བྲང་མཛེས༔ ཕྱི་དང་ནང་མེད་གཞལ་ཡས་ཁང༔ མཁའ་མཉམ་རྒྱ་ཁྱོན་དཔག་ཏུ་མེད༔ འཇའ་ཚོན་འོད་ལྔ་འཁྲུགས་པའི་ཀློང༔ ཐིག་ལེ་པདྨ་རྩིབས་ལྡན་དབུས༔ སྐད་ཅིག་རིག་པ་ཆོས་སྐུ་ཨ༔ ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་སྐུ་མདོག་མཐིང༔ ཆོས་དབྱིངས་བཟང་མོ་སྐུ་མདོག་དཀར༔ མཉམ་གཞག་མགུལ་འཁྱུད་ཞལ་ལ་སྟོབས༔ སྐྱིལ་ཀྲུང་ཉི་ཟླ་པད་གདན་བཞུགས༔ མདུན་དུ་རྣམ་སྣང་སྐུ་མདོག་དཀར༔ འཁོར་ལོ་དྲིལ་འཛིན་དབྱིངས་ཕྱུག་འཁྲིལ༔ ཤར་དུ་རྡོར་སེམས་སྐུ་མདོག་མཐིང༔ རྡོ་རྗེ་དྲིལ་འཛིན་མཱ་ཀཱི་འཁྲིལ༔ གཡས་ན་ས་སྙིང་མྱུ་གུ་དཀར༔ མདུན་ན་ལཱ་སྱཻ་མེ་ལོང་དཀར༔ གཡོན་ན་བྱམས་པ་ཀླུ་ཤིང་དཀར༔ རྒྱབ་ཏུ་པུཥྤེ་མེ་ཏོག་དཀར༔ ལྷོ་རུ་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་སེར༔ རིན་ཆེན་དྲིལ་འཛིན་སྤྱན་མ་འཁྲིལ༔ གཡས་ན་ཀུན་བཟང་སྙེ་མ་དམར༔ མདུན་དུ་མཱ་ལྱེ་ཕྲེང་བ་མཐིང༔ གཡོན་ན་ནམ་སྙིང་རལ་གྲི་སྔོ༔ རྒྱབ་ཏུ་དྷཱུ་པེ་སྤོས་མེ་ནག༔ ནུབ་ཏུ་སྣང་བ་མཐའ་ཡས་དམར༔ པདྨ་དྲིལ་འཛིན་གོས་དཀར་འཁྲིལ༔ གཡས་ན་སྤྱན་གཟིགས་པདྨ་དཀར༔ མདུན་ན་གཱིརྟཱི་པི་ཝཾ་དམར༔ གཡོན་ན་འཇམ་དཔལ་ཨུཏྤལ་སེར༔ རྒྱབ་ན་ཨཱ་ལོ་མར་མེ་དམར༔ བྱང་དུ་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་ལྗང༔ རྒྱ་གྲམ་དྲིལ་འཛིན་སྒྲོལ་མ་འཁྲིལ༔ གཡས་ན་སྒྲིབ་སེལ་པོ་ཏི་མཐིང༔ མདུན་ན་གནྡྷེ་དུང་ཕོར་དཀར༔ གཡོན་ན་ཕྱག་རྡོར་རྡོ་རྗེ་ལྗང༔ རྒྱབ་ན་ནིརྟཱི་ཞལ་ཟས་ལྗང༔ དེ་ལྟར་ཞི་བའི་ལྷ་ཚོགས་རྣམས༔ ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་ཆ་ལུགས་ཅན༔ སེང་གེ་གླང་ཆེན་རྟ་རྨ་བྱ༔ ཤང་ཤང་དར་ཟབ་ཁྲི་འཕང་མཛེས༔ པདྨ་ཉི་ཟླ་བརྩེགས་པའི་སྟེང༔ ཀུན་བཟང་རིགས་ལྔ་སྲས་འཁོར་བཅས༔ སྐྱིལ་མོ་ཀྲུང་དང་ཕྱེད་སྐྱིལ་བཞུགས༔ གཙོ་བོ་ཀུན་བཟང་ཡབ་ཡུམ་གྱི༔ གཡས་སུ་བརྒྱ་བྱིན་པི་ཝཾ་དཀར༔ གཡོན་དུ་ཆོས་རྒྱལ་མེ་ཆུ་ནག༔ ཤར་ལྷོར་ཐགས་བཟང་གོ་མཚོན་ལྗང༔ ལྷོ་ནུབ་ཤཱཀ་ཐུབ་གསེག་པར་སེར༔ ནུབ་བྱང་སེང་རབ་པོ་ཏི་མཐིང༔ བྱང་ཤར་ཁ་འབར་སྒྲོམ་བུ་དམར༔ སྤྲུལ་སྐུའི་ཆ་ལུགས་བཞེངས་སྟབས་བཞུགས༔ ཤར་སྒོར་རྣམ་རྒྱལ་ལྕགས་ཀྱུ་དཀར༔ ལྷོ་སྒོར་གཤིན་རྗེ་ཞགས་པ་སེར༔ ནུབ་སྒོར་རྟ་མགྲིན་ལྕགས་སྒྲོག་དམར༔ བྱང་སྒོར་བདུད་རྩི་དྲིལ་བུ་ལྗང༔ ཁྲོ་རྒྱལ་སྒོ་བ་ཡབ་ཡུམ་བརྒྱད༔ རྔམས་བཞད་དུར་ཁྲོད་ཆས་ཀྱིས་བརྒྱན༔ ཉི་ཟླ་པདྨ་རོ་གདན་སྟེང༔ གཉིས་མེད་འཁྲིལ་ཞིང་ཞབས་བཞི་བགྲད༔ མེ་འོད་འབར་བའི་ཀློང་དུ་གསལ༔ ཨོཾ་ཧཱུྃ་ཏྲཱཾ་ཧྲཱིཿཨཱ༔ མཱུཾ་མཱཾ་ལཱཾ་པཱཾ་ཏཱཾ༔ ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ༔ ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ༔ ཨོཾ་མུ་ནེ་མུ་ནེ་མ་ཧཱ་མུ་ནེ་ཧཱུྃ༔ ཛཿཧཱུྃ་བཾ་ཧོ༔ ཀུན་བཟང་རིགས་བཞིའི་སྐུ་རྒྱབ་ཏུ༔ བུདྡྷ་ཧེ་རུ་ཡབ་ཡུམ་སྨུག༔ འཁོར་ལོ་རལ་གྲི་དགྲ་སཏྭ་གཡས༔ དྲིལ་བུ་ཐོང་གཤོལ་བྷནྡྷ་གཡོན༔ བཛྲ་ཧེ་རུ་ཡབ་ཡུམ་མཐིང༔ རྡོ་རྗེ་ཁ་ཊྭཱཾ་དགྲ་སཏྭ་གཡས༔ དྲིལ་བུ་བྷནྡྷ་ཐོང་གཤོལ་གཡོན༔ རཏྣ་ཧེ་རུ་ཡབ་ཡུམ་སེར༔ རིན་ཆེན་ཁ་ཊྭཱཾ་བེ་ཅོན་གཡས༔ དྲིལ་བུ་བྷནྡྷ་ཏྲི་ཤུལ་གཡོན༔ པདྨ་ཧེ་རུ་ཡབ་ཡུམ་དམར༔ པདྨ་ཁ་ཊྭཱཾ་དབྱུག་ཏོ་གཡས༔ དྲིལ་བུ་བྷན་དམར་རྔེའུ་ཆུང་གཡོན༔ ཀརྨ་ཧེ་རུ་ཡབ་ཡུམ་ལྗང༔ རྒྱ་གྲམ་རལ་གྲི་ཁ་ཊྭཱཾ་གཡས༔ དྲིལ་བུ་བྷན་དམར་ཐོང་གཤོལ་གཡོན༔ ཡབ་རྣམས་ཞལ་གསུམ་ཕྱག་དྲུག་པ༔ ཞབས་བཞི་གྱད་ཀྱི་དོར་སྟབས་ཚུལ༔ ཁྲོ་གཉེར་སྤྱན་གསུམ་སྡང་མིག་བསྒྲད༔ དབུ་སྐྲ་དམར་སེར་གྱེན་དུ་འཁྱིལ༔ ཞལ་བསྒྲད་མཆེ་གཙིགས་སྨར་སྨིན་འབར༔ དུར་ཁྲོད་ཆས་བརྒྱད་སྐུ་ལ་གསོལ༔ ཡུམ་རྣམས་ཞལ་གཅིག་ཕྱག་གཉིས་ཀྱིས༔ བྷན་དམར་སྟོབ་ཅིང་ཁྲོ་མོའི་ཆས༔ བམ་ཆེན་གདན་ལ་བརྗིད་ཅིང་འགྱིང༔ བུདྡྷ་བཛྲ་རཏྣ་པདྨ་ཀརྨ་ཤྲཱི་ཧེ་རུ་ཀ་ས་མ་ཡ་ཧཱུྃ༔ ཀྲོ་ཏཱི་ཤྭ་རཱི་བྷྲཱུྃ་ཧཱུྃ༔ དེ་རྒྱབ་འཁོར་ལོ་རྩིབས་བརྒྱད་ལ༔ གནས་ཀྱི་མ་མོ་ཆེན་མོ་བརྒྱད༔ ཤར་དུ་ཀོའུ་རཱི་ཞིང་དབྱུག་དཀར༔ ལྷོ་རུ་ཙོའུ་རཱི་མདའ་འགེངས་སེར༔ ནུབ་ཏུ་པྲ་མོ་ཆུ་སྲིན་དམར༔ བྱང་དུ་བེ་ཏཱ་རྡོ་རྗེ་ནག༔ ཤར་ལྷོར་པུཀྐ་རྒྱུ་ཟ་སེར༔ ལྷོ་ནུབ་གྷསྨ་དུང་ཁྲག་ལྗང༔ ནུབ་བྱང་ཙནྡྷ་སྙིང་ཟ་སེར༔ བྱང་ཤར་སྨེ་ཤ་བམ་ཆེན་སེར༔ ཞིང་ཆེན་རློན་པའི་གདན་སྟེང་དུ༔ གར་ཐབས་འགྱིང་བག་ཚུལ་དུ་བཞུགས༔ ཀོའུ་རཱི་ཙོའུ་རཱི་པྲ་མོ་བེ་ཏཱ་པུཀྐ་གྷསྨ་སྨེ་ཤ་ཙནྡྷ་ཧཱུྃ་བྷྲཱུྃ་ཧཱུྃ༔ དེ་ཡི་ཕྱི་རིམ་རྩིབས་བརྒྱད་ལ༔ ཡུལ་གྱི་ཕྲ་མེན་ཆེན་མོ་བརྒྱད༔ སི་ཧཾ་སེང་གདོང་རལ་བསིག་སྨུག༔ བྱཱགྷྲི་སྟག་གདོང་ལག་བསྣོལ་དམར༔ སྲི་ལ་ཝ་གདོང་སྤུ་གྲི་ནག༔ ཤྭ་ན་སྤྱང་གདོང་རོ་བལྟ་མཐིང༔ གྷིདྷ་བྱ་རྒོད་རྒྱུ་འདྲེན་སེར༔ ཀཾ་ཀ་དུར་བྱ་ཞིང་ཕྲག་དམར༔ ཁ་ཁྭ་བྱ་རོག་རལ་བྷན་ནག༔ ཧུ་ལུ་འུག་གདོང་རྒྱལ་མཚན་མཐིང༔ གཅེར་བུ་རལ་བསིག་གར་ཐབས་ཚུལ༔ མིག་བསྒྲད་མཆེ་གཙིགས་རོ་ཡི་གདན༔ རྔམ་བརྗིད་འགྱིངས་བག་ཚུལ་དུ་བཞུགས༔ ཧེ་ཧེ་ཧེ་ཧེ་ཧེ་ཧེ་ཧེ་ཧེ༔ ཤར་སྒོར་རྟ་གདོང་ལྕགས་ཀྱུ་དཀར༔ ལྷོ་སྒོར་ཕག་གདོང་རྒྱུ་ཞགས་སེར༔ ནུབ་སྒོར་སེང་གདོང་ལྕགས་སྒྲོག་དམར༔ བྱང་སྒོར་སྦྲུལ་གདོང་དྲིལ་བུ་ལྗང༔ གཅེར་བུ་རལ་བསིག་སྤྱན་མིག་བསྒྲད༔ ཞིང་ཆེན་བསྣོལ་བའི་གདན་ལ་འགྱིང༔ ཛཿཧཱུྃ་བཾ་ཧོ༔ ཤར་དུ་ཞི་བའི་ལས་བྱེད་བདུན༔ ལྷོ་རུ་རྒྱས་པའི་ལས་བྱེད་བདུན༔ ནུབ་ཏུ་དབང་གི་ལས་བྱེད་བདུན༔ བྱང་དུ་དྲག་པོའི་ལས་བྱེད་བདུན༔ རྣལ་འབྱོར་དབང་ཕྱུག་ཉེར་བརྒྱད་དང༔ ཁྲག་འཐུང་ལྔ་བཅུ་རྩ་བརྒྱད་རྣམས༔ སྣང་ལ་རང་བཞིན་མ་གྲུབ་པ༔ སྒྱུ་མ་འོད་གཟུགས་ཟང་ཐལ་བསྒོམ༔ བྷྱོ་བྷྱོ་བྷྱོ་བྷྱོ་བྷྱོ་བྷྱོ་བྷྱོ༔ བྷྱོ་བྷྱོ་བྷྱོ་བྷྱོ་བྷྱོ་བྷྱོ་བྷྱོ༔ བྷྱོ་བྷྱོ་བྷྱོ་བྷྱོ་བྷྱོ་བྷྱོ་བྷྱོ༔ བྷྱོ་བྷྱོ་བྷྱོ་བྷྱོ་བྷྱོ་བྷྱོ་བྷྱོ༔ རང་རིག་སྐྱེ་མེད་ཆོས་ཀྱི་སྐུ༔ བླ་མེད་ཞི་ཁྲོའི་ལྷ་ཚོགས་ཤར༔ ལྷ་ཉིད་རང་ལ་རང་ཉིད་ལྷ༔ གཉིས་སུ་མེད་པ་གསལ་སྟོང་སྐུ༔ འོད་ཟེར་ཡེ་ཤེས་ལྔ་ལྡན་དང༔ དཀྱིལ་འཁོར་ལྷ་དང་བདག་གསུམ་པོ༔ དབྱེར་མེད་གཅིག་གི་ངང་དུ་གནས༔ ཨ་ཨ་ཨ༔ བརྡ་སྒོ་དབྱེ་བ་ནི། ཧཱུྃ༔ རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་འཆར་བའི་སྒོ༔ ཤར་ལྷོ་ནུབ་བྱང་སྒོ་བཞིར་གསལ༔ རིག་པ་ཡེ་ཤེས་སྒོ་ཕྱེ་བས༔ མ་བསྐྱེད་ཐིག་ལེའི་ལྷ་ཚོགས་བྱོན༔ ལྷ་དང་དཀྱིལ་འཁོར་གཉིས་མེད་ཅིང༔ ཟང་ཐལ་ཆེན་པོར་རང་གྲོལ་ནས༔ དཀྱིལ་འཁོར་ཐམས་ཅད་རྫོགས་གྱུར་ཅིག༔ ཡེ་ཤེས་པ་སྤྱན་དྲང་བ་ནི། ཧཱུྃ༔ སྐྱེ་མེད་ཆོས་དབྱིངས་ཕོ་བྲང་ནས༔ ཀུན་བཟང་རིགས་ལྔ་གཤེགས་སུ་གསོལ༔ ཡེ་ཤེས་འོད་ལྔའི་གུར་ཁང་ནས༔ ལོངས་སྐུ་ཞི་ཁྲོ་གཤེགས་སུ་གསོལ༔ རང་བཞིན་རྣམ་དག་གཞལ་ཡས་ནས༔ སྤྲུལ་སྐུ་རིག་འཛིན་གཤེགས་སུ་གསོལ༔ བླ་མ་ཡི་དམ་མཁའ་འགྲོ་དང༔ ཆོས་སྐྱོང་གཏེར་བདག་གཤེགས་སུ་གསོལ༔ མཆོད་པ་ཆེན་པོའི་དཀྱིལ་འཁོར་འདིར༔ ཐམས་ཅད་ཀུན་འདུས་བྱང་ཆུབ་སེམས༔ བཟང་ངན་མེད་པར་སྲིད་པའི་ཞིང༔ ལྷུན་གྲུབ་གནས་འདིར་གཤེགས་སུ་གསོལ༔ ཛཿཧཱུྃ་བཾ་ཧོ༔ བཞུགས་སུ་གསོལ་བ་ནི། ཧཱུྃ༔ སྣང་སྲིད་རྣམ་དག་བདེ་ཆེན་ཞིང༔ རང་བྱུང་སྤྲོས་བྲལ་གཞལ་ཡས་ཁང༔ ལྔ་ལྡན་ཚོམ་བུ་འོད་ལྔའི་ཀློང༔ བྱོལ་སོང་གཙོ་བརྒྱད་སྣ་ཚོགས་གདན༔ ཉི་ཟླ་པད་གདན་དར་ཟབ་སྟེང༔ རྒྱལ་བ་ཞི་ཁྲོའི་ལྷ་ཚོགས་རྣམས༔ དགྱེས་ཤིང་མི་གཡོ་བརྟན་པར་བཞུགས༔ བཛྲ་ས་མ་ཡ་ཏིཥྛ་ལྷན༔ ཕྱག་འཚལ་བ་ནི། ཧཱུྃ༔ ཆོས་སྐུ་རང་རྩལ་རྫོགས་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་ལས༔ ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་སྐུ་ཞི་ཁྲོའི་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱས༔ སྤྲུལ་སྐུ་ཉི་མའི་འོད་སྟོང་ཀུན་ལ་ཁྱབ༔ ཞི་ཁྲོ་རང་བཞིན་དཀྱིལ་འཁོར་ཀུན་གྱི་བདག༔ སྣང་སྲིད་རྩ་བ་བདག་འཛིན་དག་པའི་ལྷ༔ སྒོ་གསུམ་དད་པས་བདག་ནི་སྐྱབས་སུ་མཆི༔ ཨ་ཏི་པཱུ་ཧོ༔ པྲ་ཏཱིཙྪ་ཧོ༔ མཆོད་པ་འབུལ་བ་ནི། ཧཱུྃ༔ ཞི་ཁྲོའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལྷ་ཚོགས་ལ༔ ཕྱི་ཡི་མཆོད་པ་འབུལ་བ་ནི༔ གཟུགས་སྒྲ་དྲི་རོ་རེག་བྱ་མ༔ མཆོད་རྫས་སྣ་ཚོགས་འཛིན་བྱེད་ཅིང༔ གར་སྟབས་གླུ་ཡིས་དགྱེས་པ་བསྐྱེད༔ སངས་རྒྱས་ཞིང་ཁམས་རབ་འབྱམས་སུ༔ ལྷ་མོ་དྲུག་གིས་ཁེངས་གྱུར་ཏེ༔ རྒྱལ་བ་ཞི་ཁྲོའི་ཚོགས་ལ་འབུལ༔ ཨ་ལ་ལ་སྟེ་མཆོད་པར་བཞེས༔ ཨོཾ་བཛྲ་པུཥྤེ་དྷཱུ་པེ་ཨཱ་ལོ་ཀེ་གནྡྷེ་ནཻ་བིདྱཱ་ཤབྡ་པཱུ་ཙ་ཧོ༔ ཨོཾ་བཛྲ་ཨཱརྱ་ཏེ་ཛ་རི་ཧཱུྃ་ཛ༔ རྒྱལ་བ་ཞི་ཁྲོའི་ལྷ་ཚོགས་ལ༔ ནང་གི་མཆོད་པ་འབུལ་བ་ནི༔ དུར་ཁྲོད་དྲག་པོའི་ཉེར་སྤྱོད་དང༔ དུག་གསུམ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་སུ་མཆོད༔ དུག་ལྔ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་རུ་མཆོད༔ སྣང་སྲིད་ཕྱག་རྒྱ་བཞི་རུ་མཆོད༔ མ་ཧཱ་པཉྩ་པཱུ་ཛ་ཧོ༔ རྒྱལ་བ་ཞི་ཁྲོའི་ལྷ་ཚོགས་ལ༔ བླ་མེད་གསང་མཆོད་འབུལ་བ་ནི༔ བདེ་སྟོང་གཉིས་མེད་བྱང་ཆུབ་སེམས༔ གསལ་སྟོང་དག་པའི་ལྷ་ལ་འབུལ༔ རིག་སྟོང་རོལ་པར་བཞེས་སུ་གསོལ༔ ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུྃ་བོ་དྷི་ཙིཏྟ་པཱུ་ཛ་ཧོ༔ རྒྱལ་བ་ཞི་ཁྲོའི་ལྷ་ཚོགས་ལ༔ བདུད་རྩི་སྨན་མཆོད་འབུལ་བ་ནི༔ ཀུན་བཟང་རིགས་ལྔའི་མཁའ་ཀློང་དུ༔ གཉིས་མེད་བྱང་སེམས་འཕྲོ་འདུ་མཛད༔ ཁྱད་པར་རྨད་བྱུང་བདུད་རྩི་འདི༔ རྒྱལ་བ་ཞི་ཁྲོའི་ལྷ་ལ་འབུལ༔ སརྦ་པཉྩ་ཨ་མྲྀཏ་ལ་ཁཱ་ཧི༔ རྒྱལ་བ་ཞི་ཁྲོའི་ལྷ་ཚོགས་ལ༔ རཀྟའི་མཆོད་པ་འབུལ་བ་ནི༔ ཆོས་དབྱིངས་བྷནྡྷ་ཡངས་པ་རུ༔ དུག་གསུམ་བསྒྲལ་པའི་རཀྟ་ཕབ༔ ཞི་ཁྲོའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལྷ་ཚོགས་མཆོད༔ མ་ཧཱ་རཀྟ་ལ་ཁཱ་ཧི༔ རྒྱལ་བ་ཞི་ཁྲོའི་ལྷ་ཚོགས་ལ༔ བ་ལིཾ་གཏོར་མཆོད་འབུལ་བ་ནི༔ སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་བྷནྡྷ་རུ༔ བཅུད་ཀྱི་རིགས་གྱུར་གཏོར་མར་སྦྱར༔ དཔལ་གྱི་མཆོད་གཏོར་དམ་པ་འདི༔ མ་ལུས་འཁོར་བཅས་བཞེས་སུ་གསོལ༔ མ་ཧཱ་བ་ལིཾ་ཏ་ལ་ཁ་ཁ་ཁཱ་ཧི༔ ཛཔ྄་བསྙེན་བཟླ་བ་ནི། སྤྲོ་བསྡུའི་ཏིང་འཛིན་སྤྱི་ལྟར་བྱས་ཀྱང་ཆོག་མོད། གཙོ་བོར། གཟུགས་སྣང་ཐམས་ཅད་ཞི་ཁྲོའི་སྐུ༔ སྒྲ་གྲགས་ཐམས་ཅད་ཡང་སྙིང་སྒྲ༔ དྲན་རྟོགས་ཐམས་ཅད་ཞི་ཁྲོའི་ཐུགས༔ སྣང་སྲིད་ཞི་ཁྲོའི་རོལ་པར་བསམ༔ ཞེས་པའི་དགོངས་པ་སྲོག་ཏུ་བཟུང་ལ། ཨོཾ་བོ་དྷི་ཙིཏྟ་མ་ཧཱ་སུ་ཁ་ཛྙཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ༔ ཨོཾ་རུ་ལུ་རུ་ལུ་ཧཱུྃ་བྷྱོ་ཧཱུྃ་ཕཊ༔ ཅེས་བཟླ་འོ། །གསུམ་པ་རྗེས་ཀྱི་ལས་རིམ་གྱི་ཐོག་མར་གཞི་བསྟོད་བྱ་བ་ནི། ཧཱུྃ༔ ཆོས་དབྱིངས་ངང་ལས་རང་བྱུང་དབྱེར་མེད་པའི༔ ཀུན་བཟང་ཡབ་ཡུམ་མཉམ་པའི་ཕྱག་རྒྱ་ཅན༔ ཆོས་ཉིད་གདལ་ཁྱབ་ཆེན་པོའི་དབྱིངས་རུམ་དུ༔ ཀུན་བཟང་ཡབ་ཡུམ་གཉིས་ལ་ཕྱག་འཚལ་བསྟོད༔ ཧཱུྃ༔ གཟུགས་ཕུང་རྣམ་དག་བཅོམ་ལྡན་རྣམ་སྣང་མཛད༔ རྣམ་ཤེས་རྣམ་དག་བཅོམ་ལྡན་རྡོ་རྗེ་སེམས༔ ཚོར་བ་རྣམ་དག་བཅོམ་ལྡན་རིན་ཆེན་འབྱུང༔ འདུ་ཤེས་རྣམ་དག་བཅོམ་ལྡན་སྣང་མཐའ་ཡས༔ འདུ་བྱེད་རྣམ་དག་བཅོམ་ལྡན་དོན་ཡོད་གྲུབ༔ དུག་ལྔ་རྣམ་དག་ཡེ་ཤེས་ལྔ་ཡི་སྐུ༔ འབྱུང་ལྔ་རྣམ་དག་ཡུམ་མཆོག་ལྔ་དང་འཁྲིལ༔ རིགས་ལྔ་ཡབ་ཡུམ་བཅུ་ལ་ཕྱག་འཚལ་བསྟོད༔ རྣམ་ཤེས་རྣམ་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བརྒྱད༔ ཡུལ་བརྒྱད་རྣམ་དག་མཆོད་པའི་ལྷ་མོ་བརྒྱད༔ རིགས་དྲུག་དོན་མཛད་སྤྲུལ་སྐུ་ཐུབ་པ་དྲུག༔ ཡེ་ཤེས་སྒོ་བ་ཆེན་པོ་ཡབ་ཡུམ་བརྒྱད༔ ཞི་བ་བཞི་བཅུ་གཉིས་ལ་ཕྱག་འཚལ་བསྟོད༔ ཧཱུྃ༔ གཏི་མུག་མཐར་ཕྱིན་བུདྡྷ་ཧེ་རུ་ཀ༔ ཞེ་སྡང་མཐར་ཕྱིན་བཛྲ་ཧེ་རུ་ཀ༔ ང་རྒྱལ་མཐར་ཕྱིན་རཏྣ་ཧེ་རུ་ཀ༔ འདོད་ཆགས་མཐར་ཕྱིན་པདྨ་ཧེ་རུ་ཀ༔ ཕྲག་དོག་མཐར་ཕྱིན་ཀརྨ་ཧེ་རུ་ཀ༔ དབྱིངས་ཀྱི་ཡུམ་ཆེན་ཁྲོ་མོ་ལྔ་དང་སྦྱོར༔ ཁྲག་འཐུང་ཡབ་ཡུམ་བཅུ་ལ་ཕྱག་འཚལ་བསྟོད༔ ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོས་རྣལ་འབྱོར་དོན་མཛད་མ༔ གནས་ཀྱི་མ་མོ་བརྒྱད་ལ་ཕྱག༴ ཡུལ་གྱི་ཕྲ་མེན་བརྒྱད་ལ་ཕྱག༴ སྒོ་སྐྱོང་གདོང་མོ་བཞི་ལ་ཕྱག༴ དབང་ཕྱུག་ཉི་ཤུ་བརྒྱད་ལ་ཕྱག༴ རྒྱལ་བ་ཞི་ཁྲོའི་ལྷ་ཚོགས་མ་ལུས་ཀུན༔ སྔོན་གྱི་དུས་ནས་བདག་དང་གཉིས་སུ་མེད༔ གཉིས་མེད་ལྷ་ཚོགས་རིག་པའི་ཀློང་དུ་བསྟོད༔ བླ་མེད་མཆོག་གི་དངོས་གྲུབ་བསྩལ་དུ་གསོལ༔ བཤགས་པ་བྱ་བ་ནི། བླ་མ་ཀུན་བཟང་ཞི་ཁྲོ་དང༔ དབང་ཕྱུག་རྡོ་རྗེ་དགོངས་སུ་གསོལ༔ ཞི་ཁྲོ་ཡབ་ཡུམ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ༔ ཡེ་ནས་བདག་དང་དབྱེར་མེད་ཀྱང༔ མ་རིག་མ་རྟོགས་ལས་དབང་གིས༔ སྣང་སྟོང་གཉིས་སུ་ཨ་འཐས་ནས༔ གཉིས་འཛིན་ལོག་ལྟ་ཐེ་ཚོམ་པས༔ རང་དྭངས་རིག་པའི་ཀློང་དུ་བཤགས༔ རྒྱལ་བ་ཞི་ཁྲོ་མཁའ་འགྲོ་ཆོས་གཏེར་བདག༔ སྤྲུལ་པ་ཡང་སྤྲུལ་ཚོགས་དང་བཅས་པ་ཡི༔ ཀུན་གྱི་ཐུགས་དང་འགལ་པ་ཅི་གྱུར་པ༔ མ་ཚོར་མ་རིག་འགལ་འཁྲུལ་ཉམས་ཆག་རྣམས༔ རྣལ་འབྱོར་བདག་གིས་བསྐང་ཞིང་བཤགས་པར་བགྱི༔ ཞེས་དང་ཡིག་བརྒྱ་བརྗོད་དོ། །ཚོགས་བྱ་བ་ནི། ཚོགས་རྫས་ཅི་ལྟར་འབྱོར་པ་བཤམ། ཆུ་ཆང་ནང་མཆོད་ཀྱིས་བྲན་ལ། ཧཱུྃ༔ བདག་ཉིད་རྡོར་སེམས་ཐུགས་ཀ་ནས༔ རཾ་འཕྲོས་ཚོགས་ཀྱི་དངོས་འཛིན་བསྲེགས༔ ཡཾ་འཕྲོས་ཚོགས་ཀྱི་བག་ཆགས་གཏོར༔ ཁཾ་འཕྲོས་ཚོགས་ཀྱི་གཉིས་འཛིན་བཀྲུས༔ སླར་ཡང་ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུྃ་གསུམ་འཕྲོས༔ འོད་ཟེར་ཚོགས་རྣམས་ཀུན་ལ་ཁྱབ༔ ཚོགས་ཀྱང་ཡེ་ཤེས་བདུད་རྩིར་གྱུར༔ མཆོད་པའི་ལྷ་མོ་དཔག་མེད་ཀྱིས༔ ཚོགས་ཕུལ་ལྷ་ཚོགས་དགྱེས་པར་གྱུར༔ འབྲུ་གསུམ་ལན་གསུམ་བརྗོད། སྤྱན་འདྲེན་པ་ནི། ཧཱུྃ༔ ཀུན་བཟང་ཞི་ཁྲོའི་ལྷ་ཚོགས་རྣམས༔ ཆོས་དབྱིངས་ཀ་དག་ཕོ་བྲང་ནས༔ ཡེ་ཤེས་ཚོགས་ལ་སྤྱན་འདྲེན་གཤེགས༔ བླ་མེད་གསང་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་བཞུགས༔ ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་གུས་ཕྱག་འཚལ༔ འདོད་ཡོན་ཚོགས་ཀྱི་མཆོད་པ་འབུལ༔ ཐུགས་དམ་ཉམས་ཆག་གཉན་བསྐངས་ལ༔ གཡར་དམ་སོར་སྩོལ་དངོས་གྲུབ་ཞུ༔ ཚོགས་ཕུད་འབུལ་བ་ནི། ཧཱུྃ༔ སྐྱེ་འགག་འགྱུར་མེད་ཆོས་སྐུའི་ཕོ་བྲང་ནས༔ ཀུན་བཟང་ཞི་ཁྲོའི་ལྷ་ཚོགས་ལ༔ ཞལ་ཟས་ཚོགས་ཀྱི་མཆོད་པ་འབུལ༔ སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་དངོས་གྲུབ་སྩོལ༔ ཚོགས་བཤགས་བྱ་བ་ནི། སྔོན་བྱུང་དུས་ནས་ད་ལྟའི་བར༔ མ་རིག་དབང་གིས་བདག་ལུས་ངག་སེམས་ཀྱིས༔ ཀུན་བཟང་ཞི་ཁྲོའི་ཐུགས་དང་ཅི་འགལ་པ༔ འདོད་ཡོན་ཚོགས་ཀྱི་མཆོད་པས་བཤགས་པར་བགྱི༔ མ་ཧཱ་པཉྩ་ཨ་མྲྀཏ་ཁ་རཾ་ཁཱ་ཧི༔ མ་ཧཱ་རཀྟ་ལ་ཁ་རཾ་ཁཱ་ཧི༔ བསྒྲལ་བསྟབ་ནི། དམིགས་རྟེན་ལ་བཀུག་སྟེ། ནྲྀ་ཏྲི་བཛྲ་ཨངྐུ་ཤ་ཛཿ ཛཿཧཱུྃ་བཾ་ཧོཿ ཧཱུྃ༔ དུག་ལྔ་སྤྱོད་པའི་ལས་རྣམས་ཀུན༔ རིགས་ལྔ་རིགས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱས་བསྒྲལ༔ ཉོན་མོངས་བསྒྲལ་པའི་ཡེ་ཤེས་བཅུད༔ ཟ་བྱེད་མི་འགྱུར་ཆོས་དབྱིངས་རོལ༔ མ་ཧཱ་མཱཾ་ས་ཙིཏྟ་རཀྟ་ཀིཾ་ནི་རི་ཏི་གོ་རོ་ཙ་ན་བ་སུ་ཏ་ལ་ཁཱ་ཧི༔ དེ་ནས་བརྡའི་འབུལ་ལེན་བཅས་ཚོགས་ལ་རོལ། སྨོན་ལམ་ནི། ཧོ༔ ཚོགས་འཁོར་ཕུལ་བའི་བསོད་ནམས་ཀྱིས༔ མི་ཟད་གཏེར་ལ་ལོངས་སྤྱོད་ཅིང༔ ཡེ་ཤེས་སྣང་བ་རང་གསལ་ནས༔ ཀ་དག་ཆོས་དབྱིངས་ཐོབ་པར་ཤོག༔ ཚོགས་ལྷག་བྱིན་བརླབས་ལ། ཧཱུྃ༔ དཔལ་གྱི་ཕམ་ཕབ་ལྷག་གཏོར་བཤམས་པ་འདི༔ ལུས་མེད་ལུས་ལ་ཆགས་ཤིང་ཡིད་དུ་འགྱུ༔ ཟ་འདོད་འབྱུང་པོ་ལྷག་མར་དབང་བ་རྣམས༔ འདིར་འདུས་འབྱུང་པོ་ལྷག་མའི་གཏོར་ཆེན་རོལ༔ ཨ་ཏྲི་ནྲི་སུ་པྲེ་དུ་ཛ༔ ཐུགས་དམ་བསྐུལ་བ་ནི། ཧཱུྃ༔ བཞེངས་ཤིག་བཞེངས་ཤིག་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནས་བཞེངས༔ རྒྱལ་བ་ཞི་ཁྲོའི་ལྷ་ཚོགས་སྐུ་བཞེངས་ཤིག༔ བསྐུལ་ལོ་བསྐུལ་ལོ་ཐུགས་དམ་གནད་ནས་བསྐུལ༔ མཛོད་ཅིག་མཛོད་ཅིག་སེམས་ཅན་དོན་མཛོད་ཅིག༔ ཙིཏྟ་སྙིང་གི་གཞལ་ཡས་ནས༔ ཞི་བ་བཞི་བཅུའི་ཐུགས་དམ་བསྐུལ༔ དུང་ཁང་ཀླད་པའི་གཞལ་ཡས་ནས༔ ལྔ་བཅུ་རྩ་བརྒྱད་སྐུ་བྱོན་ཅིག༔ ཉོན་མོངས་དུག་ལྔ་ལ་སོགས་རྣམས༔ ཐམས་ཅད་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་སྦྱོར༔ ཟློག་པ་བྱ་ན་ནི། ཧཱུྃ༔ བདག་ཅག་རྣལ་འབྱོར་འཁོར་བཅས་ཀྱི༔ དུག་གསུམ་དུག་ལྔའི་བག་ཆགས་རྣམས༔ སྐུ་གསུམ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་རུ་ཟློགས༔ ཕུང་ཁམས་རིགས་ལྔ་ཡུམ་ལྔར་ཟློགས༔ ཉོན་དྲུག་ཐུབ་པ་དྲུག་ཏུ་ཟློགས༔ དབང་ཡུལ་སེམས་དཔའ་སེམས་མར་ཟློགས༔ ཀུན་གཞི་ཆོས་ཉིད་ཀློང་དུ་ཟློགས༔ སྒོ་གསུམ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་སུ་ཟློགས༔ རིག་པ་ཀ་དག་ཆེན་པོར་ཟློགས༔ ཞེས་དང་སྙིང་པོ་བརྗོད། གཏོར་མ་བསྐྱང་བ་ནི། བྷྱོ༔ འདས་དང་མ་བྱོན་ད་ལྟའི་མཚམས་ཤེད་ནས༔ འཇིག་རྟེན་འདས་ཀྱང་འཁོར་བའི་ཆ་འཛིན་ཏེ༔ ཡེ་ཤེས་གྲུབ་ཀྱང་ལས་ཀྱི་དབང་མོ་མཛད༔ ཀོའུ་རཱི་སིཾ་ཧ་རྟ་གདོང་སྒོ་མ་བཞི༔ དབང་ཕྱུག་ཉེར་བརྒྱད་མཁའ་འགྲོ་ཆོས་སྐྱོང་ཚོགས༔ བརྟན་མ་བཅུ་གཉིས་ཡུལ་ལྷ་གཞི་བདག་དང༔ གིང་དང་ལང་ཀ་འབར་མའི་ཚོགས་རྣམས་དང༔ མ་བདུན་སྲིང་བཞི་ཉུལ་ལེ་ལ་སོགས་རྣམས༔ ཨོ་རྒྱན་ཆེན་པོ་པདྨའི་སྤྱན་སྔ་རུ༔ ཁས་བླངས་དམ་བཅས་ཁྱེད་རྣམས་འཁོར་བཅས་ཀྱིས༔ དམ་རྫས་བཀའ་ཡི་གཏོར་མ་འདི་ལོངས་ལ༔ ཐུགས་དམ་རྒྱུད་བསྐུལ་བཅོལ་པའི་ཕྲིན་ལས་མཛོད༔ མ་མ་ཧྲིང་ཧྲིང་བ་ལིཾ་ཏ་ཁཱ་ཧི༔ བྲོ་བརྡུང་བ་ནི། ཧཱུྃ༔ བདག་ཉིད་རིགས་ལྔ་ཧེ་རུ་ཀ༔ རོལ་པའི་བྲོ་བརྡུང་ཆེམས་སེ་ཆེམ༔ དུག་ལྔའི་རང་གཟུགས་འབྱུང་པོ་རྣམས༔ མནན་ནོ་རི་རབ་རྨང་འོག་མནན༔ བསྟན་འཇིག་དགྲ་བོ་ཐལ་བར་རློག༔ ཨོཾ་སཏྭཾ་བྷ་ཡ་ནན༔ གཏང་རག་མཆོད་བསྟོད་དང་ནོངས་བཤགས་དམིགས་བསལ་མ་གསུངས་ཀྱང་སྤྲོ་ན་སྤྱི་ལྟར་བྱ། ཚོགས་མགྲོན་རྟེན་ཡོད་ན་བརྟན་བཞུགས། མེད་ན་གཤེགས། བསྡུ་རིམ་ནི། ཧཱུྃ༔ ཞི་ཁྲོ་སྤྲུལ་འཁོར་ཐམས་ཅད་ཀུན༔ ཡི་གེ་ཧཱུྃ་མཐིང་རྣམ་པར་བསྡུ༔ ཧཱུྃ་ཡང་སྣང་སྟོང་ཐིག་ལེར་བསྡུ༔ ཐིག་ལེ་དམིགས་མེད་ཆེན་པོར་ཡལ༔ ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ༔ གིས་འོད་གསལ་དུ་བསྡུ། ཕཊ་ཕཊ་ཕཊ༔ ཀྱིས་སྣོད་བཅུད་དག་པའི་འཁོར་ལོར་ལྡངས། བསྔོ་སྨོན་ནི། བདག་གཞན་འགྲོ་བ་མ་ལུས་རྣམས༔ བླ་མེད་དཀྱིལ་འཁོར་འདིར་འཇུག་ནས༔ ཀུན་བཟང་མི་ཟད་རྒྱན་གྱི་ཀློང༔ ཀ་དག་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་ཤོག༔ བཀྲ་ཤིས་བརྗོད་པ་ནི། ཧཱུྃ༔ འཕོ་འགྱུར་མེད་པ་དོན་གྱི་ཆོས༔ གཞི་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་བཀྲ་ཤིས་ཤོག༔ རྩོལ་བྲལ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཆོས༔ ལམ་དགག་སྒྲུབ་བྲལ་བའི་བཀྲ་ཤིས་ཤོག༔ རེ་དོགས་སྤང་བླང་བྲལ་བའི་ཆོས༔ ཆོས་ཟད་འབྲས་བུའི་བཀྲ་ཤིས་ཤོག༔ ཅེས་སོགས་བརྗོད་ལ་དམིགས་མེད་ཀ་དག་གི་ལྟ་བས་རྒྱས་གདབ་བོ། ཁྱེར་བདེར་བསྡེབས་ཀྱང་བྱིས་བློས་ནོངས་པ་གང་། །བཤགས་པས་ཚངས་ནས་འདིར་འབྲེལ་མོས་ལྡན་ཀུན། །གློ་བུར་འཁྲུལ་པ་གྲོལ་གཞིར་སྐད་ཅིག་གིས། །སངས་ནས་ཐོག་མའི་མགོན་དང་དབྱེར་མེད་ཤོག །ཅེས་ཟབ་ཆོས་ཁྱད་པར་འཕགས་པ་འདི་ཉིད་ཕྱོགས་འདིར་མཚན་ཙམ་འཛིན་པའང་དཀོན་པས་སྨིན་གྲོལ་ས་བོན་ཙམ་སྤེལ་བའི་ཆ་རྐྱེན་དུ་དམིགས་ནས། པདྨ་གར་དབང་བློ་གྲོས་མཐའ་ཡས་པའི་སྡེས་སྒྲུབ་གནས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་རྫོང་ཤོད་བདེ་གཤེགས་འདུས་པའི་ཕོ་བྲང་དུ་བསྡེབས་པ་དགེ་ལེགས་འཕེལ།། །།\nRetrieved from "https://rtz.tsadra.org/index.php?title=Terdzo-SHI-011&oldid=128603"\nThis page was last edited on 22 February 2019, at 15:20.


བཀོད་པ 48 – Genesis 48 – The Life of Yeshu\nSeptember 27, 2020 January 11, 2021 Bro Brian.\n48:1 དུས་ཚོད་འགའ་ཤས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ཡོ་སེབ་ལ་ཁོང་གི་ཕ་ན་བའི་གནས་ཚུལ་འབྱོར་རོ། ཁོས་རང་གི་བུ་མ་ནསེ་སཱེ་དང་ཨེཕ་ར་ཡིམ་གཉིས་འཁྲིད་ནས་ཡ་ཀོབ་ལ་འཕྲད་དུ་ཕྱིན་ནོ།\n48:2 ཁྱེད་ཀྱི་བུ་ཡོ་སེབ་ཁྱེད་ལ་འཕྲདཕྱིར་སླེབས་འདུག་ཅེས་མི་ཞིག་གིས་ལབ་པ་དང་། ཁོང་ཤུགས་བྱས་ནས་ཉལ་ཁྲིའི་ཁར་གཙོག་བུར་བསྡད་དོ།\n48:3 ཡ་ཀོབ་ཀྱིས་ཡོ་སེབ་ལ་སྨྲས་པ། ཀ་ནན་ཡུལ་དུ་ལུཛ་བྱ་བའི་ས་གནས་དེར་ངས་ཀུན་དབང་དཀོན་མཆོག་མཇལ་ནས་ཁོང་གིས་ང་ལ་བྱིན་རླབས་གནང་ངོ་།\n48:4 ཁོང་གིས་ང་ལ་གསུངས་པ། ངས་ཁྱོད་ལ་བུ་ཕྲུག་མང་པོ་སྤྲད་ནས་དེ་ཚོའི་རིགས་བརྒྱུད་ནས་མི་རིགས་མང་པོ་བྱུང་བར་འགྱུར། ངས་ཁྱོད་ཀྱི་རིགས་བརྒྱུད་རྣམས་ལ་ཡུལ་འདི་རྟག་ཏུ་དབང་བའི་ཕྱིར་སྤྲད་པར་བྱའོ།\n48:5 ཡ་ཀོབ་ཀྱིས་མུ་མཐུད་ནས་སྨྲས་པ། ང་འདིར་སླེབས་པའི་སྔོན་དུ་ཨི་ཇིབ་དུ་སྐྱེས་པས་ཁྱོད་ཀྱི་བུ་འདི་གཉིས་ཡང་ངའི་ཡིན། རུ་བྷེན་དང་སིམ་ཨོན་ལྟར་ཨེཕ་ར་ཡིམ་དང་མ་ནསེ་སཱེ་ཡང་ངའི་བུ་ཡིན་ནོ།\n48:6 གལ་ཏེ་ཁྱོད་ལ་བུ་གཞན་རྣམས་སྐྱེས་ན། དེ་ཚོ་ངའི་བུ་ཡིན་པ་རྩིས་བར་མི་འགྱུར། དེ་ཚོས་ཐོབ་པའི་ས་ཞིང་གི་ཐོབ་སྐལ་ནི་ཨེཕ་ར་ཡིམ་དང་མ་ན་སཱེའི་གྱི་ཡུལ་ཁོར་ནས་བྱུང་བར་འགྱུར།\n48:7 ཁྱོད་ཀྱི་ཨ་མ་ར་ཧེལ་གྱི་རྐྱེན་གྱི་ངས་འདི་ཚོ་ཚང་མ་གཤོད་ཀྱི་ཡོད། ང་ཡུལ་མེ་སོ་པོ་ཊ་མི་ཡ་ནས་ཕྱིར་ལོག་པའི་ཚེ། ཨེཕ་རད་བྱ་བའི་སར་མ་སླེབས་པའི་སྔོན་དུ་ཀ་ནན་ཡུལ་གྱི་ལམ་དུ་ར་ཧེལ་གྲོངས་ནས། ཨེཕ་རད་ཀྱི་འགྲོ་ལམ་གྱི་ཉེ་འགྲམ་གྱི་དུར་སར་སྦས་པ་ཡིན། ཨེཕ་རད་ལ་དེང་སང་བྷེད་ལེ་ཧེམ་ཞེས་པའོ།\n48:8 ཡ་ཀོབ་ཀྱིས་ཡོ་སེབ་ཀྱི་བུ་དེ་ཚོ་མཐོང་བ་དང་། བུ་འདི་ཚོ་སུ་ཡིན་ཞེས་དྲིས་པ་དང་།\n48:9 ཡོ་སེབ་ཀྱིས། ང་ཨི་ཇིབ་ནང་ཡོད་སྐབས་དཀོན་མཆོག་གིས་ང་ལ་གནང་བའི་བུ་རྣམས་ཡིན་ཞེས་སྨྲས་པ་དང་། ཡ་ཀོབ་ཀྱིས། དེ་ཚོ་ངའི་རྩར་འཁྲིད་ཤོག་དང་ངས་ཁོང་ཚོར་བྱིན་རླབས་སྟེར་བར་བྱ་ཞེས་གསུངས་སོ།\n48:10 ཡ་ཀོབ་རྒས་པོ་ཡིན་པས་རྐྱེན་གྱིས་ཁོང་གི་མིག་གི་ཡང་ཡག་པོ་མཐོང་མི་ཐུབ་པས། ཡོ་སེབ་ཀྱིས་རང་གི་བུ་རྣམས་ཁོང་གི་རྩར་འཁྲིད་ཡོང་བ་དང་། ཁོང་གིས་རེ་རེ་ལ་འཁྱུད་དེ་ཁ་སྐྱེལ་ལོ།\n48:11 ཡ་ཀོབ་ཀྱིས་ཡོ་སེབ་ལ། ང་ཁྱོད་དང་འཕྲད་ཡོང་བསམ་པའི་རེ་བ་མེད་པས། འོན་ཀྱང་དཀོན་མཆོག་གི་ང་ལ་ཁྱོད་ཀྱི་བུ་རྣམས་ཀྱང་མཐོང་འཇུག་གནང་བྱུང་།\n48:13 ཡོ་སེབ་ཀྱིས་རང་གི་བུ་ཨེཕ་ར་ཡིམ་ལ་ཕ་ཡ་ཀོབ་ཀྱི་གཡོན་དང། མ་ནསེ་སཱེ་ལ་གཡས་སུ་བཞག་གོ།\nAnd Joseph took them both, Ephraim in his right hand toward Israel’s left hand, and Manasseh in his left hand toward Israel’s right hand, and brought them near him.\n48:14 བུ་ཨེཕ་ར་ཡིམ་ནི་མ་ནསེ་སཱེ་ལས་གཞོན་ནའང་ཡ་ཀོབ་ཀྱིས་ལག་པ་གཡས་པ་རྒྱ་གྲམ་ལྟར་བརྐྱངས་ཏེ་ཨེཕ་ར་ཡིམ་གྱི་མགོ་ལ་བཞག་པ་དང་། ལག་པ་གཡོན་པ་བུ་རྒན་པ་མ་ན་སཱེའི་མགོ་ལ་བཞག་གོ།\n48:15 དེ་ནས་ཁོང་གིས་ཡོ་སེབ་ལ། འདི་ལྟར་བྱིན་རླབས་གནང་བ། ངའི་པོ་པོ་ཨབ་ར་ཧམ་དང་ཕ་ཨི་སཱག་གིས། ཞབས་ཏོག་བྱེད་པའི་དཀོན་མཆོག་ཁོང་ཉིད་ཀྱིས། བུ་འདི་ཚོར་བྱིན་རླབས་གནང་བར་ཤོག། དེ་རིང་གི་བར་དུ་ང་ལ་དབུ་འཁྲིད་གནང་བའི་དཀོན་མཆོག་གིས། ཁོང་ཚོ་ལ་བྱིན་རླབས་གནང་བར་ཤོག།\n48:16 ང་ལ་དཀའ་ངལ་རྣམས་ལས་སྐྱབས་མཁན་མཐོ་རིས་ཀྱི་ཕོ་ཉས། ཁོང་ཚོར་བྱིན་གྱིས་རླབས་པར་མཛོད། ངའི་མིང་དང་ངའི་པོ་པོ་ཨབ་ར་ཧམ་གྱི་མིང་དང་ངའི་ཕ་ཨི་སཱག་གི་མིང། བུ་འདི་ཚོའི་རྒྱུད་ནས་དུས་རྟག་དུ་གནས་པར་ཤོག། ཁོང་ཚོར་ཕྲུ་གུ་མང་པོ་བྱུང་བར་ཤོག། དེ་ཚོའི་རིགས་བརྒྱུད་མང་པོ་འཕེལ་བར་ཤོག།\n48:17 ཕ་ཡིས་ལག་པ་གཡས་པ་དེ་ཨེཕ་ར་ཡིམ་གྱི་མགོ་ལ་བཞག་པ་ཡོ་སེབ་ཀྱིས་མཐོང་ནས་མི་དགའ་བར། ཕ་ཡི་ལག་པ་གཡས་པ་དེ་བཟུང་ནས་མ་ནསེ་སཱེའི་མགོའི་སྟེང་དུ་བཞག་གོ།\n48:18 ཕ་ལ་འདི་འདྲ་མ་གནང་ཞིག མ་ནསེ་སཱེ་སྔོན་སྐྱེ་ཡིན་པས་ཁོའི་མགོའི་སྟེང་ལ་ཁྱེད་ཀྱི་ལག་པ་གཡས་པ་བཞོག་རོགས་གནང་ཞེས་སྨྲས་སོ།\n48:19 ཕ་ཡིས་མ་ཉན་པར་ཁོ་ལ། ངས་ཤེས་ཀྱི་ཡོད། ངའི་བུ། ངས་ཤེས་ཀྱི་ཡོད། མ་ནསེ་སཱེའི་མི་བརྒྱུད་རྣམས་ཀྱང་མི་རིགས་ཆེན་པོ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་ཡོང་། འོན་ཀྱང་ཁོའི་སྤུན་ཆུང་བ་ནི་ཁོ་ལས་ཆེན་པོར་འགྱུར་རོ། ཁོའི་རིགས་བརྒྱུད་རྣམས་མི་རིགས་རླབས་ཆེན་རྣམས་འགྱུར་ཡོང་ཞེས་སྨྲས་སོ།\n48:20 དེར་བརྟེན་ཉིན་དེར་ཡ་ཀོབ་ཀྱིས་དེ་ཚོ་ལ་བྱིན་རླབས་གནང་ནས་སྨྲས་པ། ཨིསི་རཱཨེལ་པ་ཚོས་བྱིན་གྱི་རླབས་པའི་སྐབས་སུ། དཀོན་མཆོག་གིས་ཁྱོད་ཚོ་ལ་ཨེཕ་ར་ཡིམ་དང་མ་ནསེ་སཱེ་ལྟར་འབྱུང་བར་ཤོག་ཅེས་སྨྲས་ཡོང་། འདི་ལྟར་ཡ་ཀོབ་ཀྱིས་ཨེཕ་ར་ཡིམ་ལ་མ་ན་སཱེའི་མདུན་ དུ་བཞག་གོ།\n48:21 དེ་ནས་ཡ་ཀོབ་ཀྱིས་ཡོ་སེབ་ལ་སྨྲས་པ། ལྟོས་ཤིག། ད་ང་ནི་ཤི་རན་པས། དཀོན་མཆོག་ཁྱོད་དང་མཉམ་དུ་བཞུགས་ནས་ཁྱོད་ལ་ཁྱོད་ཀྱི་ཕ་མེས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་ཕྱིར་ལོག་འཁྲིད་པར་འགྱུར།\n48:22 ཤེ་ཀེམ་ཡུལ་དེ་ཁྱོད་ཀྱི་ཨ་ཇོ་རྣམས་ལ་མ་སྤྲད་པར་ངས་ཁྱོད་ལ་སྤྲོད་བཞིན་ཡོད། ས་ལུད་འཛོམས་པའི་ས་ཞིང་དེ་ངས་རང་གི་རལ་གྲི་དང་གཞུ་ཡི་སྟོབས་ཀྱིས་ཨ་མོར་པའི་ལག་ནས་བླངས་པ་ཡིན་ནོ༎


བོད་མཐོ་སྒང་དུ་ལོ་ངོ་འབུམ་ ༢ ཡས་མས་ཀྱི་གོང་དུ་མིའི་རིགས་འཚོ་སྡོད་བྱས་ཡོད་པའི་དཔང་རྟགས་རྙིང་ཤོས་ཤིག་རྙེད། - བོད་ཀྱི་དུས་བབ།\nArtist’s imagining of two mid-Pleistocene hominins making their marks.Illustration: Gabriel Ugeto\nThe fossil printsPhoto: D.D. Zhang et al. / Science Bulletin