1991. Дні, якія стварылі краіну\nДнямі, пад час запісу праграмы «Два на Два» на «Белсаце» Зьміцер Гурневіч і Павал Мажэйка вярнулі нас з Зянонам Пазьняком у жнівеньскія дні 91-га і запыталіся: ці ўсьведамлялі, ці адчувалі мы, дэпутаты Апазыцыі, гістарычнасьць падзеяў, у прыватнасьці, абвяшчэньня Незалежнасьці?\nМне падаецца, што ў поўнай меры такое ўсьведамленьне прыйшло пазьней, а тады галоўным было – пасьпець скарыстаць час. Увогуле ж, цяжка прыгадваць уласныя эмоцыі праз дваццаць гадоў, але галоўнае адчуваньне, канешне ж, памятаецца.\nГэта – адчуваньне шчасьця.\nКанец жніўня-пачатак верасьня, гэтыя некалькі дзён пасьля правалу путчу ды абвяшчэньне Незалежнасьці Беларусі былі самымі шчасьлівымі ў маім жыцьці – і, напэўна, у жыцьці калег па дэпутацкай Апазыцыі БНФ. «Гістарычна шчасьлівымі « – напісаў Пётра Садоўскі на сваёй кнізе. Пры тым, што больш напружаных, проста псыхічна і фізычна вымотваючых дзён у мяне ніколі не было.\nАле вось што адмета: многія з маіх калег па Апазыцыі БНФ ня могуць прыгадаць храналёгію падзеяў ва ўсіх дэталях. Верагодна, гэта вынік якраз той максымальнай напружанасьці, бо выклаліся мы, як кажуць да апошняга, і адразу пасьля тых дзён уключыўся нейкі мэханізм псыхалягічнай самаабароны, бо далей трымаць усе гэтыя эмоцыі было цяжка. Цалкам пагаджуся зь Лявонам Баршчэўскім, які сказаў, што больш зрабіць у тых умовах было немагчыма. Пагаджуся з удакладненьнем, што зрабілі значна больш, чым уяўлялася рэальным.\n«Не скарыстаем шанец – потым сабе не даруем»\n22 жніўня пад націскам дэпутатаў Апазыцыі БНФ Прэзыдыюм Вярхоўнага Савету быў вымушаны прызначыць нечарговую сэсію – на 24 жніўня.\nПавестка дня надзвычайнай сэсіі, прапанаваная Прэзыдыюмам ВС БССР. 22 жніўня 1991 г.\nПавестка дня, якую прапанаваў Прэзыдыюм, складалася з двух пунктаў.\nПершы – «Аб бягучым моманце». Другі – «Аб Саюзным дагаворы».\nКолькі разоў члены Прэзыдыюму адкідвалі нашыя, дэпутатаў Апазыцыі БНФ, законапраекты на той падставе, што яны, нібыта, не былі дакладна сфармуляваныя альбо юрыдычна не карэктныя – і тут самі высоўваюць расплыўчатую фармулёўку пра «бягучы момант»... І, канешне, зноў – Саюзны дагавор.\nА пра Незалежнасьць – ні слова.\nЗянон Пазьняк падаў Дземянцею нашыя прапановы - з абсалютна канкрэтнымі фармулёўкамі – у павестку дня:\n«Аб дзеяньнях членаў Прэзыдыюму Вярхоўнага Савета БССР і службовых асобаў рэспублікі ў час перавароту.\nАб дзеяньнях грамадзка-палітычных арганізацый у час спробы дзяржаўнага перавароту.\nАб наданьні канстытуцыйнага статусу Дэклярацыі аб дзяржаўным сувэрэнітэце БССР.\nАб зьменах у артыкуле Канстытуцыі БССР.\nАб Саюзным дагаворы.\nАб асноўных пытаньнях павесткі дня пятай сэсіі Вярхоўнага Савета БССР».\nАле трэба было падрыхтаваць тэксты законапраекты – і на гэта ў нас было крыху больш чым суткі.\nГэтыя суткі мы правялі ў пакоі 262 Дому ўраду, які быў замацаваны за апазыцыяй. Разьмеркаваліся па групах; адны рыхтуюць пакет пад канстытуцыйнасьць Дэклярацыі, другія – пастановы аб адстаўках старшыні і Прэзыдыюму ВС, трэція – рашэньні аб забароне дзейнасьці КПБ-КПСС і нацыяналізацыі партыйнай маёмасьці, іншыя – аб перападпарадкаваньні войска, КДБ, МУС і пракуратуры.\nВалянцін Голубеў, Зянон Пазьняк і Сяргей Навумчык у 363 пакоі Дому ўраду. Жнівень 1991 г. Кадар з фільму «Дэпутаты»\nМне так і не ўдалося знайсьці відэа ці фотаздымкаў нашай працы тых дзён у памяшканьні апазыцыі – перакананы, што акрамя здымачнай групы фільму «Дэпутаты», які рабілі Аляксандр Лукашук і Юры Гарулёў, там ніхто і не здымаў (ва ўсялякім разе, пры мне не здымалі дакладна). У фільме ёсьць некалькі сэкундаў – і гэта ўё, што засталося для Гісторыі.\nІ тое вельмі лёгка патлумачыць. Нават дэмакратычна арыентаваныя журналісты у тыя дні засяродзілі ўвагу не на Менску, а на Маскве, дзе, як лічылася,адбываюцца галоўныя падзеі – ідуць арышты ўдзельнікаў ГКЧП, нехта з путчыстаў страляецца, нехта з чыноўнікаў выкідваецца з вакна, Гарбачоў прыяжджае да расейскіх дэпутатаў, Ельцын падпісвае указ аб забароне дзейнасьці КПСС...\nДы і нічога радыкальнага, рэвалюцыйнага ад пракамуністычнага Вярхоўнага Савета БССР журналісты не чакалі. Тады прагучала меркаваньне, што максымум, на што можа пайсьці дэпутацкая большасьць – гэта дэпартызацыя (вывад камуністычных камітэтаў з прадпрыемстваў, дзяржаўных устаноў і войскаў. І нават гэта здавалася маларэальным.\nСьцяг у вакне пакоя Апазыцыі БНФ у Доме ўраду, жнівень 1991 г\nУвогуле, у той дзень, калі мы раніцай сабраліся ў памяшканьні 363 Дому ўраду, Пазьняк сказаў: ў нас ёсьць некалькі дзён, магчыма, нават менш за тыдзень. І калі мы за гэтыя дні не скарыстаем шанец – потым сабе не даруем. Бо можа здарыцца, што больш такой магчымасьці і такіх умоў у нас ня будзе.\nСапраўды, тыя дні былі адметныя: уздым і надзвычайная палітычная актыўнасьць народу і – страх камуністычных кіраўнікоў. Разуменьне недаўгавечнасьці, нават імгненнасьці такога стану засноўвалася на тым, што і радасьць, і страх – гэта пачуцьці, а ўсялякія эмоцыі – недаўгавечныя, хай бы нават яны і ахоплівалі вялікую частку людзей.\nАле безумоўна, што тое быў шанец.\nТры «путчаўскія» дні ўзялі багата нэрваў і фізычных сілаў, а распрацоўка дакумэнтаў вымагала максымальнай засяроджанасьці – мы разумелі, якога кшталту дакумэнты рыхтуем – можа быць, самыя галоўныя для лёсу Беларусі. Таму юрыдычныя фармулёўкі павінны былі быць дасканалымі як ніколі.\nНічога не магу прыгадаць з той дзённай ды начной працы – акрамя вялікага напружаньня і шкадаваньня, што не можаш падзяліцца на два, тры, чатыры чалавекі: у памяшканьні апазыцыі мы пісалі законапраекты, а побач няспынна званіў тэлефон – з Менску, з розных гарадоў Беларусі людзі паведамлялі, хто з мясцовага начальства і якім чынам падтрымаў пераварот, пыталіся, што трэба рабіць…\nБНФ тады ня меў свайго памяшканьня, і некалькі чалавек з Сойму сядзелі ў нашым пакоі «на тэлефонах». Але часта людзі, якія званілі, прасілі падыйсьці да тэлефонаў менавіта дэпутатаў – бо ў дзяржаўных установах на дэпутацкія запыты рэагавалі шпарчэй.\nРэзалюцыя сходу калектыву выдавецтва «Беларусь», 23 жніўня 1991 г.\nА з пошты нам прыносілі сотні тэлеграмаў з патрабаваньнямі адстаўкі Дземянцея і забароны КПБ-КПСС. Шмат дзе праводзіліся сходы, і цэлыя калектывы прымалі рэзалюцыі – адно такое рашэньне нам перадаў галоўны рэдактар выдавецтва «Беларусь» Аляксандар Лукашук, і яно выразна адлюстоўвае настроі тых дзён.\nЗ вакна нашага пакою ў Доме ўраду на плошчу разьвіваўся Бел-Чырвона-Белы сьцяг – яго прымацаваў Адяксандар Шут.\nУвечары 23 жніўня мы перадалі ў Сакратарыят ВС два дзесяткі законапраектаў – пастановы аб наданьні Дэклярацыі аб сувэрэнітэце статусу канстытуцыйнай сілы, аб забароне дзейнасьці КПБ-КПСС і нацыяналізацыі маёмасьці, аб дэпартызацыі, аб падпарадкаваньні МУС, КДБ і пракуратуры Вярхоўнаму Савету і Саўміну Беларусі – усяго на 22 аркушах.\nІ адразу пасьля гэтага мы – Зянон Пазьняк, Уладзімер Заблоцкі, Валянцін Голубеў і я паехалі ў тэлецэнтар на Макаёнка – на прамы эфір.\nГэты эфір мы запатрабавалі, здаецца, яшчэ на пасяджэньні Прэзыдыюму, запатрабавалі катэгарычна і менавіта ў прайм-тайм. Гэта, здаецца, быў адзіны выпадак, калі кіраўнік дзяржтэлерадыё Сталяроў даў нам яго адразу (і раней, і пазьней перамовы зь ім бралі ў мяне не адзін дзень, хаця выхад на тэлебачаньне нібыта і быў нас гарантаваны Законам аб статусе дэпутата).\nТэлеэфір дэпутатаў Апазыцыі БНФ, 23 жніўня 1991 г.\nУ студыі працавалі прамыя тэлефоны, і адразу на нас абрынулася інфармацыя з розных куткоў Беларусі пра падтрымку ГКЧП мясцовым начальствам. Мы патлумачылі, чаго будзем дамагацца ад дэпутацкай большасьці на нечарговай сэсіі – галоўнымі пытаньнямі былі адстаўка Дземянцея і Прэзыдыюму ВС, спыненьне дзейнасьці КПБ-КПСС і Незалежнасьць.\nІ – заклікалі людзей прыйсьці на плошчу перад Домам ураду з самага пачатку сэсіі, каб падтрымаць дэпутатаў БНФ. У тыя дні аўтарытэт кіраўніцтва БССР быў на нулі – але мы ўжо мелі вопыт стасункаў з дэпутацкай пракамуністычнай большасьцю, ведалі, што гэтыя дэпутаты могуць галасаваць насуперак здароваму сэнсу і нават інстынкту самазахаваньня. А тысячы людзей на плошчы прымусілі б камуністаў больш уважліва паставіцца да нашых патрабаваньняў.\nНя ведаю, ці рабіў хто-небудзь відэазапіс таго эфіру – у архіве Уладзімера Кармілкіна захавалася некалькі фотакадраў з тэлевізара.\nДэталяў нашых выступаў ня памятаю, узгадваецца толькі, што пад тэлевізійнымі сафітамі было вельмі горача – ды і эфір быў даволі працяглы, гадзіны паўтары. Здаецца, першы і апошні раз нам не абмяжоўвалі час.\nДні путчу у Менску былі халодныя, як для жніўня, а вось раніца 24-га прыгадваецца цёплай. Першае паседжаньне кожнай Сэсіі Вярхоўнага Савету звычайна пачыналася а 10-ай гадзіне, але гэтым разам было прызначанае на 12. На плошчы ўжо сабралася даволі шмат людзей – яны павесілі на міліцэйскі турнікет плякаты з патрабаваньнямі адстаўкі Дземянцея і забароны КПБ-КПСС.\nПерад самым пачаткам сэсіі мяне папрасілі выступіць перад людзьмі, на плошчу таксама выйшлі Алег Трусаў і Яўген Глушкевіч. Гучалі заклікі ісьці да ЦК і вынесьці адтуль камуністаў «уперад нагамі». Увогуле, настроі людзі мелі рашучыя. Мы заклікалі да цывілізаваных спосабаў – дзейнасьць КПБ-КПСС павінна быць прыпыненая, але легітымным шляхам.\nНа пачатку сэсіі Галіна Сямдзянава ўнесла ў Авальную залю Бел-Чырвона-Белы сьцяг, замацавала яго за трыбунай разам з Валянцінам Голубевым, а Зянон Пазьняк зрабіў прапанову, каб нацыянальны сьцяг заставаўся ў залі. Дземянцей паставіў на галасаваньне (а мог бы і проста сказаць - «Добра») . Вынік галасаваньня: за – толькі 107 дэпутатаў. Пазьняк сказаў - «Мы пачакаем», і Валянцін Голубеў прыбраў сьцяг са сцэны і паставіў яго ў «менскім сэктары» – усю сэсію сьцяг быў у залі.\nДэпутаты Апазыцыі БНФ Валянцін Голубеў, Зянон Пазьняк, Вольга Галубовіч. 24 жніўня 1991 г.\n(Потым невядома адкуль ўзьнік міт, што нібыта першым сьцяг у Авальную залю унёс Лукашэнка. Насамрэч, на наступны дзень, вяртаючыся пасьля абеду ў гатэлі на сэсію, дэпутат касманаўт Уладзімер Кавалёнак падышоў да людзей на плошчы, узяў сьцяг і прынёс яго ў залю – побач з ім выпадкова ўвайшлі ў залю Аляксандар Лукашэнка з Інэсай Драбышэўскай (будучы міністар аховы здароўя). . Што да самога Лукашэнкі, дык у пачатку сэсіі ён толькі адзін раз прагаласаваў супраць павесткі дня, а потым заявіў, што ня хоча удзельнічаць у працы сэсіі, каб браць на сябе адказнасьць, паставіў пад сумнеў неабходнасьць сувэрэнітэту і не рэгістраваўся).\nВынік галасаваньня паказваў, што нашыя папярэднія засьцярогі наконт адсутнасьці разумення сытуацыі ў значнай часткі дэпутатаў-камуністаў аказаліся слушнымі. Калі ўявіць, што прапанаваныя намі ў павестку дня сэсіі пытаньні зьбяруць такую ж колькасьць, дык для прыняцьця рашэньняў аб адстаўцы Дземянцея і Прэзыдыюму ВС, дэпартызацыі і спыненьня дзейнасьці КПБ-КПСС нам не хапала амаль 70 галасоў. А для абвяшчэньня Незалежнасьці – тут патрабавалася канстытуцыйная большасьць – не хапала амаль 130 галасоў.\nСтала ясна, што лёгкай перамогі не атрымаецца. Цяпер усё залежыла ад нашых дзеяньняў у Авальнай залі. А таксама – ад людзей на плошчы.\nУвогуле, гэтая сэсія – прыклад удалага спалучэньня стратэгіі і дакладна пралічанай тактыкі.\nПа лёгіцы, гэта было нерэальна – нас, дэпутатаў Апазыцыі БНФ, было 8 працэнтаў, і ўсе папярэднія сэсіі паказвалі ўсемагутнасьць арыфмэтыкі ў Авальнай залі. Арыфмэтыка панавала і ў першыя гадзіны сэсіі, нават нягледзячы на спрыяльныя зьнешнія умовы - паразу ГКЧП; так, пытаньне аб уключэньні ў павестку дня пытаньня ад канстытуцыйнасьці Дэклярацыі не набрала дзесятка галасоў; каб надаць ёй такі статус, трэба было яшчэ больш як 70 галасоў.\nІ адзіная тактыка, якая падавалася пэрспэктыўнай – спалучэньне націску і пераконваньня. У душах камуністаў панавалі страх і неакрэсьленасьць уласнай будучыні. Што да ціску, дык тут нам вельмі дапамагалі людзі на плошчы: голас народа праходзіў праз вокны ў фае Дому ўраду і праз дзьверы – у Авальную залю. У самой залі паседжаньняў мы пастаянна ціснулі на дэпутатаў – ва ўсялякім разе, мая роля атрымалася пераважна менавіта такой. Я то зачытваў пратакол пасяджэньня прэзыдыюму, то цытаваў гнеўныя тэлеграмы «з месцаў», то маляваў пэрспэктывы ў тым выпадку, калі б народ з плошчы пажадаў прарвацца ў Авальную залю.\nТэлеграма на сэсію ВС, 25 жніўня 1991 г.\nТое ж самае рабіў і Яўген Глушкевіч – падазраю, што ў вуснах былога камуністычнага сакратара для дзейных партыйных сакратароў папярэджаньні гучалі пераканаўча.\nУ Валянціна Голубева ці Зянона Пазьняка мэта была крыху іншая. Валянцін прадстаўляў нашыя прапановы ў павестку дня, праўда, і тут ён таксама выявіў свой бліскучы аратарскі талент, надаў эмоцый – але ў меру. Пазьняк рабіў палітычны даклад, тут усё было выверана і ўзважана, але ацэнкі камуністам Пазьняк даваў зьнішчальныя. У канцы сэсіі ён нечакана для парлямэнцкай большасьці згуляе на кантрасьце – зьвернецца да іх з просьбай, якая памяняе сытуацыю кардынальна.\nПлякат на плошчы, 24-25 жніўня 1991 г.\nВось прыклады выкарыстаньня такой тактыкі ў нашых выступах, цытую па стэнаграме:\nНавумчык: «Калі было пасяджэньне Прэзыдыюму і калі туды былі запрошаныя прадстаўнікі праваахоўчых ворганаў, мы самі чулі, што старшыня Камітэту дзяржаўнай бясьпекі Шыркоўскі сказаў, што ня будзе прымяняць ніякіх мэтадаў фізычнага ўзьдзеяньня, і я скажу, што ён вёў у гэтай сытуацыі сябе мужна, але мы стаялі фактычна перад пагрозай тэрору. Таму што вось цытаты з газэты «Віцьбічы». Бурак, выконваючы абавязкі начальніка Упраўленьня КДБ БССР па Віцебскай вобласьці, цытата: «как орган государственного управления мы стоим на страже конституционного строя. Комиткт по чрезвычайному положению в СССР создан в соответствии с Конституцией СССР. Следовательно, будем руководствоваться его решениями». Вось такі Бурак мог быць дэтанатарам. Я спадзяюся, што таварыш Шыркоўскі ўжо аддаў загад аб зьняцьці яго з пасады. Але мы не павінны пакладацца на сумленных альбо несумленных людзей. Таму мы павінны сёньня зрабіць тое, што робіцца ў Маскве. Першае. Апячатаць літаральна сёньня, цяпер, будынак Дзяржаўнай бясьпекі БССР, каб пазьбегнуць зьнішчэньня архіваў. Тут шмат казалася пра партыю. Літаральна цяпер неабходна прыняць меры, каб пазьбегнуць зьнішчэньня дакумэнтацыі, і апячатаць будынак ЦК кампартыі Беларусі. Я прапаную прыняць гэта рашэньне адразу, тут, у залі».\n«Паважаныя дэпутаты-камуністы! Тое, што прапанавала Апазыцыя, гэта падтрымана дзесяткамі, сотнямі прадпрыемстваў у абласьцях, у раёнах. Сёньня, калі за 10 хвілін да пачатку гэтай сэсіі я, вось калега Глушкевіч, калега Трусаў выступалі перад тымі тысячамі людзей, якія стаяць на плошчы, мы іх прасілі – былі заклікі пайсьці граміць ЦК і гэтак далей – мы іх прасілі захоўваць спакой. Мы ўсё вырашым законным, канстытуцыйным шляхам. Дык вам – што хочацца? Калі вы гэтыя прапановы ня прымеце – дэпартызацыю і нацыяналізацыю народ правядзе, але ён правядзе гэта ня так, як мы прапануем, – культурна, цывілізавана, а ён правядзе, выцягваючы вас за валасы. Я гэтага вельмі не хачу. Апазыцыя гэтага вельмі ня хоча. Давайце рабіць так, як зрабіў Ельцын. Давайце будзем рабіць цывілізавана. Мы вас вельмі просім».\nАдразу пасьля гэтага майго выступу Яўген Глушкевіч падышоў да мікрафону і зьвярнуўся да тых хто слухаў і глядзеў тэле-радыётрансляцыю: «Я зьвяртаюся да мінчанаў, тых, хто нас цяпер слухае. Нам патрэбна ваша дапамога. Прыходзьце на плошчу, нам патрэбна ваша падтрымка» – рэмарка ў стэнаграме «Шум у зале» фіксуе абурэньне камуністаў адкрытым заклікам да людзей (як яны разумелі, «натоўпу») прыходзіць а Дому ўраду і, магчыма, умяшацца ў «законатворчы працэс» (ня выключана, што і шляхам выцягваньня за валасы, пра што намякнуў папярэдні аратар).\nПазыцыю Прэзыдыюму ВС (разгледзіць два пытаньні – аб бягучым моманце і аб саюзнай дамове – і скончыць сэсію ў адзін дзень – прадстаўляў ад імя Прэзыдыюму Станіслаў Шушкевіч.\nМы з такой прапановай былі катэгарычна ня згодныя.\nНалежнай колькасьці галасоў не не набрала ні прапанова Прэзыдыюму, ні прапанова Апазыцыі.\nГрадус абмеркаваньня рабіўся ўсё большым.\nВіктар Ганчар заклікаў Прэзыдыюм зьняць сваю прапанову – аднак Шушкевіч заявіў, што ня «я ж не магу зьняць тое, што прапанавана Прэзыдыюмам».\nДа мікрафону падыходзіць Пазьняк: «Шаноўны Станіслаў Станіслававіч, галасаваньне паказала ўсю беспэрспэктыўнасьць вашай прапановы, таму што за прапанову Прэзыдыюму не хапіла галасоў і за прапанову Апазыцыі не хапіла галасоў. Так што выхад з гэтага тупіку ёсьць толькі адзін. Гэта тое, што прапанаваў калега Ганчар. Трэба, каб Прэзыдыюм зьняў сваю прапанову…»\nСвой варыянт прапануе Ігар Гермянчук (канкрэтызаваць першы пункт прапановамі апазыцыі і дэпутатаў), нарэшце, Пётра Садоўскі, як член Прэзыдыюму, прапануе зрабіць перапынак і сабрацца ўсім членам Прэзыдыюму, каб перагледзіць сваё стаўленьне да павесткі дня. Дземянцей абвяшчае перапынак.\nПасьля перапынку Шушкевіч ізноў прадстаўляе прапанову Прэзыдыюму, гэтым разам у новай форме, там ужо ёсьць пытаньне дэпартызацыі, але ўзьнікае новае; «Аб дзяржаўным забесьпячэньні КПБ» - гэта значыць, узяць кампартыю на дзяржаўнае забесьпячэньне.\nДземянцей хоча ставіць на галасаваньне, але да мікрафону падыходзіць Валянцін Голубеў:\n«Паважаны Станіслаў Станіслававіч! Тое размазваньне, пра якое я гаварыў на пачатку, працягваецца. Пытаньне аб дзеяньнях Старшыні Вярхоўнага Савету пад час путчу вы, Прэзыдыюм, зьнялі поўнасьцю. Пытаньне, якое ставіла Апазыцыя, аб дзеяньнях членаў Прэзыдыюму Вярхоўнага Савета, усяго Прэзыдыюму, Вы зьнялі поўнасьцю. Пытаньне аб дзеяньнях службовых асоб, вы зьнялі поўнасьцю…Пяройдзем далей да Кампартыі Беларусі. Ці ня лічыце вы, што зараз трэба забараніць ці прыпыніць дзейнасьць гэтай злачыннай арганізацыі? Гэтага няма. Дзе пытаньне аб нацыяналізацыі маёмасьці Кампартыі Беларусі? …Паважаны дэпутат Шушкевіч! Дзе дзелася пытаньне аб наданьні статуса канстытуцыйнага закона Дэклярацыі аб дзяржаўным сувэрэнітэце: Што, мы ізноў уцяклі, ізноў баімся сказаць, што мы беларусы і Вярхоўны Савет Беларусі павінен ахоўваць сваю рэспубліку?\nТут шэраг пытаньняў. Прапала пытаньне аб пракуроры. Прапалі іншыя пытаньні, і мы, Апазыцыя, Дэмакратычны клюб і іншыя дэмакратычныя дэпутаты, настойваем, каб павестка дня прымалася так, як яна была пастаўленая Апазыцыяй, як яна была пастаўленая народам».\nНа плошчы зьявіўся плякат: «Шушкевіч! Памяркоўнасьць і маразм – не адно і тое ж!».\nКанешне, для нас важнейшым была Незалежнасьць – але тут мы не адчулі падтрымку першага намесьніка старшыні ВС С. Шушкевіча; наадварот, ён пасьлядоўна даказваў немэтазгоднасьць уключэньня пытаньня аб наданьні Дэклярацыі аб сувэрэнітэце статусу канстытуцыйнай сілы.\nУ нейкі момант Дземянцей, як заўсёды, пачаў блытацца, і тады Шушкевіч папрасіў яго даць яму весьці дыскусію – а фактычна, весьці сэсію. Шушкевіч упарта адстойваў пазыцыю Прэзыдыюму (разглядзець толькі два пытаньні, у якіх дзе не было месца Незалежнасьці). Паўтаралася сытуацыя, што ўзьнікла на травеньскай сэсіі, калі Шушкевіч рабіў усё, каб не ўключыць у павестку дня прапанаваныя Апазыцыяй БНФ і падтрыманыя страйкавым рухам пытаньні аб дэпартызацыі і аб наданьні Дэклярацыі аб сувэрэнітэце статусу канстытуцыйнай сілы. Толькі цяпер такая пазыцыя Шушкевіча магла значна больш дорага каштаваць грамадзтву, паколькі мог быць упушчаны ўнікальны шанец.\nНе перабольшу, калі скажу, што з пачатку сэсіі нам, дэпутатам Апазывцыі БНФ, давялося змагацца на два фронты: з камуністамі і з Шушкевічам. Пазыцыя Шушкевіча адносна Незалежнасьці даўно не была для нас сакрэтам -- яшчэ ў траўні ў інтэрвію «Навінам БНФ» ён заявіў, што Незалежнасьць – гэта «жарт». Аднак цяпер, калі патрабаваньні наданьня Дэклярацыі канстытуцыйнага статусу сталі тэмай сходаў на заводах і ўстановах, калі сотні тэлеграм у адрас Сэсіі пачыналіся са слоў пра Незалежнасьць – такое стаўленьне выглядала па-просту дзіўным.\nШушкевіч: «Паважаны Валянцін Фёдаравіч! Вы мяне прабачце, я рэдка ўжываю слова «нонсэнс», а часьцей ужываю беларускае слова «бязглузьдзіца». Дык вы, прабачце, на грані бязглузьдзіцы. Наданьне канстытуцыйнага статусу Дэклярацыі БССР – гэта пярэчыць самой Дэклярацыі».\nІ зноў да мікрафону падыходзяць Садоўскі, Пазьняк (кажа, што калі ВС няздольны прыняць патрэбныя рашэньні, яго трэба распускаць, Шушкевіч у адказ прапануе Пазьняку самому скласьці дэпутацкія паўнамоцтвы), выступае Сяргей Слабчанка.\nНарэшце, галасуем. За варыянт Прэзыдыюму – 210 дэпутатаў.\nДземянцей ставіць на галасаваньне «пытаньне, якое ўносіў дэпутат Пазьняк – «Аб наданьні канстытуцыйнага статусу Дэклярацыі «Аб дзяржаўным сувэрэнітэце Беларускай Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі».\nВынікі: «за» – 161, а трэба – 174.\nГэта пра такі вынік скажа ў эфіры «Свабоды» карэспандэнтка, што па самых аптымістычных разьліках аналітыкаў, максымум, што магла прыняць сэсія – рашэньне аб дэпартызацыі дзяржаўных органаў.\nНа думку аналітыкаў, прыняць Незалежнасьць у тыя дні было – нерэальна.\n«Патрэбны поўны і рэальны, а не дэкляраваны, сувэрэнітэт»\nПрасоўваньне нашых патрабаваньняў у павестку дня ішло вельмі цяжка, але мы разумелі, што яшчэ складаней будзе дамагчыся патрэбных для нас вынікаў галасаваньня.\nДля выступаў у спрэчках запісалася некалькі дзесяткаў дэпутатаў, але ўдалося выступіць толькі палове. Мы, дэпутаты БНФ, засяроджваліся на трох галоўных тэмах: адстаўка Прэзыдыюму ВС на чале з Дземянцеем, забарона КПСС і Незалежнасьць. Камуністычныя сакратары спрабавалі давесьці, што кампартыя – чыстая, што яна – не падтрымала путч.\nПраблема была ў тым, што, з аднаго боку, мы павінны былі даказаць антыканстытуцыйнасьць пазыцыі кіраўніцтва ВС і ЦК КПБ, а з другога – іх, камуністаў, галасамі атрымаць перамогу. Нашых галасоў для перамогі не хапала – нават з улікам даволі значнай у тыя два дні падтрымкі так званых «нейтральных дэпутатаў».\nЗаігрываць з камуністамі? Прасіць іх? Мы ніколі гэтага не рабілі, а падзеі жнівеньскага путчу ўвогуле паставілі кампартыю па-за законам. Варыянт быў адзін: паказаць палітычнае і маральнае банкруцтва камуністычнага кіраўніцтва, не пакінуць кампартыі шанцу ўтрымаць ранейшыя кіруючыя пазыцыі (а лепей- увогуле спыніць яе існаваньне) – і разам з тым паказаць выйсьце: адмоўцеся ад заганнай ідэалёгіі і далучайцеся да будаўніцтва незалежнай Беларусі.\nЗа больш чым год існаваньня Вярхоўнага Савета 12-га скліканьня ўпершыню выступы і дэбаты дасягнулі такой эмацыйнай напружанасьці.\nДземянцей пачаў свой выступ упэўнена – казаў, што ў Беларусі ўсё было паводле Канстытуцыі, што не былі забароненыя мітынгі, не прыпынялася дзейнасьць ніводнай грамадзкай структуры і, нарэшце, паскардзіўся, што дэпутаты Апазыцыі БНФ распаўсюджваюць «хлусьлівыя абвінавачваньні ў адрас Прэзыдыюму Вярхоўнага Савета, яго Старшыні». Гэтаму, па яго словах, папярэднічалі «падтасоўкі, бястактнасьць, бесцэрэмоннасьць і хамства» – што ўжо адносілася пэрсанальна да нас з Пазьняком; Дземянцей паскардзіўся, што яму і членам дэлегацыі на падпісаньне Саюзнай дамовы давялося вытрымаць «пагрозы і шантаж» ад нас з Пазьняком. Скончыў Дземянцей заклікам прыняць новую Канстытуцыю.\nДалей пачалтся спрэчкі.\nЦішкевіч, старшыня Менскага аблвыканкаму: «Сёньня ясна бачна, што тоё-сёй хоча скарыстаць перамогу дэмакратыі ў сваіх мэтах, вельмі далёкіх ад сапраўдных інтарэсаў нашага грамадзтва, беларускага народа. Мы шукаем ворагаў там, дзе іх няма і не было. ...Я катэгарычна пярэчу супраць разьвязваньня ў рэспубліцы антыкамуністычнай гістэрыі... Але ж усё часьцей вылучаюцца патрабаваньні абвясьціць «крыжовы паход» супраць камуністычнай партыі ў цэлым. Раздаюцца заклікі расправіцца з камуністамі».\nКастэнка, генэрал-палкоўнік, камандуючы БВА: «Паверце, я вам сёньня павінен чэсна сказаць, што цяжка было скідваць з сябе путы падпарадкаваньня, якія панавалі ў гэтай сыстэме. Хай мы не ўзьняліся адкрыта, не расчахлілі зброю і не павярнулі танкі стваламі на ўсход (а няблага было б – танкі з Беларусі рушылі на Маскву скідваць ГКЧП – С.Н.) Але ўсё роўна гэта таксама была нашая пазыцыя. Вытрымка і разважлівасьць беларускага народа, працоўны рытм гарадоў і вёсак, прадпрыемстваў і калгасаў ўмацавалі сытуацыю. Путч захлынуўся там, дзе ён пачаўся, і эскаляцыя яго была выключаная і не дапушчаная. Я перакананы, што у рэспубліцы павінна быць свая нацыянальная гвардыя. Арганізацыйныя формы могуць быць розныя. Гэта значыць у складзе акругі, зьвязаныя з пытаньнямі арганізацыі баявой і прафэсійнай падрыхтоўкі, падпарадкаваньня яны могуць быць іншага альбо падвоенага. Ва ўсіх выпадках тады можна будзе запазьбегчы пагрозы дыктату. Перакананыя ў тым, што важныя вайсковыя кадры павінны прызначацца з санкцыі рэспублікі (і толькі? Пра ўласнае беларускае войска ні слова – С.Н.)».\nМаісееў, падпісант Апазыцыі БНФ: «Мікалай Іванавіч (Дземянцей), як можна было сядзець тры дні, маючы ўрадавую сувязь, маючы ўсе магчымасьці, маючы пэрсанальны самалёт. Можа не пэрсанальны, але ва ўсялякім разе самалётам Вы былі забясьпечаныя. Практычна Вы кінулі свайго кіраўніка (Гарбачова – С.Н.) , не валодаючы сытуацыяй. А заява, якая была зробленая Прэзыдыюмам Вярхоўнага Савета рэспублікі? Ледзь не сказана: маўляў, мы працуем у галіне сельскай гаспадаркі, вырошчваем і зьбіраем хлеб для хунты. Для рэспублікі і хунты. Прапаную канкрэтна і прашу запісаць – дэпартызацыя ўсіх структураў рэспублікі, нацыяналізацыя будынку ЦК КПБ, Дома палітасьветы і ўсёй маёмасьці, разьмеркаваньня гэтай маёмасьці ўжо пэўнай камісіяй паміж усімі партыямі, якія сёньня будуць афіцыйна зарэгістраваныя...»\nАндрэеў, народны дэпутат СССР, старшыня арганізацыі вэтэранаў: «Рэспубліканская арганізацыя цьвёрда стаіць на пазыцыі кансалідацыі ўсіх прагрэсіўных сілаў, прагрэсу эканомікі на падставе рацыянальнага спалучэньня ўсіх формаў уласнасьці (насмрэч, дэпутаты-вэтэраны заўсёды галасавалі супраць прыватнай уласнасьці на зчямлю»\nСукач, падпісант Апазыцыі БНФ: «ЦК КПБ падтрымаў курс захопу ўлады неканстытуцыйным шляхам... Асабліва будзе злачынна, калі мы не вырашым пытаньне пра дэпартызацыю праваахоўных органаў».\nГанчар, Дэмклюб: «Крызіс паказаў, што партыя, і ў прыватнасьці, КПБ як структурнае падразьдзяленьне КПСС, зьяўляецца магутнай дзяржаўнай структурай, якой належыць усё: і правахоўчыя органы, і войска, і сродкі масавай інфармацыі. Калі неадкладна на гэтай сэсіі не прыняць рашэньня аб дэпартызацыі, пачнецца ўнізе масавы стыхійны пратэст. Гэта рэальнасьць».\nГюнтар, Апазыцыя БНФ: «Зьвярніце ўвагу на «Советскую Белоруссию», орган ЦК КПБ. 22 чысла. Хунта арыштаваная, але «Советская Белоруссия» дае матэрыялы, пратакол нумар 3 і іншыя дакумэнты гэтай хунты. Гэта зрабілі і газэта «Звязда»... Гомельскі гарсавет 20 чысла на сваім пасяджэньні адмежаваўся ад хунты і абвясьціў, што законы, указы хунты ня дзейнічаюць на тэрыторыі Гомелю. Што робіць народны дэпутат Вайцянкоў, старшыня аблвыканкаму? Ён сваім рашэньнем прэзыдыюму скасоўвае рашэньне гарсавета і падтрымлівае хунту. Прычым спасылаецца на Гомельскага пракурора Трубачкіна...»\nЗеляноўскі, сакратар ЦК КПБ, народны дэпутат СССР: «Антыкамуністычны псыхоз, учынены сёньня парлямэнцкай Апазыцыяй БНФ у Вярхоўным Савеце нашай рэспублікі, назваць дэмакратыяй ніяк нельга. Гэтак жа, як і нельга назваць дэмакратыяй і тое, што сёньня адбываецца на плошчы імя Леніна. Гэта ахлякратыя, улада натоўпу. Ідзе адкрыты псыхалягічны тэрор камуністаў, абразы і нават фізычны гвалт. У перапынку сэсіі натоўпам на плдошчы быў абражаны, прыніжаны і падвергнуты фізычнаму гвалту народны дэпутат БССР, сакратар ЦУК кампартыі Беларусі Ціхіня Валер Гур’евіч, які вымушаны быў зьвярнуцца па хуткую дапамогу ў паліклініку... Што датычыць пытаньня нацыяналізацыі маёмасьці КПБ, дык гэта відавочна супрацьзаконная акцыя... «\nПапкоў, Апазыцыя БНФ: «Я пратэстую супраць прадастаўленьня слова арганізацыі, якая практычна фарміравала тут путч у рэспубліцы.. Трэба забараніць гэтай арганізацыі, членам бюро ЦК і ЦК КПБ выступаць з гэтай трыбуны.\nНавумчык, Апазыцыя БНФ: «Лічу абавязковым удакладніць тую інфармацыю, якую зрабіў тут вам і народу рэспублікі, які слухае трансляцыю, сакратар ЦК Зеляноўскі.\nНаколькі мне вядома, падчас перапынку да Валерыя Гур’евіча Ціхіні не было зроблена ніякіх спроб фізычнага ўзьдзеяньня. Адзінае, што ён быў ачэплены колам і абпляваны ў літаральным сэнсе. Дарэчы актыўны ўдзел у вызваленьні Ціхіні з гэтага кола Яўген Міхайлавіч Глушкевіч...\nВось, таварышы камуністы, гаворыце, што кампартыя не падтрымала путчыстаў. Выбачайце, вось газэта Чэрвеньская, вось бюро райкаму партыі, вось – «Пастанова нумар адзін Дзяржаўнага камітэту па надзвычайнаму становшчы абавязана стаць праграмай дзеяньняў кожнага грамадзяніна. У сувязі з гэтым, з новай актыўнасьцю павінна ўзяцца за работу раённая кантрольная камісія, раённая партарганізацыя, рабочы кантроль, пракуратура, усе прававыя органы».\nІ вось ваша, спадар Малафееў, ваша, спадар Зелянуоўскі, ваша, спадар Ціхіня, ваша спадар Камай, заява Бюро ЦК. Дык што, не падтрымала партыя? Падтрымала. І я думаю. Што члены Прэзыдыюму таму менавіта вялі такую палітыку, што яны глядзелі ў рот ЦК, як яны глядзелі, у сваёй большасьці, цэлы год. Гэта першае.\nДругое. Вось вы ставіце сабе ў заслугу, што заклікалі да спакою. А ўявіце, калі б Хасбулатаў, калі б Ельцын, калі б Сілаеў таксама заклікалі да спакою, калі б не было гэтых пікетаў і барыкад на вуліцах Масквы, калі б не было энэргічных дзеяньняў расейскіх дэпутатаў, дзе былі б мы з вамі?! Вы, можа, і сядзелі б у залі, а мы, відаць, сядзелі б у іншым месцы. А што было б з народам – пра гэта цяжка думаць. А таму тое патрабаваньне нацыяналізацыі маёмасьці і спыненьня дзейнасьці Кампартыі Беларусі, якое выстаўляе тут Апазыцыя, гэта ня толькі патрабаваньне Апазыцыі, гэта патрабаваньне народа. Вам можна цяпер прад’явіць дзесяткі, сотні тэлеграм, дзе дзесяткі тысяч подпісаў. Давайце ня будзем абплёўваць адзін аднаго ў прамым і пераносным сэнсе, давайце мы канстытуцыйным шляхам вырашаць гэтыя пытаньні. Бо калі мы цяпер гэтага ня зробім, зробиць за нас народ але вось ня вельмі культурна… Народ вывады зрабіў, але, відаць, мы тут вывады ня зробім, таму правільна адзінае нармальнае выйсьце з гэтай сытуацыі – гэта роспуск гэтага Вярхоўнага Савета, дэпартызацыя ўсіх структур і новыя выбары. Інакш народ наш будзе каціцца ў бездань».\nАдразу пасьля майго выступу Зянон Пазьняк рабіў даклад ад імя Апазыцыі з палітычнай ацэнкай сытуацыі.\nПазьняк: «Якія высновы можна зрабіць з мінулых падзей? Перш за ўсё гэта быў замах на нашу народную чалавечую і нацыянальную годнасьць. Наша дзяржава Беларусь апынулася безабароннай перад крымінальным абліччам хунты, нам не было чым бараніць свой сувэрэнітэт і свой шлях да свабоды. Пакуль Беларусь ня будзе мець сродкаў для абароны свайго народу, сваёй дзяржавы – ні ваб якой свабодзе і ні аб якім сувэрэнітэце ня можа быць і гаворкі. З намі ніколі ня будуць лічыцца ні таталітарызм, ні таталітарны і агрэсіўны Савецкі Саюз, ні маладая імпэрская Расея, што адраджаецца ў форме дэмакратыі, ні ўсходняя мафія, ні ўсялякая крымінальная група: ці то капээсэсаўскі АМОН, ці то камуністычная хунта.\nБеларусі патрэбна беларускае нацыянальнае войска, дзяржаўная сыстэма нацыянальнай бясьпекі, структура аховы краю і грамадзтва. Беларусі патрэбны поўны і рэальны, а не дэкляраваны, сувэрэнітэт. І першым крокам да яго павінна стаць неадкладнае наданьне\nДэклярацыі аб дзяржаўнай незалежнасьці Беларускай ССР статусу канстытуцыйнага закона.\nКПБ ня мае ніякага юрыдычнага і маральнага права на існаваньне. Яна павінна быць зачынена і распушчана. Павінна адбыцца дэпартызацыя і дэкамунізацыя вытворчасьці і ўсіх устаноў рэспублікі. Павінна быць нацыяналізаваная ўся маёмасьць КПБ-КПСС, нарабаваная ў народа. Усе камуністычныя газэты, якія дэзінфармавалі людзей і друкавалі матэрыялы ў падтрымку перавароту, павінны быць перарэгістраваныя і пераведзеныя ў стан незалежных газэт. Беларусь не павінна падпісваць Саюзны дагавор, а аб'явіць пра сваю незалежнасьць і прыступіць да стварэньня нацыянальнага войска і іншых органаў абароны сувэрэнітэту рэспублікі.\n... Зацяжны крызіс заканадаўчай улады можа быць вырашаны толькі шляхам дачаснага роспуску Вярхоўнага Савета БССР і правядзеньня новых выбараў у прафэсійны парлямэнт на шматпартыйнай аснове і аснове дэмакратычнага закона. Толькі ў вольнай і незалежнай некамуністычнай дэмакратычнай Беларусі можа знайсьці сваё шчасьце і свабоду беларускі народ. Дэпутаты Апазыцыі БНФ лічаць, што старшыня Вярхоўнага Света таварыш Дземянцей, які падтрымаў ГКЧП, ня можа знаходзіцца на сваёй пасадзе... Выступленьне спадара Дземянцея, якое мы тут праслухалі – гэта ўзор цынізму і дэмагогіі... Адбываецца глумленьне над народным сэнсам, над народам, над будучыняй нашай рэспублікі, і сядзіць спадар Дземянцей, і кіруе гэтым паседжаньнем, і ўхмыляецца. Што, Вам весела? Над чым тут весяліцца?\nЯ лічу, што , улічваючы, як ідзе гэта сэсія, ніякага канструктыўнага рашэньня вынесена тут ня будзе. Камуністычная большасьць вядзе сэсію да зрыву, да забалтаньня яе і непрыняцьця ніякіх рэальных пастаноў. Таму я вымушаны зьвярнуцца да людзей Беларусі, улічваць, якая сытуацыя складаецца ў нас, і рыхтавацца да ўсеагульнай беларускай забастоўкі. Толькі такім мэтадам -- шляхам грамадзкага непадпарадкаваньня – мы можам дасягнуць нашай мэты. І трэба памятаць, што ўсе дзеяньні народа, накіраваныя на падтрымку Канстытуцыі, на падтрымку дэмакратыі, накіраваныя супраць саўдзельнікаў у дзяржаўным перавароце, з'яўляюцца законнымі і яны апраўданыя. Таму я прашу перадаць па ўсіх прадпрыемствах, па ўсіх страйкамах, па ўсіх вытворчасьцях – рыхтавацца да ўсеагульнай забастоўкі супраць саўдзельнікаў у злачынстве. Жыве Беларусь!».\n1-га сакратара ЦК КПБ Малафеева пагналі з трыбуны\nДзьве падзеі паўплывалі на тое, што вынік сэсіі быў на карысьць прыхільнікаў беларускай Незалежнасьці: выштурхоўваньне з трыбуны першага сакратара ЦК Кампартыі Анатоля Малафеева і прамова Пазьняка з заклікам да камуністаў прагаласаваць за Незалежнасьць.\nМалафееў падтрымаў ГКЧП, і нават калі у кіраўніцтва ЦК КПСС асудзіла путчыстаў (ужо пасьля іх правалу) – выказваўся ў падтрымку. Ён ня быў дэпутатам ВС БССР, але быў народным дэпутатам СССР і таму, паводле рэглямэнту, меў права на выступ. У нейкі момант, калі абвінавачваньні ў бок камуністаў з вуснаў дэмакратычных дэпутатаў дасягнулі, як яму падалося, гранічнай мяжы, ён устаў з «урадавага сэктару», па-камандзірску даў пальцам знак Дземянцею (маўляў, зараз буду выступаць) і пайшоў да цэнтральнай трыбуны.\nМалафееў ішоў як гаспадар – павольна, з адчуваньнем уласнай перавагі.\nАле не дайшоў.\nДэпутаты зганяюць з трыбуны 1-га сакратара ЦК КПБ А. Малафеева.\nПершай на трыбуне апынулася Галіна Сямдзянава і загарадзіла сабой мікрафон. Мы паўскоквалі з месцаў – Яўген Глушкевіч, Ігар Гермянук, Павал Холад, Віктар Ганчар, Валянцін Голубеў, Іван Герасюк, Микалай Крыжаноўскі – і атачылі Малафеева, пачалі крычаць яму ў твар « Пайшоў вон!» -- памятаю, цяжка было стрымацца, каб не схапіць яго за каўнер, але – стрымаліся, рэзэрв нэрваў усё ж заставаўся і пасьля бяссонных начэй.\nДарэчы, гэты эпізод зафіксаваны ня толькі фатографамі, але і кінаапэратарам, ён патрапіў у фільм Юрыя Гарулёва і Аляксандра Лукашука «Дэпутаты» -- і ўжо гады пазьней я ўбачыў тое, што не заўважыў тады. Лукашэнка мітусіўся паміж трыбунай і Дземянцеем, спрабуючы ўгаварыць Сямдзянаву пусьціць Малафеева на трыбуну – гэта вельмі добра бачна ў фільме.\n(За колькі месяцаў да гэтага Лукашэнка, стварыўшы фракцыю «Камуністы за дэмакратыю», жорстка дыскутаваў з Малафеевым і абвінавачваў яго ў аўтарытарызьме ды непрыманьні іншых поглядаў. Пройдзе час, і прэзыдэнт Лукашэнка прызначыць Малафеева кіраўніком свайго «сэнату»).\nМалафееў быў вымушаны пайсьці з трыбуны на сваё месца.\nІ гэта зламала камуністаў: усемагутны першы сакратар, рэальны кіраўнік рэспублікі, валадар лёсаў – быў сагнаны, фізычна прагнаны палітычнымі праціўнікамі. І сьцены Авальнай залі не абрынуліся.\nПасьля гэтага імпэту прыбавілася і ў раней «памяркоўных» дэпутатаў, адзін за другім яны выступалі з гнеўнымі прамовамі. Ужо і Кебіч заяўляе, што ў пасяджэньні Бюро ЦК КПБ, на якім была прынятая заява з падтрымкай хунты. І кажа, што «нам трэба карэнным чынам перагледзіць нашую ацэнку, што нібыта рэспубліка ў бязьмежнай залежнасьці ад іншых рэгіёнаў. У рэшце рэшт, у сьвеце ня так ужо і шмат краінаў. Якія маюць увесь набор мінэральна-сыравінных і паліўных рэсурсаў. Аднак жывуць, і жывуць няблага». (Шкада, што праз пару гадоў Кебіч забудзецца на гэтыя словы).\nУвечары 24 жніўня стала вядома, што ў Маскве прэзыдэнт РСФСР Барыс Ельцын падпісаў указ аб прыпыненьні дзейнасьці КПСС на тэрыторыі Расеі. Фактычна, беларускія камуністы апынуліся без гаспадароў, і ў Авальнай залі камуністы-дэпутаты загаварылі што КПБ будзе самастойнай, а Беларусь стане сувэрэннай дзяржавай. Узьнікала небясьпека пераўтварэньня рэспублікі ў камуністычна запаведнік. Тым больш важным было дамагчыся спыненьня дзейнасьці Кампатыі.\nРаніцай наступнага дня касманаўт Уладзімер Кавалёнак заклікае прыняць прапановы Апазыцыі БНФ. Генадзь Карпенка зачытвае заяву некалькіх членаў Прэзыдыюму з патрабаваньнем да Дземянцея і Шаладонава сысьці ў адстаўку. Яўген Глушкевіч кажа, што «кал мы не вызначымся цягам гэтых дзвюх гадзінаў, паралельная структура будзе створаная. Цяпер ужо фармуецца нацыянальная гвардыя, 300 чалавек запісалася».\nДземянцей абвяшчае перапынак на некалькі хвілінаў і пасьля заяўляе, што сыходзіць у адстаўку.\nШушкевіч дзякуе Дземянцею «за работу на пасадзе старшыні» і кажа гэтулькі шмат добрых слоў, колькі мы, дэпутаты БНФ, у свой адрас ад яго ніколі ня чулі (і не пачуем).\nАле знаходзяцца словы і для нас – у зьвязку з выгнаньнем з трыбуны першага сакратара ЦК КПБ.\nШушкевіч: «Мне сорамна за тое, што адбылося ў нас у залі Вярхоўнага Савета! Нідзе, нават на Нюрнбэргскім працэсе, не было такога, каб той, каго абвінавачваюць, каго падазраюць, ня меў слова. Я быў сьведкай той з’явы, што народны дэпутат СССР ня змог выступіць на трыбуне. Мы ня можам ісьці такім шляхам, як бы мы да каго ні ставіліся...»\nПрыкметна, што калі Дземянцей выключаў мікрафоны праціўнікам камуністаў – дэпутатам Апазыцыі БНФ, Шушкевіч ніколі не ўступіўся і не выказаўся на карысьць магчымасьці народных дэпутатаў «выступіць на трыбуне». (Пазьней Шушкевіч ужо сам адключаў нам мікрафоны).\nШушкевіч прапанаваў « з канстытуцыйных пазыцый спакойна правесьці сэсію і закончыць яе».\n«Павінна быць дадзена ацэнка дзейнасьці Прэзыдыюма Вярхоўнага Савета, які ня выканаў сваіх канстытуцыйных абавязкаў. Сэсію закрываць сёньня так, як вы хочаце, нельга» – пераконваў Валянцін Голубеў.\nЧлены Прэзыдыюму ВС БССР у Авальнай залі. Аляксандар Сасноў, Васіль Шаладонаў, Мікалай Дземянцей, Станіслаў Шушкевіч, Уладзімер Леўчык. 1991 г.\nСлова бярэ дэпутат Апазыцыі БНФ Вольга Галубовіч.\nГалубовіч: «Вам, Станіслаў Станіслававіч, сорамна за нас, народных дэпутатаў, за тое, што мы не далі магчымасьці гаварыць з самай высокай народнай трыбуны чалавеку. Лідэру партыі, якая была ідэйным натхніцелям антыдзяржаўнага перавароту, якая хацела зьнішчыць свайго Генэральнага сакратара. А мне. Паважаны Станіслаў Станіслававіч было горка і балюча за тое, што ўчора, калі Расея стаяла над трунамі ахвяр антыдзяржаўнага перавароту, у гэтай самай высокай залі рэспублікі што было? Падман і спроба завуаліраваць сваю злачынную бязьдзейнасьць».\nШушкевіч пачаў апраўдваць Прэзыдыюм ВС, адстаўкі якога мы настойліва патрабавалі. І першае, што ён зрабіў пасьля таго, як абвясьціў, што бярэ на сабе функцыі выконваючага абавязкі старшыні – гэта прадставіў слова Малафееву.\nМы ў знак пратэсту на час выступу Малафеева пакінулі залю, хоць здагадваліся, што Малафееў будзе адступаць; так яно і сталася – ў фае па трансьляцыі чулі, як першы сакратар,як і ягоныя калегі па ЦК, спрабаваў давесьці, што КПБ не падтрымлівала путчыстаў, што КПБ выходзіць з КПСС і нават сказаў пра «дэмакратычную свабодную Беларусь». Мы разумелі, што гэта – ня болей чым фарысейства, спроба ўратаваць партыю, якая канчаткова збанкрутавала. Наменклятура ў Авальнай залі зразумела, што Малафееў капітуляваў і ўжо не валодае сытуацыяй; фактычна, камуністы страцілі лідэра, а разам зь ім - і волі да барацьбы. Іншага выхаду, як прымаць прапановы Апазыцыі БНФ, у іх не было.\nДля нас гэта азначала адно – прымяніць яшчэ большы націск, каб дамагчыся наданьня Дэклярацыі аб сувэрэнітэце канстытуцыйнага статусу. Але ізноў сустрэлі супраціў з боку цяпер ужо выканаўцы абавязкаў Старшыні ВС Станіслава Шушкевіча. Нават тады, калі некаторыя члены Прэзыдыюму (напрыклад, старшыня «аграрнай» камісіі Уладзімер Гаркун) загаварылі пра сувэрэнітэт, Шушкевіч працівіўся ўключэньню пытаньня аб наданьні Дэклярацыі канстытуцыйнага статусу ў павестку дня.\nУ перапынках мы зьбіраемся ў нашым 363-ім пакоі і карэктуем тактыку.\nУ нейкі момант каля дзьвярэй 363 пакоя, зьявіўся Вячаслаў Кебіч. «Я падаю ў адстаўку» – каротка сказаў прэм’ер-іністар. Чаму Кебіч пайшоў паведаміць пра гэта нам? Наколькі сур’ёзным быў ягоны намер? Я ніколі ў яго пра гэта не распытваў, а ў сваіх даволі аб’ёмных мэмуарах Вячаслаў Францавіч абышоў гэты эпізод. Думаю, што тут быў элемэнт гульні, а магчыма, ён хацеў нейкіх дамоўленасьцяў з Апазыцыяй. Але размовы не было: адразу Кебіча узяў пад рукі касманаўт Уладзімер Кавалёнак, палітычная арбіта якога ў тыя дні вярцелася вакол БНФ, павёў па даўгім калідоры трэцяга паверха і пачаў угаворваць – «Вячаслаў Францавіч, ні ў якім разе, як жа будзе з эканомікай, Вы спэцыяліст» – і гэтак далей. Тых слоў Кебічу хапіла, каб перадумаць; значыць, і не было сур'ёзнага намеру сыходзіць, проста прашчупваў глебу. Зрэшты, праз некалькі гадзін пасьля гэтага тэатральнага дэмаршу Кебіч падтрымаў Пазьняка, і з улікам ягонага аўтарытэту ў наменклятуры гэтая падтрымка станоўча паўплывала на вынік галасаваньня аб наданьні Дэклярацыі статусу канстытуцыйнай сілы.\nІ ўсё ж, нашая тактыка пачынае даваць плён, які высьвечваецца на таблё вынікаў галасаваньня.\nПрымаецца пастанова з асуджэньнем дзеяньня ГКЧП. Ствараецца камісія па ацэнцы дзеяньняў службовых асоб і ўстаноў у дні путчу на чале з дэпутатам Апазыцыі БНФ Ігарам Пырхам, прымаецца рашэньне аб дэпартызацыі.\nНарэшце, дэпутаты пагаджаюцца ўзяць за аснову наш праект Аб забароне дзейнасьці КПБ-КПСС на тэрыторыі Беларусі – 185 галасоў пры патрэбных 174-ох.\nУсяго за пастанову галасуе 212 дэпутатаў.\n«Сувэрэнітэт дасьць нам магчымасьць стаць свабоднымі і незалежнымі»\nШушкевіч пераходзіць да пытаньня аб Незалежнасьці: «У нас ёсьць праект пастановы «Аб наданьні статусу канстытуцыйнага закона Дэклярацыі аб дзяржаўным сувэрэнітэце». Вы захоўваеце гэтую прапанову (маецца на ўвазе Апазыцыя БНФ. Натуральна ж , мы захоўвалі, гэта было галоўнае, дзеля чаго мы патрабавалі склікаць нечарговую сэсію – С.Н.). Вы ведаеце, канстытуцыйная большасьць патрэбная нам. Я б хацеў зьвярнуць вашу ўвагу, што вельмі цяжка гэта пытаньне нават пры самых станоўчых адносінах вырашыць».\nГэта была рэпліка, якую а ні ў якім разе нельга было вымаўляць: для значнай колькасьці дэпутатаў Шушкевіч ужо успрымаўся «начальнікам», яны прызвычаіліся галасаваць так, як скажа начальнік, а тут – начальнік сумняецца ў выніку галасаваньня; дык, можа, і ня варта галасаваць?\nДа таго ж, перад гэтым выступіў дэпутат Лукашэнка – у сувэрэнітэце ён убачыў пагрозу ізаляцыі ад Расеі і ад Гарбачова; Лукашэнка ўвогуле адмовіўся рэгістравацца і браць удзел у сэсіі. Дырэктар саўгасу «Гарадзец» узначальваў групу «Камуністы за дэмакратыю», і пара дзесяткаў галасоў магла адпасьці.\nІ вось тады ўзяў слова Пазьняк. Ён выступаў спантанна, бяз падрыхтоўкі, але гэта , перакананы, была самая выніковая прамова ў найноўшай гісторыі Беларусі. Калі сёньня параўноўваць яе зь іншымі прамовамі Пазьняка - можна знайсьці значна больш аналітычныя, лепшыя паводле стылю, і нават больш эмацыйныя. Але менавіта тая прамова, сказаная без падрыхтоўкі ад мікрафону, інтуітыўна, "на адным дыханьні" -- самым непасрэдным чынам паўплывала на тое, што на мапе сьвету зьявілася новая краіна -- Беларусь. І сказаная яна была ў патрэбны момант, і тымі словамі, якія толькі і маглі паўплываць на людзей, ад якіх увечары 25 жніўня 1991 году залежыла -- ці спраўдзіцца мара пакаленьняў.\nПрамаўляў Пазьняк у поўнай цішыні; я памятаю нейкае пашсоўківаньне, калі адзін з апэратараў у іншым канцы залі павярнуў сваю тэлекамэру.\nПазьняк папрасіў камуністаў прагаласаваць за Незалежнасьць – але апэляваў не да беларускай гісторыі (гэта не спрацавала б), не да права нацыі мець сваю дзяржаву (яны не любілі слова «нацыя») – а да пачуцьця самазахаваньня. Яны чакалі ад Пазьняка ухваленьняў пераможца Ельцына – а Пазьняк сказаў, што сумняецца ў дэмакратычным характары будучай Расеі, што на усходзе фармуецца новая імпэрыя. «Ужо Расея некалькі тыдняў таму паведаміла (Ельцын паведаміў) аб тым, што зьбіраецца павысіць цэны на нафту. Гэта быў у пэўнай ступені шантаж нашай рэспублікі. І ён быў ня першы раз. Калі мы ня будзем мець сваёй нацыянальнай незалежнасьці, мы ня зможам свае рэсурсы, свае усе сродкі, свае вынікі працы ўкладваць на дабро нашага народа і нашай дзяржавы, мы ня зможам супрацьстаяць гэтай палітыцы. А яна будзе, і будзе абавязкова.\n... А сувэрэнітэт дасьць нам магчымасьць стаць свабоднымі і незалежнымі, дасьць нам магчымасьць разьвіць тыя асновы, якія мы закладаем, ідучы да рэформ. Я прашу вас паставіць гэтае пытаньне і вырашыць яго сёньня. Бо заўтра можа быць позна. Нас тут ня вельмі многа, і патрэбна канстытуцыйная большасьць. Таму я вырашыў выступіць перад вамі, і, можа, для некаторых было гэта нечаканым»*.\nНя «можа» - а вельмі нечаканым, як нечаканым, шакуючым была і форма звароту («мы», «нам») ад чалавека, які некалькі гадзінаў раней заявіў, што ня хоча ў гэтай залі дыхаць адным паветрам з тымі , хто падтрымаў хунту.\nПасьля Пазьняка слова адразу ўзяў нефармальны лідэр камуністаў Мачуленка (да прыпыненьня дзейнасьці КПБ-КПСС - другі сакратар Гомельскага абкаму КПБ):\n«… Я стопрацэнтна падтрымліваю народнага дэпутата Пазьняка і прапаную тут жа, зараз жа прагаласаваць за тое, што ён сказаў» (Аплядысмэнты)»\nБулахаў папярэджвае,, што «мы парушаем Канстытуцыю рэспублікі», але ля мікрафону – старшыня Віцебскага аблвыканкаму Уладзімер Кулакоў.\nКулакоў: «Я б прасіў таксама падтрымаць пытаньне пра тое, каб мы прынялі гэтае рашэньне, таму што, сапраўды, становішча ў эканоміцы сёньня такое, што калі нам цяпер не абараніць эканамічна і палітычна рэспубліку, будзе хаос і рэспубліка пойдзе да эканамічнага краху. Таму трэба падтрымаць».\nПрэм’ер-міністар Кебіч: «…Я толькі што меў размову з вельмі высокапастаўленымі кіраўнікамі Расеі. І павінен заклікаць вас пасьля гэтай размовы менавіта прыняць такі закон, таму што абстаноўка падпісаньня саюзнай дамовы вельмі зьмянілася. Наўрад ці такое падпісаньне ў бліжэйшы час увогуле адбудзецца. Таму я таксама заклікаю вас знайсьці такую форму, каб нам не парушаць Канстытуцыю. Але такі закон трэба сёньня прыняць (Аплядысмэнты).\nЖэбрак, былы першы сакратар райкаму. «… Я да ўчорашняга дня стаяў за абноўлены Саюзны дагавор. Але пасьля ўчорашняга дня, тое, што адбылося на Украіне, мяне прымушае зрабіць заяву пра тое, што калі мы сёньня ня прымем таі закон, тое, што прапануе Зянон Станіслававіч Пазьняк, дык трэба тады прымаць рашэньне аб уваходзе Заходняга Краю ў клад Расейскай Фэдэрацыі. Іншага выйсьця няма. І Беларусь ня будзе існаваць, штаму што тады Беларусі абсалютна ня будзе. Я ў гэтым перакананы і прашу падтрымаць і прыняць такі закон. Давайце ставіць на галасаваньне».\nІдзе галасаваньне – паэтапна, за прыняцьце «за аснову» («за» – 249 галасоў), за ўдакладненьне назвы («Аб наданьні статусу канстытуцыйнага закона Дэклярацыі аб дзяржаўным сувэрэнітэце Беларускай СР» («за» – 252 галасы), закон прымаецца ў першым чытаньні («за» – 253 галасы – з кожным разам колькасьць прыхільнікаў павялічваецца), затым галасуюцца некаторыя асобныя пункты, і нарэшце – галасуецца Закон цалкам. «За» – 256 дэпутатаў. «Супраць» – 0, устрымалася – 0.\nШушкевіч віншуе жыхароў Беларусі.\nДалей прымаем патрэбныя зьмены ў 72-артыкул Канстытуцыі і прапанову Саўміну аб перадачы ў падпарадкаваньне Беларусі ворганаў Пракуратуры, МУС, КДБ і ўсёй маёмасьці, якая знаходзіцца на тэрыторыі Беларусі.\nУ гэты вечар Беларусь робіцца незалежнай дзяржавай.\nІ тое была – перамога.\nУ дні 20-годзьдзя Незалежнасьці некаторыя наведнікі нашага вэб-сайту ў сваіх камэнтарах прасілі даць відэазапіс гэтай прамовы. На жаль, відэазапісу ня маем, ніжэй падаем тэкст паводле стэнаграмы.\nПазьняк З.С. «Я хачу зрабіць некалькі заўваг па гэтаму пытаньню, паколькі тут у зале выступалі некаторыя дэпутаты, у прыватнасьці, дэпутат Лукашэнка, які проста заблытаў гэтае пытаньне.\nСправа у тым, шаноўныя калегі, што зараз мы ўступілі ў прынцыпова новую сытуацыю. Усе рэспублікі вакол нас аб'явілі аб сваёй нацыянальнай дзяржаўнай незалежнасьці. У тым ліку ўчора гэта зрабіла Украіна. Практычна пытаньне аб Саюзным дагаворы здымаецца на нейкі пэрыяд. Саюз існуе толькі намінальна. I калі ў гэтай сытуацыі мы не прымем адпаведнага закона аб дзяржаўнай незалежнасьці Беларусі, мы трапім у вельмі кепскае становішча. Таму што тыя рэспублікі, якія вакол нас, яны будуць разьвівацца, і разьвівацца як нацыянальныя дзяржавы на прынцыпова новай аснове. Яны ідуць да рынку, у іх будзе больш мабільная эканоміка, і мы трапім у непасрэдную залежнасьць ад гэтых рэспублік. Тым больш, я ў сваім дакладзе гаварыў (а я дастаткова добра знаёмы з расійскай дэмакратыяй на працягу многіх гадоў) і з усёю адказнасьцю магу сказаць, што на Усходзе ў нас фармуецца маладая агрэсіўная імпэрыя ў форме дэмакратыі. Тыя дэмакраты, якіх мы добра ведаем, не прызнаюць фактычна нас як нацыю, яны не глядзяць на нас, як на асобную дзяржаву і на асобную тэрыторыю, а глядзяць на нас, як на вотчыну, на якую яны маюць пэўнае права.\nНа вялікі жаль, гэта так. I менавіта зыходзячы з гэтых меркаваньняў я неаднойчы выказваўся і пісаў аб тым, што я сумняваюся ў дэмакратычным характары будучай Расіі. Таму што асноўны прынцып дэмакратыі — гэта прызнаньне права нацыі на самавызначэньне. Калі ў грамадзтве існуе імпэрская мэнтальнасьць, дасягнуць дэмакратыі поўнасьцю вельмі цяжка. I тыя высновы, якія мы можам зрабіць зараз, сутыкаючыся з палітыкай з Усходу, прыводзяць нас да думкі, што зараз нам, каб выратаваць наш народ, нашу эканоміку, абавязкова патрэбен дзяржаўны сувэрэнітэт. Тыя хуткія тэмпы, якімі зараз пойдуць разьвівацца дзяржавы, якія заснаваны на дзяржаўнай незалежнасьці, яны прывядуць да таго, што іхняя эканоміка высмакча з нашай рэспублікі рабочую сілу, высмакча тавары. I калі ў нас ня будзе сваёй валютнай сыстэмы (а мы можам яе мець талькі тады, калі будзем мець нацыянальную незалежнасьць), мы трапім у вельмі цяжкае эканамічнае і залежнае становішча. Ужо Расія некалькі тыдняў назад паведаміла, Ельцын паведаміў аб тым, што зьбіраецца павысіць цэны на нафту. Гэта быў у пэўнай ступені шантаж нашай рэспублікі. І ён быў не першы раз.\nКалі мы не будзем мець дзяржаўнай незалежнасьці, ня зможам свае рэсурсы, свае ўсе сродкі, свае вынікі працы ўкладваць на дабро нашага народа і нашай дзяржавы, мы не зможам супрацьстаяць гэтай палітыцы. А яна будзе, і будзе абавязкова.\nМы ўступаем у новы стан дзяржаўных узаемаадносінаў. Таму, шаноўныя калегі, я вельмі вас прашу, паколькі палітычная абстаноўка зьмянілася рэзка і хутка і некаторыя з нас не пасьпелі яе адразу ацаніць, я заклікаю ўсіх дэпутатаў зараз ацаніць гатую абстаноўку самым належным чынам. Таму што ўсякае замаруджваньне пойдзе нам на шкоду.\nНя трэба баяцца, што тут, як казалі некаторыя дэпутаты, узьнікне Альбанія, Куба, Карэя. Нічога падобнага. Працэсы, якія пайшлі ў нас, нават ход нашай сэсіі пацьвярджаюць: яны неабарачальныя, яны ідуць на карысьць нашаму грамадзтву. А сувэрэнітэт дасьць нам магчымасьць стаць свабоднымі і незалежнымі, дасьць нам магчымасьць разьвіць тыя асновы, якія мы закладваем, ідучы да рэформ. Я прашу вас паставіць гэтае пытаньне і вырашыць яго сёньня. Бо заўтра можа быць позна. Нас тут ня вельмі многа, і патрэбна канстытуцыйная большасьць. Таму я вырашыў выступіць перад вамі, і, можа, для некаторых было гэта нечаканым. Але я дастаткова добра ведаю, якія ўзаемаадносіны ў тых маладых структурах, якія зараз нараджаюцца. I калі мы спаткаемся з імі потым, не падрыхтаваўшыся, мы проста апынемся ў невырашальным стане. Дзякуй за ўвагу».


Рыбнае філе з грыбным соусам Рэцэпт\nВячэру Амерыканская ежа Цытрусавыя Рэцэпты Раслінныя Рэцэпты Асноўныя стравы\nРыбнае філе з грыбным соусам просты рэцэпт, які гатовы на працягу некалькіх хвілін, ідэальна падыходзіць для лёгкай і хуткай сямейнай трапезы. Спалучэнне грыбоў, цыбулі і чабора са смятанай і цытрынавым сокам з'яўляецца ідэальным соусам для пяшчотнай і пластовага рыбы.\nВы можаце выкарыстоўваць любы тып грыба вы хочаце ў гэтым рэцэпце, у тым ліку cremini грыбы, простыя шампіньёны, карычневыя грыбы, shiitakes або лісічкі. Калі вы купляеце грыбы, звярніце ўвагу на тыя, з шчыльна зачыненымі жабры (на ніжняй баку капялюшыкі грыба) і гладкіх, чыстых каўпачкамі. Сцябло павінен быць шчыльна прымацаваны да вечка, і грыбы не павінны быць вільготнымі або мяккімі.\nВы можаце выбраць любы тып філе рыбы, а таксама, напрыклад, гольца, чырвоны акунь, трэска, хоплостета, або любы мяккай белай рыбы. Соус таксама добра над ласосем або тунцом, або паспрабаваць яго на курыцу або нарэзаную свіную выразку для змены тэмпу.\nПадаваць гэты лёгкі рэцэпт з гарачым вараным рысам або рысам пловам , каб ўвабраць выдатны соус, выразны і халаднаваты зялёны салата, некаторы вячэру рулоны або салёныя аладкі , а таксама некаторыя гародніна такіх , як вараныя спаржы або смажаныя зялёныя бабы.\n1-1 / 2 кубкі нарэзаных грыбоў cremini\n1 гарбатная лыжка цёртай цытрынавай цэдры\n1-1 / 2 фунта\nРазагрэць духоўку да 350 ° F. Змазка 2-кварт шкла для выпечкі або развеяць яго з распырсквальнікам без ручкі і адкласці ў бок.\nПадпаліць алей у сярэдняй рондалі на сярэднім агні; калі ён пачынае шыпець трохі дадаць грыбы, лук, і часнык. Затым варыць, пакуль гародніна не стануць мяккімі, а вадкасць выпараецца, каля 10 хвілін, часта памешваючы, каб прадухіліць гарэнне.\nДадайце муку, чабор, соль і перац у рондаль і варыць і змешваюць на працягу 2-х хвілін. Дадайце малако і смятану; кухар і перашкаджайце, пакуль падліўка не згусне і пацеркавым. Зніміце рондаль з агню і дадаць цытрынавы сок і цэдру.\nЗмесціце філе ў падрыхтаваную форму для выпечкі і заліць падліўкай. Сьпячы на працягу 15-20 хвілін або пакуль рыба прыгатаваная, па меншай меры, 145 ° F і шматкі лёгка пры выпрабаванні з відэльцам.\nнатрый 499 мг\nвугляводы 133 г\nРэцэпт для Papdi Chaat\nЯк зрабіць Gambas аль Ajillo: іспанскі часнык Крэветкі Тапас\nІтальянскі рулет з сырам пармезан


Будзьма беларусамі! » Аўтограф-сесія Кірыла Стаселька ў OZ.by\nАўтограф-сесія Кірыла Стаселька ў OZ.by\nПачатак: 13.04 (12:00)\n(Мінск, пр. Пераможцаў, 3)\nУ краме OZ.by 13 красавіка а 12:00 па адрасе пр. Пераможцаў, 3 (ст. м. Няміга) адбудзецца аўтограф-сесія Кірыла Стаселька з нагоды выхаду новага рамана “Дзевяць жыццяў Віта Морэ”.\nПадчас мерапрыемства Кірыл Стаселька распавядзе пра свой новы раман “Дзевяць жыццяў Віта Морэ”, яго канцэпцыю і асаблівасці выдання кнігі. У межах імпрэзы будзе магчымасць набыць раман, атрымаць аўтограф пісьменніка і задаць яму пытанні.


Апублікавана 10.03.2017 14:31\nНатуральна, многія скажуць, што нейкі інтэр'ер можа быць, калі на сценках няма фарбы альбо звычайных ўсім шпалер. Але, як лічаць праўдзівыя праф дызайнеры зараз проста пік моды - сценкі з глінянага цэглы.\nКалі падумаць, што цэгла з'явіўся ў інтэр'еры не цяпер, а яшчэ шмат стагоддзяў назад, калі пра шпалеры і слыхам ня чулі. Але ў наш час традыцыя будаваць з цэглы і ўсяляк выкарыстоўваць яго ў дэкарыравання і афармленні памяшканняў стала вельмі актуальнай.\nУ цяперашні час набыць нядрэнную і дабраякасную рэч - досыць вялікая праблема. Тое ж датычыцца і цэглы, але мы адкрыем для вас адзін сакрэт і параім зайсці на вэб-сайт ВВВ. нкзк. ру / продуцтион. хтмл, дзе людзі здаўна і па-майстэрску займаюцца стварэннем і продажам глінянага цэглы, не маючы ніякіх нараканняў з боку былых кліентаў і прапаноўваючы новыя пакупнікам вялікі выбар высакаякаснага прадукту.\nНатуральна, прынцыпова трымаць у галаве, што гліняны цэгла не заўсёды змешваецца з усімі элементамі дызайну, але калі вы пільна і з арыгінальнасцю падыдзеце да пытання дызайну ўласнага жылля, то, запэўніваем вас, месца для глінянага цэглы там знойдзецца. Галоўнае, фантазія і высакаякасны будаўнічы матэрыял пад рукою - тады любая задумка дызайнера, нават самая незвычайная, будзе лёгкай і звычайнай.


Канвертаваць Binance Coins (BNB) і Новы тайваньскі даляр (TWD) : Калькулятар абменнага курсу\nBinance Coin (BNB) і Новы тайваньскі даляр (TWD) Курс валют пераўтварэнні калькулятар\nГэта Binance Coin і Новы тайваньскі даляр пераўтваральнік да цяперашняга часу з абменнымі курсамі з 20 верасень 2020.\nКалі ласка, увядзіце суму, якую ў полі злева ад Binance Coin. Выкарыстоўвайце "абмен валют", каб зрабіць Новы тайваньскі даляр валюты па змаўчанні. Націсніце на Новы тайваньскі даляр або Binance Coins канвертаваць паміж гэтай валютай і ўсімі іншымі валютамі.\nThe Binance Coin гэта валюта, у ні ў адной краіне. Новы тайваньскі даляр гэта валюта, у Тайвань (TW, НАК). Новы тайваньскі даляр таксама вядомы як Тайваньскія даляры. Сімвал BNB можа быць запісаная BNB. Сімвал TWD можа быць запісаная NT$, NTD, і NT. Новы тайваньскі даляр дзеліцца на 100 cents. Абменнага курсу the Binance Coin Апошняе абнаўленне 20 верасень 2020 ад coinmarketcap.com. Абменнага курсу Новы тайваньскі даляр Апошняе абнаўленне 20 верасень 2020 ад Yahoo Finance. BNB каэфіцыент мае 15 ўважаецца лічбаў. TWD каэфіцыент мае 5 ўважаецца лічбаў.


Пра заснаванне святарскага роду Латушак расказала праграма Святло душы\nПра заснаванне святарскага роду Латушак расказала праграма "Святло душы"\n27 МАРТА 2017 (Понедельник) 11:23:10\nПаступова адыходзіць у Вечнаcць пакаленне святароў, што абралі шлях служэння Богу, Царкве і людзям у самыя цяжкія часы, якія не абяцалі жыцця спакойнага і забяспечанага. Наадварот, гэты малы статак Божы быў выгнаны, нёс крыж пакутніцтва, але імі стваралася і жыла Царква, і так важна цяпер, у часы свабоднага спавядання веры, прыняць іх у свае настаўнікі і не забываць іх справы.\n“Калі б я па нейкай прычыне не змог быць святаром, я быў бы самым няшчасным чалавекам”,- казаў протаіерэй Пётр Латушка - будаўнік храмаў і заснавальнік дынастыі святароў.\nЁн нарадзіўся ў 1930 годзе ў сялянскай сям'і на Міншчыне. У вайну, калі адкрылі ў іх вёсцы храм, хлопчык стаў прыслужваць у алтары. Адразу пасля вайны ў Вільню з Масквы вярнуліся мошчы трох віленскіх пакутнікаў - Антонія, Іаана і Яўстафія. Гістарычная духоўная падзея ўмацавала веру людзей, і канчаткова пераканала Пятра Латушку ў выбары святарскага шляху.\nУсе тры сыны айца Пятра нарадзіліся ў Лоеве, горадзе які стаў першым месцам яго служэння. Быў 1951 год, людзі ва ўсходняй Беларусі, дзе ў рэдкім месцы не закрываліся храмы, адвыклі ад Царквы, і айцец Пётр садзіўся на матацыкл, ехаў на гарадскія ўскраіны, у вёскі. Ён знаёміўся, гутарыў з народам, адпраўляў трэбы і той яго спазнаў і палюбіў як “свайго бацюшку”. У гэтым асяродку гадаваліся і дзеці.\nНа пачатку 60-х гадоў айца Пятра прызначылі на службу ў Рэчыцу. Красамоўнае ўяўленне пра яго святыні і духоўны лад жыцця дае апісанне перанясення мошчаў святой Еўфрасінні з Кіева ў Полацк на параходзе па Дняпры, якое адбылося ў 1910 годзе. Першы прыпынак на зямлі Беларусі быў у Рэчыцы. Захаваліся і фотаздымкі, на якіх магутны хрэсны ход з іконамі і харугвамі ідзе да галоўнай святыні горада Успенскага храма. Да прыезду сюды айца Пятра храм даўно быў закрыты. Вернікам далі маленькі кавалак зямлі на ўскраіне і тыя перанеслі сюды з вёскі хатку, у якой калісьці была і школа, і вяндлярны цэх. Калі першы раз у Рэчыцу прыехаў уладыка Філарэт, айцу Пятру было сорамна, і ён вырашыў дзейнічаць....\nПа сутнасці, айцец Пётр за тры дні ўзвёў новы Свята-Пакроўскі храм. Улады не маглі яго знесці і прызнаць свой недагляд было няёмка, а Пятру Латушку прыйшлося ад'ехаць у “ганаровую высылку” .... у Амерыку.\nКанешне, чалавеку, народжанаму ў Савецкім Саюзе было і цікава, і нязвыкла на чужыне. 5 гадоў ён праслужыў у праваслаўным храме гарадка Пайн-Буш у штаце Нью- Ёрк. Людзі яго палюбілі і ён іх. Айцец Пётр сумняваўся ці зразумелая ім царкоўнаславняская мова, а яны радаваліся, што могуць маліцца, як продкі, і марылі, каб хаця б жменьку роднай зямлі кінулі ў іх магілу.\nУ 1987 годзе Пётр Латушка вярнуўся ў стаўшую роднай Рэчыцу. Як благачынны, узвёў і адрамантаваў шмат храмаў у раёне, клапаціўся аб вяртанні рэчыцкага Свята-Успенскага сабора, потым пра яго аднаўленне. Тут ён блаславіў у святарскі шлях сваіх трох сыноў: Георгій Латушка стаў ля вытокаў адраджэння найстарэйшага храма Мінска Свята-Петрапаўлаўскага сабора, сярэдні прыняў манаскі пострыг з імем Сергій і служыць пад Пецярбургам, малодшы Павел - настаяцель мінскага храма ў гонар іконы Божай Маці “Спаталенне загінуўшых“, які завуць “чарнобыльскім”.\nУ трэцім пакаленні святарскі род Латушак працягвае сын айца Георгія - Адрыян. Можна спадзявацца, што і ў чацвёртым пакаленні святарскае дрэва Латушак дасць новыя парасткі.\nПраграма “Святло душы” выйшла ў эфір 25 сакавіка ў 7.30 на Першым нацыянальным канале Беларускага радыё (106.2 FM). Паўтор у той же дзень у 8.30 і 21.30 на канале “Культура” (102.9 FM).\nНа фота: айцец Пётр Латушка.\nАб чым больш за ўсё шкадаваў Рыгор Барадулін?\nРасклад беларускамоўных Літургій у храмах Беларусi на студзень\nРасклад беларускамоўных Літургій у храмах Беларусi на снежань\nРасклад Літургій на беларускай мове ў праваслаўных храмах Беларусі на лістапад\nРасклад Літургій на беларускай мове ў праваслаўных храмах Беларусі на кастрычнік 2019 года\nРасклад Літургій на беларускай мове ў праваслаўных храмах Беларусі на верасень\nРасклад беларускамоўных Літургій у храмах Беларусi на жнівень\nПрадстаўляем вам расклад беларускамоўных Літургій у храмах Беларусi на ліпень\nРасклад Літургій на беларускай мове ў праваслаўных храмах Беларусі на чэрвень


Уначы пачалі выпускаць затрыманых, раніцай забаставалі рабочыя\nУначы пачалі выпускаць затрыманых у Менску і Жодзіне.\nУначы на 14 жніўня з цэнтра ізаляцыі правапарушальнікаў на завулку Акрэсьціна пачалі вызваляць палітвязьняў. У той жа час у ізалятар працягвалі прыяжджаць машыны хуткай дапамогі.\nАсьцярожна, гэтыя фатаздымкі могуць вас шакаваць!\nЗ самай раніцы, каля 7-й гадзіны, зьявіліся першыя ланцугі салідарнасьці ў Менску. На фота — мэдыкі, якія сталі ўздоўж Партызанскага праспэкту.\nЯк пачаўся працоўны дзень, пачалі прыходзіць навіны аб пратэстах на заводах\nТысячы супрацоўнікаў «Гродна Азот» сустракаюцца з кіраўніцтвам гораду\n14 жніўня тысячы супрацоўнікаў выйшлі за тэрыторыю «Гродна Азот», каб сустрэцца з кіраўніцтвам завода і горада.\nУчора каля тысячы работнікаў буйнога хімічнага прадпрыемства прайшлі маршам ад заводу ў цэнтар Горадні.\nПерад гэтым на «Гродна Азот» тысячы чалавек падпісаліся пад заявай аб нязгодзе з вынікамі выбараў. Супрацоўнікі сьцьвярджаюць, што большасьць тэхналягічных цэхаў ня можа спыніць працу, бо там бесьперапынная вытворчасьць. Іначай наступствы — «аж да тэхнагеннай катастрофы».\nЗ Акрэсьціна выйшаў знаны мастак Алесь Пушкін, якога затрымалі за мастацкую акцыю і моцна зьбілі\n«Адзіны горад, дзе не стралялі гумовымі кулямі». Што высокапастаўлены міліцыянт казаў блізкім затрыманых каля магілёўскага ізалятара\nПасьля 10-й раніцы да магілеўскага ізалятара прыехаў намесьнік начальніка абласнога ўпраўленьня міліцыі Ўладзімер Рыжанкоў і вось што сказаў:\nнеўзабаве вывесяць сьпісы ўсіх, каго ўтрымліваюць у ізалятары;\nнеўзабаве пачнуць выпускаць зьняволных, але калі канкрэтна — не сказаў;\nМагілёў — адзіны горад, дзе не стралялі гумовымі кулямі;\nу Магілёве ніхто не загінуў;\nтак, у няволю маглі трапіць выпадковыя людзі;\nтак, затрыманых развозілі і па ізалятарах іншых гарадоў Магілёўскай вобласьці.\nПрасіў людзей адысьці ад ізалятара, але людзі сказалі, што пойдуць тады, калі выйдуць іхныя блізкія.\nПратэстоўцаў на плошчы Якуба Коласа павітала прадстаўніца штабу Бабарыкі Марыя Калесьнікава\nНа 10 ложкаў было больш за 50 жанчын\nВыкладчыца аднаго зь менскіх унівэрсытэтаў расказала Свабодзе пра «Асьвенцім» на Акрэсьціна.\nБілі шокерам, прыкла́дам аўтамата\nВязьня Акрэсьціна Андрэя Мурашку сустракала брыгада «хуткай дапамогі». Яму 35 гадоў. Расказаў, што пры затрыманьні і ў ізалятары пастаянна білі, ужывалі электрашокер. Прыкла́дам аўтамата пашкодзілі нагу, ня можа на яе ступіць. «Пасьля таго, што здарылася, Лукашэнка ніяк ня можа быць прэзыдэнтам», — сказаў ён журналісту Свабоды.\nАкторы Коласаўскага тэатру ў Віцебску запісалі відэазварот супраць гвалту\nЦіханоўская заклікала беларусаў бараніць свае галасы. Першая палітычная заява пасьля адʼезду. ВІДЭА\nСьвятлана Ціханоўская запісала відэазварот да беларусаў. Гэта першы палітычны выступ кандыдаткі ў прэзыдэнты пасьля вымушанага ад'езду зь Беларусі.\nЯна залікала мэраў гарадоў арганізаваць 15 і 16 жніўня масавыя мірныя акцыі ў беларускіх гарадах.\n«Там, дзе камісіі палічылі сумленна, мая падтрымка склала ад 60% да 70%, а ў Новай Баравой 90%. Беларусы больш ніколі не захочуць жыць з папярэдняй уладай. У яго перамогу большасьць ня верыць. Мы заўсёды казалі, што абараняць свой голас трэба законным і мірным спосабам. А выхад грамадзянаў на вуліцу ўлада ператварыла ў бойню. Сытуацыя крытычная».\nЦіханоўская заклікала ўладу спыніць гвалт і падзякавала сілавікам, якія адмовіліся выконваць загады і не зьбівалі суграмадзян. Яна падзякавала рабочым, якія абвесьцілі страйк.\nСьвятлана Ціханоўская заклікала тых, хто галасаваў за яе на выбарах, падпісацца ў адмысловым фармуляры ў інтэрнэце.\nРада беларускай інтэлігенцыі прапанавала выйсьце з палітычнага крызісу\nУ цяперашняй сытуацыі процістаяньня ўлады і народу ў якасьці выйсьця бачыцца скліканьне круглага стала, на які запрашаюцца прадстаўнікі палітычных партый, грамадзкіх аб’яднаньняў і ўладных структураў. У выніку павінна быць выпрацаваная прававая аснова выхаду з палітычнага крызісу і правядзеньне выбараў новай легітымнай улады.\n«…Нелігітымны кіраўнік схаваўся за сьпіной сілавых структураў і распачаў гвалт супраць уласнага народу. Сваімі дзеяньнямі ў фальсыфікацыі вынікаў галасаваньня і жорсткім разгоне мірных пратэстоўцаў улада цалкам страціла давер грамадзянаў. Яна ня мае ні маральнага, ні юрыдычнага права выступаць ад імя народу і прымаць любыя рашэньні на міжнародным узроўні. Менавіта народ быў і застаецца адзіным паўнамоцным суб’ектам улады. Мы ганарымся, што народ сваімі штодзённымі пратэставымі дзеяньнямі нагадвае ўсяму сьвету, хто ёсьць сапраўдным гаспадаром у нашым беларускім доме», — гаворыцца сярод іншага ў звароце.\nЛукашэнка: «Я пакуль жывы і не за мяжой»\nКіраўнік Беларусі Аляксандар Лукашэнка перакананы, што цяпер наўмысна спрабуюць «разгойдваць» дзяржаўныя прадпрыемствы.\nДа турмы на Акрэсьціна прыйшоў намесьнік міністра ўнутраных спраў Аляксандар Барсукоў.\nЯго шчыльна абступілі сваякі затрыманых і пачалі гучна патрабаваць, каб з «катавальні» неадкладна выпусьцілі ўсіх без выключэньня. На гэта міліцэйскі генэрал адказаў: «Выпусьцім, каго зможам. Фігуранты крымінальных справаў не ў маёй кампэтэнцыі».\nЁн таксама паспрабаваў запэўніць, што «ніхто з вашых сваякоў там ня зьдзекуецца». Такія заявы вывелі прысутных зь сябе. Людзі абураныя, лаюцца матам і кажуць, што такім, як Барсукоў, і «ягоным падначаленым-садыстам», «ня месца ў праваахоўнай сыстэме».\n🎞 Відэа ў Тэлеграме\nПадпалкоўнік міліцыі ў запасе прыехаў развозіць людзей з Акрэсьціна\nПадпалкоўнік міліцыі ў запасе Аляксандар Драневіч прыехаў, каб дапамагчы разьвесьці па дамах вызваленых з ізалятара на Акрэсьціна. Кажа, што ня можа спакойна назіраць, як катуюць ягоных суайчыньнікаў. Расказаў, што памятае па супольнай службе свайго калегу Аляксандра Барсукова яшчэ старшым лейтэнантам і капітанам, калі ратавалі пацярпелых у цісканіне на Нямізе. А цяпер яго не пазнаць: сыстэма «зламала і перамалола», зрабіла шрубкай злачыннага мэханізму. «Такога генацыду ўласнага народу сьвет даўно ўжо ня бачыў, — сказаў ён Свабодзе. — А генэралы кшталту Барсукова тыя злачынныя дзеяньні прыкрываюць. Перакананы, што абавязкова за гэта адкажуць»\nНа Акрэсьціна вывесілі сьпісы затрыманых, але шмат хто не знаходзіць там сваіх блізкіх\nКаля ізалятара на Акрэсьціна зьявіліся два сьпісы затрыманых, якія раніцай 14 жніўня паабяцаў падрыхтаваць намесьнік міністра ўнутраных справаў Аляксандар Барсукоў. Але людзей гэта не супакоіла: прозьвішчаў зусім мала, бальшыня сваякоў, якія сабраліся пад турэмнымі мурамі, па-ранейшаму ня маюць ніякіх зьвестак пра сваіх блізкіх. Многія хвалююцца, што яны настолькі моцна зьбітыя, што адміністрацыя не адважваецца іх паказаць.\nКалёна жанчын на Нямізе, такая ж самая калёна ідзе па праспэкце Незалежнасьці\nПратэсты на МАПІДзе і Заводзе колавых цягачоў\n«Аказваецца, міністру МУС можна сказаць „даруйце“, і ўсё?» Работнікі «Гродна Азот» сустрэліся з кіраўніцтвам гораду\nТысячы супрацоўнікаў «Гродна Азот» выйшлі, каб сустрэцца з кіраўніцтвам заводу і гораду. Яны дамагліся, каб сустрэча праходзіла па-за тэрыторыяй заводу і пусьцілі незалежную прэсу.\nНа сустрэчы было 3-4 тысячы чалавек.\nРаботнікі «Гродна Азот» патрабуюць:\nпрызнаць выбары несумленнымі;\nвызваліць усіх палітзьняволеных і затрыманых падчас пратэстаў, а ня толькі работнікаў «Гродна Азот»;\nпрыбраць з вуліц сілавікоў у балаклавах, каб яны адкрылі твары і насілі бэйджы з нагруднымі знакамі;\nпрыбраць з вуліц вайсковыя машыны «Тыгры»;\nпакараць вінаватых сілавікоў у аварыі зь пяцігадовага дзяўчынкай;\nправесьці праверку затрыманьня і зьбіцьця горадзенскага журналіста Руслана Кулевіча.\n«Учора міністар МУС сказаў „даруйце“, уяўляеце? Аказваецца, міністру МУС можна сказаць „даруйце“, і ўсё? Нам за парушэньні на вытворчасьці таксама можна сказаць проста „даруйце“ і не плаціць штрафаў?», — сказаў работнік «Азоту».\n«Хто будзе плаціць штрафы, якія далі затрыманым?», — пыталіся людзі.\nПраваабарончы цэнтар «Вясна» і Сусьветная арганізацыя супраць катаваньняў пачалі кампанію дакумэнтаваньня выпадкаў жорсткага, бесчалавечнага і зьневажальнага абыходжаньня ў дачыненьні да ўдзельнікаў пратэставых выступленьняў.


Ратка Младзіч прысуджаны да пажыццёвага зняволення за генацыд у Срэбрэніцы\nМемарыяльны комплекс у Срэбрэніцы. Фота - AP Photo, Marko Drobnjakovic\nГаагскі трыбунал па ваенных злачынствах у былой Югаславіі прысудзіў былога генерала войску баснійскіх сербаў Ратка Младзіча да пажыццёвага зняволення, прызнаўшы яго вінаватым у генацыдзе і злачынствах супраць чалавечнасці.\nРатка Младзіч падчас вайны ў былой Югаславіі камандаваў арміяй баснійскіх сербаў і, на думку трыбунала, вінаваты ў забойстве тысяч мірных жыхароў Босніі і Герцагавіны. Галоўнае са злачынстваў, учыненых па загаду Ратка Младзіча – разня ў Срэбрэніцы, дзе ў 1995 годзе былі забітыя больш за сем тысяч мусульманаў, мужчын і хлопчыкаў.\nГаагскі трыбунал прыйшоў да высновы, што «супраць баснійскіх мусульманаў у Срэбрэніцы былі здзейсненыя злачынствы, якія кваліфікуюцца як генацыд, пераслед, знішчэнне і гвалтоўнае перасоўванне» – пра гэта заявіў старшыня ў Міжнародным трыбунале ААН па былой Югаславіі (МТБЮ) Альфонс Арые, зачытваючы прысуд.\nМладзіча таксама абвінавачваюць у злачынствах, якія здзейснілі ўзброенныя фармаванні сербаў пад яго камандаваннем, якія аблягалі горад Сараеве. Аблога працягвалася каля 3,5 гадоў, за гэты час у горадзе загінулі больш за 10 тысяч чалавек. Суддзя Альфонс Арые заявіў, што Младзіч асабіста камандаваў артылерыяй, абстрэльвалі жылыя раёны Сараева, паказваючы, куды страляць.\nБылы генерал, якому зараз 75 гадоў, хаваўся ад міжнароднага трыбунала на працягу 16 гадоў. Ён быў арыштаваны ў траўні 2011 года ў выніку аперацыі сербскіх спецслужбаў і адпраўлены для суда ў Гаагу.\nМладзіч адхіляе ўсе абвінавачванні ў свой адрас. Ён казаў у судзе, што «усяго толькі абараняў свой народ» у грамадзянскай вайне.


Сціснуўшы зубы: цэны на стаматалагічныя паслугі выраслі ў 1,5 разы - 24.03.2022, Sputnik Беларусь\nСтаматалагічныя паслугі заўсёды былі нятанным задавальненнем. А зараз на фоне росту курсу валют і праблем з пастаўкамі з-за санкцый стаматолагі прагназуюць... 24.03.2022, Sputnik Беларусь\nЗвычайна санкцыі рэдка напрамую закранаюць медыцынскую сферу, але ўскосна абмежаванні балюча б'юць і па гэтай галіне. Рост курсу долара, нявызначанасці з пастаўкамі і нежаданне асобных пастаўшчыкоў працаваць на рынках Расіі і Беларусі абяцаюць падаражанне матэрыялаў і тэхнікі.Стаматолагі пакуль яшчэ як могуць стрымліваюць кошты - ёсць некаторыя запасы расходнікаў. Але некаторыя ўжо паднімаюць кошт паслуг на 10-15 працэнтаў. Па прагнозах, сапраўдныя змены ў прайсе зубалячэбных клінік яшчэ наперадзе - прапарцыйна росту курсу долара і з'яўленню новых абмежаванняў.Рэжым чаканняІмпартазамяшчэння ў стаматалагічнай сферы як Расіі, так і Беларусі практычна няма: больш за 90% матэрыялаў і абсталявання закупляюцца за мяжой, гавораць стаматолагі."Ёсць тавары, якія проста немагчыма замяніць. І зараз абцяжарана пастаўка вельмі многіх матэрыялаў. Хтосьці проста не спяшаецца адгружаць і чакае - па розных прычынах, часцей з эканамічных. Але некаторыя кампаніі ўжо заявілі аб тым, што не будуць рабіць пастаўкі ні ў Расію , ні ў Беларусь - на нявызначаны тэрмін. Хоць наўпрост санкцыі звычайна не закранаюць нашу сферу", - распавёў адзін з найбуйнейшых афіцыйных дыстрыбутараў замежных брэндаў у стаматалогіі.Па словах супрацоўніка кампаніі, у першую чаргу зараз усё залежыць ад курсу долара. Пераацэнка прадукцыі ідзе на пачатак месяца, таму ў сакавіку пры закупцы матэрыялаў і абсталявання стаматалогіі Беларусі ўжо адчулі рост коштаў. Кранула гэта абсалютна ўсе пазіцыі. Да пачатку месяца цэннік зноў зменіцца.Акрамя таго, тлумачыць пастаўшчык, ёсць вялікія пытанні ў лагістыцы: тавар паступае з вялікімі затрымкамі. Частка грузаперавозчыкаў адмовіліся працаваць, нават проста даставіць матэрыялы становіцца праблемай."Запасы якія-ніякія ёсць. Але ва ўсяго свой тэрмін прыдатнасці, надоўга не хопіць. Што рабіць, мы пакуль і самі не ведаем. Адчувальна гэта ўсё стала з лютага, нават у часы пандэміі і першых санкцый усё было адносна нядрэнна", - адказалі у кампаніі.Цэны выраслі ў 1,5 разыАмаль усе стаматалогіі ўжо актуалізавалі прайс, засталіся нямногія, хто цэны пакуль не падняў - трымаюцца за кошт старых запасаў матэрыялаў. Але шчыра прызнаюцца, што ўжо да пачатку-сярэдзіны красавіка кошт паслуг зменіцца: з-за росту курсаў валют даражэюць усе замежныя расходнікі. А ў прыватных клініках імкнуцца карыстацца менавіта такімі - больш якаснымі."Мы адны з тых, хто пакуль цэны не падымаў. Амаль усе ўжо памянялі прайс - рост у паўтара разы. З 15-га красавіка і мы будзем вымушаны цэны павялічыць. Наколькі - сказаць складана. Усе нашы паслугі - толькі з выкарыстаннем імпартнага матэрыялу, прэпаратаў", - распавялі ў адной з прыватных стаматалогій сталіцы.Тут таксама расказалі, што матэрыялаў хапае, хоць іх і прывозяць са Швейцарыі, Японіі, Германіі. Закупіліся."Яны будуць, не знікнуць, проста вырастуць цэны: у пачатку сакавіка на закупках тавар падаражэў ужо ў паўтара разы, у канцы сакавіка падымецца яшчэ ў паўтара. Дарэчы, запіс да стаматолага толькі на сярэдзіну красавіка", - папярэдзілі ў стаматалагічнай клініцы.Сапраўды, у некаторыя зубалячэбныя цэнтры зараз запісацца так хутка не атрымаецца: калі працэдура сур'ёзная (а значыць, і дарагая), то на прыём можна патрапіць з сярэдзіны красавіка. Людзі кажуць, што вырашылі больш не адкладаць паход да зубнога і "зрабіць інвестыцыю" ў сваё здароўе, пакуль кошты не выраслі канчаткова.Змяніўся прайс і ў дзяржстаматалогіях. Праўда, на некаторых сайтах просяць удакладняць цэннік у рэгістратуры, вісіць аб'ява, што кошт паслуг абнаўляецца. У кол-цэнтры платных паслуг адной з дзяржаўных паліклінік запэўнілі, што кошты вырастуць, але толькі там, дзе ёсць імпартныя матэрыялы. Гэта значыць звычайныя паслугі гэта не моцна закране.>>> Больш актуальнай інфармацыі – у Telegram-канале Sputnik БеларусьЧытайце таксама:\nзуб, стаматолаг, цэны, спажывецкія тавары і паслугі\n© Sputnik / Алексей Сухоруков / Перайсці ў фотабанкСтаматолаг, архіўнае фота\nСтаматалагічныя паслугі заўсёды былі нятанным задавальненнем. А зараз на фоне росту курсу валют і праблем з пастаўкамі з-за санкцый стаматолагі прагназуюць немінучы рост коштаў і складанасці з матэрыяламі.\nЗвычайна санкцыі рэдка напрамую закранаюць медыцынскую сферу, але ўскосна абмежаванні балюча б'юць і па гэтай галіне. Рост курсу долара, нявызначанасці з пастаўкамі і нежаданне асобных пастаўшчыкоў працаваць на рынках Расіі і Беларусі абяцаюць падаражанне матэрыялаў і тэхнікі.\nСтаматолагі пакуль яшчэ як могуць стрымліваюць кошты - ёсць некаторыя запасы расходнікаў. Але некаторыя ўжо паднімаюць кошт паслуг на 10-15 працэнтаў. Па прагнозах, сапраўдныя змены ў прайсе зубалячэбных клінік яшчэ наперадзе - прапарцыйна росту курсу долара і з'яўленню новых абмежаванняў.\nІмпартазамяшчэння ў стаматалагічнай сферы як Расіі, так і Беларусі практычна няма: больш за 90% матэрыялаў і абсталявання закупляюцца за мяжой, гавораць стаматолагі.\n"Ёсць тавары, якія проста немагчыма замяніць. І зараз абцяжарана пастаўка вельмі многіх матэрыялаў. Хтосьці проста не спяшаецца адгружаць і чакае - па розных прычынах, часцей з эканамічных. Але некаторыя кампаніі ўжо заявілі аб тым, што не будуць рабіць пастаўкі ні ў Расію , ні ў Беларусь - на нявызначаны тэрмін. Хоць наўпрост санкцыі звычайна не закранаюць нашу сферу", - распавёў адзін з найбуйнейшых афіцыйных дыстрыбутараў замежных брэндаў у стаматалогіі.\nПа словах супрацоўніка кампаніі, у першую чаргу зараз усё залежыць ад курсу долара. Пераацэнка прадукцыі ідзе на пачатак месяца, таму ў сакавіку пры закупцы матэрыялаў і абсталявання стаматалогіі Беларусі ўжо адчулі рост коштаў. Кранула гэта абсалютна ўсе пазіцыі. Да пачатку месяца цэннік зноў зменіцца.\nАкрамя таго, тлумачыць пастаўшчык, ёсць вялікія пытанні ў лагістыцы: тавар паступае з вялікімі затрымкамі. Частка грузаперавозчыкаў адмовіліся працаваць, нават проста даставіць матэрыялы становіцца праблемай.\n"Запасы якія-ніякія ёсць. Але ва ўсяго свой тэрмін прыдатнасці, надоўга не хопіць. Што рабіць, мы пакуль і самі не ведаем. Адчувальна гэта ўсё стала з лютага, нават у часы пандэміі і першых санкцый усё было адносна нядрэнна", - адказалі у кампаніі.\n© SputnikЦэны на стаматалагічныя паслугі\nЦэны на стаматалагічныя паслугі\nЦэны выраслі ў 1,5 разы\nАмаль усе стаматалогіі ўжо актуалізавалі прайс, засталіся нямногія, хто цэны пакуль не падняў - трымаюцца за кошт старых запасаў матэрыялаў. Але шчыра прызнаюцца, што ўжо да пачатку-сярэдзіны красавіка кошт паслуг зменіцца: з-за росту курсаў валют даражэюць усе замежныя расходнікі. А ў прыватных клініках імкнуцца карыстацца менавіта такімі - больш якаснымі.\n"Мы адны з тых, хто пакуль цэны не падымаў. Амаль усе ўжо памянялі прайс - рост у паўтара разы. З 15-га красавіка і мы будзем вымушаны цэны павялічыць. Наколькі - сказаць складана. Усе нашы паслугі - толькі з выкарыстаннем імпартнага матэрыялу, прэпаратаў", - распавялі ў адной з прыватных стаматалогій сталіцы.\nТут таксама расказалі, што матэрыялаў хапае, хоць іх і прывозяць са Швейцарыі, Японіі, Германіі. Закупіліся.\n"Яны будуць, не знікнуць, проста вырастуць цэны: у пачатку сакавіка на закупках тавар падаражэў ужо ў паўтара разы, у канцы сакавіка падымецца яшчэ ў паўтара. Дарэчы, запіс да стаматолага толькі на сярэдзіну красавіка", - папярэдзілі ў стаматалагічнай клініцы.\n© SputnikЦэны на стаматалагічныя паслугі яшчэ будуць карэкціравацца\nЦэны на стаматалагічныя паслугі яшчэ будуць карэкціравацца\nСапраўды, у некаторыя зубалячэбныя цэнтры зараз запісацца так хутка не атрымаецца: калі працэдура сур'ёзная (а значыць, і дарагая), то на прыём можна патрапіць з сярэдзіны красавіка. Людзі кажуць, што вырашылі больш не адкладаць паход да зубнога і "зрабіць інвестыцыю" ў сваё здароўе, пакуль кошты не выраслі канчаткова.\nЗмяніўся прайс і ў дзяржстаматалогіях. Праўда, на некаторых сайтах просяць удакладняць цэннік у рэгістратуры, вісіць аб'ява, што кошт паслуг абнаўляецца. У кол-цэнтры платных паслуг адной з дзяржаўных паліклінік запэўнілі, што кошты вырастуць, але толькі там, дзе ёсць імпартныя матэрыялы. Гэта значыць звычайныя паслугі гэта не моцна закране.\n"Але лепш не адкладайце, кошты вырастуць", – папярэдзілі ў стаматалогіі.\nУ Беларусі падаражэлі зубныя імпланты: як "пацяжэе" кошт паслугі ў стаматолага?


МІХАІЛ ЧЫГІР АБСКАРДЖВАЕ АБВІНАВАЧВАНЬНІ СУПРАЦЬ ЯГО\nМіхаіл Чыгір не пагадзіўся з рашэньнем Фрунзэнскага раённага суду і зьвярнуўся ў гарадзкі суд. Ён патрабуе адмяніць прысуд, паводле якога яго прызналі вінаватым у няўплаце падаткаў і асудзілі да 3-х гадоў зьняволеньня з адтэрміноўкай на 2 гады.\n(Чыгір: ) “Мне налічылі падатак за тое, што фірма праплаціла мае тэлефонныя размовы, мой мабільны тэлефон. Расходы склалі амаль 4 тысяча даляраў. Мне залічылі ў даход аплату за вывучэньне ангельскай мовы. Я гэтых грошай не бачыў, яны былі пералічаныя таму чалавеку, які вучыў мяне 2 месяцы ангельскай мове, відавочна, ня правільна, але судзьдзя падтрымала падатковую інспэкцыю”.\nМіхаіл Чыгір не прызнае сябе вінаватым і ў эпізодзе пра будаўніцтва новага офісу Белааграпрамбанку. Чыгір быў прызнаны судом вінаватым у судовай нядбайнасьці, у выніку чаго банк страціў больш за мільён даляраў. Аднак судзьдзя Варэнік гэтую справу зачыніла, бо скончыўся тэрмін даўніны. Экс-прэм’ер і ў гэтым ня згодны, настойвае на сваёй невінаватасьці:\n(Чыгір: ) “Калі б я пагадзіўся, што прыпыняецца справа ў зьвязку з тэрмінам даўнасьці, то гэта можна было б зрабіць. Але гэта пагадзіцца з тым, што я вінаваты. Але я не вінаваты. Відавочна, што ні суд, ні сьледчыя не знайшлі парушэньняў з майго боку і вынесьлі беспадстаўнае рашэньне”.\nМіхаіл Чыгір цяпер працуе кансультантам гандлёва-вытворчай фірмы АДЛ, ён сьцьвярджае, што ў яго з прычыны апошняга суду сарваўся прывабны кантракт з аўстрыйскай фірмай, якая хацела зь ім супрацоўнічаць, але пасьля была змушаная адмовіцца.\nМіхаіл Чыгір заяўляе, што пасьля таго, як абароніць сваё імя ў гарадзкім ці вышэйшым судзе, ён прыцягне да судовай адказнасьці тых службовых асобаў, па чыёй віне сарваўся яго кантракт.\nТаксама праз суд Чыгір паспрабуе зьняць абмежаваньні ў справе перасоўваньня. Ад 1999 году ён знаходзіцца пад падпіскай аб нявыездзе, і гэтае рашэньне пракуратурай дагэтуль не адмененае. Спадар Чыгір ставіць гэта ў адзін шэраг з забаронай цягам 5-ці гадоў займаць кіруючыя пасады і тлумачыць адбыванае палітычнай дзейнасьцю.


Канвертаваць Бразільскія рэале (BRL) і Унцыі медзі (XCP) : Калькулятар абменнага курсу\nБразільскі рэал (BRL) і Унцыі медзі (XCP) Курс валют пераўтварэнні калькулятар\nГэта Бразільскі рэал і Унцыі медзі пераўтваральнік да цяперашняга часу з абменнымі курсамі з 23 люты 2020.\nКалі ласка, увядзіце суму, якую ў полі злева ад Бразільскі рэал. Выкарыстоўвайце "абмен валют", каб зрабіць Унцыі медзі валюты па змаўчанні. Націсніце на Унцыі медзі або Бразільскія рэале канвертаваць паміж гэтай валютай і ўсімі іншымі валютамі.\nБразільскі рэал гэта валюта, у Бразілія (BR, BRA). Бразільскі рэал таксама вядомы як Рэалаў. Сімвал BRL можа быць запісаная R$. Сімвал XCP можа быць запісаная Cu Oz. Бразільскі рэал дзеліцца на 100 centavos. Абменнага курсу Бразільскі рэал Апошняе абнаўленне 20 люты 2020 ад Міжнародны валютны фонд. Абменнага курсу Унцыі медзі Апошняе абнаўленне 20 люты 2020 ад Лонданская біржа металаў. BRL каэфіцыент мае 6 ўважаецца лічбаў. XCP каэфіцыент мае 4 ўважаецца лічбаў.


Ці хочуць расіяне далучэння Беларусі да Расіі? | Новы Час\nРэспандэнтам задавалася пытанне: «Сёмага снежня прайшлі перамовы Уладзіміра Пуціна і Аляксандра Лукашэнкі. Як, на вашую думку, павінныя будавацца адносіны Расіі і Беларусі?».\n44% апытаных адказалі, што краіны мусяць больш актыўна супрацоўнічаць у эканамічнай сферы, 28% згодныя захаваць стасункі на ранейшым узроўні, 13% выказаліся за больш шчыльны саюз з адзіным кіраўніком на чале, а кожны дзясяты выказаў упэўненасць, што Беларусь павінная ўвайсці ў склад Расіі.\nГэтыя дадзеныя не падтрымліваюць распаўсюджанае меркаванне, што расіяне амаль пагалоўна мараць аб паглынанні іх краінай Беларусі.\n10% сапраўды хацелі б гэтага. Але і толькі. А далей — пачынаюцца нюансы, якія можна інтэрпрэтаваць па-рознаму. Саюз, на чале якога адзіны кіраўнік — гэта вельмі падобна таксама на адзіную дзяржаву. Але, фармальна кажучы, гэта не тое самае, што далучэнне Беларусі.\nІ прыкладна столькі ж — за захаванне цяперашняга становішча, цяперашняга стану адносінаў.\nСамая вялікая група рэспандэнтаў выказалася ўсяго за больш актыўную супрацу Беларусі і Расіі ў эканамічнай сферы.\nВарта заўважыць — нават не за паглыбленне эканамічнай інтэграцыі, не за стварэнне супольных інстытутаў эканамічнай інтэграцыі, усяго за пашырэнне эканамічнага супрацоўніцтва.\nМеркаванні гэтых 44% аказваюцца ключавымі для вызначэння пазіцыі большасці.\nА ад чаго залежыць іх стаўленне да канкрэтных праектаў інтэграцыі? Падаецца, што не ў апошнюю чаргу — ад рэакцыі Беларусі і беларусаў.\nІ ў сэнсе працы з расійскай грамадскай думкай выглядаюць даволі пісьменнымі і гучныя заявы Аляксандра Лукашэнкі наконт таго, што ён не дапусціць паглынання Беларусі Расіяй, і галасы грамадзянскай супольнасці Беларусі, якая выступае супраць аншлюсу.\nДык а хіба з расійскага боку нехта накідае прапановы аб палітычнай інтэграцыі? Ну нехта і накідае, калі меркаваць па прызнаннях Лукашэнкі наконт таемнай 31-й «дарожнай карты» інтэграцыі. І пасланне, якое гучыць з Мінску і ад афіцыйнага боку, і ад яго апанентаў, адрасаванае тым 72% расіян, якія альбо не хочуць ніякага паглыблення інтэграцыі альбо выступаюць адно за пашырэнне эканамічнай супрацы: Крэмль накідае і нам, і вам тое, чаго не хочам ні вы, ні мы.\nГэтыя 72% расіян не зацыкленыя на пашырэнні Расіі — яны можа былі б і не супраць, але не насуперак волі тых, за кошт каго плануецца пашыраць, не за тое, каб сілай за кошт іх пашырыцца.\nІ калі з Мінску — і з урадавых палацаў і з плошчаў — гучыць: а мы не хочам, а мы супраць, дык гэтыя расіянеі думаюць — ну дык і не трэба, навошта сварыцца з братамі, нашто гвалціць іх?\nБезумоўна, Расія — дзяржава аўтарытарная, палітыка там не будуецца ў адпаведнасці з народнымі меркаваннямі. Але ўсё ж і не тое, каб вялася зусім ужо насуперак ім.\nНапэўна, у Крамлі ведаюць і падобныя апытанні, і настроі, якія яны адлюстроўваюць. 31-я карта з'явілася на свет таму што на гэтыя настроі можна да пэўнай ступені і не зважаць, яна трымаецца ў сакрэце, яе публічна не прапаноўваюць беларускаму боку таму што зважаць на расійскія масавыя настроі ўсё ж даводзіцца.\nНаўпрост прапаноўваць палітычную інтэграцыю — гэта насуперак не толькі волі афіцыйнага Мінску і большасці беларусаў, гэта насуперак і волі большасці расіян.\nЮрый Дракахруст, svaboda.org


Браніслаў Ржавуцкі. Бясстрашны летуценнік з Мядоччыны | Созвучие\n«З чаго твой панцыр, чарапаха?» —\nЯ спытаў і атрымаў адказ:\n«Ён з перажытага мной страху,\nБрані няма мацнейшай за яго».\nГерой майго аповеду ніколі і нічога ў жыцці не баяўся. Бо ведаў мэту свайго прыходу на родную зямлю. Бо меў трывалыя карэнні роду. Нарадзіўся ён 25 сакавіка, 1905 года. Але роўна праз 52 гады менавіта гэты сакавіцкі дзень стане ў жыцці Браніслава Ржавуцкага важкім і этапным.\nА пакуль было яшчэ дзяцінства ў вёсачцы Добрыцкае, што ўзабралася на горку і расцягнулася ўздоўж невялікай, але вельмі бурлівай у часы паводак рэчкі Мужанкі. Крыху пазней з арцеллю хлапчукоў зімой бегаў маленькі Бронік у Мядоцкую школу, пабудаваную мясцовымі цеслярамі Антонам Палонікам і Іванам Раманоўскім у 1911 годзе. І зараз я часам прыглядаюся да вялікай, 118-гадовай, у нечым сакральнай хаты-школы, бо яна захавалася і суседнічае з маёй сядзібай. Бо яна, як мне думаецца, помніць усё яшчэ хлапчука Браніслава Ржавуцкага і яго ўжо славутага па тым часе настаўніка Нікана Мамантавіча Сіўко, сакурсніка Якуба Коласа па Нясвіжскай настаўніцкай семінарыі. Значна пазней, калі стане дарослым, калі да яго вучні будуць звяртацца паважліва: «Браніслаў Андрэевіч», ён даведаецца, што жонка любімага настаўніка Надзея Іванаўна Сіўко — аўтарка беларускага «Буквара». Дарэчы, па тым «Буквары» беларускія дзеткі будуць вучыць родную мову з 1928 па 1968 год. Будзе таксама Бронька з цікаўнасцю паглядаць на жвавага і актыўнага трэцякласніка Хведзьку Касцюковіча, хлопчыка з вёскі Боркі. Бо ў сталым жыцці адбудуцца ў яго сустрэчы з доктарам сельскагаспадарчых навук, прафесарам, рэктарам Мінскага лесатэхнічнага інстытута Хведарам Трахімавічам Касцюковічам.\nПомніць яна, наша старая школа, і вершы Я. Купалы, Я. Коласа, М. Багдановіча, якія мілагучна і з любоўю чытаў па памяці ў цішыні класа сінявокі і дапытлівы Бронька Андрэеў. Невыпадковым потым было рашэнне паступіць вучыцца ў Барысаўскі педагагічны тэхнікум.\nЗусім нядаўна, у студзеньскім нумары газеты «Гоман Барысаўшчыны» за 2019 год, у артыкуле славутага ў Барысаве настаўніка, дырэктара школы, унучатага пляменніка Якуба Коласа, Івана Юр’евіча Белага я прачытаў успамін пра навучэнца Браніслава Ржавуцкага, як той дэкламуе свае вершы на пасяджэнні літаратурнага аб’яднання.\nПасля заканчэння тэхнікума Браніслаў Ржавуцкі працуе ў школах Гомельшчыны, а потым паступае ў Магілёўскі педагагічны інстытут. З сакавіка 1940 па чэрвень 1941 года ён дырэктар польскай сярэдняй школы імя А. Міцкевіча ў Баранавічах.\nУ гады Вялікай Айчыннай вайны Браніслаў Ржавуцкі прадэманструе сваё бясстрашша: ён узначальвае дыверсійную партызанскую групу «Барыс». Праўда, тады ў дакументах змянілі яго прозвішча на Ржэўскі, якое і засталося з Браніславам Андрэевічам потым на ўсё жыццё. У партызанскі перыяд дзейнасці ён таксама рэдагуе новамышчанскую газету «Перамога». Якраз тады здараецца сустрэча з беларускім пісьменнікам Янкам Брылём, які таксама быў рэдактарам, толькі ўжо другой партызанскай газеты ў Налібоцкай пушчы. Янка Брыль пісаў: «Адтуль, з пушчы, гучыць часамі ў маёй памяці яго захоплены голас, калі ён дэкламуе купалавы радкі...»\nКалі пасля вайны Браніслаў Андрэевіч з Баранавічаў (там ён працаваў выкладчыкам і загадчыкам кафедры ў інстытуце) прыязджаў у Мінск, то абавязкова спыняўся ў Янкі Брыля. Размовы пра стан беларускай мовы, пра літаратурныя творы доўжыліся далёка за поўнач. А ў 1952 годзе, калі Ржэўскі абараняў кандыдацкую работу па творчасці Максіма Танка, Янка Брыль нават выступаў на вучоным савеце са сваёй ацэнкай навуковай працы сябра.\nЯнка Брыль яшчэ ўспамінаў, што Браніслаў быў вельмі добры і даверлівы. Любіў і не баяўся гаварыць праўду. Ён мог раскрыцца перад кожным. Бо наіўна, а можа, і з гумарам, думаў, што і дрэнныя людзі маюць заўсёды шанц усвядоміць свае памылкі і папрасіць прабачэння. Але глыбока, ой як глыбока, памыляўся герой майго аповеду.\nУпэўніўся ён у гэтым ужо ў Гародні, куды ў 1955 годзе «прызямліўся» працаваць і жыць. Аднойчы ў рабочым кабінеце ён прачытаў свой ліст у абарону беларускай мовы аднаму такому «нібыта шчыраму беларусу». Пасля гэтага схаваў аркуш туды, адкуль узяў, — пад мармуровы цяжкі прыбор на рабочым стале. У лісце тым пісалася, што «нават на шматлюдным пахаванні Якуба Коласа ў 1956 годзе галоўны ідэолаг БССР Цімох Гарбуноў афіцыйны жаль агучваў з урадавай трыбуны па паперцы ды па-руску, паныла паўтараючы: “Наш дорогой Константин Михайлович Якубколос...”».\nКалі Браніслава Ржэўскага потым арыштоўвалі, то нават і ператрусу не рабілі: проста падышлі да стала, паднялі той мармуровы прыбор і забралі ліст. Пра арышт Браніслава Андрэевіча ў 1957 годзе нават занатаваў у сваім дзённіку народны пісьменнік Беларусі Васіль Быкаў: «У 40-я гады… (насамрэч гэта было ў 50-я гады. — У. Л.) у Гародні арыштавалі дацэнта педінстытута Ржэўскага, за нацыяналізм. Пасля, казалі, кадэбісты абураліся: усё выдаў, ва ўсім прызнаўся. Пры вобыску не знайшлі нейкіх кніжак, ды ён на допыце сказаў, дзе хаваў: у куратніку. Таму, хто рабіў вобыск, нагарэла. Як было не абурацца — гэтак падвёў нацыяналіст!».\nНу, а далей былі допыты, краты, нары. Камедыя суда. І вельмі горкі парадокс хрушчоўскай адлігі: калі ўсе пасля асуджэння культу асобы Сталіна вярталіся з лагераў, туды, у Дубраўлаг Мардовіі, на сем гадоў везлі майго земляка, самага, можа, шчырага — без двукосся — беларуса Браніслава Ржэўскага. А перад гэтым сам прысуд зачытваўся 25 сакавіка 1957 года, якраз у яго 52-гі год нараджэння. Але і там Браніслаў Андрэевіч заставаўся бясстрашны. І такі ж добры, лагодны і спагадлівы. Працаваў у лагернай бібліятэцы, што налічвала 22 тысячы тамоў. Праводзіў абмеркаванні кніг, нават умудрыўся прапагандаваць творы свайго даўняга сябра Янкі Брыля.\nА таксама яшчэ працягваў пісаць лісты на адрас ЦК КПСС, асабіста міністру культуры Фурцавай і даводзіў абсурднасць нацыянальнай палітыкі. Адным словам, як бы сказалі, заставаўся сынам сваёй бацькаўшчыны з высокай мерай сумленнай адказнасці за лёс будучых пакаленняў. Бо так яму даводзіла генная памяць продкаў.\nУ 1961 годзе галоўнага ідэолага БССР адхілілі ад пасады і адправілі ў беларускія акадэмікі. Вось толькі тады сапраўдныя сябры Браніслава змаглі зрабіць так, што яго на тры гады раней адпусцілі з ГУЛАГа. Янка Брыль потым успамінаў, што Браніслаў Андрэевіч адразу ж завітаў да яго на госці. Быў ён крыху пастарэлы, трошкі можа знясілены, але бадзёры ў размовах пра мову і будучыню роднага краю.\nБраніслаў Ржавуцкі з дачкой Геняй і сынам Мечыславам.\nРодны і любімы яго край (калі дакладна — тагачасная савецкая наменклатура) не прывеціў свайго адданага сына: праца ў інстытуце была забаронена. Хіба толькі выдатнаму беларускаму навукоўцу ўдасца ўладкавацца на працу настаўнікам у сярэднюю школу...\nЖыве сёння ў роднай вёсачцы Добрыцкае пляменнік Браніслава Андрэевіча Альгерд Ржавуцкі, таксама вельмі шчыры і адданы беларус. І хаця ўсё жыццё сваё працуе трактарыстам і наладчыкам у саўгасе, заўсёды мае вялікую цікаўнасць да роднага слова і карыстаецца ім штодзённа. Больш за тое, чытае беларускія кнігі, вельмі любіць слухаць перадачы пра паэта Рыгора Барадуліна і іншых беларускіх пісьменнікаў. Таксама многа ўспамінае з непадробным гонарам пра свайго незвычайнага дзядзьку. Расказвае, як восенню 1980 года разам з сынам, дачкою і дастойнымі сябрамі праводзіў у апошні шлях Браніслава Ржэўскага. Альгерд Іпалітавіч ахвотна перадаў з уласнага архіва фотаздымкі свайго роднага дзядзькі Броні.\nХачу аднавіць у памяці вельмі цікавы 1989 год. Той год, калі да нас у Мядоцкую школу прыехалі ў госці спачатку Рыгор Барадулін, а потым і Ніл Гілевіч. Якія гэта былі тады шчаслівыя дні ў жыцці вучняў, настаўнікаў і бацькоў школы, дзе тады я працаваў дырэктарам! У тым жа 1989 годзе, у чэрвені, я таксама прыехаў на першы з’езд Таварыства беларускай мовы ў Мінску. Дзень той быў у маім жыцці яркі і надзвычайны. Я памятаю, як на сцэну Дома літаратара выйшаў гарадзенскі настаўнік Алесь Белакоз. З якою любоўю і натхненнем ён прамаўляў словы вернасці роднай мове! Бо сваё жыццё ён прысвяціў нашай любімай Беларусі. У перапынку я змог падысці да Алеся Мікалаевіча. «Адкуль вы, малады чалавек?» — пры знаёмстве ён запытаў у мяне. «З Барысаўскага раёна, з вёскі Мётча» — адказаў я. «Слухайце, — з усхваляваным словам звярнуўся да мяне Белакоз, — там побач няма ў вас вёскі Добрыцкае?». «Ёсць вёсачка Добрыцкае, — адказаў я і дадаў: — Там жыве і працуе ў нашай школе цудоўная настаўніца, аматарка нашай любімай мовы Аліна Ржавуцкая». «Ржавуцкая?» — прамовіў у нейкім пытальным задуменні Алесь Мікалаевіч. «Справа ў тым, што маім любімым выкладчыкам педінстытута быў Браніслаў Андрэевіч Ржэўскі і я дакладна помню, як ён расказваў, што нарадзіўся ў вёсцы Добрыцкае ля рэчкі, здаецца, Мужанкі».\nМы тады абодва задавалі сабе пытанні. Я думаў пра тое, чаму мая такая добрая і, можа, самая лепшая настаўніца ў нашай Мядоцкай школе вельмі мала расказвала пра свайго такога знакамітага сваяка. Ён жа, Алесь Белакоз, магчыма, да канца яшчэ не верыў у тое, што можна было на з’ездзе свабодна гаварыць пра тое, за што раней саджалі на сем гадоў у турму. А яшчэ, магчыма, Алесь Мікалаевіч успамінаў, як пасля мардоўскага ГУЛАГа былыя калегі Браніслава Ржэўскага, калі сустракалі яго ў Гародні, адразу пераходзілі на другі бок вуліцы. Вельмі ўжо баяліся вітацца з ім — такім лагодным, даверлівым, свабодным, шчырым. Бо, як яшчэ ўспамінаў Янка Брыль, пасля абароны кандыдацкай дысертацыі ў тым памятным 1952 годзе Браніслаў Ржэўскі на кватэры свайго сябра, прафесара Міхася Рыгоравіча Ларчанкі, праспяваў заліхвацкія прыпеўкі, а таксама не толькі станцаваў, але і па-сапраўднаму «адмяцеліў» беларускую польку ў пары з жонкай гаспадара.\nЧым болей я ўглядаюся ў гады і бачу там свайго дарагога земляка, тым усё больш упэўніваюся ў думцы, што галоўны герой аповесці Уладзіміра Караткевіча «Ладдзя Роспачы» Гервасій Выліваха — гэта ў тым ліку і герой майго аповеду. Гервасій Выліваха гуляў з лёсам у шахматы і перамог яго, бо меў за правіла: «Рабі нечаканае, рабі, як не бывае, рабі, як не робіць ніхто — тады пераможаш». Браніслаў Ржэўскі перамог страх і сваім прыкладам вучыць нас усіх як мага хутчэй пазбавіцца страху, а не заставацца на стагоддзі чарапахамі.\nФота вокладкі: Браніслаў Ржавуцкі падчас зняволення ў ГУЛАГу.\nДругие материалы в этой категории: « Тры кнігі Васіля Быкава выйшлі на ўкраінскай мове\tXXVI Дзень беларускага пісьменства ў Слоніме. «САНЕТ». Усе пісьменнікі – у госці! »


20.09.2017 / 16:28 21\nГрамадзянская гвардыя Іспаніі правяла спецаперацыю ў Каталоніі, скіраваную на зрыў рэферэндуму аб незалежнасці. Паліцыянты шукалі падрыхтаваныя для рэферэндуму бюлетэні.\nПаліцыянты затрымалі шэраг чыноўнікаў, у тым ліку намесніка віцэ-старшыні каталонскага Жэнералітата (урада) Жузэпа-Марыю Жовэ. Усяго затрымана 16 асобаў.\nУ будынку ўрада і іншых установах прайшлі ператрусы.\nКаталонская паліцыя супраціву не аказвала. Але некалькі тысяч дэманстрантаў выйшлі на вуліцы Барселоны ды іншых каталонскіх гарадоў. Кіраўнік Каталоніі Карлес Пучдэмон склікаў экстраннае пасяджэнне выканаўчага камітэта ўрада.\nУлады Каталоніі прызначылі «рэферэндум аб незалежнасці» на 1 кастрычніка. Цэнтральныя ўлады яго прызналі незаконным.\nНаступныя 10 дзён будуць вырашальнымі для Каталоніі.


АГРАСАЛОН 2020 2020-10-15\nААТ «БЗА» паспяхова прыняў удзел у Міжнароднай спецыялізаванай выставе сельскагаспадарчай тэхнікі «АГРАСАЛОН-2020». Наша прадпрыемства было адзіным вытворцам турбакампрэсараў, кампрэсараў, вадзяных і масляных насосаў. На выставе прадэманстравалі лінейку камплектавалых вырабаў якія выпускаюць ужо больш двух гадоў для рухавікоў ЯМЗ 530-ой серыі: кампрэсар «ПК 225» (КБПА 064700-01), турбакампрэсар ТКР 5 і мадыфікацыі, вадзяны насос «536» (КБПА 541363.10-01) , масляны насос «534/536» (КБПА 451412.34/36).\nААТ «БЗА» з'яўляецца асноўным пастаўшчыком насосаў сістэмы змазкі и астуджэнні на ПАО «Аўтадзизель» (ЯМЗ). Сёлета быў дапрацаваны и удасканалены вадзяны насос, а менавіта ўжыта кантавое ўшчыльненне с абразивастойкай парай трэння, гэтак жа ў корпусе вадзяной помпы ўведзены кант, што павялічвае надзейнасць усталёўкі падшыпніка, дазваляе мінімізаваць нагрузку на целы качэння і ў выніку павялічыць рэсурс падшыпніка. Наяўнасць канта дазваляе паменшыць восевыя нагрузкі на кантавое ўшчыльненне. ААТ «БЗА» адзіны вытворца вадзяных насосаў для ПАО «Автодизель» забяспечвальныя тэхнічныя патрабаванні рухавікоў ЯМЗ 530-ой серыі ў поўным аб'ёме.\nАпроч асноўных і значных змен, ААТ «БЗА» асвоіў турбакампрэсары на імпартную тэхніку DEUTZ, а менавіта 7С-200, 7C-200G. В найблізкі час ААТ «БЗА» пачне вытворчасць камплектавалых на КАМАЗ и іншых вядомых айчынных і імпартных вытворцаў. Сочыце за навінамі на сайце!\nНАСОС ВАДЗЯНЫ ЦЕНТРАБЕЖНАГА ТЫПУ 536.1307010-21\nНАСОС МАСЛЯНЫ ГЕРОТАРНАГА ТЫПУ 536.1403010\nТУРБАКАМПРЭСАР TKP 5\nНавіна дададзена 2020-10-15