Жорж Сімэнон. Пад страхам смерці\nВыпальваючы першую люльку, пан Лабро павольна ішоў да порта. Дарогі было сама больш метраў сто — адразу ж за партовым гатэлем «Ноеў каўчэг» пачыналася мора.\nВыгляд у пана Лябро ў час гэтага шпацыру быў сама што ні ёсць спакойны: шчаслівы буржуа на пенсіі дыхае свежым марскім паветрам.\nГэтаю парою каля мола можна было сустрэць і некаторых іншых паркэрольцаў. Рыбакі, што вярнуліся з мора, перабіралі рыбу або рапаравалі сеткі. Стаяў непадалёк ад іх са сваёй каляскаю грузчык з кааператыўнай крамы. Побач спыняў свой запрэжаны аслом вазок дзядзька з гатэля «Лавец лангустаў», што на другім канцы выспы.\nНа Паркэролі, дзе жыхароў было ўсяго толькі чатырыста чалавек, усе ведалі адно аднаго і кожны называў пры сустрэчы або па імені, або па прозвішчы. Лябро быў адзін, каго называлі панам: ён нідзе не рабіў, меў грошы, а раней чатыры гады быў на выспе мэрам.\n— Вы яшчэ не на рыбалцы, пан Лябро? — пыталіся ў яго.\nДва-тры словы ў адказ — абы адчапіліся.\nЯкраз у гэты самы час «Баклан», невялікі карабель, які паўгадзіны назад выйшаў з Паркэроля, ужо прычальваў да Ж'янскай касы, што віднелася на тым баку зіхоткага праліва, які аддзяляў выспу ад мацерыка. Ад Францыі, як казалі самі жыхары Паркэроля. Удалечыні была бачная маленькая белая кропка — гэта і быў «Баклан». У залежнасці ад часу можна было меркаваць, ці вернецца яно поўнае пасажыраў і грузу ці амаль зусім пустое.\nСто шэсцьдзесят восем разоў, дзень у дзень выходзіў пан Лябро сустракаць невядомага госця, назіраў, як заліты сонцам «Баклан» адплываў ад Ж'янскай касы і ішоў да Паркэроля.\nБелая кропка спакваля павялічвалася. Неўзабаве можна было разгледзець пасажыраў на палубе, яшчэ праз нейкі час іх твары. Нарэшце судна прычальвала, і людзі на беразе і на палубе «Баклана» перагукаліся між сабою ў час манеўру слоўцам-другім.\nГрузчык падымаўся на судна, выцягваў на бераг скрыні, бочкі, паштальён звальваў на свой вазок мяшкі з поштаю, турысты фатаграфаваліся сем'ямі і ішлі ў гатэль услед за прысланым адтуль хлопчыкам.\nСто шэсцьдзесят восем разоў! Пад страхам смерці, як пісаў Жуль.\nАкурат побач з месцам, адведзеным для стаянкі «Баклана», пагойдвалася на вадзе лодка пана Лябро, зробленая па яго спецыяльным заказе на мацерыку. Гэта было сама прыгожае на выспе рыбацкае судна. Яно так зіхацела шклом і меддзю, адпаліраваным дрэвам і начышчаным да бляску металам, што астраўляне назвалі яго «Люстраной шафаю».\nПан Лябро няспынна ўдасканальваў лодку, аздабляў яе і рабіў усё больш камфартабельнай. І хоць даўжыня ў яе была толькі пяць метраў, уладальнік абсталяваў на ёй даволі прасторную, у свой рост, шкляную кабіну — так што судна выдавала больш на які-небудзь буфет, а не шафа.\nІ вось цяпер пан Лябро ўжо сто шэсцьдзесят восем дзён не карыстаўся лодкаю, хадзіў кожнае раніцы да прычала ў піжаме і пантофлях, пасля ўслед за паштальёнам на пошту — і першы на выспе атрымліваў карэспандэнцыю.\nАле чацвёртай паштоўкі прыйшлося чакаць каля шасці месяцаў — і прыйшла яна з Александрыі.\n«Не адчайвайся, старая порхаўка! Пад страхам смерці — цяпер як ніколі! А тут горача.\nАд Александрыі да Порт-Саіда, адкуль прыйшла папярэдняя паштоўка, — як плыць морам, дык амаль рукою падаць, варта адно на карту зірнуць. А прайшло ажно паўгода...\nЧым мог ён займацца ў дарозе?.. І ўвогуле, чым ён займаўся ў жыцці? Які быў з выгляду? Якога ўзросту? Мусіць, яму не менш за пяцьдзесят, бо столькі ж было і Лябро.\nПаштоўка з Неапаля. Праз некалькі тыдняў — з Генуі.\nМожа, ён перасаджваецца з судна на судна?.. Але навошта так доўга затрымлівацца ў кожным порце?\n«Я прыбываю, гарэза! Пад страхам смерці — ты зразумеў?\nМарка на ёй — партугальская. Ну і ну!.. Значыцца, ён не спыніўся ў Марселі. Рабіў круг. Аддаляўся.\nІ раптам — паштоўка з Бардо!.. Ён зноў набліжаўся. Адтуль да порта насупраць Паркэроля — ноч дарогі чыгункаю.\nАле наступная паштоўка прыйшла ўжо з Булоні.\nДзесятая была даслана з Антверпена.\n«Пачакай яшчэ крыху, міленькі. Час не прыспешвае. Пад страхам смерці.\n— А ён усё-ткі жартаўнік, ваш сябра, — сказала панна Марта, перадаючы Лябро гэтае паведамленне.\n«Ці расказвала яна пра гэтыя паштоўкі каму-небудзь?» — узіраўся Лябро ў вочы дзяўчыне.\nІ вось, нарэшце, цудоўным лагодным ранкам — на моры быў поўны штыль, пад шчодрым сонцам вада так і зіхацела — незнаёмы з'явіўся.\nЖуль быў на судне!\nЛябро ўпэўніўся ў гэтым ужо тады, калі «Баклан» быў яшчэ толькі за мілю ад паркэрольскага берага. Удалечыні бялела маленькае судна, на палубе якога стаяў адзеты ў цёмнае чалавек — усё адно як невялічкая лялька на дзіцячым карабліку. Але ўжо і з такой адлегласці было відаць, што пасажыр гэты — вельмі высокі.\nЧаму Лябро заўсёды здавалася, што незнаёмы — чалавек высокага росту?..\nЦяпер ён буйнеў на вачах, з кожнай хвілінаю. Застаючыся ўвесь час нерухомым, ён стаяў каля самага носа, які рассякаў ваду, уздымаючы па абодвух баках судна пышныя срэбраныя вусы марскога шуму.\nАскар Лябро зняў свае чорныя акуляры, з якімі расставаўся, толькі кладучыся спаць. Пакуль ён выціраў запацелыя шкельцы, можна было разгледзець ягоныя вочы: адно — жывое, другое — напалову заплюшчанае, даўно мёртвае.\nНарэшце ён павольна, быццам прысутнічаў на якойсьці ўрачыстасці, надзеў акуляры і машынальна зацягнуўся люлькаю, але тая патухла.\nЁн, Лябро, і сам быў высокі і шырокі ў плячах, нават дужы, праўда, трохі ўжо азызлы. Але чалавек на носе «Баклана» ўсё роўна быў вышэйшы, мажнейшы. Ягоная прасторная адзежа — карычневыя палатняныя штаны, чорная люстрынавая куртка, шырокі саламяны капялюш — рабілі яго яшчэ больш вялізным. Дый тое, што ён дагэтуль не зварухнуўся яшчэ са свайго месца, толькі надавалі ягонай постаці важнасці.\nКалі «Баклан» досыць наблізіўся і чалавека можна было ўжо ўбачыць у твар, ён нарэшце ступіў па палубе некалькі крокаў. Уражанне было такое, нібыта манумент аддзяліўся ад пастамента.\nЛябро прыкмеціў, што незнаёмы высока ўзнімае правае плячо.\nНезнаёмы падышоў да капітана «Баклана» Батыста, які стаяў у сваёй шкляной кабіне, загаварыў з ім. Лябро здалося, што ён ужо чуў некалі гэты голас. Пасажыр кіўнуў галавою на людзей, што сабраліся на прычале, і капітан, выцягнуўшы руку, тыцнуў пальцам якраз у Лябро.\n— Гэта вунь той, — мусіць, дадаў Батыст.\nПасля ён паказаў тым самым пальцам на лодку Лябро і зноў нешта сказаў. Відаць, растлумачыў, чыя гэта лодка.\nЛюдзі на судне і беразе жэстыкулявалі, абменьваліся звычайнымі ў гэтых выпадках словамі. З «Баклана» кінулі трос, які адзін з рыбакоў прымацаваў да кнехта. Судна дало задні ход, прычаліла, але незнаёмы, які, здавалася, зноў прырос да таго месца, на якім спыніўся, заставаўся настолькі спакойны, што можна было ўпэўнена сказаць, нішто на беразе не цікавіла яго.\nКаб сысці з судна, ён вымушаны быў высока ўзняць правую нагу — і ўсе адразу зразумелі, што яна ў яго драўляная. Павярнуўшыся тварам да «Баклана», ён пачакаў, пакуль матросы спусцяць па сходах яго старую валізу, вельмі цяжкую на выгляд і абвязаную вяроўкамі, — пэўна, за доўгае яе жыццё абыходзіліся з ёю не надта далікатна.\nПан Лябро так і застыў на месцы, усё адно як загіпнатызаваны ўдавам трус. Цяпер яны стаялі за колькі метраў адзін ад аднаго. Постаці ў іх на самай справе былі вельмі падобныя: прыкладна адзін рост, адной шырыні плечы, адна і тая ж сіла людзей аднолькавага ўзросту.\nЖуль ступіў яшчэ некалькі крокаў — паходка ў яго з-за драўлянай нагі была вельмі адметная.\nКаля прычала стаяла прыблізна чалавек сорак: рыбакі ў сваіх лодках, грузчык з кааператыўнай крамы, Марыс — уладальнік «Ноевага каўчэга», які прыйшоў забраць з судна правізію ў гатэльную рэстарацыю. Некалькі чалавек апынуліся тут проста так — не было чаго рабіць. Бегала сярод дарослых малое дзяўчо ў чырвонай сукенцы.\nСпыніўшыся, Жуль дастаў з кішэні вялізны складны нож. Бліснула лязо. Нейкі час чалавек нібы лашчыў яго сваім позіркам. Пасля нахіліўся. Мабыць, нагу яму адрэзалі да самага сцягна, бо сагнуўся ён папалам, усё роўна як нейкая марыянетка.\nЛябро збянтэжана, нічога не разумеючы, глядзеў на яго праз свае чорныя акуляры. Раніца ж была такая светлая, такая зусім звычайная...\n«Пад страхам смерці!» — прыгадалася раптам...\nШвартоў «Люстраной шафы» быў прымацаваны да пірса. Адным ударам нажа з жудасна шырокім лязом чалавек перарэзаў трос, лодка, падскочыўшы, скранулася з месца — і павольна паплыла па ціхай вадзе.\nЛюдзі на прычале ўтаропіліся вачыма ў свайго былога мэра і аднаногага. Нельга было не здагадацца, што паміж імі былі нейкія асабістыя рахункі.\nВыбрык незнаёмага быў да таго нечаканы і недарэчны, што ў натоўпе запанавала цішыня. Адна толькі дзяўчынка ў чырвонай сукенцы залівіста зарагатала, але і яна адразу ж змоўкла.\nАднаногі выпрастаўся, задаволена агледзеў натоўп, нетаропка паклаў нож у кішэню. Калі ж адзін рыбак сабраўся быў зачапіць лодку бусаком, ён ляніва вымавіў:\n— Кінь гэта, галубок...\nНе было ў гэтых словах ні злосці, ні асаблівай цвёрдасці, але разам з тым адчуваўся ў іх настолькі ўладны загад, што рыбак скарыўся і ніхто больш і не думаў спыніць судна, якое само па сабе выплывала ў мора.\nА тут яшчэ і сам Лябро сказаў рыбаку:\n— Кінь, Віяль?..\nУсе зразумелі: на іх вачах адбываецца нешта дужа незвычайнае.\nДарэчы, і Лябро, і аднаногі гаварылі прыблізна адным тонам, амаль аднолькавым голасам, і ў абодвух быў відавочны паўднёвы акцэнт.\nНават сам Лябро, лоб у якога пакрыўся кропелькамі поту, прыкмеціў у госця гэты акцэнт — і адкрыццё вельмі яго ўразіла.\nЖуль рушыў да Лябро.\nТры крокі... Чатыры... Рух пляча, сцягна, рывок драўлянай нагі — увесь правы бок ягонай фігуры неяк дзіўна ўздрыгваў, то падымаўся, то апускаўся...\n— Прывітанне, Аскар! — зноў пачуўся ягоны голас, які можна было б назваць лагодным, нават вясёлым.\nЛябро, застыўшы на месцы, бы статуя, не выпускаў з зубоў люлькі.\n— Ты бачыш, я тут! — усміхаўся Жуль.\n— Хадземце да мяне, — ледзь вымавіў у адказ Лябро.\n— Ты не хочаш быць са мною на «ты»?\nНі слова ў адказ. У горле ў Лябро захрас камяк. Люлька ў зубах дрыжала.\nЖуль агледзеў Лябро з галавы да ног, памацаў рукою тканіну піжамы, кіўнуў на пантофлі.\n— А ты, я гляджу, позна ўстаеш! Яшчэ не адзеўся як след...\nЗдавалася, Лябро пачне зараз прасіць прабачэння.\n— Нічога!.. Нічога!.. Гэй ты, карантыш! Але, ты, кухар! — крыкнуў аднаногі Марысу, гаспадару «Ноевага каўчэга», які і праўда быў нізкі ростам і хадзіў у белым кухарскім халаце. — Скажы, каб мой куфар аднеслі да вас!.. І падрыхтуй мне найлепшы пакой!\nМарыс зірнуў на Лябро. Той кіўнуў галавою.\n— Слухаю, пане...\n— Я сказаў, што мяне завуць Жуль... Скажы яму, Аскар, што мяне завуць Жуль.\n— Яго завуць Жуль, — паслухмяна паўтарыў Лябро.\n— Ідзеш, Аскар?\n— У цябе, напэўна, вока не ў парадку? Ану, здымі на хвілінку акуляры, каб я мог паглядзець!\nЛябро зняў акуляры, праўда, не адразу. Разгледзеўшы выбітае вока, Жуль прысвіснуў, усё роўна як выказаў гэтым сваё захапленне ўбачаным:\n— Нішто сабе, га?.. У цябе адно вока, а ў мяне адна нага. Добрая кампанія!\nЁн узяў Лябро за руку, быццам старога сябра, і павёў яго, падскокваючы, да гатэля. Пры кожным кроку Лябро адчуваў рывок драўлянай нагі.\n— Ведаеш, я спыніўся б лепш не ў цябе, а ў «Ноевым каўчэзе». Не люблю замінаць людзям. Дый жонка ў цябе не надта памяркоўная. — Ягоны гучны голас быў адначасна і злы і насмешлівы. — Я распытаў пра цябе на «Баклане»... Гэтая старая малпа расказала мне ўсё, што трэба...\nСтарою малпаю быў капітан судна Батыст — Жуль празваў марака так, напэўна, таму, што яго загарэлы твар парос сівым шчаціннем. Батыст нешта незадаволена буркнуў. Зірнуць на яго Лябро не асмеліўся.\n— Калі хочаш, можаш ім сказаць, каб яны паставілі лодку на месца... Яна яшчэ нам спатрэбіцца... Палаўлю і я рыбку... Скажы ім! Ну, чаго ты чакаеш, га?\n— Віяль! — крыкнуў Лябро рыбаку. — Злаві лодку і пастаў на месца!\nПа твары ў Лябро цёк пот. Акуляры ссунуліся ўніз і блішчалі на мокрым пераноссі.\n— Трэба трошкі перакусіць, га?.. — запытаўся Жуль. — А мясціны тут прыгожыя, нічога не скажаш...\nДарога ішла ўгару — яны ўзбіраліся ўверх павольна і важка, бы надавалі гэтай хвіліне ўрачысты характар.\nПлошча. Рады эўкаліптаў з пяшчотнай лістотаю. Маленькая жоўтая царква, падобная на цацачны дамок.\n— Дзе тут твая хацінка?.. Вось гэтая?.. Ты, я бачу, любіш герань... Паслухай, гэта не твая кабета на нас пазірае?..\nПані Лябро, у бігудзі, развешвала на другім паверсе бялізну.\n— Дык праўда гэта, што яна ў цябе не надта памяркоўная?.. Будзе злаваць, калі мы замочым нашу сустрэчу шкляначкай беленькага?\nУ гэты момант пану Лябро, нягледзячы на яго пяцьдзесят гадоў, вялікі рост і вагу, аўтарытэт багатага чалавека і былога мэра выспы, захацелася ўпасці прылюдна на калені і ўголас маліць: «Пашкадуйце!..»\nБольш таго, ён ледзь не зрабіў яшчэ горш. Бо гатовы ўжо быў завыць: «Забіце мяне адразу ж!»\nІ не таму не зрабіў ён гэтага, што баяўся страціць павагу людзей. Проста пан Лябро не ведаў ужо больш, дзе ён знаходзіцца, не валодаў ні целам сваім, ні думкамі, проста госць трымаў яго за руку, абапіраўся на яго і паволі і ўладна цягнуў да чырвона-зялёнай тэрасы «Ноевага каўчэга».\n— Ты, мабыць, часта сюды заходзіш, га?\nЛябро адказваў, бы вучань настаўніку:\n— Некалькі разоў на дзень.\n— Не... Трохі...\n— Але зрэдку хоць напіваешся?\n— А ў мяне бывае... Убачыш яшчэ... Толькі не бойся... Гэй, там ёсць хто-небудзь?\nЗ гэтымі словамі Жуль падштурхнуў Лябро ў залу кавярні, да бара, які зіхацеў у змроку нікелем.\nЗ кухні выйшла маладзенькая афіцыянтка. Яна яшчэ, мусіць, нічога не ведала пра прыезд такога дзіўнага госця.\n— Дзень добры, пан Лябро...\n— А мяне завуць Жуль... Дай нам, крошка, пляшку беленькага... І што-небудзь паесці...\nДзяўчына зірнула на Лябро.\n— Анчоўсы? — спыталася яна.\n— Няхай будуць анчоўсы, — адказаў за Лябро Жуль. — Я бачу, Аскар іх любіць. Анчоўсы дык анчоўсы... Падай нам на тэрасу.\nЁн сеў, ці, хутчэй, упаў у лазовае крэсла, выцягнуў драўляную нагу, выцер твар вялікай чырвонай насоўкаю — горача было і яму.\nПасля доўга пляваўся, харкаў. Урэшце паднёс шклянку з віном да вуснаў, паглядзеў яе на святло, уздыхнуў.\n— Цяпер ужо лепш!.. За тваё здароўе, Аскар!.. Я заўсёды казаў, што калі-небудзь усё роўна знайду цябе... Пад страхам смерці, памятаеш?.. А дзіўна ўсё ж такі... Я ж зусім не ведаў, які ты...\nЁн зноў паглядзеў на Лябро — задаволены, нават шчаслівы.\n— А ты тлусцейшы за мяне... У мяне адны мускулы... — Ён напружыў біцэпсы. — Памацай... Ну, не бойся... Я ж толькі і ведаў, што твае імя ды прозвішча, якія ты напісаў на шчытку. А ты не з тых людзей, пра якіх пішуць газеты... Адзін з сарака мільёнаў французаў... Адгадай, як я цябе знайшоў. Ну, адгадай!..\nХочучы ўлашчыць госця, Лябро змушана ўсміхнуўся.\n— Гэта ўсё твая дачка Івона...\nЛябро занепакоіўся яшчэ больш: як магла яго дачка...\n— Я напаў на твой след якраз тады, калі ты выдаваў яе замуж, дзевяць месяцаў назад... Слухай, дзіцяці ў іх яшчэ няма?.. Дык ты, значыць, такое закаціў вяселле, што пісалі пра яго ажно на першай старонцы «Вара»*... Газета выходзіць у Тулоне, га?.. Уяўляеш, мне сустрэўся ў Адыс-Абебе, адкуль ты і атрымаў першую паштоўку, тып з гэтых мясцін, які пражыў у Афрыцы дваццаць гадоў і ўсё яшчэ падпісваецца на вашу газету... Вось у адным з яе нумароў я і напаткаў тваё імя... Тут і ўспомніўся шчыточак...\n* Вар — дэпартамент на паўднёвым усходзе Францыі.\nЁн нахмурыў бровы. Твар у яго пасуравеў. Ён глядзеў Лябро ў самыя вочы — позірк у яго быў і люты, і адначасна насмешлівы.\n— Прыгадваеш, га?..\nПамаўчаўшы крыху, Жуль, хоць і груба, ды ўсё ж зычліва дадаў:\n— Давай пі віно... Пад страхам смерці, чуеш?.. Я ад гэтых слоў не адракуся... Пі, я табе кажу!.. Гэта, браток, усяго толькі віно, а будзе яшчэ і ром... Як яе зваць, афіцыянтачку?..\n— Жажо?.. Хадзі сюды, прыгажуня... І прынясі нам другую бутэльку... У Аскара вельмі ўжо ў горле сушыць...\nКожныя пяць хвілін аднаногі выпіваў адным глытком шкляначку віна і загадваў Лябро такім тонам, што пярэчыць ніяк было нельга:\n— Дапівай, Аскар!\nІ Лябро піў. Пасля трэцяй бутэлькі ён ужо ледзь бачыў стрэлкі гадзінніка на званіцы царквы: было ці то дзесяць гадзін, ці то адзінаццаць. А Жуль, адкінуўшыся ў крэсле, паліў і паліў да самага канца цыгаркі, якія ён сам скручваў, і буркліва дапытваў Лябро:\n— З Пон-дзю-Ляса... Гэта непадалёк ад Тулона...\n— Ведаю! А я з Марселя, з квартала Сэн-Шарль, — радасна ўсміхнуўся Жуль. Але ў радасці гэтай, як, зрэшты, і ва ўсіх астатніх праявах ягоных пачуццяў, было і нешта жахлівае. Нават калі ён прыкметна мякчэў у гаворцы, то ўсё роўна глядзеў на Лябро, бы на мураша, якога збіраўся вось-вось раздушыць.\n— Бацькі багатыя?\n— Бедныя... Так сабе... Не, хутчэй бедныя...\n— Як і ў мяне. Вучыўся ты дрэнна — іду ў заклад. З матэматыкай заўсёды было кепска. Зноў жа — як і ў мяне!.. Дапівай! Кажу табе, ну!.. Як ты трапіў у Габон?\n— З адной марсельскай фірмы, пасля службы ў арміі.\nЖуль спытаўся ў Лябро і пра ўзрост. Выявілася, што Лябро быў на год старэйшы — і гэта вельмі ўзрадавала аднаногага.\n— Урэшце, мы маглі сустрэцца на якім-небудзь параходзе, а яшчэ раней у арміі... Весела было б, га?.. Яшчэ пляшку, міленькая...\nЛябро ўжо дрыжаў ад адной думкі, што яму яшчэ прыйдзецца піць.\n— Не бойся! — засмяяўся Жуль. — У мяне норма. Дый табе лепш, калі я набяруся: убачыш тады, які я чуллівы...\nІ ўсё гэта было на вачах у людзей: адны заходзілі да Марыса выпіць, другія гулялі на вуліцы ў шары. Усе ведалі свайго былога мэра, але дапамагчы яму не мог ніхто. Лябро махалі рукою, клікалі яго, але адзінае, што мог ён зрабіць, — гэта вымушана ўсміхнуцца.\n— Значыцца, калі ты так брыдка абышоўся са мною, табе было дваццаць два гады... Як ты апынуўся ў балотах Мбале?\n— Фірма даручыла наладзіць у тамтэйшых селішчах збор пальмавага алею.\n— Такой спякоты, як там, я больш нідзе не сустракаў... Сама малярыйны экватарыяльны лес... Але ж ты не адзін там быў?..\n— Са мною былі яшчэ кухар і два весляры.\n— І ты згубіў сваю пірогу?.. Адказвай?.. Чакай... Выпі спачатку... Выпі, або раструшчу табе галаву!\nЛябро цераз сілу піў. Усё яго цела пакрывалася потам, як некалі ў час службы ў Габоне, але гэты пот быў халодны. Аднак зманіць смеласці не хапіла. Ён шмат думаў з таго часу пра гэты выпадак з Жулем — і ўдзень, і ўначы, калі не спалася. Каб не гэтая афрыканская гісторыя, ён мог бы лічыць сябе сумленным чалавекам, нават шчаслівым чалавекам. Успамін аб ёй прыходзіў кожныя два-тры месяцы, працінаў душу знянацку і стаў ягоным сапраўдным кашмарам.\n— Я не губляў пірогі, — прызнаўся Лябро.\nЖуль глядзеў на яго, нахмурыўшы бровы, і не мог паверыць таму, што пачуў.\n— Дык што ж ты тады?..\n— Была страшэнная задуха... Мне здалося, што ў мяне ліхаманка... Тры дні ледзь паспявалі адмахвацца ад камароў...\n— Я таксама...\n— Мне было дваццаць два гады...\n— Мне таксама... Яшчэ менш: дваццаць адзін...\n— Я не ведаў Афрыкі...\n— А я?.. Пі!.. Пі, я табе сказаў!.. У цябе была пірога, і, нягледзячы на гэта...\nЦяпер, праз многія гады, пан Лябро, былы мэр Паркэроля, і сам не мог зразумець свой колішні ўчынак.\n— У мяне быў мурын, вясляр з племені пагу... Ён сядзеў зусім блізка ад мяне, і ад яго нясцерпна смярдзела...\nГэта і была сапраўдная прычына ягонага злачынства. Бо Лябро ўсведамляў, што зрабіў злачынства, і не шукаў сабе апраўдання. Калі б трыццаць гадоў назад ён проста забіў чалавека, то, мажліва, і не пакутаваў бы гэтак праз тое цяпер. Але ягоны ўчынак быў горшы за забойства — і Лябро разумеў гэта.\n— Расказвай далей, — утаропіўся ў яго Жуль. — Значыцца, ты, паскуда, не любіш, як пахнуць пагу...\nБалоты Мбале... На паверхні мутнай вады лопаюцца велізарныя бурбалкі... Усё кішма кішыць кракадзіламі, змеямі і ўсялякай іншай брыдотаю... І нідзе ні купінкі цвёрдай зямлі — толькі балота, такое зарослае дрэвамі і кустоўем, што ледзь удавалася прадзірацца скрозь гэты гушчар... І ўдзень і ўначы камары, а кусаліся яны так балюча і небяспечна, што ён не здымаў з твару маскітнай сеткі, пад якой проста задыхаўся...\nМожна было плыць цэлымі тыднямі і не сустрэць ніводнай халупы, ніводнага чалавека... І тут ён убачыў раптам схаваную паміж карэннямі мангля* пірогу, а на ёй — маленькі шчыток з надпісам:\n«Лодку не браць — пад страхам смерці.\n* Мангль — трапічнае дрэва, якое расце на ілістых берагах і мае спецыфічныя паветраныя карані, што ідуць ад ствала і галін у глебу.\nСловы «пад страхам смерці» былі двойчы падкрэсленыя. Гэта і выклікала ў Лябро смех.\nТут, у гушчары экватарыяльнага лесу, за сотні кіламетраў ад усякай цывілізацыі, ад бліжэйшага жандарскага паста, гэтае папярэджанне, напісанае друкаванымі літарамі, здавалася вар'яцкім. Вось яму і прыйшла ў галаву не менш вар'яцкая думка, якая магла нарадзіцца хіба што ў гэтай саракапяціградуснай спякоце. Ногі ў яго зацяклі, бо ў цемнаце ён вымушаны быў падкурчваць іх пад сябе. Ад мурына нясцерпна смярдзела — той невядома калі апошні раз мыўся... А калі ён возьме гэтую пірогу і прывяжа яе да сваёй, то застанецца ў лодцы зусім адзін да самага канца падарожжа і не будзе больш чуць, як смярдзіць ягоны вясляр...\n«Пад страхам смерці?» Вось і добра! Якраз таму і вазьму, што пад страхам смерці!\n— І ты яе ўзяў?\n— Я прашу ў вас прабачэння...\n— Я ўжо сказаў табе, каб ты быў са мною на «ты»... Паміж намі гэта больш натуральна... А я якраз у той самы момант пайшоў раздабыць што-небудзь паесці, бо здыхаў ужо з голаду некалькі дзён... І вось, вярнуўшыся назад да пірогі, апынуўся раптам у становішчы вязня на выспе...\n— Я не ведаў...\nАле гэта было яшчэ не ўсё. Лябро не толькі ўзяў чужую пірогу, але і дадумаўся нават брыдка адказаць яе невядомаму гаспадару. Узяў і напісаў на тым самым шчытку, які пакінуў на месцы ўкрадзенай пірогі:\n«С... я на цябе!»\nІ, смеючыся, падпісаўся: «Аскар Лябро».\n— Я прашу ў вас прабачэння, — паўтарыў цяпер ужо пяцідзесяцігадовы Жулеў злоснік.\n— Адзін, у балоце, — узіраўся ў Лябро Жуль, — сярод кракадзілаў... Што б, цікава, рабіў на маім месцы ты?.. Га?..\nЛябро не ведаў, куды і дзецца.\n— Адзін, — працінаў яго сваім позіркам Жуль, — сярод змей і велізарных ядавітых павукоў... Я быў там зусім адзін, ты разумееш?.. Мурыны-насільшчыкі кінулі мяне яшчэ за некалькі дзён да таго... Ты сволач, Аскар...\n— Сволач жудасная, якіх пашукаць... Аднак, гляджу, цяпер ты шчаслівы...\nСказаўшы гэта, Жуль паглядзеў на прыгожы ружовы дом у герані, на пані Лябро, якая час ад часу падыходзіла да акна — выглядала, ці не вяртаецца муж дамоў.\nЛябро не было чаго сказаць у адказ. Не стане ж ён сцвярджаць адваротнае: гэта была б няпраўда.\nПастукаўшы па драўлянай назе, Жуль сказаў:\n— Там я нагу і пакінуў...\nЛябро не асмеліўся нават спытацца, як гэта здарылася: ці яе адкусіў кракадзіл, ці гэта вынік якойсьці інфекцыі.\n— З таго часу што толькі я ні рабіў, каб не здохнуць з голаду... Ты не думаў, чаму я не выправіўся да цябе напрасткі адразу ж пасля першай паштоўкі?.. Да цябе з Адыс-Абебы не так ужо і доўга дабірацца... А таму, што ў кішэні ў мяне не было ніводнай манеты, і я павінен быў увесь час адкладваць нашу сустрэчу, каб зарабіць на хлеб і дарогу... З гэтым паленам, ты разумееш? — зноў дакрануўся Жуль да драўлянай нагі.\nАле цяпер позірк у яго не быў ужо такі пагрозлівы, як гадзіну назад. Часам, гледзячы на іх, можна было сказаць, што гэта сядзяць старыя сябры.\nРаптам Жуль прыўзняўся, нагнуўся над Лябро і, схапіўшы яго за каўнер халата, прахрыпеў:\n— Яшчэ пляшку!.. Але, я п'ю... І ты будзеш піць са мною кожны раз, як я таго захачу... Не так ужо і шмат я патрабую, га?.. А што ў цябе з вокам?\n— Няшчасны выпадак, — адказаў Лябро, усё роўна як саромеючыся таго, што не страціў гэтае вока ў тым самым лесе, у якім Жуль страціў нагу.\n— Які выпадак?\n— Адкаркоўваў бутэльку... Бутэльку з воцатам, жонка папрасіла... Рыльца адскочыла, і асколак шкла трапіў у вока...\n— Ну і ну!.. А ты доўга яшчэ заставаўся ў Афрыцы?\n— Дзевяць гадоў... Усяго тры кантрактныя тэрміны па тры гады, разам з адпачынкам. Пасля мяне перавялі ў Марсель.\n— Тут ты і стаў вялікім начальнікам? Дырэктарам, здаецца?\n— Намеснікам дырэктара... Пяць гадоў назад я пайшоў на пенсію, з-за вока...\n— Багаты, мусіць?.. Грошы, відаць, не лічыш...\nУ Лябро з'явілася надзея. А што, калі адкупіцца грошамі? Чаму не? Нават пасля суда, калі выносяць смяротны прысуд, і то не заўсёды вядуць на гільяціну. Ёсць катарга, турма, штраф, нарэшце.\nЧаму б не заплаціць штраф?\nАле адначасна з надзеяй прыйшла і трывога. Лябро не ведаў апетытаў гэтага аднаногага і баяўся назваць першы суму, на якой яны маглі б пагадзіцца.\n— Жыву няблага, — адказаў асцярожна Лябро.\n— Рэнту ж маеш! Які пасаг даў ты за Івонаю?\n— Хацінку ў Гіеры.\n— А ў цябе яшчэ ёсць такія хацінкі?\n— Ёсць... Дзве. Невялікія...\n— Ты, напэўна, скупы?\n— Зрэшты, гэта не мае значэння, бо нічога не мяняе...\nШто ён хацеў гэтым сказаць? Што яму не патрэбныя грошы? Што прагне выканаць свой колішні прысуд?\n— Ты разумееш, Аскар, я, калі ўжо што вырашыў, ніколі не перадумваю. Слова даю адзін толькі раз! Хіба што цяпер у мяне ёсць час...\nАле, думаў Лябро, гэта не сон, а праўда. І плошча — хоць і цьмяна ён яе бачыў цяпер — стаіць на месцы. І галасы ў кавярне і на тэрасе былі знаёмыя.\nПраходзячы міма кавярні па вуліцы, Віяль, босы, з сеткаю на спіне, спыніўся і крыкнуў:\n— Пан Лябро! Лодка ў парадку!\n— Дзякуй, Віяль, — адказаў машынальна Лябро.\nНіхто, вядома, і не падазраваў, што ён, іх добры знаёмы, былы іх мэр і паважаны на выспе чалавек, — асуджаны на смерць. І якім чынам асуджаны — горш ужо і не прыдумаеш!\nУ судзе хоць ёсць адвакаты. Журналісты, якія даюць у друку паведамленні аб ходзе працэсу. Нарэшце, рашэнне суда можна абскардзіць. І апошні злачынца можа выклікаць спачуванне ці нават нейкія сімпатыі. А тут...\n— Урэшце, гэта будзе залежаць ад таго, што за жыццё будзе ў мяне на тваёй выспе, ты разумееш?\nНе, Лябро нічога не разумеў. Бачыў адно, як зноў наліваў яму Жуль у шклянку віно. Няўмольны погляд прымусіў паднесці шклянку да вуснаў і зноў піць...\nА Жуль ужо крычаў:\n— Жажо, паўтарыць!\nЛябро зусім атупеў. Пяць бутэлек — гэта ўжо занадта. Ды яшчэ раніцай! Ён ніколі і за тыдзень столькі не выпіваў. Страўнік у яго яшчэ з Афрыкі быў не ў парадку.\n— А нумар мой нічога, га? — спытаўся Жуль. — Спадзяюся, плошчу з яго відаць?\n— Вядома... Пайду скажу Марысу...\nЗ'явіўся шанц хоць на якую хвіліну адысці ад гэтага невыноснага тыпа, пастаяць аднаму ў цяньку, перадыхнуць крыху ад яго няўмольнага, здзеклівага позірку. Але толькі Лябро прыўзняўся, як аднаногі паклаў яму на плячо сваю цяжкую, бы свінцовую, руку.\n— Паглядзім яшчэ... Мажліва, мне тут спадабаецца, і тады нам хопіць часу на сёе-тое...\nЦі ж не давалі гэтыя словы хоць якую надзею?\n— Не думай пра гэта, Аскар. Ты яшчэ мяне не ведаеш.\nЛябро не сказаў ні слова. Твар у яго быў абсалютна нерухомы, а вочы, дакладней, вока праз цёмныя акуляры ніяк нельга было разгледзець.\nДык як тады ўгадаў аднаногі, пра што ён думае?\n— Я ж сказаў: «Пад страхам смерці» — хіба не так? Га?.. Але пакуль што, у чаканні прысуду, нішто не перашкаджае нам пазнаёміцца трохі бліжэй. Урэшце, мы ж зусім не ведаем адзін аднаго... Дык праўда, што твая жонка не надта памяркоўная?.. Іду ў заклад, што яна намыліць табе шыю, бо ты смярдзіш шынком і праседзеў тут да паўдня... У піжаме... А дзіўна, братка, бачыць цябе ў такім выглядзе ў гэты час... Жажо!..\n— Я малю вас...\n— Апошняя... Пляшку, Жажо!.. Што я табе казаў?.. А, што ў нас ёсць час пазнаёміцца бліжэй... Рыбу разам палавіць... Ніколі не было на гэта ні часу, ні магчымасці... Заўтра ты мяне навучыш... Як тут, бярэ?\n— І ў цябе?\n— І ў мяне... Як і ў іншых...\n— Ну, і мы пойдзем на рыбалку... Возьмем з сабою віна... Ты гуляеш у шары?.. Выдатна, я так і думаў... Навучыш і мяне... Мы час марнаваць не будзем!.. За тваё здароўе!.. «Пад страхам смерці», не забывай... А цяпер я пайду спаць...\n— Не пад'еўшы? — спытаўся збянтэжаны Лябро.\n— Крошка Жажо прынясе мне снеданне ў нумар...\nЁн устаў, уздыхнуў і, хістаючыся, рушыў да дзвярэй, у якія так і не патрапіў. Нехта засмяяўся, і Жуль раз'юшана агледзеў прысутных.\n— Паклапаціся, Аскар, каб такога больш не было, — сказаў ён Лябро.\nПасля прайшоў праз усю залу на кухню, падняў, ні на кога не звяртаючы ўвагі, накрыўку з рондаля і гучна загадаў:\n— Мне ў нумар!\n— Зараз, пан Жуль!\nУ кавярне было чуваць, як ён стукаў драўлянай нагою па прыступках, пасля па падлозе. Мяркуючы па гуку, які данёсся з ягонага нумара, ён адразу ж, не раздзеўшыся, упаў на ложак.\n— Адкуль ён? — спытаўся Марыс, спусціўшыся ў кавярню. — Калі гэты тып збіраецца тут заставацца...\nЛябро перапыніў яго, пераймаючы тон Жуля, каб і слова супраць сказаць было нельга:\n— Застанецца дык застанецца.\nПасля чаго выйшаў з кавярні і накіраваўся дамоў праз плошчу. На ганку яго чакала жонка. Лябро, хоць і сціснуў у кулак усю сваю волю і не зводзіў з жонкі вачэй, зрабіў усё ж некалькі добрых кругоў.\n— Што гэта цябе так разабрала? Што ты робіш у кавярне ў такіх строях? — паказала яна на ягоныя піжаму і пантофлі. — Мне распавядалі, быццам нейкі тып перарэзаў трос у тваёй лодкі. Хто ён?\nЛябро не мог адказаць на ўсе пытанні адразу і таму адказаў толькі на апошняе:\n— Гэта сябра. — І дадаў, націскаючы на склады са стараннасцю п'янага чалавека, які хоча здавацца цвярозым: — Гэта мой лепшы сябра... Больш чым сябра... Гэта брат, ты чуеш?.. Я не дазволю нікому...\nУ пяць гадзін дня ў нумары, дзе спыніўся новы пастаялец «Ноевага каўчэга», усё яшчэ было ціха.\nКалі ў той самы час звычайныя партнёры пана Лябро па гульні ў шары пастукаліся ў дзверы ягонага дома, выйшла да іх гаспадыня.\n— Тс-с! — ціха сказала яна. — Ён спіць. Вельмі стаміўся сёння...\nКожны наступны дзень яны выходзілі зранку ў мора. Лодка мерна пагойдвалася на лагодных хвалях. У гэты час мора заўсёды было спакойнае, гладкае, бы атлас, — брыз падымаўся толькі праз некалькі гадзін пасля ўсходу сонца. І марскі лазурак, і нябесная сінь так і пераліваліся дзівоснымі вясёлкавымі адценнямі. А непадалёк ад «Люстраной шафы», за колькі сотняў метраў ад мыса, бы снег, бялела высачэзная скала Мэд.\nСпадзяванні аднаногага спраўдзіліся: ён усур'ёз захапіўся рыбалкаю. Часцей за ўсё Жуль сам будзіў Лябро свістам гадзін у пяць раніцы.\n— Не забудзь узяць вінца! — напамінаў ён кожны раз.\nСеўшы ў лодку, Лябро заводзіў маторчык, і «Люстраная шафа», ірвануўшыся з месца, ускаламучвала ваду, пакідаючы шумны след уздоўж пляжаў і бухтаў да самай скалы Мэд, непакоіла сваім гудзеннем ціхі світанак.\n— Насадзі мне новую піяду! — раз-пораз гучна загадваў Жуль.\nЯк прынаду на Паркэролі выкарыстоўвалі ракаў-адзінцоў, па-тутэйшаму піядаў. Ракавіны, у якіх сядзелі піяды, даводзілася разбіваць малатком або каменем.\nЖуль гадзіўся нават дакранацца да ракавін. Насаджваць ракаў на кручок стала работаю аднаго Лябро. Рака нельга было параніць, і таму апрацоўка ракавіны вымагала вялікай далікатнасці, так што самому Лябро рыбу лавіць часу амаль не заставалася. Скручваючы цыгарку, Жуль кідаў на яго позірк.\n— Як ты думаеш, Аскар: мне здалося, што...\nКожнага дня яму прыходзіла ў галаву якая-небудзь новая ідэя, звязаная са спосабам смяротнага пакарання Лябро, і ён абмяркоўваў яе з ім у сама зычлівым тоне, усё роўна як давяраў сябру.\nАднаго разу ён сказаў:\n— Спачатку я думаў задушыць цябе. Ведаеш чаму?.. Бо неяк у бары, не памятаю ўжо дзе, адна жанчына сказала мне, што ў мяне рукі забойцы, які ўжо задушыў не аднаго чалавека. Дык цяпер добры выпадак паспрабаваць, га?..\nЁн прыглядаўся да шыі Лябро, пасля пазіраў на свае рукі, круціў галавою.\n— Не, наўрад ці я буду душыць цябе...\nПерабіраў уголас усе магчымыя варыянты смяротнага пакарання.\n— Калі я цябе ўтаплю, ты будзеш такі непрыгожы ў труне... Мне агідна пра гэта думаць... Ты калі-небудзь бачыў тапельца, Аскар?.. А цябе ж і цяпер прыгажуном не назавеш...\nАпусціўшы вуду ў ваду, ён нерваваўся, калі не торгала хоць пяць хвілін. І тады Лябро, які ўжо даўно перастаў маліцца, пачынаў прасіць Бога, каб той паслаў Жулю рыбы, бо баяўся, што той разлюбіць рыбалку і... Страшна было падумаць, што тады можа здарыцца...\n— Скажы, Аскар... Не, дай мне спярша пляшку... Час ужо...\nЗ кожным днём ён пачынаў піць усё раней і раней.\n— А ведаеш, справа ўсё больш ускладняецца. Раней я думаў, што заб'ю цябе і не мае, урэшце, значэння, як я гэта зраблю, бо як ужо выйдзе ўсё, так яно няхай і будзе... Ты разумееш, што я хачу сказаць? У мяне не было асаблівых прычын чапляцца за жыццё... Урэшце, магу табе прызнацца, што мне было б нават цікава трапіць у турму, каб вакол мяне ўсчаўся ўвесь гэты гвалт: паліцыя, суддзі, журналісты, прыгожыя дамы ў зале суда... Грандыёзны быў бы працэс, га?.. Я расказаў бы ім усё, што ёсць у мяне на сэрцы... А чаго толькі там няма — аднаму Богу вядома!.. Упэўнены, галаву мне не адсеклі б... А ў турме мне было б не так ужо і блага... Але ўяві: цяпер я зноў адчуў смак жыцця... Што ўсё і ўскладняе, бо цяпер мне трэба, каб я забіў цябе і мяне не сцапалі... Тры ці чатыры спосабы пракруціў я ўжо ў сваёй галаве — ад самага пачатку да самага канца... Гадзінамі думаю... Дзіва, дый годзе... Прадумваю кожную дэталь, спрабую прадугледзець любы магчымы паварот... І толькі пачне ўжо здавацца, што ўсё гладка, ды тут раптам — ба-ба-ах! Нейкая драбяза нішчыць увесь план...\nНа якісьці час ён змоўк, пасля абсалютна спакойна спытаўся ў Лябро:\n— Ну а як бы ты ўзяўся за гэтую справу, га?..\nЗ дня яго з'яўлення на выспе прайшло ўжо амаль тры тыдні. Лябро ўжо прызвычаіўся да такіх размоў. Якраз у той самы момант ён даставаў з вады добрую, ці не кілаграмовую скарпену.\n— А можа, не трэба мяне забіваць? — асцярожна спытаўся ён у адказ.\nЖуль здзіўлена, нават дакорліва паглядзеў на яго.\n— Ну, сам падумай, Аскар... Ты ж выдатна ведаеш, што я напісаў: «Пад страхам смерці...»\n— Гэта было так даўно...\nЖуль стукнуў кулаком па сваёй драўлянай назе:\n— А хіба я адмяняў свой прысуд?\n— Мы тады яшчэ не былі знаёмыя...\n— Ну і што?.. Дык тым больш, што знаёмыя!.. Не, галубок!.. Трэба, каб я знайшоў добры спосаб... Відаць, зраблю гэта ўсё ж такі ў моры... Хто тут можа бачыць нас цяпер?.. Ніхто. Ты плаваць умееш?\nЛябро адразу ж пашкадаваў, што сказаў гэтае «трошкі», якое магло канчаткова падштурхнуць Жуля да здзяйснення задуманага. І асцярожна зазірнуў свайму кату ў вочы.\n— Я заўсёды няблага плаваў...\n— Але ты не зможаш плыць, калі атрымаеш добры ўдар па галаве... І слядоў пасля майго ўдару не застанецца... Трэба, каб я навучыўся кіраваць лодкаю, бо буду ж вяртацца на бераг адзін... Насадзі ж мне новую піяду!\nКалі не торгала і Жуль быў у кепскім настроі, ён зусім ужо дапякаў Лябро.\n— Ты, мусіць, думаеш купіць мяне тым, што будзеш карміць і паіць? Га?.. А ўвесь час лічыш, колькі я выпіў пляшак... Ты сквапны, Аскар! І эгаіст. А баязлівец які! Памерці нават прыгожа не зможаш. Ведаеш, што я табе скажу? Ты мне агідны. Дай выпіць...\nТрэба было піць разам з ім. Лябро жыў усё роўна як у нейкім кашмары — аглушаны віном ужо з дзесяці гадзін раніцы і п'яны ўшчэнт апоўдні. А Жуль нават праспацца яму не даваў пасля гэтага, будзіў у чатыры-пяць гадзін дня, каб ісці гуляць на плошчу ў шары.\nГуляць ён не ўмеў зусім, але ўпарта імкнуўся выйграць. Спрачаўся пасля кожнага ўдару, вінаваціў іншых гульцоў у махлярстве. А калі хоць хто-небудзь з прысутных дазваляў сабе зрабіць заўвагу або ўсміхнуцца, Жуль кідаў тады шалёныя позіркі на Лябро.\n— Спадзяюся, што ты перастанеш урэшце сустракацца з гэтым тыпам? — казала пані Лябро. — Думаю, гэта не ты плаціш за віно, якое вы, кажуць, літрамі смокчаце?..\n— Ды не... Не я...\nВедала б яна, што ён плаціў не толькі за віно, але і за пражыванне Жуля ў «Ноевым каўчэзе», у тым ліку і за сталаванне!\n— Паслухайце, пал Лябро, — казаў яму гаспадар гатэля Марыс. — Усялякія кліенты ў нас былі. Але гэты зусім навыносны. Учора ўвечары ён пагнаўся ў калідоры за маёю жонкаю... Пазаўчора — за Жажо. Цяпер дзяўчына адмаўляецца заходзіць да яго ў пакой... Ён падымае нас сярод ночы, грукоча сваёю драўлянкаю па падлозе, каб запатрабаваць шклянку вады і таблетку аспірыну... Лямантуе з любой нагоды, адсылае назад ежу, якую ён, ці бачыце, не ўпадабаў... Адбівае, словам, ад гатэля пастаяльцаў... Я так больш не магу...\n— Я прашу цябе, Марыс... Калі толькі ты паважаеш мяне, як сябра...\n— Дзеля вас я ўсё гатовы зрабіць, пан Лябро... Але не дзеля гэтага аднаногага, не...\n— Пацярпі яго яшчэ два тыдні...\nДва тыдні... Тыдзень... Трэба было выйграць час... Пазбегчы смерці... А яшчэ прыходзілася штодня па некалькі разоў улагоджваць гульцоў у шары: людзі адмаўляліся гуляць з гэтым нахабным шаленцам, які няспынна сварыўся і кляў кожнага, не лезучы за словам у кішэню...\n— Трэба табе пагуляць сёння, Віяль... І Герсі папрасі прыйсці... Скажы яму ад майго імя, што гэта вельмі важна... Проста неабходна, каб ён сёння прыйшоў...\nПлакаць хацелася ад такой абразы. Іншы раз Лябро казаў сам сабе, што Жуль — вар'ят. Але гэта нічога не мяняла. Не мог жа ён запраторыць свайго нязванага госця ў вар'ятню?\nЁн нават не мог пайсці ў паліцыю і заявіць, што гэты чалавек пагражае яму смерцю.\nПерш за ўсё таму, што ў яго не было ніякіх доказаў. Не паштоўкі ж паказваць — абсмяялі б адно. Па-другое, яго мучыла сумленне. Бо Жуль такі, як ён ёсць цяпер, быў, можна сказаць, яго ўласным творам. Хто ж, як не ён, Лябро, быў адказны за ўсе тыя рысы, якія набыў Жуль разам са стратаю нагі і веры ў людзей?..\nАле няўжо ён павінен быў даць забіць сябе?.. Павінен, што яшчэ горш, жыць тыдзень за тыднем, мажліва, месяц за месяцам (гэта калі пашанцуе) з думкаю, што ў любую гадзіну, у сама нечаканы момант Жуль скажа яму сваім адначасна і зычлівым і здзеклівым голасам: «Час прайшоў, Аскар...»\nА Жуль быў садыст, якіх пашукаць. Дбайна падкідаў і падкідаў дровы ў вогнішча страху свайго колішняга злосніка. Варта было Лябро супакоіцца крыху хоць на якую хвілінку, як Жуль адразу ж казаў ліслівым голасам:\n— А што, калі мы гэта зробім зараз?..\nЯшчэ гэтае сапраўды езуіцкае «мы»! Нібыта ён, Лябро, даў ужо яму сваю згоду і самахоць пойдзе на смерць.\n— Павер мне, Аскар, я пастараюся зрабіць усё так, каб ты пакутаваў як мага меней... Не такі ўжо я і жорсткі, як можаш ты думаць... Усё гэта зойме хвіліны тры, сама больш...\nЛябро заставалася адно ўшчыкнуць сябе, каб пераканацца, што гэта не сон, не вар'яцкае насланнё.\n— Дай пляшку, — зноў і зноў казаў Жуль.\nВыпіўшы, Жуль пачынаў гаманіць пра рыбалку, гульню ў шары, пра пані Лябро, якую ён, хоць і бачыў толькі здалёк, дужа незалюбіў.\n— Ты ніколі не думаў развесціся?.. Табе гэта трэба зрабіць. Прызнайся, што ты не шчаслівы з ёю, га?.. Яна ж на ланцужку цябе водзіць, бы сабачку якога!..\nІ Лябро прызнаваўся, хоць тое, што казаў яму толькі што Жуль, поўнай праўдаю назваць ніяк нельга было. Гэта была праўда хіба што ў пэўнай ступені. Але лепш было не пярэчыць, бо тады Жуль адразу ж тэрарызаваў яго новымі жорсткімі меркаваннямі пра ягоную не надта далёкую смерць.\nДый без пярэчанняў не вельмі лёгка было яго слухаць.\n— Калі ты развядзешся, — зазіраў у будучыню Жуль, дачакаўшыся ад Лябро прызнання, — думаю, мне будзе лепш перабрацца да цябе. Возьмем Жажо за служанку...\nЛябро ўпіваўся пазногцямі ў далонь. Былі моманты — у моры, на тэрасе кавярні ў Марысавым гатэлі, на плошчы ў час гульні ў шары, — калі яму жудасна хацелася выць. Выць, як вые на месяц сабака. А што, калі гэта наставала вар'яцтва?..\n— Я заўважыў, што ты ўмееш гатаваць, — сказаў Жуль.\n— Я гатую толькі рыбу...\n— Але ўсё роўна няблага, што ты ўмееш гатаваць... Кажуць, ты нават мыеш посуд... Дык як табе мая ідэя?..\n— Жонка не захоча.\nПраз якія тры-чатыры дні Жуль зноў браўся за сваё.\n— Падумай... Тады я яшчэ пачакаю... Урэшце, пратуляўшыся ўсё жыццё па гатэлях, я пачынаю цяпер думаць, што, як і ўсе іншыя людзі, маю права на свой кут...\n— А калі я дам вам грошы, каб уладкавацца дзе-небудзь у іншым месцы?\nЖуль сурова заклікаў яго да парадку.\n— Сцеражы цябе Бог загаварыць са мной так хоць адзін яшчэ раз! Бо тады я зраблю гэта адразу ж. Ты чуеш? Адразу ж!\nНе, жыць так далей было нельга. Трэба было нешта прыдумаць. «А як бы ты сам узяўся за гэтую справу, га?» — спытаўся ў яго неяк на днях Жуль, выцягваючы здаравенную скарпену.\nГэтыя згаданыя цяпер словы падказалі Лябро выйсце: што мог зрабіць аднаногі, тое мог здзейсніць і ён сам.\n«Упэўнены, — сказаў яму Жуль аднаго разу, — што ёсць усё ж такі спосаб забіць цябе так, каб пасля самога не сцапалі...»\nА чаму б і яму не знайсці такі спосаб? Чаму не пазбавіцца ад свайго ката?\nКалі гэтая думка прыйшла раптам Лябро ў галаву, яму стала страшна, што Жуль прачытае яе на ягоным твары, ледзь азірнуўшыся. І тут аднавокі гаротнік упершыню ў жыцці парадаваўся, што вымушаны насіць чорныя акуляры.\n«Слушна, — думаў Лябро. — Трэба гэта ўлічыць: ён таксама мажны... Малаток у мяне заўсёды пад рукою... Не, малаток не падыдзе: сляды застануцца... Штурхнуць яго як след, і ён вываліцца за борт... А што, як выплыве?.. Ды не павінен... Калі гэта лепш зрабіць?.. Праз нейкі час, выбраўшы сеткі на другім канцы выспы, міма іх пройдуць рыбацкія лодкі... Пасля, гадзін прыкладна ў восем, дзесьці за паўмілі ад «Люстраной шафы» праплыве на сваёй пасудзіне стары ў каланіяльным шлеме... Паміж праходам рыбакоў і васьмю гадзінамі, во калі трэба!..»\nПраўда, і Жуль ведаў, хто і калі тут праплывае, бо паспеў, напэўна, прыгледзецца за ўвесь гэты час... Так што і ён мог прыступіць да задуманага ў тыя ж самыя паўгадзіны...\nЗ гэтага моманту Лябро пачаў прыглядацца да ворага. Ён прыкмеціў, што пасля трэцяй бутэлькі Жуль заўсёды робіцца абыякавы да рыбалкі і пачынае драмаць. Але ці драмаў ён напраўду? Можа, сачыў употайкі за ім?\nВырашыўшы аднойчы праверыць Жуля, Лябро рэзка ўстаў.\nАднаногі адразу ж расплюшчыў вочы і, утаропіўшыся ў яго сваім хітрым, пільным позіркам, буркнуў:\n— Што ты збіраешся рабіць?\nЛябро лёгка падмануў Жуля, бо загадзя падрыхтаваў на гэты выпадак праўдападобны адказ, але, баючыся выклікаць падазрэнні, вырашыў не праводзіць больш такіх эксперыментаў. Сумнявацца не прыходзілася: адгадаўшы ягоную задуму, Жуль адразу ж, як і абяцаў, зробіць тое, што збіраўся.\nА пакуль што аднаногі дзяліўся з ім сваімі меркаваннямі:\n— Урэшце, раніцой тут амаль што заўсёды прыліў, і хвалі, думаю, вынесуць цябе на бераг непадалёк ад порта...\nАбодва глядзелі на тыя самыя хвалі. Толькі труп ім бачыўся не адзін і той самы.\n— Трэба будзе, напэўна, — разважаў Жуль, — зрабіць гэта, калі ты будзеш на нагах. Ты цяжкі, і, калі мне прыйдзецца падымаць цябе, каб выкінуць за борт, лодка можа перакуліцца, і я апынуся ў вадзе разам з табой...\nАле была яшчэ адна акалічнасць, невядомая Жулю, якую, каб зрабіць усё гладка, нельга было не ўлічваць. На беразе, у соснах, стаяла халупа флоцкага кватармайстра, ахоўніка форта Мэд. Лябро ведаў, што два разы на тыдзень, у аўторак і пятніцу, кватармайстар выпраўляўся ў Гіер на «Баклане». Значыць, ён выходзіў з дому прыблізна без дваццаці пяці, сама пазней без дваццаці восем.\nБез пятнаццаці восем... Якраз тады і трэба гэта зрабіць!.. А яшчэ трэба сачыць, каб дазорац маяка не стаяў у той самы момант каля парапета, а то ўгледзіць усё ў свой бінокль...\n— Бываюць дні, Аскар, — гаманіў і гаманіў Жуль, — калі я пытаюся ў сябе, ці не час ужо скончыць з усім гэтым... Гатуюць у Марыса нядрэнна, але мне ўжо абрыдла дзень пры дні есці адно і тое... Я ўжо не кажу, што жанчын не хапае... Жажо і глядзець на мяне не хоча...\nЛябро чырванеў, бы школьнік. Няўжо гэты аднаногі монстр думае, што ён яшчэ і жанчыну шукаць яму павінен?..\n— Мы бавілі разам неблагія хвіліны, гэтага я адмаўляць не буду... Амаль што сябрамі сталі, во як!.. Так і быць, скажу тое, што думаю... Цяжка мне будзе ісці за тваёю труной... Цябе ж на Паркэролі, мусіць, пахаваюць, га?..\n— Я ўжо купіў сабе месца на могілках...\n— Выдатна!.. На могілках лепш, чым пад вадою... Дай пляшку, Аскар... Не, выпі спачатку сам... Ну, пі!.. Хай твая баба скуголіць — рабі тое, што кажу табе я...\nТысячы, сотні тысяч, мільёны людзей жылі — і не так ужо далёка ад іх — нармальным жыццём. Хіба ж можна было цярпець больш гэтакі здзек з сябе?..\n— Што мяне дзівіць, Аскар, дык тое, што ты быў тады такі хам... Ты ж цяпер зусім далікатны чалавек... У прынцыпе, ты стаў тыповы буржуа... Ну, прызнайся, што так... Іду ў заклад, што ты нашмат багацейшы, чым кажаш... На біржы не гуляеш?\n— Во як яно ў цябе выйшла... А я яшчэ сумняваўся... Заўваж, пачыналі мы абодва аднолькава... Хто ведае, можа, калі б не гэты твой фокус з пірогаю, каб не мая дзеравянка, і я стаў бы кімсьці накшталт цябе... Ну і гад ты быў!.. Падумай, што ты зрабіў: пакінуў чалавека, белага чалавека, у афрыканскім балоце, без аніякай надзеі выбрацца адтуль... Дагэтуль не разумею, як гэта здолеў я ўратавацца... задумваўся ты хоць калі-нікалі пра гэта?.. А напісаў ты мне што тады?.. Я і цяпер гэтакіх слоў не вымаўлю, хоць і не буржуа, як ты... Ты нават уявіць не можаш, падарваў ты маю веру ў людзей...\nУ такія моманты Лябро нават паварушыцца не смеў, бо бояўся, што гэта здарыцца менавіта зараз. Стараўся не пакідаць малаток паблізу ад Жуля...\n— Баішся памерці, га?.. А мне дык глядзець на цябе смешна, бо напляваць мне на смерць... Ты таму баішся, што стаў буржуа, што табе ёсць што траціць...\n«Ну, — думаў Лябро, — калі табе няма чаго траціць...»\n— Я нават не ведаю, ці жывыя яшчэ мае бацькі... Была сястра, збіралася замуж, але так ні разу і не аказалася... Не дай Бог, таксама шалапутная...\nЦікава, падумаў раптам Лябро, а якое ў яго прозвішча? Там, у Габоне, ён падпісаўся на гэтым праклятым шчытку проста: «Жуль».\n— Прозвішча?.. Шапю... Ты хіба не ведаў?.. Жуль Шапю... Не горшае за тваё, га?.. Іду ў заклад, што ёсць на свеце і вельмі прыстойныя людзі з прозвішчам Шапю... Дай пляшку... Не... Трымай... Я пытаюся ў сябе іншы раз...\n«Чаму ён раптам прыўзняўся?» — падумаў Лябро і ўхапіўся за сядзенне. Ён уклаў у гэты рух усю сваю сілу. Але адчуў, што спацеў, толькі тады, калі заўважыў: устаў Жуль, каб схадзіць да ветру.\nІ тут у галаву Лябро закралася думка:\nЛябро дрыжаў — у ім віравала цяпер усё тое, што перажыў ён побач з гэтым страшным чалавекам... Ён таксама ўстаў і ступіў два крокі...\nБылы мэр Паркэроля забыўся на ўсё, што так старанна абдумваў: і на кватармайстра-вартаўніка, і на рыбакоў, якія павінны былі вяртацца на выспу з другога канца Паркэроля, і на старога ў каланіяльным шлеме.\nДазорац з маяка, які пазіраў на мора ў бінокль акурат у тую самую хвіліну, расказваў пасля:\n— Прыблізна без дзесяці восем, гледзячы ў бок мыса Мэд, я заўважыў, што пан Лябро і гэты ягоны дзівак-прыяцель стаяць каля самага борта «Люстраной шафы», абхапіўшы адзін аднаго. Спярша я падумаў, што некаму з іх стала блага і другі прытрымлівае таварыша, каб той не ўпаў у ваду. Але пасля зразумеў, што яны боруцца. Лодка была ад мяне за некалькі сотняў метраў, і ўмяшацца я ніяк не мог. І вось урэшце яны ўпалі разам на планшыр*, і лодка перакулілася...\n* Планшыр — парэнчы ўздоўж борта лодкі.\nРыбак Віяль у той момант разам са сваімі двума сынамі агінаў мыс Мэд.\n— Я ўбачыў перакуленую лодку, — расказваў Віяль, — і пазнаў, што гэта была «Люстраная шафа». Я заўсёды казаў, што судна пана Лябро калі-небудзь конча перакуліцца, бо надта ўжо шмат усяго на ім пабудавана і кабіна дужа высокая... У той момант, як мы заўважылі пана Лябро і гэтага вар'ята ў вадзе, яны яшчэ віслі адзін на адным... Я падумаў быў, што пан Лябро, добры плывец, ратуе аднаногага, які ўпаў у ваду і, мусіць, не ўмее плаваць... А гэты чалавек, як часта бывае, учапіўся ў яго ад страху кляшчом...\nСтары, што не знімаў ніколі свайго каланіяльнага шлема, не бачыў нічога.\n— Я якраз выцягнуў добрую скумбрыю... Лодка пана Лябро была на ўсход ад мяне, і сонца сляпіла вочы...\nТакім чынам, ніхто не мог дакладна расказаць, што ж здарылася на самай справе. Ніхто, апроч Лябро, які выйграў бой.\nА было ўсё так.\nКалі ён падышоў да Жуля і штурхнуў яго, той, устояўшы неяк на нагах, павярнуўся назад, і Лябро ўбачыў у колькіх сантыметрах ад сябе ягоны скрыўлены твар. Толькі не злосць, не лютасць былі на ім, а неверагодны жах.\nАле, неверагодны, бо цяпер перад Лябро стаяў зусім іншы, непадобны на ранейшага шаленца чалавек, вочы якога малілі пашкадаваць яго, вусны дрыжалі...\n— Не трэба, пан Лябро!\nЁн сказаў не «Аскар», як звычайна, а «пан Лябро»!\nНават голас яго нельга было пазнаць, столькі чулася ў ім мальбы: і Лябро стала шкада гэтага слабага цяпер чалавека. Ды позна было ўжо. Адступіць ён не мог. Хоць бы таму, што замах ён ужо зрабіў. Што станецца пасля гэтага, пашкадуй ён Жуля, з ім самім?.. Як паводзіць сябе з чалавекам, якога ты спрабаваў забіць?.. І як будзе абыходзіцца з табою той самы чалавек?.. Не, адступленне стала ўжо абсалютна немагчымае.\nПа сутнасці, усё здарылася ў адзін момант.\nЛябро моцна ўдарыў Жуля плячом, але той невядома як паспеў ухапіцца за яго.\nКароткі час яны яшчэ ўтрымлівалі нейкім чынам раўнавагу на невялікім судне, якое ўжо гайдалася, бы ў шторм.\nАбодва цяжка дыхалі, абодва адчувалі страх.\nСілы былі прыкладна роўныя.\n— Паслухайце, я... — прахрыпеў Жуль, але ці ж мог Лябро пачуць што-небудзь цяпер? Адзін павінен быў прайграць у іх паядынку.\nЗа борт упалі абодва, бо «Люстраная шафа» перакулілася.\nЖуль і ў вадзе здолеў учапіцца за Лябро. Ён адчайна спрабаваў яшчэ нешта сказаць, але марна, бо захлёбваўся вадою.\nПачуўся буркат матора. Да іх набліжалася чыясьці лодка. Нейкім чынам, проста інтуітыўна, Лябро здагадаўся, што гэта лодка Віяля. Жадаючы вызваліцца, ён ударыў Жуля ў нос з такой сілай, што ажно адчуў боль у костках параненых пальцаў.\nНарэшце ўсё скончылася...\n— Трымайцеся, пан Лябро! — бы ў сне пачуў голас Віяля.\nЛябро згубіў у вадзе акуляры, ногі заблыталіся ў лёсцы.\n— Хапай яго, Фердынанд! — крыкнуў Віяль аднаму з сыноў.\nЯго зачапілі бусаком і трымалі над вадою, быццам нейкую цяжкую торбу, якую не стае сілы падняць. Бусак балюча ўрэзаўся ў бок.\n— Трымай мацней, тата!.. Чакай, я ўхаплю яго за ногі!\nПраз якісьці час Лябро ляжаў на дне Віялевай лодкі. У вачах у яго былі слёзы. Стары рыбак і яго сыны думалі, што гэта вада, але сам Лябро добра разумеў, чаму ён плача...\nМаніць яму амаль не давялося. Хлусілі за яго ўсе паркэрольцы, хлусілі, не падазраючы, што дапамагаюць тым самым свайму былому мэру. Кожны жыхар мястэчка, усёй выспы прыдумаў і расказваў гісторыю, якая здарылася ў моры, яшчэ да прыезду следчага.\n— Вы яго добра ведалі? — спытаўся ў хворага Лябро, які ляжаў у ложку, камісар паліцыі, упэўнены, што так яно і было.\n— Я сустрэў яго ў Афрыцы, вельмі даўно...\n— І ласкава далі яму прытулак... А ён круціў вамі, як толькі хацеў... Нам ужо багата пра гэта расказалі... Нікому тут жыцця не даваў...\n— Піў з самага ранку, усім хаміў, пагражаў... Калі здарылася ўсё гэта з вамі ў моры, ён паспеў ужо да таго выпіць дзве бутэлькі, ці ж не так?..\n— Я ўжо і не памятаю...\n— Сама меней дзве, калі меркаваць па астатніх днях... Ён вас абразіў... Мажліва, накінуўся на вас. Ва ўсякім разе, вы біліся...\n— У вас не было з сабой ніякай зброі?\n— Не... Я нават не ўзяў у руку малаток...\nНіхто і ўвагі не звярнуў на гэтыя словы, аб якіх сам Лябро неўзабаве пашкадаваў, бо яны маглі лёгка стаць завязкаю абвінавачвання.\n— Ён адштурхнуў вас, і лодка перакулілася... А ў вадзе ўчапіўся ў вас, бо не ўмеў плаваць... Тут яму і канец прыйшоў... Ну, што ж, адным меней...\nЛябро нічога не мог зразумець. Можа, ён трызніць? Можа, кашмар усіх апошніх тыдняў дабіў яго, і прыйшоў гэты салодкі і лёгкі сон?..\nУсё, калі паслухаць следчага, было так проста, што здавалася ўжо немагчымым, зусім нерэальным.\n— Я прашу, каб мне даравалі тое, што я зрабіў...\n— Ды пра што вы, смешны вы чалавек! Вы абараняліся, і закон на вашым баку. З такімі тыпамі...\nНе, здавалася Лябро, нешта ў гэтай гісторыі не так, вельмі ўжо спакойным быў следчы. Лябро пачаў яшчэ больш турбавацца і адчуў сябе зусім няшчасным. А паколькі ў яго была пасля халоднага купання і перажытага страху гарачка, ён блытаў дні сённяшнія і ўчарашнія, казаў нешта такое, чаго ніхто не мог уцяміць, напрыклад, згадваў раптам нейкую пірогу дзесьці ў Мбале.\n— Вядома, цяпер я разумею, што нельга было так рабіць, — умольваў Лябро следчага.\n— Ваша жонка, Марыс, рыбак Віяль і многія іншыя расказалі нам усё...\nШто маглі яны расказаць, гэтыя людзі, якія нічога не ведалі?\n— Вы велікадушны, гасцінны чалавек. Дзівак, якіх пашукаць... Не кожнага ж чалавека, з якім пілі колісь раз-два, трэба так сустракаць, калі ў яго за душою ніводнага франка. Шаноўны пан Лябро, адзіная ваша памылка ў тым, што вы не пацікавіліся ў паліцыі, што гэта за тып... Калі б вы зайшлі да нас...\nШто гэта кажа яму камісар?.. Пра якога тыпа трэба было яму пацікавіцца ў іх?..\n— Гэтага чалавека шукала па абвінавачванні ў махлярстве паліцыя не менш як пяці краін. Яму ўжо не было куды дзецца. Дзе б ён ні з'явіўся, яго маглі пазнаць і схапіць. Таму і кажу, што адным меней... Больш ужо гэтага прайдзісвета Марэлье ўспамінаць не будуць...\nШто ён чуе?.. Як... Марэлье?..\n— Прабачце, — спытаўся Лябро далікатна нейкім чужым голасам, — што вы сказалі?\n— Марэлье... Жуль Марэлье... Дваццаць гадоў гастраляваў па Паўночнай Афрыцы і міжземнаморскім узбярэжжы, жыў адным махлярствам, не грэбуючы нічым... А да таго адседзеў дзесяць гадоў у турме за крадзеж з узломам.\n— Хвілінку!.. Хвілінку... Вы ўпэўнены, што яго звалі Жуль Марэлье?\n— Мы не толькі знайшлі ў валізах гэтага тыпа яго дакументы, але і маем адбіткі яго пальцаў і антрапаметрычную картку...\n— Вы сказалі, што ён... што ён сядзеў у турме?.. Чакайце... Вы прабачце... галава баліць... Калі дакладна ён сядзеў у турме?\n— Трыццаць гадоў таму...\n— А нага ў яго...\nЛябро змоўк. Сілы не было гаварыць.\n— Што — нага?\n— Як ён застаўся без нагі?\n— Ён страціў яе, калі спрабаваў аднойчы ўцячы з турмы. Саскочыў у цемнаце з дзесяціметровага муру акурат на жалезныя штыры... Не ведаў, што там, унізе... Пан Лябро, здаецца, вы стаміліся... Доктар у суседнім пакоі, гаворыць з вашай жонкаю. Зараз я яго паклічу.\n— Не... Чакайце... А калі ён быў у Габоне?\n— Ніколі... Мы ўсю яго біяграфію ведаем... Ніжэй Дакара ён у бок экватара не спускаўся... Вам што, кепска?\n— Не звяртайце ўвагі... І што... ён ніколі не быў у балотах Мбале?\n— Гэта адзін з раёнаў Габона...\n— Я ж вам сказаў...\nІ тут Лябро адчайна прастагнаў:\n— Значыцца, гэта не ён!.. Не той Жуль...\nЗанепакоены камісар адчыніў дзверы і паклікаў доктара:\n— Пан доктар!.. Мне здаецца, хвораму кепска!..\n— Ды не! Пакіньце мяне аднаго! — закрычаў Лябро, адчуваючы жаданне біцца галавою аб сцяну. — Вы не зможаце зразумець... Гэта быў не той Жуль... Я забіў другога Жуля... Другога Жуля, які...\n— Супакойся, Аскар, — перапыніла ягоныя крыкі жонка. — Не варушыся. Ты трызніш, мой дарагі...\n— Што я сказаў? — спытаўся Лябро, ачуняўшы.\n— Глупства... Але ж ты нас і напалохаў... Так ты да інсульту дойдзеш...\n— Дык што я сказаў?\n— Кажу ж, глупства нейкае... Усё пра Жуля... То пра аднаго, то пра другога... Толькі і трызніш гэтым махляром, дык ён табе ўжо дваіцца стаў...\n— Што яшчэ я казаў? — горка ўсміхнуўся Лябро.\n— Што забіў яго нізавошта... Супакойся, дурненькі... Выпі мікстуры... Выпі, яна не горкая... Заснеш...\nЁн адразу ж выпіў гэту мікстуру, так хацелася заснуць: цяперашні яго кашмар быў проста невыносны! Нізашто забіў чалавека!.. Нейкага абармота, які не быў тым самым Жулем, з якім ён так жорстка абышоўся некалі ў Габоне... Забіў нікчэмнага тыпа, які не хацеў зрабіць яму нічога благога, звычайнага жуліка, які толькі і думаў, што, пагражаючы яму час ад часу, пажыць спакойна за ягоны кошт на Паркэролі!..\n«Не трэба, пан Лябро!» — усё яшчэ стаялі ў яго ў вушах апошнія словы гэтага прайдзісвета, вымаўленыя ў неверагодным жаху.\nЁн маліў яго.\nА хамства, пагрозы былі яго прафесійнай гульнёю.\nЗначыцца, ён, Лябро, і баяўся марна, і забіў нізашто.\n— Дык што, пан Лябро, адным менш, га?.. Цяпер можна і ў шары пагуляць спакойна, — казалі Лябро на плошчы гульцы.\nЦіха было цяпер і ў Марыса ў «Ноевым каўчэзе» — паркэрольцы забываліся патроху на стук драўлянай нагі, які і наводзіў на ўсіх жах.\n— А вы яшчэ ўпрошвалі нас быць з ім цярплівымі, бо ён сам, гаротны, нацярпеўся ўсяго ў Габоне... Гм... У Габоне, куды ён і нагою не ступаў!.. Ну і штукар быў гэты ваш Жуль... Дык што, шклянку белага, пан Лябро?\n— Як настрой? Відаць, пакуль што яшчэ не надта?..\n— Нічога, наладзіцца пакрысе...\nТрэба было прывыкнуць да таго нялёгкага факту, што з гэтага часу і назаўсёды ён — забойца. Але крычаць пра гэта ўсюды ён, вядома, не стане.\nДы вось падумаць адно балюча, што ўся гэтая недарэчная гісторыя толькі таму і здарылася, што нейкі нікчэмны шарлатан, які стаміўся цягацца па свеце, хаваючыся ад паліцыі, падслухаў зусім выпадкова расказаную якімсьці каланістам гісторыю пра ўкрадзеную пірогу, гісторыю, перажытую невядомым па імені Жуль Шапю. Невядомы гэты памёр сваёй смерцю праз пятнаццаць гадоў пасля таго, як усё ж такі здолеў выбрацца з балот Мбале, памёр на службе ў Індакітаі, куды быў накіраваны сваёю фірмаю з Габона.\nА спрытнаму махляру выпала не толькі пачуць гэтую гісторыю, але і разгарнуць неяк у Адыс-Абебе, каб прагнаць нуду, нумар тулонскай газеты «Вар» і напаткаць у ім знаёмае імя — Аскар Лябро.\nГэта і наштурхнула яго на думку скончыць у спакоі свае нялёгкія дні на маленькай і ціхай выспе Паркэроль.


Беларуская партыя “Зялёныя” абвясціла набор у партыйную школу | БЕЛАРУСКАЕ РАДЫЁ РАЦЫЯ\nБеларуская партыя “Зялёныя” абвясціла набор у партыйную школу\nБеларуская партыя “Зялёныя” абвясціла набор у партыйную школу.\nХоць часы для такой працы неспрыяльныя, але трэба развівацца ў любых умовах, – кажа ў размове з Радыё Рацыя старшыня партыі Зміцер Кучук:\n– Мы ўсё ж такі ва ўмовах гэтай няпростай сітуацыі адкрываем так званы палітычны восеньскі сезон і адкрываем такую школу, дзе хочам паразмаўляць, растлумачыць каштоўнасці партыі зялёных, хартыю зялёных, якую падпісалі шматлікія еўрапейскія Зялёныя партыі. І па магчымасці прыцягнуць новых людзей, хто не баіцца беларускай палітыкі, хто хоча ўсё ж такі нейкіх зменаў. Хто хоча стаць тым жа зялёным кандыдатам ці зялёным палітыкам, зразумець, на якіх каштоўнасцях стаяць зялёныя.\nРР: А ёсць такія людзі?\n– Паглядзім. Думаю, што ўсё ж такія ёсць. Напэўна, усё ж такі павінны з’яўляцца новыя людзі, і мы вось цяпер запусцілі такую платформу, якую рабілі нашы праграмісты цягам двух год. Такой платформы няма ні ў нямецкіх зялёных, ні ў шведскіх, дзе праз інтэрнэт ёсць магчымасць падаць анкету, адпаведна ўступіць у партыю. У вас будзе там асабісты кабінет, будзе стылёвае партыйнае пасведчанне – картка, якая нават не ва ўсіх беларускіх грамадзянаў ёсць.Так званы пашпарт з піяркодам, з асабістым кодам. Можна заўжды ўступаць у арганізацыю і аплачваць партыйныя ўнёскі.\nІ калі хтосьці ў нейкім рэгіёне захоча правесці нейкае мерапрыемства, можна падаць заяўку і сабраць нейкія фінансавыя рэсурсы для правядзення магчымых разнастайных мерапрыемстваў у сваім горадзе. Лекцыя, круглы стол, можа, штосьці больш глабальнае за конт таго, што партыя не згубіла яшчэ сваю рэгістрацыю. Для збору ахвяраванняў грамадзян мы ўжо ўтварылі такую платформу і ў легальным полі для нашых грамадзян і актывістаў будзем працягваць па меры магчымасці дзейнасць.\nРР: А што будзе ў праграме? Якія асноўныя накірункі?\n– Асноўнае, канешне, гэта пазнаёміцца і паразмаўляць з новымі людзьмі, распавесці пра новы зялёны курс, які праводзіць Зялёная партыя ў Еўрапейскім звязе, і растлумачыць каштоўнасці партыі зялёных. Гэта экалагічная мудрасць, не гвалт, базавая дэмакратыя і сацыяльная справядлівасць. І паразмаўляць пра хартыю – гэта такі асноўны дакумент, які падпісалі і беларуская партыя “Зялёныя”, і еўрапейскія партыі.\n„Чарнобыльскі шлях” не адбудзецца\nМінюст вынес папярэджанне Беларускай партыі „Зялёныя”\nЗарэгістравана 8 кандыдатаў ад беларускіх „зялёных”\nСяргей Высоцкі: Ідзе ў напрамку дэмантажу дзяржаўнасці\nЗміцер Кучук: «Расатам» з’яўляецца няякасным падрадчыкам\nБеларусы працягваюць прыбіраць узбярэжжа Віслы\nБеларуская спартоўка Ірына Курачкіна заваявала сярэбраны медаль\nІгар Барысаў: Забаронена фактычна ўсё


Як зрабіць асноўныя кексы | l-groop.com\nЯк зрабіць асноўныя кексы\nВы любіце есці кексы, але не ведаеце, як зрабіць іх? Чытайце далей, каб даведацца, як зрабіць супер простыя і простыя ванільныя кексы.\nСмятаны сметанковае масла з цукрам да лёгкага і вільготнага.\nДадайце ванільны экстракт і змяшайце яго.\nДадайце яйкі (па адным) у кляр. Добра змяшайце. (Гэта можа здацца, што гэта тварог, але не хвалюйцеся.)\nДадайце муку з харчовай содай і малаком. Добра змяшайце, пакуль не знікнуць усе кавалачкі мукі.\nРазагрэйце духоўку да 350 ° F (175 ° C).\nВыставіце патэльню з кексамі з укладышамі для кекса.\nДадайце кляр у лайнеры для кекса. Заліце іх напалову.\nВыпякайце кексы 15-20 хвілін. Устаўце зубачыстку, і калі яна выйшла чыстай, вашы кексы будуць зроблены.\nДайце ім астыць некалькі хвілін на патэльні, а потым выміце іх.\nВуаля! Вашы дзіўныя і смачныя кексы зроблены!\nЯкія інгрэдыенты кекса?\nМука, цукар і сметанковае масла - асноўныя інгрэдыенты; аднак вы можаце выкарыстоўваць малако, ваду і яйкі.\nЯк мне карыстацца калыпкамі?\nПроста ўстаўце зубачыстку пад невялікім вуглом у сярэдзіну кекса; калі ён выходзіць чыстым, без на ім мокрай сумесі, кексы зробленыя.\nКалі я хачу зрабіць шакаладныя кексы, я проста дадаю шакаладныя чыпсы?\nКалі вы проста дадасце шакаладныя чыпсы ў ванільныя кексы, яны будуць проста ванільнымі кексамі з шакаладнай дробкай. Для таго, каб зрабіць належныя шакаладныя кексы, вам давядзецца выкарыстоўваць аладкі з апрацаванага альбо звычайнага какава-парашка для тэсту.\nШто рабіць, калі я выкарыстоўваю муку для самастойнага павышэння? Колькі я павінен выкарыстоўваць?\nВыкарыстоўвайце тую ж колькасць мукі, але пакіньце разрыхляльнік, так як мука для самастойнага ўздыму ўзрасце сама па сабе, не патрабуючы ніякіх іншых узбуджальнікаў.\nЦі трэба мне змазваць кекс патэльняй?\nТак, вы павінны змазаць патэльню для кекса для палягчэння выдалення.\nЯкой павінна быць кансістэнцыя тэсту?\nЦеста павінна быць падобна па кансістэнцыі драніка на цеста. Яна будзе пераважна гладкай, з некаторымі камячкамі.\nШто такое ўкладыш для кекса?\nУкладыш для кекса - гэта яшчэ адно слова для футарала. Гэта ўкладыш (часцей за ўсё папера) для падноса кекса, у які вы кладзеце цеста.\nЦі ёсць такое, як гарбузовыя кексы?\nТак. wikiHow мае два артыкулы для гарбузовых кексаў. Чытайце ў раздзеле "Зрабіць гарбатае гарбузовыя кексы" або "зрабіць гарбузовыя спецыі".\nКолькі часу трэба папярэдне разаграваць духоўку?\nЗвычайна нагрэць духоўку трэба каля дзесяці хвілін, але гэта залежыць ад канкрэтнай духоўкі. Большасць печаў паказвае на панэлі дысплея, калі этап папярэдняга нагрэву завершаны. Калі вы разагрэйце духоўку перад пачаткам змешвання інгрэдыентаў, яна павінна быць дастаткова гарачай да таго часу, як вам трэба пакласці іх.\nЯкую муку я выкарыстоўваю?\nДля гэтага рэцэпту вы выкарыстоўваеце муку універсальнага прызначэння. (У Вялікабрытаніі яго называюць "звычайнай мукой").\nДадайце глазуру для смачнай канцоўкі\nДазвольце дарослым назіраць за вамі ўвесь час.\nПапытаеце бацькоў, перш чым зрабіць гэта.\nЯк дадаць начынку для кексаЯк спячы міні кексыЯк замарозіць кексыЯк зрабіць кексыЯк зрабіць кексы з нуляЯк зрабіць кексы з тортавай сумессюЯк зрабіць кексы з самастойна паднятай мукіЯк зрабіць казачныя пірагі з мукі для самастойнага павышэнняЯк зрабіць хуткія простыя кексыЯк зрабіць ванільныя кексыЯк зрабіць кекс з конусуЯк марозіць трубы на кексыЯк захоўваць кексыЯк выкарыстоўваць укладышы кекс


ЕС: колькасць запытаў на прытулак у Літве з Беларусі вырасла ў 5 разоў - 17.10.2021, Sputnik Беларусь\nПа дадзеных ЕС, Літва зарэгістравала больш за 2,5 тысячы запытаў на прытулак ад уцекачоў з Беларусі. 17.10.2021, Sputnik Беларусь\nМІНСК, 17 кас - Sputnik. На межах Еўрасаюза з Беларуссю назіраецца "вельмі сур'ёзная" сітуацыя з міграцыяй, становішча спраў не палепшыцца ў найбліжэйшай будучыні, лічыць выканаўчы дырэктар Еўрапейскага офіс па пытаннях прытулку EASO Ніна Грэгары, паведамляе РІА Навіны."Сітуацыя ў краінах, якія мяжуюць з Беларуссю, вельмі сур'ёзная... У найбліжэйшай будучыні сітуацыя наўрад ці палепшыцца", - заявіла яна ў інтэрв'ю медыягрупа Funke.Па словах Грэгары, у першую чаргу гэта закранае Латвію і Літву."Літва ў год звычайна рэгіструе 500 запытаў на прытулак. У дадзены момант ведамства зарэгістравалі больш за 2,5 тысячы запытаў на прытулак ад бежанцаў з Беларусі з ... пачатку лета", - дадала яна.EASO накіраваў у Літву 77 супрацоўнікаў для дапамогі з прыёмам і рэгістрацыяй бежанцаў, а таксама апрацоўкай запытаў.\nлітва, нелегальныя мігранты, ес\nПа дадзеных ЕС, Літва зарэгістравала больш за 2,5 тысячы запытаў на прытулак ад уцекачоў з Беларусі.\nМІНСК, 17 кас - Sputnik. На межах Еўрасаюза з Беларуссю назіраецца "вельмі сур'ёзная" сітуацыя з міграцыяй, становішча спраў не палепшыцца ў найбліжэйшай будучыні, лічыць выканаўчы дырэктар Еўрапейскага офіс па пытаннях прытулку EASO Ніна Грэгары, паведамляе РІА Навіны.\n"Сітуацыя ў краінах, якія мяжуюць з Беларуссю, вельмі сур'ёзная... У найбліжэйшай будучыні сітуацыя наўрад ці палепшыцца", - заявіла яна ў інтэрв'ю медыягрупа Funke.\nПа словах Грэгары, у першую чаргу гэта закранае Латвію і Літву.\n"Літва ў год звычайна рэгіструе 500 запытаў на прытулак. У дадзены момант ведамства зарэгістравалі больш за 2,5 тысячы запытаў на прытулак ад бежанцаў з Беларусі з ... пачатку лета", - дадала яна.\nEASO накіраваў у Літву 77 супрацоўнікаў для дапамогі з прыёмам і рэгістрацыяй бежанцаў, а таксама апрацоўкай запытаў.


Важную, хоць хутчэй псіхалагічную перамогу атрымала кампанія Motorola Mobility ў нямецкіх судовых інстанцыях. Паводле інфармацыі Reuters, зямельны суд Мангейма пагадзіўся з яе довадамі і прызнаў парушэнні двух патэнтаў, якія маюць дачыненне да видеокодеку H. 264, адразу ў некалькіх папулярных прадуктах Microsoft, у тым ліку хатняй гульнявой кансолі Xbox 360, браўзэры Internet Explorer і аперацыйнай сістэме Windows 7.\nКарпарацыя Motorola, лідэр у бесправадных камунікацыях, учора прадставіла свой новы мабільны тэлефон V300, які нясе ў сабе апошнія распрацоўкі сучасных тэхналогій.\nВерагодна, многія ўжо задумваліся аб змене свайго настольнага кампутара на што-небудзь больш кампактнае і ў той жа час не менш зручнае. Для гэтага нядрэнна падыходзяць 17-цалевыя наўтбукі.\nСАМАЯ СКЛАДАНАЯ ГУЛЬНЯ 1 б'е рэкорды па папулярнасці ў ЗША, займаючы першае месца ў гульнявых рэйтынгах Вялікабрытаніі, Канады, Германіі, Аўстраліі... Ну а САМУЮ СКЛАДАНУЮ ГУЛЬНЮ 2 прапусціць ужо сапраўды ніяк нельга!\nРынак мабільных персанальных кампутараў ўжо даўно патрабуе асаблівай увагі кампаній-вытворцаў камплектуючых, такіх як матчыны платы, видеорешения, мікрапрацэсары і гэтак далей.\nQPAD 5K шведская геймерская мыш\nШведскі вытворца QPAD збіраецца выйсці ў сегмент высакакласных геймерскіх рашэнняў і выпускае на рынак правадную гульнявую лазерную мыш QPAD 5K. Па заяве кампаніі мышка атрымала «наватарскія формы» і «прарыўныя тэхналогіі» і «жыццёва неабходная» усім заўзятым геймерам.\nМабільны тэлефон LG з 2 Мпікс камерай\nСамая, бадай, выбітная характарыстыка тэлефона LG-SD330 – 2 Мпікс камера з 1/2,7" CCD-матрыцай. Дысплеі – асноўны 2,2", 176x220, 262 тыс. кветак і знешні 88x110, 64 тыс.\nЮбілейная серыя пральных і сушыльных машын Miele Edition 111\nКампанія Miele адзначае юбілей - 111 гадоў таму яна выпусціла першую ў свеце пральную машыну, якая працуе ад ручнога прывада. У гонар гэтай падзеі прадстаўлена спецыяльная серыі мадэляў пральных і сушыльных машын пад агульнай назвай Edition 111.\nНа конкурс Агляд Fifa 13\nУ 2000 годзе бацькі купілі кампутар. У камплекце з ім ішоў падарунак — 2001 Fifa. Да гэтага ў мяне была Playstation 1, і я па многу гадзін праводзіў ля тэлевізара.\nПартатыўны 24-хуткасны CD-рэкордэр ад LaCie\nКампанія LaCie прадставіла новы знешні партатыўны CD-рэкордэр Pocket CDRW, які дазваляе запісваць дыскі СD-R на хуткасці 24х.\nІнтэрфейсы: USB 2.0, FireWire (IEEE 1394)\nХуткасць перадачы дадзеных пры запісу (IEEE 1394): да 25 Мб/с\nХуткасць перадачы дадзеных пры чытанні (IEEE 1394): да 35 Мб/с\nХуткасць перадачы дадзеных (USB 2.0): да 16 Мб/с\nАб'ём буфера: 2 Мб\nПадтрымоўваныя носьбіты: CD-R, CD-RW, CD-ROM, CD-I, аўдыё-CD\nМаксімальная хуткасць запісу дыскаў CD-R: 24х\nМаксімальная хуткасць запісу дыскаў CD-RW: 10х\nМаксімальная хуткасць чытання дыскаў CD-ROM: 24х\nГабарытныя памеры: 152 158 х х 31 мм\nХарчаванне: сеткавы адаптар або шына FireWire\nУ камплект пастаўкі ўваходзяць кабелі FireWire і USB, блок харчавання, а таксама праграмнае забеспячэнне для стварэння і запісу CD-R і CD-RW\nСістэмныя патрабаванні: аперацыйная сістэма Microsoft Windows 98 SE, 2000, Me, XP або Apple Mac OS 9.1 і вышэй\nDell Mini 3v - тачфон з 5 Мп камерай і невядомай АС\nВКонтакте заплаціць 2 мільёны грыўняў за распрацоўку кліента для Windows Phone 7\nKeySonic KSK-3200 RF бесправадная клавіятура ад MaxPoint з убудаваным трэкболам\nКампанія Intel вырабляла і будзе вырабляць працэсары самастойна\nIP-тэлефанія цікавіць ўрад\nСтаронка 7 з 104


За маладафронтаўца заступілася супрацоўніца Мінадукацыі | Малады Фронт\nЮнака выклікалі ў Міністэрства вечарам 2 сьнежня. Атыквіст прабыў на размове паўтары гадзіны. У пятніцу па заканчэньні школьных урокаў Раман даведаўся, што яго шукаюць настаўнікі — у школу тэлефанавалі зь Міністэрства адукацыі. Былі званкі й бацькам маладафронтаўца.\nУ будынку Мінадукацыі з маладзёнам размаўляла галоўны спецыяліст па ідэялагічнай рабоце Вольга Мікалаеўна Краўчанка. “Ня дужа сварыліся, супакойна пагутарылі,” — ацэньвае размову Раман Пратасевіч. Па словах хлопца, адной з тэмаў гутаркі сталася ягоная актыўнасьць у сацыяльных сетках. Паводле словаў Вольгі Краўчанкі, хлопцам зацікавіліся “пэўныя службы”. “Я за цябе заступілася” — запэўніла Рамана Вольга Мікалаеўна.\nКраўчанка, па словах Рамана, размаўляла завучанымі бэтэшнымі фразамі. Калі хлопец пачаў хіліць гутарку ў бок палітыкі, Вольга Краўчанка адышла ад тэмы — “я не буду з табой размаўляць на палітычныя тэмы ў гэтым кабінэце,” — пракамэнтавала яна сваю пазыцыю.\n“У школе ўсё добра, ўсе за мяне,” — па словах Рамана Пратасевіча, нават настаўнікі ў шоку ад падобнай практыкі з боку Міністэрства адукацыі.\n“Калі мяне выключалі зь ліцэю, Краўчанка давяла да сьлёзаў і гістэрыкі маю маці, — узгадвае Раман Пратасевіч. — Падчас сёньняшняй размовы ў яе часам былі злыя вочы.”\nВольга Краўчанка — жорсткая прынцыповая шасьцідзесяцігадовая жанчына. Прынамсі, так яе характарызуюць супрацоўнікі. Спадзяемся, слова прынцыповай жанчыны ва ўзросьце перад “пэўнымі службамі”, насамрэч, абароніць маладафронтаўца ад далейшых малапрыемных гутарак.


Горят знаки солнца на белой рубахе — Воложин. Працоўная слава. Новости Воложина и Воложинского района\nГорят знаки солнца на белой рубахе\n25.06.2011 21.08.2019 admin375Комментарии on Горят знаки солнца на белой рубахе\nНашы продкі верылі, што ўзоры на адзенні, як і на ўсіх астатніх прадметах, адганялі ад чалавека злыя сілы. Асабліва старанна ахоўным арнаментам пакрываўся каўнер кашулі, перадплечча, ніз рукавоў, месцы каля разрэзаў, ніз фартуха. Важна было абараніць тыя месцы, дзе канчалася тканіна і пачыналася цела чалавека. Гэтаксама дэкарыраваліся месцы ў адзенні, пад якімі знаходзіліся тыя часткі чалавечага цела, якія асабліва стамляліся падчас працы, – рукі, ногі. Адкрытыя месцы – шыю, запясці і кісці рук – аберагалі ад злых духаў каралі з падвескамі, пацеркі, бранзалеты, пярсцёнкі. Асабліва бераглі жанчыну-маці. Вось чаму жаночае адзенне было значна багацей арнаментавана за мужчынскае.\nУся ласка зямлі і неба павінна аберагаць яе і будучае патомства ад злых духаў. Калі маладой дзяўчыне дазвалялася хадзіць без галаўнога ўбору – асноўным упрыгажэннем у яе была стужачка (перавязка) альбо вянок з кветкамі, дык замужняй жанчыне пасля вянчання надзявалі на галаву намітку альбо хустку, якія закрывалі валасы. З непакрытай галавой жанчына ўжо ніколі не выходзіла на вуліцу.\nВерхняя частка жаночага строю – галаўны ўбор – заўсёды быў звязаны з вобразам неба, на яго наносілі часцей за ўсё салярныя знакі, а канцы наміткі, якія звешваліся на спіну і грудзі, быццам звязвалі нябесныя і зямныя пачаткі. Паверх кашулі жанчыны насілі спадніцы, андаракі, асноўны малюнак якіх складаўся з квадратаў альбо прамавугольнікаў – вобраза засеянага поля. На кашулі вышэй пояса – узоры з расліннымі матывамі, ромбамі – знакамі ўрадлівасці зямлі.\nАдмысловую ролю ў адзенні, і жаночым, і мужчынскім, адыгрываў пояс. Пояс, падпяразка – у ім таілася асаблівая сіла. Жанчыны-сялянкі ўзорыстымі паясамі падпяразвалі спадніцы, мужчыны – кашулі, кажухі. Пояс – гэта круг, сімвал сонца. Паводле тагачасных вераванняў, ён заступаў (завязваў) дарогу да чалавека злым духам. Першым “адзеннем”, якое атрымлівала немаўля, быў менавіта пояс. Сяляне лічылі грахом хадзіць без яго.\n…Вечнай загадкай для нашага далёкага продка-селяніна заставалася сонца, якое даравала ўсяму жывому святло і цеплыню. Для людзей яно было жывой істотай, якая “ўзыходзіла” ўранку на сваю вогненную калясніцу, запрэжаную хуткімі вогненнымі коньмі, і аб’язджала зямлю.\nУ беларускіх узорах самымі ўлюбёнымі былі знакі, прысвечаныя сонцу: круг, крыж (святло, што разыходзіцца на ўсе чатыры бакі), круг з крыжам, кола з шасцю спіцамі, якія з цягам часу ператвараліся ў “зорачкі” са шматлікімі варыянтамі.\nАсноўны колер старых узораў – чырвоны, колер самога сонца, колер агню, цеплыні, чалавечай крыві. Таму і гарэлі знакі сонца на белым полі палатна.\nБелы свет – гэта дзённае святло. Белы колер – гэта колер малака, вады, што наталяе смагу, колер чысціні. А спалучэнне белага і чырвонага паўставала як сімвал жыцця, шчасця, працвітання. Пастаянны эпітэт, з якім звярталіся нашы старажытныя продкі да сонца, – “краснае”. Краснае – значыць прыгожае. Сонца для іх было сімвалам не толькі дабра, але і хараства.\nА слова “ўзор” так альбо іначай таксама звязана з сонцам, з небам, зарой. Узор, зоры, зара, зараніца, зрок – роднасныя словы. Яны ўсе паходзяць ад стараславянскага слова “зрок”, што азначае пагляд, воблік, а яшчэ – сонечны прамень. Старажытныя людзі лічылі сонца, што глядзіць з нябеснай вышыні, усюдыісным вокам, даруе відушчасць усяму зямному.\nЗнакі сонца ў беларускім арнаменце – кругі, крыжы, зорачкі – часцей за ўсё ўпісваюцца ў ромбы, квадраты, прамавугольнікі – гэта знакі маці – сырой зямлі, сімвалы яе ўрадлівасці. Вельмі часта ў геаметрычным арнаменце з’яўляўся куст у квецені, кветка альбо дрэва – гэта сімвалы вясновага адраджэння зямлі ці дрэва жыцця. У выглядзе кропачак, невялікіх кружкоў пазначалася насенне раслін.\nРукадзельніцы, складаючы свой узор са знакаў сонца і зямлі, праслаўлялі жыццёвыя сілы прыроды, урадлівасць зямлі і прасілі добрага ўраджаю – ад гэтага залежалі жыццё і дабрабыт сям’і. Сонца, зямля, вада і тое, што расце на зямлі, – асноўныя матывы старажытных вышывак, роспісаў, ткацтва, разьбы па дрэве. Ромбы, квадраты, кругі, разеткі, зігзагі, елачкі, кропкі і ўпісаныя ў іх кветкі, звяры і птушкі складаліся ў словы і нават у цэлыя сказы, якія лёгка чыталі нашы продкі. Мы, на жаль, ужо не можам да канца прачытаць гэтыя фразы, мова іхняя для нас у многім страчаная, але затое мы можам ацаніць незвычайнага хараства ўзоры, якія пакінулі нам старажытныя рукадзельніцы і майстры.\nжыхарка вёскі Гародзькі.\nАгляд падзей у раённай газеце за студзень 1970 года\nЗ пастарскiм вiзiтам…\nПачытайце “зубравіцкую сагу”


А вы ведаеце, што ёсць "ЕЗ"? | Дзедзіч - Берасце вачыма моладзі\nА вы ведаеце, што ёсць “ЕЗ”?\nШто такое Еўразвяз?\nЕўрапейскі звяз (European Union, EU, Еўразвяз, ЕЗ) – гэта інтэграцыя краін Еўропы ў адзіную эканамічную і палітычную прастору. Еўрапейская інтэграцыя нацэлена на стварэнне асаблівай палітычнай сістэмы шляхам ўзаемадзеяння паміж рознымі інстытутамі краін, якія ўступілі ў ЕЗ, і лічыцца эфектыўным спосабам пазбегнуць ваенных канфліктаў паміж еўрапейскімі дзяржавамі.\nКраіны ЕЗ, маюць агульны рынак, дзякуючы якому тавары, паслугі, капітал і людзі могуць свабодна перамяшчацца іх тэрыторыямі. Акрамя таго, дзяржавы-члены Еўразвяза абавязаліся праводзіць сумесную палітыку ў сферы знешніх адносін і бяспекі, асноўных напрамках эканомікі, экалогіі, юстыцыі, гандлю, сельскай гаспадаркі і г.д.\nСтворана адзіная еўрапейская валюта еўра, якую на дадзены момант прынялі 17 краін, адмовіўшыся ад уласных валют. Такім чынам, тэрыторыя гэтых дзяржаў носіць назву еўразоны.\nДля грамадзян, якія пражываюць на тэрыторыі ЕЗ, устаноўлена адзінае еўрапейскае грамадзянства. А Шэнгенскае пагадненне дазволіла адмяніць пашпартны кантроль паміж 22 краінамі-ўдзельніцамі ЕЗ, якія падпісалі яго. Таму значэнне Еўразвяза для насельніцтва, якое атрымала свабоду перамяшчэння падчас навучання, працы або падарожжаў, неверагодна вялікае.\nЕўразвяз спалучае ў сабе прыкметы дзяржавы і міжнароднай арганізацыі, але фармальна не з’яўляецца ні тым, ні іншым. Аднак структура мае права ўдзельнічаць у сусветных адносінах і займае ў іх істотнае месца. Ва ўсім свеце заснаваны пастаянныя дыпламатычныя місіі Еўразвяза. У ААН, СГА, G20 (Група дваццаці), G8 (Вялікая васьмёрка) дзейнічаюць прадстаўніцтва ЕЗ.\nЕўрапейскі звяз як міжнародная арганізацыя падтрымлівае прынцып міждзяржаўнасці, калі рашэнні прымаюцца пасля перамоў паміж краінамі-ўдзельніцамі. У той жа час, выступаючы ў якасці дзяржавы, пэўныя рашэнні прымаюцца наднацыянальнымі інстытутамі.\nАсноўнымі інстытутамі ЕЗ, якія прымаюць законы, выпрацоўваюць агульныя стратэгіі палітычнага, эканамічнага і рэгіянальнага развіцця, з’яўляюцца Еўрапарламент, Еўракамісія, Савет Еўрапейскага Звяза, Еўрапейскі Савет, Суд ЕС і Еўрапейскі цэнтральны банк. Такім чынам, арганізацыя Еўрапейскі Звяз мае таксама ўласную банкаўскую, судовую і прававую сістэмы.\nПрынцыпы функцыянавання садружнасці былі вызначаны Еўрапейскай Канстытуцыяй ЕЗ, падпісанай ў Рыме 29 кастрычніка 2004. Аднак у сілу дадзены Дагавор так і не ўступіў. Затым 13 снежня 2007 г. у манастыры Святога Ераніма ў Лісабоне кіраўніка і ўрада ўсіх 27 краін-удзельніц ЕЗ паставілі свае подпісы пад Дагаворам аб рэформах, які атрымаў назву Лісабонскага і з’яўляецца альтэрнатыўным варыянтам Канстытуцыі Еўрасаюза. Уступіў у сілу 1 снежня 2009 года.\nГісторыя Еўрапейскага Звяза пазначае працэс яго пашырэння праз ўступленне ў ЕЗ новых краін-членаў.\nЕўрапейская ідэя з’явілася адразу пасля заканчэння Першай сусветнай вайны. Аднак дыскусіі палітыкаў скончыліся, а канкрэтных крокаў так зроблена і не было.\nГлабальныя разбурэння Другой сусветнай вайны зноў прымусілі еўрапейскіх лідэраў вярнуцца да гэтай тэмы. Стала зразумела, што толькі цеснае супрацоўніцтва, агульныя намаганні і партнёрства могуць гарантаваць мірную будучыню, стабільнасць і дабрабыт у Еўропе.\nПачатак паклаў міністр замежных спраў Францыі Роберт Шуман. 9 мая 1950 года ён прапанаваў зрабіць агульную вугальную і сталеліцейную індустрыю Францыі і ФРГ.\nУ 1951 годзе Парыжскі дагавор усталяваў Еўрапейскую супольнасць вугалю і сталі (ЕАВС), у якую ўвайшлі 6 краін-членаў, а менавіта: Францыя, Германія, Бельгія, Італія, Нідэрланды і Люксембург. Паспяховае супрацоўніцтва прывяло да пашырэння працэсу на іншыя сферы.\nУ 1957 г. быў падпісаны Рымскі дагавор, мэтай якога быў мытны звяз, разбурэнне гандлёвых бар’ераў унутры кожнай краіны, развіццё ядзернай праграмы ў мірных мэтах. Так з’явілісь Еўрапейская эканамічная супольнасць (ЕЭЗ) і Еўрапейскуя супольнасць па атамнай энергіі (Еўратам).\nПраз дзесяць гадоў, у 1967, выканаўчыя органы гэтых трох Супольнасцяў зліліся ў адзін, стварыўшы базавую структуру, якая валодае такімі інстытуцыямі, як Еўрапейская камісія, Парламент, Савет і Суд.\nНаступным значным крокам да аб’яднання Еўропы быў Маастрыхцкі дагавор, падпісаны ў 1992 годзе. Так была створана Еўрапейская Супольнасць: міжурадавае супрацоўніцтва ў міжнароднай палітыцы і бяспекі, юстыцыі і ўнутраных справах краін-членаў. Таксама Дагаворам была закладзена ідэя агульнай валюты і росту палітычнай інтэграцыі.\nУ лістападзе 1993 года ўпершыню з’явілася назва – Еўрапейскі Звяз.\nУ 1996 годзе ў Турыне пачалася Міжурадавая канферэнцыя, вынікам якой стаў Амстэрдамскі дагавор, падпісаны ў чэрвені 1997 г. Асноўная мэта дагавора – пашырэнне Еўрасаюза за кошт далучэння да яго новых краін, у першую чаргу, з Цэнтральнай і Усходняй Еўропы.\nЗараз Еўрапейскі Звяз – аб’яднанне дзяржаў Еўропы, якія прымаюць удзел у еўрапейскай інтэграцыі, які ўключае 27 краін-удзельніц.\nПералік краін Еўрасаюза і год ўступлення ў ЕС:\n1 Аўстрыя 1995\n2 Бельгія 1957\n3 Балгарыя 2007\n4 Вялікабрытанія 1973\n5 Венгрыя 2004\n6 Германія 1957\n7 Грэцыя 1981\n8 Данія 1973\n9 Ірландыя 1973\n10 Іспаніяд 1986\n11 Італія 1957\n12 Кіпр 2004\n13 Латвія 2004\n14 Літва 2004\n15 Люксембург 1957\n16 Мальта 2004\n17 Нідэрланды 1957\n18 Польшча 2004\n19 Славакія 2004\n20 Славенія 2004\n21 Партугалія 1986\n22 Румынія 2007\n23 Фінляндыя 1995\n24 Францыя 957\n25 Чэхія 2004\n26 Швецыя 1995\n27 Эстонія 2004\nІнфармацыя ўзята novosti-es.ru\nЦі патрэбна нам АЭС?


Аргкамітэт "Чарнобыльскага шляху" прыняў лагатып і адказаў Партыі | Новы Час\nУ прыватнасці, удзельнікі пасяджэння зацвердзілі лагатып акцыі, а таксама абмеркавалі заяву Беларускай партыі "Зялёныя".\n"Аргкамітэт рады, што Беларуская Партыя "Зялёныя" заклікала сваіх прыхільнікаў прыходзіць на "Чарнобыльскі шлях". Што тычыцца агучаных прапаноў, то мы заклікаем прадстаўнікоў партыі прыходзіць на пасяджэнні аргкамітэту і разам абмяркоўваць, як удасканаліць акцыю", — адзначыў адказны сакратар Беларускай хрысціянсай дэмакратыі Дзяніс Садоўскі.\nПры гэтым ён нагадаў, што БПЗ як і іншым партыям і арганізацыям было прапанавана далучыцца да аргкамітэту Чарнобыльскага шляху, але ніхто з "Зялёных" у пасяджэннях аргкамітэту ўдзелу не браў.\nДзяніс Садоўскі таксама паведаміў, што бліжэйшымі мерапрыемствамі, прымеркаванымі да гадавіны Чарнобыльскай катастрофы, будуць круглыя сталы, якія пройдуць 19–20 красавіка пад назвай "Чарнобыль-Астравец. Эвалюцыя катастрофы".\nНагадаем, 11 красавіка Беларуская партыя "Зялёныя" выступіла з адкрытым лістом, дзе мяркуе, што акцыі "Чарнобыльскі шлях" неабходна кардынальная рэформа падрыхтоўкі, карэкцыя іміджу і пасланняў, якія зрабілі б яе больш рэзананснай у грамадстве.\nУ дакуменце зазначаецца, што "Зялёныя" заклікаюць сваіх актывістаў далучыцца да акцыі, хоць раней было прынята рашэнне не браць удзел у працы аргкамітэта. Гэта рашэнне звязана з тым, што "падрыхтоўчая праца па фарміраванні аргкамітэта і яго ідэалагічныя ўстаноўкі практычна такія ж, як і ў мінулыя гады".\nАсноўная праблема "Чарнобыльскага шляху", мяркуюць у партыі, звязана з тым, што вулічная акцыя ўспрымаецца ў грамадстве як палітычная, а не экалагічная. "Яе ўдзельнікамі ў асноўным з'яўляецца актыў апазіцыйных партый і прадстаўнікі маладзёжных палітызаваных субкультур. Эстэтыка маніфестацый хутчэй партыйна-палітычная. Эколагі, праціўнікі АЭС, якіх у грамадстве шмат, часта зведваюць недавер да акцыі і ўспрымаюць яе як праяўленне вузкапартыйнага і асабістага піяру", — зазначаецца ў адкрытым лісце.\nНа думку "Зялёных", рэформа "Чарнобыльскага шляху" павінна ўключаць адмову ад прывязкі да "апазіцыйнага календара", калі аргкамітэт фарміруецца пасля Дня Волі, што "міжволі дазваляе разглядаць шлях як працяг, рэмейк 25 сакавіка". "На наш погляд, аргкамітэт ЧШ мог бы фарміравацца за некалькі месяцаў да 26 красавіка і за кошт сваёй актыўнай прысутнасці ў СМІ надаць будучай акцыі імідж галоўным чынам экалагічнага мерапрыемства", — гаворыцца ў адкрытым лісце.\nУ партыі мяркуюць, што ўдзельнікамі аргкамітэта павінны быць актывісты і прадстаўнікі арганізацый, якія паслядоўна стаяць на экалагічных пазіцыях, нізавыя экалагічныя грамадзянскія ініцыятывы. "Як мінімум патрабуе тлумачэння пазіцыя некаторых арганізацый, якія, беручы ўдзел у ЧШ, у прынцыпе не супраць развіцця ў краіне сектара атамнай энергетыкі ці арыентуюцца на Народную партыю — галоўнага лабіста "мірнага атама" ў ЕС", заяўляюць "Зялёныя".\nЯны таксама прапаноўваюць адмовіцца ад выкарыстання падчас шляху партыйнай, рэлігійнай і нацыянальнай сімволікі, а таксама ад выступленняў падчас мітынгу лідараў палітычных партый і палітызаваных ініцыятыў.\n8 красавіка ў Мінгарвыканкам была пададзена заяўка на правядзенне "Чарнобыльскага шляху". Арганізатары просяць гарадскія ўлады дазволіць збор удзельнікаў акцыі 26 красавіка ў 18.00 на пляцоўцы каля кінатэатра "Кастрычнік", затым шэсце па вуліцы Сурганава да парка Дружбы Народаў, дзе плануецца правесці мітынг. Акцыя павінна завяршыцца ўскладаннем кветак да памятнага знака ахвярам Чарнобыля.\nПаводле БелаПАН і Прэсавай службы БХД


У Горадні закрыўся стары спэцпрыёмнік\n12 травень 2006, 19:50\nСяргей Астраўцоў, Горадня У Горадні закрыты міліцэйскі спэцпрыёмнік на вуліцы Карбышава, дзе традыцыйна трымалі палітзьняволеных. Гэта, праўда, ня сьведчаньне таго, што нікога больш арыштоўваць ня будуць. Рэч у тым, што Кастрычніцкі райаддзел міліцыі, пры якім існаваў спэцпрыёмнік, пераехаў у іншае месца – у новы будынак.\nНа замкнутых дзьвярах пастарунку застаўся вісець спэцтэлефон, па якім уначы з вуліцы можна было патэлефанаваць дзяжурнаму міліцыянту. Побач зьявілася ляканічная абвестка: “Новы адрас—Гая, 4”. Засталася вісець і шыльда райаддзелу. Увесь час пастарунак быў у доме ў стылі “мадэрн”, а цяпер пераехаў за Нёман, менавіта ў Кастрычніцкі раён гораду ў будынак, які вельмі доўга не маглі закончыць. Дагэтуль абодва раённыя пастарункі мясьціліся ў гарадзкім цэнтры на адлегласьці максымум дзьвесьце мэтраў.\nСёньня гарадзенскія дэмакраты пачалі жартаваць, што на камяніцы былога пастарунку варта прымацаваць мэмарыяльную шыльду. Маўляў, тут сядзелі пад арыштам многія палітычныя актывісты, на рэкордны тэрмін трапіў туды заснавальнік Саюзу палякаў Тадэвуш Гавін – ён праседзеў за кратамі цэлы месяц. Некаторыя праводзілі тут галадоўкі — кіраўнік абласной арганізацыі партыі БНФ Сяргей Мальчык, актывіст прадпрымальніцкага руху Зьміцер Іваноўскі, палітзьняволены Валеры Леванеўскі. Перад тым, як яго пасадзілі на два гады за паклёп на прэзыдэнта, Валеры Леванеўскі актыўна змагаўся за паляпшэньне ўмоваў утрыманьня ў спэцпрыёмніку. Дарэчы, у панядзелак сканчаецца ягоны тэрмін зьняволеньня. Дамагаўся паляпшэньня ўмоваў існаваньня арыштаваных таксама Сяргей Мальчык.\n(Мальчык: ) “Сам факт адкрыцьця больш сучаснага спэцпрыёмніка ў новым РАУС станоўчы. Справа ў тым, што я тройчы быў у гэтай установе і добра ведаю ўмовы, якія там былі. Там умовы можа трыццатых гадоў ці нават пачатку мінулага стагодзьдзя. Чалавек, якога затрымліваюць, законна ці не, гэта ўжо іншае пытаньне, ён пазбаўляецца толькі свабоды. Але ён ня мусіць пазбаўляцца элемэнтарнай чалавечай годнасьці: права на прагулку, таму што там людзі ня маюць магчымасьці выйсьці на вуліцу, права спраўляць элемэнтарныя фізіялягічныя патрэбы ў прыстойных умовах, права памыцца, права мець зубную шчотку, пасту, мыла, права мець сваё спальнае месца, а не ляжаць на дошках”.\nСпадар Мальчык пры гэтым зазначае: ён спадзяецца, што ня хутка трапіць у новы спэцпрыёмнік. Сяргей Мальчык апошнім разам сядзеў у старым спэцпрыёмніку ў час прэзыдэнцкіх выбараў і галасаваў за кратамі разам зь іншымі палітычнымі актывістамі.\nЯ паспрабаваў высьветліць: наколькі сапраўды лепшыя, больш сучасныя ўмовы, створаны ў новым спэцпрыёмніку? Тэлефон дзяжурнага Кастрычніцкага пастарунку, які мне далі ў абласной міліцыі, цэлы дзень адказваў кароткімі гудкамі. У гарадзкой службе даведак таксама зналі толькі гэты нумар і ў рэшце рэшт прызналіся, што іншых тэлефонаў яны ня ведаюць, і дазваніцца ў новы райаддзел немагчыма. Нават у пашпартна-візавай службе Кастрычніцкага раёну ня ведалі, як патэлефанаваць у пастарунак.\nНа адкрыцьці новага райаддзелу была маладая журналістка афіцыйнай газэты. Яна мне сказала, што ім паказалі два пакоі ў спэцпрыёмніку, у кожным стаяў адзін тапчан. Арыштантаў там яшчэ не было.


Ці «свецяцца» нашы грыбы і ягады? | Народная Воля\nЦі «свецяцца» нашы грыбы і ягады?\n22.07.2011 в 10:57\nУ расійскіх СМІ апошнім часам пачала з’яўляцца інфармацыя аб тым, што на тамтэйшых рынках выяўляюцца факты, калі беларускія ягады і грыбы аказваюцца радыеактыўнымі. Мы ж вырашылі праверыць: а што робіцца ў нас? Ці не “свецяцца” родныя ягады і грыбочкі? І ў якасці праверкі выбралі Камароўскі рынак.\nГандляры прапаноўваюць свой тавар наперабой: грыбы, чарніцы, дурніцы, маліну, суніцы…\n— Бярыце, дзеткі, вітаміны, — прапаноўвае жанчына. — Добрыя ягадкі, з пасёлка Лясны, што пад Баранавічамі.\n— А не з Чарнобыльскай зоны? — правакуем яе на размову.\nЖанчына аж заходзіцца ад абурэння: “З якой зоны? Вось пашпарт, што ягады прайшлі кантроль на гэтым рынку. Усё ў норме. А як бы мы тут гандлявалі без кантролю?”\nКупляем у нашай суразмоўцы дурніцы і лясную маліну, шыбуем далей. Вырашылі праверыць усё ж Мінскую вобласць — набываем стаўбцоўскія грыбы, пасля бяром і грыбы з Бярэзінскага запаведніка. Прадавец апошніх вельмі ўжо апускаў вочы, калі мы пыталіся пра радыяцыю, але запэўніваў, што “ўсё чыста”.\nЗрэшты, знайшлі і такіх гандляроў, якія наогул не маюць на свой прадукт пашпарта аб тым, што яны прайшлі на рынку кантроль.\n— Гэта, калі буйная партыя тавару, то тады патрэбны пашпарт, — тлумачыць бабуля. — А што мне, старой, праходзіць кантроль, калі ў мяне тых ягад усяго кошычак?\nТакое ж тлумачэнне атрымліваем і ад іншых “людзей без пашпарта”.\n— Вы не там шукаеце радыеактыўныя грыбы і ягады, — па сакрэце прасвятляе адзін з гандляроў. — Скажыце, хто будзе рызыкаваць таварам, калі ў яго ёсць сумненне, што ягады і грыбы “засвечаныя”? Бо тавар жа правераць і затым знішчаць. Калі ўжо некаму трэба збыць такі небяспечны прадукт, то гэта робяць на трасах. Машыны спыняюцца, у людзей купляюць… Хто там будзе правяраць? Везці ў Мінск буйную партыю ягад і грыбоў з радыеактыўнай зоны не мае сэнсу — лепш ужо і на самай справе на Расію загнаць. А лепш за ўсё — прадаць прадпрымальнікам, якія ездзяць па вёсках і скупляюць грыбы і ягады ў два разы танней, чым яны на гэтым рынку прадаюцца.\nМы купляем на праверку каля дзесяці “пробнікаў” з самых розных рэгіёнаў Беларусі (ахапілі ўсе вобласці): лісічкі (а з грыбоў прадаюцца пакуль што толькі такія), дурніцы, маліну, чарніцы, суніцы… І аддаём на праверку ўсё гэтае дабро ў лабараторыю ветэрынарна-санітарнай службы рынку, якая месціцца ў будынку. Зразумела, што “карты не раскрываем”. Маўляў, на праверку хочам аддаць свае ўласныя грыбы і ягады, а не тыя, што купілі на рынку. Ці мала што… Дарэчы, каб праверыць куплены на рынку тавар, грошы плаціць не трэба. А вось за праверку свайго — шэсць з паловай тысяч рублёў.\nНа праверку адной пробы — 5—10 хвілін. Цярпліва чакаем. Праз нейкі час выходзіць радасная лабарантка. І, хутчэй на шчасце, чым наадварот, сенсацыі не атрымоўваецца.\n— Можаце есці спакойна, — паведамляе лабарантка. — Пры норме грыбоў у 370 бекерэляў на кілаграм у вас усяго 45—50. У ягадах — 20—25 пры норме ў 185.\nПраўда, пасля таго як разгаварыліся з лабаранткай за жыццё, наш аптымізм крыху паменшыўся:\n— Увогуле, можна канстатаваць, што на рынку прадаюцца чыстыя ягады і грыбы, — расказала яна. — Але было б ня-\nпраўдай казаць, што не трапляюцца і “брудныя”. Вось, напрыклад, днямі праверылі чарніцы з Драгічынскага раёна, дык радыеактыўны фон пераўзыходзіў стандарт амаль у тры разы! Натуральна, што ўсё было канфіскавана і знішчана. Павышаны фон можа быць і ў тых ягадах і грыбах, якія збіраліся адразу пасля дажджу, незалежна ад таго, з якога раёна Беларусі тавар. Акрамя таго, некаторыя гандляры могуць хітрыць. Аддаць на праверку, напрыклад, адны грыбы, а прадаваць іншыя. Робяцца, натуральна, нейкія кропкавыя праверкі, але ж ніхто не дасць стопрацэнтнай гарантыі, што “брудны” тавар недзе не прасочыцца на прылавак. Таму я б раіла ўсё ж такі людзям пасля пакупкі прыйсці ў лабараторыю і праверыць у нас тое, што купілі. Зрэшты, такія лабараторыі, здаецца, ёсць на ўсіх рынках.\nТак што, людзі, беражыце сябе! Як кажуць, лепш перастрахавацца. Бо грыбы і ягады купіць можна. Здароўе не купіш…\n— Больш за ўсё накопліваюць радыяцыю грыбы. Яны добра паглынаюць цэзій-137 і ўтрымліваюць яго нават больш, чым глеба, на якой выраслі. Больш нуклідаў у шляпках, чым у ножках (у 1,5—2 разы).\n— Перад ежай грыбы трэба пачысціць, добра прамыць вадой, пажадана вымачыць у 2-працэнтным растворы кухоннай солі на працягу гадзіны. Адвар зліваць праз кожныя чвэрць гадзіны. Можна дабавіць у ваду сталовы воцат ці лімонную кіслату — гэта прымушае радыенукліды хутчэй пераходзіць у адвар. Так нуклідаў стане ў 10—15 разоў менш.\n— Больш за ўсё накопліваюць радыяцыю клюква і чарніцы (пры аднолькавых умовах чарніцы накопліваюць цэзій-137 у 2—3 разы больш, чым маліна і суніцы). Увогуле, па інтэнсіўнасці накаплення цэзія ягады можна размясціць так: клюква і чарніцы, каліна, рабіна, суніцы, ажына, маліна, брусніцы, дурніцы. Сярод грыбоў слаба накопліваюць радыяцыю — апенкі, шампіньёны, страчкі. Сярэдне накопліваюць — сыраежкі, падбярозавікі, лісічкі, баравікі, падасінавікі. Моцна накопліваюць — грузды, рыжыкі, ваўнянкі, зялёнкі. Акумулятары — польскія грыбы, свінушкі, махавікі, маслякі.\n— Каб засцерагчыся, калі ягады сумніўныя, з іх лепш зварыць кампот. Трэба пракіпяціць ягады ў цукровым сіропе, працадзіць і закатаць у банкі, а самі ягады выкінуць.


ЗА: Вавілонская вежа, Статуя Навухаданосара, Еўрапейскага парламента Tour. | LE PRÊCHEUR DU RETOUR DU ROI\nЗямля была заселены пасля патопу, людзі стварылі імперыю і пабудаваў у даліне Сеннар вежу, якая б дасягнуць нябёсаў.\nАле Бог перапыніў свой праект шляхам размывання іх мову, не аб’яднаных да таго часу, і расьсеяў іх па паверхні Зямлі.\nТысячы гадоў праз, зямля была заселены яшчэ раз пасля Другой сусветнай вайны, людзі, нягледзячы на іх розных мовах пабудаваў новую вежу ў Страсбургу, каб сімвалізаваць аднаўленне імперыі мужчын.\nМы можам убачыць падабенства двух вежаў незавершаным і імя гэтага новага імперыі, якая не робіць ніякіх спасылак на Бога, але ілжывае боства « ЕЎРОПА ».\nГэта як калі б людзі хацелі, каб супрацьстаяць волі Бога і адмаўляць яго, спасылаючыся на ілжывых багоў і, узяўшы некалькі тысяч гадоў праз аднаўлення імперыі мужчын.\nНаша заходняя цывілізацыя сімвалізуе еўрапейскага будаўніцтва, які пачаўся з Грэчаскай імперыі абрынецца з ім вам выхад Грэцыі з зоны еўра. (Альфа і Амега)\nМы можам быць некаторыя адказы ў гэтых вершах.\nДанііл, кіраўнік 2, у 31-35\n31 « Ты быў цар, бачанне. Тут: статуя, вялікая статуя, вельмі яркі, стаяў перад вамі, страшна бачыць.\n32 Гэтая статуя, яго галава была з чыстага золата, грудзі яго і рукі з срэбра, чэрава ў яго і клубы з бронзы,\n33 галёнкі яго жалезныя, ногі яго часткай жалезныя, часткова гліняныя.\n34 Ты бачыў: раптам камень адарваўся без рукі закранулі, і ўдарыў статую, яе ногі з жалеза і гліны, і разбіў іх.\n35 Тады былі разбітыя, усё адразу, жалеза і гліна, бронза, срэбра і золата, стаў як пыл на гумне летам; вецер панёс іх без следу. І камень, які разьбіў ідала, зрабіўся вялікаю гарою і напоўніў усю зямлю.\nГрэцыя яна гэта невялікі камень, як статуі Навухаданосара, будзе адлучыць і збіць імперыю, каб Еўропа стала калыскай новай цывілізацыі ў валадаранне Ісуса Хрыста!\nТое, што Бог будзе рабіць у гэты раз, мы ведаем з Бібліі прароцтва, так як яны выконваюць штодня і, зыход якога будзе вяртанне Ісуса Хрыста на Зямлі!\nІ гэта ў бліжэйшы час!\nПытанне, які мы павінны спытаць сябе асабліва Ці мы пазбегнуць жудасных катастроф і бедстваў, якія абрынуліся на свет і чалавецтва, і ці будзем мы быць часткай з тых шчасліўчыкаў, хто ўбачыць фізічнае вяртанне Госпада нашага Ісуса Хрыста на гары Аліўнай ,


Еўрапейскі вал — Вікіпедыя\nЕўрапейскі вал — аднабаковая ініцыятыва ўкраінскага кіраўніцтва па абсталяванні мяжы з Расіяй. Першапачаткова праект зваўся «Сцяна» . 19 лістапада 2014 года Кабінет міністраў Украіны прыняў рашэнне зацвердзіць указ Пятра Парашэнкі аб аднабаковым абазначэнні лініі ўкраінска-расійскай мяжы. Праект прадугледжвае збудаванне траншэй, равоў, а таксама спецыяльных аб'ектаў. На бягучы момант праект знаходзіцца ў стадыі актыўнага будаўніцтва.\n2 Тэхнічныя характарыстыкі праекта\n3 Праблемы пры будаўніцтве\n4 Крытыка праекта\nАгульная працягласць расейска-ўкраінскай мяжы складае больш за 2000 км. Рэалізацыя ўказа Прэзідэнта Украіны ужо пачалася ў Чарнігаўскай, Сумскай і Харкаўскай абласцях. Згодна з планам ўкраінскіх уладаў, Еўрапейскі вал павінен стаць усходняй мяжой Еўрапейскага саюза. Яго будаўніцтва мае наступныя задачы:\nабарона ад дыверсантаў і разведвальна-дыверсійных груп;\nспыненне незаконнай міграцыі;\nспыненне перадачы зброі, наркотыкаў, радыеактыўных матэрыялаў і іншых забароненых прадметаў;\nпадрыхтоўка да ўвядзення бязвізавага рэжыму з Еўрасаюзам.\nБудаўніцтва вала, як мяркуюць ўкраінскія ўлады, павінна знізіць ўзровень злачыннасці ў прыгранічных зонах, спыніць некантраляваную агрэсію з боку Расіі і прыпыніць некантралюемы абарот зброі, наркотыкаў і гандаль людзьмі.\nТэхнічныя характарыстыкі праектаПравіць\nКолькасць равоў — не менш за тры, пры гэтым паміж імі павінна праходзіць кантрольна-следовая паласа, таксама прастора паміж імі павінна патрулявацца. Самі равы павінны быць абнесеныя Т-вобразным плотам вышынёй ад 4 да 6 м.\nПраблемы пры будаўніцтвеПравіць\nМяжа Украіны і Расіі нярэдка праходзіць праз вёскі і пасёлкі.\nГалоўны ход Паўночна-Каўказскай чыгункі праходзіць прыкладна каля 10 км па Луганскай вобласці.\nПры перасячэнні з рэкамі неабходна рабіць масты і іншыя збудаванні.\nПерашкоды ў будаўніцтве з боку Расіі.\n12 верасня 2014 года Кабінет міністраў Украіны вылучыў першыя 100 мільёнаў грыўняў (4,5 млн даляраў) для пачатку работ.\n18 лютага 2015 года быў зацверджаны перапрацаваны праект . Пры гэтым частка кошту праекта будзе пакрыта за кошт еўрапейскіх краін-донараў, а пэўныя ўчасткі будаўніцтва будуць весціся пры непасрэдным удзеле мясцовых абшчын.\nЛатвія таксама анансавала будаўніцтва сцяны на мяжы з Расіяй.\nПраект крытыкуецца расійскім бокам у сувязі з магчымасцю забароны вольнага ўезду расійскіх грамадзян на тэрыторыю Украіны.\n↑ Праект «Сцяна»: будуем ужо сёння\n↑ Урад ўжо выдзяліў 100 млн грн на праект «Стіна» (укр.)\n↑ Кабмін Украіны прыняў праект загараджальных збудаванняў на мяжы з РФ | РІА Навіны\n«Еўрапейскі вал» стане мяжой Расіі і ЕС\nЯцанюк пераназваў праект «Сцяна» у «Еўрапейскі вал»\nУкраінскі Кабмін ухваліў дэмаркацыю мяжы з Расеяй\nУзята з "https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=Еўрапейскі_вал&oldid=3794487"


Да палітвязня Рамана Пратасевіча другі дзень не дапускаюць адваката | Новы Час\nДа палітвязня Рамана Пратасевіча другі дзень не дапускаюць адваката\nІнэса Аленская, адвакатка журналіста Рамана Пратасевіча, безвынікова спрабуе трапіць да падабароннага ў мінскае СІЗА № 1.\nСпачатку дазвол не даваў следчы, а затым высветлілася, што такога затрыманага нібыта няма ў ізалятары, хоць з апублікаванага ў праўладным тэлеграм-канале відэа вынікае, што Раман Пратасевіч менавіта там, піша «Радыё Свабода» са спасылкай на TUT.BY.\nІнэса Аленская распавяла, што 26 траўня яе запрасілі ва ўпраўленне Следчага камітэта па Мінску, каб даць дазвол на наведванне падабароннага. Аднак чарговая спроба нічым не скончылася.\n«Нягледзячы на тое, што гэта не абавязковы дакумент, я прыехала па дазвол, бо для мяне прынцыпова важна сустрэцца з Раманам сёння. Па-першае, родныя вельмі хвалююцца за стан яго здароўя, па-другое, неабходна ведаць пазіцыю кліента, бо ёсць верагоднасць допыту ў найбліжэйшы час. Але мне паведамілі, што дазвол на подпісе ў начальніка і калі што будзе — невядома. Не дачакаўшыся, пасля абеду я прыйшла ў СІЗА, дзе атрымала нечаканы адказ: Пратасевіча ў іх няма! Я папярэдзіла следства: незалежна ад жадання праводзіць следчыя дзеянні, спачатку мой кліент павінен атрымаць кансультацыю адваката».\nПаводле юрысткі, права на абарону гарантавана Канстытуцыяй (арт. 62) і не можа быць абмежавана следчымі органамі або адміністрацыяй СІЗА. На распаўсюджаным відэа Раман Пратасевіч кажа, што «дае прызнальныя паказанні па факце арганізацыі масавых беспарадкаў». Паколькі яна не сустракалася з падабаронным, не зразумела, хто прысутнічае на гэтых допытах. Прынамсі, аб прыцягненні «дзяжурнага» адваката ні МУС, ні СК не паведамлялі.\nЛукашэнка рвецца абараняць Маскву, а расійская прапаганда яго папікае