རྨེ་རུ་ཡུལ་ལྷ་ཐར། རྩོམ་སྒྲིག་པ།ཡོང་ཁུངས།ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ། སྤེལ་དུས། ༢༠༡༩ལོའི་ཟླ་བ་༠༥ཚེས་༢༨ཉིན།\n[ནང་དོན་གནད་བསྡུས།］ བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་གཞུང་གི་འཕེལ་རིམ་ངོས་ནས་བརྗོད་ན། སིལ་བུའི་རྗེས་ཀྱི་དུས་སྐབས་ནི་ཆོས་ལུགས་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བའི་དུས་སྐབས་སུ་འཕེལ་འགྱུར་བྱུང་ཡོད་པ་དང་། དུས་སྐབས་དེར་མཚོན་ན། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པ་གཞི་གྲུབ་པའི་དུས་སྐབས་ཁྱད་པར་བ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན། ཆོས་ལུགས་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བའི་དུས་སྐབས་ཀྱི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པ་ལས་གཙོ་བོ་ནང་བསྟན་ལོ་རྒྱུས་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བའི་ལྟ་དགོངས་མཚོན་ཡོད་པ་དང་། ལོ་རྒྱུས་རིག་གཞུང་གི་ངོས་ནས་གླེང་ན། བོད་ཀྱི་ཐུན་མིན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་ལེ་ལག་ཕལ་མོ་ཆེ་དུས་སྐབས་དེར་བྱུང་བར་ངོས་བཟུང་ཆོག\n[བརྡ་ཆད་གཙོ་བོ།] ཆོས་ལུགས་ལོ་རྒྱུས་ལྟ་བ། ལོ་རྒྱུས་རིག་གཞུང་། རྟོག་ཞིབ།\nབོད་སིལ་བུའི་དུས་མཇུག་ནས་བཟུང་། ནང་བསྟན་ཆོས་ལུགས་ནི་བོད་ཀྱི་གཙོ་རྒྱུགས་རིག་གནས་སུ་གཞི་ནས་གྲུབ་ཟིན་པ་དང་། ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བྱ་འགུལ་ཙམ་མ་ཟད། སྤྱི་ཚོགས་རང་ངོས་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་རྩ་འཛུགས་དང་ཆོས་བྱེད་དགེ་འདུན་པའི་ཚོགས་པ། ཆོས་དད་མང་ཚོགས་ཀྱི་གཞི་ཁྱོན་སོགས་གང་ཐད་ནས་ལོ་ངོ་བརྒྱ་ཕྲག་འགའ་ཡི་དུས་ཚོད་བརྒྱུད་གཏོས་ཆེ་བ་ཞིག་ཐོན་པས། བོད་ལ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བསམ་བློའམ་ལྟ་ཚུལ་དང་། ཆོས་ལུགས་ལ་འཛིན་པའི་བརྩེ་དུང་ངམ་མྱོང་བ་ཡང་ན་འདུ་ཤེས། ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བྱ་སྤྱོད།(ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བྱ་སྤྱོད་གང་ཞིག་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཚད་གཞིར་འཁྱེར་ཡོད་མེད།) ཆོས་ལུགས་ཀྱི་རྩ་འཛུགས་སམ་ལམ་ལུགས་གང་ཐད་ནས་ཁ་ཚང་བ་ཞིག་བྱུང་། ཆ་རྐྱེན་འདི་བཞི་ཚང་བར་གྱུར་པ་ལས། ནང་བསྟན་ཆོས་ལུགས་ནི་རིམ་གྱིས་བོད་མི་རིགས་རང་གི་སེམས་ཁམས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་དང་བསམ་གཞིག་གཏོང་སྟངས་ཀྱི་བསམ་བློའི་མ་ལག་ཅིག་ཏུ་གྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།①\nནང་བསྟན་ཆོས་ལུགས་ཤུགས་ཆེར་དར་བའི་འབྲས་བུར་སིལ་བུའི་དུས་ལ་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ཁྱབ་ཁོངས་སུ་“མཁས་བརྒྱ་འགྲན་གླེང་”དང་“མེ་ཏོག་མཉམ་བཞད་”ཀྱི་བཟོ་ལྟ་ཞིག་ངང་ངམ་ཤུགས་ཀྱིས་བྱུང་བ་དང་། ཆོས་ལུགས་གྲུབ་མཐའ་འདྲ་མིན་དང་རིག་གནས་ལྟ་ཚུལ་ཅི་རིགས་ཀྱང་གཅིག་མཇུག་གཉིས་མཐུད་དུ་བྱུང་། དོན་འདི་ནུབ་གླིང་པའི་རིག་རྩལ་བསྐྱར་དར་ལྟ་བུའི་སྤྱི་ཚོགས་ལ་སྒུལ་སྐྱོམ་བཟོ་བའི་རིག་གནས་རླབས་རྒྱུན་ཞིག་མ་ཡིན་རུང་། བོད་ཀྱི་ཕྱིས་བྱུང་ལོ་རྒྱུས་དང་བསྡུར་ན་དངོས་གནས་རིག་གནས་གསར་བསྐྲུན་གྱི་དུས་རབས་རླབས་པོ་ཆེ་ཞིག་ཏུ་ངོས་བཟུང་རུང་མི་ཆོག་པ་མེད། སྐབས་དེར་བོད་ལ་ཁྱད་མཚར་བའི་དོན་ཞིག་བྱུང་བ་ནི། གཅིག་གྱུར་གྱི་ཆབ་སྲིད་བསམ་བློ་འགྲིབ་པར་གྱུར་ཏེ་རྒུད་པའི་མཐར་ཐུག་པའི་ཚད་ལ་སོན་པ་ཡིན་རུང་། ཆོས་ལུགས་རིག་གནས་ཀྱི་གཅིག་གྱུར་ནི་ནུས་ལྡན་ཤུགས་དྲག་ཏུ་འཕེལ་ཏེ་གང་གིས་ཀྱང་འགོག་མི་ཐུབ་པའི་གནས་སུ་སླེབས།\nསྤྱི་བབ་ནས་བལྟས་ན། ས་སྐྱ་པའི་དུས་ནས་བཟུང་ཆོས་ལུགས་མི་སྣས་ཆོས་སྲིད་གཉིས་བདག་བྱེད་པའི་དུས་རབས་ཀྱི་སྒོ་ཆེས་ཆེར་ཕྱེ་བ་ཡིན་ལ། དེས་ལས་དོན་ཡོད་ཚད་ཆོས་ལུགས་སུ་འཁྱེར་བའི་ལམ་ཁ་བདམས་པར་སྟབས་བདེ་ཡང་བསྐྲུན་པ་རེད། རྒྱུ་མཚན་དེའི་ཕྱིར་ན། དུས་སྐབས་འདི་ནས་བཟུང་བྱུང་བའི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་གཞུང་ནི་ནང་བསྟན་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ལྟ་བས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་ཆོས་ལུགས་ལོ་རྒྱུས་ལྟ་བའི་དུས་སྐབས་སུ་དངོས་སུ་ཐོན་པ་ཡིན་ལ། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ནང་དོན་དང་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ལངས་ཕྱོགས། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་འདུ་ཤེས། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ལྟ་བ། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བརྗོད་པ། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བསམ་གཞིག་གཏོང་སྟངས་སོགས་ཡོད་ཚད་ཆོས་ལུགས་ལྟ་བ་སྲོག་ཤིང་དུ་བྱེད་པའི་དུས་རིམ་ནང་ཞུགས་པ་རེད། ལྟ་བ་འདིས་རྒྱུན་བཟུང་བའི་འགོ་སིལ་བུའི་དུས་ནས་བརྩམས་པ་ཡིན་ལ། མཇུག་བོད་དུ་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་གསར་བརྗེ་བེད་སྤྱོད་བཏང་བའི་དུས་རབས་ཉི་ཤུའི་ལོ་རབས་ལྔ་བཅུའི་བར་ཐོན་ཞིང་། དོན་དངོས་སུ་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་བའི་ལོ་རབས་བརྒྱད་ཅུ་བའི་བར་རེད། ལྷག་པར་གཞུང་ས་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་བའི་སྐབས་ལ། ཆོས་ལུགས་ལོ་རྒྱུས་ལྟ་བ་དེའང་ཆེ་ས་ནས་ནང་བསྟན་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ལྟ་བ་ཡིན་པའི་སྟེང་། བྱེ་བྲག་དགེ་ལུགས་པའི་གྲུབ་མཐའ་རིགས་གཅིག་གི་ལོ་རྒྱུས་ལྟ་བ་ལ་ཕྱོགས་ཡོད་པ་དང་། དེ་ནི་ལོ་རྒྱུས་རིག་གཞུང་ངོས་ནས་བརྗོད་ན་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ལས་ཤིག་ཏུ་བརྗོད་དཀའ།\nབོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་གཞུང་ཉིད་ཆོས་ལུགས་ལོ་རྒྱུས་ལྟ་བས་ཁྱབ་པ་འདིས། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པ་དེ་མི་གཞུང་རིང་ལུགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དུས་རབས་ནས་ཆོས་ལུགས་རང་བཞིན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་དུས་རབས་སུ་བསྐྱོད་པ་མཚོན་ཞིང་། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བརྗོད་བྱ་གཙོ་བོ་སྤྱི་ཚོགས་ཆབ་སྲིད་ཡིན་པ་ནས་ཆོས་ལུགས་རིག་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གོམ་ཁ་འཕེལ། འདི་ནི་བོད་མི་རིགས་སིལ་བུའི་དུས་ནས་ཆོས་ལུགས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དུས་རིམ་ནང་ཞུགས་པའི་ཐད་ཀའི་འབྲས་བུའང་རེད། ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས། ཕྱོགས་འགྱུར་འདིས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པ་གཏན་འཇགས་ཅན་དང་རང་ཁྱད་ཅན་ཞིག་ཏུ་བཏང་ཡོད་པ་དང་། རང་གི་རིག་གནས་ལོ་རྒྱུས་ལ་དམ་དུ་འབྲེལ་བའི་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་མ་ལག་ཅིག་ཀྱང་ཆགས་པར་བྱས་པ་རེད།\nདུས་རབས་བཅུ་གསུམ་པའི་དུས་དཀྱིལ་དུ། ས་སྐྱ་པ་བོད་ཀྱི་ཆོས་སྲིད་གཉིས་བདག་གི་གར་སྟེགས་སྟེང་བུད་པ་དང་། བོད་དུ་ཆོས་ལུགས་གྲུབ་མཐའ་ཆེན་པོ་དག་གིས་སྲིད་དོན་ཁ་ལོ་བསྒྱུར་བའི་སྲོལ་བྱུང་བ་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་སྔ་ཕྱིར་ཆོས་ལུགས་གྲུབ་མཐའ་མི་འདྲ་བའི་སྟོབས་ཤུགས་ཀྱི་འཕེལ་འགྲིབ་ལ་བརྟེན་ནས་འགྱུར་ལྡོག་གང་འཚམ་བྱུང་བ་སྟེ། ཐོག་མར་ས་སྐྱ་པ་དང་དེ་ནས་ཕག་མོ་གྲུ་པ།② མཐའ་མར་ཀརྨ་པའི་ཕྱོགས་ཁག་གམ་གཙང་པ་སྡེ་སྲིད་ཀྱིས་ཆོས་སྲིད་ལུགས་གཉིས་ཀྱི་སྒོས་བདག་བྱས། དུས་སྐབས་འདི་ནི་ཆོས་ལུགས་སྟོབས་ཤུགས་ཀྱིས་སྲིད་དོན་ཁ་ལོ་བསྒྱུར་བའི་དུས་ཡིན་རུང་། དེ་ཉིད་དབང་སྒྱུར་གྱི་སྟོབས་ཤུགས་གཏོས་ཆེ་བ་ཞིག་ལ་བརྟེན་པ་མིན་པར་ལྟོས་བཅས་ཀྱིས་འཇམ་བྲིད་ཀྱི་ཐབས་འབའ་ཞིག་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ཞིང་། མཐར་གཏུགས་ན་ཆོས་ལུགས་གྲུབ་མཐའི་མཚན་སྙན་དང་གྲུབ་མཐའ་རང་གི་ཆོས་ལུགས་སྟོབས་ཤུགས་ཁོ་ནར་བརྟེན་པ་ཙམ་ཡིན། དུས་རབས་བཅུ་བདུན་པའི་དུས་དཀྱིལ་དུ་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་བའི་སྲིད་དབང་བྱུང་བ་ན། གཞི་ནས་ཆོས་སྲིད་ལུགས་གཉིས་ལ་དབང་བའི་གཏོས་ཆེ་བའི་ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་སྲིད་དབང་ལ་གཞི་བརྟེན་པ་ཡིན་ལ། བོད་ལ་ཅུང་བརྟན་འཇགས་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ཁོར་ཡུག་ཀྱང་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།\nདགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་མ་བྱུང་སྔོན་གྱི་ས་ཕག་རིན་གཙང་གི་དུས་རིམ་ནི་གཡོ་འཁྱོམ་ཆེ་ལ་འགྱུར་ལྡོག་མང་བའི་དུས་ཤིག་ལགས་པས། བོད་ཀྱི་སྲིད་ལུགས་ལ་རྩ་བའི་ཆ་ནས་ཕྱོགས་འགྱུར་བྱུང་བ་ས་སྐྱ་པ་ནས་བོད་ཡོངས་སོག་རྒྱལ་གྱི་གཅིག་གྱུར་མངའ་ཞབས་སུ་འདུས་པས་མཚོན་ཞིང་། མིང་རྒྱལ་རབས་ནས་ཀྱང་བརྒྱུད་པའི་སྒོ་ནས་བདག་སྐྱོང་ཚོད་འཛིན་མཛད་པའི་དབང་གིས། དུས་དེ་ནས་བཟུང་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་དང་རིག་གནས། དཔལ་འབྱོར་གང་ཐད་ནས་ཤར་མཐར་འབྲེལ་ལམ་ཟབ་པ་བྱུང་། རྒྱུ་རྐྱེན་དེའི་དབང་གིས། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པ་ལའང་ལོ་རྒྱུས་རྒྱབ་ལྗོངས་ཆེན་པོའི་འགྱུར་ལྡོག་དང་བསྟུན་པའི་འགྱུར་བ་བྱུང་བ་དང་། ལོ་རྒྱུས་འདུ་ཤེས་དང་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བའི་ལོ་རྒྱུས་བརྗོད་སྲོལ་ཡང་སྔོན་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་འཕེལ། ས་ཕག་རིན་གཙང་སྐབས་ཀྱི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་གནས་སྟངས་སྐོར་གཤམ་གྱི་དོན་ཚན་བདུན་གྱི་སྒོ་ནས་འཆད་པར་བྱ་སྟེ།\nགཅིག སྣ་འཛོམས་རྣམ་པའི་ལོ་རྒྱུས་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་བྱུང་བ། ས་ཕག་རིན་གཙང་སྐབས་ལ། སིལ་བུའི་དུས་ཀྱི་དུས་ཡུན་རིང་པོའི་རིག་གཞུང་འཕེལ་རྒྱས་བརྒྱུད། ལོ་རྒྱུས་རིག་པར་ཡང་དེ་མཐུན་གྱི་འཕེལ་རྒྱས་གསར་བ་བྱུང་ཞིང་། བརྗོད་བྱ་རྒྱས་ལ་སྒྲིག་གཞི་དམ་ཞིང་ནང་དོན་མང་པའི་སྣ་འཛོམས་རྣམ་པའི་ལོ་རྒྱུས་བསྟན་བཅོས་རིམ་པར་བྱུང་། དེའི་ཁྲོད་ཚལ་པ་ཀུན་དགའ་རྡོ་རྗེའི་《དེབ་ཐེར་དམར་པོ་》དང་པཎ་ཆེན་བསོད་གྲགས་ཀྱི་《དེབ་དམར་གསར་མ》 བུ་སྟོན་རིན་ཆེན་གྲུབ་ཀྱི་《བུ་སྟོན་ཆོས་འབྱུང》 ཡར་ལུང་ཇོ་བོ་ཤཱཀྱ་རིན་ཆེན་སྡེའི་《ཡར་ལུང་ཇོ་བོའི་ཆོས་འབྱུང》 ས་སྐྱ་བསོད་ནམས་རྒྱལ་མཚན་གྱི་《རྒྱལ་རབས་གསལ་བའི་མེ་ལོང》 འགོས་ལོ་གཞོན་ནུ་དཔལ་གྱི་《དེབ་ཐེར་སྔོན་པོ》 སྟག་ཚང་རྫོང་པ་དཔལ་འབྱོར་བཟང་པོའི་《རྒྱ་བོད་ཡིག་ཚང་ཆེན་མོ་》ལྟ་བུ་གྲགས་ཆེ།\nགོང་སྨོས་ལོ་རྒྱུས་བསྟན་བཅོས་དག་ལ་མཚོན་ན། རྒྱལ་རབས་དང་ཆོས་འབྱུང་། དེབ་ཐེར་ལྟ་བུས་མིང་བཏགས་ཡོད་ནའང་། སྤྱིར་བཏང་ཐུན་མོང་གི་ཁྱད་ཆོས་ཤིག་ཡོད་པ་ནི། རྣམ་པ་ཆིག་རྐྱང་ཅན་ཞིག་མ་ཡིན་པར་བསྟན་བཅོས་གཅིག་ལ་རྒྱལ་རབས་དང་ཆོས་འབྱུང་། གདུང་རབས། རྣམ་ཐར་སོགས་ཅི་ཡོད་འཛོམས་ཡོད་པ་དེ་ཡིན་ཞིང་། འདི་ཉིད་རིམ་གྱིས་འཕེལ་རྒྱས་ཕྱིན་པ་ལས། ཕྱིས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་བསྟན་བཅོས་མང་པོར་ནང་དོན་གྱི་ཆ་ནས་སྒྲིག་གཞི་འདི་འདྲ་བ་ཡོངས་ཁྱབ་ཏུ་མཆིས། ཁྱད་པར་ནང་དོན་ཐད་ལ་སྣ་འཛོམས་ཡིན་པའི་དབང་གིས། བསྟན་བཅོས་འདི་དག་ལས་མངོན་པའི་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བའི་རིག་གཞུང་ལྟ་བ་དང་ལོ་རྒྱུས་ལྟ་དགོངས་ཀྱང་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་མངོན།\nསྣ་འཛོམས་རྣམ་པའི་ལོ་རྒྱུས་བསྟན་བཅོས་འདི་དག་ལ་མཚོན་ན། སྤྱིར་བཏང་གི་ཁྱད་ཆོས་ནི་ཆེད་དོན་མི་དགར་བར་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཐད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་འབྲེལ་མར་བརྗོད་པ་སྟེ། ཆོས་འབྱུང་ལོ་རྒྱུས་གཙོར་འདོན་པའི་ཞོར་ལ་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་འཆད་པ་དང་། ཞར་བྱུང་ལྟ་བུར་རྒྱ་གར་ཤཱཀྱའི་རིགས་ཀྱི་གདུང་རབས་དང་རྒྱ་ནག་གོང་མའི་སྲིད་རབས། ཧོར་དང་མི་ཉག་གི་རྒྱལ་རྒྱུད་སོགས་ཀྱང་བརྗོད་པ་དེ་རེད། ལོ་རྒྱུས་ལྟ་བའི་ཐད་ནས། སྣ་འཛོམས་རྣམ་པའི་ལོ་རྒྱུས་བསྟན་བཅོས་འདི་རིགས་ཀྱི་རྩོམ་པ་པོར་བློ་ཕྱོགས་ཆེ་བའི་འཛམ་གླིང་ལ་ལྟ་བའི་མིག་རྒྱང་ཡང་ཡོད་པ་སྟེ། ཁོ་ཚོའི་ལྟ་བར། བོད་ནི་ཁེར་རྐྱང་དང་ཁ་ནང་བལྟས་ཀྱི་ཡུལ་ཁམས་ཤིག་མ་ཡིན་པར་འདབས་འབྲེལ་ཡུལ་ཁམས་ཁག་ལ་དམ་དུ་འབྲེལ་བའི་གནས་ཤིག་ཡིན།\nསྣ་འཛོམས་རྣམ་པའི་ལོ་རྒྱུས་བསྟན་བཅོས་ལས་མཐོང་ཐུབ་པ་ནི། ས་ཕག་རིན་གཙང་སྐབས་ཀྱི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་དག་གི་དམིགས་བསལ་དུས་རབས་ནང་གི་ལོ་རྒྱུས་རྩོམ་འབྲིའི་ལྟ་བ་ཡིན། སྐབས་དེའི་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་དག་གི་ལྟ་ཚུལ་ལ། འདས་པའི་དུས་ཀྱི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་འཕེལ་བའི་རྒྱུན་ལ་དཔྱད་ཚེ་ལོ་རྒྱུས་ནི་རྒྱལ་རབས་གཅིག་པུར་ངོས་བཟུང་ན་མི་འགྲིག་ཅིང་། ཆོས་ཀྱི་བྱུང་བ་ཁོ་ན་ཙམ་བཀོད་ནའང་མི་འགྲིག་ལ། བོད་ནི་འདབས་འབྲེལ་ཡུལ་གྲུ་ཁག་དང་འབྲེལ་མེད་དུ་བྲིས་ནའང་མི་རུང་བར། ཟུར་སྣ་མང་པོ་ནས་ཆ་ཚང་བར་འབྲི་དགོས་སྙམ་ཡོད་པ་དང་། འདི་ནི་སྐབས་དེར་ལོ་རྒྱུས་སྤྱི་བཤད་རང་བཞིན་གྱི་རྩོམ་འབྲིའི་ལྟ་བ་ཡོངས་ཁྱབ་ཏུ་ཆགས་ཟིན་པའི་མཚོན་རྟགས་ཀྱང་རེད།\nགཉིས། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བའི་ཡུལ་ཁམས་ལྟ་བའི་འགྱུར་ལྡོག ཡུལ་ཁམས་ལྟ་བ་(境域观)ནི་ལོ་རྒྱུས་རིག་གཞུང་ཁྲོད་ཀྱི་ཆེད་སྤྱོད་ཐ་སྙད་ཅིག་ཡིན་ཞིང་། དེས་དུས་སྐབས་མི་འདྲ་བའི་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་དག་གི་ལོ་རྒྱུས་ལྟ་དགོངས་དང་འཛམ་གླིང་ངོས་འཛིན་གྱི་རྣམ་འགྱུར་མཚོན་པར་བྱེད། ས་ཕག་རིན་གཙང་དུས་སྐབས་ནི་དམིགས་བསལ་བའི་དུས་སྐབས་ཤིག་ཡིན་ཞིང་བོད་དང་ཡོན་རྒྱལ་རབས་བར་དང་བོད་དང་མིང་རྒྱལ་རབས་བར་གྱི་ཆབ་སྲིད་འབྲེལ་བའི་དབང་གིས། སྐབས་དེའི་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་དག་གི་ཡུལ་ཁམས་ལྟ་བར་ཡང་དེ་མཐུན་གྱི་འགྱུར་ལྡོག་བྱུང་ཡོད། ཁོ་ཚོས་དེ་སྔའི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་དག་གི་ལོ་རྒྱུས་ཡུལ་ཁམས་ལྟ་བ་ལྟར་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་ཆིག་རྐྱང་དུ་བརྗོད་པའི་སྲོལ་དེ་བཟུང་མེད་ལ། ཆོས་ལུགས་ལོ་རྒྱུས་ལྟ་བ་སྤྱད་པའི་རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་རབས་ཆོས་འབྱུང་ལས་འཕྲོས་པའི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གཞུང་འགོད་པའི་འབྲི་སྲོལ་ཡང་བསྐྱངས་མེད། དེ་བཞིན་ཕྱོགས་བཞིར་རྒྱ་ནག་དང་རྒྱ་གར། སྟག་གཟིག ཁྲོམ་གེ་སར་ཞེས་བམ་བཤད་བྱེད་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཡུལ་ཁམས་ཀྱི་ལྟ་བ་དེའང་དོར་ཏེ། བྱེ་བྲག་སྐབས་དེའི་དམིགས་བསལ་བའི་དུས་རིམ་ནང་དམིགས་པ་གཏད་ནས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་བརྗོད་པའི་ཞོར་ལ། སོག་པོ་དང་རྒྱ་ནག མི་ཉག་སོགས་ཀྱི་ཡུལ་ཁམས་ལོ་རྒྱུས་བརྗོད་པ་རེད། འདི་ནི་གསར་བ་གསར་རྐྱང་གི་ཡུལ་ཁམས་ལྟ་བ་ཞིག་ཡིན་ལ། སྐབས་དེའི་ཆབ་སྲིད་འཕོ་འགྱུར་ལ་འབྲེལ་བའི་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བའི་ཡུལ་ཁམས་ལྟ་བ་ཞིག་ཀྱང་རེད།\nདེ་ཡང་སྔོན་གྱི་དུས་ལ། བོད་མི་དག་གིས་“མངའ་མཛད་བཅུ་”དང་“རྒྱལ་ཕྲན་སིལ་མ་བཞི་བཅུ།” “རྒྱལ་ཕྲན་སིལ་མ་བཅུ་གཉིས་”ལྟ་བུས་ཡུལ་ཁམས་ལྟ་བ་བརྗོད་པ་ཡིན་ཞིང་། སིལ་བུའི་དུས་ཙམ་ལ་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་དག་གིས་“སྟོད་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་”དང་“བར་དབུས་གཙང་རུ་བཞི།” “སྨད་མདོ་ཁམས་སྒང་དྲུག་”ཅེས་བོད་ཁམས་ཁོ་ན་བརྗོད་པའི་ཡུལ་ཁམས་ལྟ་བ་གཙོར་བྱེད་ལ། དེ་ནས་རིམ་པར་རྒྱ་གར་གྱི་ཤཱཀྱའི་རྒྱལ་རྒྱུད་དང་ཆོས་འབྱུང་ནས་བརྩམས་ཏེ་བརྗོད་པའི་ཡུལ་ཁམས་ལྟ་བ་བྱུང་། ས་ཕག་རིན་གཙང་སྐབས་ལ་ཐོན་དུས། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་དག་གི་མིག་རྒྱང་“འཛམ་གླིང་དུ་ཕྱོགས་པར་” གྱུར་ཏེ་འཛམ་གླིང་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ལྟ་བས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་འབྲི་བའི་སྲོལ་བྱུང་སྟབས།བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་འདུ་ཤེས་ལས་ཡུལ་ཁམས་ལྟ་བར་དུས་རབས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་གསལ་བའི་ལྟ་ཚུལ་བྱུང་བ་རེད།\nདུས་སྐབས་འདི་ནས་བཟུང་། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རྩོམ་མཁན་དག་གིས་གང་ནུས་ཅི་ཐུབ་ཀྱིས་འདབས་འབྲེལ་ཡུལ་གྲུ་ཁག་གི་ལོ་རྒྱུས་བརྗོད་པར་བྱེད་ཅིང་། སྐབས་དེའི་བོད་མི་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་དག་གི་ལྟ་ཚུལ་ལ། འཛམ་གླིང་ཞེས་ཚེ་སྔོན་ལྟར་མདོ་ལུང་དག་ལས་འབྱུང་བ་ལྟར་དང་ངག་རྒྱུན་ལ་གྲགས་པའི་གོ་བ་སྤྱི་ཙམ་པ་དེ་འདྲ་མ་ཡིན་པར། རྒྱ་གར་དང་སོག་པོ། རྒྱ་ནག་བཅས་གཙོར་བྱས་པའི་བོད་དང་འདབས་འབྲེལ་མི་རིགས་ཁག་ལ་གོ་བ་ཡིན་ལ། ལོ་རྒྱུས་རྩོམ་མཁན་དག་གིས་ཀྱང་གནད་འདི་གཙོ་བོར་བཟུང་ནས་འབྲི་བ་རེད། ཁོ་ཚོའི་སྣང་ངོར། རྒྱ་གར་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་ས་དང་བོད་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་རིག་གནས་ཀྱི་དགེ་རྒན་ལྟ་བུ་ཡིན་པས། ངེས་པར་བརྗོད་དགོས་པའི་དོན་ཞིག་ཏུ་བལྟས་ཏེ་ས་བཅད་ཀྱི་རྒྱས་བསྡུས་ཅི་རིགས་ལྟར་ཡང་གཙོ་བོར་བྱས་ནས་བརྗོད་པ་ཡིན་ཞིང་། བསྟན་པ་དེའང་ལི་ཡུལ་དང་མི་ཉག་སོགས་ཡུལ་ཁམས་ལ་དར་བ་ཡིན་པས་ཡུལ་དེ་དག་ཞར་བྱུང་གི་ཚུལ་གྱིས་འབྲི་བ་དང་། སོག་པོ་དང་རྒྱ་ནག་ནི་སྐབས་དེར་བོད་ལ་ཆབ་སྲིད་ཐད་ནས་འབྲེལ་བ་བྱུང་སྟེ་དབང་འཛིན་པར་གྱུར་ཡོད་པས་ན། དེ་དག་གི་རྒྱལ་རྒྱུད་ལོ་རྒྱུས་ཀྱང་གང་ལ་དེ་འཚམ་གྱིས་འབྲི་བཞིན་ཡོད་པ་རེད། དེ་བས། ས་ཕག་རིན་གཙང་སྐབས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བའི་ཡུལ་ཁམས་ལྟ་བ་ནི་གནས་སྐབས་འདི་འདྲ་ཞིག་ལ་གཞི་བཅོལ་ནས་བྱུང་བ་ཡིན་ཞིང་། དེས་ཕྱིས་ཀྱི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རྩོམ་འབྲིའི་སྒྲིག་གཞི་ལ་ཡང་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེན་པོ་ཐེབས་ཡོད།\nགསུམ། “དེང་རབས་ལོ་རྒྱུས་”རྩོམ་པའི་སྲོལ་བྱུང་བ། ས་ཕག་རིན་གཙང་སྐབས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་གི་གྲུབ་འབྲས་གཞན་ཞིག་ནི། ལོ་རྒྱུས་རྩོམ་མཁན་དག་གིས་རང་ཉིད་འཚོ་བའི་དུས་རབས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་འབྲི་བའི་སྲོལ་བཏོད་པ་དེ་ཡིན་ཞིང་། དེ་ནི་དུས་སྐབས་དེའི་ངོས་ནས་བརྗོད་ན་“དེང་རབས་ལོ་རྒྱུས་”ཀྱི་ཁོངས་སུ་འདྲེན་དགོས་པ་ཡིན་ནོ།།\nབོད་གནའ་རབས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་བསྟན་བཅོས་གང་མང་ཞིག་སྤྱིར་བཏང་“དེང་རབས་”བར་ལ་བྲིས་ཡོང་བ་ཞིག་ཡིན་ལ། དེ་དག་དེང་རབས་ཁོ་ན་མཚོན་པའི་ལོ་རྒྱུས་བསྟན་བཅོས་མ་ཡིན་རུང་། “དེང་རབས་”བར་དུ་བྲིས་ཤིང་ལྷག་པར་བསྟན་བཅོས་འགའ་རེས་“དེང་རབས་”སྐོར་གླེང་ཙམ་བྱས་པར་མི་ཚད་པར། ཆེད་དུ་ཞིབ་བརྗོད་བྱས་པའི་རིགས་ཡོད། དཔེར་ན་“རླངས་ཀྱི་པོ་ཏི་བསེ་རུ་”ལྟ་བུར་མཚོན་ན། འདིའི་ཐད་ཀྱི་དཔེ་གཞི་གསོན་པོ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། བསྟན་བཅོས་འདིའི་ནང་དོན་མང་པོ་ཏཱ་སི་ཏུ་བྱང་རྒྱན་པས་བཀའ་ཆེམས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་གནས་སྐབས་དེ་རང་ལ་གསུངས་པ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། དེའི་ཁྲོད་དུས་སྐབས་དེ་རང་གི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་མང་པོ་དང་། ལྷག་པར་བྱང་རྒྱན་པ་ནས་ཕག་གྲུའི་སྲིད་དབང་བཙུགས་པའི་སྔ་ཕྱིའི་གནས་ཚུལ་ཞིབ་པར་རིམ་བརྗོད་བྱས་པ་ནི། དོན་ལ་སྐབས་དེའི་“དེང་རབས་”ལོ་རྒྱུས་སུ་བརྩི་རུང་། “དེང་རབས”མཚོན་པའི་ལོ་རྒྱུས་གནས་ཚུལ་འབྲི་བའི་ལུགས་འདིས་བསྟན་བཅོས་རང་གི་རིག་གཞུང་རིན་ཐང་ཆེས་ཆེར་འཕགས་པར་བྱས་ཡོད་ལ། ཡིད་རྟོན་རང་བཞིན་དང་རྒྱུ་ཆའི་རང་བཞིན་ངོས་ནས་གླེང་ན།གདོད་མའི་རང་བཞིན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་རྒྱུ་ཆ་དང་པོར་ཁས་འཆེས་རུང་བ་ཡིན་ནོ།།\nབཞི། ཆེད་དོན་ལོ་རྒྱུས་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་རིན་ཐང་། སྣ་འཛོམས་རྣམ་པའི་ལོ་རྒྱུས་བསྟན་བཅོས་དང་མཚུངས་པར། སྐབས་འདིར་ཆེད་དོན་ལོ་རྒྱུས་བསྟན་བཅོས་ཀྱང་རིམ་བརྒྱུད་དུ་བྱུང་འདུག་སྟེ། དེ་ཚོས་ཆེད་དོན་གང་ཞིག་གཞིར་བཟུང་ནས་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བའི་མིག་རྒྱང་གིས་རང་རང་གི་ཁྱད་ཆོས་བཞིན་ཞིབ་བརྗོད་བྱས་ཡོད་ལ། ལོ་རྒྱུས་བསྟན་བཅོས་རིགས་འདིས་ས་ཕག་རིན་གཙང་སྐབས་ཀྱི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་གནས་སྟངས་གཞན་ཞིག་མཚོན་བཞིན་ཡོད།\nཆེད་དོན་ལོ་རྒྱུས་བསྟན་བཅོས་སྐོར་ལ། སྐབས་འདིར་ས་སྐྱ་བདག་ཆེན་ཨ་མེས་ཞབས་ཀྱི་《ས་སྐྱའི་གདུང་རབས་རིན་ཆེན་བང་མཛོད་》དང་། འབྲུག་པ་པངྨ་དཀར་པོའི་《འབྲུག་པའི་ཆོས་འབྱུང》 ཇོ་ནང་ཏཱ་ར་ན་ཐའི་《རྒྱ་གར་ཆོས་འབྱུང་》དང་《མྱང་ཆོས་འབྱུང》 ལས་ཆེན་ཀུན་དགའ་རྒྱལ་མཚན་པའི་《བཀའ་གདམས་ཆོས་འབྱུང》 ཏཱ་སི་ཏུ་བྱང་རྒྱན་སོགས་ཀྱི་《རླངས་ཀྱི་པོ་ཏི་བསེ་རུ་》སོགས་ཡོད་ཅིང་། འདི་དག་གིས་གདུང་རབས་འདྲ་མིན་དང་ས་ཁུལ་འདྲ་མིན། གྲུབ་མཐའ་འདྲ་མིན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཁོལ་དུ་ཕྱུངས་ནས་ཆེད་དུ་ཞིབ་བརྗོད་བྱས་ཡོད་པ་རེད། ཆེད་དོན་ལོ་རྒྱུས་འདི་དག་འབྲི་བ་བོ་ནང་དོན་དེ་ལ་ཆ་རྒྱུས་ཆེན་པོ་ཡོད་པའི་མི་སྣ་ཞེ་གཅིག་ཡིན་པ་དང་། ལྷག་པར་ཆོས་འབྱུང་མི་འདྲ་བ་འབྲི་མཁན་དག་ཆོས་ལུགས་གྲུབ་མཐའ་གང་དེའི་རྗེས་འཇུག་མཁས་པ་རྐྱང་ཡིན་པའི་དབང་གིས། ཁོ་ཚོར་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དོན་དེར་འདྲིས་ཆ་ཆེ་ཞིང་། རང་གི་གྲུབ་མཐའ་གང་དེར་འགན་ཁུར་བའི་བསམ་བློས་ཧ་ཅང་གཟབ་ནན་དང་ཞིབ་ཆ་བཏོད་ནས་བྲིས་ཡོད་པ་རེད།\nསྤྱིར་བཏང་ཆེད་དོན་ལོ་རྒྱུས་(专门史) ཞེས་པ་ནི། ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་གནད་དོན་རིགས་གཅིག་དང་སྣང་ཚུལ་རིགས་གཅིག རིག་ཚན་རིགས་གཅིག་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་ཇི་ལྟར་འཕེལ་འགྱུར་བྱུང་བའི་ཚུལ་བརྗོད་པ་དེ་ཡིན་པ་སྟེ། དཔེར་ན་བསམ་བློའི་ལོ་རྒྱུས་དང་རིག་གནས་ལོ་རྒྱུས། དམག་དོན་ལོ་རྒྱུས། ཆོས་ལུགས་ལོ་རྒྱུས། སློབ་གསོའི་ལོ་རྒྱུས། ཚོང་ལས་ལོ་རྒྱུས། འགྲིམ་འགྲུལ་ལོ་རྒྱུས། ཞིང་ལས་ལོ་རྒྱུས། འབྲོག་ལས་ལོ་རྒྱུས་ལྟ་བུ་ཡིན་ལ། ཆེད་ལས་ཅན་དུ་བྲིས་པའི་ལོ་རྒྱུས་སོ།། ཆེད་ལས་ཅན་དུ་ལོ་རྒྱུས་འབྲི་བའི་སྲོལ་འདི་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་དུས་སྐབས་ནས་བྱུང་ཡོད་ནའང་། དེ་ཉིད་རྩོམ་མཁན་གསལ་བའི་བསྟན་བཅོས་རྣམ་པའི་ལོ་རྒྱུས་མིན་པར་བརྟེན། ཆེད་དོན་ལོ་རྒྱུས་སུ་བཞག་ནས་དཔྱད་པ་བགྱི་བར་ཆ་རྐྱེན་ཅུང་མི་ཚང་བར་འདུག་ཅིང་། དུས་སྐབས་འདིའི་ལོ་རྒྱུས་བསྟན་བཅོས་སྐོར་ཞིག་ལ་མཚོན་ན། ངེས་པ་དོན་གྱི་ཆེད་དོན་ལོ་རྒྱུས་ཡིན་པར་བརྟེན། ཆེད་དོན་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རིག་ཚན་གྲས་སུ་བཞག་ནས་དཔྱད་ཆོག་པ་རེད། འོན་ཀྱང་ཤེས་དགོས་རྒྱུ་ཞིག་ལ། སིལ་བུའི་དུས་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་རྣམ་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་ལྟ་བུ་ཁག་ཅིག་ཆེད་དོན་ལོ་རྒྱུས་སུ་བཞག་རུང་མི་འགྲིག་པ་མེད། གནད་འདི་ལས་དཔག་ན། ས་ཕག་རིན་གཙང་སྐབས་ཀྱི་ཆེད་དོན་ལོ་རྒྱུས་དག་ལ་དུས་རབས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་གསལ་ཞིང་། བོད་ཀྱི་ཐུན་མོང་མིན་པའི་ཆེད་དོན་ལོ་རྒྱུས་སྣ་ཚོགས་བྱུང་བའི་དུས་བཟང་དུ་འཁེལ་བས། ལོ་རྒྱུས་རིག་གཞུང་ཙམ་མ་ཟད་རིག་གནས་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་ནས་ཀྱང་གོ་གནས་གལ་ཆེན་ཟིན།\nཆེད་ལས་ལོ་རྒྱུས་བསྟན་བཅོས་ཁག་གིས་བོད་ལ་ལོ་རྒྱུས་བསྟན་བཅོས་རྩོམ་འབྲི་བྱེད་སྲོལ་གྱི་ལམ་ཁ་གསར་བ་ཞིག་ཕྱེ་ཡོད་ལ། དེ་ཚོས་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་གི་ཁུངས་འདྲེན་དཔྱད་ཞིབ་དང་རྒྱུ་ཆ་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་སྟངས་ཐད་ནས་བསྟན་བཅོས་གཞན་དང་མི་མཚུངས་པའི་ཁྱད་ཆོས་མངོན་ཡོད་དེ། ལོ་རྒྱུས་སྤྱི་བཤད་བྱེད་མཁན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་གཞན་དག་གིས་དོ་སྣང་མི་བྱེད་ཅིང་བྱིངས་ཀྱིས་སྣང་འཇོག་མེད་པའི་ཡིག་ཚང་རྩ་ཆེན་གང་མང་ལ་གཞི་བཅོལ་ནས་ལོ་རྒྱུས་བརྗོད་པ་དེ་རེད། དཔེར་ན་《ས་སྐྱའི་གདུང་རབས་རིན་ཆེན་བང་མཛོད་》ལྟ་བུར་མཚོན་ན། དེས་སྔོན་གྱི་ས་སྐྱའི་མཁས་པ་དག་གིས་མཛད་པའི་གདུང་རབས་སྣ་ཚོགས་ཀུན་གྱི་མཐོང་སྣང་དུ་མངོན་དཀའ་བ་དག་ལུང་ཁུངས་སུ་བཞག་ཡོད་པ་དང་། ཆོས་སྲིད་ལ་འབྲེལ་བའི་འཕྲིན་ཡིག་རྩ་ཆེན་དང་བཀའ་ལུང་དག་ཀྱང་ཇི་བཞིན་བཀོད་དེ་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དཔྱད་གཞིར་བཟུང་ཡོད་པའི་དབང་གིས། ལོ་རྒྱུས་དཔྱད་བརྗོད་(史论) རིག་པའི་ངོས་ནས་ཀྱང་རིན་ཐང་ཆེས་ཆེར་ལྡན།\nལྔ། མི་སྣའི་ལོ་རྒྱུས་སྐོར་མང་དུ་ཐོན་པ། མི་སྣའི་ལོ་རྒྱུས་འབྲི་བ་འདི་སིལ་བུའི་དུས་ནས་ཐོན་ཡོད་པ་དང་། ས་ཕག་རིན་གཙང་སྐབས་ལ་སླེབས་དུས། མི་སྣའི་ལོ་རྒྱུས་འབྲི་སྲོལ་ཆེས་ཆེར་འཕེལ་ཏེ་མི་སྣ་དང་འབྲེལ་བའི་རྣམ་ཐར་སྐོར་མང་དུ་བྱུང་། ས་ཕག་རིན་གཙང་སྐབས་ལ་མི་སྣའི་ལོ་རྒྱུས་མང་དུ་བྱུང་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ནི། སྐབས་དེར་བོད་ལ་ཆོས་ལུགས་གྲུབ་མཐའ་གང་མང་དངོས་སུ་བྱུང་བ་དང་། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་གི་ཆོས་ལུགས་གྲུབ་མཐའ་མི་འདྲ་བ་ཇི་སྙེད་ཧ་ལམ་གཞི་གྲུབ་ཚར་བ་དེར་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་སྟེ། ཆོས་ལུགས་གྲུབ་མཐའ་མི་འདྲ་བའི་བར་ལ་འབྲེལ་བ་ཡོད་ཅིང་། ཕན་ཚུན་འགྲན་རྩོད་ཀྱི་འགལ་བའང་རྣོ་ངར་ལྡན་པར་ཡོད་པའི་དབང་གིས། སོ་སོས་རང་ཉིད་ཀྱི་ཆེ་བ་འདོན་པར་འབད་པ་ཨ་འཐས་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་པ་དང་། སོ་སོ་སྒེར་གྱི་གྲུབ་མཐའ་ནི་གཞན་ལས་ལྷག་པའི་གནད་གསལ་པོར་འདོན་པ་དང་། དེ་ལས་མང་བའི་དད་མོས་བྱེད་མཁན་དག་རྗེས་སུ་འབྲངས་པར་བྱེད་ཆེད། སྔོན་གྱི་སྲོལ་ལ་དཔེ་བལྟས་ཏེ་གྲུབ་མཐའ་མི་འདྲ་བས་རང་རང་གྲུབ་མཐར་མཛད་རྗེས་ཆེ་བའི་མཁས་པ་སྔ་མ་དང་“ད་ལྟའི་”མཁས་པ་དག་གི་མཛད་རྣམ་རྣམ་ཐར་དུ་འགོད་པའི་སྲོལ་བྱུང་། སྲོལ་འདི་གྲུབ་མཐའ་སོ་སོའི་འགྲན་རྩོད་བརྒྱུད་ཆར་རྗེས་ཀྱི་ཤ་མོ་བཞིན་ཆེར་རྒྱས་ཤིང་། བོད་ཀྱི་རིག་གནས་འཕེལ་རྒྱས་ལ་མཛད་རྗེས་ཆེ་བའི་གྲུབ་མཐའ་མི་འདྲ་བའི་མཁས་པ་ཆེན་པོ་དག་ལས་གཞན། མཛད་རྣམ་དེ་ཙམ་མི་གསལ་བའི་བླ་སྤྲུལ་ཆེན་པོ་དང་སྤྱིར་བཏང་བའི་མཁས་གྲུབ་དག་ལའང་རང་རང་གི་སློབ་བུས་བསྡེབས་པའི་རྣམ་ཐར་ཇི་སྙེད་བྱུང་བ་རེད།\nས་ཕག་རིན་གཙང་སྐབས་ཀྱི་མི་སྣའི་ལོ་རྒྱུས་ཏེ་རྣམ་ཐར་གྲགས་ཅན་སྐོར་ལ། 《མར་པའི་རྣམ་ཐར་》དང་《མི་ལ་རས་པའི་རྣམ་ཐར》 《ས་པཎ་རྟོགས་བརྗོད》 《ཙོང་ཁ་པའི་རྣམ་ཐར》 《ཐང་སྟོང་རྒྱལ་པོའི་རྣམ་ཐར》 《འབྲུག་པ་ཀུན་ལེགས་ཀྱི་རྣམ་ཐར》 《དགེ་འདུན་གྲུབ་པའི་རྣམ་ཐར》《བོ་དོང་པཎ་ཆེན་གྱི་རྣམ་ཐར་》སོགས་ཡོད་ཅིང་། འདི་དག་ལ་རྒྱས་བསྡུས་ཅི་རིགས་དང་འབྲི་ཐབས་གང་མང་མཆིས་རུང་། ཚང་མས་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་མི་སྣ་གང་དེའི་འཚར་སྐྱེད་ལོ་རིམ་བཞིན་ཞིབ་བརྗོད་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། རྣམ་ཐར་མང་པོ་ཞིག་ཏུ་མི་སྣའི་ལོ་རྒྱུས་དེ་ཁྱད་མཚར་བའི་སྣང་ཚུལ་ལ་འབྲེལ་ཏེ་འབྲི་བའི་སྲོལ་ཡང་འདུག འདི་ནི་ཧ་ལམ་དེ་སྔའི་གཏེར་མའི་ལུས་ཀྱི་སློབ་དཔོན་གྱི་རྣམ་ཐར་འདྲ་མིན་དུ་མར་དཔེར་བགྱིས་པ་ཨེ་ཡིན་བསམ་ཞིང་། དེ་ལྟར་ཡིན་ཚེ་སྔ་མའི་མི་སྣའི་ལོ་རྒྱུས་འབྲི་སྲོལ་གྱི་རྒྱུན་བཟུང་བའི་ཆ་ཙམ་ཡང་འདུག་སྙམ། རྒྱུ་རྐྱེན་གཞན་ཞིག་ནི། མི་སྣ་འདི་དག་གི་ལོ་རྒྱུས་རྣམ་ཐར་དུ་བསྡེབ་མཁན་ནི་ཁོང་ཚོའི་སློབ་བུ་འབའ་ཞིག་གམ་ཆོས་བརྒྱུད་གཅིག་པའི་མི་སྣ་ཡིན་པར་བརྟེན། རྩོམ་མཁན་རྣམས་ལ་རང་ཤུགས་ཀྱིས་བརྗོད་བྱའི་མི་སྣ་གང་དེར་བཀུར་གཟོའི་བསམ་པ་རྨ་མེད་པ་ཞིག་ཡོད་པ་དང་། དེའང་བྱེ་བྲག་ལོ་རྒྱུས་སུ་འགོད་སྐབས་དད་འདུན་གྱི་དབང་གིས་སམ་མཆོད་བཀུར་གྱི་རྣམ་པས་འུད་བརྗོད་རྟོག་བཟོ་རེ་འགའ་ཡང་བྱེད་པའི་སྲོལ་བྱུང་ངམ་སྙམ། སྲོལ་འདི་ཆེས་ཆེར་འཕེལ་བའི་འབྲས་བུར། དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་བའི་སྐབས་ལ་ཐོན་དུས་རྣམ་ཐར་ཕལ་ཆེར་གླུ་བརྒྱ་གདངས་གཅིག་ཡིན་པའི་གནས་ཚུལ་བྱུང་བ་རེད། འོན་ཀྱང་རྟོགས་དགོས་པ་ཞིག་ལ། འུད་བརྗོད་དང་རྟོག་བཟོ་ཅུང་ཙམ་འདྲེས་པས་རྣམ་ཐར་འདི་དག་ལ་ཡིད་རྟོན་རང་བཞིན་མེད་པར་སྨྲས་ན་ཐལ་ཆེ་བར་འགྱུར་ཏེ། རྩ་བའི་ཆ་ནས་བརྗོད་ན། རྣམ་ཐར་ཧ་ལམ་ཡོད་ཚད་དོན་དངོས་འབའ་ཞིག་གཞིར་བཟུང་ནས་མཛད་པ་ཡིན་ཞིང་། དེའང་གནས་ཚུལ་འགའ་ཞིག་ལ་མཛེས་བཟོའི་ཚུལ་གྱིས་དམིགས་བསལ་རྒྱས་བཤད་མཛད་པ་ལས་མི་སྣའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་མི་ཚེའི་བྱུང་བར་སྤྱིར་བཏང་གནད་དོན་ཅི་ཡང་མེད། ལྷག་པར་རྣམ་ཐར་སོ་སོར་ཞིབ་ཏུ་མཇལ་ན་གང་ཞིག་འུད་བརྗོད་ཡིན་པ་དང་གང་ཞིག་མཛེས་པར་བཅོས་པའི་ཆ་གསལ་པོར་འབྱེད་ཐུབ་པས།མི་སྣའི་ལོ་རྒྱུས་འདི་དག་ཁུངས་མེད་དུ་ངོས་འཛིན་པ་ནི་གཏན་ནས་མི་རིགས་སོ།།\nསྤྱིའི་ཆ་ནས་བལྟས་ན། ས་ཕག་རིན་གཙང་སྐབས་ཀྱི་མི་སྣའི་ལོ་རྒྱུས་རྣམས་སིལ་བུའི་དུས་ལས་འཕེལ་རྒྱས་བྱུང་ཡོད་པར་སྨྲ་ཆོག་སྟེ། རྣམ་ཐར་གྱི་སྒྲིག་གཞི་དང་རྩོམ་འབྲི་བྱེད་སྟངས། སྐད་ཆའི་བརྗོད་པ། བྱུང་རིམ་བཀོད་སྒྲིག ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་ལྟ་དགོངས་གང་ཐད་ནས་སྔོན་ལས་མ་ལག་ཅན་དུ་འཕེལ་འདུག་པ་རྟོགས་ཐུབ། གྲངས་ཀའི་ཐད་ནས་ཀྱང་སྔོན་དང་བསྡུར་ཐབས་མེད་ལ། མི་སྣ་རིགས་གཅིག་ལ་རྣམ་ཐར་མང་དུ་འབྲི་བའི་སྲོལ་ཡང་མང་དུ་འཕེལ་བ་ས་སྐྱ་པཎ་ཆེན་གྱི་རྣམ་ཐར་འདྲ་མིན་དང་རྗེ་ཙོང་ཁ་བའི་རྣམ་ཐར་ཅི་རིགས་ལྟ་བུས་མཚོན། གཞན་དུས་སྐབས་དེར་མི་སྣ་ཐུན་མོང་གི་རྣམ་ཐར་ཀྱང་བྱུང་ཡོད་པ་སྟེ། དཔེར་ན་《དེབ་ཐེར་སྔོན་པོ་》དང་《མཁས་པའི་དགའ་སྟོན》 《འབྲུག་པའི་ཆོས་འབྱུང》 《བཀའ་བརྒྱུད་རིན་པོ་ཆེའི་ཆོས་འབྱུང་འོད་སྟོང་མིག་འབྱེད་》སོགས་སུ་ཆོས་བརྒྱུད་སོ་སོའི་བླ་ཆེན་མཁས་པ་དག་གི་རྣམ་ཐར་ཐུན་མོང་དུ་བསྡེབས་ནས་བཀོད་པའང་མཐོང་ཐུབ་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ལ། འདི་ནི་སིལ་བུའི་དུས་ཀྱི་《བཀའ་ཐང་སྡེ་ལྔ་》ལས་བྱུང་བའི་《ལོ་པཎ་བཀའ་ཐང་》ལྟ་བུའི་རྒྱུན་འཕེལ་ལམ་སྙམ། སྐབས་འདིའི་ཐུན་མོང་རྣམ་ཐར་གྱི་གསར་གཏོད་ཆེན་པོ་ཞིག་ནི། བསྟན་བཅོས་ཆིག་རྐྱང་ཅན་དུ་བྲིས་པའི་ཐུན་མོང་རྣམ་ཐར་ཏེ། དེབ་གཟུགས་གཅིག་ཏུ་མི་སྣ་མང་པོའི་རྣམ་ཐར་གཅིག་སྡུད་བྱས་པ་དེ་ཡིན། 《གྲུབ་ཆེན་བརྒྱད་ཅུའི་རྟོགས་བརྗོད་》དང་《བཀའ་བརྒྱུད་པའི་བླ་བརྒྱུད་རྣམ་ཐར》 《རྗེ་ཡབ་སྲས་གསུམ་གྱི་རྣམ་ཐར》 《རས་ཆུང་པ་ཡབ་སྲས་ཀྱི་རྣམ་ཐར》 《བརྒྱུད་པ་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་》ལྟ་བུ་ནི་འདིའི་རིགས་སུ་གཏོགས་ལ། རྣམ་ཐར་འདི་རིགས་ནི་གཙོ་བོ་ཆོས་བརྒྱུད་གཅིག་དང་བླ་བརྒྱུད་གཅིག་གཞིར་བཟུང་ནས་མི་སྣའི་ལོ་རྒྱུས་བསྡུས་འབྲི་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན།\nཕྱིས་ཀྱི་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ལ་གཞིགས་ཚེ་རྩོམ་མཁན་བརྗོད་བྱའི་ལོ་རྒྱུས་མི་སྣ་དང་དུས་ཚོད་ཇི་ལྟར་ཉེ་ན་དངོས་དོན་བརྗོད་པ་དེ་ལྟར་མང་ཞིང་། དེ་ལས་ལྡོག་པར་རྩོམ་མཁན་དང་ལོ་རྒྱུས་མི་སྣ་གཉིས་བར་དུས་ཡུན་གྱིས་བར་ཆོད་ཚད་ཇི་ལྟར་རིང་ན། རྣམ་ཐར་དེར་ཕུགས་བསམ་རང་བཞིན་དང་ལྷ་གཤིས་ཅན་དུ་བསྒྱུར་བའི་ཆ་དེ་ལྟར་མང་། འདི་ནི་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཡོད་ཚད་ལ་སྤྱི་མཐུན་དུ་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་ཀྱང་རེད་ལ། བོད་ཀྱི་རྣམ་ཐར་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རྩོམ་ལུས་ཁག་ལས་ལྷག་པར་གསལ་བ་ཞིག་ཀྱང་རེད། འདིའི་ཐད་ནས་དཔྱད་པ་བཏང་བ་ཡིན་ཚེ། ས་ཕག་རིན་གཙང་སྐབས་ཀྱི་རྣམ་ཐར་ནི་སྤྱིར་བཏང་《མི་ལ་རས་པའི་རྣམ་ཐར་》ལྟ་བུ་རེ་གཉིས་མ་གཏོགས་འབྲི་བྱའི་ལོ་རྒྱུས་མི་སྣ་དང་འཚོ་གནས་དུས་ཡུན་བར་ཐག་དེ་འདྲ་རིང་པོ་ཆོད་པའི་སྐོར་ཉུང་ཞིང་། ལྟོས་བཅས་ཀྱིས་རང་དང་དུས་སྐབས་གཅིག་པའི་བུ་སློབ་དག་གིས་བརྩམས་པ་མང་རྐྱེན།རྣམ་ཐར་རང་སྟེང་གི་དོན་དངོས་རང་བཞིན་དང་ཡིད་རྟོན་རང་བཞིན། ཚད་ལྡན་རང་བཞིན་ཧ་ཅང་ཆེ།\nརྣམ་ཐར་ལུས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རྩོམ་སྟངས་འདི་རིམ་གྱིས་ཆེར་འཕེལ་བ་དང་། ཕྱིས་སུ་བོད་ཀྱི་རྣམ་ཐར་ལུས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་མང་དུ་བྱུང་བ་ཡིན་རུང་། འབྲི་སྟངས་དང་ལོ་རྒྱུས་རྩོམ་འབྲིའི་ལྟ་བའི་གསར་གཏོད་ཐད་ནས་འཕེལ་མེད་སོར་གནས་སུ་སོང་བ་རེད། ས་ཕག་རིན་གཙང་རྗེས་སུ་བོད་ལ་རྣམ་ཐར་ལུས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་བསྟན་བཅོས་མང་དུ་བྱུང་བའི་འབྲས་བུར། རིམ་གྱིས་མི་སྣ་རླབས་ཆེན་དག་གི་མཛད་པ་སྟོན་པའི་མཛད་རྣམ་དང་མཚུངས་པར་བསྡེབ་པའི་ཚུལ་མང་ཞིང་། དེ་ལ་བརྟེན་ནས། སྟོན་པའི་མཛད་རྣམ་ལ་དཔེ་བལྟས་ཏེ་“མཛད་པ་བཅུ་གཉིས་”ཀྱི་ལམ་ནས་མི་སྣའི་ལོ་རྒྱུས་རྩོམ་པའི་སྲོལ་བྱུང་། “མཛད་པ་བཅུ་གཉིས་”ཀྱི་རྣམ་པས་མི་སྣའི་ལོ་རྒྱུས་རྩོམ་སྟངས་བྱུང་བ་འདིས། ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་ཆོས་ལུགས་མི་སྣ་དག་སྟོན་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་བཞིན་ལྷ་སྒྲུང་ཅན་དུ་བྱས་ཡོད་ལ། ལོ་རྒྱུས་རྩོམ་འབྲིའི་ཐད་ནས་དཔག་ན། མི་སྣའི་ལོ་རྒྱུས་རྩོམ་སྟངས་གཅིག་གྱུར་ཅན་དང་སྤྱི་འགྲོས་ཅན་དུ་སོང་སྟེ་ལོ་རྒྱུས་རྩོམ་འབྲི་རང་སྟེང་ནས་འཕེལ་མེད་དུ་གནས་པ་ཡིན་ཞིང་། ཁྱད་པར་ཅན་དང་དམིགས་བསལ་ཅན་གྱི་མི་སྣའི་ལོ་རྒྱུས་མི་འབྱུང་བའི་གེགས་སུའང་གྱུར་པ་ཡིན།\nདྲུག ལོ་རྒྱུས་ལ་ཕྱིར་རྟོག་དང་བསམ་གཞིག་བྱེད་སྟངས། ས་ཕག་རིན་གཙང་སྐབས་ཀྱི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པ་ནི་སིལ་བུའི་དུས་ཀྱི་ཀྱག་ཀྱོག་གི་ལོ་རྒྱུས་བརྒྱུད།རིམ་གྱིས་འཐུས་ཚང་དང་མ་ལག་ཆགས་པར་གྱུར་བ་ཡིན་ལ།ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་ཚོས་ཀྱང་རིག་གཞུང་ཞིབ་འཇུག་གི་ངོས་ཐད་ནས་ལོ་རྒྱུས་ལ་ཕྱིར་རྟོག་དང་བསམ་གཞིགས་དབྱེ་ཞིབ་གནང་ཡོད་པས། ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་དག་གི་སོ་སོའི་ལྟ་དགོངས་ཧ་ཅང་གསལ་བའི་ངང་རང་རང་གི་ལོ་རྒྱུས་བསྟན་བཅོས་ཁྲོད་མངོན་ཡོད་པ་རེད།\nལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་སུ་ཞིག་ཡིན་རུང་། དེས་ལོ་རྒྱུས་མཚོན་པའི་བསྟན་བཅོས་རྩོམ་པའི་སྒང་ལ་རང་ཉིད་ཀྱི་དྲན་ཚུལ་དང་འབྲི་བའི་དམིགས་ཡུལ། བརྗོད་པའི་དགོས་པ་སོགས་མེད་མཁན་སྲིད་མཐའ་ཙམ་ཡིན་ཞིང་། ལོ་རྒྱུས་འབྲི་མཁན་གང་དེར་འདི་འདྲའི་བསམ་བློ་ཡོད་པར་གྱུར་པ་ལས། ཁོ་ཚོས་ལོ་རྒྱུས་ལ་འཛིན་པའི་ལྟ་ཚུལ་འདྲ་མིན་དང་དབྱེ་ཞིབ་བྱེད་སྟངས་སྣ་ཚོགས་ཁོ་ཚོའི་ཚིག་གི་བརྗོད་པའི་མངོན་ཤུགས་གང་རུང་དུ་མཆེད་ཀྱིན་ཡོད། ལྷག་པར། ལོ་རྒྱུས་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ནང་དོན་བཀོད་སྒྲིག་དང་སྒྲིག་གཞིའི་གཙོ་ཕལ་དབྱེ་སྟངས་ལས། རྩོམ་པ་པོ་སོ་སོའི་སྤྱིར་བཏང་གི་ལོ་རྒྱུས་ཕྱིར་རྟོག་གི་བསམ་གཞིག་མཐོང་ཐུབ་པ་ཡིན།\nདེ་ཡང་ས་ཕག་རིན་གཙང་སྐབས་ལ་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དུས་རིམ་ཆེན་པོ་ཞིག་གཞི་ནས་རྫོགས་ཚར་བ་དང་། བོད་མི་དག་གི་སྣང་ངོར་འཆར་བའི་“རྫོགས་ལྡན་དུས་”ཀྱི་ཆོས་ལྡན་རྒྱལ་རབས་སམ་བོད་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་སིལ་བུར་འཐོར་བར་མ་ཟད་རྩ་སྟོངས་སུ་ཕྱིན་ཚར་བར་བརྟེན། དུས་རིམ་དེར་ཇི་ལྟར་གདེང་འཇོག་བྱེད་རྒྱུ་དང་དེ་ཉིད་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རྒྱབ་ལྗོངས་ཅི་འདྲ་ཞིག་གི་ནང་བཞག་ནས་འབྲི་རྒྱུ། དེ་ལ་ངོས་འཛིན་ཇི་ལྟར་བྱེད་རྒྱུ་སོགས་ནི་སྐབས་དེའི་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་དག་གི་འགན་ཁུར་རམ་བརྗོད་གཞིར་གྱུར་ཡོད། དེར་བརྟེན། དུས་དེའི་ལོ་རྒྱུས་རྩོམ་འབྲི་བ་སོ་སོས་རང་རང་གི་ལངས་ཕྱོགས་དང་ཆོས་ལུགས་གྲུབ་མཐའི་ལྟ་དགོངས་ལ་གཞི་བྱས་ཏེ་ཡར་སྔོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ལ་ཕྱིར་རྟོག་རང་བཞིན་གྱི་བསམ་གཞིགས་བཏང་ཡོད་པ་དང་། བསམ་གཞིག་དེས་ཏག་ཏག་སྐབས་དེའི་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བའི་ལྟ་དགོངས་མཚོན་བཞིན་ཡོད། དུས་རབས་བཅུ་གསུམ་པའི་ནང་བྱོན་པའི་ཆ་གན་དབང་ཕྱུག་རྒྱལ་མཚན་པའི་《བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་ལོ་རྒྱུས་》③ལྟ་བུར་མཚོན་ན། སྤྱིར་བསྟན་བཅོས་འདི་རྒྱལ་རབས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གྲས་སུ་འཇོག་དགོས་པ་ཡིན་རུང་། ནང་དོན་སྒྲིག་གཞིའི་ཆ་ནས་རྒྱལ་རབས་ཆིག་རྐྱང་བ་ཞིག་ཏུའང་མི་འདུག་པར། བསྟན་པ་སྔ་ཕྱི་ཇི་ལྟར་རྒུད་ཅིང་འཕེལ་བའི་སྐོར་གཞིར་བཞག་གིས་བྲིས་ཡོད་པ་དང་། སྤྲེལ་རྒྱལ་ཧ་ནུ་མན་ཐ་ལས་བོད་མི་མཆེད་ཚུལ་ནས། ལྷ་བླ་མ་ཡེ་ཤེས་འོད་སྔ་ཕྱིའི་བཙན་པོ་རིམ་བྱུང་བར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་བརྗོད་བྱེད་སྐབས་རྩོམ་པ་པོས་རྒྱལ་རབས་ལ་ནང་བསྟན་ཆོས་ལུགས་ལོ་རྒྱུས་མིག་དབང་གིས་ཚད་འཇལ་བྱས་པའི་ཆ་མངོན་གསལ་དུ་མཐོང་ཐུབ།\nསྐབས་དེའི་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་དག་གི་ཐུན་མོང་གི་སྣང་ངོར། འདས་ཟིན་པའི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ནི་ངེས་པར་ནང་བསྟན་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ལྟ་བའི་ཁྱབ་ཁོངས་སུ་བཞག་ནས་འབྲི་དགོས་རྒྱུ་ཞིག་ཏུ་བསམ་ཡོད་ལ། དེར་དོགས་སློང་དང་དགག་པ་རྒྱག་མཁན་གཏན་ནས་བྱུང་མྱོང་མེད། འབྲི་བྱའི་བོད་ལ་མཚོན་ནས་བཤད་ནའང་། དེ་ཉིད་ཐོག་མར་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་གདུལ་ཞིང་དུ་ངོས་འཛིན་པ་ཐུན་མོང་གི་ལྟ་ཚུལ་ལགས་ཤིང་། དེ་ཡང་བོད་མིའི་འགྲོ་བ་བྱུང་དུས་ནས་དེ་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པར་བལྟ་བ་དང་།ནང་ཆོས་མ་དར་བའི་བོད་ནི་“ཀླ་ཀློའི་ཞིང་ཁམས་”ཡིན་པའི་འདོད་ཚུལ་བྱུང་བ་དང་བསྟུན། བོད་ནི་རྒྱ་གར་ལས་ཞན་ཐག་ཆོད་ཀྱི་སྡོམ་ཚིག་བྱུང་ཞིང་རང་ཉིད་དམན་པར་འཛིན་པའི་ལོ་རྒྱུས་ལྟ་བའང་ཞར་ལ་བྱུང་། འདི་ནི་བོད་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་དུས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ངོས་འཛིན་དང་ལྟ་ཚུལ་ལ་མི་འདྲ་བའི་ཆ་ཡིན།\nགཞན་ཡང་། དུས་སྐབས་འདིའི་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་སྔོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ལ་ཕྱིར་རྟོག་གནང་སྐབས་ཉིས་འགལ་ཅན་དུ་སོང་བའི་རྣམ་པ་མཐོང་ཐུབ་སྟེ། ཕྱོགས་གཅིག་ནས་ཁོ་ཚོས་བོད་ལ་བོད་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་ལྟ་བུའི་གཟི་འོད་འབར་བའི་ལོ་རྒྱུས་བྱུང་བར་ཅུང་ཟད་ཡིད་ཚིམས་པའི་རྣམ་འགྱུར་གྱིས་གདེང་འཇོག་ཆེན་པོ་གནང་གི་ཡོད་པས། དེ་ནི་ནམ་ཡང་ཕྱིར་ཡོང་མེད་པའི་དུས་སྐབས་ཁྱད་པར་བ་ཞིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་བཞིན་ཡོད་པ་དང་། ཡང་ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས། ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་དུས་སྐབས་དེ་ཆོས་ལུགས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ལྟ་བས་ཚད་འཇལ་སྐབས། རྒྱ་གར་གྱི་ཆོས་ལུགས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་འཕྲོ་མཐུད་ལྟ་བུར་ངོས་འཛིན་མི་བྱེད་ཐུ་མེད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་བྱུང་བ་རེད། རྒྱུ་རྐྱེན་དེའི་དབང་གིས། སྐབས་དེའི་ལོ་རྒྱུས་བསྟན་བཅོས་འགའ་ཤས་སུ་སྔ་མ་ཤུགས་ཆེར་སྟོན་ཞིང་ཕྱི་མ་ལྷན་ཐབས་ཀྱིས་འབྲི་བ་ཡིན་ལ། ཁ་ཤས་སུ་ཕྱི་མ་རྒྱ་ཆེར་བསྒྲགས་ཏེ་སྔ་མ་འཁོས་ཆུང་གིས་འབྲི་བའི་རྣམ་པ་བྱུང་བ་ཡིན་ཞིང་། དེའང་མདོར་དེད་ན་བོད་མི་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་དག་གི་ཕྱིར་རྟོག་གི་བློ་ཉིས་འགལ་མར་ཐུག་པ་ཡིན་ནོ།། ལྷག་པར་ས་ཕག་རིན་གཙང་དུས་མཇུག་གི་ལོ་རྒྱུས་རྩོམ་མཁན་ཚོས་དུས་རབས་བཅུ་གསུམ་པའི་རྗེས་ཀྱི་“ཉེ་རབས་”ལོ་རྒྱུས་ལ་ཕྱིར་རྟོག་བྱེད་སྐབས། ཧོར་དང་ཏའི་མིང་གོང་མའི་ལོ་རྒྱུས་གུས་བརྩིས་འབྲི་བའི་སྲོལ་བྱུང་འདུག་ལ། སྲོལ་འདི་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་བའི་སྐབས་བར་རྒྱུན་མཐུད་ཅིང་དེ་ནས་མུ་མཐུད་འཕེལ་རྒྱས་ཕྱིན་པ་ལས། ཕྱིས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་རྣམས་ཕལ་ཆེ་བས་བོད་ཀྱི་འདས་ཟིན་པའི་སྲིད་དོན་ལོ་རྒྱུས་ནི་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་ཙམ་མ་གཏོགས་དངོས་ཟིན་དུ་འབྲི་རྒྱུ་མེད་པ་ཆགས་པ་དང་། བསྟན་པ་ཕྱི་དར་རྗེས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ནི་ཆོས་ལུགས་ལོ་རྒྱུས་ཁོ་ནར་གྱུར་པའི་གནས་ཚུལ་འདི་བྱུང་།\nབདུན། ས་ཕག་རིན་གཙང་སྐབས་ཀྱི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་གནས་སྟངས་ཀྱི་སྤྱིའི་ཁྱད་ཆོས། ས་ཕག་རིན་གཙང་སྐབས་ཀྱི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་གཞུང་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ཚུལ་ནི་གོང་སྨོས་ལྟར་དང་། དེར་ཡང་རང་སྟེང་གི་ཁྱད་ཆོས་མངོན་གསལ་བ་འགའ་ཡོད་པ་འཆད་པར་བྱ་བ་ལ།\n1.ལུས་མི་འདྲ་བའི་ལོ་རྒྱུས་བསྟན་བཅོས་མང་དུ་བྱུང་བ།གོང་དུ་བསྟན་པ་བཞིན་ས་ཕག་རིན་གཙང་སྐབས་ལ་བོད་དུ་ལོ་རྒྱུས་བསྟན་བཅོས་འདྲ་མིན་མང་དུ་བྱུང་བ་ལས། སྔ་ཕྱིར་རྒྱལ་རབས་དང་དེབ་ཐེར། ཆོས་འབྱུང་སོགས་བོད་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་གཞུང་དུ་བཤད་པའི་རྩོམ་ལུས་ཕུད། སྣ་འཛོམས་རྣམ་པའི་ལོ་རྒྱུས་བསྟན་བཅོས་དང་ཆེད་དོན་རང་བཞིན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་བསྟན་བཅོས། མི་སྣའི་ལོ་རྒྱུས་བསྟན་བཅོས་ལྟ་བུའི་རིགས་ཀྱང་བྱུང་བ་དང་། དེ་དག་ལའང་བྱེ་བྲག་གི་རིགས་དབྱེ་བྱེད་ཆོག་པའི་བསྟན་བཅོས་གང་མང་ཐོན་པར་བརྟེན། དུས་སྐབས་འདི་ནི་ལུས་མི་འདྲ་བའི་བསྟན་བཅོས་གང་འཚམ་བྱུང་བའི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་འཕེལ་རིམ་ཞིག་ཏུ་ངོས་བཟུང་ཆོག་སྙམ།\n2. ལོ་ཚིགས་རིག་པའི་ཁུངས་འདེད་རྩད་ཞིབ་རིགས་ལམ། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་གཞུང་ལས་ལོ་ཚིགས་བརྗོད་སྟངས་ལ་རིགས་གཉིས་ཡོད་དེ། གཅིག་ནི་སྟོན་པའི་འཁྲུངས་ལོར་འབྲེལ་བའི་ལོ་ཚིགས་རིག་པའི་མ་ལག་དང་། ཅིག་ཤོས་ནི་ལོ་རྟགས་སམ་ལོ་ཁམས་བཞིན་འགོད་པའི་ལོ་ཚིགས་རིག་པའི་མ་ལག་གོ། དེ་ལས་སྔ་མ་ནི་སྟོན་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པའི་འཁྲུངས་འདས་ལོ་ཚིགས་ནས་བརྩི་བའི་ལོ་ཚིགས་འགོད་སྲོལ་དེ་ཡིན་ལ། དེར་ཡང་བཤད་པ་མི་མཐུན་པ་འབྱུང་བས།བསྟན་བཅོས་སོ་སོས་གཞི་འཛིན་སའི་སྟོན་པའི་འཁྲུངས་འདས་ལོ་ཚིགས་གང་ཡིན་ལ་བལྟ་རྒྱུ་གལ་ཆེ་ཞིང་། ཕྱི་མ་ནི།ཏུན་ཧོང་ཡིག་ཚང་ཁག་དུ་སྤྱོད་པའི་ལོ་ཚིགས་ལྟ་བུ་ཡིན་ལ།དེའང་ཕྱིས་སུ་དུས་འཁོར་བོད་དུ་དར་བ་ནས་རབ་ལོ་བཞིན་སྤྱོད་པ་ཤུགས་ཆེར་འཕེལ་བ་རེད། ལོ་རྟགས་བཞིན་ལོ་ཚིགས་འགོད་པའི་སྲོལ་འདི་སིལ་བུའི་དུས་ལ་གཏེར་མ་སོགས་དར་བ་ནས་རེ་ཞིག་རྒྱུན་ཆད་པ་ལྟ་བུར་གནས་པ་དང་། ཚལ་པའི་《དེབ་དམར་》ནས་བཟུང་རྒྱུད་འཛིན་དང་སླར་གསོ་བྱས་པའི་རྣམ་པ་མཐོང་ཐུབ་ལ། འགོས་ལོའི་《དེབ་སྔོན་》དུ་ཆ་ཚང་བེད་སྤྱོད་བཏང་ཡོད། དེ་བས། ལོ་ཚིགས་རིག་པའི་བྱས་རྗེས་ཐད་ནས་བརྗོད་ན། 《དེབ་སྔོན་》གྱི་བྱས་རྗེས་གཞན་ལས་འབུར་དུ་ཐོན་པར་སྨྲས་ཆོག\n3.དགོན་སྡེའི་ལོ་རྒྱུས་རིག་གཞུང་གཞི་གྲུབ་པ། བསྟན་པ་ཕྱི་དར་ནས་བཟུང་བོད་ལ་དགོན་སྡེ་འདྲ་མིན་དུ་མ་བྱུང་བ་ཡིན་ཞིང་། ལྷག་པར་ཆོས་ལུགས་གྲུབ་མཐའ་མང་དུ་འཕེལ་བ་དང་། དེ་དག་སོ་སོ་རང་ལ་གཏོགས་པའི་དགོན་སྡེ་ནི་ཇི་སྙེད་པ་ཞིག་བྱུང་སྟེ། ཡུལ་ལུང་རེ་ལ་སོ་སོའི་ཆོས་ལུགས་བྱ་འགུལ་སྤེལ་སའི་ལྟེ་གནས་དགོན་པ་རེ་ངེས་པར་ཡོད་པའི་ཚད་ལ་བསླེབས། ས་ཕག་རིན་གཙང་སྐབས་ལ་ཐོན་དུས། དགེ་ལུགས་པའི་དགོན་སྡེ་མང་པོ་གསར་དུ་འཛུགས་གཉེར་བྱེད་བཞིན་པ་ཕུད་ཆོས་ལུགས་གྲུབ་མཐའ་གཞན་དག་གི་དགོན་སྡེ་ནི་ཧ་ལམ་བྱུང་ཚར་བ་དང་། ས་སྐྱ་པ་དང་ཕག་མོ་གྲུ་པ་ལྟ་བུར་མཚོན་ན་སྟོབས་དང་རྒྱ་ཁྱོན་གང་ཐད་ནས་གཏོས་ཆེ་བའི་དགོན་སྡེ་ཡོད་པར་གྱུར་སྟབས།དགོན་སྡེ་འདི་དག་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ཀྱི་ལྟེ་བར་གྱུར་པ་ཡིན་ལ། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་བསྟན་བཅོས་སྣ་ཚོགས་ཀྱང་དགོན་སྡེ་འདི་དག་ལས་བྱུང་བ་ཡིན། དེར་བརྟེན། སྐབས་འདིར་བོད་ཀྱི་དགོན་སྡེའི་ལོ་རྒྱུས་རིག་གཞུང་ཅུང་ཆ་ཚང་བ་ཞིག་གཞི་གྲུབ་པ་ཡིན་ཞིང་། དགོན་སྡེ་ཞེས་པའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ལྟེ་བར་གྱུར་པའི་ཚུལ་ལས་འཕྲོས་ཏེ་ལོ་རྒྱུས་འཆད་ཅིང་ལོ་རྒྱུས་འབྲི་བའི་སྲོལ་ཀ་ངང་ངམ་ཤུགས་ཀྱིས་འཕེལ། འདི་ནི་བོད་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་རིག་གནས་འཕེལ་རྒྱས་སོང་བའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ལ། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པ་དགོན་སྡེའི་ཤེས་ཡོན་པའི་སྡེ་ནས་སྒེར་བདག་བྱས་པའི་འབྲས་བུའང་རེད། སྤྱིར་བཏང་དགོན་སྡེ་མི་འདྲ་བ་ལས་ཐོན་པའི་ལོ་རྒྱུས་བསྟན་བཅོས་ལ་རྒྱུ་ཆ་འདོར་ལེན་བྱེད་སྟངས་དང་དོན་རྐྱེན་ཞིབ་བརྗོད་བྱེད་སྟངས། སྒྲིག་གཞི་འགོད་སྟངས། ལོ་ཚིགས་གཞིར་འཛིན་སྟངས། ལོ་རྒྱུས་ངོས་འཛིན་བྱེད་སྟངས། དུས་རིམ་དགར་སྟངས་སོགས་ཐད་ནས་རང་རང་གི་ཁྱད་ཆོས་ཡོད་པ་ཡིན་རུང་། ལོ་རྒྱུས་རིན་ཐང་ལྟ་བའི་ཐད་ནས་དགོན་སྡེའི་ལོ་རྒྱུས་རིག་གཞུང་ལ་ཐུན་མོང་གི་ཁྱད་ཆོས་མཆིས་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཆོས་ལུགས་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བའི་ལྟ་བས་ལོ་རྒྱུས་ལ་ཚད་འཇལ་ཅིང་ལོ་རྒྱུས་བརྗོད་པ་དེའོ།།\n4.ཡིག་ཚང་དཀར་ཆག་རིག་པའི་བཀོལ་སྤྱོད་འདུ་ཤེས།ཡིག་ཚང་གི་དཀར་ཆག་རིག་པ་ནི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པར་དམ་དུ་འབྲེལ་བའི་རིག་གཞུང་གི་ལེ་ལག་ཡིན་པ་དང་། རིག་ཚན་འདི་དག་འཕེལ་རྒྱས་སོང་བའི་ཚད་ལས་ལོ་རྒྱུས་རིག་གཞུང་གི་འཕེལ་རྒྱས་མཚོན་ཐུབ་པ་ཡིན། བོད་ལ་ཡིག་ཚང་གི་དཀར་ཆག་དབྱེ་བའི་སྲོལ་འདི་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་དུས་སྐབས་ནས་བྱུང་ཡོད་ལ། དེ་ཡང་གཙོ་བོ་ནང་བསྟན་ཡིག་ཆ་དག་ལ་དམིགས་ནས་མཛད་པ་ཞིག་སྟེ་《དཀར་ཆག་མཆིམས་ཕུ་མ་》དང་《དཀར་ཆག་ལྡན་དཀར་མ》 《དཀར་ཆག་འཕང་མཐིང་མ་》ལྟ་བུའོ།། ཕྱིས་སུ། ནང་བསྟན་ལ་འབྲེལ་བའི་བསྟན་བཅོས་མང་དུ་འཕེལ་བ་དང་བསྟུན་ནས། སིལ་བུའི་དུས་མཇུག་དང་ས་ཕག་རིན་གཙང་སྐབས་ལ་བཀའ་འགྱུར་དང་བསྟན་འགྱུར་སྐོར་གྱི་དཀར་ཆག་དབྱེ་སྲོལ་དུ་མ་རིམ་གྱིས་བྱུང་། དཀར་ཆག་དབྱེ་སྲོལ་འདི་རིགས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པར་ཐད་ཀར་འབྲེལ་བ་ཞིག་མ་ལགས་ཀྱང་། དེའི་ཁྲོད་ལོ་རྒྱུས་རིག་གཞུང་ལ་འབྲེལ་བའི་དཀར་ཆག་དབྱེ་སྟངས་ཡོད་པ་རེད། སྐབས་དེའི་སྤྱིར་བཏང་གི་དབྱེ་སྲོལ་ནི། ལོ་རྒྱུས་བསྟན་བཅོས་ཁག་“རྣམ་ཐར་”དང་“ཆོས་འབྱུང་”གཉིས་སུ་ཚུད་པར་བྱེད་པ་དེ་ཡིན་ལ། འདི་ཉིད་ཕྱིས་སུ་འཕེལ་རྒྱས་ཕྱིན་ཏེ་“ལོ་རྒྱུས་”དང་“རྣམ་ཐར་”ཞེས་པའི་རིགས་གཉིས་སུ་གྱུར།④དོན་དངོས་སྟེང་། སྐབས་དེར་རྣམ་ཐར་དང་ཆོས་འབྱུང་ཕུད། རྒྱལ་རབས་ཀྱང་རིགས་གཅིག་ལ་བཞག་ནས་འགོད་པ་ཡིན། བསྟན་བཅོས་བྱེ་བྲག་པ་དང་ལྷག་པར་སྣ་འཛོམས་རྣམ་པའི་ལོ་རྒྱུས་བསྟན་བཅོས་བྱེ་བྲག་པར་མཚོན་ན། དེ་དག་ཏུ་རྣམ་པ་འདྲ་མིན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ནང་དོན་འགོད་སྐབས་ཡིག་ཚང་གི་རིགས་གང་ལ་གཏོགས་ཚུལ་ཁ་གསལ་ངང་བཀོད་མེད་ནའང་། ལག་ལེན་ལས་གསལ་སྟོན་བྱས་ཡོད་པར་འདོད་ཅིང་། བསྟན་བཅོས་དེ་དག་ཏུ་བྱུང་བའི་རྒྱལ་རབས་ལོ་རྒྱུས་དང་ཆོས་བརྒྱུད་ལོ་རྒྱུས། དགོན་སྡེའི་ལོ་རྒྱུས། གདུང་རབས་ལོ་རྒྱུས། གདན་རབས་ལོ་རྒྱུས། རེའུ་མིག་སོགས་ནི་དོན་ལ་ཡིག་ཚང་གི་དཀར་ཆག་རིག་པའི་ངོས་ནས་དགར་བའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་ཆ་འཇོག་བྱེད་རུང་།\nདུས་རབས་བཅུ་བདུན་པའི་དུས་དཀྱིལ་དུ། མན་ཆིང་གོང་མའི་སྲིད་གཞུང་དབུ་བརྙེས་ཤིང་། བོད་དུ་གཞུང་ས་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་བའི་སྲིད་དབང་བྱུང་བས། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དེ་སྐས་རིམ་གསར་བ་ཞིག་ཏུ་སླེབས། ཆབ་སྲིད་ཐད་ནས་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་བའི་ཅུང་ནུས་ལྡན་གྱི་སྲིད་དབང་བྱུང་བ་ནི་ལྟོས་བཅས་ཀྱིས་འཕེལ་རྒྱས་སུ་བཤད་ཆོག་མོད།དེ་ཉིད་དགེ་ལུགས་པའི་གྲུབ་མཐའ་འབའ་ཞིག་ལ་བརྟེན་ཞིང་ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་ལམ་དུ་ཞུགས་པའི་དབང་གིས།སྲིད་དོན་དང་རིག་གནས་ཉིས་ཐད་ནས་གུ་དོག་གི་འགག་རྒྱར་ཚུད་པ་ཞིག་རེད།\nདུས་སྐབས་འདི་ནི་དགེ་ལུགས་པའི་དགོན་སྡེ་གྲུབ་མཐའ་སྔར་མེད་འཕེལ་རྒྱས་ཆེན་པོ་བྱུང་བའི་དུས་ཡིན་པས། བོད་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་པའི་སྡེ་ཧ་ལམ་དགེ་ལུགས་པའི་གྲུབ་མཐར་མོས་མཁན་དག་ཡིན་པ་ལྟ་བུ་ཆགས་པ་དང་། མཁས་པའི་གྲལ་དུ་ཚུད་པའང་དགེ་ལུགས་པ་ལས་མང་བ་མ་མཆིས་ཤིང་། ལོ་རྒྱུས་རིག་པའང་དགེ་ལུགས་པའི་གྲུབ་མཐའི་མཁས་པ་ཚོས་སྒེར་སྡེམ་ལྟ་བུ་བྱས་ཡོད་པ་རེད། དཔེར་ན་རྒྱལ་དབང་ལྔ་བའི་《དཔྱིད་ཀྱི་རྒྱལ་མོའི་གླུ་དབྱངས་》དང་། སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱམ་པའི་《བཻ་སེར》 སུམ་པ་མཁན་ཆེན་གྱི་《ཆོས་འབྱུང་དཔག་བསམ་ལྗོན་བཟང》 ཐུའུ་བཀྭན་སྤྲུལ་སྐུའི་《ཐུའུ་བཀྭན་གྲུབ་མཐའ》 བྲག་དགོན་པ་དཀོན་མཆོག་བསྟན་པ་རབ་རྒྱས་ཀྱི་《མདོ་སྨད་ཆོས་འབྱུང》 འབྲུག་རྒྱལ་དབང་ཆོས་རྗེའི་《རྗེ་ཙོང་ཁ་པའི་རྣམ་ཐར》 བཙན་པོ་སྐུ་ཕྲེང་བཞི་བའི་《འཛམ་གླིང་རྒྱས་བཤད》 ངག་དབང་མཁྱེན་རབ་ཀྱི་《མུ་ལི་ཆོས་འབྱུང》 མདོ་མཁར་བའི་《བཀའ་བློན་རྟོགས་བརྗོད》བསྟན་འཛིན་དཔལ་འབྱོར་གྱི་《རྡོ་རིང་པཎྜི་ཏའི་རྣམ་ཐར་》ལྟ་བུ་གྲགས་ཆེ་བ་ཕལ་ཆེར་དགེ་ལུགས་པའི་གྲུབ་མཐའི་མཁས་པ་དག་གིས་མཛད་པ་ཡིན་པས་ཤེས་སོ།། འོན་ཀྱང་འདིས་སྐབས་དེར་གྲུབ་མཐའ་གཞན་གྱི་མཁས་པས་མཛད་པའི་ལོ་རྒྱུས་བསྟན་བཅོས་མེད་པར་ཡང་བཤད་མི་རུང་སྟེ། ཤར་རྫ་བཀྲ་ཤིས་རྒྱལ་མཚན་གྱི་《ལེགས་བཤད་རིན་པོ་ཆེའི་གཏེར་》དང་། འབྲི་གུང་བསྟན་འཛིན་པདྨ རྒྱལ་མཚན་པའི་《འབྲི་གུང་གདན་རབས་》ལྟ་བུ་གྲུབ་མཐའ་གཞན་གྱི་མཁས་པས་མཛད་པའང་མི་ཉུང་ཙམ་མཆིས།\nའཕྲེད་གཞུང་གང་ཐད་ནས་བལྟས་རུང་། དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་བའི་དུས་ནི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་མ་ལག་ཆ་ཚང་གྲུབ་ཟིན་པའི་དུས་རིམ་ཞིག་ཏུ་དཔག་ཆོག་པ་དང་། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་གཞུང་གི་ལེ་ལག་ཡོད་ཚད་སྐབས་འདི་ལ་གཏན་འཇགས་ཅན་དང་གོ་རིམ་ཅན་དུ་སོང་བ་ཡིན། ལོ་རྒྱུས་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ལུས་དང་རིགས་ཀྱི་ཆ་ནས་བརྗོད་ནའང་། 《དཔྱིད་ཀྱི་རྒྱལ་མོའི་གླུ་དབྱངས་》ལྟ་བུའི་རྒྱལ་རབས་ལོ་རྒྱུས་དང་། 《དཔག་བསམ་རིན་པོ་ཆེའི་སྙེ་མ་》ལྟ་བུའི་ཆོས་ལུགས་མི་སྣའི་ལོ་རྒྱུས། 《བཀའ་བློན་རྟོགས་བརྗོད་》ལྟ་བུའི་རྟེན་ཁྱིམ་པ་བའི་མི་སྣའི་ལོ་རྒྱུས། 《དུ་ཀཱུལའི་གོས་བཟང་》ལྟ་བུའི་མི་སྣའི་རང་རྣམ་ལོ་རྒྱུས།《དཔག་བསམ་ལྗོན་བཟང་》ལྟ་བུའི་ཆོས་འབྱུང་ལོ་རྒྱུས།《བཻ་སེར་》ལྟ་བུའི་ཆེད་དོན་ཆོས་འབྱུང་ལོ་རྒྱུས། 《ཐུའུ་བཀྭན་གྲུབ་མཐའ་》ལྟ་བུའི་གྲུབ་མཐའི་ལོ་རྒྱུས། 《བསམ་ཡས་དཀར་ཆག་ཆེན་མོ་》ལྟ་བུའི་དཀར་ཆག་ལོ་རྒྱུས།《དབུས་གཙང་གནས་ཡིག་》ལྟ་བུའི་གནས་ཡིག་ལོ་རྒྱུས།《མདོ་སྨད་ཆོས་འབྱུང་》ལྟ་བུའི་ས་གནས་ལོ་རྒྱུས། 《འབྲི་གུང་གདན་རབས་》ལྟ་བུའི་གདན་རབས་ལོ་རྒྱུས། 《བསྟན་པའི་རྣམ་བཤད་དར་རྒྱས་གསལ་སྒྲོན་》ལྟ་བུའི་བོན་གྱི་ཆོས་འབྱུང་ལོ་རྒྱུས། 《ཞ་ལུ་སྐུ་ཞང་གདུང་རྒྱུད་》ལྟ་བུའི་གདུང་རབས་ལོ་རྒྱུས། 《རྒྱ་གར་ལམ་ཡིག་》ལྟ་བུའི་ལམ་ཡིག་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ཇི་སྙེད་ཅིག་བྱུང་ཡོད་ལ། གཞན་རེའུ་མིག་དང་བསྟན་རྩིས་ལུས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་འབྲི་སྟངས་ཀྱང་བྱུང་ཡོད། དེ་བས། དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་བའི་དུས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་ཁྱད་ཆོས་གཙོ་བོ་ནི། ལོ་རྒྱུས་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་རྩོམ་ལུས་སྣ་མང་ཅན་དུ་ཕྱོགས་པ་དང་། ས་གནས་རང་བཞིན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་བསྟན་བཅོས་མང་དུ་འཕེལ་བ། ལོ་རྒྱུས་རྩོམ་མཁན་ལ་རྟེན་སྐྱ་བོའི་ལུས་ཅན་བྱུང་བ། མི་རིགས་གཞན་གྱི་མིས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རྩོམ་པ།⑤ ལོ་རྒྱུས་རིག་གཞུང་སྐོར་ལ་རང་ཉིད་ཀྱི་ལྟ་བ་བརྗོད་པ། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་གཞུང་གི་སྤྱིའི་མ་ལག་ཆགས་ཟིན་པ་སོགས་ཡིན་ནོ།།\nགཅིག བབ་བསྟུན་དཔྱད་བརྗོད་སྤེལ་བའི་ལོ་རྒྱུས་རྩོམ་སྟངས། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པ་སྤྱིའི་འཕེལ་རིམ་ལོ་རྒྱུས་ལས། ལོ་རྒྱུས་བསྟན་བཅོས་དང་ལོ་རྒྱུས་མི་སྣ། ལོ་རྒྱུས་སྣང་ཚུལ་སོགས་ལ་ཆེད་དུ་དཔྱད་པ་སྤེལ་བའི་ཆེད་དོན་རང་བཞིན་གྱི་བརྩམས་ཆོས་ནི་ཉི་མོའི་སྐར་མའི་རྗེས་སུ་སོང་བ་དང་། ལོ་རྒྱུས་གཞུང་ལུགས་སྐོར་ལ་ཞིབ་འཇུག་དཔྱད་པ་བཏང་བའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱང་གཅིག་ཀྱང་མེད་པས། སྤྱི་བབ་ནས་བལྟས་ན་ལག་ལེན་ལས་གཞུང་ལུགས་མེད་པའི་སྣང་བ་སྟེར། འོན་ཀྱང་། ཆེད་དོན་ཞིབ་འཇུག་དང་དེབ་གཟུགས་རྐྱང་བའི་རྣམ་པས་བྲིས་པའི་ཞིབ་འཇུག་དཔྱད་པ་བརྗོད་པའི་བསྟན་བཅོས་མེད་པ་འདིས་བོད་ལ་ལོ་རྒྱུས་རིག་གཞུང་སྐོར་གྱི་དཔྱད་འབྲས་གཅིག་ཀྱང་མེད་པར་བརྗོད་མི་བཏུབ་སྟེ། སྔོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་དག་གིས་རང་རང་གི་ལོ་རྒྱུས་མཚོན་པའི་བསྟན་བཅོས་མི་འདྲ་བར་དེ་ལ་དེ་འཚམ་གྱིས་རང་ལུགས་བརྗོད་པའི་ལོ་རྒྱུས་དཔྱད་པ་སྣ་ཚོགས་སྤེལ་ཡོད་པ་དང་། དེའང་ཚིག་དུམ་གྱི་ཚུལ་གྱིས་ཐོན་པ་ཡིན་འདུག སྣང་ཚུལ་འདི་ལ་དེང་གི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་ཉམས་ཞིབ་པ་མང་པོས་སྣང་འཇོག་ཆེར་མ་བྱས་པར་བོད་ལ་ལོ་རྒྱུས་དཔྱད་བརྗོད་ཀྱི་སྲོལ་ལུགས་མེད་པར་བརྗོད་པ་མང་ལ། བསྟན་བཅོས་སྤྱི་བབ་ནས་ལོ་རྒྱུས་དཔྱད་བརྗོད་སྐོར་འཚོལ་བ་ལས་བྱེ་བྲག་ནང་དོན་དངོས་གཞི་ལས་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བའི་ལོ་རྒྱུས་དཔྱད་བརྗོད་ཀྱི་དགོངས་པ་དང་ལྟ་ཚུལ་འཚོལ་མཁན་ཧ་ལམ་བྱུང་མེད།\nབརྗོད་པར་བྱ་བའི་བྱེ་བྲག་གི་ནང་དོན་སྣ་ཚོགས་ལ་ཚིག་སྣ་ཐུང་ངུས་དཔྱད་པ་བརྗོད་པའི་ཚུལ་འདི་ལ་ཁོ་བོས་“བབ་བསྟུན་དཔྱད་བརྗོད་”ཅེས་མིང་བཏགས་པ་ཡིན་ཞིང་། དེ་ཡང་བརྗོད་བྱའི་ཚུལ་བབ་ལ་དཔག་སྟེ་དཔྱད་པ་བརྗོད་པ་དེར་ཟེར། བབ་བསྟུན་དཔྱད་བརྗོད་ཀྱི་རིགས་འདི་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་སྔ་རོལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་བསྟན་བཅོས་ལའང་མང་དུ་བྱུང་བ་ཡིན་མོད། དུས་སྐབས་འདིའི་ལོ་རྒྱུས་བསྟན་བཅོས་སྣ་ཚོགས་ལ་མཇལ་ན། བབ་བསྟུན་དཔྱད་བརྗོད་སྤེལ་བའི་གནས་ཚུལ་རྒྱུན་འབྱམས་སུ་གྱུར་འདུག་ཅིང་། ལོ་རྒྱུས་མི་སྣ་དང་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་། ལོ་རྒྱུས་གནད་དོན། ལོ་རྒྱུས་སྣང་ཚུལ། ལོ་རྒྱུས་ལྟ་བ་སོགས་ལ་རྩོམ་མཁན་རང་རང་གི་དཔྱད་པ་སྔོན་དུ་སོང་བ་མང་། ཆེས་འཐུས་ཚབ་ཏུ་རུང་བ་ནི། ལྔ་པ་ཆེན་མོའི་《དཔྱིད་ཀྱི་རྒྱལ་མོའི་གླུ་དབྱངས་》དང་བྲག་དགོན་པ་དཀོན་མཆོག་བསྟན་པ་རབ་རྒྱས་ཀྱི་《མདོ་སྨད་ཆོས་འབྱུང་》ལྟ་བུ་ཡིན་ལ། བསྟན་བཅོས་འདི་འདྲ་བར་སྐབས་སྐབས་སུ་བབ་བསྟུན་གྱིས་བརྗོད་བྱའི་དོན་ལ་ལྟ་ཚུལ་རྒྱས་བསྡུས་ཅི་རིགས་ཀྱིས་དཔྱད་བརྗོད་གནང་བ་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད།\nགཉིས། ལོ་རྒྱུས་ལྟ་དགོངས་ཀྱི་དུས་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་ཁྱད་ཆོས། དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་བའི་དུས་ནི་མན་ཆིང་གོང་མའི་སྲིད་གཞུང་གིས་བོད་ལ་འཇམ་འགུག་དབང་སྒྱུར་བྱེད་པའི་དུས་ཡིན་སྟབས། ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་ཚོས་ཀྱང་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གནས་བབ་འདི་ངོས་ཟིན་ཡོད་ལ། ངོས་ཟིན་དེ་ལས་བརྩམས་པའི་ལོ་རྒྱུས་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ལྟ་དགོངས་ཀྱང་ཡིག་ཚང་འདྲ་མིན་ལས་མང་དུ་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད། སྐབས་དེའི་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱིའི་ཁྱད་ཆོས་ནི། ཆེ་ས་ནས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ལ་ངོས་འཛིན་བྱས་ཡོད་པའི་སྟེང་། ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ལ་རྒྱུས་ལོན་ཞིབ་བརྗོད་བྱས་ཡོད་པ་དང་། རང་འགུལ་སྒོས་བོད་དང་ཉེ་མཚེས་རྒྱལ་ཁག་དང་མན་ཆིང་གོང་མའི་སྲིད་གཞུང་བར་གྱི་འབྲེལ་བར་ངོས་འཛིན་བྱས་ཡོད་པ་དེ་རེད། འདི་ནི་སྐབས་དེའི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་ཁག་ཏུ་“གོང་”དང་“པེ་ཅིང་གསེར་གྱི་རྒྱལ་ཁབ” “རྒྱལ་ཁབ་ཆེན་པོ” “གོང་མ་ཆེན་པོ་”ལྟ་བུའི་ཚིག་ཟིན་གྱིས་ཀྱང་རོབ་ཙམ་རྟོགས་ཐུབ་པ་ལྟར་རོ།།\nལོ་རྒྱུས་རྒྱབ་ལྗོངས་འདི་འདྲ་བ་ཞིག་ལ་གཞི་བཅོལ་བའི་དབང་གིས། སྐབས་དེའི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་ཚོས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དེ་གནས་བབ་ཅི་འདྲ་ཞིག་གི་ནང་བཞག་ནས་འབྲི་དགོས་པ་གསལ་པོར་རྟོགས་ཡོད་པ་དང་། སྤྱིར་བཏང་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་འབྲི་བར་ཕྱི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཆགས་རབས་དང་ནང་བཅུད་ཀྱི་སེམས་ཅན་གྲོལ་ལུགས་ལས་འཕྲོས་ཏེ་ནང་བསྟན་རྒྱ་གར་དུ་བྱུང་བའི་ལོ་རྒྱུས་བཤད་པའི་རྗེས་ལ། རིམ་པར་བོད་དུ་དར་བའི་ཚུལ་བརྗོད་པར་བོད་ཀྱི་འགྲོ་བ་མིའི་བྱུང་ལུགས་ནས་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་འབྲི་བ་ཡིན་ཞིང་། དེ་ནས་ས་ཕག་རིན་གཙང་ནས་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་བའི་བྱུང་རིམ་འགོད་པ་དང་། ཧོར་གྱི་རྒྱལ་རྒྱུད་དང་ཏའི་མིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་རོབ་ཙམ། མན་ཆིང་གོང་མའི་སྲིད་གཞུང་གི་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ཀྱང་ཧ་ལམ་ཡིག་ཚང་ཕལ་ཆེ་བར་བརྗོད་ཡོད་པ་རེད། འདི་ལས་རྟོགས་ཐུབ་པ་ནི། སྐབས་འདིའི་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་དག་གི་ལོ་རྒྱུས་ངོས་འཛིན་དང་དབྱེ་ཞིབ་ཀྱི་ནུས་པ་དེ་ཡིན་པ་སྟེ། ཁོ་ཚོས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དེ་དུས་རིམ་མི་འདྲ་བར་གནས་བབ་གང་འདྲ་ཞིག་ཏུ་བཞག་ནས་འཆད་དགོས་པ་གསལ་པོར་ཤེས་པ་དེ་རེད།མན་ཆིང་གོང་མའི་སྲིད་གཞུང་བརྗོད་པའི་སྐབས་ལ་ཡང་།ལོ་རྒྱུས་བསྟན་བཅོས་མང་ཆེ་བར་མཉྫུའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅེས་མི་བརྗོད་པར་རྒྱ་ཡུལ་དང་རྒྱ་ནག་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱེད་པ་དེས་ཀྱང་། དབང་བསྒྱུར་བྱེད་པོ་མཉྫུ་ཡིན་རུང་གཙོ་ཤུགས་རྒྱ་ནག་རིགས་ཀྱིས་འཁྱེར་བ་དེའི་ལོ་རྒྱུས་གནས་སྟངས་ལ་ངོས་འཛིན་གསལ་པོ་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ་སྙམ།\nགསུམ། མི་སྣའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གྲུབ་འབྲས་གསར་བ། དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་བའི་སྐབས་ལ་སྔོན་གྱི་རྒྱུན་བཟུང་བའི་སྟེང་། མི་སྣའི་ལོ་རྒྱུས་སྐོར་གྱི་བསྟན་བཅོས་འབོར་ཆེན་ཞིག་བྱུང་ཡོད་པ་དང་། དེ་ལ་གྲངས་འབོར་མང་བ་དང་རིགས་སྣ་མང་བ། ཁྱབ་རྒྱ་ཆེ་བ། རྒྱུ་ཆ་འཛོམས་པ་བཅས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན།⑥དུས་སྐབས་འདིར་རྣམ་ཐར་དང་རྟོགས་བརྗོད་གཉིས་ཀྱི་ལམ་ནས་མི་སྣའི་ལོ་རྒྱུས་རྩོམ་པའི་སྲོལ་དར་ཆེ་བ་དང་།⑦རྣམ་ཐར་ལའང་རྣམ་ཐར་དངོས་གནས་པ་དང་རྣམ་ཐར་བཏགས་པ་བ་གཉིས་བྱུང་བ་སྟེ། དང་པོ་ལ་གཞན་གྱིས་བྲིས་པའི་གཞན་རྣམ་དང་རང་གིས་མཛད་པའི་རང་རྣམ། ཐུན་མིན་གྱི་མཛད་པ་གཙོ་བོར་མཛད་པའི་གསང་རྣམ་རིགས་གསུམ་དང་། གཉིས་པ་རྟོགས་བརྗོད་དང་ཆ་འདྲ་སྟེ་རྣམ་ཐར་གྱི་ངེས་ཚིག་མི་ཚང་ཡང་ཕལ་བ་དག་གི་ལོ་རྒྱུས་ལ་རྣམ་ཐར་ཞེས་མིང་བཏགས་པ་དེ་ཡིན་ལ། རྟོགས་བརྗོད་ནི་སྐབས་འདིར་འཇིག་རྟེན་ཁྱིམ་པ་བ་གྲགས་ཅན་གྱི་མི་སྣའི་ལོ་རྒྱུས་འབྲི་བར་སྤྱོད་སྒོ་ཆེ།⑧\nདགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་བའི་སྐབས་སུ་བྱུང་བའི་མི་སྣའི་ལོ་རྒྱུས་མཚོན་པའི་བསྟན་བཅོས་གྲགས་ཅན་ལ། རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན་དང་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན་གྱི་རྣམ་ཐར་དང་། 《མི་དབང་རྟོགས་བརྗོད》 《བཀའ་བློན་རྟོགས་བརྗོད》 《རྡོ་རིང་པཎྜི་ཏའི་རྣམ་ཐར》 《ལྕང་སྐྱ་རོལ་པའི་རྡོ་རྗེའི་རྣམ་ཐར》 《ཙོང་ཁ་པའི་རྣམ་ཐར་》ལྟ་བུ་ཡོད་ཅིང་། དགེ་ལུགས་པའི་དགོན་སྡེའི་བླ་སྤྲུལ་མཁས་པ་དག་གི་རྣམ་ཐར་གཏོས་ཆེ་བ་ཕུད། དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་བའི་སྐབས་ལ་རྙིང་མ་བ་ལྟ་བུའི་གྲུབ་མཐའ་གཞན་གྱིས་ཀྱང་རང་ལུགས་ཀྱི་སྐྱེས་ཆེན་དམ་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་ཐར་འབྲི་བར་འབད་པ་ཆེན་པོ་བྱས་མྱོང་ཡོད་ལ། གྲུབ་མཐའ་གཞན་དག་མང་པོར་རང་རང་གི་དགོན་སྡེར་ཉར་ཚགས་བྱས་པའི་སྔོན་གྱི་མཁས་པའི་རྣམ་ཐར་འདྲ་མིན་མང་དུ་མཆིས། འདི་དག་གིས་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་བའི་སྐབས་ཀྱི་རྣམ་ཐར་ལུས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་མ་ལག་གྲུབ་ཡོད་ལ། གོང་དུ་ཞུས་པའི་རིགས་དབྱེ་ཡང་ཇེ་མང་དང་འཐུས་ཇེ་ཚང་དུ་ཕྱིན་ཡོད།\nརྣམ་ཐར་གྱི་རྩོམ་འབྲིའི་ཆ་ནས། རྣམ་ཐར་རྩོམ་མཁན་དག་བརྗོད་བྱའི་མི་སྣ་དག་ལ་འདྲིས་ཆ་ཆེ་བའམ་དད་གུས་བྱེད་མཁན་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་སྟབས་ཀྱིས། ཁོ་ཚོས་རྣམ་ཐར་འབྲི་སྐབས་གཟབ་ནན་གྱི་འབྲི་སྟངས་སྤྱད་ཡོད་པ་དང་།རྩོམ་རིག་གི་སྐད་ཆས་ཅུང་ཟད་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་མོས་གུས་ཀྱི་རྐྱེན་པས་འུད་བརྗོད་རེ་ཟུང་ཡང་བྱེད་པ་ཡིན་མོད།རྩ་བའི་ཆ་ནས་དངོས་དོན་ལྷུར་བླངས་ཀྱིས་མི་སྣའི་ལོ་རྒྱུས་བྲིས་ཡོད་པ་རེད། གཞན་རྣམ་ཐར་རྩོམ་མཁན་དག་གིས་རྒྱུ་ཆ་འཚོལ་སྡུད་དང་འདོར་ལེན་ལའང་དང་དོད་ཆེན་པོ་བྱེད་བཞིན་པ་རྣམ་ཐར་སོ་སོའི་སྦྱར་བྱང་དག་ལས་གསལ་པོར་མཐོང་ཐུབ་པ་དང་། བླ་ཆེན་མཁས་པ་དག་གི་གསན་ཡིག་དང་སློབ་བུ་དག་གིས་ཟིན་ཐོར་བཀོད་པའི་ཉིན་རྒྱུན་གྱི་མཛད་པ་ནི་རྣམ་ཐར་འབྲི་མཁན་གྱི་རྒྱུ་ཆ་གཙོ་བོར་གྱུར་ཡོད། རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན་དང་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན་གྱི་རྣམ་ཐར་ལྟ་བུར་ཆ་བཞག་ན། རྣམ་ཐར་དེ་དག་གི་ས་བོན་རྩོམ་མཁན་རང་ཉིད་ནས་འཚོལ་སྡུད་བྱས་པ་ཕུད། གཞུང་ས་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་དང་བཀྲས་ལྷུན་རང་ནས་རྒྱལ་བ་པཎ་ཆེན་རྣམ་གཉིས་ཀྱི་དུས་རྒྱུན་གྱི་འགྲོ་འཆག་ཉལ་འདུག་གི་རྣམ་པ་ཟིན་ཐོར་བཀོད་པའི་རྒྱུ་ཆ་དང་པོ་དག་རྒྱུ་ཆར་བཀོལ་བ་མཐོང་ཐུབ་ཅིང་། འདི་འདྲའི་རྣམ་ཐར་གྱི་ཡིད་རྟོན་རང་བཞིན་ནི་གཞན་ལས་ཧ་ཅང་ཆེའོ།།\nརྣམ་ཐར་ལུས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་འབྲི་སྲོལ་སྒྲིག་གཞི་ནི། ཁག་གསུམ་མ་ཡིན་པ་སྟེ་ཐོག་མར་འབྲི་ཡུལ་མི་སྣའི་སྔོན་གྱི་སྐྱེས་རབས་བརྗོད་པ་དང་། དེ་ནས་མི་སྣ་གང་དེའི་མི་ཚེ་གང་པོའི་མཛད་རྣམ་འབྲི་བ། མཐར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་དགོངས་རྫོགས་སྒྲུབ་ཚུལ་འབྲི་བ་བཅས་ཡིན་ལ། སྒྲིག་གཞི་འདི་ཧ་ལམ་རྣམ་ཐར་རྩོམ་ལུས་ཡོད་ཚད་ཀྱིས་རྒྱུན་བཟུང་ཡོད། གཞན་མི་སྣའི་ལོ་རྒྱུས་ཏེ་རྣམ་ཐར་ལུས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་བསྟན་བཅོས་དག་ནི་མི་སྣ་ག་གེ་མོའི་མི་ཚེ་གང་བོའི་རིག་གཞུང་གི་ལོ་རྒྱུས་བརྗོད་པ་ཞིག་ལགས་པས། དོན་ལ་མི་སྣའི་རིག་གཞུང་ལོ་རྒྱུས་སུ་བཤད་རུང་མི་ཆོག་པ་མེད་ཅིང་། འདིའི་ཆ་ནས་དཔྱད་ན། བོད་ཀྱི་རྣམ་ཐར་ལུས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་དག་ནི་རིག་གཞུང་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་གི་མི་སྣའི་མཛད་འཕྲིན་ལ་དཔྱོད་པའི་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཡིག་ཆ་ཞེ་གཅིག་ཡིན་པ་རེད།\nརྣམ་ཐར་ལུས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་བསྟན་བཅོས་མང་དུ་འཕེལ་བ་ལས། རྣམ་ཐར་ལུས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་བསྟན་བཅོས་རྩོམ་འབྲིར་འབྲེལ་བའི་གཞུང་ལུགས་དཔྱད་ཞིབ་ཀྱང་ཐོན་པ་རེད།འབྲུག་རྒྱལ་དབང་ཆོས་རྗེའི་《རྗེ་ཙོང་ཁ་པའི་རྣམ་ཐར་》ལྟ་བུར་མཚོན་ན། རྩོམ་པ་པོས་རྣམ་ཐར་གྱི་དབུར་ཆེད་དུ་ས་བཅད་བཀོད་སྒྲིག་གིས་རྣམ་ཐར་འབྲི་བའི་རིན་ཐང་དང་དོན་སྙིང་སྐོར་ལ་གླེང་བརྗོད་བྱས་ཡོད་པ་ནི་ཧ་ཅང་གལ་ཆེ་བར་མཐོང་ཞིང་། རྣམ་ཐར་གཞན་དག་མང་བོར་ཡང་རྣམ་ཐར་འབྲི་བའི་དགོས་པ་དང་ཇི་ལྟར་འབྲི་ཚུལ་ལྟ་བུའི་གཞུང་ལུགས་དཔྱད་བརྗོད་སྐོར་གཅིག་མིན་དུ་མ་ཐོན་པས། བོད་ཀྱི་རྣམ་ཐར་གཞུང་ལུགས་སྐོར་ལ་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་དག་གིས་དཔྱད་ཞིབ་བགྱི་བཞིན་པའི་ཚུལ་མཐོང་ཐུབ་པ་ཡིན།\nབཞི། ཆོས་འབྱུང་ལོ་རྒྱུས་སྣ་མང་ཅན་དུ་་་་འཕེལ་བ། ཆོས་འབྱུང་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རྩོམ་སྲོལ་འདི་ནི་བོད་ཀྱི་ཐུན་མོང་མིན་པའི་ལོ་རྒྱུས་རྩོམ་ལུས་ཤིག་ཡིན་ཞིང་། བསྟན་པ་ཕྱི་དར་ནས་བཟུང་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཧྲིལ་པོའི་ནང་ཆོས་འབྱུང་ལོ་རྒྱུས་རྩོམ་པའི་རྒྱུན་ཆད་མེད། འདི་ནི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དེ་བསྟན་པ་ཕྱི་དར་ནས་བཟུང་ཆོས་ལུགས་རིག་གནས་གཙོ་བོར་དར་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ལམ་དུ་བསྐྱོད་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པ་དང་། རིག་གནས་ལོ་རྒྱུས་གཙོ་བོའི་མི་རིགས་ཤིག་གིས་ཁ་ནང་བལྟས་ཀྱིས་རང་གི་རིག་གནས་ལོ་རྒྱུས་ལ་ངོས་ཟིན་བྱས་པའི་འབྲས་བུའང་རེད། དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་བའི་སྐབས་ལ་ཐོན་དུས། ཆོས་འབྱུང་ལོ་རྒྱུས་རྩོམ་པའི་རྒྱུན་མ་ཆད་པའི་སྟེང་། ཤུགས་སྔར་ལས་ཆེ་བར་གྱུར་ཏེ་ཆོས་འབྱུང་ལོ་རྒྱུས་དེ་སྣ་མང་ཕུན་ཚོགས་ཅན་དུ་འཕེལ་བའི་གནས་ཚུལ་བྱུང་།དཔེར་ན་གྲུབ་མཐའ་ལྟ་བུའི་ཆོས་ལུགས་གྲུབ་མཐའི་ལོ་རྒྱུས་དང་། གདན་རབས་དང་གདུང་རབས་དག་ཆོས་འབྱུང་ལ་འབྲེལ་ཏེ་བརྗོད་པའི་ལོ་རྒྱུས་བསྟན་བཅོས་མང་དུ་བྱུང་བ་ལྟ་བུ་དང་། ཆོས་འབྱུང་རྩོམ་མཁན་དག་གིས་ནང་དོན་གྱི་མ་ལག་རང་བཞིན་དང་ཆ་ཚང་རང་བཞིན་ལ་དང་དོད་ཆེན་པོ་བྱེད་བཞིན་པ་དང་རྩོམ་འབྲིའི་ཆུ་ཚད་མཐོར་པོར་གཏོང་བཞིན་པ་མཐོང་ཐུབ།\nསྐབས་འདིའི་ཆོས་འབྱུང་ལོ་རྒྱུས་དག་ལས་ལོ་རྒྱུས་རྒྱུ་ཆར་ཁ་གསབ་འདོར་ལེན་དང་དབྱེ་ཞིབ་དཔྱད་བརྗོད།དཔྱད་ཡིག་དཔྱད་བསྡུར་སོགས་བྱེད་པའི་སྣང་ཚུལ་མང་དུ་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད་པ་དང་། དེ་ཉིད་སྔ་མའི་དུས་ཀྱི་ཆོས་འབྱུང་ལོ་རྒྱུས་དག་ལས་ཅུང་ཟད་ཐོད་བརྒལ་གྱི་རྣམ་པས་མངོན་པ་ཡིན་པས། ལོ་རྒྱུས་རིག་གཞུང་དང་ལོ་རྒྱུས་དཔྱད་བརྗོད་ངོས་ནས་བརྗོད་རུང་རིན་ཐང་ཆེན་པོ་ལྡན། ཆོས་འབྱུང་ལོ་རྒྱུས་འདི་དག་གིས་ད་དུང་ནང་བསྟན་ཡིག་ཚང་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་དང་རྩོམ་འབྲི་བྱེད་ཐབས་ཐད་ལའང་འཚོལ་ཞིབ་མང་དུ་བྱས་ཡོད། དེར་མ་ཟད། ཆོས་འབྱུང་ལོ་རྒྱུས་འདི་རྣམས་ཀྱིས་སྔ་མའི་དུས་ཀྱི་ལེགས་ཆ་རྒྱུད་འཛིན་བྱས་པའི་སྟེང་སྔར་ཡོད་འཐུས་ཚང་གིས་དུས་རིམ་ལོ་ཚིགས་རིག་པ་དང་ཁུངས་འདེད་རྩད་ཞིབ་རིག་པར་ཡང་ལག་རྗེས་ཆེན་པོ་བཞག་ཡོད་དེ། སུམ་པ་མཁན་ཆེན་གྱིས་《ཆོས་འབྱུང་དཔག་བསམ་ལྗོན་བཟང་》དུ་བེད་སྤྱོད་བཏང་བའི་རྩིས་ཀྱི་རིག་པ་དང་ཁུངས་འདེད་རྩད་ཞིབ་ཀྱི་ཐབས་ལམ་བཀོལ་བ་ནི་དཔེར་མཚོན་ཡིན་ནོ།།\nགཞན་ནང་དོན་ཐད་ནས་བརྗོད་ན། དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་སྐབས་ཀྱི་ཆོས་འབྱུང་ལོ་རྒྱུས་དག་ལ་ཐུན་མོང་དང་ཐུན་མིན་གྱི་ཁྱད་ཆོས་གཉིས་ཀ་མངོན་བཞིན་ཡོད་དེ།བོད་ཀྱི་ཆོས་འབྱུང་ལོ་རྒྱུས་སྤྱི་ལ་ཡོད་པའི་ཁྱད་ཆོས་རྒྱུད་འཛིན་བྱས་པའི་ཐོག རང་རང་གི་དགོས་པར་གཞིགས་ནས་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ནང་དོན་ཡང་བཀོད་སྒྲིག་སྣ་ཚོགས་བྱས་ཡོད། དཔེར་ན་གུ་རུ་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་《བསྟན་པའི་སྙིང་པོ་གསང་ཆེན་སྔ་འགྱུར་ངེས་དོན་ཟབ་མོའི་ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་བ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ལེགས་བཤད་མཁས་པ་དགའ་བྱེད་ངོ་མཚར་གཏམ་གྱི་རོལ་མཚོ་》⑨ཞེས་པ་གླེགས་བམ་གསུམ་ཅན་མ་དེ་ནི། རྙིང་མ་བའི་ཆོས་འབྱུང་ལོ་རྒྱུས་གསལ་བར་བཤད་པའི་ལོ་རྒྱུས་བསྟན་བཅོས་ཧ་ཅང་རྒྱས་པ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། འདིས་སྔ་རབས་བོད་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་ལོ་རྒྱུས་སྤྱི་དང་ལྷག་པར་གསང་ཆེན་སྔ་འགྱུར་གྱི་ཆོས་ལུགས་ལོ་རྒྱུས་དང་ཆོས་བརྒྱུད་སྐོར་ཞིབ་རྒྱས་ཀྱིས་བརྗོད་ཡོད་པས། ཆོས་འབྱུང་ལོ་རྒྱུས་ཁག་ལས་ཁྱད་དུ་འཕགས་པའི་དམིགས་བསལ་ཅན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་བསྟན་བཅོས་སུ་བགྲངས་རུང་ལ། དགེ་ཡེ་བ་ཚུལ་ཁྲིམས་སེང་གེའི་《རྒྱ་བོད་ཀྱི་ཆོས་འབྱུང་རིན་པོ་ཆེ་》⑩བྱ་བའང་ཚད་ལྡན་གྱི་ཆོས་འབྱུང་ལོ་རྒྱུས་སུ་འདུག་སྟེ། ནང་དོན་རྒྱས་པ་མེད་རུང་དེར་བོད་དུ་ནང་ཆོས་དར་བའི་ལོ་རྒྱུས་ནས་བརྩམས་ཏེ་འདུལ་བའི་རྒྱུན་དང་བཀའ་གདམས་པ། ས་སྐྱ་པ། བཀའ་བརྒྱུད་པ། ཞི་བྱེད་པ། དགེ་ལུགས་པ་སོགས་གྲུབ་མཐའ་མི་འདྲ་བའི་ཆོས་འབྱུང་ལོ་རྒྱུས་གསལ་བར་འཁོད་སྟབས། བོད་ཀྱི་གྲུབ་མཐའ་རིས་མེད་ཀྱི་ཆོས་འབྱུང་ལོ་རྒྱུས་འཁོད་པའི་བསྟན་བཅོས་མཚན་ཉིད་པ་ཞིག་ཏུ་སྣང་། གཞན་《ཇོ་ནང་ཆོས་འབྱུང་》དང་《མུ་ལི་ཆོས་འབྱུང་》ལྟ་བུའང་རང་གཤིས་ཅན་གྱི་ཆོས་འབྱུང་དུ་བརྩི་རུང་།\nདུས་རིམ་འདིའི་ནང་བྱུང་བའི་ཆོས་འབྱུང་ལོ་རྒྱུས་ལ་དགེ་ལུགས་པའི་ཆོས་འབྱུང་ཡོད་པར་མ་ཟད། ཆོས་ལུགས་གྲུབ་མཐའ་གཞན་གྱི་ཆོས་འབྱུང་ལོ་རྒྱུས་དང་། ས་ཁུལ་རང་བཞིན་གྱི་ཆོས་འབྱུང་ལོ་རྒྱུས།⑾ མི་རིགས་⑿མི་འདྲ་མའི་ཆོས་འབྱུང་ལོ་རྒྱུས། ཆོས་སྡེ་གཅིག་གཙོ་བོར་བྱས་པའི་ཆོས་འབྱུང་ལོ་རྒྱུས་⒀ཀྱང་མཆིས། ཆོས་འབྱུང་གི་རིགས་སྣ་མང་དུ་འཕེལ་བ་འདིས་བོད་ཀྱི་ཆོས་འབྱུང་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་མ་ལག་ཚང་བར་བྱས་པ་ཡིན་ལ། ཆོས་འབྱུང་ལོ་རྒྱུས་སྐོར་ལ་ཆེད་དུ་ཞིབ་འཇུག་དབྱེ་ཞིབ་གཏོང་བར་དཔྱད་གཞི་འབེལ་པོ་མཁོ་སྤྲོད་བྱས་ཡོད།\nམི་རིགས་ཤིག་ལ་ས་གནས་ལོ་རྒྱུས་ཡོད་མེད་དེ་མི་རིགས་དེའི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པ་འཐུས་ཚང་ཡིན་མིན་མཚོན་བཞིན་ཡོད་ལ། ས་གནས་ལོ་རྒྱུས་ཁྱད་ཆོས་ཅན་དང་ཚབ་མཚོན་ཅན་བྱུང་ཡོད་མེད་ཀྱིས་དེ་བས་ཀྱང་མི་རིགས་དེའི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་འཕེལ་རྒྱས་མཚོན་བཞིན་པར་བསྙད་རུང་མི་ཆོག་པ་མེད། 《ལ་དྭགས་རྒྱལ་རབས་》དང་《སྡེ་དགེ་རྒྱལ་རབས》《མཚོ་སྔོན་ལོ་རྒྱུས་ཚངས་གླུ་གསར་སྙན》 《མྱང་ཆོས་འབྱུང》《མུ་ལི་ཆོས་འབྱུང་》ལྟ་བུ་ནི་ས་གནས་རང་བཞིན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་བསྟན་བཅོས་སུ་བགྲངས་རུང་བ་དང་། ས་གནས་སོ་སོའི་དགོན་སྡེའི་གདན་རབས་སྣ་ཚོགས་དང་《ཀ༔ཐོག་སི་ཏུའི་དབུས་གཙང་གནས་ཡིག་》⒁ལྟ་བུའི་གནས་ཡིག་སྣ་ཚོགས་ཀྱང་ཆེ་ས་ནས་ས་གནས་ལོ་རྒྱུས་སུ་བཤད་ཆོག་པ་ཡིན། སྐབས་དེའི་ས་གནས་ལོ་རྒྱུས་གང་མང་ཞིག་ཡོད་པ་ལས། གྲགས་ཆེ་བ་དང་འཐུས་ཚབ་ཏུ་རུང་བ་ནི་《མདོ་སྨད་ཆོས་འབྱུང་》ཡིན་ནོ།།\nས་གནས་ལོ་རྒྱུས་འདི་དག་ལས་ཁ་ཤས་ཀྱིས་ས་ཁུལ་རིགས་གཅིག་གི་ཆོས་ལུགས་དར་འཕེལ་ལོ་རྒྱུས་གཙོར་བཅས་ཡོད་པ་དང་། འགའ་རེས་ས་ཁུལ་ཞིག་གི་ཁྱིམ་རྒྱུད་ཆེ་ཁག་གི་གདུང་རབས་གཙོར་བཟུང་ཡོད་ལ། ལ་ཤས་ནས་ས་ཁུལ་ག་གེ་མོའི་ཆོས་སྲིད་ལོ་རྒྱུས་གཙོ་སྐུད་དུ་བཟུང་ནས་བྲིས་ཡོད། ལོ་རྒྱུས་བསྟན་བཅོས་འདི་དག་གིས་ས་གནས་བྱེ་བྲག་པ་ཞིག་གི་ལོ་རྒྱུས་གནད་དུ་བཟུང་ནས་བྲིས་པ་ཡིན་རུང་། ཕལ་ཆེ་བར་སྤྱི་མཐུན་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ཤིག་ཡོད་པ་ནི། ས་ཁུལ་དེའི་ལོ་རྒྱུས་མ་བརྗོད་སྔོན་ལ་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་བམ་བཤད་ཅིག་མཛད་ཡོད་པ་དང་། དེ་ནི་རྩོམ་མཁན་དག་གིས་ས་གནས་བྱེ་བྲག་པ་དག་བོད་སྤྱིའི་ལོ་རྒྱུས་ཧྲིལ་པོའི་ནང་བཞག་ནས་ཞིབ་བརྗོད་བྱེད་པའི་ལོ་རྒྱུས་ལྟ་དགོངས་ཀྱིས་རྐྱེན་བྱས་པ་ཡིན་ནོ།།\nས་གནས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་མང་དུ་བྱུང་བ་འདིར་རིག་གཞུང་རིན་ཐང་ཆེན་པོ་ལྡན་ཏེ། སིལ་བུའི་དུས་ནས་བཟུང་བོད་ཀྱི་ས་ཁུལ་མང་པོ་བཅད་བཟུང་གི་རྣམ་པར་གནས་ཤིང་འགའ་རེས་ཆོས་སྲིད་རང་བདག་བྱས་ཏེ་ལོ་ངོ་སྟོང་ལ་ཉེ་བ་བརྒལ་ཏེ་འོངས་པར་བརྟེན། ཡུལ་ཁམས་བྱེ་བྲག་པ་སྐོར་ཞིག་གི་ལོ་རྒྱུས་འཕེལ་བའི་གནས་ཚུལ་བོད་བྱིངས་དང་ཁྱད་པར་ཆེ་བ་ཡིན་པ་དང་། ས་གནས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱིས་ཏག་ཏག་དོན་འདི་མཚོན་བཞིན་ཡོད་པས་རེད། ལྷག་པར་བོད་ཀྱི་ཡུལ་ནི་ས་རྒྱ་ཆེ་ལ་ཁྱད་པར་བའི་རིག་གནས་སྣང་ཚུལ་མང་བ་དང་། ས་ཁུལ་སོ་སོའི་ཆོས་སྲིད་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ཚད་དང་མི་རྒྱུད་མཆེད་ཁུངས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཡང་མི་མཚུངས་པས། ས་གནས་ལོ་རྒྱུས་མང་ཚེ་ཡུལ་ཁོངས་སོའི་གནས་བབ་རྟོགས་ཐུབ་པ་དང་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཧྲིལ་པོའི་མ་ལག་ཆགས་པར་ཡང་ནུས་པ་ཆེན་པོ་འདོན་ནུས། དེ་སྔའི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རྩོམ་སྟངས་ལྟར་ན། བོད་ཡུལ་དབུས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་འབྲི་མཁན་མང་བ་ལས་“མཐའ་འཁོབ་”ཏུ་གནས་པའི་མདོ་ཁམས་ཁུལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ལ་དོ་སྣང་དེ་འདྲ་བྱས་མེད་པར་བརྟེན། དེང་སྐབས་ང་ཚོས་མདོ་ཁམས་ལོ་རྒྱུས་ལ་དཔྱད་དུས་དཔྱད་གཞི་ཉུང་དྲགས་པའི་གནས་ཚུལ་ལ་འཕྲད་པར་བྱེད་མོད། སྔོན་དང་མི་མཚུངས་པར། དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་བའི་སྐབས་ལ་མདོ་ཁམས་ཁུལ་གྱི་ས་གནས་ལོ་རྒྱུས་འགའ་རེའང་བྱུང་ཡོད་ལ།འདིས་ལྟོས་བཅས་ཀྱིས་ས་ཁུལ་འདི་རིགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྟོང་ཆ་ཁ་བསྐངས་ཡོད་པ་རེད།\nདགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་བའི་དབང་བསྒྱུར་དུས་རབས་ནང་། བོད་དུ་དགེ་ལུགས་པ་ཤུགས་ཆེར་དར་བས་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་རྒྱུན་གཙོ་བོའང་དགེ་ལུགས་པའི་མཁས་པ་ཚོས་བཟུང་བ་ཡིན་མོད། གྲུབ་མཐའ་གཞན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་བསྟན་བཅོས་ཀྱང་བྱུང་ཡོད་པ་གོང་སྨོས་ལྟར་དང་། ཆོས་ལུགས་ཀྱི་མཐོ་ས་ནས་བལྟས་ཚེ། སྐབས་དེར་ནང་བསྟན་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་རྗེས་འཛིན་མཁས་པས་མཛད་པའི་བསྟན་བཅོས་ལས་གཞན་བོན་ལུགས་ཀྱི་མཁས་པས་མཛད་པའི་ལོ་རྒྱུས་བསྟན་བཅོས་ཀྱང་བྱུང་ཡོད་པས། སྣང་ཚུལ་འདིར་མཉམ་འཇོག་བྱེད་རྒྱུ་གལ་ཆེ།\nགྲངས་འབོར་གྱི་ཆ་ནས་བོན་ལུགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་བསྟན་བཅོས་ཧ་ཅང་ཉུང་ངུར་སོང་བའི་སྣང་བ་སྟེར་ཡང་། ཕྱོགས་གཅིག་ནས་བོན་གྱི་འདུས་སྡེ་ཁག་གི་མཁས་པ་ཚོས་དེ་སྔའི་བོན་ལུགས་སུ་བྲིས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་སྣ་ཚོགས་ལ་བསྡུ་ཉར་དང་དག་སྒྲིག་བསྐྱར་པར་གང་མང་བྱེད་བཞིན་པ་དང་། ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་སྐབས་དེའི་མཁས་པ་ཚོས་ཀྱང་ལོ་རྒྱུས་མཚོན་པའི་བསྟན་བཅོས་གསར་བ་ཡག་ཤོས་ཁག་ཅིག་རྩོམ་པར་བྱེད་བཞིན་པས། བོན་ལུགས་ཀྱི་ལྟ་བ་མཚོན་པའི་ལོ་རྒྱུས་བསྟན་བཅོས་གྲགས་ཅན་འགའ་རེ་ཡང་བྱུང་ཡོད་པ་ཤར་རྫ་བཀྲ་ཤིས་རྒྱལ་མཚན་པའི་《ལེགས་བཤད་རིན་པོ་ཆེའི་གཏེར་》དང་། སྤ་བསྟན་རྒྱལ་བཟང་པོའི་《བསྟན་པའི་རྣམ་བཤད་དར་རྒྱས་གསལ་བའི་སྒྲོན་མེ་》ལྟ་བུས་མཚོན་ནོ།།\nབོན་ལུགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་བསྟན་བཅོས་འདི་དག་ལ་སྐབས་དེ་ཤེད་དུ་དོ་སྣང་ཆེན་པོ་བྱུང་མེད་ལ་སྐབས་རེར་བཀག་རྒྱར་ཚུད་པའི་དུས་ཀྱང་ཡོད་མོད། འོན་ཀྱང་ད་ལྟ་ཕྱིར་བལྟ་བྱས་ཚེ། ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་འདི་རིགས་ཀྱིས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་མིག་དབང་གཞན་ཞིག་སྤྱད་དེ་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་བརྗོད་བྱས་ཡོད་པ་དང་། ནང་བསྟན་རྗེས་འཇུག་པ་དག་གིས་མཛད་པའི་ཆོས་འབྱུང་ལོ་རྒྱུས་དག་བཞིན་ཆོས་ཁུངས་ཙམ་མ་ཟད་མི་རྒྱུད་ཀྱང་རྒྱ་གར་ལ་གཏུགས་པའི་ཚུལ་དང་མི་མཚུངས་པར་གཞི་རྟེན་བོད་རང་སར་བྱས་ཡོད་པ་དང་། དེ་ལས་ཀྱང་བོད་སྔ་རབས་ཡིག་ཚང་རྙིང་ཤོས་རུས་མཛོད་དང་གནའ་བོའི་ངག་རྒྱུན་འདྲ་མིན་སོགས་ལ་ཁུངས་བཅོལ་མཛད་ཡོད་པས། ཏུན་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་ཁག་དང་། སིལ་བུའི་དུས་འགོའི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་ཁག་ལ་སྦྲགས་ནས་དཔྱད་ཚེ་རིན་ཐང་ཆེན་པོ་མཆིས་སྙམ།\nབདུན། ལོ་རྒྱུས་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་བརྗོད་པའི་ཁྱད་ཆོས། དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་བའི་སྐབས་ལ་བོད་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་རིག་གནས་སྒོ་ཀུན་ནས་འཕེལ་རྒྱས་སོང་བ་དང་རྩོམ་རིག་ལའང་སྔ་ན་མེད་པའི་ཚིག་རྒྱན་ཐད་ཀྱི་འཕེལ་རྒྱས་ཕྱིན་པས། ཡིག་ཚང་ཅི་རིགས་ལ་རྩོམ་རིག་གི་སྐད་ཆ་སྤྱད་དེ་དོན་སྟོན་པའི་ཚུལ་མངོན་གསལ་གྱིས་ཇེ་མང་དུ་གྱུར། ལོ་རྒྱུས་བསྟན་བཅོས་དག་ལ་མཚོན་ནའང་དེ་ལས་མ་འདས་ཏེ།སྐབས་འདིའི་ལོ་རྒྱུས་བསྟན་བཅོས་དག་ལ་ཡིག་ཚང་རིགས་གཞན་དག་དང་བསྡུར་ན་གཟབ་ནན་རང་བཞིན་ཡོད་པ་དངོས་གནས་ཡིན་རུང་། ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་ངོས་ནས་བལྟས་ན་བསྟན་བཅོས་འགའ་རེར་ཅུང་ཟད་རྩོམ་རིག་སྐད་ཆས་བརྗོད་པའི་ཚུལ་ཡང་མང་བར་འདུག 《དཔྱིད་ཀྱི་རྒྱལ་མོའི་གླུ་དབྱངས་》དང་《མི་དབང་རྟོགས་བརྗོད་》ལྟ་བུར་མཚོན་ན། ཚིག་རྒྱན་གྱིས་བཅིངས་ཆེ་བའི་ཆའང་ཅུང་ཟད་མང་ལ། སྐབས་རེར་ཚན་པ་གཅིག་རེ་བཅད་ཚེ་སྙན་ངག་གི་བརྩམས་ཆོས་དང་ཚིག་ལྷུག་སྙན་ངག་ཏུ་འགྲོ་བའང་མི་ཉུང་ཙམ་མཆིས། རྣམ་ཐར་དག་ལ་བལྟས་ན་ཚུལ་འདི་ལྷག་པར་གསལ་པོ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་ཐར་མང་པོར་བརྗོད་བྱའི་མི་སྣ་གང་དེའི་མཛད་རྣམ་གལ་ཆེ་བ་དག་ཤུགས་ཆེན་པོས་བརྗོད་ཆེད།ཆེད་དུ་ཚིག་ཚོགས་སྤུངས་ཏེ་དོན་གཅིག་ཚིག་གི་ལོ་མས་རབ་ཏུ་བཅིངས་པའང་ཡོད་ཅིང་། དེས་ཚད་ངེས་ཅན་ཞིག་ནས་ལོ་རྒྱུས་རང་བཞིན་ཅུང་དམད་པར་བྱས་འདུག་སྙམ།\nའོན་ཀྱང་ལོ་རྒྱུས་བརྗོད་པར་དང་དོད་བྱེད་པ་འདི་མི་རུང་བ་ཞིག་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བས་གང་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དོན་ཀློག་མཁན་དག་ལ་འདོམས་པར་བྱ་ཆེད་ཐབས་ཅི་ཡོད་ལ་བརྟེན་ཆོག་ཅིང་། དེའི་ཁྲོད་ཚིག་གི་བརྗོད་པར་དོ་སྣང་བྱེད་པ་ཡང་འདུ། སྤྱིར་བཏང་སྐབས་འདིའི་ལོ་རྒྱུས་བསྟན་བཅོས་དག་ལ་མཇལ་ན། གཙོ་བོ་མི་སྣར་གདེང་འཇོག་བྱེད་སྐབས་དང་རྩོམ་པ་པོའི་སེམས་ཚོར་སྟོན་སྐབས་ལྟ་བུར་རྩོམ་རིག་སྐད་ཆ་སྤྱོད་པ་མང་བ་དང་།དོན་རྐྱེན་ཞིབ་བརྗོད་དང་ལོ་རྒྱུས་གོ་རིམ་སྒྲིག་པར་སྔར་བཞིན་ཇི་བཞིན་བརྗོད་པ་གཙོ་བོར་འཛིན་པའི་སྣང་ཚུལ་མཐོང་ཐུབ་བོ།།\nབོད་དུ་ཆོས་ལུགས་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བའི་ལྟ་བ་གཞི་གྲུབ་པ་ནི་གོང་སྨོས་བཞིན་ས་ཕག་རིན་གཙང་གི་དུས་སྐབས་དང་། དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་བའི་དུས་སྐབས་གཉིས་ཡིན་ཞིང་། དོན་ལ། དུས་སྐབས་ཆེན་པོ་འདིར་བོད་དུ་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཤུགས་ཆེར་དར་ཏེ་བོད་མིའི་བསམ་བློའི་རྒྱུན་གཙོ་བོར་གྱུར་བ་ལས། ལོ་རྒྱུས་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་ལེ་ལག་ཁག་ཏུའང་ཏིལ་ལ་ཏིལ་མར་གྱི་ཚུལ་དུ་སིམ་སྟེ་རིག་གཞུང་བསམ་བློའི་མཛུབ་སྟོན་བསམ་བློའང་ནང་བསྟན་མཚན་ཉིད་རིག་པ་བྱས་པ་རེད། དེར་བརྟེན། ས་ཕག་རིན་གཙང་དུས་སྐབས་ཡིན་ན་འདྲ་ལ།དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་བའི་དུས་སྐབས་ཡིན་ནའང་རུང་སྟེ། བྱེ་བྲག་གི་ལོ་རྒྱུས་འཕེལ་རིམ་གནས་སྟངས་མི་མཚུངས་པ་ལས། ངོ་བོའི་ཆ་ནས་དཔག་ན། སྲིད་དོན་ལོ་རྒྱུས་ཐད་ནས་བཅད་པའི་དུས་སྐབས་མི་འདྲ་བ་འདི་གཉིས་པོའི་རིང་། ལོ་རྒྱུས་རིག་གཞུང་ནི་རྩ་བའི་ཆ་ནས་ནང་བསྟན་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་མ་ལག་འཛུགས་སྐྲུན་དང་དེ་ཉིད་ཁུངས་ལྡན་ཅན་དང་ཚད་ལྡན་ཅན་དུ་གཏོང་བའི་དུས་རིམ་དུ་བསྐྱོད་པ་རེད། བོད་ཀྱི་ཐུན་མོང་མིན་པའི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་རིག་གཞུང་མ་ལག་ཀྱང་། གཙོ་བོ་དུས་སྐབས་ཆེན་པོ་འདི་བརྒྱུད་དེ། རིམ་པར་འཐུས་ཚང་དུ་གྲུབ་སྟེ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་མི་རིགས་རང་གཤིས་མངའ་བའི་རིག་ཚན་ཏུ་གྱུར་བའོ།།\n①བོད་ལ་སྔར་བཞིན་བོན་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུན་ཆད་མེད་ལ། སིལ་བུའི་དུས་ཙམ་ལ་ལྟོས་བཅས་ཀྱིས་བསྐྱར་དར་ཙམ་བྱུང་བའི་ཚུལ་ཡང་འདུག་མོད། རྩ་བའི་ཆ་ནས་བཤད་ན། སིལ་བུའི་དུས་ནས་བཟུང་བའི་བོན་ཆོས་ནི་ནང་བསྟན་རིག་གནས་ཀྱི་ལྷན་ཐབས་ལྟ་བུར་འཕེལ་བ་ཞིག་ལགས་ཤིང་། ཆོས་ལུགས་ཀྱི་གཞུང་དངོས་དང་རྒྱུན་སྲོལ་སྤེལ་སྟངས་གང་ཐད་ནས་ནང་བསྟན་ཆོས་ལུགས་ལ་ཆེར་བསྟུན་པའི་དབང་གིས། རིམ་པར་གཡུང་དྲུང་བོན་ནི་ནང་བའི་གྲས་སུ་འཇོག་པའི་རྣམ་པ་ཁྱད་མཚར་བ་འདི་བྱུང་བ་རེད། རྒྱུ་མཚན་དེའི་དབང་གིས། བོད་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་སིལ་བུར་འཐོར་བའི་རྗེས་ལ་དར་བའི་བོན་ཆོས་ནི་ཆོ་ག་ཕྱག་ལེན་དང་ཆོས་ལུགས་འདི་དང་འབྲེལ་བའི་ངག་རྒྱུན་དང་ལྷ་སྒྲུང་། ལོ་རྒྱུས་བརྒྱུད་སྤེལ་སྐོར་ཞིག་ཕུད། ཧ་ལམ་ནང་བསྟན་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་མ་ལག་ཁྲོད་འཐིམས་ཚར་བ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། བོན་ཆོས་དང་ལེན་བྱེད་མི་དང་དེས་ཤན་ཐེབས་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱང་ཧ་ཅང་ཉམས་ཆུང་བ་ཞིག་ཡིན་པར་བརྟེན། བོད་ཀྱི་གཙོ་རྒྱུགས་རིག་གནས་ནི་ནང་བསྟན་རིག་གནས་སོ་ཞེས་བརྗོད་ན་ཐལ་ཆེ་བ་ཅི་ཡང་མེད།\n②ཕག་གྲུའི་བར་སྐབས་སུ་རིན་སྤུངས་པས་ཀྱང་ཆབ་སྲིད་བདག་དབང་དར་ཅིག་ལ་བཟུང་བ་ཡིན་ཞིང་། སྲིད་ལུགས་འགྱུར་བའི་ངོས་ནས་གླེང་ན། རིན་སྤུངས་པའི་དབང་སྒྱུར་དུས་རབས་ནི་ཕག་གྲུའི་སྲིད་དབང་གི་དུས་རིམ་ནང་བཞག་ན་འགྲིག\n③ཆ་གན་དབང་ཕྱུག་རྒྱལ་མཚན། 《བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་ལོ་རྒྱུས》 《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རྣམ་ཐར་ཕྱོགས་བསྒྲིགས》﹝ཇ﹞[M] མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2010ལོ། P183-298.\n⑦རྣམ་ཐར་དང་རྟོགས་བརྗོད་གཉིས་སུ་ཕྱེ་ནས་མི་སྣའི་ལོ་རྒྱུས་འབྲི་བའི་སྲོལ་འདི་སྔ་མོ་ནས་བོད་ལ་བྱུང་ཡོད་ཅིང་། སྔོན་གྱི་དུས་སུ་སྐབས་འགར་འདི་གཉིས་ལ་དབྱེ་བ་གསལ་པོ་མི་ཕྱེ་བར་རེས་མོས་ཀྱིས་བེད་སྤྱོད་བྱེད་སྲོལ་ཡང་བྱུང་འདུག སྤྱིར་བཏང་རྣམ་ཐར་ཞེས་པ་ནི་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་སྟེ་ཐུན་མོང་དང་ཐུན་མིན་གྱི་མཛད་པ་དག་གསལ་བར་འཁོད་པའི་སྐུ་ཚེ་ཧྲིལ་པོའི་ལོ་རྒྱུས་ལ་ཟེར་ཞིང་། རྣམ་ཐར་ཞེས་པའང་བརྗོད་བྱ་རྗོད་བྱེད་ཀྱི་རྣམ་པ་དེར་བརྟེན་ནས་དེ་མཐོང་ཐོས་བྱེད་པའི་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཐར་བའི་ས་བོན་སྐྲུན་པའམ་ཐར་བ་འཐོབ་པའི་རྒྱུར་སྐྲུན་པ་ཞིག་ལས་ཐོགས། རྟོགས་བརྗོད་ཅེས་པ་ཚིགས་བཅད་དང་ལྷུག་པ་གཉིས་ཀྱི་ལམ་ནས་འབྲི་ཞིང་རང་གི་ཕྱག་ཡུལ་ལམ་དད་ཡུལ་གྱི་སྐྱེས་ཆེན་དམ་པ་དེས་ལམ་གྱི་རིམ་པ་ཚུལ་བཞིན་ཉམས་སུ་བཞེས་ཏེ་ཉམས་རྟོགས་ཀྱི་ཀློང་བརྡོལ་བའི་ཚུལ་ཇི་ལྟ་བ་རང་གི་རྗེས་འཇུག་གི་གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་བརྗོད་ཅིང་སྟོན་པའི་མི་སྣའི་ལོ་རྒྱུས་ཤིག་ལ་གོ་བ་ཡིན་ཞིང་། ཕྱིས་སུ་རིམ་གྱིས་རྟེན་སྐྱ་བོའི་ལོ་རྒྱུས་བརྗོད་པའི་བསྟན་བཅོས་ལ་གོ་བ་ཤུགས་ཆེ།\n⑨གུ་རུ་བཀྲ་ཤིས། 《གསང་ཆེན་སྔ་འགྱུར་ཆོས་འབྱུང》 《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རྣམ་ཐར་ཕྱོགས་བསྒྲིགས》﹝ཨ﹞[M] མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2010ལོ།\n⑩དགེ་ཡེ་བ་ཚུལ་ཁྲིམས་སེང་གེ 《རྒྱ་བོད་ཀྱི་ཆོས་འབྱུང་རིན་པོ་ཆེ》 《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རྣམ་ཐར་ཕྱོགས་བསྒྲིགས》﹝ཇ﹞[M] མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2010ལོ།\n⑾རྟ་ཚག་ཚེ་དབང་རྒྱལ། 《ལྷོ་རོང་ཆོས་འབྱུང》[M] བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1994ལོ།\n⑿མགོན་པོ་སྐྱབས། 《རྒྱ་ནག་ཆོས་འབྱུང》[M] ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2005ལོ། འཇིགས་མེད་རིག་པའི་རྡོ་རྗེ། 《ཧོར་གྱི་ཆོས་འབྱུང》[M] མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1993ལོ།\n⒀ངག་དབང་སྐལ་ལྡན་རྒྱ་མཚོ། 《ཤེལ་དཀར་ཆོས་འབྱུང》[M] བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2012ལོ།\n⒁ཀ༔ཐོག་སི་ཏུ། 《ཀ༔ཐོག་སི་ཏུའི་དབུས་གཙང་གནས་ཡིག》[M] བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1999ལོ།


अद्वयतन्त्र – Jinajik\nPosted on 2013-04-18 2013-05-08\nRinpoche, Hidden Treasure of the Profound Path (2011)\nཤར་མཁན་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེས་ 《སྔོན་མེད་ཀུན་བསལ་འོད་སྣང། དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་ཉམས་ལེན་ཟབ་ལམ་རྡོ་རྗེའི་རྣལ་འབྱོར་མཁའ་སྦྱོད་སྒྲུབ་པའི་ཐེམ་སྐས་ཡི་ལག་ལིན་གནད་ཟིན་མ་ལུ་གུ་རྒྱད་》 རིས་མེད་ཆོས་ཀྱི་ལྟེ་གནས་ཇོ་ནང་ཆོས་ཚོགས་སྟོང་གཟུགས་བདེ་ཆེན་གླིང་གིས་དཔར་དུ་བསྐྲུན། སྟོན་པའི་འདས་ལོ་ ༢༥༥༥ ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༡\nShar Khentrul Rinpoche. Hidden Treasure of the Profound Path: A word-by-word commentary [on the *Jonaṅguruparamparasya Kālacakrabhāvanākramaḥ]. [Belgrave: Tibetan Buddhist Rime Institute, 2011.] 439 pp.\n堪楚仁波切（释） 艾德里安・海克尔 （整理） 沐雨（译） 《神圣阶梯 时轮金刚修习次第详释》\nRis med chos kyi lte gnas stong gzugs bde chen gling, Belgrave, Australia (Photo © I. S.)


Terdzo-ZA-024 - Rinchen Terdzö\nPad+ma rgyal po\nCommentary Synoptic - bsdus don 'grel pa\nbstan pa thams cad kyi dgongs don 'gro ba kun grol gyi rgyud kyi rgyal po'i bsdus don rin po che'i 'phrul sgo\nby དྲི་མེད་ལྷུན་པོ་ (Drime Lhunpo)\nrevealed by དྲི་མེད་ལྷུན་པོ་ (Drime Lhunpo)\nin cycle དོན་ཏིག་འགྲོ་བ་ཀུན་སྒྲོལ་ (Don tig 'gro ba kun sgrol)\nVolume 22 (ཟ) / Pages 523-532 / Folios 1a1 to 5b6\nRinchen Terdzö Volumes List > Volume 22 > Text #24 (Scroll to Bottom)\ndri med lhun po. bstan pa thams cad kyi dgongs don 'gro ba kun grol gyi rgyud kyi rgyal po'i bsdus don rin po che'i 'phrul sgo. In Rin chen gter mdzod chen mo pod nyer gnyis pa (The Great Treasury of Rediscovered Teachings Volume 22) by 'jam mgon kong sprul, 523-532. New Delhi: Shechen Publications, 2007-2016.\nTreasure colophon:ema ho:_chos dbyings ka dag nam mkha'i klong yangs su:_rang byung lhun grub rigs lnga'i dkyil 'khor rgyas:_thugs rje'i sprul pa bsam yas 'od zer 'gyed:_sku gsum lhun grub pad+ma 'byung gnas nga:_'gro kun drung du chu zla ltar snang yang:_rang rang sgrib pa'i stobs kyis mthong ma gyur:_de nyid rab gsal dag pa'i snang ba can:_mtsho rgyal sA le yum sras gnyis po yi:_mngon sum rigs lnga zhi khro'i zhing khams nyul:_bla ma sprul sku ston pa rnams dang mjal:_bsam gtan zhag bdun bar du zhing der gnas:_bstan pa kun bcud 'gro ba kun grol zhus:_pad+ma bdag gis ston pa'i bka' rnams bsdus:_mi brjed gzungs ldan mtsho rgyal nyid kyis bzhengs:_da lta mi spel mchog gi gter du gnas:_phyi ma'i dus su 'gro don dpag yas shog:_sa ma ya:_rgya rgya rgya:_skal ldan dad brtson shes rab blo ldan snying rje can dang 'phrad par shog:_gter rgya:_sbas rgya:_zab rgya:_gnyan rgya:_g+hu h+ya rgya:_\nRevealer colophon: dpal ldan chos kyi rgyal po dri med lhun grub nyid kyi gter ma'o/_/bkra shis dpal ldan sku gsum lhun grub 'gro don che bar shog\nྈྈྈ ༁ྃ༔ བསྟན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དགོངས་དོན་འགྲོ་བ་ཀུན་གྲོལ་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་བསྡུས་དོན་རིན་པོ་ཆེའི་འཕྲུལ་སྒོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ༔ ྈྈྈྈ བཅོམ་ལྡན་འདས་སྐུ་གསུམ་རང་བྱུང་ཀློང་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ༔ དོན་ཏིག་འགྲོ་བ་ཀུན་གྲོལ་ལས༔ རྒྱུད་ཀྱི་བསྡུས་དོན་ས་བཅད་བསྟན་པ་ནི༔ རྒྱུད་ལས༔ འགྲོ་བ་བློ་དམན་དོན་དུ་ནི༔ ཚིག་དོན་དབྱེ་བར་མི་བྱ་ཞིང༔ སྟག་མོའི་མཆོང་སྟངས་ལྟ་བུ་ཡིས༔ བསྡུས་དོན་ས་རྣམས་བཅད་དེ་བཤད༔ ཅེས་གསུངས་པས༔ སྤྱིར་སྐུ་གསུམ་གྱི་སྟོན་པས་བཀའ་བསྩལ་པའི་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་བཤད་པའི་ལུགས༔ དང་པོ་གླེང་བཞི་སྨོས་པ་དང༔ དེ་ནས་རྩིས་འགོ་ས་བཅད་དང༔ ཐ་མ་ཡིག་འབྲུ་གཞོམ་པའོ༔ འདིར་འགྲོ་བ་ཀུན་གྲོལ་གྱི་རྩིས་འགོ་ས་བཅད་བསྟན་པར་བྱའོ༔ དེ་ཡང་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་འདི་ལ་ལེའུ་བདུན་དུ་གནས་པ་ལས༔ དེ་དག་གི་དབུ་ནས་ཞབས་སུ་དོན་གསུམ་གྱིས་བསྟན་ཏེ༔ ཀླད་ཀྱི་དོན་དང༔ གཞུང་གི་དོན་དང༔ མཇུག་གོ༔ དང་པོ་ལ་གསུམ༔ མཚན་བསྟན་པ་དང༔ གླེང་གཞི་དང༔ གླེང་སློང་ཞུས་པའོ༔ མཚན་ལ་གཉིས་ཏེ༔ ཡང་དག་གསང་བའི་སྐད་དུ་སྨོས་པའི་དགོས་པ༔ དེ་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་བའི་དགོས་པའོ༔ གླེང་གཞི་ལ་གསུམ་སྟེ༔ ཆོས་སྐུའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལྔ་ལྡན་གྱིས་མཆོད་པར་བརྗོད་པའི་ཡུལ་བསྟན་པ༔ ལོངས་སྐུའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལྔ་ལྡན་གྱིས་བཤད་པར་དམ་བཅའ་བ༔ སྤྲུལ་སྐུའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལྔ་ལྡན་གྱིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ཆོ་འཕྲུལ་བསྟན་པའོ༔ དང་པོ་ལ་ལྔ་སྟེ༔ གང་གི་ཚེ་དུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ༔ གང་དུ་གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ༔ གང་གི་སྟོན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ༔ གང་ལ་འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ༔ གང་གསུང་བསྟན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ༔ འདི་ལ་གཉིས་ཏེ༔ བསྟན་བྱ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་བསྟན་པ་དང༔ སྟོན་བྱེད་གཟུགས་བརྙན་གྱི་བསྟན་པའོ༔ གཉིས་པ་ལ་ཡང་ལྔ་སྟེ༔ གང་གི་ཚེ་དུས༔ གང་དུ་གནས༔ གང་གིས་སྟོན་པ༔ གང་ལ་འཁོར༔ གང་གསུང་བསྟན་པ༔ འདི་ལ་གཉིས་ཏེ༔ བསྟན་བྱ་དངོས་ཀྱི་བསྟན་པ་དང༔ སྟོན་བྱེད་གཟུགས་བརྙན་གྱི་བསྟན་པའོ༔ གླེང་སློང་ཞུས་པ་ལ་གཉིས་ཏེ༔ ཞིང་ཁམས་གསལ་བར་གཟིགས་ཚུལ༔ རྒྱུད་སྤྱིའི་མདོར་བསྟན་ཞུས་ཚུལ་ལོ༔ སྤྱི་དོན་གཉིས་པ་གཞུང་གི་དོན་ལ་གསུམ་སྟེ༔ ལེའུ་དང་པོ་མདོར་བསྟན་པ༔ གཞུང་གི་ལེའུ་ལྔ་རྒྱས་པར་བཤད་པ༔ རྗེས་ཀྱི་ལེའུས་མཇུག་བསྡུ་བའོ༔ གཞུང་གི་ལེའུ་ལྔས་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ་གཉིས་ཏེ༔ སྨིན་བྱེད་དབང་བཞིའི་ལེའུས་རྒྱས་པར་བཤད་པ༔ གྲོལ་བྱེད་ཕྱག་རྒྱ་བཞིའི་ལེའུས་རྒྱས་པ་ཆེན་པོར་བཤད་པའོ༔ དང་པོ་ལ་གསུམ་སྟེ༔ སངས་རྒྱས་རིགས་ལྔ་ལ་དབང་དོན་ཇི་ལྟར་ཞུས་ཚུལ༔ སྨིན་བྱེད་དབང་བཞིའི་དགོངས་པ་བཀའ་བསྩལ་ཚུལ༔ སྨིན་གྲོལ་མཚམས་སྦྱར་ཚུལ་དང་གསུམ་མོ༔ སྨིན་བྱེད་དབང་བཞིའི་དགོངས་པ་ལ་བཞི་སྟེ༔ ཐེག་པ་རིམ་འཇུག་བུམ་དབང་གི་དགོངས་པ༔ རླུང་སེམས་རང་གྲོལ་གསང་དབང་གི་དགོངས་པ༔ བདེ་སྟོང་གཉིས་མེད་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་དབང་གི་དགོངས་པ༔ བློ་འདས་དོན་རྟོགས་ཚིག་དབང་གི་དགོངས་པའོ༔ གཉིས་པ་ལ་གྲོལ་བྱེད་ཕྱག་རྒྱ་བཞིའི་ལེའུ་ལ་བཞི་སྟེ༔ ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དང་སྦྱོར་བ་བསྐྱེད་རིམ་གྱི་ལེའུ༔ དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་དང་སྦྱོར་བ་སྟེང་སྒོའི་ལེའུ༔ ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དང་སྦྱོར་བ་འོག་སྒོའི་ལེའུ༔ ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་སྦྱོར་བ་བསྟན་པའི་སྙིང་པོའི་ལེའུ་དང་བཞིའོ༔ དང་པོ་ལ་གསུམ་སྟེ༔ རྡོ་རྗེ་རིགས་ལ་བསྐྱེད་རིམ་ཇི་ལྟར་ཞུས་ཚུལ༔ བསྐྱེད་རིམ་སྦྱོར་དངོས་རྗེས་གསུམ་ཚང་བར་གསུངས་ཚུལ༔ བརྒྱུད་དགོངས་རྫོགས་པས་མཇུག་བསྡུ་བའོ༔ བསྐྱེད་རིམ་ལ་གསུམ་སྟེ༔ སྦྱོར་བ་སྔོན་འགྲོའི་དོན་བསྟན་པ༔ དངོས་གཞི་ཉམས་ལེན་གྱི་དོན་བསྟན་པ༔ རྗེས་སུ་མཐའ་རྒྱས་ཀྱི་དོན་བསྟན་པའོ༔ དང་པོ་ལ་བཞི་སྟེ༔ དད་པའི་དོན་མཆོག་བླ་མར་མོས་གུས་བསྟེན་པ༔ བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དོན་མཆོག་ཡིག་བརྒྱ་མཎྜལ་བསྟན་པ༔ རང་གཞན་གྱི་དོན་མཆོག་སྐྱབས་འགྲོ་སེམས་བསྐྱེད་བསྟན་པ༔ ཐར་ལམ་གྱི་དོན་མཆོག་ཆོས་སྤྱོད་ཀྱི་རིམ་པའོ༔ གཉིས་པ་དངོས་གཞིའི་ཉམས་ལེན་ལ་གཉིས་ཏེ༔ མདོར་བསྟན་པ་དང༔ རྒྱས་པར་བཤད་པའོ༔ མདོར་བསྟན་པ་ལ་གཉིས་ཏེ༔ དཀྱིལ་འཁོར་བསྒྲུབ་པ་མདོར་བསྟན་པ༔ མཐའ་རྒྱས་མདོར་བསྟན་པའོ༔ རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ་གསུམ་སྟེ༔ སྣང་སྲིད་རྣམ་དག་ཕྱིའི་དཀྱིལ་འཁོར་བཤད་པ༔ རླུང་སེམས་རྣམ་དག་ནང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་བཤད་པ༔ རང་སེམས་རྣམ་དག་གསང་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་བཤད་པའོ༔ རྗེས་སུ་མཐའ་རྒྱས་དོན་རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ༔ བར་ཆད་སེལ་བ་གཏོར་མ་འབུལ་ཚུལ༔ དོན་གྱི་གསལ་འདེབས་བསྟོད་པ་བྱེད་ཚུལ༔ འགྲོ་བའི་དོན་དུ་ཐུགས་རྗེས་སྐུལ་ཚུལ༔ ཡེངས་མེད་སྤྱོད་ལམ་རྣམ་བཞི་སྐྱོང་ཚུལ༔ ཡེངས་ན་ལམ་གྱི་བར་ཆད་འཇུག་ཚུལ༔ མ་ཡེངས་བར་ཆད་ཡོངས་སུ་སྤང་ཚུལ༔ གཞན་དོན་ཆོས་སྤྱོད་བཅུ་ལ་བསླབ་ཚུལ༔ མཆོག་དང་ཐུན་མོང་དངོས་གྲུབ་བླང་ཚུལ་ལོ༔ དེ་ནས་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་དང་སྟེང་སྒོའི་ལེའུ་ལ་གཉིས་ཏེ༔ རིན་ཆེན་རིགས་ལ་ཇི་ལྟར་ཞུས་ཚུལ༔ སྟེང་སྒོ་རྩ་མདུད་གྲོལ་བ་གསུང་ཚུལ་ལོ༔ འདི་ལ་དྲུག་སྟེ༔ འབར་འཛག་གཏུམ་མོའི་གནད་བསྟན་པ༔ སྣང་སྲིད་སྒྱུ་མའི་གནད་བསྟན་པ༔ འཁྲུལ་མེད་རྨི་ལམ་གྱི་གནད་བསྟན་པ༔ རང་གྲོལ་འོད་གསལ་གྱི་གནད་བསྟན་པ༔ མངོན་འགྱུར་གྲོང་འཇུག་གི་གནད་བསྟན་པ༔ སྐུ་གསུམ་འཕོ་བའི་གནད་བསྟན་པའོ༔ དེ་ནས་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དང་སྦྱོར་བ་འོག་སྒོའི་ལེའུ་ལ་གསུམ་སྟེ༔ པདྨ་རིགས་ལ་ཇི་ལྟར་ཞུས་ཚུལ༔ སྦྱོར་གཞི་ཌཱ་ཀི་སྟ་གོན་བྱ་ཚུལ༔ སྦྱོར་བྱེད་ཏིང་འཛིན་རྩལ་སྦྱོང་ཚུལ་ལོ༔ གཉིས་པ་ལ་གསུམ་སྟེ༔ རིགས་ལྡན་བསྟེན་པའི་དུས་བསྟན་པ༔ དབང་དུ་བསྡུ་བའི་ཐབས་བསྟན་པ༔ མི་སྣང་བསྒྲིབ་པ་བསྟན་པའོ༔ གསུམ་པ་ལ་གསུམ་སྟེ༔ སྦྱོར་བ་དངོས་གཞི་བདེ་བ་ལམ་དུ་ཁྱེར་བ༔ དྭངས་མ་གསང་བའི་བཅུད་དུ་བླང་བ༔ གཞན་དོན་རིགས་རྒྱུད་སྤྲུལ་སྐུ་འཇོག་པའོ༔ དེ་ནས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་ལེའུ་ལ་གཉིས་ཏེ༔ ཀརྨ་རིགས་ལ་ཇི་ལྟར་ཞུས་ཚུལ༔ བསྟན་པའི་སྙིང་པོ་རྒྱས་པར་གསུངས་ཚུལ་ལོ༔ འདི་ལ་དྲུག་སྟེ༔ མཐའ་བྲལ་གྱི་ལྟ་བ་བསྟན་པ༔ མ་བཅོས་ཀྱི་སྒོམ་པ་བསྟན་པ༔ རང་གྲོལ་གྱི་སྤྱོད་པ་བསྟན་པ༔ གནད་བསྡུས་ཀྱི་གེགས་སེལ་བསྟན་པ༔ འོད་གསལ་གྱི་བོགས་འདོན་བསྟན་པ༔ བར་དོའི་འབྲས་བུ་བསྟན་པའོ༔ དང་པོ་ལ་གཉིས་ཏེ༔ དོན་མདོར་བསྟན་པ་དང༔ ཚིག་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ༔ འདི་ལ་ལྔ་སྟེ༔ ཆོས་ཉིད་གྲུབ་མཐའ་དང་བྲལ་བའི་གཏན་ཚིགས༔ བདེན་གཉིས་བླང་དོར་དང་བྲལ་བའི་གཏན་ཚིགས༔ འཁྲུལ་པ་རྒྱུ་རྐྱེན་དང་བྲལ་བའི་གཏན་ཚིགས༔ དོན་དམ་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བའི་གཏན་ཚིགས༔ གདིངས་ཆེན་རེ་དོགས་དང་བྲལ་བའི་གཏན་ཚིགས་སོ༔ གཉིས་པ་སྒོམ་པ་བསྟན་པ་ལ་གཉིས་ཏེ༔ དོན་མདོར་བསྟན་པ་དང༔ ཚིག་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ༔ འདི་ལ་ལྔ་སྟེ༔ གཉུག་མའི་ཡེ་ཤེས་ངོ་སྤྲད་པ༔ ཞི་ལྷག་ཟུང་འཇུག་ཏུ་བསྒོམ་པ༔ ཡེངས་མེད་ཤེས་བཞིན་བསྟན་པ༔ རྟོག་པ་རང་གྲོལ་གྱི་དཔེ་དོན་བསྟན་པ༔ རྒྱུན་དུ་ལམ་དུ་ཁྱེར་ཚུལ་བསྟན་པའོ༔ གསུམ་པ་སྤྱོད་པ་ལ་གཉིས་ཏེ༔ དོན་མདོར་བསྟན་པ༔ ཚིག་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ༔ དེ་ལ་ལྔ་སྟེ༔ ལྷ་ཡི་བུ་ཡི་བདུད་བར་ཆད་ལམ་དུ་སློང་བ༔ ཕུང་པོའི་བདུད་ཆགས་མེད་ལིངས་ཀྱིས་བསྐྱུར་བ༔ ཉོན་མོངས་པའི་བདུད་འཁྲུལ་པ་རྒྱུན་གཅོད་པ༔ འཆི་བདག་གི་བདུད་སྐྱེ་མེད་རང་སར་གྲོལ་བ༔ བདུད་དཔུང་ཐར་པའི་གྲོགས་སུ་བསྒྱུར་བའོ༔ བཞི་པ་གེགས་སེལ་བསྟན་པ་ལ་གཉིས་ཏེ༔ དོན་མདོར་བསྟན་པ་དང༔ ཚིག་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ༔ འདི་ལ་ལྔ་སྟེ༔ ཕྱི་འབྱུང་བའི་གེགས་བསལ་བ༔ ནང་ནད་ཀྱི་གེགས་བསལ་བ༔ གསང་བ་ཉོན་མོངས་པའི་གེགས་བསལ་བ༔ རྒྱུ་བག་ཆགས་ཀྱི་གེགས་བསལ་བ༔ འབྲས་བུ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གེགས་བསལ་བའོ༔ ལྔ་པ་བོགས་འདོན་ལ་དྲུག་སྟེ༔ དབྱིངས་ཀྱི་སྣང་བ་གཅེར་མཐོང་དུ་བོགས་འདོན་པ༔ རིག་པའི་སྣང་བ་གཅེར་མཐོང་དུ་བོགས་འདོན་པ༔ ཐིག་ལེའི་སྣང་བ་གཅེར་མཐོང་དུ་བོགས་འདོན་པ༔ ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བ་གཅེར་མཐོང་དུ་བོགས་འདོན་པ༔ ཞིང་ཁམས་ཐུགས་རྗེའི་སྣང་བ་གཅེར་མཐོང་དུ་བོགས་འདོན་པ༔ ཐུགས་རྗེའི་སྣང་བ་གཅེར་མཐོང་དུ་བོགས་འདོན་པའོ༔ དྲུག་པ་བར་དོ་རང་གྲོལ་འབྲས་བུ་བསྟན་པ་ལ་གཉིས་ཏེ༔ རང་བཞིན་གྱི་བར་དོའི་དོན་མདོར་བསྟན་པ་དང༔ བར་དོ་ལྔའི་ཚིག་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ༔ འདི་ལ་ལྔ་སྟེ༔ སྐྱེ་གནས་ཀྱི་བར་དོར་རང་ངོ་ཤེས་པའི་གདམས་པ༔ རྨི་ལམ་བར་དོར་འཁྲུལ་བ་སང་བའི་གདམས་པ༔ འཆི་ཁའི་བར་དོར་དབྱིངས་སུ་འཕོ་བའི་གདམས་པ༔ འོད་གསལ་གྱི་བར་དོར་སྣང་སེམས་བསྲེ་བའི་གདམས་པ༔ སྲིད་པའི་བར་དོར་འཁོར་བ་རུ་བཟློག་པའི་གདམས་པའོ༔ རྗེས་ཀྱི་ལེའུ་མཇུག་བསྡུ་བའི་གདམས་པ་ལ་གཉིས་ཏེ༔ ཁྲོ་བོའི་རྒྱལ་པོ་ལ་ཇི་ལྟར་ཞུས་ཚུལ༔ ཡོངས་སུ་གཏད་པ་རྒྱས་པར་གསུངས་ཚུལ་ལོ༔ འདི་ལ་བཞི་སྟེ༔ རྒྱུད་ཇི་ལྟར་བཤད་པའི་ཐབས་བསྟན་པ༔ རྒྱུད་དང་འཕྲད་པའི་ཡོན་ཏན་བཤད་པ༔ རྒྱུད་ཀྱི་སློབ་དཔོན་སློབ་མར་བཅས་པ་ལ་རྗེས་སུ་གནང་བ༔ བཀའ་སྲུང་དམ་ཅན་ལ་གཉེར་གཏད་པའོ༔ དང་པོ་ལ་དྲུག་སྟེ༔ ཕུན་ཚོགས་གླེང་གཞིའི་སྒོ་ནས་བཤད་པར་བསྟན་པ༔ བསྡུས་དོན་ས་བཅད་ཀྱི་སྒོ་ནས་བཤད་པར་བསྟན་པ༔ ངོ་བོ་བཀའ་འགྲེལ་གྱི་སྒོ་ནས་བཤད་པར་བསྟན་པ༔ ངེས་ཚིག་འབྲུ་འགྲེལ་གྱི་སྒོ་ནས་བཤད་པར་བསྟན་པ༔ དབྱེ་བ་དོན་འགྲེལ་གྱི་སྒོ་ནས་བཤད་པར་བསྟན་པ༔ གྲུབ་མཐའ་གསང་འགྲེལ་གྱི་སྒོ་ནས་བཤད་པར་བསྟན་པའོ༔ གཉིས་པ་ལ་དྲུག་སྟེ༔ མཐོང་བས་སངས་རྒྱས་པར་བསྟན་པ༔ ཐོས་པས་སངས་རྒྱས་པར་བསྟན་པ༔ བཏགས་པས་སངས་རྒྱས་པར་བསྟན་པ༔ རེག་པས་སངས་རྒྱས་པར་བསྟན་པ༔ ཚོར་བས་སངས་རྒྱས་པར་བསྟན་པ༔ མྱོང་བས་སངས་རྒྱས་པར་བསྟན་པའོ༔ གསུམ་པ་ལ་གསུམ་སྟེ༔ གབ་པ་མངོན་ཕྱུང་རྗེས་སུ་གནང་བ༔ མ་ཚང་བ་ཁ་སྐོང་རྗེས་སུ་གནང་བ༔ ཆོས་སྲོག་དམ་ཚིག་རྗེས་སུ་གནང་བའོ༔ བཞི་པ་ལ་གསུམ་སྟེ༔ ཕོ་རྒྱུད་མགོན་པོ་ལ་གཏད་པ༔ མོ་རྒྱུད་ལྷ་མོ་ལ་གཏད་པ༔ བཀའ་ཉན་དྲེགས་པ་ལ་གཏད་པའོ༔ སྤྱི་དོན་གསུམ་པ་མཇུག་གི་ཡོན་ཏན་དཔག་ཏུ་མེད་པར་བསྟན་པའོ༔ དགོངས་དོན་འགྲོ་བ་ཀུན་གྲོལ་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་བསྡུས་དོན་རིན་པོ་ཆེའི་འཕྲུལ་སྒོ་ཞེས་བྱ་བ་རྫོགས་སོ༔ ས་མ་ཡ༔ ༁ོཾ༔ ཨེ་མ་ཧོ༔ ཆོས་དབྱིངས་ཀ་དག་ནམ་མཁའི་ཀློང་ཡངས་སུ༔ རང་བྱུང་ལྷུན་གྲུབ་རིགས་ལྔའི་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱས༔ ཐུགས་རྗེའི་སྤྲུལ་པ་བསམ་ཡས་འོད་ཟེར་འགྱེད༔ སྐུ་གསུམ་ལྷུན་གྲུབ་པདྨ་འབྱུང་གནས་ང༔ འགྲོ་ཀུན་དྲུང་དུ་ཆུ་ཟླ་ལྟར་སྣང་ཡང༔ རང་རང་སྒྲིབ་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་མཐོང་མ་གྱུར༔ དེ་ཉིད་རབ་གསལ་དག་པའི་སྣང་བ་ཅན༔ མཚོ་རྒྱལ་སཱ་ལེ་ཡུམ་སྲས་གཉིས་པོ་ཡི༔ མངོན་སུམ་རིགས་ལྔ་ཞི་ཁྲོའི་ཞིང་ཁམས་ཉུལ༔ བླ་མ་སྤྲུལ་སྐུ་སྟོན་པ་རྣམས་དང་མཇལ༔ བསམ་གཏན་ཞག་བདུན་བར་དུ་ཞིང་དེར་གནས༔ བསྟན་པ་ཀུན་བཅུད་འགྲོ་བ་ཀུན་གྲོལ་ཞུས༔ པདྨ་བདག་གིས་སྟོན་པའི་བཀའ་རྣམས་བསྡུས༔ མི་བརྗེད་གཟུངས་ལྡན་མཚོ་རྒྱལ་ཉིད་ཀྱིས་བཞེངས༔ ད་ལྟ་མི་སྤེལ་མཆོག་གི་གཏེར་དུ་གནས༔ ཕྱི་མའི་དུས་སུ་འགྲོ་དོན་དཔག་ཡས་ཤོག༔ ས་མ་ཡ༔ རྒྱ་རྒྱ་རྒྱ༔ སྐལ་ལྡན་དད་བརྩོན་ཤེས་རབ་བློ་ལྡན་སྙིང་རྗེ་ཅན་དང་འཕྲད་པར་ཤོག༔ གཏེར་རྒྱ༔ སྦས་རྒྱ༔ ཟབ་རྒྱ༔ གཉན་རྒྱ༔ གྷུ་ཧྱ་རྒྱ༔ ྈྈ དཔལ་ལྡན་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་དྲི་མེད་ལྷུན་གྲུབ་ཉིད་ཀྱི་གཏེར་མའོ། །བཀྲ་ཤིས་དཔལ་ལྡན་སྐུ་གསུམ་ལྷུན་གྲུབ་འགྲོ་དོན་ཆེ་བར་ཤོག། །།\nRetrieved from "https://rtz.tsadra.org/index.php?title=Terdzo-ZA-024&oldid=116081"\nThis page was last edited on 30 December 2017, at 00:01.