Выступленне на рэспубліканскім семінары на тэму "Аб удасканаленні і развіцці жыллёва-камунальнай гаспадаркі краіны"\n20 кастрычніка 2017 года\nПленарнае пасяджэнне рэспубліканскага семінара на тэму ЖКГ\nТэма нашага сённяшняга семінара мае асаблівую значнасць. Жыллёва-камунальнымі паслугамі штодзень карыстаецца ўсё насельніцтва краіны. Задаволенасць людзей узроўнем, якасцю, даступнасцю жыллёва-камунальных паслуг непасрэдна ўплывае на сацыяльна-палітычную абстаноўку і настроі ў грамадстве. Гэта вельмі важна, але яшчэ адна важнейшая рэч: мы ж даплачваем, датуем жыллёва-камунальныя паслугі - 100% у нас ніхто не аплачвае. Таму лічу, што жыллёва-камунальная сфера - прыярытэт нумар адзін для кіраўнікоў рэгіёнаў.\nСёння ў галіне, як мне дакладваюць, зроблена многае ў плане зніжэння сабекошту, павышэння якасці паслуг і развіцця тэхналогій. "Тое, што 66% насельніцтва рэспублікі станоўча ацэньвае работу жыллёва-камунальных службаў у сваім раёне, горадзе, - гэта ўжо нядрэнна. Праўда, я сумняваюся, што амаль 70% так задаволены або хоць крыху задаволены развіццём ЖКГ. Дай бог, каб гэта было так, але давайце лепш ставіць пад сумненне, каб лепш працаваць. Не трэба забываць, што амаль трэць апытаных дае ёй негатыўную ацэнку. Па значнасці для насельніцтва гэтыя пытанні займаюць другое месца пасля занятасці. І пакуль у краіне чуваць крытыку адносна сістэмы, супакойвацца рана.\nНягледзячы на мае патрабаванні, праблемы галіны да канца не вырашаны. І сёння мы павінны дэталёва і аб'ектыўна іх абмеркаваць.\nСамае галоўнае пытанне - кошт паслуг. З 1 студзеня задача ўрада, Камітэта дзяржкантролю і губернатараў - вызначыць усе паслугі, якія мы аказваем насельніцтву, і далажыць мне кошт канчаткова. Ён будзе канчатковы і беспаваротны ва ўмовах вельмі нізкай інфляцыі ў краіне.\nШто датычыцца скаргаў, што недзе не адрамантавалі, недзе не пафарбавалі, дах не зрабілі, балкон абваліўся, я ўжо некалькі разоў гаварыў: нам трэба данесці, паколькі жыллё практычна ўсё прыватызавана, што павінна рабіць насельніцтва (і няхай не разлічваюць на жыллёва-камунальныя службы), а што павінны мы.\nНапрыклад, не будзе ж насельніцтва рамантаваць непасрэдна трубы, па якіх падаецца газ у дамы. Гэта - клопат дзяржавы. Не будзе ў дамах агульнага карыстання насельніцтва рамантаваць дах. Яно можа паўдзельнічаць нейкім чынам, але гэта агульная гаспадарка. Напэўна, у фарбаванні фасадаў дома насельніцтва можа паўдзельнічаць, але гэта наш клопат. У нас першыя паверхі аддадзены багатым людзям або людзям, якія не бедныя сёння, яны там маюць магазіны і іншыя кропкі. У даўнія часы мною была пастаўлена задача (яшчэ перад былым старшынёй Мінгарвыканкама, і Ладуцька гэта нармальна рэалізоўваў), калі мы дамаўляліся з гэтымі людзьмі і за іх кошт прыводзілі фасады ў парадак, асабліва на галоўных цэнтральных вуліцах.\nНам трэба разабрацца і адкрыта сказаць людзям, што будзем рабіць мы, а што павінны рабіць самі людзі, гэта іх кватэры. Прытым трэба мець на ўвазе, што не кожны чалавек, нават калі ён прыватызаваў жыллё, можа справіцца з работамі. Розныя людзі ёсць: старыя, інваліды, нядужыя. Мы ім таксама павінны ў чым-небудзь дапамагчы.\nМы не раз дамаўляліся аб тым, што тарыфы павышаем толькі на $5 у год і індэксуем іх ва ўвязцы з ростам даходаў насельніцтва. Наколькі мне вядома, такое павышэнне ўжо адбылося ў студзені 2017 года. Разам з тым урад, вядучае міністэрства, Міністэрства гандлю ў верасні павысілі тарыфы на 8% і пачынаеце далей палохаць людзей тым, што ў снежні яшчэ павялічыце на 10%. І гэта прытым, што з лістапада ўсе аб'ектыўна будуць плаціць больш у сувязі з уключэннем ацяплення. Гэта антынародны падыход да справы. Так быць не павінна! Гэта прывядзе да значнага росту плацяжоў, што безумоўна, выкліча негатыўны грамадскі рэзананс. І нездарма будзе гэты рэзананс.\nЧаму нельга індэксаваць тарыфы, скажам так, калі няма ацяплення, жыроўкі лягчэйшыя? Хоць і гэта мы ўжо зрабілі. Не разумею, вы, губернатары, разам з урадам каму хочаце дагадзіць - сваім людзям або нейкім міжнародным арганізацыям?\nСтаўлю задачу для ўсіх: з 2018 года праводзім разавае павышэнне тарыфаў толькі на $5 і ў далейшым - ніякага росту без майго ведама. Тарыфы павінны быць пад'ёмнымі для народа. У сувязі з гэтым, як я ужо сказаў, ураду, Камітэту дзяржаўнага кантролю даручаю дэталёва праверыць. І 1 студзеня 2018 года зацвердзім тарыфы рашэннем Прэзідэнта.\nАсабліва хачу падкрэсліць: не трэба бударажыць насельніцтва размовамі аб стапрацэнтным пакрыцці кошту паслуг літаральна з заўтрашняга дня. Гэта пытанне ў тым ліку і палітычнае. Спешка тут недапушчальна. Мы палічым спачатку тарыфы дакладна, каб энергетыкі, тыя, хто ваду падае, не "жыравалі" і не вырашалі свае праблемы за кошт насельніцтва. І тады прымем рашэнне, калі будзем выходзіць і як будзем выходзіць на стапрацэнтную аплату. Я ўпэўнены: калі мы вельмі дакладна палічым (ужо з трэцяга заходу) гэтыя тарыфы, то працэнт пакрыцця будзе вельмі высокім. Можа, і 90%.\nМы ні пад каго не павінны падладжвацца. Не забывайце, што галоўны прыярытэт нашай сацыяльнай палітыкі - гэта інтарэсы людзей, а не ведамстваў і розных міжнародных структур.\nМы пастараемся да 2020 года адысці ад перакрыжаванага субсідзіравання. Гэтага вельмі хоча Сямашка і прамысловы сектар краіны. Калі ласка, мы не супраць. Але вам давядзецца падняць зарплату, прытым істотна. Зможаце яшчэ напалову падняць заработную плату да таго, што ёсць, - калі ласка, мы людзям скажам: вось вам дабаўка да заработнай платы і стапрацэнтная аплата. Гульні ў адны вароты быць не павінна.\nЗрабіць гэта мы павінны толькі за кошт павышэння эфектыўнасці работы галіны, далейшага зніжэння затрат, удасканалення нарматываў, дыферэнцыяцыі тарыфаў, мадэрнізацыі жыллёва-камунальнай гаспадаркі. Вось шляхі вырашэння гэтай праблемы. У нас ёсць дзяржаўная праграма, і яе трэба выконваць.\nУ бюджэце павінен застацца адзін радок - безнаяўныя жыллёвыя субсідыі. І ўсё!\nНі адзін чалавек, ні адна сям'я, якія не маюць магчымасці аплаціць ЖКП, не павінны заставацца без дапамогі дзяржавы. Мы абавязаны гарантаваць падтрымку любому, хто апынецца ў цяжкай жыццёвай сітуацыі. Менавіта з гэтай мэтай былі ўкаранёны безнаяўныя жыллёвыя субсідыі.\nАднак мяне інфармуюць аб тым, што сістэма налічэння субсідый недапрацавана, з-за чаго не ўсе маючыя патрэбу ў дзяржаўнай падтрымцы ўлічаны. З рэгіёнаў, ад прадпрыемстваў ЖКГ і грамадзян паступаюць шматлікія скаргі.\nТаму Нацыянальнаму банку трэба звярнуць пільную ўвагу на работу створанай вамі арганізацыі "Нябанкаўская крэдытна-фінансавая арганізацыя "Адзіная разліковая і інфармацыйная прастора". Недапушчальна, каб гэта структура стала яшчэ адным нахлебнікам, пасрэднікам паміж дзяржавай і людзьмі і "жыравала" за іх кошт. А ўраду трэба яшчэ раз вывучыць, як дзейнічае сістэма безнаяўных жыллёвых субсідый, і ў выпадку неабходнасці прыняць дадатковыя меры па яе ўдасканаленні.\nПа-другое, рамонт жылля. У нас штогод капітальна рамантуецца больш за 2% жыллёвага фонду, не за гарамі дасягненне жаданых 3%. Нібыта нядрэнна. Аднак прыкрывацца статыстыкай не трэба, таму што асобныя негатыўныя моманты могуць звесці на нішто ўсе заслугі. Яшчэ раз паўтаруся: людзі павінны ведаць, што яны абавязаны рабіць сваімі рукамі і што яны павінны рабіць разам з прадстаўнікамі ЖКП і дзяржавай, і што яны не будуць рабіць наогул.\nНа якасць і тэрміны правядзення капрамонту па-ранейшаму паступае вялікая колькасць скаргаў. А ад прынятых рашэнняў па такіх патэнцыяльна небяспечных рэчах, як ліфты, наогул залежыць жыццё людзей.\nТрэцяя частка эксплуатуемых ліфтаў выпрацавала свой тэрмін. Дзяржаўны сакратарыят Савета Бяспекі з году ў год інфармуе аб тым, што расце рызыка ўзнікнення аварый і няшчасных выпадкаў. І чаго чакаем? Пакуль ліфты пачнуць падаць, як у нас некаторыя балконы? Думаю, вы пачулі, што я сказаў, і не дай бог недзе ўпадзе ліфт!\nЗ гэтым таксама калісьці цягнулі, адкладвалі да лепшых часоў, а ў выніку - судовыя расследаванні і крымінальныя справы. Я маю на ўвазе балконы, што абваліліся. Кожны кіраўнік павінен разумець сваю персанальную адказнасць за бяспеку грамадзян.\nПатрабую, каб да 2020 года ўвесь ліфтавы фонд быў прыведзены ў належны тэхнічны стан. Спасылкі на недахоп сродкаў не прымаюцца. Наш завод у Магілёве вырабляе выдатныя сучасныя ліфты. Дамаўляйцеся.\nЗ іншага боку, і прамыслоўцы павінны паклапаціцца аб якасці сваёй прадукцыі. Тэхналогіі ўдасканальваюцца з кожным днём, а тэрміны, напрыклад, эксплуатацыі па-ранейшаму 25 гадоў. Можа, пара падумаць над іх павелічэннем, над павышэннем эксплуатацыйных характарыстык? Бо размова ідзе аб даволі дарагім абсталяванні, якое павінна апраўдваць сваю цану. Вы не толькі пра ўласны прыбытак павінны думаць, але і пра вырашэнне дзяржаўных задач, пра бяспеку грамадзян.\nМіністэрству прамысловасці і Міністэрству па надзвычайных сітуацыях даручаю заняцца гэтым пытаннем і разам унесці рацыянальныя прапановы.\nАсабліва падкрэсліваю: бяспека нашых людзей вышэй за ўсё. І для прамыслоўцаў, і для камунальнікаў гэта задача нумар адзін. Работа камунальнай гаспадаркі арыентавана не толькі на стварэнне камфорту, але і на бяспеку нашых людзей. Недагледзеў, не прадухіліў - вінаваты павінен адказваць.\nПа-трэцяе, цеплазабеспячэнне. Гэта не толькі адна з найбольш важных жыллёва-камунальных паслуг, але і самая дарагая. Больш як 30% ад сумы жыроўкі зімой - на ацяпленне і падаграванне вады.\nТут ёсць велізарныя рэзервы для эканоміі. Зніжэнне долі імпартуемых газу і энерганосьбітаў, за якія мы расплачваемся валютай, прымушае нас больш актыўна выкарыстоўваць мясцовыя віды паліва, а ў перспектыве электрычную энергію астравецкай АЭС.\nУжо нікому цяпер не трэба даказваць, што вытворчасць цеплавой энергіі на мясцовых відах паліва сябе апраўдала. Яе сабекошт значна ніжэйшы за аналагічны паказчык на прыродным газе пры іншых роўных умовах.\nЯк прыклад - Віцебск, дзе гэтаму ўдзяляецца вялікая ўвага. Там бачаць эканамічны эфект. У горадзе працавала кацельня на газе, сабекошт цяпла быў каля Br100. Зрабілі рэканструкцыю, перавялі на шчэпкі - стала менш як Br65. Хоць і там безгаспадарчасці хапае. Калі яе ліквідаваць, то наогул на Br50 выйдзем.\nА вось у Брэсцкай вобласці працуюць на газе, маюць сабекошт Br100 і лічаць гэта нармальным. Там што, няма драўніны? Або яны газ недзе таннейшы бяруць?\nАднак з выкарыстаннем мясцовых рэсурсаў не ўсё паспяхова. Праверкамі сістэматычна ўстанаўліваюцца факты выкарыстання пераўвільготненага драўнянага паліва. Гэта прыводзіць да павышэння яго ўдзельных расходаў да 65% і зніжэння каэфіцыента карыснага дзеяння катлоў да 30%.\nНе тэма сённяшняй размовы, да гэтага мы вернемся - пасрэдніцкія структуры пры закупках сыравіны і пры рэалізацыі гатовай прадукцыі, асабліва дзяржпрадпрыемствы. Гэтаму будзе ўдзелена асаблівая ўвага. Там уся карупцыя. Усіх, каго мы пасадзілі апошнім часам, амаль усе "заляцелі" менавіта на гэтых праблемах. Як толькі вы пачынаеце выкарыстоўваць пасрэднікаў, да вас адразу прыйдуць праваахоўнікі і кантралёры. Гэта я вам цвёрда абяцаю.\nЗакупка паліва ў пасрэдніцкіх структур і без правядзення адпаведных канкурэнтных працэдур таксама вядзе да завышэння сабекошту цеплавой энергіі.\nТакія факты былі выяўлены ў Полацку, Брэсце, Скідзелі. Устаноўлены выпадкі значнай розніцы ў кошце (часам да двух разоў) драўнянага паліва, што набываецца органамі ЖКГ у межах аднаго раёна. І там таксама цяпер працуюць праваахоўнікі.\nТут варта згадаць аб стане самой кацельнай гаспадаркі. Многія кацельні будаваліся даўно, з савецкім размахам і імкненнем да гігантызму. А мы сёння пажынаем плады, калі часта магутны кацёл працуе на ацяпленне толькі аднаго-двух дамоў.\nТолькі ў Гомельскай вобласці на балансе арганізацый ЖКГ ёсць 114 кацельняў, магутнасць якіх значна перасягае далучаную нагрузку. Часам ад кацельні да дома кіламетровая сетка пракладзена, там цяпла больш страчваецца, чым ідзе на яго ацяпленне. Можа, лепш закрыць такую кацельню, а людзям індывідуальныя катлы паставіць?\nТакіх аб'ектаў у нас нямала, і над гэтым ураду сумесна з губернатарамі трэба працаваць. Цяпло сёння каштуе вельмі дорага (і заўтра будзе яшчэ даражэйшым), і любая аптымізацыя кацельнай гаспадаркі паварочваецца выгадай і для спажыўца, і для дзяржавы.\nАкрамя таго, не трэба забываць аб планавай замене зношаных цепласетак. Калі не выконваць яе ў неабходных аб'ёмах, у агляднай будучыні атрымаеце вялікія праблемы, з якімі рэгулярна сутыкаюцца нашы суседзі.\nУ Расіі і Украіне з-за гэтага зімой замярзаюць не толькі кварталы, але і цэлыя гарады. У нас недапушчальна, каб замёрз нават адзін асобна ўзяты дом. Спадзяюся, вы мяне пачулі!\nІ яшчэ, вы, Леанід Васільевіч (Анфімаў), выявілі ў камунальнікаў рэзервы зніжэння затрат па жыллёва-камунальных паслугах. Але вялікі ўплыў на іх кошт аказваюць энергетыкі. Вы глядзелі, як яны фарміруюць свае тарыфы, колькі прыбытку закладваюць? Разбярыцеся, якія ўстаноўлены ім зарплаты, за што яны ўтрымліваюць свае "крутыя" санаторыі, базы і іншае. "Жыраваць" за кошт грошай людзей недапушчальна ні для каго! І калі такія факты будуць выяўлены да наступнага вашага ўдакладнення тарыфаў, міністру трэба шукаць іншую работу. Ён быў туды назначаны, каб без ведамаснага падыходу вырашыць гэтыя пытанні, раскласці затраты свайго ведамства і зняць усё лішняе. Пакуль гэтага не адбываецца.\nАкрамя таго, не вырашана пытанне заключэння прамых дагавораў на цеплазабеспячэнне і гарачае водазабеспячэнне паміж пастаўшчыкамі (энергетыкамі) і спажыўцамі гэтых паслуг (перш за ўсё насельніцтвам).\nМіністэрства энергетыкі настойвае на заключэнні дагавораў паміж энергазабеспячальнымі арганізацыямі і арганізацыямі ЖКГ раёнаў, не жадаючы працаваць з насельніцтвам з-за магчымага зніжэння эканамічных паказчыкаў. Відавочны канфлікт інтарэсаў двух міністэрстваў з-за вузкаведамаснага падыходу. Кабякову і Анфімаву - вырашыць гэта пытанне неадкладна, адназначна, без ведамаснага падыходу.\nТаксама міністэрству трэба вырашыць пытанне цеплавой мадэрнізацыі жылых дамоў. У мэтах эканоміі вы змянілі падыходы да гэтага пытання. Народ гэта ацаніў неадназначна.\nКалі людзі хочуць зрабіць уцяпленне большым па аб'ёме, чым належыць, то палічыце і зрабіце за іх жа грошы. Каб не было дорага, дамоўцеся з будаўнікамі, вытворцамі ўцяпляльніка і дайце растэрміноўку. Гэта таксама значная эканомія. Але не мне Міністэрства жыллёва-камунальнай гаспадаркі вучыць, як гэта рабіць.\nПа-чацвёртае, водазабеспячэнне і водаадвядзенне. У нас у рэспубліцы забяспечана стапрацэнтная даступнасць насельніцтва да пітной вады. У той жа час захоўваецца праблема яе якасці.\n26% проб вады ў Гомельскай і Магілёўскай абласцях не адпавядаюць патрабаванням нарматываў па колькасці жалеза. Забяспечанасць станцыямі ачысткі вады ад прымесей жалеза - 42%. Гэта пытанне неабходна вырашыць да 2025 года.\nІ зусім недапушчальна тое, што некаторыя рэгіёны не маюць ачышчальных збудаванняў і да гэтага часу адходы збіраюцца на палях фільтрацыі. Не буду доўга гаварыць па гэтым пытанні. Ёсць самыя сучасныя формы ачысткі. Укараняйце. Гэту праблему трэба было вырашаць учора. Таму сёння неадкладна трэба вырашыць гэтыя пытанні. Выкарыстоўвайце перадавы сусветны вопыт, навуку прыцягвайце, шукайце крыніцы фінансавання і дзейнічайце.\nТаксама актуальная ў гэтай сферы праблема замены зношаных сетак. Ад гэтага і звышнарматыўныя страты вады. Некаторыя разумнікі ў рэгіёнах спрабуюць гэтыя страты ўключыць у сабекошт, беручы грошы і з насельніцтва, і з бюджэту. Аб гэтага ж церпіць якасць самой вады. Таму гэту праблему таксама стаўце сабе як прыярытэтную. І калі будзе Анфімаў з групай разлічваць чарговы раз кошт паслуг, тут трэба абразаць.\nПятае - абыходжанне з адходамі. Штогод у краіне ўтвараецца 4 млн т цвёрдых камунальных адходаў. З іх па выніках 2016 года накіраваны на пахаванне 84%, а на перапрацоўку - толькі 16%.\nТак, нібыта на фоне суседзяў мы выглядаем дастойна: апярэдзілі ўсе краіны СНД, Латвію, Славакію, зраўнаваліся з Іспаніяй, Партугаліяй, Фінляндыяй. Але праблема гэта сур'ёзная.\nДля пахавання ўсяго аб'ёму камунальных адходаў у рэспубліцы выкарыстоўваецца 168 палігонаў і 1,5 тыс. міні-палігонаў у сельскай мясцовасці. Больш як 90% з іх пабудаваны ў часы СССР.\nМы ведаем, што гэта за палігоны і міні-палігоны. Лятаючы над краінай, я гэта вельмі добра бачу. Новаму Міністру прыродных рэсурсаў пастаўлена жалезная задача разабрацца з тымі, хто адказвае за гэтыя палігоны, і асабліва з тымі, хто гэтыя палігоны стварае дзе папала. Гэта значыць засмечваюць лясы, дарогі, прыдарожныя палосы і гэтак далей. Вы ведаеце, пра што ідзе размова. Дзейнічайце!\nМагутнасці гэтых палігонаў цяпер практычна вычарпаны, а эксплуатацыя не забяспечвае бяспечнага ўтрымання адходаў. Найбольш востра гэта праблема стаіць для нашай сталіцы. На палігоне "Паўночны" за перыяд яго эксплуатацыі з 1981 года пахавана 25 млн т адходаў, што больш як у 7 разоў перавышае праектныя нагрузкі. І гару адходаў ужо відаць пры пад'ездзе да горада за некалькі дзясяткаў кіламетраў. І з космасу вельмі добра відаць.\nТакі стан спраў патрабуе распрацоўкі доўгатэрміновай праграмы па рэкультывацыі і закрыцці палігонаў, а таксама ўкараненні новых падыходаў да абыходжання з адходамі. У нас не так шмат свабоднай зямлі, каб будаваць палігоны і складзіраваць на іх смецце. Тым больш вам, як дакладваў Прэм'ер, паказалі самыя сучасныя ўзоры і падыходы да гэтай справы. Рэнтабельныя для тых, хто гэтага хоча. Нават на мяне выходзілі канкрэтныя бізнесмены і прасілі дазволіць перапрацоўваць адходы каля той звалкі, што мяне вельмі здзівіла. Я іх, праўда, адправіў да Шорца. Думаю, яны вырашылі гэта пытанне.\nНавука павінна падключыцца і сказаць, што найбольш мэтазгодна: спальваць смецце і атрымліваць ад гэтага энергію або большую яго частку перапрацоўваць.\nШостае. Асаблівую ўвагу трэба звярнуць на далейшае ўдасканаленне існуючай сёння структуры жыллёва-камунальнай гаспадаркі. Па маім глыбокім перакананні, тут неабходна разумная цэнтралізацыя пры дастатковай свабодзе дзеянняў на месцах.\nТрэба ісці ад жыцця, а не так, як гэта спрабуюць рабіць у Віцебскай вобласці. Там у сферы водазабеспячэння ствараюць залішнія структуры, нягледзячы на супраціўленне на месцах. Наколькі гэта будзе эфектыўна, ці атрымае развіццё сфера водазабеспячэння? Кожнае рашэнне павінна быць узважана і эканамічна мэтазгодна.\nМіністэрству ЖКГ быць, развівацца, станавіцца цэнтрам прыняцця рашэнняў і несці адказнасць за якасць, паўнату і даступнасць усяго спектра жыллёва-камунальных паслуг, якія аказваюцца насельніцтву. Усялякія размовы аб тым, будзе - не будзе гэта Міністэрства, што мы яго скарачаем, пераносім, пераводзім, трэба спыніць. Гэта рашэнне - кампетэнцыя Прэзідэнта. Сёння Міністэрства працуе і будзе працаваць заўтра.\nІ ў сферы адказнасці Міністэрства, перш за ўсё, забеспячэнне рэалізацыі дзяржаўнай праграмы "Камфортнае жыллё і спрыяльнае асяроддзе", навуковае суправаджэнне галіны, распрацоўка методык, норм і нарматываў, іх укараненне ў практыку; суправаджэнне сістэмы безнаяўных жыллёвых субсідый; планаванне ўсяго галіновага фінансавання, як інвестыцыйнага, так і бягучага, і шэраг іншых пытанняў.\nАблвыканкамы павінны вырашаць пытанні своечасовага, рытмічнага пералічэння бюджэтных субсідый, кантролю за іх рацыянальным і мэтавым выкарыстаннем, парадку і якаснага абслугоўвання насельніцтва ў рэгіёнах і іншыя канкрэтныя пытанні, якія ставіць перад намі народ.\nСтруктуру работы галіны і механізмы ўзаемадзеяння неабходна ўніфікаваць у залежнасці ад колькасці насельніцтва ў населеных пунктах.\nМагчыма, нешта можна ўзяць з вопыту Мінска. Пра гэта ўчора вам расказвалі. Але, падкрэсліваю, прадпрыемствы ЖКГ, у якія прыходзяць людзі за вырашэннем сваіх праблем, павінны застацца ў кожным раённым цэнтры і горадзе. Людзі павінны ведаць, куды ісці для вырашэння тых ці іншых пытанняў. І гэта павінна быць у рамках даступнасці кожнага чалавека.\nПа сутнасці, Брэст або любы іншы абласны цэнтр - гэта адзін раён Мінска, і для яго сталічны падыход можа быць не зусім прымянімы. Аб гэтым я хачу пачуць ад удзельнікаў семінара.\nМаё асноўнае патрабаванне - структура павінна быць адзіная і кіруемая. За вашы паслугі плацяць людзі, вы атрымліваеце бюджэтнае фінансаванне.\nНеабходна прадоўжыць забеспячэнне строгага нарміравання матэрыяльных і энергетычных рэсурсаў. Па-іншаму ў цяперашніх эканамічных умовах быць не можа.\nЯшчэ пару гадоў таму бюджэтнаму фінансаванню падлягалі ўсе фактычныя затраты арганізацый ЖКГ, а сёння мы прыйшлі да іх строга нарматыўнага планавання і пакрыцця. Гэта было маё даручэнне. Сістэма ЖКГ ужо некалькі гадоў працуе ў рэжыме фінансавай "дыеты".\nВядома, гэта не самы лёгкі спосаб аздараўлення. Але для насельніцтва важна, каб максімальная эканомія затрат не паўплывала на якасць і аб'ём аказваемых паслуг. У адваротным выпадку грамадзяне, "галасуючы рублём", проста адмовяцца плаціць. Пакуль, як мне дакладваюць, у нас з гэтым нядрэнна - узровень плацяжоў 98%.\nСтрогае нарміраванне затрат станоўча ўплывае на фінансавую ўстойліваць ЖКГ. Аднак, улічваючы, што арганізацыі абмежаваны ў расходах, недафінансаванне гэтай сферы наогул непрымальна. Акрамя таго, усё, што сэканомлена ў галіне, павінна ў ёй застацца. Гэта будзе стымулам эфектыўнай работы. Вырашэнне іншых праблем за кошт гэтых сродкаў недапушчальна. Арганізацыі ЖКГ - яны ж суб'екты гаспадарання. Зарабляйце грошы.\nУ першую чаргу губернатарам, выканкамам на месцах, а таксама ўраду трэба гэта пытанне трымаць на асаблівым кантролі.\nПры гэтым папярэджваю ўсіх - ад структурных змяненняў не павінен пацярпець ніводны спажывец. Нікому не патрэбна такая рэформа, дзе будуць цярпець людзі. Ім няважна, калі ў вашай сістэме нешта мяняецца. Для чалавека галоўнае, каб у доме было суха, светла і цёпла. І ад ЖКГ чалавек чакае якасную паслугу па справядлівай цане. Толькі тады пераўтварэнне мае значэнне, будзе прынята і мною падтрымана.\nЗмяненне структуры непазбежна прывядзе і да аптымізацыі колькасці на прадпрыемствах. Тут формула адна, я ўжо вам гаварыў. Хутка мы зноў зоймемся пытаннямі занятасці, цэн і заработных плат па выніках года. Формула адна: звольніць можна толькі тады (асабліва там, дзе цяжка знайсці новую работу), калі ты ўзгодніш гэта са старшынёй гар-, райвыканкама. Таму што ім перш за ўсё адказваць па ўсіх гэтых напрамках, у тым ліку і занятасці людзей. Выкідваць на вуліцу людзей забаронена!\nУ прадпрыемстваў ЖКГ дастаткова магчымасцей для пашырэння рынку паслуг і ёсць пэўныя перавагі перад канкурэнтамі. Матэрыяльна-тэхнічная база стваралася гадамі, і цяпер адмаўляцца ад якіх-небудзь аб'ектаў, "замарожваць" тэхніку і абсталяванне будзе верхам недальнабачнасці.\nТак, ёсць асноўныя жыллёва-камунальныя паслугі, якія не заўсёды рэнтабельныя. Але за кошт дадатковай дзейнасці можна забяспечыць фінансавы дабрабыт прадпрыемства і пры гэтым эфектыўна выконваць сацыяльную місію. Некаторыя кампаніі так і працуюць.\nДобры гаспадар заўсёды знойдзе, як арганізаваць справу, каб і людзям даць магчымасць зарабіць, і прадпрыемству было выгадна. Прастора для творчасці тут неабмежаваная. Не лянуйся.\nСёмае - без навукі нельга абысціся ні ў адной галіне, і ЖКГ у гэтым плане не выключэнне. Але рэальнасць такая, што навука не ўдзельнічае ў гэтым працэсе ўжо многія гады. Гэта адзіная сфера, у якой склаўся такі стан спраў. Фактычна спецыялісты ЖКГ вырашаюць праблемы навобмацак, выкарыстоўваючы свой асабісты вопыт работы. Гэта нядрэнна, але навука павінна штурхаць нас наперад, падказваць шляхі, па якіх мы павінны ісці.\nМожа, і многія існуючыя пытанні ўзніклі менавіта з-за гэтага.\nПрацэсы, якія адбываюцца сёння ў галіне ЖКГ, не павінны ініцыіравацца спантанна. Кожны крок неабходна дэталёва падлічваць загадзя. Мы не можам сабе дазволіць выкідваць грошы на сумніўныя эксперыменты. Кіраўнікам трэба ўсведамляць, што за кожны ўкладзены ў вытворчасць дзяржаўны рубель давядзецца даць справаздачу.\nНаша багацце - людзі, кваліфікаваныя кадры. І я не магу зразумець, чаму сёння лепшыя з іх - я маю на ўвазе вучоных - не задзейнічаны ў развіцці ЖКГ. Думаю, і кіраўніцтву нашай Акадэміі навук трэба заняцца гэтым пытаннем. Гэта датычыцца ўсіх праблем: і тарыфнай палітыкі, і фінансавання, і тэхнічных мерапрыемстваў. Чаму б не ініцыіраваць сумесныя праекты, не выкарыстоўваць асобныя прадпрыемствы ў якасці эксперыментальных навуковых пляцовак? Прыдумалі больш эканамічны кацёл - праверце яго на практыцы, вынайшлі новы матэрыял - прапануйце апрабаваць і гэтак далей.\nВосьмае. Мне дакладваюць, што многія рашэнні, прынятыя на дзяржаўным узроўні, часта ігнаруюцца на месцах. Так, перадача няпрофільных аб'ектаў без забеспячэння іх фінансавання заканадаўча забаронена, але такія факты да гэтага часу маюць месца. Трэба разабрацца і даць сур'ёзна па руках такім дзеячам! Мне далажыце аб гэтай рабоце, Леанід Васільевіч (Афнімаў).\nНекаторыя кіраўнікі раёнаў бачаць у ЖКГ палачку-выручалачку, якая дапаможа ўтаіць любую безгаспадарчасць. Закрылася прадпрыемства - яго памяшканні аддаюць на баланс камунальнікам. Папярэджваю: гэтыя рэчы будуць разглядацца як сур'ёзныя правапарушэнні.\nЛюбы аб'ект можна зрабіць патрэбным для раёна і прыбытковым, але для гэтага неабходны капіталаўкладанні. Таму спачатку падумайце, адкуль узяць сродкі, і прымайце ўзважанае рашэнне, а не перакладвайце адказнасць на камунальнікаў. Камунальным службам катэгарычна забараняецца браць на баланс такія прадпрыемствы.\nНа жаль, негатыўных прыкладаў дастаткова. Вазьміце Салігорск, дзе мала таго што прадпрыемства ЖКГ нясе страты ад утрымання няпрофільных аб'ектаў, дык яшчэ і выконвае неўласцівыя функцыі. Чаго ў гэтым Салігорску толькі няма на балансе ЖКГ: і база адпачынку, і клубы, і іншае.\nНядаўна назначаны новы старшыня Салігорскага райвыканкама, былы намеснік Міністра жыллёва-камунальнай гаспадаркі. Я думаю, што ён ужо разабраўся з гэтымі праблемамі і, магчыма, аб гэтым скажа.\nЧаста даводзіцца чуць, што даўгі па аплаце жыллёва-камунальных паслуг перашкаджаюць стабільнай рабоце прадпрыемстваў. Як я ўжо гаварыў, да насельніцтва сёння асаблівых прэтэнзій няма: людзі свае абавязацельствы выконваюць спраўна. А вось пратэрмінаваная запазычанасць юрыдычных асоб за камунальныя паслугі, якая ў 4,5 раза вышэйшая, чым па насельніцтве, - гэта не проста праблема, гэта тормаз развіцця галіны. Прыміце адпаведныя меры.\nНясвоечасовыя плацяжы не даюць магчымасці арганізацыям ЖКГ функцыянаваць і выконваць тыя задачы, якія толькі што абазначаны. Патрабую ад старшынь гар-, райвыканкамаў узяць гэта пытанне пад асабісты кантроль. Дысцыпліна, асабліва фінансавая, - гэта абавязковая ўмова паспяховай работы.\nНельга дапускаць безадказнасці і пры навядзенні парадку ў населеных пунктах. Работа па добраўпарадкаванні нашых гарадоў і вёсак - гэта задача не толькі камунальнікаў. І гэтаму ўжо з бягучай восені я асабіста ўдзяляю самую пільную ўвагу. На кальцавой дарозе ў Мінску, паглядзім, як у іншых гарадах, нарэшце пачалі варушыцца і хаця б дрэвы высаджваць там, дзе яны павінны расці.\nТрэба да зімы пазнімаць усе агароджы вакол будоўляў. Неадкладна пазнімаць і добраўпарадкаваць гэтыя будоўлі там, дзе ўжо будаўнічыя работы скончаны, дзе можна ўнутры будынка весці работы. Гэта датычыцца перш за ўсё Мінска.\nХачу пачуць, як мясцовыя органы ўлады выконваюць даручэнне па замацаванні тэрыторый за суб'ектамі гаспадарання. У нас школы, заводы, фабрыкі, проста прыватныя прадпрыемствы размешчаны на канкрэтным участку зямлі, у канкрэтным гарадскім квартале. Дык замацуйце за імі гэтыя тэрыторыі, і няхай яны там пастаянна наводзяць парадак, а вы кантралюйце. Нельга бюджэтныя грошы траціць на навядзенне парадку ў гарадах і вёсках, гэта павінна рабіць само насельніцтва. І тут я патрабую ад вас прыняцця самых строгіх мер уздзеяння.\nАле вы павінны арганізаваць, дапамагчы, падказаць, завесці. Як вы гэта будзеце рабіць, гэта вашы праблемы і вашы пытанні. Але я ўпэўнены, што вы ведаеце не горш за мяне, як гэта зрабіць больш эфектыўна. Праверым, асабліва ў будучым годзе.\nХачу звярнуць увагу на інфармацыйную работу з насельніцтвам. Пачуццё ўласніка не нараджаецца само па сабе, яно выхоўваецца гадамі, у тым ліку эканомія, беражлівае стаўленне да маёмасці. І тут трэба далучыцца сродкам масавай інфармацыі, і не толькі да семінара рыхтаваць вычарпальныя матэрыялы, але паказваць факты і добрай работы, і безгаспадарчага стаўлення да праблем, якія хвалююць людзей.\nЖыллёва-камунальная гаспадарка - сфера няпростая, патрабуе пастаяннай увагі ўсіх органаў улады і пошуку эфектыўных рашэнняў. У прадпрыемстваў ЖКГ заўсёды быў, ёсць і будзе свой спажывец, і пры гаспадарчым падыходзе акупнасць усіх мерапрыемстваў гарантавана.\nЦяпер шмат гаворыцца аб развіцці канкурэнцыі, прыходзе на рынак прыватных кампаній. Я буду толькі за, калі гэта спрыяльна паўплывае на якасць паслуг і людзі станоўча адрэагуюць на перамены. Але прыватнікі павінны разумець, што (няхай на мяне не пакрыўдзяцца суседзі) так, як у Расіі, не будзе: прыйшлі, цэны, тарыфы ўзнялі.\nНяхай прыходзіць прыватнік - тарыфы будуць абазначаны. І няхай працуе ў гэтай сітуацыі. Застанецца пракантраляваць толькі якасць іх работы.\nАле вы ведаеце, што любы прыватнік, прыйшоўшы ў гэту сферу, будзе глядзець перш за ўсё ў сваю кішэнь: як даражэй узяць, што недарабіць, што не зрабіць, дзе няякасна абысці, а грошы ў кішэнь пакласці. Таму вы не спяшайцеся разбураць цяпер дзеючую структуру на карысць нейкім сумніўным кампаніям і мерапрыемствам.\nСістэма ЖКГ - гэта не тая сфера, дзе можна мець завоблачную рэнтабельнасць. Таму любы, хто прыйдзе туды аказваць паслугі, павінен гэта дакладна ўяўляць і разумець: за кошт некага грошай тут зарабіць не атрымаецца. Таму думайце, ніхто не забараняе аддаць прыватніку якую-небудзь вуліцу, або які-небудзь аб'ём паслуг, або які-небудзь аб'ём работ. Танней прапануецца забяспечыць гэтыя работы, няхай ідзе працаваць, вы кантралюйце. І вы потым будзеце несці адказнасць. Вы - старшыні гар-, райвыканкамаў і аблвыканкамаў.\nПрактыка паказвае, што многія з гэтых наваствораных арганізацый ліквідуюцца, а дамы пераходзяць на абслугоўванне мясцовых прадпрыемстваў ЖКГ. Гэта сведчыць аб тым, што ўласнікі жылля не гатовы браць на сябе калектыўную адказнасць за агульную маёмасць, не могуць навесці ў сябе парадак без умяшання звонку. Відавочна, што гэтыя пытанні таксама патрабуюць неадкладнага ўрэгулявання.\nЯ асабіста правяраў гэтыя пытанні, калі нейкія жыльцы нейкага дома, нібыта сабраўшыся разам, стварылі нейкае таварыства і назначылі начальнікаў. А потым гэтыя начальнікі... І людзі потым адмаўляюцца ад гэтых таварыстваў і наогул здзіўляюцца: "Дык мы ж за іх не галасавалі!" Мала таго, што яны шкуру дзяруць з жыльцоў у гэтых таварыствах для таго, каб нябедна існаваць, дык яны яшчэ і слухаць не хочуць тых, хто плаціць грошы. За гэта вы адкажаце, усё павінна быць у вас пад кантролем.\nУраду, мясцовым уладам неабходна добра падумаць і ўзважыць, што канкрэтна трэба зрабіць для аптымальнага вырашэння абазначаных праблем. Я не магу дапусціць бескантрольнага стану спраў у жыццёва важнай галіне. Такія сферы, як цеплазабеспячэнне, водазабеспячэнне, капітальны рамонт дамоў, у любым выпадку павінны заставацца пад кантролем дзяржавы.\nПатрабаванні людзей з кожным годам будуць толькі ўзрастаць. Гэта нармальна, так і павінна быць, час не стаіць на месцы. І тым больш вы ж прапануеце 100% аплату ЖКП. Дык насельніцтва скажа: "Мы ж цяпер плацім 80% або 90%, а якія ж гэта паслугі?"\nПаважаныя ўдзельнікі семінара, я заклікаю вас да актыўнага абмеркавання праблем сёння і вашага не менш актыўнага дзеяння заўтрашняга дня па навядзенні парадку ў гэтай сферы. Трэба мець канкрэтны план па нармалізацыі работы - і ў кампаніях, якія на месцах аказваюць паслугі ў сферы ЖКГ, і вам асабіста. Вы, прысутныя ў гэтай зале, з'яўляецеся прадстаўнікамі ўлады ў цэнтры і на месцах. Улада даецца законам, каб энергічна дзейнічаць у інтарэсах дзяржавы, грамадства, асобы, прымаць правільныя кіраўніцкія рашэнні.\nУсё, аб чым мы будзем сёння гаварыць, неабходна давесці да ведама кожнага работніка галіны, каб кожны разумеў важнасць працэсаў, што адбываюцца ў сістэме. З гэтага пачынаецца карпаратыўны дух і гатоўнасць да выканання пастаўленых задач. Бо толькі ад нас саміх залежыць узровень нашага дабрабыту і ўпэўненая будучыня краіны.\nУ мерапрыемстве ў Палацы Незалежнасці прынялі ўдзел амаль 250 чалавек, у тым ліку вышэйшыя службовыя асобы, кіраўнікі дзяржорганаў і арганізацый, прадстаўнікі мясцовых органаў дзяржкіравання. Напярэдадні, у першы дзень семінара, прайшлі практычныя заняткі, у ходзе якіх яго ўдзельнікі азнаёміліся з вопытам арганізацыі работы па розных напрамках у сферы жыллёва-камунальнай гаспадаркі.\nНа пасяджэнні з удзелам Кіраўніка дзяржавы ўсебакова разгледжаны пытанні ўдасканалення і развіцця жыллёва-камунальнай гаспадаркі краіны. Фактычна адбылася эфектыўная і вельмі канкрэтная размова, якую сам Прэзідэнт назваў своеасаблівым мазгавым штурмам.\nУ прыватнасці, Міністр жыллёва-камунальнай гаспадаркі Аляксандр Церахаў далажыў аб стане спраў у цэлым у галіне, агучыў перспектыўныя напрамкі работы. Падкрэслена, што зніжэнне затрат - стратэгічны напрамак работы, яно датычыцца кожнага рабочага месца, тэхналагічнага ўчастка, арганізацыі і рэгіёна.\nСтаршыня Мінскага гарвыканкама Андрэй Шорац падрабязна расказаў аб вопыце Мінска ў рэфармаванні сістэмы ЖКГ. Асноўнымі рэформамі сталі раздзяленне функцыі заказчыка і падрадчыка, размежаванне функцый рабочых па тэхабслугоўванні, бягучым рамонце, уборцы тэрыторыі і аказанні насельніцтву платных паслуг, стварэнне кантакт-цэнтра 115, забеспячэнне кругласутачнага абслугоўвання жыллёвага фонду сіламі Гарадской аварыйнай службы, стварэнне Адзінага разлікова-даведачнага цэнтра. Акрамя гэтага, усе няпрофільныя сеткі і актывы перададзены ў гаспадарчае веданне спецыялізаваных арганізацый.\nАдпаведны вопыт Мінска ў цэлым быў ацэнены станоўча, аднак адзначана, што ў рэгіёнах па аб'ектыўных прычынах немагчыма ў тых ці іншых пытаннях "пад капірку" выкарыстоўваць вопыт сталіцы. Пры гэтым Прэзідэнт падтрымаў стварэнне па прыкладзе Мінска адзінага кантакт-цэнтра, куды людзі змогуць звяртацца па любых пытаннях, звязаных з ЖКГ. Акрамя таго, Аляксандр Лукашэнка лічыць станоўчым вопыт сталіцы ў частцы работы хаус-майстроў. Ён адзначыў мэтазгоднасць яго распаўсюджвання ў іншых населеных пунктах краіны.\nКіраўнік дзяржавы таксама лічыць важным менавіта на падставе тэндара выбіраць арганізацыі, якія будуць выконваць пэўныя віды работ у сферы ЖКГ. "Тое, што прапануюць спаборніцкі прынцып выканаўцы, - гэта абавязкова. Усюды павінен быць конкурс і тэндар для таго, каб вызначыць, хто танней", - сказаў ён.\nПрадстаўнікі сферы ЖКГ з розных рэгіёнаў краіны падзяліліся сваім вопытам работы, унеслі шэраг канкрэтных прапаноў.\nАб дзяржаўнай палітыцы па ўдасканаленні прававых, арганізацыйных і эканамічных асноў развіцця і дзейнасці жыллёва-камунальнай гаспадаркі па стварэнні спрыяльных умоў жыццезабеспячэння насельніцтва праінфармаваў Старшыня Савета Рэспублікі Міхаіл Мясніковіч.\nУ час семінара таксама выступіў выканаўчы дырэктар Міжнароднай асацыяцыі менеджменту нерухомай маёмасці Генадзь Калёнаў. Ён расказаў аб сусветнай практыцы арганізацыі кіравання жыллёвым фондам. У прыватнасці, грамадзяне шэрага еўрапейскіх краін з-за вялікіх цэн на паслугі і развітой сістэмы арэнднай нерухомай маёмасці не імкнуцца стаць уласнікамі кватэр. А калі грамадзянін не плаціць за камунальныя паслугі, яго ў хуткім часе высяляюць без прадастаўлення іншага памяшкання. "Тым і адрозніваецца наша мадэль ад замежных. Я часта гавару па-народнаму, што бурчаць умеюць усе: ах, мы мала зарабляем і іншае. Калі ласка, табе не $500, а $1000, але заплаці за ўсё, пачынаючы ад дзіцячага сада, школы, адукацыі, да 100% камунальных паслуг. І тады паглядзім, хто выйграе", - заўважыў Аляксандр Лукашэнка.\nСтаршыня Жодзінскага гарвыканкама Юрый Шарый расказаў аб практыцы замацавання тэрыторый за суб'ектамі гаспадарання ў горадзе, што дае магчымасць значна эканоміць бюджэтныя сродкі. У сувязі з гэтым кіраўнік дзяржавы нагадаў, што ў 2018 годзе асаблівая ўвага будзе ўдзелена навядзенню парадку ў населеных пунктах. "Трэба намеціць два-тры дзясяткі такіх гарадоў, каб я мог асабіста паглядзець. І не толькі я, усе мы павінны пабываць там, - сказаў Аляксандр Лукашэнка. - Абавязкова трэба добраўпарадкаваць гарады, вёскі. Там жа вы жывяце, вашы людзі і вашы дзеці".\nАляксандр Лукашэнка адзначыў, што добраўпарадкоўваць тэрыторыі неабходна і для таго, каб краіна мела свой твар. "Чысціня і парадак - пытанне нумар адзін. Я вас не буду больш пераконваць, я проста патрабую неадкладна пачаць гэту работу", - падкрэсліў ён.\nНа завяршэнне мерапрыемства Аляксандр Лукашэнка звярнуў увагу, што мэтай семінара была задача падштурхнуць мясцовую ўладу да вырашэння праблем, якія сёння існуюць у ЖКГ. "Як вы іх будзеце вырашаць, гэта ваша права. За вамі - формы і нават змест вашых дзеянняў. Мы прапанавалі розныя формы, зыходзячы з нашага жыцця", - сказаў ён.\nПры гэтым Прэзідэнт падкрэсліў, што не трэба чакаць, пакуль зверху усё распішуць і давядуць. "На тое мы вас і сабралі. Я патрабаваў, каб тут была ўся вертыкаль улады, якая павінна прымаць рашэнні. Дзейнічайце. Хочаце з губернатарам параіцца - райцеся, калі трэба. Хто не хоча - не трэба, дзейнічайце ў плане прынятых сёння рашэнняў і той размовы, якая ў нас адбылася", - паставіў задачу Кіраўнік дзяржавы.\nАляксандр Лукашэнка яшчэ раз акцэнтаваў увагу, што Міністэрства жыллёва-камунальнай гаспадаркі прадоўжыць сваю работу. "Гэта невялікія затраты. Калі там сканцэнтраваны лепшыя спецыялісты і мы праз гэта Міністэрства можам вырашаць вельмі важныя пытанні, навошта яго ліквідаваць?" - задаў рытарычнае пытанне Прэзідэнт.\nЁн даручыў Міністэрству ўнесці прапановы аб ролі і месцы ведамства ў сістэме дзяржаўнага кіравання. "А мы паглядзім ужо, каб вы не залезлі на чужую тэрыторыю, не забралі лішнія функцыі. Ды і не думаю, што яны вам патрэбны. Прапрацоўвайце прапановы ва ўрадзе і ўносьце", - сказаў Кіраўнік дзяржавы.\nЧастку з агучаных на мерапрыемстве прапаноў Аляксандр Лукашэнка даручыў аператыўна рэалізаваць на практыцы, у тым ліку зняць некаторыя праблемныя моманты юрыдычнага і заканадаўчага характару. У цэлым ён падкрэсліў, што ўсе прапановы павінны быць абагульнены і дэталёва разгледжаны на прадмет магчымасці іх укаранення. "Калі трэба нешта фармалізаваць, давайце да канца года прымем рашэнне: указ Прэзідэнта, значыць, указ; рашэнне ўрада - значыць, трэба прыняць рашэнне ўрада; калі гэта кампетэнцыя мясцовых органаў улады - значыць, яны павінны прыняць рашэнне", - адзначыў беларускі лідар.\n"Наперадзе ў нас мазгавы штурм па многіх напрамках. Нам трэба вярнуцца да пытанняў вёскі, не толькі сельскай гаспадаркі, хоць гэта матэрыяльная аснова. Нам трэба вярнуцца да пытанняў будаўніцтва і паглядзець на гэтым этапе, што нам яшчэ трэба рэалізаваць", - дадаў Прэзідэнт.


МНС інфармуе.... Дзяржаўная ўстанова адукацыі "Астрошыцкі вучэбна-педагагічны комплекс дзіцячы сад - сярэдняя школа Лагойскага раёна"\nДата: 3 октября 2017 в 13:07, Обновлено 10 сентября в 03:40\nРэкамендацыі МНС у выпадку пажару\n1. Правілы бяспекі пад час пажару\nАлгарытм дзеянняў пад час пажару ў школе, прадпрыемстве, арганізацыі.\nПажар - як дзейнічаць?\nШто рабіць, калі выюць сірэны?\nДзеянні пад час пажара ў доме або кватэры\nПажар у доме!\nСігналы грамадзянскай абароны - вашы дзеянні\nЯк правільна сябе паводзіць пад час навальніцы?\nБацькам на заметку перад канікуламі\nПравілы аказання дапамогі чалавеку пры утапленні\nАказанне дапамогі пацярпеламу пры сонечным і цеплавым удары\nАстаўленне дзяцей без нагляду\nУгарны газ - гэта небяспечна?\nНавучыць сваё дзіця правілам бяспечных паводзін\nДзеянні ў выпадку нападзення жывёл\nПаніка ў натоўпе\nБацькам пра бяспеку на канікулах\nГанарымся разам з бацькамі


Нясвіж\t- Выстава "Паміж мінулым і будучыняй"\nВыстава "Паміж мінулым і будучыняй"\nГаліна Ламака - сябра Беларускага грамадскага аб'яднання фотамастакоў “Фотамастацтва”, сябра Народнага фотаклуба “Мiнск”, удзельніца і прызёр шматлікіх выстаў і конкурсаў. У 2011 Галіна з'яўлялася аўтарам публікацый часопіса “Pinguin” (фотарэпартажы “Мама! Афрыка!”, “Мексіка”, “Ізраіль”, “Істрыя”, “Па слядах дона Карлеоне або Многааблічная Сіцылія”).\nФатограф шмат падарожнічае, глядзіць на свет праз відашукальнік, а пра сябе кажа так: “Люблю людзей, люблю дзяцей, люблю жывёл... Люблю назіраць за людзьмі... Люблю жыццё ва ўсіх яго праявах. Больш за ўсё радуюць моманты, калі, напрыклад, дзіця паказвае пальчыкам на мой здымак і кажа: “Мама! Глядзі, якія прыгожыя блікі на вадзе!..”\nМагчыма, менавіта ў Вас, паважаныя наведвальнікі, атрымаецца сярод штодзённай мітусні, праблем і клопатаў спыніцца на імгненне тут і цяпер і зірнуць на свет вачыма аўтара незвычайнай выставы “Паміж мінулым і будучыняй”, і ўгледзець нешта сваё...\nПіктарыяльныя фотаработы Галіны Ламака можна ўбачыць у галерэі інфармацыйна-касавага цэнтра музея-запаведніка з 10 лютага па 30 красавіка 2014 года. Уваход вольны.


Сацыёлаг: Дэмакратыя не гарантуе якаснай грамадскай дыскусіі - Беларуская Служба - polskieradio.pl\nСацыёлаг: Дэмакратыя не гарантуе якаснай грамадскай дыскусіі\nМагдалена Навіцкая-Франчак: Часцей за ўсё выказваюцца тыя, у каго няшмат каштоўных думак.\n„Перахапіць тэму, навязаць сваю інтэрпрэтацыю і мову, якія ўплываюць на ацэнку рэчаіснасці - вось пра што ідзе гаворка ў сучасных грамадскіх дыскусіях. Кіроўная партыя „Права і справядлівасць” у гэтым найбольш эфектыўная”, - кажа доктар сацыялагічных навук з Лодзіньскага універсітэта Магдалена Навіцкая-Франчак (Magdalena Nowicka-Franczak), з якой на старонках выдання Dziennik Gazeta Prawna размаўляе Кацпер Ляськевіч.\n„Лямант па пытаннях стану польскіх грамадскіх дыскусій лёгка прыводзіць да перакладання адказнасці за паніжэнне іх якасці на палітычных канкурэнтаў. Цяжка ўсведамляць праблему, ацэньваючы гэта праз прызму цяперашняй палітыкі. У Польшчы ніколі не было добра з публічнымі дыскусіямі. У нас няма традыцыі, з імі звязанай. Гэта не дзіўна, калі ўлічыць кароткую гісторыю нашай дэмакратыі”, - кажа сацыёлаг.\nЯна нагадвае, што станоўчыя ўзоры, якія з настальгіяй успамінаюць прадстаўнікі польскай палітычнай сцэны, часта зводзіліся да дэбатаў элітаў.\n„Мы забываем, што размовы пра Польшчу, якія праводзілі Чэслаў Мілаш, Збігнеў Герберт і Ян Юзэф Ліпскі, мелі выключны характар, фактычна яны былі вядомыя вузкай, элітнай групе адрасатаў. Дэмакратыя патрэбная, каб гэтая дыскусія была публічнай. На жаль, дэмакратыя не гарантуе якаснага характару размовы. Яна толькі дае патэнцыйную магчымасць выказацца ўсіх жадаючым. На жаль, больш ахвотна і смела гэтай нагодай карыстаюцца тыя, у каго няшмат каштоўных думак. Аднак, гэта іх выказванні чуваць лепш. На шчасце, грамадская дыскусія забяспечаная механізмамі дэмакратычнага кантролю, дзякуючы якім варожыя бакі яшчэ не забілі адзін аднаго”, - лічыць Магдалена Навіцкая-Франчак.\nЯна не згаджаецца таксама з абвінавачваннямі, што характар публічных дэбатаў выразна пагоршыўся пры ўладзе правых сілаў.\n„Шмат хто думае, што да „Права і справядлівасці” было лепш, але гэта няпраўда - прынамсі, калі гаворка ідзе пра грамадскі дыялог. Згадайце, як выглядалі першыя дыскусіі ў Сейме аб абортах у пачатку 1990-х гадоў. Калі б мы пачыталі тагачасныя стэнаграмы, то мы знайшлі б там ідэалогію, падобную на тую, якая цяпер абурае лібералаў і левых. Я не адстойваю цяперашняй формы дыскусіі – я хацела толькі адзначыць, што яна ніколі не выконвала ідэяў, пра якія гаварылі заходнія грамадскія філосафы. Дарэчы, таксама згаданыя філосафы ў асноўным займаліся тым, як грамадскія дэбаты павінны выглядаць, а не як яны фактычна выглядаюць у іх краінах. Палякі не з’яўляюцца выключэннем, грамадствам, якое не ў стане дамовіцца. З падобнымі праблемамі змагаюцца таксама іншыя дэмакратычныя краіны Заходняй Еўропы”, - пераконвае сацыёлаг Магдалена Навіцкая-Франчак у размове з выданнем Dziennik Gazeta Prawna.


Што можа параўнацца з гульнёй тронаў? | game-of-thrones.su\nШто можа параўнацца з гульнёй тронаў?\n Паліна Журавель\nПа якасці, мантажы, бюджэту, спецэфектам, касцюмах, месцамі здымкі і т. Д. Які серыял можа пераплюнуць ці хаця б параўнацца з "Гульнёй тронаў"?\nЛюбы непорнографический серыял.\nНішто не параўнацца з гэтым адкіды. Нават рускія серыялы і фільмы.\nСпартак першы сезон выразны потым шняга нейкая пайшла\nМне спадабалася «Махабхарата» (2013 года). Спецэфекты з 80-х гадоў, затое сюжэт, героі, касцюмы, музыка - усё на вышыні. Глядзела не адрываючыся. Там няма мата, прастытутак і іншых выродлівых бакоў жыцця. Але плятуцца многоходовые інтрыгі ў барацьбе за трон, а героі моцныя духам і зараджаюць сваёй энергіяй, упэўненасцю, і калі здзяйсняюць подзвігі, і калі пакутуюць ад кахання і т. Д. Усе героі розныя па характары, нікога ні з кім не пераблытаеш (у адрозненне ад серыяла «Рым», дзе хрэн зразумееш, хто ёсць хто).\nуся гэтая каламута са спецэфектамі і іншым - для таго каб адцягнуць увагу і не заўважаць што гэты псевдосмысл сюжэту з'яўляецца поўным трызненнем\nХейтеры смокчуць х * й і бамбяць ад таго што не могуць прывесці канкрэтныя параўнання, аргументы. Троны шэдэўр ва ўсіх сэнсах і больш нідзе няма стол прыгожых і разнастайных лакацый, костьюмов і каларытных персанажаў. спецэфекты таксама на ўзроўні, ёсць вядома і лепш але толькі не ў серыялах. зрэшты колькасць узнагарод у розных намінацыях кажуць самі за сябе\nда уж, большага гавно знайсці складана\nЗгодны. Наконт спецэфектаў. Толькі прызвычаіцца да гэтага нам, мужчынам, цяжкавата з прычыны маламагутнага 3D працэсара і слабенькай відэакарты. Не паспяваем мы за Вашым прагрэсам https://igra-prestola.ru/novosti/32-sezon-8-seriya-1-data-vyhoda-scenariy-razbor-promo-i-syuzhet.html\nТэмы для дарослых: Вы глядзіце серыял" Гульня тронаў "?\nКіно, Тэатр: Чаму ў "гульні тронаў" Эддарда Старка называюць коратка Недом? Кіно, Тэатр: Вы глядзелі серыял "Гульня тронаў"? Як вам?\nКіно, Тэатр: Які серыі лепш: 1.Игра тронаў 2.Сотня Кіно, Тэатр: Навошта ў гульні тронаў дейенерису тирион?\nлітаратура: «Фэнтэзі-гэта казка» «А« Гульня прастолаў »-гэта таксама фэнтэзі? Таксама ёсць казка? »А вы як думаеце?\nкіно, Т ЕАТР: Гульня Сталіцай Падкажыце дзе спампаваць серыял Гульню Сталіцай ў выдатнай якасці і на якім фармаце трэба спампоўваць?\nКіно, Тэатр: Гульня прастолаў Як у гульні тронаў зрабілі велізарную статую чалавека ў бравосе?\nКіно, Тэатр: Хлопцаў паглядзеў серыял Гульню Сталіцай. Вельмі спадабаўся, парайце нешта падобнае на гэты серыял.\nкіно, Тэатр: парайце серыял накшталт вікінгаў, гульні тронаў, Ганібала\nКіно, Тэатр: Паглядзеў дзве хвіліны "гульні тронаў" і ці не зацягнула, за што яго так усё любяць ?!\nАстатнія дзеі хатнія: Чаму мой муж глядзіць Гульню Сталіцай? З-за красунь што-ці?\nГумар: Чым скончыцца Гульня Сталіцай? Хто захопіць Жалезны трон ?!\nкіно, Тэатр: Які серыял лепш, "Гульня тронаў" ці "Звышнатуральнае"?\nКіно, Тэатр: Гульня Сталіцай як петир бейлиш здрадзіў Неда старка ? я цот прапусціла ўсё: з


Марш «Народны ўльтыматум» у Менску: больш за 100 тысяч пратэстоўцаў і жорсткі разгон\nУ Менску сілавікі ўжылі сьвятлашумавыя гранаты і гумовыя кулі супраць мірных удзельнікаў статысячнага маршу «Народны ўльтыматум». Гэта адбылося ўжо пры канцы акцыі на вуліцы Арлоўскай у Менску.\nУ Еўрапарламенце прапанавалі стварыць цэнтр па расследаванні злачынстваў АМАПу\nЛідэр БНФ Рыгор Кастусёў: “У сэрцах людзей – бел-чырвона белы сьцяг і герб Пагоня”\nУсё больш новых цяжкасцяў ствараюць беларусам для мірных пратэстаў. Усялякія перашкоды змяняюць настроі людзей на вуліцах. З’яўляюцца ўжо настроеныя да радыкалізму супраць сілавікоў усіх масцей, якія ў масках і без апазнавальных знакаў, а часам і без уніформы чыняць гвалт і злачынствы.\nВітольд Ашурак не вызвалены пасьля арышту: заведзеная крымінальная справа (арт. 342)\nСябра Сойму Партыі БНФ Вітольд Ашурак павінны быў 19 кастрычніка выйсьці на волю з лідскага ізалятара пасьля 30 сутак (15+15 запар) адміністрацыйнага арышту – але не быў вызвалены.


Гатоўнасць тэхнікі да пасяўной кампаніі 2019 года ў Карэліцкім раёне складае 80 працэнтаў — Кореличи. Новости Кореличского района. Газета Полымя\n06.02.2019 444 Марына Казловіч\nГалоўная задача, якая сёння стаіць перад інжынернымі службамі сельгаспрадпрыемстваў Карэліччыны, – годна вытрымаць свайго роду экзамен і падрыхтаваць землеапрацоўчую і пасяўную тэхніку да вясенне-палявых работ. Менавіта ад таго, наколькі добра пройдзе гэты этап, будуць залежыць як ураджай бягучага года, так і агульныя вынікі работы аграпрамысловага комплексу раёна.\n– На сённяшні дзень гатоўнасць тэхнікі да пасяўной кампаніі-2019 у Карэліцкім раёне складае 80%, – адзначыў вядучы спецыяліст аддзела арганізацыі вытворчасці і механізацыі ўпраўлення сельскай гаспадаркі Сяргей Гавіна. – Неабходна ўлічваць, што гэта сярэдні паказчык, які ўтвараецца за кошт добрых тэмпаў СВК “Жухавічы”, КСУП “Лукі-Агра”, ААТ “Карэлічы-Лён”, СВК “Свіцязянка-2003”, ДП “Племзавод “Карэлічы”. У некаторых з іх рамонт пасяўной і землеапрацоўчай тэхнікі, які ажыццяўляецца ў адпаведнасці з зацверджаным Карэліцкім райвыканкамам графікам, амаль поўнасцю скончаны. Безумоўна, на першы план выходзіць фінансавы дабрабыт буйнейшых сельгаспрадпрыемстваў Карэліччыны, якія не толькі якасна рыхтуюцца да пасяўной, але і закупаюць запчасткі для кормаўборачнай і зернеўборачнай тэхнікі.\nАктыўна рамантуюць плугі, сеялкі, камбініраваныя землеапрацоўчыя агрэгаты механізатары ДП “Племзавод “Карэлічы”. 80% – той вынік, якога ўжо змаглі дасягнуць аграрыі сельгаспрадпрыемства, але рамонтныя работы тэхнікі працягваюцца і сёння.\n– Для таго, каб у адказны момант пасяўной кампаніі тэхніка не падвяла і працавала без замінак, ужо зроблена шмат: адрамантаваны камбініраваны шыроказахопны агрэгат, дзе заменены падшыпнікі ў катках, зубы, дарожкі. Рамонтам другога камбініраванага агрэгата сёння займаецца механізатар, – расказаў галоўны інжынер ДП “Племзавод “Карэлічы” Ігар Зайко. – Гатовы да выхаду ў поле і плугі, у якіх перад пастаноўкай на зімовае захоўванне былі заменены рабочыя органы. Закуплены неабходныя запчасткі на культыватар. У бліжэйшы час будзе праведзены яго рамонт. Маюцца на складзе і запчасткі для сеялак. Для пагрузчыкаў былі закуплены нажы, замена якіх сёння ажыццяўляецца. У студзені большая частка механізатараў адпачывала ў водпусках, але ў лютым работа па падрыхтоўцы тэхнікі будзе плённай. Увогуле, рамонт пасяўных і землеапрацоўчых адзінак імкнёмся ажыццяўляць самастойна, сіламі механізатараў гаспадаркі. На мой погляд, так яно і павінна быць, бо ніхто лепш не ведае праблемныя месцы тэхнікі, чым аграрый, які працуе на ёй не адзін сезон.\nКамфортныя ўмовы працы і неабходная матэрыяльна-тэхнічная база – залог паспяховага рамонту тэхнікі. На мехмайстэрнях племзавода “Карэлічы” дзве ўмовы выконваюцца ў поўнай ступені: устаноўлены цеплагенератар, які абагравае памяшканне, працуюць такарны, кавальскі і зварачныя цэхі.\n– У другой палове лютага плануем прыступіць да рамонту “Ягуара” і прэспадборшчыка “Крон”, – адзначыў галоўны інжынер ДП “Племзавод “Карэлічы”. – У сярэдзіне сакавіка пройдзе дзяржаўны тэхнічны агляд машынна-трактарнага парка гаспадаркі. Увогуле, час яшчэ ёсць, таму зробім усё, каб адрамантаваная тэхніка працавала без замінак і вясенне-палявыя работы прайшлі ў аптымальныя агратэхнічныя тэрміны.\n← 15 февраля Кореличи ждет тематический концерт “Пока мы помним – мы живем”\nРемонт, награды, новые технологии. Медработники Кореличчины подвели итоги 2018 года →\nНастоящая цветочная сказка, или Как в агрогородке Оюцевичи прошёл фестиваль цветов «Colours» (фоторепортаж) 135 просмотров


Гравюру Пікаса за $50 тысяч скралі з музея сярод белага дня - 21.02.2018, Sputnik Беларусь\nШэдэўр вісеў на бачным месцы, і злодзей непрыкметна вынес яго з галерэі ў працоўны час, а камеры назірання ў той дзень, на жаль, не працавалі. 21.02.2018, Sputnik Беларусь\nздарэнні, навіны , у свеце, зша, пабла пікаса\n13:28 21.02.2018 (абноўлена: 17:56 21.02.2018)\n© Sputnik / Виктор ТолочкоВыстава Пікаса, архіўнае фота\nШэдэўр вісеў на бачным месцы, і злодзей непрыкметна вынес яго з галерэі ў працоўны час, а камеры назірання ў той дзень, на жаль, не працавалі.\nМІНСК, 21 лют — Sputnik. Рэдкую гравюру Пабла Пікаса з выявай асобы тарэадора коштам 50 тысяч долараў непрыкметна вынеслі з музея ў ЗША ў самы працоўны час, пра гэта паведамілі мясцовыя СМІ.\nКрадзеж адбыўся ў галерэі мастацтваў у амерыканскім горадзе Мілуокі штат Мічыган днём 16 лютага. Карціна вісела на бачным месцы, а музей быў адкрыты для наведванняў. Злодзей непрыкметна перабраўся туды і зняў палатно са сцяны. Прапажу супрацоўнікі галерэі заўважылі толькі праз некаторы час.\nПаводле папярэдняй версіі, злодзей вынес гравюру з музея паміж 12:00 і 14:00. Нягледзячы на тое, што ў галерэі дзейнічае сістэма відэаназірання, па незразумелых прычынах у дзень крадзяжу камеры не працавалі. Паліцыя спрабуе выявіць, хто скраў шэдэўр, і вывучае запісы відэакамер з суседніх будынкаў.\nГравюра з выявай асобы тарэадора была падпісаная самім Пабла Пікаса ў 1949 годзе. У свеце існуе ўсяго 30 копій гэтай карціны.


Копыль. Новости Копыля | Слава працы - Чалавеку патрэбна не слава, а людская ўвага і ласка\nВторник, 11 12 2018, 20:06\nЧалавеку патрэбна не слава, а людская ўвага і ласка\nПонедельник, 29.02.2016. Рубрика: 2016 - год культуры, Актуальна, Глыбінка\nБеларуская глыбінка… Простая, звычайная, але такая мілая і дарагая сэрцу кожнага, хто там нарадзіўся і вырас… На жаль, многія вёсачкі паціху знікаюць з карты. Нічога не зробіш: іх жыхары таксама развітваюцца з гэтым светам, пакідаючы пра сябе светлыя ўспаміны. На тэрыторыі Капыльскага раёна ёсць нямала населеных пунктаў, дзе зімой жыццё нібы заціхае. Гэты дом ужо пусты. Сюды ж гаспадыня прыязджае толькі на лета. А вось гэты атрымаў новае жыццё: яго аблюбавалі гарадскія жыхары і з самага пачатку дачна-агароднага сезона кожныя выхадныя спяшаюцца сюды, каб адпачыць ад гарадскога тлуму, надыхацца свежым паветрам.\nТак і ў Роспах\n— У нас на зіму застаецца вельмі мала жыхароў, — расказвае Ніна Іванаўна Францкевіч. — Сустракаемся хіба што каля аўталаўкі, якая прыязджае ў вёску тры разы на тыдзень. А як шматлюдна было раней! У вёсцы працаваў клуб, кожную раніцу беглі па сцяжынках на школьны двор вучні-пачаткоўцы. Вёска жыла поўным жыццём. Праўда, і цяпер мы не адчуваем сябе пакінутымі. Пра аўтамагазін я ўжо сказала, многія карыстаюцца дапамогай сацыяльнага работніка, часта наведваюцца прадстаўнікі мясцовай улады, загадчыца ФАПа.\nНіна Іванаўна сама амаль 40 гадоў адпрацавала на Харытонаўскім ФАПе, таму добра ведае спецыфіку гэтай нялёгкай справы. Транспарту ў сельскага «доктара” бадай не было ніколі.\nЗагадчык Харытонаўскага ФАПа Людміла Коршук не толькі вымярае ціск у Ніны Іванаўны Францкевіч, але і дае парады, якія лекі лепш выкарыстоўваць, калі і як іх прымаць\n— А мне трэба было і на медагляды па вёсках выехаць, і прышчэпкі дзеткам зрабіць, і на тэрміновыя выклікі не спазніцца, — узгадвае Ніна Іванаўна. — Летам — на веласіпедзе, на павозцы, а то і пехатой. Зімой — каня ў сані запрагалі. У мяне на ўчастку было каля дзвюх тысяч чалавек. За дзень натомішся так, што толькі думаеш: хачу адпачыць. А дома муж, дзеці чакаюць…\nЦяпер Ніна Іванаўна жыве адна. Родам яна з вёскі Перавоз, што паблізу Ванелевіч. Пасля заканчэння школы пайшла вучыцца ў Баранавіцкае медвучылішча. Размеркаванне атрымала на Капыльшчыну — у Харытонаўскі ФАП, які і застаўся адзіным запісам у яе працоўнай кніжцы. Маладая прыгожая фельчарка (партрэт за шклом серванта таму пацвярджэнне), вядома ж, выклікала вялікую цікавасць у мясцовых хлопцаў. Але яна спыніла свой выбар на Яраславе Францкевічу з Роспаў. У сям’і нарадзіліся тры дачкі. Жылі разам з бацькамі мужа. Паціху разбудоўвалі дом. Яраслаў Іванавіч быў майстрам на ўсе рукі. Працаваў майстрам-энергетыкам у Капыльскім РЭС. Але “сябраваў” не толькі з электрычнасцю: любая справа яму ўдавалася. На жаль, гора не абышло іх шчаслівую сям’ю: памерлі бацькі мужа, ва ўзросце 29 гадоў не стала дачушкі Марыны, 12 гадоў таму пайшоў з жыцця і Яраслаў Іванавіч.\nМаладая і прыгожая фельчарка Ніна спыніла свой выбар на Яраславу Францкевічу з Роспаў. Здымак 50-х гадоў\n— Я не хачу нікуды ехаць са свайго дома. Тут хоць памалу — але добра, — працягвае Ніна Іванаўна. — Дочкі мае жывуць недалёка: у Дзяржынску і Уздзе. Часта запрашаюць мяне да сябе. Але мне дома лепш. Тут ціха, тэлевізар пагляджу, паляжу, да аўталаўкі выйду і з суседкамі сустрэнуся. Летам — і на лаўцы пасядзім: нам ёсць пра што пагаманіць. Куры ў мяне, агародзік саджу: не таму, што нейкі вялікі ўраджай сабраць хачу, а проста, каб у зямлі пакорпацца. Праўда са здароўем праблемы ёсць. “Даўленне” высока скача — я ўжо і не памятаю, калі яно было ніжэй за 160. Часта наш цяперашні фельчар заязджае, параіць што, лекі прывязе. Так і жыву.\nЛюдміла Коршук — сённяшні загадчык Харытонаўскага ФАПа, разам з якой мы наведаліся да Ніны Іванаўны, хуценька апранула белы халат, дастала танометр і памерала ў гаспадыні ціск.\n— Нешта сёння ў Вас ён вельмі высокі, — звяртаецца медработнік да жанчыны. — А што Вы прымаеце?\nАбмеркаваўшы варыянты прыёму лекаў, фельчар развітваецца. У яе яшчэ сёння ёсць пацыенты. Выходжу з хаты следам і я. Ніна Іванаўна спяшаецца правесці. Па ўсім відаць, што ёй не хочацца, каб размова так хутка канчалася. Але нам трэба ехаць.\n2. Так і ў Чарнічным\nУ гэтым населеным пункце, куды мы завіталі разам з Людмілай Коршук і старшынёй Сл.-Кучынскага сельвыканкама Нэлі Гусевай, вяскоўцы чакалі аўталаўку. Ля месца яе прыпынку, на лаўцы, збіраліся жанчыны, паводдаль нешта абмяркоўвалі мужчыны. Убачыўшы, што з аўтамабіля выйшла старшыня сельвыканкама, самыя гаваркія рушылі да яе. Мясцовых жыхароў цікавіла, калі будзе зроблены рамонт дарогі. Пагутарыўшы з імі, Нэлі Эдуардаўна запрасіла разам завітаць у дамы да некаторых вяскоўцаў, якія пражываюць адны.\n— Мы павінны таксама кантраляваць стан аўтаномных пажарных апавяшчальнікаў у дамах, дзе жывуць састарэлыя людзі, — патлумачыла старшыня сельвыканкама. — Глядзім, ці супрацьпажарнае абсталяванне знаходзіцца ў спраўным стане, нагадваем вяскоўцам пра асноўныя правілы бяспекі, якія яны павінны выконваць.\nСтаршыня сельвыканкама Нэлі Гусева размаўляе з Клаўдзіяй Канстанцінаўнай Раеўскай\nСтукаемся ў дзверы. Нас сустракае Клаўдзія Канстанцінаўна Раеўская. Убачыўшы фотакамеру, жанчына крыху збянтэжылася:\n— Вы і фатаграфаваць будзеце? А ў мяне хустка непрыгожая. Трэба замяніць. Ды і навошта мяне, старую, здымаць? Вы лепш паглядзіце, які ў мяне Раман!\nНа крэсле ляжыць і ўважліва сочыць за наведвальнікамі вялікі кот.\n— Рома — гэта мой сябра. Гляньце, які прыгожы! — усміхаецца Клаўдзія Канстанцінаўна. — Ён і мышэй ловіць. Праўда, есці іх не хоча: прыносіць мне на паказ і кладзе ля парога. А так я яго “Кітакам” (“KiteKat”. – Аўт.) кармлю. А яшчэ ў мяне Граф ёсць — сабака на двары жыве. Вось і жывём разам. Мой муж памёр дзевяць гадоў таму. Няма ўжо ў жывых і дачкі — зусім маладая пайшла з жыцця. Двух дзетак пакінула.\nКлаўдзія Канстанцінаўна расказвала пра сваё жыццё. Родам яна з Чарнічнага, рана засталася сіратою. Бацька загінуў на фронце, калі дзяўчынцы было толькі чатыры гады. У вайну згарэла іх хата, і маці давялося самой яе адбудоўваць. Калі Клаўдзія падрасла — пайшла працаваць даяркай на ферму.\nВыйшла замуж — узяла, як яна сама сказала, прымака. Цяпер вось спадзяецца на дапамогу сацыяльнага работніка — Святлана Міхайлоўская і дроў наносіць, і па лекі з’ездзіць, і з іншымі справамі дапаможа. І дачка з унукамі часта прыязджае — яны жывуць у Мінску.\nНэлі Гусева ўважліва разглядае апавяшчальнік, прымацаваны на столі.\n— Тут усё ў парадку, — усміхаецца Клаўдзія Канстанцінаўна. — Чырвоненькі агеньчык міргае — значыць прыбор спраўны. Я ведаю! Нам іх гады 3-4 назад паставілі і растлумачылі, як карыстацца. Хадзем на вуліцу…\n3. «Уладзіміравіч любы тавар прывязе…»\nНа вуліцы народу пабольшала.\n— хутка Уладзіміравіч прыедзе. Ён нам любыя тавары прывозіць, — кажуць вяскоўцы.\nПраз нейкі час пад’ехаў аўтамагазін. З кабіны выйшаў вадзіцель і адкрыў вітрыну. Вяскоўцы падышлі бліжэй і пачаўся гандаль. Хлеб і булкі, каўбасы і вяндліну, цукеркі і малако — шмат чаго ў гэты дзень набывалі жыхары Чарнічнага. Некаторыя падыходзілі па два-тры разы.\n— Мы ж старыя — адразу і не ўспомнім, што хацелі, — расказвае Галіна Фёдараўна Барташэвіч. — А Толя нас слухае. Ніколі не злуецца. Калі трэба — і сумку дадому паднясе. Вунь, я — на два кійкі апіраюся. Дзе мне яшчэ сумку данесці?!\nВадзіцель-прадавец аўтамагазіна Анатоль Хартановіч заўсёды выконвае патрабаванні мясцовых жыхароў\nПазней, калі гандаль закончыўся, знаёміліся з вадзіцелем-прадаўцом. Анатоль Хартановіч працуе на аўтамагазіне добрых паўтара дзясятка гадоў.\n— Сёння мне трэба аб’ехаць восем населеных пунктаў, — расказвае Анатоль Уладзіміравіч. — І прыпынкаў можа быць некалькі. Прывожу розныя прадукты, ёсць тавары і прамысловай групы. Трэба — дастаўлю цвікі, шыфер, бытавую тэхніку. Словам, любы тавар па заяўках вяскоўцаў.\nВось так і жывуць старыя вёскі з маленькімі хатамі і велічнымі дрэвамі. Праз цішыню можна пачуць, як яны перашэптваюцца. Кожная вулачка быццам захоўвае шматгадовую гісторыю, памяць пра людзей, якія тут нарадзіліся, жылі, працавалі, кахалі і гадавалі дзяцей. А потым выпускалі іх, нібы буслянят з гнязда, на шырокую дарогу. І чакалі іх з выраю…\nКалі рыхтавала матэрыял, знайшла шчырыя, пранікнёныя незвычайнай цеплынёй радкі народнага паэта Беларусі Максіма Танка: “У кожнага з нас глыбока цепліцца ў сэрцы дзіўная і жыццядайная любоў да свайго краю, да сваіх родных мясцін. Як вядома, яна ўласціва не толькі чалавеку, але і ўсяму жывому да самай непрыкметнай былінкі, што цвіце пад сонцам, калышацца пад ветрам і дажджом”.\nКомментарии (2) на “Чалавеку патрэбна не слава, а людская ўвага і ласка”\nВельми прыемна пазнаемицца с побытам землякоу\nБеларуская глыбінка = гэта наша спадчына ад продкаў, якую трэба захоўваць і ўзраджаць як і родную мову.\n« Вкус путешествий\n1 марта — Международный день борьбы с наркоманией и наркобизнесом »\nРезультаты Года культуры\nВоскресенье, 5.02.2017 10:34\nГод культуры завяршыўся. Для Капыльшчыны ён быў багаты на розныя мерапрыемствы. Аб галоўных выніках расказваюць ...\nВторник, 27.12.2016 12:34\nЧлен ГА «Беларускі саюз журналістаў» Казімір Кухарчык, былы супрацоўнік газеты «Слава працы», прымаў удзел у ...\nПонедельник, 26.12.2016 11:50\nИсторические документы свидетельствуют, что в ХVI-XVII веках история Пуково, как и всей копыльской земли, была ...\nЧетверг, 22.12.2016 08:16\nУ Слабадакучынскай СШ прайшла літаратурная гадзіна «Нястомны даследчык роднага слова», прысвечаная 95-годдзю з дня нараджэння ...\n22 декабря в Литературном музее Кузьмы Чорного состоится презентация книги\nСреда, 21.12.2016 15:23\n22 снежня ў 12.00 у Літаратурным музеі Кузьмы Чорнага адбудзецца прэзентацыя кнігі «Кузьма Чорны» з ...\nАрхив газеты Выберите месяц Декабрь 2018 (75) Ноябрь 2018 (188) Октябрь 2018 (203) Сентябрь 2018 (152) Август 2018 (205) Июль 2018 (142) Июнь 2018 (169) Май 2018 (175) Апрель 2018 (152) Март 2018 (221) Февраль 2018 (190) Январь 2018 (171) Декабрь 2017 (192) Ноябрь 2017 (170) Октябрь 2017 (176) Сентябрь 2017 (164) Август 2017 (162) Июль 2017 (136) Июнь 2017 (190) Май 2017 (161) Апрель 2017 (143) Март 2017 (173) Февраль 2017 (134) Январь 2017 (138) Декабрь 2016 (176) Ноябрь 2016 (129) Октябрь 2016 (158) Сентябрь 2016 (189) Август 2016 (172) Июль 2016 (158) Июнь 2016 (170) Май 2016 (150) Апрель 2016 (160) Март 2016 (160) Февраль 2016 (173) Январь 2016 (156) Декабрь 2015 (186) Ноябрь 2015 (156) Октябрь 2015 (182) Сентябрь 2015 (148) Август 2015 (90) Июль 2015 (84) Июнь 2015 (116) Май 2015 (110) Апрель 2015 (107) Март 2015 (128) Февраль 2015 (85) Январь 2015 (85) Декабрь 2014 (94) Ноябрь 2014 (102) Октябрь 2014 (120) Сентябрь 2014 (78) Август 2014 (117) Июль 2014 (92) Июнь 2014 (100) Май 2014 (123) Апрель 2014 (142) Март 2014 (150) Февраль 2014 (164) Январь 2014 (140) Декабрь 2013 (161) Ноябрь 2013 (151) Октябрь 2013 (158) Сентябрь 2013 (141) Август 2013 (150) Июль 2013 (144) Июнь 2013 (144) Май 2013 (134) Апрель 2013 (174) Март 2013 (141) Февраль 2013 (159) Январь 2013 (151) Декабрь 2012 (142) Ноябрь 2012 (140) Октябрь 2012 (156) Сентябрь 2012 (138) Август 2012 (151) Июль 2012 (124) Июнь 2012 (152) Май 2012 (142) Апрель 2012 (141) Март 2012 (162) Февраль 2012 (171) Январь 2012 (125) Декабрь 2011 (164) Ноябрь 2011 (140) Октябрь 2011 (158) Сентябрь 2011 (132) Август 2011 (171) Июль 2011 (153) Июнь 2011 (136) Май 2011 (158) Апрель 2011 (150) Март 2011 (173) Февраль 2011 (130) Январь 2011 (125) Декабрь 2010 (171) Ноябрь 2010 (172) Октябрь 2010 (101) Сентябрь 2010 (89) Август 2010 (114) Июль 2010 (96) Июнь 2010 (92) Май 2010 (68) Апрель 2010 (78) Март 2010 (96)


Будзьма беларусамі! » «Сапраўдная пісьменніца з сапраўднай Швецыі»: вечарына Эвы Суса ў Мінску (+ФОТА)\n24 лістапада Эва Суса распавяла мінскім дзеткам аб тым, як вывучыла мову снежных людзей і чаму ў наступнай кнізе Еці павінен ісці з партфелем на працу.\nЯго стваральніца, пісьменніца Эва Суса адказала на ўсе пытанні, якія хвалявалі дзяцей і іх бацькоў адносна новай кнігі “Снежны чалавек у Мінску”, што выйшла ў серыі “Каляровы ровар” Бібліятэкі Саюза беларускіх пісьменнікаў у выдавецтве “Кнігазбор”.\nПершае знаёмства з новай кнігай “Снежны чалавек у Мінску”\nПраект-менеджар ГА “Саюз беларускіх пісьменнікаў” Аляксандра Дварэцкая\nПісьменніцу падтрымала Кацярына Дубовік. Яна лічыць, што нават у такой складанай сітуацыі чалавек з добрым сэрцам зможа знайсці сяброў. А мастачка намалявала Снежнага чалавека вельмі добрым.\nПразаік, Старшыня ГА “Саюз беларускіх пісьменнікаў” Барыс Пятровіч\nПершая кніжка — пра маленькіх дзетак і маленькага Снежнага чалавека. У другой усе яны падраслі. Ці можам мы чакаць трэцюю, дзе наш герой будзе ўжо зусім дарослым?\n— Вельмі добрая ідэя, — засмяялася Эва, — можна зрабіць кнігу аб тым, як Снежны чалавек з партфелем іде на працу! Цікава, якая праца ў яго будзе?..\nБОЛЬШ ФОТА НА СТАРОНЦЫ Ў ФЭЙСБУКУ


Нападаючы Шарль Лінгле пачаў трэніроўкі ў зборнай Беларусі па хакеі\nСпорт 18.04.2017 | 10:28\nШарль Лінгле. Фота ХК "Дынама-Мінск"\n18 красавіка, Мінск /Кар. БЕЛТА/. Нападаючы Шарль Лінгле пачаў трэніроўкі ў складзе зборнай Беларусі па хакеі, якая прадаўжае падрыхтоўку да майскага чэмпіянату свету, паведамляе карэспандэнт БЕЛТА.\nНацыянальная каманда пасля дзвюх матчаў у турніры Еўрапейскага хакейнага выкліку з Германіяй (3:1, 1:2) працуе ў "Мінск-Арэне". 17 красавіка да зборнай далучыўся форвард нямецкага "Айсбарэна" Шарль Лінгле. "З нецярпеннем чакаў магчымасці прыехаць у зборную, ігракі мяне добра сустрэлі. Фізічна гатовы, таму рады пачаць трэніроўкі са зборнай", - адзначыў хакеіст.\nНападаючы дэбютаваў за зборную Беларусі ў лютым 2016 года на турніры ў Славакіі. У лістападзе хакейны клуб "Дынама-Мінск" прыняў рашэнне скасаваць кантракт з іграком. Шарль Лінгле прадоўжыў кар'еру ў фінскай "Тапары", але хутка пераехаў у нямецкі "Айсбарэн".\nЗборная Беларусі па хакеі прадоўжыць падрыхтоўку да чэмпіянату свету трэніроўкамі ў Мінску, а 21 красавіка ў Гродне сустрэнецца ў Еўравыкліку са Швецыяй (19.00). Паўторны паядынак адбудзецца ў гродзенскім Лядовым палацы 22 красавіка ў 17.00.\nЧэмпіянат свету, які пройдзе ў Германіі і Францыі, для беларускай зборнай пачнецца 5 мая ў групе В матчам у Парыжы са зборнай Фінляндыі.-0-


Чыстка ноўтбука ад пылу - Хуткая кампутарная дапамога\nДзеякі раз здараецца, што ладны ноўтбук, які без збояў працаваў адзін-два гады, пачынае тармазіць, завісаць, і нават самастойна выключацца. Прафілактычная чыстка ноўтбука ўнутры ад пылу, як правіла дазваляе вярнуць ноўтбуку працаздольнасць, калі переўсталёўка праграм не дапамагае пазбавіцца ад праблем.\nЧаму? Усё вельмі проста.\nПры з'яўленні падобных няспраўнасцей высокая верагоднасць, што прычына збояў у рабоце ноўтбука – перагрэў працэсара. Хоць выкарыстанне і мае на ўвазе мінімальнае спажыванне энэргіі, за лік асаблівасцей яго канструкцыі пры інтэнсіўнай рабоце цэнтральны і графічны працэсар істотна награваюцца і патрабуюць дадатковага ахалоджвання. Для гэтых мэтаў у кожным ноўтбуку ёсць спецыяльная сістэма, якая складаецца з цеплавых трубачак, якія перадаюць залішняее цяпло ад працэсараў да меднага ахалоджваючага радаятара і да вентылятара ахалоджвання. Менавіта сістэме ахалоджвання час ад часу і патрэбна чыстка.\nАхалоджванне ажыццяўляецца з дапамогай паветра, якое паступае у сярэдзіну ноўтбука праз спецыяльныя адтуліны. Часцей за ўсё яны знаходзяцца на ніжняй частцы корпуса. Таму вытворцы не раяць карыстальнікам ставіць уключаны ноўтбук на дыван ці калені: пры гэтым часта закрываецца доступ паветра да сістэмы ахалоджвання. А гэта, у сваю чаргу, можа прывесці да перагрэву актыўных частак ноўтбука.\nКалі ж ноўтбук стаіць на стале, перашкод для ахалоджвання не ўзнікае. Аднак у гэтым выпадку ён быццам пылесос збірае з паверхні стала пыл, які асядае на вентылятары і паміж рэбрамі радыятара, накапліваецца і ўшчыльняецца. У выніку ствараецца вельмі шчыльны слой.\nКалі своечасова не выканаць чыстку ноўтбука, гэты пыл становіцца перашкодай на шляху паветранага патока і сістэма ахалоджвання перастае працаваць. Пры павышэнні тэмпературы вышэй дапушчальных значэнняў уключаюцца абараняльныя механізмы, у выніку чаго прылады, якія пераграваюцца выключаюцца. Калі перагрэў становіцца крытычным, ноўтбук, як правіла, выключаецца цалкам. Такім чынам, звычайны пыл можа служыць прычынай збояў у рабоце і прывесці да сур'ёзнай паломкі, калі яго своечасова не пачысціць.\nНеабходна заўважыць, што чыстка ноўтбука дапамагае пазбавіцца ад праблем не заўсёды: да самастойнага выключэння ноўтбука можа прыводзіць залішняя нагрузка на відэакарту, працэсар і іншыя прылады, якія пераграваюцца з-за неабходнасці выканання задач, на якія яны не разлічаны.\nУ чым небяспечнасць перагрэва?\nНават калі ноўтбук і не адключаецца пры павышэнні тэмпературы ўнутры апарата вышэй 80 градусаў Цэльсія, то яго выкарыстанне ў такім рэжыме ўсё роўна ні да чаго добрага не прывядзе. Па-першае, можа хутка знасіцца кулер, які працуе з пастаяннымі перагрузкамі. Яго замена абыйдзецца даражэй, чым чыстка ноўтбука і замена тэрмапасты. Ды і замяніць вентылятар аператыўна атрымліваецца далёка не заўсёды: часта бывае, што не ўсе дэталі ёсць у наяўнасці нават на фірменным сэрвісе. Прыходзіцца чакаць, калі дэталі прывязуць пад замову, бывае – некалькі тыдняў. Часта прыходзіцца мяняць не толькі кулер: калі чыстка сістэмы ахалоджвання ноўтбука ад пылу своечасова не зроблена і кампутар пераграваецца, хутка ламаюцца асноўныя мікрасхемы – паўночны і паўднёвы мост, відэакартка і інш. Замена гэтых дэталяў абыйдзецца значна даражэй, чым прафілактычная чыстка.\nЯк часта патрэбна чысціць ноўтбук?\nПрафілактычная чыстка ад пылу павінна абавязкова праводзіцца не меней аднаго раза ў 1,5 -2 гады, а пры вызначаных умовах выкарыстання нават часцей. Тэрмін\n- У доме ёсць хатнія жывёлы. Чыстка павінна быць праведзена на 3-6 месяцаў раней.\n- У час работы з ноўтбукам паляць цыгарэты. Прафілактыка патрабуецца раней: на 2 - 4 месяцы.\n- Ноўтбукам карыстаецца дзіця. Прамежак паміж прафілактыкай скарачаецца на 1-2 месяцы.\n- Вы жывяце на першым паверсе. Ваш дом знаходіцца каля буйнай дарогі. У кватэры рамонт. Ва ўсіх гэтых выпадках кампутар таксама пажадана чысціць часцей, на 3 - 6 месяцаў.\nДакладней тэрмін чысткі сістэмы ахалоджвання ноўтбука можна вызначыць па наступным адзнакам:\nа) Вы працуеце з простымі офіснымі праграмамі, ноўбук унутры награваецца вышэй 70-80 градусаў Цэльсія. Чыстка неабходна.\nб) Падчас работы ноўтбук самастойна адключаецца з-за перагрэва. Адкладваць чыстку не раім: пры дальнейшым выкарыстанні ў такім рэжыме высокі рызык зламання дарагіх прылад, рамонт якіх будзе значна даражэй звычайнай прафілактыкі.\nв) Ноўтбук працуе вельмі павольна: прадукцыйнасць працэсара аўтаматычна зніжаецца для абароны ад перагрэва. Раім чыстку ноўтбука ад пылу. Вызначыць, ці з'яўляецца прычынай запаволення работы перагрэў працесара можна, калі памераць яго тэмпературу з дапамогай спецыяльных праграм.\nг) Дзекалі перагрэў унутры ноўтбука можна вызначыць па залішняму нагрэву корпуса. У гэтым выпадку болей 5 секунд руку на ім не прыемна трымаць – горача. Калі падчас работы корпус цеплы – гэта нармально, калі гарачы – хутчэй за ўсё, пара чысціць.\nМожна паменьшыць тэмпературу іншым спосабам?\n- можа дапамагчы ахалоджваючая падстаўка. Яе мае сэнс купіць і выкарыстоўваць тады, калі вы граеце на ноўтбуку ў гульні, патрабавальныя да яго рэсурсаў. У гэтым выпадку з дапамогай ахалоджваючай падстаўкі можна пазбегнуць перагрэву. Яна таксама спатрэбіцца, калі ў вашым ноўтбуку рамантавалі відэакартку. Гэта прылада пасля рамонта працуе не так надзейна, як новая: выкарыстанне ахалоджваючай падстаўкі ў большасці выпадкаў дазволіць пазбегнуць паўторнага зламання. Канешне, пры выкарыстанні падстаўкі чыстка ноўтбука унутры можа быць адкладзена на нейкі час. Але і ў гэтым выпадку пажадана сачыць за нагрэвам і пры яго значным павышэнні адразу ж чысціць апарат ад пылу.\nКаб ноутбук меньш награваўся, яго падчас работы можна прыпадняць. Напрыклад, пастаўце на кнігі, па перыметру корпуса. Гэта забяспечыць лепшы доступ паветра да вентыляцыйных адтулін.\n- Не стаўце уключаны ноўтбук на дыван, ложак і іншыя тканіны: яны могуць перакрываць адтуліны.\n- Па той жа прычыне не раім працаваць з ноўтбукам, калі Вы трымаеце яго на каленях: перакрыванне вентыляцыі вядзе да перагрэву.\n- Адна толькі чыстка ноўтбука ад пылу ўнутры не ратуе працэсар ад перагрэва, калі ён перагружаецца пры рабоце. У гэтым выпадку карысна зменьшыць максімальную прадукцыйнасць працэсара да 70-80%. Гэта можна зрабіць, калі паменьшыць параметры электражыўлення. Работа працэсара некалькі запаволіцца, але і награвацца ён будзе меньш. Зніжэнне хуткасці работы працесара можа паўплываць і на нагрэў відэакарты: ён таксама зменьшыцца.


27.01.2021 / 16:13\nСуд Мастоўскага раёна Гродзенскай вобласці 27 студзеня вынес прысуд па крымінальнай справе супраць Віктара Царыкевіча. Яго абвінавацілі па ч. 1 і 2 арт. 339 (хуліганства і злоснае хуліганства) і 369 (публічная абраза прадстаўніка ўлады) Крымінальнага кодэкса.\nЗа правядзенне серый «цынічных» акцый у верасні-кастрычніку: размалёўванне прыпынкаў у Мастоўскім раёне, нанясенне на дрэвах БЧБ-сцягоў, развешванне на іх пудзілаў у міліцэйскай форме і размяшчэнне таблічак у выглядзе рытуальных надмагілляў, а таксама труны з пудзілам у форме супрацоўніка міліцыі, — Віктара Царыкевіча пазбавілі волі тэрмінам на адзін год у калоніі агульнага рэжыму. Акрамя гэтага, у мужчыны канфіскавалі машыну. Справу разглядаў старшыня суда Мастоўскага раёна Віталь Сініла, піша spring96.org.\nПрацэс праходзіў фактычна ў закрытым рэжыме, таму яго падрабязнасці невядомыя. На першы працэс не пусцілі нават у будынак суда праваабаронцу Аляксандра Вайцешыка, які планаваў ажыццяўляць маніторынг суда. Прычына — эпідэміялагічная сітуацыя ў сувязі з СОVID-19.\nЗгодна з матэрыяламі справы, Віктар Царыкевіч у жніўні мінулага года размясціў у адным з тэлеграм-чатаў «непрыстойны, прыніжальны для гонару і годнасці каментар» пад фатаграфіяй старшыні Мастоўскага райвыканкама Юрыя Валеватага. Яго дзеянні кваліфікавалі паводле арт. 369 Крымінальнага кодэкса (публічная абраза прадстаўніка ўлады) Крымінальнага кодэкса. Санкцыя гэтай нормы не прадугледжвае пазбаўлення волі.\n— нанёс бел-чырвона-белыя лініі на дарозе паблізу вёсак Савінка, Заполле і аграгарадка Дубна Мастоўскага раёна;\n— «павесіў пудзілы ў міліцэйскай форме і зрабіў надпісы» пад навесамі прыпынкаў «Мікелеўшчына», «Дубна» і «Чарлёна»;\n— у лесе паміж горадам Масты і аграгарадком Масты Правыя намаляваў на 33 дрэвах БЧБ-сцягі, у полі расставіў таблічкі ў выглядзе рытуальных надмагілляў «з надпісамі, якія дэманструюць грэбаванне дзяржаўным ладам кіравання», а побач з таблічкамі паставіў труну з пудзілам у форме супрацоўніка міліцыі.


«Раз Лукашэнка сказаў, што дэвальвацыі ня будзе — значыць, чакай бяды... »\n19 сьнежань 2014, 15:04\nУ банках на Гарадзеншчыне валюты ў свабодным продажы няма — як і ў іншых рэгіёнах Беларусі. У абласным цэнтры людзі рыхтуюцца да дэвальвацыі. У раённых цэнтрах спакайней, але набыць валюту таксама немагчыма.\nПраблемы з набыцьцём валюты ў Горадні пачаліся яшчэ ўчора: у абменьніках стаялі вялікія чэргі, набыць даляры ды эўра можна было толькі пасьля таго, як іх нехта здаваў. Праўда, ахвотных на гэта было няшмат. Сёньня раніцай чэргі перад абменьнікамі займалі ўжо а 8-й раніцы, за гадзіну да іх адкрыцьця. Банкі, пабачыўшы сытуацыю, паднялі курс валют на 500-700 рублёў, але гэта ўжо сытуацыю не ратавала — валюты ў свабодным продажы не было.\nУ раённых гарадах яшчэ нават сёньня раніцай можна было набыць валюту, але празь некалькі гадзінаў пасьля адкрыцьця абменьнікаў сытуацыя зьмянілася: зьявіліся чэргі, і валюту можна набыць толькі пасьля таго, як яе нехта здае.\nСпадар Леанід у Слоніме абышоў некалькі банкаў, але набыць даляры ня здолеў: паўсюль, паводле яго, трэба чакаць, калі нехта здасьць, але на гэта можа спатрэбіцца і цэлы дзень. У чарзе, паводле спадара Леаніда, людзі кажуць, што сытуацыя стала падобнай да той, якая была ў 2011 годзе:\n«Людзей шмат у абменьніках, стаяць, чакаюць. З раніцы ў адным банку сказалі, нібыта ёсьць валюта, а потым аб’явілі, што атрымалі нейкі ліст, і перасталі прадаваць. У другім банку трохі было з раніцы: пару чалавек купілі — і на гэтым усё. А цяпер чэргі паўсюль вялікія. Людзі чакаюць скачка даляра і кажуць, што час бегчы ў краму і набываць лядоўні і тэлевізары».\nЛюдзі чакаюць скачка даляра і кажуць, што час бегчы ў краму і набываць лядоўні і тэлевізары\nСпадарыня Алена з Наваградку кажа, што людзі забегалі сёньня з раніцы па абменьніках, але ўжо безвынікова. Кажа, што пакуль лаянкі не чуваць, а толькі жарты, бо людзі ўжо прызвычаіліся да падобных сытуацый:\n«Валюткі ў абменьніках сёньня няма нідзе. Але, ведаеце, нашы наваградзкія людзі вельмі разважлівыя і кажуць, што калі „Бацька“ ўчора сказаў, што дэвальвацыі ня будзе, то трэба раніцай чакаць сюрпрызаў. А ўчора ж было сказана: дэвальвацыі ня будзе. Але калі ўжо такое ідзе зьверху, то ясна, што дэвальвацыя абавязкова будзе».\nУ Мастах, паводле спадара Андрэя, валюту пачалі скупляць значна раней, бо вельмі многія кінуліся ў Расею па танныя машыны і бытавую тэхніку. А сёньня раніцай у абменьніках сытуацыя такая, як і паўсюль:\n«Канечне, усе чакаюць, што курс беларускага рубля пойдзе ўсьлед за расейскім, гэта значыць, будзе дэвальвацыя. Людзі, вядома, пра саму дэвальвацыю ня кажуць, але тое, што курс зьнізіцца, — усе ўпэўненыя. Абменьнікі перапоўненыя, людзі стаяць і чакаюць валюты. Я мяркую, што будзе альбо раптоўная, альбо плаўная дэвальвацыя, хаця з вопыту — то беларускія ўлады схільныя да раптоўнай».\nСпадар Юры зь Вялікай Бераставіцы расказвае, што многія, асабліва пэнсіянэры, не зважаюць на тое, што адбываецца ў абменьніках. Але багата хто думае, што зьнікненьне валюты наўпрост зьвязана з падзеямі ў Расеі:\n«Ну што, людзі кажуць: будзем чакаць яшчэ большага падзеньня беларускага рубля, а там і падаражаньня харчоў, нафтапрадуктаў... Карацей, нічога добрага тут ніхто не чакае».\nПаводле афіцыйнай інфармацыі, у апошнія дні ў вобласьці павялічыўся попыт на спажывецкія крэдыты. Мясцовыя СМІ сьцьвярджаюць, што на гэта паўплывалі чуткі пра рэзкую дэвальвацыю беларускага рубля. Таксама паведамляецца, што ў банках заўважна ўзрасла колькасьць валютных укладаў.


Круглы стол «Travel day. У свет замежных стажыровак» - пра падарожжы і адукацыю - Belarus Watch\nПершай размову распачала Любоў Каспяровіч, магістрантка Інстытута журналістыкі, якая зараз працуе на адукацыйным моладзевым партале«Аdukacyja.info» Люба прымала ўдзел у розных адукацыйных і культурных праграмах, дзякуючы якім яна падарожнічала. Такім чынам, спіс краін, дзе дзяўчыне давялося пабываць, прадстаўлены такімі краінамі, як Германія, Італія, Партугалія, Швецыя, Данія, Літва, Чэхія, Эстонія, Польшча, Украіна, Расія, Францыя, Нідэрланды. Але Любоў спадзяецца, што гэта толькі пачатак.\nШмат пытанняў пра тое, куды звяртацца, каб паўдзельнічаць у міжнародных праграмах, і дзе шукаць гэтыя прапановы, прагучала падчас выступу першага спікера. Любоў захапляльна і шчыра распавяла свае гісторыі ўдзелу ў такіх праектах, а таксама параіла самім сачыць за навінамі і звяртацца да публікацый, што выходзяць на сайце Аdukacyja.info, бо амаль кожны дзень інфармацыя там абнаўляецца, а знайсці цікавыя і цудоўныя прапановы вельмі проста. Нават можна націснуць на любую краіну ў спісе і ўбачыць, якія ёсць праекты ў дадзены момант. Але не толькі прафесійныя стажыроўкі і студэнцкія абмены размешчаны на партале, таксама вы ўбачыце найлепшыя стыпендыі, міжнародныя канферэнцыі, прэстыжныя конкурсы і натхняльныя імрэзы.\nПадчас размовы было зададзена цікавае пытанне: ці існуюць стажыроўкі і праграмы для студэнтаў і выпускнікоў тэхнічных ВНУ. Люба адказала, што якраз такім студэнтам пашанцавала больш, чым гуманітарыям, і кола іх магчымасцяў таксама значна шырэйшае. Усім слухачам Любоў Каспяровіч пажадала ўдачы ў пошуку цікавых праектаў, абавязкова параіла ўдзельнічаць у іх, падарожнічаць, бо магчымасцяў для гэтага існуе вельмі шмат.\nЯўгенія Ларыкава працягнула тэму адукацыі за мяжой, а таксама падзялілася сваёй гісторыяй удзелу ў праектах і трэнінгах. Больш падрабязна спікер распавяла пра вядомыя для многіх праграмы «Work and travel» і EVS (Еўрапейская валанцёрская служба, адна з праграм праекту «Еrasmus+»), патлумачыла розніцу паміж імі.\nУ 2009, 2010 і 2011 гг. па праграме «Work and travel» ёй давялося працаваць у Ocean City (штат Maryland) афіцыянткай. Сваё першае месца працы яна знайшла праз знаёмую. Яўгенія адзначыла, што ў першую чаргу моладзь едзе не зарабіць грошы, а ўбачыць новыя краіны са сваімі асаблівымі традыцыямі і культурай, атрымаць яскравыя эмоцыі і ўражанні. Безумоўна, такія праекты даюць магчымасць сустрэць добрых сяброў і цікавых суразмоўцаў, з якімі потым часта працягваеш камунікаваць і падтрымліваць сувязь.\nНа пытанне ці важна добра ведаць замежную мову, дзяўчына адказала, што не заўсёды на праект шукаюць людзей з добрым узроўнем валодання мовай, але калі казаць пра ЗША, то ў першую чаргу ацэньваюць знешні выгляд і моўныя здольнасці. Часам могуць адмовіць у працы. Але ў горадзе, дзе яна была, даволі шмат працы, таму некаторыя ўладкоўваліся адразу ў некалькі месцаў.\nДзяўчына шмат удзельнічала ў праграмах EVS, але цяпер ужо яна выбірае, каго варта браць на праект, а каго не. Што датычыцца напісання матывацыйнага ліста і сакрэтаў, як яго напісаць, каб цябе абавязкова ўзялі, то яго Яўгенія прапанавала рыхтаваць з уплывам не на тое, што трэнінг ці праект прынясе новыя веды, а пісаць, чым гэтая праграма дапаможа, і як выкарыстае атрыманыя веды ўдзельнік ў будучыні.\nТрэцім спікерам была Вольга Кастылюк, заўзятая вандроўніца, якая на ўласным досведзе паказала, як можна зэканоміць у падарожжы. Яе тэма: «Грошай няма, а я ў Парыжы. Сакрэты бюджэтных вандровак».\nСамыя асноўныя правілы, якія трэба ведаць, калі едзеш у падарожа: не выкарыстоўваць у Еўропе цягнік, бо ён вельмі дарагі, не забываць, што часам квіток на самалёт каштуе меней, чым квіток на цягнік (ecolines.ru, eurolines.домен краіны, alsa.es), лятаць на лаўкостах (ryanair.com, wizzair.com, azair.com, skypicker.com, skyscanner), жыллё шукаць на booking.com, кватэру здымаць (калі шмат людзей) на airbnb, а таксама памятаць пра couchsurfing.com (буйнейшая гасцявая сетка, калі не трэба плаціць грошы за начлег, ты проста камунікуеш з гаспадаром, абавязкова прывозіш яму падаруначкі з Беларусі (журавіны ў цукры, зефір, квас, магніцікі, паштоўкі і інш.), кэмпінг, палаткі, начныя пераезды.\nПерад падарожжам Вольга параіла абавязкова спампаваць сабе мабільныя праграмы:\nMaps.me — oффлайновые карты;\nEvernote.com — электронны нататнік з нататкамі пра падарожжа\nWi-fi finder — пошук кропак бясплатнага інтэрнэту;\nYelp — рэкамендаваныя ўстановы грамадскага харчавання;\nViber — камунікацыя, вызначыць месцазнаходжаньне.\nШто датычыцца ежы, то Вольга параіла па магчымасці гатаваць самім, прадукты набываць у гіпермаркетах або на рынках, снедаць у тых месцах, дзе больш мясцовых жыхароў, а не турыстаў, загадзя высвятляць, якія нацыянальныя стравы варта паспрабаваць і дзе, не забываць, што самая дарагая страва не значыць самая смачная. А калі вы нічога не знайшлі. Не трэба забываць пра ўсюдыісны McDonalds.\nАпошнім выстопоўцай стала валанцёр кампаніі «У Беларусь і Еўропу — БЕЗ ВІЗЫ» (novisa.by) Марына Аляксандрава, якая распавяла пра асноўныя задачы і мэты праекту. Адзначыла, што вельмі важна рэгулярна падымаць пытанне аб спрашчэнні візавага рэжыму паміж Беларуссю і ЕС, інфармаваць грамадскасць аб сітуацыі, якая склалася, і пра тое, што адмена візавага рэжыму — гэта не міф, а рэальнасць.\nЯкім чынам гэта робіцца?\nПасродкам грамадскіх мерапрыемстваў і пісьмовых зваротаў у адпаведныя ўстановы. Гэта стымулюе беларускі бок да хутчэйшага падпісання неабходных дакументаў.\nКампанія развівае валанцёрскі рух, заахвочваючы людзей і іх імкненне да спрашчэння візавага рэжыму.\nАдзін з цікавых праектаў — гэта фестываль мабільнасці «Самаход», які ўключае ў сябе серыі лекцый і семінараў аб падарожжах, мабільнасці, візах і межах, а таксама конкурсы, віктарыны, музычныя выступы. Фестываль праходзіць штогод з 2012 года ў Мінску. З 2015 года фестываль пашырыў сваю геаграфію: пабываў таксама ў Брэсце, Магілёве і Гродне. У гэтым годзе плануецца правесці яго ва ўсіх абласных цэнтрах.\nПасля прэзентацыі кампаніі Марына правяла цікавую віктарыну, а перамжцы атрымалі прыемныя падарункі.\nМерапрыемства скончылася, але тая інфармацыя, якую атрымалі слухачы абавязкова павінна спатрэбіцца ў будучыні. На круглы стол прыйшло шмат моладзі, і я спадзяюся, што кожны пачуў менавіта тое, што хацеў ведаць. А цяпер засталося пажадаць удачы ў пошуку цікавых падарожжаў, стажыровак і праектаў!\nЦі спадабалася мерапрыемтсва слухачам, мы зараз даведаемся ў дзяўчатак.\nАлена Казючыц: Выдатна, што спікеры распавядалі гісторыі па сваіх канкрэтных уражаннях. У прынцыпе, усё было ясна і пытанняў не засталося. Па бюджэтных падарожжаў я шмат-шмат карыснага выявіла, гэта была самая насычаная інфармацыяй частка. Хацелася б пачуць яшчэ інфармацыі аб іншых праграмах. Я, напрыклад, у канцы мінулага года падала заяўку на Study tours to Poland (STP) і ўкрасавіку-траўні паеду. Выпадкова ад аднаго аб гэтай праграме даведалася, калі атрымала адказ, была, вядома, на сёмым небе. А потым яшчэ і пра гэтую сустрэчу пачула, падумала, што карысна будзе паслухаць, якія наогул праграмы існуюць.\nВольга Нелюбовіч: Мне вельмі спадабалася, па-першае, тэма круглага стала. Таму калі палова знаёмых кудысьці вечна з’язджае па нейкіх модных і вясёлых суперпрограмах, другая палова здзіўляецца, дзе яны і як гэта знаходзяць.\nМне здаецца, што гэта важны крок — арганізоўваць такія круглыя сталы ва ўніверсітэтах, каб у студэнтаў быў доступ да інфармацыі аб альтэрнатыўнай або замежнай адукацыі, каб гэта была нармальная практыка, а не доля «самых асвечаных» і тых, хто «у тэме» аб тым, якія магчымасці, аказваецца, адкрыты перад усімі намі, беларускімі студэнтамі. Таму мне спадабалася ўсё, пачынаючы ад тэмы і заканчваючы спікерамі. Усё было цудоўна, маса карыснай інфармацыі. Вялікі плюс тое, што была магчымасць задаць пытанні спікерам.\nВольга Хвядчэня: Больш за ўсе мяне зацікаваў паломніцкі шлях Сант’яга ў Іспаніі, пра які распавядала Вольга Кастылюк. Можа аднойчы і я адважуся на гэтае падарожжа. У тэме міжнародных праектаў і танных падарожжаў я ўжо трэці год: вяду суполку УКантакце «Міжнародныя праекты для беларусаў», па магчымасці арганізую сустрэчы ці прыватна распавядаю пра праграмы і праекты, у якіх беларусы могуць прымаць удзел, падарожнічаю. Таму асабіста для меня на круглым стале амаль не было новай інфармацыі. Але сам факт, што ў Мінску арганізавалі падобнае мерапрыемства мяне вельмі парадаваў і натхніў. Я, напрыклад, прыехала з Брэста, каб паўдзельнічаць. Увогуле, мерапрыемства атрымалась вельмі інфарматыўным і практычна накіраваным. Асабліва з улікам таго, што большасць прысутных не чулі раней пра міжнародныя магчымасці, аб якіх распавядалі дзяўчыны. Вельмі жадаю, каб праект «Travel day» рос, буйнеў і яшчэ не раз сабраў удзельнікаў пад сваімі крыламі.


Рамёстваў карагод — Столбцы. Прамень. Новости Столбцов и Столбцовского района\nКультура Нумары Таленты Стаўбцоўшчыны\n22.07.2016 19.07.2016 Admin715Комментарии on Рамёстваў карагод\nУ актавай зале тэрытарыяльнага цэнтра адкрылася выстаўка-кірмаш творчых работ – «Рамёстваў нашых карагод». Адметнасць яе ў тым, што ўсе вырабы зроблены рукамі бабуляў, якія наведваюць аддзяленне дзённага знаходжання для грамадзян пажылога ўзросту. Ёсць і жадаючыя набыць гэтыя вырабы.\nРазнастайныя шкатулкі, вазы, кошыкі, дэкаратыўныя чайны домік і ветракі – усё гэта прадстаўлена на выстаўцы. Зусім нядаўна рэалізавана і цалкам новая для цэнтра ідэя – лялькі. Усе вырабы да адзінага зроблены з так званых газетных трубачак, а з дапамогай фарбы ім нададзена шматколернасць. Дапаўняюць выставачны рад мыла ручной работы, ручнікі. Гэта прадукцыя зроблена маладымі людзьмі з інваліднасцю ў майстэрнях, якія дзейнічаюць пры тэрытарыяльным цэнтры.\n– Усе гэтыя вырабы могуць быць цудоўным сувенірам, падарункам на дзень нараджэння, – падкрэслівае загадчык аддзялення дзённага знаходжання для грамадзян пажылога ўзросту Сяргей Есіс. Балазе, плануецца «выезд» выстаўкі-продажу ў раённы Цэнтр культуры, на вуліцы нашага горада падчас масавых мерапрыемстваў. За сродкі, атрыманыя ад продажу, у тэрытарыяльнага цэнтра з’явіцца магчымасць набываць неабходныя для творчасці матэрыялы.\nДарэчы, пра творчасць. Знаёмства з выстаўкай-продажам адбылося акурат падчас аднаго з мерапрыемстваў – творчай сустрэчы членаў клуба «Гады – не бяда», прысвечанай Дню Незалежнасці. Канцэртную праграму «Квітней, мой край, пад небам жураўліным» падрыхтавалі ўдзельнікі хору «Родны кут» (мастацкі кіраўнік Міхаіл Міткевіч). Пасля за кубкам чаю яны па-сяброўску праводзілі час і, у тым ліку, дзяліліся сакрэтамі стварэння маленькіх «шэдэўраў», прадстаўленых на выстаўцы. Між іншым, ніколі не скажаш, што яны зроблены рукамі аматараў.\n– Відавочны працэс станаўлення майстэрства нашых актыўных рукадзельніц, – акцэнтуе ўвагу Сяргей Есіс.\nА, калі ёсць жадаючыя заплаціць за вырабы грошы, значыць, справа гэта карысная для ўсіх.\nНе аб’ект дапамогі, а ўдзельнік соцыуму


Інструменты Okapi для лакалізацыі і перакладу » FourFeathers\nІнструменты Okapi для лакалізацыі і перакладу\n6 лютага, 2017\nOkapi framework – праект з адкрытым зыходным кодам. Часткамі праекта з’яўляюцца інструменты, якія выкарыстоўваюцца, каб правяраць якасць пераклада, падрыхтоўваць дакументы да перакладу і вызначаць правілы сегментацыі. Для працы праграм патрабуецца Java (нягледзячы на тое, што на сайце пазначана толькі неабходнасць JRE, неабходна ўстанавіць яшчэ і JDK).\nRainbow – крос-платформенная графічная праграма, якая дазваляе карыстацца рознымі інструментамі для падрыхтоўкі тэкстаў да перакладу. Як і іншыя інструменты з пакета Okapi, Rainbow карыстаецца фільтрамі, каб працаваць з рознымі файламі і пераўтвараць іх ў фарматы, якія дазваляюць іх змяняць. Фільтры, якія выкарыстоўваюцца праграмай, даюць магчымасць працаваць з файламі OpenOffice, MS Office, XML, HTML, DTD, Properties і г.д.\nRainbow таксама працуе з канектарамі, якія дазваляюць падлучаць розныя сістэмы машыннага пераклада (Google MT, Microsoft Translator, Open-Tran, MyMemory, Translate Toolkit TM, Apertium, TDA-Search). Унутраныя задачы Rainbow можна таксама аб’ядноўваць ва агульны працэс, каб праводзіць некалькі розных аперацый над файламі ў паўаўтаматычным рэжыме.\nАсноўныя функцыі Rainbow гэта:\nстварэнне пакетаў праектаў для перакладу (XLIFF, OmegaT, RTF для Trados);\nзмяненне кадоўкі тэксту ці разрываў радкоў;\nпераўтварэнне фармата файлаў;\nздабыванне тэрміналогіі і праверка якасці перакладу;\nпераклад з дапамогай сістэм машыннага перакладу і перакладчаскай памяці;\nпсеўда-пераклад і рэдагаванне зыходнага тэксту;\nпрымяненне шаблонаў XSLT і параўнанне розных перакладаў;\nпошук і замена тэксту па фільтрах, а таксама стварэнне корпуса паралельных тэкстаў.\nПраграмныя канвееры / Pipelines\nПраграмныя канвееры – гэта шэраг аперацый па падрыхтоўцы і перакладу файла. Канвееры таксама дазваляюць правяраць пераклад на якасць, змяняць выявы ў дакументах і здабываць тэрміналогію. Галоўнае акно Rainbow выглядае наступным чынам:\nГалоўнае акно Rainbow\nСтварыць новы канвеер вы можаце праз меню Utilities ці з дапамогай клавішCtrl + P. У дыялогавым акне можна дадаваць новыя крокі для выканання, адкрываць існуючы файл канвеера, захоўваць і запускаць канвеер.\nПраверка якасці і рэдагаванне\nWhitespace Correction. Дужа карысная аперацыя для тых, хто перакладае на японскую ці кітайскую мовы ці наадварот: выдаляе прабелы ці ставіць іх зноў;\nText Modification: Дазваляе замяшчаць ASCII-сімвалы на сімвалы з пашыранага лацінскага алфавіта ці кіріліцы, а таксама заменьвае пэўныя буквы на Х, а лічбы на N;\nSpace Quality Check: Параўновае арыгінальны і перакладзены тэксты і выпраўляе, калі неабходна, прабелы кодаў;\nQuality Check: Крок, усе налады якога вылучаны ў асобную праграму фрэймфорка, аб якой я напісаў ніжэй. Робіць тое ж самае, але ў адным акне;\nSearch and Replace: Адна з найпростых функцый пошука і замены. Заўсёды дапамагае мне, таму што дазваляе, нават з паверхневым знаёмствам з рэгулярнымі выразамі, шукаць і выпраўляць найчасцейшыя памылкі;\nInconsistency Check: Гэта аперацыя праводзіць праверку пераклад аднолькавых сегментаў тэксту-арыгінала. У тым выпадку, калі пераклад такіх сегментаў адрозніваецца, праграма пазначыць іх як памылковыя;\nCleanup: Аперацыя Cleanup выкарыстоўваецца для рэдагавання тэксту-арыгінала і выпраўлення памылак з пунктуацыяй, двукоссем і нечаканымі сімваламі. Калі гэтая аперацыя будзе дададзена ў канвеер, з’явіцца магчымасць задаць рэгулярны выраз, згодна з якім канвеер пазначыць сегменты, якія неабходна выдаліць.\nАперацыя, якая ў ручным рэжыме, замяшчае стварэнне штодзеннай рэзервнай копіі. Дазваляе перамяшчаць ці капіяваць файлы ў пазначанае месца з наступнай перазапіссю, захаваннем ці пропускам пры наяўнасці ўжо існуючых файлаў.\nПраца з перакладчаскай памяццю і тэрміналогіяй\nDiff leverage. Дае магчымасць параўноваць дзве версіі аднаго тэксту і, калі з’яўляюцца аднолькавыя сегменты, капіяваць ужо існуючы пераклад. Вы можаце выкарыстоўваць адна-, двухмоўны ці тры аднамоўных файла. Звярніце ўвагу на тое, што скапіяваны пераклад сегментавацца не будзе;\nGenerate SimpleTM | SimpleTM to TMX. Гэтыя алгарытмы рэкамендую выконваць адначасова. Generate SimpleTM стварае корпус паралельных тэкстаў з некалькіх дакументаў, каб унесці яго далей у перакладчаскую памяць SimpleTM. Другі крок пераўтварае памяць SimpleTM у стандарт ТМХ, які потым магчыма будзе імпартаваць у любы САТ-інструмент, якім вы карыстаецеся;\nTranslation Comparison параўноўвае пераклад з некалькімі іншымі перакладзенымі дакументамі. Вынікі параўнання можна атрымаць у выглядзе HTML-табліцы ці ў файле TMX;\nTerm Extraction – адна з самых карысных функцый. На жаль, не заўсёды добра працуе для рускай ці беларускай моў. Дазваляе ствараць спіс магчымых (важна!) тэрмінаў на выснове арыгінальнага дакумента;\nSentence Alignment і Paragraph Alignment ствараюць корпус паралельных тэкстаў па сказах і абзацах.\nSegmentation – алгарытм, які дазваляе ствараць свае правілы сегментацыі тэксту для тых выпадкаў, калі стандартныя не здолелі сегментаваць тэкст належным чынам;\nПадлік слоў і сімвалаў\nДля простага падліку слоў і сімвалаў у зыходным тэксце выкарыстоўваюцац наступныя аперацыі: Word Count, Character Count і Simple Word Count.\nРозніца Word Count і Simple Word Count у тым, што Simple Word Count падлічвае колькасць слоў у кожным сегменце і стварае ў зыходным тэксце заўвагі ў сегментах. Word Count усяго ж падлічвае колькасць слоў у дакуменце.\nПросты алгарытм групавога рэдагавання выяў, які дазваляе змяняць памеры і пераводзіць выяву ў шкалу шэрага.\nCheckMate гэта яшчэ адна праграма з фрэймворка Okapi. Яна выкарыстоўваецца толькі для праверкі перакладу згодна з дадзенымі правіламі. Прынцып працы вельмі просты: неабходна дадаць дакумент, наладзіць правілы праверкі і націснуць кнопку “Check Document”.\nПравілы наладжваюцца праз пункт меню Issues – Edit configuration.\nУкладка з агульнымі наладамі дае магчымасць праверыць наяўнасць пустых сегментаў, сегментаў, пераклад якіх супадае з тэкстам арыгіналу, а таксама папярэджвае аб наяўнасці паўторных слоў.\nУкладка з наладамі даўжыні тэксту вельмі важная для лакалізатараў, таму што вельмі часта з’яўляюцца патрабаванні прытрымлівацца пэўнай даўжыні перакладу ў сімвалах.\nНалады Inline Codes і Patterns правяраюць адпаведнасць кодаў і шаблонаў пазначаным параметрам. Па змаўчанню, на адпаведнасць шаблонам правяраюцца адкрываючыя і закрываючыя дужкі, паштовыя і адрасы сайтаў, IP-адрасы і іншы тэкст, які павінны заставацца нязменным.\nCheckMate дазваляе падлучаць вэб-версію LanguageTool, якая правярае тэкст згодна сваёй базе дадзеных. Памятайце толькі, што падлучэнне сервера LanguageTool альбо карыстаннне вэб-аплетам значна павялічвае час праверкі дакументаў.\nOkapi, як і іншыя падобныя інструменты, прызначаецца для выканання руцінных алгарытмаў і першапачатковай праверкі дакументаў пасля перакладу. Зразумела, рэкамендую выкарыстоўваць фрэймворк толькі ў тых перакладах, дзе вельмі важна сачыць за тэрміналогіяй ці пэўнымі патрабаваннямі.