རྨེ་རུ་ཡུལ་ལྷ་ཐར། རྩོམ་སྒྲིག་པ།ཡོང་ཁུངས།ཀྲུང་གོའི་བོད་ལྗོངས་དྲ་བ། སྤེལ་དུས། ༢༠༡༨ལོའི་ཟླ་བ་༠༦ཚེས་༢༩ཉིན།\nབོད་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་ནི་གྲངས་འབོར་གཏོས་ཆེ་ལ་ནང་དོན་གྱི་ཁེབས་རྒྱ་ཡངས་པ་དང་། བརྗོད་བྱ་སྣ་ཚོགས་ཤིང་ལུས་གྱ་ནོམ་པར་ཡོད་ལ། རིག་དངོས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཕྱོགས་མང་པོ་མཚོན་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་པས། དེ་དག་ལ་རིགས་དབྱེ་དང་ཕྱོགས་སྡོམ་མ་བྱས་པར་ལེགས་སྒྲིག་བྱས་ན་དཀའ་ངལ་ཧ་ཅང་ཆེ་བའི་ལས་སུ་འགྱུར་བ་དང་། དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་བོད་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་ཁག་རུབ་རུབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་བསྡུས་རིགས་དབྱེ་ལེགས་པོ་ཞིག་བྱས་པ་ཡིན་ཚེ། ཕྱིན་ཆད་ཀྱི་ལེགས་སྒྲིག་དཔེ་སྐྲུན་དང་ལྟ་ཀློག་ཞིབ་འཇུག་བཅས་བྱེད་སྐབས་སྟབས་བདེ་བ་དང་། མི་རྣམས་ཀྱི་བསམ་བློའི་ནང་ཡིག་རྙིང་སྤྱི་ལ་ཕྱོགས་བསྡུས་རང་བཞིན་གྱི་ངོས་འཛིན་སྐྱ་ཐིག་ཅིག་ཡོད་པར་བྱེད་ཐུབ། དེའང་བོད་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་སྤྱི་ལ་གོ་བབ་དཔྱད་བསྡུར་ཅིག་བྱས་པ་ཡིན་ན། དེ་ལ་རིགས་དབྱེ་བྱེད་པ་དེ་ཧ་ཅང་དཀའ་ངལ་ཆེ་བའི་གནས་ཤིག་མ་ལགས་ཏེ། ང་ཚོས་དེ་ཉིད་རིགས་ཆེན་པོ་གཉིས་དང་ལུས་བཅུ་དྲུག་ཏུ་དབྱེ་བ་ཕྱེ་ཆོག་པ་རེད།\nའདིར་རིགས་ཞེས་པ་ནི། ཁྱད་ཆོས་ཐུན་མོང་དུ་ཡོད་པའི་རྣམ་གྲངས་སོ་སོར་ཕྱེ་བ་ལ་ཟེར་ཏེ། གཙོ་བོ་ཚད་གཞི་མི་འདྲ་བ་གཞིར་བཟུང་ནས་ཚན་པ་ཁག་གཅིག་ལ་ཐུན་མོང་དུ་གྲུབ་པའི་ཁྱད་ཆོས་ལ་དམིགས་ནས་ཕྱེ་བའི་སྡེ་ཚན་ཞིག་ཡིན། དཔེར་ན། མི་ལ་ཆེ་ཆུང་དང་དཔའ་རྟུལ། རབ་འབྲིང་། ཞ་བོ། འོན་པ། བླུན་པོ མཁས་པ། འབངས་ཐ་མལ། དཔོན་པོ་སོགས་མང་ནའང་རིགས་ཆེ་བ་ཕོ་མོ་གཉིས་སུ་མ་འདུས་པ་མེད་དེ། སོ་སོ་རེ་རེར་ཐུན་མོང་གཅིག་མཐུན་གྱི་ཁྱད་ཆོས་འབའ་ཞིག་གྲུབ་ཡོད་པས་རེད། དེ་བཞིན་བོད་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་ལ་མཚོན་ནའང་། དེ་ལ་ལུས་འདྲ་མིན་གང་མང་ཞིག་ཡོད་ནའང་རིགས་གཉིས་སུ་དབྱེ་རུང་བ་ལྟར་ཡིན།\nལུས་ལ་མཚོན་ན། དེ་ནི་ཡིག་ཚང་གི་འབྲི་བརྐོ་དང་བསྡུ་ཉར། བརྒྱུད་སྤེལ་བཅས་བྱེད་པའི་རྣམ་པ་སྟེ་ཡིག་རིས་དེ་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ལ་ཡོད་པའི་གནས་སྟངས་ཀྱི་ངོ་བོ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བརྗོད་པ་ཡིན། དེ་ཡང་ཡིག་རྙིང་དེ་རྣམས་ལ་ལ་ཞིག་རྡོ་ལ་བརྐོས་ཡོད་པ་དང་ལ་ལ་ཞིག་ལྕགས་ལ་བྱས་ཡོད་པ། ལ་ལ་ཞིག་ཏ་ལའི་ལོ་མར་བྲིས་ཡོད་པ་དང་ཡང་ལ་ལ་ཞིག་ཤོག་དྲིལ་དུ་བྲིས་ཡོད་པ། ལ་ལ་ཞིག་ལྡེབས་བྲིས་སུ་ཡོད་པ་སོགས་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པ་མི་འདྲ་བ་སོ་སོར་སྣང་བ་དེ་གཞིར་བཟུང་ནས་ལུས་ཀྱི་སྡེ་ཚན་དབྱེ་ལུགས་འདི་ངོ་སྤྲད་པ་ཡིན།\nདེ་ལ་ཐོག་མར་འདིར་རིགས་ཆེན་པོ་གཉིས་སུ་དབྱེ་ལུགས་བརྗོད་པ་ལ། སྤྱིར་ན་རིགས་དང་ལུས་ཀྱི་དབྱེ་བའི་སྐོར་གླེང་སྐབས་ཕྱོགས་གཉིས་ཀྱི་ཐད་ནས་དབྱེ་ཞིབ་ཀྱིས་བརྗོད་ཆོག་པ་སྟེ། ནང་དོན་དང་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་ཆ་ནས་བརྗོད་རུང་བ་ཡིན་མོད། འདིར་བརྗོད་པའི་རིགས་དང་ལུས་ནི་ཡིག་རྙིང་གི་རྣམ་པ་གཙོ་བོར་བཟུང་ནས་སྤྲོས་པ་ཡིན། རྒྱུ་མཚན་ནི། རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་གི་ཡིག་ཚང་རིག་པའི་ཁྱབ་ཁོངས་སུ་ཡིག་ཚང་གི་ལུས་ལ་དཔྱད་སྐབས་རྒྱུན་པར་རྣམ་པའི་ཆ་ནས་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ནི་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་གི་ཡིག་ཚང་ཁག་རྣམ་པ་མི་འདྲ་བའི་ངང་ནས་ཟིན་ཐོར་བཀོད་ཡོད་པའི་ཆ་དེ་དམིགས་སུ་བཟུང་བས་ཡིན་པ་རེད། དེའི་ཕྱིར་ན། འདིར་ཡང་རིག་ཚན་གང་དེའི་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་སྟངས་གཞིར་བཟུང་ནས་རྣམ་པའི་ཆ་གཙོར་བཏོན་ཡོད་པ་ལས་ནང་དོན་གྱི་ཆ་ནས་བོད་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་ལ་རིགས་དབྱེ་བྱས་མེད།\nབོད་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་ལ་རིགས་དབྱེ་སྐབས་ཁོ་བོས་གོང་དུ་ཞུས་པ་ལྟར་ཐུན་མོང་དུ་ཡོད་པའི་ཁྱད་ཆོས་གཞིར་བཟུང་ནས་ཁྱབ་ཆེ་ས་ནས་དབྱེ་བསྡུ་བྱས་པ་ཡིན་ལ། བོད་ཀྱི་དུས་རབས་རིམ་བྱུང་གི་ཡིག་ཆའི་རིགས་སྤྱི་ལ་དབྱེ་བ་དགར་སྐབས་དེ་ལ་ལུགས་བརྐོས་ཀྱི་རིགས་དང་བྲིས་མའི་རིགས། པར་མའི་རིགས་བཅས་རིགས་ཆེན་པོ་གསུམ་དུ་བསྡུ་རུང་བ་དང་། བོད་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་ནི་བོད་ལ་པར་སྐྲུན་ལག་རྩལ་མ་དར་བའི་སྔོན་ལ་བྱུང་བ་ཡིན་པས་པར་མའི་རིགས་སུ་དབྱེ་ཐབས་མེད་པ་ཡིན། འོན་ཀྱང་དེང་སྐབས་བོད་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་ཁག་རིམ་པ་བཞིན་ལྕགས་པར་དུ་འདེབས་བཞིན་ཡོད་པ་འདི་པར་མའི་རིགས་མིན་ནམ་ཟེར་ན། དེ་ནི་ཁོ་བོས་གནའ་བོའི་པར་གཞི་ངོ་མ་གདོད་མའི་རྒྱུ་ཆ་དེ་མིན་པར་བརྟེན་ནས་རིགས་གསུམ་དུ་དགར་ནས་དབྱེ་མེད།\nལུགས་བརྐོས་ཀྱི་རིགས་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་དང་བྲག ། ཤིང་། ལྕགས་ཆས་སོགས་ཀྱི་སྟེང་དུ་བརྐོ་བཟོ་དང་ལུགས་བླུག་པའི་སྐོར་གྱི་ཡིག་རྙིང་གི་རིགས་དེ་ལ་ཟེར། ལུགས་བརྐོས་ཀྱི་རིགས་དེ་ཕལ་ཆེར་བོད་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་སྐབས་སུ་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། ཡང་དེ་ལས་སྔ་བའི་རྒྱལ་ཕྲན་སིལ་མའི་དུས་དང་ཞང་ཞུང་རྒྱལ་རབས་དུས་སུའང་ཡོད་ངེས་པ་ཡིན་རུང་། ད་སྔ་ད་དུང་སྒྲུབ་བྱེད་ཡིད་བརྟན་འཕེར་བ་ཞིག་རྙེད་མེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས། ང་ཚོས་ལུགས་བརྐོས་ཀྱི་རིགས་དེ་གཙོ་བོ་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་སྐབས་སུ་བོད་རང་དང་མཐའ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་བར་མཐུན་འབྲེལ་དུ་བརྐོ་ས་པའི་རྡོ་རིང་ཡི་གེ་དང་བློན་ཆེན་པོ་དང་སྐྱེས་ཆེན་དམ་པ་དག་ལ་བཀའ་གཙིགས་མཛད་པའི་རྡོ་རིང་ཡི་གེ། ནང་བའི་བསྟན་པ་བླ་ནས་བླ་རུ་འཕེལ་བའི་འབུལ་བྱང་སྨོན་ཚིག་ཏུ་བླུགས་པའི་ཅོང་ཡིག །ནང་བའི་ཆོས་གཞུང་སོགས་བྲག་ལ་བརྐོས་པའི་བྲག་བརྐོས་ཡི་གེ་དང་རྡོ་བརྐོས་ཡི་གེ་སོགས་ལ་གོ་བ་ཡིན། དེ་དག་ཚང་མ་སྐབས་དེའི་བརྐོ་བཟོའི་ལག་རྩལ་དང་ལུགས་ལྡུག་པའི་ལག་རྩལ་ལ་བརྟེན་ནས་ཕྱི་རབས་པ་དག་གི་བགོ་སྐལ་དུ་བརྐོས་ཤིང་ལུགས་སུ་བླུགས་ཡོད་པ་དང་། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དུས་ཡུན་རིང་མོའི་ནང་དེ་དག་ལག་བྲིས་མ་དང་མི་འདྲ་བར་ཡུན་རིང་ཉར་ཚགས་བྱེད་ཐུབ་པའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན།\nབྲིས་མའི་རིགས་ནི་བོད་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་གི་ནང་གྲངས་འབོར་མང་ཤོས་ཟིན་པའི་སྐོར་ཡིན་ལ། དེ་ནི་བོད་ལ་པར་སྐྲུན་ལག་རྩལ་མ་དར་བའི་སྐབས་སུ་ཡིག་མཁན་དག་གི་ཕག་ནས་ཐོན་པའི་གནའ་བོའི་ཡིག་ཚང་གི་རིགས་ཕལ་ཆེ་བ་ལ་ཟེར་བ་ཡིན། བྲིས་མའི་རིགས་དེའི་ནང་ད་ལྟ་བོན་དགོན་རྙིང་བ་ཁག་ནང་ཉར་ཚགས་བྱས་ཡོད་པའི་གནའ་བོའི་ཡིག་ཚང་རྙིང་བ་ཁག་ཅིག་འདུས་ལ། བོད་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་སྐབས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དགོས་དབང་སོགས་རྣམ་པ་མི་འདྲ་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཁྲམ་དང་བང་བུ། ཤིང་ལྤགས་ཡི་གེ། ནང་ཆོས་བརྗོད་བར་གྱུར་བའི་ཏ་ལའི་ལོ་མའི་ཡི་གེ། གནའ་བོའི་དགོན་སྡེ་དག་གི་ལྡེབས་སུ་བྲིས་གནང་མཛད་པའི་ལྡེབས་བྲིས། ཏུན་ཧོང་རྒྱུད་དུ་ཕོན་ཆེ་ཤོས་སུ་མཆིས་བའི་ཤོག་དྲིལ་ཁག་དང་། གཞུང་ཡིག་ཡིག་ཆ། སྒེར་གྱི་གན་རྒྱ་སོགས་ཀྱང་འདུ་བ་ཡིན། དེ་ཡང《བསྟན་འགྱུར》ཁྲོད་བཞུགས་པའི《དཀར་ཆག་ལྡན་དཀར་མ》ལྟར་ན། དུས་རབས་བདུན་པ་ནས་དུས་རབས་བརྒྱད་པའི་དུས་མཇུག་བར་རྒྱ་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་དང་ལོ་ཙཱ་བ་དག་གིས་བསྒྱུར་བ་དང་མཛད་པའི་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་རིགས་བདུན་བརྒྱ་ལྷག་ཡོད་པར་བརྗོད་འདུག་པ་དང་། དེའི་ཐོག་ལ་རྗེས་སོར་བྱུང་བའི་དཔེ་རྙིང་ཁག་དཀྱུས་གཅིག་ཏུ་བསྣན་ན། བོད་ཆེན་པོའི་རྒྱལ་རབས་སྐབས་ཀྱི་ཁྲི་སྲོང་བཙན་ནས་བོད་སིལ་བུར་འཐོར་བའི་བར་གྱི་ལོ་ངོ་བརྒྱ་ཕྲག་ནང “བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་གི་གྲངས་འབོར་ཧ་ལམ་སྟོང་ཕྲག་བརྒལ་ཡོད” ①པར་འདུག་པས། དེ་དག་ཚང་མ་བྲིས་མའི་རིགས་ཡིན་པ་ནི་སྨོས་མ་དགོས་པ་ཞིག་རེད། གཞན་ཡང་། བྲིས་མའི་རིགས་དེ་ལ་བརྡ་ཐབས་རྙིང་བའི་སྐོར་དང་། དབུ་ཅན་གྱི་སྐོར། དབུ་མེད་ཀྱི་སྐོར་བཅས་ཡོད་པ་ཡིན་ལ། སཾསྐྲྀཏའི་ཡི་གེའང་ཡོད་པ་རེད།\nའཛམ་གླིང་གི་ལོ་རྒྱུས་ཐད་ནས་བརྗོད་ན། སྔ་ཕྱིར་རུས་བརྐོས་ཡི་གེ་དང་རྡོ་བརྐོས་ཡི་གེ། ཤིང་ལྤགས་ཡི་གེ། པགས་པའི་ཐོག་བྲིས་པའི་ཡི་གེ། རྩྭ་ཤོག་སྟེང་བྲིས་པའི་ཡི་གེ། ལོ་མའི་སྟེང་བྲིས་པའི་ཡི་གེ། སྨྱུག་ཁྲམ་ཡི་གེ། ལྕགས་རིགས་ཀྱི་བརྐོས་ཡིག ། པར་རྙིང་སོགས་ཡིག་རྙིང་སྣ་ཚོགས་པ་བྱུང་མྱོང་བ་དང་། དེ་དག་ཚང་མ་ས་གནས་མི་འདྲ་བ་དང་མི་རིགས་མི་འདྲ་བ། ཚོ་ཁག་མི་འདྲ་བ་སོ་སོས་འབྲི་བརྐོ་དང་པར་རྒྱག་སོགས་བྱས་ཏེ་སྤྱི་ཚོགས་འཚོ་བའི་ཁྲོད་རྒྱ་ཁྱབ་དང་ཡང་ན་ཕྱོགས་རེ་བའི་སྒོ་ནས་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་རིམ་གྱིས་ལུས་སྣ་ཚོགས་པའི་ཡིག་རྙིང་ཁག་རིམ་བརྒྱུད་བྱས་ཡོང་བ་རེད། རང་བྱུང་གི་ཆ་རྐྱེན་མི་འདྲ་བ་དང་སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་བའི་བརྒྱུད་རིམ་མི་འདྲ་བ། འབྲི་བརྐོ་དང་པར་རྒྱག་བྱ་བའི་ཁྱད་ཆོས་མི་མཚུངས་པ་སོགས་ཀྱི་དབང་གིས། མི་རིགས་སོ་སོས་བཀོལ་བའི་ཡིག་རྙིང་ལ་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པའང་མི་འདྲ་བ་སྣ་ཚོགས་འདུག་མོད། སྤྱིར་ན་ཚང་མས་ཆེས་སྟབས་བདེ་བའི་རང་བྱུང་དངོས་གཟུགས་ལུས་སུ་བྱེད་པ་ནས་རིམ་གྱིས་ཤོག་བུ་ལུས་སུ་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་སུ་འཕེལ་འགྱུར་བྱུང་བའི་ལོ་རྒྱུས་ནི་གཅིག་འདྲ་ཡིན། མིའི་རིགས་ཀྱི་ཚན་རིག་ལག་རྩལ་རིམ་གྱིས་གོང་འཕེལ་ཕྱིན་པ་དང་ཤེས་རིག་ཆུ་ཚད་གོང་མཐོར་འཕེལ་བ་དང་ལྷན་དུ། ཡིག་རྙིང་གི་ལུས་ཀྱི་འཕེལ་རྒྱས་རྣམ་པའང་ལྕི་བ་ནས་ཡང་བ་དང་དེར་འཁོད་པའི་ཡིག་རིས་ཀྱི་འདུས་ཚད་ཀྱང་ཉུང་བ་ནས་མང་བ། བརྡ་འཕྲིན་བརྒྱུད་སྤེལ་གྱི་མྱུར་ཚད་ཀྱང་དལ་བ་ནས་མགྱོགས་པའི་ཕྱོགས་སུ་འཕེལ་འགྱུར་འབྱུང་གི་ཡོད་པ་རེད།\nབརྗོད་བྱར་གྱུར་བའི་བོད་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་ནི་བོད་ལ་པར་སྐྲུན་ལག་རྩལ་མ་དར་བའི་གོང་རོལ་དུ་བྱུང་བའི་ཡིག་ཚང་ཁག་ཡིན་པས་པར་མའི་སྐོར་ལ་འབྲེལ་བ་མེད་པ་དང་།①དེང་སྐབས་གསར་དུ་དར་བའི་ཆ་འཕྲིན་ཅན་གྱི་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པ་ནི་དེ་བས་ཀྱང་གླེང་ཐབས་མེད་པ་རེད། བོད་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་འདི་དག་ནི་མ་མཐར་ཡང་ལོ་ངོ་ཆིག་སྟོང་ལྷག་གི་གོང་དུ་བྱུང་བ་ཤ་སྟག་ཡིན་འདུག་པས། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དུས་ཡུན་ཧ་ཅང་རིང་ལ་དུས་རིམ་གྱི་འགྱུར་ལྡོག་གང་མང་བྱུང་མྱོང་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུས་ཀྱི་འགྱུར་བའི་ཁྲོད་ནས་ཡིག་རྙིང་ཁག་གི་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཡང་གཏོར་སྐྱོན་ཚབས་ཆེན་ཐེབས་ཡོད་རྐྱེན། ད་སྔ་མཐོང་ཆོས་སུ་གྱུར་བའི་དཔེ་གཟུགས་ལས་འདས་པའི་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པ་མང་བོ་ཞིག་འབྱུང་བཞིའི་ཁམས་སུ་འཐིམས་ཡོད་ངེས་པ་ཁ་ཚོན་བཅད་ནས་སྨྲ་སྤོབས་པ་ཞིག་རེད། དགའ་འོས་པ་ལ། ད་སྔ་རང་རེར་མཐོང་སྣང་དུ་ཡོད་པའི་ཡིག་རྙིང་ཁག་ཕལ་ཆེ་བ་ནི་གནའ་རྫས་སྔོག་འདོན་བརྒྱུད་རིམ་ཁྲོད་ས་འོག་ནས་ཐོན་པའམ་གཏེར་ནས་བཏོན་པ་དག་ཡིན་པས་བསྡུ་ཉར་བྱས་པ་ཅུང་བཟང་ལ་སྔོན་གྱི་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པ་མ་འགྱུར་བར་ཡོད་པ་ཧ་ཅང་མང་བ་དང་། དེས་སྐབས་དེའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དོན་དངོས་མཚོན་འདུག་པས་ཡིག་ཚང་གི་རིན་ཐང་ཡང་ཧ་ཅང་ཆེ། འོན་ཀྱང་དེ་དག་གཅིག་བསྡུས་སུ་མེད་པར་ཁ་འཐོར་སྣ་ཚོགས་སུ་འདུག་པ་དང་། ཡིག་རིས་ཀྱི་རྣམ་པའང་འདྲ་མི་འདྲ་གང་མང་ཞིག་འདུག་པའི་དབང་གིས། ང་ཚོས་ངེས་པར་ཆེད་དམིགས་ཀྱིས་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པའི་སྐོར་ལ་ལེགས་སྒྲིག་དང་དབྱེ་བསྡུ་བྱེད་རྒྱུ་ནི་བོད་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་འཛུགས་པར་མེད་མི་རུང་བའི་རིག་གཞུང་གི་ལས་ཀ་ཡིན་པ་དང་། དེ་ལ་མུ་མཐུད་ཞིབ་འཇུག་དང་སློབ་སྦྱོང་། དག་སྒྲིག། ཞུ་དག་གཏན་འབེབས་སོགས་བྱེད་པའི་བརྒྱུད་རིམ་ཁྲོད་ངེས་པར་ཐག་གཅོད་བྱ་དགོས་པའི་གནད་དུ་གྱུར་ཡོད། དེས་ན་གཤམ་དུ་བོད་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་གི་ལུས་ཀྱི་སྐོར་རེ་རེ་ནས་གླེང་བར་བྱ་བ་ལ།\nཁྲམ་བྱང་གི་སྐོར་འདི་ནི་དུས་རབས་བདུན་པ་དང་བརྒྱད་པའི་སྐབས་སུ་བོད་ཀྱིས་ནུབ་ལྗོངས་དང་རྨ་ནུབ་འགྲུལ་ལམ་ཁག་དབང་དུ་བསྒྱུར་བ་ལས་ཤུལ་ལུས་སུ་ཡོད་པ་དག་ཡིན་ཞིང་། འདི་དག་ད་ལྟ་དབྱིན་ཇི་དང་ཨུ་རུ་སུ། རྒྱལ་ནང་གི་ལི་ཡུལ་ཞིན་ཅང་དང་བོད་ལྗོངས། ཨ་མདོ་མཚོ་སྔོན་སོགས་སུ་ཉར་ཡོད་ལ། ཕལ་ཆེར་ཁྲམ་བྱང800ལྷག་ཡོད་པ་རེད།\nབོད་ཀྱིས་མཐའ་བཞིའི་རྒྱལ་ཕྲན་མང་བོ་ཆབ་འོག་ཏུ་བསྡུས་པ་དང་འབྲེལ། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དགོས་དབང་གིས་མཐའ་ཁུལ་ས་གནས་ཁག་དང་བརྡ་འཕྲིན་འབུལ་སྐྱེལ་གྱི་གནས་ཚུལ་བྱུང་བ་དང་། གཞུང་ནས་མར་བཏང་བའི་ཡིག་ཆ་དང་འོག་ནས་གོང་ལ་སྐྱེལ་བའི་སྙན་སེང་ཁག་ཁྲམ་བྱང་ཐོག་འགོད་པའི་སྲོལ་བྱུང་བ་རེད། གཞན་བོད་ཆེན་པོའི་རྒྱལ་རབས་དུས་སུ་སྲིད་གཞུང་གིས་དམག་མི་དང་དམག་མིའི་ནང་མིར་སྦྲོད་པའི་དམག་ཁྲལ་རྐང་འདོན་བྱས་པའི་རྟགས་སམ་ལག་འཁྱེར་ལྟ་བུའི་ཁྲམ་བྱང་ཡང་ཡོད། ཕྱིས་སྤྱི་ལོ744ལོ་ནས་བཟུང་བཙན་པོའི་བཀའ་ལྟར་ཤིང་གི་བྱང་བུ་དེ་རིགས་རྩིས་མེད་དུ་བཏང་སྟེ་ཤོག་བུ་སེར་པོའི་ཐོག་ཡི་གེ་བྲིས་པའི་ཤོག་བྱང་གིས་ཚབ་བྱས་ཤིང་། ①སྐབས་དེར་ཡུལ་སོ་སོར་ཡུལ་དམག་སྒྲིག་འཛུགས་བྱས་ཡོད་པའི་རྟགས་སུ་ཁྲམ་སྐྱའམ་བྱང་བུ་དཀར་པོ་རེ་སྤྲོད་པའི་སྲོལ་ཡང་བྱུང་འདུག དེ་ལ་ཁྲམ་བྱང་གི་སྐོར་ནི་སྤྱིར་བཏང་ཤིང་གྲུ་བཞི་ནར་མོ་ངོས་ལེབ་ཁོད་སྙོམས་ཐོག་བྲིས་པའི་ལུས་སུ་ཡོད་ལ། དེར་ཤིང་ཁྲམ་ཡང་ཟེར་གྱི་ཡོད་ཅིང་། ལ་ལའི་ངོས་གཅིག་ཁ་དོག་དམར་པོ་ཡིན་ལ་དེའི་ཐོག་འཁྱུག་རིས་བྲིས་པའང་མཆིས། ཁྲམ་ཆེ་ཤོས་དེ་དག་གི་རིང་ཚད་ལ38cmདང་ཞེང་ལ3.2cmམཐུག་ཚད་ལ0.5cmཡོད་པ་དང་། སྤྱིར་བཏང་བའི་རིང་ཚད8-18cmདང་། ཞེང་ཚད1.8-3cmམཐུག་ཚད0.3-0.5cmབཅས་ཡིན་པར་འདུག། ཁྲམ་དེ་དག་ཕལ་ཆེ་བ་ངོས་གཅིག་ཏུ་ཡི་གེ་བྲིས་པ་ཅན་ཡིན་པ་དང་ཡང་ལ་ཤས་ངོས་གཉིས་པོར་བྲིས་འདུག་པའང་ཡོད་ལ། སྤྱིར་བཏང་བྱས་ན་ཡིག་ཕྲེང་གཅིག་ནས་གསུམ་བར་ཡོད། གཞན་ཡང་ཁྲམ་དེ་ཚོ་མང་ཤོས་ལ་གཞོག་བརྒྱབ་ཤུལ་གསལ་བོར་ཡོད་པས་ཐེངས་ཁ་ཤས་ལ་བཀོལ་མྱོང་བ་གསལ་བོ་ཡིན་པ་དང་། དེ་དག་གི་གཡས་ངོས་སུ་ཁུང་བུ་རེ་ཕུག་འདུག་པ་འབྲེང་སྐུད་ཀྱིས་བརྒྱུས་ཏེ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ནས་འཇོག་པ་ཡིན། འགའ་རེའི་གཡས་ངོས་སུ་ཀོང་ཀོང་གྲུ་བཞི་རེ་བཟོས་ཡོད་པའི་དཀྱིལ་དུ་ཤུར་ཁའམ་མིག་བུ་རེ་བཏོད་འདུག། དེར་མ་ཟད། ཁྲམ་རེ་འགའི་འབྲེང་སྐུད་ཀྱི་མདུད་པའི་སྟེང་འབྲེལ་ཡོད་དཔོན་པོའི་ཐམ་ཡིག་བཀོད་ཡོད། དེ་མིན་ད་དུང “བྱང་བུ་དགུ་བཀྲ” ཞེས་པ་ཞིག་ཡོད་ལུགས《ལྡེའུ་ཆོས་འབྱུང》①དུ་འཁོད་པ་དེ་ནི་ཁྲིམས་སར་གྱོད་དོན་གཏུག་བཤེར་དང་གྱོད་གཞི་ཐག་གཅོད་བྱེད་སྐབས་ཆེད་དུ་བཀོལ་བའི་བྱང་བུའི་རིགས་ཤིག་ཡིན། གོང་གསལ་ཁྲམ་དང་བྱང་བུ་འདི་རིགས་ནི་བོད་ཆེན་པོའི་རྒྱལ་རབས་སྐབས་སུ་དམག་དོན་ཐད་ལ་བཀོལ་ཤུགས་ཆེ་བས།②དེ་ལ་རལ་བ་དང་ཆད་པའི་སྐྱོན་མི་འབྱུང་བའི་ཁག་ཐེག་ཡོད་པ་དང་། ཡིག་གཟུགས་གཙོ་བོ་དབུ་ཅན་ཡིན་ལ་ཅུང་འཁྱུག་བྲིས་བྱས་པའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན།\nཤིང་ལྤགས་ཡི་གེ་ནི་ཤིང་གི་པགས་པའི་སྟེང་བྲིས་པའི་ཡིག་རྙིང་ལ་བརྗོད་པ་དང་། ད་སྔ་མཐོང་ཆོས་སུ་གྱུར་བའི་ཤིང་ལྤགས་ཡི་གེ་ནི་གཙོ་བོ་སྟག་པ་དཀར་བོའི་པགས་པའི་ཐོག་བྲིས་པའི་ཡི་གེ་ཡིན། ཤིང་ལྤགས་ཡི་གེ་འདི་རིགས་དུས་རབས་གང་གི་ནང་བྱུང་བ་ཁ་ཚོན་གཅོད་དཀའ་ནའང་། འཕེལ་འགྱུར་གྱི་ཆོས་ཉིད་ལ་དཔྱད་ན་ཁྲམ་བྱང་དང་ཤོག་བུའི་ལུས་ཀྱི་སྔ་རོལ་དུ་བྱུང་ངེས་པར་སྙམ་པས། དེང་དུས་བཀོལ་བའི་བོད་ཡིག་འདི་ཉིད་ལས་གཞན་གནའ་བོའི་བོད་ཀྱི་ཡིག་གཟུགས་རྙིང་བའི་ཤིང་ལྤགས་ཡི་གེའང་ཡོད་སྲིད་པ་དང་། རྗེས་སོར་རིམ་གྱིས་མི་རྙེད་པའི་ངེས་པའང་མེད། ཤིང་ལྤགས་ཡི་གེ་འདི་རིགས་ད་སྔ་གནའ་བོའི་དགོན་རྙིང་དག་ན་ཡོད་པར་བརྗོད་ལ། ཡིག་གཟུགས་ལ་དབུ་ཅན་དང་འབྲུ་ཚའི་གཟུགས་དང་ཡིག་གཟུགས་སྦོམ་པོས་བྲིས་པ་སོགས་ཅི་རིགས་མཆིས།\nཤིང་ལྤགས་ཡི་གེ་ནི་སྤྱིར་བཏང་གྲོ་ག་ཤིང་ཤུན་ནམ་སྟག་ཤུན་གྱི་ཡི་གེ་འདི་ལ་བྱ་བ་ཡིན་ཞིང་། སྔོན་ཆད། བོད་དུ་གྲོ་ག་ཤིང་ཤུན་སྟེང་བོད་ཡིག་དང་ལེགས་སྦྱར་ཡི་གེ་བྲིས་ཏེ་ཤོག་དྲིལ་གྱི་རྣམ་པ་དང་ལྟེབས་མགོ་མ་དང་སྣ་རིང་གླེགས་བམ་གྱི་རྣམ་པ་སོགས་སུ་བྱས་ནས་ཡོད་པ་དེང་སྐབས་ཀྱང་མཇལ་རྒྱུ་འདུག། ལོ་ཆེན་རིན་བཟང་གི་རྣམ་ཐར་འབྲིང་བོ་ལས་གསལ་བ་ལྟར་ན། ལོ་ཆེན་དེ་ཉིད་ཁ་ཆེ་ནས་ཡབ་ཡུམ་མཇལ་དུ་འགྲོ་དགོངས་ནས་གདམས་ངག་རྣམས་གྲོ་ག་སེར་པོ་ལ་བྲིས་རྒྱའི་བེ་བུམ་མཛད་ནས་བྱོན་འདོད་པ་ལས། སྔར་ཡུལ་དུ་ལུང་བསྟན་དུས་སུ་རྒྱ་གར་ཤར་ནུབ་ཆུ་བཞིན་འཁྲུག་ཟེར་བ་དེ་དྲན་ནས། དཔེ་ཆ་རྣམས་བླ་མ་ཏ་ཏ་ཀ་རའི་ཕྱག་ཏུ་བཞག་ནས། རྒྱ་དཀར་ཤར་ཕྱོགས་ལ་བྱོན་③ཞེས་སྟག་ཤུན་ཐོག་བྲིས་པའི་གླེགས་བམ་སྐབས་དེར་ཁོང་གིས་བསྣམས་ཕེབས་ཚུལ་གསལ་བ་ལྟར་ལ། ད་ལྟ་མངའ་རིས་མཐོ་ལྡིང་གསེར་གྱི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་གྲོ་ག་ཤིང་ཤུན་ཐོག་བྲིས་པ་རྒྱ་དཔེ་དང་བོད་དཔེ་བྲིས་མ་ལྟེབས་མགོ་ཅན་གྱི་ཡིག་ཚང་རྙིང་གྲས་ཡོད་པས་ཀྱང་། ལུས་འདི་ཅན་གྱི་ཡིག་རྙིང་ནི་སྔ་མོ་ཞིག་ནས་ཡོད་པ་རྟོགས།\nཔགས་ཡིག་ཅེས་པ་ནི་མི་དང་སྲོག་ཆགས་གང་རུང་གི་པགས་པའི་སྟེང་བྲིས་པའི་ཡི་གེ་ལ་ཟེར་བ་དང་། དེ་ཉིད་གནའ་བོའི་དུས་སུ་འཛམ་གླིང་གི་མི་རིགས་མང་བོ་ཞིག་ལ་བྱུང་མྱོང་བ་རེད། རྩད་ཞིབ་བྱས་པ་ལྟར་ན། བོད་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་པགས་པའི་སྟེང་བྲིས་པའི་ཡི་གེ་ནི་དེ་སྔ་མངའ་རིས་ས་ཁུལ་མཚོ་ཆེན་རྫོང་གི་དགོན་སྡེ་ཞིག་ཏུ་རྙེད་སོན་བྱུང་འདུག་ལ།②ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་བོད་རིགས་དགེ་རྒན་ཞུས་ལེ་ཧྭ་ལགས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ལྟར་ན། སྤྱི་ལོ1998ལོར་ཁོང་གིས་པེ་ཅིན་དུ་སོག་རིགས་ཀྱི་དགེ་རྒན་ཆེན་མོ་ཞིག་དང་འཕྲད་སྐབས་མཁྲེགས་ཤོག་ཅིག་མཐོང་མྱོང་བ་དང་། ནང་དོན་ནི་བོན་ཆོས་སྤེལ་སྐབས་བཀོལ་བའི་བརྡ་རྟགས་འབའ་ཞིག་ཡིན་ལ། ཡིག་གཟུགས་སྦོམ་པོ་དབུ་ཅན་གྱིས་བྲིས་འདུག་ཟེར། དེའི་ཆ་ཤས་ཤིག་པགས་པ་དང་ཆ་ཤས་ཤིག་ཤོག་བུས་གྲུབ་པ་ཞིག་ཡིན་པར་བཤད། གཞན་ཡང་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་ཡུལ་ཤུལ་ཁུལ་དང་མཚོ་ནུབ་ཁུལ། མཚོ་བྱང་ཁུལ། ཀན་སུའུ་ཞིང་ཆེན་གྱི་ཀན་ལྷོ་ཁུལ། སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་དཀར་མཛེས་ཁུལ། ཡུན་ནན་ཞིང་ཆེན་གྱི་བདེ་ཆེན་ཁུལ་དང་བོད་ལྗོངས་སོགས་ས་ཁུལ་མང་བོར་པགས་ཡིག་ཡོད་པར་བཤད་རུང་། དངོས་སུ་མཐོང་བའི་སྐལ་བ་མ་ལྡན། པགས་ཡིག་ནི་པར་སྐྲུན་ལག་རྩལ་མ་བྱུང་སྔོན་དུ་བྱུང་བ་ཐག་གིས་གཅོད་ནུས་སྙམ་པས། བོད་ལ་ཡིག་རྙིང་ཐད་ཀྱི་པགས་ཡིག་ཡོད་པ་ནི་རིགས་པས་དཔྱད་གཟོད་དུ་གྲུབ་བོ། །\nརྫ་ཆས་ལས་སྣོན་བྱེད་བའི་དུས་སུ་དེའི་སྟེང་ལ་ཡི་གེ་འབྲི་བ་དང་། དེ་ནས་རྫ་ཆས་བསྲེགས་རྗེས་སུ་དེའི་སྟེང་བྱུང་བའི་ཡི་གེ་ལ་རྫ་ཆས་ཡི་གེ་རུ་འབོད། རྫ་ཆས་ཡི་གེ་ནི་རྫ་ལས་བྱས་པའི་སྣོད་ཆས་སོགས་སུ་བྲིས་པ་ཡིན་པས་རྒྱུན་པར་ཡིག་འབྲུ་ཉུང་བ་དང་། ཡིག་གཟུགས་ལ་དབུ་ཅན་གཟབ་མའི་རིགས་དར་ཆེ། གཙོ་བོ་གནའ་རྫས་སྔོག་འདོན་སྐབས་སུ་གནའ་བོའི་བང་སོ་དང་མཁར་ཤུལ་བཅས་ནས་ཐོན་པ་ཡིན།\nརང་བྱུང་གི་བྲག་ལྡེབས་ལ་བརྐོས་པའི་ཡིག་རིགས་ལ་བྲག་བརྐོས་ཡི་གེ་ཟེར་བ་དང་། འདིའི་ལོ་རྒྱུས་རིང་བ་ཞང་ཞུང་རྒྱལ་རབས་སྐབས་སུའང་བྱུང་ཡོད་ཚུལ་བོན་པོའི་རིག་གནས་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་འགའི་ནང་གསལ① དེ་མིན་ད་སྔ་མཐོང་ཆོས་སུ་གྱུར་བའི་བྲག་བརྐོས་ཡི་གེ་སྐོར་ལ་ཀོང་པོ་གཡུང་དྲུང་འཛིན་གྱི་རྡོ་བརྐོས་ཡི་གེ་དང་འཕན་ཡུལ་རྒྱལ་ལྷ་ཁང་གི་རྡོ་བརྐོས་སྦྱར་བྱང་ཡི་གེ། ཆབ་མདོ་བྲག་གཡབ་རི་མདའ་ལྡན་མའི་བྲག་བརྐོས་ཡི་གེ། ཡུལ་ཤུལ་བེ་ཁོག་གི་བྲག་བརྐོས་ཡི་གེ། ལེབ་ཁོག་གི་བྲག་བརྐོས་ཡི་གེ། བྲག་ཡེར་བའི་རྡོ་བརྐོས་ཡི་གེ། ཆ་གར་བང་སོའི་རྡོ་བརྐོས་ཡི་གེ། ལྷོ་བྲག་གི་བྲག་བརྐོས་ཡི་གེ་སོགས་ཡོད། ནང་དོན་གྱི་ཆ་ནས་གཙོ་བོ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་སྐོར་ཡིན་པ་དང་། ལོ་རྒྱུས་དང་ཆབ་སྲིད་ཐད་ཀྱི་ནང་དོན་ཡང་འདུས་ཡོད། བྲག་བརྐོས་ཡི་གེ་འདི་རིགས་ཀྱི་ཡིག་འབྲུ་ཉུང་ཤོས་ལ་བཅུ་ཕྲག་ལྷག་ནས་མང་ཤོས་ལ་བརྒྱ་ཕྲག་བརྒལ་བའི་བར་ཆ་མི་སྙོམས་པ་རེད།\nརྡོ་བརྐོས་ཡི་གེ་ནི་རྡོ་ལེབ་སྟེང་བརྐོས་བའི་ཡི་གེ་ལ་བརྗོད་པ་དང་དེར་རང་བྱུང་རྡོ་ལེབ་སྟེང་བརྐོས་པའི་རིགས་ཤིག་དང་མིས་དབྱིབས་གཟུགས་བཏོད་པའི་རྡོ་ལེབ་སྟེང་བརྐོས་པའི་རིགས་གཉིས་ཡོད། རྡོ་ལེབ་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཐད་ནས་བརྗོད་ཚད་ལྡན་ཅན་དང་ཚད་ལྡན་མ་ཡིན་པའི་རིགས་གང་མང་ཡོད་པ་རེད། ཚད་ལྡན་མིན་པ་ཅན་ལ་མཚོན་ན་སྟབས་བདེའི་འདོན་ཆོག་སྐོར་དང་སྐུ་བརྙན་བརྐོས་པའི་རིགས་མང་བ་དང་། ཚད་ལྡན་ཅན་གྱི་རྡོ་བརྐོས་ལ་གོང་སྨོས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བརྗོད་བྱ་ཕུད་པའི་ལོ་རྒྱུས་དང་ཆབ་སྲིད་ཐད་ཀྱི་ནང་དོན་ཅན་ཡང་ཡོད་པས་རིགས་ཀྱང་མང་བ་ཡིན།\nརྡོ་རིང་གི་ཡི་གེ་ནི་བོད་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་ཁྲོད་གོ་གནས་གལ་ཆེན་ཟིན་ཡོད་ཅིང་། དེ་དག་ཕལ་ཆེ་བ་བོད་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་སྟོབས་འབྱོར་མངའ་ཐང་དར་བའི་རྩེ་མོར་སོན་པའི་དུས་སུ་བྱུང་བ་འབའ་ཞིག་ཡིན། དེ་ལ་བསམ་ཡས་གཙུག་ལག་ཁང་གི་རྡོ་རིང་ཡི་གེ་དང་ཞོལ་རྡོ་རིང་ཡི་གེ། འཕྱོངས་རྒྱས་སྟག་རྩེའི་ཟམ་སྣའི་རྡོ་རིང་ཡི་གེ། ཞྭ་ལྷ་ཁང་གི་རྡོ་རིང་ཡི་གེ། ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན་གྱི་བང་སོའི་རྡོ་རིང་ཡི་གེ། ལྷ་སའི་གཙུག་ལག་ཁང་མདུན་གྱི་བོད་རྒྱ་མཐུན་པའི་གཙིགས་ཀྱི་རྡོ་རིང་ཡི་གེ། ཁྲོམ་ཆེན་རྡོ་རིང་ཡི་གེ། སྟོད་ལུང་མཚུར་ཕུ་དགོན་གྱི་རྡོ་རིང་ཡི་གེ། རྒྱལ་སྡེ་སྐར་ཆུང་ལྷ་ཁང་གི་རྡོ་རིང་ཡི་གེ། མངའ་རིས་པུ་ཧྲེང་གི་རྡོ་རིང་ཡི་གེ། ཀོང་པོ་གླང་དཀར་གྱི་རྡོ་རིང་ཡི་གེ། སྟོད་ལུང་ཡབ་ཕུ་ར་ཚག་དགོན་གྱི་རྡོ་རིང་ཡི་གེ། འཕན་ཡུལ་རྒྱལ་ལྷ་ཁང་གི་རྡོ་རིང་ཡི་གེ། གཙང་གྲོང་གི་རྡོ་རིང་ཡི་གེ། འཇང་ཡུལ་གྱི་རྡོ་རིང་ཡི་གེ། བྲུ་ཤའི་རྡོ་རིང་ཡི་གེ། ཉ་བཟོ་གྲུ་ཁའི་རྡོ་རིང་ཡི་གེ་སོགས་ཡོད། རྡོ་རིང་འདི་དག་གི་ཡི་གེ་མང་བར་ཡིག་འབྲུ་སྟོང་ཕྲག་ལྷག་དང་ཉུང་བར་བཅུ་ཕྲག་ལྷག་ཡོད་ལ། བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་དུས་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་དང་ཆོས་ལུགས། དམག་དོན་སོགས་ཀྱི་ནང་དོན་མཚོན་ཡོད་པ་རེད། རྡོ་རིང་དེ་དག་མང་ཤོས་ལ་ཆར་ཁེབས་དང་ཏོག་ལྡན་ཞིང་ངོས་བཞི་དང་ཡང་ན་ངོས་གཉིས་སུ་ཡི་གེ་བཀོད་ཡོད་པ་དང་། ཡིག་གཟུགས་ལ་གཟབ་མ་ཤས་ཆེ། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་ཕྱིས་སུའང་རྡོ་རིང་འཛུགས་པའི་སྲོལ་ཀ་མུ་མཐུད་རྒྱུན་བསྐྱངས་མྱོང་བ་དང་། དེ་དག་ནི་ས་གནས་དཔོན་པོ་དང་དགོན་པ། མི་སྒེར་སོགས་ཀྱིས་བསླངས་པ་ལས་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་གིས་བསླངས་པ་ཞིག་ཕལ་ཆེར་མི་འདུག\nདྲིལ་ཡིག་གམ་ཅོང་ཡིག་ནི་ཁྲོ་ལྕགས་དང་ལི་ཡིས་བླུགས་པའི་དྲིལ་བུའམ་ཅོང་གི་ཐོག་བཀོད་པའི་ཡི་གེའི་རིགས་ཡིན་ལ། གཙོ་བོ་འབུལ་བྱང་སྨོན་ཚིག་ཏུ་བླུགས་པའི་རིགས་ཡིན་པ་དང་ཡུན་རིང་གནས་ཐུབ་པའི་དོན་དུ་དྲིལ་ཡིག་ལུགས་སུ་བླུགས་པ་ཞིག་རེད། ཇག་རོང་དགའ་ལྡན་བྱིན་ཆེན་གཙུག་ལག་ཁང་གི་དྲིལ་བུའི་ཡི་གེ་དང་བསམ་ཡས་དགེ་རྒྱས་གཙུག་ལག་ཁང་གི་དྲིལ་བུའི་ཡི་གེ། བྲག་ཡེར་བའི་ལྷ་ཁང་གི་དྲིལ་བུའི་ཡི་གེ། ཁྲ་འབྲུག་གཙུག་ལག་ཁང་གི་དྲིལ་བུའི་ཡི་གེ་བཅས་ནི་ད་སྔ་མཇལ་དུ་ཡོད་པའི་དྲིལ་ཡིག་སྐོར་ཡིན། ཡིག་གྲངས་ལ་ཡིག་འབྲུ་སུམ་ཅུ་ནས་བདུན་ཅུ་བར་སྣ་ཚོགས་སུ་ཡོད། དྲིལ་ཡིག་གི་ཡིག་གཟུགས་ནི་གཟབ་མ་ཤ་སྟག་ཏུ་འདུག་པ་དང་། དུས་ཕྱིས་བོད་དུ་དྲིལ་ཡིག་ལྡུག་པའི་སྲོལ་འདི་མུ་མཐུད་དར་ཏེ་ད་ལྟའི་བར་དུ་དྲིལ་ཡིག་ཆེ་ཆུང་མི་འདྲ་བ་སྟོང་ཕྲག་ལྷག་བླུགས་ཡོད་ལ། ནང་དོན་དང་ཡིག་གྲངས་ཐད་ནས་ཀྱང་སྔོན་མ་ལས་ཆེ་ཆེར་འགོངས་ཡོད་པ་རེད།\nཤོལ་དྲིལ་ཡིག་རྙིང་ཁག་ནི་རྒྱུ་ཤོག་བུར་བྲིས་པའི་ཡིག་ཚང་གི་སྐོར་ཡིན་པ་དང་། གཙོ་བོ་ཏུན་ཧོང་གི་ཡིག་རྙིང་ཁྲོད་ནས་ཐོན་པ་ཡིན། བོན་པོའི་ཆོས་གཞུང་དང་འབྲེལ་བའི་ཤོག་དྲིལ་མང་ཚུལ་བོན་གྱི་མཁས་པ་ཚོས་གསུངས་ཤིང་གནས་ལུགས་ཡོད་པར་འདོད། ཤོག་བུའི་བཟོ་རྩལ་འདི་བོད་ལ་ག་དུས་བྱུང་བར་ཁ་ཚོན་བཅད་ནས་སྨྲ་མི་སྤོབས་ནའང་། གནའ་བོའི་ཨེ་ཇེབ(Egypt/埃及)ཀྱི་མིས་སྤྱི་ལོ་སྔོན་གྱི་ལོ3500ཡི་གོང་རོལ་ནས་རྩྭ་ཤོག་གསར་གཏོད་བྱས་ཡོད་པ་སྐབས་དེའི་བང་སོའི་རོ་སྒམ་ལས་རྙེད་ཡོད་པ་དང་། རྒྱ་ནག་ཏུ་ཧན་གུར་ཤར་མའི་སྐབས་སུ་རྩྭ་ཤོག་ལས་རྒྱུ་བ་ལེགས་པའི་ཤོག་བུ་ངོ་མ་གསར་གཏོད་བྱས་པར་བརྗོད་པས། རང་རེར་ཡང་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་མ་ཚུགས་གོང་ནས་ཤོག་བུ་མེད་པའི་ངེས་པ་མི་འདུག་སྙམ། འདིར་བརྗོད་པའི་ཡིག་རྙིང་གི་ཤོག་དྲིལ་ནི་པར་སྐྲུན་ལག་རྩལ་མ་དར་སྔོན་ཏེ་ལོ་ཆེན་རིན་བཟང་སྔོན་ལ་བྱུང་བའི་ལག་བྲིས་ཤོག་དྲིལ་གྱི་སྐོར་ཡིན་པ་དང་། ཤོག་དྲིལ་དེ་དག་ལས་མང་ཤོས་ནི་ཆོས་ལུགས་རིག་གནས་སྐོར་གྱི་ནང་དོན་ཡིན་ལ། དེ་ལས་གཞན་ད་དུང་བོད་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་དུས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་གསོ་དཔྱད། རྩོམ་རིག །ཁྲིམས་ཡིག ། བུན་ཡིག ། གན་རྒྱ་སོགས་བརྗོད་བྱར་བྱས་པའི་ཤོག་དྲིལ་ཡང་མང་བོ་སྣང་། ཤོག་དྲིལ་དེ་རིགས་སྤྱིར་བཏང་དྲས་ཁ31x21cmཅན་གྱི་ཤོག་ངོས་རྐྱང་བ་སྦྱར་བ་ལས་གྲུབ་པ་དང་། རིང་ཚད་ལ200-500cmབར་ཡོད་ཅིང་། ཆེས་རིང་ཤོས་ལ1000cmཅན་ཡང་ཡོད། ཤོག་དྲིལ་སྟེང་བྲིས་པའི་ཡི་གེ་ལ་གཟབ་མ་དང་འབྲུ་ཚ། གཤར་མ་སོགས་ཅི་རིགས་མཆིས། དེ་ནི་བོད་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་ཁྲོད་གྲངས་འབོར་ཆེས་མང་ཤོས་ཟིན་པའི་ཡིག་ཚང་གི་རིགས་ཤིག་རེད། བོད་ཡིག་ལ་ཤོག་དྲིལ་གྱི་དཔེ་གཟུགས་འདི་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་སྐབས་ནས་བྱུང་ཡོད་ལ། ཕྱིས་ཀྱི་དུས་ཡུན་རིང་བོ་ཞིག་གི་ནང་དཔེ་གཟུགས་འདི་སྤྱད་ཡོད་པར་འདུག། ཧ་ལམ་དུས་རབས་བཅུ་གསུམ་ཡས་མས་ལའང་ད་དུང་ཤོལ་དྲིལ་གྱི་དཔེ་གཟུགས་འདི་སྤྱོད་པའི་རྣམ་པ་ཡོད་པར་བཤད།① ཤོག་བུའི་རིགས་ཀྱི་ཡིག་ཚང་ལ་མཚོན་ན། བོད་དུ་སྔ་ཕྱིར་གན་ཤོག་དང་ཁྱེང་པོའི་ལྡེང་ཤོག། ཀོང་པོ་ཅི་ཚགས་ཀྱི་ཤོག་བུ། འབྲུ་ཤོག། ལྷོ་ཤོག། གཙང་ཤོག། གྱན་ཤོག། རྒྱ་ཤོག་སོགས་འབྲི་ཤོག་མི་འདྲ་བའི་རིགས་དང་། གསེར་ཤོག་དང་དངུལ་ཤོག། མཐིང་ཤོག་སོགས་རིན་ཆེན་བཏུལ་བའི་ཤོག་བུ་རིགས་མི་འདྲ་བ་སྣ་ཚོགས་མཆིས་པ་ལས། ད་ལྟ་ང་ཚོས་མཇལ་ཐུབ་པའི་ཤོག་བུ་སྔ་ཤོས་ལ་དུས་རབས་བརྒྱད་པའི་སྐབས་ཀྱི་ཤོག་བུ་དང་། ལྷོ་ཁ་གྲོ་མཁར་ཆོས་སྡེ་དང་ཆབ་མདོ་ཁུལ་དུ་བཞུགས་པའི་ཤེར་ཕྱིན་ཡུམ་སྐྱ་བྲིས་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞིང་། མཐིང་ཤོག་ལ་མཚོན་ནའང་། དུས་རབས་བརྒྱད་པའི་སྐབས་ནས་ཡོད་པའི་ཡིག་རྙིང་ལ་གསལ་བ་ལྟར་རོ། །①\nགླེགས་བམ་ལ་པོ་ཏི་ཡང་ཟེར་བ་དང་། དེ་ནི་ཤོག་བུ་བྱུང་རྗེས་དཔེ་དེབ་ཀྱི་རྣམ་པས་བྱུང་བའི་ཡིག་ཚང་གི་ལུས་སམ་རིགས་ཤིག་ལ་བྱ། ད་ལྟ་དུས་ཀྱི་རྐྱེན་པས་བོད་ཀྱི་གནའ་བོའི་དུས་ཀྱི་གླེགས་བམ་སྐོར་ལག་ཏུ་ཆུད་ཁག་པོ་ཡིན་ནའང་། གོང་སྨོས་ཤོག་དྲིལ་ཁག་མང་བོ་བྱུང་བ་དེས་གླེགས་བམ་ཡོད་ངེས་པ་ཚད་མས་གྲུབ་པ་དང་། 《ལྡེའུ་ཆོས་འབྱུང》ལས་ཀྱང “གླེགས་བམ་ཕལ་ཆེར་གཏེར་དུ་སྦས” ②ཞེས་འབྱུང་ལ། བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་སུ་བཀའ་དང་བསྟན་བཅོས་དེ་འདྲ་མང་བོ་ཞིག་བསྒྱུར་བ་ལས་ཀྱང་གླེགས་བམ་ཡོད་ངེས་པ་ཡིན་ཞིང་། ཁོ་བོས་བསམ་ན་དེ་སྔའི་གླེགས་བམ་རྣམས་མང་ཤོས་དུས་ཀྱིས་འཇིག་པ་དང་ལྷག་ལུས་དག་སྐད་གསར་བཅད་སོགས་ཀྱི་དབང་གིས་ཡང་བསྐྱར་གླེགས་བམ་དུ་བྲིས་པས་སྔ་དུས་ཀྱི་གླེགས་བམ་པར་གཞི་དངོས་དག་རྒྱུན་ཆད་པར་འདོད།\nབོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ལོ་རྒྱུས་ལྟར་ན། གླེགས་བམ་གྱི་དཔེ་གཟུགས་འདི་ལྷ་ཐོ་ཐོ་རི་གཉན་བཙན་གྱི་རིང་ནས་བོད་དུ་དར་འོངས་པ་ཞིག་ཏུ་བཤད་དེ། ནེའུ་པཎྜི་ཏ་གྲགས་པ་སྨོན་ལམ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་རྒྱལ་པོ་དེའི་རིང་ལོ་ཙཱ་བ་ལི་ཐེ་སི་དང་པཎྜི་ཏ་བློ་སེམས་འཚོ་གཉིས་ཀྱིས་གླེགས་བམ་བོད་དུ་བསྣམས་ནས་ཕེབས་ཚུལ་གསལ་ཞིང་།③བོད་ཀྱི་ཆེས་ཐོག་མའི་གླེགས་བམ་གྱི་ཆེ་ཆུང་གི་སྐོར་ལ། 《བཻ་དཀར་གཡའ་སེལ》ལས། སངས་རྒྱས་ཀྱི“བཀའ་དེ་དག་འབྲི་བའི་གཞི་ནི་གྲོ་ག་ཤིང་ཤུན་རས་དང་ཤོག་བུ་སོགས་དཀར་པོའམ་ཚོས་མ་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་གླེགས་བམ་མམ་ལེགས་སྦྱར་དུ་པུསྟི་ཀ་ཞེས་འབོད་པ་དེའི་ཚད་ནི་རྒྱུད་སྡེ་གོང་མ་འགར་སོར་བཅུ་གཉིས་པའམ་བཅུ་དྲུག་ཏུ་བཤད་པ་དང་། བརྒྱད་སྟོང་པ་ལས་ཚད་མེད་པར་གསུངས་པའི་པུསྟི་ཀ་དེར་ནི་ལྷག་པ་ཚུལ་ཁྲིམས” ①ཞེས་སོགས་གསུངས་པ་ལྟར། སྔ་མོའི་དུས་ཀྱི་གསུང་རབ་གླེགས་བམ་གྱི་ཚད་ནི་སོར་བཅུ་གཉིས་ནས་བཅུ་དྲུག་ཅན་དུ་ཡོད་པ་ཤེས། ཡང་ཀན་སུའུ་ཞིང་ཆེན་དཔེ་མཛོད་ཁང་དུ་ཉར་བའི་ཏུན་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་ཡིག་རྙིང་གི་ཁྲོད། གསུང་རབ་ཡིག་ཚང་མང་བོ་ཞིག་ཐོག་མའི་སྐབས་ལ་རང་རང་སོ་སོར་གའུ་ཁ་རང་འགྲིག་ཏུ་སོང་བ་ལྟ་བུའི་གླེགས་ཤིང་རེ་རེ་འདུག་པ་ལ། མ་ཕྱིའི་རྣམ་པ་ནི་གླེགས་བམ་གྱི་རྣམ་པར་ཡོད་པ་དཔག་ཐུབ་ཅིང་། ཕྱི་གླིང་གི་བོད་རིག་པའི་མཁས་པ་འབུམ་རམས་པ་ཨ་མེ་ཧད་ལིར(Dr.Amy Heler）ལགས་ཀྱི་ངོ་སྤྲོད་ལས་ཀྱང་། ཁོང་གིས་གསར་རྙེད་བྱུང་བའི་ཡིག་ཚང་ཁྲོད་དུ་དུས་རབས་དགུ་བའི་དུས་ཀྱི་གླེགས་ཤིང་ཞིག་ཡོད་པ་རིང་ཚད་ལ་རྨིད66དང་ཞེང་ཚད་ལ་རྨིད19ཡོད་ཅིང་། གླེགས་ཤིང་གི་མདུན་ངོས་སུ་པདྨ་འདབ་བརྒྱད་ཀྱིས་བརྒྱན་པའི་ཆོས་འཁོར་གསུམ་དང་། གླེགས་ཤིང་གི་ཟུར་ངོས་སུ་སྐུ་བརྙན་བརྐོས་འདུག་ཅེས་གསུངས་འདུག་པ་ལྟར་དང་།②འདི་དང་ཆ་མཚུངས་པའི་རི་མོ་འཁོད་པ་ཞིག་དུས་རབས་བརྒྱད་པ་ནས་དགུ་བའི་བར་བྱུང་བའི་ཏུན་ཧོང་གི་ཡིག་ཚང་ཁྲོད་ཀྱི་ཞབས་ཤོག་སྟེང་དུའང་འདུག་ལ།③ 《ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བམ་པོ་དང་། ལེའུ་དང་། ཤད་དང་། ཚེག་དང་། གྲངས་བཞུགས་པའི་ཚད་བསྟན་པ》ཞེས་པ་ལས་ཀྱང་། “ད་ལྟ་གཡོ་རུ་ཁྲ་སྣ་ན་བཞུགས་སོ། དེ་ཡང་འགྱུར་མ་རྒྱས་ནས་ཕྱིས་སྤྱི་ལོ763ལོའི་རྒྱལ་བུ་མུ་ཏིག་བཙན་པོའི་ཐུགས་དམ་དུ་བརྫངས་སྐད། ལྕགས་ཐུར་ཅན་དེ་དང་བིད་པ་ཏར་བསྟུན་ཅིང་སྤ་གོར་བཻ་རོ་ཙ་ནས་ཞུ་ཆེན་བྱས་ནས་ཆེ་ལོང་༡གཏན་ལ་ཕབ་ནས་དྲུག་དུམ་པ་༡བྲིས་པར་གདའ། པན་བི་ཏ་ལ་མ་ཐུགས་ཀྱང་སྔར་གྱི་བས་འགྱུར་མ་ལས་རྒྱས་སྐད། གླེགས་ཤིང་ལས་མཚན་དུ་ཐོགས་པ་རྒྱལ་པོའི་ཐུགས་དམ་པར་གབ་ཅན་ཞེས་གྲགས། དེ་ལ་ཐུགས་ཆེས་ནས་ཐུགས་དམ་དུ་མཛད། བླ་འགྱུར་འབྲིང་པོ་བྱ་བ་ལགས” ①ཞེས་བཙན་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱི་རིང་ལ་གླེགས་བམ་ཡོད་ཚུལ་གསལ། དེ་མིན་ཡིག་རྙིངp.T.1128ལས་ཀྱང “རྟའྀ་ལོ་ལ་དར་མ་ཤེས་རབ་འབུམ་པ་སྡེ་བརྒྱད། ཤ་ཅུར་བྲིས་ནས། ཤ་ཅུ་གཞིར་བཞག་པ་དང་། བདེ་གམསུ་བརྫངས་པའྀ་ཕྱི་ཆས་དང་། གླེགས་ཐག་དང་། མེན་དྲྀ་ལ་སྩོགས་པ། ལས་གོད་ཅེས་གསོལ་བ་ནི། ། དཔྱ་ལས་སྦྱོར་ཆག་པར་བླ་ནས་འཐད་པ་འམ། འདི་བཞིན་གོད་སར། རྩེ་རྗེ་གནས་བརྟན་དང་། དར་མ་འདྲི་བ་རྣམས། གྱི་སུག་རྒྱ་འཆང་བ་ཡང་མ་མཆིས་པས། རྩིས་འདིའ་ཚེ་ཡང་གོད་དུ་མ་སྩལ། སླད་ཀྱི་བསྟན་བརྩིས་བཟང་པོ་ཞིག་མཆིས་ན། གོད་དུ་སྩལ་ཚང་ཆད་མས་དབྲི་བར་བགོས་སོ།” ཞེས་གླེགས་ཐག་གི་ཐ་སྙད་བྱུང་བ་ལས་ཀྱང་། བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་དུས་ལ་གླེགས་བམ་གྱི་ལུས་འདི་བྱུང་བ་ཚད་མར་གྲུབ་བོ། །\nསྐབས་དེའི་གླེགས་བམ་རིགས་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་དག་ལ་བལྟས་ན། ད་ལྟའི་གླེགས་བམ་བཞིན་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ཡོངས་སུ་ཚང་མེད་རུང་། གོང་སྨོས་བཞིན་གླེགས་ཤིང་དང་གླེགས་ཐག་ཡོད་པ་ཕུད། མངའ་རིས་འཁོར་ཆགས་དགོན་པའི་ཡིག་རྙིང་ལ་དཔྱད་ན་དུས་རབས་བཅུ་བའི་ནང་གདོང་དར་བསྒྲོན་པའི་སྲོལ་བྱུང་འདུག་པ་རྟོགས་པ་དང་།② ཞལ་ཁེབས་③དང་དཔེ་རས་④སོགས་སྤྱོད་པའི་སྲོལ་ཡང་བྱུང་ཡོད།\nགླེགས་བམ་གྱི་རྒྱུ་གཙོ་བོ་ནི་ཤོག་བུ་ཡིན་ལ། ཕྱིས་སུ་འཕེལ་རྒྱས་ཕྱིན་པ་ལས། མདའ་ཚད་མ་དང་ཁྲུ་གང་མ། སྣ་ཐུང་སོགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་བྱུང་ཡོད་པ་དང་། དེ་ལས་མདའ་ཚད་མ་ནི་དེབ་རིང་སྟེ་རིང་ཚད་མདའ་དང་མཉམ་པས་དེ་ལྟར་མིང་བཏགས་པ་ཡིན། མདའ་ཚད་མའི་རིང་ཚད་ལ་སྤྱིར་བཏང60-64cmཡས་མས་ཡོད་པ་དང་། ཞེང་ལ9cmཡས་མས་ཡོད། ཁྲུ་གང་མ་ནི་དེབ་འབྲིང་ལ་གོ་བ་ཡིན་ལ་དེའི་རིང་ཚད་ལ་སྤྱིར་བཏང55-60cmཡས་མས་དང་ཞེང་ལ9cmཡས་མས་ཡོད། སྣ་ཐུང་གི་ཚད་གཞི་ནི་གཅིག་གྱུར་མིན་པར། རིང་ཚད2cmཡས་མས་ནས55cmཡས་མས་བར་དང་ཞེང་ལའང7cmནས9cmབར་སྣ་ཚོགས་ཡོད།\nབཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་དུས་ཀྱི་གླེགས་བམ་དེ་དག་གི་ནང་དོན་ཆོས་ལུགས་དང་ལོ་རྒྱུས། རྩོམ་རིག། ཡིག་སྒྱུར། གསོ་རིག་སོགས་གྱ་ནོམ་ལ། ཡིག་གཟུགས་གཙོ་བོ་དབུ་ཅན་ཡིན་ལ་གཤར་མའི་རིགས་ཀྱང་ཡོད།\nཟུར་དུ་གསལ་བཤད་བྱེད་རྒྱུ་ཞིག་ལ། བོད་ཆེན་པོའི་རྒྱལ་རབས་དུས་སུ “གླེགས་བུའི་དཔེ” དང “ཤོག་ཤོག་ཡུག་རིངས།” “ཤོག་ཤོག་ཡུག་ཐུང” ལྟ་བུའི་གསུང་རབ་འབྲི་བཞེངས་ཀྱི་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པ་མི་འདྲ་བ་བྱུང་ཡོད་པར་གསལ་བ་ལས།①སྐབས་དེར་གླེགས་བམ་དང་ཤོག་དྲིལ་རིང་བ། ཤོག་དྲིལ་ཐུང་བ་སོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བྱུང་ཡོད་པ་མཐོང་ཐུབ་ཅིང་། གླེགས་བམ་གྱི་ཚད་བམ་གྲངས་ཀྱིས་མཚོན་པར་བྱེད་སྲོལ་དེ་ཡང་། རྒྱ་གར་འཕགས་པའི་ཡུལ་ནས་དར་བ་ཞིག་མ་ཡིན་པར། བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་ཕྱི་མའི་དུས་ནས་བོད་རང་སར་དར་བའི་ཚད་གཞི་ཞིག་ཡིན་པར་འདུག་གོ། །②\nཏ་ལའི་ལོ་མའི་སྟེང་བྲིས་པའི་ཡི་གེའི་སྐོར་ནི་ཡིག་རྙིང་གི་ཁྲོད་གོ་གནས་ཆེན་པོ་བཟུང་བའི་ཡིག་ཚང་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། ད་ལྟ་ལག་སོན་བྱུང་བའི་ཏ་ལའི་ལོ་མའི་བསྟན་བཅོས་སྔ་ཤོས་དུས་རབས་བཞི་བའམ་ལྔ་བའི་དུས་སུ་བྲིས་པ་དང་། ཡང་ན་ཐད་ཀར་བལ་པོ་དང་རྒྱ་གར་ནས་གདན་དྲངས་པ་དང་། ཕྱི་ཤོས་ལ་རྗེ་ས་པཎ་གྱི་དུས་སུ་ལེགས་པར་བྲིས་པའམ་དྲངས་པ་དག་ཡིན་པ་རེད། དེ་ཡང་ཏ་ལའི་ལོ་མའི་ཡི་གེ་ལ་མུ་སྟེགས་པའི་བསྟན་བཅོས་སྐོར་ཡོད་ལ། སངས་རྒྱས་ཆོས་གཞུང་གི་ཐད་ནས་མདོ་སྡེ་དང་རྒྱུད་སྡེ། ཤེར་ཕྱིན། ཕལ་ཆེན། མངོན་པ་མཛོད། འདུལ་བ། དུས་འཁོར་འགྲེལ་བཤད། གཟུངས་འདུས། དབུ་མ། སེམས་ཙམ་པ། ཚད་མ། སྒྲ་མདོ། བཟོ་རིག །རྣམ་ཐར་སོགས་ཡོད། ཡིག་གཟུགས་ཀྱི་ཆ་ནས་བྲམ་ཟེའི་ཡི་གེ་དང་གུཔྟའི་ཡི་གེ། དྷ་རི་ཀའི་ཡི་གེ། ན་ག་རའི་ཡི་གེ། ཀུ་ཏི་ལའི་ཡི་གེ། མ་ག་དྷའི་ཡི་གེ། ས་ར་དའི་ཡི་གེ། རཉྫི་ནའི་ཡི་གེ། ནེ་བ་ལའི་ཡི་གེ། མཻ་ཐི་ལིའི་ཡི་གེ། ལཉྫཱའི་ཡི་གེ། ལྦརྟུལའི་ཡི་གེ་སོགས་ཡོད་ཅིང་། མཛད་མཁན་གྱི་ཕྱོགས་ནས་བརྗོད་ནའང་རྒྱ་གར་གྱི་རྟ་དབྱངས་དང་རྒྱལ་བའི་དབང་པོ། འཕགས་པ་ལྷ། རྒྱལ་བའི་གོ་ཆ། དབྱིག་གཉེན་སོགས་ལས་གཞན། བོད་ཀྱི་སྐ་ཅོག་ཞང་གསུམ་དང་ཤོང་སྟོན་རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་མཚན། དཔང་བློ་གྲོས་བརྟན་པ། བྱང་ཆུབ་རྩེ་མོ། ནམ་མཁའ་བཟང་པོ། ཞ་ལུ་ལོ་ཆེན་ཆོས་སྐྱོང་བཟང་པོ། ཤེས་རབ་རིན་ཆེན་སོགས་ཀྱིས་བཤུས་པའམ་མཛད་པའི་ཕྱག་བྲིས་དངོས་ཀྱང་མང་། ཕོ་བྲང་པོ་ཏ་ལ་དང་ས་སྐྱ་དགོན་པ་ནི་ཏ་ལའི་ལོ་མའི་ཡི་གེ་ཉར་བ་ཆེས་མང་བའི་གནས་གཉིས་ཡིན་ལ། དེ་གཉིས་སུ་ཉར་ཚགས་བྱས་པའི་ཏ་ལའི་ལོ་མའི་ཡི་གེའི་བསྡུ་ཉར་གྱི་གནས་ཚུལ་ཡང་བཟང་བ་ཡིན། དེའི་ཁྲོད་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་དུས་དང་ཅུང་འཕྱི་ཙམ་གྱི་སྐབས་སུ་བྱུང་བའི་ཏ་ལའི་ལོ་མའི་ཡིག་ཚང་ཅི་རིགས་མཆིས། ཏ་ལའི་ལོ་མའི་ཡི་གེར་གཅིག་གྱུར་གྱི་ཚད་གཞི་ཞིག་མེད་དེ། རིང་བར50x6cmདང47x5cmཡོད་ལ། ཐུང་བར33x4cmཡོད་པ་སོགས་མི་འདྲ་བ་ཡིན། ཏ་ལའི་ལོ་མའི་དཔེ་རྙིང་གི་ལོ་མའི་གྲངས་མང་ཤོས་ལ120ནས180བར་ཡོད་པ་དང་། ཉུང་ཤོས་ལ་ལོ་མའི་གྲངས10ནས100བར་ཡོད།\nལྡེབས་བྲིས་ནི་དགོན་སྡེ་སོགས་ཀྱི་འདུ་ཁང་དང་གཙུག་ལག་ཁང་གི་གྱང་ལྡེབས་སུ་བྲིས་པའི་ཡི་གེ་ལ་ཟེར་ཞིང་། དེ་ཡང་གནའ་བོའི་དགོན་སྡེ་མང་བོ་ཞིག་དུས་ཀྱིས་འཇིག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ད་སྔ་ལྡེབས་བྲིས་ཉུང་ཤོས་ཤིག་ལས་ཉར་ཚགས་བྱེད་ཐུབ་མེད་པ་དང་། དཔེ་མཚོན་ནི་མངའ་རིས་མཐོ་ལྡིང་དགོན་པའི་འདུ་ཁང་གི་ལྡེབས་བྲིས་ཡི་གེ་ལྟ་བུ་ཡིན། མཐོ་ལྡིང་དགོན་པའི་འདུ་ཁང་གི་ལྡེབས་བྲིས་ཡི་གེ་འདི་ནི་སྙན་རྩོམ་གྱི་ལུས་སུ་ཡོད་ལ་ཡིག་འབྲུ་ཁྱོན་བསྡོམས1076ཡོད་པ་དང་ཚིག་རྐང119ཡོད། ཡིག་གཟུགས་ནི་དབུ་ཅན་ཡིན་པ་རེད།\nདར་གོས་ཡི་གེ་ནི་རྒྱུ་དར་གོས་ཀྱིས་གྲུབ་པ་དང་། དེ་ནི་བོད་རྒྱ་བར་ལ་འབྲེལ་བ་བྱུང་ཞིང་ཕན་ཚུན་བར་རིག་གནས་དང་དཔལ་འབྱོར་ཐད་ཕར་གཏོང་ཚུར་འདྲེན་གྱི་ལུགས་སྲོལ་དར་བའི་གོ་རིམ་ནང་རྒྱ་ཡུལ་གྱི་དར་གོས་བོད་དུ་དྲངས་པ་ལས་བྱུང་ཞིང་། དེའི་སྐོར་མང་བོ་ཞིག་བྱུང་མེད་པ་འདྲ། རྗེས་སོར་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་སྐབས་ནས་བཟུང་སྲིད་གཞུང་གི་བཀའ་རྒྱ་སོགས་མཚོན་པའི་དར་གོས་ཡི་གེ་གང་མང་ཞིག་བྱུང་བ་རེད།\nརུས་ཡིག་ནི་སྤྱིར་བཏང་ལུག་གི་སོག་པའི་སྟེང་བྲིས་པའི་ཡིག་རྙིང་གི་རིགས་ཤས་ཆེ་ཞིང་། བོད་ཡུལ་དབུས་ནས་ཆེས་སྔ་དུས་ཀྱི་རུས་ཡིག་རྙེད་པའི་གནས་ཚུལ་ད་སྔ་མི་འདུག་ཀྱང་། བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་དུས་སུ་དབང་སྒྱུར་བྱས་བའི་ལི་ཡུལ་མི་རན་ས་ཆ་ནས་སྤྱི་ལོ1973ལོར་སོག་པའི་སྟེང་བྲིས་པའི་བོད་ཡིག་གི་ཡིག་རྙིང་རྙེད་སོན་བྱུང་བར་བརྟེན།①སྐབས་དེར་བོད་ལ་རུས་ཡིག་ཡོད་པའི་བདེན་དཔང་རྙེད་ཡོད།\nགཞན་ཡང་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་མཚོ་ནུབ་ཁུལ་དུར་ལམ་རྫོང་གི་བོད་ཆེན་པོའི་རྒྱལ་རབས་དུས་ཀྱི་བང་སོ་ལས་ཐོན་པའི་གནའ་རྫས་ཁྲོད་ཡིག་རྙིང་སྐོར་ཞིག་ཡོད་ཅིང་། དེའི་ནང་རྒྱུ་རུས་པ་ལས་བྱས་པའི་ཡིག་ཚང་ཉུང་ཤས་ཤིག་ཀྱང་ཡོད། སྲོག་ཆགས་སོགས་ཀྱི་རུས་པའི་སྟེང་མིའི་མིང་རུས་དང་དེ་འབྲེལ་གྱི་གནས་ཚུལ་བསྡུས་པ་བཀོད་ཡོད་པ་ཞིག་རེད།\nལུས་འདི་རིགས་ནི་བོད་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་ཅུང་མཐོང་དཀོན་པའི་དཔེ་གཟུགས་ཤིག་ཡིན་ཞིང་། ལྡེངས་གྲངས་འགོད་པའི་སྲོལ་མེད། དུས་རིམ་གྱི་ཐད་ནས་བརྗོད་ན། ཧ་ལམ་དུས་རབས་བཅུ་གཅིག་ནས་བཅུ་གསུམ་པའི་ཡས་མས་སུ་བྱུང་བ་མང་། དགའ་ཐང་འབུམ་པ་ཆེ་ནས་ཐོན་པའི་བོན་གྱི་ཡིག་ཚང་དང་གུ་གེ་མཐོ་ལྡིང་ནས་ཐོན་པའི《རྒྱལ་རབས་ཟླ་རིགས་མ》ལྟ་བུ་ནི་ལྟེབས་མགོ་མའི་རིགས་སུ་གྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། མགོ་བོའི་སྟོད་ཀྱི་ཆ་ནས་རྒྱུན་བུ་སོགས་བརྒྱུས་ཤིང་ལྟེབས་ཏེ་ཉར་ཚགས་དང་བལྟ་ཀློག་བྱེད་དགོས་པའི་དཔེ་གཟུགས་ཀྱི་རིགས་ཤིག་ཡིན་པ་དང་། ལྟེབས་མགོ་མའི་རིགས་སུ་བྲིས་པའི་ཡིག་རྙིང་ལ་གཙོ་བོ་ལོ་རྒྱུས་དང་ཆོ་གའི་སྐོར། དེ་མིན་འདོན་ཆ་དང་དཀར་ཆག་སོགས་བཀོད་ཡོད།\nལྟེབས་ཟུར་མ་ཞེས་པའི་ལུས་ནི། གོང་འཁོད་ལྟེབས་མགོ་མ་དང་ཆ་འདྲ་བར་ལྟེབས་མའི་རྣམ་པར་ཡོད་པ་ལ། མགོ་ནས་ལྟེབས་པ་མིན་པར་དཔེ་གཟུགས་ཀྱི་གཡས་ཟུར་ནས་རྒྱུན་བུ་དང་འབྲེང་བུ་སོགས་ཀྱིས་བཙེམས་ཏེ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བསྡེབས་པ་ཞིག་ཡིན། ལུས་འདི་རིགས་ནི་གཏམ་ཤུལ་དགའ་ཐང་འབུམ་པ་ཆེ་ནས་རྙེད་པའི་ཡིག་རྙིང་ཁྲོད་ཀྱི《གནག་རབས》དང《རྣེལ་དྲྀ་འདུལ་བའི་ཐབས》 《ཤ་རུ་ཤུལ་སྟོན་གྱི་རབས》ལྟ་བུ་སོགས་ཡིན་ཞིང་། མངའ་རིས་མཐོ་ལྡིང་དགོན་ནས་ཀྱང་དུས་རབས་བཅུ་གཅིག་ནས་བཅུ་གཉིས་བར་བྲིས་པའི་ལྟེབས་ཟུར་མའི་ལུས་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་རྙེད་འདུག་པ་རེད།①དོན་ལ་ལྟེབས་ཟུར་མའི་ལུས་ཀྱི་ཡིག་ཚང་ནི་ལྟེབས་མགོ་མ་ནང་བཞིན་ཤོག་རྒྱ་ཆེན་པོ་མེད་པར་མིའི་ལག་ངར་ལས་ཅུང་ཟད་ཆེ་བའི་རྣམ་པར་ཡོད་ཅིང་། ལྡེབས་གྲངས་འགོད་སྲོལ་མི་འདུག\nགོང་དུ་གླེང་བའི་བོད་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་གི་སྐོར་གྱི་ལུས་བཅུ་དྲུག་པོ་དེ་ནི་གནའ་བོའི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་སྤྱོད་སྒོ་ཆེ་བའི་ལུས་ཀྱི་རིགས་ཡིན་པ་དང་། བོད་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་ལ་ལུས་འདི་དག་ལས་མེད་པའི་ངེས་པ་མི་འདུག་ནའང་། ད་སྔ་མཐོང་ཆོས་སུ་སྣང་བ་དང་རིགས་པས་དཔྱད་གཟོད་པའི་ལུས་ནི་འདི་ཙམ་དུ་ཟད་ལ། རྗེས་སོར་རིམ་གྱིས་འཚོལ་བསྡུ་དང་ཞིབ་འཇུག་གི་ལས་རིམ་ཁྲོད་གསར་རྙེད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཡོད་ན་དེ་བཞིན་ཁ་སྣོན་དང་དབྱེ་བསྡུ་བྱེད་ཆོག་པ་ཡིན། ལུས་བཅུ་དྲུག་པོ་འདི་རིགས་ཆེན་པོ་གཉིས་ཀྱི་ཁོངས་སུ་བསྡུས་ནས་དབྱེ་བསྡུ་བྱས་པའི་དཔེ་རིས་གཤམ་གསལ་ལྟར།\nསྤྱིར་བཏང་ཡིག་ཚང་གི་གྲུབ་སྟངས་སམ་སྒྲིག་གཞིའི་རྣམ་པལི（体例）ཐད་ནས་བརྗོད་ན། ཡིག་ཚང་གི་སྒྲིག་གཞིར་རྩོམ་པ་བོ་དང་རྩོམ་ཡིག་གམ་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་མིང་སྟེ་ཁ་བྱང་དང་། མགོ་བརྗོད། དཀར་ཆག ། ནང་དོན་དངོས་གཞི། གྲུབ་ལུགས་སོགས་ཡོད་པ་ལས། དང་པོ་རྩོམ་པ་བོའི་ཐད་ནས་གླེང་ན། ཡིག་ཚང་ལ་ལར་རྩོམ་མཁན་གྱི་མིང་བཀོད་ཡོད་ལ་ལ་ལར་མི་སྣང་། བོད་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་ཁག་ལ་མཚོན་ན། ནང་བསྟན་སྐོར་གྱི་ཡིག་ཚང་དག་ལ་མཛད་མཁན་དང་བསྒྱུར་མཁན་གྱི་མིང་བཀོད་པ་ཕུད། སྤྱིར་བཏང་གི་གཞུང་ཡིག་དང་སྤྱི་ཚོགས་དཔལ་འབྱོར། ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚགས་སོགས་ལ་མིང་རྩ་བ་ནས་བཀོད་མེད། ཡང་ཡིག་ཚང་ལ་ལ་ཞིག་ཏུ་མཛད་མཁན་གྱི་མིང་གསལ་ཁ་བྱུང་མེད་རུང་། དེ་ཉིད་འབྲི་བཤུ་བྱེད་མཁན་དང་བཞེངས་མཁན་གྱི་མིང་གསལ་བོར་བཀོད་ཡོད་པ་མི་ཉུང་བ་ཞིག་མཆིས།\nཁ་བྱང་ནི། ཡིག་ཚང་གི་རིགས་དང་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པ་འཕེལ་རྒྱས་ཕྱིན་ཏེ་དུས་ཡུན་རིང་བོ་སོང་རྗེས་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན་པ་ལས། གནའ་བོའི་དུས་སུ་དེ་འདྲའི་དར་ཁྱབ་ཆེ་བ་ཞིག་མ་ཡིན། བོད་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་ལ་མཚོན་ནའང་ཁ་བྱང་གསལ་བའི་ཡིག་ཚང་ནི་ནང་བསྟན་དང་འབྲེལ་ཡོད་ཡིག་ཚང་ཙམ་ལས་མེད་ཅིང་། ད་ཡོད་ཁ་བྱང་ཁག་ནི་དེང་གི་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་མཁན་དག་གིས་ཞིབ་འཇུག་དང་དཀར་ཆག་སྒྲིག་སྦྱོར་བྱེད་བདེ་བར་དམིགས་ཏེ་གསར་དུ་བཏགས་པ་ཞིག་རེད། དེང་སྐབས་ཁ་བྱང་གི་རིགས་ལ་ནང་དོན་ལྟར་བཏགས་པ་ཤས་ཆེ་བ《བཙན་པོའི་གདུང་ཁུངས》དང《ལོ་ཚིགས་གནད་བསྡུས》ལྟ་བུ་དང་། གནས་ཡུལ་གྱི་ཆ་ནས་བཏགས་པ《བསམ་ཡས་གཙུག་ལག་ཁང་གི་རྡོ་རིང་ཡི་གེ》དང《བྲག་ཡེར་བའི་ལྷ་ཁང་གི་དྲིལ་བུའི་ཡི་གེ》ལྟ་བུ། ཡང་མི་སྣའི་མིང་གིས་བཏགས་པ《གྲི་གུམ་བཙན་པོ》དང《ཁྲི་འདུས་སྲོང་གིས་བླངས་པའི་མགུར》སོགས་ཡོད།\nམགོ་བརྗོད་དམ་གླེང་གཞིའི་སྐོར་འདི་ཕྱིས་ཀྱི་ཡིག་ཚང་ཁག་ལ་མ་གཏོགས་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་དུས་དང་དེ་ལས་འཕྱི་ཙམ་གྱི་ཡིག་ཚང་ཁྲོད་ཐོན་མི་འདུག །འོན་ཀྱང་གླེང་གཞིའི་ཚུལ་ཙམ་འདུག་པའི་ཡིག་ཚང་འགའ་རེ་འདུག་ལ། དེ་དག་གླེང་གཞི་མཚན་ཉིད་པའི་གྲལ་དུ་འགྲོ་མིན་ད་དུང་བརྟག་དགོས་སྙམ།\nདཀར་ཆག་ནི། ཡིག་ཚང་རིག་པའི་ནང་དོན་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་རུང་། བོད་སྔ་རབས་པ་དག་གིས་དཀར་ཆག་ཅེས་པ་རིག་ཚན་ཆེན་པོའི་དཀར་ཆག་ལ་གོ་བ་ལས་རྩོམ་ཡིག་གཅིག་གམ་བསྟན་བཅོས་གཅིག་ཏུ་དཀར་ཆག་ཞིབ་གསལ་གྱིས་འགོད་པའི་སྲོལ་མི་འདུག་པས། དེང་སྐབས་ང་ཚོས་བོད་ཀྱི་དཔེ་རྙིང་ཁག་ལ་པར་ཞུ་དང་དག་སྒྲིག་བྱེད་སྐབས་བསྐྱར་དུ་དཀར་ཆག་བསྒྲིག་དགོས་པའི་ངལ་བ་བྱུང་ཡོད། དེ་བཞིན་བོད་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་རྣམས་ཀྱང་གཅིག་མཚུངས་ཡིན་ཏེ། མུ་འབྲེལ་རིང་བོར་བསྟར་བའི་ཡིག་ཚང་དག་ཀྱང་དཀར་ཆག་གིས་དབྱེ་བའི་ཚུལ་མེད་པར། མཐུད་འབྲེལ་དུ་རྒྱུན་མར་སྤེལ་ནས་བྲིས་ཡོད་པ་རེད། དེར་བརྟེན། ད་ལྟ་རང་ཅག་གིས་བོད་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་ལ་དཀར་ཆག་འགོད་པ་ལ་གཅིག་ནས་ནང་དོན་ལ་གཟབ་ནན་གྱིས་དབྱེ་ཞིབ་བྱེད་དགོས་པ་དང་། གཉིས་ནས་དཀར་ཆག་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་དོན་ལ་མི་འགལ་བ། གསུམ་ནས་ཡིག་ཆ་དངོས་ཀྱི་ཚན་པ་དབྱེ་བའི་གནས་ཚུལ་ལ་ཧ་ཅང་ཡིད་གཟབ་བྱེད་རྒྱུ་གལ་ཆེ། རྒྱུ་མཚན་ནི། ཡིག་ཚང་རེ་འགར་ཐོག་མའི་ཡིག་མགོར་དཀར་ཆག་གི་ཚིག་ཟུར་ཙམ་ཐོན་མེད་རུང་། ཚན་པ་དབྱེ་བའི་དུས་ལ་སྔོན་དུ་སྨོས་པལིདོན་གང་ཞིག་རྫོགས་ཟིན་པའི་ཚིག་སྣ་ཟིན་སྤུ་ཟིན་དུ་ཐོན་བཞིན་ཡོད་པས་སོ །འདི་ནི་ཕྱིས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་མང་བོར་ཡང་རྒྱུན་དུ་བེད་སྤྱོད་བྱེད་པའི་དཀར་ཆག་གི་གོ་ཆོད་པའི་སྡེ་ཚན་དབྱེ་སྲོལ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད། ནང་དོན་དངོས་གཞིའི་སྐོར་ལ། བོད་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་འདི་རྣམས་ལ་ལོ་ངོ་བརྒྱའི་གསར་རྙེད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཁྲོད་གོད་ཆག་རྒྱུན་མར་བྱུང་བའི་དབང་གིས། ད་ལྟ་ཕན་ཚུན་དཔྱད་བསྡུར་བྱེད་ནུས་པའི་ནང་བསྟན་སྐོར་གྱི་བསྟན་བཅོས་ཡིག་ཚང་ཁག་ཧྲིལ་གཟུགས་སམ་ཁག་དགར་གང་གིས་གྲུབ་ཚུལ་ངེས་པ་གཅོད་ཐུབ་པ་ཕུད། གཞན་དག་ནི་ཤོག་དྲིལ་རེ་རེ་དང་ཤོག་དྲིལ་གཅིག་ཀྱང “ཁག་དུ་མར་བགོས” ཏེ་ཡུལ་མི་འདྲ་བར་ཉར་ཚགས་བྱས་པར་བརྟེན། ནང་དོན་དངོས་གཞི་ཇི་ལྟར་གྲུབ་ཡོད་ཚུལ་བརྗོད་དགོས་ཚེ་ཧ་ཅང་དཀའ་བའི་གནས་སུ་གྱུར་འདུག །བདག་གིས་ལོ་འདི་འགར་ཧྥ་རན་སིར་ཉར་བའི་ཏུན་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་བོད་ཡིག་ཡིག་ཚང་ལེགས་སྒྲིག་དང་དཀར་ཆག་སྒྲིག་སྦྱོར་བྱེད་སྐབས་དངོས་སུ་འཕྲད་པ་ནི། ཡིག་ཚང་ཁག་མང་བོ་ཞིག་ཡིག་གཟུགས་ཁོ་ནར་བལྟས་ཏེ་ནང་དོན་གཅིག་ཏུ་འབབ་བོ་སྙམ་པའི་བློས་ལེགས་སྒྲིག་བྱེད་མི་རུང་ལ། འགའ་ཞིག་ཡིག་གཟུགས་དང་ནང་དོན་འདྲ་རུང་ཡིག་གཟུགས་ཀྱི་ཚོན་མདོག་མི་གཅིག ། དེ་མིན་རེ་འགའ་ཤོག་བུའི་རྒྱུ་ཆ་མི་འདྲ་བ་སོགས་བལྟས་མ་ཐག་རྩོམ་ཡིག་གཅིག་དང་ཤོག་དྲིལ་གཅིག །བརྗོད་གཞི་གཅིག་གོ་འདོད་པའི་ཡིག་ཚང་མང་དུ་ཡོད་རུང་། ཞིབ་བསྡུར་དང་དབྱེ་འབྱེད་ནན་དུ་བྱས་ཚེ་ཁག་སོ་སོར་གྲུབ་པའི་རིགས་སུ་ཡོད་པ་དེ་རེད། དཔེར་ན་དེ་སྔ་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་གྱི་དགེ་རྒན་ཆེན་མོ་སྐུ་ཞབས་ལྦང་ཡའོ་སོགས་ནས 《ཧྥ་རན་སིར་ཉར་བའི་ཏུན་ཧོང་བོད་ཡིག་ཤོག་དྲིལ་གྱི་ཞིབ་གསལ་དཀར་ཆག》ཅེས་པའི་དེབ་ཅིག་བསྐྲུན་འདུག་པར།① ཧྥ་རན་སིར་ཉར་བའི་ཏུན་ཧོང་བོད་ཡིག་འཚོལ་བཤེར་དང་རྒྱུས་ལོན་བྱེད་མཁན་རྣམས་ལ་སྟབས་བདེ་མི་དམན་པ་བསྐྲུན་འདུག་པ་བསྙོན་དུ་མེད་མོད། ཁོ་བོས་དེབ་དེ་དང་མ་ཡིག་དངོས་གཉིས་ཞིབ་ཏུ་བསྡུར་སྐབས་སྒྲིག་པ་པོ་གོང་སྨོས་གནད་དོན་དག་ལས་གཡོལ་ཐུབ་མེད་པ་གསལ་བོར་མཐོང་བྱུང་སྟེ། དེབ་དེར་འཁོད་པའི་དཀར་ཆག་ལས་ནང་དོན་དངོས་གཞི་འགོད་སྐབས་གང་མང་ཞིག་སྔ་ཕྱི་འགལ་བར་སོང་འདུག་ལ། གཏན་ནས་མཐུན་ཐབས་མེད་པའི་ནང་དོན་ཁག་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ནས་བཀོད་ཡོད་པའང་གཅིག་མིན་དུ་མར་མཐོང་། ནང་དོན་དངོས་གཞི་ཅི་ཡིན་དང་ཇི་ལྟར་གྲུབ་ལུགས་གཏན་ལ་དབབ་རྒྱུ་ནི་དཀར་ཆག་འགོད་པའི་སྔོན་འགྲོ་ལྟ་བུར་སོང་ཡོད་པས། ཡིག་ཚང་ལ་དབྱེ་ཞིབ་བྱེད་དུས་ནང་དོན་དངོས་གཞིའི་སྐོར་ལ་ཞིབ་ཆ་ཐོན་རྒྱུ་འགངས་ཆེའོ་སྙམ། སྤྱིར་བཏང་ཡིག་ཚང་རེ་འགའ་ནི་ཁག་གཅིག་གིས་གྲུབ་པར་བྱས་ཡོད་ལ། འགའ་ཞིག་ཁག་བགོས་ཀྱིས་གྲུབ་པ་དང་། ལ་ལ་ནི་དངོས་གཞིའི་ནང་དོན་ཆེན་པོ་གཅིག་ཏུ་བྱེ་བྲག་འབྲེལ་བ་ཡོད་ལ་ནང་དོན་མཐའ་གཅིག་ཏུ་མི་མཚུངས་པའི་སྐོར་གྱིས་གྲུབ་པའང་ཡོད།\nགྲུབ་ལུགས་ཐད་ནས་བརྗོད་ན། ཡིག་ཚང་རིག་པའི་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་གཙོ་བོ་རང་གིས་བརྩམས་ཏེ་གྲུབ་པ་དང་བཤུས་ཏེ་གྲུབ་པ། ངག་བཀོད་བཞིན་བྲིས་པ། རྗེས་རབས་པས་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་ཀྱིས་གྲུབ་པ་སོགས་རིགས་དུ་མར་ངེས་ལ། བོད་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་ནི་ཕལ་ཆེ་བ་རང་གིས་བརྩམས་པ་དང་འབྲི་བཤུ་བྱས་པ། ངག་བཀོད་བཞིན་བྲིས་པ་བཅས་ཀྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས། དེ་ཡང་དངོས་སུ་བརྩམས་པ་གཏུག་ཡིག་དང་གན་རྒྱའི་ཡི་གེ། 《ཕུ་བོས་ནུ་བོར་བཏམས་ཤིང་བསྟན་པའི་མདོ》སོགས་ཡོད་ལ། བཤུས་ཏེ་གྲུབ་པ་ནི《གདུགས་དཀར》དང《བཟང་སྤྱོད་སྨོན་ལམ》ལྟ་བུ་ནང་བསྟན་སྐོར་གྱི་ཡིག་ཚང་མང་བོ་དང་ཁྲིམས་ཡིག་ཐོར་བུ། ངག་བཀོད་བཞིན་བྲིས་པ་ནི་རྡོ་རིང་ཡི་གེ་དང་ཅོང་ཡིག །དེ་མིན་སྨོན་ལམ་དུ་གསོལ་བའི་ཡིག་ཚང་སོགས་ལྟ་བུའོ །དེ་མིན་མཇུག་མཆན་ལྟ་བུར་བྲིས་པའི་རིགས་ཀྱང་གྲུབ་ལུགས་ཀྱི་ཁོངས་སུ་འཇོག་དགོས་ཏེ། བོད་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་གི་ཁྲོད་ཀྱི་གསུང་རབ་བྲིས་མའི་ཡིག་ཚང་མང་བོར་འབྲི་བཤུ་བྱེད་མཁན་དང་ཞུ་དག་གཏོང་མཁན་སོགས་ཀྱི་མིང་མཇུག་མཆན་གྱི་ཚུལ་དུ་བཀོད་ཡོད་པ་རེད། མཇུག་མཆན་གྱི་རིགས་འདིས་ཡིག་ཚང་བྱུང་བའི་དུས་རིམ་དང་འབྲེལ་ཡོད་ཀྱི་གལ་ཆེའི་ལོ་རྒྱུས་སྐོར་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་རྒྱུར་དཔྱད་གཞིའི་རྒྱུ་ཆ་འགངས་ཆེན་མཁོ་སྤྲོད་བྱས་ཡོད། །\n①དུད་བླ་བུ་ཆུང་། བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་གི་ངོས་འཛིན་དང་འཕེལ་རྒྱས་སྐོར་གླེང་བ། བོད་ལྗོངས་ཞིབ་འཇུག 2004ལོའི་དེབ་བཞི་པ།\n①དབང་རྒྱལ་དང་བསོད་ནམས་སྐྱིད། ཏུན་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1992ལོ། ཤ29\n①མཁས་པ་ལྡེའུ། རྒྱ་བོད་ཀྱི་ཆོས་འབྱུང་རྒྱས་པ། བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1917ལོ། ཤ248\n① 转引自图奇著. 魏正中、 萨尔吉主编翻译《梵天佛地》 (第二卷卜 )，上海古籍出版社、 意大利亚非研究院2010年版， 第218页。\n②པད་མ་བཀྲ་ཤིས། བོད་ཡིག་གནའ་དཔེའི་རྣམ་བཤད། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2013ལོ། ཤ18\n① 参见徐丽华: 《藏文古籍载体述略》 ， 《青海民族学院学报》 2002年第2期\n①པད་མ་བཀྲ་ཤིས། བོད་ཡིག་གནའ་དཔེའི་རྣམ་བཤད། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2013ལོ། ཤ9\n①གཉའ་གོང་དཀོན་མཆོག་ཚེ་བརྟན། བརྡ་རྙིང་ཡིག་ཆའི་ཚིག་དོན་ཀུན་ཁྲོལ། ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུནཁང་།2014ལོ། ཤ172\n②ལྡེའུ་ཇོ་སྲས། ཆོས་འབྱུང་ཆེན་མོ་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན། བོད་ལྔོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1987ལོ། ཤ346\n③ ནེའུ་སྨོན་ལམ་ཚུལ་ཁྲིམས། སྔོན་གྱི་གཏམ་མེ་ཏོག་ཕྲེང་བ། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐར་་ཁག་ལྔ། ལྔོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2005ལོ། ཤ9\n①སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོ། བསྟན་བཅོས་བཻཌཱུརྱ་དཀར་པོའི་དྲིས་ལན་འཁྲུལ་སྣང་གཡའ་སེལ། ཞོལ་པར་མ། ཤ273\n② 艾米海勒: 《西藏佛教艺术》 , 文化艺术出版社. 2008年版. 第55页。\n③ Crstina schcrrcr –schauh and Georgc Bonani, Establishingatypology of the old Tibctan manuscripts:a multidisciplinary approach,China Tibetology publishing house,press,2008, p134\n①ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བམ་པོ་དང་། ལེའུ་དང་། ཤད་དང་། ཚེག་དང་། གྲངས་བཞུགས་པའི་ཚད་བསྟན་པ། དཔེ་རྙིང་པྲིས་མ།ཤ5\n② པད་མ་བཀྲ་ཤིས། བོད་ཡིག་གནའ་དཔེའི་རྣམ་བཤད། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2013ལོ། ཤ54\n③ཞལ་ཁེབས་ནི་གསུང་རབ་ཀྱི་དབུ་ཤོག་ནང་མར་ཡོད་པའི་ཞལ་འགེབ་བྱེད་དེ་ཡིན་ལ། ཆེས་ཐོག་མའི་ཞལ་ཁེབས་ནི་རྒྱུ་ཤོག་བུས་བྱས་པ་ཞིག་ཏུ་སྣང་ཞིང་། རིམ་གྱིས་གོས་དར་དང་རས་སོགས་ཀྱིས་བྱེད་པའི་སྲོལ་བྱུང་།\n① [英]托马斯著. 刘忠、 杨铭译: 《敦煌西域古藏文社会历史文献》 ་ 民族出版社， 2003年版་，第423-424页。\n② 范德康若, 刘翠兰译: 《小议藏文中bam po一词的意义和用法》 . 《藏学学刊》 第五辑. 四川大学出版社. 2009年版.\n①པད་མ་བཀྲ་ཤིས། བོད་ཡིག་གནའ་དཔེའི་རྣམ་བཤད། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།2013ལོ། ཤ15\n① 王尧主编: 《法藏敦煌藏文文献解题目录》 . 民族出版社. 1999年版.


བོད་ཀྱི་ལོ་གསར་དང་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་བྱེད་སྒོའི་སྐབས་སུ་སྤྱོད་པའི་ཕྱེ་མར་ཇི་ལྟར་དར་མིན་སྐོར་ལ་བཤད་པ་ཅུང་ཟད་ཁ་གསལ་བ་ཞིག་ནི། སྦྲང་ཆར་དུས་དེབ་ཀྱི་ཐོག་ཏུ་དྲན་དབང་བསྟན་པའི་སྒྲོན་མེས་ལན་འདེབས་གནང་བ་དེ་ཡིན་ཞིང་། དེར་རྒན་རབས་ཀྱི་ངག་རྒྱུན་གཞི་ལ་བཞག་སྟེ། ཕྱེ་མར་དར་སྟངས་གཉིས་ལྟ་བུ་ཞིག་གསུངས་འདུག དང་པོ་ནི་བོན་གྱི་ལྷ་གསོལ་དང་། ཕྱྭ་གཡང་འགུག་པ་སོགས་ལ་སྤྱོད་པའི་ཆོ་གའི་མཐུན་རྐྱེན་ཞིག་ཡིན་ཚུལ་དང་། གཉིས་པ་ནི་བོད་པ་ཚོས་སྔོན་མ་ལོ་གསར་སོགས་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་སྐབས་སུ་གྲོ་ནས་ཀྱི་སྙེ་མ་ཆུན་པོ་འབུལ་སྲོལ་ཡོད་པ་དེ་རིམ་བཞིན་འཕེལ་རྒྱས་ཕྱིན་ཏེ། གཏན་འཛིན་ཁལ་རུ་འབོ་(ཀི་ལོ་(སྤྱི་རྒྱ་)བཅུ་བཞི་ཤོང་)གཉིས་སོ་སོར་ཡ་གཅིག་གྲོ་དང༌། ཡ་གཅིག་རྩམ་པས་བཀང་སྟེ། གྲོའི་སྟེང་ཚྭ་རྡོག་དང༌། རྩམ་ཕྱེའི་སྟེང་མར་རྡོག་གསུམ་མམ་ལྔ་འཇོག་ཅིང་། དེ་གཉིས་མི་རེ་རེས་བཏེགས་ཏེ་རྟེན་འབྲེལ་ཞུ་བའི་སྲོལ་ནས་ཕྱིས་སུ་སྟབས་བདེ་ཁྱད་དང༌། མཛེས་ཆོས་ཀྱི་དགོས་པ་སོགས་ཀྱི་དབང་གིས་འབོ་ཉིས་སྦྲེལ་བཟོས་ཐོག་ཇེ་ཆུང་དུ་སོང་ནས་ད་ལྟའི་ཕྱེ་མར་གྱི་རྣམ་པ་དེ་ཆགས་པར་གསུངས་པ་དེ་རེད། (ཞིབ་ཕྲ་དྲ་ཐག་འདི་ལ་གཟིགས། http://www.xzzyw.cn/xzyw/news/preview.do?id=312 )བོད་ཀྱི་དུས་ཆེན་ངོ་སྤྲོད་ཀྱི་ནང་དུའང་ཕྲན་གྱིས་ཁོང་གི་འདོད་ཚུལ་ཕྱི་མ་དེ་བཀོད་ཡོད།\nམདང་ནུབ་དགུ་ཐུག་ཏུ་བོད་ཀྱི་འབྲོག་ཕྱོགས་དང་ཞིང་ཁུལ་གྱི་གནས་ཚུལ་ལ་ཆ་རྒྱུས་ཟབ་པའི་བོད་མི་འགའ་ཞིག་དང་མཉམ་དུ་སོ་སོའི་ལུང་པའི་ནང་ལོ་གསར་གཏོང་ཚུལ་གླེང་མོལ་བྱས། དེ་ཡང་བོད་ཀྱི་འབྲོག་ཁུལ་ཕལ་ཆེ་བ་དང་ལུང་ཁུག་གི་ཞིང་ཁུལ་ཁག་ཅིག་ཏུ། ལོ་གསར་སྐབས་“ལོ་སྐལ་”ཞེས་པ་ཞིག་རྟེན་འབྲེལ་མཚོན་བྱེད་དུ་རྔན་པར་སྤྲོད་རེས་བྱེད་སྲོལ་ཡོད་པ་དང་། ལྷག་པར་དུ་ཞིང་ཁུལ་དུ། ལོ་སྐལ་དུ་ཆང་རྒྱུ་འབྲུ་རིགས་སྤུས་ལེགས་ཤོས་དང་། མར་རྩམ་ཚྭ་སོགས་སྤྲོད་སྲོལ་ཡོད་འདུག་པ་འདི་ནི་ཕྱེ་མར་གྱི་འབྱུང་ཁུངས་ངོ་མ་ཡིན་འདུག་སྙམ།\nདེ་ཡང་དང་པོ། དེང་སང་གི་ཕྱེ་མར་སྒྲིག་གཤོམ་བྱ་ཡུལ་སྣོད་ཀྱི་མིང་དུ། “འབོ་”ཟེར་བ་དེ་དཔང་རྟགས་ཤིག་ཡིན། དེ་ཡང་“འབོ་”ནི་འབྲུ་དང་རྩམ་པ། བུལ་སོགས་འཇལ་བྱེད་ཀྱི་སྣོད་ཅིག་གི་མིང་ཡིན་ཞིང་། དེ་ལ་ཤོང་ཚད་མི་འདྲ་བ་འགའ་ཞིག་ཡོད་ཀྱང་། སྤྱིར་བཏང་ཡོངས་གྲགས་ཀྱི་འབོ་ནི་ཕུལ་དྲུག་ལ་བྲེ་གང་། བྲེ་ཉི་ཤུར་འབོ་གང་ཟེར་ཞིང་། འབོ་དང་ཁལ་དོན་གཅིག་ཡིན། སྔོན་གྱི་གཞུང་ཡིག་མང་པོར་“འབྲུ་རུའི་ཁལ་”ཞེས་བྲིས་ ཡོད་ཅིང་། འདིའི་སྐབས་ཀྱི་“རུའི་”ཞེས་པ་ནི་བོད་གཞུང་གིས་གཏན་འབེབས་གནང་བའི་གཏན་འཛིན་ཁལ་རུ་”ཞེས་པ་དེའི་བསྡུས་མིང་ཡིན། དེ་ནི་སྲིད་གཞུང་ནས་གཏན་འཁེལ་བྱས་ཤིང་ཚད་གཞིར་འཛིན་ཆོག་པའི་འབོ་ཟེར་བ་ཡིན། གོ་ཐོས་ལ་གཏན་འཛིན་ཁལ་རུའི་འབོ་ངོ་མ་དེ་བོད་གཞུང་གི་རྩིས་ཁང་ལས་ཁུངས་སུ་ཡོད་པ་དེ་དང་ཚད་བསྡུར་བྱས་རྗེས་བཀའ་ཤག་ནས་དམ་ཕྲུག་ཕབ་པའི་འབོ་ཡོངས་ལ་ཡང་གཏན་འཛིན་ཁལ་རུ་ཞེས་བརྗོད་ཅིང་། གཞུང་གི་བསྡུ་གཏོང་ཚང་མ་རུའི་ཁལ་དུ་ཚད་འཇལ་བྱེད། དེ་མིན་སྒེར་ཆོས་སོ་སོར་བཅུ་འབོ་ཞེས་བྲེ་བཅུ་ལས་མི་འགྲོ་བའི་འབོ་དང་། ཕོགས་འབོ་ཞེས་བྲེ་ཉི་ཤུ་མ་ལོང་པ། བོག་འབོ་ཞེས་བྲེ་ཉི་ཤུ་ལས་བརྒལ་བ་སོགས་ཀྱང་ཡོད་པ་དེ་ཚོར་རུའི་ཁལ་གྱི་ཚད་དང་མི་ལྡན་པ་ཡིན།\nཕྱེ་མར་ལ་འབོ་ཉིས་སྦྲེལ་ཡོད་པ་དང་། དེ་ཡང་གཅིག་གི་ནང་དུ། གཙོ་བོ་གྲོ་དང་། གཞན་དེའི་ནང་དུ་གཙོ་བོ་རྩམ་ཕྱེ། སྟེང་དུ་མར་དང་ཚྭ། ཕྱུར་བ། གྲོ་མ་བཅས་ཀྱིས་བརྒྱན་པ་འདིར་གཞིགས་ན། སྔ་མོ་ལོ་སྐལ་དུ། གྲོ་དང་རྩམ་པ་འབོ་བྱུར་ཁེངས་སུ་བླུགས་ཏེ་སྤྲོད་རེས་བྱེད་སྲོལ་ཡོད་པ་མཚོན་ནུས་ཤིང་། བདག་གི་ཕ་ཡུལ་དུ་ལོ་གསར་སྔོན་དུ། ཁྱིམ་ཚང་ཕན་ཚུན་“ཆང་རྒྱུ་”ཞེས་འབྲུ་རིགས་སྤྲོད་རེས་བྱེད་སྲོལ་ཉེ་དུས་བར་གནས་ཡོད་ཅིང་། འབྲོག་ཁུལ་དུ་ལོ་སྐལ་དུ་ཐུད་དང་ཤ་སོགས་སྤྲོད་རེས་བྱེད་སྲོལ་ཡོད་པ་རེད།\nགཉིས་པ། ཕྱེ་མར་དེ་ཉིད་ཁྱིམ་མི་ཡོངས་དང་དགའ་ཉེ་ཡོངས་ཀྱིས་ངེས་པར་མཆོད་དགོས་པའི་ལུགས་སྲོལ་དེས་ཀྱང་། འདི་ཉིད་གདོད་མའི་ལོ་སྐལ་ནས་འཕེལ་རྒྱས་ཕྱིན་པ་མཚོན་ཐུབ་པ་སྟེ། ཁྱིམ་མི་དང་དགའ་ཉེ་ཡོངས་ལ་རང་རང་གི་སྐལ་བ་མ་ཆད་པར་བྱེད་པས་སོ།།\nགསུམ་པ། ལོ་ཏོག་དང་ལོ་སྐལ། ལོ་གསར་ཞེས་པའི་ཚིག་འདི་ཚོ་དཔྱད་གཞི་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་པར་མངོན། ང་རང་གིས་ཚིག་འདི་ཚོར་ཇི་ཙམ་བསམས་པ་དེ་ཙམ་གྱིས་བོད་མིའི་ལོ་འཁོར་གཅིག་གི་ངལ་རྩོལ་གྱི་རྣམ་པ་ཞིག་འཆར་ཡོང་གི་འདུག དེ་ཡང་ལོ་གཅིག་གི་རིང་ལོ་ཏོག་འདེབས་ལས་དང་བརྔ་བསྡུ་བཀར་འཇུག་བཅས་ཡོངས་སུ་ཚར་རྗེས། ལོ་ཏོག་གསར་པ་འདེབས་ལས་མ་བྱས་གོང་། ཡུལ་མི་རྣམས་དགའ་སྟོན་རྒྱ་ཆེན་པོར་རོལ་ཏེ། གཉེན་ཉེ་ཕན་ཚུན་ལོ་སྐལ་སྤྲོད་རེས་བྱེད་ཞོར་ལོ་གསར་པ་བསུ་བའི་རྣམ་པ་ཞིག་རེད། ལྷག་པར་དུ་ལོ་གསར་ཚེས་གསུམ་གྱི་ཉིན། ལོ་གསར་པའི་ངལ་རྩོལ་དང་པོར་ཞིང་འབྲོག་ས་ཁུལ་དུ་རྟ་བོང་དང་སྣ་ལོར་སྒ་རྒྱག་དང་། ཞིང་ཁ་རོལ་གཉིས་གསུམ་ཞིག་རྟེན་འབྲེལ་རྒྱ་ཆེ་དང་བཅས་རྨོ་བ་དེས། ལོ་གསར་ནི་ལོ་ཏོག་གསར་པ་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་མཐོང་ཐུབ།\nཕྱེ་མར་གྱི་མཚོན་དོན་ནི་བོད་ཀྱི་འཚོ་ཐབས་གཙོ་བོ་ཞིང་ལས་དང་འབྲོག་ལས་གཉིས་ལས། ཞིང་ལས་ཀྱི་ཐོན་རྫས་གཙོ་བོ་གྲོ་དང་རྩམ་པ་དང་། འབྲོག་ལས་ཀྱི་ཐོན་རྫས་གཙོ་བོ་མར་དང་ཕྱུར་བའི་ཕུད་རྣམས་མཆོད་ཡུལ་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་ཕུལ་ཏེ། ལོ་གསར་པའི་སྨོན་འདུན་མཚོན་པར་བྱེད་པ་རེད།\nལོ་གསར་སྐབས་སྒྲིག་གཤོམ་བྱེད་པའི་སྡེར་ཁའི་མཚོན་དོན་སྐོར་ལ། རྒན་རབས་མང་པོར་བཅར་འདྲི་ཞུས་ཏེ། སྡེར་ཁའི་ཁ་ཟས་རེ་རེ་བཞིན་གྱི་མིང་དབྱིབས། མཚོན་དོན་ཤེས་ཐབས་བྱས་མོད། སྡེར་ཁའི་ཁ་ཟས་བཟོ་བར་བྱང་ཆུབ་པའི་མ་བྱན་ཆེན་མོ་བ་མང་ཆེ་བ་ཡིག་རྨོངས་ཡིན་སྟབས། དེ་དག་གི་དབྱིབས་མིང་ཙམ་ལས་མཚོན་དོན་འགྲེལ་བཤད་ཐུབ་མཁན་ཧ་ཅང་དཀོན། འོན་ཀྱང་རྒྱུན་རིང་དོ་སྣང་བྱས་པ་བརྒྱུད་ད་ཆ་སྡེར་ཁའི་མཚོན་དོན་རོབ་ཙམ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བ་གཤམ་གསལ།\nདང་པོ་སྡེར་ཁ་ཞེས་པའི་མིང་ལ་བསམས་འོས་པ་ཡིན། དེ་ཡང་དབུས་གཙང་ཁུལ་དུ་སྡེར་མ་ལ་སྡེར་ཁ་ཟེར་བ་ཡིན། ད་དུང་མིང་ཚིག་བེད་སྤྱོད་བྱེད་སྟངས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན། ལོ་གསར་གྱི་“སྡེར་ཁ་”ཞེས་པ་འདི། ཁ་ཟས་བྱེ་བྲག་པར་མི་འཇུག་པར། སྒྲིག་གཤོམ་བྱས་པའི་ཁ་ཟས་ཡོངས་རྫོགས་ལ་གོ་བ་ཡིན། སྡེར་ཁའི་གྲུབ་ཆ་དང་སྒྲིག་སྟངས་ནི། གཙོ་བོ་དབྱིབས་རིང་ལ་ཁོག་པ་སྟོང་པ། དཀྱིལ་ངོས་ཕྲ་ཞིང་། མགོ་མཇུག་གཉིས་སྦོམ་པའི་ཁ་ཟས་མིང་ལ་བོང་བུའི་ཨམ་མཆོག་ཅེས་པ་དེ་གྲངས་བརྒྱད་དང༌། བཅུ། བཅུ་གཉིས་སོགས་མང་ཉུང་གང་འོས་སྡེར་ཁ་བསྒྲིག་ཡུལ་གྱི་ས་ཆའི་གོ་ཡུལ་ཆེ་ཆུང་གཞི་བཟུང་། ཞེང་ཚད་ཉིས་སྒྲིག་དང༌། བཞི་སྒྲིག དྲུག་སྒྲིག བརྒྱད་སྒྲིག་སོགས་བྱས་ཏེ། བརྟན་པོར་བརྩིགས་པའི་ཐོག བཀྲ་ཤིས་དམག་དུང་ཞེས་པའི་ཁ་ཟས་གྲངས་གཉིས་སྒྲིག་དགོས་པ་དང༌། དེའི་ཐོག་ཏུ་ཉ་ཤག་ཅེས་པའི་ཁ་ཟས། དེའི་ཐོག་ཏུ་འབོ་ལུག་འཁོར་ལོ། དེའི་ཐོག་ཏུ་སྤིན་སྤིན་རྡོག་རྡོག་ཅེས་པའི་ཁ་ཟས་བཅས་བཟོ་དབྱིབས་མི་གཅིག་པའི་ཁ་ཟས་ཁག་ ༥ ལས་གྲུབ་པ་ཡིན།\nཁ་ཟས་དེ་དག་གི་འབྱུང་ཁུངས་ནི། གནའ་སྔ་མོ་བོད་དུ་དམར་མཆོད་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱ་ཁྱབ་ ཏུ་གནས་ཤིང་། དེ་སྐབས་ལོ་གསར་གྱི་སྐབས་སུ་སྡེར་མའི་ནང་ལུག་གཅིག་བཤས་པའི་རྐང་ལག་དང་རྩིབས་ཤ། རྒྱུ་མ། མགོ་སོགས་ཆ་ཚང་སྒྲིག་བཤམ་བྱེད་སྲོལ་ཡོད་འདུག ཕྱིས་སུ་དམར་མཆོད་ལ་མི་མཉེས་པའི་གཡུང་དྲུང་གི་བོན་དང་ལྷག་པར་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་དར་རྗེས་དམར་མཆོད་ཀྱི་རྒྱུན་བཅད་དེ། དེ་ཚོའི་དོད་དུ་པག་སོགས་ཀྱིས་བཟོས་པའི་གཟུགས་བརྙན་གྱིས་འཐུས་པ་བྱེད་སྲོལ་བྱུང་། དེར་བརྟེན་སྡེར་ཁའི་གྲུབ་ཆ་གཙོ་བོ་བོང་བུའི་ཨ་མཆོག་ཅེས་པ་དེ་སེམས་ཅན་གྱི་རྐང་ལག་གི་དོད་དང་། ཉ་ཤག་དང་དམག་དུང་སོགས་ནི་རྩིབས་མ་དང་སྒལ་ཚིགས་སོགས། འབོ་ལུག་འཁོར་ལོ་ནི་རྒྱུ་མ། སྤིན་སྤིན་རྡོག་རྡོག་ནི་སྙིང་གི་མཚོན་དོན་ཡིན་འདུག\nདེ་ལྟར་ཕྱེ་མར་གྱི་དོན་ལ་བསམས་ན། བོད་ཀྱི་ཞིང་འབྲོག་མང་ཚོགས་ཀྱིས་ལོ་འཁོར་མོ་ཡུག་ཏུ་ངལ་རྩོལ་ལྷོད་མེད་བྱས་ཏེ། འབྲས་བཟང་མཉམ་སྤྱོད་ཐོག མུ་མཐུད་ལོ་གསར་པའི་ནང་བརྩོན་པ་ལྷོད་མེད་བྱ་རྒྱུའི་གཤིས་བཟང་དང་སྙིང་སྟོབས་མཐོང་ཐུབ་ལ། སྡེར་ཁའི་དོན་ལ་བསམས་ན། བོད་མི་རིགས་ནི་བཟང་ངན་དབྱེ་འབྱེད་དང་སྤངས་བླངས་ཐུབ་མཁན་ཞིག་ཡིན་པ་སྟེ། ད་ལྟའི་ཚད་མཐོ་བའི་གཞན་གཅེས་འཛིན་གྱི་བསམ་བློ་འདིའི་གཞི་རྩ་ནི། མི་རབས་སྔོན་མའི་སྐབས་ལ་བོད་མི་རིགས་ཧྲིལ་པོས་བློས་གཏོང་ཆེན་པོ་དང་སྤངས་བླངས་ཆེན་པོ་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པ་མཚོན་ཐུབ། ལྷག་པར་དུ། ནང་སེམས་ཀྱི་བསམ་འདུན་དེ་ཉིད་ཕྱི་དངོས་པོའི་བཟོ་བཀོད་ཁྱད་དུ་འཕགས་པ་འདི་འདྲ་ཞིག་ལ་བརྟེན་ནས་མཚོན་པར་བྱས་པ་དེ་ནི་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་བློ་གྲོས་ཅན་ཡིན་པའི་དན་རྟགས་ཏེ། ཕྱེ་མར་དང་སྡེར་ཁ་སྡེར་རྫས་དང་བཅས་པ་ཧྲིལ་པོ་ནི། མིག་གིས་མཐོང་དུ་ཡོད་པའི་གཟུགས་ཤིག་དང་། ལྕེ་ཡིས་མྱང་དུ་ཡོད་པའི་རོ་མཆོག་ཅིག ལག་གིས་རེག་ཏུ་རུང་བའི་རེག་བྱ་ཞིག །སྣས་སྣོམ་དུ་ཉན་པའི་དྲི་མཆོག་སྟེ། བོད་མི་རེ་རེའི་སེམས་ཁོང་ནས་དུས་ནམ་ཡང་ཉམས་པ་མེད་པའི་བླ་སྲོག་ཅིག་རེད། ད་དུང་ཉེ་རབས་ལོ་རྒྱུས་ནང་། བོད་མི་རྣམས་རྡོག་རྩ་གཅིག་སྒྲིལ་དང་ལྷག་བསམ་རྣམ་དག་ཡིན་པའི་མཚོན་དོན་དུ། སྡེར་རྫས་ནང་རྡོ་དཀར་གོང་སྒྲིག་སྲོལ་ཡང་གསར་གཏོད་བྱེད་མྱོང་ཡོད་པས། ང་ཚོའི་ཕྱེ་མར་དང་སྡེར་ཁ་ནི་རྒྱལ་ཁབ་དང་མི་རིགས་ཤིག་གི་ཉམས་པ་མེད་པའི་ལོ་རྒྱུས་དང་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་མཚོན་རྟགས་ཤིག་ཡིན་ནོ།། ཕྲན་ཆུང་ཚེ་རིང་པས་ལོ་གསར་གནམ་གང་ཉིན་བྲིས་པ་དགེ།། །།\nསྤེལ་དུས། 12:02 AM\nk. CHUNGDAK February 11, 2013 at 12:29 AM\nLOSAR TASHI DELEK!!!! PLEASE CONVEY MY SMALL TASHI DELECK TO YOUR MUM\nBE THE BEST ALWAYS! MY FRIEND.\nཀུན་དགའ་རྒྱལ་མཚན། February 28, 2013 at 5:02 PM\nདེ་རིང་ཁྱེད་ཉིད་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་སྡེར་ཁའི་སྐོར་གྱི་རྩོམ་ཡིག་ཝོཊ་ཏུ་ཚུར་བླངས་ནས་ཀློག་རྒྱུའི་དུས་ཚོད་བྱུང་། ཞེ་དྲག་ཡག་པོ་འདུག འོན་ཀྱང་དོགས་དཔྱོད་ཞུ་དགོས་པ་ཞིག་ལ། ཁྱེད་ཀྱིས་བོང་བུའི་ཨ་མཆོག་སོགས་བཟོ་དབྱིབས་མི་གཅིག་པའི་ཁ་ཟས་ཁག་ ༥ ལས་གྲུབ་པ་གསུངས་ཀྱང་། པར་རིས་སུ་གསལ་བ་བཞིན། ཀོང་ཆས་ཞེས་པའི་དོན་མཚོན་ཆད་པ་འདྲ། དེའི་ཐོག་མཚོན་དམིགས་བསལ་ཡོད་ན་གསུང་རོགས་གནང་། ལར་ནས་ད་ལྟ་ཁྱེད་ཉིད་ཀྱིས་གསུངས་པའི་ཉ་ཤག་དང་ཀོང་ཆས་གཉིས་ཀྱི་མིང་འཛོལ་ཡོད་མེད་ཅིག་གསུང་རོགས། གང་ཡིན་ཞེ་ན། སློབ་གྲྭའི་སྐབས་སུ་པར་རིས་སུ་གསལ་བའི་ཀོང་ཆས་ཞེས་པ་ལ་ཉ་ཤག་གསུངས་པ་དྲན་པའི་ཡུལ་དུ་འདུག གཅིག་བྱས་ན། སྔར་གྱི་དེ་ཉིད་ནོར་ཡོད་སྲིད། ད་ཕན་ལ་དེ་ལྟར་ཡིན་ཤག་བརྩིས་ཡོད། འོན་ཀྱང་དེ་རིང་ཁྱེད་ཀྱི་རྩོམ་བཀླགས་པའི་དོགས་པ་ཞིག་བྱུང་བ་ཐད་ཀར་ཞུས་ཡིན།\nཆུང་ཚེ་རིང་། March 20, 2013 at 2:55 PM\nཀུན་དགའ་ལགས། ཐུགས་རྗེ་ཆེ། དེ་ལ་ངའི་ངོས་ནས་ད་དུང་ཞིབ་འཇུག་དགོས་པ་འདྲ། ཞིབ་ཕྲ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་མཚམས་ལན་ཕུལ་ཆོག


བློ་བཟང་ཚན་རྩལ་གྱི་ཁོངས་སུ་བོད་ལྗོངས་བློ་བཟང་གྲངས་ཀའི་ཚན་རྩལ་ཚད་ཡོད་ཀུང་སི། བོད་ལྗོངས་བློ་བཟང་རིག་གནས་སྒྱུ་རྩལ་གསར་སྤེལ་ཚད་ཡོད་ཀུང་སི། བོད་ལྗོངས་བློ་བཟང་རྩིས་འཁོར་གསོ་སྦྱོང་སློབ་གྲྭ མཚོ་སྔོན་བློ་བཟང་གྲངས་ཀའི་ཚན་རྩལ་ཚད་ཡོད་ཀུང་སི། མཚོ་སྔོན་བློ་བཟང་རིག་གནས་སྒྱུ་རྩལ་གསར་གཏོད་ཚད་ཡོད་ཀུང་སི། མཚོ་སྔོན་བློ་བཟང་ཞིང་འབྲོག་ཚན་རྩལ་ཚད་ཡོད་ཀུང་སི། མཚོ་སྔོན་བློ་བཟང་སྤྲིན་ཚོང་ཚན་རྩལ་ཚད་ཡོད་ཀུང་སི། མཚོ་སྔོན་མཚོ་ལྷོ་ཁུལ་བློ་བཟང་ལས་རིགས་གསོ་སྦྱོང་སློབ་གྲྭ་དང་ཁྲི་ཀ་རྫོང་བློ་བཟང་ལས་རིགས་གསར་སྤེལ་གཉོར་སྐྱོང་གླིང་ཚད་ཡོད་ཀུང་སི་སོགས་ཡོད། ཆ་འཕྲིན་ལག་རྩལ་་བེད་སྤྱོད་ནས་གློག་རྡུལ་ཐོན་རྫས་དང་། ཡུལ་སྐོར་རིག་གནས། ཞིང་འབྲོག་ཚན་རྩལ། ལས་རིགས་ལག་རྩལ་སོགས་ལས་རིགས་ལ་ཞབས་འདེགས་ཞུ་བཞིན་ཡོད།\nབློ་བཟང་ཚན་རྩལ་ཀྱི་ཁོངས་སུ་བོད་ལྗོངས་བློ་བཟང་གྲངས་ཀའི་ཚན་རྩལ་ཚད་ཡོད་ཀུང་སི། བོད་ལྗོངས་བློ་བཟང་རིག་གནས་སྒྱུ་རྩལ་གསར་སྤེལ་ཚད་ཡོད་ཀུང་སི། བོད་ལྗོངས་བློ་བཟང་རྩིས་འཁོར་གསོ་སྦྱོང་སློབ་གྲྭ། མཚོ་སྔོན་བློ་བཟང་གྲངས་ཀའི་ཚན་རྩལ་ཚད་ཡོད་ཀུང་སི། མཚོ་སྔོན་བློ་བཟང་རིག་གནས་སྒྱུ་རྩལ་གསར་གཏོད་ཚད་ཡོད་ཀུང་སི། མཚོ་སྔོན་བློ་བཟང་ཞིང་འབྲོག་ཚན་རྩལ་ཚད་ཡོད་ཀུང་སི། མཚོ་སྔོན་བློ་བཟང་སྤྲིན་ཚོང་ཚན་རྩལ་ཚད་ཡོད་ཀུང་སི། མཚོ་སྔོན་མཚོ་ལྷོ་ཁུལ་བློ་བཟང་ལས་རིགས་གསོ་སྦྱོང་སློབ་གྲྭ་དང་ཁྲི་ཀ་རྫོང་བློ་བཟང་ལས་རིགས་གསར་སྤེལ་གཉོར་སྐྱོང་གླིང་ཚད་ཡོད་ཀུང་སི་སོགས་ཡོད། ཆ་འཕྲིན་ལག་རྩལ་་བེད་སྤྱོད་ནས་གློག་རྡུལ་ཐོན་རྫས་དང་། ཡུལ་སྐོར་རིག་གནས། ཞིང་འབྲོག་ཚན་རྩལ། ལས་རིགས་ལག་རྩལ་སོགས་ལས་རིགས་ལ་ཞབས་འདེགས་ཞུ་བཞིན་ཡོད།\nབློ་བཟང་ཚན་རྩལ་ནི་ཁྲི་ཀ་རྫོང་བོད་རིགས་ས་ཁུལ་དུ་ཡོད་ལ། བོད་ཁུལ་ནས་ བོད་ཡིག་གློག་རྡུལ་ཐོན་རྫས་ཀྱི་ལྷུ་ཆས་སྒྲིག་སྦྱོར་ཐོན་སྐྱེད་ལྟེ་གནས་ཆེས་ཐོག་མ་དང་། བོད་ཡིག་རྩིས་འཁོར་ཉེར་སྤྱོད་ལག་རྩལ་ཆེད་ལས་གཉེར་མཁན་གྱི་ལས་རིགས་ལག་རྩལ་སློབ་གྲྭའང་ཆེས་ཐོག་མ་དེ་ཡིན་པས།བློ་བཟང་ཚན་རྩལ་གྱིས་ལས་རིགས་སློབ་གྲྭ་དང་། བཟོ་སྐྲུན་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས། བཟོ་གྲྭ། ཀུང་སི་བཅས་ཀྱི་འཕེལ་རྒྱས་བྱེད་ཐབས་བརྒྱུད་ནས། སློབ་གྲྭ་ནས་གཞུང་ལུགས་སྦྱོང་བ། བཟོ་གྲྭ་ནས་ལག་རྩལ་སྦྱོང་བ། ཀུང་སི་ནས་དོ་དམ་སྦྱོང་བ། བཟོ་སྐྲུན་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་ནས་ལས་གཞི་གསར་སྤེལ་གྱི་ལས་ཀ་གཉེར་བའི་འཕེལ་རྒྱས་ཕྱོགས་ལ་བརྩོན་བཞིན་ཡོད།\nབློ་བཟང་ཚན་རྩལ་གྱི་སའི་རྒྱ་ཁྱོན་ལ་མུའུ་68 དང་། འཛུགས་སྐྲུན་རྒྱ་ཁྱོན་ལ་སྨི་གྲུ་བཞི་མ10000ལྷག་ཡོད། རྒྱལ་ཁབ་ནས་སྤྲད་པའི་ཁེ་དབང་དཔང་ཡིག 15དང་། ཞིང་ཆེན་དང་པུའུ་རིམ་པའི་ཚན་ཞིབ་རྣམ་གྲངས11ལ་འགན་འཁུར་མྱོང་། ཀུང་སི་རང་གིས་གསར་སྤེལ་ཐོན་སྐྱེད་བྱས་པའི་ཐོན་རྫས20 ལྷག་ཡོད། དེ་མིན་བོད་རྒྱ་ཡིག་རིགས་གཉིས་ཀྱི་ཉི་ཟེར་སྲིད་དོན་དྲ་བ་དང་ཆ་འཕྲིན་འཚོལ་བཤེར་མ་ལག་སོགས་ཀྱང་སྒེར་གཞུང་གཉིས་ལ་གསར་སྤེལ་བྱེད་བཞིན་ཡོད།\n6 . བློ་བཟང་ལས་རིགས་སློབ་གྲྭས་བོད་ཡིག་རྩིས་འཁོར་ཉེར་སྤྱོད་ཀྱི་ཆེན་ཚན་སློབ་མ་གསོ་སྐྱོང་དང་། བོད་ཡིག་ཆ་འཕྲིན་ལག་རྩལ་གྱི་དུས་ཐུང་གསོ་སྦྱོང་གཉེར་བཞིན་ཡོད།\n7. བོད་རྒྱའི་མཉམ་འབྲེལ་དྲ་བ་སྤྱད་ནས་ནུས་ཁུངས་གསར་པའི་དྲོད་རླངས་མ་ལག་གི་ལས་གྲྭ་དང་། རྒྱུ་ཆ་སྒྲིག་འཇུག་སོགས་ཀྱི་ཞབས་ཞུ་སྤེལ་བཞིན་ཡོད།


Terdzo-DZI-060 - Rinchen Terdzö\nBla ma smra ba'i seng ge\nthugs sgrub bar chad kun sel las/_bla ma smra ba'i seng ge'i phrin las dbang bskur las tshogs dang bcas pa'i gsal byed blo gros kha 'byed\nin cycle བླ་མ་འཇམ་དཔལ་སྨྲ་བའི་སེང་གེ་ (Bla ma 'jam dpal smra ba'i seng ge)\nVolume 49 (ཛི) / Pages 737-766 / Folios 1a1 to 15b6\nRinchen Terdzö Volumes List > Volume 49 > Text #61 (Scroll to Bottom)\n'jam mgon kong sprul. thugs sgrub bar chad kun sel las bla ma smra ba'i seng ge'i phrin las dbang bskur las tshogs dang bcas pa'i gsal byed blo gros kha 'byed. In Rin chen gter mdzod chen mo pod zhe dgu pa (The Great Treasury of Rediscovered Teachings Volume 49) by 'jam mgon kong sprul, 737-766. New Delhi: Shechen Publications, 2007-2018.\nces rin po che gram bur brdal ba'i gter chen po'i mdzod du phul du byung ba'i dbyig gi snying po sdud pa'i cha rkyen du rgyal ba'i sras po'i rtags tsam 'dzin pa blo gros mtha' yas kyis/_yon tan gnas lnga gcig 'dus rdzong shod bde gshegs yongs 'dus kyi pho brang chen por bgyis pa dge legs 'phel\nThis isaform of Guru Rinpoche associated with Manjushri, as opposed to the more common form of smra ba'i seng ge which is typicallyared Manjushri.\n༄༅། །ཐུགས་སྒྲུབ་བར་ཆད་ཀུན་སེལ་ལས། བླ་མ་སྨྲ་བའི་སེང་གེའི་ཕྲིན་ལས་དབང་བསྐུར་ལས་ཚོགས་དང་བཅས་པའི་གསལ་བྱེད་བློ་གྲོས་ཁ་འབྱེད་ཅེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ། ། ན་མོ་གུ་རུ་བཱ་དི་སིཾ་ཧཱ་ཡ། སྒྲིབ་གཉིས་སྤྲིན་བྲལ་མཁྱེན་གཉིས་ཀྱི། །འོད་སྟོང་མཁའ་དང་མཉམ་བརྡལ་བས། །སྐྱེ་དགུའི་རྨོངས་མུན་འཇོམས་པའི་ལྷ། །བླ་མ་སྨྲ་བའི་སེང་གེར་འདུད། །སྲིད་པའི་སྨག་རུམ་མཐར་འབྱིན་ཅིང་། །ཡང་དག་ལམ་སྣང་ཐོབ་འདོད་ན། །ཟབ་རྒྱས་ཐབས་ཚུལ་འདུས་པའི་དཔྱིད། །གང་འདི་སྙིང་གི་བདུད་རྩིར་སྟེན། །མཁྱེན་རབ་ཀྱི་མངའ་བདག་བླ་མ་སྨྲ་བའི་སེང་གེ་དང་ལྷག་པའི་ལྷ་འཇམ་མགོན་ཡབ་ཡུམ་དཀྱིལ་འཁོར་གཅིག་ཏུ་སྒྲུབ་པའི་གསང་བ་ངོ་མཚར་རྨད་དུ་བྱུང་བ་འདི་ལ་དོན་གསུམ། སྒྲུབ་ཐབས། དབང་བསྐུར། ལས་ཀྱི་སྦྱོར་བའོ། །དང་པོ་ནི། རྩ་སྒྲུབ་བདག་བསྐྱེད་བསྙེན་པའི་རྣལ་འབྱོར་ཙམ་ཉམས་སུ་ལེན་པ་ལ་སྤྲོས་བཅས་བཅའ་གཞི་མི་དགོས་པས། ཡར་ཚེས་གཟའ་སྐར་དགེ་བའི་སྔ་དྲོའི་ཆར་སྒྲུབ་གནས་དབེན་པར་རྟེན་གང་འཛོམ་བཀྲམ་པའི་མདུན། གཏོར་མ་དཀར་ཟླུམ། བདུད་རྩི། ཆུ་གཉིས་ཉེར་སྤྱོད་ཙམ་བཤམ། སྔོན་གཏོར་སོགས་ཉེར་མཁོ་འདུ་བྱ། ཚིག་བདུན་གསོལ་འདེབས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་སྦྱོར་བ་སྐྱབས་སེམས་ནི། ན་མོ༔ བདག་དང་མཁའ་མཉམ་སེམས་ཅན་མ་ལུས་ཀུན༔ སྐྱབས་ཀྱི་མཆོག་གྱུར་རྣམས་ལ་སྐྱབས་སུ་མཆི༔ སྨོན་དང་འཇུག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་བསྐྱེད་ནས༔ སྨྲ་བའི་སེང་གེའི་གོ་འཕང་བསྒྲུབ་པར་བགྱི༔ ལན་གསུམ། བགེགས་གཏོར་སྤྱི་ལྟར་བྱིན་བརླབ། སྔགས་ཀྱིས་བསྔོས་ལ། ཧཱུྃ་ཧྲཱི༔ གཉིས་སྣང་འཁྲུལ་པའི་གདོན་བགེགས་འབྱུང་པོ་ཀུན༔ གཏོར་མ་འདི་ལོངས་རང་རང་གནས་སུ་དེངས༔ གཉིས་མེད་ཡེ་ཤེས་ལྷ་སྔགས་ཆོས་སྐུའི་ངང༔ མཚམས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རང་བཞིན་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ༔ ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ༔ ཞེས་དྲག་སྔགས་རོལ་མོ་ཡུངས་ཐུན་གྱིས་བསྐྲད། བཛྲ་རཀྵ་རཀྵ་ཧཱུྃ༔ ཞེས་སྲུང་འཁོར་བསྒོམ། བགེགས་གཏོར་བསྔོ་བ་ཚར་དང་པོ་མ་གཏོགས་མི་དགོས་པས་རྗེས་མ་རྣམས་ལ། གཏོར་མ་འདི་ལོངས་ཞེས་པའི་མལ་དུ། གནས་འདིར་མ་འདུག་ཅེས་བསྒྱུར་བ་དང་དྲག་སྔགས་ཀྱང་བརྗོད་མི་དགོས། བྱིན་འབེབ་མཆོད་བརླབ་ནི། ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུྃ༔ སྨྲ་བའི་སེང་གེའི་ལྷ་ཚོགས་དབྱིངས་ནས་བཞེངས༔ གནས་འདིར་བྱིན་ཕོབ་དབང་དང་དངོས་གྲུབ་སྩོལ༔ སྣང་སྲིད་གཞིར་བཞེངས་མཆོད་པའི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེ༔ ཀུན་བཟང་རྣམ་འཕྲུལ་རྒྱ་མཚོར་བྱིན་གྱིས་རློབས༔ ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུྃ་བཛྲ་གུ་རུ་དྷེ་བ་དྷཱ་ཀི་ནཱི་ཛྙཱ་ན་ཨཱ་བེ་ཤ་ཡ་ཨ་ཨཱ༔ ཞེས་དབབ། ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ༔ ཞེས་བྱིན་བསྡུ། ཨོཾ་སརྦ་པཱུ་ཛ་མེ་གྷ་ཨཱཿཧཱུྃ༔ ཞེས་ལན་གསུམ་གྱིས་མཆོད་རྫས་རྒྱ་ཆེར་སྤེལ་ལོ། །དངོས་གཞི་ཐོག་མར་ལྷ་བསྐྱེད་པ་ནི། ཨ༔ ཆོས་སྐུ་དེ་བཞིན་ཉིད་དབྱིངས་འོད་གསལ་ངང༔ ལོངས་སྐུ་འགག་མེད་ཀུན་སྣང་སྙིང་རྗེའི་རྩལ༔ སྤྲུལ་སྐུ་རྒྱུ་ཡི་ཏིང་འཛིན་ཧྲཱིཿདཀར་པོ༔ དེ་ལས་འོད་འཕྲོས་སྣོད་བཅུད་དངོས་འཛིན་སྦྱངས༔ འབྱུང་བ་རིམ་བརྩེགས་རྡོ་རྗེའི་སྲུང་འཁོར་དབུས༔ བྷྲཱུྃ་ལས་རིན་ཆེན་གཞལ་ཡས་མཚན་ཉིད་རྫོགས༔ ལྟེ་བར་སྣ་ཚོགས་པདྨ་ཉི་ཟླའི་སྟེང༔ ཧྲཱིཿལས་སྨྲ་བའི་སེང་གེ་པཎྜི་ཏ༔ དཀར་གསལ་འོད་ལྡན་གསལ་འཚེར་གཟི་བརྗིད་འབར༔ ཕྱག་གཉིས་ཐུགས་ཀར་ཆོས་འཆད་ཕྱག་རྒྱ་ཡིས༔ པད་སྡོང་སྙན་གྱི་ཐད་ཀར་ཁ་བྱེའི་དབུས༔ གཡས་སུ་སྡེ་སྣོད་འདུས་པའི་གླེགས་བམ་དང༔ གཡོན་པར་གསང་སྔགས་ཕུར་པའི་པུསྟིས་མཚན༔ དགེ་སློང་ཆ་ལུགས་པཎ་ཞྭ་དམར་པོ་གསོལ༔ རབ་འབྱམས་མཁྱེན་རབ་རྒྱས་པའི་སྐུ་རུ་གསལ༔ ཕྱི་རོལ་པདྨ་འདབ་བརྒྱད་གེ་སར་ལ༔ ཤར་དུ་འཇམ་དཔལ་དཔའ་བོ་སྐུ་མདོག་དཀར༔ ལྷོ་རུ་ངག་གི་དབང་ཕྱུག་གུར་གུམ་མདངས༔ ནུབ་ཏུ་གསུང་གི་མངའ་བདག་སྐུ་མདོག་དམར༔ བྱང་དུ་རྡོ་རྗེ་རྣོན་པོ་མཐིང་ནག་འབར༔ ཀུན་ཀྱང་ཤེས་རབ་རལ་གྲི་པུསྟི་བསྣམས༔ དར་དང་རིན་ཆེན་རྒྱན་ལྡན་སྐྱིལ་ཀྲུང་བཞུགས༔ ཤར་ལྷོར་རྡོ་རྗེའི་དབྱངས་ཅན་ཟླ་བའི་འོད༔ ལྷོ་ནུབ་རིན་ཆེན་དབྱངས་ཅན་གསེར་མདངས་འཚེར༔ ནུབ་བྱང་པདྨའི་དབྱངས་ཅན་སྐུ་མདོག་དམར༔ བྱང་ཤར་ལས་ཀྱི་དབྱངས་ཅན་མརྒད་མདོག༔ ཐམས་ཅད་ཕྱག་གཉིས་རིན་ཆེན་པི་ཝང་སྒྲེང༔ དར་དང་རིན་ཆེན་རྒྱན་རྫོགས་ཙོག་པུར་བཞུགས༔ སྒོ་བཞིར་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་སྡེ་བཞི་དང༔ བར་མཚམས་རྩ་གསུམ་རྒྱ་མཚོ་སྤྲིན་ལྟར་གཏིབས༔ སྣང་སྟོང་ཟུང་འཇུག་ཡེ་ཤེས་སྒྱུ་མའི་སྐུ༔ རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་ངོ་བོར་ལྷུན་གྲུབ་ཅིང༔ ཡེ་ཤེས་རིགས་ལྔའི་དབང་མཆོག་རྫོགས་པར་གྱུར༔ ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུྃ༔ ཨོཾ་ཧཱུྃ་ཏྲཱཾ་ཧྲཱིཿཨཱ༔ ཨ་བྷི་ཥིཉྩ་ཧཱུྃ༔ སྤྱན་འདྲེན་པ་ནི། ཧཱུྃ་ཧྲཱི༔ ཡུལ་གྱི་མིང་ནི་ལྷོ་ནུབ་རྔ་ཡབ་གླིང༔ སྤྲུལ་པའི་ཞིང་མཆོག་པདྨ་དྲྭ་བ་ནས༔ སྐུ་གསུམ་དབྱེར་མེད་རིག་འཛིན་སྨྲ་བའི་སེང༔ རབ་འབྱམས་རྩ་གསུམ་རྒྱ་མཚོའི་འཁོར་དང་བཅས༔ མོས་པའི་གནས་འདིར་གདུང་བས་སྤྱན་འདྲེན་ན༔ ཐུགས་རྗེ་ཐུགས་དམ་དབང་གིས་གཤེགས་ནས་ཀྱང༔ བར་ཆད་ཀུན་སོལ་མཆོག་ཐུན་དངོས་གྲུབ་སྩོལ༔ ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུྃ་བཛྲ་གུ་རུ་པདྨ་ཐོད་ཕྲེང་རྩལ་བཛྲ་ས་མ་ཡ་ཛཿསིདྡྷི་ཕ་ལ་ཧཱུྃ་ཨཱ༔ ཛཿཧཱུྃ་བཾ་ཧོ༔ ས་མ་ཡ་ཏིཥྛ་ལྷན༔ ཅེས་དམ་ཡེ་བསྲེས་ལ་ཕྱག་འཚལ་བ་ནི། ཧཱུྃ་ཧྲཱི༔ སྐྱེ་འགག་འགྱུར་མེད་ཕྲིན་ལས་ཐམས་ཅད་རྫོགས༔ རང་བྱུང་ཐུགས་རྗེས་འགྲོ་བ་མ་ལུས་སྒྲོལ༔ ཡིད་བཞིན་ནོར་ལྟར་དངོས་གྲུབ་ཆར་འབེབ་པའི༔ སྨྲ་བའི་སེང་གེ་འཁོར་བཅས་ལ་ཕྱག་འཚལ༔ ཨ་ཏི་པཱུ་ཧོ༔ པྲ་ཏཱིཙྪ་ཧོ༔ མཆོད་པ་ནི། ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུྃ༔ ཕྱི་མཆོད་འདོད་ཡོན་རྒྱ་མཚོ་སྤྲིན་ལྟར་གཏིབས༔ ནང་མཆོད་སྨན་རཀ་གཏོར་ཚོགས་བསམ་མི་ཁྱབ༔ གསང་མཆོད་བདེ་སྟོང་ཟུང་འཇུག་ཡེ་ཤེས་དབྱིངས༔ འབུལ་ལོ་བཞེས་ནས་མཆོག་ཐུན་དངོས་གྲུབ་སྩོལ༔ ཨོཾ་བཛྲ་ཨརྒྷཾ་པཱ་དྱཾ་པུཥྤེ་དྷཱུ་པེ་ཨཱ་ལོ་ཀེ་གནྡྷེ་ནཻ་བིདྱཱ་ཤབྡ་པཉྩ་བ་ལིཾ་ཏ་མ་ཧཱ་པཱུ་ཛ་ཨཱཿཧཱུྃ༔ བསྟོད་པ་ནི། ཨོཾ༔ མཁྱེན་རབ་ཡེ་ཤེས་སྣང་བ་རྒྱས་པའི་དཔལ༔ རིག་འཛིན་ཡོངས་གཙོ་སྐྱེ་འཆི་གཉིས་སྤངས་པ༔ ཡང་ལེ་ཤོད་ཀྱི་པཎ་ཆེན་སྨྲ་བའི་སེང༔ ཕྱོགས་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་ལ་ཕྱག་འཚལ་བསྟོད༔ དུས་གསུམ་རྒྱལ་བའི་ཡབ་གཅིག་འཇམ་པའི་དབྱངས༔ རྒྱལ་ཀུན་སྐྱེད་ཡུམ་ལྷ་མོ་དབྱངས་ཅན་མ༔ གང་འདུལ་རིགས་བཞིའི་སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲྭ་བའི་གར༔ དཀྱིལ་འཁོར་རྫོགས་པའི་དཔལ་ལ་ཕྱག་འཚལ་བསྟོད༔ བཟླས་པ་ལ། ཐོག་མར་ཛཔ྄་བསྐུལ་ནི། ཧཱུྃ་ཧྲཱི༔ སྙིང་པོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ༔ ཡེ་ཤེས་སྒྱུ་མར་རོལ་པའི་ལྷ་ཚོགས་རྣམས༔ མི་འདའ་རྡོ་རྗེའི་དམ་ཚིག་དགྱེས་དགོངས་ལ༔ བྱིན་རླབས་དབང་དང་དངོས་གྲུབ་བསྩལ་དུ་གསོལ༔ གཙོ་བོའི་བསྙེན་བཟླས་ནི། རིག་འཛིན་སྨྲ་བའི་སེང་གེའི་ཐུགས་ཀ་རུ༔ ཟླ་སྟེང་ཧྲཱིཿམཐར་སྔགས་ཀྱི་ཕྲེང་བས་བསྐོར༔ འོད་འཕྲོས་འགྲོ་ཀུན་མ་རིག་མུན་པ་བསལ༔ རྒྱལ་བ་སྲས་བཅས་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང༔ ཉན་རང་འཕགས་དང་སོ་སྐྱེའི་བློ་གྲོས་ཀུན༔ འོད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཚུར་འདུས་རང་ལ་ཐིམ༔ མཁྱེན་རབ་ཡེ་ཤེས་སྣང་བ་རྒྱས་པར་གྱུར༔ ཅེས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། དེའི་གཞི་ལྷ་སྐུ་གསལ་བརྟན་དག་གསུམ་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གཏད་ལ། ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུྃ་བཛྲ་གུ་རུ་པདྨ་པྲ་ཛྙཱ་ཛྙཱ་ན་སརྦ་སིདྡྷི་ཧཱུྃ༔ ཞེས་བཟླས་གྲངས་མ་ཐེམས་བར་གཙོར་བཟླ། འཁོར་གྱི་བཟླས་པ་སྤྲོ་ན། བཟླས་དམིགས་སྤྱི་ཙམ་དུ། འཇམ་དབྱངས་རིགས་བཞིའི་ཐུགས་ཀར་ཟླ་སྟེང་དྷཱིཿ དབྱངས་ཅན་རིགས་བཞིའི་ཐུགས་ཀར་ཉི་སྟེང་ཧྲཱིཿ སོ་སོའི་མདོག་ཅན་སྔགས་ཀྱི་ཕྲེང་བས་བསྐོར། །གཙོ་བོའི་ཐུགས་ཀའི་འོད་ཀྱིས་རྒྱུད་བསྐུལ་བས། །འོད་འཕྲོས་འགྲོ་ཀུན་སོགས་གོང་ལྟར་དམིགས་ཏེ། འཇམ་དབྱངས་དཀར་པོ་ལ། ཨོཾ་ཝཱ་ཀྱེ་དཾ་ན་མ༔ ངག་གི་དབང་ཕྱུག་ལ། ཨོཾ་ཝཱ་གི་ཤྭ་རི་མུཾ༔ འཇམ་དཔལ་དམར་པོ་ལ། ཨོཾ་ཧྲཱིཿདྷཱི་མ་མེ་དཱི་པཾ་མཉྫུ་ཤྲཱི་མུཾ་ཧྲཱིཿཔྲ་ཛྙཱ་བརྡྷ་ནི་ཧྲཱིཿདྷཱིཿསྭཱ་ཧཱ༔ རྡོ་རྗེ་རྣོན་པོ་ལ། ཨོཾ་མཉྫུ་ཤྲཱི་བཛྲ་ཏཱིཀྵྞ་ཧ་ར་ཧཱུྃ་ཕཊ༔ དབྱངས་ཅན་དཀར་མོ་ལ། ཧྲཱིཾ་ཧྲཱིཾ་ཧྲཱིཾ༔ སེར་མོ་ལ། ཨོཾ་སྭ་ར་སྭ་ཏྱཻ་མ་ཧཱ་མེ་དྷི་ཏིཥྛ་ཀུ་རུ་ཧཱུྃ༔ དམར་མོ་ལ། ཨོཾ་སྭ་ར་སྭ་ཏྱཻ་ཧྲཱིཾ་ཧྲཱིཾ་ཧྲཱིཾ༔ ལྗང་མོ་ལ། ཨོཾ་པི་ཙུ་པི་ཙུ་པྲ་ཛྙཱ་བརྡྷ་ནི༔ ཛྭ་ལ་ཛྭ་ལ་མེ་དྷི་བརྡྷ་ནི༔ དྷི་རི་དྷི་རི་བུདྡྷི་བརྡྷ་ནི་སྭཱ་ཧཱ༔ ༼རྒྱལ་ཆེན་སྡེ་བཞིའི་སྔགས་ཨོཾ་ཌྷྲྀཥྚ་རཱཥྚ་ཡ་སྭཱ་ཧཱ༔ ཨོཾ་བི་རཱུ་ཌྷ་ཀ་ཡ་སྭཱ་ཧཱ༔ ཨོཾ་བི་རཱུ་པཱཀྵ་ཡ་སྭཱ་ཧཱ༔ ཨོཾ་བཻ་ཤྲ་མ་ཎ་ཡ་སྭཱ་ཧཱ༔༽ ཞེས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཇི་ལྟར་ནུས་པའམ། རྩོམ་པ་ལ་མཁས་པར་འདོད་ན་འཇམ་དབྱངས་དཀར་པོའི་བསྙེན་པ་མང་དུ་བཟླ་བས་མཚོན་པར་བྱའོ། །ཐུན་མཐར་གསོལ་བ་གདབ་པ་ནི། ཐལ་མོ་སྦྱར་ཏེ། ཨོཾ༔ དུས་གསུམ་རྒྱལ་བ་སྲས་བཅས་ཀྱི༔ མཁྱེན་རབ་ཡེ་ཤེས་གཅིག་བསྡུས་པ༔ རིགས་རྣམས་ཀུན་བདག་ཆེ་བའི་མཆོག༔ བླ་མ་སྨྲ་བའི་སེང་གེ་དང༔ དབྱེར་མེད་འཇམ་མགོན་དབྱངས་ཅན་མ༔ ཐབས་ཤེས་སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲྭ་བའི་ལྷ༔ གཙོ་འཁོར་སྤྲུལ་པར་བཅས་པ་རྣམས༔ བདག་ལ་དགོངས་པར་མཛད་དུ་གསོལ༔ ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོས་བྱིན་གྱིས་རློབས༔ ཡེ་ཤེས་སྣང་བ་རྒྱས་པ་དང༔ གཟུངས་དྲན་མངོན་ཤེས་ཏིང་ངེ་འཛིན༔ འབད་མེད་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་མཛོད༔ དུས་འདི་ནས་ནི་བྱང་ཆུབ་བར༔ རིག་འཛིན་བླ་མ་འཇམ་པའི་དབྱངས༔ དགེ་བའི་བཤེས་སུ་གྱུར་ནས་ཀྱང༔ ཀུན་མཁྱེན་ཡེ་ཤེས་མྱུར་ཐོབ་ཤོག༔ ཅེས་དང་ཁ་སྐོང་དབྱངས་གསལ་སོགས་ཀྱང་བརྗོད། མཆོད་བསྟོད་མདོར་བསྡུས་བྱ། ནོངས་པ་བཤགས་ལ་ཡིག་བརྒྱ་བཟླ། ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ། སྣོད་བཅུད་དཀྱིལ་འཁོར་རང་ལ་འདུས། །རང་ཡང་ཐུགས་སྲོག་ཧྲཱིཿལ་ཐིམ། །དེ་ཡང་དམིགས་མེད་འོད་གསལ་ངང་། །སླར་ཡང་དག་པའི་འཁོར་ལོར་ཤར། །ཕཊ་ཕཊ་ཕཊ། ཅེས་འོད་གསལ་ངང་དུ་འཇུག་ལྡང་བྱས་ལ། དགེ་བསྔོ་ཤིས་བརྗོད་སྤྱི་ལྟར་རམ། ཧོ༔ སྨྲ་བའི་སེང་གེའི་དཀྱིལ་འཁོར་བསྒྲུབས་པའི་མཐུས༔ བདག་དང་མཐའ་ཡས་སེམས་ཅན་མ་ལུས་ཀུན༔ ཕྲིན་ལས་རྣམ་བཞི་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་དང༔ འོད་གསལ་ཆོས་སྐུའི་དབྱིངས་སུ་གྲོལ་བར་ཤོག༔ རྩ་བརྒྱུད་བླ་མའི་བྱིན་རླབས་སྙིང་ལ་ཞུགས༔ ཡི་དམ་མཁའ་འགྲོ་ལུས་དང་གྲིབ་བཞིན་འགྲོགས༔ ཆོས་སྐྱོང་སྲུང་མས་བར་ཆད་ཀུན་བསལ་ནས༔ མཆོག་ཐུན་དངོས་གྲུབ་འགྲུབ་པའི་བཀྲ་ཤིས་ཤོག༔ ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལྟ་བུའི་རིམ་པས་བསྙེན་པ་ལ་འབད་དེ་གྲངས་ཚད་གསལ་བར་མ་གསུངས་ལ། དུས་དང་རྟགས་ནི་གཞུང་ཉིད་ལས། དེ་ནས་ཟླ་བ་གཅིག་གམ༔ ཇི་ལྟར་འགོར་ཡང་ཟླ་བ་དྲུག་གི་མཐར་དངོས་སུ་བླ་མ་དང་འཇམ་དབྱངས་ཡབ་ཡུམ་ཞལ་མཇལ་བ༔ སྔགས་ཀྱི་སྒྲ་ཐོས་པ༔ ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་སྐྱེ་བ༔ རྨི་ལམ་དུ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་མཚན་མ་རྙེད་པ༔ ཉི་ཟླ་ཤར་བ༔ མེ་ཏོག་དང༔ འབྲས་བུ་དང༔ ཆུ་བོ་ཆེན་པོ་རྒྱས་པ༔ མེ་འབར་བ་སོགས་རྟགས་བྱུང་ན་བློ་གྲོས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འགྱུར་རོ༔ ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། ༈ །གཉིས་པ་དབང་གི་ཆོ་ག་ནི། བསྙེན་པ་སྔོན་དུ་སོང་བའི་རྣལ་འབྱོར་པས་སློབ་མ་སྣོད་དང་ལྡན་ངེས་རྗེས་སུ་གཟུང་ན། སྟེགས་གཙང་མར་རས་བྲིས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཚད་ལྡན་བཀྲམ། མ་འཛོམ་ན་དྲིས་བྱུགས་པའི་མཎྜལ་ཚོམ་བུ་གཙོ་འཁོར་དགུ། དེ་རྒྱབ་བཞི་བཀོད་པའི་དབུས་སུ་ཁྲིའུའི་སྟེང་བུམ་པ་ཉེར་ལྔའི་བཅུད་ལྡན་མགུལ་ཆིངས་དཀར་པོ་ཁ་རྒྱན་གྱིས་སྤྲས་པ་བཀོད། དབུས་སུ་ལྷ་ཙཀ །གཡས་སུ་ཤེལ་ཕྲེང་། གཡོན་དུ་རིན་པོ་ཆེའི་སྣོད་དུ་ཤེས་རབ་རིལ་བུ་དར་གྱིས་ཁ་བཀབ་པ། མདུན་རྒྱབ་གང་བདེར་ཟླུམ་གཏོར་པད་འདབ་བཞིའི་རྒྱན་སྤྲོས་ཅན་སྐུ་ཙཀ་དར་གུར་དང་བཅས་པ། མཐའ་སྐོར་དུ་ཆུ་གཉིས་ཉེར་སྤྱོད་གཡས་སྐོར་དུ་བཤམ། སྔོན་གཏོར་སོགས་ཉེར་མཁོ་ཚོགས་པར་བྱས་ཏེ་སྒྲུབ་ཐབས་ལྟར་བདག་མདུན་དབྱེར་མེད་མཆོད་བསྟོད་ཡན་སོང་ནས། དབང་དོན་དུ་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་གོ་སར་ཛཔ྄་ཁང་ཕྱེས་ཏེ་བདག་མདུན་གཉིས་ཀ་ལ་དམིགས་པའི་སྤྲོ་བསྡུ་བཅས་བཟླས་པ་ཅི་ནུས་དང་། བུམ་པར་ཡང་དམིགས་པ་སྤྱི་འགྲེ་བཅས་བཟླས་པ་ཅི་འགྲུབ་མཐར། གསོལ་གདབ། མཆོད་བསྟོད། འབྲུ་གསུམ་གྱིས་མཆོད་ཡོན་ཕུལ་ལ་བུམ་ལྷ་འོད་ཞུ་བྱ། ལས་བུམ་དུ་འཁྱིལ་པ་བསྐྱེད་བཟླས་ཀྱིས་བྱིན་བརླབ། རིག་པའི་མེ་ཏོག་དོར་ལ་གནང་བ་ཞུའོ། །དེ་ནས་སློབ་མ་བོས་ལ་ཁྲུས་བྱ། བགེགས་གཏོར་གཏང་། བགེགས་བསྐྲད་ཚིག་རྐང་གཉིས་དང་བདེན་སྟོབས་བརྗོད། དྲག་སྔགས་རོལ་མོ་ཡུངས་ཐུན་གུ་གུལ་དུད་པས་བགེགས་བསྐྲད། གཉིས་མེད་ཡེ་ཤེས་སོགས་ཚིག་རྐང་གཉིས་དང་སྔགས་དམིགས་ཀྱིས་སྲུང་འཁོར་བསྒོམ། སེམས་བསྐྱེད་གསལ་གདབ། ཆོས་བཤད་ཇི་ལྟར་འོས་པ་དང་ཁྱད་པར། དེའང་འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་འདིར་ཐོག་མཐའ་མེད་པར་གཡེང་ཞིང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཟུག་རྔུ་ཆེན་པོས་རྟག་ཏུ་མནར་བའི་རྒྱུ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་ཉེར་ལེན་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་མ་རིག་པ་རྩད་ནས་ཆོད་ན་གཏན་གྱི་བདེ་བ་ཐར་པ་བླ་ན་མེད་པའི་གོ་འཕང་ལ་རེག་པ་ཡིན། མ་རིག་པའི་གཉེན་པོ་ཐོས་བསམ་སྒོམ་གསུམ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་དྲི་མ་མེད་པ་ཉིད་ལས་གཞན་མེད་པས་མདོ་རྒྱུད་ཀུན་ནས་ཡང་དག་པའི་ཤེས་རབ་སྐྱེད་པའི་ཚུལ་ཁོ་ན་གསུངས། སྒོམ་པའང་ཐོས་བསམ་གྱི་ཤེས་རབ་ཟབ་མོས་ལྟ་བ་གཏན་ལ་ཕེབ་པ་གལ་ཆེ་ཞིང་དེའང་སྐྱེས་སྦྱངས་ལས་ཐོབ་པའི་བློ་གྲོས་ཟབ་མོ་དང་ལྡན་དགོས། དེ་ལྟ་བུའང་ལྷག་པའི་ལྷའི་བྱིན་རླབས་ཀྱི་སྟོབས་ལ་མ་བརྟེན་ན་ཐོས་པ་ཁོ་ནས་ཡང་སྲིད་གཞན་དུ་དགེ་བའི་བག་ཆགས་འཇོག་པ་ཙམ་ལས་སྤོབས་པའི་གཏེར་ཟབ་མོ་གྲོལ་བར་མི་ནུས་པས། འཕགས་བོད་ལོ་པཎ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ལྷ་མཆོག་སྔོན་དུ་བསྒྲུབས་ཏེ་བློ་གྲོས་སྤོབས་པའི་མཆོག་ཐོབ་པ་ཁོ་ནས་རང་གཞན་གྱི་དོན་མཐར་ཕྱིན་པ་ཤ་སྟག་སྣང་བས། སྲིད་རྩ་དྲུངས་ནས་འབྱིན་པར་འདོད་པའི་བློ་ལྡན་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་རབ་སྐྱེད་པའི་ལྷ་མཆོག་རེ་ངེས་པར་བསྟེན་དགོས་པ་ལགས། དེ་ལྟ་བུའི་སྒྲུབ་ཐབས་ཀྱི་བཀའ་སྲོལ་ཡང་མང་དུ་བྱོན་པ་ལས། སྐབས་སུ་བབས་པ་སྔ་འགྱུར་ཟབ་མོ་གཏེར་གྱི་ཆོས་ལས། རྩོད་བྲལ་གུ་རུའི་རྒྱལ་ཚབ་མཁས་གྲུབ་རིག་འཛིན་ཆེན་པོ་ཟུང་གི་ཟབ་གཏེར་ལས་ཆབས་ཅིག་ཏུ་བྱོན་པ་མ་བྱུང་འབྱུང་བར་དཀའ་བའི་གསང་བ་ཟབ་མོ། བླ་མའི་ཐུགས་སྒྲུབ་བར་ཆད་ཀུན་སེལ་གྱི་ཆོས་སྡེ་རིག་འཛིན་རྩལ་འཆང་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ནང་ཚན་བླ་མ་སྨྲ་བའི་སེང་གེའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་དབང་བསྐུར་བ་ཡིན་ཏེ། དེའང་རང་གཞུང་ལས། དེ་ལྟར་མངོན་མཐོ་ངེས་ལེགས་ཀྱི༔ ཡོན་ཏན་མཐའ་དག་འཛིན་པའི་གཞི༔ བློ་གྲོས་སྤོབས་པ་སྐྱེད་བྱེད་ཐབས༔ འཇམ་དཔལ་གྲུབ་པའི་རྒྱུད་དང་ནི༔ མདོ་སྡེ་རྟོག་པ་རྒྱ་མཚོའི་དོན༔ འཕགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་གསུངས་པ་རྣམས༔ བླ་མ་ཡི་དམ་དབྱེར་མེད་དུ༔ བསྒྲུབ་ན་དངོས་གྲུབ་མྱུར་བའི་ཕྱིར༔ བདག་ཉིད་པདྨ་འབྱུང་གནས་དང༔ འཇམ་དཔལ་དབྱེར་མེད་སྒྲུབ་པའི་ཐབས༔ ལས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་དང་བཅས་པ༔ ངོ་མཚར་ཤིན་ཏུ་རྨད་བྱུང་བ༔ སྔོན་ཆད་གཞན་དུ་བསྟན་པ་མེད༔ དེང་འདིར་མངའ་བདག་རྗེ་འབངས་དང༔ མ་འོངས་བློ་གྲོས་མཐུ་ཆུང་བའི༔ སྙིགས་མའི་འགྲོ་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར༔ ཐུགས་ཀྱི་ཡང་ཞུན་བཅུད་དུ་འདྲིལ༔ འདི་ཡི་དབང་བསྐུར་ཐོབ་ཙམ་གྱིས༔ བློ་གྲོས་ཤེས་རབ་སྐྱེ་འགྱུར་ན༔ ཉམས་སུ་བླངས་ན་འཇམ་དཔལ་གྱི༔ ཡེ་ཤེས་འགྲུབ་པ་ལྟ་ཅི་སྨྲོས༔ དེ་ཕྱིར་སྙིང་ལ་གཅེས་པར་ཟུངས༔ ཞེས་བསྔགས་པ་དོན་དང་ལྡན་པ་ཉིད་རྗེས་སུ་བསྒྲུབ་པ་ལ། སློབ་དཔོན་གྱིས་བགྱི་བར་འོས་པ་རྣམས་གྲུབ་སོགས་ཀྱིས་མཚམས་སྦྱར་ལ་མཎྜལ་འབུལ་གཞུག །ས་ཕྱོགས་དག་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཞིང་དང་གཞལ་ཡས་ཁང་རྒྱན་བཀོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་དབུས་སུ་བླ་མ་རིག་འཛིན་སྨྲ་བའི་སེང་གེ་དངོས་སུ་གསལ་བ་ལ་དད་མོས་ཀྱི་གདུང་ཤུགས་དྲག་པོས་མེ་ཏོག་དང་བཅས་པའི་ཐལ་མོ་སྦྱོར་ལ་གསོལ་བ་འདེབས་པ་འདིའི་རྗེས་ཟློས་མཛོད། དཔལ་ལྡན་སངས་རྒྱས་པདྨ་སྐྱེས༔ ཀུན་མཁྱེན་ཡེ་ཤེས་མཛོད་འཛིན་པ༔ བླ་མ་སྨྲ་བའི་སེང་གེ་ཡི༔ དབང་བསྐུར་དམ་པ་བསྩལ་དུ་གསོལ༔ ལན་གསུམ། ཐོག་མར་རྒྱུད་རྣམ་པར་དག་པར་བྱ་བའི་སླད་དུ། བླ་མ་དང་མདུན་བསྐྱེད་དབྱེར་མ་མཆིས་པ་རིག་འཛིན་སྨྲ་བའི་སེང་གེའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་རྩ་གསུམ་རྒྱལ་བ་སྲས་དང་བཅས་པས་བསྐོར་ཏེ་སྤྲིན་གཏིབས་པ་ལྟར་བཞུགས་པ་ལ། བདག་གཞན་མཁའ་ཁྱབ་ཀྱི་འགྲོ་བ་མཐའ་དག་དེང་ནས་བྱང་ཆུབ་མ་ཐོབ་ཀྱི་བར་དུ་གུས་པ་ཆེན་པོས་སྐྱབས་སུ་མཆིའོ་སྙམ་པ་དང་། སྲིད་ལ་མི་གནས་པའི་ཤེས་རབ་དང་ཞི་ལ་མ་ཆགས་པའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་དོན་དམ་དང་ཀུན་རྫོབ་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བའི་བྱང་ཆུབ་མཆོག་གི་སེམས་གཟུང་བ་འདིའི་རྗེས་ཟློས། ན་མོ༔ བདག་དང་མཁའ་མཉམ་སོགས་ལས་བྱང་ལྟར་ལན་གསུམ། ཞིང་མཆོག་ཁྱད་པར་ཅན་དེ་དག་གི་སྤྱན་སྔར་ཀུན་སློང་ཁྱད་པར་འཕགས་པ་མཁའ་ཁྱབ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་ཐབས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཚོགས་གཉིས་གསག་ཅིང་སྒྲིབ་གཉིས་སྦྱོང་བ་དང་རྣམ་དཀར་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་རྒྱ་མཚོར་སྤེལ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སོ་སོ་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་སྟེ་འདིའི་རྗེས་ཟློས་མཛོད། ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུྃ༔ རིག་འཛིན་སྨྲ་བའི་སེང་གེ་ལ་སོགས་ཏེ༔ ཕྱོགས་བཅུའི་སྐྱབས་ཡུལ་རྣམས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ༔ དངོས་སུ་འབྱོར་དང་ཡིད་ལས་བྱུང་བ་ཡི༔ ཀུན་བཟང་མཆོད་སྤྲིན་ནམ་མཁའ་གང་བས་མཆོད༔ སོ་ཐར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་དང༔ རིག་འཛིན་སྔགས་ཀྱི་དམ་ཚིག་ཉམས་ཆག་བཤགས༔ འཕགས་དང་སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་ཚོགས་རྣམས་ཀྱིས༔ རྒྱལ་སྲས་སྤྱོད་པ་སྤྱད་ལ་རྗེས་ཡི་རང༔ མཐའ་ཡས་འགྲོ་བ་སྡུག་བསྔལ་གྱུར་པ་ལ༔ ཕན་པ་ཇི་ལྟར་འཚམ་པའི་ཆོས་འཁོར་སྐོར༔ བསྐལ་པ་བྱེ་བ་བསམ་ཡས་ཇི་སྙེད་དུ༔ འགྲོ་བའི་དོན་ཕྱིར་མྱ་ངན་མི་འདའ་བཞུགས༔ བདག་གིས་དུས་གསུམ་བསགས་པའི་དགེ་བ་རྣམས༔ འགྲོ་ཀུན་བྱང་ཆུབ་སྙིང་པོ་ཐོབ་ཕྱིར་བསྔོ༔ དེ་ལྟར་རྒྱུད་སྦྱོང་བ་སྔོན་དུ་སོང་ནས་དབང་གི་གཞི་བསྒྲུབ་པ་ལ་ཁྱེད་རང་སྒོ་གསུམ་གྱི་གནད་ལེགས་པར་གཅུན་ལ་དམིགས་པ་འདི་བཞིན་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གསལ་འདེབས་པར་ཞུ། ཨོཾ་མ་ཧཱ་ཤཱུནྱ་ཏཱ་སོགས། གཟུང་འཛིན་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འོད་གསལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ངང་དུ་སྦྱངས། དེའི་ངང་ལས་སྣོད་རྣམ་པར་དག་པ་ཡེ་ཤེས་རང་གསལ་གྱི་ཞིང་གི་རྒྱན་དང་ངོ་མཚར་བཀོད་པ་དཔག་གིས་མི་ལོངས་པས་སྤྲས་པའི་དབུས་སུ། བཅུད་རྣམ་པར་དག་པ་ཁྱེད་རང་གནས་པའི་གོ་སར་འདབ་མ་རབ་ཏུ་རྒྱས་པའི་པདྨ་དཀར་པོའི་ཟེའུ་འབྲུར་ཉི་མ་དང་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཉ་གང་བའི་སྟེང་དུ་རང་བྱུང་རིག་པའི་ངོ་བོ་ཧྲཱིཿཡིག་དཀར་པོ་ལས་འོད་ཟེར་འཕྲོས། འཕགས་པ་རྣམས་མཆོད། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་མ་རིག་པའི་མུན་པ་བསལ། ཚུར་འདུས་ཏེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་ཁྱེད་རང་སྐད་ཅིག་གིས། རྒྱལ་ཀུན་མཁྱེན་རབ་ཀྱི་རང་གཟུགས་རིག་འཛིན་སྨྲ་བའི་སེང་གེ་དཀར་གསལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་འོད་འཕྲོ་བ་ཞི་ཞིང་འཛུམ་པའི་ཉམས་ཅན་དབུ་ལ་པཎ་ཞུ་དམར་པོ་དང་སྐུ་ལ་ཆོས་གོས་རྣམ་གསུམ་གསོལ་བ། ཕྱག་གཉིས་ཐུགས་ཀར་ཆོས་འཆད་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱས་ཨུཏྤ་ལའི་སྡོང་བུ་བཏེག་པའི་འདབ་མ་གཉིས་སྙན་གྱི་ཐད་ཀར་ཁ་བྱེ་བའི་གཡས་ཀྱི་ཟེའུ་འབྲུར་སྡེ་སྣོད་འདུས་པའི་གླེགས་བམ་དང་གཡོན་པར་གསང་སྔགས་ཕུར་པའི་པུསྟིས་མཚན་པ། ཞབས་གཉིས་རྡོ་རྗེའི་སྐྱིལ་མོ་ཀྲུང་གིས་བཞུགས་པའི་གནས་གསུམ་དུ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུྃ་གིས་མཚན་པར་སྒོམས་ཤིག །དེ་ནས་རྒྱུད་རྣམ་པར་དག་པ་རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བྱིན་རླབས་དབབ་པའི་སླད་དུ་སློབ་དཔོན་དང་ཁྱེད་རང་གི་གནས་གསུམ་ལས་ཆོས་དབྱིངས་རྒྱས་པར་འགེངས་པའི་འོད་ཟེར་གྱི་ཚོགས་འཕྲོས། རྩ་གསུམ་རྒྱལ་བ་སྲས་དང་བཅས་པ་རྣམས་དང་། ཁྱད་པར་བླ་མ་སྨྲ་བའི་སེང་གེ་རྗེ་བཙུན་འཇམ་པའི་རྡོ་རྗེ་ཡབ་ཡུམ་འཁོར་དང་བཅས་པའི་ཐུགས་རྒྱུད་བསྐུལ། དེ་ཐམས་ཅད་བསྒོམས་པ་དང་འདྲ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའི་རྣམ་པར་བཞེངས་ཏེ་ནམ་མཁའ་གང་བ་ཙམ་དུ་སྐད་ཅིག་གིས་བྱོན་ནས་ཁྱེད་རང་ལ་སིབ་སིབ་ཐིམ་པས་གསང་བ་གསུམ་དང་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པའི་བྱིན་རླབས་ཞུགས་པའི་མོས་པ་གྱིས་ཤིག །སྤོས་རོལ་དབྱངས་ཀྱིས་བསྐུལ་ཏེ་ལས་བྱང་གི་སྤྱན་འདྲེན་དང་རང་སྔགས་མཐར། བཛྲ་ཛྙཱ་ན་ཨཱ་བེ་ཤ་ཡ་ཨ་ཨཱཿ བཏགས་པ་མང་དུ་བརྗོད་ལ་བྱིན་དབབ། ཡེ་ཤེས་པའི་བྱིན་རླབས་བྱང་ཆུབ་མ་ཐོབ་ཀྱི་བར་རབ་ཏུ་གནས་པར་བྱས་པར་མོས་ཤིག །ཏིཥྛ་བཛྲ། ཞེས་རྡོ་རྗེ་མེ་ཏོག་མགོར་བཞག །དེ་ནས་དངོས་གཞིའི་དབང་བསྐུར་བ་ལ། སྦྱོར་བ་བུམ་པའི་དབང་གིས་སྒྲིབ་གཉིས་ཀྱི་དྲི་མ་གཏོར་ཞིང་བཀྲུ་བ་དང་། དངོས་གཞི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཡོན་ཏན་ཕྲིན་ལས་དང་བཅས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོའི་བྱིན་རླབས་རྒྱུད་ལ་བླུག་པའི་ཆོ་ག་རྣམས་རིམ་པར་འབྱུང་བའི། ཐོག་མར་བུམ་པའི་དབང་བསྐུར་བ་ལ་འདུན་པ་འདི་བཞིན་དུ་མཛད་འཚལ། སློབ་དཔོན་གྱི་ཐུགས་ཀ་ནས་སྤྲུལ་པའི་རིག་པའི་ལྷ་མོ་རྣམས་ཀྱིས་རིན་པོ་ཆེའི་བུམ་པ་བཟང་པོ་ཐོགས་ཏེ་དཀྱིལ་འཁོར་ལྷ་ཚོགས་འོད་དུ་ཞུ་བའི་རྡོ་རྗེ་བདུད་རྩིའི་ཆུ་རྒྱུན་གྱིས། ཁྱེད་རང་ལ་ཁྲུས་བྱས་པ་ཙམ་གྱིས་ལྷན་སྐྱེས་མ་རིག་པའི་དྲི་མ་ཆ་ཤས་དང་བཅས་པ་སངས་ཀྱིས་དག་པར་མོས་ཤིག །བུམ་པ་སྤྱི་བོར་བཞག །བུམ་ཆུ་གཏིགས་ཤིང་ཁར་སྦྱིན་ལ། དྷཱི༔ བུམ་པ་བཟང་པོ་ཆེ་བའི་མཆོག༔ ནང་ན་འཇམ་དཔལ་ལྷ་ཚོགས་བཞུགས༔ འོད་ཞུ་ཡེ་ཤེས་བདུད་རྩིའི་ཆུས༔ རྨོངས་པའི་དྲི་མ་ཐམས་ཅད་བཀྲུ༔ ཨོཾ་སརྦ་ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་ཨ་བྷི་ཥེ་ཀ་ཏེ་ས་མ་ཡ་ཤྲཱི་ཡེ་ཧཱུྃ༔ དངོས་གཞིའི་ཐོག་མར་སྐུ་ཕྱག་རྒྱའི་དབང་བསྐུར་བ་ལ། དཀྱིལ་འཁོར་པ་གཙོ་འཁོར་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་ལས་ཡེ་ཤེས་ཕྱག་རྒྱ་གཉིས་པ་རེ་འཕྲོས་ཏེ་ཁྱེད་རང་ལ་ཐིམ་པས་རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་དང་གཉིས་མེད་དུ་གྱུར་པར་མོས་ཤིག །གཙོ་བོའི་སྐུ་ཙཀ་སྤྱི་བོར་བཞག་ལ། ཨོཾ༔ སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་སྐུ་འཆང་བ༔ སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་ཆེ༔ སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་ཡེ་ཤེས་སྐུ༔ རྡོ་རྗེའི་སྐུ་ཡི་དབང་བསྐུར་རོ༔ སྔགས་མཐར། ཀཱ་ཡ་ཨ་བྷི་ཥིཉྩ་ཨོཾ༔ རྒྱས་པར་སྤྲོ་ན་གཙོ་འཁོར་སོ་སོར་བསྐུར་བར་གསུངས་པ་ལྟར་ན་སོ་སོའི་ཙཀླི་རིམ་པར་ཐོགས་ལ། ཨོཾ༔ དུས་གསུམ་རྒྱལ་བ་སྲས་བཅས་ཀྱི༔ མཁྱེན་རབ་ཡེ་ཤེས་གཅིག་བསྡུས་པ༔ རིགས་རྣམས་ཀུན་བདག་ཆེ་བའི་མཆོག༔ སྨྲ་བའི་སེང་གེའི་དབང་བསྐུར་རོ༔ སྔགས་གོང་ལྟར་བརྗོད་པས་གཙོ་བོ་དང་། འཁོར་རྣམས་ལ། ཨོཾ༔ སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་སྐུ་འཆང་བ༔ སོགས་ཚིག་རྐང་གསུམ་པོའི་མཐར། འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུའི་དབང་བསྐུར་རོ༔ ཞེས་དང་། ངག་གི་དབང་ཕྱུག །སྨྲ་བའི་སེང་གེའི། རྡོ་རྗེ་རྣོན་པོའི། རྡོ་རྗེའི་དབྱངས་ཅན། རིན་ཆེན་དབྱངས་ཅན། པདྨའི་དབྱངས་ཅན། ལས་ཀྱི་དབྱངས་ཅན། ཞེས་སྒྱུར། སོ་སོའི་སྔགས་མཐར་དབང་སྔགས་གདགས། དེས་སྐུ་ཕྱག་རྒྱའི་དབང་ཐོབ། ལུས་ལྷ་བསྒོམ་པ་ལ་དབང་བ་ཡིན་པས་དེང་ཕྱིན་ཆད་སྣོད་བཅུད་ལྷའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཆུ་ཟླ་ལྟ་བུའི་བསྐྱེད་རིམ་ལ་གནས་པས་འཁྲུལ་མཚན་མཐའ་དག་སྣང་སྟོང་ལྷའི་གཟེར་གྱིས་ཐེབས་པར་གྱིས་ཤིག །གཉིས་པ་གསུང་བཟླས་པའི་ལུང་གི་སླད་དུ། བླ་མ་སྨྲ་བའི་སེང་གེའི་ཐུགས་ཀར་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་ཧྲཱིཿདཀར་པོ། མཐའ་སྐོར་དུ་སྔགས་ཀྱི་ཕྲེང་བས་བསྐོར་བ་ལས་སྔགས་ཕྲེང་གཉིས་པ་འཕྲོས། ཞལ་ནས་ཐོན། ཁྱེད་རང་རིག་འཛིན་སྨྲ་བའི་སེང་གེར་གསལ་བའི་ཞལ་དུ་ཞུགས། ཐུགས་ཀར་ཟླ་སྟེང་ཧྲཱིཿཡིག་དཀར་པོའི་མཐར་འཁོད་པ་ལས་འོད་ཟེར་གྱི་སྣང་བ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་འཕྲོས། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་མ་རིག་པའི་རྨོངས་པ་བསལ། རྒྱལ་བ་སྲས་དང་བཅས་པའི་ཡེ་ཤེས། འཕགས་པ་དང་སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་བློ་གྲོས་རྣམ་དཔྱོད་གཟུངས་དང་སྤོབས་པའི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་འོད་ཟེར་གྱི་རྣམ་པར་བསྡུས་ནས། ཐུགས་སྲོག་སྔགས་ཕྲེང་དང་བཅས་པ་ལ་ཐིམ་པས་མཁྱེན་རབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བ་རབ་ཏུ་རྒྱས་པར་མོས་ལ་རྗེས་ཟློས་མཛོད། གཙོ་བོའི་སྙིང་པོ་ལན་གསུམ། ལྷ་དབང་རྒྱས་པར་སྤྲོས་སྐབས། འཁོར་གྱི་འཇམ་དབྱངས་རིགས་བཞིའི་ཐུགས་ཀར་ཟླ་སྟེང་ཐུགས་སྲོག་དྷཱིཿཡིག་རིགས་བཞི། དབྱངས་ཅན་རིགས་བཞིའི་ཐུགས་ཀར་ཉི་སྟེང་ཧྲཱིཿཡིག་སོ་སོའི་ཁ་དོག་ཅན་རེའི་མཐར་རང་སྔགས་ཀྱིས་བསྐོར་བ་ལས་གཉིས་པ་འཕྲོས། ཞལ་ནས་ཞལ་དུ་བརྒྱུད། ཁྱེད་རང་གི་ཐུགས་སྲོག་ལ་ཐིམ་པའི་འོད་ཟེར་སྤྲོ་བསྡུས་དོན་གཉིས་བསྒྲུབས་པར་མོས་ལ་སྔགས་འདི་རྣམས་ཀྱི་རྗེས་ཟློས། འཁོར་སྔགས་སོ་སོ་ལན་གསུམ་རེ་རྗེས་ཟློས་བྱར་གཞུག །ལྷ་སྔགས་དབྱེར་མེད་པའི་ངོ་བོར་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་སྔགས་ཕྲེང་མགྲིན་པར་བཞག་སྟེ་བརྟན་པར་བྱས་པར་མོས་ཤིག །ཕྲེང་བ་མགྲིན་པར་རེག་ལ། ཨཱ༔ ཡང་དག་མཐའ་སྟེ་ཡི་གེ་མེད༔ སྟོང་ཉིད་སྨྲ་བའི་ཁྱུ་མཆོག་སྟེ༔ ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེའི་སྒྲ་སྒྲོག་པ༔ རྡོ་རྗེའི་གསུང་གི་དབང་བསྐུར་རོ༔ འདི་ཕྱིན་ཀུན་ལ་གཙོ་སྔགས་སྦྱར་བ་འགྲེ། ཝཱ་ཀ་ཨ་བྷི་ཥིཉྩ་ཨཱ༔ དེས་གསུང་གསང་སྔགས་ཀྱི་དབང་ཐོབ། ངག་བཟླས་བརྗོད་བྱ་བ་ལ་དབང་བ་ཡིན་པས་དེང་ནས་རྡོ་རྗེའི་སྔགས་ཀྱི་བཟླས་བརྗོད་ཆུ་བོའི་རྒྱུན་ལྟ་བུ་དང་འཕྲོ་འདུའི་རིམ་པ་ལ་བརྩོན་པས་ཕྱི་ནང་སྒྲ་སྐད་ཐམས་ཅད་ལ་གྲགས་སྟོང་སྔགས་ཀྱི་གཟེར་དང་། རྟོག་ཚོགས་ཀུན་ལ་དམིགས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་གཟེར་ཐེབས་པར་གྱིས་ཤིག །གསུམ་པ་རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་སྒོམ་པའི་རྗེས་སུ་གནང་བ་ལ། འདི་ལྟར་ལྷ་སྔགས་ཀྱིས་མཚོན་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་གདོད་མ་ནས་རྣམ་ཤེས་འཁྲུལ་པའི་ཆོས་ལས་རང་བཞིན་གྱིས་འདས་ཤིང་། སྣང་རིག་སྟོང་པ་ཟུང་འཇུག་གཉིས་མེད་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོར་ལྷུན་གྱིས་རྫོགས་པ་ཡིན་པས་དེ་དོན་རང་རིག་རང་གསལ་གྱི་ངང་དུ་མཉམ་པར་ཞོག་ཅིག །ཧཱུྃ༔ རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཆོས་ཉིད་འདས༔ ཡེ་ཤེས་གཉིས་མེད་ཚུལ་འཆང་བ༔ རྣམ་པར་རྟོག་མེད་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ༔ རྡོ་རྗེའི་ཐུགས་ཀྱི་དབང་བསྐུར་རོ༔ ཙིཏྟ་ཨ་བྷི་ཥིཉྩ་ཧཱུྃ༔ དེས་ཐུགས་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོའི་དབང་ཐོབ། སེམས་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་དོན་བསྒོམ་པ་ལ་དབང་བ་ཡིན་པས་དེང་ནས་རང་བྱུང་འོད་གསལ་ཆེན་པོར་མཉམ་གཞག་ཁོར་ཡུག་དང་མ་བྲལ་བས་ཆོས་ཅན་ལ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟེར་གྱིས་ཐེབས་པར་གྱིས་ཤིག །བཞི་པ་ཡོན་ཏན་སྒྲུབ་རྫས་ཀྱི་དབང་བསྐུར་བ་ལ། ཚུལ་བཞིན་བསྒྲུབས་པའི་སྨན་གྱི་ནོར་བུ་འདི་ཉིད་བླ་མ་འཇམ་མགོན་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔར་གསལ་བ་ཁྱེད་རང་གི་མགྲིན་པའི་ལམ་བརྒྱུད། སྙིང་གི་པདྨ་ཁ་བྱེ་བའི་དབུས་སུ་བྱང་ཆུབ་མ་ཐོབ་ཀྱི་བར་འབྲལ་མེད་དུ་བཞུགས་ནས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བ་རྟག་ཏུ་སྩོལ་བར་མོས་ཤིག །ཤེས་རབ་རིལ་བུ་མྱང་དུ་གཞུག་ལ། ཏྲཱཾ༔ སྨན་རྣམས་མ་ལུས་ལྗོན་པའི་ཤིང༔ ཉོན་མོངས་ནད་ཀྱི་དགྲ་ཆེ་བ༔ ཡེ་ཤེས་བདུད་རྩིའི་དབང་བསྐུར་བས༔ ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོའི་མཐར་སོན་ཤོག༔ གུ་ཎ་ཨ་བྷི་ཥིཉྩ་ཏྲཱཾ༔ དེས་ཡོན་ཏན་རིལ་བུའི་རྗེས་སུ་གནང་བ་ཐོབ། ངོ་མཚར་མྱང་གྲོལ་གྱི་དམ་རྫས་སྒྲུབ་པ་ལ་དབང་བ་ཡིན་པས་དེ་ཉིད་ཚུལ་བཞིན་སྒྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་རང་གཞན་ཀུན་གྱི་རྨོངས་པའི་དྲི་མ་སེལ་ཅིང་མཁྱེན་གཉིས་ཡེ་ཤེས་རྒྱས་པའི་ཐབས་ལ་བརྩོན་པར་གྱིས་ཤིག །ལྔ་པ་ཕྲིན་ལས་གཏོར་མའི་བྱིན་རླབས་བགྱི་བ་ལ། གཏོར་སྣོད་རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོའི་གཞལ་ཡས་ཁང་གི་ནང་དུ་གཏོར་མ་རིག་འཛིན་སྨྲ་བའི་སེང་གེ་གཙོ་དང་འཁོར་དུ་བཅས་པ་འོད་དང་གཟི་བརྗིད་ལམ་མེར་བཞུགས་པ། སྤྱི་བོར་བཞག་པས་གསང་གསུམ་ཡོན་ཏན་ཕྲིན་ལས་དང་བཅས་པའི་བྱིན་རླབས་ཡོངས་རྫོགས་རྒྱུད་ལ་ཞུགས་པར་མོས་ཤིག །གཏོར་མས་དབང་བསྐུར་ལ། ཧཱ༔ སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་ཐུགས་ལ་གནས༔ སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་སྐུ་ཆེ་བ༔ སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་གསུང་ཡང་ཡིན༔ འགྲོ་འདུལ་ཕྲིན་ལས་ཡོངས་རྫོགས་ཤོག༔ ཀརྨ་ཨ་བྷི་ཥིཉྩ་ཧཱ༔ དེས་ཕྲིན་ལས་གཏོར་མ་ལ་བརྟེན་པའི་དབང་བསྐུར་བ་ཐོབ། གཞུང་ལས་ཇི་སྐད་གསུངས་པའི་ལས་ཀྱི་ཚོགས་རྣམས་བསྒྲུབ་པ་ལ་དབང་བ་ཡིན་པས། བླ་མ་སྨྲ་བའི་སེང་གེ་གཙོ་འཁོར་རྣམས་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྲིན་ལས་རབ་འབྱམས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཕྱོགས་མེད་དུ་བསྐོར་བས་དོན་གཉིས་རྒྱ་ཆེན་པོ་སྒྲུབ་པར་གྱིས་ཤིག །མེ་ཏོག་འཐོར་ཞིང་ཤིས་བརྗོད་རྒྱས་པར་སྤེལ། དེ་ལྟ་བུའི་རིམ་པས་བླ་མ་སྨྲ་བའི་སེང་གེའི་སྨིན་བྱེད་རྒྱས་པར་གྲུབ་པ་ལགས་པས། རྩ་བ་དང་ཡན་ལག་གིས་བསྡུས་པའི་དམ་ཚིག་རྣམས་ཚུལ་བཞིན་དུ་བསྲུང་བ་དང་། ཁྱད་པར་ཇི་སྐད་དུ། ཡི་གེ་འབྲི་མཆོད་སྦྱིན་པ་དང་། །ཉན་དང་ཀློག་དང་ལེན་པ་དང་། །འཆད་དང་ཁ་ཏོན་བྱེད་པ་དང་། །དེ་སེམས་པ་དང་སྒོམ་པ་སྟེ། །སྤྱོད་པ་འདི་བཅུའི་བདག་ཉིད་ཀྱི། །ཡོན་ཏན་ཕུང་པོ་གཞལ་དུ་མེད། །ཅེས་གསུངས་པའི་ཆོས་སྤྱོད་བཅུའི་བྱ་བ་དང་མི་འབྲལ་བར་བགྱི་སྙམ་པས་འདིའི་རྗེས་ཟློས། གཙོ་བོས་ཇི་ལྟར་སོགས་དང་། གཏང་རག་མཎྜལ། ལུས་འབུལ་དགེ་བསྔོ་སྤྱི་ལྟར་བྱ། དཀྱིལ་འཁོར་མཆོད་པ་གསོས་ལ་རྗེས་རིམ་མཆོད་བསྟོད། ནོངས་བཤགས། རས་བྲིས་སམ་རྟེན་ལ་བརྟན་བཞུགས་སོགས་སྒྲུབ་ཐབས་ལྟར་བྱས་པས་འགྲུབ་བོ།། ༈ གསུམ་པ་ལས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བསྙེན་སྒྲུབ་སྔོན་དུ་སོང་བས་བསྒྲུབ་དགོས་ཏེ། དེ་ལ་གཉིས་རྩ་བ་དང་ཡན་ལག་གོ །དང་པོ་ལ་ལྔ་ཡོད་པའི། ཐོག་མར་བྲིས་སྐུ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞལ་བལྟ་བ་ནི། དམ་ཚིག་དང་ལྡན་པའི་ལྷ་བཟོས་ཁ་ཚར་མ་ཉམས་པའི་རས་གཞིར་ར་བ་བཞིའི་ཚེས་གཅིག་ནས་བརྩམ། གཙོ་འཁོར་ཡོངས་རྫོགས་སྐུ་བརྙན་ཆག་ཚད་ལྡན་པ་བྲིས་ལ་ཉའི་ཉིན་མོ་རབ་གནས་མངའ་དབུལ་འགྲུབ་པར་བྱ། དེ་ལ་སྒྲུབ་པའི་རྟེན་བྱས་ཏེ་མཆོད་གཏོར་བཤམ། ལས་གཞུང་བསྲང་། བྲིས་སྐུ་ལ་རྟེན་བྱས་ཏེ་ཛཔ྄་ཁང་དབྱེ་ཞིང་སྤྲོ་བསྡུའི་དམིགས་པས་གཙོ་འཁོར་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་སྔགས་བཟླ། ཐུན་མཚམས་རྣམས་སུ་འབྲུའམ་མེ་ཏོག་དྲི་བཟང་གིས་བསྒོས་པ་ལ་སྔགས་བཏབ་ནས་བརྒྱ་རྩ་རེ་འབུལ་བ་དང་། དྲི་བཟང་ཤིང་གི་མེ་ལ་མེ་ཏོག་སེར་པོའི་སྦྱིན་སྲེག་ཅི་འགྲུབ་འབུལ། བདུན་ཕྲག་གསུམ་དུ་བརྩོན་པས་བྲིས་སྐུ་ལས་འོད་འཕྲོ་བ་སོགས་བྱུང་ན་འགྲུབ་པའི་རྟགས་ཡིན་ཞིང་། གང་ལྟར་མཇུག་ཏུ་ཟླ་བ་གཟས་ཟིན་པའི་མཚན་ཐོག་ཐག་ལ་སྒོམ་བཟླས་བྱས་པས་རབ་དངོས། འབྲིང་ཉམས། ཐ་མ་ནམ་ལངས་མནལ་བའི་རྨི་ལམ་དུ་དགེ་བའི་རྟགས་མཚན་འབྱུང་བས་ལྟས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་གཟུངས་དང་ཏིང་འཛིན་ཤེས་རབ་སྐྱེ་བར་གསུངས་སོ། ༈ །གཉིས་པ་གསུང་ཙཀྲ་ལ་བརྟེན་ནས་དབྱེར་མེད་དུ་བྱ་བ་ནི། དུས་ཚེས་བཟང་པོར་དར་དཀར་རམ་ཤོག་བུ་གཙང་མར་རྒྱ་མཚལ་གྱིས་ལྟེ་བ་ཟླུམ་པོ། །དེ་རྒྱབ་རྩིབས་བརྒྱད། དེ་རྒྱབ་མུ་ཁྱུད་རིམ་གསུམ་བསྐོར་བའི་ལྟེ་བར་ཧྲཱིཿཡིག་གི་མཐར་གཙོ་བོའི་སྙིང་པོ། རྩིབས་བཞིའི་ཕྱོགས་བཞི་ལ་འཇམ་དབྱངས། མཚམས་བཞི་ལ་དབྱངས་ཅན་རིགས་བཞིའི་སྙིང་པོ། མུ་ཁྱུད་དང་པོར་རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་སྔགས་དང་དབྱངས་གསལ་རྟེན་སྙིང་རྣམས་ཀྱི་མཇུག་ཏུ་འདོད་གསོལ་གོང་གི་གསོལ་གདབ་ལྟར་ལ། བདག་ལ་དགོངས་པར་སོགས་ཚིག་རྐང་གཅིག་གི་མལ་དུ། ཙཀྲ་འདི་དང་དབྱེར་མེད་བཞུགས། །ཞེས་སྒྱུར། གཉིས་པར་རྡོར་ར། གསུམ་པར་མེ་རི་སྟེ་ཐམས་ཅད་གཡས་སྐོར་དུ་བྲི། ཤེས་རབ་རིལ་བུ་སྔར་བསྒྲུབས་པ་ཡོད་ན་ཆུར་སྦངས་པའམ། མེད་ན་དེའི་རྫས་རྣམས་ཀྱི་ཁུ་བས་བྱུགས་ལ་ སྦྱོང་ཁྲུས་རབ་གནས་མདོར་བསྡུས་བྱ། སྟེགས་བུར་རིན་པོ་ཆེའི་སྣོད་འབྲུས་བཀང་བར་བཀོད། གཏོར་མཆོད་བཤམ། བདག་བསྐྱེད་ལྟར་ཛཔ྄་ཁང་ཕྱེས་ཀྱང་ཆོག །ཡང་ན་བདག་བསྐྱེད་བཟླས་པ་བཅས་བཏང་ནས། འཁོར་ལོ་ཉིད་གཞལ་ཡས་ཁང་། ཡིག་འབྲུ་ལྷ་གཙོ་འཁོར་རྣམས་བསྐྱེད་པའི་མངོན་རྟོགས་བསྐྱར་ནས་བཏང་ལ་མཆོད་བསྟོད་ཀྱི་བར་དང་། བཟླས་པ་ཅི་འགྲུབ་བྱ། སླར་མཆོད་བསྟོད་གསོལ་གདབ་དང་བརྟན་བཞུགས་བྱས་ལ་མེ་ཏོག་འཐོར། ལྷ་འོད་དུ་ཞུ་བས་འཁོར་ལོའི་རྣམ་པར་གྱུར་པར་མོས་ལ་ཤིས་པ་བརྗོད། ལེགས་པར་བལྟབས་ནས་དར་སེར་པོའི་ན་བཟའ་བཅས་མགུལ་དུ་བཏགས་པས་ཤེས་རབ་ངང་གིས་འཕེལ་བར་གསུངས་སོ། ༈ །གསུམ་པ་ཐུགས་ཤེས་རབ་རིལ་བུའི་སྒྲུབ་པ་ནི། ཤུ་དག་དཀར་པོ་ངོས་འཛིན་མ་འཁྲུལ་པ་སྲང་གང་ཞིབ་པར་བཏུལ་བ་འོ་མ་ཕུལ་དགུས་འདམ་འཐག་བྱ། དེ་ལས་བུངས་མང་དུ་བྱེད་ན་རིགས་པས་འཕྲུལ། དེ་སྟེང་ཅུ་གང་། སྤང་རྒྱན་དཀར་པོ། ཀྱི་ལྕེ་དཀར་པོ། ཨ་རུ་རའི་ཕྱེ་མ་ཆ་མཉམ་པ་བསྲེས་ལ་ཤིང་མངར་ཁུ་བས་རིལ་བུ་སྲན་མ་ཙམ་དུ་དྲིལ། སྐམ་ནས་རིན་པོ་ཆེའི་པར་བུར་བླུགས་ལ་དར་དམར་སེར་གྱིས་བཀབ་པ་དཀྱིལ་འཁོར་ཚད་ལྡན་བཞེངས་པའི་དབུས་སུ་བཞག་ལ་མཆོད་གཏོར་བཤམ། མཚམས་དམ་དུ་བཅད་ལ་བདག་མདུན་དབྱེར་མེད་དུ་བསྒྲུབ། བཟླས་པའི་ཐོག་མར་ཛཔ྄་ཁང་ཕྱེས་ཏེ། བདག་དང་རིལ་བུ་ལྷར་གསལ་བའི༔ ཐུགས་ཀར་ཤེས་རབ་རལ་གྲི་ནི༔ སོར་བཞིའི་ལྟེ་བར་དྷཱིཿཡིག་མཐར༔ སྔགས་ཀྱི་ཕྲེང་བས་བསྐོར་བར་བསམ༔ བདག་གི་ཐུགས་ཀའི་སྔགས་ཕྲེང་ལས༔ སྔགས་ཕྲེང་གཉིས་པ་བར་མེད་བྱུང༔ ཤངས་བུག་གཡས་ནས་མདུན་བསྐྱེད་ཀྱི༔ ཤངས་བུག་གཡོན་ཞུགས་ཐུགས་ཀར་ཐིམ༔ ཟག་མེད་བདེ་བས་རབ་མཉེས་ཏེ༔ ཐུགས་ཀའི་སྔགས་ཕྲེང་གཉིས་པ་ནི༔ ལྟེ་བ་ནས་བརྒྱུད་རང་ཉིད་ཀྱི༔ ལྟེ་བར་ཞུགས་ཤིང་སྙིང་ཁར་ཐིམ༔ དེ་ལྟར་མགལ་མེ་བཞིན་འཁོར་བའི༔ བར་ནས་ཤེས་རབ་བུང་བའི་ཚོགས༔ ཧྲཱིཾ་སྒྲ་སྒྲོག་པ་བུན་གྱིས་འཕྲོས༔ སངས་རྒྱས་བྱང་སེམས་ཡེ་ཤེས་དང༔ སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་བློ་གྲོས་རྩལ༔ འཁོར་འདས་དྭངས་བཅུད་མ་ལུས་བསྡུས༔ བདག་མདུན་ལ་ཐིམ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི༔ སྣང་བ་མཆོག་ཏུ་རྒྱས་པར་གྱུར༔ ཅེས་པའི་དམིགས་པ་རྩེ་གཅིག་པས་གཙོ་བོའི་སྔགས་ཤམ་དུ། ཧྲཱིཿདྷཱིཿསརྦ་པྲ་ཛྙཱ་ཛྙཱ་ན་སིདྡྷི་ཝཱ་ཤཾ་ཀུ་རུ་ཧོ༔ ཞེས་བཏགས་པ་ལ་བཟླས་པའི་དངོས་གཞི་བྱ། ཐུན་མཇུག་ཏུ་འཁོར་སྔགས་སོ་སོ་ལ་ཤམ་བུ་སྦྱར་བའང་བརྒྱ་རེ་ལས་མི་ཉུང་བ་བཟླ། མཐར་གསོལ་གདབ་མཆོད་བསྟོད་སོགས་སྒྲུབ་ཐབས་ལྟར་ལ་རིལ་བུ་ལ་བརྟན་བཞུགས་བྱ། འགྲུབ་ན་དམ་ཚིག་གཙང་བའི་མཆེད་གྲོགས་ལ་སྔགས་རྒྱུན་བྱར་གཞུག །གང་ལྟར་སྨྲ་བ་བཅད་ལ་ཞག་བདུན་ལ་བསྒྲུབས་པས་རིལ་བུ་འཕེལ་བའམ་རྨིས་ལྟས་སོགས་དགེ་མཚན་བྱུང་བའམ། དུས་གྲངས་ཚང་བའི་ཐོ་རངས་ཀྱི་ཐུན་ལ་གོང་གི་སྔགས་མཐར། སརྦ་པྲ་ཛྙཱ་ཛྙཱ་ན་མ་ཧཱ་སིདྡྷི་ཨ་མྲྀཏ་ཀུཎྜ་ལཱི་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ༔ ཞེས་དངོས་གྲུབ་བསྐྱིལ་བའི་སྔགས་བཏགས་པའང་སྟོང་ཕྲག་ཙམ་བཟླ། ལས་བྱང་ཆེན་མོ་ལྟར་རམ་བསྡུ་ན་གོང་གསལ། ཧཱུྃ་ཧྲཱི༔ སྙིང་པོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་སོགས་བརྗོད་ལ་དངོས་གྲུབ་བསྐུལ་བ་ཁོ་ནས་ཀྱང་འཐུས་ལ། སྤྲོ་ན་དེའི་རྗེས་སུ་མཎྜལ་དང་གསོལ་གདབ་ནས་བརྩམ་དབང་ཆོག་ལྟར་བདག་འཇུག་རྒྱས་པར་བླང་ཡང་ཆོག །དེ་ལྟར་ན་དེའི་བཅའ་གཞིའང་སྔར་ཉིན་ནས་བསྒྲིགས་ལ་སྒྲུབ་པའི་སྐབས་བུམ་པའི་བསྐྱེད་བཟླས་སོགས་ཀྱང་བྱ་དགོས་སོ། །རྒྱས་བསྡུས་གང་བྱེད་ཀྱང་རིལ་བུ་སྔགས་བརྗོད་ནས་མྱང་སྐབས། རིལ་བུ་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་སྐུ༔ རང་ཉིད་དམ་ཚིག་སེམས་དཔའ་ཡི༔ སྙིང་གི་པདྨོའི་དབུས་སུ་བྱོན༔ བྱང་ཆུབ་བར་དུ་དབྱེར་མེད་བཞུགས༔ ཡེ་ཤེས་སྣང་བ་སྟེར་བར་གྱུར༔ ཅེས་གསལ་བཏབ་ལ་རིལ་བུ་བདུན་ཕྲག་གཅིག་མིད། ལྷག་མ་ངོ་བོ་ལྷ་ཉིད་ལ༔ རྣམ་པ་རིལ་བུའི་གཟུགས་སུ་གྱུར༔ ཅེས་མོས་ལ་ཁ་ཤས་གྭའུ་ལྟ་བུར་བཅུག་སྟེ་ལུས་ལ་བཅང་། གཞན་རྣམས་མཆོད་པའི་གྲལ་དུ་སྦས་ཏེ་བཞག་གོ །དེའི་ཡོན་ཏན་དང་སྤྱད་ཚུལ་ནི། དེ་ལྟར་བསྒྲུབས་པའི་རིལ་བུ་ནི༔ ཞག་བདུན་བསྟེན་ན་རྨོངས་པ་སེལ༔ བཅུ་བཞིས་མི་བརྗེད་གཟུངས་ཐོབ་ཅིང༔ བདུན་གསུམ་ཡེ་ཤེས་སྣང་བ་འཆར༔ ཡུན་དུ་བསྲིངས་ན་ནད་སེལ་ཞིང༔ ལུས་ཀྱིས་འཆི་མེད་བཅུད་ལེན་འགྲུབ༔ ངག་སྙན་ཚངས་པའི་དབྱངས་ལྟར་འགྱུར༔ ཡིད་ལ་མངོན་ཤེས་ཕྱོགས་མེད་འཆར༔ འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུ་དང་མཚུངས་པའི༔ ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེའི་བློ་གྲོས་ཐོབ༔ རྨོངས་པའི་དུད་འགྲོ་ཡིན་ཡང་རུང༔ རིལ་བུའི་དྲི་ཙམ་ཚོར་བས་ཀྱང༔ འཇམ་པའི་དབྱངས་ཀྱི་རིག་སྔགས་མཐུས༔ སྒྲིབ་པའི་དྲི་མ་རབ་བསྲབས་ནས༔ ཕྱི་མ་མཐོ་རིས་རྟེན་ཐོབ་ཅིང༔ བློ་གྲོས་རྒྱ་ཆེར་ལྡན་པར་འགྱུར༔ དེ་ཕྱིར་སྙིང་རྗེར་ལྡན་པ་ཡིས༔ ཀུན་ལ་འགྲོ་དོན་རྒྱ་ཆེར་བྱ༔ ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། ༈ །བཞི་པ་ཡོན་ཏན་བཅུད་ལེན་གྱི་སྦྱོར་བ་ནི། གནས་ཆེན་སོགས་ས་གཙང་ལ་བཀྲ་ཤིས་པའི་ཕྱོགས་སུ་སྐྱེས་པའི་འཇམ་དབྱངས་རྟག་ངུ་ངོས་འཛིན་མ་ནོར་བ་སྐར་མ་རྒྱལ་གྱི་ཉིན་མོ་རྩ་ལོ་མེ་འབྲས་ཡོངས་རྫོགས་བཏུས་ལ་གྲིབ་སྐམ་བྱ། གཟའ་ཕུར་བུའི་ཉིན་ལེགས་པར་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་སྲང་གང་གར་ཆང་ཕུལ་དགུས་འདམ་བཏགས་བྱ། དེའི་ཕྱེད་ཆ་འབྲས་བུ་གསུམ། དབང་ལག །དེའི་ཕྱེད་ཆ་ཨ་གར་ནག་པོ། སྙིང་ཞོ་ཤ །ཛཱ་ཏི་རྣམས་དང་། པི་པི་ལིང་ཅུང་ཟད་བཅས་ཞིབ་པར་བཏུལ་བའི་ཕྱེ་མ་ཀ་ར་དང་སྦྲང་རྩིས་རིལ་བུར་དྲིལ། ཐོད་པ་མཚན་བཟང་ནང་དུ་བླུགས་ལ་དར་གྱིས་བཀབ། སྒྲུབ་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་དབུས་སུ་བཞག །གཏོར་མཆོད་བཤམས་ལ་ལས་གཞུང་བསྲངས་ཏེ་བདག་མདུན་མཉམ་དུ་བསྒྲུབ། ཛཔ྄་བཟླས་སྐབས་བདག་བསྐྱེད་བཟླས་པ་ཅུང་ཟད་སྔོན་དུ་སོང་ནས། རིལ་བུ་དམ་ཚིག་བདུད་རྩིའི་མཁར༔ དཀྱིལ་འཁོར་ལྷ་ཚོགས་གསལ་བ་ཡི༔ སྐུ་ལས་ཡེ་ཤེས་བདུད་རྩི་བབས༔ འཇིག་རྟེན་འཇིག་རྟེན་འདས་པ་ཡི༔ ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ཡོན་ཏན་གྱི༔ དྭངས་བཅུད་ཀུན་ཀྱང་དབྱེར་མེད་ཐིམ༔ ཚེ་དང་བློ་གྲོས་མཆོག་གྲུབ་པའི༔ རྡོ་རྗེའི་བཅུད་ལེན་ཆེན་པོར་གྱུར༔ ཅེས་དམིགས་ལ་རྩ་སྔགས་ཤམ་བུར། ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུྃ་སརྦ་པྲ་ཛྙཱ་ཛྙཱ་ན་ཨཱ་ཡུ་ཥེ་ར་ས་ཡཱ་ན་ཨ་མྲྀཏ་ཧཱུྃ་ཧྲཱིཿཋཱ༔ ཞེས་བཏགས་པ་བཟླ། མཇུག་གི་བྱ་བ་གོང་དང་མཚུངས། དེ་ལྟར་བདུན་ཕྲག་གཅིག་ལ་ཐུན་བཞིའི་རིམ་པས་བསྒྲུབ། གྲུབ་པའི་ཐུན་མཐར། དཀྱིལ་འཁོར་ལྷ་རྣམས་རིལ་བུར་ཐིམ༔ དྭངས་བཅུད་གཟི་བྱིན་འབར་བར་གྱུར༔ ཅེས་དམིགས། དེ་ལྟར་བསྒྲུབས་པའི་བཅུད་ལེན་བསྟེན་པའི་སྐབས་སུ་ཁ་ཟས་རགས་པ་རྣམས་སྤངས་ལ། ཐོ་རངས་རླུང་རིག་དྭངས་པའི་སྐབས་རིལ་བུ་བདུན་རེ་ཆུ་སྐོལ་གྱིས་ཕུལ། སྙིང་གི་ནང་བདུད་རྩིས་གང་བར་བསམ་ལ་བུམ་པ་ཅན་གྱི་རླུང་དང་འཕྲུལ་འཁོར་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་བྱས་པའི་ཡོན་ཏན་ནི། འདིས་ནི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་བྱང༔ ཚེ་རིང་རྒས་སྲ་དབང་པོ་གསལ༔ བློ་རྣོ་ཡིད་གཞུང་གཟུངས་ཐོབ་ཅིང༔ མངོན་ཤེས་ཏིང་འཛིན་བརྟན་པར་འགྱུར༔ ཅེས་སོ། །འདིའི་ཁ་བསྒྱུར་གྱི་ལས་ཚོགས་མཐའ་ཡས་པ་བདུད་རྩི་འོད་ལྡན་རྒྱུད་བཞིན་བྱ་བའང་གསུངས་སོ།། ༈ ལྔ་པ་ཕྲིན་ལས་མ་ཥཱའི་སྦྱོར་བ་ནི། སྲན་མ་མ་ཥཱ་མེ་ཉིས་མ་ཕོག་ཅིང་བུད་མེད་ཀྱིས་མ་རེག་པ་དར་དམར་གྱིས་བསྟུམ། ཉི་ཟླ་གཟའ་ཡིས་ཟིན་པའི་སྔ་རོལ་བདག་བསྐྱེད་བླངས་ལ་ཟིན་མ་ཐག་ལྕེ་འོག་ཏུ་བཅུག །མ་གྲོལ་གྱི་བར་དུ་བཟླས་སྒོམ་བྱས་པས་མྱུ་གུ་འབུས་ན་གྲུབ་ཟིན་པའི་རྟགས་ཡིན། མཐར་བ་དམར་གྱི་འོ་མས་ཕུལ་ཏེ་མིད་པས་ཤེས་རབ་ཕྱོགས་མེད་དུ་འཆར་བ་དང་བརྟན་ཅིང་ཞུམ་པ་མེད་པར་འགྱུར་བར་གསུངས་སོ། ༈ །གཉིས་པ་ཡན་ལག་འཁོར་གྱི་ལས་ཚོགས་ལ་དགུ་ཡོད་པ་ལས། དང་པོ་བསྟན་བཅོས་རྩོམ་པའི་སྐབས་སུ། རང་ཉིད་འཇམ་དཔལ་དཀར་པོར་བསྒོམ༔ སྙིང་དབུས་འཁོར་ལོ་རྩིབས་དྲུག་ལ༔ རྡོ་རྗེའི་ཡི་གེ་འབྲུ་དྲུག་དང༔ དབུས་སུ་སྐྱེ་མེད་ཨ་ཡིས་མཚན༔ བརྗོད་པ་ཀུན་གྱི་རྒྱུར་གྱུར་པ༔ ཨ་དང་སྔགས་ཀྱི་ཕྲེང་བ་ལས༔ བསྟན་བཅོས་ཀུན་གྱི་ཚིག་དང་དོན༔ ཐོགས་པ་མེད་པར་འབྱུང་བར་གྱུར༔ ཅེས་བསྒོམས་ལ་འཇམ་དཀར་སྙིང་པོ་འབྲུ་དྲུག་དང་། ཡང་སྙིང་ཨ་མང་དུ་བཟླ། དེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་མ་ཡེངས་པར་བརྩམ་པས་རྗོད་པ་མི་ཟད་པའི་བློ་གྲོས་སྐྱེའོ། །གཉིས་པ་ཆོས་ཉན་པ་དང་ཚིག་དོན་གཟུང་བའི་ཚེ། རང་ཉིད་ངག་གི་དབང་ཕྱུག་བསྒོམ༔ སྙིང་ནི་རིན་ཆེན་དཔལ་བེ་འུའི་ནང༔ ཆོས་ཀྱི་ཚིག་དོན་དབྱངས་གསལ་གྱི༔ ཡི་གེའི་རྣམ་པས་ཐིམ་པར་གྱུར༔ ཅེས་མོས་ལ་དེའི་སྙིང་པོ་བཟླས་པས་མི་བརྗེད་པའི་གཟུངས་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །གསུམ་པ་ཆོས་འཆད་པའི་ཚེ། རང་ཉིད་འཇམ་དཔལ་དམར་པོར་བསྒོམ༔ མགྲིན་པ་ཆོས་ཀྱི་དུང་དུ་བསམ༔ དེ་ལས་ཆོས་ཀྱི་སྒྲ་དབྱངས་ནི༔ མི་ཟད་སྲིད་གསུམ་ཁྱབ་པར་གྱུར༔ ཅེས་མོས་ལ་དེའི་སྙིང་པོ་བཟླས་ཏེ་དམིགས་པ་དེ་དང་མ་བྲལ་བར་འཆད་པས་སྨྲ་བ་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །བཞི་པ་གཞན་དང་རྩོད་པ་བྱེད་པའི་སྐབས་སུ། རང་ཉིད་རྡོ་རྗེ་རྣོན་པོར་བསྒོམ༔ ཕྱག་གཡོན་པུསྟིའི་འོད་ཟེར་གྱིས༔ ཕས་རྒོལ་ཤེས་རབ་རང་ལ་བསྟིམ༔ གཡས་པའི་རལ་གྲི་མང་འཕྲོས་པས༔ དེ་ཡི་སྨྲ་བྱེད་གཏུབས་པར་གྱུར༔ ཅེས་དམིགས་ལ་དེའི་སྔགས་བཟླས་པས་ཕ་རོལ་གྱི་སྤོབས་པ་ཟད་པར་འགྱུར་རོ། །ལྔ་པ་བློ་རྣོ་ཞིང་གསལ་བར་འདོད་ན། རང་ཉིད་རྡོ་རྗེའི་དབྱངས་ཅན་བསྒོམ༔ འཁོར་འདས་དྭངས་བཅུད་སྙིང་ཁར་བསྡུས༔ ཞེས་ཧྲཱིཾ་གསུམ་སྦྲེལ་གྱི་བཟླས་པ་བྱ། ཐོ་རངས་ཆུ་གཙང་ཁྱོར་གང་ལ༔ ཏདྱ་ཐཱ༔ ཁ་ལི་ཁ་ལི་བཱ་ལི་ཏེ་སྭཱ་ཧཱ༔ ཞེས་བཏབ་པས་བཀྲུ་ཞིང་ཁོང་དུ་བཏུང་བས་བློ་གྲོས་མེ་ལྟར་དུ་འབར་བར་འགྱུར་རོ། །དྲུག་པ་བློ་གྲོས་བརྟན་པར་འདོད་ན། རང་ཉིད་རིན་ཆེན་དབྱངས་ཅན་བསྒོམ༔ འཁོར་འདས་ཤེས་རབ་ཀུན་བསྡུས་ཏེ༔ རང་གི་སྙིང་གར་ཐིམ་པར་གྱུར༔ ཅེས་བསྒོམས་ལ་རླུང་བུམ་ཅན་བཟུང་ཞིང་རང་སྔགས་ཡིད་བཟླས་བྱ། ཤུ་དག་དཀར་པོ་ལ། ཏདྱ་ཐཱ༔ སྨྲྀ་ཏི་མ་ཏི་པྲ་ཛྙཱ་ཧུ་རུ་མེ་སྭཱ་ཧཱ༔ ཞེས་མང་དུ་བཟླས་པ་ཐོ་རངས་ལ་ཟོས་པས་བློ་གྲོས་ཤིན་ཏུ་བརྟན་པར་འགྱུར་རོ། །བདུན་པ་བློ་གྲོས་ཟབ་པར་འདོད་ན། རང་ཉིད་པདྨའི་དབྱངས་ཅན་བསྒོམ༔ སྲིད་ཞིའི་ཤེས་རབ་ཧྲཱིཿཡིག་གི༔ རྣམ་པས་སྙིང་དབུས་ཐིམ་པར་གྱུར༔ ཅེས་དམིགས། སྙིང་གར་ཧྲཱིཿཡིག་དམར་པོ་མར་མེ་ལྟར་འབར་བ་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་བཟུང་ལ་རང་སྔགས་བཟླ། སིནྡྷུ་ར་ལ། ཨོཾ་སྨྲྀ་ཏི་མ་ཏི་གམྦྷི་ར་ཧྲཱིཿསྭཱ་ཧཱ༔ ཞེས་མང་དུ་བསྔགས་པ་ཞུན་མར་དང་སྦྱར་ནས་ཟོས་པས་བློ་གྲོས་རྒྱ་མཚོའི་གཏིང་ལྟར་ཟབ་པར་འགྱུར་རོ། །བརྒྱད་པ་ཤེས་རབ་རྒྱ་ཆེ་བར་འདོད་ན། རང་ཉིད་ལས་ཀྱི་དབྱངས་ཅན་བསྒོམ༔ ཐུགས་ནས་རང་འདྲའི་ལྷ་མོ་དང༔ འོད་ཟེར་ནམ་མཁའ་གང་བར་འཕྲོས༔ འཕགས་མཆོད་འགྲོ་བའི་སྒྲིབ་གཉིས་སྦྱངས༔ ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་རབ་ཏུ་རྒྱས༔ དབྱངས་ཅན་ལྷ་མོའི་སྐུར་གྱུར་ནས༔ སྔགས་ཀྱི་རང་སྒྲ་སྒྲོག་པར་གྱུར༔ ཅེས་མོས་ལ་རང་སྔགས་བཟླ། སྔར་བཤད་པའི་རྟག་ངུའི་བཅུད་ལེན་གྱི་རྫས་རྣམས་སྨན་མར་ལ་སྦྱར་ཏེ། ཨོཾ་མ་ཧཱ་མ་ཏི་པྲ་ཛྙཱ་ཛྙཱ་ན་ཧུ་རུ་ཧུ་རུ་བརྡྷ་ནི་སྭཱ་ཧཱ༔ ཞེས་པའི་སྔགས་བཏབ་པ་ཐོ་རངས་སུ་བརྟེན། དེའི་ཚེ་ཤ་ཆང་སྒོག་ཙོང་ལན་ཚྭ་སོགས་གནོད་པའི་ཁ་ཟས་སྤངས་པས་བློ་གྲོས་ནམ་མཁའ་ལྟར་ཡངས་པར་འགྱུར་རོ། །དགུ་པ་སྤོབས་པ་རབ་ཏུ་བརྟན་པར་འདོད་ན། རང་ཉིད་སྨྲ་བའི་སེང་གེར་བསྒོམ༔ ཐུགས་ཀའི་འོད་ཀྱིས་རྒྱལ་ཆེན་བཞི༔ སྤྱན་དྲངས་མདུན་དུ་འཁོད་པ་ལ༔ བཟླས་པ་སྔགས་ཀྱིས་རྒྱུད་བསྐུལ་བས༔ རང་རང་སྡེ་དང་བཅས་པ་ཡི༔ བློ་གྲོས་སྤོབས་པ་རང་ལ་བསྟིམ༔ གཞན་ཡང་ལྷ་ཀླུ་གནོད་སྦྱིན་དང༔ ཉི་ཟླ་རྒྱུ་སྐར་ལ་སོགས་པའི༔ བློ་གྲོས་སྟོབས་རྩལ་གཟི་བརྗིད་དང༔ ནོར་བུ་སྨན་སོགས་དྭངས་བཅུད་ཀུན༔ དབང་མེད་འདུས་ཏེ་བདག་ལ་ཐིམ༔ བློ་གྲོས་སྟོབས་དང་གཟི་བརྗིད་མདངས༔ འགྲན་ཟླ་མེད་པར་ཐོབ་པར་གྱུར༔ ཅེས་དམིགས་ལ་རྒྱལ་ཆེན་སྡེ་བཞིའི་སྔགས་མཐར། སརྦ་ལོ་ཀ་པྲ་ཛྙཱ་མེ་དྷི་ཧྲཱིཾ་ཧྲཱིཾ་ཛ༔ ཞེས་བཟླ། ཤུ་དག་ནག་པོ། ཛཱ་ཏི་ཕ་ལ། གླ་རྩི་རྣམས་ལ་སྔགས་དེ་ཉིད་བཏབ་སྟེ་ཟོས་པས་ལྷ་ཆེན་ཚངས་པའང་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྤོབས་པ་འཇིགས་མེད་སེང་གེ་ལྟ་བུ་འཐོབ་པར་འགྱུར་བར་གསུངས་སོ། །འདི་རྣམས་མདོ་རྒྱུད་གསར་རྙིང་གི་དགོངས་བཅུད་ཟབ་དགུ་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པའི་ཁྱེར་བདེ་ངོ་མཚར་ཅན་དུ་སྣང་བས་དོན་དུ་གཉེར་བ་ལ་ཕན་པའི་སེམས་ཀྱིས་གཞུང་ནས་ཁོལ་དུ་བཀོལ་ཅིང་། ད་རུང་གསལ་བྱེད་ཅུང་རྒྱས་པར་སྤྲོར་འོས་པ་སྣང་ཡང་གཞུང་དོན་ཉིད་ལ་མ་ཚང་བ་མེད་ཅིང་ཡིག་ཚོགས་ཉུང་བ་གཙོར་བཏོན་དུ་བཀོད་པའོ། །ཐོག་མེད་ལྷན་ཅིག་འགྲོགས་པ་ཡི། །སྒྲིབ་པའི་མུན་སྟུག་དྭངས་པ་དང་། །ལྷན་ཅིག་ཡེ་ཤེས་འོད་པོ་ཆེ། །འཆར་བའི་དཔལ་དུ་འདི་གྱུར་ཅིག །ཅེས་རིན་པོ་ཆེ་གྲམ་བུར་བརྡལ་བའི་གཏེར་ཆེན་པོའི་མཛོད་དུ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་དབྱིག་གི་སྙིང་པོ་སྡུད་པའི་ཆ་རྐྱེན་དུ་རྒྱལ་བའི་སྲས་པོའི་རྟགས་ཙམ་འཛིན་པ་བློ་གྲོས་མཐའ་ཡས་ཀྱིས། ཡོན་ཏན་གནས་ལྔ་གཅིག་འདུས་རྫོང་ཤོད་བདེ་གཤེགས་ཡོངས་འདུས་ཀྱི་ཕོ་བྲང་ཆེན་པོར་བགྱིས་པ་དགེ་ལེགས་འཕེལ།། །།\nRetrieved from "https://rtz.tsadra.org/index.php?title=Terdzo-DZI-060&oldid=127821"\nThis page was last edited on 18 January 2019, at 22:24.


byPHOENIX - Thursday, April 23, 20150Comments\nམགོན་པོ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ལྟ་གྲུབ་ལ་གོམས་པའི་ཐེག་ཆེན་པ་ཞིག་གིས་དངོས་ཁམས་རིག་པ་གསར་པ་འདི་དང་སྟོང་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་གཞག་བར་ལ་མཐུན་ས་འཁྲུལ་མེད་ཅིག་ཡོད་པ་མཐོང་ཐུབ། ཆེས་ཕྲ་མོའི་ཁོན་ཏྲོམ་གྱི་གནས་རིམ་དུ་དངོས་པོ་ལ་སྲ་མཁྲེགས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྟོང་ཞིང་གཞི་འཛིན་ས་མེད་པར་མངོན་ཚེ། ཚན་རིག་ནི་ནང་པའི་སྟོང་ཉིད་ཀྱི་ལྟ་བ་དང་རྟེན་འབྱུང་གི་རྣམ་གཞག་ལ་ཐག་ཉེ་རུ་ཆགས་ཡོད་པར་སྣང༌། ལས་རོགས་ཚོས་རྒྱ་གར་གྱི་ཟ་ཀ་རོད་ཝི་༼Indian Sakharov༽ཞེས་འབོད་པའི་དངོས་ཁམས་རིག་པ་སྨྲ་བ་ར་ཇ་༼Raja Ramanan༽ཡིས། ཁོན་ཏྲོམ་འགུལ་ཤུགས་རིག་པ་དང་མགོན་པོ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་སྟོང་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པའི་བར་ལ་མཐུན་ས་མང་པོ་ཡོད་པར་བཤད་པ་ངས་ལྡི་ལིའི་ནང་ཚོགས་འདུ་ཞིག་གི་སྟེང་གོ་མྱོང༌། ལོ་ངོ་གང་མང་ཞིག་ལ་ཚན་རིག་པའི་གྲོགས་པོ་མང་པོ་ཞིག་དང་གླེང་སློང་བྱས་པར་བརྟེན་ནས་ངས་ངེས་ཤེས་ཤིག་རྙེད་པ་ནི། དངོས་ཁམས་རིག་པའི་གསར་རྙེད་ཤེས་བྱ་གལ་ཆེན་རྣམས། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ངོ་མ་དེ་ང་ཚོའི་མཐོང་སྣང་དང་གཅིག་པ་མིན་པར་བརྗོད་པའི་ཁོ་པར་ནི་ཀ་སི་༼Copernicus༽ལྟ་བུ་གནའ་བོའི་མཁས་པ་ཁག་ཅིག་གི་འདོད་ཚུལ་དང་མཐུན་པ་འདི་ཡིན། ཚན་རིག་གི་བརྟག་དཔྱད་དང་ཞིབ་འཇུག ཡང་ན་ནང་པའི་སྟོང་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པ་དང་དཔྱད་སྒོམ་གྱི་དཔྱད་པ་གང་རུང་ཞིག་གིས་འཇིག་རྟེན་ལ་བརྟག་དཔྱད་གཟབ་ནན་ཞིག་བྱས་ཚེ། ཆོས་རྣམས་ང་ཚོའི་རྒྱུན་འཇགས་ཀྱི་གོ་རྟོགས་ལས་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་ཞིང༌། འཇིག་རྟེན་ལ་བཟུང་བའི་ང་ཚོའི་བདེན་འཛིན་རྣམས་དང་སྐབས་འགའ་རེར་འགལ་བའང་ཡིན།\nངས་ཤེས་རྟོགས་ལ། དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་མགོ་སྟོད་དུ་དེང་རབས་ཀྱི་ཚན་རིག་གིས་དཀའ་ངལ་ཆེན་པོ་ཞིག་ལ་གདོང་ལེན་བྱེད་དགོས་བྱུང༌། ནེའུ་ཊོན་དང་མག་ཟི་ཝེལ ༼James Maxwell༽གཉིས་གཙོས་མཁས་དབང་མང་པོས་གཏན་འབེབས་བྱས་པའི་གནའ་བོའི་དངོས་ཁམས་རིག་པས། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ནང་དུ་ཡུན་རིང་པོ་ཞིག་ལ་ང་ཚོའི་རྒྱུན་འཇགས་ཀྱི་གོ་རྟོགས་དང་མཐུན་པའི་སྒོ་ནས་འཇིག་རྟེན་གྱི་དངོས་ཡོད་གནས་ལུགས་ལ་འགྲེལ་བཤད་ནུས་ཐོན་ཞིག་བྱས་ཡོད་ན་འང༌། ལྟོས་གྲུབ་རིག་པ་དང་རྡུལ་ཕྲན་གྱི་ཆ་ཕྲ་མོའི་གནས་རིམ་དུ་དངོས་པོའི་གཤིས་རྒྱུན་ནི་ཁྱད་མཚར་བ་ཞིག་ཡིན་པ་གསར་དུ་རྙེད་པས་གནའ་བོའི་དངོས་ཁམས་རིག་པའི་གོ་གནས་དམའ་རུ་བཏང༌། རྡུལ་ཕྲན་གྱི་ཆ་ཕྲ་མོའི་གཤིས་རྒྱུན་ནི་ཁོན་ཏྲོམ་འགུལ་ཤུགས་རིག་པའི་ནང་དུ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཝར་ཛི་ཟ་ཁར་གྱིས་ང་ལ་བཤད་པ་ལྟར། གནའ་བོའི་དངོས་ཁམས་རིག་པས་འཐེན་ཤུགས་དང་འགུལ་ཤུགས་ཐེ་བའི་དངོས་ཁམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ངེས་ཅན་ཞིག་གིས་རང་བྱུང་བྱ་དངོས་ཀྱི་བྱུང་འགྲོས་ལ་སྟངས་འཛིན་བྱེད་པའི་རང་འགུལ་གྱི་འཇིག་རྟེན་ཞིག་ཏུ་འདོད། འཇིག་རྟེན་གོ་རྟོགས་ཀྱི་དཔེ་མཚོན་འདི་གཞི་རུ་བཞག་ན་ཡུལ་གྱི་ངོས་ནས་དོན་དམ་དུ་གནས་པའི་དངོས་ཡོད་གནས་ལུགས་བཞི་ཡོད་དེ། གཟུགས་ཕུང་དང༌། ནུས་ཤུགས། བར་སྣང༌། དུས་བཅས་ཡིན་ཞིང༌། ཤེས་བྱ་དང་ཤེས་མཁན་བྱེད་པ་པོ་གཉིས་ཀྱི་བར་ལ་ཁྱད་པར་གསལ་པོ་ཡོད། ཡིན་ཡང༌། ཝར་ཛི་ཟ་ཁར་གྱིས་གསལ་བཤད་བྱས་པ་བཞིན། ལྟོས་གྲུབ་དང་ཁོན་ཏྲོམ་འགུལ་ཤུགས་རིག་པས། བྱེད་པ་པོ་དང་བྱ་བའི་ཡུལ་གཉིས་དབྱེ་འབྱེད་ཀྱི་རྩ་འཛིན་འདི་དང་མངོན་སུམ་རིག་པར་བརྟེན་ནས་བྱུང་བའི་ཤེས་ཡོན་ནི་དོན་དམ་དུ་བདེན་པར་འཛིན་པའི་ང་ཚོའི་གདེང་ཚོད་གཉིས་ངེས་པར་དུ་འདོར་དགོས་པ་བསྟན་པར་མ་ཟད། ཁོན་ཏྲོམ་རྣམ་གཞག་གིས་གནའ་བོའི་དངོས་ཁམས་རིག་པ་འདི་སུན་འབྱིན་ཡང་བྱས་ཡོད། དེ་ལྟ་ནའང་ཁོང་གིས་ནན་གྱིས་གསུངས་པ་ལྟར། ཁོན་ཏྲོམ་འགུལ་ཤུགས་རིག་པའི་འགྲེལ་བཤད་ཀྱི་ཐ་སྙད་དང༌། དེའི་དངོས་ཡོད་གནས་ལུགས་ཀྱི་དཔེ་མཚོན་གསར་པ་ཁུངས་སྐྱེལ་བའི་ཞིབ་འཇུག་ཚོད་ལྟ་གཉིས་གནའ་བོའི་དངོས་ཁམས་རིག་པ་དང་ཁ་གྱེས་མེད། ཝར་ཛི་ཟ་ཁར་གྱིས་བཤད་དོན་ལ། ང་ཚོས་དཀའ་ངལ་འདི་ཚོ་ལ་གདོང་ལེན་བྱས་ཏེ་རང་བྱུང་ཁམས་ཀྱི་ནང་དུ་གཅིག་མཐུན་གྱི་ངོ་བོ་ཞིག་བཙལ་དགོས་པར་མ་ཟད། ཚན་རིག་གི་ཤེས་ཡོན་གསར་པ་འདི་དང་བསྟུན་ནས་དངོས་ཡོད་གནས་ལུགས་དང༌། ཚན་རིག འགྲོ་བ་མིའི་གོ་གནས་བཅས་ཀྱི་གོ་རྟོགས་ཡང་དག་ཅིག་མུ་མཐུད་དུ་འཚོལ་ཞིབ་བྱེད་དགོས།\nངས་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱ་ལྟ་བུའི་ཁྱད་ཆོས་ནི་དངོས་གཟུགས་ཀྱི་གཞི་རྩའི་གྲུབ་ཆ་ཞིག་ཏུ་བརྩི་བའི་འདོད་ཚུལ་འདི་ནམ་ཡང་རྟོགས་ཐུབ་མེད། འོན་ཀྱང༌། འབྱུང་བ་བཞི་གཞི་རྩར་བཞག་པའི་རྡུལ་ཕྲན་གྱི་རྣམ་གཞག་ཅིག་གཏན་འབེབས་བྱས་པའི་དགོས་དམིགས་དེ་རྟོགས་ཐུབ། གང་ལྟར་ང་རང་གི་བསམ་ཚུལ་ལ། རྩ་བའི་ཆ་ནས་བསམ་བློའི་འཆར་སྒོ་ལས་བྱུང་བའི་ནང་པའི་དངོས་ཁམས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་རགས་པ་འདིའི་རིགས་དེང་རབས་ཀྱི་དངོས་ཁམས་རིག་པའི་རྡུལ་ཕྲན་གྱི་རྣམ་གཞག་དང་བསྟུན་ནས་བཅོས་བསྒྱུར་བྱེད་དགོས། ཚན་རིག་གི་དངོས་ཁམས་རིག་པའི་ནང་དུ་རྒྱུ་རྡུལ་དང་མ་ནིང་རྡུལ་ལས་གྲུབ་པའི་ཚི་གུ་ལ་གློག་རྡུལ་གྱིས་སྐོར་བའི་རང་བཞིན་སོགས་ལ་ཞིབ་འཇུག་ཚོད་ལྟ་བྱས་ནས་དངོས་གཟུགས་ཀྱི་རྩ་བའི་གྲུབ་ཆའི་ཐད་ལ་གོ་རྟོགས་ཕྲ་མོ་མང་པོ་ཞིག་སྤེལ་ཡོད། ཉེ་རྡུལ་དང་ལེབ་ཊོན་༼Lepton༽ལྟ་བུ་རྡུལ་ཕྲན་གྱི་ཆ་རྡུལ་ཕྲ་མོའི་འགྲེལ་བཤད་ལ་ཉན་སྐབས། ནང་པའི་གནའ་བོའི་རྡུལ་ཕྲན་གྱི་རྣམ་གཞག་དང་དངོས་གཟུགས་ཀྱི་གྲུབ་རྡུལ་ཆུང་ཤོས་ཆ་ཆུང་དུ་བགོ་མི་ཐུབ་པའི་འདོད་ཚུལ་འདི་ཚོ་རབ་ཡིན་ན་དཔེ་མཚོན་རགས་པ་ཞིག་ལས་ཅི་ཡང་མིན་པ་གསལ་པོ་རེད། ཡིན་ཡང༌། ནང་པའི་མཚན་ཉིད་རིག་པ་སྨྲ་བའི་འཚོལ་ཞིབ་སྟེ། དངོས་གཟུགས་ཤིག་གི་གྲུབ་རྫས་ཕྲ་མོ་རྣམས་ཀྱང་འདུ་ཚོགས་ལས་གྲུབ་དགོས་པའི་ལྟ་ཚུལ་འདི་ནི་དེང་རབས་ཀྱི་ཚན་རིག་གི་གསར་རྙེད་ཤེས་བྱ་དང་མཐུན་ཕྱོགས་ཅུང་ཙམ་ཡོད་པར་སྣང༌།\nཚན་རིག་དང་མཚན་ཉིད་རིག་པ་གཉིས་ཀྱིས་དངོས་པོའི་གྲུབ་ཆ་ལ་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་པའི་དམིགས་ཡུལ་གཙོ་བོ་ནི་ཆ་ཆུང་དུ་བགོ་མི་ཐུབ་པའི་དངོས་གཟུགས་ཀྱི་གྲུབ་ཆ་འཚོལ་རྒྱུ་འདི་ཡིན། དམིགས་ཡུལ་འདི་ནི་གནའ་བོའི་རྒྱ་གར་གྱི་མཚན་ཉིད་རིག་པ་སྨྲ་བ་དང་དེང་རབས་ཀྱི་དངོས་ཁམས་རིག་པ་བ་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པར། གནའ་བོའི་གྷི་རི་སིའི་༼Greece༽རྡུལ་ཕྲན་སྨྲ་བའི་ཚན་རིག་པ་ལའང་ཡོད། གང་ལྟར་ལྟ་སྟངས་ཅི་འདྲ་ཞིག་བཟུང་རུང༌། འདི་ནི་དོན་ངོ་མར་དངོས་ཡོད་གནས་ལུགས་ཤིག་གི་མཐར་ཐུག་གི་རང་བཞིན་དེ་རྟོགས་པར་བརྩོན་པའི་འཚོལ་ཞིབ་ཅིག་རེད། ནང་པའི་མཚན་ཉིད་རིག་པ་སྨྲ་བ་ཚོས་འཚོལ་ཞིབ་འདི་ལམ་ལོག་ཏུ་སོང་བར་རྩོད་སྒྲུབ་བྱས། ཚན་རིག་གིས་རྡུལ་ཕྲན་རྙེད་པའི་སྐབས་ཤིག་ལ་དངོས་གཟུགས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་གི་གྲུབ་ཆ་དེ་རྙེད་ཟིན་པའི་ཡིད་ཆེས་བྱས། འོན་ཀྱང༌། དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་ནང་ཚོད་ལྟ་གཙོ་བོར་འཛིན་པའི་དངོས་ཁམས་རིག་པས་རྡུལ་ཕྲན་དེ་ཡང་ཆ་ཆུང་དུ་བགོས་ཤིང༌། ཁོན་ཏྲོམ་འགུལ་ཤུགས་རིག་པའི་ལྟ་བ་ཞིག་གིས་ཡུལ་གྱི་ངོས་ན་དོན་དམ་དུ་གནས་ཤིང་ཆ་སྟོང་པའི་རྡུལ་ཆ་ཞིག་ང་ཚོས་ནམ་ཡང་རྟོགས་མི་ཐུབ་པར་འདོད་ནའང༌། ཚན་རིག་པ་མང་པོ་ཞིག་གིས་འདི་འདྲའི་རྡུལ་ཆ་ཞིག་གསར་དུ་རྙེད་པའི་རེ་བ་ད་དུང་བརླགས་མེད།\n༡༩༩༨ ལོའི་དབྱར་གཞུང་དུ་ང་ཨིན་སི་སྦི་རོ་ཁི་༼the University of Innsbruck༽མཐོ་སློབ་ཏུ་ཨོ་སུ་ཊར་རེའི་དངོས་ཁམས་རིག་པ་བ་ཨན་ཊོན་ཨན་ཊོན་༼Anton Zeilinger༽ གྱི་ཞིབ་འཇུག་ཚོད་ལྟ་ཁང་ལ་ལྟ་སྐོར་དུ་སོང་བ་ཡིན། གློག་ལྡན་ལ་བསྒྱུར་བའི་རྡུལ་ཕྲན་རྐྱང་པ་ཞིག་ལ་ལྟ་བྱེད་ཀྱི་ཡོ་ཆས་ཤིག་ཁོང་གིས་ང་ལ་བསྟན་པ་དང༌། ངས་ཡོ་ཆས་དེ་བརྒྱུད་ནས་གློག་ལྡན་རྡུལ་ཕྲན་རྐྱང་པ་དེར་བལྟ་བར་འབད་བརྩོན་ཇི་ལྟར་བྱས་ཀྱང་མཐོང་མ་ཐུབ། ཕལ་ཆེར་ངོ་མཚར་ཆེ་བའི་ལྟད་མོ་དེར་བལྟ་བར་ངའི་ལས་ཀྱིས་མ་འདང་བ་ཡིན་སྲིད། ༡༩༩༧ ལོར་དྷ་རམ་ས་ལར་སེམས་དང་ཚེ་སྲོག་གི་ཚོགས་འདུའི་སྟེང་དུ་ཨམ་ཏྲོན་དང་ཐོག་མར་ཐུག་འཕྲད་བྱས། ཕྱོགས་འགའ་ཤས་ཤིག་ནས་ཁོང་སྦོད་མི་དང་གཏན་ནས་འདྲ་པོ་མེད། ལུས་བོངས་ཆེ་བ་དང་མིག་ཤེལ་གྱོན་པའི་ཨག་ཚོམ་ཅན་ཞིག་རེད། གད་མོ་སློང་བར་དགའ་བར་མ་ཟད་ཁོང་དགོད་སྐབས་ལུས་པོ་ཆ་ཚང་འདར་གསིག་བྱེད། ཚོད་ལྟ་གཙོ་བོར་འཛིན་པའི་དངོས་ཁམས་རིག་པ་བ་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས། ཁོང་ནི་རྣམ་གཞག་གི་གནད་དོན་གང་འདྲ་ཞིག་ཡིན་རུང་ཚོད་ལྟ་གསར་པའི་འབྲས་བུ་དང་བསྟུན་ནས་བཅོས་བསྒྱུར་བྱེད་པར་བློ་རྒྱ་ཡངས་པོ་ཅན་ཞིག་རེད། ནང་ཆོས་དང་གྲོས་བསྡུར་བྱས་ནས་དེ་དང་ཁོན་ཏྲོམ་དངོས་ཁམས་རིག་པའི་ཤེས་བྱའི་རྣམ་གཞག་གཉིས་བསྡུར་རྒྱུ་ལ་དང་མོས་བྱེད། དེ་ཡང་རྒྱུ་མཚན་ནི་ཁོང་གི་མཐོང་ཚུལ་ལ། འདི་གཉིས་ཀས་ཡུལ་གྱི་ངོས་ནས་གྲུབ་པའི་རང་མཚན་པའི་དངོས་ཡོད་གནས་ལུགས་ཤིག་ཁས་ལེན་བྱེད་ཀྱི་མེད་པས་ཡིན།\nཨ་མི་རི་ཀའི་དངོས་ཁམས་རིག་པ་བ་ཨར་ཐུར་ལའང་༼Arthur Zajonc༽སྐབས་དེར་ཐུག་འཕྲད་བྱུང༌། ཁོང་གི་ངག་འཇམ་ཞིང༌། གནད་དོན་ཞིག་གི་ཐད་ལ་མནོ་བསམ་གཏོང་སྐབས་མིག་གཉིས་ནི་ལྷག་ཏུ་རྣོ་བོ་ཞིག་ཡིན། རྙོག་འཛིང་ཆེ་ཞིང་རྟོགས་དཀའ་བའི་བརྗོད་གཞི་ཅི་འདྲ་ཞིག་ཡིན་ཡང་གོ་སླ་བའི་འགྲེལ་བཤད་རྒྱག་ཐུབ་པའི་རྣམ་དཔྱོད་ཅན་གྱི་དགེ་རྒན་ཞིག་ཀྱང་རེད། ཁོང་ནི་ཚོགས་འདུ་དེའི་སྟངས་འཛིན་པ་ཡིན་ལ། ཚིག་ཉུང་དོན་གསལ་གྱི་ངང་ནས་གྲོས་བསྡུར་གྱི་ཕྱོགས་སྡོམ་དང་སྙིང་བསྡུས་བརྗོད་པ་དེས་ང་ལ་ཕན་ཆེན་པོ་ཐོགས་བྱུང༌།\nཁོང་གཉིས་དང་མ་ཐུག་པའི་ལོ་འགའི་སྔོན་ལ་ང་རང་ཁོད་པམ་ཧམ་ཀི་རུ་ཡོད་པའི་ནིལ་སི་སྦོར་༼Niels Bohr Institute in Copenhagen༽སློབ་གཉེར་ཁང་དུ་གཞུང་འབྲེལ་མ་ཡིན་པའི་བགྲོ་གླེང་ཞིག་ལ་ཞུགས་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་བཟང་པོ་ཞིག་ཐོབ། བགྲོ་གླེང་དེར་མ་ཞུགས་པའི་སྔོན་ལོན་ཊོན་དུ་གནས་སྐབས་ཤིག་ལ་སྡོད་སྐབས། ངས་སྦོད་མི་དང་ཁོང་གི་བཟའ་ཟླ་གཉིས་ཉིན་གུང་གི་གསོལ་ཚིགས་ལ་ངའི་མགྲོན་ཁང་དུ་སྐད་བཏང་བ་ཡིན། ནེ་ལི་སི་སྦོར་སློབ་གཉེར་ཁང་དུ་དངོས་ཁམས་རིག་པ་དང་ནང་པའི་མཚན་ཉིད་རིག་པ་གཉིས་ཀྱི་བགྲོ་གླེང་ལ་ཞུགས་འཆར་ཡོད་པ་ངས་སྦོད་མི་ལ་སྔོན་ནས་བཤད་ཟིན་པས། ཁོང་གིས་ནེ་ལི་སི་སྦོར་གྱིས་དངོས་ཡོད་གནས་ལུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་བཟུང་བའི་རང་ཉིད་ཀྱི་ལྟ་བ་ཤོག་བུ་གཉིས་ཀྱི་སྟེང་དུ་ཕྱོགས་བསྡུས་བྱས་ཡོད་པའི་རྩོམ་ཡིག་ཅིག་ཐུགས་ཁུར་གྱི་ངང་ནས་ཁྱེར་འདུག སྦོད་མིས་རྒྱུ་སྐར་རང་བཞིན་གྱི་ནེ་ལི་སི་སྦོར་གྱི་རྡུལ་ཕྲན་དང༌། ཚི་གུ་ལ་གློག་རྡུལ་གྱིས་སྐོར་བའི་རུ་ཐེར་ཕོཌ་༼Rutherford༽རྡུལ་ཕྲན་གྱི་དཔེ་མཚོན་གཉིས་ལ་འགྲེལ་བཤད་ཡ་མཚར་བ་ཞིག་བརྒྱབས་ཤིང༌། རྡུལ་ཕྲན་གྱི་དཔེ་མཚོན་འདི་གཉིས་ཕི་ལམ་༼Plum pudding༽མངར་ཟས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲན་དཔེ་མཚོན་ལ་ཁ་གཏད་བྱེད་པའི་བརྒྱུད་རིམ་ཁྲོད་དར་བ་ཞིག་རེད།\nཐོམ་སོན་༼J.J. Thomson༽གིས་མོ་གློག་ཅན་གྱི་གློག་རྡུལ་གསར་རྙེད་བྱས་པའི་ཕྱིས་སུ་དུས་རབས་བཅུ་དགུ་པའི་མཇུག་ཏུ་ཕི་ལམ་མངར་ཟས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲན་དཔེ་མཚོན་འདི་དར་ཞིང༌། གློག་རྡུལ་གྱི་མོ་གློག་ཆ་སྙོམས་བྱེད་པའི་ཕོ་གློག་ནི་རྡུལ་ཕྲན་ཞིག་གི་ནང་མངར་ཟས་བཞིན་ཁྱབ་པར་བསམ་པ་དང༌། དཔེ་མཚོན་འདིའི་ནང་གློག་རྡུལ་རྣམས་ཤིང་ཏོག་ཕི་ལམ་ཡིན། དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་མགོ་སྟོད་དུ་ཚོད་ལྟ་ཞིག་གི་ནང༌། རོ་དྷར་ཧཕོར་ཏྲི་ཡིས་གསེར་ཤོག་ཅིག་གི་སྟེང་ལ་ཕོ་གློག་ཅན་གྱི་ཨལ་ཧྥ་རྡུལ་༼alpha༽རྣམས་འཕེན་སྐབས་མང་ཆེ་བ་དེ་བརྒྱུད་ནས་འགྲོ་ཞིང་འགའ་ཤས་ཤིག་ཚུར་ལྡོག་བྱེད་པ་གསར་དུ་རྙེད། གསེར་གྱི་རྡུལ་ཕྲན་སྟེང་གི་ཕོ་གློག་ཅན་གྱི་གློག་རྡུལ་རྣམས་མངར་ཟས་བཞིན་རྡུལ་ཕྲན་དེའི་སྟེང་དུ་གང་སར་ཁྱབ་པ་མ་ཡིན་པར་དེའི་ལྟེ་བ་རུ་གཅིག་ཚོགས་བྱེད་པས། ཨ་ཧཕ་རྡུལ་གྱིས་གསེར་གྱི་རྡུལ་ཕྲན་གྱི་ལྟེ་བར་བརྡུང་སྐབས། ཕོ་གློག་ཅན་གྱི་གློག་རྡུལ་དེ་དག་གིས་ཨ་ཧཕ་རྡུལ་རྣམས་ཕྱིར་ལྡོག་བྱེད་པ་ཁོང་གིས་མཐའ་སྡོམ་འཕྱུགས་མེད་ཅིག་བཞག ཞིབ་འཇུག་གི་ཚོད་ལྟ་འདི་གཞི་རྩར་བཞག་ནས་རོ་དྷར་ཧཕོར་ཏྲི་ཡིས། ཕོ་གློག་ཅན་གྱི་ཚི་གུ་ལ་མོ་གློག་གི་གློག་རྡུལ་གྱིས་བསྐོར་བའི་ཉི་མའི་ཁྱིམ་རྒྱུད་རང་བཞིན་གྱི་རྡུལ་ཕྲན་གྱི་དཔེ་མཚོན་འདི་གསར་གཏོད་བྱས། ཕྱིས་སུ་ནེ་ལི་སི་སྦོར་གྱིས་རོ་དྷར་ཧཕོར་ཏྲིའི་རྡུལ་ཕྲན་གྱི་དཔེ་མཚོན་འདི་རྒྱུ་སྐར་རང་བཞིན་གྱི་རྡུལ་ཕྲན་དཔེ་མཚོན་དུ་བསྒྱུར་ནས་དེའི་སྤུས་ཀ་ཇེ་ལེགས་སུ་བཏང༌། དཔེ་མཚོན་མཐའ་མ་འདི་ནི་ཕྱོགས་གང་མང་ཞིག་ནས་ཁོན་ཏྲོམ་འགུལ་ཤུགས་རིག་པའི་མེས་པོ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་པ་རེད།\nངས་ཁོན་ཏྲོམ་རྣམ་གཞག་རྟོགས་པར་འབད་བརྩོན་བྱས་ནའང་ངའི་གོ་རྟོགས་ཧ་ཅང་གཏིང་ཟབ་པོ་མེད། མི་གཅིག་གིས་ཀྱང་ཁོན་ཏྲོམ་འགུལ་ཤུགས་རིག་པ་རྟོགས་ཀྱི་མེད་པ་ངས་ཕལ་ཆེར་བློ་བདེ་བའི་ངང་ནས་བཤད་ཆོག་ཅེས་ཁོན་ཏྲོམ་རྣམ་གཞག་སྨྲ་བ་གྲགས་ཆེན་རི་ཅར་ཌ་༼Richard Feynman༽ཡིས་བྲིས་ཡོད་པས། ངའི་གོ་རྟོགས་ཟབ་མོ་མེད་པ་འདི་མ་མཐའ་ཡང་གནས་སྟངས་སྐྱོ་པོ་ཞིག་མིན་པའི་ཚོར་སྣང་སྐྱེ། དེང་རབས་ཀྱི་ཚན་རིག་གི་ཤེས་བྱའི་སྡེ་ཚན་ནང་གི་རྩིས་རིག་ལ་ལས་འབྲེལ་རྩ་བ་ནས་མེད་པའི་ང་ལྟ་བུར་མཚོན་ནའང༌། རྣམ་གཞག་འདིའི་རྙོག་འཛིང་ཆེ་བའི་རྩིས་རིག་གི་འགྲོ་ལུགས་དེ་དག་རྟོགས་ཐུབ་ཀྱི་མེད་ཀྱང༌། ང་ཚོས་རྡུལ་ཕྲན་གྱི་ཆ་རྡུལ་ཕྲ་མོ་རྣམས་ལ་ཚད་ཅན་དང༌། རང་རྐྱ་བ། ཡང་ན་ཕན་ཚུན་ཐ་དད་དུ་གནས་པའི་ངོ་བོ་ལྟ་བུའི་ཐོག་ནས་འགྲེལ་བརྗོད་བྱེད་མི་ཐུབ་པ་གསལ་པོ་རེད། དངོས་གཟུགས་དང་འོད་ཀྱི་རྩ་བའི་གྲུབ་རྫས་དེ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དང༌། རླབས་རྒྱུན། ཡང་ན་དེ་གཉིས་ཀའང་ཡིན་ཆོག ༼དོན་ངོ་མར་གློག་རྡུལ་དེ་རླབས་རྒྱུན་ཡིན་པ་གསར་དུ་རྙེད་ནས་ནོ་སྦེལ་གཟེངས་རྟགས་ཐོབ་མཁན་ཇོར་ཇི་ཐོམ་སོན་ ༼George Thomson༽ སྔོན་མར་གློག་རྡུལ་དེ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཡིན་པ་རྟོགས་ནས་ནོ་སྦེལ་གཟེངས་རྟགས་ཐོབ་པའི་ཇེ་ཇེ་ཐོམ་སོན༼J.J. Thomson༽གི་བུ་རེད།༽ ངའི་གོ་ཐོས་ལ་གློག་རྡུལ་དེ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཏུ་སྣང་བ་དང༌། ཡང་ན་རླབས་རྒྱུན་དུ་སྣང་བ་ནི་ཞིབ་ལྟ་བྱེད་མཁན་གྱི་བྱ་འགུལ་དང༌། བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་པའི་ཡོ་བྱད། ཚད་འཇལ་གྱི་སྒྲིག་གཞི་བཅས་ལ་རག་ལས།\nངའི་བསམ་པར་སེར་ཁ་གཉིས་ལྡན་གྱི་ཚོད་ལྟའི་འབྲས་བུས་འདུ་ཤེས་འཛིན་སྟངས་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཅི་ཞིག་ཐེབས་པ་ཡང་རྩོད་གླེང་གི་ཡུལ་ཞིག་རེད། ཧེ་སེན་རྦག་༼Heisenberg༽ངེས་མེད་ཆོས་ཉིད་གཞིར་བཟུང་ན། གློག་རྡུལ་ཞིག་གི་གནས་གཞིའི་ཚད་འཇལ་ཇི་ལྟར་ཞིབ་ཕྲ་ཆགས་པ་དེ་ཙམ་དུ་གློག་རྡུལ་དེའི་འགུལ་སྐྱོད་རྟོགས་པར་ང་ཚོ་ཐག་རིང་དུ་འགྲོ་བ་དང༌། གློག་རྡུལ་ཞིག་གི་འགུལ་སྐྱོད་ཀྱི་ཚད་འཇལ་ཅི་ཙམ་ཞིབ་ཕྲ་ཆགས་པ་དེ་ཙམ་དུ་གློག་རྡུལ་དེའི་གནས་གཞི་ངེས་མེད་ཆགས་ཀྱི་ཡོད། ང་ཚོས་གློག་རྡུལ་ཞིག་གང་ལ་གནས་ཡོད་པ་ཤེས་ཀྱང་དེས་ཅི་བྱེད་པ་དུས་མཉམ་དུ་རྟོགས་མི་ཐུབ། དེ་བཞིན་ང་ཚོས་གློག་རྡུལ་ཞིག་གིས་ཅི་བྱེད་པ་རྟོགས་ཀྱང་དེ་གང་དུ་ཡོད་པ་དུས་གཅིག་ཏུ་རྟོགས་མི་ཐུབ། སླར་ཡང་འདི་དག་གིས་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པ་པོ་གཙོ་བོ་ཞིག་ཡིན་པ་བསྟན། གློག་རྡུལ་ཞིག་གི་འགུལ་སྐྱོད་རྟོགས་པར་ང་ཚོས་དེའི་གནས་གཞི་ཤེས་རྟོགས་བྱེད་པའི་ལས་བསྐྱུར་དགོས་ཤིང༌། ང་ཚོས་དེའི་གནས་གཞི་ཤེས་པ་ལ་དེའི་འགུལ་སྐྱོད་ཤེས་རྟོགས་བྱེད་པའི་ལས་བསྐྱུར་དགོས། དེ་བས་ན་དོན་ངོ་མར་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པ་པོ་དཔྱད་ཡུལ་གྱི་དངོས་ཡོད་གནས་ལུགས་དེའི་ནང་དུ་ཞུགས་པའམ་ཆ་ཤས་ཤིག་ཆགས་ཡོད། ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པ་པོའི་ཆ་འདི་ཁོན་ཏྲོམ་འགུལ་ཤུགས་རིག་པའི་ནང་དུ་ཆེས་རྙོག་འཛིང་ཆེ་བའི་གནད་དོན་ཞིག་རེད། ༡༩༩༧ ལོའི་སེམས་དང་ཚེ་སྲོག་གི་ཚོགས་འདུའི་སྟེང་ཚོགས་ཞུགས་ཚན་རིག་པ་འདྲ་མིན་གྱིས་འདིའི་ཐད་ལ་ལྟ་ཚུལ་ཕྲ་མོ་མ་འདྲ་བ་བཟུང་འདུག འགའ་ཤས་ཀྱིས་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པ་པོའི་ཆ་འདི་ཚད་འཇལ་གྱི་ཡོ་བྱད་འདམ་པའི་ལས་དེ་ལས་འདས་མེད་པར་བརྗོད་ལ། ཁག་ཅིག་གིས་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པ་པོའི་ཆ་འདི་དཔྱད་ཡུལ་གྱི་གྲུབ་ཆ་ཞིག་ཏུ་བརྩིས་ནས་གཙིགས་ཆེར་འཛིན།\nདངོས་ཁམས་རིག་པའི་ནང་དུ་དངོས་ཡོད་གནས་ལུགས་ཀྱི་རྟེན་འབྱུང་གི་རང་བཞིན་འདི་ནི། ཨི་པི་ཨར་༼EPR༽གྱི་འགལ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་གལ་ཆེན་ཆགས་ཡོད། འགལ་བ་འདིའི་མིང་ནི་འདི་ཉིད་གསར་གཏོད་བྱེད་མཁན་རྣམས་ཀྱི་མིང་ལས་གྲུབ་པ་ཞིག་ཡིན།༼Albert Einstein, Boris Podolsky and Nathan Rosen༽ ཡེ་ཕེ་ཨར་གྱི་འགལ་བ་འདི་ཐོག་མར་ཁོན་ཏྲོམ་འགུལ་ཤུགས་རིག་པ་ལ་ཁ་གཏད་བྱེད་པའི་དོན་དུ་གཏན་ལ་ཕབ་པ་ཞིག་རེད། དཔེར་ན། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཆ་གཅིག་བཟོས་པ་དང༌། དེའི་ཁྱད་ཆོས་ཤིག་ནི་ཡ་གཉིས་ཀྱི་འཁོར་ཕྱོགས་འགལ་བ་ཡིན། ཡ་གཅིག་ཡར་འཁོར་བའི་ཚད་འཇལ་སྐབས་གཞན་དེ་མར་འཁོར་ཡོད། ཁོན་ཏྲོམ་འགུལ་ཤུགས་རིག་པ་གཞི་ལ་བཞག་ན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་སོ་སོའི་ཁྱད་ཆོས་དེ་བྱེད་པ་པོ་ཞིག་གིས་ཚད་འཇལ་མ་བྱས་བར་དུ་ཐག་གཅོད་བྱེད་མི་ཐུབ་ནའང༌། ཕན་ཚུན་ལྡོག་ཕྱོགས་སུ་འཁོར་བའི་ཁྱད་ཆོས་གནས་ཡོད། དེ་ནས་ཆ་དེ་ཕན་ཚུན་ཁ་གྱེས་ཏེ་རྒྱང་ཐག་རིང་པོ་སྟེ། ང་སྡོད་ས་དྷ་རམ་ས་ལ་དང་ནེའོ་ཡོག་ལྟ་བུར་ཕྱོགས་ཁ་ཁར་འགྲོ་བར་ཆ་བཞག་ན། ནེའོ་ཡོག་ནང་ཡོད་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཡ་དེ་ཡར་འཁོར་བ་ཡིན་ན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དེའི་ཡ་གཞན་ནི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་མར་འཁོར་བར་ངེས། གཅིག་ཡར་འཁོར་ན་གཅིག་མར་འཁོར་བ་ནི་ཕལ་ཆེར་དུས་མཉམ་དུ་འབྱུང་གི་ཡོད། ཐ་ན་དྷ་རམ་ས་ལར་ཡོད་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་ཡ་དེ་ནེའོ་ཡོག་ནང་ཡོད་པའི་ཡ་དེ་དང་བསྟུན་ནས་འཁོར་དགོས། ཕན་ཚུན་རིང་དུ་གྱེས་པ་ལ་མ་བལོྟས་པར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་ཡ་འདི་གཉིས་གཅིག་ཏུ་སྒྲིལ་བའི་ཆོས་ཤིག་ཡིན་པ་ལྟ་བུར་སྣང༌། ཁོན་ཏྲོམ་འགུལ་ཤུགས་རིག་པ་གཞིར་བཟུང་ན་དངོས་ཁམས་རིག་པའི་ལྟེ་བ་རུ་ངོ་མཚར་ཆེ་བའི་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་རང་བཞིན་གཏིང་ཟབ་མོ་ཞིག་ཡོད།\nར་ཇ་ར་མན། ༼Raja Ramanan 1925-2004༽\nཁོ་པར་ནི་ཁ་སི། ༼Nicolaus Copernicus 1473-1543༽\nཇེམ་སི་མག་ཟི་ཝེལ། ༼James Maxwell 1831-1879༽\nཚད་རྡུལ་དངོས་ཁམས་རིག་པ། ཡང་ན་ཁོན་ཊམ་དངོས་ཁམས་རིག་པ། ༼quantum physics༽\nཨན་ཊོན། ༼Anton Zeilinger 1945- ༽\nཨར་ཐུར། ༼Arthur Zajonc ༽\nབྱེ་བྲག་ལྟོས་གྲུབ་རྣམ་གཞག ༼special theory of relativity༽\nཨི་པི་ཨར་གྱི་འགལ་སྣང་། ༼EPR paradox༽


ཡོངས་འཛིན་གྱིས་འཚོལ་བཤེར་བྱས་པའི་འབྲེལ་ཡོད་བཙལ་འབྲས་ཕལ་ཆེར 253 ཡོད།\nགཏམ་བཤད་ཅེས་པ་ནི་བསམ་བློ་སྤེལ་རེས་བྱེད་པ་དང་བརྩེ་བ་མཚོན་པའི་ཐབས་ཤེས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན། རྒྱ་ཡིག་གི་མིང་། དེས་གཙོ་བོ་སྐད་བརྡའི་ཐོག་ནས་གཏམ་བཤད་གནང་མཁན་གྱི་བསམ་བློ་དང་བརྩེ་བ་བརྒྱུད་བསྒྲགས་བྱས་ནས་གསན་པ་པོ་སེམས་འགུལ་ཐེབས་པ་དང་བློ་བསྐྱེད་འཆར་དུ་བཅུག་སྟེ་དྲིལ་བསྒྲགས་དང་སློབ་གསོ་གཏོང་བའི་དམིགས་ཡུལ་\nརྒྱུན་སྤྱོད་རྩོམ་ཡིག གཏམ་བཤད་ཀྱི་མ་ཕྱི་བཅས་ཡོད། རྩོམ་ཡིག་ཅིག་ལ་མཚོན་ཐབས་འདྲ་མིན་སྤྱད་ཆོག་མོད། ཡིན་ནའང་རྩོམ་ཡིག་ཅིག་གི་རྩོམ་ལུས་གང་ཡིན་གཏན་འཁེལ་དགོས་ན། ཕྱོགས་བསྡོམས། འཆར་གཞི། བརྡ་ཐོ། བསྡུས་འཕྲིན། འབོད་སྐུལ་གྱི་ཡི་གེ་སོགས་ཡོད། གཏམ་བཤད་ཀྱི་མ་ཕྱི།\nརྩོམ་ཡིག་འདི་ནི་སྐུ་ཞབས་ལུའུ་ཤུན་གྱིས་སྤྱི་ལོ1924ལོར་བརྩམས་ཤིང་། རྩོམ་རིག་སྒྱུ་རྩལ་གསར་རྩོམ་གྱི་སྐོར་ལ་གནང་བའི་གཏམ་བཤད་ཅིག་ཡིན། ནང་དོན་གཙོ་བོ་ནི་སྐྱེས་ཐོབ་ཤེས་རབ་ཅན་གྱི་མི་སྣ་རེ་འབོད་བྱེད་ཅིང་། ཁོངས་གཏོགས། མཐོ་འབྲིང་སློབ་མའི་བསླབ་དེབ། ནང་དོན་གཙོ་བོ། རྩོམ་རིག་སྒྱུ་རྩལ་གསར་རྩོམ་གྱི་སྐོར་ལ་གནང་བའི་གཏམ་བཤད།\nཚོགས་འདུའི་ཟིན་བྲིས་ཞེས་པ་ནི་ཚོགས་འདུ་འཚོགས་སྐབས་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཏེ། ཚོགས་འདུར་ཞུགས་མཁན་གྱི་མིང་དང་། དེར་གཏམ་བཤད་བྱས་པའི་ནང་དོན། གཏམ་བཤད་དམ་ཡིག་ཆ་གང་རུང་བརྒྱུད་བསྒྲགས་བྱས་པའི་ནང་དོན་གྲོས་བསྡུར་བྱས་པའི་ནང་དོན། སྡོམ་ཚིག་བཞག་པ་བཅས་ཚང་མ་ཟིན་བྲིས་དགོད་བྱའི་ནང་དོན་གཙོ་བོ་ཡིན། འགོད་ཐབས།\nཁོང་གི་མཚན་དངོས་ལ་ཝན་ཅ་པའོ་ཞུ་བ་དང་། ཁོང་ནི་ཀྲུང་གོའི་གཏམ་བཤད་ཟློས་གར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཁྲོད་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་འཁྲབ་གཞུང་རྩོམ་མཁན་ཡིན་ལ། ལས་རིགས། ཟློས་གར་འཁྲབ་གཞུང་རྩོམ་པ་པོ། ངོ་སྤྲོད། ཁོང་གི་མཚན་དངོས་ལ་ཝན་ཅ་པའོ་ཞུ་བ་དང་། ཁོང་ནི་ཀྲུང་གོའི་གཏམ་བཤད་ཟློས་གར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཁྲོད་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་འཁྲབ་གཞུང་རྩོམ་མཁན་ཡིན་ལ།\nལས། 1. དྲང་མིན་གཡོ་སྐོར་གྱི་གཏམ་བཤད་བྱས་པ། (དཔེར་ན) སྐད་ཆ་ཀ་རེ་ཀོ་རེ་ཁོ་ན་བཤད་པ་ལྟ་བུ། 2. ཕར་འཐེན་ཚུར་འཐེན་གྱིས་ནར་འགྱངས་བྱས་པའི་དོན་ཏེ། (དཔེར་ན) ལམ་བར་ལ་ཀ་རེ་ཀོ་རེ་བྱས་ནས་དུས་ཐོག་ཏུ་སླེབས་མ་ཐུབ་པ་རེད་ལྟ་བུ། དྲང་མིན་གཡོ་སྐོར་གྱི་གཏམ་བཤད་བྱས་པ། ལོ་ཙཱ། རྒྱ་ཡིག东拉西扯，闪烁其词 རྒྱས་འགྲེལ། 1.བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་ལས།དྲང་མིན་གཡོ་སྐོར་གྱི་གཏམ་བཤད་བྱས་པ།\nཚོགས་འདུ་སོགས་ལ་ཞུགས་ནས་གཏམ་བཤད་ཆོག་ཀྱང་གྲོས་ཐག་གཅོད་པའི་དབང་ཆ་མེད་པའི་མི། ལོ་ཙཱ། རྒྱ་ཡིག 旁坐，列席 དབྱིན་ཡིག observing or looking on (without participating) རྒྱས་འགྲེལ། 1.དག་ཡིག་གསར་བསྒྲིགས་ལས། ཚོགས་འདུ་སོགས་ལ་ཞུགས་ནས་གཏམ་བཤད་ཆོག་ཀྱང་གྲོས་ཐག་གཅོད་པའི་དབང་ཆ་མེད་པའི་མི།\nདཔེར་ན།སྐད་ཆའི་གླེང་གཞི་ཅི་ཞིག་གི་ཐོག་ནས་གཏམ་བཤད་པ་རེད། སྐད་ཆའི་གླེང་གཞི་ཅི་ཞིག་ལ་གྲོས་བསྡུར་བྱས་པ་ཡིན་ལྟ་བུ གཏམ་བཤད་དང་གྲོས་མོལ་སོགས་ཀྱི་བརྗོད་གཞི། ལོ་ཙཱ། རྒྱ་ཡིག主题 དབྱིན་ཡིགtheme རྒྱས་འགྲེལ། 1.བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་ལས།བརྗོད་གཞི།\nཁྲི་སྟོན་ལྟ་བུར་མཚོན་ན་བླ་མ་གང་ཞིག་ཁྲིར་མངའ་གསོལ་སྐབས་སྟོན་མོའི་མཛད་སྒོ་རྒྱ་ཆེན་བྱེད་པ་དང་། ཁྲི་གསོལ་གྱི་བཤད་པ་ཞེས་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལྔའི་སྒོ་ནས་གཏམ་བཤད་དང་མཎྜལ་རྒྱས་བཤད་སོགས་ཀྱི་མཛད་སྒོ་ཡང་ཡོད། ཁྲི་གསོལ་གྱི་བཤད་པ་ཞེས་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལྔའི་སྒོ་ནས་གཏམ་བཤད་དང་མཎྜལ་རྒྱས་བཤད་སོགས་ཀྱི་མཛད་སྒོ་ཡང་ཡོད།\nགསང་སྔགས་རྒྱུད་སྡེ་བཞིའི་ཡི་དམ་དང༌། ཆོས་སྐྱོང་གི་མཆོད་དབྱངས། ཆོས་བཤད་པ། གཏམ་བཤད་བྱེད་པ་སོགས་ཀྱི་སྐབས་སྤོབས་པ་མཐོ་བ་དང་སྒྲ་གསལ་བ། ཆོས་བཤད་པ། གཏམ་བཤད་བྱེད་པ་སོགས་ཀྱི་སྐབས་སྤོབས་པ་མཐོ་བ་དང་སྒྲ་གསལ་བ། གདངས་སྙན་པ། དོན་བཟང་བ། ཉན་པ་པོ་ཉན་སྤྲོ་བ།