Барадулін Рыгор Іванавіч - "I ў слове, i ў гуку, i ў фарбе (адметнасць лірыкі Рыгора Барадуліна", сочинения по белорусской литературе\nГлавная / Бородулин Рыгор Иванович / I ў слове, i ў гуку, i ў фарбе (адметнасць лірыкі Рыгора Барадуліна\nI ў слове, i ў гуку, i ў фарбе (адметнасць лірыкі Рыгора Барадуліна Паэт-бязбацькавіч (бацька загінуў у партызанах у час нямецкай блакады). Народжаны ў навальнічны век. З вясковай, матчынай хаты, пастаўленай, скіданай яе рукамі і рукамі равесніцудоў. Народны пісьменнік Беларусі. Грамадзянін у апошнія гады, які востра адчувае пагрозу страты нацыянальнай годнасці беларусаў. Спачатку рамантык, летуценнік, непасрэдны, нібы дзіця, чалавек, які можа ўсім на свеце захапляцца і здзіўляцца, затым — аналітык, філосаф, эрудыт, які адчувае, што такое «міласэрнасць плахі», які трагедыйны лес чалавецтва на зямлі ў цэлым. Першыя зборнікі насілі рамантычныя назвы, ухвалялі вечна гарманічную і незвычайную прыроду, працу першацаліннікаў — «Маладзік над стэпам», «Рунець, красаваць, налівацца», «Нагбом», «Неругп». Пазнейшыя выяўлялі пазіцыю чалавека, якому хочацца не толькі наталіцца прыгажосцю, але і зведаць нялёгкі кошт хлеба на стале, адчуць сябе пасярод шырокіх прастораў жыцця, зразумець трагічную сутнасць існасці, а таму называліся больш абстрактна, па-філасофску засяроджана— «Абсяг», «Маўчанне перуна», «Міласэрнасць плахі». Нейкай глыбокай трывогай прасякнутыя яны сам! па сабе і выклікаюць у нас, чытачоў, адпаведны настрой. Я хачу спыніцца толькі на асобных пытаннях, звязаных з ацэнкай творчасці выдатнага беларускага паэта. На пытанні пра індывідуальны стыль мастака, своеасаблівасць мовы і трошкі яго асобных твораў. Пастараюся таксама расказаць пра сваё ўласнае разумение лірычнага героя барадулінскай паэзіі. Свае назіранні грунтую на прачытанні вершаў канца 50—70-х гадоў.\nКалі медь на ўвазе павышаную эмацыянальнасць, паэтаву ўважлівасць і чуласць да кантрастных фарбаў і сітуацый, яго ўменне шчыра і непасрэдна здзіўляцца, трапна карыстацца незвычайнымі вобразамі-сімваламі, дык Барадулін — паэт-рамантык. Такім яго і назвала, калі не памыляюся, даследчыца слоўнага мастацтва Марына Барсток у выдадзенай яшчэ ў 70-я гады кнізе «Адзінства і разнастайнасць сучаснай беларускай паэзіі». I разам з тым паэт не адрываецца ад зямной рэальнасці, аднаўляе ўсе падрабязнасці канкрэтнага жыцця. I гэта сведчыць пра стылявую шматграннасць яго творчасці, пра спалучэнне ў ёй розных тэндэнцый. Падобнае спалучэнне дае вялікі мастацкі эфект: усё ў паэзіі Барадуліна незвычайна-яркае і канкрэтна-дакладнае, выразнае і каларытнае, кантрастнае і рухомае, агульназначнае і адзінкава-непаўторнае.\nДругая рыса паэзіі Барадуліна вынікае з задачы, якую ён, як сапраўдны мастак, ставіць перад сабой, — выклікаць у чытача здзіўленне, захапленне, выпрацаваўшы на гэтай глебе трапяткое, чуйнае і абвостранае ўспрыманне з'яў. Падобная ўстаноўка пачынае раскрывацца ўжо тады, калі ён дае назвы сваім кніжкам: «Нагбом», «Неруш», «Рум», «Свята пчалы», «Маўчанне перуна», «Міласэрнасць плахі»... Чаму менавіта такія назвы? Ці не спецыяльна прыдуманыя яны, каб проста ўразіць, асляпіць таго, хто будзе гартаць старонкі зборнікаў? Ці не выяўляюць яны нейкія чыста фармальныя пошукі паэта, у прыватнасці, прагу словатворчасці? Што ж, падобныя пытанні заканамерныя. Я сама здзіўляюся, калі і як зарадзіліся падобныя назвы ў свядомасці майстра. Магчыма, ён і шмат увагі надае іх прыдумванню. Пачала задумвацца. Папыталася ў настаўніцы, знаёмых, што гэта за словы — «Нагбом», «Неруш». Ізразумела, што ніякага фармалізму тут няма, што паэт гэтымі рэдкаўжывальнымі, трапнымі словамі раскрывав сваё ўспрыманне свету як дзіўнай, чароўнай казкі, якую проста ніяк нельга разбураць, парушаць. Самі назвы кніжак заклікаюць людзей быць асцярожнымі і гуманнымі ў адносінах да прыроды, да навакольнага асяроддзя, да сяброў, бацькоў і дзяцей — усяго, што складае паняцце жыццё. У назвах зборнікаў мастака ўжо сканцэнтравана шчырае захапленне тады яшчэ маладога чалавека рэчаіснасцю, яго вера ў сілу гарманічнага пачатку, у дабро,а не зло.\nЯк бы ні захапляўся, аднак, Барадулін паэзіяй жыцця, ён ніколі не адрываўся ад каранёў, не страчваў сувязяў з роднай калыскай і матчынай хатай. У вернасці караням, першааснове, першавытокам заключаецца яшчэ адна рыса рамантычнай у аснове творчасці песняра. Сведчаннем гэтага могуць быць радкі з яго «Калыскі», што запомніліся мне надзвычай выразна:\nНе прыземліла мары нізка.\nЗаўважу, што беларуская літаратура ніколі не губляла родных карэнняў. Адчуванне «каранёў» надзвычай абвостранае было ў Гарэцкага і Коласа, Купалы і Куляшова. Але ніхто, акрамя Барадуліна, здаецца, не выказаў так шчыра сваю любоў да глыбінных, зямных каранёў жыцця, планетарнае, агульначалавечае не сцягнуў так проста і непасрэдна ў смелы, адначасова абагульнены і нейкі «хатні» вобраз «калыскі». З гэтага вобраза, з калыскі пачынаецца шлях чалавека ў невымерныя абсягі Космасу.\nАд любві да ўсяго, што акружае чалавека, і яшчэ адна асаблівасць творчасці Барадуліна — устаноўка на непаўторныя, яскравыя мастацкія дэталі, тропы, наватворы, тонкая музычная інструментоўка. Ён не такі дыдактычны, гэты паэт, як Анатоль Вярцінскі. Не такі адкрыта грамадзянскі, як у многіх вершах Генадзь Бураўкін. Ён нават калі бывае і такім, як яго «таварышы па пяру», і тут зыходзіць з прынцыпаў захавання адзнак свайго выяўленчага пісьма. Факт, эпізод, малюнак падаюцца паэтам чытачу без якіх бы там ні было каментарыяў і ўздзейнічаюць на нас сваёй сэнсавай закончанасцю, напоўненасцю, выклікаюць не меншыя перажыванні, чым доўгія маралізатарскія маналогі ды павучанні.\nЦяпер я прыходжу да вельмі дарагога мне вываду пра асноўную стылявую рысу паэзіі Барадуліна, якая прынесла поспех мастаку. Майстэрства і непаўторнасць творчасці Рыгора Барадуліна, хутчэй за ўсё, у многім вырастав на даверы да рэчыўнай дэталі, з аднаго боку, і на няменшым уменні выкрэсваць з яе высокі, рамантычны, нечаканы для чытача змест. Гэты змест часта як бы пераліваецца ў слова, якое ў сваю чарту ператвараецца ў самастойны вобраз, уздзейнічае на нас і зрокавым, і гукавым, і, канешне ж, сэнсавым значэннем. Падобны прынцып пісьма асабліва выразна выяўляецца ў пейзажнай лірыцы паэта:\nЧас — малады нігіліст.\nI сам ападу калісьці,\nЯк пераспелы ліст.\n(«Падае, падае лісце...» )\nI ў гэтым, працытаваным, і ў многіх іншых творах Барадуліна прырода жыве жыццём жывой істоты. Як і ўсяму жывому, ёй баліць. Як і чалавек, яна можа здзіўляцца і радавацца. У невялікім кавалачку тэксту самастойна дзейнічаюць вобразы-дэталі: час параўноўваецца з маладым нігілістам і набывае зусім рэальныя, канкрэтныя абрысы, становіцца падобным на чалавека, скептычна, недаверліва настроенага да ўсяго, што наўкол адбываецца.\nАсабліва яскрава выяўляецца наватарства і непаўторнасць стылю паэта ў нечаканых тропах, якімі перасыпаны літаральна ўвеСЬ тэкст амаль кожнага твора. Больш тропаў выкарыстоўваў мастак у ранні перыяд тварэння сваіх шэдэўраў, калі параўноўваў яловыя шышкі з натапыранымі вожыкамі, кроплі вады на вядры, выцягнутым са студні, — з рыбінай луской, разапрэлыя і разамлелыя пары ў рэстаране (калі зімой глядзець у памяшканне з вуліцы) з «распаранымі сасіскамі», пра твары ж міліцыянераў, абветраныя, і чырвоныя, пісаў, што яны «семафораць». Пазней метафары, параўнанні, эпітэты і іншыя слоўна-выяўленчыя сродкі страчваюць сваю «экзатычнасць», набываюць адзнакі чароўнага язычніцтва, патаемнай міфалагічнасці. А гэтая міфалагічнасць ідзе ад даўняй вернасці чалавека прыродзе, натуральнаму, першароднаму свету, яго гармоніі і ўпарадкаванасці. Сваімі метафарычнымі вобразамі пісьменнік як бы падвышае і саму прыроду мастацтва, і чытача, які пачынае верыць у міфы, паданні, казкі, цуды.\nМногія метафары, параўнанні, іншыя сродкі мастацкай выразнасці лучацца да галоўнай ідэі яго паэзіі — пры ўсіх выдатках, што маюцца ў зямным жыцці, яно надзвычай стройнае і суразмернае, у ім перамагае Дабро, а не Зло. I таму яны пераважна светлый, у іх пераліваецца і крынічыць сонечнае святло, змрочны пачатак вельмі часта саступае месца радасці: «Здаўжэлі ночы — выспелі касцянкі. Прапахлі верасамі камялі. Старыя партызанскія зямлянкі Імхом зязюльчыным пазараслі» — ужо ў гэтых чатырох радках бачыцца сутыкненне высокага паэтычнага настрою з жорсткай рэальнасцю, дня сённяшняга з днём мінулым. I далей мы даведваемся з верша пра тое, што зямлянкі ляглі на грудзі нашай зямлі-партызанкі, «як стужкі кулямётныя». Але і падобныя, трагедыйныя па змесце вобразы ўспрымаюцца намі толькі ў кантэксце вялікай паэтавай радасці з прычыны таго, што ўсё ранейшае, трывожнае адышло ў нябыт, што раны зарубцаваліся, што мінулая вайна, як ні старалася, не знішчыла да канца жывое, пакінула людзям магчымасць дзівіцца на белы свет. Радасная мелодыя жыцця перакрывае адзнакі трагедыйнасці ў паэзіі Рыгора Барадуліна 60—70-х гадоў.\nI, нарэшце, апошняе назіранне пра індывідуальны стыль пісьменніка Рыгора Барадуліна, які, як вядома, уключае ў сябе і адзнакі змястоўнасці, і фармальныя прыкметы. А я асабіста разумею яго як спалучэнне рысаў непаўторнасці і непадабенства таленавітага аўтара. Стыль паэта-бязбацькавіча характарызуецца «музычнасцю». Сувязь паэзіі слова з паэзіяй гукаў вызначаецца ў гэтага таленавітага мастака не наяўнасцю вялікай колькасці алітэрацый (паўтор зычных гукаў) і асанансаў (паўтор галосных з мэтай больш выразнага адлюстравання нейкай грані з'явы, падзеі, вобраза). Справа не толькі ў гэтым. Справа ў тым, што музычная аснова ў лірыцы Барадуліна даведзена да незвычайна высокага ўзроўню, калі мелодыя падпарадкоўвае ў ёй многае астатняе, а кожны твор перасатварае ў грань выяўлення, раскрыцця мелодыі душы — радаснай ці сумнай, пяшчотнай ці трывожнай, якая пачынаецца з першых слоў, радкоў, набывае разгон, мацнее, узнімаецца ўгору і рассыпаецца з паднябесся ва ўсе бакі чароўнымі гукамі. Мелодыя гэта можа нечакана абарвацца, перапыніцца, выцесніцца іншаи, але яна з яўляецца зноў, каб засведчыць прыгажосць, радасць і гармонію жыцця. Яркім узорам музычнасці творчасці Барадуліна, калі мелодыя становіцца вышэй за ўсё іншае, можа быць верш «Як захлынуўся ад радасці жаўранак...» Гэта не толькі слоўны твор, колькі стройная, высокая, трапяткая мелодыя, якая то ўзнімаецца ў паднябесныя прасторы, то апускаецца наніз, каб трошкі адпачыць, набрацца сілы і затым зноў узняцца ў вышыню. Гэта ўрачыстая, святочная мелодыя вясны, і аўтар трывожыцца, каб яна раптам не абарвалася і не знік вялікі цуд — песня пра пачатак абуджэння жыцця, росквіту ў ім гукаў і фарбаў. Дзікунствам мне здаецца пошук у гэтым вершы метафараў, эпітэтаў, параўнанняў, якія дапамагаюць аўтару раскрыць «ідэйны змест». Верш трымаецца на радасным настроі, замешаным на непадробнай трывозе і адпаведнай яму наструненай мелодыі. Гэта не толькі своеасаблівы твор, у якім створана «іншабыццё ў слове», як пісаў даследчык рускай літаратуры В.Кожынаў, але і твор — іншабыццё ў музыцы. Такое часта бывае ў нашым мастацтве.\nПаэзію Рыгора Барадуліна лепш за ўсё ўспрымаць і зрокава (як згустак фарбаў і слоў), і на слых (як яскравае выяўленне мелодыі жыцця і музыкі аўтаравай душы).


Дылема для ІП: бунт альбо эміграцыя\n29 сьнежань 2008, 21:16\nПрадпрымальнікі выйдуць на стыхійную дэманстрацыю, калі ўлады павялічаць стаўкі адзінага падатку для дробных бізнэсоўцаў.\nПра гэта заявілі сябры рады прадпрымальніцкай арганізацыі “Пэрспэктыва” на сёньняшняй прэсавай канфэрэнцыі. Яны запэўнілі, што ўжо празь месяц у гандлёвых цэнтрах стане ў некалькі разоў менш гандлёвых пунктаў. Прадпрымальнікі заяўляюць, што многія іхнія калегі ўжо перабіраюцца ў суседнія краіны, каб пракарміць свае сем’і.\nЛідэр аб’яднаньня прадпрымальнікаў “Пэрспэктыва” Анатоль Шумчанка паведаміў, што арганізацыя падрыхтавала зварот да дэпутатаў мясцовых саветаў. Прадпрымальнікі просяць неадкладна перагледзець заканадаўчыя нормы і зрабіць неабходныя захады, каб забясьпечыць дробным бізнэсоўцам умовы для нармальнай працы.\nАнатоль Шумчанка лічыць, што пасьля акцыі прадпрымальнікаў 15 сьнежня супраць новага мытнага заканадаўства ўлады новымі падаткамі ўсё роўна паставілі пад пагрозу існаваньне дробнага бізнэсу.\nСябры “Пэрспэктывы” зазначылі, што ў выпадку падвышэньня падаткаў прадпрымальнікам давядзецца закрыць свае гандлёвыя пункты. Яны лічаць, што трэба бліжэйшым часам уніфікаваць мытнае заканадаўства. Як прыклад бізнэсоўцы прывялі памеры мыта ў Расеі і Ўкраіне. У суседняй Украіне мыта бярэцца ад аб’ёму тавару, у Расеі — ад вагі, а ў Беларусі прадпрымальнікі мусяць плаціць 30% ад кошту тавару.\nСябры “Пэрспэктывы” лічаць, што падвышэньне арэнднай платы і мытных падаткаў адназначна пацягне за сабой скасаваньне бізнэсу.\nГаворыць Анатоль Шумчанка:\n“Пэрспэктыва” прапануе даць магчымасьць прадпрымальнікам наймаць на працу да пяці чалавек. Калі дадуць такую магчымасьць, то… У нас каля 120 тысяч прадпрымальнікаў, калі памножыць гэтую лічбу на 5, то будзе 600 тысяч. 600 тысяч дадатковых працоўных месцаў. У час сусьветнага фінансавага крызісу гэта такі лягічны крок, які напрошваецца сам па сабе”.\nСябры “Пэрспэктывы”, якія працуюць у рэгіёнах, распавялі, што апошнім часам прадпрымальнікі адчулі, як упала платаздольнасьць насельніцтва.\nЖанна Пялюга працуе на рынку ў Менску. Яна паведаміла, што за апошнія два тыдні стала асабліва прыкметна, наколькі зьбяднелі людзі.\n“У нас раней пакупнік, які багата апрануты, не прасіў зрабіць зьніжкі. Цяпер няма ніводнага пакупніка, які ня просіць зьніжкі. Прычым на тавары беларускай вытворчасьці. На калготкі “Conte” просяць. Калготкі каштуюць 9 500. Пытаюцца: “А за 9 000 можна?”\nМужчыны, добра апранутыя, за пальчаткі, якія каштуюць 65 тысяч, просяць зьніжкі. Пытаюцца: “А зьніжкі якія?” Пра што казаць! Дык гэта ж да Новага году! А пасьля Новага году добра апранутыя мужчыны будуць набываць рукавіцы ці наагул будуць так хадзіць, без пальчатак. Пакупной здольнасьці ніякай…”\nАнатоль Шумчанка заявіў, што ўлады ставяцца да прадпрымальнікаў, як да ворагаў дзяржавы. Калі ня будуць зьніжаныя падаткі (цяпер яны самыя высокія на постсавецкай прасторы), то ня будзе разьвівацца вытворчасьць і штучна падвысіцца ўзровень беспрацоўных — і гэта ва ўмовах эканамічнага крызісу. Сябры Рады “Пэрспэктывы” прагназуюць, што напрыканцы лютага ці ў сакавіку можа адбыцца стыхійны пратэст і масавыя выступленьні незадаволеных.\nМалы бізнэс і ўлады: на чыю карысьць кампраміс?


Старшыня Папскай рады па культуры пра дыяканат жанчын | Каталіцкі Веснік\nСтаршыня Папскай рады па культуры пра дыяканат жанчын\nКардынал Джанфранка Равазі\nГістарычная традыцыя дыяканату жанчын вельмі складаная, таму павінна адбыцца сур’ёзная рэфлексія па гэтым пытанні, адзначыў старшыня Папскай рады па культуры, кардынал Джанфранка Равазі.\nУ інтэрв’ю нямецкай KNA, прымеркаванаму да прызначэння новага складу каманды жанчын-дарадцаў ватыканскай дыкастэрыі, іерарх адзначыў, што дазваляе сабе разглядаць магчымасць дыяканату жанчын, аднак, нагадаў, што дыскусія аб ролі жанчын у Касцёле павінна выглядаць інакш.\n“Я думаю, што акцэнт на святарстве жанчын, гэта падыход клерыкальны. Чаму б не пачаць размовы з іншых вельмі важных функцый жанчын у Касцёле? Напрыклад, вядзенне парафіі з структурнага боку, у сферы катэхізацыі, валанцёрства, фінансаў, планавання, архітэктурнага праектавання. Чаму не аддаць гэта ў рукі жанчын? Таксама ў Ватыкане, у тым ліку і на высокіх пасадах, прысутнасць жанчын можа быць большай”, — сказаў ватыканскі іерарх.\nКансультатыўная група жанчын у Папскай радзе па культуры існуе з 2015 года. 24 лютага 2019 года быў абвешчаны яе новы склад на 2019-2021 гады.\nдыяканат жанчын Старшыня Папскай рады\t2019-03-05\nКамісія па пытанні дыяканату жанчын сабралася ў Ватыкане\nВатыканскі іерарх з надзеяй пра Усеправаслаўны Сабор


24 люты 2017, 14:41\nНадоечы гаварыў я ў адным сур’ёзным месцы з адным сур’ёзным чалавекам. А хто ў нас сур’ёзныя? Ясна, тэхнары. І вось што ён (назаву яго Майстрам) расказаў пра ашмянскі працэс.\n«Калі б у прававой сфэры працавалі не гуманітарыі, а тэхнары, Алесь Юркойць не сядзеў бы цяпер у турме. Ва ўсіх важных сфэрах гуманітарыі прыносяць шмат бед, бо ў іх паўсюль падвойныя стандарты. А ці хто-небудзь чуў пра падвойныя стандарты ў матэматыцы ці фізыцы?».\nСапраўды, ёсьць пра што падумаць. На пытаньне «У чым сіла?» гуманітар будзе казаць нешта невыразнае – у праўдзе, любові, дабрыні… Тэхнар адкажа адназначна – у ньютанах.\nЮрыспрудэнцыя належыць да гуманітарных прафэсій, тых, што займаюцца чалавекам і сугучныя з гуманітарнай дапамогай, то бок, у першую чаргу, з інтарэсамі і правамі чалавека. Пра пакараньне, рэпрэсіі і гвалт супраць чалавека, якімі карыстаюцца прадстаўнікі юрыспрудэнцыі, талковыя слоўнікі маўчаць. Мабыць, гэта і ёсьць падвойныя стандарты. На словах «за», на справе «супраць».\nА калі б судовыя прафэсіі належалі да тэхнічнай сфэры? Ці бесстароннасьць і справядлівы вынік былі б забясьпечаныя?\nМагчыма, атрымалася б нешта накшталт масонства, якое займаецца самаўдасканаленьнем чалавека, выкарыстоўваючы не пастуляты, а цалкам матэрыяльныя інструмэнты – лінарку, цыркуль, навугольнік і падобныя. Якія могуць быць падвойныя стандарты ў цыркуля?\nМайстар пачаў расповед ад вытокаў сваёй думкі:\n«Як адбываецца пазнаньне сьвету? Мы робім дапушчэньне і шукаем яму доказ ці абвяржэньне. Паспрабуем прааналізаваць Юркойцеў суд такім шляхам.\nДапушчэньне першае: Алесь браў хабар. Што даказвае гэта? Паказаньні Чэпіна 2016 году і дадзеныя паліграфа. Што абвяргае? Паказаньні Чэпіна 2015 году і страта дадзеных паліграфа.\nЦяпер дапушчэньне другое: Алесь ня браў хабар. Сьледчы чакаў ад Алеся прапановы хабару. Хацеў атрымаць хабар і адпусьціць Алеся, але, не атрымаўшы прапановы хабару на працягу 2015 году, ён у 2016 годзе фабрыкуе на Алеся матэрыял. Разгледзім, што пацьвярджае гэта. Паказаньні Чэпіна 2015 году, адсутнасьць матэрыялу на Алеся ўвесь 2015 год, паказаньні Чэпіна 2016 году, страта дадзеных паліграфа 2015 году.\nЯк разважаюць людзі з тэхнічным складам розуму? Мы ня ведаем крытэрыяў – колькі павінна быць матэрыялу, каб дапушчэньне лічыць фактам. Але ёсьць два дапушчэньні. На карысьць другога дапушчэньня матэрыялу болей. Калі для абвінавачаньня сьледчага матэрыялу недастаткова, то для абвінавачаньня Алеся матэрыялу недастаткова таксама. І наадварот: калі для абвінавачаньня Алеся матэрыялу дастаткова, то і для абвінавачаньня сьледчага яго дастаткова таксама. Калі на падставе прадстаўленага матэрыялу ў суд сьледчага ня судзяць, то і Алеся судзіць нелягічна, і наадварот: калі Алеся на падставе прадстаўленага матэрыялу судзяць, то лягічна судзіць і сьледчага».\nСпрачацца няма з чым. І на пытаньне – чаму ж тады Алесь у турме, а сьледчы на волі? – адказ можна знайсьці толькі гуманітарным розумам. Але, слухаючы Майстра, я, здаецца, так моцна пераналадзіўся на ягоную хвалю, што не магу падабраць патрэбны падвойны стандарт. Можа быць, гэтыя дзьве службовыя асобы – Юркойць і сьледчы – ня роўныя перад законам? Можа быць, сьледчы апрыёры больш сумленны чалавек? Можа быць, сьледчыя КДБ ніколі не трапляюць на лаву падсудных?..\nПрацэс ашмянскіх мытнікаў адновіцца ў менскім Партызанскім судзе 28 лютага.


Публікацыі па тэме «тэрарызм» (старонка 4) | Новы Час\nАдказнасць за акцыю ўзялі на сябе ўжо дзве арганізацыі.\nФедэральны суд амерыканскага штата Вашынгтон вынес пастанову пра часовае блакаванне публікацыі інструкцый пра тое, як з дапамогай 3D-друкаркі зрабіць зброю.\nУ канадскім Таронта мужчына ўчыніў страляніну. У выніку страляніны загінула маладая жанчына. Сярод 14 параненых ёсць дзевяцігадовая дзяўчынка.\nПа словах прэзідэнта Пятра Парашэнкі, украінскі бок таксама абвінавачвае РФ у расавай дыскрымінацыі.


Гостеприимство дома Умрейко — Копыль. Новости Копыля | Слава працы\n04.02.2018 04.02.2018 Слава працы615Комментарии on Гостеприимство дома Умрейко\nЗдавалася б, звычайная сялянская сям’я.\nЁн доўгі час працаваў сталяром, яна — былая супрацоўніца РСУП «Саўгас «Прамень». Але сям’я Яраслава Лук’янавіча і Алены Дзмітрыеўны Умрэйкаў з аграгарадка Пясочнае — з тых, чыя гісторыя насычана значнымі імёнамі і падзеямі і чыё галоўнае багацце, якое прыносіць добрыя дывідэнды (даруйце за такое параўнанне), — гэта дзеці. Ёсць і такая адметнасць: стрыечны брат Яраслава Лук’янавіча — вядомы беларускі савецкі педагог, член-карэспандэнт Акадэміі педагагічных навук СССР, заслужаны настаўнік БССР Сцяпан Андрэевіч Умрэйка.\nЯраслаў Лук’янавіч і Алена Дзмітрыеўна любяць перагортваць сямейны альбом\nСкажыце, што перш за ўсё сведчыць пра гасціннасць? Упэўнена: утульнасць у хаце і добрае, шчырае слова гаспадароў. Менавіта такая атмасфера і пануе ў доме Яраслава Лук’янавіча і Алены Дзмітрыеўны Умрэйкаў. У печы «гуляе» агеньчык — гатуецца ежа: гаспадыня і зараз не давярае сучасным газавым плітам, а больш карыстаецца надзейнай рускай печчу. Умрэйкі вельмі шчыра і гасцінна сустракаюць гасцей. І ад гэтай пяшчоты шэры студзеньскі дзень расквечваецца яскравымі фарбамі.\n«Яроша» — такі ласкавы зварот раз-пораз чуецца, калі гаспадыня звяртаецца да мужа. Абое — і Алена Дзмітрыеўна, і Яраслаў Лук’янавіч — мясцовыя, пясоцкія. Толькі нарадзіліся ў розныя гады: ён у 1930-м, яна — у 1931-м. Нават і хаты іх знаходзіліся побач, таму сябравалі з самага дзяцінства, разам гулялі на пясоцкіх вуліцах. Падзеі Вялікай Айчыннай пакінулі крывавы след у лёсах усіх песачанцаў. Не выключэнне і Умрэйкі. Родны брат гаспадара Канстанцін быў партызанам і загінуў у 1944 годзе, трапіўшы ў засаду. Бацькоўскія хаты і мужа, і жонкі згарэлі падчас бамбёжак. Амаль усю вайну Яраславу з матуляй (бацьку рэпрэсіравалі ў 1938-м) прыйшлося хавацца ад немцаў і жыць у розных людзей. Вядома ж, брат — партызан! Новую хату, у якой Умрэйкі жывуць і зараз, Яраслаў Лук’янавіч пачаў будаваць пасля вайны. Не адзін год цягнулася яе ўзвядзенне, але амаль усе работы выконваў сам: бацька — добры сталяр — паспеў перадаць сыну асновы свайго рамяства.\nІ ўжо напярэдадні адыходу на службу ва Узброеныя Сілы СССР у 1951 годзе Яраслаў прывёў у хату жонку Алену. З таго часу і пачаўся адлік іх сямейнага дабрабыту. Аддаўшы даніну Радзіме, праз тры гады Яраслаў Лук’янавіч вярнуўся ў родную вёску.\nАх, маладосць, маладосць…\nУсе пытанні Умрэйкі заўсёды вырашаюць разам, імкнуцца не супярэчыць адзін аднаму. І калі была магчымасць пераехаць у Мінск (падчас армейскай службы мужа Алена працавала ў сталіцы швачкай на фабрыцы імя Крупскай), Яраслаў вырашыў застацца ў Пясочным: як ён мог кінуць маці? Ды і горада не любіў — у вёсцы прасторней. Таму і засталіся на роднай пясоцкай зямельцы. За старанную плённую працу ў бухгалтэрыі саўгаса «Прамень» Алена Дзмітрыеўна ўзнагароджана медалём «Ветэран працы».\nТак, галоўнае багацце сям’і — дзеці. Тамара нарадзілася ў 56-м годзе, сын Саша — у 58-м. Ніна з’явілася на свет у 61-м, а Валянціна — у 65-м. Сёння ўсе яны — годныя самастойныя людзі. Тамара Яраславаўна — падпалкоўнік міліцыі. Атрымаўшы дзве вышэйшыя адукацыі (у БДУ і Акадэміі МУС Рэспублікі Беларусь), працуе ў БНТУ Аляксандр Яраслававіч, які ў вольны час вывучае гісторыю роднага краю і выдае аб гэтым кнігі. Дзякуючы добрасумленнай працы Ніны Яраславаўны, выхаванцы Капыльскай дапаможнай школы-інтэрната заўсёды выглядаюць чыстымі. А малодшая Валянціна Яраславаўна робіць у Інстытуце генетыкі і цыталогіі НАН Беларусі.\nЗ вялікай удзячнасцю за выхаванне дзяцей Алена Дзмітрыеўна расказвае пра сваю свякроў бабу Шуру (Умрэйку Аляксандру Канстанцінаўну). Вядома ж, у той час ніякага водпуску па доглядзе за дзеткамі не было — праз два-тры месяцы пасля нараджэння матулі пакідалі сваіх немаўлятак (хто са сваякамі, хто са знаёмымі) і выходзілі на работу. А дзеткам патрэбен надзейны пастаянны догляд, які і забяспечвала баба Шура — вельмі мудрая і культурная, хоць і непісьменная, жанчына. За гэтыя якасці яе і паважалі аднавяскоўцы.\n— Надта смачныя пірагі пякла баба Шура, — успамінае Алена Дзмітрыеўна. — І з яблыкамі, і з варэннем. Яна і мяне гатаваць навучыла. А да выхавання ставілася надзвычай сур’ёзна і строга. Таму і дзетак усіх пахрысціла: каго тут, у Пясочным, каго ў Цялядавічах.\nПра тое, што гаспадар — сапраўдны сталяр, сведчыць вялікая колькасць вырабаў з дрэва: у гасцінай радуюць вока прыгожыя столікі, фотаздымкі сваякоў — і знакамітага Сцяпана Андрэевіча Умрэйкі ў тым ліку — знайшлі сваё месца ў арыгінальных драўляных рамках.\n— А колькі я перарабіў аконных рам! А дзвярэй! Нават у Капыль мяне часта запрашалі! — з гонарам успамінае Яраслаў Лук’янавіч. — У мяне і сёння дрэваапрацоўчыя станкі захоўваюцца.\nАдправіўшы дзяцей у самастойнае жыццё, Умрэйкі жывуць удваіх. Сумаваць не прыходзіцца. Алена Дзмітрыеўна з захапленнем вяжа дзецям, унукам і праўнукам прыгожыя, сагрэтыя сардэчнай цеплынёй рэчы. Асабліва рады гаспадары шматлікім гасцям, якіх заўсёды сустракаюць ветліва і шчыра. Часта да іх завітваюць дзеці і ўнукі. Бацькоўскія пяшчота і дабрыня гучаць у іх сэрцах рэхам удзячнасці.\nЗавершилась добровольная акция «Неделя леса-2016»


06.12.2019 — Пружаны. Погода в Пружанах. Районные будни. Раённыя буднi\n0Дек62019 Автор: KatrinКомментариев нет\nВнимание! Изменения в расписании движения поездов на 9-14 декабря\nМолодая учительница Татьяна Притульчик: «Полюбила немецкий язык благодаря братьям Гримм»\n— Наша школа па гарадскіх мерках маленькая, ды ўдаленькая, – ганарыцца сваёй установай дырэктар Мураўскай сярэдняй школы Алена Мікалаеўна Хоміч. — Скарбонка дасягненняў нашых выхаванцаў папаўняецца з зайздроснай прагрэсіяй. Вялікая заслуга ў гэтым і саміх дзяцей, і, вядома ж, педагогаў. Шмат надзей кіраўнік ускладае і на маладых спецыялістаў, сярод якіх асабліва вылучае настаўніцу нямецкай мовы Таццяну Анатольеўну Прытульчык. Каб пераканацца ў яе словах, мы пабывалі на ўроку замежнай мовы і паразмаўлялі з вучнямі. — Guten Morgen!.. Наша настаўніца самая лепшая! — Прыгожая, добрая, усё растлумачыць, ва ўсім дапаможа! — Дзякуючы ёй, мы літаральна за першую чвэрць так падцягнулі свой узровень, што амаль увесь урок стараемся размаўляць па-нямецку! Наперабой ды яшчэ з далучэннем\nСостоялась І отчётно-выборная конференция Пружанского районного объединения профсоюзов\nУ Палацы культуры прайшла І справаздачна-выбарная канферэнцыя Пружанскага раённага аб’яднання прафсаюзаў. Удзел у ёй, акрамя прафсаюзнага актыву раёна, прынялі намеснік старшыні Федэрацыі прафсаюзаў Беларусі А.М. Манкевіч і старшыня абласнога аб’яднання прафсаюзаў А.А.Мурашкін.Адным з галоўных пытанняў парадку дня стала падвядзенне вынікаў работы аб’яднання за перыяд са студзеня 2015 года па лістапад бягучага года. «Федэрацыя прафсаюзаў Беларусі сёння з’яўляецца адной з самых магутных і ўплывовых грамадскіх арганізацый у нашай краіне. Каля 96% эканамічна здольнага насельніцтва краіны з’яўляюцца членамі прафсаюзаў», — падкрэсліла ў сваім дакладзе старшыня Пружанскага раённага аб’яднання прафсаюзаў Таццяна Гаманчук. Да слова, Пружанская арганізацыйная структура ФПБ — гэта 13 галіновых праф\nРэцэпты на Біс: торт са згушчонкай і арэхамі (без выпечкі)\nРэцэпт ад Анжалікі Бірук, навучэнкі Пружанскага дзяржаўнага аграрна-тэхнічнага каледжа. ІНГРЭДЫЕНТЫ: пячэнне — 850 г, какава-парашок — 1 пачак, згушчонка — 250 г, сметанковае масла — 250 г, вада — палова шклянкі, грэцкія арэхі — 100 г, цукар — палова шклянкі. ПРЫГАТАВАННЕ У ваду ўсыпаць цукар, посуд паставіць на агонь, зварыць сіроп і астудзіць. Змяшаць згушчанае малако з какавай-парашком і сметанковым маслам, затым дадаць у сумесь астылы цукровы сіроп і ўсё добра перамяшаць. На дно раздымнай формы выкласці пластамі: пячэнне, крэм, зноў пячэнне, крэм і г.д. Зверху пасыпаць здробненымі арэхамі. Паставіць торт у халадзільнік на 4 гадзіны. Смачна есці!\nЯк адміністрацыйная адзінка Рэспублікі Беларусь, Пружаншчына мяжуе з шэрагам гмін Польшчы, з якімі ў нашага рэгіёна склаліся даўнія сяброўскія сувязі. Найбольш цеснае супрацоўніцтва наладжана з Гайнаўскім паветам, дэлегацыя з якога днямі наведала Пружаны. У яе склад увайшлі бурмістр г.Гайнаўка Ежы Сірак і прадстаўнікі яго адміністрацыі. Мэта візіту — падпісанне пагаднення аб наладжванні далейшых кантактаў паміж Пружанскім раёнам і Гайнаўскім паветам. Ці можна жыць у адзіноце? Як зазначыў старшыня Пружанскага райвыканкама Ю.Ю.Бісун, у сучасных рэаліях усё магчыма. Аднак у такім выпадку нельга гаварыць пра далейшае развіццё. Культурнае, спартыўнае, адукацыйнае ці іншае. Таму Юрый Юр’евіч падчас сустрэчы з польскімі калегамі выказаў зацікаўленасць ва ўмацаванні наладжанага падчас шмат


Сярогу затрымалі ў Расеі — і адпусьцілі без абвінавачаньняў\n06 кастрычнік 2016, 13:18 абноўлена 06 кастрычнік 2016, 14:40\nБеларускі сьпявак рэпу Сяргей Пархоменка, вядомы пад псэўданімам Сярога, быў затрыманы ў аэрапорце Ўнукава пад Масквой, паведаміла ТАСС са спасылкай на крыніцу ў праваахоўных органах.\nАгенцтва пісала, нібыта зранку 6 кастрычніка адзін з пасажыраў рэйсу Масква — Менск, які спазьніўся на самалёт, паведаміў, што на борце самалёта знаходзіцца выбуховая прылада. На той момант самалёт ужо быў у паветры. Супрацоўнікі транспартнай паліцыі затрымалі пасажыра, якім аказаўся Сярога.\nДы аказалася, што Сярогу не прад’яўлялі ніякіх абвінавачаньняў.\n«Яго сапраўды затрымлівалі, але нічога такога не было, што нехта некуды тэлефанаваў, — кажа Свабодзе агент Сярогі Аляксандар Талмацкі. — Чатыры чалавекі хвіліны на дзьве-тры затрымаліся, нейкая жанчына перад імі зачыніла дзьверы і зладзіла нейкую правакацыю. Бываюць такія неадэкватныя штукі.\nСяргея затрымалі па-за аэрапортам, патлумачылі, што гэта таму, што ён быў у ліку тых, хто спазьніўся на рэйс. Ён напісаў тлумачальную — яго адпусьцілі».\nПа прылёце ў Менск самалёт і багаж усіх пасажыраў спэцыялісты даглядзелі на прадмет выбухоўкі.\nЗа непраўдзівае паведамленьне пра падрыхтоўку выбуху, падпалу ці іншых дзеяньнях, што ствараюць небясьпеку жыцьцю людзей, у Расеі прадугледжаны штраф да 200 тысяч расейскіх рублёў (каля 3200 даляраў) альбо ў памеры зарплаты ці іншага прыбытку асуджанага за 18 месяцаў, папраўчая праца, абмежаваньне волі на тэрмін да трох год ці пазбаўленьне волі на той жа тэрмін.\nСярога дэбютаваў у 2004 годзе, ужо мае 6 студыйных альбомаў, таксама бярэ ўдзел у «рэвалюцыйным» гардкор-праекце «Туфли гну». Мае шэраг узнагародаў у Расеі. Сьпявае пераважна па-расейску, мае адну беларускамоўную песьню «Лялька».


Францішак Аляхновіч | Сайт Дениса Мартиновича\nАрхив метки: Францішак Аляхновіч\nМаксім Гарэцкі і Вільгельм Кнорын: узаемаадносіны пісьменніка і палітыка\nУзаемаадносіны творцаў і ўлады заўсёды выклікаюць цікавасць у аматараў як гісторыі, так і літаратуры. У свой час выкладваў на блог артыкул пра стасункі паміж Якубам Коласам і Вільгельмам Кнорыным, адным з кіраўнікоў беларускіх камуністаў у 1917 — 1920-я гады. Цяпер вырашыў прапанаваць увазе чытачоў даследаванне пра ўзаемаадносіны паміж класікам беларускай літаратуры Максімам Гарэцкім і тым жа Кнорыным.\nСправа — Максім, злева — Гаўрыла (геолаг па прафесіі)\nЧитать далее Максім Гарэцкі і Вільгельм Кнорын: узаемаадносіны пісьменніка і палітыка →\nБССРВільгельм КнорынМаксім ГарэцкіФранцішак Аляхновіч\nЦі лёгка мужу стаць шчаслівым?\nДля кожнага тэатрала верасень з’яўляецца не толькі пачаткам навучальнага ці працоўнага года, але і адкрыццём новага сезона. А паколькі артысты, як і ўсе людзі, летам адпачываюць, “разынкамі” восеньскіх афіш становяцца прэм’еры, якія адбыліся ў сярэдзіне лета. Наша гаворка пра спектакль «Шчаслівы муж», пастаўлены на сцэне Рэспубліканскага тэатра беларускай драматургіі.\nЧитать далее Ці лёгка мужу стаць шчаслівым? →\n"Шчаслівы муж"Воля ВячоркаЛеанід Дранько-МайсюкМюр ФарыдовічРэспубліканскі тэатр беларускай драматургііФранцішак Аляхновіч


Святлана Ціханоўская – лідар дэмакратычнай Беларусі / Афіцыйны сайт Святланы Ціханоўскай\nСвятлана Ціханоўская – лідар дэмакратычнай Беларусі\nСвятлана Ціханоўская нарадзілася 11 верасня 1982 года ў горадзе Мікашэвічы Лунінецкага раёна Брэсцкай вобласці. Скончыла філалагічны факультэт Мазырскага дзяржаўнага педагагічнага універсітэта імя І.П. Шамякіна, пасля працавала ў фондзе дапамогі пацярпелым ад аварыі ў Чарнобылі.\nУ 2005 годзе яна пабралася шлюбам з Сяргеем Ціханоўскім. Яны маюць дзесяцігадовага сына і пяцігадовую дачку, выхаванню і здароўю якіх Святлана прысвячала ўсе свае сілы і час. У 2019-м Сяргей завёў свой youtube-канал, каб распавядаць на ім пра рэальнае жыццё ў Беларусі – тое, якога не паказваюць па тэлебачанні. Канал хутка набраў папулярнасць, і ўжо праз паўгода – у траўні 2020 года – Сяргей публічна абвясціў: яго гледачы і паплечнікі лічаць, што менавіта ён павінен балатавацца ў прэзідэнты Рэспублікі Беларусь.\nАле ўжо 30 чэрвеня 2020 года дакументы на рэгістрацыю кандыдатам у прэзідэнты ў ЦВК падала Святлана Ціханоўская. Яна прыняла гэтае валявое рашэнне, таму што рэжым палічыў яе мужа палітычнай пагрозай, арыштаваў і пазбавіў магчымасці ўдзельнічаць у выбарах.\nЗ тых часоў гісторыя Святланы Ціханоўскай – гэта гісторыя аб'яднання і палітычных сілаў, і ўсяго народа Беларусі. У ліпені яе штаб аб'яднаўся са штабамі Віктара Бабарыкі і Валерыя Цапкалы. Абодва кандыдаты былі адхіленыя ад удзелу ў выбарах, і гэта была стратэгічная памылка рэжыму. Аб'яднаныя штабы на чале з Марыяй Калеснікавай, Веранікай Цапкалай і Святланай Ціханоўскай як галоўным кандыдатам ад дэмакратычных сілаў Беларусі даказалі, што пераменаў у краіне хоча не апазіцыя, а большасць.\n9 жніўня, у дзень выбараў прэзідэнта рэжым не змог годна вытрымаць паразы – і запусціў машыну гвалту над беларускім народам. 10 жніўня Святлану Ціханоўскую маніпулятыўна выставілі з краіны. Аднак гісторыя яднання не скончылася нават у гэты момант. Святлана, як і ўвесь беларускі народ, працягнула барацьбу, але ўжо ў вымушанай эміграцыі ў Вільні. Справаздачы незалежных назіральнікаў і сумленных, а не сфальсіфікаваных пратаколаў з выбараў паказалі, што менавіта Святлана – лідар, абраны народам Беларусі. Яна мае легітымнасць, каб стаць прэзідэнтам пераходнага перыяду – і дамагчыся трох галоўных мэтаў яе штабу:\n1. Спыніць гвалт у дачыненні мірных беларусаў;\n2. Вызваліць палітычных зняволеных;\n3. Правесці новыя дэмакратычныя выбары прэзідэнта Рэспублікі Беларусь.\n6 мая блогер і стваральнік youtube-канала “Страна для жизни" Сяргей Ціханоўскі абвясціў, што мае намер стаць кандыдатам у прэзідэнты Беларусі.\n15 мая Цэнтральная выбарчая камісія Беларусі адмовіла Сяргею Ціханоўскаму ў рэгістрацыі яго ініцыятыўнай групы.\n20 траўня Святлана Ціханоўская рэгіструе сваю ініцыятыўную групу па вылучэнні кандыдатам у прэзідэнты.\n29 траўня на перадвыбарчым пікеце ў падтрымку Святланы Ціханоўскай пасля правакацыі затрымалі Сяргея. Ён знаходзіцца пад арыштам і сёння. Міжнародныя арганізацыі прызналі яго палітычным вязнем.\n15 чэрвеня Святлана паведаміла, што сабрала неабходныя 100 тысяч подпісаў для вылучэння кандыдатам у прэзідэнты Беларусі.\n18 чэрвеня па неафіцыйным указе прэзідэнта Лукашэнкі затрыманы вылучэнец у кандыдаты на прэзідэнцкіх выбарах Віктар Бабарыка – па сфальшаванай крымінальнай справе. Беларусы выходзяць на мірныя пратэсты, ствараючы ланцугі салідарнасці.\n19 чэрвеня беларусы працягваюць мірныя пратэсты. Апошні дзень збору подпісаў для вылучэння ў кандыдаты ў прэзідэнты Беларусі. Хутка ў краіне пачынаюцца рэпрэсіі.\n24 чэрвеня сканчваецца фармаванне ўчастковых выбарчых камісій. Беларусам масава адмаўляюць у рэгістрацыі ў камісіях. Яны фармуюцца з прыхільныкаў рэжыму.\n30 чэрвеня Святлана Ціханоўская падала дакументы ў Цэнтральную выбарчую камісію для ўдзелу ў выбарах.\n14 ліпеня ЦВК зарэгістраваў Святлану Ціханоўскую ў якасці кандыдата. Тым часам, беспадстаўна адмовілі ў рэгістрацыі Віктару Бабарыку і Валерыю Цапкалу. Лукашэнка ліквідуе сваіх мацнейшых апанентаў. У краіне працягваюцца пратэсты.\n16 ліпеня Святлана Ціханоўская, Марыя Калеснікава і Вераніка Цапкала абвяшчаюць аб аб'яднанні трох перадвыбарчых штабоў: Ціханоўскай, Бабарыкі і Цапкалы.\n19 ліпеня Ціханоўская і аб'яднаны штаб пачынаюць праводзіць пікеты па Беларусі. На агітацыйнае мерапрыемства ў Мінску прыйшло больш за 7 тысяч чалавек. Беларусы яшчэ не ведаюць, што праз пару тыдняў на такім жа мітынгу будзе ў 9 разоў больш людзей.\n30 ліпеня ў Мінску праводзіцца найбуйнейшы мітынг у падтрымку Святланы Ціханоўская, на якім таксама выступілі Марыя Калеснікава і Вераніка Цапкала. Паводле ацэнак праваабаронцаў, на ім прысутнічала каля 63 тысяч чалавек.\n4 жніўня пачынаецца датэрміновае галасаванне на прэзідэнцкіх выбарах у Беларусі. Незалежных назіральнікаў масава пазбаўляюць магчымасці ажыццяўляць сваю працу. Заўважаны мноства парушэнняў і фальсіфікацыя яўкі.\n9 жніўня праводзяцца выбары ў прэзідэнты Беларусі. Назіральнікі працягваюць фіксаваць парушэнні. Грамадзяне масава прыходзяць галасаваць на ўчасткі, а ўвечары чакаць вынікаў падліку. Здараюцца канфлікты з камісіямі, грамадзян пазбаўляюць магчымасці даведацца пра вынікі. На многіх участках па краіне паведамляюць, што Святлана Ціханоўская набрала большасць галасоў. Аднак паводле дадзеных экзіт-пола, каля 80% галасоў было аддадзеных за Лукашэнку. Увечары беларусы масава выходзяць на мірныя пратэсты па ўсёй краіне супраць фальсіфікацыі выбараў. Улады жорстка душаць пратэсты, выкарыстоўваючы гумовыя кулі і светлашумавыя гранаты. Ёсць інфармацыя пра першыя ахвяры. Адбываюцца масавыя затрыманні.\n10 жніўня становіцца вядома, што паводле афіцыйных звестак, Лукашэнка набраў 80,8% галасоў, Ціханоўская – 10,9%. Святлана Ціханоўская падае скаргу ў ЦВК па выніках выбараў, але ўлады праводзяць там з ёй закрытую размову і вывозяць з Беларусі ў Літву. Працягваюцца масавыя мірныя пратэсты і неправамерныя дзеянні сілавікоў у адказ.\n12 жніўня жанчыны праводзяць на вуліцах Мінска першы марш супраць гвалту пасля падзей 9-11 жніўня. Традыцыйна яны сталі праходзіць кожную суботу.\n14 жніўня Святлана Ціханоўская паведамляе аб стварэнні Каардынацыйнай рады. З самага яе ўзнікнення рэжым палітычна пераследваў чальцоў прэзідыюму і асноўнага складу. Сёння чальцы прэзідыюму знаходзяцца або пад арыштам, або па-за межамі Беларусі.\n16 жніўня беларусы выходзяць на першы нядзельны мітынг – Марш свабоды. Паводле падлікаў журналістаў, у ім прынялі ўдзел каля 220 тысяч чалавек. Мірны пратэст паказвае салідарнасць беларускага народа – супраць гвалту з боку сілавікоў, супраць фальсіфікацыі выбараў, палітычных пераследаў і арыштаў, рэжыму Лукашэнкі. З таго дня масавыя маршы праходзяць у краіне кожную нядзелю.\n25 жніўня Святлана Ціханоўская выступае ў Еўрапейскім парламенце на пасяджэнні Камітэта па замежных справах, дзе абмеркоўвае сітуацыю ў Беларусі.\n4 верасня лідар дэмакратычнай Беларусі выступае з дакладам на пасяджэнні Рады Бяспекі ААН.\n7 верасня сілавікі выкрадаюць Марыю Калеснікаву, кіраўніцу штабу Віктара Бабарыкі і чальца прэзідыюму Каардынацыйнай рады. На наступны дзень яе гвалтоўна спрабуюць вывезці з Беларусі, аднак Марыя сабатуе аперацыю сілавікоў. З таго часу Марыя знаходзіцца пад арыштам у СІЗА на Валадарскага.\n8 верасня Святлана выступае ў Парламенцкай Асамблеі Рады Еўропы.\n21 верасня Святлана Ціханоўская выступае на пасяджэнні Камітэта па міжнародных справах Еўрапейскага парламенту, дзе заклікае прызнаць нелегітымнасць Аляксандра Лукашэнкі, вызваліць палітвязняў, накласці індывідуальныя санкцыі на прадстаўнікоў рэжыму і г.д.\n29 верасня ў Вільні Святлана Ціханоўская сустракаецца з прэзідэнтам Францыі Эмануэлем Макронам.\n29 верасня беларускі лідар прызначае прадстаўніком па правах чалавека Гары Паганяйлу, а па эканамічных рэформах – Алеся Аляхновіча.\n5 кастрычніка Святлана называе новых прадстаўнікоў. Алана Гебрэмарыям становіцца прадстаўніцай па справах моладзі і студэнтаў. Старшынём Камісіі па канстытуцыйнай рэформе прызначаецца Мечыслаў Грыб, каардынатарам Камісіі – Анатоль Лябедзька. Старэйшым палітычным дарадцам Святланы Ціханоўскай становіцца Аляксандр Дабравольскі, дарадцам па міжнародных дачыненнях – Франак Вячорка.\n6 кастрычніка Святлана Ціханоўская сустракаецца з канцлеркай Нямеччыны Ангелай Меркель з мэтай абмеркавання сітуацыі ў Беларусі.\n8 кастрычніка Святлана сустракаецца з прэзідэнтам Славаччыны Зузанай Чапутавай.\n10 кастрычніка Аляксандр Лукашэнка прыяджае ў СІЗА для размовы з палітычнымі вязнямі. Увечары Сяргею Ціханоўскаму даюць упершыню з моманту арышту патэлефанаваць жонцы.\n13 кастрычніка беларускі лідар абвяшчае пра тое, што 25 кастрычніка ў Беларусі адбудзецца Народны Ультыматум. Яго патрабаваннямі сталі: 1. Лукашэнка павінен аб'явіць аб сыходзе. 2. Гвалт на вуліцах павінен спыніцца цалкам. 3. Усе палітвязні павінны быць вызваленыя. У якасці наступстваў невыканання ультыматума – Народная забастоўка з 26 кастрычніка.\n16 кастрычніка Святлана Ціханоўская сустракаецца з міністрам замежных спраў Канады Франсуа-Філіпам Шампанем.\n22 кастрычніка беларускі народ становіцца пераможцам штогадовай прэміі Еўрапейскага парламенту «За свабоду думкі» імя Сахарава.\n25 кастрычніка ў Менску беларусы выходзяць на нядзельны мірны пратэст у знак Народнага ўльтыматуму.\n26 кастрычніка па ўсёй Беларусі пачалася Народная забастоўка. Яе падтрымалі працоўныя дзяржаўных заводаў, буйныя прыватныя кампаніі і малы бізнес, студэнты і выкладчыкі, медыкі, работнікі культуры.\n13 лістапада Святлана Ціханоўская аб'яўляе Народны Трыбунал і амністыю за захоп Лукашэнкі і членаў яго тэрарыстычнай групоўкі.\n26 кастрычніка 2020 в 11:50


НЯ ВЫКЛЮЧАНА, ШТО ЎЖО НА ГЭТЫМ ТЫДНІ ЛІТВА МОЖА АТРЫМАЦЬ ЭЎРАПЕЙСКІ МАНДАТ НА ПЕРАМОВЫ ЗЬ БЕЛАРУСЬСЮ\nЛітва, якая ў лістападзе летась пераняла старшынства ў Камітэце Міністраў Рады Эўропы, ня раз заяўляла, што адна зь ейных мэтаў – палепшыць дачыненьні Беларусі з Эўропай. Цяпер Альгірдас Бразаўскас сам прапанаваў, каб ягоная краіна стала пасярэдніцай паміж Беларусьсю і эўрапейскімі структурамі. Ініцыятыва Літвы разглядаецца цяпер Радай Эўропы. Паводле намесьніка міністра замежных справаў Літвы Эвалдаса Ігнатавічуса, афіцыйная прапанова аб пасярэдніцтве будзе пасланая Беларусі, як толькі Літва атрымае мандат – што можа адбыцца ўжо на гэтым тыдні.\nУ інтэрвію Радыё Свабода Ігнатавічус зазначыў, што Літва падтрымлівае ідэю наўпроставага дыялёгу паміж эўрапейскімі структурамі й Беларусьсю, аднак ня бачыць пакуль прыкметаў таго, што такі дыялёг пачынаецца.\n(Ігнатавічус: ) “Не выглядае на тое, што такі дыялёг цяпер мае месца. Наколькі мы ведаем, Эўразьвяз сфармуляваў свае ўмовы для пачатку дыялёгу: больш свабоды прэсе, падвышэньне ролі парлямэнту, адмена сьмяротнага пакараньня. Але безь Беларусі немагчыма будзе прасунуцца наперад”.\nЛітва не спадзяецца на хуткія зьмены адносінаў паміж Беларусьсю і Захадам, аднак, паводле Ігнатавічуса, магчымасьці для дыялёгу існуюць і павінны быць падтрыманыя. Ён адзначыў, што ізаляцыя Беларусі расьце, Эўропа атрымлівае ўсё менш інфармацыі пра гэтую краіну. Ігнатавічус зьвярнуў увагу на тое, што толькі пяць дзяржаваў Эўразьвязу маюць цяпер амбасады ў Менску.\nНа мінулым тыдні Эўрапейскі Банк рэканструкцыі й разьвіцьця, які базуецца ў Лёндане, вырашыў скараціць сваю дапамогу Беларусі. Прэзыдэнт Банку Жан Лем’ер завіў у інтэрвію нашаму радыё.\n(Лем’ер: ) “Рада дырэктараў Банку ізноў абмяркоўвала сытуацыю ў Беларусі, пра што я буду неўзабаве размаўляць з прэзыдэнтам Беларусі. Мы прыпыняем усе апэрыцыі зь дзяржаўным сэктарам, але будзем фінансава падтрымліваць прыватны сэктар – у прыватнасьці, малы і сярэдні бізнэс – пры ўмове, што ён ніяк не ўзаемадзейнічае зь дзяржавай”.\nПаводле Лем’ера, Беларусь пакуль не падае прыкметаў рэформаў, хутчэй наадварот: сытуацыя ў краіне пагаршаецца.\nПапярэднія высілкі Эўразьвязу, АБСЭ і іншых заходніх структураў не змаглі пераканаць Аляксандра Лукашэнку ў неабходнасьці праводзіць больш лібэральную палітыку. Як жа Літва спадзяецца дасягнуць посьпеху там, дзе гэта не атрымалася ў іншых?\nПаводле старшыні Парлямэнцкага камітэту замежных справаў Літвы Гедымінаса Кіркяліса, Бразаўскас спадзяецца ўсталяваць з Лукашэнкам больш блізкія сувязі, чым гэта ўдалося астатнім. Кіркяліс, у прыватнасьці, кажа: “Мы сапраўды вельмі часта маем адчуваньне, што беларускія ўлады не разумеюць, што адбываецца. І тое, што кажуць пра іх за мяжой, не дасягае тых, хто прымае рашэньні ў Беларусі”. Кіркяліс хоча сустрэцца з Аляксандрам Лукашэнкам і, як ён кажа, “шчыра распавесьці яму, якія вынікі можа мець ягоная палітыка, і што яму варта было б рабіць”.\nБеларускі МЗС на словах вітае любую спробу інтэграваньня Беларусі ў эўрапейскія справы, аднак афіцыйная пазыцыя Менску застаецца скептычнай. Прэсавы сакратар МЗС Павал Латушка заявіў:\n(Латушка: ) “Мы будуем свае дачыненьні з Эўразьвязам і АБСЭ і Радай Эўропы такім чынам, каб весьці дыялёг напрасткі, без пасярэдніцтва. Гэта, аднак, ня значыць, што мы будзем адмаўляцца ад добрых паслугаў”.\nГэта ўжо ня першая спроба Вільні адыграць ролю пасярэдніка паміж Эўропай і Беларусьсю. У 1998 годзе прэзыдэнт Літвы Валдас Адамкус сустрэўся з Лукашэнкам, каб пераканаць яго ўзяць удзел у некаторых эўрапейскіх праектах, якія ў тым ліку прадугледжвалі супрацоўніцтва паміж памежнымі рэгіёнамі Літвы і Беларусі. Тады Беларусь фармальна дала згоду, але не зрабіла са свайго боку ніякіх крокаў. Іншыя захады былі пазьней ужытыя Літвой на ўрадавым і няўрадавым узроўнях.\nПадсумоўваючы вопыт Літвы ў гэтым накірунку, віленскі палітоляг Раймундас Лапата зазначае, што запоўніць разрыў паміж Беларусьсю і Захадам – ідэя добрая, аднак цяжкавыканальная. “Сур’ёзнае пасярэдніцтва магчымае толькі пры ўмове, што Лукашэнка зробіць крокі да дэмакратыі. Пакуль жа няма ніякіх прыкметаў, што Лукашэнка схільны рабіць штосьці, што нагадвала б лібэралізацыю”, – кажа палітоляг зь Вільні.\nУ Канстытуцыйным судзе і Нацыянальным сходзе «прынялі да ведама» прапанову аб скасаванні пасады прэзыдэнта\n41 рубель. Міністэрства здароўя Беларусі абвясьціла платныя тэсты на COVID-19 перад выездам за мяжу


Траецкае прадмесце : фотографии Город ‹προφμ›\nСтаражытнае месца Менска, калісці было самым вялікім прадмесцем у горадзе\nТраецкае прадмесце месціца на левым беразе ракі Свіслач. У XVI стагоддзі мела развітую планіроўку, паводле рэгулярных планаў Менска 1800 года, 1809 і 1817 гадоў сфарміравалася прамавугольная планіровачная сістэма, у XIX — пачатку XX стстагоддзя — кварталы мураванай жылой забудовы. Рэканструяваны адзін такі квартал, дзе захавалася мураваная забудова: на былой галоўнай вуліцы прадмесця Троіцкай (былыя Барысаўскі і Старабарысаўскі тракты, вуліцы Віленская, Троіцкая, з XIX стагоддзя Аляксандраўская, Камунальная, з 1936 года М. Горкага, з 1992 года М. Багдановіча), вуліцах Старавіленскай, Янкі Купалы (былыя Плаўская, Троіцкая, Паліцэйская, Набярэжная, Пралетарская) і Камунальнай набярэжнай.\nАдносна невялікі квартал старога Траецкага прадмесця быў адноўлены ў 1980-х гадах. Камяніцы і панадворкі ўваскрашаюць атмасферу першай паловы XIX стагоддзя, хоць шматлікія з пабудоў маюць скляпы і першыя паверхі, якія адносяцца да больш ранняга часу. Велмі шкада, што падчас рэстаўрацыі ўздоўж Камунальнай набярэжнай была знішчана частка забудовы XVII стагоддзя. Сярод будынкаў, якія захаваліся да гэтага часу, вылучаецца "Кітаеўская" сінагога (фото 018-022), пабудаваная ў 1874 годзе.\nТраецкае прадмесце калісці было самым вялікім у Менску. Па археалагічных звестках, засяленне гэтай тэрыторыі пачалося ў XII стагоддзі. Ужо ў XVI стагоддзі тут існавала царква Святой Тройцы, якая і дала назоў гэтай часткі горада. У 1630 годзе пры ёй засноўваецца ўніяцкі Траецкі манастыр, першапачаткова ўсе пабудовы якога, акрамя царквы, былі драўляныя, але ў канцы XVIII стагоддзя дойлідам Ф. Крамэрам узводзяцца новыя мураваныя карпусы. Як сведчаць дакументы, усе будынкі манастыра былі распісаныя фрэскамі, а натурныя даследванні апошніх гадоў паказалі, што частка іх захавалася пад пластам найпозняга пабела. Пажар 1809 года пашкодзіў манастыр, але ён быў адноўлены пад кіраўніцтвам дойліда М. Чахоўскага. Пасля ліквідацыі уніяцкай царквы ў 1839 годзе будынкі пераробленыя пад гарадскую лякарню, якая месціца тут і дагэтуль. У 1506 годзе на самай узнёслай частцы прадмесця ўзводзіца каталіцкі касцёл. Поруч з ім узнікае вялікі гандлёвы пляц, а ў XVII стагоддзі ўніяцкі манастыр. На пачатку XIX стагоддзя касцёл згарэў і больш не аднаўлялся. Да сярэдзіны XX стагоддзя пляц выконваў выключна гандлёвыя функцыі. Але ў 1935-1937 гадах на месцы былога касцёла ўзводзіца будынак тэатра оперы і балета. Да сярэдзіны XIX стагоддзя Траецкае прадмесце захоўвала сваё сярэднявечнае аблічча, але потым горад пачаў актыўна развівацца і расці ў гэтым накірунку. Наступныя бурныя падзеі значна змянілі знешні выгляд Траецкага прадмесця, тым не менш гістарычная забудова часткова захавалася і ўяўляе цікавасць.\nТраецкае прадмесце 001\nСтаражытнае месца Менска, калісці было самым вялікім прадмесцем у горадзе.\nТраецкае прадмесце 002\nТраецкае прадмесце 003\nТраецкае прадмесце 004\nТраецкае прадмесце 005\nТраецкае прадмесце 006\nТраецкае прадмесце 007\nТраецкае прадмесце 008\nТраецкае прадмесце 009\nТраецкае прадмесце 010\nТраецкае прадмесце 011\nТраецкае прадмесце 012\nТраецкае прадмесце 013\nТраецкае прадмесце 014\nТраецкае прадмесце 015\nТраецкае прадмесце 016\nТраецкае прадмесце 017\nТраецкае прадмесце 018


Здымачная група фільму «Авель» апасаецца правакацыяў на «Плошчы»\nУ Менску пачнуць здымаць сцэны масавых акцыяў пратэсту для кінапраекту «Авель». Падзеі будуць разгортвацца, як і ў рэчаіснасці, ля будынку ўраду. Прадзюсар кінастужкі Юрый Ігруша папярэдзіў, што «ў выпадку правакацыяў» выклічуць міліцыю.\nКінастужку «Авель» ствараюць на замову Міністэрства культуры, на яе выдзелілі больш як Br 20 млрд рублёў ($ 2,17 млн долараў). Яна распавядае пра разлад і ўз’яднанне двух братоў у кантэксце падзеяў сучаснай Беларусі. Рэжысёр-пастаноўшчык карціны — амерыканскі каскадзёр і пастаноўшчык трукаў Ўільям дэ Віталь, які ёсць выхадцам з Украіны.\nПраца над зімовым этапам здымак фільму будзе весціся ў Менску, яна працягнецца да 8 лютага. Далей пачнецца падрыхтоўка да вясновага блоку здымкаў, які пройдзе з красавіка да траўня ў Менску і, верагодна, у некалькіх іншых гарадах Беларусі. Гэтак, напрыклад, разглядаюцца здымкі асобнай сцэны на БелАЗе. У другой палове сакавіка здымачная брыгада адправіцца ў ЗША, дзе будуць знятыя сцэны з удзелам галівудскіх зорак. Здымкі завершацца ў траўні, пасля чаго пачнецца мантаж і постпрадакшн, які скончыцца да канца жніўня.\nУ фільме будуць прысутнічаць эпізоды, дзеянні якіх разгортваюцца на фоне масавай дэманстрацыі ў Менску пасля прэзідэнцкіх выбараў 19 снежня 2010 года. Гэты факт летась даў нагоду інтэрнэт-супольнасці назваць «Авель» своеасаблівым адказам на польскі фільм «Жыве Беларусь» Кшыштафа Лукашэвіча паводле сцэнарыя апазіцыйнага актывіста Франака Вячоркі.\nПраца над гэтымі эпізодамі запланаваная на 30 студзеня – 2 лютага. Здымкі будуць весціся на праспекце Незалежнасці, пачынаючы ад Кастрычніцкай плошчы і да плошчы Незалежнасці, пераважна ўвечары і ноччу. Гэтак, у першыя два здымачныя дні на пляцоўцы задзеюць 500 чалавек, а ў астатнія дні – да 4000 чалавек.\n«Як і любая здымачная група, мы звяртаемся да Службы бяспекі прэзідэнта, распісваем, дзе і што будзе адбывацца, і атрымліваем дазвол, – растлумачыў Ігруша. – Нам аказваецца дапамога і падтрыманне МУС, рух будзе рэгуляваць ДАІ, але ніякіх турнікетаў не прадугледжваецца».\nПаводле прадзюсара, усё, што адбудзецца на здымачнай пляцоўцы, будзе «ў межах закону», таму, калі хтосьці паспрабуе яго парушыць, то ў дачыненні яго «будуць прымацца захады». «Калі на здымачную пляцоўку прыйдуць хуліганы і пачнуць учыняць правакацыі, то, зразумела, будзе выкліканая міліцыя, як гэта зрабіла б любая здымачная група – беларуская, расейская ці амерыканская, закон ёсць закон», – папярэдзіў Ігруша.\n«Гэта не рэканструкцыя падзеяў. Гэты сюжэт патрэбны нам толькі як фон для дзеяння нашых герояў у драматычнай сітуацыі. Яны проста трапілі ў гэты час і месца, а для гэтага нам трэба стварыць увесь фон, якім ён быў у той падзеі, і то з мастацкімі дапушчэннямі», – дадаў ён.


Ахоўвай, Божа, Беларусь! — Столин. Новости Столина и Столинского района. Навiны Палесся. Районная газета\nАхоўвай, Божа, Беларусь!\n02.08.2013 1646 Редакция Навiны Палесся Комментариев нет\n29 ліпеня ў Мінску ў святочных мерапрыемствах з нагоды 1025-годдзя Хрышчэння Русі пашчасціла прыняць удзел і паломнікам са Століншчыны.\nНа чале з настаяцелямі Рухчанскага храма Свяціцеля Мікалая Цудатворцы айцом Уладзімірам, Дубенецкага храма Ражджаства Прасвятой Багародзіцы айцом Фёдарам, Радчыцкага храма Ражджаства Прасвятой Багародзіцы айцом Валерыем і святаром Паўлам разам з тысячамі праваслаўных хрысціян з 11 епархій Беларускага Экзархата вернікі прайшлі Хрэсным ходам да Мінскага замчышча.\nТут на ўрачыстую літургію пад адкрытым небам, што ў саслужэнні праваслаўных першаіерархаў і шматлікага духавенства правёў Свяцейшы Патрыярх Маскоўскі і ўсяе Русі Кірыл, сабралася каля 50 тысяч чалавек, каб узнесці хвалу веры нашых продкаў – праваслаўю. Служба праходзіла на царкоўнаславянскай і грэчаскай мовах. Не выказаць словамі, як заварожваюча і пранізваюча гучалі малітвы!\nУпершыню на беларускую зямлю прыехалі прадстаяцелі і прадстаўнікі ўсіх праваслаўных цэркваў. У Мінск прыбылі Блажэннейшы Папа і Патрыярх Александрыйскі і ўсёй Афрыкі Феодар, Блажэннейшы Патрыярх Святога Града Іерусаліма і ўсёй Палесціны Феафіл ІІІ, Свяцейшы і Блажэннейшы Каталікос – Патрыярх усёй Грузіі Ілія ІІ, Свяцейшы Патрыярх Сербскі Ірыней, Блажэннейшы Архіепіскап Новай Юсцініаны і ўсяго Кіпра Хрызастом ІІ, Блажэннейшы Мітрапаліт Варшаўскі і ўсяе Польшчы Сава, Блажэннейшы Мітрапаліт Амерыканскі і Канадскі Ціхан, а таксама прадстаўнікі Канстанцінопальскага і Анціахійскага Патрыярхатаў, Эладскай і Албанскай праваслаўных Цэркваў, Праваслаўнай Царквы Чэшскіх земляў і Славакіі.\nПатрыярх Кірыл адзначыў той факт, што пасля важнай падзеі ў жыцці Кіеўскай Русі – Хрышчэння – была пахрышчана і Полацкая зямля. А яе гістарычныя прадстаўнікі – гэта мы – народ Беларусі.\nУ гэты ж дзень у храме-помніку ў гонар Усіх Святых прайшла сустрэча Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь Аляксандра Лукашэнкі з Патрыярхам Кірылам і прадстаўнікамі памесных праваслаўных цэркваў.\nПрэзідэнт падкрэсліў, што ніякія межы не могуць падзяліць тое глыбокае адзінства, што зыходзіць з нашай гісторыі. “І тое, што высокія іерархі разам з нашым народам святкуюць вялікую гістарычную дату, сведчыць пра значную ролю праваслаўнай духоўнасці ў жыцці беларусаў”, — лічыць кіраўнік беларускай дзяржавы. – Менавіта цяпер стала зразумелым, што не толькі хлебам адзіным жыве чалавек, што не толькі матэрыяльны дабрабыт з’яўляецца вызначальным для спакою і росквіту людзей. Само жыццё прымушае зноў зрабіць выбар, шукаць духоўныя арыенціры, вызначаць сістэму каштоўнасцяў”.\nНапярэдадні, 28 ліпеня, у сталічны прыход апостала Андрэя Першазваннага быў дастаўлены аднайменны крыж. У дзень Набожнай літургіі крыж перавезены ў храм у гонар Усіх Святых. На шчасце, паломнікам Століншчыны выдалася цудоўная Божая міласць – прыкласціся і пакланіцца крыжу першага з дванаццаці апосталаў Іісуса Хрыста Андрэя Першазваннага.\nСпякотнае надвор’е ніяк не перашкаджала святу душы, наадварот, нібы нагадвала, што ў гэты дзень узгадваюць Хрысціцеля Русі князя Уладзіміра, якога людзі клікалі не інакш, як Ясным сонейкам.\nПа традыцыі ўсім паломнікам былі ўручаны іконкі князя Уладзіміра з благаславеннем Свяцейшага Патрыярха Маскоўскага і ўсяе Русі Кірыла на памяць аб 1025-годдзі Хрышчэння Русі.\nУражанні далучэння да вялікай святыні не пакідалі вернікаў і на ўсім шляху дахаты. А дапаўнялі духоўную асалоду малітвы і пропаведзі нашых святароў – айца Уладзіміра і айца Фёдара.\nІ святары, і паломнікі выказваюць словы падзякі кіраўніцтву Столінскага райвыканкама за арганізацыю гэтай паездкі, што назаўсёды пакінула ў нашых сэрцах веліч падзей 1025-годдзя Хрышчэння Русі.\n← Як мы адпачываем\nВторого августа — день памяти пророка Илии →\n10 ноября — День чествования ветеранов ОВД Республики Беларусь\n08.11.2018 Редакция Навiны Палесся Комментариев нет


Павел Анціпаў (№47)\nБабуля Ігара Танатава жыла ў невялікім горадзе, які разросся вакол цэментнага завода да памераў раённага цэнтра. Кожнае лета Ігар ездзіў ў гэты горад і ўдыхаў нябачны цэментны пыл, які трубы завода кругласуткава выпускалі ў неба. Ён штосекунду не жадаючы ператварацца ў аблокі, асядаў на шыферныя дахі драўляных дамоў і пасыпаў дарожкі светла-шэрым. Пыл прыліпаў да лістоты ў скверыках, дзе ў зарасцях збуцьвелай травы спрабавалі схавацца савецкія скульптуры і памяткі пра другую сусветную. Пыл пранікаў у кожную пору кожнага жыхара горада, ад чаго яны самі рабіліся падобнымі да скульптураў.\nЛетам, у белыя ад сонца дні, горад выглядаў мярцвей не бывае: па вуліцах не ездзілі машыны і амаль не хадзілі людзі, у вокнах дамоў не адчувалася якога-кольвечы жыцця. Толькі аблокі павольна плылі над усім тым, што адкрывалася Ігараваму позірку, і дыміла хаця б адна труба агромністага завода, на тэрыторыі якога таксама не заўважалася прысутнасці чалавека. “Так, напэўна, выглядае жыццё пасля смерці”, — сказаў Ігараў бацька, калі аднойчы прывёз сына да бабулі. Маленькі Ігар не звярнуў увагі на гэтыя словы, ужо тады ён увабраў у сябе гэты краявід разам з цэментам, што спадаў з неба.\nІгара не бянтэжыла адсутнасць аднагодкаў і ўласная адзінота. Ён днямі хадзіў па горадзе ўздоўж роўных вуліцаў паўз цагляныя двухпавярхоўкі, а за пустым школьным стадыёнам — міма прыватных дамоў з агародамі. Далей былі могілкі, дзе быў пахаваны дзядуля, якога Ігар памятаў вельмі цьмяна. За могілкамі цякла рака. Часцей за ўсё Ігар у сваіх прагулках даходзіў да ракі і, пакідаўшы ў ваду каменьчыкі, вяртаўся дахаты. Там ён браў кіпу старых газетаў, залазіў на пакрыты цэментным пылам дах бабулінага дома і гартаў жоўтыя старонкі.\nКожны дзень у горадзе чулася музыка духавога аркестру. Гралі адзін і той жа тужлівы пахавальны марш. Марудны-марудны, які складаўся нібыта адно толькі з фінальных акордаў: вось-вось, здаецца, гэта апошні, але труба грала дзве ноты, чуўся глухі ўдар барабана, і маркотныя гукі ляніва выляталі з дзесятка духавых чарговым апошнім акордам. Гэты марш быў бясконцы. Кожны дзень у горадзе некага хавалі. Незразумела было, адкуль бралася столькі памерлых.\nІгар намагаўся не патрапіць у пахавальную працэсію і не глядзець на яе з даху, калі сумны натоўп ішоў міма. Ён баяўся, што ні нудная бясконцая музыка, ні журботныя твары сваякоў не стрымаюць ягонага смеху. Тады аркестр перастане граць, павярнуўшыся ўсімі трубамі да яго, спыніцца аўтобус з чорнай паласой, з кабіны высунецца кіроўца, натоўп падыме галовы, толькі нябожчык застанецца па-ранейшаму спакойным. Ігар з сорамам адварочваўся, але ўсё ж такі не мог стрымаць усмешкі.\nЁн не памятаў моманту, калі дазнаўся, што так будзе не заўсёды. Што ўсё: гэты дах, цэментны завод, рака і пахавальныя працэсіі — у нейкі момант перастануць існаваць для яго. Яго самога пакладуць у аўтобус з чорнай паласой і пад медны аркестр адвязуць на могілкі, дзе закідаюць зямлёй. Спачатку на ягоную магілу яшчэ будуць прыходзіць дзеці, можа з унукамі. Яны дастануць схаваны ў кустах венік, змятуць з магілы лісце, пакладуць букет кветак, пастаяць, паслухаўшы крумкачоў і шум ветру між дрэваў, нешта такое зразумеюць і сыдуць жыць далей. Потым іх адвязе аўтобус, іхніх дзяцей адвязе. І вось ужо стаіць нікому не вядомы помнік на могілках, а потым і помніка няма.\nІгар удыхнуў смерць, як удыхаў цэмент, гуляючы па бабуліным горадзе.\nШтовечар бабуля рассцілала старую канапу з барвовай абіўкай, накрывала Ігара коўдрай, казала добрай ночы, але добра не было. “Я памру, — думаў Ігар, — мяне не будзе. Ніхто пра мне не ўспомніць”. Ён даўно забыўся, што калісьці мог заснуць без гэтых думак, якія востра аддавалі ўнізе жывата, і Ігар скручваўся ў ложку, ціснучы іх кулакамі.\n“Ты горбішся, бо спіш клубком, — казаў яму бацька, — гарбатыя да пятнаццаці не дажываюць”, — спрабаваў выпрастаць ён маленькага Ігара. Замест таго каб выпрастацца, Ігар зразумеў, што жыць ён будзе менш за астатніх. Але да пятнаццаці было яшчэ далёка, акурат столькі, каб паспець прызвычаіцца да думкі пра смерць і перастаць баяцца яе. І Ігар прызвычаіўся.\nУ год ягонага пятнаццацігоддзя памерла бабуля. Спачатку яна дзень праляжала непрытомнай на падлозе свайго пакоя, пакуль яе не знайшлі суседзі. Потым дактары спрабавалі вярнуць яе ў прытомнасць. Яны казалі, што ў іх гэта атрымалася, Ігар бачыў, што не. Апошнія дні бабуля ляжала ў кватэры Танатавых, нікога не пазнавала, дзякавала Ігару за тое, што той карміў яе, не разумеючы, за што пра яе так клапоцяцца. З кожным днём клапаціцца трэба было ўсё больш, а разумення ў бабулі станавілася ўсё менш. Працягвалася гэта да таго часу, пакуль бабуліна сэрца не спынілася, а кроў не перастала цячы па жылах, рот раскрыўся, і Ігар пачуў доўгі-доўгі выдых — цела пакідала смерць. Бо жыццё сышло яшчэ тады, калі бабуля падала на падлогу пакоя, у сваім горадзе, засыпаным цэментам.\nІгар цяпер дакладна ведаў, што смерць знаходзіцца ў ім. Покуль яна ні на што не прэтэндуе, проста ягонае цела пакрываецца валасамі, вачыма трэба факусавацца ўсё далей, каб разгледзець ногі, павялічваюцца поры на носе, Ігар заканчвае школу, Ігар ідзе ў інстытут.\nТак, здаецца, думка пра архіў прыйшла да яго яшчэ ў інстытуце. Ён фізічна, да стомы ў цягліцах, адчуваў многія пакаленні родных, якія памерлі да ягонага нараджэння. У яго было жаданне дазнацца, хто яны, як жылі, чым займаліся, дзе яны цяпер.\nЁн пайшоў у архіў, запоўніў заяву, упісаў імя бабулі, назву ейнага горада, і яго пусцілі ў чытальную залу. Там стаялі парты, такія ж як у інстытуце, такія ж як у школе, толькі сядзелі за імі не Ігаравы аднагодкі, а старыя, што гарталі таўсценныя старажытныя кнігі, пакутліва кашлялі, але не пераставалі міліметр за міліметрам удыхаць трухлявыя старонкі. Ігар быў адзіным маладым чалавекам, які ў думках пра смерць дайшоў да архіва.\nУ канцы вясны ў школе насупраць архіва быў выпускны, і ў расчыненае акно чытальнае залы ўварвалася дурацкая музыка, якую ставяць на школьных лінейках, былі чутныя галасы і крыкі саміх выпускнікоў, голас дырэктара, які нешта бурчэў у мікрафон. Ігар машынальна адарваўся ад дакументаў, жоўтых, як газеты з ягонага дзяцінства, і ўтаропіўся ў акно. Але гэта доўжылася ўсяго некалькі хвілінаў. Адна кабета, вельмі поўная, з накінутай на плечы белай хусткай, ад якой на прасвет былі бачныя сівыя варсінкі, ледзьве паднялася з-за сваёй парты і марудна падышла да акна. Калі яна зачыніла акно, то гукаў лінейкі было не разабраць, і Ігар зноў занурыўся ў стары рукапіс.\nАднойчы ён знайшоў вельмі многа людзей з бабуліным прозвішчам. Гэта былі дакументы касцёла, пра які Ігар нават не ведаў, што ён быў. З вопісу было зразумела, што касцёл стаіць на тым месцы, дзе цяпер цэментны завод. Летапісец фіксаваў касцельнае начынне, вонкавы выгляд, колькасць дрэваў у парку вакол, а таксама ўказваў, што пры касцёле ёсць могілкі: цментар — так ён іх называў. «Закристія 2-я по правой сторонъ отъ олтаря; пустая, въ ней двое дверей окованныхъ съ замками, съ оной закристіи съни на крильцо, ведущее на цментарь». Потым ішлі спісы прыхаджанаў, дзе, мяркуючы па прозвішчах, былі дзесяткі Ігаравых сваякоў. І ўсе яны з часам знайшлі сабе месца на цментары. Гэта быў адзіны ягоны поспех. Знайсці нешта больш канкрэтнае ў яго б, можа, і выйшла, але ў той час ён ужо пазнаёміўся са сваёй жонкай і зусім забыўся пра смерць.\nІгар кінуў хадзіць у архіў.\nЦяпер ён пачаў наведваць установы, дзе людзі былі нашмат маладзейшыя, вяртаўся дадому позна. Спачатку апошні цягнік метро, а далей пешшу, бо аўтобусы не маглі чакаць, пакуль Ігар нацалуецца. Зрэшты, нацалаваўся Ігар вельмі хутка. Сам дотык да вуснаў, якія ад спаткання да спаткання рабіліся ўсё мякчэйшымі, не прыносіў Ігару ніякіх пачуццяў, ніякага ўзбуджэння. Нашмат больш ён любіў проста абдымаць жонку. У такія моманты Ігар распушчаўся ў ёй, распушчаўся ў навакольным свеце, адчуваў суцэльны спакой з якога, калі б на тое была ягоная воля, ён ніколі б не выйшаў. Але прыязджала апошняе метро і вызваляла яго з абдымкаў.\nДома Ігар доўга не мог заснуць. Ён скручваўся клубком, як у маленстве, спрабуючы перамагчы тое, што зноў адгукалася болем унізе жывата. Цяпер гэта былі думкі аб тым, што жонка яго разлюбіць, што за гэтую кароткую ноч яна зразумее, што ён не той, хто ёй патрэбны, што ён недарэчны, згорблены, нягеглы, непрывабны малады чалавек, якога не трэба ні абдымаць, ні цалаваць. І толькі тымі начамі гэтага болю не было, калі ён засынаў побач з жонкай. Ён абдымаў яе, прыціскаўся да яе і адступаў не толькі боль, але і ўсялякія думкі. Ён адчуваў, што хоча так заўсёды. Расцячыся па ейных жылах, перамяшацца з ейнай крывёй, уключыцца ў абмен ейных рэчываў, увайсці ў кожную клетачку, толькі б заўсёды адчуваць гэты вечны спакой і, як яму здавалася, шчасце. Зранку ён не заўсёды разумеў, ці спаў ён, ці быў яе часткай.\nТады Ігар пазнаёміўся з бацькамі жонкі, паказаў сур’ёзныя намеры, патлумачыў, што як мага часцей хоча бачыць іхнюю дачку, толькі пасля гэтага яна па-сапраўднаму зрабілася ягонай жонкай. Афіцыйна. Пасля чаго Ігар яшчэ доўга не мог прызвычаіцца да гэтага слова “жонка”, такое яно было службовае, чужое, падобнае да ЖЭС або санвузел.\nІ ўсё іхняе жыццё паступова запоўнілася гэтымі ЖЭСамі і санвузламі, паходамі да бацькоў, паездкамі да родных, планаваннем адпачынку, абмеркаваннем сямейнага бюджэту, пыласосіць, мыць посуд, праць, пральная машына, варыць абед, серыялы, надакучыла зіма, усе гэтыя размовы-размовы, непатрэбныя размовы, каб запоўніць вольны час ад раніцы да ночы, хаця каб кахаць жонку, Ігару зусім не трэба было з ёй размаўляць.\nПаступова слова “жонка” рабілася менш чужым, паступова больш чужой рабілася жонка. Сваркі былі спачатку непрыкметныя, але кожная наступная была больш працяглая і больш сур’ёзная за папярэднюю. А потым Ігар успомніў пра смерць. Гэта таксама была адна са сварак.\n— Смерць — гэта тое, што надае нашаму жыццю сэнс, — казала яна яму. — Калі б жыццё было бясконцым, хіба стаў бы ты чаго-небудзь дамагацца, да чаго-небудзь імкнуцца. А так, ведаючы, што ў цябе няшмат часу, ты будзеш жыць больш насычана.\n— Пачакай, — раздражнёна адказваў ён жонцы, усё ж такі гэта была ягоная тэма, — менавіта абмежаванасць жыцця пазбаўляе яго адзінага магчымага для мяне сэнсу. Бо калі я ведаю, што жыццё скончыцца, як вось гэтая цыгарэта, як мая любімая песня, я пачынаю шкадаваць, і ў мяне не застаецца часу для шчасця!\n— Дэмагогія! Ты мяне сапраўды не разумееш? — крыўдавала жонка.\nЁн разумеў толькі тое, што ўсе гэтыя размовы непатрэбныя. Ён абдымаў яе, каб закрыць тэму, але яна вырывалася, раззлаваная тым, што Ігар з ёй не згодны. Яны сварыліся. І сварыліся яны ўсё часцей. Каб пакараць Ігара, яна не дазваляла яму больш засынаць, прыціснуўшыся да яе. Яна круцілася і клалася на іншы край ложка. Ігар помсціў ёй рэзкімі размовамі.\nАднойчы ён зразумеў, што за час сумеснага жыцця нічога ў ёй не засталося ад яе ранейшай. Усе клеткі ейнага арганізму аднавіліся. Па сутнасці, яна сама памерла ўжо, побач з ім цяпер нехта іншы. Проста рысы твару падобныя. Не стрымаўшыся ён сказаў ёй пра гэта.\n— У такім выпадку, ты таксама памёр, — адказала яна.\nЕйная праўда яшчэ больш раззлавала Ігара. Усё правільна, ён таксама памёр, вось толькі калі? На бабуліным даху? У пятнаццаць гадоў ад таго, што горбіўся? У архіве, ці цяпер, калі разлюбіў жонку?\nАпошняй сваркі між імі так і не адбылося. Ужо было сказана штосьці, на што Ігар пачаў пярэчыць, але запнуўся на паўслове, не хочучы ў соты раз паўтараць адно і тое ж. Але жонка паспела ўбачыць у ягоных вачах усё, што ён хацеў ёй сказаць. Яна моўчкі сабралася і сышла з кватэры.\nІгар пачакаў роўна столькі, каб не заспець яе каля дома, і таксама выйшаў. Ён ішоў да вакзала, выбіраючы самыя бязлюдныя месцы, каб выпадкова не сустрэць яе.\nУвечары Ігар прыехаў у бабулін горад. Па дарозе ад станцыі людзей рабілася ўсё менш. Каля бабулінага дома яны скончыліся і Ігар, паглядзеўшы на завешаныя вокны, на дах, дзе сядзеў малым, пайшоў сваім дзіцячым маршрутам: міма зарослага ў цэментным пыле парку да стадыёна. І хаця ўсё было так, як у маленстве, Ігар не мог пазбавіцца ад пачуцця, што нешта змянілася. Што? Ах, ну так, гэта ж ён змяніўся, памёр, — прыгадаў ён размовы з жонкай.\nДайшоўшы да могілак, ён у прыцемках знайшоў бабуліну магілу. Сеў на яе і тупа ўтаропіўся на помнік. Калі сцямнела, ён адчуў такую стому, што нікуды не пайшоў, а лёг тут, проста на магіле. Плачучы аб сыходзе жонкі, шкадуючы сябе, ён спрабаваў успомніць, а што ж у ягоным жыцці засталося ранейшым, і не мог. Выплакаўшы з сябе ўсе думкі, ён звярнуў увагу на тое, што няма болю ў нізе жывата. Засталося толькі пачуццё поўнага спакою і, як яму падалося, шчасця. Лежачы на зямлі, ён адчуваў, як могілкі ўбіралі яго ў сябе. Неўзабаве Ігар быў усімі могілкамі, кожнай магілай, кожным дрэвам, ён ляжаў на дахах дамоў, на лістоце дрэваў, забіўся ў шчыліны старых помнікаў. Зрабіўшыся часткаю нечага вялікага, ён заснуў.\nРаніцай Ігар прачнуўся і пайшоў між магілаў. Дайшоўшы да агароджы, ён знайшоў зламаныя весніцы і спусціўся па строме да ракі. Над ёй стаяў густы белы туман. Не было бачна нічога: ні процілеглага берагу, ні самой вады — адна суцэльная бель. Туман уцягнуў Ігара да той ступені, калі Ігар перастаў адчуваць сваё цела і не мог быць пэўны, што глядзіць на туман сваімі вачыма, што ў яго наогул ёсць вочы, што ён не сам туман.\nКалі туман рассеяўся, Ігар яшчэ нейкі час ішоў уздоўж ракі да чыгункі, адразу за якой, на месцы старых могілак, стаяў завод. З ягоных трубаў тыя, каго Ігар шукаў у архіве, асядалі цэментным пылам на дахі суседніх дамоў.\n— Ой, мам, навошта ён табе? Давай я лепш электрачайнік куплю.\n— Ну так, самавар і самавар, але як узгадаю, што яго бабуля падаравала — і мне адразу неяк так шкада.\nІ вось цяпер Ігар траціў свой выходны, каб з’ездзіць на напаўзабытае, напаўзакінутае лецішча, дзе сярод усялякага хлуду, раскіданага бацькам па двух пакоях, трэба было знайсці самавар, які дваццаць гадоў таму купіла ім бабуля. Бабулі ўжо даўно няма, але засталіся рэчы і фотаздымкі, якія пацвярджалі, што яна была. І гэта самае жахлівае — усе гэтыя фотаздымкі і рэчы. Лепш адразу ўсё рваць і выкідаць. Бывае, закахаешся, і разумееш, што гэта ўзаемна. Расплануеце жыццё да найменшых дробязяў і самага канца. І тут яна дорыць табе якіх-небудзь гліняных коцікаў, яны абдымаюцца, у іх яшчэ сардэчкі на шыі. І думаеш, ну што за коцікі, ну навошта гэта? Міла, канечне, але так па-дзіцячы. Ну і паставіш гэтых коцікаў падалей. А потым мінае шмат гадоў і нудзішся адзінотай, надумваеш вычысціць, вылізаць усю кватэру, вокны памыць, усе скрынкі перарыць і выкінуць непатрэбнае, каб жыццё наноў. Тут і наткнешся на гэтых коцікаў. Сядзяць у пыле, але гэтак жа сама міла ўсміхаюцца. Прывітанне, блін, сум: дадатковая нуда навальваецца, і гэты знакаміты камяк у горле, і ў носе шчыпле. Гладзіш іх анучкай, выціраючы аксаміт пылу з керамічнай поўсці, і так шкада ўсяго, што не здарылася. Пачынае здавацца, што ўсё праз гэтых коцікаў. Дакладней, праз тое, што ты іх не паставіў так, каб яны ўсім сябрам, знаёмым і ў першую чаргу ёй у вочы кідаліся. О, калі б ты правільна паставіўся да гэтых коцікаў, не як да глупства нейкага, а з усёй паважнасцю, то жылі б весела, ні аб чым не дбалі! Гэх, лепш і не думаць. Але неяк адначасова разумееш, што ўсё гэта румзанне і сентыментальнасць, што ніякія коцікі тут ні пры чым і для псіхалагічнага камфорту, для будучага спакою ўсіх такіх коцікаў трэба адразу ж выкідаць. Але ж “неяк так шкада”, правільна мама кажа. Ну й вось Ігар едзе па гэты самавар. Добра яшчэ, што не аўтобусам. У таты ў ягоным веку машыны не было.\nІгар павольна выехаў з двара, утворанага з усіх бакоў хрушчоўкамі, паўз бульвар, і павярнуў на вуліцу, якая за горадам пашырыцца, потым звузіцца, паверне направа і давядзе яго проста да лецішча. Па левым баку ён бачыў прыпынкі прыгарадных аўтобусаў. Вось на гэтым раней сядалі яны з татам, за ім невялікі скверык, а на наступным іхні сусед па дачы, іконамі падзарабляў. Мама кажа, тэлефанаваў зімою: нейкая галіна, нейкае акно. Канец красавіка быў цёплым, ад сонца пад брылькамі прыпынкаў хаваліся пенсіянеры і пенсіянеркі са сваімі тачкамі, выцвілымі клятчастымі торбамі, поліэтыленам для парнікоў, з дубчыкамі чагосьці, што яны збіраліся пасадзіць. Гэтых пасажыраў Ігар памятаў з маленства. Цяпер гэта былі, канечне, не адрозныя ад іх дзеці, якія пераехалі на дачы, бо іхнія бацькі пераехалі на значна меншыя ўчасткі зямлі.\nНу так, род праходзіць і род прыходзіць, узыходзіць сонца, і што тыя, што гэтыя марна марнуюцца: возяць расаду, нацягваюць поліэтылен на цяпліцы, стаяць на карачках, саджаюць, саджаюць, праполваюць. Трэба ж нечым час займаць. Толькі прапалоў усе градкі — бачыш, зноўку пустазелле. Не занудзішся да канца жыцця. Восенню збіраеш ураджай, многа ўраджаю. Трэба закруціць, засаліць, зацукрыць, нарыхтаваць, каб самым доўгім зімовым вечарам зварыць бульбачкі, адкрыць марынады і павучыць унука: бачыш, як добра, як смачна, вось для чаго патрэбна дача, вось так праца ўпрыгожвае наш стол. Дзеля гэтага ціснешся ў аўтобусе, адцінаеш у суседа лішні сантыметр зямлі, вывучаеш месяцовы каляндар, поўзаеш, поўзаеш на карачках, зусім ужо ў старасці падаеш ў склеп і ламаеш шыйку бядра — жывеш. Агіда да сельгаспрацы ў Ігара ад мамы.\nТата тады аформіў ці то цэлую ваенную частку, ці то гімназію, намаляваў кучу школьных ці армейскіх плакатаў, атрымаў шмат грошай і набыў лецішча. Каб піць гарбату на гэтым лецішчы, трэба было неяк награваць ваду, і як на шчасце, бабуля падаравала маці электрасамавар.\n— Вось калі б нам мама дала самавар на першы час, то мы б там такую гарбатку спраўлялі! А я хутка столькі грошай атрымаю, што хоць дзесяць самавараў ёй куплю.\nНа пачатку лета сонны Ігар, які ніколі яшчэ не ўставаў так рана, з заплечнічкам і самаварам трухаў побач з татам. Тата ж набраў столькі рамаў, колькі мог несці: ён жа быў мастаком і збіраўся ім заставацца нават на дачы, дакладней — менавіта на дачы ён збіраўся ім быць. Бо ўсе гэтыя “халтуры”, як ён называў афармленне школаў і ваенных частак, яны, канечне, давалі грошы, але не адчуванне творчае рэалізацыі. Гэтым летам яму спаўнялася трыццаць тры, час быў папрацаваць на вечнасць, а не на мастацкі камбінат.\nНа прыпынку Ігар з бацькам дужа розніліся ад астатніх пасажыраў гэтымі сваімі рамамі і самаварам. Пенсійнага, збольшага, узросту людзі цягнулі на лецішча зусім простыя і гаспадарчыя рэчы: кавалак дроту, рулон поліэтылену, мяшок з угнаеннямі, кола ад ровара, рыдлёўку і мноства торбаў набітых халера ведае чым. Тата закурыў, а маленькі Ігар у скверы за прыпынкам знайшоў горку з дзьмухаўцамі ў някошанай траве і пачаў збягаць з яе. Тым летам вельмі хацелася бегаць і махаць рукамі. Увесь прыпынак углядаўся туды, адкуль мусіў быў прыйсці аўтобус, размаўлялі толькі дзве бабкі:\n— …гавару я ёй. Як на выхадныя прыехаць, дык усягда пажалуста, а як з агародам падмагчы? А я стары чалавек...\n— Мгм, мгм, прадстаўляеце, такія вялікія, такія рабрыстыя, — адказвала ёй суразмоўца.\nЗа пяць хвілінаў да аўтобуса нервы ў тых, хто чакаў, пачыналі не вытрымліваць, і яны выстраіліся ў чаргу, што ўпіралася ў слуп з раскладам. Тата не ўлавіў пачатку гэтага працэсу, заняў месца ў канцы, клікнуў Ігара. Ігар апошні раз узлез на горку і збег з яе ў бок прыпынку, але дабегчы да таты не здолеў — дзіцячыя ногі яшчэ не вельмі цвёрда адчувалі пад сабою зямлю, заблыталіся, і Ігар ляснуўся ўсімі каленкамі на асфальт. “Я ж гаварыў табе, не бегай”, — падняў яго тата. “Не гаварыў”, — адказваў Ігар, аглядаючы далоні і каленкі, дзівячыся, што нідзе не праступіла кроў. Чарга на імгненне забыла пра аўтобус і расчулілася сямейнай ідыліяй.\n—Трэба слухаць тату.\n— Лётае як угарэлы.\nТут на дарозе паказаўся пыльны і пахілены на левы бок ЛАЗ. Каля слупа з раскладам скрыпнулі пярэднія дзвяры, і чарга пачала марудна памяншацца.\nКуды спяшаешся? Малады, а туды ж — лезе! А куды ж мне лезці? Старшых прапусці, потым лезь! Маладыя людзі, прапусціце, прапусціце, — падбегла, прыпазніўшыся, бабка, у мяне праязны, прапусціце. Чарга здрыганулася, вылаялася, але прапусціла.\nІгар і тата ледзьве ўвапхнуліся са сваімі рамамі. Зрэшты, Ігару пашанцавала больш за бацьку. Яго ўзяў на рукі нейкі дзед, што сядзеў ля вакна. “Хадзі сюды, герой! Як цябе зваць?” І Ігар глядзеў, як заканчваецца горад і пачынаюцца палі, лясы, лініі электраперадачаў, прыгарадныя вёсачкі, а калі надакучыла, то разглядаў агромністую бародаўку на твары бабкі з праязным, што сядзела насупраць.\nДарога здавалася Ігару бясконцай. Аўтобус павольна разгружаўся, і пад канец яны змаглі сесці разам з татам.\n— А навошта гэты знак? — паказаў Ігар на перакрэсленую лічбу 60, што пранеслася насустрач.\n— Гэта значыць, што тут можна ездзіць толькі тым аўтобусам, у якіх менш за 60 чалавек, — адказваў тата.\n— Ой, глядзі, а там алень намаляваны? — тыкаў Ігар у наступны знак.\n— Ну так, алень або лось.\n— А тут ёсць ласі?\n— І ласі, і зайцы, і ваўкі.\nБясспрэчна, лецішча Ігару падабалася. Вось бы яшчэ мама хутчэй прыехала.\nВыходзілі на перадапошнім прыпынку. Перайшлі дарогу, скіраваліся праз браму ў “Садовае таварыства “Агароднік” — так было напісана рознакаляровымі літарамі на шыльдзе зверху.\nЗа брамай на іх, брэшучы, кінуўся вялізных памераў дварняк з чорна-белай поўсцю. Ігар здрыгануўся і схаваўся за тату.\n— Не бойся, ён навязаны. Хутка ён цябе запомніць і перастане гаўкаць.\nІгар вызірнуў з-за татавай нагі. І праўда, сабака быў зусім не страшны, смешна калматы, толькі брахаў гучна.\n— Лёня! — пачулася з іншага боку.\nДа таты ішоў мужык з чырвоным тварам.\n— Здарова! — паціснуў тату руку. — Сын твой? Як цябе зваць?\nІгар не адказваў.\nТата сказаў мужыку колькі словаў і павёў Ігара між участкаў.\n— Тат, а хто гэта?\n— Ды так, алкаголік мясцовы. Саша Маліноўскі — малінавая морда.\nПлот іхняй дачы быў драўляны, што адрознівала яе ад большасці іншых, якія былі абцягнуты сеткай-рабіцай. “Лёгка запомніць, — тлумачыў тата, — ідзеш па першай вуліцы да першага драўлянага плота”. Сапраўды, у гэтых участках можна было заблытацца, як на могілках, калі дакладна не ведаеш, дзе патрэбная магіла.\nНа ўчастку апроч дамка, абкладзенага цэглай, быў яшчэ драўляны хлеў з іржавымі інструментамі, а побач з хлявом — такая ж драўляная прыбіральня. Тата пайшоў углыб участка, уключыў ваду, якой можна было толькі паліваць і мыць посуд. Каб набраць пітной, яны пайшлі на крыніцу.\nДзесяць хвілінаў хады паміж аднапавярховых дамкоў, цяпліц, людзей, што корпаюцца ў градках — і яны падышлі да мяжы пасёлка. Далей спусціліся па чорнай вязкай зямлі да збудавання, падобнага да сабачай будкі. Туды збоку была ўстаўлена труба, праз якую на камяні лілася празрыстая халодная вада. Ручаінка крыніцы праз колькі метраў упадала ў вузкую рачулку. Тата падставіў вядро пад струмень і паглядзеў за рачулку. Там быў луг, у цэнтры якога рос стары вузлаваты дуб.\n— Яму, напэўна, гадоў трыста.\nПад дубам прагналі чараду козаў.\nВярнуліся на лецішча. Тата наліў вады ў самавар, уключыў яго ў разетку. Пакуль вада закіпала, ён схадзіў у краму па цвёрдыя мінулагоднія пернікі, якія трэба было кідаць у кубак і чакаць некалькі хвілінаў, пакуль хаця б верхні слой размокне. Тады іх можна было есці.\nУвечары знайшлі ў хляве арэлі, што засталіся ад папярэдніх гаспадароў. Дзве вяроўкі і дошка. Тата прымацаваў іх на тоўсты сук яблыні. Прыйшоў знаёміцца мужчына з суседняга ўчастку. Выявілася, што ён таксама мастак, малюе абразы. Тавар добра разыходзіўся па цэрквах. Сусед ціхенька пагойдваў Ігара на арэлях і задаваў свае дурацкія пытанні, пра тое, як завуць, колькі гадоў, кім хочаш стаць, калі вырасцеш. А Ігар падумаў-падумаў, дый зразумеў, што вырастаць яму зусім не хочацца. Хочацца заўжды вось гэтай дачы, сабакі ля ўваходу, хадзіць на крыніцу, грэць ваду ў самавары, есці каменныя пернікі і гушкацца на арэлях пад яблыняй.\n— Я хачу, каб мне заўсёды было шэсць гадоў. Не хачу расці.\nКолькі ён ужо не ездзіў на лецішча? Гадоў дзесяць? Пятнаццаць? Усё змянілася. Адразу за кальцавой, замест прасёлкавай дарогі, цяпер паўночная шаша, з завязкамі і развязкамі. Некалькі палосаў, а абапал плот, каб шчаслівым жыхарам прыгараду не шумела. Няўжо не шуміць? Ці шчаслівыя жыхары прыгараду? Нядаўна чуў такі верш пра шчасце: нешта там хачу да мамы, да таты на плечы, хавацца ў шафе і браць цукеркі без дазволу…\nІ красці ў суседа слівы,\nІ быць маленькім, і лёгкім,\nІ, ё… вашу маць, шчаслівым.\nВось бы сусед здзівіўся, калі б Ігар так адказаў. Хаця ніякіх сліваў у яго тады на ўчастку не было. А ў Ігара былі.\nІ лета напраўду доўжылася бясконца. Час спыніўся, і Ігару заўсёды было шэсць гадоў. Нейкае пастаяннае сонца і кожны дзень заняты нечым новым. Ён ускопваў градкі, перасаджваў клубніцы, завяз у балоце, знайшоў жабіну ікру і разварушыў яе палкай. Бацька грунтаваў палотны, уставаў рана-рана. Пакуль Ігар спаў, паспяваў збегаць на сажалку і скупнуцца. Купляў сырадой і нейкія прадукты, што прывозілі мясцовыя з суседняй вёскі, гатаваў сняданак. Будзіў Ігара. “Рота, пад’ём!” “Шчы ды каша — ежа наша!” Накладаў вялізную порцыю смажанай бульбы, наліваў з трохлітровага слоіка густога някрамнага смаку малака. Пакуль Ігар калупаўся ў талерцы, бацька з’ядаў сваё, ішоў да сябе ў пакой, асветлены сонцам з двух вокнаў, і маляваў. Нейкія кветкі і пейзажы на продаж. Зрэдку на маленькіх простакутных аркушах, разлінаваных на двухсантыметровыя клеткі, тата алоўкам рабіў накіды дуба, падобнага да таго, што рос каля крыніцы.\nІгар бегаў на суседнюю вуліцу да новых сяброў. Ішоў дождж — Ігар прамакаў наскрозь. Тата спахопліваўся толькі ўвечары, паліў у печы, захутваў Ігара ў коўдру. Расказваў пра армію.\n— Тата, а што значаць лічбы на значках у салдатаў?\n— Адзін, два.\n— Гэта ў кіроўцаў. Адзін — значыць, можа ездзіць з адным заплюшчаным вокам, два — з другім.\n— А тры?\n— З двума заплюшчанымі вачыма.\n— Толькі спачатку складана. Трэба па некалькі гадзін штодня бегаць. Затое потым напрактыкуешся і ляціш, як птушка.\nХадзілі ў лес, тата тлумачыў Ігару слова “адаптавацца”, збіралі чарніцы. Назад ішлі праз луг, па якім доўга гойсаў заяц, потым ён перабег перад імі дарогу і знік у лесе.\nПасадзілі градку цыбулі. Хадзілі ў лес, пілавалі дровы, Ігар перавозіў цэмент у суседскай тачцы, зграбаў спілаванае голле. Прыязджала мама, шпацыравалі ўтрох, мама збірала кветкі.\nДзесьці тут трэба павярнуць. Цяпер яшчэ кіламетраў дзесяць. Абапал сосны. Ага, вось знак “60”, а вось і “лось”. І тут сапраўдны лось выскачыў з лесу, збіраючыся перабегчы дарогу. Джып, што ехаў перад Ігарам, пачаў рэзка тармазіць, Ігар таксама націснуў на тормаз. Бампер, кропелькі крыві на лабавым шкле, лось споўз на асфальт. Ледзьве падняўся, дайшоў да кювету, упаў, перавярнуўшыся капытамі дагары. Ігар уключыў аварыйку і падбег да джыпа. З яго выйшаў хлопец гадоў дваццаці, рукі трасуцца, на твары нераўнамерны румянец.\nАдзаду спынілася яшчэ адна машына, з яе выскачыла двое мужчынаў.\n— Во дзеўбануў!\nХлопец папрасіў у Ігара закурыць, той працягнуў яму пачак.\n— ДАІ, напэўна, трэба выклікаць, — сказаў Ігар.\nХлопец маўчаў, паліў і глядзеў на лабавое.\n— Чакай, — сказаў адзін з мужчынаў, збегаў у машыну па нож, спусціўся у кювет і пачаў выразаць з задніх ног лася кавалкі мяса.\n— Выдатны шашлык выйдзе, табе адрэзаць?\nІгар не адказаў, сеў у машыну, аб’ехаў джып, мёртвага лася, павольна паехаў далей.\n...Якая ў Лёнькі жонка баявая!\nА якога хлопца забацаў!\nЁн у мя-е малчына.\nЛёнька, за твайго хлопца.\nБульк дзынь чвак\nЛёнь, а што гэта ў нас усё закончылася?\nПлясь пачак грошай на попельніцу і бутэрброды з паштэтам.\nПівм дшу не падманш. Фаўста бяры.\nШчоўк пшш. Чырвоны агеньчык цыгарэты.\nПачак прмы купі.\n“сорамна й брыдка думаў няхлюдаў”\nпі, Лёнька, пі, не кожны да трыццаці трох дажывае, а хто дажывае, той на халеры навошта не знае, а ў цябе такі сын, такі хлопец.\nМама забрала Ігара ў горад. Трэба было рабіць даведку для школы. На татаў дзень народзінаў рэзка пахаладала, пайшоў дождж. Ігар з мамай везлі ў перапоўненым аўтобусе торт: спецыяльна выбіраў, каб было пабольш крэму. Ігар не мог дачакацца, калі ён будзе аб’ядаць гэты крэм, а бісквіт пакіне.\nУ доме было накурана. Акрамя знаёмага Ігару Маліноўскага, тут сядзелі яшчэ два нейкія мужыкі. Усе ўтрох аб нечым спрачаліся, а бацька сядзеў, маўчаў і ўсміхаўся. На падлозе валяліся пустыя бутэлькі, з самавара на падваконні вырываліся клубы пары, але ніхто не звяртаў на гэта ўвагі.\nМама пляснула торт на стол, трохі пакрычала для парадку, выключыла самавар. Мужчыны прыціхлі, але не сыходзілі.\n— Сорамна й брыдка, думаў Няхлюдаў, брыдка й сорамна, — толькі і змог сказаць тата.\nІгар зазірнуў у свой пакой, на ягоным ложку спаў яшчэ адзін незнаёмы мужчына.\nМама пацягнула Ігара за сабой. Яшчэ можна было паспець на той аўтобус, якім яны прыехалі. За плотам стаяў сусед-іканапісец. “Трэці тыдзень бушуюць, — паскардзіўся ён. — Трэба нешта рабіць”. Мама не адказала.\nТата выпіваў і раней. Кожны раз казаў так упэўнена: “Гэта апошні раз”. Упэўненасць перадавалася Ігару з мамай. Але апошні раз паўтараўся зноў і зноў.\nЯшчэ колькі гадоў Ігар ездзіў на лецішча. І бывала амаль як тым летам. Але ў глыбіні памяці заўжды хаваўся той дзень народзінаў. Ігар ведаў, што ў любы момант гэта можа паўтарыцца. Трэба будзе вярнуцца ў горад. Пакінуць бацьку аднаго, няхай падумае, з кім яму лепш — з тым дзядзькам, у якога малінавая морда, ці з Ігарам. А тата ўсё ніяк не мог вырашыць.\nСкандалы між татам і мамай зрабіліся звыклай справай. Бацька стараўся бываць дома як мага радзей. Скандалы ад гэтага рабіліся яшчэ мацнейшымі. Апошнюю стадыю ап’янення можна было вызначыць па фразе “Сорамна й брыдка…”. У нейкі з Новых гадоў Ігар захацеў сказаць тост. “Я хачу, каб нашая сям’я зноў была разам, каб ніхто не сварыўся, — бацькі глядзелі на яго з замілаваннем, — каб тата заўсёды начаваў дома, а летам мы б разам жылі на дачы”. Тата моцна абняў Ігара, укалоў дзіцячую шчаку сваімі вусамі. У ягоным дыханні адчуваліся тыя сто грамаў, што ён выпіў у краме, калі хадзіў па маянэз. Потым Ігар заснуў. Бацькі зноў пасварыліся. Тата паехаў на лецішча.\nУсё ў снезе. Кароткія дні, доўгія ночы. Дарожка пратаптаная толькі да хаткі вартаўніка і да аднаго з лецішчаў. У вартаўніка прозвішча Маліноўскі. То ён ходзіць да мастака, то мастак да яго. Часам хто-небудзь з іх ездзіў у вясковую краму па хлеб, паштэт і чарніла. Усе вокны на дачы зацягнутыя поліэтыленавай плёнкай: так цяплей. Печка чадзіць. Поліэтылен пакрыўся чорнай сажаю. Але так цяплей. Час ад часу ў пасёлку з’яўляюцца розныя мужыкі. Яны напіваюцца разам з вартаўніком і мастаком, яны жывуць на лецішчы. Кагосьці збівае машына, калі ён ідзе ў краму, хтосьці цверазее і едзе зарабляць грошы. Вельмі халодная зіма. Пакуль дойдзеш да лесу, абмарозіш усе ногі і рукі. А яшчэ трэба вяртацца. У печку спачатку ідзе хлеў. Потым паступова, дошка за дошкай, у ёй знікае драўляны плот. Так дачу таксама лёгка знайсці. Грошы заканчваюцца. Ежы няма ніякай. Хтосьці прыязджае з заробленымі грашыма. Прывозіць скрыню гарэлкі. Тыдзень можна жыць. Ён і жыве ў былым Ігаравым пакоі. Да канца скрыні ягонае сэрца не вытрымлівае. Нябожчык ляжыць у Ігаравым ложку. У яго ў кішэні засталося яшчэ дастаткова грошай. На іх можна дажыць да лета. Працягні руку, вазьмі сабе, жыві да лета. Мастак выклікае “хуткую”. Грошы застаюцца ў кішэні мерцвяка. Ці была яшчэ такая халодная зіма? Зусім няма ежы. Гаў-гаў-гаў. Сабаку таксама няма чаго жэрці. Лёнь, сягоння ў нас мяса. Мастак і вартаўнік дапіваюць скрыню. Псіна больш не брэша. Часам ён тэлефануе дадому.\n— Ігар, ну як жывы-здаровы?\n— Усё добра, дзякуй.\n— Як у інстытуце?\n— Надакучыла, тат.\n— Ды ну кінь ты.\n— Вось хутка і кіну.\n— Скончы спачатку.\n— Многа ты інстытутаў скончыў.\n— Я ў больніцы тыдзень ляжаў. Апендыцыт.\n— А я ўжо якую раніцу прачынаюся — бок баліць. Ледзьве рухаюся, як стары лядашчы хворы дзед.\n— Ты ўжо і ёсць дзед.\n— Ды кінь ты. Я, можа, заеду хутка, мне трэба забраць рэчы там, фарбы і сёе-тое з карцінаў.\n— Ігар, ты ў мяне такі малойца.\n— Напіўся зноўку, ці што?\n— Ну, ладна-ладна. Яшчэ рана.\n— Чаго рана?\n— Мы пагаворым з табой яшчэ.\n— Пра што нам гаварыць, працверазей спачатку.\n— Хутка ўжо будзеш разумець, сур’ёзна пагаворым. Сорамна й брыдка…\nПравал у часе, страта двух тыдняў. Усё пакідаю між радкоў. Пастаўлены пад нуль у 51 год. 350 р. — квіток, 750 р. — малако, 500 р. — тварог, 500 батарэйкі, 1 т. 670 р. — тушонка 750 р. — сухары. Разам — 4 т. 500 р. Засталося 5 т. Купіў малака ў настаўніка. Сёння грунтоўка, і толькі заўтра вазьмуся. Вось так з месяца амаль 10 дзён сышло на падрыхтоўку. 1. Даклеіць шпалеры, 2. Нацягнуць два палатны, 3. Пачаць пераводзіць малюнкі. Дастаў свае працы, вось дзе непачаты край. Пачаў пераводзіць. Па сутнасці, толькі з сённяшняга дня ўзяўся за працу. Перавёў Рэйнальдса “Балота”. Прачнуўся ў 5:10, схадзіў па малако, грошы скончыліся. Купіць — шкіпінар, палатно, цвічкі, жэлацін, пэндзлі, стронцый, бялілы, жоўты сярэдні. Працаваў цэлы дзень. 21 — праца. 22 — праца. 23 Серада — поўная абыякавасць. Праз сілу прымусіў папрацаваць сябе гадзіны чатыры. Увечары хадзіў да Віктара і Сашы, узяў кавалак хлеба, тры яйкі (абодва п’яныя)… і хлеб, і тры яйкі.\nУсё гэта тачылава, уся гэтая драбяза, вымотвае, робіш-робіш, а воз як быццам на месцы.\nСвая праца. Нарэшце. “Душы друідаў”. Эск. 39см-50см.\nСёння ў Ігара апошні дзень заняткаў у школе. Прадукты заканчваюцца. Надумаў зварыць суп гарохавы на тры дні (ад якога ў мяне пякотка). Заправіў часныком, крапівой. Варыў тры гадзіны, адшкадаваў апошні кавалачак сала з мясам, вырашыў дадаць трохі перцу. Побач стаялі два слоічкі адзін з перцам, другі са шкіпінарам. Адным спрытным рухам уліў шкіпінару ў суп… Праўда, я тут жа зліў усю вадкасць, гарох з бульбай не паспелі нацягнуць паху ды й гаркоты сасновай жывіцы. Усё гэта з’еў і атрымаў лёгкі прыступ алергіі ў выглядзе свербу па целе.\nУ гэты ж дзень я прыняў рашэнне наконт працы. “Не адступаць ні на крок. Насуперак усяму — да канца, да канца.” Заклён.\nЦэлы дзень працаваў з “паляваннем”. Зрабілі рукамыйнік і перастаноўку, Саша адрамантаваў самавар. Квіток ужо 680 р. Зарабіў за месяц нуль. Поўнае адчуванне жыцця. Энергія цераз край.\nЗваніў Ваню, ён паведаміў, што памёр Лёня Давідэнка, памёр у майстэрні 12 дзён таму.\nПамёр Віця Качан.\nПамёр Мятліцкі — скульптар.\nПамёр Альберт Шафікаў — сын башкірскага народа.\nКвіток ужо больш за 1000 р. Купіў 6 літраў малака.\nПраводзіў Сашу, схадзіў па малако, раблю падрамнікі.\nПрыйшоў Віктар з чарнілам і крывяной кілбасою.\nПаставіў квас з бярозавіку, аддаў п’янтосам апошнія 3 т. 200 р.\nГрунтаваў і клеіў палотны.\nПерад Вялікаднем у Казакова памёр сын, 28 гадоў, Ванечка.\nПазаўчора было 9 дзён, як памёр Лёня Порах, страшныя словы і банальныя. Памінальная малітва ў Фаніпалі, айцец Уладзімір. Высакосны год забраў Маму, Юру Палякова, Сашу Пуцейку, Валодзю Кудраўцава. Адмарозіў мне ногі і душу.\nІгар уехаў пад шыльду “Садовае таварыства “Агароднік”. Шыльда ўсё тая ж, толькі літары яшчэ больш выцвілі. Блякла-рознакаляровыя. Вось і сабака ў будцы. Іншы, канечне: сабакі так доўга не жывуць. Павольна Ігар мінуў некалькі дагледжаных участкаў і пад’ехаў да лецішча без плоту. Лёгка знайсці. Каля дому стаяла чыясьці машына. Гэта адразу раззлавала. Ігару хацелася пайсці і пагаварыць на павышаных танах. Участак быў увесь зарослы маладымі дрэвамі. Яблыневыя галіны церліся аб дом, адна з іх выбіла зімою акно на гарышчы. Далей быў сапраўдны слівавы лес, за якім у зарасцях ажынаў хаваўлася прыбіральня. Хлява не было, замест яго ўсё тыя ж ажыны. Паўсюль накіданыя пакеты, абгорткі ад марозіва, пластыкавыя бутэлькі. Да тыльнага боку дома прыхілены тры ржавыя матрасы, старая газавая пліта побач, набітая цэлымі і бітымі бутэлькамі, нейкі руберойд, накрыўкі ад рондаляў, самі дзюркавыя рондалі. Каб Ігар прыехаў на месяц пазней, усё выглядала б не так страшна: да лета ўчастак зарастаў травой, якая хавала хаця б ніжні слой смецця. У суседскім плоце Ігар са здзіўленнем заўважыў весніцы на ягоны ўчастак. Сам сусед не прымусіў сябе чакаць.\n— Дзень добры, а чыя гэта машына?\nАд злосці не было часу на прадмовы.\n— А яна вам замінае? Гэта да мяне сябар прыехаў, дах дапамагае рамантаваць. Прыбраць?\n— Калі вам не складана.\n— Я пайду скажу яму.\nЗаадно забяры сваё смецце, што ты праз весніцы цягаеш. На лецішчы ніхто не жыў ужо гадоў пяць. Ігар паспрабаваў прайсці ў глыб участка. Каля слівавых дрэваў былі звалены чыесьці косткі. Чые заўгодна могуць быць. Кажуць, тут зімою нават сабак елі. Прыбіральня зусім пахілілася. Яе, мабыць, ужо і чысціць не трэба, усё перагніло ў выдатны перагной.\nДастаў ключы, адчыніў дзверы. У доме было прыкладна гэтак жа, як на ўчастку. Банкі-шклянкі, раскіданыя чаравікі, грудок вецця ля печкі, брудны посуд паўсюль. У былым Ігаравым пакоі на ложку звалены нейкія паўфутры — можа, таго мужыка? Бацькаў пакой завалены няскончанымі карцінамі, падрамнікамі, палотнамі. У цэнтры стаіць куфар, на ім ліст фанеры з рэшткамі заплеснелай ежы. Побач з куфрам ляжыць дохлая высахлая мышка. Вокны зацягнутыя закураным поліэтыленам. Як тут наогул можна было жыць? Што ты, тата, за свіння такая?\nІгар неяк раз'юшана пачаў вызваляць татаў пакой. Увесь хлуд ён пераносіў у былы свой, запаўняючы яго даверху. Стол, крэслы, падрамнікі, мальберт, рондалі, попельніцы, пустыя бутэлькі. Пачаў збіраць у пакеты смецце. Пакінуў у пакоі толькі карціны. На адной з іх на фіялетавым фоне — чатыры ўмоўныя чалавечыя фігуры, намаляваныя белым, пераходзілі адна ў адну. Нейкі нерэальны безаблічны карагод, дзе ногі адных стаюцца рукамі іншых, усё гэта ў безпаветранай фіялетавай прасторы. А вось “Саваоф”. Бацька расказваў пра яго. Твар нечым падобны на бацькаў, валасы гэтаксама зачасаныя. “Ён з трох твараў складаецца і галавы птушкі. Глядзі, гэта дзюба”. І, напраўду, вось яна, дзюба, а дзе астатнія тры твары? За Саваофам гарызантальнымі шэрагамі нелагічна ішоў лес. Дрэвы з круглым лісцем, елкі, як шкілеты рыбінаў — усё складаецца з маленькіх штрышкоў алоўка. Апошняя карціна падобная нечым да “Саваофа”. Таксама графіка. Толькі лес там расце больш натуральна і хаатычна, а ў цэнтры агромністы дуб, але таксама з круглым лісцем. Агромністы дуб у хаосе лесу. Ігар глядзеў на карціну колькі хвілінаў, пакуль не адчуў, што яна яго зацягвае. Яго быццам выціснулі, злілі па кропельцы ўсю кроў і пакінулі паміраць. Ён развярнуў карціну да сцяны і выйшаў з дому. Некалькі дзяцей з крыкам кінуліся ўверх па вуліцы. Ну, вядома ж, дом з прывідамі.\nМашына суседскага сябра стаяла на месцы. Ігар абышоў яе, па памяці пайшоў шукаць крыніцу. Пасёлак працаваў, грукаў, паліў вогнішчы, ускопваў зямлю, нейкія бабкі з падазрэннем глядзелі на Ігара, які быў апрануты відавочна не па-дачнаму, плёначкі-плёначкі, нацягваем на парнікі плёначкі, памідорчыкі там вырастуць, агурочкі, каб зімою было чым, ах, маласольныя — цуд. Жыццё не дарма, ёсць чым ганарыцца, сын, вучыся, будзь як бацька, дурасцю не майся, саджай, капай, адкладай, машына, дача, дача, дача, дача, дача. Усё ў дом, усё на дачу, дачу, дачу.\nНогі самі прывялі Ігара да крыніцы. Вось яна хлюпае, чорная зямля. Навокал растуць сінія і белыя красавіцкія кветачкі, неба глыбокае. Ну хараство ж — калі б не гэтая бітая плітка вакол, не гэты паралон, абгорткі, пластык. Ігар падставіў прыгаршчы пад струмень, глынуў вады з яўным прысмакам жалеза. Вунь і камяні пад крыніцай пакрыліся светлай іржой. Нейкім блякла-рудаватым ферумам. Назад не пайшоў. Пайшоў цераз луг у лес. Бляянне-зоў на пасьбішчы… Побач з козамі сядзіць мужык-пастух, сівы з малінавай мордай. Хлопча, не скажаш, колькі часу? Палова на трэцюю. І ні дзякуй-на-здароўе. У самым цэнтры лугу, роўнааддалены ад лесу, ад пасёлку, ад трасы, стаіць дуб. Стары, высокі, шырокі. Так, гэта ён. Той бацькаў дуб. Без лістоты яшчэ. Вырастуць — будуць круглымі. Авальнымі. Паглядзеў на дуб. Зацягвае. Перайшоў па кладцы халодную рэчку. Пайшоў па лесе. Навокал сосны-елкі-шкілеты-рыбінаў. Спусціўся ў нізіну, рэчка далей цячэ. Зноў перайшоў яе па паваленым дрэве. Дрэва-сасна. Расла ў хлюпкай глебе. Хлюпнула, выдрала з каранямі. Агромністы квадрат, сплецены з каранёў, сцяна — была гарызантальная, стала вертыкальная. Карані, змеі, чарвякі. Зацягвае. Адкуль тут столькі бутэлек? Хто тут лес сячэ, хто вогнішчы паліць?\nБацька так і прахадзіў усё жыццё ў гэтым лесе. Усю другую палову свайго зямнога жыцця. Што ў гэтым лесе рабіць? Што ён рабіў, мне што рабіць? Патлумачыць хацеў нешта. Як выйсці, дзе тут лецішчы?\nІгар знайшоў дарогу, якая прывяла яго да пасёлка з нейкага зусім новага боку. Ніколі не ведаў, што можна неяк так выйсці. Пашлэндаўся крыху паўз лецішчы, знайшоў свой участак. Лёгка: такі адзін тут. Машыну ўжо прыбралі. Вырашыў выкінуць смецце. Узяў два вялізныя пакеты, пацягнуў да сабачае будкі, каля якой заўсёды былі смеццевыя бакі. Сабака брэша, бакаў няма, з вартоўні вылятае бабка, шпаркім крокам ідзе да Ігара. Не можа дацярпець, крычыць ужо напаўдарозе:\n— Малады чалавек, нават не думайце тут смецце пакідаць!\nІгар пачакаў, пакуль яна падыдзе.\n— Толькі першага мая кантэйнер будзе, не думайце пакідаць!\n— Канечне, я забяру, не хвалюйцеся.\n— Я і не хвалююся. А нават калі б не забралі, я б усё адно яго вам на участак прынесла.\nІдзі ты ў ср…ку.\n— А вы сын, гэтага, як мы яго называлі, мастака?\nУзяў смецце, панёс назад на ўчастак. Там ужо сусед пільнуе.\n— Я гляджу, смецця ў вас многа назбіралася.\n— Будзем прыбіраць паціху.\n— Цяжка вам давядзецца. Тут не адзін год усё захламлялася.\n— Ну, што ж…\n— Я вашаму бацьку яшчэ гаварыў, вы таксама падумайце. У мяне вунь хутка ўнукі ўжо будуць, трэба пашырацца.\n— Прадайце вы мне гэтую дачу, у мяне ўжо ўнукі хутка будуць. Месца не хапае.\n— У бацькі таксама ўнукі.\nУ бацькі ўнукаў няма.\n— А то падумайце.\n— Я падумаю, дзякуй.\n— У вашай мамы мусіць быць тэлефон. Гэта я вам тэлефанаваў, калі акно на гарышчы разбілася.\n— Дзякуй-дзякуй, абавязкова пазваню.\nДзе тут самавар? Прадам на фіг, сапраўды.\nСамавар стаяў у куце за лядоўняй. Пад ім ляжаў сшытак А4 ў шэрай завэдзганай вокладцы. Вокладка ў паўколах гарбатнай заваркі, кропельках белай і сіняй фарбы, яшчэ нейкія чорныя кропкі. Можа, мышынае? Мышка здохла, хвост аблез. Сшытак распірала ад фотаздымкаў. Маленькі тата на руках у бабулі, тата і брат цалкам пастрыжаныя, толькі чубы тырчаць, тата з дзядулем на поўдні, фотаздымкі сваякоў па татавай лініі, чорна-белыя, зусім расплывістыя і выразныя-выразныя, наклееныя на кардон, сагнутыя напалам. У самім сшытку бацькавы нататкі розных гадоў — тых, што ён правёў на лецішчы.\nПрачнуўся а чацвёртай раніцы, пайшоў купацца, упершыню на небе паўмесяца перад узыходам сонца. Прыбіраўся, фарбаваў падлогу, “троіцу” не чапаў.\nПрачнуўся без пятнаццаці пяць. Пайшоў скупнуўся. Казінае малако і смятана. Хадзіў у лес па сок і дровы, грунтаваў і клеіў палотны.\nПрыязджала Марына з Ігарам.\nПоўнае адчуванне жыцця. Энергія цераз край. Скакаў пад музыку “Маяка”. Бяруся за працу.\nПрыехаў Ігар, доўга купаўся.\nЗ раніцы хадзілі з Ігарам у лес па дровы. Ігар з ранку да вечара гойсае з новымі сябрамі па суседняй вуліцы. Учора прамок наскрозь, але яшчэ гадзіны тры боўтаўся, як паплавок, на вуліцы. Думаў, што захварэе. Увечары напалілі ў печы.\nПрачнуўся а чацвёртай. Паснедаў. Схадзіў у лес, у гэты дар Божы, замест гімнастыкі пілаваў дровы.\nПрыязджала Марына з Ігарам. Пасадзілі градку сеянкі. Хадзілі ў лес, пілавалі дровы, збіралі кветкі. Ігар ладна папрацаваў, перавёз два мяхі цэменту, сабраў спілаваныя галіны. Ён малайчына і здаравяк. Садзілі з Ігарам клубніцы, 12 кусточкаў, трэба пашыраць плантацыю.\nПрыехалі з Ігарам. Надвор’е — цуд. Цёпла, свеціць сонца. Ігар ускопвае градкі, перасаджвае клубніцы, ходзіць па бярозавік, тыкае палкай ў жабіну ікру. P.S. Здабываючы сок бярозы, Ігар па шчыкалатку праваліўся ў балота.\n1. Нацюрморт “Кветкі, матылькі”\nпамер палатна — 56 см х 76 см — 1 штука\n2. Нацюрморт «Вінаград, яблыкі, збан»\nпам палатна — 30 см х 40 см — 2 шт, 18$\n3. Графіка (шаўк.) — «Вечар»\nпамер — 68 см х 80 см — 8 шт\n4. Нацюрморт. Снайдэрс. «Вінаград ў залатой вазе»\nпамер — 75 см х 63 см — 4 шт\n5. Нацюрморт. Снайдэрс. «Нацюрморт з птушкамі»\nпам — 57,5 см х 80,5 см — 4 шт\n6. Пейзаж. Рэйналдс. «Балота»\nпамер. 71 см х 94 см — 3 шт\n7. Нацюрморт. «Кветкі» — 4 шт\nпамер 68 х 48 см\n8. Нацюрморт — «Кветкі ў нішы»\nпамер — 66 см х 90 см — 2 шт\n9. Пейзаж — «Зімовы»\nпам — 50 см х 70 см — 2 шт, 35 см х 47 см — 1 шт\n10. «Галава друіда» або (Саваоф)\nальбо 48 см х 59 см\nці 58 см х 65 см\nНедзе на самым пачатку, аднагодкам з Ігарам, перад тым днём народзінаў.\nЗбіраць матэрыялы для пейзажаў, грунтоўна трэсці шалупінне дэталяў, выдзяляць нямногае галоўнае, адна-дзве дэталі адабраных, вывераных нутром, душою. Смак, смак у кожным сантыметры.\nВочы шырока расплюшчаныя, душу вярэдзіць непрамоўленае. Час!