Царква Святога Георгія ў Лідзе, Беларусь: гісторыя, апісанне, фота\nЦаркву Святога Георгія ў Лідзе пабудавалі ў 1875 годзе на тэрыторыі могілак, і ёй прызначалася стаць звычайнай капліцай. Але лёс храма склаўся інакш, яго асвяцілі ў гонар Георгія Перамоганосца. Першапаачаткова пабудова была драўлянай.\nЗ'яўленне храма звязваюць з двума імёнамі: протаіерэя Іосіфа Каяловіча, які займаўся яго будаваннем, і мешчаніна з Ліды Антонія Васнеўскага, які ахвяраваў на гэта грошы. Абодва заснавальніка царквы былі пахаваны на могілках у пабудаванага храма, тут жа пахавалі і іншых значных у жыцці горада дзеячаў.\nУ 1919 годзе Ліда была захоплена польскімі войскамі і ў выніку баявых дзеянняў у горадзе застаўся толькі адзін дзеючы праваслаўны храм – Георгіеўская царква. Некалькімі гадамі пазней польская царква спрабавала абвясціць незалежнасць, што супярэчыла праваслаўным канонам, таму храм, дзякуючы святару Аляксандру Лявіцкаму, заставаўся ў падначаленні Патрыярха Ціхана. Па гэтай прычыне палякі выслалі настаяцеля храма Святога Георгія з Ліды.\nУ першапачатковы выглядзе Георгіеўскую царкву ўжо не ўбачыць, у 90-х гадах мінулага стагоддзя яна набыла новы выгляд. Дзякуючы старанням бацькі Алексія Івашкевіча, драўляныя сцены храма абнеслі сценамі з цэглы, збудавалі новы дах. У 2007 настаяцелям храма стаў протаіерэй Расціслаў Салаўёў. Пры ім у гэтым жа годзе закончылася ўзвядзенне новага будынка храма, яго ў памяць 1020-годдзя Хрышчэння Русі асвяцілі 22 лістапада 2008 года. Асвячэнне праводзілася Архібіскупам Навагрудскім і Лідскім Гурыем.\nГеоргіеўская царква знутры\nЯшчэ з 1978 года на царкоўным пасадзе знаходзіцца святы Антымінс (у праваслаўі – ільняны ці шаўковы плат з ушытай у яго часціцай мошчаў святога размяшчаецца ў алтары на пасадзе, падчас літургіі на яго ставяцца пасудзіны для прычасці). У алтары таксама знаходзіцца яшчэ адзін пасад, асвячоны ў гонар Святога Іосіфа Арымафейскага.\nІканастас складзены з абразоў з выявамі беларускіх святых. Самі лідчане з асаблівай павагай адносяцца да абраза Богамаці «Усіх тужівых Радасць», высока шануюцца і абраз вялебнага Серафіма Сароўскага, Віленскі Вастрабрамскі абраз Богамаці, дакладная копія Серафіма-Панятаеўскага абраза «Адзнака». У Георгіеўскай царкве шмат і новых абразоў. Не так даўно, у 2008, храм атрымаў у дарунак абраз Святога Мікалая Цудадзея, прывезеную з Грэцыі.\nСёння пры царкве Святога Георгія Перамеганосца ў Лідзе дзейнічаюць маладзёжнае братэрства і сястрынскі прыход, адкрыты бібліятэка і нядзельная школа. Тут пад кіраўніцтвам пяці выкладнікаў і трох святароў праходзяць навучанне больш сямідзесяці дзяцей розных узростаў.\nРоля велікамучаніка Георгія ў гісторыі праваслаўя\nСвяты Георгій нарадзіўся ў багатай ліванскай сям'і; будучы яшчэ дзіцём, паступіў на вайсковую службу. Вельмі хутка палюбіўся імператару Дыёклетыяну – язычніку, саперніку хрысціянскай веры. Калі той пазнаў, што сэрца юнага Георгія аддадзена служэнню Хрысту, загадаў кінуць яго ў вязніцу на жорсткія катаванні. Малады чалавек не згаджаўся адмовіцца ад сваёй веры і мужна праходзіў праз усе выпрабаванні, як бы ні імкнуліся яго зламаць вартавыя. Тады раззлаваны імператар Рыма загадаў адсекчы галаву Георгію.\nГодам смерці гэтага велікамучаніка лічыцца 303. За неверагодную ўстойлівасць і гатовасць аддаць жыццё за веру ў Хрыста Георгія назвалі Перамоганосцам, яго мошчы перанеслі ў палесцінскі горад Ліда, дзе пазней быў пабудаваны храм у яго гонар.


Эканоміка 19.01.2018 | 11:48\n19 студзеня, Мінск /Кар. БЕЛТА/. Еўразійская эканамічная камісія (ЕЭК) выпусціла мультфільм на беларускай мове аб новаўвядзеннях Мытнага кодэкса Еўразійскага эканамічнага саюза (ЕАЭС). Аб гэтым паведамілі БЕЛТА ў ЕЭК.\nМытны кодэкс ЕАЭС уступіў у сілу 1 студзеня 2018 года. Ён прыйшоў на змену Мытнаму кодэксу Мытнага саюза, які дзейнічаў з 2010 года.\nВа ўмовах лічбавай эканомікі адным з ключавых элементаў Мытнага кодэкса ЕАЭС стаў канчатковы пераход да электроннага дэкларавання без неабходнасці прадастаўлення дадатковых дакументаў на папяровых носьбітах.\nЗначна скарочаны тэрміны выпуску тавараў. Калі дзеючым кодэксам прадугледжаны максімум 1 рабочы дзень, то ў новым кодэксе тэрмін выпуску скарочаны да 4 гадзін, што пасадзейнічае больш хуткаму перамяшчэнню таварных патокаў.\nСкарочана колькасць форм мытнага кантролю - з 12 да 7.\nІстотна перапрацаваны палажэнні аб працэдуры свабоднай мытнай зоны. Прадугледжана магчымасць вывазу рэзідэнтамі СЭЗ тавараў, знаходзімых пад працэдурай СМЗ, без яе завяршэння ў мэтах стварэння так званых тэхналагічных ланцужкоў.\nПрынцыпова новае развіццё атрымаў інстытут упаўнаважанага эканамічнага аператара. Калі Мытны кодэкс Мытнага саюза прадугледжвае 4 спрашчэнні, то МК ЕАЭС - 17. Якімі з іх зможа скарыстацца ўпаўнаважаны эканамічны аператар, будзе залежаць ад віду УЭА, які выбера суб'ект.-0-


Кансервацыя застою — Свободные новости Плюс\nМэта майго роздуму іншая, бо на місію прарока ніколі не прэтэндаваў, а проста адпаведна ўзроўню адукаванасці, культуры і вопыту выказваў свае меркаванні па праблемах тутэйшага жыцця і ўвогуле чалавечай існасці. Тое, што засцярогі, выказаныя ў канцы 80-х і ў пачатку 90-х гадоў ХХ стагоддзя, спраўдзіліся, не прынесла задавальнення, а толькі вялікі душэўны смутак.\nЗ такім настроем выслухаў нядаўна тэлефанаванне чытача «СНплюс», які прачытаў мае даўнія кнігі «Беларускае сэрца» і «Насустрач». Ён сказаў: «Нібыта сёння напісана. Прадбачанні наконт «цемрашальства, манкурцтва і дачасніцтва, якія накрозь прадзімаюць душы суайчыннікаў, маю родную Беларусь» і «не даюць пабудаваць свабоднае і разумнае жыццё», адносна «злачыннай хлусні, якая загоніць народ у аўтарытарную пастку», таго, што хутка будзем існаваць у «бананавай рэспубліцы», — гэта наша ганебная рэчаіснасць».\nЯкраз тое, што ўсе гады не маўчаў, у перыядычным друку і ў размовах з масавымі аўдыторыямі паказваў імклівы наступ аўтарытарызму, небяспеку апынуцца ў новым дзяржаўным рабстве, дае мне маральнае права разважаць без дыпламатычных эківокаў, бескампрамісна і жорстка.\nПадзеі ў рэгіёне паказваюць, што аўтарытарныя правіцелі Беларусі і Расіі займаюцца не стымуляцыяй эфектыўнага развіцця дзвюх краін, а ўзмоцненай кансервацыяй застою. Разуменне, што такі безвыніковы стан апанаваў палітыку, эканоміку, адукацыю, сацыяльную сферу, ужо не выклікае сумнення нават у адданых прыхільнікаў А. Лукашэнкі і У. Пуціна.\nУ Расіі чарговы застой пачаў вымалёўвацца ў апошнія гады праўлення хворага, нямоглага Б. Ельцына. З прыходам пераемніка, офіцера КДБ, які паставіў амбітную задачу ўзняць краіну з каленяў і зрабіць яе гегемонам у свеце, знаходзячыся для гэтага ва ўладзе асабіста столькі, колькі запатрабуецца, працэс набыў незваротны характар.\nБеларусь увайшла ў стан застою яшчэ раней, адразу пасля рэферэндуму 1996 года. Усталяванне рэакцыйнай сістэмы, якая стала «жалезабетоннай», адбылося з актыўным удзелам задубелай савецкай наменклатуры і «маладых палітычных ваўкоў» пры слабасці сапраўдных дэмакратычных, палітычных сіл, маўклівай абыякавасці мільёнаў звычайных грамадзян і злачынным патуранні ўзурпацыі ўлады з боку заходніх палітыкаў. Негатыўныя падзеі разгортваліся на нашых вачах, а таму не трэба, як кажуць, віляць і спіхваць віну на некага.\nДа таго, як адбыўся развал СССР, грамадзяне Беларусі азнаёміліся з дакументамі, якія раскрылі значную частку праўды пра савецкае мінулае. Нельга спісваць сваю грубую памылку ў выбары кіраўніком папуліста з непамернымі амбіцыямі на няведанне, на існаванне ў абсалютна новых абставінах. За плячамі ў грамадства было асуджэнне культу Сталіна, страшных, трагічных наступстваў, якія нясе ўзурпацыя ўлады чалавекам, маніякальна зацыкленым на ёй.\nШто ж адбылося ў Беларусі і Расіі? Адкуль з’явіўся застой? Яго грунт — гэта ліквідацыя канкурэнтных выбараў, адсутнасць незалежных судоў і непадцэнзурных, свабодных СМІ. Толькі ў гэтых умовах А. Лукашэнка і У. Пуцін могуць без праблем захоўваць уладу.\nТры пералічаныя прычыны — самыя галоўныя. Ёсць яшчэ безліч лакальных акалічнасцей, якія таксама ўплываюць на кансервацыю застою, але яны не такія істотныя.\nКалі з аўтарытарнымі правіцелямі сітуацыя ў дадзены момант больш-менш ясная, то паводзіны мільёнаў беларусаў і расіян выклікаюць шмат пытанняў без адказаў.\nСлова «свабода» аказалася для значнай часткі людзей чужым. Многія наогул не разумеюць, што гэта — аснова чалавечага жыцця.\nВопыт аўтарытарных гадоў паказаў, што і свядомасць чалавека можа быць рознай. Яна цяпер у адных грамадзян — адукаваная і свабодная, у другіх — карумпаваная, прыстасавальніцкая, а ў большасці — проста задушаная цяжкім матэрыяльным выжываннем. Сістэма адміністратыўным рэсурсам і масіраванай прапагандай навязвае свае «каштоўнасці». Згадайце мясцовых карупцыянераў, якія былі героямі мноства гучных скандалаў. Дзе яны? Паціху пакідаюць турэмныя нары, а многія і ўвогуле краіну, каб спакойна спажываць накрадзенае дабро.\nКіраўнікі і гэтак званая «эліта» не ў стане схаваць уласную раскошу ад абяздоленых, бедных людзей. Яны ўсё гэта бачаць. Але, на жаль, ніяк не прыходзяць да высновы, што трэба рашуча мяняць аўтарытарную сістэму, каб кожны чалавек мог самарэалізавацца, жыць намнога лепей, а толькі абураюцца або зайздросцяць хітрым прыстасаванцам.\nЖыццё пад камандай і «на халяву» прытупляе людзей. Калі індывід нічога не зрабіў, каб стаць сапраўдным чалавекам, самастойнай і самадастатковай асобай з высокім пачуццём уласнай годнасці, то ён не будзе даражыць нічым, нават будучыняй сваіх дзяцей і ўнукаў.\nЖаданне самому дакапацца да ісціны, выяўляць у жыцці добразычлівасць да іншых, працавітасць, шчырасць, адкрытасць, смеласць і мужнасць — гэта неабходныя якасці, якіх не хапае многім суайчыннікам.\nТым не менш мы нікуды не дзенемся, будзем палітычна, па-грамадзянску і па-чалавечы сталець. Хачу папярэдзіць, што лепшага часу, чым цяперашні, для нашага вызвалення не будзе.\nУ рэгіёне наперадзе чакаецца шэраг глабальных узрушэнняў. Валтузня У. Пуціна з Канстытуцыяй Расійскай Федэрацыі, махінацыі з канструкцыяй і структурай улады, якія адбываюцца паскоранымі тэмпамі, скончацца не манархічным абсалютызмам або сатрапіяй, як лічаць расійскія і замежныя незалежныя аналітыкі.\n«Царызм» у новай мадыфікацыі доўга не праіснуе, але драматычныя падзеі ў расійскіх вярхах могуць прывесці да развалу шматнацыянальнай імперыі, яе падзелу на «ўдзельныя княствы». Барацьба за ўладу паміж даволі магутнымі кланамі, якія маюць не толькі значныя матэрыяльныя і фінансавыя рэсурсы, але і ўзброеныя групоўкі, здольная падштурхнуць насельніцтва да «гібрыднай грамадзянскай вайны».\nБеларусь, якая павязана з Расіяй рознымі палітычнымі, эканамічнымі і ваеннымі путамі, можа быць уцягнута ў «безсэнсоўны і бязлітасны» разбуральны працэс. Нам гэта трэба?\nКалі камусьці здаецца, што я нагнятаю сітуацыю, то раю згадаць гісторыю. Часта казаў і яшчэ паўтару, што ў многіх беларусаў і расіян нямала дурноты ў галовах і вельмі кароткая памяць. З гэтай прычыны народы пастаянна трапляюць у крывавы вір.\nХоць я маю за плячамі шмат гадоў, на памяць не скарджуся. За свой век пажыў пад уладаю самых розных нялепшых правіцеляў і вынес з сумнага вопыту адзін неабвержны пастулат: «Заўсёды павінна быць раўнапраўе чалавека і дзяржавы!» Іншых умоў для разумнага і годнага жыцця людзей няма і не будзе.\nЯк бы ні хацелі ўзурпатары бясконца заставацца ва ўладзе, але іх зменяць. Не былі вечнымі на высокіх тронах ні Цэзар, ні Напалеон, ні Гітлер, ні Сталін, а цяперашнія — тым больш. Галоўнае ў іншым — ці гатовыя самі грамадствы Беларусі і Расіі жыць свабодна і дэмакратычна?


«Даецца нам невыпадкова такая рэдкая сустрэча» — Пружаны. Погода в Пружанах. Районные будни. Раённыя буднi\n«Даецца нам невыпадкова такая рэдкая сустрэча»\n22.01.2010 24.01.2010 Автор: admin\nАдна з такіх невыпадковых сустрэч адбылася 19 снежня ў Ружанскай СШ. У школу завітаў паэт-зямляк Васіль Жуковіч.\nТрэба адзначыць, што гэта ўжо другая сустрэча: першая адбылася некалькі гадоў таму, калі мы рыхтавалі прэзентацыю зборніка Васіля Аляксеевіча «У храме хараства і смутку». А нядаўна свет убачыў чарговы зборнік паэта — «Не завіце Радзіму малой».\nАрганізавала мерапрыемства настаўніца беларускай мовы і літаратуры Вера Антонаўна Шамяцюк. Прыемна, што на сустрэчу Васіль Жуковіч прыйшоў не адзін: паэта суправаджалі яго блізкія — жонка Вера Мікалаеўна, сын Руслан, а таксама сябар Мікалай Максімавіч Максімаў — галоўны ўрач мясцовай бальніцы.\nШкольная літаратурная гасцёўня пачалася з песні «Землякі», словы да якой напісаў паэт. Дарэчы, Васіль Жуковіч выпусціў дыск з песнямі на яго словы «Імклівая рака». Была аформлена кніжная выстава, на якой можна было лепш пазнаёміцца з творчасцю госця. Як зазначыла вядучая, паэзія В.Жуковіча мае вялікі выхаваўчы патэнцыял. У яго вершах можна адшукаць адказы на шматлікія пытанні «Што нам трэба, каб быць прыгожымі? Кім быць?» і іншыя. Як доказ гэтаму гучалі вершы паэта ў выкананні вучняў 9 «А» класа. А вучні 6 «Б» класа падрыхтавалі інсцэніроўку верша «Кім быць?». У паэтычных радках Жуковіча можна адшукаць і парады для розных жыццёвых сітуацый.\nНа аснове прачытаных вершаў у кожнага з прысутных склалася пэўнае ўяўленне пра Васіля Жуковіча як сына, бацьку, мужа, дзядулю, грамадзяніна. Выступленне вучняў прадоўжыў сам паэт. Ён расказаў пра сваё захапленне перакладам, прадэманстраваў цудоўныя фотаздымкі родных краявідаў у розныя поры года, прачытаў некалькі вершаў. Здзівіў, дарэчы, вершам, прысвечаным настаўніцы нашай школы В.А.Шамяцюк.\nНа памяць аб сустрэчы вучаніца Маша Шчыглюк падарыла госцю карціну, вышытую сваімі рукамі. Хочацца верыць, што нашы творчыя сустрэчы будуць арганізоўвацца пастаянна. Тым больш, што для гэтага ёсць падстава: паэт падарыў музычнаму гурту юнакоў школы свае яшчэ не надрукаваныя вершы ў якасці слоў да іх чарговай песні.\nВера Наумік, настаўніца Ружанскай СШ.\nПредыдущая записьБудзе асабістым дом. Нават са скідкай!\nСледующая записьАнсамблем кіруе іярэй


Гомельскага журналіста чакаюць адразу ў двух пастарунках | Новы Час\nМінск +13℃ +12℃ +18℃ +15℃\nБрэст +17℃ +16℃ +22℃ +19℃\nГомель +16℃ +12℃ +20℃ +15℃\nГродна +15℃ +14℃ +21℃ +17℃\nГомельскага журналіста чакаюць адразу ў двух пастарунках\nМіліцыянты з Калінкавічаў і Кармы патрабуюць ад журналіста-фрылансератлумачэнняў Кастуся Жукоўскага за сюжэты на «Белсаце».\nСпачатку Кастусю патэлефанаваў на мабільны ўчастковы інспектар Калінкавіцкага РАУС маёр Уладзімір Паўловіч і запатрабаваў 28 снежня а 10-й гадзіне прыехаць у міліцыю.\nПраваахоўнікі хочуць скласці адміністратыўны пратакол за тое, што журналіста браў у людзейвідэакаментары, якія 18 лістапада былі выкарыстаныя тэлеканалам «Белсат». Сюжэт быў прысвечаны збіццю калінкавіцкімі футбольнымі фанатамі заўзятара з Жыткавічаў.\nПазней журналісту патэлефанаваў старшы ўчастковы інспектар, маёр міліцыі з Кармянскага РАУС Аляксандр Марозаў. Апошні таксама запатрабаваў 28 снежня прыехаць для тлумачэнняў і складання адміністрацыйнага пратаколу, але ўжо за іншы сюжэт на нашым тэлеканамі — «Жыхары Кармы без вады з лістапада».\nНа гэта журналіст патлумачыў, што ад лістапада зарэгістраваны як індывідуальны прадпрымальнік, займаецца стварэннем інфармацыйных матэрыялаў, у тым ліку і відэа. Беларускае заканадаўства і міжнародныя пагадненні, падпісаныя Беларуссю, гарантуюць грамадзянам права на збор і распаўсюд інфармацыі. Для гэтага непатрэбная акрэдытацыя ўзнешнепалітычным ведамстве, бо Жукоўскі не зʼяўляецца штатным супрацоўнікам «Белсату».\nСвяточнае шоу на Белсаце «Новае пакаленне на Новы год»\nЖыхару Калінкавіцкага раёну пагражае смяротная кара за забойства жонкі святара\nСтыхійныя пратэсты і брутальныя затрыманні. Сутычкі з сілавікамі. Магчыма, чарговы забіты ці паранены (абнаўляецца)


Будзьма беларусамі! » Антылекцыя пра дуды ад Яўгена Барышнікава\nАнтылекцыя пра дуды ад Яўгена Барышнікава\nПачатак: 15.12 (19:00)\n(Мінск, пр. Машэрава 18)\nХто батліў у Менску яшчэ да таго, як гэта стала трэндам? Чым мераюцца беларускія дудары? Ці можна зайграць на дудзе «Тры чарапахі», Metallica i «Крошка мая»? Чым абарочваюцца для музыкаў начныя халтуры на карпаратах? І пры чым тут чэрці, анёлы, дыскатэкі, макдак і піва?\nАнтылекцыя пра дуды і дудароў мінулага ды сучаснасці ад куратара беларускага «Дударскага клуба» Яўгена Барышнікава. Фармат антылекцыі азначае, што эксперт робіць кароткі ўступ і акрэслівае тэму, а далей размова будуецца на пытаннях аўдыторыі па гэтай тэме.\n15 снежня (пятніца), 19:00\n«Арт Сядзіба», пр. Машэрава 18.\nПадудзім, браце! Уваход вольны!


Малочныя ручаі прыватных сядзіб | zviazda.by\nХатняя старонка » Сельская гаспадарка » Рэгіёны » Малочныя ручаі прыватных сядзіб\nМалочныя ручаі прыватных сядзіб\nСельская гаспадарка, Рэгіёны\nНа стале старшыні Маладзечанскага раённага Савета дэпутатаў Віктара Невяровіча сярод іншых папер на відным месцы (як гаворыцца, пад рукой) ляжаць звесткі аб дынаміцы па закупе малака ў раёне. Паказчыкі ўвогуле неблагія, але інфармацыя, нават самая свежая і дакладная, ні ў якім разе не заменіць сустрэч з жыхарамі. Старшыня лічыць, што па-ранейшаму правераным і надзейным сродкам работы з людзьмі былі і застаюцца нефармальныя размовы, падчас якіх можна шчыра і проста абмеркаваць разам з людзьмі праблемныя пытанні.\n— Я даўно заўважыў: вяскоўцы цэняць менавіта такія гутаркі з прадстаўнікамі мясцовай улады. Таму прапаную наведаць аграгарадок Яхімоўшчыну ў Палачанскім сельсавеце і паглядзець, як там наладжаны збор малака ў сярэдзіне дня. Такая практыка выкарыстоўваецца далёка не ўсюды ў раёне. Яе перавагі ў тым, што жанчынам не трэба пасля дойкі недзе захоўваць малако. Яго адразу забірае індывідуальны прадпрымальнік. А гэта вельмі зручна і выгадна як для людзей, так і для малочнага камбіната, бо малако без прамаруджвання пераліваецца ў спецыяльна абсталяваную для яго перавозу цыстэрну і вельмі аператыўна (праз хвілін 15—20) дастаўляецца на прадпрыемства, — гаворыць Віктар Баляслававіч.\nНам пашанцавала: мы прыехалі якраз у той момант, калі гаспадыні пасля дойкі ў поўдзень здавалі малако 30-гадоваму індывідуальнаму прадпрымальніку Дзмітрыю Алёхіну. Сам ён з Маладзечна. Ужо два гады займаецца гэтай справай. Яго тэрыторыя ахопу — аграгарадкі Яхімоўшчына і Палачаны. Заробак ёсць. Натуральна, размова з гаспадынямі кароў адразу завязалася аб самым надзённым. Апошнім часам пытаннем №1 літаральна для ўсіх малаказдатчыкаў сельсавета стала цана закупу малака ў насельніцтва. Вось і Зоя Фёдараўна Кандратовіч выказвае незадаволенасць цяперашнімі цэнамі. А яна тут, бадай, самы актыўны і пастаянны здатчык малака. Хутка будзе два гады, як яна на пенсіі. Але па-ранейшаму працуе і трымае дзвюх кароў. Гаворыць, што і 30, і 20, 10 гадоў таму, і сёння яе сям'я мае дзвюх рагуль. Цяпер адна, першага ацёлу, дае ў дзень 20 літраў малака. Другой ужо шосты год пайшоў. Яе прадуктыўнасць — каля 23 літраў. Жывёлу даглядаюць разам з мужам, таксама пенсіянерам.\n— Грошы патрэбны, каб дзецям дапамагчы стаць на ногі, — кажа Зоя Фёдараўна.\nНагадаем, з сакавіка мінулага года дзейнічае закупачная цана малака ад насельніцтва — 2555 рублёў за адзін літр. Сёлета ў лютым была ўведзена надбаўка па 110 рублёў за 1 л. Цяпер малаказдатчык атрымлівае 2665 рублёў за літр. Дарэчы, малочнаму камбінату гэтае малако абыходзіцца ўжо ў 3066 рублёў.\nПытаемся: маўляў, а якая цана, на ваш погляд, была б прымальнай? Меркаванні жанчын не вельмі адрозніваліся: хоць бы 3500 —4000 рублёў за 1 л, бо на гарадскім базары за літр просяць 7000 рублёў. Між іншым, і малаказборшчык Дзмітрый Алёхін таксама за павышэнне закупачных цэн на малако ў насельніцтва. Яго засмучае, што з кожным годам становіцца менш кароў у вяскоўцаў. Значыць, змяншаюцца аб'ёмы перавозкі малака, ад чаго залежаць яго заробкі. Логіка Дзмітрыя простая: вышэй цэны — больш будуць здаваць малака дзяржаве. А то нямала вяскоўцаў лічаць выгадным лепш прадаваць яго дачнікам.\nЯкасныя кармы — таксама даволі вострае пытанне для жыхароў Яхімоўшчыны. Не хапае плошчаў для нарыхтовак сена, выгану для жывёлы. І не толькі ў гэтым сельсавеце. Дарэчы, з гэтай нагоды летась у раёне ўдалося палепшыць 743 га пашы.\nНаша размова прадоўжылася ў Палачанскім сельсавеце. Яго старшыня Уладзімір Станкевіч гаворыць, што сваю станоўчую ролю адыгрывае спаборніцтва ў раёне па закупе малака і маладняку буйной рагатай жывёлы ў насельніцтва. Яно разгорнута ў рамках зацверджанай райсаветам раённай праграмы па развіцці і падтрымцы асабістых падсобных гаспадарак на 2011—2015 г. г. У спаборніцтве ўдзельнічаюць і выканкамы сельсаветаў. Для іх старшынь, якія па выніках года дасягнулі лепшых вынікаў, вызначаны тры грашовыя прэміі. Першая — 12 базавых велічынь, другая — 11, трэцяя — 10 базавых велічынь. Акрамя пераможцаў, заахвочвальнымі прэміямі (5 базавых велічынь) узнагароджваюцца старшыні выканкамаў сельсаветаў, якія забяспечылі за год закуп малака ад адной каровы звыш 1500 кг. Спаборніцтвам ахоплены малаказборшчыкі і малаказдатчыкі. Яны за лепшыя вынікі таксама матэрыяльна заахвочваюцца. Між іншым, памер прэмій старшыням выканкамаў сельсаветаў і малаказборшчыкам можа быць зніжаны ў выпадку здачы малака з павышанай кіслотнасцю і тлустасцю ніжэй за базісны паказчык.\nСтаршыня райсавета не згодны з тымі, хто сцвярджае, што вяскоўцы страчваюць жаданне ўвогуле трымаць хатнюю жывёлу. Ён прыводзіць цікавую статыстыку: у параўнанні з мінулым годам колькасць кароў у прыватным сектары раёна зменшылася на 126 галоў, а вось авечак стала больш на 130 галоў, іх колькасць працягвае расці. Пагалоўе птушкі, коз і свіней захоўваецца на ранейшым узроўні. Ці значыць гэта, што карова на падворку не патрэбна?\n— Не! — упэўнены Уладзімір Станкевіч.\nПаводле яго слоў, карову ў вёсцы трымаць выгадна. Яна ж карміцелька!\n— Паглядзіце, малочныя прадукты ў магазіне дарагія. Таму карова дазваляе істотна эканоміць сямейны бюджэт, бо можна вырабляць смятану, тварог, сметанковае масла. Па-другое, выгадна трымаць пару парсючкоў, калі маеш карову. Ім можна даваць сыроватку, адстойнае малако — ад гэтага мяса і сала толькі больш смачным становіцца. Праверана на сабе. Мы з жонкай адразу пасля вяселля завялі карову і трымалі жывёлу амаль 30 гадоў. Яна нам моцна дапамагала. Потым вымушаны былі адмовіцца: цяжкавата стала яе даглядаць, — гаворыць Уладзімір Пятровіч. Хаця, з іншага боку, ён бачыць цяжкасці ўтрымання каровы на падворку для гаспадыні: трэба рана прачынацца для дойкі, потым бегчы на работу, затым зноў у абед дадому на чарговую дойку. І так без выхадных і прахадных. А яшчэ карову трэба і пакарміць, і напаіць, і рэгулярна паказваць ветэрынару, берагчы зімой, не забываць выкідваць гной. Усё гэта вялікі клопат. Таму не кожная маладая сям'я рашаецца завесці карову.\nХто ведае, можа, дзякуючы выдатнай прапагандысцкай рабоце Уладзіміра Пятровіча (ён старшынёй Палачанскага сельсавета працуе ўжо 19 гадоў) на яго тэрыторыі самая вялікая колькасць кароў сярод іншых сельскіх Саветаў — 197. Таму пытаемся ў яго: як зацікавіць маладыя сем'і на вёсцы завесці карову?\n— Складанае пытанне. Я думаю, што маладыя жанчыны ў дэкрэтным адпачынку маглі б дазволіць сабе ўтрымліваць карову. Не выключаю іншыя сітуацыі, калі мець карову было б вельмі выгадна. Скажам, калі муж і жонка працуюць надомнікамі, выконваюць заказы. Але я салідарны з нашымі вяскоўцамі: для гэтага трэба ўзняць закупачныя цэны на малако.\nВіктар Баляслававіч тлумачыць, што ў цэлым у раёне адладжана сістэма аплаты за здадзенае малако. Большасць вяскоўцаў атрымлівае грошы на пошце, астатнія праз аддзяленне Беларусбанка. Частка з іх аддае перавагу пластыкавым банкаўскім карткам.\nЛетась на мясцовы малочны камбінат намаганнямі насельніцтва было пастаўлена 7% ад усяго аб'ёму нарыхтовак малака ў раёне. Зразумела, не малочная рака, а толькі ручай. Але, тым не менш, гэта 2 284,8 тоны малака. Яго збор у раёне вядуць індывідуальныя прадпрымальнікі, прычым у кожнага з іх — свая тэрыторыя. Яны рэгулярна здаюць малако на аналіз у лабараторыю камбіната. Гэтая мера дазволіла павысіць якасць малака — у прыватнасці, узрасла яго тлустасць. І што цікава, пры змяншэнні прыватнага дойнага статка выраслі і колькасныя паказчыкі. Калі на 1 ліпеня 2010 года закуп малака ў сярэднім на адну прыватную карову склаў\n663 кг, то на 1 ліпеня 2013 года — 764 кг. Значыць, цяперашняя сярэднестатыстычная карова дае на 101 кг больш. Вядома, гэты паказчык далёка не рэкордны, але ён сведчыць аб рэзервах асабістых падсобных гаспадарак.\nфота Яўгена Пясецкага.\n15:13 У пустыні на тэрыторыі Алжыра і Марока выпаў снег\n15:04 Дзіцячы дом сямейнага тыпу ўрачыста адкрылі ў Брэсце\n14:44 Пасольства Беларусі настойліва рэкамендуе беларусам устрымацца ад наведвання Кітая\n14:22 Створаны аргкамітэт па падрыхтоўцы Дня беларускага пісьменства ў Капылі\n14:21 Галоўчанка: У бліжэйшы час Беларусь павінна выйсці на лакалізацыю вытворчасці вакцыны ад COVID-19\n14:04 Кіраўнік БПЦ здзейсніў чын асвячэння вады ў Свята-Духавым кафедральным саборы Мінска\n13:33 Адміністратар сталічнай крамы не здаваў грошы ў інкасацыю, а траціў на азартныя гульні\n13:15 Ігар Макар прапаноўваў зліваць уладам Беларусі інфармацыю за буйное ўзнагароджанне. МЗС апублікавала аўдыёзапіс\n12:59 У Беларусі ў студзені зафіксаваны пік спажывання электрычнай магутнасці за апошнія 8 гадоў\n4983 «Сталінскі праспект мы называлі брадвеем». Як і чым жылі беларускія стылягі\n4654 Калі маці як дзіця, або Як пасябраваць з самымі роднымі людзьмі, якія на старасці гадоў сталі асаблівымі\n4228 Слухаць сняжынкі, сачыць за ростам травы. Янка Сіпакоў не любіў тусовак і лічыў адзіным багаццем кнігі\n4097 Прынцып Інэсы Караткевіч: цаніць кожную хвіліну\n3076 Дыета ад хандры. Што жаваць, каб не перажываць\n3016 Усходні гараскоп на наступны тыдзень\n2208 З вясны кватэры на «другасным рынку» пачнуць заўважна таннець\n2001 Круглы стол. Відавочная, дзейсная форма выказвання адносін нашага народа да свайго права на самастойнае гістарычнае існаванне і развіццё\n1995 Аляксандр Лукашэнка: Беларусы былі і будуць адным народам\n1993 Эканомім на касметыцы. Як мінімізаваць выдаткі на прыгажосць і маладосць\nКазка зімовых фантанаў\nДзед Мароз пасяліўся ў парку


Зусім па Марксу | zviazda.by\nХатняя старонка » Аўтарскія блогі » Зусім па Марксу\nЗусім па Марксу\nЖыў-быў у невялічкай вёсцы хлопец. Нічым асаблівым не вылучаўся, вучыўся ў школе, дапамагаў бацькам па гаспадарцы. І калі б застаўся ў родных мясцінах, можа, праславіўся хіба як перадавы камбайнер, а можа, і да брыгадзіра дарос бы. Хоць хто ведае?\nЛёс яго вызначыла армія. Бо служыць у 70-х гадах юнаку давялося ў далёкай Сібіры. Адслужыў, як трэба, але дадому не спяшаўся. Ці то яснавокая сібірачка так запала ў душу, ці тамтэйшыя прасторы з іх перспектывамі пацягнулі. Застаўся Іван пасля службы там. Да маці добра, калі раз на год выбіраўся. Працаваў на розных заводах. Стараннага, добрасумленнага беларуса паўсюль заўважалі, прасоўвалі па службе да той мяжы, на якую можна прызначыць чалавека з пасведчаннем ПТВ. На пэўным этапе наш зямляк зразумеў, што без вышэйшай адукацыі ніякай кар'еры не зробіш. І падаўся вучыцца завочна. Успамінаў тады сваю першую настаўніцу, якая вечна ўшчувала за ляноту і няўважлівасць. Але за кніжкі ўзяўся і сяк-так адукацыю адолеў. Пасля атрымання дыплома жыццё пайшло яшчэ лепш і весялей. Паступова з'явілася добрая кватэра, машына "Жыгулі" і абстаноўка. Яснавокая сібірачка прыйшлася даспадобы беларускай свякроўцы, што асабліва радавала Івана, бо думкай маці ён заўсёды даражыў.\nСловам, усё ішло добра. Сям'ю, як ён лічыў, утрымліваў прыстойна, дзеці падрасталі. І развал Саюза наш герой ужо сустрэў пры саліднай кіруючай пасадзе. Потым шмат чаго здарылася і ў краіне, і ў яго жыцці. Але ў перыяд усеагульнай разгубленасці чалавек не збянтэжыўся, зарыентаваўся ў працэсе прыватызацыі. Хацелася даказаць сабе і іншым, што не горшы, не дурнейшы за іншых. Распачаў свой бізнес і, варта прызнаць, дабіўся пэўных поспехаў. Некаторыя на тым этапе хутка цярпелі крах, а ён — жылісты, не спалохаўся цяжкасцяў, пераадолеў перашкоды.\nПаступова справы пайшлі як найлепш. Прадпрымальнік раскруціўся, потым разбагацеў. І пра сваю малую радзіму не забыўся. Спачатку пабудаваў так, амаль дзеля забавы, невялікі цагельны заводзік. Даў, што называецца, землякам работу. Потым уклаў пэўныя сродкі ў інфраструктуру. Далей — болей. Інвестара-земляка запрыкмецілі ў іншых раёнах, пасыпаліся прапановы, просьбы. І вось дзе-нідзе ён дапамагае адрадзіць царкву, у іншым месцы бярэцца ўдыхнуць жыццё ў "ляжачае" прадпрыемства. Мясцовыя ўлады бізнесмена ўсяляк шануюць. І ёсць за што. Не прапіў грошы на Канарскіх астравах, не прагуляў іх з дзеўкамі ў Куршавелі — землякам падмог, а значыць, патрыёт сваіх мясцін. А хто б спрачаўся...\nПрыкладна ў той жа час, як Іван — у Сібір, з суседняй вёскі ў Маскву на пошукі сваёй долі выправілася дзяўчына-прыгажуня. Дзе яна там працавала, ніхто не ведае. Толькі вярнулася праз дваццаць гадоў у родныя мясціны назусім. Паступова ў сваім райцэнтры адкрыла павільён бытавых паслуг, невялічкую краму, утульную кавярню. Прыватная кавярня неяк непрыкметна стала папулярнай у месцічаў. Паступова і гаспадыня ўстаноў абжылася, пабудавала дом, што не вельмі падабалася, перш за ўсё, канкурэнтам. А канкурэнцыі яўна не вытрымлівала традыцыйнае прадпрыемства грамадскага харчавання: яго як не пераймяноўвалі, але сутнасць змяніць не змаглі. Гатавалі там нясмачна, лепшыя кавалкі стараліся ўкрасці, ну а ўзровень сэрвісу ўсё роўна заставаўся безнадзейна правінцыйным. І стары дом быту пачаў несці страты. Канкурэнты злаваліся, але нічога з гэтай прыезджай выскачкай зрабіць не маглі. Тое, што трэба ў корані мяняць падыходы да сваёй работы, яны ўцяміць не здолелі. З цягам часу падалося, што ўсе змірыліся. Але раптам папаўзлі чуткі, што пані-сялянка ў далёкай сталіцы зарабляла... старадаўнейшым рамяством. Яна на плёткі не звярнула ніякай увагі, прынамсі знешне. Ну, памянцілі языкамі ды і забыліся.\nДы нядаўна давялося быць у тых мясцінах. У адной шаноўнай кампаніі згадалі пра бізнесменаў-землякоў. Пра Івана нязменна гаварылі з павагай і гонарам. Не, пра яе таксама выказваліся толькі станоўча, падкрэслівалі заслугі жанчыны, якая здолела даказаць сваю сталасць у сумленнай канкурэнцыі. Але не засталася незаўважанай цікавая ўсім акалічнасць пра магчымыя крыніцы яе першапачатковага капіталу. Як жа без гэтага?\nДавялося нагадаць маім суразмоўцам пра дыскусію, якая адбылася на Салаўках недзе на рубяжы 20—30-х гадоў і дайшла да нас праз мемуары відавочцаў. Як вядома, там сядзелі не толькі палітычныя вязні. Дык вось у прадстаўніц двух атрадаў жаночага лагера здарылася разборка. Тыя, што былі асуджаныя за крадзяжы, паставіўшы рукі ў бокі, ганарліва заявілі: "Крадзем, але сабой не гандлюем!" Апаненткі ж не без пагарды адказалі: "Гандлюем сваім, да не крадзеным". Няма падстаў думаць, што нашчадкі ўдзельнікаў таго дыспуту не могуць аказацца сёння ў шэрагах самых паспяховых і багатых людзей. Як часам здабываецца першапачатковы капітал, усім вядома. А хто забыўся, няхай чытае Маркса.


Алексіну выдзеляць 2400 месцаў для продажу цыгарэт. Кіёскі з'явяцца на вуліцах Мінска\n02.10.2018 / 15:33\nАлексіну выдзеляць 2400 месцаў для продажу цыгарэт. Кіёскі з'явяцца на вуліцах Мінска 65\nКіёск у Гродне, newgrodno.by\nКампанія «Энерга-Оіл», падкантрольная бізнэсмэну Аляксею Алексіну, створыць цягам двух гадоў у Беларусі амаль 2500 гандлёвых пунктаў па продажы цыгарэт, у тым ліку каля 500 у Мінску. Пра гэта TUT.BY распавялі інфармаваныя крыніцы.\nПункты продажаў — кіёскі, крамы, павільёны — з'явяцца ў сувязі з рэалізацыяй «Энерга-Оілам» інвестпраекта па стварэнні недзяржаўнай сеткі па гандлі тытунёвымі вырабамі, сказаў суразмоўца, знаёмы з працэсам.\nДля гэтага, як кажа крыніца, мясцовыя выканкамы павінны без аўкцыёну прадаставіць у арэнду інвестару зямельныя ўчасткі для будаўніцтва і абслугоўвання гандлёвых аб'ектаў. Гэта будуць кіёскі, крамы, павільёны і неізаляваныя пункты, у якіх не менш за 80% тавару — тытунёвыя вырабы.\nПамеры і месца гэтых зямельных участкаў вызначаюцца інвестарам па ўзгадненні з мясцовымі ўладамі.\nПа словах суразмоўцы, да канца 2018 года «Энерга-Оілу» павінна належаць амаль тысяча зямельных участкаў ва ўсіх абласцях, каля 190 з якіх — у Мінску. Да канца 2019 года іх колькасць павінна ўзрасці да прыкладна 2500, уключаючы амаль 500 у сталіцы.\nА гэта можа значыць, што на вуліцах Мінска цяпер будуць не толькі кіёскі «Белсаюздруку» і «Мінсктранса», але і тытунёвыя.\nАле гаворка не заўсёды будзе ісці аб стварэнні новых пунктаў продажаў, паколькі ў арэнду «Энерга-Оілу» перайшлі ўсе кіёскі «Тытунь» Гродзенскай тытунёвай фабрыкі «Нёман». Аб перадачы аб'ектаў іншай кампаніі парталу Newgrodno.by распавядаў дырэктар УП «Тытунь» Аляксандр Мельнічак.\nПа стане на кастрычнік 2017 года ГТФ належала 585 гандлёва-модульных пунктаў, а мінулай восенню «Нёман» абвясціў тэндар на куплю яшчэ 80 кіёскаў на суму за 1,1 млн рублёў.\nШто яшчэ будзе рабіць кампанія Алексіна\nРаней паведамлялася, што «Энерга-Оил» таксама інвестуе ў праект 122 мільёны рублёў і павялічыць магутнасці Гродзенскай тытунёвай фабрыкі. У прыватнасці, кампанія паставіць на «Нёман» яшчэ дзве лініі — кожная коштам па 10 мільёнаў даляраў.\nАкрамя таго, «Энерга-Оіл» развівае тытунёвую вытворчасць у Шабанах. Для гэтага ўказам прэзідэнта зменены межы Мінска. Меркаваны аб'ём інвестыцый складзе каля 100 мільёнаў рублёў. Будзе створана каля 200 працоўных месцаў.\nА нядаўна «Энерга-Оіл» стала другім імпарцёрам цыгарэт (L&M, Parliament, Marlboro) у Беларусь. Раней толькі «Беларусьгандаль» Кіраўніцтва справамі прэзідэнта Беларусі меў права ўвозіць у краіну цыгарэты.\nДля чаго гэта ўсё трэба\nБылы віцэ-прэм'ер Міхаіл Русы тлумачыў, што ў апошні час за мяжой значна ўзрос попыт на прадукцыю беларускай тытунёвай галіны. Вытворчасць задзейнічана ў кругласутачным рэжыме, але паставіць на экспарт патрабаваны аб'ём цыгарэт, не агаліўшы ўнутраны рынак, немагчыма.\n— Ёсць вялікія нішы, нават у Еўрапейскім саюзе. Яны нам выгадныя. Чаму мы не хочам іх запаўняць? Гаворка ідзе пра адну са значных крыніц папаўнення бюджэту. Таму калі ёсць попыт, трэба прадаваць тытунёвыя вырабы. Не прададзім мы, прададуць іншыя. Рынкі будуць занятыя, — казаў у сваю чаргу Аляксандр Лукашэнка.\nХто такі Аляксей Алексін\nАлексін — былы галоўны спецыяліст дэпартамента энергарэсурсаў і нафтапрадуктаў кампаніі «Белзнешгандльінвест», якая ўваходзіла ў склад Кіраўніцтва справамі прэзідэнта Беларусі. Бізнэсмэн раней быў таксама партнёрам Юрыя Чыжа.\nАднак у 2012 годзе іх шляхі разышліся. Зараз інтарэсы прадпрымальніка сканцэнтраваны на гандлі нафтапрадуктамі, банкаўскай сферы (МТБанк), вытворчасці мясных вырабаў («Вялес-Міт»), дэвелапменце і лагістыцы («Брэміно-Груп»), а таксама рэстаранным бізнэсе («Старое русла»).


З якімі ўражаннямі адпрацавалі год леташнія выпускнікі БрДТУ?\nУ апошнія дні прыёму дакументаў у Брэсцкім дзяржаўным тэхнічным універсітэце стаялі неверагодныя чэргі. Былыя школьнікі трымалі дакументы ў руках, зазіралі ў дзверы кабінетаў, вылічвалі колькасць вольных месцаў і з заміраннем сэрца выбіралі спецыяльнасцi, па якіх хацелі б вучыцца.\nА тым часам леташнія выпускнікі БрДТУ адзначалі маленькае свята: роўна год таму яны, трымаючы ў руках чырвоныя і сінія дыпломы, назаўжды пакідалі сцены ўніверсітэта ў пошуках новага жыцця, напоўненага адкрыццямі, надзеямі, планамі і марамі. Што змянілася за гэты год?\nАлёна Лобач, якая працуе эканамістам, прызнаецца, што першы год самастойнасці навучыў яе больш рэальна глядзець на свет. Сёння яна жыве не фантазіямі і марамі, як раней, а ацэньвае і аналізуе кожную падзею. На фоне гэтага аналізу Алёна думае пра стабільнасць як у асабістым жыцці, так і на працы, жадае быць упэўненай у тым, што прынясе заўтрашні дзень. Дзяўчына часта ўспамінае ўніверсітэт “як штосьці такое, што сагравае душу”, калектыў, “у якім кожны дапаможа”. Алёна адзначае, што працоўныя будні развілі ў ёй самадысцыпліну і цярпенне. Азіраючыся на мінулае, яна шкадуе, што не так часта, як хацелася б, сустракалася з аднакурснікамі і сёння асабліва жадае праводзіць з імі як мага больш вольнага часу. А школьнікам малады спецыяліст раіць уважліва выбіраць будучую прафесію: прыслухацца да сябе і толькі тады рабіць выбар.\nМеркаванне Сяргея Шырчанкі, які працуе размеркавальнікам работ, значна адрозніваецца ад погляду Алёны. У сваіх развагах ён часта ўспамінае тое, што праца стала для яго нейкім абавязкам, які не радуе, месцам, якое адымае шмат часу і сіл. Сённяшняя работа яму не вельмі падабаецца, а таму Сяргей шкадуе пра згубленую бестурботнасць. Аднак малады чалавек, дзякуючы заробленым грошам, купіў машыну ў крэдыт і пабываў на новым кантыненце. А таксама стаў марыць пра маленькую, але сваю справу.\nВольга Міранюк вучылася на спецыяльнасці “Эканамічная кібернетыка”, аднак працуе бухгалтарам на «Цветатроне». Яна прызнаецца, што гэта праца ёй па душы.Скончыўшы ВНУ, Вольга выйшла замуж, пасялілася ў новым доме. Праца, адзначае малады спецыяліст, развівае ў ёй такія якасці, як дысцыплінаванасць, акуратнасць. Тым, як усё склалася, Вольга задаволена.\nВіталь Істомаў скончыў факультэт інфармацыйных сістэм і працуе праграмістам. Але пра вучобу ў ВНУ ён гаворыць негатыўна. Віталь лічыць, што за адзін год працы ён больш даведаўся, чым за 5 гадоў лекцый. Па яго словах, неабходнае для работы сістэмнае мысленне не выпрацоўваецца падчас вучобы – яно набываецца на практыцы самім чалавекам, а дысцыпліны, якія яны праходзілі ў ВНУ, з’яўляюцца класічнымі і не заўсёды запатрабаваныя ў сучасным свеце. Юнак рэкамендуе маладым спецыялістам больш працаваць над сабой і самастойна спрабаваць дабівацца кар’ернага і творчага росту. Не трэба спадзявацца толькі на тэарэтычныя веды, атрыманыя ў навучальнай установе.\nШто ж да мяне, дык я вельмі задаволена, што закончыла ўніверсітэт, атрымала дыплом па спецыяльнаці “Эканоміка і кіраванне на прадпрыемстве”, у час вучобы пазнаёмілася з выдатнымі людзьмі, якія сталі мне сапраўднымі сябрамі. І ад душы раю ўсім, хто неўзабаве будзе задумвацца пра выбар прафесіі: слухайце сэрца і давярайце розуму. Гэтае рашэнне вельмі моцна паўплывае на ваша жыццё. Прыміце яго правільна, каб першы рабочы год прынёс толькі задавальненне і радасць ад зробленага выбару.


Пасядзі ў дзядзі на каленях | Настаўніцкая газета\n15.10.2016 27.03.2017 - 12:06Рознае, Сацыяльны ракурс\nНасычанасць СМІ навінамі на тэму сексуальнага насілля над дзецьмі не можа не трывожыць. Гэтак жа, як і афіцыйныя лічбы выпадкаў парушэння палавой недатыкальнасці дзяцей, якія з кожным годам павялічваюцца. Па даных Міністэрства ўнутраных спраў Беларусі, у 2013 годзе было выяўлена 110 такіх выпадкаў, у 2014 годзе — 116, у мінулым годзе — 219 выпадкаў. Толькі за палову бягучага года праваахоўнікі раскрылі 212 злачынстваў, звязаных з педафіліяй. З іх 10 непаўналетніх былі ўцягнуты ў сексуальную эксплуатацыю.\nПраблема дзіцячага насілля — галоўная праблема, якую ўжо 20 гадоў стараецца вырашаць гарадское грамадскае аб’яднанне па папярэджанні жорсткіх адносін да дзяцей “Дзеці — не для гвалту” (Мінск) і старшыня яе праўлення Маргарыта Уладзіміраўна Прахіна. Галоўная стаўка спецыялістаў арганізацыі — на папярэджанне. Таму яны працуюць з дзецьмі ў дзіцячых садках, школах, дзе праводзяць гульні, трэнінгі, інтэрактыўныя заняткі па правілах бяспекі. Маргарыту Уладзіміраўну і яе калег запрашаюць на сустрэчы з педагогамі і бацькамі, дзе яны дзеляцца сваімі напрацоўкамі. У дапамогу педагогам яны выпусцілі некалькі практычных дапаможнікаў, у якія ўключылі свае інфармацыйныя матэрыялы і апорныя канспекты для правядзення трэнінгаў па захаванні бяспекі дзяцей. А нядаўна выйшаў чарговы практычны дапаможнік па папярэджанні ўцягнення ў выраб матэрыялаў парнаграфічнага характару і гандлю людзьмі “Абарона дзяцей праз асветніцтва дарослых”.\n“Мяне радуе, што Міністэрства ўнутраных спраў стала ўзнімаць праблему і заклікае школы перастаць замоўчваць яе. У Мінскай вобласці, у прыватнасці, ёсць нават сістэма заахвочвання сігналаў пра магчымае насілле над дзецьмі, — адзначае Маргарыта Прахіна. — Ва ўсім свеце вырашэнне праблемы сексуальнага гвалту над дзецьмі — адна з галоўных задач. А ў нас яна хоць і стала, нарэшце, абмяркоўвацца, але далей гэтага справа не рухаецца.\nУзяць хоць такі прыклад. У нас шалёнай папулярнасцю карыстаюцца цэнтры ранняга развіцця для дашкольнікаў. Я ўважліва вывучаю іх праграмы, але ні разу не сустракала прадугледжаных у іх заняткаў, звязаных з небяспечнымі адносінамі з людзьмі. У нас гэта лічыцца няважным. І гэта пры тым, што сярод выяўленых выпадкаў павялічваецца колькасць малалетніх дзяцей ва ўзросце 5—6 гадоў.\nДля таго каб звярнуць увагу грамадскасці, каб сур’ёзна думаць пра вырашэнне праблемы, магчыма, 141 злачынства за паўгода — не дастаткова вялікая лічба. Але трэба ўлічыць, што гэта — вяршыня айсберга, і спецыялісты сцвярджаюць, што яе можна смела памнажаць на 10, каб наблізіцца да рэальнай сітуацыі. У 80 працэнтах выпадкаў гвалт адбываецца ў сям’і, і калі гэта і выкрываецца, то члены сям’і не спяшаюцца выносіць смецце з хаты, асабліва ў сельскай мясцовасці, маленькіх гарадках.\nЗрэдку ў нас праводзяцца інфармацыйныя кампаніі па процідзеянні сексуальнаму гвалту над дзецьмі і вырабу парнаграфічных матэрыялаў, але, на жаль, большасць з іх завяршаюцца плакатамі і білбордамі. Мы ж хочам даносіць гэтую інфармацыю да педагогаў. Я разумею, што яны і без гэтага загружаныя, але калі мы гаворым пра бяспеку дзіцяці, то павінны навучыць бацькоў гаварыць з дзецьмі пра тое, як захаваць іх здароўе і жыццё”.\nЗразумей мяне, мама\nСкладана ўявіць размову бацькоў з 6—7-гадовым дзіцем пра тое, як засцерагчыся ад сексуальнага гвалту. Маргарыта Уладзіміраўна заўважае, што тут важна не напужаць дзіця, не даць лішнюю для яго ўзросту інфармацыю. А тэрмін “сексуальны гвалт” увогуле лепш не ўжываць. Трэба вучыць правілам паводзін з незнаёмымі людзьмі, выпрацоўваць стратэгію правільных паводзін у небяспечнай сітуацыі, гаварыць, што вакол — добрыя людзі, але сярод іх могуць быць выключэнні.\nА тое, каб нашы дзеці не сутыкнуліся з гэтымі выключэннямі, — у нашых інтарэсах, інтарэсах бацькоў. Псіхалагічную траўму пацярпелае дзіця нясе ў сабе ўсё жыццё, і некалі яе наступствы абавязкова праявяцца. Часта гэта сур’ёзныя праблемы са здароўем — як фізічным, так і псіхічным. Вось чаму ахвяры, вырастаючы, часта самі становяцца злачынцамі. Менавіта таму Маргарыта Прахіна і яе калегі прыцягваюць увагу бацькоў да гэтай праблемы, вучаць іх яе распазнаваць.\nКанечне, больш прафесійна вырашыць праблему дапамогуць спецыялісты. Але бацькі не ідуць да школьнага псіхолага, бо баяцца, каб праблема не выйшла за межы яго кабінета. У кожным раёне ёсць сацыяльна-педагагічныя цэнтры, але і там не часта сустрэнеш людзей з такой праблемай. У практыцы Маргарыты Уладзіміраўны была сітуацыя, калі мама сама выкрыла дамаганні да свайго дзіцяці з боку мужа, айчыма дзіцяці, іх сям’ю паставілі на ўлік як сацыяльна нядобранадзейную. Пасля працяглага перапынку, праўда, але працуе тэлефон даверу для дзяцей і падлеткаў. Цяпер кругласутачна на званкі адказваюць дзіцячыя псіхолагі, псіхіятры.\nЗ тым, што з дзецьмі бацькам трэба больш размаўляць, мая суразмоўца згодна, але гэта, прызнаецца, не панацэя. Зыходзячы з яе практыкі, дзеці расказваюць мамам пра падазроныя зносіны ў выключным выпадку. І справа не ў адсутнасці даверу.\n“Часам малышы вераць педафілам, якія гавораць, што любяць іх. Не ведаючы, чаго баяцца, дзеці не могуць распазнаць небяспеку. Акрамя таго, педафілы маюць у арсенале мноства метадаў запужвання, і прадугледзець усе іх немагчыма. Ты гаворыш дзіцяці, што нельга сыходзіць са двара, каб выратаваць у суседнім кацяня, а вось тэсціраванне новай камп’ютарнай гульні ў суседнім доме мы ўпускаем. Часам злачынцы запэўніваюць сваіх ахвяр, што іх аповедам усё роўна не павераць.\nІ так сапраўды бывае, асабліва ў падлеткаў 10—13 гадоў, і тым больш, калі размова ідзе пра іх айчымаў. Мамам мы гаворым, што ў гэтым выпадку не павінна быць фраз: “Я табе не веру”, “Не прыдумвай”, “Такога не можа быць” і інш. Можа, гэта і нармальная рэакцыя (не кожная прыме такую інфармацыю пра свайго мужа, ды і бываюць падазрэнні, што падрастаючае дзіця, нагаворваючы, можа так выступаць супраць новага члена сям’і), але першае, што мы павінны сказаць, — “дзякуй, што сказала”, растлумачыць дзіцяці, што яно ў любым выпадку не вінаватае. І акуратна разбірацца, што адбылося. Нават калі вы на сто працэнтаў давяраеце мужу (ці іншаму даросламу), абавязкова праверце”.\nКалі размова ідзе пра малое дзіця, якое не можа знайсці слоў, каб апісаць незразумелую для яго сітуацыю, пра тое, што з ім адбываецца, можна здагадацца па яго паводзінах, гульнях, падчас якіх дзеці пераносяць, імітуюць, прайграюць тое, што адбываецца з імі. Бацькі павінны бачыць і чуць гэта.\nДавяраюць бацькі — давярае і дзіця\n“Самая распаўсюджаная сітуацыя — дзіця не хоча ісці да некага ў госці, заставацца з ім сам-насам. Напрыклад, не хоча заставацца з некім са сваякоў, пакуль мама з татам адлучаюцца. Гэта можа быць проста капрыз, а можа і не. Калі дзіця не можа з-за ўзросту растлумачыць, плача — не карайце дзіця, не ўцякайце — разбярыцеся. Можа, гэты чалавек з ім робіць такое, пра што дзіця не можа расказаць. Ці калі дзіця адварочваецца ад традыцыйных пацалункаў пры сустрэчы з роднымі. Калі гэта адзін раз, не зацыклівайцеся, а калі сярод усіх сваякоў толькі ад дзеда дзіця хавае шчаку — гэта павінна насцярожыць”, — папярэджвае Маргарыта Прахіна.\nУвогуле, па меркаванні маёй суразмоўніцы, сама небяспека можа хавацца ў прывучванні дзяцей быць ласкавымі са сваякамі, дазваляць браць іх на рукі, цалаваць і абдымаць. (Ужо чую шквал абурэння бабуль і дзядуляў, для якіх паціскаць любімага ўнука — галоўны рытуал.)\n“Мы гаворым дзіцяці “пасядзі ў дзядзі на каленях”, і ўжо ў гэтым часта тоіцца небяспека: дзіця бачыць, што тата з мамай давяраюць гэтаму дзядзю, значыць, яно таксама павінна яму даверыцца і нічога не павінна трывожыць у іх зносінах. Вось чаму часам гэты бацькоўскі давер і становіцца перашкодай расказваць дзіцяці пра небяспечныя зносіны, — гаворыць Маргарыта Уладзіміраўна. — У дзіцяці, як і ў дарослага чалавека, павінна быць асабістая прастора, урывацца ў якую ніхто не мае права. За выключэннем сітуацый, калі побач — бацькі. Гэта павінна быць абавязковай умовай, напрыклад, для ўрачэбных аглядаў. Дзіця павінна ведаць, што, калі побач няма бацькоў (у школе — педагога), урач не павінен яго аглядаць і чапаць”.\nФрывольныя фота з наступствамі\nЧасам выраб парнаграфічных матэрыялаў і насілле лічаць рознымі злачынствамі. Але сексуальнае насілле ў большасці сваёй злачынцы ўчыняюць для вырабу парнаграфічнага матэрыялу, бо гэта бізнес. І часта такія матэрыялы ствараюцца, калі дзеці і іх бацькі нават не здагадваюцца.\n“У адным з невялікіх гарадкоў была сітуацыя, калі мастак арандаваў катэдж і ў ім арганізоўваў студыю выяўленчага мастацтва, — дзеліцца Маргарыта Уладзіміраўна. — Але, акрамя заняткаў жывапісам для дзяцей, вырабляў там матэрыялы парнаграфічнага характару. А самі дзеці, не надаючы гэтым здымкам ніякага значэння, бацькам не расказвалі. І ніхто з бацькоў ні разу не прыйшоў туды і не паглядзеў, як праходзяць заняткі, не задумаўся, адкуль у іх дзяцей падарункі ад кіраўніка, і як трэба намаляваць малюнак на занятках, каб кіраўнік за гэта падарыў дзіцяці дарагі мабільны тэлефон.\nЯ не заклікаю падазраваць усіх запар, але трэба быць уважлівым да ўласных дзяцей. Пачало дзіця хадзіць на гурток да дарослага чалавека, асабліва ў прыватным парадку, — пахадзіце на заняткі. Тое ж і з рэпетытарамі, трэнерамі, якія назначаюць сустрэчы на сваёй тэрыторыі. У ідэале — калі педагогі самі будуць прыходзіць да вас дадому.\nУскладняе справу тое, што найчасцей уцягваюцца ў выраб парнаграфічнай прадукцыі падлеткі 15—16 гадоў і, як страшна гэта ні гучыць, ідуць на гэта свядома. Калі мы праводзілі даследаванне, на пытанне “Чаму дзеці згаджаюцца на здымкі без адзення”, трэць з іх дае адказ: “Гэта модна і крута”. Яны маю ць мадэль паводзін, калі многія знакамітасці — спевакі, акцёры, спартсмены — выкладваюць свае эратычныя фота ў часопісах, сацыяльных сетках. І падлеткі гэта пераймаюць.\nМы гаворым бацькам пра тое, што, калі яны “застукалі” дзіця, якое наведвала парнаграфічныя сайты, не трэба рабіць з гэтага трагедыю. Гэта можа быць проста падлеткавая цікаўнасць, і далёка не заўсёды яна пераходзіць ва ўласныя эксперыменты і здымкі. Але мама з дачкой, а тата з сынам пагутарыць павінны абавязкова. І не з пазіцыі “добра — дрэнна”, “можна — нельга”, а лепш засяродзіцца на магчымых наступствах. Не кідацца ў крайнасці і забараняць карыстацца камп’ютарам, а абмеркаваць уд зел іх равеснікаў у такіх здымках, тое, што яны могуць нашкодзіць ім, іх асабістым ці працоўным адносінам у будучыні. З дарослымі дзецьмі трэба абмяркоўваць і стаўленне закона да дзіцячай парнаграфіі. Хочацца, каб і педагогі гаварылі пра гэта на бацькоўскіх сходах”.\nі з інтэрнэту.


Культура - Крыху хорару ў бялюткім снезе\nУ Беларускім дзяржаўным тэатры лялек галоўны рэжысёр Магілёўскага абласнога тэатра лялек Ігар Казакоў у другі раз прымае на сябе ўдар навагодняй кампаніі. Калі мінулым разам выбар паў на незвыклую для айчыннага зімовага лялечнага рэпертуару “Калядную гісторыю” паводле Чарльза Дзікенса, то зараз творца прапануе свой погляд на “Беласнежку”.\nМатэрыял пастаноўшчыку знаёмы: тры гады таму разам з мастаком Таццянай Нерсісян ён ужо ставіў варыяцыю ўсім вядомай казкі на сцэне Гродзенскага абласнога тэатра лялек. Той спектакль быў у стылі поп. На сталічную сцэну Беласнежка прынесла атмасферу Сярэднявечча. Спадарыня Таццяна — нязменны суаўтар гучных спектакляў Казакова — цудоўна абыграла тую эпоху, абраўшы ядром сцэнаграфіі памост. Адсылка да вытокаў тэатральных выступленняў адкрыла магчымасць разварочваць дзеянне адразу ў некалькіх плоскасцях, надаючы даволі лінейнай гісторыі візуальную і сюжэтную шматпланавасць.\nУ цяперашнім сезоне мастак ужо ўзводзіла на тэатральных падмостках сцяну, гэтым разам давялося будаваць мур… які адразу ж “разламалі” гномы, аддаючы “пралом” пад дадатковае месца дзеяння і парадныя выхады галоўных герояў. Адмыслова спрошчаныя візуальныя хады дазваляюць з лёгкасцю дзіцячай фантазіі працаваць з аб’ектам, ператвараючы літаратурныя кроплі крыві ў сцэнічныя ружы, разбураныя рэшткі сцяны — у царскі трон, а запатрабаваныя па сюжэце каралеўскія строі “збіраць” з некалькіх лёгкіх штрыхоў, набліжаных да дзіцячых малюнкаў.\nЗ дапамогай памоста ўдалося дадаткова абыграць і прыём тэатра ў тэатры: паводле Казакова, гісторыю Беласнежкі гледачам распавядаюць гномы, пераапранаючыся па ходзе сюжэта ў тых ці іншых персанажаў. На маёй памяці такі прыём рэдка выглядаў натуральна, аднак спадар Ігар мусіў ператварыць яго не толькі ў сапраўдную разыначку пастаноўкі, але і надаць дадатковую функцыю: абараніць ад празмерна жудасных фрагментаў сюжэту. Апошнім часам нам любяць нагадваць, што арыгінальныя казкі братоў Грым даволі жорсткія (пра тое гледачу ўсё па паліцах расклаў Яўген Карняг у колішнім “Інтэрв’ю з вядзьмаркамі”). Дык вось, такое пераадрасаванне, калі неадназначныя эпізоды — як, нарадзіўшы Беласнежку, яе маці памерла, як Мачаха патрабавала ў доказ аб забойстве падчаркі прынесці ейнае сэрца і зварыць яго, і іншыя — пераказваюцца забаўнымі гномамі, дапамагае пазбавіць тэкст ад змрочнасці першакрыніцы.\nДзівосная сямёрка гномаў — заслужаныя артысты Беларусі Аляксандр Васько і Аляксандр Казакоў, Любоў Галушка, Дзмітрый Чуйкоў, Іна Ганчар, Дзіяна Іванова, Цімур Муратаў — хуліганіць на сцэне, шуткуе, хахміць. Чаго толькі варты іскрамётны эцюд Цімура Муратава “Я — кавалак атручанага яблыка”! Дзякуючы такой выбудаванай імправізацыі спектакль набывае лёгкасць і дзіцячую непасрэднасць.\nРазыгрываючы казку, гномы пераўвасабляюцца ва ўсіх персанажаў, і толькі вобраз Мачахі стаіць паасобку. Рэжысёр адмаўляецца ад стварэння шаблоннай зладзейкі, прапануючы гледачам звычайнага чалавека, які губляе сваю натуральную існасць з-за ўзведзенага да абсурду памкнення да надуманых ідэальных параметраў. Мачаха Святланы Цімохінай — не зласлівая, а шкодная. Яе гераіняй кіруе зайздрасць — атрутнае пачуццё, што змяёй (як умоўнай, так і сцэнічнай лялькай) раз’ядае душу і ахутвае дурманам розум.\nДа пары такому фактурнаму акцёрскаму вобразу мастачка стварыла ўражвальнае чароўнае люстра. У гісторыі тэатра было шмат “свет мой, люстэрачак”: шкляная роўнядзь у раме, рама з адбіткам калі не чалавечага, дык чароўнага твару і гэтак далей. Таццяна Нерсісян вырашыла ўвогуле адмовіцца ад стылізацыі пад люстра — да Мачахі выплывае вышынёй са ўсю сцяну маска абыякавага твару, да якога за час спектакля галоўны адмоўны персанаж сама становіцца ўсё больш падобнай. У мізансцэне з вядзьмарствам над атрутным зеллем люстраная маска прырастае велічэзнымі далонямі — візуалізаваная адсылка да таго, што чалавек сваімі рукамі будуе сабе пастку з беспадстаўных жарсцяў і надуманых інтрыг. Аднак, пры ўсім багацці сцэнаграфіі на цікавосткі, зазначу, што самай запамінальнай стала мізансцэна, дзе няма ніякага чараўніцтва, а пануе вытанчаная ігра спадарыні Цімохінай: у момант, калі яе гераіня даведваецца пра правал свайго плана і ў злосным бяссіллі змінае абрус, прыцягваючы да сябе два падсвечнікі, Мачаха амаль наяве гасіць у сабе апошнія праявы душэўнага спачування.\nІ без таго моцна выбудаваны спектакль узбагацілі мноствам прыкметных зонгаў. Песні на музыку пастаяннага лялечнага кампазітара Аляксандра Літвіноўскага былі створаны Рыгорам Гольдманам і Аляксандрай Даньшовай. Шкада, што частка з іх запісана ў плюсавай фанаграме — у тэатры маюцца шыкоўныя галасы...\nНекалькі выкананых жыўцом нумароў адразу надалі персанажам дадатковыя характарныя фарбы. Здавалася б, што можна зрабіць з эпізадычнага Прынца? У Дзмітрыя Чуйкова ж атрымалася ў некалькі накідаў стварыць вобраз нясмелага, абаяльнага каралевіча са шчырымі пачуццямі.\nПастаноўка, зробленая на жывую нітку, мае шмат патэнцыйных крыніц, якія па законе жанру будуць паступова раскрывацца з кожным сыграным спектаклем. Гледачоў жа ўжо можна павіншаваць са з’яўленнем сярод шматлікіх аднадзёнак зімова-святочнай афішы ўдумлівай казкі для сямейных разваг.\nАдкрыццё “Страдзівары”: дырыжыруе скрыпка\n“Залатая жыла” Алены Карповіч


Мікалай ФЯСЬКОЎ: “Многія ацэньваюць тэсты з чужых слоў і чужых эмоцый” - АбітурыентАбітурыент\nЦэнтралізаванае тэсціраванне-2015, да якога так доўга рыхтаваліся ўсёй грамадою, стала ўжо гісторыяй. Экзамены пройдзены, сертыфікаты выдадзены, сярэднія балы падлічаны, і, спадзяёмся, абітурыенты змаглі правільна імі скарыстацца.\nУжо літаральна праз тры месяцы пачнецца першы этап рэпетыцыйнага тэсціравання для абітурыентаў 2016 года, і ўсё закруціцца па новай. ЦТ як сістэма працуе дакладна і зладжана. Для пабочных назіральнікаў яна можа падацца нават нязменнай, хаця гэта, безумоўна, не так. Сістэма знаходзіцца ў пастаянным развіцці, і гэта яскрава бачна, калі параўнаць змест сёлетніх тэстаў з тымі, напрыклад, што былі 5 і тым больш 10 гадоў назад.\nПра тое, як удасканальваецца сістэма цэнтралізаванага тэсціравання, мы гутарым з дырэктарам Рэспубліканскага інстытута кантролю ведаў Мікалаем Сцяпанавічам ФЯСЬКОВЫМ.\n— Цэнтралізаванае тэсціраванне праводзіцца ўжо каля 15 гадоў і даўно стала звыклай і зразумелай формай правядзення ўступных выпрабаванняў. Сучасныя абітурыенты, якія выраслі пры ЦТ, могуць нават падумаць, што тэсты былі заўсёды. Аднак калі параўнаць тэставыя матэрыялы за некалькі гадоў, становіцца зразумела, што ЦТ увесь час удасканальваецца і па форме, і па змесце. Гэта жывая сістэма, якая чуйна рэагуе на змены ў адукацыйнай сферы. Скажыце, Мікалай Сцяпанавіч, якія найбольш адметныя змены ў ЦТ вы маглі б адзначыць?\n— Сапраўды, неазнаёмленаму чалавеку можа падацца, што ў сістэме цэнтралізаванага тэсціравання не адбываецца ніякіх змен. Праўда, мне даводзіцца шкадаваць, што такімі неазнаёмленымі людзьмі нярэдка выступаюць нашы калегі — педагогі.\nНа жаль, ацэньваючы тэсты, людзі часцей за ўсё спасылаюцца на іншых асоб, маўляў, нехта казаў… І вельмі рэдка сустракаюцца тыя, хто асабіста прааналізаваў матэрыялы асобнага года ці некалькіх гадоў запар і зрабіў уласныя высновы. Яны, як правіла, адзначаюць, што тэсты ўдасканальваюцца, і сваю дасведчаннасць выкарыстоўваюць для рознага роду станоўчых прапаноў на наш адрас. З прыемным здзіўленнем слухаю асобных педагогаў з гімназій і ліцэяў, якія са шкадаваннем канстатуюць, што нашы тэсты па фізіцы і матэматыцы сталі занадта лёгкімі. На іх думку, вучні губляюць цікавасць да аналізу тэставых заданняў па прычыне адсутнасці эксклюзіўных задач. Вось так! А між тым, чытачы, напэўна, памятаюць, што раней нас папракалі ў занадта цяжкіх заданнях па згаданых прадметах.\nХачу заўважыць, што мы кожны год яшчэ да заканчэння ўступнай кампаніі выдаём зборнікі тэстаў, каб абітурыенты маглі азнаёміцца з прапанаванымі варыянтамі і паглядзець, якія памылкі яны дапусцілі. Акрамя таго, гэтыя зборнікі служаць падмогай у падрыхтоўцы да экзаменаў для будучых абітурыентаў. Для спецыялістаў яны ўяўляюць цікавасць з пункту гледжання аналізу тэстаў. Мы стараемся выдаваць гэтыя зборнікі вельмі аператыўна. Напрыклад, тэсціраванне па беларускай мове прайшло 14 чэрвеня, і ўжо да канца дня мы сфарміравалі ўсе матэрыялы для перадачы ў выдавецтва. Зараз зборнікі паступаюць у продаж — бярыце і вывучайце.\nТым не менш многія ацэньваюць тэсты з чужых слоў і чужых эмоцый. Прычым гэта тычыцца не толькі зместу, але і вынікаў ЦТ. Прывяду яскравы прыклад гэтага года. Мы ўжо абвясцілі вынікі іспытаў, у СМІ паведамілі, колькі 100-бальнікаў было па кожным прадмеце, але памылкова там прайшла інфармацыя, што па фізіцы няма ніводнага 100-бальнага выніку. Рэакцыя абітурыентаў і іх бацькоў мяне вельмі здзівіла: яны паверылі не нам, а СМІ. Тэлефануюць і пытаюцца: “Дык што, нам не трэба прыязджаць па сертыфікат?” Заўважце, не абураюцца: “Куда дзеліся нашы 100 балаў?”, а беспярэчна вераць інфармацыі, памылкова пададзенай журналістамі.\nШто да якасці тэстаў, то за час правядзення цэнтралізаванага тэсціравання яна істотна ўзрасла. Заўважу, што якасць — гэта вельмі шырокае паняцце, хаця многія часцей за ўсё разумеюць пад ёй адсутнасць памылак у заданнях.\nЯкасць — гэта і працягласць тэста, і фармат падачы заданняў, якія павінны быць лаканічнымі, канкрэтнымі і зразумелымі для абітурыентаў. У адрозненне ад звычайных задач і практыкаванняў, што прапаноўваюцца да кожнай тэмы ўрока і публікуюцца ў канцы параграфа падручніка, нашы заданні суправаджаюць дыстрактары (праўдападобныя адказы), і ў іх прынцыпова іншы фармат. Яны створаны менавіта пад мэты цэнтралізаванага тэсціравання, і ў гэтым сэнсе з’яўляюцца эксклюзіўнымі.\nЯкасць тэстаў — гэта яшчэ і змест заданняў, які дазваляе абітурыентам праявіць творчы падыход да рашэння. На жаль, большасць нашых апанентаў лічаць творчымі толькі тыя заданні, дзе трэба штосьці даказваць. Аднак пошук правільнага адказу — гэта таксама творчы працэс.\nПаглядзіце, напрыклад, зборнікі заданняў па геаграфіі, біялогіі, хіміі і іншых прадметах. Вельмі часта ў адным заданні правяраецца веданне некалькіх тэм, прапаноўваюцца нестандартныя фармулёўкі заданняў, і ўсё гэта патрабуе творчага асэнсавання.\nМы ўжо заўважылі, што калі, напрыклад, па фізіцы правяраецца веданне закона Ома для ўчастка ланцуга, то вынікі рашэння істотна адрозніваюцца ў залежнасці ад фармулёўкі задання. Так, у задачах, дзе трэба разлічыць сілу току, працэнт выканання звычайна даволі высокі (каля 75). Але калі патрабуецца вызначыць не сілу току, а супраціўленне ці напружанне, працэнт правільных адказаў істотна зніжаецца (да 60%). Гэта значыць, што многія абітурыенты вучаць формулы на памяць, але не разумеюць, як іх выкарыстоўваць на практыцы. І паколькі ў школе іх не навучылі творчаму падыходу пры рашэнні задач, то асобна гэта не трэба правяраць, усё і так навідавоку.\nЛічу неабходным звярнуць увагу на сумніўны аргумент апанентаў цэнтралізаванага тэсціравання — маўляў, пры такой форме іспытаў нельга выявіць таленавітую, неардынарную асобу. Педагагічная практыка дэманструе, што талент развіваецца падчас вучэбнай дзейнасці як у школе, так і ва ўніверсітэце, а не на ўступных іспытах. Гісторыя ўступных іспытаў не памятае такога фенамену.\nЗадача нашага інстытута — ранжыраваць усіх абітурыентаў і зрабіць так, каб больш падрыхтаваныя маладыя людзі аказаліся ў верхняй частцы абітурыенцкага рэйтынга, а найменш падрыхтаваныя — у ніжняй.\nШтогод на ЦТ з’яўляюцца новыя тыпы заданняў. Пры гэтым бярэцца пад увагу той факт, што ў нас няма так званай “ручной” праверкі работ, а ідзе іх машыннае сканіраванне. Напрыклад, з самага пачатку ажыццяўляецца віртуальнае раздзяленне кожнага бланка адказу на вобласць рэгістрацыі, субтэсты А і В. Таму заданні павінны быць складзены такім чынам, каб ніякія выпадковыя фактары не паўплывалі на якасць праверкі і камп’ютарныя праграмы маглі распазнаць напісанае абітурыентамі на кожным участку. І такіх нюансаў шмат.\nТэхналагічны працэс пастаянна ўдасканальваецца, і мы задаволены тым, што нам удаецца ажыццяўляць праверку тэставых матэрыялаў вельмі хутка і якасна. Сёння мы апрацоўваем матэрыялы і выдаём вынікі значна хутчэй, чым нашы суседзі, якія працуюць па падобнай тэхналогіі.\n— З самага пачатку правядзення цэнтралізаванага тэсціравання была абрана 100-бальная шкала ацэньвання ведаў. З аднаго боку, гэта вельмі зручна (напрыклад, у 100 балаў лёгка перавесці сярэдні бал атэстата выпускніка), а з другога боку, правакуе да пастаяннага параўнання са школьнымі адзнакамі, што няправільна. Патлумачце, калі ласка, чаму менавіта 100 балаў? І чаму нельга супастаўляць балы ЦТ са школьнымі адзнакамі, як гэта многія робяць, шляхам простага адкідвання аднаго нуля?\n— Раней у краіне была пяцібальная сістэма (а фактычна трохбальная, бо “адзінкі” і “двойкі” ставіліся вельмі рэдка). Такім чынам, усіх дзяцей дзялілі на тры катэгорыі: адны атрымлівалі “пяцёркі”, другія — “чацвёркі”, трэція — “тройкі”. Але пагадзіцеся, калі ў класе прысутнічаюць 30 дзяцей, іх можна было б дыферэнцыраваць на 30 катэгорый. Таму, безумоўна, магчымасці цяперашняй дзесяцібалкі дазваляюць больш адэкватна ацэньваць веды навучэнцаў, чым раней.\nВыбіраючы 100-бальную сістэму, мы пайшлі яшчэ далей (дарэчы, у некаторых краінах выкарыстоўваецца нават 1000-бальная сістэма). Бо чым большая шкала ацэньвання, тым меншы працэнт хібнасці і лепшая дыферэнцыяцыя абітурыентаў.\nТаму калі я чую меркаванне, што лепш было б уніфікаваць сістэму ацэньвання ЦТ са школьнай і перайсці на дзесяцібалку, — гэта прыкладна тое, што ўніфікаваць транспартны сродак — сфарміраваць з хуткаснага швейцарскага электравоза і коннай карэты нейкі цягнік. Эфект ад пераводу ЦТ на дзесяцібалку быў бы прыкладна такім жа: валодаючы перадавымі сучаснымі тэхналогіямі, мы атрымалі б вынікі, неадэкватныя магчымасцям.\nШто да пастаянных спроб суаднесці вынікі ЦТ з дзесяцібальнай школьнай ацэнкай, то гэта ад неразумення тэхналогіі. У школе пры ацэньванні ведаў навучэнцаў выкарыстоўваецца нарматыўна-крытэрыяльны падыход, на ЦТ — рэйтынгавая сістэма.\n— Рэйтынгавая сістэма вельмі добра спрацоўвае ва ўмовах высокіх конкурсаў. На жаль, у нашай сітуацыі недахопу абітурыентаў, калі на некаторыя спецыяльнасці прымаюць усіх і нават застаюцца вольныя месцы, магчымасці гэтай выдатнай сістэмы не выкарыстоўваюцца ў поўным аб’ёме. І часам можна пачуць меркаванне, што звычайны, нарматыўна-крытэрыяльны падыход у ацэньванні ведаў у гэтай сітуацыі спрацоўваў бы лепш. Скажыце, Мікалай Сцяпанавіч, ці змянілася б што, калі б ацэнка на ЦТ была не рэйтынгавай, а выводзілася па прынцыпе школьнай?\n— Вы вельмі правільна гаворыце. Пры гэтым не трэба забываць, што нават пры такім дэфіцыце абітурыентаў, як сёлета, большасць моладзі хоча паступаць на пэўныя спецыяльнасці, дзе па-ранейшаму высокі конкурс. Паглядзіце, якія будуць прахадныя балы ў медыцынскі ўніверсітэт, на ІТ-спецыяльнасці БДУІР, на факультэт міжнародных адносін БДУ і інш. І там рэйтынгавая сістэма спрацоўвае так, як мае быць.\nА прапаноўваючы замест рэйтынгавай сістэмы, якая выкарыстоўваецца на ЦТ, нарматыўна-крытэрыяльны падыход, вы, пэўна, намякаеце на зварот да ранняй расійскай сістэмы АДЭ, якая з’яўляецца адначасова выніковай у школе і ўступнай ва ўстановы вышэйшай адукацыі?\n— Усяго толькі гіпатэтычнае выказванне…\n— Правільна, бо гэта быў бы найгоршы варыянт. Пры выніковай атэстацыі павінен выкарыстоўвацца нарматыўна-крытэрыяльны падыход, а калі наша задача ранжыраваць абітурыентаў, то тут лепш спрацоўвае нарматыўна-арыентаваны падыход. Яны розныя. Аб’яднаць іх — гэта прыкладна тое ж самае, калі б мы, вымяраючы адлегласць ад Мінска да Лондана, дарогу да праліва Па-дэ-Кале вымяралі ў кіламетрах, а пасля Па-дэ-Кале — у мілях, а потым дзве атрыманыя лічбы склалі. Што б мы атрымалі? Мілекіламетры? Гэта поўны абсурд! З-за гэтага, дарэчы, у Расіі было дастаткова праблем.\nАтрымлівалася, што выпускнікі здавалі іспыты для атрымання атэстата за курс сярэдняй школы і адначасова ўдзельнічалі ў конкурсе на паступленне ва ўстановы вышэйшай адукацыі. Зразумела, што для паступлення неабходна было закласці пэўную планку (што і было зроблена). Аднак адужаць гэтую планку маглі далёка не ўсе выпускнікі, і яны атрымлівалі нездавальняючыя адзнакі. Але як выдаваць атэстат, калі выпускнік заваліў экзамен? Таму, каб пераадолець гэты казус, у першыя гады правядзення АДЭ ўсім тым, хто атрымаў нізкія адзнакі, аўтаматычна налічваўся 1 бал (!). Ці будзе ў грамадскасці давер да такой тэхналогіі, калі нездавальняючая адзнака механічна пераўтвараецца ў здавальняючую?\nДарэчы, у нас таксама час ад часу гучаць прапановы дыферэнцыраваць заданні: напрыклад, паступаючыя ў медыцынскія ўніверсітэты атрымліваюць больш складаныя заданні па хіміі і біялогіі, а паступаючыя ў аграрныя ўстановы — іншыя, больш лёгкія. Але навошта гэта патрэбна? Тыя, хто здае ЦТ на 90 балаў і больш, ужо выканалі складаныя заданні і даказалі свой высокі ўзровень падрыхтоўкі, для іх дзверы медыцынскіх універсітэтаў адчынены. У каго невысокія балы — калі ласка, паступайце туды, дзе няма конкурсу. Кожнаму па заслугах! Нашы тэсты даюць вельмі добрыя магчымасці для дыферэнцыяцыі.\nУ Расіі, дарэчы, ужо ўлічылі той казус, які з’явіўся на АДЭ. Выпускнікам, якія заканчваюць школу і не збіраюцца паступаць ва ўніверсітэты, будуць прапанаваны заданні базавага ўзроўню. Неабходнасць дадаваць ім 1 бал адпадзе. А калі выпускнікі маюць намер паступаць ва ўстановы вышэйшай адукацыі, то яны будуць выконваць заданні павышанага ўзроўню. Выніковая атэстацыя і ўступныя выпрабаванні ўсё ж такі павінны адрознівацца, бо ў іх розныя задачы.\n— Неаднойчы чула меркаванне, што, напрыклад, па рускай і беларускай мовах прасцей выконваць заданні ў частцы В, чым у частцы А. Гэта тлумачыцца тым, што ў заданнях, дзе прапаноўваюцца розныя варыянты адказаў (а правільным, як вядома, можа быць больш, чым 1 адказ), дыстрактары вельмі падобныя, што можа заблытаць абітурыента. Таму, насуперак меркаванням, з павелічэннем часткі В тэсты не ўскладняюцца, а спрашчаюцца. Што вы можаце сказаць на гэты конт?\n— Калі мы чуем, што заданнямі ў частцы В веды правяраюцца лепш, чым у частцы А, то гэтыя меркаванні таксама не падмацаваны ніякай аналітыкай. Людзі, якія настойваюць на павелічэнні часткі В, падсвядома імкнуцца вярнуцца да ранейшай формы ўступных выпрабаванняў, калі абітурыенты прыходзілі, садзіліся перад экзаменатарамі і рашалі задачы. Аднак трэба разумець, што тады ў аўдыторыі знаходзілася некалькі дзясяткаў паступаючых і два-тры экзаменатары. Сёння ЦТ адначасова здаюць дзясяткі тысяч абітурыентаў, пры гэтым у нашым інстытуце кожны прадмет курыруюць 1—2 чалавекі. Гэты як бы недахоп кампенсуецца высокай ступенню аўтаматызацыі ўсіх працэсаў апрацоўкі тэставых матэрыялаў.\nМы скарацілі ў тэстах частку А, пашырыўшы частку В настолькі, наколькі дазваляе тэхналогія. Пры гэтым мы сапраўды часта сутыкаемся з тым, што аднатыповыя заданні абітурыенты лепш выконваюць у заданнях часткі В. Вельмі падобныя дыстрактары часта заблытваюць абітурыентаў, тым больш у тэстах па мовах, дзе можа быць некалькі правільных адказаў.\nМагу пацвердзіць гэта з асабістага вопыту (я — географ). Калі чытаю заданне, то заўсёды ведаю адказ, але калі пачынаю выбіраць адказ сярод прапанаваных дыстрактараў, то пачынаю сумнявацца. І ў гэтым перавага нашых тэстаў: толькі калі ты ўпэўнены ў сваіх ведах, можаш выбраць адназначна правільны адказ.\nНават з двух варыянтаў складана выбраць правільны. А што казаць, калі праўдападобных дыстрактараў 4—5? Угадаць можна, толькі калі ведаеш матэрыял.\nЧасам людзі кажуць, што можна нагадаць на пэўны бал. Але што значыць “нагадаць”? Тут можна казаць хутчэй не пра гаданне, а пра інтуіцыю, якая так ці інакш грунтуецца на ведах. Абітурыент, можа, і не давучыў нейкую тэму, але калі ён хадзіў на ўрокі, слухаў тлумачэнні настаўніка, адказы аднакласнікаў (хай часам і краем вуха), то яго мозг усё роўна назапашваў інфармацыю. Потым ён раскажа, што “нагадаў”, але ў сапраўднасці яго падсвядомасць падказала яму правільны адказ.\n— Раней была такая тэлеперадача “Як стаць мільянерам”, здаецца, і зараз на нейкіх каналах ёсць штосьці падобнае. Яе сутнасць у тым, што гульцу задаюць пытанне і прапаноўваюць некалькі варыянтаў адказаў, а яму трэба выбраць адзіны правільны. Адказаўшы на пэўную колькасць пытанняў, можна атрымаць вялікі грашовы прыз. Дык вось на нейкія заданні гульцы ведалі адказы, але часцей за ўсё можна было назіраць пакутлівы працэс угадвання. Цікава, што пры наяўнасці шэрага падказак (напрыклад, тэлефанаванне сябру і інш.), выключыўшы відавочна няправільныя адказы, гульцы часта заставаліся перад выбарам аднаго правільнага адказу з двух магчымых. Пры гэтым угадаць даводзілася далёка не ўсім. Пасля прагляду ўсяго некалькіх гульняў можна было бачыць, што зарабіць больш-менш прыстойную суму ўдавалася не самым здагадлівым, а самым эрудзіраваным…\n— Сапраўды, нават з двух варыянтаў складана ўгадаць, што і казаць, калі праўдападобных дыстрактараў 4—5? Угадаць можна, толькі калі добра ведаеш матэрыял.\nПаколькі мы загаварылі пра тэлеперадачы, то ўзгадаю “Што? Дзе? Калі?”, дзе гуляюць сапраўдныя інтэлектуалы. Паглядзіце, як цікава яны разважаюць над пытаннямі, з якімі сутыкаюцца ўпершыню. Гэта сапраўдны ўзор творчай работы, якая дазваляе людзям, нават не ведаючы адказу, прыйсці да яго. Тое ж выконвае і абітурыент падчас экзамена, толькі не ўслых, а як кажуць “пра сябе”.\n— Хачу спытаць пра так званы “субтэст С”, які ўвялі на АДЭ ў Расіі і пра неабходнасць якога часам гавораць у Беларусі. Што ён мог бы даць з пункту гледжання павелічэння творчага складніка тэста? Ці аналізавалі тыя, хто настойвае на з’яўленні субтэста С, якую армію экзаменатараў трэба было б прыцягнуць да праверкі экзаменацыйных работ, каб правесці ўступную кампанію ў тыя ж тэрміны, што і зараз? А галоўнае, ці не будзе страчаны такі важны сацыяльны момант, як забеспячэнне сацыяльнай справядлівасці (экзаменатары, у адрозненне ад машын, не застрахаваны ад памылак)?\n— Сапраўды, у апошні час можна чуць прапановы аб увядзенні так званага “субтэста С”, які, маўляў, яшчэ больш павысіць дакладнасць вынікаў. Аднак хачу нагадаць, што субтэсты А і В — гэта не вынаходствы нашага інстытута, а сусветная практыка: тэставыя заданні адкрытага і закрытага тыпу цалкам адпавядаюць тэхналогіям тэсціравання. На сённяшні дзень гэта самая эфектыўная форма масавага правядзення экзаменаў, якая дазваляе за кароткі час апрацаваць вялікую колькасць экзаменацыйных работ і даць аб’ектыўныя вынікі.\nА вось субтэст С — гэта кампанент традыцыйнай экзаменацыйнай сістэмы ў мініяцюры (кароткае выкладанне зместу пэўнага працэсу, з’явы або кароткая характарыстыка зместу літаратурнага твора). І яго ніяк нельга аднесці да тэсціравання, бо пры ўсім жаданні аўтаматычная апрацоўка субтэста С немагчыма. Правяраць яго і выстаўляць адзнакі павінны экзаменатары. Відавочна, што, каб праверыць, напрыклад, 70 тысяч работ па рускай мове, патрэбна цэлая армія экзаменатараў і некалькі тыдняў працы.\nГалоўная перавага цэнтралізаванага тэсціравання, якое праводзіцца, — у адсутнасці суб’ектыўнага фактару пры праверцы работ і выстаўленні балаў. Уся апрацоўка тэстаў праходзіць аўтаматычна, і няма магчымасцей для якога б там ні было знешняга ўмяшання. Пры так званай “ручной” праверцы гэтая перавага была б зведзена да нуля, бо на першае месца выходзіць чалавечы фактар. Напрыклад, у Расіі субтэст С правяраюць два экзаменатары, а калі ў іх ацэнках ёсць сур’ёзная разбежка, то да праверкі далучаецца ўжо трэці экзаменатар. Уявіце, якія чалавечыя, часавыя і, адпаведна, фінансавыя рэсурсы трэба дадаткова задзейнічаць у гэтай рабоце.\nРасійскія спецыялісты расказваюць, як з увядзеннем субтэста С адразу з’явіліся пралазы для пратэкцыянізму. Напрыклад, ёсць дамова, што абітурыент пачынае другі абзац свайго эсэ загадзя вызначаным словам, — калі экзаменатар знаходзіць у тэксце гэтае слова, то ён ведае, каму належыць работа.\nАле ж у нашай краіне тэсціраванне ўводзілася найперш для таго, каб пазбавіцца любых праяў пратэкцыянізму і карупцыі. З’яўленне субтэста С, паколькі ён мае на ўвазе “ручную” праверку, падарвала б давер грамадства да ўступных экзаменаў.\nУ той жа Расіі да выканання субтэста С прыступае менш за палову абітурыентаў, гэта значыць, што ён не выконвае той функцыі, на якую разлічаны. І гэта пры вялізных выдатках, пры значным павелічэнні часу на праверку і адсутнасці ўпэўненасці ў аб’ектыўнасці. У тых універсітэтах, дзе патрэбен дадатковы адбор (напрыклад, ва ўстановах адукацыі Міністэрства культуры, ва ўніверсітэце фізкультуры, на архітэктурным факультэце, на факультэце журналістыкі і г.д.) ён і так праводзіцца. Калі яшчэ нехта мае патрэбу ў дадатковым адборы — калі ласка, выходзьце з ініцыятывай. Але ўводзіць субтэст С для ўсіх, я лічу, абсалютна нерацыянальна.\n— Дзякуючы цэнтралізаванаму тэсціраванню, у нашай краіне ліквідавана не толькі карупцыя падчас уступнай кампаніі, а нават падазрэнні на яе. Бездакорная рэпутацыя, давер абітурыентаў, грамадства, устаноў адукацыі — гэта сапраўды дарагога варта. Скажыце, на чым грунтуецца механізм гарантавання бяспекі тэставых матэрыялаў: на складаных тэхнічных сродках абароны інфармацыі ці ўсё ж такі больш на чалавечым сумленні?\n— Няма адзінай сістэмы ці свірнавага замка, які захоўвае нашы сакрэты. Для гарантавання бяспекі тэставых матэрыялаў створана многасферычная сістэма, якая складаецца з некалькіх ахоўных абалонак. Перш за ўсё, аўтары тэстаў перадаюць усе матэрыялы ва ўласнасць інстытута і даюць юрыдычнае абавязацельства не перадаваць іх у трэція рукі. Зрэшты, нават калі дапусціць, што яны парушаць гэтае абавязацельства, то верагоднасць выкарыстання тэставых матэрыялаў блізкая да нуля. І я зараз патлумачу, чаму.\nСправа ў тым, што аўтары не ствараюць гатовых тэстаў, яны фарміруюцца перад самым пачаткам тэсціравання. У нас ёсць банк даных, дзе ў асобных “ячэйках” захоўваюцца заданні (па некалькі дзясяткаў кожнага тыпу). І мы ведаем аўтара кожнага задання, год яго стварэння, узровень складанасці і г.д. Калі нам трэба сфарміраваць тэст, то мы задаём праграме неабходныя параметры (напрыклад, на квадратныя ўраўненні — адно заданне 2-га ўзроўню, два заданні 3-га ўзроўню, і гэтак па ўсіх тэмах) і атрымліваем з банка неабходныя для фарміравання тэста матэрыялы.\nТаму калі нам кажуць, што трэба загадзя надрукаваць увесь банк даных, маўляў, няхай дзеці трэніруюцца, — то гэта з-за неразумення тэхналогіі падрыхтоўкі тэставых матэрыялаў. Калі б мы на такое ўсё ж такі пайшлі, то гэта было б велізарных аб’ёмаў выданне, і яно наўрад ці зацікавіла б абітурыентаў. Хай ужо лепш трэніруюцца на школьных падручніках.\nУ тэхнічным плане ў нас дзейнічае сучасная сістэма відэаназірання, ніводзін камп’ютар, задзейнічаны ў працэсе, не падключаны да агульнай сеткі, выкарыстоўваюцца пломбы, паролі і г.д.\nПасля таго, як тэсты сфарміраваны (гэта адбываецца напярэдадні тэсціравання па адпаведным прадмеце), доступ да іх мае адзін, а па найбольш масавых прадметах два чалавекі. З гэтага часу яны нясуць персанальную адказнасць за захаванасць тэставых матэрыялаў. Калі б раптам нейкая ўцечка адбылася, то адразу б стала вядома, хто яе дапусціў. І зразумела, што ніхто не хоча праблем на сваю галаву. Дарэчы, калі ў метадыста цэнтралізаванае тэсціраванне здае хтосьці са сваякоў, то ён на год устараняецца ад работы з тэстамі.\nНа шчасце, за ўсе гады тэсціравання ў нас не было ніводнага выпадку ўцечкі інфармацыі. Часам нам тэлефануюць добразычліўцы і нават даюць спасылкі на тэсты, “якія будуць заўтра на ЦТ”, але ніводная падобная скарга не пацвердзілася.\nІ гэта яшчэ не ўсе нашы ахоўныя абалонкі. Сюды трэба дадаць і дастаўку тэставых матэрыялаў у пункты тэсціравання, якую ўжо шмат гадоў бездакорна ажыццяўляе дзяржаўная фельд’егерская служба, і строгі парадак правядзення ЦТ, і працэдуру апрацоўкі тэставых матэрыялаў, якая выключае чалавечае ўмяшанне.\n— Мы бачым, што з кожным годам змяншаецца колькасць абітурыентаў, якія выбіраюць на ЦТ беларускую мову. Улічваючы, што выпускнікі 11 класа здаюць на экзаменах толькі адну з дзяржаўных моў (на выбар), можна меркаваць, што многія дзеці перастаюць вывучаць беларускую мову пасля 9 класа. Гэта вельмі трывожная тэндэнцыя. Скажыце, Мікалай Сцяпанавіч, паколькі ў нас усё ж такі дзве дзяржаўныя мовы, можа ёсць сэнс здаваць на ЦТ абедзве?\n— Згодзен з вамі. Абавязковы іспыт па абедзвюх дзяржаўных мовах для ўсіх абітурыентаў — гэта адзін з самых малазатратных і адначасова высокаэфектыўных сродкаў для ўсталявання моўнага балансу ў краіне. Іншых дзейсных сродкаў для матывацыі школьнікаў да вывучэння беларускай мовы я не бачу.\nТалент развіваецца падчас вучэбнай дзейнасці як у школе, так і ва ўніверсітэце, а не на ўступных іспытах. Гісторыя ўступных іспытаў не памятае такога феномену.\n— Як вядома, абітурыентам часта даводзіцца рабіць складаны выбар паміж падобнымі, але разнапрофільнымі спецыяльнасцямі, бо набор сертыфікатаў на іх не супадае. Бывае і так, што ва ўніверсітэт трэба здаваць адны прадметы, а ў каледж па аналагічным профілі — іншыя (напрыклад, на “Правазнаўства” ва ўніверсітэце патрабуюць сертыфікаты па рускай (беларускай) мове, замежнай мове і грамадазнаўстве, а ў каледжы — сертыфікаты па рускай (беларускай) мове і матэматыцы). Гэта істотна звужае магчымасці абітурыентаў. Чаму б не даць дзецям права здаваць не тры, як зараз, а чатыры ці нават больш тэстаў, каб яны маглі мець больш шырокі выбар?\n— Таксама згодны, бо абсалютная большасць людзей (ведаю гэта на ўласным прыкладзе) часта да апошняга не ведаюць, куды паступаць. Павялічыўшы колькасць прадметаў, якія можна здаваць на ЦТ, мы б істотна пашырылі магчымасці абітурыентаў у выбары прафесійнага шляху. Ёсць жа дзеці, якія аднолькава добра ведаюць і матэматыку, і фізіку, і хімію, — здаўшы некалькі прадметаў, яны маглі б выбраць лепшыя сертыфікаты з наяўных і адчувалі б сябе больш вольнымі пры паступленні.\nАкрамя таго, нам трэба думаць над тым, каб увесці дадатковую сесію для абітурыентаў. Зараз, калі хтосьці захварэў і прапусціў больш чым адзін тэст, ён страчвае магчымасць паступаць у гэтым годзе. Дадатковая сесія дазволіла б абітурыентам вырашыць гэтую праблему.\n— У 2018 годзе Беларусь далучаецца да Міжнароднай сістэмы па ацэнцы адукацыйных дасягненняў навучэнцаў (PISA). Адказным за падрыхтоўку і правядзенне адпаведных вымярэнняў у нашай краіне прызначаны Рэспубліканскі інстытут кантролю ведаў. Ці пачалася падрыхтоўка да гэтай работы? Як будзе праводзіцца вымярэнне адукацыйных дасягненняў беларускіх школьнікаў?\n— Нядаўна мы атрымалі пацвярджэнне ад арганізатараў, што наша заяўка на далучэнне да Міжнароднай сістэмы па ацэнцы адукацыйных дасягненняў навучэнцаў (PISA) прынятая. Наш інстытут пачаў падрыхтоўку да даследаванняў 2018 года. Гэта будзе вельмі важны зрэз, які дазволіць Беларусі вызначыць сваё месца ў сусветнай адукацыйнай прасторы.\nХачу сказаць, што некаторыя нашы заданні, якія выкарыстоўваюцца на цэнтралізаваным тэсціраванні, як і ў даследаванні PISA, арыентаваны на патрабаванні кампетэнтнаснага падыходу. Як вядома, у PISA няма асобных заданняў па матэматыцы, фізіцы і г.д. Ёсць прыродазнаўчанавуковы блок, у якім інтэграваны заданні з розных абласцей ведаў, і яны дазваляюць вызначыць ступень гатоўнасці маладых людзей да жыцця.\nНагадаю, што ініцыятарам даследавання PISA выступілі Арганізацыя эканамічнага супрацоўніцтва і бізнес-супольнасць, каб праверыць, наколькі эфектыўна сістэма адукацыі рыхтуе кадры для рэальнай вытворчасці. Падача заданняў даследавання ўскосна ўплывае на структуру і змест вучэбных планаў, праграм і падручнікаў краін — удзельніц PISA. Гэта, безумоўна, вельмі добрая ініцыятыва, якая падштурхоўвае сістэмы адукацыі розных краін актыўна развівацца. Вельмі добра, што Беларусь таксама далучаецца да гэтага прагрэсіўнага руху.\n— Дзякуй, Мікалай Сцяпанавіч, за гутарку.\nдырэктар Мікалай Сцяпанавіч Фяськоў Рэспубліканскі інстытут кантроля ведаў цэнтралізаванае тэсціраванне-2015 экзамены\nЗ тегами: дырэктар Мікалай Сцяпанавіч Фяськоў Рэспубліканскі інстытут кантроля ведаў цэнтралізаванае тэсціраванне-2015 экзамены\nПапярэдняя: Час для роздуму і прыняцця рашэнняў\nНаступная: “Алгебра” і “геаметрыя” музычнай адукацыі


Нарэшце дома: як афганскія бежанцы становяцца беларусамі - відэа - 01.09.2021, Sputnik Беларусь\nНарэшце дома: як афганскія бежанцы становяцца беларусамі - відэа\nШтогод дзясяткі мігрантаў атрымліваюць статус бежанца або статус дадатковай абароны. І хоць гэтыя працэдуры легалізацыі не назавеш лёгкімі, многія не губляюць... 01.09.2021, Sputnik Беларусь\nПершыя бежанцы пачалі прыбываць у Беларусь на пачатку 1990-х. І гэта былі выхадцы з Афганістана. Сёння ў краіне пражывае каля 300 чалавек са статусам бежанца, з іх больш за 180 - афганцы.Часцяком мігранты па прыбыцці ў новую краіну сутыкаюцца з вялізнымі цяжкасцямі: адаптацыя ў грамадстве, пошук працы, вывучэнне мовы.У Беларусі з 1998 года працуе праект УВКБ ААН "Сацыялізацыя і адаптацыя дзяцей бежанцаў". На базе мінскага адукацыйнага цэнтра "Эўрыка" не толькі дзеці атрымліваюць каштоўныя веды, але і іх бацькі.Праект рэалізуецца больш за 20 гадоў. І калі спачатку курсы былі ў грузінаў, калі іх краіна перажывала пасляваенны перыяд, а потым у праекце актыўна прымалі ўдзел украінцы, то сёння на бясплатныя ўрокі прыходзяць афганцы. Каля ста чалавек.Больш падрабязна пра тое, як жыхары Афганістана знаходзяць у Беларусі новы дом і як успрымаюць тое, што зараз адбываецца на іх радзіме, чытайце ў рэпартажы Sputnik.Чытайце таксама:\nбеларусь, бежанцы, афганістан, відэа, дом, видео, sputnik, мігранты\n14:54 01.09.2021 (абноўлена: 12:27 05.09.2021)\nШтогод дзясяткі мігрантаў атрымліваюць статус бежанца або статус дадатковай абароны. І хоць гэтыя працэдуры легалізацыі не назавеш лёгкімі, многія не губляюць надзеі застацца ў Беларусі. Глядзіце на відэа Sputnik, як сям'і бежанцаў пачынаюць жыццё з нуля.\nПершыя бежанцы пачалі прыбываць у Беларусь на пачатку 1990-х. І гэта былі выхадцы з Афганістана. Сёння ў краіне пражывае каля 300 чалавек са статусам бежанца, з іх больш за 180 - афганцы.\nЧасцяком мігранты па прыбыцці ў новую краіну сутыкаюцца з вялізнымі цяжкасцямі: адаптацыя ў грамадстве, пошук працы, вывучэнне мовы.\nУ Беларусі з 1998 года працуе праект УВКБ ААН "Сацыялізацыя і адаптацыя дзяцей бежанцаў". На базе мінскага адукацыйнага цэнтра "Эўрыка" не толькі дзеці атрымліваюць каштоўныя веды, але і іх бацькі.\nПраект рэалізуецца больш за 20 гадоў. І калі спачатку курсы былі ў грузінаў, калі іх краіна перажывала пасляваенны перыяд, а потым у праекце актыўна прымалі ўдзел украінцы, то сёння на бясплатныя ўрокі прыходзяць афганцы. Каля ста чалавек.\nБольш падрабязна пра тое, як жыхары Афганістана знаходзяць у Беларусі новы дом і як успрымаюць тое, што зараз адбываецца на іх радзіме, чытайце ў рэпартажы Sputnik.\nТалібы расстралялі вядомага фальклорнага спевака і музыканта\nВыбух адбыўся ля аэрапорта Кабула


Культура - Раяль, які выратаваў ад смерці\nМне пашчасціла ведаць спадарыню Мінянкову асабіста. Меў магчымасць спытаць пра яе поўную драматычных падзей біяграфію.\n— Мая мама Эвяліна Іванаўна, выпускніца Слуцкай гімназіі, валодала пяццю мовамі, — пачала свой расповед суразмоўца. — Яна ўсё жыццё аддала настаўніцкай працы. Самае ранняе ўражанне ад свядомага ўспрымання свету: расхінаюцца дзверы і з’яўляецца ў нас гурт моладзі. Пачырванелыя ад марозу твары. Сярод іх — мама. Неўзабаве пачынаецца рэпетыцыя спектакля, які яна рыхтуе са сваімі вучнямі. На руках мяне песцяць Антык, Юзік, Геля...\nНа той час Светлагорск быў глухім мястэчкам на беразе Бярэзіны — Шацілкамі. Пасля прыходу савецкай улады пачалася ліквідацыя непісьменнасці. Вучацца і малыя, і сталыя. Школы няма. Заняткі праводзяцца ў хатах жыхароў. Каб пабудаваць школу, Эвяліна Іванаўна ладзіць платныя спектаклі, у якіх удзельнічаюць яе старэйшыя дзеці. Яна ўгаварыла кожнага жыхара зрабіць свой унёсак у гэтую справу — будматэрыяламі ці грашыма...\n— Калі мне споўнілася 11 гадоў, мама сказала: “Будзеш вучыцца музыцы”, — працягвае спадарыня Маргарыта. — Бацька, галоўны ветэрынарны ўрач раёна, падтрымаў яе. І трэба ж так здарыцца, што ў наша мястэчка (а жылі мы ўжо ў Парычах, тагачасным райцэнтры) прыехаў настаўнік Уладзімір Аляксандравіч Більдзюкевіч! Невысокага росту, але стройны, падцягнуты, з гусарскімі вусікамі... Пагаворвалі, што да рэвалюцыі ён служыў нейкім земскім начальнікам. Ён літаральна “ўлюбіў” мяне ў Моцарта, Бетховена, Шапэна, Чайкоўскага. З таго часу я, як кажуць, захварэла музыкай.\nАле праз тры месяцы настаўнік з’ехаў у Бабруйск. Дзяўчынка ніяк не магла змірыцца з тым, што яе навучанне на гэтым скончылася. Дапамог выпадак. У глушэчы Палесся, у хляве сельскай камуны імя Сталіна, бацька Маргарыты аднойчы заўважыў прадмет, які цьмяна нагадваў раяль. Купіў яго. Калгаснікі здзіўляліся: і навошта спатрэбілася доктару гэтая скрыня?\n— Белая клавіятура ўся абадраная, можна было застраміць пальцы, — успамінала Маргарыта Сяргееўна. — Струн, малаточкаў, дэмпфераў няма. Ножак і педаляў — таксама. Толькі корпус і дэка. Калі адкрылі вечка раяля, усярэдзіне на сценцы вялікімі залатымі літарамі красаваўся вытанчаны надпіс: “Пушчыны”. Мне гэта ні пра што не казала, а мама ўвесь час захоплена дзівілася: “Гэта ж прозвішча вядомых дзекабрыстаў!”\nПраяснілася ўсё значна пазней. А тады ў хату па запрашэнні бацькоў прыехаў дзядок-наладчык са Слуцка. Тры месяцы ён штосьці ляпіў, майстраваў... З’явіліся струны, і раяль ажыў. Загучалі мелодыі ўсіх папулярных у той час песень. А потым — і “Паланэз Агінскага”. Неўзабаве Маргарыта стала сама пісаць музыку. Менавіта ўласныя практыкаванні выканала падчас першага візіту ў Бабруйскую музычную школу. Ёй параілі абавязкова ехаць вучыцца ў Мінск.\nПаступіла нечакана лёгка. А потым быў сон, які прымусіў яе глыбокай ноччу апынуцца на вакзале, каб сяк-так дабрацца цягніком да Бабруйска, а адтуль на грузавой спадарожнай машыне — да Парычаў.\nЦі то на бабруйскім, ці то на мінскім вакзале ў яе з кішэні паліто выцягнулі грошы і ўсе дакументы. Дахаты не ішла, а бегла ў трывожным прадчуванні. Сустрэла знаёмага лекара. Погляд яго быў нейкім папераджальным... Ды і маці, звычайна ласкавая, стаяла ля ганка як адчужаная. “Мамачка, я паступіла!” — крыкнула Маргарыта. А ў адказ — гэтак жа адчужана: “Добра...” Ёй здалося, мама нават не зразумела, пра што гутарка. Убегла ў кватэру — і зразумела, што сон быў прарочым. Усё перагорнута. На падлозе адзежа, кнігі, паперы... Здагадалася, што яшчэ некалькі хвілін таму тут прайшоў вобшук. А мама ў нямоглай роспачы ўжо калаціла ў адрыне сякерай па сценах і крычала: “Ён чысты як крышталь, ён ні ў чым не вінаваты!”\n— Раніцай наступнага дня, — прыгадвала Маргарыта Сяргееўна, — у школе сабралі ўсіх вучняў, і дырэктар абвясціў: “Мінянкова — жонка ворага народа. Ёй не месца ў школе!” Цішыню падарваў толькі голас майго брата Юры: “Гэта няпраўда! Мой тата не вораг народа!” Маму выклікалі ў райкам партыі, хоць яна была беспартыйная, і прапанавалі неадкладна падаць заяву на скасаванне шлюбу. Сказалі, што калі яна адмовіцца ад таты, то звальняць з працы не будуць. Мама з абуранасцю адпрэчыла гэтую прапанову. Здзівіла мяне тады сяброўка Ларыса, з якой мы сядзелі за адной партай. Яна падышла да мяне не са словамі спагады, а з прапановай аддаць ёй раяль: маўляў, усё адно яго ў вас забяруць. Замест мяне адказала мама: “Сякерай пасяку, але не аддам! Гэта раяль маёй дачкі!”\nСям’і давялося пакінуць Парычы і пераехаць у сяло Пагарэлец Пухавіцкага раёна, што непадалёк ад Мар’інай Горкі. Павезлі з сабой і раяль. Менавіта ў ім на пачатку вайны брат Юра, які стаў партызанскім сувязным, захоўваў сабраныя ў месцах нядаўніх баёў гранаты-“лімонкі” і патроны. У хаце Мінянковых адбылася і нарада народных мсціўцаў.\n— Агулам іх было чалавек 30 — 35, — успамінае Маргарыта Сяргееўна. — Папрасілі мяне пайграць на раялі. Загучалі такія просценькія, шчырыя песні: “Раскинулось море широко”, “Синий платочек”... Ніколі не забуду, як мае слухачы выціралі слёзы, разгублена ўсміхаліся. Канцэрт доўжыўся каля дзвюх гадзін.\nАле былі і іншыя слухачы. Аднойчы ў вёсцы Пагарэлец раздаліся кулямётныя чэргі. Людзі беглі з крыкам: “Немцы!” Карнікі загадалі ўсім мужчынам з’явіцца да крамы. Там іх замкнулі на замок. Камусьці з афіцэраў здалося падазроным, што маці Маргарыты так добра ведае нямецкую мову: “Можа, яўрэйка ці жонка камісара?” Маргарыта прынесла яе пашпарт. Растлумачыла, што мама настаўніца, а сама яна — былая студэнтка кансерваторыі. Запрасіла нямецкіх афіцэраў паслухаць музыку. Тыя пагадзіліся. Маргарыта іграла вальсы Штраўса, а маці пераконвала немцаў, што прадстаўнікі нацыі, якая дала свету Бетховена, Баха, Гайдна, не павінны забіваць мірных людзей.\nНемцы гэтым разам не кранулі жыхароў Пагарэльца. На развітанне афіцэр сказаў: “Вы сцвярджалі, што ў вёсцы няма камуністаў, а вось мы спалілі хату аднаго з іх. У яго выявіліся гранаты. Мы павінны былі і вас расстраляць. Але дзякуючы таму, што слухалі ў вас прыгожую музыку, пакідаем вам жыццё.” Карны атрад сышоў у бок суседняй вёскі Пясчанка. І неўзабаве кулямётныя чэргі данесліся адтуль.\nА да Мінянковых усё часцей сталі заходзіць па духоўнае цяпло. З’явіўся з-за лініі фронту ад’ютант партызанскага камбрыга Іванова Саша Кандавураў. Ён вельмі добра спяваў, у яго быў прыгожы моцны тэнар. Неўзабаве хата неяк непрыкметна ператварылася ў шпіталь. Маргарыта з мамай выходжвалі параненых, хворых. Лячылі і музыкай. Ды і сама нядаўняя студэнтка кансерваторыі толькі раялю давярала свае патаемныя думкі і пачуцці. І тады яна іграла, забываючыся на іншых. Іграла для сябе і пра сябе. Успамінала самыя раннія гады дзяцінства. І сваю першую, амаль дзіцячую закаханасць у масквіча Шуру Папова.\nГэтае пачуццё магло б стаць лёсам: усё пачыналася так чыста, шчыра, натхнёна! Але мама пасля арышту бацькі загадала спыніць перапіску, каб не падвяргаць небяспецы сям’ю Паповых. Давялося-такі Маргарыце пад дыктоўку мамы напісаць гэты развітальны ліст. А ў адказ — радаснае прызнанне ў каханні. І якія прароцкія словы 17-гадовага юнака: “Я веру, перакананы, твой тата ні ў чым не вінаваты, а тое, што адбылося,— памылка гісторыі!” І яна атрымлівала па два лісты ў тыдзень, а потым і грошы, ад якіх не змагла адмовіцца. А ён, яе Шура, аказваецца, зарабляў іх сваёй донарскай крывёй... Гучаў пушчынскі раяль і пра гэта.\n7 лістапада 1942 года партызаны правялі ў вёсцы Пагарэлец парад і мітынг у гонар 25-годдзя Кастрычніцкай рэвалюцыі. Прыйшлі вяскоўцы і з навакольных вёсак. І гэта ў 20 кіламетрах ад вузлавой станцыі Мар’іна Горка, дзе знаходзіўся буйны фашысцкі гарнізон! Рэха дзёрзкай падзеі пракацілася па ўсім раёне і дапамагло народным мсціўцам папоўніць свае шэрагі.\nАле ўжо 10 лістапада пачалася блакада вёскі. Мінянковы ўсёй сям’ёй сышлі ў партызанскі атрад. А калі праз тыдзень вярнуліся, то ўбачылі толькі сляды пажарышчаў. На папялішчы іх хаты штосьці выцягвала з гарачых яшчэ вуглёў суседка. Спрабавала дастаць струны згарэлага раяля — яны спатрэбіліся ёй, каб аплятаць гаршкі.\n— Я глядзела на яе і плакала, — распавядала Маргарыта Сяргееўна. — Раяль загінуў. Цяпер вось разумею, што ён выканаў сваё прызначэнне: цешыў сэрцы і душы былых дзекабрыстаў Пушчыных і іх знакамітых сяброў, дапамог мне знайсці прафесійны шлях у музыцы, выратаваў людзей ад смерці сваёй музыкай, натхняў барацьбітоў з фашыстамі, пад жалобны марш Шапэна праводзіў у апошні шлях памерлага ў нашай хаце-шпіталі партызана... А тады ў нас ужо не было іншай хаты, акрамя як у атрадзе.\nМаргарыта была сувязной партызан, потым на працягу двух гадоў — медсястрой у “лясным шпіталі”, а Эвяліна Іванаўна — начальнікам медсанслужбы атрада. Брат Юра таксама быў партызанам. Так выконвала свой абавязак перад Радзімай сям’я “ворага народа”. 11 медалёў і ордэн Вялікай Айчыннай вайны нагадвалі Маргарыце Сяргееўне пра яе маладосць.\nСкончыўшы кансерваторыю, Мінянкова амаль паўстагоддзя працавала ў Рэспубліканскім музычным каледжы. Яе па праве лічаць стваральніцай своеасаблівай методыкі выкладання сальфеджыа і гармоніі. Сярод яе вучняў — такія знакамітасці, як Дзмітрый Смольскі і Сяргей Картэс, Ігар Лучанок і Эдуард Зарыцкі... Яна была аўтарам некалькіх навучальных дапаможнікаў. Напісала для ўнукаў ды праўнукаў успаміны і разважанні не толькі пра сябе, але і слаўны род Мінянковых, — як высветлілася, ён належаў да шляхецкага саслоўя. Зрэшты, гэта ўжо па-за межамі абранай мною сёння тэмы.\nНа гэтым і можна было б скончыць кранальную гісторыю пра легендарны раяль Пушчыных. Скажу толькі, што па просьбе Маргарыты Сяргееўны я ў свой час перадаў у падарунак нашай школе мастацтваў некалькі яе кніг па музыцы.\nНа жаль, саму знакамітую выкладчыцу не так даўно адпелі ў Свята-Елісавецінскім манастыры. Але ўпэўнены, што і яна вельмі ўзрадавалася б ідэі надання Светлагорскай школе мастацтваў імені Пушчыных.\n25 мая споўніцца 150 гадоў з дня смерці Міхаіла Іванавіча Пушчына — дзекабрыста, ваяра, мецэната. Фундамент пабудаванай ім у Парычах царквы, як сцвярджаюць знаўцы, мог захавацца. Магчыма, і магілы Пушчыных таксама ўдасца адшукаць. Добра было б узнавіць іх не сімвалічна, як цяпер — пазначыўшы памятным камянём — а рэальна.\nІ помнік Міхаілу Іванавічу ды Марыі Якаўлеўне на плошчы ля Светлагорскай школы мастацтваў абавязкова патрэбны! Думаецца, годнае ўшанаванне памяці гэтых сусветна вядомых людзей.


Стартаваў трэці сэзон конкурсу «Засьпявай.BY». Конкурс «пастарэў»\n15 сакавік 2016, 23:24\nРаней у конкурсе маглі браць удзел выканаўцы ўзростам да 27 год, сёлета — ужо да 33 год. Перавага аддаецца тым, хто ня мае студыйных запісаў і сольных выступаў.\nПартал Tuzin.fm і фонд «Вяртаньне» пры падтрымцы TUT.BY абвясьцілі трэці сэзон конкурсу для выканаўцаў ад 16 да 33 год «Заспявай.BY». Прызавы фонд складзе 1500 эўра.\nКонкурс ладзіцца ў трох намінацыях: «Сьпяваная паэзія» — для песень на верш сучаснага паэта, «Беларускі кавэр» — для ўжо вядомых песень іншых выканаўцаў«, і «Замежны пераклад» — новая намінацыя, у якой можна выканаць замежныя гіты. Ва ўсіх трох намінацыях мова выкананьня — беларуская.\nПеравага ў прыёме заяваў будзе аддавацца найперш музыкам, якія ня маюць афіцыйна выдадзеных альбомаў і сольных канцэртаў. Заяўку на конкурс можна падаць да 1 траўня 2016 году.\nКаб падвесьці вынікі, журы спачатку складзе па кожнай намінацыі шорт-ліст, затым удзельнікі шорт-лістоў возьмуць удзел у летніх канцэртах пры падтрымцы вядомых беларускіх выканаўцаў\nПадвядзеньне вынікаў пройдзе ў два этапы. Спачатку журы, куды ўвойдуць беларускія музыкі, паэты, перакладчыкі, сфармуе шорт-ліст па кожнай з намінацыяў. Выканаўцы з шорт-ліста возьмуць удзел у летніх канцэртах конкурсу «Засьпявай 3.0», якія пройдуць пры падтрымцы вядомых беларускіх выканаўцаў. Па выніку канцэртаў і будзе названы пераможца.\nУ першым конкурсе, праведзеным у 2014 годзе, ляўрэатамі сталі Віталь Варанко (гран-пры за песьню «Вяртайся!» на словы Віталя Рыжкова), Лізавета Леўчык («Адзінота» на верш Тацяны Сапач) і Юры Касьцень, вядомы як SP Kava («Эндшпіль» на верш Андрэя Адамовіча). У другім перамаглі Navi («Плакалі ветры» на словы Паўлюка Труса і «Жар-птушка» ансамбля «Сябры»), а ляўрэатамі сталі Марына Вярэніч («Чаму мы стрэліся ня ў час?» на верш Тацяны Дзям’янавай) і Яўген Цярэнцьеў з гурту Teleport («Зачараваная» ансамбля «Песьняры»).


Беларускі Партызан :: Хто ніжэй за ўсіх прагнуўся: ТОП нізкапаклонства выказванняў пра Лукашэнку\nАКТУАЛЬНЫЯ ТЭМЫ: Дзень волі-2019 Беларусь-Расія Выбары-2019 Праграма ураду Мінздраў: карупцыя Забойства Паўла Шарамета\nХто ніжэй за ўсіх прагнуўся: ТОП нізкапаклонства выказванняў пра Лукашэнку\nРасійскі алігарх Міхаіл Гуцарыеў назваў рашэнне Лукашэнкі па праекце ІТ-геніяльным. Хто яшчэ з вядомых людзей ліслівіў Лукашэнкі?\nНагадаем, у эфіры тэлеканала «Беларусь 1» Міхаіл Гуцарыеў заявіў аб праекце ІТ-краіны: «Усё зрабіў Аляксандр Рыгоравіч, я быў толькі камунікатарам. Гэта была яго ідэя, гэта ён так вырашыў. Рашэнне было дзёрзкім і смелым, геніяльным».\nАднак вядома, што прадстаўнікі ІТ-сферы лабіравалі гэты праект доўгі час, пакуль не дамагліся ад уладаў згоды.\nВядомыя людзі нярэдка ліслівяць Лукашэнка. Хто ж адзначыўся на гэтай ніве больш за ўсё?\nСумар: Лукашэнка ледзь-ледзь вышэй за Бога\nМабыць, ніхто не пераплюне экс- "губернатара" Брэсцкай вобласці Канстанціна Сумара. Знакамітая фраза была сказана ім на нарадзе ў 2004 годзе, дзе абмяркоўваўся ход сельскагаспадарчых работ, падчас дыялогу з Лукашэнкам:\nСумар: Я не хацеў бы з Богам спрачацца, паважаны Аляксандр Рыгоравіч. Вы ж бачыце, якое надвор'е.\nЛукашэнка: Я ж не Бог.\nСумар: Вы трохі вышэй!\nУ не менш юрлівым "прагіне" ўжо ў 2010 годзе неўзабаве пасля прэзідэнцкіх выбараў-2010 і брутальнага разгону тысяч пратэстуючых на плошчы Незалежнасці ў Мінску Сумар прапанаваў паставіць у Брэсце прыжыццёвы помнік Лукашэнку "за праграму адраджэння сяла".\nХто яшчэ адзначыўся на гэтай ніве, успамінае udf.by\nТаварыства артымала згоду Мінкульта на працу па...\nХватит позора и бесконечного обмана!\nБеларусы, Стоўбцы і Бог\nВалерый Карбалевіч: Лукашэнка і Пуцін рупліва хавалі няўдачу перамоваў\nМастак Алесь Сураў: Каб перамагчы Лукашэнку, яго трэба палюбіць\nВіктар Маргелаў: Ад таго, што мяне абальюць брудам, пытанне не вырашыцца\n"Хочаце праводзіць Еўрапейскія гульні - вызваляйце палітзняволеных"\nАляксандр Камароўскі: Адзіны лідар апазіцыі патрэбен нават без прывязкі да прэзідэнцкіх выбараў\n"БелГазету" працягваюць дзяліць: сайт не працуе, галоўрэд з'ехаў


Будкін Сяргей, Сьвярдлоў Павал, Жбанкоў Максім, Залатыя дыскі беларускага рок-н-рола - Беларуская Інтэрнэт-Бібліятэка Kamunikat.org\nДадатковая даведка: Гэты праект – даніна павагі і дэманстрацыя любові да герояў беларускага музычнага нонканфармізму. Яго галоўная мэта – вылучыць асноўныя этапы разьвіцьця рок-н-ролу на Беларусі. І зрабіць гэта па магчымасьці аб’ектыўна. Выданьне публікуецца тут за ласкавай згодай Беларускага Калегіюму\nЗалатыя дыскі беларускага рок-н-рола Гэты праект — даніна павагі і дэманстрацыі любові да гэрояў беларускага музычнага нонканфармізму. Яго галоўная мэта — вылучыць асноўныя этапы разьвіцця рок-н-рола на Беларусі. І зрабіць гэта па магчымасьці аб'ектыўна. Пад беларускім рок-н-ролам аўтары разумеюць сучасны гарадзкі песенны фальклёр (перш за ўсе — у электрычнай вэрсыі), „сынтэтычны” прадукт, што атрымліваецца ад спалучэньня беларускай музычнай традыцыі і стылістыкі сусьветнай рок-культуры: ад біг-біта і хард-рока да панка і world music. З гэтае нагоды тут ёсьць „Песьняры” — але няма „Верасоў” (100%-вы „саўковы” ВІА), ёсьць Вайцюшкевіч — і няма Шалкевіча (паэта зь гітарай, адмысловага барда — але ня рокера). Гісторыя беларускага рока найбольш дасканала адлюстроўваецца ў аўтарскім музычным прадукце — альбомах і супольных праектах, дзе па-свойму адбіваецца своеасаблівасьці часу і культурнай сытуацыі. Гэтая кніжка — рух па сьлядох эпохі, гісторыя тэкстаў, а не чалавечых лёсаў. (30 гадоў — 20 альбомаў, Максім Жбанкоў, фрагмант)\n30 ГАДОЎ — 20 АЛЬБОМАЎ\nГурт МЯСЦОВЫ ЧАС\nГурт GODS TOWER\nГурт НЭЙРА ДЗЮБЕЛЬ\nГурт ЛЯПІС ТРУБЯЦКІ