У рускай літаратуры пра вайну вылучаюць так званую «лейтенантскую прозу». Яе адрозніваюць праўдзівасць і непрадузятасць пры малюнку баявых дзеянняў. Заснавальнікам гэтага кірунку часта лічаць В. Някрасава, які апублікаваў ў 1946 годзе аповесць «У акопах Сталінграда». Кароткі змест кожнай кіраўніка дапамагае зразумець, наколькі страшным было гэты час у гісторыі краіны.\nГалоўны герой аповесці - ваенны інжынер, лейтэнант Юрый Керженцев. Яго вачыма бачыць чытач карціну адступлення ад Оскола да самага Сталінграда і апісанне разлютаваных баёў на Волзе.\nУ ліпені 1942 года начальнік штаба нечакана збірае камбатаў і афіцэраў. Яго навіны несуцяшальныя: у ноч полк пачынае адступленне, прыкрываць якое даручана батальёну Шыраева (галоўны герой - у яго складзе). Так пачынае Някрасаў свой твор «У акопах Сталінграда». Кароткі змест першых трох кіраўнікоў наступнае. Полк ваюе толькі паўтара месяца, але за гэты час амаль не засталося ні гармат, ні людзей. Спачатку яшчэ не абстраляных, не якія звыкнуліся да парываў бомбаў салдат кінулі ў абарону пад Харкаў. Потым было мноства іншых перасоўванняў. І вось толькі акапаліся пад Оскол, атрымалі загад - адступаць. Байцоў палохала адно: няўжо немец ужо так далёка забраўся?\nПолк сыходзіць у прызначаны час. Тыя, што засталіся байцы з пяццю кулямётамі ствараюць бачнасць таго, што ўсё па-ранейшаму. Ноччу другога дня сапёры мінуюць бераг, і батальён таксама адыходзіць назад. Цяпер іх галоўная задача - дагнаць сваіх.\nАд Оскола да Сталінграда\nПраходзяць праз паселішча. Жыхары моўчкі назіраюць за салдатамі, хтосьці дае ежы. Ад іх нямых пытанняў байцам становіцца няёмка. Шыраеў і Керженцев, пачуўшы, што тут нядаўна праходзілі войскі, вырашаюць: гэта быў іх полк. Аднак сустрэча героя са знаёмым Ігарам, сувязным штаба, паказвае, што справы зусім дрэнныя. Працягвае аповесць «У акопах Сталінграда» кароткі змест яго апавядання. Да моманту ад'езду сувязнога ў палку заставалася чалавек сто. Супернік з танкамі, мотапяхота і аўтаматчыкамі напаў нечакана. Маёр і камісар забітыя. Гармат таксама няма. Максімаў, як той, хто ўзяў на сябе кіраўніцтва, загадаў адшукаць Шыраева з яго байцамі. Але куды ісці і дзе цяпер фронт, Ігар не ведаў, сказаў толькі, што немцы кіламетраў за дзесяць адсюль.\nАповесць «У акопах Сталінграда», кароткі змест якой вы чытаеце, працягваецца апісаннем бою, развярнулася каля хлявоў, дзе спыніўся на адпачынак батальён. Жывымі з яго выходзяць толькі пятнаццаць байцоў на чале з Шыраева. Яшчэ пяцёра, Керженцев і яго ардынарац Валега, Ігар, Сядых і Лазарэнка (ён загіне ад разрыву міны) застаюцца каля хлявоў прыкрываць адступленне таварышаў. Выбраўшыся з хованкі, яны да ночы далучаюцца да патоку якія адыходзілі войскаў. Неўзабаве становіцца ясна: знайсці свой полк, дакладней, тое, што ад яго засталося, не так проста. Адзін маёр паведамляе, што дзесьці ідуць баі, і раіць дабірацца да Сталінграда. Там фармуецца новая армія. Мясцовыя жыхары пытаюць, чаму нашы войскі адступаюць, з-за чаго Керженцев адчувае моцнае пачуццё сораму. Застаецца толькі надзея, што адыходзяць ненадоўга - бо была ж Масква, ад якой адкінулі ворага.\nНарэшце дабіраюцца да горада на Волзе. Тут пакуль яшчэ пануюць мір і спакой. Ігар вядзе таварышаў да сястры свайго камандзіра. Байцы нібы вяртаюцца да былой - даваеннай - жыцця, якая зусім не падобная на тое, што у хуткае час будзе адбывацца ў акопах Сталінграда. Кароткі змест 10-13 кіраўнікоў варта дапоўніць тым, што Керженцев і яго таварышы атрымліваюць працу: падрыхтаваць важныя аб'екты горада да знішчэння. Так праходзіць жнівень.\nХоць па радыё пастаянна абвяшчаюць паветраную трывогу, мірнае жыццё разбурылася нечакана. У нядзельны вечар над горадам ўпершыню з'явіліся нямецкія самалёты. Яны бамбілі бесперапынна каля двух гадзін, пасля чаго Сталінград агарнула полымем.\nНа трактарным заводзе\nРаніцай Керженцева з таварышамі адпраўляюць за горад. Там трэба будзе тэрмінова замінаваць трактарны. Праца ўскладняецца пастаяннымі абстрэламі, парушаючымі цэласнасць правадоў. Да таго ж няма ўсіх неабходных прыбораў. Людзі працуюць без адпачынку, аднак праходзіць дзён дванаццаць, а завод ўсё варта. Горад практычна бесперапынна бамбяць, і ён амаль разбураны. Баі ідуць на тым баку ракі, дзе знаходзяцца акопы Сталінграда. Някрасаў - кароткі змест размовы прыводзіцца ніжэй - паказвае, як у гэтыя няпростыя для краіны месяцы і гады фарміруецца сапраўдны патрыятызм людзей. Так, Георгій Акімавіч, інжынер-электрык ЦЭЦ, у спрэчцы з Керженцевым даказвае, што рускія войскі не ўмеюць ваяваць, і на зыход вайны можа паўплываць толькі цуд. У гэтую хвіліну Юрась ўзгадвае словы аднаго з байцоў, якія спаткаліся на шляху да Сталінграду. Той казаў пра тлустай зямлі, што дае жыццё насенню, і аб немагчымасці аддаць яе ворагу. Ўспомнілася герою і самая страшная смерць: чалавек, які хвіліну таму казаў, ляжаў перад ім з раскінутымі рукамі, а на губе яго дагараў недакурак. З такіх дэталяў, на думку аўтара, і фармуецца той высокі адчуваньне, якому Л. Талстой даў назву «прыхаваная цеплыня патрыятызму».\nКерженцев, Ігар і Сядых атрымліваюць загад перапраўляцца ў інжынерны аддзел на той бок Волгі, да Мамаева кургана, дзе разгарнулася лінія фронту. Там іх размяркоўваюць па розных дывізіях. 184-я, куды трапляе галоўны герой, адразу ж трапляе на абарону завода «метызаў». Керженцева прызначаюць камандзірам 4-й і 5-й рот, якія пастаянна атакуе праціўнік. Месца для бою няёмкае: акапацца і схавацца немагчыма. Немцы спачатку прадпрымаюць абстрэлы, але неўзабаве з'яўляюцца танкі і самалёты. Абстрэлы не спыняюцца практычна ўвесь дзень, але воінам ўдаецца ўтрымаць абарону. Шмат параненых і забітых. Ноччу становіцца вядома, што ў баі быў забіты камбат. Начальнік штаба палка перадае кіраўніцтва батальёнам Керженцеву.\n«У акопах Сталінграда»: кароткі змест па кіраўнікам другой частцы\nБольш за тыдзень фашысты бесперапынна атакавалі войскі, якія баранілі «метызаў». Затым яны перакінуліся на «Чырвоны Кастрычнік», даўшы трохі перадышкі.\nНаступіў кастрычнік. Немцы ўвайшлі ў Сталінград. Нашых войскаў вакол горада было не вельмі шмат, а баі ішлі жорсткія. Батальён Керженцева перакідваюць на сама цяжкую, практычна роўны ўчастак паміж «метызаў» і ярам у Мамаева. Галоўная задача - трымаць абарону некалькі месяцаў. Трыццаць шэсць байцоў ноччу перадыслакуюцца на тэрыторыю плошчай у шэсцьсот метраў. Месца сапраўды няёмкае: тут войскі на вачах у немцаў, і абарончыя ўмацаванні днём не пабудуеш. На наступную ноч атрымоўваецца прывезці мін. Байцы пачынаюць капаць акопы, сапёры - ўсталёўваць выбуховыя прылады. Нечакана Керженцева выклікаюць да камандзіра дывізіі. Палкоўнік ставіць перад камбатам новую задачу: узяць умацаваную немцамі сопку. Дапамога - толькі некалькі выведнікаў і «кукурузнік». Так развіваецца дзеянне ў аповесці «У акопах Сталінграда». Кароткі змест (Сачыненне аўтара праўдзіва апісвае самыя страшныя моманты бітвы за горад) 2-й часткі паказвае стойкасць і мужнасць байцоў, ніколі не забываюць пра сваю адказнасць за тое, што адбываецца.\nБаі за сопку\nВышыню ўдалося ўзяць адносна лёгка. У прызначаны час чатыры выведніка вызначылі пазіцыі ворага, а "кукурузнік" адцягнуў суперніка. Чатырнаццаць байцоў на чале з камбатам у апраметнай цемры выціснулі фашыстаў з сопкі і сталі ўмацоўвацца. Керженцев разумеў, што немцы паспрабуюць вярнуць вышыню. Абстрэлы сапраўды не спыняюцца, і да канца другога дня ў батальёне застаецца адзінаццаць чалавек і чатыры кулямёта. На зыходзе вада. Начная атака артылерыі аказалася няўдалай. А з раніцы зноў знясільваючы агонь з боку немцаў. Байцы былі выматаныя, але працягвалі адстрэльвацца. Керженцев адчуваў моцную слабасць і стомленасць: адбівалася лёгкае раненне ў галаву. У нейкі момант яму здалося, што ён бачыць сон: пярэднім стаяў Шыраеў. Апамятаўшыся, герой зразумеў, што яму ўдалося злучыцца з атрадам на сопцы. Керженцев здае батальён Шыраева і адпраўляецца рыць бліндажы.\nПраз тры дні прывозяць міны, і Юры працуе над схемай па ўмацаванні перадавой. Так пачынаецца апісанне наступнага эпізоду ў жыцці галоўнага героя аповесці «У акопах Сталінграда». Кароткі змест, аналіз яго паказваюць, як часта жыццё салдат залежала ад няўмелага кіраўніцтва і перавышэння паўнамоцтваў.\nПачаўся лістапад. Мінаваць і будаваць умацаванні па-ранейшаму прыходзілася ноччу, але стала прыкметна, што сітуацыя пад Сталінградам мяняецца. Восемдзесят два дні горад бамбілі бесперапынна, і раптам пачалося зацішша.\nДзевятнаццатага, у свой дзень нараджэння, Керженцев атрымлівае загад маёра размініраваць поля суперніка і свае. Часу на ўсё - дзесяць гадзін, пасля чаго пачнецца наступ. Дывізія павінна авалодаць Бакам. Сапёры спраўляюцца з заданнем, пасля чаго Керженцева адпраўляюць да Шыраева. У батальёне ўсё гатова да выканання загаду, аднак у справу ўмешваецца начальнік штаба Абросімаў. Ён настойвае на неадкладнай атацы Байкова любой цаной. Вынік - амаль палова батальёна забітая, сам Шыраеў цяжка паранены.\nПасля бою адбыўся суд над Абросімава, які настойваў на тым, што яго рашэнне было правільным, і што хто-то проста баіцца і ня хоча ваяваць. Маёр стаў на абарону батальёна, заўважыўшы, што Шыраеў выдатна б справіўся з заданнем. У выніку дарма загінулі людзі. Начштаба разжалавалі і адправілі ў штрафную - адзначае аўтар аповесці «У акопах Сталінграда».\nКароткі змест па частках: развязка\nНазаўтра прыходзяць танкі. Новым начальнікам дывізіі прызначаюць ўцёк з шпіталя Шыраева. Рыхтуецца новая атака, у якой Керженцева паранілі. Пасля шпіталя ён накіроўваецца ў свой батальён. Па шляху сустракае Сядых, затым дабіраецца да сваіх. Пазнае, што і Ігар непадалёк. Але наведаць таварыша не атрымліваецца. Акрыленыя перамогамі ваяры зноў збіраюцца ў атаку ...\n«Беспасажніца»: Сяргей Паратов, характарыстыка\nМагчымая рыфма да слова "заўсёды"\nЯк матываваць дзіця на вучобу? рэкамендацыі псіхолагаў\nФільмы лета 2015 года: спіс лепшых расійскіх і замежных. водгукі


Людзі на газонах і вершы на вуліцах: чым жыве сталіца Украіны — Рэгіянальная газета\n14.10.2017 13:35 , AЎТАР(Ы): Аксана ЯРАШОНАК\nШоу фантанаў на майдане Незалежнасці.\nЭнергічны брэйк-данс, вершы ўслых і некалькі соцен чалавек на майдане. Гэта не масавае гулянне. Гэта звычайны вечар у Кіеве.\nВестку пра тое, што ў канцы верасня мы з калегамі ляцім ва Украіну, успрыняла з насцярожанасцю. А як жа? Еду ў такую не спакойную і не стабільную краіну. Там жа вайна! А ў мяне – сям’я ды двое малых дзяцей.\nНа трап самалёта падымацца было трывожна. Ці ад таго, што ляцела першы раз. Ці ад таго, што злятаю са стабільнай Беларусі.\nУ салоне побач сядзелі каларытныя іудзеі, якія ляцелі ў паломніцтва адзначаць свой Новы год. Перад дарогай яны гучна маліліся і спявалі свае песні. “Не хвалюйся, – супакоіла мяне калега, – бачыш, з намі палова самалёта божых людзей. Таму мы даляцім.”\nДаляцелі. Аэрапорт “Барыспаль” сустрэў прыгожай украінскай мовай і натоўпам турыстаў.\nБабуля прадавала ў цэнтры Кіева восеньскія кветкі.\nПершае знаёмства з Украінай адбывалася праз акно маршруткі. Запомніўся неверагодна шырокі пасля беларускіх рэчак Дняпро, метро, якое месцамі ідзе на зямлі, а не пад зямлёй, і суцэльна ўкраінамоўныя шыльды на крамах і ўстановах.\nУкраінская кухня і трыццацігадовыя ветэраны\nНаш гатэль месціўся ў цэнтры Кіева, на майдане Незалежнасці. Як нам пашанцавала з яго месцазнаходжаннем, зразумелі на працягу дня.\nПа-першае, побач было шмат кавярняў з нацыянальнымі стравамі. Украінскі боршч з часночнымі пампушкамі, варэнікі з рознымі начынкамі (мне найбольш спадабаліся з вішняй), сала з часнаком.\nКранальная карцінка на Храшчаціку.\nІ дзеруны або, як кажуць у нас, дранікі. Аказваецца, іх тут таксама любяць. Хаця, не. Паважаюць. Менавіта гэтым словам тут карыстаюцца ў адносінах да ежы.\nЗаўважыла, што ўкраінцы вельмі часта карыстаюцца кавярнямі. У які час не зойдзеш, аншлаг. Магчыма, таму, што ў Кіеве шмат бюджэтных варыянтаў, дзе рублі за тры-чатыры можна вельмі добра пад’есці.\nА яшчэ рэстаранчыкі тут адчыняюць ветэраны антытэрарэстычнай аперацыі. Хаця, скажу шчыра, мне было нязвыкла ўжываць слова “ветэран” у адносінах да маладых мужчын.\nТрыццацігадовы ветэран Леанід Астальцаў любіў і ўмеў гатаваць піцу яшчэ да ваенных падзей. Вярнуўшыся, зразумеў, што па-ранейшаму хоча займацца любімай справай.\nПазычыў грошай і адкрыў рэстаран. Сёння ён тут працуе сам і дае працу 13 маладым ветэранам.\nЧаму вечарам на майдане ажываюць газоны\n“Так нязвыкла, што ў вашых беларускіх гарадах нічога не адбываецца,” – казала неяк украінская журналістка Ірына Зямляна, якая летам наведала Беларусь.\nТолькі апынуўшыся ў Кіеве, я да канца змагла зразумець сваю калегу з Украіны.\nКіеў. Звычайны восеньскі вечар. Не разумею, чаму на майдане некалькі соцен чалавек. Маладыя, сталыя, кампаніямі, парамі і па аднаму, сем’і з маленькімі дзецьмі…\nАле… Бліжэй да дзевяці аднекуль з’яўляецца музыка і… пачынаецца відовішча. Струмяні ўсіх фантанаў, што на плошчы, падсвечваюцца рознымі колерамі і танцуюць пад украінскія песні і міравыя хіты.\nА хто вельмі захоча паглядзець на танцы фантанаў пад сваю любімую музычную кампазіцыю, можа зрабіць замову на сайце Кіеўскай гарадской рады. Ва ўсялякім разе, гэта абяцае прыемны голас перад заканчэннем фантаннага шоу ў 11 гадзін вечара.\nЛюдзі дзівяцца на фантаны з розных месцаў. Тыя, хто не баіцца пырскаў, сядзяць на бліжэйшых бардзюрах. Нехта – на прыступках пераходаў.\nУ іх так можна. Прыкіньце?\nА газоны ў гэты час літаральна ажываюць. На іх сядзяць і ляжаць (уявіце сабе! ляжаць!) людзі. Яны гартаюць свае гаджэты, размаўляюць, смяюцца… Цікава, а што б адбылося, калі б я лягла на газон на плошчы Незалежнасці ў Мінску?\nШто адбываецца ўвечары на Храшчаціку\nАле не толькі вячэрнім майданам уразіў Кіеў. Пераходзім вуліцу і разумеем, што да некалькіх соцен на майдане варта дадаць некалькі соцен на Храшчаціку.\nВось дзяўчына танчыць фаер-шоу. Вось стары каларытны ўкраінец з чупрынай грае на лютні.\nА ля лавачак што за збор? А, тут малады чалавек чытае для выпадковых мінакоў Маякоўскага і Мандэльштама.\nВулічныя танцоры нікога не раздражнялі, хутчэй наадварот.\nІду далей. На прыступках нейкай установы бабулі зладзілі флэшмоб. Танцуюць пад павольную музыку, пратэстуючы тым самым супраць незаконнай трансплантацыі.\nНа супрацьлеглым баку таксама танцы. Прабіваюся скрозь натоўп моладзі і бачу, як энергічныя хлопцы танцуюць брэйк-данс.\nЗдымаю на свой планшэт тусоўку байкераў. Ступіла пару крокаў – ізноў здымаю. Толькі ўжо раварыстаў. Здаецца, усё. Можна прысесці на адну са шматлікіх лавачак і зразумець, што значыць, калі на вуліцах нешта адбываецца.\nДарэчы, на некаторых храшчацкіх лавачках можна не проста адпачыць. Тут лёгка падзарадзіць свае мабільнікі.\nЯк распавялі калегі, лавачкі для падзарадкі гаджэтаў паставілі нядаўна, дзякуючы мясцовым кіеўскім актывістам і ўладам горада.\nЗайшла ў пераход і згубілася\nЧас вяртацца ў гатэль. Але тут праблема! Пасля спакойных сталічных падземных пераходаў у кіеўскіх губляешся. Вось так зайшла перайсці дарогу і… знікла гадзінкі на тры. А як па-іншаму?\nБо тут жа і ўпрыгажэнні, і безліч кіеўскіх сувеніраў, і цэлыя крамы вышыванага адзення, і кнігарні, і кава з ласункамі, і мастакі, што малююць партрэты. І ўсё тыя ж бюджэтныя кавярні.\nКіеўскі рэстаран, дзе прэзентавалі кніжкі паэты Някляеў і Хадановіч.\nЦі можа Кіеў пахваліцца чысцінёй, якой так ганарацца многія жыхары беларускіх гарадоў. Можа.\nАле вось парадокс. Удзень тут даволі цяжка сустрэць дворнікаў з шуфлямі і венікамі, якія ўвесь час ходзяць і падграбаюць, дамагаючыся гэтай самай ідэальнай чысціні. Атрымліваецца, што да вечара сметніцы поўныя. А раніцай прачынаешся – і ўсё чыста.\nДызайнерскія кветнікі ў клубе Жыццялюб.\nРазгадаць загадку я змагла ў адну з цёплых кіеўскіх начэй, седзячы ў кавярні з відам на Бесарабскі рынак. Між пустых гандлёвых радоў дворнікі пачалі шчыраваць ужо пасля апоўначы.\nДзе абмяняць грыўны і што за іх набыць\nШто прывезці з Кіева? Тут усё залежыць ад вашых захапленняў і колькасці грыўнаў, вядома. Дарэчы, гэтую рэдкую валюту прасцей набыць ва Украіне.\nУ Маладзечне з грыўнамі працуе толькі адзін банк. І нават там мне не пашанцавала. Яшчэ не было пяці вечара, а ў банку, па словах супрацоўніц, ужо здалі касу. З такой самай праблемай сутыкнулася і калега з Астраўца.\nА ў Кіеве мы без праблем абменьвалі валюту ў ветлівых касірак. Хтосьці з нас напоўніў чамадан украінскімі цукеркамі, не забыўшыся ў апошні дзень прыхапіць кіеўскі торцік.\nСюды пенсіянеры прыходзяць глядзець кіно.\nХтосьці набываў вышыванае адзенне. У Мінск у вышыванцы прыехала і я. А ў чамадане ляжалі цукеркі, магніцікі і некалькі пар шкарпэтак, таксама з вышыванкай.\nДобра, што эмоцыі, премныя сустрэчы, новыя знаёмствы і тэмы для будучых журналісцкіх матэрыялаў захавала памяць. У чамадан яны б дакладна не ўлезлі.\nА ўкраінцы заўсёды былі адчайныя. Дошка ў гонар Васіля Макуха, які спаліў сам сябе ў 1960-ыя, пратэстуючы супраць камунізму.\nВайна? Яе за чатыры дні я адчула двойчы. Першы раз, калі ўбачыла вайскоўцаў у метро. Другі – калі на адным з будынкаў заўважыла шыльду “Штаб дапамогі фронту”.


ЕС можа дапусціць прымяненне зброі ў адказ на кібератакі | Новы Час\nЕС можа дапусціць прымяненне зброі ў адказ на кібератакі\nЕўрасаюз распрацаваў дакумент, згодна з якім дапускаецца прымяненне зброі ў адказ на кібератакі.\nПра гэта паведамляе svoboda.org са спасылкай на The Telegraph.\nПа інфармацыі выдання, дакумент будзе ўзгоднены ўсімі 28 дзяржавамі-членамі ЕС, у тым ліку Вялікабрытаніяй. Калі дакумент уступіць у сілу, то краіна, якая падвергнулася кібернападу, можа скарыстацца правам "індывідуальнай або калектыўнай самаабароны" ў адпаведнасці з міжнародным правам, адзначае The Telegraph.\nАпроч іншага, краіны ЕС могуць прымяняць дыпламатычны ціск і эканамічныя санкцыі супраць краін, якія ажыццяўляюць кібератакі. На думку Брусэля, гэтыя меры прымусяць зламыснікаў больш старанна ўзважваць наступствы кібератакі.\nThe Telegraph падкрэслівае, што падставай для распрацоўкі дакумента стала атака віруса-вымагальніка WannaCry ў траўні 2017 года. У Еўрасаюзе не выключаюць, што да стварэння віруса датычныя хакеры з Паўночнай Карэі. Акрамя таго, Брусэль баяўся ўмяшання Расіі ў выбары ў Германіі.


Як пазбавіцца ад паразітаў у арганізме | Афіцыйны сайт BacteOFF\nВы задумваліся аб тым, што магчымасць падхапіць паразіты экстрэмальна высокі?\nБольш за палову ўсяго насельніцтва планеты з'яўляюцца пераносчыкамі або носьбітамі разнастайных паразітаў. Прычынай гэтага з'яўляецца вельмі нізкая дасведчанасць нашага насельніцтва: людзі не задумваюцца і нават не мяркуюць, што яны могуць быць прычынай іх уласных хвароб.\nЯкім ж усё-такі чынам можна ачысціцца ад непажаданых «сужыцеляў» свайго цела? Разгледзім усё па парадку.\nЯкія віды могуць жыць у нашым біялагічным целе?\nНайбольш встречаемые паразіты, якія насяляюць у нас з вамі - гэта глісты, аскарыды, гельмінты, лямблии, найпростыя, патагенныя грыбы, вастрыцы і іншыя. перайсці ў незваротную стадыю заражэння.\nАбсалютная большасць вядомых нам паразітаў вельмі небяспечныя. Пры ігнараванні захворвання магчымыя сур'ёзныя наступствы, якія могуць перайсці ў незваротную стадыю заражэння.\nЯкім чынам чалавек можа заразіцца?\nМетады траплення паразітаў у арганізм\nНайбольш просты варыянт заражэння, якое сустракаецца паўсюдна і характэрна як для дзяцей, так і для пажылых людзей - гэта не выкананне элементарных правілаў асабістай гігіены і догляду за самім сабой. Гэта тычыцца як прыёму ежы ня вымытымі рукамі, так і ужыванне не чыстых прадуктаў харчавання.\nНатуральна, маецца цэлы спіс варыянтаў падхапіць паразіты, які мы не ў сілах кантраляваць. Напрыклад, ўкус камара ці простага жука можа «падселі» вам нечаканага «госця». А ежа, якую мы ямо паўсядзённа, можа несці ў сабе яйкі пэўных відаў глістоў. Мала таго, некаторыя паразіты гэтак жа перадаюцца партнёру пры палавым акце.\nКаб зберагчы сябе ад некаторых распаўсюджаных паразітаў, спецыялісты рэкамендуюць выконваць мінімальныя правілы догляду за сабой: старанна і своечасова мыць рукі, уважліва сачыць за прадуктамі харчавання, якія мы ўжываем, а так жа быць асцярожным пры выбары палавога партнёра.\nЯкія могуць быць сімптомы пры заражэнні паразітамі?\nІснуюць наступныя сімптомы заражэння арганізма, якія можна вызначыць самастойна, у выпадку калі вы заўважылі змены свайго стану.\nболь у цягліцах, суставах;\nпавелічэнне частоты прастуднымі і віруснымі захворваннямі;\nзмяненне стану скуры (угревая сып, плямістасць, раздражненне і іншыя);\nраптоўнае павышэнне тэмпературы цела;\nпарушэнне стабільнасці дыхання;\nчастыя галавакружэнні, прыступы млоснасці ці ваніт;\nстан апатыі, прад дэпрэсіі, дрымотнасці;\nзмены ў абмене рэчываў, што прывяло да рэзкага пахуданню або набору вагі.\nПры наяўнасці часткі гэтых сімптомаў - тэрмінова звярніцеся да спецыяліста\nЛекар прызначыць вам пэўныя аналізы, якія пацвердзяць або аспрэчаны вашы падазрэнні. У выпадку пацверджання наяўнасці паразітаў у арганізме, спецыяліст прызначыць вам неабходнае лячэнне.\nЯк дзейнічаць, калі традыцыйная медыцына не выклікае даверу або вам папросту не па кішэні тыя лекі, якія прыпісаў доктар?\nПрыміце пад увагу, што ў некаторых выпадках без аптэчных сродкаў вылечыць арганізм проста не атрымаецца. А паскарэнню акрыяння вы ўсё ж можаце паспрыяць выкарыстоўваючы народныя і натуральныя сродкі.\nУ якіх сітуацыя ні ў якім разе нельга выкарыстоўваць народныя сродкі\nНават адзін з ніжэй пералічаных пунктаў ёсць важкім чыннікам для адмовы ад самалячэння, з прычыны таго што вы не ведаеце як дзейнічае тое ці іншае сродак пры асаблівых выпадках. Вам неабходна звярнуцца да спецыяліста, калі вы:\nцяжарныя або на гадаванні дзіцяці;\nмаеце дыягназ па анкалогіі;\nмаеце хранічныя захворванне сардэчна-сасудзістай сістэмы, так жа нядаўна перанеслі інсульт ці інфаркт;\nхварэеце ВРВІ ці маеце абвастрэння хранічных захворванняў;\nмаеце любыя парушэнні працы ЖКТ;\nнядаўна вы перанеслі аперацыю, страцілі шмат крыві (так ж тычыцца перыяду месячных), або мелі іншай значнай кровастраты.\nКалі супрацьпаказанняў няма, то як хуткага і не вредно вылечыць сябе ад паразітаў з дапамогай народных хатніх сродкаў?\nДля пачатку, неабходна падрыхтаваць свой арганізм. Для гэтага нам неабходна зрабіць чыстку:\nзбалансаваць свой штодзённы рацыён. А менавіта, не ўжываць тоўстыя і смажаныя прадукты, паменшыць колькасць прыёму дражджавы ежы (хлебабулачныя вырабы), на час адмовіцца ад мяса, рыбы і птушкі.\nстабілізаваць спажыванне просты чыстай вады, павялічыўшы аб'ём да 4х - 5ти літраў у дзень.\nпадчас перыяду чысткі, абавязкова неабходна чысціць свой кішачнік клізмай. Для гэтага вы можаце ўжываць як звычайную ваду, так і адвары з раслінных траў, такіх як рамонак, палын, шыпшыннік і гэтак далей.\nЯк ачысціць арганізм самастойна\nУ свеце не існуе аднаго адзінага метаду, які імгненна пазбавіць вас ад усіх хвароб. Ачышчацца ад паразітаў трэба размерана, бо нікому не вядома якой спосаб будзе дзейсны менавіта для вас. Таму назапасьцеся часам і цярпеннем і вы дасягніце поспеху.\nУсе прэпараты, у складзе якіх рэкамендуюць лук (а так жа часнок ці хрэн) дзейнічаюць як на ачышчэнне ад паразітаў, так і на ўзмацненне вашу імунную сістэму. Менавіта таму такія расліны ўжываюць для ачышчэння ад паразітарных шкоднікаў.\nНастойка на луку\nВылучыце посуд, у якім вы збіраецеся настойваць ваша сродак. Ваш посуд павінен быць зручным гэтак жа і для захоўвання настойкі. Таму рэкамендуемы варыянт - гэта шкляная бутэлька або банка, ёмістасцю не больш за 500мл.\nДробна нарэзаны або ператрыце лук. Запоўніце выбраную вамі ёмістасць цыбульнай «кашкай» роўна на палову пасудзіны. Цалкам да краёў заліце гарэлкай. Пакіньце гэта настойвацца на дзесяць дзён да сухім цёплым цёмным месцы, пры тэмпературы пакоя.\nКалі настойка гатовая, працадзіце вадкасць праз марлю, каб пазбавіцца ад часцінак лука. Прымайце напой нашча да прыёму ежы па 15-30 мл.\nАдвар з выкарыстаннем лука\nПадрыхтуйце лук такім жа чынам, як і для настойцы на луку.\nАбавязкова прасачыце, каб каштоўны сок цыбулі цалкам захаваўся.\nУ гэтым рэцэпце замест гарэлкі трэба выкарыстоўваць ваду, даведзеную да тэмпературы кіпення. Заліў лук кіпенем, шчыльна зачыніце ёмістасць і пакіньце яе настойвацца на працягу 8-10 гадзін. Вадкасць так жа неабходна працадзіць, пазбавіўшыся ад лука.\nАдвар неабходна прымаць раніцай і ўвечары нашча па 100 мл у плыні 3х - 4х дзён.\nНастойка на часнаку і хрэне\nДля гэтага рэцэпту вам трэба будзе 25г часныку і 30г хрэна. Інгрэдыенты трэба здрабніць як мага менш; прыдатным варыянтам вам для гэтага паслужыць мясарубка або звычайная дробная тарка. Старанна ўсё змяшайце і змесціце ў ёмістасць, аб'ёмам 500мл.\nЗаліце сумесь гарэлкай і пакіньце напой на працягу дзесяці дзён у сухое цёплае месца, перыядычна памешваючы.\nПа гатоўнасці, ўжывайце настойку па 15мл раніцай і ўвечары за 30 хвілін на галодны страўнік.\nКлізма з адвара на часнаку\nВазьміце некалькі зубчыкаў часныку і здрабніце іх, пасля чаго змесціце ў эмаляваны посуд. Дадайце сушаную піжму - пяць чайных лыжак з вяршком.\nЗаліце сумесь 500мл малака і награвайце на павольным агні да кіпення. Адвар павінен кіпець на працягу 10 хвілін. Атрымала сродкі даем астыць, пасля чаго прапускаем праз марлю.\nУвесь адвар выкарыстоўваем для клізмы. Рабіць штодня на працягу сямі дзён.\nЁсць вялікая колькасць і іншых метадаў ачышчэння ад паразітаў, якія не безгрунтоўна атрымалі сваю папулярнасць. Адзін з рэцэптаў:\nРэцэпт гэты досыць просты. Ён уключае прыём трох настоек, рэцэпты прыгатавання якіх прыведзеныя ніжэй.\nНастойка з чорнага грэцкага арэха. Для падрыхтоўкі настойкі з лупіны арэха, трэба ўзяць лупіну ад 15-ці грэцкіх чорных маладых арэхаў, дробна нарэзаць і пакінуць у шкляным посудзе аб'ёмам 1 - 1, 5 л. Заліць лупіну 0, 5 літрамі гарэлкі і паставіць у светлае сонечнае месца на 30 дзён. Далей неабходна захоўваць у цёмным месцы. Прымаць яе варта акуратна, вынікаючы рэцэпце прыёму прэпарата: у першы дзень вазьмеце за ўсё кроплю прэпарата і развядзіце ў 100мл вады. Штодня дадавайце па 1 кроплі да шостага дня ўключна. На сёмы дзень прыёму лекі, у ваду неабходна дадаць 2 гарбатныя лыжкі настойкі. Пры такой дазоўцы прэпарат прымайце на працягу аднаго года.\nПадсушаныя здробненыя парасткі палыну неабходна прымаць ўвечары да прыёму ежы. Абавязкова запіце вадой. Пры старце прымайце па адной чайнай лыжцы палыну, паступова павялічваючы аб'ём.\nСямёна гваздзікі ператрыце як мага драбней. Прымайце іх раніцай нашча ў аб'ёме роўнаму памеры гарошынкі. З другога дня павялічце дозу ўдвая. Трэці і наступныя дні прымайце па тры такіх жа дозы. А з адзінаццатага дня і ўвесь наступны год піце парашок у мэтах засцярогі заражэння паразітамі і прафілактыкі, па 3 стартавых дозы, але толькі адзін раз у сем дзён.\nПрыведзеныя вышэй рэцэпты, несумненна, дзейсныя і дапамаглі вялікай колькасці людзей вылечыць сябе самастойна. Але прыміце да ўвагі, што пры ня правільным дыягназе ці не узаемадзеянні менавіта з вашым арганізмам, вы можаце не палепшыць, а толькі пагоршыць самаадчуванне. Таму абавязкова пракансультуйцеся з урачом пры вырашэнні прымаць тыя ці іншыя сродкі.


Востры агляд - Інтэрнэт-псіхічныя чытанні\nІнтэрнэт псіхічных чытанняў > Keen Агляд\nПоўны Keen Агляд\nпраніклівыСайт можа пахваліцца тысячамі "дыпламаваных экстрасэнсаў". Самае смешнае ў тым, што ніхто з гэтых экстрасэнсаў нікім не быў сертыфікаваны. Кін на самай справе належыць тэлефоннай кампаніі AT&T. Той, хто называе сябе экстрасэнсам, можа далучыцца і пачаць зарабляць на нічога не падазравалых кліентах. Няма працэсу праверкі і праверкі. Экстрасэнсы плацяць грошы Keen.com, каб яны былі размешчаны на іх сайце, і атрымліваюць нумар тэлефона Keen. Раней Кін быў добрым, але апошнім часам іх каталог запоўнены кучай новых, дасведчаных псіхічных кансультантаў. Я сапраўды не магу больш рэкамендаваць Кіна. Мяне сарвала занадта шмат іх так званых экстрасэнсаў. Калі вы шукаеце сапраўдную параду, рэкамендую пазбягаць Кіна. Не чакайце, што вам вернуць грошы, калі вы атрымаеце дрэннае чытанне ... Я ніколі не мог.\nпраніклівы.com быў заснаваны больш за 10 гадоў таму сапраўдным экстрасэнсам. Нядаўна ўладальнік прадаў кампанію тэлефоннай кампаніі AT&T, і з тых часоў яны паслізнуліся ўніз, да таго часу, што на мой погляд яны нічога не вартыя. Іх сістэма зваротнай сувязі прыемная, але я адчуваю, што ёю лёгка маніпуляваць.\nСкрынінг працэс для экстрасэнсаў\nпраніклівы практычна не мае працэсу скрынінга для экстрасэнсаў. У іх ёсць некаторыя патрабаванні, калі экстрасэнсы ня падпісацца, але нічога, што звярае сапраўднасць экстрасэнсаў. Прычына Keen мае больш экстрасэнсаў ў Інтэрнэце, чым любая іншая паслуга, таму што яны дазваляюць у значнай ступені хто-небудзь даць паказанні.\nпраніклівы нядаўна абнавіў свой сайт, каб зрабіць яго больш прыязным. Мне падабаецца новы дызайн, і мне было вельмі лёгка абысці яго і вельмі хутка рэагаваць. Знайсці экстрасэнса і запланаваць чытанне з імі было проста. Шкада, што іх псіхічныя кансультанты так пацярпелі.\nпраніклівы прапануе 3 хвілін бясплатна для новых кліентаў. Вы павінны зарэгістравацца, даць крэдытную карту і набыць дадатковыя хвіліны, каб атрымаць вашыя 3 бясплатных хвілін, аднак. Я знайшоў хвіліны 3 Ішлі хутка, і я выдаткаваў іх усё проста спрабую знайсці кампетэнтны экстрасэнс. Keen мае горшы новы кантракт кліентаў з усіх псіхічных паслуг у Інтэрнэце.\nЯ дастаткова ўпэўнены праніклівы не мае аддзела абслугоўвання кліентаў. Прынамсі, я не мог прымусіць жывога чалавека адказаць. Я атрымаў мноства лістоў з аўтаматычным адказам, у якіх паведамлялася, што падтрымка хутка будзе звязана, але я ніколі не звязваўся з імі. Кін не забяспечвае падтрымку па тэлефоне толькі па электроннай пошце.


14 люты 2020, 09:01\nУ шпіталі горада Ўхань, адкуль пачаўся распаўсюд каранавірусу. Кітай, 13 лютага 2020 году\nЯк паведамляе Дзяржаўны камітэт гігіены і здароўя КНР, агулам у Кітаі новым каранавірусам заразіліся звыш 63,8 тысячы чалавек, памерлі 1380, паправіліся 6723 чалавекі. Больш за 10 тысяч хворых цяпер знаходзяцца ў цяжкім стане, яшчэ ў 177 тысяч чалавек падазраюць каранавірус.\nПа ўсім сьвеце захварэлі больш за 64,4 тысячы чалавек, памерлі 1383 чалавекі.\nПаводле экспэрта Сусьветнай арганізацыі аховы здароўя вірусоляга Айра Ланджыні, калі не спыніць эпідэмію, новым каранавірусам могуць заразіцца дзьве траціны насельніцтва Зямлі, піша Bloomberg. Экспэрт зыходзіць з дадзеных, згодна зь якімі кожны заражаны вірусам чалавек перадае інфэкцыю двум-тром іншым людзям.\nЗапаволіць распаўсюд каранавірусу можа карантын. Аднак, адзначае Ланджыні, каранавірус мог распаўсюдзіцца ня толькі ў Кітаі, але і за межамі краіны, перш чым улады КНР увялі неабходныя захады. Адсачыць распаўсюд каранавірусу цяжка, бо няма тэстаў, якія б дазволілі хутка выявіць захворваньне, а ў некаторых інфікаваных яно працякае параўнальна лёгка.


ІДЭАЛЫ І ЗЛЫДНІ\nБеларуская ўлада фактычна праігнаравала 150-годдзе паўстання 1863 года і 175-годдзе ягонага кіраўніка Кастуся Каліноўскага, а ідэолагі назвалі нацыянальнага героя «тэрарыстам». Затое заклікалі шанаваць тагачаснага генерал-губернатара Мураўёва, які затапіў паўстанне ў крыві і якога пры жыцці называлі «вешальнікам».\nЗдавалася, для беларусаў\nНадзеі вынырнуў прамень,\nНарод падымецца з калень,\nПЛАЦІЦЕ, ЧАЎНАКІ, ЗА ШКОЛЫ І САДКІ\nПракурор Гродненскай вобласці заявіў, што чаўнакі, якія возяць за мяжу салярку і цыгарэты, будуць за грошы абслугоўвацца ў паліклініках, а таксама больш плаціць за дзіцячыя садкі.\nЁн, пракурор, як леў, сярдзіты,\nДаліся ў знакі чаўнакі:\n— Нахлебнікі і паразіты!\nзнаёміць чытачоў нашай газеты. Вось і зараз мы друкуем два ўрыўкі з рамана «Грэх», а таксама ўступнае слова аўтара, у якім ён тлумачыць, якой тэме прысвечаны твор.\nЦалкам раман будзе надрукаваны ў часопісе «Дзеяслоў».\nБЕЗ ВІБРАТАРА І МУЖА МАЛАДЗІЦЫ ЦЯЖКА ДУЖА…\nМытнікі канфіскавалі больш за 800 сексуальных «цацак» — фалаімітатараў і вібратараў, якія прадпрымальнік вёз у Беларусь у «крайслеры».\nНі для каго не станецца сакрэтам,\nКалі я лішні раз для ўсіх скажу:\nІ зімой, і летам\nНа працу выязджаюць за мяжу.\nДЛЯ ВАС, НАЧАЛЬНІКІ, МАЕ ПЫТАЛЬНІКІ\nЖыхар Віцебска ў колах аўтамабіля (!) вёз з Варонежскай вобласці 80 скрынак сала (2 тоны 800 кілаграмаў) без аніякіх дакументаў. Праваахоўнікі знайшлі «кантрабанду» і… знішчылі ўсё сала коштам 110 мільёнаў рублёў.\nНам кажуць, што прадукты танныя\nУ Беларусі як нідзе,\nШто ўлада наша — з неба маннаю\nІ да дастатку нас вядзе.\nРАСКЛАД ЦЯПЕР ТАКІ: КРЫТЭРЫЙ — ЖАБРАКІ\nАдна з дзяржаўных газет задалася пытаннем: адкуль бамжы, якіх у нас нямала, бяруць для сябе адзежу? Са смеццевых кантэйнераў! А калі нашыя людзі выкідваюць непатрэбнае адзенне, значыць, эканоміка пайшла на папраўку, робіць выснову газета.\nБыло ў цара адной краіны\nЗадужа многа розных спраў.\nА што паробіш?\nЁн — адзіны!\nНікому «руль» не давяраў.\nСАМАГОНКА І ДЗЕЎКІ, ДЗЕД МАРОЗ І ПРЫПЕЎКІ\n12-дзённы адпачынак у аднапакаёвым двухмесным нумары ў санаторыі Віцебскай вобласці з улікам навагодняй праграмы каштаваў… амаль 1100 долараў. За такія ж грошы і на такі ж тэрмін можна было набыць пуцёўку ў Тайланд.\nЗдароўе справы падкасілі,\n«Апухнуў» розум ад турбот,\nІ разважаў дзялок з Расіі,\nДзе адпачыць на Новы год.\nНЕ ХОЧАШ РЫНКУ? ГРЫЗІ СКАРЫНКУ!\nМіністр фінансаў Германіі Вольфганг Шойбле: «Эканомікі не могуць быць трывалымі без дэмакратыі. Свабода рынку і дэмакратыя ўзаемазвязаныя». Экс-міністр фінансаў Расіі А. Кудрын: «Калі ўзровень жыцця расце, народ пачынае хацець дэмакратыі». Аляксандр Лукашэнка: «Рыначную ідэалогію нам падкінулі для таго, каб знішчыць тую эканоміку, якая ў нас была… Ні чарта ён (рынак. — А. Н.) не адрэгулюе…»\nКалгас калісьці быў, як глыба,\nІ меў ён сажалак каскад.\nІ касяком адзіным рыба\nЖыла ў ім дваццаць год назад.\nДЫПЛОМ НА АНТРЭСОЛІ\nЗ кожным годам у нас усё болей прадаўцоў, касіраў, грузчыкаў з універсітэцкімі дыпломамі. Атрымаўшы вышэйшую адукацыю, маладыя людзі сёння не могуць разлічваць на прыстойнае жыццё.\nБыў гэты клас найлепшы ў школе.\nТаму не ўздзіў, што без пакут\nВыдатна кожны вучань здолеў\nІспыты здаць у інстытут.\nАД ЧЫНОЎНІЦКІХ ЗАЎВАГ СВЯТАРЫ «СТАЯЦЬ ПА ШВАХ»\nГомельскія ідэолагі ўказалі мясцовым святарам на тое, што ў цэрквах свечкі прадаюцца па завышанай цане, дрэнна ўлічваюцца грашовыя ахвяраванні, адсутнічаюць супрацьпажарныя датчыкі і г.д.\nЗ нас кожны хоча масла-хлеба\nІ дбае, ім разжыцца дзе б.\nІ ідэолагам жа трэба\nНейк зарабляць сабе на хлеб.


Крэйсер са штурманам Несцеркам\nНацыянальнаму акадэмiчнаму драматычнаму тэатру iмя Якуба Коласа — 80 гадоў\nНават змрочны шэры лiстапад пасвятлеў у промнях незвычайнага свята. Ажно цэлы тыдзень доўжацца ў Вiцебску юбiлейныя мерапрыемствы, прысвечаныя 80-годдзю непаўторнага Коласаўскага тэатра.\nМагчыма, нехта раней i выкарыстоўваў падобны вобраз, але мне ён не сустракаўся: будынак драмтэатра нагадвае вялiзны карабель, якi прышвартаваўся на беразе Заходняй Дзвiны. I вось ужо восем дзесяткаў год гэты дзiўны “крэйсер” вязе да тысяч i мiльёнаў людзей духоўны груз, якi немагчыма вымераць анiякiмi матэрыяльнымi багаццямi. Самы славуты штурман на караблi коласаўцаў — усенародны любiмец Несцерка. Дзякуючы спектаклю з аднайменнай назвай ён стаў своеасаблiвай вiзiткай аднаго з лепшых тэатраў краiны.\nКульмiнацыя ўрачыстасцей выпадае на 23 лiстапада. У праграме святочнага вечара,прысвечанага 80-годдзю з дня заснавання Нацыянальнага акадэмiчнага драматычнага тэатра iмя Якуба Коласа, шмат прыемных падзей i сюрпрызаў. Лепшыя супрацоўнiкi атрымаюць узнагароды i падарункi. Якiя – таксама стане вядома на вечарыне. Прамысловыя прадпрыемствы Вiцебска i вобласцi падрыхтавалi iх для сваiх любiмцаў, як кажуць у народзе, чым багаты – тым i рады. Свае вiншаваннi з юбiлеем “спяклi” ад шчырага сэрца прадстаўнiкi тэатральных калектываў Беларусi,тэатральная грамадскасць нашай краiны i замежныя госцi.\nУвогуле, коласаўцам да славы не прывыкаць. Iм горача апладзiравалi ў ЗША, Вялiкабрытанii, Францыi, Германii, Iталii, Турцыi, краiнах Балтыi, Польшчы, Расii... У будучым годзе мяркуюцца адказныя гастролi ў Швецыю i Канаду. Хваляваннi былi, ёсць i будуць. Але i цяпер “крэйсер” на Заходняй Дзвiне загружаны самым высакаякасным духоўным таварам, якi мае мiжнародны попыт. У рэпертуары коласаўцаў 39 “жывых” арыгiнальных спектакляў i дзесятак прэм’ер. З такiм грузам, якi адпавядае золату вышэйшай пробы, можна адпраўляцца ў любое мiжнароднае плаванне.\nАле чаму мiжнароднае? Найбольш за ўсё, як лiчыць загадчыца лiтаратурнай часткi драмтэатра Святлана Дашкевiч, мае гонар служыць уласнай краiне i ўласнаму народу. А тое, што якасць коласаўскай творчай прадукцыi даўно ўжо не правiнцыяльная, факт неабвержны.\nПа-першае, толькi два драматычныя тэатры ў краiне маюць статус Нацыянальнага акадэмiчнага: купалаўскi – у Мiнску i коласаўскi – у Вiцебску. Па-другое, менавiта адметны тонкi эстэтычны густ, непаўторная iнтэлiгентнасць i народнасць у лепшым сэнсе гэтага слова вылучаюць вiцебскую “тэатральную школу” ў якасцi акадэмiчнай мадэлi.\nСлавуты спектакль “Несцерка” да юбiлею прадстаўлены ў абсалютна адноўленым варыянце. Шмат сiл i энергii аддалi гэтаму мастацкi кiраўнiк тэатра Вiталiй Баркоўскi, галоўны мастак Пётр Анашчанка, кампазiтар Аляксандр Крыштафовiч, увесь творчы калектыў коласаўцаў. Дарэчы, у якасцi “ганаровага Несцеркi” часам выходзiць на сцэну легенда нацыянальнай сцэны народны артыст СССР Фёдар Шмакаў.\nГалоўны сюрпрыз юбiлейнага вечара, бясспрэчна, чакае прыхiльнiкаў тэатра ў вялiкай глядзельнай зале 23 лiстапада. Мастацкая частка яго ўяўляе своеасаблiвы дарагi “торт”. Ён складзены з урыўкаў са спектакляў “Тузы”, “Плошча Перамогi”, “Памiнальная малiтва”, “Адэлаiда”, “Лекар мiмаволi”, “Ён. Яна. Акно. Нябожчык”, “Дарагая Памела Кронкi”, “Ладдзя роспачы” ў пастаноўцы рэжысёра Вiталiя Баркоўскага i мастака Святланы Макаранка. А мудры i ўсенародна любiмы штурман Несцерка аддае ўсёй камандзе загад трымаць выпрабаваны i цвёрды курс коласаўцаў – быць пасламi мiру i высокай духоўнасцi як у нашай краiне, так i далёка за яе межамi.


"Дамова з правасуддзем" у Беларусі не будзе перавышаць $60 тысяч\nhttps://spring96.org/be/news/27153 2009 2009-02-11T13:11:15+0200 2009-02-11T13:11:15+0200 1970-01-01T03:00:00+0300 be https://spring96.org/files/images/sources/daliary1.jpg Праваабарончы цэнтр «ВЯСНА» Праваабарончы цэнтр «ВЯСНА» Праваабарончы цэнтр «ВЯСНА»\nКошт "дамовы з правасуддзем" у Беларусі будзе прызначаць дзяржаўны абвінаваўца. Яна ў эквіваленце не будзе перавышаць 60 тысяч долараў ЗША. Пра гэта паведаміў на прэс-канферэнцыі ў Мінску старшыня Вярхоўнага суда Беларусі Валянцін Сукала.\nАдпаведныя прапановы ўносяцца ў крымінальна-працэсуальнае заканадаўства Беларусі. Сума "дамовы з правасуддзем" будзе абазначацца ў базавых велічынях. Яна складзе ад 300 базавых да 5000 базавых велічынь, паведамляе "Еўрарадыё".\nГэты, не зусім класічны від "дамовы", дазволіць абвінавачваным, пры ўмове выплаты дзяржаве нанесенай матэрыяльнай шкоды і выплаты ў 60 тысяч даляраў, пазбегнуць крымінальнага пакараньня.\n11.02.2009 Тэгі: суды, крымінальны перасьлед


Патриот | Патрыёт | Ушачи | Ушачский район | Погода в Ушачи | Новости Ушачи | Новости Ушачского района Витебской области | Газета Ушачи - Президент Беларуси Александр Лукашенко совершил рабочую поездку в Оршанский район\nЧетверг, 16.08.2018 15:48. Рубрика: Новости\n“Двойка з мінусам”\nТакую адзнаку кіраўнік дзяржавы паставіў выкананню пастаўленых задач, наведваючы Аршанскі інструментальны завод. Ён звярнуў увагу, што парадак на тэрыторыі наводзіўся спешна і няякасна: “Не любіце вы людзей, не любіце вы завод. Калі ўжо робіце тут нейкую паказуху, зрабіце бардзюр, навошта ў траву класці асфальт. Гэта што, культура? Вось за гэта чыноўнікаў і ненавідзіць часам народ – за вашыя бязладнасць і непарадак”.\nПрэзідэнт застаўся вельмі незадаволены ўбачаным і растлумачыў, чаму так важна наладзіць эфектыўную работу прадпрыемства. “Інструментальны завод” трэба аднавіць на самым высокім узроўні, каб “Гомсельмаш”, МТЗ, МАЗ і ўсе іншыя прадпрыемствы, нават перапрацоўкі і сельскай гаспадаркі, атрымалі добры інструмент”, – сказаў А.Лукашэнка.\nНяма гаспадарчага падыходу і ў выкарыстанні маёмасці, вытворчых памяшканняў завода. Большая частка з іх утрымліваецца ў абсалютна непрыглядным выглядзе, месцамі працякае дах. “Хіба гэта рабочыя месцы?! Турма нейкая! Катаржныя людзі працуюць за 200 долараў у месяц!” – абурыўся кіраўнік дзяржавы ўмовамі працы рабочых. Ён адзначыў, што тут жа, у Аршанскім раёне, ёсць станказавод “Чырвоны барацьбіт” і даручыў арганізаваць прамыя закупкі неабходнага абсталявання як у названага прадпрыемства, так і іншых айчынных вытворцаў, а імпартаваць толькі тое, што яны не змогуць паставіць.\nНе затрачваючы шмат сіл\nПрэзідэнт выказаў крытыку ў адрас шэрага кіраўнікоў высокага ўзроўню за недастатковыя намаганні па рэалізацыі даручэнняў, накіраваных на развіццё прамысловай сферы ў Аршанскім раёне. Ён наведаў многія прадпрыемствы, адным з якіх стала ААТ “Тэхніка сувязі” ў горадзе Барань, прадпрыемства, што знаходзіцца ў веданні Дзяржкамваенпрама. А.Лукашэнка ўказаў кіраўніцтву галіны, што яго даручэнні выконваюцца далёка не ў поўным аб’ёме, а заява аб тым, што вытворчых плошчаў дастаткова, – апраўданне недастаткова эфектыўнай работы: “Калі нічога не рабіць, то дастаткова. А калі паставіць перад сабой мэту… бо першапачаткова задача ставілася, каб гэта ўсё было вамі асвоена і там вырабляўся прадукт, патрэбны для рынку, – сказаў Прэзідэнт. – А вы легкадумна падышлі: гэта і гэта – пад бульдозер, а гэта – прададзім. Ну, што за завод будзе?! Я і без вас гэта зрабіў бы. Я бачу, вы наогул не думалі над вырашэннем задачы, якая была пастаўлена”.\nА.Лукашэнка змяніў першапачаткова прапанаваны маршрут наведвання і асабіста агледзеў вытворчую тэрыторыю прадпрыемства. На паверку высветлілася, што ў многіх месцах не тое што не арганізавана вытворчасць, а нават не наведзены элементарны парадак.\n“Галоўнае – заняць людзей!”\nПрэзідэнт пацікавіўся ў старшыні Віцебскага аблвыканкама Мікалая Шарснёва, як плануецца развіваць вытворчую сферу. “Тое, што мы вуліцы падрамантуем і па прынцыпе Копысі ажыццявім добраўпарадкаванне, – гэта паўсправы. Галоўнае – заняць людзей, каб яны працавалі і заставаліся ў гэтых цудоўных мясцінах”, – падкрэсліў беларускі лідар.\nМ.Шарснёў далажыў, што ў вобласці прадугледжваецца развіццё сферы турызму, стварэнне новых прадпрыемстваў і вытворчасцей, развіццё перапрацоўкі мясцовых відаў сыравіны, а таксама сфер лесанарыхтоўкі і дрэваапрацоўкі, будаўніцтва транспартна-лагістычных цэнтраў. Будуць стварацца прывабныя ўмовы, каб моладзь не імкнулася выехаць з малых населеных пунктаў і раённых цэнтраў. Асноўны акцэнт у развіцці будзе рабіцца на тыя раёны, якія маюць працоўную сілу. Падрыхтавана спецыяльная праграма, якая прадугледжвае рэалізацыю інвестыцыйных праектаў у кожным раёне на агульную суму каля Br6,5 млрд. “Развіццё Аршанскага раёна сёння найбольш актуальнае пытанне не толькі для занятасці, але і напаўняльнасці бюджэту. Калі нам удасца, каб бюджэт гэтага раёна быў недатацыйным (а сума яго датацый складае суму датацый дзесяці раёнаў), то ў нас з’явяцца сродкі для развіцця іншых рэгіёнаў”, – адзначыў М.Шарснёў.\nФармалізм і валакіта недапушчальныя\nПрэзідэнт нагадаў, што ў Пасланні беларускаму народу і Нацыянальнаму сходу ў 2017 годзе даручаў ураду сумесна з Віцебскім аблвыканкамам забяспечыць комплекснае развіццё Аршанскага раёна, каб яго тэмпы росту былі як мінімум вышэйшыя за сярэднеабласныя. “Недапушчальна, каб работа на месцах скочвалася да фармалізму і валакіты”, – падкрэсліў А.Лукашэнка. Ён неаднаразова адзначаў, што выкананне даручэнняў па развіцці рэгіёна – паказчык эфектыўнасці работы ўрада і мясцовай улады.\nПатрабавалася наладзіць сістэмную работу, якая стала б прыкладам для іншых сярэдніх гарадоў краіны. “Гэта пытанне не толькі Оршы. Як я ўжо гаварыў, гэта пытанне раўнамернага размеркавання прадукцыйных сіл па ўсёй краіне. Мы не можам дапусціць, каб дзесяцімільённая краіна напалавіну размясцілася ў Мінску і яго наваколлі”, – звярнуў увагу А.Лукашэнка. Абмяжоўваючы будаўніцтва ў Мінску і абласных цэнтрах, трэба развіваць раённыя цэнтры, гарадскія пасёлкі і сярэднія гарады, упэўнены Прэзідэнт.\nЯк адзначыў кіраўнік дзяржавы, сацыяльную сферу ў Оршы ў цэлым прывялі да ладу, горад добраўпарадкаваны, і яго неабходна і далей утрымліваць у належным стане. “Для гэтага патрэбна вытворчая база. Людзі, акрамя таго, каб жыць у прыгожым горадзе, павінны працаваць, гадаваць дзяцей, утрымліваць сям’ю”, – заявіў Прэзідэнт. – Па ўсіх напрамках мною былі прыняты рашэнні. Яны сістэматызаваны, даведзены да выканаўцаў. Не зроблена практычна нічога, нягледзячы на нагадванне мною і папярэджанні на самых высокіх узроўнях, пачынаючы ад Паслання беларускаму народу і парламенту”. Між тым, шэраг паказчыкаў у Аршанскім раёне, нягледзячы на існуючы патэнцыял, нават ніжэйшы, чым сярэднеабласныя, у тым ліку па індэксе прамысловай вытворчасці, экспарце тавараў і іншых напрамках. Работу нельга назваць сістэмнай, і яна ў многім мае касметычны характар.\nУ кіраўніцтве ўрада будуць змены\nПаводле слоў кіраўніка дзяржавы, адзіная прычына невыканання яго даручэнняў заключаецца ў “пафігічным стаўленні ўрада да даручэнняў Прэзідэнта”. Таму А.Лукашэнка запатрабаваў унесці прапановы па замене ўсяго кіраўніцтва ўрада з рэзерву кадраў: “Хопіць глядзець ім у рот, і яны будуць нам расказваць, як ім складана, як ім цяжка!” Таксама даручана ўнесці прапановы па міністрах прамысловасці і будаўніцтва, адправіць у адстаўку і знайсці новае месца працы старшыні Аршанскага райвыканкама А.Пазняку.\nЗа недапрацоўкі ў развіцці сферы аховы здароўя крытыцы падвергся віцэ-прэм’ер В.Жарко. “Вы мне будзеце расказваць пра гераізм? Прэзідэнт паставіў публічна перад народам жалезабетонна задачу. Вырашыць і кропка. А вы заняліся сабатажам”, – ахарактарызаваў сітуацыю ў цэлым А.Лукашэнка.\nДаручана вынесці строгую вымову старшыні Віцебскага аблвыканкама М.Шарснёву, адправіць у адстаўку міністра архітэктуры і будаўніцтва, поўная службовая неадпаведнасць аб’яўлена старшыні Дзяржкамваенпрама і дзяржаўнаму сакратару Савета бяспекі. “Прадстаўце новага старшыню райвыканкама (на гэту пасаду вылучаны старшыня камітэта па архітэктуры і будаўніцтве Віцебскага аблвыканкама Ігар Ісачанка) сёння і пастаўце кожнаму задачу па ўсіх прадпрыемствах, – даручыў кіраўнік дзяржавы. – І не дай бог да 7 лістапада не будзе тут зрухаў. Я прыеду пагляджу. Будзем па льнаводстве яшчэ нараду праводзіць. Не дай бог маё вока зачэпіцца, недзе штосьці будзе не так”.\n« Как сэкономить 1000 кВт.ч в год? Простые советы для бережливой семьи\nАграрии Ушаччины уже заботятся о будущем урожае »


Галоўная ➠ Будаўнічае абсталяванне 2 ➠ Сонечныя генератары\nГэта выйшла, зусім выпадкам, у першай палове дзевятнаццатага стагоддзя, у адна тысяча восемсот 30 восем годзе. Інтэнсіўна пачалі выкарыстоўваць гэта адкрыццё выключна ў дваццатым стагоддзі.\nСонечныя батарэі, фотопанели і модулі па праве займаюць найлепшыя месца на дахах дамоў і іншых участках. Ўстаноўка такіх канструкцый даволі просты. Можа быць атрымаць ўсякую патрабаваную магутнасць і напружанне. Гэта атрымліваецца з-за паралельнага альбо пачарговага падлучэння модуляў. Усё залежыць ад таго, што трэба павялічыць. Магутнасць альбо ж напружанне. Атрымаць батарэю, сілкуецца ад сонца, напругай 220В ня складае праблем. Але тут трэба ўлічыць той факт, што бытавыя прыборы разлічаны на пераменны ток. Для гэтай мэты патрэбен асаблівы пераўтваральнік. Што выклікае вялізныя задачы. Абслугоўваць батарэю з напругай 220В таксама не бяспечна.\nДля гэтых мэтаў у генератарах ад сонца выкарыстоўваюць інвертары нізкавольтнага напружання. Іх наміналы 12, 20 чатыры і 48В. Такі падыход дазваляе выкарыстоўваць аўто батарэі і кандыцыянеры. Самы звычайны сонечны генератар 12В можна змайстраваць з па чарзе далучаных фотаэлементаў ў колькасці 30 6 штук. Але зборка такіх вось батарэй ўяўляе пільны працэс. Усе элементы трэба карпатліва праверыць на захаванне характарыстык. Калі гэтага не зрабіць, то сабраць прадукцыйную сонечную батарэю не атрымаецца.\nУ хатніх умовах можна сканструяваць сонечны генератар хоць якой магутнасці і напругі. Пры гэтым гэта можна зрабіць фактычна сваімі рукамі. Для гэтага даволі злучыць фотаэлектрычныя элементы ў паралельныя альбо пачарговыя ланцужкі. Такіх крыніц энергіі не жудасна кароткі замыканне. Натуральна іх эфектыўнасць на прамую залежыць ад асветленасці. Для гэтага трэба ўлічваць у канструкцыі магчымасць канфігурацыі кута нахілу блока батарэй.\nВелізарны ўплыў на эфектыўнасць аказвае мясцовасць. Так, сонечныя генератары будуць не дастаткова дастасавальныя ў гарадскіх кватэрах. Іх лепш ўсталёўваць у сельскай мясцовасці альбо пасёлках. А ўсё з-за таго, што гарадскі здолеў аказвае ўплыў на сонечную радыяцыю, зніжаючы яе істотна. У прыгарадзе справіцца з чысткай батарэй яшчэ прасцей.\nВысакаякасная будаўнічая арматура ад рускіх вытворцаў у шырокім асартыменце. Аказваем паслугі па дастаўцы прадукту ў любы населены пункт Рускай Федэрацыі\nХвацка, па-майстэрску і імкліва прыгатуем вітражы на столь і для фасадаў пабудоў у адпаведнасці са асаблівым праектам заказчыка. Верагодная бясплатная дастаўка і ўстаноўка канструкцый.\nДобра выкананы ўстаноўка спліт сістэмы дазволіць зрабіць бездакорны лакальны клімат у любым памяшканні. Звяртайцеся па ўсіх пытаннях у кампанію "Кандыцыянеры. ру".


Айцец Аляксандар Надсан: «Беларусы — адзінаасобнікі. Ці партызаны» | journalby.com\nАйцец Аляксандар Надсан: «Беларусы — адзінаасобнікі. Ці партызаны»\n15 апреля 2018 2291 Кастусь Лашкевіч\nСёння спаўняецца тры гады, як выправіўся ў вечнае падарожжа айцец Аляксандр Надсан — духоўны лідар беларусаў свету, уніяцкі святар, даследчык і шматгадовы гаспадар беларускага рэлігійнага і культурнага цэнтра ў Лондане, дзе месціцца легендарная Скарынаўская бібліятэка.\nАйцец Аляксандр быў першым, хто прывітаў нас з Андрэем Аляксандравым, выдаўцом і рэдактарам «Журнала», у Лондане, куды мы прыехалі вучыцца ў верасні 2011-га. Апошні раз я бачыў яго за некалькі дзён да вяртання ў Мінск, у ліпені 2014 г. За гэтыя амаль тры гады, больш за палову якіх я пражыў пры Беларускім рэлігійным і культурным цэнтры імя св. Кірылы Тураўскага, Надсан стаў часткай майго жыцця.\nЯ перыядычна даймаў яго пытаннямі — не так часта, як трэба было. Аднак яно звычайна так: калі жывеш побач, а дакладней — у суседнім доме, падаецца, што заўтра абавязкова будзе больш часу, чым сёння… Шкадую, што маіх ведаў было недастаткова, каб паводле частых намёкаў айца зразумець, пра што ішлося, каб развіць адны тэмы і прапусціць іншыя.\nЯк і многія іншыя, я пытыўся, ці не збіраецца ён напісаць мемуары. Айцец да падобных прапаноў заўжды ставіўся скептычна, адказваючы, што варта рабіць тое, што апроч яго не зможа зрабіць ніхто іншы — скончыць перакладаць «Псалтыр», падрыхтаваць да друку ўспаміны аднаго з яго настаўнікаў айца Льва Гарошкі...\nСамыя цікавыя гісторыі айцец распавядаў у часе застолляў. Аднак чым далей, тым менш бавіў за імі часу.\nАд’язджаючы з Альбіёну год таму, я запланаваў аформіць нашы гутаркі, некаторыя з якіх запісваў, у паўнафарматнае інтэрв’ю. Аднак не даў рады, бо дакладна ведаў, што сам айцец да падобных публікацый ставіцца больш, чым стрымана.\nКалі сёлета айца не стала, я пераслухаў нашу апошнюю размову, якая адбылася напрыканцы чэрвеня 2014-га — столькі ўсяго мудрага і важнага ён там кажа! Проста нельга не апублікаваць.\nПра даваенных беларусаў: «Пачуўшы ад нас беларускую мову, яна расплакалася»\n— Шмат год хаця б дзень на тыдзень я працаваў у Брытанскай бібліятэцы, якая ёсць адной з найвялікшых у свеце. Раней бібліятэка займала прыгожыя залы Брытанскага музея, але потым пераехала ў новы будынак. Тэхнічны прагрэс — рэч неабходная, але мне болей падабалася ранейшае месца, там быў своеасаблівы дух.\nУ славянскім аддзеле там захоўваецца і нямала беларускіх выданняў. Сярод іх і нумары «Нашай нівы» да 1914 году. Гэта сведчыць аб тым, што хутчэй за ўсё бібліятэка атрымлівала газету ў час выдання, але з пачаткам Першай сусветнай вайны карэспандэнцыя з Вільні перапынілася.\nА. Аляксандр Надсан (трэці злева) сярод удзельнікаў 4-га з’езду Згуртавання беларусаў Вялікай Брытаніі, 1950 г.\nДарэчы, па прыездзе пасля вайны ў Лондан давялося пабачыць тут яшчэ тых беларусаў, якія пакінулі радзіму да Першай сусветнай вайны. Была такая сям’я Дарожак. Яны паходзілі з Заходняй Беларусі і размаўлялі на чысцюткай беларускай мове. Мужык памёр хутка пасля вайны, а ягоная жонка, пачуўшы ад нас беларускую мову, расплакалася. Потым ажно да самай смерці хадзіла да нас у царкву. А вось іхны сын, які нарадзіўся на эміграцыі, гаварыў ужо амаль толькі па-ангельску.\nА вось у Чыкага я аднойчы сустрэў іншага нашчадка беларусаў. У Амерыку з Беларусі прыехалі ягоныя дзяд з бабай. Ад іх ён чуў беларускую, таму мог нават трохі гаварыць, а ва ўніверсітэце ўзяў тэму для дыплома з беларускай літаратуры. Потым ён зрабіў кар’еру журналіста ў Chicago Tribune і сабраў вялікую калекцыю беларускіх марак.\nКаго яшчэ сустракаў у Брытаніі, дык гэта беларускіх жыдоў — літвакоў. Яны сябе толькі так і называлі. Аднаго разу ў 1960-х ідзем са знаёмым габрэем праз парк, а насустрач нам нясецца яшчэ адзін. Спыняецца і пытаецца нібыта сам у сябе на ідыш: «Якая цяпер гадзіна, ці паспею я ў сінагогу?» Ну, я яму і адказаў на ідыш. Пачуўшы гэта, ён выпаліў па-расейску: «Гродненская губернія, город Волковыск».\nПра суседзяў на эміграцыі: «Мы імкнуліся пазбягаць якіх-кольвек канфліктаў»\nПасля вайны тут дзейнічаў камітэт уцекачоў, які аб’ядноўваў беларусаў, украінцаў, расейцаў, вугорцаў, чэхаў і іншых прадстаўнікоў Усходняй і Цэнтральнай Еўропы. З расейцамі мы ніякіх справаў не мелі. З палякамі асабліва таксама — яны ўвесь час гаварылі пра «Крэсы Усходнія», а для нас гэта было непрымальна. Але мы імкнуліся пазбягаць якіх-кольвек міжнацыянальных канфліктаў. Гэта ўсё не мела ніякага сэнсу — проста імкнуліся рабіць сваю справу.\nЗ украінцамі заўжды было прасцей знайсці агульную мову, хоць і яны спрачаліся за Палессе.\nДарэчы, Расею ў камітэце прадстаўляў граф Бенігсэн. Гэта быў расеец шведскага паходжання, сапраўдны арыстакрат, вельмі адукаваны чалавек. Да таго ж быў пазбаўлены расейскага шавінізму, таму мы з ім заўжды знаходзілі агульныя тэмы для размовы.\nБылі і літоўцы. Яны і цяпер часам звяртаюцца да нас. Неяк патэлефанавалі з літоўскай амбасады і папрасілі на святкаванне свайго Дня незалежнасці нашу мапу Вялікага княства Літоўскага. Калі ласка, няхай глядзяць. Аднойчы да нас на экскурсію прыходзіла цэлая літоўская дэлегацыя — чалавек 50. Дык маладыя летувісы былі вельмі здзіўленыя, калі я паказаў ім арыгінал «Статута ВКЛ» на старабеларускай мове. Ім жа з пялюшак распавядаюць, што ён быў пісаны па-літоўску. Прапанаваў пачытаць. «Не, — кажуць, — мова змянілася». «А я ж, беларус, магу чытаць і разумею нават».\nЗ іншага боку, беларусам ёсць чаму ў іх павучыцца: маленькая нацыя, а чаго дасягнула. Яны робяць сваё, а мы павінны даводзіць сваё. Як казаў айцец Германовіч: «Беларусы самі — бараны часамі».\nІ ва ўкраінцаў нам трэба вучыцца адданасці свайму. Неяк ехаў аўтобусам з Бярэсця ў Львоў. Да беларускай мяжы гучала толькі расейская мова. Толькі пераехалі — загучала ўкраінская. Прыедзеш на Беларусь — беларускага слова не пачуеш.\nПра родную мову: «Без беларускай мовы нас як нацыі не будзе»\nЯшчэ з савецкіх часоў на Беларусі панаваў прынцып далучэння да сусветнай культуры праз расейскую мову. Але чаму праз расейскую? Убілі ў галовы, што яна адкрывае ўвесь свет. Але за апошнія 20 год многія пабачылі, што гэта не так.\nМалыя народы, тыя ж датчане, могуць ведаць і ангельскую, і нямецкую, але на сваю мову не забываюцца. Яны далі свету шмат тэленавітых людзей (К’еркегор, Андэрсэн і інш.), якія стваралі на дацкай мове.\nУ Галандыі ўсе маюць дзве-тры мовы, у Скандынавіі — таксама. Больш за палову бельгійцаў размаўляюць па-фламадску, хаця б даўно маглі адмовіцца на карысць французскай. У знакамітым Лёвэнскім універсітэце, дзе пасля вайны вучыліся беларусы, доўгі час асноўнае выкладанне вялося па-фламандску. У апошнія дзесяцігоддзі ўжо стала болей ангельскай, бо ёсць вялікі попыт сярод замежных студэнтаў, а гэта прыносіць прыбытак. Гэта ж вельмі разумна: у нас свая мова, а калі хочаш вучыцца па-ангельску — плаці дадаткова.\nБеларуская мова не лепшая і не горшая за іншыя. Але яна дадзена нам Богам, таму мусіць існаваць, пакуль жыве гэты свет. Без беларускай мовы нас як нацыі не будзе.\nІвонка Сурвіла, Джым Дынглі, Лёля Міхалюк, айцец Аляксандр Надсан (злева-направа).\nПра пачатак: «Калі мы пачыналі, тут была пустэльня»\nВажна разумець, калі мы пачыналі, тут была пустэльня. Пра Беларусь і беларусаў ніхто нічога не ведаў. У брытанскіх навуковых колах заўжды лічылася, што ніякай Беларусі не існуе. Ёсць Расея, якую ўсе імкнуліся вывучыць, і расейская мова. На гэтым славянскі свет для іх сканчаўся. Інтэлектуалы, якіх нам удалося прыцягнуць у беларускую справу, глядзелі на свет шырэй і не хацелі ісці ў чарадзе за статкам. Канешне, калі б у самой Беларусі ўвесь гэты час было болей зацікаўлення, плён ад нашай працы быў бы значна большы. Аднак і без гэтага на Брытанскіх выспах дагэтуль бы ўважалі, што мы ёсць такія ж расейцы.\nЯкой яны бачылі Беларусь: «Мы былі рэалістамі»\nМы заўжды спадзяваліся, што некалі Беларусь стане незалежнай, сапраўды беларускай краінай. Але за саветамі сітуацыя падавалася безнадзейнай. Цяпер, калі ёсць і незалежнасць, і гэтак званы прэзідэнт, усё выглядае яшчэ больш безнадзейным, чым за саветамі.\nБылі людзі, пераважна са старога пакалення, якія глядзелі толькі назад і бачылі Беларусь такой, якой яна была да іх ад’езду. Неяк адзін эмігрант параіўся, што б такое сучаснае беларускае выпісаць для дзяцей. Я яму параіў часопіс «Маладосць». Потым зноў прыходзіць: «Дык там жа ўсё камуністы і камуністы!». «А што ты думаў, што там «Жыве Беларусь!» будзе і бел-чырвона-белыя сцяжкі намаляваны? Там жа СССР. Добра хоць па-беларуску, і літаратары цудоўныя друкуюцца».\nМы былі рэалістамі, бачылі радзіму такой, якой яна была насамрэч. Таму выпісвалі беларускія савецкія газеты і часопісы. Таму рабілі ўсё магчымае, каб захаваць беларускую Беларусь тут. Таму стварылі сваю бібліятэку, каб адкрываць Беларусь замежнікам. Яна стала своеасаблівым «вакном на Захад».\nПра музей і «Трэці статут ВКЛ»: «Арыгіналы на Беларусь аддаваць не хачу»\nЗ 1971 года ў бібліятэцы і музеі імя Ф.Скарыны пабывала больш за тысячу чалавек. Сярод іх — ці не ўсе заходнія славісты, габрэйскія даследчыкі і шмат хто яшчэ.\n15 траўня 1971 г. Адкрыццё Беларускай бібліятэкі імя Францішка Скарыны. Справа — налева: рабін Лейба Баўм, біскуп Чэслаў Сіповіч, Оберан Герберт, апостальскі нунцый Дамініка Энрычы, праф. Роберт Оці (у цэнтры), віконт Морыс Макмілан. Фота з архіву бібліятэкі.\nМузей пачалі збіраць пасля вайны. Ён быў дадаткам да бібліятэкі, і адразу ўсё змяшчалася на адной паліцы ў Марыян-Хаўзе. Спачатку збіралі па эміграцыйных асяродках, потым пачалі мэтанакіравана шукаць і купляць рэчы.\nАдзін з галоўных скарбаў бібліятэкі і музея — Статут ВКЛ. Гэта трэцяя, найбольш дасканалая, рэдакцыя «Статута», якая датуецца 1588 годам. Вядома, што гэты «Трэці Статут ВКЛ» выдавалі ў віленскай друкарні братоў Мамонічаў тройчы: уласна ў 1588 годзе, у 1592-1593 і 1594-1595. Наш асобнік няпоўны, у ім няма першых старонак. Аднак паводле мовы я вызначыў, што ён належыць да аднаго з перавыданняў — верагодна, 1594 года.\nКалісьці гэта выданне належала вядомаму віцебскаму этнографу Аляксею Сапунову, аб чым сведчыць ягоная асабістая пячатка на старонках. Падчас вайны немцы вывезлі яго з Беларусі, а адзін беларус, рызыкуючы жыццём, яго скраў. Доўга трымаў у сябе, а калі пачуў, што ў Лондане ствараецца бібліятэка, звязаўся з намі і прапанаваў перадаць статут. У 1974 годзе я спецыяльна лятаў у Нью-Ёрк. Чалавек гэты быў вядомы ў эмігранцкіх асяродках, але мяне прасіў сваё імя нікому не адкрываць.\nДзякуй Богу, што на Беларусь вярнуўся першы асобнік «Статута ВКЛ»! Нарэшце, нашы скарбы, раскіданыя па ўсім свеце, вяртаюцца дамоў. Туды, дзе ім трэба знаходзіцца. Аднак арыгіналы нашага збору на Беларусь аддаваць не хачу, пакуль там Лукашэнка. Таму зрабіў якасныя фатакопіі рукапісаў Коласа і Купалы ды перадаў іх у музеі.\n«Дзякуючы гэтаму ўдалося захаваць Марыян-Хаўз для беларусаў»\nПраз шмат год пасля смерці біскупа Чэслава Сіповіча Кангрэгацыя Усходніх цэркваў, якой Ордэн Айцоў Марыянаў перадаў Марыян-Хаўз (Marian House — сядзіба Беларускага рэлігійнага і культурнага цэнтра імя Святога Кірылы Тураўскага на поўначы Лондана. — Аўт.), намагалася атрымаць ад мяне згоду на продаж будынка. Дом быў пабудаваны на беларускія грошы, якія збіралі ўсёй грамадой, для беларусаў. Мяне нават выклікалі ў Рым, аплацілі дарогу. Я сказаў, што трэба пачытаць і падумаць, ды вярнуўся назад. Праз пэўны час яны зноўку тэлефанавалі, а я адмовіўся падпісваць дакументы. Дзякуючы гэтаму ўдалося захаваць Марыян-Хаўз для беларусаў. Усё гэта было мала прыемна, але часам трэба вось так стаяць на сваім.\nВізіты на Холдэн-Роўд: «У нас перабывала ці не палова Беларусі»\nУ нашым цэнтры на поўначы Лондана за апошнія 30 год перабывала ці не палова Беларусі. У тым ліку, і за савецкім часам. І ўсе размаўлялі па-беларуску.\nУ 1982 годзе да мяне звярнуліся з British Council параіцца адносна візіту Адама Мальдзіса, які меўся прыехаць працаваць у бібліятэцы Брытанскага музея. Я прапанаваў ім не марнаваць лішнія грошы і пасяліць яго ў нас. Карацей, Мальдзіс ехаў у Лондан, не здагадваючыся, што будзе жыць у нас. Ды ніхто ў Менску не ведаў, іначай бы не пусцілі ў самае “гняздо нацыяналістаў”.\nУрэшце, ён прабавіў у нас два месяцы. Антон Адамовіч (Эміграцыйны літаратурны крытык. — Аўт.) як даведаўся, што Мальдзіс у Лондане, спецыяльна прыляцеў да нас з Нью-Ёрка. Цікава, што якраз у гэты час памёр Брэжнеў. Дык Мальдзіс тэлефанаваў у савецкую амбасаду — вельмі хацеў прыехаць на пахаванне. Але яму сказалі, што не трэба.\nУ 1985-м да нас завітаў Васіль Быкаў. Яго накіравалі ў Лондан на нейкую канферэнцыю з палітычным ухілам. Дык ён збег адтуль і з ангельцам прыехаў да нас. Потым распавядаў, што на канферэнцыі поўная нуда ды яшчэ па-ангельску. Агледзеў наш збор. Вельмі прыемна правялі дзень. Калі я бываў у Менску, заўсёды да яго заязджаў, прывозіў лекі ад астмы. Гэта быў вельмі цікавы чалавек. Сам з Віцебшчыны, больш за 10 год служыў у савецкай арміі, перажыў русіфікацыю, але застаўся беларусам! Ён распавядаў мне, што не давяраў расейскім перакладчыкам, таму ўсе свае творы перакладаў сам. Поўная павага да яго.\nЗ рукапісам Купалавага «Кургана».\nНіл Гілевіч быў у нас у гасцях. Гэта другі, які, нягледзячы на час і абставіны, не мог не быць беларусам... З Генадзем Бураўкіным я пазнаёміўся ў Нью-Ёрку, калі ён быў прадстаўніком Беларусі ў ААН. Потым быў у нас у Лондане. Па-сяброўску выпівалі…\nА з Алесем Адамовічам я пазнаёміўся на форуме славістаў у Харватыі (тады Югаславія) у 1978-м. Вось ён нічога не баяўся, і ў партыі ніколі не быў! Потым сустракаліся ўжо на пачатку 1990-х у Менску. Такі адукаваны і прыемны чалавек быў.\nПамятаю, як у 1990 годзе да нас прыехаў загадчык кафедры беларускай мовы Гомельскага ўніверсітэта Уладзімір Анічэнка. Ён даследаваў мову Скарыны — і мы запрасілі яго папрацаваць у нашай бібліятэцы. Гэта быў добры чалавек, беларускамоўны, але вельмі савецкі. Ён проста не мог сабе ўявіць, што можа быць іншы спосаб жыцця. Неяк мы сядзелі, гутарылі, ён крышку выпіў і прызнаўся: «А я ж гэтага ўсяго не ведаў!» Сам з сялянскага хлапца стаў прафесарам беларускай мовы, не абрасейшчыўся. Такое шанаваць трэба.\nНекалькі разоў у нас бываў Зянон Пазьняк. Ён вельмі прынцыповы, што добра, цудоўны аналітык і нічога не рабіў для праслаўлення сябе. Але трэба быць больш талерантным да людзей. З ім вельмі няпроста супрацоўнічаць. Таму з Міхасём Ткачовым яны і разышліся. Дакладней, Ткачоў не мог з ім пасварыцца, а проста адыйшоў убок і стварыў сваю «Грамаду». Міхась, дарэчы, пабываў у нас яшчэ на пачатку 1980-х. Вельмі прыемны, мажны чалавек — такі добры мядзведзь і заядлы беларус на 100%, з тонкім пачуццём гумару. Буйны вучоны. У адзін з прыездаў у Менск адведваў яго ў шпіталі, а потым быў на ягоным пахаванні. Гэта вялікая страта для Беларусі...\nCа Станіславам Шушкевічам мы мелі вельмі цікавыя гутаркі. Я матэматык, ён фізік — адразу паразумеліся.\nПершым беларускім амбасадарам у Лондане за Лукашэнкам быў Уладзімір Шчасны. Дужа разумны і адукаваны чалавек. Па прыездзе ён мусіў уручыць даверчыя граматы каралеве. Мы атрымалі запрашэнне на ўрачыстую цырымонію ў адзін з гатэляў і, скарыстаўшы з пропускаў, зладзілі ля ўваходу пікет супраць новых уладаў у Беларусі. У 1996-м, на другі дзень пасля ганебнага рэферэндуму, я прыйшоў да Шчаснага і заявіў: «Нічога асабістага, але з гэтага моманту мы спыняем усякія адносіны з вамі».\nКазулін быў у нас ужо ў статусе апазіцыянера. Спрабаваў гаварыць па-беларуску, але хутка перайшоў на расейскую. А потым, пакінуўшы запіс у кнізе водгукаў, нарабіў па некалькі памылак у кожным слове. Але мы тут не абавязаныя ведаць расейскую. Мы не вывучалі ў савецкіх школах расейскую мову. Тут Англія, размаўляйце па-беларуску ці па-ангельску... Я тады распавёў яму прыпавесць. Як ва ўсходніх народаў выбіралі галоўнага. Спачатку мераліся ростам, потым — хто старэйшы. Калі гэта не дапамагала — у каго барада даўжэй. Сказаў, што барады — то бок, беларускай мовы — яму і нестае.\nУ 1998-м, падчас інвестыцыйнага форуму ў Лондане да нас звярнуліся людзі Мясніковіча. Тагачасны старшыня Акадэміі навук прыязджаў на Холдэн-Роўд. Гаварыў са мной выключна па-беларуску. А як інакш? Мы ж землякі: ягоная вёска ў 10 км ад маёй Гародзеі, там толькі па-беларуску і гаварылі. Потым, калі я ўжо быў у Менску, ён запрасіў выступіць у Акадэміі навук, але было сумна, нецікава.\nКалі сюды ўцякла з Беларусі Віннікава (Тамара Віннікава — старшыня Савета Нацбанка Беларусі ў 1996-97 гг., арыштаваная па абвінавачванні ў злоўжыванні службовымі паўнамоцтвамі. — Аўт.), мне прапанавалі сустрэцца з ёй. Адмовіўся: гэта не нашы людзі, і яна мне не цікавая.\nАднойчы прыехала дэлегацыя дэпутацкай групы «Рэспубліка»: Парфяновіч, Скрабец, а трэцім меў быць Фралоў. Аднак заміж яго прыехаў начальнік КГБ Берасцейскай вобласці. Ён, дарэчы, адзін з трох спрабаваў гаварыць па-беларуску, але беспаспяхова. Мікалай Пачкаеў ад імя Згуртавання беларусаў Вялікай Брытаніі прачытаў лекцыю, у якой заявіў, што яны не прызнаюць ўлады Беларусі і «палатку», а сапраўдным урадам ёсць Рада БНР. Па выступе кэдэбэшнік звярнуўся да кіраўніка ЗБВБ Лёлі Міхалюк: «Якая добрая прамова! Яшчэ б яе тэкст нам, каб лепей учытацца ў змест».\nВізіты ў Беларусь: «Столькі хворых дзетак бачыў»\n— Упершыню пасля паўвекавой адсутнасці я прыехаў у Беларусь у 1990 годзе — яшчэ за Савецкім Саюзам. Мог зрабіць гэта і раней, але трэба было ляцець праз Маскву, а нашто мне тая Расея?\nДабіраўся цягніком. Вёз з сабой два вялікія пакункі лекаў (вітаміны, аднаразовыя шпрыцы) — тое, што было патрэбна хворым чарнобыльскім дзеткам. Правадніца, пабачыўшы мой святарскі строй, сказала: «Памаліцеся за нас, святы айцец». Даў ім дваццатку, дык яны так схавалі лекі, што ніхто іх да самага Менска не бачыў. А вось рэлігійныя кнігі нават не хаваў. У Брэсце мытнік толькі паглядзеў перакладзеную мной з нямецкай «Біблію для дзяцей» і сказаў: «Усё ў парадку».\n... Выходжу на менскі перон — а там некалькі соцень чалавек сустракае мяне з бел-чырвона-белымі сцягамі. Я быў уражаны. Пасадзілі ў машыну, высунулі з вакна сцяг і павезлі праз цэнтр горада ў гатэль «Планета». Тамтэйшыя дзяўчаты ажно спужаліся: «Ой, можа не трэба тут гэтага?»\nЛекі і грошы збіралі ў Брытаніі ўсім светам: дапамагалі і беларускія эмігранты, і брытанцы. Я двойчы выступаў на «Бі-бі-сі», распавядаў пра чарнобыльскую бяду Беларусі і неабходнасць дапамогі.\nА. Аляксандр Надсан у Хойніках, пачатак 1990-х.\nДругі раз прыехаў ужо з двума іншымі брытанскімі беларусамі 26 ліпеня 1990-га — наконадні абвяшчэння Вярхоўным Саветам суверэнітэту БССР. 27-га, набыўшы «Звязду», падыходжу да міліцыянта ў фае гатэля «Беларусь». «Цяпер вы не савецкі паліцыянт, а беларускі!». «Няўжо? – здзівіўся хлопец і дадаў: А мне няма розніцы, каму служыць, абы плацілі».\nКалі праз год, 25 жніўня 1991 года дэкларацыя аб дзяржаўным суверэнітэце набыла сілу канстытуцыйнага акту, і Беларусь стала незалежнай, мы павесілі на дзвярох нашай лонданскай сядзібы бел-чырвона-белы сцяг. Месцічы сталі падыходзіць і пытацца, што гэта за сцяг і на знак чаго. «У гонар маёй радзімы, якая стала незалежнай!».\nДа вайны я жыў ў Заходняй Беларусі. Пад акупацыяй быў у асноўным у Менску. З гуманітарнай дапамогай аб’ездзіў усю Беларусь. Да 1995-га, калі Лукашэнка ўскладніў працэдуру ажыццяўлення гуманітарнай дапамогі, зрабіў, мусіць, 15 рэйдаў. Столькі хворых дзетак бачыў у Гомелі, Магілёве, Хойніках…\nТаксама сустрэў шмат цікавых людзей. Тагачасны міністр замежных спраў Краўчанка, з якім мы былі ў добрых адносінах, папрасіў наведаць і яго родны Маладзечна. Запомнілася, якія смачныя дранікі гатавала ягоная маці. Аднак як толькі Лукашэнка паслаў яго амбасадарам ў Японію, я спыніў з ім ўсе кантакты.\nРаз на Гарадзеншчыне мытнік адказаў па-беларуску — мы пасябравалі. Потым ён прыязджаў на маю службу ў Менск ды яшчэ двух калег прывёз. Іншы раз я вёз з Менска машыну кніг — ён прапусціў. Праўда, не ўсе былі такія. Раз у менскім аэрапорце не дазволілі вывезці газету «Беларусь» 1919 года. Перадаў людзям — вывезлі іншым шляхам.\nЧарнобыльскія дзеці на адпачынку ў Беларускім рэлігійным і культурным цэнтры ў Лондане, пачатак 1990-х.\nДругі раз у Горадні адміністратар у гатэлі выпінаецца гаварыць са мной па-польску. «Кім вы сябе лічыце?» — пытаюся ў яго. «Нам кажуць, што мы беларусы. — Дык і гавары са мной, як з жонкай».\nПра калье княгіні Радзівіл: «Людзі навокал былі дробныя, згнаілі ідэю»\nДэтэктыўная гісторыя з дыяментавым калье, якое княгіня Магдалена Радзівіл ахвяравала на заснаванне беларускай грэка-каталіцкай калегіі ў Рыме, найлепшым чынам характарызуе, што найбольшымі ворагамі для беларусаў былі самі беларусы (Айцец Аляксандр напісаў дакументальную кнігу «Княгіня Радзівіл і справа адраджэньня Уніі ў Беларусі». — Аўт.). Мы пра гэта часта забываемся, але добра памятаем, што кепскага нам зрабілі іншыя.\nГэта была буйная асоба для нашай гісторыі. Паходзіла з Бягомельшчыны, выхоўвалася ў Варашаве і ўсё ж стала моцнай беларускай патрыёткай. Яна дакладна разумела сутнасць справаў і бачыла, што важна наперад. Таму і хацела стварыць беларускую калегію ў Рыме, каб беларусы маглі вучыцца без рызыкі, што расейцы, палякі ці ўкраінцы перацягнуць іх да сябе. Але людзі навокал былі недальнабачныя, дробныя, згнаілі ідэю. Гэтая гісторыя паказвае, што беларусы не ўмеюць шанаваць. Ды яшчэ і абдураць. Не магу сказаць, што мне было прыемна ўсё гэта пісаць. Але праўду сказаць я мусіў. Пагатоў асабістае ліставанне княгіні захоўваецца ў нашай бібліятэцы.\n— Такіх свядомых, шчодрых і дальнабачных беларускіх арыстакратаў былі адзінкі ў нашай гісторыі?\n— Малавата. Нашы адраджэнцы-незалежнікі замоцна цягнулі наперад сацыялістаў. А трэба было ўсіх цягнуць: і пана, і селяніна, і рабочага. Той жа Раман Скірмунт мог быць зусім беларусам, хоць і не пачуваўся такім. Дарэчы, Скірмунт і Радзівіл былі прыяцелямі.\nПра эвалюцыю царквы: «Праблема з Ватыканам палягала ў іх няведанні»\nКаталіцкая царква, крыху адышоўшы ад Польшчы, таксама шмат беларускага цяпер робіць. Дзякуй Богу за гэта. Не заўсёды і не аднолькава, але з праваслаўнай няма параўнання. Шкада, бо большасць праваслаўныя.\nВельмі важна, што ад пачатку паставілі прынцып — быць беларускай. Вялікая заслуга ў гэтым нябожчыка Казіміра Свёнтка. Паляк з паходжання, ён казаў, што на Беларусі трэба гаварыць па-беларуску. Цяперашні кіраўнік Кандрусевіч — беларускамоўны — па-свойму працягвае ягоную справу. Польскія ўплывы меншаюць, расейскае там не прымаюць. Маладыя святары — беларускамоўныя.\n— Калі на ўзроўні Ватыкану змянілася палітыка што да Беларусі?\n— Найбольш яна мянялася пры Яну Паўлу ІІ. Ён разумеў, што ёсць беларускі народ са сваёй мовай. Гэты прынцып існаваў у Касцёле ад пачатку, але раней пра нашы справы ў Ватыкане ніхто не ведаў. Гэтак, у мяне ніколі не было цяжкасцяў — заўжды прымалі там як беларуса. І айца Чэслава Сіповіча зрабілі біскупам для беларусаў на эміграцыі.\nЦарква не павінна займацца палітыкай, яна прызнае ўсе народы і іх правы. Хрыстос для ўсіх. Натуральна, што заўжды ёсць людзі, якія імкнуцца выкарыстоўваць царкву ва ўласных мэтах. Гэтак палякі атаясамлівалі Касцёл з польскасцю і праз рэлігію пааланізавалі беларускае насельніцтва.\nЦарква ўніверсальная, для ўсіх павінна быць у ёй месца. У асноўным так і ідзе. Безумоўна, ёсць адхіленні, памылкі, бо мы ўсе — людзі. У гэтым сэнсе мне падаецца, што царква адзіная сусветная ўстанова, якая прызнае ўсіх.\nА. Аляксандр Надсан (злева) і біскуп Чэслаў Сіповіч (другі злева). 1950-я.\nПершае, што пасля вайны выйшла па-беларуску ў замежжы, быў малітоўнік айца Льва Гарошкі «Божым шляхам», выдадзены ў Рыме. Грошы на гэта дала Каталіцкая царва. Яна ж першая накіравала беларускія місіі ў розныя краіны рассялення беларусаў, якія ў цяжкіх абставінах рабілі, што магчыма, каб было болей свядомых беларусаў. З лонданскай місіі айца Чэслава Сіповіча пачалася гісторыя нашага Беларускага рэлігійнага і культургана цэнтра ў Паўночным Фінчлі.\nНеяк Папа Пій XII, цікавы і моцны чалавек, які выступіў супраць нацыстаў, напісаў ліст «да народаў Расеі». Якое было ўзбурэнне! Як украінцы падняліся! Айцец Сіповіч, які тады яшчэ не быў біскупам, і айцец Гарошка напісалі моцныя абуральныя лісты у Ватыкан. І Папа мусіў выбачацца, казаць, што не ведаў. Ён зрабіў памылку не ў справе веры, а па неразуменні. Нейкі русафіл яму падсунуў пра Расею — ён падпісаў. Гэта не ёсць справа дагматычная, справа веры, але ў палітыцы, у адносінах памылкі робяцца.\nРаз пры канцы Савецкага Саюзу мне давялося быць у Парыжы. Пішуць: прыязджай, бо сюды прыбыў беларускі праваслаўны біскуп — Філарэт. Было прыняцце ў саборы Нотр-Дам, у доме парыжскага кардынала. І гэты кардынал увесь час казаў пра «святую Русь». Ён скончыў прамову — усе пачалі пляскаць, а я дэманстратыўна заклаў рукі за спіну. Да мяне падыходзіць генеральны вікар, француз, і пытаецца: «А чаго ж ты не пляскаў?» «А я не магу пляскаць. — Ты мне напішы потым, у чым справа». Вярнуўся ў Лондан і напісаў яму доўгі ліст, у якім патлумачыў, што Беларусь да Расеі не мае дачынення. Потым, калі зноў быў у яго у Парыжы, ён мне падзякаваў за тлумачэнне, але сказаў «Ты трошкі замоцна напісаў».\nПадыходжу да Філарэта: «Ці разумееце вы па-беларуску? — Да-да, разумею. — На якой мове вы размаўляеце з вашымі вернікамі? — Что, что, что? — Дык вы ж сказалі, што разумееце».\nГэтак прыходзілася паўсюль прабіваць дарогу беларускасці. У Парыжы, дарэчы, я заўсёды знаходзіў паразуменне.\n— Вы сказалі, што ў вашых адносінах з каталіцкай ярархіяй не было праблемаў па нацыянальным пытанні. Ці сапраўды?\n— З ярархіяй — ніколі. Калі захацеў быць святаром, усе беларусы на той момант вучыліся ў Папскай калегіі Русікум (Навучальная ўстанова, што рыхтавала грэка-каталіцкіх святароў, створаная ў Рыме для студэнтаў з абшараў СССР. — Аўт.). Я ж напісаў зварот, каб вучыцца ў Папскай Грэцкай калегіі, бо не зважаў Русікум за сваё. І мяне без аніякіх клопатаў туды прынялі.\nРусікум быў створаны для ўсіх «рускіх», як яны гэта разумелі — расейцаў, беларусаў. З украінцамі трошкі іншая гісторыя, бо ў іх было 4 мільёны украінцаў з Галічыны, і гэта многім не падабалася. У царкве ёсць розныя людзі. І тады, і цяпер хапае русафілаў з думкай пра «святую Русь». Але ж Царква павінна быць аднолькавай для ўсіх. Не яе справа праводзіць польскую, расейскую ці кітайскую палітыку, але весці людзей да Бога і даць кожнаму магчымасць.\nУ Русікуме самыя русафілы — нават большыя за рускіх — былі немцы. Калі я пайшоў у Грэцкую калегію, у Рыме ўзняўся скандал. Чаму ён, беларус, не пайшоў у Русікум. А я нічога супольнага з імі не меў. Грэцкая калегія паўстала ў 1570 годзе, і нашы ўніяцкія святары — мітрапаліты Руцкі, Корсак, Календа — там вучыліся больш за два стагоддзі, аж пакуль Унія не была ліквідаваная. Я напісаў тлумачэнне, падаўшы спіс беларускіх студэнтаў з канца 16 стагоддзя і даводзячы нашу традыцыю. У Грэцкай калегіі сярод партрэтаў слаўных вучнях — грэкаў, албанцаў і іншых — ёсць і выявы Руцкага, Корсака.\nПайшоўшы туды, я аднавіў традыцыю. А праз паўстагоддзя пасля мяне там вучыўся ўжо айцец Сяргей Стасевіч (пераемнік Надсана ў лондскай місіі. — Аўт.).\nПраблема з Ватыканам палягала ў іх няведанні. Магчыма, і наша віна ў тым, што мала гаварылі і тлумачылі. Але з другога боку, нас былі адзінкі. Па-маленьку мы праламалі гэтую сцяну няведання. Нябожчыкі біскуп Сіповіч і Гарошка зрабілі вельмі шмат, каб Ватыкан усведаміў, што ёсць расейцы, а ёсць беларусы.\nСправа Царквы не будаваць Вялікую Расею, а кіраваць народ да Бога. Прыкладам такога стаўлення быў віленскі біскуп Юры Матулевіч. Летувіс з паходжання, ён быў аднолькавым для ўсіх вернікаў. Доўга служыў у Варшаве, а пасля пераезду ў Вільню змагаўся з палянізацыяй касцёла. Палякі казалі, што ён святы як святар, але літоўскі нацыяналіст. Ён быў адзіны сярод шавіністычнага польскага духавенства, хто шмат рабіў для беларусаў, падтрымліваў пашырэнне беларускай мовы ў касцёле.\nТакім самым роўным да ўсіх вернікаў быў і наш айцец Язэп Германовіч. Спакойны, глыбока пабожны, з пачуццём гумару. Вучыўся са Сваяком і Стэповічам у Вільні — і ўсе сталі выдатнымі святарамі, літаратарамі і моцнымі беларусамі. Перад вайной — у Ватыкана была дурная палітыка наварочваць у каталіцтва расейцаў — яго накіравалі з місіяй у Манчжурыыю. Прайшоў сталінскі канцлагер. Сюды прыехаў, калі яму было ўжо за 70 год. Палякі-марыяне запрашалі яго да сябе. Ён з ім не сварыўся, але застаўся з намі.\nМы ўсе людзі, без палітыкі немагчыма. Але мусім не зневажаць нікога, не абражаць, але свайго трымацца. Сіповіч, Гарошка, Германовіч, Падзява, Журня (Усе — святары беларускай місіі ў Лондане. — Аўт.), я — мы гэта вытрымалі, паказаўшы, хто мы ёсць. Мы не маем нічога супраць расейцаў і цешымся, калі ў іх нешта атрымліваецца. Але праблема ў тым, што расейцы не хочуць нас разумець, чаму мы не хочам быць расейцамі. Але гэта не справа хацення ці нехацення. Я не ёсць расейцам, і ўсё на гэтым! Гэта тое самае, што запытацца ў чорнага, чаму ён не белы. Ён такім нарадзіўся!\n— Гэтаксама, калі ты любіш Расею — ты патрыёт, калі Беларусь ці Украіну — ты «нацыяналіст», «фашыст» і «бандэравец»...\n— Так, калі хочаш сваё, ты пракляты нацыяналіст. Хай будзе нацыяналіст.\nПра украінскую рэвалюцыю: «У Беларусі сітуацыя нашмат больш складаная»\n— Айцец, на вашу думку, ці тое, што адбылося ва Украіне, здолее наблізіць нашых паўднёвых суседзяў да Еўропы і адвесці ад Расіі?\n— Я не прарок, мне цяжка сказаць. Спадзяюся, што ўсё-ткі яны будуць незалежнымі — вялікая дзяржава, амаль 50 млн. Я ведаю Заходнюю Украіну — Галічыну, а ва Усходяй яны пахнуць зусім іншым духам. Думаю, што ўсё ж з цяжкасцю, але яны выжывуць. Бо ў іх ідэя незалежнасці ў большай частцы краіны (паўтаруся, я не ведаю настрояў Данбасу) моцная. Думаю, і на Усходзе, дзе пераважаюць расейскамоўныя і прарасейскія людзі, шмат патрыётаў Украіны.\nПамятаю, ехаў раз у Парыж разам з вялікай групай турыстаў з Усходняй Украіны. Прыслухаўся — размаўляюць па-расейску... Яны маюць свае цяжкасці, але гэтыя праблемы зусім іншага кшталту, як у нас.\nУкраінскі нацыянальны рух вельмі моцны. Гэты не адзінкі, а мільёны. Думаю, што расейцы сваімі дзеяннямі расплюшчылі вочы многім нявызначаным ва Украіне. Для многіх гэта стала момантам ісціны, нагодай, каб задумацца, хто яны і дзе жывуць.\nУ Беларусі сітуацыя нашмат больш складаная.\nА. Аляксандр Надсан падчас адной з «чарнобыльскіх» паездак у Беларусь у 1990-я.\n— Ці могуць падзеі ва Украіне паслужыць каталізатарам для ператварэнняў у Беларусі?\n— Мы б гэтага жадалі і спадзяемся, але не ведаем, як будзе. Бываючы ў Беларусі, заўважыў адну рэч. Здаецца, ты ў беларускім асяроддзі, усё прыгожа: і мова, і незалежнасць. Але выйдзі на вуліцы — усё зусім інакш. Гэта сумна. але так яно ёсць.\nНа самым пачатку незалежнасці, за часоў Шушкевіча, калі я прыязджаў на Беларусь з лекамі для хворых чарнобыльскіх дзетак, была быццам афіцыйная беларусізацыя. Заходжу ў гасцініцу, пачынаю запаўняць рэгістрацыйную форму. «По-русскі нужно!» — залямантавала жанчына. Тады я проста здрыгануўся. Раніцай выходжу на панадворак —моладзь практыкуе страявыя практыкаванні. Беларускага слова я там не пачуў. Гэта ў час так званай беларусізацыі. Што цяпер робіцца — жахліва.\nПамятаю, адразу пасля рэферэндуму па змене дзяржаўнай мовы і сімвалаў я быў у Менску. Сядзелі з Мальдзісам у парку. Падыходзіць п’яны маладзец і са злосцю да нас: «По-русскі нужно говоріть!» Мы не звярнулі ўвагі і адышлі далей. Мяне гэта моцна здрыганула. Падумалася тады: калі цяпер так, што будзе далей...\nАле гэта ад саміх беларусаў залежыць. Я чалавек веруючы і спадзяюся, што некалі будзе справядлівасць на зямлі. Але цяжкасці вялікія. Для аптымізму ёсць мала прычынаў.\n— Што прагрэсіўныя людзі ў Беларусі мусяць рабіць для пераменаў, калі магчымасцяў для палітычнай дзейнасці няма, як няма і мільённай падтрымкі насельніцтва?\n— Перадусім трэба, каб кожны быў беларусам. Дзе б ні быў, у якіх бы абставінах не знаходзіўся. Напрыклад, у публічным месцы ужываць беларускую мову. Здаецца, малая рэч, але колькі чалавек так робіць?\n— Многія нават у кампаніі па-беларуску, а выходзяць на вуліцу — і па-расейску, каб не адрознівацца да іншых. Людзі альбо не хочуць паказвацца, каб не было прыкрасцяў, альбо баяцца. Размаўляюць па-расейску, каб усё было спакойна. Але як спакойная вада, дык пачынае загніваць. А тады іншыя карыстаюцца з таго. Мець пачуццё ўласнай годнасці, не быць агрэсіўным, але свайго не здаваць. Нават у цяперашняй паршывай канстытуцыі ёсць дзве мовы. То бок, ты маеш поўнае права размаўляць па-беларуску. Людзі на гэта не звяртаюць увагі.\nТолькі адзінкі вельмі паслядоўныя. Мяне ўражвае выдавецтва «Беларускі кнігазбор», якое выдала ўжо больш за 60 тамоў выбранага беларускай літаратуры. А я помню, як яшчэ ў 1992 ці 1993 годзе яны дзяліліся сваімі планамі. Вось тады ўзялія і дагэтуль робяць. Усё вельмі прафесійна, навукова. Малайцы!\nВельмі шаную дырэктара Беларускага гуманітарнага ліцэя Уладзіміра Коласа, які цягне ў такіх варожых умовах сваю справу. Не трэба шумець, але паціху рабіць сваю справу. Для мяне гэта прыклад. Такі ж прыклад — дзяўчаты з «Бацькаўшчыны» (Алена Макоўская і Ніна Шыдлоўская. — Аўт.). Робяць сваё, умеюць людзей прыцягнуць. Цяжкасці маюць, але кангрэсы ЗБС «Бацькаўшчына» — найбольшыя беларускія мерапрыемствы. Столькі людзей прыязджае, усе беларускамоўныя. Поўная пашана ім. Каб такіх болей было, дай Божа.\nПра волатаў духу: «Гэта адзінкі, але дзякуючы ім беларускасць не прападзе»\n— Лукашэнка 20 год ва ўладзе. Калі заўтра геапалітычная сітуацыя зменіцца і ён падтрымае мову і культуру, ці ваша стаўленне да яго зменіцца?\n— Па-першае, не думаю, што гэта адбудзецца. Лукашэнка лічыць, што беларуская мова — нешта непаўнавартаснае, другараднае. Але сам дык і па-расейску не навучыўся гаварыць.\nЯ шкадую яго як чалавека. Тое, што ён робіць... Іншага не ведае. Але ж у адзін дзень ён памрэ і будзе адказваць перад Богам. Я жадаю, каб ён гэта зразумеў. Па-людску кажучы, я не бачу, што нешта можа кардынальна змяніцца ў яго палітыцы. Канешне, бываюць цуды Боскія...\nБылі такія страшныя фігуры ў гісторы. Гітлер да самага канца думаў, што меў слушнасць. Колькі зла нарабіў. Сталін, Мусаліні… Яны ад канца былі перакананыя, зацвярдзелыя ў сваіх перакананнях. Лічылі, што тыя, хто з імі не згаджаецца, ворагі. Гэта іхняя асабістая людская трагедыя. Але бяда ў тым, што шмат людзей праз іх церпелі і церпяць.\nЛукашэнка cупраць тых дыктатараў паршывенькі, маленькі, але гэта не значыць, што ён добры. Часамі злосны малы сабака таксама можа цябе балюча ўкусіць. І брахаць будзе. Гэта ён умее. Смех смехам, але так яно ёсць. Гэта трагедыя.\nНе разумею людзей, якія гэта разумеюць, паціху сабе ўпотай смяюцца з яго, але працягваюць прыслужваць. Мясніковіч — інтэлігентная бестыя, халера, але чалавек беспрынцыповы, слізкі. А вазьмі Шчаснага. Інтэлігентны чалавек, спакойны, прыемны ў абыходжанні, але таксама пайшоў на службу. Крыху такія бесхрыбетныя. Калі была б беларуская Беларусь, яны б добра ў яе ўпісаліся, былі б карысныя.\nПрынцыповых людзей мала. Вазьмі Радзіма Гарэцкага. Ён пару разоў тут быў у нас, я быў у яго ў Менску. Мы такія добрыя сябры. Нават тое, што доўга жыў у Маскве, не перамяніла яго. Сваім прыкладам Радзім паказаў тым, каму «по-русскі проще», што гэта лухта. Уся сям’я Гарэцкіх — магутны беларускі род.\n— Алесь Бяляцкі, Мікола Статкевіч, Павал Севярынец, Зміцер Дашкевіч... — людзі, якія не паступіліся ўласнымі прынцыпамі нават перад небяспекай турэмнага зняволення, не прызналі ўласнай віны, не папрасілі памілвання. Ці гэта важна, каб такія асобы, якія свядома ідуць на пакуты, былі?\n— Хрыстос свядома пайшоў на пакуты, прынёс сябе ў ахвяру. Яны ведаюць рызыку, але сумленне не дазваляе ім не рабіць гэтага. Яны ўсведамляюць, што можа з імі стацца і што са многімі сталася. Але яны засталіся сабой, гэта іх не зламала. Думаю, як бы я захоўваўся на іх месцы? Добра, каб Бог даў мне сілы, каб так захавацца, як яны. А можа гэтай сілы не хопіць? Часамі, калі ў цяжкіх абставінах нехта зламаўся, такіх людзей цяжка судзіць. Але тыя, хто не зламаўся — наш прыклад і героі. Я вельмі іх шаную.\n— Якое значэнне падобных учынкаў у гістарычнай перспектыве?\n— Падумай пра Каліноўскага. Можа, дзякуючы такім людзям паўстала Беларусь. А колькі ёсць тых, што мала гавораць, не выстаўляюць сябе, але ціха робяць сваю справу. Скажам, беларукія настаўнікі, якія выкладаюць па-беларуску цяпер. Мы не ведаем іх прозвішчаў, але яны робяць велізарную справу — кідаюць беларускае зерне ў душы дзетак. Для мяне яны таксама героі. Каб не было такіх людзей, тады быў бы канец нацыі. Сустракаў такіх, калі ездзіў па беларускіх вёсках у 1990-я. Дзякуй Богу, што яны ёсць. То жа Севярынец. Але ж бацькі яго ўзгадавалі, ён на іх падобны. Значыць, кола пашыраецца.\nПамятаю, падчас адной з паездак па Беларусі быў у сям’і. Хлопец — калека, не мог гаварыць, сяброў у яго не было. Але які беларус заядлы! І такія людзі ёсць. У Хойніках да мяне неяк падыходзіць лекар ды звяртаецца па-беларуску. Я здзівіўся, бо большасць дактароў размаўляла па-расейску. «Як жа ж мне па-беларуску не гаварыць? Я ж беларус». А кожны такі настаўнік, доктар мае вучняў, пацыентаў. Гэта перадаецца.\nМіж іншым, як я быў у Хойніках, іншай мовы за беларускую там не чуў. І прыгожая, сапраўды беларуская, не палеская.\nАйцец Уладзіслаў Чарняўскі пры Саветах стаяў да канца і не здаўся. З аднаго боку — расейшчына, з іншага — пальшчызна. За тое, што служыў толькі па-беларуску, яго называлі і шавіністам, і нацыяналістам. А ён маленькі такі быў, слабенькі, сціпленькі, але які вялікі духам! Яшчэ ў савецкі час аднаго разу прыязджаў у Лондан на канферэнцыю, месяц жыў у мяне. Мы пасябравалі.\nКсяндзы з усіх бакоў яго лаялі, але парафія яго абажала — касцёл быў заўсёды поўны.\nЁн калісьці служыў у літоўскай парафіі ў Вільні — ведаў літоўскую мову. Калі трэба было, у Польшчы гаварыў па-польску. Але ў Беларусі толькі па-беларуску. Ён адзін быў такі на ўсю Беларусь. Ні з кім не сварыўся, рабіў сваё. Прыносіў да людзей слова Божае на іх мове. Пераклаў Святое Пісьмо на беларускую мову, седзячы ў сваёй старэнькай хатцы. А побач з ім заўжды быў вялікі прыгожы сабака. Раз паехалі мы да Чарняўскага з Барысам Сачанкам, дык сабака яму штаны парваў. Пасля смяяліся: пазнаў камуніста.\nЖарты жартамі, але Сачанка быў моцны беларус, якіх рэдка спаткаеш. Родам з-пад Хойнікаў, ён першы ў Савецкай Беларусі пачаў пісаць пра беларускую эміграцыю. Калі стаў галоўным рэдактарам «Беларускай энцыклапедыі» (1993-95. — Аўт.), сказаў, што на расейскай мове там нічога не выйдзе. Але, на жаль, хутка памёр. Вялікі бібліяфіл: у ягонай бібліятэцы можна было знайсці ці не ўсё беларускае, што некалі выдавалася.\nШто будзе з Беларуссю?\nНягледзячы на лукашэнкаўскія часы, сёе-тое робіцца. Па-першае, усё пракантраляваць ён не можа, хоць і думае, што кантралюе. Па-другое, ён цёмны чалавек, абмежаваны. «Сціхі Быкава» — гэта ягоны ўзровень. Калі нешта адбываецца, ён злуецца, што не пракантраляваў, пачынаюцца арышты, давіць людзей за нішто. Гэта тып савецкага кіраўніка вельмі нізкага гатунку. Ментальна ён застаўся на тым самым узроўні, вышэй не пайшоў.\nШкада, што беларусы аказаліся не прыгатаваныя да дэмакратыі. Хоць іншыя краіны таксама маюць праблемы. Украіна мае цяжкасці, а пра Расею няма чаго казаць. Адны Балтыйскія краіны ў лепшым становішчы, але яны і найкарацей ў СССР былі. Там яшчэ было пакаленне, якое ведала іншае, несавецкае жыццё ў незалежнай дзяржаве. У той жа Вільні за саветамі расейскай мовы асабліва не было чуваць. Наш Арнольд Макмілін паехаў неяк туды, выйшаў з цягніка на таксі. Сказаў да шофера па-расейску, а той стаіць і не едзе.\nДык Макмілін тады яму і кажа: «Прабач, я ж ангелец, не ведаю літоўскай мовы». Тады паехаў.\nПамятаю аднаго беларускамоўнага шофера ў Менску. Едзем, нас спыняе нейкі міліцыянт-свавольнік. Дык ён так абурыўся, першакласна аблаяў яго па-беларуску: «Ах, ты сволач такая! Учора лапці насіў, а сёння ўжо вялікі начальнік!». Я даў яму добры барыш за гэта.\nПабачым, што будзе ў Беларусі, ці зменіцца нешта ў бліжэйшым часе. Прагназаваць цяжка. Галоўнае, што ў школе ўзгадоўваюць расейскамоўных людзей. Што будзе з гэтым пакаленнем, колькі з іх стануць беларусамі? Такой русіфікацыі не было ў Савецкім Саюзе. Рабілі на «паказуху», але рабілі ж. Нам за савецкім часам было прасцей супрацоўнічаць з Менскам, чым цяпер. Быў абмен літаратурай, выданнямі. А цяпер там гэта нікому не патрэбна. Беларуская вёска памірае...\nУ гэтай атмасферы не хочацца ехаць у Беларусь.\nЯ даволі скептычна стаўлюся да беларускіх дэмакратаў. Не могуць дамовіцца, дык яшчэ імкнуцца адзін аднаго ў нечым звінаваціць. Ёсць нямала добрых людзей, якія робяць справу. Але каб працаваць сістэматычна, мэтанакіравана, такіх, на жаль, толькі адзінкі — проста мізэрная доля ад агульнага насельніцтва. Беларусы ўсё-ткі адзінаасобнікі. Ці партызаны. Кожны сам сабе.\nПамятаю, як аднойчы ляцеў самалётам да Менска. І побач са мной сядзела маладая жанчына, па-беларуску размаўляла. І раптам кажа: «А наш прэзідэнт жа харошы». Часамі не ведаеш, чым хто думае.\nАле што зробіш? Быў такі польскі паэта Адам Аснык, які напісаў: «Gdy lud zwycięzcy gnie się do strzemion. Ma los, na jaki zasłużył». Калі ты нічога не робіш, то нічога не будзе. Беларусы самі, канешне, вінаватыя. «Беларусы самі — бараны часамі» — гэта поўная слушнасць.\nПра пераемнасць: «Я магу трошкі супакоіцца»\nЯ пішу звароты на Каляды і Вялікдзень больш зв 25 год. «Радыё Свабода» ўпершыню звярнулася да мяне ў канцы 1980-х, а распачаў падобную традыцыю айцец Сіповіч. Я стаміўся, спісаўся, бо кожны раз стараешся прыдумаць нешта новае. Пакуль нібыта атрымліваецца, але кепска, што звяртаюцца толькі да мяне. Кепска, што няма іншых аўтарытэтаў...\nУ 1980-я Апостальскім візітатарам для беларусаў-каталікоў на Захадзе быў біскуп Уладзімір Тарасевіч з Чыкага. Яшчэ ў 1930-х ён пераехаў ў Амерыку да дзядькі Янкі Тарасевіча — святара і моцнага беларуса. Біскуп Тарасевіч быў вельмі добры чалавек, манах, але на ягоныя ангельскамоўныя службы для амерыканцаў збіралася больш людзей, чым на беларускія. Беларусы былі нібыта людзі другога гатунку, ён асабліва імі не цікавіўся. Я, жывучы ў Лондане, аб’ездзіў усе беларускія асяродкі ў ЗША і Канадзе. Ён усё жыццё пражыў там, але нідзе асабліва не быў, з’амерыканізаваўся. Няхай душа яго спіць спакойна, але па ім нікога не засталося.\nЗ пераемнікам а. Сяргеем Стасевічам.\nЯ аплачваў багаслоўскае навучанне беларускім студэнтам. Хоць было і няпроста, але не магу скардзіцца. Выгадваў двух святароў (Сяргей Стасевіч у Лондане і Ігар Лабацэвіч у ЗША. — Аўт.) і аднаго навукоўца-багаслова — Ірыну Дубянецкую, якая годна працягвае справу свайго бацькі. Я ў яе запытаўся, што ты хочаш рабіць: замуж ісці ці ў манашкі? «Ні тое, ні другое», — аддказала Ірына, і пайшла ўласным шляхам. Я ёй вельмі ганаруся.\nБіскуп Сіповіч таксама стараўся, клапаціўся пра пераемнасць. Хоць ён спадзяваўся, што мы станем марыянамі, але прынамсі мы сталі беларусамі. Ён перадаў лонданскі цэнтр мне, я перадаю айцу Сяргею Стасевічу. Гэта ўжо тры пакаленні. Я магу трошкі супакоіцца.\n— Айцец, вы столькі цікавых людзей сустракалі. Чаму не пішаце мемуары?\n— Я лічыў важным рабіць тое, што апроч мяне ніхто не мог зрабіць. Службы Божыя на беларускай мове — гэта ўсё мае пераклады. Без іх бы маліліся па царкоўна-славянску. Цяпер завяршыў пераклад «Псалтыра» са старажытнагрэцкай мовы. Вельмі хацеў паспець да смерці. Амаль гатова, але, як сведчыць лацінская прыказка: «Дасканалае — вораг добрага».\nНапісаў пару кніжак — пра Сіповіча, пра Барбару Радзівіл. Цяпер завяршаю ўспаміны айца Льва Гарошкі. Ягоны рукапіс ахоплівае перыяд да 1944 года — пад польскай, савецкай і нямецкай акупацыямі. Свядомы беларус з самага пачатку, ён усё жыццё ішоў гэтай дарогай. Адну меў загану — не ўмеў адпачываць. Сіповіч яго адправіў на адпачынак на два тыдні за горад. Ён праз тыдзень піша ў лісце: «Я ўжо надыхаўся»...\nРаней быў трошкі маладзейшы, больш энэргіі меў. Шмат з кім сустракаўся, падтрымліваў з усімі сувязі. Ладзілі мерапрыемствы, навуковыя канферэнцыі — цэлых 10 канферэнцый. Дзякуй Богу, што ўсё гэта ўдалося. Але трэба мне ўжо канчаць. Хутка будзе 88 гадоў, я ўжо overstayed my welcome тут.\nФота ў матэрыяле: Андрэй Аляксандраў, Аляксандра Белавокая, Уладзімір Кармілкін, Кастусь Лашкевіч і з архіву Беларускай бібліятэкі і музея імя Ф. Скарыны.\nГен идентичности. Великие беларусы, похороненные на чужбине\nБыла ли БНР полноценным государством? Разбор с точки зрения права\nВыборы в Европе. Выиграли ли популисты и что ожидает Евросоюз\n«Восьмае сакавіка». Как Сергей Шнуров продвинул беларусский язык\n«Рунэт – гэта месца зборкі праекту “русского мира” ў віртуальнай прасторы»\nСложить оружие и победить


е-кніга PDF\t11,90 BYN Кнігі > 2010\tБеларуская навуковая тэрмінолёгія. Том 1. Выпускі 1-11. Электроннае выданьне\tБеларуская навуковая тэрмінолёгія. Том 1. Выпускі 1-11. — Выданьне другое, стэрэатыпнае, — 2010. — 784 с.\nТэматычны дадатак да «ARCHE» № 11 (98) — 2010. (Лінгвістыка ... →\nе-кніга PDF\t11,90 BYN Кнігі > 2010\tБеларуская навуковая тэрмінолёгія. Том 2. Выпускі 12-19. Электроннае выданьне\tБеларуская навуковая тэрмінолёгія. Том 2. Выпускі 12-19. — Выданьне другое, стэрэатыпнае, — 2010. — 830 с.\nе-кніга PDF\t11,90 BYN Кнігі > 2010\tБеларуская навуковая тэрмінолёгія. Том 3. Выпускі 20-24. Электроннае выданьне\tБеларуская навуковая тэрмінолёгія. Том 3. Выпускі 20-24. — Выданьне другое, стэрэатыпнае, — 2010. — 820 с.\nе-кніга Кнігі > 2010\tБеларуская навуковая тэрмінолёгія. Том 4. Электроннае выданьне\tБеларуская навуковая тэрмінолёгія. Том 4. — Выданьне другое, стэрэатыпнае, — 2010.\nТэматычны дадатак да «ARCHE» № 11 (98) — 2010. (Лінгвістыка 1920-х: тэрміналёгія, ... →\nе-кніга PDF\t11,90 BYN Кнігі > 2010\tЮчас Мечысловас\nГрунвальдская бітва. Электроннае выданьне\tГрунвальдская бітва / Мечысловас Ючас. — Вільня: Інстытут беларусістыкі; Беласток: Беларускае гістарычнае таварыства, 2010. — 243 с.\nУвогуле тэма Грунвальдскай бітвы ... →\nе-кніга PDF\t11,90 BYN Кнігі > 2010\tСтанкевіч Станіслаў\nБеларускія элементы ў польскай рамантычнай паэзіі. Электроннае выданьне\tБеларускія элементы ў польскай рамантычнай паэзіі / Станіслаў Станкевіч. Вільня: Інстытут беларусістыкі; Беласток: Беларускае гістарычнае таварыства, 2010. — 211 с.\nе-кніга PDF\t11,90 BYN Кнігі > 2010\tМірановіч Яўген\nБеларусы ў Польшчы (1918-1949). Электроннае выданьне Беларусы ў Польшчы (1918-1949) / Яўген Мірановіч; пераклад з польскай мовы Антон Кузьміч. — Выданьне першае. — Вільня: Інстытут беларусістыкі; Беласток: Беларускае гістарычнае ... →\nе-кніга PDF\t11,90 BYN Кнігі > 2010\tСтанкевіч Ян\nКрыўя-Беларусь у мінуласьці. Гістарычныя творы. Электроннае выданьне\tКрыўя-Беларусь у мінуласьці. Гістарычныя творы / Ян Станкевіч ; - Выданьне другое, папраўленае. - Вільня: Інстытут беларусістыкі; Беласток: Беларускае гістарычнае таварыства, ... →\nе-кніга PDF\t3,99 BYN 11,90 BYN Кнігі > 2010\tЛяхоўскі Уладзімір\nШкольная адукацыя ў Беларусі падчас нямецкай акупацыі 1915—1918 гг. Электроннае выданьне Школьная адукацыя ў Беларусі падчас нямецкай акупацыі 1915—1918 гг. / Уладзімір Ляхоўскі. — Беласток: Беларускае гістарычнае таварыства; Вільня: Інстытут беларусістыкі, 2010. — ... →\nе-кніга PDF\t11,90 BYN Кнігі > 2010\tЛатышонак Алег\nБеласток–Полацак. Электроннае выданьне\tБеласток–Полацак / Алег Латышонак. — Выданьне першае. — Вільня: Інстытут беларусістыкі; Беласток: Беларускае гістарычнае таварыства, 2010. — 230 с.\nУ кнігу ўвайшлі ... →\nе-кнігаБеларуская навуковая тэрмінолёгія. Том 1. Выпускі 1-11. Электроннае выданьне\nе-кнігаБеларуская навуковая тэрмінолёгія. Том 2. Выпускі 12-19. Электроннае выданьне\nБеларуская навуковая тэрмінолёгія. Том 2. Выпускі 12-19. — Выданьне другое, стэрэатыпнае, — 2010. — 830 с.\nе-кнігаБеларуская навуковая тэрмінолёгія. Том 3. Выпускі 20-24. Электроннае выданьне\nБеларуская навуковая тэрмінолёгія. Том 3. Выпускі 20-24. — Выданьне другое, стэрэатыпнае, — 2010. — 820 с.\nе-кнігаБеларуская навуковая тэрмінолёгія. Том 4. Электроннае выданьне\nе-кнігаГрунвальдская бітва. Электроннае выданьне\nе-кнігаБеларускія элементы ў польскай рамантычнай паэзіі. Электроннае выданьне\nе-кнігаБеларусы ў Польшчы (1918-1949). Электроннае выданьне Аўтар(ы): Мірановіч Яўген\nе-кнігаКрыўя-Беларусь у мінуласьці. Гістарычныя творы. Электроннае выданьне\nКрыўя-Беларусь у мінуласьці. Гістарычныя творы / Ян Станкевіч ; - Выданьне другое, папраўленае. - Вільня: Інстытут беларусістыкі; Беласток: Беларускае гістарычнае таварыства, ... →\nе-кнігаШкольная адукацыя ў Беларусі падчас нямецкай акупацыі 1915—1918 гг. Электроннае выданьне Аўтар(ы): Ляхоўскі Уладзімір\nе-кнігаБеласток–Полацак. Электроннае выданьне


У Мінэнергетыкі распавялі, на колькі адсоткаў гатовая БелАЭС і што будзе з адробленым | Новы Час\nФота – Васіль Малчанаў/Белсат\n«У дадзены момант мы ўшчыльную падышлі да этапу гідравыпрабаванні, халоднай і гарачай абкаткі абсталявання. Пасля паспяховага завяршэння гэтага этапу наступны – фізічны пуск ядравай устаноўкі першага энергаблока, што азначае загрузку ядравага паліва ў рэактар і пачатак адпаведных выпрабаванняў на розных рэжымах. Пасля паспяховага завяршэння фізічнага пуску наступны этап – энергетычны пуск, які ажыццяўляецца з прыпынкамі на магутнасцях праз кожныя 5 % для правядзення неабходных выпрабаванняў. На ўзроўні набору магутнасці прыкладна 40% праводзіцца ўключэнне генератара ў сетку з паступовым далейшым наборам магутнасці да праектнай. Уся наша праца накіраваная на праходжанне гэтых этапаў у 2019 годзе», – распавёў ён у інтэрв’ю «СБ-Беларусь сегодня».\nМіхадзюк таксама паведаміў, што адробленае паліва з БелАЭС плануецца накіроўваць на перапрацоўку ў Расею з вяртаннем у Беларусь «высокаактаўных адыходаў, уключаных у шклападобную матрыцу, з выключэннем доўгажывучых радыенуклідаў». Гэта, паводле намесніка міністра, «дазволіць ажыццявіць іх пахаванне ў заглыбленых прыпаверхневых збудаваннях, а не ў глыбокіх геалагічных фармацыях».\nПраект Стратэгіі абыходжання з адробленым ядравым палівам БелАЭС цяпер знаходзіцца на разглядзе ўраду.