Accueil > Nouvelle série > 45 > བྱིས་ པའི་ མནོལ་ སྐྲ་ ལེན་ པའི་ ས...\nTraduction de Françoise Robin et Nicolas Sihlé\nIn Amdo (north-eastern Tibet), the ceremony called “the removal of the impure hair” refers to the first cutting ofachild’s hair. It is performed whenachild enters his/her third year (according to the Tibetan count, i.e. roughly two years in the Western count) and it aims at removing all impurity (drip [grib]) originating from the mother’s womb, an impurity which is said to have impregnated the child's hair. It also marks the collective celebration of the child's joining the ranks of humans and it is conceived as heraldingabright future for the child. This ceremony, its unfolding, participants, and symbolic dimensions, are described in detail in this ethnographic article, based upon the author's own lived experience and interviews.\nEn Amdo (nord-est du Tibet), la cérémonie appelée « enlever les cheveux impurs » désigne la toute première coupe de cheveux de l'enfant. Ellealieu quand celui-ci entre dans sa troisième année (selon le décompte tibétain, correspondant à environ deux ans en Occident) et elle vise à supprimer toute l'impureté (drip [grib]) qui trouve sa source dans l'utérus maternel, une impureté qui est censée avoir imprégné les cheveux de l'enfant. Elle marque également la célébration collective de l'entrée de l'enfant dans le rang des humains et elle est conçue comme annonçant un avenir radieux pour l'enfant. Cette cérémonie, son déroulement, ses participants, ainsi que ses dimensions symboliques, sont décrits en détail dans cet article ethnographique, reposant sur la propre expérience de l'auteur ainsi que sur des entretiens.\ncheveux, enfants, pollution, rite de passage\nchildren, hair, pollution, rite of passage, Tibet\nTiming of the “removal of the impure hair”\nHow the “impure hair” hair is removed\nSaying prayers of good fortune\nཅ༽ མནོལ་སྟོན་ལག་རྟགས། ༼རལ་རྔན་ཡང་ཟེར།༽\nPresents for the ceremony of the impure hair, also called “gifts of the long locks”\nSymbolic meanings associated with “impure hair”\n1བོད་ རིགས་ ནི་ རང་ གི་ སྐད་ དང་ ཡི་ གེ་ གོམས་ གཤིས་ དང་ ཡུལ་ སྲོལ་ སོགས་ ཕྱོགས་ མང་ པོ་ ནས་ མི་ རིགས་ གཞན་ དང་ མི་ འདྲ་ བའི་ ཐ་ དད་ ཅིག་ ཡིན་ པས། བོད་ མིའི་ སྐྲ་ འཇོག་ སྟངས་ སྐོར་ ལ་ ཡང་ ཁྱད་ ཆོས་ མི་ འདྲ་ བ་ མང་ པོ་ ཞིག་ ཡོད་ པའི་ ནང་ ནས་ བདག་ གིས་ སྐབས་ སུ་ བབ་ པ་ བྱིས་ པའི་ སྐྲ་ ལོ་ ཐོག་ མར་ བཞར་ སྟངས་ སྐོར་ གྱི་ ལུགས་ སྲོལ་ སྐོར་ ནས་ ཅུང་ ཟད་ ངོ་ སྤྲོད་ བྱེད།\n2འདི་ ནི་ བོད་ ཀྱི་ ས་ ཁུལ་ ཕལ་ མོ་ ཆེར་ དར་ སྲོལ་ ཡོད་ པའི་ བྱིས་ པ་ ལོ་ གསུམ་ ལ་ སླེབས་ སྐབས་ ཀྱི་ སྐྲ་ སྟོན་ ཞིག་ གམ་ བྱིས་ པའི་ སྐྱེས་ སྐར་ གྱི་ སྟོན་ མོ་ ཐོག་ མ་ དེ་ ཡང་ ཡིན། འདིར་ དགོས་ པ་ རྒྱུ་ མཚན་ གཙོ་ བོ་ གཉིས་ ཡོད་ དེ། གཅིག་ ནས་ བྱིས་ པ་ ལ་ ཨ་ མའི་ མངལ་ གྲིབ་ གང་ ཡོད་ པ་ དེ་ བསང་ བར་ བྱེད་ པ་ དང་ ། གཉིས་ ནས་ བྱིས་ པས་ གོམ་ པ་ འདོར་ བ་ དང་ ཅུང་ སྨྲ་ ཤེས་ ནས་ མི་ གྲལ་ ལ་ སོན་ པར་ དགའ་ སྟོན་ རྟེན་ འབྲེལ་ ཞུ་ བ་ ཞིག་ ཀྱང་ ངོ་ ༎\n3Tibetans differ from other people in many aspects: language and writing systems, customs, habits. Here I will briefly present one of their many unusual characteristics in matters of hairstyles: the customs surrounding the first cutting ofachild’s hair, an event that is timed according to tradition.\n1 In the Tibetan count, as mentioned below, the time spent in the womb counts roughly asaperson’sf(...)\n2 This should be understood in the context of traditional Tibetan society, which has been marked bya(...)\n4This isahair-related celebration for children when they enter their third year1, one that is attested to in most Tibetan areas. There are two reasons for holding it: first, it is meant to clean up all impurity, drip [grib], originating from the mother’s womb; second, it isacelebration to rejoice in the fact that the child, taking his or her first steps and now able to speakalittle, has lived and is now joining the ranks of humans.2\n5མནོལ་ སྐྲ་ ལེན་ པ་ ཟེར་ བ་ ནི་ བོད་ ལུགས་ ཀྱི་ བྱིས་ པའི་ སྐྲ་ སྟོན་ ཞིག་ རེད།\nདེ་ ནི་ གཅིག་ ནས་ བྱིས་ པ་ ལ་ ཨ་ མའི་ མངལ་ གྲིབ་ གང་ ཡོད་ བསང་ བར་ བྱེད་ པ་ དང་ ། གཉིས་ ནས་ བྱིས་ པས་ གོམ་ པ་ འདོར་ བ་ དང་ ཅུང་ སྨྲ་ ཤེས་ ནས་ མི་ གྲལ་ ལ་ སོན་ པར་ དགའ་ བའི་ སྟོན་ མོ་ ཞིག་ གོ།\nགཤམ་ དུ་ འདིའི་ གོ་ དོན་ དང་ ། ལེན་ པའི་ དུས་ ཚོད། སྐྲ་ ཇི་ ལྟར་ བཞར་ ཚུལ་ དང་ དེ་ དག་ གི་ མཚོན་ དོན་ བཅས་ ནས་ མདོར་ བསྡུས་ ཤིག་ བཤད་ པར་ བྱའོ༎\n6“Removal of the impure hair” isahair ceremony for children, found in Tibetan culture. First, it is used to purify the child of the pollution originating from the mother’s womb. This ceremony is alsoachance for people to celebrate the fact that the child is joining the ranks of humanity, now that he is able to walk and speakalittle.\n7I will now briefly define the term, then explain the timing of the ceremony, how the hair is shaved, and the meanings attached to all of this.\n8འདི་ ལ་ ཡུལ་ སྐད་ ལ་ ལར་ ནུའུ་ སྐྲའམ་ ནོས་ སྐྲ་ ཡང་ ཟེར། དེ་ ནི་ བྱིས་ པ་ སྐྱེས་ དུས་ ནས་ བསགས་ པའི་ ལོ་ གསུམ་ རིང་ གི་ སྐྲ་ ལོ་ ལ་ ཟེར། དེ་ ཡང་ མནོལ་ ཞེས་ པ་ གྲིབ་ བམ་ མི་ གཙང་ བའི་ དོན། མནོལ་ གྲིབ་ ཀྱང་ ཟེར། ཡུལ་ སྐད་ ལ་ ནོས་ སོང་ ཟེར། དེའི་ རྒྱུ་ མཚན་ ནི་ བྱིས་ པའི་ སྐྲ་ ལོ་ དེ་ ལ་ ཨ་ མའི་ མངལ་ གྱི་ མི་ གཙང་ བས་ གོས་ ཡོད་ པར་ འདོད་ པའོ་ ༎ དེ་ བས་ མནོལ་ སྐྲ་ ལེན་ པ་ ནི་ མངལ་ གྱི་ མི་ གཙང་ བ་ སེལ་ བའི་ ཆོ་ ག་ ཞིག་ ཀུང་ ངོ༎\n3 On Tibetan notions of pollution such as drip or nöl, see Lichter and Epstein (1983: 242-246) and Ka (...)\n9Other terms are found in some dialects, such as nutra [nu’u skra] or nitra [nos skra]. The term “impure hair”, nöltra [mnol skra], refers to the hair that has grown for three years, starting from the child’s birth. Nöl [mnol] means “pollution” or “uncleanliness”. The term nöldrip [mnol grib] (pollution due to impurity) is also found.3 In dialectal forms, one may hear the phrase “it has become impure”, ni song [nos song]. What this means is that the child’s hair is considered to have been contaminated by the uncleanliness of the mother’s womb. Thus the designation nöltra len (“removal of the impure hair”) is explained by the fact that it refers toaritual that removes the uncleanliness of the womb.\n10བྱིས་ པ་ རང་ ལོ་ གསུམ་ ལ་ སོན་ མ་ ཐག་ པའི་ ལོ་ གསར་ ཚེས་ གཅིག་ གམ་ གསུམ་ དང་ ལྔ་ གང་ རུང་ གི་ ཞོགས་ པའི་ ཉི་ ཤར་ གྱི་ ཐོག་ མ་ རྟེན་ འབྲེལ་ གྱི་ དང་ པོར་ བརྩིས་ ཏེ་ སྐྲ་ བཞར་ གྱི་ རེད། ཨ་ མདོ་ བླ་ བྲང་ ས་ ཆར་ ས་ ག་ ཟླ་ བའི་ ཚེས་ བཅུའི་ ཞོགས་ པར་ ལེན་ སྲོལ་ ཡང་ འདུག་ ཟེར། ༼རང་ ལོ་ གསུམ་ ཟེར་ བ་ ནི་ བོད་ ལུགས་ ཀྱི་ བརྩི་ སྟངས་ ཤིག་ སྟེ། བྱིས་ པ་ ཨ་ མའི་ མངལ་ དུ་ ཟླ་ བཅུ་ ལྷག་ བསྡད་ པའི་ དུས་ ཡུན་ དེ་ ཡང་ ལོ་ གཅིག་ ལ་ བརྩིས་ ཏེ། བྱིས་ པ་ སྐྱེས་ པའི་ ཕྱི་ ལོ་ ཚེས་ པ་ དང་ ལོ་ གསུམ་ ལ་ སོན་ པར་ བརྩིའོ༎༽\n4 Sakadawa, or fourth Tibetan lunar month, is associated with the birth, enlightenment and passing of (...)\n5 Ten months isastandard duration of pregnancy in Tibetan and Buddhist thought.\n11On the first, third or fifth (or yet another) day of the first lunar month immediately after the child has reached the age of three, at sunrise, the hair is shaven off as the first part of the ceremony. It is said that in the Labrang area in Amdo, there is alsoatradition of holding this ceremony on the morning of the tenth day of the Sakadawa month.4 Here the age of three refers to the Tibetan count: the ten months or so5 that an infant spends in the mother’s womb count as one year, so when the child enters his second year after birth, this is counted as reaching the age of three.\n12༡༽ མནོལ་ སྐྲ་ ལེན་ མཁན་ དེ་ བུའི་ ཨ་ ཁུའམ་ བུ་ མོའི་ ཨ་ ཞང་ ཞིག་ ཡིན་ ན་ རབ་ དང་ ། དེ་ མེད་ ན་ གཉེན་ ཉེའི་ རྒད་ པོ་ བསོད་ ནམས་ ཅན་ ཞིག་ གམ། ཡང་ ན། སྡེ་ བའི་ ནང་ གི་ བུ་ ཚ་ མང་ ཞིང་ ཁྱིམ་ མི་ འཚམས་ པོ་ ཡོད་ པའི་ རྒད་ པོ་ ཞིག་ གིས་ ལེན་ པའི་ ས་ ཆ་ ཡང་ ཡོད་ འདུག\n13༢༽ ཐོག་ མར་ མནོལ་ སྐྲ་ ལེན་ མཁན་ གྱིས་ རང་ གི་ ལག་ པ་ ཆུ་ དཀར་ གྱིས་ བཀྲུ་ ཞིང་ དེ་ ནས་ ༼ཆུ་ ནང་ ལ་ འོ་ མ་ ཅུང་ བསྲེས་ པ༽ཆུ་ དཀར་ ལ་ སྔགས་ བཏབ་ ནས་ བྱིས་ པའི་ མགོ་ གཙང་ མར་ འཁྲུད་ པར་ བྱེད། དེ་ ནས་ ཁེ་ གྲི་ ཞིག་ གི་ ཡུ་ བར་ ལུག་ བལ་ གྱིས་ དཀྲིས་ ཏེ་ ༼ས་ ཆ་ ལ་ ལར་ སྐྲ་ བཞར་ སྤྱད་ དེ་ རང་ གི་ ཡུལ་ ནས་ རུམ་ ལ་ བཅུག་ ནས་ ཁྱེར་ ཡོང་ སྲོལ་ ཡང་ ཡོད་ ཟེར།༽ ཐོག་ མར་ བྱིས་ པའི་ སྤྱི་ གཙུག་ ནས་ སྐྲ་ ཕུད་ ཏོག་ ཙམ་ ལེན་ ཞིང་ དེ་ ནས་ སྐྲ་ འདབས་ ནས་ དལ་ གྱིས་ ཡར་ ལ་ འབྲེག་ པར་ བྱེད། བུ་ ཡིན་ ན་ སྤྱི་ བོ་ ནས་ ར་ ལུ་ ༼རལ་ བ་ ཆུང་ ངུ་ སྟེ་ སྐྲ་ དུམ་ བུ་ ཞིག་ གི་ སྣེར་ བལ་ ཅུང་ མཐུད་ དེ་ བསླའོ།༽ཞིག་ བཞག་ ནས་ མར་ ཅུང་ སྐུ་ ཞིང་ ལ་ ལས་ རལ་ སྣེ་ ལ་ འགྲོན་ བུ་ འམ་ གཡུ་ ཆུང་ རེ་ འདོགས་ པ་ དང་ ། ད་ དུང་ གོས་ སྐུད་ དམར་ པོའི་ ཙོར་ ལོའམ་ ཅ་ ལ་ འདོགས་ སྲོལ་ ཡང་ འདུག། ཡང་ ལ་ ལས་ བུའི་ ཐོད་ པར་ སྐྲ་ ལེབ་ མོ་ ལྕེ་ ལེབ་ འདྲ་ བ་ ཞིག་ འཇོག བུ་ མོ་ མང་ ཆེ་ བ་ མགོ་ རིལ་ བཟོ་ བ་ དང་ ས་ ཆ་ ལ་ ལར་ བུ་ མོའི་ མགོ་ གཡས་ གཡོན་ ལ་ ར་ ལུ་ གཉིས་ འཇོག་ སྲོལ་ ཡང་ ཡོད་ འདུག\n14༣༽ བྲེགས་ ཟིན་ པའི་ སྐྲ་ རྣམས་ ལུག་ བལ་ ཅུང་ ཙམ་ དང་ ལྷན་ དུ་ རྡོག་ པོར་ བསྒྲིལ་ ཅིང་ ༼ས་ ཆ་ ལ་ ལར་ དེ་ དག་ གཡས་ སུ་ བསྒྲིམ་ སྟེ་ སྒོར་ མོར་ བཟོ་ སྲོལ་ འདུག༽དེ་ དང་ ལྷན་ དུ་ བྱིས་ པ་ བཙས་ དུས་ ཀྱི་ ལྟེ་ བ་ གཏུབས་ པའི་ དུམ་ བུ་ དེ་ ཡང་ མཉམ་ དུ་ བཞག་ ནས་ བལ་ སྐུད་ ཀྱིས་ དམ་ པོར་ བཙེམ་ ནས་ ལེབ་ རིལ་ བཟོས་ ཏེ་ བྱིས་ པའི་ གོན་ པ་ གསར་ བའི་ རྒྱབ་ ཀྱི་ སྟོད་ ལ་ ཉར་ ཚགས་ བྱེད་ སྲོལ་ འདུག\nདུས་ ཕྱིས་ རིམ་ བཞིན་ འགྲོན་ བུ་ གཅིག་ གམ་ གཉིས་ གསུམ་ རེ་ དང་ གཡེར་ དྲིལ་ གཅིག་ གཉིས་ རེ་ ཡང་ དེ་ དང་ ལྷན་ དུ་ བཙེམ་ ནས་ འདོགས་ སྲོལ་ བྱུང་ འདུག ར་ ལུ་ དེ་ ཡང་ ས་ ཆ་ ལ་ ལར་ ཚེ་ གང་ ལ་ བསགས་ ཏེ་ ཉར་ བ་ དང་ ། ས་ ཆ་ ལ་ ལར་ ལོ་ བཅུའམ་ ཉི་ ཤུ་ ལྷག་ རེར་ འཇོག་ སྲོལ་ ཡོད་ འདུག\n15Ideally, the person who removes the “impure hair” should be eitherapaternal uncle in the case ofaboy, oramaternal uncle in the case ofagirl. Otherwise, it is removed by an elderly relative considered well-endowed with merit, or in some places by an elderly villager who has many descendants in the community, and whose household is in good health.\n6 On this notion in the context of tantric practitioners, see Sihlé in this volume.\n16First, the person who “removes the impure hair” must wash his hands with “white water” (this refers to water mixed withasmall amount of milk). He must then bless the “white water” with mantras and wash the child’s head with it. He then wraps sheep wool around the handle ofapair of scissors. In some places, it is said that the person traditionally brings the scissors from his own home, in his front pocket. Then he holdsatuft of hair on the crown of the child’s head and slowly cuts off the rest of the hair from the sides upwards. In the case ofaboy, one leavesaralu [ra lu] (meaning literallyasmall relpa [ral pa],6 i.e. when the tuft of hair is long,abit of wool is braided at the end of it) and smears it with butter. Some people attachacowrie or small turquoise to the end of the hair, and it is also possible to tieatassel made of red cotton thread. In some cases,astrip of flat hair is left on the boy’s forehead, likeatongue. Most of the girls are shaven, but in some places,aralu is left on on both each sides of the head.\n17The hair that was shaved off is rolled intoalump along with some sheep wool (in some areas they are twisted clockwise and made intoaball). A piece of umbilical cord, kept since the moment of birth, is also added to this first lump. That lump is stitched tightly with wool yarn, made intoaflat, circular shape, and kept attached to the upper back ofagarment newly bought for the child. Then later, either one, two or three cowries and either one or two little bells are stitched onto it. In some areas, the ralu lock is left to grow and kept for one’s entire life; in other regions, it is kept for around ten or twenty years.\n18སྐྲ་ བཞར་ མཁན་ གྱིས་ ར་ ལུ་ བཞག་ ཚར་ བ་ དང་ ། བྱིས་ པ་ ཚེ་ རིང་ ནད་ མེད་ ཡོང་ བ་ དང་ རྒྱུ་ འབྱོར་ བསོད་ ནམས་ དབང་ ཐང་ འཕེལ་ བའི་ རྟེན་ འབྲེལ་ ལ་ བཀྲ་ ཤིས་ ཁ་ གཡང་ སྒྲོག་ སྲོལ་ མི་ འདྲ་ བ་ རེ་ ཡོད་ ཚོད་ འདུག\n19Once the ralu lock has been assembled, the person who shaved off the hair traditionally says prayers of auspiciousness and good fortune for the child, foralong life, good health and increasing wealth, merit and power.\nFor instance he might say:\nབུ་ ཆུང་ བསམ་ པའི་ དོན་ འགྲུབ།།\nཕ་ མའི་ སྙིང་ གི་ དོན་ འགྲུབ།།\nདོན་ འགྲུབ་ བང་ སྐྲ་ དེ་ རིང་ བསིལ།།\nདོན་ འགྲུབ་ བུ་ ཆུང་ དོན་ ལྡན་ པོ།།\nཟླ་ དགུར་ སྐྱེས་ པའི་ ཁོག་ སྐྲ།།\nལོ་ གསུམ་ བཞག་ པའི་ ལོ་ སྐྲ།།\nདེ་ རིང་ ཚེས་ བཟང་ སྐར་ བཟང་ །།\nསྐྲ་ རྩེ་ རེ་ རེའི་ གྲངས་ འདི།།\nལོ་ དང་ ཟླ་ བ་ ཉི་ མས།།\nཁྱོད་ རང་ སྲུང་ པའི་ རྟེན་ འབྲེལ།།\nཕ་ མས་ ཁ་ གཡང་ ཁྱོད་ འབོད། །\nཡབ་ མེས་ བྱིན་ རླབས་ ཁྱོད་ ཞུགས། །\nLittle child, fulfilled wish of the mind\nFulfilled wish of the heart of your parents\nFulfilled wish, today your impure hair has been shaved off\nFulfilled wish, little child, you are the meaningful one\nThe hair of the inside, grown for9months\nThe hair of the first years, left to grow for3years\nToday is an auspicious date, an auspicious star\nThe count of each and every tip of hair\nIs an auspicious sign that\nYears, months and days protect you\nYour parents call fortune onto you\nYour ancestors’ blessings enter you\n21ཞེས་ དང་ ། ཡང་ ས་ ཆ་ ལ་ ལར།\nIn other places, one says:\nབུ་ ཆུང་ ཚེ་ རིང་ ལོ་ བརྒྱ་ ཁྱོད། །\nབསྡད་ ས་ ནས་ ཁ་ ལས་ དགེ་ ཡ།།\nའགྲོ་ ས་ ནས་ འདོད་ དོན་ འགྲུབ་ ཡ།།\nརྟ་ ར་ གོང་ མ་ རྟ་ ཡིས་ གང་ ང་ །།\nལུག་ ར་ བར་ མ་ ལུག་ གིས་ གང་ ང་ །།\nནོར་ ར་ ཞོལ་ མ་ ནོར་ གྱིས་ གང་ ང་ །།\nམི་ བརྒྱའི་ མགོ་ ནས་ གཏམ་ བཤད་ ལ།།\nརྟ་ བརྒྱའི་ མགོ་ ནས་ དུང་ འབུད་ ལ།།\nཁ་ ལས་ རླུང་ རྟ་ དར་ ཡ།།\nཅི་ བྱས་ བསམ་ དོན་ འགྲུབ་ ཡ། །\nLittle child, [you who will live a] long life, one hundred years\nIn your home, may you know success and virtue\nIn your travels, may your wishes and aims come true\nMay the stable in the upper part be full of horses\nMay the sheep pen in the middle part be full of sheep\nMay the cattle shed in the lower part be full of cattle\nMay your tale be told by one hundred people\nMay the conch resound like the thunder of one hundred horses\nMay your success and windhorse (luck) increase\nIn whatever you do may your aims be accomplished\n22ཞེས་ དང་ གཞན་ ཡང་ འདི་ ལྟར།\nAnother version goes as follows:\nཁྱོད་ བཙན་ གྱི་ རྩེ་ མོ་ དགུང་ དང་ མཉམ།།\nཕྱུགས་ ཀྱི་ རུ་ མ་ ས་ ལ་ ཁྱབ།།\nརླུང་ རྟ་ རྟ་ རྒོད་ རྒྱུག་ རྒྱུག།\nཁ་ ལས་ མེ་ ལྕེ་ འབར་ འབར།།\nདགྲ་ ལྷ་ བུ་ ཡུག་ འཚུབ་ འཚུབ།།\nཆོས་ སྐྱོང་ སེར་ བ་ འབབ་ འབབ།།\nམི་ བརྒྱའི་ མགོ་ ནས་ འདུག་ ཅིང་ །།\nཆོས་ བརྒྱའི་ གླེགས་ བམ་ འདོན་ ན།།\nབཅས་ པའི་ བྱ་ ལམ་ ལ་ འགྲོ།\nདྲན་ པའི་ བློ་ ལམ་ ལ་ འགྲོ །\nMay the tip of your might rival the sky\nMay your cattle’s curded milk cover the earth\nMay your windhorse (luck) run likeawild stallion\nMay your success blaze like flames\nMay your warrior-gods rage like the tempest\nMay [the power of] your protector-gods fall like hail\nMay you stand at the head ofahundred people\nAnd recite one hundred religious scriptures\nMay the deeds in which you engage be successful\nMay the ideas which come to you be fulfilled\n23[Another song goes:]\nརྟ་ བརྒྱའི་ མགོར་ སྲབ་ བསྐོན་ ནས།\nམི་ བརྒྱའི་ མགོར་ ལྕག་ གཡུགས་ ནས།\nདཔའ་ ལོ་ ལམ་ མ་ གྲགས་ ནས།\nཕྱུག་ ཟླ་ ལམ་ ལ་ གྲགས་ ནས།\nགོ་ ཁ་ བུ་ ཡིས་ གང་ ནས།\nསྒོ་ ཁ་ རྒྱུ་ ཡིས་ གང་ ནས།\nཚེ་ རིང་ ནས་ དོན་ འགྲུབ་ དགོས༎ ཟེར་ སྲོལ་ དང་ །\nYou will putabridle on the heads of 100 horses\nYou will whip the heads of 100 men,\nYour courage will be famous atatraveling distance of one year\nYour wealth will be famous atatraveling distance of one month\nYour home will be filled with sons\nYour threshold will be filled with riches\nAll wishes will be fulfilled inalong life\n24ཞེས་ དང་ ། གཞན་ ཡང་ །\nAnd there are also new songs such as:\nབུ་ ཆུང་ ཚེ་ རིང་ ལོ་ བརྒྱ་ སྐུ་ བསོད་ དར།།\nརླུང་ རྟ་ སྡེ་ བཞིས་ བུ་ ཡི་ མཐུ་ དཔུང་ སྐྱེད།།\nམཐུན་ པ་ སྤུན་ བཞིས་ དུས་ ཀྱི་ ཆ་ མཐུན་ སྲུང་ །།\nའཇམ་ དབྱངས་ རིག་ ལྔས་ རྣམ་ དཔྱོད་ ཤེས་ རབ་ སྩོལ།།\nདུས་ ཀྱི་ བུ་ ཁྱོད་ བོད་ པའི་ རྒྱུད་ འཛིན་ ཡིན། །\n7 See Berounský (2004), quoted by sNying bo rgyal and Rino (2008: 188 n. 502).\nLittle child, may you havealong life of one hundred years, may your merit increase\nMay the four gods of the windhorse7 (luck) generate masses of magical power in the child\nMay the four brothers of harmony protect the friendship and harmony of our time\nMay the five emanations of Manjushri confer discernment and wisdom\nChild of our time, you are an heir of the Tibetans\n25ཞེས་ པའི་ བཤད་ པ་ གསར་ བ་ སོགས་ ཀྱང་ ཅུང་ རེ་ ཚོད་ འདུག དེ་ ལྟར་ མནོལ་ སྐྲ་ ལེན་ པའི་ ཆོ་ ག་ གྲུབ་ རྗེས་ གཉེན་ ཉེ་ དང་ མགྲོན་ པོ་ ཚོས་ རང་ རང་ སོ་ སོའི་ ལེགས་ སྐྱེས་ སྟེར་ བ་ དང་ ། བཟའ་ བཏུང་ ལ་ ཅི་ དགར་ རོལ་ བཞིན་ གླུ་ ལེན་ གར་ རྩེད་ སོགས་ བྱེད་ པའོ༎\n26After the completion of the ritual of the removal of the impure hair, the relatives and guests give presents, and while everyone is enjoying food and drinks, songs and dances are performed.\n27མནོལ་ སྟོན་ དེ་ ནམ་ ཡིན་ ཡང་ བོད་ ཀྱི་ ལོ་ གསར་ དང་ སྟབས་ འཁེལ་ གྱིན་ ཡོད་ པས་ སྟོན་ མོ་ ཅུང་ སྟབས་ བདེ་ ཞིག་ ཡིན་ མོད། ཁྱིམ་ ཚང་ ལ་ ལས་ ཉིན་ དེར་ སྡེར་ ཁ་ ལྔ་ འཇོག་ དང་ བཅུ་ འཇོག་ སོགས་ ཀྱི་ སྟོན་ མོ་ གཟབ་ རྒྱས་ བྱས་ ཏེ་ གཉེན་ ཉེ་ རྣམས་ ཀྱིས་ གཙོས་ སྡེ་ མི་ ཚང་ མ་ མགྲོན་ དུ་ འབོད། ༼ས་ ཆ་ མང་ ཆེ་ བ་ ནས་ བུ་ ལས་ བུ་ མོར་ དགའ་ སྟོན་ རྒྱས་ པ་ བྱེད་ སྲོལ་ མེད་ ཚོད།༽ དེ་ ཉིན་ བྱིས་ པར་ གོན་ པ་ ཆ་ ཚང་ གསར་ བ་ ཞིག་ སྐོན་ ཞིང། སྟོན་ མོར་ ཡོང་ བའི་ མགྲོན་ པོ་ ལ་ ལས་ དཀར་ ཡོལ་ ཆུང་ ཆུང་ ཁ་ གཙང་ ནང་ མར་ རམ་ ནས་ འབྲས་ དང་ ། ཡང་ ན་ ཀ་ ར་ སིལ་ ཏོག་ གི་ རིགས་ བླུགས་ ནས་ སྟེར་ བ་ དང་ ། ལ་ ལས་ རས་ ཡུག་ དང་ ལྭ་ བ། རྩེ་ སྤྱད་ རིགས་ སོགས་ སྟེར་ མཁན་ ཡང་ ཡོད། གཉེན་ ཉེ་ ལ་ ལས་ ལུག་ གམ་ ནོར། ཡང་ ན་ རྟ་ རེ་ སྟེར་ མཁན་ ཡང་ ཡོད་ འདུག ཁྱིམ་ ཚང་ དེས་ ཀྱང་ མགྲོན་ དུ་ འོང་ བའི་ བྱིས་ པ་ རྣམས་ ལ་ ཀ་ ར་ སིལ་ ཏོག་ སོགས་ ཀྱི་ སྐལ་ བྱིན་ ནས་ དགའ་ རུ་ འཇུག ས་ ཆ་ ལ་ ལར་ ཉིན་ དེར་ ཁྱིམ་ ཚང་ དེའི་ སྒོ་ ཁར་ ཐབ་ ཀ་ ཆུང་ ངུ་ ཞིག་ བཙུགས་ ཏེ་ འབྱུང་ འགྱུར་ ཁྱིམ་ གཞི་ གསར་ འཛུགས་ ཐུབ་ པའི་ རྟེན་ འབྲེལ་ ཡང་ སྒྲིག་ པར་ བྱེད་ དོ༎\n8 It should be added that in some parts of Amdo, this ceremony is only held for boys (Kunchog Tseten, (...)\n28The ceremony of the impure hair always coincides with New Year festivities, so it isafairly simple ceremony. However, some households throw an elaborate party on that day, serving five, ten or more dishes, and inviting all the inhabitants of the (village or pastoral) community, especially their relatives. In most areas, the ceremony is no more elaborate for girls than for boys.8 On that day, the child must wearawhole new outfit. Some of the guests invited to the ceremony give him or herasmall, clean china cup containing butter, barley, rice, sweets or fruits. Others give the childapiece of fabric,agarment, oratoy. Some relatives may giveahorse, yak, or sheep. As for the hosts, they distribute individual portions of sweets and fruits to the invited children, making them happy. In some areas,asmall oven is placed at the house entrance, arranged in suchaway as to signify that in the future, the child at the center of the ceremony will be able to establishanew household.\n29༡༽ མནོལ་ སྐྲ་ ལོ་ གཉིས་ གསུམ་ རིང་ བཞག་ པ་ དེས་ གཅིག་ ནས་ བྱིས་ པའི་ མགོ་ ལ་ དྲོད་ སྟེར་ བ་ དང་ ། སྤྱི་ བོ་ སྲུང་ སྐྱོབ་ ལ་ ཕན་ ཟེར། རང་ ལོ་ གསུམ་ ནས་ མིའི་ ཤ་ ཚུགས་ ཆགས་ པས་ སྐྲ་ བཞར་ ན་ མགོ་ ལ་ མི་ གནོད་ ཟེར།\n30༢༽ མནོལ་ སྐྲ་ རྡོག་ བསྒྲིལ་ གྱིས་ རྒྱབ་ ལ་ འདོགས་ པ་ དེ་ སྐྲ་ ཉག་ གི་ གྲངས་ ལྟར་ ཚེ་ ཐག་ རིང་ བ་ དང་ རྒྱུ་ ནོར་ འཕེལ་ བའི་ སྨོན་ འདུན་ མཚོན་ པ་ དང་ ། རྗེས་ སུ་ རང་ ཉིད་ ཀྱི་ བྱིས་ དུས་ དྲན་ གསོ་ ཆེད་ སོགས་ ཀྱི་ དགོས་ པ་ རེ་ ཡོད་ ཚོད་ འདུག\n31༣༽ མནོལ་ སྐྲ་ དང་ ལྷན་ དུ་ ཉར་ བའི་ ལྟེ་ དུམ་ དེས་ རྗེས་ སུ་ བྱིས་ པར་ ཁ་ ལངས་ པ་ ཞེས་ རྨ་ ནད་ ཅིག་ འབྱུང་ དུས་ དེ་ ཆུར་ སྦངས་ ཏེ་ རྨ་ ལ་ བྱུགས་ ན་ ནད་ དེ་ དྲག་ པར་ འགྱུར་ ཟེར།\n32༤༽ འགྲོན་ བུ་ དང་ གཡུ་ ནི་ གནའ་ སྔ་ མོར་ སྒོར་ མོའི་ ཚབ་ ལ་ བཀོལ་ བས་ དེ་ རྒྱུ་ འབྱོར་ དར་ བའི་ རྟེན་ འབྲེལ་ ཡིན་ ཟེར་ བ་ དང་ ། ནད་ གདོན་ དང་ བར་ ཆད་ རིགས་ ཤིག་ སེལ་ ནུས་ པར་ ཡང་ བཤད་ དོ༎\n33༥༽ ཆོ་ རིལ་ ལམ་ གཡེར་ དྲིལ་ ཆུང་ ངུ་ དེའི་ སྒྲ་ གྲག་ ན་ བྱིས་ པ་ དགའ་ ནས་ འགུལ་ སྤྱོད་ མང་ ཙམ་ བྱེད་ པར་ སྐུལ་ ལྕག་ བྱེད་ ལ། ཕ་ མས་ རང་ གི་ བྱིས་ པ་ གང་ དུ་ འགྲོ་ བ་ ཚོར་ ཆེད་ དང་ དྲིལ་ སྒྲས་ ཕོ་ རོག་ སོགས་ འདྲོགས་ ནས་ བྱིས་ པར་ གནོད་ མི་ ནུས་ པར་ ཡང་ བཤད།\n34༦༽ རལ་ རྔ་ ལ་ བལ་ དཀར་ མཐུད་ པ་ དེ་ གཅིག་ ནས་ རལ་ བ་ བསླ་ བདེ་ བ་ དང་ དམ་ པོར་ སྡོད་ པར་ ཕན་ ཞིང་ ། གཉིས་ ནས་ ཁ་ དོག་ དཀར་ པོས་ བྱ་ བ་ ལམ་ འགྲོ་ སོགས་ ཀྱི་ རྟེན་ འབྲེལ་ ཡང་ ཡིན་ འདུག\n35༧༽ ཆུ་ དཀར་ ལ་ སྔགས་ བཏབ་ སྟེ་ བཀྲུས་ ནས་ སྐྲ་ བཞར་ བ་ དེས་ ཉིན་ མོ་ དེ་ ནས་ བྱིས་ པ་ དེའི་ མངལ་ གྲིབ་ ཡོངས་ སུ་ བསངས་ པར་ ངོས་ འཛིན།\n36༨༽ མདོར་ ན་ མནོལ་ སྐྲ་ ལེན་ རན་ དུས་ བྱིས་ པའི་ གཉོམ་ ལག་ ཅུང་ རྒྱས་ ཤིང་ སྨྲ་ ཤེས་ པ་ དང་ གོམ་ པ་ འདོར་ ཐུབ་ ཙམ་ བཅས་ གཞི་ ནས་ མི་ གྲལ་ ལ་ སླེབས་ པའམ་ མི་ མཚན་ ཉིད་ པར་ གྱུར་ བས་ བྱིས་ པ་ དེ་ ཉིད་ བདེ་ བླག་ ངང་ འཚར་ ལོང་ འབྱུང་ རྒྱུར་ ཕ་ མ་ རྦ་ ཏུ་ དགའ་ བ་ དང་ ལྷན་ ཅིག་ འབྱུང་ འགྱུར་ བྱིས་ པའི་ བསམ་ དོན་ ལེགས་ འགྲུབ་ ཡོང་ བར་ རྟེན་ འབྲེལ་ བསྒྲིགས་ པའི་ དགའ་ སྟོན་ ཞིག་ ཡིན་ པར་ མ་ ཟད། སྤྱིར་ མི་ ལུས་ རིན་ པོ་ ཆེར་ ཆེ་ མཐོང་ དང་ སྒོས་ སུ་ བྱིས་ པ་ ལ་ རེ་ བ་ དང་ བདག་ གཅེས་ གལ་ ཆེར་ བརྩིས་ པའི་ འདུ་ ཤེས་ ཤིག་ ཡིན་ པར་ འདོད་ དོ༎\n37Firstly, leaving the “impure hair” uncut for two or three years keeps the child’s head warm; moreover, it is considered beneficial insofar as it protects the crown of his or her head. It is said that by the third year, the flesh has grown thicker, so shaving off the hair will not harm the head.\n38Fastening the ball of “impure hair” to the child’s back symbolizes the hope that the child will reach as many years as the number of hairs that constitute it, and that his or her luck will increase in the same proportion. It is also intended to enhance the recollection of childhood later on.\n9 According to Kunchog Tseten,atraditional doctor in Amdo whom we consulted about the meaning of th (...)\n39The bit of umbilical cord attached to the “impure hair” is said to have the power to cure “kha langs pa”,atype of sore,9 if it is soaked in water and then applied to the sores.\n40In ancient times, cowries and turquoises substituted for money, and their use here corresponds to the establishment of an auspicious foundation for thriving fortune in the future. They are also said to have the power to eliminate not only demonic harm causing illness, but also obstacles ofacertain kind.\n41The small bells entertain the children with their sound and encourage them to move more. They also allow parents to know where their child is. Moreover, the jingling scares off ravens and other creatures, which then dare not harm the child.\n42Tyingapiece of white wool to the end of the lock makes it easier to braid the hair and to keep it tightly bound. Its whiteness is also an auspicious basis for successful endeavors.\n43By washing the hair with mantra-blessed “white water” and then shaving it off, it is understood that the child has been completely cleansed of the womb’s impurity from that day onwards.\n44In summary, when the time to “remove the impure hair” arrives, the child has grownalittle, can speakabit and has started to walk: he has entered the ranks of humanity, he has becomea“human” strictly speaking. It is thusafestive moment of auspicious ceremony, intended to secureafuture in which the child will grow up serenely,afuture marked by the special love of his or her parents, and is the fulfillment of the child’s hopes. Furthermore, inageneral sense it appears to expressagreat respect for the precious human body, and more particularly the awareness that it is important to treat children hopefully and lovingly.\n45བྱིས་ པ་ མི་ གྲལ་ སོན་ པའི་ རྟེན་ འབྲེལ་ གྱི། །\nམནོལ་ སྐྲ་ ལེན་ པའི་ གནའ་ སྲོལ་ བཟང་ པོ་ ཡང་ ། །\nདེང་ གི་ དུས་ ན་ སྟབས་ བདེའི་ ཆོ་ ག་ ཙམ། །\nའདི་ ལ་ ཞིབ་ འཇུག་ པ་ ཡང་ ཕྱི་ གླིང་ ཙམ། །\nཚུལ་ འདིར་ བསམ་ ཡང་ ཅི་ ཞིག་ བོར་ བ་ འདྲ། །\nངོ་ སྤྲོད་ ས་ བོན་ འདི་ ཡང་ དཀའ་ བས་ རྙེད། །\nཅེས་ པ་ འདི་ ཡང་ རྒྱལ་ སྤྱིའི་ སྐད་ ཡིག་ སློབ་ གླིང་ ཆེན་ མོ་ འདིའི་ དགེ་ ཆེ་ ཆོས་ ཉིད་ དབང་ མོ་ ལགས་ ཀྱིས་ ཡང་ དང་ བསྐྱར་ དུ་ བསྐུལ་ བར་ བརྟེན་ དྲ་ ལམ་ དང་ སྐད་ འཕྲིན་ སོགས་ ནས་ ལ་ བཏུས་ ལུང་ བཏུས་ ཀྱིས་ ཅུང་ ཆ་ ཚང་ བར་ བསྒྲིགས་ སོ༎\n46“Celebrating children’s becoming part of humanity\nThis ancient custom of ‘removing the impure hair’ is good but\nIn the present time it is nothing but simplyaritual\nAnd the only people who research it are foreigners\nWhen I think about this it feels like something has been lost\nAnd I even found it hard to (produce) this seed of an introduction”\nAfter Professor Françoise Robin (INALCO) repeatedly urged me to do so, I arranged this somewhat thoroughly, resorting to the Internet, WeChat and other sources, and gathering information across valleys and passes.\n47རྩོམ་ པ་ པོ།\nཆབ་ བྲག་ ལྷ་ མོ་ སྐྱབས། ༡༩༦༣ ལོའི་ སྟོན་ མཇུག་ ཅིག་ ལ་ བོད་ མདོ་ སྨད་ རྨ་ ལྷོ་ སོག་ རྫོང་ དུ་ སྐྱེས། བོད་ ནང་ མཐོ་ སློབ་ བར་ སོང་ ། ༡༩༨༩ ལོར་ རྒྱ་ གར་ དུ་ བཙན་ བྱོལ་ ལ་ སོང་ ། རྒྱ་ གར་ རྡ་ རམ་ སའི་ ཐག་ ཉེའི་ བོད་ ཀྱི་ མཐོ་ སློབ་ ཁང་ དུ་ རྩོམ་ ཡིག་ དགེ་ རྒན་ བྱས། ༢༠༠༩ ནས་ ༢༠༡༤ བར་ དུ་ ཧྥ་ རན་ སའི་ རྒྱལ་ སྤྱིའི་ སྐད་ ཡིག་ དང་ རིག་ གཞུང་ སློབ་ གཉེར་ ཁང་ དུ་ བོད་ དགེ་ བྱས། བརྩམས་ ཆོས་ དེབ་ བརྒྱད་ ཡོད།\nNoyontsang Lhamokyab was born in the late autumn of 1963 in Sogdzong, Malho [Tibetan Autonomous Prefecture], Amdo, Tibet. He was educated up to university level in Tibet. In 1989 he went into exile in India. He taught literature ataTibetan university close to Dharamsala, India. Between 2009 and 2014, he taught Tibetan at INALCO in France. He has published eight books of literature.\n2004 Wind-horse Galloping: OnaTibetan Symbol Connected with Nature, in J. Vacek (ed.), Nature in Literature, Pandanus ’04 (Prague, Charles University/Signeta): 185-203.\n1998 The Local Deities and the Juniper Tree: A Ritual for Purification, in The Arrow and the Spindle: Studies in History, Myths, Rituals and Beliefs in Tibet (Kathmandu, Mandala Book Point): 380-412.\nLichter, David and Epstein, Lawrence\n1983 Irony in Tibetan Notion of the Good Life, in C. F. Keyes and E. V. Daniels (eds.), Karma: An Anthropological Inquiry (Berkeley, University of California Press): 223-259.\nSnying bo rgyal and Rino, Solomon R.\n2008 Deity Men: Reb Gong Tibetan Trance Mediums in Transition (Xining City, Plateau Publications) [Asian Highland Perspectives].\nརྒྱུ་ ཆ་ ཡོང་ ཁུངས།/Sources:\nTwo articles on the Internet:\n༡༽ བྱིས་ པའི་ མནོལ་ སྐྲ་ ལེན་ སྟངས་ ངོ་ སྤྲོད་ མདོར་ བསྡུས། འབྲི་ མཁན། སོག་ མདའ། མཚོསྔོན་ པོ་ དྲ་ བ། Sog mda’, “Byis pa’i mnol skra len stangs ngo sprod mdor bsdus” (A brief introduction to the removal of children’s impure hair) http://www.amdotibet.cn/html/ms/fsxg/2014-05/16894.html.\n༢༽ མནོལ་ སྟོན། མདོ་ ལྷོ་ དྲ་ བ། “Mnol ston” (The Impure Hair Celebration), on Mtsho lho dra ba http://tb.gnxblzx.com/index.php?m=content&c=index&a=show&catid=49&id=154.\n༣༽ ང་ རང་ གི་ སྐད་ འཕྲིན་ ནང་ ན་ འབྲེལ་ བ་ ཡོད་ པའི་ ངོ་ ཤེས་ པ་ དང་ མི་ ཤེས་ པའི་ མི་ འགའ་ ཞིག དཔེར་ ན། འོད་ ཟེར། མཚོ་ རྡེའུ། གངས་ བུ་ གྱུ་ སྲས། སྦྲ་ རྒན་ སོགས།\nVia WeChat, I also contacted some people I knew, and others I did not know, such as ’Od zer, Mtsho rdze’u, Gangs bu gyu sras, Sbra rgan and others.\n1 In the Tibetan count, as mentioned below, the time spent in the womb counts roughly asaperson’s first year. (All footnotes are by the translators, Françoise Robin and Nicolas Sihlé.)\n2 This should be understood in the context of traditional Tibetan society, which has been marked byavery high infant mortality rate.\n3 On Tibetan notions of pollution such as drip or nöl, see Lichter and Epstein (1983: 242-246) and Karmay (1998: 383-385, 396-397).\n4 Sakadawa, or fourth Tibetan lunar month, is associated with the birth, enlightenment and passing of the Buddha Shakyamuni.\n8 It should be added that in some parts of Amdo, this ceremony is only held for boys (Kunchog Tseten, personal correspondence).\n9 According to Kunchog Tseten,atraditional doctor in Amdo whom we consulted about the meaning of this disease (translated here as “sores”): “It isatype of sore that happens in babies. […] As far as I understand, it isamalnutrition issue.”\nLhamokyab Noyontsang, « བྱིས་ པའི་ མནོལ་ སྐྲ་ ལེན་ པའི་ སྐོར་ གྱི་ ངོ་ སྤྲོད་ ཆེ་ ལོང་ ཙམ། », Ateliers d'anthropologie [En ligne], 45 | 2018, mis en ligne le 20 novembre 2018, consulté le 20 octobre 2019. URL : http://journals.openedition.org/ateliers/10491 ; DOI : 10.4000/ateliers.10491\nChargé de cours, INALCO, Paris


སྤེལ་དུས།　2017-09-26　ཡོང་ཁུངས།　ཀྲུང་གོའི་བོད་ལྗོངས་དྲ་བ།　རྩོམ་པ་པོ། ལྗང·མོ་ཁཱི།\nསྤྱི་ལོ་1906ལོའི་ཟླ་5་བར། ཨོ་རོ·སི་ཏིན་ （Aurel Stein）ལི་ཡུལ་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་ཞོར་ད་ལྟའི་ཨ་ཧྥུ་ཀ་ནི་སི་ཐན་（Afghanistan）གྱི་སའི་ཆར་གཏོགས་པའི་ཝ་ཁན་（Wakhan）བརྒྱུད་ཅིང་། བྷི་རོ་རྒོ་ཉག་ག་（Broghil Pass）ནས་ནང་དུ་འཛུལ་ཞིང་། གཙང་འགྲམ་དེད་ནས་ཕ་མེར（Pamir）། མཐར་ཝ་ཁི་ཇིར་ཉག་ག་（Wakhjir Pass）ནས་ཕར་ཐོན། སྐབས་དེར་མཐོ་ས་ཐམས་ཅད་ཁ་བས་གཡོགས་ཤིང་ [Stein 1912,p. 72] ། ལོ་དེའི་ཟླ་5་བའི་ཚེས་21ཉིན་གྱི་ཞོགས་པར་ཝ་ཁན་གཙང་བོའི་ལྷོ་འགྲམ་གྱི་ཁོ་ཁུའུ་ཐི（Korkut）གྲོང་ཚོའི་སྒང་གི་ཁན་སིར（Kansir）བཙན་རྫོང་ལ་མཇལ་རྗེས་ཕྱི་དྲོ་ཞག་སྡོད་བྱེད་ས་སཱ་ཧ་རྡི་（Sarhad）རུ་ལོག། ཉིན་གཉིས་པའི་ཞོགས་པར་ཕ་མེར་ཕྱོགས་སུ་ཆས་（པར་དང་པོར་གཟིགས）།\nསི་ཏན་གྱི་ཝ་ཁན་ས་ཆའི་ལོ་རྒྱུས་རྒྱུ་ཆ་ “འབྱུང་ཁུངས་ཉག་གཅིག་པོ་ནི་”ཆ་ཝ་ནེ་(Édouard Chavannes)ཡི་ཐང་ཡིག་ཧྥ་རན་སིའི་སྐད་འགྱུར་མ་ཡིན་ལ། [Stein 1922,p.133;Chavannes 1903/2006a]དེང་གི་ཡོན་ཏན་པས་དུས་རབས་བདུན་པ་ནས་དགུ་པའི་ཝ་ཁན་དང་ཕ་མེར་ས་ཁུལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་སྐོར་ལ་སྔར་ལས་གྲུབ་འབྲས་ཆེན་པོ་བླངས་ཡོད་པ་ནི། རྒྱའི་ཡིག་ཚང་གཞན་དག་དང་། ཏུན་ཧོང་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་ལོ་ཚིགས་གནད་བསྡུས། བཙན་པོའི་རབས། ཐུར་ཁུའི་རྡོ་བརྐོས། དེ་བཞིན་ཨ་རབ་ཀྱི་ཡིག་ཚང་སོགས་དང་ཡང་ཕན་ཚུན་ཞིབ་བསྡུར་གྱིས་ཐང་ཡིག་གི་ནང་དོན་ལ་བསྐྱར་དཔྱད་གནང་ཡོད། \nསི་ཏིན་གྱིས་ཝ་ཁན་ལ་དོ་སྣང་བྱ་དོན་གཙོ་བོ་ནི་སྤྱི་ལོ་747ལོར་ཐང་གི་དམག་དཔོན་ཀོ་ཞན་ཀྲི་ (高仙芝) ཡིས་སྐྱ་དམག་དང་རྐང་དམག་ཁྲི་གཅིག་ཁྲིད་ནས་ཕ་མེར་མཐོ་སྒང་བརྒྱུད་མཐར་དེང་གི་བྷི་རོ་རྒོ་སཱ་ཧ་རྡི་དང་ཉེ་བའི་ལན་ཡོན་འགག་རྫོང་（连云堡）ནས་བོད་དམག་ཕམ་པར་བཏང་བའི་གཡུལ་འཁྲུག་དེ་ཡིན་ལ། ཐང་དམག་ཕ་མེར་ས་ཆར་དྲངས་པའི་དམིགས་ཡུལ་གཙོ་བོ་ནི་ཨེ་ཤེ་ཡ་དཀྱིལ་མ་ཆེ་བའི་ཚོང་ལམ་འཛིན་རྒྱུ་དང་ [Stein 1922, p. 114]། འཁྲུག་པ་འདི་ཕ་མེར་ཚོང་ལམ་དབང་འཛིན་ཐད་ཐང་བོད་བར་གྱི་འཁྲུག་པ་ཆེས་ཛ་དྲག་པོར་བགྲངས།\nཐང་གིས་དེ་སྔ་ནས་ཨེ་ཤ་ཡ་དཀྱིལ་མའི་སྒེར་ཚུགས་རྒྱལ་ཕྲན་ཝ་ཁན་（བོད་ཡིག་ཡིག་རྙིང་དུ་གོག་ཞེས་རྩོམ་པ་པོས་ 2013ལོའི་རྩོམ་དུ་བྲིས་འདུག བསྒྱུར་བ་བོས་བསྣན། ）དང་། བྲུ་ཤ་(Balur/Palola)། ཆིས་ཐྲི་རོ(Chitral)། ཀ་སྨིར་སོགས་ལ་ཕྱི་འབྲེལ་ཚུགས་པས་རྒྱལ་ཕྲན་ཁག་གིས་ཐང་ལ་སྐྱེས་འབུལ་བའི་ཕོ་ཉ་ཡང་མངགས་ཡོད་ལ། ཐང་གིས་ཀྱང་རྒྱལ་ཕྲན་ཁག་དང་ཚོང་ལས། ཕོ་ཉ་སྐྱེལ་གཏོང་། དབང་འཛིན་རྒྱལ་བོར་མཚན་གནས་ཀྱང་བསྩལ་ཡོད་མོད། བོད་ཡང་སྐབས་འདིར་བསྟུད་མར་བྲུ་ཤ་དང་ཝ་ཁན་ས་ཆར་སླེབས་ཡོད། སྤྱི་ལོ་722ལོར་བོད་ཀྱིས་བྲུ་ཤ་ཆུང་བ་བདག་འཛིན་བྱས་པ་དང་ཐང་དམག་མ་མཉེས་པར་བོད་ལ་གྱོད་སློང་གིས་ལོ་དེར་བོད་དམག་ཕམ་པར་བརྒྱབ་[Beckwith1987, p. 95]མོད། བོད་དམག་ཐག་རིང་དུ་ཕྱིར་འཐེན་མ་གནང་བར་སྤྱི་ལོ་730ལོར་ཝ་ཁན་གྱི་རྒྱལ་བོ་ཐང་གི་ས་ཁུལ་དུ་ཡུལ་བྱོལ་འགྲོ་དགོས་པར་གྱུར་ནས་ཐང་ལ་དཔུང་རོགས་ཞུས་ནས་བོད་ལ་རྒོལ་ལན་སྤྲོད་པའི་སྐྱབས་བཅོལ་གནང་ཡོད [Beckwith 1987, p. 111]། སྤྱི་ལོ་737ལོར་བོད་ཀྱིས་བྲུ་ཤ་ཆུང་བའི་རྒྱལ་བོ་འཛིན་བཟུང་གིས་ཕ་མེར་ས་ཁུལ་ཡོངས་ལ་དབང་སྒྱུར་གནང་བས། ས་འདིའི་བརྒྱུད་ནས་ཐང་ལ་སྐྱེས་ཕུལ་བའི་ཕོ་ཉ་ཡང་ཆད [Beckwith 1987, p. 116]།\nབྲུ་ཤའི་རྒྱལ་བོ་ཕ་ལོ་ལ་ཞིས་སི་ (Palola Shahis) ནི་ནང་བའི་སྤྱིན་བདག་ཕྱུག་པོ་ཞིག་ཡིན་པས། ཁོང་གིས་སྦྱིན་བདག་མཛད་པའི་ལི་སྐུ་ཙམ་མ་ཟད། བཤུ་འབྲི་དང་ཉར་ཚགས་མཛད་པའི་ནང་བའི་གསུང་རབ་ལ་སྒེའོ་སྒེ་ཐི（Gilgit）འི་ལག་བྲིས་མ་ཞེས་མིང་དུ་གྲགས་ལ། སྐབས་དེའི་“ནང་བའི་དཔལ་ཡོན་དར་བའི་གཟི་བྱིན་” [von Hinüber 2003, p. 35] གྱིས་སྒེའོ་སྒེ་ཐིའི་སར་ཡིག་རྙིང་བརྐོས་མ་དང་ནང་བའི་བྲག་རིས་མང་པོ་ད་ལྟ་ཡང་ལྷག་ཡོད། སྐབས་དེའི་ལི་སྐུར་སྟོན་པའི་སྣང་བརྙན་གཙོ་བྱས་པ་ཕུད། རྒྱལ་བོ་ཕ་ལོ་ལ་ཞིས་སི་དང་བཙུན་མོ། བློན་པོ། དེ་བཞིན་སྦྱིན་བདག་གི་མཚན་ཡང་འཁོད་ཡོད་ལ། དུས་ཚོད་གཏན་འཁེལ་ཐུབ་པའི་མི་སྣ་དག་ད་ལྟ་ངོས་འཛིན་གསལ་བོ་བྱུང་ཡོད (པར་གཉིས་པར་གཟིགས)།\nཕ་ལོ་ལ་ཞིས་སི་ཡི་རྒྱལ་རབས་སྐོར་“གནའ་བོའི་རྒྱ་གར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་སུ་མི་གསལ་”[von Hinüber 2003, p. 36] མོད། ཐང་གི་ཕོ་བྲང་ལ་མཚོན་ན་བྲུ་ཤའི་རིག་གནས་དང་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གལ་ཆེ་བ་ནི། འཐབ་ཇུས་སྟེང་ནས་“ཐང་གི་ནུབ་སྒོ་”བཞག་པས་ཀྱང་ཤེས་ཐུབ་ལ། སྤྱི་ལོ་740ལོར་བོད་བཙན་པོའི་སྲས་མོ་བྲུ་ཤ་ཆུང་བའི་རྒྱལ་བོར་མནའ་མར་བྱིན་པ་དང་། ཐང་གི་མཐའ་སྲུང་བའི་ནུབ་ཁུལ་ས་ཆ་བོད་ལ་ཤོར་བའི་འཇིགས་སྣང་གི་ཉེན་ཁར་ངོས་ཟིན་བྱུང་སྟེ་ཁྲི་དམག་གཅིག་གིས་བྲུ་ཤ་ཆུང་བ་ཕྱིར་བསྡུ་བྱས།\nདམག་དཔོན་ཀོ་ཞན་ཀྲི་ཡི་སྣེ་ཁྲིད་པའི་གཡུལ་འཁྲུག་འདིའི་གནས་ཚུལ་ཁོང་གི་རྣམ་ཐར་དུ་འཁོད་ཡོད་ལ། སྐབས་དེའི་ལིང་ཇི་སྡེ་བཞིའི་སྐྱ་དམག་དང་རྐང་དམག་གི་འགན་བཞེས་ཁོང་ལ་གོང་མས་བཀའ་བབས་པ་ལྟར། ཐ་ན་རྐང་དམག་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་རང་གི་སྒེར་རྟ་ཁྲིད་ནས་ལམ་ལ་ཆས་ཤིང་། ཁ་ཚ(Kucha)ནས་ཁ་ཧྲི་རྒ(Kashgar)། དེ་ནས་ཐ་ཧྲི་ཁ་རྒན་(Tashkurgan)། ཐ་ཧྲི་ཁ་རྒན་ནས་ཉིན་ཉི་ཤུ་ལྷག་གིས་པོ་མིས་(播密)ལུང་གཞུང་། ས་འདི་ཆ་ཝ་ནེས་ཕ་མེར་ས་ཆར་ངོས་བཟུང་[2006a, p. 85]ཡོད། པོ་མིས་ལུང་གཞུང་ནས་ཉི་ཤུ་ལྷག་གིས་ཐི་ལེ་མན་(特勒满)ལུང་གཞུང་། ས་འདི་ཆ་ཝ་ནེ་ལྟར་ན་ཧྲི་ནི་(识匿)རྒྱལ་ཁབ་ལ་ངོས་འཛིན་བྱས་ [2006a, p. 85]ཡོད་མོད་དོན་གྱིས་ཧྲི་ནི་རྒྱལ་ཁབ་ལྔ(五识匿国)འི་གནས་ཡིན། ཧྲི་ནིའི་ས་ཁོངས་ནི་དེང་ཐ་ཅི་ཁི་སི་ཐན་(Tajikistan)དུ་གཏོགས་ཤིང་དེར་ལུང་གཞུང་ལྔ་ཡོད། ལུང་གཞུང་ཁག་གི་གཙང་བོ་ཕ་མེར་ནས་མགོ་བཙུགས་ཏེ་མཐའ་མར་ཕན་ཅི་གཙང་བོ(Panj river)ར་བབས་ཡོད(ཕན་ཅིའི་བརྡ་དོན་ནི་གྲངས་ལྔ་ཡིན)། ཐི་ལེ་མན་གྱི་རྒྱ་ཡིག་ལ་特勒满དང་། ཀློག་གཞན་ལ་ཐི་གི་མན་ཡང་ཟེར། ཐི་གི་མན་སུའུ་དང་ཆ་ཡིན། ས་འདི་ཨ་ཧྥུ་ཀ་ནི་སི་ཐན་ཕ་མེར་ཆུང་བའི་ཤར་བྱང་ཁུལ་གྱི་ལུང་གཞུང་ཞིག་ཡིན་ལ། འདི་ནས་བཞུར་བའི་གཙང་བོ་ཐ་ཅི་ཁི་སི་ཐན་གྱི་ཞེ་མི་ཁཱན་(Shaymak)ནས་ཨ་ཁུ་སུའུ་ (Aksu) གཙང་བོར་འབབ། ཐ་ཧྲི་ཁ་རྒན་ས་ཆར་ནེ་ཟ་ཐ་ཧྲི་ཉག་ག་ （Neza Tash pass སའི་མཐོ་ཚད་རྨིད4476）འམ་བྷེ་ཁི་ཉག་ག་ （Beik pass སའི་མཐོ་ཚད་རྨིད4662）བརྒྱུད་ནས་ཀྱང་ཐོན་ཐུབ།\nདེང་གི་ཝ་ཁན་གྱི་བྷི་རོ་རྒོ་སཱ་ཧ་རྡི་(Sarhad-e Broghil)དང་ཐག་ཉེ་ལ་བོད་ཀྱིས་བཟུང་བའི་ལན་ཡོན་མཁར་རྫོང་ལ་རྒོལ་ཆེད་ཐི་ལེ་མན་ས་ཆར་ཀོ་ཞན་ཀྲིས་དམག་ཁག་གསུམ་དུ་བགོས་ཤིང་། སྐྱ་དམག་སྟོང་གསུམ་ཅན་གྱི་ཁག་གཅིག་“ལུང་བ་བྱང་མའི་ལམ་(北谷道)”ནས་བཏང་ཡོད་པ་དང་། ཡང་ཁག་གཅིག་ “ཁྲི་ཧྥོ་ལམ(赤佛道)”དེད། ཁོང་དང་མཐའ་སྲུང་དམག་དཔུང་དཔོན་གྱི་དཔུང་ཁག་གཅིག་་“ཧོ་མིས་རྒྱལ་ཁབ་ (护密国)”བཅས་ལམ་མི་འདྲ་བ་གསུམ་དེད་ཡོད། ཧོ་མིས་རྒྱལ་ཁབ་འདི་ཆ་ཝ་ནེས་ཝ་ཁན་རྒྱལ་ཁབ་ལ་ངོས་འཛིན་གནང་ཡོད། ཁག་གསུམ་པོ་“ཉིན་གསུམ་གྱི་རྗེས་”ནས་འཛོམས་རྒྱུ་བྱས་ཡོད་ཅིང་ [Beckwith 1987, p. 132] ། “ཟླ་བདུན་འགོར་བའི་ཚེས་བཅུ་གསུམ་ཉིན་གྱི་ཞོགས་པའི་ཆུ་ཚོད་བདུན་པ་ནས་དགུ་པའི་བར་བོད་ཀྱིས་བཟུང་བའི་ལན་ཡོན་འགག་རྫོང་”ནས་འཛོམས་རྒྱུ་བྱས་ཡོད་ [Chavannes 2006a, p. 186] ལ། བྷེ་ཁི་ཝེ་སིས་མཉམ་འཛོམས་ཀྱི་དུས་ཚོད་འདི་ཟླ་བརྒྱད་པའི་ཚེས་བཅུ་གཅིག་ལ་གཏུགས་ཡོད།\nས་ཐག་དང་ས་དབྱིབས་ཀྱིས་དཔུང་ཁག་གསུམ་པོ་ས་གང་ནས་ཇི་ལྟར་ལམ་ལ་ཆས་ཀྱང་དོན་གྱིས་ཝ་ཁན་ས་ཆའི་རི་ཆུ་བརྒལ་བར་ལམ་ཐག་རིང་ལ་འགྲོ་ལམ་མང་བས་སཱ་ཧ་རྡི་ལ་དུས་གཅིག་ལ་གྱེས་འཛོམས་བྱ་རྒྱུ་ཧ་ཅང་དཀའ་ལ། དེ་བཞིན་ཀོ་ཞན་ཀྲིའི་རྣམ་ཐར་ལས་བསྟན་པའི་དུས་ཚོད་དག་མིན་དང་ས་དམིགས་གསལ་བ་གང་ནས་དམག་དཔུང་ཁག་གསུམ་ལ་དགོས་པ་སོགས་ཀྱང་ཐག་མ་ཆོད་པའི་གནད་ཞིག་ཡིན་མོད། དཔུང་ཁག་རྣམས་སཱ་ཧ་རྡི་ནས་འཛོམས་ཚུལ་ཐུན་མོང་ཡིན།\nསི་ཏན་གྱི་དགོངས་པར་ལུང་བ་བྱང་མའི་ལམ་ནི་ཕ་མེར་ས་ཆའི་ཝེ་ཁུ་ཐོ་རེ་ཡ་མཚོ་(Lake Victoria)ཡི་ཤར་ལྷོའི་ས་ཆ་( དེང་བཟོར་ཁུལ་Zor Kulཟེར) དང་ཉག་ག་ཞིག་བརྒྱུད་ན་“སར་ཧ་རྡིའི་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་ལུང་གཞུང་ཁོད་ཡངས་བ་དེར་འཐེན་ཡོད་པར་བཤད་” [Stein 1922, p. 118]ཡོད་ལ། ལམ་འདི་ཁོང་གིས་སྤྱི་ལོ་1915ལོའི་ཨེ་ཤ་ཡ་དཀྱིལ་མའི་རྒྱང་བསྐྱོད་ཐེངས་གསུམ་པར་གཏན་འཁེལ་བྱས་ཡོད་ལ། གཏན་འཁེལ་འདི་ཁོང་གི་འགྲོ་རོགས་ཁཱིར་སྒེ་ཛི་བ（Kirghiz）འི་མི་གཉིས་པོའི་གནས་ཚུལ་ལ་གཞིགས་ཏེ་བཟོར་ཁུལ་བྱང་འགྲམ་ནས་ཨ་ཧྥུ་ཀ་ནི་སི་ཐན་གྱི་ཕ་མེར་ས་ཆར་རྒྱལ་ཤེལ་བཙུགས་ནས་ཐག་བཅད་པ་ཞིག་ཡིན [Stein 1916, p. 216] ། ཡིན་ཡང་ལམ་ཁ་དངོས་ནི་དེང་ཁོ་ཐོ་ཨེ་ཤར་[Kotal-e Shaur]ཞེས་པ་མཐོ་ཚད་ལ་རྨིད་4890ཡོད་པ་དེང་ཐ་ཅེ་ཁིའི་ཚོང་བ་ཕ་མེར་ཆེ་བའི་ཁིར་སྒེ་ཙིར་（Kirghiz）འགྲོ་སའི་ཞག་སྡོད་བྱེད་ས་བརྒྱུད་དགོས་ལ། ལམ་འདི་སཱ་ཧ་རྡི་ནས་བྱང་ཕྱོགས་སུ་བསྲིངས་ཡོད་ཅིང་། ཉག་ག་ཞིག་བརྒྱུད་ན་ཆཱ་ཕུ་རྡ་ར་（Chap Dara）ཞེས་པའི་ཝ་ཁི་རྩ་ཐང་（Wakhi pasture）དུ་སླེབས་ལ། ས་དེ་ཤ་འུར་ཆུ་བོ（Shaur stream）འི་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆུ་ལག་ཞིག་གི་འབབ་བརྒྱུད་ཡིན།\nའཛུགས་སྐྲུན་འདིའི་ཉེ་འགྲམ་གྱི་བྲག་བརྐོས་རི་མོ་ （rock carvings） དང་མཚན་བྱང་གིས་ས་འདི་མི་ལོ་མང་པོར་གཞིས་སྡོད་བྱ་སའི་རྟེན་གཞི་ཞིག་ཡིན་པ་ཤེས་ནུས་ལ། བྲག་བརྐོས་རི་མོར་རི་དྭགས་ར་ （ibex）དང་ལུག （argali sheep ）གཡག དེ་མིན་མིས་མདའ་མདུང་བཟུང་བའི་སྣང་བརྙན་བརྐོས་འདུག་ཅིང་། འདིའི་རིགས་ཨེ་ཤ་ཡ་དཀྱིལ་མའི་རྒྱུད་དུ་མང་བར་མ་ཟད་རི་དྭགས་རྔོན་པ་ལེགས་འགྲུབ་ཡོང་ཕྱིར་སྤེལ་བའི་ཆོ་ག་དང་འབྲེལ་བར་གསུངས [Dodykhudoeva 2004,pp. 151-152; Hauptmann 2007, pp. 24-25, Bellezza 2008, pp. 173]། འདིར་དྲངས་བའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་མཚོན་པའི་རི་མོར་རྔོན་པ་ཞིག་གིས་མདུང་བསྣམས་ཤིང་། གཡག་གཅིག ར་མ་ཁ་ཤས། གཞན་ར་མ་ཆེ་བ་རྭ་ཅོ་ལྟག་འཁྱིལ་ཅན་ (པར་བཞི་པར་གཟིགས)བཅས་དང་། ར་མ་ཆེ་བ་དེའི་གོང་དུ་གཡུང་དྲུང་གཡོན་འཁོར་ཞིག་དང་འགབ་ཏུ་ཡར་ངོའི་ཟླ་ཞིག་ཡོད་པས་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ཆོ་གའི་ནུས་བ་མཚོན་པར་བཤད [གཞན་ཡང་རྩོམ་པ་པོའི་སྤྱི་ལོ་ 2013ལོའི་རྩོམ་bགྱི་བར་བཅུག་པར་16་དང་པར་ IVb ལ་གཟིགས]།\nདེ་ལས་ཁག་དྲུག་ལ་མཚན་བྱང་འཁོད་ཡོད་ཅིང་། མཚན་བྱང་ཁག་གསུམ་གསལ་བས་གཤམ་ནས་གླེང་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་ཁག་གཉིས་མཆོད་རྟེན་གྱི་སྦྱིན་བདག་དང་ལོ་སྐོར་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་དུས་ཚོད་དང་འབྲེལ་བ་དང་། གཞན་དེ་མིའི་མཚན་དང་འབྲེལ་ཡོད་ལ། མཚན་དེ་སྦྱིན་བདག་ག་གེ་མོ་ཡིན་པའམ་རི་མོ་འདི་ནང་བའི་མཆོད་རྟེན་ནམ་ཆོ་གའི་འཛུགས་སྐྲུན་ཡིན་མིན་ཐག་གཅོད་བྱ་མི་ནུས།\nས་འདིར་གོང་གི་མཚན་བྱང་ཁག་ཕུད། མཚན་བྱང་མི་འདྲ་བ་གཞན་བརྒྱད་ཀྱང་ཡོད་མོད། མང་ཆེ་བ་ཆར་ཆུས་འཇིག་པས་ཀློག་དཀའ། ཀློག་ཐུབ་པ་ཞིག་གཤམ་ནས་གླེང་རྒྱུ་ཡིན་མོད་མཆོད་རྟེན་དང་འབྲེལ་བ་མེད་པར་ལོ་སྐོར་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་དུས་ཚོད་དང་འབྲེལ་ཡོད། དེ་བཞིན་ཝ་ཁན་གྱི་ས་མིང་དང་འབྲེལ་བའི་ཡིག་རྡོག་ཞིག་ཡོད་པ་རྩོམ་པ་པོས་སྤྱི་ལོ་ 2013ལོའི་རྩོམ་aནས་གླེང་ཟིན། ཡིག་རྙིང་གཞན་ཁག་བདུན་(དྲུག་མིན་ནམ་སྙམ་མོད། མ་རྩོམ་ལྟར་བཞག)ནི་ཆར་ཆུས་འཇིག་པའམ་སྟེང་དུ་ཤ་བལ་སོགས་སྐྱེས་པས་ཀློག་དཀའ་ཞིང་། དུས་བཞིར་ས་ཁར་ཡོད་པས་ལོ་ཟླའི་ཆར་ཆུས་ཆག་འཇིག་བྱུང་བ་ཡང་མངོན་གསལ་ཡིན།\nབྲག་བརྐོས་འདིའི་རྔོན་བྱེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་མང་བ། འཛུགས་སྐྲུན་དང་མཚན་བྱང་འཁོད་པ་སོགས་ཀྱི་རི་མོ་སྣ་ཚོགས་པས་གནས་འདི་དུས་རིང་བོར་བཟུང་བ་རྟོགས་མོད། དེང་གི་དུས་ཤེས་རིག་གི་གལ་ཆེན་རང་བཞིན་ནམ་ས་གནས་ངག་རྒྱུན་ལོ་རྒྱུས་གང་ལ་ཡང་མི་འབྲེལ་ལ། བཤད་སྒྲོས་སུ་ལྷ་མོའམ་མཁའ་འགྲོ་མས་བརྩིགས་པར་འདོད།\nབོད་ཡིག་མཚན་བྱང་དང་དེ་འབྲེལ་གྱི་མཆོད་རྟེན་རི་མོ་ནི་བོད་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་སྐབས་ཀྱི་ཝ་ཁན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་འབྲེལ་ཡོད་ལ། གནས་འདི་སྤྱི་ལོ་747ལོར་ཐང་གི་སྐྱ་དམག་སུམ་སྟོང་འགྲིམས་སའི་“ལུང་བ་བྱང་མའི་ལམ་”སྟེང་འཁེལ་ཡོད་ན། ས་འདི་ཀོ་ཞན་ཀྲིའི་རྣམ་ཐར་རམ་ཐང་ཡིག་ཏུ་མ་འཁོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཡིན། དངོས་དཔང་མ་རྙེད་པ་དངོས་དཔང་མེད་པ་མིན་ལ། ཀོ་ཞན་ཀྲིའི་རྣམ་ཐར་དུ་ཐང་དམག་བོད་དམག་དང་གདོང་འཕྲད་པའམ་བོད་ཀྱིས་ས་གནད་འདི་བཟུང་བའི་སྐོར་ཞིབ་ཏུ་མ་བྱུང་བ་བོད་ཀྱི་དབང་ཤུགས་ཆཱ་ཕུ་རྡ་རར་འབྱོར་བའི་སྐོར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཆད་ལྷག་གལ་ཆེ་བ་ཞིག་དང་། རྒྱུ་མཚན་སླ་མོ་ཞིག་ནི་སྐབས་དེར་བོད་ཀྱི་དབང་ཤུགས་ས་འདིར་འབྱོར་མེད་པས་ཡིན་ལ། ཐང་དམག་སྤྱི་ལོ་747ལོར་སླེབས་པའི་ཕྱིས་སམ་སྤྱི་ལོ756ལོར་བོད་ཀྱིས་ ཝ་ཁན་ས་ཆ་སླར་ཡང་བཟུང་[Beckwith 1987, pp. 144-145; Denwood 2009,　p.156]པ་ནས་གནས་འདིར་རྟེན་གཞི་ཚུགས་ཤིང་། དུས་དེ་ནས་བཟུང་མཁར་གོག་འདི་བོད་ཀྱིས་ལུང་བ་བྱང་མའི་ལམ་གྱི་དགྲ་དཔུང་ཉེན་སོན་བྱ་སར་གྱུར་ཡོད།\nམཆོད་རྟེན་དབྱིབས་ཀྱི་རི་མོ་འདི་ནང་བའི་མཆོད་རྟེན་ཚད་ལྡན་ཞིག་ལས་(ཞིབ་ཏུ་གཤམ་ནས་གླེང་) ཡུལ་ལྷའི་བཞུགས་(མཆོད་)གནས་ཞིག་ལ་འདྲ་ཆེ་བ་སྟེ(པར་དྲུག་པར་གཟིགས) ། མཆོད་རྟེན་འདིའི་རྒྱ་གྲམ་བསྣོལ་མའི་རྟགས་འདི་རྟགས་མཚན་ཆེས་ཁྱད་པར་བ་ཞིག་ཡིན་ལ། ཡིན་ཡང་ཧྥུ་རན་ཁི་[Francke1928, p. 1051]ཡི་བཤད་པའི་“རྒྱ་གྲམ་བསྣོལ་མའི་མཆོད་རྟེན་”དང་ཁྱད་ཆེ། འདིའི་གཡས་གཡོན་གཉིས་ཀྱི་གཏོར་གཟུགས་རིས་གཉིས་མཆོད་རྟེན་གྱི་ཚད་ལྡན་གྲུབ་ཆར་མི་རུང་ལ། རྒྱ་གྲམ་རི་མོ་འདི་ནེ་སི་ཏོ་རན་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་རྒྱ་གྲམ་རི་མོ（Nestorian cross）ར་འདྲ་ཆེ་མོད། འདི་འདྲའི་བལྟ་འགྲེལ་ལ་མཚན་བྱང་གིས་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་མི་ཐུབ།\nགོང་གི་རྒྱ་གྲམ་རི་མོའི་འཕྲེད་ཤིང་ནང་གི་འཇང་ལྷ་ཞེས་པ་འདི་ས་དེའི་ཡུལ་ལྷ་ཡིན་སྲིད་ལ། གཤམ་གྱི་སྟེགས་བུའི་ནང་འཕན་གྱྀ་ཡོན་ཞེས་འཁོད་འདུག། གྱྀ་ཡོན་ནི་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་སྐད་ཆའི་རྗོད་པ་ཞིག་སྟེ་ཚིག་ཕྲད་གྱྀ་ཡི་རྗེས་སུ་མིང་ཙམ་སྟོན་པའི་ཚིག། དེ་གཉིས་ཀྱང་མིང་གི་རྗེས་སུ་ཞུགས་ཡོད[Karmay 1998, pp. 327, 330]། འདིར་མཚན་ནི་འཕན་སྟེ། རས་ཆར་རྡི་སིང་གི་བོད་མིའི་རུས་མིང་མཁན་གསུམ་ལས་མཁན་གྱི་གྲས་སུ་བགྲངས་ཡོད [Richardson 1998a, p. 20]། དེ་བཞིན་རྡན་ཝེ་རྡི་ནས་མཚན་འདི་ཨེ་ཤེ་ཡ་དཀྱིལ་མའི་རྒྱུད་དུ་རྒྱུགས་ཆེ་བར་བསྟན་ཡོད་པ་མ་ཟད། ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་གི་ལུང་ཡང་དྲངས་ཡོད [Denwood 1980b,p. 162]། མདོར་ན་ཡུལ་ལྷའི་བཞུགས་གནས་རི་མོ་དང་མཚན་བྱང་འདི་བོད་ལ་ཞབས་ཞུ་བྱེད་མཁན་གྱི་ཝ་ཁན་ནམ་བྲུ་ཤའི་མི་ཞིག་གམ་ཡིག་ངོ་ཆོད་པ་ཞིག་གིས་བརྐོས་བར་འདོད། གོང་གི་བྲག་བརྐོས་དེའི་གཤམ་ངོས་གཡོན་ཕྱོགས་སུ་མཚན་བྱང་འདི་འདྲ་ཞིག་འཁོད་ཡོད་དེ(པར་བདུན་པར་གཟིགས) །\nསྤྲེའུ་ལོའི་སྟོན་ནམ་བཤུད་རྩ་ཙེས་བྲིས། ཞེས་ཐ་ཁོ་ཆིས་ཀྱིས་མཚན་བྱང་གི་རྗོད་པ་འདི་ལ་དྭགས་བརྒྱུད་ན་རྒྱུགས་ཆེ་བར་གསུང་ལ། དབྱིན་ཇིའི་སྐད་དུ་བསྒྱུར་ན། “In autumn of the monkey year, Nam bshud rtsa tses inscribed (this)”ཞེས་སྤྲེའུ་ལོའི་སྟོན་ཁར་། ནམ་བཤུད་རྩ་ཙེས་(འདི་)བྲིས་ཞེས་པར་བཀྲལ་ཆོག། གཞན་གོང་གི་མཚན་བྱང་ཡོད་སའི་བྲག་ངོས་གས་སྲུབས་ཀྱི་གོང་དུ་ཡི་གེ་གསལ་ལ་མི་གསལ་བ་འབྲུག་གམ་སྦྲུལ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཀྱང་འཁོད་ཡོད། ནམ་བཤུད་བྱ་བའི་ཐ་སྙད་འདི་བོད་པའི་རུས་སམ་ཐོབ་དང་མི་འདྲ་བས། བོད་མ་ཡིན་པའི་ས་གནས་ཀྱི་མི་ཞིག་མིན་ནམ་བསམ་ལ། ཡིག་རྙིང་ལས་བྱུང་བའི་དུས་ཚོད་བརྩི་སྟངས་ནི་ལོ་སྐོར་བཅུ་གཉིས་རེས་མོས་སུ་འཁོར་བའི་བརྩི་ལུགས་ཏེ། ཡིན་ཡང་སྟོན་གྱི་དུས་ཚིགས་ཙམ་ལས་ཟླ་བ་གང་ལ་འཁེལ་མིན་(ར་བའམ་འབྲིང་བོ། ཐ་ཆུང་) གསལ་བོར་བསྟན་མེད[Francke1914, p. 48]།\nཡིན་ཡང་། བྲག་བརྐོས་མཆོད་རྟེན་ཡོད་པ་གཞན་ཞིག་ཏུ་གོང་ལས་དུས་ཚོད་ཞིབ་ཕྲ་བསྟན་ཡོད་པ་སྟེ(པར་བརྒྱད་པར་གཟིགས) ། མཚན་བྱང་ནི་གཤམ་ལྟར།\nཞེས་མཚན་བྱང་འདིར་འབྲུག་གི་ལོའི་ལོ་དང་སྟོན་ཟླ་བར་མ། ཚེས་ཉི་ཤུའི་ཉིན་ཁྱུང་བོ་རྒྱལ་ཙུག་གིས་བཞེངས་བར་གསལ་བོར་བསྟན་ཡོད། དེ་སྔའི་བོད་ཀྱི་ལོ་གཅིག་དུས་ཚིགས་བཞི་དང་། དུས་ཚིགས་རེ་ཟླ་བ་གསུམ་དུ་བགོས་ཡོད་མོད[Dotson 2009, p. 12]། ཟླ་བ་རེ་ལ་ཉིན་གྲངས་ག་ཚོད་ཡོད་མེད་མི་གསལ། སྟོན་ཟླ་འབྲིང་བོ་དེ་ཕལ་ཆེར་ཟླ་དགུ་བར་འཁེལ་ཡོད་པ་སྟེ། ཐང་གི་ལོ་ཐོ་དང་བོད་བཙན་པོའི་དུས་སྐབས་ཀྱི་ལོ་ཐོ་གཉིས་ཆ་གཅིག་ལ་མི་འབབ་མོད། རྒྱ་ལུགས་ལོ་ཐོ་དཔེ་བཞག་ནས་བལྟས་ཚེ[Hsueh 1940; Tibetan Medical & Astrological Institute1998]། འབྲུག་ལོའི་དབྱར་ཟླ་འབྲིང་བོའི་ཚེས་ཉི་ཤུ་དེ་སྤྱི་ལོ་764ལོ་ནས་སྤྱི་ལོ་848ལོའི་ཟླ་དགུ་པའི་ཚེས་བཅུ་གཉིས་དང་བཅུ་བའི་ཚེས་བདུན་ལ་འཁེལ། ས་བབས་མཐོ་ཚད་རྨིད་བཞི་སྟོང་བརྒལ་བའི་ས་འདི་སྐབས་དེར་སྟོན་མཇུག་ལ་འཁེལ་ཞིང་དེ་དུས་ས་འདི་བོད་ཀྱིས་བཟུང་ཚར་ཡོད་པར་གསལ་ལ། དེ་ལུགས་མཐུན་ཞིག་ཀྱང་རེད།\nམཚན་ཁྱུང་པོ་ནི་ཡིག་རྙིང་ལྟར་ན་རུས་ཞིག་ལ་གོ་ཞིང་། བྲག་བརྐོས་འདི་ལྟ་བུར་རུས་འདི་རྟག་པར་མཚན་གྱི་མགོར་ཐོན་གྱིན་ཡོད་ལ[Francke 1928, p. 1050; Richardson 1998a, p. 18; ཐ་ཁུའུ་ཆིས་དང་བགྲོ་གླེང་ཞུས་པ་ཡིན། ]།\nརས་ཆར་རྡི་སིང་གིས་བསྒྲིགས་པའི་ [1998a, p. 18] མིང་དུ་གོང་དུ་བྱུང་བའི་རྒྱལ་ཙུག་ཞེས་པ་མ་མཆིས་མོད། རྒྱལ་ཀོང་དང་རྒྱལ་སུམ་གཟིགས། རྒྱལ་སླེབས་སོགས་བསྡུས་འདུག\nསྐབས་འདིར་མཚན་དང་ལོ་ཚིགས་སོགས་མཆོད་རྟེན་དང་འགྲོགས་ནས་འབྱུང་ལ། མཆོད་རྟེན་ལ་གཤམ་དུ་བང་རིམ་གསུམ། བར་དུ་རིམ་པ་ཆེ་བ་གཅིག རིམ་པ་གོང་མར་སྒོར་དབྱིབས་ཤིག དེ་བཞིན་མདའ་རྩེའི་ཉི་མར་སྣེ་མོ་གཉིས་ལྡན་ཞིག་འདུག (ཡང་ན་ཉི་ཟླའི་གཟུགས)། ཧྥུ་རན་ཁི་ལྟར་ན་“རྒྱ་གྲམ་གཟུགས་”ཞེས་ཡེ་ཤུ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་རྒྱ་གྲམ་མར་རྟོག་བཟོ་བྱས་པའི་མཆོད་རྟེན་གྱི་རིགས་འདི་ཧི་མ་ལ་ཡའི་ནུབ་རྒྱུད་དང་། ཀ་ར་ཀོ་རུམ་ས་ཆར་ཆེས་དམིགས་གསལ་དུ་ཡོད་པར་རྡིན་ཝི་རྡི་ [Denwood 2007, p. 45]ནས་གསུངས་ཤིང་། ཅེ་ཐི་མར་ལྟར་ན་རྟགས་མཚན་འདི་བོད་བཙན་པོས་ས་འདི་དབང་བསྒྱུར་གནང་སྐབས་ཀྱི་གསར་བཟོའི་མཚོན་རྟགས་འདྲ་བོར་བསམ་ཡོད། གཞན་རྡིན་ཝི་རྡིས་ལ་དྭགས་ཨལ་ལྕི་ཕྱོགས་ཀྱི་བྲག་བརྐོས་རི་མོ་ཆ་འདྲ་བ་བཏོན་ཡོད་ལ[Denwood 2007, p. 52, པར་ 5བ]། ཏུའུ་ཆིས་ཀྱང་ཨལ་ཅི་དང་ཁ་ལ་རྩེ་ས་ཆར་བྲག་རིས་ཆ་འདྲ་བའི་པར་བླངས་མྱོང་ [Orofino1990, པར་ 17, 18, 30, 39, 40བ]། དེ་བཞིན་ཅེ་ཐི་མར་དང་ས་སྒ་སི་ཐར་ནས་[1993ལོ་]དེང་གི་ཕ་ཀི་སི་ཐན་ཀ་ཁོ་ཆི་ས་ཆའི་བྲག་རིས་ཆ་འདྲ་བའི་རི་མོ་ཞིག་ཀྱང་བཀྲམ་ཡོད། གཞན་རྡིན་ཝི་རྡིས་བྲག་རིས་ཀྱི་ཉི་ཟླའི་གཟུགས་ཀྱི་དར་སྣེ་ལྟ་བུའི་རི་མོ་བོན་གྱི་ཤན་ཡོད་[Denwood 1980a, p. 176]ཚུལ་དང་། གོང་གི་པར་བཞི་པའི་རི་དྭགས་རྔོན་པའི་ཆོ་གར་བོན་ལུགས་ཀྱི་མཚོན་དོན་མེད་དམ་སྙམ་ཞིང་། འདི་དག་ཀྱང་བོད་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་མ་ཚུགས་གོང་ངམ་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་སྐབས་ནས་བརྒྱུད་ཡོང་བ་ཞིག་ཡིན།\nམཆོད་རྟེན་བརྐོས་པའི་བྲག་རིས་གཞན་ཞིག་ནི་རི་མོ་དེ་འདྲའི་ཞིབ་ཚགས་པ་ཞིག་མིན་མོད(པར་དགུ་པར་གཟིགས)། གཤམ་དུ་བང་རིམ་གསུམ། དེའི་སྟེང་ཀ་བ་ཐུང་བ་ཞིག། དེ་མུར་སྟེགས་བུ། སྟེང་དུ་བསྲིངས་བའི་མདའ་ཐུང་ལ། རྩེ་མོར་སྣེ་གཉིས་ཟླ་གསར་དང་སྒོར་དབྱིབས་ཤིག་ཡོད། བྲག་རིས་འདི་ངོས་འཇམ་པོ་མ་ཡིན་པའི་རྩུབ་མོ་མི་སྙོམ་པ་ཞིག་ལ་བརྐོས་ཡོད་ཅིང་། མཚན་བྱང་དུ། རྨེ་འོར་བཙན་ལ་ཟྀགས་གྱྀ(ས)་ཞེས། ཡི་གེའི་རྗོད་པར་གཞིགས་ན་མཇུག་ཏུ་ཡོན་ཞེས་པའི་ཡི་གེ་ཞིག་ཡོད་པར་བསམ་མོད་དངོས་སུ་མ་མཐོང་། མཚན་བཙན་ནི་ལ་དྭགས་རྒྱལ་རྒྱུད་ལས་མཆེད་པའི་བློན་པོའི་ཐོབ་ཡིན་ལ[Francke 1914, p. 51]། བཙན་གཟིགས་ཞེས་པ་ཧྥུ་རན་ཁིས་མཚན་ཐོར་བསྡུས་ཡོད་[Francke 1914, p. 40]མོད། རས་ཆར་རྡི་སིང་གིས་བཙན་ཟིགས་ཞེས་མཁན་གྱི་ནང་བསྡུས་ཡོད་པར་མ་ཟད་བོད་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་ལྟར་ན་“མཚན་གནས་ཁྱད་པར་བ་”ཞིག་ཡིན་ཚུལ་ཡང་གསུངས་ཡོད་ལ[Richardson 1998a, pp. 17-20]། ལ་དྭགས་ས་ཁུལ་ནས་ཡོང་བའི་མིའི་མཚན་ནམ་ཐོབ་ཞིག་ཡིན་སྲིད།\nརུས་རྨེ་འོར་བྱ་བ་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གནད་དོན་ཞིག་ཡིན་ལ། རུས་འདི་ད་ལྟའི་རུས་ཐོ་རུ་བྱུང་མེད་མོད། དར་ཁོ་ཐིའི་ཉག་ཁའི་བྲག་རིས་མཆོད་རྟེན་ཆ་འདྲ་བའི་མཚན་བྱང་དུ་ཡང་རུས་འདི་བྱུང་ཡོད[རྩོམ་པ་པོས་2013ལོའི་རྩོམ་bདུ་པར་དང་བཅས་གླེང་བརྗོད་བྱས་ཡོད]། ས་དེའི་མཆོད་རྟེན་དེ་ཡང་རྒྱ་གྲམ་བསྣོལ་མའི་གཟུགས་ཡིན་ལ། གཤམ་ཏུ་བང་རིམ་གཉིས། སྒང་ལ་ཀ་བ་ཅུང་རིང་བ་ཞིག། དེའི་སྟེང་སྟེགས་བུ་རིང་ཐུང་གཉིས་དང་བུམ་པ་སྒོར་དབྱིབས་མ། སྟེང་དུ་མདའ་ཉིས་གཤིབ་མ་ཡོད་ལ། རྩེའི་དཀྱིལ་གྱི་སྒོར་དབྱིབས་གཡས་གཡོན་ཏུ་སྣེ་གཉིས་ཡོད། ས་འདི་གཉིས་ཀྱི་མཆོད་རྟེན་གྱི་བཟོ་དང་མཚན་བྱང་གི་རྗོད་པ། རུས་བཅས་ཆ་འདྲ་ཞིང་། དར་ཁོ་ཐི་ཉག་ག་ནས་ཝ་ཁན་བར་ས་ཐག་ཀྱང་ཉེ། ཐང་ཡིག་ཏུ་དར་ཁོ་ཐི་ཉག་ག་ནི་ཝ་ཁན་ས་ཆར་འགྲོ་སའི་ལམ་ཁ་ཞིག་ཡིན་པ་བསྟན་པ་བཞིན་མཆོད་རྟེན་གཉིས་ཀྱིས་ཀྱང་ས་འདི་གཉིས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་དམ་དུ་སྦྲེལ་ཡོད། གོང་དུ་བསྟན་པ་བཞིན་ཝ་ཁན་ས་ཆའི་ས་གནས་མང་པོ་ཞིག་ཐང་བོད་བར་གྱི་སྤྱི་ལོ་ 747ལོའི་དོན་རྐྱེན་དུ་བྱུང་ཡོད་པ་བཞིན། དར་ཁོ་ཐིའི་མཚན་བྱང་ཡང་སྐབས་འདིར་གཏོགས་ཤིང་། རུས་ཆ་མེད་རྨེ་འོར་ལ་གནས་བབས་དམིགས་གསལ་བ་ཞིག་ཀྱང་ཡོད་ཚོད་རེད།\nཝ་ཁན་ས་ཆའི་ས་འགག་འདིའི་ཞིབ་འཇུག་དང་དེར་གནས་པའི་མཚན་བྱང་བསྒྱུར་འགྲེལ་གྱིས་ས་གནས་འདིའི་ལོ་རྒྱུས་ཙམ་མ་ཟད་དེ་འབྲེལ་གྱི་དུས་རབས་བརྒྱད་པ་ནས་དགུ་པའི་བར་གྱི་ཆོས་ལུགས་དང་ལོ་རྒྱུས་རྒྱབ་ལྗོངས་རྟོགས་པར་ཕན་ལ། རི་བོ་ཧི་མ་ལ་ཡའི་ནུབ་རྒྱུད་ཀྱི་མཆོད་རྟེན་གྱི་བཟོ་དམིགས་གསལ་བ་འདི་སྔ་མོ་ལས་རྙེད་ས་མུ་མཐུད་དུ་བྱང་བསྣུར་བྱུང་ཡོད་པ་ཡང་བདེན་དཔང་བྱས་ཡོད། དེ་གཞན་དུས་རབས་བརྒྱད་པ་དང་དགུ་པའི་ནང་བོད་བཙན་པོའི་སྟོབས་ཤུགས་ཝ་ཁན་ས་ཆར་འཛུལ་བ་དང་། སྤྱི་ལོ་747ལོར་ལན་ཡོན་འགག་རྫོང་དུ་ཐང་གིས་བོད་དམག་ཕམ་པར་མཛད་པའི་ལོ་རྒྱུས་དོན་གནད་ལ་ལུང་ཁུངས་གསར་བ་བསྣན་ཡོད། དེ་བཞིན་ཡིག་ཚང་དང་ས་ཁམས། འགག་རྫོང་གི་དངོས་དཔང་སོགས་ན་གཞིགས་ན་ས་འདི་ཐང་དམག་གིས་འགྲིམས་མྱོང་བའི་“ལུང་བ་བྱང་མའི་ལམ་”དུ་འཁེལ་ལ། ལམ་འདིར་ངོ་འཕྲོད་པའི་བོད་ཀྱི་ས་འགག་འདི་བོད་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་མ་ཚུགས་པའི་སྔོན་གྱི་ལྷ་སྒྲུང་དང་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་མཚོན་རྟགས་གྲུབ་པའི་སྐབས་ཀྱི་གནས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཀྱང་ཡིན། རྒྱའི་ཐང་ཡིག་དང་ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་ལ་གཞིགས་ན་བོད་ཀྱིས་ས་འདི་བཟུང་བའི་ལོ་ནི་ཕལ་ཆེར་སྤྱི་ལོ་747ལོའི་ཕྱིས་སམ་སྤྱི་ལོ་756ལོའི་རྗེས་སུ་འཁེལ་ཡོད་ཅིང་། གནས་འདི་དང་ཨ་ཧྥུ་ཀ་ནི་སི་ཐན་གྱི་ས་གཞན་ལས་རྙེད་པའི་གནའ་བོའི་ཤུལ་བཞག་ཁག་ལ་གཞིགས་ན་བོད་ཀྱིས་དགྲ་ལ་ཉེན་སོན་བྱ་སའི་འགག་རྫོང་ངམ་རི་ཟུག་གི་སྒྲིག་གཞིའི་མ་ལག་ཆ་ཚང་བ་ཞིག་ཝ་ཁན་ས་ཆར་ཡོད་པ་རྟོགས་ལ། “ལུང་བ་བྱང་མའི་ལམ”་དུ་ཡོད་པའི་མཚན་བྱང་དང་ཀུན་ལ་གསལ་ཆ་ཆེ་བའི་དར་ཁོ་ཐིའི་མཚན་བྱང་བར་གྱི་མཐུན་ཆོས་ཀྱིས་ས་འདིའི་མཚན་བྱང་གི་ལོ་ཚིགས་གསལ་བོར་བཟོ་བར་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རྒྱབ་ལྗོངས་ཤིག་ཀྱང་སྤྲད་ཡོད། ཝ་ཁན་ས་ཆའི་མཆོད་རྟེན་གྱི་གཟུགས་དབྱིབས་ཁྱད་པར་བ་དང་དེའི་བོད་ཡིག་མཚན་བྱང་གིས་གན་ངྷ་རའི་ཤུགས་ཆེ་བའི་བྲུ་ཤ་ནས་ལ་དྭགས། ད་དུང་ངོ་མ་འཕྲོད་པའི་ས་གནས། དེ་བཞིན་བྲུ་ཤའི་ས་གནས་ནམ་ཨེ་ཤེ་ཡ་དཀྱིལ་མའི་ཚོ་བ་མང་པོ་ཞིག་བོད་བཙན་རྒྱལ་དང་མཉམ་འབྲེལ་ལམ་དབང་འོག་ཏུ་གནས་ཡོད་རྟོགས་ཐུབ།\nThanks to Dr. Mark Tatz, formerly of the California Institute of Integral Studies; John Vincent Bellezza, Senior Research Fellow at the Tibet Center, University of Virginia; Lobsang Tsering, formerly of Gyumed Tantric University; Professor Christopher Beckwith of Indiana University and Professor Tsuguhito Takeuchi of Kobe City University of Foreign Studies for their readings and translations of inscriptions.\nThe map of Wakhan is by Mariele Paley, used with kind permission. The photograph of the Palola Shahi bronze of Nandivikramadityanandi is by Hugh DuBois, from the Pritzker Collection, used with kind permission of the owners. The photograph of the ruined structure in Chap Dara is by Don Bedunah, used with kind permission. All other photographs are by John Mock. Thanks to the W. L. Gore Inc. Shipton-Tilman Grant program, the Deutsche Gesellschaft für Technische Zusammenarbeit (GTZ), the Aga Khan Foundation-Afghanistan, the Wildlife Conservation Society, and The Christensen Fund for enabling travel to Wakhan.\nརྩོམ་འདིར་རྩོམ་པ་པོའི་གཤམ་མཆན་མ་གཏོགས་རྩོམ་ཧྲིལ་བོའི་ལུང་ཁུངས་ཕྱི་རྩོམ་གྱི་རྣམ་པ་སོར་འཇོག་གནང་ཡོད་ལ། ས་གནས་དང་མིའི་མིང་ཤན་སྦྱར་གྱི་གུག་རྟགས་གོར་མ་དང་མི་ནོར་ཕྱིར་ལུང་ཁུངས་རྣམས་གུག་རྟགས་གྲུ་བཞི་མར་བཅོས་ཡོད་ལ། གཤམ་གྱི་ལུང་འདིར་མཚོན་ན་[Stein 1912,p. 72] Steinནི་རྩོམ་པ་པོ་དང་། 1912ནི་རྩོམ་དེབ་གང་རུང་དཔར་སྐྲུན་བྱས་པའི་ལོ། སྐབས་འདིར་དབྱིན་ཡིག་གི་གསལ་བྱེད་ཡི་གེ་ཡོད་ན་ལོ་དེའི་ནང་གི་རྩོམ་གྱི་སྔ་ཕྱིའི་གོ་རིམ། p. 72ནི་ཤོག་ངོས་ཡིན་ལ། མཚམས་རེར་ppཞེས་འབྱུང་བ་ནི་ལུང་ཁུངས་ཤོག་ངོས་གཅིག་མིན་པར་མང་པོ་ཡོད་པའི་རྟགས་ཡིན། ཟུར་ལྟའི་དཔེ་དེབ་དང་རྩོམ་ཡིག་འདིའི་ཞིབ་ཕྲའི་གནས་ཚུལ་མཇུག་གི་དཔེ་ཐོར་གཟིགས་རྒྱུ་གལ། བསྒྱུར་བ་བོས་བསྣན།\nརྩོམ་པ་པོ་དང་མ་རྩོམ་འཁོད་སའི་དུས་དེབ་ཀྱི་ཞིབ་ཕྲའི་གནས་ཚུལ། John Mock, “Tibetans in Wakhan: New Information on Inscriptions and Rock Art”, Revued’Etudes Tibétaines, no. 36, October 2016, pp. 121-141.\nརྩོམ་པ་པོའི་ཡིག་ཟམ། jmock@ucsc.edu རྩོམ་འདིའི་འབྲེལ་ཡོད་དགོངས་གཞི་དང་བསམ་ཚུལ་རྣམས་ཡིག་ཟམ་བརྒྱུད་རྩོམ་པ་པོར་འབྲེལ་བ་ཞུས་ཆོག\n སར་ཧ་རྡི་（Sarhad）་ཡི་མིང་གཞན་ལ་སར་ཧ་རྡེ་བྷི་རོ་རྒོ་（Sarhad Broghil）ཟེར་ཞིང་། ཨ་ཧྥུ་ཀ་ནི་སི་ཐན་ཝ་ཁན་ས་ཆའི་མི་མང་འདུས་སྡོད་བྱེད་ས་ཆེས་མཐོ་སའི་ཁུལ་ཡིན།\n འདིའི་སྐོར་ལ་སྟོང་ཆ་གསབ་པའི་འབྲས་བུ་ནི་སྤྱི་ལོ་1987ལོར་བྷེ་ཁི་ཝེ་སི(Beckwith)ས་བླངས་ཡོད། གཞན་རྡིན་ཝི་རྡི་[Denwood 2007、2008、2009]ཡིས་ལོ་རྒྱུས་ལ་འགྲེལ་བརྗོད་གསར་བ་གནང་གྱིན་པ་དང་། གཟི་སི་ལིར་[Zeisler2009]ནས་ས་འདིའི་རིག་གཞུང་ཞིབ་འཇུག་གི་ལོ་རྒྱུས་དང་རྒྱུ་ཆའི་སྐོར་ལ་བསྐྱར་ཞིབ་གླེང་སློང་གནང་བ། རྡོ་ཐི་སིང་ [Dotson 2009]གིས་ཏུན་ཧོང་བཙན་པོའི་ལོ་ཚིགས་གནད་བསྡུས་གསར་དུ་བསྒྱུར་འགྲེལ་བྱས་པ་བཅས་སོ།\n ཝོན·ཧུའུ་ནུ་སྤིར་གྱིས་[von Hinüber 2004, p. 7]ཕ་ལོ་ལ་ཞེས་པ་ས་མིང་ལ་འཇུག་པར་ཡང་བསྟན་ཡོད།\n བྲུ་ཤ་དང་ཝ་ཁན། དེ་བཞིན་ཉེ་འབྲེལ་ཆིས་ཐྲི་རོ། ཝུ་རྡོ་ཡ་ན(Uddyana)དང་ཀ་སྨྲིར་སོགས་ཐང་དང་འབྲེལ་བ་ཟབ་ལ། ས་གནས་དེ་དག་ལ་བོད་ཀྱི་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེན་པོ་བྱུང་མེད[Beckwith 1987, p. 87-89; Denwood 2009, p. 152]། ཐང་གིས་སྤྱི་ལོ་720ལོར་བྲུ་ཤ་ཆུང་བར་ཕོ་ཉ་མངགས་ནས་རྒྱལ་བོ་ལ་སུའུ་ལིན་ཐོ་ཡིས་（苏麟陀逸）ཞེས་པའི་མཚན་གནས་བསྩལ་ཡོད [Chavannes 2006b, p. 42] །\n བོད་ཀྱིས་བྲུ་ཤ་བཟུང་བ་ཤེས་འཕྲལ། ཐང་གི་དམག་དཔོན་གྱིས། བྲུ་ཤ་ནི་ཐང་གི་ནུབ་སྒོ་ཡིན་ལ། བྲུ་ཤ་ཤོར་ན་ནུབ་ཀྱི་ས་ཁུལ་ཡོངས་བོད་ལ་དབང་འགྲོ་ངེས་ཞེས་གསུངས་འདུག[Chavannes 2006a, p. 182, n. 5,རྩོམ་པ་པོས་བསྒྱུར]།\n ཝོན·ཧུའུ་ནུ་སྤིར་ (von Hinüber) གྱིས་སྤྱི་ལོ་2004 ལོར་ཕ་ལོ་ལ་ཞིས་སི་ཡི་བྲག་བརྐོས་མཚན་བྱང་གླེང་ཡོད་པ་མ་ཟད། སྤྱི་ལོ་1989ལོར་ཅེ་ཐི་མར་（K.Jettmar）གྱིས་ཀྱང་ཞིབ་རྒྱས་སུ་གླེང་སློང་བྱས་ཡོད།\n ཕ་ལོ་ལ་ཞིས་སི་ཡི་རྒྱལ་རབས་སྐོར་ཝོན·ཧུའུ་ནུ་སྤིར་གྱིས་སྤྱི་ལོ་2004 ལོར་ཞིབ་རྒྱས་ཀྱིས་གླེང་ཡོད་པ་མ་ཟད། ལི་སྐུ་དག་གི་སྒྱུ་རྩལ་དང་དེའི་འབྲེལ་ཡོད་གནས་ཚུལ་དག་ཕེ་（Pal）ཡིས་སྤྱི་ལོ་2003 ་དང་ཝན་ཞི་རོ་རྡི་（von Schroeder）གྱིས་སྤྱི་ལོ་2001 ལོར་ཞིབ་གླེང་གནང་ཡོད།\n ཐང་ཡིག་རྙིང་མའི་ལེའུ་104བར་ཡོད་ཅིང་། ཡིག་ཚང་འདི་ཧྥ་རན་སིའི་ཡི་གེར་ཆ་ཝ་ནེ་ཡི་བསྒྱུར་བ་ཡིན [Chavannes 2006a, pp. 185-189]། སྤྱི་ལོ་ 1922 ལོར་སི་ཏན་གྱིས་སྤྱི་ལོ་ 1906ལོར་ཝ་ཁན་ས་ཆ་འགྲིམས་པའི་མྱོང་བ་དང་བསྒྲེ་ནས་འགྲེལ་བརྗོད་གནང་ཡོད། བྷེ་ཁི་ཝེ་སིས་ [1987, pp. 130-133]རྣམ་ཐར་གྱི་འབྲེལ་ཡོད་ནང་དོན་འགྲེལ་བརྗོད་ལ་དག་བཅོས་གནང་ཡོད།\n བྱང་ནས་ལྷོ་ལ་རིམ་གྱིས་ཝན་ཆི（Vanch）། ཡ་རྫི་རྒུ་ལམ（Yazgulem）། བར་ཐང་（Bartang）། རྒང་རྡི（Gund）། ཤར་ཁི་རྡ་ར（Shakhdara）བཅས་གཙང་བོ་ལྔ་ཡོད།\nཁཱ་ལིས་ཧྥོར་ཉི་ཡ་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་སན་ཐཱ་ཁི་རུའུ་ཙིའི་སློབ་ཁུལ་གྱི་ཀྲུང་གོའི་མཁས་པ་དང་ལས་རོགས་འབུམ་རམས་པ་རྡེ་ཝིས་རྡི·ཁཱས་ནན་（Dr. David Keenan）གྱིས་གནད་འདི་བསྟན་པར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་བ་ཡིན།\n གནད་འདིར་སི་ཏན་གྱིས་རུ་ཁག་གསུམ་པོ་ཁ་ཧྲི་རྒ་ནས་གྱེས་ནས་མདུན་བསྐྱོད་བྱས་པར་ཆ་འཇོག་བྱས་ཡོད་མོད [Stein 1922, p.118]། ཆ་འཇོག་འདི་ཐང་ཡིག་རྙིང་བར་ཐི་ལེ་མན་ནས་བགོས་བར་འགལ་ཟླ་ཡོད་ལ། བྷེ་ཁི་ཝེ་སིས་དཔུང་ཁག་གསུམ་པོ་ཐི་ལེ་མན་ནས་ཁ་གྱེས་པའི་ཉིན་གསུམ་གྱི་རྗེས་སུ་སཱ་ཧ་རྡི་ནས་འཛོམས་པ་ཡིན་ཞེས་པ་ཡང་སི་ཏན་གྱི་འགྲེལ་བརྗོད་དང་མི་མཐུན་པ་མ་ཟད་ས་གནས་དངོས་ཀྱི་བར་ཐག་དང་ཡང་མི་མཐུན།\n སྤྱི་ལོ་2005 དང་ 2007ལོར་རྩོམ་པ་པོ་དང་ཁིམ་སྤུར་ལེའི་ནེའོ (Kimberley O’Neil)གཉིས་ས་འདིར་རྟོག་ཞིབ་བྱེད་དུས་ས་གནས་གཞན་གྱི་མི་ས་འདིར་སླེབས་པ་ཤེས་རྟོག་བྱུང་མ་སོང་མོད། ཕྱིས་སུ་ཤེས་གསལ་བྱུང་བ་ནི་སྤྱི་ལོ་2001ལོར་ཉི་ཧོང་གི་ཨེམ་ཅི་འབུམ་རམས་པ་ཀོ་ཧི་རེ་ Go Hiraiཡིས་ལམ་འདིར་རྟོག་དཔྱོད་བྱས་ཤིང་། ལུང་བ་བྱང་མའི་ལམ་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་གནང་འདུག[Hirai 2002]\n སི་ཏན་གྱིས་ཞིན་ཅང་མི་རན་ (Miran) ས་ཆའི་རི་ཟུག་གི་སྐོར་འགྲེལ་བརྗོད་གནང་ཡོད་ལ [1912, pp. 152-153] ། ཐཱ་ཁུའུ་ཆིས་ཀྱིས་ཞིབ་མཇུག་ཕྲ་ཞིབ་གནང་མྱོང་བར་མ་ཟད། བྲུ་ཤ་ཆེ་ཆུང་དང་ཕ་མེར་ས་ཆ་འདུ་བའི་དར་གོས་ཚོང་ལམ་གྱི་ལྷོ་ལམ་དུ་ཡང་ཡོད་དགོས་པར་བསྟན་འདུག [2004, p. 55] གཞན་མུ་ཤིན་ཡིན (Mu Shunying) གྱིས་ཧན་དང་ཐང་རྒྱལ་རབས་ནས་དར་གོས་ཚོང་ལམ་གྱི་ལྷོ་བྱང་ལམ་གཉིས་སུ་མེ་བརྡ་རྒྱག་སའི་མཁར་རྫོང་ཡོད་པར་བཤད་ལ [1984, p. 65]། རྡོ་ཐི་སིང་གིས་བོད་པའི་རི་རྩེའི་གནས་གཞི་དང་ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་ལས་བྱུང་བའི་རི་ཟུག་གཉིས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་གསལ་བོར་བསྟན་འདུག [2009, pp. 56-57]\n ཨེ་ཤེ་ཡ་དཀྱིལ་མའི་བྲག་བརྐོས་རི་མོའི་སྐོར་ཐ་ཧ་སྤ་ཡ་ཝས་ (Tashbayeva)སྤྱི་ལོ་ 2001ལོའི་རྩོམ་དང་། ཐ་ཅེ་ཁི་སི་ཐན་གྱི་བྲག་བརྐོས་རི་མོའི་སྐོར་གྱི་རྩོམ་[Tashbayeva 2001, pp. 122-148]ཡོད་ལ། རྩོམ་རྗེས་མའི་ནང་ཐ་ཇེ་ཁི་སི་ཐན་ཝ་ཁན་ས་ཆའི་ཕན་ཅི་གཙང་བོའི་བྱང་རྒྱུད་ཀྱི་རི་མོ་ཡང་ཚུད་ཡོད། གཞན་ཝ་ཁན་ས་ཆའི་གསར་རྙེད་རི་མོའི་སྐོར་རྩོམ་པ་པོའི་སྤྱི་ལོ་ 2013ལོའི་རྩོམ་bལ་གཟིགས་ཆོག།\n རྟགས་འདི་བོན་ལ་འབྲེལ་འདུག་ཅིང་། ཧོ་ཧྥུ་མན་གྱིས་སྤྱི་ལོ་ 1969ལོར་བྲུ་ཤ་དང་བོན་ཆོས་སྐོར་གླེང་བརྗོད་བྱས་ཡོད་ལ། བྲུ་ཤའི་ཡུལ་སྐད་ལ་བྷི་རི་ཤ་སའི་(Burushaski language)སྐད་ཟེར་ཞིང་ (དེང་ཕ་ཀི་སི་ཐན་ཤུན་ཙ་དང་ཡ་སན་ལུང་གཞུང་བརྒྱུད་ཡིན་ལ་)། སྟོད་བོད་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་མཚོན་སྐོར་བྷི་ལེ་ཙི Bellezza འི་སྤྱི་ལོ་ 2010 ལོའི་རྩོམ་a། 2016 ལོའི་རྩོམ་aདང་bལ་གཟིགས།\n བྲག་ངོས་སུ་ཆོ་གའི་རི་མོ་ཕབ་ནས་དེར་ཆོ་ག་སྤེལ་བ་འདི་ནང་བའི་ཆོས་སྲོལ་གཅིག་པུ་མ་ཡིན་པར་མཐོང་ལ། མཆོད་རྟེན་ཚང་མར་བརྩེགས་རིམ་དང་ཏོག་ཡོད་པ་རྐྱང་ཡིན། (བྷི་ལེ་ཙིའི་སྤྱི་ལོ 2008ལོའི་གསུང་རྩོམ་གྱི་ཤོག་ངོས་182-186 བར་བྲག་བརྐོས་རི་མོ་ལས་བྱུང་བའི་རྟེན་གྱི་རིགས་སོགས་ལ་བགྲོ་གླེང་ཞིབ་རྒྱས་བྱས་ཡོད། )\n ཡིག་ཚོགས་ཀྱི་བཀག་རྒྱས་རྩོམ་འདིར་ཆོ་གའི་རི་མོ་ཆ་ཚང་བར་གླེང་མི་ཐུབ་ཅིང་། ཡིན་ཡང་གནས་འདིས་ཞིབ་འཇུག་ཆ་ཚང་བ་ཞིག་ཡོང་བར་སྤྱི་ལོ་ 2016ལོར་རྩོམ་པ་པོ་དངོས་བསྐྱོད་རྟོག་ཞིབ་ཏུ་འགྲོ་རྒྱུའི་འཆར་གཞི་ཡོད།\n ཡིག་རྙིང་གི་གཟུགས་འགྱུར་འཕེལ་རིམ་སྐོར་ཐ་ཁོ་ཆིས་སྤྱི་ལོ་ 2013ལོའི་རྩོམ་ཡིག་a དང་བན·སི་ཆ་ཁ van Schaik འི་སྤྱི་ལོ2014ལོའི་རྩོམ་ལ་གཟིགས།\n ཡིག་རྙིང་ཁག་གཉིས་བྱི་བ་ལོའི་ལོ་ནས་མགོ་བཙུགས་ཏེ་མཐའ་མ་བྲིས་ཀྱིས་མཇུག་རྫོགས་ཡོད་ལ། འབྲི་སྟངས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཆ་ནས་དང་པོ་དུས་ཚོད་དང་དེ་ནས་མིང་། རྗེས་སུ་བྲིས་པའི་གནས་ཚུལ་རིམ་པར་འཁོད་ཡོད་ཅིང་། འདིའི་སྐོར་ཐ་ཁུའུ་ཆིས་ཀྱིས་སྤྱི་ལོ་2013ལོའི་རྩོམ་ཡིག་bཡི་ཤོག་ངོས་29-30བར་གསལ།\n བྲག་བརྐོས་སྐོར་མིའི་རིགས་དང་འབྲེལ་བའི་བཤད་སྲོལ་མི་འདུག་མོད། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སྟོབས་ཤུགས་ཅིག་ལ་ངོས་འཛིན་བྱ་སྲོལ་འདི་ཕ་མེར་ས་ཆའི་བྲག་བརྐོས་ར་ལུག་ཐམས་ཅད་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བུ་མོ་པེ་རི་(peri) ལ་དབང་བའི་དད་མོས་དང་མཐུན་ཆོས་ཡོད། ཕ་ཀི་སི་ཐན་ཝ་ཁའི་ས་ཁུལ་སྐོར་གྱི་ལྟ་སྟངས་དང་རིག་གནས་ཀྱི་གལ་ཆེན་རང་བཞིན་སྐོར་རྩོམ་པ་པོའི་སྤྱི་ལོ་1998ལོའི་རྩོམ་ཡིག་གི་ཤོག་ངོས 375-388བར་བྲིས་ཡོད།\n ཕ་ལོ་ལ་ཞིས་སི་ལི་སྐུ་གཉིས་ [ཝན་ཞི་རོ་རྡིའི་སྤྱི་ལོ་2001ལོའི་པར 22Aདང་ ཕེ་（Pal）ཡིས་སྤྱི་ལོ་2003ལོའི་པར63པ]ཀྱི་གཙོ་སྐུའི་གཡས་གཡོན་གཉིས་སུ་གཏོར་གཟུགས་མཆོད་རྟེན་གཉིས་ཡོད་ལ། ཝན་ཞི་རོ་རྡི་གྱིས [von Schroeder 2001, p. 115]་གཡས་གཡོན་གྱི་མཆོད་རྟེན་ནི་ཀ་ནི་ཀའི་མཆོད་རྟེན་གྱི་བཟོ་བཀོད་རྨང་བྱས་པ་ཞིག་རེད་ཞེས་དང་། རྡེ་ཝེ་རྡི་སིང་ [Davidson　2002, p. 15] གིས་ཀ་ནི་ཀ་མཆོད་རྟེན་དེ་པེ་ཧྲ་ཝ་(Peshawar)ན་ནང་བ་དང་གན་ངྷ་ར་ (Gandhara )དང་ཀ་ར་ཀོ་རམ (Karakorum) ། ཧིན་རྡུ་གཙང་བོའི་ (Indus river )འགྲམ་རྒྱུད་ཀྱི་ཚོང་བ་སོགས་ཀྱིས་མཐོང་ཆེན་པོར་བརྩི་ཤིང་། རྣམ་པ་བྱང་བུ་ཅན་དང་བླུགས་མ། དེ་བཞིན་བྲག་བརྐོས་རྣམ་པ་ཅན་ཧར་ཝན་ (Harwan)ནས་ཆིས་ལ་སི་ (Chilas)་དང་ཧན་ཙ( Hunza )། ཐ་རམ་གཤོངས་ས་ (Tarim Basin )སོགས་སུ་གནས་ཡོདཔར་བཤད་ཅིང་། དེས་ན་རྟེན་གྱི་རྣམ་པ་འདིར་གོང་ནས་བསྟན་པའི་ས་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཤན་ཞུགས་སྲིད་པ་ཞིག་རེད།\n ནེ་སི་ཏོ་རན་རྒྱ་གྲམ་མའི་སུག་བཞི་དོ་མཉམ་ལ…སུག་བཞིའི་བསྣོལ་མཚམས་ཕྲ་ལ་རྩེ་མོ་སྤོམ [Bressan 1993, p. 272]། བོད་དང་ནེ་སི་ཏོ་རན་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་སྐོར་ཝུ་རས་སྤྱི་ལོ་ 1983ལོར་བྲིས་པའི་རྩོམ་གྱི་ཤོག་ངོས་ 404-407བར་གཟིགས།\n ཡུལ་ལྷ་ནི་ས་གནས་ཀྱི་གནས་རིའི་ལྷར་གོ་ཞིང་། ཐ་སྙད་འདི་ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་ PT1047བར་བྱུང་ཡོད་ལ། [Karmay 1998, pp. 432, 442] གནའ་བོའི་ཡུལ་སྲོལ་ལ་ཡུལ་ལྷ་ནི་ས་གནས་དང་འཚོ་བ་དམིགས་གསལ་བར་གཏོགས་ཤིང་(Karmay 2005, p. 33)། འདིར་བྱུང་བའི་འཇང་ལྷ་ཡང་རིགས་འདིར་གཏོགས་པར་འདོད།\n གི་གེ་ཕྱིར་ལོག་ནི་བརྡ་རྙིང་བའི་ཁྱད་ཆོས་ཤིག་སྟེ་ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་དུ་རྒྱུགས་ཆེ་ཞིང་། མཐར་དུས་རབས་12བའི་ནང་རིམ་གྱིས་ཡལ་བ་ཞིག་ཡིན[Denwood 1980b, p. 161; van Schaik 2014]།\n ཡི་གེ་འདི་བོད་མ་ཡིན་པའི་བོད་ཡིག་ཤེས་པ་ཞིག་གིས་བྲིས་པར་ཡང་བསམ་སྟེ། ལི་ཡུལ་བས་ཏུན་ཧོང་ས་ཆར་བོད་ཡིག་བཤུ་འབྲི་བྱས་ཡོད་ལ [Dalton 2007]། བོད་ཀྱི་དབང་འོག་ཏུ་གནས་པའི་ཨེ་ཤ་ཡ་དཀྱིལ་མའི་མིས་བོད་ཡིག་ཤེས་ཀྱི་ཡོད [Takeuchi 2013a, pp. 6-7]།\n རྡིན་ཝི་རྡིའི་སྤྱི་ལོ་1980ལོའི་རྩོམ་ཡིག་bརུ་ཨལ་ཅིར་འགྲོ་སའི་སལ་སི་ཕོ་དང་ཉེ་བའི་ཧིན་རྡུ་གཙང་བོའི་གཡོན་འགྲམ་གྱི་མཁར་གོག་གི་གོང་དུ་བྲག་བརྐོས་ཆ་འདྲ་བ་རྙེད་ཡོད་པ་མ་ཟད། ཧྥི་རན་ཁི་ (Francke) དང་ཇི་ན་ (Jina)ཡིས་སྤྱི་ལོ་2003ལོའི་རྩོམ་དང་། ཐ་ཁུའུ་ཆིས་སྤྱི་ལོ་2013ལོའི་རྩོམ་b། ཨོ་རོ་ཧྥིས་ནོ ་ (Orofino)ཡི་སྤྱི་ལོ་1990ལོའི་རྩོམ་ཡིག་སོགས་སུ་ཨལ་ཅི་དང་དེའི་འགྲམ་རྒྱུད་བྲག་བརྐོས་སྐོར་འཁོད་ཡོད།\n བྷེ་ཁི་ཝེ་སིས་བོད་གནའ་བོའི་ལོ་ཟླ་ཚེས་གྲངས་དེང་གི་སྤྱི་ལོ་ལ་གཏུགས་མི་ཐུབ་ཚུལ་གསུང་བར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་དང་། བོད་གནའ་བོའི་ལོ་ཚིགས་བརྩི་སྟངས་སྐོར། གཤམ་གྱི་རྩོམ་གཉིས་ལ་གཟིགས་ཆོག[Beckwith 1989, pp. xvi-xviii, and Dotson 2009, pp.12-13]། གནའ་བོའི་སོ་ནམ་ལོ་སར་སྐོར་བོད་ཀྱི་གྲོང་གསེབ་མང་པོར་ཁྱབ་ཡོད་པ་རྟོགས་ནུས་ཤིང་། དེས་ལོ་མགོ་གསར་བ་གཅིག་ཚུགས་པའི་ལྟ་བ་ཞིག་ཤེས་ཐུབ་ཞིང་། སྤི་ལེ་ཙ་དང་འདིའི་སྐོར་བགྲོ་གླེང་བྱུང་བར་བཀའ་དྲིན་ཞུ། ཀེར་ཀན་ (Gergan)གྱིས་སྤྱི་ལོ་1978ལོར་ཞང་ཞུང་གི་ལོ་སར་སྐོར་གླེང་ཡོད་པ་དང་། ཕི་རེའུ་(Pirie)ཡིས་སྤྱི་ལོ་2008ལོར་ལ་དྭགས་ས་ཁུལ་གྱི་ལོ་སར་སྐོར་ཡང་གླེང་ཡོད། གཉིས་ཀའི་ངོས་འཛིན་ཐད་སོ་ནམ་ལོ་སར་ལ་བབས་ཡོད། དེང་གི་ཕ་མེར་ས་ཆར་དགུན་ཉི་ལྡོག་ནི་ལོ་མགོ་གཅིག་གི་འགྱུར་མཚམས་སུ་འཇོག་ཅིང་། གོམ་སྲོལ་ལས་ཆ་ཤས་མང་པོ་ཞིག་ཞིང་བའི་ལོ་རྩིས་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་བརྐྱངས་ཡོད[Iloliev 2008, pp. 92-93,Mock 1998, p. 291]།\n བོད་ཀྱིས་སྤྱི་ལོ་756ལོར་ཝ་ཁན་ས་ཆའི་དབང་བསྒྱུར་སླར་གསོ་གནང་ནས་དུས་རབས་དགུ་བའི་དཀྱིལ་མཇུག་བར་སླེབས་ཡོད་ལ། དུས་ཡུན་འདི་བྲག་བརྐོས་ཡིག་རྙིང་ལས་ཀྱང་མཚོན་ནུས། བོད་ཀྱིས་ཏུན་ཧོང་སྤྱི་ལོ་781 ནས་848བར་བཟུང་བར་བཤད་ཅིང་ [Dalton　2007, p. 18]། ཧོར་ལས་མན་ (Horlemann) གྱི་སྤྱི་ལོ་ལོའི་རྩོམ་དུ་དུས་ཚོད་སྔ་སྣུར་གྱིས་སྤྱི་ལོ ་760ནང་གཏུགས་ཡོད་པས་ལོ་རབས་འདི་ཝ་ཁན་བཟུང་བ་དང་དུས་མཉམ་ཡིན། )ཨ་རབ་དམག་གིས་སྤྱི་ལོ་ 814～815 ལོའི་ནང་ཝ་ཁན་ས་ཆ་བདག་བཟུང་བྱས་མོད[Beckwith 1987, pp. 160-162]། མི་འགྱངས་བར་བོད་ཀྱིས་སླར་བླངས། དུས་རབས་དགུ་པབའི་མཇུག་ཏུ་ཧིན་རྡུ་ཁོ་ཧྲི་དང་ཕ་མེར་ས་ཆའི་ནང་བསྟན་ཉམས་རྒུད་བྱུང་ལ། བོད་ཀྱི་དཔུང་ཤུགས་ཝ་ཁན་ས་ཆར་སླེབས་མེད། རིམ་གྱིས་ས་འདིར་ཨེ་སི་ལམ་གྱི་ཆོས་འཕེལ་ཡོད[Beckwith 1987, p. 172; Denwood 2008,p. 157; Hauptmann 2007, p. 32]།\n སྐབས་དེའི་སྟོན་ཟླ་ཚུགས་པའི་དབུ་ནི་དེང་གི་དུས་ཚིགས་དང་འདྲ་བར་སའི་མཐོ་ཚད་རྨིད་4035 ཡོད་པའི་ཕ་མེར་ས་ཆར་ལྟོས་བཅོས་ཀྱིས་ཁ་བ་འབབ་པ་ཉུང་ལ། ཆུ་ཆུང་བས་ས་འདི་བརྒལ་སླ། དགུན་ཁར་ཁ་བ་མཐུག་ལ་དཔྱིད་ཀའི་བར་ཁ་བ་མི་བཞུ་བས་ཁང་ཆགས་ཀྱི་འཇིག་པ་ཆེ་ཞིང་ལས་གཞི་སྤེལ་དཀའ། དབྱར་ཁར་རྩྭ་ས་བཟང་མོད་ཆུ་རྒྱས་པས་ས་འདི་བརྒལ་མི་བདེ།\n ཧྥ་སི་མན་[Fussman 1986, p. 47, n. 40]གྱིས་ཉི་ཟླར་སྣེ་མོ་ལྡན་པའི་བྲག་རིས་རི་མོ་ཧིན་རྡུ་གཙང་བོའི་ལུང་གཞུང་གི་ཆིས་ལ་(Chilas)གནས་ I ས་ཆའི་མཆོད་རྟེན་ལ་ཡོད་པར་བསྟན་ཡོད་པར་མ་ཟད། རིགས་འདི་སྤྱིར་ན་བོད་ཀྱི་རི་མོར་ཁས་ལེན་མོད་ཆིས་ལ་ས་ཆའི་རི་མོ་རྒྱ་གར་བས་ཡིན་ཏེ་སྤྱི་ལོ་དུས་རབས་དང་པོར་གཏོགས་པ་ཞིག་རེད་ཅེས་གསུངས་ཡོད། བྷི་རི་ནུ་(Bruneau)ཡིས་ཀྱང་ཉི་ཟླའི་གཟུགས་ལ་སྣེ་མོ་ཅན་བགྲོ་གླེང་གནང་ཡོད་ལ། བྷུ་ཐུ་ཀ་ར་ (Butkara)ཡི་གནས་ I ཡི་གན་ངྷ་རའི་ཝེ་ཧ་ར་ (Gandharan viharas)ལ་ཟླ་གསར་གྱི་གཟུགས་སམ་སྡེར་གཟུགས་ཡོད་པར་བསྟན་ཡོད[Bruneau 2007, p. 66]། ཨོ་རི་ཧྥུ་ནེའོ་ [Orofino1990, pp. 173-174,n. 2]ནས་སྤལ་ཏི་དང་སྒེའོ་སྒེ་ཐིའི་ནང་ཆོས་དང་། ཞང་ཞུང་གི་བོན། བོད་ཀྱི་ནང་བསྟན་གྱི་དབྱེ་འབྲེལ་སྐོར་བགྲོ་གླེང་མཛད་ཡོད་ལ། ནང་བསྟན་འདི་བོད་ཀྱི་བཙན་པོའི་ཕོ་བྲང་གིས་སྤྱི་ལོ་779ལོར་དངོས་སུ་དད་ལེན་བྱས་ལ[Dotson 2009, p. 20]། དུས་ཚོད་འདི་ཝ་ཁན་ས་ཆའི་བྲག་བརྐོས་རི་མོ་དང་ཡིག་རྙིང་བརྐོས་པའི་དུས་ཚོད་ལ་འཁེལ་ཡོད། བོད་བཙན་པོས་དཔུང་གིས་ས་འདིར་དབང་བསྒྱུར་བྱ་དུས་ས་གནས་གཉིས་ཀྱི་བར་ལ་འབྲེལ་འདྲིས་ཟབ་མོ་ཡོད་པ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱི་བཀའ་གཙུགས་ཡི་གེ་བྲུ་ཤར་བཏང་བས་ཀྱང་ར་སྤྲོད་བྱ་ནུས་ལ[Richardson 1998, pp. 91,93]། སྒེའོ་སྒེ་ཐི་འམ་བྲུ་ཤ་ནས་བོད་ཀྱི་ནུབ་རྒྱུད་ཞང་ཞུང་། དབུས་གཙང་གི་བར་བཅས་ལ་ནང་བསྟན་དར་བའི་དྲི་གཞི་ཁྱད་པར་བ་འདི་ཤབས་པུ་(Scherrer-Schaub)མཆོག་གིས་སྤྱི་ལོ་ 2002ལོར་བགྲོ་གླེང་གནང་ཡོད།\n ལ་དྭགས་བོད་ཀྱིས་བཟུང་བའི་ལོ་ནི་སྤྱི་ལོ་719ལོ་ཡིན་ལ་དུད་ཁྱིམ་རྩིས་ལེན་ཀྱང་བྱས་ཡོད[Denwood 2009, p. 43]།\n ཐ་ཁུའུ་ཆིས་[Takeuchi 2011, p. 55]ཀྱིས་དར་ཁོ་ཐིའི་མཚན་བྱང་དང་། དེང་སྒེའོ་སྒེ་ཐི་ནས་སྤལ་ཏི་ས་ཆའི་མཚན་བྱང་རྣམས་དུས་རབས་བརྒྱད་པ་ནས་དགུ་བར་བཞག་ཡོད་ལ། དུས་འདི་བོད་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་དབང་ཤུགས་སྒེའོ་སྒེ་ཐི་དང་ཝ་ཁན་ས་ཆའི་ནུབ་བྱང་ཁུལ་དུ་སླེབས་པའི་དུས་ཚོད་ཡིན།\nBeckwith, Christopher, The Tibetan Empire in Central Asia: A History of the Struggle for Great Power Among Tibetan, Turks, Arabs and Chinese During the Early Middle Ages, Princeton, Princeton Universi ty Press, 1987.\nBellezza, John V., Zhang Zhung: foundations of civilization in Tibet:ahistorical and ethnoarchaeological study of the monuments, rock art,texts, and oral tradition of the ancient Tibetan upland, Wien,Östereichischen Akademie der Wissenschaften, 2008.\n—— Flight of the Khyung, September 2010, on-line resource accessed May 2016.　http://www.tibetarchaeology.com/september-2010/\n—— Flight of the Khyung, May 2016a, on-line resource accessed July2016.　http://www.tibetarchaeology.com/may-2016/\n—— Flight of the Khyung, June 2016b, on-line resource accessed July 2016.　http://www.tibetarchaeology.com/june-2016/\nBressan, L.C., “Rock-Carved Crosses from the 7th Century in Northern Areas of Pakistan”, Journal of Central Asia, 16:1-2, 1993, pp.270-282.\nBruneau, Laurianne, “L’architecture bouddhique dans la vallée du Haut Indus; un essai de typologie des représentations rupestres de stûpa,” Arts Asiatiques, no. 62, 2007, pp. 63-75.\nChavannes, Édouard, Documents sur les Tou-kiue (Turcs) occidentaux,St. Petersburg, 1903, internet edition http://bibliotheque.uqac.ca Quebec, 2006a.\n—— Notes Additionnelles sur les Tou-kiue (Turcs) occidentaux, Paris,1903, internet edition http://bibliotheque.uqac.ca/ Quebec,2006b.\nDalton, Jacob, Tom Davis and Sam van Schaik, “Beyond Anonymity:Paleographic Analyses of the Dunhuang Manuscripts”, Journal of the International Association of Tibetan Studies, no.3(December 2007), pp.1-23. http://www.thlib.org?tid=T3106 accessed May 23, 2016.\nDavidson, Ronald M., “Hidden Realms and Pure Abodes: Central Asian Buddhism as Frontier Religion in the Literature of India,Nepal, and Tibet”, The Pacific World, vol. 4, 2002, pp.153-181.\nDenwood, Philip, “Stupas of the Tibetan Bonpos”, in A.L. Dallapiccola,ed., The stūpa: Its religious, historical and architectural significance,Wiesbaden, Steiner, 1980a, pp. 175-182.\n—— “Temple and Rock Inscriptions of Alchi”, in D.L. Snellgrove &T. Skorupski, eds., The Cultural Heritage of Ladakh, vol. 2,Zangskar and the cave temples of Ladakh, Aris & Phillips,Warminster (England), 1980b, pp. 117-164.\n—— “The Tibetans in the Western Himalayas and Karakoram, Seventh-Eleventh Centuries: Rock Art and Inscriptions”, The Journal of Inner Asian art and archaeology, 2:2, 2007, pp. 49-57.\n—— “Tibetans in the West, Part I”, The Journal of Inner Asian art and archaeology, 3:3, 2008, pp. 7-21.\n—— “Tibetans in the West, Part II”, The Journal of Inner Asian art and archaeology, 4:4, 2009, pp. 149-160.\nDodykhudoeva, Leila, “Ethno-cultural Heritage of the Peoples of West Pamir”, Collegium Antropologium, 28 (Supplement 1), 2004,pp. 147-59.\nDotson, Brandon, The Old Tibetan Annals: An Annotated Translation of Tibet’s First History, Vienna, Verlag der osterreichischen Akademie der Wissenschaften, 2009.\nFrancke, Auguste H., “Notes on Sir Aurel Stein’s Collection of Tibetan Documents from Chinese Turkestan”, Journal of the Royal Asiatic Society, 1914, pp. 37-59.\n—— “A Tibetan Inscription on the Darkot Pass”, Appendix L in M.A. Stein Innermost Asia, Oxford, Clarendon, 1928, pp. 1050-1051.\nFrancke, A.H. and P.S. Jina, First Collection of Tibetan Historical Inscriptions on Rock and Stone from Ladakh Himalaya, Delhi, Sri Satguru Publications, 2003.\nFussman, Gérard, “Symbolisms of the Buddhist Stupa”, The Journal of the International Association of Buddhist Studies, 9:2, 1986, pp. 37-53.\nGergan, S.S., “The Lo-sar of Ladakh, Spiti, Lahul, Khunnu and Western Tibet”, The Tibet Journal, 3:3, Autumn 1978, pp. 41-43.\nHauptmann, Harald, “Pre-Islamic Heritage in the Northern Areas of Pakistan”, in S. Bianca, ed., Karakoram: Hidden Treasures in the Northern Areas of Pakistan, Turin, Aga Khan Trust for Culture,2007, pp. 21-40.\nvon Hinüber, Oskar, “The Magnificent Bronze of Nandivikramadityanandi:A Delight for the Beholder, A Worry forthe Epigraphist”, Orientations 34:4, 2003, pp. 35-39.\n—— Die Palola Sahis: Ihre Steininschriften, Inschriften auf Bronzen,Handschriftenkolophone und Schutzzauber, Mainz, Philipp von Zabern, 2004.\nHirai, Go, “A Journey to Afghan Pamir”, Japanese Alpine News 2, April 2002, republished in Japanese Alpine News 16, 2015, pp. 77-82.\nHoffman, Helmut, “An Account of the Bon Religion in Gilgit”, Central Asiatic Journal, 13:2, 1969, pp. 137-145.\nHorlemann, Bianca, “A Re-evaluation of the Tibetan Conquest of Eighth Century Shazhou/Dunhuang”, Proceedings of the International Association of Tibetan Studies: Tibet, past and present: PIATS 2000, pp. 49-66.\nHsueh, Chung-san and Yi Ouyang, A Sino-Western Calendar for Two Thousand Years 1-2000 A.D., Changsha, China, The Commercial Press, Ltd., 1940.\nIloliev, Abdulmamad, “Popular Culture and Religious Metaphor:Saints and Shrines in Wakhan Region of Tajikistan”, CentralAsian Survey, 27:1, 2008, pp. 59-73.\nImaeda, Yoshiro, “TowardsaComprehensive and Unambiguous Transliteration Scheme of Tibetan,” in Imaeda et al., eds., New Studies of the Old Tibetan Documents: Philology, History and Religion, Old Tibetan Documents Online Monograph Series, vol. III,Research Institute for Languages and Cultures of Asia and Africa,Tokyo, Tokyo University of Foreign Studies, 2011, pp. 39-43.\nIwao, Kazushi et al., eds., Old Tibetan Inscriptions, Old Tibetan Documents Online Monograph Series, vol. II, Research Institute for Languages and Cultures of Asia and Africa, Tokyo, Tokyo University of Foreign Studies, 2009.\nJettmar, Karl, ed., Antiquities of Northern Pakistan: Rock inscriptions in the Indus Valley, vol. 1, Mainz, Philipp von Zabern, 1989.\nJettmar, Karl and Klaus Sagaster, “Ein Tibetisches Heiligtum in Punyal”,in K. Jettmar, ed., Antiquities of Northern Pakistan: Reports and Studies, vol. 2, Mainz, Philipp von Zabern, 1993, pp. 123-140.\nKarmay, Samten G., The Arrow and the Spindle: Studies in History,Myths, Rituals and Beliefs in Tibet, vol. 1, Kathmandu, Mandala Book Point, 1998.\n—— The Arrow and the Spindle: Studies in History, Myths, Rituals and Beliefs in Tibet, vol. 2, Kathmandu, Mandala Book Point, 2005.\nMock, John, The Discursive Construction of Reality in the Wakhi Community of Northern Pakistan, Ph.D. Dissertation, Berkeley, University of California, 1998.\n—— “A Tibetan Toponym from Afghanistan”, Revue d’Etudes Tibétaines no. 27, Oct. 2013a, pp. 5-9.\n—— “Darkot Revisited: New Information onaTibetan Inscription and mchod-rten”, Revue d’Etudes Tibétaines no. 27, Oct. 2013b, p.11-19.\n—— “New Discoveries of Rock Art from Afghanistan’s Wakhan Corridor and Pamir: A Preliminary Study”, The Silk Road 11, Saratoga (CA), Silkroad Foundation, 2013c, pp. 36-53; Plates IIIIV.\nOrofino, Giacomella, “A Note on Some Tibetan Petroglyphs of theLadakh Area”, East and West, 40:1-4, pp. 173-200.\nPal, Pratipaditya, Himalayas: An Aesthetic Adventure, Chicago, Art institute of Chicago, 2003.\nPirie, Fernanda, “Dancing in the Face of Death: Losar Celebrations in Photoksar”, in van Beek, Martijn and Fernanda Pirie, eds., Brill’s Tibetan Studies Library: Modern Ladakh: nthropological Perspectives on Continuity and Change, Leiden, NL: Brill, 2008,ProQuest ebrary, Web,9July 2016.\nRichardson, Hugh, “Names and Titles in Early Tibetan Records”, in H. Richardson, High Peaks, Pure Earth: Collected Writings on Tibetan History and Culture, M. Aris, ed., London, Serindia Publications,1998, pp. 12-24.\n—— “The First Tibetan Chos-’byung”, in H. Richardson, High Peaks,Pure Earth: Collected Writings on Tibetan History and Culture, M.Aris, ed., London, Serindia Publications, 1998, pp. 89-99.\nvan Schaik, Sam, “TowardsaTibetan Palaeography: developingatypology of writing styles in early Tibet”, in Quenzer, Jörg B.,Dmitry Bondarev and Jan-Ulrich Sobisch, eds., Manuscript cultures:mapping the field. De Gruyter, Boston, 2014, ProQuest ebrary, Web.6May 2016.\nvon Schroeder, Ulrich, Buddhist Sculptures in Tibet, vol. 1, India & Nepal,Visual Dharma, Hong Kong 2001.\nScherrer-Schaub, Cristina, “Enacting Words: A Diplomatic Analysis of the Imperial Decrees (Bkas Bcad) and their Application in the Sgra Sbyor Bam Po Gñis Pa Tradition”, Journal of the International Association of Buddhist Studies, 25:1-2, 2002, pp. 263-340.\nShunying, Mu, “Development and achievement of archaeology in Xinjiang since the Founding of New China”, Journal of Central Asia, 3:1, 1984, pp. 55-72.\nStein, Mark Aurel, Ruins of Desert Cathay, London, MacMillan & Co.,1912.\n—— A third journey of exploration in Central Asia: 1913-1916, London:Royal Geographical Society, 1916.\n—— “A Chinese Expedition across the Pamirs and Hindukush, A. D.747”, The Geographical Journal, 59:2, 1922, pp. 112-31.\nTakeuchi, Tsuguhito, “The Tibetan Military System and its Activities from Khotan to Lop-Nor”, in S. Whitfield, ed., The Silk Road:Trade, Travel, War and Faith, Chicago, Serindia Publications,2004, pp. 50-56.\n—— “Historical Development of the Tibetan Languages”, Journal of the Research Institute, no. 49, Kobe, Kobe City University of Foreign Studies, 2013a, pp. 3-17.\n—— “Old Tibetan Rock Inscriptions Near Alchi”, Journal of the Research Institute, no. 49, Kobe, Kobe City University of Foreign Studies, 2013b, pp. 29-69.\nTashbayeva, K., ed., Petroglyphs of Central Asia, Samarkand, International Institute for Central Asian Studies, 2001.\nTibetan Medical & Astrological Institute of H.H. the Dalai Lama, Tibetan astronomy and astrology, Dharamsala: Documentation and Publication Department, Men-tsee-khang, 1998.\nUray, Geza, “Tibet’s Connections with Nestorianism and Manicheism in the 8th-10th Centuries”, in E. Steinkellner and H. Tauscher,eds., Contributions on Tibetan Language, History and Culture.Wien: Arbeitskreis für Tibetische und Buddhist Studien, 1983.\nZeisler, Bettina, “East of the Moon and West of the Sun? Approaches toaLand with Many Names, North of Ancient India and South of Khotan”, The Tibet Journal, 34/35: 3-4/1-2, 2009, pp. 371-463.


The Very Secret and Swift Path | dharmaebooks.org\nA Concise Guru Yoga and Ganachakra of Marpa, Milarepa, and Gampopa\n作者 སྐྱོ་བྲག་དགའ་དབང་། བཀྲ་ཤིས་ནོར་བུ།\nKhenpo Kyodrak Ghawang, Lama Tashi Norbu\n語言 English, བོད་ཡིག །\nThis guru yoga of Marpa, Milarepa, and Gampopa (གསང་ཆེན་མྱུར་ལམ།) is written by Lama Tashi Norbu of Kyabche Monastery in Kham. The inscription ritual (མར་མི་དྭགས་གསུམ་གྱི་བླ་སྒྲུབ་བྱང་ཆོག །) that can be added to it isavery skillful means as it is easy to practice and of great benefit but little danger. For us Kagyupas, devotion is the all-sufficient virtue. If one has genuine devotion toatrue guru, based on this alone, blessings will enter one’s being, and one will be capable of leading the deceased along path.\nIn general, one doesn’t need to receive an empowerment to supplicateaguru. However, since this guru yoga of Marpa, Milarepa, and Gampopa isaritual practice of the Secret Mantrayana, it would be very good to receive an initiation. Since the inscription ritual for the guru yoga is part of the Sutra tradition, even one who has not done approach and accomplishment practices is permitted to do it. But there isaneed for devotion toaguru; performing an inscription ritual without that would be no more than child’s play.\nཁམས་སྐྱབས་ཆེ་དགོན་པའི་བླ་མ་བཀྲ་ཤིས་ནོར་བུས་མཛད་པ། མར་མི་དྭགས་གསུམ་གྱི་བླ་སྒྲུབ་ལ་བྱང་ཆོག་སྦྱར་བ་འདི། ལག་ལེན་སྟབས་བདེ་ཞིང་། ཁེ་ཆེ་ལ་ཉེན་ཆུང་བའི་ཐབས་མཁས་ཏེ། རང་རེ་བཀའ་བརྒྱུད་པ་ནི། མོས་གུས་དཀར་པོ་གཅིག་ཐུབ་ཡིན་ཕྱིར། བླ་མ་ངོ་མ་ལ་མོས་གུས་རྣལ་མ་ཡོད་པ་ཁོ་ནས། རང་རྒྱུད་ལ་བྱིན་རླབས་འཇུག་ཅིང་། ཚེ་འདས་ཀྱི་ལམ་སྣ་འདྲེན་པར་ནུས་པ་ཡིན་ནོ། །\nསྤྱིར་བླ་མར་གསོལ་བ་འདེབས་པ་ཙམ་ལ་དབང་ཞིག་ཐོབ་དགོས་ངེས་མེད་ནའང་། མར་མི་དྭགས་གསུམ་གྱི་བླ་སྒྲུབ་ནི། གསང་སྔགས་ཀྱི་ཉམས་ལེན་ཆོ་ག་ཡིན་པས་དབང་ཐོབ་ན་ཆེས་བཟང་བ་ཡིན། བླ་སྒྲུབ་བྱང་ཆོག་ནི་མདོ་ལུགས་ཡིན་པས་བསྙེན་སྒྲུབ་མེད་པའི་གང་ཟག་གིས་ཀྱང་བྱ་ཆོག་གི་རེད། ཡིན་ནའང་། བླ་མ་ལ་མོས་གུས་ཡོད་དགོས་པ་ལས། ཅི་གང་མེད་པའི་བྱང་ཆོག་ནི་བྱིས་པའི་རྩེད་མོ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །\nThe Sutra in Three Sections\nThe Pleasing Melody that Accomplishes All Benefit\nThe Short Vajrahdara Prayer\nShort Aspirations for Rebirth in Sukhavati\nThe Very Secret and Swift Path – epub – 1.5 MB\nThe Very Secret and Swift Path – mobi – 600 KB\nསྐྱོ་བྲག་དགའ་དབང་། • Kyodrak Ghawang • 覺札寺堪布噶旺བཀྲ་ཤིས་ནོར་བུ། • Tashi Norbu • 札西諾布Dharma Ebooks Publicationsབོད་ཡིག །English


Terdzo-THI-012 - Rinchen Terdzö\ngnam chos thugs kyi gter kha snyan brgyud zab mo'i skor las chos skyong dang bka' srung spyi'i bka' gtad srog dbang phyag len 'grigs chags su bsdebs pa\nVolume 40 (ཐི) / Pages 271-277 / Folios 1a1 to 4a5\nRinchen Terdzö Volumes List > Volume 40 > Text #13 (Scroll to Bottom)\nkarma chags med. gnam chos thugs kyi gter kha snyan brgyud zab mo'i skor las chos skyong dang bka' srung spyi'i bka' gtad srog dbang phyag len 'grigs chags su bsdebs pa. In Rin chen gter mdzod chen mo pod bzhi bcu pa (The Great Treasury of Rediscovered Teachings Volume 40) by 'jam mgon kong sprul, 271-277. New Delhi: Shechen Publications, 2007-2016.\nzhes pa sprul sku mi 'gyur rdo rje dgung lo bcu gnyis pa sprel lo sbrul zla ba'i nyer brgyad la spyan ras gzigs dmar po zhal gcig phyag gnyis pa'i phyag brdab pa'i sgra las byung ba'i rtsa tshig de nyid la/_sprul sku'i gsung gis bskul nas nyid kyi thugs gter nang nas sab 'os sab ste rgyas pararA gas bkod pa la nyes pa gang mchis chos skyong rnams la bshags shing /_dge bas zab gter bstan pa 'phel bar gyur cig_/mang+ga laM/_/shu b+ha mastu sarba dza ga taM/_\n༄༅། །གནམ་ཆོས་ཐུགས་ཀྱི་གཏེར་ཁ་སྙན་བརྒྱུད་ཟབ་མོའི་སྐོར་ལས་ཆོས་སྐྱོང་དང་བཀའ་སྲུང་སྤྱིའི་བཀའ་གཏད་སྲོག་དབང་ཕྱག་ལེན་འགྲིགས་ཆགས་སུ་བསྡེབས་པའོ།། ན་མོ་གུ་རུ་པད་མ་བཛྲཱ་ཡ། དྷེ་རུ་པའི་དབང་གི་མཐར་སྡེ་བརྒྱད་དང་ཆོས་སྐྱོང་སྤྱིའི་བཀའ་གཏད་བྱུང་བའི་གཞུང་ལས། དེ་ནས་དྲེགས་པའི་སྲོག་དབང་ནི༔ དབང་སྒྲུབ་གོང་ལྟར་བྱས་ལ༔ ཞེས་གསུངས་པའི་དོན་ནི། མཎྜལ་ནས་ཀྱི་ཚོམ་བུ་པདྨ་འདབ་བརྒྱད་སྟེང་དུ། རབ་དར་ནག་གི་སྐུའམ་མ་རྙེད་ན་ཐང་སྐུའམ་ཙཀླི་བཤམ། ལྷ་གང་ཡིན་གྱི་གཏོར་མའམ་མ་འབྱོར་ན་སྤྱིའི་དམར་གཏོར་རམ། དཀར་གཏོར་གང་འོས་བཤམ། ཕྱག་མཚན་དངོས་སམ་ཙཀ་ལི། ནས་ཏིང་གང་ཡང་བཤམ། གང་འཛོམ་གྱི་མཆོད་པ་བཤམས་ལ། རང་ཉིད་ཡི་དམ་གང་ཡིན་གྱི་ལས་བྱང་མངོན་རྟོགས་བསྒོམ། ལས་བུམ་དུ་སྐད་ཅིག་གིས་རྟ་མགྲིན་བསྐྱེད། རྒྱས་པར་ནི་ཆོས་སྐྱོང་ངམ་བཀའ་སྲུང་སོ་སོའི་མངོན་རྟོགས་དང་ལས་བྱང་སོ་སོའི་གང་འོས་གབ་སྤྲད་ལ་འདོན། དེ་ནས་སོ་སོའི་སྔགས་གང་ཡིན་བསྙེན་པ་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་ཙམ་བྱས་ལ། དེ་ནས་སློབ་མ་རྣམས་མདུན་དུ་འཁོད་དོ། །འོ་ན་ད་ལམ་ཁྱེད་རྣམས་ལ་ཆོས་སྐྱོང་ངམ་བཀའ་སྲུང་ཆེ་གེའི་བཀའ་གཏད་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་གནམ་ཆོས་ཐུགས་ཀྱི་གཏེར་ཁ་འདི་ལ་མིང་གི་མངོན་བརྗོད་ཅེས་བྱ་བའི་རྒྱུད་བུ་ཆུང་ཞིག་བྱུང་སྟེ། རྒྱུད་དེའི་དོན་རྒྱས་པར་བཀྲོལ་བ་བླ་མ་ཡི་དམ་མཁའ་འགྲོ་ཆོས་སྐྱོང་གི་སྒྲུབ་ཐབས་རིགས་མི་གཅིག་པ་བརྒྱ་ཡོད་དོ། །དེ་དག་རེ་རེ་ལའང་དབང་རེ་རེ་ཡོད་པས་སྒྲུབ་ཐབས་བརྒྱ་རྩ་གསར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ཡིན་ལ། དེའི་ནང་ནས་སྔར་མ་གྲགས་པའི་ལྷ་མཆོག་དྷེ་རུ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དབང་རྒྱས་པ་གཅིག་ཡོད། དེའི་གཤམ་ནས་ཆོས་སྐྱོང་དང་བཀའ་སྲུང་གི་རིགས་ཐམས་ཅད་ལ་རྒྱས་འགེབས་པའི་བཀའ་གཏད་དྲེགས་པའི་སྲོག་དབང་བསྡུས་པ་ཞིག་བྱུང་བས། དེ་ཉིད་ཕྱག་ལེན་གྱིས་བརྒྱན་ཏེ་ཆེ་གེའི་སྲོག་དབང་བསྐུར་བའི་ཐོག་མར། སློབ་མ་ཁྲུས་ནས་དབྱུང་བའི་དོན་དུ། ལས་བུམ་ཐོགས་ལ། ཧཱུྃ༔ བུམ་པ་འདི་ཡི་ནང་དུ་ནི༔ ཁྲོ་རྒྱལ་རྟ་མགྲིན་གསལ་བ་ཡི༔ སྐུ་ལས་བདུད་རྩིའི་རྒྱུན་བབས་པས༔ སྡིག་སྒྲིབ་ཐམས་ཅད་བཀྲུས་ནས་ཀྱང༔ ལུས་ཀུན་བདུད་རྩིས་གང་བར་གྱུར༔ ཨོཾ་ཧྱ་གྷྲི་ཝ་ཧཱུྃ་ཕཊ༔ ཅེས་བུམ་ཆུ་སྤྱི་བོར་གཏིག །ཆབ་ལེན་དུ་བཅུག །དེ་ནས་ནས་བཀྱེས་ལ། ད་ཆོས་སྐྱོང་ངམ་བཀའ་སྲུང་ཆེ་གེའི་བཀའ་གཏད་སྲོག་དབང་ཞུ་བའི་ཆེད་དུ་མཎྜལ་འབུལ་བའི་རྗེས་ཟློས་མཛོད། རི་རྒྱལ་རི་བོ་མཆོག་རབ་དང༔ གླིང་བཞི་གླིང་བརྒྱད་ཉི་ཟླས་བརྒྱན༔ བླ་མ་ཆོས་སྐྱོང་རྣམས་ལ་འབུལ༔ རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་ཐུགས་རྗེས་ཟུངས༔ ད་བླ་མ་དང་ཆེ་མཆོག་པདྨ་ཐོད་ཕྲེང་རྩལ་དབྱེར་མེད་པའི་དྲུང་དུ་འདིའི་རྗེས་ཟློས་མཛོད། བླ་མ་པདྨ་ཐོད་ཕྲེང་རྩལ༔ བདག་གིས་རྩེ་གཅིག་དད་གསོལ་འདེབས༔ ཆོས་སྐྱོང་ངམ་བཀའ་སྲུང་ཆེ་གེ་ཡི༔ བཀའ་གཏད་བདག་ལ་བསྩལ་དུ་གསོལ༔ ལན་གསུམ། དེ་ནས་སློབ་མ་ཁྱེད་རང་རྣམས་སྣོད་དུ་རུང་བར་བྱ་བའི་དོན་དུ་བདུན་རྣམ་དག་འདིའི་རྗེས་ཟློས་མཛོད། དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་བདག་སྐྱབས་མཆི༔ སྡིག་པ་མི་དགེ་སོ་སོར་བཤགས༔ འགྲོ་བའི་དགེ་ལ་རྗེས་ཡི་རང༔ སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་ཡིད་ཀྱིས་གཟུང༔ སངས་རྒྱས་ཆོས་དང་ཚོགས་མཆོག་ལ༔ བྱང་ཆུབ་བར་དུ་སྐྱབས་སུ་མཆི༔ རང་གཞན་དོན་ནི་རབ་བསྒྲུབ་ཕྱིར༔ བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་བསྐྱེད་པར་བགྱི༔ བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་བསྐྱེད་བགྱིས་ནས༔ སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་མགྲོན་དུ་གཉེར༔ བྱང་ཆུབ་སྤྱོད་པ་མཆོག་སྤྱད་ནས༔ འགྲོ་ཕན་སངས་རྒྱས་མྱུར་ཐོབ་ཤོག༔ ཅེས་ལན་གསུམ། ད་ཆོས་སྐྱོང་དང་བཀའ་སྲུང་དྲག་པོའི་བཀའ་གཏད་ཅིང་སྲོག་དབང་བསྐུར་བ་ལ། སློབ་མ་ཡི་དམ་ལྷའི་བསྐྱེད་རིམ་བརྟན་པོ་བྱ་དགོས། དེ་མེད་ན་བདག་པོ་ངན་པ་ལ་ཁྱི་གཏུམ་པོ་ལྟར་མི་ཆུན་པས། སྐད་ཅིག་གིས་དམ་ཚིག་པ་དང་ཡེ་ཤེས་པ་དབྱེར་མེད་པའི་རང་བཞིན། ཁྱེད་རང་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་སྐུ་མདོག་མཐིང་ནག་གཡས་རྡོ་རྗེ་ཕྱར་བ། གཡོན་སྡིགས་མཛུབ་དང་ཞགས་པ་འཛིན་པ། ཁྲོ་བོའི་ཆ་ལུགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་གཅིག་ཏུ་སྒོམས་ལ་སྔགས་འདིའི་རྗེས་ཟློས་མཛོད། ཨོཾ་བཛྲ་ཙཎྜ་མ་ཧཱ་རོ་ཥ་ཎ་ཧཱུྃ་ཕཊ༔ ད་བླ་མ་ཡི་དམ་དབང་དྲག་པདྨ་ཧེ་རུ་ཀ་དངོས་ཡིན་སྙམ་པ་གྱིས་ལ། གསོལ་བ་འདེབས་པ་འདིའི་རྗེས་ཟློས་མཛོད། ཆོས་སྐྱོང་ངམ་མགོན་པོ་ཆེ་གེ་ཡི༔ བཀའ་གཏད་བདག་ལ་བསྩལ་དུ་གསོལ༔ བདུན་བརྗོད། ད་མདུན་དུ་བཤམས་པའི་སྐུ་དང་གཏོར་མ་ལ་སོགས་པའི་དབང་རྫས་རྣམས་དང་ཐ་དད་མེད་པའི་ཞེས་སོ་སོའི་མངོན་རྟོགས་བརྗོད། རྒྱས་པར་སྤྲོ་ན་སྤྱན་འདྲེན་སོགས་ལས་བྱང་གཞུང་ལྟར་ཚར་གཅིག་འདོན། རྔ་རོལ་མོ་དབྱངས་སོགས་བྱས་པ་ལེགས་སོ། །དེ་ནས་ཆེ་གེའི་སྐུ་གཟུགས་ཡིན་ཏེ༔ སྐུ་གཟུགས་འདི་ཁོ་རང་དངོས་ཡིན་པས༔ འདི་ཁྱོད་ལ་གཏད་པས་འབངས་སུ་ཚུད་པར་སྒོམས་ཤིག༔ ཧཱུྃ༔ འདི་ནི་ཆེ་གེའི་སྐུ་གཟུགས་ཏེ༔ ཁྱོད་ཀྱི་ལག་ཏུ་བཞག་པ་ཡིས༔ ཆེ་གེའི་སྐུ་ཡི་དབང་ཐོབ་ཤོག༔ སྙིང་པོ་ལན་བདུན་དང་། ཀཱ་ཡ་ཨ་བྷི་ཥིཉྩ་ཨོཾ༔ བརྗོད། སྐུ་ལག་ཏུ་བཞག །གསུང་ནས་འབྲུ་ཡིན་པས༔ ནས་འབྲུ་འདིའི་ཕྱེད་འདིའི་དབུ་རྒྱན་རིགས་འོད༔ ཕྱེད་མགོན་པོའམ་ཆོས་སྐྱོང་ཆེ་གེ་ཡིན་པར་སྒོམས་ཤིག༔ ཧཱུྃ༔ ནས་ཀྱི་འབྲུ་ནི་རེ་རེ་ཡང༔ ཆེ་གེ་ཁྱོད་ཀྱི་ནི༔ ལག་ཏུ་བཞག་པས་དབང་ཐོབ་ཅིང༔ གསུང་དབང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་ཤོག༔ དེ་ནས་འབྲུའི་ཕྱེད་སྤྱི་བོར་བཞག༔ ཕྱེད་ལག་ཏུ་གཏད་ལ། སྙིང་པོ་ལན་བདུན་མཐར། ཝཱ་ཀ་ཨ་བྷི་ཥིཉྩ་ཨཱ༔ དེ་ནས་ཐུགས་གཏོར་མའི་དབང་ཡིན་པས༔ གཏོར་མ་འདི་ཆོས་སྐྱོང་ངམ་མགོན་པོ་ཆེ་གེ་ཡིན་པར་སྒོམས་ལ༔ འདི་གཏད་པས་ཁྱོད་ཀྱི་འབངས་སུ་ཚུད་པར་སྒོམས་ཤིག༔ ཧཱུྃ༔ འདི་ནི་ཆེ་གེ་སྟེ༔ ཁྱོད་ཀྱི་ལག་ཏུ་བཞག་པ་ཡིས༔ ཆེ་གེ་འཁོར་དང་བཅས་པ་ཡི༔ ཐུགས་དབང་ཡོངས་རྫོགས་ཐོབ་པར་ཤོག༔ སྔགས་ལན་བདུན། ཙིཏྟ་ཨ་བྷི་ཥིཉྩ་ཧཱུྃ༔ དེ་ནས་ཕྱག་མཚན་ཐོགས་ཏེ། འོ་འདི་ཁྱོད་ལ་གཏད་པས་བཀའ་བསྒོས་པ་བཞིན་དུ་བྱེད་པར་སྒོམས་ཤིག༔ ཧཱུྃ༔ འདི་ནི་ཆེ་གེའི་ཕྱག་མཚན་ཏེ༔ ཁྱོད་ཀྱི་ལག་ཏུ་བཞག་པ་ཡིས༔ ཆེ་གེ་འཁོར་དང་བཅས་པ་ཡི༔ བཀའ་གཏད་ཡོངས་རྫོགས་ཐོབ་པར་ཤོག༔ ཆོས་སྐྱོང་ངམ་མགོན་པོ་ཆེ་གེ་འཁོར་དང་བཅས་པས་སློབ་མ་ཆེ་གེ་ལ་བསྲུང་བ་དང་བསྐྱབ་པ་དང་མགོན་པ་དང་སྡོངས་གྲོགས་མཛད་དུ་གསོལ༔ སྔགས་ལན་བདུན་མཐར། གུ་ཎ་ཨ་བྷི་ཥིཉྩ་སྭཱ་ཧཱ༔ བརྗོད། དེ་ནས་དེས་ཆོས་སྐྱོང་ངམ་མགོན་པོ་ཆེ་གེའི་བཀའ་གཏད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཐོབ་པ་ཡིན་པས༔ འདི་ནས་ས་མ་ཐོབ་ཀྱི་བར་དུ་ཆོས་སྐྱོང་ངམ་མགོན་པོར་གཟུང་སྙམ་པས་འདིའི་རྗེས་ཟློས་མཛོད༔ གཙོ་བོས་ཇི་ལྟར་བཀའ་བསྩལ་པ༔ དེ་དག་ཐམས་ཅད་བདག་གིས་བགྱི༔ དེང་ནས་གཟུང་སྟེ་བདག་བྲན་དུ༔ ཁྱེད་ལ་བདག་ནི་འབུལ་ལགས་ན༔ ཁྱེད་ཀྱིས་སློབ་མར་གཟུང་བ་དང༔ ཆ་ཤས་ཀྱང་ནི་སྤྱད་དུ་གསོལ༔ ཞེས་དང་། ས་གཞི་སྤོས་སོགས་བརྗོད། སླར་ཡང་མཆོད་བསྟོད་བསྙེན་པ་བྱ། གཤེགས་སམ་རྟེན་ལ་བསྟིམ་པ་སོགས་སྤྱི་ལྟར་བྱ། འདི་ནི་གཏེར་མགོན་ཕྱག་བཞི་པ་མན་ཆད་ནས་ཅུང་ཟད་ལྷ་འདྲེ་དམ་ཚིག་ཅན་ཡན་ཆད་ལ་རིགས་འགྲེས་རུང་ངོ༔ འདི་ནི་ཡེ་ཤེས་འཇིག་རྟེན་ཁྱད་མེད་དོ༔ ཞེས་པ་སྤྲུལ་སྐུ་མི་འགྱུར་རྡོ་རྗེ་དགུང་ལོ་བཅུ་གཉིས་པ་སྤྲེལ་ལོ་སྦྲུལ་ཟླ་བའི་ཉེར་བརྒྱད་ལ་སྤྱན་རས་གཟིགས་དམར་པོ་ཞལ་གཅིག་ཕྱག་གཉིས་པའི་ཕྱག་བརྡབ་པའི་སྒྲ་ལས་བྱུང་བའི་རྩ་ཚིག་དེ་ཉིད་ལ། སྤྲུལ་སྐུའི་གསུང་གིས་བསྐུལ་ནས་ཉིད་ཀྱི་ཐུགས་གཏེར་ནང་ནས་སབ་འོས་སབ་སྟེ་རྒྱས་པར་ཨ་རཱ་གས་བཀོད་པ་ལ་ཉེས་པ་གང་མཆིས་ཆོས་སྐྱོང་རྣམས་ལ་བཤགས་ཤིང་། དགེ་བས་ཟབ་གཏེར་བསྟན་པ་འཕེལ་བར་གྱུར་ཅིག །མངྒ་ལཾ། །ཤུ་བྷ་མསྟུ་སརྦ་ཛ་ག་ཏཾ། །ྀཨཚ།\nRetrieved from "http://rtz.tsadra.org/index.php?title=Terdzo-THI-012&oldid=114237"


Terdzo-DI-043 - Rinchen Terdzö\nzhi khro na rag dong sprugs rnal 'byor gyi spyi khrus 'gyod tshangs kyi cho ga dri med bshags rgyud\nin cycle ཞི་ཁྲོ་ན་རག་དོང་སྤྲུགས (Zhi khro na rag dong sprugs)\nVolume 41 (དི) / Pages 665-674 / Folios 1a1 to 5b6\nRinchen Terdzö Volumes List > Volume 41 > Text #44 (Scroll to Bottom)\nnyang ral nyi ma 'od zer. zhi khro na rag dong sprugs rnal 'byor gyi spyi khrus 'gyod tshangs kyi cho ga dri med bshags rgyud. In Rin chen gter mdzod chen mo pod zhe gcig pa (The Great Treasury of Rediscovered Teachings Volume 41) by 'jam mgon kong sprul, 665-674. New Delhi: Shechen Publications, 2007-2018.\nTreasure colophon: rnal 'byor gyi spyi khrus:_na rag dong sprugs 'gyod tshangs kyi rgyal po:_slob dpon pad+mas jo mo mtsho rgyal la thugs dam nar mar gdams pa'o:_gsang sngags 'di lan gcig brjod pa tsam gyis kyang mtshams med pa lnga yang dung phyis pa ltar 'gyur zhes dgongs 'dus klong chen rgyud nas gsungs so:_de bas 'di la yi dam byed pa gal che:_sprul sku nyang gi gter ma'o:_sa ma ya:_rgya rgya rgya:_\n༄༅༔ ཞི་ཁྲོ་ན་རག་དོང་སྤྲུགས་རྣལ་འབྱོར་གྱི་སྤྱི་ཁྲུས་འགྱོད་ཚངས་ཀྱི་ཆོ་ག་དྲི་མེད་བཤགས་རྒྱུད་ཅེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ༔ བཅོམ་ལྡན་འདས་དཔལ་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་ལ་ཕྱ་འཚལ་ལོ༔ རྡོ་རྗེ་པདྨ་འབྱུང་གནས་ངས༔ སྐྱོ་ངལ་མེད་པའི་མཚོ་རྒྱལ་ལ༔ ན་རག་གནས་ཀྱང་དོང་སྤྲུགས་པའི༔ ཉུང་འདུས་མན་ངག་ཟབ་མོ་འདི༔ རྒྱུན་གྱི་ཡི་དམ་ནར་མ་འོ༔ འདི་ཡི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པ་ནི༔ རྒྱལ་བ་དགོངས་པ་འདུས་པ་ཡི༔ ཀློང་ཆེན་རྒྱུད་ནས་འདི་སྐད་གསུངས༔ སྒྱུ་འཕྲུལ་རྒྱལ་བ་ཞི་ཁྲོ་ཡི༔ དཀྱིལ་འཁོར་ལྷ་ཚོགས་དེ་དག་གི༔ མཚན་རྣམས་ལན་གཅིག་བརྗོད་བྱེད་ན༔ མཚམས་མེད་ལྔ་ཡི་སྡིག་པ་བྱང༔ དམ་ཚིག་ཉམས་ཆག་སོར་ཆུད་ནས༔ ན་རག་གནས་ཀྱང་དོང་ནས་སྤྲུགས༔ མཆོག་དང་ཐུན་མོང་དངོས་གྲུབ་ཐོབ༔ ཚེ་འདིར་བདེ་ལེགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས༔ ཚེ་འདས་སྐུ་གདུང་རིང་བསྲེལ་འབྱུང༔ ཕྱི་མ་རིག་འཛིན་ཞིང་དུ་འགྲོ༔ དེ་སྐད་ཀློང་བཤགས་རྒྱུད་ནས་གསུངས༔ དེ་ཕྱིར་སྔགས་ཀྱི་སྒོར་ཞུགས་ནས༔ རྒྱལ་བ་ཞི་ཁྲོའི་ལྷ་ཚོགས་ལ༔ ཉམས་ཆག་བསྐང་ཕྱིར་ཕྱག་འཚལ་ཞིང༔ ཨེ་མ་ཧོ༔ ཆོས་དབྱིངས་རབ་འབྱམས་རྒྱལ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་འདིར༔ ཕྱོགས་བཅུ་དུས་བཞི་རྒྱལ་བ་སྲས་དང་བཅས༔ ཐུགས་རྗེས་འགྲོ་བའི་དོན་དུ་གཤེགས་སུ་གསོལ༔ རིན་ཆེན་པདྨ་ཉི་ཟླའི་གདན་ལ་བཞུགས༔ ཀུན་བཟང་ཆོད་པའི་སྤྲིན་གྱིས་མཆོད་པར་བགྱི༔ ཨ་ལ་ལ་ཧོ༔ དོན་དམ་ཆོས་དབྱིངས་ཡུམ་གྱི་བྷ་གའི་ཀློང༔ མཁའ་དབྱིངས་ཡངས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཆེན་པོ་ན༔ བཞུགས་པའི་ཕྱོགས་བཅུ་དུས་གསུམ་བདེ་བར་གཤེགས༔ རྒྱལ་བ་རྒྱ་མཚོའི་ཚོགས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ༔ ཨ་ལ་ལ་ཧོ༔ ཞི་བ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་ནས༔ གསལ་འཚེར་ལྷུན་སྡུག་གཟི་བརྗིད་རབ་ཏུ་འཕྲོ༔ མཉེན་ལྕུག་འཁྲིལ་ལྡེམ་ཞི་བའི་ཚུལ་དགུ་ལྡན༔ སངས་རྒྱས་བཞི་བཅུ་གཉིས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ༔ ཨ་ལ་ལ་ཧོ༔ ཆོས་རྣམས་རྣམ་དག་ཡེ་ནས་ལྷུན་གྲུབ་ཅིང༔ བྱ་བ་བྱེད་དང་ཡིད་ཆོས་རྣམ་པར་དག༔ ཆོས་དབྱིངས་ཡེ་ཤེས་མཆོག་ལ་མངའ་བརྙེས་པ༔ ཀུན་བཟང་ཡབ་ཡུམ་གཉིས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ༔ ཆོས་སྐུ་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་དབྱེར་མེད་ཀྱང༔ གཟུགས་སྐུ་འཇའ་ཚོན་བཞིན་དུ་སོ་སོར་གསལ༔ ཐབས་དང་ཤེས་རབ་མཆོག་ལ་མངའ་བརྙེས་པ༔ རིགས་ལྔ་བདེ་བར་གཤེགས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ༔ ངོ་མཚར་ཕོ་བྲང་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་ཡུམ༔ དུས་གསུམ་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་སྐྱེད་མཛད་མ༔ བདེ་སྟོང་ཟུང་འཇུག་ཡབ་ཀྱི་སྐུ་ལ་འཁྲིལ༔ རིགས་ཀྱི་ཡུམ་མཆོག་རྣམས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ༔ རྣམ་ཤེས་དབང་པོ་དག་པས་ཐུགས་དང་གསུང༔ བདེ་བར་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྲས་མཆོག་སྟེ༔ ཉོན་མོངས་སྤྱོད་པའི་རྐྱེན་དང་བྲལ་བ་ཡི༔ སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བརྒྱད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ༔ སྒེག་མོ་ཕྲེང་ཐོགས་རིན་ཆེན་གླུ་གར་བཅས༔ བདུག་སྤོས་མེ་ཏོག་སྣང་གསལ་དྲི་ཆབ་མ༔ རྒྱལ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་མཆོད་པས་མཉེས་མཛད་མ༔ མཆོད་པའི་ལྷ་མོ་བརྒྱད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ༔ དྲག་ཤུལ་ཐབས་ཀྱིས་འགྲོ་བ་འདུལ་མཛད་ཅིང༔ བདུད་ཀྱི་དཔུང་དང་བགེགས་ཚོགས་རྣམ་པར་འཇོམས༔ ཚད་མེད་བཞི་ལྡན་སྒོ་བཞི་ཐུབ་པར་སྲུང༔ ཏ་ཀྲིཏ་སྒོ་བ་བཞི་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ༔ རྟག་ཆད་ལྟ་འབྱིན་གསང་བ་ཡུམ་གྱི་ངང༔ མི་མཐུན་ཕྱོགས་འཇོམས་རབ་འཇིགས་ཁྲོ་མོའི་ཚུལ༔ ལྕགས་ཀྱུ་ཞགས་པ་ལྕགས་སྒྲོག་དྲིལ་འཁྲོལ་མ༔ ཡེ་ཤེས་སྒོ་མ་བཞི་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ༔ སྟེང་འོག་ཕྱོགས་བཞི་འཇིག་རྟེན་འདུལ་བའི་གཙོ༔ ཉོན་མོངས་དྲུག་འཇོམས་རྒྱུད་དྲུག་དག་པར་སྦྱོང༔ འགྲོ་དྲུག་འདྲེན་ཕྱིར་སྤྲུལ་པའི་སྐུར་སྟོན་པ༔ བཅོམ་ལྡན་ཐུབ་པ་དྲུག་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ༔ ཨ་ལ་ལ་ཧོ༔ སྒྱུ་འཕྲུལ་ཞི་བའི་ལྷ་ཚོགས་འདི་དག་གི༔ མཚན་ནི་ལན་གཅིག་བརྗོད་བྱེད་ཅིང༔ གང་གིས་གུས་པས་ཕྱག་འཚལ་ན༔ ཉམས་ཆག་བསྐངས་ནས་དངོས་གྲུབ་ཐོབ༔ དེ་ཕྱིར་གུས་པས་ཕྱག་འཚལ་ལོ༔ ཨ་ལ་ལ་ཧོ༔ ཁྲོ་བོ་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ནས༔ སྒེག་པ་དཔའ་བ་འཇིགས་སུ་རུང་བ་དང༔ རྒོད་དང་གཤེ་ལ་ཁྲོ་བར་བསྟན་པ་དང༔ སྙིང་རྗེ་རྔམས་དང་ཞི་བར་སྐུར་སྟོན་པ༔ འབར་བ་ལྔ་བཅུ་བརྒྱད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ༔ ཨ་ལ་ལ་ཧོ༔ ཆོས་སྐུ་སྐྱེ་མེད་ངང་ལས་མ་གཡོས་ཀྱང༔ གཟུགས་སྐུ་འཇིགས་པའི་ཆ་ལུགས་སྐུར་སྟོན་པ༔ གདུག་པ་འདུལ་མཛད་ཁྲོ་ཆེན་འབར་བའི་སྐུ༔ དཔལ་ཆེན་ཧེ་རུ་ཀ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ༔ ཁྲོ་རྒྱལ་དབང་ཕྱུག་སྐུ་ལ་འཁྲིལ་མཛད་ཅིང༔ དགྱེས་པ་སྐྱེད་ཕྱིར་དུང་ཁྲག་ཡབ་ལ་སྟོབ༔ ཁྲོ་མོ་མི་བཟད་འབར་བའི་སྤྲིན་འཕྲོ་མ༔ ཀྲོ་ཏི་ཤྭ་རཱི་ཡུམ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ༔ ཐུགས་རྗེ་ཐབས་མཁས་མ་རུངས་འདུལ་མཛད་ཅིང༔ ཡེ་ཤེས་མཚོན་ཆས་ཉོན་མོངས་མ་ལུས་འཇོམས༔ སྲིད་གསུམ་བླ་མེད་དབྱིངས་སུ་སྒྲོལ་མཛད་པ༔ རིགས་བཞི་ཁྲག་འཐུང་ཚོགས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ༔ ཁྲག་འཐུང་སོ་སོའི་ཡབ་ཀྱི་སྐུ་ལ་འཁྲིལ༔ ཁྲོ་མོའི་གཟུགས་ཀྱིས་ལོག་ལྟ་ཟིལ་གྱིས་གནོན༔ འགྲོ་རྣམས་ཐུགས་རྗེས་འདྲེན་ཕྱིར་མཛད་པའི་ཡུམ༔ རིགས་བཞི་ཁྲོ་མོ་ཡུམ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ༔ བསྐལ་པ་མེ་ལྟར་འབར་བའི་ཀློང་དཀྱིལ་ནས༔ སྒེག་མོ་ལ་སོགས་འབར་བའི་ཉམས་ལྡན་ཞིང༔ ཡེ་ཤེས་སྐུ་མཆོག་འཇིགས་བྱེད་སླས་སུ་བཞུགས༔ ཀོའུ་རཱི་ཁྲོ་མོ་བརྒྱད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ༔ ནམ་མཁའི་ལུས་ཅན་གར་ཡང་ཐོགས་པ་མེད༔ འདོད་དགུར་སྒྱུར་བའི་གཟུགས་ཅན་འཕྲུལ་མོ་ཆེ༔ མ་སྲིང་བྱམས་པའི་ཚུལ་དུ་གྲོགས་མཛད་མ༔ སིང་ཧ་ཕྲ་མེན་བརྒྱད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ༔ རྡོ་རྗེ་གདོང་མོ་ཕོ་ཉ་མགྱོགས་མ་བཞི༔ འགུགས་དང་འཆིང་སྡོམ་མྱོས་པའི་ལས་ཀུན་མཛད༔ ཤར་ལྷོ་ནུབ་བྱང་སྒོ་བཞི་ཐུབ་པར་བསྲུང༔ སྒོ་སྲུང་ཁྲོ་མོ་བཞི་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ༔ དཔལ་གྱི་འཁོར་ཚོགས་བཛྲ་ཨཱ་རལླི༔ མཁའ་འགྲོ་ཤུགས་འགྲོ་མ་ཚོགས་དབང་ཕྱུག་མ༔ སྲིན་མོའི་ཆ་ལུགས་འཇིགས་པའི་མགོ་བརྙན་ཅན༔ རྣལ་འབྱོར་ཉི་ཤུ་བརྒྱད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ༔ ཕྱོགས་བཅུ་དྲེགས་པ་བསྣོལ་བའི་གདན་སྟེང་དུ༔ ཡེ་ཤེས་བསྐལ་པ་མེ་ལྟར་འབར་བའི་ཀློང༔ མི་དགེ་ཚར་གཅོད་དགེ་བཅུ་དོན་དུ་བསྐུལ༔ ཕྱོགས་བཅུའི་ཁྲོ་རྒྱལ་རྣམས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ༔ ཨ་ལ་ལ་ཧོ༔ སྒྱུ་འཕྲུལ་ཞི་ཁྲོའི་ལྷ་ཚོགས་འདི་དག་གི༔ མཚན་ནི་ལན་གཅིག་བརྗོད་བྱེད་ཅིང༔ གང་གིས་གུས་པས་ཕྱག་འཚལ་ན༔ ཉམས་ཆག་བསྐངས་ནས་དངོས་གྲུབ་ཐོབ༔ དེ་ཕྱིར་གུས་པས་ཕྱག་འཚལ་ལོ༔ ཨ་ལ་ལ་ཧོ༔ དུས་གསུམ་སངས་རྒྱས་ཡོན་ཏན་ཀུན་རྫོགས་ཤིང༔ གདུལ་བྱ་མ་ལུས་སྨིན་ཅིང་གྲོལ་མཛད་པ༔ བླ་མ་རིགས་འཛིན་ཚོགས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ༔ སྐྱེ་མེད་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ༔ ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ༔ ཅིར་ཡང་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ༔ མི་འགྱུར་རྡོ་རྗེའི་སྐུ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ༔ མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་སྐུ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ༔ དུས་གསུམ་རྒྱལ་བ་ཀུན་གྱི་བསྒྲུབ་པའི་གནས༔ ཚོགས་གཉིས་རྫོགས་ཤིང་ཡོན་ཏན་མཐར་ཕྱིན་པ༔ སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་ཚོགས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ༔ འབྱུང་བ་ལྔ་ལས་སྐུར་བཞེངས་པ༔ རྟག་པའི་རྒྱལ་མོ་ལྔ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ༔ རང་བཞིན་དབྱིངས་ལས་གྲུབ་པ་མོ༔ དབྱིངས་ཕྱུག་ལྷ་མོ་ལྔ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ༔ རྒྱུ་འབྲས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྲུལ་པ་སྟེ༔ མཁའ་འགྲོ་སུམ་ཅུ་གཉིས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ༔ ག་ཎ་པ་ཏིའི་སྤྲུལ་པ་སྟེ༔ གིང་ཕོ་རྣམས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ༔ ལྷ་མོ་དཔལ་མོའི་སྤྲུལ་པ་སྟེ༔ གིང་མོ་རྣམས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ༔ འཇིག་རྟེན་ཁམས་ལ་མངའ་མཛད་མ༔ འཇིགས་བྱེད་དཔལ་འབར་རལ་པ་ཅན༔ འདོད་པའི་རོ་ལ་ཆགས་པ་མོ༔ མ་མོ་མཁའ་འགྲོའི་ཚོགས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ༔ ལེགས་ཉེས་སྟངས་འཛིན་དམ་ཚིག་རྗེས་གཅོད་ཅིང༔ བཀའ་བཞིན་རྗེས་སུ་བསྒྲུབ་པའི་གྲོགས་མཛད་མ༔ དམ་ཅན་རྒྱ་མཚོའི་ཚོགས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ༔ ཨ་ལ་ལ་ཧོ༔ བཅོམ་ལྡན་འདས་དཔལ་ལྡན་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ༔ ཨོཾ་བཛྲ་སཏྭ་ས་མ་ཡ༔ མ་ནུ་པཱ་ལཱ་ཡ༔ བཛྲ་སཏྭ་ཏྭེ་ནོ་པ༔ ཏིཥྛ་དྲྀ་ཌྷོ་མེ་བྷ་ཝ༔ སུ་ཏོ་ཥྱོ་མེ་བྷ་ཝ༔ སུ་པོ་ཥྱོ་མེ་བྷ་ཝ༔ ཨ་ནུ་རཀྟོ་མེ་བྷ་ཝ༔ སརྦ་སིདྡྷི་མྨེ་པྲ་ཡཙྪ༔ སརྦ་ཀརྨ་སུ་ཙ་མེ༔ ཙིཏྟཾ་ཤྲེ་ཡཱཾཿཀུ་རུ་ཧཱུྃ༔ ཧ་ཧ་ཧ་ཧ་ཧོ༔ བྷ་ག་ཝཱན྄༔ སརྦ་ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བཛྲ་མཱ་མེ་མུཉྩ༔ བཛྲཱི་བྷ་ཝ་མ་ཧཱ་ས་མ་ཡ་སཏྭ་ཨཱ༔ དུས་གསུམ་བདེ་གཤེགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི༔ ཡང་སྙིང་ཡི་གེ་བརྒྱ་པ་འདི༔ བདུན་ནམ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་གམ༔ བརྒྱ་དང་རྩ་བརྒྱད་བརྗོད་གྱུར་ན༔ མཚམས་མེད་ལྔ་ཡི་སྡིག་པ་བྱང༔ ཉམས་ཆག་ཀུན་ཀྱང་བྱང་གྱུར་ནས༔ དུས་གསུམ་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས༔ སྲས་ཀྱི་དམ་པར་དགོངས་པར་འགྱུར༔ ཧོ༔ རྒྱལ་བ་རྒྱ་མཚོའི་ཚོགས་རྣམས་དགོངས༔ རྒྱལ་བའི་བཀའ་དང་བླ་མའི་ལུང༔ ཇི་བཞིན་མ་སྤྱད་ལུང་དང་འགལ༔ གསང་སྔགས་དམ་ཚིག་ཉམས་ཆག་རྣམས༔ གནོང་ཞིང་འགྱོད་པའི་སེམས་ཀྱིས་ནི༔ མི་འཆབ་མི་སྦེད་མཐོལ་ལོ་བཤགས༔ བླ་མ་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་དང༔ མཆེད་དང་ལྕམ་དྲལ་ལ་སོགས་པ༔ ཁམས་གསུམ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ༔ མཚམས་མེད་ལྔ་དང་ཉེ་བ་ལྔ༔ ལྕི་བ་བཞི་དང་ལོག་པ་བརྒྱད༔ མི་དགེ་བཅུ་ཡི་ལས་བགྱིས་རྣམས༔ གནོང་ཞིང་འགྱོད་པའི་སེམས་ཀྱིས་བཤགས་པར་བགྱི༔ གསང་སྔགས་ཕྱི་ནང་དཀྱིལ་འཁོར་དུ༔ རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་མཆེད་ལྕམ་ལ༔ མ་གུས་ཉེས་པར་བྱས་ལ་སོགས༔ སྐུ་ཡི་དམ་ཚིག་ཉམས་ཆག་རྣམས༔ གནོང་ཞིང་འགྱོད་པའི་སེམས་ཀྱིས་བཤགས་པར་བགྱི༔ བསྐྱེད་རྫོགས་བཟླས་སྒོམ་བར་ཆོད་ཅིང༔ ཚོགས་དང་གཏོར་མ་ཆག་ལ་སོགས༔ གསུང་གི་དམ་ཚིག་ཉམས་ཆག་རྣམས༔ གནོང་ཞིང་འགྱོད་པའི་སེམས་ཀྱིས་བཤགས་པར་བགྱི༔ ཉམས་དང་མ་སྨིན་སེམས་ཅན་ལ༔ གསང་བ་བསྒྲགས་པ་ལ་སོགས་པ༔ ཐུགས་ཀྱི་དམ་ཚིག་ཉམས་ཆག་རྣམས༔ གནོང་ཞིང་འགྱོད་པའི་སེམས་ཀྱིས་བཤགས་པར་བགྱི༔ སྤྱད་བྱ་ལྔ་དང་མི་སྤང་ལྔ༔ བླང་བྱ་ལྔ་དང་བསྒྲུབ་བྱ་ལྔ༔ ཤེས་པར་བྱ་བ་ལྔ་ལ་སོགས༔ ཡན་ལག་དམ་ཚིག་ཉམས་ཆག་རྣམས༔ གནོང་ཞིང་འགྱོད་པའི་སེམས་ཀྱི་བཤགས་པར་བགྱི༔ ཉ་སྟོང་ཚེས་བརྒྱད་ལ་སོགས་དུས་ཀྱི་མཆོད་པ་ཆག༔ བསྙེན་སྒྲུབ་ཏིང་འཛིན་མ་གསལ་ལྟ་བ་ལོག༔ ཕུད་དང་གཙང་སྦྲ་མ་མཆིས་འབགས་བཙོག་ཤོར༔ ལེ་ལོ་སེར་སྣའི་དབང་དུ་གྱུར་པ་རྣམས༔ གནོང་ཞིང་འགྱོད་པའི་སེམས་ཀྱིས་བཤགས་པར་བགྱི༔ འདི་ནས་བཟུང་སྟེ་བྱང་ཆུབ་མཆིས་ཀྱི་བར༔ སྡིག་པ་མི་དགེའི་ལས་སུ་གྱུར་པ་ཀུན༔ ལུས་དང་སྲོག་ལ་བབ་ཀྱང་མི་བགྱིད་པའི༔ རྒྱལ་བ་ཁྱེད་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་དམ་འཆའ་འོ༔ ཁྱེད་ཀྱི་ཐུགས་རྗེས་བཏང་སྙོམས་མ་མཛད་པར༔ བྱམས་བརྩེ་ལྡན་པས་བུ་བཞིན་བསྐྱང་དུ་གསོལ༔ དེ་ལྟར་མཐོལ་ཞིང་བཤགས་པ་ཡིས༔ བདག་ཅག་གསང་སྔགས་སྒོར་ཞུགས་རྣམས༔ རྩ་བ་ཡན་ལག་དམ་ཚིག་གི༔ ཉམས་ཆག་ཐམས་ཅད་བསྐང་གྱུར་ཅིག༔ མཆོག་དང་ཐུན་མོང་ལ་སོགས་ཏེ༔ དངོས་གྲུབ་ཐམས་ཅད་ཐོབ་གྱུར་ཅིག༔ ཏ་ན་ག་ཎའི་ལྟ་སྤྱོད་དབང༔ སེམས་ཀྱི་རྟོགས་པ་ཐོབ་གྱུར་ཅིག༔ དེ་ལྟ་བུ་ཡི་འགྱོད་ཚངས་ཀྱིས༔ བདག་དང་འགྲོ་དྲུག་སེམས་ཅན་རྣམས༔ ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་སྒྲིབ་བྱང་ཞིང༔ ན་རག་གནས་ཀྱང་དོང་སྤྲུགས་ནས༔ འགྲོ་དྲུག་གནས་ནས་ཐར་གྱུར་ཅིག༔ ལམ་ལྔ་ས་བཅུའི་རིམ་པ་རྣམས༔ སྐད་ཅིག་ཉིད་ལ་བགྲོད་གྱུར་ཅིག༔ རིག་འཛིན་རྒྱལ་བའི་ཞིང་དུ་གྲགས༔ སངས་རྒྱས་སྐུ་གསུམ་ཐོབ་པར་ཤོག༔ དེ་ལས་བྱུང་བའི་དགེ་བ་ཡིས༔ གསང་སྔགས་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པ་རྣམས༔ བཀའ་བཙན་བྱིན་ཆེ་དར་གྱུར་ཅིག༔ ཀུན་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཐོབ་པར་ཤོག༔ གསང་སྔགས་འདི་བསྒྲགས་རྒྱལ་ཁམས་སུ༔ མི་ནད་ཕྱུགས་ནད་ཞི་གྱུར་ཅིག༔ མི་དང་ལོ་ཕྱུགས་ལེགས་གྱུར་ཅིག༔ དགེ་འདུན་དགེ་བཅུ་སྤྱོད་གྱུར་ཅིག༔ ཡེ་དྷརྨཱ་ཧེ་ཏུ་པྲ་བྷ་བཱཿཧེ་ཏུནྟེ་ཥཱནྟ་ཐཱ་ག་ཏེ་ཧྱ་བ་དཏྟ། ཏེ་ཥཱཉྩ་ཡོ་ནི་རོ་དྷ། ཨེ་ཝཾ་བཱ་དཱི་མ་ཧཱ་ཤྲ་མ་ཎ༔ ཨོཾ་སུ་པྲ་ཏིཥྛ་བཛྲཱ་ཡེ་སྭཱ་ཧཱ༔ ཞེས་གསུངས་སོ༔ རྣལ་འབྱོར་གྱི་སྤྱི་ཁྲུས༔ ན་རག་དོང་སྤྲུགས་འགྱོད་ཚངས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ༔ སློབ་དཔོན་པདྨས་ཇོ་མོ་མཚོ་རྒྱལ་ལ་ཐུགས་དམ་ནར་མར་གདམས་པའོ༔ གསང་སྔགས་འདི་ལན་གཅིག་བརྗོད་པ་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་མཚམས་མེད་པ་ལྔ་ཡང་དུང་ཕྱིས་པ་ལྟར་འགྱུར་ཞེས་དགོངས་འདུས་ཀློང་ཆེན་རྒྱུད་ནས་གསུངས་སོ༔ དེ་བས་འདི་ལ་ཡི་དམ་བྱེད་པ་གལ་ཆེ༔ སྤྲུལ་སྐུ་ཉང་གི་གཏེར་མའོ༔ ས་མ་ཡ༔ རྒྱ་རྒྱ་རྒྱ༔ ༈ དཔེ་ཚན་འདི་སྔོན་ཆད་གཏེར་མཛོད་དཀྱུས་སུ་མེད་ཅིང་། བལ་ཡུལ་ཞེ་དགོན་གྱི་པར་གསར་འདིར་གསར་བཞག་བྱས་པས་ལུང་རྒྱུན་ལ་ཞིབ་རྟོག་དགོས་པ་ཡིན་ནོ།།\nRetrieved from "https://rtz.tsadra.org/index.php?title=Terdzo-DI-043&oldid=123516"\nThis page was last edited on7November 2018, at 06:45.


Terdzo-KHI-029 - Rinchen Terdzö\nyang gsang thugs kyi phur gcig gi skyabs sems\nVolume 32 (ཁི) / Pages 469-470 / Folios 1a1 to 1b3\nRinchen Terdzö Volumes List > Volume 32 > Text #31 (Scroll to Bottom)\nmchog gyur gling pa. yang gsang thugs kyi phur gcig gi skyabs sems. In Rin chen gter mdzod chen mo pod so gnyis pa (The Great Treasury of Rediscovered Teachings Volume 32) by 'jam mgon kong sprul, 469-470. New Delhi: Shechen Publications, 2007-2016.\nརང་གི་སྙིང་གའི་ཧཱུྃ་ལས་འོད་ཟེར་འཕྲོས་པས་བླ་མ་རིག་འཛིན་དཔལ་ཆེན་པོའི་ལྷ་ཚོགས་མདུན་གྱི་ནམ་མཁར་བཛྲ་ས་མཱ་ཛཿ ན་མོ༔ བདག་དང་མཁའ་མཉམ་སེམས་ཅན་མ་ལུས་ཀུན༔ བླ་མ་སངས་རྒྱས་ཆོས་དང་དགེ་འདུན་དང༔ ཡི་དམ་དཔའ་བོ་མཁའ་འགྲོ་ཆོས་སྐྱོང་ཚོགས༔ ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ལྡན་རྣམས་ལ་སྐྱབས་སུ་མཆི༔ དེ་ནས་ཐེག་ཆེན་སྨོན་སེམས་ནི། ཧོ༔ སྔོན་གྱི་རྒྱལ་བ་སྲས་དང་བཅས་རྣམས་ཀྱིས༔ བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཏུ་ཐུགས་བསྐྱེད་ལྟར༔ བདག་ཀྱང་མར་གྱུར་མཁའ་མཉམ་འགྲོ་ཀུན་ལ༔ ཕན་གདགས་སླད་དུ་སངས་རྒྱས་བསྒྲུབ་པར་བྱ༔ ཡན་ལག་བདུན་པ་འབུལ་བ་ནི། ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུྃ་ཧྲཱི༔ དཔལ་ཆེན་རྡོ་རྗེ་གཞོན་ནུ་ལ་སོགས་པའི༔ ཕྱོགས་བཅུའི་སྐྱབས་ཡུལ་རྣམས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ༔ དངོས་སུ་འབྱོར་དང་ཡིད་ལས་བྱུང་བ་ཡི༔ ཀུན་བཟང་མཆོད་སྤྲིན་ནམ་མཁའ་གང་བས་མཆོད༔ སོ་ཐར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་དང༔ རིག་འཛིན་སྔགས་ཀྱི་དམ་ཚིག་ཉམས་ཆག་བཤགས༔ འཕགས་དང་སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་ཚོགས་རྣམས་ཀྱིས༔ རྒྱལ་སྲས་སྤྱོད་པ་སྤྱད་ལ་རྗེས་ཡི་རངས༔ མཐའ་ཡས་འགྲོ་བ་སྡུག་བསྔལ་གྱུར་པ་ལ༔ ཕན་པ་ཇི་ལྟར་འཚམ་པའི་ཆོས་འཁོར་བསྐོར༔ བསྐལ་པ་བྱེ་བ་བསམ་ཡས་ཇི་སྙེད་དུ༔ འགྲོ་བའི་དོན་ཕྱིར་མྱ་ངན་མི་འདའ་བཞུགས༔ བདག་གིས་དུས་གསུམ་བསགས་པའི་དགེ་བ་རྣམས༔ འགྲོ་ཀུན་བྱང་ཆུབ་སྙིང་པོ་ཐོབ་ཕྱིར་བསྔོ༔ འཇུག་པ་ཚད་མེད་རྣམ་བཞི་བསྒོམ། བསོད་ནམས་འདི་ཡིས་འགྲོ་ཀུན་བདེ་དང་ལྡན༔ སྡུག་བསྔལ་ཀུན་བྲལ་བདག་ལ་སྨིན་གྱུར་ཅིག༔ སྡུག་བསྔལ་མེད་པའི་བདེ་དང་མི་འབྲལ་ཞིང༔ ཆོས་ཀུན་མཉམ་ཉིད་བཏང་སྙོམས་ལ་གནས་ཤོག༔ ཛཿཧཱུྃ་བཾ་ཧོཿས་ཚོགས་ཞིང་རྣམས༔ ཡི་གེ་གསུམ་གྱི་རྣམ་པ་ཡིས༔ བདག་དང་མཁའ་མཉམ་འགྲོ་ལ་ཐིམ༔ སྒྲིབ་དག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པར་བསམ༔ ༈ རང་ཉིད་སྐད་ཅིག་གིས་ལས་ཀྱི་ཧེ་རུ་ཀ་མཐིང་ནག་རྡོ་རྗེ་དང་དྲིལ་བུ་འཛིན་པའི་སྐུར་གྱུར། རཾ་ཡཾ་ཁཾ། ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུྃ། སརྦ་བིགྷྣཱན་ཨཱ་ཀརྵ་ཡ་ཛཿ སརྦ་བིགྷྣཱན་ན་མཿསརྦ་ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་བྷྱོ་བི་ཤྭ་སོགས་ལན་གསུམ།།\nRetrieved from "https://rtz.tsadra.org/index.php?title=Terdzo-KHI-029&oldid=127573"


Terdzo-CHI-032 - Rinchen Terdzö\nrgyud sde bzhi dang rjes su 'brel ba'i rje btsun sgrol ma'i sgrub thabs rgyun khyer snying por dril ba\nVolume 36 (ཆི) / Pages 493-500 / Folios 1a1 to 4b6\nRinchen Terdzö Volumes List > Volume 36 > Text #32 (Scroll to Bottom)\n'jam dbyangs mkhyen brtse'i dbang po. rgyud sde bzhi dang rjes su 'brel ba'i rje btsun sgrol ma'i sgrub thabs rgyun khyer snying por dril ba. In Rin chen gter mdzod chen mo pod so drug pa (The Great Treasury of Rediscovered Teachings Volume 36) by 'jam mgon kong sprul, 493-500. New Delhi: Shechen Publications, 2007-2018.\nFirst colophon page 496: ཞེས་པའང་མཁྱེན་བརྩེའི་དབང་པོས་བྲིས་པ་བི་ཛ་ཡནྟུ་\nSecond colophon page 499: རྗེ་བླ་མ་འོད་གསལ་སྤྲུལ་པའི་རྡོ་རྗེའི་ཟབ་མོ་དགོངས་པའི་གཏེར་ལས་བྱུང་བ་མངྒ་ལཾ་\nThird colophon page 500: ཅེས་པའང་མཉྫུ་གྷོ་ཥས་བྲིས་སོ་\nFirst colophon page 496: zhes pa'ang mkhyen brtse'i dbang pos bris pa bi dza yan+tu\nSecond colophon page 499: rje bla ma 'od gsal sprul pa'i rdo rje'i zab mo dgongs pa'i gter las byung ba mang+ga laM\nThird colophon page 500: ces pa'ang many+dzu g+ho Shas bris so\n༄༅། །རྒྱུད་སྡེ་བཞི་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་རྗེ་བཙུན་སྒྲོལ་མའི་སྒྲུབ་ཐབས་རྒྱུན་ཁྱེར་སྙིང་པོར་དྲིལ་བ་བཞུགས་སོ། ། ན་མོ་གུ་རུ་ཨཱརྻ་ཏཱ་ར་ཡཻ། འདིར་མཆོག་དང་ཐུན་མོང་གི་དངོས་གྲུབ་རྣམ་གཉིས་མྱུར་དུ་འགྲུབ་པར་འདོད་པས་བསྡུས་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྗེ་བཙུན་སྒྲོལ་མ་བསྒོམ་པ་ནི། མདུན་གྱི་ནམ་མཁར་སྐྱབས་ཡུལ་རྣམས་མངོན་སུ་དུ་གསལ་བའི་སྤྱན་སྔར། ན་མོ། བདག་སོགས་འགྲོ་ཀུན་བྱང་ཆུབ་བར། །དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་མཆི། །གཞན་དོན་སངས་རྒྱས་ཐོབ་བྱའི་ཕྱིར། །འཕགས་མ་སྒྲོལ་མ་བསྒོམ་པར་བགྱི། །ལན་གསུམ། མདུན་གྱི་ནམ་མཁར་རྗེ་བཙུན་མ། །འཁོར་བཅས་མངོན་སུམ་བཞུགས་པའི་མདུན། །བདག་དང་མཐའ་ཡས་སེམས་ཅན་རྣམས། །གུས་པས་བསྟོད་ཅིང་མཆོད་པར་གྱུར། །ཨོཾ་རྗེ་བཙུན་མ་སོགས་ནས། ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག །ཅེས་པའི་བར་ཚར་ཅི་ནུས་དང་། ལྷ་མོ་ལ་གུས་སོགས་ནས། དཔལ་དུ་བདག་གྱུར་ཅིག །བར་ཚར་གཅིག །དེ་ནས་མདུན་གྱི་རྗེ་བཙུན་མ། །འོད་ཞུ་རང་ཐིམ་གཉིས་མེད་ངང་། །རང་ཉིད་སྐད་ཅིག་དྲན་རྫོགས་སུ། །རྗེ་བཙུན་སྒྲོལ་མ་སྐུ་མདོག་ལྗང་། །ཕྱག་གཡས་མཆོག་སྦྱིན་གཡོན་པ་ནི། །དཀོན་མཆོག་གསུམ་མཚོན་སྐྱབས་སྦྱིན་རྒྱས། །ཨུཏྤལ་གསར་པའི་སྡོང་བུ་བསྣམས། །དར་དང་རིན་ཆེན་རྒྱན་གྱིས་མཛེས། །ཞབས་ཟུང་སེམས་མའི་སྐྱིལ་ཀྲུང་གིས། །པད་དཀར་ཟླ་བའི་སྟེང་ན་བཞུགས། །གནས་གསུམ་ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུྃ་གསུམ་དང་། །ཐུགས་དབུས་ཟླ་སྟེང་ཏཱཾ་ལྗང་གུ །དེ་ལས་འཕྲོས་པའི་འོད་ཟེར་གྱིས། །རང་འདྲའི་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་སྐུ །མདུན་གྱི་ནམ་མཁར་སྤྱན་དྲངས་གྱུར། །བདག་གི་ཐུགས་ཀར་ཏཱཾ་ཡིག་མཐར། །སྔགས་ཕྲེང་འཁོར་ལས་གཉིས་པ་བྱུང་། །མདུན་གྱི་འཕགས་མའི་ཤངས་བུག་ཞུགས། །ཐུགས་སྲོག་ལ་ཐིམ་ཐུགས་རྒྱུད་བསྐུལ། །སླར་ཡང་སྔགས་ཕྲེང་ལྟེ་བ་ནས། །ཐོན་ཏེ་རང་གི་ལྟེ་བར་ཞུགས། །བར་མེད་འཁོར་བའི་སྣང་བ་ཡིས། །དངོས་གྲུབ་རྣམ་གཉིས་ཐོབ་པར་གྱུར། །ཨོཾ་ཏཱ་རེ་ཏུཏྟཱ་རེ་ཏུ་རེ་སྭཱ་ཧཱ། བརྒྱ་རྩ་སོགས་ཅི་ནུས་བཟླས་མཐར། ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་རང་ལ་ཐིམ། ཛཿཧཱུྃ་བཾ་ཧོཿདབྱེར་མེད་ངང་། །ཐུགས་ནས་འཇིགས་པ་བརྒྱད་སྐྱོབ་པའི། །སྒྲོལ་མ་ནམ་མཁའ་གང་བར་སྤྲོས། །འགྲོ་རྣམས་གནས་སྐབས་མཐར་ཐུག་གི །འཇིགས་པ་བརྒྱད་ལས་དབྱུགས་དབྱུང་གྱུར། །ཨོཾ་ཏཱ་རེ་ཏཱཾ་སྭཱ་ཧཱ། ཅེས་པའང་ཅུང་ཟད་བཟླས། སླར་ཡང་རང་ཉིད་གཟོད་མ་ནས། །དམ་ཚིག་ཡེ་ཤེས་དབྱེར་མེད་པའི། །གཉུག་མ་དོན་གྱི་འཕགས་མའི་སྐུའི། །ཐུགས་སྲོག་ལས་བྱུང་འོད་ཟེར་གྱིས། །ཐ་མལ་སྣང་ཞེན་རྒྱུར་བཅས་སྦྱངས། །སྣང་གྲག་རིག་གསུམ་རྗེ་བཙུན་མའི། །གསང་བ་གསུམ་གྱི་རོལ་པར་སད། །ཞེས་བརྗོད་ཅིང་བསམ་ལ་དག་པ་རབ་འབྱམས་ཀྱི་བསྐྱེད་རིམ་ལ་བསླབ་ཅིང་སེམས་གཟུང་། །དེ་ལས་ལྡང་བ་ན། དགེ་བ་འདི་ཡིས་མྱུར་དུ་དག །རྗེ་བཙུན་སྒྲོལ་མ་འགྲུབ་གྱུར་ནས། །འགྲོ་བ་གཅིག་ཀྱང་མ་ལུས་པ། །དེ་ཡི་ས་ལ་འགོད་པར་ཤོག །རྗེ་བཙུན་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཐུགས་རྗེ་ཅན། །ཞེས་སོགས་གསོལ་འདེབས་ཤིས་བརྗོད་ཀྱིས་མཚམས་སྦྱར་ཏེ་སྤྱོད་ལམ་ལ་འཇུག་པར་བྱའོ། །ཞེས་པའང་མཁྱེན་བརྩེའི་དབང་པོས་བྲིས་པ་བི་ཛ་ཡནྟུ།། ༈ །།སྒྲོལ་མའི་རྩ་སྔགས་སམ་གཟུངས་རིང་ནི། ན་མོ་རཏྣ་ཏྲ་ཡཱ་ཡ། ན་མོ་ཨཱརྻ་ཨ་བ་ལོ་ཀི་ཏེ་ཤྭ་ར་ཡ། བོ་དྷི་སཏྭ་ཡ། མ་ཧཱ་སཏྭ་ཡ། མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎི་ཀ་ཡ། ཏདྱ་ཐཱ། ཨོཾ་ཏཱ་རེ་ཏུཏྟཱ་རེ་སརྦ་དུཥྚཱན། པྲ་དུཥྚཱན། མ་མ་ཀྲྀ་ཏེ། ཛཾ་བྷ་ཡ། སཏྭཾ་བྷ་ཡ། མོ་ཧ་ཡ། བྷནྡྷ་ཡ། ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ། ཕཊ་ཕཊ་ཕཊ། སརྦ་དུཥྚཱན། སཏྭཾ་བྷ་ནི་ཏཱ་རེ་སྭཱ་ཧཱ། ཞེས་དང་། ཡང་སྙིང་ནི། ཨོཾ་ཏཱཾ་སྭཱ་ཧཱ། ཞེས་སོ།། ༈ །།རྒྱུད་སྡེ་བཞི་དང་འབྲེལ་བའི་སྒྲོལ་མའི་དོན་དབང་སྙིང་པོ་བསྡུས་པའི་ཟིན་ཐོ་བཞུགས། ཏཱཾ། རྒྱུད་སྡེ་བཞི་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་སྒྲོལ་མའི་དབང་ལ། སྔོན་གཏོར། བགེགས་བསྐྲད། མཆོད་བརླབ། སྐྱབས་སེམས་ནས་གཟུང་བདག་བསྐྱེད་གཞུང་ལྟར། མདུན་བསྐྱེད་རྣལ་འབྱོར་རྒྱུད་ལྟར་དང་། བུམ་པ་གཟུངས་སྒྲུབ་ལྟར་བྱ། ལས་བུམ་ཡང་བསྒྲུབ། བདག་འཇུག་རྒྱས་བསྡུས་གང་རིགས་བྱ། སློབ་མའི་བྱ་བ་ལ། ཁྲུས་བགེགས་བསྐྲད། སྲུང་འཁོར་མཎྜལ། པདྨ་སེམས་གཙོ་སོགས་ཀྱིས་གསོལ་བ་གདབ། བུ་ཚུར་སོགས་རྐང་པ་གསུམ་གྱི་མཐར། གུས་ཤིང་དྭངས་པའི་ཡིད་ཀྱིས་ཟུངས། །ཞེས་པས་གནང་བ་བྱིན། དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་སོགས་རྒྱུན་བཤགས། བདེ་བར་གཤེགས་པ་སོགས་སྡོམ་གཟུང་། དེ་ནས་བུམ་པའི་དབང་། དབང་ལྷ་སྒྲོལ་མ་སྤྱན་དྲངས། ཇི་ལྟར་བལྟམས་པ་སོགས་ཀྱིས་སྤང་བྱ་སྤོང་བའི་ས་བོན་དང་། པདྨའི་རིགས་ཀྱི་དམ་ཚིག་མཆོག །ཕྱག་རྒྱའི་དབང་བསྐུར་བླ་ན་མེད། །སྐལ་ལྡན་ཁྱོད་ལ་སྦྱིན་པ་ཡིས། །རྟོགས་པ་མཆོག་དང་ལྡན་པར་ཤོག །ཨོཾ་པདྨོ་ཨུྞབྷ་བཱ་ཨ་བྷི་ཥིཉྩ་མིས་རྟོགས་བྱ་རྟོགས་པའི་ས་བོན་རྒྱུད་ལ་བཞག་པར་མོས་ལ་བསྟོད་པའི་རིག་པ་གཏད། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སྒྲོལ་མའི་སྐུར་གསལ་བ་ལ། འདི་ནི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །ཡེ་ཤེས་ཐུགས་དང་གཉིས་སུ་མེད། །རྡོ་རྗེ་ཐུགས་ཀྱི་དབང་བསྐུར་བས། །མཁྱེན་པ་གཉིས་ལྡན་དབང་ཐོབ་ཤོག །ཙིཏྟ་བཛྲ་ཨ་བྷི་ཥིཉྩ་མི། འདི་ནི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །ཡེ་ཤེས་གསུང་དང་གཉིས་སུ་མེད། །དྲིལ་བུ་གསུང་གི་དབང་བསྐུར་བས། །ཆོས་ཀྱི་སྒྲ་དབྱངས་སྒྲོག་པར་ཤོག །ཝཱ་ཀ་གཎྜེ་ཨ་བྷི་ཥིཉྩ་མི། འདི་ནི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །ཡེ་ཤེས་སྐུ་དང་གཉིས་སུ་མེད། །རྡོ་རྗེ་མིང་གི་དབང་བསྐུར་བས། །མཚན་གྱིས་ས་གསུམ་ཁྱབ་པར་ཤོག །ཀཱ་ཡ་ནཱམ་ཨ་བྷི་ཥིཉྩ་མི། ནམ་མཁར་བཞུགས་པའི་དབང་ལྷ་ཡེ་ཤེས་པ་ཕྱག་རྒྱ་བཞིས་བསྟིམས་པས་དམ་ཡེ་དབྱེར་མེད་དུ་གྱུར་པ་ལ། དབང་བསྐུར་རྡོ་རྗེ་སོགས་ནས། ཨོཾ་སརྦ་ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཀ་ཙིཏྟ་ཨ་བྷི་ཥེ་ཀ་ཏེ་ས་མ་ཡ་ཤྲཱི་ཧཱུྃ། ཞེས་དབང་བསྐུར། འོད་དཔག་མེད་གཙོར་གྱུར་རིགས་ལྔས་དབུར་བརྒྱན། མཆོད་ཅིང་ཤིས་པ་བརྗོད། ནང་ནུས་པ་འཇུག་པའི་སླད། སྐུ་སྤྱི་བོར་བཞག །ཨོཾ། རྗེ་བཙུན་སྒྲོལ་མའི་སྐུ་ཡི་དབང་། །དེང་འདིར་ཁྱོད་ལ་སྦྱིན་པ་ཡིས། །སྣོད་བཅུད་ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་ཀུན། །ཡེ་ཤེས་སྐུ་རུ་དག་པར་ཤོག །ཀཱ་ཡ་ཛྙཱ་ན་ཨ་བྷི་ཥིཉྩ་ཨོཾ། སྔགས་རྣམས་ཀྱིས་བཟླས་ལུང་བྱ། སྔགས་ཕྲེང་མགྲིན་པར་བཞག་ལ། ཨཱཿ རྗེ་བཙུན་སྒྲོལ་མའི་གསུང་གི་དབང་། །དེང་འདིར་ཁྱོད་ལ་སྦྱིན་པ་ཡིས། །ཕྱི་ནང་བརྟན་གཡོའི་སྒྲ་སྐད་ཀུན། །རྡོ་རྗེའི་སྔགས་སུ་རྫོགས་པར་ཤོག །ཝཱ་ཀ་ཛྙཱ་ན་ཨ་བྷི་ཥིཉྩ་ཨཱཿ དགོངས་པ་ངོ་སྤྲད་ཅིང་མེ་ལོང་སྙིང་གར་བཞག་ལ། ཧཱུྃ། རྗེ་བཙུན་སྒྲོལ་མའི་ཐུགས་ཀྱི་དབང་། །དེང་འདིར་ཁྱོད་ལ་སྦྱིན་པ་ཡིས། །གཟུང་འཛིན་རྟོག་ཚོགས་ཇི་སྙེད་ཀུན། །འོད་གསལ་དབྱིངས་སུ་སྨིན་པར་ཤོག །ཙིཏྟ་ཛྙཱ་ན་ཨ་བྷི་ཥིཉྩ་ཧཱུྃ། དེ་རྣམས་ཡན་གྱི་ཕྱི་བུམ་པའི་དབང་། ཟབ་མོ་གསང་བའི་དབང་ནི། ཨཱཿ ཡབ་ཡུམ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ཡི། །དཀར་དམར་ལྷག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས། ཁྱོད་ཀྱི་ལྕེ་ལ་བཞག་པ་ཡིས། །གསལ་སྟོང་ཡེ་ཤེས་ཉམས་མྱོང་ཤོག །བོ་དྷི་ཙིཏྟ་གུ་ཧྱ་ཨ་བྷི་ཥིཉྩ་ཨཱཿ ཤེར་དབང་ནི། ཧཱུྃ། དགའ་བའི་སྒྱུ་རྩལ་ཡིད་དུ་འོང་། །སྣ་ཚོགས་གཟུགས་ཅན་འདི་ཁྱེར་ལ། །འདུ་ཤེས་གསུམ་གྱི་སྦྱོར་བ་ཡིས། །དཔེ་ཡི་ཡེ་ཤེས་མཚོན་པར་གྱིས། །པྲ་ཛྙཱ་ཛྙཱ་ན་མུ་དྲཱ་ཨ་བྷི་ཥིཉྩ་ཧཱུྃ། བཞི་པ་ནི། ཧོཿ རྟག་ཏུ་སྙིང་ལ་གནས་པ་ཡི། །མི་ཤིགས་ཐིག་ལེ་བདེ་བ་ཆེ། །རྣམ་ཀུན་སྟོང་པ་ཟུང་འཇུག་པའི། །དོན་གྱི་ལྷན་སྐྱེས་མངོན་གྱུར་ཤོག །དྷརྨ་དྷཱ་ཏུ་ཛྙཱ་ན་ཨ་བྷི་ཥིཉྩ་ཨ་ཨ། མཐའ་རྟེན་བཀྲ་ཤིས་རྫས་རྟགས་སྣ་བདུན་སྦྱིན་ཞིང་མངའ་གསོལ། དམ་ཚིག་ཁས་བླང་སོགས་རྗེས་རིམ་སྤྱི་ལྟར་བྱའོ། །རྗེ་བླ་མ་འོད་གསལ་སྤྲུལ་པའི་རྡོ་རྗེའི་ཟབ་མོ་དགོངས་པའི་གཏེར་ལས་བྱུང་བ་མངྒ་ལཾ།། །། ༈ ན་མོ་ཨཱརྱ་ཏཱ་ར་ཡེ། ལྷ་མོ་ལ་གུས་སོགས་ཚིག་རྐང་བཞིས། ལྷ་རྗེ་དཔོན་དང་བདག་བྲན་གྱི་ཚུལ་དུ་བྱས་ནས་དེ་ལ་གུས་པ་ཆེན་པོས་བསྙེན་པར་བྱ་བ་ནི་བྱ་བའི་རྒྱུད་ཀྱི་ཉམས་ལེན། བདག་ཀྱང་ཐ་མལ་པ་མ་ཡིན་པར་ཡང་དག་པའི་ལྷར་ལྟ་ཞིང་མདུན་བསྐྱེད་དང་སྤུན་གྲོགས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་དངོས་གྲུབ་ལེན་པ་སྤྱོད་རྒྱུད་ཀྱི་ལམ་རིམ། བློ་ལྡན་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་ལུགས་སྟོང་པར་རྟོགས་པ་སྟེ། དེའི་ངང་ལས་རབ་ཏུ་དང་བ་ཞེས་ལྷ་དང་བདག་དབྱེར་མེད་པར་རྟོགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བཟླས་བརྗོད་དང་འོད་ཟེར་སྤྲོ་བསྡུ་སོགས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་ད་ལྟ་ནས་སྒྲུབ་པ་ཡོ་གའི་རྣལ་འབྱོར། སྲོད་ནི་ཉི་མ་ནུབ་པས་མཚོན་པ་ཐ་མལ་གྱི་རྣམ་རྟོག་དབྱིངས་སུ་ནུབ་སྟེ་སྣོད་བཅུད་དག་པ་རབ་འབྱམས་ཆེན་པོར་བསྒྱུར་བའི་བསྐྱེད་རིམ་དང་། ཐོ་རངས་ནི་ཉི་མ་འཆར་བའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་མཚོན་ཏེ་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བའི་ཉེར་བསྡོགས་རྫོགས་རིམ་སྟེ། ཐ་མལ་གྱི་རྣམ་རྟོག་དང་གྱ་ནོམ་ལྷར་ཞེན་པའི་རྟོག་པ་དེ་དང་དེ་ཀ་རིམ་གཉིས་སུ་ལངས་པར་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་བླ་མེད་ཀྱི་སྙིང་པོ། དེ་ལྟ་བུའི་རྒྱུད་སྡེ་ཆེན་པོ་བཞི་དང་འབྲེལ་བའི་ལམ་ཉམས་སུ་ལེན་པ་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་བཞག་པས་གནས་སྐབས་དང་མཐར་ཐུག་གི་འཇིགས་པ་ཐམས་ཅད་འཕྲོགས་ཏེ་ཐར་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་གོ་འཕང་ལ་འཇོག་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་བུས་ནི་ལམ་འབྲས་དངོས་གཞི་ཞར་ལ་བསྟན་པས་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བརྗོད་བྱ་ཚང་ལ་མ་ནོར་བ་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ཡང་མྱུར་མ་དཔའ་མོ་དང་། །དབྱེར་མེད་ཛྙཱ་ན་སཱ་ག་རས། །བྱིན་རླབས་ཉིན་མས་བློ་གྲོས་ཀྱི། །ཨུཏྤལ་ཅུང་ཟད་འཛུམ་ལས་བྱུང་། །སིདྡྷི་རསྟུ། གཞན་ཡང་བསྟོད་རྒྱུད་ཀྱི་དོན་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བར་རྟོགས་སོ། །ཅེས་པའང་མཉྫུ་གྷོ་ཥས་བྲིས་སོ།། །།\nRetrieved from "https://rtz.tsadra.org/index.php?title=Terdzo-CHI-032&oldid=124365"