སྐབས་ལྔ་པའི་ལ་སྤྱིའི་འོས་བསྡུ་ལ་ཕྲན་ཙམ་དཔྱད་པ། - བོད་ཀྱི་དུས་བབ།\nབཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་གི་གསར་ཁང་ཚོས་སྨྱུག་ཁ་བསྐོར་མྱོང་ཉུང་བ་དང་། གསར་འགོད་པའི་བརྙན་མིག་གི་མིག་འོག་ནས་སྣང་མེད་དུ་ལྷག་པའི་གསར་འགྱུར་ཞིག་ནི། བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་བཅའ་ཁྲིམས་ཀྱི་ལེའུ་བདུན་པ་བོད་མིའི་གནས་ཡུལ་ས་གནས་ཁག་གི་སྒྲིག་འཛུགས་ཞེས་པའི་འོག་གི་དོན་ཚན་དོན་གཉིས་པའི་ནང་གསེས་དང་པོ་དང་། དོན་ཚན་དོན་གསུམ་པའི་ནང་གསེས་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་བཅས་ཀྱི་འོག་ནས་ས་གནས་འགོ་འཛིན་གྱི་འོས་བསྡུ་བྱེད་ཕྱོགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ས་གནས་སུ་གང་དང་གང་ཞིག་འབྱུང་གི་ཡོད་མེད་གསལ་པོ་ཞིག་བཀོད་སྤེལ་དང་རྒྱང་བསྲིངས་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་མེད་པ་དེ་རེད། རྒྱ་བལ་འབྲུག་གསུམ་གྱི་ནང་ལ་གཞིས་ཆགས་ཆེ་ཆུང་མང་པོ་ཡོད་ཀྱང་གོང་གསལ་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་བཅའ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་དང་པོའི་འོག་ནས་ཐོག་མ་ཉིད་ནས་ཤར་བསྐྱོད་བྱེད་ཐུབ་མཁན་ནི་ལ་དྭགས་བསོད་ནམས་གླིང་གཞིས་ཆགས་ཙམ་ལས་མེད། དྷ་རམ་ས་ལའི་ས་གནས་འགོ་འཛིན་མི་མང་གིས་འོས་འདེམས་བྱེད་པའི་ལམ་སྲོལ་ཐོག་མར་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༠ ལོར་ལག་བསྟར་བྱས་ཀྱང་། འོས་ཐོབ་ཀྱི་ཚད་གཞིའི་བརྒྱ་ཆ་བཅའ་ཁྲིམས་བཞིན་མ་བྱུང་སྟབས་རེ་ཞིག་གཞུང་བསྐོས་བྱེད་དགོས་བྱུང་བ་རེད། ས་གནས་འགོ་འཛིན་གཞུང་བསྐོས་བྱེད་པའི་གནས་སྟངས་ནི། བཅའ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་གཉིས་པའི་འགོ་ནས་གནས་སྐབས་ཀྱི་དཀའ་ངལ་སེལ་ཐབས་ཙམ་རེད། རྩ་བའི་ཕུགས་ཀྱི་དགོངས་པ་བཞེས་ཕྱོགས་ནི་མང་ཚོགས་ཀྱིས་མང་གཙོའི་ལམ་སྲོལ་བཞིན་འོས་འདེམས་བྱ་རྒྱུ་དེ་ཡིན་པ་བརྗོད་མི་དགོས་པ་ཞིག་ཡིན།།\nད་ལྟ་འགྲོ་བཞིན་པའི་ལ་དྭགས་བོད་མིའི་གཞིས་ཆགས་ཀྱི་ས་གནས་འགོ་འཛིན་གྱི་འོས་བསྡུའི་ལས་རིམ་ལས་འཕྲོས་པའི་སྐད་ཆ་མ་བཤད་གོང་། ད་དུང་སྤྱི་དོན་སྤོམ་བཤད་ལྟ་བུའི་སྐད་ཆ་རེ་ཟུང་སྔོན་འགྲོའི་ཚུལ་དུ་བཤད་ན། ནང་དོན་དངོས་ལ་གོ་བ་ཆགས་རྒྱུར་ཕན་ཐོགས་ངེས་ཅན་ཞིག་ཡོང་སྲིད། ལ་དྭགས་བོད་མིའི་གཞིས་ཆགས་འདི་ལོ་རབས་དྲུག་ཅུའི་ནང་དངོས་སུ་འགོ་བཙུགས་ཤིང་། ཐོག་མར་གླེ་དང་བྱང་ཐང་། ལྟག་ཀི་གཞིས་སྒར་བཅས་གསུམ་ལ་ས་གནས་འགོ་འཛིན་སོ་སོ་སོ་སོར་ཡོད་འདུག ས་གནས་འགོ་འཛིན་དེ་ཡང་དབུས་ནང་སྲིད་ལས་ཁུངས་ཀྱིས་མི་འགྲོ་བསྐོ་གཞག་བྱེད་པ་དང་། ཕྱིས་སུ་བྱང་ཐང་དང་གླེ་གཉིས་གཞིས་ཆགས་གཅིག་ལ་ཟླ་སྒྲིལ་ནས་ད་ལྟ་བར་གླེ་བྱང་གཉིས་གཞིས་འགོ་གཅིག་གི་ཁྱབ་ཁོངས་སུ་གནས་མུས་ཡིན། ལྟག་ཀི་གཞིས་སྒར་ནི་རྗེས་སོར་ལྷོ་ཕྱོགས་མོན་གྷོ་རུ་སྤོས་པ་རེད། །\nསྤྱིར་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་ལ་དྭགས་བོད་མིའི་གཞིས་ཆགས་ནི་བོད་མི་གནས་སྡོད་བྱ་སའི་གཞིས་ཆགས་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་གྲས་ཤིག་ཆགས་ཀྱི་ཡོད། ཕྱི་ལོ་༡༩༩༥ལོར་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་བཅའ་ཁྲིམས་ཀྱི་དགོངས་གཞི་ལྟར་ས་གནས་སུ་ས་གནས་འཐུས་ཚོགས་དངོས་སུ་ཚུགས་ཐུབ་པ་དང་། ཕྱི་ལོ་༢༠༡༠ལོར་ས་གནས་སུ་མི་མང་གིས་ས་གནས་འགོ་འཛིན་མང་གཙོའི་འགྲོ་ལུགས་དང་མཐུན་པའི་སྒོ་ནས་འོས་བསྡུ་བྱེད་པའི་བརྒྱུད་རིམ་དེ་དག་ནི། བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་གཞིས་ཆགས་མང་པོའི་ནང་ནས་བཅའ་ཁྲིམས་ཀྱི་དགོངས་དོན་རྩ་ཚིག་བཞིན་ལག་བསྟར་གནང་མཁན་གྱི་གཞིས་ཆགས་ཐོག་མའི་གྲས་ཤིག་ཡིན་པ་ནི་དགའ་སྤོབས་བྱ་རིན་ཆོག་པ་ཞིག་རེད།།\nད་ལྟ་བར་ལ་དྭགས་བསོད་ནམས་གླིང་གཞིས་སྒར་དུ་ས་གནས་འགོ་འཛིན་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་བྱུང་ཟིན་པ་རེད། དེའི་ནང་ནས་བཅུ་བདུན་དབུས་ནས་ཐད་ཀར་མི་འགྲོ་བསྐོ་གཞག་གནང་བ་དང་། བཅོ་བརྒྱད་པ་ནས་ད་ལྟ་བར་གཞིས་ཁོངས་མི་མང་གིས་མང་གཙོའི་ལམ་ནས་བསྐོ་གཞག་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། འོས་འདེམས་ཀྱི་ལམ་སྲོལ་དེ་ལག་བསྟར་བྱུང་ནས་ད་ལྟ་བར་ལོ་བཅུ་ཕྲག་གཅིག་ལྷག་ཙམ་ཕྱིན་ཡོད། ངར་མཚོན་ན་འདས་པའི་ལོ་བཅུ་ཕྲག་གཅིག་ལྷག་ཙམ་གྱི་རིང་ལ་ངས་རང་ཉིད་གང་དུ་གཏོགས་པའི་ལ་དྭགས་བསོད་ནམས་གླིང་གི་གཞིས་ཆགས་སུ་བསྡད་ནས། སྲིད་སྐྱོང་དང་སྤྱི་འཐུས་ཀྱི་འོས་བསྡུའི་ལས་རིམ་གཉིས་གཉིས་དང་། ལ་སྤྱིའི་འོས་བསྡུའི་ལས་རིམ་བཞི་ཙམ་ལ་མཉམ་ཞུགས་བྱ་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་བྱུང་། གོ་སྐབས་དེ་དག་རང་གིས་བླངས་ཞོར་མངར་སྐྱུར་ཁ་གསུམ་གྱི་ཉམས་མྱོང་མང་དག་ཅིག་དངོས་སུ་མྱངས་ཁུལ་ཡིན། བཀའ་སྤྱི་དང་ལ་སྤྱི་སོགས་ཀྱི་འོས་བསྡུའི་ལས་རིམ་སྔ་མ་སྔ་མའི་སྐབས་ལས་ཕྱི་མ་ཕྱི་མའི་སྐབས་ལ་མི་མང་གི་གོ་རྟོགས་ཇེ་བཟང་ནས་ཇེ་ཡག་ལ་འགྲོ་ཡི་ཡོད་པ་ནི་དགའ་འོས་པའི་གཏམ་རྣ་བའི་བུ་རམ་རྣལ་མ་ཞིག་རེད། སྔ་མ་སྔ་མའི་སྐབས་ལ་དཀྲོག་གཏམ་དང་གཞི་མེད། དགའ་མིན་དགའ་གཏོགས་ཀྱི་བྱེད་སྟངས་མང་ནའང་། ཕྱི་མ་ཕྱི་མའི་སྐབས་ལ་མི་ཡིས་ཅི་ཟེར་ལ་མི་ཉན་པར་གང་ཐུབ་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྟོག་དཔྱོད་སྔོན་སོང་ཐོག རང་ལས་སྤྱི་ལ་དགོས་པའི་འོས་མི་ཚད་ལྡན་ཞིག་བདམ་རྒྱུར་བརྩོན་བཞིན་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་སྣང་བརྙན་གསོན་པོ་ཞིག་སྣང་རྒྱུ་ཡོད་པ་ནི། བསྔགས་པའི་མཐེ་བོང་བསྒྲེང་འོས་པ་ཞིག་ཏུ་སྣང་། །\nདཔེར་ན་སྔོན་ཆད་བྱུང་བའི་དཀྲོག་གཏམ་ལ་མཚོན་ན། ཀླད་ཆུང་ལ་ལས་ཉེ་ཆར་སྲིད་སྐྱོང་གི་འོས་བསྡུའི་སྐབས། ད་ལྟའི་སྲིད་སྐྱོང་དང་སྐབས་དེ་དུས་ཀྱི་དངོས་གཞིའི་འོས་མི་སྐུ་ངོ་སྤེན་ལ་ཚེ་རིང་མཆོག་དྷ་རམ་ས་ལ་ནས་སྤྱི་ལེ་ལྔ་བཅུ་ལྷག་འགྲོ་བསྐྱོད་མི་ཆོག་པའི་རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་དམ་བསྒྲགས་ཡོད་ལུགས་གང་སར་བཤད་ཡོད་ཀྱང་། དོན་དངོས་དེ་ལྟར་མིན་པར་དུས་ཚོད་རིམ་སོང་གིས་བདེན་དོན་ངོ་སྤྲོད་གསལ་པོ་བྱས་ཟིན་ཡོད། ཡང་འོས་བསྡུའི་སྐབས་གཞི་མེད་སྤེལ་སྟངས་ལ་མཚོན་ན། བདག་སོགས་ལྟ་བུར་ཕྱི་ལོ་༢༠༡༦ལོར་ཉེས་མིང་སྣ་ཚོགས་ཆེད་བཟོ་བྱས་ནས་སྤྱི་ཚོགས་ཆུང་ཆུང་འདིའི་ནང་ལ་ནག་པོ་ནག་རྐྱང་བཟོས་ཡོད་ཀྱང་། ད་ལྟ་དུས་ཚོད་རིམ་སོང་གིས་མི་མང་མང་པོས་སྐབས་དེ་དུས་རང་ཉིད་གཞན་གྱི་མགོ་སྐོར་བསླུ་བྲིད་ཀྱི་འོག་ལ་ཚུད་ནས་དེང་སང་ངོ་ཚ་ཁ་སྐྱེངས་དོན་མེད་མྱོང་དགོས་བྱུང་སོང་ཞེས་སྡུག་སྐད་ཀྱི་སྐད་ཅོར་རང་བཞིན་གྱིས་ཤོར་ཡོད། དགའ་མིན་དགའ་གཏོགས་ཀྱི་བྱེད་སྟངས་ཤུགས་ཆེན་ཡོད་པ་ནི། འོས་མིའི་ཁྲོད་ལ་རང་གི་གཉེན་སྤུན་དང་མིང་གནས་དངུལ་དངོས་ཀྱི་ཁེ་ཕན་ཡོད་ན་དེར་ཞེན་ཁོག་བྱེད་ནས་འོས་བླུགས་པ་ཙམ་ལས་བོད་སྤྱིའི་གནས་བབ་དང་། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་དགོས་མཁོ་དང་ཁེ་ཕན་ལ་གང་ཡང་མི་བསམ་པའི་གླང་ཆེན་སྨྱོན་པའི་བྱེད་སྟངས་ཇི་སྙེད་ཅིག་བྱུང་ཡོད་པ་ནི་འགྱོད་པའི་གནས་འབའ་ཞིག་ཏུ་འཁུམས། དགའ་མིན་དགའ་གཏོགས་དང་ཕྱོགས་ཞེན་གྱི་སྤྱོད་ཚུལ་ནི་ད་དུང་ཡང་ངར་ཤུགས་མ་ཡལ་བར་གནས་མུས་སུ་འདུག་ན། ངན་སྤྱོད་གྱ་ཡན་དུ་མ་སོང་བར་རང་ངོ་རང་ཤེས་དགོས་པ་གལ་ཆེ། ལར་ནས་འོས་བསྡུའི་སྐབས་དངུལ་དངོས་དང་། མགོ་སྐོར་ཁ་སླུད་བརྒྱག་པ། རང་ལ་ཡོད་པའི་རྣམ་དཔྱོད་བེད་སྤྱོད་མི་བྱེད་པར་གཞན་གྱི་མགོ་མེད་གཞུག་རྡུམ་གྱི་བཤད་སྒྲོས་རྐྱང་རྐྱང་ལ་ཡིད་ཆེས་པ། དེ་བཞིན་སྤྱིར་འཇིགས་སྐུལ་བྱེད་པ། རྫུན་དང་འཕྲོག་པར་བྱེད་པ་སོགས་ནི་ངོ་ཚ་ཁྲལ་མེད་ཀྱི་ངང་ཚུལ་ཡིན་པས། ས་གནས་དང་གནས་ཡུལ་སོ་སོའི་འོས་བསྡུའི་འགན་འཛིན་གྱིས་དྲང་པོ་དྲང་བཞག་དང་། ལས་འབྲས་དཔང་དང་ཚད་ལ་བཟུང་ནས་བདེན་པའི་རྣམ་ཐར་བསྐྱང་དགོས་པ་ནི་ཞར་ལ་ཐལ་བའི་གཏམ་མོ།།\nཕྱི་ལོ་༢༠༢༡ཟླ་༡༡ཚེས་༡༤རེས་གཟའ་ཉི་མའི་ཉིན་ལ་དྭགས་བསོད་ནམས་གླིང་གླེ་བྱང་གཉིས་ཀྱི་བོད་མི་གནས་ཡུལ་ཀུན་ལ་སྐབས་ལྔ་པའི་ལ་སྤྱིའི་སྔོན་འགྲོའི་འོས་བསྡུ་བྱས་པ་རེད། ཉིན་གཉིས་རྗེས་འོས་བསྡུའི་གྲངས་བཤེར་ཟིན་ནས་སྤྱི་ཚོགས་དྲྭ་ལམ་བརྒྱུད་གྲུབ་འབྲས་ཐོན་སོང་། གྲུབ་འབྲས་ཀྱི་ཤོག་ལྷེ་དེ་ཉིད་ན་གསལ་བར་གཞིགས་ན། སྔོན་འགྲོའི་སྐབས་འོས་འཕེན་པ་མི་༡༦༢༩བྱུང་ཡོད་པ་དང་། གཞིས་ཆགས་ཀྱི་སྤྱིའི་མི་གྲངས་དང་བསྡུར་ན་ཧ་ཅང་ཉུང་ཉུང་ཡང་མིན་ལ་མང་པོ་ཡང་མ་རེད། དངོས་གཞིའི་སྐབས་སྔོན་འགྲོ་ལས་འོས་འཕེན་པ་ཉུང་དུ་འགྲོ་སྲིད་པ་རེད། རྒྱུ་མཚན་ནི་དངོས་གཞིའི་སྐབས་ལ་དྭགས་ཀྱི་གནམ་གཤིས་གྲང་ངར་ཆེན་པོ་ཆགས་ཟིན་པའི་སྒང་ལ་འཁེལ་གྱི་ཡོད་སྟབས། སློབ་གྲྭའི་དགུན་དུས་ཀྱི་གུང་སེང་དང་བསྟུན་ནས་ནང་མི་བུ་ཕྲུག་དང་བཅས་པ་གྲང་གཡོལ་གྱི་ཆེད་དུ་ས་འབབ་དམའ་སར་འགྲོ་ཡི་ཡོད་པས་ཡིན། སྤྱིར་བཏང་སྔོན་འགྲོ་དང་དངོས་གཞིའི་བར་ལ་ཉིན་གྲངས་༤༤དུས་ཡུན་བཞག་མི་དགོས་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན། བར་གྱི་དུས་ཡུན་མང་དྲགས་ན་རྙོག་དྲ་དང་ལབ་གླེང་ཟང་ཟིང་གི་རྒྱུ་ཡིན་པ་རང་རེ་བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བའི་ལོ་རྒྱུས་ལ་རྒྱུས་ཡོད་ཚོར་འགྲེལ་མི་དགོས། ད་ཐེངས་བར་གྱི་ཡུན་ཚད་དེའི་ནང་ཐེའུ་རང་ལྟ་བུས་བྱུས་ངན་དང་ཞེ་འདོད་གཉིས་པ་ཞིག་མེད་པའི་སྨོན་ལམ་བརྒྱབ་རྒྱུ་ལས་མ་འདས། མ་འོངས་པར་དབུས་ནས་ལ་དྭགས་ཀྱི་ས་གནས་འགོ་འཛིན་གྱི་འོས་བསྡུའི་རིགས་དགུན་དུས་སུ་མ་འཁེལ་བ་ཞིག་དང་། སྔོན་འགྲོ་དང་དངོས་གཞི་གཉིས་ཀྱི་བར་ཡུན་ཚད་ལ་ཐུགས་སྣང་དགོས་པ་ནི་སྔོན་ཆད་ཀྱི་ཉམས་མྱོང་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་བསྡོམས་ནས་ཕྱིན་ཆད་འཁྲུལ་བ་ཡོ་བསྲང་དགོས་པ་གནད་ཀྱི་དོན་པོ་ཡིན།།\nས་གནས་ཀྱི་སྔོན་འགྲོའི་འོས་བསྡུའི་སྐབས་སྐབས་བཅུ་བདུན་པའི་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་དབུས་གཙང་སྤྱི་འཐུས་དོན་གྲུབ་བཀྲ་ཤིས་དང་། བྱང་ཐང་ཆུ་ཤུལ་གྱི་འཇམ་དབྱངས་ཤེས་རབ་གཉིས་འོས་ཐོབ་མང་ཤོས་གཉིས་པོ་དེ་རེད། དབུས་གཙང་སྤྱི་འཐུས་དོན་གྲུབ་བཀྲ་ཤིས་ལ་འོས་གྲངས་༡༢༡༥བྱུང་བ་དང་། འཇམ་དབྱངས་ཤེས་རབ་ལ་འོས་གྲངས་༢༧༨ལས་ཐོན་མེད། མདོར་ན་འཇམ་དབྱངས་ཤེས་རབ་ལས་དོན་གྲུབ་བཀྲ་ཤིས་ལགས་སུ་འོས་གྲངས་༩༣༧མང་བ་ཐོབ་ཡོད། སྤྱིའི་ཆ་ནས་སྤྱི་འཐུས་དོན་གྲུབ་བཀྲ་ཤིས་ལགས་སུ་བརྒྱ་ཆ་༧༥%ལྷག་ཐོབ་ཟིན་པས། འཇམ་དབྱངས་ཤེས་རབ་ལ་རེ་བ་སྤུ་ཉག་ལྟར་ཕྲ་བས་དངོས་གཞིའི་འགྲན་རྩོད་ནང་ཞུགས་རིན་མེད་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཆགས་ཚར་བ་རེད། འོན་ཀྱང་ཁོང་གིས་དངོས་གཞིའི་འགྲན་རྩོད་ནང་ཞུགས་ཡོད། དེའི་རྒྱབ་ལྗོངས་ཅི་ཞིག་མཚོན་མིན་ཐད་སྤྱི་ཚོགས་ནང་གླེང་གློང་མང་པོ་བྱེད་བཞིན་འདུག །\nགཞིས་ཆགས་མི་མང་གིས་སྐབས་ལྔ་པའི་ལ་སྤྱིའི་མཐའ་མའི་འོས་བསྡུའི་འགྲན་བསྡུར་ལ་མི་གཉིས་བསླེབ་རྒྱུ་ཡིན་པ་ཚོད་དཔག་བྱས་ཡོད། དེ་ནི་ད་ལྟའི་དངོས་གཞིའི་འོས་མི་འཇམ་དབྱངས་ཤེས་རབ་ལགས་དང་། ས་གནས་འཐུས་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་དོན་གྲུབ་ཚེ་རིང་གཉིས་ཡིན་པ་ཚོད་དཔག་བྱས་ཡོད། དངོས་སུ་དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ། ས་གནས་འཐུས་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་དོན་གྲུབ་ཚེ་རིང་གི་ཚབ་ལ་ད་ལྟའི་དངོས་གཞིའི་འོས་མི་དོན་གྲུབ་བཀྲ་ཤིས་ལགས་གློ་བུར་ཐོན་ཡོང་བ་རེད། གློ་བུར་ཐོག་བརྒྱག་གི་འགྱུར་བ་དེས། མི་མང་དཀྱུས་མ་མང་པོའི་སེམས་དགའ་ཐག་ཆོད་ཡོད་ནའང་། འཇམ་དབྱངས་ཤེས་རབ་སོགས་མི་ཁ་ཤས་ལ་བསམ་བློ་གཏོང་དགོས་པ་བཟོས་ཡོད།།\nསྤྱི་འཐུས་དོན་གྲུབ་བཀྲ་ཤིས་ནི་ལ་དྭགས་བོད་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་མི་ཤེས་མཁན་ཧ་ལམ་མེད་པ་ལྟ་བུ་རེད། ཁོང་གིས་མི་མང་གིས་བདམས་པའི་ལ་སྤྱི་སྐབས་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་གཉིས་གནང་རིང་ལས་དོན་ཐམས་ཅད་གཟེངས་སུ་ཐོན་ཡོད་པས། ཆེ་འབྲིང་ཀུན་གྱི་དགའ་མོས་དང་བརྩི་བཀུར་ཆེན་པོ་བྱ་ས་ཞིག་རེད། དགའ་མོས་དང་བརྩི་བཀུར་ཆེ་བས་ཁོང་ལ་དྭགས་མི་མང་གིས་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་སྐབས་བཅུ་དྲུག་དང་བཅུ་བདུན་གཉིས་ཀ་ལ་བསྐྱལ་ཡོད་ལ། ད་ལྟ་ལ་སྤྱི་སྐབས་ལྔ་པར་འོས་མིར་སློང་མཁན་ཡང་སྤྱི་འཐུས་ཁོང་རང་མིན་པར་མི་མང་རེད། ཅི་ཡང་མི་ཤེས་པའི་མིས་སྤྱི་འཐུས་དོན་གྲུབ་བཀྲ་ཤིས་ཀྱིས་རྟ་ནས་བབས་ཏེ་བོང་བུར་བཞོན་མཁན་གྱི་མི་ཀླད་ཆུང་ཞིག་རེད་ཅེས་ལྕེ་བརྒྱ་སྤྲུལ་ནས་འགྲེལ་བཤད་ཇི་ཙམ་བརྒྱབས་ཀྱང་དོན་དངོས་དེ་ལྟར་མིན་པ་ས་འོག་གི་གྲོག་སྦུར་ཚུན་ཆད་ཀྱིས་དྲན་པའི་ངོགས་སུ་རི་མོ་གསལ་ལྷེར་རེད། འོས་མི་གཞན་འཇམ་དབྱངས་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྐབས་ལྔ་པའི་ལ་དྭགས་ས་གནས་འགོ་འཛིན་དུ་སླེབས་ཕྱིར་འབད་བརྩོན་མང་པོ་བརྒྱབས་དང་བརྒྱག་བཞིན་ཡོད། འབད་པ་དང་པོ་ལ་དྭགས་མི་མང་ལ་ཁོང་ཉིད་སུ་ཡིན་ཤེས་སུ་འཇུག་ཕྱིར་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་སྐབས་༡༧པའི་འོས་བསྡུའི་འགྲན་རྩོད་སྐབས་དྭང་བླངས་འོས་མིར་བཞེངས་ཡོད། དྭང་བླང་འོས་མིར་བཞེངས་པ་ནི། སྐབས་༡༧པའི་སྤྱི་འཐུས་ཆགས་རྒྱུའི་ཆེད་དུ་མིན་པར་སྐབས་ལྔ་པའི་ལ་སྤྱིའི་འོས་བསྡུའི་འགྲན་རྩོད་ནང་རྒྱལ་ཁའི་གྲུབ་འབྲས་བླངས་ཕྱིར་རེད།།\nད་དུང་འོས་མི་གཉིས་ཀྱིས་བསྒྲགས་གཏམ་ཤོག་ལྷེར་ཞིབ་ཀྱིས་བལྟས་ན། འོས་མི་སུ་དང་སུ་ལ་གདེང་ཚོད་ཡོད་མེད་ཀྱི་རྣམ་འགྱུར་གསལ་པོ་ཡོད། དོན་གྲུབ་བཀྲ་ཤིས་ཀྱིས་བསྒྲགས་ཡིག་ནང་མིང་དང་སྡོད་གནས་ཀྱི་ཞལ་བྱང་ཙམ་ལས་གཞན་ཅང་མེད་པས་གདེང་ཚོད་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་དང་། ཅིག་ཤོས་དེའི་ཐོག་མའི་བསྒྲགས་ཡིག་ཅིག་དང་། དེ་རྗེས་སླར་ཡང་བསྒྲགས་གཏམ་གྱི་ཡིག་ཆ་གསུམ་ཙམ་ཐོན་ཡོད། དེ་དག་ལ་བལྟས་དུས་ཡིག་ཚོགས་དང་སྤྱི་དོན་གྱི་ལས་ཀ་མང་པོ་བྱ་མྱོང་ཡོད་པའི་ཚིག་བརྗོད་རིམ་པར་སྤེལ་ཡོད། དེས་དོན་དངོས་ཐོག་མི་མང་ལ་སེམས་འགུལ་ཇི་ཙམ་ཐེབས་མིན་བཤད་དཀའ་བའི་ཚོད་རེད། ཡང་ཕྱི་ལོ་༢༠༢༡ཟླ་༡༢ཚེས་༠༦ཉིན། འཇམ་དབྱངས་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རང་གི་ངོ་དེབ་ཐོག དོན་ཚན་བརྒྱད་ཅན་གྱི་གསལ་བསྒྲགས་ཤིག་སྤེལ་ཡོད། གསལ་བསྒྲགས་དེས་ཁོང་ཉིད་ལ་ཕན་ཐོགས་མི་འདུག དོན་ཚན་བརྒྱད་པོ་དེའི་སྟེང་ཤུགས་བརྒྱག་ཐུབ་མཁན་ཞིག་ཡོད་ན་འོས་མི་དོན་གྲུབ་བཀྲ་ཤིས་ལས་གཞན་ལ་དྭགས་གཞིས་ཆགས་སུ་སུ་ཡང་མེད། དོན་ཚན་དྲུག་པ་གཞིས་ཆགས་ཀྱི་གྲོང་པ་རེ་ནས་མི་འཇོན་ཐང་ཅན་རེ་རེ་ཕྱི་རྒྱལ་ལ་གཏང་རྒྱུའི་འབད་བརྩོན་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་བཤད་ཡོད། འབད་བརྩོན་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་པའི་དོན་ཚན་གྱི་ཚིག་བརྗོད་འདི་གང་ནས་འཐེན་འཐེན་རེད་ལ་ས་གནས་འགོ་འཛིན་གྱི་དབང་ཚད་དང་ལས་དོན་བྱེད་ལུགས་ལ་རྒྱུས་མངའ་ཅི་ཡང་མེད་པ་མཚོན་ཐུབ། དོན་ཚན་བརྒྱད་པ་བདུན་རེར་ཉིན་གཅིག་རིང་གཞིས་ཆགས་ཀྱི་དཀའ་ངལ་སེལ་སླད་ཟུར་འཇོག་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་ལུགས་གསུང་པ་ནི། ངང་རྒྱུན་རིང་མིན་དང་ཆོད་སེམས་གཏན་མིན་རེད། ད་ལྟ་བར་ང་ཚོ་བོད་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ལས་དོན་མང་པོ་ཨ་གསར་རྟ་ལས་མགྱོགས་པ། གཞུག་གུ་ལུག་ལས་ཐུང་བ་རྐྱང་རྐྱང་རེད། དོན་ཚན་བརྒྱད་པ་དོན་འཁྱོལ་ཡོང་བ་ལ་རེ་བ་ཅང་མི་འདུག དོན་ཚན་གསུམ་པ་དང་དོན་ཚན་ལྔ་པ་གཉིས་ཀྱང་ཡོང་ཐབས་མེད་པ་དེ་མང་བ་རེད། །\nའོས་མི་དོན་གྲུབ་བཀྲ་ཤིས་ཀྱིས་ཁས་ལེན་མང་པོ་བྱེད་ཀྱི་མི་འདུག དེ་ནི་ཉམས་མྱོང་ཅན་གྱི་བྱེད་སྟངས་རེད། ཁས་ལེན་མང་པོ་བྱེད་ན་ལས་དོན་བྱེད་རིང་རང་ཉིད་ལ་དཀའ་ངལ་ཡོང་རྒྱུ་ལས་གཞན་མེད་པ་མཁྱེན་གྱི་ཡོད། གཞན་ལ་འབྲེལ་ལམ་བྱེད་ཤེས་པ་དང་བྱེད་ཕོད་པ། བྱེད་རྒྱུར་མི་སྐྲག་པ་ནི་མགོ་ཁྲིད་ལ་ཚང་དགོས་པའི་ཁྱད་ཆོས་རེད། ཁྱད་ཆོས་དེ་འོས་མི་དོན་གྲུབ་བཀྲ་ཤིས་ལ་ཡག་པོ་ཡོད་པ་ཐེ་ཚོམ་བྱེད་མཁན་མེད། དེ་བཞིན་འོས་མི་གཉིས་ཀ་གཞོན་སྐྱེས་ཡིན་པ་ལས་རྒན་གྲས་མ་རེད། བོད་མིའི་མགོ་ཁྲིད་རྣམས་འདབ་གཤོག་གཉིས་ལྡན་ཡིན་དགོས་ཀྱང་དེ་རིང་གི་འོས་མི་གཉིས་ཀ་འདབ་གཤོག་གཉིས་ལྡན་ཞིག་རེད་ཟེར་ན་ཟེར་མཁན་ཧམ་པ་ཆེ་སོང་བ་རེད། འོས་མི་དོན་གྲུབ་བཀྲ་ཤིས་ཀྱིས་ཨིན་སྐད་ཨིན་ཡིག་གི་ཤེས་ཚད་ལ་ཐོགས་པ་མེད་ནའང་བོད་ཡིག་གི་ཤེས་ཚད་ཡག་མིན་སྡུག་མིན་ཞིག་རེད། འོས་མི་གཉིས་ཀས་འཛིན་སྐྱོང་ལ་ཉམས་མྱོང་ཡོད་གསུངས་ཀྱི་འདུག ཉམས་མྱོང་ཡོད་གསུངས་པས་མི་ཆོག་པར་གཟེངས་ཐོན་གྱི་གྲུབ་འབྲས་དགོས། སྔོན་ཆད་དོན་གྲུབ་བཀྲ་ཤིས་ཀྱིས་གྲུབ་འབྲས་བློ་ཁ་ཚིམས་པ་ཞིག་བླངས་ཡོད་ཀྱང་། མ་འོངས་པར་ཇི་ཙམ་གནང་ཐུབ་མིན་བཤད་དཀའ། འོན་ཀྱང་མང་པོས་སྔར་བཞིན་རེ་བ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ལ་བྱེད་ཀྱང་ཆོག་པ་ཞིག་ཡིན། །\nའོས་མི་འཇམ་དབྱངས་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྲིད་བྱུས་བསྒྲགས་གཏམ་ན་རྩ་ཚིག་དོན་ཚན་བཞི་བྲིས་ཡོད་ཀྱང་རྒྱབ་སྐྱོར་བ་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་བ་མ་ཡིན་པ་ཚང་མར་ད་དུང་ཡང་གསལ་པོ་ཆགས་མི་འདུག ངས་དེའི་ཐད་ཡང་ཡང་བསམ་བློ་གཏོང་ཁུལ་བྱས་ཀྱང་། རིགས་གཅིག་ས་གནས་ལ་འབྲེལ་བ་ཡོད་ཀྱང་ཐབས་ལམ་གསལ་པོ་མེད་པ་དང་། རིགས་གཅིག་ས་གནས་དང་འབྲེལ་བ་ཆེན་པོ་དེ་ཙམ་མཐོང་མ་སོང་། འོས་མི་དོན་གྲུབ་བཀྲ་ཤིས་ལ་བསྒྲགས་གཏམ་ཡོད་ཀྱང་བསྒྲགས་གཏམ་གྱི་ནང་ན་སྲིད་བྱུས་གསལ་བའི་བསྒྲགས་གཏམ་མེད། །\nའོས་མི་གཉིས་ཀས་མི་མང་གི་མདུན་ལ་ཐོན་ནས་གཏམ་བཤད་ཐེངས་ཁ་ཤས་གནང་སོང་། གཏམ་བཤད་གནང་བ་དག་ལ་དངོས་སུ་བཅར་མེད་ནའང་། བརྙན་ཐུང་བཟོས་པ་རྣམས་ལ་ཉན་རྒྱུ་བྱུང་། འོས་མི་དོན་གྲུབ་བཀྲ་ཤིས་ཀྱིས་ཁྲིམས་སྒྲིག་གི་འགྲོ་ལུགས་འོས་མི་གཞན་འཇམ་དབྱངས་ཤེས་རབ་ལས་ཟབ་པ་དང་། འོས་མི་འཇམ་དབྱངས་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ལས་འཆར་དང་འཆར་སྣང་བཤད་པ་མང་། ལས་འཆར་དང་འཆར་སྣང་འབའ་གཞི་ལ་ཉན་གྱིན་ཉན་གྱིན་ས་གནས་འགོ་འཛིན་གྱི་འོས་བསྡུའི་འགྲན་རྩོད་ཡིན་ནམ་སྲིད་སྐྱོང་ངམ་སྤྱི་འཐུས་ཀྱི་འོས་བསྡུའི་འགྲན་རྩོད་ཡིན་ཐེ་ཚོམ་ཡོང་གི་འདུག ས་གནས་འགོ་འཛིན་གྱི་ལས་དོན་ནི་འཛིན་སྐྱོང་བཀའ་ཤག་གི་ལས་དོན་ས་གནས་སུ་སྒྲུབ་མཁན་ཡིན།།\nའོས་ཐོབ་དང་མ་ཐོབ་ནི་མང་པོ་ཞིག་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་མི་ལ་རག་ལས་པ་རེད། འོས་མི་སྤྱི་འཐུས་དོན་གྲུབ་བཀྲ་ཤིས་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་མཁན་ཡག་པོ་ཡོད། ཁོང་གི་རྒྱབ་ལ་མི་ཆེན་གོ་གནས་ཡོད་པ་མེད་ཀྱང་ཉམས་ཆུང་མི་མང་མང་པོ་ཡོད། ཤེས་ཡོན་ལ་དགའ་བའི་གཞོན་སྐྱེས་ཡོད་ལ་ཡི་གེ་འབྲུ་གཅིག་ཀྱང་མི་ཤེས་པའི་རྒན་རྒོན་ཡང་ཡོད། རྒན་རྒོན་རྣམས་མཐའ་མའི་དངོས་གཞིའི་སྐབས་ལུས་པོས་མ་ལྕོགས་པར་འོས་ཤོག་བླུགས་པར་བསྐྱོད་མ་ཐུབ་པར་ལྷག་ངེས་ཡོད། འོས་མི་འཇམ་དབྱངས་ཤེས་རབ་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་མཁན་མང་པོ་མེད། རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་མཁན་གཙོ་ནི་ད་ལྟའི་ས་གནས་འགོ་འཛིན་ཡིན་པ་ཡོངས་གྲགས་རེད། ཁོང་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་མཁན་མང་པོ་མེད་པ་དེ་ད་ལྟའི་ས་གནས་འགོ་འཛིན་གྱིས་བར་ཆད་བཏང་བ་ཞིག་རེད། དང་པོ་ཉིད་ནས་ད་ལྟའི་ས་གནས་འགོ་འཛིན་དང་འབྲེལ་བ་མེད་པར་བྱས་ཡོད་ན། འོས་མི་འཇམ་དབྱངས་ཤེས་རབ་ལ་འོས་གྲངས་བཞི་བརྒྱ་ནས་ལྔ་བརྒྱ་བར་ཡར་འཕར་ཐུབ་ཀྱི་རེད། ད་ལྟའི་ས་གནས་འགོ་འཛིན་གྱིས་འདས་པའི་ལོ་དྲུག་ནང་ལས་དོན་ཁྱར་ཁྱོར་ཞིག་ལས་གྲུབ་ཐུབ་མེད། དེ་ལྟར་ཡིན་པ་ཕྱི་ལོ་༢༠༢༡ཟླ་༡༢ཚེས་༢༦རྗེས་ལ་གསལ་པོ་མིག་གིས་མངོན་སུམ་མཐོང་ངེས་ཡིན། །\nས་གནས་འགོ་འཛིན་ནི་དབུས་ཀྱི་འཛིན་སྐྱོང་གི་སྲིད་བྱུས་ལམ་སྟོན་མི་མང་གི་སྙན་ལ་གྲ་གྲུ་མ་ཉམས་པར་ཇི་བཞིན་ངོ་སྤྲོད་བྱེད་མི་དང་། འཕྲལ་དུ་གཞིས་ཆགས་སྤྱིའི་དཀའ་ངལ་དང་མི་མང་གི་བདེ་སྡུག་སེལ་ཐབས་ཀྱི་ལས་དོན། ཡང་དབུས་སུ་ལྷན་ཁང་བདུན་ཡོད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འཕྲལ་ཕུགས་ཀྱི་སྲིད་བྱུས་ལམ་སྟོན་དུས་ཐོག་འགོར་འགྱངས་མེད་པར་སྒྲུབ་མཁན་གྱི་མི་སྣ་གཙོ་བོ་དེ་ཡིན། ས་གནས་འགོ་འཛིན་དེ་དབུས་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ལངས་ཕྱོགས་དབུ་མའི་ལམ་གྱི་སྲིད་བྱུས་ལ་ཕྱི་རྒྱུས་ནང་རྒྱུས་ཆ་ཚང་བ་ཡོད་ཐོག ས་གནས་སོ་སོར་སྔ་ཕྱི་རིམ་ཅན་དུ་བསྒྲུབས་དང་སྒྲུབ་མུས་ཀྱི་ལས་དོན་ལ་རྒྱུས་མངའ་དང་། མཇུག་སྐྱོང་ཕོད་པ། སྔོན་ཆད་ལམ་ནོར་བྱུང་བ་ལ་རྒྱུ་མཚན་ལྡན་པའི་ལྡོག་ཤེས་དགོས་པ་བཅས་ནི། ས་གནས་འགོ་འཛིན་གྱི་ལས་དོན་ཡིན། དེ་མིན་ཉམས་ཆུང་མགོ་ནོན་ཐུབ་ཙམ་དང་། ཉེ་དགའ་ཕྱོགས་ལྷུང་གི་སེམས་འབྱུང་རྟག་ཏུ་བྱས་ནས་དྲང་བདེན་མི་སྐྱོང་བ། རྒྱུ་མཚན་ལ་མི་གཟིགས་པར་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་པར་འཇིགས་སྐུལ་བྱེད་མཁན་གྱི་ས་གནས་འགོ་འཛིན་ཙམ་པོ་བ་ཚོས་བྱེད་སྟངས་རེད།། །།\nདཔྱད་རྩོམ་ཡག་པོ་འདུག་ དཔྱད་རྩོམ་སྤེལ་བའི་ནང་དོན་བཞིན་དོན་ལའང་དེ་ལྟར་གནས་འདུག་ ཐུགས་རྗེ་ཆེ།\nLharu Bhu is not conveying message but his piece appeared totally bias and campaign propaganda in support of Mr. Dhondup Tashi. I belong to Sonam Ling settlement and Lharu Bhu did not have proper information. Tibetan Writers will take few generations to understand how to present information authentic and judicious. They don’t know the principle of journalism and its impact in society.


བསོད་ནམས་རྡོ་རྗེ། རྩོམ་སྒྲིག་པ།ཚེ་དཔལ། ཡོང་ཁུངས།ངེད་དྲ་བ། སྤེལ་དུས། ༢༠༢༢ལོའི་ཟླ་བ་༠༢ཚེས་༢༨ཉིན།\nབསམ་གཏན་ཚེ་རིང་མཆོག་ནི་1962ལོར་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་ཡུལ་ཤུལ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་ཡུལ་ཤུལ་གྲོང་ཁྱེར་སེང་ཟེ་གྲོང་སྡེ་རུ་སྐྱེས་ལ། ཆུང་དུས་ནས་སྐྱེས་སྟོབས་ཀྱི་ཤེས་རབ་དང་སྦྱོང་སྟོབས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ལ་བརྟེན་ནས་སློབ་གྲྭ་ཆེ་འབྲིང་ཆུང་གསུམ་བརྒྱུད། 1968ལོའི་ཟླ་8པ་ནས་1974ལོའི་ཟླ་8པའི་བར། ཡུལ་ཤུལ་རྫོང་སྐྱེ་དགུ་མདོ་སེང་ཟེ་གྲོང་ཚོའི་སློབ་ཆུང་དུ་ཞུགས་ནས་བོད་ཀྱི་སྐད་དང་ཡི་གེ་གཙོར་བྱས་ཏེ་རྒྱ་ཡིག་དང་བསླབ་བྱ་གཞན་དག་ལ་སློབ་གཉེར་བྱེད་འགོ་བརྩམས། 1974ལོ་ནས་1979ལོའི་བར། ཡུལ་ཤུལ་ཁུལ་མི་རིགས་དགེ་ཐོན་སློབ་གླིང་དུ་དམའ་རིམ་དང་འབྲིང་རིམ་སློབ་གྲྭར་འགྲིམས་ཤིང་། རིག་གནས་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་དུ་སུམ་རྟགས་དག་གསུམ། སྙན་ངག་སོགས་ཐུན་མོང་རིག་གནས་ལ་སྦྱོང་བ་གནང་། 1979ལོར་མི་རིགས་སློབ་གསོའི་ལས་དོན་ལ་དགའ་མོས་དང་།ལྷག་པར་དུ་ཕ་ཡུལ་གྱི་སློབ་གསོ་ལ་རང་ནུས་ཅི་ལྕོགས་ཀྱིས་ཞབས་འདེགས་རེ་སྒྲུབ་པའི་ཕུགས་བསམ་བཅངས་ནས་ཡུལ་ཤུལ་རྫོང་མི་རིགས་སློབ་འབྲིང（ད་ལྟའི་ཡུལ་ཤུལ་མི་རིགས་སློབ་འབྲིང་དང་པོ）རུ་ལས་ཞུགས་གནང་ནས་དགེ་རྒན་ཀྱི་ཕྱག་ལས་གནང་སྟེ་སློབ་མ་བསྐྱངས། ཁོང་གིས་ནམ་ཡང་ལས་ཀར་ནན་ཏན་དང་འཐུས་ཤོར་མེད་པར་སྒྲུབ་ལ། སློབ་གསོའི་བྱ་བཞག་ལ་དུང་བས་སློབ་མ་རྣམས་ཀྱི་དགེ་རྒན་བཟང་པོར་གྱུར། གཞོན་པའི་དུས་སུ་ཁོང་ལ་ཤེས་བྱ་ཡོན་ཏན་དང་རིག་གནས་སྤྱི་ལ་སྐོམ་པས་ཆུ་འདོད་པ་ལྟ་བུའི་སྦྱང་འདོད་ཀྱི་བློ་དྲག་ཏུ་འཕྱུར་བས། སློབ་ཁྲིད་དང་ལས་ཞོར་དུའང་སློབ་སྦྱོང་འཐུས་ཤོར་དུ་མ་བཏང་བར་འབད་པས་སྦྱངས། དེ་ཡང་དབུ་མ་འཇུག་པ་ལས། ཡོན་ཏན་མ་ལུས་བརྩོན་པའི་རྗེས་འགྲོ་ཞིང་ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན། 1984ལོར་སློབ་ཆེན་འགྲིམས་པའི་བསྐལ་པ་བཟང་པོ་ཐོབ། དེ་བས་་རིག་པའི་གནས་ཀུན་ལ་འཇུག་པའི་རེ་འདོད་དང་ཕུགས་བསམ་ཡིད་ལ་བཅངས་ཏེ། རིང་ནས་འདྲིས་པའི་སློབ་མ་དང་ཕ་ཡུལ་བསྐྱུར་ནས་རྡོག་ཁྲིག་ཁུར་ཏེ་རྒྱང་རིང་གྲོང་ཁྱེར་ལན་ཀྲུའུ་རུ་བསྐྱོད། དེར་ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་གླིང་གི་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སྡེ་ཁག་ཏུ་ཞུགས་ནས་ལོ་བཞིའི་རིང་བོད་ཀྱི་སྐད་དང་ཡི་གེའི་ཆེད་ལས་གཙོར་བྱས་ནས་རྒྱ་བོད་རིག་གནས་སྤྱི་ལ་སློབ་སྦྱོང་བྱས་ནས་ཤེས་རམས་ཞིབ་འཇུག་སློབ་མའི་སློབ་གནས་བླངས། 1988ལོའི་ཟླ་8པར་ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་སུ་ཞུགས་ནས་བོད་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་གི་ལས་ཀ་གཉེར་འགོ་ཚུགས། སྔ་གཞུག་ཏུ་ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་སུ་ཡིག་ཚགས་དཔྱད་ཞིབ་ཁང་དང་། དཔེ་མཛོད་ཁང་། བོད་ལྗོངས་རིག་གནས་བཤམས་སྟོན་ཁང་གི་གྲ་སྒྲིག་ཚོ་ཆུང་། ཀྲུང་ཧྭ་བོད་ཡིག་རིག་མཛོད་གཞུང་ལས་ཁང་བཅས་ཚན་པ་ཁག་ཏུ་ལས་ཀ་གཉེར་ལ། ཞིབའཇུག་གི་ལས་ཀ་གཙོ་བོར་བོད་ལྗོངས་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚགས་དག་སྒྲིག །ཡིག་བསྒྱུར་དང་ཞིབ་འཇུག །བོད་ཡིག་གི་དཔེ་རྙིང་བསྡུ་སྒྲིག་དང་སྲུང་སྐྱོབ། པར་བསྐྲུན་བཅས་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཞིབ་འཇུག་དང་རྒྱུན་འཛིན་ལ་སྨན་པའི་ལས་ཀ་རབ་དང་རིམ་པ་སྒྲུབ། ཁོང་གིས་དེ་སྔར་བོད་ལྗོངས་རིག་གནས་འགྲེམས་སྟོན་ཁང་གི་གྲ་སྒྲིག་ཚོ་ཆུངགི་ཀྲུའུ་རེན་གཞོན་པའི་འགན་ཁུར་ལ། ད་ལྟ་དཔེ་མཛོད་ཁང་གི་འགོ་གཙོ་དང་ཀྲུང་ཧྭ་བོད་ཡིག་རིག་མཛོད་གཞུང་ལས་ཁང་གི་རྒྱུན་ལས་ཀྲུའུ་རེན་གཞོན་པ་བཅས་ཀྱི་འགན་ཁུར་ཡོད། སྔ་རྗེས་སུ་ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པའི་འཐུས་ཚབ་ཚོགས་པའི་ཁོངས་མིར་ཞུགས་ནས་ཨ་རི་དང་འཇར་མན། ཧྥ་རན་སི། ཁཱ་ན་ཏ། ཨོ་སི་ཁྲི་ལི་ཡ། ཧང་ག་རི། ཞང་ཀང་། ཨའོ་མོན་སོགས་རྒྱལ་ཁབ་དང་ས་གནས་ཁག་ཏུ་རིག་གཞུང་བརྗེ་རེས་དང་སློབ་སྦྱོང་གི་བྱ་བར་ཕེབས།\n1. བོད་དང་འབྲེལ་བའི་རྡོ་རིང་དང་ཅོང་དྲིལ་ཡིག་ཆ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་ཞེས་པའི་ལས་གཞི་གཙོ་སྐྱོང་གནང་བ། བསམ་གཏན་ཚེ་རིང་ལགས་ནི་བོད་ཡིག་གི་དཔེ་མཛོད་དང་ཡིག་རྙིང་སྐོར་གྱི་ཆེད་མཁས་པ་ཡིན་པས་སྔ་གཞུག་ཏུ་རྒྱབ་ཁབ་རིམ་པ་དང་ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་ཀྱི་ཚན་རིག་ཞིབ་འཇུག་གི་རྣམ་གྲངས་གཙོ་གནད་མང་པོ་གཙོ་སྐྱོང་དང་འགན་འཁུར་གནང་ལ། དེ་ལས་བོད་དང་འབྲེལ་བའི་རྡོ་རིང་དང་ཅོང་དྲིལ་ཡིག་ཆ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་ཞེས་པ་\nནི་རྒྱལ་ནང་གི་བོད་དང་འབྲེལ་བའི་རྡོ་རིང་ཡིག་ཆ་དང་ཅོང་དྲིལ་ཡིག་ཆ་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་མྱུར་སྐྱོབ་དང་རྒྱུན་འཛིན། བསྡུ་སྒྲིག་དང་ཞིབ་འཇུག །པར་བསྐྲུན་བྱེད་པ་དམིགས་ཡུལ་དུ་བཟུང་ནས། ལོ་བཅུའི་རིང་\nལ་རང་རྒྱལ་དུ་ཡོད་པའི་བོད་དང་འབྲེལ་ཡོད་ཀྱི་རྡོ་བརྐོས་དང་ཅོང་དྲིལ་ཡིག་ཆར་ཡོངས་སུ་ཞིབ་བཤེར་བགྱིས་ནས། ཐོ་འགོད་དང་པར་རིས། སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་བཀབ་བཤུས་（拓片）སོགས་ཀྱི་ཐབས་ལམ་སྤྱད་དེ་ཉམས་ཉེས་ཐེབས་ཟིན་པའམ་ཐེབས་སླ་བའི་རིག་གནས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཤུལ་བཞག་རྩ་ཆེན་འདི་དག་ལ་སྲུང་སྐྱོབ་དང་། དེ་བརྒྱུད་ནས་བོད་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་དང་སྤྱི་ཚོགས་རིག་གནས་བྱ་བཞག་ལ་གཞོགས་\nའདེགས། ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་ཀྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་སྣ་མང་རིག་གནས་དེ་སྔར་ལས་དར་སྤེལ་དང་ཇེ་རྒྱས་ཇེ་ལེགས་སུ་གཏོང་བར་འབད་རྒྱུ་དེ་ཡིན། ཁོང་གི་སྣེ་ཁྲིད་འོག་རང་རྒྱལ་གྱི་པེ་ཅིང་དང། བོད་ལྗོངས། མཚོ་སྔོན། སི་ཁྲོན། ཀན་སུའུ་སོགས་སུ་གནས་པའི་བོད་ཡིག་གི་རྡོ་རིང་ཡིག་ཆ་བསྡུ་སྒྲིག་བྱས་ཏེ་གླེགས་བམ་ལྔ་ཙམ་གྲུབ་པར་བྱས་ཡོད།\n2. ཀྲུང་ཧྭ་བོད་ཡིག་རིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་ལས་གཞིར་ཞུགས་པ། ཏང་དང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་ཀྲུང་ཧྭའི་རིག་གནས་འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་བར་སྲིད་ཇུས་རབ་དང་རིམ་པ་སྤེལ་ལ། བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་བསྡུ་སྒྲིག་དང་པར་བསྐྲུན་བྱ་བ་ནི་བོད་ཀྱི་ཕུལ་བྱུང་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་སྲུང་སྐྱོབ། རྒྱུད་འཛིན། དར་སྤེལ་གཏོང་ཐབས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་སྟབས། ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་ཀྱིས་ཀྲུང་ཧྭའི་བོད་ཡིག་རིག་མཛོད་ཆེན་མོ་ཞེས་པའི་ལས་གཞི་སྤེལ་ནས་བོད་ཡིག་གི་དཔེ་རྙིང་བསྡུ་སྒྲིག་པར་སྐྲུན་བྱ་བའི་ལས་ཀ་རྒྱ་ཆེར་བསྒྲུབས། དེར་ཁོང་གིས་ཀྲུང་ཧྭ་བོད་ཡིག་རིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་གཞུང་ལས་ཁང་གི་རྒྱུན་ལས་ཀྲུའུ་རེན་གཞོན་པའི་འགན་འཁུར། ད་ལྟའི་བར་《ས་སྐྱ་གོང་མ་རྣམ་ལྔའི་བཀའ་འབུམ》དང《པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན་གྱི་གསུམ་འབུམ》《རྗེ་ཡབ་སྲས་གསུམ་གྱི་གསུང་འབུམ》《མར་མི་དྭགས་ཀྱི་གསུང་འབུམ》《འཇིགས་མེད་དམ་ཆོས་རྒྱ་མཚོའི་གསུང་འབུམ》སོགས་གསུང་འབུམ་པོད་2000ལོར་པར་སྐྲུན་འགྲེམ་སྤེལ་བྱས་ཤིང་། ལས་གཞི་འདིས་བོད་ཡིག་གི་དཔེ་རྙིང་ཁྲི་ལྷག་བསྡུ་སྒྲིག་པར་བསྐྲུན་གནང་འཆར་འདུག །\n3. གཙོ་སྐྱོང་གནང་བའི་ལས་གཞི་གཞན་དག །《ཡོན་རྒྱལ་རབས་ཚུན་ནས་བོད་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་དང་ཀྲུང་དབྱང་སྲིད་གཞུང་བར་གྱི་འབྲེལ་བའི་སྐོར་གྱི་ཡིག་ཚགས་སྒྱུར་སྒྲིག》ཅེས་པའི་ལས་ཀར་ཞུགས་ཤིང་། ལས་གཞི་འདི་ནི་སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་ཐེབས་རྩའི་བདུན་ལྔའི་འཆར་བཀོད་ཀྱི་གཙོ་གནད་ཚན་ཞིབ་རྣམ་གྲངས་གི་གྲས་སུ་ཚུད་ལ། ད་ལྟ་དེབ་ཡོངས་སུ་པར་སྐྲུན་བྱས་ཡོད། 《ཀྲུང་ཧྭ་མིན་གོའི་བོད་དོན་གསལ་བའི་མེ་ལོང》ཞེས་པའི་བསྡུ་སྒྲིག་གི་ལས་ཀར་ཞུགས་ཤིང་།དེབ་འདི་ནི་རྒྱལ་ཁབ་མི་རིགས་དོན་གཅོད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་བརྒྱད་ལྔའི་འཆར་གཞིའི་གཙོ་གནད་ཚན་ཞིབ་རྣམས་གྲངས་ཡིན་ལ། ད་ལྟ་དེབ་ཡོངས་སུ་པར་སྐྲུན་བྱས།\nཁོང་གིས་ཞིབ་འཇུག་དང་ལས་ཀའི་ཞོར་དུ་བོད་ལྗོངས་རིག་གནས་སྲུང་སྤེལ་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་སྐབས་གསུམ་པའི་ལས་འཛིན། ཀྲུང་ཧྭ་བོད་ཡིག་རིག་མཛོད་ཀྱི་ཆེད་མཁས་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་ཁོངས་མི། ཀྲུང་ཧྭ་བོད་ཡིག་རིག་མཛོད་ཀྱི་བསྡུ་སྒྲིག་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་ཨུ་ཡོན། མཚོ་སྔོན་དགེ་ཐོན་སློབ་ཆེན་པཎ་ཆེན་ཞིབ་འཇུག་གླིང་གི་གདན་ཞུས་ཆེད་མཁས་པ། ཆིན་ཧྭ་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་འཛུགས་སྐྲུན་སློབ་གླིང་གི་གདན་ཞུ་ཆེད་མཁས་པ་བཅས་ཆེད་མཁས་ཀྱི་ལས་འགན་བཞེས་ཡོད།\n1. 《རྒྱ་ནག་རྟོགས་ལྡན་བྱང་ཆུབ་འཕགས་དབང་དང་རྒྱ་ནག་མ་ཎིའི་རིག་གནས་སྤྱི་བཤད》 2012ལོའི་ཟླ་12པར་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་པར་དུ་བསྐྲུན།\n2. ཡོན་རྒྱལ་རབས་ཚུན་ནས་བོད་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་དང་ཀྲུང་དབྱང་སྲིད་གཞུང་བར་གྱི་འབྲེལ་བའི་སྐོར་གྱི་ཡིག་ཚགས།（དེབ་བདུན། བསྒྱུར་སྒྲིག་ཚོགས་མི།） དེབ་འདི་སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་ཐེབས་རྩའི་བདུན་ལྔའི་འཆར་བཀོད་ཀྱི་གཙོ་གནད་ཚན་ཞིབ་རྣམ་གྲངས་གི་གྲས་སུ་ཚུད། ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་པར་སྐྲུན་འགྲེལ་སྤེལ་བྱས། 1999ལོར་རྒྱལ་ཁབ་སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་ཐེབས་རྩའི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་ཕུལ་བྱུང་གྲུབ་འབྲས་ཨང་གསུམ་པ་ཐོབ། 2010ལོར་ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པའི་ཇོ་མོ་གླང་མའི་བྱ་དགའ་ལས་རྨང་གཞིའི་ཡིག་ཚགས་སྐོར་གྱི་བྱ་དགའ་ཨང་གཉིས་པ་ཐོབ།\n3. 《ཀྲུང་ཧྭ་མིན་གོའི་བོད་དོན་གསལ་བའི་མེ་ལོང》（བསྡུ་སྒྲིག་ཚོགས་མི།）དེབ་འདི་ནི་རྒྱལ་ཁབ་མི་རིགས་དོན་གཅོད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་བརྒྱད་ལྔའི་འཆར་གཞིའི་གཙོ་གནད་ཚན་ཞིབ་རྣམས་གྲངས་ཡིན་ལ། 2008ལོའི་ཟླ་10པར། ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་པར་དུ་བཏབ། 2011ལོར་རྒྱལ་ཁབ་མི་རིགས་དོན་གཅོད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་སྐབས་གཉིས་པའི་རིག་གནས་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་གི་དཔྱད་འབྲས་ལས་དཔེ་དེབ་རིགས་ཀྱི་ཨང་དང་པོའི་བྱ་དགའ་ཐོབ།\n4. 《ཁ་དོག་སྣ་ལྔའི་ཡུལ་ཤུལ། ----སེང་ཟེའི་རྒྱ་ནག་མ་ཎི་དང་ལེབ་པ་ཁོག་གི་རིག་གནས》ཞེས་པའི་དཔེ་དེབ་གཙོ་སྒྲིག་བྱས། དེབ་འདི་ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་པར་སྐྲུན་འགྲེམས་སྤེལ་བྱས།\n6. 《ཀྲུང་གོའི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚགས་ཁང་དང་པོར་ཉར་བའི་བོད་ལྗོངས་དང་བོད་དོན་སྐོར་གྱི་ཡིག་ཚགས་དཀར་ཆག》 （མཉམ་སྒྱུར་བྱས།）1999ལོའི་ཟླ་12པར་ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པའི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་པར་སྐྲུན་འགྲེམས་སྤེལ་བྱས།