སྟག་ལྷ་ཚེ་བརྟན། རྩོམ་སྒྲིག་པ།ཚེ་དཔལ། ཡོང་ཁུངས།ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ། སྤེལ་དུས། ༢༠༢༡ལོའི་ཟླ་བ་༠༨ཚེས་༡༦ཉིན།\nདེ་ཡང་གཞུང་ལུགས་གཏིང་ཟབ་ཅིང་རྣམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་བོད་ཀྱི་མཛེས་རྩལ་གྲུབ་པའི་རྒྱུ་གཙོ་བོ་གཅིག་ནི་སྒྱུ་རྩལ་འདི་ཡིན་ལ། འདི་ལའང་བརྗོད་བྱ་དང་མཚོན་རྩལ་ཉམས་འགྱུར་གང་ཐད་ནས་འཛམ་གླིང་རི་མོའི་དོ་ར་རུ་གཞན་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་ཡོན་དུ་མས་ཕྱུག་པས། གནས་འདིར་སློབ་སྦྱོང་དང་ཞིབ་འཇུག་གནང་མཁན་ཉིན་རེ་བཞིན་མང་དུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པ་ནི་དྲི་ཞིམ་ཚལ་ལ་བུང་བ་འདུ་བའི་ཟླ་རུ་གྱུར་ཅིང་མཆིས་ན། ཁ་བའི་ལྗོངས་ནས་འཚར་ལོངས་བྱུང་ཞིང་བཅུ་ཕྲག་རིག་པའི་ནུ་ཞོས་བསྐྱངས་པའི་གཞོན་སྐྱེས་སྒྱུ་རྩལ་ལ་འཇུག་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྔོན་བྱོན་མཁས་པ་ཚོའི་དགོངས་འདུན་ལྟར་“གཞན་དག་རྗེས་སུ་འཛིན་པའི་”མཛད་བཟང་སྐྱོང་རྒྱུ་ནི་གཡོལ་དུ་མེད་པའི་འོས་འགན་ལགས་ཤིང་། གཞན་རྗེས་སུ་འཛིན་པ་ལ་ཐོག་མར་རང་ཉིད་གནས་འདིར་དཔྱིས་ཕྱིན་པ་ཞིག་དགོས་རྒྱུ་ནི་རྩ་བའི་ཆ་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །\nསྤྱིར་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ནི་འདོད་པ་འཇོ་བའི་བ་དང་མཚུངས་པར་གང་ལ་ཅི་འདོད་པ་བཞིན་འབྱུང་བས་ན། རི་མོའི་སྒྱུ་རྩལ་འདི་ཡང་དེ་ལས་མི་འདས་ཤིང་། ཆོས་སྲིད་འབྱོར་གསུམ་གང་ལའང་བབས་དང་བསྟུན་པའི་དགེ་ཕན་བླ་ན་མེད་པ་བསྐྲུན་ནུས་པ་སྟེ། ཆོས་ལ་འཇུག་པ་ཚོར་སངས་རྒྱས་ཐོབ་པའི་ཐབས་ལམ་སྟོན་ཅིང་། སྲིད་ལ་མོས་པ་ཚོར་ཞི་རྒྱས་དབང་དྲག་གི་ཤེས་རབ་སྟེར། དཔལ་འབྱོར་ལ་རེ་བ་རྣམས་ལ་མཆོག་དང་ཐུན་མོང་གི་ཕུན་ཚོགས་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ན་“གཞན་རྗེས་སུ་འཛིན་ཅིང་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པའི་རིག་པ་གཉིས་ཀྱི་དང་པོ་ཞེས་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ལས་ཕུལ་དུ་བསྔགས་ཤིང་། མཛེས་རྩལ་གྱི་ནང་ཚན་དུའང་རི་མོའི་སྒྱུ་རྩལ་འདི་གཙོ་བོར་བགྲང་སྟེ་《བསྟན་བཅོས་བེེཌྰུར་གཡའ་སེལ་》 ལས་ལེའུ་ཉེས་བརྒྱ་པ་བཟོ་རིག་པའི་སྐབས་《རི་མོའི་མཚན་ཉིད་ཚངས་པའི་ཚད་ཡིག་》ལས་དྲངས་ཏེ་“ཚངས་པས་རྒྱལ་པོ་གཅེར་ཐུལ་ལ། ། རི་ཡི་མཆོག་ནི་རི་རབ་ཡིན། ། སྒོ་ང་ལས་སྐྱེས་རྣམས་ཀྱི་ནི། ། གཙོ་བོ་ནམ་མཁའ་ལྡིང་ཡིན་ནོ། ། མི་ཡི་གཙོ་བོས་ས་བདག་སྟེ། ། དེ་བཞིན་རི་མོ་སྒྱུ་རྩལ་གཙོ། རྒྱལ་པོ་དེ་བཞིན་སྒྱུ་རྩལ་ཀུན། ། རི་མོའི་ལས་ལ་ཡང་དག་བརྟེན། ། ”སོགས་འབྱུང་ཞིང་། དགེ་རྒན་ཆེན་མོ་བསྟན་པ་རབ་བརྟན་གྱིས་གསུངས་པའི་རི་མོའི་ཐ་སྙད་ཐོག་མར་བྱུང་ལུགས་ཀྱི་གཏམ་རྒྱུད་དེ་ལས་ཀྱང་བོད་དུ་རི་མོའི་སྒྱུ་རྩལ་བྱུང་སྔ་བ་མ་ཟད། ཐོག་མར་ངལ་རྩོལ་མི་དམངས་ཀྱིས་གསར་གཏོད་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན་ལ་རྒྱ་ཆེའི་མི་དམངས་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་ཡོད། ད་ལྟའི་ཚེ་ན་འཛམ་གླིང་ཡུལ་གྲུ་ཁག་གི་ཤེས་རིག་རྣམས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གར་སྟེགས་གཅིག་ཏུ་འགྲེམས་པའི་བསྐལ་བཟང་ཤར་བ་དང་བསྟུན་ནས། ལེགས་ཆ་ཆེར་སྤེལ་དང་ཞན་ཆ་རྒྱང་དུ་དོར་བའི་ཆོས་ཉིད་མངོན་དུ་འགྱུར་བཞིན་ཡོད་པས་ན་ང་ཚོས་དུས་རབས་དང་མཐུན་པའི་བོད་ཀྱི་རི་མོ་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་རིན་ཐང་གསར་པ་བསྐྲུན་དགོས་ཤིང་སྐྱོན་ཆ་དག་སེལ་དང་སྒྱུ་རྩལ་པའི་བློ་སྦྱོང་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་གོང་མཐོར་བཏང་སྟེ། བོད་ཀྱི་རི་མོའི་ལོ་རྒྱུས་བོད་ཀྱི་རི་མོའི་ལོ་རྒྱུས་རིན་ཐང་དངོས་ལ་མི་ཚོས་ཚན་རིག་དང་མཐུན་པའི་གདེང་འཇོག་བྱ་རྒྱུ་ནི་ཧ་ཅང་གལ་ཆེའོ། ། དེ་ཡང་བོད་རིགས་ནི་ཆོས་ལུགས་རིག་གནས་ཀྱི་ཤན་ཞུགས་གཏིང་ཟབ་ཅིང་ལོ་རྒྱུས་རིང་ཤོས་ཀྱི་མི་རིགས་ཤིག་ཡིན་པའི་དབང་གིས། གཟིགས་མཁན་རྣམས་ཀྱི་མཛེས་དཔྱོད་ཚད་གཞི་དང་བཟོ་བོ་རྣམས་ཀྱི་མཛེས་འཛིན་ལྟ་བ་གང་ཡང་ངེས་ཅན་གྱི་སྟེང་ནས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རིག་པ་དང་ཁ་བྲལ་ཐབས་མེད་པས། བོད་ཀྱི་རི་མོའི་ཁྲོད་ཆོས་ལུགས་བརྗོད་བྱས་གོ་གནས་གཙོ་བོ་བཟུང་ཡོད་པ་བདེན་ཡང་བརྗོད་བྱ་ཧྲིལ་པོའི་ཐད་ནས་བལྟས་ཚེ་ནང་དོན་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་རྣམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པོ་ཡོད་པ་ནི་སྒྱུ་རྩལ་ལ་བློ་རྒྱ་ཡངས་པ་ཀུན་གྱིས་མཁྱེན་གསལ་རེད། འོན་ཀྱང་རིགས་གཞན་པའི་སྐྱེ་བོ་མང་དག་ཅིག་གི་སྣང་ངོར་བོད་ཀྱི་རི་མོ་ཞེས་གླེང་མ་ཐག་དེ་ནི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བརྗོད་བྱ་གཅིག་པོ་འཛིན་པའི་རི་མོའི་རིགས་ཤིག་ཡིན་པར་འདོད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། ཁུངས་མ་དག་པའི་ལྟ་སྟངས་འདིར་རྒྱུ་མཚན་རྩ་བ་ནས་མེད་པ་མ་ཡིན་དེ། ང་ཚོའི་སྒྱུ་རྩལ་པ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་བློའི་འདུ་ཤེས་འཛིན་སྟངས་དང་སྒྱུ་རྩལ་ཐད་ཀྱི་བློ་སྦྱོང་། རི་མོའི་སློབ་གསོ་རྒྱུད་སྟངས་བཅས་ལ་བསམ་གཞིགས་བྱས་ཚེ་སྐྱོན་མང་པོ་ཞིག་རང་ཕྱོགས་སུ་ཡོད་པར་མཐོང་སྟ། ཀམཐོང་ཐོས་ཉུང་བའི་དབང་གིས་གསར་རྩོམ་ལ་འཇུག་པའི་བློ་སྟོབས་ཆུང་བའི་སྐྱོན། ཁརི་མོ་ལག་ལེན་དང་ཉམས་མྱོང་ཅི་ཡང་མེད་ཀྱང་རིག་པའི་གནས་བཅུ་ལ་མཁས་པའི་གྲགས་སྐམ་ལ་སྲེད་པའི་དབང་གིས་རི་མོའི་གཞུང་ལུགས་རྩོམ་པའི་སྐྱོན། གགཞུང་རྩོམ་པ་ལ་ཆོས་གཞུང་ནས་བསྟན་པའི་ཐིག་རྩའི་གཞུང་ལུགས་རྣམས་གཅིག་གིས་གཅིག་ལ་བཤུས་ཏེ་བརྒྱུད་པ་ཙམ་ལས་སོ་སོ་རང་ངོས་ནས་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ཤིང་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་ལྟ་བ་སྒེར་ཚུགས་ཐུབ་པ་ཉུང་བའི་སྐྱོན། ངརིག་གནས་ཆུ་ཚད་དང་ལག་རྩལ་དོ་མི་མཉམ་པའི་སྐྱོན། ཚུལ་འདི་སྲོལ་རྒྱུན་རི་མོ་བར་ཡོད་པ་མ་ཟད་དེང་དུས་སུ་མཛེས་རྩལ་སློབ་གླིང་སོགས་ནས་ཐོན་པའི་སྒྱུ་རྩལ་པར་བྱུང་སླ་བ་སྟེ། སོ་སོའི་མི་རིགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་རིག་གནས་རྨང་གཞི་ཞན་པའི་དབང་གིས་བོད་ཀྱི་མཛེས་རྩལ་སྤེལ་བར་ཕན་ནུས་ཅི་ཡང་འདོན་ཐུབ་ཀྱི་མེད་པ་བཅས། གོང་གི་སྐྱོན་ཆ་འདི་དག་ལ་ངོས་ཟིན་ཟབ་མོ་མ་བྱས་ཚེ་བགྲང་བྱ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོའི་ལོ་རྒྱུས་ལྡན་པའི་བོད་ཀྱི་རི་མོ་སྒྱུ་རྩལ་དེ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་རི་མོ་ཙམ་དུ་འགྱུར་ཉེན་ཆེ་ཞིང་། ད་ལྟའི་ཚེ་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་སྣང་ཚུལ་ལ་རང་སྣང་གང་ཤར་གྱིས་དཔྱད་གཏམ་སྤེལ་མཁན་ཧ་ཅང་མང་བས་བོད་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་པ་རྒན་གཞོན་རྣམས་དང་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ལ་དགའ་ཞེན་ཆེ་བའི་གཞན་རིགས་ཀྱི་དཔྱོད་ལྡན་སྐྱེ་བོ་ཚོས་ལོ་རྒྱུས་དངོས་ལ་ཤེས་རྟོགས་བྱས་ནས་“དངོས་ཐོག་བདེན་འཚོལ་”གནང་རྒྱུ་ནི་ཧ་ཅང་གལ་ཆེ་བར་སྙམ་མོ། །\nབོད་ཀྱི་རི་མོ་ནི་བོད་ཡུལ་རང་ནས་བྱུང་བའི་སྲོལ་རྒྱུན་རི་མོའི་རྨང་གཞིའི་སྟེང་རིགས་གཞན་གྱི་ས་ནས་དར་བའི་རི་མོ་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ལེགས་ཆ་རྣམས་བསྡུས་ཤིང་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་འདུ་ཤེས་དང་མཐུན་འདྲེས་བྱུང་བའི་རི་མོའི་རྣམ་པ་ཞིག་སྟེ། དེ་ནི་བོད་ཀྱི་རི་མོ་འཕེལ་འགྱུར་ལོ་རྒྱུས་ལས་བྱུང་བའི་འབྲས་བུ་ཞིག་དང་དེང་གི་ཆ་ལ་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ཐུན་མིན་ཆོས་ལྡན་པའི་རི་མོའི་རྣམ་པ་གཙོ་བོར་གྱུར་ཅིང་འཛམ་གླིང་ཤར་ཕྱོགས་སྒྱུ་རྩལ་འགྲུབ་པའི་གྲུབ་ཆ་གཙོ་བོ་གཅིག་ཏུའང་གྱུར་པ་རེད། ད་ལྟའི་སྒྱུ་རྩལ་དབྱེ་ཞིབ་རིག་པའི་ལམ་ནས་བལྟས་ཚེ། གདོད་མའི་དུས་ཀྱི་བྲག་ལྡེབས་རི་མོ་ལ་ཡང་དོན་མཚོན་རིང་ལུགས་ཀྱི་ནང་དོན་ལྡན་ཡོད་མོད། གདོད་མའི་དུས་ཀྱི་དོན་མཚོན་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྣང་ཚུལ་དང་དེང་གི་དོན་མཚོན་རིང་ལུགས་ཀྱི་བརྗོད་བྱ་གཉིས་ལ་རྩ་བའི་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་ནི་སྒྱུ་རྩལ་གྱིས་དུས་རབས་མཚོན་གྱི་ཡོད་པའི་དབང་གིས་ཡིན་ཡང་། བརྗོད་བྱའི་བཀོད་པ་བྱེད་སྟངས་ལ་ཐུན་མོང་གི་ཁྱད་ཆོས་ཤིག་ལྡན་པ་ནི་དོན་མཚོན་རྒྱུ་གཙོར་འཛིན་པ་དེ་ཡིན་ལ་སྣང་ཚུལ་འདི་ནི་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་འདུ་ཤེས་དང་འབྲེལ་བ་ཤིན་ཏུ་དམ་པ་ཞིག་ཀྱང་རེད། 《བོད་ཀྱི་གདོད་མའི་དུས་ཀྱི་སྒྱུ་རྩལ》ཞེས་པ་ལས། “གནའ་བོའི་བོད་ཀྱི་སྔ་མོའི་དུས་ཀྱི་སྒྱུ་རྩལ་རིགས་དང་ཤེས་རིག་གཞན་གྱི་སྔ་མོའི་སྒྱུ་རྩལ་རིགས་གཉིས་བསྡུར་ཏེ་བལྟས་ཚེ། བོད་ཀྱི་སྒྱུ་རྩལ་ལ་མང་ཚོགས་ཅན་དང་སྤྱི་སྟངས་ཅན། བསམ་ཕྱོགས་ཅན་བཅས་གདོད་མའི་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་དུས་རིམ་ཁྱད་ཆོས་ལྷག་པར་གསལ་ལ། སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ནང་དོན་ཐད་ནས་དུས་སྐབས་དེའི་མཐོ་སྒང་མི་རིགས་ཀྱི་མཛེས་དཔྱོད་དགའ་ཕྱོགས་དང་མི་རིགས་གཤིས་རྒྱུད། བསམ་བློའི་ཁྱེར་ཕྱོགས་དང་འཚོ་བའི་གོམས་སྲོལ་སོགས་མངོན་གྱི་འདུག་”ཅེས་བསྟན་ཡོད། དེས་ན་བོད་ཀྱི་དོན་མཚོན་རི་མོའི་བརྩམས་ཆོས་སྔ་གྲས་དག་གི་བརྗོད་བྱ་ཡང་གོང་གི་ནང་དོན་དེ་དག་དང་འགལ་མི་སྲིད་པ་ནི་རིག་པས་གྲུབ་ལ། ལོ་རྒྱུས་སྟེང་བོད་རིགས་ནི་གབ་ཚིག་དང་དཔེ་མཚོན་འགོད་པ་ལ་དགའ་བའི་མི་རིགས་ཤིག་ཡིན་པར་མཐོང་སྟེ། བོད་ཀྱི་སྐད་ཆའི་ནང་གཏམ་དཔེ་མང་ཞིང་འཚོ་བའི་ཁྲོད་རྒྱན་རིས་མང་བ་དག་གིས་མཚོན་ནུས་པ་ཡིན། དེ་ཡང་བོད་ཀྱི་དོན་མཚོན་རི་མོའི་བརྩམས་ཆོས་ཁྲོད་བརྗོད་བྱ་གང་ཞིག་གསལ་སྟོན་ཡོང་ཆེད་བསྡུས་བརྗོད་དང་རབ་བཏགས། རྟོག་པ་འཆར་ཡན་བཅས་ཀྱི་མཚོན་ཐབས་སྤྱད་དེ་མཚོན་པར་བྱས་ཡོད་པ་ནི་སྒྱུ་རྩལ་གསར་རྩོམ་ཁོ་ནའི་བྱེད་ཐབས་ཤིག་མ་ཡིན་པར། བོད་ཀྱི་རིག་གནས་སྲོལ་རྒྱུན་དང་འབྲེལ་བ་དམ་པོ་ཡོད་པ་ཞིག་རེད། དེ་ཡང་དོན་མཚོན་རི་མོའི་བརྩམས་ཆོས་ཁྲོད་དུ་མི་སྣའི་གནས་ས་གཅིག་ཀྱང་དབང་ཐང་ཆེ་ཆུང་གི་དབང་གིས་གཟུགས་བོངས་ཆེ་ཆུང་སྣ་ཚོགས་སུ་བཀོད་པ་དང་། ཉི་ཟླ་གདན་དུ་གཏོང་བ། མི་རི་ལས་ཆེ་བ་དང་མི་མཁའ་ལ་འཕུར་བ་སོགས་རབ་བཏགས་ཉམས་ཅན་གྱིས་མཚོན་ཚུལ་ཧ་ཅང་མང་ལ། འབར་བཞིན་པའི་མེ་རིས་ཤེས་རབ་མཚོན་པ་དང་སྤྱན་མིག་གསུམ་པས་ཡེ་ཤེས་མཚོན་པ། ཉི་ཟླས་ཐབས་ཤེས་མཚོན་པ་དང་གཡུང་དྲུང་གིས་འགུལ་སྐྱོད་ནི་རྟག་བརྟན་མི་འགྱུར་བ་མཚོན་པ་སོགས་བརྗོད་ཀྱིས་མི་ལོངས་པ་མ་ཟད། དེ་དག་ལ་དུས་རབས་སོ་སོའི་ཁྱད་ཆོས་མི་འདྲ་བ་ལྡན་ཡོད། ཁ་དོག་རིགས་ཀྱི་དོན་མཚོན་ཁྱད་ཆོས་ཀྱང་ཧ་ཅང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ། 《བཟོ་གནས་སྐྲ་རྩེའི་ཆུ་ཐིག》ལས་“དང་པོ་ཚོན་གྱི་ཕ་མ་བུ་ཚ་སོགས་ནི། ལི་མཐིང་སྤང་མཚལ་སྐག་བ་བླ། ། རམས་བཅས་ཕ་བདུན་ཀ་རག་མ། ། ”ཞེས་དང་། “དེ་གཉིས་རེ་སྡེབ་སྦྱོར་བྱས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོན་གྱི་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ནི་ཚོན་གྱི་བུ་ཚ་ཡིན་ནོ། ། ” ཞེས་འབྱུང་ལ། 《ལག་ལེན་ཞུན་ཐིག》ཏུའང་དགྲ་གྲོགས་དང་རྒྱལ་བློན་གཡོག་འཁོར་སོགས་དཔེ་མཚོན་ཧ་ཅང་མང་བ་མ་ཟད། ཚོན་གྱི་ཚུར་སྣང་གིས་རིག་གནས་སྣང་ཚུལ་གྱི་བརྗོད་བྱ་མང་པོ་སྟོན་གྱི་ཡོད་ལ། རིག་གནས་མི་འདྲ་བ་ལས་མཚོན་དོན་ཀྱང་མི་འདྲ་བ་འབྱུང་གི་ཡོད་པ་ནི་《ལག་ལེན་ཞུན་ཐིག》ལས་“མི་ རིགས་མི་འདྲ་བ་དང་རིག་གནས་མི་འདྲ་བར་མཚོན་བྱེད་དང་ཚོར་སྣང་གི་རང་བཞིན་རྦད་དེ་གཅིག་གྱུར་ཡིན་པའི་ངེས་པ་མེད་”ཅེས་བསྟན་ཡོད། བསྡུས་བརྗོད་དང་གབ་ཚིག་ཉམས་ཅན་ལའང་《རླུང་རྟ་》དང་ 《སྡོམ་བརྩོན་དམ་པ》སོགས་ལྟ་བུའི་དོན་མཚོན་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྣང་ཚུལ་ཤུགས་ཆེར་གནས་ཡོད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་《འཛམ་གླིང་ཆོས་ལུགས་ཆེན་པོ་གསུམ་དང་སྒྱུ་རྩལ་》ཞེས་པ་ལས་“རིག་གནས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ལམ་ནས་བལྟས་ཚེ། སྒྱུ་རྩལ་ནི་མི་རིགས་སོ་སོའི་རིག་གནས་སེམས་ཁམས་གཟུགས་ཅན་དུ་མངོན་པ་ཡིན་པའི་དབང་གིས། དེར་མི་རིགས་དེའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་འཇིག་རྟེན་ལྟ་བ་དང་རིན་ཐང་ཚད་གཞི་མཛེས་དཔྱོད་ལྟ་སྟངས་བཅས་འདུས་ཡོད་”ཅེས་འབྱུང་། དེ་འདྲ་ཡིན་དུས་བོད་ཀྱི་རི་མོའི་དོན་མཚོན་རིང་ལུགས་ཀྱི་བརྗོད་བྱའི་ཁྱད་ཆོས་དང་ལོ་རྒྱུས་རྒྱབ་ལྗོངས་ཟུང་འབྲེལ་བྱས་ཚེ་བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་རིམ་ཧྲིལ་པོ་དང་ཁྱད་པར་དུ་གནའ་བོའི་ལོ་རྒྱུས་ལ་ཤེས་རྟོགས་བྱེད་པར་ཕན་ནུས་འདོན་ཐུབ་ངེས་ཡིན། དེ་ཡང་བོད་ལ་ཆོས་ལུགས་རྒྱ་ཆེར་དར་བ་དང་བསྟུན་ནས་རི་མོ་སྒྱུ་་བརྩམས་ཆོས་ཆེས་མང་བའི་ས་ཆ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་པ་རེད། ལོ་ངོ་སྟོང་ཕྲག་གསུམ་ལྷག་གི་ཆོས་ལུགས་ལོ་རྒྱུས་ལ་ཕྱིར་དྲན་བྱས་ཚེ་ཆོས་ལུགས་དེ་སྲིད་སྐྱོང་བའི་ལག་ཆ་ཞིག་ནས་རིམ་གྱིས་ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་ཅན་དུ་གྱུར་ཅིང་། དེ་ཡང་རིམ་བཞིན་གྲུབ་མཐའི་བར་གྱི་ལ་རྒྱ་དེ་མི་རིགས་ཧྲིལ་པོའི་མདུན་ལམ་ལས་ཀྱང་གལ་ཆེ་བ་ལྟར་གྱུར་པས། རི་མོའི་བརྩམས་ཆོས་ཀྱི་བརྗོད་བྱ་ལའང་རང་རང་གི་གྲུབ་མཐར་མཐུན་པའི་འགྲེལ་སྣ་ཚོགས་བཀོད་དེ་མ་གཞིར་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་དྲི་ཙམ་མེད་པའི་བརྩམས་ཆོས་མང་པོ་ཞིག་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་དགོངས་དོན་ཅན་དུ་བསྒྱུར་ཅིང་། ཁ་ཅིག་གིས་བོད་ལ་མི་ཆོས་རིང་ལུགས་ཀྱི་རི་མོ་མེད་པར་འདོད་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་གཅིག་འདི་ནས་བྱུང་བ་རེད།\n1.འཇིག་རྟེན་ལྟ་བ་བརྗོད་བྱར་འཛིན་པའི་《རླུང་རྟ་》དེ་ཡང་འཛམ་གླིང་སྟེང་གི་མི་རིགས་གང་ཞིག་ཡིན་ཀྱང་། ཡུལ་དུས་གནས་སྟངས་ཀྱི་དབང་གིས་རང་རང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཚན་རིག་ལྟ་བ་རེའང་ཡོད་པ་ཡིན། བོད་མི་རིགས་ལ་མཚོན་ན་རྡོ་ཆས་དུས་རབས་ནས་བཟུང་ཤེས་རིག་གི་ཡལ་འདབ་རྒྱས་འགོ་བརྩམས་པ་ནི་བོད་ཡུལ་གྱི་ས་གནས་མང་པོ་ནས་རྙེད་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ནི་མ་གཞི་ནས་མཛེས་རྩལ་གྱི་ཐོན་དངོས་ཡིན་ལ། ལྷག་པར་དུ་དེ་དག་རི་མོའི་རིགས་ནི་སྐབས་དེའི་ལོ་རྒྱུས་དངོས་ལ་ཤེས་རྟོགས་བྱེད་པའི་བརྡ་རྟགས་གལ་ཆེན་འབའ་ཞིག་ཡིན།\n《བོད་ཀྱི་གནས་བཤད་》ལས་“གནའ་དཔྱོད་རིག་པའི་དཔྱད་གཞི་ལས་བདེན་དཔང་བྱུང་བར། ལོ་ངོ་ཁྲི་ཕྲག་དུ་མའི་གོང་རོལ་གྱི་རྡོ་ཆས་རྙིང་མའི་མཇུག་ཙམ་ན་ནུབ་བོད་མཐོ་སྒང་དུ་མིའི་རིགས་འགུལ་སྐྱོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་དེས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དབུ་བརྩམས་པ་རེད། ”ཅེས་འཁོད་ཡོད་ལ། ལྕགས་རིགས་སྤྱོད་པའི་དུས་རབས་ལ་ངོས་འཛིན་པའི་མངའ་རིས་རུ་ཐོག་གི་བྲག་ལྡེབས་རི་མོའི་ཁྲོད་སྟག་དང་ཁྱུང་སོགས་སེམས་ཅན་གྱི་གཟུགས་རིས་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད་པ་མ་ཟད། ཉི་ཟླ་སྐར་གསུམ་དང་གཡུང་དྲུང་གི་རི་མོ་སོགས་ཀྱང་འབྱུང་ལ། མི་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་པའི་བྱ་འགུལ་མཚོན་པ་ནི་ཧ་ཅང་མང་ངོ་། ། དེས་ན་ལོ་ངོ་སྟོང་ནས་ཁྲི་གཅིག་ཡར་སྔོན་གྱི་རྡོ་ཆས་གསར་མའི་དུས་ཙམ་ན་བོད་རྣམས་ཀྱི་རི་མོའི་མཚོན་རྩལ་ཚད་ངེས་ཅན་ཞིག་ཏུ་སླེབས་ཡོད་པ་ནི་རིག་པས་དཔྱད་ན་ཤེས་སོ། ། (རླུང་རྟ་》ཞེས་པའི་བརྩམས་ཆོས་འདིའི་ངོ་གཞི་ཙམ་གྱི་རིགས་ལ་དབྱེ་ཚེ་རྡོ་ཆས་གསར་མའི་དུས་ཀྱི་བྲག་ལྡེབས་རི་མོའི་རིགས་དང་འདྲ་ས་མང་ཞིང་། བརྩམས་ཆོས་འདིའི་བརྗོད་དོན་ཐད་ས་ཆུ་མེ་རླུང་ནམ་མཁའ་སྟེ་འབྱུང་བ་ལྔའི་མཚོན་བྱ་སྲོག་ཆགས་ལྔའི་གཟུགས་སུ་བཀོད་པ་ནི་རླུང་རྟའི་སྐོར་གྱི་བཤད་སྟངས་རྣམས་ཁ་མཐུན། དེ་ཡང་ 《སྒྱུ་རྩལ་དང་ཆོས་ལུགས་》ལས། “སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་སྣང་ ཚུལ་ག་འདྲ་ཞིག་ཡིན་ཀྱང་དེ་ནི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་དགོས་མཁོ་ངེས་ཅན་ཞིག་གི་རྨང་གཞིའི་སྟེང་བྱུང་བ་ཡིན་”ཞེས་པ་བཞིན། བོད་རྣམས་སྔ་མོའི་དུས་ཀྱི་བསམ་བློའི་འགུལ་སྐྱོད་རྣམས་རི་མོའི་ལམ་ནས་མཚོན་པ་ནི་ལུགས་དང་མཐུན་པ་ཞིག་རེད་ལ་སྣང་ཚུལ་འདི་ནི་མི་རིགས་གང་ཞིག་ཡིན་ཀྱང་ཡི་གེ་མ་བྱུང་གོང་གི་སྤྱི་ཚོགས་སུ་འབྱུང་སྲིད་པ་ཡིན། དེས་ན་རླུང་རྟའི་ནང་དོན་ནི་གདོད་མའི་བོད་ཀྱི་མེས་པོ་རྣམས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་གྲུབ་ལུགས་ལ་ངོས་འཛིན་བྱས་པའི་རིག་པ་རི་མོའི་ལམ་ནས་མཚོན་པ་ཞིག་སྟེ། རང་རེའི་མེས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བྱུང་གི་སྣང་ཚུལ་མི་མངོན་པའི་བྱེད་པོ་ཡོད་པར་འཛིན་པ་ནས་འཇིག་རྟེན་རྫས་ཀྱིས་གྲུབ་པར་ངོ་ཤེས་པའི་བར་གྱི་བརྒྱུད་རིམ་ནི་དུས་ཡུན་ཧ་ཅང་རིང་པོ་ཞིག་དང་འཇིག་རྟེན་ལྟ་ཚུལ་ཐད་ཀྱི་གྲུབ་འབྲས་རླབས་པོ་ཆེ་ཞིག་རེད། ལྟ་བ་འདི་གཅིག་གྱུར་མ་བྱུང་གོང་དུ་བོད་ཀྱི་མེས་པོ་རྣམས་འཇིག་རྟེན་ཁམས་སྤྱི་དང་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་རང་ཉིད་བཅས་ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་རིམ་མང་པོ་ཞིག་བརྒྱུད་ཡོད་པ་ནི་སྨྲ་མི་དགོས་པ་ཞིག་རེད། དེ་ཡང་《ཞང་བོད་ལོ་རྒྱུས་ཏི་སིའི་འོད་》 “ཆེས་རྙིང་མའི་རི་མོ་དེ་ཚོ་ནི་ཡ་ཐོག་གི་མི་རྒྱུད་ཚོས་སྐྱེས་བུ་དང་དེ་འབྲེལ་གྱི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་རང་བཞིན་གྱི་ནུས་ཤུགས་ཇི་ལྟར་ཡོད་པའི་བརྡ་མཚོན་དུ་རི་མོ་དེ་རིགས་བཀོད་པ་ཞིག་ཡིན་པའང་ཤིན་ཏུ་ནས་ཀྱང་སྲིད་པ་ཡིན། ”ཞེས་འབྱུང་ལ། 《སྒྱུ་རྩལ་སྣང་ཚུལ་གྱི་བརྡ་མཚོན་》ཞེས་པ་ལས། “མིའི་རིགས་ཀྱི་གདོད་མའི་དུས་ཀྱི་རི་མོའི་འཕེལ་རིམ་ནི་བྱིས་པས་རི་མོ་འབྲི་བའི་གོ་རིམ་གསུམ་དང་ཆ་འདྲ་བར་བཤད་པ་སྟེ་མཚོན་དོན་ཅི་ཡང་མེད་པར་གང་བྱུང་དུ་འབྲི་བ་དང་དོན་མཚོན་པ་གཙོར་བྱེད་པ། དངོས་མཚོན་ལ་འཇུག་པ་བཅས་ཀྱི་གོ་རིམ་ཞིག་བརྒྱུད་ཡོད་”པར་འདོད། དེ་ལྟར་ན་《རླུང་རྟ》ནི་དུས་རིམ་བར་མ་དེའི་རིགས་སུ་གཏོགས་པས། རྡོ་ཆས་གསར་མའི་འགོ་དང་ཡང་ན་རྡོ་ཆས་རྙིང་མའི་མཇུག་ཙམ་གྱི་བགྲང་བྱ་སྟོང་ཕྲག་དུ་མའི་ནང་བོད་ཀྱི་མེས་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ས་གཞིའི་ངོས་དང་བྲག་རིའི་ལྡེབས། འཚོ་བའི་ཉེར་སྤྱད་སོགས་ཀྱི་སྟེང་དུ་རིས་དབྱིབས་སྟབས་བདེ་སྣ་ཚོགས་བཀོད་པ་ནས་རིམ་བཞིན་གོང་འཕེལ་བྱུང་ཞིང་། རྡོ་ཆས་གསར་མའི་དཀྱིལ་ཙམ་ན་བརྗོད་བྱ་དང་མཚོན་རྩལ་གང་ཅིའི་ཐད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་སུ་ཕྱིན་ཡོད་པ་ནི་གནའ་རྫས་དེ་དག་གི་དབྱིབས་རྣམ་ཁ་དོག་སོགས་ལས་ཤེས་ཐུབ་ལ། བོད་ཀྱི་དམངས་ཁྲོད་དུ་གྲགས་ཆེ་བའི་ངག་རྒྱུན་དང་ 《སྲིད་པ་ཆགས་གླུ》སོགས་ལས་ཀྱང་《རླུང་རྟ》ལས་བསྟན་པའི་ལྟ་བ་འདི་འཐུས་ཚང་དུ་མ་གྱུར་གོང་གི་དུས་ཡུན་རིང་པོའི་ནང་བོད་ཀྱི་མེས་པོ་རྣམས་འཇིག་རྟེན་ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་པའི་འཕེལ་རིམ་དང་། ཤེས་འདོད་ཀྱི་འདུན་པ་དྲག་པོ་དེ་མཐོང་ཐུབ། 《རླུང་རྟ》ལས་བསྟན་པའི་འཇིག་རྟེན་ཁམས་ནི་འབྱུང་ལྔས་གྲུབ་པར་འདོད་པའི་ལྟ་སྟངས་འདིས་རྗེས་སུ་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་གཞུང་ལུགས་འཐུས་ཚང་དུ་འགྲུབ་པར་ནུས་པ་གལ་ཆེན་ཐོན་ཡོད་པའང་ཤེས་ཐུབ། དེ་ཡང་《ཞང་བོད་གནའ་རབས་ལོ་རྒྱུས་ནོར་བུའི་མེ་ལོང་》ལས། བགྲང་བྱ་སུམ་སྟོང་བརྒྱད་བརྒྱ་བཞི་བཅུ་ཞེ་ལྔའི་གོང་ཙམ་ན་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མི་བོ་ཆེ་འཁྲུངས་ཤིང་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བསྟན་པའི་དབུ་བརྩམས་པར་བཤད། འདི་ནི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཚད་མཐོན་པོར་སླེབས་པའི་རྟགས་མཚན་ཞིག་ཡིན་ལ། བོད་མིའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་འཇིག་རྟེན་ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་སྟངས་ཀྱི་ཚན་རིག་འཐུས་ཚང་དུ་གྲུབ་པའི་དུས་ཀྱང་རེད།\n《བོད་ཀྱི་སློབ་གསོའི་མདུན་ལམ》ལས“གནའ་བོའི་བོན་ལུགས་ཀྱིས་གནའ་སྔ་མོའི་དུས་ཀྱི་རིག་གནས་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་དང་དག་ཐེར་བྱས་ཏེ་འཐུས་ཚང་དུ་བསྒྱུར་བ་རེད། ”ཅེས་དང་། དགེ་རྒན་ཆེན་མོ་བསྟན་པ་རབ་བརྟན་གྱིས་“ལོ་རྒྱུས་རིང་ཤོས་དང་མི་རིགས་ཀྱི་བསམ་པའི་མཚོན་དོན་ཟབ་ཤོས། སྤྱོད་སྒོ་རྒྱ་ཆེ་ཤོསཡིན་པའི་དར་ལྕོག་གི་རླུང་རྟའི་རྒྱན་རིས་ལ་མཚོན་ན། དེ་ནི་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མི་བོ་ཆེ་ཁྲུངས་པ་དང་བོན་གྱི་བསྟན་པ་དར་བའི་རྗེས་སུ་རིམ་བཞིན་ཁྱབ་སྤེལ་དུ་སོང་ཞིང་། མ་མཐར་ཡང་ལོ་ངོ་སུམ་སྟོང་ལྷག་གི་ལོ་རྒྱུས་ལྡན་ཡོད། ”ཅེས《བོད་ལྗོངས་སྒྱུ་རྩལ་ཞིབ་འཇུག་》(2001ལོའི་དེབ་དང་པོ་) ན་གསལ། 《བོད་ཀྱི་དམངས་སྲོལ་གཅེས་བཏུས་》ཞེས་པ་ལས་རླུང་རྟའི་རི་མོ་དེ་ནི་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོའིསྐབས་སུ་བོན་ཤེས་པ་ཅན་བཅུ་གཉིས་ལས་མགོན་ཤེས་ལྷ་བོན་གྱིས་སྲོལ་བཏོད་པར་ཁ་ཚོན་བཅད་འདུག་ལ། ཡང་རྩོམ་ཡིག་དེ་ཉིད་དུ་ཡར་འབྱུང་བའི་ནུས་ཤུགས་ཀྱི་མཚོན་བྱེད་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་གཟུགས་སུ་བཀོད་པའི་ལུགས་འདི་ནི་ལོ་གྲངས་བཞི་སྟོང་གོང་གི་མི་ཚོའི་བསམ་ཕྱོགས་དང་ལྟ་ཕྱོགས་ཤིག་ཡིན་”ཞེས་བཤད་ཡོད། དེ་ལྟར་ན་བོད་རྒྱལ་ཐོག་མར་གྲགས་པའི་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་ནི《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དོན་ཆེན་རེའུ་མིག》ལས་སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་ལོ་126པར་ཁྲི་ལ་འཁོད། འགའ་ཞིག་ཏུ་སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་414ལོ་ཡིན་ཟེར་བ་སོགས་བཤད་སྲོལ་མང་ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟར་ན་ད་ལྟའི་བར་ལོ་ཉིས་སྟོང་བཞི་བརྒྱ་ཡས་མས་ལས་ཕྱིན་མེད་པས་ལོ་བཞི་སྟོང་གོང་ཞེས་པ་དང་འགལ་ལོ། ། དེ་ཡང་《ཏི་སིའི་འོད་》ལས། “གནའ་བོའི་བོན་ལུགས་སུ་འབྱུང་བའི་ཁམས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་སའི་མཚོན་རྟགས་སུ་སེང་གེ་དང་ཆུའི་མཚོན་རྟགས་སུ་འབྲུགམེའི་མཚོན་རྟགས་སུ་ཁྱུང་། རླུང་གི་མཚོན་རྟགས་སུ་སྟག་གི་གཟུགས་རྣམས་བཀོད་སྲོལ་བྱུང་ཞིང་། ཚུལ་དེ་དུས་རིམ་གོང་མ་ནས་བཟུང་བོན་ལུགས་ཀྱི་ཚོགས་འགའི་ཁོངས་སུ་ཆུད་ཅིང་། དུས་རིམ་བར་མ་དང་འོག་མའི་ནང་སྔར་རྒྱུན་མུ་མཐུད་ནས་དར་བ་མ་ཟད་བོད་མི་ཚོས་དེང་དུས་སུ་བེད་སྤྱོད་བྱེད་བཞིན་པའི་རླུང་རྟ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན། ”ཞེས་བསྟན་ཡོད། དེས་ན་གོང་གི་བཤད་ཚུལ་འདི་རྣམས་བསྡོམས་དེ་བལྟས་ཚེ་བརྩམས་ཆོས་འདི་བྱུང་སྟེ་མ་མཐར་ཡང་བགྲང་བྱ་བཞི་སྟོང་ཡས་མས་ཤིག་འདས་ཟིན་པས་བོད་ལུགས་དོན་མཚོན་རི་མོའི་བརྩམས་ཆོས་ཐོག་མའི་གྲས་ཡིན་པ་མ་ཟད། གདོད་མའི་དུས་ཀྱི་བོད་མིའི་འཇིག་རྟེན་ཤེས་རྟོགས་ཀྱི་ནུས་ཚུལ་དང་ཤེས་རིག་གི་སྣང་ཚུལ་ཧྲིལ་པོར་ཤེས་རྟོགས་བྱེད་པར་གཞལ་དུ་མེད་པའི་རིན་ཐང་ལྡན་པ་རེད། བརྩམས་ཆོས་འདིའི་མཚོན་དོན་ཐད་ནས་སེང་གེས་ས་མཚོན་ལ། འབྲུག་གིས་ཆུ་མཚོན། ཁྱུང་གིས་མེ་མཚོན། སྟག་གིས་རླུང་མཚོན། རྟས་ནམ་མཁའ་མཚོན་པ་སྟེ། རླུང་རྟའམ་ཀླུང་རྟ་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་བྱུང་སྟངས་དང་སེམས་ཅན་འདི་རྣམས་འབྱུང་བ་རེ་རེར་སྦྱོར་སྟངས་སོགས་ལ་མཁས་དབང་ནམ་མཁའི་ནོར་བུ་སོགས་ཀྱིས་མང་དུ་གསུངས་པས་འདིར་བསྐྱར་བཤད་བྱེད་དགོས་མེད་སྙམ། ཁྱུང་དང་གངས་སེང་སོགས་སེམས་ཅན་སྟོབས་ལྡན་དེ་དག་སྔ་མོའི་དུས་སུ་ཡོད་པར་གྲགས་མོད། དེང་དུས་སུ་མ་མཐོང་ཕྱིར་ན་མེད་པར་འདོད་མཁན་ཡང་མང་ངོ་། ། གང་ལྟར་ངག་རྒྱུན་དང་དམངས་གླུ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་གཞུང་རྣམས་སུ་མང་དུ་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ཡང་ངག་རྒྱུན་དུ་“་དུག་སྦྲུལ་མགོ་ཡི་ནོར་བུ་དེ། ། ལེན་ལ་ཁྱུང་གི་སྡེར་མོ་དགོས། ། ”ཞེས་དང་“བྱ་རྒྱལ་ཁྱུང་གིས་གཤོག་པ་རྐྱང་ཚེ་ཉི་མའི་འོད་ཀྱང་སྒྲིབ་”འགྲོ་བ་སོགས་ཀྱི་ཤོད་སྲོལ་ཡོད་པ་མ་ཟད། འབྲུག་དང་གངས་སེང་གཉིས་ཀྱི་སྐོར་ལའང་ངག་རྒྱུན་དུ་“གངས་སེང་གཉིད་ལ་ཡུར་བའི་དུས་སུ་གཡུ་འབྲུག་གིས་ངར་སྐད་སྒྲོགས་པས། གངས་སེང་དཀར་མོ་ཤིན་ཏུ་ཁྲོས་ཏེ་མཆོངས་ཐེངས་གཅིག་གིས་གཡུ་འབྲུག་སྤྲིན་རིམ་ནས་ས་ལ་འཕེན་པར་བྱེད་དོ་”ཞེས་པའི་ཤོད་སྲོལ་ཀྱང་ཡོད། བཤད་ཚུལ་འདི་དག་གི་སྟེང་ནས་ཀྱང་སྔ་མོའི་དུས་སུ་མི་རྣམས་སྟག་སེང་ཁྱུང་འབྲུག་སོགས་སེམས་ཅན་སྟོབས་ལྡན་རྣམས་ལ་དགའ་མོས་བྱེད་སྲོལ་ཡོད་པ་ཤེས་ཐུབ། གཞན་དེང་དུས་སུ་གཏུམ་འབྲུག་ཞེས་འགྲོ་བ་མི་མ་བྱུང་གོང་གི་དུས་ཡུན་ཧ་ཅང་རིང་མོའི་ནང་འཇིག་རྟེན་ལ་དབང་བསྒྱུར་བར་གྲགས་པའི་སེམས་ཅན་ཆེན་པོ་དེའི་རིགས་སུ་འདབ་ཆགས་ཀྱི་མེས་པོ་”རུ་གྲགས་པའི་བྱ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡོད་ལ། དེར་འདབ་ཆགས་རིགས་ཀྱི་གཤོག་སྒྲོ་དང་མཇུག་སྒྲོ་ལྡན་ལ་ཤིན་ཏུ་རྣོ་བའི་སོ་དང་ལྟོ་འགྲོའི་རིགས་ཀྱི་སྡེར་མོ་ཡང་ཡོད་པ་སོགས་ཀྱི་ཆ་ནས། བྱ་དེ་ནི་གཏུམ་འབྲུག་ཆུང་བའི་རིགས་ལས་འཕེལ་འགྱུར་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་པ་མ་ཟད། “གཏུམ་འབྲུག་གི་རིགས་རྣམས་ད་ལྟའི་དུས་སུའང་ཕལ་ཆེར་འདབ་ཆགས་ག་གེ་མོའི་རྣམ་པས་འཚོ་བཞིན་ཡོད་ངེས་ཡིན། ”ཞེས་《འཛམ་གླིང་ལོ་རྒྱུས་བསྡུས་གསལ་》དུ་བཤད་དོ། ། དེ་ལྟར་ན་འདབ་ཆགས་ཀྱི་མེས་པོ་དེ་འཚོ་བའི་དུས་ནི་ལོ་ངོ་དུང་ཕྱུར་གཅིག་དང་ས་ཡ་ལྔའི་གོང་དུ་ཡིན་པར་བཤད་ལ་འཛམ་གླིང་ཁྱོན་དུ་དེའི་འགྱུར་རྡོ་དྲུག་ཙམ་རྙེད་སོན་བྱུང་ཡོད། 1994ལོ་དང་1996ལོ་བཅས་ལ་རང་རྒྱལ་ལེའོ་ཉིང་ཞིང་ཆེན་ནས་རྙེད་པའི་འདབ་ཆགས་ཀྱི་འགྱུར་རྡོ་ལའང་གོང་གི་བྱ་ཆེན་པོ་དེ་དང་གཞི་མཚུངས་པའི་ཁྱད་ཆོས་ཀྱང་ལྡན་པས་གོང་གི་གནས་ཚུལ་དེ་དང་ཟུར་གྱི་འབྲེལ་བ་ཞིག་ཡོད་ཀྱང་སྲིད་སྙམ་མོ། །\n(1)འཇིག་རྟེན་གྱི་འབྱུང་ལྔའི་མཚོན་དོན་སེམས་ཅན་ལྔ་དག་གི་གཟུགས་སུ་བཀོད་དེ་བསྟན་པ་ནི་རང་ཅག་གི་མེས་པོ་གོང་མ་རྣམས་ཀྱིས་བགྲང་བྱ་སྟོང་ཕྲག་དུ་མའི་རིང་གི་སྤྱི་ཚོགས་ལག་ལེན་ཁྲོད་དུ་ཉམས་མྱོང་བསགས་པའི་འབྲས་བུ་ཞིག་སྟེ། སྔ་མོའི་དུས་སུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་སྣང་ཚུལ་རྣམས་ལ་མི་མངོན་པའི་བྱེད་པོ་ཡོད་པར་འདོད་པ་ནས་རིམ་གྱིས་འདིར་སྣང་གི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རྫས་འདུས་པ་ལས་གྲུབ་པའི་ལྟ་ཚུལ་བྱུང་བ་ནི་དུས་ཡུན་ཐུང་ཐུང་ཙམ་ལ་གྲུབ་པ་ཞིག་མ་ཡིན་ནོ། །\n(3)ལྟ་ཚུལ་འདི་རི་མོར་བཀོད་པ་ནི་གཡུང་དྲུང་བོན་བསྟན་མ་བྱུང་གོང་ཙམ་གྱི་དུས་ཤིག་ཅེས་ཀྱང་ཡིན་ངེས་ཤིང་གཤེན་བསྟན་རྒྱ་ཆེར་དར་བར་བསྟུན་ནས་ལྟ་ཚུལ་འདིར་གོང་འཕེལ་ཆེན་པོ་བྱུང་སྟེ་གསོ་བ་རིག་པ་དང་གནམ་རིག་སྐར་རྩིས་ཚད་མ་རིག་པ་སོགས་ཀྱི་རིག་གཞུང་འཐུས་ཚང་དུ་འགྲོ་བར་ཕན་ནུས་ཆེན་པོ་ཐོན་ཡོད་པ་མ་ཟད། བོད་ཀྱི་རིག་གནས་འདུ་ཤེས་འགྲུབ་པའི་རྩ་བའི་གཞུང་ལུགས་སུ་གྱུར་ཅིང་། གཤེན་བསྟན་རིག་གནས་རྒྱ་ཆེར་དར་བ་ཡང་ཚན་རིག་གི་ལྟ་བ་འདི་འདྲ་ཡོད་པའི་དབང་གིས་ཡིན་ལ། བོད་མིའི་འཇིག་རྟེན་ལྟ་བའི་ཐུན་མོང་དུ་གྱུར་པའི་རྨང་གཞི་ཡང་རིག་པ་འདིར་ཁ་བྲལ་ཐབས་མེད་པ་ཡིན། ལོ་ངོ་སྟོང་ཕྲག་དུ་མའི་ནང་བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ལོ་རྒྱུས་ལ་འགྱུར་ལྡོག་ཅི་འདྲ་བྱུང་ཡང་ཤེས་རིག་གི་རྩ་བའི་འདུ་ཤེས་ལ་གྱུར་པའི་འབྱུང་ལྔའི་གོ་རྟོགས་སམ་འཇིག་རྟེན་ལྟ་བ་འདི་ད་ལྟའི་བར་གནས་ཡོད། ལར་གདོད་མའི་དུས་ཀྱི་《རླུང་རྟ་》ནི་ཤེས་རིག་རྒྱུད་སྤེལ་གྱི་ཆེད་དུ་གསར་གཏོད་བྱས་ཤིང་། ད་ལྟའི་《རླུང་རྟ་》ནི་སྲོལ་རྒྱུན་དར་སྤེལ་དང་སྨོན་འདུན་མཚོན་བྱེད་ཅིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད་ཀྱང་། བརྗོད་བྱའི་ཁྱད་ཆོས་ལ་རྩ་བའི་ཆ་ནས་འགྱུར་ལྡོག་ཆེན་པོ་རང་མེད་དོ། ། དེ་ཡང་སྣོད་བཅུད་གང་ཡང་འབྱུང་ལྔའི་འདུས་བྱས་སུ་གྲུབ་པས་ན་འབྱུང་བ་མཐུན་གནས་ཡོང་རྒྱུ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཀུན་ལ་སྨན་པའི་རྒྱུ་གཙོ་བོ་དེ་ཡིན་ལ་འབྱུང་བ་འཁྲུག་པར་གྱུར་ཚེ་སྣོད་བཅུད་གང་ལའང་འཚེ་བ་ཆེན་པོ་ཡོང་ངེས་པའི་གནས་ལུགས་འདི་སྔ་མོ་ནས་རྟོགས་ཡོད་པའི་དབང་གིས་ད་གཟོད་བོད་མི་རྣམས་ལ་ཞི་བདེར་དགའ་བའི་གཤིས་ཀ་འདི་བྱུང་བ་རེད་དོ། །\n2. དམག་དོན་བརྗོད་བྱར་འཛིན་པའི་《མི་མཐུན་གཡུལ་རྒྱལ་》 དེ་ཡང་དམག་འཁྲུག་ནི་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་འགྱུར་ལོ་རྒྱུས་ཁྲོད་ཀྱི་བརྗོད་བྱ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་ལ། དེར་ལོ་རྒྱུས་ཡུན་རིང་ཞིང་འགྲོ་བ་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་གོང་འཕེལ་ལ་བསམ་བློའི་ཆ་ནས་སྐུལ་ཤུགས་ཆེན་པོ་ཐོན་ཡོད། མི་རྣམས་ལག་ཆ་བེད་སྤྱོད་ཤེས་པ་ནས་ཐོན་སྐྱེད་ནུས་ཤུགས་རིམ་གྱིས་གོང་མཐོར་ཕྱིན་ཅིང་མཐར་གྲལ་རིམ་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཤར་བའི་བར། འཚོ་གནས་ཀྱི་ཆེད་དུ་དང་ཐོག་ལག་ཆ་སྤྱད་དེ་རི་དྭགས་རྔོན་པ་ནས་རིམ་གྱིས་མི་དང་མིའི་བར་འཐབ་རྩོད་བྱུང་བ་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཅིག་ཏུ་གྲུབ། སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་བགྲང་བྱ2300ཙམ་ན་ཧོང་ཏེ་དང་(皇帝 )ཡན་ཏེ་(炎帝 )དམག་བརྒྱབ་པས་ཧོང་ཏེ་རྒྱལ་ཅིང་ཧྭ་ཤ་(华夏)མི་རིགས་གཅིག་གྱུར་བྱས་ཞེས་པའི་ཤོད་སྲོལ་དེས་རང་རྒྱལ་རྒྱ་མི་རིགས་ཀྱི་དམག་འཁྲུག་གི་ལོ་རྒྱུས་བསྟན་ཅིང་། སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་ལོ་1792ཙམ་ན་ད་ལྟའི་དབྱི་ལང་(伊朗) གི་རྒྱལ་ས་པ་ཀི་ཏའི་ལྷོར་གནས་པའི་པ་པེ་ལོན་ཏུ་རྒྱལ་རབས་དྲུག་པ་སྟེ་ཧན་མོ་ལ་པེ་(汉谟拉比)རྒྱལ་སར་བཀོད་ཅིང་འཛམ་གླིང་སྟེང་ཆེས་སྔ་བའི་ཁྲིམས་གཞུང་བཟོས་ཤིང་། ཁྲིམས་གཞུང་དེའི་ཁྱད་ཆོས་གཙོ་བོ་ནི་ “དགྲ་ལ་དགྲ་ལན་རྩོད་དགོས་པའི་གནས་ལུགས་” བསྟན་པ་རེད། དེས་ན་རང་རེའི་བོད་ལའང་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་མ་བྱུང་གོང་གི་དུས་ཡུན་རིང་མོའི་ནང་རྒྱལ་ཕྲན་བཅུ་གཉིས་དང་སིལ་མ་བཞི་བཅུ་སོགས་རྒྱལ་རབས་མང་པོ་ཞིག་བྱུང་ཡོད་ལ། ལྷག་པར་དུ་དབང་མཛད་བཅུ་སོགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སུ་མཚོན་ཆའི་རིགས་མང་པོ་ཐོན་ཡོད་པ་དང་། དབང་མཛད་རེ་རེའི་ཁྱད་ཆོས་ཀྱང་གཙོ་བོ་མཚོན་ཆ་དང་མཁར་གྱི་སྟེང་ནས་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད་པས་བོད་ཀྱི་དམག་འཁྲུག་གི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱང་གྲལ་རིམ་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་སྟོད་ཙམ་དུ་ཁེལ་བ་ནི་རིག་པས་དཔྱད་ན་ཤེས་སོ། ། བོད་ཀྱི་མེས་པོ་རྣམས་ཀྱིས་དུས་ཡུན་རིང་པོའི་དམག་འཁྲུག་གི་ཉམས་མྱོང་བསགས་པའི་འབྲས་བུར་《མི་མཐུན་གཡུལ་རྒྱལ་》ཞེས་པའི་བརྩམས་ཆོས་གྲགས་ཅན་འདི་ལྟ་བུ་བྱུང་བའང་ལུགས་དང་མཐུན་པ་ཞིག་རེད། གཞན་དུ་ན་ཡི་གེ་མ་བྱུང་གོང་དུ་མི་རྣམས་ཀྱིས་བསམ་ཚུལ་རྣམས་རི་མོར་བཅོལ་བ་འདི་ནི་འཛམ་གླིང་མི་རིགས་སྤྱིའི་ཁྱད་ཆོས་ཤིག་ཀྱང་རེད། དེ་ན་བརྩམས་ཆོས་འདིའང་《རླུང་རྟ་》དང་མཚུངས་པར་བོད་ཀྱི་དོན་མཚོན་རི་མོའི་བརྩམས་ཆོས་སྔ་གྲས་སུ་གཏོགས་པ་ཡིན་ལ། སྤྱི་ལོ་སྔོན་གྱི་དུས་རབས་དྲུག་པའི་མཇུག་ཙམ་དུ་བྱུང་བའི་རང་རྒྱལ་རྒྱ་རིགས་ཀྱི་《སོན་རྩིའི་དམག་གི་བསྟན་བཅོས་》ལས་ཧ་ཅང་གིས་བྱུང་སྔ་བ་ནི་སྨྲ་མི་དགོས་པ་ཞིག་རེད། ད་ལྟའི་ཚེ་ན་རིག་གནས་ཀྱི་སྣང་ཚུལ་གང་ཡང་ནང་བསྟན་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ལྟ་བའི་ལམ་ནས་འགྲེལ་བ་ནི་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ཁྱད་ཆོས་གཙོ་བོར་གྱུར་ཅིང་། དེས་མ་ཁྱབ་ས་མེད་པས་ཕྱིར་ན། ཡོངས་གྲགས་སུ་《མི་མཐུན་གཡུལ་རྒྱལ་》ནི་དགྲ་གཤེད་ཏུ་གྱུར་པའི་སྲོག་ཆགས་རིགས་གཉིས་གཞི་གཅིག་ཏུ་སྡེབས་ནས་མི་མཐུན་པ་མཐུན་པར་བྱེད་པའི་མཚོན་རྟགས་ཤིག་ཏུ་བཤད་པ་དང་། ཡང་ཁ་ཅིག་གིས་སྔོན་ལྷ་དང་ལྷ་མ་ཡིན་འཐབ་པས་ལྷ་རྣམས་ཕམ་སྟེ་ལྷའི་རྒྱལ་པོས་སངས་རྒྱས་ལ་ཞུས་པས། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་མི་མཐུན་གཡུལ་ལས་རྒྱལ་བའི་མཚན་མ་འདི་གསུངས་ཏེ་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱལ་མཚན་གྱི་རྩེར་བཀོད་པས་གཡུལ་ལས་རྒྱལ་བར་བཤད། (བཤད་ཚུལ་འདི་བན་བོན་གཉིས་ཆ་མཐུན་)བཤད་སྟངས་འདི་རྒྱལ་མཚན་རྩེ་མོའི་དཔུང་རྒྱན་ཞེས་པ་དེ་དང་ཆ་འདྲ་བ་ཙམ་ཡོད་ཀྱང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཕྱོགས་རིས་པའི་མཛད་པ་དེ་འདྲ་ནི་ཤིན་ཏུ་མི་འོས་པས་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་པར་འཛིན་དཀའ་མོད། གང་ལྟར་རི་མོ་རང་སྟེང་ནས་བསྟན་པའི་འགལ་འདུའི་སྐོར་གྱི་བརྗོད་དོན་དང་མི་མཐུན་གཡུལ་ལས་རྒྱལ་བའི་མཚན་མ་ཞེས་ཡོངས་སུ་གྲགས་པའི་ཐ་སྙད་བཅས་ལ་བསམ་གཞིགས་བྱས་ཚེ་བརྩམས་ཆོས་འདི་བྱུང་སྟེ་ད་ལྟའི་བར་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དུས་རིམ་ཧ་ཅང་མང་པོ་ཞིགབརྒྱུད་ཡོད་ཀྱང་རྩ་བའི་མཚོན་དོན་ལ་འགྱུར་བ་བྱུང་མེད་པར་འདོད། སྣང་ཚུལ་འདི་ནི་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ཐུན་མོང་མིན་པའི་ཁྱད་ཆོས་དང་ཡོངས་སུ་མཐུན་པ་ཞིག་སྟེ། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དབང་གིས་མི་ཡུལ་ལ་འཐབ་རྩོད་དྲག་པོ་ག་འདྲ་བྱུང་ཡང་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་སྒྱུ་རྩལ་བརྩམས་ཆོས་རྣམས་ནམ་ཡང་མི་རྣམས་ཀྱི་འཚོ་བ་དང་མི་འབྲལ་ཏེ། བེད་སྤྱོད་བྱེད་མཁན་འགྱུར་ཡང་བརྩམས་ཆོས་ཀྱི་རྩ་བའི་ནུས་པ་ནི་འགྱུར་མི་སྲིད་པ་ཞིག་རེད། དེས་ན་བརྩམས་ཆོས་འདི་《རླུང་རྟ་》ལས་ཅུང་ཕྱིས་སྲིད་ནའང་ཆེ་ཕྱོགས་ནས་གཞི་མཐུན་པའི་ཆ་ཡོད་དེ་གངས་སེང་དང་ཁྱུང་སོགས་གངས་ཅན་པ་རྣམས་ཀྱིས་དགའ་མོས་བྱེད་པའི་སྔ་མོའི་དུས་ཀྱི་སེམས་ཅན་སྟོབས་ལྡན་དེ་གགི་གཟུགས་སུ་བཀོད་དེ་“དམག་འཁྲུག་དུས་སྐབས་”ཀྱི་བསམ་བློ་མཚོན་པར་བྱས་ཡོད། དེ་ཡང་ཆོས་ལུགས་དར་བའི་དུས་སུ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་རྩ་ཆེན་དུ་བརྩི་ཞིང་དམག་དོན་དར་བའི་དུས་སུ་མཁར་བཙན་པོ་དང་མཚོན་སྐྱེན་པོ་སོགས་རྩ་ཆེན་དུ་བརྩི་བ་བཞིན། དབང་མཛད་དག་གི་དུས་ཙམ་ན་མཚོན་ཆ་དང་མཁར་རྫོང་རྣམས་རྒྱལ་པོའི་ཁྱད་ཆོས་གཙོ་བོར་བརྩི་སྲོལ་བྱུང་བ་རེད་ལ། དུས་དེ་ཙམ་ན་དམག་དོན་ཐད་ཀྱི་རིག་པ་རྣམས་རྩ་ཆེན་དུ་བགྲང་བའང་ཆོས་ཉིད་དང་མཐུན་པ་ཞིག་རེད། དེས་མ་ཟད་རང་བྱུང་གི་སྣང་ཚུལ་རྣམས་དཔེར་འདྲེན་པར་དགའ་བ་ནི་བོད་རིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རིག་པའི་ཁྱད་ཆོས་དང་ཀུན་ནས་མཐུན་ཅིང་། ལྟ་བ་འདི་ད་ལྟའི་བར་བོད་རིགས་རྣལ་མ་དག་གི་རྒྱུ་ལ་འཇགས་ཡོད་པ་ནི་མང་དུ་ཞུ་མི་དགོས་པ་ཞིག་རེད། དེ་ཡང་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་ལྟར་“དགྲ་གཤེད་དུ་གྱུར་པའི་སྲོག་ཆགས་རིགས་གཉིས་གཞི་གཅིག་ཏུ་བསྡེབས་ཏེ་མི་མཐུན་པ་མཐུན་པར་བྱེད་པའི་མཚན་མ་”ཞེས་པ་དེས་རྩ་བའི་ཆ་ནས་བརྩམས་ཆོས་འདིའི་མཚོན་དོན་གསལ་པོར་བསྟན་ཡོད་ཅིང་། དེ་ཡང་འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་པ་བཞིན་ཉ་དང་སྲམ་དགྲ་ཟླ་དང་། ཆུ་སྲིན་དང་དུང་དགྲ་ཟླ། གངས་སེང་དང་ཁྱུང་དགྲ་ཟླ་སྟེ་ལས་ལ་བཀོད་པའི་དགྲ་ཟླ་གཉིས་ཕུང་པོ་གཅིག་ཏུ་བསྒྱུར་ཅིང་ཁེ་ཕན་མི་གཅིག་པའི་ཕྱོགས་གཉིས་ཁེ་ཕན་གཅིག་ཅན་དུ་བསྒྱུར་བ་འདི་ནི་རིག་ལམ་བླ་ན་མེད་པ་ཞིག་མ་ཡིན་ནམ། 《སོན་རྩིའི་དམག་གི་བསྟན་བཅོས་》ཟེར་བ་དེ་ནི་གཞན་ཕྱོགས་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་རང་རྒྱལ་གཞན་ཕམ་གྱི་རིག་གཞུང་ཅིག་ཡིན་ལ། 《མི་མཐུན་གཡུལ་རྒྱལ་》གྱིས་མིའི་རིགས་ཀྱི་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་སྲོག་རྩ་ལ་བསམ་གཞིགས་བྱས་ཤིང་། མི་མཐུན་པ་ཐམས་ཅད་མཐུན་པར་བྱེད་པའི་མཐའ་མཇུག་གི་དམིགས་ཡུལ་དེ་བསྟན་པར་མ་ཟད། ཧ་ཅང་ཁ་གསལ་བའི་རི་མོའི་ཐབས་ལ་བརྟེན་དེ་བསྟན་ཡོད་པས། རྩ་བའི་ཆ་ནས་གོང་དུ་གླེང་ཟིན་པའི་བོད་མིའི་འཇིག་རྟེན་ལྟ་བ་དང་ཡང་ཁ་འབྲལ་ཐབས་མེད་པ་ཞིག་རེད་ལ་རྗེས་སུ་བོད་ཀྱི་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་གཅིག་གྱུར་ཡོང་བའི་བསམ་བློའི་རྨང་གཞི་ཞིག་ཀྱང་རེད་སྙམ། དེའི་དབང་གིས་བརྩམས་ཆོས་འདི་རྒྱལ་མཚན་གྱི་རྩེར་བཀོད་པའི་བྱེད་སྟངས་འདི་ནི་བརྩམས་ཆོས་ཀྱི་རྗོད་བྱེད་དང་འཚམས་པའི་མངོན་སྟངས་ཡག་ཤོས་དེ་ཡིན་པའང་ཤེས་སླ། དེ་ཡང་ཆེ་ཕྱོགས་ནས་འཛམ་གླིང་གི་དམག་འཁྲུག་དང་ཆུང་ཕྱོགས་ནས་མི་སྒེར་ཕན་ཚུན་བར་གྱི་རྩོད་པ་གང་ཡིན་ཀྱང་དེ་ལ་རྒྱུ་རྐྱེན་གཙོ་བོ་ཞིག་ཡོད་པ་ནི་ཕྱོགས་གཉིས་ཀྱི་ཁེ་ཕན་གཅིག་པ་དང་ལྟ་སྟངས་མི་འདྲ་བ་དེ་རེད། དེ་ལྟ་བུའི་གནས་ཚུལ་དེ་ཉ་དང་སྲམ་གཉིས་ལ་མཚོན་ན། སྲམ་གྱི་ཐད་ནས་ཉ་ནི་ཟས་ཞིམ་པོ་ཞིག་ལ་འཛིན་ཅིང་། ཉའི་ཐད་ནས་སྲམ་ནི་ལས་ཀྱི་བསྐོས་པའི་གཤེད་མར་འཛིན་ངེས་པས་ཁོ་གཉིས་འགྲིག་ཐབས་མེད་པ་ཞིག་རེད། འོན་ཀྱང་ཁོ་གཉིས་ལ་གཅིག་མཐུན་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ཤིག་མཆིས་པ་ནི་འཚོ་གནས་ཀྱི་གནད་དོན་དེ་རེད། དེའི་དབང་གིས་བརྩམས་ཆོས་ཁྲོད་ཉ་དང་སྲམ་གཉིས་གཞི་གཅིག་ཏུ་བསྡེབས་ཤིང་སྲམ་གྱི་མགོ་བོ་ཅན་དུ་སྦྱར་བས་མཚོན་སྟངས་འོས་ཤིང་འཚམས་པ་སྟེ། གལ་སྲིད་ཉ་ཡིས་ལུས་ལ་སྲམ་གྱི་མགོ་བོ་ཅན་དུ་སྦྱར་ཚེ་སྲམ་གྱི་ཉ་བཟའ་བ་འགོག་པར་མི་ནུས་ཤིང་ཉ་ཡིས་སྲམ་མི་བཟའ་བའི་ཆ་ནས་མཚོན་ནུས་སོ། ། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་དུ་དམག་འཁྲུག་ཆེས་མང་བའི་དུས་རིམ་ནི་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོའི་གོང་གི་རྒྱལ་ཕྲན་མང་པོ་ཁ་ཐོར་དུ་གནས་པའི་དུས་དེ་ཡིན་ལ། དུས་དེར་བོད་ཀྱི་“དམག་འཁྲུག་གི་དུས་སྐབས་”ཞེས་བརྗོད་ཀྱང་མི་འགྲིག་པ་མེད་སྙམ། དེ་ཡང་དམག་འཁྲུག་དང་མཉམ་དུ་བྱུང་བ་ནི་ཕན་ཚུན་བར་འདུམ་བྱེད་པའི་སྣང་ཚུལ་དེ་རེད། དེ་འདྲ་ཡིན་དུས། དམག་འཁྲུག་གི་རིག་གཞུང་འདི་ཕལ་ཆེར་དུས་རིམ་དེར་བྱུང་བ་ནི་དོན་གྱིས་གྲུབ་འདུག་ལ། རི་མོར་བཀོད་པའི་བྱེད་སྟངས་ནི་ཕལ་ཆེར་སྐབས་དེར་གཡུལ་ལས་རྒྱལ་མཁན་གྱི་རྒྱལ་པོ་གང་ཞིག་གི་མཛད་རྗེས་བསྒྲགས་ཕྱིར་དར་ཆའི་སྟེང་དུ་བྲིས་དེ་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན་ངེས་ཤིང་། “གཡུལ་ལས་རྒྱལ་བའི་མཚན་མ”ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱང་རིམ་བཞིན་དར་བར་མངོན་ནོ། ། རྗེས་སུ་ཆོས་ལུགས་རྒྱ་ཆེར་དར་བ་དང་དམག་འཁྲུག་ཉུང་དུ་ཕྱིན་པའི་ཚེ་ན་རི་མོ་འདིར་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་འགྲེལ་བརྒྱབ་ཅིང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བསྟན་པར་བཤད་པ་ཡང་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ཁྱད་ཆོས་དང་མཐུན་པ་ཡིན། མདོར་ན་མིའི་རིགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་དམག་འཁྲུག་ནི་བརྒྱུད་རིམ་ཞིག་ཡིན་པ་ལས་མཐའ་མཇུག་གི་འབྲས་བུ་གཏན་ནས་མ་ཡིན། དེས་ན་དབུགས་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཅན་གང་ཞིག་ཡིན་ཀྱང་འཐབ་རྩོད་བྱེད་པའི་དམིགས་ཡུལ་ནི་རང་ལ་བདེ་བ་ཐོབ་པའི་ཆེད་དུ་ཡིན་ལ་རྒྱུ་རྐྱེན་ནི་འཐབ་རྩོད་བྱུང་བའི་ཁེ་ཕན་དང་ལྟ་བ་མི་གཅིག་པའི་དབང་གིས་རེད། མི་སྒེར་ལ་མཚོན་ནའང་འཇིག་རྟེན་གྱི་བྱ་གཞག་ཁྲོད་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་དགོས་པར་བདག་གཞན་མཉམ་བརྗེས་ཀྱི་རིག་པ་འདི་ལས་ལེགས་པའི་ཐབས་ཅི་ཡང་མེད་དོ། ། དེས་ན་《མི་མཐུན་ཕྱོགས་ལས་རྒྱལ་བའི་མཚན་མ་》ཞེས་པའི་བརྩམས་ཆོས་འདིས་མཐའ་མཇུག་གི་རྒྱལ་ཁ་ལེན་པའི་ཐབས་ཤེས་དེ་བསྟན་ཡོད་དོ། །\n3. མཛེས་དཔྱོད་འདུ་ཤེས་བརྗོད་བྱར་འཛིན་པའི་《བཀྲ་ཤིས་རྟགས་བརྒྱད་》 《བཀྲ་ཤིས་རྟགས་བརྒྱད》ནི་བོད་རིགས་རྣམས་དགའ་ཤོས་དང་དོན་མཚོན་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་གསལ་ཤོས་ཀྱི་བོད་ཀྱི་རི་མོའི་བརྩམས་ཆོས་གྲགས་ཅན་ཞིག་རེད། རོ་མོ་འདིའི་སྐོར་ལ་ད་ལྟའི་བར་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་ཆོས་རྣམས་ལས་འགྲེལ་པ་མང་པོ་ཞིག་མཐོང་ཐུབ་ཅིང་། བརྗོད་དོན་ཐད་ནས་ཀྱང་གཅིག་གྱུར་གྱི་བཤད་སྟངས་ཤིག་མཆིས་པ་ནི་བཀྲ་ཤིས་ཤིང་ལེགས་ཚོགས་འདྲེན་པའི་མཚན་མ་ཞེས་པ་དེ་རེད། རི་མོ་འདིའི་བྱུང་རིམ་ལོ་རྒྱུས་ལ་དང་པོའི་ཚེ་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཆོས་འཁོར་བསྐོར་སྐབས་མཆོད་པའི་ལྷ་མོ་རྣམས་ཀྱིས་རྟགས་འདི་རྣམས་ཕུལ་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཤིང་བཀྲ་ཤིས་པའི་རྟགས་བརྒྱད་དུ་བསྟན་པ་ནས་བརྒྱུད་པར་གྲགས། བཤད་ཚུལ་འདི་བན་བོན་གཉིས་ཀྱི་གཞུང་རྣམས་ཆ་མཐུན་ཅིང་བོད་མི་ཕལ་མོ་ཆེའི་རྒྱུད་ལའང་དེ་ལྟར་འཇགས་ཡོད་པ་ཡིན། སྣང་ཚུལ་འདི་བོད་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་ལོ་རྒྱུས་དང་ཧ་ཅང་འཚམས་ཀྱང་ཤེས་རིག་ལོ་རྒྱུས་ཧྲིལ་པོའི་ཐད་ནས་བལྟས་ཚེ་ཕྱོགས་རེ་བའི་སྣང་ཚུལ་གྱི་དབང་དུ་གྱུར་པར་མཐོང་སྟེ། 《མཛེས་དཔྱོད་རིག་པའི་》གཞུང་ལུགས་ལྟར་སྒྱུ་རྩལ་བརྩམས་ཆོས་ནི་མིའི་རིགས་ཀྱི་ཤེས་རིག་གི་བརྡ་རྟགས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དུས་སྐབས་ངེས་ཅན་ཞིག་ན་གནས་པའི་སྤྱི་ཚོགས་སྣང་ཚུལ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་བསམ་བློའི་འདུ་ཤེས་མཚོན་གྱི་ཡོད་པའི་ཆོས་ཉིད་ལྟར། གནད་དོན་མང་པོ་ཞིག་བརྩམས་ཆོས་རང་སྟེང་ན་གསལ་ཞིང་ཞིབ་འཇུག་གི་གནད་ཀྱང་དེ་ལ་བརྟེན་དགོས་པ་ཡིན། དཔེར་ན་བརྩམས་ཆོས་འདིའི་རྗོད་བྱེད་དུ་གྱུར་པའི་གདུགས་དང་དུང་། རྒྱལ་མཚན། འཁོར་ལོ། བུམ་པ། གསེར་ཉ། དཔལ་བེའུ། པདྨ་སོགས་ནི་འཚོ་བའི་ཁྲོད་ཀྱི་བྱ་དངོས་སམ་ཡོ་བྱད་འགའི་གཟུགས་བརྙན་འབའ་ཞིག་ཡིན་ལ། དེ་དག་ལ་མཚོན་དོན་ཁྱད་པར་ཅན་རེ་སྦྱར་བས་ད་བཟོད་བརྩམས་ཆོས་ཕུལ་བྱུང་འདི་གྲུབ་པ་རེད། གནད་དོན་ནི་དངོས་པོ་འདི་རྣམས་འབའ་ཞིག་ཅིའི་ཕྱིར་དོནམཚོན་རི་མོའི་རྗོད་བྱེད་དུ་གྱུར་ཅིང་རང་མཚན་པའི་བྱེད་ནུས་ཅི་འདྲ་ལྡན་པ་ཤེས་རྟོགས་བྱ་རྒྱུ་དེ་རེད། དེ་ཡང་《བཀྲ་ཤིས་རྟགས་བརྒྱད་》ཀྱི་སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་བར་གྱི་འབྲེལ་བ་དང་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་འདུ་ཤེས་བར་གྱི་འབྲེལ་བ་བཅསལ་བསམ་གཞིགས་དང་དབྱེ་ཞིབ་བྱས་ཚེ། དེ་ཡང་བཀྲ་ཤིས་པ་ནི་གང་ཟག་རང་བདག་ལ་མཚོན་ན་ལུས་སེམས་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཅི་ཡང་མེད་ཐོག་གང་བརྩམས་ལས་རྣམས་ཡིད་བཞིན་གྲུབ་པའི་སྣང་ལ་ཞིག་གམ། ཡང་ན་སྤྱི་ཚོགས་ལ་མཚོན་ན་འཐབ་འཁྲུག་དང་རྩོད་གླེང་སོགས་དང་བྲལ་ཞིང་རང་བྱུང་གནོད་འཚེའི་འཇིགས་པ་ཡང་མི་གནས་པའི་བདེ་སྐྱིད་རྫོགས་ལྡན་གྱི་དུས་དེ་ལྟ་བུ་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་པའི་སྨོན་འདུན་རང་བཞིན་གྱི་ཐ་སྙད་ཅིག་ཡིན་པས་ན《བཀྲ་ཤིས་རྟགས་བརྒྱད་》ཀྱིས་སྔ་མོའི་དུས་ཀྱི་མི་རྣམས་ཀྱི་མཛེས་འཛིན་ལྟ་བ་ཞིག་མཚོན་གྱི་ཡོད་པ་ནི་ཧ་ཅང་གསལ། ད་ལྟའི་བཤད་སྟངས་ལ་སྦྱར་ཚེ་དེ་ནི་གདོད་མའི་དུས་ཀྱི་བོད་མའི་མཛེས་དཔྱོད་ལྟ་བ་གྲུབ་པའི་ཚད་གཞི་གཙོ་བོ་རེད། མ་ཟད་རྟགས་མ་བརྒྱད་ཀྱིས་གྲུབ་པའི་ལྟ་བ་འདི་ཐོག་མ་ཉིད་ནས་ཡོད་པ་ཞིག་མ་ཡིན་པར་དེ་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དུས་ཡུན་རིང་པོའི་ནང་རིམ་གྱིས་ཅུང་འཐུས་ཚང་ཅན་དང་གཅིག་གྱུར་ཅན་དུ་གྲུབ་པ་ཞིག་ཡིན་པར་འདོད་དོ། ། དེ་ཡང་ཡ་ཐོག་གི་དུས་སུ་མི་རྣམས་ཀྱིས་ཤྭ་བ་དང་རྒོ་བ་སོགས་ཀྱི་ཤ་བཟའ་རུང་ཞིང་རྔོན་རྒྱག་བདེ་བའི་ཆ་ནས་མཛེས་པར་མཐོང་ཞིང་བྲག་ལྡེབས་དག་ལ་རི་མོར་འབྲི་བ་བཞིན། གོང་འཕེལ་དུ་འགྲོ་བ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཅིག་རེད། དེ་འདྲ་ཡིན་པའི་དབང་གིས་བོད་རྣམས་ཀྱིས་ཚན་རིག་ལག་རྩལ་ལས་བྱུང་བའི་འཁོར་ལོ་དང་དམག་འཁྲུག་དུས་རབས་སུ་བྱུང་བའི་རྒྱལ་མཚན་སོགས་མཛེས་པར་བརྩི་བ་ཡང་ལུགས་དང་མཐུན་པ་མ་ཟད། འཕེལ་འགྱུར་གྱི་དུས་རིམ་རང་བཞིན་ཡང་ངེས་ཅན་ལྡན་ཡོད། བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་སུ་ཆོས་ལུགས་རྒྱ་ཆེར་དར་བར་བརྟེན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་རྣམས་མང་དུ་བསྒྲགས་དགོས་པའི་ཚེ་ན་ཡང་མཛེས་དཔྱོད་ཀྱི་ཚད་གཞི་འདི་དག་དང་བྲལ་མེད་པ་མ་ཟད། ཚད་གཞི་འདི་ཉིད་ལ་བརྟེན་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་རྣམས་མཚོན་གྱི་ཡོད་པ་ནི་བསྟན་བཅོས་རྣམས་ལ་གཅིག་མཐུན་དུ་སྣང་། གཞན་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྒོ་གསུམ་གྱི་ཡོན་ཏན་མཚོན་པའི་མཚན་བཟང་སུམ་ཅུ་སོ་གཉིས་དང་དཔེ་བྱད་བརྒྱད་ཅུ་ཞེས་ཡོངས་སུ་གྲགས་པ་དེ་དང་བསྡུར་ཚེ《བཀྲ་ཤིས་རྟགས་བརྒྱད་》ལ་ཐུན་མོང་རང་བཞིན་དང་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ཀྱི་རྒྱུད་འཛིན་རང་བཞིན་ལྷག་པར་གསལ་བ་མ་ཟད། བོད་ཀྱི་དོན་མཚོན་རི་མོའི་སྒྱུ་རྩལ་ཁྱད་ཆོས་དང་ཡང་མཐུན་པ་རེད། 《གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བསྟན་འབྱུང་ཕྱོགས་བསྡུས་》ལས། “གཡུང་དྲུང་གསལ་སྨྲ་ཡོད་ཁམས་རྒྱུད་གསུངས་ཏེ། ། ལྷ་ལ་བོན་འཁོར་བསྐོར་སྐབས་བཀྲ་ཤིས་ཀྱིས། ལྷ་མོ་པདྨའི་མེ་ཏོག་པདྨའི་མདངས། ། ཕུལ་ཏེ་གདན་ལ་པདྨའི་བཀྲ་ཤིས་གསོལ། ། ”ཞེས་པ་དང་། 《བཀྲ་ཤིས་བརྩེགས་པའི་མདོ་》ལས། “ལྗགས་ལ་བཀྲ་ཤིས་པད་མོ་ལོ་འདབ་རྒྱས། ། ”ཞེས་པ་ལྟ་བུ་བཤད་ཚུལ་ཅུང་ཙམ་མི་འདྲ་བའི་ཆ་ཡོད་ཀྱང་རྩ་བའི་མཚོན་དོན་ཐད་འགལ་བ་མེད་པ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་དབུ་ལ་གདུགས་དང་སྤྱན་ལ་གསེར་ཉ། མགུལ་ལ་བུམ་པ་དང་ཐུགས་ལ་དཔལ་བེའུ། སྐུ་ལ་རྒྱལ་མཚན་དང་ཞབས་ལ་འཁོར་ལོ། ལྗགས་ལ་པདྨ་དང་གསུང་ལ་དུང་དཀར་བཅས་ཀྱིས་མཚོན་པ་ཡིན། པདྨ་ལ་མཚོན་ན། མཚོན་བྱ་གང་ཞིག་ཡིན་ཀྱང་པདྨའི་དྭངས་གཙང་གི་རང་བཞིན་ལ་འགྱུར་བ་ཅི་ཡང་མེད་པས་མཚོན་ནོ། ། དེ་ཡང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གྲལ་རིམ་ཅི་ལྟར་འགྱུར་ཡང་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་རྩ་བའི་རིན་ཐང་འགྱུར་མི་སྲིད་པའི་ཆོས་ཉིད་ལྟར་བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་སུ་བོན་དར་བའི་ཚེ་བོན་གྱི་《བཀྲ་ཤིས་རྟགས་བརྒྱད་》དང་ཆོས་དར་བའི་དུས་སུ་ཆོས་ཀྱི《 བཀྲ་ཤིས་རྟགས་བརྒྱད་》གང་ལྟར་ཡང་སྔ་མོའི་དུས་ཀྱི་མཛེས་པའི་མཚོན་བྱེད་ཅིག་ནས་བརྒྱུད་དེ་རིམ་གྱིས་མཛེས་པའི་ཚད་གཞི་ཞིག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་ཧ་ཅང་གསལ། དེས་ན་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་འགྲེལ་སྟངས་ཆོས་ལུགས་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཤན་ཞུགས་ཅུང་ཆེ་བ་བདེན་ཡང་རྩ་བའི་ཆ་ནས་མི་འགལ་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་གདུགས་ནི་འགྲོ་ཀུན་ཉོན་མོངས་ཀྱི་ཚ་གདུང་སེལ་ཞིང་ཚོགས་གཉིས་རྫོགས་པའི་རང་མཚན་མངོན་པའི་མཚོན་རྟགས་སུ་བཤད་པ་དང་། འཚོ་བའི་ཁྲོད་གདུགས་ནི་ཚ་བའི་ཟེར་དངཆར་པའི་བརླན་འགོག་བྱེད་ཀྱི་ཡོ་བྱད་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་པ་མ་ཟད། འགྲོ་བ་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་སུ་ཁང་པ་བྱུང་བའི་སྔོན་འགྲོའི་ཤེས་རབ་ཀྱང་ཡིན་ན་མཛེས་པའི་རྟགས་མཚན་ཞིག་ཡིན་པ་ནི་སྨྲ་མེད་དེ། སྤྲ་མི་རྣམས་ཉི་ཟེར་འགོག་ཕྱིར་མགོ་ལ་ཤིང་ལོ་འགེབ་པ་ནས་བླ་དཔོན་རྣམས་མགོ་ལ་དབང་ཐང་མཚོན་ཕྱིར་རིན་པོ་ཆེའི་གདུགས་ཤར་བའི་བར་ཡོ་བྱད་ཀྱི་ཕན་ནུས་ནི་མ་ཉམས་པར་གནས་པ་འདིའོ། ། ། འཁོར་ལོ་ནི་ཕ་རོལ་མུ་སྟེགས་པ་སོགས་ལོག་ལྟ་ཅན་རྣམས་ཟིལ་གྱིས་མནོན་ཅིང་ཤིང་རྟ་ལ་བརྟེན་ན་གང་བསམ་པའི་ཡུལ་དུ་འགྲོ་ནུས་ཤིང་དཔལ་དང་ལོངས་སྤྱོད་སྙན་གྲགས་དང་བཅས་པ་སྐྱེད་ནུས་པའི་ཆ་ནས་ཞབས་ལ་འཁོར་ལོས་མཚན་པ་སྟེ། འདི་ནི་མིའི་རིགས་ཀྱི་བླ་ན་མེད་པའི་གསར་གཏོད་ཆེན་པོ་ཞིག་དང་འཁོར་ལོའི་ནུས་པས་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་དབང་དུ་སྒྱུར་བ་འདི་བཞིན་ཀུན་ལ་མཁྱེན་གསལ་དང་། སྔ་མོའི་དུས་སུ་དམག་གི་དཔུང་ཚོགས་ཡན་ལག་བཞི་ལྡན་ཞེས་པའི་ཡ་གྱལ་ཏེཆབ་སྲིད་ཀྱི་རྒྱ་སྐྱེད་པར་མེད་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ན་མཛེས་པར་བརྩི་ཞིང་སྡང་དགྲ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཅིང་གང་བསམ་ཡུལ་ལ་སླེབས་པ། དཔལ་དང་ལོངས་སྤྱོད་སྙན་གྲགས་བཅས་སྐྱེད་ནུས་པ་སོགས་ཀྱི་དགེ་མཚན་ལྡན་པར་བཤད་པས་ཀྱང་ཤེས་ནུས་སོ། ། ། རྒྱལ་མཚན་ནི་བདུད་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་ཞིང་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཆ་ནས་སྐུའི་མཚོནརྟགས་སུ་བཀོད་པ་དང་། འཚོ་བའི་ཁྲོད་དུ་འཚོ་བ་སྐྱེལ་བའི་མ་རྩ་གཙོ་བོ་ནི་སོ་སོའི་ལུས་འདི་ཡིན་ལ་མ་རྩ་འདིར་སྐྱོན་བྱུང་ཚེ་གཞན་གང་ལའང་དོན་སྙིང་གིས་དབེན་པས་ན་ལུས་ནི་རྒྱལ་ཁ་ལེན་པའི་རྩ་བ་དང་དུག་གསུམ་སོགས་ཉོན་མོང་པའི་བདུད་ལས་རྒྱལ་བའི་ལུས་ནི་རྒྱལ་མཚན་བཞིན་བརྩི་བ་སྟེ། དཔལ་དང་འབྱོར་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་ངལ་རྩོལ་བརྒྱུད་དེ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་། རྒྱལ་མཚན་མཛེས་པར་འཛིན་པའི་སྟེང་ནས་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གནས་འབབ་གང་དེའི་གོང་དུ་དམག་འཁྲུག་གི་དུས་རིམ་ཞིག་བརྒྱུད་ཡོད་པ་ཡང་རྟོགས་ནུས་དེ། རྒྱལ་མཚན་ནི་གཡུལ་ལས་རྒྱལ་བའི་མཚན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། བུམ་པ་ནི་ཡོངས་གྲགས་སུ་གསེར་གྱི་བུམ་པ་འཆི་མེད་བདུད་རྩིའི་གང་བ། ཟད་མི་ཤེས་པའི་གཏེར་ཆེན་པོའི་བཅུད་ཀྱིས་སྐྱེས་རྒུ་ཐམས་ཅད་རང་རྒྱུད་སྨིན་གྲོལ་གྱི་ལམ་དུ་འགོད་པའམ་དབུལ་པོའི་མིང་ཡང་མེད་པར་འདོད་རྒུ་ཐམས་ཅད་འབད་མེད་དུ་འཇོ་བའི་གཏེར་ཆེན་པོ་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་མགུལ་གྱི་མཚོན་རྟགས་སུ་བཀོད་པ་སྟེ། འཚོ་བའི་ཁྲོད་དོན་གྱི་གཏེར་ཆེན་པོ་གཉིས་མཆིས་པ་ནི་མི་དང་རང་བྱུང་ཁམས་ཡིན་ལ་དེ་གཉིས་ནི་ཡོན་ཏན་དང་རྒྱུ་འབྱོར་བའི་འདོད་རྒུ་འབྱུང་བའི་གཞི་མ་ཡིན་ལ། བུམ་པར་འཆི་མེད་བདུད་རྩིས་གང་བ་བཞིན་མི་ལ་ཡོན་ཏན་དང་སྣོད་ལ་གཏེར་གྱིས་གང་ཚེ་དབུལ་པོའི་མིང་ཡང་མེད་ངེས་པས་ན་མཁས་པའི་ངག་གི་ཡོན་ཏན་གྱི་མཛེས་པ་མཚོན་བྱེད་དུ་བཀོད་པ་ནི་ཧ་ཅང་དོན་ལ་གནས་པ་ཞིག་རེད། གསེར་ཉ་ནི་ཡོངས་གྲགས་སུ་ཐབས་ཤེས་ཟུང་འཇུག་གི་མཚོན་བྱེད་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱན་གྱི་མཚོན་བྱེད་དུ་བཤད། འཚོ་བའི་ཁྲོད་ཕོ་མོའི་བརྩེ་དུང་དང་ཕ་མ་བུ་ཕྲུག་གི་བརྩེ་དུང་། མི་ཕན་ཚུན་བར་གྱི་མཐུན་སྒྲིལ་སོགས་མཚོན་པ་སྟེ་བསམ་པའི་དཔལ་ཡོན་དར་བའི་རྨང་གཞིའང་ཡིན། སྤྱི་ཚོགས་རྣམ་པ་ག་འདྲ་ཞིག་ཏུ་སླེབས་ན་ཡང་བརྩེ་དུང་དང་མཐུན་སྒྲིལ་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་མཛེས་པ་མཚོན་བྱེད་ཅིག་དང་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ལེགས་ཆ་གཙོ་བོ་དེ་ཡིན་པས་ན་མཛེས་དཔྱོད་ཚད་གཞི་ཞིག་ཡིན་ལ། གཞན་དུ་ན་གསེར་ཉ་ཁ་སྤྲོད་ནི་གདོད་མའི་དུས་སུ་འཁྲིག་སྤྱོད་དད་མོས་ཀྱི་མཚོན་རྟགས་ཤིག་ཏུ་བརྩི་བའི་སྲོལ་རྒྱ་ཆེར་དར་ཡོད་དོ། དཔལ་བེའུ་ནི་ཡོངས་གྲགས་སུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལ་ཐོགས་པ་མི་མངའ་ཞིང་གཏིང་དཔག་པར་དཀའ་བའི་སྟོབས་བཅུའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་རང་གི་རྒྱུད་ལ་འཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཆ་ནས་ཐུགས་ཀྱི་མཚོན་རྟགས་སུ་བཤད་པ་དང་། འཚོ་བའི་ཁྲོད་དུ་རིག་པ་རྣོ་བ་དང་རང་རྒྱུད་དྲང་བའི་མཚོན་རྟགས་སུ་འདོད་དེ། སྔ་མོའི་དུས་སུ་ཇུ་ཐིག་ཞེས་ཐག་པའི་མདུད་པར་བརྟེན་ཏེ་མོ་རྩིས་རྒྱག་སྲོལ་གྱི་རིག་གནས་སོགས་ལ་མཁས་པས་ན་མཛེས་པའི་ཚད་ཅིག་ལ་འཛིན་གྱི་ཡོད་པར་འདོད་ཅིང་། དཔལ་བེའུ་རང་སྟེང་ནས་བལྟས་ཀྱང་རྣམ་པའི་ཆ་ལ་འགྱུར་བ་མང་ཡང་མཐའ་མཇུག་གི་ངོ་བོ་ནི་ཐག་པ་སྒོར་མོ་གཅིག་ལས་མ་འདས་པས་ན་མིའི་བློ་སྣ་དང་འདྲ་ལ་མི་ཚེ་དང་དེ་བས་ཀྱང་འདྲ་བར་མཐོང་བས་དཔྱད་རིན་ཆེ། སྔ་མོའི་དུས་སུ་ཇུ་ཐིག་གི་རྩིས་སོགས་ཀྱིས་ལེགས་ཉེས་བརྟག་པའི་མདུད་པའི་སྒྱུ་རྩལ་དེ་ནི་དཔལ་འབྱོར་འཕེལ་རིམ་ཁྲོད་ཀྱི་ནང་དོན་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་ལ་མཛེས་པར་མཐོང་བ་ནི་རྒྱུ་མཚན་དང་ལྡན་པ་ཞིག་རེད། 《ཞང་བོད་ལོ་རྒྱུས་ཏི་སིའི་འོད་》ལས། “ཇུ་ཐིག་གི་མོ་ཆས་སུ་ཐིག་གུ་རིང་ཐུང་དྲུག་ཡོད་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཐིག་སྣེ་ཟུང་རེ་ཉིས་གཤིབ་བྱས་པའི་རྩེར་མདུད་པ་རེ་བོར་བས་མདུད་པའི་རྣམ་པ་མི་འདྲ་བ་བཞི་འབྱུང་ཞིང་ལྷག་མ་རྣམས་མོ་མའི་ཕྱག་གཉིས་ཀྱིས་ཐིག་གུ་ཟུང་རེ་དམ་དུ་བཟུང་སྟེ། ཐད་ཀར་ཁ་ཕྱེས་པས་ན་མདུད་པའི་རྣམ་པ་མི་འདྲ་བ་ཅི་རིགས་ཤིག་འབྱུང་སྲིད་པ་དེ་དག་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་དགོས་པ་ཡིན། ”ཞེས་པ་དང་ཡོངས་སུ་མཐུན་ནོ། ། དུང་དཀར་ནི་ཡོངས་གྲགས་སུ་འབུད་པ་ཙམ་གྱིས་བཀྲིས་པའི་སྒྲ་དབྱངས་ཕྱོགས་བཅུར་སྒྲོགས་པ། སྐྱེ་རྒུ་རྣམས་ལ་བདེ་བ་ཟད་མི་ཤེས་པ་འཐོབ་པར་བྱེད་པས་ན་གསུང་དབྱངས་ཡན་ལག་དྲུག་བཅུའི་མཚོན་རྟགས་སུ་བཤད། འཚོ་བའི་ཁྲོད་དུང་དཀར་ནི་རོལ་མོའི་བྱེ་བྲག་ཅིག་སྟེ་ཆོས་དུང་དང་དམག་དུང་སོགས་སྔ་མོའི་དུས་སུ་ཐག་རིང་ལ་བརྡ་གཏོང་བྱེད་ཀྱི་ཡོ་བྱད་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་ལ། ལས་སྣོན་བྱ་མི་དགོས་པར་འབུད་ཆོག་པའི་ཆ་ནས་ཐོག་མའི་གྲས་ཀྱང་རེད། ཁ་དོག་མཛེས་པ་དང་བེད་སྤྱོད་བདེ་བ་བཅས་ཀྱི་དབང་གིས་མཛེས་པར་བརྩི་ཞིང་། ད་ལྟའི་བར་སྤྱོད་སྒོ་རྒྱ་ཆེ་བ་ནི་ཀུན་གྱིས་མཐོང་གསལ་རེད། བཀྲ་ཤིས་པའི་སྒྲ་དབྱངས་ཕྱོགས་བཅུར་སྒྲོག་ཤིང་སྐྱེ་རྒུ་རྣམས་ལ་བདེ་བ་ཟད་མི་ཤེས་པ་འཐོབ་པར་བྱེད་ཅེས་པའི་ཤོད་སྲོལ་ལས་ཀྱང་རོལ་མོའི་མཛེས་པ་མཚོན་གྱི་ཡོད་པ་ངང་གིས་ཤེས་སོ། ། པདྨ་ནི་ཡོངས་གྲགས་སུ་སྐྱོན་གྱིས་མ་གོས་ཤིང་ཚོན་མདངས་རྣམ་པར་བཀྲ་བ་དྲི་བཟང་པོ་ཕྱོགས་སུ་འཐུལ་བས་རྫུན་དང་ཕྲ་མ་སོགས་ངག་གི་མི་དགོས་པ་ཀུན་ནས་སྤངས་ཤིང་སྨྲ་མཁས་པའི་སྐྱེས་བུ་མཆོག་གི་ཡོན་ཏན་མཚོན་པར་བཤད་པ་དང་སྲིད་པར་གནས་ཀྱང་སྲིད་པར་མ་ཆགས་པར་ལས་ཉོན་གྱི་དྲི་མས་མ་གོས་པ་མཚོན་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལྗགས་མཚོན་པ་དང་། འཚོ་བའི་ཁྲོད་ཡ་རབས་ཀུན་སྤྱོད་ཀྱིས་མཚན་པའི་བདེན་གཙང་གི་མཛེས་པ་ཞིག་མཚོན་གྱི་ཡོད་པ་སྟེ་སྐྱོན་གྱིས་མ་གོས་པའི་ཁ་ཞེ་གཉིས་མེད་ཀྱི་རང་གཤིས་མཚོན་ལ། དྲི་བཟང་པོ་ཕྱོགས་སུ་འཐུལ་པས་གཞན་ཕན་གྱི་སྤྱོད་ལམ་མཚོན་གྱི་ཡོད་པ་སོགས། མཛེས་དཔྱོད་ཀྱི་ཚད་གཞི་ཞིག་ཏུ་བགྲང་བའི་དགོས་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ། དེས་མ་ཟད་མི་རྣམས་ཀྱིས་མེ་ཏོག་སོགས་རང་བྱུང་གི་མཛེས་པར་ལོངས་སུ་སྤྱོད་པ་ནི་དཔལ་འབྱོར་གྱི་རྨང་གཞི་ངེས་ཅན་ལྡན་པའི་ཐོན་དངོས་ཤིག་དང་། ལྷག་པར་དུ་པདྨ་དེ་མཛེས་པའི་ཚད་གཞི་ཞིག་ལ་བརྩི་བའི་སྲོལ་ནི་བོད་ཙམ་མ་ཟད་འཛམ་གླིང་ཤར་ཕྱོགས་ཤེས་རིག་དར་སྔ་བའི་མི་རིགས་ཡོངས་ཀྱི་ཐུན་མོང་གི་མཛེས་དཔྱོད་ཚད་གཞི་ཞིག་རེད། མདོར་ན། བརྩམས་ཆོས་འདི་ཅུང་འཐུས་ཚང་དུ་འགྲུབ་པའི་དུས་ནི་གདོད་མའི་དུས་དཀྱིལ་ཙམ་དུ་ཡིན་ཆོག་ལ། བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་རྣམ་པར་གོང་འཕེལ་ངེས་ཅན་བྱུང་བ་དང་བསྟུན་ཏེ་མི་རྣམས་ཀྱིས་བཟང་ངན་ཡག་བཙོག་ཐད་ཀྱི་ལྟ་སྟངས་ཀྱང་སྔར་ལས་དང་དོད་ཚ་རུ་ཕྱིན་ཏེ་ལྕགས་རིགས་ལས་གསེར་མཛེས་པར་བརྩི་བ་བཞིན། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ལས་སྣ་སོ་སོར་མཛེས་དཔྱོད་ཀྱི་ཚད་གཞི་གསར་པ་བྱུང་བ་ནི་《བཀྲ་ཤིས་རྟགས་བརྒྱད་》ཀྱི་རྟགས་མ་རེ་རེའི་རང་མཚན་པའི་མཚོན་དོན་ལས་ཤེས་ཐུབ་ལ། ལྷག་པར་དུ་གསེར་ཉ་དང་དཔལ་བེའུ་ལྟ་བུར་མཚོན་ན་གདོད་མའི་དུས་ཀྱི་རིག་གནས་སྣང་ཚུལ་གཙོ་བོ་གཉིས་ལ་འབྲེལ་བ་དམ་ཟབ་ཡོད་པ་སྟེ། གསེར་ཉས་འཁྲིག་སྦྱོར་དད་མོས་ཀྱི་སྣང་ཚུལ་མཚོན་ལ་དཔལ་བེའུ་ཡིས་ཇུ་ཐིག་མོ་རྩིས་ཀྱི་རིག་པ་མཚོན་གྱི་ཡོད་པ་རེད། གསེར་ཉ་ཁ་སྤྲོད་ཀྱིས་ཕོ་མོ་གཉིས་མཚོན་ཅིང་ཉ་ནི་འཕེལ་མགྱོགས་པའི་ཆ་ནས་འབྱོར་ཕྱུག་ལ་སྨོན་པའི་བརྡ་རྟགས་ཤིག་ཏུའང་ངེས་པ་ཡིན། 《ཀྲུང་གོའི་ནུབ་རྒྱུད་དམངས་ཁྲོད་མཛེས་རྩལ་གླེང་བ་》ལས་མངའ་རིས་རུ་ཐོག་གི་བྲག་ལྡེབས་རི་མོའི་སྐོར་བཤད་སྐབས་ཀྱང་ཉ་དང་ཕོ་མོའི་མཚན་མ། ཉི་ཟླ་སོགས་ལ་མཆོད་པའི་རྣམ་པ་བྲིས་འདུག་པའི་སྟེང་ནས་རི་མོ་དེས་གདོད་མའི་དུས་ཀྱི་འཁྲིག་སྦྱོར་དད་མོས་ཀྱི་སྣང་ཚུལ་མཚོན་གྱི་ཡོད་པར་ངོས་འཛིན་བྱས་ཡོད་ལ། རྒྱ་མི་རིགས་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་ཁྲོད་དུའང་བྱ་དང་ཉ་ཡིས་ཕོ་མོའི་མཚན་མ་མཚོན་པའི་སྲོལ་ཡོད་པ་ཡིན། གདུགས་དང་བུམ་པ་ལྟ་བུ་འཚོ་བའི་ཉེར་སྤྱད་དང་། དུང་དཀར་ལྟ་བུར་མཚོན་ན་རོལ་ཆ་ཞིག་ཡིན་པ་མ་ཟད། ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་གང་ཐད་ནས་བོད་ཀྱི་མཛེས་དཔྱོད་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ཆེར་ལྡན་ལ། རྒྱལ་མཚན་དང་འཁོར་ལོར་མཚོན་ན་དམག་དོན་དང་ཚན་རྩལ་གྱི་རིག་གནས་སྣང་ཚུལ་དང་འབྲེལ་བ་དམ་པོ་ཡོད་པ་མ་ཟད། དངོས་གཟུགས་འདི་དག་གི་སྤྱིའི་ཉམས་འགྱུར་ལས་བོད་མིའི་མཛེས་དཔྱོད་ཚད་གཞིར་གྱུར་པའི་བརྡ་རྟགས་གལ་ཆེན་ཞིག་མཐོང་ཡོང་བ་ནི་ཉ་གང་ཟླ་བ་ལྟ་བུའི་སྒོར་ཞིང་རྫོགས་པའི་རྣམ་པ་ཞིག་སྟེ། སྣང་ཚུལ་འདི་ཡང་གོང་དུ་བརྗོད་ཟིན་པའི་བོད་མིའི་འཇིག་རྟེན་ལྟ་སྟངས་ཀྱི་རྨང་གཞིའི་སྟེང་ནས་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན་པ་ནི་རྟོགས་སླ་ཞིང་། འདི་ལྟ་བུའི་མཛེས་འཛིན་གྱི་རིག་པ་སྔ་མོ་ནས་བྱུང་ཡོད་པའི་དབང་གིས་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ཧྲིལ་པོའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་ཆོས་ཤིག་ཏུ་གྱུར། རི་མོ་ཙམ་མ་ཟད་བོད་མིའི་འདུ་ཤེས་འཛིན་སྟངས་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་ཧྲིལ་པོར་གནས་ཡོད་པས་རྩོམ་རིག་དང་ཨར་སྐྲུན། སྨན་དཔྱད། རྒྱན་སྤྲས། ཆོས་ལུགས་སོགས་རིག་གནས་སྣང་ཚུལ་ཀུན་གྱི་བསམ་བློའི་ཚད་གཞི་གཙོ་བོ་ཞིག་ཀྱང་རེད། དེའི་དབང་གིས་བོད་རྣམས་ལས་གང་ཞིག་འཇུག་ཀྱང་འགོ་མཇུག་ཚང་བ་ཞིག་དང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་རྣམ་པ་ཞིག་ལ་བརྩོན་པ་ཡིན་ནོ། །\n4. རྒྱལ་སྐྱོང་བརྗོད་བྱར་འཛིན་པའི་《རྒྱལ་སྲིད་སྣ་བདུན་》དེ་ཡང་རྒྱལ་སྲིད་སྐྱོང་བར་མེད་དུ་མི་རུང་བའི་ཆ་རྐྱེན་གཙོ་བོ་སྟེ་ཡོངས་གྲགས་སུ་རྒྱལ་སྲིད་སྣ་བདུན་དུ་འབོད་པའི་བརྩམས་ཆོས་འདི་ནི་བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་སུ་དར་ཁྱབ་ཧ་ཅང་ཆེ་སྟེ། བཀས་བཀོད་རྒྱུད་འཛིན་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་སུ་ཕོ་བྲང་དང་གཞིས་ཀ་སོགས་སུ་སྤྱོད་སྒོ་ཆེ་ཞིང་། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འཕོ་འགྱུར་དང་བསྟུན་ཏེ་རྒྱ་ཆེའི་དམངས་ཚོགས་ཁྲོད་དར་ཁྱབ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་ལ་མི་རྣམས་ཀྱིས་བཀྲ་ཤིས་ཤིང་ལེགས་ཚོགས་འདྲེན་པའི་རྟགས་སུ་བརྩིས་ཏེ་དགའ་མོས་བླ་མེད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེ་ཡང་བརྩམས་ཆོས་འདིའི་ཐད་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་ཀྱང་མི་ཉུང་བ་ཞིག་མཆིས་མོད། མདོར་འདྲིལ་ཚེ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་དགོངས་པར་མཐུན་པའི་འགྲེལ་སྟངས་ལས་མི་འདས་ཤིང་། དེ་ལྟར་ན་འཁོར་ལོས་བསྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་དག་གི་དུས་སུ་བྱུང་བར་བཤད་པས་ལོ་རྒྱུས་ཧ་ཅང་རིང་ངོ་། ། བརྩམས་ཆོས་འདིའི་མཚོན་དོན་《བཀའ་འགྱུར་》ལས་མདོ་ཁ་པའི་ནང་བྱུང་བ་ལྟར། འཁོར་ལོས་བསྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་མཐའ་བཞི་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བ། ཆོས་དང་ལྡན་པ། ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་བའི་རྒྱལ་བོ་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་ནི། འཁོར་ལོ་རིན་པོ་ཆེ། གླང་པོ་རིན་པོ་ཆེ། རྟ་མཆོག་རིན་པོ་ཆེ། བློན་པོ་རིན་པོ་ཆེ། བུད་མེད་རིན་པོ་ཆེ། ཁྱིམ་བདག་རིན་པོ་ཆེ་དང་བདུན་ནོ་ཞེས་དང་། འགའ་ཞིག་གིས་ཁྱིམ་བདག་གི་དོད་དུ་དམག་དཔོན་རིན་པོ་ཆེ་བགྲང་ཚུལ་ཞིག་ཀྱང་སྣང་ཡང་སྤྱིའི་བརྗོད་དོན་ལ་ཅི་ཡང་མི་འགལ་ལོ། ། དེ་བཞིན་བརྩམས་ཆོས་འདིའི་ཡོངས་སུ་གྲགས་པའི་ཁ་བྱང་དང་རི་མོའི་ཁྲོད་ཀྱི་མི་སྣ་སོགས་ལ་བརྟག་ཀྱང་བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་སུ་གྲལ་རིམ་བྱུང་བའི་རྗེས་ཙམ་དུ་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན་པ་ནི་ཤེས་སླ། དེ་ཡང་ཡུལ་འཁོར་སྐྱོང་བའི་རྒྱལ་པོ་ཞིག་ལ་ཚང་དགོས་པའི་ཆ་རྐྱེན་རྣམས་དོན་མཚོན་རི་མོའི་ལམ་ལ་དྲངས་ཏེ་བསྟན་ཡོད་པ་འདི་ཡང་བོད་ཀྱི་དོན་མཚོན་རི་མོའི་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་རིན་ཐང་མངོན་སྟངས་ཤིག་རེད། འཁོར་ལོ་རིན་པོ་ཆེ་ནི་གང་དུ་འགྲོ་འདོད་པའི་ཡུལ་དེར་སྣ་འདྲེན་པར་བཤད་པ་བཞིན་བཟོ་ལས་ཚན་རྩལ་མཚོན་པ་སྟེ། རྒྱལ་སྲིད་སྐྱོང་པའི་རྒྱུ་གཙོ་བོ་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་ཅིང་། འཁོར་ལོའི་རིགས་ཀྱི་ནུས་པ་ལ་བརྟེན་པའམ་འཁོར་ལོའི་རིགས་དང་ལྡན་པའི་རྒྱལ་པོ་ཞིག་ནི་གནའ་བོའི་དུས་དེ་ཙམ་ན་ཧ་ཅང་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན་པ་ནི་སྨྲ་མི་དགོས་ཤིང་འཁོར་ལོས་བསྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་ཞེས་པའི་མིང་གི་ཆེ་བའང་འདི་ལས་བྱུང་བ་རེད། ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་ནི་འོད་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་ཞིང་དེས་སྐུལ་བས་མི་རྣམས་གཅིག་གིས་གཅིག་ལ་བཞིན་བཟང་དག་ལོངས་ཤིག་ལས་ཀྱི་མཐའ་རྣམས་བྱོས་ཤིག ཚོང་འདུས་དག་ཁྲོམ། ཉི་མ་ཤར་ཏེ་ཉིན་མོར་ཤེས་སོ་ཞེས་སོགས་འབྱུང་བས་ཚོང་ལས་རིག་གནས་མཚོན་ཏེ། མིའི་རིགས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་སུ་ཚོང་ལས་བྱུང་བས་ད་གཟོད་ཐོན་སྐྱེད་ལས་སྒོ་རྣམས་རང་རྐྱ་འཕེར་བར་གྱུར་ཅིང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པོ་དང་། མིའི་རིག་སྟོབས་ལ་ཡར་རྒྱས་ཤུགས་ཆེར་འགྲོ་འགོ་བརྩམས་པ་རེད། བུད་མེད་རིན་པོ་ཆེ་ནི་གཟུགས་མཛེས་ཤིང་རིག་པ་དྭངས་པ་ངག་འཇམ་པ། ཡོན་ཏན་ལྡན་ཅིང་སྒྱུ་རྩལ་ལ་མཁས་པ། བདེ་ལེགས་ཐམས་ཅད་སྟེར་བར་བཤད་པས་ཚན་རྩལ་དང་དཔལ་འབྱོར་དེ་ལྟ་བུའི་རྨང་གཞིའི་སྟེང་དུ་བྱུང་བའི་སྟེང་གི་བཀོད་པའི་རིག་གནས་སྣང་ཚུལ་ཏེ། མི་ཆོས་ཀུན་སྤྱོད་དང་མཛེས་འཛིན་ལྟ་བ། ཤེས་བྱ་རྒྱུད་འཛིན་སོགས་ཀྱི་གནས་སྟངས་ནི་སྤྱི་ཚོགས་གང་ཞིག་གི་ལེགས་ཉེས་ཀྱི་ཚད་འཛིན་བྱེད་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་པས། དཔེ་མཚོན་དུ་བུད་མེད་བཀོད་པ་ཧ་ཅང་འོས་པར་སྙམ། དེ་ཡང་གདོད་མའི་སྤྱི་ཚོགས་སུ་མ་རྒྱུད་ལམ་ལུགས་བྱུང་བའི་སྣང་ཚུལ་དང་མཐུན་ནོ། ། བཤད་ཚུལ་གཞན་ཞིག་ལ་བཙུན་མོ་རིན་པོ་ཆེ་ཞེས་ཀྱང་འབྱུང་ལ། དེ་ལྟར་ན་རྒྱལ་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་ཤུགས་ཀྱིས་རྟོགས་པས། བརྩམས་ཆོས་འདི་བྱུང་དུས་མ་རྒྱུད་ལམ་ལུགས་ལས་ཅིས་ཀྱང་འཕྱིས་དགོས་མོད། 《བཀའ་འགྱུར་》ལས་འབྱུང་བའི་བུད་མེད་རིན་པོ་ཆེ་ལ་གཞི་བཅོལ་ན་འོས་པར་སྙམས་སོ། ། དབང་བསྒྱུར་གྲལ་རིམ་གྱི་བདག་དབང་དང་ཡང་ན་སྒེར་དབང་སྲ་བརྟན་དུ་གནས་པར་དམག་དཔུང་ནི་མེད་དུ་མི་རུང་བས་ན་གླང་པོ་ཆེས་ནི་དམག་དཔུང་མཚོན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་གླང་པོ་ཆེ་ཕལ་བ་སྟོང་གི་སྟོབས་མངའ་ཞིང་གཡུལ་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བར་བཤད་པས་མཚོན་ལ། དཔུང་གི་ཚོགས་ཡན་ལག་བཞི་དང་ལྡན་པ་ཞེས་པའི་ཁྲོད་ཀྱི་གཙོ་བོའང་གླང་ཆེན་གྱི་དཔུང་ཡིན་པས་ཀྱང་ཤེས་པ་ཡིན། འདི་ལྟ་བུའི་རྒྱལ་སྲིད་ཆེན་པོར་ཁ་ལོ་བསྒྱུར་བ་ལ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་རིག་པ་ནི་གཙོ་བོའི་ནང་གི་གཙོ་བོར་གྲུབ་པས་ན་གཞན་དབང་དུ་བསྒྱུར་བའི་རིག་པ་སྟེ་ཆབ་སྲིད་ནི་བློན་ཆེན་གྱིས་མཚོན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་གཡུལ་ལ་དཔའ་ཞིང་ལས་ལ་མཛངས་པ། སྲིད་ཀྱི་ལས་སྣ་ཐམས་ཅད་ལ་བྱང་ཞིང་རྒྱལ་པོའི་མིག་འབྲས་ལྟར་གྱུར་པར་བཤད་པས་རྒྱལ་སྲིད་སྐྱོང་པར་ལས་བཞི་ལ་དབང་འབྱོར་བའི་ཆབ་སྲིད་རིག་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེ་བ་སྟེ་དབང་བསྒྱུར་མཁན་གྱི་སྲོག་རྩ་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་བསྟན། རྟ་མཆོག་རིན་པོ་ཆེ་ནི། ནད་མེད་ཅིང་མཚེར་སྐད་ཀྱིས་འཛམ་གླིང་ཁྱབ་པ། རྒྱལ་པོའི་ཐུགས་ལ་གང་ཤར་ཤེས་པས་ཅང་ཤེས་པ། འཛམ་གླིང་ཉིན་གཅིག་ལ་ལམ་གསུམ་བསྐོར་ནུས་པས་ཤུགས་རླུང་དང་འདྲ་བར་བཤད་པས་ན། རྒྱལ་པོའི་བཀའའམ་སྲིད་ཇུས་སམ་རྒྱལ་ཁྲིམས་མཚོན་ཏེ། སྔ་མོའི་དུས་སུ་རྒྱལ་པོའི་བཀའ་ནི་རྒྱལ་ཁྲིམས་ཡིན་ལ་དབང་ཅི་ཙམ་བཙན་པ་དེ་ཙམ་གྱིས་བཀའ་བསྒྲགས་པ་གང་ཞིག་རྒྱལ་ཁམས་ཡོངས་སུ་ཁྱབ་མྱུར་བ་སྟེ་རྟ་མཆོག་གི་སྐད་ཀྱིས་འཛམ་གླིང་ཁྱབ་པ་དང་འགྲོས་མྱུར་བ་སོགས་ཀྱིས་མཚོན་ཡོད། གོང་གི་གནས་ཚུལ་འདི་རྣམས་ནི་ཡུལ་འཁོར་སྐྱོང་བའི་རྒྱལ་པོ་ཞིག་ལ་ཚང་དགོས་པའི་ནང་གི་རྐྱེན་ནམ་ཡང་ན་དབང་བསྒྱུར་མཁན་ལ་ཚང་དགོས་པའི་རང་སྟེང་གི་ནུས་པ་ཡིན་ལ། ད་དུང་ཕྱིའི་རྐྱེན་ཞིག་མཆིས་པ་ནི་དབང་བསྒྱུར་ཡུལ་ཏེ་མི་དམངས་རེད། སྲིད་དབང་གང་ཞིག་ཡིན་ཀྱང་མི་དམངས་དང་བྲལ་ཚེ་སྲིད་དབང་དུ་མི་འགྲུབ་པས་ན་ཁྱིམ་བདག་རིན་པོ་ཆེས་མི་དམངས་མཚོན་པ་ཡིན། ཇི་སྐད་དུ་མཁས་པ། གསལ་བ། ཡིད་གཞུང་པ། ལྷའི་མིག་དང་ལྡན་པས་ཁོར་ཡུག་ཏུ་བདག་པོ་དང་བཅས་པའི་གཏེར་དག་ཀྱང་མཐོང་སྟེ། བདག་པོ་མེད་པའི་གཏེར་དག་ཀྱང་མཐོང་སྟེ། བདག་མེད་པའི་གཏེར་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་གིས་འཁོར་ལོས་བསྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོའི་ནོར་གྱི་དགོས་པ་བྱེད་ཅེས་འབྱུང་བས་ངལ་རྩོལ་མི་དམངས་ཀྱི་རང་བཞིན་གསལ་པོར་བསྟན་ཡོད་པ་མ་ཟད། དབང་བསྒྱུར་གྲལ་རིམ་དང་དམངས་ཚོགས་བར་གྱི་འབྲེལ་བའང་གསལ་པོར་མཐོང་ཐུབ་པ་སྟེ། བདག་པོ་མེད་པའི་གཏེར་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་གིས་འཁོར་ལོས་བསྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོའི་ནོར་གྱི་དགོས་པ་བྱེད་ཅེས་པས་མཚོན་ནོ། །\n5.ཆོས་ལུགས་བརྗོད་བྱར་འཛིན་པའི་《སྲིད་པའི་འཁོར་ལོ་》དེ་ཡང་ཆོས་ལུགས་བརྗོད་བྱར་འཛིན་པའི་དོན་མཚོན་རི་མོའི་བརྩམས་ཆོས་ནི་བོད་ཀྱི་རི་མོའི་གྲུབ་ཆ་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་བརྗོད་བྱ་དང་དབྱིབས་རྣམ་གང་ཐད་ནས་ཧ་ཅང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ཤིང་། བརྩམས་ཆོས་ཀྱི་གྲངས་འབོར་ཀྱང་བརྗོད་ཀྱིས་མི་ལངས་པ་ནི་ཀུན་གྱིས་མིག་མཐོང་ལག་ཟིན་དུ་གྲུབ་པ་འདི་བཞིན་དཔྱད་རིན་ཆེ་བའི་བརྩམས་ཆོས་ཤིན་ཏུ་མང་ཡང་། བོད་ཀྱི་རི་མོའི་སྤྱི་ལུགས་སུ་གྱུར་པའི་དོན་མཚོན་རི་མོའི་ཁྱད་ཆོས་མངོན་པར་གསལ་བ་ནི་《སྲིད་པའི་འཁོར་ལོ་》འདི་ལས་ལྷག་པ་ཞིག་མེད་པར་སྙམ་སྟེ། དེ་ཡང་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་གཏིང་ཟབ་པའི་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་དགོངས་དོན་གང་དེ་རི་མོ་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་བྱེད་ནུས་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་བརྟེན་ནས་ཧ་ཅང་གོ་བདེ་བའི་བཞིན་ལག་གི་རྣམ་པར་བསྒྱུར་བ་ནི་བོད་ཀྱི་རི་མོ་སྒྱུ་རྩལ་གསར་རྩོམ་ཐད་ཀྱི་གྲུབ་འབྲས་ཆེན་པོ་ཞིག་དང་། སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་རྒྱ་ཆེར་སྤེལ་བའི་ཐབས་ཤེས་ཡག་ཤོས་ཤིག་ཀྱང་རེད། དེ་ཡང་《སྲིད་པའི་འཁོར་ལོ་》འདི་ནི་ཡོངས་གྲགས་སུ་རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་པོ་གཟུགས་ཅན་སྙིང་པོས་སངས་རྒྱས་ཤཀྱྰ་ཐུབ་པའི་བཀའ་བཞིན་སྒྲ་སྒྲོག་གི་རྒྱལ་པོ་ཨུ་ཏྲ་ཡ་ནར་སྐྱེས་ལན་ཏུ་བྲིས་པར་བཤད་ཅིང་། འགའ་ཞིག་གིས་བསྟན་པ་འདིའི་རི་མོ་ཐོག་མ་ཡིན་པར་ཡང་བཤད། བསྟན་པ་འདིའི་རི་མོའི་བརྩམས་ཆོས་ཐོག་མར་བཤད་པ་ནི་འཐད་པར་མ་མཐོང་སྟེ། གཅིག་ནས་སྟོན་པའི་བྲིས་སྐུ་ཐོག་མ་ནི་“ཆུ་ལོན་མ་”དང་“འོད་ཟེར་ཅན་མ་”གཉིས་ཡིན་པ་ཀུན་ལ་གྲགས་ཤིང་། གཉིས་ནས་རྒྱ་གར་གྱི་རི་མོའི་ལོ་རྒྱུས་དང་དགོན་སྡེའི་ལྡེབས་རིས་སོགས་སུ་《སྲིད་པའི་འཁོར་ལོ་》ཞེས་པའི་བརྩམས་ཆོས་འདི་ལྟ་བུ་མཐོང་ཐོས་སུ་མི་འབྱུང་བ་སོགས་ཀྱི་རྟོགས་ནུས་ཤིང་། དེས་མ་ཟད་རི་མོའི་བརྩམས་ཆོས་འདིའི་སྤྱིའི་ཁྱད་ཉམས་ལ་དཔྱད་ཀྱང་བོད་ཀྱི་དོན་མཚོན་རི་མོའི་ཆོས་ཉིད་དང་མཐུན་པ་ནི་བོད་ཀྱི་རི་མོར་ཆ་རྒྱུས་ཡོད་མཁན་ཞིག་ཡིན་ཕྱིན་ཧ་ཅང་རྟོགས་སླ། དེས་ན་བརྩམས་ཆོས་འདི་ཐོག་མར་རྒྱ་གར་དུ་བྱུང་བར་འདོད་པ་ནི་རང་རེའི་མཁས་པ་རྒྱ་གར་ལ་དགའ་མཁན་ཚོའི་དད་འདུན་ཙམ་ལས་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ཆོས་ཉིད་དང་མཐུན་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་གཞན་གྱིས་དབེན་ནོ། ། བརྩམས་ཆོས་འདིའི་སྟེང་ནས་བོད་དུ་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་རྒྱ་ཆེར་དར་བའི་དུས་དེ་ཙམ་ན་རི་མོའི་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་མཚོན་རྩལ་ཚད་མཐོན་པོར་སླེབས་ཡོད་པའང་རྟོགས་ཐུབ། དེ་ཡང་གོང་དུ་བརྗོད་ཟིན་པ་ལྟར་བརྩམས་ཆོས་ཤིག་གི་སྒྱུ་རྩལ་བྱེད་ནུས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་ངེས་པར་ཚང་དགོས་པའི་ཆ་རྐྱེན་ཞིག་ནི་གཟིགས་མཁན་གྱི་ཤེས་ནུས་ཡིན་ཏེ། བརྩམས་ཆོས་འདིར་བློ་རབ་འབྲིང་ཐ་གསུམ་ཀུན་ལ་རང་རང་གི་བློ་དང་མཐུན་པའི་ངེས་ཤེས་སྐྱེ་ཐུབ་པའི་ཁྱད་ཆོས་ཡོད་པ་སྟེ། དད་པའི་རྟེན་ཡིན་ལ་སྒྱུ་རྩལ་བརྩམས་ཆོས་ཀྱང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། རི་མོ་འདིའི་དབུས་སུ་བར་སྟོང་དྲུག་ཅན་གྱི་འཁོར་ལོའི་རྣམ་པ་ཞིག་བྲིས་ཤིང་བར་སྟོང་དྲུག་ལ་འགྲོ་བ་རིགས་དྲུག་སྟེ་གོང་ནས་གཡས་སུ་ལྷ། མི། ཡི་དྭགས། དམྱལ་བ། དུད་འགྲོ། ལྷ་མ་ཡིན་བཅས་འཁོར་མོར་བཀོད་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་སྲིད་པ་གསུམ་དུ་འགྲོ་དྲུག་གི་ངོ་བོས་བར་མི་ཆད་པར་འཁོར་བའི་རྣམ་པ་མཚོན་ཅིང་། འཁོར་ལོའི་མུ་ཁྱུད་ལ་དགེ་སྡུག་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུ་བསགས་པར་བྱེད་པའི་རྟེན་འབྲེལ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་མཚོན་བྱེད་རྣམས་བཀོད་པ་སྟེ། འདི་ལ་ལུགས་འབྱུང་ལུགས་ལྡོག་གཉིས་མཆིས་ཀྱང་དང་པོ་ལྟར་ན། འཁོར་ལོའི་གོང་ནས་གཡས་སུ་དང་པོ་རིག་པའི་རྟེན་འབྲེལ་མཚོན་བྱེད་དམུས་ལོང་། གཉིས་པ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྟེན་འབྲེལ་མཚོན་བྱེད་རྫ་མཁན། གསུམ་པ། རྣམ་ཤེས་ཀྱི་རྟེན་འབྲེལ་མཚོན་བྱེད་སྤྲེའུ་ཤིང་རྩེར་གནས་པ། བཞི་པ། མིང་གཟུགས་ཀྱི་རྟེན་འབྲེལ་མཚོན་བྱེད་གྲུ་གཟིངས། ལྔ་པ། སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྟེན་འབྲེལ་མཚོན་བྱེད་ཁང་སྟོང་། དྲུག་པ། རེག་པ་མཚོན་བྱེད་ཕོ་མོ་འཁྱུད་པ། བདུན་པ། ཚོར་བའི་རྟེན་འབྲེལ་མཚོན་བྱེད་མིག་ལ་མདའ་ཟུག་པ། བརྒྱད་པ། སྲེད་པའི་རྟེན་འབྲེལ་མཚོན་བྱེད་སྐྱེས་བུ་ཆང་འཐུང་མཁན། དགུ་པ། ལེན་པའི་རྟེན་འབྲེལ་མཚོན་བྱེད་སྤྲེའུ་ཤིང་ཏོག་ལེན་པ། བཅུ་པ། སྲིད་པའི་རྟེན་འབྲེལ་མཚོན་བྱེད་བུད་མེད་སྦྲུམ་མ། བཅུ་གཅིག་པ། སྐྱེ་བའི་རྟེན་འབྲེལ་མཚོན་བྱེད་ཕྲུ་གུ་བཙའ་བ། བཅུ་གཉིས་པ། རྒ་ཤིའི་རྟེན་འབྲེལ་མཚོན་བྱེད་རོ་འཁུར་བ་བཅས་འབྲིའོ། ། འཁོར་ལོ་གང་གི་ལྟེ་བའི་སྒོར་དབྱིབས་ཆུང་བའི་དབུས་སུ་དུག་གསུམ་མཚོན་བྱེད་བྱ་སྦྲུལ་ཕག་གསུམ་འབྲི་བ་སྟེ། ཕུག་རོན་གྱིས་འདོད་ཆགས་དང་སྦྲུལ་གྱིས་ཞེ་སྡང་མཚོན་པ། ཕག་གིས་གཏི་མུག་མཚོན། དེ་ཡང་བྱ་སྦྲུལ་གཉིས་ཕག་གི་ཁ་ནས་ཐོན་པའི་རྣམ་པ་བྲིས་པས་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་འབྱུང་བའི་གཞི་ནི་གཏི་མུག་ཡིན་པ་དང་། འཁོར་བའི་རྩ་བ་ནི་དུག་གསུམ་ལ་རག་ལས་ཤིང་འཁོར་བར་འཁོར་བའི་ཡང་སྙིང་ནི་མ་རིག་པ་སྟེ་གཏི་མུག་ལ་ཐུག་ཡོད་པ་བསྟན་ཡོད། འཁོར་ལྟེ་ཡི་སྒོར་དབྱིབས་ཆུང་བའི་མུ་མཐའ་དེ་ཡང་དཀར་ནག་གཉིས་སུ་བགོས་ཤིང་བདེ་འགྲོ་དང་ངན་འགྲོའི་ལམ་དཀར་ནག་གཉིས་མཚོན་ལ། དེ་རུ་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་དགེ་བ་བསགས་པ་རྣམས་ལམ་དཀར་པོ་རུ་ཡར་འགྲོ་ཞིང་། ལས་སྡིག་པ་བསགས་མཁན་རྣམས་ལམ་ནག་པོ་རུ་མར་ལྷུང་འགྲོ་བའི་རྣམ་པས་མཚོན་ཡོད། འདི་ལྟ་བུའི་འཁོར་བའི་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་མཚོན་པའི་འཁོར་ལོ་དེ་འཇིགས་སུ་རུང་བའི་གཤིན་རྗེའི་ལག་ཏུ་དམ་པོར་བཅིངས་ཡོད་པ་བྲིས་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་སྲིད་པ་གང་རུང་ན་རྣམ་པ་ཇི་ལྟ་བུར་འཚོ་ཡང་མཐར་འཆི་བདག་གི་དབང་དུ་མ་གྱུར་པ་འགའ་ཡང་མེད་པས་ན། དལ་འབྱོར་གྱི་རྟེན་འདི་ལྟ་བུ་ཐོབ་པའི་སྐབས་བཟང་པོ་འདི་འཁོར་བའི་རྒྱུ་རུ་མི་གཏོང་བར་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཐར་བའི་ལས་ལ་འབད་པར་སྐུལ་བ་ནི་དོན་གྱི་སྙིང་པོ་ཡིན་ནོ། ། སྲིད་པའི་འཁོར་ལོ་ཆེན་པོ་འདིའི་གོང་གི་ནམ་མཁའ་ལ་དཀར་གསལ་ཟླ་བ་སྟོན་པའི་རྣམ་པ་ནི་ཞི་བ་མྱང་འདས་འདི་ལྟ་བུ་མ་འཐོབ་ན་ནམ་ཡང་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་མི་ཐར་བས་ཕྱིར་ན་སྲིད་པ་གསུམ་ན་གནས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་འཁོར་བ་ལས་ཐར་བའི་ཐབས་དམ་པ་ལ་འབད་པ་འོས་སོ་ཞེས་བསྟན་པ་མཚོན་ནོ། ། མདོར་ན་འཛམ་གླིང་ཆོས་ལུགས་ཆེན་པོ་གསུམ་གྱི་ཡ་གྱལ་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་འདི་ཉིད་ཀྱི་གཏིང་ཟབ་པའི་གཞུང་ལུགས་གང་ཞིག་རི་མོའི་བརྩམས་ཆོས་གཅིག་གིས་མཚོན་པར་བྱས་པ་འདི་ནི་རང་རེའི་བོད་ཀྱི་སྒྱུ་རྩལ་བ་གོང་མ་དག་གི་གཟི་བརྗིད་ཡིན་པ་མ་ཟད། ཕྱི་རབས་རྣམས་ལ་བཞག་པའི་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་གཅེས་ནོར་བླ་མེད་ཞིག་ཀྱང་ཡིན་ནོ། །\n6.ཀུན་སྤྱོད་བརྗོད་བྱར་འཛིན་པའི་《མཐུན་པ་སྤུན་བཞི་》དེ་ཡང་《མཐུན་པ་སྤུན་བཞི་》ཞེས་པའི་བརྩམས་ཆོས་འདི་ནི་བོད་ཀྱི་དོན་མཚོན་རི་མོའི་ཁྲོད་གོ་གནས་གལ་ཆེན་ཟིན་པའི་བརྩམས་ཆོས་ཤིག་ཡིན་པས་མི་རྣམས་དགའ་མོས་ཆེན་པོ་བྱེད་ཅིང་། ཆེ་བ་དགོན་སྡེ་དང་གཙུག་ལག་ཁང་ནས་ཆུང་བ་ཕལ་པའི་སྡོད་ཁང་བར་ཁྱབ་ཡོད། དེ་ཡང་མཐུན་པ་སྤུན་བཞི་ཞེས་པའི་མཚན་བྱང་དང་རི་མོའི་སྒྲིག་གཞི་གཉིས་ཀྱི་སྟེང་ནས་ཀྱང་མི་ལ་ཚོར་སྣང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཞིག་སྐྱེད་ཡོང་པ་ཡིན། ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བག་ཆགས་གཏིང་ཟབ་པའི་སྐྱེ་བོ་ཚོའི་སྣང་ངོར། རི་མོ་འདིས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་མཚོན་པ་སྟེ། 《མཛད་བརྒྱ་དཔག་བསམ་ཁྲི་ཤིང་》ལས་ཡན་ལག་གྱ་དྲུག་པ་བྱ་སྲེག་པའི་རྟོགས་པ་བརྗོད་པ་ལས་འབྱུང་བ་ལྟར་“་དེའི་དུས་ཀྱི་བྱ་སྲེག་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ཡིན་ལ། རི་བོང་ནི་ཤཱ་རིའི་བུ། སྤྲེའུ་ནི་མོ་འགལ་བུ། གླང་ཆེན་ནི་ཀུན་དགའ་བོ་ཡིན་པར་བཤད་པ་”ཇི་བཞིན་ནོ། ། དེས་ན་རི་མོ་རང་ངོས་ཀྱི་ཉམས་འགྱུར་དང་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་གང་ལ་གཞིགས་ཀྱང་བརྩམས་ཆོས་འདིས་མི་ཆོས་ཀུན་སྤྱོད་མཚོན་གྱི་ཡོད་པ་ནི་ཧ་ཅང་གསལ། དེ་ཡང་ཀུན་སྤྱོད་ནི་སྤྱི་ཚོགས་ཤིག་གམ་ཡང་ན་མི་སྒེར་གང་ཡིན་ཀྱང་དེའི་ལེགས་ཉེས་བརྟག་པའི་ཚད་ཤིང་ལྟ་བུ་དང་སྤྱི་ལ་ཕན་པའི་ཀུན་སྤྱོད་ཀྱི་ཚད་གཞི་ཞིག་ནི་འགྲོ་བ་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཡར་ལྡན་དུ་འཕེལ་བའི་སྒུལ་ཤུགས་གཙོ་བོའང་ཡིན། ཀུན་སྤྱོད་ལ་ཆེ་ཕྱོགས་ནས་དབྱེ་ཚེ་ཆོས་ལུགས་ཀུན་སྤྱོད་དང་མི་ཆོས་ཀུན་སྤྱོད་གཉིས་འདུ་ཞིང་ནང་གསེས་སུ་དབྱེ་ཚེ་ཧ་ཅང་རིགས་མང་བོར་འགྱུར་བས། རེ་རེ་བཞིན་བརྗོད་ཀྱིས་མི་ལང་ཡང་། རང་རེ་རྣམས་ལ་མཚོན་ན་ཆོས་ལུགས་ཀུན་སྤྱོད་ཤུགས་ཆེར་འཕེལ་བའི་དབང་གིས་ཆོས་སྒོར་ཞུགས་ཡོད་མེད་ཚང་མ་ཆོས་ལུགས་ཀུན་སྤྱོད་གཅིག་པོར་བསྟུན་དགོས་ཤིང་། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གནས་སྐབས་འགའ་རེར་མི་ཆོས་ཀུན་སྤྱོད་ཞེས་པ་དེ་མིང་ཙམ་དུ་ལུས་པའི་གནས་ཚུལ་ཤར་བ་རེད། 《མཐུན་པ་སྤུན་བཞི་》ལ་མཚོན་ན་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཀུན་སྤྱོད་དང་སྦྱར་ཚེ་གྲུབ་མཐའ་གང་ལའང་འཚམས་ཤིང་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་དགོངས་དོན་གཞིར་བྱས་ཐོག་ཅི་ལྟར་འགྲེལ་ཡང་མི་འགལ་མོད། མི་ཆོས་ཀུན་སྤྱོད་ཀྱི་ཚད་གཞི་ལ་དྲངས་ཚེ་གནས་ཚུལ་མང་པོ་ཞིག་ཐོན་ཡོང་བ་ཡིན། ང་ཚོས་ཞིབ་འཇུག་གི་གནད་ཀྱང་མི་ཆོས་རིང་ལུགས་ལ་བཅོལ་དགོས་ཤིང་དེ་ལྟར་ན་དེང་གི་སྒྱུ་རྩལ་བྱ་གཞག་ལ་ཕན་པའི་ངེས་ཤེས་གསར་པ་རེ་རྙེད་པར་ཕན་སྙམ། ཕྱོགས་འདི་ནས་བལྟས་ཚེ་བརྩམས་ཆོས་འདི་ནི་བཀས་བཀོད་རྒྱུད་འཛིན་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་དང་བྲན་གཡོག་ལམ་ལུགས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་གང་རུང་དུ་བྱུང་ཆོག་པ་སྟེ། ངག་རྒྱུན་ལ་“མིས་མི་བཀུར་ན་བླ་མ་དཔོན་པོ། ཤིང་གིས་ཤིང་བཀུར་ན་ལྷ་ཁང་གསས་ཁང་། ”ཞེས་པ་ལྟ་བུའི་བསམ་བློ་ཞིག་བརྩམས་ཆོས་འདིའི་དངོས་སམ་ཤུགས་གང་རུང་ནས་ཡོང་ལ། ལོ་རྒན་གཞོན་གྱི་དབང་གིས་གཞོན་པས་རྒན་པ་བཀུར་བའི་ལུགས་འདི་ནི་རང་རིགས་ཙམ་མ་ཟད་རྒྱ་རིགས་སོགས་མི་རིགས་གཞན་ལའང་སྔ་མོ་ནས་དར་ཡོད་པའི་ཆ་ནས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་བོད་དུ་དར་བ་ན་གཞི་ནས་བྱུང་བ་ཞིག་མིན་པ་ནི་རིག་པས་དཔྱད་ན་ཤེས་ལ། འགྲོ་བ་མི་རྣམས་དུད་འགྲོའི་རིགས་ལས་ཁྱད་དུ་འཕགས་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་གཙོ་བོ་ཡང་ཀུན་སྤྱོད་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ཡོད་མེད་ལ་ཐུག་ཡོད་པ་ཡིན། དེས་ན་ཀུན་སྤྱོད་ཀྱི་ཚད་གཞི་ནི་མིའི་རིགས་ཚོགས་པའི་འཚོ་བ་སྐྱེལ་བ་ནས་ཡོད་ངེས་ལ་དུས་རབས་རེ་རེར་མངོན་སྟངས་མི་འདྲ་བ་རེ་ཡོད་པ་ཙམ་རེད། བརྩམས་ཆོས་འདིར་ལོ་རྒན་གཞོན་གྱི་ཆོས་ཉིད་ལ་བརྩི་བཀུར་བྱས་ཡོད་པ་ཕུད། མི་མངོན་པའི་ཆོས་ཉིད་ཅིག་མཆིས་པ་ནི་སེམས་ཅན་འདི་དག་གི་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་ལུས་ཆེ་ཆུང་གི་ཆོས་ཉིད་འདི་བཞིན་བྱ་དེ་ལོ་གཞོན་ཤོས་སུ་སྲིད་ཀྱང་ལུས་ཤུགས་ཀྱིས་གླང་ཆེན་འདེགས་མི་ཐུབ་པ་ནི་དོན་གྱི་གནས་ལུགས་ཡིན་པས་ན། ལོ་རྒན་གཞོན་མ་དབྱེ་ཡང་ད་ལྟའི་གནས་སྟངས་འདི་ལས་གཞན་དུ་འདའ་མི་སྲིད། ལྷག་པར་དུ་དེང་གི་ཀུན་སྤྱོད་ཀྱི་མིག་གིས་བལྟས་ཚེ་སྤྲེའུ་ནི་ཡལ་གའི་རི་དྭགས་དང་བྱ་ནི་མཁའ་ལ་འཕུར་ནུས་པ་ཡིན་བཞིན་ཀུན་སྤྱོད་ལ་བརྩི་འཇོག་བྱ་ཕྱིར་གཅིག་གིས་གཅིག་ལ་ཞོན་ཏེ་སྡོད་དགོས་པར་ཤར་ཞིང་། ཡོན་ཏན་རྣམས་ཕྱིར་མངོན་པའི་གོ་སྐབས་འཕྲོགས་པའི་དབང་གིས་དངོས་པོའི་དཔལ་ཡོན་བསྐྲུན་པའི་ནུས་ཤུགས་ཉམས་པའི་སྐྱོན་ལྡན་ཡང་། བརྩམས་ཆོས་ཀྱིས་དུས་རབས་མཚོན་དགོས་པ་ནི་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་བླང་བྱ་ཡིན་པས་ན་《མཐུན་པ་སྤུན་བཞི་》ནི་མེས་པོའི་ཤུལ་བཞག་རྩ་འགངས་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན་པ་སྨྲ་མི་དགོས་ཤིང་། བོད་མི་རིགས་འདི་བཞིན་ཡ་རབས་སྤྱོད་བཟང་ཅན་ལ་གོང་བཀུར་དང་སྤྱི་ཡོངས་ཀྱི་ཀུན་སྤྱོད་ཁེ་ཕན་ལ་བརྩི་འཇོག་བྱེད་མཁན་གྱི་མི་རིགས་ཤིག་ཏུ་གྲུབ་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་གཙོ་བོའང་གཅིག་ནས་ཡ་རབས་ཀུན་སྤྱོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིང་ཞིང་། གཉིས་ནས་འགྲོ་ཀུན་འཚེ་མེད་སྙིང་རྗེས་སྐྱོང་བའི་ཆོས་ལུགས་འདི་ལྟ་བུ་ལྡན་པས་སོ། །\n7.སྣོད་བཅུད་བརྗོད་བྱར་འཛིན་པའི་《ཚེ་རིང་རྣམ་དྲུག་》བརྩམས་ཆོས་དེ་ཡང་བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་སུ་བེད་སྤྱོད་ཆེ་ཤོས་དང་མི་རྣམས་དགའ་ཤོས་ཀྱི་རི་མོའི་རིགས་ཤིག་ཡིན་ལ། ཚེ་རིང་རྣམ་དྲུག་ཞེས་པའི་མཚན་བྱང་དང་རི་མོའི་ངོ་ཙམ་གྱི་བརྗོད་བྱ་མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་མི་ལ་ཞི་བདེ་བག་ཡངས་ཀྱི་སྣང་བ་ཞིག་དབང་མེད་སྟེར་ཡོང་བ་ཡིན། དེ་ཡང་བརྩམས་ཆོས་འདིའི་བརྗོད་དོན་དངོས་ཀྱི་ཐད་མི་མང་པོ་ཞིག་གིས་ཁུངས་བཅོལ་ཡུལ་ནི་པཎ་ཆེན་དགུ་པ་མཆོག་གིས་མཛད་པའི་《ཚེ་རིང་རྣམ་དྲུག་གི་བྱུང་བ་མདོར་བསྡུས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་》ཞེས་པ་དེ་ཡིན་ལ། དེར་“སྔོན་ཚེ་མ་ཧཱ་ཙི་ནའི་ཡུལ་གྲུ་འདིར། ། དུས་གསུམ་སྲས་བཅས་རྒྱལ་བས་བྱིན་བརླབས་པས། ། མི་འགྱུར་མི་ཞིགས་ཁྱད་ཆོས་བདུན་ལྡན་པའི། ། གཞོམ་བྲལ་རྡོ་རྗེའི་རང་བཞིན་བྲག་རི་བསྐྲུན། ། ”ཞེས་འབྱུང་ཞིང་རྗེས་སུ་ཁག་ཅིག་གིས་མ་ཧཱ་ཙི་ནའི་ཡུལ་གྲུ་ཆེན་མོའི་རྣམ་དག་བདེ་ཆེན་གྱི་ཚལ་ཞེས་བྱ་བ་”ཞེས་ས་མིང་གསལ་མདོག་ཁ་པོ་ཞིག་བྲིས་འདུག་ཀྱང་གཞི་གང་ལ་བརྟེན་པ་ནི་མ་མཐོང་། དེས་ན་བོད་ཀྱི་དོན་མཚོན་རི་མོའི་གསར་རྩོམ་གྱི་སྤྱི་ལུགས་དང་བརྩམས་ཆོས་ཁྲོད་ཀྱི་མི་སྣའི་ངོ་གཞིའི་མཚོན་དོན་བཅས་ལ་བརྟགས་ཚེ། བརྩམས་ཆོས་འདི་ནི་བོད་རྒྱ་མི་རིགས་གཉིས་ཀྱི་སྒྱུ་རྩལ་འབྲེལ་འདྲེས་བྱས་པའི་མཚོན་རྟགས་ཤིག་དང་། བོད་ཀྱི་སྒྱུ་རྩལ་བ་གོང་མ་དག་གིས་གཞན་གྱི་ལེགས་ཆ་བསྡུ་བའི་གསར་རྩོམ་ཐད་ཀྱི་ལྟ་སྟངས་ཤིག་མཆིས་པ་ནི་སྣོད་བཅུད་མཐུན་གནས་མཚོན་པ་དེ་རེད། ལྟ་སྟངས་འདི་ནི་དོན་དངོས་དང་འཚམས་ཤོས་ཀྱི་ལྟ་སྟངས་ཉིད་ཡིན་པར་འདོད། དེ་ཡང་གོང་དུ་རླུང་རྟའི་བརྗོད་དོན་བཤད་སྐབས་སོང་ཟིན་པ་བཞིན་བོད་རྣམས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་ལ་འཛིན་པའི་ལྟ་སྟངས་ནི་སྣོད་བཅུད་གཉིས་གཅིག་མཐུན་གྱི་རྫས་ལས་གྲུབ་ཕྱིར་འདྲ་མཐུན་མཉམ་གནས་ཤིག་ཡིན་པ་དེ་རེད། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གནས་སྐབས་འདི་ཙམ་ལ་སླེབས་ཚེ་དང་ཐོག་གི་ལྟ་སྟངས་དེ་གོང་འཕེལ་ངེས་ཅན་སོང་ཡོད་པ་ནི་དངོས་པོ་འཕེལ་བའི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ལ། སྒྱུ་རྩལ་རང་སྟེང་ནས་གོང་འཕེལ་ངེས་ཅན་བྱུང་ཡོད་པ་ནི་བརྩམས་ཆོས་རེ་རེའི་ངོས་གཞི་ནས་མཐོང་ཐུབ། དཔེར་ན་《ཚེ་རིང་རྣམ་དྲུག》ལ་དམིགས་བསལ་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ཤིག་མཆིས་པ་ནི་སྤྱིའི་བརྗོད་བྱ་སྣོད་བཅུད་མཐུན་གནས་ཡིན་ཀྱང་དེ་དག་ལས་མི་གཙོ་བོར་བཞག་ཡོད་པ་དང་། དེས་མ་ཟད་བྱ་དང་རི་དྭགས་གཉིས་ཀྱང་དེ་དག་སོ་སོའི་རིགས་ལས་ཉམས་ཆུང་ཞི་དུལ་ཅན་གྱི་སེམས་ཅན་རིགས་གདམས་ཡོད་པ་ལས་ཁྱུང་དང་སྟག་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པ་བཅས་རེད། འདི་ལ་རྒྱུ་མཚན་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། མི་ནི་འཇིག་རྟེན་བརྗོད་བྱ་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་མིའི་རིགས་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་འདིར་སྟོབས་ཤུགས་ཆེ་ཤོས་སུ་གྱུར་པ་རེད། དེ་བས་ན་སྣོད་བཅུད་དོ་མཉམ་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཕུན་ཚོགས་རིང་དུ་གནས་པའི་གནས་ལུགས་ཤེས་མཁན་ནི་མི་ཡིན་ལ། སྣོད་བཅུད་ལ་གཏོར་སྐྱོན་ཚབས་ཆེན་བཟོ་མཁན་ཡང་མིའི་རིགས་རང་ཡིན། ལྷག་པར་དུ་བདེ་སྐྱིད་ལ་ལོངས་སུ་སྤྱོད་པ་དང་མི་ཚེ་ཡུན་རིང་དུ་གནས་རྒྱུ་ནི་མིའི་རིགས་ཀྱི་གཏན་དུ་གནས་པའི་མོས་འདུན་དྲག་པོ་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་ཀྱང་། སྣོད་བཅུད་གཉིས་ཀྱི་གནས་བབས་དང་འབྲེལ་བའི་ཐད་བསམ་བློ་གཏོང་མཁན་ནི་ཧ་ཅང་མང་བ་ཡིན། དེ་ཡང་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་བོད་དུ་རྒྱ་ཆེར་དར་བ་དང་བསྟུན་ཏེ་བོད་མིས་སྣོད་བཅུད་ཐད་ཀྱི་ལྟ་བ་ལའང་སྔར་ལས་ལྷག་པའི་འཕེལ་རྒྱས་བྱུང་སྟེ། བོད་རྣམས་ཀྱིས་“ཚེ་སྲོག་འདྲ་མཉམ་”དུ་ལྟ་ཞིང་འབུ་སྲིན་ཕྲ་མོ་ཙམ་ལའང་འཚེ་བར་མི་བྱེད་ཅིང་གཞན་སུ་ཞིག་སྡིག་བསྔལ་བ་མཐོང་ཚེ་ཚད་མེད་པའི་སྙིང་རྗེ་སྐྱེ་བར་བྱེད་ལ། འཁོར་ཡུག་གི་རི་ཆུ་ཀུན་ལ་མཛེས་པའི་མིང་གིས་འབོད་ཅིང་རྩྭ་ལྗང་རྐང་གཅིག་ཡིན་ཀྱང་རྡོག་བརྫིས་མི་གཏོང་བ་ཡིན། ལྷག་པར་དུ་ཆོས་རྒྱལ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱི་རིང་ནས་བཟུང་སྟེ་གང་དུ་དགོན་སྡེ་ཡོད་ན་དེར་“བཙུགས་ཤིང་”ཞེས་ནགས་ཚལ་གླིང་ག་རེ་ཅིས་ཀྱང་ཡོད་དགོས་པའི་སྲོལ་བྱུང་ཞིང་། མ་གྱུར་སེམས་ཅན་གྱི་ལྟ་བས་མི་དང་སེམས་ཅན་གཞན་བར་འདྲ་མཉམ་གྱི་ཐོབ་ཐང་བསྐྲུན་པས་བོད་ཡུལ་ནི་རི་དྭགས་མང་ཤོས་དང་ས་གཙང་ཤོས་ཀྱི་གནས་མཆོག་ཅིག་ཡིན་ཞེས་ཀུན་ལ་གྲགས་སོ། ། མདོར་ན་སྣོད་བཅུད་ལ་ཤེས་རྟོགས་སྔ་བའི་དབང་གིས་རི་མོའི་ལམ་ནས་མཚོན་པའང་མི་རིགས་གཞན་ལས་སྔ་ངེས་སོ། ། གཞན་བརྩམས་ཆོས་འདིར་ཚེ་དཔག་མེད་ཅིག་འབྲི་སྲོལ་མཆིས་པ་ནི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བརྗོད་དོན་ཁ་བསྣོན་བརྒྱབ་པ་ཞིག་ཡིན་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་གསལ་ལ། དེ་བཞིན་བྱ་ཁྲུང་ཁྲུང་ནི་བོད་ཀྱི་ལྷ་བྱའི་རིགས་ཤིག་ཡིན་ལ། ཤྭ་བ་དང་ཡུ་མོ་ནི་བོད་ན་ཆེས་མང་བའི་གཡང་དྭགས་རིགས་ཤིག་ཡིན་པ་ནི་ཀུན་གྱིས་ཤེས་གསལ་རེད། དེས་ན་བློ་གྲོས་ཀྱི་འཇུག་པ་ཡངས་པའི་མེས་པོ་ཚོས་སྣོད་བཅུད་མཐུན་གནས་ཐད་ཀྱི་ལྟ་བ་སྟེ་ཕྱི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དང་ནང་བཅུད་ཀྱི་སེམས་ཅན་གཉིས་ནི་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་རང་བཞིན་དུ་གནས་ཤིང་། སེམས་ཅན་ནང་ཁུལ་དུའང་དེ་ལས་མ་འདས་པས་ན་སྣོད་བཅུད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ལ་བརྩི་སྲུང་བྱས་ཚེ་ད་གཟོད་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཕུན་ཚོགས་རིང་དུ་གནས་ཐུབ་པའི་གནས་ལུགས་རྣམས་སྔ་མོ་ཉིད་ནས་ཤེས་ཡོད་པ་མ་ཟད། བོད་མི་རྒན་དར་གཞོན་གསུམ་ཀུན་གྱི་རྒྱུད་ལ་འཇགས་ཡོད་དོ། ། ལྷག་པར་དུ་བོད་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་དོན་མཚོན་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ལམ་ནས་བསྟན་ཡོད་པ་སྟེ། ས་གཞིའི་སྙིང་པོ་རྡོ་རྗེ་བྲག་གིས་མཚོན་པས་བྲག་ཚེ་རིང་། འགྲོ་མའི་སྙིང་པོ་སྤྱོད་ལམ་མཛེས་ཤིང་སེམས་རྒྱུད་དྭངས་པའི་དྲང་སྲོང་སྟེ་མི་ཚེ་རིང་། དུས་བཞིར་འགྱུར་ལྡོག་བྲལ་བའི་ཤིང་བཟང་པོ་ཐང་ཤིང་སྟེ་ཤིང་ཚེ་རིང་། ཡན་ལག་བརྒྱད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཚང་བའི་ཆུ་བཟང་པོ་སྟེ་ཆུ་ཚེ་རིང་། དུད་འགྲོའི་རིགས་སུ་འཚེ་མེད་ཞི་བདེས་འཚོ་བའི་ལྷ་བྱ་ཁྲུང་ཁྲུང་སྟེ་བྱ་ཚེ་རིང་དང་ཤཱ་བ་ཡུ་མོ་སྟེ་རི་དྭགས་ཚེ་རིང་བཅས་ཡིན་ལ། འདི་དག་ཐམས་ཅད་ཞི་བདེ་བག་ཡངས་སུ་འཚོ་ཞིང་འཆི་མེད་ཚེའི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་ཡོད་པ་དེ་ཡང་དྲང་སྲོང་གིས་ཞི་བའི་ཏིང་འཛིན་ཡུན་རིང་དུ་སྒོམ་པའི་མཐུ་ལས་བྱུང་བར་བཤད་པ་ལས་ཀྱང་བརྗོད་དོན་གསལ་བར་བསྟན་ཡོད་པ་མ་ཟད། སྣོད་བཅུད་མཐུན་གནས་ལ་དོ་སྣང་ཆེ་བའི་དེང་གི་སྐབས་སུའང་བརྩམས་ཆོས་འདིའི་རིན་ཐང་ལ་གདེང་འཇོག་གསར་པ་ཡོད་ཆོག་ལ། འདི་ལས་ལྷག་པའི་སྣོད་བཅུད་མཐུན་གནས་ཐད་ཀྱི་ཁྱབ་བསྒྲགས་རི་མོ་ཞིག་གང་དུ་བཙལ་ཀྱང་མི་རྙེད་དོ། །\n8.ཆབ་སྲིད་བརྗོད་བྱར་འཛིན་པའི་《སོག་པོ་སྟག་ཁྲིད་》 དེ་ཡང་བརྩམས་ཆོས་འདི་དུས་ནམ་བྱུང་དང་བཟོ་བོ་སུ་ཡིན་སྐོར་ལ་དཔྱད་པ་བཏང་བ་ཞིག་ད་ལྟའི་བར་མ་མཐོང་ཞིང་། ཡི་གེར་བཀོད་པའི་དཔྱད་གཞིའང་རེ་འགའ་ཙམ་ལས་མེད་པ་མ་ཟད། དེ་རྣམས་ནི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བརྗོད་དོན་ལྟར་“རིག་གསུམ་མགོན་པོ་”མཚོན་པར་བཤད་པ་ཙམ་རེད། དེ་བས་ན་ད་ལྟའི་བར་གདོན་རིགས་འགོག་བྱེད་ཀྱི་སྒོ་སྲུང་ཙམ་མམ། ཡང་ན་རྒྱན་རིས་ཙམ་ལ་བརྩིས་ཏེ་བོད་ཀྱི་ཡུལ་དབུས་སོགས་སུ་ཁང་ཁྱིམ་ལ་རྣམ་པ་འདོན་བྱེད་གཙོ་བོ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཅིང་མི་རྣམས་དགོངས་དོན་མཚོན་པའི་རྗོད་བྱེད་ཅི་ཡང་མི་མཐོང་སྟེ། རྒྱན་རིས་ཤིག་ཏུ་ངེས་ཚེ་མི་ལ་ཉམས་དགའ་ཞིང་ལྷོད་བག་བྲོ་བའི་ཚོར་སྣང་སྐྱེས་དགོས་པ་ཞིག་ཡིན་ཡང་འདིར་“མིས་སེམས་ཅན་དབང་དུ་བསྒྱུར་བའི་”རྣམ་པ་འདི་ལྟ་བུས་བདེ་སྣང་སྦྱིན་པའི་མཛེས་ཉམས་ཅི་ཞིག་ཐོན། ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ནང་དོན་ཞིག་མཚོན་ཟེར་ན་འཇམ་དབྱངས་དང་ཕྱག་རྡོར་གཉིས་ཀྱིས་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་དུ་བྲན་ཅིང་མཆིས་ལ། བོད་མིས་དགའ་པོ་བྱེད་པའི་“རིག་གསུམ་མགོན་པོ་”སྒོ་སྲུང་དུ་བཀོད་སྲིད་དམ། དེ་བས་ན་བརྩམས་ཆོས་འདི་ཡང་བོད་ཀྱི་དོན་མཚོན་རི་མོའི་ཁྱད་ཆོས་འབུར་དུ་ཐོན་པའི་སྒྱུ་རྩལ་བརྩམས་ཆོས་ཤིག་ཡིན་ལ། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དམིགས་བྱ་ངེས་ཅན་ལྡན་པའི་བརྩམས་ཆོས་ཤིག་ཀྱང་ཡིན་པར་འདོད། དེ་ཡང་ཐོག་མར་བརྩམས་ཆོས་འདིའི་ངོས་གཞི་ཙམ་ལ་གཟིགས་ཚེ། སོག་རིགས་ཀྱི་ཕོ་རྒོད་དར་མ་གཅིག་གིས་རྒྱ་སྟག་རྔམ་ཟིལ་ལྡན་པ་ཞིག་གི་སྐེ་ལ་ལྕགས་ཐག་བསྐོན་དེ་དབང་དུ་བྲན་པའི་ཚུལ་མཐོང་ཡོང་བ་ཡིན། སྣང་ཚུལ་འདི་མཐོང་ཚེ་དཔྱོད་ལྡན་ཚོར་དོག་གཞི་མང་པོ་ཞིག་འབྱུང་སྲིད་ཀྱང་། བརྗོད་བྱའི་ཐད་གོ་བ་གཅིག་མཚུངས་ཤིག་སྐྱེས་ངེས་པ་ནི་བརྩམས་ཆོས་འདིས་“སོག་པོའི་དཔའ་ཉམས་ལ་བསྟོད་བསྔགས་བཏང་འདུག་པ་”དེ་རེད། དེས་ན་སོག་པོའི་དཔའ་ཉམས་ལ་བསྟོད་བསྔགས་བླ་མེད་བཏང་བའི་བརྩམས་ཆོས་འདི་ཅིའི་ཕྱིར་སོག་པོ་ནས་མ་བྱུང་བར་བོད་ལ་བྱུང་དགོས་པ་ཡིན་ནམ། འདིའི་ཐད་ནས་བལྟས་ཚེ་བོད་དང་སོག་པོའི་བར་གྱི་འབྲེལ་བའི་སྐོར་ལ་བསམ་བློ་གཏོང་དགོས་ངེས་ཤིག་ཡིན་པར་མཐོང་བས། ཉེ་བའི་དུས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ལ་ཕྱིར་དྲན་བྱས་ཚེ་ཡོངས་གྲགས་སུ་སྤྱི་ལོ་1206ལོར་སོག་རྒྱལ་ཇིང་གིར་ཧན་གྱིས་བོད་ཀྱི་དབུས་གཙང་དུ་དམག་དྲངས་བ་ནས་བཟུང་བོད་སོག་བར་ཆབ་སྲིད་ཐད་ཀྱི་འབྲེལ་བ་ཐོག་མར་བྱུང་བར་བཤད་ལ། སྐབས་དེར་ས་སྐྱ་བས་གཙོས་བོད་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་གྲུབ་མཐའ་ཁག་རྣམས་སྔ་རྗེས་སུ་སོག་རྒྱལ་དང་རྒྱལ་སྲས་རྣམས་ལ་མགོ་བཏགས་ཞུས་ཤིང་སོ་སོར་རྒྱབ་རྟེན་བཙལ་བརྩམས། སྤྱི་ལོ་1244ལོར་གོ་དན་རྒྱལ་པོས་ས་སྐྱ་པཎ་ཆེན་གདན་དྲངས། རྗེས་སུ་རྒྱལ་པོ་ཧུ་པི་ལི་སེ་ཆེན་ཧན་གྱིས་འགྲོ་མགོན་འཕགས་པ་གདན་དྲངས་ཤིང་ཆོས་ཀྱི་དབང་གནང་བའི་ཡོན་དུ་བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་ཕུལ་ཏེ་བོད་ཆེན་པོར་དབང་བསྒྱུར་བར་གྲགས་པའི་ལོ་རྒྱུས་རྣམས་ཀུན་ལ་གསལ་ཕྱིར་མང་དུ་སྤྲོས་པའི་ངལ་བ་སྤངས་སོ། ། མདོར་ན་ཡོན་རྒྱལ་རབས་ནས་བོད་སོག་བར་འབྲེལ་བ་བྱུང་ནས་བཟུང་འབྲེལ་བ་ཟབ་ཤོས་ཀྱི་དུས་རིམ་གཉིས་ནི་ས་སྐྱ་བའི་དུས་དང་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་དུས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན། 《སོག་པོ་སྟག་ཁྲིད་》 འདི་འབྱུང་བའི་དུས་ཀྱང་དུས་རིམ་འདི་གཉིས་ལས་གཅིག་ལ་ངེས་དགོས་པ་ནི་རིག་པས་དཔྱད་ན་ཤེས་ལ། ལོ་རྒྱུས་སྟེང་བྱུང་མྱོང་བའི་དོན་རྐྱེན་མང་པོ་ཞིག་བསྡུས་ཏེ་དཔྱད་ཚེ་དུས་རིམ་རྗེས་མ་དེར་འབབ་པའི་དཔང་རྟགས་ཅུང་མང་བར་མཐོང་བ་སྟེ། ཀབོད་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་པ་རྣམས་ཀྱི་འགྲེལ་ལུགས་ལ་བརྩམས་ཆོས་འདིས་རིག་གསུམ་མགོན་པོ་མཚོན་གྱི་ཡོད་པར་བཤད་དོ། ། དེ་ལྟར་ན་སོག་མིས་འཇམ་དབྱངས་དང་སྟག་གིས་སྤྱན་རས་གཟིགས་མཚོན་པ། ལྕགས་ཐག་གིས་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་མཚོན་གྱི་ཡོད་པ་ཡིན། བཤད་སྟངས་འདིས་གནད་དོན་ཞིག་སྟོན་གྱི་ཡོད་པ་ནི་ཀུན་གྱིས་ཤེས་གསལ་ལྟར་ཡོངས་གྲགས་སུ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ནི་པད་དཀར་འཛིན་པ་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་རྣམ་སྤྲུལ་དང་གུ་ཤྲཱི་བསྟན་འཛིན་ཆོས་རྒྱལ་ནི་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་རྣམ་སྤྲུལ་ཡིན་པ། གོང་མ་རྒྱལ་བོ（སེ་ཆེན་ཧན་）ནི་འཇམ་དབྱངས་རྣམ་སྤྲུལ་ཡིན་པར་བཤད་པ་དེ་རེད། ཤོད་རྒྱུན་འདིས་ང་ཚོར་སྐབས་དེའི་བོད་སོག་བར་གྱི་ཆབ་སྲིད་གནས་སྟངས་གསལ་པོར་བསྟན་ཅིང་། མཚན་མི་སྣང་བའི་སྒྱུ་རྩལ་བ་གང་གི་ཁྱད་དུ་འཕགས་པའི་རྩལ་ནུས་ལ་བརྟེན་ནས་ཧ་ཅང་རྙོག་འཛིང་ཆེ་བའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ངོ་བོ་དོན་མཚོན་རི་མོའི་ལམ་དུ་གསལ་བསྒྲགས་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན་པ་ཤེས་སླ། ཁདེ་ཡང་བརྩམས་ཆོས་ཁྲོད་ཀྱི་སོག་མིས་ཏཱ་ལའི་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པ་མཚོན་ཞིང་ལྕགས་ཐག་གིས་གུ་ཤྲཱི་ཧན་མཚོན་པ། སྟག་གིས་དགེ་ལུགས་པའི་གྲུབ་མཐར་སྡང་བའི་གཙང་པ་སྡེ་སྲིད་སོགས་མཚོན་པར་བཤད་ལ། གཞན་ཡང་སྐབས་དེའི་བོན་གྱི་ལུགས་སྤེལ་མཁན་དེའི་ལོ་རྟགས་ཀྱང་སྟག་ཡིན་པར་བཤད་དོ། ། གོང་གི་བཤད་སྟངས་འདི་རྣམས་བསྡུས་ཏེ་བལྟས་ཚེ། བཤད་སྟངས་རྗེས་མ་འདི་ཅུང་གནས་ཚུལ་དངོས་དང་མཐུན་པར་སྙམ་སྟེ། ཏཱ་ལའི་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པའི་དུས་སུ་དགེ་ལུགས་པའི་གྲུབ་མཐའ་རྒྱ་སྐྱེད་ཅིང་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་སྲིད་དབང་སྲ་བརྟན་ཡོང་ཕྱིར་གུ་ཤྲཱི་ཧན་གྱི་དམག་ཤུགས་ལ་བརྟེན་ནས་གྲུབ་མཐའ་གཞན་རྣམས་ལ་རྡུང་རྡེག་ཤུགས་ཆེན་བཏང་བ་རེད་ལ། གུ་ཤྲཱི་ཧན་གྱི་རོགས་རམ་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱས་པའི་དྲིན་ལན་མཚོན་ཕྱིར་བསྟོད་བསྔགས་བཏང་བ་ཞིག་ཡིན་པར་འདོད་དེ། ལྔ་པ་མཆོག་གིས་གུ་ཤྲཱི་ཧན་ལ་“བསྟན་འཛིན་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་”ཞེས་པའི་མཚན་གྱིས་ཆེ་བ་བརྗོད་པ་སོགས་ལས་ཟུར་ཙམ་རྟོགས་ནུས་ཤིང་། ས་སྐྱ་བའི་དུས་སུ་བོན་ཕུད་པའི་གྲུབ་མཐའ་གཞན་རྣམས་ལ་འདྲ་མཉམ་དང་མཐུན་སྒྲིལ་གྱི་བྱེད་ཕྱོགས་བསྟར་ཡོད་པར་བཤད་པས་གྲུབ་མཐའི་བར་གྱི་འཐབ་རྩོད་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་དུས་སྐབས་ནང་བཞིན་ཛ་དྲག་མེད་པ་དང་། ཆོས་ལུགས་པའི་འགྲེལ་སྟངས་དང་ཡང་གཅིག་ཏུ་མི་གནས་པ་སྟེ། སྤྱིར་ས་སྐྱ་པ་ནི་འཇམ་དབྱངས་འཁོན་གྱི་རིགས་དང་འགྲོ་མགོན་འཕགས་པ་ནི་སྣང་བ་མཐའ་ཡས་ཀྱི་རྣམ་སྤྲུལ་ཡིན་པར་བཤད་དོ། ། གོང་གི་ལྟ་ཚུལ་དང་མཐུན་པའི་སྣང་ཚུལ་གཞན་ཞིག་ནི་བོན་སོགས་གྲུབ་མཐའ་འགའ་ཞིག་ལ་ད་ལྟའི་《སོག་པོ་སྟག་ཁྲིད་》 འདི་འབྲི་བའི་སྲོལ་མེད་པ་མ་ཟད་དེ་ལ་དགའ་པོ་མི་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེས་གྲུབ་མཐའ་དེ་དག་གི་རྗེས་འཇུག་རྣམས་ཀྱིས་སྨྲའོ། ། དེ་བས་ན་དོན་མཚོན་རིང་ལུགས་ཀྱི་བརྩམས་ཆོས་འདི་ཡང་ན་འཇམ་པའི་དབྱངས་དང་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་གཉིས་ཀྱིས་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་དུ་བཀོལ་བའི་《སོག་པོ་སྟག་ཁྲིད་》འདི་ནི་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་དུས་སུ་དགེ་ལུགས་པའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་སྒྱུ་རྩལ་པ་གསར་རྩོམ་ལ་བློ་རྒྱ་ཡངས་ཤིང་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་རྟོགས་པ་མཐོ་བ་ཞིག་གིས་གསར་རྩོམ་གནང་ཞིང་། སོག་པོའི་ཆེ་བ་བརྗོད་ཅིང་སོག་པོར་ངོ་སོ་བསྟོད་པའི་ཞོར་དུ་རང་རིགས་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་མདུན་ལམ་ལ་མནོ་བསམ་ཟབ་མོ་མཛད་ཡོད་པ་ཞིག་རེད། (སྐབས་དེ་ནི་བོད་ལ་སྒྱུ་རྩལ་པ་གྲགས་ཅན་མང་པོ་འབྱུང་བའི་དུས་ཤིག་ཡིན། )དེ་ཡང་དང་ཐོག་བརྩམས་ཆོས་འདི་སོག་པོའི་གཞིས་སྒར་དུ་བྲིས་ཤིང་རིམ་གྱིས་བླ་བྲང་ཁག་དང་སྐུ་དྲག་རྣམས་ཀྱི་ཁྱིམ་ཚང་སོགས་སུ་དར་ཏེ་དབང་ཐང་དང་སྟོབས་འབྱོར་མཚོན་པའི་རྟགས་སུ་བརྩི་ཞིང་། ཕྱིས་སུ་མི་རྣམས་ཀྱི་འཚོ་རྐྱེན་ལེགས་སུ་འཕེལ་བར་བསྟུན་ཏེ་སྤྱི་ཡོངས་ནས་སྤྱོད་པའི་རྒྱན་རིས་ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་བར་སྙམ་མོ། །\nདེ་ཡང་བོད་རིག་པར་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པ་ནི་འཛམ་གླིང་ཤེས་རིག་ཞིབ་འཇུག་རྣམ་གྲངས་ཁྲོད་ཀྱི་ནང་དོན་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཅིང་གནས་འདིར་འཇུག་མཁན་ལོ་རེ་བཞིན་མང་དུ་འགྲོ་བ་དང་ཞིབ་འཇུག་གི་ཁྱབ་ཁོང་ལོ་རེ་བཞིན་ཆེ་རུ་འགྲོ་བཞིན་པའི་སྐབས་འདིར། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་ཐུན་མིན་ཁྱད་ཆོས་ལ་ངོས་འཛིན་ཡང་དག་པ་བྱས་སྟེ། བོད་རང་ས་ན་གནས་པའི་དཔྱད་གཞི་རྣམས་གཙོར་འཛིན་རྒྱུ་ནི་ལོ་རྒྱུས་དངོས་གཙོ་སྨྲ་བའི་བྱེད་སྟངས་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ངོས་ཟིན་ཀྱང་གོང་འཕེལ་ཆེན་པོ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད། སྤྱིར་ན་མི་རིགས་གང་ཞིག་ཡིན་ཀྱང་ད་ལྟའི་གནས་སྟངས་ལ་གདེང་འཇོག་ལུགས་དང་མཐུན་པ་ཞིག་དགོས་ཚེ་མི་རིགས་གང་དེའི་སྔ་མོའི་ལོ་རྒྱུས་ཆེད་ཁུངས་དང་འཕེལ་འགྱུར་བརྒྱུད་རིམ་ལ་ངེས་ཤེས་ཡང་དག་པ་ཞིག་ཡོད་རྒྱུ་ནི་ཆོས་ཉིད་ལྟ་བུ་རེད། དེའི་དབང་གིས་ཁོ་བོས་གོང་དུ་གླེང་ཟིན་པའི་སྒྱུ་རྩལ་བརྩམས་ཆོས་དེ་དག་ལ་སྒྱུ་རྩལ་ཐད་ཀྱི་དཔྱོད་རིན་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་ཕུད། བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ལོ་རྒྱུས་སྤྱིའི་ཐད་ནས་ཀྱང་དཔྱོད་རིན་ཆེན་པོ་ལྡན་ཡོད་པར་སྙམ་སྟེ། དེ་ཡང་ད་ལྟ་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་མཁན་ཚོས་མཛེས་རྩལ་ཐོན་དངོས་ལ་ཤེས་རྟོགས་བྱེད་ཡས་མི་འདང་ཤིང་། ལྷག་པར་དུ་གནའ་བོའི་མཛེས་རྩལ་ཐོན་རྫས་ལ་ཤེས་ནུས་ཞན་པའི་དབང་གིས་མཛེས་རྩལ་མང་པོ་བེད་སྤྱོད་བྱེད་ཐུབ་མེད་ཅིང་། ཐ་ན་གོང་དུ་གླེང་ཟིན་པའི་རི་མོའི་བརྩམས་ཆོས་དེ་དག་ཀྱང་མགྲིན་གཅིག་ཏུ་ཆོས་ལུགས་ཁོ་ནར་འདོད་པའི་སྣང་ཚུལ་ནི་ཧ་ཅང་རྒྱུན་འབྱམས་སུ་གྱུར་པའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་རེད། སྤྱིར་ན་རི་མོ་ནི་མི་རིགས་གང་ཞིག་ཡིན་ཀྱང་གནའ་བོའི་རིག་གནས་ལོ་རྒྱུས་ལ་ཤེས་རྟོགས་བྱེད་པའི་དཔང་རྟགས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་ལ། རིག་གནས་དར་བའི་མི་རིགས་ཀུན་གྱིས་མཐོང་ཆེན་བྱེད་ངེས་པའི་དཔྱད་གཞི་གལ་ཆེན་རིགས་ཤིག་ཡིན། འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ལ་ཡི་གེ་དངོས་སུ་མ་བྱུང་བའི་ཡར་སྔོན་གྱི་གནས་ཚུལ་རྣམས་རི་མོའི་ལམ་ནས་ཤེས་རྟོགས་བྱ་དགོས་ཤིང་། རི་མོ་ནི་ཡིག་རིགས་ཀུན་གྱི་མེས་པོའམ་འབྱུང་ཁུངས་རེདཅེས་བཤད་ཆོག དེའི་དབང་གིས་ང་ཚོས་བོད་རིགས་རྣམས་ལ་མར་དང་རྩམ་པ་ལྟར་གོམས་པའི་རི་མོ་འདི་རིགས་ཀྱི་བརྗོད་དོན་ལ་དངོས་ཡོད་རིང་ལུགས་ཀྱི་ལམ་ནས་ཞིབ་དཔྱད་བྱས་ཚེ། དེ་ནི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ལྟ་བ་ཁོ་ནས་འགྲེལ་ཐུབ་པ་ཞིག་དང་ཡང་ན་བརྩམས་ཆོས་ཕན་ཚུན་བར་དུས་ཚོད་དང་བསམ་བློའི་འབྲེལ་བ་མེད་པ་ཞིག་གཏན་ནས་མ་ཡིན་པར། དེར་དུས་ཀྱི་སྔ་ཕྱི་དང་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གནས་བབས་རེ་རེའི་ཁྱད་ཆོས་ངེས་ཅན་ལྡན་པ་མ་ཟད། དེ་དག་གི་ཁྲོད་དུ་བོད་མིའི་ཤེས་རིག་གི་སྙིང་བཅུད་འདུས་ཡོད་པ་རེད། དཔེར་ན། གཡུང་དྲུང་བོན་མ་བྱུང་གོང་གི་བོད་མིའི་འཇིག་རྟེན་ལྟ་སྟངས་མཚོན་པའི་《རླུང་རྟ་》 དང་ཐུ་བྷོད་རྒྱལ་རབས་གཅིག་གྱུར་མ་བྱུང་གོང་ཙམ་དུ་བྱུང་བའི་《མི་མཐུན་གཡུལ་ལས་རྒྱལ་བའི་མཚན་མ》 《རྒྱལ་སྲིད་སྣ་བདུན》བོད་ལ་ཆོས་ལུགས་རྒྱ་ཆེར་དར་རྗེས་སུ་བྱུང་བའི་《སྲིད་པའི་འཁོར་ལོ》དང་《ཚེ་རིང་རྣམ་དྲུག》ས་སྐྱ་བའི་དུས་ཀྱི་《རྨ་བྱ་ཆོས་འཁོར་》དང་། དགེ་ལུགས་པའི་《རི་དྭགས་ཆོས་འཁོར་》དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་དུས་སུ་བྱུང་བའི་《སོག་པོ་སྟག་ཁྲིད་》སོགས་ཀྱིས་མཐོ་སྒང་ཤེས་རིག་གི་ལོ་རྒྱུས་དུས་སྐབས་རེ་རེའི་རིག་གནས་སྣང་ཚུལ་གཙོ་བོ་རེ་མཚོན་གྱི་ཡོད་པ་རེད། དེའི་དབང་གིས་གོང་གི་རི་མོ་འདི་རྣམས་ལོ་ངོ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོའི་ལོ་རྒྱུས་ནང་མི་རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་དང་ལེན་བྱས་ཤིང་། སྟོད་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་ནས་སྨད་མདོ་ཁམས་སྒང་དྲུག་བར་གྱི་བོད་རིགས་སུ་གཏོགས་ཚད་ཀུན་ལ་རྒྱུས་མངའ་ཆེ་བ་མ་ཟད་གཅིག་མཚུངས་ཀྱི་གོ་བ་ལེན་གྱི་ཡོད་ལ། འཚོ་བའི་རྒྱན་སྤྲས་ཁྲོད་གོ་གནས་གལ་ཆེན་བཟུང་ཡོད། ཆོས་ལུགས་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ཐད་ནས་ཀྱང་དོན་མཚོན་རིང་ལུགས་ཀྱི་བརྩམས་ཆོས་ཀྱིས་གཞན་དྲང་མི་འཇོག་པའི་ནུས་པ་ཐོན་ཡོད། ལྷག་པར་དུ་གནའ་བོའི་དུས་ཀྱི་མཐོ་སྒང་མི་རིགས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་གནས་སྟངས་དང་ཐོན་སྐྱེད་ཆུ་ཚད། མཛེས་དཔྱོད་ཚད་གཞི་དང་འཇིག་རྟེན་ལྟ་བ་སོགས་ལ་ཤེས་རྟོགས་བྱེད་པར་དཔྱད་གཞི་གཞན་གྱིས་འགྲན་མི་ནུས་པའི་རིན་ཐང་ལྡན་ཡོད་དོ། །\n(2)《བསྟན་བཅོས་བེེཊཱར་དཀར་པོ་ལས་དྲི་ལན་འཁྲུལ་སྣང་གཡའ་སེལ་དོན་གྱི་བཞིན་རས་སྟོན་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་བཞུགས་ སོ》ཞོལ་དཔར་ཁང་། སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོ།\n(4)《གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བསྟན་འབྱུང་ཕྱོགས་བསྡུས》བོདལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། དཔལ་ཚུལ། །\n(12) 《ཞང་བོད་ལོ་རྒྱུས་ཏི་སེའི་འོད》ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ནམ་མཁའི་ནོར་བུ།\n(13) 《བོད་ཀྱི་རི་མོའི་སློབ་དེབ་ལག་ལེན་ཞུན་ཐིགས》ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། བསྟན་པ་རབ་བསྟན།\n(14)《སྒྱུ་རྩལ་དང་ཆོས་ལུགས》སན་ལེན་དཔེ་ཁང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཨུ་རུ་སུའི་ཝོ་གད་ལེ་ནོ་ཝེ་ཆེས་བརྩམས། ཝང་ཤན་དང་ལེ་ཕིང་གཉིས་ཀྱིས་བསྒྱུར།\n(15)《མར་ཁེ་སི་རིང་ལུགས་ཀྱི་གྲགས་ཅན་བརྩམས་ཆོས་ཕྱོགས་བཏུས》མཐོ་རིམ་སློབ་གསོ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཁྲེ་ཡིས་ ལུང་གིས་གཙོ་སྒྲིག་བྱས།\n(19)《བོད་དང་སོག་པོའི་ནང་བསྟན》— ཏུའུ་ཆེ། ཐེན་ཅིང་གནའ་དཔེ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།


ལྷོ་སྤྱི་གཙོས་ལྷོ་གཞིས་ཁག་ལྔའི་ས་གནས་འགོ་འཛིན་རྣམ་པས་ཀཱར་ན་ཀྲ་ཀ་མངའ་གཞུང་གི་སྤྱི་ཁྱབ་བློན་ཆེན་མཆོག་དང་མཇལ་འཕྲད་གནང་བ། – བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས།\n༄༅། །འདི་གར་སྦེང་ལོར་ལྷོ་སྤྱི་ལས་ཁུངས་ནས་བཏང་གནས་ནང་འཁོད་དོན། ཕྱི་ལ་ོ ༢༠༡༨ ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༡༠ དང་ ༡༡ ཉིན་གཉིས་རིང་ཀཱར་ན་ཀྲ་ཀ་གཞུང་མང་གཉིས་ལ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུའི་གོ་སྒྲིག་ཚོགས་ཆུང་གི་འཐུས་མི་སྦེང་ལོར་ལྷོ་སྤྱི་དང་། ལྷོ་གཞིས་ཁག་ལྔའི་ས་གནས་འགོ་འཛིན། མཉམ་འབྲེལ་ཚོགས་གཙོ་བཅས་མཉམ་འཛོམས་ཀྱི་ཀཱར་ན་ཀྲ་ཀ་མངའ་གཞུང་གི་སྤྱི་ཁྱབ་བློན་ཆེན་སྐུ་ཞབས་ཀུ་མ་ར་སྭ་མི་ Shri. H. D. Kumaraswamy མཆོག་དང་། མངའ་གཞུང་གི་སྤྱི་ཁྱབ་བློན་ཆེན་གཞོན་པ་སྐུ་ཞབས་སྐུ་ཞབས་ཇི་པར་མེཤྭ་ར་ Shri. G. Parameshwara མཆོག་རྣམ་གཉིས་དང་མཇལ་འཕྲད་ཞུས་ཏེ་དབུས་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ནས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༨ ལོ་འདི་བཞིན་རྒྱ་གར་གཞུང་མང་གཉིས་ལ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུའི་མཛད་སྒོའི་གཟབ་རྒྱས་ཞིག་སྲུང་བརྩི་ཞུ་རྒྱུ་གཏན་འཁེལ་དང་། སྐབས་དེར་བོད་ཀྱི་བླ་ན་མེད་པའི་དབུ་ཁྲིད་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་༸ཞབས་སོར་བཀྲིན་བསྐྱང་རྒྱུ་ཡིན་སྐོར་སྙན་གསེང་དང་སྦྲགས་སྐབས་དེར་སྐུ་མགྲོན་གཙོ་བོར་ངེས་ཕེབས་ཡོང་བའི་རེ་འདུན་འབུལ་བར་ལྟར། སྤྱི་ཁྱབ་བློན་ཆེན་མཆོག་རྣམ་གཉིས་ནས་ཀྱང་ཞལ་བཞེས་བཀྲིན་བཟང་པོ་ཐོབ་ཡོད།\nདེ་ནས་ཉེ་དུས་ཀཱར་ན་ཀྲ་ཀ་མངའ་གཞུང་གི་སྤྱི་ཁྱབ་དྲུང་ཆེ་གསར་པ་སྐུ་ཞབས་ Shri. T. M. Vijay Bhaskar ལགས་ལྷོ་སྤྱི་ཆོས་འཕེལ་ཐུབ་བསྟན་ལགས་ཀྱིས་འཚམས་འདྲི་ཞུས་ཏེ། ལྷོ་ཕྱོགས་བོད་མི་གཞིས་ཆགས་ཁག་ལྔའི་སྐོར་ངོ་སྤྲོད་དང་སྦྲགས་མ་འོངས་བོད་མི་ཡོངས་ནས་ཀཱར་ན་ཀྲ་ཀ་གཞུང་མང་གཉིས་ལ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུའི་མཛད་སྒོ་སྲུང་བརྩི་སྐབས་སྐུ་མགྲོན་དུ་ཕེབས་གནང་ཡོང་བའི་མགྲོན་ཤོག་ཕུལ།\nདེ་རྗེས་ལྷོ་སྤྱི་དང་ལྷོ་གཞིས་ཁག་ལྔའི་མཉམ་འབྲེལ་ཚོགས་གཙོ་རྣམས་ནས་ཀཱར་ན་ཀྲ་ཀ་མངའ་གཞུང་མཉམ་འབྲེལ་བ་བློན་ཆེན་གསར་པ་ Shri. Bandeppa Khashempur མཆཽག་ལ་འཚམས་ཞུ་དང་ལྷོ་ཕྱོགས་གཞིས་ཁག་ལྔའི་མཉམ་འབྲེལ་ངོ་སྤྲོད་དང་མ་འོངས་གཞིས་ཆགས་ནང་འཚམས་གཟིགས་ཡོང་བའི་རེ་འདུན་ཞུས་ཡོད་པ་བཅས།།\nསྐབས་ ༡༧ པའི་སྤྱི་འཐུས་གསར་དུ་ཕེབས་མཁན་རྣམ་པར་ཟབ་སྦྱོང་དབུ་འཛུགས་གནང་བ།


སྦར་སིལ་དོན་གཅོད་བསྐོ་འཐེན་གྱི་དྲི་བ་དྲིས་ལན། – བོད་ཀྱི་དུས་བབ།\nབོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་གྲོས་ཚོགས་ཚོགས་དུས་གཉིས་པའི་ལས་ཉིན་ ༡༣ པ། དེ་རིང་སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༩ དང་ཕྱེད་ཀའི་སྟེང་དྲི་བ་དྲིས་ལན་གྱི་ལས་རུམ་དབུ་འཛུགས་གནང་མ་ཐག སྤྱི་འཐུས་རྨོག་རུ་བསྟན་པ་ལགས་ཀྱིས་ཉེ་ལམ་ཐུབ་བསྟན་རྒྱ་མཚོ་ལགས་སྦར་སིལ་དོན་གཅོད་དུ་བསྐོ་འཐེན་གྱི་གནད་དོན་ཐོག བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་མཆོག་ལ་དྲི་བ་ཞིག་བཏང་སོང་ལ། དེར་བཀའ་ཁྲི་མཆོག་གིས་ལན་འདེབས་གནང་རྗེས་སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་གཙོ་མཆོག་གིས་གནད་དོན་དེའི་ཐོག་བགྲོ་གླེང་དང་འཕྲོས་དོན་དྲི་བ་མེད་པའི་ཐག་གཅོད་གནང་སོང་།\nསྤྱི་འཐུས་རྨོག་རུ་བསྟན་པ་ལགས་ཀྱིས་ “ ཧྥ་རན་སིའི་བོད་རིགས་ཚོགས་པའི་ཚོགས་གཙོ་ཟུར་པ་ཐུབ་བསྟན་རྒྱ་མཚོ་ལགས་ནི་ལོ་མང་རིང་ཧྥ་རན་སིའི་བོད་རིགས་ཚོགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་བོད་དོན་ཐད་ལྷག་བསམ་རྣམ་དག་གིས་དང་བླངས་ལས་འགུལ་བ་ཞིག་རེད། ཉེ་ལམ་ཕྱི་ཟླ་ ༥ པའི་ནང་ཁོ་རང་སྦར་སིལ་དོན་གཅོད་དུ་བསྐོ་བཞག་གནང་པའི་ཡོངས་ཁྱབ་གསལ་བསྒྲགས་གྲུབ་པ་རེད། ཉིན་ཤས་རྗེས་སུ་དོན་གནད་ཁ་གསལ་མེད་པའི་ཐོག་ཁོ་རང་དོན་གཅོད་ལས་གནས་ནས་ཕྱིར་འཐེན་བྱེད་དུ་བཅུག་འདུག་ན། ཐུབ་བསྟན་རྒྱ་མཚོ་ལགས་སུ་དོན་གཅོད་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་གང་ཞིག་མ་ཚང་བའི་གནས་བབ་གསལ་བཤད་ཡོང་བ་ཞུ ” ཞེས་དྲི་བ་བཏོན་སོང་།\nགོང་གསལ་དྲི་བའི་ལན་དུ་བཀའ་ཁྲི་བློ་བཟང་སེང་གེ་མཆོག་གིས “ ཧྥ་རན་སི་བཅའ་བཞུགས་སྐུ་ཞབས་ཐུབ་བསྟན་རྒྱ་མཚོ་བཅའ་ཁྲིམས་བསྐྱར་བཅོས་མ་ཟིན་གོང་གཞུང་ཞབས་འདེམས་ལྷན་གྱི་སྒྲིག་གཞི་དོན་ཚན་ ༡༩ པའི་ནང་གསེས་དང་པོའི་ནང་གསལ་ལྟར་བསྐོ་གཞག་གནང་བའི་གནད་དོན་དང་འབྲེལ་ཆགས་ལ་བརྟེན་གསལ་བཤད་ཞུ་བདེ་མ་མཆིས ” ཞེས་བཀའ་ལན་གནང་སོང་།\nདེའི་རྗེས་སུ་སྤྱི་འཐུས་གྲོས་ཚོགས་ནང་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་གི་བུད་མེད་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་དང་གནས་བབ་སྤྱི་དང་འབྲེལ་ཏེ། ཉེ་ལམ་བསྟན་འཛིན་སྒང་དུ་བྱུང་བའི་གནས་ཚུལ་ཐོག་བགྲོ་གླེང་མགོ་འཛུགས་གནང་སོང་། ༼ ཞིབ་ཕྲའི་གནས་ཚུལ་རྗེས་སུ་འགོད་རྒྱུ ༽\nལྷ་མོ་སྐྱབས་ཀྱིས་བཤད་པ་དེ་ག་རང་རེད། མི་འདི་ཚོར་གནས་ལུགས་ལ་དཔྱོད་པའི་རྣམ་རིག་མེད་པར་མ་ཟད་དཔྱོད་འདོད་ཀྱི་འདུན་པའང་མི་འདུག དྲ་ཐོག་ཏུ་འོང་ཐེངས་རེར་གཉིད་སད་པ་ལྟ་བུའི་གློ་བུར་བའི་ཚོར་སྣང་རེ་འགན་འཁྲི་མེད་པར་བཤད་རྗེས་ཁུ་སུམ་མེར་བརླགས་འགྲོ། དོན་དངོས་ཐོག་གནས་ཚུལ་འདི་དེ་འདྲའི་དཀའ་གནད་ཅིག་མིན་པར་མ་ཟད། ཤེས་འདོད་ཡོད་མཁན་ཞིག་ཡིན་ན་ལས་སླ་བོ་རེད། མི་མང་ཅལ་འདྲོགས་མི་འོངས་ཆེད་ངས་ཀྱང་མཆན་ཐུང་ཐུང་ཞིག་བྲིས་རྗེས་ཟུར་དང་ངོས་གང་ལ་འང་བལྟ་ས་ཡོད་པ་ཞིག་བྱས་ཡོད་མོད། ཕལ་ཆེར་ངལ་བ་འབྲས་མེད་རེད། རྣམ་རྟོག་ཟ་ཡུལ་སྐོར་ཞིག་གིས་སྐུ་སྒེར་གྱིས་ཅིག་འགྲིག་མ་སོང་། བཀའ་ཤག་གིས་འགྲིག་མ་སོང་ཅེས་གོ་སྐབས་འདི་བཟུང་ནས་དམིགས་ཡུལ་གཞན་ཞིག་ལ་ལག་པ་འཆང་གིན་ཡོད་པ་གསལ་བོ་རེད། དེས་ཕྱིར་ང་ཚོས་ངོས་ནས་མཆན་འདེབས་མཁན་དག་ལ་སྒོ་གང་ཐད་ནས་ཞིབ་འཇུག་བྱ། ནམ་ཞིག་ལྷང་ལ་འབུད་ཀི་རེད།\nགྲོས་ཚོགས་ནང་བགྲོ་གླེང་བྱས་ནས་ཐག་ཆོད་པ་ཞིག་དང་གཅོད་འོས་པ་ཞིག་ཡིན་ན་སྤྱི་འཐུས་རྨོག་རུ་ལགས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ལྟན་ཡིན་ད་ཡིན། ཡིན་ན་ཡང་གནད་དོན་འདི་དེ་འདྲ་མ་རེད། འདི་ཐབས་ལམ་གཞན་ནས་གཙང་སེལ་བྱེད་དགོས་པ་ཞིག་རེད། དེའི་གཙང་སེལ་གྱི་འགན་གཙོ་བོ་དོ་བདག་ལ་ཡོད་པར་ངས་ངོས་འཛིན་གཙང་མ་ཞུ་གིན་ཡོད། རྒྱུ་མཚན་དོ་བདག་རང་ཉིད་ཧྥ་རན་སི་ན་ཡོད་པས་འདི་ནས་བཟོས་པའམ་བྱུང་བའི་གནས་ཚུལ་ཡང་དོ་བདག་རང་གིས་གསལ་བོ་རྩད་གཅོད་ཐུབ་པ་རེད། མི་ཞིག་དཀར་འདོན་ནམ་དག་སེལ་བྱེད་དགོས་ན་གཙོ་བོ་རང་ཉིད་དང་དེ་ནས་ཧ་ཅང་རྒྱུས་ཡོད་དག་དང་ཡང་ན་བརྟག་དཔྱད་ཞིབ་འཇུག་ཆ་ཚང་བྱས་པ་དག་ཡིན་པ་ལས་ཚོར་སྣང་སྨྲ་བ་དག་ནི་མུན་ནག་མདའ་འཕེན་ཡིན། དེས་སུ་གསོད་དང་སུ་རྨས་མི་ཤེས། ཕྱིར་འཁོར་ནས་རང་ཉིད་གསོད་ན་ཡང་ཐང།\nངས་ཡང་བསྐྱར་ཞུ་འདོད་པ་ནི། དོ་བདག་གིས་འཛིན་སྐྱོང་དང་ཁྲིམས་བཟོ་ལྷན་ཚོགས། སྐུ་སྒེར་ཡིག་ཚང་དང་བཅས་པར་དག་འབུལ་སྙན་ཞུ་ཕུལ་ཡོད་པས་དེ་ལ་རྩད་གཅོད་གཙང་སེལ་གནང་ནས་གནས་ཚུལ་སྔ་ཕྱི་ཚང་མ་ཕྱི་གསལ་ནང་གསལ་གནང་རོགས། དེ་མིན་མེ་སྟག་ཆུང་ངུས་ཆེན་པོ་བསྲེག་ན་ཐང་གི་ཟེར་བ་ཡིན།\nདྲ་གྲོགས་ཚོས་འགྱུར་མེད་བསྟན་འཛིན་ལ་དོགས་ཟོན་གནང་རོགས། མི་འདིའི་གོ་སྐབས་ཡོད་ཚད་བཙལ་ནས་མཆོངས་རྒྱག་བྱེད་བཞིན་འདུག་པས། དྲ་བདག་གིས་ཀྱང་ཐུགས་སྣང་གནང་རོགས།\nགཡུ་དྲུག་དཀར་གྱིས་སྐད་ཆ་ལ་རྒྱ་ཆ་རྒྱ་རྒྱབ་སྐྱོར་ཡོད། ང་ཚོའི་མི་འདི་ཚོ་ནམ་ཡིན་རུང་ཁ་ནང་ལ་བསྐོར་ནས་ནང་ཁུལ་ལ་ཁ་རྡུང་གཏོང་རྒྱུ་ལས་གང་ཡང་ཤེས་ཀྱི་མ་རེད། ད་དུང་གནས་ལུགས་ཡོད་པའི་སྐད་ཆ་ཡིན་ན་ཡག་པོ་རེད་སྟེ། དེ་ཡང་ཡོད་པ་མ་རེད་ཐམས་ཅད་མུན་ནག་མདའ་འཕེན་རྐྱང་རེད། མི་འདི་ཚོས་སུན་བཅུག་བྱུང་།\nཁ་སང་གྲོས་ཚོགས་ནང་རང་གི་ལྟ་ཚུལ་འདི་ལྟར་བཤད་པ་ཡིན། རྒན་ཆབ་བྲག་སོགས་ཀྱི་ཐུགས་ལ་འབབ་རྒྱུ་མ་རེད། གང་ལྟར་ང་རང་ཉིད་ལ་འགན་འཁུར་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ངོས་ནས་གང་ཐུབ་བསྒྲུབ་ཐག་ཆོད་ཡིན།\nམི་རེ་རེར་ཁམས་དང་བསམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཡོད་པའི་ཆ་ནས་བསམ་ཚུལ་སྣ་ཚོགས་ཤིག་ཡོད་བསྡད་པ་རེད། བཀུར་འོས་སྤྱི་འཐུས་རེ་ཟུང་ཞིག་གིས་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཟ་དང་ཟུར་ན་ལྷག་པའི་ཚོགས་སྡེ་དང་མི་སྒེར་གྱི་དཀའ་ངལ་དང་། བསམ་ཚུལ། བདེ་སྡུག་གྲོས་ཚོགས་རྭ་བའི་ནང་གླེང་བར་འདོད་པ་བྱེད་ཀྱིན་མི་འདུག གྲོས་ཚོགས་རྭ་བ་འདི་ཉིད་ཡག་ས་བཟང་ས་དང་། འཇམ་ས་བདེ་ས་ཞིག་གིས་འགྲོ་ཐུབ་ན་འགྲིག་པར་དགོངས་ཀྱིན་ཡོད་པ་རེད།\nང་རང་ཆ་བཞག་ན་སྤྱི་ཚོགས་ནང་གི་མི་སྒེར་དང་ཚོགས་སྡེ་གང་འདྲ་ཞིག་གི་དཀའ་ངལ་དང་། བསམ་ཚུལ་རིགས་གླེང་དགོས་པ་གལ་ཆེན་པོར་མཐོང་གིན་ཡོད། དཀའ་ངལ་དང་རྙོག་དྲ་གང་འདྲ་ཞིག་ཡིན་ཀྱང་གླེང་སློང་བྱས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཕྱི་གསལ་ནང་གསལ་ཆགས་ཀྱིན་ཡོད་པ་རེད། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་དཀའ་ངལ་རིགས་གཙང་སེལ་བྱེད་ཐུབ་ཀྱིན་རེད་བསམ་གྱིན་འདུག\nམི་མང་གི་དཀའ་ངལ་དང་བདེ་སྡུག བསམ་ཚུལ་གླེང་དགོས་པར་ང་ལ་འགན་ཞིག་ཡོད་པ་ཡིན། ཁས་ལེན་དམ་བཅའ་གཉིས་ཡོད།a སྤྱི་འཐུས་སུ་མ་སླེབས་པའི་སྔོན་ལ་མ་འོངས་པར་སྤྱི་འཐུས་ཆགས་སོང་ན་མི་མང་ཉམ་ཆུང་དང་། ཚོགས་སྡེ་ཉམ་ཆུང་གི་མགྲིན་ཚབ་བྱེད་རྒྱུའི་ཁས་ལེན་དྲིལ་བསྒྲགས་བྱས་ཡོད།\nཁྱེད་ཚོས་གནས་ཚུལ་རྩད་གཅོད་གཅིག་ཀྱང་མ་བྱས་པར་བོད་གཞུང་དང་ཟམ་གདོང་བླ་མར་སྐྱོན་བརྗོད་རྐྱང་རྐྱང་བྱས་ནས་བསྡད་པ་རེད། ངས་བལྟས་ན་གནས་ཚུལ་དངོས་རྩད་གཅོད་མཁན་མི་འདུག ད་ལྟའི་བར་དུ་བཟོད་པ་སྒོམ་ནས་བསྡད་པ་ཡིན་མོད། ད་ནི་རང་གཞུང་དང་བཀའ་བློན་ཁྲི་ཟུར་སློབ་དཔོན་ཟམ་གདོང་རིན་པོ་ཆེ་ལ་ཁ་རྡུང་མང་དྲགས་སོང་བས་གསལ་བཤད་མ་བྱས་རང་བྱས་ཆགས་སོང་། དོན་དངོས་ཐོག་ཐུབ་བསྟན་རྒྱ་མཚོ་དོན་གཅོད་ཀྱི་འོས་མིའི་གྲས་སུ་འཇུག་མཁན་ལྕམ་སྐུ་རྗེ་བཙུན་པདྨ་ལགས་རེད། རྗེ་བཙུན་པདྨའི་བཀའ་ལ་གྱེན་ལྡོག་བྱེད་མི་ཐུབ་མཁན་དེ་བཀའ་ཤག་མ་རེད། ལས་ཁུངས་གཞན་ཞིག་རེད། དོན་དངོས་ཤེས་འདོད་མཁན་ཡོད་ན་གནས་ཚུལ་འདིའི་སྒང་ནས་ཞིབ་འཇུག་བྱོས། བོད་གཞུང་དང་བཀའ་ཁྲི་མཆོག་གིས་མི་སྒེར་གྱི་མཚང་འབྱིན་མ་འདོད་པར་འདི་ལྟར་རྣ་བ་ལྕགས་ཀྱིས་བཀབ་ནས་བསྡད་པ་རེད། ངའི་རེ་བ་ལ། དོན་དངོས་མ་ཤེས་པར་རང་གཞུང་ལ་ཁ་མ་གཏོང་རོགས།\nགྲལ་མགོ་ལ་སྡོད་མཁན་དེ་ཚོས་ཀྱང་ཡིག་འབྲེལ་དབྱིན་ཡིག་ཐོག་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་འདྲ། ངེད་གངས་ཅན་པའི་བོད་ཡིག་དེ་ད་གང་དྲག ངོ་མ་ཡིད་སུན་འཇུག་གི་འདུག\nཆབ་བྲག་ལྷ་མོས་དོན་དག་དེ་རིགས་གྲུབ་འབྲས་ཐོན་ཡ་མེད་པའི་སྒང་ལ་གཞུང་དམངས་བར་ལ་འགལ་ཟླ་བཟོ་ཀི་ཡོད་པའི་མདོག་འདྲ་ཞིག་སྟོན་ཀི་འདུག སྐུ་ཚབ་ལ་བསྐོ་ན་བསྐོ་ཆོག་ཆོག་དང་མར་ཕབ་ན་ཕབ་ཆོག་ཆོག་དེ་འདྲ་རང་ད་ཨེ་ཡིན་ན། འདི་ནི་དམར་ཕྱོགས་སྒེར་གཅོད་ཀྱི་དབང་ཤུགས་དང་མཚུངས་སེ་འདུག་ག ཉེ་ཆར་སྤེན་པ་ཚེ་རིང་གིས་ཚོགས་ཐོག་ཏུ་རྨོག་རུ་བའི་དྲི་བར་དམ་དྲགས་བྱས་པ་ཇི་འདྲའི་སྒེར་གཅོད་ཐབས་སྡུག་ཅིག་རེད་ཨང་། འབྲེལ་འདྲིས་མེད་ལ་མཐོང་མྱོང་ཡང་མེད་པའི་མི་བུ་ཐུབ་བསྟན་རྒྱ་མཚོ་འབོད་པ་གོང་རིམ་ནས་གསལ་བཤད་ཡང་དག་ཅིག་མ་གནང་ཚེ་བཀའ་སྤྱི་གཉིས་ལ་གང་ཐུབ་ཀྱིས་ཁབ་རྩག་འབིགས་རྕེག་རེ་བྱ་ངེས་ཡིན།\nཕན་ཐོགས་པའི་ལས་ཀ་བྱེད་དགོས་རེད། ཕན་མི་ཐོགས་པའི་དྲི་བ་དང་ལན་འདེབས་ཀྱིས་ཅི་ལ་ཕན་སོང། ཅང་ཐག་གིས་ཆོད་སོང་ངམ། དེ་ཆུ་དཀྲོགས་ནས་མར་མ་ཐོན་པ་རེད།\nའོ་མ་དཀྲོག་མཁན་ངོ་མ་དེ་ཐུབ་བསྟན་རྒྱ་མཚོ་ཁོང་རང་ཉིད་རེད། གནད་དོན་འདི་ཐག་གཅོད་ཇི་ལྟར་བྱེད་མིན་གྱི་འགན་ནུས་གཙོ་བོ་དེ་དོ་བདག་རང་ཉིད་ལ་ཡོད། ངས་བལྟས་ན་བཀའ་ཤག་གིས་ད་གསང་དང་མ་གསང་མི་འདུག ཁོང་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་ཀྱི་ཡིག་ཆ་གང་ཡོད་ཆ་ཚང་ཕྱི་གསལ་ནང་གསལ་གནང་རོགས། དོ་བདག་གིས་ཡར་ལ་རང་ཉིད་དཀར་གཙང་གཙང་ཡིན་ཚུལ་ཞུས་དང་ཞུ་བཞིན་པ་རེད། གལ་ཏེ་ཁུངས་མེད་ཡི་གེ་རེ་ལ་བཀའ་ཤག་གིས་ཡིད་ཆེས་སམ་དོགས་འདྲོགས་ཀྱིས་ནོར་འཛོལ་བྱུང་ཡོད་ན་དགོངས་དག་ཞུ་དགོས། དེ་མིན་ན་མིན་ཚུལ་གསལ་བོ་མ་བཟོས་ན་ད་འདི་ཉོག་གྲ་ཆེ་རུ་འགྲོ་ས་རེད།\nགཤམགསལ་སྙན་ཞུ་འདི་ནི་ཉེ་སྔོན་ཐུབ་བསྟན་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་རང་ཉིད་ཀྱིས་བཀའ་ཁྲི་ཟུར་མཁས་དབང་ཟམ་གདོང་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ལ་ཕུལ་བའི་ངོས་བཤུས་ཤིག་རེད། ཀུན་ཀྱིས་གཟིགས་རོགས་ཞུ། ——————————————————————————–\nTo: samdhongr@yahoo.com; ohhdl@dalailama.com; kadrung@gov.tibet.net; katri-pa@gov.tibet.net; diirkalon@gov.tibet.net; diir-pa@tibet.net; tibetanparlianment@gov.tibet.net; tibetoffice@orange.fr; security@tibet.net\nSubject: Lettre of deny from Mr Jean François Buliard about Thupten Gyatso.\nDate: Tue, 13 Sep 2011 13:27:48 +0200\nDear Kalon Trisur Prof. Samdhong Rinpoche la,\nI would like to share with youacertain number of informations regarding my nomination at the post of the Representative in Brussels and so called reasons behind the withdraw from the nomination by your Kashag.\nI have met with His Holiness the Dalai Lama on 12 August 2011, in the eastern France during an inaugural ceremony ofaBuddhist center and I did not want to talk about the problem in link with my nomination at the post of the His Holiness the Dalai Lama’s representative in Brussels. Because I did not want to disturbe His Holiness the Dalai Lama with these fabricated politics.\nUntil that day, I was not aware of who did carry the initiative of my nomination and for what I have been accused so on to justify the revocation. His Holiness the Dalai Lama in person told me that he did suggested to you my nomination at the post of Representative when you hadadiscussion about the different candidats. His Holiness has shared with me, what you had submitted to him regarding so called reasons of the withdraw of me from the nomination. He said that ” Rinpoche told me that there isaletter fromaFrench Police officer which containsacertain number of issues. That is why he did revocate you from the nomination”. His Holiness has asked me not to discourage and he feel sorry for me etc. I was quiet sad to learn that the basis for such important decision is founded onafake letter.\nAfter my returning from my Dharamsala trip in last may 2011, I was told fromareliable source that there wasaalleged letter fromafrench police officer which would have some critical issue about me. I have contacted immediately my partenaire from French police authorities, with whom I used to deal the issues concerning the Tibet. His name is Laurent Maq and he did reacted with dismay.\nHe told me that It can not comes from Prefecture department because he is only one affected by the authorities who has legal mandate to treat all the matters regarding Bureau du Tibet and Tibetan Community of France. He has advised me to getacopy of that letter then he will give me an official letter of deny. I have managed to have the letter but no result. If you want that the truth should be shined that please send meacopy of the letter. I have been told that the author of the letter would beafrench police officer who did marry withaTibetan woman, having two kids etc.\nIt is very easy for me to know who might be this person because there is only one french police officer in Paris, who hasaTibetan woman. He isafriend of me rather than an enemy. His name is Jean François Buliard. He told me that he had never sentasuch letter. He was quiet angry over the situation. I do believe him and he believes that there would beathird person who manipulated the situation.\nAnyway at the end of may 2011, Kashag has sent mealetter of revocation on 30th of may and I met with Kalsang Gyaltsen on 8th of June 2011. He told me that Kashag asked him to inform me that they did not reconsider their decision of the revocation. He asked me to take the resignation from the job but I told him that I have no any valid reason to resign from the nomination. At the end of our meeting, he told me that It was his personal suggestion.\nSince then for me, the nomination and its revocation are over. But when I met with His Holiness the Dalaï Lama. He told me reasons behind the revocation so I feel the need to make somes clarifications over the situation. I came back to Paris at the end of August 2011 and I called Mr. Jean François. We met together at his flat. He told me that Mr. Kalsang Gyaltsen had spoken about the letter with him and he wanted know whether this letter comes from Jean François or not. Mr. Jean François told him that he was not the author of the letter.\nMr. Kalsang Gyaltsen told him that he speaks such good English so he can not be the author of the letter.\nBecause the alleged letter was written inavery bad English etc. Jean François told me that according to the Kalsang Gyaltsen remarks about containing of the letter, there would be three key points: “Thupten Gyatso would haveabank account in Singapore withahuge amount of money and second point is he would doing human traffic business and lastly he would hadaviolent conflict with his wife and her sister. for that he would havealawsuit in the court”. Of course these are nonsense and out of pure fabricated by jalousy and regionalism sectarian. All these elements areadefamatory actions.\nI told him even he was asserting that did not wrote any such letter against me and I would be the first person to believe him. But the Kashag of Samdhong Rinpoche took the matter seriously without any thorough investigation and I told him that you knew the consequences. Therefore I have asked him to give meawritten letter of deny of this so called letter which been sent to Dharamsala in his name to the private office of His Holiness the Dalai Lama and Kashag.\nTherefore, he gave me this letter, which is very clear. Please findagood translator and go through It. I send you the letter in Its original forme in French.\nThe searched purpose of this letter is to clarify the situation and I do not want be accused for nothing.\nThupten Gyatso, Paris\nA copy to His Holiness the Dalai Lama’s private Office\nDepartement of security\nསོ་སོའི་ནང་ལ་ཁ་འཁོར་ནས་ལྐོག་ལྐོག་སུལ་སུལ་གྱི་ལས་ཀ་འདི་འདྲ་བྱས་པ་རེད། མི་ལ་དོན་དག་མེད་པར་བརྡབས་གསིག་བཏང་ནས་ག་རེ་ཡིན་པ་རེད། མི་རྩེད་མོ་རྩེ་ནས་ག་རེ་བྱས་པ་རེད། དྲང་བདེན་མ་ཡིན་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ནག་ཉེས་འདི་ཚོ་ང་ཚོས་ངོས་འཛིན་ཐུབ་དགོས་པ་དེ་གལ་ཆེན་པོ་རེད།\nམི་མང་གི་བདེ་སྡུག་དང་། ཉམ་ཆུང་གི་གནས་སྟངས་གླེང་ས་སྤྱི་འཐུས་གྲོས་ཚོགས་ནང་རེད། དེ་མི་འགྲིག་ཚུལ་བཤད་ན་སུས་ནོར་འཁྲུལ་རེད།\nབཀའ་བློན་ཁྲི་ཟུར་དམ་པ་ཟམ་གདོང་བླ་མས། ང་ཚོའི་གཞུང་འདི་ཕྱི་གསལ་ནང་གསལ་ཡིན། ཐོག་སྟེང་དུ་བྱ་ཞིག་བབས་ཀྱང་གྲོས་ཚོགས་ནང་དུ་ཚོར་གྱིན་ཡོད། ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར། སྐབས་འདིར་བཀའ་ཁྲི་མཆོག་གིས་སྤྱི་བམ་གྱི་ལན་འདིས་མི་དམངས་ཚོར་སྔར་ལས་ལྷག་པར་དོགས་གཞི་བསླངས་ཡོད་ན། གང་གི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་ཡིན། ལན་གསལ་པོར་གསུངས་དགོས།\nདང་པོ་སྐུ་ཚབ་ཡིན་ཟེར་ནས་ཡར་བསྐོས། དེ་ནས་ནག་ཉེས་ཡོད་པའི་བསམ་འཆར་འདུག་ཟེར་ནས་མར་ཕབ། ཐུབ་བསྟན་རྒྱ་མཚོ་་་རྩེ་མོ་རྩེད་སྤྱོད་བྱས་པ་ཡག་པོ་རེད་པས། ད་དུང་གྲོས་འཚོགས་ནང་དུ་བཤད་ནའང་མི་འགྲིག་མདོག་མདོག་དང་སྒེར་གཅོད་བྱས་ཀྱི་འདུག་ག\nམ་གཞི་ནས་འདིའི་སྐོར་ལ་བྱེད་འོས་པ་དང་དགོས་པ་ཚང་མ་བྱས་ཚར་བ་རེད། ཆུ་དཀྲོགས་ནས་མར་ཐོན་ཡ་མེད་པ་ཞིག གྲོས་ཚོགས་ནང་ལ་དྲིས་ནས་ཅི་བྱེད། དེ་ལ་དོན་ཕན་གང་ཡང་མེད་པ་ལོས་ཤེས། ཤེས་བཞིན་དུ་ཆེད་དུ་འདི་ལྟར་བྱེད་དགོས་དོན་ཅི། དེ་དག་གི་མཇུག་འབྲས་ནི་འོག་གི་མཆན་འདེབས་ཚོའི་སྐད་ཆས་མཚོན་གྱིན་ཡོད། གཞུང་དམངས་བར་ལ་དོན་མེད་འགལ་བ་མ་བསླངས་ན་ཡག་གི་རེད།\n༡། བཅའ་ཁྲིམས་ཀྱི་ནང་དུ་བཀོད་ཡོད་ཀྱི་མ་རེད། བཀོད་དགོས་དོན་ཡང་མི་འདུག འདི་སྲིད་བྱུས་ཤིག་རེད་མ་གཏོགས། བཅའ་ཁྲིམས་ཤིག་མ་རེད།\n༢། སྐུ་ཚབ་ཅེས་པ་དེ་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་ཡིན་དང་ཡིན། དེ་བས་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་ཡིན་པར་དོགས་པ་ཡོད་དགོས་དོན་མི་འདུག\nད་གང་འདྲ་འདུག མདོ་སྨད་ཀྱི་མི་སེར་དཀྱུས་མར་ཡ་བྱེད་ཀྱི་མི་འདུག་གཱ སྤེན་ཚེ་ལགས་མདོ་སྨད་ཀྱིས་སྤྱི་འཐུས་འདེམས་པ་དེ་ཟམ་གདོང་བླ་མ་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་ཆེད་དུ་རེད་མ་གཏོགས་མི་སེར་དཀྱུས་མའི་སྐྱིད་སྡུག་གི་ཆེད་དུ་མ་རེད།\nགསང་བའི་འོས་བསྡུ་བྱས་དགོས་པ་ལ་ཡང་རྒྱུ་མཚན་ཞིག་ཡོད་པ་རེད། མ་གཏོགས་མང་ཚོགས་ཀྱིས་གསང་བ་མི་དགོས་པའི་ཐོག་ནས་འོས་མི་ལ་འགྲིག་མིན་གྱི་དགག་སྒྲུབ་བྱེད་ན་ནང་ཁུལ་འགལ་ཟླ་འགྲོ་བ་ལས་མང་ཚོགས་འདོད་མོས་འགྲུབ་ཐབས་མེད་པ་རེད། སྤྱི་འཐུས་ཟླ་བ་ཕུན་སྐྱིད་ལགས་བཀའ་བློན་བསྐོས་བཞག་བྱེད་སྟངས་སྐོར་དུ་བཅའ་ཁྲིམས་སུ་འགྱུར་བ་གཏོང་དགོས་པའི་གྲོས་འཆར་བཏོན་པར་གནད་འགག་རེད་འདོད།\nད་ལན་གཅིག་པོ་མ་རེད། མ་འོང་ཕུང་རྒྱང་རིང་པོའི་ཐོག་གི་གནས་ཚུལ་ཞིག་རེད། བོད་མི་རིགས་འདི་ལ་༧གོང་ས་མཆོག་གིས་མང་གཙོ་ཞིག་གསོལ་རས་གནང་ཡོད་ཀྱང་འོག་གི་དཔོན་ངན་ཚོའི་ཇུས་ངན་འོག་ཏུ་མང་གཙོ་ཚད་ལྡན་ཞིག་ལ་ལོངས་སྤྱོད་ཐུབ་ཀྱི་མེད་པ་རེད། གནས་ཚུལ་འདི་ཚོའི་ཐོག་ཏུ་ཚོགས་གཙོ་སྤེན་པ་ལགས་བསམ་ཤེས་བྱ་དགོས་ངེས་རེད་དོ།།།། སྒེར་གཅོད་བྱེད་ཀྱི་མཚམས་བཞག་བ་དགའ་གིན་རེད་ད། ང་ཚོས་ཁས་ལེན་གྱི་མིན་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། དེ་དང་དེ་འདྲ་བའི་མང་ཚོགས་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་ལ་གུས་བཀུར་མེད་པར་་་སྐུ་སྒེར་བརྒྱུད་ནས་ཁ་དཔར་བསླེབས་བྱུང་བའི་བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་གི་མཚན་བྱང་མེད་པ་བཟོ་གི་ཡིན་ཟེར་བ་ལ་སོགས་པ་མང་ཚོགས་ཀྱི་འདོད་མོས་སུ་བལྟ་གི་མེད་པ་རེད།\nའོ་ཡ། བཀའ་ཁྲིའི་ལན་ལས་ཀྱང་། ཚོགས་གཙོའི་སྟངས་འཛིན་དེ་འཇིགས་ག ནམ་རྒྱུན་ཡིན་ན་དྲི་བ་འདིའི་རིགས་སྲིད་བྱུས་ཀྱི་འོག་ནས་ཡོང་གི་ཡོད་སྟབས། དྲི་བ་ཁ་ཉིན་ཕྱིན་ཚར་བ་རེད། དྲི་ལན་དེའི་རིང་ལ་གྲ་སྒྲིག་བྱེད་གི་ཡོད་པ་རེད། ཡིན་ཡང་། མ་མཐར་གསལ་བཤད་རེ་ཡོད་པ་རེད། ད་ཐབས་ཟད་ནས་འདིའི་རིགས་ལ་ལན་མི་རག་ན་ངས་གསལ་བཤད་བྱ་ཆོག ཞེ་དྲག་སྙིང་རྗེ་མོ་དེ་འདྲ་ཡོད་པ་མ་རེད།\nནམ་ལངས་ལངས་ཉི་མ་ཤར་ཤར་རེད། བཀའ་ཤག་གིས་ལན་གང་ཡང་བཏབས་མི་འདུག དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་བསྐྱར་དུ་སྤྱི་ཚོགས་ལ་དོགས་སློང་རི་འདྲ་ཞིག་བཟོས་སོང་།\n“གསལ་བཤད་ཞུ་བདེ་མ་མཆིས་”ཟེར་བ་འདིའི་དོན་ཅི་རེད། ཞུ་མ་བདེ་བ་དེ་དོན་གྱིས་བཀའ་ཤག་རྙིང་པར་ཕོགས་ཏེ་ཞུ་མ་བདེ་བ་རེད་དམ། ཐུབ་བསྟན་རྒྱ་མཚོར་ཕོགས་ཏེ་ཞུ་མ་བདེ་བ་རེད། ཡང་ན་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་བཅའ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ཀྱང་འདེགས་མི་ཐུབ་པའི་ལྕི་ཁོག་ཅན་གྱི་ཚོགས་སྒེར་སྟོབས་པོ་ཆེ་གང་རུང་ཞིག་ལ་ཕོགས་ཏེ་ཞུ་མ་བདེ་བ་རེད་དམ། དོན་གྱིས་འདི་ལྟར་ཁྲིམས་དང་སྒྲིག་གཞི་གཏོར་ནས་ས་གསང་རྡོ་གསང་བྱེད་དགོས་པའི་གསང་བ་དགུ་སྒྲིལ་གྱི་ཕུར་བུ་དགུ་ཟུར་མ་འདིའི་འདོགས་ཐག་ཡང་སྙིང་སུ་ཞིག་གི་རུལ་དྲི་འཐུལ་བའི་བྲང་གཞུང་ལ་ལྷུང་ཡོད་དམ། སུ་ཞིག་གི་ཆགས་སྡང་གི་མེ་ལྕེ་འབར་བའི་མིག་ཟུང་གི་གཏིང་རིམ་ལ་སིམ་ཡོད་དམ། སུ་ཞིག་གི་འཇིགས་དངངས་ཀྱི་སྲོག་རྩ་འདར་བའི་སྙིང་ཆུང་གི་འཕར་ལྡིང་ལ་འཐོག་ཡོད་དམ། གསལ་བཤད་མེད་པའི་གསང་བ་འདི་དག་ནི། གནའ་བོའི་དུས་སུ་རྒྱ་སོག་གི་ཆོ་ལོ་བཟུང་ནས་བཙན་པོའི་རལ་གྲི་གཅོགས་མཁན་གྱི་ཡར་ལུང་གི་སྐྱ་མིན་སེར་མིན་ཚོའི་ལྟོ་ཕོར་ལ་སྦྲེལ་བའི་ས་འོག་གི་དར་སྐུད་ཕྲ་མོ་དེ་ཡིན་ནམ། ཡང་ན། འབྱོར་མེད་གྲལ་རིམ་གྱི་ངོ་སོ་ཕྱར་ཏེ་ཁ་བ་རི་བའི་བུ་རབས་ཚ་རྒྱུད་དང་རི་ཆུ་ནགས་གསུམ་ཡོད་ཚད་ལ་ཟོར་བ་དང་ཐོ་བས་ལེབ་རྡུང་བྱེད་མཁན་གྱི་རྒྱལ་འཚོང་སྐབས་འཚོལ་བའི་དབུགས་རྔ་ཡིན་ནམ། གསལ་བཤད་ཐུང་ངུ་ཞིག་གི་ཆེད་དུ་དེ་འདྲའི་གསང་བ་རྫོགས་མེད་ཅིག་སྒྲིག་དགོས་ཨང་། གསལ་བཤད་ཐུང་ངུ་ཞིག་གི་ཆེད་དུ་འདི་འདྲའི་དོགས་འདྲི་མང་པོ་ཞིག་སྤུངས་དགོས་ཨང་།\nདཔལ་ལྡན་བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་མཆོག་གི་གསལ་བཤད་ལ་མཇལ་ན། ( བཅའ་ཁྲིམས་ཀྱི་ནང་གསལ་ལྟར་བསྐོ་གཞག་གནང་བའི་གནད་དོན་དང་འབྲེལ་ཆགས་ལ་བརྟེན་གསལ་བཤད་ཞུ་བདེ་མ་མཆིས ) ཐུབ་བསྟན་རྒྱ་མཚོའི་སྐོར་ལ་གསང་བ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡོད་པའ་བཟོ་འདྲ་ཞིག་གསུངས་འདུག གལ་སྲིད་གནད་དོན་འདི་གྲོས་ཚོགས་ནང་གསལ་བཤད་གནང་རྒྱུ་བདེ་བོ་མེད་ན་ཐོག་མར་སྤྱི་འཐུས་སྒེར་ལ་གསལ་གསལ་ཐང་ཐང་བཟོ་དགོས་པ་རེད། སྤྱི་འཐུས་རྣམ་པར་ངེས་པར་དུ་འདིར་ལས་འགན་ཡོད་པ་རེད། སྤྱི་འཐུས་སུ་བཞེངས་སྐབས་རྒྱ་ཆེའི་མང་ཚོགས་ལ་དམ་བཅའ་ཞིག་བཞག་ཡོད་ལ། གྲོས་ཚོགས་ནང་ཐོག་མར་ཕེབས་ཉིན་ཡང་དམ་བཅའ་ཞིག་ཕུལ་ཡོད་པ་རེད།\nགནད་དོན་དེར་དེ་རིང་མི་མང་མང་པོ་ཞིག་གིས་དོ་སྣང་ཤུགས་ཆེར་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཅིང་། དེའི་ཁྲོད་ནས་ང་རང་གཅིག་རེད། རྒྱུ་མཚན་གང་གི་ཕྱིར་དུ་ཚོགས་གཙོ་མཆོག་གིས་འཕྲོས་དོན་དྲི་བ་གཏན་འགོག་གནང་བ་ནི་ཡ་མཚན་ཞིག་རེད། སྤྱི་འཐུས་རྨོག་རུ་བསྟན་པ་ལགས་ཀྱིས་ཀྱང་ཚོར་ཤུགས་ཆེན་པོས་འགྲེལ་བརྗོད་གནང་སོང་། ཡིན་ནའང་། ཚོགས་གཙོས་གནད་དོན་སྦས་ནས་བཀབ་ནས་སྐད་ཆ་སྤྱི་སྦོམ་ཅན་གསུངས་སོང་། ད་དུང་ཚོགས་གཙོ་གཉིས་ལ་ཡིད་ཆེས་མེད་པའི་གྲོས་འཆར་ཁྱེར་ཡོང་དགོས་པའི་ཚད་དུ་བསྐྱལ་བ་ནི་བཙན་བཀའ་བཏང་བ་རང་རེད།\nཅི་སྟེ། ཐུབ་བསྟན་རྒྱ་མཚོ་དེ་འདྲའི་ནག་ཉེས་བཤད་མི་ཆོག་པ་ཞིག་ཡོད་པར་ང་ཚོས་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་མེད་ལ། ཁྱེད་ཅག་གིས་ཁོང་མི་སྒེར་བ་ནག་པོ་ནག་རྐྱང་བཟོ་འདོད་བྱེད་པ་འདི་ལ་མོས་མཐུན་བྱེད་ཐབས་མེད། གོ་ཐོས་སུ་ཉེ་སྔོན་༧གོང་ས་མཆོག་གིས་སེམས་གསོ་གནང་འདུག་པ་རེད་ཟེར། ༧གོང་ས་མཆོག་གིས་སེམས་གསོ་གནང་ཡུལ་གཅིག་དང་བློས་འགེལ་སའི་མི་གཅིག་འདི་ལྟར་གསལ་ཁ་མེད་པའི་དོན་དག་ཅིག་གི་གནས་བབ་འོག་ལྷུང་ན་ཤིན་ཏུ་མ་འོས་པ་ཞིག་རེད།


སྐད་གཉིས་དམངས་དོན་ཁྲིམས་གཞུང་ཤེས་བྱ། -海西州人民政府.藏文网\nཡོང་ཁུངས།： སྤེལ་དུས།：2020-08-10 རྩོམ་པ་པོ།： རྩོམ་སྒྲིག་པ།： ཀློགས་གྲངས།：\n《དམངས་དོན་ཁྲིམས་གཞུང་》དོན་ཚན་བརྒྱ་ལ་བརྒྱད་ཅུ་གྱ་གསུམ་ལས། མི་གཞན་གྱི་དམངས་དོན་ཁེ་དབང་ལ་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་ཆེད་རང་ཉིད་ལ་གནོད་སྐྱོན་ཐེབས་ན། གནོད་སྐྱོན་བཟོ་མཁན་དེ་དམངས་དོན་འོས་འགན་ཁུར་དགོས། ཁེ་དབང་ལ་ཕན་ཁ་ཐོབ་མཁན་དེ་སྐྱིན་ཚབ་འོས་འཚམ་གྱི་ཁ་གསབ་བྱས་ན་ཆོག ཁེ་དབང་ལ་གནོད་འཚེ་བཟོ་མཁན་དེ་མེད་པ་དང་བྲོས་བྱོལ་ལ་སོང་བ།ཡང་ན་གནོད་འཚེ་བཟོ་མཁན་དེར་སྐྱིན་ཚབ་འགན་ཁུར་གྱི་ནུས་པ་མེད་པ། གནོད་འཚེ་ཕོག་མི་དེ་ཡང་སྐྱིན་ཚབ་བྱེད་དགོས་ཀྱི་རེ་བ་བཏོན་ཚེ།ཁེ་དབང་ལ་ཕན་ཁ་ཐོབ་མཁན་དེས་ངེས་པར་དུ་སྐྱིན་ཚབ་ཁ་གསབ་འོས་འཚམ་བྱེད་དགོས།\n《དམངས་དོན་ཁྲིམས་གཞུང་》ལས་བདེན་པའི་རྒྱབ་ལངས་ཀྱི་བྱ་སྤྱོད་ལ་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་དགོས། མི་གཞན་གྱི་དམངས་དོན་ཁེ་དབང་ལ་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་ཆེད་རང་ཉིད་ལ་གནོད་འཚེ་ཕོག་པ་དང་གནོད་འཚེ་བཟོ་མི་དེ་བྲོས་བྱོལ་སོང་ཚེ།གནོད་སྐྱོན་ཕོགས་མི་ཡིས་སྐྱིན་ཚབ་ཀྱི་རེ་བ་བཏོན་པ་ལ། ཁེ་དབང་ལ་ཕན་ཁ་ཐོབ་མི་དེས་ངེས་པར་དུ་འོས་འཚམ་གྱི་ཁ་གསབ་བྱེད་དགོས།\n《དམངས་དོན་ཁྲིམས་གཞུང》དོན་ཚན་ཉིས་བརྒྱ་བརྒྱད་ཅུ་གྱ་གཉིས་ལས། འཛུགས་སྐྲུན་ལས་ཁུངས་དང་སྡེ་ལས་ཞབས་ཞུ་ཁེ་ལས། ཡང་ན་དོ་དམ་མི་སྣ་གཞན་པ་སོགས་ཀྱིས་སྡེ་བདག་སྤྱི་ལ་དབང་བའི་ཁ་ཤས་བེད་སྤྱོད་བྱས་ནས་ཐོབ་པའི་ཡོང་སྒོ་དེ་ནང་ནས་འོས་འཚམ་གྱི་མ་རྩ་འཐེན་རྗེས་ལྷག་མ་ཚང་མ་སྡེ་བདག་སྤྱི་ལ་སྤྲོད་དགོས།\nསྡོད་ཁུལ་ཁ་ཤས་ཀྱི་སྡེ་ལས་ཀུང་ཟིས་སྡེ་བདག་སྤྱི་འཐད་མིན་ལ་མི་ལྟ་བར། རང་འདོད་ལྟར་སྡོད་ཁུལ་གྱི་རླངས་འཁོར་འཇོག་གནས་དང་གློག་སྐས། སྐོར་ལམ། གྱང་ངོ་། ལུས་སྦྱོང་དགོས་ཆས་སོགས་སྡེ་བདག་སྤྱི་ལ་དབང་བའི་བར་སྟོང་ནང་བརྡ་ཁྱབ་སྒོ་བྱང་སོགས་བཙུགས་ནས་སྡེ་བདག་གི་ཁྲིམས་མཐུན་ཁེ་དབང་ལ་གནོད་འཚེ་ཕོགས་ན། སྡེ་ལས་ཀུང་ཟི་དེ་ལ་ཐོབ་པའི་ཕན་ཆ་ལས་འོས་འཚམ་གྱི་མ་རྩ་འཐེན་རྗེས། ལྷག་མ་ཚང་མ་སྡེ་བདག་སྤྱི་ལ་དབང་དགོས།\n《དམངས་དོན་ཁྲིམས་གཞུང་》དོན་ཚན་སུམ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་རེ་བདུན་ལས། གནས་སྡོད་དབང་ཆ་གསར་འཛུགས་བྱེད་པ་ལ། དོ་བདག་པས་ངེས་པར་དུ་ཡིག་ཐོག་གི་གནས་སྡོད་དབང་ཆའི་གན་རྒྱ་འབྲི་དགོས།\nགནས་སྡོད་དབང་ཆའི་གན་རྒྱ་ལ་སྤྱིར་བཏང་ཆ་རྐྱེན་འདི་དག་ཚང་དགོས། ༡. དོ་བདག་པའི་རུས་མིང་དང་འབོད་མིང་ཁ་ཚང་ཡོད་པ། སྡོད་གནས་གསལ་བོ་ཡོད་པ། ༢. སྡོད་ཁང་གི་ས་གནས་ཡོད་པ། ༣. གནས་སྡོད་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་དང་རེ་བ་ཡོད་པ། ༤.གནས་སྡོད་ཀྱི་དུས་ཡུན་ཡོད་པ། ༥.རྩོད་གཞི་བྱུང་ཚེ་ཐག་གཅོད་བྱེད་ཐབས་ཡོད་པ་བཅས་ཚང་དགོས།\n《དམངས་དོན་ཁྲིམས་གཞུང་》དོན་ཚན་སུམ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་རེ་བརྒྱད་ལས། གནས་སྡོད་དབང་ཆ་གསར་འཛུགས་དེ་རིན་ཚབ་མེད་པའི་འོག་འཇོག་དགོས་ལ། འོན་ཀྱང་དོ་བདག་པར་བཤད་མཚམས་གཞན་ཡོད་པ་ཕུད་དགོས། གནས་སྡོད་དབང་ཆ་གསར་འཛུགས་ལ་ངེས་པར་དུ་ཐོ་འགོད་ལས་ཁུངས་སུ་གནས་སྡོད་དབང་ཆ་ཐོ་འགོད་རེ་ཞུ་འདོན་དགོས། གནས་སྡོད་དབང་ཆ་དེ་ཐོ་འགོད་བྱས་པ་ནས་ཚུགས་པ་ཡིན།\nལོ་ལོན་ཁ་ཁེར་གྱིས་རང་གི་ཤུལ་འཛིན་མིན་པའི་གཞན་མི་དེས་རང་ལ་བདག་སྐྱོང་ཡུན་རིང་བྱས་པར་དྲིན་ལན་བཟོ་ཕྱིར། རང་ཉིད་འདས་རྗེས་རང་གི་ཁང་པ་ནང་གཞན་མི་དེ་འདུག་དུ་འཇུག་པར་ཁས་ལེན་བྱས་ཡོད། རྗེས་ཕྱོགས་ནས་རྩོད་གཞི་མི་འབྱུང་བའི་ཆེད། ཕན་ཚུན་བར་ཡིག་ཐོག་གི་གནས་སྡོད་དབང་ཆའི་གན་རྒྱ་ཞིག་བྲིས་ན་ཧ་ཅང་བཟང་། དེ་མིན་ད་རུང་། གནས་སྡོད་དབང་ཆའི་གན་རྒྱ་ནང་དོ་བདག་པ་དང་སྡོད་ཁང་བར་གྱི་འབྲེལ་བ་དང་གནས་སྡོད་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན། གནས་སྡོད་ཀྱི་དུས་ཡུན་སོགས་གསལ་བོར་བྲིས་ཏེ་ཐོ་འགོད་བྱས་ཚེ། རྗེས་ཕྱོགས་རྩོད་གཞི་བྱུང་རུང་རང་ཉིད་ལ་བདེན་དཔང་ཡོད་ངེས་ཡིན།\n《དམངས་དོན་ཁྲིམས་གཞུང་》དོན་ཚན་དྲུག་བརྒྱ་བདུན་ཅུ་ལས། སྐྱི་དངུལ་གྱི་སྐྱེད་ཀ་མ་དངུལ་ནང་ནས་སྔོན་ལ་འཐེན་མི་ཆོག སྐྱེད་ཀ་སྔོན་ལ་མ་དངུལ་ནང་ནས་ཕྱིར་འཐེན་ན་ངེས་པར་དུ་དོན་དངོས་ལག་ཡོང་གི་གྲངས་ཀ་ལྟར་ཕྱིར་སྤྲོད་པ་དང་སྐྱེད་ཀ་ཡང་དེ་ལྟར་རྩིས་རྒྱག་དགོས།\n《དམངས་དོན་ཁྲིམས་གཞུང་》 དོན་ཚན་དྲུག་བརྒྱ་བརྒྱད་ཅུ་ལས། སྐྱི་དངུལ་གྱི་སྐྱེད་ཀའི་ཚད་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་འབྲེལ་ཡོད་གཏན་འཁེལ་དང་འགལ་མི་ཆོག སྐྱེད་ཆེའི་བུ་ལོན་ཕྱིར་གཏོང་གཏན་འགོག་བྱེད་དགོས། སྐྱི་དངུལ་གན་རྒྱའི་ནང་སྐྱེད་ཀ་གཏོང་ལེན་བཤད་མཚམས་མེད་ཚེ། སྐྱེད་ཀ་མེད་པ་ལྟར་འཇོག་དགོས། སྐྱི་དངུལ་གན་རྒྱའི་ནང་སྐྱེད་ཀ་གཏོང་ལེན་བཤད་མཚམས་གསལ་བོ་མིན་པ་དང་དོ་བདག་པའི་བར་ཡང་གྲོས་མཐུན་ཁ་གསབ་མི་ཡོང་བ་ལ། ས་གནས་དེ་དོ་བདག་པའི་ཉོ་ཚོང་བྱེད་ཕྱོགས་དང་ཉོ་ཚོང་གི་གོམས་གཤིས། ཚོང་རའི་སྐྱེད་ཀའི་ཚད་བཅས་གཞིར་བཟུང་ནས་སྐྱེད་ཀ་ཐག་གཅོད་དགོས། རང་བྱུང་མིའི་བར་གྱི་སྐྱི་དངུལ་ལ་སྐྱེད་ཀ་མེད་པར་འཇོག་དགོས།\nསྐྱི་དངུལ་གྱི་ཁ་གྲངས་དང་སྐྱེད་ཀ་ནི་སྐྱི་དངུལ་གན་རྒྱ་ནང་གི་ནང་དོན་གཙོ་བོ་ཞིག་ཡིན། སྐྱི་དངུལ་གན་རྒྱ་ནང་སྐྱེད་ཀ་གཏོང་ལེན་ལ་བཤད་མཚམས་མེད་ཚེ། སྐྱེད་ཀ་མེད་པའི་གན་རྒྱ་ལྟར་འཇོག་དགོས། དེ་མིན། བཅའ་ཁྲིམས་ནང་སྐྱེད་ཆེའི་བུ་ལོན་ཕྱིར་གཏོང་ལ་གཏན་འགོག་བྱེད་པས། སྐྱི་དངུལ་གྱི་སྐྱེད་ཀའི་ཚད་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གཏན་འཁེལ་དང་འགལ་མི་ཆོག།\n《དམངས་དོན་ཁྲིམས་གཞུང་》དོན་ཚན་དགུ་བརྒྱ་བཞི་ཅུ་ཞེ་གཉིས་ལས། སྡེ་ལས་ཞབས་ཞུ་མི་སྣས་ངེས་པར་དུ་སྡེ་ལས་བེད་སྤྱོད་ངོ་བོ་དང་བཤད་མཚམས་གཞིར་བཟུང་སྟེ། སྡེ་ལས་ཞབས་ཞུ་དོ་དམ་བདག་གཉེར་ནང་ཁུལ་གྱི་རྩ་བའི་སྒྲིག་རིམ་དང་ཞིག་གསོ། བདག་སྐྱོང་། གཙང་སྦྲ། ལྗང་སྒྱུར་སོགས་ལ་འོས་འཚམ་གྱིས་སྲུང་སྐྱོང་བྱས་ཏེ། སྡེ་བདག་པའི་ལུས་སྲོག་བདེ་ཐང་དང་རྒྱུ་ནོར་གྱི་བདེ་འཇགས་ལ་སྲུང་སྐྱོང་འོས་འཚམ་བྱེད་དགོས།\nསྡེ་ལས་ཞབས་ཞུ་མི་སྣའི་འགན་འཁྲི་གཤམ་གསལ་ལྟར་: ༡. སྡེ་ལས་ཞབས་ཞུ་ལ་བརྒྱུད་མངགས་བྱས་ནས་བྱུང་བའི་འབྲེལ་ཡོད་འགན་འཁྲི། ༢. བདག་སྐྱོང་ཞིག་གསོ་ཡི་འགན་འཁྲི། ༣.དོ་དམ་གྱི་འགན་འཁྲི། ༤. དུས་བཅད་ལྟར་ཡར་ཞུ་བྱེད་པའི་འགན་འཁྲི། ༥. བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་འགན་འཁྲི། ༦.ཚུར་ལེན་ཕར་སྤྲོད་ཀྱི་འགན་འཁྲི། ༧. མུ་མཐུད་དོ་དམ་གྱི་འགན་འཁྲི་བཅས་སོ། དེ་དང་མཐུན་པར། སྡེ་བདག་གིས་ཡང་དུས་ལྟར་བཤད་མཚམས་བཞིན་སྡེ་ལས་ཞབས་ཞུ་ལ་དངུལ་ཡོན་སྤྲོད་དགོས།\n《དམངས་དོན་ཁྲིམས་གཞུང་》དོན་ཚན་ཆིག་སྟོང་བརྒྱ་མེད་བཅུ་ཐམ་པ་ལས། མི་གཞན་གྱི་འདོད་བློ་དང་འགལ་ནས་སྐད་ཆ་དང་ཡི་གེ བརྙན་རིས། ཡན་ལག་རེག་པ་སོགས་ཀྱི་རྣམ་པའི་སྒོ་ནས་མི་གཞན་ལ་ཆགས་སྲེད་བཙན་སློང་བྱེད་པའི་བྱ་སྤྱོད་ལ། གནོད་འཚེ་ཕོག་མི་དེས་ཆགས་སྲེད་སློང་མཁན་དེར་ཁྲིམས་ལྟར་དམངས་དོན་འགན་འཁྲི་འཁུར་དུ་འཇུག་པའི་དབང་ཆ་ཡོད།\nསྡེ་ཁག་དང་ཁེ་ལས། སློབ་གྲྭ་སོགས་ལས་ཁུངས་ཀྱིས་ངེས་པར་དུ་དེར་སྔོན་འགོག་དང་ཞུ་གཏུག་བདག་སྤྲོད། བརྟག་དཔྱད་ཐག་གཅོད་སོགས་འོས་འཚམ་གྱི་ཐབས་ལམ་སྤྱད་ནས། དབང་ཆ་ཡོད་པ་དང་མངའ་འོག་ལས་མི་ཡིན་པའི་འབྲེལ་བ་སྤྱད་ནས་ཆགས་སྲེད་བཙན་སློང་བྱེད་པ་ལ་སྔོན་འགོག་དང་བཀག་རྒྱ་བྱེད་དགོས།\nཆགས་སྲེད་བཙན་སློང་གི་བྱ་སྤྱོད་ནི་གནོད་འཚེ་ཕོག་མི་དེའི་མི་གཤིས་ཁེ་དབང་དང་ལ་རྒྱ། རང་དབང་སོགས་ལ་གནོད་སྐྱེལ་ནས། གནོད་འཚེ་ཕོག་མི་དེ་ལ་སེམས་སྡུག་དང་སེམས་ཁྲེལ། སྐྲག་སྣང་སོགས་བྱུང་ནས་མིའི་བདེ་ཐང་ལ་གནོད་སྐྱེལ་ཡོང་བ། བཅའ་ཁྲིམས་ཀྱིས་བཀག་རྒྱ་བྱས་ཡོད་པའི་ཆགས་སྲེད་བཙན་སློང་གི་བྱ་སྤྱོད་ལ་ཟེར།\nཆགས་སྲེད་བཙན་སློང་གི་བྱ་སྤྱོད་ལ་ཆ་རྐྱེན་དྲུག་ཚང་དགོས། ༡.ཆགས་སྲེད་བཙན་སློང་ནང་གནོད་འཚེ་ཕོག་མི་རང་བྱུང་མི་ཡིན་དགོས། ༢.སྤྱོད་པ་དེ་ཆགས་སྲེད་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ། ༣.མི་གཞན་གྱི་འདོད་བློ་དང་རྒྱབ་འགལ་ཡིན་པ། ༤. སྤྱོད་པ་ཚབས་ཆེན་ཡིན་པ། ༥. སྤྱོད་པའི་དམིགས་ཡུལ་མངོན་གསལ་ཡིན་པ། ༦.བྱ་སྤྱོད་བྱེད་མཁན་དེ་བསམ་བཞིན་ཡིན་པ་བཅས་ཚང་དགོས།\n《དམངས་དོན་ཁྲིམས་གཞུང་》དོན་ཚན་ཆིག་སྟོང་བརྒྱ་མེད་སུམ་ཅུ་སོ་བརྒྱད་ལས། ཆ་འཕྲིན་ཐག་གཅོད་བྱེད་མི་དེས་ཁོས་སྡུད་སྒྲུག་གསོག་འཇོག་བྱས་ཡོད་པའི་མི་སྒེར་གྱི་ཆ་འཕྲིན་ཕྱིར་བསྒྲགས་དང་གཡོ་བཅོས་བྱས་མི་ཆོག རང་བྱུང་མི་འཐད་པ་མ་བྱུང་བར་ཁྲིམས་འགལ་གྱིས་མི་གཞན་ལ་མི་སྒེར་གྱི་ཆ་འཕྲིན་མཁོ་འདོན་བྱས་མི་ཆོག འོན་ཀྱང་ལས་སྣོན་བརྒྱུད་ནས་ཆེད་དམིགས་ཀྱི་མི་སྒེར་སུ་ཡིན་དབྱེ་འབྱེད་མི་ཐུབ་པ་མ་ཟད། ཉམས་པ་སླར་གསོ་བྱེད་མི་ཐུབ་པ་ཕུད།\nཆ་འཕྲིན་ཐག་གཅོད་བྱེད་མཁན་གྱིས་ངེས་པར་དུ་ཁྱད་པར་གྱི་ལག་རྩལ་དང་བྱེད་ཐབས་སྤྱད་ནས། སྡུད་སྒྲུག་དང་གསོག་འཇོག་བྱས་ཡོད་པའི་མི་སྒེར་གྱི་ཆ་འཕྲིན་ཕྱིར་བསྒྲགས། གཡོ་བཅོས། བོར་བརླག་སོགས་མི་བྱེད་པར་ཁག་ཐེག་བྱེད་དགོས།\nཚན་རིག་ལག་རྩལ་ཉིན་རེ་བཞིན་འཕེལ་རྒྱས་དང་བསྟུན། གཞི་གྲངས་ནི་དབྱར་མཚོ་རྒྱས་པ་བཞིན་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་བའི་སྐབས། གཞི་གྲངས་ཀྱི་འཚོལ་བསྡུ་དང་མཉམ་སྤྱོད་ཀྱི་ཐབས་ལམ་ལ་ཡང་འགྱུར་ལྡོག་འབྱུང་བཞིན་ཡོད། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་གཞི་གྲངས་ཀྱི་གསར་སྤེལ་དང་བེད་སྤྱོད། མཉམ་སྤྱོད་ལ་སྐུལ་སློང་བྱས་ཏེ་གཞི་གྲངས་ཀྱི་ཐོན་ལས་འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་བ་དང་། ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་མི་སྒེར་ཆ་འཕྲིན་སྲུང་སྐྱོང་བྱས་ཏེ། གཞི་གྲངས་མཉམ་སྤྱོད་དང་མི་སྒེར་ཆ་འཕྲིན་གྱི་ཁེ་ཕན་འདྲ་མཉམ་ཡོང་བར་དོ་སྣང་བྱེད་བཞིན་ཡོད། དེ་བས། བཅའ་ཁྲིམས་ནང་ཆ་འཕྲིན་སྡུད་སྒྲུག་དང་ཚོད་འཛིན་བྱེད་མཁན་གྱིས་མི་སྒེར་གྱི་ཆ་འཕྲིན་ལ་ལས་སྣོན་བྱས་ཏེ། ཆེད་དམིགས་ཀྱི་མི་སུ་ཡིན་པ་མི་ཤེས་པ་དང་ཉམས་པ་སླར་གསོ་མི་ཐུབ་པའི་གནས་ཚུལ་འོག། ཆ་འཕྲིན་གྱི་མི་སྒེར་དེར་མ་དྲིས་པར་མི་གཞན་ལ་མཁོ་འདོན་བྱས་ན་ཆོག་ཅེས་གཏན་འཁེལ་བྱས་ཡོད།\n《དམངས་དོན་ཁྲིམས་གཞུང་》དོན་ཚན་ཆིག་སྟོང་བརྒྱ་མེད་བདུན་ཅུ་དོན་བདུན་ལས། གཉེན་སྒྲིག་ཐོ་འགོད་ལས་ཁུངས་ལ་གཉེན་འཐོར་ཡར་ཞུ་རེ་འདུན་འཕྲོད་པ་ནས་བཟུང་ཉིན་སུམ་ཅུ་ནང་། ཕྱོགས་གང་ཞིག་གཉེན་འཐོར་ལ་མི་འཐད་ན་གཉེན་སྒྲིག་ལས་ཁུངས་ལ་གཉེན་འཐོར་ཞུ་ཡིག་ཕྱིར་འཐེན་གྱི་རེ་བ་བཏོན་ན་ཆོག\nདོན་ཚན་གོང་མའི་དུས་བཅད་ཉིན་སུམ་ཅུ་ལོན་རྗེས། ཁྱོ་ཤུག་གཉིས་ཀ་དངོས་སུ་གཉེན་སྒྲིག་ཐོ་འགོད་ལས་ཁུངས་ལ་སོང་ནས་གཉེན་འཐོར་བྱེད་པར་ཡར་ཞུ་བྱེད་དགོས། ཡར་ཞུ་མི་བྱེད་པ་ལ་གཉེན་མི་འཐོར་བའི་ཡར་ཞུ་ལྟར་ཐོ་འགོད་བྱེད་ངེས་ཡིན།\nགཉེན་འཐོར་བབ་བརླིང་གི་སྐབས་ནི། ཕོ་མོ་གཉིས་ཀ་གཉེན་སྒྲིག་ཐོ་འགོད་ལས་ཁུངས་ནང་སོང་ནས་གཉེན་འཐོར་བྱེད་ན། གཉེན་སྒྲིག་ཐོ་འགོད་ལས་ཁུངས་ལ་གཉེན་འཐོར་གྱི་ཡར་ཞུ་ཡི་གེ་འཕྲོད་པ་ནས་བཟུང་ཉིན་སུམ་ཅུ་ནང་ཕྱོགས་གང་ཞིག་མ་ཐོན་ན། གཉེན་མི་འཐོར་བར་ཡར་ཞུ་བྱས་པར་རྩིས་ངེས་ཡིན།\n《དམངས་དོན་ཁྲིམས་གཞུང་》དོན་ཚན་ཆིག་སྟོང་བརྒྱ་མེད་དྲུག་ཅུ་རེ་བཞི་ལས། ཁྱོ་ཤུག་གཉིས་ཀའི་མཉམ་དུ་མིང་བཀོད་པ་དང་ཡང་ན་ཁྱོ་ཤུག་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་རྗེས་སུ་ཁས་ལེན་བྱེད་པ་དང་། ཁྱོ་ཤུག་བཟའ་ཟླ་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་བཟའ་ཚང་གི་འབྲེལ་བ་གནས་པའི་སྐབས་སུ་ཁྱིམ་ཚང་གི་རྒྱུན་ལྡན་འཚོ་བར་དགོས་མཁོ་ཡོད་པའི་མིང་ཐོག་ནས་སྐྱིས་པའི་བུ་ལོན་ནི་ཁྱོ་ཤུག་གཉིས་ཀའི་ཐུན་མོང་གི་བུ་ལོན་ཡིན།\nཁྱོ་ཤུག་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་བཟའ་ཚང་གི་འབྲེལ་བ་གནས་པའི་སྐབས་སུ་རང་གི་མིང་ཐོག་ནས། ཁྱིམ་ཚང་གི་རྒྱུན་ལྡན་འཚོ་བའི་དགོས་མཁོ་ལས་བརྒལ་བའི་བུ་ལོན་བྱས་པ་དེ་ཁྱོ་ཤུག་གཉིས་ཀའི་ཐུན་མོང་གི་བུ་ལོན་དུ་མི་རྩིས། འོན་ཀྱང་། བུན་བདག་གིས་བུ་ལོན་དེ་ཁྱོ་ཤུག་གཉིས་ཀའི་འཚོ་བ་དང་ཐུན་མོང་གི་ཐོན་སྐྱེད་བདག་གཉེར་ལ་བཀོལ་བ་བདེན་དཔང་བྱེད་ཐུབ་པ་དང་། ཡང་ན་ཁྱོ་ཤུག་གཉིས་ཀའི་ཁས་ལེན་པ་ཕུད་དགོས།\nཁྱོ་ཤུག་གཉིས་ཐུན་མོང་གི་བུ་ལོན་ནི། ཁྱོ་ཤུག་གཉིས་བཟའ་ཚང་གི་འབྲེལ་བ་གནས་པའི་སྐབས་སུ་ཁྱོ་ཤུག་གཉིས་ཀས་ཁས་ལེན་པའི་བུ་ལོན་དང་། ཡང་ན་བཟའ་ཟླ་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་ཁྱིམ་ཚང་གི་རྒྱུན་ལྡན་འཚོ་བའི་དགོས་མཁོ་ལ་བྱས་པའི་བུ་ལོན་ལ་ཟེར། བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་ན། ཁྱོ་ཤུག་གཉིས་ཐུན་མོང་གི་བུ་ལོན་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད། ༡. ཁྱོ་ཤུག་གཉིས་ཀ་ཡིད་འཐད་སྒོ་ནས་བྱས་པའི་བུ་ལོན། ༢. ཁྱོ་ཤུག་བཟའ་ཟླ་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་ཁྱིམ་ཚང་གི་རྒྱུན་ལྡན་འཚོ་བའི་དགོས་མཁོར་བྱས་པའི་བུ་ལོན། ༣. ཁྱོ་ཤུག་བཟའ་ཟླ་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་སྐྱི་པ་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་ཁྱིམ་ཚང་དགོས་མཁོ་ལས་བརྒལ་ཡང་། བུ་ལོན་དེ་ཁྱོ་ཤུག་གཉིས་ཐུན་མོང་གི་འཚོ་བ་དང་ཐུན་མོང་གི་ཐོན་སྐྱེད་བདག་གཉེར་ལ་བཀོལ་པ། ཡང་ན་ཁྱོ་ཤུག་གཉིས་ཀས་ཁས་ལེན་པའི་བུ་ལོན།\n《དམངས་དོན་ཁྲིམས་གཞུང་》དོན་ཚན་ཆིག་སྟོང་ཆིག་བརྒྱ་སུམ་ཅུ་སོ་བརྒྱད་ལས། ཁ་ཆེམས་འཇོག་མི་དེ་ཉེན་ཁ་ན་ཡོད་དུས་ངག་ཐོག་གི་ཁ་ཆེམས་བཞག་ན་ཆོག ངག་ཐོག་གི་ཁ་ཆེམས་ལ་ངེས་པར་དུ་དཔང་མི་གཉིས་ཡན་ཆད་ཡུལ་དངོས་ན་ཡོད་དགོས། ཉེན་ཁ་ལས་གྲོལ་རྗེས་ཁ་ཆེམས་འཇོག་མཁན་དེ་ཡིག་ཐོག་དང་ཡང་ན་སྒྲ་དང་བརྙན་ཕབ་ལེན་གྱི་སྒོ་ནས་ཁ་ཆེམས་བཞག་ན། སྔོན་མའི་ངག་ཐོག་གི་ཁ་ཆེམས་དེ་ནུས་པ་མེད་འགྲོ\nངག་ཐོག་གི་ཁ་ཆེམས་ལ་ཆ་རྐྱེན་ངེས་ཅན་ཞིག་ཚང་བའི་སྐབས་ད་གཟོད་ནུས་པ་ཡོད་པ་ཡིན། ཡིན་ཡང་རྩོད་གཞི་མི་འབྱུང་བའི་ཆེད་རབ་ཡིན་ན་གཤམ་གྱི་ཐབས་ལམ་བཀོལ་གང་ཐུབ་བྱས་ན་བཟང་བསམ། ༡. ཁ་ཆེམས་དངོས་བྲིས་མ། འདི་ནི་རང་ཉིད་ཀྱིས་དངོས་སུ་བྲིས་ཤིང་རང་ཉིད་ཀྱི་མིང་བཀོད་ཡོད་པ་དང་ལོ་དང་ཟླ་ཚེས་གསལ་བོ་ཡིན་དགོས། ༢. ཁ་ཆེམས་ཚབ་བྲིས་མ། འདི་ནི་མི་གཞན་གྱིས་རང་ཉིད་ཀྱི་ཚབ་བྱས་ཏེ་བྲིས་པའི་ཁ་ཆེམས་ཡིན། འདི་ལ་ངེས་པར་དུ་ཡུལ་དངོས་ནས་དཔང་མི་གཉིས་ཡན་ཆད་ཡོད་དགོས་པ་དང་། དཔང་མི་ནང་ནས་གཅིག་སྐུ་ཚབ་བྱས་ཏེ་ཡི་གེ་བྲིས་ན་ཆོག་ལ། ཁ་ཆེམས་འཇོག་མི་དང་སྐུ་ཚབ་པ། དཔང་མི་གཞན་པ་ཚང་མས་ཁ་ཆེམས་སྟེང་དངོས་མིང་དང་ཟླ་ཚེས་གསལ་བོ་འགོད་དགོས། ༣. ཁ་ཆེམས་ཡིག་དཔར་མ། འདི་ནི་ལག་རྩལ་སྒྲིག་ཆས་ལ་བསྟེན་ནས་བྲིས་དཔར་བཏབ་པ་ཞིག་ཡིན་པས། ངེས་པར་དུ་ཡུལ་དངོས་ནས་དཔང་མི་གཉིས་ཡན་ཡོད་དགོས་པ་དང་། ཁ་ཆེམས་འཇོག་མི་དང་དཔང་མི་ཚང་མས་ཁ་ཆེམས་ཀྱི་ཤོག་ངོས་རེ་རེ་སྟེང་མིང་དང་ཟླ་ཚེས་འགོད་དགོས། ༤. ཁ་ཆེམས་སྒྲ་བརྙན་ཅན། འདི་ནི་ཁ་ཆེམས་འཇོག་མིའི་སྒྲ་དང་བརྙན་ཕབ་ལེན་བྱས་ཡོད་པའི་ཁ་ཆེམས་ཞིག་ཡིན། འདི་ལ་ཡང་ཡུལ་དངོས་ནས་དཔང་མི་གཉིས་ཡན་ཆད་དགོས་པ་དང་། ཁ་ཆེམས་འཇོག་མི་དང་དཔང་མིའི་སྒྲ་དང་གཟུགས་བརྙན་གང་རུང་ཕབ་ལེན་བྱེད་དགོས་པ་ན་མ་ཟད་ཟླ་ཚེས་གསལ་ཡོད་དགོས། ཁ་ཆེམས་དངོས་བྲིས་མ་ལས་གཞན་པའི་ཁ་ཆེམས་ཚང་མའི་ནང་ཡུལ་དངོས་ནས་དཔང་མི་གཉིས་ཡན་ཆད་ཡོད་པ་དང་དེ་ཚོས་དངོས་མིང་འགོད་དགོས།། དེ་མེད་ན་ཁ་ཆེམས་དེར་ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱི་ནུས་པ་མེད།\n《དམངས་དོན་ཁྲིམས་གཞུང་》དོན་ཚན་ཆིག་སྟོང་ཆིག་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་ལས། ཤུལ་འཛིན་མཁན་ལ་གཤམ་གྱི་བྱ་སྤྱོད་ལས་སྣ་གཅིག་ལྡན་ན། དེ་ལ་ཤུལ་འཛིན་གྱི་དབང་ཆ་མེད།\n༡. བསམ་བཞིན་ཤུལ་དངོས་འཇོག་མཁན་བསད་པ། ༢. ཤུལ་དངོས་འཕྲོག་ལེན་བྱེད་ཆེད་ཤུལ་འཛིན་མཁན་གཞན་པ་བསད་པ། ༣. ཤུལ་དངོས་འཇོག་མི་དེ་ཕྱིར་དོར་བ་དང་ཡང་ན་དེ་ལ་མནར་གཅོད་ཚབས་ཆེན་བཟོས་པ། ༤. ཁ་ཆེམས་རྫུན་བཟོ་དང་གཡོ་བཅོས། སྦ་གསང་བྱེད་པ། ཡང་ན་མེད་པར་བཟོས་པའི་གནས་ཚུལ་ཚབས་ཆེན་ཡིན་པ། ༥. མགོ་སྐོར་གཏོང་བ་དང་བཙན་སྐུལ་བྱེད་པ། ཡང་ན་ཁ་ཆེམས་གསར་དུ་འཇོག་པ་དང་སྒྱུར་བ། ཕྱིར་འཐེན་བྱེད་པར་བར་ཆད་བཏང་པ་ཚབས་ཆེན་ཡིན་པ།\nབུ་ཕྲུག་གིས་ཕ་མའི་ཤུལ་བཞག་དངོས་པོ་ཤུལ་འཛིན་བྱེད་པ་དེ་བཤད་མི་དགོས་རང་འགྲུབ་ཡིན་ནའང་། སྙིང་རྗེ་མེད་པའི་བུ་ཕྲུག་མང་པོ་ཞིག་གིས་དུས་རྒྱུན་ཕ་མ་ལ་སྲི་ཞུ་མེད་པ་དང་ཁ་ཡ་མི་བྱེད་པར་མ་ཟད། དེ་ལས་ཕ་མ་ལ་མནར་གཅོད་བྱེད་པ་དང་སྒོ་ཕྱིར་ཕུད་པ་སོགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཚབས་ཆེན་ཡིན། ཕ་མ་ཚེ་ལས་འདས་རྗེས་ཤུལ་དངོས་ཅི་ལྟར་བགོ་བཤའ་བྱེད་པ་ཁོ་ན་བསམ་བཞིན་ཡོད་པས། བཅའ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ཤུལ་འཛིན་མཁན་ལ་གོང་གི་བྱ་སྤྱོད་དེ་དག་ལྡན་ན་ཤུལ་འཛིན་གྱི་དབང་ཆ་མེད་པར་གཏན་འཁེལ་བྱས་པ་ཡིན། འོན་ཀྱང་། 《དམངས་དོན་ཁྲིམས་གཞུང་》ནང་གསར་དུ་གུ་ཡངས་ལམ་ལུགས་ཤིག་ཁ་སྣོན་བྱས་ཡོད་པ་ནི། ཤུལ་འཛིན་མཁན་ལ་སེམས་སྟེང་ནས་འགྱོད་བཤགས་སྐྱེས་ཡོད་པ་དང་ཤུལ་དངོས་འཇོག་མཁན་གྱི་ཡང་གུ་ཡངས་བྱས་པ། རྗེས་སུ་ཁ་ཆེམས་ནང་ཡང་བཞག་ཡོད་པ་ལ་ཤུལ་འཛིན་གྱི་དབང་ཆ་ཡོད། ལམ་ལུགས་འདི་ལས་ཤུལ་དངོས་འཇོག་མཁན་གྱིས་ཤུལ་དངོས་ཐག་གཅོད་བྱེད་པ་ལ་རང་ཚུགས་འདོད་བློའི་ལྟ་བ་མངོན་ཡོད་པ་དང་། དེ་ཡང་དམངས་ཁྲིམས་ཀྱི་བསམ་དོན་རང་སྐྱོང་གི་རྩ་བའི་རྩ་དོན་དང་མཐུན་པ་མཚོན་ཡོད།\n《དམངས་དོན་ཁྲིམས་གཞུང་》དོན་ཚན་ཆིག་སྟོང་ཆིག་བརྒྱ་གོ་ལྔ་ལས། དྲ་རྒྱ་སྤྱོད་མཁན་གྱིས་དྲ་རྒྱའི་ཞབས་ཞུར་བསྟེན་ནས་དབང་གནོད་ཀྱི་བྱ་སྤྱོད་བྱེད་ངཔ་ལ། ཁེ་དབང་འཛིན་མཁན་གྱིས་དྲ་རྒྱ་ཞབས་ཞུ་མཁོ་སྤྲོད་མཁན་ལ་དྲ་བའི་སྦྲེལ་ལམ་གཅོད་པ་དང་སུབ་པ། སྒྲིབ་པ་སོགས་དགོས་ངེས་ཀྱི་བརྡ་སྦྱོར་གཏོང་རྒྱུ་དབང་ཆ་ཡོད། བརྡ་སྦྱོར་ནང་དངང་གནོད་དུ་གྲུབ་པའི་ཐོག་མའི་བདེན་དཔང་དང་ཁེ་དབང་འཛིན་མཁན་དེ་ཐོབ་ཐང་ངོ་མ་ངེས་པར་ཡོད་དགོས།\nདྲ་རྒྱ་ཞབས་ཞུ་མཁོ་སྤྲོད་མཁན་ལ་བརྡ་སྦྱོར་འབྱོར་མ་ཐག ངེས་པར་དུ་བརྡ་སྦྱོར་དེ་འབྲེལ་ཡོད་ཀྱི་དྲ་རྒྱ་སྤྱོད་མཁན་ལ་དུས་ལྟར་བརྒྱུད་སྐུར་བྱས་ཏེ། དབང་གནོད་གྲུབ་པའི་ཐོག་མའི་བདེན་དཔང་དང་ཞབས་ཞུ་རིགས་གཞིར་བཟུང་ནས་དགོས་ངེས་ཀྱི་བྱེད་ཐབས་སྤྱོད་དགོས། དུས་ལྟར་བྱེད་ཐབས་མ་སྤྱད་པར་གནོད་འཚེ་ཕོག་པ་རྒྱ་ཆེར་གྱུར་པའི་སྐོར། དྲ་རྒྱ་སྤྱོད་མཁན་དང་ཞོར་འབྲེལ་གྱི་འགན་འཁྲི་ཁུར་དགོས།\nཁེ་དབང་འཛིན་མཁན་གྱི་ནོར་འཁྲུལ་བརྡ་སྦྱོར་གྱིས་དྲ་རྒྱ་སྤྱོད་མཁན་དང་ཡང་ན་དྲ་རྒྱ་ཞབས་ཞུ་མཁོ་སྤྲོད་བྱེད་མཁན་ལ་གནོད་འཚེ་བཟོས་ན། ངེས་པར་དུ་དབང་གནོད་ཀྱི་འགན་འཁྲི་ཁུར་དགོས། བཅའ་ཁྲིམས་ལས་གཏན་འཁེལ་གཞན་ཡོད་ན་དེ་གཞིར་འཛིན་དགོས།\nའཕྲིན་སྦྲེལ་དྲ་བའི་ལས་རིགས་མགྱོགས་མྱུར་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་བ་དང་བསྟུན་ནས། དྲ་རྒྱའི་དབང་གནོད་བྱ་སྤྱོད་དེ་སྔར་ལས་རྙོག་འཛིང་ཅན་དུ་གྱུར་ཡོད། ཁེ་དབང་འཛིན་མཁན་གྱི་ཁེ་ཕན་སྲུང་སྐྱོང་དང་དྲ་རྒྱ་སྤྱོད་མཁན། དྲ་རྒྱའི་ཞབས་ཞུ་མཁོ་སྤྲོད་མཁན་བར་གྱི་ཁེ་ཕན་འདྲ་མཉམ་བཅས་ཡོང་ཆེད། 《དམངས་དོན་ཁྲིམས་གཞུང་》ལས། དྲ་རྒྱ་ཞབས་ཞུ་མཁོ་སྤྲོད་མཁན་ལ་བརྡ་སྦྱོར་འབྱོར་མ་ཐག ངེས་པར་དུ་བརྡ་སྦྱོར་དེ་འབྲེལ་ཡོད་ཀྱི་དྲ་རྒྱ་སྤྱོད་མཁན་ལ་དུས་ལྟར་བརྒྱུད་སྐུར་བྱས་ཏེ། དབང་གནོད་གྲུབ་པའི་ཐོག་མའི་བདེན་དཔང་དང་ཞབས་ཞུ་རིགས་གཞིར་བཟུང་ནས་དགོས་ངེས་ཀྱི་བྱེད་ཐབས་སྤྱོད་དགོས། དུས་ལྟར་བྱེད་ཐབས་མ་སྤྱད་པར་གནོད་འཚེ་ཕོག་པ་རྒྱ་ཆེར་གྱུར་པའི་སྐོར། དྲ་རྒྱ་སྤྱོད་མཁན་དང་ཞོར་འབྲེལ་གྱི་འགན་འཁྲི་ཁུར་དགོས།\n《དམངས་དོན་ཁྲིམས་གཞུང་》དོན་ཚན་ཆིག་སྟོང་ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཞི་ལས། བཟོ་བཀོད་ཀྱི་སྟེང་ནས་དངོས་པོ་གཏན་ནས་འཕངས་མི་ཆོག བཟོ་དཀོད་ཀྱི་སྟེང་ནས་དངོས་པོ་འཕེན་པ་དང་ཡང་ན་དངོས་པོ་ལྷུང་ནས་མི་ལ་གནོད་སྐྱོན་བཟོས་ན། དབང་གནོད་བྱེད་མཁན་དེ་ངེས་པར་དུ་ཁྲིམས་ལྟར་འགན་ཁུར་དགོས། བརྟག་དཔྱད་བྱས་ནས་དབང་གནོད་བྱེད་མཁན་དེ་སུ་ཡིན་གསལ་བོ་མི་ཤེས་ཚེ། རང་ཉིད་དབང་གནོད་བྱེད་མཁན་མིན་པ་བདེན་དཔང་བྱེད་ཐུབ་པ་ཕན་ཆད་ཀྱི་གནོད་སྐྱེལ་བཟོ་བར་སྙམ་པའི་བཟོ་བཀོད་བེད་སྤྱོད་མི་སྣས་སྐྱིན་ཚབ་ཁ་སྣོན་བྱེད་དགོས། ཁོ་ཚོས་སྐྱིན་ཚབ་བརྒྱབ་རྗེས་དབང་གནོད་བྱེད་མཁན་ངོ་མ་དེ་ལ་སྐྱིན་ཚབ་རྗེས་འདེད་བྱེད་པའི་དབང་ཆ་ཡོད།\nསྡེ་ལས་ཞབས་ཞུ་ཁེ་ལས་སོགས་བཟོ་བཀོད་དོ་དམ་མི་སྣས་ངེས་པར་དུ་བདེ་འཇགས་ལ་དགོས་ངེས་ཀྱི་འགན་སྲུང་ཐབས་ལམ་སྤྱད་ནས། གོང་གི་ཚན་པ་ནང་གཏན་འཁེལ་བྱས་པའི་གནས་ཚུལ་མི་འབྱུང་བ་ལ་སྔོན་འགོག་བྱེད་དགོས། བདེ་འཇགས་འགན་སྲུང་ཐབས་ལམ་མ་སྤྱད་པ་ལ་ཁྲིམས་ལྟར་བདེ་འཇགས་འགན་སྲུང་མ་སྒྲུབ་པའི་དབང་གནོད་འགན་འཁྲི་ཁུར་དགོས།\n《དམངས་དོན་ཁྲིམས་གཞུང་》གིས་མི་དམངས་མང་ཚོགས་ཀྱི་“མགོ་ཐོག་གི་བདེ་འཇགས་”འགན་སྲུང་བྱེད་ཆེད། སྔོན་ལས་ལྷག་པར་བར་སྣང་ནས་དངོས་པོ་འཕེན་པ་དང་ལྷུང་བ་ལ་སྒྲིག་སྲོལ་ཆ་ཚང་ཞིག་བཙུགས་ཡོད། དང་པོ། བཟོ་བཀོད་ལས་དངོས་པོ་འཕེན་པ་ལ་མངོན་གསལ་གྱི་གཏན་འགོག་བྱས་ཡོད། གཉིས་པ། བར་སྣང་ནས་ལྷུང་བ་དང་འཕངས་པའི་དངོས་པོས་མི་ལ་རྨས་སྐྱོན་བཟོས་ཚེ། དབང་གནོད་བྱེད་མཁན་དེ་ཁྲིམས་ལྟར་འགན་འཁྲི་ཁུར་དགོས། དབང་གནོད་བྱེད་མཁན་སུ་ཡིན་ཐག་གཅོད་དཀའ་ན། བཟོ་བཀོད་བེད་སྤྱོད་མཁན་ལས་གནོད་སྐྱོན་བཟོ་ཡོང་བར་སྙམ་པའི་མིས་སྐྱིན་ཚབ་ཁ་གསབ་བྱེད་དགོས། རྗེས་སུ་དབང་གནོད་བྱེད་མཁན་ངོ་མ་དེ་ཤེས་རྗེས་དེ་ལ་སྐྱིན་ཚབ་རྗེས་འདེད་བྱེད་པའི་དབང་ཆ་ཡོད། གསུམ་པ། སྤྱི་བདེ་ལས་ཁུངས་སོགས་དུས་ཐོག་དུ་བར་སྣང་དངོས་བོ་འཕངས་པའི་དོན་རྐྱེན་ལ་བརྟག་དཔྱད་བྱས་ནས་དབང་གནོད་མི་སྣ་བཙལ་བ་གསར་དུ་ཁ་སྣོན་བྱས་ཡོད། མཐའ་མར། སྡེ་ལས་ཞབས་ཞུ་ཁེ་ལས་སོགས་བཟོ་བཀོད་དོ་དམ་མི་སྣས་ངེས་པར་དུ་བདེ་འཇགས་འགན་སྲུང་གི་ཐབས་ལམ་སྤྱད་ནས། དོན་རྐྱེན་འདི་རིགས་མི་འབྱུང་བ་ལ་སྔོན་འགོག་བྱེད་དགོས། དེ་མིན་ཁྲིམས་ལྟར་འོས་བབས་ཀྱི་འགན་འཁྲི་ཁུར་དགོས། །