ནོར་བུ་བསམ་འཕེལ། རྩོམ་སྒྲིག་པ།ཡོང་ཁུངས།ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག སྤེལ་དུས། ༢༠༡༨ལོའི་ཟླ་བ་༡༠ཚེས་༢༢ཉིན།\nབོད་རིག་པར་རྟོག་དཔྱོད་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་སྐབས་དཔྱད་གཞིར་མཁོ་བའི་རྒྱུ་ཆའི་ཐད་ལ་མཚོན་ན་བོད་དུ་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐེར་དང་། གདན་རབས་རྣམ་ཐར། བཀའ་བསྟན་གསུང་རབ་སོགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པོ་ཡོད་པ་དེས་ཕན་ནུས་གལ་ཆེན་འདོན་བཞིན་ཡོད་པ་སྨོས་མ་དགོས་མོད། དེང་སྐབས་ཞིབ་འཇུག་གནང་མཁན་གྱི་ངོས་ནས་བཤད་ན་དེ་དག་གི་ཁྲོད་ཕལ་ཆེར་ཞིག་ལག་བརྒྱུད་བྱས་པའི་དཔྱད་ཡིག་རིམ་པ་གཉིས་པ་གསུམ་པ་ལས་འདས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་མ་ཟད། སྐབས་དེའི་རྩོམ་མཁན་གྱི་ཆོས་ལུགས་གྲུབ་མཐའི་ཞེན་རྒྱས་བཏབ་པའང་མང་དུ་མངོན་པས་བདེན་འཚོལ་བདེན་སྒྲུབ་བྱེད་པའི་ཚན་རིག་ཞིབ་འཇུག་གི་བྱ་བར་ལྟོས་ན་ཡིད་ཡོངས་སུ་ཚིམ་པ་དང་། རེ་བ་རྫོགས་པར་སྐོང་ཐུབ་པ་ཞིག་གཏན་ནས་མ་རེད། དེར་བརྟེན་ད་ཆ་འཛམ་གླིང་ཁྱོན་ཡོངས་ཀྱི་ཚན་རིག་ཞིབ་འཇུག་དང་། ལྷག་པར་སྤྱི་ཚོགས་ལོ་རྒྱུས་ལ་ཞིབ་འཇུག་གནང་མཁན་ཚོའི་དཔྱད་གཞི་འཚོལ་བའི་རེ་བ་དེ་ཡིག་ཚགས་ལས་ཁུངས་སུ་བཅོལ་ཤུགས་ཆེ་རུ་གང་འགྲོ་ཡིན་པ་འཛམ་གླིང་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་འཕེལ་ཕྱོགས་ལས་ཀྱང་ལམ་ཙམ་རྟོགས་ཐུབ་ལ། ཡིག་ཚགས་ལ་དཔྱད་ཡིག་གཞན་དང་མི་འདྲ་བའི་ཁྱད་ཆོས་སམ་ཡོན་ཏན་ལྡན་པས་ཚན་རིག་ཞིབ་འཇུག་གི་བྱ་བའི་ཁྲོད་ནུས་པ་འདོན་ཤུགས་ཆེ་རུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པའང་མངོན་སུམ་དུ་གྲུབ། དེས་ན་ཕྲན་གྱིས་འདིར་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚགས་ཀྱི་རིན་ཐང་བསྔོགས་སྤེལ་བྱས་ཏེ་གོང་འཕེལ་འགྲོ་བཞིན་པའི་བོད་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་བྱ་བར་ཞབས་འདེགས་ཞུ་ཕྱོགས་སྐོར་བསམ་གཞིགས་བྱས་པའི་ཐོག་མའི་དྲན་འཆར་ཙམ་འགོད་པར་འདོད་པ་ལས།\nསྤྱིར་ན་ཡིག་ཚགས་ཞེས་པ་དེར་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟར་འཇོག་དགོས་པའི་སྐོར་ལ་མཁས་དབང་དག་གི་བཞེད་དགོངས་གླེང་བརྗོད་མང་དུ་མཆིས་པས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་གཅིག་མཐུན་བྱུང་མེད་པར་སྣང་མོད། རྩ་བའི་ཆ་ནས་ཡིག་ཚགས་ཞེས་པ་རྒྱལ་ཁབ་ལས་ཁུངས་དང་། སྤྱི་ཚོགས་ཚོགས་པ། མི་སྒེར་སོགས་ནས་རང་འཁྲིའི་འགན་བབས་ལྟར་སྤྱི་ཚོགས་ཐོག་བྱ་བྱེད་སྤེལ་བའི་རིང་བྱུང་ཞིང་ཆགས་པའི་ཡིག་རིགས་ཁག་ལས་སླད་མར་འཚོལ་ཞིབ་བེད་སྤྱོད་བྱེད་ཕྱིར་ཉར་ཚགས་བྱས་པ་རྣམས་ལ་ཟེར་ཞིང་། དེང་གི་ཆ་ནས་བཤད་ན་ཡིག་ཐོག་དང་། སྒྲ་ཕབ། བརྙན་རིས་སོགས་སྣེ་ཁ་མང་པོ་ཡོད་པར་བཞེད་པ་ནི་མཁས་མང་བློ་ཡི་ཉིང་བཅུད་ལྟ་བུར་གྲུབ་འདུག དེའི་ཕྱིར་ཡིག་ཚགས་ཡིན་པ་ཐམས་ཅད་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའམ་ལོ་རྒྱུས་རང་བཞིན་དུ་གྲུབ་པ་འབའ་ཞིག་ཡིན་རུང་། ལས་ཀར་སྟབས་བདེ་ཡོང་བ་དང་། ཐ་སྙད་ཀྱི་དུས་དང་སྲིད་ཀྱི་རྣམ་གཞག་སྟོན་ཕྱིར་དགོས་དབང་གིས་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚགས་དང་། དེང་དུས་ཡིག་ཚགས་ཞེས་ཁག་གཉིས་སུ་ཕྱེ་ཡོད་པ་དཔེར་ན་རང་རེ་བོད་ལ་ཆ་བཞག་ན། ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚགས་བྱ་བ་ནི་སྤྱི་ལོ༡༩༥༩ལོར་དམངས་གཙོའི་བཅོས་བསྒྱུར་བྱས་ཏེ་བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་འདི་བཀས་བཀོད་རྒྱུད་འཛིན་ཞིང་བྲན་ལམ་ལུགས་ནས་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་སུ་འཕོ་འགྱུར་བྱུང་བའི་ཡར་སྔོན་དུ་བྱུང་བའི་ཡིག་རིགས་སྣ་ཚོགས་ལ་བྱ་ཞིང་། ཀྲུང་གོ་ཧྲིལ་པོར་ཆ་བཞག་ན། སྤྱི་ལོ༡༩༤༩ལོའི་ཟླ༡༠ཚེས༡ཉིན་ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་དབུ་བརྙེས་པ་ཕན་ཆད་ཀྱི་དུས་སྐབས་རྣམས་སུ་བྱུང་ཞིང་ཉར་ཚགས་བྱས་པའི་ཡིག་ཆ་རྣམས་ལ་བྱ་བ་ཡིན་པ་ལྟ་བུ་རེད།\nཡིག་ཚགས་ནི་ཡིག་ཚགས་འབྱུང་སའི་ཁུངས་ཏེ་ལས་ཁུངས་དང་སྡེ་ཁག མི་སྒེར་སོགས་ཀྱིས་བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་ལག་ལེན་དངོས་ནང་འབྲེལ་འདྲིས་ཟིན་འདེབས་སོགས་ལས་དོན་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་སམ་ཡོ་བྱད་དུ་སྤེལ་བའི་ཡིག་ཆ་ལས་གྱུར་འོངས་པ་ཞིག་ཡིན་པས། ཡིག་ཚགས་དེ་རང་བྱུང་བའི་དུས་དང་། གནས་ཁུངས(ཡིག་ཚགས་གྲུབ་པ་པོ)ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་གནས་ཚུལ་ཁག་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་རྒྱུར་མཁོ་བའི་དཔྱད་ཡིག་ཏུ་འགྱུར་བར་གདོན་མི་ཟ་ན་ཡིག་ཚགས་ཀྱང་སྒྲ་ཡངས་འཇུག་གིས་དཔྱད་ཡིག་གི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་ཡིན། ཡིན་ནའང་། ཡིག་ཚགས་ནི་དེ་རང་གྲུབ་པའི་ཁུངས་སམ་བདག་པོའི་བྱ་བྱེད་ལ་ཟུར་གཞན་ནས་གསལ་བཤད་དང་འགྲེལ་མཆན་འདེབས་པ་ཞིག་མ་ཡིན་པར་ཁོ་ཚོས་བྱ་བྱེད་དེ་རིགས་སྤེལ་སྐབས་དངོས་སུ་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན་པས། དཔྱད་ཡིག་གཞན་དང་མི་འདྲ་བའི་གཉུག་མའི་རང་བཞིན་ཆེས་ཆེར་ལྡན་ལ། དེའི་དབང་གིས་ཡིག་ཚགས་ལ་དཔྱད་ཡིག་གཞན་དང་མི་འདྲ་བའི་བདེན་དངོས་རང་བཞིན་མཆིས་པ་དང་། བདེན་རྫུན་དབྱེ་འབྱེད་ཀྱི་བརྡར་ཤ་གཅོད་སྐབས་ཡིད་རྟོན་དུ་རུང་མིན་ཐད་གཞན་གང་དང་ཅིས་ཀྱང་འགྲན་དུ་མི་བཟོད་པའི་རང་བཞིན་ནམ་ལེགས་ཆ་ཞིག་མངའ་བ་མ་ཟད། ཆབས་ཅིག་ཏུ་ཁེར་རྐྱང་རང་བཞིན་དང་། ཡིག་རྒྱུན་དཀོན་པའི་རང་བཞིན་ཞིག་ཀྱང་ཐོན་ཡོང་གི་ཡོད་ལ། རང་སོ་སོའི་གྲུབ་ལུགས་ལྟར་ཡིག་ཚགས་དང་ཡིག་ཚགས་བར་ཐོག་མ་ནས་ལྷན་སྐྱེས་སུ་ཆགས་པའི་འབྲེལ་བ་དམ་པོ་ཞིག་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་ཡོད་པས་ཉར་ཚགས་དོ་དམ་དང་། བེད་སྤྱོད་ཞིབ་འཇུག་སོགས་བྱེད་པར་མཐུན་རྐྱེན་བཟང་པོ་སྐྲུན་པ་དང་ཆབས་ཅིག་གཞན་དང་མི་འདྲ་བའི་རེ་བའམ་བླང་བ་ཡང་གསལ་རྗེན་དུ་བཏོན་ཡོད། ཡིག་ཚགས་ནི་རྒྱལ་ཁབ་ལས་ཁུངས་དང་། སྡེ་ཁག་ཚོགས་པ།མི་སྒེར་སོགས་ཀྱིས་སྤྱི་ཚོགས་ལག་ལེན་གཉེར་སྐབས་སུ་བྱུང་ཞིང་གྲུབ་པ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། བྱ་བྱེད་དེ་དག་བསྡུས་པ་ལས་སྤྱི་ཚོགས་ལོ་རྒྱུས་གྲུབ་ཀྱི་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཡིག་ཚགས་འབྱུང་བའི་ཁུངས་སམ་གཞི་དེ་སྤྱི་ཚོགས་ཧྲིལ་པོར་ཁྱབ་ནས་ཡོད་ལ། དེས་བཀོད་པའམ་མཚོན་པའི་ནང་དོན་ཡང་སྣེ་གཅིག་ཙམ་དང་། ཕྱོགས་རེ་བ་ཞིག་མིན་པར་དཔལ་འབྱོར་དང་། ཆབ་སྲིད་དམག་དོན། རིག་གནས་སློབ་གསོ། ཚན་རིག་ལག་རྩལ། སྨན་བཅོས་འཕྲོད་བསྟེན། སྒྱུ་རྩལ་རྩོམ་རིག བཅའ་ཁྲིམས་དང་ཐ་ན་ཡུལ་སྲོལ་གོམས་གཤིས་ཚུན་ཆད་མ་ཚུད་པ་མེད་པས་ནང་དོན་ཐད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ལ། རྣམ་པའི་ཐད་སྣེ་འཛོམ་པའི་ཁྱད་ཆོས་ཀྱང་མངོན་གསལ་དུ་གྲུབ་ཡོད།\nཡིག་ཚགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་དེའི་ཐོག་ནས་ང་ཚོས་ཡིག་ཚགས་ལ་མངའ་བའི་རིན་ཐང་དང་། དེ་འདོན་སྤེལ་མངོན་འགྱུར་བྱེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱང་རགས་ཙམ་རྟོགས་ཐུབ་སྟེ། གཅིག་ནས་ཡིག་ཚགས་དེ་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ལག་ལེན་དངོས་ནང་བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་སམ་ཡོ་བྱད་དུ་སྤེལ་བའི་ཡིག་ཆ་སྣ་ཚོགས་ལས་གྱུར་འོངས་པ་ཞིག་ཡིན་པས། དེས་རང་གིས་གང་བཀོད་ཟིན་བཏབ་པའི་བྱ་བའམ་དོན་དངོས་དེའི་བདེན་དཔང་བསྙོན་དུ་མེད་པ་ཞིག་བྱེད་ཐུབ་པ་དང་། གཉིས་ནས་ཡིག་ཚགས་ཁྲོད་སྤྱི་ཚོགས་ཧྲིལ་པོའི་བྱ་འགུལ་གྱི་སྔ་ཕྱི་བར་གསུམ་དང་། ཕྱོགས་མཐའ་དབུས་གསུམ། བཟང་ངན་འབྲིང་གསུམ་སོགས་མདོར་ན་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་གི་སྤྱི་ཚོགས་འཚོ་བའི་ཁྱོན་ཡོངས་མ་ཁྱབ་པ་མེད་པ་ཙམ་དུ་མཚོན་གྱི་ཡོད་པས་དེས་ཕྱི་རབས་པ་རྣམས་ལ་སྔ་རབས་པའི་བློ་གྲོས་ཀྱི་རྩལ་ལམ། བྱ་བྱེད་ཀྱི་ཐབས་སོགས་ཤེས་རིག་གི་ཉིང་བཅུད་རྣམས་བརྒྱུད་སྤྲོད་བྱེད་ཐུབ་པ་ཡིན། དེའི་ཕྱིར། ཡིག་ཚགས་ཀྱི་རིན་ཐང་མངོན་འགྱུར་ཡོང་བར་ཡང་སོ་སོའི་ཁྱད་ཆོས་ཀྱིས་བཅད་བཀག་གམ་ཕྱོགས་སྟོན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་ནི་མང་དུ་མ་སྨྲས་ཀྱང་གོ་ཐུབ་པ་ཞིག་ཡིན་ལ། སྤྱིའི་ཆ་ནས་བཤད་ན་ཡིག་ཚགས་ཀྱི་རིན་ཐང་མངོན་དུ་འགྱུར་བར་ཆོས་ཉིད་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་ལྡན་ཏེ། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དུས་ཡུན་ཇི་ཙམ་གྱིས་རིང་དུ་སོང་ན། ༡.ཡིག་ཚགས་ཀྱི་རིན་ཐང་གིས་ཁྱབ་ས་ཇི་ཙམ་གྱིས་རྒྱ་བསྐྱེད་པ་དང་། ༢. ཡིག་ཚགས་ཀྱི་གསང་ཐབས་རང་བཞིན་ཇི་ཙམ་གྱིས་ཞན་དུ་འགྲོ་བ། ༣. ཡིག་ཚགས་ཀྱིས་ཚན་རིག་རིག་གནས་ཀྱི་བྱ་གཞག་ལ་མཚོན་པའི་རིན་ཐང་ཇི་ཙམ་གྱིས་ཤུགས་ཆེར་འགྲོ་བ་བཅས་ཡིན། དེར་བརྟེན་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚགས་སུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ཕྱིན་གང་དེའི་རིན་ཐང་གིས་ཁྱབ་པ་ཁོ་རང་གྲུབ་སའི་ལས་ཁུངས་སམ་མི་སྒེར་རམ་ཁྱིམ་རྒྱུད་ཙམ་གྱི་ཚད་ལས་བརྒལ་ཏེ། གཙོ་ཆེ་བ་སྤྱི་ཚོགས་ཡོངས་ཀྱི་ཐོག་མངོན་ཞིང་། དེ་ཡང་གལ་ཆེ་ཤོས་ནི་རྒྱལ་ཁབ་བམ་མི་རིགས་དེའི་སྤྱི་ཚོགས་ལོ་རྒྱུས་དང་།རིག་གནས་བསམ་བློ། ལམ་ལུགས་སྲོལ་རྒྱུན་སོགས་ལ་ཞིབ་འཇུག་དཔྱད་བསྡུར་གྱིས་གནའ་བཟང་དེང་སྤྱོད་དང་། ངན་པ་མགོ་འདོམས། སྲོལ་བཟང་དར་སྤེལ་བཅས་བྱེད་རྒྱུར་སྨན་པ་ཤས་ཆེ་བར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ།\nབོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚགས་ནི་སྔོན་དུ་བཤད་པ་ལྟར་སྤྱི་ལོ༡༩༥༩ལོར་དམངས་གཙོའི་བཅོས་བསྒྱུར་བྱས་ཏེ་བོད་དུ་བཀས་བཀོད་རྒྱུད་འཛིན་ཞིང་བྲན་ལམ་ལུགས་མེད་པར་བཟོས་ཤིང་། བོད་ལྗོངས་ས་མཐོ་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ལམ་ལ་བཀོད་པ་ཕན་ཆད་བོད་ས་གནས་ཀྱི་སྐབས་སོ་སོའི་དབང་བསྒྱུར་ཚོགས་ཁག་གི་སྡེ་སྲིད་དང་། གདན་ས་ཁག བླ་བྲང་ཁག དེ་བཞིན་ཉེ་རབས་བོད་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་གི་ལས་ཁུངས་ཁག་དང་། དཔོན་རིགས་བླ་སྤྲུལ་སོགས་མི་སྣ་གྲགས་ཅན་གྱིས་སྤྱི་་ཚོགས་ཐོག་ཆོས་སྲིད་བྱ་བ་སྒྲུབ་སྐབས་ཆགས་པའི་ཡིག་ཆ་དང་། བྲིས་པའི་བརྩམས་ཆོས་ཉར་ཚགས་བྱས་པ་རྣམས་ཡིན།\nལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཆུ་རྒྱུན་རིང་མོའི་ནང་བྱུང་ཞིང་ཆགས་པའི་ཡིག་ཚགས་ཀྱི་རླབས་ཕྲེང་ཆིལ་ཆིལ་དུ་འཚེར་བ་རྣམས་ལས་ད་ལྟ་ང་ཚོ་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཡིག་ཚགས་ལས་ཁུངས་སུ་བསྡུ་ཉར་དོ་དམ་བྱས་པ་གཅིག་པུར་ལྟོས་ནས་བཤད་ནའང་ནང་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ལ་ཁ་གྲངས་མང་བ་དང་། ཡིག་རིགས་འདྲ་མིན་མང་ལ་སྣ་ཁ་འཛོམས་པའི་ཁྱད་ཆོས་ཤིག་འབུར་དུ་ཐོན་ནས་ཡོད་པ་མངོན་གསལ་དུ་གྲུབ་ཡོད་ཅིང་། ཡིག་ཚགས་དེ་དག་གི་ནང་དོན་ཐད་དེ་སྔའི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དུས་རིམ་ཁག་ནང་གི་ཆབ་སྲིད་དང་། དཔལ་འབྱོར། དམག་དོན། བཀའ་ལུང་ཁྲིམས་ལུགས། རིག་གནས་སྒྱུ་རྩལ། ཚན་རིག་ལག་རྩལ། སྨན་བཅོས་འཕྲོད་བསྟེན། ཆོས་ལུགས་བྱེད་སྒོ། ཡུལ་ལུགས་གོམས་སྲོལ། རང་བྱུང་གནོད་འཚེའི་སྐོར་སོགས་མདོར་ན་བོད་རིག་པའི་ཁྱབ་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་ཡོད་དོ་ཅོག་ལ་ཞིབ་འཇུག་དཔྱད་བསྡུར་བྱེད་པར་མེད་དུ་མི་རུང་བའི་དཔྱད་གཞི་བརྒྱུད་བཤུས་ལག་བསྟར་མ་བྱས་པ་ཤ་སྟག་རེད་ལ། དེར་མ་ཟད་བོད་ཀྱི་རིག་ཚན་ལྔའམ་བཅུས་བསྡུས་པའི་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ཀྱི་དཔྱད་ཡིག་དཔེ་ཆའམ་ཚད་ལྡན་ཡིག་ཆ་དང་། དེ་མིན་རྒྱ་ཡིག་གི་གནའ་དཔེའང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པོ་ཡོད་པ་དེ་ཚོས་ཡིག་ཚགས་ལ་རམ་འདེགས་དང་། གསལ་ཁ་གཏོད་རོགས་བྱེད་པས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚགས་ཀྱི་རིན་ཐང་བསྔོགས་སྤེལ་བྱེད་རྒྱུར་ཕན་ངེས་ཀྱི་ནུས་ཤུགས་བཏོན་དང་འདོན་བཞིན་ཡོད།\nབོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་མངོན་གསལ་དོད་པ་གཞན་ཞིག་ནི་སྣེ་མང་རང་བཞིན་དང་ལྡན་པ་དེ་ཡིན། དེ་ཡང་རྩོམ་རིག་བརྩམས་བྱ་གང་འདྲ་ཞིག་ཡིན་རུང་དེས་བསྟན་པའི་ནང་དོན་གང་ཡིན་པ་ཚང་མ་རྣམ་པ་ངེས་ཅན་ཞིག་ལ་བརྟེན་ནས་ཀློག་པ་པོར་བརྒྱུད་སྤྲོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་བཞིན་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚགས་ལ་ཡང་རང་གི་ཁྱད་ཆོས་དང་མཐུན་པའི་རྣམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པོ་ཞིག་ཡོད་ཅིང་། གཅིག་ནས་ཡིག་ཚགས་བཀོད་འབྲི་བྱེད་པའི་ཡིག་རིགས་འདྲ་མིན་མང་བ་སྟེ། བོད་ཡིག་གིས་གཙོ་བོར་གྲུབ་པ་སྨོས་མེད་ཐོག ད་དུང་རང་རྒྱལ་རྒྱལ་རབས་སོ་སོའི་སྲིད་གཞུང་གིས་བསྩལ་བའི་བཀའ་རྒྱ་ལུང་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཡིག་དང་། སོག་ཡིག མན་ཇུའི་ཡི་གེ་སོགས་དང་། དེ་མིན་ཉེ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་དང་འཕྲིན་འབྲེལ་འགྲོ་འོང་སྐབས་ཆགས་པའི་རྒྱ་གར་དང་། བལ་པོ་སོགས་ཀྱི་ཡི་གེས་བྲིས་པའི་ཡིག་ཚགས། ཉེ་རབས་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་བཙན་རྒྱལ་རིང་ལུགས་པས་བོད་ལ་བཙན་འཛུལ་བྱེད་སྐབས་བྱུང་བའི་དབྱིན་ཇི་དང་། ཨུ་རུ་སུ་སོགས་ཀྱི་ཡི་གེས་བཀོད་པའི་ཡིག་ཚགས་སོགས་མང་དུ་ཡོད་པ་དང་། གཉིས་ནས་ཡིག་ཚགས་གྲུབ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ཆའི་ཐོག་ནས་བཤད་ནའང་། ཤིང་དང་། ཏ་ལའི་ལོ་མ། རུས་པ། དར་གོས། མཐིང་ཤོག ལྕགས་རིགས། རྡོ་སོགས་འདྲ་མིན་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཐོག་སྣག་ཚ་དང་། གསེར། དངུལ། ཛུལ། བྱུ་རུ། མུ་ཏིག རྒྱ་མཚལ་སོགས་མཉམ་བསྲེས་ཀྱིས་བྲིས་ནས་གྲུབ་པའི་ཡིག་ཚགས་རིན་ཐང་བྲལ་བ་མང་པོ་ཡོད།\nལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཤོང་ཚད་རིད་བའང་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན། དེ་ཡང་ང་ཚོའི་ལས་ཁུངས་སུ་ཉར་ཚགས་བྱེད་བཞིན་པའི་ཡིག་ཚགས་ལ་ལྟོས་ནས་བཤད་ན། ལྷག་པར་དུ་ས་སྐྱ་བའི་དབང་བསྒྱུར་དུས་རིམ་ནས་ཕག་མོ་གྲུ་པ་དང་། གཙང་པ་སྡེ་སྲིད། དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་། བཀའ་ཤག་གིས་གཙོས་བོད་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་བར་ཏེ་རང་རྒྱལ་གྱི་སྤྱིའི་ལོ་རྒྱུས་དུས་སྐབས་དང་བསྟུན་ན་ཡོན་རྒྱལ་རབས་དང་། མིང་རྒྱལ་རབས། ཆིང་རྒྱལ་རབས། ཀྲུང་ཧྭ་མི་སེར་རྒྱལ་ཁབ། ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་སོགས་ཀྱི་སྐབས་ཚུད་ཅིང་མཚོན་ཡོད་པས་ལོ་རྒྱུས་ཆུ་རྒྱུན་རིང་མོའི་འཕེལ་འགྲིབ་ཀྱི་རླབས་ཕྲེང་མངོན་པར་གསལ་བ་མ་ཟད། ཡིག་ཚགས་ཁག་ཅིག་གི་དུས་ཚོད་ནི་དེ་བས་སྔ་བའང་ཡིན་པ་སོགས་མདོར་ན་ང་ཚོའི་ཡིག་ཚགས་ཁང་འདི་བཞིན་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ལྡུམ་རའི་ནང་མཚར་སྡུག་ལྡན་པའི་མེ་ཏོག་ཆུན་པོ་ཞིག་རེད་ལ། ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་ཀྱི་རིག་གནས་བང་མཛོད་ཆེན་པོའི་ནང་གི་མཆོག་ནོར་རིན་ཐང་བྲལ་བ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན་པ་ཚང་མས་ཁས་ལེན་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད།\nདེ་ལྟ་བུའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཤོང་ཚད་རིང་ལ། ནང་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ། སྣ་མང་འདྲ་མིན་འཛོམས་པའི་ནོར་བུ་ཁྱད་དུ་འཕགས་པ་དེར་ད་ཕན་ལོ་བཞི་བཅུར་ཉེ་བའི་རིང་ཞིབ་འཇུག་དག་སྒྲིག་གི་ལས་ཀ་ཤུགས་ཆེན་གཉེར་བས་རྙོག་འཛིང་ཆེ་བ་དང་། གུང་སྒྲིག་སྣེ་ཡིས་མི་ཟིན་པའི་གནས་ཚུལ་ལ་འགྱུར་ལྡོག་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད་དེ། ལྗོངས་ཡིག་ཚགས་ལས་ཁུངས་སུ་བསྡུ་ཉར་བྱས་པའི་ཡིག་ཚགས་ཡོངས་ཀྱི་གསུམ་ཆ་གཉིས་ཙམ་སྡེ་ཁག་དགུ་བཅུར་ཕྱེ་ནས་དག་སྒྲིག་བྱས་ཟིན་པ་དང་། དཀར་ཆག་བཀོད་པ་མ་ཟད། དཀར་ཆག་རྣམས་རྒྱ་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་ནས་བེད་སྤྱོད་གནང་མཁན་གྱིས་བཙལ་འཚོལ་གནང་རྒྱུར་སྟབས་བདེ་སྐྲུན་གང་ཐུབ་བྱས་དང་བྱེད་མུས་སུ་རེད་ལ། འདི་ལྟར་ཉར་ཚགས་དོ་དམ་བྱེད་པའང་བེད་སྤྱོད་བྱེད་ཕྱིར་ཡིན་པ་གསལ་ཤེས་ཀྱིས་ཉར་ཚགས་དག་སྒྲིག་བྱེད་པ་དང་། བེད་སྤྱོད་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པ་གཉིས་ཟུང་དུ་སྦྲེལ་ཏེ་ཚན་རིག་ཞིབ་འཇུག་གི་བྱ་བ་དོན་དུ་གཉེར་བའི་ལས་ཁུངས་དང་། མི་སྣའི་ཞིབ་འཇུག་ལ་མཁོ་ངེས་ཀྱི་ཡིག་ཚགས་དང་། པོ་ཏ་ལའི་ཉམས་གསོ་སོགས་འཛུགས་སྐྲུན་བྱ་གཞག་གལ་ཆེ་བར་དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ་འབོར་ཆེན་མཁོ་འདོན་བྱས་པ་མ་ཟད། རང་ལས་ཁུངས་གཅིག་པུའམ་ཡང་ན་འབྲེལ་ཡོད་ལས་ཁུངས་དང་མཉམ་ལས་མཐུན་གཉེར་གྱིས《ལྕགས་སྟག་ཞིབ་གཞུང》དང་། 《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དཔྱད་ཡིག་འདེམས་སྒྲིག(རྒྱ་འགྱུར་མ)》དེ་བཞིན་གངས་སྐྱོན་དང་། ཆུ་སྐྱོན། འབུ་སྐྱོན། སད་སྐྱོན། སེར་སྐྱོན། ཐན་སྐྱོན། ས་ཡོམ་དང་གནམ་རྡོ་སོགས་ཁག་བརྒྱད་ལས་གྲུབ་པའི་རང་བྱུང་གནོད་འཚེའི་སྐོར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚགས་ཀྱི་དཔེ་ཚོགས་སོགས་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་འདེམས་བསྒྲིགས་ཀྱིས་དཔེ་སྐྲུན་ཞུས་པ་དང་། མ་ཕྱི་མཁོ་འདོན་གྱིས་དཔེ་རྙིང་མང་དག་དཔར་སྐྲུན་བྱས་པ་སོགས་བརྒྱུད་དེ་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚགས་ཀྱི་རིན་ཐང་དེ་རིགས་བསྔོགས་སྤེལ་གང་ལེགས་ཞུས་པས་རང་རྒྱལ་གྱི་འཛུགས་སྐྲུན་བྱ་གཞག་ཁག་ལ་ཞབས་འདེགས་བླ་ན་མེད་པ་ཞུས་དང་ཞུ་མུས་རེད།\nབོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཡིག་ཚགས་ལས་ཁུངས་འདི་བཞིན་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚགས་དང་། རྒྱལ་ཁབ་དབུ་བརྙེས་ཚུན་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ལས་ཁུངས་ཁག་གི་ཡིག་ཚགས་གཏན་ཉར་བྱེད་འོས་པ་རྣམས་ལ་ཕྱོགས་བསྡུ་གཅིག་གྱུར་གྱིས་ཉར་ཚགས་དོ་དམ་བྱེད་པའི་རྟེན་གཞི་ཞིག་ཡིན་མོད། རྒྱུ་རྐྱེན་གང་རུང་གི་དབང་གིས་ད་ལྟ་དངོས་སུ་ཉར་ཚགས་བྱེད་བཞིན་པ་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚགས་འབའ་ཞིག་ཡིན་པས། དེ་དག་རྣམས་ཀྱང་ཡིག་ཚགས་ཐུན་མོང་གི་ཁྱད་ཆོས་སམ་རང་གཤིས་ལས་བརྒལ་དུ་མེད་ན། དེང་གི་ཆར་གཙོ་ཆེ་བ་ཚན་རིག་ཞིབ་འཇུག་གི་དཔྱད་གཞིར་མངོན་པའི་རིན་ཐང་ཤས་ཆེ་བར་མཐོང་བ་དང་། མེས་རྒྱལ་གོང་བུ་གཅིག་གྱུར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་བདེན་དཔང་བསྙོན་དུ་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་པ་མ་ཟད། བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་དར་རྒུད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ལ་བལྟ་བསྡུར་དཔྱད་ཞིབ་ཀྱིས་ཉེས་འགོག་ལེགས་སྤེལ་དང་། གནའ་བཟང་དེང་སྤྱོད་ཐོག་བསམ་བློ་རིག་གནས་ཀྱིས་མཚོན་པའི་བསམ་པའི་དཔལ་ཡོན་དར་སྤེལ་བྱེད་རྒྱུར་ནུས་པ་གཞན་གང་གིས་ཀྱང་འགྲན་དུ་མི་རུང་བ་ཐོན་ཐུབ་བོ།\nགསུམ་པ། བསམ་གཞིགས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་དང་། ཕན་ངེས་ཀྱི་བྱ་ཐབས་སྤྱད་དེ་ཐབས་ལམ་མང་བ་དང་། གནས་རིམ་མང་བ། ཟུར་སྣེ་མང་བ་བཅས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚགས་ཀྱི་རིན་ཐང་བསྔོགས་སྤེལ་བྱེད་དགོས།\nསྤྱིར་ན་ཡིག་ཚགས་ཀྱི་ཤས་ཆེ་བ་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དུས་སྐབས་སོ་སོའི་ནང་སྲིད་དོན་ལས་ཁུངས་དང་། སྤྱི་ཚོགས་ཚོགས་པའམ་རྩ་འཛུགས་ཁག་གིས་སྲིད་སྐྱོང་ལུགས་གཉེར་བྱེད་པའི་རྒྱུད་རིམ་ནང་ཆགས་ཤིང་གྲུབ་པ་ཞིག་ཡིན་པས་ཡིག་ཚགས་ལ་ཆབ་སྲིད་རང་བཞིན་ལྡན་པ་མངོན་གསལ་དུ་མཐོང་། དེར་བརྟེན་ཡིག་ཚགས་ཀྱི་བལྟ་ཀློག་བེད་སྤྱོད་དང་། དེའི་རིན་ཐང་བསྔོགས་སྤེལ་མངོན་གྱུར་ཡོང་བར་སྐབས་སོ་སོའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ལམ་ལུགས་དང་། བྱེད་ཕྱོགས་སྲིད་ཇུས་ཀྱི་ཚོད་འཛིན་འཁེལ་གྱི་ཡོད། དེང་གི་ཆར་ང་ཚོ་ཀྲུང་གོའི་ངོས་ནས་བཤད་ན་ཏང་གི་ཡང་དག་པའི་བྱེད་ཕྱོགས་སྲིད་ཇུས་ཀྱི་མཛུབ་སྟོན་འོག་བསྒྱུར་བཅོས་སྒོ་དབྱེའི་ཚ་རླབས་འཕྱུར་བཞིན་ཡོད་པ་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་ཀུན་ལས་གསལ་རྗེན་དུ་མཐོང་ཐུབ་པ་དེས་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚགས་ཀྱི་རིན་ཐང་བསྔོགས་སྤེལ་བྱེད་རྒྱུར་མཐུན་རྐྱེན་སྔ་ན་མེད་པ་ཞིག་སྐྲུན་ཡོད། དེས་ན་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚགས་ཀྱི་རིན་ཐང་བསྔོགས་སྤེལ་བྱེད་རྒྱུའི་གནད་དོན་ཐད་གཙོ་བོ་ཡིག་ཚགས་རང་ངོས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དང་། ཡིག་ཚགས་ལས་བྱེད་པའི་བསམ་བློའི་གོ་རྟོགས་དང་རིག་གཞུང་གི་བྱང་ཚད། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཡིག་ཚགས་འདུ་ཤེས་སོགས་ཀྱི་ཐོག་ནས་བསམ་གཞིགས་ཐག་གཅོད་བྱེད་དགོས་པར་སྣང་ངོ་།\nགཅིག ཡིག་ཚགས་ལས་བྱེད་པའི་ངོས་འཛིན་གསལ་དུ་གཏོང་བ་དང་། ལས་འཁྲིའི་ཁུར་སེམས་ཟབ་ཏུ་གཏོང་དགོས།\nསྤྱིར་ན་གོང་དུ་སྨོས་པ་ལྟར་ཡིག་ཚགས་ནི་མིའི་རིགས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། དེའི་ནང་ཆབ་སྲིད་དང་། དཔལ་འབྱོར། དམག་དོན། ཁྲིམས་ལུགས། ཚན་རིག་ལག་རྩལ། རིག་གནས་སློབ་གསོ་སོགས་སྣོད་བཅུད་ཀྱི་ཁྱད་པར་གང་དང་ཅི་ཡི་རྐང་རྗེས་བཀོད་ཡོད། གནའ་བཟང་དེང་སྤྱོད་དང་སྔ་འགྱོད་རྗེས་འདོམས་བྱེད་པ་ནི་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་གཞན་ལས་ཁྱད་དུ་འཕགས་པའི་གནད་དམ་པ་ཉིད་ཡིན་ཙ་ན། སྔར་གྱི་རྗེས་ཤུལ་ལས་ཕྱིས་ཀྱི་གོམ་བགྲོད་ལ་ལམ་སྟོན་གྱི་བསླབ་བྱ་ལེན་པ་མིའི་རིགས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་གོང་ནས་གོང་དུ་འཕེལ་བའི་ཐབས་སམ་སྒུལ་ཤུགས་ཤིག་ཏུ་འཁུམས། དེའི་ཕྱིར། མི་རབས་གོང་མ་རྣམས་ཀྱིས་སྤྱད་ཅིང་བསགས་པའི་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་གིས་མི་རབས་ཕྱི་མ་རྣམས་ལ་བསམ་པའི་རྒྱགས་ཕྱེ་དང་བློ་གྲོས་ཀྱི་ཉིང་ཁུ་འདོན་གྱིན་ཡོད་པས་ད་ལྟའི་མི་ཚོས་སྔ་རབས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ལ་ཤེས་རྟོགས་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པའི་དགོས་འདུན་དང་ལག་ལེན་ཡང་བྱུང་བ་ཡིན། དེས་ན་ང་ཚོས་ལོ་རྒྱུས་ལ་བལྟ་ཀློག་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པའང་དུས་ཚོད་མང་དྲགས་ཏེ་སློབ་སྦྱོང་གི་ཆེད་དུ་སློབ་སྦྱོང་དང་ཞིབ་འཇུག་གི་ཆེད་དུ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ཏེ་ཉི་མ་འཁྱོལ་ཐབས་བྱེད་པ་ཞིག་གཏན་ནས་མིན་པར་ད་ལྟའི་གནས་བབ་འདི་གྲུབ་པའི་རྐྱེན་དང་། བཅོས་པའི་རྒྱུའམ་ཐབས་འཚོལ་བ་ཞིག་ཡིན། དེར་བརྟེན། ཡིག་ཚགས་ནང་བཀོད་ཟིན་བཏབ་ནས་ཉར་ཚགས་བྱས་པའི་བརྗོད་བྱའི་ནང་དོན་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡིག་ཚགས་རང་ཉིད་གནས་ཤིང་འཕེལ་བའི་རྒྱུའམ་རིན་ཐང་གི་གཞི་ཡིན་པའི་གསལ་ཁ་ཐོན་མོད། རིན་ཐང་དེ་བཞིན་ཡིག་ཚགས་རང་ངོས་སུ་འཇབ་ནས་ཡོད་པ་སྟེ་མངོན་མེད་ལྐོག་ན་གནས་པ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་།ཡིག་ཚགས་དེའི་རིགས་མིའི་རིགས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ལག་ལེན་ནང་བཀོལ་སྤྱོད་ཀྱིས་བྱ་གཞག་སྒྲུབ་པར་མཐུན་རྐྱེན་བྱས་ཚེ་ད་གཟོད་གཞི་ནས་ཡིག་ཚགས་ཀྱི་རིན་ཐང་དེའང་དོན་ངོ་མའི་རིན་ཐང་བསྙོན་དུ་མེད་པ་ཞིག་ཏུ་གྲུབ་ཐུབ་པ་རེད། འདི་ལས་ང་ཚོས་ཤེས་ཚོར་བྱུང་བ་གང་ཞེ་ན། ཡིག་ཚགས་ནང་བཀོད་ཟིན་པའི་ནང་དོན་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡིག་ཚགས་ཀྱི་རིན་ཐང་གྲུབ་པའི་ཕྱི་རོལ་རྨང་གཞི་ཡིན་ལ། མིའི་རིགས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ལག་ལེན་ནང་ཡིག་ཚགས་སྤྱོད་པར་མཁོ་བའི་དགོས་འདུན་དེ་ཡིག་ཚགས་ཀྱི་རིན་ཐང་གྲུབ་པའི་རང་ངོས་རྨང་གཞི་ཡིན་པ་མ་ཟད། ཕྱི་ནང་རྒྱུ་ཚོགས་གཉིས་ཀ་འཛོམས་པའི་སྐབས་ཡིག་ཚགས་ཀྱི་རིན་ཐང་གཞི་ནས་མངོན་དུ་འགྱུར་གྱི་ཡོད་པར་ངེས་ཤེས་འདྲོངས་པ་དེ་རེད། ཡིན་ནའང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱིས་ཡིག་ཚགས་ལ་བཅངས་པའི་དགོས་འདུན་ནམ་རེ་བ་དེ་ཁྱོན་ཡོངས་ནས་བཤད་ན་སྣ་གྲངས་མང་ཞིང་། གནས་རིམ་མང་བ་དང་། ཟུར་སྣེ་མང་ཞིང་རྙོག་འཛིང་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན་ལ། བེད་སྤྱོད་གནང་མཁན་བྱེ་བྲག་པ་སོ་སོའི་དགོས་འདུན་ལ་ལྟོས་ནས་བཤད་ན་དམིགས་སུ་བཀར་ཞིང་ཁེར་བུར་སྣང་བ་ཞིག་ཀྱང་རེད། དེར་མ་ཟད། ཡིག་ཚགས་རང་ཐོག་གི་གནས་ཚུལ་ལ་ལྟོས་ནའང་བེད་སྤྱོད་གནང་མཁན་རེ་རེའི་དགོས་འདུན་ཁྱད་པར་བ་དང་བསྡུར་ན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ཤིང་རྙོག་འཛིང་ཆེ་བ་དང་། བཙལ་འཚོལ་བྱེད་སྟབས་མི་བདེ་བ་ཞིག་རེད། དེར་བརྟེན་ཡིག་ཚགས་ཀྱི་རིན་ཐང་གྲུབ་པའི་ཕྱོགས་སམ་རྒྱུ་གཉིས་བར་འགལ་ཟླ་ལངས་ཤིང་། འགལ་ཟླ་དེ་སེལ་བའི་ཐབས་སམ་བྱེད་རྩོལ་ཏེ་ཡིག་ཚགས་ལས་ཀའང་རང་ཤུགས་སུ་ཐོན་འོངས། དེས་ན་བསྡུ་ལེན་དག་སྒྲིག་བྱེད་པ་དང་། དཀར་ཆག་བཟོ་བཀོད་བྱེད་པ་ཡིན་ནའང་འདྲ། གཡར་གཏོང་བེད་སྤྱོད་བྱེད་པ་ཡིན་ནའང་འདྲ། གང་ལྟར་ཡིག་ཚགས་ལས་ཀའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་ཞིག་ཡིན་ཕྱིན་ཚང་མ་ཡིག་ཚགས་ཀྱི་རིན་ཐང་གྲུབ་པའི་ཕྱི་ནང་རྒྱུ་ཚོགས་གཉིས་འཛོམས་པར་མཐུན་རྐྱེན་སྒྲུབ་པའམ་ཡང་ན་ཡིག་ཚགས་ཀྱི་རིན་ཐང་མངོན་དུ་འགྱུར་བའི་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པ་ཤ་སྟག་ཡིན་ཞིང་། མཐུན་རྐྱེན་དེ་མེད་ན་ཕྱི་ནང་རྒྱུ་ཚོགས་གཉིས་ལེགས་འཛོམས་ཡོང་བར་དཀའ་ལ། ཡིག་ཚགས་ཀྱི་རིན་ཐང་ཟེར་བའང་ནམ་མཁའི་པད་མ་ལྟར་ཡིད་གསོ་བའི་མཛེས་གཏམ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ།\nདེ་ཡང་ཚིག་རྙོག་གི་སྤྲོས་པ་དོར་ཏེ་མདོ་དོན་སྙིང་པོར་དྲིལ་ནས་བཤད་ན་འདི་ལྟ་སྟེ། ཡིག་ཚགས་ནང་ལྟོས་མེད་རང་དགར་འདུག་པའི་རིན་ཐང་དེ་མངོན་དུ་འགྱུར་ཐུབ་མིན་ནི་ཡིག་ཚགས་ལས་ཀར་རག་ལས་པ་དང་། ཡིག་ཚགས་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་མ་ཟིན་བསྙོན་མེད་ཡིན་ན་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ངོ་རིས་སྲུང་སྐྱོང་བྱེད་ཐུབ་མིན་དེའང་ཡིག་ཚགས་ལས་ཀར་རག་ལས་ཤིང་། ཡིག་ཚགས་ནི་དཔལ་འབྱོར་འཛུགས་སྐྲུན་དང་། ཚན་རིག་ཞིབ་འཇུག་གི་གཉུག་མའི་ཟིན་བྲིས་ཡིན་ན་དེས་ཕྱིས་འབྱུང་དཔལ་འབྱོར་གོང་སྤེལ་དང་། ཚན་རྩལ་ཡར་ཐོན་འགྲོ་རྒྱུར་དཔྱད་ཡིག་གི་གཞི་འཛིན་ས་མཁོ་འདོན་བྱེད་ཐུབ་མིན་ཡང་ཡིག་ཚགས་ལས་ཀར་རག་ལས་ཡོད། དེ་དང་དེ་ལ་སོགས་པའི་གནས་ལུགས་ཀྱིས་ཡིག་ཚགས་ཀྱི་རིན་ཐང་མངོན་ལ། རིན་ཐང་དེ་དོན་ངོ་མའི་རིན་ཐང་བསྙོན་དུ་མེད་པ་ཞིག་ཏུ་གྲུབ་པར་མེད་དུ་མི་རུང་བའི་མཐུན་རྐྱེན་བྱེད་པའི་ཡིག་ཚགས་ལས་ཀའི་རིན་ཐང་ཡང་གསལ་རྗེན་དུ་བསྟན་ཡོད་པས། ཡིག་ཚགས་ལས་བྱེད་པ་ཚང་མས་རང་ཉིད་ཀྱི་ཕྲག་སྟེང་དུ་བབ་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་འགན་འཁྲིར་ངོས་འཛིན་གསལ་པོ་ཡོང་བ་བྱས་ཏེ། བྱ་གཞག་སྒྲུབ་པའི་ཁུར་སེམས་དྲག་ཏུ་གཏོང་དགོས་པ་ནི་ཡིག་ཚགས་ཀྱི་རིན་ཐང་བསྔོགས་སྤེལ་མངོན་འགྱུར་བྱེད་པའི་སྔོན་འགྲོའི་ཆ་རྐྱེན་མེད་དུ་མི་རུང་བ་ཞིག་ཡིན།\nཡིག་ཚགས་ཀྱི་ཉར་ཚགས་དོ་དམ་ལས་ཀ་ཞིབ་ཚགས་གཏིང་ཚུགས་ངང་སྒྲུབ་པ་དང་། གཡར་གཏོང་བེད་སྤྱོད་བྱེད་རྒྱུ་འཐུས་ཚང་ཞིག་གཉེར་ཏེ་སྤྱི་ཚོགས་ཐོག་གི་རིག་དཔྱད་སྡེ་ཚན་དང་། དེ་མིན་འབྲེལ་ཡོད་མི་སྣ་སོགས་ཀྱིས་ཡིག་ཚགས་བཙལ་འཚོལ་བེད་སྤྱོད་གནང་རྒྱུར་སྟབས་བདེ་སྐྲུན་པ་མ་ཟད། ཁོང་ཚོའི་ཞིབ་འཇུག་གམ་ཡང་ན་ལས་བྱ་གང་ཡིན་པ་དེ་སྒྲུབ་རྒྱུར་ཕན་ངེས་རྔོ་ཐོགས་བྱུང་ན། དེ་ནི་ཡིག་ཚགས་ལས་བྱེད་པའི་འགན་བབ་ལས་ཀ་ཞིག་རེད་ལ། ཡིག་ཚགས་དྲིལ་བསྒྲགས་བྱེད་པའི་ཐབས་ལམ་ཡང་ལེགས་ཤོས་སུ་སྣང་། གང་ལགས་ཤེ་ན། ཁོང་ཚོས་ཡིག་ཚགས་བེད་སྤྱོད་བཏང་ནས་བྱ་བ་སྒྲུབ་སྐབས་སྟབས་བདེ་བྱུང་བ་མ་ཟད། ལས་ཀར་ཡང་ཕན་འབྲས་མངོན་གསལ་ཐོན་པས་གཅིག་ནས་སྐབས་དེ་དུས་རང་གི་བྱ་བ་སྒྲུབ་པར་ཕན་པ་དང་། གཉིས་ནས་ཡིག་ཚགས་ཀྱིས་ཁོང་ཚོར་མཚོན་པའི་རིན་ཐང་ལའང་ངེས་ཤེས་གསར་པ་ཞིག་འདྲོངས་ཐུབ་པར་གྱུར་ཏེ། ཁོང་ཚོ་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཤེས་པ་ཙམ་མ་ཟད། མ་སྐུལ་དང་བླངས་ཀྱིས་གཞན་ལའང་དེའི་སྐོར་ཞར་དང་ཞོར་ལ་གླེང་རྒྱུ་ཡིན་ན་དྲིལ་བསྒྲགས་ཀྱི་ཕན་འབྲས་ཤིག་ངང་ངམ་ཤུགས་ཀྱིས་ཐོན་རྒྱུ་ཡིན་པ་གོར་མ་ཆག\nཡིག་ཚགས་ཀྱི་རིན་ཐང་མངོན་འགྱུར་ཡོང་བ་བྱེད་དགོས་ན་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ལག་ལེན་ངོ་མའི་ནང་བེད་སྤྱོད་བྱེད་དགོས་ཤིང་། ཡིག་ཚགས་བེད་སྤྱོད་གནང་མཁན་ཚོའི་བསམ་བློའི་ངོས་འཛིན་གང་འདྲ་ཞིག་ཡིན་པ་དེས་ཡིག་ཚགས་བེད་སྤྱོད་གནང་མིན་ལ་ཐད་ཀར་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ཀྱི་ཡོད་པས། ང་ཚོས་ངེས་པར་དུ་ཡིག་ཚགས་འགྲེམས་སྟོན་བྱེད་པ་སོགས་བརྒྱུད་ཐབས་བརྒྱ་ཇུས་སྟོང་གིས་ཡིག་ཚགས་ཀྱི་དྲིལ་བསྒྲགས་ལས་ཀར་ཤུགས་སྣོན་བརྒྱབ་སྟེ་ཡིག་ཚགས་ཀྱི་ཁ་ངོར་གཡོགས་པའི་གསང་རས་དེ་ཕུད་ཐབས་དང་། སྤྱི་ཚོགས་ཁྱོན་ཡོངས་དང་ལྷག་པར་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚགས་བེད་སྤྱོད་གནང་ངེས་ཀྱི་རིག་དཔྱད་ཚན་པ་དང་། མི་སྒེར་གྱིས་ཡིག་ཚགས་ལ་འཛིན་པའི་ངོས་འཛིན་གསལ་དུ་གཏོང་དགོས། དེ་ལྟར་བྱུང་ཚེ་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཡིག་ཚགས་འདུ་ཤེས་མཐོར་འདེགས་ཡོང་བ་དང་། ཡིག་ཚགས་ཀྱིས་སྤྱི་ཚོགས་ལག་ལེན་ནང་ཕན་ནུས་འདོན་ཚད་རྒྱ་ཆེ་གོང་མཐོར་འགྲོ་བ་མ་ཟད། ཡིག་ཚགས་ཀྱི་རིན་ཐང་བསྔོགས་སྤེལ་གྱིས་དཔལ་ཡོན་གཉིས་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པར་ཞབས་འདེགས་ཞུ་ཤུགས་ཀྱང་ཆེ་རུ་འགྲོ་ཐུབ་བོ།\nཡིག་ཚགས་ཀྱི་རིན་ཐང་ནི་བེད་སྤྱོད་བྱེད་པའི་བརྒྱུད་རིམ་ནང་མངོན་པ་ཞིག་ཡིན། བེད་སྤྱོད་བྱེད་པ་ཞེས་པར་ཕྱོགས་གཉིས་མ་མཐར་འཛོམས་དགོས་ཏེ། གཅིག་ནས་བེད་སྤྱོད་བྱེད་མཁན་ཡོད་པ་དང་། གཉིས་ནས་སྤྱད་བྱའི་དངོས་པོ་དགོས་པ་ནི་སུས་ཀྱང་ཤེས་པ་ཞིག་རེད། ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚགས་ཀྱི་ངོས་ནས་བཤད་ན། རང་ཉིད་ཀྱི་ལས་འབྲས་དང་། དྲིལ་བསྒྲགས་ཀྱི་ཕན་ནུས་ལ་བརྟེན་ནས་བེད་སྤྱོད་གནང་མཁན་མི་ཉུང་བ་ཞིག་བྱུང་བ་མ་ཟད། ད་དུང་མང་དུ་གང་འགྲོ་ཡིན་ན་སྤྱད་བྱའི་ཡིག་ཚགས་རང་ངོས་ཀྱི་འཛུགས་སྐྲུན་ལ་ཤུགས་སྣོན་མ་བརྒྱབ་ཚེ་དོན་མཐུན་ལག་སྟོང་དུ་ལོག་དགོས་པའི་གནས་ཚུལ་ཐོན་རྒྱུར་གདོན་མི་ཟ། བྱས་ཙང་ཡིག་ཚགས་རང་ངོས་ཀྱི་རྨང་གཞི་བརྟན་ལེགས་ཤིག་འཛུགས་བསྐྱེད་བྱེད་དགོས་པ་ནི་གནད་ཀྱི་འགག་རྩར་ཐུག་པ་ཞིག་ཡིན་པར་སེམས་པ་ལ།\n༡ .ཡིག་ཚགས་བསྡུ་ལེན་ལས་ཀར་ཤུགས་སྣོན་བརྒྱབ་ཏེ་རང་རེའི་ལས་ཁུངས་ཀྱི་ཡིག་ཚགས་ནང་དོན་ཕུན་སུམ་ཇེ་ཚོགས་དང་། གཞི་ཁྱོན་སྣ་གྲངས་འཛོམས་པོ་ཞིག་ཡོང་བ་བྱེད་དགོས། ད་ལྟ་རང་རེའི་ལྗོངས་ཡིག་ཚགས་ལས་ཁུངས་སུ་ཉར་ཚགས་དོ་དམ་བྱས་པའི་ཡིག་ཚགས་གྲངས་ཀྱི་ཆ་ནས་བཤད་ན་མང་ཙམ་ཡོད་པ་དང་། ནང་དོན་གྱི་ཆ་ནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ཙམ་ཡོད་ནའང་དེང་གི་ཚན་རིག་ཞིབ་འཇུག་གི་བྱ་བའི་འཕེལ་ཕྱོགས་དང་། ལྷག་པར་བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ལོ་རྒྱུས་དང་བསམ་བློ་རིག་གནས་ཀྱི་ཁྱོན་ཡོངས་ལ་བརྟག་དཔྱད་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པའི་རིག་ཚན་གསར་པ་སྟེ་བོད་རིག་པའི་འཕེལ་བགྲོད་ཀྱི་རེ་བ་དང་བསྡུར་ན་ནང་དོན་ཐད་ད་དུང་ཕྱོགས་རེ་བའི་ཞན་ཆ་ཐོན་ལ། ཡིག་ཚགས་ཀྱི་གྲུབ་ཚུལ་ཐད་ཀྱང་འཐུས་ཚང་ཞིག་མིན་པའི་རྣམ་པ་ཐོན་ཡོང་གི་ཡོད། དེར་བརྟེན་ང་ཚོས་ཀྱང་སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་གིས་གཙོས་པའི་ཚན་རིག་ཞིབ་འཇུག་གི་བྱ་བའི་འཕེལ་ཕྱོགས་དང་། དེའི་དགོས་འདུན་ལ་དོ་སྣང་ཤེས་རྟོགས་ཡོང་བ་བྱས་ཏེ་རང་རེའི་ལས་ཁུངས་སུ་ད་ལྟ་བསྡུ་ཉར་བྱེད་ཐུབ་མེད་པའི་ཡིག་ཚགས་ཁག་བསྡུ་ལེན་བྱེད་གང་ཐུབ་བྱེད་དགོས། དེ་ལྟར་བྱུང་ན་གཞི་ནས་བེད་སྤྱོད་གནང་མཁན་ཚོའི་རེ་བ་ཟུར་སྣེ་མང་བ་དང་། གནས་རིམ་མང་བ། རྙོག་རྫོབ་ཆེ་བ་ཁག་རེ་རེ་བཞིན་བསྐོང་ཐུབ་པའི་རེ་བ་ཡོད་ལ། ཡིག་ཚགས་དང་། ཡིག་ཚགས་ལས་ཁུངས་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་གནས་བབ་ཀྱང་ལེགས་སུ་གཏོང་ཐུབ།\n༢.དག་སྒྲིག་ལས་ཀར་ཤུགས་སྣོན་བརྒྱབ་སྟེ་བལྟ་ཀློག་བེད་སྤྱོད་བྱེད་སྐབས་བཙལ་འཚོལ་བྱེད་བདེ་ཡོང་བ་བྱེད་དགོས། ཡིག་ཚགས་རང་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་དང་ཡིག་ཚགས་དེ་རིགས་བྱུང་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དངོས་ལ་གཞིགས་ནས་དག་སྒྲིག་དཀར་ཆག་འགོད་པའི་ལས་ཀ་ཧུར་ཐག་སྒྲུབ་སྟེ་ཁོ་ཚོའི་རིན་ཐང་མགྱོགས་ནས་མྱུར་དུ་མངོན་འགྱུར་ཡོང་བར་འབད་པས་མཐུན་རྐྱེན་སྒྲུབ་རྒྱུ་དེ་གནད་ཀྱི་དམ་པར་འཁུམས། དེ་ལྟར་མིན་ཚེ་ཡིག་ཚགས་རྐང་གཅིག་འཚོལ་བར་ཉིན་གང་ངལ་བ་སྤྱོད་པ་དང་། ཡོད་ཚད་ཟིང་སློང་བྱས་ཀྱང་འཚོལ་རྙེད་མི་ཐུབ་པའི་གནས་ཚུལ་ཐོན་ངེས་རེད། བེད་སྤྱོད་གནང་མཁན་ཚོས་བཙལ་འཚོལ་བྱེད་སྐབས་ཇི་ཙམ་སྟབས་བདེ་ན་ཡིག་ཚགས་ཀྱི་རིན་ཐང་མངོན་དུ་འགྱུར་བའི་མཐུན་རྐྱེན་དེ་ཙམ་གྱིས་ཚང་བ་ཡིན་པས་དེའི་ཐད་ང་ཚོའི་ཀླད་པ་མང་ཙམ་དཀྲུག་དགོས། དཔེར་ན་དཀར་ཆག་བཟོ་འགོད་བྱེད་སྐབས་ཀྱང་སྲོལ་རྒྱུན་སྡེ་ཁག་གི་དཀར་ཆག་དང་། བམ་པོའི་དཀར་ཆག བམ་པོ་རེ་རེའི་ནང་དོན་དཀར་ཆག་ཙམ་བཀོད་པས་ཡིད་མ་ཚིམས་པར་བེད་སྤྱོད་གནང་མཁན་གྱི་དགོས་མཁོ་ལས་བརྩམས་ཏེ་ནང་དོན་དང་དུས་ཚོད། ཡོང་ཁུངས། ཡིག་ཨང་སོགས་གཞི་འཛིན་ས་བྱས་ནས་དཀར་ཆག་འདྲ་མིན་སྣ་ཚོགས་བཟོ་འགོད་བྱེད་པ་དང་། དབྱུང་ལྡེ(index,མང་པོའི་ནང་ནས་རང་ལ་གང་མཁོ་བ་དེ་ཕྱིར་ཕྱུང་བའམ་དབྱུང་བར་བྱེད་པའི་ལྡེ་མིག་ལྟ་བུ་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་སྒྲ་དོན་གཉིས་ཚུད་ཀྱིས་དེ་ལྟར་བསྒྱུར་བའང་རྒྱ་ཡིག་ཏུ་ཐ་སྙད་འདི་ཐོག་མར་སྤྱོད་སྐབས་སྒྲ་བསྒྱུར་ཁོ་ནས引得ཞེས་བྲིས་པ་དང་། ཕྱིས་ནས་རྒྱ་ཡིག་རང་གི་གོམས་སྲོལ་དང་འབྲེལ་ཏེ索引 ཞེས་བསྒྱུར་བ་ལྟ་བུར་བསམ་མོད། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ནང་འདི་ལྟར་ཕབ་བསྒྱུར་བྱས་ན་འོས་མིན་དཔྱད་པར་ཞུ)འདྲ་མིན་སྣ་ཚོགས་དཔེར་ན་མིའི་མིང་དང་། ས་ཆའི་མིང་། དོན་རྐྱེན་གྱི་མིང་སོགས་གཞི་རྐང་དུ་བཅོལ་ཏེ་འགོད་བཟོ་བྱས་ན་ད་གཟོད་བེད་སྤྱོད་གནང་མཁན་ཚོར་བཙལ་འཚོལ་བྱེད་པའི་ལག་ཆ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པོ་བྱུང་བས་རང་སོ་སོའི་དགོས་མཁོ་ལྟར་བེད་སྤྱོད་གནང་བས་འཐུས་པ་ལྟ་བུའོ།\n༣. བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་འབྲེལ་བའི་ཡིག་ཚགས་ཀྱི་དཀར་ཆག་ལྟེ་གནས་འཛུགས་དགོས། གོང་དུ་བཤད་པའི་དཀར་ཆག་དང་དབྱུང་ལྡེ་ཚང་མ་རང་ལྗོངས་ཀྱི་ཡིག་ཚགས་ལས་ཁུངས་སུ་ཉར་ཚགས་བྱས་པའི་ཡིག་ཚགས་ལ་ལྟོས་ནས་བཟོ་བཀོད་བྱས་པ་འབའ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། འདིར་གླེང་བའི་དཀར་ཆག་ལྟེ་གནས་ཀྱི་ཁྱབ་རྒྱ་དེ་ལས་རིང་དུ་བརྒལ་བ་ཞིག་རེད། དེ་ཡང་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་འབྲེལ་བའི་ཡིག་ཚགས་ནི་ད་ལྟ་ང་ཆོའི་ལྗོངས་ཡིག་ཚགས་ལས་ཁུངས་སུ་ཉར་ཚགས་དོ་དམ་ཞུས་པ་འདི་ཙམ་གྱིས་མི་ཚད་པར་བོད་ཀྱི་ས་ཁུལ་ཁག་གི་ཡིག་ཚགས་ལས་ཁུངས་དང་། དགོན་སྡེ། དེ་མིན་རིག་དངོས་ཚན་ཁག་སོགས་ལའང་གནས་ཡོད་ཅིང་། དེ་དག་ཚང་མ་ལྗོངས་ཡིག་ཚགས་ལས་ཁུངས་སུ་བསྡུ་ལེན་བྱ་རྒྱུར་དཀའ་ཁག་ཆེ་བས། ཡིག་ཚགས་རང་ལ་དོ་དམ་བྱེད་ལུགས་སྔར་ལུགས་ལྟར་བསྐྱངས་པའི་རྨང་གཞིའི་ཐོག་དེ་དག་གི་ནང་དོན་དཀར་ཆག་བསྡུ་ལེན་གཅིག་བསྡུ་བྱས་ཏེ་བོད་ལྗོངས་ཡིག་ཚགས་ལས་ཁུངས་སུ་དཀར་ཆག་ལྟེ་གནས་ཤིག་འཛུགས་ཐུབ་པ་བྱུང་ན་ཞིབ་འཇུག་བེད་སྤྱོད་གནང་མཁན་ཚོར་མཐུན་རྐྱེན་ཡིད་ཚིམ་པ་ཞིག་སྐྲུན་ཐུབ་ངེས་རེད།\n༤. བལྟ་ཀློག་བེད་སྤྱོད་ཀྱི་བྱ་བ་གང་ལེགས་སྒྲུབ་དགོས། དེ་ཡང་གོང་དུ་སྨོས་པའི་དོན་ཚན་ཆེ་ཕྲ་ཐམས་ཅད་ཡིག་ཚགས་བེད་སྤྱོད་ཀྱིས་རིན་ཐང་མངོན་དུ་འགྱུར་བའི་མཐུན་རྐྱེན་ནམ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་འབའ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། བྱ་བ་དེ་རྣམས་གྲུབ་པ་ཙམ་གྱིས་ཡིག་ཚགས་ཀྱི་རིན་ཐང་མངོན་དུ་འགྱུར་ཐབས་མེད་པས་ཚན་རིག་ཞིབ་འཇུག་དང་། འཛུགས་སྐྲུན་བྱ་གཞག་གི་ལག་ལེན་དངོས་ནང་ཡིག་ཚགས་བེད་སྤྱོད་བྱེད་རྒྱུ་ནི་གོང་སྨོས་ལས་ཕྲན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐའ་མའི་དམིགས་རེ་ཉིད་ཡིན་ནོ།\nའཛམ་གླིང་ཡིག་ཚགས་ལས་རིགས་ཀྱི་འཕེལ་ཕྱོགས་ལ་བལྟས་ཚེ་ང་ཚོས་སྣང་ཚུལ་འདི་འདྲ་ཞིག་མངོན་གསལ་དུ་མཐོང་ཐུབ་སྟེ། རྒྱལ་ཁབ་དང་། མི་རིགས་གང་འདྲ་ཞིག་ཡིན་ནའང་རུང་། དེ་རྣམས་ཀྱིས་སྤྱི་ཚོགས་ལམ་ལུགས་ཅི་འདྲ་ཞིག་ལག་བསྟར་བྱེད་བཞིན་ཡོད་ནའང་འདྲ། ཚང་མས་ཡིག་ཚགས་བཀག་ཉར་བྱེད་ཡུན་ཐུང་དུ་བཏང་ནས་བེད་སྤྱོད་བྱེད་ཚད་རྒྱ་ཆེར་གཏོང་བཞིན་ཡོད་པ་ནི་གཅིག་མཐུན་རེད། རང་རེའི་རྒྱལ་ཁབ་ལ་ཆ་བཞག་ནའང་ཡིག་ཚགས་ཀྱི་བཀག་ཉར་བྱེད་ཡུན་དེ་མཐའ་མེད་པ་ནས་མི་ལོ་སུམ་ཅུར་བསྒྱུར་ཡོད་པས། དམིགས་བསལ་གནས་ཚུལ་ཡོད་རིགས་ཕུད། དེ་བྱིངས་ཚང་མ་ཡིག་ཚགས་གྲུབ་ནས་ལོ་སུམ་ཅུ་འཁོར་མཚམས་ཚང་མ་སྤྱི་ཚོགས་ཁྱོན་ཡོངས་ཀྱིས་བེད་སྤྱོད་བྱས་ཆོག་པ་རེད། ད་ལྟ་ལག་བསྟར་དོན་འཁྱོལ་བྱེད་མུས་ཡིན་པའི་ལམ་ཕྱོགས་དང་། མཛད་ཕྱོགས། སྲིད་ཇུས་གང་གི་ཐད་ནས་བལྟས་ཀྱང་སྔར་ན་མ་གྲགས་པའི་དུས་བབ་བཟང་པོ་ཞིག་རེད་ན། ཡིག་ཚགས་ཀྱི་རིན་ཐང་བསྔོགས་སྤེལ་མངོན་འགྱུར་ཡོང་རྒྱུར་མཐུན་རྐྱེན་བླ་ན་མེད་པ་ཞིག་སྐྲུན་པ་དང་། མདུན་ལམ་ཡངས་ཤིང་རྒྱ་ཆེ་བ་ཞིག་བཏོད་ཡོད་པ་རེད།\nཡིག་ཚགས་ཀྱི་བལྟ་ཀློག་བྱེད་སྤྱོད་བྱེད་པར་གནས་རིམ་མཐོ་དམའ་གཉིས་ཡོད་པ་ལས་སྲོལ་རྒྱུན་ལྟར་གནས་རིམ་དམའ་བའི་བལྟ་ཀློག་བེད་སྤྱོད་ནི་ཡིག་ཚགས་ལས་ཁུངས་སུ་གཡར་གཏོང་བྱས་པའི་ཡིག་ཚགས་བལྟ་ཀློག་བྱེད་ས་དམིགས་བཀར་ཡོད་པས་ཡིག་ཚགས་བེད་སྤྱོད་གནང་བར་ཕེབས་མཁན་ཚང་མས་བལྟ་ཀློག་ཁང་དུ་ཕེབས་གཟིགས་གནང་གི་ཡོད། དེར་བརྟེན་ཁོང་ཚོས་གང་མཁོ་བའི་ཡིག་ཚགས་བཙལ་འཚོལ་གནང་བ་དང་། བཤུ་འབྲི། པར་སློག་སོགས་བྱེད་རྒྱུའི་ཐད་མཐུན་རྐྱེན་གང་ལེགས་སྐྲུན་དགོས་པ་དང་། ཞབས་ཞུ་སྟབས་བདེ་སྐྲུན་གང་ཐུབ། དེ་མིན་དཔྱད་ཡིག་མཁོ་འདོན་སྐོར་གྱི་བློ་འདྲི་སོགས་གང་ལེགས་གང་བཟང་སྒྲུབ་དགོས་པ་ཡིན།\nརྩོམ་ཞིབ་སྟེ་རྩོམ་སྒྲིག་དང་ཞིབ་འཇུག་གཉིས་ཚུད་པའི་ལས་ཀ་འདི་བཞིན་ཡིག་ཚགས་ཀྱི་རིན་ཐང་མངོན་དུ་འགྱུར་བའི་བྱ་ཐབས་ཞིབ་ཚགས་གཏིང་ཚུགས་ཤིག་ཡིན་ལ། ཡིག་ཚགས་ལས་ཀའི་དམིགས་འདུན་མཐའ་མའམ་མཐོ་ཤོས་ཏེ་ཡིག་ཚགས་མཁོ་འདོན་བེད་སྤྱོད་ཀྱིས་སྤྱི་ཚོགས་བྱ་གཞག་ཁག་ལ་ཞབས་འདེགས་ཞུ་བའི་བྱ་ཐབས་གནས་རིམ་མཐོ་བ་དེའང་ཡིན་ཏེ། ཡིག་ཚགས་ཀྱི་རིན་ཐང་མངོན་དུ་འགྱུར་བ་བྱ་རྒྱུ་ནི་ཡིག་ཚགས་ལས་ཀའི་བླང་བྱའམ་རེ་བ་མཐོ་ཤོས་དེ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྩོམ་སྒྲིག་ཞིབ་འཇུག་གི་བྱ་བ་སྒྲུབ་པ་ལས་ཐོབ་པའི་འབྲས་བུ་ཁག་ཅིག་ཏང་སྲིད་ལས་ཀར་དཔྱད་གཞིའམ་གཞི་འཛིན་ས་མཁོ་འདོན་བྱེད་པ་ཡིན་མོད། ཁྱབ་ཆེ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ན་གཙོ་བོ་རིག་དཔྱད་སྡེ་ཁག་དང་རིག་དཔྱད་མི་སྣར་ཚད་མཐོ་བའི་དཔྱད་ཡིག་གི་ཞབས་ཞུ་སྒྲུབ་པ་དེ་ཡིན་པར་སེམས། དེ་ཡང་ཡིན་ཏེ། ཚན་རིག་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པར་དཔྱད་ཡིག་དགོས་ལ། ཡིག་ཚགས་ལ་དཔྱད་ཡིག་གཞན་གང་གིས་ཀྱང་འགྲན་དུ་མེད་པའི་བདེན་དངོས་སམ་ཡིད་རྟོན་དུ་རུང་བའི་རང་བཞིན་ཞིག་ལྡན་པས་བདེན་དོན་འཚོལ་སྙེགས་ལ་སྤྲོ་བའི་ཚན་ཞིབ་པས་དཔྱད་ཡིག་གི་རྣམ་པ་འདིར་འཛིན་པའི་ལྟ་སྟངས་དང་སྤྱོད་པའི་དགོས་འདུན་ཡང་གཞན་ལས་ལྟག་པར་མཐོང་བ་སྨོས་མ་དགོས་པའི་ཕྱིར།\n༡ .རྩོམ་སྒྲིག་སྐོར། བོད་ལྗོངས་ཀྱི་ཡིག་ཚགས་ནི་ཚང་མས་མཁྱེན་གསལ་ལྟར་ཁ་གྲངས་དང་། ནང་དོན། རྣམ་པ་སོགས་གང་ཐད་ནས་བལྟས་ཀྱང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞིག་རེད་ལ། བོད་རིག་པར་ཞིབ་དཔྱད་གནང་མཁན་ཁག་སོ་སོར་ལྟོས་ནས་བཤད་ན་ཁོ་ཚོར་མཁོ་བའི་དཔྱད་ཡིག་ནི་ནང་དོན་གྱི་ཁྱབ་རྒྱ་ཆེ་ཆུང་དང་། གཏིང་ཟབ་ཚད། དཔྱད་ཞིབ་བྱེད་པའི་ཟུར་སྣེ་དང་རྐང་པ་འཛུགས་ས་སོགས་ཐམས་ཅད་བྱེ་བྲག་དམིགས་སུ་བཀར་བ་ཞིག་རེད། དེར་བརྟེན། ཁོ་ཚོར་མཁོ་བའི་དཔྱད་ཡིག་ཁག་མར་གྱི་ནང་ནས་སྤུ་བཏོན་པ་ལྟར་བམ་པོ་བརྩེགས་པའི་ཡིག་ཚགས་ཀྱི་ལྷུན་པོ་ལས་ཕྱིར་ཕྱུང་ཞིང་ཕྱོགས་སྒྲིག་མཁོ་འདོན་བྱེད་དགོས། དེ་ལྟར་བྱུང་ཚེ་མཁོ་འདོན་དང་བེད་སྤྱོད་གནང་མཁན་ཕྱོགས་གཉིས་ཀར་དགེ་མཚན་རྨད་དུ་བྱུང་བ་འཕེལ་རྒྱུ་ཡིན་པར་གདོན་མི་ཟ་མོད། དགོས་མཁོའི་བརྟག་དཔྱད་སྔོན་དུ་མ་སོང་ན་ལས་ཕོན་ཆེ་ལ་རྙོག་འཛིང་ཆེ་བའི་ལས་དེ་ངལ་བ་འབྲས་མེད་ཀྱི་གཡང་སར་ལྷུང་རྒྱུ་ཡིན་པའང་གདོན་མི་ཟ་བའི་གནད་ཉིད་དུ་འཁུམས་སོ།\nཀ རིག་དཔྱད་ཆ་འཕྲིན་འཚོལ་སྡུད་བྱེད་རྒྱུར་དོ་སྣང་བྱེད་དགོས། ཀྲུང་གོའི་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་ཆེན་པོ་ཁྲེན་ཡོའན(陈垣)གྱི་དགོངས་ཚུལ་ལྟར་ན། “ཞིབ་འཇུག་གི་བྱ་བ་གཉེར་བའི་བརྒྱུད་རིམ་ནང་། དཔྱད་ཡིག་ལ་རྒྱུས་མངའ་དང་བསྡུ་གསོག་བྱེད་རྒྱུ་དེས་ལས་ཀ་ཧྲིལ་པོ་སྒྲུབ་པའི་དུས་ཚོད་དང་སེམས་ནུས་ཀྱི༥༠%ཟིན་པ་དང་། གོ་བསྡུར་བསམ་གཞིགས་བྱེད་པས༣༠%ཟིན་ཞིང་། དངོས་སུ་རྩོམ་འབྲིར་ཞུགས་པར་དུས་ཚོད་དང་སེམས་ནུས་ཀྱི༢༠%སྤྱད་པས་འགྲིག”པར་བཞེད་ཀྱི་ཡོད་པ་དེ་ལས་དཔྱད་ཡིག་གིས་ཞིབ་འཇུག་ལས་ཀའི་ནང་བཟུང་བའི་གནས་བབ་གསལ་པོར་མ།ཚོན་ཡོད། ཡིག་ཚགས་ནི་དཔྱད་ཡིག་གི་ཕུད་དུ་སོན་པ་ཞིག་ཡིན་པ་ཚང་མས་ཤེས་གསལ་ལྟར་ཡིན་པས་ཡིག་ཚགས་ཀྱིས་རིག་དཔྱད་ཞིབ་འཇུག་བྱ་བའི་ཁྲོད་མཚོན་པའི་རིན་ཐང་ཆེ་ཐག་ཆོད་ཡོད་ནའང་། ད་ལྟའི་ཆར་བག་ལ་ཉལ་ནས་བསྡད་ཡོད། དེར་བརྟེན་རྩོམ་སྒྲིག་ལས་ཀ་སྒྲུབ་མཁན་ཚོས་ཡིག་ཚགས་ཁོ་ནར་མགོ་འཁོར་ཏེ་མ་བསྡད་པར་བོད་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་གི་འཕེལ་ཕྱོགས་སྤྱི་དང་། ཡང་སྒོས་བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ལོ་རྒྱུས་དང་འབྲེལ་བའི་རིག་ཚན་ཁག་གི་འཕེལ་ཕྱོགས་ལ་ཉམས་ཞིབ་བྱེད་པ་དང་། རིག་པའི་རྫི་རྣོ་ཙམ་བྱས་ནས་རིག་དཔྱད་ཀྱི་འཕེལ་ཕྱོགས་དང་། དཔྱད་ཡིག་གི་མཁོ་ཕྱོགས་ལ་དོ་སྣང་སྒོས་སྐབས་འཕྲལ་གང་མཁོ་གང་སྒྲིག་གིས་མཁོ་འདོན་བྱས་པ་ཡིན་ན་དཔེ་ཁྲིའི་སྟེང་གཉིད་ལ་ཡུར་བའི་ཡིག་ཚགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དེའི་རིགས་རིག་དཔྱད་བྱ་བའི་ཁྲོད་ཀྱི་དཔྱད་གཞི་གསོན་པོ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ནས་རིག་ལམ་དཔྱད་བསྡུར་གྱི་བྱ་བ་གཏིང་ཚུགས་སུ་འཕེལ་བར་སྐུལ་འདེད་དང་། ཡིག་ཚགས་རང་ངོས་ཀྱི་རིན་ཐང་ཡང་མངོན་དུ་འགྱུར་ཐུབ་པ་ཡིན།\nབོད་རིག་པའི་ཁྱབ་ཁོངས་ལས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པའི་བྱ་བ་གཅིག་པུར་བལྟས་ནའང་མི་ལོ་བཞི་བཅུ་ལྷག་གི་འཕེལ་ལམ་བརྒྱུད་ཡོད་རུང“ད་ཕན་རང་རེས་བོད་ཀྱི་སྤྱིར་བཏང་ལོ་རྒྱུས་དང་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཁོ་ན་ཙམ་ལས། བོད་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་། རིག་གནས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས། མིའི་བསམ་བློའི་འཕེལ་རིམ་གྱི་ལོ་རྒྱུས། དེ་བཞིན་འཛུགས་སྐྲུན་བཟོ་རྩལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་སོགས་གལ་ཆེ་བ་མང་པོ་ཞིག་ལ་བསམ་གཞིགས་དང་ཞིབ་འཇུག་རྩ་བ་ནས་བྱ་རྒྱུ་མ་བྱུང་བའམ་ཡང་ན་བརྒྱུད་རིམ་ལྡན་པ་ཞིག་བྱུང་མེད་”(༡)པ་དེར་གཅིག་ནས་རིག་ལམ་དེ་རང་མ་ལག་ཚང་ཞིང་ཁོ་ལག་རྒྱས་པ་ཞིག་གྲུབ་མེད་པའི་རྐྱེན་ཡོད་ལ། ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་ད་ཕན་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་ཚོའི་དཔྱད་གཞིར་འཛིན་པ་མང་དག་ཅིག་བོད་ཀྱི་ཆོས་འབྱུང་དེབ་ཐེར་དང་རྣམ་ཐར་རྟོགས་བརྗོད། གདན་རབས་དཀར་ཆག་སོགས་ཡིན་ཞིང་། ཡིག་རིགས་དེ་ཚོ་ཚང་མ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཤན་ཤུགས་ཆེ་བ་དང་། གྲུབ་མཐའི་ཕྱོགས་ལྷུང་།རྩོམ་མཁན་གྱི་བསམ་བློ་སོགས་གང་ཐད་ཀྱི་དབང་གིས་ཆོས་ལུགས་གྲུབ་མཐའ་དང་། གདན་ས། ལོ་པཎ་གྱི་བྱུང་བ་དང་ཆེ་བ་བརྗོད་པ་ཙམ་ལས་བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་དཔལ་འབྱོར་སོགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཞིབ་གསལ་བཀོད་པ་ཉིན་མོའི་སྐར་མ་ལྟར་དཀོན་པས་ཞིབ་འཇུག་ལས་དོན་པས་དེའི་སྐོར་ཞིབ་དཔྱད་བྱེད་འདོད་ཀྱང་དཔྱད་གཞི་མེད་པའམ་དཀོན་པར་གྱུར་ཏེ། སེམས་བསམ་པས་ནམ་མཁར་རྟ་རྒྱུག་ནའང་། རྒྱུ་དངོས་པོས་སྦར་མཐིལ་ལ་སོ་མ་ཐེབས་པར་ལུས་པ་རེད་སྙམ། དེས་ན་ང་ཚོ་ཡིག་ཚགས་རྩོམ་སྒྲིག་གི་ལས་ལ་གཞོལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་རིག་དཔྱད་ཆ་འཕྲིན་འདིར་དོ་སྣང་གིས་དེའི་སྐོར་གྱི་ཡིག་ཚགས་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཞུ་ཐུབ་པ་བྱུང་ན་ཕན་འབྲས་བློས་མི་འཁྱུད་པ་ཞིག་ཐོན་རྒྱུ་ཡིན་པར་སེམས་སོ།\nཁ འབྲེལ་ཡོད་ཚན་པ་དང་མཉམ་འབྲེལ་རོགས་རེས་ཀྱིས་ཡིག་ཚགས་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་དཔེ་སྐྲུན་མཁོ་འདོན་བྱེད་རྒྱུའང་ཐབས་ལམ་བཟང་པོ་ཞིག་ཏུ་མངོན། ཡིག་ཚགས་ལས་ཁུངས་རང་ཉིད་ནས་ཡིག་ཚགས་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་བདམ་སྒྲིག་བྱེད་སྐབས་ལས་མཁན་གྱིས་མི་འདང་བ་དང་། ཡང་ན་ལས་མཁན་གྱི་ཆུ་ཚད་ཀྱིས་མི་འདང་བའི་གནས་ཚུལ་ཐོན་སྲིད་ལ། གཞན་དུ་དེང་གི་དཔེ་སྐྲུན་བྱ་གཞག་གིས་ཕན་འབྲས་ལ་དོ་ཁུར་ཆེན་པོ་བྱེད་ཅིང་ཡིག་ཚགས་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་བཏོན་པའི་ཕན་འབྲས་ནི་ག་ནས་བལྟས་ཀྱང་བྲིན་ཁ་རྒྱུག་པའི་སྒྲུང་རྩོམ་སོགས་དང་བསྡུར་ཐབས་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་པ་ནི་མ་སྒྲུབ་རང་གྲུབ་ཀྱི་བདེན་དོན་ཞིག་ཏུ་སྣང་། དེ་བས་ན་འབྲེལ་ཡོད་རིག་དཔྱད་སྡེ་ཁག་དང་མཐུན་གཉེར་མཉམ་སྒྲུབ་ཀྱིས་འདེམས་སྒྲིག་དཔེ་སྐྲུན་བྱས་པ་ཡིན་ན་གཅིག་ནས་འདེམས་སྒྲིག་གི་སྤུས་ཚད་མཐོར་འདེགས་ཐུབ་པ་དང་། གཉིས་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུ་བའི་འགྲོ་གྲོན་ཡང་ཐག་གཅོད་ཡོང་གི་ཡོད་པས་རང་དགའ་གཞན་ཕན་གྱི་བྱ་བ་འདིར་གཞོལ་བར་མི་སྤྲོ་བ་སུ་མཆིས། དཔེར་ན་བོད་ལྗོངས་ཡིག་ཚགས་ལས་ཁུངས་ནས་ལྗོངས་སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་ཁང་སོགས་དང་རོགས་རེས་མཉམ་ལས་ཀྱིས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚགས་ལས་རང་བྱུང་གནོད་འཚེའི་སྐོར་གྱི་དཔེ་ཚོགས་ཤིག་འདེམས་སྒྲིག་དཔེ་སྐྲུན་ཞུས་པ་དང་། ཀྲུང་གོ་སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་ཁང་མི་རིགས་ཞིབ་འཇུག་སོའོ་དང་མཉམ་རུབ་ཀྱིས《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དཔྱད་ཡིག་འདེམས་བསྒྲིགས(རྒྱ་འགྱུར་མ)》སྒྲིག་བསྒྱུར་པར་སྐྲུན་ཞུས་པ།《བོད་ལྗོངས་ནི་ཀྲུང་གོའི་མངའ་ཁོངས་བསྙོན་དུ་མེད་པ་ཞིག་ཡིན》ཞེས་པ་སོགས་ལ་འབྲེལ་ཡོད་ཡིག་ཚགས་མཁོ་འདོན་ཞུས་པ་སོགས་མང་དུ་གཉེར་བ་དེས་རིག་ལམ་དཔྱད་ཞིབ་དང་མེས་རྒྱལ་གོང་བུ་གཅིག་གྱུར་སྲུང་སྐྱོང་བྱེད་པའི་བྱ་བའི་ནང་ཕན་ནུས་གལ་ཆེན་བཏོན་ཡོད་པ་ནི་བསྙོན་དུ་མེད་པའི་དོན་དངོས་ཤིག་ཡིན་ལ་དེས་ང་ཚོར་ཐབས་ལམ་བཟང་པོ་ཞིག་ཀྱང་བསྟན་ཡོད།\n༢. ཞིབ་འཇུག་གི་སྐོར། ཡིག་ཚགས་ལས་ཀའི་མ་ལག་ཞིག་ཏུ་གྲུབ་པའི་རྩོམ་ཞིབ་གཉིས་ལས་ཞིབ་འཇུག་གི་སྐོར་ལའང་ཁག་གཉིས་ཡོད་དེ། ཡིག་ཚགས་སྐོར་གྱི་ཞིབ་འཇུག་དང་། ཡིག་ཚགས་དང་འབྲེལ་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་འཇུག་གོ། དེ་ལས་ཡིག་ཚགས་ཞིབ་འཇུག་ནི་གཙོ་བོ་ཡིག་ཚགས་གང་ཡོད་པ་དེ་ཚོའི་བྱུང་ལུགས་གྲུབ་སྟངས་དང་སྔོན་མར་ཉར་ཚགས་བྱེད་ཚུལ་སོགས་ལ་ཞིབ་འཇུག་དཔྱད་བསྡུར་གྱིས་སྔར་བས་ལེགས་པའི་སྒོ་ནས་ད་ཡོད་ཀྱི་ཡིག་ཚགས་ཉར་ཚགས་དོ་དམ་དང་བེད་སྤྱོད་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པར་རིག་པའི་མཐུན་རྐྱེན་སྐྲུན་པ་ཞིག་ཡིན་ན་འདིར་སྐབས་སུ་མ་བབ་པས་རྒྱས་པར་མི་སྤྲོ།\nཡིག་ཚགས་ལས་ཁུངས་ནས་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་འཇུག་གི་བྱ་བ་གཉེར་ཚེ་རང་གི་ཁྱད་ཆོས་གཞན་ལ་མེད་པ་གཉིས་འབུར་དུ་ཐོན་དགོས་ཏེ། རང་ལས་ཁུངས་སུ་བསྡུ་ཉར་བྱས་པའི་ཡིག་ཚགས་རྣམས་ཞིབ་འཇུག་གི་གཞི་རྐང་ཚུགས་སར་བྱས་ཏེ་ཐབས་ནུས་ཡོད་རྒུས་ཡིག་ཚགས་དེ་ཚོའི་རིན་ཐང་བསྔོགས་སྤེལ་བྱེད་དགོས་པ་དང་གཅིག ཡིག་ཚགས་ལ་གཞི་བཅོལ་ནས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་ཟུར་འགར་ཞིབ་དཔྱད་བགྱིས་ཏེ་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་ཚོས་བརྩམས་པའི་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐེར་གྱི་ནང་དོན་དང་། ལྟ་བར་ཁ་གསབ་རོགས་སྣོན་དང་དག་བཅོས་དགག་སྒྲུབ་བྱེད་པ་ལས་བརྒྱུད་རིམ་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་ལོ་རྒྱུས་ལ་ཞིབ་འཇུག་གིས་དེབ་ཐེར་གསར་རྩོམ་དང་། ལྟ་བ་གསར་འཛུགས་བྱེད་པ་ཞིག་མིན་པ་དང་གཉིས་སོ། དེ་ལྟར་བྱུང་ཚེ་གཅིག་ནས་རང་ཉིད་ཀྱི་ལེགས་ཆ་སྤེལ་བ་དང་། གཉིས་ནས་ཡིག་ཚགས་ཀྱི་ལས་ཀ་གཞན་ཀུན་ལ་སྨན་པའི་གསོས་སུ་བྱེད་པས་ཡིག་ཚགས་ཀྱི་རིན་ཐང་འདོན་སྤེལ་གང་ལེགས་ཡོང་རྒྱུར་ཕན་ངེས་ཀྱི་ནུས་མཐུ་ཐོན་ཐུབ་པ་དཔེར་ན། ཀྲུང་གོའི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚགས་ཁང་དང་པོའི་བློ་མཐུན་གྱིས་རང་ལས་ཁུངས་སུ་ཉར་བའི་ཆིང་རྒྱལ་རབས་སྐབས་ཀྱི་ཅུན་ཅི་ཁྲུའུ(军机处)སོགས་ཀྱི་འབྲས་ཙེའི(奏折)ནང་དོན་གཞིར་བཟུང་ནས་དཔྱད་ཞིབ་བྱེད་སྐབས་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བའི་ཁྲོད་དུ་དར་ཆེ་བའི་ལྟ་བ་སྟེ། ཉལ་ཐ་བཀག་སྡོམ་བྱེད་མིན་ཐད་ཆིང་སྲིད་གཞུང་ནང་ཕྱོགས་ཁག་གཉིས་ཡོད་པར་བཞེད་པའི་ལྟ་ཚུལ་དེ་དོན་དངོས་དང་མི་མཐུན་པར་མཐོང་སྟེ《མི་དམངས་ཉིན་རེའི་ཚགས་པར》ཐོག་རྩོམ་ཡིག་སྤེལ་ནས་སྐབས་དེ་དུས་ཉལ་ཐ་བཀག་སྡོམ་བྱེད་རྒྱུའི་ཐད་ཆིང་སྲིད་གཞུང་གི་གོང་འོག་ཚང་མ་གཅིག་མཐུན་ཡིན་པའི་སྐོར་གསལ་བཤད་བྱས་པར་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་ཚོའི་གདེང་འཇོག་མཐོན་པོ་ཐོབ་པ་ལྟ་བུ་ང་ཚོའི་མིག་དཔེའམ་དཔྱད་གཞིར་བཟུང་དགོས་པར་སྙམ་མོ།\nཀ ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པའི་མདུན་ལམ་ཡངས་པོ་ཡོད་པ། གལ་སྲིད་ང་ཚོས་རང་ལས་ཁུངས་སུ་ཉར་ཚགས་བྱས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚགས་རྣམས་ལ་གཞི་བཅོལ་ཞིང་། བོད་ཀྱི་ཆོས་འབྱུང་རྒྱལ་རབས་དང་། གདན་རབས་དེབ་ཐེར་དཔྱད་གཞིར་བྱས་ཏེ་འབྲེལ་ཡོད་ལོ་རྒྱུས་ལ་དཔྱད་བསྡུར་ཞིབ་འཇུག་གི་བྱ་བ་གཉེར་བ་ཡིན་ན། གཅིག་ནས་རང་ལས་ཁུངས་ཀྱི་རིག་གཞུང་ཆུ་ཚད་གོང་མཐོར་གཏོང་བ་དང་། ཡིག་ཚགས་ལས་ཁུངས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་གནས་བབ་ལ་བསྒྱུར་བཅོས་བྱེད་ཐུབ་པ་མ་ཟད། གཉིས་ནས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་འཇུག་གི་རིག་ལམ་འདི་བཞིན་ཁོ་ལག་ཡངས་པོར་གྲོལ་བ་དང་། རིག་པའི་མ་ལག་འཐུས་ཚང་བ་ཞིག་ཏུ་འཕེལ་བར་སྨན་ལ། ཞིབ་འཇུག་དཔུང་ཁག་རྒྱ་བསྐྱེད་ཤུགས་ཆེར་གཏོང་བར་ཡང་ཕན་ནུས་ངེས་ཅན་ཞིག་ཐོན་ངེས་རེད། དེ་བས་གལ་ཆེ་བ་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚགས་ཀྱི་རིན་ཐང་མངོན་དུ་འགྱུར་ཐུབ། གལ་སྲིད་རིན་ཐང་ཆེ་བའི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚགས་དང་། དེ་དགོས་ངེས་མཁོ་ངེས་ཀྱི་རིག་དཔྱད་ལས་ཁུངས་དང་རིག་དཔྱད་མི་སྣའི་བར་འབྲེལ་ལམ་འཛུགས་ཐུབ་པ་བྱུང་ཚེ། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་གནས་ལ་ཞིབ་འཇུག་གིས་དེང་གི་དུས་རབས་སྙིང་སྟོབས་དང་མཐུན་ལ་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་ཀྱི་ཉིང་བཅུད་ཀྱང་བླངས་པའི་རིག་གནས་གསར་པ་འཛུགས་སྤེལ་བྱེད་རྒྱུར་ཕན་ནུས་གལ་ཆེ་འདོན་ཐུབ་པ་གོར་མ་ཆག འདི་ལྟར་བྱེད་པའང་རང་རེས་གསར་དུ་རྙེད་པའི་བྱེད་ཐབས་ཤིག་མིན་པར་རང་རྒྱལ་གྱི་ཡིག་ཚགས་ལས་ཁུངས་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་བཟང་བ་དང་། ཆུ་ཚད་མཐོ་བ་དག་གི་ལག་ལེན་ལས་ཐོབ་པའི་བསླབ་བྱ་ཞིག་རེད། དཔེར་ན་ཀྲུང་གོའི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚགས་ཁང་གཉིས་པས་ལོ་རབས་ལྔ་བཅུ་པའི་སྐབས་ནས་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཉར་ཚགས་བྱས་པའི་ཡིག་ཚགས་རྣམས་ལས་སུན་ཀྲུང་ཧྲན་གྱི་སྐོར་འཁོད་པའི་ཡིག་ཚགས་རྣམས་དཔྱད་གཞིར་བྱས་ཏེ་ཞིབ་འཇུག་གཏིང་ཟབ་ཀྱིས《གསར་བརྗེའི་སྙིང་སྟོབས་ནམ་ཡང་མདུན་དུ་བསྐྱོད-ཟླ་བ་བཅུ་པའི་གསར་བརྗེ་ལངས་རྗེས་སུན་ཀྲུང་ཧྲན་གྱི་གསར་བརྗེའི་བསམ་བློ་དང་གསར་བརྗེའི་ལག་ལེན་སྐོར་བཀོད་པ》ཞེས་པ་རྩོམ་འབྲི་མཛད་པ་ལྟ་བུ་དང་། ཉེ་བའི་ལོ་ཤས་ནང་ཁོང་ཚོས《ཀྲུང་ཧྭ་མི་སེར་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་གནད་བསྡུས》དང《གོ་མིན་ཏང་གི་ལོ་རྒྱུས་རགས་རིམ》སོགས་རྩོམ་འབྲི་གནང་བ་དང་། ཀྲུང་དབྱང་ཡིག་ཚགས་ཁང་ནས《དམར་དམག་རྒྱང་བསྐྱོད་བྱས་པའི་ལོ་རྒྱུས》རྩོམ་འབྲི་གནང་བ་ལྟ་བུ་ཚང་མ་རང་སོ་སོའི་ལས་ཁུངས་སུ་ཉར་ཚགས་བྱས་པའི་ཡིག་ཚགས་བེད་སྤྱོད་བྱས་ཏེ་ལོ་རྒྱུས་ལ་ཞིབ་འཇུག་གནང་བའི་དཔེ་མཚོན་ཙམ་ཡིན་པ་ལྟ་བུ་རེད།\nཁ རིག་ལམ་གཉིས་སམ་གསུམ་མཐུད་མཚམས་ཀྱི་གནད་དོན་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པའང་མདུན་ལམ་རྒྱ་ཆེར་ལྡན་པ་ཞིག་རེད། རང་རེའི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་ངོས་ནས་བཤད་ན་མ་ལག་ཚང་བ་དང་། ཤ་ཁྲག་རྒྱས་པ་ཞིག་ད་དུང་ཆགས་མེད་ལ། དེང་དུས་གསར་དུ་དར་བའི་རིགས་ལམ་གྱི་ཐབས་དང་བསམ་བློ་འཁྱེར་ཏེ་བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ལོ་རྒྱུས་ལ་གཏིང་ཚུགས་པའི་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་ཐུབ་པ་ནི་དེ་བས་དཀོན་པོ་རེད། དེར་བརྟེན་ང་ཚོའི་ཡིག་ཚགས་ལས་ཁུངས་ནས་རང་གི་ཁྱད་འཕགས་རང་བཞིན་ནམ་དགེ་མཚན་འདོན་སྤེལ་གང་ལེགས་བྱས་ཏེ་ལོ་རྒྱུས་རིག་པ་དང་འབྲེལ་མཐུད་དུ་གྱུར་བའི་རིག་ཚན་གྱི“ས་མཚམས་ས་ཁུལ”ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པའི་བྱ་བ་གཉེར་བ་ཡིན་ན་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་གནས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་རྒྱུར་ལེགས་སྐྱེས་འབུལ་ཐུབ་ལ། རང་གི་ཞིབ་འཇུག་ལས་ཀར་ཡང་གནམ་ས་གསར་པ་ཞིག་གཏོད་ཐུབ་པ་ཡིན། དཔེར་ན་ང་ཚོས་ལོ་རྒྱུས་རིག་པ་དང་ཆབ་སྲིད་རིག་པ་གཉིས་ཀྱི་འབྲེལ་མཚམས་ས་ཁུལ་ཏེ་ཆབ་སྲིད་ལམ་ལུགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་བྱུང་འཕེལ་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ཏེ་བོད་ཀྱི་དེ་སྔའི་དུས་རིམ་ཁག་གི་ཆབ་སྲིད་ལམ་ལུགས་དང་། སྲིད་འཛིན་སྒྲིག་གཞི། མི་དོན་དཔོན་གནས་ལམ་ལུགས་སོགས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་ཐུབ་པ་བྱུང་ཚེ་གཅིག་ནས་བོད་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་བྱ་གཞག་ལ་ལེགས་སྐྱེས་ཆེ་ཙམ་འབུལ་ཐུབ་པ་དང་། གཉིས་ནས་ཡིག་ཚགས་རང་ངོས་ཀྱི་ལས་ཀ་སྟེ་དག་སྒྲིག་སོགས་ཀྱི་བྱ་བ་སྤེལ་བར་ཡང་གཞི་འཛིན་ས་དང་། རྐང་ཚུགས་ས་འདོན་སྤྲོད་བྱེད་ཐུབ་པ་ཡིན། དེའི་ཐད་ཀྱང་ང་ཚོའི་མིག་དཔེར་འོས་པ་མང་དག་ཡོད་པ་དཔེར་ན། ཀྲུང་གོའི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚགས་ཁང་དང་པོས《ཆིང་རྒྱལ་རབས་སྐབས་ཀྱི་ཀྲུང་དབྱང་རྒྱལ་ཁབ་ལས་ཁུངས་རགས་བཤད》ཞེས་པ་རྩོམ་སྒྲིག་བྱས་པ་དང་། ཀྲུང་གོའི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚགས་ཁང་གཉིས་པས《གོ་མིན་ཏང་སྲིད་གཞུང་གི་མི་དོན་ལམ་ལུགས་རགས་བཤད》ཞེས་པ་རྩོམ་སྒྲིག་གནང་བ་ལྟ་བུ་གྲགས་ཆེའོ།\nག དགོས་ངེས་ཀྱི་སྐབས་འབྲེལ་ཡོད་རིག་དཔྱད་སྡེ་ཁག་དང་ལྷན་དུ་རང་ལས་ཁུངས་སུ་ཉར་ཚགས་བྱས་པའི་ཡིག་ཚགས་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་ནང་དོན་གྱི་རིག་གཞུང་དཔྱད་གླེང་ཚོགས་འདུ་བསྐོང་བའམ་ཡང་ན་ཚོགས་འདུ་དེ་རིགས་ལ་ཞུགས་ཐུབ་པ་བྱེད་དགོས། དེ་ལྟར་བྱུང་ན་རིག་གཞུང་དཔྱད་ཞིབ་གནང་མཁན་ཚོས་གནད་དོན་དེའི་ཐད་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པའི་ཆུ་ཚད་ཤེས་རྟོགས་ཡོང་བ་དང་། སླད་མར་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་དགོས་པ་གང་ཡོད་པ་སོགས་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་སྟེ། དཔྱད་ཡིག་འདེམ་སྒྲིག་བྱེད་ཕྱོགས་སོགས་ལ་ཕན་པའི་ཆ་འཕྲིན་བསྡུ་ལེན་ཐུབ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་རང་ལས་ཁུངས་སུ་ཡོད་པའི་ཡིག་ཚགས་འབྲེལ་ལྡན་རྣམས་རིག་དཔྱད་མི་སྣར་མཚམས་སྦྱོར་ཞུ་བ་སོགས་བྱེད་ཐུབ་ཅིང་། དེའི་སྟབས་ཀྱིས་ཡིག་ཚགས་ཀྱི་རིན་ཐང་མངོན་འགྱུར་ཡོང་བར་མཐུན་རྐྱེན་སྒྲུབ་པ་དང་། རིག་ལམ་དཔྱད་བརྡར་གྱི་ཆུ་ཚད་མཐོར་འདེགས་ཡོང་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་ཐུབ་པ་སྟེ། དཔེར་ན་ཀྲུང་གོའི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚགས་ཁང་དང་པོས་སྐོང་ཚོགས་བྱས་པའི“མིང་ཆིང་རྒྱལ་རབས་གཉིས་ཀྱི་ཡིག་ཚགས་དང་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་འཇུག”ཞེས་པའི་རིག་དཔྱད་ཚོགས་འདུར་རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་གི་དྲན་པའི་དབང་པོ་བརྒྱ་ཕྲག་བརྒལ་བ་ཕེབས་ཞུགས་གནང་བ་དང་། ཀྲུང་གོའི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚགས་ཁང་གཉིས་པས་ནན་ཅིན་ཀྲུང་ཧྭ་མི་སེར་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་ཚོགས་དང་ལྷན་དུ“ཀྲུང་ཧྭ་མི་སེར་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཡིག་ཚགས་དང་ཀྲུང་ཧྭ་མི་སེར་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས”ཞེས་པའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་རིག་གཞུང་དཔྱད་གླེངས་ཚོགས་འདུ་སྐོང་ཚོགས་བྱས་པ་སོགས་ཀྱིས་ཡིག་ཚགས་དང་རིག་དཔྱད་ཚན་པའི་དབར་འབྲེལ་ལམ་བཟང་པོ་ཞིག་བཙུགས་པ་དང་། ཕྱོགས་གཉིས་ཀའི་ལས་ཀར་སྐུལ་འདེད་མཐུན་རྐྱེན་བཟང་པོ་སྐྲུན་ཡོད་པ་ལས་ཀྱང་ང་ཚོར་བློ་བསྐྱེད་གསར་པ་ཐོབ་དགོས་པར་སེམས། མདོར་ན་རིག་དཔྱད་ལས་ཁུངས་དང་འབྲེལ་ལམ་ཟབ་ཏུ་བཏང་སྟེ་ཕྱར་བ་གྲུ་འདེགས་དང་། མཉམ་ལས་རོགས་རེས་བྱས་ཚེ་ཕྱོགས་གཉིས་ཀའི་ལས་ཀར་ཕན་པ་ཡོད་ལ། ཡིག་ཚགས་ཀྱི་རིན་ཐང་མངོན་དུ་འགྱུར་བར་ཡང་ཕན་ཐོགས་ཤུགས་ཆེར་ལྡན་པ་ནི་བདག་ལྟ་བུས་འདིར་མང་དུ་མ་བརྗོད་ཀྱང་རིགས་པས་གྲུབ་པ་ཞིག་ཡིན།\nབོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ནི་ཀློང་ཡངས་ལ་གཏིང་མཐུག་པ་ཞིག་ཡིན་པ་ཀུན་གྱིས་མཁྱེན་གསལ་ལྟར་ལགས་ཀྱང་། ད་ཕན་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་སྤྱི་དང་ལྷག་པར་བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ལོ་རྒྱུས་དང་འབྲེལ་བའི་གནད་དོན་ལ་ཞིབ་འཇུག་མཛད་སྐབས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚགས་དཔྱད་གཞིར་བཀོལ་མཁན་དེ་ཙམ་མེད་པར། མང་ཆེ་བས་སྔོན་བྱོན་མཁས་གྲུབ་ལོ་པཎ་རྣམ་པའི་ཕྱག་སོར་ལས་འཁྲུངས་པའི་ཆོས་འབྱུང་ལོ་རྒྱུས་དང་། རྒྱལ་རབས་དེབ་ཐེར། རྣམ་ཐར་རྟོགས་བརྗོད། གདན་རབས་དཀར་ཆག་སོགས་ལ་གཞི་བཅོལ་བ་ཤས་ཆེ་བར་མཐོང་། མ་གཞི་དེབ་ཐེར་དེ་རིགས་ལའང་དཔྱད་གཞིར་འོས་པའི་རིན་ཐང་གང་ལེགས་ཡོད་ཀྱང་། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཚད་བཀག་རང་བཞིན་གྱིས་དེ་དག་ཚང་མར་ཚོད་འཛིན་ཆེ་ཕྲ་ཅི་རིགས་ཐེབས་ཡོད་པ་དང་། ལྷག་པར་རྩོམ་མཁན་གྱི་གནས་བབ་ཀྱི་དབང་གིས་མང་ཆེ་བས་གྲུབ་མཐའི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་དང་། མི་ཆེན་ལོ་པཎ་གྱི་ཆེ་བ་བརྗོད་པ་གཙོ་བོར་བྱེད་པས་དེང་གི་རིག་གཞུང་དཔྱད་བརྡར་གྱི་དགོས་མཁོ་དང་འཚམ་པོ་རང་མེད། གལ་སྲིད་ང་ཚོས་དེའི་སྐོར་གྱི་དཔྱད་རྩོམ་མམ་དེབ་ཐེར་ལ་བསྡུར་དཔྱད་ཅུང་ཟད་བྱས་ཚེ། བདེན་དོན་འདི་འདྲ་ཞིག་རྙེད་ཐུབ་པ་སྟེ། མཁས་དབང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་བརྩམས་པའི《དེབ་ཐེར་དཀར་པོ》ནང་དོན་ཐད་དེབ་ཐེར་ཆ་འདྲ་བ་སྔོན་མ་རྣམས་ལས་ཞིབ་ཚགས་ཤིང་། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དངོས་དོན་ནམ་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་སྲིད་ལུགས་དང་འགབ་ཆེ་བར་མཐོང་བ་ཡང་ཁོང་གིས་སྔོན་བྱོན་མཁས་པའི་སོར་རྩེ་ལས་འཁྲུངས་པའི་ཆོས་འབྱུང་དེབ་ཐེར་ཙམ་མིན་པར། ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚགས་སུ་གྲུབ་པའི་ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་སོགས་བཙལ་རྙེད་གང་ཐུབ་ཀྱིས་བདེན་རྫུན་ཤན་འབྱེད་གནང་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཕྱི་གླིང་པས་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ལོ་རྒྱུས་ལ་དཔྱད་པའི་རྩོམ་དཔེ་ནང་དོན་ཐད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ཤིང་གསོན་ཉམས་དོད་པས་ལུང་རིགས་ཀྱི་ཕུ་ཐག་རིང་བར་སྣང་བའང་ཁོང་ཚོས་གོང་སྨོས་དཔེ་ཆ་ཙམ་དཔྱད་གཞིར་འཛིན་པས་ཡིད་ཚིམ་པ་མ་ཡིན་པར་ཟུར་སྣེ་ཁུངས་འདེད་ཀྱིས་བརྟག་དཔྱད་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པ་ལས་ཐོབ་པ་ཞིག་ཡིན་པ་གོར་མ་ཆག ཕྲན་ནས་འདིར་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚགས་ཀྱིས་ཤེས་རིག་ཞིབ་འཇུག་ལ་མཚོན་པའི་རིན་ཐང་དང་། དེར་ཞིབ་འཇུག་བསྔོགས་སྤེལ་གྱིས་ཡར་ཟླའི་དཔལ་ལ་འཁུ་བའི་བོད་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་བྱ་བར་ཞབས་འདེགས་སྒྲུབ་ཐབས་སྐོར་རང་བློས་གང་དཔོག་ཙམ་དཔྱད་པའི་ཚུལ་དུ་སྤེལ་བ་འདིས་ཕན་པའི་ཆ་ཅུང་ཟད་ཙམ་ཐོན་ན་ནི་ཡིད་ཀྱི་གསོས་སུ་སྨིན་ལ། མ་རྟོགས་ལོག་རྟོགས་ཀྱི་འཁྲུལ་བཤད་དུ་གྱུར་ན་ནི་མཁྱེན་ལྡན་རྣམ་པས་དག་བཅོས་ཡོ་བསྲང་ལ་སྨན་པའི་དགོངས་འཆར་ལྷུག་སྩོལ་གནང་རྒྱུའི་རེ་བ་སྙིང་ནས་ཞུ་བའོ། །


མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་གྱི2017ལོའི་ནོར་སྲིད་སྔོན་རྩིས་ལག་བསྟར་བྱས་པའི་གནས་ཚུལ་དང2018ལོའི་ནོར་སྲིད་སྔོན་རྩིས་འཆར་ཟིན་སྐོར་གྱི་སྙན་ཞུ། ཀ་བ། མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གཞུང་དྲ་བ།\nཡོང་ཁུངས།：ཞིང་ཆེན་སྲིད་གཞུང་ཡིག་སྒྱུར་ཁང་། རྩོམ་སྒྲིག་པ།：གཡང་སྐྱིད། སྤེལ་དུས།：2018-02-06 11:48 རྡེབ་ཚད།：1084\nཞིང་ཆེན་མི་དམངས་སྲིད་གཞུང་གི་མངག་བཅོལ་ལྟར། ད་ལྟ2017ལོའི་ནོར་སྲིད་སྔོན་རྩིས་ལག་བསྟར་བྱས་པའི་གནས་ཚུལ་དང2018ལོའི་ནོར་སྲིད་སྔོན་རྩིས་འཆར་ཟིན་སྐོར་གྱི་སྙན་ཞུ་ལ་ཞིང་ཆེན་དམངས་འཐུས་ཚོགས་ཆེན་སྐབས་བཅུ་གསུམ་པའི་གྲོས་ཚོགས་ཐེངས་དང་པོས་གྲོས་ཞིབ་གནང་བར་ཕུལ་བ་དང། སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཨུ་ཡོན་དང་གྲོས་ཚོགས་སུ་ཟུར་ཞུགས་མཛད་པའི་བློ་མཐུན་རྣམ་པས་ཀྱང་དགོངས་འཆར་འདོན་རོགས་ཞུ།\n2017ལོར་ཞིང་ཆེན་ཏང་ཨུ་དང་ཞིང་ཆེན་མི་དམངས་སྲིད་གཞུང་གི་མགོ་ཁྲིད་བརྟན་པོའི་འོག་དང། རིམ་པ་སོ་སོའི་དམངས་འཐུས་ཚོགས་ཆེན་དང་དེའི་རྒྱུན་ཨུ་ཁང་གི་ལྟ་སྐུལ་མཛུབ་སྟོན་འོག་ཏུ། ཞིང་ཆེན་ཡོངས་ཀྱི་རིམ་པ་སོ་སོའི་ནོར་སྲིད་སྡེ་ཁག་གིས་ཏང་གི་འཐུས་མི་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་བཅུ་དགུ་བ་དང་ཞིང་ཆེན་ཏང་གི་འཐུས་མི་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་བཅུ་གསུམ་པའི་དགོངས་དོན་མཛུབ་སྟོན་དུ་བཟུང་བ་དང། སྔོན་རྩིས་བཅའ་ཁྲིམས་རྦད་ཆོད་སྒོས་ལག་ལེན་མཐར་ཕྱིན་བྱས་ཤིང། ”ཏན་ཏན་ཏིག་ཏིག་བཞིའི”བླང་བྱ་གལ་ཆེན་ནན་ཏན་སྒོས་དོན་འཁྱོལ་དང། བརྟན་བརླིང་ཁྲོད་འཕེལ་རྒྱས་བརྩོན་ལེན་གྱི་བྱ་བའི་སྤྱིའི་མདོ་དོན་རྒྱུན་འཁྱོངས། ”སྒྱུར་བ་བཞིའི”བསམ་ཕྱོགས་གསར་བ་རང་རྟོགས་སྒོས་ལག་ལེན་བཅས་བྱས་ཐོག འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་གསར་བས་དཔལ་འབྱོར་གོང་འཕེལ་གྱི་རྒྱུན་རྣམ་གསར་བར་སྣེ་ཁྲིད་དང། དཀའ་བ་ཁྱད་དུ་བསད་ནས་ཡོང་འབབ་འཛིན་པ། ཤུགས་ཡོད་རྒུས་ཕན་འབྲས་མཐོར་འདེགས་དང་འཕར་ཚད་བརྟན་པོར་བཏང་ཞིང། བྱེད་ཐབས་གསར་གཏོད་བྱས་ནས་ཕན་ཁེ་བསྐྲུན་པ་དང། གཅིག་གྱུར་འཆར་འགོད་དང་ཕྱོགས་ཡོངས་ལ་ལྟ་རྟོག་སྒོས་དམངས་འཚོ་ཁག་ཐེག ཧུར་ཐག་བརྟན་བརླིང་སྒོས་བཅོས་སྒྱུར་ལ་སྐུལ་འདེད་བྱས་པས། ཞིང་ཆེན་ཡོངས་ཀྱི་ནོར་སྲིད་གཏོང་ཡོང་འཁོར་རྒྱུག་བྱེད་ཚུལ་བརྟན་འཇགས་ཡིན་ལ། དཔལ་འབྱོར་སྤྱི་ཚོགས་རྒྱུན་མཐུད་སྐྱོན་བྲལ་ངང་འཕེལ་རྒྱས་སུ་འགྲོ་བར་ནུས་ལྡན་སྒོས་འགན་སྲུང་བྱས་ཡོད།\n(1) ཞིང་ཆེན་ཡོངས་སུ་ལག་བསྟར་བྱས་པའི་གནས་ཚུལ། ཞིང་ཆེན་ཡོངས་ཀྱི་ས་གནས་སྤྱིར་བཏང་གི་སྤྱི་པའི་སྔོན་རྩིས་ཡོང་སྒོ་སྒོར་དུང་ཕྱུར246.1ཡོད་ཅིང། སྔོན་རྩིས་ཀྱི101.3%ཡིན་ལ། 2016ལོའི་ཁ་ཚད་གཅིག་པ་དང་བསྡུར་ན9.3%འཕར་བ་རེད།\nཞིང་ཆེན་ཡོངས་ཀྱི་སྤྱིར་བཏང་གི་སྤྱི་པའི་སྔོན་རྩིས་འགྲོ་སྒོ་སྒོར་དུང་ཕྱུར1530.3ཡོད་ཅིང། ལོ་སྔོན་མ་ལས་སྒོར་དུང་ཕྱུར5.5ཇེ་མང་དུ་སོང་བ་དང། སྔོན་རྩིས་ལག་བསྟར་བྱས་ཚད98.7%ཡིན། དེའི་ནང་དུ་སྤྱིར་བཏང་གི་སྤྱི་པའི་ཞབས་ཕྱིའི་ཐད་ལ་སྒོར་དུང་ཕྱུར128.1བཏང་ཞིང5.5%འཕར། སྤྱི་པའི་བདེ་འཇགས་ཐད་ལ་སྒོར་དུང་ཕྱུར90.1བཏང་ཞིང27%འཕར། སློབ་གསོའི་ཐད་ལ་སྒོར་དུང་ཕྱུར188.1བཏང་ཞིང9.8%འཕར། ཚན་རིག་ལག་རྩལ་ཐད་ལ་སྒོར་དུང་ཕྱུར11.9བཏང་ཞིང9.5%འཕར། རིག་གནས་ལུས་རྩལ་དང་སྨྱན་བྱད་ཐད་ལ་སྒོར་དུང་ཕྱུར37.1བཏང་ཞིང11.5%འཕར། སྤྱི་ཚོགས་འགན་སྲུང་དང་ལས་ཞུགས་ཀྱི་ཐད་ལ་སྒོར་དུང་ཕྱུར211.4བཏང་ཞིང7.7%འཕར། སྨན་བཅོས་འཕྲོད་བསྟེན་དང་འཆར་ལྡན་བུ་སྐྱེས་ཐད་ལ་སྒོར་དུང་ཕྱུར128.8བཏང་ཞིང25%འཕར། ནུས་སྲི་ཁོར་སྲུང་ཐད་ལ་སྒོར་དུང་ཕྱུར64.2བཏང་ཞིང12.5%མར་ཆག གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་སྡེ་ཁུལ་ཐད་ལ་སྒོར་དུང་ཕྱུར142.4བཏང་ཞིང18.9%འཕར། ཞིང་ནགས་ཆུ་གསུམ་གྱི་ལས་དོན་ཐད་ལ་སྒོར་དུང་ཕྱུར224.8བཏང་ཞིང3.3%མར་ཆག འགྲིམ་འགྲུལ་སྐྱེལ་འདྲེན་ཐད་ལ་སྒོར་དུང་ཕྱུར95.2བཏང་ཞིང46.7%མར་ཆག སྡོད་ཁང་འགན་སྲུང་ཐད་ལ་སྒོར་དུང་ཕྱུར57.8བཏང་ཞིང17.3%མར་ཆག ལས་གཞི་སྐོར་ཅིག་གི་འགྲོ་སྒོ་མར་ཆག་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་གཙོ་བོ་ནི། ཀྲུང་དབྱང་གི་འབྲེལ་ཡོད་སྲིད་ཇུས་ལེགས་སྒྲིག་བྱས་ནས་ཆེད་སྤྱོད་ཁ་གསབ་རོགས་དངུལ་ཁག་ཅིག་ཇེ་ཉུང་དུ་བཏང་བ་དང། ལོ་སྔོན་མར་ཐེངས་གཅིག་གིས་བཀོད་སྒྲིག་བྱས་པ་སོགས་ཀྱི་རྐྱེན་རེད།\nཞིང་ཆེན་ཡོངས་སུ་སྔོན་རྩིས་ལག་བསྟར་བྱས་པའི་མཇུག་འབྲས་ནི། སྤྱིའི་ནོར་ཤུགས་སྒོར་དུང་ཕྱུར1650.8ཡོད་ཅིང། ལོ་སྔོན་མ་དང་ཕལ་ཆེར་འདྲ་མཉམ་ཡིན། དེའི་ནང་དུ་ས་གནས་སྤྱིར་བཏང་གི་སྤྱི་པའི་སྔོན་རྩིས་ཡོང་སྒོ་སྒོར་དུང་ཕྱུར246.1ཡོད་པ་དང། ཀྲུང་དབྱང་གི་ཁ་གསབ་ཡོང་སྒོ་སྒོར་དུང་ཕྱུར1113.4ཡོད། གསར་དུ་བཀྲམ་པའི་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་གི་བུན་འཛིན་སྒོར་དུང་ཕྱུར96.2ཡོད། སྔོན་ལོའི་ལྷག་འཕྲོ་རྩིས་ཁོངས་སྤོས་པ་སྒོར་དུང་ཕྱུར33ཡོད་ཅིང། སྔོན་རྩིས་གཏན་འཇགས་སྙོམ་སྒྲིག་ཐེབས་རྩ་སྒོར་དུང་ཕྱུར92.9དང། ལོ་རིམ་བྱུང་གི་ནོར་སྲིད་ཀྱི་བསགས་དངུལ་དང་སྲིད་གཞུང་རང་བཞིན་གྱི་ཐེབས་རྩ་སོགས་སྒོར་དུང་ཕྱུར69.2ནང་འདྲེན་བྱས་ཡོད། དེ་ལས་གཞན་བརྗེ་སྒྱུར་བུན་འཛིན་སྒོར་དུང་ཕྱུར238.1འགྲེམ་སྤེལ་བྱས། ཞིང་ཆེན་ཡོངས་ཀྱི་སྤྱིར་བཏང་གི་སྤྱི་པའི་སྔོན་རྩིས་འགྲོ་སྒོ་སྒོར་དུང་ཕྱུར1530.3བཏང་ཞིང། བུ་ལོན་གྱི་མ་རྩ་འཇལ་བའི་འགྲོ་སྒོ་སྒོར་དུང་ཕྱུར239.7བཏང། སྔོན་རྩིས་གཏན་འཇགས་སྙོམ་སྒྲིག་ཐེབས་རྩ་སྒོར་དུང་ཕྱུར91.8བཀོད་སྒྲིག་བྱས་པ་དང། གོང་སྤྲོད་འགྲོ་སྒོ་སྒོར་དུང་ཕྱུར1.3བཏང། གཏོང་ཡོང་གཉིས་ཐོད་གཏུག་རྗེས་ལོ་མཇུག་ཏུ་སྒོར་དུང་ཕྱུར25.8ལྷག་ཡོད་ལ། ཚང་མ་ལོ་རྗེས་མའི་འགྲོ་སྒོའི་རྩིས་ཁོངས་སུ་སྤོས་ཡོད།\n(2) ཞིང་ཆེན་རིམ་པར་ལག་བསྟར་བྱས་པའི་གནས་ཚུལ། ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་ས་གནས་སྤྱིར་བཏང་གི་སྤྱི་པའི་སྔོན་རྩིས་ཡོང་སྒོ་སྒོར་དུང་ཕྱུར77ཡོད་ཅིང། སྔོན་རྩིས་ལག་བསྟར་བྱས་ཚད95.7%ཡིན་ལ། སྒོར་དུང་ཕྱུར3.6ཇེ་མང་དུ་སོང་ཞིང4.9%འཕར་བ་རེད།\nཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་སྤྱིར་བཏང་གི་སྤྱི་པའི་སྔོན་རྩིས་འགྲོ་སྒོ་སྒོར་དུང་ཕྱུར491.6ཡོད་པ་དང་སྔོན་རྩིས་ཀྱི97.3%ཡིན་ཞིང། སྒོར་དུང་ཕྱུར8.6ཇེ་ཉུང་དུ་སོང་ཞིང1.7%མར་ཆག་པ་རེད། དེའི་ནང་དུ་སྤྱིར་བཏང་གི་སྤྱི་པའི་ཞབས་ཕྱི་ཐད་ལ་སྒོར་དུང་ཕྱུར29.3བཏང་ཞིང12.9%འཕར། སྤྱི་པའི་བདེ་འཇགས་ཐད་ལ་སྒོར་དུང་ཕྱུར49.5བཏང་ཞིང41.4%འཕར། སློབ་གསོའི་ཐད་ལ་སྒོར་དུང་ཕྱུར28.7བཏང་ཞིང19.4%འཕར། ཚན་རིག་ལག་རྩལ་ཐད་ལ་སྒོར་དུང་ཕྱུར7.2བཏང་ཞིང་31.2%འཕར། རིག་གནས་ལུས་རྩལ་དང་སྨྱན་བྱད་ཐད་ལ་སྒོར་དུང་ཕྱུར14.2བཏང་ཞིང་24.3%འཕར། སྤྱི་ཚོགས་འགན་སྲུང་དང་ལས་ཞུགས་ཐད་ལ་སྒོར་དུང་ཕྱུར72.8བཏང་ཞིང། 12.8%འཕར། སྨན་བཅོས་འཕྲོད་བསྟེན་དང་འཆར་ལྡན་བུ་སྐྱེའི་ཐད་ལ་སྒོར་དུང་ཕྱུར49.7བཏང་ཞིང146.9%འཕར། ནུས་སྲི་ཁོར་སྲུང་ཐད་ལ་སྒོར་དུང་ཕྱུར14.4བཏང་ཞིང25.4%མར་ཆག གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་སྡེ་ཁུལ་ཐད་ལ་སྒོར་དུང་ཕྱུར22.6བཏང་ཞིང4427.6%འཕར (གཙོ་བོ་རྨང་གཞིའི་སྒྲིག་བཀོད་འཛུགས་སྐྲུན་ཐེབས་རྩ་སྒོར་དུང་ཕྱུར20བཀོད་སྒྲིག་བྱས་པའི་ཕྱིར)བ་རེད། ཞིང་ནགས་ཆུ་གསུམ་གྱི་ལས་དོན་ཐད་ལ་སྒོར་དུང་ཕྱུར34.5བཏང་ཞིང3.6%མར་ཆག འགྲིམ་འགྲུལ་སྐྱེལ་འདྲེན་ཐད་ལ་སྒོར་དུང་ཕྱུར85.3བཏང་ཞིང49.8%མར་ཆག སྡོད་ཁང་འགན་སྲུང་ཐད་ལ་སྒོར་དུང་ཕྱུར7.1བཏང་ཞིང14.9%འཕར་བ་རེད།\nཞིང་ཆེན་རིམ་པར་སྔོན་རྩིས་ལག་བསྟར་བྱས་པའི་མཇུག་འབྲས་ནི། སྤྱིའི་ནོར་ཤུགས་སྒོར་དུང་ཕྱུར582.9ཡོད་ཅིང་ལོ་སྔོན་མ་ལས་སྒོར་དུང་ཕྱུར20.1ཇེ་ཉུང་དུ་སོང། དེའི་ནང་དུ་ས་གནས་སྤྱིར་བཏང་གི་སྤྱི་པའི་སྔོན་རྩིས་ཡོང་སྒོ་སྒོར་དུང་ཕྱུར77ཡོད་པ་དང། ཀྲུང་དབྱང་གི་ཁ་གསབ་ཡོང་སྒོ་སྒོར་དུང་ཕྱུར283.7(ཀྲུང་དབྱང་གིས་རང་ཞིང་ལ་ཁ་གསབ་བྱས་པའི་ཡོང་སྒོ་སྒོར་དུང་ཕྱུར1113.4ནང་ནས་གྲོང་ཁྱེར་དང་ཁུལ་ལ་སྒོར་དུང་ཕྱུར829.7ཁ་གསབ་བྱས་པ་ཕུད་ཡོད) ཡོད་པ་དང། ས་གནས་སྲིད་གཞུང་གི་བུན་འཛིན་ཡོང་སྒོ་སྒོར་དུང་ཕྱུར96.2བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པ་དང། ལོ་སྔོན་མའི་ལྷག་འཕྲོ་སྒོར་དུང་ཕྱུར25.4ཡོད། སྔོན་རྩིས་གཏན་འཇགས་སྙོམ་སྒྲིག་ཐེབས་རྩ་སྒོར་དུང་ཕྱུར75.7དང། ལོ་རིམ་བྱུང་གི་ནོར་སྲིད་ཀྱི་བསགས་དངུལ་དང་སྲིད་གཞུང་རང་བཞིན་གྱི་ཐེབས་རྩ་སོགས་མ་དངུལ་སྒོར་དུང་ཕྱུར24.9ནང་འདྲེན་བྱས། དེ་ལས་གཞན་བརྗེ་བསྒྱུར་བུན་འཛིན་སྒོར་དུང་ཕྱུར156.4(ཞིང་ཆེན་ཡོངས་ཀྱི་སྒོར་དུང་ཕྱུར238.1ལས་གྲོང་ཁྱེར་དང་ཁུལ་རིམ་པར་སྒོར་དུང་ཕྱུར81.7དངུལ་བུན་དུ་བསྒྱུར)བཀོལ་སྤྱོད་བྱས། ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་སྤྱིར་བཏང་གི་སྤྱི་པའི་སྔོན་རྩིས་འགྲོ་སྒོ་སྒོར་དུང་ཕྱུར491.6བཏང་བ་དང། བུ་ལོན་མ་རྩ་འཇལ་བའི་འགྲོ་སྒོ་སྒོར་དུང་ཕྱུར156.4བཏང། སྔོན་རྩིས་གཏན་འཇགས་སྙོམ་སྒྲིག་ཐེབས་རྩ་སྒོར་དུང་ཕྱུར71.4བཀོད་སྒྲིག་བྱས། གོང་སྤྲོད་འགྲོ་སྒོ་སྒོར་དུང་ཕྱུར1.3ཡོད། གཏོང་ཡོང་གཉིས་ཐོད་གཏུག་རྗེས། ལོ་རྗེས་མའི་རྩིས་ཁོངས་སུ་སྤོས་པའི་འགྲོ་སྒོ་སྒོར་དུང་ཕྱུར18.5ཡོད་པས། ལོ་དེའི་གཏོང་ཡོང་དོ་མཉམ་ཡིན་པ་མངོན་འགྱུར་བྱུང་ཡོད།\nཞིང་ཆེན་ཡོངས་ཀྱི་སྲིད་གཞུང་རང་བཞིན་གྱི་ཐེབས་རྩའི་ཡོང་སྒོ་སྒོར་དུང་ཕྱུར257.8ཡོད། དེའི་ནང་དུ་ལོ་དེ་གའི་ཡོང་སྒོ་སྒོར་དུང་ཕྱུར83.5(ཡོང་ཁུངས་གཙོ་བོ་ནི་རྒྱལ་དབང་ས་ཁོངས་སྤྱོད་དབང་བཤུག་སྤྲོད་གྲོན་དངུལ་དང། རླངས་འཁོར་ཤར་བགྲོད་རིན་པ། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཆུ་བེད་ལས་གྲྭ་གལ་ཆེན་འཛུགས་སྐྲུན་ཐེབས་རྩ། ཆུ་མཛོད་ཆེ་འབྲིང་གི་མཛོད་ཁུལ་ཐེབས་རྩ། རྒྱན་ཤོག་སྤྱི་ཕན་མ་དངུལ་སོགས་ཀྱི་ཡོང་སྒོ་ཡིན)ཡོངས་འགྲུབ་བྱས་པ་དང། ཀྲུང་དབྱང་གི་ཁ་གསབ་ཡོང་སྒོ་སྒོར་དུང་ཕྱུར13.9ཡོད། ལོ་སྔོན་མའི་རྩིས་ཁོངས་སྤོས་པ་སྒོར་དུང་ཕྱུར31.8ཡོད་ཅིང། ཆེད་སྤྱོད་བུན་འཛིན་གསར་དུ་བཀྲམས་པ་སྒོར་དུང་ཕྱུར94ཡོད། ཆེད་སྤྱོད་བརྗེ་བསྒྱུར་བུན་འཛིན་སྒོར་དུང་ཕྱུར34.6བཀྲམས། སྲིད་གཞུང་རང་བཞིན་གྱི་ཐེབས་རྩའི་འགྲོ་སྒོ་སྒོར་དུང་ཕྱུར131.6(ས་ཞིང་བསྡུ་གསོག་དང་མྱུར་ལམ་བསྐྲུན་པའི་དངུལ་བུན་འཇལ་བ། ཆུ་བེད་གལ་ཆེན་འཛུགས་སྐྲུན། མཛོད་ཁུལ་གྱི་གནས་སྤོས་ཡུལ་མིར་དུས་མཇུག་ཏུ་རོགས་སྐྱོར། སྤྱི་ཚོགས་ཕན་བདེ་རོགས་སྐྱོབ་སོགས་ཀྱི་འགྲོ་སྒོའི་ཐད་ཆེད་དུ་སྤྱད་པ་ཡིན)བཏང་བ་དང། སྤྱིར་བཏང་གི་སྤྱི་པའི་སྔོན་རྩིས་སྒོར་དུང་ཕྱུར27.9ནང་འདྲེན་བྱས་ཤིང། བུ་ལོན་གྱི་མ་རྩ་འཇལ་བའི་འགྲོ་སྒོ་སྒོར་དུང་ཕྱུར34.6བཏང། ལོ་རྗེས་མའི་རྩིས་ཁོངས་སུ་སྤོས་པའི་འགྲོ་སྒོ་སྒོར་དུང་ཕྱུར63.7ཡོད་པ་རེད།\nཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་སྲིད་གཞུང་རང་བཞིན་གྱི་ཐེབས་རྩའི་ཡོང་སྒོ་སྒོར་དུང་ཕྱུར119.7ཡོད། དེའི་ནང་དུ་ལོ་དེ་གར་ཡོང་སྒོ་སྒོར་དུང་ཕྱུར27ཡོངས་འགྲུབ་བྱས་པ་དང། ཀྲུང་དབྱང་གི་ཁ་གསབ་ཡོང་སྒོ་སྒོར་དུང་ཕྱུར1.8(ཞིང་ཆེན་ཡོངས་ལ་སྒོར་དུང་ཕྱུར13.9ཡོད་པ་ལས་གྲོང་ཁྱེར་དང་ཁུལ་ལ་སྒོར་དུང་ཕྱུར12.1ཁ་གསབ་བྱས)ཡོད་ཅིང། ལོ་སྔོན་མའི་རྩིས་ཁོངས་སྤོས་པ་སྒོར་དུང་ཕྱུར27.9ཡོད། གསར་བསྣན་ཆེད་སྤྱོད་བུན་འཛིན་གྱི་ཡོང་སྒོ་སྒོར་དུང་ཕྱུར63(ཞིང་ཆེན་ཡོངས་ལ་སྒོར་དུང་ཕྱུར94ཡོད་པ་ལས་གྲོང་ཁྱེར་དང་ཁུལ་ལ་སྒོར་དུང་ཕྱུར31དངུལ་བུན་དུ་བསྒྱུར)བཀོལ་སྤྱོད་བྱས། སྲིད་གཞུང་རང་བཞིན་གྱི་ཐེབས་རྩའི་འགྲོ་སྒོ་སྒོར་དུང་ཕྱུར40.3བཏང་བ་དང། སྤྱིར་བཏང་གི་སྤྱི་པའི་སྔོན་རྩིས་སྒོར་དུང་ཕྱུར19.7ནང་འདྲེན་བྱས་ཤིང། ལོ་རྗེས་མའི་རྩིས་ཁོངས་སུ་སྤོས་པའི་འགྲོ་སྒོ་སྒོར་དུང་ཕྱུར59.7ཡོད།\nཞིང་ཆེན་ཡོངས་ཀྱི་རྒྱལ་དབང་མ་རྩ་བདག་གཉེར་གྱི་སྔོན་རྩིས་ཡོང་སྒོ་སྒོར་དུང་ཕྱུར1.2ཡོད་ལ། ཀྲུང་དབྱང་གི་ཁ་གསབ་ཡོང་སྒོ་སྒོར་དུང་ཕྱུར2.4དང། ལོ་སྔོན་མའི་རྩིས་ཁོངས་སྤོས་པ་སྒོར་དུང་ཕྱུར0.2ཡོད། རྒྱལ་དབང་མ་རྩ་བདག་གཉེར་གྱི་སྔོན་རྩིས་འགྲོ་སྒོ་སྒོར་དུང་ཕྱུར2བཏང་བ་དང། མ་དངུལ་སྒོར་དུང་ཕྱུར0.1བཀོད་གཏོང་བྱས་ཤིང། ལོ་རྗེས་མའི་རྩིས་ཁོངས་སུ་སྤོས་པའི་འགྲོ་སྒོ་སྒོར་དུང་ཕྱུར1.7ཡོད།\nཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་རྒྱལ་དབང་མ་རྩ་བདག་གཉེར་གྱི་སྔོན་རྩིས་ཡོང་སྒོ་སྒོར་དུང་ཕྱུར1(མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་རྒྱལ་དབང་རྒྱུ་ནོར་གཏོང་འཇོག་དོ་དམ་ཚད་ཡོད་ཀུང་སི་དང། མཚོ་སྔོན་ཆིན་ཅིང་དངོས་གཉེར་སྡེ་ཚོགས་ཚད་ཡོད་ཀུང་སི། མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་རླངས་འཁོར་སྐྱེལ་འདྲེན་སྡེ་ཚོགས་ཚད་ཡོད་ཀུང་སི་སོགས་ཞིང་ཆེན་ཁོངས་གཏོགས་ཀྱི་རྒྱལ་དབང་ཁེ་ལས74ཡིས་སྤྲད་པའི་ཁེ་སྤོགས)ཡོད་ལ། ཀྲུང་དབྱང་གི་ཁ་གསབ་ཡོང་སྒོ་སྒོར་དུང་ཕྱུར2.4དང། ལོ་སྔོན་མའི་རྩིས་ཁོངས་སྤོས་པ་སྒོར་དུང་ཕྱུར0.2ཡོད། རྒྱལ་དབང་མ་རྩ་བདག་གཉེར་གྱི་སྔོན་རྩིས་འགྲོ་སྒོ་སྒོར་དུང་ཕྱུར1.8(རྒྱལ་དབང་ཁེ་ལས་ཀྱི་ལས་འཁྱུར་ངལ་གསོའི་དགེ་རྒན་གྱི་ཐོབ་ཐང་སྐོར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཤུལ་བཞག་གནད་དོན་ཐག་གཅོད་དང། མཁོ་འདོན་གསུམ་དང་ལས་རིགས་གཅིག ཐོན་ལས་རིམ་སྤར་སྒྱུར་བཀོད་སོགས་སུ་བཀོལ)ཡོད་པ་དང། མ་དངུལ་སྒོར་དུང་ཕྱུར0.1བཀོད་གཏོང་བྱས་ཤིང། ལོ་རྗེས་མའི་རྩིས་ཁོངས་སུ་སྤོས་པའི་འགྲོ་སྒོ་སྒོར་དུང་ཕྱུར1.7ཡིན།\nཞིང་ཆེན་ཡོངས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་འགན་བཅོལ་ཐེབས་རྩའི་ཡོང་སྒོ་སྒོར་དུང་ཕྱུར304.8ཡོངས་འགྲུབ་བྱས་ལ། སྒོར་དུང་ཕྱུར30.7ཇེ་མང་དུ་སོང་ཞིང11.2%འཕར། སྤྱི་ཚོགས་འགན་བཅོལ་ཐེབས་རྩའི་འགྲོ་སྒོ་སྒོར་དུང་ཕྱུར297.2བཏང་ལ། སྒོར་དུང་ཕྱུར23.6ཇེ་མང་དུ་སོང་ཞིང8.6%འཕར།\nཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་སྤྱི་ཚོགས་འགན་བཅོལ་ཐེབས་རྩའི་ཡོང་སྒོ་སྒོར་དུང་ཕྱུར250.5ཡོངས་འགྲུབ་བྱས་པ་དང། སྒོར་དུང་ཕྱུར51.8ཇེ་མང་དུ་སོང་ཞིང26%འཕར། སྤྱི་ཚོགས་འགན་བཅོལ་ཐེབས་རྩའི་འགྲོ་སྒོ་སྒོར་དུང་ཕྱུར256.6བཏང་བ་དང། སྒོར་དུང་ཕྱུར47.4ཇེ་མང་དུ་སོང་ཞིང22.7%འཕར་བ་རེད།\nགསལ་བཤད་བྱ་དགོས་པའི་གནད་དོན། གཅིག་ནི་ས་གནས་སྤྱིར་བཏང་གི་སྤྱི་པའི་ནོར་སྲིད་སྔོན་རྩིས་ཡོང་སྒོ་འཕར་ཆག་སྐོར་གྱི་གནད་དོན་ཏེ། ནོར་སྲིད་པུའུ་ཡི་བྱ་བའི་བླང་བྱ་ལྟར་ང་ཚོས་ལོ་མགོར2017ལོའི་སྔོན་རྩིས་ཡོང་སྒོའི་དམིགས་འབེན་གཏན་ཁེལ་བྱེད་དུས། གཉེར་ཁྲལ་འཕར་ཁྲལ་དུ་བསྒྱུར་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱི་ཁ་ཚད་གཅིག་པར་ལེགས་སྒྲིག་བྱས་པ་དང། འཕར་སྣོན་དམིགས་འབེན་དེ་ཁ་ཚད་གཅིག་པ་ལྟར་ན8%འཕར་བར་གཏན་ཁེལ་བྱས་ཡོད། ལོ་མཇུག་ཏུ་ཡོང་སྒོ་སྒོར་དུང་ཕྱུར246.1ཡོངས་འགྲུབ་བྱས་པ་དང། ལོ་སྔོན་མར་དངོས་སུ་ཡོངས་འགྲུབ་བྱས་ཚད་ལས་སྒོར་དུང་ཕྱུར7.6ཇེ་མང་དུ་སོང་ཞིང། ཁ་ཚད་གཅིག་པ་ལྟར་ན9.3%འཕར། གཉིས་ནི་སྔོན་རྩིས་ལག་བསྟར་བྱེད་ཚུལ་ལེགས་སྒྲིག་བྱས་པའི་སྐོར་གྱི་གནད་དོན་ཏེ། སྤྱིར་བཏང་གི་སྤྱི་པའི་ནོར་སྲིད་འགྲོ་སྒོ་དེ་ལོ་མགོའི་སྔོན་རྩིས་ལས་སྒོར་དུང་ཕྱུར242.3ཇེ་མང་དུ་སོང་ལ། གཙོ་བོ་ཀྲུང་དབྱང་གི་ཆེད་སྤྱོད་སྤོ་སྒྱུར་གཏོང་སྤྲོད་ཁ་གསབ་རོགས་དངུལ་ལས་འགྲོ་སྒོ་སྒོར་དུང་ཕྱུར200མང་དུ་བཏང་བ་དང། ཀྲུང་དབྱང་གིས་གསར་དུ་བསྣན་པའི་དོ་མཉམ་རང་བཞིན་གྱི་སྤོ་སྒྱུར་གཏོང་སྤྲོད་སོགས་བེད་སྤྱད་དེ་འོག་རིམ་ལ་ཁ་གསབ་རོགས་དངུལ་གྱི་འགྲོ་སྒོ་སྒོར་དུང་ཕྱུར10དང་གླ་ཕོགས་རང་བཞིན་གྱི་ཁ་གསབ་རོགས་དངུལ་འཕར་བར་འགྲོ་སྒོ་སྒོར་དུང་ཕྱུར20དང། རིམ་པ་སོ་སོའི་མ་དངུལ་གཞན་དག་བསྡུ་སྒྲིལ་ནང་འདྲེན་བྱས་ནས་འགྲོ་སྒོ་སྒོར་དུང་ཕྱུར12.3བཏང་ཡོད། གསུམ་ནི་སྲིད་གཞུང་རང་བཞིན་གྱི་ཐེབས་རྩ་རྩིས་ཁོངས་སུ་སྤོས་པའི་སྐོར་གྱི་གནད་དོན་ཏེ། ཀྲུང་དབྱང་ནོར་སྲིད་པུའུ་ཡི་ཆེད་སྤྱོད་བུ་ལོན་སྔར་བས་བཅོས་སྒྱུར་བྱེད་པའི་བླང་བྱ་ལྟར། སྲིད་གཞུང་རང་བཞིན་གྱི་ཐེབས་རྩའི་ཡོང་སྒོ་དེ་བུ་ལོན་འཇལ་བྱེད་ཀྱི་ཡོང་ཁུངས་བྱས་ཏེ་འགྲེམས་སྤེལ་བྱས་པའི་ཆེད་སྤྱོད་བུན་འཛིན་དེ། འགྲེམས་སྤེལ་དང་བཀོད་སྒྲིག་བྱེད་དུས་ངེས་པར་དུ་བྱེ་བྲག་གི་སྲིད་གཞུང་རང་བཞིན་གྱི་ཐེབས་རྩའི་འགྲོ་སྒོ་ལ་ཁ་མཐུན་པར་བྱས་ཐོག ཀྲུང་དབྱང་ནོར་སྲིད་ཀྱིས་ས་གནས་མཛོད་ཉར་མ་དངུལ་གྱི་གཞི་རྒྱ་ཚོད་འཛིན་ནན་མོ་དང་དོ་མཉམ་ངང་འགྲེམས་སྤེལ་གྱི་ལམ་ལུགས་ལག་བསྟར་བྱས་པས། ས་གནས་ཁག་ཅིག་གི་ཆེད་སྤྱོད་བུན་འཛིན་འགྲེམས་སྤེལ་ཅུང་འཕྱི་སོང་བས་ལོ་དེའི་འགྲོ་སྒོར་གྲུབ་ཐུབ་མེད་ལ། ལོ་རྗེས་མའི་རྩིས་ཁོངས་སུ་སྤོས་ཏེ་མུ་མཐུད་དུ་བཀོལ་སྤྱོད་བྱ་རྒྱུ་ཡིན། བཞི་ནི་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་གི་བུན་འཛིན་སྔོན་རྩིས་དོ་དམ་སྐོར་གྱི་གནད་དོན་ཏེ། 2017ལོར་ཞིང་ཆེན་ཡོངས་ཀྱིས་གསར་དུ་བསྣན་པའི་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་གི་སྒོར་དུང་ཕྱུར190.2ཀྱི་བུན་འཛིན་འགྲེམ་སྤེལ་བྱས་པ་དང། འབྲེལ་ཡོད་གཏན་ཕབ་གཞིར་བཟུང་སྟེ་ཐ་དད་དུ་སྤྱིར་བཏང་གི་སྤྱི་པའི་སྔོན་རྩིས་དང་སྲིད་གཞུང་རང་བཞིན་གྱི་ཐེབས་རྩ་སྔོན་རྩིས་ནང་དུ་མངོན་པར་བྱས་ཡོད། 2017ལོའི་ལོ་མཇུག་བར་དུ་ས་ཁུལ་སྐོར་ཅིག་གི་བུན་འཛིན་ཉེན་ཁ་ཅུང་ཆེ་བ་ལས་གཞན་ཞིང་ཆེན་ཡོངས་ཀྱི་བུ་ལོན་ཉེན་ཁ་སྤྱིའི་ཆ་ནས་ཚོད་འཛིན་ཐུབ་ཡོད།\nའཐུས་མི་རྣམ་པ། འདས་པའི་ལོ་གཅིག་གི་ནང་དུ་ཞིང་ཆེན་ཡོངས་ཀྱི་ནོར་སྲིད་སྡེ་ཁག་གིས་ཞིང་ཆེན་དམངས་འཐུས་ཚོགས་ཆེན་སྐབས་བཅུ་གཉིས་པའི་གྲོས་ཚོགས་ཐེངས་དྲུག་པའི་འབྲེལ་ཡོད་གྲོས་ཆོད་དང། ཞིང་ཆེན་དམངས་འཐུས་ཚོགས་ཆེན་ནོར་སྲིད་དཔལ་འབྱོར་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་ཞིབ་བཤེར་བསམ་འཆར་གཞིར་བཟུང་སྟེ། ཞིང་ཆེན་དམངས་འཐུས་ཚོགས་ཆེན་ཕྱོགས་ལ་རང་འགུལ་སྒོས་ཡར་ཞུ་འབྲེལ་འདྲིས་བྱེད་པར་ཤུགས་སྣོན་དང། དམངས་འཐུས་ཚོགས་ཆེན་གྱི་འཐུས་མིའི་གྲོས་གཞི་ནན་ཏན་སྒོས་བསྒྲུབས་ཤིང། ནོར་སྲིད་ཀྱི་འགན་ནུས་འདོན་སྤེལ་གང་ལེགས་བྱས་ཏེ། གཏོང་ཡོང་དོ་དམ་ཐད་ལ་ཤུགས་སྣོན་དང་འགྲོ་སྒོའི་སྒྲིག་གཞི་ལེགས་སྒྲིག བཅོས་སྒྱུར་གསར་སྐྲུན་བྱེད་ཤུགས་ཇེ་ཆེར་བཏང་ཞིང། འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་འགག་སྒོའི་ཚོད་འཛིན་གཏོར་བ་དང། དོ་དམ་གྱི་རྨང་གཞིའི་བྱ་བ་བརྟན་པོ་དང་ཉེན་ཁ་སྔོན་འགོག་ཚོད་འཛིན་བྱེད་ཤུགས་ཇེ་དྲག་ཏུ་བཏང་ཐོག བྱ་བ་དོན་ཐོག་ཏུ་འཁྱོལ་རྒྱུ་ནན་གྱིས་བཟུང་སྟེ། ཞིང་ཆེན་ཡོངས་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་སྤྱི་ཚོགས་བརྟན་འཇགས་ངང་འཕེལ་རྒྱས་ཅུང་མགྱོགས་པོར་འགྲོ་བར་ཧུར་ཐག་སྒོས་སྐུལ་འདེད་བཏང་ལ། གཙོ་བོ་གཤམ་གྱི་བྱ་བ་དག་བསྒྲུབས་པ་སྟེ།\n1.ནོར་སྲིད་ཀྱི་གཏོང་ཡོང་སྔོན་རྩིས་ལག་བསྟར་བྱ་བ་ནན་གྱིས་བཟུང་བ། དམིགས་འབེན་སྣེ་ཁྲིད་རྒྱུན་འཁྱོངས་དང་བྱ་བའི་འགན་འཁྲི་ནན་གྱིས་འཁུར་བ། གཏོང་ཡོང་དོ་དམ་ཐད་ལ་ཤུགས་སྣོན་བྱས་ཏེ། དམིགས་འབེན་ལས་འགན་དུས་ལྟར་སྒོ་ཀུན་ནས་ཡོངས་སུ་འགྲུབ་ཡོད། ས་གནས་ཀྱི་ཡོང་སྒོའི་དམིགས་འབེན་སྔོག་དཔག་ལས་བརྒལ་ཡོད་དེ། ནོར་སྲིད་གཏོང་ཡོང་ལག་བསྟར་བྱས་ཚུལ་གྱི་དབྱེ་ཞིབ་ཚོགས་འདུ་ཟླ་ལྟར་བསྡུས་ནས། དབྱེ་ཞིབ་དང་དཔྱད་ཞིབ། བརྡ་བསྒྲགས་བྱེད་ཤུགས་ཆེ་རུ་བཏང་སྟེ། བསྡུ་ལེན་བྱེད་མཁན་གྱི་སྡེ་ཚན་དང་འབྲེལ་འདྲིས་མཐུན་སྦྱོར་བྱ་བར་ཤུགས་བསྣན་ནས། ཁྲིམས་ལྟར་བསྡུ་ལེན་དང་བསྡུ་དགོས་པ་ཚང་མ་བསྡུས་ཏེ། ཞིང་ཆེན་ཡོངས་ཀྱི་རིམ་པ་སོ་སོ་དང་སྡེ་ཁག་སོ་སོའི་དཀའ་སྤྱད་སྡུག་རུས་བརྒྱུད་ནས། ལོ་མགོར་གཏན་ཁེལ་བྱས་པའི་དམིགས་འབེན་ལས་འགན་སྔོན་དཔག་ལས་བརྒལ་དེ་ཡོངས་འགྲུབ་བྱས་ཡོད། ཀྲུང་དབྱང་གི་ཁ་གསབ་རོགས་དངུལ་བསྟུད་མར་ཇེ་མང་དུ་སོང་བ་སྟེ། བྱ་བའི་བསམ་ཕྱོགས་དང་བྱེད་ཐབས་གསར་སྐྲུན་བརྩོན་ལེན་དང། ཀྲུང་དབྱང་གི་པུའུ་ཨུ་དང་ཕན་ཡོད་སྒོས་འབྲེལ་མཐུད་བྱེད་ཤུགས་ཇེ་ཆེ་དང་སྐུལ་ཁྲིད་དཔྱད་ཞིབ་ཤུགས་ཚད་ཆེ་རུ་བཏང་སྟེ། ལོ་ཧྲིལ་བོར་ཀྲུང་དབྱང་གི་རིགས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཁ་གསབ་མ་དངུལ་སྒོར་དུང་ཕྱུར1113.4དོན་འཁྱོལ་བྱས་པ་དང། ལོ་སྔོན་མ་ལས་སྒོར་དུང་ཕྱུར32.9ཇེ་མང་དུ་སོང་ཞིང3%འཕར། དེ་ལས་གཞན་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་གི་བུ་ལོན་དངུལ་འབོར་སྒོར་དུང་ཕྱུར195གསར་དུ་བསྣན་པར་བརྩོན་ལེན་བྱས་ནས་ལོ་སྔོན་མ་ལས29.1%འཕར། མཚོ་སྔོན་ལ་ཁ་གཏད་རོགས་སྐྱོར་མ་དངུལ་སྒོར་དུང་ཕྱུར14.4དོན་འཁྱོལ་བྱས་པ་དང་ལོ་སྔོན་མ་ལས9.7%འཕར། འགྲོ་སྒོ་ལག་བསྟར་བརྟན་འཇགས་དང་གོ་རིམ་ལྡན་པ་སྟེ། སྔོན་རྩིས་ལག་བསྟར་དོ་དམ་བྱེད་ཤུགས་ཇེ་དྲག་ཏུ་གཏང་རྒྱུར་དོ་སྣང་བྱས་ནས། ཟླ་རེར་འགྲོ་སྒོ་གཏོང་བའི་ལས་འགན་གཟབ་ནན་སྒོས་དོན་འཁྱོལ་བྱས་ཐོག སྔོན་རྩིས་དམིགས་ཚད་འོག་རིམ་ལ་གང་མགྱོགས་ཀྱིས་འཕྲོད་པར་བྱས་ཡོད། ལྷག་པར་དུ་འགྲོ་གྲོན་སྔ་གཏོང་དང་སྔ་འདོན་བྱེད་ཐབས་སྤྱད་དེ། རྨང་གཞིའི་སྒྲིག་བཀོད་གལ་ཆེན་དང་དམངས་འཚོ་ལས་གྲྭ། སྐྱེ་ཁམས་འཛུགས་སྐྲུན་སོགས་གཙོ་གནད་ལས་གཞིའི་འགྲོ་སྒོའི་དགོས་མཁོ་ཁག་ཐེག་བྱས་པས། ཞིང་ཆེན་ཡོངས་ཀྱི་སྤྱི་པའི་ནོར་སྲིད་གཏོང་ཡོང་སྔོན་རྩིས་ལག་བསྟར་བྱས་ཚད་ལ་སྔར་བས་མཐོར་འདེགས་བྱུང་ཡོད་པ་རེད།\n2. མཁོ་སྤྲོད་ཕྱོགས་ཀྱི་སྒྲིག་གཞི་རང་བཞིན་གྱི་བཅོས་སྒྱུར་ཐད་ལ་མ་དངུལ་གཏོང་ཚད་ཇེ་མང་དུ་བཏང་བ། ནོར་སྲིད་མ་དངུལ་གྱི་མཁོ་སྤྲོད་སྤུས་ཚད་དངོས་གནས་ཇེ་མཐོར་བཏང་སྟེ། ཞིང་ཆེན་ཡོངས་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་སྒྲིག་གཞི་ལེགས་སྒྱུར་སྙོམ་སྒྲིག་དང་ཐོན་ལས་སྒྲིག་གཞི་གཞན་སྒྱུར་རིམ་སྤར་བྱ་བར་སྐུལ་འདེད་བྱས་པ་སྟེ། ཕན་ཡོད་སྒོས་མ་དངུལ་འཇོག་ཚད་བསྟུད་མར་རྒྱ་བསྐྱེད་པ། ལོ་ཧྲིལ་བོར་མ་དངུལ་སྒོར་དུང་ཕྱུར320བཏང་ནས། གཙོ་བོ་འགྲིམ་འགྲུལ་དང་ཆུ་བེད། འགན་སྲུང་སྡོད་ཁང། ཤར་རྒྱུད་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་ཁྱུ་ཚོགས། བོད་ཁུལ་གྱི་རྨང་གཞིའི་སྒྲིག་བཀོད་སོགས་ལས་གཞི་གལ་ཆེན་དག་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་འགན་སྲུང་བྱས་ནས། དེང་དུས་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་འཕར་བར་ནུས་ཡོད་སྒོས་སྐུལ་ཁྲིད་བྱས་པར་མ་ཟད། རྗེས་ཕྱོགས་སུ་འཕར་བར་ཡང་སྒུལ་ཤུགས་གསར་བ་འདོན་སྤྲོད་བྱས། འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་སྤུས་ཚད་མཐོ་རུ་འདེགས་པར་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱས་པ་སྟེ། ཞིང་ཆེན་ཡོངས་ཀྱི་གཙོ་གནད་ཐོན་ལས་མགྱོགས་པོར་འཕེལ་རྒྱས་སུ་འགྲོ་བར་ཧུར་ཐག་སྒོས་རྒྱབ་སྐྱོར་དང། དཔལ་འབྱོར་གྱི་འཕེལ་གནས་གསར་བ་གསོ་སྐྱོང་བྱས་ཡོད། མ་དངུལ་སྒོར་དུང་ཕྱུར12.7བཏང་ནས། སྲོལ་རྒྱུན་ཐོན་ལས་གཞན་སྒྱུར་རིམ་སྤར་དང། འཐབ་ཇུས་རང་བཞིན་གྱི་གསར་དར་ཐོན་ལས་དར་རྒྱས་སུ་གཏོང་བ། རྡོ་སོལ་སོགས་ལས་རིགས་ཀྱི་ཐོན་ནུས་ཆེ་དྲག་པ་ཐག་གཅོད་དང་ཁེ་ལས་ཀྱི་ལས་བཟོ་བ་ཁག་བགོ་བཀོད་སྒྲིག་སོགས་ཀྱི་ཐད་ལ་བཀོལ་བ་དང། གློག་ཤུགས་ཐད་ཀར་ཉོ་འཚོང་དང¡°སོལ་རླངས་རིགས¡±ཀྱི་ཁེ་ལས་ཀྱིས་བརྟན་འཇགས་ངང་ཐོན་སྐྱེད་ལ་སྐུལ་འདེད་བཏང་བར་མ་ཟད། དཔལ་འབྱོར་འཁོར་རྒྱུག་དང་ཁེ་ལས་ཆུང་འབྲིང། ཡུལ་སྐོར་ཐོན་ལས། བོད་ལུགས་གསོ་སྨན་གོང་སྤེལ་བཅས་ཀྱི་ཐེབས་རྩ4ལ་མ་དངུལ་སྒོར་དུང་ཕྱུར8.5བཏང་བ་དང། ཁྱད་ཆོས་ཅན་གྱི་ཐོན་ལས་ཀྱི་སྦས་ཤུགས་སྔོག་འདོན་དང་ཁེ་ལས་ཆུང་འབྲིང་གི་ལས་རིགས་གསར་སྐྲུན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱས་ཡོད། ཀྲུང་དབྱང་དང་ཞིང་ཆེན་ཏང་ཨུའི་ཡིག་ཆ་ཨང1པོའི་དགོངས་དོན་ནན་ཏན་སྒོས་ལག་ལེན་མཐར་ཕྱིན་བྱས་ལ། མ་དངུལ་སྒོར་དུང་ཕྱུར53.3བཏང་ནས། ཞིང་ཕྱུགས་ལས་གོང་དུ་སྤེལ་བར་རོགས་སྐྱོར་གྱི་སྲིད་ཇུས་སྣ་ཚོགས་དོན་འཁྱོལ་བྱས་ཏེ། རྣམ་པ་གསར་བའི་ཞིང་ཕྱུགས་ལས་གཉེར་མཁན་དང། དེང་རབས་ཞིང་ལས་དཔེ་སྟོན་གླིང་ཁུལ་གྱིས་གཞི་རྒྱ་ཚད་རན་པའི་སྒོ་ནས་བདག་གཉེར་བྱེད་པར་རོགས་སྐྱོར་བྱས་པ་དང། གཙོ་བོ“ཚོད་སླེའི“ལས་གྲྭ་དང། “འབྲུ་རིགས་གཟན་སྒྱུར“ལས་གྲྭ། ཚད་ལྡན་ཅན་གྱི་ཕྱུགས་ལས་གཞི་རྒྱ་ལྡན་པར་གསོ་སྤེལ་སོགས་ལས་གཞི་ལ་སྐུལ་འདེད་བཏང། མ་དངུལ་སྒོར་དུང་ཕྱུར7.8བཏང་ནས་ནུས་ཁུངས་གསར་བའི་རླངས་འཁོར་ཁྱབ་བརྡལ་བཀོལ་སྤྱོད་དང། གནམ་གྲུ་འབབ་ཐང་གི་མཁའ་ལམ་གསབ་དངུལ། འཁྱགས་སྦྲེལ་ཟོང་སྐྱེལ། གློག་རྡུལ་ཚོང་དོན་ཞིང་སྡེར་སྐྱོད་པ། སྲོལ་རྒྱུན་ཐོན་ལས་གསུམ་པ་སྒྱུར་བཀོད་རིམ་སྤར་སོགས་ལས་གཞི་ཐད་བཀོལ་བ་དང། གཙོ་བོ་ཡུལ་སྐོར་མཛེས་ལྗོངས་ཁུལ་གྱི་རྨང་གཞིའི་སྒྲིག་བཀོད་འཛུགས་སྐྲུན་དང། ཡུལ་སྐོར་ལས་རྣམ་གསར་བ་གསར་སྤེལ་སོགས་ལ་རོགས་སྐྱོར་བྱས་ཏེ། ཞིང་ཆེན་ཡོངས་ཀྱི་ཡུལ་སྐོར་ལས་དོན་མགྱོགས་མྱུར་ངང་འཕེལ་རྒྱས་སུ་འགྲོ་བར་སྐུལ་འདེད་བྱས་ཡོད། ཁྲལ་གྲོན་གཉིས་གཅོག་སྲིད་ཇུས་ཁྱོན་ཡོངས་ནས་དོན་འཁྱོལ་བྱས་པ། གཉེར་ཁྲལ་འཕར་ཁྲལ་དུ་བསྒྱུར་བའི་བར་བརྒལ་དུས་སྐབས་དང། རིམ་འཕར་དཔྱ་ཁྲལ་གྱི་ཁྲལ་ཚད་སྒྲིག་གཞི་ཁུ་བསྡུ། ཁེ་ལས་ཆུང་གྲས་སོགས་ཀྱི་ཁྲལ་བསྡུ་གཟིགས་སྐྱོང་སྲིད་ཇུས་དོན་འཁྱོལ་མཐར་ཕྱིན་བྱས་ཏེ། ཁེ་ལས་ཀྱི་གྲོན་དངུལ་བསྡུ་ལེན་བྱེད་ཚུལ་ཁྱོན་ཡོངས་ནས་གཙང་སེལ་བྱས་ཐོག་ཚད་ལྡན་དུ་བཏང་ཞིང། སྲིད་འཛིན་ལས་དོན་རང་བཞིན་གྱི་གྲོན་དངུལ་བསྡུ་ལེན་དང་སྲིད་གཞུང་རང་བཞིན་གྱི་ཐེབས་རྩ་སྣ27མེད་པར་བཟོས་པའམ་སྡུད་མཚམས་བཞག་པ་དང། སྲིད་གཞུང་གིས་བུ་ལོན་འཇལ་བའི་རིམ་པ་གཉིས་པའི་གཞུང་ལམ་གྱི་ལམ་རིན་ཡོངས་རྫོགས་མི་བསྡུ་བར་བྱས་ཤིང། ཆེས་དམའ་བའི་སྤྱི་ཚོགས་འགན་སྲུང་རིན་ཚད་ཇེ་དམའ་རུ་གཏོང་བའི་སྲིད་ཇུས་མུ་མཐུད་དུ་དོན་འཁྱོལ་བྱས་ཏེ། ལོ་ཧྲིལ་བོར་ཁེ་ལས་ཀྱི་ཁྲལ་སྒོར་དུང་ཕྱུར93.2ཆག་ཡང་ངམ་རྩ་ཆག་བཏང་བས། ཁེ་ལས་ཀྱི་མ་རྩ་ནུས་ཡོད་སྒོས་ཇེ་དམའ་རུ་ཕབ་ཡོད། གསར་སྐྲུན་འཕེལ་རྒྱས་ལ་སྐུལ་འདེད་བྱ་བར་རོགས་སྐྱོར་བྱས་པ། ཀྲུང་དབྱང་གི་སྲིད་ཇུས་ཀྱི་བླང་བྱ་ཧུར་ཐག་སྒོས་དོན་འཁྱོལ་བྱས་ཏེ། འགྲན་རྩོད་རང་བཞིན་གྱི་གྲོན་དངུལ་དང་སྤྱིར་བཏང་གི་གྲོན་དངུལ་ཕན་ཚུན་མཐུན་སྦྱོར་སྒོས་དངུལ་གཏོང་རྐྱེན་སྲོལ་འཐུས་ཚང་དུ་བཏང་སྟེ། མ་དངུལ་སྒོར་དུང་ཕྱུར7.2བཏང་ནས། ཚན་རྩལ་ཆེད་དོན་གལ་ཆེན་དང། ཁེ་ལས་ཀྱི་ཞིབ་འཇུག་གསར་སྤེལ་དང་གཞན་སྒྱུར། ཚན་རྩལ་གྲུབ་འབྲས་གཞན་སྒྱུར། རྨང་གཞི་ཞིབ་འཇུག་སོགས་ལས་གཞི་ལ་རོགས་སྐྱོར་བྱས་ཏེ། མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་ཚན་རྩལ་གསར་གཏོད་ཀྱི་ཁྲིད་སྟོན་ཐེབས་རྩའི་གཞི་རྒྱ་མུ་མཐུད་དུ་ཆེ་རུ་བཏང་བ་དང། ཤུགས་དྲག་ཏུ་སློབ་ཆེན་པས་ལས་གཏོད་མ་དངུལ་གཏོང་བའི་ཁྲིད་སྟོན་མ་དངུལ་གྱི་ནུས་པ་ཇེ་དྲག་ཏུ་བཏང་བ་རེད།\n3. སྐྱེ་ཁམས་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོང་དང་འཛུགས་སྐྲུན་ལ་ཤུགས་ཆེན་པོས་འགན་སྲུང་བྱས་པ། དཔལ་འབྱོར་གྱི་ཞིང་ཆེན་ཆུང་བ་ནས་སྐྱེ་ཁམས་ཀྱི་ཞིང་ཆེན་ཆེན་པོ་དང། སྐྱེ་ཁམས་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་ཞིང་ཆེན་དུ་སྒྱུར་བའི་བླང་བྱ་གསར་བ་ལྟར། ནོར་སྲིད་སྲིད་ཇུས་དང་མ་དངུལ་གྱི་ཐོག་ནས་ཞིང་ཆེན་ཡོངས་ཀྱི་སྐྱེ་ཁམས་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོང་དང་འཛུགས་སྐྲུན་ལ་དངོས་གནས་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱས་ཡོད། སྐྱེ་ཁམས་ཁོར་སྲུང་འཛུགས་སྐྲུན་ཐད་ལ་མ་དངུལ་ཇེ་མང་དུ་བཏང་བ། མ་དངུལ་སྒོར་དུང་ཕྱུར60.9བཏང་ནས་མདོ་ལ་རི་བོའི”རི་ཆུ་ནགས་ཞིང་མཚོའི“སྐྱེ་ཁམས་ཉམས་གསོ་དང། གཙང་གསུམ་འབྱུང་ཡུལ་གྱི་ལས་གཞི་སྐབས་གཉིས་པ། རང་བྱུང་ནགས་ཚལ་སྲུང་སྐྱོང། ནགས་ཚལ་སྐྱེ་ཁམས་ཕན་འབྲས་ཁ་གསབ། བརླན་སའི་སྐྱེ་ཁམས་ཕན་འབྲས་ཁ་གསབ་རྐྱེན་སྲོལ། ཕྱུགས་བསྐྱུར་ནགས་འཛུགས་རྩྭ་འདེབས་དང་འགོག་སྲུང་ནགས་ཚལ་སྲུང་སྐྱོང་ལས་གྲྭ་གལ་ཆེན་འཛུགས་སྐྲུན་ཐད་བཀོལ་བ་དང། མཁའ་རླུང་དང་བཙོག་ཆུ། འབབ་རྒྱུད་གཙོ་བོ། ས་ཞིང་བཅས་ལ་སྦགས་བཙོག་ཐེབས་པ་བཅོས་སྐྱོང་ལས་གཞི་ལག་བསྟར་བྱས་ཡོད། སྐྱེ་ཁམས་དཔལ་ཡོན་བཅོས་སྒྱུར་གཏིང་ཟབ་ཏུ་སྐུལ་འདེད་བྱས་པ། མདོ་ལ་རི་བོ་སྲུང་སྐྱོང་བྱ་བར་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་པ་འགག་སྒོ་གཏོར་ས་བྱས་ཏེ། ཀྲུང་དབྱང་གིས་གཙོ་གནད་སྐྱེ་ཁམས་བྱེད་ནུས་ཁུལ་ལ་ཁ་གསབ་རོགས་དངུལ་སྤོ་སྒྱུར་གཏོང་སྤྲོད་བྱ་བར་བརྩོན་ལེན་ཆེན་པོ་བྱས་ནས། གཏེར་ལེན་ཁ་གྲོང་ཁྱེར་ཁ་གསབ་རོགས་དངུལ་སྤོ་སྒྱུར་གཏོང་སྤྲོད་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་སུ་བསྡུས་པ་དང། ཁྱོན་ཡོངས་ནས”1+9+3“སློབ་གསོའི་གྲོན་དངུལ་འགན་སྲུང་དང། སྐྱེ་ཁམས་གནས་སྤོ་ཡུལ་མི་ལས་དཀའ་ངལ་ཅན་གྱི་མང་ཚོགས་ཀྱི་འཚོ་བའི་རོགས་དངུལ་སོགས་སྐྱེ་ཁམས་ཁ་གསབ་རོགས་དངུལ་སྟེར་བའི་སྲིད་ཇུས་དོན་ཐོག་ཏུ་འཁྱོལ་བར་ནུས་ཡོད་ཀྱིས་འགན་སྲུང་བྱས་ཡོད། མ་དངུལ་སྒོར་དུང་ཕྱུར24.1བཀོད་སྒྲིག་བྱས་ཏ། རྩྭ་ཐང་གི་སྐྱེ་ཁམས་སྲུང་སྐྱོང་བྱས་པར་བྱ་དགའ་དང་ཁ་གསབ་རོགས་དངུལ་སྟེར་བའི་སྲིད་ཇུས་སོགས་སྒོ་ཀུན་ནས་དོན་འཁྱོལ་བྱས་ཡོད། གཙང་གསུམ་འབྱུང་ཡུལ་རྒྱལ་ཁབ་སྤྱི་གླིང་འཛུགས་སྐྲུན་ལ་སྐུལ་འདེད་བྱས་པ། བྱ་བའི་ཐད་ནས་འབྲེལ་འདྲིས་སྦྲེལ་མཐུད་དང་ཀྲུང་དབྱང་གི་མ་དངུལ་བརྩོན་ལེན་ཤུགས་ཚད་ཆེ་རུ་བཏང་ནས། ”ཕྱོགས་བསྡུས་ནོར་ཤུགས་ཁ་གསབ་རོགས་དངུལ+ཆེད་སྤྱོད“ཀྱི་གཙང་གསུམ་འབྱུང་ཡུལ་རྒྱལ་ཁབ་སྤྱི་གླིང་གི་ནོར་སྲིད་དོ་དམ་སྒྲིག་གཞིའི་གྲོས་གཞི་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ཏེ་བཏོན་པ་དང། འཛུགས་སྐྲུན་མ་དངུལ་སྒོར་དུང་ཕྱུར6.3བཀོད་སྒྲིག་བྱས་ནས། གླིང་ཁུལ་ནང་གི་རྨང་གཞིའི་སྒྲིག་བཀོད་འཛུགས་སྐྲུན་དང། ལས་ཁུངས་ཀྱི་འཁོར་རྒྱུག་སོགས་ཐད་ལ་བཀོལ་བ་དང། སྤྱི་གླིང་ཡུན་རིང་བོར་འཕེལ་རྒྱས་དང་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པར་སྐུལ་འདེད་བཏང། གནད་ཁེལ་དབུར་སྐྱོར་དང་སྦྲེལ་ཏེ། ཞིང་ཆེན་ཡོངས་སུ་སྐྱེ་ཁམས་སྤྱི་ཕན་དོ་དམ་སྲུང་སྐྱོང་ལས་གནས་ཁྲི5.5སྒྲིག་འཛུགས་བྱས་ཏེ། སྐྱེ་ཁམས་དབུལ་ཐར་གྱི་གོམ་སྟབས་ཇེ་མགྱོགས་སུ་བཏང་བ་རེད།\n4. དམངས་འཚོ་འགན་སྲུང་ཆུ་ཚད་བསྟུད་མར་ཇེ་མཐོར་བཏང་བ། འཕེལ་རྒྱས་ཁྲོད་དམངས་འཚོ་འགན་སྲུང་དང་ལེགས་སྒྱུར་བྱ་རྒྱུ་རྒྱུན་འཁྱོངས་དང། དམངས་འཚོའི་ཐད་མ་དངུལ་གཏོང་ཚད་བརྟན་འཇགས་ངང་འཕར་བའི་རྐྱེན་སྲོལ་འཐུས་ཚང་དུ་བཏང་ཐོག གཅིག་གྱུར་སྒོས་ནོར་ཤུགས་བཀོད་སྒྲིག་བྱས་ཏེ། མ་དངུལ་འབོར་ཆེན་དམངས་འཚོ་ལེགས་སྒྱུར་དང་སྤྱི་ཚོགས་ལས་དོན་འཕེལ་རྒྱས་ཐད་དངོས་གནས་བཀོལ་བ་རེད། ཤུགས་ཡོད་རྒུས་དམངས་འཚོའི་དོན་དངོས་བཅུ་ལག་བསྟར་བྱས་པ། གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་གསེབ་སྡོད་དམངས་ཀྱི་མྱུར་མཁོ་ལ་གཅིག་གྱུར་གྱིས་བསམ་གཞིགས་བཏང་ནས། དམིགས་ཚད་ལས་འགན་ཇེ་ཞིབ་དང་སྐུལ་ཁྲིད་དོན་འཁྱོལ་ཤུགས་དྲག་ཏུ་བཏང་ཏེ། དམངས་འཚོའི་དོན་དངོས65གཏན་ཁེལ་བྱས་པ་ཡོངས་སུ་ཁ་བཤད་ལག་བསྟར་ཡོད། ཤུགས་ཆེན་པོས་དབུལ་ཐར་མཁྲེགས་གཏོར་ལ་སྐུལ་འདེད་བྱས་པ། ནོར་སྲིད་ཀྱི་དབུལ་སྐྱོར་མ་དངུལ་གཏོང་ཚད་མུ་མཐུད་དུ་ཤུགས་ཆེ་རུ་བཏང་ནས། ནོར་སྲིད་ཀྱི་དབུལ་སྐྱོར་ཆེད་སྤྱོད་དང་ཡུལ་གཞན་དུ་སྤོར་ནས་དབུལ་སྐྱོར་བྱེད་པའི་མ་དངུལ་སྒོར་དུང་ཕྱུར60.3བཏང་བ་དང། ལོ་སྔོན་མ་ལས49.7%འཕར། དརེ་མ་ཟད་རྒྱུ་རྐྱེན་ཐབས་ལམ་ལྟར་མ་དངུལ་རྫོང་དུ་བགོས་ཏེ། ཞིང་ཆེན་ཡོངས་ཀྱི་དབུལ་ཕོངས་ས་ཁུལ་དང་དབུལ་ཕོངས་མི་གྲངས་གནད་འཁེལ་དབུལ་སྐྱོར་གྱི་མ་དངུལ་དགོས་མཁོ་ནུས་ལྡན་གྱིས་འགན་སྲུང་བྱས་ཡོད། ཞིང་ལས་དང་འབྲེལ་བའི་མ་དངུལ་གཅིག་གྱུར་ཕྱོགས་བསྡུས་ཀྱིས་བཀོལ་བར་གཏིང་ཟབ་ཏུ་སྐུལ་འདེད་བཏང་བ་དང། ”རྐ་མང་པོ་ནས་ཆུ་འདྲེན་པ་དང། ཆུ་ཁུངས་གཅིག་ལས་ཆུ་གཏོང“བའི་དབུལ་སྐྱོར་མ་དངུལ་གཏོང་བའི་རྐྱེན་སྲོལ་བཙུགས་ཏེ། ལོ་ཧྲིལ་བོར་གཅིག་གྱུར་ཕྱོགས་བསྡུས་བྱས་པའི་གཞི་རྒྱ་སྒོར་དུང་ཕྱུར190.8ལ་སླེབས་ཡོད། སྤྱི་ཚོགས་འགན་སྲུང་དང་ལས་ཞུགས་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་ཤུགས་སྣོན་བྱས་པ། མ་དངུལ་སྒོར་དུང་ཕྱུར99.3བཏང་ནས། རིགས་སོ་སོའི་ལས་འཁྱུར་ངལ་གསོ་མི་སྣའི་རྒན་གསོ་དངུལ་གྱི་ཚད་གཞི་དང་གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་མ་མཐའི་འགན་སྲུང་གི་ཁ་གསབ་ཚད་གཞི་ལེགས་སྒྲིག་དང་ཇེ་མཐོར་བཏང་ཞིང། དམིགས་བསལ་གྱི་དབུལ་ཕོངས་མི་སྣར་རོགས་སྐྱོར་དང་གསོ་སྐྱོང་བྱེད་པའི་ལམ་ལུགས་དང་མང་ཚོགས་དཀའ་ངལ་ཅན་དག་གི་དྲོད་ལེན་ཁ་གསབ་སྲིད་ཇུས་བཙུགས་པ་དང། དབང་བོ་སྐྱོན་ཅན་གྱི་ཁྱིམ་ཚང་དུ་གེགས་མེད་སྒྲིག་ཆས་སྒྱུར་བཀོད་དང་དབང་བོ་སྐྱོན་ཅན་ཚབས་ཆེན་ལ་རོགས་འདེགས་རང་བཞིན་གྱི་ལས་ཁར་ཞུགས་པར་རོགས་སྐྱོར་བྱས། ལས་ཞུགས་ལས་སྐྲུན་གྱི་རོགས་སྐྱོར་སྲིད་ཇུས་སོ་སོ་ཁྱོན་ཡོངས་ནས་དོན་འཁྱོལ་བྱས་པ་དང། ”འཐེན་ཐུག་དཔལ་འབྱོར”སོགས་ཁྱད་ལྡན་ངལ་ལས་ཟོང་རྟགས་སྐྲུན་པ་དང་ལས་སྐྲུན་འགྱེད་འཕྲོ་རྟེན་གཞི་འཛུགས་སྐྲུན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱས་ནས། གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་ངལ་རྩོལ་པའི་ནུས་རྩལ་གསོ་སྦྱོང་དང་ཞིང་འབྲོག་ཁུལ་གྱི་ངལ་རྩོལ་པ་ལྷག་མ་གནས་སྤོ་ལས་ཞུགས་བྱེད་པར་རོགས་སྐྱོར་ཤུགས་ཚད་ཆེ་རུ་བཏང་ནས། གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་གསེབ་སྡོད་དམངས་ཀྱི་ལས་ཞུགས་ལས་སྐྲུན་ལ་ཕན་ཡོད་སྒོས་སྐུལ་འདེད་བཏང་ཡོད། སློབ་གསོ་བཅོས་སྒྱུར་དང་གོང་སྤེལ་ལ་རོགས་སྐྱོར་བྱས་པ། མ་དངུལ་སྒོར་དུང་ཕྱུར49.6བཏང་ནས་ཟི་ལིང་དང་མཚོ་ཤར་གྲོང་ཁྱེར་གཉིས་ཀྱི་ཡིག་ཚགས་བྱང་བུ་བཟོས་མེད་པའི་དབུལ་ཕོངས་ཁྱིམ་ཚང་གི་དབང་བོ་སྐྱོན་ཅན་གྱི་སློབ་མ་དང་ཞིང་སྡེའི་རོགས་སྐྱོར་དང་གསོ་སྐྱོང་བྱ་ཡུལ་དམིགས་བསལ་གྱི་དབུལ་ཕོངས་སློབ་མ་དག་ལོ15རིང་གི་རིན་མེད་སློབ་གསོ་གཏོང་ཁྲོད་བསྡུ་ལེན་བྱས་པ་དང། འོས་འགན་སློབ་གསོའི་སྐབས་ཀྱི་སློབ་མ་རེའི་སྤྱི་སྤྱོད་གྲོན་དངུལ་གྱི་ཁ་གསབ་ཚད་གཞི་ཇེ་མཐོར་བཏང་ཡོད། སྔོན་འགྲོའི་སློབ་གསོའི”ལོ་གསུམ་འགུལ་སྐྱོད”འཆར་གཞི་དང། འོས་འགན་སློས་གསོའི”ཉམ་ཞན་པ་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་བཅོས་སྒྱུར”། ཉམ་ཞན་པའི་མཐོ་འབྲིང་བཅོས་སྒྱུར་འཆར་གཞི། མཐོ་རིམ་སློབ་གསོ་དང་ལས་རིགས་སློབ་གསོའི་ཕྱོགས་བསྡུས་སྟོབས་ཤུགས་མཐོར་འདེགས་འཆར་གཞི་བཅས་མུ་མཐུད་དུ་ལག་བསྟར་བྱས་ནས། སློབ་གསོ་སློབ་ཁྲིད་ཀྱི་སྤུས་ཚད་ཇེ་མཐོར་བཏང། རྒྱ་བོད་སྐད་གཉིས་དམིགས་འཛུགས་རིན་མེད་དགེ་ཐོན་སློབ་མ་གསོ་སྐྱོང་འཆར་གཞི་ལག་བསྟར་བྱས་ཤིང། དགེ་རྒན་ཁ་སྣོན་རྐྱེན་སྲོལ་འཐུས་ཚང་དུ་བཏང་ཡོད། གསོ་སྨན་འཕྲོད་བསྟེན་ལམ་སྲོལ་བཅོས་སྒྱུར་ཟབ་མོ་བྱེད་པར་རོགས་སྐྱོར་བྱས་པ། མ་དངུལ་སྒོར་དུང་ཕྱུར43.5བཏང་ནས། གཞུང་གཉེར་སྨན་ཁང་གི་ཕྱོགས་བསྡུས་བཅོས་སྒྱུར་ལ་རོགས་སྐྱོར་དང། རིམ་གསུམ་གཞུང་གཉེར་སྨན་ཁང་གི་ཕྱོགས་བསྡུས་བཅོས་སྒྱུར་ལ་ཁ་གསབ་རོགས་དངུལ་སྟེར་བའི་སྲིད་ཇུས་ཁྱོན་ཡོངས་ནས་དོན་འཁྱོལ་བྱས་ཐོག གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་གསེབ་སྡོད་དམངས་ཀྱི་སྨན་བཅོས་འགན་སྲུང་གྲབས་དངུལ་དང་གཞི་རྩའི་སྤྱི་པའི་འཕྲོད་བསྟེན་ཞབས་ཕྱིའི་ཁ་གསབ་ཚད་གཞི་ལེགས་སྒྲིག་དང་མཐོར་འདེགས་སུ་བཏང་བ་དང། ཐུམ་འབུ་ནད་འགོག་བཅོས་དང་ཞིང་སྡེའི་བུད་མེད་ཀྱི”འབྲས་སྐྲན་རིགས་གཉིས”འདེམས་བཤེར། འཕྲོད་བསྟེན་མཁོ་བསྟུན་ནུས་པ་འཛུགས་སྐྲུན། སྨན་བཅོས་འཕྲོད་བསྟེན་གྱི་འཇོན་མི་གསོ་སྐྱོང་སོགས་ལ་རོགས་སྐྱོར་བྱེད་ཤུགས་ཆེ་རུ་བཏང་སྟེ། མང་ཚོགས་ཀྱི”ནད་ལ་སྟོན་དཀའ་བ་དང་སྨན་རིན་མཐོ་བའི”གནད་དོན་ཕན་ཡོད་སྒོས་ཞི་ལྷོད་དུ་བཏང་ཡོད། རིག་གནས་ལུས་རྩལ་དར་རྒྱས་ལ་ཤུགས་ཆེན་པོས་སྐུལ་འདེད་བཏང་བ། མ་དངུལ་སྒོར་དུང་ཕྱུར13.5བཏང་ནས། གཞི་རིམ་གྱི་ཕྱོགས་བསྡུས་རིག་གནས་ཞབས་ཕྱི་ལྟེ་གནས་འཛུགས་སྐྲུན་དང། ”ཁང་གསུམ”རིན་མི་དགོས་པར་སྒོ་འབྱེད་པ། གཙོ་གནད་རིག་དངོས་དང་གཟུགས་འདས་ཤུལ་བཞག་ལ་སྲུང་སྐྱོང་སོགས་ལས་གཞི་བསྐྲུན་པར་རོགས་སྐྱོར་དང། སྤྱི་པའི་ལུས་རྩལ་ར་བའི་སྒྲིག་བཀོད་འཛུགས་སྐྲུན་དང”མཚོ་སྐོར་ལྕགས་རྟ་འགྲན་རྒྱུག”། རིག་གནས་ཡུལ་སྐོར་དུས་ཆེན་སོགས་བྱ་འགུལ་ཆེན་པོ་སྤེལ་བར་རོགས་སྐྱོར་བྱས་ཏེ། སྤྱི་པའི་རིག་གནས་ལུས་རྩལ་གྱི་ཞབས་ཕྱི་ཚད་གཞི་ཅན་དང་དོ་མཉམ་ཅན་དུ་སྔར་བས་སྐུལ་འདེད་བཏང་ཡོད། གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་སྡོད་ཁང་འགན་སྲུང་བྱ་བར་སྐུལ་འདེད་བཏང་བ། མ་དངུལ་སྒོར་དུང་ཕྱུར35.4བཀོད་སྒྲིག་བྱས་ཏེ། ཞིང་ཆེན་ཡོངས་ཀྱི་ཞིང་སྡེའི་ཁང་པ་ཉེན་ཁ་ཅན་དང་རྙིང་བ་ཁྲི6སྒྱུར་བཀོད་དང། འགན་སྲུང་ཁང་བ་ཁྲི5.6དང་སྤྱི་པའི་གླ་ཁང་འཛུགས་སྐྲུན་ལ་རོགས་སྐྱོར་བྱས་པ་མ་ཟད། ད་དུང་སྤྱིལ་བུའི་སྡོད་ཁང་ཁུལ་སྒྱུར་བཀོད་དེ་དངུལ་ལོར་ཅན་དུ་བཏང་ནས་བཀོད་སྒྲིག་བྱས་པའི་བསྡུར་ཚད50%ཡན་དུ་ཇེ་མཐོར་བཏང་ཡོད།


Posted on 2020-02-04 2020-02-04 By ཁ་བརྡ\t6 Comments on ༡༩༠༤ལོར་དབྱིན་ཇིས་བོད་ལ་ཅི་ཕྱིར་བཙན་འཛུལ་བྱས་སམ།\n(སྒྱུར་བ་བོའི་གསལ་བཤད) དཔྱད་རྩོམ་འདི་ནི་རྩོམ་པ་པོ་ཌེན་གྱིས་བརྩམས་པ་ཞིག་སྟེ། ཉེ་ཆར་ཨ་རིའི་འཕྲིན་ལམ་གྲགས་ཅན་ཧྥོར་སིས་ (Forces) ཀྱིས་གསལ་བཤད་ཐུང་ངུ་ཞིག་དང་བཅས་དེ་གའི་ལོ་རྒྱུས་དྲ་ངོས་སུ་སྤེལ་འདུག འདིའི་ནང་འཁོད་པའི་སྐབས་དེའི་དབྱིན་བོད་གཉིས་བར་གྱི་འཐབ་འཛིང་གི་སྦྱོར་དངོས་མཇུག་གསུམ་ཀྱི་གནས་ཚུལ་རྣམས་བོད་རང་གི་ཡིག་ཚང་དུ་བཀོད་པ་དག་དང་བསྡུར་ན་མི་མཐུན་པའི་ཧེ་བག་ཆེན་པོ་འདུག་པས་ཀུན་གྱིས་དཔྱད་པར་བྱ་བའི་གཞི་རུ་གཟུང་བར་བྱ།\n(ཧྥོར་སིས་ཀྱི་སྔོན་འགྲོའི་གསལ་བཤད) ‘འགྲན་རྩོད་ཆེན་མོ་’ ནི་དབྱིན་ཇི་དང་ར་ཤཱི་ཡཱ་གཉིས་དབར་གྱི་འགྲན་སྡུར་ཞིག་རེད། – བོད་དེའི་ནང་འཇིབ་འཐེན་ཇི་ལྟར་བྱས་ཚུལ་ལ་བལྟ་བར་བྱ།\n༢༠༢༠་༠༡་༡༦ ཕྱི་དྲོ་ཚུ་ཚོད་༥༌༠༢དབྱིན་ཇི་རྒྱལ་ཁབ་ཆེན་པོའི་བཙན་འཛུལ་ཞིག་སྟེ། ཕལ་ཆེར་ཁྱེད་ཀྱིས་ད་བར་གོ་མྱོང་ཡོད་ཀྱི་མ་རེད། ༡༩༠༤ ལོར་དབྱིན་ཇིས་རང་གི་ས་ཁུལ་རྒྱ་ཆེ་ཤོས་དང་རིན་ཐང་ཆེ་ཤོས་ཡིན་པའི་རྒྱ་གར་ལ་ཉེན་ཁ་ཞིག་མཐོང་བས་ཞེད་སྣང་སྐྱེས། རྐྱེན་དེས་རྒྱ་གར་གྱི་ཁྱིམ་མཚེས་ལ་དམག་འཁྲུག་ཤོར། དེའི་མཇུག་འབྲས་སུ་དབྱིན་ཇི་བ་བཅུ་གཉིས་ལ་རྨས་སྐྱོན་ཐེབས། དེ་དང་བསྡུར་ན། བོད་པ་ ༦༢༨ ཡས་མས་ཙམ་རྐྱེན་ལམ་དུ་ཤོར་རོ། །འདིར་ཉེ་ཆར་དཔར་བསྐྲུན་བྱས་པའི་ ‘འགྲན་རྩོད་ཆེན་མོ་ལ་ས་ཁྲ་འགོད་པ་’ ཞེས་པའི་དཔེ་དེབ་གྱི་རྩོམ་པ་པོ་ཌེན་ (Riaz Dean) གྱིས་དེ་ཅི་ཕྱིར་དང་ཇི་ལྟར་བྱུང་ཚུལ་འགྲེལ་བཤད་བརྒྱབས་ཡོད།\n༡༨༩༩ ལོར། དབྱིན་ཇིའི་རྒྱལ་མོ་ཝིཀ་ཋའོ་རི་ཡཱའི་ (Queen Victoria) སྐུ་ཚབ་སྟེ། རྒྱ་གར་དབྱིན་གཞུང་གི་སྤྱི་ཁྱབ་པ་ནི་ཁུར་ཛོན་ (George Nathaniel Curzon) རེད། ཁོང་ནི་དེ་སྔོན་ཀེ་ཌ་ལེ་ས་ཊོན་ (Kedleston)3གྱི་མཱརཁཝུས་ (Marquess)4དང་པོ་རེད།\nཁོང་གིས་ལོ་དེར་གོ་གནས་དེ་དེང་ལེན་གནང་དུས་རྒྱ་གར་ནི་དབྱིན་ཇིའི་མངའ་ཁུལ་རྒྱ་ཆེ་ཤོས་དེ་རེད། དེར་བརྟེན་རྒྱ་གར་དབྱིན་ཇི་རང་ཉིད་ཀྱི་ལག་འོག་ཏུ་ཉེན་ཁ་མེད་པར་གནས་རྒྱུར་ངེས་བརྟན་ཞིག་བཟོ་ཕྱིར་གཙོ་འཛིན་ཁུར་ཛོན་(Curzon) གྱིས་རྒྱ་གར་ཤར་གྱི་ཁྱིམ་མཚེས་བོད་དེ་ཁོང་ཚོའི་མཐུན་ཕྱོགས་ཉེ་བོ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་བའི་རེ་བ་བཅངས།\nཡིན་ན་ཡང་དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ།ར་ཤཱི་ཡཱ་བ་ (Russian) དེ་གར་ཐེས་གཏོགས་ཡོད་པ་དང་། ར་བོད་གཉིས་བར་ཀྱི་མཛའ་འབྲེལ་རྒྱ་ཆེ་རུ་འགྲོ་བཞིན་པའི་སེམས་ཁྲལ་སྐྱེ་གཞིའི་སྙན་སེང་རིམ་པར་འབྱོར།\n༡༨༤༠ ལོར། ར་ཤཱི་ཡ་དང་དབྱིན་ཇི་གཉིས་བར་གྱི་ ‘འགྲན་རྩོད་ཆེན་མོ་’ ཨཧྥ་གྷན་དུ་རྩེས་(had played out in Afghanistan) པས་ན། དབྱིན་ཇིས་བོད་ཀྱང་ཁོང་ཚོའི་དགྲ་ཡི་ངོ་ཚབ་ལྟ་བུར་འགྱུར་ཉེན་གྱི་དོགས་པ་སྐྱེས་ཏེ་དངངས་འཚབ་ལངས།\nདེར་བརྟེན་ཁུར་ཛོན་ལ་ཁོང་གི་དམག་དོན་སློབ་སྟོན་པ་ཚོས་འདི་ལྟར། ར་ཤཱི་ཡས་བོད་ས་བརྒྱུད་དེ་ཉེ་བའི་གླིང་ཆེན་དེར་(རྒྱ་གར་ལ་)བཙན་འཛུལ་ཞིག་ཡོང་མི་སྲིད་པར་བརྗོད་ཀྱང་། སྤྱི་ཁྱབ་པས་ད་དུང་ཡང་གལ་སྲིད་བོད་གཞུང་གི་དབུ་འཁྲིད་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་གོང་མ་ཛཱར་གྱི་དཔུང་རོགས་སུ་གྱུར་ན་རྒྱ་གར་གྱི་སྲུང་སྐྱོབ་ལ་དཀའ་རྙོག་ཚབས་ཆེན་འཕྲད་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཡིད་ཆེས་བྱས།\nདབྱིན་ཇིས་རྒྱ་ནག་དང་ལྷན་དུ་བོད་དང་རྒྱ་གར་གཉིས་བར་ལ་ཉོ་ཚོང་གི་ཆིངས་ཡིག་ཅིག་ལོ་ཤས་སྔོན་ནས་མཚན་རྟགས་བཀོད་དེ་བཞག་ཟིན། ཡིན་ན་ཡང་། དུས་དེར་བོད་ཀྱི་ལས་སྣེ་རྣམས་ཕྱི་རྒྱལ་བ་དང་དེའི་ལམ་ལུགས་ལ་མི་དགའ་ཞིང་། ཕྱི་ཡི་ཤན་ཤུགས་ཐེབས་རྒྱུར་བློ་དོགས་དང་སེམས་ཁྲལ་བྱེད་པའི་སྒང་རེད། དབྱིན་རྒྱའི་ཆིངས་ཡིག་དེ་ལ་མཚན་རྟགས་མ་བཀོད་པའི་སྔོན་དུ་ཁོང་ཚོར་དེའི་སྐོར་གླེང་མོལ་མ་བྱུང་བ་དེས་ཁོང་ཚོ་བདེ་བཟོ་མེད་པར་བཟོས་ཡོད། ཁོང་ཚོ་ནི་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་གང་གིས་ཀྱང་ཐེས་གཏོགས་མེད་པར་སྤྲོས་མེད་ཁེར་རྐྱང་ངང་བསྡད་འདུན་མཆིས། ལྷག་པར་ནུབ་ཕྱོགས་པ་རྣམས་ཁོང་ཚོའི་གནས་འགངས་ཅན་རྒྱལ་ས་ལྷ་སར་རྐང་པ་སྤོ་རྒྱུར་དེ་བས་ཀྱང་འདོད་པ་མེད།\nདོན་དངོས་ཐོག་རྒྱ་ནག་གིས་འདས་པའི་ལོ་བཅུ་ཕྲག་ཁ་ཤས་ཀྱི་རིང་བོད་དེ་ཁོང་ཚོའི་ཆ་ཤས་ཆགས་ཕྱིར་བོད་ལ་སྟངས་འཛིན་གང་ཡང་བྱེད་ཐུབ་མེད། ཕྱི་ཚུལ་ཙམ་དུ་བོད་དེ་རྒྱ་ནག་གི་མངའ་སྡེ་ཞིག་ཡིན་པར་ངེས་གཏན་དུ་འདོད་མོད། ཁུར་ཛོན་གྱིས་མངའ་ཁུལ་དེའི་ཐོག་རྒྱ་ནག་གི་སྟངས་འཛིན་ནི་ཆ་ཤས་ཕྲ་མོ་ཙམ་ལས་མེད་པ་རྟོགས་ཡོད། ཁོས་བརྗོད་རྒྱུར། “ང་ཚོས་རྒྱ་ནག་ལ་བོད་ཐོག་མིང་ཙམ་གྱི་བདག་དབང་ཡོད་པར་འདོད་པ་ནི་ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱི་རྟོག་བཟོས་ཤིག་ཏུ་རྩི་གི་ཡོད།”(མིང་ཙམ་གྱི་བདག་དབང་ནི། ནང་སྲིད་ཀྱི་ཐད་ནས་རང་བཙན་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་དང་མཉམ། དེ་ལྟར་ཡང་། མངའ་ཁུལ་དེའི་ཕྱི་སྲིད་དེ་ལས་མཐོ་བའི་གཞུང་ཞིག་གིས་སྟངས་འཛིན་བྱེད། སྐབས་འདིར་པེ་ཅིན་གྱི་ཆཱིང་རྒྱལ་རབས་ལ་གོ)\nཁུར་ཛོན་གྱིས་ཡོངས་གྲགས་སུ། རྒྱ་གར་དབྱིན་གཞུང་གིས་ཁྱིམ་མཚེས་བོད་ཐོག་འཛིན་པའི་འབྲེལ་ལམ་ནི་ཚོང་དོན་ཁེ་གཙང་(མདོ་དོན་སྙིང་པོ་ཚོང་ལས) ཞིག་ཡིན་ཞེས་ནན་བརྗོད་བྱས་མོད། དོན་དངོས་སུ། ཁོང་གི་དམིགས་དོན་ནི་གལ་འགངས་ཅན་གྱི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དགོས་མཁོ་རེད། གལ་སྲིད་དབྱིན་ཇིས་ལྡང་ངེས་སྒོས་བོད་དུ་དབྱིན་ཇིར་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་པའི་སྲིད་ལམ་བརྟན་པོ་ཞིག་གདིང་ཐུབ་ཚེ། ར་ཤཱི་ཡཱའི་སྐོར་གྱི་སེམས་ཁྲལ་དེ་དགོས་མེད་དུ་འགྱུར། དེར་བརྟེན། ཁོང་བའི་དམིགས་ཡུལ་ནི་བོད་སྡེ་བ་གཞུང་དང་ཐད་ཀར་མཛའ་འབྲེལ་ཞིག་འཛུགས་རྒྱུ་དང་། བོད་གཞུང་དབྱིན་ཇིའི་དགོས་འདུན་དང་ལེན་བྱེད་པའི་ཁོར་ཡུག་ནང་བཙིར་འཇུག་བྱ་རྒྱུ་དེ་རེད།\nསྨྲས་མ་དགོས་པ་ཞིག་སྟེ། འདི་ནི་དབྱིན་ཇི་རྒྱ་ནག་དང་ལྷན་སྔོན་མ་ནས་བཞག་ཟིན་པའི་ཆིངས་ཡིག་གི་ར་བ་ལས་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་ཕྱི་རོལ་ཏུ་གྱུར་པ་ཞིག་ཡིན་པ་སྨྲས་མེད་རེད། ཁུར་ཛོན་གྱི་བཙན་འཛུལ་དེར་སྐབས་དེའི་རྒྱ་གར་དབྱིན་གཞུང་གི་དྲུང་ཡིག་ཧཱ་མིལ་ཊོན་ (Lord Hamilton)\nལ་མཐོང་ཕྱོགས་གང་ཡོད་ཁོའི་གཏམ་བརྗོད་ཐུང་ངུ་འདི་ལས་ཤེས་ཐུབ། ཁོ་ན་རེ། “ ་་་་་་་ དམིགས་ཡུལ་ཞིག་གི་ཕྱིར་ཐོག་མའི་གྲོས་ཆོད་རྣམས་ཀྱི་དོན་ལས་བདེ་བླག་ངང་རིང་དུ་གྱེས་པ་ནི། དབྱིན་རྒྱའི་ཆིངས་དོན་འབྲེལ་ལམ་དག་ལ་ཚབས་ཆེ་བའི་བཤུ་གཞོག་ཅིག་དང་། ཡོ་འཁྱོམ་ཞིག་རེད།” ཅེས་བརྗོད་ཡོད།\nདོན་གཅོད་དམག་དཔུང་ཞིག་བཙན་ཤེད་ཀྱིས་ལྷ་སའི་ལམ་དུ་ཞུགས་པའི་བྱུང་འཕེལ་གྱི་ལེ་ཚན་འདི་ལ་གཟབ་ནན་གྱིས་རྒྱུས་ལོན་བྱས་རྗེས་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་ཨ་ལེན་(Charles Allen)གྱིས་མཇུག་སྡོམ་འདི་ལྟར་བརྒྱབས་ཡོད། “གཞུང་གི་ རྒྱུ་མཚན་(༡༩༠༤ལོར་བོད་ལ་བཙན་འཛུལ་བྱས་རྐྱེན་)རྣམས་ནི་ཕལ་མོ་ཆེ་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་རྫུན་མ་རེད།་་་་་་”ཅེའོ།།\nབཙན་འཛུལ་དེ་ནི། ༡༩༠༣ ལོའི་ཟླ་༡༡ པའི་ནང་དབྱིན་གཞུང་གིས་དངོས་སུ་འགོ་བརྩམས་ཤིང་། ༡༩༠༤ལོའི་ཟླ་༩ པའི་བར་མུས་མཐུད་པ་ཞིག་སྟེ། དབྱིན་ཇིའི་རྒྱ་གར་གྱི་ས་མཚམས་བཙན་རྒོལ་དཔུང་ཁག་ཅིག་གིས་སྣེ་ཁྲིད་པ་རེད།\nཟིན་ཐོར་བཀོད་པ་ལྟར་ན། ཉེན་མཆོངས་འགྲིམ་བཞུད་དེའི་དམིགས་ཡུལ་དངོས་ནི། བོད་གཞུང་ལ་རྒྱུས་ལོན་ཐེ་གཏོགས་དང་། བཙན་ཤེད་ཀྱིས་བཀའ་བཀོད་གཏོང་རྒྱུ་དེ་རེད།\nཁུར་ཛོན་སྒེར་ངོས་ཀྱིས་ཞལ་ངོ་ཡང་ཧ་སེ་བན་ (Major Francis Younghusband) ཀྱི་སར་བཅར་ཏེ་བསྒྲུབ་བྱའི་སྙིང་པོ་བཀོད་འདོམས་བྱས། སཱན་དྷུར་ས་ཊ་ (Sandhurst) རུ་ཆགས་པའི་རྒྱལ་པོའི་དམག་མིའི་མཐོ་རིམ་སློབ་གཉེར་ཁང་(Royal Military College)རྩེ་ཕུད་དེ་ནས་ཐོན་པའི་ཆ་ནས་དང་། རྒྱལ་པོའི་ས་ཞིབ་ལྷན་ཚོགས་དགའ་ཞེན་གསེར་གྱི་གཟེངས་རྟགས་(Royal Geographic Society’s coveted gold medal)ཞེས་པ་དེ་འཐོབ་མཁན་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་དང་། ཡང་ཧ་སེ་བན་གྱིས་རང་ཉིད་མྱུལ་ཞིབ་པ་ཞིག་བྱེད་རྒྱུའི་དམིགས་འབེན་སྔོན་མ་ནས་བཏིང་ཟིན་པ་དང། ཉེ་བའི་ཆར་གཞུང་གི་ལས་སྣེ་རུ་བསྐོས་པ་ཞིག་ཡིན་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར། ཁོས་ཁོ་རང་གི་དེ་སྔའི་ལེགས་གྲུབ་གྲུབ་འབྲས་དག་གིས་རྒྱ་གར་དབྱིན་གཞུང་སྤྱི་ཁྱབ་པར་བག་ཆགས་བཟང་པོ་བཞག་ཡོད།\n“འདིར་དོན་དངོས་སུ། ང་ལ་མི་ཚེའི་གོ་སྐབས་ཤིག་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་སྐྱེས། ང་རང་ལ་སླར་ཡང་གསོན་ཤུགས་ཐེངས་གཅིག་རྒྱས་པར་གྱུར། ཉེན་མཆོངས་ཕྱོགས་བསྐྱོད་ཀྱི་ལས་དེ་ལ་དགའ་བའི་ཚོར་ཤུགས་ནི་སླར་ཡང་ཐེངས་ཤིག་ངའི་སྡོད་རྩ་རྣམས་སུ་རྒྱུགས་སོང་ ” ཞེས་སྨྲས།\nབཙན་འཛུལ་འགོ་འཛུགས་ཀྱི་དུས་ཚོད་ཤར་པ་དང་། དབྱིན་དམག་གི་རུ་བསྟར་ལམ་དུ་ཞུགས། འགོག་རྒོལ་གང་ཡང་མ་འཕྲད་པར་བོད་ཀྱི་ས་མཚམས་བརྒལ་པ་མ་ཟད། བཙན་རྫོང་ཅན་གྱི་གྲོང་ཁྱེར་རྒྱང་རྩེ་ཡི་ལམ་ཁར་ཁེལ་བ་གྲོང་གསེབ་ཆུང་ངུ་གུ་རུ་ཟེར་བའི་ཉེ་འགྲམ་དུ་མ་སླེབས་བར་མེ་མདའ་གཅིག་ཀྱང་འཕེན་མ་དགོས་པར་གོམ་བགྲོད་བྱས།\nས་འདིར་སླེབས་པ་དང་དབྱིན་ཇིའི་རྒྱལ་དམག་དང་། གོར་ཁཱ། རྒྱ་གར་བ་བཅས་ཁྱོན་མི་མགོ་ ༡༣༠༠༠ གིས་གྲུབ་པའི་དམག་དཔུང་གི་མདུན་ལམ་ས་གནས་ཡུལ་དམག་ཐེས་པའི་བོད་དམག་ ༡༠༠༠ ནས་༡༥༠༠༠ ཡས་མས་ཀྱིས་རྡོ་ར་བརྩིགས་ཏེ་བཀག་འགོག་བྱས།\nཐོག་མར་ཁོང་ཚོས་ཞི་བའི་གྲོས་འགོ་བཏོན། དེ་ལྟར་ན་ཡང་། བོད་པ་ཚོས་སླར་ཡང་དབྱིན་ཇིའི་དཔུང་དམག་ཁ་ཕྱིར་འཁོར་ཏེ་རང་སར་ལོག་དགོས་པར་ནན་བརྗོད་བྱས། འགག་སྒོའི་བླ་གྲྭ་ཚོས་ཡང་ཧ་སེ་བན་ལ་ཁོང་ཚོའི་ཆོས་རིག་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་ཕྱིར་དུ་ཡུ་རོབ་པ་ཁོང་ཚོའི་ས་ཐོག་ཏུ་བསྐྱོད་འཐུས་ཀྱི་ཆོག་མཆན་མེད་པ་དང་། ཞི་མོལ་ཅི་འདྲ་ཞིག་ཡིན་ཡང་ས་མཚམས་ཁོ་ནར་བྱེད་ཆོག་པའི་དགོས་འདུན་གཙོ་བཟུང་གིས་ནན་བརྗོད་བྱས།\nདེ་ལྟར་དཔུང་ཁག་ཕྱོགས་གཉིས་ཀས་གཟབ་ནན་གྱི་སྒོ་ནས་ཁྲག་སྦྱོར་གྱི་ལས་ལ་གཡོལ་གང་ཐུབ་ཅི་ཡོང་བྱས། དེ་ལྟར་མོད་ཀྱི། གང་མགྱོགས་ཕན་ཚུན་བར་འགྲིག་འཇགས་ཡོང་ཐབས་མེད་པའི་གནས་སྟངས་ཡོངས་མངོན་གསལ་དོད་དུ་ཕྱིན།\nབོད་མི་རྣམས་ཀྱིས་བཟུང་བའི་མཚོན་ཆ་ནི་ཕལ་མོ་ཆེ་གྲི་དང་། གནའ་བོའི་དལ་འགྱང་ཅན་གྱི་རྫས་རྫོང་མེ་མདའ་རེད། དེ་དང་བསྡུར་ན། དབྱིན་ཇིའི་མཚོན་ཆ་ནི་ཆེས་དེང་རབས་ཅན་ཏེ། ལའེ་མའེ་ཧྥོར་ཌ་ (Lee-Metford rifles)ཞེས་པའི་བདེ་མྱུར་ཅན་གྱི་མེ་མདའ་དང་། སྔ་དར་གྱི་མེ་མདའ་སྦག་སྦག་རྣམས་རེད།\nདོ་མཉམ་མེད་པའི་གནས་སྟངས་དེ་ལྟར་ཤོར་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར། བོད་དམག་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ཉིད་ཀྱི་སྲུང་བ་འཆང་ཡོད་ཅིང་། དེས་ཁོང་ཚོ་ཕྱི་རྒྱལ་བའི་མདེའུ་ལས་སྲུང་ཞིང་སྐྱོབ་པའི་ཡིད་ཆེས་བརྟན་པོ་བྱེད།\nརང་འགུལ་མེ་མདའ་སྦག་སྦག་གཉིས་(རེ་རེར་སྐར་མ་རེར་མེ་མདེལ་ ༧༠༠ ཙམ་འཕེན་ནུས་ལྡན)ཡོད་པའི་དབྱིན་ཇིའི་དཔུང་དམག་གིས་གང་མྱུར་ཁོང་ཚོའི་མཐའ་བསྐོར། ཡིན་ན་ཡང་། གོ་མཚོན་བཞག་སྟེ་དམག་འཁྲུག་མཚམས་འཇོག་བྱ་བར་བསྐུལ་པ་ན། ཁོང་ཚོས་མུ་མཐུད་དེ་འགོག་རྒོལ་བྱས་པ་རེད།\nགནད་དོན་ཡོངས་རྫོགས་ཆུ་ཚན་ལྟར་འཁོལ་བར་གྱུར་པ་ན། བོད་པ་མང་པོའི་ཚེ་སྲོག་སྐར་མ་ཁ་ཤས་ཀྱི་ནང་ལ་ཤོར། མཐའ་མར་བོད་པ་ ༦༢༨ ཀྱི་ཚེ་སྲོག་ཤོར་ཞིང་། རྨས་སྐྱོན་ཕོག་པའི་གྲངས་འབོར་ཡང་ ༢༢༢ ཟིན་ཡོད། དེ་དང་བསྡུར་ན། དབྱིན་དམག་ནི་གྲངས་བཅུ་གཉིས་ལ་རྨས་སྐྱོན་ཕོག་པ་ཙམ་ཡིན།\nདེ་ནི་དབྱིན་ཇི་ལ་མཚོན་ན། ཡང་ཧ་སེ་བན་གྱིས་ཉིན་དེའི་ཕྱི་ཉིན་ཁོང་གི་ཨ་ཕར་བྲིས་པའི་ཡི་གེར། “བསྡེབས་གསོད་གཤའ་མ་ཞིག” ཅེས་བཀོད་ཡོད་པ་ལྟར། ཡུན་རིང་དྲན་ཡུལ་ནས་བརྗེད་པར་དཀའ་བའི་ཉིན་ནག་ཅིག་རེད།\nད་སྔའི་བསམས་ཕྱོགས་ལས་ལྡོག་སྟེ། ཁོང་ཚོས་བོད་ནང་དུ་ར་ཤཱི་ཡའི་ལས་འགུལ་བའི་ཤན་ཤུགས་ཀྱི་རྟགས་མཚན་ནི་ཁ་ཤས་ལས་མ་མཐོང་ཞིང་། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དང་ཛཱར་གཉིས་བར་ཆིངས་ཡིག་བཞག་པའི་དཔང་རྟགས་དངོས་མ་གང་ཡང་མ་རྙེད། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ནི། ཁོང་ལ་བཙན་ཤུགས་ཀྱིས་བསྟབས་པའི་ལས་ཀ་སྟེ། དབྱིན་ཇིའི་དཔུང་ཁག་ལྷ་སར་སླེབས་པའི་སྔུན་ལེན་དགོས་རྒྱུ་ལ། དེ་བས་སྔ་ཆར་ནས་རྒྱལ་ས་དང་ཁ་བྲལ་པ་རེད།\nབསྒྱེལ་བའི་སྒང་ལ་རྡོག་ཐོ་ལྟར། ‘གྲོས་ཆོད་’ དེར་ ཁོང་ཚོའི་དཔུང་དམག་འགྲིམ་བཞུད་ཀྱི་གྲོན་ཆ་བོད་པ་ཚོས་འཁུར་འཇལ་དགོས་པའི་བཙན་བཀའ་བཏང་། གུན་གསེབ་དངུལ་འབོར་ནི་ཚད་ལས་བརྒལ་བ་ཞིག་སྟེ་དབྱིན་སྒོར་ ༥༠༠༌༠༠༠ ཐམ་པའོ། ། ཤིང་ཏུ་དབུལ་ཞིང་ཕོངས་པའི་རྒྱལ་ཁབ་དེར་མཚོན་ན་འདི་ནི་ལྕོགས་དཀའ་བའི་ཁུར་ཆེན་ཞིག་རེད།\nཁོང་ཕྱིར་འཁོར་བ་ན། ལོན་ཌོན་གཞུང་ཕྱོགས་ནས། ཡང་ཧ་སེ་བན་ལ་དབང་ཚད་ལས་བརྒལ་ཏེ་བོད་པའི་སྒང་ལ་དེ་ལྟའི་གྲོས་ཆོད་རྩུབ་མོ་བཀལ་བའི་སྐྱོན་བརྗོད་ཕོག་ཅིང་། གུན་གསབ་དངུལ་འབོར་ཐེས་པའི་བཙན་བཀལ་རྡོག་ཁྲེས་རྣམས་བསམ་གཞིག་འོས་འཚམས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཡང་དུ་གཏང་བའི་སྐུལ་མ་གནང་། དེ་ལྟར་གུན་གསབ་ཀྱི་དངུལ་འབོར་སུམ་གཉིས་མར་བཅག་པ་རེད།\nཁོའི་གཞུང་གི་སེམས་འཁུར་གནང་སྟངས་ལས་རིང་དུ་འདས་ཏེ། ཡང་ཧ་སེ་བན་གྱིས་བོད་དུ་བཟུང་བའི་ལྟ་ཚུལ་ནི། ཁོང་ཚོའི་ ‘འགྲན་རྩོད་ཆེན་མོ་’ ཡི་སྤྱི་ཡོངས་ཤུགས་རྐྱེན་ལ་བསམ་གཞིགས་མ་འཁོར་བའི་བསམ་ཕྱོགས་ ཧ་ཅང་གུ་དོག་ཅིག་རེད།\nལྷ་སར་མ་འཛུལ་བའི་བདུན་ཕྲག་ཁ་ཤས་ཀྱི་སྔོན་དུ། ཁུར་ཛོན་གྱིས་ཡི་གེའི་ལམ་ནས་ཁོང་ལ་བོད་ཐོག་ཁ་གཏད་པའི་གཞུང་གི་ལངས་ཕྱོགས་གཞན་དུ་བསྒྱུར་པར་སྐྱོན་བརྗོད་བྱས། ཁོང་ཚོས་ད་ནི་ལས་དེ་ “འགྲོ་གྲོན་དང་གནོད་འཚེ་ཅན་དུ་” བསམས་ཤིང་། “ཁོང་ཚོས་གང་བྱེད་འདོད་པ་ཀུན་ནི་ལས་དེ་ལས་ཇི་ལྟར་ཡང་རུང་སྟེ་གཡོལ་རྒྱུའམ་མི་བྱ་རྒྱུ་དེ་རེད།གང་གིས་ཤེ་ན། དེ་ནི་དྲང་མཐུན་གྱི་ལམ་ཏུ་འགྲོ་བཞིན་མེད་པས་རེད།”\nཁོང་གཉིས་སླར་ཡང་འཛོམས་དུས། ཁོ་ལ་འཚམས་འདྲི་གང་བྱས་ན། ཁུར་ཛོན་གྱིས་མིག་ལ་མཆི་མ་འཁོར་བཞིན་ཡང་ཧ་སེ་བན་གྱི་ལག་གཉིས་བསྡམས་བཙིར་དང་བཅས་ཏེ་ན་རེ།\n“གལ་སྲིད་ཁྱོད་ཀྱི་རུ་དཔུང་གིས་ལས་དོན་ཞིག་བསྒྲུབས་ཡོད་པའི་དབང་དུ་བཏང་ན་ལེགས་གྲུབ་ཆེ་ཤོས་ནི་ང་རང་ཉམ་ཉེས་སུ་བཏང་པ་རེད། དྲན་པར་གྱིས། ངའི་མི་ཚེ་ལྷག་མ་ཡོངས་ཀྱི་ནང་ཁྱོད་ཀྱི་ཕྱིར་དུ་མི་བྱ་བ་གང་ཡང་མེད་”ཅེས་གསལ་བརྗོད་བྱས།\nདབྱིན་ཇིའི་དམག་དཔུང་གི་མཐའ་མའི་ཉེན་མཆོངས་ཕྱོགས་བསྐྱོད་དེས་རྒྱལ་ཁབ་དེའི་ཡུལ་མི་མང་པོ་ཡ་མཚན་པའི་གནས་སུ་བཀོད། གང་གིས་ན། ཁོང་ཚོས་ཅི་ཡང་ལེགས་འགྲུབ་བྱུང་མེད་པ་སྟེ། གལ་སྲིད་ད་སྔར་དོན་བྱ་གང་རུང་ཞིག་གྲུབ་ཡོད་ན་དེ་ནི་རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་དུ་ཁོང་ཚོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མཚན་མཐོང་སོར་གནས་ལ་གནོད་སྐྱོན་བཏང་པ་རེད།\nཐེ་ཚོམ་མི་དགོས་པ་ཞིག་སྟེ། ཁོང་ཚོའི་རུ་དཔུང་གིས་གང་བྱས་པའི་གྲུབ་འབྲས་ནི། རྩ་ཆེ་བའི་གྲོང་ཁྱེར་ཞིག་དང་། དེའི་ཞི་བདེ་ལ་དགའ་ཞིང་། ཁེར་རྐྱང་འབའ་ཞིག་ཏུ་སྡོད་འདུན་མཆིས་པའི་མི་མང་རྣམས་ལ་བདལ་བཤིག་སུན་བཙིར་བཏང་པ་དེའོ། །\nདབྱིན་ཇིས་བོད་ལ་བཙན་འཛུལ་བྱས་པའི་སྐོར་དང་། དེ་ལས་ངོས་གཞན་པའི་དབྱིན་ཇི་བཙན་རྒྱལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཤེས་འདོད་མཆིས་ཚེ། ཌེན་(Riaz Dean)གྱིས་བརྩམས་པ་ ‘Mapping the Great Game: Explorers, Spies and Maps in 19th-Century Asia’byRiazDean,ཞེས་པ་འདི་ཀློགས།currently on sale atadiscount for £15. And explore Casemate’s website for more military history titles.\nPrevious Post: ཝུའུ་ཧན་གློ་ཚད་འཇའ་ཡལ་མ་ཞེས་བྱ་བའི་གཟུངས།\nNext Post: དབྱངས་ཅན་སྒྲོལ་མར་བསྟོད་དབྱངས།\nComments (6) on “༡༩༠༤ལོར་དབྱིན་ཇིས་བོད་ལ་ཅི་ཕྱིར་བཙན་འཛུལ་བྱས་སམ།”\n2020-02-05 at 1:33 am\n…………… དོན་དངོས་ཐོག་རྒྱ་ནག་གིས་འདས་པའི་ལོ་བཅུ་ཕྲག་ཁ་ཤས་ཀྱི་རིང་བོད་དེ་ཁོང་ཚོའི་ཆ་ཤས་ཆགས་ཕྱིར་བོད་ལ་སྟངས་འཛིན་གང་ཡང་བྱེད་ཐུབ་མེད། ཕྱི་ཚུལ་ཙམ་དུ་བོད་དེ་རྒྱ་ནག་གི་མངའ་སྡེ་ཞིག་ཡིན་པར་ངེས་གཏན་དུ་འདོད་མོད། ཁུར་ཛོན་གྱིས་མངའ་ཁུལ་དེའི་ཐོག་རྒྱ་ནག་གི་སྟངས་འཛིན་ནི་ཆ་ཤས་ཕྲ་མོ་ཙམ་ལས་མེད་པ་རྟོགས་ཡོད། ————–\n2020-02-05 at 5:38 pm\n2020-02-05 at 9:29 pm\n2020-02-06 at 4:06 pm\nབོད་ནང་བཙན་འཛུལ་བྱེད་མཁན་དང་པོ་དེ་སོག་པོ་མིན་འགྲོ དེ་ནས་བལ་པོ། དེ་ནས་ཨིན་ཇི། དེ་ནས་རྒྱ་གུང་བྲན་མ་རེད་དམ།\n2021-03-02 at 10:53 pm\nབོད་གངས་ཅན་ལ་ཐེངས་དང་པོར་བཙན་འཛུལ་བྱེད་མཁན་ནི་རྒྱ་ནག་གི་ཐང་རྒྱལ་རབས་རེད། ཡིན་ཡང་བོད་ཐང་ཕན་ཚུན་བར་རེས་རྒྱལ་རེས་ཕམ་གྱིས་འཐབ་འཁྲུག་ཐེངས་མང་བརྒྱབས་ཡོད་པས་བོད་བཙན་པོས་དེ་ལ་གཅིག་ལན་གཉིས་འཇལ་གནང་ཐུབ་ཡོད་པས་དེ་ལ་འཁང་ར་བྱེད་རྒྱུ་ཅང་ལྷག་མེད། འོན་ཀྱང་། བཙན་འཛུལ་གཞན་ཚང་མ་བོད་པའི་ཕྱོགས་ཁོ་ནར་ཕམ་ནས་མཇུག་བསྒྲིལ།\nགསུམ་པ། མན་ཇུ་བས་མདོ་སྨད་ཁུལ་ལ་ཆུ་ཡོས་དུས་འཁྲུག་ཟེར་བའི་འཁྲུག་ཟིང་ཡ་ང་བ་དེ་བསླངས་ནས་ཨ་མདོ་བ་འབུམ་ཕྲག་འགའ་བསད་ཡོད། དེ་བོད་པ་མང་པོས་དོ་སྣང་བྱེད་ཀྱིན་མེད།\nལྔ་པ། ལ་དྭགས་དབང་སྒྱུར་བྱེད་མཁན་སིང་པའི་དམག་གིས་སྟོད་མངའ་རིས་ལ་བཙན་འཛུལ་ཆུང་ཙག་བྱས་པ། དེ་ཡང་བོད་པ་མང་པོས་མི་ཤེས།\nབཅུ་གཅིག ཨུ་རུ་སུ་དམར་པོའི་གཞུང་གིས་བོད་བྱང་ཐང་ནག་ཆུ་ཁུལ་ལ་བཙན་འཛུལ་ཆུང་ཙག་བྱས་ནས་མི་བཅོ་བརྒྱད་བསད་པ། བོད་པ་མང་ཆེ་བས་མི་མཁྱེན།\nབཅུ་གཉིས། རྒྱ་གུང་ཁྲན་གྱིས་ ༡༩༤༩ ལོའི་ལོ་མཇུག་ནས་བཟུང་བོད་ས་ཁྱོན་ཡོངས་སུ་རིམ་པས་བཙན་འཛུལ་གྱིས་བོད་མི་ས་ཡ་བརྒལ་བ་དུས་མིན་རྐྱེན་འདས་སུ་བརྫངས་པ་བཅས་སོ།།\n2021-03-02 at 11:01 pm\nགསུམ་པ། མན་ཇུ་བས་མདོ་སྨད་ཁུལ་ལ་ཆུ་ཡོས་དུས་འཁྲུག་ཟེར་བའི་འཁྲུག་ཟིང་ཡ་ང་བ་ཞིག་བསླངས་ནས་ཨ་མདོ་བ་འབུམ་ཕྲག་ཁ་ཤས་བསད་ཡོད། དེ་ལ་དབུས་གཙང་དང་ཁམས་པ་ཚོས་དོ་སྣང་དེ་ཙམ་བྱེད་ཀྱིན་མེད་པས་ཤེས་རྟོགས་མེད།\nལྔ་པ། ལ་དྭགས་དབང་སྒྱུར་བྱེད་མཁན་པན་འཇབ་སིང་པའི་དམག་གིས་སྟོད་མངའ་རིས་ལ་བཙན་འཛུལ་བྱས་པ། དེ་ཡང་མངའ་རིས་བ་ཚོ་པས་བོད་པ་མང་པོས་མི་ཤེས།\nདྲུག་པ། ། དབྱིན་དམག་གིས་བོད་དབུས་གཙང་གཉིས་ལ་བཙན་འཛུལ་དྲག་པོ་བྱས་པ།\nབཅུ་གཅིག ཨུ་རུ་སུ་དམར་པོའི་གཞུང་གིས་བོད་བྱང་ཐང་ནག་ཆུ་ཁུལ་དུ་བཙན་འཛུལ་ཆུང་ཙག་བྱས་ནས་མི་བཅོ་བརྒྱད་ཡས་མས་བསད་པ། བོད་པ་མང་ཆེ་བས་དེ་མི་མཁྱེན།\nབཅུ་གཉིས། རྒྱ་དམར་གུང་ཁྲན་གྱིས་ ༡༩༤༩ ལོའི་ལོ་མཇུག་ནས་བཟུང་བོད་ས་ཁྱོན་ཡོངས་སུ་རིམ་པས་བཙན་འཛུལ་གྱིས་བོད་མི་ས་ཡ་བརྒལ་བ་དུས་མིན་རྐྱེན་འདས་སུ་བརྫངས་ནས་མི་རྒྱུ་གཉིས་ལ་གོད་ཆག་གནམ་ནང་མི་ཤོང་བ་བཟོས་པ་བཅས་སོ།།


Long Motivation - Official Website of Khentrul Rinpoché\nHome Practice Kalachakra Materials for Practice Long Motivation\nLong Motivation for Requesting Teachings\nThese prayers should be recited at the start of the first session in multi-day events. You can use the “Short Prayers for Requesting Teachings” in subsequent sessions.\nཐམས་ཅད་དུ་ནི་ས་གཞི་དག །གསེག་མ་ལ་སོགས་མེད་པ་དང། །\nལག་མཐིལ་ལྟར་མཉམ་བཻཌཱུརྱའི། །རང་བཞིན་འཇམ་པོར་གནས་གྱུར་ཅིག །\nMay anything unpleasant in this environment disappear.\nMay this environment transform into lapis lazuli and become pleasing, benevolent and translucent.\nམ་ལུས་སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་མགོན་གྱུར་ཅིང། །བདུད་སྡེ་དཔུང་བཅས་མི་བཟད་འཇོམས་མཛད་ལྷ། །\nདངོས་རྣམས་མ་ལུས་ཡང་དག་མཁྱེན་གྱུར་པའི། །བཅོམ་ལྡན་འཁོར་བཅས་གནས་འདིར་གཤེགས་སུ་གསོལ། །\nProtector of all beings without exception, divine destroyer of legions of Maras.\nBhagavan with retinue, who knows directly past, present and future phenomenon.\nབཅོམ་ལྡན་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་དུ་མ་རུ། །འགྲོ་ལ་བརྩེ་ཕྱིར་ཐུགས་རྗེ་རྣམ་སྦྱངས་ཤིང། །\nསྨོན་ལམ་རྒྱ་ཆེན་དགོངས་པ་ཡོངས་རྫོགས་པ། །ཁྱེད་བཞེད་འགྲོ་དོན་མཛད་དུས་འདིར་ལགས་ན། །\nVictorious conqueror, for countless aeons you worked to rescue all sentient beings.\nWith these vows and aspirations, please come here for us.\nདེ་ཕྱིར་ཆོས་དབྱིངས་ཕོ་བྲང་ལྷུན་གྲུབ་ནས། །རྫུ་འཕྲུལ་བྱིན་རླབས་སྣ་ཚོགས་སྟོན་མཛད་ཅིང། །\nམཐའ་ཡས་སེམས་ཅན་ཚོགས་རྣམས་བསྒྲལ་བྱའི་ཕྱིར། །ཡོངས་དག་འཁོར་དང་བཅས་ཏེ་གཤེགས་སུ་གསོལ། །\nWith miraculous performances from your Dharmadhatu palace.\nI invoke all of you with retinue to liberate boundless sentient beings.\nབདག་དང་འགྲོ་ལ་ཐུགས་བརྩེའི་ཕྱིར། །ཉིད་ཀྱི་རྫུ་འཕྲུལ་བཐུ་ཡིས་ནི། །\nཇི་སྲིད་མཆོད་པ་བདག་བགྱིད་ན། །དེ་སྲིད་བཅོམ་ལྡན་བཞུགས་སུ་གསོལ། །\nWith loving kindness to myself and all sentient beings,\nPlease keep your miraculous power with us for our accumulation of merit.\nཇི་སྙེད་སུ་དག་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་ན། །དུས་གསུམ་གཤེགས་པ་མི་ཡི་སེངྒེ་ཀུན། །\nབདག་གིས་མ་ལུས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལ། །ལུས་དང་ངག་ཡིད་དང་བས་ཕྱག་བགྱིའོ། །\nWith devoted body, speech and mind, I pay homage to all those lions among men,\nHowever many there be who appear in the worlds of the ten directions and the three times.\nབཟང་པོ་སྤྱོད་པའི་སྨོན་ལམ་སྟོབས་དག་གིས། །རྒྱལ་བ་ཐམས་ཅད་ཡིད་ཀྱི་མངོན་སུམ་དུ། །\nཞིང་གི་རྡུལ་སྙེད་ལུས་རབ་བཏུད་པ་ཡིས། །རྒྱལ་བ་ཀུན་ལ་རབ་ཏུ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །\nThrough the purity and power of my aspiration, may all the victorious ones be present.\nBowing reverently with bodies as numerous as atoms in all realms, I pay homage to all the victorious ones.\nརྡུལ་གཅིག་སྟེང་ན་རྡུལ་སྙེད་སངས་རྒྱས་རྣམས། །སངས་རྒྱས་སྲས་ཀྱི་དབུམ་ན་བཞུགས་པ་དག །\nདེ་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམས་མ་ལུས་པར། །ཐམས་ཅད་རྒྱལ་བ་དག་གིས་གང་བར་མོས། །\nOn each atom I imagine as many Buddhas as there are atoms, each residing in the midst of their sons.\nI imagine the whole of Dharmadhatu completely filled with victorious ones.\nདེ་དག་བསྔགས་པ་མི་བཟད་རྒྱ་མཚོ་རྣམས། །དབྱངས་ཀྱི་ཡན་ལག་རྒྱ་མཚོའི་སྒྲ་ཀུན་གྱིས། །\nརྒྱལ་བ་ཀུན་གྱི་ཡོན་ཏན་རབ་བརྗོད་ཅིང། །བདེ་བར་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་བདག་གིས་བསྟོད། །\nTo those with oceans of inexhaustible praiseworthy qualities,\nI proclaim the qualities of all the victorious ones with sounds containing oceans of melodies.\nམེ་ཏོག་དམ་པ་ཕྲེང་བ་དམ་པ་དང། །སིལ་སྙན་རྣམས་དང་བྱུག་པ་གདུགས་མཆོག་དང། །\nམར་མེ་མཆོག་དང་བདུག་སྤོས་དམ་པ་ཡིས། །རྒྱལ་བ་དེ་དག་ལ་ནི་བཆོད་པར་བགྱི། །\nWith the finest flowers, the finest garlands, music, ointments, supreme parasols,\nsupreme lamps, and the finest incense; I make offerings to the victorious ones.\nན་བཟའ་དམ་པ་རྣམས་དང་དྲི་མཆོག་དང། །ཕྱེ་མ་ཕུར་མ་རི་རབ་མཉམ་པ་དང། །\nབཀོད་པ་ཁྱད་པར་འཕགས་པའི་མཆོག་ཀུན་གྱིས། །རྒྱལ་བ་དེ་དག་ལ་ནི་མཆོད་པར་བགྱི། །\nWith the finest cloths, supreme scents and heaps of fine medicinal powders equal in size to Mount Meru,\nAll displayed in supreme and magnificent ways; I also make offerings to those victorious ones.\nབཟང་བོ་སྤྱོད་ལ་དད་པའི་སྟོབས་དག་གིས། །རྒྱལ་བ་ཀུན་ལ་ཕྱག་འཚལ་མཆོད་པར་བགྱི། །\nImagining whatever offerings I make to be vast and unsurpassable, I venerate all the victorious ones.\nThus, through the power of faith in excellent conduct, I pay homage and make offerings to all the victors.\nའདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་གཏི་མུག་དབང་གིས་ནི། །ལུས་དང་ངག་དང་དེ་བཞིན་ཡིད་ཀྱིས་ཀྱང། །\nསྡིག་པ་བདག་གིས་བགྱིས་པ་ཅི་མཆིས་པ། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་བདག་གིས་སོ་སོར་བཤགས། །\nI confess and purify each and every one of my sins, whatever they may have been.\nDone with body, speech and also mind while overpowered by aversion, attachment and ignorance.\nཕྱོགས་བཅུའི་རྒྱལ་བ་ཀུན་དང་སངས་རྒྱས་སྲས། །རང་རྒྱལ་རྣམས་དང་སློབ་དང་མི་སློབ་དང། །\nའགྲོ་བ་ཀུན་གྱི་བསོད་ནམས་གང་ལ་ཡང། །དེ་དག་ཀུན་གྱི་རྗེས་སུ་བདག་ཡི་རང། །\nAll the victors of the ten directions, spiritual sons and daughters, those in training, those beyond training and all sentient beings of varying accumulated merit, I aspire to and rejoice.\nགང་རྣམས་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་སྒྲོན་མ་རྣམས། །བྱང་ཆུབ་རིམ་པར་སངས་རྒྱས་མ་ཆགས་བརྙེས། །\nམགོན་པོ་དེ་དག་བདག་གིས་ཐམས་ཅད་ལ། །འཁོར་ལོ་བླ་ན་མེད་པ་བསྐོར་བར་བསྐུལ། །\nI entreat the protectors, those lamps of the worlds of the ten directions who pass through the stages of awakening mind attained Buddhahood beyond attachment, to turn the unsurpassable wheel of Dharma.\nམྱ་ངན་འདའ་སྟོན་གང་བཞེད་དེ་དག་ལ། །འགྲོ་བ་ཀུན་ལ་ཕན་ཞིང་བདེ་བའི་ཕྱིར། །\nབསྐལ་པ་ཞིང་གི་རྡུལ་སྙེད་བཞུགས་པར་ཡང། །བདག་གིས་ཐལ་མོ་རབ་སྦྱར་གསོལ་བར་བགྱི། །\nWith palms joined together I supplicate those who prolong their passing into nirvana for the welfare of all beings, and remain for aeons as numerous as there are atoms.\nཕྱག་འཚལ་བ་དང་མཆོད་ཅིང་བཤགས་པ་དང། །རྗེས་སུ་ཡི་རང་བསྐུལ་ཞིང་གསོལ་བ་ཡི། །\nདགེ་བ་ཅུང་ཟད་བདག་གིས་ཅི་བསགས་པ། །ཐམས་ཅད་བདག་གིས་བྱང་ཆུབ་ཕྱིར་བསྔོའོ། །\nI dedicate all virtue, however slight, that I have accumulated through offerings, confession, rejoicing, requesting the teachings and prayer; and beseech the enlightened ones to turn the wheel of Dharma and supplicate them to remain in this world until enlightenment.\nVajrasattva Purification Mantra\nThirty-Seven Mandala Offerings\nOM VAJRA BHUMI AH HUM. Great pure golden ground, full of beauty and power.\nOM VAJRA REKHE AH HUM. Surrounded by an iron fence circle.\nཧཱུྃ་རིའི་རྒྱལ་པོ་རི་རབ། ཤར་ལུས་འཕགས་པོ། ལྷོ་འཛམ་བུ་གླིང། ནུབ་བ་ལང་སྤྱོད། བྱང་སྒྲ་མི་སྙན། ལུས་དང་ལུས་འཕགས། རྔ་ཡབ་དང་རྔ་ཡབ་གཞན། གཡོ་ལྡན་དང་ལམ་མཆོག་འགྲོ། སྒྲ་མི་སྙན་དང་སྒྲ་མི་སྙན་གྱི་ཟླ།\nIn the centre is Mount Meru, the king of mountains. In the east is Purvavideha, in the south is Jambudvipa. In the west is Aparagodaniya and in the north is Uttarakuru. Beside them are Deha and Videha, Chamara and Aparachamara, Satha and Uttaramantrina, Kurava and Kaurava.\nརིན་པོ་ཆེའི་རི་བོ། དཔག་བསམ་གྱི་ཤིང། འདོད་འཇོ་བའི་བ། མ་རྨོས་པའི་ལོ་ཏོག འཁོར་ལོ་རིན་པོ་ཆེ། ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ། བཙུན་མོ་རིན་པོ་ཆེ།་བློན་པོ་རིན་པོ་ཆེ། གླང་བོ་རིན་པོ་ཆ། རྟ་མཆོག་རིན་པོ་ཆ། དམག་དཔོན་རིན་པོ་ཆེ། གཏེར་ཆེན་པོ་ཡི་བུམ་པ། སྒེག་མོ་མ། ཕྲེང་བ་མ། གླུ་མ། གར་མ། མེ་ཏོག་མ། བདུག་སྤོས་མ། སྣང་གསལ་མ། དྲི་ཆབ་མ། ཉི་མ། ཟླ་བ། རིན་པོ་ཆེའི་གདུགས། ཕྱོགས་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་པའི་རྒྱལ་མཚན།\nThe precious mountain, wish granting tree, wish-fulfilling cow and uncultivated harvest, the precious wheel, precious jewel, precious queen, precious minister, precious elephant, precious horse,\nprecious general and great treasure vase. The goddess of grace, garlands, song, dance, flowers, incense, lamps and perfume. The sun, moon, precious parasol, and banner of total victory in all directions.\nདབུས་སུ་ལྷ་དང་མི་ཡི་དཔལ་འབྱོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ། མ་ཚང་བ་མེད་པ། རབ་འབྱམས་རྒྱ་མཚོའི་རྡུལ་གྱི་གྲངས་ལས་འདས་པ་མངོན་པར་བཀང་སྟེ།\nབདག་གཞན་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་དུས་གསུམ་དགེ་ཚོགས་ཀུན། །རིན་ཆེན་མཎྜལ་བཟང་པོ་ཀུན་བཟང་མཆོད་པའི་ཚོགས་བཅས་པ། །\nབློ་ཡིས་དམིགས་ནས་བླ་མ་དཀོན་མཆོག་རྣམས་ལ་འབུལ་བར་བགྱི། །ཐུགས་རྗེའི་དབང་གིས་བཞེས་ནས་བྱིན་གྱིས་བརླབ་ཏུ་གསོལ། །\nMyself and all beings’ body, speech and mind with all the wealth and virtues of the three times, with unsurpassable mandala of samantabhadra offerings; all these both real and visualised I offer to the yidam and the three jewels, out of your great compassion, please accept and bless me.\nས་གཞི་སྤོས་ཆུས་བྱུགས་ཤིང་མེ་ཏོག་བཀྲམ། །རི་རབ་གླིང་བཞི་ཉི་ཟླས་བརྒྱན་པ་འདི། །\nསངས་རྒྱས་ཞིང་དུ་དམིགས་ཏེ་ཕུལ་བ་ཡིས། །འགྲོ་ཀུན་རྣམ་དག་ཞིང་ལ་སྤྱོད་པར་ཤོག །\nI offer to the Buddha field. By this merit may all beings partake in the pure lands of Buddha.\nWe sincerely request the glorious one, the kind and compassionate one, the teachings of common and uncommon vehicles suitable for all beings. May we comprehend the Dharma in our minds and develop all Dharma qualities.\nTo be recited by the Teacher.\nI welcome here all unseen beings such as gods and demigods and those who live in the different levels of Mount Meru.\nThe nagas who live within the earth and dispel the darkness with their luminous jeweled crown.\nAll holders of primordial awareness surrounding the Himalayas.\nThose who seek nirvana and enlightenment and will follow Lord Buddha’s teachings, I welcome here.\nThose of the universe in the ten directions, with whom there isakarmic connection, I welcome here to listen to the rain of Dharma, according to Lord Buddha.\nMay my words of Dharma be understood by gods, nagas, yakshas, rakshas, kimnaras and all other beings in their mother-tongue.\nI supplicate my glorious Lama, Lobsang Trinley, embodiment of all Buddhas, Dharma King of the three realms, treasury of love and compassion who bless me more than all the Buddhas, rescuer of all sentient beings.\nWith eternal longing, my genuine heartfelt devotion melts into the thought of you.\nI bow at your lotus feet, you who dwell in the innate pure abode of Sukhavati, Shambhala, please bless me, and never abandon me.\nI pay homage to Siddhartha Gautama, the enlightened one, who taught the holy Dharma from and endless ocean of loving kindness, eliminating all views.\nI pay homage to those who illuminate the unexpounded meaning of the precious hidden Dharma, Great Bodhisattva Maitreya, regent of Buddha Shakyamuni; Arya Asanga, victor of the third bhumi, knower of the essence of the Tathagata, the unmistaken most profound diamond view of the third Dharma wheel.\nI pay homage to the treasury of wisdom Manjushri; to the holder of the profound view Nagarjuna who attained the first bhumi, and all the lineages of the glorious realised masters throughout India and Tibet, and to my root lama, who showered oceans of definitive Dharma on the essence of enlightenment.\nI pay homage to the great Kalachakra masters who purified the channels and inner winds with indestructible yoga and so attained the ten signs, who purified the central channel and remain with illuminating indestructible empty form. Please bless me.\nPlease hear me, glorious noble realised ones, the welfare of all beings of the three realms is in your hands. I beseech you, please bless me and guide me so that I may rescue these followers from the suffering of Samsara.\nThirty-Seven Heap Mandala Offering