ཚངས་དབྱངས་དྲ་ཚིགས - གསར་འགྱུར། - དག་ཡིག་གསར་བསྒྲིགས་དག་བཅོས་མའི་གསལ་བཤད།\n［རྩོམ་པ་པོ：མ་ངེས། ཡོང་ཁུངས：དྲ་ཐོག དུས་ཚོད：2015/7/22 12:35:17 བཀླགས་ཐེངས：1385］ [ཡིག་གཟུགས: ]\nབོད་ཀྱི་བརྡ་དག་སྨྲ་བ་ཡོངས་ཀྱི་སྤྱི་ནོར་དུ་གྱུར་པའི་མིང་མཛོད་ཆེན་མོ། ༼དག་ཡིག་གསར་བསྒྲིགས།༽ཞེས་པའི་བོད་ཀྱི་བརྡ་དག་གི་གླེགས་བམ་ཆེན་མོ་འདི་ནི་མདོ་སྨད་དྷཱིཿཚ་དགོན་ཆེན་གྱི་བརྡ་དག་གཞུང་ལུགས་སྨྲ་བའི་མཁས་དབང་ཆེན་མོ། མཁས་དབང་ཤེ་བཞིན་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་ལགས་ཀྱིས་གཙོ་བསྒྲིགས་དང་གསར་བརྩམས་མཛད་པ་ཡིན་ཞིང་། ཁོང་གི་གསར་རྩོམ་མཛད་པའི་དུས་རིམ་ཁྲོད་དུ་མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གི་སྔོན་རབས་ཀྱི་ལས་བྱེད་བློ་མཐུན་ཀྲིན་ཧྲོ་ཀུང་དང་། བཀྲ་ཤིས་རབ་བརྟན། གྲགས་པ། འགྱུར་མེད་སོགས་ཀྱིས་ཀྱང་དམ་པ་གང་ལ་དག་ཡིག་འདིའི་བསྒྲིགས་སྟངས་དང་དཔེ་སྐྲུན་བྱ་བའི་ཐད་རོགས་རམ་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་ཡང་གང་འཚམས་རེ་བྱེད་མྱོང་བ་ཞིག་ཡིན་ཚོད་འདུག\nད་ལྟ་མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གི་སྔ་རབས་ཀྱི་ལས་བྱེད་རྒན་པ་བློ་མཐུན་འགྱུར་མེད་ལགས་ཀྱིས་ལོ་ངོ་འགར་སེམས་ཤུགས་ཕུལ་ནས་༼དག་ཡིག་གསར་སྒྲིག༽ཁྲོད་ཀྱི(རིག་གསར)སྐབས་ཀྱི་ཐ་སྙད་ངན་པ། འདི་ནི་ཆོས་ལུགས་རྨོངས་དད་ཀྱི་ལག་ཆ་ཞིག་ཡིན་ཞེས་པ་དང་། རྨོངས་དད་ཀྱི་བཤད་ཚུལ་ལ་ཞེས་པ་སོགས་དང་། གཞན་ཡང་ཡིག་རིགས་གཞན་པའི་ཁྲོད་ཀྱི་བརྡ་རྟགས་སྣ་ཚོགས་（“”。、）ལ་བཟོ་བཅོས་དང་ཞུ་དག་མཛད་ཅིང་ཡང་དག་པར་བཅོས་ཏེ་ད་ལྟ་དངོས་སུ་པར་སྐྲུན་དང་འགྲེམ་སྤེལ་བྱས་ཡོད་པ་ལགས། ད་དུང་ཉེ་བར་མཁོ་བའི་ཐ་སྙད་ཀྱང་མང་ཙམ་ཞིག་གསར་དུ་བསྣན་པར་བཤད་ཡོད།\n༼དག་ཡིག་གསར་བསྒྲིགས།༽ནི་བོད་ཡིག་གི་དཔེ་དེབ་སྣ་ཚོགས་ལས་དཔར་གྲངས་ཆེས་མང་ཤོས་དེ་ཆགས་ཡོད་པ་དང་། སྤྱི་ལོ 1979ལོར་དཔར་དུ་བསྐྲུན་པ་ནས་ད་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ 2015ལོའི་བར་དེབ་ཆེ་ཆུང་གཉིས་ཀ་བསྡོམས་པས་པར་གྲངས་འབུམ་ལྔ་དང་ཁྲི་དྲུག་སྟོང་བདུན་（567000）དང་། དཔར་ཐེངས་ཡང་སུམ་ཅུ་སོ་གསུམ་（33）ལ་སླེབས་ཡོད། （འདིར་པར་སློག་དང་བསྐྱར་སློག་བརྒྱབ་པ་དག་བརྩིས་མེད་ལ། ད་ལྟའི་ཆ་འཕྲིན་གྱི་དུས་རབས་འདིར་༼དག་ཡིག་གསར་བསྒྲིགས།༽འདི་ལ་གློག་རྡུལ་གྱི་པར་གཞི་ཡང་མང་དུ་ཡོད་ཅིང་། བོད་ཡིག་ཡོད་པའི་རྩིས་འཕྲུལ་དང་ཁ་པར་དག་ལས་《དག་ཡིག་གསར་བསྒྲིགས།》འདི་ཉིད་གང་འདོད་ལྟར་བཀླགས་ཆོག་པ་ལགས།）\nསྤྱི་ལོ 2015ལོའི་ཟླ4པའི་ཚེས་ 11ཉིན༼དག་ཡིག་གསར་བསྒྲིགས།༽（དག་བཅོས་མ）ཞེས་པ་དངོས་སུ་དཔར་དུ་བསྐྲུན་ཅིང་དེའི་པར་གཞི་གསར་བའི་དེབ་ཆེ་ཆུང་གཉིས་ཀ་བསྡོམས་པས་དཔར་གྲངས་ཁྲི་བཞི་ཙམ་（40000）འགྲེམ་སྤེལ་བྱས་ཡོད་འདུག\nད་ལྟ་བོད་ཀྱི་ཤེས་ལྡན་པ་འགའ་རེས་༼དག་ཡིག་གསར་བསྒྲིགས།༽ནི་སུས་བསྒྲིགས་པ་ཡིན་ནམ། དེའི་རྩོམ་པ་པོ་སུ་རེད་ཅེས་དྲི་བ་འདོན་བཞིན་འདུག སྤྱིར་ན་ཉེ་རབས་ཀྱི་དཔེ་དེབ་ཅིག་ལ་རྩོམ་པ་པོ་སུ་ཡིན་མི་གསལ་བའི་དོགས་གཞི་མེད་ན་ཡང་། ༼དག་ཡིག་གསར་བསྒྲིགས།༽འདི་ལ་ནི་སྡེ་ཁག་ཅིག་དང་མི་སྒེར་རེ་འགའ་ཡིས་རང་རྩོམ་དུ་བསྒྱུར་པའི་ཧམ་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཅུང་ཟད་འབུར་དུ་མངོན་པར་འདོད་དེ།\nདཔེར་ན།༼དག་ཡིག་གསར་བསྒྲིགས།༽ཀྱི་མཇུག་རྩོམ་དུ། བོད་ཀྱི་བརྡ་དང་ཡི་གེའི་གཙང་པོའི་རྒྱུན། །བདག་ལྟའི་བློ་ཡི་བུམ་པར་ཤོང་ནུས་མིན། །ཡུན་རིང་བསོགས་པའི་ཡིག་འབྲུ་ཐིགས་པའི་ཕྲེང་། །གཞོན་ནུའི་ཡོན་ཏན་མྱུ་གུ་རྒྱས་ཕྱིར་སྦྲེང་། །མར་ལེ་རིང་ལུགས་སྦྱངས་པའི་རྟོགས་པ་དམན།།ལག་ལེན་རྣམ་གསུམ་སྤྱད་པའི་ཉམས་མྱོང་ཞན། །མ་རྟོག་འཁྲུལ་བའི་སྙོགས་མ་ཅི་མཆིས་པ། །གཟུར་གནས་ཀེ་ཏ་ཀ་ཡིས་དྭངས་པར་མཛོད། ། བསམ་གཏན་ནས།\nཕྲན་གྱི་རེ་བ་ནི་རྗེས་མར་ཡང་མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་《དག་ཡིག་གསར་བསྒྲིགས་》འདིའི་པར་གཞི་གསར་རྙིང་གཉིས་ཀ་རེས་མོས་ཀྱི་པར་དུ་བསྐྲུན་རྒྱུ་དང་། དེ་དུས་པར་གཞི་རྙིང་པ་ལ་ཤེས་བཞིན་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོས་བརྩམས་ཞེས་དགོད་པ་དང་། པར་གཞི་གསར་པའམ་དག་བཅོས་མ་ལ་ཤེས་བཞིན་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོས་བརྩམས། འགྱུར་མེད་ཀྱིས་བསྐྱར་བཅོས་ཞུ་དག་མཛད་ཅེས་དགོད་པར་སེམས་གཏིང་ནས་རེ་སྐུལ་བྱས་པ་ཡིན།༼གཞན་ལས་དྲངས།\n·གསར་འགྱུར་འོག་མ：རིགས་རུས་ཆོ་འབྲང་རྒྱ་བོད་མིང་བརྡ་གསལ་འབྱེད། 【 འདྲ་ཕབ། 】 【 པར་འདེབས། 】\nYou`ve got to be kidding me-it`s so trnarpnseatly clear now! http://xvhfhsbgbht.com [url=http://ycfzdt.com]ycfzdt[/url] [link=http://phqspgkj.com]phqspgkj[/link]\n发表时间：2017/4/16 16:36:32 [来自: 5.188.211.170]\nThat`s the best answer by far! Thanks for conrgibutint.\n发表时间：2017/4/16 4:16:28 [来自: 46.161.14.99]\nI am forever indebted to you for this inmoafrtion. http://mysxhaashuv.com [url=http://hdnfvumvd.com]hdnfvumvd[/url] [link=http://vvvjgew.com]vvvjgew[/link]\n发表时间：2017/4/15 5:31:37 [来自: 5.188.211.170]


The Thirty-Eighth Ganden Tripa, Tenpa Gyeltsen - The Treasury of Lives: A Biographical Encyclopedia of Tibet, Inner Asia and the Himalayan Region\nབསྟན་པ་རྒྱལ་མཚན་ནི་དགའ་ལྡན་ཁྲི་ཐོག་སོ་བརྒྱད་པ་ཡིན་ཞིང་། ཕྱི་ལོ་༡༦༤༣ ནས་༡༦༤༧ བར་ཁྲི་པ་མཛད། དྭགས་པོ་གྲྭ་ཚང་དང་རྒྱུད་སྨད་བཅས་ལ་སློབ་གཉེར་གནང་སྟེ་དེར་སློབ་དཔོན་གྱི་ཐུགས་འགན་བཞེས། དེ་བཞིན་དགའ་ལྡན་བྱང་རྩེ་སོགས་དགོན་པ་གཞན་རྣམས་སུའང་སློབ་དཔོན་མཛད།\nདགའ་ལྡན་ཁྲི་པ ༣༨ བསྟན་པ་རྒྱལ་མཚན།\nThirty-eighth Ganden Tripa of Ganden\nམིང་གི་རྣམ་གྲངས།: བསྟན་པ་རྒྱལ་མཚན།; དགའ་ལྡན་ཁྲི་ཆེན ༣༨ བསྟན་པ་རྒྱལ་མཚན།; དགའ་ལྡན་ཁྲི་པ ༣༨ བསྟན་པ་རྒྱལ་མཚན།; དྭགས་པོ་ཆོས་རྒྱལ་བསྟན་པ་རྒྱལ་མཚན།; གྲོ་མདའ་བསྟན་པ་རྒྱལ་མཚན།; ཁྲི་ཆེན་བསྟན་པ་རྒྱལ་མཚན།\nWylie: dga' ldan khri pa 38 bstan pa rgyal mtshan\nBstan pa bstan 'dzin. 1992. 'Jam mgon rgyal wa'i rgyal tshab gser khri rim byon rnams kyi khri rabs yongs 'du'i ljon bzang. Mundgod: Drepung Gomang Library, p. 82.\nGrags pa 'byung gnas and Rgyal ba blo bzang mkhas grub. 1992. Gangs can mkhas grub rim byon ming mdzod. Lanzhou: Kan su'u mi rigs dpe skrun khang, pp. 284-285.\nGrong khyer lha sa srid gros lo rgyus rig gnas dpyad yig rgyu cha rtsom 'bri au yon lhan khang. 1994. Dga' ldan dgon pa dang brag yer pa'i lo rgyus, grong khyer lha sa'i lo rgyus rig gnas deb 02. Bod ljongs shin hwa par 'debs bzo grwa khang, p. 67.\nSde srid sangs rgyas rgya mtsho. 1989 (1698). Dga' ldan chos 'byung baiDU r+ya ser po. Beijing: Krung go bod kyi shes rig dpe skrun khang, p. 91.


Yonten Gonpo - The Treasury of Lives: A Biographical Encyclopedia of Tibet, Inner Asia and the Himalayan Region\nཡོངས་འཛིན་མཁན་ཆེན་ཡོན་ཏན་མགོན་པོ་ནི་རྫོགས་ཆེན་དགོན་ཤྲཱི་སེངྷ་བཤད་གྲྭའི་མཁན་རབས་ཉེར་བདུན་པ་ཡིན་ལ། ཁོང་ནི་བི་མ་ལ་མི་ཏྲ་དང་ཀློང་ཆེན་རབ་འབྱམས་པའི་རྣམ་སྤྲུལ་དུ་གསུངས། གཞན་ཕན་ཆོས་ཀྱི་སྣང་བའི་བུ་སློབ་དང་རྫོགས་ཆེན་གྲུབ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་དྲུག་པའི་ཡོངས་འཛིན་མཛད།\nb.1899 - d.1959\nTwenty-seventh Khenpo of Śrī Siṃha College\nརྫོགས་ཆེན་མཁྱེན་བརྩེ ༠༢ གཞོན་ནུ་བློ་གྲོས།\nམིང་གི་རྣམ་གྲངས།: འཇིགས་མེད་རྟ་མགྲིན་ཡོན་ཏན་མགོན་པོ།; འཇིགས་མེད་ཡོན་ཏན་མགོན་པོ།; མགོན་རིས།; རྫོགས་ཆེན་མཁན་ཆེན་ཡོན་ཏན་མགོན་པོ།; རྟ་མགྲིན་ཡོན་ཏན་མགོན་པོ།; ཡོན་ཏན་མགོན་པོ།\nBstan 'dzin lung rtogs nyi ma. 2004. "mkhan chen 'jigs med rta mgrin yon tan mgon po (mkhan rabs 27)" In Snga 'gyur rdzogs chen chos 'byung chen mo, pp. 466-469. Beijing: Krong go'i bod rigs dpe skrun khang. TBRC W27401


Tibetan Language Version of Lhakar Video Released! « Lhakar\nTibetan Language Version of Lhakar Video Released!0\nWe are excited to launch the Tibetan language version ofapromo video inspired by Lhakar, the homegrown Tibetan self-reliance campaign that is mobilizing thousands of Tibetans around the idea of protecting Tibetan identity by practicing it. Through small daily and weekly acts of resistance such as buying from Tibetan shops, speaking in Tibetan, visiting temples on Wednesdays, eating tsampa, wearing chuba, and assisting the families of political prisoners, Tibetans are strengthening their culture, society and local economies in subtle yet sustainable ways. This video is an attempt at compiling justafew of the nonviolent tactics that Tibetans living under Chinese rule are using to defend their culture while expanding their social and political spheres of influence.\nThe English Language version can be seen here.\n༢༠༠༨ ལོའི་ སྒེར་ལངས་ ཆེན་པོ་ ནས་ བཟུང་ བོད་ ཀྱི་ ས་ཁུལ་ མང་པོའི་ ནང་ ལས་འགུལ་ གྱི་ ངོ་བོ་ ལ་ འགྱུར་བ་ ཞིག་ ཕྱིན་ཡོད། དེ་ནི་ སྔོན་མ་ ཡིན་ན་ ཆབ་སྲིད་ ལས་འགུལ་ གྱི་ ངོ་བོ་ གཙོ་བོ་ ནི་ སྐད་འབོད་ དང་ ཁྲོམ་བསྐོར་ ཡིན། འོན་ཀྱང་ ད་ཆ་ བོད་མི་ཚོས་ འཐབ་རྩོད་ བྱེད་སྐབས་ སྐད་འབོད་ ཙམ་ མ་ཟད་ མཉམ་འབྲེལ་ སྤོང་བའི་ ཐབས་ལམ་ དང་ མི་བསྟུན་པའི་ ཐབས་ལམ་ སོགས་ སྣ་ཚོགས་ བེད་སྤྱོད་ བྱེད་བཞིན་ འདུག\n༢༠༠༨ ལོའི་ སྒེར་ལངས་ རྗེས་ སུ་ བོད་མི་ མང་པོས་ རྒྱ་གཞུང་ དང་། དེ་བཞིན་ རྒྱ་མིའི་ སྒྲིག་འཛུགས་ སོགས་པ་ དང་ མཉམ་འབྲེལ་ སྤངས་བ་ དང་ རྒྱ་མི་ དང་ ཚོང་འབྲེལ་ ཡང་ སྤངས། རང་ གི་ ཉིན་རེའི་ འཚོ་བའི་ ནང་ བྱ་སྤྱོད་ ལ་ འགྱུར་བ་ བཏང་བ་ སྟེ། བོད་ཟས་ བཟའ་བ་ དང་། དགོན་པར་ འགྲོ་བ། བོད་སྐད་ གཙང་མ་ རྒྱག་པ། བོད་ཡིག་ འབྲི་ཀློག་ བྱེད་པ། བོད་པའི་ ཟ་ཁང་ དང་ ཚོང་ཁང་ ནས་ ཉོ་ཚོང་ བྱེད་པ་ལས། རྒྱ་མིའི་ ཟ་ཁང་ དང་ ཚོང་ཁང་ ནས་ མི་ཉོ་བ། བཅས་ཀྱི་ ལས་འགུལ་ སྤེལ་རྒྱུ་ མགོ་འཛུགས་ བྱས་འདུག\nལས་འགུལ་ དེ་དག་ གི་ རྐྱེན་པས་ གྲོང་ཁྱེར་ ཆུང་བ་ ཁ་ཤས་ ནང་ རྒྱ་མི་ མང་པོ་ ཚོང་གི ཁེ་སྤོགས་ སྐྱོ་དྲག་ ནས་ རྒྱ་ནག་ ལ་ ལོག་པ་ སོགས་ བྱུང་འདུག འདི་ནི་ ཧ་ཅང་ གི་ གྲུབ་འབྲས་ ཆེན་པོ་ རེད། ད་བར་ རྒྱལ་སྤྱིའི་ གནོན་ཤུགས་ དང་ ཨ་རིའི་ རེ་སྐུལ། བོད་གཞུང་ གི་ འབོད་སྐུལ་ བཅས་ གང་ གིས་ ཀྱང་ གཏོང་ མི་ཐུབ་པའི་ འགྱུར་བ་ ཞིག་ བོད་ ནང་གི་ བོད་མིས་ ཞི་བའི་ འཐབ་རྩོད་ ལ་ བརྟེན་ཏེ། གཏོང་ཐུབ་ཡོད། དེར་བརྟེན། ཐབས་ཇུས་ ཡག་པོ་ གདིང་ ཐུབ་ན་ རྒྱལ་ཁ་ འདི་ ལས་ ཀྱང་ ཆེ་བ་ མང་པོ་ ཏན་ཏན་ འཐོབ་ སྲིད།\nའདི་ ནི་ སེམས་དཔའ་ ཆེན་པོ་ གྷན་དྷི་ མཆོག་ གིས་ རྒྱ་གར་ ལ་ དབྱིན་ཇིའི་ འོག་ནས་ རང་དབང་ ཐོབ་ཆེད་ སྤེལ་བའི་ ལས་འགུལ་ དང་ གཅིག་པ་ གཅིག་ཀྱང་ རེད། ལོ་རྒྱུས་ ལ་ ཕྱི་མིག་ བལྟས་དུས་ རྒྱ་གར་ མི་མང་ གིས་ དབྱིན་ཇིའི་ གཞུང་ ལ་ ལོ་ངོ་ ༢༠༠ ལྷག་ རིང་ འཐབ་རྩོད་ བྱས་ཡོད་ ཀྱང་། ༡༩༢༩ ནས་ བཟུང་ མི་བསྟུན་པའི་ ལས་འགུལ་ མ་སྤེལ་ བར་ དུ་ དབྱིན་ཇིའི་ གཞུང་ གིས་ རྒྱ་གར་ གྱི་ འཐབ་རྩོད་ ལ་ བརྩི་མེད་ བཏང་ ཡོད། རྒྱུ་མཚན་ འདི་ལ་ བརྟེན་ཏེ་ མི་བསྟུན་པའི་ ལས་འགུལ་ གྱི་ ནུས་པ་ དང་ སྟོབས་ཤུགས་ ངོ་མ་ ནི་ ལོ་རྒྱུས་ ཀྱི་ རྡོ་རིང་ སྟེང་ འཁོད་ཡོད།


The Seventh Ganden Tripa, Lodro Tenpa - The Treasury of Lives: A Biographical Encyclopedia of Tibet, Inner Asia and the Himalayan Region\nཁྲི་ཆེན་བློ་གྲོས་བརྟན་པ་ནི་རྗེ་ཙོང་ཁ་པ་དང་ཁོང་གི་ཐུགས་སྲས་རྒྱལ་ཚབ་རྗེ་གཉིས་ཀའི་སློབ་མ་ཡིན། བྱམས་ཆོས་སྡེ་ལྔར་ཤིན་ཏུ་མཁས་ཤིང་། འདི་འབྲེལ་ཕྱག་དཔེ་མང་པོ་ལྗགས་རྩོམ་གནང་། ཕྱི་ལོ་དུས་རབས་བཅོ་ལྔ་པའི་དཀྱིལ་ཙམ་ལ་དྭགས་པོ་བཤད་གྲུབ་གླིང་དགོན་པ་གསར་དུ་བཏབ། ཕྱི་ལོ་༡༤༧༣ ནས་༡༤༧༨ བར་དགའ་ལྡན་ཁྲི་ཐོག་བདུན་པའི་མཛད་འགན་བཞེས།\nb.1402 - d.1476\nSeventh Ganden Tripa of Ganden\nམིང་གི་རྣམ་གྲངས།: དགའ་ལྡན་ཁྲི་ཆེན ༠༧ བློ་གྲོས་བརྟན་པ།; དགའ་ལྡན་ཁྲི་པ ༠༧ བློ་གྲོས་བརྟན་པ།; གཙང་བློ་གྲོས་བརྟན་པ།; ཁྲི ༠༧ བློ་གྲོས་བརྟན་པ།; ཊྲིཔ ༠༧ Lཨོདྲོ་ཊེནཔ།\nWylie: dga' ldan khri pa 07 blo gros brtan pa\nDon rdor and bstan ’dzin chos grags. Gangs ljongs lo rgyus thog gig rags can mi sna. Lhasa. Bod ljongs mi dmangs dpe skrun khang, pp. 503-504.\nByams pa chos grags. N.d. Chab mdo byams pa gling gi gdan rabs. Chamdo: Chab mdo par 'debs bzo grwa par btab, pp. 154.\nSde srid sangs rgyas rgya mtsho. 1989 (1698). Dga' ldan chos 'byung baiDU r+ya ser po. Beijing: Krung go bod kyi shes rig dpe skrun khang, pp. 77-78.


Kunleng discusses the newly established International Buddhist Confederation in New Delhi, India which aims to provide the organizational foundation for the development of Buddhism and it includes eminent representatives of all Buddhist lineages, organizations, and monastic bodies from 33 countries. Guests: Lama Lobsang, general secretary, International Buddhist Confederation and VP, World Buddhist Fellowship, and pre-taped interview with Professor Samdong Rinpoche, ex-Kalon Tripa, TGIE. ཐེངས་འདིའི་ལས་རིམ་ལ་ཉེ་ཆར་རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་ས་ལྡི་ལི་གསར་པར་རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་པའི་ལྷན་ཚོགས་ཤིག་ཚོགས་པ་དེའི་དོན་སྙིང་དང་གནད་འགག་སོགས་བགྲོ་གླེང་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན། ལས་རིམ་རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་ས་ལྡི་ལི་གསར་པ་ནས་རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་པའི་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་སྤྱི་ཁྱབ་དྲུང་ཆེ་དང་། འཛམ་གླིང་ནང་པའི་མཆེད་གྲོགས་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་འཛིན་གཞོན་པ་ལ་དྭགས་པ་བླ་མ་བློ་བཟང་ལགས་མཉམ་ཞུགས་གནང་གི་ཡོད།\nIndia and World Buddhism: The International Buddhist Confederation Published September 26, 2013


Tibetan Music World 藏族音乐世界 བོད་ཀྱི་རོལ་དབྱངས་གླིང་།: Tibetan movie 2013 - Hurt གློག་བརྙན་ . རྨ་ཁ། 藏族电影 伤口\nMovie "Hurt" by Tibetan youth Lobten, He wrote and directed the film of rich Tibetan style, the use of many of the original props, showingasense of history nomadic culture. Corner of the male lead of this film through various efforts invited the actor starred in "The Promise" Ga Ma Ang show, and the movie theme song invited young Tibetan singer once before the concert.\n《རྨ་ཁ》ཞེས་པའི་བོད་ཀྱི་གློག་བརྙན་འདི་ནི་བོད་རིགས་ན་གཞོན་འཁྲབ་ཁྲིད་པ་བློ་ལྡན་གྱིས་སྒྲིག་ཁྲིད་བྱས་པ་དང་། གློག་བརྙན་ཡོངས་སུ་བོད་ཀྱི་འཚོ་རྣམ་སྟུག་ཅིང་། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཚོར་འདུ་ཟབ་པའི་རྩྭ་ཐང་ཕྱུག་འཚོའི་རིག་གནས་མངོན་པར་བཏོད་ཡོད། སྐྱེས་པའི་འཁྲབ་སྟོན་པ་ནི་དེ་སྔའི《དམ་བཅའ》ཞེས་པའི་གློག་བརྙན་ནང་འཁྲབ་སྟོན་བྱས་པའི་སྐར་མ་དབང་ཕྱུག་ཡིན་ལ། བོད་ཀྱི་ན་གཞོན་གླུ་བ་རྟ་མགྲིན་ཚེ་རིང་གིས་གློག་བརྙན་གྱི་བརྗོད་གཞས་བླངས་པ་རེད།\nLabels: Tibetan Movie\nThe Golden Melody for Sonam Tashi 2012\nThe winner of Best Original Golden Melody Awards 2012 is Tibetan singer Sonam Tashi for "The Girl I Love You" Singer Sonam Tas...\nLhalong Tso ཧོར་གཙང་ལྷ་ལུང་འཚོ། 拉郎措 - Dreams འཁྲུལ། 梦幻\n霍尔仓拉郎措2018年最新单曲「梦幻」 ཧོར་གཙང་ལྷ་ལུང་འཚོའི་གཞས་རྐྱང་གསར་བ། འཁྲུལ། Tibetan singer Lhalong Tso new song 2018 '' འཁྲུལ། ...\nTibetan song ''Happy family'' 藏族歌曲 '' 幸福一家人 '' 2018\nTibetan song ''Happy family'' by Rinchen Dolma, Penmo Dekyi and Sherpa 藏族歌曲 '' 幸福一家人 '' 合演者: 仁青卓玛 ...\nYushu Don't Cry We are always with you forever | Collection | TMW\n玉树不要哭泣，我们与你永远在一起 Tibetan Singer: 00:02 - Rigzin Dolma, 05:39 - Sherten, 08:54 - Thuten, 15:03 - Yangchu Tso, 19:30 - Kunga, 24:26 ...


དྲུག་བཞི་དམར་གསོད་ཆེན་མོའི་རྗེས་དྲན་གོ་སྒྲིག་པ་ཞིག་འཛིན་བཟུང་བྱས། - བོད་ཀྱི་དུས་བབ།\nཧོང་ཀོང་ནང་ལོ་ལྟར་གནམ་བདེ་སྒོ་མོ་ཆེའི་དྲུག་བཞིའི་རྗེས་དྲན་གོ་སྒྲིག་པ་ཧོང་ཀོང་མནའ་འབྲེལ་ཚོགས་པའི་འགན་འཛིན་གཞོན་པ་ཁྲོ་ཧང་ཐུང་ (Chow Hang Tung) གིས་གཙོས་ཚོགས་མི་གསུམ་འཛིན་བཟུང་བྱས་ཡོད་འདུག\nMs Chow,ahuman rights lawyer, was arrested earlier this year and charged with promoting unauthorised assembly. Photo: Getty images\nདེ་རིང་ཞོགས་པ་ཆུ་ཚོད་ ༧ ཡས་མས་སུ་ཁྲོ་ཧང་ཐུང་གིས་རང་གི་ངོ་དེབ་སྟེང་། མི་སྐོར་ཞིག་ཁོ་མོའི་སྒོ་རྩར་བསླེབས་ཏེ་བཙན་གྱིས་སྒོ་འབྱེད་ཐབས་བྱས་ཡོད་སྐོར་གྱི་བརྙན་ཐུང་ཞིག་སྤེལ་ཡོད་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཧོང་ཀོང་གི་ཉེན་རྟོག་པ་དྲུག་ལྷག་གིས་མནའ་འབྲེལ་ཚོགས་པའི་ཚོགས་མི་རྒན་གྲས་སི་མོན་ལུང་ (Simon Leung) སྡོད་སའི་མགྲོན་ཁང་དུ་སླེབས་ཏེ་ཁོང་འཛིན་བཟུང་བྱས་ཡོད་འདུག ད་ཐེངས་ཉེན་རྟོག་པས་འཛིན་བཟུང་བྱས་པའི་ཁོངས་སུ་ཚོགས་པ་དེའི་ཚོགས་མི་སིན་ཐང་ (Sean Tang) དང་ཁྲན་དོར་ཝའེ་ (Chan Dor-wai) ཡང་ཡོད་ཅིང་། ཉེན་རྟོག་པས་དམངས་གཙོ་དོན་གཉེར་བའི་ཚོགས་མི་བཞི་ཡིས་རྒྱལ་ཁབ་བདེ་འཇགས་ཀྱི་ཁྲིམས་ཡིག་དོན་ཚན་ ༤༣ ལ་བརྩི་བཀུར་དྭང་ལེན་མ་བྱས་པར་བརྟེན་འཛིན་བཟུང་བྱས་ཡོད་ལུགས་དང་། ད་ལྟའི་ཆར་ཁོ་ཚོར་འདྲི་རྩད་བྱེད་ཆེད་དུ་བཀག་ཉར་འོག་བཞག་ཡོད་སྐོར་འགྲེལ་བརྗོད་བྱས་ཡོད་འདུག\nདེ་ཡང་ཟླ་སྔོན་མའི་ཕྱི་ཚེས་ ༢༥ ཉིན་ཧོང་ཀོང་ཉེན་རྟོག་པས་རྒྱལ་ཁབ་བདེ་འཇགས་ཁྲིམས་ཡིག་ཟེར་བའི་འོག་ནས་ཚོགས་པ་དེར་ཡི་གེ་ཞིག་བཏང་སྟེ། ཚོགས་པ་དེ་ཉིད་གསར་འཛུགས་བྱས་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་ད་བར་གྱི་ཚོགས་མི་རྣམས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་། ཚོགས་པའི་འདས་ཟིན་པ་དང་ད་ལྟའི་དཔལ་འབྱོར་གནས་སྟངས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་རྣམས་ཉེན་རྟོག་ཁང་ལ་མཁོ་སྤྲོད་བྱེད་དགོས་ཚུལ་བཤད་ཡོད་པ་མ་ཟད། ཉེན་རྟོག་པར་ཚོགས་པ་དེ་ཉིད་ཕྱིའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྩ་འཛུགས་ཤིག་ཡིན་པའི་དོགས་པ་ཡོད་སྐོར་སོགས་འཁོད་ཡོད་ནའང་། ཁ་སང་ཕྱི་ཚེས་ ༧ ཉིན་ཉེན་རྟོག་པར་གནས་ཚུལ་མཁོ་སྤྲོད་བྱ་རྒྱུའི་དུས་བཀག་ཟིན་པ་དང་བསྟུན། ཧོང་ཀོང་མནའ་འབྲེལ་ཚོགས་པས་ཉེན་རྟོག་ཁང་ལ་ཚོགས་པ་དེའི་གནས་ཚུལ་བསྡུ་སློང་བྱ་རྒྱུའི་ཁྲིམས་སྒྲིག་གཞི་རྩ་གང་ཡང་མེད་པ་མ་ཟད། ཚོགས་པ་དེ་ཉིད་ཕྱིའི་རྩ་འཛུགས་ཤིག་ཡིན་པའི་བདེན་དཔང་གང་ཡང་མེད་སྐོར་བརྗོད་དེ་ངོས་ལེན་བྱས་མེད་པར་བརྟེན། དེ་རིང་ཧོང་ཀོང་གི་ཉེན་རྟོག་པས་ཁྲིམས་བརྩི་སྲུང་དང་དྭང་ལེན་མ་བྱས་པའི་དོགས་གཞིའི་འོག་འཛིན་བཟུང་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན་འདུག\nMembers of the Alliance outside the police headquarter on September 7, 2021. Photo: Candice Chau/HKFP.\nཉེ་སྔོན་ཧོང་ཀོང་གི་ཉེན་རྟོག་པས་ཁོ་ཚོའི་རེ་སྐུལ་དྭང་ལེན་མི་བྱེད་མཁན་ཚོར་ཟླ་ ༦ གི་བཙོན་འཇུག་ཁྲིམས་ཆད་དང་ཨ་སྒོར་ ༡༢༨༠༠ ཡི་དངུལ་ཆད་ཕོག་སྲིད་སྐོར་གྱི་འཇིགས་སྐུལ་བྱས་འདུག་ཀྱང་། དེ་རིང་ཁྲོ་ཧང་ཐུང་འཛིན་བཟུང་བྱས་ཏེ་ཉེན་རྟོག་ཁང་ལ་བསྐྱོད་པའི་ལམ་བར་དུ་གསར་འགོད་པར། ང་ཚོའི་ངོས་ནས་ཁྱེད་ཚོའི་(ཉེན་རྟོག་པ་)རེ་འདུན་དེར་ཁྲིམས་སྒྲིག་གི་གཞི་རྩ་གང་ཡང་མི་འདུག་ཅེས་བརྡ་ལན་སྤྲོད་རྒྱུ་ཡིན་ལ། ང་ཚོས་ཁྱེད་ཚོ་སྣང་བར་འཇོག་རྒྱུ་མིན། ཞེས་བཤད་ཡོད་འདུག ཁོང་མོ་འདི་ལོའི་ཕྱི་ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༤ ཉིན་བཀག་སྡོམ་ཟིན་པའི་མི་མང་གི་འདུ་འཛོམས་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་པའི་ཉེས་མིང་འོག་འཛིན་བཟུང་ཐོག་མར་བྱས་ཏེ། ཟླ་བ་གཅིག་རིང་བཀག་ཉར་བྱས་རྗེས་ཧོང་ཀོང་གི་དངུལ་སྒོར་ཁྲི་ ༥ གཏའ་དངུལདུ་བཞག་ཏེ་ཀློད་གྲོལ་ཐོབ་ཡོད་ཅིང་། འདི་ལོའི་ཕྱི་ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༥ ཉིན་གྱོད་དོན་དེར་ཁྲིམས་བཤེར་འཚོག་གཏན་འཁེལ་ཡོད་འདུག\nགཞན་ཡང་། ཧོང་ཀོང་གཞུང་གིས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༠ དང་འདི་ལོ་གཉིས་ཀར་ཏོག་དབྱིབས་གཉན་རིམས་ལ་ཁག་དཀྲིས་ཏེ། འདས་པའི་ལོ་ངོ་ ༣༠ ལྷག་གི་རིང་ཧོང་ཀོང་གི་ཝིག་ཊོ་རི་ཡ་སྤྱི་གླིང་དུ་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་འཚོག་བཞིན་པའི་གནམ་བདེ་སྒོ་མོ་ཆེའི་དྲུག་བཞི་དམར་གསོད་དོན་རྐྱེན་རྗེས་དྲན་གྱི་ཚོགས་འདུ་དེ་ཉིད་འཚོག་མི་ཆོག་པའི་བཀའ་ཁྱབ་བཏང་ཡོད་ནའང་། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༠ ལོར་མི་མང་སྟོང་ཕྲག་བརྒལ་བ་འདུ་འཛོམས་བྱས་ཡོད་སྟབས། ཧོང་ཀོང་གི་ཉེན་རྟོག་པས་དམངས་གཙོ་དོན་གཉེར་བའི་སྣེ་ཁྲིད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་བཞིན་དུ་ཆོག་མཆན་མེད་པའི་འདུ་འཛོམས་ནང་མི་མང་ཞུགས་རྒྱུར་སྐུལ་མ་བྱས་པ་དང་རང་ཉིད་དངོས་སུ་ཞུགས་པའི་ཉེས་མིང་འོག་འཛིན་བཟུང་བྱས་ཏེ། འདི་ལོའི་ཕྱི་ཟླ་ ༡༡ ནང་ཁྲིམས་བཤེར་བྱ་གཏན་འཁེལ་ཡོད་ཅིང་། དེའི་ནང་ཁྲོ་ཧང་ཐུང་ཡང་ཚུད་ཡོད་པ་རེད།\nTens of thousands of people took part to mark 20th anniversary of the crackdown on pro-democracy movement in Beijing’s Tiananmen Square in 1989. Photo: Bobby Yip/Reuters\nརྒྱ་ནག་གི་རྒྱལ་ཞེན་དམངས་གཙོའི་ལས་འགུལ་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་ཆེད་ཧོང་ཀོང་གི་མནའ་འབྲེལ་ཚོགས་པ་ (Hong Kong Alliance in Support of Patriotic Democratic Movements of China) ཞེས་པ་དེ་ནི་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༩ ལོར་གསར་འཛུགས་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། འདས་པའི་ལོ་ངོ་ ༣༠ ལྷག་གིི་རིང་དམངས་གཙོ་དོན་གཉེར་བའི་ཚོགས་པ་དེས་ཧོང་ཀོང་གྲོང་ཁྱེར་ནང་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༩ ལོའི་དམར་གསོད་དོན་རྐྱེན་དང་འབྲེལ་བའི་ལས་འགུལ་འདྲ་མིན་གོ་སྒྲིག་ཞུ་མུས་ཡིན་ནའང་། འདས་ལོར་རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་ཚོགས་པས་མི་མང་འཐུས་མིའི་ཚོགས་ཆེན་ཟེར་བའི་སྟེང་ཧོང་ཀོང་གི་རྒྱལ་ཁབ་བདེ་འཇགས་ཁྲིམས་ཡིག་ཟེར་བ་ཞིག་གཏན་འབེབ་ལག་བསྟར་བྱས་པ་ནས་བཟུང་། ཚོགས་པ་དེ་ཉིད་ཚུད་པའི་ཧོང་ཀོང་གི་དམངས་གཙོ་དོན་གཉེར་བའི་ཚོགས་པ་དང་གསར་འགྱུར་བརྒྱུད་ལམ། མི་སྒེར་བཅས་ཚང་མར་གཞུང་གི་བཀག་བསྡོམ་དང་དམ་དྲག་ཤུགས་ཆེར་བྱེད་མགོ་བཙུགས་ཤིང་། ད་བར་སྤྱི་དམངས་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་འཐབ་ཕྱོགས་ཚོགས་པ་ (The Civil Human Rights Front) ཡིས་མཚོན་པའི་ཧོང་ཀོང་གི་དམངས་གཙོ་དོན་གཉེར་བའི་ཚོགས་པ་མི་ཉུང་བ་ཞིག་གཏན་དུ་སྒོ་བརྒྱབ་ཟིན་པ་ལྟར། ཉེ་བའི་ཆར་ཧོང་ཀོང་མནའ་འབྲེལ་ཚོགས་པར་ཡང་ཧོང་ཀོང་གི་སྲིད་གཞུང་དང་རྒྱ་ནག་གི་ཕྱོགས་གཏོགས་ཤོག་ཁག་གིས་གནོན་ཤུགས་ཆེན་པོ་སླེབས་བཞིན་ཡོད་ཅིང་། མནའ་འབྲེལ་ཚོགས་པ་དེའི་ཚོགས་གཙོ་དང་མགོ་འཁྲིད་རྒན་པ་རྣམས་འཛིན་བཟུང་བཀག་ཉར་ནང་ཡོད་མུས་ཡིན་སྟབས། ཉེ་བའི་ཆར་ཚོགས་པ་དེ་ཉིད་གཏན་དུ་སྒོ་བརྒྱག་རྒྱུ་ཡིན་པའི་གནས་ཚུལ་ཡང་ཐོན་ཡོད་པ་རེད།


ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༨ ཟླ། ༢ ཚེས་ ༩ སྔ་དྲོ། ༡༠:༡༣\nཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༨ ཟླ། ༡ ཚེས་ ༣ ཕྱི་དྲོ། ༢:༥༠\nལྷའི་ལྗང་མདོག་དང་གཙང་མ་ཞེས་པའི་ཟླ་རེའི་ཁོར་ཡུག་གཙང་བཟོ་དེ་ཕྱི་ཟླ་ ༡༢ པའི་ཚེས་ ༡༦ ཉིན་སྤེལ་ཞིང་། ཉིན་དེར་ཆ་ཤས་ལེན་མཁན་ལྷའི་སློབ་ཕྲུག་དང་། དང་བླངས་པ་ ༥༠ ལྷག་བྱུང་ཞིང་། ཐེངས་འདིར་ང་ཚོས་གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཉེ་\nཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༧ ཟླ། ༡༢ ཚེས་ ༢༡ སྔ་དྲོ། ༡༠:༣༨\nཆུ་ནི་རྩ་ཆེན་པོ་ཡིན་ཞིང་། ཆུའི་སྤུས་ཚད་ཀྱང་ང་ཚོ་འཚོ་གནས་བྱེད་པར་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་རེད། ལྷའི་ཉེ་ཆར་གྱི་རྩོམ་ཡིག་རྣམས་ཆུའི་མང་ཉུང་དང་། ཆུ་བེད་སྤྱོད་ཤུགས་ཆེན་བྱེད་པ། ཡང་ན་བེད་སྤྱོད་ལོག་པར་གཏོང་བ་སོགས་ཀྱི་སྐོར་རེད་འདུག དེ་ཡང་འབྲེལ་གཏུག་དུས་དེབ་ཀྱིས་འདས་པའི་ལོ་གཉིས་ནང་བོད་ནང་གི་ཆར་དུས་དང་། ༢༠༡༤ ལོའི་ཕྱི་ཟླ་གཉིས་པ། ༢༠༡༧ ལོའི་ཕྱི་ཟླ་ ༩ པའི་ཆུའི་ཤེལ་དམ། ད་དུང་ཆུའི་སྤུས་ཚད་སོགས་ཀྱི་སྐོར་ནས་གླེང་སློང་བྱས་འདུག་ཅིང་།\nཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༧ ཟླ། ༡༠ ཚེས་ ༢༧ སྔ་དྲོ། ༩:༥༡\nངེད་ཁོར་སྲུང་ཞབས་ཞུ་མི་སྣས་ཡང་བསྐྱར་དུ་སྐྱོ་བྲག་གནས་རྒན་མའི་གད་སྙིགས་གཙང་སེལ་གྱི་ལས་འགུལ་སྤེལ་བ། སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༧ ལོའི་ཟླ་ ༨ པའི་ཚེས་ ༣༠ ཉིན། དབུ་རྩེའི་རི་ཁྲོད་པ་ཁ་ཤས་དང་ལྷན་དུ་༼ནང་དགེ་མཐུན་སྦྱོར་ཁོར་ཡུག་གཅེས་\nཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༧ ཟླ། ༩ ཚེས་ ༢༢ སྔ་དྲོ། ༡༡:༡༥\nརོབས་རྩིས་ལྟར་ན་རྒྱུ་སྐར་འདིའི་སྟེང་གི་འཁྱགས་རོམ་ ༡༩༨‚༠༠༠ ལས་སུམ་ཆའི་གཅིག་ལས་མང་བ་ཧི་མ་ལ་ཡར་གནས་ཡོད། འོན་ཀྱང་། མཐའ་ན་འཛམ་གླིག་གི་རི་རྩེ་མཐོ་ཤོས་བཅུ་ལས་དགུའི་རྟེན་གཞིར་གྱུར་པའི་གྲང་ངར་ཅན་གྱི་འཁྱག་པ་དང་གངས་ཀྱི་ཁྱོན་ཆེན་པོ་དེ་ཡང་གནམ་གཤིས་འགྱུར་ལྡོག་གིས་འཇིག་ཉེན་ལ་གྱར་འདུག\nཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༧ ཟླ། ༩ ཚེས་ ༡༥ སྔ་དྲོ། ༩:༤༦\nཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༧ ཟླ། ༥ ཚེས་ ༢༢ ཕྱི་དྲོ། ༤:༥༧\nཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༧ ཟླ། ༥ ཚེས་ ༨ ཕྱི་དྲོ། ༢:༣༢\nརྒྱ་མཚོའི་གད་སྙིགས་ནི་རྒྱ་མཚོ་དང་མཚོ་འགྲམ་གྱི་ཁོར་ཡུག་ཁྲོད་ཡུན་རིང་རང་བཞིན་ལྡན་པ་དང་། མིས་བཟོས་དང་ཡང་ན་ལས་སྣོན་བྱས་པའི་སྲ་གཟུགས་སྙིགས་རྫས་ལ་གོ་བ་ཡིན། དེ་ནི་རྒྱ་མཚོའི་སྦག་རྫས་ཁྲོད་ཀྱི་རིགས་གཅིག་ཡིན།\nའདི་ཟླའི་ཚེས་ ༡༨ ཉིན་ཀོང་པོ་ཉིང་ཁྲི་ཁུལ་དུ་ཤུགས་ཚད་ ༦.༣ ཅན་གྱི་ས་འགུལ་བྱུང་བ།\nའདོན་སྤེལ། ཕྱི་ལོ། ༢༠༡༨ ཟླ། ༡ ཚེས། ༢༥ ཉིན།\nགཤིན་རྒྱུ་ནི་གཏེར་རྫས་དང་། སྐྱེ་ལྡན་དངོས་པོ། གཤེལ་ཁུ། རླངས་རྫས། དབང་པོའི་མ་ལག་སོགས་འདྲེས་ནས་གྲུབ་ཅིང་དེ་དག་མཉམ་འདུས་ཀྱིས་ཚེ་སྲོག་ལ་རམ་འདེགས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེ་ནི་སའི་གོ་ལའི་སྣོད་བཅུད་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཆ་ཤས་ཆེ་ཤོས་ཤིག་ཡིན། (Soil, Wikipedia)འདིར་གཟིགས། ) ཚེ་སྲོག་གི་འབྱུང་ཁུངས་འདིར་ རྒྱས་པར་གཟིགས།….\nའདོན་སྤེལ། ཕྱི་ལོ། ༢༠༡༨ ཟླ། ༡ ཚེས། ༡༩ ཉིན།\nགངས་གཟིག་ (Snow Leopard) ནི་ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་རྒྱུན་དུ་འཚོ་ཞིང་ཐོན་དཀོན་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་རིགས་ཤིག་ཡིན་ཞིང་། རྒྱ་གར་དུ་སྟག་གི་གནས་སྟངས་དང་ཕལ་ཆེར་འདྲ། གངས་གཟིགས་ཀྱི་དཀའ་ངལ་ལ་བཅོས་ཐབས་གང་ཞིག་ཡོད་དམ། རྒྱས་པར་གཟིགས།….\nའདོན་སྤེལ། ཕྱི་ལོ། ༢༠༡༨ ཟླ། ༡ ཚེས། ༨ ཉིན།\nབདག་གི་ཕ་ཡུལ་ཁམས་ལྷ་ཐོག་ལུང་པའི་གཡུ་ལུང་ཟངས་གཏེར་ནི། གོ་ཚོད་ལྟར་ན་འཛམ་གླིང་གཏེར་ཁ་ཨང་གཉིས་པ་ཡིན་སྐད་ཐོས། གཏེར་ཁ་གཙོ་བོ་ཡོངས་གྲགས་ལྟར་ཟངས་གཏེར་རེད་ལ། ད་དུང་གསེར་དང་། གཡུ། ཞ་ཉེ། རྡོ་སོལ། ལྕགས་སོགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་གཏེར་ཁ་ཡོད་པར་བཤད། དེ་རིང་ཁོ་བོས་དྲ་ལམ་བརྒྱུད་ནས་ས་བཀྲ་འཚོལ་བཤེར་བྱས་པ་ལྟར་ན། རྒྱས་པར་གཟིགས།….\nའདོན་སྤེལ། ཕྱི་ལོ། ༢༠༡༨ ཟླ། ༡ ཚེས། ༥ ཉིན།\nརྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ད་བར་ངོས་ལེན་མ་བྱས་བའི་མཐར་ད་ཆ་གཞི་ནས་བོད་ཀྱི་རང་བྱུང་ཁོར་ཡུག་ལ་གནོད་འཚེ་ཅན་གྱི་བྱ་སྤྱོད་མང་པོ་རྩད་ཆོད་བྱུང་འདུག རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བོད་ནང་གཏེར་ཁ་སྔོག་འདོན་དང་། ཆུ་རག་འཛུགས་བསྐྲུན། ནགས་ཚལ་གཅོད་བྲེགས། ཞིང་འབྲོག་མི་མང་གྲོང་བརྡལ་དུ་གནས་སྤོ་བྱ་རྒྱུ་སོགས་ཀྱི་ལས་གྲ་ལ་བརྟེན་ནས་བོད་ཀྱི་རྩྭ་ཐང་བྱེ་ཐང་དུ་གྱུར་བ་དང་། གཙང་ཆུ་སྦག་གཙོག་བཟོ་བ། རྒྱས་པར་གཟིགས།….\nའདོན་སྤེལ། ཕྱི་ལོ། ༢༠༡༧ ཟླ། ༡༡ ཚེས། ༢༢ ཉིན།\nབོད་ཀྱི་ས་མཐོ་སར་གཡག་འཚོ་བ་ནི་ས་གཞི་རློན་པ་བྱེ་ཐང་དུ་འགྱུར་བ་ལས་སྐྱོབ་པར་རོགས་བྱེད་པ་ཡིན། རྒྱ་ནག་གི་གནམ་གཤིས་འགྱུར་ལྡོག་གི་ཛ་དྲགས་ལ་གདོང་ལེན་གྱིས་གོ་རྟོག་གོང་འཕེལ་གཏོང་བར་དམིགས་པའི་རང་དབང་ཅན་གྱི་སྒྲིག་འཛུགས་ (chinadialogue) ཞེས་པས་སྙན་ཐོའི་ནང་། མཚོ་སྔོན་དང་། ཀན་སུའུ། ཟི་ཁྲོན་སོགས་དང་ས་འབྲེལ་ཞིང་མཐོ་ཚད་རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ལས་མི་ཊར་ ༣‚༥༠༠ ཙམ་ཡོད་པའི་མཛོ་དགེ་ཁུལ་གྱི་མཚེའུ་དང རྒྱས་པར་གཟིགས།….\nའདོན་སྤེལ། ཕྱི་ལོ། ༢༠༡༧ ཟླ། ༡༡ ཚེས། ༢༠ ཉིན།\nཉེ་བའི་ཆར་རྒྱུད་ལམ་ཁག་ཏུ་གནས་ཚུལ་ཐོན་པ་ལྟར་ན། ཕྱི་ཚེས་ ༡༨ ཉིན་གྱི་ཞོགས་པ་བོད་ནང་གི་ཆུ་ཚོད་ ༦:༣༤ ཐོག བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཉིང་ཁྲི་ས་ཁུལ་སྨིན་གླིང་རྫོང་དུ་ས་ཡོམ་ཤུགས་ཚད་ ༦.༣ ཅན་ཞིག་བརྒྱབ་པ་དང་། ས་འགུལ་དེའི་ཤུགས་ཚད་སྐོར་ཨ་རིའི་ས་གཤིས་དཔྱད་ཞིབ་ (United States Geological Survey) ཀྱིས་བཤད་པ་ཞིག་དང་། ཉིང་ཁྲི་ས་གནས་ལས་ཁུངས་ཀྱི་དྲ་བའི་ཐོག་ས་ཡོམ་རྒྱག་སའི་ལྟེ་གནས་དེ་མི་མེད་ལུང་སྟོང་ཡིན་ཚུལ་བཤད་ཡོད་པ་དང་། རྒྱས་པར་གཟིགས།….\n《 ༄༅། །ཡིད་དུ་འོང་བའི་རང་བྱུང་ཁམས་ཀྱི་དཔར་རིས་སྣ་ཚོགས། 》


ཧྲེ་ཤུལ་བསྟན་པ་འབྲུག་གྲགས། རྩོམ་སྒྲིག་པ།ཚེ་དཔལ། ཡོང་ཁུངས།ངེད་དྲ་བ། སྤེལ་དུས། ༢༠༡༨ལོའི་ཟླ་བ་༠༡ཚེས་༠༥ཉིན།\nརྗེ་མཉམ་མེད་བླ་མ་དང་ཁོང་གི་སློབ་གསོའི་བསམ་བློ། —— རྗེ་རིན་པོ་ཆེའི་རྣམ་ཐར་ལ་མཇལ་རྗེས།\n[གནད་བཏུས]རྩོམ་འདིར་རྗེ་རིན་པོ་ཆེ་མཉམ་མེད་ཤེས་རབ་རྒྱལ་མཚན་གྱི་སྐུ་ཚེའི་བརྒྱུད་རིམ་དང་འབྲེལ་ཏེ་ཁོང་གི་སློབ་གསོའི་བསམ་བློ་དང་། དེས་དགོན་སྡེའི་སློབ་གསོར་ཐེབས་པའི་ཤུགས་རྐྱེན། ཐོན་པའི་ཕན་འབྲས་སོགས་རགས་ཙམ་བརྗོད་ཡོད།\n[གནད་ཚིག] རྗེ་མཉམ་མེད་བླ་མ། དགོན་སྡེའི་སློབ་གསོ། རྒྱལ་བ་བྲུ་ཡི་རིང་ལུགས།\nརྒྱལ་བ་གཉིས་པ་མཉམ་མེད་ཤེས་རབ་རྒྱལ་མཚན་ནི་སྤྱི་ལོ༡༣༥༦ལོར་རོང་ཆེན་བཞིའི་ཡ་གྱལ་མདོ་སྨད་ཤར་རྒྱལ་མོ་ཚ་བ་རོང་གི་ལིག་ཝེར་རབ་བརྟན་རྒྱལ་པོའི་རྒྱལ་ཁམས། རྒྱལ་རོང་སྐད་དུ་སྟུག་ཀྱོ་དང་བོད་སྤྱི་བའི་སྐད་དུ་ལུང་མདའ་རུ་སྐུ་འཁྲུངས། ཁོང་ནི་མི་ཚེ་ཐོས་བསམ་གྱིས་བསྐྱལ་ཞིང་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ལ་བྱས་རྗེས་བླ་ན་མཐོ་བའི་མཁས་ཆེན་ཞིག་ཡིན་ཙ་ན་རྒྱལ་བ་གཉིས་པ་ཞེས་པའི་མཚན་སྙན་བདག་གིར་བཞེས། དེ་བས་ལོ་རེ་རེའི་ལོ་སར་གྱི་ཚེས་ལྔའི་ཉིན་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བསྟན་པར་དད་པའི་སྐྱེ་བོ་ཡོད་དོ་ཅོག་གིས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་སྐྱེ་བོ་ཁོང་ལ་རྗེས་དྲན་ཞུ་ཆེད་མཉམ་མེད་དུས་ཆེན་ཞེས་ཉིན་གསུམ་ལ་སེར་སྐྱ་ཕོ་མོ་མཐའ་དག་དགོན་པར་ཡོང་ནས་དུས་མཆོད་གཟབ་རྒྱས་ཤིག་སྤེལ་བཞིན་ཡོད། ཅིའི་ཕྱིར་ཚེ་ཚེ་རབས་རབས་སུ་ཁོང་ལ་འདི་འདྲའི་རྗེས་དྲན་གྱི་བྱེད་སྒོ་སྤེལ་བ་ཡིན་སྙམ་ན། མི་གང་མང་ཞིག་གི་སྣང་ངོར་དེ་ནི་བླ་མའམ་སྤྲུལ་སྐུ་ཡིན་པས་རེད་ཅེས་ཡེ་གདོད་མ་ཉིད་ནས་སྐྱོན་གྱི་དྲི་མས་མ་གོས་ཤིང་མ་སྦྱང་ན་ཡང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཐུབ་པའི་སངས་རྒྱས་གསོན་པོ་ཞིག་ལ་གོ་བ་ལེན་སྲིད་མོད། འོན་ཀྱང་། འགྲོ་བ་རང་མཐུན་ཆ་ལུགས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས་ཤིང་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གར་སྟེགས་སུ་བྱོན་མྱོང་བའི་སྐྱེས་བུ་ཁོང་གིས“དང་པོ་རྒྱ་ཆེན་ཐོས་པ་མང་དུ་བཙལ།། བར་དུ་གཞུང་ལུགས་ཐམས་ཅད་གདམས་པར་ཤར།། མཐའ་མར་ཉིན་མཚན་ཀུན་ཏུ་ཉམས་སུ་བླངས།།”མཐར་མི་སོ་སོའི་སེམས་ནས་བརྗེད་མི་ཐུབ་པའི་སྐྱེས་བུ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་པ་ལས། མ་བསླབ་ཀྱང་ཀུན་མཁྱེན་དུ་བུད་སོང་བ་ཞིག་སྲིད་མཐའ་ཙམ་མོ།། ཡང་ལ་ལས་བླ་མའམ་སྤྲུལ་སྐུ་ཞིག་ཡིན་ཕྱིར“བླ་སྤྲུལ་ཕལ་ཆེར་ཕྱུག་པོའི་ཁྱིམ་དུ་འཁྲུངས།། མེ་ཏོག་ཕལ་ཆེར་ཆུ་བོའི་འགྲམ་དུ་སྐྱེ།།”ཞེས་པའི་ཉམས་མྱོང་གི་སྡོམ་ཚིག་བཞིན་མི་ཚང་ཕྱུག་པོ་དང་དཔོན་ཚང་དབང་ཆེན་གྱི་ཁྱིམ་རྒྱུད་དུ་འཁྲུངས་པ་ལོས་ཡིན་སྙམ་མཁན་ཡོད་སྲིད་མོད། ཞྭ་དཀར་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བསྟན་པའི་དབུ་འཕངས་མཐོ་ནས་མཐོ་རུ་འདེགས་པའི་ངེས་དོན་གྱི་བླ་མ་ཁོང་ནི་ཕལ་བའི་ཁྱིམ་ཚང་དུ་མཚན་དཔེའི་མེ་ཏོག་བཞད་པ་ལས། ངོ་ཆེན་དཔོན་པོ་དང་རྒྱུ་ཆེན་ཕྱུག་པོ་ཡི་ཁྱིམ་དུ་མ་སྐྱེས་ཤིང་། བླ་ཆེན་སྤྲུལ་སྐུ་གང་གི་སྐུ་སྐྱེ་རུ་ངོས་མ་བཟུང་བའི་ཕལ་བ་ཕལ་བའི་མི་ཞིག་ཡིན། འོ་ན་སྤྱིར་བཏང་གི་མི་ཞིག་ཅིའི་ཕྱིར་དཔེ་དང་ཟླ་མེད་པའི་རླབས་པོ་ཆེའི་སྐྱེས་བུར་གྱུར་པ་ཡིན་སྙམ་ན། ཁྱིམ་གྱི་སློབ་གསོས་བསྐྱེད་ཅིང་བསྲིང་བའི་གྲུབ་འབྲས་འབའ་ཞིག་དང་རང་གི་རྣམ་དཔྱོད་ལས་གཞན་གང་ལ་ཡང་མ་དམིགས་སོ།།\nགཡུང་དྲུང་རྒྱལ་དུ་བཏགས་པའི་བྱིས་པ་ཁོ་ནི་མི་ལོ་བཅུའི་བར་དུ་ཆུང་བྱིས་དུས་ཀྱི་རྩེད་མོར་གཡེང་ནས་དུས་མ་འདའ་བར་ཕ་དྲིན་པོ་ཆེས་བྱམས་བརྩེའི་གཉོར་སྐྱོང་དང་ཡང་དག་གི་མཛུབ་སྟོན་འོག སྐབས་དེའི་སློབ་གསོའི་སྒྲིག་གཞི་ལྟར་བོན་གྱི་གཞི་མ་འབྲི་ཀློག་འདོན་གསུམ་ནས་བརྩམས་ཏེ་མོ་རྩིས་གཏོ་དཔྱད་སོགས་རྒྱུའི་བོན་ལ་སྦྱང་བ་གནད་སྨིན་མཛད་ནས་སྐབས་དེའི་སློབ་གཉེར་གྱི་ལས་ལ་འཇུག་པའི་ལས་དང་པོ་བས་གང་ཞིག་བསྒྲུབ་དགོས་པ་དག་བསྒྲུབས་ནས་གྲུབ་སྟེ།“ཅི་ཞིག་ཡབ་ཀྱིས་ཡི་གེ་སློབ་ཏུ་བཅུག་སྟེ་ཀློག་ལ་མཁས་པར་བྱུང་། ཆུང་ནས་བློ་རྩལ་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་ཞིང་རྒྱུའི་བོན་བཞི་ལ་མཁས་པར་སྦྱངས་སོ།།”①ཞེས་གསུངས་ཡོད་པས། སྐབས་དེར་བོད་བྱིངས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་སུ་ཀླུ་རྒྱལ་ལྟ་བུའི་རྒྱུའི་བོན་བཞི་ལ་མཁས་པའི་ཨ་ཕ་འབའ་ཞིག་ཡོད་མེད་མ་ངེས་ན་ཡང་། ཀླུ་རྒྱལ་གྱིས་སློབ་གསོ་ཞེས་པའི་དམིགས་གཏད་ཡུལ་སྐྱེ་བོ་སོ་སོའི་མི་ཚེ་དེ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཟིན་དགོས་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། བྱིས་དུས་ཀྱི་སློབ་གསོ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་ཡིན་པའི་གནས་ལུགས་ཡིད་ལ་བརྣགས་ནས་རིག་གནས་ཡོན་ཏན་སློབ་པ་དང་སྒོ་གསུམ་ལེགས་ལམ་དུ་འཇུག་པར་བྱེད་པའི་འགན་འཕྲག་ཏུ་དཀྲིས་པ་ནི“གནའ་སྔ་མོའི་དུས་སུ་ཡ་ཧུ་དཱ་པ་རྣམས་ལ་སློབ་དཔོན་དང་དགེ་རྒན་ཞེས་འབོད་ཚུལ་མེད་ལ། དེ་མཚུངས་ཀྱི་དམིགས་སུ་བྱ་བའི་ལས་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན། བུ་ཕྲུག་དག་ལ་རིག་གནས་ཡོན་ཏན་སློབ་པའི་ལས་ནི་ཕ་མ་འབའ་ཞིག་གིས་བྱེད་པ་རེད”② ཅེས་པའི་གནས་ལུགས་དང་། དུས་རབས་བཅུ་དགུ་བར་བྱོན་པའི་འཇར་མན་གྱི་སྐད་གྲགས་ཅན་གྱི་སློབ་གསོ་པ་ཁར་ཝེ་ཐིས“བྱིས་པ་སྐྱེས་ནས་ལོ་ལྔ་དྲུག་བར་གྱི་སློབ་གསོ་ནི་བྱིས་པ་འཇོན་ཐང་ཅན་དུ་འགྱུར་བའི་གཞི་རྩ་ཡིན་པས། སློབ་གསོའི་ཐབས་ལམ་མ་འཕྱུགས་ན་ཕུལ་བྱུང་གི་མི་སྣར་མི་འགྱུར་གྲང”③ཞེས་པའི་སློབ་གསོའི་སྡོམ་ཚིག་དང་ཆུ་ལ་ཆུ་བཞག་ཏུ་སོང་ཞིང་། གཡུང་དྲུང་རྒྱལ་ཡང་དེ་ལྟའི་ཡང་དག་པའི་སློབ་གསོའི་མཐུན་རྐྱེན་འོག་ནར་སོན་པ་ཡིན་པས་རྗེས་སོར་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་སུ་མ་གླེང་ཐབས་མེད་ཀྱི་མི་སྣ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་པ་རེད།\nཁྱད་པར་དགུང་ལོ་བཅུ་ཡི་སྟེང་གཡུང་དྲུང་རྒྱལ་དུ་བཏགས་པའི་བྱིས་པ་དེར་ཤེས་རབ་རྒྱལ་མཚན་ཞེས་སུས་ཀྱང་འབོད་མ་མྱོང་བའི་མཚན་ཞིག་གསོལ་ཡོད། དེ་ནི་གཡུང་དྲུང་རྒྱལ་ལ་མཚོན་ན་མི་ཚེའི་བརྒྱུད་རིམ་དུ་ཁ་ཕྱོགས་འགྱུར་མཚམས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་ཏེ། ཐོག་མའི་ཁྱིམ་གྱི་སློབ་གསོ་ལས་རབ་ཏུ་འགོང་ནས་དགོན་པའི་སློབ་གསོ་མྱོང་བའི་གོམ་པ་དང་པོ་སྤོས་པ་ཡིན། ལར་ཐོག་མའི་ཁྱིམ་ཚང་སློབ་གསོ་ཚུལ་བཞིན་མ་བརྒྱུད་པའི་བྱིས་པ་ཞིག་ལ་མཚོན་ན་ལོ་བཅུ་ཡི་སྟེང་དགོན་པའི་སློབ་གསོ་མྱོང་དུ་འཇུག་པ་ནི་ཅུང་ཆ་མ་ཚང་བའི་སློབ་གསོ་ཞིག་གམ་ཡང་ན་འབྱུང་མི་སྲིད་པའི་དོན་དག་ཅིག་ཡིན་མོད། འོན་ཀྱང་། གཡུང་དྲུང་རྒྱལ་ལ་མཚོན་ན་དེ་ནི་རང་ག་བ་ཞིག་ལས་སེམས་ལ་མི་ཤོང་བའི་དོན་དག་ཅིག་ཡེ་ནས་མིན། ཤེས་རབ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་དགུང་ལོ་བཅུ་ནས་བཅོ་བརྒྱད་བར་གྱི་མི་ལོ་ཧྲིལ་བོ་བརྒྱད་ཀྱི་རིང་དགོན་པའི་སློབ་གསོའི་ཐོག་མའི་རྨང་གཞིར་གྱུར་པ་རབ་བྱུང་གི་སྡོམ་པ་ཞུས་ནས་བསྟན་པའི་གཞི་མ་འདུལ་ཁྲིམས་མིག་འབྲས་བཞིན་དུ་སྲུང། སྲུང་བ་ཙམ་དུ་མ་ཟད་སྐབས་དེར་ཕྱྭ་བླ་གཡུང་དྲུང་རྒྱལ་མཚན་སོགས་སྨད་ཕྱོགས་ཀྱི་བླ་ཆེན་སྐྱེ་མཆོག་རྣམས་ནས“མཚན་ཉིད་སྲིད་པའི་མཛོད་ཕུག་དང་འགྲོ་མགོན་ས་ལམ་ཚད་མ་དང་། སྲིད་རྒྱལ་སྤོམ་ར་དམུ་བདུད་སོགས། ལུང་དང་རྗེས་གནང་མ་ལུས་གསན།”④ ཞེས་བོན་ཕྱི་ནང་གསང་གསུམ་གྱི་དབང་ལུང་མན་ངག་ཟབ་དགུ་མནོས་པ་ནས་ཤེས་རབ་འཚོལ་བའི་ལམ་ལ་ཞུགས་པ་རེད།།\nགང་ལྟར་ཆུང་བྱིས་པའི་དུས་ནས་བཟུང་ལྷག་པའི་ལྷག་པ་འཚོལ་རྒྱུ་དང་བཟང་བོའི་བཟང་བོར་བསྙེག་རྒྱུར་གོམས་ལོབས་སུ་སོང་བའི་ཤེས་རབ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས། གང་ན་མཁས་པ་ཡོད་ན་དེའི་ཞབས་ལ་གཏུགས་ནས་མན་ངག་གི་བདུད་རྩི་འཐུང་འདོད་ཀྱི་འདུན་པ་གཡག་ལྟོག་གི་རྩྭ་ཟ་བ་བཞིན་འགོག་ཐབས་མེད་པས། དགུང་ལོ་བཅོ་བརྒྱད་ཐོག་རིག་གནས་ཀྱི་ཞིང་ས་གཤིན་པོ་དབུས་གཙང་དག་པའི་ཞིང་དུ་ཤེས་རབ་འཚོལ་བའི་ལམ་ལ་ཞུགས་ཤིང་། སྒང་དྲུག་གི་ནང་ཚན་ཚ་བ་སྒང་དུ་གཡས་རུའི་སྟོན་པ་མཁས་གྲུབ་རིན་ཆེན་བློ་གྲོས⑤ཀྱི་ཞབས་པད་བསམ་སྦྱོར་གཉིས་ཀྱིས་ཚུལ་བཞིན་མི་ལོ་བཅུ་གསུམ་གྱི་རིང་དུ་བསྟེན་ནས་མདོ་སྔགས་རྫོགས་གསུམ། གབ་མཛོད་ས་གསུམ། ཕྱི་ནང་གསང་གསུམ་གྱི་དབང་ལུང་མན་ངག་གི“ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་གསང་དོན་ལྡེ་མིག་ཐམས་ཅད་རྗེ་མཉམ་མེད་ཆེན་པོའི་ཕྱག་ཏུ་གཏད”⑥ ནས་ཆུ་མགོ་གངས་ལ་གཏུགས་པ་བཞིན་བོན་རྙིང་མའི་དབུ་ཆེན་རིག་འཛིན་རྣམས་ཀྱི་ཐུགས་དམ་རྒྱུད་འཛིན་དུ་གྱུར།\nདམ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚུལ་ནི་ཇི་ལྟར་མཁས་པར་གྱུར་པ་དེ་ཙམ་གྱིས་ངོམས་པ་མེད་པ་བཞིན་རྗེ་རིན་པོ་ཆེས་རང་གི་རིག་གཞུང་ལ་མཁས་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད་གཞན་གྱི་གཞུང་ལུགས་ཀུན་ལ་སྒྲོ་འདོག་གཅོད་ཕྱིར་དགུང་ལོ་སོ་གཅིག་ཏུ་ས་སྐྱའི་མདོ་ཕྱོགས་ཀྱི་བསྟན་འཛིན་གཡག་རོང་གཉིས་ཀྱི་ཡ་གྱལ་རོང་སྟོན་སྨྲ་བའི་སེང་གེའི་ཞབས་ལ་གཏུགས་ནས“ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་ལ་སོགས་བསྟན་བཅོས་མང་དུ་གསན་ཞིང་། ལུགས་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཆོས་ལ་མཁས་པར་མཛད”⑦པ་དང“སྙེ་ཐང་བདེ་བ་ཅན་དང་། འབྲས་ཡུལ་སྐྱེད་ཚལ་དང་། ར་བ་སྟོད་དང་། ན་ལེནྡྲ”⑧ སོགས་བན་ཕྱོགས་ཀྱི་རྩོད་གྲྭ་ཆེ་གྲས་སུ་རྩོད་སྐོར་ལ་ཕེབས་ནས་རྩོད་གྲྭ་ཀུན་ལ་དམ་བཅའ་མཛད་ཅིང“འཛམ་གླིང་མཁས་མང་གཙུག་རྒྱན་མཉམ་མེད་པ”⑨ ཞེས་པའི་མཚན་གྱི་སྙན་པ་འབར། དེ་ནས་དབེན་ས་ཁར་ཕེབས་ནས་བྲུ་ཡི་གདུང་འཛིན་ཡེ་གཞོན་གཉིས་ཀྱིས་ཞུ་བ་ཕུལ་བ་བཞིན་བྲུ་ཡི་རྒྱལ་ཐེབས་མཛད་དེ་དབུ་རྩེ་དཀར་དམར་དང་གཡས་རུ་མཁར་སྣ་སོགས་སུ་དགུང་ལོ་ལྔ་བཅུ་ལྷག་གི་རིང་ལ་མཁས་པའི་སར་འགྲིམ་ཐུགས་བཅུད་བཞེས་ནས་དཀྱེལ་པོ་ཆེར་འགྱུར་བའི་བརྒྱུད་རིམ་འབའ་ཞིག་ལ་འབད་པ་ལྷུར་ལེན་བྱས་པའོ། །\nདགོན་པ་ནི་བྱམས་བརྩེ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་མཛེས་པ་སྲོག་ཏུ་བཟུང་ཞིང་འཁོར་བར་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པའི་མི་སྣ་འཇོན་ཐང་ཅན་འཚར་ལོངས་འབྱུང་སའི་གཞི་ས་གལ་ཆེན་དང་། ནང་བསམ་བློའི་མཛེས་སྡུག་གཙོར་བྱས་པའི་སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་མུ་ནས་མུ་རུ་གནས་སའི་ཞིང་ས་གཤིན་པོ་ཡིན་པ་ལྟར། ང་ཚོའི་མིག་ཟུང་གཙང་ཐོབ་རྒྱལ་ཕྱོགས་སུ་བལྟས་ནས་རྒྱལ་བ་བྲུ་ཡི་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཤེས་རིག་གི་འབྱུང་ཁུངས་འཚོལ་སྐབས། གཡག་ཆེན་ཕུག་ཏུ་ལྷོད་ཅིག་གེར་ཆགས་པའི་བཀྲ་ཤིས་སྨན་རི་དགོན⑩ནི་རྒྱལ་བ་བྲུ་ཡི་ཤེས་རིག་གི་མཚོན་བྱེད་གཙོ་བོ་ཡིན་ལ། དགོན་པ་དེས་བྲུ་ཡི་ཐུན་མིན་གྱི་ཤེས་རིག་མ་ཉམས་རྒྱུད་འཛིན་གནང་ནས་ད་ལྟའི བར་མི་ལོ་ཧྲིལ་བོ་དྲུག་བརྒྱ་བཅུ་གཉིས་འགོར་ཡོད། དེ་ནི་ཁོང་གི་དགོན་སྡེའི་སློབ་གསོའི་ཡང་དག་རང་བཞིན་གྱི་མཇུག་འབྲས་ལས་དེ་ལྟར་མིན་ན་རྒྱ་ཆེའི་རྒྱུན་རིང་ཞིག་འབྱུང་མི་སྲིད། དེའི་གཞི་རྩ་ཡང་མཐར་གཏུགས་ན་བྲུ་རྗེ་བླ་མ་གཡུང་དྲུང་གིས་སྤྱི་ལོ༡༠༧༢ལོར་ཕྱག་བཏབ་པའི་གཡས་རུ་དབེན་སའི་དགོན་པ་དང་དགོན་པ་དེར་བྱོན་པའི་གཡས་རུའི་སྟོན་པ་བཅོ་བརྒྱད་སོགས་གཞན་དྲིང་མི་འཇོག་པའི་སྐྱེས་ཆེན་གསེར་རིའི་ཕྲེང་བ་ཚར་དུ་དངར་བ་བྱུང་ཞིང་། ཁོང་རྣམ་པས་མཛད་པའི་འཕྲིན་ལས་སམ་ཐུགས་སྐྱེད་རྣམ་དག་གི་སྨོན་ལམ་ལ་ངེས་པར་འབྲེལ་ཡོད། འོན་ཀྱང་། སྤྱི་ལོ༡༣༨༦ལོར་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་སུ་གནམ་དུ་མི་ཤོང་བའི་གོད་ཆག་ཡ་ང་བ་ཞིག་བྱུང་བ་ནི་གཡས་རུ་དབེན་ས་ཁ་ཆུ་ལོག་གིས་ནུབ་ཅིང་། མཐར་ལོ་ངོ་སུམ་བརྒྱ་བཅུ་བཞི་ལས་མ་གནས་པར་དམིགས་མེད་དབྱིངས་སུ་ཐིམ་པར་གྱུར་ནས་རྒྱལ་བ་བྲུའི་ཤེས་རིག་གི་གསེར་གྱི་དུས་རབས་རེ་ཞིག་རྒུད་པའི་ཕྱོགས་སུ་ཕྱིན། ཡིན་ན་ཡང་། ༡༤༠༥ལོར་རྗེ་རིན་པོ་ཆེས་མ་འོངས་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བསྟན་པའི་འཕེལ་རྒྱས་དང་རྒྱལ་བ་བྲུ་ཚང་གི་འདུལ་ཁྲིམས་སྐྱོང་ཚུལ། སློབ་གཉེར་བྱ་སྲོལ་གྱི་རྗེས་འཛིན་དུ་དམིགས་གཏད་ནས་གཙང་གི་ཐོབ་རྒྱལ་གྱི་གཡག་ཆེན་ཕུག་ཏུ་བྲུ་ཡི་ཁྱིམ་ཚང་གིས་མཐུན་རྐྱེན་མཛད་པ་ལ་བརྟེན་ནས། ཕྱིས་ཀྱི་རྩ་བའི་གྲྭ་ས་རུ་བསྔགས་པའི་བཤད་སྒྲུབ་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་དགོན་གནས་ཁྱད་པར་ཅན་བཀྲ་ཤིས་སྨན་རི་དགོན་པ་གསར་འདེབས་མཛད་པ་ལ་བརྟེན་ནས། གཡས་རུ་དབེན་སའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་འོད་སྣང་སླར་ཡང་དབུས་གཙང་ཙམ་ལས་རིང་དུ་བརྒལ་ཏེ་མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ་དུ་མཆེད་པའི་དབུ་ཚུགས་པ་རེད། བཀྲ་ཤིས་སྨན་རི་དགོན་ཟེར་བའི་དབེན་ཞིང་ཁུ་སུམ་པོའི་གནའ་བོའི་དགོན་པ་དེས་དགོན་པ་ཞེས་པའི་དོན་ངོ་མའི་གནས་ལུགས་སྲུང་འཛིན་བྱས་ནས་ཡོད་ལ། གྲོང་ལས་རྒྱང་གྲགས་གཅིག་གིས་ཆོད་པའི་མཚམས་ཞེས་འདུལ་བར་གསུངས་ཤིང་ལུང་དང་མ་འགལ་བའི་དགོན་པ་ཚད་ལྡན་ཞིག་ཡིན། དགོན་པ་ནི་མཚམས་སྒྲུབ་སྦྱོང་དང་སྒོམ་ཉམས་ལེན་གཙོར་བྱེད་སའི་བསྟི་གནས་ཡིན་པས་དེ་ལ་ལྷིང་འཇགས་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་དང་བག་ཕེབས་ཀྱི་སེམས་ཁམས་སྙོམས་པོ་ནི་མེད་དུ་མི་རུང་བའི་ཆ་རྐྱེན་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་ངེས་ཤིང་། རྗེ་མཉམ་མེད་བླ་མས་ཐུགས་དགོངས་སུ་དེ་ལྟར་འཁྲུངས་ནས་འདུ་ཁང་གཅིག་དང་གྲྭ་ཤག་དྲུག་ཅུ། ཁང་ཚན་བཅུ་གཉིས་ལས་གྲུབ་པའི་མི་ཆེ་མི་ཆུང་གི་དགོན་པ་ཞིག་གསར་བཞེངས་མཛད་པ་རེད། ཁོང་གི་མཛད་འཕྲིན་དང་སྙན་གྲགས་སོགས་གང་ལ་བསམ་རུང་གཡས་རུ་དབེན་སའི་དོ་ཟླ་འོས་པའི་དགོན་ཆེན་ཞིག་བཞེངས་རྒྱུ་ནི་དཀའ་བའི་གནས་ཤིག་མིན་ན་ཡང་ཁོང་གི་ཞལ་སྔ་ནས“ང་རང་སྡེ་པ་ལུགས་སུ་མི་བྱེད། བདེ་བདེ་སྐྱིད་སྐྱིད་འདྲ་བ་ཁོ་ན་མི་འོང་། བྱ་བྲལ་གྱི་འཆད་ཉན་ཡིན་པས། སློབ་གཉེར་བ་ཁོ་ན་གཅིག་ལ་གཉིས་པ་ཙམ་གྱི་ཁང་ཆུང་ཙམ་གྱིས་ཆོག་གསུངས། གཞིས་ཀ་རིན་སྤུངས་པ་ལྟ་བུ་ཡོན་བདག་བྱེད་པར་འདུག་ཀྱང་མི་དགོས” ཞེས་པ་ལས་སྨན་རི་དགོན་འདེབས་དོན་ནི་ཆེ་ཆེ་རྫིག་རྫིག་མ་ཡིན་པར་འདོད་ཆུང་ཆོག་ཤེས་དང་གཉོམ་ཆུང་ཚུལ་མཐུན་གྱི་གྲྭ་པ་འདུལ་འཛིན་པ། ཤེས་བྱ་ཡོན་ཏན་གྱིས་ཕྱུག་པའི་གྲྭ་པ་བློ་དཀྱེལ་ཅན་སྐྱེད་སྲིང་བྱེད་སའི་བསྟི་གནས་ཤིག་ཡིན་པ་རྟོགས་ཐུབ།\nལར་གྲུབ་མཐའ་ཞིག་ཡུན་རིང་དུ་གནས་དང་མི་གནས་ཀྱི་གནད་དམ་པ་ནི་གྲུབ་མཐའ་དེའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་གཏིང་ཟབ་ཚད་དང་ཉམས་སུ་ལེན་བདེ་མིན་ནི་རྩ་བའི་རྩ་བ་ཡིན། འོན་ཀྱང་། དེ་ཁྱབ་གདལ་དུ་གཏོང་བར་རྗེས་འཇུག་བུ་སློབ་ཀྱི་མང་ཉུང་དང་བཟུང་བའི་གནས་གཞིའི་ཁྱབ་རྒྱ་ནི་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་རེད་འདོད། རྒྱུ་མཚན་ནི་གང་ཞིག་ཁྱེད་ཀྱི་གྲུབ་མཐའི་གཞུང་ལུགས་གཏིང་ཟབ་ཅིང་ཉམས་སུ་ལེན་བདེ་ན་ཡང་ཉམས་སུ་ལེན་མཁན་གྱི་སྐྱེས་བུ་ཉུང་ཞིང་མེད་ན་ལྟག་ཆུ་ཆད་པའི་རྫིང་བུ་བཞིན་གྲུབ་མཐའ་དེ་མུ་མཐུད་དུ་གནས་ཤིང་དར་བའི་རེ་བ་མེད། གྲུབ་མཐའ་ཡང་རིག་གནས་ཤིག་ཡིན་ཙ་ན་སྐྱེས་བུའི་བློ་སྦྱོང་དང་འབད་བརྩོན་ལ་མ་འབྲེལ་བར་རང་རྐྱ་འཕེར་བའི་སྒོ་ནས་འཕེལ་རྒྱས་སུ་འགྲོ་བ་ཞིག་མེད་དོ།། དེ་ལྟར་ཡིན་པས་རྗེ་མཉམ་མེད་བླ་མས་གཤེན་རབ་རིག་གནས་སྦྱོང་སར་འོས་ཤིང་འཚམ་པའི་གནས་གཞི་གལ་ཆེན་སྨན་རི་དགོན་པ་བཏབས་ནས་སློབ་མའི་འཁོར་ཚོགས་བསྐྱངས། ཁོང་གི་ཐུགས་དགོངས་ལ་དགོན་པའི་རིག་གནས་དར་དང་མི་དར་གྱི་རྩ་བ་ནི་གྲྭ་པ་བློ་མིག་ཅན་དང་ཁ་གོང་སྐྱེད་སྲིང་བྱས་ནས་སོ་སོས་རང་རང་ས་ནས་བསྟན་པ་སྤེལ་བ་ལས། ཐམས་ཅད་དགོན་པ་གཅིག་ཏུ་འཚོགས་ནས་རྒས་སོང་བ་དང་དཔེ་ཁྲིད་མི་སྐྱོང་གི་ལས་ཀ་མ་སྤེལ་ན་མི་འགྲིག་པའི་དགོངས་ཚུལ་བཏོན་པས། གདན་ས་སྨན་རི་ནས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་མཚན་རྟགས་བཞེས་རྗེས་རང་རང་ཡུལ་ནས་རྒྱ་བསྐྱེད་དགོས་པའི་བླང་བྱ་འདོན་གྱིན་ཡོད། ལྷག་པར་རྗེས་འཇུག་བུ་སློབ་དག་ལ་ལྷ་ཁང་བརྗིད་པོ་དང་གསས་ཁང་མཚར་བོ་བཞེངས་ནས་སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་འཛིན་རྒྱུ་མིན་ལ། རྒྱུ་དང་འབྱོར་བས་ཕྱུག་ཅིང་དཔའ་དང་དཔུང་གི་སྟོབས་ལ་བརྟེན་ནས་འཛིན་རྒྱུ་དེ་བས་མིན་པས། དགོན་པ་དེ་ནས་བསླབ་པ་མཐར་སོན་གྱི་གྲྭ་པ་རྣམས་ནི་བོད་ཡུལ་སྟོད་སྨད་བར་གསུམ་གྱི་དགོན་སྡེ་སོ་སོའི་ཀ་བ་དང་གདུང་མའི་ཚུལ་གྱི་གྲྭ་བཙུན་ཤ་སྟག་ཡིན་དགོས་པ་ལས་སྨན་རི་ཙམ་ནས་མི་ཚེ་རྫོགས་སོང་ན་མི་འགྲིག་ཚུལ་ནི་རྗེ་རིན་པོ་ཆེས“བསྟན་པ་ལ་ཨེ་ཕན་བསམ་ན་འཆད་ཉན་དགོས་པ་ཡིན། ཕྱོགས་ཕྱོགས་ཀུན་ནས་འཆད་ཉན་ལ་འབད་དགོས” ཞེས་ཡང་ཡང་གདམས་པ་ཡིན། དེ་བས་མི་ལོ་དྲུག་བརྒྱའི་བརྒྱུད་རིམ་དུ་རྒྱལ་བ་སྨན་རི་བའི་བྱིན་རླབས་ཤུགས་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་གྲྭ་པ་ཁ་གོང་ཅན་ག་ཙམ་ཡོད་པ་རྩིས་ཀྱིས་མི་ལང་ན་ཡང་། ད་ལྟའི་བར་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བསྟན་པ་དར་ཕྱར་དུང་འབུད་ཀྱི་མཛད་འཕྲིན་བསྐྱངས་ཀྱིན་པའི་མི་སྣ་ཡོད་ཚད་རྒྱལ་བ་སྨན་རི་བའི་ཐུགས་རྗེའི་ཐུ་འོག་ནས་ནར་མ་སོན་པ་གཅིག་ཀྱང་མེད་ཅེས་བཤད་ཆོག་གོ།\nསངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་དར་དང་མི་དར་དགེ་འདུན་པའི་སྡེ་ལ་རག་ལས་ཤིང་། དེ་ཡང་དགོན་པའི་སློབ་གསོའི་ལམ་ལུགས་དང་སྒྲིག་གཞི་ཡག་བཙོག་གི་རྗེས་སུ་འགྲོ་ལྡོག་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་པ་རེད། དགོན་པའི་སློབ་གསོའི་ལམ་ལུགས་དང་སྒྲིག་གཞི་ཇི་ལྟར་ཡག་ན་དེ་ལྟར་འཕེལ་རྒྱས་སུ་འགྲོ་ལ་ཅི་ཙམ་བཙོག་ན་དེ་བཞིན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པའི་འཕང་དམའ་ནས་དམའ་རུ་འགྲོ་བ་ཡིན། ལམ་ལུགས་དང་སྒྲིག་གཞི་ཟེར་བ་ནི་དགོན་པར་མི་ཅི་ལྟར་གསོ་སྐྱོང་བྱེད་པའི་ཐབས་ཤེས་ལ་ཟེར་བ་ཡིན་གྱི། དགོན་པའི་ནང་དུ་ལམ་ལུགས་དང་སྒྲིག་གཞི་ཙམ་པོ་ཡོད་རུང་དེ་ནི་དུས་དང་མཐུན་པའི་སློབ་གསོའི་མ་ལག་ཆ་ཚང་ཞིག་དང་མི་གཞིའི་སྟེང་གི་སྐྱོན་ཆ་གསོ་བྱེད་ཀྱི་རིག་གནས་ཤིག་ལ་འགྱུར་ཐུབ་ཀྱིན་མེད་པའི་གནད་ལ་ཐུག་ཡོད། དེ་བས་དགོན་སྡེའི་སློབ་གསོའི་དོ་དམ་སྒྲིག་གཞི་ནི་མདོ་འདུལ་བའི་བཅས་ཁྲིམས་གཞི་རྩ་བྱས་པའི་སློབ་གསོའི་ལམ་ལུགས་ཤིག་ཡིན་པས། སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་ཇི་སྲིད་འཚོ་བའི་བར་དུ་གནས་དགོས་ན་ཤེས་རབ་ཅན་འདུ་སའི་དགོན་པའི་དོ་དམ་སྒྲིག་གཞི་མི་གཤིས་ཅན་དང་སློབ་གསོའི་ལམ་ལུགས་སམ་འདུལ་བའི་བཅས་མཚམས་དོན་འཁྱོལ་ཡོང་བར་བྱེད་པ་ནི་ཁ་ཚ་དགོས་གཏུགས་ཀྱི་གནད་དོན་ཞིག་ཡིན་པས། རྗེ་རིན་པོ་ཆེས་འདུལ་གཞུང་རྒྱས་བསྡུས་གཉིས་ཀྱི་འགྲེལ་བ། འདུལ་བའི་གསོ་སྦྱོང་། འདུལ་བའི་ལས་ཆོག་སོགས་བསྟན་བཅོས་མཛད་ནས་གཙང་དགོན་སྡེ་ལ་སྤངས་ལམ་རྣམ་དག་གི་བཅའ་གཞི་མང་དུ་མཛད་ནས་ནར་མའི་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་སྟེ“འགྲོ་འདུག་གི་ལུགས་ལའང་མཆོང་རྩལ་རྒྱུག་འགྲོ་ཟུར་འགྲོ་སོགས་མི་བྱེད། དཔེར་ན་བྱ་ངང་བའི་འགྲོ་ཚུལ་ལྟར་དགོས། གོམ་པ་ཆེ་ཆུང་རན་པར་བྱ་ལ་དལ་བུར་འགྲོ་བ་དང་། བཟའ་བཏུང་གི་ལུགས་ཀྱང་ཁྱི་ཕག་ལྟ་བུའི་འཆའ་སྒྲ། སྲིན་པོ་ལྟ་བུའི་འདྲུད་སྒྲ། ངང་བ་ལྟ་བུའི་ཟུར་མིག་ཧི་ཧི་ཧོ་ཧབ་ལངས་ཟ་ལྟ་བུ་མི་རུང་ལ། བག་ལྡན་གྱིས་ཆེ་ཆུང་ཅོ་ཀའི་སྒོ་ང་ཙམ་ཚད་དང་ལྡན་པར་ཟ་དགོས། ཉལ་དུས་ཀྱང་གན་རྐྱལ་ཁ་སྦུབ་རྐང་བརྐྱང་ལག་བརྐྱང་མི་རུང་ཞིང་གཞོགས་གཡས་ཕབ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གཟིམ་ཚུལ་བྱ་ནས་ཉལ་དགོས།” ཞེས་འགྲོ་འཆག་ཉལ་འདུག་ཀུན་ངན་པ་ལང་ཤོར་དུ་མ་སོང་བར་ཇི་སྲིད་འཚོ་བའི་བར་དུ་དམ་བཅས་པ་བཞིན་བྱེད་དགོས་པ་དང་། “ཚོགས་སུ་སྡོམ་པ་མ་བླངས་པར། གྲལ་ལ་འདུག་ས་མེད་པ་དང་། དེ་ཡང་གྲྭ་ཆས་ཆ་ཚང་ཞིག་མེད་ན་ཚོགས་ལ་འགྲོ་ས་མེད། སྐད་ཅོར་མཆོང་རྒྱུག་ལ་སོགས་པ། བཀག་སོགས་ཞིབ་ཕྲའི་བཅའ་ཁྲིམས་བཟོས” པ་སོགས་ཆུང་ས་ཕྲ་ས་ནས་ཞིབ་ཚགས་བཟོས་ནས་འདུལ་བའི་རིག་གནས་ལ་ཤུགས་སྣོན་བརྒྱབ་པ་དང་། སྡོམ་པ་བླངས་ནས་ཚོགས་གྲལ་དུ་ཞུགས་པ་ནི་དགོན་པའི་སློབ་གསོ་མྱང་བའི་མགོ་ཚུགས་པ་ཡིན་ལ་དེ་ནས་བཟུང་ན་ཚོད་དང་བློ་ཚོད་ལྟར་གང་ལ་གང་འཚམ་གྱི་ཤེས་རིག་ཡོན་ཏན་སྦྱོང་བའི་རྨང་བཏིངས་པ་ཡིན། རྗེ་མཉམ་མེད་བླ་མས་རིགས་མི་གཙོ་རུས་མི་གཙོ། ན་ཚོད་རྒན་གཞོན་ལ་ཡང་མི་ལྟ་བར་གཙོ་བོ་བསླབ་པ་རིན་པོ་ཆེ་གལ་གནད་དུ་འཛིན་པ་ཡིན་པས་གནའ་དེང་གང་དུ་རྒྱལ་བ་སྨན་རི་བའི་ལུགས་འཛིན་གྱི་འདུས་སྡེ་ཞིག་ཡིན་ཕྱིན་མཁས་བཙུན་བཟང་གསུམ། འཆད་རྩོད་རྩོམ་གསུམ་གྱིས་ཕྱུག་པའི་ཤེས་རབ་ཅན་གྱི་སྐྱེ་བོ་ཤ་སྟག་བྱུང་དང་འབྱུང་གིན་འདུག མདོར་ན་འདི་དག་ཐམས་ཅད་རྗེ་བླ་མའི་ཐུགས་བསྐྱེད་སྨོན་ལམ་དང་སྨན་རི་དགོན་པའི་བྱིན་རླབས་ཤུགས་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའོ།།\nསྤྱིར་མཁན་པོ་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་དེར་གོ་དོན་མི་འདྲ་བ་གཉིས་ཏེ། གཅིག་ནི་འདུལ་བའི་གཞུང་ནས་བཤད་པའི་རབ་བྱུང་དང་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་གནང་མཁན་གྱི་མཁན་པོ་དང་། གཉིས་ནི་དགོན་པ་གྲྭ་ཚང་གི་སློབ་གཉེར་གྱི་དབུ་འཁྲིད་མཁན་ཏེ་གཞུང་ཆེན་ཁག་ལ་སྦྱངས་ནས་བསླབ་པ་མཐར་སོན་གྱི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་ཟེར་ཞིང་། དགོན་པར་མཚོན་ན་ལས་ཀྱི་སྣེ་མོ་དག་ལས་འདི་ནི་དགོན་པའི་དར་རྒུད་ལ་གཞི་ནས་འབྲེལ་བའི་ལས་ཚན་ཞིག་ཡིན། སྨན་རི་དགོན་པར་མཚོན་ན༡༤༡༥ལོར་རྗེ་རིན་པོ་ཆེས་ཁོང་གི་སློབ་མའི་གཙོ་བོ་མཁས་ཤིང་གྲུབ་པའི་བདག་ཉིད་རིན་ཆེན་རྒྱལ་མཚན་ལ“ང་ཡི་ཁྲིད་སྐྱོང་རྒྱལ་ཚབ་མཛོད།། འཆད་རྩོད་རྩོམ་པས་བོན་བསྟན་སྤེལ།། ཉིད་ཀྱི་རྗེས་འཛིན་དགོན་འདིའི་གྲྭ།། མཚན་ཉིད་རབ་འབྱམས་གང་ཡིན་ལ།། སྐྱེ་གནས་དབང་སེམས་སྐྱོན་མེད་བརྟག།། མཆོག་གསུམ་རྒྱ་མཚོར་མཆོད་འབུལ་དང་།། ལྷ་སྲུང་གསོལ་ལ་རྟགས་སྒྲིལ་གྱིས།། གང་བབ་ང་ཡི་གདན་སར་བསྐོས།།” ཞེས་རྒྱལ་ཚབ་བམ་སྨན་རིའི་ཁྲི་འཛིན་དུ་བསྐོས་པ་ནས་མཁན་པོ་དང་དཔོན་སློབ་གཅིག་ལྕོགས་ཀྱི་འགན་བཞེས་ནས་དཔེ་ཁྲིད་མི་སྐྱོང་གི་མཛད་པ་ལྷུར་ལེན་དགོས་པ་དང། གང་ཞིག་ཁྱེད་ཉིད་མཁས་བཙུན་བཟང་གསུམ་དང་འཆད་རྩོད་རྩོམ་གསུམ་གྱིས་ཐུགས་རྒྱུད་ཕྱུག་པ་ཡིན་ན་སྨན་རིའི་གསེར་ཁྲིའི་བདག་པོར་བསྐོ་ཆོག་པས་རིགས་རུས་གདུང་རྒྱུད་ལ་འབྲེལ་བ་མེད་པས། དུས་ད་ལྟའི་བར་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་སུ་བསླབ་པ་གསུམ་གྱི་རྒྱུན་འཛིན་ནུས་པའི་སྐྱེས་བུ་ཤ་སྟག་བྱོན་པ་མ་ཟད་“ཨ་མའི་བུ་ལ་ཡོན་ཏན་ཡོད་ན”ཞེས་མཁས་བྱ་གསུམ་གྱི་ཚད་གཞིའི་རྩ་འཛིན་དུ་གྱུར་ཡོད།\nབསྟན་པ་ཕྱི་དར་གྱི་བོན་གྱི་དགོན་སྡེ་གྲགས་ཅན་མང་པོའི་ཁྲོད་བྲུ་ཞུ་སྤ་རྨེའུ་སོགས་གང་ལ་མཚོན་རུང་གདུང་རྒྱུད་ལམ་ལུགས་ཀྱིས་བཙུགས་ཤིང་སྐྱོང་བའི་དགོན་སྡེ་ཤ་སྟག་ཡིན་སྟབས་གནས་སྐབས་ཙམ་ལ་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་གོམ་ཁ་བསྒྱུར་ན་ཡང་། སོང་གིན་སོང་གིན་འཕེལ་མེད་རྒུད་པའི་ལམ་བུར་ཞུགས་པ་ནི་གདུང་རྒྱུད་ལམ་ལུགས་ཀྱི་ཡང་དག་མིན་པའི་སློབ་གསོའི་བསྐྱེད་འབྲས་ཡིན་པ་སྨོས་མེད་རེད། ཡིན་ན་ཡང་། བྲུ་ཚང་གིས་བཏབས་པའི་གཡས་རུ་དབེན་སའི་ལམ་ལུགས་ནི་དུས་ད་ལྟའི་བར་མ་ཉམས་པར་ཆུ་ལམ་ཞུགས་དང་རྡོ་ལག་བརྒྱུད་ཀྱིས་དར་ཞིང་སྐྱོང་གིན་པ་ནི་སློབ་གསོའི་ལམ་ལུགས་ཁྱད་པར་ཅན་ཞིག་ལ་རག་ལས་ཡོད་པ་ཡིན། དེ་གང་ཞེ་ན་བྲུ་ཉི་མ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་དབེན་སའི་མཁན་པོའམ་གསེར་ཁྲིའི་བདག་པོ་བྲུ་ཡི་ཁྱིམ་ཚང་དང་མ་འབྲེལ་བའི་མཁས་གྲུབ་གཉིས་ལྡན་གྱི་སྐྱེས་བུ་རྗེ་བཙུན་གཡོར་མེ་ལ་གནང་ནས་རང་ཉིད་གཟུར་བ་ནི་བྲུ་ཡི་རིང་ལུགས་མཉམ་མེད་ཡུན་རིང་གནས་པའི་མཐུན་རྐྱེན་དཔེ་མེད་ཡིན། སྐབས་དེར་བྲུ་ཚང་གི་རྒྱུད་འཛིན་ཆད་ནས་སྟོང་ལ་ཉེ་བས་བྲུ་ཉི་མ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་སྡོམ་པ་ཕུལ་ནས་གདུང་རྒྱུད་སྤེལ་བའི་ལས་ལ་ཞུགས་ཤིང་དགོན་པའི་མཁན་པོ་ཟུར་ནས་བསྐོ་བའི་སྲོལ་བཏོད་པ་ཡིན། སྲོལ་དེ་བཏོད་པས་བྲུ་ཡི་ཁྱིམ་རྒྱུད་དུ་མཁས་གྲུབ་གཉིས་ལྡན་གྱི་སྐྱེས་བུ་མ་བྱོན་ན་ཡང་དེའི་ཚབ་ཏུ་དགོན་པ་དེ་ནས་མཁས་པའི་གོ་འཕང་བསྙེགས་པའི་སྐྱེས་བུ་ཞིག་གསེར་ཁྲིར་མངའ་གསོལ་བའི་ལམ་སྲོལ་ཆགས་ཤིང། དེ་བཞིན་བྲུ་ཡི་རྒྱལ་ཐེབས་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་དབུ་རྩེ་དཀར་དམར་གྱི་མཁན་པོར་རྗེ་མཉམ་མེད་བླ་མ་བསྐོས་ནས་བསླབ་པ་གསུམ་གྱི་རྒྱུད་འཛིན་བྱེད་པར་བཅོལ་བ་རེད། དེ་བས་མཁན་རབས་ལམ་ལུགས་ནི་རྗེ་མཉམ་མེད་བླ་མའི་གོང་ནས་རྩ་བ་ཚུགས་ཤིང་མྱུ་གུ་འབུས་ན་ཡང་། རིགས་རུས་སོགས་གང་ལ་ཡང་མ་འབྲེལ་བའི་མཁན་རབས་ལམ་ལུགས་རྨ་མེད་ཀྱི་གཞུང་རྟ་ཆགས་ཤིང་ལོ་འབྲས་སྨིན་པ་ནི་རྗེ་རིན་པོ་ཆེ་ནས་ད་གཟོད་བྱུང་བས་འདུལ་བའི་རིག་གནས་ས་དར་རྡོ་དར་དང་། དགོན་པའི་སློབ་གསོའི་སྒྲིག་གཞི་ཚན་རིག་ཅན་དུ་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་བའི་བགྲོད་ལམ་ཡངས་པོ་ཕྱེ་བ་ཡིན། སྨན་རིའི་ཁྲི་འཛིན་ནམ་མཁན་པོར་བསྐོས་ཉིན་ནས་དགོངས་པ་བོན་དབྱིངས་སུ་གཤེགས་པའི་བར་ཐོག་མའི་ལས་འགན་གསུམ་དང་རྒྱུན་ཆགས་ཀྱི་བྱ་བ་གཅིགལ་འབད་འབད་དུང་དུང་བྱེད་དགོས། ཐོག་མའི་ལས་འགན་གསུམ་ནི་མཁན་པོར་བསྐོས་པ་ནས་ཆེས་ཐོག་མར་འགྲུབ་དགོས་པའི་ལས་ཀ་གལ་ཆེན་གསུམ་ཡིན། དེ་ནི་བླ་མའི་བཀའ་དྲིན་དྲན་ཞིང་རྗེས་འཇུག་དད་པའི་རྟེན་དུ་མཁན་པོ་གོང་མའི་སྐུ་གདུང་བཞེངས་པ་དང། གནས་སྐབས་སུ་ནད་གདོན་གྱི་རིགས་ལས་བསྲུང་ཞིང་མཐར་ཐུག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྐྱེན་དུ་བྱེད་ཆེད་སྨན་སྒྲུབ་འོད་ཟེར་འཁྱིལ་བའི་སྒྲུབ་པ་འཛུགས་རྒྱུ། བྱིན་རླབས་ཀྱི་ན་བུན་མ་ཡལ་ཞིང་ཁྲིད་པའི་རྒྱུན་མ་ཆད་པའི་དོད་དུ་སྨན་རིའི་དབང་ལུང་ཁྲིད་གསུམ་གྱི་མན་ངག་ཡོད་རྒུ་མནོད་དགོས་པ་བཅས་ཡིན། རྒྱུན་ཆགས་ཀྱི་བྱ་བ་གཅིག་པོ་ནི་གོང་གི་དེ་དག་གྲུབ་རྗེས་གླིང་གི་ཕྱིར་མི་འབུད་པར་སྐུ་ཚེ་ཧྲིལ་བོར“ཡར་ངོ་ཐམས་ཅད་ལ་འཆད་ཉན་དང་མར་ངོ་ཐམས་ཅད་ལ་ཉམས་ལེན” གྱིས་བཤད་སྒྲུབ་ཡ་མ་བྲལ་བའི་སྒོ་ནས་མཛད་སྤྱོད་ཀྱི་འཕྲོ་འདུ་དང་། གྲྭ་པ་གྲྭ་རྐྱང་གི་ལུགས་སྲོལ་སྐྱོང་རྒྱུ་ལས་ཚོང་ཁེ་བུ་ལོན་དང་ཨ་མཆོད་གྲོང་ཆོག་འགྲིམ་པའི་ལུགས་སྲོལ་གཞར་ཡང་མེད་དོ། །\nམདོར་ན་སྐུ་ཚེ་གང་བོར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་རྒྱལ་བ་སྨན་རི་བའི་རིང་ལུགས་ཇི་ལྟ་བ་འཛིན་སྐྱོང་སྤེལ་གསུམ་བྱས་ནས་འཆད་པ་རྒྱ་མཚོས་གདུལ་བྱ་སྨིན་ཞིང་གྲོལ་བར་བྱེད་པ་དང་། རྩོད་པ་རྒྱ་མཚོས་ཕ་རོལ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ། རྩོམ་པ་རྒྱ་མཚོས་སྐལ་ལྡན་དང་བ་འདྲེན་པར་བྱས་ནས་རྒྱུ་འབྲས་བློ་མིག་ཅན་གྱི་འདུས་སྡེ་རྒྱུ་སྐར་གྲངས་ལྡན་བྱོན་པ་ནི་སྨན་རི་ཁྲི་འཛིན་ནམ་མཁན་རབས་ལམ་ལུགས་ཀྱི་མཐུ་དཔལ་ལས་བྱུང་བ་མ་ཟད། “ལ་ལ་ནི་ཐོས་བསམ་གྱི་བྱ་བ་ཁོ་ནས་དུས་འདས་ནས། རྩེ་གཅིག་ཏུ་སྒྲུབ་པ་མི་མཛད། ལ་ལ་ནི་ཐོས་བསམ་གྱི་བྱ་བ་བཤོལ་ནས། དབེན་པའི་གནས་སུ་སྒྲུབ་པ་ཁོ་ན་མཛད་པ། ལ་ལ་ནི་འཆད་པ་དང་རྩོད་པ་ལྷུར་བླངས་ནས། རྩོམ་པ་མི་མཛད་ན་འཆད་པ་གཙོ་བོ་མཛད” པའི་ཡ་མ་ཟུང་གི་སློབ་གསོར་བཅོས་སྒྱུར་བྱས་ནས“བོད་གངས་ཅན་ཁྲོད་འདིར། འཆད་རྩོད་རྩོམ་གསུམ་ཆ་མཉམ་པར་མཛད་པ་དང། བཤད་སྒྲུབ་གཉིས་ཀ་སྤེལ་བར་མཛད་པའི”ཐུན་མིན་སློབ་གསོའི་སྒྲིག་གཞི་གསར་འཛུགས་གནང་བའི་བྱས་འབྲས་འབའ་ཞིག་གོ།\nཚེ་གང་སློབ་གསོ་ཟེར་བ་ནི་དེང་གི་བརྡ་ཆད་ཅིག་ཡིན་ན་ཡང་དེའི་དོན་དངོས་ཀྱི་ལག་ལེན་ནི་བོད་ཀྱི་དགོན་སྡེའི་ཁྲོད་དུ་གཙོ་རྒྱུགས་ཀྱི་བསམ་བློར་དུས་སྔ་ཙམ་ནས་ཆགས་ཡོད་པ་ནི། རྗེ་རིན་པོ་ཆེས་མཚོན་པའི་སྐྱེས་ཆེན་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་ཐར་ལས་ངེས་ཤེས་གསལ་བོ་རྙེད་ཐུབ། རྗེ་རིན་པོ་ཆེས་ནི་ཆུང་བྱིས་པའི་དུས་ནས་སྐུ་ཚེ་ཞིང་གཞན་ལ་ཕྱོགས་པའི་བར་གྱི་དུས་དང་གནས་སྐབས་གང་དུ་ཡང་ཤེས་རབ་འཕེལ་བའི་ཐབས་དང་བཟང་བོའི་སྤྱོད་པ་ལྡན་པ་དམིགས་ཡུལ་དུ་བཞག་ནས“སྦྱངས་པའི་སྟོབས་ལས་ཤེས་བྱའི་དཀྱིལ་འཁོར་གསལ།། བརྩེ་བའི་སྟོབས་ཀྱིས་འགྲོ་ལ་མ་ལྟར་བྱམས།། དགེ་ལེགས་ཀུན་འབྱུང་ཡོན་ཏན་ཀུན་གྱི་གཏེར།།”དུ་འགྱུར་བར་བློ་ཕུགས་གཏད་ཅིང།“ཉིན་ལ་སློབ་མ་རྣམས་ལ་བོན་བཤད། མཚན་ལ་མི་མ་ཡིན་དང་ཀླུ་རྣམས་ལ་བོན་བསྟན” པ་སོགས་ཉིན་མཚན་ལྟོས་མེད་དུ་གདུལ་བྱ་རྒྱ་མཚོའི་དོན་ལ་འབད་མཐར། སྤྱི་ལོ༡༤༡༥ལོའི་དབྱར་ཟླ་ཐ་ཆུང་གི་ཚེས་བརྒྱད་ཉིན་དགུང་ལོ་དྲུག་ཅུ་བཞེས་པའི་རྗེ་རིན་པོ་ཆེས“ཡར་མེ་པ་ཆེན་པོ་ཡང་བོན་འཆད་པའི་ངང་ལ་གཤེགས་པ་ཡིན་པས། བདག་ཀྱང་དེ་ལྟ་བུ་བྱེད་པ་ཡིན” གསུངས་ནས་རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་ཞང་ཞུང་སྙན་རྒྱུད་ཀྱི་གཞི་རང་ངོ་སྤྲད་པ་ཅེར་མཐོང་བའི་ཁྲིད་ཀྱི་སྐབས་དགོངས་པ་བོན་དབྱིངས་སུ་བསྡུས། མཛད་སྤྱོད་དེ་ལས་ཚེ་གང་སློབ་གསོའི་ལྟ་བའམ“རིག་པ་ནངས་པར་འཆི་ཡང་བསླབ”པའི་ཤེས་རབ་འཚོལ་བའི་སྙིང་སྟོབས་རྨ་མེད་ཅིག་ཡོད་པ་མངོན་པར་མཚོན། ལར་སྐུ་ཚེ་རི་ཁྲོད་ནས་བསྐྱལ་བའི་དམ་པ་ནི་མང་དུ་ཡོད་ཀྱང་ཁོང་ལྟ་བུའི་རིས་མེད་གྲུབ་མཐའ་སྨྲ་ཞིང་སྐུ་ཚེ་ཐོས་བསམ་ལ་བསྟིམས་པ། དགོན་སྡེའི་འཛིན་སྐྱོང་ལ་ཐོག་མཐའ་ཀུན་ཏུ་ཐུགས་དགོངས་གཏོད་མཁན་གྱི་བླ་མ་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཧྲག་བར་ན་ཕྲ་མཐོང་ཆེ་ཤེལ་ཐོགས་ཏེ་བཙལ་ཀྱང་རྙེད་པར་དཀའ་བས་རྒྱལ་བ་གཉིས་པ་ཟེར་བ་ནི་དོན་ལ་གནས་པའི་བླ་དྭགས་ཅིག་གོ།\nདེ་ལྟར་སྐུ་ཚེ་ཤེས་རབ་ལ་ཐིམ་པའི་ཁོང་གི་སྐུ་ལུས་འོད་སྐུ་རུ་གྲོལ་ན་ཡང་གསུང་གི་མཛད་འཕྲིན་ཉི་ཟླའི་ཁྱབ་བོ་ཅོག་ཏུ་རྒྱས་ཤིང་ཆུ་མགོ་གངས་ལ་གཏུགས་སར་གྱུར་དོན་ནི། འདུལ་བའི་བཅས་ཁྲིམས་དོན་འཁྱོལ་བྱས་ནས་དགོན་སྡེའི་སློབ་གསོའི་སྒྲིག་གཞི་འཐུས་ཚང་དུ་བཏང་བ་དང། སྨན་རིའི་ཁྲི་འཛིན་ནམ་མཁན་ཆེན་ལམ་ལུགས་གསར་གཏོད་མཛད་ནས་ཤེས་རབ་ཅན་ལ་རྩི་མཐོང་མཛད་པ། གཤེགས་ཁ་མ་ཡང་བོན་འཆད་པའི་སྙིང་སྟོབས་སམ་ཚེ་གང་སློབ་གསོའི་དགོངས་བཅུད་སྐྱེ་བོ་སོ་སོའི་ཐུགས་སུ་སིམ་པ། རྒྱལ་བའི་བཀའ་གསུང་ལེགས་པར་བཀྲལ་བའི་བཀའ་བརྟེན་མང་པོ་གདུལ་བྱའི་ཚོགས་ལ་སྐྱེས་སུ་སྟབས་པ་སོགས་ཀྱི་ནུས་མཐུ་ཁོ་ནར་ཐུག་ཡོད་པས། ང་ཚོས་ཁོང་གི་མཛད་འཕྲིན་བསྐལ་བ་རྒྱ་མཚོའི་བར་དུ་བརྟན་ཞིང་སློབ་གསོའི་ཐུགས་དགོངས་ཉི་ཟླའི་བགྲོད་པ་མ་ཆད་ཀྱི་བར་དུ་དར་ཞིང་རྒྱས་པར་འབད་འབུངས་བྱ་རིགས་སོ།།\n①《རྗེ་རིན་པོ་ཆེ་མཉམ་མེད་ཤེས་རབ་རྒྱལ་མཚན་གྱི་རྣམ་ཐར》［M］.སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༠༤ལོའི་ཟླ༡༢པའི་པར་གཞི་དང་པོ། P༢༣.\n② ཉི་གཞོན་གྱིས་སྒྲིག་སྒྱུར་བྱས།《ཡ་ཧུ་དཱ་པའི་སློབ་གསོའི་མན་ངག》［M］.མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༡༤ལོའི་ཟླ༦པའི་པར་གཞི་དང་པོ། P༨.\n③ ཁར་ཝེ་ཐིས་བརྩམས།《ཁར་ཝེ་ཐི་སློབ་གསོ》［M］.ཀྲུང་གོ་སྐྱེས་མའི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༡༢ལོའི་པར་གཞི་དང་པོ། P༡.\n④ རྒྱལ་ཚབ་ཀུན་བཟང་བློ་གྲོས་ཀྱིས་མཛད།《རྒྱལ་ཚབ་ཀུན་བཟང་བློ་གྲོས་ཀྱི་གསུང་འབུམ།》དེབ་ལྔ་བ།［M］.ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང། ༢༠༡༤ལོའི་པར་གཞི་དང་པོ། P༡༧༧.\n⑤ ཁོང་ནི་གཡས་རུའི་སྟོན་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་མཐའ་མ་ཡིན་ལ། སྐབས་དེར་ཁོང་ངེས་མེད་རི་ཁྲོད་འགྲིམ་བཞིན་འདུག\n⑥ སྣང་མཐའ་བསྟན་འཛིན་ཉི་མས་བསྒྲིགས།《ཞང་བོད་ལོ་རྒྱུས་ཕྱོགས་བསྒྲིགས》［M］.སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༡༦ལོའི་པར་གཞི་དང་པོ། P༨༣༣.\n⑦《རྗེ་རིན་པོ་ཆེ་མཉམ་མེད་ཤེས་རབ་རྒྱལ་མཚན་གྱི་རྣམ་ཐར》［M］.སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༠༤ལོའི་པར་གཞི་དང་པོ། P༢༩.\n⑧《རྗེ་རིན་པོ་ཆེ་མཉམ་མེད་ཤེས་རབ་རྒྱལ་མཚན་གྱི་རྣམ་ཐར》［M］.སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༠༤ལོའི་པར་གཞི་དང་པོ། P༣༦.\n《རྗེ་རིན་པོ་ཆེ་མཉམ་མེད་ཤེས་རབ་རྒྱལ་མཚན་གྱི་རྣམ་ཐར》［M］.སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༠༤ལོའི་པར་གཞི་དང་པོ། P༤༩.\nསྣང་མཐའ་བསྟན་འཛིན་ཉི་མས་བསྒྲིགས།《ཞང་བོད་ལོ་རྒྱུས་ཕྱོགས་བསྒྲིགས》［M］.སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༡༦ལོའི་པར་གཞི་དང་པོ། P༨༣༩.\n《རྗེ་རིན་པོ་ཆེ་མཉམ་མེད་ཤེས་རབ་རྒྱལ་མཚན་གྱི་རྣམ་ཐར》［M］.སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༠༤ལོའི་པར་གཞི་དང་པོ། P༥༣.\n《རྗེ་རིན་པོ་ཆེ་མཉམ་མེད་ཤེས་རབ་རྒྱལ་མཚན་གྱི་རྣམ་ཐར》［M］.སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༠༤ལོའི་པར་གཞི་དང་པོ། P༥༤.\n《རྗེ་རིན་པོ་ཆེ་མཉམ་མེད་ཤེས་རབ་རྒྱལ་མཚན་གྱི་རྣམ་ཐར》［M］.སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༠༤ལོའི་པར་གཞི་དང་པོ། P༦༩.\n《རྗེ་རིན་པོ་ཆེ་མཉམ་མེད་ཤེས་རབ་རྒྱལ་མཚན་གྱི་རྣམ་ཐར》［M］.སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༠༤ P༦༢.


ནུབ་ཕྱོགས་ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་ཐོ་རེངས་སྐར་ཆེན་བཞི།__ས་བུ་ཆེ། | རྫ་ཆུའི་རླབས་སྒྲ།\n2020 ལོའི་ཟླ3ཚེས 22 ཉིན། 3601 3\nསྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་དྲུག་པ་ཙམ་གྱི་སྐབས་སུ། གྲྀ་སི[Greek]་རྒྱལ་ཕྲན་སིལ་མ་བདུན་གྱི་ཁྲོད་ནས་མི་ལེ་ཐུས[Miletus]ཞེས་བྱ་བའི་གྲོང་ཁྱེར་དེར་ནུབ་ཕྱོགས་ལྟ་གྲུབ་དང་། ཚན་རིག་གི་ཤིང་རྟ་ཆེན་མོ་ཐཱ་ལེ་སི་འཁྲུངས་ཡོད་པ་རེད། ཁོང་གིས་མི་ལེ་ཐུས་པ་ཟེར་བའི་གྲུབ་མཐའི་སྲོལ་གཏད་པ་ཙམ་གྱིས་མ་ཟད། ཡོངས་གྲགས་ལོ་རྒྱུས་ཁྲོད་ཀྱི་ནུབ་ཕྱོགས་ལྟ་གྲུབ་སྨྲ་བའི་དང་པོ། ཚན་རིག་ཡབ་ཆེན་སོགས་ཀྱི་མཚན་གྱི་ཆེ་བ་བཞེས་ཡོད་པས། སྙན་གྲགས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་དང་། གནའ་དེང་གི་ལྟ་གྲུབ་དང་ཚན་རིག་སོགས་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེན་པོ་བཞག་ཡོད་མཁན་ཞིག་ཡིན། །\nདུས་རབས་གསུམ་པའི་སྐབས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རྩོམ་པ་པོ་དི་ཨོ་གེ་ནེས་་ལཱ་ཨེར་ཐེའུ་སི[Diogenes laërtius]་དང་དུས་རབས་ལྔ་པའི་གྲྀ་སིའི་ལྟ་གྲུབ་སྨྲ་བོ་ཕྲོ་ཁ྄་ལུ་སི[Proclus]་སོགས་ཀྱིས་སོ་སོའི་དེབ་ཐེར་དུ་ཐཱ་ལེ་སིའི་དབྱིབས་རྩིས་རིག་པའི་སྐོར་གྱི་མཛད་རྗེས་བཀོད་ཡོད་དེ། བཤད་རྒྱུན་དེ་དག་ཏུ་ཐཱ་ལེ་སིས་དབྱིབས་རྩིས་ལ་བརྟེན་ནས་ཨེ་ཅེབ་གཏོར་གཟུགས་བང་སོ[Pyramids of Egypt]འི་མཐོ་ཚད་དང་མཚོ་ངོས་གྲུ་གཟིངས་ཀྱི་བར་ཐག་སོགས་རྩིས་ཡོད་པ་རེད། ཁོང་གི་དབྱིབས་རྩིས་ཐད་ཀྱི་ངེས་སྲོལ་ཁ་ཤས་ད་ལྟའི་དུས་སུའང་ཀུན་གྱིས་ཁས་ལེན་བྱེད་བཞིན་ཡོད་དེ། དྲང་ཟུར་སྐོར་གྱི་ངེས་སྲོལ་ཞིག་ལ་ཡང་རྗེས་དྲན་གྱི་ཚུལ་དུ་ཐཱ་ལེ་སིའི་ངེས་སྲོལ་ཟེར་ནས་མིང་བཏགས་ཡོད་པ་རེད། ཡང་གྲྀ་སིའི་སྐད་གྲགས་ཆེ་བའི་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་པོ་ཧེ་རོ་ཏོ་ཐུས[Herodotus]ཀྱིས་ཐཱ་ལེ་སི་སྐར་རྩིས་ལ་མཁས་པ་བརྗོད་ཡོད་དེ། ཐཱ་ལེ་སི་ཡིས་ཉི་འཛིན་བརྟག་ནས་སྐད་གྲགས་ཆགས་པ་རེད་ཅེས་ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་སུ་དོན་དཔེ་དྲངས་ནས་བཀོད་ཡོད། །\nའོན་ཀྱང་ཐཱ་ལེ་སིའི་ལོ་རྒྱུས་སྐོར་གྱི་ཆེས་ཡ་མཚན་ཆེ་བའི་གཏམ་རྒྱུད་ནི་འདི་འདྲ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། ལྟ་གྲུབ་མཁས་པ་ཕི་ལཱ་ཐོ[Plato]་ཡི་གསུང་རྩོམ་དུ། ཐཱ་ལེ་སིས་ནམ་མཁའི་སྐར་ཚོགས་ལ་གཟིགས་ཏེ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་གནད་དོན་ལ་ཐུགས་དགོངས་བཞེས་བཞིན་བྱོན་པའི་སྐབས། ལམ་ལ་གཟབ་གཟབ་མ་བྱས་པས་ཆུ་དོང་ནང་དུ་འགྱེལ་སོང་པ་རེད། ཚུལ་དེ་གཡོག་འཁོར་སྐྱེས་མ་ཞིག་གིས་མཐོང་བ་དང་། མོས་ཐཱ་ལེ་སི་ལ་ཁ་མཚར་གྱིས་ནས། གལ་ཏེ་ཁྱེད་ཀྱིས་ཞབས་འོག་གི་སའང་མཐོང་ཐུབ་མེད་ན། ནམ་མཁའི་གནས་ཚུལ་ནི་གང་ལྟར་དགོངས་ཐུབ་ཅེས་བཤད་པ་རེད། གཏམ་རྒྱུད་འདི་དངོས་གནས་ཡིན་མིན་གང་ལྟར་རུང་། ཕི་ལཱ་ཐོ་ནས་བཟུང་གཏམ་འདི་ལྟ་གྲུབ་སྨྲ་མཁན་དག་གི་དཔེ་ཆོས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཐུབ་ཡོད་ལ། ད་ལྟའི་དུས་སུའང་། ནུབ་ཀྱི་མཁས་པ་ཆེན་པོ་དག་གིས་ལྟ་གྲུབ་སློབ་གཉེར་བྱེད་པ་དེ་ནམ་མཁའི་སྐར་མ་ལྟ་བར་དཔེ་ལེན་སྲིད་པ་དང་། ཡང་། གཞུང་ལུགས་གཅིག་རྐྱང་ལ་མགོ་འཁོར་ནས་ལག་ལེན་དང་དངོས་ཡོད་ལ་མཐུན་མ་ཐུབ་པ་བྱུང་སྐབས། མིག་གིས་ས་ལ་ལྟོས་ཞེས་ནས་འབོད་བརྡ་བྱེད་ཀྱང་སྲིད་པ་རེད། །\nཐཱ་ལེ་སིས་ནམ་མཁའི་སྐར་ཚོགས་ལ་གཟིགས་ནས་འཇིག་རྟེན་གྱི་གནས་ལུགས་གང་ཞིག་རྟོགས་ཡོད་ཅེ་ན། ཁོང་གིས་ཆོས་རྣམས་ཆུ་ལས་འབྱུང་བའི་རིགས་པ་ཞིག་གཏད་ཐུབ་ཡོད་པ་རེད། གལ་ཏེ་ང་ཚོའི་བོན་གཞུང་དང་ཆོས་གཞུང་གི་བརྗོད་ཚུལ་ཁུངས་ཐུབ་ཡིན་ན། བོན་དང་གནའ་བོའི་རྒྱ་གར་གྱི་ཆོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྔ་མོའི་དུས་ནས་འབྱུང་བ་བཞི་ཡི་དགོངས་པ་གཏད་ཡོད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་ཏེ་ད་ལྟ་ཚན་རིག་གིས་བཤད་པའི་དངོས་པོ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་ས་ཆུ་མེ་རླུང་བཞི་ཡིས་འབྱུང་བ་ལྔ་པ་ནམ་མཁའི་ཁྲོད་དུ་གྲུབ་ཡོད་ཅིང་། ཆོས་རྣམས་འཇིག་པའི་སྐབས་སུ་སླར་ཡང་འབྱུང་བ་སོ་སོར་འགྱེད་འགྲོ་བར་བཤད་ཡོད་རེད། འོན་ཏེ། ཐཱ་ལེ་སི་འཁྲུངས་པའི་སྐབས་སུ། གྲྀ་སི་ལ་འབྱུང་བ་བཞི་ཡི་བཤད་སྲོལ་ཞིག་ཡོངས་ཁྱབ་སུ་མེད་པ་འདྲ་སྟེ། ཁོང་གིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་འབྱུང་ཁུངས་སམ་ཆོས་ཀྱི་གྲུབ་རྐྱེན་འཚོལ་སྐབས་འབྱུང་བ་གཅིག་ཁོ་ན་སྟེ། ཆུ་ལ་བློ་འཁོར་ཡོད་པ་རེད། །\nབཤད་སྲོལ་ཞིག་ལ། གྲྀ་སི་ལས་ཀྱང་སྔ་བའི་སུ་མེར་སོགས་དབུས་མཚོའི་ཤར་གྱི་ལེགས་བྱང་ཁྲོད་དུ་སྲོག་ཆགས་ཐམས་ཅད་ཆུ་གནས་ལས་འཕེལ་བར་བཤད་པའི་རིག་པ་ཞིག་ཡོད་ལ། དེ་བས་ན་འཇིག་རྟེན་ཆུ་འབྱུང་གི་བཤད་སྲོལ་ཡང་ཡོད་པ་རེད། ཐཱ་ལེ་སིའི་དགོངས་བཞེད་ལ་གནའ་མིའི་ལྟ་བ་དེ་ཡིས་བློ་བསྐྱེད་བྱས་ཡོད་པའང་མཁས་པ་དུ་མས་འདོད་པ་རེད། །\nའོན་ཀྱང་། གནའ་མིས་ནི་དཔེ་དང་ལྷ་སྒྲུང་ལྟ་བུའི་སྒང་ནས་འཇིག་རྟེན་ཆུ་འབྱུང་དང་། སྲོག་ལྡན་ཆུ་འབྱུང་བཤད་ཀྱིན་ཡོད་པ་རེད། ད་ལྟའི་དུས་སུ། ཐཱ་ལེ་སི་ཁོ་རང་གི་གསུང་རྩོམ་སོགས་ཅི་ཡང་ང་ཚོའི་མཐོང་ལམ་དུ་མཇལ་རྒྱུ་ལྷག་མེད་ནའང་། ཨ་རེས་ཏོ་ཏེལ[Aristotle]་གྱི་ཁུངས་ཐུབ་བརྩམས་ཆོས་གཟུགས་འདས་རིག་པ[Metaphysics]་ཞེས་པ་དེར་འཁོད་དོན།\nལྟ་གྲུབ་སྨྲ་བའི་མཁས་པ་སྔོན་བྱོན་དག་གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་རྩ་བའི་ངོ་བོ་ཡིན་པར་འདོད་ལ་ ་་་ ་་་ དེ་དག་གི་ཁྲོད་ཀྱི་ཐཱ་ལེ་སི་ཡིས་ཆུ་དེ་རྩ་བར་བཞེད་པ་རེད། །(1)\nགསུང་དུམ་འདི་ལས་བསྟན་པ་ཇི་བཞིན། ཐཱ་ལེ་སིའི་དགོངས་དོན་ལ། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་འབྱུང་གཞིའམ་རྩ་བའམ་མཐར་ཐུག་འགྲུབ་བྱེད་ནི་ཆུ་ཡིན་པར་འདོད་པ་དེ་རེད། གྲྀ་སིས་འབྱུང་བ་ཞེས་པའི་སྒྲ་དོད་དེའི་ཚབ་ཏུ་གཞི་རྒྱུ་ལྟ་བུ་འབོད་ཀྱིན་ཡོད་ལ། དེ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞི་རུ་གྱུར་བའི་རྒྱུ་ཆ་ལྟ་བུའི་དོན་ཡིན། །\nའོ་ན། ཐཱ་ལེ་སིའི་དགོངས་པ་འདི་འདྲ་ཞིག་རིགས་པ་གང་ལ་བསྟེན་ནས་བཏོན་ཡོད་པ་རེད་ཅེ་ན། ཨ་རེས་ཏ་ཏོལ་གྱིས། ཐཱ་ལེ་སིས་སྐྱེས་དངོས་ཐམས་ཅད་རློན་པའམ་བཤེར་བག་ཅན་ལ་བརྟེན་ནས་ཡོད་པ་དང་། བརླན་བཤེར་ཅན་ཀུན་གྱི་རྩ་བ་ནི་ཆུ་ལ་ཐུག་ཡོད་པ་རེད་ཅེས་གསུངས་ཡོད་ཅེས་སོ། ། གྲྀ་སིའི་སྐད་དུ་ཆུ་དང་བརླན་བཤེར་གཉིས་མིང་གཅིག་ཏུ་བྱ་བཞིན་ཡོད་པ་རེད་ཟེར་ལ། མཁས་པ་གཞན་གྱིས་ཐཱ་ལེ་སི་ནི་མཚོ་འགྲུལ་ལ་བྱོན་རྒྱུ་མང་བས་བློ་བསྐྱེད་དེ་འདྲ་ཐེབ་པ་རེད་ཀྱང་ཟེར། ཡང་ཁ་ཤས་ཀྱིས་སྐབས་དེའི་གྲྀ་སིའི་སོ་ནམ་ལས་རིགས་ལག་ལེན་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་པས། སོ་ནམ་དང་འབྲེལ་བ་ཆེ་བའི་ཆུ་དེ་དངོས་པོའི་འབྱུང་གཞིར་རྩིས་ན་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་པ་རེད་ཟེར། འོན་ཀྱང་མང་ཆེ་བས་གོང་ནས་འཆད་ཟིན་པ་ལྟར། ཐཱ་ལེ་སི་ལ་དེ་ལས་སྔ་བའི་གནའ་བོའི་བཤད་རྒྱུན་ཞིག་གིས་བློ་བསྐྱེད་བྱས་པ་རེད་ཟེར་ལ། ང་རང་གིས་མཐའ་མ་འདི་ནི་ལོ་རྒྱུས་འཕེལ་འགྱུར་ཐད་ནས་རྒྱུ་མཚན་ཆེས་ལྡན་པའི་འགྲེལ་སྟངས་ཤིག་ཡིན་པར་འདོད། །\nཆུ་དང་ཚེ་སྲོག་བར་ལ་འབྲེལ་བ་ཆེན་པོ་ལྡན་པ་སྨོས་མ་དགོས་པ་རེད། མ་ཟད་ཆུ་ནི་བཤེར་གཟུགས་སུ་གནས་ཆོག་པར་མ་ཟད། ད་དུང་རང་ཤུགས་ཀྱིས་ཁ་རླངས་སོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ལྟར་རླངས་གཟུགས་སུ་བསྟུན་ཐུབ་པ་དང་། དར་དུ་ཆགས་ན་སྲ་འཐུས་ཅན་དུའང་འགྱུར་ཐུབ་པ་རེད། གལ་ཏེ་ང་ཚོས་དངོས་པོ་ཀུན་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ཆ་ནས་བཤད་དགོས་ན། རླངས་གཟུགས། བཤེར་གཟུགས། སྲ་གཟུགས་གསུམ་དུ་མ་བསྡུས་པའང་མེད་པ་རེད་ལ། གཟུགས་གཞན་ཏེ་མེ་སོགས་ནི་དེ་གསུམ་གྱི་འགྱུར་བའི་བརྒྱུད་རིམ་དུ་གོ་ན་ཆོག་གི་རེད། དེ་བས། ཆོས་ཀུན་ཆུ་ལས་འབྱུང་བར་བཤད་པ་དང་ཆོས་ཀུན་ཆུ་ཡིས་གྲུབ་པར་བཤད་ན་ཤིན་ཏུ་བདེ་པོ་ཡོད་པ་རེད། འོན་ཀྱང་། ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་དེ་ལ་སུན་འབྱིན་དགོས་ན། དེ་ཡང་སླ་པོ་རེད་དེ། གནའ་དེང་གང་གི་དུས་ལ་ཐུགས་ཀྱང་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཆུ་མིན་པ་དེ་མིག་མཐོང་ལག་ཟིན་གྱི་མངོན་སུམ་ཚད་མ་རེད། །\nདེ་བས་ཐཱ་ལེ་སིའི་རྗེས་སུ། ནམ་མཁའ། མེ། རླུང་སོགས་གཞི་རྒྱུ་ལ་འདོད་པའི་ལྟ་གྲུབ་སྨྲ་མཁན་བྱུང་ཡོད་པ་དང་། མཐར་ས་ཆུ་མེ་རླུང་འབྱུང་བ་བཞི་ཡིས་འཇིག་རྟེན་དངོས་མང་སྦྱོར་གྲུབ་བྱས་པར་འདོད་པའི་ལྟ་བའང་བྱུང་ཡོད་པ་རེད། །\nཉེ་དུས་སུ། ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་མཁས་པ་པེར་ཐྲན་ད྄་་རུ་སེལ[Bertrand Russell]་ཡིས་ཐཱ་ལེ་སིའི་དགོངས་པ་འགྲེལ་སྐབས། ཁོང་གིས་དེང་རབས་རྫས་འགྱུར་ཁྲོད་དུ་ཆུ་དེ་ཡང་རླུང་རྡུལ་གཉིས་དང་སྲོག་རླུང་རྡུལ་ཡ་གསུམ་གྱིས་སྦྱོར་གྲུབ་བྱས[H2O]་ཡོད་པའི་ར་སྤྲོད་དེ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་ནས་ཐཱ་ལེ་སིའི་དགོངས་པ་ཆེར་བསྟོད་བྱས་ཡོད་པ་རེད། དེང་རབས་རྫས་འགྱུར་ལྟར་ན། སའི་གོ་ལའི་སྟེང་གི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་རླུང་རྡུལ་གྱི་གྲུབ་ཆ་མེད་པ་གཅིག་རྐྱང་མེད་པ་རེད། མ་ཟད། འབར་གས་ཆེན་མོ་བྱུང་བའི་རྐྱེན་གྱིས། སྟོང་ཆེན་པོའི་རྡུལ་སྣ་ཚོགས་ཁྲོད་ནས་ཡང་རླུང་རྡུལ་དང་རབ་ཡང་རླུང་རྡུལ་གྱིས་བརྒྱ་ཆ་དགུ་བཅུ་གོ་དགུའི་ཆ་ཚད་བཟུང་ཡོད་པ་དང་། རྡུལ་རིགས་གཞན་གྱི་གྲངས་ལ་བརྒྱ་ཆ་གཅིག་ཙམ་ལས་མེད་པ་རེད། འོན་ཀྱང་རུ་སེལ་གྱི་སྐད་ཆ་ངོ་མ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།\nདངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཡང་རླུང་གིས་གྲུབ་ཡོད་ཅིང་། ཆུའི་གསུམ་ཆ་གཉིས་ནི་ཡང་རླུང་ཡིན་པ་རེད། །(2)\nརུ་སེལ་དང་ཡོངས་སུ་ལྡོག་པ་ཞིག་ནི་ཨ་རིའི་གཟུགས་ཁམས་རིག་པ་བ་ས྄་ཏེ་ཝེན་་ཝེན་པེར་ག྄[Steven Weinberg]་ལགས་རེད། ཁོང་གིས་ཐཱ་ལེ་སི་སོགས་ལ་དཔྱད་བརྗོད་བྱེད་སྐབས་གསུངས་དོན། སྔ་མོའི་གྲྀ་སིའི་མཁས་པ་དེ་དག་ནི་ཚན་རིག་པ་མིན་ལ། ལྟ་གྲུབ་པའང་མ་རེད། ཁོ་ཚོ་སྙན་ངག་པ་རེད་ཅེས་སོ། ། འདི་ཡང་ཤིན་ཏུ་ཐལ་ཆེ་སྟེ། ཐཱ་ལེ་སིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འབྱུང་གཞི་བཙལ་བའི་སྐབས་སུ། སྙན་ངག་གམ་འཆར་ཡན་གྱི་སྐད་ཆ་ཞིག་གསུང་འདོད་མེད་པ་མཁས་པ་མང་པོས་ཞིབ་འཇུག་ལས་ཤེས་ཐུབ་ལ། ནེ་ཐྲི[Nietzsche]་ཡིས་གསུངས་པར། ཐཱ་ལེ་སིའི་དགོངས་པ་འདི་ནི་གཟུགས་དཔྱད་ཀྱི་ཚན་རིག་ཚོད་དཔག་ཅིག་ཡིན་པས་མ་ཟད། ད་དུང་དེ་ལས་བརྒལ་བའི་གཟུགས་འདས་ཀྱི་ལྟ་གྲུབ་སྙིང་སྟོབས་ཤིག་ཀྱང་ཡིན་པ་རེད་ཅེས་གསུངས་ཡོད་དེ།\n[ཐཱ་ལེ་སི་]ཁོང་གིས་ད་དུང་ ་་ཐམས་ཅད་ནི་གཅིག་ཉིད་ཡིན་་ པའི་སྤྲོས་མེད་སྤྱི་མཚན་གྱི་རྟོག་པ་དེ་འདྲ་ཞིག་ལོན་མེད་ཅིང་། ད་དུང་བྱེ་བྲག་དངོས་གཟུགས་ཀྱི་མཚམས་སྦྱོར་ཞིག་གི་རིམ་པར་ལུས་ཡོད་ནའང་། ཁོ་པའི་དུས་རབས་ཀྱི་གྲྀ་སི་པ་དག་གི་ཁྲོད་ནས། ཁོ་ནི་ཁྱད་པར་ཏུ་འཕགས་པ་ཞིག་ཡིན་ནོ། །\nཐཱ་ལེ་སི་ཡིས་ ་་ཐམས་ཅད་ཆུའོ་་ ཞེས་གསུངས་སྐབས། མིའི་རིགས་ཀྱིས་རིག་གནས་བྱེ་བྲག་ཁྲོད་ཀྱི་འབུ་རྒྱུ་མ་ལྟ་བའི་དལ་འགྲོ་འཕྱེ་ནུར་དེ་ཐོད་བརྒལ་བྱས་ཏེ། མངོན་རྟོགས་ལ་བརྟེན་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐར་ཐུག་གི་དོགས་ལན་རྙེད་ཐུབ་འབད་ཡོད་པ་དང་། མངོན་རྟོགས་དེ་འདྲ་ལ་བརྟེན་ནས་དམའ་རིམ་ཤེས་ཚད་་དེའི་བཀག་རྒྱ་ལས་ཐར་ཐུབ་པ་བྱུང་ཡོད། །(3)\nགང་ལྟར། མཁས་པའི་གྲལ་ནས་བསྟོད་སྨད་དྲང་གསུམ་གྱི་འདང་འཇོག་གང་འདྲ་ཐོབ་ཡོད་རུང་། ཐཱ་ལེ་སིའི་ལོ་རྒྱུས་དང་མཛད་པ་ནི་བསུབ་ཐུབ་པ་ཞིག་དང་མ་མཐོང་བར་བྱེད་ཆོག་པ་ཞིག་གཏན་ནས་མིན། ཁོང་གི་ཆུ་འབྱུང་གི་དགོངས་པ་དེ་ད་ལྟ་ཕལ་བོ་དག་གིས་ལྟས་ནའང་སྐྱོན་བཙུགས་ཐུབ་པ་ཞིག་དང་དེང་རབས་ཚན་རིག་གི་ཚད་མ་ལྟར་ན་བློ་རྒྱས་པོ་མིན་ནའང་། དགོངས་པ་དེས་ལོ་རྒྱུས་ལ་བསྒུལ་ཤུགས་ཆེན་པོ་བཟོས་ཡོད་པ་དང་། ཕྱོགས་གཅིག་ནས་དེ་ཡིས་ནུབ་ཕྱོགས་ནས་བརྒྱུད་པའི་དེང་རབས་ཤེས་བྱ་རིག་གནས་ཀུན་ལ་རྨང་གཞིའི་བཞེངས་བཀོད་ཀྱི་ནུས་པ་ཐོན་ཡོད་པ་རེད། །\nདེ་ཡང་དང་པོར། ཆེ་ས་ནས། ཐཱ་ལེ་སི་ཡིས་ནུབ་ཕྱོགས་དང་ཁྱད་པར་གནའ་བོའི་གྲྀ་སི་པའི་འཇིག་རྟེན་བྱེད་པོ་སྨྲ་བའི་ལུགས་ཀྱི་འཆིང་རྒྱ་བརྒལ་ནས་རིགས་ལམ་ངོས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་འགྲེལ་བཤད་བརྒྱག་འདང་བྱས་ཡོད་པ་དེ་ཡིས་ཚན་རིག་དང་ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་རིག་གནས་ཀྱི་སྒོ་མོ་ཕྱེས་པ་རེད། ཁྱད་པར་དུ་ཚན་རིག་བཤད་སྐབས། དེ་ཡི་ལོ་རྒྱུས་སྔ་ཐོག་ནི་ནུབ་ཕྱོགས་པའི་འཆད་རྒྱུན་གཙོ་བྱས་བཤད་དགོས་པ་ཞིག་ཡིན་ལ། འཛམ་གླིང་མི་རིགས་སོ་སོ་ཡིས་ཚན་རྩལ་གྱི་བྱས་རྗེས་ཆེ་ཆུང་སྣ་ཚོགས་བསྐྲུན་ཡོད་ནའང་། ཚན་རིག་སྙིང་སྟོབས་སམ་ཚན་རིག་པའི་བློ་མིག་ཟེར་སྐབས་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ལྷ་མེད་འཆད་རྒྱུན་དེ་ལ་འཛིན་རྒྱུ་ལས་གཞན་མེད་པས། དེ་ཡི་ཁྲོད་དུ་སྲོལ་འབྱེད་ཀྱི་མཛད་རྗེས་བཞག་ཐུབ་ཡོད་པ་ནི་དངོས་ནས་བསྟོད་བསྔགས་འོས་པ་ཞིག་རེད། དེ་བཞིན། ལྟ་གྲུབ་ཟེར་སྐབས། ཐཱ་ལེ་སི་ཡིས་ནུབ་ཕྱོགས་ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་སྲོལ་ཕྱེས་པ་རེད་ཟེར་ཆོག ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་བྱེད་པོ་སྨྲ་བའི་ཆོས་ལུགས་ཁོར་ཡུག་དེ་འདྲའི་ནང་ནས། རིགས་པའི་རྗེས་འབྲང་གི་ལྟ་གྲུབ་འདི་འདྲ་སྐྱོང་ཐུབ་པ་ནི་ངོ་མཚར་ཆེ་བ་རེད། ང་ཚོས་བསམ་བློ་འདི་འདྲ་ཞིག་བཏོང་དང་། དུས་རབས་ཉེར་གཅིག་གི་དུས་ད་ལྟ་ལའང་བྱེད་པོ་ཡིད་ཆེས་ཀྱི་ལོག་རྟོགས་རྗེས་འབྲང་མཁན་ནི་དུང་ཕྱུར་གྱི་གྲངས་ཡོད་པ་དང་། དེ་དང་ཐཱ་ལེ་སི་ཡིས་བྱེད་པོ་ལྷ་རྒོལ་གྱི་སྙིང་སྟོབས་དེ་གཉིས་བསྡུར་བ་ཡིན་ན། ཁོང་གི་རླབས་ཆེན་གྱི་སྣང་བརྙན་དེ་རབ་ཏུ་བརྗིད་འགྱུར་བར་ངེས། །\nགཉིས་པར། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་རྩ་དོན་གཅིག་གིས་འགྲེལ་ཐུབ་པ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མཐར་ཐུག་གི་གནས་ལུགས་ཁོ་ན་བ་ཞིག་ཡོད་པར་འདོད་པ་སོགས་ཀྱི་བློ་གྲོས་བྱེ་བྲག་བསྐྱེད་པ་དེ་ཡིས། སྣང་ཚུལ་དང་དོན་དམ་བར་དང་། མངོན་སུམ་དང་གསང་བའི་བར་ལ་འབྲེལ་བ་བྱས་ཐུབ་ཡོད་པ་དང་། གཅིག་ཆོག་གི་རྩ་ཚིག་གིས་སྣ་མང་གི་དཀའ་གནད་གྲོལ་ཐབས་བྱེད་པའི་འཇིག་རྟེན་ལྟ་བ་མཚོན་ཡོད་ལ། ནང་པ་མང་པོས་ཁོང་གིས་འདོད་པའི་མི་སོགས་བསྡུས་པའི་འཇིག་རྟེན་འདི་ལ་གནས་ལུགས་ངེས་ཅན་དང་གཏན་ཁེལ་བ་ཞིག་ཡོད་པ་སུས་ཀྱང་རྒོལ་མི་ཐུབ་པའི་དགོངས་བཞེད་དེ་ཁས་ལེན་བཀའ་ནའང་། ལྟ་བ་དེ་ཡིས་ཚན་རིག་གི་རྟོག་པ་དང་ལུགས་སྲོལ་འཛིན་པའི་འདུ་ཤེས་ཤིག་བལྟམས་སུ་བཅུག་ཡོད་པ་ལ་འདང་འཇོག་བྱས་ཀྱང་ཆོག་པ་རེད། །\nད་དུང་ཡང་། ཐཱ་ལེ་སི་ཡིས་ཁོང་གི་རྩ་བའི་དགོངས་པ་དེ་ལ་གཞིར་བྱས་ནས་ཚན་རིག་རིགས་འགྲེ་ཡི་ཐབས་ཚུལ་མགོ་བརྩམས་ཡོད་པ་རེད་དེ། ཁོང་གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཆུ་ལས་འབྱུང་བ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་ནས་ས་གཞི་རྒྱ་མཚོའི་ཁར་འཕྱིང་ཡོད་པའི་ལྟ་བ་བཏོན་ཡོད་པ་རེད། ཨ་རེས་ཏོ་ཏལ་ལྟར་ན། ཁོང་གིས་ད་དུང་ས་གཞི་ཆུའི་ཁ་ལ་འཕྱིང་ནས་གནམ་ལ་འཕུར་མི་ཐུབ་རྐྱེན་ནི་ས་གཞི་དེ་ཤིང་དང་འདྲ་བས་རེད་ཅེས་གསུངས་ཡོད་པ་རེད། གསུངས་འདི་དག་ལ་ད་ལྟ་ང་ཚོས་བགད་མོ་ཤོར་སྲིད་ན་ཐང་མོད། སྐབས་དེའི་རིག་གནས་ལ་ལྟོས་ནས་དཔྱད་ཞིབ་བྱས་ན། འདི་དག་ནི་འཕེལ་རྒྱས་ཆེན་པོ་རེ་རེ་ཡིན་ཏེ། ཐཱ་ལེ་སིའི་སྔོན་དུ། ནུབ་ཕྱོགས་སྲོལ་རྒྱུན་ཁྲོད་དུ་རང་བྱུང་གཟུགས་ཁམས་ལ་ཕྱོགས་པའི་འགྲེལ་བཤད་མེད་པ་མ་ཟད། ཡོད་ཚད་ལྷ་ཡི་གང་འདོད་ཀྱི་བཀོད་པ་ཞིག་ཏུ་བཤད་ནས་སྐྱུར་ཡོད་པ་རེད། སྲོལ་རྒྱུན་དེ་འདྲའི་འཆིང་བ་སྒྲོལ་ཐུབ་ཡོད་པ་དང་། དེ་ནས་མགོ་བརྩམས་ཏེ་བདེན་དོན་དེ་རིགས་ལམ་དང་རིག་གཞུང་གི་རྩོད་གླེང་ཁྲོད་ནས་ལེན་པའི་སྲོལ་གཏད་པ་ནི་མཛད་རྗེས་བླ་ན་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། འདི་ནི་ཤཀྱ་ཐུབ་པ་ཡིས་འཇིག་རྟེན་ཚངས་པས་བྱས་པར་འདོད་པའི་རྒྱ་གར་གྱི་ལྟ་བ་གཉིས་མེད་དེ་ལ་དཔྱད་རྒོལ་བྱས་ནས་ནང་སེམས་ཀྱི་ཚན་རིག་གི་མགོ་བརྩམས་པ་དང་མཚུངས་པ་མ་ཟད། ཁོང་གི་སློབ་མ་ཨ་ནཱ་ཀྵི་མན་དེར[Anaximander]་གྱིས་རང་གི་སློབ་དཔོན་གྱི་ཆུ་འབྱུང་གི་དགོངས་པ་སུན་འབྱིན་བྱས་ནས་འཇིག་རྟེན་འགྲེལ་བཤད་གཞན་མིན་ཞིག་དཀྲལ་བ་དེ་ཡིས་ཐཱ་ལེ་སིའི་ཚན་རིག་དང་ལྟ་གྲུབ་སྙིང་སྟོབས་ལ་དཔེ་གསོན་པོ་ཞིག་བཞག་ཡོད་པ་རེད། གང་ཟག་ལ་མི་རྟོན་པའི་རིག་གཞུང་སྨྲ་བའི་ལུགས་སྲོལ་དང་ཡོད་ཚད་དཔྱོད་པས་ཚད་མར་བསྟུན་པའི་ཐབས་ཚུལ་ཞིག་ཁོ་ཚོས་ལག་ལེན་བྱས་ཡོད་པ་རེད། །\nཐཱ་ལེ་སི་དང་སྟོན་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པའི་དུས་རབས་ནི་ཤིན་ཏུ་ཉེ་ལ། གནས་བརྟན་པའི་སྲོལ་ལྟར་བརྩིས་ན། རང་ཅག་གི་སྟོན་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་༥༤༤་ལོར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་ལོར། ཐཱ་ལེ་སིའང་སྐུ་འདས་པ་ཡིན་ལ། ཁོ་རང་སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་༦༢༤་ལོར་སྐུ་བལྟམས་པ་དང་ཁྱོན་མི་ལོ་༧༨་ཙམ་ལ་འཚོ་བཞུགས་སྐྱོང་ཡོད་པ་རེད། བཤད་སྲོལ་ལ་ཁོང་གི་བོང་སོའི་དྲན་བྱང་དུ་ཚིག་ཀ་འདི་འདྲ་ཞིག་བཀོད་ཡོད་པ་རེད་དེ།\nཁོང་གི་བོང་སོ་ཆུང་ན་ཡང་། ཁོང་གི་མཛད་རྗེས་ནི་རབ་ཏུ་ཆེ་བ་ཡིན། །(4)\n1. དུམ་བུ་འདི་དེབ་ཨ་རེས་ཏོ་རལ་གྱི་གསུང་འབུམ་ གཟུགས་འདས་རིག་པ་ ཞེས་པ་དེ་ལས་དྲངས་ཤིང་བསྒྱུར་བ་ཡིན། Aristotle, The Complete Works of Aristotle (Princeton University Press, 1984).\n(2) དུམ་བུ་འདི་རུ་སེལ་གྱི་བརྩམས་ཆོས་ ནུབ་ཕྱོགས་ལྟ་གྲུབ་ལོ་རྒྱུས་ ཞེས་པ་དེ་ལས་དྲངས་ཤིང་བསྒྱུར་བ་ཡིན།\nB. Russell, History of Western Philosophy (Routledge, 2004).\n(3)དུམ་བུ་འདི་ནེ་ཐྲིའི་བརྩམས་ཆོས་ གྲྀ་སིའི་སྐྱོ་གར་དུས་རབས་ཀྱི་སྙིང་སྟོབས་ ཀྱི་རྒྱ་ནག་བསྒྱུར་མ་ལས་དྲངས་ཤིང་བསྒྱུར་འགོད་བྱས་པ་ཡིན།\n1.ཐེ་ལྱེའི་བརྩམས་ཆོས་ ནུབ་ཕྱོགས་ལྟ་གྲུབ་ལོ་རྒྱུས་རྒྱ་ནག་བསྒྱུར་མ། [美] 弗兰克·梯利, 《西方哲学史》(光明日报出版社, 2014).\n2 དགེ་རྒན་ཆེན་མོ་ཏིང་ཤཽ་མཱང་། རྒྱ་ནག་སྐད་ཐོག་འཆད་ཁྲིད་ གནའ་བོའི་གྲྀ་སིའི་ལྟ་གྲུབ་བསམ་བློའི་ལོ་རྒྱུས། 邓晓芒, 《古希腊哲学思想史(讲座视频)》(https://www.bilibili.com/video/av12951043?from=search&seid=12596607620561409104 ).\nཐཱ་ལེ་སི་ནས་དུས་རབས་ཕྱེད་ཙམ་སོང་རྗེས། གྲྀ་སིའི་མཁས་པ་གཞན་ཞིག་སྟེ་ཕེ་ཐཱ་གོ་རཱ་སི་འཁྲུངས་ཡོད་པ་རེད། འདི་ཉིད་ནི་རིག་གནས་ཀུན་ལ་མཁས་པ་ཞིག་དང་། ལྟ་གྲུབ་དང་། སྔ་མོའི་ཚན་རིག་ལ་མཛད་རྗེས་ཆེན་པོ་བཞག་ཡོད་མཁན་ཞིག་ཡིན་པར་མ་ཟད། ད་དུང་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཐར་སྒྲོལ་ལ་ཐུགས་ཆེན་མཛད་མཁན་ཞིག་ཀྱང་ཡིན་པས་ནུབ་ཕྱོགས་སྐྱེས་རབས་ཁྲོད་དུ་དམིགས་བསལ་གྱི་རྣམ་པ་ཞིག་ཟིན་ཏེ་ཡོད། །\nམདོ་སྡེ་པས་སྟོན་པའི་རྣམ་ཐར་འཆད་སྐབས་གཏམ་རྒྱུད་འདི་འདྲ་ཞིག་ཐོན་ཡོད་དེ། སྟོན་པས་མགོན་མེད་ཟས་སྦྱིན་གྱི་ཀུན་དགའ་ར་བ་ནས་Sroṇakoṭiviṁsa(མཆོག་ཉལ་ཆ་ཡི་ཐོས་བྱེད་ཞེས་ནས་བསྒྱུར་དགོས་སམ)་བྱ་བ་ཞིག་ལ་སྒོམ་གྱི་བཀའ་ཁྲིད་མཛད་སྐབས། པི་ཝཾ་གི་དཔེ་ལ་སྦྱར་ནས་རྒྱུད་སྐུད་ཧ་ཅང་གྲིམས་དྲགས་པ་དང༌། ལྷོད་དྲགས་པ་མ་ཡིན་པར་གྲིམས་ལྷོད་རན་པའི་མཚམས་ནས་སྐད་སྙན་པ་འབྱུང་བར་གསུངས་ཡོད་པ་དང་། བྲམ་ཟེ་པ་དག་གིས་བཤད་ན། སྟོན་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པས་ཐལ་དྲག་གི་དཀའ་བ་སྤྱོད་སྐབས། བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་རོལ་མོ་པ་ལ་སྤྲུལ་ནས། པི་ཝཾ་གི་དཔེ་ལ་གོང་ལྟར་སྦྱར་ནས་མཐར་ལྷུང་གི་དཀའ་སྤྱོད་མཚམས་འཇོག་དགོས་ཚུལ་ཞུས་པ་དང་། སྟོན་པས་ཀྱང་སྒོམ་སྤྱོད་ཀྱི་གྲིམས་ལྷོད་གཉིས་ཀྱི་བར་མར་འཇུག་པ་དེ་ལས་དབུ་མའི་དགོངས་གཞི་ཐོག་མར་འཁྲུངས་པ་སོགས་བཤད་བཞིན་ཡོད། གཏམ་རྒྱུད་འདི་གཉིས་ལ་འདོར་ལེན་གྱི་ཆ་གང་རུང་ཡོད་པ་འདིར་མ་སྨོས་ནའང་ཀློག་པ་པོ་དག་གིས་མཁྱེན་ཐུབ་རྒྱུ་རེད་མོད། འདིར་གཙོ་བོ་ངེས་དགོས་པ་ནི་གཏམ་རྒྱུད་འདི་གཉིས་ཀྱིས་རོལ་མོ་དང་རོལ་ཆའི་སྒྲ་ཡིས་སྒོ་ནས་རྒྱ་གར་པ་ཚོས་ནང་སེམས་ཀྱི་གོ་རྟོགས་ལ་བསམ་བློ་ཕྱོགས་བཞིན་ཡོད་པ་མཚོན་ནུས་ལ། རྒྱ་གར་བྲམ་ཟེ་དང་མི་རྒྱུད་གཅིག་པའི་གྲྀ་སི་པ་ཚོས་ཀྱང་རོལ་དབྱངས་དང་ནང་སེམས་ཀྱི་འབྲེལ་བའི་སྒང་ནས་བསམ་བློ་བཏོང་བཞིན་ཡོད་ལ། རྒྱ་གར་བ་དང་མི་འདྲ་བ་ནི། ཁོ་ཚོས་རིགས་པ་དེ་མུ་མཐུད་དུ་དེད་ནས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གནས་ལུགས་ཤིག་སྤྲོ་ཨེ་ཐུབ་འབད་བཞིན་ཡོད་པ་དེ་རེད། དེ་ཡང་མཁས་པ་ཚོས་ལྟ་གྲུབ་ལོ་རྒྱུས་སུ་ཕེ་ཐཱ་གོ་རཱ་སི་དང་དེའི་ལྟ་གྲུབ་འཛིན་མཁན་དག་ལ་འདི་ལྟར་དཔྱད་ཞིབ་བྱས་དོན།\nཁོ་ཚོས་རོལ་མོ་ལ་དབང་རྩའི་འཁྲུག་ཆ་གསོ་བར་བྱེད་པའི་ནུས་པ་ལྡན་པ་ཁས་ལེན་པ་དང་། དེར་བརྟེན། རོལ་མོའི་མཐུན་འཇེབས་དང་། མིའི་ནང་སེམས་ཀྱི་འཆམ་མཐུན་བར་ལ་འབྲེལ་བ་ལྡན་པ་ཡིད་ཆེས་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད། འོན་ཀྱང་ཁོ་ཚོས་རོལ་མོའི་རིག་གནས་ཀྱི་ཞིང་ས་ནས་གསར་རྟོགས་བྱས་པ་དངོས་ནི་སྒྲ་གདངས་མཐོ་དམའི་བར་ཁྱད་དེ་ཨང་གྲངས་ཀྱིས་མཚོན་ནུས་པར་རྟོགས་པ་དེ་རེད། ཁོ་ཚོས་རོལ་ཆའི་རྒྱུད་སྐུད་ཀྱི་རིང་ཐུང་དང་། སྒྲ་གདངས་ཀྱི་འགྱུར་བ་གཉིས་ལྟོས་བཅས་སུ་ཡོད་པ་གསར་རྟོགས་བྱུང་བ་རེད། དཔེར་ན། ཨོག་ལེན་པི་ཝང་ཞིག་གི་རྒྱུད་སྐུད་དཀྲོལ་ན་སྒྲ་ངེས་ཅན་ཞིག་ཐོན་རྒྱུ་དང་། རྒྱུད་སྐུད་དེའི་ཕྱེད་ཀ་བཅད་ནས་དཀྲོལ་ན་སྒྲ་གདངས་སྔར་ལས་ཏུའུ་བརྒྱད་མཐོ་བ་ཅན་ཞིག་ཐོན་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། འདི་གཉིས་ཀྱི་བསྡུར་གྲངས་ནི་2:1ཡིན། དེ་ལྟར་སྒྲ་གདངས་ཀྱི་བར་ཁྱད་ཡོད་ཚད་གྲངས་ཀྱི་བསྡུར་བ་འདི་འདྲར་བརྒྱུད་ནས་མཚོན་ཐུབ་པས། ཕེ་ཐཱ་གོ་རཱ་སིའི་གྲུབ་མཐའ་སྨྲ་མཁན་དག་གིས་དགོངས་ཚུལ་དུ། རོལ་མོ་ནི་གྲངས་དང་བྱ་དངོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འབྲེལ་བ་མཚོན་ནུས་པའི་དཔེ་ལེགས་ཤོས་དེ་ཡིན་པ་རེད། དེ་བས་ཨ་རིས་ཏོ་ཏལ་གྱིས་འདི་ལྟར་སྨྲས་པར། ་་ཁོ་ཚོས་སྒྲ་གདངས་འདེགས་འབེབ་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་དང་བསྡུར་ཚད་དེ་གྲངས་ཀྱིས་མཚོན་ནུས་པར་རྟོགས་པ་དང་། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱི་ཐོག་ནས་གྲངས་ཀྱི་སྒྲོམ་གཞི་ཞིག་ལ་བརྟེན་ཡོད་པར་སྣང་བས། གྲངས་ནི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐོག་མར་བྱུང་བ་ཡིན་པར་འདྲ་ལ། ཞིང་ཁམས་ཡོངས་རྫོགས་རོལ་མོའི་བང་རིམ་དང་གྲངས་རིམ་ཡིན་པར་འདོད་པ་རེད་དོ། །(1)\nདེ་ལྟར། ཕེ་ཐཱ་གོ་རཱ་སི་ཡིས་རོལ་མོའི་སྒྲ་དབྱངས་ཀྱི་བཅད་མཚམས་ལ་གཞིགས་ནས་ཕྱི་རོལ་འཇིག་རྟེན་ལ་འགྲེལ་བཤད་བརྒྱབ་ཡོད་པ་དང་། བཅད་མཚམས་དེ་དག་ཕར་དེད་ན་གྲངས་ཀྱིས་མཚོན་པ་ལས་ལམ་གཞན་མེད་པ་དང་། དེ་བས་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་ངོ་བོ་གྲངས་ཡིན་པར་འདོད་པའི་དགོངས་གཞི་རླབས་པོ་ཆེ་ཞིག་ཁོ་ཚོས་བཏོན་ཡོད་པ་རེད། ལྟ་འདིས་རྗེས་རབས་ལྟ་གྲུབ་སྨྲ་མཁན་དང་ཚན་རིག་པ་དག་ལ་བློ་བསྐྱེད་ཚད་མེད་གནང་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་ཕེ་ཐཱ་གོ་རཱ་སིའི་ལྟ་བ་འདི་གནམ་རིག་སྐར་རྩིས་ཁྲོད་དུ་ ་་གཟའ་སྐར་རོལ་དབྱངས་་་ ཟེར་བའི་དོན་དུ་འཕེལ་ཡོད་དེ། ནུབ་ཕྱོགས་པ་ཚོས་གཟའ་སྐར་གྱི་བར་ཐག་དང་འབྲེལ་བ་སྟོན་པའི་ས་བཀྲ་དེ་ལས་སྙན་ཞིང་འཇེབ་པའི་རོལ་དབྱངས་ཀྱི་འཆམ་མཐུན་ཞིག་མཐོང་ནས་ཡོད་པས། ་་གཟའ་སྐར་གྱི་རོལ་དབྱངས་་ ཟེར་བའི་སྲོལ་དར་ཞིང་། ལྟ་བ་འདི་ཡིས་དེང་རབས་ཀྱི་ཚན་རིག་པ་གྲགས་ཅན་ཁེ་ཕ྄་ལེར[J. Kepler]་སོགས་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་བྱས་ཡོད་པ་རེད། ཡང་། ལྟ་གྲུབ་སྨྲ་བའི་ཁྱུ་མཆོག་འཇར་མན་པ་ཁཱང་ཐི་ཡིས་ཚད་མའི་ཤེས་བྱ་སྒྲུབ་སྐབས། ཨང་རྩིས་དང་དུས་ཚོད། དབྱིབས་རྩིས་དང་གནས་ཡུལ་གཉིས་འབྲེལ་བ་བྱས་ནས་འཆད་ཡོད་པ་དང་། ལྟ་བ་དེའི་ཕུགས་དེད་ནའང། འཇིག་རྟེན་གྱི་ངོ་བོ་གྲངས་ལ་བཤད་པ་འདི་རེད། །\nགྲངས་ནི་ཚན་རིག་ལ་མཁོ་བའི་ཡོ་བྱད་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་པས། ཐཱ་ལེ་སིའི་འཇིག་རྟེན་ཆུ་འབྱུང་གི་ལྟ་བ་དང་བསྡུར་ན། འཇིག་རྟེན་ངོ་བོ་གྲངས་སུ་འཆད་པ་འདི་དེང་རབས་མིའི་རྣ་བར་ཤོངས་བདེ་བ་ཞིག་རེད། འོན་ཀྱང་ཕེ་ཐཱ་གོ་རཱ་སིས་གསུངས་པའི་གྲངས་ནི་ཧྲིལ་གྲངས་ཁོ་ན་ཡིན་པས། དེང་རབས་གྲངས་རིག་ནང་གི་གྲངས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལས་ཤིན་ཏུ་གུ་དོག་པོར་ཆགས་ཡོད། དེ་བཞིན། ཕེ་ཐཱ་གོ་རཱ་སིས་སྐབས་རེར་གྲངས་དེ་བདེན་གྲུབ་ཅིག་ཏུ་འདོད་དེ་ཁོང་གིས་གྲངས་དེ་ཕུང་པོའི་ཆེས་ཕྲ་བའི་གྲུབ་ཆ་ལ་འདོད་ཀྱིན་ཡོད་པས་། ང་ཚོས་ཁོང་གི་ལྟ་བ་ལ་ཕྱིར་མཇལ་བྱེད་སྐབས་གཟབ་ནན་དགོས་པ་ཆགས་ཡོད། །\nཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས། ཁོང་གིས་དེང་རབས་རིག་གཞུང་གི་ལྟ་བ་ལྟར། གྲངས་ལ་རྟོག་གྲུབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཁ་ཤས་ངོས་འཛིན་བྱས་ཡོད་དེ། ཁོང་གིས་གྲངས་རིག་རྣལ་མ་སྟེ་ཨང་ཀི་བརྩི་བ་སོགས་ཀྱི་རིག་གནས་དང་། ལག་ལེན་གྲངས་རིག་སྟེ་གྲངས་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་ནས་ཆགས་པའི་རིག་གནས་ཏེ་རོལ་མོའི་སྒྱུ་རྩལ་དང་སྐར་རྩིས་ལྟ་བུ་ཁ་ཁར་འབྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་རེད། ད་ལྟ་ང་ཚོས་བསྐྱར་ཞིབ་བྱས་ན། གྲངས་རིག་རྣལ་མ་ནི་རྟོག་པའི་ཡུལ་ཁོ་ནར་འཇུག་པ་ཡིན་ལ། ལག་ལེན་གྲངས་རིག་ནི་ཚོར་བའི་ཡུལ་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་པས། དབྱེ་བ་འདི་འདྲ་ཕྱེས་པ་དེ་ཡིས་ཕེ་ཐཱ་གོ་རཱ་སིས་གྲངས་ཀྱི་རྟོག་གྲུབ་ཅན་གྱི་རང་བཞིན་མཁྱེན་ཡོད་པ་ར་སྤྲོད་ཐུབ་ཟེར། །\nའཇིག་རྟེན་གྱི་ངོ་བོར་གྲངས་ལ་བཤད་པ་དེར་གཞི་བྱས་ནས། ཕེ་ཐཱ་གོ་རཱ་སིས་རིགས་པ་ཇེ་ཟབ་ཏུ་བཏོང་ཡོད་པ་དང་། ཁོང་གི་དགོངས་པ་འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་ཆུ་སོགས་རྫས་སུ་བཤད་པའི་ལུགས་སྲོལ་དང་ཤིན་ཏུ་མི་འདྲ་བས། འདི་ལ་ཆོས་ལུགས་དང་ལྐོག་གྱུར་གྱི་ཁྱད་གཤིས་ཆེ་བ་མ་ཟད། དོན་དམ་པར། ཁོང་གི་རྗེས་འབྲང་པ་ཁག་གཅིག་གིས་འདི་ཉིད་ཆོས་ལུགས་གྲུབ་མཐའ་ཞིག་གི་རྩ་དོན་དུ་བཟུང་ནས་གསང་བའི་ལུགས་ཀྱི་སྒོམ་སྤྱོད་སྣ་ཚོགས་དར་སྤེལ་བྱས་ཡོད་པ་རེད། །\nཕེ་ཐཱ་གོ་རཱ་སིས་གྲངས་ཀ་༡། ༢། ༣། ༤་བཞི་པོ་རེ་རེ་བཞིན། ཐིག་ལེ། ཐིག་སྐུད། ངོས། ཕུང་པོ་བཞིར་གཟིགས་ཡོད་པ་རེད། ཁོང་གིས་གྲངས་ཀ་༡། ༢། ༣། ༤་བཞི་པོ་སྡུད་དེ་ཐོབ་པའི་གྲུ་གསུམ་དབྱིབས་དམིགས་བསལ་བ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་དད་རྟེན་དུ་བགྲངས་བཞིན་ཡོད་པ་རེད་ལ། ཕེ་ཐཱ་གོ་རཱ་སིའི་རྗེས་འབྲང་པ་ཚོས་གྲུ་གསུམ་དབྱིབས་དེའི་མིང་སྟེ་ཐེ་ཐྲག་ཐྱེ[tetractys]་བོས་ནས་མནའ་ཡང་སྐྱེལ་སྲོལ་ཡོད་པའི་ལོ་རྒྱུས་འདུག །\nརི་མོ་འདིའི་ནང་གི་༡། ༢། ༣། ༤་བཞི་པོ་བསྣན་ན་༡༠་ཐོབ་ཀྱིན་ཡོད་པས། ཕེ་ཐཱ་གོ་རཱ་སིས་གྲངས་ཀ་༡༠་དེ་རྫོགས་པའི་གྲངས་ཀར་ངོས་འཛིན་བཞིན་ཡོད་པ་རེད། དེ་བས་རྫོགས་པར་བཀོད་པའི་འཇིག་རྟེན་ལའང་༡༠་ཡི་གྲངས་ཚད་ཚང་དགོས་པ་ཡིན་པས་ན། ཁོ་ཚོའི་འདོད་དོན་དུ། ནམ་མཁའི་གཟའ་སྐར་ཡང་བཅུ་དགོས་པ་རེད། སྐབས་དེར། སྐར་རྩིས་སུ་ཁས་ལེན་པའི་གཟའ་སྐར་ལ་དགུ་ཡོད་དེ། སའི་གོ་ལ། ཟླ་བའི་གོ་ལ། ཉི་་མའི་གོ་ལ། ལྷག་པ། ཕུར་བུ། པ་སངས། སྤེན་པ། མིག་དམར་སོགས་ཀྱི་གོ་ལ་སོགས་སོ། །ཕེ་ཐཱ་གོ་རཱ་སིའི་གཟིགས་ཕྱོགས་སུ། གྲངས་དགུ་འདི་ཆ་མ་ཚང་བ་ཡིན་པ་དང་འདི་ཁས་བླངས་ན་འཇིག་རྟེན་སྐྱོན་ལྡན་དུ་ཁས་ལེན་དགོས་པ་ལྟར་བྱུང་ཡོད། དེ་བས་ཁོང་གིས་སྐར་རྩིས་ལ་བཅོས་བསྒྱུར་བྱས་པ་རེད། དེ་ཡང་སྐབས་དེའི་གྲྀ་སིའི་སྐར་རྩིས་ནང་གཟའ་སྐར་དགུ་པོས་དབུས་མེ་ཟེར་བ་ཞིག་སྐོར་ནས་འཁོར་བཞིན་ཡོད་པར་འདོད་པ་རེད། དེ་ནི་ང་ཚོར་ཆ་རྒྱུས་ཡོད་པའི་ས་གཞི་དཀྱུལ་སྙིང་ཅན་དང་ཉི་མ་དཀྱུལ་སྙིང་ཅན་གྱི་སྐར་མའི་འཁོར་བསྐྱོད་འགྲེལ་སྟངས་དེ་འདྲ་མིན། དབུས་མེ་ནི་གོ་ལའི་གཟུགས་སུ་མ་གྲུབ་པས་གཟའ་སྐར་དུ་བགྲངས་ཐབས་མེད། དེ་ནས་ཕེ་ཐཱ་གོ་རཱ་སི་ཡིས་དབུས་མེའི་ཕ་རོལ་གྱི་སའི་གོ་ལའི་ཁ་གཏད་དུ་ལྡོག་པའི་སའི་གོ་ལ་ཞིག་ཡོད་པར་བསྒྲགས་ལ། དེ་ནི་སའི་གོ་ལ་དང་འཁོར་བསྐྱོད་གཅིག་མཚུངས་ཡིན་པས། དེ་ནམ་ཡང་དབུས་མེས་བཀག་ནས་སའི་གོ་ལའི་སྐྱེས་བོས་མཐོང་མི་ཐུབ་པ་ཡིན་ཚུལ་ཡང་ཁ་གསབ་བྱས་ཡོད་པ་རེད། །\nའདི་ནི་དངོས་ཡོད་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་བཙལ་བའི་རིགས་པ་མ་ཡིན་པར། དངོས་ཡོད་དེ་རང་གི་གཞུང་ལུགས་དང་ལྟ་བ་དང་མཐུན་པར་ཡོ་བཅོས་བྱེད་པ་ཞིག་ཡིན། (2)\nཕེ་ཐཱ་གོ་རཱ་སིའི་འཇིག་རྟེན་ངོ་བོ་གྲངས་ཡིན་པར་འདོད་པའི་ལྟ་བ་དེ་ཆོས་ལུགས་སུ་འགྱུར་བཞིན་ཡོད་པ་དང་། ཁོང་གི་རྗེས་འབྲང་པ་ཚོས་ཀྱང་དེ་ཉིད་ཚད་མར་བཟུང་ནས་དད་མོས་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་རེད། འོན་ཀྱང་བློ་ཡུལ་ལས་འདས་པ་ཞིག་ལ། ཚད་མ་དེ་ལ་དགག་པ་ཚབས་ཆེན་ཞིག་བྱུང་སོང་བ་རེད། །\nདེ་ཡང་ཕེ་ཐཱ་གོ་རཱ་སི་ཡིས་གྲུ་གསུམ་དབྱིབས་ཀྱི་ངེས་སྲོལ་ཞིག་ཁྱབ་སྤེལ་བྱས་ནས་རང་གི་ལྟ་བའི་སྒྲུབ་བྱེད་དུ་བཀོལ་བཞིན་ཡོད་པ་རེད། ངེས་སྲོལ་དེ་ཡིས་དྲང་ཟུར་གྲུ་གསུམ་དབྱིབས་ཤིག་གི་དྲང་ཟུར་ཐིག་གཉིས་ཀྱི་རང་བསྒྱུར་གྱི་བསྡོམས་ནི་དྲང་ཟུར་གཏད་ཐིག་གི་རང་བསྒྱུར་ཡིན་པ་གཏན་ཁེལ་བྱས་ཡོད། སྤྱིར་ན་ངེས་སྲོལ་འདི་ཕེ་ཐཱ་གོ་རཱ་སི་ལས་ལོ་ཉིས་བརྒྱ་ལྷག་གི་སྔོན་དུ་པཱ་པེ་ལོན་གྱི་ཡུལ་ནས་རྟོགས་རྙེད་བྱས་ཡོད་པ་དང་པཱ་པེ་ལོན་ནས་གྲྀ་སིར་དར་སོང་བ་ཞིག་རེད། འོན་ཀྱང་ངེས་སྲོལ་འདི་ཕེ་ཐཱ་གོ་རཱ་སིས་ཐུགས་ཆེན་གནང་གི་ཡོད་པ་དང་། ཁོང་གིས་ངེས་སྲོལ་འདི་ནུབ་ཕྱོགས་ནང་དར་ཁྱབ་བྱས་པ་ཡིན་ཙང་། ངེས་སྲེལ་དེའི་མིང་ཡང་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་ཕེ་ཐཱ་གོ་རཱ་སིའི་ངེས་སྲོལ་དུ་གྲགས། འོན་ཀྱང་། ཕེ་ཐཱ་གོ་རཱ་སིའི་ངེས་སྲོལ་འདི་དྲང་ཟུར་ཐིག་གཉིས་ཀྱི་རིང་ཚད་ཨང་ཀི་༡་ཡིན་སྐབས་ཁ་གཏད་ཐིག་གི་རིང་ཚད་དེ་ལུགས་མེད་གྲངས་ཤིག་ཏུ་འགྱུར་བཞིན་ཡོད་པ་རེད། དབྱིབས་རྩིས་ལ་ཆ་རྒྱུས་མེད་ན། རྒྱུ་མཚན་དེ་འདི་ནས་བཤད་ཁག་པོ་ཡིན་ནའང་། མདོ་དོན་ཕེ་ཐཱ་གོ་རཱ་སིའི་སློབ་མ་ཞིག་གིས་སྐྱོན་དེ་རྙེད་ཡོད་པ་རེད། ཕེ་ཐཱ་གོ་རཱ་སིའི་གསུངས་དེ་ཚད་མར་འཛིན་པའི་རྗེས་འབྲང་པ་དག་གིས་སྐྱོན་དེའི་གནོད་པ་ཟློག་ཆེད། སློབ་མ་དེ་རྒྱ་མཚོར་གཡུག་ནས་གསད་པར་གྲགས། འོན་ཀྱང་མཐར་ཐུག་ན། ཁོ་ཚོས་རང་གི་དད་མོས་ཀྱི་རྩ་དོན་གལ་ཆེན་དེའི་སྐྱོན་ཆ་སྦས་ཐབས་མ་བྱུང་བས། ཕེ་ཐཱ་གོ་རཱ་སིའི་གྲུབ་མཐའ་དེ་རིམ་གྱིས་ཉམས་རྒུད་དུ་གྱུར་བ་རེད། །\nནུབ་ཕྱོགས་ལ་བཤད་སྲོལ་འདི་འདྲ་ཞིག་ཡོད། ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ལྟ་གྲུབ་ནི་ཕི་ལཱ་ཐོའི་དགོངས་བཞེད་ཀྱི་འགྲེལ་བ་རྒྱས་བསྡུས་ཙམ་དུ་ཟད་ཟེར་བ་རེད། དེ་བཞིན། ཨེའུ་ཁ྄་ལིད[Euclid]་ཟེར་བའི་མཁས་པ་དེས་དབྱིབས་རྩིས་ཀྱི་རྩ་གཞུང་བརྩམས་ཡོད་པ་དང་། ཁོང་ལ་དབྱིབས་རྩིས་ཀྱི་ཤིང་རྟ་ཆེན་པོ་འབོད་སྲོལ་ཡོད། འོན་ཏེ། དེང་གི་རིག་གཞུང་དཔྱད་ཞིབ་ལས་མཐོང་པ་ཡིན་ན། ཕི་ལཱ་ཐོ་དང་ཨེའུ་ཁ྄་ལིད་གཉིས་ཀའི་དགོངས་པའི་རྩ་བ་དེ་ཕེ་ཐཱ་གོ་རཱ་སི་དང་འབྲེལ་ཏེ་ཡོད་པ་རེད།* མཁས་པ་མང་པོས་ཕེ་ཐཱ་གོ་རཱ་སི་ལ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་གཤིས་ཀ་ལྡན་པ་དང་། དེའི་ལྟ་གྲུབ་དེ་རིམ་གྱིས་ཆོས་ལུགས་གཞུང་ལུགས་ཤིག་ཏུ་འགྱུར་ཡོད་པ་སོགས་ལ་མི་དགའ་བའི་རྣམ་གྱུར་སྟོན་བཞིན་ཡོད་ནའང་། ཁོ་ཚོས་གཅིག་གཅར་ཏུ་ཁས་ལེན་བྱེད་པ་ཞིག་ནི། ཕེ་ཐཱ་གོ་རཱ་སི་ནི་ལོ་རྒྱུས་སུ་བྱུང་བའི་མཁས་པ་ཆེས་གནད་འགག་ཅན་དེ་ཡིན་པ་དང་། སྐབས་རེ་ཁོང་ནི་ཐཱ་ལེ་སི་ལས་ཀྱང་གལ་ཆེ་བར་འདོད་ཀྱིན་ཡོད། །\nཕི་ལཱ་ཐོ་རང་གིས་ཕེ་ཐཱ་གོ་རཱ་སིས་ཁོང་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་གང་འདྲ་བཞག་ཡོད་མེད་གླེང་གིན་མེད་པ་དང་། ཁོང་གིས་ལྟ་གྲུབ་སྨྲ་མཁན་གཞན་ལ་དཔྱད་ཞིབ་བྱེད་སྐབས། ཕེ་ཐཱ་གོ་རཱ་སི་ལ་དེ་འདྲའི་གལ་ཆེན་ཡང་བརྩི་བཞིན་མེད་པ་རེད། འོན་ཀྱང་། དེང་རབས་ཀྱི་རིག་གཞུང་དཔྱད་ཞིབ་ལྟར་ན། ཕི་ལཱ་ཐོའི་དགོངས་གཞི་ནི་ཕེ་ཐཱ་གོ་རཱ་སི་དང་ཆེས་ཉེ་བ་དང་འདྲ་བ་དེ་ཡིན་ལ། མཁས་པ་འགའ་རེས། ང་ཚོས་ཕི་ལཱ་ཐོའི་བསམ་བློ་ངེས་པ་ཡིན་ན་ཕེ་ཐཱ་གོ་རཱ་སིའང་ཆབས་གཅིག་ཏུ་ཤེས་སོང་པ་རེད་ཅེས་གསུངས་བཞིན་འདུག །\n(1) དུམ་བུ་འདི་ཧྥེ་སེར་སོགས་ཀྱི་བརྩམས་ཆོས་ ནུབ་ཕྱོགས་ལྟ་གྲུབ་ལོ་རྒྱུས་ ཞེས་པ་དེ་ལས་དྲངས་ཤིང་བསྒྱུར་འགོད་བྱས་པ་ཡིན།\nSamuel E. Stumpf and J. Fieser, Socrates to Sartre and Beyond: A\nHistory of Philosophy, 8e(McGraw-Hill Education,2012).\n(2) དུམ་བུ་འདི་ཨ་རེས་ཏོ་ཏལ་གྱི་ གསུང་རྩོམ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་ ལས་དྲངས་ཤིང་བསྒྱུར་འགོད་བྱས་པ་ཡིན།\nAristotle, The Complete Works of Aristotle (Princeton University Press,\n1.ཐེ་ལྱེའི་བརྩམས་ཆོས་ ནུབ་ཕྱོགས་ལྟ་གྲུབ་ལོ་རྒྱུས་རྒྱ་ནག་བསྒྱུར་མ། [美] 弗兰克·梯利,《西方哲学史》(光明日报出版社, 2014).\n2.ཧྥེ་སེར་སོགས་ཀྱི་བརྩམས་ཆོས་ ནུབ་ཕྱོགས་ལྟ་གྲུབ་ལོ་རྒྱུས། Samuel E. Stumpf and J. Fieser, Socrates to Sartre and Beyond: A History of Philosophy,8e(McGraw-Hill Education,2012)\nནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཡ་ཐོག་ལྟ་གྲུབ་མཁས་པ་ཚོའི་ཁྲོད་ཀྱི་རིག་པ་རྣོ་བའི་ཚད་དུ་འཇོག་པ་ནི་ཨེ་ལེ་པ་ཛེ་ནོ་མཆོག་ཡིན། ཕེ་ཐཱ་གོ་རཱ་སི་ཡིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ངོ་བོ་རྫས་མ་ཡིན་པ་ཞིག་འཆད་སོང་པའི་རྗེས་ཀྱི་དུས་རབས་ཕྱེད་ཙམ་ནང་། ཕྱོགས་གཅིག་ནས་ལྟ་གྲུབ་པ་ཚོས་འཇིག་རྟེན་ནམ་སྟོང་ཆེན་པོའི་ཁམས་ལ་ངོ་བོ་ཐ་མི་དད་པ་ཞིག་ཡོད་པར་དགོངས་བཞིན་ཡོད་ལ། ཕྱོགས་གཞན་ནས་ཐཱ་ལེ་སི་ནས་མགོ་བརྩམས་པའི་རྫས་བཅས་འཇིག་རྟེན་གྱི་འགྲེལ་བ་དེ་དར་འཕེལ་བྱུང་ནས་ས་མེ་རླུང་སོ་སོ་དང་ས་ཆུ་མེ་རླུང་བཞི་པོའི་ཚོགས་ནས་ངོ་བོ་གྲུབ་པར་བཤད་པའི་ལྟ་བ་བྱུང་ཡོད་པ་རེད། འོན་ཀྱང་ཕཱར་མེན་དེས་བྱ་བ་དེ་ཡིས་རྗེས་མའི་ལུགས་སྣ་ཚོགས་ལ་སྐྱོན་ཚབས་ཆེན་ཡོད་དེ། དེ་དག་ཀུན་གྱིས་རྫས་སུ་གྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཞིག་ཡོད་པར་འདོད་མོད། རྒྱུ་དེ་གནས་ཐུབ་པའི་ཡུལ་ལམ་ནམ་མཁའ་ཞིག་དེ་དག་གི་སྔོན་འགྲོར་ཆགས་དགོས་པ་བསྟན་ཡོད་པས་ཡིན་ན། ས་ཆུ་སོགས་འཇིག་རྟེན་གྱི་རྒྱུ་དང་པོར་བཤད་ཁག་པོ་ཡིན་ཏེ། མ་མཐའ་ཡང་སྣོད་ནམ་མཁའ་དང་འབྱུང་བ་གང་རུང་གཉིས་པོ་མཉམ་བྱུང་ཡིན་དགོས་པ་རེད་ཅེས་གསུངསསོ། ། དེ་བས། ཁོང་གིས་སྐྱོན་དེ་འདྲ་ཞིག་སེལ་ཆེད་དུ་ནམ་མཁའ་ཡོད་པར་མི་འདོད་པའི་མུ་ཞིག་སྟེགས་སོང་པ་རེད་ལ། ཁོང་གིས་འཇིག་རྟེན་དེ་ གཅིག་ཉིད་ ཅེས་བྱ་བ་ཞིག་ཏུ་འདོད་ལ། དེ་ནི་ཆ་ཤས་སུ་མེད་པ། བགོ་བ་མེད་པ། གཡོ་བ་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། དེ་ནི་ཀུན་སྙོམས་ཀྱི། རྟག་བརྟན་གྱི་ཟླུམ་གཟིགས་ཤིག་ཡིན་དགོས་པ་དང་། དེ་ནས་རིགས་འདེད་བྱས་ན་འཇིག་རྟེན་འདིར་འགུལ་བ་དང་འགྱུར་བ་བྱེ་བྲག་མེད་ཅེས་གསུངས་པ་རེད། ལྟ་བ་འདི་བློ་རྒོད་པོས་ཀྱང་དྲན་འཆར་མི་ཐུབ་པ་ཞིག་ཡིན་པས་ན། སྐབས་དེའི་ལྟ་གྲུབ་སྨྲ་བོ་དང་རྟོག་གེ་པ་དག་གིས་དེ་ལ་དགག་རྒོལ་རབ་རིམ་བྱས་ཡོད་པ་དང་། མཁས་པ་ཁ་ཤས་ཀྱིས་དེ་ལ་དགག་པ་བྱེད་དུས་ཅི་ཡང་མི་སྨྲ་བར་ཕར་ཚུལ་གོམ་པ་སྤོས་ནས་འགུལ་བ་ཡོད་པའི་དཔེ་བསྟན་པའི་གཏམ་རྒྱུད་ཀྱང་འདུག །\nའོན་ཀྱང་ཕཱར་མེན་དེས་ཀྱིས་རྒོལ་བ་འདི་དག་ལ་ཕྱི་རྒོལ་གྲལ་བསྒྲིགས་བྱས་ཡོད་དེ། ཁོང་གིས་ང་ཚོས་ཚོར་ངོས་ནས་འགུལ་བ་སོགས་མཐོང་བཞིན་མྱོང་བཞིན་ཡོད་ནའང་། དེ་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་ལས། ཚོར་བ་དང་ཉམས་མྱོང་ནི་ཚད་མར་མི་འོས་པ་རེད་ཅེས་གསུངས་སོ། །\nཕཱར་མེན་དེས་ཀྱི་ལྟ་བ་འཛིན་སྐྱོང་བྱེད་མཁན་ཆེས་གལ་ཆེ་བ་དེ་ནི་ཁོང་གི་དངོས་སློབ་ཛེ་ནོ་བྱ་བ་དེ་ཡིན། ཛེ་ནོ་ཧ་ལམ་སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་༤༩༠འི་ལོ་ནས་༤༢༥འི་ལོའི་བར་བཞུགས་ཡོད་པ་ཡིན། ཛེ་ནོ་ཡིས་རང་ལྟ་སྐྱོང་བ་དང་ཕ་རོལ་རྒོལ་བའི་ཆེད་དུ། སྔོན་གྱི་མཁས་པ་དང་མི་འདྲ་བའི་ཐབས་ཚུལ་ཞིག་སྤྱོད་ཡོད་དེ། དེ་ནི་རྣམ་པ་ལྟག་འགལ་ཅན་དང་ངོ་བོ་རྩོད་སྒྲུབ་ཐབས་ཚུལ་ཞེས་པ་དེ་རེད། ཐབས་ཚུལ་དེ་ནི་ང་ཚོས་རྒྱུས་མངའ་ཡོད་པའི་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་རྩོད་སྟངས་དང་ཤིན་ཏུ་འདྲ། དེ་ཡང་ཁོང་རྣམ་གཉིས་ཀྱིས་ཐོག་མར་ཕ་རོལ་པོའི་དམ་བཅའ་དེ་རེ་ཞིག་ཏུ་ཁས་ལེན་བྱེད་པ་དང་། དེ་ནས་ཕ་རོལ་པོའི་རིགས་ལམ་ལྟར་སོང་ནས་དེའི་ལྟ་བ་དང་རིགས་པའི་ཁྲོད་ཀྱི་འགལ་བ་ཐེར་འདོན་བྱེད་པ་དང་། མཐར་ཕ་རོལ་པོའི་དམ་བཅའ་ཚུགས་མི་ཐུབ་པ་བསྟན་ནས་དེའི་དགག་བྱར་གྱུར་བའི་རང་ཕྱོགས་ཀྱི་དམ་བཅའ་ཇེ་བཙན་དུ་བདེན་སྐྱེལ་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་རེད། །\nཛེ་ནོ་ཡི་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་ཁྱད་ཆོས་ནི་རྩོད་སྒྲུབ་ཐབས་ཚུལ་ཡིན། ཁོང་ནི་ཨེ་ལི་ཡ་གྲུབ་མཐའི་མཁས་ཆེན་ཡིན། ཁོང་གི་མདུན་ནས། ཨེ་ལི་ཡ་གྲུབ་མཐའི་དཔྱོད་པ་གཅིག་བཅར་སྨྲ་བ་དེ་དོན་རྟོག་རང་གི་འགུལ་བསྐྱོད་ལ་སྤོ་བསྒྱུར་བྱུང་ཡོད་པ་དང་། དེ་ཚན་རིག་གི་བླ་སྲོག་ཏུ་ཆགས་ཡོད་པ་ཡིན་པས། ཁོང་ནི་རྩོད་སྒྲུབ་ཐབས་ཚུལ་གྱི་ཤིང་རྟ་ཆེན་མོ་ཡིན། །(1)\nང་ཚོས་ཤེས་པ་ལྟར། སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཆེས་ཐོག་མའི་རྩོད་པའི་སྐོར་ལ་བསྟན་བཅོས་ཐུང་ངུ་གཉིས་ཡོད་པ་རྣམས་བོད་ཀྱི་བསྟན་འགྱུར་ནང་དུ་ཡོད་དེ། དེ་ནི་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་རྩོད་པ་ཟློག་པ་དང་། ཞིབ་མོ་རྣམ་འཐག་ཅེས་བྱ་བ་གཉིས་ཡིན་ལ། དེ་གཉིས་ཀས་རྩོད་པའི་བྱ་ཐབས་སྐོར་འདི་ལྟར་གསལ་བཤད་དང་ར་སྤྲོད་བྱས་ཡོད་པ་ནི། ཁས་ལེན་རུང་བའི་དམ་བཅའ་གང་ཡང་མེད་པར་སྟོན་པ་དེ་རེད། དེ་ཡང་རྒོལ་པ་པོས་དམ་བཅའ་གང་ཞིག་ཁས་བླངས་རུང་དེ་ཡི་ཁ་གཏད་ཀྱི་སྒྲུབ་ངག་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་རྩོད་སྒྲུབ་ཀྱི་ཐབས་ཤེས་སྟེང་ནས་གཏོར་ཐུབ་པ་ཡིན། །(2)\nཐབས་ཚུལ་འདི་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེ་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་ཡིས་རིགས་པ་གཙོ་བྱེད་ཀྱི་ལྟ་གྲུབ་ཐབས་ཚུལ་ཚུགས་ཐུབ་ཡོད་པ་རེད། རིགས་པ་གཙོ་བྱེད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཏོགས་དེ་མཐའ་མར་དཔྱོད་ཤེས་རིང་ལུགས་སུ་འཕེལ་ཡོད་པ་དང་། དེ་ནི་དེང་རབས་ཚན་རིག་གི་ཐབས་ཚུལ་ཏེ་དངོས་མྱོང་གཙོ་བྱེད་ཀྱི་ལུགས་དང་། ལྡོག་ཟླར་གྱུར་ཡོད་པ་རེད། རང་རེས་བོད་ཀྱི་ཚིག་བབ་ཏུ། དཔྱོད་པ་སྨྲ་བ་དང་དཔྱོད་ཤེས་རིང་ལུགས་ཟེར་དུས་ཚན་རིག་དང་འདྲ་རྟགས་འགོད་ཀྱིན་ཡོད་པ་དང་། དེའི་ལྡོག་ཕྱོགས་སུ་ཆོས་ལུགས་སྣ་ཚོགས་འཇོག་གིན་ཡོད་པ་རེད་མོད། ཞིབ་ཕྲའི་དབྱེ་ཞིབ་བྱས་ན། རིགས་པ་གཙོ་བྱེད་ཀྱི་དཔྱོད་ཤེས་རིང་ལུགས་ནི་ཚན་རིག་དང་མི་འདྲ་ལ། ཁྱད་པར་ཏུ་དེང་རབས་ཚན་རིག་དང་འདྲ་བ་མིན་པར་མ་ཟད། ང་ཚོས་ཚན་རིག་གི་ལྡོག་ཕྱོགས་སུ་འདོད་པའི་ཆོས་ལུགས་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ཚོར་མིན་དཔྱོད་ཤེས་དེ་ཁས་མི་ལེན་པའང་མ་ཡིནཏེ། ནང་ཆོས་ལྟ་བུའི་ལྟ་གྲུབ་ནི་རིགས་པ་དང་དཔྱོད་པ་གཙོ་བོ་ཡིན་གྱི་ལས་ལུང་གཙོ་བོ། རྒྱུ་མཚན་མ་དྲངས་པའི་ཡིད་ཆེས་གཙོ་བོ། ཉམས་མྱོང་གཙོ་བོ་བྱེད་པའི་ལྟ་གྲུབ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་རྒྱུ་མ་རེད། དོན་དུ་ཆོས་ལུགས་ཁག་དང་ཚན་རིག་ཆེས་མི་འདྲ་ས་ནི་ཆོས་ལུགས་ཀྱིས་དཔྱོད་ཤེས་ཁོ་ན་ཚད་མར་བཟུང་ནས་དངོས་ཡོད་ལ་སྒྱུ་མ་འབོད་ཀྱིན་ཡོད་པས། ཚན་རིག་དང་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཐབས་ཚུལ་དང་ལྟ་བའི་དབྱེ་མཚམས་ལ་དཔྱོད་པ་བཟུང་ནས་བཤད་ན་བདེན་མོད། ཚན་རིག་ནི་དཔྱོད་ཤེས་རེད་ཟེར་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་རང་ཏུ་ནོར་བ་ཞིག་རེད། དེ་བས་ནང་ཆོས་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་ངོས་ཀྱི་སྐྱོན་བརྗོད་བྱེད་སྐབས་དང་། ཚན་རིག་ཚད་མར་སྒྲུབ་པའི་སྐབས་སུ། ང་ཚོས་གནད་འདི་ལ་དོགས་གཟབ་དགོས་པ་འདྲ། །\nགང་ལྟར་ཛེ་ནོ་ཡིས་ཀྱང་ཁོང་གི་དགེ་རྒན་ལྟར་མིག་མཐོང་རྣ་ཟིན་སོགས་ཀྱི་ཚོར་བ་ཚད་མར་མི་འདོད་ལ། འགུལ་བ་ཡོད་མེད་གླེང་སྐབས། རིགས་པ་དང་དཔྱོད་པ་ཁོ་ནའི་སྟེང་ནས་གླེང་གིན་ཡོད་པ་དང་། ལོ་རྒྱུས་སུ་ཁོང་གིས་རྩོད་ཡ་དག་གི་དམ་བཅའ་ལས་ལྟག་འགལ་དུ་སོང་བའི་རིགས་ལམ་བཞི་བཅུ་ལྷག་ཐེར་འདོན་བྱས་ཡོད་པར་བཤད་ལ། ལྟག་འགལ་དེ་དག་ལས་ཆེས་སྐད་གྲགས་ཆེ་བ་ནི་འཕུར་བའི་མདའ་མོ་འགུལ་མེད་ཡིན་ཞེས་པ་དེ་རེད། །\nཛེ་ནོས་སྨྲས་པར། དེ་ལ་འཕུར་བཞིན་པའི་མདའ་མོ་ཞིག་ཡོད་པའི་དབང་དུ་བཏང་ན། དེ་ཡིས་དུས་ཚོད་བྱེ་བྲག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཁྲོད་ནས་གནས་ངེས་ཅན་དང་གནས་གཏན་ཁེལ་བ་རང་གི་རིང་ཐུང་དང་འདྲ་བ་རེ་རེ་བཟུང་ཡོད་པ་དང་། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་འཕུར་མདའ་ཞིག་གིས་དུས་ཚོད་བྱེ་བྲག་པ་རེ་རེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་དུ་རང་གནས་རེ་རེ་འཛིན་ཐུབ་གྱིན་ཡོད་ན། དོན་དུ་འཕུར་མདའ་དེ་འགུལ་བ་མེད་པ་རེད་དེ། དེ་བྱེ་བྲག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དུས་དང་གནས་ཡུལ་དུ་འགུལ་མེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །\nཛེ་ནོས་མདའ་མོ་ཞིག་ས་ཆ་ཀ་པ་ནས་ཁ་པར་འཕུར་དགོས་ན། དུས་ཚོད་བྱེ་བྲག་རེ་རེས་ནང་ནས་གནས་ངེས་ཅན་རེ་འཛིན་དགོས་པ་བསྟན་ནས། གནས་དེ་འདྲའི་ནང་འཕུར་མདའ་འགུལ་མེད་ཡིན་པར་རིགས་པས་དེད་པ་རེད། དེ་ནི་དུས་ཚོད་ནས་འཕྲོས་ཏེ་གཙོ་བོ་གནས་ཀྱི་ཆ་ནས་འགུལ་བ་དགག་བཞིན་ཡོད་པ་ཞིག་རེད་དེ། ཁོས་འགུལ་བ་དགག་སྐབས། གཙོ་བོ་མདའ་ལྟ་བུའི་དངོས་པོ་ཞིག་གིས་ནམ་ཡང་རང་གི་གནས་ངེས་ཅན་རེ་རེ་བཟུང་ནས་འགུལ་མེད་དུ་བསྡད་ཡོད་པ་དེ་གནད་འགག་ཏུ་བཟུང་ཡོད་པ་རེད། ང་ཚོས་འདི་ནས་གཤིབ་བསྡུར་བྱེད་སྤྲོ་བ་ཞིག་ནི་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་འགུལ་བ་དགག་པའི་རིགས་ལམ་དེ་རེད། །\nའགྲོ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ནི། །འགྲོ་རྣམས་གསུམ་དུ་འགྲོ་མི་བྱེད། །མ་ཡིན་པར་ནི་གྱུར་དེ་ཡང་། །འགྲོ་རྣམས་གསུམ་དུ་འགྲོ་མི་བྱེད། །ཡིན་དང་མ་ཡིན་གྱུར་པ་ཡང་། །འགྲོ་རྣམས་གསུམ་དུ་འགྲོ་མི་བྱེད། །འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པ་ནི། འགྲོ་བའི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་མི་ལྡན་པ་དང་གཉིས་ཀ་ཡིན་པའི་འགྲོ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྲོ་བར་མི་བྱེད། འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་དང་མི་ལྡན་པ་དེ་ཡང་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པ་དང་གཉིས་ཀ་ཡིན་པའི་འགྲོ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྲོ་བར་མི་བྱེད་དོ༑ འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་ཡང་། ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པ་དང་གཉིས་ཀ་ཡིན་པའི་འགྲོ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྲོ་བར་མི་བྱེད་དོ། །(3)\nགོང་ལྟར། ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་འགུལ་བ་བྱུང་སའི་གནས་དེ་གཙོ་བོར་བཟུང་ཡོད་མ་རེད། ཁོང་གིས་གཙོ་བོ་དུས་ཚོད་ཀྱི་སྟེང་ནས་འདས་མ་ད་གསུམ་གྱི་འགལ་བ་དང་འགུལ་བྱེད་ཀྱི་འགྲོ་པ་པོའི་ལས་ལ་དབྱེ་ཞིབ་བྱས་ནས་འགུལ་བ་འགོག་ཀྱིན་ཡོད་པ་རེད། དེ་བས། བལྟས་ཚོད་དུ་ཛེ་ནོ་དང་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཐབས་ཚུལ་ལ་བློ་ཕྱོགས་འདྲ་བོ་ཡོད་ནའང་། ཞིབ་སའི་རིགས་པའི་གནད་འཛིན་ས་ནི་མི་འདྲ་བ་ཡིན། རོབ་བྱས་ནས་དཔྱད་ན། ཛེ་ནོའི་བསམ་བློ་བཏོང་ཕྱོགས་ནི་ཡུལ་དུ་གྱུར་བའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཆ་དེ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དང་། ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཐུགས་དགོངས་འཁོར་ཕྱོགས་ལ་ངེས་པར་དུ་ཡུལ་ཅན་ཞིག་དགོས་པ་དང་། དེ་བས་ཆ་ནས་དེའི་སྡོམ་ཚིག་གིས་ནི་སྐྱེ་བོའམ་འགུལ་བའི་ལས་བྱེད་མཁན། འགུལ་ཡོད་མེད་བརྟག་མཁན་གྱི་སེམས་ལྡན་གྱི་ནང་རོལ་དེ་གལ་ཆེན་པོར་ཆགས་པ་རེད། །\nའོན་ཀྱང་འདི་དེ་ཛེ་ནོ་དང་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་རྩ་བའི་ཁྱད་པར་མ་ཡིན་ཏེ། ང་ཚོས་སྔོན་ནས་བཤད་ཟིན་པ་ནང་བཞིན། ཛེ་ནོ་དང་ཁོང་གི་དགེ་རྒན་ཕཱར་མེན་དེས་གཉིས་ཀྱིས་འགུལ་བ་སོགས་དགག་དགོས་པའི་དམིགས་ཡུལ་ནི། འཇིག་རྟེན་འདི་ལ་ངོ་བོ་རྟག་བརྟན་མི་འགུལ་བ་ཞིག་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པའི་ཆེད་དུ་རེད། ཆོས་ལུགས་སུ་བཤད་ན། ཕཱར་མེན་དེས་དང་ཛེ་ནོ་ཡིས་སྒྲུབ་འདོད་པ་ནི་ཚངས་པ་ལྟ་བུའི་ལྷ་ཁོ་ན་བ་ཞིག་ཡོད་པར་སྟོན་པ་དང་། འགུལ་བ་ལ་སོགས་ང་ཚོའི་མྱོང་ཚོར་ནི་རྨི་ལམ་ལྟར་ཡིན་པ་ལས་བདེན་པ་མ་ཡིན་པར་སྟོན་རྒྱུ་དེ་རེད། དེ་ལ་ཛེ་ནོས་གསུངས་པར། གལ་ཏེ་ལྷ་ཆེན་ཞིག་ནི་ཐམས་ཅད་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་སྟོབས་པོ་ཆེ་དེ་ཡིན་ན། དེ་ནི་གཅིག་ཉིད་ཡིན་དགོས་ཏེ། གལ་ཏེ་ལྷ་གཉིས་སམ་མང་པོ་ཡོད་པ་ཡིན་ན། ལྷ་དེ་དག་ལ་ཐམས་ཅད་དབང་བསྒྱུར་གྱི་ནུས་པ་འབྱོར་མི་སྲིད། གལ་ཏེ་དེ་ལ་གཞན་དབང་བསྒྱུར་བའི་ནུས་པ་མེད་གྱུར་ན། དེ་ཡང་ལྷ་ཡིན་མི་སྲིད། །(4)\nཆོས་ལུགས་ཀྱི་ལྷ་དེ་ང་ཚོས་ལྟ་གྲུབ་ནང་གི་ངོ་བོ་ལ་གོ་ཆོག་པ་ཡིན་ཏེ། ནུབ་ཀྱི་སྲོལ་ལྟར་ན། འཇིག་རྟེན་འདི་གང་ལྟར་རུང་ལྷ་ཞིག་གིས་བྱེད་དགོས་པ་དང་། ལྟ་གྲུབ་སྨྲ་མཁན་ཚོས་ལྷ་དེ་ངོ་བོ་ལ་གོ་ནས་འཆད་ཀྱིན་ཡོད་པ་དང་། ཆོས་པ་ཚོས་ངོ་བོ་དེ་ལྷ་ཡི་གཟུགས་སུ་བསྒོམས་ནས་མཆོད་ཀྱིན་ཡོད་པའི་ཁྱད་པར་ཙམ་རེད། དེ་བས། ཕཱར་མེན་དེས་དང་ཛེ་ནོ་ཡིས་འགུལ་བ་མེད་པ་བསྒྲུབས་ནས་རྟག་བརྟན་གཅིག་ཁོ་ན་བ་ཞིག་སྒྲུབ་པ་དེ་ནི་ལྷ་གཅིག་སྨྲ་བའི་སྲོལ་ལ་རང་གི་དགོངས་ཚུལ་འབུལ་སྟངས་ཤིག་ཡིན་ལ། དམིགས་ཡུལ་འདི་ཁོང་གཉིས་ཀྱིས་སྒྲུབ་ཐུབ་ཡོད་མེད་ང་ཚོས་འདི་ནས་མི་བཤད་པར་གྱིས་ནས་ཀླུ་སྒྲུབ་སོགས་དབུ་མ་བ་དག་གི་དགོངས་གཞི་ལ་བསྡུར་ཞིབ་བྱས་ན། ལྟ་གྲུབ་འདི་གཉིས་ཀྱི་ཆེས་ཐ་དད་དུ་ཆགས་པའི་ཁྱད་ཆོས་འདི་ལྟར་མཐོང་ཐུབ་དེ། དབུ་མ་བས་སྒྲུབ་འདོད་པ་དང་། དེའི་རྗེས་འཇུག་པ་དག་གིས་སྒྲུབ་ཟིན་པར་འདོད་པའི་དམིགས་ཡུལ་ལྟ་བུ་ནི་ངོ་བོའམ་བྱེད་པོ་ལྷ་དགག་པའི་ཆེད་དུ་དང་རྟེན་འབྲེལ་དང་ངོ་བོ་སྟོང་ཉིད་སྟོན་པའི་ཆེད་དུ་ཡིན་པ་དང་། ཛེ་ནོ་དང་ཀླུ་སྒྲུབ་བར་ལ་འགལ་འབྲེལ་གྱི་གཏམ་མང་པོ་ཡོད་ནའང་། ང་ཚོས་ལམ་རྟགས་ལྟར་འཛིན་ཆོག་པའི་ལྟ་བའི་ལབ་ཙེ་ནི་འདི་ཡིན་པར་སྣང་། །\nའཕུར་མདའ་འགུལ་མེད་ཀྱི་བཤད་སྟངས་ལ་ད་ལྟ་ང་ཚོས་མཁས་པའི་ལེགས་བཤད་ཀྱི་བློ་འབྱེད་བྱས་པ་ལྟར་ཕྱོགས་དུ་མའི་ངོས་ནས་གླན་ཀ་འཕེན་ཐུབ་པ་རེད་མོད། ཛེ་ནོ་འཚོ་བཞུགས་བྱེད་པའི་གནའ་བོའི་དུས་རབས་ལ་མཚོན་ན། དེ་ནི་རིག་པ་ཤིན་ཏུ་རྣོ་བའི་མཚོན་བྱེད་ཅིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད་པ་དང་། ལྟ་གྲུབ་པ་དག་གིས་མཁས་རྟགས་སྟོན་པའི་རྩོད་གཞི་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུའང་གྱུར་ཡོད་པ་རེད། མ་ཟད། ཛེ་ནོའི་འཕུར་མདའ་འགུལ་མེད་སོགས་ཀྱི་དགོངས་གཞི་ནི་གྲངས་རིག་གི་མཚམས་མེད་ཀྱི་དོན་རྟོག་དེ་དང་འབྲེལ་བ་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་རེད་ལ། དོན་རྟོག་དེ་རྩིས་རིག་གི་གལ་ཆེའི་རྨང་གཞི་ཞིག་ཏུ་ཆགས་ཡོད་པ་རེད། །\nམཐར། ང་ཚོས་དབྱིན་ཇུའི་ལྟ་གྲུབ་སྨྲ་བོ་ཝེ་དེ་ཧེད[A. N. Whitehead]་ཀྱིས་སྐད་ཆ་ཞིག་གིས་མཇུག་རྫོགས་པར་བྱེད་དེ། ཁོང་གིས་གསུངས་པར། མི་མང་ཆེ་ཤོས་ཀྱིས་ཛེ་ནོའི་ལྟ་བ་ལ་འཐད་ཀྱིན་མེད་ནའང་། དུས་རབས་གང་འདྲ་ཞིག་ཏུ་ཐོན་རུང་། མི་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཁོང་གི་ལྟ་བ་ལ་ནན་ཏན་གྱི་དགག་སྒྲུབ་བྱེད་པའི་དགོས་གལ་མཐོང་བཞིན་ཡོད་པས། འདི་ནི་ཁོང་གི་ཁྱད་འཕགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཡིན་ཏེ། དུས་རབས་རིམ་བྱུང་དུ་ཁོང་གི་གསུང་རྩོམ་ལ་དགག་སྒྲུབ་ཐོན་ཀྱིན་ཡོད་པ་འདི་ནི་མཛད་རྗེས་ཀྱི་རྩེ་མོ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །\n1. དུམ་བུ་འདི་ཧེ་གེལ་གྱི་དེབ་ ལྟ་གྲུབ་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་འཆད་ཁྲིད་ཟིན་ཏིག་ རྒྱ་ནག་བསྒྱུར་དེབ་ལས་དྲངས་ཤིང་བསྒྱུར་བ་ཡིན། [德]黑格尔, 《哲学史讲演录》(商务印书馆, 1959).\n(2) དུམ་བུ་འདི་སྟེར་པཱ་ཀྱེའི་བརྩམས་ཆོས་ སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་རིག་པ་ རྒྱ་ནག་བསྒྱུར་དེབ་ལས་དྲངས་ཤིང་བསྒྱུར།\n[俄]舍尔巴斯基, 《佛教逻辑》(商务印书馆, 1997).\n(3) དུམ་བུ་འདི་རེད་མདའ་བ་གཞོན་ནུ་བློ་གྲོས་ཀྱི་གསུང་རྩོམ་ རྩ་ཤེའི་འགྲེལ་པ་འཐད་སྣང(སེར་བྱེས་རིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་རྩོམ་སྒྲིག་ཁང་གི་འཕྲུལ་དེབ། ༢༠༡༨་ལོ།)་ ནས་དྲངས།\n(4) དུམ་བུ་འདི་ཧེ་གེལ་གྱི་དེབ་ ལྟ་གྲུབ་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་འཆད་ཁྲིད་ཟིན་ཏིག་ རྒྱ་ནག་བསྒྱུར་དེབ་ལས་དྲངས་ཤིང་བསྒྱུར་བ་ཡིན།\n[德]黑格尔, 《哲学史讲演录》(商务印书馆, 1959).\n[美] 弗兰克·梯利,《西方哲学史》(光明日报出版社, 2014).\n2 ཧེ་གེལ་གྱི་དེབ་ ལྟ་གྲུབ་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་འཆད་ཁྲིད་ཟིན་ཏིག་ རྒྱ་ནག་བསྒྱུར་མ།\nཕཱར་མེན་དེས་ཀྱིས་གཅིག་ཉིད་སྨྲ་བའི་ལྟ་གྲུབ་དེ་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་ཛེ་ནོས་དར་སྤེལ་བྱས་ཏེ་ལྟག་འགལ་སྣ་ཚོགས་བྱུང་ཐུབ་ཡོད་པ་དང་། ཕྱོགས་གཞན་ནས། དེ་ཡིས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་སྨྲ་བའི་ལྟ་གྲུབ་ལ་ཐད་ཀར་གྱི་བློ་སྒོ་ཕྱེས་ཡོད་པ་རེད། ཕཱར་མེན་དེས་ཀྱིས་གཅིག་ཉིད་ནི་འཇིག་རྟེན་ཧྲིལ་པོ་ལ་བཤད་པ་ཡིན། དེ་ནི་སྙོམས་ལྡན། རྟག་བརྟན་པ་དང་། ཆ་ཤས་སུ་བགོ་མི་ཐུབ་པ་དེ་འདྲ་ཞིག་ཡིན། གྲྀ་སི་ནས་བྱུང་བའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་དོན་རྟོག་དེ་ལའང་དེ་འདྲའི་མཚན་ཉིད་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་རེ་རེ་ནི་སྙོམས་པ། མི་ཞིག་པ། དེ་ལས་ཆུང་དུ་བགོ་རྒྱུ་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་ལ། དེ་ནི་རྒྱ་བོད་ལྟ་གྲུབ་ནང་གི་རྡུལ་ཆ་མེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་འདྲ་བ་ཞིག་རེད། འོན་ཀྱང་། ཕཱར་མེན་དེས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཧྲིལ་པོ་དེ་ཆ་མེད་དུ་ལྟ་བ་དང་མི་འདྲ་བར། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ནི་གཅིག་ཉིད་པ་ཞིག་མ་རེད། ཡང་ན་འཇིག་རྟེན་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཁེར་བུ་བ་ཞིག་མ་ཡིན་པར་དེ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གྲངས་ལས་འདས་པས་གྲུབ་པ་ཞིག་རེད། འདིའི་ཕྱོགས་ནས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་སྨྲ་བ་པོ་ཚོས་ཕཱར་མེན་དེས་ལ་ངོ་ལོག་བྱས་ཡོད་པ་དང་། ཕཱར་མེན་དེས་ཀྱིས་དགག་ཟིན་པའི་ནམ་མཁའ་དང་འགུལ་བསྐྱོད། འགྱུར་བ་སོགས་ཀྱང་བསྐྱར་སྒྲུབ་བྱས་ཏེ་ཡོད་པ་རེད། །\nའདི་ནས་བཟུང་། ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ལྟ་གྲུབ་ལ་དབྱེ་མཚམས་ཁྱད་པར་བ་ཞིག་ཐོན་ཡོད་པ་རེད་དེ། དེ་ནི་གཅིག་ཉིད་དང་སྣ་ཚོགས། ཐ་དད་དང་ཐ་མ་དད་པའི་བར་གྱི་ཁྱད་པར་དེ་རེད། དེ་ན་གྲྀ་སི་ནང་སྐྱེས་བུ་སུ་ཞིག་གིས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་འཆད་སྲོལ་དངོས་སུ་བརྩམས་པ་རེད་ཅེ་ན། ཡོངས་གྲགས་སུ་ལེའུ་སིབ་ཕུས[Leucippus]་ཡིན་པར་བཤད། འོན་ཀྱང་དེང་གི་མཁས་པ་མང་པོས་མི་དེ་འདྲ་ཞིག་ཡོད་མེད་བདེན་དཔང་མི་ཐུབ་ཟེར་བཞིན་ཡོད་ལ། དེར་གཞིགས་ནས་བཤད་ན། རྡུལ་ཕྲ་རབ་སྨྲ་བའི་ལུགས་དེ་གྲྀ་སི་ནས་ཇི་ལྟར་བྱུང་ཚུལ་ལ་ཏག་ཏག་ཅིག་བཤད་རྒྱུ་མེད་པར་ཆགས་ཡོད་པ་རེད། འོན་ཀྱང་འབྱུང་ཁུངས་བཙལ་ཁག་པོ་ཡིན་རུང་། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་ལྟ་བ་དེ་ཡོད་པ་ནི་ཐེ་ཚོམ་མེད་ལ། ནུབ་ཕྱོགས་སུ་རིང་ལུགས་དེའི་མཁས་གཙུག་ལ་དེ་མོ་ཁ྄་རི་ཐུས[Democritus]་བགྲང་རྒྱུ་ཡོད་པ་རེད། །\nགྲྀ་སིའི་འདོད་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དེ་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་འགྲུབ་བྱེད་ཆེས་མཐར་ཐུག་གམ་ཆུང་བ་དེ་ཡིན་པ་རེད། འོན་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་ལ་གོ་བ་ལེན་སྟངས་ཤིག་གིས། ཁོ་ཚོའི་སྐད་ཆའི་ཁྲོད་དུ་རྟག་པར་འཇིག་རྟེན་དང་གཟུགས་ཁམས་གཉིས་དོན་གཅིག་ཏུ་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་པ་དང་། དེ་བས་རྡུལ་དེ་འཇིག་རྟེན་གྱི་འགྲུབ་བྱེད་ཆེས་ཕྲ་བ་རེད་ཅེས་བཤད་རྒྱུ་འབྱུང་གིན་ཡོད་པ་རེད། ཁོ་ཚོས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཟེར་དུས་རྡུལ་ཆ་མེད་ཅིག་ལ་གོ་བཞིན་ཡོད་པ་དང་། དེ་དག་གི་བར་ལ་ནམ་མཁའ་ཡོད་པའང་འདོད་ཀྱིན་ཡོད། རྡུལ་ཕྲ་རབ་དེ་ཐོག་མར་གང་ལས་སྐྱེས་པ་རེད་ཅེས་དྲིས་ན། ཁོ་ཚོས་ལན་འདེབ་ཐུབ་ཀྱིན་མེད་དེ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ནི་ཐོག་མའི་དུས་ནས་ནམ་མཁར་གནས་ཡོད་པ་དང་། དེ་ལ་སྐྱེ་འཇིག་ཡོད་མ་ཡིན་ཞེས་མཚན་ཉིད་ཨུ་ཚུགས་སུ་འཇོག་གིན་ཡོད། དེ་བཞིན་དུ། ཁོ་ཚོས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་ནི་འགུལ་བསྐྱོད་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་འགུལ་བསྐྱོད་བྱས་པའི་དབང་གིས་གཟུགས་སྣ་ཚོགས་སྦྱོར་གྲུབ་བྱས་པ་རེད་ཅེས་བཤད།\nགྲྀ་སི་པ་དང་འདྲ་བར། རྒྱ་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་ཚོས་ཀྱང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་དགོངས་གཞི་སྔོན་དུས་ནས་བཏོན་ཐུབ་ཡོད་པ་དང་། དེ་སྐོར་ལ་དབྱེ་ཞིབ་དང་རྩོད་པའང་སྣ་ཚོགས་བྱུང་ཡོད་པ་རེད། ཉེ་དུས་རིང་ལ། བརྗོད་གཞི་འདི་ཡང་ཚན་རིག་དང་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་འགལ་འབྲེལ་ངོས་ནས་གླེང་གཞི་ཚ་བོ་ཞིག་ལ་ཆགས་ཡོད་པས། འདི་ནས་མང་ཙམ་མི་གླེང་བར་འོག་གི་མཁས་པའི་འགྲེལ་བཤད་དེ་དཔྱད་གཞི་ལ་བཞག་པས་ཆོག་པར་བྱེད།\nབྱེ་མདོ་གཉིས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲན་དེ་ཉིད་ཆ་མེད་དུ་འདོད་ཚུལ་ལས། རགས་པའི་རྩོམ་གཞི་གྱུར་བའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཆ་མེད་དུ་འདོད་པ་དེ་ནི་བློས་ཆ་ཤས་སུ་གསིལ་རྒྱུ་མེད་པའམ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆ་གསིལ་རྒྱུ་མེད་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཅིག་ལ་འདོད་དམ་སྙམ། དེ་ཡང་འབྱུང་བ་ས་ཆུ་མེ་རླུང་བཞི་དང་འབྱུང་གྱུར་གཟུགས་དྲི་རོ་རེག་བྱ་བཞི་བཅས་རྡུལ་རྫས་བརྒྱད་འདུས་པའི་སྟེང་ནས་གཟུགས་ཅན་རྣམས་གྲུབ་པ་དང་། དེའི་སྟེང་ནས་གཟུགས་ཅན་ཕྲ་རགས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་བྱེད་ཅིང་། ཆ་ཅན་གྱི་གཟུགས་ཅན་རྣམས་རིམ་གྱིས་ཆ་སོ་སོར་ཕྱེ་ན་མཐར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་ངོ་བོར་ཆ་གསིལ་རྒྱུ་མེད་པ་འགྲོ་བ་དང་། ཡང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དུ་མ་འདུས་པའམ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཞན་རྣམས་ཕན་ཚུན་འདབ་ཆགས་པར་གྱུར་པ་ལས་གཟུགས་ཅན་རགས་པའི་བར་རིམ་གྱིས་གྲུབ་པར་འཇོག་ལ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ནི་རང་སྡེ་བྱེ་མདོ་གཉིས་ཀྱི་རྡུལ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་ཕྲ་ཤོས་དང་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཐོག་མའི་རྩོམ་གཞི་ཡིན་པར་མ་ཟད་རང་གི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱོགས་ཆ་དང་ཆ་ཤས་གསིལ་རྒྱུ་མེད་པས་ཆ་མེད་དུ་འདོད་ལ། དེ་ཡང་ཁ་ཆེ་བྱེ་བྲག་དུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ནི་སྐོར་ནས་ཡོད་ཀྱང་ཕན་ཚུན་མི་རེག་པར་གནས་ཏེ། མཛོད་རང་འགྲེལ་ལས། ཅི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཕན་ཚུན་རེག་གམ་འོན་ཏེ་མི་རེག་ཅེ་ན། ཁ་ཆེ་བ་རྣམས་ན་རེ་ཞིག་མི་རེག་གོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་ན། རེ་ཞིག་གལ་ཏེ་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རེག་པར་གྱུར་ན་ནི་རྫས་རྣམས་འདྲེས་པར་གྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་རེག་ན་ནི་ཆ་ཤས་དང་བཅས་པ་དག་ཏུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ནི་ཆ་ཤས་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །(1)\nརྒྱ་བོད་མཁས་པ་དག་གིས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ནས་རྩོད་དེ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་གཞུང་པོད་རི་རབ་ལྟར་བརྩིགས་བཞིན་པའི་ཚེ་ལ། གྲྀ་སིའི་རྡུལ་ཕྲན་སྨྲ་བ་དེ་ལྷ་མེད་སྨྲ་བའི་ལུགས་སུ་ཞུགས་ཏེ་དངོས་གཙོའི་ལྟ་གྲུབ་སུ་བསྐྱོད་ཀྱིན་ཡོད་པ་རེད། སྤྱིར་ན། ནང་ཆོས་ཀྱི་ལྷ་ལས་འདས་པའི་ལྟ་བ་དང་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ལྷ་མེད་སྨྲ་བ་གཉིས་ཀར་མཚོན་ན། གཉིས་ཀིས་བྱེད་པོ་ལྷ་དགག་ཀྱིན་ཡོད་པས་འདྲ་ནའང་། དེ་དགག་པ་མཛད་རྗེས་སླར་ཡང་སོ་སོ་ལམ་ཁ་ཁ་ལ་གྱེས་ཏེ་ཡོད་པར། གཅིག་གིས་ཕྱིར་ལྡོག་ནས་ཉམས་མྱོང་གཞིར་བཞག་གི་གཟུགས་ཁམས་ལ་ཕྱོགས་སོང་བ་དང་མཐར་དེ་ནས་གཟུགས་ཁམས་ཚན་རིག་སྒྲིག་བཞེངས་ཐུབ་ཡོད་པ་དང་། གཅིག་གིས་མུ་མཐུད་རིགས་པའི་མཐའ་རྙེད་ཐབས་བྱས་ཤིང་མཐར་ཉམས་མྱོང་གི་ཤེས་བྱ་ལ་དེ་ཙམ་འཕེལ་རྒྱས་མེད་པར་ཆགས་པ་རེད། །\nད་ལྟ་ང་ཚོས་ཆོས་ལུགས་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་བྱེད་སྐབས། རྟག་པར་འཐུས་ཤོར་འདི་འདྲ་ཞིག་ལ་བཤད་ཀྱིན་ཡོད་དེ། ང་ཚོ་ལ་ཚན་རིག་མ་ཡོད། འཇིག་རྟེན་གཟུགས་ཁམས་དབང་བསྒྱུར་བྱེད་པའི་ཤེས་བྱ་མ་འཕེལ་ཟེར་ནས་ཡོད་པ་རེད། དེ་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་འཐུས་ཤོར་ཡིན་པ་ཁས་ལེན་ཆོག་ལ། ནུབ་ལ་མཚོན་ནའང་དེ་བཞིན། གང་ཞིག་ཐོབ་པས་ཕྱིར་ན་ཤོར་བའང་ཡོད་དེ། ནུབ་ཀྱིས་འགྲོ་སྟངས་དེ་ཡིས་ཏག་ཏག་རྒྱ་བོད་སྤྱི་ཚོགས་དང་མ་འདྲ་བའི་སྐྱོན་ཞིག་བསློང་ཡོད་པ་ནི། ཛེ་ནོ་ཡི་རྩོད་སྒྲུབ་དང་དེ་མོ་ཁ྄་རི་ཐུས་གཉིས་ཀྱི་གཏད་པའི་དངོས་གཙོའི་རིང་ལུགས་དེ་མཐར་མིའི་རང་དབང་ཡོངས་སུ་རྒོལ་བའི་རིག་པ་ཞིག་ཏུ་འཕེལ་རྒྱས་སུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཁོང་གཉིས་ཀྱི་ཐོག་མའི་བློས་སློང་དང་ཐོག་མའི་དུས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་ལྷ་མེད་ཀྱི་ལྟ་བ་སྒྲུབ་རྒྱུ་དེ་ཡིན་མོད། མཐའ་མའི་འབྲས་བུ་ནི་འཕྲུལ་འགུལ་ལུགས་དང་འཕྲུལ་འགུལ་གཏན་ཁེལ་སྨྲ་བའི་ལུགས་སུ་ལྷུང་བ་དེ་རེད། །\nདེ་ཡང་གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་འདི་ཉིད་ཀྱི་ཡོད་ཚད་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་འགུལ་བསྐྱོད་དང་དེའི་སྦྱོར་འདུ་འགྱེད་འཐོར་གྱིས་གཏན་ཁེལ་བྱས་ཡོད་པ་ཡིན་ཞིང་། དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་ཡིན་ན། རྡོ་སོགས་རྡུལ་གྱི་དབང་གིས་བསྒྱུར་ཡོད་པས་མ་ཟད། སེམས་ལྡན་དག་ཀྱང་རྡུལ་དབང་དུ་འདུག་དགོས་པས། དེ་ན་རང་དབང་གི་རྩ་བ་དེ་མེད་པར་ཆགས་ཡོད་པ་དང་། ཡོད་ཚད་རྡུལ་གྱི་འགུལ་བསྐྱོད་ལྟར་ངེས་པ་ཅན་དུ་ཆགས་ཡོད་པ་རེད། །\nཡོད་ཚད་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱིས་གྲུབ་པ་ཡིན་ན། ཚོར་བ་དང་བླང་དོར། བསམ་ཚུལ་སོགས་ཀྱང་རྡུལ་གྱིས་དབང་བསྒྱུར་བྱས་པ་ཡིན་དགོས། དེ་མོ་ཁ྄་རི་ཐུས་ཀྱིས་སྨྲས་པ་ལྟར་ན། བླའམ་བདག་ཟེར་བ་དེའང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཟླུམ་པོའི་གཟུགས་དབྱིབས་ཅན་ཞིག་ཡིན་པ་རེད། དེ་ཟླུམ་པོ་ཡིན་དོན་ནི། ཟླུམ་པོ་ནི་གཟིགས་དབྱིབས་ཐམས་ཅད་ཁྲོད་ཀྱིས་འཛུལ་ཞུགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཆེས་ཆེ་བ་དེ་ཡིན་པས་རེད་ཟེར། དཔེར་ན། ང་ཚོས་གཏོར་གཟུགས་སམ་ཟླ་གམ་གཟུགས་ཤིག་བསྒྲིལ་བ་ཡིན་ན། དེ་འགུལ་བསྐྱོད་ཁག་པོ་ཡིན། འོན་ཀྱང་ཟླུམ་པོ་སྤོ་ལོ་ལྟ་བུ་ཞིག་བསྒྲིལ་བཞག་པ་ཡིན་ན། དེ་ཡིས་འགུལ་ཤུགས་རྒྱུན་མཐུད་ལེགས་པོ་འཁྱོང་ཐུབ་ལ། དེ་བས་ཆ་ནས་གཞན་ལའང་ནུས་ཤུགས་སྤྲོད་སླ་མོ་ཡིན་པ་རེད། དེ་མོ་ཁ྄་རི་ཐུས་ཀྱིས་ཡོན་ཏན་དེའི་ཆ་ནས་བླའམ་བདག་དེ་ཟླུམ་གཟུགས་སུ་འདོད་ཀྱིན་ཡོད་པ་རེད། །\nདེ་བས། འདི་ལྟར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་སྨྲ་བའི་ལུགས་དེ་འགྲེལ་བཞིན་འགྲེལ་བཞིན་དེ་ལ་སྐྱོན་ཆེན་པོ་ཞིག་ཐོན་བཞིན་ཡོད་པ་རེད། དེ་ནི་ཆ་མེད་དེ་སྒྲ་ཡིས་སྟེང་ནས་ཚུགས་མི་ཚུགས་ཙམ་གྱི་རྩོད་པ་ཙམ་ཞིག་མ་རེད། །\nདེ་ཡང་རྒྱ་གར་གྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་སྨྲ་མཁན་གྱི་ཕྱི་ནང་གི་གྲུབ་མཐའ་དག་ལ་ཆ་མེད་ཡིན་ཐུབ་མིན་སྟེང་ནས་རྒོལ་བ་སྤྲད་ཡོད་པ་ནང་བཞིན། གྲྀ་སིའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་སྨྲ་མཁན་དག་ལའང་སྐྱོན་བརྗོད་གཅིག་མཚུངས་སུ་བྱུང་ཡོད་པ་རེད། འོན་ཀྱང་དེ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་སྐྱོན་ཆེས་ཆེ་བ་དེ་མ་རེད། རྡུལ་ཕྲ་རབ་སྨྲ་བའི་ལུགས་ཀྱི་སྐྱོན་ཆེས་ཆེ་བ་དེ་ནི་འཕྲུལ་འགུལ་ལུགས་ཀྱི་ལྟ་བ་དེ་ཡིན་ཏེ། སེམས་སོགས་རྡུལ་གྱིས་གྲུབ་པར་བཤད་པ་དེ་ཡི་རྗེས་དཔག་ནི་སེམས་ལ་རང་དབང་མེད་པ་དང་། ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ངོས་ནས་ཐར་བ་ཁས་མི་ལེན་པ་དང་། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ངོས་ནས་རང་དབང་ལ་རྩ་བ་འཛུགས་ས་མེད་པར་བྱས་པ་དེ་རེད། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རིང་ལུགས་སུ་མི་དང་སེམས་ཅན་གཞན་དག་ནི་དོན་དམ་དུ་རང་དབང་མེད་པའི་འཕྲུལ་ཆ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་ཡོད་པ་རེད། དེ་བས། རིགས་པ་འདི་མུ་མཐུད་དུ་དེད་ན། ལས་དབང་ཟེར་བའི་ལྷ་ཡོད་སྨྲ་བའི་ལྟ་བ་དེ་བསྐྱར་གསོ་བྱེད་སྲིད་པ་རེད་ལ། ཨུ་ཐོ་པེན་གྱི་ངེས་པ་སྨྲ་བའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འཇིགས་པ་ཆེན་པོ་འཕེལ་རྒྱུ་དེ་རེད། རྡུལ་ཕྲ་རབ་སྨྲ་བའི་མཁས་པ་གཞན་ཞིག་སྟེ་ཨེ་ཕི་ཁུ་རུས[Epicurus]་ཀྱིས་དེ་འདྲའི་ཡ་ང་བའི་རིགས་པ་ལྡོག་ཆེད། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལ་ལྟོས་བཅས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྦྱར་བ་རེད། འོན་ཀྱང་ཁོང་གི་ལེགས་བཅོས་དེ་འཐུས་ཕྱིན་པ་ཞིག་མ་རེད་འདོད། །\nསྐྱོན་ཆེན་པོ་དེ་འདྲ་ཞིག་ཁུར་ནས། ཨེ་སག་་ནེའུ་ཏོན[Isaac Newton]་སྐད་གྲགས་ཆགས་པའི་སྐབས་སུ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་ལྟ་བ་དེ་ཚན་རིག་གི་གཙོ་རྒྱུགས་སུ་ཆགས་པ་དང་། རེ་ཞིག་ལ་དེ་ཡིས་སུས་ཀྱང་དོགས་སློང་བྱེད་མི་ཐུབ་པའི་ལྟ་བའི་གོ་གནས་ཤིག་བཟུང་བ་རེད། ནེའུ་ཏོན་གྱི་བརྩམས་ཆོས་འོད་རིག་པ་ཞེས་པ་དེར་བྲིས་དོན།\nང་རང་གི་འདོད་ཚུལ་ཡིན་ན། ཐོག་མའི་དུས་སུ། ལྷ་ཆེན་གྱིས་དངོས་པོ་དག་སྲ་འཐས་ཅན་གྱི། ལྗིད་དང་ལྡན་པའི། མཁྲེགས་བརྟན་གྱི། བརྟོལ་དུ་མེད་པའི། འགུལ་བསྐྱོད་ནུས་པའི་རྡུལ་ཆ་མེད་དུ་བཟོས་ཡོད་སྲིད། །(2)\nསྐད་ཆ་འདིས་འཕྲུལ་འགུལ་ལུགས་ལ་རྒྱབ་བརྟེན་བཙན་པོ་བཅས་ཡོད་པ་དང་། ནེའུ་ཏོན་རྗེས་ཀྱི་ནུབ་ཕྱོགས་ལ་མཚོན་ན། འཕྲུལ་འགུལ་ལུགས་དེ་རིམ་གྱིས་མི་དང་སྤྱི་ཚོགས་དཔྱད་ཞིབ་ཀྱི་ཚད་མར་གྱུར་བ་དང་། དེ་ལས་འཕྲོས་དེ་མིའི་རང་དབང་གི་རྩ་བ། དགོས་པ་སོགས་ལ་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་དགག་པ་དང་ལག་ལེན་གྱི་གཏོར་གཤིག་ཆེན་པོ་ཐེབ་བྱུང་པ་དང་། ཕྱི་ཚུལ་དུ་རྨོངས་དད་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ལྟ་བ་ལ་ཚན་རིག་གསར་པས་བློ་འབྱེད་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་ནའང་། དོན་དམ་དུ་ལས་དབང་གཏན་ཁེལ་དུ་འདོད་པའི་བསམ་བློ་དེ་སྔར་ལས་ཇེ་ཆེར་ཁྱབ་ཀྱིན་ཡོད་པ་རེད། །\nའདི་ལས་འཕྲོས་པའི་བསམ་བློ་གཅིག་ནི་ལོ་རྒྱུས་དངོས་གཙོ་སྨྲ་བའི་ཐད་ནས་བྱུང་བའི་སྤྱི་ཚོགས་བཙན་བཀོད་ཀྱི་ལས་འགུལ་དེ་རེད། བསམ་བློའི་ཚོད་ལྟ་དེ་འདྲ་ཞིག་གི་དབང་གིས་མི་དུང་ཕྱུར་མང་པོའི་ཚེ་སྲོག་དོན་མེད་དུ་ཤོར་ཡོད་པ་རེད། ། བསམ་བློ་གཞན་ཞིག་ནི་དགེ་སྡིག་གི་རྩ་བ་མེད་པར་འདོད་པའི་རང་ཁེ་རིང་ལུགས་རེད། རིང་ལུགས་དེ་ད་སྐབས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཚར་གཅོད་ཐུབ་མེད་དེ། མཁས་པ་མང་པོས་འདི་ལ་དགག་པ་རབ་དང་རིམ་པ་བྱས་ཚར་ཡོད་ནའང་། རང་ཁེ་རིང་ལུགས་དེ་དེང་རབས་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་རྩ་བའི་ངན་བསླད་ཅིག་གི་ངོས་ནས་ད་དུང་གནས་བཞིན་ཡོད་པ་རེད། སྤྱིར་ན་རང་ཁེ་བསམ་པ་དེ་ལ་ང་ཚོས་དགག་རྒོལ་བྱེད་དོན་མེད་མོད། ང་ཚོའི་མཐོང་དགོས་པ་ནི། རང་ཁེ་དེ་བཟང་སྤྱོད་དོན་སྙིང་མེད་པར་སྨྲ་བའི་ལྟ་གྲུབ་ཏུ་འཕེལ་བཞིན་ཡོད་པ་དང་། དེ་ལྟར་ལག་ལེན་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་པའི་ཉེན་ཁ་དེ་རེད། །\nདེ་ནས་ཚན་རིག་པའི་ཁྲོད་ཀྱི་ཁ་ཤས་ཀྱིས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་དང་དེའི་འབྲས་བུར་གྱུར་བའི་འཕྲུལ་འགུལ་ལུགས་ལ་བསྐྱར་ཞིབ་བྱེད་མགོ་བརྩམས་པ་དང་། དུས་རབས་ཉི་ཤུའི་ནང་ཐོག་མར་ཨེན་སི་ཐེན[Einstein]་གྱི་ལྟོས་བཅས་སྨྲ་བ་བྱུང་པ་དང་། དེ་ནས་ཀོན་ཊམ་རྣམ་བཞག་བྱུང་པ་རེད། དེ་གཉིས་ཀྱིས་ལྟ་བའི་གཡོ་འགུལ་ཁྲོད་ནས། རྡུལ་ཕྲ་རབ་སྨྲ་བའི་ཆེ་ས་ཡོངས་སུ་ཉམས་མེད་རུང་། ཞིབ་ས་རུ་གནམ་སའི་འགྱུར་བ་བྱུང་ཡོད་པ་དང་། རྡུལ་ཕྲ་རབ་སྟེང་ནས་ཚུགས་པའི་གཟུགས་འདས་ཀྱི་ལྟ་གྲུབ་སྟེ་ཆབ་སྲིད་ལྟ་གྲུབ། བླང་དོར་རིག་པ་སོགས་ཁྲི་ཁ་ནས་ཕྱིར་འཐེན་བྱེད་ཐུབ་ཡོད་པ་རེད། །\nའོན་ཀྱང་། ང་ཚོས་ལོ་རྒྱུས་ལ་ཕྱིར་མིག་ལྟ་སྐབས། དེ་མོ་ཁ྄་རི་ཐུས་དང་ཁོང་གི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རིང་ལུགས་དེས་ལོ་རྒྱུས་ལ་དྲང་ཕྱོགས་ཀྱི་ནུས་པ་རླབས་པོ་ཆེ་ཐོན་ཡོད་པ་ནི་ཁས་ལེན་ཐུབ་པ་ཞིག་རེད་ལ། ནག་ཉེས་ཡོད་ཚད་སྔ་མོའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་སྨྲ་བའི་ལྟ་བ་ཞིག་ལ་འགེལ་དོན་ཡང་རྦད་དེ་མེད། གཏམ་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ། དེ་མོ་ཁ྄་རི་ཐུས་ཁོ་རང་གྲྀ་སའི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་པོ་ཨེ་ཐེན་ལ་འབྱོར་སྐབས། སུས་ཀྱང་ཁོ་རང་ངོ་མ་ཤེས་པའི་གནས་ཚུལ་བྱུང་ཡོད་པ་རེད། ཡིན་ནའང་། ལོ་ཉིས་སྟོང་གི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བསགས་འཕྲོ་ཡིན་པའི་དེ་རིང་འཛམ་གླིང་འདི་ལ་མཚོན་ན། ཁོང་གི་ལྟ་གྲུབ་དང་ཁོང་གི་མཚན་བཟང་ནག་བསུབ་དང་བོར་བརླག་བྱས་མེད་དེ། དུས་དེ་རིང་འདིར། མི་ཚོས་ཁོང་གི་མཚན་གྱི་བོས་ནས་བགྲོ་གླེང་དང་བསྟོད་བསྔགས་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་པ་ཐེངས་གཅིག་གཉིས་མ་རེད། །\n1. དུམ་བུ་འདི་ ཕྱི་ནང་གི་ལྟ་སྒོམ་ཐོག་རྒྱལ་ཡོངས་འཕགས་བོད་མཁས་པའི་བགྲོ་གླེང་ཆེན་མོའི་སྐབས་ཀྱི་དཔྱད་རྩོམ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས(དགའ་ལྡན་ཤར་བྱང་སློབ་གཉེར་ལྷན་ཚོགས་ཀྱིས་ ༢༠༡༩་ལོར)་ ཞེས་པ་དེའི་ནང་བསྡུས་ཡོད་པའི་དཀའ་ཆེན་བསྟན་འཛིན་སྐལ་ལྡན་གྱི་གསུངས་ མདོ་སྡེ་པའི་འདོད་ཚུལ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་སྐོར་ ཞེས་པ་ལས་དྲངས་ཤིང་བཀོད་པ་ཡིན།\n(2) དུམ་བུ་འདི་ལེའུ་ཆིང་ཧྭ་ཡིས་བརྩམས་པའི་དཔྱད་རྩོམ་ འཕྲུལ་འགུལ་ལུགས་ཀྱི་རང་བྱུང་ལྟ་བའི་ཚད་བཀག་ ཅེས་པ་ལས་ཡང་འདྲེན་བྱས་ཤིང་བསྒྱུར་བ་ཡིན།\n2 ཝེ་སད་ཧྥོལ་གྱི་དེབ་ དེང་རབས་ཙན་རིག་གི་སྒྲིག་བཞེངས་ ཞེས་པའི་དེབ་ཀྱི་རྒྱ་ནག་བསྒྱུར་མ།\n[英]韦斯特福尔, 《近代科学的建构:机械论与力学》(复旦大学出版社, 2000).\n3 མིག་གསུམ་པ། ནུབ་ཕྱོགས་ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་ཐོ་རེངས་སྐར་ཆེན་བཞི།__ས་བུ་ཆེ།