Патрэбнасць нацыянальнага жыцця для беларусаў і самаадзначэння народа — Вікікрыніцы\nПатрэбнасць нацыянальнага жыцця для беларусаў і самаадзначэння народа\nАўтар: Фабіян Шантыр\nПатрэбнась нацыанальнаго жыцьця для беларусау і Самаадзначэньня народу.\nСЛУЦК ДРУКАРНЯ З. БАРНАКА\n1918 года. Патрэбнасць нацыанальнаго жыцьця для беларусау і Самаадзначэньня народу. I\nЯк ня горка і ня смешна, калі мы пачынаемо гаварыць аб адражэньні Беларускаго народу, аб патрэбе для яго нацыанальнаго і палітычнаго жыцьця, нам задаюць пытаньня, чы мы, Беларусы, у сыпраудзі ест жывы народ, чы ня маемо мы замеру стварыць нейкую штучную нацыю і штучная палітычная уладарства? Хоць кожны добра ведая, што нацыя — гэта ня прадукт творчасці чалавечай, а прадукт творчасці прыроды, што штучнай ані мовы, ані псыхофізычны тып чалавека ніхто ня можа стварыць і, што нармальная палітычная уладарства можа быць толькі там, гдзе ест аднародная маса па свайму бытоваму, культурнаму і грамадзянскаму укладу — аля відаць наша, беларусау, доля такая, што калі гутарка ідзе аб тым чы мае права беларус жыць, то усе законы ідуць „шыварат-навыварат“.\nУ кароткіх рысах прагледзьмо той грунт шляха, па катораму ідзе адражэньня і самаадзначэньня беларускаго народу і можэ, ня толька дадзімо адказ „прыяцелям“ і ворагам нашым што бяз упынку твярдзяць нам „мэмэнто моры“, аля хоц крышку кінемо свету і тым нашым братам, што ящэ дасюль бродзяць у цемры нясвядомасці і цямнатою сваею памагаюць злудням і дэгенэратам капаць магілу Бацькаущыне…\nНайперш разгледзьмо тыя асновы, каторыя ствердзяць нам, што беларускі народ — гэта, як нацыя, жывы індывідуальны тып, ані штось выдуманая.\nІтак, кожын народ кіруючыся к палітычнаму самаадзначэньню мая свае імя свае гістарычна-палітычная прошлая, сваю мову, абычай і убольшай часці пануючую веру; усе гэтыя кардынальныя стораны быту мае і беларускі народ.\nРазгледзмо іх папарадку.\nМінаючы наша уласная імя „Беларусы“, аб уласнасці нашай катораго німа ніякай спрэчкі і, каторая мы спатыкаемо у пісьменах гісторыі ужэ у XII і XIII веках, — мы перэйдземо адразу к прагляду нашаго гісторычна-палітычнаго прошлаго.\nХоць нацыанальнае жыцьце часамі ідзде нязалежна ад жыцьця палітычнаго, аля падобная з’явіска зусім нянармальная, — аб шкоднасці яго мы скажэмо ніжэй, — усеж у першапачатку свайго быту кожны народ меу сваю палітычную самавладнасць, што і было важнымі, фундамэнтальнымі варункамі нацыанальнаго, т. е. культурна-паступоваго развіцьця данаго народу.\nГісторычна-палітычная прошлая беларускаго народу настолькі багата, што памры беларускі народ цяперь як нацыя, па ем бы астауся такі вялізарны памятнік, цень котораго ящэ многа вякоу гаварылаб аб сабе. Цяпер жэ, калі мы пачалі прабуджацца, памятнік прошлаго будзя для нас нашым лепшым светкам на права народу на самаадзначэньня.\nКолькі слоу аб гэтым прошлым.\nУ глыбі вякоу, у нязапомныя часы нашы пращуры пасяліліся на сумнуй роднуй нашуй зямлі, гдзе жывем цяпер мы, 10-цімільенны беларускі народ. Прышлі яны на гэту зямлю з над Дунаю асобным племенем, раней за другія славянскія племены, у які час, гісторыя пакуль што ня устанавіла. На зарыж палітычнаго быту, т. е. у той час калі людзкая памяць магла быць пасведчана пісьменамі гісторыкау, мы спатыкаемо наш народ на досць паднятуй мэце грамадзянскаго і эканамічнаго развіцьця, у зраунаньню з акружаушымі яго народамі.\nНарод наш у гэты час пачці увесь называуся адным імяням Крывіцкаго; пазней у яго улілося племя славянская дрэговіцкая, што жыло ад яго на захада-поудзень. Палітычным цэнтрам Крывіцкаго племені быу Полацк Гэта была мэтраполія усей тагочаснай зямлі беларускай. А земля беларуская спатыкая гісторыю разлажыушыся: з Поудня на Поунач — ад ракі Прыпяці да Балтыцкаго мора і з Усходу на Захад — ад Дняпра да вярхоу’я Заходняго Буга і да канца Неману. Усю гэту абшырную тэрыторыю занімау ня адзін толькі наш народ: у адном мейсцы ен суседзіуся з другімі пляменамі, а у другом — уходзіу у сярэдзіну іх як калянізатор і адбудоувау цэнтры гандлеваго жыцьця, т. е. гарады. Наш народ у дагістарычныя часы і у пачатку гісторыі у большай частца сутыкауся у жыцьці з дзікімі ня славянскаго выхаду пляменамі, як то: Ятвяжскімі, Літоускімі, Латышскімі і другімі. З аднымі з іх (Ятвяжскімі) ен веу бязупынную барацьбу, а з другімі (Літоускімі) — радніуся, уплывау на іх сілай сваей тагочаснай цывілізацыі і рабіу іх щырымі абароньцамі свайго краю і раунапраунымі грамадзянамі сваіх вечау.\nПакуль уся кірауніцкая сіла палітычнаго жыцьця выходзіла з аднаго цэнтру Полацка і пакуль ступень развіцьця другіх народау стаяу ніжэй ад Крывіцкаго, тэрыторыя Беларускаго уладарства шырылася і багацела. З ростам жэ тагочаснай цывілізацыі у суседніх народау, знаходзіушыся пад палітычным і эканамічным уладарствам беларусау (крывічан), а такжэ з ростам другіх гандлевых і палітычных цэнтрау на акраінах беларускай тэрыторыі, гэтыя акраіны адрываліся ад цэнтру, сваей мэтраполіі, станавіліся самавладнымі і нязалежнымі. І чым больш яны станавіліся нязалежнымі ад мэтраполіі, тым больш іх эканамічныя інтэрэсы ішлі у спрэчкі з цэнтрам і тым больш нарастала барацьба акраін і цэнтру, каторы ніяк ня мог забыць аб тым багацьці, якое яму давалі акраіны. Гэтая змаганьня і барацьба памагалі пераходу палітычнай уласці ад вечау к князям, каторыя да эканамічнай барацьбы самастыйных частак Беларускай зямлі далучалі ящэ і свае дынастычныя інтэрэсы.\nГістарычны фактар — умацаваньне княжай уласці над народам, згубіу беларускі народ. Аслабляная барацьбою асобных сваіх княжацтв, беларуская зямля усе больш і больш слабела эканамічна, а з гэтым і палітычна. Эканамічная барацьба акраін і цэнтру уступіла мейсца дынастычнуй барацьбе князеу. Дамовыя сваркі князеу, канчаушыяся у большай частца самамардаваньнямі і пагромамі адным княжацтвам другога, давялі худка Беларускую зямлю да упадку. Руйнаваная мяждаусобіцамі дзесяткамі сваіх уладароу, Беларуская зямля зусім аслабеушая, ня магла бараніцца ад нападу другіх народау. Першыя вякі гісторыі нам прыносяць крывавыя змаганьня беларусау з немцамі каторыя усе боль і больш загарталі пад сваю уласць Прусы і Летголы і адціснялі беларусау ад Балтыцкаго мора. Ледзь кончылася гэта барацьба, як узгарэлася барацьба з поудневымі славянскімі пляменамі, каторыя вялі так-жэ заборчую вайну. Вайна з этымі апошнімі цягнецца на працягу колькі вякоу. Аля вось, канец гэтуй крывавуй барацьбе палажыу новы гістарычны фактар.\nУ той час, як беларусы нязмерна разшырылі сваю зямлю і падзяліушыся на малыя асобныя княжацтва пайшлі на убыль, у гэты час узрос побач і у нашуй зямлі да тагочаснай цывілізацыі Літоускі народ.\nПадвіжныя, успрыімчыя, энэргічныя літвіны, вызванныя нашым народам, - каторы у нязапомныя часы калянізатарскім варункам змяшауся з імі і аснавау у іх зямлі усе пункты гарадзкого жыцьця, - да жыцьця палітычнаго із лясоу, гдзе яны вялі поугаспадарчы-поукачавы образ жыцьця, скора зраунаваліся з сваімі ручыцелямі і карыстаючы з іх упадку і безладзья, пачалі іх загортваць пад сваю уласць.\nЖывучы разам у мешаніне з нашым народам, літоуцы пераймалі ад яго мову, абычай, парадак самавладцтва і калі Полацкая зямля стаяла на упадку, гэта ня была у цэлым уся Полоцкая зямля, бо тая яе частка, гдзе крывічы былі змешаны з Літвою расла і умацнялася, хоць гэта усе рабілася пад імянем Літвы. Літва, чы праудзівей супольна Беларуска-Літоуская княжацтва, хутка стала загортваць пад сваю уладнасць быушую сваю мэтраполію Полацк і выдзяліушыяся з з яго княжацтва. У гэтым яно ня знаходзіла нават сабе апоры, бо народ, каторы гібеу і руйнавауся ад частых свад сваіх князеу, рад быу адпачыць і пажыць спакойна пад уладнасцью сільнаго апекуна. Ды і у скутку гэта ня было праудзівая заваеваньне адным народам другога, а скарэй была перамена дынастый князеу адной на другую. Уліушы у сябе грамадную моц крывіцкаго народу, тады як і так яно было на палавіну разбаулена, а мо і болей, Крывіцкім народам, Літоуская княжацтва стала зусім крывіцкім, чым Беларускім.\nАд гэтых часоу пачынаецца гісторыя супольнаго жыцьця Беларуска-Літоускаго народу ня толькі у прываце, як было да сюль, аля у гісторыі і палітыца. Літоускі народ, спакойны, закаханы у сваей пущы, усе больш і больш падпадау уплыву сваіх сяброу крывічоу, палюбіу іх і жыу з імі у вялікуй згодзе праз увесь час гісторыі. Ды і ня дзіу, што пры большасці беларускаго народу, пры яго вызшуй цывілізацыі і перавазе, у Беларуска-Літоускум княжацтве мова, уладарства і уся афіцыальная старана жыцьця былі беларускія. Эта быу адзін з лепшых перыадау развіцьця беларускай культуры. Беларуская літэратура, стаяушая у той час на вызшуй ступяні развіцьця чым другія, была пярадавым кірауніком; беларуская юрысдыкцыя магла па прастаце сваіх знамянітых статутау і іх паунаце і усестаронней глубіне ахопляннаго быту іці у спрэчкі са знамянітай у той час рымскай юрысдыкцыей. Прасвета также пачынала быць даступнай ня толькі для "прывілегірованных".\nТак жылося да часоу саедзіненьня Беларуска-Літоускаго княжацтва з Польшаю. Саедзіненьня гэта ня было у праудзівым змысле саедзіненьнем народау, а толькі каралеу, па заволяй і згодай народау, чаму яно і ня дало карысці, як яно дало карысць беларуска-літоускаму народам ад іх супольнаго саедзіненьня бяз чужой для народу палітыкі алігархіі.\nГэты гістарычны акт стау для Беларуска-Літоускаго народу ракавым і, як убачым далей, гаротныя масы гэтых народау укінуу на сотні год у ноч жыцьця нацыанальнай нясвядомасці.\nПасля саедзіненьня Беларуска-Літоускаго князя з Польскай каралевай, урад польскі адразу пачау сваю палітыку над палянізацыей Беларуска-Літоускаго народу. Пуцінай подкупау, наданьям прывілеяу вызшай клясе, калянізацыі, насаджэньня іезуітцтва і у рэшці прымусау, польская палітыка дабілася таго, што праз сотню з чымсь гадоу увесь вызшы слой, чылі арыстократыя, атдзяліуся ад свайго грунту нізшых кляс, званых у той час чорным і паспольствамі, перэняушы польскую мову і культуру, залічыу сябе да польскай нацыанальнасці.\nНя малую у гэткім перэвароце зрабіу падмогу і тагочасны алігархічны польскі урад, каторы надта да смаку прышоуся нашым магнатам.\nУ той час, як вызщыя нашыя грамадзанскія клясы атдзеліліся ад народу і прылучыушыся да польскай алігархіі пашлі той дарогаю, каторай шла гэтая апошняя, працоуны наш народ, ня стаяушы тады пры палітычным жыцьці, страціушы сваіх культурна-нацыанальных важакоу, часцю пашоу за нявучаным нізшым духавенствам, каторая стала на абароне беларускай народнасці, а часцю стау простым глядзачом свайго палітычнаго бяздарож’я і нацыанальнага сіроцтва. на агул же, увесь гаротны народ замкнууся у сабе, у сваім нацыанальным «я»; ен як бы замер у той ступені разьвіцьця, у якой яго гісторыя застала на бяздарожу і такім ен астауся на сотні год, да нашых дзен...\nГісторыя шла уперад, палітычныя формы нашаго жыцьця меняліся, а народ наш усе ня паказвауся з сваей унутрэнай замкнутасці і так жыу, пакуль гэткая замкнутасць ня перэшла у цяжкі, доугі гістарычны сон нацыанальнай нясвядомасці.\nШлі годы, дзесяткі, сотні год гэткаго яго сну нясвядомасці, перэплецянаго чорным здзекам над ім, крывавай барацьбой за яго нацыанальную душу, за яго народнасць, а ен усе спау, бо быу адзінокі, і ня меу кіраунікоу і абароньцау свайго духоуна-нацыанальнаго быту, каторыя прабудзілі-б яго са сна нясвядомасці і увялі у паньства свету і пашаны свайго прыроднаго чалавечаго імяні. Сам жэ ен стаяу сіратою і яго уласныя сілы ня дараслі да моцы прабуджэньня сябе. Аля усеж гета быу духоуна-нацыанальны сон народнай нясвядомасці, а ня яго смерць. Жывы народ ня мог памерці у сваім індывідуальным нацыанальным «я», бо гэта «я» было яго жывяловым інстынктам, каторы сам сабою выцякау ужэ з самаго факту быту народа.\nНя у меньшым сне, чы скарэй аблудзе, знаходзіліся і ішлі праз усе гістарычная прошлая нашы высшыя клясы грамадзянства. Адрокшыся ад сваей народнасці і прыняушы польскую мову і паверхоуны лоск польской культуры, яны праз увесь час чулі сябе чужымі польскай народнасці, бо у іх гаварыу уласны нацыанальны інстынкт, каторы ніякімі прывілеямі ня можна заглушыць. Залічаючы сябе да палякау, усеж яны добра ведалі, што праудзівымі палякамі яны ня могуць быць, дзеля гэтаго называлі сябе, у адмешку ад першых, літоускімі палякамі, каторых гісторыя ніколі ня мела і каторых яны стварылі самі з сябе. Будучы сляпымі на факты гісторыі, на акружаючая іх жыцьце таго народу, каторы карміу іх хлебам і давау ім усе, яны стварылі нейкая поупольская паньства у панстве Беларускім і слепа фанатычна яго падтрымовалі, высмейваючы родную мову, ваюючы з роднай народнасцію.\nДзіуным і няпанятным казауся наш край пры гэткуй рожнасці аднаго і також народу. Вось у якіх фарбах рысуецца абраз грамадзянскаго станавіща усяго нашаго народу: тады як гаротны народ замкнуушысы у сабе снуу нясвядома ніць свайго нацыанальнаго быту, кляс вызшы акутваецца польшаманіею, котораю яны у часці заразілі і сярэдні кляс, так званую фальварковую і засцянковую шляхту, тую самую шляхту, што праз усю гісторыю цягнулася за велікапанскімі хвастамі, стаяла за высокамагнацкімі крэсламі і па наказу гэтых жэ магнатау, вархоліла на сэйміках, ня разумеючы часта хто яна і зашто вархоліць.\nХарактэрным у гісторыі палянізацыі нашаго краю ест тоя, што нашы вызшыя грамадзянскія клясы, лічачы наш край Польшай, польскую мову і культуру паколькі яна магла наружна прывіцца да іх прымаюць толькі для сябе, як і тыя прывілеі, што надавау ім польскі урад, і залічваючы гэту мову да «паньскай», коса глядзяць на дробную шляхту, калі гэта заблудзіушая авечка часамі хоць у «свята» і «пра гасцей» пратандуя на польскую мову, як на прыкмету належнасці сябе да «дэлікатнай», «паньскай» клясы.\nТак шло да часу падзелу Польшы, калі наш край падпау пад уласць Расейскаго ураду.\nРасейскі урад доугі час па забраньню нашаго краю лічыу нас палякамі. Гэта тлумачыцца слабым развіцьцем этнаграфічна-філалогічнай навукі у Расеі у той час з адной стараны і племенною рожнасцью нашаго народу у зраунаньню з вялікароскім — з другой. У першых дзесятках гадоу нашаго забору Расейскі урад ня толькі ня адлічвау нас ад палякау аля нават памагау польскім і апалячаным беларускім групам правадзіць у жыцьце іх палянізатарскую працу. Палянізацыя краю Беларускаго у гэты час дашла да вызшаго прадзелу. Ніколі у перад так ня панавала на Беларусі польска-іезуіцкая прасвета, як у час 10-40 годы. Гэта найлепей сведчыць, што палітыка Расейская ніколі на кіравалася пры заборы нашаго краю жаданьням «освободіть угнетенных братьев от польскаго іга», як то тлумачылі расейскія гісторыкі, а толькі імпэралістычнымі мэтамі.\nГэтак дзеялася да часоу польскаго паустаньня у нашым краю 63 году, калі наша селянства ня толькі ня пашло за паустаушымі «панамі», аля нават адняслося к паустаньню з няпрыхільнасцю.\nПасля гэтаго Расейскі урад сцямянууся, што наш цемны народ можа служыць для яго добрым матар’ялам у русыфікацыі і засілі як нашаго краю, каторы ён усе ящэ лічыу польскім, так і прытыкаючай да яго супраудзівай Польшы.\nАд гэтых часоу пачынаецца у нашым краю паліцэйска-русыфікатарская праца Расейскаго ураду. Была паслані у наш край цэлая армія уселякіх чыноунікау, каторыя з помач’ю казацкіх нагаек мелі наш край «ісконі рускі»., як яны называлі, усеж чамусь перэрабляць на «рускі». Беларускі народ, як гаворыцца, папау із агня ды у полыма. Усе свае родная была задушана, забіта. Палякі называлі нашу мову «простаю», расейцы-ж назвалі «искуственной смесью польскай і русской рѢчи», забыушы тоя, што наша мова пры Іване Грозным дала ім першая пісменства і праблескі прасветы. Наша родная мова і народнасць былі для ужытку забароняны: уселякі наш друк душыуся. Аля што найгорш, началася русыфікацыя нашых дзецей: быу сазданы па вядомых сымінарыях асобы тып чыноуніцтва прасвятоваго, каторы стау самым верным вартауніком русыфікатарскай працы у нашым краю. Адзін із слупоу, на которых трымауся Расейскі царызм — «раздзеляй і властвуй», на Беларусі звіу сабе самая моцная гняздо: ен дзяцей адной маткі Беларусі падзеліу на два варагіх сабе станы і казау праваслауным называцца — расейцамі, а каталікам — палякамі, натрауліваючы і уцковаючы адных на другіх.\nЯкая была праца на Беларусі русыфікатарская верных халапоу і прыслужнікау маскоуска-татарскіх тыраноу у кароне Расейскіх цароу усе добра помняць, бо сляды яе ящэ надта свежы. Аля сухая прыгонная праца над нашым народам чыноунікоу і паліцэйскіх нічого ня ускурала — жывы народ беларускі астауся тым, кім ен быу многа сотак вякоу таму назад.\nТакім тэмпам жыцьце нашаго краю шло да пачатку XX сталецьця, калі наляцеушая агульная навалніца рэвалюцыйнаго руху у Расеі зкрушыла і знясла много старых згнілых запорау і хваляй прабуджэньня праняслася і па нашым краю.\nНарод наш, будучы доугі час у паусне нацыанальнай нясвядомасці, ня адказвауся ад свайго уласнаго імяні, свайго духоунаго быту, хоць канкрэтна ня праяуляу усяго гэтаго, жывучы ім унутрэнна у сваім шэрым буднічым жыцьці, касца, абычаю, мове. Тоя, што беларускі народ добра разумеу сваю нацыанальную асобнасць і інстынктам атдзельвау сябе ад другіх народау, хоць ен быу і нясвядомы свайго нацыанальнаго імяні, нас перэконвая яго цвердая пастаянная трымалосць «свайго». Каліб маглі запытаць беларуса пад канец забору Расеяй Польшы то ен, то пачуліб цверды яго атказ, што ен «тутэйшы», гэткі адказ можна толькі пачуць яд яго і цяпер. «Тутэйшы», гэта значыць што ен ня паляк, ня расеяц, ня украінец, а сын сваіх родных палеу, лясоу, весак, мястэчак, сын таго народу, каторы гаворыць «простай», «тутэйшай» мовай, сын усяго таго, што дало грунт яго псыхічнаму разумаваньню, на каторым яно узрасло.\nЖывучы унутрэнна сваім нацыанальным жыцьцем, забыушы пад дауленьням гістарычных фактарау свае нацыанальная імя, беларускі народ у цэлым ня перэстау быць самім сабою, народам з сваім гістарычным прошлым, з сваім уласным імяням.\nБеларуская мова. Зразумелая, ясная, поуная пекнаты і хараства родная мова. А сколька пагарды і плеукоу яна на сабе вынясла ня толькі ад чужынцау аля нават і ад тых здрайцау і дэгенэратау беларускаго народу, каторых маткі саміх выгадавалі у гэтуй мові. І якіх толькі нападкау, якіх толькі плетак яна на сабе ня вынясла. Як ей толькі ня капалі і палянізатары і русыфікатары магілу, а яна усе жывая, усе па даунейшаму злучвая дзесяцімільенны беларускі народ.\nАля разгледзмо гэтыя нападкі і дадзімо атказ.\nНайперш адмецім той важны штрых, што з усіх нападаючых на нашу мову асоб, ніводная ня адважылася сказаць што беларускаго народу, як асобнаго славянскаго племені німа: альбо прызнаючы беларускі народ, альбо абходзячы гэта пытаньне моуча, яны адкідаюць ад беларускаго народу яго мову. Такое палаженьня само па сабе ужэ спрэчная, бо кожны ведая, што кожная племя, як асобны індывід, заусюды мая сваю уласныю псыхафізычную структуру, каторая складаецца са састауных частак, у тым разі і з мовы. Мова ня ест штучным дадаткам чалавечай натуры, а тым фактарам, што бярэ свой пачаток із тых асноу чалавечаго быту, якія ускармілі яго дух і цела, прасцей кажучы — з самой прыроды.\nНам закідваюць, што мова наша ня есть асобнай ад другіх, а нарэча аднаго ітагож народу расейскаго, з дадаткам польскіх слоу, — калі гэта кажэ расеяц, чы праудзівей сябер чы вораг са стану маскоускай арыентацыі, — і «стала польска мова, пжез часа гісторыі зэпсута домешкем москевскіх слув», — калі тояж цвярдзіць асоба залічваючая сябе да лагеру палякау.\nЕст ящэ пагляд, што наша мова выфармавалася з моу украінскай, польскай і расейскай дзякуючы стыку гэтых трох народау на нашуй тэрыторыі.\nІ на астатак ня прызнаюць нашай мовы дзеля таго, што у ей да сюль ня выдана паважных літэратурных творау, іначай кажучы дзеля таго, што як-бы яна бедная духоуна.\nОсь тыя довады, якія нам цвярдзяць праціунікі беларускае мовы. Пад кірункам гэтых блудных поглядау часта знаходзіліся щырыя патрыоты нашай старонкі, ня могшыя вясці барацьбы проціу працяглаго вякавога паходу на беларускую мову, як напрыклад Сыракомля, пачаушы пісаць па беларуску.\nПраціунасць, памыльнасць і спрэчнасць гэтых блудных поглядау больш як вачэвідная. У перш кідаецца у вочы, што два працівастауныя народы па мове і культуры, як польскі і вялікароскі. залічваюць нас кожны да свае нацыі і аснову нашай мовы выводзяць з сваей. Прауда, щыра вучоны вялікарос, чы паляк гэтаго ня скажэ, аля гэта ня мяшае ворагам муціць воду сярод мала свядомае масы.\nПаказаная спрэчнасць тлумачыць нам, што корань нашай мовы ня вялікарускі і ня польскі а самааснауны, бо у глыбі гісторыі наша мова спатыкаецца ужэ тады у пісменнасці, як польская, а найбольш вялікаруская пісменнасць пачыналі толькі жыць. Што наша мова, як славянская, мае сходнасць з другімі мовамі нацый славянскаго выхаду, то з гэтаго ящэ ня трэба рабіць вываду, што яна узята ад польскай чы вялікарускай, бо тады гэтак сама можна былоб цвярдзіць аб усіх славянскіх мовах, што кожная з іх уфармавалася з другой, а ня развівалася асобна, на падставе законау быту нацыі.\nНя мая ніякаго перэканаучаго змыслу і пагляд, што наша мова зфармавалася з польскай, вялікароскай і украінскай.\nШтоб якая небудзь мова мела сфармавацца з другіх моу, чаго трэба сказаць ніколі у гісторыі ня было, яна ня павінна мець у сабе самой ніякай асновы, т. е. мовы, каторай бы даны народ карыстау у пачатку, як нязалежнай ад тых моу, з каторых пад дауленьням гістарычных фактарау мелабы сфармавацца штучная мова. З нашай мовай у яе гісторыі зусім ня так. Дауленьня гістарычных фактарау, як то палянізацыя і русыфікацыя у палітычна-грамадзянскім жыцьці прышло да нас тады, калі мы ужо мелі ня толькі равітую уласную мову, аля уласную культуру і цывілізацыю, стаяушых у той час выжэй ад суседніх народау...\nПерэконваць у тым, што наша мова мая сваю нацыанальную і самабытную індывідуальнасць арганічна злучаную з бытам нашаго народу гэта значыць ламацца у адкрытыя дзверы, і толькі дзякуючы страшэннаму нашаму бяздолью, гэта рабіць прыходзіцца.\nЯщэ пытаньня: чаму наша мова ня багата літэратураю і духоуным зместам. Адказ на гэта просты: кожная мова расце духоуна пастолькі, паколькі ідзе у перад духоуны поступ данае нацыі. Кожная мова цесна, арганічна злучана з эвалюцыей прыроднай творчасці народу і у гэтым яна заусюды раздзеляя долю гэтаго народу. Звертаючыся да беларускай мовы, мы бачым, што яна падзеляя у ваусем долю беларускаго народу. Беларуская мова захавалася у масах гаротнаго народу у той эры зазвіцьця. у каторуй гэты народ сотні год таму назад астанавіуся у сваім духоуным поступе, будучы здражаным сваею інтэлігэнцыей. Ад таго часу народ духоуна ня развівауся, ня рос, ня магла развівацца, расці і мова. Народ беларускі, як цэльная нацыя, ня змяніушы аснауных законау свайго быту ня мог памерці, ня магла змяніцца у другую і памерці яго і мова. Яна раздзеляя долю беларускага наоду да часу уваскрашэньня яго, калі і яна прыбраная у светлую апратку займе пачотнае мейсца у сям'і славянскіх моу. У аснове сваей наша мова мая столькі чароунай прастаты і хараства, што ня пройдзе і колькі дзесяткау год, як яна ня толькі зраунуецца з другімі цывілізованымі мовамі, аля пакажа і тую містычную глыбь беларускаго народу, якая да сюль ня зразумела у Міцкевічу і Дастаеускім. Заканчваючы мусім дабавіць, што мова-гэта той цэмэнт, каторы спайвая народ і дае яму моц быту, і што бяздолья беларуса у ва многум залежала ад асірацелай іх мовы.\nКіньмо ящэ беглы узгляд на адну нацыанальную асобнасць беларуса, гэта яго абычай, як праяў духоунай творчасці.\nАбычай беларуса ва многум рожніцца ад абычаю народау сумежных нацый. Заховаючы у глыбі сябе поуны паэзыі містытызм, каторы ест няадлучнай патрэбай быту беларуса, патрэбай рэалізаваньня абстрактных праявау прыроды у звязі з уласным пачуцьцем і псыхікаю, у наружы — повян прастаты і наіунасці і бадай зразумелы толькі для таго, хто добра ведая душу беларуса. Толькі у абычаі беларуса так ярка-індывідуальна выліваецца вечная шуканьня кону, як няспазнанай, няадгаданай сілы быту. Прадвечнасць таемнаго і прастата будзенщыны, два рожныя шляхі, у абычаі беларуса сходзяцца у адзін, каторы яго вядзя то на магілкі з глыбокім сумам спрауляць дзяды, то на вяселья у смеху снуць радасць быту.\nАбычай беларуса — гэта культ яго нацыанальнай душы вязанка яго чыстай народнай паэзыі, вечны пацяг, у щэрых будняг гаротнаго жыцьця, у край ня адкрытаго… Гэта ня адно спадак па яго пращурах: гета канкрэтны выплыу з быту беларуса; ен вытвараецца і расце з творчасцю і ростам душы беларуса, аля у аснове сваей ен ня зменны — гэта усеж тоя містычная служэньня кону.\nАбычай беларуса, як духоуная творчасць яго, у большай частца выліваецца у касца і песні, як патрэбе маралі і хараства. Каска і песня беларуса — гэта крытэрыум яго духоунаго быту, гэта яго псыхічна пачуцьцевы воблік. Гаворачы а касца і песні беларуса, мы ня памылімся калі скажэм, што гэта ест шлях гістарычных перажываньяу беларускай нацыі, што гэта ест няпісаная гісторыя беларускаго народу.\nНя маючы адгалоску свайго жыцьця у творчасці, прыбранаго у літэратурныя формы, зверху ад свае інтэлігэнцыі, народ стварыу гэта сабе сам бяручы ял з цаліны свайго быту: творучы, ен дау такую щырую і праудападобную да атбіткау свайго жыцьця творчасць, што разглядаючы каску і песню беларуса захватвая падзіу, як народ неук, народ сірата забыты у паньстве свету і культуры, мог так праудзіва заглубіцца у кожну рысу свайго духоунаго зместу. І каліб мы маглі сабраць усю тую мараль, якая разсеяна па казкам беларуса, усе тоя пачуцьце, которым перапоуняна яго песня, - то перад намі вырысавауся б аблік чалавека з аграмадным багацьцем здароваго змыслу і глубіною найхарашэйшаго пачуцьця, аля і столькіж бяздольны, і столькіж гаротны.\nАбычай беларуса, выліваючыся у духоунай творчасці яго, лепш як што рысуець рэльефна самабытнасць і індывідуальнасць народу.\nУ кароткіх і агуловых рысах мы прыглядзелі найважнейшыя з кардынальных асобнасцей беларускай нацыі, каторыя даюць ей права іці у гісторыі уласным шляхам, ня будучы нічыім прыслугачом. Гаварыць аб тым, што беларуская нацыя - гэта жывая нацыя маючая свае гістарычна-уласнае імя, гэта сярод бела дня засвечваць кганец: а усеж у нашым страшным бяздольі і гэта рабіць прыходзіцца, бо, к вялікуй крыудзе здароваго змыслу, ест ящэ такія людзі і, што найбольш баліць, ня сярод варагоу, а сярод сваіх сяброу і братоу, каторыя усе ящэ бачаць нас адарваным кавалкам, зблудзіушым тулачом.\nПрагаварыць да чуцьця і розуму гэтакіх людзей, а такжэ да тых братоў, што атрымаушы свет навукі спяць у лені альбо блудзяць у паньстве хімэрычных ідэй - ось мэта маей працы.\nКалі хоць аднаго з іх мне удасца прабудзіць да вялікага гарачаго каханьня к забытаму абязголянаму краю, пазваць да працы щырай на нацыанальнуй ральлі дзеля лепшай будучыны гаротных братоу, - я буду щаслівы з зроблянаго.\nЦяпер мы разгледзмо пытаньне аб тым, што мы разумеям пад нацыяй і пад той злучнасцю, каторая ест фундамантам істнаваньня кожнай нацыі. Нацыя — гэта сбор (сынтэз) праяу быту групы аднародных асоб, творучы з сябе так званую душу народа, которая у цэлым ест самабытная жывела, маючая свае нязменныя законы быту аснованныя на цвердуй падставе натуры. Законы гэтыя — мова, абычай, а адчасці гістарычная прошлая і вера данаго народу: натура — краябраз, клімат і у некаторуй часці дауленьня суседніх народау. Першая выцякая з другога і творыць цэльнасць быту народу ня залежна ад яго волі. Гэта цэльнасць быту і ест вядомым нацыанальным інстынктам, каторы кіруя жыцьцем нацыі.\nІнстынкт нацыональны, гэта той магучы звязак нацыі, што застауляя кожнаго чалавека з няуясненай сілай цягнуцца да «свайго», да таго «свайго», з каторым ен звязаны нявідомымі ніцямі нацыанальнаго інстынкту.\nНяма на свеце ня воднаго, нармальнаго у праяве быту, чалавека, каторыб будзь то свядома, чы ня свядома ня меу бы у сабе нацыанальнаго інстынкту, у глыбі сябе скрытаго пацягу да усяго уласнаго, на канве катораго узорамі снуецца яго духоуна-целесны быт, пад навалай катораго узрос яго чалавечы воблік.\nУ людзей мала свядомых нацыанальных інстынкт, чылі пацяг да свайго уласнаго, роднаго, выліваецца у ня залежном ад волі групавані там, гдзе есть гэта «свае», «родная», прасцей кажучы, нейкая сіла унутрэнная (нацыанальны інстынкт) связвая яго з усім тым, гдзе ен радзіуся, узрос, гдзе жывуць яму падобныя па духу і целе, мову каторых ен добра разумея, каторае научыла яго маці; гдзе ен чуя, што усе яго добра адчувая ня толькі словамі аля нават самой спольнасцю быту, гдзе да кожнаго акружаючаго яго абраза ідуць з яго сэрца і душы нявідомыя ніці і спайваюць яго з імі мацней жалезных ланцугоу. Для людзей жэ свядомых нацыанальны інстынкт выражаецца у азмыслянным безпрадзельнум каханьні гэтаго «свайго»: у патрэбя, выцякаючай з чуцьця і разумаваньня, працы для щасця і славы гэтаго «свайго», т. е. у праудзівум вызшум патрыатызме. Як у свядомаго, так і нясвядомаго чалавека усе гэта выцякая ня залежна ад волі іх і разумаваньня, з самаго факту быту. З Вылажанаго можна зрабіць той вывад, што нацыанальнасць — гэта натура быту народау, зусім незалежная ад іх волі і разумаваньня.\nНацыя, маючая пад сабою нязменны грунт, а каторум гаварылася выжэй, пакуль гэты грут ня змяніуся, ня можа перэрабіцца у другую хоць то сама, чы хоць то каб хто над гэтым працавау чужы, — змяніць свой воблік, чы вымерці.\nГрунт гэты цесна звязаны з жыцьцем і ростам нацыанальнаго «я» народу: змяніся ен у тым чы іншым кірунку, у гэтым кірунку зменіцца і гэта «я». Часамі калі зменнасці грунту нацыі загражаецца ня з естэства прыроды, а з выпадковых уплывау, як то загарненьня у няволю адной нацыяй другой, то гэта параджая барацьбу за захаваньня першаасноу яго.\nТакім парадкам, як атдзельная асоба, так і цэлы народ будзь то свядома чы ня свядома жывуць тым нацыанальным жыцьцем, якоя чарпаеца з атачаючай іх прыроды з адной стараны і з тых асноу фізычнай сваей арганізацыі, каторыя паложаны у начала іх племяні — з другой. Ды іначай і быць ня можэ: як кожная часціна прыроды мае свае уласные законы быту, так сама мае гэтыя законы і чалавек. Найглаунейшым з гэтых законау і ест закон нацыанальнаго жыцьця. Нацыанальная жыцьце, гэта жыцьце маючая для роста духа чалавечаго праудзівую дарогу естэства, каторая адна толькі можа давясці яго да щыту найвызшаго развіцьця, даць яму для гэтаго развіцьця здаровую патрэбную страву. Па за гэтай дарогай развіцьця чалавечы дух, як і усе ня у нармальнасці, вырасце калекам. Падводзячы вывад вылажанаму, паставім пытаньня: якая карысць жыць чалавеку нацыянальным жыцьцем свядома, з перэкананьня і жыць будучы нясвядомым свайго нацыанальнаго «я». У першым — гэта пладатворчасць прыносячая багаты ураджай свету і культуры на роднуй ніве, баронячая першаасновы свайго індывідуальнаго «я» ад шкодных уплывау, у другом — замкнутая скрынка, ключ ад каторай страчаны, поуная багацьця, ад каторай німа нікому карысці; жыцьце нахільная да шкодных уплывау, — да умаленьня і поунаго знічтажэньня сваіх духоуных багацьцяў.\nПатрэбнасць нацыанальна-свядомаго жыцьця ня толькі ест патрэбнасцю выцякаючаю з факту самога быту чалавечаго, т. е. патрэбнасцю выцякаючаю з законау прыроды, аля каб гэты быт быу дастойны свайго чалавечаго імяні, мусіць быць і патрэбнасцю выцякаючаю з здароваго легічнаго разумаваньня, — бо толькі народ свядомы сваей душы, свайго нацыанальнаго «я», свайго народнаго імяні становіцца раунапрауным сябруком у сям’і народау свету. Народ жэ ня свядомы сябе, ня дбаючы аб павышэньні свайго 17 духоунаго «я», такі народ у большых разам ідзе на поваду у другіх народау як нявольнік і часта становіцца крывавай арэнай змаганьняу другіх народау за яго нацыанальную вопратку — яго землю, за яго працу. Гэткі народ, будучы слугою другіх, ня толькі нічога ня дае у усесветную скарбніцу культуры, аля нават дбаючы сваім потам і крывей для славы сваіх уладароу з адной стараны, у той жэ час працуя над сваім знічтажэньням нацыанальным, чы скарэй духоуным — з другой. Свядомасць свайго краю, усяго свайго роднаго, свядомасць поступу свайго нацыанальнаго «я», гэта найважнейшая патрэба усяго народу, гэта той штодзены яго духоуны хлеб, без катораго ен, як народ, дастойна жыць ня можэ. Такая свядомасць вядзе к свету і дабрабыту народу ня у крыуду для другіх народау. Усе вялікія людзі, усіх народау і усіх часоу, у сваім жыцьці кіраваліся адной нязменнай засадай нацыанальнай свядомасці — гэта праца над ростам паступовым нацыанальнай душы свайго народу, абвеянная каханьням да усяго роднаго.\nДалей разгледзмо як цесна звязана патрэбнасць нацыанальнаго жыцьця з патрэбнасцю палітычнаго самаадзначэньня.\nЯк мы бачылі, для нармальна-паступоваго развіцьця свайго духа, чалавек канечне мусіц жыць нацыанальным жыцьцем. Штоб уясніць як няадлучна ідзе нацыанальная жыцьце з жыцьцем палітычным, звярнемо увагу на кардынальнейшыя стараны гэтаго жыцьця.\nУ перш асвета: праудзівая асвета, вядучая чалавека да вызшых ідэалау, каб яна была карыснай для яго, мусіць быць праводжана у роднуй мові, быць зусім ад нікога нязалежнай і вольнай і мець варункі эканамічнаго істнаваньня. Як першая, так другое і трэйцяе усецэла залежыць ад таго парадку самауладарства, які устаноуляны у данаго народу. Калі народ свядомы сябе і ад нікога нязалежны, то і яго асвета ня будзе слугою пануючых над народам, памагаючаю як спосаб, закабаленьню народа, а будзя ясным шляхам да прауды і хараства.\nДалей: паступовы рост народу у сторону культуры і цывілізацыі у дзевяці дзесятых сябе залежыць ад эканамічнаго багацьця і сацыальных парадкау данаго народу. І камуж ня вядома, што як эканамічныя багацьця, так і карыстныя для народу сацыальныя парадкі даны народ, як нацыя, зможа здабываць і устауляць толькі тады, калі ен уладарствуя сам сабою, будучы свядомым сябе, ня залежна ад другіх народау. Пад якою культурнаю апекаю народ-бы ня быу, аля калі гэта апека будзе чужою, то яна ніколі ня дасць яму карысці і у канцы канцоу прывядзе яго да поунаго упадку.\nПрыведзяных двух прымерау досць, каб ясна бачыць, што нацыанальная жыцьце цесна злучана з жыцьцем палітычным у яго самастыйнай і нязалежнай форме.\nКінуты дэмакратыей у час гэтай крывавай вайны лозунг самаадзначэнья кожнаго народу, больш як калі патрэбяй цяпер для правядзення яго у жыцьце. Гісторыя добра научыла народы, што большая частка войн вядзецца і вялася за насілная прылучэньня пад свае уладарства адным народам другога - з адной стараны і што народ, насільна прылучыушы пад свае уладарства слабіны народ гэтым самым капая сабе магілу, бо уселякі народ можа развівацца у кірунку к добрабыту толькі тады, калі ен зложаны з аднародных гарманыйных элемэнтау, а уселякая спрэчнасць рана ці поздна давядзе яго да поунаго развалу, чаго гісторыя ня раз вучыла і што мы цяпер бачымо з Расеяй. Ды і насільная прылучэньня адным народам другога ня апраудвая сваей важнейшай мэт - эканамічнаго збагачэньня, бо да сюль мы бачылі, што народ, насільна прылучыушы пад свае уладарства другі народ, вялікую частку сваіх сіл траціць на тоя, каб утрымаць сілай загорнутыя пад сваю уласць, народы у пакоры, каторыя ніколі ня перэстаюць рвацца к волі, к самаадзначэньню.\nСамаадзначэньня кожнаго народу ня толькі карыстна для яго аднаго, бо вядзе яго па праудзівуй дарозе цывілізацыі, культуры і дабрабыту усяго чалавецтва, аля такжэ карыстна і для усіх народау, бо сваім жыцьцем - ня чынячы ніякіх прашкод на дарозе росту чалавечаго духа, здабыцьця эканамічных багацьцяу і паляпшэньня сацыальных варункау жыцьця - прыбліжая у сваей частца усе чалавецтва да вялікіх ідэалау волі, брацтва, каханьня.\nДля нас, беларусау, патрэбнасць нацыанальнаго жыцьця і самаадзначэньня народу - гэта патрэбнасць усяго нашаго быту. Ня адзін народ ня стаіць на таком страшном бяздарожі і нацыанальна-духоунаго жыцьця і палітычнаго бязправя як мы беларусы. Сотні год наш увесь бяздольны народ бяз свету, бяз свайго чалавечаго імяні бродзіць у цемры нацыанальнай нясвядомасці, а дзеля гэтаго служыць толькі афярай здзеку і пагарды.\nНя будучы свядомым свайго нацыанальнаго імяні, ня карыстаючы з сваіх творчых дароу натуры у святле уласнай сваей душы, ен ня можа выйці на дарогу праудзіваго поступу да культуры, ня можа іці у поруч з другімі нацыямі да агулова чалавечых ідэалау, а стаіць адзінокі, сіратлівы, адгарожаны кітайскаю сцяною ад цывілізацыі, ня магучы даць тых вялікіх скарбоу духа, якія носіць у сабе.\nПраз чужую мову, культуру, праз чужую народнасць ня адзін народ ня можэ прыці да агулова чалавечых ідэалау раунапрауным сябрам; калі ен страціць сваю мову, народнасць, сваю нацыанальную душу і пойдзе па дарозе культуры, то памінаючы тоя, што у даным разе ен будзе толькі простым слугою таго, пад чыім імянем ен будзе іці, — ен прыдзе ня к культуры а к сваей нацыанальнуй смерці, якая выльецца у цяжкі вяковы летаргічны сон.\nАсвета і культура у нашай мове, у духу нашай нацыі і нашай народнасці для нас цяпер патрэбны як ніколі. Яны дадуць нам можнасць падняцца з той вяковай пропасці, у каторуй знаходзіцца наш народ да сюль; яны з беларуса-пакорнаго слугі усіх, зробяц раунапраунаго грамадзяніна бяз памылак магучаго каваць свае щасця, сваю долю; яны уваскрэсяць яго да творчай гасударственнай працы пад уласным нацыанальным сцягам; яны заставяць другія народы паважаць імя беларуса, а ня глядзец на яго як на нешта мертвая, часамі з усмешкай...\nДзесяцімільенны беларускі народ працаунічы, што снуець сваю долю па убогіх весках і мястечках, доугія годы чакая свету праудзіваго у цемры сваей нясвядомасці, стогне і мучыцца пад навалам яе атдаючы свой розум, чучьце у карысць чужынцам, і, цяпер, у час нябывалай ломкі і крызысу паньствау і народау, ен пачці стаіць забыты на разстаі бяздарож’я, гадаючы якія новыя ланцугі прынясе яму заутрашні дзень. Цяпер як ніколі павінны прыці да яго лепшыя сыны, каторых ен ускарміу, узрасціу і дау можнасць у свеце разпазнаваць хараство і цемру, прауду і крыуду — павінны прыці правадырамі і павясці свой народ да нацыанальнаго самаадзначэньня.\nНайцяжэйшы час перажывая цяперь беларускі народ. Крывавымі слязмі ен піша цяпер сваю гісторыю, стаючы над зруйнованай сваей бацькаущынай...\nТолькі цяпер, у час смерці і васкрашэньня, каб наш народ ізноу ня астауся на доугія гады нявольнікам і афярой здзеку, мы павінны разбудзіць яго со сну нясвядомасці да разумнаго нацыанальнаго быту, будовы сваей бацькаущыны на падставе нашай народнасці і жадань народа. Пакуль наш народ ня будзе разбуджаным са сну нацыанальнай нясвядомасці, пакуль ен ня станя зусім свядомым свайго «я», свайго уласного імяні, пашаны сваей чалавечай гордасці, пакуль яго розум і дух ня стануць на моцнуй нацыанальнуй падставе, ня дасягнуць мэты развіцьця, і, пакуль будзе усе ящэ пагарджаным слугою другіх, мы, святлейшыя яго дзеці, павінны працаваць і працаваць ня пакладаючы рук, бо калі будуць ізноу надзеты на народ кандалы нясвядомасці і нацыанальнай смерці, то віною гэтаму будзем мы і праклены гісторыі падуць на нас.\nДа працы нас павінна заахвочваць і гнаць разумаваньня наша, што щасця ест толькі там, гдзе ест свет, культура, воля. Усеж гэта можна толькі здабыць на ніве грамадзянства свядомаго сябе, свайго нацыанальнаго імяні.\nПры усем гэтым мы павінны памятаць, што разбудзіць народ да нацыанальнай свядомасці, гэта ня значыць стварыць нейкую ідэю уваскрашэньня уміраючай нацыі і даць яе народу як нешта новая, гэта — асвяціць толькі святлом нашаго знаньня дарогу блудзячаму у цемры гістарычнаго бяздарож’я народу беларускаго, падзеліцца з ім, у імя справедлівасці, сваім знаньнем; натуралізаваць скрытыя у глыбі народа жаданьня у канкрэтныя формы, да каторых ен рана ці позна мусіць прыці сам. Збудзіць беларускі народ, гэта значыць праявіць яго нацыанальную душу, яго нацыанальная «я» да творчаго свядомаго самабыту на карысць вялікім ідэалам чалавецтва, даць ім можнасць карыстаць з скрытых багацьцяу беларускай натуры.\nЗбудзіць беларуса да культурна-нацыанальнаго жыцьця, гэта значыць пачаць для яго новую эру гісторыі, эру ня сну, здзеку, пагарды, адарванасці ад усяго светлаго, а-вялікаго грамадзянскаго, мэтай катораго павінны быць щырая злучнасць усих народау, абвенчанная праудзива чалавечым каханьням.\nМы павінны помніць, што жывы народ, маючы пад сабою нязменнымі асновы свайго нацыанальнаго быту, ня памрэ, а рана ці позна адродзіцца і сам аднайдзе свае імя.\nНя памрэ і беларускі народ.\nСотні год ен знаходзіуся у паусне нясвядомасці, а усеж ен жывая нацыя, маючая свой уласны быт.\nРана ці позна наш народ прабудзіцца з нацыанальнаго сну, аля які страшны суд зробіць над намі гісторыя, якім ащерным імяням яна нас заклейміць, калі мы ня прыложым цяпер працы да прабуджэньня нашаго народу, да вываду яго з цемры нясвядомасці к свету, — з агорнутай яго нядолі. Аб усім гэтым нам сведчаць гісторыі нацыанальнаго прабуджэньня другіх народау.\nПросты змысл нашаго розуму, простая рахуба здаровых разумаваньняу кажуць нам, каб мы, усе тыя хто свядом свайго «я», хто жыве ня толькі для сябе, аля і для краю, для каго «народ» «бацькаущына» ня пустыя словы, а зык ідучы з уласнаго быту, — каб усе гэтыя ня былі бязвалоднымі сведкамі у гэты крывавы час разрухі і нядолі сведкамі гора свайго народу; ня глядзелі моуча як сочыцца кроу з ран бацькаущыны, а были щырымі работнікамі на роднуй ніве, праудзівымі дзецьмі свайго бацька народу, гатовымі прынясці яму у афяру і розум, і душу, і нават, у патрэбе, жыцьце.\nПрацаваць над прабуджэньням свайго народу, працаваць над адбудовай вольнай бацькаущыны Беларусі, працаваць у карысць каб яна ня была пагардай другіх. А мы ня нявольнікамі сваей цемры, а роунымі сябрамі другім народам, вялікімі сваімі светам і культурай — якая гэта вялікая доля для нас!\nЯк мы павіны быць горды тым, што гісторыя на нас ускладая гэту вялікую і святую працу. Друкаваць пазволяна\nGeheime Feldpolizei Sluck Tgb. № 208\nЦана 80 кап.\nУзята з "https://be.wikisource.org/w/index.php?title=Патрэбнасць_нацыянальнага_жыцця_для_беларусаў_і_самаадзначэння_народа&oldid=50925"\nТворы 1918 года\nТворы, выдадзеныя ў Слуцку\nАпошняе змяненне старонкі адбылося 23:16, 10 студзеня 2022.


РЭСПАНСАРЫЙНЫ ПСАЛЬМ Пс 32 (31), 1–2. 5. 6. 7 (Р.: 1а)\nЕзус выйшаў з зямель Тыру і прайшоў праз Сідон да Галілейскага мора, пасярод межаў Дэкаполіса. І прынеслі да Яго глуханямога, і прасілі, каб усклаў на Яго руку. Адвёўшы яго далей ад натоўпу, паклаў у яго вушы свае пальцы і, плюнуўшы на іх, дакрануўся імі да ягонага языка. І, паглядзеўшы на неба, уздыхнуў і сказаў яму: Эффата! — што значыць: Адкрыйся. І адразу ж адкрыліся вушы ягоныя і развязаліся путы языка ягонага, і пачаў гаварыць выразна. Тады Езус загадаў ім, каб нікому не казалі. Але колькі ні забараняў ім, яны яшчэ больш апавядалі. І, будучы надзвычай здзіўленымі, казалі: Ён зрабіў ўсё добра: учыніў, што глухія чуюць, а нямыя гавораць\nРазважанне да Евангелля: Эффата, адкрыйся!


Фляндрыя — Вікіпэдыя\nФля́ндрыя (па-нідэрляндзку: Vlaanderen; па-француску: Flandre) ці Флямандзкі рэгіён Бэльгіі (па-нідэрляндзку: Vlaams gewest van België, па-француску: Région flamande) — суб’ект фэдэрацыі разам з Брусэльскаю сталічнаю акругай ды Валёніяй. Фляндрыя знаходзіцца на поўначы Бэльгіі і мае плошчу 13 522 км² (44,29% усёй краіны).\nГент, Бруге, Лёвэн\n13 522 км² (44,29%)\nhttps://www.vlaanderen.be/fr Афіцыйны сайт\nФляндрыя складаецца зь пяці правінцыяў, дзе размаўляюць на нідэрляндзкай мове.\nВарта зьвярнуць увагу на тое, што тэрмін «Фляндрыя» часам выкарыстоўваецца як назва гістарычнага рэгіёну, межы якога не супадаюць зь межамі сучаснае адміністрацыйнае адзінкі Бэльгіі. Так, у склад Флямандзкага герцагства ўваходзілі землі, якія цяпер належаць Францыі ды Нідэрляндам.\nФляндрыя паходзіць з назвы графства Фляндрыя, а само імя графства ўпершыню згадваецца ў 1237 року. Этымалягічна слова зьвязанае з «Flandr», што на старанідэрляндзкае мове літаральна значыць «той, які затоплены/затопленае месца».\n2 Найбуйнейшыя месты\nПяць правінцыяў Фляндрыі:\nБрусэльская сталічная акруга зьяўляецца анклявам, якая ляжыць у межах Флямадзкага Брабанта і не ўваходзіць у склад Флямандзкае акругі, аднак менавіта Брусэль зьяўляецца сталіцай Фляндрыі.\nСярод найбуйнейшых местаў Фляндрыі значацца (на 2007 рок): \nАнтвэрпэн (466 484)\nБруге (116 500)\nЛёвэн (95 232)\nМэхелен (78 480)\nАлст (78 184)\nКортрайк (73 376)\nОстэндэ (69 845)\nХасэлт (69 455)\nСінт-Ніклас (69 277)\nРузэларэ (56 797)\nОстэндэ — панарама пляжу і пірсу.\nНайвышэйшы пункт: вёска Рэмэрсдал, 287,5 м\nКлімат: вялікі ўплыў на клімат Фляндрыі робіць мора, аднак вылучаюць два тыпы клімату: марскі — на ўзьбярэжжы і лагодна-кантынэнтальны — у Сярэдняй Фляндрыі.\nРэкі: Шэльда ды Маас, якія ўпадаюць ў Паўночнае мора на тэрыторыі Нідэрляндаў, і рака Айзэр.\nАфіцыйнаю мовай Флямандзкае акругі зьяўляецца нідэрляндзкая мова, якая з-за мясцовых асаблівасьцяў часта называецца флямандзкаю мовай. Француская мова шырока распаўсюджаная ў грамадзкім жыцьці Фляндрыі, таксама выкарыстоўваецца як адміністрацыйная мова ў абмежаванай колькасьці муніцыпалітэтаў з так званымі моўнымі адрозьненьнямі (дзе пражываюць носьбіты болей чым адной мовы). У першую чаргу гэта адносіцца да Брусэльскае сталічнае акругі да памежных з Валёніяй рэгіёнаў.\nНягледзячы на існаваньне афіцыйнай літаратурнай моўнай нормы («усеагульная нідэрляндзкая мова» (AN, Algemeen Nederlands)), якая выкарыстоўваецца ў афіцыйным справаводзтве, у адукацыі, на радыё і тэлебачаньні, у Фляндрыі ў паўсядзённым жыцьці шырока выкарыстоўваюцца дыялектызмы — рэгіяналізмы, якія ў сукупнасьці дазваляюць сьцьвярджаць пра існаваньне флямандзкае мовы (правільна казаць, флямандзкі варыянт нідэрляндзкае мовы). Лінгвісты вылучаюць наступныя агульныя адметнасьці моваў у Фляндрыі і Нідэрляндах:\n— лексыка флямандзкае мовы перажыла значны ўплыў францускае мовы (напрыклад, флямандзкае chauffage, garagist, justitiepaleis, fruitsap супраць verwarming, garagehouder, gerechtshof, vruchtensap у нідэрляндзкай мове адпаведна);\n— адваротны працэс пурызму (рэакцыя супраць значнага ўплыву францускае мовы): флямандскія словы voetpad, aanhouden, dagorde, 'omzendbrief і нідэрляндзкія адпаведнікі trottoir, arresteren, agenda, circulaire;\n— выкарыстоўваньне архаізмаў, такіх як geschenk, nagerecht, zenden, venster у Фляндрыі пры ўжываньні адпаведна cadeau, dessert, sturen, raam у Нідэрляндах.\nАкрамя вышэй зазначанных лексычных асаблівасьцяў існуюць таксама адрозьненьні ў вымаўленьні гукаў (у першую чаргу зычнага g), у граматыцы (напр., для ўтварэньня памяншальна-ласкальнай формы назоўнікаў у Фляндрыі выкарыстоўваецца суфікс — ke, у той час як правілы стандартнае нідэрляндзкае мовы вымагаюць суфікс — tje\_je (kamerke vs kamertje: пакойчык; manneke vs mannetje чалавечак), у сытаксісу (парадак словаў у складаных сказах) ды інш.\nВарта адзначыць, што роля дыялектаў у Фляндрыі значна вышэйшая, чым у Нідэрляндах. Зьвязанае гэта з тым, што пазыцыя стандартнае (літаратурнае) мовы ў нідэрляндзкіх правінцыях мае больш глыбокія гістарычныя карані.\nКатэдральны сабор Найсьвяцейшай Панны Марыі ў Антвэрпэне\nСадавінавыя сады ў Хаспэнгаў\n^ Vroeg Middelnederlandsch Woordenboek, VMNW, (спасылка на анляйн вэрсію). Entry: VLAENDREN.\n^ Taalvarіёteiten en taalontwikkeling in Vlaanderen/Magda Devos, Universiteit Gent, 2008\nФляндрыя — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў\nТурызм у Фляндрыі\nАтрымана з «https://be-tarask.wikipedia.org/w/index.php?title=Фляндрыя&oldid=2245672»\nАпошняе рэдагаваньне ў 07:34 18 жніўня 2021\nГэтая старонка апошні раз рэдагавалася 18 жніўня 2021 году ў 07:34.


“Гэта мы!” Каляндар у беларускім стылі ад Сяргея Марозава выйдзе пры падтрымцы Hrodna.life\n«Гэта мы!» Каляндар у беларускім стылі ад Сяргея Марозава выйдзе пры падтрымцы Hrodna.life\n26 лістапада 2020, 13:42\nБеларускі каляндар 2021, фота Сяргей Марозаў\nНатхненне да фотапраекта дала песня Андрэя Мельнікава «Гэта мы». «Калі пачуў песню, усё адразу склалася», — расказаў фатограф. На прапанову паўдзельнічаць у праекце адклікнулася каля паўсотні гродзенцаў.\nСяргей Марозаў: «Карцінкі, якія паказваю — гэта не канчатковы варыянт (не хочацца пакуль яго „паліць“), — гэта нейкія прамежкавыя няўдалыя дублі, спробныя кадры або проста рабочыя моманты. Мадэлі на гэтым здымку: @vawiorka і конь Містыка»\nНа здымку і апрацоўку сюжэтаў спатрэбілася каля двух тыдняў. Каляндар ад Сяргея Марозава выйдзе пры падтрымцы Hrodna.life. Ён з’явіцца да сярэдзіны снежня. Набыць каляндар можна ў аўтара ці ў рэдакцыі за ахвяраванне. Так вы падтрымаеце фатографа і рэдакцыю незалежнага медыя.\nИсторик, фотограф и байкер Сергей Морозов: «Никогда не считал, что у меня талант»\n«Не проста прыгожыя карцінкі»\n«Перад здымкамі паглыбіўся ў гісторыю, глядзеў строі, чытаў аб традыцыях. Ну і сам зараз яшчэ больш сябе адчуваю сябе беларусам, бо прапускаю гэта праз сябе. Хочацца, каб у календары былі не проста прыгожыя карцінкі, каб перадаўся дух беларускага этасу».\nФотаздымкі календара — гэта вобразы, што ўявіліся Сяргею Марозаву, калі пачуў песню «Гэта мы» у выкананні Вольнага хору. «Расклаў першыя дзве страфы на выявы. Хацеў паказаць вялікі шлях, што прайшоў беларускі народ, пакуты з якімі мы сутыкнуліся зараз і адначасова — даць светлы погляд наперад. Сказаць, што мы не маем права усе гэта пакінуць, аддаць, забыць. Мы павінны гэта развіваць і глядзець у будучыню смела».\nВаланцёры і ўдзельнікі - паўсотні гродзенцаў\nНа прапанову паўдзельнічаць у здымках адазваліся каля паўсотні гродзенцаў. «Гэта беларусы і беларускі, гарадзенцы, якія захоплены нацыянальнай ідэяй, ведаюць гістарычны шлях краіны, падтрымліваюць беларускую сімволіку і традыцыйныя строі», — кажа фатограф.\nЧастка з іх сталі мадэлямі фотапраекта, іншыя дапамагалі у візажы перад здымкамі, падрыхтоўцы лакацый і рэквізіту.\n«Я патрапіла ў праект амаль выпадкова, — расказвае Вольга Карчагіна. — У адказ на просьбу прапанавала дапамогу. Нават не ведала, у якім праекце буду працаваць. Сама я не беларуска, сям’я бацькоў некалі пераехала сюды з Расіі. То мне тым больш цікава было пазнаёміцца з беларусамі, пабачыць прыгожыя строі і цікавых людзей».\nПадрыхтоўка да здымкаў. Працуюць візажысткі Вольга Карчагіна і Марыя Куранава. Фота Ірыны Новік\nУ праекце Вольга візажыст, а ў штодзеннай працы — галоўны бухгалтар аднаго з прадпрыемстваў горада. «Візаж — гэта для сябе, для душы, для творчасці. Вось бачу, якія вы прыгожыя і шчаслівыя ў макіяжы і мне добра робіцца».\nМарыя Куранава таксама адна з візажыстаў праекта. «Мне падабаецца, што мая праца дапамагае падкрэсліваць прыжагосць мадэляў. Увогуле, маляваць на тварах — незвычайна і крэатыўна». Марыя — студэнтка каледжа мастацтваў. Удзел у здымках календара для яе — адзін з першых сур’езных праектаў. «Падабаецца, што я тут задзейнічана нараўне з іншымі, што ў ва мне бачаць прафесіянала. Гэта новыя цікавыя эмоцыі».\nСяргей Марозаў працуе нам праектам разам з жонкай, Наталляй Марозавай. Яна здымае на відэа бэкстэйдж праекта. У роліку можна будзе пабачыць, як праходзілі здымкі і што засталося па-за абранымі выявамі календара. Для Наталлі гэта дэбют у відэаздымках і першая сумесная з мужам праца.\nНаталля Марозава здымае бэкстэйдж для відэароліка праекта. Фота Ірыны Новік\n«Пачалося з таго, што ў Сяргея з’явілася шмат вольнага часу — ён звольніўся з універсітэту, — кажа Наталля. Калі стаў думаць пра падтрымку з відэа, прапанаваў мне, бо я заўжды побач. Зараз вучуся, асвойваю відэа на хаду».\n«Мы усе зараз вучымся», — дадае Марозаў, — быць беларусамі, рабіць сваю справу, меркаванні свае адстойваць".\nЛукашенко подставили? Фото, на фоне которого он выступал в Гродно, взяли без разрешения автора\nЯк атрымаць каляндар\nКаляндар будзе падрыхтаваны і выдадзены да сярэдзіны снежня. Усе удзельнікі праекта атрымаюць па асобніку бясплатна. Іншыя змогуць набыць каляндар у Сяргея Марозава, ці ў рэдакцыі Hrodna.life за ахвяраванне. Так вы зможаце падтрымаць аўтара праекта і рэдакцыю незалежнага медыя.\nНекаторыя ранейшыя працы Сяргея Марозава можна пабачыць тут:\n« Гродненцы попросили депутата не усиливать наказание по статье 23.34. И получили согласие


Leapard na balkone by Mihas’ Yujyk (Paperback) - Lulu\nLeapard na balkone\nМіхась Южык Леапард на балконе раман раман у стылі магічнага рэалізму. Леапард – гэта цьмяная сутнасць чалавечай душы. Адна з яе сутнасцяў... Леапард можа прыходзіць... More > нечакана, а можа таіцца ў нас ад самага нараджэння, дрэмлючы. Ніхто не ведае, калі напаткае ягоны прыход. Леапард... Ён спіць, і сон яго нагадвае смерць. Але ён абуджаецца ад сну, і тады смерць становіцца нашым жыццём…< Less\nLesvitza By Mihas’ Yujyk Paperback:


“Грэйдзер да нас не даехаў…” — Techkrait . "",\n“Грэйдзер да нас не даехаў…”\n08.12.2014 81 Анжелика 0 Comment\nСтаршыня райвыканкама правёў “прамую лінію” з жыхарамі раёна. Ніжэй – рэпартаж з яе.\nТаццяна Стасюк, г. Маларыта, вул. Несенюка, 2:\n— Мой сын наведвае дзіцячы садок №1. Усё нас там задавальняе, а вось дарожка вакол садзіка дастаўляе непрыемнасці. Справа ў тым, што яе пасыпалі чорным адсевам. Калі сухое надвор’е – там пыл, калі мокрае – лужыны.\n— Зразумеў Вас і паспрабуем разабрацца. Вядома, цяпер зіма, і рабіць нешта няма сэнсу, а вось калі ўсталюецца адпаведнае надвор’е, – будзем нешта прадпрымаць.\nМарыя Міхайлаўна Пачанчук, г. Маларыта, вул. 8 Сакавіка:\n— Добры дзень, Казімір Віктаравіч. Хачу, каб пасадзейнічалі ў вырашэнні такога пытання. Аўтобус па маршруту “Ацяты-Маларыта” з Хмялёўкі, куды я і мае сёстры па выхадных ездзім да родных, адпраўляецца ў 18.05. Яны ж спазняюцца на цягнік, што адпраўляецца з Маларыты на Брэст у 20.08. Аўтобус прыходзіць на вакзал каля 21.00. Ці нельга перагледзець расклад руху з тым, каб ён адпраўляўся з Хмялёўкі на гадзіну раней?\n— Узгоднім з кіраўніцтвам Брэсцкага аўтапарка гэтае пытанне і прымем рашэнне. Думаю, што яно будзе станоўчым.\nФранц Антонавіч Клеснер, жыхар в. Гвозніца:\n— Калі падвядуць газ у нашу вёску?\n— Адназначна і канкрэтна Вам нічога адказаць пакуль не магу. Аднак скажу, што такія напрацоўкі ёсць у праграме газіфікацыі населеных пунктаў. Калі дзяржава выдзеліць сродкі, работы будуць пачаты. Раённая ўлада зацікаўлена, каб і Гвозніца была газіфікавана, бо ў нас цяпер усе цэнтральныя вёскі аграгарадкоў, ды і не толькі яны, з газам.\n— І другое пытанне. Апошняе павелічэнне пенсіі было на 5,2%. Па маіх падліках я павінен быў атрымаць на 150 тысяч больш. Аднак атрымалася не так…\nУ аддзеле пенсій і дапамог упраўлення па працы, занятасці і сацыяльнай абароне насельніцтва адразу высветлілася, што заяўніку пенсія пералічана правільна і павялічылася яна ў лістападзе на 152900 рублёў.\nСяргей Баркусевіч, жыхар в. Арлянка:\n— У мяне пытанне тычыцца абслугоўвання дарог. Пачынаючы з ліпеня гэтага года да нашай вёскі грэйдзер так і не даехаў. Дарога зусім разбітая, ехаць немагчыма.\n— Разумею. Праблема, ведаю, такая ёсць, звязана яна з недахопам фінансавых сродкаў на абслугоўванне дарог. Аднак яе трэба вырашаць, таму просьбу Вашу адрасуем кіраўніцтву Маларыцкага ДРБУ-179.\nАляксандр Данілавіч Куіш, ст. “Закруцін”:\n— 2 гады назад усе жылыя дамы на станцыі “Закруцін” перадалі на баланс КУШВП ЖКГ “Маларыцкая ЖКГ”. Усё нібыта і добра. Аднак адно не задавальняе: у апошні час чамусьці камунальнікі перасталі выкачваць каналізацыйныя сцёкі. Чаму?\n— Справа вось у чым. Жыллё перададзена на баланс толькі з унутранымі камунікацыямі. Водазабеспячэнне і каналізацыя знаходзяцца на балансе чыгункі, з-за чаго камунальнікі не могуць заключыць дагавор на выкачванне гэтых выграбных ямак. Яны могуць Вам аказаць свае паслугі толькі на платнай аснове за наяўны разлік.\n← Лепшая ацэнка — справы\nДАВЕР — У КРЭДЫТ →


У рашэннях па дэкрэце нумар тры дзяржава пайшла насустрач людзям — Столбцы. Прамень. Новости Столбцов и Столбцовского района\n15.03.2017 14.03.2017 Марина Маглыш-Калинина585Комментарии on У рашэннях па дэкрэце нумар тры дзяржава пайшла насустрач людзям\nДэкрэт нумар 3 «Аб папярэджанні сацыяльнага ўтрыманства» адмяняць не будуць, але на працягу года даручана не спаганяць адпаведны збор. Гэтае рашэнне 9 сакавіка на нарадзе аб актуальных пытаннях развіцця краіны агучыў Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка.\nПаводле яго слоў, гэты дэкрэт не з’яўляецца эканамічным і фінансавым. «Гэта ідэалагічны, маральны дэкрэт. Ніякіх там вялікіх грошай дзяржава не атрымае. Мэта гэтага дэкрэта адна – прымусіць працаваць тых, хто павінен і хто можа. Гэта – галоўнае», – адзначыў Прэзідэнт.\nРазам з тым кіраўнік дзяржавы канстатаваў дрэннае і безадказнае выкананне дэкрэта з боку адказных чыноўнікаў. «Не знайшлі там (у рабоце з насельніцтвам па выкананні дэкрэта. – Заўвага БелТА) сваё месца і нашы дэпутаты. Прытым розных узроўняў, асабліва мясцовых Саветаў», – сказаў ён.\nПрэзідэнт даручыў да 1 красавіка вызначыць спісы тых, хто павінен уносіць плацяжы на падставе дэкрэта нумар 3. «Спісы павінны быць вывераны. Прыцягнуць трэба ўсіх – дэпутатаў мясцовых Саветаў, міліцыю, участковых, спецслужбы – усіх прыцягнуць, але скласці гэтыя спісы. Яны павінны быць у кожнага старшыні гар- і райвыканкама, кіраўнікоў адміністрацый у абласных цэнтрах і горадзе Мінску. А Адміністрацыя Прэзідэнта разам з урадам павінна арганізаваць кантроль за выкананнем гэтага рашэння. І не дай Бог вы пакрыўдзіце хоць аднаго чалавека», – заявіў кіраўнік дзяржавы.\nПрэзідэнт агучыў наступнае рашэнне: на працягу 2017 года не спаганяць у рамках дэкрэта нумар 3 збор з тых, хто будзе ўнесены ў адпаведныя спісы. «Хто аплаціў у 2016 годзе, пойдзе ў залік 2017 года, калі ён не будзе працаваць. Калі ён паступіць на работу, мы з бюджэту па яго патрабаванні вернем гэтыя грошы», – распарадзіўся кіраўнік дзяржавы.\nУсе сабраныя па дэкрэце нумар 3 «Аб папярэджанні сацыяльнага ўтрыманства» сродкі павінны накіроўвацца выключна на ўтрыманне дзяцей. Аб гэтым Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка заявіў на нарадзе аб актуальных пытаннях развіцця краіны.\n«Самае галоўнае – кожны кіраўнік раёна на сесіі раённых і гарадскіх Саветаў павінен даць справаздачу да капейкі, на якія мэты ён патраціў гэтыя грошы. Або гэта дзіцячы сад, або дзіцячы дом, або каму-небудзь дапамаглі, купілі нешта, накармілі, напаілі і гэтак далей. Выключна на дзяцей. І не дай Бог, хоць адна капейка пойдзе на іншыя мэты – рамонт дарог, кватэр…», – дадаў кіраўнік дзяржавы.\nПрэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка даручыў да 1 мая вырашыць пытанне працаўладкавання ўсіх беспрацоўных.\n«Па працаўладкаванні беспрацоўных – я ўжо гаварыў аб тых, хто вядзе асацыяльны лад жыцця, яны ў нас ёсць (няхай не крыўдзяцца) – п’яніцы, алкаголікі, тыя сапраўды дармаеды, як іх называлі раней. Да іх – адны метады па прымушэнні да работы. Тых, хто па няшчасці застаўся без работы, мы павінны кожнага прыняць, і не толькі ў службе занятасці, а ў органах улады і аказаць дапамогу», – сказаў кіраўнік дзяржавы.\nГаворачы аб стварэнні рабочых месцаў, Прэзідэнт прывёў прыклад, што ў Мінску часам на работах па добраўпарадкаванні тэрыторыі задзейнічана дарагая тэхніка, эксплуатацыйныя і амартызацыйныя расходы на якую значна перавышаюць кошт ручной працы. «Трэба вызначыць месцы, куды павінны прыйсці людзі за работай, стварыць брыгады, групы, якія будуць лес высаджваць, агароджы будаваць, фарбаваць, прыбіраць тэрыторыю, капаць, вазіць, насіць і іншае. І мы зоймем усіх людзей», – адзначыў кіраўнік дзяржавы.\nСтоўбцы ў маім жыцці


Выстаўка "Сям'я ў культуры народаў Еўразіі. ХХ стагоддзе"(факсімільныя фатаграфіі са збору Расійскага этнаграфічнага музея) знаёміць з паўсядзённым і святочным жыццём традыцыйнай сям'і пачатку ХХ стагоддзя славянскіх і фіна–угорскіх народаў, народаў Паволжа, Сібіры, Каўказа і Сярэдняй Азіі.\nАдкрыццё выставы запланавана на 10 лістапада 2016 года 12:00.\nСям'я (белар.), энтаник (арм.), мишпаха (евр.), байит (іўрыт), гаилэ (тат.), оила (тадж.), гэр бүлэ (бурацкі), дьиэ кэргэн (якут.) – так гучыць слова "сям'я" на розных мовах народаў Еўразіі. Вядомае кожнаму чалавеку з дзяцінства, яно аб'ядноўвае ўсіх: праваслаўных, мусульман, будыстаў, шаманістаў.\nПаняцце "сям'я" ў традыцыйным грамадстве канца XIX – пачатку XX стагоддзяў было нашмат шырэй сучаснага. Сям'я была устойліва звязана з прадстаўленнем дома, як радавым гняздзе, у якім склаўся на працягу многіх пакаленняў пэўны ўклад жыцця, людзей (нярэдка 3 – 4 пакалення), і прастору (жыллё, двор, вёска, аул, чум, стойбішча). "Дом" як малая і любімая радзіма быў асновай існавання чалавека: ён даваў яму цялесныя і духоўныя сілы, якія і вызначалі непаўторны і самабытны свет нацыянальнай культуры.\nГістарычную частку выставы дапаўняе відэапрэзентацыя пра жыццё сям'і савецкага перыяду (з 1922 да сярэдзіны 1980–х гг.) па матэрыялах інфармацыйных агенцтваў. У Расійскім Этнаграфічным музеі захоўваецца каля 8000 фотаздымкаў, якія паступілі ад ТАСС, Саюзфота, АДН і рэдакцый савецкіх газет. У асноўным, фатаграфіі паказваюць жыццё сям'і праз сацыяльныя інстытуты, такія як ЗАГС, дзіцячы сад, школа, гурткі, а таксама праз агульнадзяржаўныя святы – Новы Год, Першае мая і г.д.\nСвоеасаблівы летапіс сямейнага жыцця ХХ ст. дае магчымасць пашырыць свае веды аб традыцыйных культурах народаў розных рэгіёнаў постсавецкай еўразійскай прасторы, адчуць унікальнасць і непаўторнасць сваіх сямейных каранёў праз агульнае і прыватнае ў сямейных традыцыях. Толькі адкрыўшы для сябе новыя старонкі з мінулага мы, сучаснікі, зможам суаднесці з ім свае ўяўленні аб тым, што адбываецца ў цяперашні час і стаць больш адкрытымі і гатовымі да дыялогу нават пры наяўнасці рознагалоссяў. Гэта тыя непахісныя правілы, на якіх заўсёды трымаліся сямейныя традыцыі і асновы.\nВыстава будзе доўжыцца з 10.11.2016 па 10.12.2016.


Варшаўскае паўстаньне: «не» Гітлеру і Сталіну (ФОТА) - Польскае Радыё\nВаршаўскае паўстаньне: «не» Гітлеру і Сталіну (ФОТА)\nViktar Korbut 01.08.2018 17:03\n0801 74-годзьдзе Варшаўскага паўстаньня.mp3\nУ сталіцы Польшчы 1 жніўня праходзяць памятныя мерапрыемствы ў сувязі з 74-й гадавінай Варшаўскага паўстаньня.\nВаршава, 1 жніўня 2018 г. Урачыстасьці да 74-й гадавіны Варшаўскага паўстаньня ля помніка Польскай падпольнай дзяржаве і Арміі КраёвайФота: PAP/Rafał Guz\nУ розных кутках Варшавы 1 жніўня зьбіраюцца вэтэраны Варшаўскага паўстаньня, гісторыкі, палітыкі, жыхары і госьці горада. Яны ўспамінаюць, як 20 тысяч салдат Арміі Краёвай 74 гады таму ўступілі ў няроўны бой зь нямецкімі акупантамі.\nПаўстанцы хацелі вызваліць сталіцу краіны перад прыходам Чырвонай Арміі, якую разглядалі як акупацыйную. Змаганьне доўжылася два месяцы. Загінулі 18 тысяч паўстанцаў і 100 тысяч цывільных жыхароў Варшавы.\n1 жніўня памятныя мерапрыемствы прайшлі ў розных раёнах сталіцы Польшчы.\nВаршава, 1 жніўня 2018 г. Памятнае мерапрыемства да 74-й гадавіны Варшаўскага паўстаньня на вул. Дварковай Фота: PAP/Paweł Supernak\nБылі ўскладзены кветкі ля мэмарыяльнай дошкі на будынку на вул. Фільтровай у сталічным раёне Ахота — у памяць аб падпісаньні палкоўнікам Антоніем Хрусьцелем «Манцёрам», камандуючым Варшаўскай акругі Арміі Краёвай, загаду аб пачатку паўстаньня.\nКіраўнік упраўленьня па справах вэтэранаў і рэпрэсіраваных асоб Ян Юзаф Каспшык напомніў словы Папы Рымскага Яна Паўла II, сказаныя к 50-годзьдзю паўстаньня.\nЯн Юзаф Каспшык: Папа сказаў у 1994 годзе, што Варшаўскае паўстаньне нельга ацэньваць выключна ваеннымі і палітычнымі катэгорыямі. Бо Варшаўскае паўстаньне было чымсьці большым. І Ян Павал ІІ меў рацыю. Варшаўскае паўстаньне было чарговай сцэнай змаганьня добра і зла.\nЯн Юзаф Каспшык дадаў, што Варшаўскае паўстаньне было барацьбой супраць гітлераўскага нямецкага вар'яцтва. Ён падкрэсьліў, што Польшча адной зь першых у сьвеце сказала «не» двум таталітарызмам — гітлераўскаму і сталінскаму.\nПрэзыдэнт Польшчы Анджэй Дуда заявіў, што варшавяне недарма пачалі змаганьне зь немцамі ў жніўні 1944 года. Ён таксама адзначыў, што Варшаўскае паўстаньне было паднята ў той час, калі Чырвоная Армія падступала да Варшавы. Але саветы не падтрымалі палякаў, чакаючы, што паўстанцаў зьнішчаць немцы.\nАнджэй Дуда: Паўстанцы былі гарантамі свабоднай Польшчы. Што павінна была зрабіць Чырвоная Армія? Увайсьці ў горад, заняты паўстанцамі, не захопліваць яго, а толькі далучыць? А потым што? Забіць паўстанцаў, захапіць рэшту краіны. Не было іншага выхаду.\nПрэзыдэнт Польшчы 1 жніўня прымае ўдзел у штогадовай цырымоніі ля помніка Gloria Victis на вайсковых могілках на Павонзках у Варшаве. У гадзіну «W» паўстанцы, вышэйшыя ўлады дзяржавы і жыхары Варшавы аддаюць ля помніка даніну павагі героям сталіцы. А 17.00 па горадзе гучала сырэна.\nВаршава, 1 жніўня 2018 г. Анджэй Дуда ўскладае вянок ля мэмарыяльнай дошкі ў варшаўскім раёне Воля ў памяць пра 70 палякаў, забітых немцамі Фота: PAP/Radek Pietruszka\nАнджэй Дуда ўсклаў вянок ля мэмарыяльнай дошкі ў варшаўскім раёне Воля ў памяць пра 70 палякаў, забітых немцамі. Прэзыдэнт Польшчы сказаў, што ў гэтым месцы стаяў дом, у якім гітлераўцы трымалі непрацаздольнае цывільнае наесльніцтва — старых, дзяцей, цяжарных жанчын. Уначы з 10 на 11 жніўня немцы падпалілі будынак. Усе, хто ў ім быў, згарэлі.\nАнджэй Дуда: Гэта месца зьяўляецца месцам пакут цывільнага насельніцтва Варшавы, адным з сымбаляў тых дзён, непраўдападобнага зьверства, зь якім немцы аднесьліся да Варшавы, да яе цывільнага насельніцтва. Мы гэта ўспамінаем і выказваем пашану — ня толькі тым, хто ваяваў у Варшаўскім паўстаньні, але таксама тым, хто пацярпеў, хто падчас і пасьля паўстаньня загінуў.\nУ цырымоніі на варшаўскай вул. Фільтровай выступіў вэтэран паўстаньня — прадстаўнік 4-й акругі Арміі Краёвай Варшава — Ахота Богдан Бартнікоўскі. Ён успомніў пра першыя дні баёў.\nБогдан Бартнікоўскі: Я памятаю першыя гадзіны паўстаньня. Гэта быў момант вялікай радасьці. Я жыў тады за 200-300 мэтраў адсюль — на вул. Каліскай. Мы адчувалі, што нарэшце сталі свабоднымі. Вакол нас былі салдаты — не ў мундзірах, але зь бела-чырвонымі павязкамі, з арламі на шапках, фуражках, шлемах.\nБогдан Бартнікоўскі расказаў, што баі ў раёне Ахота не працягваліся доўга. 9 жніўня вечарам паўстанцы мусілі адступіць.\nВаршава, 1 жніўня 2018 г. Памятнае мерапрыемства да 74-й гадавіны Варшаўскага паўстаньня ля помніка «Макотуў, які змагаецца — 1944» Фота: PAP/Paweł Supernak\nЗацятыя баі ішлі ў раёне Макотуў. 1 жніўня памятная цырымонія прайшла ля помніка «Макотуў, які змагаецца — 1944» у парку імя генэрала Густава Орліча-Дрэшэра. Сюды прыйшлі многія жыхары Варшавы. Яны выказвалі свае меркаваньні пра гістарычную падзею.\nВаршавянін: Я прыйшоў сюды, бо нарадзіўся ў 1950 годзе і яшчэ памятаю Варшаву ў руінах. Гэта былі руіны пасьля Варшаўскага паўстаньня. І я адчуваю эмацыянальную сувязь з гэтым. Я нарадзіўся і гадаваўся ў раёне Макотуў, які зьяўляецца крывавай ранай на карце Варшавы.\nУ Макотуве адбываліся адны з найбольш упартых баёў паўстанцаў зь немцамі.\nМалады варшавянін: Мяне ўражваюць людзі ў маім узросьце, якія адважыліся выступіць супраць немцаў, каб абараніць нашу краіну.\nУдзельніца паўстаньня Грызэльда Студзіньская, якая цяпер жыве ў Лодзі, успамінае, што паўстанцы не сумняваліся ў тым, ці варта змагацца за свабоду. Улетку 1944 года ніхто не разважаў, ці пераможа паўстаньне, ці не.\nГрызэльда Студзіньская: Мы радаваліся 63 дням свабоды пасьля пяці гадоў жудасных пакут у няволі. У нас была вялікая вера ў тое, што ў нас усё атрымаецца.\nВаршава, 1 жніўня 2018 г. Памятнае мерапрыемства да 74-й гадавіны Варшаўскага паўстаньня ля помніка «Макотуў, які змагаецца — 1944». Зьлева — удзельніца Варшаўскага паўстаньня Барбара Гардлічка-Шайнэр Фота: PAP/Paweł Supernak\nТым часам прэм’ер-міністар Польшчы Матэвуш Маравецкі паабяцаў у два разы павялічыць падтрымку ўсім, хто змагаўся за незалежнасьць краіны.\nМатэвуш Маравецкі: Падтрымку атрымаюць паўстанцы, “праклятыя салдаты”, салдаты Арміі Краёвай, салдаты, якія змагаліся за незалежнасьць, якія яшчэ жывуць. Гэтыя сродкі будуць павялічаны на 100%, каб на схіле жыцьця падтрымаць гэтых людзей.\nА 21.00 на Кургане Паўстаньня на вул. Бартыцкай запальваецца Агонь Памяці. Ён будзе гарэць 63 дні — столькі прадаўжаліся баі зь нямецкімі акупантамі за вызваленьне сталіцы Польшчы.\ntags: by-audio, Анджэй Дуда, Варшаўскае паўстаньне, Гісторыя Польшчы, Другая сусьветная вайна, Польшча-Нямеччына


Журналістаў у Барысаве затырмалі проста падчас стрыму. Онлайн\nЗатрыманых падчас стрыму журналістаў выпусцілі з пастарунку. Онлайн\nБарысаў. Журналісты «Белсат» на волі.\nPublié par «Белсат» sur samedi 18 mars 2017\n15:00 Нашых калегаў адпусцілі з Барысаўскага РАУСу.\n13:24 Афіцыйна Вольгу Чайчыц і Сержука Кавалёва затрымалі а 12:15. Чакаем тры гадзіны, пакуль працаўнікі міліцыі вырашаць, ці заводзіць справу, ці адпусціць нашых калегаў. Калі журналісты выйдуць з пастарунку, мы адновім трансляцыю.\n13:06 Нашымі калегамі займаецца Аддзел аховы правапарадку Барысаўскага РАУСу.\n12:50 Вольгу Чайчыц і Сяржука Кавалёва трымаюць у пастарунку. Супрацоўнікі міліцыі маюць намер праверыць акрэдытацыю нашых журналістаў. Іншых прадстаўнікоў медыяў папрасілі выдаліцца з РАУСу, яны чакаюць пад дзвярыма.\n12:31 Дзяжурны Барысаўскага РАУСу паведаміў рэдакцыі, што нашых калегаў «толькі-толькі прывезлі, праводзіцца разбіральніцтва». На якой падставе іх затрымалі, пакуль невядома. Паводле дзяжурнага, у нашых журналістаў правераць дакументы і адпусцяць або распачнуць адміністратыўны працэс.\n12:25 Журналістам кажуць, што яны не затрыманыя, але просяць прайсці з працаўнікамі міліцыі:\n«Калі вы не падпарадкуецеся законным патрабаванням супрацоўнікаў органаў унутраных справаў, будзе іншая размова», – кажуць прадстаўнікі барысаўскай міліцыі.\n12:20 Іх вязуць у Барысаўскі РАУС на так званым службовым аўтамабілі без апазнавальных знакаў органаў унутраных справаў.\n12:12 Працаўнікі міліцыі затрымліваюць нашую здымачную групу. Журналісты праводзілі стрым з Барысава.


Прайшла цырымонія ўручэння імянных пасведчанняў стыпендыятам Прэзідэнцкага спартыўнага клуба | zviazda.by\nХатняя старонка » Спорт » Прайшла цырымонія ўручэння імянных пасведчанняў стыпендыятам Прэзідэнцкага спартыўнага клуба\nУ зале алімпійскай славы Нацыянальнага алімпійскага камітэта прайшла цырымонія ўручэння імянных пасведчанняў стыпендыятам Прэзідэнцкага спартыўнага клуба.\nУ 2020 годзе імі стануць 192 спартсмены і 72 трэнеры-выкладчыкі. Гэта прадстаўнікі 31 віду спорту. Сярод стыпендыятаў 157 атлетаў падымаліся на подыум найбуйнейшых міжнародных спаборніцтваў у сваіх узростах, 34 спартсмены будуць стыпендыятамі другі год запар, толькі сем з іх пагоршылі свае вынікі адносна мінулага года.\n«Стыпендыя Прэзідэнцкага спартыўнага клуба можа стаць важнай прыступкай на вашым нялёгкім шляху ў свет вялікага спорту. Восем алімпійскіх чэмпіёнаў нашай краіны ўжо скарысталіся ёй, — адзначыў старшыня Прэзідэнцкага спартыўнага клуба Дзмітрый Лукашэнка. — Упэўнены, што сярод вас ёсць тыя, хто зможа папоўніць гэтыя пераможныя шэрагі. Напэўна, вы намецілі сабе самыя высокія мэты, і вас не трэба дадаткова матываваць. А вось падтрымка лішняй не будзе». Дзмітрый Аляксандравіч дадаў, што сярод цяперашніх удзельнікаў праекта рэкордная колькасць трэнераў, нягледзячы на юны па трэнерскіх мерках узрост (стыпендыятамі яны могуць станавіцца толькі да 41 года), хтосьці ўжо падрыхтаваў чэмпіёнаў свету. «Некаторыя з вас самі маюць вопыт заваявання сур'ёзных вышынь, аж да п'едэстала Алімпійскіх гульняў. Пераемнасць пакаленняў — залог пераможных традыцый. Менавіта таму мы аддаём асаблівую ўвагу маладым і перспектыўным трэнерам нашай краіны».\nПамер стыпендыі залежыць ад месца, якое заняў спартсмен, і ад таго, ці з'яўляецца яго від спорту алімпійскім. Самая вялікая прызначаная гадавая стыпендыя на 2020 год — 16 800, мінімальная — 2 000 рублёў. Трэнеры атрымліваюць аднолькавую стыпендыю, якая прыкладна адпавядае значэнню сярэдняй стыпендыі спартсменаў на гэты год. Агульная сума стыпендый на 2020 год — 1 774 980 рублёў.\nУ цырымоніі ўручэння імянных стыпендый прынялі ўдзел першы віцэ-прэзідэнт НАК Віктар Лукашэнка, міністр спорту і турызму Сяргей Кавальчук, алімпійская чэмпіёнка па мастацкай гімнастыцы Марына Лобач.\nЗагаловак у газеце: Каштоўны ўклад у будучыя перамогі\n813 Лукашэнка: Пры канцы майго прэзідэнцкага жыцця я гарантую, што будзе толькі так, як вырашыць народ\n545 Лукашэнка прызначыў новых памочнікаў Прэзідэнта Беларусі па Брэсцкай, Гродзенскай абласцях і Мінску


Геніяльны Вім Вэндэрс на «Белсаце»\nhttps://www.youtube.com/watch?v=gB58CmKmb-U Слова «фатаграфія» складаецца з двух грэцкіх лексемаў: «фатос» – святло і «графас» – пісаць. «Фатаграфія» значыць «пісаць святлом». Пісаць святлом зрабілася галоўнаю мэтаю сусветна…\n«Cвяточныя размовы» з Валярынаю Куставай\nhttps://www.youtube.com/watch?v=DhIEXH7PpTs Каляды – час мараў і жаданняў, калі людзі вераць у іх здзяйсненне. Нашыя героі ішлі да сваіх мараў і ажыццявілі іх. Сёлета яны пераможцы…\nЯк знікалі незалежныя ад уладаў медыі\nhttps://www.youtube.com/watch?v=a-egUMm-KD8 Другая палова 1990-х гадоў вызначылася рэзкім супрацьстаяннем уладаў і незалежнае прэсы. У гэты ж час рабіліся высілкі і ў стварэнні электронных СМІ, альтэрнатыўных дзяржаўным.…\n3 гісторыі пра людзей, якія змагаюцца за свае правы\nhttps://www.youtube.com/watch?v=be277dUsguo Права на навучанне на роднай мове, права на атрыманне статусу ўцекача, права на грамадскае абмеркаванне – гэтыя тэмы раскрывае праграма «Маю права». Родная мова…\nДэпартацыя татараў. Спроба № 2\nhttps://www.youtube.com/watch?v=O7fsE28TMJ8 Асабістыя гісторыі крымскататарскіх сем’яў з акупаванага Крыму – у фільме, зробленым пры ўдзеле «Белсату». Лёс простых татараў – у стужцы «Калі гэты вецер сціхне».…\n1996 год: як у Беларусі ўсталявалася дыктатура?\nhttps://www.youtube.com/watch?v=iANQSA9_BPw Рэферэндум, імпічмент, расейскі палітычны дэсант – гэта ўсё падзеі на пачатку ўсталявання ўлады Лукашэнкі. Што дазволіла першаму прэзідэнту Беларусі атрымаць неафіцыйны тытул «апошні дыктатар…\nЯк беларуская ўлада прымушае людзей самаарганізоўвацца?\nhttps://www.youtube.com/watch?v=iB22zWdzslU Жыхары вёскі Дроздава пад Менскам заплацілі вялікія грошы, каб купіць тут зямлю, аднак ужо больш за 20 гадоў не могуць дачакацца…\nБез даху над галавою: драма з Верхнядзвінску\nhttps://www.youtube.com/watch?v=4f5mkZSXQkg Спачатку апранаюць ватоўку, кладуцца на канапу, накрываюцца коўдрай, зверху абгортваюцца цыратаю. Гэтак жыхары Верхнядзвінску рыхтуюцца да сну. Прычынаю – нясвоечасовы капітальны рамонт, які распачалі…\nГісторыі людзей, якія з’ехалі за мяжу, розныя – часам нават трагічныя\nПаводле сацыялагічных звестак, больш за палову грамадзянаў Беларусі векам да 30 гадоў мараць з’ехаць з краіны, але не маюць магчымасці. Масавае беспрацоўе, адсутнасць перспектывы адбыцца…\nНайлепшай школе беларускай журналістыкі ўжо 9 гадоў\nhttps://www.youtube.com/watch?v=tQyNYQo0ZBU У чацвер, 1 снежня, не прапусціце 300-ае выданне аднаго з самых удалых і найстарэйшых праектаў «Белсату» – праграмы «Рэпартэр». Цягам 9 гадоў мы паказалі…


“Шведскія курганы” на Слонімшчыне\nУпершыню пра “шведскія курганы” я пачуў ад свайго дзеда падчас выпасу кароў у даджлівы восеньскі дзень колькі гадоў таму. Дзядуля расказаў, што тыя калісьці размяшчаліся ў цэнтры Васілевіч, маёй роднай вёсачкі, абрусам расцеленай пасярод раўніны, якая прыціснулася сваім ўсходнім бокам да маці Шчары, а з захаду абароненая ўзвышшамі, падарункамі апошняга ледавіка, сярод якіх вылучаецца прыгажуня Пяроўка. Напачатку я не палічыў іх вартымі ўвагі і не здолеў убачыць у іх нічога, акрамя вясковай байкі. Зараз, ведаючы кошт гэтых словаў, я звяртаюся да цябе, Шаноўны Чытач, не паўтараць маіх памылак. Добразычліва стаўцеся да аповедаў старэйшых пра мінулае роднага края! Магчыма, у іх схаваны таямнічыя старонкі гісторыі нашай Бацькаўшчыны.\nКазка становіцца праўдаю\nДзядуля меў рацыю. Гэта я зразумеў, калі пазнаёміўся з вынікамі археалагічных даследаванняў Васілевіч у 1955 годзе. Згодна з імі ў цэнтры вёскі, на месцы сённяшняга магазіна “Васілёк” і таполяў, яшчэ ў сярэдзіне мінулага стагоддзя размяшчаўся могільнік, які складаўся з 31 кургана, кожны дыяметрам 7-12 м. Нажаль, толькі адзін з іх быў раскапаны, прычым ў ім археолагі знайшлі сярэбраную манету XVI ст. Такім чынам, курганы насамрэч былі. Але паўстала новае пытанне: чаму яны называліся “шведскімі”?\nСпробу тлумачэння гэтаму я знайшоў у даследаванні таленавітага святара Сынкавіцкай царквы з цяжкім жыццёвым лёсам Міхайлоўскага. 10 жніўня 1892 года старажылы вёскі Ніз Кандрат Бардун, Фама Зянько і Міхаіл Праднік расказалі яму пра тое, што вельмі даўно праз Васілевічы, Парэчча і Бабынічы са Слоніма адступалі шведскія войскі, якія былі разбітыя палякамі каля вёсак Едначы і Ніз. “Тады ў людской крыві бык утапіўся”, - казалі яны.\nЗ працы Міхайлоўскага, я даведаўся, што “шведскія курганы” былі даволі распаўсюджанымі аб’ектамі на тэрыторыі Слонімскага ўезда, які ў часы Расійскай імперыі амаль у пяць разоў пераўзыходзіў памеры сённяшняга Слонімскага раёна. Але чаму і з чым гэта звязана? На памяць з заняткаў па гісторыі прыходзіла толькі Вялікая Паўночная вайна ХVІІІ ст. паміж Швецыяй і Расіяй, Карлам ХІІ і Пятром І. Арэнай гэтай барацьбы стала Рэч Паспалітая, у склад якой уваходзіла і Беларусь. Няўжо менавіта ў падзеях той вайны трэба шукаць адказ? Як высветлілася, так і ёсць.\nЯк шрамы на целе чалавека, так і траўмы ў гісторыі народа бачныя нават пасля доўгага часу. Кожны раз, міжвольна кідаючы на іх позірк, з цяжкасцю ўспамінаеш падзеі, звязаныя з болем, спробамі забыцца пра іх і немагчымасцю гэтага зрабіць. Як і немагчымасцю павярнуць час назад.\nУ выніку Паўночнай вайны 1700-1721 гадоў амаль кожны трэці беларус загінуў. Асабліва жудаснымі атрымоўваюцца гэтыя вынікі, калі дадаць да іх страты вайны сярэдзіны XVІI ст. з Маскоўскай дзяржавай, падчас якой насельніцтва Беларусі скарацілася напалову. Ізноў тэрыторыя нашага края стала заезджым дваром замежных войскаў. Складанасць заключалася ў тым, што ваявала паміж сабою і мясцовая шляхта. Так, шведаў падтрымлівалі Сапегі, якія валодалі Дзярэчынам, Азярніцай і Ружанамі, а рускіх – Агінскія і Караль Радзівіл, які атрымаў у 1704 годзе Слонімскую эканомію. Суседзі вынішчалі ўладанні адзін аднаго пры дапамозе замежных войскаў. Быў спустошаны і Слонім.\nПасля паспяховых дзеянняў арміі караля Карла ХІІ пад Гродна, яго войскі напачатку сакавіка 1706 года размясціліся ў Жалудку, адкуль шведскія аддзелы здзяйснялі напады на слонімскія вёскі. А ў першай палове красавіка шведская армія прайшлася па Слонімшчыне, праз Дзярэчын і Азярніцу, і 14 красавіка ўвайшла ў Ружаны.\nШведы ва ўяўленнях беларусаў\nДзеянні шведскіх войскаў, кантрыбуцыі і здзейсненыя імі разбурэнні паўплывалі на фарміраванне вобраза “шведа”. Гэта дапаўнялася прапагандай каталіцкай царквы супраць пратэстантаў, якімі ў большасці сваёй і з’яўляліся шведскія жаўнеры.\nГісторык Андрэй Катлярчук адзначае тое, што нашыя продкі лічылі шведаў чараўнікамі. У кнізе “Шведы ў гісторыі і культуры беларусаў” ён прыводзіць наступны факт, які можа растлумачыць такія адносіны: з пачаткам кожнай вайны беларусы хавалі жыта ў хлебных ямах, але шведы заўсёды іх знаходзілі. Яны добра ведалі законы тэрмадынамікі: жыта выдзяляе цяпло і таму раніцай шведскія жаўнеры шукалі мясціны, дзе не было расы. Аднак сяляне бачылі ў гэтым дапамогу цёмных сіл.\nВобраз “шведа” шырока ўвайшоў у народны фальклор. Напрыклад, у вёсцы Скварцы на Койданаўшчыне захавалася паданне пра тое, што ў адным з мясцовых курганоў пахаваны шведскі жаўнер, які выразаў усю вёску. Калі яго забілі і пахавалі, забыліся пакласці рукавіцу ў магілу. І з таго часу швед-мярцвяк блукае ўначы па вёсцы і шукае сваю рукавіцу.\nКропкі на карце\nРазмясціўшы на карце Слонімшчыны месцы з “шведскімі курганамі”, я зразумеў, што гэта не проста кропкі. Гэта цэлыя старонкі гісторыі нашага краю, якія амаль страчаныя. Для продкаў родны край быў не толькі прастораю існавання. На ім пісалася гісторыя ў прамым сэнсе: кожны аб’ект на тапаграфічнай карце выступаў элементам калектыўна апрадмечанай памяці. З-за немагчымасці запісаць на паперы сваю гісторыю нашы продкі запісвалі яе на ландшафт. У мнемоніцы ёсць такі прыём, які называецца “Рымскі пакой”, калі для запамінання выкарыстоўваецца добра вядомае Вам памяшканне. І за кожным прадметам з апораю на яго якасці замацоўваецца патрэбная інфармацыя. Тое ж рабілі і нашыя продкі. Таму курганы, размешчаныя каля вёсак, якія наведалі ў свай час шведы атрымалі адпаведную назву.\n“Шведскія курганы”, згодна з Міхайлоўскім, расцягнуліся трыма лініямі па Слонімскім уездзе: 1) ад мястэчка Дварэц, праз Горкі і Ісаевічы да Слоніма, 2) Едначы, Паўлавічы, Васілевічы, 3) праз Дзярэчын, Старую Весь, Азярніцу і Мыслава. Таксама яны знаходзяцца каля вёсак Галынка, Высокае, Салавічы і Лушнева. Іх размяшчэнне супадае з перамяшчэннямі шведскіх войскаў і аддзелаў вясною 1706 года.\nШто сабою ўяўляюць дадзеныя помнікі, размешчаныя побач са слонімскімі вёскамі? На гэтае пытанне нам дапаможа адказаць археалогія.\nАрхеалогія ў дапамогу\nУ 1955-1959 гадах вывучэннем Панёмання і выяўленнем помнікаў у рэгіёне займаўся Славяна-літоўскі атрад Прыбалтыйскай археалагічнай экспедыцыі пад кіраўніцтвам Ф.Д. Гурэвіч. Даследавалі яны і Пашчар’е, дзе выявілі шэраг курганных могільнікаў, якія называліся “шведскімі”.\nТак, у лесе па дарозе з вёскі Горкі ў Лядзіны знайшлі курганны могільнік, размешчаны на вузкай паласе 300х50 м. Тут захаваліся 13 курганаў з неглыбокімі рвамі. Усе акруглай формы, дыяметрам 7-20 м і вышынёю да 1,5 м.\nУ Паўлавічах знаходзіліся 8 курганаў акруглай формы, дыяметрам 7-12 м і вышынёю да 1,2 м. Па дадзеных В.Р. Супруна, у 60-я гады мінулага стагоддзя гэтыя курганы былі разрэзаны траншэйнымі раскопкамі і фактычна знішчаны нейкім археолагам (па словах мясцовых жыхароў, В. Сядовым з Масквы).\nУ 2 км на захад ад вёскі Старая Весь, з паўночнага боку дарогі Галынка-Зельва, на пясчаным узвышшы знаходзіўся могільнік з 10 курганаў, размешчаных кампактна на плошчы 60х50 м. Усе яны акруглай формы, дыяметрам 7-14 м і вышынёю каля 1 м, абкладзеныя вялікімі камянямі дыяметрам 30-40 см. Па суседству з курганамі маюцца каменныя магілы, дзе побач з вялікімі, пастаўленымі на тарэц, сустракаюцца асобныя камяні ад каменных выкладак магіл. Усяго тут размешчана каля 40 каменных магіл.\nУ лесе ў 3 км на захад ад вёскі Салавічы ля дарогі Гарадкі-Салавічы знаходзяцца два курганы з ірвамі дыяметрам 20 м і вышынёю да 1 м. Адлегласць паміж імі роўная 40 м.\nВыяўленыя экспедыцыяй пад кіраўніцтвам Гурэвіч на Слонімшчыне “шведскія” курганы, нажаль, недатаваныя. І ўсё ж з упэўненасцю можна сказаць, што яны з’явіліся значна раней за часы Паўночнай вайны. Зараз мы можам даць адказ на пытанне, чаму тыя курганы называюцца менавіта “шведскімі”? Уся справа ў значнасці падзей Паўночнай вайны і іх успрыманні нашымі продкамі. Траўма была настолькі значнай, што быццам каляровыя каменьчыкі парваных пацерак, рассыпаліся па Слонімскай зямлі курганы з назваю “шведскіх”. За кожным з іх мелася свая гісторыя, аднавіць якія сёння амаль не маецца магчымасці. Аднак калі такі шанец выпадзе табе, Шаноўны Чытач, то не пашкадуй часу і сілы, бо ад гэтага залежыць і тое, што будуць памятаць твае нашчадкі.


МЗС Беларусі пракаментаваў сустрэчу Эманюэля Макрона са Святланай Ціханоўскай | zviazda.by\n28 кастрычніка, серада\nУ Рэспубліканскім атрадзе спецыяльнага прызначэння МНС працуюць некалькі кіналагічных разлікаў. Якім павінен быць сабака, які ратуе чалавечыя жыцці?\nЦi застануцца жыць папяровыя часопiсы? Хiба можна зусiм адмовiцца ад падобнага на карысць нематэрыяльнай «лiчбы»? Інтэрв’ю з галоўным рэдактарам часопiса «Маладосць».\nЗ аднаго боку, сёння ўсё дорага, з другога — дзяўчаты i жанчыны па-ранейшаму хочуць быць прыгожыя i модныя. Спрабуем «выглядаць на мiльён» тана.\nМЗС Беларусі пракаментаваў сустрэчу Эманюэля Макрона са Святланай Ціханоўскай\nУ Міністэрстве замежных спраў Беларусі пракаментавалі сустрэчу Прэзідэнта Францыі Эмануэля Макрона з экс-кандыдатам у прэзідэнты Беларусі Святланай Ціханоўскай у Вільнюсе. Адпаведная заява прэс-сакратара МЗС Анатоля Глаза размешчана на сайце ведамства.\n«Вы ведаеце, парадак дня візіту Прэзідэнта Францыі Макрона ў літоўскую сталіцу не асоба здзіўляе. У прынцыпе, ствараецца ўстойлівае адчуванне, што ў Літве з’явілася новая славутасць, якую ўсім абавязкова навязваюць для наведвання. З прафесійнага пункту гледжання скажу, што не трэба цешыць сябе ілюзіямі. Некаторыя паспешныя кантакты з дзіўнымі суб’ектамі не маюць і не будуць мець ніякага практычнага сэнсу. У дыпламатыі досыць усімі прызнаюцца цывілізаваных інструментаў, з дапамогай якіх можна весці дыялог і адстойваць інтарэсы. Гэтыя інструменты значна больш эфектыўныя, чым спробы грубага ціску і навязвання сваёй волі суседу», - адзначыў Анатоль Глаз.\nЁн падкрэсліў, што знешняя палітыка Беларусі заўсёды грунтавалася на міжнародным праве і іншых цалкам зразумелых, лагічных прынцыпах. Гэта дзяржаўны інтарэс і канкрэтныя інтарэсы людзей, інтарэсы бізнесу, гандлю, бяспекі, інфраструктуры і гэтак далей. Такая адкрытая і ясная пазіцыя, па словах прэс-сакратара, зразумелая і партнёрам Беларусі.\n«Глыбокі даследчык, які крытычна мысліць, нашай незалежнай знешняй палітыкі пацвердзіць, што яна таксама заснавана на каштоўнасцях, звязаных з прынцыпамі міжнароднага права. На гэтым фоне нам, напрыклад, складана каментаваць алагічныя эмацыйныя рухі, якія часам мяжуюць з істэрыкай, нашых балтыйскіх суседзяў. Пашырылі санкцыйныя спісы ... што ж, з сённяшняга дня, як і абяцалі, мы таксама ўводзім у дзеянне ў адказ сіметрычныя абмежавальныя меры па кожнай з гэтых краін. Мы казалі, што гэта спіраль, запушчаная з падачы асобных літоўскіх кіраўнікоў. Будзем адказваць і далей, але ніколі не будзем ініцыяваць падобныя крокі. І хто ад гэтага выйграе? Можа быць, асабіста міністр замежных спраў Лінас Лінкявічус, якому трэба зрабіць усё, каб яго заўважылі перад надыходзячымі выбарамі. На яго зарплату гэта дакладна не паўплывае, у адрозненне ад даходаў літоўскіх бізнесменаў і падаткаплацельшчыкаў, якія звязаны сумеснымі праектамі, здзелкамі і інвестыцыямі з суседняй краінай», - звярнуў увагу прадстаўнік беларускага МЗС.\nАнатоль Глаз дадаў, што толькі за мінулы год Літву наведала каля 600 тыс. беларусаў, якія там пакінулі амаль 1 млрд еўра. Беларусь забяспечвае штогод больш за траціну загрузкі АТ «Літоўская чыгунка». «Можна працягваць і далей. Хоць, напэўна, у геапалітычных маштабах асобных літоўскіх палітыкаў гэта і невялікія лічбы. Але вось мы не зможам зразумець, як ва ўгоду нейкім сваім эфемерным амбіцыям можна здзяйсняць такія недасканалыя крокі», — падкрэсліў ён.\nПершыя сакратары, наркамы, міністры\nSEED-місія МАГАТЭ 16-20 студзеня наведае пляцоўку БелАЭС ў Астраўцы\nБеларуская дэлегацыя высокага ўзроўню правяла перамовы ў ЗША\nМЗС Беларусі рэкамендуе ўстрымацца ад наведвання Турцыі\n08:47 Маштабныя вучэнні па ліквідацыі НС пройдуць сёння ў Оршы\n21:05 У памяць пра ахвяраў выбуху ў Бейруце з'явілася статуя з абломкаў і аскепкаў\n20:09 Зламыснікі пашкодзілі правады святлафораў на некалькіх скрыжаваннях у Мінску\n20:05 Ваенныя Беларусі і Расіі зацвердзілі план супрацоўніцтва на наступны год\n19:17 Амаль 500 спартсменаў збяруць спаборніцтвы па каратэ Gomel Open 2020\n18:33 Беларускія вытворцы будуць прадстаўлены на буйных выстаўках у Турцыі і ААЭ\n17:48 Дзіцячы міжнародны фестываль «Творчасць без межаў» пройдзе ў Мінску на восеньскіх канікулах\n17:28 Упершыню ў «Анімаёўцы» прыме ўдзел фільм з Эквадора\n17:15 Міністэрства аховы здароўя: Прыярытэт усіх медыкаў — своечасовае і поўнае аказанне меддапамогі насельніцтву\n16:55 Канцэрт да 250-годдзя з дня нараджэння Бетховена дадуць у Брэсце\n1806 Як жывуць апошнія жыхары вёскі Манцы Пружанскага раёна\n1341 Як вывозілі каштоўнасці з музеяў БССР у канцы 1920-х — пачатку 1930-х гг\n863 Януш Вішнеўскі не адчувае сябе пісьменнікам і шукае сюжэты на BlaBlaCar\n668 Каб правесцi вясельную цырымонiю ў адпаведнасцi са старадаўнiмi абрадамi, у Капыльскi краязнаўчы музей прыязджаюць пары з розных куткоў Беларусi\n662 Жыццёвы шлях Якава Крэйзера. Першы камдзiў, якi атрымаў Зорку Героя, заслужыў яе, абараняючы Барысаў\n605 У Беларускiм дзяржаўным музеі гiсторыi Вялiкай Айчыннай вайны выстаўлены арыгіналы карыкатур ваеннага часу\n526 Лукашэнка наведаў з рабочай паездкай Слуцкі раён\n519 Хто можа разлiчваць на дапамогу Чырвонага Крыжа падчас COVID-19\n491 У якім кірунку будзе развівацца беларуская армія?\n463 Прывіды беларускіх муроў. Балі ў разбураным замку\nДарогі Беларусі ацэняць у зорках. Сістэма дапамогі кіроўцу, «штучны зрок» і нулявыя выкіды СО2\nНезалежны інстытут аўдытараў дарожнай бяспекі будзе створаны ў Беларусі.


Навошта і як атрымаць квіток на Manowar / Навіны / BelMetal.org\nАпублікавана 7 лістапада 2015, 23:02 у Навіны\nФразы пра «легендарных» і «грандыёзных» музыкаў часта ня што іншае, як удалы маркетынгавы ход, бо культавы статус трэба пацьвярджаць канкрэтнымі фактамі. Але такі гурт, як Manowar, у прадстаўленьні патрэбы ня мае. Тым ня менш, у прадчуваньні канцэрту 16 лютага прапануем вам некалькі фактаў, пасьля якіх вы дакладна задумаецеся, як патрапіць на шоу гурта.\nЛегендарнасьць Manowar можна пацьвердзіць бясспрэчным фактам: калектыў адыграў самае доўгае метал-шоу ў гісторыі чалавецтва.\nЗаснавальніку і лідэру культавых металістаў Джоўі Дзі Майа заўсёды не падабаліся спробы рэкард-лэйблаў зрабіць музыку Manowar больш папсовай і арыентаванай на камерцыю. У выніку яму гэта надаела, і ў 2003 годзе Дзі Майа стварыў уласны лэйбл Magic Cirlce.\nУдзельнікі Manowar заўсёды прасоўвалі ідэю метал-братэрства, таму і запісалі песьню на 16 розных мовах.\nТакім чынам гурт прадэманстраваў сур'ёзны намер ашаламіць увесь сьвет.\nГурт заўсёды хацеў мець самы зычны і чысты гук, а стандартная апаратура Manowar не задавальняла. Прыйшлося праектаваць уласную.\nКлапоцячыся аб чысьціні і якасьці гука на запісах, Manowar сталі першым метал-гуртом, які ўзрадаваў сваіх фэнаў рэвалюцыйна новым фарматам гуку.\nManowar — самы гучны гурт у сьвеце. Рэкорд па гучнасьці жывога выступу быў усталявані ім у 1984 годзе, пасьля чаго яны самі пабілі яго тры разы! Апошняе дасягненьне было зафіксавана ў 2008 годзе.\nНу як, уразіліся? А цяпер увага.\nЯк атрымаць квіток на Manowar бескаштоўна\nГурт аб'яўляе конкурс на лепшага фаната Manowar. Пераможца атрымае два квіткі на грандыёзнае метал-шоу, а адбіраць кандыдатаў будзе асабіста Джоўі Дзі Майа. Умовы вельмі простыя: удзельнік павінен даслаць сваё фота і некалькі сказаў, якія выразна тлумачаць, чаму менавіта ён самы сапраўдны фанат Manowar. Ні ў якім разе не абмяжоўвайце сваю фантазію і памятайце, што Дзі Майа цэніць добры гумар і верыць сваім вачам.\nСвае метал-рэзюмэ высылайце на konkurs@atomenter.by да 24 лістапада. Пераможца будзе аб'яўлены 27 лістапада. Астатнім жа нагадаем, што набыць квіткі на канцэрт Manowar можна ў менскіх касах, на сайце арганізатара, а таксама на сайтах білетных аператараў.\nТацьцяна Онхак для Svitannie Zmroku


як дадаць выяўленне траплення ў кулі 2020\nяк дадаць выяўленне траплення ў кулі\nПа-першае, я пачынаю з таго, што OpenGL быў прадметам, якім я займаўся толькі дзеля цікавасці і не маю вялікіх ведаў па інфарматыцы ў цэлым. Але просты спосаб, які я бачу для гэтага, - гэта гульнявы свет, у асноўным гэта 2D-экран. Уявіце, мэта, якую вы хочаце страляць, зроблена з самалётаў. Цяпер можна атрымаць 3D-кропку з 2D (у OpenGL ёсць палажэнні). Усё, што нам трэба, гэта прыцэл стрэльбы, які паказвае ў гульні. З каардынат x, y атрымаеце X, Y, Z. Цяпер з гэтым праверце, ці падае X, Y, Z у плоскасць мэты (у дадзеным выпадку прамавугольнік ці трохвугольнік).\nЛепшы спосаб - гэта сутыкненне. Такім чынам вы атрымаеце ўсю інфармацыю, неабходную для апрацоўкі стрэлу ад кулі: кропка сутыкнення, нармальны вектар у кропцы траплення (можа выкарыстоўвацца для розных рэчаў, напрыклад, выпраменьванне часціц у належным выглядзе), шматкутнік, які вы патрапілі, сутнасць, у якую трапілі. Ліццё прамяня сутыкнення павінна працаваць на вашым аб'екце касмічнага раздзела, каб запытаць хуткі спіс аб'ектаў, якія вы тэстуеце на сутыкненне з вашым прамянём. Улічыце, калі будуеце метады выяўлення сутыкненняў паміж сферай, скрынкай, цыліндрам і іншымі прымітывамі, каб таксама дадаць прамень супраць прымітыўнага калайдэра. Каб пабудаваць цэлую сістэму, трэба папрацаваць, але вынікі прыносяць карысць.\nRaycasting. Вы праецыруеце прамень са ствала пісталета і бачыце, ці не сутыкаецца прамень з сеткай іншага персанажа. У многіх бібліятэках 3D ёсць падтрымка прамянёвага прамяня.\nВось адзін у якасці прыкладу.\nяк адключыць winlock -як зрабіць kamehameha -як імпартаваць файлы vob у imovie -як сказаць, магчыма, па-італьянскуяк зняць вакуумны шлангяк выкарыстоўваць kaioken у драконавым блоку cяк раздзяліць знак


Уладзімір Дворнік: Гомельскі эканамічны форум з'яўляецца добрай пляцоўкай для прыцягнення інвестыцый | Навіны Беларусі | Беларускія навіны | Беларусь - афіцыйныя навіны | Мінск | БелТА\nУладзімір Дворнік: Гомельскі эканамічны форум з'яўляецца добрай пляцоўкай для прыцягнення інвестыцый\nКаментарыі 19.05.2015 | 15:37\nГомельскі эканамічны форум - знакавая падзея для паўднёва-ўсходняга рэгіёна Беларусі. За час правядзення, з 2004 года, форум прайшоў шлях ад рэгіянальнай падзеі да маштабнага мерапрыемства, якое збірае сотні прадстаўнікоў дзелавых і афіцыйных колаў з розных краін. У гэтым годзе форум пройдзе 22 мая. Аб тым, якое значэнне надаюць гэтаму мерапрыемству органы мясцовай улады, якія надзеі звязваюць з яго правядзеннем, карэспандэнту БЕЛТА расказаў старшыня Гомельскага аблвыканкама Уладзімір Дворнік.\nПаводле слоў губернатара, эканамічны форум як галоўнае дзелавое мерапрыемства Гомельскай вобласці дае магчымасць данесці да шырокай аўдыторыі інфармацыю аб эканамічным патэнцыяле рэгіёна. Яго галоўная задача - прадаставіць інвестарам магчымасць азнаёміцца з варыянтамі стварэння ў рэгіёне вытворчасцей, перш за ўсё з перспектывай іх удзелу ў развіцці рэальнага сектара эканомікі.\nПеравага рэальнаму сектару аддаецца не выпадкова. Менавіта прамысловы комплекс з'яўляецца лакаматывам эканомікі Гомельскай вобласці, які забяспечвае больш за палавіну валавога рэгіянальнага прадукту. За 2014 год у вобласці выраблена прамысловай прадукцыі на B140 трлн. У рэгіёне функцыянуе каля 300 буйных і сярэдніх прадпрыемстваў, доля якіх у аб'ёме прамысловай вытворчасці рэспублікі больш за 20 працэнтаў. У час цяперашняга форуму плануецца падпісаць з інвестарамі 14 дакументаў на суму $276 млн, у тым ліку 10 дакументаў маюць дачыненне да рэалізацыі праектаў у рэальным сектары эканомікі.\nНе сакрэт, што для любога інвестара важнымі ўмовамі вядзення бізнесу з'яўляюцца стабільнасць і дынамічнасць развіцця тэрыторыі, адзначыў Уладзімір Дворнік. Павышэнне аўтарытэтнасці форуму сярод міжнароднай бізнес-супольнасці ў многім з'яўляецца вынікам комплекснага развіцця народнай гаспадаркі вобласці, удасканалення інфраструктуры, у тым ліку станоўчых змяненняў у абліччы гарадоў. Замежныя госці, якія прыязджаюць на форум, аднадушна адзначаюць чысціню і парадак на вуліцах населеных пунктаў, высокі ўзровень арганізацыі мерапрыемства, добрасардэчнасць і гасціннасць прымаючага боку, заўважаюць іншыя станоўчыя, няхай і нязначныя, нюансы. "Паводле майго пераканання, ключ да агульнага поспеху, як ні парадаксальна, менавіта ў дробязях, якія дапамагаюць дзелавым людзям скласці цэласную карціну нашай надзейнасці ў якасці партнёраў. Гэта называецца імідж", - сказаў Уладзімір Дворнік.\nПа выніках пяцігодкі Гомельская вобласць па аб'ёме ўкладзеных у эканоміку інвестыцый займае першае месца ў краіне. Доля замежных інвестыцый, якіх за апошнія чатыры гады было атрымана больш за $4 млрд, складае ў агульным аб'ёме 26 працэнтаў, што таксама з'яўляецца адным з самых высокіх паказчыкаў у рэспубліцы. У 2014 годзе ў вобласці працаваў капітал з 40 краін. Гэтыя лічбы з'яўляюцца практычным пацвярджэннем рэзультатыўнасці работы з інвестарамі, у тым ліку замежнымі.\nСамы першы эканамічны форум сабраў у 2004 годзе менш як 100 удзельнікаў. У гэтым годзе іх будзе ўжо каля 400. Сярод тых, хто прыме ўдзел у мерапрыемстве, афіцыйныя дэлегацыі, супрацоўнікі пасольстваў, работнікі банкаўскіх і фінансавых устаноў, бізнесмены. Цікавасць да форуму праявілі такія краіны з высокаразвітой эканомікай, як Кітай, Германія, Аўстрыя, Італія, Турцыя, Нідэрланды. Чакаецца шырокае прадстаўніцтва з боку Расіі і Украіны. Сваіх прадстаўнікоў дэлегуюць і такія далёкія ад Беларусі краіны, як В'етнам, Венесуэла, Ліван. Упершыню ў форуме прымуць удзел прадстаўнікі Перу і Фінляндыі.\nУ Гомель прыедуць прадстаўнікі органаў улады сямі краін, а таксама дзевяці пасольстваў, якія працуюць у Беларусі. Удзел у мерапрыемствах форуму дыпламатаў з'яўляецца важным аспектам, таму што менавіта пасольствы фарміруюць першапачатковую інфармацыю для прадпрымальнікаў сваёй краіны з прапановамі па ўкладанні інвестыцый. "Гэта, дарэчы, пацвердзіў і нядаўні Беларуска-польскі форум у Гомелі. У лютым бягучага года абласны цэнтр наведваў пасол Польшчы ў нашай рэспубліцы. У час візіту ішла размова аб развіцці эканамічнага супрацоўніцтва. У маі ён зноў наведаў Гомель, прычым на гэты раз ужо ў суправаджэнні амаль 20 бізнесменаў", - расказаў губернатар.\nУдзельнікам форуму будзе прапанавана да рэалізацыі больш за 100 інвестыцыйных праектаў. Пры жаданні яны могуць аб'яднаць свае намаганні з мясцовымі дзелавымі коламі ці органамі ўлады або рэалізаваць самастойна праекты па 14 напрамках эканомікі, уключаючы турызм, энергетыку, дрэваапрацоўку, сельскую гаспадарку.\nПа многіх праектах ёсць тэхніка-эканамічныя абгрунтаванні і бізнес-планы. Дыяпазон магчымасцей па прыкладанні капіталу вельмі шырокі - ад будаўніцтва заводаў па перапрацоўцы сажалкавай рыбы да стварэння вытворчасці абліцовачнай гіперпрэсаванай цэглы. Частка праектаў будзе дэталёва прапрацавана ўдзельнікамі форуму на пленарным пасяджэнні, а таксама ў час работы па секцыях, у тым ліку ў такіх сферах, як аграпрамысловы комплекс, транспарт і лагістыка, будаўнічы і жыллёва-камунальны комплекс, турызм, малы бізнес.\nЦікавасць ва ўдзельнікаў форуму, на думку кіраўніка вобласці, павінна выклікаць і магчымасць стаць рэзідэнтамі свабоднай эканамічнай зоны "Гомель-Ратон", якая ўжо функцыянуе 19 гадоў. Яна размяшчаецца ў 11 рэгіёнах вобласці, займае больш за 8 тыс. га.\nБудзе таксама прапанаваны шырокі выбар нерухомай маёмасці. Акрамя набыцця нерухомай маёмасці на аўкцыёне, інвестары змогуць атрымаць яе ў бязвыплатнае карыстанне і нават бясплатна ва ўласнасць. Можна будзе таксама набыць пакеты акцый акцыянерных таварыстваў. За апошнія чатыры гады ў Гомельскай вобласці прададзены пакеты акцый на агульную суму больш за $30 млн.\nУладзімір Дворнік выказаў упэўненасць у паспяховых выніках мерапрыемства. "У час прэзентацыі Гомельскай вобласці мы звяртаем увагу партнёраў на тое, што наша вобласць самая буйная ў Беларусі як па плошчы, так і па насельніцтве. Да таго ж тут знаходзіцца каля 70 працэнтаў запасаў карысных выкапняў рэспублікі. Усяго з 2008 па 2014 год на форумах падпісана 56 пагадненняў на $1,36 млрд", - канстатаваў губернатар.\n"Работа прадпрыемстваў, якiя ствараюцца з інвестарамі, забяспечвае занятасць насельніцтва, папаўняе бюджэт, садзейнічае развіццю рэгіёна ў цэлым на карысць нашых людзей", - сказаў на заканчэнне старшыня аблвыканкама.