སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཐོག་མའི་དུས་རིམ་ནི་རྒྱལ་ཁབ་གང་ཞིག་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་སུ་བསྐྱོད་དུས་བརྒྱུད་དགོས་པའི་ཐོག་མའི་དུས་རིམ་ལ་ཟེར་བ་མ་ཡིན་པར། རང་རྒྱལ་གྱི་ཐོན་སྐྱེད་ནུས་ཤུགས་རྗེས་ལུས་ཡིན་པ་དང་། ཚོང་ཟོག་དཔལ་འབྱོར་དར་རྒྱས་བྱུང་མེད་པའི་ཆ་རྐྱེན་འོག་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་སྐབས་ངེས་པར་བརྒྱུད་དགོས་པའི་དུས་རིམ་དམིགས་བསལ་ཅན་ལ་ཟེར་བ་ཡིན། དུས་རིམ་གྱི་ཆ་ནས་བཞག་ན་སྤྱི་ལོ1956ལོར་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་བསྒྱུར་བཀོད་གཞི་རྩའི་ཆ་ནས་ལེགས་འགྲུབ་བྱུང་པ་ནས་བཟུང་དུས་རབས21པའི་དུས་དཀྱིལ་དུ་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་དེང་རབས་ཅན་གཞི་རྩའི་ཆ་ནས་མངོན་འགྱུར་བྱུང་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དུས་རིམ་ཧྲིལ་པོར་ཟེར། ཏང་གི་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་བཅུ་གསུམ་པའི་མངོན་གསལ་དོད་པའི་བྱས་རྗེས་ནི། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཐོག་མའི་དུས་རིམ་གྱི་རིགས་པའི་གཞུང་ལུགས་དང་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཐོག་མའི་དུས་རིམ་གྱི་ཏང་གི་གཞི་རྩའི་ལམ་ཕྱོགས་བརྒྱུད་རིམ་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་བཤད་བྱས་པ་དེ་ཡིན། འདི་ནི་རང་རྒྱལ་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཉམས་མྱོང་དང་། ལྷག་པར་དུ་བཅོས་སྒྱུར་སྒོ་འབྱེད་བྱས་ཚུན་གྱི་ཉམས་མྱོང་གསར་པ་ཕྱོགས་བསྡོམས་དང་སྙིང་བསྡུས་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན། སྤྱི་ལོ2017ལོའི་ཟླ10པའི་ཚེས18ཉིན་བློ་མཐུན་ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་ཚོགས་ཆེན་བཅུ་དགུ་པའི་སྙན་སྒྲོན་ཁྲོད་ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་དུས་རབས་གསར་པར་སླེབས་ཡོད་ལ། རང་རྒྱལ་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འགལ་བ་གཙོ་བོ་དེ་མི་དམངས་ཀྱི་ཉིན་བཞིན་ཆེ་རུ་འགྲོ་བཞིན་པའི་མཛེས་སྡུག་ལྡན་པའི་འཚོ་བའི་དགོས་མཁོ་དང་དོ་མི་མཉམ་པའི་འཕེལ་རྒྱས་བར་གྱི་འགལ་བར་གྱུར་ཡོད།\nསྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཐོག་མའི་དུས་རིམ་གྱི་རིགས་པའི་གཞུང་ལུགས་ནི་ཏེང་ཞའོ་ཕིང་གི་རིགས་པའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་གྲུབ་ཆ་གལ་ཆེན་ཞིག་དང་། ཏེང་ཞའོ་ཕིང་གི་རིགས་པའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་རྨང་རྡོ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། ཀྲུང་གུང་གི་དེ་སྔའི་སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་ཀྲའོ་ཙི་ཡང་གིས་ཀྲུང་གུང་གི་ཚོགས་ཆེན་བཅུ་གསུམ་པའི་ཐོག་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཐོག་མའི་དུས་རིམ་གྱི་རིགས་པའི་གཞུང་ལུགས་རྒྱས་བཤད་བྱས་ཤིང་། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཐོག་མའི་དུས་རིམ་ནི་རྒྱལ་ཁབ་གང་ཞིག་ཡིན་རུང་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་སུ་བསྐྱོད་དུས་བརྒྱུད་སྲིད་པའི་ཐོག་མའི་དུས་རིམ་ལ་ཟེར་བ་མ་ཡིན་པར། རང་རྒྱལ་གྱི་ཐོན་སྐྱེད་ནུས་ཤུགས་རྗེས་ལུས་ཡིན་པ་དང་། ཚོང་ཟོག་དཔལ་འབྱོར་དར་རྒྱས་བྱུང་མེད་པའི་ཆ་རྐྱེན་འོག་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པར་ངེས་པར་བརྒྱུད་དགོས་པའི་དམིགས་བསལ་གྱི་དུས་རིམ་ལ་ཟེར་བ་ཡིན། སྤྱི་ལོ1956ལོའི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་བསྒྱུར་བཀོད་གཞི་རྩའི་ཆ་ནས་ལེགས་འགྲུབ་བྱུང་བ་ནས་དུས་རབས21པའི་དུས་དཀྱིལ་དུ་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་དེང་རབས་ཅན་གཞི་རྩའི་ཆ་ནས་མངོན་འགྱུར་བྱུང་བའི་བར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དུས་རིམ་ཧྲིལ་པོ་ཡིན། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཐོག་མའི་དུས་རིམ་གྱི་ཆོད་གཏམ་ལ་གོ་དོན་གཉིས་ཡོད་དེ། གཅིག རང་རྒྱལ་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་སུ་སླེབས་ཟིན་པས་ང་ཚོས་ངེས་པར་དུ་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱ་དགོས་པ་ལས་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་དང་ཁ་འབྲལ་མི་རུང་བ་ཡིན། གཉིས། རང་རྒྱལ་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་དེ་ཐོག་མའི་དུས་རིམ་དུ་གནས་ཡོད་པ་མ་ཟད་ད་དུང་ཡུན་རིང་ལ་གནས་རྒྱུ་ཡིན་པས། ང་ཚོས་ཡང་དག་པའི་ངང་ནས་དུས་རིམ་འདིར་ངོས་འཛིན་བྱེད་པ་ལས་ཐད་ཀར་ཐོག་མའི་དུས་རིམ་འདི་ལས་བརྒལ་མི་རུང་། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཐོག་མའི་དུས་རིམ་གྱི་གཞི་རྩའི་ཁྱད་ཆོས་ནི། དར་རྒྱས་བྱུང་མེད་པའི་གནས་ཚུལ་ལས་ཐར་ཏེ་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་དེང་རབས་ཅན་གཞི་རྩའི་ཆ་ནས་མངོན་འགྱུར་བྱེད་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དུས་རིམ་དང་། ཞིང་ལས་མི་འབོར་གྱིས་བསྡུར་ཚད་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་བཟུང་བའི་གནས་ཚུལ་དེ་ཞིང་ལས་མ་ཡིན་པའི་མི་འབོར་གྱིས་མང་ཆེ་བ་ཟིན་པར་འགྱུར་བ་དང་། རང་བྱུང་དཔལ་འབྱོར་ནས་རང་བྱུང་དཔལ་འབྱོར་ཕྱེད་ཙམ་གྱིས་བསྡུར་ཚད་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཟིན་པའི་དཔལ་འབྱོར་ཚོང་ར་ཅན་དུ་འགྱུར་ཚད་ཅུང་མཐོ་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དུས་རིམ་དུ་འགྱུར་བ་དང་། ཡིག་རྨོངས་དང་ཡིག་རྨོངས་ཕྱེད་ཙམ་གྱི་མི་འབོར་གྱིས་བསྡུར་ཚད་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཟིན་པ་ནས་ཚན་རྩལ་སློབ་གསོ་རིག་གནས་དར་རྒྱས་ཆེ་ཙམ་བྱུང་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དུས་རིམ་དུ་འགྱུར་བ་དང་། དབུལ་ཕོངས་མི་འབོར་གྱིས་བསྡུར་ཚད་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་བཟུང་བ་ནས་རྒྱལ་ཡོངས་མི་དམངས་ཅུང་ཕྱུག་པོར་གྱུར་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དུས་རིམ་དུ་འགྱུར་བ་དང་། ས་ཁུལ་གྱི་དཔལ་འབྱོར་དང་རིག་གནས་ཧ་ཅང་དོ་མི་མཉམ་པ་དང་། སྔ་ཕྱི་གཉིས་ཀྱི་འཕེལ་རྒྱས་བརྒྱུད་དེ་ཧེ་བག་རིམ་བཞིན་ཇེ་ཆུང་དུ་གཏོང་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དུས་རིམ་ཞིག་ཡིན། བསྒྱུར་བཅོས་དང་འཚོལ་ཞིབ་བྱས་པ་བརྒྱུད་ཅུང་ནར་སོན་པ་དང་གསོན་ཤུགས་ཀྱིས་ཁེངས་པའི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཚོང་རའི་དཔལ་འབྱོར་སྒྲིག་སྲོལ་དང་། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་དམངས་གཙོ་དང་ཕྱོགས་གཞན་པའི་སྒྲིག་སྲོལ་འཛུགས་པ་དང་འཐུས་ཚང་དུ་གཏོང་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དུས་རིམ་དང་། རྒྱ་ཆེའི་མི་དམངས་ཀྱིས་ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཐུན་མོང་ཕུགས་བསམ་བརྟན་པོར་བཙུགས་ཏེ་འབད་བརྩོན་ལྷོད་མེད་དང་། བློ་རྩ་བརྟན་པོས་ཡར་རྒྱས་བརྩོན་ལེན། དཀའ་སྤྱད་འབད་བརྩོན། བརྩོན་བསྲིས་རྒྱལ་འཛུགས་བཅས་བྱས་ནས་དངོས་པོའི་དཔལ་ཡོན་སྤེལ་བ་དང་དུས་མཚུངས་སུ་བསམ་པའི་དཔལ་ཡོན་སྤེལ་བར་འབད་བརྩོན་བྱེད་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དུས་རིམ་དང་། འཛམ་གླིང་གི་སྔོན་ཐོན་ཆུ་ཚད་བར་གྱི་ཧེ་བག་རིམ་བཞིན་ཇེ་ཆུང་དུ་བཏང་ནས་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་རྨང་གཞིའི་ཐོག་རླབས་ཆེ་བའི་ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་ཀྱི་བསྐྱར་དར་མངོན་འགྱུར་བྱེད་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དུས་རིམ་ཞིག་ཡིན།\nསྔར་དམངས་གཙོའི་གསར་བརྗེའི་དུས་སྐབས་སུ། མའོ་ཙེ་ཏུང་གིས་ཀྲུང་གོ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གནས་ཚུལ་གསལ་པོར་ཤེས་རྒྱུ་ནི་གསར་བརྗེའི་གནད་དོན་ཐམས་ཅད་གསལ་པོར་ཤེས་པའི་གཞི་རྩའི་གཞི་འཛིན་ས་ཡིན། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་པར་གལ་ཆེ་ཤོས་ནི་དངོས་ཡོད་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་དུས་རིམ་གསལ་པོར་རྟོགས་པ་དང་། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འགལ་བ་གཙོ་བོ་དང་དེའི་འགྱུར་ལྡོག་ལ་ངོས་འཛིན་བྱ་རྒྱུ་དེ་ཡིན། མའོ་ཙེ་ཏུང་གིས་སྲོག་ཤིང་ཡིན་པའི་ཏང་གི་ཀྲུང་དབྱང་འགོ་ཁྲིད་ཚོགས་པ་སྐབས་དང་པོས་རང་རྒྱལ་འདི་ཉིད་མི་སེར་སྤེལ་ཡུལ་ཕྱེད་ཙམ་དང་བཀས་བཀོད་རྒྱུད་འཛིན་ཕྱེད་ཙམ་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་སུ་གནས་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གཞི་རྩའི་གནས་ཚུལ་འདི་ཁོང་དུ་ཡང་དག་ཆུད་དགོས། གཞི་ནས་ཡང་དག་པའི་སྒོ་ནས་དམངས་གཙོ་རིང་ལུགས་གསར་པའི་གསར་བརྗེའི་བྱ་ཡུལ་དང་། ལས་འགན། ངོ་བོ། སྒུལ་ཤུགས། མདུན་ལམ་སོགས་གཞི་རྩའི་གནད་དོན་རབ་དང་རིམ་པ་ཐག་གཅོད་བྱས་ཏེ། ཀྲུང་གོའི་གསར་བརྗེར་ཁྲིད་སྟོན་བྱས་ནས་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་པ་རེད། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ལམ་ལུགས་བཙུགས་རྗེས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ལ་ངོས་འཛིན་གསལ་པོ་ཇི་ལྟར་བྱེད་པ་དང་། རང་རྒྱལ་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་གནས་སའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གནས་ཕྱོགས་ལ་ཚོད་དཔག་ཡང་དག་ཇི་ལྟར་བྱ་རྒྱུའི་གནད་དོན་ཞིག་ཀྱང་ཡོད། ཀྲུང་གོ་ལྟ་བུའི་མི་སེར་སྤེལ་ཡུལ་ཕྱེད་ཙམ་དང་བཀས་བཀོད་རྒྱུད་འཛིན་ཕྱེད་ཙམ་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་དཀྱོགས་མཚམས་སུ་གནས་པ་དང་། དམངས་གཙོའི་རིང་ལུགས་གསར་པའི་གསར་བརྗེ་བྱས་ཏེ། དུས་ཡུན་རིང་པོ་འགོར་མེད་པའི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་བསྒྱུར་བཀོད་བྱས་ནས་བཙུགས་པའི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ཤིག་གིས་དེའི་གཞི་རྩའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ལ་ངོས་འཛིན་ཇི་ལྟར་བྱ་དགོས་པ་ལ། ཏང་གིས་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་དཀའ་ཚེགས་དང་ཕན་ཡོད་ཀྱི་འཚོལ་ཞིབ་བྱེད་བཞིན་ཡོད་མོད། འོན་ཀྱང་ཏང་གི་སྐབས་བཅུ་གཅིག་པའི་ཀྲུང་ཨུ་ཚང་འཛོམས་གྲོས་ཚོགས་ཐེངས་གསུམ་པ་མ་འཚོགས་པའི་བར་དུ་སྤྱིའི་ཆ་ནས་བཤད་ན་མག་མོག་གི་གནས་སུ་གྱར་ཡོད། རང་རྒྱལ་ནི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཐོག་མའི་དུས་རིམ་དུ་གནས་ཡོད་པས། ཀྲུང་གོ་གུང་ཁྲན་ཏང་དང་ཏེང་ཞའོ་ཕིང་གིས་དེང་རབས་ཀྲུང་གོའི་གཞི་རྩའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ལ་ཚན་རིག་དང་མཐུན་པའི་བརྡར་ཤ་བཅད་པ་ཞིག་ཡིན། ང་ཚོས་དོན་དངོས་ལ་གཞིགས་ནས་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་འཛུགས་སྐྲུན་བྱ་དགོས་ཞེས་བཤད་པའི“དོན་དངོས་ཆེ་ཤོས”ནི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གཞི་རྩའི་གནས་ཚུལ་དེ་ཡིན།\nསྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཐོག་མའི་དུས་རིམ་གྱི་རིགས་པའི་གཞུང་ལུགས་ནི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་དང་པོ་བཙུགས་པ་ནས་བཟུང་ལོ་རྒྱུས་འཕེལ་རྒྱས་ལ་ཕྱོགས་བསྡོམས་བྱས་པ་ལ་ཟེར། ལྷག་པར་དུ་ཀྲུང་གོའི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་འཛུགས་སྐྲུན་ནི་ཀྱག་ཀྱོག་ངང་འཕེལ་རྒྱས་བྱུང་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཉམས་མྱོང་དང་བསླབ་བྱ་ཕྱོགས་བསྡོམས་བྱས་པའི་རྨང་གཞིའི་ཐོག་རིམ་བཞིན་གྲུབ་པ་ཞིག་ཡིན། “སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཐོག་མའི་དུས་རིམ”ཞེས་པའི་དམིགས་བསལ་གྱི་གོ་དོན་གསར་པ་འདི་བཏོན་པ་ནི་མར་ཁེ་སི་རིང་ལུགས་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་ཐེངས་དང་པོ་ཡིན།\nམར་ཁེ་སི་རིང་ལུགས་གསར་གཏོད་བྱེད་མཁན་འཚོ་སྡོད་བྱེད་པའི་དུས་རབས་སུ་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་འཛུགས་སྐྲུན་བྱ་རྒྱུ་དེ་ད་དུང་ལག་ལེན་དངོས་ཀྱི་གནད་དོན་དངོས་ཤིག་མིན། ཁོང་ཚོས་མ་རྩ་རིང་ལུགས་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་བའི་ཆོས་ཉིད་ལ་ཚན་རིག་དང་མཐུན་པའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ཞིབ་བྱས་པའི་རྨང་གཞིའི་ཐོག་འབྱུང་འགྱུར་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་བའི་དུས་རིམ་ལ་རྩ་དོན་གྱི་རང་བཞིན་ལྡན་པའི་བསམ་ཚོད་བྱས་ཡོད་ཅིང་། འབྱུང་འགྱུར་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་དེ་མ་རྩ་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ནས་གུང་ཁྲན་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་སུ་འགྱུར་བའི་གསར་བརྗེའི་འཕོ་འགྱུར་གྱི་དུས་སྐབས་དང་། གུང་ཁྲན་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་དུས་རིམ་དང་པོ། གུང་ཁྲན་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་དུས་རིམ་མཐོ་གྲས་བཅས་བརྒྱུད་དགོས་པའི་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། འོན་ཀྱང་ཕྱིས་སུ་ལེ་ཉིན་གྱིས་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་སྤྱི་ཚོགས་ཞེས་འབོད་པའི་གུང་ཁྲན་རིང་ལུགས་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་དུས་རིམ་དང་པོར་དེའི་ལོ་རྒྱུས་འཕེལ་རིམ་ཁྲོད་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་དུས་རིམ་གང་དག་བརྒྱུད་དགོས་པ་དང་། མར་ཁེ་སི་དང་ཨེན་ཀེ་སི་རྣམ་གཉིས་ཀྱིས་གོམ་གང་མདུན་སྤོས་ཀྱིས་བརྡར་ཤ་བཅད་མེད།\nསྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་བསམ་བློ་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་བའི་དུས་རིམ་གྱི་གནད་དོན་སྔ་ཤོས་བཤད་མཁན་ནི་ལེ་ཉིན་རེད། ཟླ་བ་བཅུ་པའི་གསར་བརྗེའི་རྗེས་སུ་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་དེ་ཉིད་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་བའི་དུས་རིམ་དེ་དངོས་ཡོད་ཀྱི་གནད་དོན་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད། ལེ་ཉིན་གྱིས་ངོས་འཛིན་གནང་དོན། དཔལ་འབྱོར་རྗེས་ལུས་ཡིན་པའི་ཨུ་རུ་སུར“ཐོག་མའི་རྣམ་པའི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས”འཛུགས་ཐུབ་པ་ལས“དར་རྒྱས་ཆེ་བའི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས”འཛུགས་མི་ཐུབ། དེའི་ནང་དུ་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ལའང་དམའ་རིམ་ནས་མཐོ་རིམ་དང་། འཐུས་སྒོ་མི་ཚང་བ་ནས་ཅུང་ཆ་ཚང་བར་འཕེལ་བའི་གོ་རིམ་ཞིག་དགོས་པའི་བསམ་བློ་འདུས་ཡོད། འོན་ཀྱང་སྐབས་དེར་ལེ་ཉིན་གྱིས་གཙོ་བོ་ཨུ་རུ་སུ་འདི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་སུ་ཇི་ལྟར་བར་བརྒལ་བྱེད་དགོས་པའི་གནད་དོན་ལ་ལན་བཏབ་ཡོད་པ་དང་། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ལམ་ལུགས་བཙུགས་རྗེས་ཀྱི་འཕེལ་རྒྱས་དུས་རིམ་གྱི་གནད་དོན་ལ་དབྱེ་ཞིབ་ཞིབ་ཕྲ་བྱེད་ལོང་བྱུང་མེད་སྟབས། བསམ་བློ་དེར་རྒྱས་བཤད་སྔར་ལས་ལྷག་པ་ཞིག་བྱེད་མ་ཐུབ་པ་རེད།\nསྤྱི་ལོ1936ལོར་སི་ཏ་ལིན་གྱིས་སུའུ་ལེན་དུ་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ལམ་ལུགས་བཙུགས་ནས་ཡུན་རིང་པོ་མ་སོང་བར། དོན་དངོས་ལ་གཞིགས་ནས་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་འཕེལ་རྒྱས་དུས་རིམ་གྱི་གནད་དོན་ལ་ཞིབ་འཇུག་གཏིང་ཟབ་མ་བྱས་པས། གུང་ཁྲན་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་བར་བརྒལ་བྱེད་པའི་བསམ་ཚུལ་བཏོན། འཛམ་གླིང་འཁྲུག་ཆེན་ཐེངས་གཉིས་པ་མཇུག་བསྒྲིལ་རྗེས། དུས་སྐབས་ངེས་ཅན་ཞིག་གི་རིང་དཔལ་འབྱོར་བསྐྱར་འཛུགས་བྱས་པ་བརྒྱུད། སྤྱི་ལོ1952ལོར་ཏང་གི་ལས་འགན་གཙོ་བོ་ནི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ནས་གུང་ཁྲན་རིང་ལུགས་སུ་བར་བརྒལ་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས། དོན་དངོས་དང་ཁ་བྲལ་བ་དང་འཕྲལ་དུ་བར་བརྒལ་བྱེད་པའི་བསམ་བློ་དེས་སུའུ་ལེན་དང་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་དག་གོང་དུ་འཕེལ་བར་དགེ་མཚན་མེད་པའི་ཤུགས་རྐྱེན་བཟོས་ཡོད།\nརང་རྒྱལ་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ལམ་ལུགས་གཏན་ཁེལ་བྱས་རྗེས། མའོ་ཙེ་ཏུང་གིས་ཅུང་ཡང་དག་པའི་སྒོ་ནས་རང་རྒྱལ་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་དུས་རིམ་གྱི་གནད་དོན་བཏོན་པ་དང་། ཁོང་གིས་སྤྱི་ལོ1956ལོའི་ཟླ1པོར་བསྡུས་པའི་ཤེས་ཡོན་ཅན་གྱི་གནད་དོན་གྲོས་ཚོགས་སྟེང་རང་རྒྱལ་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་སྤྱི་ཚོགས་སུ་བསྐྱོད་ཟིན་པ་དང་ལེགས་འགྲུབ་བྱུང་མེད་པའི་བསམ་བློ་བཏོན། ཕྱིས་སུ་ཁོང་གིས་ཡང་གསལ་པོར་བསྟན་དོན། རང་རྒྱལ་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ལམ་ལུགས་ནི“བཙུགས་མ་ཐག་ཡིན”ཞིང་རྦད་དེ་ལེགས་གྲུབ་བྱུང་མེད་པས། དུས་ཚོད་ངེས་ཅན་ཞིག་གི་རིང་ལ་དེང་རབས་ཀྱི་བཟོ་ལས་དང་དེང་རབས་ཀྱི་ཞིང་ལས་ཀྱི་རྨང་གཞི་འཛུགས་དགོས་པ་དང་། ཐོན་སྐྱེད་ནུས་ཤུགས་འཕེལ་རྒྱས་གང་ལེགས་བྱུང་རྗེས། ང་ཚོའི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་ལམ་ལུགས་དང་ཆབ་སྲིད་ལམ་ལུགས་ལ་ད་གཟོད་དངོས་པོའི་རྨང་གཞི་ཅུང་ལེགས་པོ་ཞིག་ཐོབ་ཡོད་པ་དང་། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་གཞི་ནས་རྩ་བའི་ཐོག་ནས་འཛུགས་ཐུབ་པར་བརྩིས་ཆོག འོན་ཀྱང་སྐབས་དེར་རང་རྒྱལ་འདི་ཉིད་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་སུ་སླེབས་མ་ཐག་པ་ཡིན་པས་ཉམས་མྱོང་འདང་ངེས་ཤིག་མེད་པའི་དབང་གིས་ང་ཚོས་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་འཛུགས་སྐྲུན་དང་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་བའི་ཆོས་ཉིད་ལ་ངོས་འཛིན་ཧ་ཅང་གསལ་པོ་ཞིག་བྱུང་མེད། དེར་བརྟེན། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་འཕེལ་རྒྱས་དུས་རིམ་སྐོར་གྱི་བསམ་བློར་རྒྱུན་འཁྱོངས་དང་གོམ་གང་མདུན་སྤོས་ཀྱིས་འཕེལ་རྒྱས་བྱུང་མེད། སྤྱི་ལོ1958ལོའི“མཆོང་སྐྱོད་ཆེན་པོ”དང་མི་དམངས་ཀུང་ཧྲེ་ཅན་དུ་འགྱུར་བའི་ལས་འགུལ་ཁྲོད། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་འཕེལ་རྒྱས་དུས་རིམ་དུ་ངོས་འཛིན་བྱས་པ་ཚན་རིག་དང་མི་མཐུན་པ་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཐོན་སྐྱེད་ནུས་ཤུགས་གོང་དུ་འཕེལ་བའི་མྱུར་ཚད་ལ་ཚོད་དཔག་ནོར་འཁྲུལ་ཚབས་ཆེན་བྱས་པའི་རྐྱེན་གྱིས། “རང་རྒྱལ་དུ་གུང་ཁྲན་རིང་ལུགས་མངོན་གྱུར་བྱ་རྒྱུུ་ནི། རྒྱང་རིང་གི་འབྱུང་འགྱུར་གྱི་བྱ་བ་ཞིག་མིན”ཞེས་པའི་རྨོངས་ཚོད་ཀྱི་སྤྲོ་སྣང་གི་བསམ་ཚུལ་བྱུང་པ་དང་། དུས་རབས20པའི་ལོ་རབས50པའི་དུས་མཇུག་དང་ལོ་རབས60པའི་དུས་འགོར། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་འཛུགས་སྐྲུན་གྱི་ཉམས་མྱོང་དང་བསླབ་བྱ་ཕྱོགས་བསྡོམས་རགས་ཙམ་བྱས་རྗེས། མའོ་ཙེ་ཏུང་གིས་ཀྲུང་གོར་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པའི་དཀའ་ཚེགས་རང་བཞིན་དང་། རྙོག་འཛིང་རང་བཞིན། ཡུན་རིང་གི་རང་བཞིན་བཅས་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་། ཁོང་གིས་སུའུ་ལེན་གྱི《ཆབ་སྲིད་དཔལ་འབྱོར་རིག་པའི་སློབ་དེབ》ཀློག་སྐབས་ལྟ་བ་གལ་ཆེན་ཞིག་བཏོན་ཡོད་དེ། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་དུས་རིམ་འདི་དུས་རིམ་གཉིས་སུ་དབྱེ་སྲིད་པ་སྟེ། དུས་རིམ་དང་པོ་ནི་དར་རྒྱས་མེད་པའི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཡིན་པ་དང་། དུས་རིམ་གཉིས་པ་ནི་དར་རྒྱས་ཅུང་ཆེ་བའི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཡིན། དུས་རིམ་རྗེས་མར་དུས་རིམ་གོང་མ་ལས་དུས་ཡུན་དེ་བས་རིང་བ་དགོས་ཤས་ཆེ། ང་ཚོ་ལྟ་བུའི་རྒྱལ་ཁབ་ཏུ་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་འཛུགས་སྐྲུན་ལེགས་འགྲུབ་བྱ་རྒྱུ་ནི་དཀའ་ཚེགས་ཆེ་བའི་ལས་འགན་ཞིག་ཡིན་པས། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་འཛུགས་ཐུབ་པ་བྱ་རྒྱུ་སྔ་དྲགས་མི་རུང་། ཁོང་གིས་མཆོང་སྐྱོད་ཆེན་པོའི་ནོར་འཁྲུལ་ཡོ་བསྲང་བྱེད་སྐབས། གུང་ཁྲན་རིང་ལུགས་ལ་མྱུར་དུ་བར་བརྒལ་བྱེད་པའི་མི་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་བྱེད་པ་ནི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་དེ་གུང་ཁྲན་རིང་ལུགས་སུ་བསྒྱུར་བ་དང་། རྩོལ་བསྟུན་ཐོབ་སྤྲོད་དེ་དགོས་མཁོར་གཞིགས་ནས་བགོ་བཤའ་རྒྱག་པ། ཐུན་མོང་ལ་དབང་བའི་ལམ་ལུགས་དེ་དམངས་ཡོངས་ལ་དབང་བའི་ལམ་ལུགས་ཡིན་པ་བཅས་གོ་ནོར་ཐེབས་པ་རེད། མའོ་ཙེ་ཏུང་གིས་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་འཕེལ་རྒྱས་དུས་རིམ་གྱི་དབྱེ་བ་དང་། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་དང་གུང་ཁྲན་རིང་ལུགས་བར་གྱི་ཁྱད་པར་མཉམ་བསྲེས། རིན་ཐང་གི་ཆོས་ཉིད་དང་རིན་མཉམ་བརྗེ་རེས་སོགས་ཀྱི་ལྟ་བ་ཁས་མི་ལེན་པའི་ཐད་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་བྱས་པས། ཕྱིས་སུ་རང་རྒྱལ་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་དུས་རིམ་འཚོལ་ཞིབ་བྱེད་པར་དགེ་མཚན་ལྡན་པའི་བློ་འབྱེད་ཀྱི་ནུས་པ་ཐོན་ཡོད། འོན་ཀྱང་ལོ་རབས60པའི་ནང་ཏང་གི་སློབ་སྟོན་བསམ་བློའི་ཐད“གཡོན”གྱི་ཕྱོགས་ལྷུང་ཟམ་མི་ཆད་པར་འཕེལ་རྒྱས་བྱུང་སྟེ། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་དེ“མ་རྩའི་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ནས་གུང་ཁྲན་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་སུ་གསར་བརྗེ་འཕོ་འགྱུར་བྱེད་པའི་དུས་སྐབས”ཞེས་པར་གོ་བ་བླངས་པས། རང་རྒྱལ་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་གོང་དུ་འཕེལ་བའི་དུས་རིམ་གྱི་ལམ་བུ་ཡང་དག་པ་འཚོལ་ཞིབ་བྱེད་མཚམས་བཞག་པ་རེད།\nཏང་གི་སྐབས་བཅུ་གཅིག་པའི་ཀྲུང་ཨུ་ཚང་འཛོམས་གྲོས་ཚོགས་ཐེངས་གསུམ་པ་འཚོགས་པའི་རྗེས་སུ། ཀྲུང་གོ་གསར་པ་དབུ་བརྙེས་ཚུན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཉམས་མྱོང་དང་བཅོས་བསྒྱུར་སྒོ་འབྱེད་བྱས་ཚུན་གྱི་ལག་ལེན་གྱི་ཉམས་མྱོང་གསར་པ་ཕྱོགས་བསྡོམས་བྱས་པའི་རྨང་གཞིའི་ཐོག ཏང་གིས་རང་རྒྱལ་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་གནས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དུས་རིམ་ལ་འཚོལ་ཞིབ་གསར་པ་བྱས་ཏེ། རང་རྒྱལ་ད་དུང་དུས་ཡུན་རིང་པོར་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཐོག་མའི་དུས་རིམ་དུ་གནས་པའི་ཚན་རིག་དང་མཐུན་པའི་ཆོད་གཏམ་རིམ་གྱིས་བཀོད་པ་དང་། རང་རྒྱལ་གྱི་གཞི་རྩའི་གནས་ཚུལ་ཡང་དག་པའི་ངང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱས་ཡོད།\nཀྲུང་གོ་གུང་ཁྲན་ཏང་གིས་རང་རྟོགས་ཆེ་ཙམ་གྱི་སྒོ་ནས་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་གོང་དུ་འཕེལ་བའི་དུས་རིམ་འཚོལ་ཞིབ་བྱ་རྒྱུའི་གནད་དོན་དེ་ཉིན་རེའི་གྲོས་རིམ་ཐོག་འདོན་ཐུབ་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། ཏང་ཡོངས་དང་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ལས་ཀའི་ལྟེ་གནད་དེ་དཔལ་འབྱོར་འཛུགས་སྐྲུན་བྱས་རྗེས་བསྒྱུར་བཅོས་སྒོ་འབྱེད་བྱེད་པའི་ལག་ལེན་དངོས་ལ་བསྒྱུར་ཏེ། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་འཕེལ་རྒྱས་དུས་རིམ་གྱི་གནད་དོན་ངོས་འཛིན་བྱ་རྒྱུའི་ཁ་ཚ་དགོས་གཏུག་གི་དབང་གིས་ཡིན། ཏང་གི་སྐབས་བཅུ་གཅིག་པའི་ཀྲུང་ཨུ་ཚང་འཛོམས་གྲོས་ཚོགས་ཐེངས་གསུམ་པའི་རྗེས་སུ་ལག་ལེན་བྱས་པའི་སྲིད་ཇུས་གསར་པ་རབ་དང་རིམ་པར་ལག་ལེན་ཐོག་གྲུབ་འབྲས་མངོན་གསལ་དོད་པོ་ཐོབ་ཡོད་མོད། འོན་ཀྱང་རིགས་པའི་གཞུང་ལུགས་ཐོག་སྔོན་ཆད་མི་རྣམས་ཀྱིས་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ལ་གོ་བ་ལེན་སྟངས་དང་འགལ་ཟླ་བྱུང་བ་དང་། མི་ཁ་ཤས་ཀྱིས་བཅོས་བསྒྱུར་སྒོ་འབྱེད་ཀྱི་ལམ་ཕྱོགས་དང་སྲིད་ཇུས་མར་ཁེ་སིའི་རིང་ལུགས་དང་མཐུན་མིན་ལ་དོགས་པ་སྐྱེས་ཤིང་། གཞན་ཁ་ཤས་ཀྱིས་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཁ་ཕྱོགས་དང་འགྲོ་ལམ་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱ་དགོས་པའི་དགོས་ངེས་རང་བཞིན་ཁས་མ་བླངས་པ་རེད། བཅོས་བསྒྱུར་སྒོ་འབྱེད་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་རྒྱུ་མཐའ་འཁྱོངས་དང་བཅོས་བསྒྱུར་སྒོ་འབྱེད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཁ་ཕྱོགས་མཐའ་འཁྱོངས་བྱེད་ཆེད་ངེས་པར་དུ་རིགས་པའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་ཐོག་ནས་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་རྒྱས་དུས་རིམ་གྱི་གནད་དོན་ལ་ཞིབ་འཇུག་གཏིང་ཟབ་བྱ་དགོས།\nདུས་སྐབས་གསར་པར་ཏང་གིས་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་འཕེལ་རྒྱས་དུས་རིམ་ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་པར་བརྒྱུད་རིམ་ངེས་ཅན་ཞིག་བརྒྱུད་ཡོད། ཏང་གི་སྐབས་བཅུ་གཅིག་པའི་ཀྲུང་ཨུ་ཚང་འཛོམས་གྲོས་ཚོགས་ཐེངས་གསུམ་པ་འཚོགས་རྗེས་ཏེང་ཞའོ་ཕིང་གིས་རྨང་གཞི་ཞན་པ་དང་། མི་འབོར་མང་བ། ཐོན་སྐྱེད་ནུས་ཤུགས་རྗེས་ལུས་ཐེབས་པ་བཅས་ནི་ཀྲུང་གོའི་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ཡིན་ཞེས་བཏོན། ཀྲུང་གོ་དེང་རབས་ཅན་དུ་འགྱུར་བའི་འཛུགས་སྐྲུན་ལ་དུས་ཡུན་རིང་པོ་ཞིག་དགོས་པ་ལྡོག་མེད་ཡིན། ཡེ་ཅན་ཡིང་གིས་རྒྱལ་ཁབ་དབུ་བརྙེས་ནས་ལོ་ངོ30ལོན་པར་རྟེན་འབྲེལ་ཞུ་བའི་ཚོགས་ཆེན་ཐོག་གསུང་བཤད་གནང་སྐབས་བསྟན་དོན། རང་རྒྱལ་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ལམ་ལུགས་ད་དུང་ལོ་ན་ཆུང་བའི་དུས་སུ་གནས་ཡོད་པས། ད་དུང་ནར་སོན་དང་འཐུས་ཚང་བྱུང་མེད་པ་དང་། རང་རྒྱལ་དུ་དེང་རབས་ཅན་མངོན་འགྱུར་བྱེད་པར་དམའ་རིམ་ནས་མཐོ་རིམ་དུ་སླེབས་པའི་བརྒྱུད་རིམ་ཞིག་དགོས་ལ། སྤྱི་ལོ1981ལོར་ཏང་གི་སྐབས་བཅུ་གཅིག་པའི་ཀྲུང་ཨུ་ཚང་འཛོམས་གྲོས་ཚོགས་ཐེངས་དྲུག་པའི་ཐོག་གྲོས་འཆམ་བྱུང་བའི《རྒྱལ་ཁབ་བཙུགས་ཚུན་གྱི་ཏང་གི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གནད་དོན་འགའི་སྐོར་གྱི་གྲོས་ཆོད》ནང་རང་རྒྱལ་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ལམ་ལུགས་ད་དུང་ཐོག་མའི་དུས་རིམ་དུ་གནས་ཡོད་ཞེས་བསྟན། སྤྱི་ལོ1986ལོའི་ཟླ9པར་ཀྲུང་གོ་གུང་ཁྲན་ཏང་གི་ཀྲུང་དབྱང་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་སྐབས་བཅུ་གཉིས་པའི་ཚང་འཛོམས་གྲོས་ཚོགས་ཐེངས་དྲུག་པའི་ཐོག《སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་བསམ་པའི་དཔལ་ཡོན་སྤེལ་བའི་སློབ་སྟོན་བྱེད་ཕྱོགས་སྐོར་གྱི་གྲོས་ཆོད》ལ་གྲོས་འཆམ་བྱུང་ཞིང་། དུས་རིམ་དེའི་བསམ་པའི་དཔལ་ཡོན་སྤེལ་བ་སོགས་ཀྱི་ནང་དོན་ལ་དབྱེ་ཞིབ་ངེས་ཅན་ཞིག་བྱས་ཡོད། ཡིན་ནའང་སྤྱིའི་ཆ་ནས་བཤད་ན། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཐོག་མའི་དུས་རིམ་ནམ་དམའ་རིམ་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་དུས་རིམ་བཏོན་ཐེངས་གསུམ་པོ་དེ་དག་ད་དུང་ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པའི་ཁྱོན་ཡོངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལྡན་པའི་གནད་དོན་དུ་བརྩིས་ནས་སྟངས་འཛིན་བྱས་མེད་པས། ཏང་གི་ལམ་ཕྱོགས་དང་སྲིད་ཇུས་གཏན་འབེབས་བྱེད་པའི་རྩ་བའི་གཞི་འཛིན་སར་བརྩིས་ནས་རྒྱས་བཤད་དང་འདོན་སྤེལ་བྱས་མེད།\nཏང་གི་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་བཅུ་གསུམ་པ་མ་འཚོགས་སྔོན་དུ། ཏེང་ཞའོ་ཕིང་གིས་ནན་གྱིས་བསྟན་དོན། ཏང་གི་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་བཅུ་གསུམ་པའི་ཐོག་ཀྲུང་གོའི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ནི་དུས་རིམ་གང་འདྲ་ཞིག་ཏུ་གནས་ཡོད་ཅེ་ན། ཐོག་མའི་དུས་རིམ་དུ་གནས་ཡོད་པ་དང་། ཐོག་མའི་དུས་རིམ་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཡིན་པ་བཅས་རྒྱས་བཤད་བྱ་དགོས། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་དེ་ཉིད་གུང་ཁྲན་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཐོག་མའི་དུས་རིམ་ཡིན་ལ། ང་ཚོ་ཀྲུང་གོ་འདི་ཉིད་ཀྱང་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཐོག་མའི་དུས་རིམ་དུ་གནས་ཡོད་པས། དེ་ནི་དར་རྒྱས་ཆེན་པོ་མེད་པའི་དུས་རིམ་ཞིག་ཡིན། བྱ་བ་གང་སྒྲུབ་ནའང་དོན་དངོས་འདི་གཞིར་འཛིན་དགོས་པ་དང་། དོན་དངོས་དེ་གཞིར་བཟུང་ནས་འཆར་འགོད་བྱ་དགོས། རྣམ་བཤད་འདིས་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཐོག་མའི་དུས་རིམ་དེ་ཁྱོན་ཡོངས་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་གཞི་རྩའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ལ་བརྩིས་ནས་ཐེངས་དང་པོར་སྟངས་འཛིན་བྱས་ཤིང་། གནད་དོན་འདི་ནི་ཏང་གིས་ལམ་ཕྱོགས་དང་། བྱེད་ཕྱོགས། སྲིད་ཇུས་བཅས་གཏན་འབེབས་བྱེད་པའི་གཞི་འཛིན་ས་དང་རྩ་བའི་གཞི་འཛིན་ས་ཡིན་པ་གསལ་པོར་བསྟན་ཡོད། ཏང་གི་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་བཅུ་གསུམ་པའི་ཐོག ཐོག་མའི་དུས་རིམ་གྱི་གནད་དོན་དེ་ཁྱོན་ཡོངས་ནས་རྒྱས་བཤད་བྱེད་ཐུབ་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་ང་ཚོར་བཅོས་བསྒྱུར་སྒོ་འབྱེད་བྱེད་པའི་རིང་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་དེང་རབས་ཅན་དུ་འགྱུར་བའི་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པའི་ཉམས་མྱོང་དུམ་བུ་ཞིག་ཡོད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་པ་དང་། གཞན་ཡང་བཅོས་བསྒྱུར་སྒོ་འབྱེད་དང་དེང་རབས་ཅན་དུ་འགྱུར་བའི་འཛུགས་སྐྲུན་ལ་མུ་མཐུད་དུ་སྐུལ་སྤེལ་གཏོང་དགོས་ན། བསམ་བློའི་འགལ་རྐྱེན་སྣ་ཚོགས་ངེས་པར་དུ་བསལ་ནས་རང་རྒྱལ་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པའི་གཞི་འཛིན་སའི་གནད་དོན་ལ་ངོས་འཛིན་བྱ་རྒྱུ་རྩ་བའི་ཐོག་ནས་ཐག་གཅོད་བྱ་དགོས། ཏང་གི་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་བཅུ་གསུམ་པའི་ཐོག་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཐོག་མའི་དུས་རིམ་དང་ཏང་གི་གཞི་རྩའི་ལམ་ཕྱོགས་སྐོར་རྒྱུད་རིམ་ལྡན་པའི་རྒྱས་བཤད་གནང་བ་དེས་ཏང་གིས་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་དང་ཀྲུང་གོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་པའི་ཐད་མཆོང་སྐྱོད་ཐེངས་གཅིག་བྱུང་བ་གསལ་པོར་མཚོན་ཡོད།\nཏང་གི་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་བཅོ་ལྔ་པའི་ཐོག་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཐོག་མའི་དུས་རིམ་གྱི་གནད་དོན་སྔར་ལས་ལྷག་པར་ནན་བཤད་བྱས་ཏེ། དུས་རབས་ཀྱི་སྦྲེལ་མཚམས་ཀྱི་བསྒྱུར་བཅོས་འགག་སྒྲོལ་དང་རྣམ་པ་གསར་པ་གཏོད་པའི་དཀའ་ཚེགས་ཆེ་བའི་ལས་འགན་གྱི་མདུན་དུ་ང་ཚོས་འགལ་བ་སྣ་ཚོགས་ཐག་གཅོད་དང་། དོགས་གནད་སྣ་ཚོགས་སེལ་བ། ད་ལྟའི་ལམ་ཕྱོགས་དང་སྲིད་ཇུས་ངེས་པར་དུ་མངོན་འགྱུར་བྱ་དགོས་དོན་ངོས་འཛིན་བཅས་བྱེད་པའི་གནད་འགག་ནི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཐོག་མའི་དུས་རིམ་དུ་གནས་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གཞི་རྩའི་གནས་ཚུལ་ལ་ངོས་འཛིན་གཅིག་གྱུར་དང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་དགོས་པ་དེ་ཡིན། རང་རྒྱལ་ད་ལྟ་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཐོག་མའི་དུས་རིམ་དུ་གནས་ཡོད་པ་མ་ཟད་ད་དུང་དུས་ཡུན་རིང་པོར་གནས་རྒྱུ་ཡིན་པའི་གཞི་རྩའི་ངོས་འཛིན་འདི་གཞིར་བཟུང་སྟེ། ཏང་གི་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་བཅོ་ལྔ་པའི་ཐོག་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཐོག་མའི་དུས་རིམ་གྱི་ཏང་གི་གཞི་རྩའི་རྩ་འཛིན་གཏན་འབེབས་བྱས་པ་དང་། ཅི་ཞིག་ནི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཐོག་མའི་དུས་རིམ་གྱི་ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་དང་། ཆབ་སྲིད། རིག་གནས་བཅས་ཡིན་པ་དང་། དེ་བཞིན་དཔལ་འབྱོར་དང་། ཆབ་སྲིད། རིག་གནས་བཅས་འཛུགས་སྐྲུན་ཇི་ལྟར་བྱ་རྒྱུ་བཅས་ལ་གནད་ལ་འཁེལ་བའི་སྒོ་ནས་ལན་བཏབ་པ་དང་། ཏང་ཡོངས་དང་རྒྱལ་ཡོངས་མི་དམངས་ཀྱི་བསམ་བློ་སྔར་བས་གཅིག་གྱུར་བྱུང་བ་རེད།\nརང་རྒྱལ་མི་དམངས་ཀྱི་འཚོ་བ་སྤྱིའི་ཆ་ནས་འབྱོར་འབྲིང་གི་ཆུ་ཚད་ལ་སླེབས་རྗེས། ཏང་གི་ཚོགས་ཆེན་བཅུ་དྲུག་པས་བསྟན་དོན། རང་རྒྱལ་ནི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཐོག་མའི་དུས་རིམ་དུ་གནས་ཡོད་པ་མ་ཟད་ད་དུང་དུས་ཡུན་རིང་པོར་གནས་དགོས། ད་ལྟའི་འབྱོར་འབྲིང་ནི་ད་དུང་ཆུ་ཚད་དམའ་བ་དང་། ཕྱོགས་ཡོངས་མིན་པ། འཕེལ་རྒྱས་ཧ་ཅང་དོ་མི་མཉམ་པ་བཅས་ཀྱི་འབྱོར་འབྲིང་ཡིན་པས། མིག་སྔར་གྱི་འབྱོར་འབྲིང་གི་ཆུ་ཚད་སྲ་བརྟན་དང་མཐོར་འདེགས་གཏོང་དགོས་ན། ད་དུང་དུས་ཡུན་རིང་པོར་དཀའ་སྤྱད་འབད་བརྩོན་བྱ་དགོས།\nཏང་གི་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་བཅུ་བདུན་པའི་ཐོག་གོམ་གང་མདུན་སྤོས་ཀྱིས་བསྟན་དོན། ཀྲུང་གོ་གསར་པ་དབུ་བརྙེས་ཚུན་དང་ལྷག་པར་དུ་བསྒྱུར་བཅོས་སྒོ་འབྱེད་བྱས་ཚུན་དུ་འབད་བརྩོན་ལྷོད་མེད་བྱས་པ་བརྒྱུད་རང་རྒྱལ་ལ་འཛམ་གླིང་སྐྱེ་བོ་ཀུན་གྱིས་དོ་སྣང་བྱེད་པའི་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་གྲུབ་འབྲས་ཐོབ་པ་དང་། ཐོན་སྐྱེད་ནུས་ཤུགས་ནས་ཐོན་སྐྱེད་འབྲེལ་བ་དང་། དཔལ་འབྱོར་རྨང་གཞི་ནས་སྟེང་གི་བཀོད་པ་བཅས་ཚང་མར་དོན་སྙིང་གཏིང་ཟབ་ལྡན་པའི་འགྱུར་ལྡོག་གལ་ཆེན་བྱུང་ཡོད་མོད། འོན་ཀྱང་རང་རྒྱལ་འདི་ཉིད་སྔར་བཞིན་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཐོག་མའི་དུས་རིམ་དུ་གནས་པ་མ་ཟད་ཡུན་རིང་དུ་གནས་རྒྱུ་ཡིན་པའི་གཞི་རྩའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ལ་འགྱུར་ལྡོག་བྱུང་མེད་པ་དང་། མི་དམངས་ཀྱི་དངོས་པོ་དང་རིག་གནས་ཀྱི་དགོས་མཁོ་ཉིན་བཞིན་ཆེ་རུ་འགྲོ་བ་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཐོན་སྐྱེད་རྗེས་སུ་ལུས་པའི་བར་གྱི་འགལ་བ་སྟེ་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འགལ་བ་གཙོ་བོ་དེར་འགྱུར་ལྡོག་བྱུང་མེད།\nསྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཐོག་མའི་དུས་རིམ་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གཞི་རྩའི་གནས་ཚུལ་ལ་ཚན་རིག་དང་མཐུན་པའི་ངོས་འཛིན་དང་སྟངས་འཛིན་ཡང་དག་བྱུང་པའི་རྐྱེན་གྱིས། ང་ཚོ་གཞི་ནས་ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པའི་བགྲོད་ལམ་གསར་པ་ཞིག་ཏུ་བདེ་བླག་ངང་བསྐྱོད་ཐུབ་པ་བྱུང་། ཀྲུང་གོར་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྐྱེ་སྟོབས་དང་གསོན་ཤུགས་དབྱར་མཚོ་རྒྱས་པ་ལྟར་མངོན་པ་དང་། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་དེང་རབས་ཅན་དུ་འགྱུར་བའི་འཛུགས་སྐྲུན་ལ་འཛམ་གླིང་ཡོངས་ཀྱིས་བརྩི་མཐོང་བྱེད་པའི་གྲུབ་འབྲས་རླབས་ཆེན་ཐོབ་པ་རེད།\nདང་པོ། རང་རྒྱལ་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་ནི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་སུ་གྱུར་ཡོད། ང་ཚོས་ངེས་པར་དུ་མཐའ་འཁྱོངས་བྱ་དགོས་པ་ལས་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་དང་ཁ་འབྲལ་མི་རུང་།\nགཉིས་པ། རང་རྒྱལ་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ད་དུང་ཐོག་མའི་དུས་རིམ་དུ་གནས་ཡོད། ང་ཚོས་ངེས་པར་དུ་དོན་དངོས་འདི་གཞིར་བཟུང་ནས་མདུན་བསྐྱོད་བྱེད་དགོས་པ་ལས་ཐད་ཀར་དུས་རིམ་འདི་ལས་བརྒལ་མི་རུང་།\nསྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ངོ་བོའི་ཐོག་ནས་བཤད་ན། རང་རྒྱལ་ནི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཡིན་པ་དང་། མི་དམངས་ནི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བདག་པོ་ཡིན་པ། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དབང་ཆ་ཡོད་ཚད་མི་དམངས་ལ་དབང་བ་ཡིན།\nཏང་གི་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་བཅུ་གསུམ་པས་རང་རྒྱལ་གྱི་མི་འབོར་གྲུབ་ཚུལ་དང་། བཟོ་ལས་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ཆུ་ཚད། ས་ཁུལ་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་གནས་ཚུལ། ཚན་རིག་སློབ་གསོ་རིག་གནས་ཀྱི་འཕེལ་རྒྱས་སོགས་ཕྱོགས་འགའི་ཐད་ནས་རང་རྒྱལ་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཐོག་མའི་དུས་རིམ་གྱི་གཞི་རྩའི་ཁྱད་ཆོས་ཕྱོགས་བསྡུས་བྱས་ཡོད། རང་རྒྱལ་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཐོག་མའི་དུས་རིམ་ནི་རིམ་བཞིན་དབུལ་ཕོངས་དང་རྗེས་ལུས་ཀྱི་གནས་ལས་སྒྲོལ་བའི་དུས་རིམ་ཡིན་པ་དང་། ཞིང་ལས་མི་འབོར་གྱིས་མང་ཆེ་བ་བཟུང་བའི་ལག་ཤེས་ངལ་རྩོལ་གྱིས་རྨང་གཞི་བྱས་པའི་ཞིང་ལས་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན་ཞིང་། རིམ་གྱིས་ཞིང་ལས་མིན་པའི་ཐོན་ལས་ཀྱི་མི་འབོར་གྱིས་མང་ཆེ་བ་བཟུང་བའི་དེང་རབས་ཅན་གྱི་བཟོ་ལས་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཏུ་འགྱུར་བའི་དུས་རིམ་ཞིག་ཡིན། རང་བྱུང་དཔལ་འབྱོར་དང་རང་བྱུང་དཔལ་འབྱོར་ཕྱེད་ཙམ་གྱིས་བསྡུར་ཚད་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཟིན་པ་ནས་ཚོང་ཟོག་དཔལ་འབྱོར་དར་རྒྱས་ཆེས་ཆེར་འགྲོ་བའི་དུས་རིམ་དུ་གྱུར་པ་དང་། བསྒྱུར་བཅོས་དང་འཚོལ་ཞིབ་བྱས་པར་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་སྟོབས་ཀྱི་དཔལ་འབར་བའི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་དང་། ཆབ་སྲིད། རིག་གནས་བཅས་ཀྱི་སྒྲིག་སྲོལ་འཛུགས་པ་དང་གོང་དུ་འཕེལ་བའི་དུས་རིམ་ཞིག་ཡིན། དམངས་ཡོངས་ཀྱིས་དཔའ་ངར་ཆེར་སྐྱེད་དང་དཀའ་སྤྱད་ལས་སྐྲུན་བྱས་ནས་རླབས་ཆེ་བའི་ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་བསྐྱར་དར་མངོན་འགྱུར་བྱེད་པའི་དུས་རིམ་ཡིན། ལོ་བཅུའི་ངོས་འཛིན་དང་ལག་ལེན་བྱས་པ་བརྒྱུད། ཏང་གི་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་བཅོ་ལྔ་པའི་ཐོག་དེང་རབས་ཅན་དུ་འགྱུར་བའི་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ཆུ་ཚད་དང་། ཐོན་ལས་གྲུབ་ཚུལ། དཔལ་འབྱོར་འཁོར་སྐྱོད་བྱེད་སྟངས། རིག་གནས་སློབ་གསོའི་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ཆུ་ཚད། མི་དམངས་འབྱོར་ཕྱུག་གི་ཆུ་ཚད། ས་ཁུལ་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་གནས་ཚུལ། སྒྲིག་སྲོལ་བསྒྱུར་བཅོས། བསམ་པའི་དཔལ་ཡོན་འཛུགས་སྐྲུན་དང་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཞིབ་བསྡུར་སོགས་ཀྱི་ཐད་ནས་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཐོག་མའི་དུས་རིམ་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ལ་ཕྱོགས་བསྡུས་གསར་པ་བྱས་ཏེ། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཐོག་མའི་དུས་རིམ་ཏེ། གཅིག རིམ་བཞིན་དར་རྒྱས་བྱུང་མེད་པའི་རྣམ་པ་ལས་ཐར་ནས་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་དེང་རབས་ཅན་གཞི་རྩའི་ཆ་ནས་མངོན་འགྱུར་བྱེད་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དུས་རིམ་དང་། གཉིས། ཞིང་ལས་མི་འབོར་གྱིས་བསྡུར་ཚད་ཧ་ཅང་མང་པོ་ཟིན་པའི་ཞིང་ལས་གཙོ་བོ་ལག་ཤེས་ངལ་རྩོལ་ལ་བརྟེན་པའི་ཞིང་ལས་རྒྱལ་ཁབ་ནས་ཞིང་ལས་བྱེད་མཁན་མིན་པའི་མི་འབོར་གྱིས་མང་ཆེ་བ་བཟུང་བ་དང་དེང་རབས་ཀྱི་ཞིང་ལས་དང་དེང་རབས་ཀྱི་ཞབས་ཞུའི་ལས་རིགས་ཚུད་པའི་བཟོ་ལས་ཅན་དུ་འགྱུར་བའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དུས་རིམ་དུ་རིམ་བཞིན་འགྱུར་དགོས། གསུམ། རང་བྱུང་དཔལ་འབྱོར་དང་རང་བྱུང་དཔལ་འབྱོར་ཕྱེད་ཙམ་གྱིས་བསྡུར་ཚད་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཟིན་པ་ནས་རིམ་བཞིན་དཔལ་འབྱོར་ཚོང་ར་ཅན་དུ་འགྱུར་ཚད་ཅུང་མཐོ་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དུས་རིམ་དུ་འགྱུར་དགོས། བཞི། ཡིག་རྨོངས་དང་ཡིག་རྨོངས་ཕྱེད་ཙམ་གྱི་མི་འབོར་གྱིས་བསྡུར་ཚད་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཟིན་ཡོད་པ་དང་། ཚན་རྩལ་དང་། སློབ་གསོ། རིག་གནས་བཅས་རྗེས་ལུས་ཐེབས་ཡོད་པས། རིམ་བཞིན་ཚན་རྩལ་དང་། སློབ་གསོ། རིག་གནས་བཅས་དར་རྒྱས་ཆེ་ཙམ་བྱུང་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དུས་རིམ་དུ་གྱུར་ཡོད། ལྔ། དབུལ་ཕོངས་མི་འབོར་གྱིས་བསྡུར་ཚད་ཧ་ཅང་མང་པོ་བཟུང་བ་དང་། མི་དམངས་ཀྱི་འཚོ་བའི་ཆུ་ཚད་ཅུང་དམའ་བ་ནས་རིམ་བཞིན་མི་དམངས་ཡོངས་རྫོགས་ཅུང་འབྱོར་ཕྱུག་ལྡན་པར་འགྱུར་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དུས་རིམ་ཡིན། དྲུག ས་ཁུལ་གྱི་དཔལ་འབྱོར་དང་རིག་གནས་ཧ་ཅང་དོ་མི་མཉམ་པར་བརྟེན་སྔ་ཕྱི་ཡོད་པའི་སྒོ་ནས་འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་བ་བརྒྱུད་ཧེ་བག་རིམ་བཞིན་ཆུང་དུ་གཏོང་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དུས་རིམ། བདུན། བསྒྱུར་བཅོས་དང་འཚོལ་ཞིབ་བྱས་པར་བརྟེན་ནས་ཅུང་ནར་སོན་པའི་འཐུས་ཚང་དང་གསོན་ཤུགས་ཀྱིས་ཁེངས་པའི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཚོང་རའི་སྒྲིག་སྲོལ་དང་། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་དམངས་གཙོའི་ཆབ་སྲིད་སྒྲིག་སྲོལ། ཕྱོགས་གཞན་དག་ཐད་ཀྱི་སྒྲིག་སྲོལ་བཅས་འཛུགས་པ་དང་འཐུས་ཚང་དུ་གཏོང་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དུས་རིམ་ཡིན། བརྒྱད། རྒྱ་ཆེའི་མི་དམངས་ཀྱིས་ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པའི་ཐུན་མོང་གི་ཕུགས་བསམ་བརྟན་པོར་བཙུགས་ཏེ་འབད་བརྩོན་ལྷོད་མེད་དང་། བློ་རྩ་བརྟན་པོས་ཡར་རྒྱས་བརྩོན་ལེན། དཀའ་སྤྱད་འབད་བརྩོན། བརྩོན་བསྲིས་རྒྱལ་འཛུགས་བཅས་བྱས་ནས་དངོས་པོའི་དཔལ་ཡོན་སྤེལ་བ་དང་དུས་མཚུངས་སུ་བསམ་པའི་དཔལ་ཡོན་སྤེལ་བར་འབད་བརྩོན་བྱེད་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དུས་རིམ་ཞིག་ཡིན། དགུ། འཛམ་གླིང་གི་སྔོན་ཐོན་ཆུ་ཚད་བར་གྱི་ཧེ་བག་རིམ་བཞིན་ཆུང་དུ་གཏོང་བ་དང་། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་རྨང་གཞིའི་ཐོག་རླབས་ཆེ་བའི་ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་ཀྱི་བསྐྱར་དར་མངོན་འགྱུར་བྱེད་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དུས་རིམ་ཡིན། དོན་ཚན་དང་པོ་དང་དགུ་པ་ནི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཐོག་མའི་དུས་རིམ་གྱི་གཞི་རྩའི་ཁྱད་ཆོས་དང་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ལས་འགན་སྤྱི་སྙིང་བསྡུས་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། གཞན་བདུན་པོ་ནི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཐོག་མའི་དུས་རིམ་གྱི་གཞི་རྩའི་ཁྱད་ཆོས་དང་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ལས་འགན་དེ་དཔལ་འབྱོར་དང་། ཆབ་སྲིད། རིག་གནས་སོགས་གང་ཅིའི་ཐད་སྤེལ་བ་ཞིག་ཡིན། དོན་ཚན་དགུ་པོས་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཐོག་མའི་དུས་རིམ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་བའི་བརྒྱུད་རིམ་རང་བཞིན་གྱི་ཁྱད་ཆོས་གང་ལེགས་མཚོན་ཡོད།\nསྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ལམ་ལུགས་འཕེལ་རྒྱས་དང་འཐུས་ཚང་དུ་གཏོང་རྒྱུ་ནི་དུས་ཡུན་རིང་པོའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བརྒྱུད་རིམ་ཞིག་ཡིན། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཐོག་མའི་དུས་རིམ་ནི་ལོ་རྒྱུས་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་དུས་རིམ་ཧ་ཅང་རིང་པོ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་འཕེལ་རིམ་ནང་ད་དུང་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་དུས་རིམ་བྱེ་བྲག་པ་དུ་མ་བརྒྱུད་དགོས་པ་དང་། དུས་སྐབས་མི་འདྲ་བར་དུས་རིམ་རང་བཞིན་གྱི་ཁྱད་ཆོས་མི་འདྲ་བ་མངོན་ངེས། འགུལ་རྣམ་གྱི་འཕེལ་རིམ་དེ་རིགས་ནི་གྲངས་འགྱུར་གསོག་འཇོག་ལས་བྱུང་བའི་ཆ་ཤས་ཀྱི་ངོ་བོའི་འགྱུར་ལྡོག་ཡིན་པ་དང་། རྨང་གཞི་གསར་པའི་ཐོག་སླར་ཡང་གྲངས་འགྱུར་གསར་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཆ་ཤས་ཀྱི་ངོ་བོའི་འགྱུར་ལྡོག་གི་བརྒྱུད་རིམ་ཡིན་ཞིང་། ཏང་གི་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་བཅུ་བདུན་པས་ཕྱོགས་བརྒྱད་ཀྱི་ཐད་ནས་དུས་རབས་གསར་པ་དང་དུས་རིམ་གསར་པའི་ནང་རང་རྒྱལ་འཕེལ་རྒྱས་བྱུང་བའི་དུས་རིམ་རང་བཞིན་གྱི་ཁྱད་ཆོས་གསར་པར་དབྱེ་ཞིབ་དང་སྙིང་བསྡུས་གཏིང་ཟབ་བྱས་ཡོད། དང་པོ། དཔལ་འབྱོར་གྱི་སྟོབས་ཤུགས་ཆེ་རུ་མངོན་གསལ་སོང་བ་དང་དུས་མཚུངས་སུ་ཐོན་སྐྱེད་ནུས་ཤུགས་ཀྱི་ཆུ་ཚད་སྤྱིའི་ཆ་ནས་ད་དུང་མཐོན་པོ་མིན་པ་དང་། རང་བརྟེན་གསར་གཏོད་བྱེད་ནུས་ད་དུང་ཆེན་པོ་མེད་པ། ཡུན་རིང་ཆགས་པའི་གྲུབ་ཚུལ་རང་བཞིན་གྱི་འགལ་བ་དང་རགས་ལས་ཅན་གྱི་འཕར་སྣོན་གཏོང་སྟངས་ད་དུང་རྩ་བའི་ཆ་ནས་འགྱུར་བ་བྱུང་མེད་པ། གཉིས་པ། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཚོང་རའི་དཔལ་འབྱོར་སྒྲིག་སྲོལ་རགས་ཙམ་བཙུགས་པ་དང་། དུས་མཚུངས་སུ་འཕེལ་རྒྱས་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་པའི་སྒྲིག་སྲོལ་དང་ལམ་སྲོལ་གྱི་འགོག་རྐྱེན་སྔར་བཞིན་གནས་ཡོད་པ་དང་། བསྒྱུར་བཅོས་འགག་སྒྲོལ་གྱི་མདུན་དུ་འགལ་བ་དང་གནད་དོན་ཟབ་མོ་ལྷགས་ཡོད། གསུམ་པ། མི་དམངས་ཀྱི་འཚོ་བ་སྤྱིའི་ཆ་ནས་འབྱོར་འབྲིང་གི་ཆུ་ཚད་དུ་སླེབས་པ་དང་། དུས་མཚུངས་སུ་ཡོང་འབབ་བགོ་བཤའི་ཧེ་བག་ཆེ་རུ་འགྲོ་བའི་འཕེལ་ཕྱོགས་ད་དུང་རྩ་བའི་ཆ་ནས་འགྱུར་ལྡོག་བྱུང་མེད་པ། གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་དབུལ་ཕོངས་མི་འབོར་དང་ཡོང་འབབ་དམའ་བའི་མི་འབོར་ད་དུང་གྲངས་འབོར་ངེས་ཅན་ཡོད་པ། ཕྱོགས་གང་ཅིའི་ཁེ་ཕན་གཅིག་གྱུར་གྱིས་འཆར་འགོད་དང་ཕྱོགས་ཡོངས་ལ་ལྟ་རྟོག་བྱེད་པའི་དཀའ་ཚད་ཆེ་རུ་ཕྱིན་པ། བཞི་པ། མཐུན་སྦྱོར་ངང་འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་བར་གྲུབ་འབྲས་མངོན་གསལ་ཐོབ་པ་དང་། དུས་མཚུངས་སུ་ཞིང་ལས་ཀྱི་རྨང་གཞི་ཞན་པ་དང་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་འཕེལ་རྒྱས་རྗེས་སུ་ལུས་པའི་རྣམ་པ་ད་དུང་འགྱུར་བ་བྱུང་མེད་པ་དང་། གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་གསེབ་བར་དང་། ས་ཁོངས་བར་གྱི་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ཧེ་བག་ཇེ་ཆུང་དུ་གཏོང་བ་དང་། དཔལ་འབྱོར་དང་སྤྱི་ཚོགས་མཐུན་སྦྱོར་ངང་འཕེལ་རྒྱས་ཡོང་བར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བའི་ལས་འགན་ལ་དཀའ་ཚེགས་ཆེན་པོ་ཡོད། ལྔ་པ། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་དམངས་གཙོའི་ཆབ་སྲིད་ཟམ་མི་ཆད་པར་གོང་དུ་སྤེལ་བ་དང་། ཁྲིམས་ལྟར་རྒྱལ་ཁབ་སྐྱོང་བའི་གཞི་རྩའི་ཐབས་ཇུས་ལག་ལེན་མཐར་ཕྱིན་བྱས་པ་དང་དུས་མཚུངས་སུ་དམངས་གཙོ་དང་ཁྲིམས་ལུགས་འཛུགས་སྤེལ་བྱ་རྒྱུ་དེ་མི་དམངས་དམངས་གཙོ་རྒྱ་སྐྱེད་གཏོང་བ་དང་དཔལ་འབྱོར་དང་སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་བའི་བླང་བྱ་དང་ད་དུང་ཡོངས་སུ་འཚམ་པོ་བྱུང་མེད་པས། ཆབ་སྲིད་སྒྲིག་སྲོལ་བསྒྱུར་བཅོས་མུ་མཐུད་ཟབ་སྤེལ་བྱ་དགོས། དྲུག་པ། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་རིག་གནས་སྔར་ལས་དར་རྒྱས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པོ་བྱུང་བ་དང་དུས་མཚུངས་སུ་མི་དམངས་ཀྱི་བསམ་པའི་རིག་གནས་ཀྱི་དགོས་མཁོ་ཉིན་བཞིན་ཆེ་རུ་འགྲོ་བ་དང་། མི་རྣམས་ཀྱི་བསམ་བློ་གཏོང་སྟངས་ལ་རང་ཚུགས་རང་བཞིན་དང་། གདམ་གསེས་རང་བཞིན། འགྱུར་བ་མང་བའི་རང་བཞིན་བཅས་མངོན་གསལ་ཆེ་རུ་ཕྱིན་ནས་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྔོན་ཐོན་རིག་གནས་འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་བར་བླང་བྱ་སྔར་ལས་མཐོ་བ་བཏོན་ཡོད། བདུན་པ། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གསོན་ཤུགས་མངོན་གསལ་ཆེ་རུ་ཕྱིན་པ་དང་དུས་མཚུངས་སུ་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གྲུབ་ཚུལ་དང་། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་རྩ་འཛུགས་རྣམ་པ། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཁེ་ཕན་ཆགས་སྟངས་བཅས་ལ་འགྱུར་ལྡོག་གཏིང་ཟབ་བྱུང་བ་དང་། སྤྱི་ཚོགས་འཛུགས་སྐྲུན་དང་དོ་དམ་བྱེད་པར་ཞིབ་འཇུག་བྱ་གཞི་གསར་པ་མང་པོ་འཕྲད་ཡོད། བརྒྱད་པ། ཕྱི་ཕྱོགས་ལ་སྒོ་འབྱེད་ཚད་ཉིན་བཞིན་ཇེ་ཆེར་འགྲོ་བ་དང་དུས་མཚུངས་སུ་རྒྱལ་སྤྱིའི་འགྲན་རྩོད་ཉིན་བཞིན་ཇེ་དྲག་ཏུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་ཅིང་། དར་རྒྱས་ཆེ་བའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་དཔལ་འབྱོར་དང་ཚན་རྩལ་ཐད་བཟང་ཆ་བཟུང་བའི་གནོན་ཤུགས་དུས་ཡུན་རིང་པོར་གནས་པས། སྔོན་དཔག་ཐུབ་པ་དང་སྔོན་དཔག་དཀའ་བའི་ཉེན་ཁ་ཇེ་མང་དུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པས། རྒྱལ་ནང་གི་འཕེལ་རྒྱས་དང་ཕྱི་ཕྱོགས་ལ་སྒོ་འབྱེད་པ་གཅིག་གྱུར་གྱིས་འཆར་འགོད་བྱེད་པའི་བླང་བྱ་སྔར་ལས་མཐོ་བ། མིག་སྔར་རང་རྒྱལ་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་དུས་རིམ་རང་བཞིན་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ནི། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཐོག་མའི་དུས་རིམ་གྱི་གཞི་རྩའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དེ་དུས་རབས་གསར་པ་དང་དུས་རིམ་གསར་པའི་བྱེ་བྲག་གི་མཚོན་ཚུལ་ཡིན། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཐོག་མའི་དུས་རིམ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དུས་རིམ་ཆེན་པོ་འདི་ཁོང་དུ་བརྟན་པོར་ཆུད་པར་མ་ཟད། དུས་སྐབས་མི་འདྲ་བའི་དུས་རིམ་རང་བཞིན་གྱི་ཁྱད་ཆོས་བྱེ་བྲག་པར་དབྱེ་ཞིབ་ནན་ཏན་བྱས་ན། ད་གཟོད་རང་རྒྱལ་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་གོང་དུ་འཕེལ་བའི་འཕེལ་ཕྱོགས་གཙོ་བོ་དང་ཁ་ཕྱོགས་ལ་བརྡར་ཤ་གནད་ལ་འཁེལ་བ་གཅོད་ཐུབ་པ་མ་ཟད། འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་བའི་འཐབ་ཇུས་དང་སྲིད་ཇུས་ཡང་དག་པ་གཏན་འབེབས་བྱེད་པར་བརྟེན་དགོས།\n(1) སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ངོ་བོ་མི་འདྲ་སྟེ། དམངས་གཙོའི་རིང་ལུགས་གསར་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ནི་མི་སེར་སྤེལ་ཡུལ་ཕྱེད་ཙམ་དང་བཀས་བཀོད་རྒྱུད་འཛིན་ཕྱེད་ཙམ་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་ནས་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་སུ་འཕེལ་བའི་བར་བརྒལ་གྱི་རང་བཞིན་ལྡན་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ཤིག་ཡིན་ཞིང་། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཐོག་མའི་དུས་རིམ་ནི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་གི་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་དུས་རིམ་ཞིག་ཡིན། དེ་ནི་རྩ་བ་ནས་མི་འདྲ་བའི་སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་དུས་རིམ་གཉིས་ཡིན།\n(2) གྲལ་རིམ་གྱི་གྲུབ་ཚུལ་མི་འདྲ་སྟེ། དམངས་གཙོའི་རིང་ལུགས་གསར་པའི་སྤྱི་ཚོགས་སུ་ད་དུང་བཤུ་གཞོག་གྲལ་རིམ་གནས་ཡོད་པ་དང་། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཐོག་མའི་དུས་རིམ་དུ་བཤུ་གཞོག་གྲལ་རིམ་མེད་ཅིང་། འབྱོར་ལྡན་གྲལ་རིམ་དེ་གྲལ་རིམ་ཞིག་ཡིན་པའི་ངོས་ནས་བཤད་ན་མེད་པར་གྱུར་ཟིན།\n(3) སྲིད་ཏང་ལམ་ལུགས་ཀྱི་གཞི་རྩའི་ཁྱད་ཆོས་མི་འདྲ་སྟེ། དམངས་གཙོ་རིང་ལུགས་གསར་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ནི་འབྱོར་མེད་གྲལ་རིམ་གྱིས་འགོ་ཁྲིད་བྱེད་པ་དང་། བཟོ་ཞིང་མནའ་འབྲེལ་གྱིས་རྨང་གཞི་བྱེད་པ། བཙན་རྒྱལ་རིང་ལུགས་དང་། བཀས་བཀོད་རྒྱུད་འཛིན་རིང་ལུགས། དཔོན་ངན་འབྱོར་ལྡན་གྲལ་རིམ་བཅས་ཀྱི་གསར་བརྗེའི་གྲལ་རིམ་ཁག་མཉམ་འབྲེལ་གྱིས་སྲིད་དབང་སྒེར་འཛིན་བྱེད་པར་ངོ་རྒོལ་བྱེད་ཅིང་། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཐོག་མའི་དུས་རིམ་གྱི་སྲིད་ཏང་ལམ་ལུགས་ཀྱི་གཞི་རྩའི་ཁྱད་ཆོས་ནི་གུང་ཁྲན་ཏང་གིས་འགོ་ཁྲིད་དང་། ཏང་མང་མཉམ་ལས། གུང་ཁྲན་ཏང་གིས་སྲིད་སྐྱོང་། ཏང་མང་སྲིད་ཞུགས། ཀྲུང་གོ་གུང་ཁྲན་ཏང་དང་དམངས་གཙོའི་ཏང་ཤོག་ཁག་ནི་འཐབ་གྲོགས་བཟང་པོ་ཡིན།\n(4) མི་དམངས་དམངས་གཙོའི་སྲིད་དབང་སྒེར་འཛིན་གྱི་གོ་དོན་མི་འདྲ་སྟེ། དམངས་གཙོའི་རིང་ལུགས་གསར་པའི་སྤྱི་ཚོགས་སུ་མི་དམངས་དམངས་གཙོའི་སྲིད་དབང་སྒེར་འཛིན་གྱིས་དགྲར་འཛིན་གྲལ་རིམ་དྲག་གནོན་བྱས་ཏེ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་དམངས་གཙོ་རིང་ལུགས་གསར་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ནས་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་སུ་བར་བརྒལ་བྱེད་ཐུབ་པར་སྲུང་སྐྱོབ་བྱ་རྒྱུ་དང་། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་སུ་མི་དམངས་དམངས་གཙོའི་སྲིད་དབང་སྒེར་འཛིན་ནི་གཙོ་བོ་དགྲར་འཛིན་མཁན་དང་གཏོར་བཤིག་གཏོང་མཁན་ལ་སྲིད་དབང་སྒེར་འཛིན་བྱ་རྒྱུ་དེ་ཡིན་ཞིང་། ལས་འགན་གཙོ་བོ་དེའང་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་སྲ་བརྟན་དང་འཛུགས་སྐྲུན་བྱ་རྒྱུར་བསྒྱུར་ཡོད།\n(5) དཔལ་འབྱོར་གྲུབ་ཚུལ་མི་འདྲ་སྟེ། དཔལ་འབྱོར་ཐད་དཔལ་འབྱོར་སྣ་མང་མཉམ་གནས་གང་ལེགས་བྱས་ཡོད་མོད། འོན་ཀྱང་དམངས་གཙོ་རིང་ལུགས་གསར་པའི་སྤྱི་ཚོགས་སུ་སྤྱི་ལ་དབང་བའི་ལམ་ལུགས་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་གྱིས་གཙོ་ཁྲིད་ཀྱི་གོ་གནས་ཁོ་ན་བཟུང་བ་ལས་རྒྱལ་དམངས་དཔལ་འབྱོར་གྱི་གཙོ་ཤུགས་མིན། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཐོག་མའི་དུས་རིམ་དུ་སྤྱི་ལ་དབང་བའི་ལམ་ལུགས་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་ནི་རྒྱལ་དམངས་དཔལ་འབྱོར་གྱི་གྲུབ་ཆ་གཙོ་བོ་ཡིན་པས་དེའི་གོ་གནས་དང་ནུས་པ་ཆེས་ཆེར་མཐོ་རུ་ཕྱིན་ཡོད།\n(6) ཐོན་སྐྱེད་སྤྱི་ཚོགས་ཅན་དུ་འགྱུར་བའི་ཚད་མི་འདྲ་སྟེ། དམངས་གཙོ་རིང་ལུགས་གསར་པའི་སྤྱི་ཚོགས་སུ་ཅུང་དམའ་བ་དང་། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཐོག་མའི་དུས་རིམ་དུ་ཅུང་མཐོ་བ་ཡིན།\nསྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཐོག་མའི་དུས་རིམ་དེ་སྤྱི་ལོ1956ལོར་ཐོན་སྐྱེད་རྒྱུ་ཆ་སྒེར་ལ་དབང་བའི་ལམ་ལུགས་ལ་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་བསྒྱུར་བཀོད་གཞི་རྩའི་ཆ་ནས་ལེགས་འགྲུབ་བྱུང་བ་ནས་བཟུང་། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་དེང་རབས་ཅན་དེ་རང་རྒྱལ་དུ་གཞི་རྩའི་ཆ་ནས་མངོན་འགྱུར་མ་བྱུང་བར་ཉུང་མཐར་ཡང་ལོ་ངོ་བརྒྱའི་དུས་ཡུན་དགོས། ཡུན་རིང་གི་རང་བཞིན་དེ་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་སྔོན་འགྲོའི་ཆ་རྐྱེན་དང་། དངོས་ཡོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ། འཛམ་གླིང་གི་དཔལ་འབྱོར་འཕེལ་ཚུལ་བཅས་ཀྱིས་ཐག་བཅད་པ་ཞིག་རེད།\nཏེང་ཞའོ་ཕིང་གིས་བསྟན་དོན། ད་ལྟ་ང་ཚོས་ཀྱང་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་སྤེལ་བཞིན་ཡོད་མོད། འོན་ཀྱང་དོན་དངོས་ཐོག་མི་འདང་བ་རེད། མི་འདང་པ་ཞེས་པ་ནི་མར་ཁེ་སིས་གསུངས་པའི“གུང་ཁྲན་རིང་ལུགས་ཀྱི་དུས་རིམ་དམའ་ཤོས”ཏེ་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་དུས་རིམ་གྱི“ཐོབ་ཐང”འདང་གི་མེད་པ་དེ་རེད། “ཚད་མི་འདང་བ”དེ་རིགས་ནི་གཙོ་བོ་དངོས་པོ་དང་ལག་རྩལ་གྱི་རྨང་གཞིའི་ཐད་མི་འདང་བ་དང་། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་ལམ་ལུགས་དང་སྟེང་གི་བཀོད་པའི་ཐད་ནར་སོན་དང་འཐུས་ཚང་མ་བྱུང་བའི་ཐོག་ནས་ཀྱང་མཚོན་ཡོད། དེའི་ཐོག་ནས་ཀྲུང་གོར་ད་ལྟ་གནས་པའི་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་དུས་རིམ་དང་མར་ཁེ་སིའི་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྲོལ་གཏོད་མཁན་གྱིས་བསམ་ཚོད་བྱས་པའི་མ་འོངས་པའི་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་དུས་རིམ་བར་དངོས་པོ་དང་ལག་རྩལ་གྱི་རྨང་གཞིའི་ཐོག་ཧེ་བག་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་དང་། དེ་ལས་བྱུང་བའི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་འཕེལ་རྒྱས་ཆུ་ཚད་ཐད་མི་འདང་བ་མཚོན་པ་རེད། རང་རྒྱལ་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཐོག་མའི་དུས་རིམ་གྱི་ཡུན་རིང་རང་བཞིན་དེ་རྩ་བའི་ཐོག་ནས་བཤད་ན་ཀྲུང་གོ་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་སུ་སྐྱོད་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་དང་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པར་མཁོ་བའི་དངོས་པོའི་རྨང་གཞི་ལས་བྱུང་བ་ཞིག་རེད།\n1. རང་རྒྱལ་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་སུ་བསྐྱོད་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་སྔོན་འགྲོའི་ཆ་རྐྱེན་གྱིས་ཐོག་མའི་དུས་རིམ་གྱི་ཡུན་རིང་རང་བཞིན་གཏན་ཁེལ་བྱས་ཡོད། རང་རྒྱལ་སྔོན་ཆད་དཔལ་འབྱོར་དང་རིག་གནས་རྗེས་ལུས་ཐེབས་པའི་མི་སེར་སྤེལ་ཡུལ་ཕྱེད་ཙམ་དང་བཀས་བཀོད་རྒྱུད་འཛིན་ཕྱེད་ཙམ་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་སུ་གནས་ཡོད་ཅིང་། མ་རྩའི་རིང་ལུགས་འཕེལ་རྒྱས་གང་ལེགས་བྱུང་བའི་དུས་རིམ་བརྒྱུད་མྱོང་མེད། དེ་ལྟར་བྱས་ན་རང་རྒྱལ་གྱིས་དམངས་གཙོའི་རིང་ལུགས་གསར་པའི་གསར་བརྗེ་བརྒྱུད་དེ་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་སུ་སླེབས་པའི་སྐབས་སུ། ཐོན་སྐྱེད་ནུས་ཤུགས་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་བའི་ཆུ་ཚད་དང་དེ་བཞིན་དཔལ་འབྱོར་སྤྱི་ཚོགས་ཅན་དང་། ཚོང་ར་ཅན། དེང་རབས་ཅན་བཅས་སུ་འགྱུར་ཚད་ཚང་མ་དར་རྒྱས་ཆེ་བའི་མ་རྩའི་རིང་ལུགས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལུས་ཡོད། དེས་ང་ཚོར་ངེས་པར་དུ་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དུས་སྐབས་ཧ་ཅང་རིང་པོ་ཞིག་གི་ནང་དུ་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཐོན་སྐྱེད་ནུས་ཤུགས་ཀྱི་རྨང་གཞི་དར་རྒྱས་ཆེ་བ་གསར་འཛུགས་དང་འཕེལ་རྒྱས་བཏང་ནས་དཔལ་འབྱོར་སྤྱི་ཚོགས་ཅན་དང་། ཚོང་ར་ཅན། དེང་རབས་ཅན་བཅས་སུ་འགྱུར་ཚད་མཐོ་རུ་བཏང་སྟེ་བཟོ་ལས་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་བྱེད་དགོས་པའི་བླང་བྱ་བཏོན་ཡོད། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དུས་སྐབས་འདི་ནི་རང་རྒྱལ་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཐོག་མའི་དུས་རིམ་ཡིན།\n2. རང་རྒྱལ་གྱི་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་གྱིས་ཐོག་མའི་དུས་རིམ་གྱི་ཡུན་རིང་རང་བཞིན་ཐག་གཅོད་བྱས་ཡོད། རང་རྒྱལ་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ད་དུང་དར་རྒྱས་བྱུང་མེད་པའི་དུས་རིམ་དུ་གནས་ཡོད། རྒྱལ་ཁབ་བཙུགས་ཚུན་དང་ལྷག་པར་དུ་སྐབས་བཅུ་གཅིག་པའི་ཀྲུང་ཨུ་ཚང་འཛོམས་གྲོས་ཚོགས་ཐེངས་གསུམ་པ་འཚོགས་ཚུན་རང་རྒྱལ་ལ་འགྱུར་ལྡོག་གཏིང་ཟབ་བྱུང་ཡོད། འོན་ཀྱང་སྤྱིའི་ཆ་ནས་བཤད་ན། མི་འབོར་མང་བ་དང་། རྨང་གཞི་ཞན་པ། ས་ཁུལ་འཕེལ་རྒྱས་དོ་མི་མཉམ་པ། ཚན་རྩལ་དང་། སློབ་གསོ། རིག་གནས་བཅས་རྗེས་ལུས་ཐེབས་པ། མི་དམངས་ཀྱི་འཚོ་བའི་ཆུ་ཚད་ཅུང་དམའ་བ། ཐོན་སྐྱེད་ནུས་ཤུགས་དར་རྒྱས་བྱུང་མེད་པ་བཅས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་རྩ་བའི་ཆ་ནས་འགྱུར་ལྡོག་བྱུང་མེད་པ་དང་། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ལམ་ལུགས་ད་དུང་འཐུས་སྒོ་ཚང་བ་ཞིག་བྱུང་མེད་པ། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་སྒྲིག་སྲོལ་ད་དུང་འཐུས་ཚང་བྱུང་མེད་པ། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་དམངས་གཙོ་དང་ཁྲིམས་ལུགས་ད་དུང་འཐུས་ཚང་བྱུང་མེད་པ། སྤྱི་ཚོགས་ཐོག་བཀས་བཀོད་རྒྱུད་འཛིན་རིང་ལུགས་དང་མ་རྩ་རིང་ལུགས་ཀྱི་རུལ་སུངས་སུ་གྱུར་པའི་བསམ་བློ་དང་ཐོན་སྐྱེད་ཆུང་གྲས་ཀྱི་གོམས་གཤིས་སྟོབས་ཤུགས་ཀྱི་ཤུགས་རྐྱེན་ད་དུང་ཁྱབ་ཆེན་པོ་ཐེབས་ཡོད། དེའི་ཐོག་ནས་དེང་རབས་ཅན་མངོན་འགྱུར་བྱས་ཏེ་རང་རྒྱལ་འདི་ཉིད་སྟོབས་འབྱོར་དང་། དམངས་གཙོ། ཤེས་རིག་བཅས་ལྡན་པའི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཏུ་འཛུགས་སྐྲུན་བྱ་དགོས་ན་ད་དུང་ལམ་ཐག་ཧ་ཅང་རིང་པོ་བསྐྱོད་དགོས་པ་གསལ་པོར་མཚོན་ཡོད།\n3. འཛམ་གླིང་ཧྲིལ་པོའི་དཔལ་འབྱོར་གྱི་འཕེལ་ཕྱོགས་ཀྱིས་ཐོག་མའི་དུས་རིམ་གྱི་ཡུན་རིང་རང་བཞིན་ཐག་གཅོད་བྱས་ཡོད། འཛམ་གླིང་འཁྲུག་ཆེན་ཐེངས་གཉིས་པའི་རྗེས་སུ། འཛམ་གླིང་ཁྱབ་ཁོངས་ཀྱི་ཚན་རྩལ་གསར་བརྗེ་མགྱོགས་མྱུར་ངང་འཕེལ་རྒྱས་བྱུང་བ་དང་བསྟུན་ནས། དར་རྒྱས་ཆེ་བའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁ་ཤས་ཀྱི་ཐོན་སྐྱེད་ནུས་ཤུགས་ལ་འཕེལ་རྒྱས་ཚད་མཐོན་པོ་བྱུང་བ་དང་། དཔལ་འབྱོར་འཕར་སྣོན་བྱེད་སྟངས་གསར་པ་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་བྱུང་ཞིང་། མིའི་རིགས་དུས་རབས21པར་སླེབས་པའི་སྐབས་སུ། ཤེས་བྱའི་དཔལ་འབྱོར་གྱི་གནས་ཚུལ་བྱུང་། དེས་ན་རང་རྒྱལ་གྱིས་མངོན་འགྱུར་བྱ་དགོས་པའི་དེང་རབས་ཅན་ལ་དཀའ་ཚེགས་དང་རྙོག་འཛིང་རང་བཞིན་སྔར་བས་ཆེ་བ་ལྡན་པས། ང་ཚོས་ངེས་པར་དུ་དུས་ཡུན་ཧ་ཅང་རིང་པོ་ཞིག་བརྒྱུད་ན། གཞི་ནས་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ལ་མཁོ་བའི་དངོས་པོ་དང་ལག་རྩལ་གྱི་རྨང་གཞི་བྱང་ཆུབ་པ་ཞིག་དངོས་སུ་འཛུགས་ཐུབ། དེའི་གོང་ལ་རང་རྒྱལ་འདི་ཉིད་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཐོག་མའི་དུས་རིམ་དུ་མ་གཏོགས་གནས་མི་ཐུབ།\nམདོར་ན། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཐོག་མའི་དུས་རིམ་ནི་ཀྲུང་གོའི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དངོས་ཡིན་ལ། ཀྲུང་གོའི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བརྒྱུད་རིམ་ཡང་ཡིན་པས། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བརྒྱུད་རིམ་འདིའི་ནང་གི་འཕོ་འགྱུར་རབ་དང་རིམ་པ་མངོན་འགྱུར་བྱེད་པར་ཉུང་མཐའ་ཡང་ལོ་ངོ་བརྒྱ་ཡི་དུས་ཡུན་དགོས།\nརྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གཞི་རྩའི་གནས་ཚུལ་ལ་གཞི་ཚུགས་པ་དང་། འགལ་བ་གཙོ་བོར་ཁ་ཕྱོགས་ན། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྩ་བའི་ལས་འགན་ནི། ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་བགྲོད་ལམ་དེད་དེ་སྟོབས་ཤུགས་གཅིག་བསྡུས་ཀྱིས་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་དེང་རབས་ཅན་དུ་འགྱུར་བའི་འཛུགས་སྐྲུན་བྱ་རྒྱུ་དེ་ཡིན།\nསྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཐོག་མའི་དུས་རིམ་གྱི་གཞི་རྩའི་ལམ་ཕྱོགས་དེ་སྤྱི་ལོ1987ལོར་ཀྲུང་གུང་གི་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་བཅུ་གསུམ་པའི་ཐོག་རྒྱལ་ཡོངས་མི་རིགས་ཁག་གི་མི་དམངས་ལ་འགོ་ཁྲིད་དང་མཐུན་སྒྲིལ་བྱས་ཏེ་དཔལ་འབྱོར་འཛུགས་སྐྲུན་ལྟེ་བར་བཟུང་ཐོག་གཞི་རྩའི་རྩ་དོན་བཞི་མཐའ་འཁྱོངས་དང་། བསྒྱུར་བཅོས་སྒོ་འབྱེད་མཐའ་འཁྱོངས། རང་སྟོབས་རང་སྤེལ། དཀའ་སྤྱད་ལས་སྐྲུན་བཅས་བྱས་ནས་རང་རྒྱལ་འདི་ཉིད་སྟོབས་འབྱོར་དང་། དམངས་གཙོ། ཤེས་དཔལ་བཅས་ལྡན་པའི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་དེང་རབས་ཅན་དུ་འགྱུར་བའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཏུ་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་ཆེད་འབད་འཐབ་བྱ་དགོས་ཞེས་བཏོན་ཡོད། གཞི་རྩའི་ལམ་ཕྱོགས་འདིའི་ནང་དོན་གཙོ་བོ་ནི“དཔལ་འབྱོར་འཛུགས་སྐྲུན་ལྟེ་གནད་དུ་འཛིན་པ་དང་། གཞི་རྩའི་རྩ་དོན་བཞི་རྒྱུན་འཁྱོངས། བསྒྱུར་བཅོས་སྒོ་འབྱེད་རྒྱུན་འཁྱོངས། ལྟེ་གནས་གཅིག་དང་གཞི་རྩའི་གནད་གཉིས”ཞེས་པ་དེ་ཡིན།\nཀྲུང་གུང་གི་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་བཅུ་བདུན་པས་གཞི་རྩའི་ལམ་ཕྱོགས་ལ་ཁ་གསབ་བྱས་ཡོད་དེ། སྔར་གྱི“འབྱོར་ཕྱུག་དང་། དམངས་གཙོ། ཤེས་རིག”བཅས“འབྱོར་ཕྱུག་དང་། དམངས་གཙོ། ཤེས་དཔལ། ཞི་མཐུན”བཅས་སུ་བསྒྱུར་ཡོད།\nདཔལ་འབྱོར་རྩ་འཛིན་ནི། ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པ་ནི། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་འོག་ཚོང་རའི་དཔལ་འབྱོར་འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་བ་དང་། ཐོན་སྐྱེད་ནུས་ཤུགས་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་བཅིངས་འགྲོལ་དང་འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་བ་དེ་ཡིན། རྒྱལ་དམངས་དཔལ་འབྱོར་འཕེལ་རྒྱས་ལེགས་ཤིང་མགྱོགས་པོ་ཡོང་བ་བྱས་ནས་མི་དམངས་ཀྱིས་བསྒྱུར་བཅོས་དང་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་གྲུབ་འབྲས་མཉམ་སྤྱོད་ཐུབ་པར་འགན་ལེན་བྱ་དགོས།\nཆབ་སྲིད་རྩ་འཛིན་ནི། ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་དམངས་གཙོའི་ཆབ་སྲིད་འཛུགས་སྤེལ་བྱ་རྒྱུ་ནི་ཀྲུང་གོ་གུང་ཁྲན་ཏང་གི་འགོ་ཁྲིད་འོག མི་དམངས་ཀྱིས་རང་ཁྱིམ་རང་བདག་བྱེད་པའི་རྨང་གཞིའི་ཐོག་ཁྲིམས་ལྟར་རྒྱལ་ཁབ་སྐྱོང་བ་དང་། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་དམངས་གཙོའི་ཆབ་སྲིད་གོང་འཕེལ་གཏོང་རྒྱུ་དེ་ཡིན། སྤྱི་ཚོགས་ལྷིང་འཇགས་དང་། སྲིད་གཞུང་སྤྱོད་གཙང་ནུས་ལྡན། རྒྱལ་ཡོངས་མི་རིགས་ཁག་གི་མི་དམངས་མཐུན་སྒྲིལ་འཆམ་མཐུན། སྐྱེ་སྟོབས་ཀྱི་དཔལ་འབར་བ་བཅས་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་རྣམ་པ་མངོན་དུ་འགྱུར་བར་བྱ་དགོས།\nརིག་གནས་རྩ་འཛིན། ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་རིག་གནས་འཛུགས་སྤེལ་བྱ་རྒྱུ་ནི་མར་ཁེ་སི་རིང་ལུགས་སློབ་སྟོན་དུ་འཛིན་པ་དང་། ཕུགས་བསམ་ལྡན་པ། ཀུན་སྤྱོད་བཟང་བ། རིག་གནས་ཡོད་པ། སྒྲིག་ཁྲིམས་སྲུང་བ་བཅས་ཀྱི་སྤྱི་དམངས་གསོ་སྐྱོང་བྱ་རྒྱུ་དམིགས་ཡུལ་དུ་བཟུང་སྟེ། དེང་རབས་ཅན་དང་། འཛམ་གླིང་། མ་འོངས་པ་བཅས་ལ་ཁ་ཕྱོགས་པ་དང་། མི་རིགས་དང་། ཚན་རིག་དང་མཐུན་པ། མང་ཚོགས་བཅས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་རིག་གནས་གོང་འཕེལ་གཏོང་རྒྱུ་དེ་ཡིན། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ལྟེ་བའི་རིན་ཐང་མ་ལག་འཛུགས་སྤེལ་བྱས་ནས་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་རིག་གནས་དར་རྒྱས་གོང་འཕེལ་ཡོང་བར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་དགོས།\nསྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་རྩ་འཛིན། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་འཆམ་མཐུན་སྤྱི་ཚོགས་འཛུགས་སྐྲུན་བྱ་རྒྱུ་ནི་དམངས་གཙོ་དང་ཁྲིམས་ལུགས། དྲང་སྙོམས་དྲང་བདེན། ཟོལ་མེད་མཛའ་མཐུན། སྐྱེ་སྟོབས་ཀྱི་དཔལ་རབ་ཏུ་འབར་བ། ལྷིང་འཇགས་དང་སྒྲིག་ལམ་ལྡན་པ། མི་དང་རང་བྱུང་ཁམས་འཆམ་མཐུན་མཉམ་གནས་བཅས་ཀྱི་སྤྱིའི་བླང་བྱ་དང་ཐུན་མོང་ཐོག་འཛུགས་སྐྲུན་དང་ཐུན་མོང་ཐོག་ལོངས་སྤྱོད་བྱེད་པའི་རྩ་དོན་ལྟར། དམངས་འཚོ་ལེགས་བཅོས་བྱ་རྒྱུ་གཙོ་གནད་དུ་འཛིན་པ་དང་། མི་དམངས་ཀྱིས་དོ་ཁུར་ཆེན་པོ་བྱེད་པ་དང་། ཆེས་ཐད་ཀར་ཡིན་པ། ཆེས་དངོས་ཡོད་ཡིན་པ་བཅས་ཀྱི་ཁེ་ཕན་གྱི་གནད་དོན་ཐག་གཅོད་ཡག་པོ་བྱས་ཏེ། མི་དམངས་ཡོངས་ཀྱིས་གང་ནུས་དེ་སྒྲུབ་དང་གང་འོས་དེ་ཐོབ་བྱེད་ལ་འཆམ་མཐུན་མཉམ་གནས་ཀྱང་ཡིན་པའི་རྣམ་པ་ཆགས་པར་འབད་བརྩོན་བྱ་དགོས།\nསྐྱེ་ཁམས་དཔལ་ཡོན་གྱི་རྩ་འཛིན་ནི། ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོང་དང་། ཐོན་ཁུངས་གྲོན་ཆུང་གི་གཞི་རྩའི་རྒྱལ་ཇུས་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱེད་པ་དང་། ལྗང་མདོག་འཕེལ་རྒྱས་དང་། འཁོར་རྒྱུག་འཕེལ་རྒྱས། ཐཱན་ཉུང་འཕེལ་རྒྱས་བཅས་ལ་སྐུལ་འདེད་ཤུགས་ཆེར་བཏང་སྟེ། ཐོན་ཁུངས་གྲོན་ཆུང་དང་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་བཀོད་པ་དང་། ཐོན་ལས་གྲུབ་ཚུལ། ཐོན་སྐྱེད་བྱེད་སྟངས་བཅས་ཆགས་པར་བྱེད་པ་དང་། འབྱུང་རྩ་ནས་ཁོར་ཡུག་ཇེ་སྡུག་ཏུ་འགྲོ་བའི་འཕེལ་ཕྱོགས་བསྒྱུར་ཏེ། མཛེས་སྡུག་ལྡན་པའི་ཀྲུང་གོ་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པར་འབད་བརྩོན་བྱེད་པ་དང་། ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་ནམ་ཡང་རྒྱུན་མཐུད་ངང་འཕེལ་རྒྱས་ཡོང་བར་བྱེད་དགོས།\nགོམ་པ་གསུམ་པ། དུས་རབས21པའི་དུས་དཀྱིལ་དུ་སླེབས་སྐབས་རྒྱལ་དམངས་ཐོན་སྐྱེད་ཀྱི་སྤྱིའི་རིན་ཐང་བསྡོམས་འབོར་སླར་ཡང་ལྡབ་གཅིག་འཕར་བ་དང་། མི་རེའི་ཆ་སྙོམས་ཀྱི་རྒྱལ་དམངས་ཐོན་སྐྱེད་ཀྱི་སྤྱིའི་རིན་ཐང་བསྡོམས་འབོར་དར་རྒྱས་འབྲིང་བ་བྱུང་བའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཆུ་ཚད་དུ་སླེབས་པ། མི་དམངས་ཀྱི་འཚོ་བ་ཅུང་ཕྱུག་པ། དེང་རབས་ཅན་གཞི་རྩའི་ཆ་ནས་མངོན་འགྱུར་ཡོང་བ་བཅས་བྱ་དགོས།\nལྔ། སྐྱེ་ཁམས་དཔལ་ཡོན་འཛུགས་སྤེལ་བྱས་ཏེ་ནུས་ཁུངས་དང་ཐོན་ཁུངས་གྲོན་ཆུང་དང་སྐྱེ་ཁམས་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོང་བྱེད་པའི་ཐོན་ལས་གྲུབ་ཚུལ་དང་། འཕར་སྣོན་གཏོང་སྟངས། འཛད་སྤྱོད་བྱེད་སྟངས་བཅས་གཞི་རྩའི་ཆ་ནས་ཆགས་པར་བྱ་དགོས།\n1 360རིག་མཛོད། 2018-05-08\nཆབ་སྲིད། སྤྱི་ཚོགས། ལམ་ལུགས། ཐོག་མའི་དུས་རིམ།


Kagyu Gunchoe Teachings Live Webcast – The Four Dharmas of Gampopa | Karmapa – The Official Website of the 17th Karmapa\nBecause of the Covid 19 pandemic, this year’s Kagyu Gunchoe winter gathering had to be postponed, however there will be teachings on the “Four Dharmas of Gampopa”. These teachings were initially intended for monks participating in the Kagyu Gunchoe, but due to requests from many students, they will now be webcast live.\n8.30am New York;\n00.30am + 1 day Sydney.\nTibetan, Chinese, English, French, Spanish\nའདི་ལོར་རིམས་ནད་ཀྱི་དབང་གིས་བཀའ་བརྒྱུད་དགུན་ཆོས་མཛད་རིམ་ཕྱིར་འཐེན་བྱ་དགོས་བྱུང་ཡང་། ༧རྒྱལ་དབང་ཀརྨ་པ་མཆོག་ནས་བཤད་གྲྭའི་སློབ་གཉེར་བ་རྣམས་ལ་དྭགས་པོའི་ཆོས་བཞིའི་གསུང་ཆོས་གནང་རྒྱུ་ཡིན་པར་མ་ཟད། དད་ལྡན་མང་པོའི་རེ་བ་ལྟར་གསུང་ཆོས་དེ་ཉིད་མང་ཚོགས་ལ་དྲ་ལམ་ཐོག་ཐད་གཏོང་བྱ་ཆོག་པའི་ཞལ་བཞེས་བྱུང་བ་རེད།\nསྐད་ཡིག ། བོད་སྐད། དབྱིན་ཡིག །རྒྱ་ཡིག །ཕ་རེན་སིའི་སྐད། སེ་པན་གྱི་སྐད།\nདུས་ཚོད། ༢༠༢༠ ལོའི་ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༢༨ ནས་ ༢༠༢༡ ལོའི་ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༣ བར།\nཆུ་ཚོད། GMT 1.30 pm\nརྒྱ་གར། 7.00 pm\nརྒྱ་ནག ། 9.30 pm\nཔེ་རེ་ས། 2.30 pm\nནེའུ་ཡོག ། 8.30 am\nསིད་ནི། 00.30 am (+ 1 day)\n日期： 2020/12/28 – 2021/01/03\n印度 下午 7:00 pm\n台北 下午 9:30 pm\n巴黎 下午 2:30 pm\n紐約 上午 8:30 am\n悉尼 凌晨 0:30 （+ 1日）\n其他時區查詢可使用Time Zone Converter\nThe Six Perfections and the Three Trainings, His Holiness the 17th Karmapa’s Teachings on Gampopa’s Ornament of Precious LiberationMarch 5, 2020


Wylie:Lam dri ma med pa dngul sgong ngag pa'i skor - gDams Ngag mDzod\nWylie:Lam dri ma med pa dngul sgong ngag pa'i skor\nDamngak Dzö Volume 13 (པ་) / Pages 16-22 / Folios 8b2 to 11b1\nVolumes List > Volume 13 > Text #2 (No Translation) (བོད་སྐད་) Scroll to Research Info Catalog Information for this text:\nAuthor not found. ལམ་དྲི་མ་མེད་པ་དངུལ་སྒོང་ངག་པའི་སྐོར་. གདམས་ངག་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད།, པོད་ ༼པ་༽, 16-22. ཏེ་ལི་་་རྒྱ་གར་: ཞེ་ཆེན་དཔེ་མཛོད་ཁང་, ༡༩༩༩.\nAuthor not found. lam dri ma med pa dngul sgong ngag pa'i skor. In gdams ngag rin po che'i mdzod, Volume 13 (པ་), 16-22. New Delhi: Shechen Publications, 1999. Enlarged reprint of the 1979 edition published by Dilgo Khyentse Rinpoche from prints from the dpal spungs xylographs.\ngrub pa thob pa lnga bcu rtsa lnga'i gdams pa/_lam dri ma med pa dngul sgong dag pa'i skor zhes bya ba rdzogs so//\nlam dri ma med pa dngul sgong (see note) ngag pa'i skor bzhugs so/\nBegin-End Pages (Western): 16-22\nBegin Tibetan page and line #: 8b2\n2012 Dingri Volume Version: ལམ་དྲི་མ་མེད་པ་དངུལ་སྒོང་དག་པའི་སྐོར་-Dingri Volume 1 KA\nPakma Karpo Commentary: ཞི་བྱེད་ཀྱི་ཁྲིད་དམ་པའི་དགོངས་རྒྱན་-Padma Karpo\n༡༨ ༈ །ལམ་དྲི་མ་མེད་པ་དངུལ་སྒོང་དག་པའི་སྐོར་བཞུགས་སོ།(གཞུང་གི་དོན་བསྡུས་པའོ།) །བླ་མ་དམ་པ་རྣམས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །འགྲོ་བའི་མགོན་པོ་མི་ཡི་སྐྱེས་མཆོག་མཐོང་ལམ་ཆེན་པོའ་ཡེ་ཤེས་རྒྱུད་ལ་འཁྲུངས་པའི་དམ་པ་དེས། གྲུབ་ཐོབ་ཕོ་མོ་ལྔ་བཅུ་རྩ་ལྔའི་གདམས་པ་རྣམས། །ལམ་སྐོར་ལྔར་བསྡུས་ཏེ་བླ་མ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཀུན་དགའ་ལ་གཏད་པ་ཡིན་ནོ། །ལམ་སྐོར་དང་པོ། ཤེས་བྱའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བདེན་པ་གཉིས་སུ་གཏན་ལ་ཕབ་པས། གཉིས་འཛིན་གྱི་བློ་རང་སར་ཞིག་སྟེ། ཆོས་རྣམས་བདེན་མེད་དུ་རྟོགས་པ་འདི་ནི་ཀླུ་སྒྲུབ་སྙིང་པོའ་བོའགདམས་པ་ཡིན། ༡ ཡུལ་སྣ་ཚོགས་ལ་རོ་སྙོམས་པས། གཉིས་འཛིན་གྱི་བློ་རང་སར་ཞིག་སྟེ། ཆོས་རྣམས་དུ་མ་རོ་གཅིག་ཏུ་རྟོགས་པ་འདི་ནི། ཤེས་རབ་བཟང་པོའ་བོའགདམས་པ་ཡིན། རིག་པས་ཆོས་རྣམས་གཏན་ལ་ཕབ་པས། ཆེད་འཛིན་བློའི་སྤུ་རིས་སུབ་ནས། འཁྲུལ་པའི་བའིཡིད་རང་གྲོལ་དུ་རྟོགས་པ་འདི་ནི། གདམས་པ་ཡིན། ༣་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་གྱི་ཉེས་སྤྱོད་བསྡོམས་པས། ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པས་གོས་དོན་མེད་དེ། གཉེན་པོ་སྟོབས་སུ་གྱུར་པ་བའདི་ནི། ཡོན་ཏན་འོད་ཀྱི་གདམས་པ་ཡིན། ཤེས་བྱའི་གནས་ལ་བློ་སྦྱངས་པས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་མངོན་དུ་གྱུར་ཏེ། གཟུགས་སྐུ་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཆེ་བ་ལས་འཆར་བ་འདི་ནི། རཏྣ་ཨཱ་ཀཱ་ར་ཤཱནྟའི་གདམས་པ་ཡིན། ༥ སྒྲར་སྣང་དང་སྒྲ་\n༡༧ འཛིན་གྱི་ཤེས་པ་གཏན་ལ་ཕབ་པས། རང་རྒྱུད་དུ་འཛིན་པའི་བློ་ཞིག་སྟེ། །བདེན་མེད་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་མཚངས་རྟོགས་པ་འདི་ནི། བྲམ་ཟེ་ཤང་ཀུ་རའི་གདམས་པ་ཡིན། ༦ རིག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དངོས་འཛིན་གྱི་བློ་བཤིག་པས། སྤྲོས་བྲལ་དོན་གྱི་ཡེ་ཤེས་རྟོགས་ཏེ། འཁོར་བའི་ཤེས་པ་མཐའ་བྲལ་དུ་རྟོགས་པ་འདི་ནི། ཡེ་ཤེས་སྙིང་པོའ་བོའགདམས་པ་ཡིན། ༧ བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་གཉིས་ལ་ཡིད་སྦྱངས་པས། །བསྟན་པ་གཅིག་ལ་རྫོགས་ཏེ། །དོན་གཉིས་མངོན་དུ་གྱུར་པ་བའདི་ནི། །ཤཱནྟ་དེ་པའི་གདམས་པ་ཡིན། ༨་།སེམས་ཀྱི་སྣང་ཡུལ་ངོས་བཟུང་ནས། །ཐབས་རྟེན་འབྲེལ་ལ་རྩལ་སྦྱངས་པས། །གཤིས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པ་འདི་ནི། །ཨཱ་དེ་བའི་གདམས་པ་ཡིན། ༩ །སྐབས་བརྒྱད་རྩ་བ་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ནས། ལམ་ལྔ་གདན་གཅིག་ལ་ཉམས་སུ་བླངས་པས། ས་བཅུ་དུས་གཅིག་ནོན་པ་འདི་ནི། །ཐོགས་མེད་ཞབས་ཀྱི་གདམས་པ་ཡིན། ༡༠ ཕར་ཕྱིན་དྲུག་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཏུ་བསྡུས་ནས། །སྟོང་པ་བཉིད་སྙིང་རྗེ་ཟུང་འཇུག་ཏུ་བསྒོམས་པས། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་གཉིས་མངོན་དུ་གྱུར་པ་བའདི་ནི། །གསེར་གླིང་པའི་བའིགདམས་པ་ཡིན། ༡༡ ལམ་སྐོར་གཉིས་པ། དག་སྣང་ལ་ཡིད་སྦྱངས་པས། །དངོས་འཛིན་གྱི་སྤུ་རིས་སུབས་ནས། །སྣང་བ་སྤྲུལ་སྐུར་འཆར་བ་འདི་ནི། །བུདྡྷ་གུ་ཧྱའི་གདམས་པ་ཡིན། ༡༢ །སྒྲ་དོན་ལ་ངག་སྦྱངས་པས། །ཆོས་བརྒྱད་ཀྱི་ཆགས་སྡང་སུབས་ཏེ། །གྲགས་པ་སྔགས་སུ་རྟོགས་པ་འདི་ནི། །ངག་གི་དབང་ཕྱུག་གྲགས་པའི་གདམས་པ་ཡིན། ༡༣ །སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སེམས་སྦྱངས་པས། །རང་བཞིན་བརྒྱད་ཅུའི་རྩ་བ་ཞིག་ནས། །འོད་གསལ་ཆོས་སྐུར་རྟོགས་པ་འདི་ནི། །གུ་དྷ་རི་པའི་གདམས་པ་ཡིན། ༡༤ །ཐབས་ལུས་ཀྱི་འཁྲུལ་འཁོར་གྱིས་གནད་སྦྱངས་པས། འཁྲུལ་པའི་བའིརླུང་རང་མལ་\n༡༨ དུ་བཅིངས་ཏེ། གཟུང་འཛིན་གྱི་རྟོགས་པ་བག་ལ་ཞ་བ་འདི་ནི། ཛ་བ་རི་པའི་གདམས་པ་ཡིན། ༡༥ རྩ་གསུམ་རླུང་གིས་སྦྱོར་བས་བཀང་པསབས། སྤྲོས་བྲལ་དོན་གྱི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་ནས། ཆོས་སྐུ་རྟེན་རང་གསལ་དུ་རྟོགས་པ་འདི་ནི། ཡེ་ཤེས་ཞབས་ཀྱི་གདམས་པ་ཡིན། ༡༦ རྩ་བའི་རླུང་ལྔ་གཏོད་ལ་མནན་པས། ཡན་ལག་གི་རླུང་ལྔ་ལས་སུ་རུང་སྟེ། ཡོན་ཏན་གྱི་འཆར་སྒོ་དུ་མ་རྟོགས་པ་འདི་ནི། ཀརྨ་བཛྲའི་གདམས་པ་ཡིན། ༡༧ རླུང་འབྱུང་འཇུག་གནས་གསུམ་ལ། ཡི་གེ་གསུམ་གྱི་བཟླས་པ་བྱས་པས། རིམ་ལྔ་གདན་གཅིག་ལ་རྫོགས་པ་འདི་ནི། ཀླུ་ཡི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་གདམས་པ་ཡིན། ༡༨ ཕྲ་རགས་ཀྱི་རླུང་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ནས། སྲོག་རྩོལ་གྱི་རླུང་དུམ་བུར་བཅད། །རྗེས་ལ་དོན་གྱི་ཡེ་ཤེས་རྟོགས་པ་འདི་ནི། ཨཱ་ནནྟའི་གདམས་པ་ཡིན། ༡༩ ལྟ་སྟངས་ཀྱིས་ཡུལ་ལ་རིག་པ་བསྒྱུར་བས། རླུང་དང་རྟོགས་པའི་འགྲོ་ལྡོག་བཅད་དེ། རྗེས་ལ་མ་བཅོས་པའི་རྟོགས་པ་འདི་ནི། བཱ་སུ་དྷཱ་རའི་གདམས་པ་ཡིན། ༢༠ ལྟ་སྟངས་ཀྱིས་རིག་པ་བྱེའུ་འཕུར་དུ་དེད་པས། འཁྲུལ་པའི་བའིརླུང་གིས་ཀླགས་བཙལ་དུ་མེད་དེ། འོད་གསལ་འགྲོ་འོང་མེད་པར་རྟོགས་པ་འདི་ནི། ཀྲིཥྞ་པའི་གདམས་པ་ཡིན། ༢༡ རྩ་བ་མ་རིག་པའི་རླུང་བཅིངས་པས། ཡན་ལག་གི་རླུང་ཕྲ་རགས་ཐམས་ཅད་ཚུད་ནས། རྩོལ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རླུང་དུ་རྟོགས་པ་འདི་ནི། པདྨ་བཛྲའི་གདམས་པ་ཡིན། ༢༢ ལམ་སྐོར་གསུམ་པ། ཉམས་མྱོང་གི་སྣ་བདེ་བས་འདྲེན་པར་བྱེད་པས། གཞན་ལུས་ཕྱག་རྒྱའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་བརྟན་ནས། བདེ་གསལ་སྟོང་པའི་བའིཉམས་དངོས་སུ་སྐྱེ་བར་བྱེད་པ་འདི་ནི། མཚོ་སྐྱེས་རྡོ་རྗེའི་གདམས་པ་ཡིན། ༢༣ རྟེན་དམན་པ་ལ་ཡོན་ཏན་སྐྱེ་དཀའ་བས། མཚན་ལྡན་རིགས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ལ་བརྟེན་ནས། དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པར་\n༡༩ བྱེད་པ་འདི་ནི། ཨིནྡྲ་བྷུ་ཏིའི་གདམས་པ་ཡིན། ༢༤ རྒྱུད་མ་སྨིན་པའི་མི་ལ། ཡོན་ཏན་རྩི་མི་ཆགས་པས། ཐོག་མར་རྒྱུད་སྦྱང་སྔོན་དུ་གཏོང་བ་འདི་ནི། ཌོམྦི་པའི་གདམས་པ་ཡིན། ༢༥ ཐབས་ཀྱི། དམ་ཚིག་ཉམས་པར་གྱུར་ན། ཡོན་ཏན་གྱི་འཆར་སྒོ་འགགས་པས། གཉེན་པོ་སྟོབས་ལྡན་བརྟེན་པ་འདི་ནི། ནག་པོ་ཞབས་ཀྱི་གདམས་པ་ཡིན། ༢༦ འོག་སྒོ་སྟེང་གིས་འཆུན་པར་གྱུར་ན། བདུད་རྩི་རང་འགག་ལ་འགྲོ་བ་ཡིན་པས། རྡོ་རྗེ་སྲིན་པོའ་ཁ་འཆིང་བ་འདི་ནི། ལཱུ་ཧི་པའི་གདམས་པ་ཡིན། ༢༨ འཁོར་ལོ་རང་གནས་སུ་གྲོལ་བས། དགའ་བ་བཞིའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེས་ནས། སྤྲོས་མེད་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པར་རྟོགས་པ་འདི་ནི། བི་པའི་གདམས་པ་ཡིན། ༢༩ བདེ་བ་དྲོད་ཀྱི་མེ་ཆེན་འབར་བས། ཁམས་ལྔའི་དྭངས་མ་ཞུ་ནས། འབྱུང་བའི་ཟག་པ་ཟད་པ་འདི་ནི། ཏཻ་ལོ་པའི་གདམས་པ་ཡིན། ༣༠ བདེ་བའི་རོ་སྟོང་པར་བརའབར་བས། གསལ་བ་རང་ཤུགས་ལས་གྲུབ་སྟེ། མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རྒྱས་འདེབས་པ་འདི་ནི། ཀུ་ཀུ་རི་པའི་གདམས་པ་ཡིན། ༣༡ རང་གསལ་མདངས་དང་ལྡན་པའི་ཉམས་ཀྱིས། ཡུལ་གྱི་འཁྲུལ་པ་བརང་སར་བཅོམ་ནས། རྟོགས་པའི་གདིང་མངོན་དུ་གྱུར་པ་བའདི་ནི། སྒེག་པའི་རྡོ་རྗེའི་གདམས་པ་ཡིན། ༣༢ དབབ་བཟུང་བཟློག་པ་དགྲམ་པའི་གནད་ཀྱིས། ཐིག་ལེ་རྡོ་རྗེའི་དབྱིངས་སུ་ཆགས་པར་གྱུར་ནས། ནམ་མཁའ་རྡོ་རྗེའི་གྲོང་དུ་འཇུག་པ་འདི་ནི། ནཱ་རོ་པའི་གདམས་པ་ཡིན། ༣༣ ལམ་སྐོར་བཞི་པ། བརྒྱུད་ལྡན་བླ་མའི་བྱིན་རླབས་ཕོག་པས། སྣང་བ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་རྟོགས་ནས། རང་གྲོལ་སྤང་བླང་མེད་པར་རྟོགས་པ་འདི་ནི། ས་ར་ཧའི་གདམས་པ་ཡིན། ༣༤ ཐབས་ཀྱི་སྦྱོར་བས་བློ་ཡི་སྤུ་རིས་བཤིག་པས། ཆོས་ཉིད་མ་བཅོས་པའི་དོན་མངོན་དུ་\n༢༠ གྱུར་ནས། རེ་དོགས་མེད་པའི་གནས་ལུགས་རྟོགས་པ་འདི་ནི། སཱ་ག་རའི་གདམས་པ་ཡིན། ༣༥ རྐྱེན་སྐྱེས་ཐུག་ཕྲད་ཀྱི་ཤེས་པ་ངོས་བཟུང་བས་དྲན་པ་དོན་གྱི་ངོ་བོ་རྩ་བ་དང་བྲལ་བས། འགྱུ་བྱེད་ཀྱི་བློ་ཐམས་ཅད་གཞི་གཅིག་ཏུ་རྟོགས་པ་འདི་ནི། ཏོག་རྩེ་པའི་གདམས་པ་ཡིན། ༣༦ གཞི་མ་བཅོས་གཉུག་མའི་སྟེང་དུ། བློ་མི་གཡོ་རང་ལུགས་བཞག་པས། ཉམས་བཏང་བཞག་མེད་པར་འཆར་བ་འདི་ནི། ཀ་ཤ་པའི་གདམས་པ་ཡིན། ༣༧ ཡིད་ཀྱི་འཇུར་བུ་རང་སར་ཀློད་པས། འཁྲུལ་རྟོག་གི་ཆགས་སྡང་རང་སར་ཡལ་དུ་སོང་སྟེ། མ་བཅོས་པར་རང་ཉམས་ལ་གནས་པ་འདི་ནི། ཀམ་པ་ལའི་གདམས་པ་ཡིན། ༣༨ དུས་གསུམ་གྱི་ཤེས་པ་ཡིད་ལ་མ་བྱས་པས། དྲན་རྟོག་སྔ་ཕྱི་རྒྱུན་མ་འཕྲད་དེ། ཤེས་པ་རྩིས་གདབ་མེད་པར་འཇོག་པ་འདི་ནི། གྷུ་དྷ་རི་པའི་གདམས་པ་ཡིན། ༣༩ གང་སྣང་སྐྱེ་མེད་དུ་ཤེས་པས། འཁྲུལ་ཕྱིར་ཡིད་མི་འབྲངས་ཏེ། བག་ཆགས་ཀྱི་དགོས་དོན་མེད་པ་འདི་ནི། ཙ་པའི་གདམས་པ་ཡིན། ༤༠ ཅིར་ཅརསྣང་འགགས་མེད་དུ་ཤེས་པས། འཛིན་རྟོག་རྩད་མ་བཅད་པར། འགྱུ་བ་རང་སངས་ལ་གཏོང་བ་འདི་ནི། ཤ་བ་རི་པའི་གདམས་པ་ཡིན། ༤༡ དུག་ལྔ་རྐྱེན་དུ་ཤེས་པས། ངོ་བོ་རྩ་བ་དང་བྲལ་ཏེ། རྟོགས་པའི་གསོས་འདེབས་པ་འདི་ནི། ཨ་བ་དྷཱུ་ཏི་པའི་གདམས་པ་ཡིན། ༤༢ སྤང་བྱ་གཉེན་པོ་འདྲེས་པས། སོར་བཞག་གི་རྒྱལ་ས་ཟིན་ནས། ས་ལམ་གཅིག་རྫོགས་སུ་འགྲོ་བ་འདི་ནི། ཉི་མ་སྤས་པའི་གདམས་པ་ཡིན། ༤༣ བརྡ་དོན་གནད་གྲོལ་བས། དོན་གྱི་རྩ་བ་ཆོད་ནས། འཁོར་འདས་གཅིག་ཏུ་རྟོགས་པ་འདི་ནི། རིན་ཆེན་རྡོ་རྗེའི་གདམས་པ་ཡིན། ༤༤ ལམ་སྐོར་ལྔ་པ། དཔའ་གདིང་ངར་དང་ལྡན་པས། རིག་པ་ཡུལ་ལ་བཅིངས་ཏེ། འགྱུ་\n༢༡ བ་བཙན་ཐབས་སུ་གཅོད་པ་འདི་ནི། ལེགས་སྨིན་ཀ་རའི་གདམས་པ་ཡིན། ༤༥ འཁྲུལ་པ་བདུམ་བུར་གཏུབ་པས། ཡུལ་གྱི་བག་ཆགས་མི་ལེན་ཏེ། རིག་པ་བྱིའུ་འཕུར་དུ་ཁྱེར་བ་འདི་ནི། །རི་ཁྲོད་མའི་གདམས་པ་ཡིན། ༤༦ །རང་གསལ་རིག་པ་གཞི་ལས་བསླངས་ནས། །ཉམས་མྱོང་ཡུལ་གྱི་སྟེང་དུ་དཀྲུགས་པས། རིག་པ་དྭངས་སྙིགས་འབྱེད་པ་འདི་ནི། དྲི་མེད་མའི་གདམས་པ་ཡིན། ༤༧ འཆུན་རྗེས་གཉེན་པོ་བཤིག་པས། ཡིད་ཀྱི་འཇུར་བུ་གྲོལ་ནས། བློ་མཐའི་སྤུ་རིས་ཡལ་བ་འདི་ནི། པདྨོ་ཞབས་ཀྱི་གདམས་པ་ཡིན། ༤༨ ཏོལ་སྐྱེས་ཀྱི་ཤེས་པ་ངོས་བཟུང་བས། རྩ་བྲལ་དྲི་མེད་ཀྱི་ངོ་བོ་རྟོགས་ཏེ། འཁྲུལ་པ་བརང་ཞིག་ལ་འགྲོ་བ་འདི་ནི། ཤིང་ལོ་པའི་གདམས་པ་ཡིན། ༤༩ རྟོགས་པ་བྱེའུ་འཕུར་དུ་ཁྲིད་པས། ངེས་ཤེས་ལ་རྩལ་འབྱོངས་ནས། ཉམས་མྱོང་རིགས་མཐུན་དུ་འབྲེལ་བ་འདི་ནི། བདེ་བའི་འབྱུང་གནས་ཀྱི་གདམས་པ་ཡིན། ༥༠ ཀ་ར་ཎ་རྟེན་ཅན་དུ་བཅིངས་པས། ཡུལ་གྱི་སྤུ་རིས་ཞིག་སྟེ། བཟུང་བ་རང་གྲོལ་ལ་འགྲོ་བ་འདི་ནི། ཀུ་མུ་ཏའི་དའིགདམས་པ་ཡིན། ༥༡ ཀ་ར་ཎ་རྟེན་མེད་དུ་བཅིངས་པས། རྟོག་པ་བག་ལ་ཞ་སྟེ། འཛིན་མེད་རང་གྲོལ་ལ་འགྲོ་བ་འདི་ནི། གངྒཱ་བཟང་མོའ་གདམས་པ་ཡིན། ༥༢ རིག་པ་རྐྱང་འདེད་དུ་བསྐྱང་བས། ཚོགས་པའི་རྒྱུན་ཞིག་ནས། རྟོག་པ་གྱང་འགྱེལ་བ་འདི་ནི། ལེགས་སྨིན་ཀཱ་རའི་གདམས་པ་ཡིན། ༥༣ སོ་མའི་གདམས་ལ་གནས་པས། ཆོས་སྐུ་འདུ་འབྲལ་མེད་དེ། དྲན་པའི་རྩི་དང་མ་བྲལ་བ་འདི་ནི། ཙིནྟོ་མའི་གདམས་པ་ཡིན། ༥༤ རིག་པ་ལ་ངར་བཏོན་པས། རྟོག་པ་རང་གྲོལ་དུ་ཞིག་ནས། རིག་པ་གཅེར་བུར་གནས་པ་འདི་ནི། སུ་ཁ་མ་ཧཱ་སིདྡྷིའི་གདམས་པ་ཡིན་ནོ། ༥༥ །གྲུབ་པ་ཐོབ་པ་ལྔ་བཅུ་རྩ་ལྔའི་གདམས་པ། ལམ་དྲི་\n↑ interlinear scribal note: གཞུང་གི་དོན་བསྡུས་པའོ། / gzhung gi don bsdus pa'o/\nRetrieved from "http://dnz.tsadra.org/index.php?title=Wylie:Lam_dri_ma_med_pa_dngul_sgong_ngag_pa%27i_skor&oldid=49379"


སྤྱིར་བོད་ཀྱི་དེབ་ཐེར་རྙིང་པ་རྣམས་ལ་ལོ་རྟགས་ལས་ལོ་ཁམས་མི་གསལ་བའི་དབང་གིས། ལོ་བསྐོར་བའི་འཁྲུལ་པ་བྱུང་བ་དང༌། ལོ་ཁམས་ཡོད་ཀྱང་རབ་བྱུང་མ་བརྩིས་པའི་སྔོན་དུ་དྲུག་ཅུའི་སྐོར་ལ་འཁྲུལ་པ་ཞུགས་པ་སྟེ་འཁྲུལ་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་གཉིས་བྱུང་ཡོད་པ་ལྟར། ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་གྱི་འཁྲུངས་ལོ་ལའང་སྔོན་བྱོན་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མེ་གླང་དང་ས་གླང་གཉིས། ས་གླང་ལའང་སྔོན་རྗེས་གཉིས་ཏེ་བཞེད་པ་ཐ་དད་པ་འགའ་ཞིག་བྱུང་འདུག་པ་དེ་དག་ལས། ཕྲན་ནི་མེ་གླང་ལ་འཁྲུངས་པར་འཐད་ལྡན་དུ་སེམས་ཏེ། ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོ་དགུང་ལོ་བཅུ་གསུམ་ལོན་པ་དང་རྒྱལ་སྲིད་བསྐྱངས། དེ་ནས་འཇིག་རྟེན་མཐུན་འཇུག་གི་ཚུལ་གྱིས་མི་ཉག་རུ་ཡོང་བཟའ་དང༌། ཞང་ཞུང་བཟའ་ལི་ཐིག་སྨན། མོང་བཟའ་ཁྲི་ལྕམ། བལ་བཟའ་ཁྲི་བཙུན་བཅས་ཁབ་ཏུ་བཞེས་ཤིང་། མཐར་རྒྱ་ནག་གི་རྒྱལ་པོ་ཐང་ཐེ་ཙུང་དང་གཉེན་འབྲེལ་བཙུགས་ཏེ་ལྕགས་གླང་ལོར་རྒྱ་བཟའ་འུན་ཤིང་ཀོང་ཇོ་ཁབ་ཏུ་བཞེས་ཚུལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ནི་རྒྱ་བོད་ཀུན་གྱི་རྩོད་མེད་གཅིག་གྱུར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཤིག་རེད། རྒྱ་ནག་གི་རྒྱལ་པོ་ཐང་ཐེ་ཙུང་ཁྲིར་འཁོད་པའི་ལོ་ནི་མེ་ཕག་དང༌། སྤྱི་ལོ་ལ་སྦྱར་ན་627ལོར་ཡིན་པས། སྐབས་དེ་ཡི་ལྕགས་གླང་ནི་སྤྱི་ལོ་641ལས་འོས་མེད་པ་དང༌། རྒྱ་ཡི་ཡིག་ཚང་ལས་ཀྱང་དེ་ལྟར་དུ་གསལ། སྤྱིར་རྒྱ་ཡི་ཡིག་ཚང་ལ་བརྟེན་ནས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ལ་ངེས་པ་རྙེད་པའི་བདེན་དཔང་འཛིན་ནུས་པའི་ངེས་པ་མེད་ཀྱང༌། རྒྱ་ནག་པ་རང་ཉིད་ཀྱི་གོང་མ་རིམ་བྱོན་གྱི་ཁྲི་ལོ་དང་མཛད་འཕྲིན་སོགས་ཉིན་ཐོ་ནང་བཞིན་གསལ་པོར་བཀོད་སྲོལ་སྔ་མོ་ཉིད་ནས་ཆགས་ཡོད་སྟབས། རྒྱལ་རབས་ཀྱི་དུས་ཚིགས་རྣམས་གཏན་འཁེལ་ཞིག་ཆགས་འདུག་པ་དེས་ན་བོད་རྒྱ་གཉིས་ཀྱི་འབྲེལ་བའི་སྐོར་ལས་བོད་རྒྱ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་གུང་འགྲིགས་པའི་རྒྱ་ནག་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་ལོ་ཚིགས་ནི་བོད་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་ལོ་ཚིགས་ལ་ངེས་པ་རྙེད་བྱེད་ཀྱི་དཔང་པོ་བླ་མེད་ཅིག་ཆགས་འདུག་སྙམ།\n1, སྲོང་བཙན་དེ་ཐང་ཐེ་ཙུང་གི་ཁྲི་ལོའི་སྐབས་ཀྱི་ས་གླང་ལོར་འཁྲུངས་པ་ཡིན་ན་སྤྱི་ལོ་629ལོར་ཡིན། དེ་ནས་ཀོང་ཇོ་བོད་དུ་འབྱོར་བའི་བར་ལོ་ངོ་བཅུ་གསུམ་དང་ཧྲིལ་ལོ་\nབཅུ་གཉིས་ལས་ཟིན་མི་འདུག་པ་དེ་ལྟར་ན་སྲོང་བཙན་གྱིས་དགུང་ལོ་བཅུ་གསུམ་པའི་སྔོན་དུ་རྒྱ་གར་དང་བལ་པོ་སོགས་ལ་གཉེན་དང་རིག་གནས་ཀྱི་འབྲེལ་བའི་མཛད་སྒོ་མང་པོ་ཞིག་གནང་ཟིན་དགོས་པས། དེ་ལྟའི་ལོ་རྒྱུས་ད་ཕན་ཡུལ་དུས་གང་ནའང་མཐོང་ཐོས་མ་བྱུང་བ་དང༌། རིག་པས་བརྟག་ནའང་མ་གྲུབ་སྟེ། ལོ་ལྔ་དྲུག་ལ་ཟིན་པའི་ཕྲུ་གུས་རང་གིས་ལྟོ་ཆས་བཟའ་བ་ཙམ་ལ་ཡང་རང་རྐྱ་ཐུབ་པའི་ནུས་པ་ཞིག་མེད་ཙ་ན། སངས་རྒྱས་བྱང་སེམས་གང་གིས་སྤྲུལ་པ་ཡིན་ཡང་དེ་ལྟའི་བླ་མེད་སྲིད་དོན་གྲུབ་ནུས་པ་ནི་ཚུར་མཐོང་གི་སྣང་ངོར་ནམ་ཡང་འབྱུང་མི་སྲིད་པ་ཞིག་ཡིན་ལ། ཡང་ན་དེ་ལྟའི་རྒྱ་བལ་སོགས་དང་འབྲེལ་བ་བྱེད་པའི་གཉེན་འབྲེལ་བྱེད་མཁན་དེ་གནམ་རི་སྲོང་བཙན་ཡིན་ན་སྲོང་བཙན་དགུང་ལོ་13གྱི་སྔོན་ལ་གཉེན་འབྲེལ་དེ་དག་འཇིག་རྟེན་མཐུན་འཇུག་གི་དབང་གིས་ཡོང་སྲིད་པ་ཙམ་ཡིན་ཀྱང༌། དེ་དང་ཐང་ཐེ་ཙུང་འབྲེལ་བ་བྱེད་ཚུལ་རྒྱ་བོད་གང་གི་ཡིག་ཚང་ན་མེད་པ་དང་ཡོངས་སུའང་མ་གྲགས་པས་ཨུ་ཚུགས་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པའི་དགོས་པ་གང་ཡང་མི་འདུག་སྙམ།\n2. དེབ་སྔོན་ལས་བཤད་པའི་ས་གླང་སྔ་མ་དེ་ཡིན་ན་སྤྱི་ལོ་569ལོ་ལ་ཡིན་པས། དེ་ལྟར་ན་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་མང་ཆེ་བའི་ནང་ཆོས་རྒྱལ་འདས་སྐབས་དབོན་སྲས་མང་སྲོང་དགུང་ལོ་བཅུ་གསུམ་པ་ཞིག་ལ། བློན་པོ་མགར་གྱིས་གྲོགས་བྱས་ནས་རྒྱལ་སྲིད་ལོ་བཅོ་ལྔ་བསྐྱངས། དེ་ནས་མགར་འདས་ཞེས་པ་དང༌། སྲོང་བཙན་ཁྲིར་འཁོད་པ་དང༌། རྒྱ་བལ་གྱི་བཙུན་མོ་གཉིས་ཁབ་ཏུ་དྲངས་སྐབས་བློན་པོ་མགར་གྱིས་གཙོ་འགན་བཞེས་ཡོད་པ་དེ་རྒྱལ་པོའི་སྐུ་ཚེ་སྨད་ལ་ཡིན་དུ་ཆུག་ཀྱང༌། སྐུ་ཚེ་སྟོད་ལ་ཡིན་ངེས་པའི་སྲོང་བཙན་ཁྲིར་བཞུགས་ནས་རིང་པོར་མ་ལོན་པའི་གཞོན་ནུའི་སྐབས་དེར། ཁྱུང་པོ་སྤུང་སད་ཟུ་ཙེས་གཡོ་ཐབས་ཀྱིས་གཙང་དུ་གདན་འདྲེན་ཞུ་སྐབས། སྔོན་ལ་བློན་པོ་མགར་ཉུལ་མར་ཕེབས་ཚུལ་ལ་བརྟག་ན། ཕལ་ཆེར་བློན་པོ་མགར་དེ་སྲོང་བཙན་དང་དགུང་མཉམ་མམ་དེ་ལས་ཅུང་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན་དགོས་འདུག། དེ་ལྟར་ན་བློན་པོ་མགར་དེ་ལོ་བརྒྱ་སྐོར་ཞིག་ཏུ་བཞུགས་དགོས་པ་མ་ཟད། སྟག་གི་ལོར་འ་ཞ་ནས་སླར་འཁོར། དེའི་ཕྱི་ལོ་ཡོས་བུའི་ལོ་ལ་སྐུ་གཤེགས་ཚུལ་དེབ་དཀར་དུ་དྲངས་པའི་ཏུན་ཧོང་དུམ་བུ་ལས་གསལ་བས། ལོ་བརྒྱ་སྐོར་ལ་ཟིན་པའི་རྒན་པོ་ཞིག་ལེ་དབར་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པོའི་ས་མཚམས་ནས་བྱེས་བགྲོད་བྱེད་ཐུབ་པ་ནི་ཧ་ཅང་ཡ་མཚན་དུ་མངོན། གཞན་ཡང་སྲོང་བཙན་འདས་སྐབས་དབོན་སྲས་མང་སྲོང་མང་བཙན་དགུང་ལོ་བཅུ་གསུམ་པ་ཞིག་གིས་སྲིད་བསྐྱངས་པ་དེའི་ཡབ་གུང་རི་གུང་བཙན་དགུང་ལོ་བཅོ་བརྒྱད་ལ་སོན་པ་ཞིག་སྲས་འཁྲུངས་ལོར་གྲོངས་པ་དེ་སྲོང་བཙན་གྱི་སྲས་ཡིན་ན་སྲོང་བཙན་དགུང་ལོ་ལྔ་བཅུ་ང་གཅིག་ལོན་པའི་ལོ་དེར་གཞི་ནས་སྲས་འཁྲུངས་པ་ལས། དེའི་སྔོན་སྐུ་ལུས་གཞོན་ཞིང་སྐུ་གཟུགས་རྒྱས་པའི་སྐབས་དེར་སྲས་མི་འཁྲུངས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅི། རྒྱ་བལ་གྱི་བཙུན་མོ་གཉིས་སྐུ་ཚེ་སྨད་དུ་བཞེས་ཡོད་དུ་ཆུག་ཀྱང༌། མོང་བཟའ་སོགས་ནི་སྐུ་ན་གཞོན་པའི་དུས་སུ་བསུས་ཡོད་པ་གདོན་མི་ཟ།\n3. གོང་གསལ་ལོ་ཚིགས་འགལ་བ་ཅན་དུ་སོང་བར་གཞིགས་ན། མེ་གླང་ལ་འཁྲུངས་པར་འདོད་པ་དེ་སྤྱི་ལོ་617ལོར་འཁེལ་འདུག་པས་དེ་ནས་ལོ་ངོ་བཅུ་གསུམ་པའི་ས་གླང་རྒྱ་ནག་རྒྱལ་པོ་ཐང་ཐེ་ཙུང་ཁྲི་ལོ་གསུམ་པའི་ལོ་སྤྱི་ལོ་629ཡིན་ལ། ལོ་དེ་སྲོང་བཙན་དགུང་ལོ་བཅུ་གསུམ་པ་ཁྲིར་འཁོད་པ་ཡིན་ན། ཚལ་པའི་《དེབ་དམར་》 དང༌། 《དེབ་སྔོན》 རྒྱ་ནག་གི་《ཐང་ཡིག》 《དེབ་དཀར》 དུ་དྲངས་བའི་ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་གི་དུམ་བུ་བཅས་ཚད་ལྡན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐེར་རྣམས་ལས་བཤད་པའི་ཤིང་རྟ་ལོ་སྤྱི་ལོ་634ལོར་རྒྱ་བོད་སྐྱེས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་ཐོག་མར་བྱས། དེ་ནས་རིམ་བཞིན་ལོ་ངོ་བརྒྱད་ཀྱི་རིང་རྒྱ་བོད་ཟིང་འཁྲུག་གི་དུས་རིམ་ནང་གྲུ་གུ་དང༌། འཇང་རིགས་སོགས་བོད་ཀྱི་མངའ་འོག་ཏུ་གྱུར། ལྕགས་གླང་སྤྱི་ལོ་641ལོར་ཀོང་ཇོ་བོད་དུ་བསུས་ཚུལ་སོགས་ནི་རྒྱལ་པོའི་སྐུ་ན་དང་མཛད་འཕྲིན་གྱི་ཁྱབ་རྒྱ་གཉིས་མཚུངས་པར་འདུག་སྙམ། འོ་ན་དེ་དག་ལས་སྲོང་བཙན་དེ་ཀའོ་ཛུང་ （高宗）ཁྲི་ལོ་དང་པོའི་ལྕགས་ཁྱི་སྤྱི་ལོ་650ལོར་འདས་པས་དགུང་ལོ་སོ་བཞི་ལས་མ་བཞུགས་པ་དེ་འཐད་དམ་ཞེ་ན། ཕྲན་ནི་དེ་ལྟར་དུ་འདོད་དེ། སྤྱི་ལོ་617པའི་མེ་གླང་ལོར་འཁྲུངས། སྤྱི་ལོ་629 པའི་ས་གླང་དགུང་ལོ་བཅུ་གསུམ་པར་ཁྲིར་འཁོད། 634པའི་ཤིང་རྟ་དགུང་ལོ་བཅོ་བརྒྱད་སྐབས་རྒྱ་བོད་ཀྱི་འབྲེལ་བ་ཐོག་མར་བྱས། 641པའི་ལྕགས་གླང་དགུང་ལོ་ཉེར་ལྔར་ཕེབས་པ་དང་ཀོང་ཇོ་བསུས། 650པའི་ལྕགས་ཁྱི་དགུང་ལོ་སོ་བཞིའི་སྐབས་སྐུ་གཤེགས་ཚུལ་འདི་ཞིབ་ཏུ་དཔྱད་ན་དངོས་དོན་ལོ་རྒྱུས་ཀྱིས་ར་སྤྲོད་བྱུང་འདུག་ཅིང༌། དགུང་ལོ་སོ་བཞི་ལས་མ་བཞུགས་པ་ཡིན་ན་མཛད་རྗེས་ཀྱི་འཕྲིན་ལས་དང་སྐུ་ཚེའི་ཡུན་དུས་མི་མཉམ་མོ་སྙམ་ན། དེ་ལ་དེའི་སྐྱོན་མེད་ཚུལ་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་ 《དེབ་དཀར་》དང༌། པ་སངས་དབང་འདུས་ཀྱིས་ 《བོད་ལྗོངས་ཞིབ་འཇུག་》ནང་གསུངས་པ་ལས་ལྷག་པའི་གསལ་བཤད་དགོས་གལ་མ་མཆིས་པས་འདིར་སྤྲོ་བའི་ངལ་བར་མི་འཇུག་གོ\nའདི་མན་གྱི་ལོ་ཚིགས་ཕལ་ཆེར་དེབ་སྔོན་ལྟར་བཀོད་ན། རྒྱ་ཡིག་དང་ཏུན་ཧོང་སོགས་དང་མཐུན་པས་བདེན་དོན་གྱི་གཞི་ཆེ། ཡིན་ནའང་སྲོང་བཙན་གྱི་སྲས་གུང་སྲོང་གུང་བཙན་དང༌། དེའི་སྲས་མང་སྲོང་མང་བཙན་ཞེས་པ་ལ་སྐྱོན་འདི་ཡོད་པ་ནི་སྲོང་བཙན་གཤེགས་པའི་ལོ་ནི་ཀོ་ཙུང་（高宗）ཁྲི་ལོ་དང་པོ་ལྕགས་ཁྱི་སྤྱི་ལོ་650ལོར་ཡིན་པ་དེབ་སྔོན་དང་རྒྱ་ནག་ཡིག་ཚང་སོགས་སུ་གསལ་བ་དང༌། ལོ་དེར་མང་སྲོང་ཁྲིར་འཁོད་པ་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་ཁ་འཆམས། སྲོང་བཙན་ཐང་ཐེ་ཙུང་དང་དུས་མཉམ་ཡིན་པའང་རྒྱ་བོད་ཡིག་ཆ་ཀུན་ཁ་མཐུན། སྐབས་དེའི་མེ་གླང་དང་ས་གླང་གང་ལ་འཁྲུངས་ཀྱང་མང་ན་སོ་བཞི་དང་ཉུང་ན་ཉེར་གཉིས་ལས་མ་སོང་བ་ནི་འབྱུང་རྩིས་རགས་ཙམ་ཤེས་པའི་རིག་པ་ཙམ་གྱིས་དཔྱད་ན་གྲུབ། ས་གླང་སྔ་མ་ལ་འཁྲུངས་པ་མི་འགྲིགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གོང་དུ་ཞུས་ཟིན་པ་ལྟར་རོ། ཆོས་འབྱུང་དེབ་ཐེར་ཕལ་མོ་ཆེའི་ནང་མང་སྲོང་དགུང་ལོ་བཅུ་གསུམ་ཐོག་ཁྲིར་འཁོད་ཅེས་གསལ་བ་དེ་ལྟར་ན་སྲོང་བཙན་དགུང་ལོ་སོ་བཞི་པའི་དུས་དེར་སྲས་གུང་རུ་གུང་བཙན་གྱི་སྲས་ལོ་བཅུ་གསུམ་ལོན་པ་ཞིག་ཡོད་ན། སྲོང་བཙན་དང་སྲོང་བཙན་གྱི་སྲས་ལོ་གང་གིས་ཆེ་ཐེ་ཚོམ་མི་སྐྱེ་ཀ་མེད་ཆགས་འདུག་ཅིང༌། མང་སྲོང་འཁྲུངས་པའི་ལོ་དེ་ཉིད་ལ་ཁྲིར་འཁོད་པ་ཡིན་ནའང༌། སྲོང་བཙན་དགུང་ལོ་སོ་བཞི་པ་ཞིག་ཨ་མྱེར་གྱུར་དགོས་པ་དེ་ཡང་གད་མོ་དང་བཅས་པས་ཁས་ལེན་པ་ལས་ཐབས་མེད་པ་དེ་རེད། འོ་ན་གུང་རི་གུང་བཙན་དེ་སྲོང་བཙན་གྱི་སྲས་དང༌། མང་སྲོང་ཚ་བོ་ཡིན་པ་མི་འདོད་དམ་ཞེ་ན། མང་སྲོང་མང་བཙན་སྲོང་བཙན་གྱི་ཚ་བོ་ཡིན་པ་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་འདོད་ཀྱང༌། ཚ་བོ་ཡིན་ན་བུ་ཡི་བུ་ཡིན་པས་མ་ཁྱབ་སྟེ། མིང་སྲིང་སྤུན་མཆེད་ཀྱི་བུ་ལ་ཚ་བོ་དང་བུ་ཡི་བུ་ལ་ཚ་བོ་སྟེ། རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། རྒྱལ་རབས་དེབ་ཐེར་ཕལ་ཆེར་གྱི་ནང་དུ་དབོན་སྲས་མང་སྲོང་མང་བཙན་ཞེས་འཁོད་འདུག་པ་ལ་དཔྱད་པ་བྱ་དགོས་ཏེ། དབོན་པོ་ཞེས་པ་ནི་ཕ་རྒྱུད་བུ་སྤུན་གྱི་སྤྱི་མིང་དང༌། སེར་སྐྱ་མི་དྲག་གི་སྤུན་ཆུང་དང་ཚ་བོ་བཅས་ཀྱི་སྤྱི་མིང་ཞིག་ཡིན་པས་དབོན་སྲས་ཞེས་པ་ནི་སྤུན་གྱི་བུ་སྟེ་ཚ་བོའི་ཞེ་སའི་མིང་ཡིན་པ་བོད་སྐད་ཡང་དག་ཤེས་པའི་བོད་མི་ཀུན་གྱིས་མཁྱེན་གསལ་ལྟར་རེད། དེས་ན་མང་སྲོང་ལ་དབོན་སྲས་ཞེས་སྤུན་མཆེད་ཀྱི་སྲས་ཡིན་པ་གསལ་པོ་བསྟན་ཡོད་བཞིན་ཨུ་ཚུགས་ཀྱིས་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་སྲས་ཞེས་བསྒྲུབ་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གང་ཡང་མི་འདུག་སྙམ། སྲིད་གསུམ་ཁ་ལོ་བསྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་དེའི་སྲས་བརྒྱུད་དུ་བསྒྲུབ་ན་མང་སྲོང་གི་ཆེ་བར་འདོན་པའི་དགོས་པ་ཡོད་དོ་སྙམ་ན། སྲོང་བཙན་དང་ཤ་རུས་གཅིག་ལས་མཆེད་པའི་སྤུན་མཆེད་ཀྱི་སྲས་ཡིན་ན་རིགས་རུས་ཞན་པའི་རྒྱུ་མཚན་གང་ཡང་མེད་དོ། རྒྱལ་རབས་གཞན་ལ་མེད་པར་འདིར་དམིགས་བསལ་དུ་དབོན་སྲས་ཞེས་འབོད་པ་ལའང་གོ་དོན་ཁྱད་པར་ཞིག་འདུག་སྙམ་སྟེ། སྲོང་བཙན་དགུང་ལོ་སོ་བཞི་པའི་སྟེང་དུ་སྐུ་གཤེགས་རྗེས་རང་ཉིད་ཀྱི་སྲས་མེད་པས་དབོན་པོ་སྟེ་སྐུ་མཆེད་ཀྱི་སྲས་མང་སྲོང་ཁྲིར་བཀོད་པ་ལ་དབོན་སྲས་མང་སྲོང་མང་བཙན་ཞེས་ཡོངས་སུ་གྲགས་པའི་མཚན་དུ་བྱུང་ཡོད་པར་སེམས་ཤིང༌། 《དེབ་དཀར་》དུ་དྲངས་པའི་ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་གི་དུམ་བུ་ལས། “སྲོང་བཙན་ལ་སྲས་མེད་པས། ཚ་བོ་ཞིག་ཁྲི་ལ་འཁོད། ”ཅེས་ཀྱང་བཀོད་འདུག་པ་བཅས་ལ་བརྟགས་ན་གུང་རི་གུང་བཙན་ནི་སྲོང་བཙན་གྱི་གཅུང་པོ་ཡིན་པ་ལས་སྲས་མ་ཡིན་པ་རིག་པའི་རང་སྟོབས་ཀྱིས་གྲུབ། གཅུང་ཡིན་པར་ཐལ་ཏེ། དབོན་པོ་ཞེས་པ་སེར་སྐྱ་མི་དྲག་གི་སྤུན་ཆུང་གི་ཞེ་སའི་མིང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང༌། མང་སྲོང་ལ་དབོན་སྲས་ཞེས་མཚན་འབོད་པའི་ཕྱིར། ཁམས་ཕྱོགས་ན་ད་ལྟ་ཡང་དེ་ལྟར་དུ་འབོད་དེ། སི་ཏུ་ཆོས་འབྱུང་གི་ནུ་བོ་རྣམས་ལ་དབོན་ཀརྨ་ངེས་ལེགས་དང༌། དབོན་ཀརྨ་བསེ་གཏན་ཞེས་པ་དང༌། ཡང་སྡེ་དགེ་རྒྱལ་པོའི་ནུ་བོས་དབང་སྒྱུར་བྱས་པའི་ཡུལ་ལ་དབོན་པོ་སྟེང་ཞེས་འབོད་ཅིང་ཡོད་པ་རེད།\nསྲོང་བཙན་སྒམ་པོ་ལ་གཅེན་གཅུང་ཡོད་པ་རྒྱལ་རབས་དེབ་ཐེར་གཞན་ལས་མ་གསལ་ཡང༌། 《དེབ་ཐེར་དཀར་པོ་》 ལས། “སྲོང་བཙན་ལ་སྐུ་ཡི་གཉེན་ཚན་དུ་གྱུར་པ་ནི། སརྦ་མ་ཀར་བྱ་བ་དང་ཡང་ཤོག་དྲིལ་ཀ་པའི་དབུ་ཤོག་རལ་པ་དེའི་ཐད་ནས་སྲོང་བཙན་གྱི་གཅུང་བཙན་སྲོང་དང་སྐུ་མཆེད་གཉིས་མ་འཆམ་པའི་མཐར་བཙན་སྲོང་གཉལ་གྱི་ཡུལ་དུ་བཞུགས་སུ་བཅུག་ཅེས་བྲིས་འདུག་པས་གཅུང་བཙན་སྲོང་བྱ་བ་ཞིག་ཀྱང་འདུག་པ། དེ་དག་གི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱང་རྩད་བཅད་པར་བྱའོ་”ཞེས་པའི་གཅུང་དེ་ཉིད་གུང་སྲོང་གུང་བཙན་དང་གཅིག་ཡིན་པར་ངེས་ཏེ། དེ་ལས་གཞན་དུ་གཅུང་ཞིག་ཡོད་ན་སྲོང་བཙན་འདས་རྗེས་གཅུང་པོ་ཁྲི་ལ་འཁོད་རྒྱུ་སྨྲོས་མ་དགོས་པས། སྐབས་དེར་དབོན་སྲས་ཁྲི་ལ་བཞུགས་པས་གཅུང་པོ་ཞལ་མི་བཞུགས་པ་གསལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དཔེར་ན། མུ་ནེ་བཙན་པོ་སྐུ་གཤེགས་རྗེས་གཅུང་རྣམས་རིམ་བཞིན་ཁྲིར་བཞུགས་པ་བཞིན་ནོ། འདི་ལ་བཙན་པོའི་མཚན་གསོལ་བ་ཡང་མི་འགལ་ཏེ། བོད་ཀྱི་དེབ་ཐེར་རྣམས་ལས་འདི་ཉིད་ཀྱིས་ལོ་ལྔ་སྲིད་བསྐྱངས་ནས་དགུང་ལོ་བཅོ་བརྒྱད་པའི་སྐབས་འདས་ཞེས་གསལ་བས་སོ། དེ་ཡང་དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བའི་ཆོས་འབྱུང་《མཁས་པའི་དགའ་སྟོན་》ལས། གུང་སྲོང་གུང་བཙན་ལྕགས་སྦྲུལ་ལོར་འཁྲུངས་པ་བསྟན་པ་དེ་དོན་ལ་གནས་པར་མཐོང་སྟེ། སྲོང་བཙན་འཁྲུངས་པའི་མེ་གླང་ནས་བརྩིས་པའི་ལོ་ངོ་ལྔ་པ། ལྕགས་སྦྲུལ་ལོ་སྤྱི་ལོ་621ལོར་འཁྲུངས། ཤིང་རྟ་ལོ་སྤྱི་ལོ་634པའི་ལོ་དགུང་ལོ་བཅུ་བཞིར་སོན་པ་དང༌། ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་དེ་ཉིད་རྒྱ་བོད་དམག་འཁྲུག་གི་འགོ་གཟིགས་བྱེས་ཕེབས་ཀྱི་ཤུལ་དུ་བོད་ཀྱི་སྲིད་ཁྲིར་བཞུགས་ཀྱང་དགུང་ལོ་བཅོ་བརྒྱད་སོན་པའི་སྲིད་སྐྱོང་ལོ་ངོ་ལྔ་པའི་ས་ཁྱི་སྤྱི་ལོ་638ལོར་འགལ་རྐྱེན་གྱི་དབང་དུ་གཤེགས་པ་སྟེ། སྲོང་བཙན་སྐུ་མཆེད་ཕན་ཚུན་ནང་མི་མཐུན་པའི་ཚུལ།\nདེ་ལྟར་ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་སྐུ་ཡི་གཅུང་པོར་འཁྲུངས་པའི་གུང་རི་གུང་བཙན་གྱི་སྲས་མང་སྲོང་མང་བཙན་ནི། སྲོང་བཙན་དགུང་ལོ་ཉེར་གཉིས་པ། ཡབ་གུང་རི་གུང་བཙན་གཤེགས་པའི་ས་ཁྱིའི་ལོ་སྤྱི་ལོ་638ལོར་སྐུ་འཁྲུངས། དགུང་ལོ་བཅུ་གསུམ་སོན་པའི་ལྕགས་ཁྱི་སྲོང་བཙན་སྐུ་གཤེགས་པའི་ལོ་དེར་ཁྲིར་འཁོད། མགར་གྱིས་གྲོགས་བྱས་ཏེ་ལྕགས་ཕག་ནས་མེ་ཡོས་ཀྱི་བར་ལོ་བཅུ་བདུན་དུ་སྲིད་བསྐྱངས་ནས་མེ་ཡོས་སྤྱི་ལོ་\n667ལོར་བློན་པོ་མགར་འདས། （འདི་དེབ་དཀར་དུ་དྲངས་པའི་ཏུན་ཧོང་དུམ་བུ་ལས་གསལ་）དགུང་ལོ་སོ་བཞི་པའི་ལྕགས་རྟ་སྤྱི་ལོ་670ལོར་ཐང་གི་རྒྱལ་ཁམས་ལ་དམག་བརྒྱབ། ཡུ་གུར་གྱི་ཡུལ་ཐམས་ཅད་བླངས། དགུང་ལོ་སོ་དགུ་པའི་མེ་བྱི་སྤྱི་ལོ་676ལོར་སྐུ་གཤེགས། མེ་བྱི་ལ་སྐུ་འདས་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་ལ་《དེབ་དཀར་》ལས། “མང་སྲོང་འདི་དོན་ལ་མེ་བྱི་ལ་སྐུ་འདས་པ་ཡིན་མོད། དེབ་སྔོན་དུ་རྒྱ་ཡི་རྒྱལ་རབས་དྲངས་པར་ས་མོ་ཡོས་ལ་འདས་ཞེས་བཤད། རྒྱལ་རབས་ ཀ༽ པ་འདིར་གླང་དང་སྟག་གི་ལོ་ལ་ཡབ་ཀྱི་སྐུ་གདུང་སྦས་ནས་བཞག་ཅེས་བཤད། དེས་ན་ལོ་གསུམ་གྱི་རིང་ལ་བཙན་པོ་གྲོངས་པ་གསང་རྒྱ་བྱས་ནས་བཞག་ཏེ་ས་མོ་ཡོས་ཀྱི་ལོར་གདུང་མཆོད་བཏང་ནས་བཙན་པོ་འདས་སོ་ཞེས་ཀུན་ལ་གོ་བར་བྱས་པས། རྒྱ་ནག་ཏུ་ལོ་དེ་རང་ལ་བཙན་པོ་གྲོངས་པ་ཆ་བཞག་ནས། རྒྱ་ཡི་རྒྱལ་རབས་སུ་ཡང་མང་སྲོང་ས་ཡོས་འདས་ཞེས་བཀོད་པ་གསལ་ལོ་”ཞེས་པ་དེ་དོན་ལ་གནས་འདུག\nའདུས་སྲོང་མང་པོ་རྗེ་ནི་རྒྱལ་རབས་དེབ་ཐེར་མང་ཆེ་བའི་ནང་ཡབ་འདས་པའི་ཞག་བདུན་ལོན་ནས་ཆུ་བྱི་ལོར་འཁྲུངས། དེ་མ་ཐག་ཏུ་རྒྱལ་སར་འཁོད་གསུངས་ཀྱང༌། འདི་ནི་སྲོང་བཙན་མེ་གླང་ལ་འཁྲུངས་པའི་དགུང་ལོ་གྱ་གཉིས་པའི་སྟེང་དུ་མང་སྲོང་གི་ཁྲི་ལོ་བཅོ་ལྔ་བསྣན་ན་ཆུ་བྱི་སྟེ་སྤྱི་ལོ་712ལོར་ཏག་ཏག་འཁེལ་འདུག་པས། སྲོང་བཙན་གྱ་གཉིས་བཞུགས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། འཁྲུངས་ལོ་བྱི་བ་ཞེས་གསལ་བ་དེ་འབྱུང་རྩིས་ཀྱི་རིག་པས་འདེད་ཁུལ་བྱས་པས་ནོར་བ་ལས་འོས་མེད་ལ། དེ་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དོན་དངོས་དང་འགྲིག་ཐབས་མེད་པས། དེབ་དཀར་དུ་གསུངས་པ་ལྟར་མེ་བྱི་སྟེ་སྤྱི་ལོ་676ལོར་ཡབ་འདས་རྗེས་སུ་ཞག་བདུན་ལོན་པ་དང་འཁྲུངས། ལོ་ངོ་བཞི་ལ་ཟིན་པའི་ས་ཡོས་སྤྱི་ལོ་679ལོར་རྒྱལ་སར་མངའ་གསོལ། ལྕགས་འབྲུག་སྤྱི་ལོ་680ལོར་རྒྱ་བཟའ་ཀོང་ཇོ་བོད་དུ་ལོ་བཞི་བཅུ་བསྡད་ནས་གྲོངས། དགུང་ལོ་ཉེར་བརྒྱད་ལོན་པའི་ཤིང་འབྲུག་སྟེ་སྤྱི་ལོ་704ལོར་\nའདས་ཞེས་《དེབ་སྔོན་》དང༌། 《ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་》 རྒྱ་ནག་ཡིག་ཚང་བཅས་གཅིག་མཐུན་དུ་སྣང༌། གཞན་ཡང་《དེབ་དཀར་》དུ་དྲངས་པའི་མང་སྲོང་མང་བཙན་གྱི་སྐོར་ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་གི་དུམ་བུ་ཞིག་ལས་ “ཅའོ་ལུན་（调露）གྱི་ལོ་དང་པོ་ལ་བོད་ཀྱི་བཙན་པོ་སྐུ་འདས་ཤིང༌། སྲས་ཁྲི་འདུས་སྲོང་དགུང་ལོ་བརྒྱད་ལོན་པ་ཞིག་ཁྲི་ལ་འཁོད་དོ་”ཞེས་ཏའེ་ལུན་ཁྲི་ལོ་དང་པོ་སྤྱི་ལོ་679ལོར་འདུས་སྲོང་ཁྲིར་འཁོད་པའི་སྐབས་སུ་དགུང་ལོ་བརྒྱད་ཡིན་ཚུལ་ཞིག་ཀྱང་གསལ་ཡང༌། སྔ་མ་འདི་ཉིད་དག་པར་སེམས། རྒྱ་ཡི་ཡིག་ཚང་ལས། 703ལོར་འཇང་ཡུལ་དུ་ཕེབས་ནས་འཇང་ཕབ། དེའི་ཕྱི་ལོ་ཤིང་འབྲུག་ལོར་བཙན་པོ་རང་ཡང་འཇང་ཡུལ་དུ་དམག་ཐོག་ཏུ་གྲོངས། སྲས་རྣམས་རྒྱལ་ས་ལ་བརྩད། དེའི་ཕྱི་ལོ་ཤིང་སྦྲུལ་ལོར་སྲས་ཁྲི་ལྡེའུ་གཙུག་བརྟན་ཁྲིར་འཁོད། ཅེས་པ་ལ་དཔྱད་ན། སྲས་ཆེ་བ་ལྗང་ཚ་ལྷ་དབོན་ལ་རྒྱ་བཟའ་གྱིམ་ཤིང་ཀོང་ཇོ་བཙུན་མོར་བསུས་ཀྱང་བོད་དུ་མ་འབྱོར་གོང་དུ་ལྗང་ཚ་འདས། དེ་ནས་མེས་ཨག་ཚོམ་མམ་ཁྲི་ལྡེའུ་གཙུག་བརྟན་དང་འདུས་ཞེས་པ་དེ་བདེན་པར་ངེས་ཏེ་ཡབ་འདས་པའི་རྗེས་སུ་ལྗང་དང་མཆིམས་ཕྱོགས་གཉིས་སུ་གྱེས་ནས་སྲས་རྣམས་སྲིད་ལ་རྩོད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མཐར་ལྗང་ཚ་འདས་ཏེ་མེས་ཨག་ཚོམ་གྱི་ཁབ་ཏུ་བཞེས་ཡོད་པ་དོན་ལ་གནས། འོན་ཀྱང་ལྗང་ཚ་ལྷ་དབོན་ནི་མེས་ཨག་ཚོམ་གྱི་གཅེན་པོ་ཡིན་པ་ལས་སྲས་ཡིན་མི་སྲིད་པ་ཤེས་སླ།\n《དེབ་སྔོན་》དུ་ “ཤིང་འབྲུག་ལོར་ཡབ་འདས། དེའི་ཕྱི་ལོ་ཤིང་མོ་སྦྲུལ་ལ་ཆི་ཀ ་ཛུང་དང༌། རྒྱལ་མོའི་བུ་ཛུང་ཛུང་རྒྱལ་སར་བཏོན། ལོ་དེ་ཉིད་འདུས་སྲོང་གི་སྲས་ཁྲི་ལྡེའུ་གཙུག་བརྟན་ཡབ་ཀྱི་རྒྱལ་སར་བཏོན་”ཞེས་གསུངས་འདུག་པས་ཀྲུང་ཛུང་（中宗）ཁྲི་ལ་འཁོད་པའི་ཤིང་སྦྲུལ་ སྤྱི་ལོ་705ལོར་ཡིན། འོན་ཀྱང་རྒྱལ་སར་བཞུགས་སྐབས་དགུང་ལོ་གང་ཟིན་དང་འཁྲུངས་ལོ་སོགས་ནི་མ་གསལ་ཡང༌། རྒྱ་ནག་གི་ཡིག་ཚང་《ཐང་ཡིག་གསར་རྙིང་》ཞེས་པ་དེའི་ནང་དུ་ཐུ་བྷོད་ཀྱི་འབྲེལ་བའི་སྐོར་ལས། ཁྲི་ལྡེའུ་གཙུག་བརྟན་ཁྲིར་བཞུགས་སྐབས་དགུང་ལོ་བདུན་ཟིན་ཡོད་པ་དང༌། ལྕགས་ཁྱི་ལོ་སྤྱི་ལོ་710ལོར་དེའི་ཕྱི་མོ་འབྲོ་བཟའ་ཁྲི་མ་ལོད་ཀྱིས་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཕོ་ཉ་བཏང་སྟེ་རྒྱ་བཟའ་གྱིམ་ཤིང་ཀོང་ཇོ་བོད་དུ་བསུས་ཚུལ་འཁོད་པ་དེ་བདེན་དོན་ཆེ་སྙམ་སྟེ། དེ་ཡང་གལ་ཏེ་ཡབ་འདས་པའི་ལོ་དེར་འཁྲུངས་པ་དང་ཁྲིར་འཁོད་པ་ཡིན་ན། ཀོང་ཇོ་བོད་དུ་ཕེབས་པའི་ལྕགས་ཁྱིའི་བར་ལོ་ངོ་བདུན་ལས་མ་སོང་བས། དེ་འདྲའི་ཁྱེ་ཞིག་ལ་གཉེན་སྒྲིག་གི་འདུན་མ་ཡོང་སྲིད་ཀྱང༌། གཉེན་བསྒྲིགས་པའི་མཛད་སྒོ་སྤེལ་བ་ནི་གནའ་ནས་ད་བར་རྒྱ་བོད་གང་དུའང་དར་བའི་སྲོལ་ཞིག་མ་ངེས་ན་རྒྱ་བོད་མཛའ་མཐུན་ཇི་ལྟར་ཆེ་ཡང་འབྱུང་མི་སྲིད་པ་ཞིག་ཡིན་ཞིང༌། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དེབ་ཐེར་རྣམས་ལས་རྒྱལ་པོ་རྣམས་ཀྱི་འཁྲུངས་ལོ་དང་ཁྲི་ལོ་ནོར་བ་ཡིན་པའི་སྒྲོས་མང་པོ་ཞིག་བྱུང་འདུག་སྟེ། མང་སྲོང་དགུང་ལོ་བཅུ་གསུམ་པར་ཁྲིར་འཁོད་པ་ཡོངས་སུ་གྲགས་ཀྱང༌། འགའ་ཞིག་ལས་སྲོང་བཙན་འདས་པོའི་ལོ་ལ་མང་སྲོང་འཁྲུངས་ཤིང་ཁྲིར་འཁོད་པ་དང༌། མང་སྲོང་འདས་ནས་ཞག་བདུན་པ་ན་འདུས་སྲོང་འཁྲུངས་ཤིང་ཁྲིར་འཁོད་པ། འདུས་སྲོང་འདས་པའི་ལོར་ཁྲི་ལྡེའུ་གཙུག་བརྟན་འཁྲུངས་ཤིང་ཁྲིར་འཁོད་པ་སོགས་བསྟུད་མར་ཕ་མེས་འདས་པའི་ལོར་བུ་སྐྱེས་པའི་ལོ་རྒྱུས་མང་པོ་ཞིག་བྱུང་བ་ནི་ཁྲི་ལོ་དང་འཁྲུངས་ལོ་ནོར་བ་ལས་འོས་མེད་དོ་སྙམ། དེབ་དམར་དང༌། དེབ་སྔོན་སོགས་ཚད་ལྡན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐེར་རྣམས་ལས། བཙན་པོ་འདི་ཤིང་སྦྲུལ་ལ་ཁྲིར་འཁོད་པ་ལས། འཁྲུངས་པའི་ཚིག་སྒྲོས་ཙམ་ཡང་མི་སྣང་ཞིང༌། 《ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་》ལས། “སྦྲུལ་གྱི་ལོ་ལ་བབ་སྟེ། བཙན་པོ་སྲས་རྒྱལ་གཙུག་རུ་དང༌། པྱྀ་ཁྲྀ་མ་ལོད་དྲོན་ན་བཞུགས་”ཞེས་ཁྲི་ལ་བཞུགས་ཡོད་པ་ལས། འཁྲུངས་པའི་ཚིག་སྒྲོས་ཙམ་མི་སྣང་ལ་རྒྱ་བཟའ་བོད་དུ་ཕེབས་པའི་དུས་ཚོད་ཀྱང་རྒྱ་བོད་ཡིག་ཚང་སོ་སོར་ལྕགས་ཁྱི་ 710དང་ཆུ་བྱི་712གཉིས་སུ་སྣང་ཡང་ལྕགས་ཁྱི་ལོར་རྒྱ་ནས་ཡོང་བའི་འགོ་ཚུགས། བོད་དུ་ཕེབས་བསུའི་གྲ་སྒྲིགཆུ་བྱི་ལོར་དངོས་སུ་བོད་དུ་འབྱོར་བ་ལ། རྒྱ་ནས་ཕེབས་པའི་ལོར་ཡི་གེར་བཀོད་པ་དང་བོད་དུ་འབྱོར་བའི་ལོར་ཡི་གེར་བཀོད་པ་གཉིས་བྱུང་བར་རྗེས་སུ་དབྱེ་བསལ་མེད་པ་ཡི་གེ་གང་མཐོང་བྲིས་ནས་བཤད་སྲོལ་གཉིས་བྱུང་ཡོད་པ་འདྲ།\nགཞན་ཡང་གཙན་པོ་འདི་ལ་སྲས་ལྗང་ཚ་ལྷ་དབོན་ཞེས་པ་འཁྲུངས་ཏེ་དེ་ལ་ཀོང་ཇོ་བསུས། ལམ་བར་རྒྱལ་བུ་འདས་ནས་ཀོང་ཇོ་ཁྲི་ལྡེའུ་གཙུག་བརྟན་རང་ཉིད་དང་བཤོས་ཞེས་པའི་བཤད་སྲོལ་འདི་ནི་འཐད་པར་མ་མཐོང་སྟེ། ཁྲི་ལྡེའུ་གཙུག་བརྟན་ཡབ་འདས་པའི་ལོ་དེར་འཁྲུངས་པ་ཡིན་ན། ཀོང་ཇོ་བོད་དུ་ཕེབས་ལོ་ཁྱི་དང་བྱི་བ་གང་ལ་བྱས་ཀྱང་རིང་ན་ལོ་དགུ་དང༌། ཐུང་ན་ལོ་བདུན་ལས་ཟིན་མེད་པ་དང༌། ཡབ་འདས་པའི་སྐབས་དགུང་ལོ་བདུན་ལ་སླེབས་པ་ནའང༌། རིང་ན་ལོ་བཅོ་ལྔ་དང༌། ཐུང་ན་བཅུ་གསུམ་ལས་མ་སོང༌། གང་ལྟར་དེའི་བར་ན་སྲས་ཤིང་འཁྲུངས་པ་དང་། དེ་ལ་བག་མ་ལེན་རྒྱུའི་སྤྲོས་པ་འབྱུང་ཐབས་མེད་པ་ཟུར་བལྟས་ལེབ་མཐོང་ཡིན། རྒྱ་བཟའ་འདས་ལོ་ལ་ཡང༌། དེབ་སྔོན་དང༌། རྒྱ་ཡིག་སོགས་སུ་ལྕགས་སྦྲུལ་སྤྱི་ལོ་741ལོར་འདས་ཞེས་དང༌《ཏུན་ཧོང་གི་ཡིག་རྙིང་》ལས་ས་ཡོས་ སྤྱི་ལོ་739ལོར་ཞེས་མི་འདྲ་བ་གཉིས་བྱུང་བ་ལས་ཕལ་ཆེར་རྗེས་མ་འདི་བདེན་ཆེར་སྙམ་སྟེ། རྒྱ་བཟའ་གྲོངས་ནས་སྣ་ནམ་བཟའ་དང་བཤོས་པ་ལས་སྲས་འཁྲུངས་པ་ལ་དུས་ཡུན་ཅུང་ཞིག་འགོར་དགོས་ཏེ། རྒྱ་བཟའ་ལྕགས་སྦྲུལ་ལོར་འདས་པ་ཡིན་ན་དེའི་ཕྱི་ལོ་ཆུ་རྟ་ལ་ཁྲི་སྲོང་འཁྲུངས་པས་དུས་མི་འཚམ་པའི་དོགས་གཞི་ཅུང་ཟད་ཡོད།\nདེས་ན་རྒྱའི་ཡིག་ཚང་དུ་རྒྱ་བཟའ་ལྕགས་སྦྲུལ་ལ་འདས་ཚུལ་འཁོད་པ་ནི་ལོ་གཉིས་རིང་གསང་རྒྱ་བྱས་པར་མངོན་པས་སོ། ཁྲི་སྲོང་ལྡེའུ་བཙན་རྒྱ་བཟའི་སྲས་ངོ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་ནི་འཐད་པ་མ་མཐོང་སྟེ། སྤྱིར་ཁྲི་སྲོང་འཁྲུངས་ལོ་རྟ་ལ་ཡིན་པ་བོད་ཀྱི་དེབ་ཐེར་ཀུན་ཁ་མཐུན་ཀྱང༌། ལོ་ཁམས་དང་སྦྱར་ཚེ་ས་རྟ་དང༌། ལྕགས་རྟ། ཆུ་རྟ་བཅས་འདོད་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་འགའ་ཞིག་བྱུང་འདུག་པ་དེ་དག་ལས་དང་པོ་བུ་སྟོན་སོགས་ཀྱིས་འདོད་པའི་ས་རྟ་ནི་སྤྱི་ལོ་དང་སྦྱར་ཚེ་778ལོར་ཡིན། དེ་ནི་མེས་ཨོག་ཚོམ་སྐུ་གཤེགས་ནས་ལོ་ངོ་ཉེར་གསུམ་ཕྱིན་པའི་ལོ་ཡིན་པས་སྲས་ཇི་ལྟར་འཁྲུངས། གཉིས་པ་ལྕགས་རྟ་ལའང་སྔ་ཕྱི་གཉིས་ཏེ། དང་པོ་བཻ་དཀར་སོགས་ཀྱིས་འདོད་པའི་ལྕགས་རྟ་དེ་མི་འཐད་དེ། དེ་མེས་ཨག་ཚོམ་གྱི་ཁྲི་ལོ་ཉེར་དྲུག་པ་སྤྱི་ལོ་དང་སྦྱར་ན་730ལོར་བབས་པས་མེས་ཨག་ཚོམ་ལོ་ངོ་ང་གཅིག་ཁྲིར་བཞུགས་ཏེ་ཤིང་ལུག་སྤྱི་ལོ་755ལོར་སྐུ་གཤེགས་པ་དེབ་དམར་དང༌། དེབ་སྔོན་སོགས་བོད་ཀྱི་དེབ་ཐེར་རྣམས་ལས་གསལ་བ་ལྟར་ན་ཁྲི་སྲོང་ལྡེའུ་བཙན་ཁྲིར་འཁོད་པའི་སྐབས་དགུང་ལོ་ཉེར་དྲུག་ལ་ཟིན་ཡོད་པས། དེ་ལྟར་ཡིན་པ་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐེར་གང་དུའང་མ་གསལ་བས་གཞི་འཛིན་གྱི་དཔྱད་གཞིས་སྟོང་པར་གྱུར་ལ་རིགས་པས་ཀྱང་མ་གྲུབ་སྟེ། ཁྲི་སྲོང་ལྡེའུ་བཙན་ལྟ་བུ་ལུགས་གཉིས་ཀྱི་བྱ་བ་གང་ལའང་འགྲན་ཟླ་བྲལ་བ་ཀུན་གསལ་ལགས་ན་སྐུ་གཞོན་པའི་དུས་སུ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཁུར་མ་བཞེས་པར་རང་གར་བཞུགས་མི་སྲིད་པ་མ་ཟད། བསམ་ཡས་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་པའི་གླང་ལོ་དེ་དགུང་ལོ་ཉི་ཤུ་ཡིན་པ་ལྡེའུ་ཆོས་འབྱུང་སོགས་སུ་གསལ་བའི་ཕྱིར་རོ།


བོད་ཀྱི་ཐོག་མའི་མེས་པོ་ནི་གང་ཡིན། གུར་མགོན་སྐྱབས་ཀྱིས་བསྒྱུར། – བཙན་པོ་དྲ་བ།\nམཚོ་བོད་མཐོ་སྒང་གི་ས་ཁྱོན་ནི་ཏི་ཁི་ས་སི་མངའ་སྡེའི་ལྡབ་བཞི་ཡིན་ཞིང་ཆ་སྙོམས་ཀྱི་ས་འཕང་རྨིད4000ཡིན། གོ་ལ་འདིའི་སྟེང་གི་འཚོ་གནས་ཆེས་དཀའ་བའི་ཁོར་ཡུག་ལ་གཏོགས་མོད། ལོ་ངོ་བཞི་ཁྲིའི་གོང་རོལ་ལ་ཨེ་ཤ་ཡར་ཁྱབ་པའི་དེང་རབས་མིའི་མཆེད་སྟངས་ཕྱིར་མ་བཤོལ།\nཡ་ཐོག་གི་མིའི་རིགས་མཚོ་བོད་མཐོ་སྒང་ལ་མཆེད་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རྒྱུན་དང་མཐོ་སྒང་གི་གསོ་རླུང་ཉུང་བའི་ཁོར་ཡུག་གི་གོམས་འདྲིས་ཀྱིས་མིའི་རིགས་རིག་པ་དང་། གནའ་དཔྱད་རིག་པ། སྐྱེ་དངོས་རིག་པ། གོ་ལའི་ཚན་རིག རྒྱུད་རིག་ལ་སོགས་པའི་མཁས་པ་དག་གིས་དོ་སྣང་བྱ་ཡུལ་དུ་གྱུར་ཅིང་མི་རྣམས་ཀྱིས་མཚར་ཡུལ་དུ་འཛིན་པའི་གནད་དོན་ཞིག་ཀྱང་ཡིན།\nཉེ་ཆར་མཚོ་བོད་མཐོ་སྒང་གི་མིའི་རིགས་ཀྱི་འགུལ་སྐྱོད་ལོ་རྒྱུས་དང་སྒུལ་ཤུགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ནི་ད་དུང་ཡང་ཞིབ་འཇུག་གི་ཡུལ་དུ་ལུས་པའི་དཀའ་གནད་ཅིག་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན། མིའི་རིགས་ཆེས་ཐོག་མར་མཚོ་བོད་མཐོ་སྒང་དུ་སླེབས་པའི་དུས་ནི་ནམ་ཚོད་ཡིན་པ་དང་། རྒྱུ་རྐྱེན་ག་འདྲ་ཞིག་གིས་ཁོང་ཅག་གནས་འདིར་སླེབས་ཚུལ། དུས་ཚིགས་དང་བསྟུན་པའི་རྔོན་བྱེད་པ་ཡིན་ནམ། རྒྱུན་རིང་གཏན་སྡོད་བྱེད་པའམ་ཇི་ཞིག་ལྟ་བུའོ།\n《ཚན་རིག》གི་གསར་འགོད་པJane Qiuལགས་ཀྱིས་མཚོ་བོད་མཐོ་སྒང་ལ་ཡུལ་དངོས་བརྟག་དཔྱད་བགྱིས་ཤིང་རིག་སྒོ་མང་པོའི་ཚན་རིག་པ་དག་ལ་འདྲི་རྩད་ཀྱིས《གང་ཞིག་ནི་ཆེས་སྔ་བའི་བོད》ཡིན་ཞེས་པ་བྲིས་ཤིང་། ཆེས་ཉེ་དུས་ཀྱི་གནའ་དཔྱད་གསར་རྙེད་དང་རིག་སྒོ་མི་འདྲ་བའི་ལྟ་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་དག་གི་རང་ལུགས་མི་འདྲ་བ་རྣམས་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་དྲིལ་ནས་བརྗོད་ཡོད་པ་སྟེ།\nལ་ཀྱཱ་གནའ་ཤུལ་ནི་མཚོ་བོད་མཐོ་སྒང་གི་ཤར་ཁུལ་སྟེ་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་བཀའ་མ་ལོག་རྫོང་གི་ཀོང་ཐེན་ལུང་བའི་ལ་ཀྱཱ་འོག་མ་སྡེ་བར་ཡོད་ཅིང་། ས་འཕང་རྨིད1780~1800ཡིན། གནའ་ཤུལ་འདི་ཉིད་སྔོག་འདོན་བྱེད་མཁན་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་རིག་དངོས་གནའ་དཔྱད་ཁང་གི་གནའ་དཔྱད་པ་ཚའེ་ལེན་ཧེ་ཡིས་འདི་ལ“མཚོ་བོད་མཐོ་སྒང་གི་ཕོམ་ཕེ”ཞེས་བསྔགས་པར་བྱེད།\nལ་ཀྱཱ་སྡེ་བ་ནི་རྨ་ཆུའི་སྟོད་རྒྱུད་དུ་མཆིས་ཤིང་། གོད་ཆག་གི་འབྱུང་རྐྱེན་ནི་ས་འགུལ་གྱིས་བསྐྱེད་པའི་ས་འདམ་ཉིལ་སྟེ་བསྣུབས་པ་ཞིག་ཡིན་སྲིད་ཅིང་། དེའི་སྐོར་ད་ལྟ་ད་དུང་ཡང་རྟིང་ཐག་ཆོད་པ་ཞིག་རྩད་ཆོད་མེད། གནའ་ཤུལ་ནས་རྙེད་པའི་རྫ་ཆས་དང་གཡུ་ཆས་དག་ནི་ཡང་ཧྲོ་རིག་གནས་ལ་གཏོགས་ཤིང་། ཡང་ཧྲོ་རིག་གནས་ནི་དེང་རབས་རྒྱ་ནག་ཤེས་རིག་གི་སྔ་ལོགས་ལ་འཛིན། དེས་ན་གནད་དོན་གཞན་ཞིག་སྟེ། གྲི་ཤིར་གྱུར་པ་དག་ནི་རྒྱ་མི་ཡིན་ནམ་རྒྱ་མིའི་གཉེན་ཚན་ཡིན། རྒྱུ་རྐྱེན་ཇི་འདྲས་མེས་པོ་འདི་དག་གསོ་རླུང་ཉུང་བའི་དཀའ་སྡུག་གི་ཡུལ“འཛམ་གླིང་གི་སྒལ་ཚིགས”སུ་འཚོ་བ་རོལ་དགོས་བྱུང་བའི་གནད་དོན་དེ་ཐོན་ནོ།།\nཔར་རིས། དུས་སྔ་མོའི་བོད་ཀྱི་ཞིང་པ་དག་གི་ནར་མའི་འཚོ་བ་ནི་ལོ་ངོ4000གི་སྔོན་རོལ་དུ་སྡེ་བ་བསྣུབས་པའི་འདམ་བག་གིས་ཉར་ཚགས་བྱས་མོད། དེ་དག་གི་འབྱུང་ཁུངས་ནི་ད་དུང་ཡང་གསང་བར་ལུས།\nགནད་དོན་འདིའི་ཐད་ཀྱི་ལན་མི་འདྲ་བ་ལས་ཀྲུང་གོའི་རྒྱལ་ནང་གི་གཙོ་རྒྱུགས་ལྟ་ཚུལ་རྒྱ་བོད་འབྱུང་ཁུངས་གཅིག་པ་སྟེ། རྒྱ་བོད་གཉིས་མེས་པོ་གཅིག་ལས་མཆེད་ཅིང་ལོ་ངོ་སྟོང་ཕྲག་དུ་མའི་གོང་རོལ་ལ་ཕྱོགས་སུ་གྱེས་པར་བཤད་པ་དེར་མཁས་པ་ཁ་ཅིག་གིས་ལ་ཀྱཱ་གནའ་ཤུལ་གྱིས་དེ་ལ་བདེན་པ་རྭ་སྤྲད་པར་སྙམ། དཔེར་ན། མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་རིག་དངོས་གནའ་དཔྱད་ཁང་གི་འགོ་གཙོ་རིན་ཞའོ་ཡན་གྱིས“བོད་དང་རྒྱ་གཉིས་རྩ་བའི་ཆ་ནས་རིགས་མཐུན་པ་ཡིན་ལ། ཐུན་མོང་གི་མེས་པོ་ལས་ཡུན་མི་རིང་བའི་སྔོན་ལ་ཕར་ཚུར་གྱེས་པ་ཡིན།”ཞེས་ཟེར་རོ།།\nཡང་ཁ་ཅིག་གིས་དེ་དང་ལྟ་ཚུལ་མི་མཐུན་པ་འཛིན་ཏེ། ཟི་ཁྲོན་སློབ་ཆེན་གྱི་གནའ་དཔྱད་རིག་པའི་མཁས་པ་ལིས་ཧོང་ལྱིང་གིས“བོད་ནི་མཐོ་སྒང་དུ་གནས་སྤོས་པའི་མི་རིགས་གཅིག་ལས་མཆེད་དེ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན།” ཞེས་ཉེ་དུས་ཀྱི་གནའ་དཔྱད་གསར་རྙེད་རབས་དང་རིམ་པས་མི་མི་འདྲ་བ་མང་པོ་མཐོ་སྒང་གི་ཡུལ་གྲུ་འདིར་བསྡད་མྱོང་བའི་གསེད་འགྲོལ་གནང་། ཕལ་ཆེར་དེང་རབས་མི་ཨེ་ཤ་ཡར་སླེབས་པའི་དུས་མཚུངས་སུ་འབྲོག་པ་རྣམས་རྨ་ཆུའི་སྟོད་རྒྱུད་དུ་འབྱོར་བར་སྙམ། ཁོང་ཅག་ཤར་ཕྱོགས་སྟོང་ཁུན་ཏེ་རྒྱ་ནག་ནང་ལོགས་ནས་བྱུང་བ་མ་ཟད། དུས་མཚུངས་སུ་ནུབ་ཕྱོགས་དང་ལྷོ་ཕྱོགས་ནས་ཀྱང་འབྱོར་བར་འདོད་དེ། ཁ་ལེ་ཧྥོ་ནེ་སློབ་ཆེན་གྱི་མོ་སའེ་ཏི་ཡན་ལག་སློབ་གྲྭའི་གནའ་དཔྱད་པMark Aldenderferལགས་ཀྱིས་མཚོ་བོད་མཐོ་སྒང་གི“ཡ་ཐོག་དུས་སྐབས་ནི་བསམ་ཡུལ་ལས་འདས་པའི་འཛམ་གླིང་རང་བཞིན་གྱི་ཡུལ་གྲུ་ཞིག་སྟེ། ཕྱོགས་བཞི་མཚམས་བརྒྱད་ཀྱི་མི་རྣམས་འདི་རུ་འདུས་པ་ཞིག་ཡིན་སྲིད།” ཅེས་གདེང་འཇོག་མཛད།\nརྒྱུད་རྒྱུ་དང་གནའ་དཔྱད་ཀྱི་གྲུབ་དོན་ཁག་ཅིག་གིས་ལ་ཀྱཱའི་གྲི་ཤིར་གྱུར་པ་དག་ནི་རྒྱ་ནག་ནས་སླེབས་པའི་གསར་འབྱོར་པ་ཡིན་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་རྙེད་མོད། བདེན་དཔང་གཞན་དག་ནི་ལྷག་པར་ཡང་རྙོག་འཛིང་ཕྲ་ཞིབ་ཀྱི་སྣང་སྟངས་ཤིག་ལ་གཏད་ཡོད་དེ། དེ་ནི་ལོ་ངོ་སྟོང་ཕྲག་དུ་མའི་ཡར་སྔོན་དུ་ཨེ་ཤ་ཡའི་ཡུལ་གྲུ་སོ་སོ་ནས་ཐོན་པའི་འབྲོག་པ་རྣམས་མཐོ་སྒང་དུ་ཞུགས་ཤིང་། ད་ལྟའི་བོད་ཀྱི་ལུས་སྟེང་ལ་རྟགས་མངོན་གསལ་ཅན་དུ་མ་ཤར་ནས་ཡོད་པ་དེ་ཡིན།\nགྲོག་རོང་མཐོ་སྒང་གི་ལྟེ་བར་ཟུགས་ཡོད་པས། མིའི་རིགས་ལ་འཚོ་གནས་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་ལེགས་ཤོས་ཤིག་སྤྲད་པ་ཡིན་ཤས་ཆེ། འཁྱག་རོམ་གྱི་དུས་སྐབས་ཐ་མ་ད་ལྟའི་ཆར་ཆེས་ཉེ་བའི་འཁྱག་རོམ་གྱི་དུས་སྐབས་ཡིན་པ་ཧ་ལམ་ལོ་ངོ་ཁྲི་ཚོ1.5-2.6ཡར་སྔོན་གྲང་འཁྱག་གི་དུས་སྐབས་སུ་ཡང་དེ་ལྟར་རོ།། ཀྲུང་གོའི་ཚན་རིག་གླིང་མཚོ་བོད་མཐོ་སྒང་ཞིབ་འཇུག་ཁང་གི་ཞུའུ་པེ་ཆིན་གྱིས“རྔོན་དང་རྒོད་སྐྱེས་ནས་ལ་སོགས་པའི་བཟའ་བཏུང་གིས་གཞི་རྒྱ་ཆུང་བའི་མི་འབོར་གྱི་འཚོ་གནས་ལ་ཡུན་ཇི་སྲིད་ཅིག་གི་མཐུན་རྐྱེན་སྦྱོར་བཏུབ།”ཅེས་གསུངས།\nམཚོ་བོད་མཐོ་སྒང་གི་ཤར་ལྷོའི་མཐའ་སྣེར་མཆིས་པའི་ཡུན་ནན་གྱི་གཡུ་ཆུ་ཐང་གི་རྡོ་ཆས་རྙིང་མའི་དུས་མཇུག་གི་གནའ་ཤུལ་ནི་ས་འཕང་རྨིད2500ཡོད་པ་དང་། ལན་གྲུ་སློབ་ཆེན་གྱི་གནའ་དཔྱད་པ་ཏོང་ཀོན་ཧོས་དང་ཁོའི་ལས་གྲོགས་དག་གིས་དེར་ལོ་ངོ་ཁྲི་ཚོ2.9-3.7ཡར་སྔོན་གྱི་རྡོ་ཆས་དང་ཕྱུགས་ཀྱི་རུས་པ་རྙེད་པ་ནི་བོད་མིའི་བདེན་དཔང་ཐོག་མ་སྔོག་འདོན་བགྱིས་པ་ཡིན་ཀྱང་སྲིད་མོད། འོན་ཀྱང་། ཞིབ་འཇུག་དེས་མཚོ་བོད་མཐོ་སྒང་གི་ཆེས་ཐོག་མའི་མིའི་རིགས་ནི་གང་ལས་མཆེད་པ་གསལ་བཤད་བྱས་མེད།\nམཚོ་བོད་མཐོ་སྒང་གི་ནུབ་མཐའི་གནའ་ཤུལ་ནས་ཐོན་པའི་རྡོ་ཆས་ནི་བལ་ཡུལ་གྱི་ལོ་ངོ་ཁྲི་ཚོ1.8-2.3ཡར་སྔོན་གྱི་རྡོ་ཆས་དང་མཚུངས། ཁ་ལི་ཧྥོ་ནེ་སློབ་ཆེན་གྱི་མོ་སའེ་ཏི་ཡན་ལག་སློབ་གྲྭའི་གནའ་དཔྱད་པMark Aldenderferལགས་ཀྱིས“འདིས་མིའི་རིགས་ལྷོ་ཧི་མ་ལ་ཡ་བརྒལ་ནས་མཐོ་སྒང་དུ་བརྟོལ་བ་གསལ་བཤད་བྱས”པ་དང་། ཆེས་ཐོག་མའི་བོད་ནི་ནུབ་ཕྱོགས་ནས་འབྱོར་བ་ཡིན་སྲིད། ཟེར་རོ།།\nམཚོ་བོད་མཐོ་སྒང་གི་ནུབ་ཁུལ་ནས་ཐོན་པའི་རྡོ་ཆས་ཁག་ཅིག་ནི་ལོ་ངོ་ཁྲི་ཚོ1.8ཡར་སྔོན་གྱི་ཡིན་ལ་དེ་དང་སེ་བྷིར་ལྷོ་ཁུལ་གྱི་ཨར་ཐེ་རི་རྒྱུད་ནས་ཐོན་པའི་རྡོ་ཆས་འདྲ་མཚུངས་སུ་མཆིས། ཨར་ཐེ་རི་རྒྱུད་ཀྱི་མིར་ཡང་རྒྱུད་རྒྱུ་ཐོལ་འགྱུར་གྱི་འབྱུང་ཁུངས་ཡོད་པར་སྙམ། འདིས་ནི་མིའི་རིགས་ས་འཕང་མཐོ་བའི་ཡུལ་ཁམས་སུ་འཚོ་བ་རོལ་བར་དོན་གནད་གལ་ཆེན་ཡོད།\n2014ལོའི《རང་བྱུང》དུ་ཧྲིན་ཀྲིན་ཧྭ་ཏ་རྒྱུད་རྒྱུ་ཞིབ་འཇུག་ཁང་གི་ལག་བསྟར་ཡོན་ཀྲང་ཝང་ཅིན་དང་ཁ་ལེ་ཧྥོ་ནེ་མངའ་སྡེ་སློབ་ཆེན་གྱི་པོ་ཁི་ལེ་ཡན་ལག་སློབ་གྲྭའི་མི་འབོར་རྒྱུད་མཆེད་རིག་པའི་མཁས་པRasmus Nielsenལགས་ཀྱིས་སྣེ་འཁྲིད་པའི་དཔུང་སྡེའི་ཞིབ་འཇུག་གི་གྲུབ་དོན་ལས་མིའི་ལུས་ཀྱི་ཟུངས་ཁྲག་སྡེབ་སྒྲིག་གི་སྤྲི་དཀར་དམར་པོས་གྲུབ་པའིEPASIརྒྱུད་རྒྱུ་འཕོ་འགྱུར་ཡང་ཏན་ནེ་སོ་ཝ་མི་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་སྲིད། （EPASIཅན་གྱི་རྒྱུན་ལྡན་རྒྱུད་རྒྱུ་མངའ་མི་ལ་མཚོན་ན་མཐོ་སྒང་དུ་ཞུགས་པ་ནས་བཟུང་། ཟུངས་ཁྲག་ལ་ཁྲག་རིལ་དམར་པོ་མངས་པའི་རྒྱུ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱར་བག་ཅན་དུ་གྱུར་ཅིང་། ཁྲག་ཤེད་མཐོ་བའི་ནད་དང་སྙིང་ནད་འབྱུང་། Rasmus Nielsenརྒྱུད་རྒྱུ་འཕོ་འགྱུར་ཅན་གྱི་མི་ལ་མཚོན་ན་ཟུངས་ཁྲག་ཁྲོད་ཀྱི་ཁྲག་རིལ་དམར་པོ་ཉུང་ཟད་མཐོ་རུ་ཕྱིན་པས། ཀླད་སྙིང་གི་ཁྲག་རྩའི་ནད་ཀྱི་གནད་དོན་གང་ཡང་མི་འབྱུང་། ）འཕོ་འགྱུར་རྒྱུད་རྒྱུ་འདི་ཉིད་ཏན་ནེ་སོ་ཝ་མི་འབའ་ཞིག་གི་ལུས་སྟེང་དུ་མངའ་ཞིང་། ཏེན་ནེ་སོ་ཝ་མིའི་འགྱུར་རྡོ་ནི་ཨར་ཐེ་རི་རྒྱུད་ཁོ་ན་ནས་མ་གཏོགས་མ་རྙེད།\nཁོ་བོ་སྨྱུག་ཐོགས་པས་བདེན་དཔང་འདི་ལ་གཞི་བྱས་ཏེ། ལོ་ངོ་ཁྲི་ཚོ2-5གོང་དུ་དེང་རབས་ཤེས་ལྡན་མི་ནི་མཚོ་བོད་མཐོ་སྒང་གི་ཉེ་འཁོར་དུ་ཏན་ནེ་སོ་ཝ་མི་དང་ཁྲག་རྒྱུད་འདྲེས་མྱོང་ལ། དེའི་ཕྱི་རབས་པ་དག་གིས་ད་དུང་ཡང་ཏན་ནེ་སོ་ཝ་མིའི་རྒྱུད་རྒྱུ་སྐོར་ཚོ0.1%སོར་འཛིན་བྱས་ཡོད། ཤེས་ལྡན་མིས་རྒྱུད་རྒྱུ་དེ་བསྣམས་ནས་བོད་ཡུལ་དུ་སླེབས་པ་ཡིན་སྲིད་ལ། ཡང་ན་ཨེ་ཤ་ཡར་ཁྱབ་རྗེས་མཚོ་བོད་མཐོ་སྒང་དུ་འབྱོར་བ་ཡིན་ཀྱང་སྲིད་སྙམ།\nདགེ་རྒན་ཆེན་མོMark Aldenderferlལགས་ཀྱིས“གལ་སྲིད་ཆེས་སྔ་བའི་བོད་ཀྱི་འཚོ་བ་ནི་མཐོ་སྒང་གི་དཀྱིལ་སྙིང་ཁུལ་དུ་མཆིས་ན། ཁོང་ཅག་མཐོ་སྒང་དང་དམའ་སའི་བར་དུ་དུས་ཚིགས་དང་བསྟུན་པའི་སྐྱས་སྤོར་བ་ཆེར་མི་སྲིད།” ཅེས་རིགས་འདེད་བྱས་པ་དང་། མཚོ་སྔོན་དགེ་ཐོན་སློབ་ཆེན་གནའ་དཔྱད་པ་ཧི་ཀོང་ལྱིང་གིས་ཡ་ཐོག་གི་བོད་མིས“བོད་ཡུལ་གྱི་དབུས་ཁུལ་དང་ནུབ་ཁུལ་གྱི་ཆུ་ཚན་ཕོན་ཆེ་བའི་ཁུལ་དུ་རང་གི་འཚོ་གནས་ཀྱི་ཡུལ་ཁམས་བཙལ་བར་བྱེད”པ་མ་ཟད། ཐབ་དོང་ལས་དྲོད་བསྐྱེད་ཆོག ཧི་ཀོང་ལྱིང་དང་ཁོང་གི་ལས་རོགས་ཚོས་མཚོ་སྔོན་པོའི་ཅང་ཤེས་གནའ་ཤུལ་དུ་ཆེས་གནའ་བོའི་ཐབ་དོང་རྙེད་ཅིང་། དེ་ནི་ལོ་ངོ་ཁྲི་ཚོ1.3གོང་རོལ་གྱི་ཡིན་ནོ།།\nལྷ་སའི་ཆུ་བཟང་ཁུལ（ས་འཕང་རྨིད4200）ནས་གསར་དུ་བསྔོགས་པའི་གནའ་ཤུལ་གྱིས་ཉུང་མཐར་ཡང་ལོ་ངོ6000-9000གི་གོང་རོལ་དུ་མི་གནས་ཆགས་མྱོང་བ་གསལ་བར་བསྟན། གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་མིན་ན་ཆུ་བཟང་ཁུལ་གྱི་སྡོད་དམངས་ནི་ངེས་པར་སྤྱི་ལེ700བགྲོད་ན་ད་གཟོད་མཐོ་སྒང་ནས་མར་འབབ་ནུས། དེ་འདྲའི་ལམ་ཐག་རིང་པོ་ཞིག་ཏུ་དུས་ཚིགས་རང་བཞིན་གྱི་སྐྱས་སྤོར་ཏེ་ལིངས་དང་རྒུམ་བུ་འཐུ་བའི་ལས་དེ་འགྲུབ་ནུས་པ་ཞིག་མ་ཡིན། གནའ་ཤུལ་འདི་དག་གིས་ཞིང་ལས་འགོ་མ་བརྩམས་གོང་དུ་མིའི་རིགས་མཐོ་སྒང་དུ་གཏན་སྡོད་བྱས་ཤིང་། རྒྱུད་རྒྱུད་དང་ལེགས་བྱང་གང་ཐད་ནས་ཀྱང་ས་འཕང་མཐོ་བའི་ཡུལ་གྱི་འཚོ་བར་ལོབས་ཡོད་པ་གསལ་བར་མངོན་ཡོད།\nདུས་ཚོད་ཀྱི་འགྲོས་དང་བསྟུན་ནས་ལིངས་བྱེད་པ་དང་རྒུམ་བུ་འཐུ་བའི་འཚོ་བའི་ཐབས་ཚུལ་རིམ་གྱིས་ལུག་དང་གནག་ཕྱུགས་འདུལ་བའི་འབྲོག་པར་གྱུར། འཇར་མན་གྱི་མཱར་པོ་སློབ་ཆེན་གྱི་སྐྱེས་ཁམས་རིག་པའི་མཁས་པGeorg Mieheལགས་སོགས་ཀྱིས2014ལོར《རབས་བཞི་པའི་ཚན་རིག་དཔྱད་གླེང》ཏུ་བཀོད་པའི་ཞིབ་འཇུག་ལས། འབྲོག་ལས་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱིས་ལོ་ངོ8000སྔོན་གྱི་རྩྭ་རྩི་ཤིང་ལ་འགྱུར་བ་འབྱུང་འགོ་བརྩམས་པར་བསྟན། ཁོང་ཅག་གིས་མཚེའུ་ནང་གི་ཟགས་དངོས་ཟེའུ་འབྲུ་རྭ་སྤྲོད་བྱེད་དུ་བྱས་ནས་བོད་ཡུལ་གྱི་ཕྱུགས་རྩྭའི་རིགས་ནི་ལོ་ངོ8000གི་ཡར་སྔོན་དུ་བྱུང་ཡོད་པ་དང་། ད་དུང་གནའ་བོའི་ས་རྒྱུའི་རིམ་པའི་སོལ་ནག་དང་ནགས་ཚལ་གྱི་ཟེའི་འབྲུའི་ལྟོས་བཅས་འཕར་ཆག་ཟིན་ཐོར་བཀོད་དེ་སྔ་དུས་ཀྱི་བོད་མིས་ནགས་ཚལ་མེར་བསྲེགས་ཏེ་ཕྱུགས་སར་བསྒྱུར་བ་བསྒྲུབས།\nསྔར་ལས་ལྷག་པར་ཆེ་བའི་མའི་རིགས་ཀྱི་གཏན་སྡོད་ཁུལ་རྒྱུན་བསྲིངས་པ་ནི་བཟའ་བཏུང་གི་དགོས་མཁོ་ཆེར་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ལ། གྲང་འཁྱག་མཁའ་དབུགས་སྐམ་པའི་མཐོ་སྒང་དུ་དེ་ནི་ཆེས་དཀའ་སྡུག་གི་ལས་ཤིག་ཡིན་ལ། གོ་ལ་ཇེ་འཁྱག་ཏུ་འགྲོ་ཐེངས་གཅིག་གིས་གནད་ཆེ་བའི་གོམས་ལོབས་ཤིག་ལ་སྐུལ་འདེད་བྱས་པ་ཡིན་སྲིད།\nད་ལྟ་བོད་ཡུལ་གྱི་ས་འཕང་མཐོ་བའི་གྲོག་རོང་དུ་ནས་འདེབས་མོད། ཆེས་སྔ་བའི་མེས་པོ་དག་གིས་འདེབས་པ་ནི་ཁྲེ་ཆུང་ཡིན། （ཚིག་མཛོད་དུ་ཁྲེ་ཆུང་ཞེས་འབྱུང་མོད་དོན་ལ་བྲ་བོ་མིན་ནམ་སྙམ། སྒྱུར་པ་པོའི་མཆན）མིག་སྔར་ཤེས་ཟིན་པའི་བོད་ཡུལ་གྱི་ཆེས་གནའ་བོའི་མེས་པོ་གཏན་སྡོད་བྱ་ཡུལ་ནི་ཆབ་མདོའི་མཁར་རོ་ཡིན་ལ། དེའི་ས་འཕང་རྨིད 3100ཡིན། ཟི་ཁྲོན་སློབ་ཆེན་གནའ་དཔྱད་རིག་པའི་མཁས་པ་ལིས་ཧོང་ལྱིང་སོགས་ཀྱིས་མཁར་རོ་གནའ་ཤུལ་ནས་ལོ་ངོ3050གོང་གི་ཁྲེ་ཆུང་རྙེད།\nམཁར་རོའི་རྒྱ་མོ་རྔུལ་ཆུའི་སྟོད་རྒྱུད་ནི་ཞིང་ལས་འདེབས་འཛུགས་ལ་ཆེར་འཚམ་པའི་ཡུལ་ཞིག་ཡིན་ལ། མཐོ་སྒང་གི་དྲོད་འཇམ་བརླན་གཤེར་གྱི་ས་ཁུལ་ལ་གཏོགས། འོན་ཏེ། གྲང་འཁྱག་ཁ་དབུགས་སྐམ་པའི་མཐོ་སྒང་བྱང་ཁུལ་དུ་འཚོ་གནས་བྱེད་དགོས་ཚེ་ལོ་ཏོག་ཀྱང་རིགས་དེ་དང་མི་འདྲ་བ་དགོས། ད་ལོའི་ཟླ་དང་པོའི《ཚན་རིག》ཏུ་བཀོད་པའི་ལན་གྲུ་སློབ་ཆེན་གྱི་གནའ་དཔྱད་པ་ཏུང་ཀོན་ཧོས་དང་ཀྲང་ཏུང་ཅུ། ནམ་ཟླའི་ཚན་རིག་པ་ཁྲིན་ཧྥ་ཧུའུ་སོགས་ཀྱི་ཞིབ་འཇུག་གི་གྲུབ་དོན་བཀོད་ཡོད་ཅིང་། ཁོང་ཅག་གིས་འགྱེད་འཕྲོ་རང་བཞིན་གྱི་ཐཱན་ལོ་རབས་འཇལ་ཐབས་སྤྱད་དེ་མཚོ་བོད་མཐོ་སྒང་གི་བྱང་ཤར་ཁུལ་གྱི་གནའ་ཤུལ53གྱི་འབྲུ་རིགས་འཚིག་རོར་ཚོད་རྩིས་བྱས་ཏེ་ལོ་ངོ1600ཡར་སྔོན་དུ་ས་འཕང་རྨིད2500མན་དུ་བོད་ཀྱིས་འདེབས་པའི་འབྲུ་ནི་ཁྲེ་ཆུང་རྐྱང་ཡིན་པ་ཤེས། ཕྱིས་ཀྱི་གཏན་སྡོད་པ་ནི་ད་གཟོད་མཐོ་སྒང་གི་ས་འཕང་མཐོ་བའི་ཡུལ་དུ་སྤོས་པ་ཡིན་ལ་འདེབས་པའི་ལོ་ཏོག་ཀྱང་ནས་དང་གྲོ་ཡིན་པ་ཤེས།\n“འདི་ནི་ཏག་ཏག་ཚོར་ཤེས་དང་ལྡོག་པ”ཞིག་སྟེ། ཏུང་ཀོན་ཧོས་ཀྱིས་ནས་དང་གྲོ་ནི་ལྟོས་བཅས་ཀྱིས་ཁྲེ་ཆུང་ལས་སྨིན་པའི་ཡུན་འགྱང་ལ་སྐྱེས་འཕེལ་གྱི་ཡུན་ཐུང་བའི་མཐོ་སྒང་ལ་མཚོན་ན་དེ་ནི་གདམ་ཀ་ལེགས་ཤོས་ཡིན་མ་ཡིན། ཞེས་འགྲེལ་བཤད་བགྱིས་མོད། ནས་དང་གྲོ་ནི་ཁྲེ་ཆུང་ལས་བད་ཐུབ་པ་ཞིག་ཡིན་པས་ལོ་ངོ2550གོང་རོལ་དུ་འཁྱག་རོམ་འགོ་རྩོམ་པའི་དུས་སྐབས་ཀྱི་ལོ་ངོ་ཆིག་སྟོང་ལ་རྒྱུན་བསྲིངས་པས་བཙན་ཐབས་སུ་ཞིང་པའི་ལོ་ཏོག་གི་རིགས་གསར་བར་བསྒྱུར་དུ་བཅུག\nནས་དང་གྲོ་ཡིས་བོད་མིར་ས་འཕང་སྔར་ལས་མཐོ་བ་དབང་དུ་བྱེད་པར་བྱས། ཁྲིན་ཧྥ་ཧུའུ་ཡིས “གྲོ་དང་ནས་ནས་ཀྱིས་བོད་ཀྱི་མེས་པོ་དག་འཁྱག་རོམ་གྱི་དུས་སྐབས་སུ་འཚོ་གནས་ཐུབ་པར་བྱས། ” “ད་དུང་ཁོང་ཅག་གི་རྐང་རྗེས་མཐོ་སྒང་གི་རུམ་དུ་ཕབ་པར་བྱས་པ་ཡིན།”ཟེར་རོ།།\nསྲོལ་རྒྱུན་གྱི་ལྟ་ཚུལ་ནི་མིའི་རིགས་དྲོད་འཇམ་དུས་སྐབས་སུ་གཞི་རྒྱ་ཆེན་པོའི་ངང་ལ་མཐོ་སྒང་དུ་གནས་སྤོས་པ་ཡིན་ཏེ། སྐབས་དེར་རྩྭ་རྩི་ཤིང་ལྷག་པར་ཚང་ཚིང་དུ་རྒྱས་མོད། ལྟ་ཚུལ་གསར་བ་རིམ་གྱིས་བྱུང་། མིའི་རིགས་ཀྱིས་མཐོ་སྒང་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ་རྟག་བརྟན་གྱི་གཏན་སྡོད་ཁུལ་བཙུགས་པ་ནི་དེ་ལས་ཀྱང་འཕྱི་བའི་དུས་ལ་བྱུང་བ་ཡིན་སྙམ། ཁ་ལི་ཧྥོ་ནེ་མངའ་སྡེ་སློབ་ཆེན་གྱི་ལོ་སན་ཅི་ཡན་ལག་སློབ་གྲྭའིP.Jeffry Brantinghamགྱིས་དེ་ལྟར་རིགས་འདེད་བགྱིས་འདུག་གོ།\nཔར་རིས། མཚོ་བོད་མཐོ་སྒང་དུ་སྔ་མོའི་གནའ་ཤུལ་གང་སར་ཁྱབ་ཅིང་། ལོ་ངོ་ཁྲི་ཚོ3གྱི་གོང་དུ་མིའི་རིགས་མཐོ་སྒང་གི་ཡུལ་གྲུ་འདིར་སླེབས་ཚར། ལོ་ངོ6000གི་གོང་དུ་མེས་པོ་དག་རྒྱུན་རིང་ལ་གནས་འདིར་གཏན་སྡོད་བྱེད། རྡོ་ཆས་གསར་མའི་གནའ་ཤུལ3800སར་ཞིང་ལས་ཀྱི་ཁྱབ་མཆེད་མངོན་ཡོད།\nབོད་དང་ཨེ་ཤ་ཡའི་མི་འབོར་གཞན་གྱི་ཁྱད་པར་མངོན་གསལ་ཆེ་བ་ཞིག་ནི་ཁོང་ཅག་ས་འཕང་མཐོ་ལ་གསོ་རླུང་ཉུང་བའི་ཡུལ་དུ་འཚོ་བ་རོལ་རྒྱུར་གོམས་པས་རྫ་དུག་མི་ཕོག་པ་དེ་ཡིན། བོད་རྣམས་ས་འཕང་རྨིད3500ཡན་གྱི་ས་ཁུལ་དུ་ཁྱབ་ཅིང་། མཁའ་དབུགས་ལ་གསོ་རླུང་འདུས་ཚད་མཚོ་སྙོམས་ངོས་ལས40%དམའ། ཕུང་པོའི་སྐྱེས་འཕེལ་བསྐྱར་མའི་ཚད་དམའ་ཞིང་བྱིས་པའི་འཆི་འདས་ཀྱི་ཚད་ཡུལ་གྲུ་གཞན་ལས་ལྡབ་འགས་མཐོ།\nརྒྱུད་རིག་མཁས་པས་རྒྱུད་རྒྱུའི་རིམ་གཞལ་ལ་བརྟེན་ནས་གསང་བ་འདི་ཉིད་བཀྲོལ་འགོ་བརྩམས། ཧྲིན་ཀྲིན་ཧྭ་ཏ་རྒྱུད་རྒྱུ་ཞིབ་འཇུག་ཁང་གི་ལག་བསྟར་ཡོན་ཀྲང་ཝང་ཅིན་གྱིས་བོད་མི50དང་རྒྱ་མི40ལ་རྒྱུད་རྒྱུའི་རིམ་འཇལ་བགྱིས། རྒྱུད་རྒྱུ92%ཚོད་འཇལ་གྲུབ། སྡོམ་ནི་ཉུང་མཐར་ཡང་རྒྱུད་རྒྱུ30ཡི་འཕོ་འགྱུར་ནི་བོད་མིའི་ཁྲོད་དུ་ཁྱབ་གདལ་ཡིན་ལ། རྒྱ་མིའི་ཁྲོད་དུ་མཐོང་དཀོན། དཔེར་ན་གོང་དུ་བཤད་པའི་མིའི་ལུས་ཀྱི་ཟུངས་ཁྲག་སྡེབ་སྒྲིག་བྱེད་པའི་སྤྲི་དཀར་དམར་པོས་གྲུབ་པའིEPASIདེ་ཉིད་བོད་མི87%གྱིསEPASLའཕོ་འགྱུར་རྒྱུད་རྒྱུ་འཛིན་ཞིང་། རྒྱ་མི9%ཁོ་ནས་རྒྱུད་རྒྱུ་དེ་ཉིད་འཛིན་པ་ཡིན། གྲུབ་དོན་འདི་ཉིད་འགྲེལ་བཤད་ཀྱི་སླད་དུ་ཁ་ལི་ཧྥོ་ནེ་མངའ་སྡེའི་པོ་ཁི་ལེ་ཡན་ལག་སློབ་གྲྭའི་མི་འབོར་རྒྱུད་རིག་མཁས་པRasmus Nielsenལགས་ཀྱིས་མི་འབོར་གྱི་གཞི་རྒྱ་མི་མཐུན་པ་དང་། གྱེས་འགྱུར་གྱི་དུས་ཚོད། རྒྱུད་རྒྱུ་འཁོར་འགྲོས་ཚད་ལ་སོགས་པར་བརྟག་པ་མཐའ་གཟུང་གིས་མི་འབོར་མཐུན་པའི་ལོ་རྒྱུས་འཕེལ་རྒྱས་ལ་གནས་ཚུལ་མང་བའི་ཚོད་བཤེར་བགྱིས་ཏེ། ལོ་ངོ2750ཡི་གྱེས་འགྱུར་དུས་ཚོད་ནི་རྒྱུད་རྒྱུ་འཕོ་འགྱུར་འདི་འདྲ་ཞིག་ཐོན་པར་ཡུན་ཚད་འདང་བ་ཡོད་པར་སྙམ།\nཁོང་ཅག་གི་སྡོམ་ཚིག་ལ་རྩོད་གླེང་མང་དུ་བྱུང་བ་སྟེ། ལིས་ཧོང་ལྱིང་གིས་འདི་དང་མིག་སྔའི་བོད་ཀྱི་ངོས་འཛིན་མང་པོ་འགལ་བར་སོང་བ་སྟེ། དཔེར་ན་མཁར་རོ་གནའ་ཤུལ་ཉུང་མཐར་ཡང་ལོ་ངོ2000གིས་སྔ་དགོས་པར་བསམ། ལ་ལས་ད་དུང་ཞིབ་འཇུག་གི་ཐབས་ལམ་ལ་ཡིད་མི་ཆེས་པར་འཛིན། ཧྥུའུ་ཏན་སློབ་ཆེན་གྱི་མི་འབོར་རྒྱུད་རིག་མཁས་པ་ཅིན་ལིས་ཀྱིས་སྨར་དཔེའི་ཚད་དང་མི་འབོར་ཁྱབ་ཚད་ཆུངས་དྲགས་པས་བོད་ཀྱི་མི་འབོར་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རྙོག་འཛིང་རང་བཞིན་གསེད་འགྲོལ་བྱེད་པའི་ཤུགས་མི་འདང་བར་སྙམ།\nསྒྲ་རིག་མཁས་པས་བོད་རྒྱ་གཉིས་ལ་ཐུན་མོང་བ་དང་ཕུགས་རིང་བའི་འབྱུང་རྩ་ཡོད་པར་བསམ། 1998ལོར་ཧོང་ཀང་གྲོང་ཁྱེར་སློབ་ཆེན་གྱི་སྒྲ་རིག་མཁས་པ་ཝང་ཧྲི་ཡོན་གྱིས་སྒྲ་འབྱིན་ཚུལ་དང་། ཡུལ་སྐད། སྐད་རིམ་སོགས་ཀྱི་བརྟག་དཔྱད་ལས་ཁྱིམ་གྱི་སྡོང་བུ་ཞིག་བྲིས་ཤིང་། རྒྱ་བོད་གྱེས་འགྱུར་གྱི་དུས་ཚོད་ལོ་ངོ6000གི་ཡར་སྔོན་དུ་གཏན་ཁེལ་བགྱིས། པོ་ཨིན་སློབ་ཆེན་གྱི་ཧི་མ་ལ་ཡའི་སྒྲ་རིག་མཁས་པGeorge Van Driemlལགས་ཀྱིས་དེ་དང་ཉེ་བའི་གྱེས་འགྱུར་དུས་ཚོད་ཅིག་བཏོན་པ་སྟེ། ཁོང་གིས་སྐད་བརྡའི་རིམ་འགྱུར་གྱིས་ལོ་ངོ7000གི་གོང་རོལ་དུ་མཚོ་བོད་མཐོ་སྒང་གི་ཤར་ཁུལ་དང་ཟི་ཁྲོན་གྱི་ནུབ་ཁུལ་དུ་བོད་སྐད་སྨྲ་བའི་མི་ཐོག་མ་བྱུང་བར་ཐག་བཅད།\nཀྲུང་གོའི་ཚན་རིག་ཞིབ་འཇུག་གླིང་གི་ཁུན་མིན་སྲོག་ཆགས་ཞིབ་འཇུག་ཁང་གི་སོ་པེན་གྱིས་དེ་ལས་ཀྱང་རྙོག་འཛིང་ཆེ་ལ་སྔ་བའི་བོད་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་ཤིག་བཏོན། ཁོང་དང་ཁོང་གི་དཔུང་སྡེས2011-2013ལོར་《གྱེས་རྡུལ་སྐྱེ་དངོས་དང་འཕེལ་འགྱུར》ཞེས་པའི་མུ་འབྲེལ་རྩོམ་ཡིག་སྤེལ། སྙན་ཞུ་ལས་ཁོང་ཅག་གིས་མཚོ་བོད་མཐོ་སྒང་གི་གྲོང་ཚོ41གི་བོད་མི6109ལ་DNAརིམ་འཇལ་བགྱིས་པའི་གྲུབ་དོན་དུ་བོད་པར་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའིyམདོག་བསྒྱུར་གཟུགས་དང་ཐིག་རིལ་གཟུགས་ཀྱིDNAརིམ་བསྟར་ཡོད་པ་ཤེས། ཨེ་ཤ་ཡའི་མི་འབོར་གཞན་དག་ལ་མེད་པའམ་མཐོང་དཀོན་ནོ།། ཤེས་ཟིན་པའི་ཐོལ་འགྱུར་ཚད་གཞི་བྱས་ཏེ། སོ་པེན་གྱིས་རིམ་བསྟར་འདི་ཉིད་ཕལ་ཆེར་ལོ་ངོ་ཁྲི་ཚོ2-3ཡར་སྔོན་དུ་མཚོ་བོད་མཐོ་སྒང་དུ་གཏན་སྡོད་བྱས་པའི་འབྲོག་པའི་ལུས་ཕུང་ལས་རིམ་འགྱུར་འབྱུང་འགོ་བརྩམས་པར་འདོད་དོ།།\nརིམ་བསྟར་བར་ཁྱད་ཀྱིས་ད་དུང་འདས་ཟིན་པའི་མི་འབོར་འཕར་སྣོན་གྱི་འཁུམ་པ་དང་རྒྱ་བསྐྱེད་བརྩི་ནུས། སོ་པེན་སོགས་ཀྱིསDNAགཞི་གྲངས་ཀ་གཞིར་བྱས་ཏེ་བོད་ཀྱི་མི་འབོར་ནི་ལོ་ངོ7000-10000སྔོན་རོལ་དུ་ལྡབ་བཞི་འཕར་བ་དང་། རྒྱ་བོད་གཉིས་ཀྱི་གཉེན་ཚན་འབྲེལ་བའི་ལྟ་ཚུལ་གྱི་ཆ་ཉུང་ངུ་ཞིག་ཡང་དག་པར་འདོད། གཞི་གྲངས་ལས་བོད་དུ་ཐེངས་གཉིས་པར་མི་འབོར་སྐྱས་སྤོ་བྱས་པ་ནི་རྒྱ་མི་ཡིན་ཡང་སྲིད། རྒྱ་མི་དེ་དག་དང་གཉུག་གནས་གཏན་སྡོད་མཁན་གཉེན་བསྡེབས་པ་ལས་དེང་གི་བོད་བྱུང་བར་འདོད་དོ།།\nད་ལྟར་ཡོད་པའི་རྒྱུད་རྒྱུའི་གཞི་གྲངས་ནི་གསང་བ་འདི་ཉིད་ཡོངས་སུ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ལ་མི་འདང་སྟེ། མཐོ་སྒང་གི་ལྟེ་བའི་ཡུལ་གྲུ་རྒྱ་ཆེ་བའི་གནའ་དཔྱད་བདེན་དཔང་དགོས་པ་དང་། ད་དུང་སྔར་ལས་གཞི་རྒྱ་ཆེ་བའི་རྒྱུད་རྒྱུ་ཞིབ་འཇུག་དང་གནའ་རབསDNAམཐོང་སྣེ་དགོས་སོ།།\nའབྱུང་ཁུངས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་ཀྱང་། བོད་རྣམས་མཐོ་སྒང་གི་མཁར་རྫོང་དུ་རིས་སུ་བཅད་པ་ཞིག་མ་ཡིན་གྱི། གནས་འདི་ནི་ཡོབ་ཡ་མི་འབོར་གྱི་བཞུ་སླང་ཞིག་ཡིན་ལ། བྱེས་འབྱོར་བ་ཟམ་ཆད་མ་མྱོང་། མི་རྣམས་ཀྱིས་ནམ་ཡང་རི་མཐོན་པོ་ལྕགས་རིར་ལྟ་ཡང་། ཡ་ཐོག་གམ་ད་ལྟ་གང་དུ་ཡང་སྲོག་ཆགས་དང་རྩི་ཤིང་། ཆུའི་ཐོན་ཁུངས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་མཐོ་སྒང་གིས་ནམ་ཡང་དམའ་སའི་མི་རྣམས་འགུགས་པར་བྱེད་དོ།།\nཝ་ཧྲིན་ཐོན་སློབ་ཆེན་གྱི་གནའ་དཔྱད་རིག་པའི་མཁས་པMichael Frachettiལགས་ཀྱིས“ཨེ་ཤ་ཡའི་ནང་ལོགས་བར་ཁྱམས”ཟེར་བ་ཞིག་བཏོན་ཞིང་། ཨེ་ཤ་ཡ་དབུས་མ་དང་ཧི་མ་ལ་ཡ་ནས་བོད་ཡུལ་དང་ཨར་ཐེ་རི་རྒྱུད་དེད་དེ་གནའ་དཔྱད་པས་ཡ་ཐོག་གི་གཏན་སྡོད་ཁུལ་མང་དུ་རྙེད། ཕལ་ཆེར་ལོ་ངོ3000གི་གོང་རོལ་དུ་ཚོང་ལས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་ཚུགས་པ་དང་། རི་མཐོན་པོའི་བར་ཁྱམས་འདི་ནི་རྒྱ་མོ་དར་ལམ་གྱི་སྔ་ལོགས་ཏེ། འདི་ཀར་རྒྱུད་རྒྱུ་དང་ཟོང་ཟོག བསམ་བློ་བརྗེ་རེས་བྱེད་པའི་སྦུག་ལམ་ཞིག་ཡིན་ཡང་སྲིད་དོ།།\nབོད་ཡུལ་ནི་ལེགས་བྱང་སྦྲེལ་བའི་ལྟེ་བར་ཡོད། ALdenderferལགས་ཀྱིས“ལོ་ངོ་ཁྲི་སྟོང་མང་པོའི་རིང་ལ་བོད་ཡུལ་ནི་རྡོ་ཁབ་ལེན་དང་འདྲ་བར་ཕྱོགས་བཞིའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་དྲངས་སོ།། ”ཞེས་སྡོམ་ཚིག་བཀོད། གལ་སྲིད་ངོ་མ་དེ་འདྲ་ཞིག་མཡིན་ཚེ། ད་ལྟའི་བོད་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་ལེགས་བྱང་དང་རིགས་ཁྱུ་རྐྱང་མ་ཞིག་ཡིན་སྲིད་པ་ཆེར་མི་སྣང་།\nམ་རྩོམ་གྱི་ཁུངས：Jane Qiu,2015. Who are the Tibetans? Science, Vol. 347, Issue 6223, pp. 708-711. DOI: 10.1126/science.347.6223.708\n2018 ལོའི་ཟླ2ཚེས 15 ཉིན།\n2018 ལོའི་ཟླ2ཚེས 16 ཉིན། 23:51\nཁ་བ་སྙིང་ལྕགས་དྲན་བཞིན་ཡོད། མདང་ནུབ་ལྷག་ཏུ་དྲན་པར་བྱས། (134,673℃)