Uca Allah mömin qullarına kafir düşmənlərdən qorunmağı tapşırır. Bu o deməkdir ki, onlar istənilən imkandan istifadə edərək onlarla döyüşə və onların təcavüzünü dəf etməyə hazırlaşmalıdırlar. Bu tədbirlər qalaların tikilməsindən, səngərlərin qazılmasından, atış təlimindən və at sürməkdən, hərbi sənayeni inkişaf etdirməkdən, rəqibin ehtimal edilən hücum və geri çəkilmə yollarının öyrənilməsindən, onların planlarının aşkar edilməsindən və Allah yolunda qoşun səfərbərliyindən ibarətdir.\nMəhz buna görə, müsəlmanlara, ya ayrı-ayrı dəstələr tərkibində qoşunların bir hissəsi ilə müharibəyə getmək, müsəlmanların digərlərinə evdə qalmaq, ya da hamılıqla birlikdə hərbi səfərlərə çıxmaq əmr olun-muşdur. Onlar elə etməlidirlər ki, öz hərəkətlərindən ən yüksək fayda əldə etsinlər, düşməni əzsinlər və müsəlmanların dinə əmin-amanlıqla etiqad etmələri üçün şərait yaratsınlar.\nBu ayə başqa bir ayəyə oxşayır: “Düşmənlərə qarşı bacardığınız qədər qüvvə və döyüş atları hazırlayın ki, bununla Allahın düşmənini, öz düşməninizi və onlardan başqa sizin bilmədiyiniz, lakin Allahın bildiyi kimsələri qorxudasınız...” (Ənfal, 8/60).\n(72) “İçərinizdə elələri də var ki, cihada çıxdıqda özlərini yubandırar və sizə bir müsibət üz vermiş olduqda: “Allah mənə mər-həmət göstərdi ki, mən onlarla birlikdə bəlaya düçar olmadım”– deyər”.\nAllah, cihada həvəssiz gedən kəmetiqad adamlar haqqında xəbər verir və möminlərə bildirir ki, onların arasında elələri var ki, zəiflikləri, əxlaqi səbatsızlığı və qorxaqlıqları üzündən hərbi səfərə çıxanda ləng tərpənirlər. Bu ayənin ən etibarlı şərhi belədir. Başqa bir şərhə görə, burada söhbət başqalarını səfərdən saxlayan və onları eşələnməyə vadar edən münafiqlərdən bəhs edilir, lakin birinci təfsir iki səbəbə görə daha düzgündür.\nBirincisi, bu ayə möminlərə ünvanlamışdır. İkincisi, növbəti ayədə deyilir: “Əgər Allahdan sizə bir lütf yetişərsə, onda guya sizinlə onun arasında heç vaxt bağlılıq olmamış kimi: “Kaş mən də onlarla birlikdə olub böyük bir uğur qazanaydım!”– deyər” (Nisa, 4/73). Allah isə kafir müşrikləri və münafiqləri möminlərlə bağlayan bütün bağları kəsmişdir.\nBütün bunlardan başqa, birinci təfsir gerçəkdir, çünki müsəlmanlar doğrudan da öz imanlarını layiqincə təsdiq edərək cihadda iştirak edən doğruçu möminlərə və İslama daxil olmuş, lakin müqəddəs müharibə aparmaq üçün güclü imana malik olmayan kəmetiqadlara bölünürlər.\nUca Allah buyurur: “Bədəvilər: “Biz iman gətirdik!” – dedilər. De: “Siz qəlbən iman gətirmədiniz! Ancaq: “Biz müsəlman olduq!” – deyin. İman sizin qəlblərinizə hələ daxil olmamışdır. Əgər Allaha və Onun Elçisinə itaət etsəniz, O, sizin əməllərinizdən heç bir şey əs-kiltməz. Şübhəsiz ki, Allah Bağışlayandır, Rəhmlidir. Möminlər ancaq Allaha və Onun Elçisinə iman gətirən, sonra heç bir şəkk-şübhəyə düşməyən, Allah yolunda malları və canları ilə cihad edənlərdir! İmanlarında sadiq olanlar da məhz onlardır” (Hucurat, 49/14-15).\nSonra Allah hərbi səfərə çıxmaqda ləngiyənlərin məqsədi və niy-yətləri barədə xəbər verir və izah edir ki, onların niyyətlərinin ən başlıcası dünyəvi həyatla və keçici maddi nemətlərlə bağlılıqdır. Müsəlmanlar döyüşdə məğlub və ya həlak olduqda, əgər Allahın müdrikliyindən doğan bir səbəblə düşmənlər onlara bir qədər üstün gəldikdə, kəmetiqadlar deyirlər: “Allah bizə lütfkarlıq etdi və biz şəhidlərin arasında olmadıq”.\nOnlar ağıllarının çatışmazlığından və imanlarının zəifliyindən gü-man edirlər ki, cihadda iştirak etməmələri – Allahın lütfüdür, halbuki, həqiqətdə bu əsil bədbəxtlikdir. Onlar başa düşmürlər ki, həqiqi lütfkarlıq bu xeyirxah təşəbbüsdə iştirak etməyə Allahın ruhlandırdığı insanlara göstərilmişdi, məhz bu, onların imanını möhkəmlədir, qulu cəzadan və zərərdən xilas edir, onu böyük mükafata layiq edir və Əzəmətli Bağışlayanın iltifatını əldə etməyə imkan verir. Əgər insan evdə qalırsa, o, ancaq qısamüddətli istirahət imkanından istifadə edir ki, ondan sonra uzun çəkən ağır sınaqlardan və böyük əziyyətlərdən keçir, Allah yolunda mübarizlər üçün hazırlanmış böyük mükafatdan isə məhrum olur.\n(73) “Əgər Allahdan sizə bir lütf yetişərsə, onda guya sizinlə onun arasında heç vaxt bağlılıq olmamış kimi: “Kaş mən də onlarla birlikdə olub böyük bir uğur qazanaydım!”– deyər”.\nAllah müsəlmanlara qələbə və ya qənimət bəxş edəndə kəmeti-qadlar deyirlər: “Yaxşı olardı ki, mən də onlarla olaydım və bu böyük müvəffəqiyyətə mən də nail olardım!” Onlar hərbi qənimət almaq üçün müsəlmanların yanında olmaq istəyərdilər. Onların bütün fikir və xəyalları ancaq bununla bağlıdır, sanki heç vaxt onlarla möminlər arasında, möminləri bir-birinə bağlayan, onları birlikdə ümumi maraqları müdafiə etməyə və bədbəxtliklərdən qorumağa və mömin qardaşlarının nail olduğu uğurlara sevinməyə, onların uğursuzluqlarına görə narahat olmağa və öz dinini və həyatını sahmana salmaq üçün birlikdə mümkün olan hər şeyi etməyə sövq edən dostluq olmamışdı. Lakin ancaq dünya nemətlərini sevən kəmetiqadlar bu mənəviyyatdan məhrumdurlar.\n(74) “Qoy dünya həyatını atıb axirəti satın alanlar Allah yo-lunda vuruşsunlar. Kim Allah yolunda vuruşub öldürülərsə və ya qalib gələrsə, Biz ona böyük bir mükafat verəcəyik”.\nAllah qullarını Öz lütfündən məhrum etmir və rəhm qapısını onların qarşısında bağlamır. Bundan başqa, O, ləyaqətsiz hərəkətlər edənlərin hamısını xətalarını düzəltməyə və nöqsanlardan xilas olmağa çağırır. Buna görə O, kəmetiqadlara əmr edir ki, Ona səmimiyyətlə ibadət etsinlər və Onun uğrunda müharibəyə yollansınlar. Bu ayənin ən səhih təfsiri belədir.\nBaşqa bir şərhə görə isə, Allah Onun yolunda döyüşməyi kamil imana sahib olan və onu yaxşı əməlləri ilə təsdiq edən möminlərə əmr etmişdir. Onlar bu dünya həyatının əvəzinə Axirət həyatını satın alırlar, çünki onlar maddi nemətlər arzulamır və ancaq Son həyata can atırlar. Bu şərhdən aydın olur ki, ayə möminlərə ünvanlanmışdır, çünki məhz onlar özlərini düşmənlərlə döyüşə hazırlayırlar və onları belə davranmağa yönəldən möhkəm imana malikdirlər. Hərbi yürüşə çıxmağa ləngiyən kəmetiqadlara gəldikdə isə, onlar üçün cihadda iştirak edib etməməklərinin fərqi yoxdur.\nBu halda şərh olunan ayə bir sıra başqa ayələrə bənzəyir: “De: “İstər ona inanın, istərsə də inanmayın. Doğrudan da, ondan əvvəl özlərinə elm verilmiş kimsələrə, ayələr oxunduğu zaman üzüstə səc-dəyə qapanır və: “Rəbbimiz pak və müqəddəsdir! Rəbbimizin vədi mütləq yerinə yetəcəkdir!” – deyirlər. Onlar üzüquylu düşüb ağlayır və bu ayələr onların itaətini artırır. De: “İstər Allah deyib çağırın, is-tərsə də ər-Rəhman deyin. Necə çağırsanız da, hər halda ən gözəl ad-lar Ona məxsusdur”. Namazını nə uca səslə, nə də pıçıltı ilə qıl. Bunların arasında orta bir yol tut” (İsra, 17/107-110).\n“...Əgər kafirlər ayələri inkar etsələr, Biz onları inkar etməyən bir camaata həvalə edərik” (Ənam, 6/89).\nÜçüncü bir şərhə görə, Allah, Axirət həyatı hesabına dünya həyatını satın alan kafirlərə qarşı Onun yolunda döyüşməyi əmr edir. Bu halda nisbi əvəzlik təsirlik halında tamamlıq kimi çıxış edir.\nSonra Allah buyurur ki, əgər insan Allahın və Onun Elçisinin (ona Allahın salavatı və salamı olsun) hökmü ilə cihadda iştirak edərək Onun yolunda döyüşürsə, əgər o, Onun xatiri üçün bunu səmimiyyətlə edir və həlak olur və ya qələbə çalırsa, onda o, ən böyük mükafata layiq görülür. Bu mükafat onun imanının möhkəmlənməsi və möminliyi, hərbi qənimət, şan-şöhrəti və Cənnətlə təltif edilməsidir ki, Allah mücahidlər üçün hazırlamışdır. Onu nə gözlər görmüş, haqqında nə qulaqlar eşitmiş və hətta insanlar onu xəyallarına belə gətirə bilməzlər.\n(75) “Sizə nə olub ki, Allah yolunda və: “Ey Rəbbimiz! Bizi əha-lisi zalım olan bu şəhərdən çıxart, bizə Öz tərəfindən bir himayəçi tə-yin et, bizə Öz tərəfindən bir yardımçı təyin et!” – deyən zəif kişilər, qadınlar və uşaqlar uğrunda vuruşmursunuz?”\nAllah qullarını Onun yolunda döyüşməyə çağırır, onları cihada ruhlandırır və izah edir ki, cihad onların hər birinin vəzifəsidir və ondan boyun qaçıranlar olduqca bərk qınanacaqlar. Axı ağır vəziyyətdən özləri çıxış yolu tapa bilməyən zəif kişilər, qadınlar və uşaqlar düşmənlərinin dözülməz zülmü altında inlədikləri halda, müsəlmanlar niyə də Allahın yolunda döyüşməsinlər?! Onlar Allaha yalvarırlar ki, sakinləri kafirliyə və bütpərəstliyə etiqad etməklə özləri-özlərinə zülm edən, möminlərə də əziyyət verən, onları Allahın yolundan çıxardan, onlara dini təbliğ etməyə və ya hicrət etməyə mane olan bu şəhərdən onları xilas etsin. Onlar Allahdan xahiş edirlər ki, onlara himayəçi və köməkçi versin ki, onları, sakinləri zalım olan bu şəhərdən qurtarsın. Müsəlmanlar da onlarla döyüşməlidirlər ki, öz qadınlarını və uşaqlarını müdafiə edə bilsinlər.\nSözsüz ki, kafirlərin üzərində qələbə də böyük nemətdir və əgər insan onda iştirak etməkdən imtina edərsə, böyük qınağa səbəb olar. Lakin zəif müsəlmanların xilas edilməsi naminə aparılan cihad böyük fayda və mükafat gətirir.\n(76) “Möminlər Allah yolunda, kafirlər isə tağut yolunda vuru-şurlar. Elə isə şeytanın dostları ilə vuruşun! Şübhəsiz ki, şeytanın hiyləsi zəifdir”.\nAllah xəbər verir ki, möminlər Onun xatirinə döyüşdükləri halda, kafirlər tağut yolunda döyüşürlər. Bu ad altında burada nəzərdə tutulan şeytandır. Bundan bir-neçə nəticə çıxartmaq olar.\nBirincisi, qul imanından, səmimiliyindən və Peyğəmbərin (ona Allahın salavatı və salamı olsun) Sünnəsinə riayət etməsindən asılı olaraq Allahın yolunda vuruşur. Allah yolunda cihadda iştirak həqiqi imanın nəticələrindən və tələblərindən biridir. Eyni zamanda tağutun yolunda döyüş əməliyyatlarında iştirak etmək kafirliyin labüd nəticəsidir.\nİkincisi, əgər insan Allah yolunda döyüşürsə, o, səbirli olmalı və mətinlik göstərməlidir, bu keyfiyyətləri isə başqaları göstərməyə qabil deyillər, çünki şeytanın əlaltıları səbir edərək möminlərlə döyüşdükdə yanlış baxışlara etiqad etdiklərinə görə, haqq tərəfdarları bu keyfiyyətləri daha yüksək dərəcədə göstərməlidirlər. Uca Allah buyurur: “Kafir qövmü təqib etməkdə zəiflik göstərməyin. Əgər siz döyüşdə əziyyət çəkirsinizsə, onlar da siz əziyyət çəkən kimi əziyyət çəkirlər. Lakin siz onların ummadıqlarını Allahdan umursunuz...” (Nisa, 4/104) .\nÜçüncüsü, insan Allah yolunda döyüşərək etibarlı bir istinadgaha – haqqa və Ona təvəkkül edir. Gücə və etibarlı istinadgaha malik olaraq o, daha çox səbirlilik, mətanət və səy göstərir. Bunu isə, həqiqətdən uzaq və şərəfsiz sonluqla bitən yalan uğrunda döyüşənlər haqqında demək olmaz.\nSonra Allah şeytanın əlaltıları ilə döyüşmək hökmü verir və onların fitnə-fəsadlarının zəif olduğunu xatırladır. Fitnəkarlığı ona görə qururlar ki, öz düşməninə hiss etdirmədən ziyan vursunlar. Şeytandan istənilən fitnəkarlığı gözləmək olar, amma onların hamısı zəifdir və haqqa zərər vura və Allahın, Öz mömin qullarını qoruyaraq, onlara qarşı quracağı fitnəyə tab gətirə bilməzlər.\n(77) “Məgər sən, özlərinə: “Müharibədən əl çəkin, namaz qılın və zəkat verin!”– deyilən kəsləri görmədinmi? Onlara vuruşmaq va-cib edildikdə, içərilərindən bir dəstəsi Allahdan qorxduqları kimi və ya daha artıq qorxu ilə insanlardan qorxdular və: “Ey Rəbbimiz! Vuruşmağı nə üçün bizə vacib etdin? Nə olardı ki, bizə yaxın vaxtadək möhlət verəydin!”– dedilər. De: “Dünyanın ləzzəti azdır. Müttəqilər üçün isə Axirət daha xeyirlidir. Sizə xurma çərdəyindəki tel qədər belə haqsızlıq edilməz”.\nNə qədər ki, müsəlmanlar Məkkədə idilər, onlara namaz qılıb zəkat vermək, yəni, kasıblara yardım göstərmək əmr olunmuşdu. Bu, bu gün bizə yaxşı məlum olan və müəyyən qaydalara uyğun zəkat alınan əmlakın ən aşağı həddindən verilən zəkat deyildi və onun yığılması təkcə Mədinədə müsəlmanlara bir vəzifə kimi tapşırılmışdı. O vaxt hələ müsəlmanlara düşmənlərlə döyüşmək də əmr olunmamışdı və bunun bir-neçə səbəbi var idi.\nBirincisi, Uca Yaradan Öz müdrikliyinə müvafiq olaraq, dini qa-nunları elə nazil edirdi ki, onlar qullarına çox da ağır gəlməsin və buna görə O, ən mühüm və ən asan qanunlardan başlayaraq tədricən daha mü-rəkkəblərinə keçirdi.\nİkincisi, əgər müsəlmanlar azsaylı və pis təchiz olunduqları zaman onlara kafirlərlə döyüşmək əmr olunsaydı, bu, İslamın yox olmasına səbəb olardı. Allah isə müsəlmanların ən vacib məqsədə çatması qayğısına qalırdı və daha az əhəmiyyətli məsələləri nəzərə almırdı. Allah yolunda döyüşməyə əmr olunmamasının başqa səbəbləri də var idi.\nBuna baxmayaraq, bəzi möminlər istəyirdilər ki, hətta belə bir şəraitdə də Allah kafirlərlə döyüşməyi onlara əmr etsin. Şübhəsiz ki, şərait kafirlərlə müharibə başladılması üçün əlverişli deyildi və buna görə müsəlmanlar tövhid etiqadına yiyələnməli, namaz qılmalı, zəkat verməli, o zamana aid olan digər hökmləri yerinə yetirməli idilər. Uca Allah nahaq yerə belə buyurmamışdı: “...Əgər onlar özlərinə verilən öyüd-nəsihətlərə əməl etsəydilər, əlbəttə, bu, onlar üçün daha xeyirli və daha mükəmməl olardı” (Nisa, 4/66).\nMədinəyə hicrət etdikdən sonra İslam möhkəmləndi və müsəlmanlara kafirlərlə vuruşmaq əmr olundu. O zaman şərait buna yol verirdi. Lakin əvvəllər düşmənlə döyüşməyə tələsən bəzi adamlar, onlardan qorxaraq zəiflik və cəsarətsizlik göstərdilər. Onlar dedilər: “Ey Rəbb! Niyə Sən bizə döyüşməyi əmr etdin?”\nOnlar beləliklə Allahın qərarından pərt və narazı olduqlarını bildirdilər. Amma onlar özlərini başqa cür aparmalı, Allahın iradəsinə tabe olmalı və Onun hökmünü səbirlə yerinə yetirməli idilər, lakin onlar əksinə davrandılar və dedilər: “Ey Rəbb! Nə olardı ki, bizə bir qədər möhlət verəydin!”\nDüşüncəsiz insanların əksəriyyəti belə davranır, tələsir və mühüm işləri vaxtı çatmamışdan əvvəl yerinə yetirmək istəyirlər. Bu işləri həyata keçirmək vaxtı gələndə isə, çox vaxt layiqincə səbirli olmaqdan və öz ağır yükünü daşımaqdan imtina edirlər. Allah onları belə davranmamaları və Onun yolunda döyüşdə iştirakdan imtina etməmələri üçün xəbərdar edir. O, bəyan edir ki, dünya nemətləri qısamüddətlidir, Axirət həyatı isə müttəqilər üçün daha yaxşıdır. İnsan dünya nemətləri və yerdəki rahatlıqdan qısa bir müddətdə həzz alır və həmin az vaxt ərzində Allahın ağır hökmlərini yerinə yetirmək onun üçün böyük zəhmət tələb etmir. Onun qismətinə düşən xoşagəlməz halların qısamüddətli olduğunu bilməsi insana hər cür çətinlikləri yüngülləşdirir. O, bu dünyanı Axirət həyatı ilə müqayisə etdikdə isə, onun ürəyi daha da rahatlanır və o, dərk edir ki, Axirət daha gözəl, daha xoş və yerdəki həyatdan daha sürəklidir.\nO ki qaldı Axirət həyatının cazibədarlığına, bir səhih hədisdə deyilir: “Cənnətdə qamçı uzunluğunda sahə bütün yer aləmindən və onda olan hər şeydən daha yaxşıdır”. Onun zövqü-səfası insanın narahatçılığına səbəb ola biləcək hər şeydən azaddır. Bundan başqa, insan özlüyündə ən ləzzətli təsəvvürlərə qapılsa da, Cənnətdə görəcəyi gözəlliklər daha cazibədar olacaqdır. Çünki Uca Allah buyurur: “Etdikləri əməllərin mükafatı kimi onlar üçün gözlərinə sevinc gətirəcək nələr saxlandığını heç kəs bilmir” (Səcdə, 32/17).\nPeyğəmbər (ona Allahın salavatı və salamı olsun) isə, Allahın bir buyuruğu haqqında belə xəbər vermişdir: “Mən mömin qullarım üçün heç bir gözün görmədiyi, heç bir qulağın eşitmədiyi və hətta insanın təsəvvür belə etmədiyi şeylər hazırlamışam”.\nDünya ləzzətləri çoxsaylı xoşagəlməz hallarla bağlı olan şərtlərlə əlaqədardır və əgər onları, onlara nail olmaq üçün insanların çəkdiyi əziyyətlərlə, həyəcanlarla və narahatçılıqlarla müqayisə etdikdə, dünya ləzzətləri sonuncularla müqayisədə çox cüzi görünür. Onlar ötəri və keçib gedəndir və insanın həyatı onlarla müqayisədə də çox azdır. Amma Axirət həyatının ləzzəti əbədidir və insanlar o dünyada heç vaxt ölümü dadmırlar.\nƏgər dərrakəli insan bu iki məskən haqqında düşünərsə və onlara ədalətli qiymət verərsə, onlardan hansı birini üstün tutacağını və hansı birinin xatiri üçün çalışacağını yaxşı başa düşər. Bax buna görə də Allah buyurur ki, Son həyat təkcə müttəqi olanlar, şirkdən və digər günahlardan çəkinənlər üçün yaxşı olacaqdır. İnsanlar hətta, xurma çərdəyinin şırımında yerləşən tel qədər belə incidilməyəcəklər və əgər onlar gələcək məskənə doğru can atıblarsa, onda öz mükafatlarını ən mükəmməl formada və tam alacaqlar və onların xeyirxah əməlləri azaldılmayacaqdır.\n(78) Harada olursunuzsa olun, ölüm sizi haqlayacaq. Hətta yük-sək qalalarda olsanız belə. Onlara bir yaxşılıq üz verdikdə: “Bu, Allahdandır!”– deyər, bir pislik üz verdikdə isə: “Bu, səndəndir!”– deyərlər. De: “Hamısı Allahdandır!” Bu adamlara nə olub ki, az qala söz də anlamırlar?”\nAllah xəbər verir ki, taledən qaçmaq mümkün deyil və cihadda iştirak etməkdən imtina etmək insanlara ölümdən qurtulmağa kömək etməz. O, onları istənilən yerdə və istənilən zaman haqlayar, onlar hətta möhkəmləndirilmiş qalalarda və yaxud uca qüllələrdə gizlənsələr də.\nBu ayədə Allah yolunda cihada çıxmağa çağırış öz əksini tapmış-dır. Bir halda Allah insanları Öz nemətləri və mükafatları ilə həvəslən-dirməklə, başqa bir halda isə, cəzalandıracağı ilə təhdid edərək, üçüncü bir halda, evdə oturmaqla heç bir fayda qazana bilməyəcəklərini onlara bildirməklə və dördüncü halda – nəzərdə tutulan məqsədi döyüşçülər üçün asanlaşdıraraq cihada çağırır.\nSonra Uca Allah elçilərin dəvətindən üz döndərən və hətta onlara qarşı çıxan nadanlardan bəhs edir. Onlar var-dövlət yığarkən, övladları dünyaya gələrkən, sağlamlıqlarından həzz alarkən deyirlər ki, bunlar Allahdandır. Onlar quraqlığa, aclığa, xəstəliklərə məruaz qalanda, uşaq-larını və ya yaxınlarını itirəndə isə deyirlər ki, bunun səbəbi Muhəmmədin (ona Allahın salavatı və salamı olsun) təbliğatıdır. Onlardan əvvəlkilərin Allahın öncəki elçilərinin gəlişini pis əlamət hesab etdikləri kimi, bunlar da Allahın Elçisinin (ona Allahın salavatı və salamı olsun) gəlişini eynilə pis əlamət hesab edirlər.\nUca Allah Fironun xalqı haqqında buyurub: “Onlara bir yaxşılıq üz verəndə: “Bu, bizə məxsusdur!” – deyərdilər. Onlara bir pislik üz verdikdə isə, Musa və onunla birlikdə olanları uğursuzluq əlaməti sayardılar. Əslində onların uğursuzluğu Allah yanındadır, lakin onla-rın çoxu bunu bilmir” (Əraf, 7/131). Saleh peyğəmbərin (ə.) qəbilədaş-ları deyərdilər: “...Biz sənin və səninlə birlikdə olanların ucbatından uğursuzluğa uğradıq” (Nəml, 27/47). “Ya sin” surəsində barəsində rəvayət edilən xalq isə Allahın elçilərinə demişdi: “Onlar dedilər: “Biz sizdə bəd əlamət gördük. Əgər dəvətinizə son qoymasanız, sizi mütləq daşqalaq edəcəyik və bizdən sizə mütləq ağrı-acılı bir əzab toxunacaq” (Ya sin, 36/18). Onların qəlbində eyni kafirlik kök saldığına görə onların sözləri və əməlləri də oxşar idi.\nKim öz uğursuzluqlarını və məhrumiyyətlərini Allahın elçilərinin dinə dəvəti ilə və ya dinin ayrı-ayrı ehkamları ilə bağlayırsa, ən sərt qınağa layiqdir. Buna görə Allah onların baxışlarını təkzib edərək buyurur ki, bütün xeyir və şər Allahdandır, yəni, Onun Qədərinə müvafiq baş verir və Onun yaratdıqlarındandır.\nNiyə bu yalançılar onlara deyilənləri başa düşmürlər və yaxud onlardan ancaq az bir şeyi böyük çətinliklə anlayırlar? Allah onları Onun hökmlərini və Onun Elçisinin (ona Allahın salavatı və salamı olsun) əmrlərini başa düşmədikləri üçün danlayır, bunun səbəbi isə, onların allahsızlığı və imana bəslədikləri nifrətdir. Bu sözlər Allahın və Onun Elçisinin (ona Allahın salavatı və salamı olsun) kəlamlarının mənasını dərk edənlərin ünvanına təriflər söyləməyi nəzərdə tutur. Onlar o sözlər üzərində düşünməyə çağırır və bu məqsədə çatmaq üçün əllərindən gələni edirlər.\nƏgər nadanlar Allahın ayələrinin mənasını dərk etsəydilər, onda onlara aydın olardı ki, xeyir və şər Allahın Qədərinin əksinə deyil, ona müvafiq olaraq baş verir. Onlar başa düşərdilər ki, nə elçilər və nə də onların təbliğatı xeyir və ya kədər gətirmir, çünki elçilər göndərilirlər ki, insanlara dünya həyatında, dini işlərində və Axirətdə nemət əldə etməyə kömək etsinlər.\n(79) “Sənə gələn yaxşılıq Allahdandır, sənin başına gələn bəla isə sənin özündəndir. Biz səni insanlara elçi göndərdik. Şahid olaraq Allah kifayət edər”.\nİnsanın mənəvi və dünyəvi həyatında qismətinə düşən bütün yaxşılıqlar Allahdandır, çünki məhz O, insanlara lütfkarlıq göstərir və nemətlərə nail olmağı asanlaşdırır. İnsanın mənəvi və dünyəvi həyatda məruz qaldığı bütün pis şeylər isə onun özünün günahlarının və çirkin qazancının nəticələridir. Lakin bunların arasında həm də Allahın ona bağışladığı günahların nəticələri də əks olunmuşdur.\nUca Allah qulları qarşısında Öz mərhəmət qapılarını açmış və on-lara o qapılardan girmələrini buyuraraq bildirir ki, itaətsizlik nemətlərin əldə edilməsinə maneədir. Əgər bundan sonra insan günahlar törədirsə, onda o, özündən başqa heç kimi qınamamalıdır, axı o, Allahın mərhəmə-tinə və rəhminə nail olmaqda özü özünə maneçilik edir.\nDaha sonra ayədə bildirilir ki, Muhəmmədin (ona Allahın salavatı və salamı olsun) peyğəmbərliyi bütün bəşəriyyətə aiddir. Allah onu (ona Allahın salavatı və salamı olsun) bütün insanlara peyğəmbər göndərmişdir və Onun buna şahidliyi kifayətdir. Bu şahidlik – ona əta edilmiş qələbədən, insanlara göstərdiyi ecazkar möcüzələrdən və onun doğruçuluğunun danılmaz dəlillərindən ibarət idi. Şübhəsiz ki, bu, ən əzəmətli dəlildir. Uca Allah buyurur: “De: “Kimin şahidliyi daha böyükdür?” De: “Allah mənimlə sizin aranızda şahiddir...” (Ənam, 6/19).\nAllahın kamil biliyə, hüdudsuz qüdrətə və böyük hikmət sahibi olması məlumdursa və Allah Öz Elçisinə (ona Allahın salavatı və salamı olsun) böyük kömək göstərirsə, məgər bu, Muhəmmədin (ona Allahın sa-lavatı və salamı olsun) həqiqətən Onun Elçisi olması haqqında insan-larda şübhə doğura bilərdimi? Yox, əgər o, Allahı aldatsaydı, onda O, onu sağ əlindən tutaraq şah damarını kəsərdi.\n(80) “Kim Peyğəmbərə itaət edərsə, Allaha itaət etmiş olar, kim üz çevirərsə, bilsin ki, Biz səni onlara gözətçi göndərməmişik”.\nKim ki, Allahın Elçisinə (ona Allahın salavatı və salamı olsun) itaət edir, onun hökmlərini yerinə yetirir və qadağalarını pozmursa, əslində o, Uca Allaha itaət etmiş olur, çünki Allahın Elçisi (ona Allahın salavatı və salamı olsun) Allahın hökmlərinə və qanunlarına uyğun olaraq, Onun vəhylərinə və Kitabına əsaslanaraq hökm verir və qadağalar qoyurdu. Allah hər şeydə Muhəmməd Peyğəmbərə (ona Allahın salavatı və salamı olsun) itaət etməyi əmr edir və bu isə o deməkdir ki, o, öz Rəbbinin dinini insanlara çatdırarkən səhvlərdən qorunurdu. Əks halda, Allah qullarına ona (ona Allahın salavatı və salamı olsun) danışıqsız itaət etməyi əmr etməz və belə itaətkarlıq göstərənləri tərifləməzdi.\nİtaət haqqı, eyni zamanda Allaha və Onun Elçisinə (ona Allahın salavatı və salamı olsun) məxsus olan hüquqlara aiddir. Onların bu mənada haqqı üç qrupa bölünür. Birinci qrupa aid olan Uca Allahın haqqıdır ki, ona heç bir məxluq malik deyil, məsələn, ibadət haqqı və bundan doğan hər şey. İkinci qrupa aid olan – Allahın Elçisinin (ona Allahın salavatı və salamı olsun) haqqıdır ki, ona ondan başqa heç kim malik deyil, məsələn, hörmət olunma, ehtiram etmə və yardım göstərmə haqqı. Üçüncü qrupa isə həm Allaha və həm də Onun Elçisinə (ona Allahın salavatı və salamı olsun) eyni zamanda məxsus olan haqlardır, məsələn, insanların onlara iman gətirmək, onları sevmək və onlara itaət etmək haqqı. Allahın və Onun Elçisinin (ona Allahın salavatı və salamı olsun) bu üç qrup haqları bu ayədə birlikdədir: “Həqiqətən Biz səni, şahid, müjdəçi və xəbərdarlıq edən elçi göndərmişik. Biz belə etdik ki, siz Allaha və Onun Elçisinə iman gətirəsiniz, ona kömək edəsiniz, onun hörmətini saxlayasınız və gecə-gündüz Allahı tərifləyəsiniz” (Fəth, 48/8-9).\nƏgər insan Allahın Elçisinə (ona Allahın salavatı və salamı olsun) itaət edirsə, o, Allaha itaət etmiş olur və mükafata layiq görülür ki, bu, Ona itaət etdiyinə görədir. Əgər insan Allahın və Onun Elçisinə (ona Allahın salavatı və salamı olsun) itaətdən imtina edirsə, onda o, ancaq özünə ziyan edir, Allaha isə qətiyyən zərər vurmur.\nUca Allah Peyğəmbərinə (ona Allahın salavatı və salamı olsun) insanların hərəkətləri və əməlləri haqqında qayğı çəkmək hökmü vermə-miş, ancaq Onun dinini onlara çatdırmağı, həqiqəti onlara izah etməyi və faydalı məsləhətlər verməyi əmr etmişdir. O, öz vəzifəsini yerinə yetirmiş və insanların düz yolla gedib getməməyindən asılı olmayaraq, mükafata layiq görülmüşdür. Uca Allah buyurur: “Onlara nəsihət ver! Sən yalnız nəsihətçisən. Sən onların üstündə hökmdar deyilsən” (Ğaşiyyə, 88/21-22).\n(81) “Onlar: “İtaət edirik!”– deyirlər. Sənin yanından çıxıb getdikdə isə onların bir qismi gecələr bir yerə yığışıb sənin dediyinin əksinə tədbir görürlər. Allah onların gecələr nə etdiklərini yazır. Onlardan üz döndər və Allaha təvəkkül et! Qoruyan olaraq Allah yetər”.\nİnsan qəlbən və cismən, başqalarının əhatəsində də və tək olduqda da Allaha və Onun Elçisinə (ona Allahın salavatı və salamı olsun) itaət etməyə borcludur. Əgər o, adamların yanında özünü Allaha itaət edən və öz vəzifələrini yerinə yetirən kimi göstərirsə, tək qaldıqda və ya özü kimi günahkarlarla bir yerdə olduqda xeyirxah işlər görmür və günahkar əməllərə yol verirsə, onda onun nümayiş etdirdiyi itaətkarlıq ona fayda verməyəcəkdir. Belə adam Peyğəmbərin (ona Allahın salavatı və salamı olsun) yanına gələndə özünü mömin müsəlman kimi aparır və adamlardan ayrılıb evinə yatmağa gedəndə yaxşı əməllər etmək haqqında heç düşünmür də. Axı əgər insan xeyirxah əməllər haqqında düşünmürsə, o, ancaq itaətsizlik barədə fikirləşə bilər.\nBelə adamların gecələr Allahın Elçisinin (ona Allahın salavatı və salamı olsun) dediklərini deyil, başqa şeylər barədə düşünmələrini bildirən ayədən aydın olur ki, onların məqsədi günah işlətməkdir. Bir adamın gecə vaxtı bir iş görmək niyyətində olması və onu qəti şəkildə həyata keçirmək istəməsi halında olduğunu bildirmək üçün “bəyyətə” felindən istifadə edilir. Allah belə günahkarları təhdid edərək, onların layiqincə cəzalandırılmaları üçün törətdikləri cinayətlərini yadda saxlayacağını vəd edir. Şübhəsiz ki, bu qorxunc xəbərdarlıqdır. Sonra Allah Öz Elçisinə (ona Allahın salavatı və salamı olsun) əmr edir ki, onlardan üz döndərsin və onlarla amansızcasına rəftar etməsin. Onlar ona heç bir zərər vura bilməzlər, ancaq o (ona Allahın salavatı və salamı olsun), Allaha təvəkkül etməli, Ona kömək üçün müraciət etməlidir ki, O, Öz dininə yardım göstərsin və yerdə Öz qanununu bərqərar etsin.\n(82) “Məgər onlar Quran barəsində düşünmürlərmi? Əgər o, Allahdan başqası tərəfindən olsaydı, əlbəttə, onda çoxlu ziddiyyət tapardılar”.\nUca Allah əmr edir ki, Onun Kitabı üzərində düşünsünlər, yəni, Vəhyin mənaları haqqında dərindən fikirləşsinlər və diqqəti onun əsas prinsipləri və onlardan irəli gələn müddəalarında cəmləşdirsinlər. Allahın Kitabı haqqında düşünmək – dərin biliklərin açarıdır. Onlar istənilən neməti əldə etməyə kömək göstərir və bütün qalan elmlər bu mənbədən başlanğıc götürür. Onlar insanların qəlbində imanı möhkəmlədir və onun əsasını daha da qüdrətləndirir, çünki insan onların sayəsində Mütləq Allahı dərk edir, Onun kamil keyfiyyətlərini qavrayır və Ona hansı hisslərin yad olduğunu başa düşür. O, Allaha aparan yolu tanıyır, bu yolla gedən insanların keyfiyyətlərini, onun sonunda onları gözləyən mükafatı öyrənib bilir. O, özünün həqiqi düşmənini və məşəqqətli cəzalandırılmaya aparan yolu tanıyır, bu yolla gedən günahkarların keyfiyyətlərini və öz cinayətkar əməlləri ilə özlərini məhkum etdikləri talelərini öyrənir.\nİnsan Quran üzərində nə qədər çox düşünürsə, bir o qədər də o, bilikli, əməlisaleh və bəsirətli olur. Bax elə buna görə, Allah qullarına məhz bu cür davranmağı əmr edir və onları buna ruhlandıraraq, xəbər verir ki, Quranın nazil edilməsinin mənası da elə bundadır. Uca Allah buyurur: “Bu mübarək Kitabı, insanların onun ayələrini düşünüb anlaması və ağıl sahiblərinin də ondan ibrət götürməsi üçün sənə nazil etdik” (Sad, 38/29).\n“Məgər onlar Quran haqqında düşünmürlərmi? Yoxsa qəlbləri qıfıllıdır?” (Muhəmməd, 47/24).\nAllahın Kitabı üzərində düşünməsi qula tam əmin olmağa və başa düşməyə imkan verir ki, Quran – Allahın Sözüdür. Bu düşüncələrin sayə-sində insan görür ki, Quranın bir qisim ayələri digərlərini təsdiq edir və tamamilə bir-birinə müvafiq gəlir. O, görür ki, bəzi hökmlər, hekayət və rəvayətlər Quranda dəfələrlə təkrarlanır, lakin bir-birinə zidd gəlmir. O, Quranın kamilliyinə əmin olur və onun, həqiqətən də, bütün məxluqatı Öz elmi ilə əhatə edən Allah tərəfindən nazil olunduğunu dərk edir. Əgər Quran Allah tərəfindən göndərilməsəydi, insanlar da onda çoxsaylı zid-diyyətlər tapardılar. Lakin o, Allah tərəfindən nazil edilmişdir və onda ziddiyyətli və bir-birini inkar edən müddəalar yoxdur.\n(83) “Onlara əmin-amanlıq və ya qorxu xəbəri gəldikdə, onu yayarlar. Halbuki bunu Peyğəmbərə və özlərindən olan nüfuz sahiblə-rinə çatdırsaydılar, içərilərindən onun mahiyyətinə varan kəslər o xəbəri bilərdilər. Əgər sizə Allahın lütfü və rəhmi olmasaydı, əlbəttə, az bir qisminiz istisna olmaqla, hamınız şeytana uyardınız”.\nUca Allah qullarını bu ləyaqətsiz əmələ görə qınayır və bildirir ki, onlar bütün möminləri sevindirə bilən və ya onları yaxınlaşan təhlükə barədə xəbərdar edən mühüm bir xəbər eşitdikdə, tələsərək onu yaymağa çalışmamalıdırlar, onun doğruluğuna əmin olmaq üçün onu ya Allahın Elçisinə (ona Allahın salavatı və salamı olsun), ya da millət arasında müəyyən təsirə malik, düzgün qərar çıxarmağa qabil və faydalı məsləhət verməyi bacaran, ağıl və bilik sahibi olan və baş verən hadisələr haqqında məlumata malik və müsəlmanlara nəyin fayda verə biləcəyini, nəyinsə zərər vura biləcəyini bilən insanlara çatdırmalıdırlar.\nƏgər belə insanlar qərara alsalar ki, əldə edilmiş məlumatların aşkar edilib yayılması möminlərə fayda gətirər, onların qüvvətini artırar, onlara sevinc bəxş edər və düşmənlərə qarşı müqavimət göstərməkdə kömək edər, onda belə məlumatları başqalarına açıqlamaq olar. Əgər on-lar qərara alsalar ki, bu məlumatların açıqlanması müsəlmanlara heç bir fayda gətirməyəcək və ya faydadan çox zərər gətirəcək, belə olduqda onları açıqlamaq olmaz. Bax buna görə Allah buyurur ki, mühüm məlu-matları o şəxslər bilməlidir ki, onlar onu öz düzgün baxışları və əməli-saleh bilikləri sayəsində təhlil etmək qabiliyyətinə malik olsunlar.\nBuradan belə bir mühüm nəticə çıxır ki, istənilən məsələnin tədqi-qatını elə şəxslərə tapşırmaq lazımdır ki, onlar onun öhdəsindən gəlməyi bacarsınlar. Belə insanlara laqeyd yanaşmaq olmaz, çünki onlar düzgün qərar çıxarmaq və və səhvlərdən qaçınmaq üçün daha böyük imkanlara sahib olurlar. Buradan o da aydın olur ki, müsəlmanlara eşitdiklərini tələsərək yaymaq qadağandır. Müsəlmanlar söyləyəcəkləri sözləri əvvəlcə götür-qoy edib, onların fayda verib verməyəcəyini fikirləşməlidirlər. Əgər deyəcəkləri sözlər fayda gətirəcəksə, onları söyləyə bilərlər, əks halda isə bundan çəkinmək lazımdır.\nSonra Uca Allah buyurur ki, əgər O, möminləri doğru yola yönəldərək, onlara qayğı çəkərək və bilmədiklərini öyrədərək mərhəmət və rəhm göstərməsəydi, onlar, az bir hissəsi istisna olmaqla, şeytanın ardıyca gedərdilər. Bunun səbəbi isə ondadır ki, insan öz təbiəti etibarı ilə zalım və nadan məxluqdur və onun nəfsi ona şər işlər görməyi əmr edir. Amma o, kömək üçün Rəbbinə müraciət etdikdə, Onda sığınacaq axtardıqda və bu məqsədə nail olmaq üçün səy göstərdikdə, O, ona rəhm edir, onu hər cür xeyirxahlıqlar yoluna doğru yönəldir və lənətə gəlmiş şeytandan qoruyur.\n(84) “Allah yolunda döyüş! Axı sən ancaq özünə məsuliyyət da-şıyırsan və iman sahiblərini də qaldır! Ümidvar ol ki, Allah kafirlərin gücünün qarşısını alacaq. Allah hamıdan qüdrətlidir və cəza vermək-də sərtdir”.\nƏn ləyaqətli vəziyyətdə olan qul cihadda iştirak edən, Allahın digər hökmlərini səylə yerinə yetirən və başqalarını da belə davranmağa dəvət edəndir. Lakin qulların çoxu bu hökmlərdən birini və ya hər ikisini yerinə yetirmirlər və buna görə Allah Öz Elçisinə (ona Allahın salavatı və salamı olsun) əmr etmişdir ki, özü Onun yolunda döyüşsün. Peyğəmbər (ona Allahın salavatı və salamı olsun) başqa insanlar üzərində hakimiyyətə malik deyildi və onların hərəkətlərinə görə məsuliyyət daşımırdı.\nUca Allah ona əmr edir ki, möminləri Onun yolunda mübarizə aparmaq üçün dəvət etsin. Ona tapşırılmışdı ki, möminləri ruhlandırsın, onların döyüş ruhunu qaldırsın, onlara düşmənin zəifliyindən və qorxaq-lığından, Allah yolunda mübarizə aparanlar üçün hazırlanmış mükafatlardan və evdə oturmağı üstün tutanları gözləyən cəzadan danışsın. Bu və digər üsullarla ona (ona Allahın salavatı və salamı olsun) insanları Allah yolunda döyüşlərə qaldırmaq hökmü verilmişdi. Ola bilsin ki, əgər müsəlmanlar Onun yolunda döyüşsələr və bir-birilərini buna təhrik etsələr, Allah kafirləri gücdən məhrum edər.\nAllah hüdudsuz qüdrət sahibidir və günah işlədənləri və başqalarına əzab verənləri sərt cəzalandıra bilər. Əgər Uca Allah istəsəydi, O Öz qüdrəti sayəsində kafirləri məhv edərdi və onların hətta izi belə qalmazdı. Lakin Allahın hikməti tələb edir ki, qulların bir hissəsi digərləri üçün tamah (nəfs) rolunu yerinə yetirsin ki, müqəddəs müharibə alovu şölələnsin, insanlar öz iradələri ilə iman gətirə bilsinlər və bundan faydalansınlar, çünki əgər onlar öz iradələrinin əleyhinə olaraq iman gətirməyə məcbur edilsələr, bu onlara xeyir gətirməz.\n(85) “Yaxşı bir əmələ görə havadarlıq edən şəxsin nəsibinə o əməldən bir hissə çatar. Kim də şər əməldən ötrü havadarlıq edərsə, ona da o, yük olar. Hər şey Allahın müşahidəsi altındadır”.\nBurada havadarlıq dedikdə, hər hansı bir təşəbbüsdə kömək göstərmək fərz edilir. Əgər bir adam bir başqasına himayəçilik edirsə və ona yaxşı bir iş görməkdə kömək göstərirsə, məsələn, əgər o, incidilən bir şəxsə havadar çıxırsa, o, bu himayəsinə görə savab qazanır. Bu mükafatın ölçüsü onun göstərdiyi səydən, nə dərəcədə can yandırmasından və verdiyi xeyirdən asılı olur, özü də bilavasitə yaxşı əməl işlədənin mükafatı havadarına çatacaq savaba görə qətiyyən azalmır. Əgər bir adam bir başqasına yaramaz iş görməkdə kömək edirsə, onda o, günah yükünü öz üzərinə götürür və onun ağırlığı etdiyi günahdan və hansı günahkar əməldə iştirak etməsindən asılı olur.\nBu ayə xeyirxah əməllərdə bir-birinə kömək etmək kimi böyük çağırışdan, müttəqilikdən və bir-birilərinə günahda və zalımlıqda kömək edənlərə hədələyici xəbərdarlıqdan ibarətdir. Bu hökmlərin vacibliyi ona görə daha da güclənir ki, Allah hər şeyi müşahidə edir və əməlləri hesablayır ki, hər kəs layiq olduğunu alsın.\nTarix: 20.04.2013 / 16:11 Müəllif: *_*M_O_N_I_K_A*_* Baxılıb: 642\tBölmə: Sureler\nƏN-NİSA (“Qadınlar”) surəsinin təfsiri 97-106 Ayələr\nƏT-TÖVBƏ SURƏSİNİN ŞƏRHİ 37-50\nƏL-MAİDƏ (SÜFRƏ) SURƏSİNİN ŞƏRHİ 7-13 ayələr\nƏL-ƏNAM SURƏSİNİN ŞƏRHİ 17-30\nƏL-MAİDƏ (SÜFRƏ) SURƏSİNİN ŞƏRHİ 92-112 ayələr\nƏL-ƏNAM SURƏSİNİN ŞƏRHİ 96-100\nƏL-ƏNAM SURƏSİNİN ŞƏRHİ 1-16\nƏL-ƏRAF (SƏDD) SURƏSİNİN ŞƏRHİ 41-60\nƏN-NİSA (“Qadınlar”) surəsinin təfsiri 107-120 Ayələr\nƏL-ƏNAM SURƏSİNİN ŞƏRHİ 51-70\nBiraktigim Yerdeyim DEYƏ BAHAR GOZLUM dəhşətdir BÜRCLƏRƏ GÖRƏ SEVGİ UYĞUNLAŞMASI FALI Ali Ve Oyretmeni Biyabircilig Zahid Mehdiyev aftoş qaqaşın mahnsı Bir Qoca Qadın İlkin ana südü ağuz südü Ilk Opucuk Yeməkiçməyin Müstəhəb Qaydaları Gec Gelme Bijüteriyalar Peygamberimizin Şeytanla Sohbeti Georq Fridrix Hendel Bagirov meyveli bitkilerin nece novu var Bürclerin 10 Prinsipi Yekaterina Ryabova Arıqlamaq üçün su pəhrizi Badamcıq iltihabı ürəyə təsir edir ne bilim İmam Əliə fəzilətləri hədislərin dili ilə Seksden Kənan Doğulu Təbrik Bürclərin internet dünyası Robbi Vilyams Gününə əyləncəli Yumorla Davam Et Kəndim nizə Qoxun Olumune Sevdim Kitablara Girən Unudulmaz Sözlər ellerin goyermesi Azeri Ingilis Yuxuda Hədiyyə görmək Yagiwi Seninle Sevdim spermanin toxumlarni berpa edici derman Seyid Hüseyn Kuhkəməri Müjdəsi Azərbaycanın bölüşdürülməsi Civzələrdən qurtulmaq üçün maskalar Qızlarına qadağan qoyan ailələR Saçı Asura Gununun Emelleri Namaz ilahi destekdir Qılman İlkin Haram Yeməklərin Acınacaqlı Nəticələri


"Nyukasl" Spalettini dəvət edə bilər » Gundelik-Baku.Com\nİtaliyalı mütəxəssis Luçiano Spaletti İngiltərənin "Nyukasl"ına rəhbərlik edə bilər.\nBu barədə "Calciomercato" portalı məlumat yayıb.\nBu vəzifəyə 61 yaşlı italiyalı ilə yanaşı həmyerlisi "Milan" və Turinin "Yuventus"un keçmiş məşqçisi Massimiliano Alleqri və London "Tottenhem"in sabiq məşqçisi argentinalı Maurisio Poçettinin namizədliklərinədə baxılır.\nDaha əvvəl "Nyukasl"ın sahibi Mayk Eşlinin Səudiyyə investorları ilə klubun 300 milyon funt sterlinqə (370 milyon dollar) satılması barədə razılığa gəldiyi bildirilib.\nHazırda İngiltərə çempionatı koronavirus pandemiyası səbəbindən qeyri-müəyyən müddətə dayandırılıb. "Nyukasl" 29 matçda 35 xal toplayaraq turnir cədvəlində 13-cü yeri tutur. Klub öz tarixində dörd dəfə İngiltərə çempionu olub və 6 dəfə ölkə kubokunu qazanıb.\nL.Spalettinin son məşq etdirdiyi klub İtaliyanın "İnter" komandası olub. Bundan əvvəl o, iki dəfə İtaliya kubokunu və bir dəfə ölkənin super kubokunu qazanan İtaliyanın "Roma", "Empoli", "Sampdoriya", "Venesiya", "Udineze" və "Ankona" komandalarına başçılıq edib.\nBöyük Britaniya iqtisadiyyatı "Brexit" səbəbindən 74 mlrd. dollara yaxın vəsait itirib


- + - 27/07/2021 17:31:37\n2021-ci ilin yanvar-iyun aylarında 21,9 min nəfər Ermənistan sakini Rusiya vətəndaşlığı alıb. Bu isə ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 7,8 min nəfər çoxdur. Cebhe.info-nun məlumatına görə, bu barədə Ermənistan mediası xəbər yayıb.\nQeyd edilir ki, Beynəlxalq Valyuta Fondunun adambaşına düşən ÜDM-ə (alıcılıq qabiliyyəti pariteti) görə tərtib etdiyi ölkələrin reytinqində Rusiya ötən il 48-ci, Ermənistan isə 88-ci yeri tutub.\nYanvar-aprel aylarında Rusiyada orta illik əməkhaqqı 2,9 faiz artdığı halda, Ermənistanda 1 faiz azalıb. Rusiyada orta pensiya məbləği indi təxminən 200 dollardır. Ermənistanda isə pensiyalar ötən ilin sonunda hətta 90 dollar səviyyəsinə çatmayıb. Bu ilin yanvar-mart aylarına dair məlumatlara görə, Rusiyada miqrasiya qurumlarında qeydiyyatına alınan Ermənistan vətəndaşlarının sayı 289,9 min nəfərə çatıb ki, bu da 2020-ci ilin eyni dövrünün göstəricisindən 90,9 min nəfər artıqdır.\nEyni zamanda, bu hal özünü işləmək məqsədilə Rusiyada qeydiyyatdan keçmə hallarının ümumi sayında da göstərir. Ermənistandan Rusiyaya əmək fəaliyyəti ilə məşğul olmaq üçün 202,3 min nəfərin getdiyi qeydiyyata alınıb. Bu da ötən ilin yanvar-iyun ayları ilə müqayisədə dörd dəfə çoxdur.


Azərbaycan jurnalistikasının zirvələrindən biri... » AFN.az - Xəbər Portalı\nTarix: 9-05-2019, 21:05\t| Xəbər oxunub: 608 dəfə\nÖzündən soruşmamışam, amma yazılanlara görə Qazaxda doğulsa da Bakıda böyüyüb böya-başa çatıb. Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetində jurnalist ixtisasına yiyələnib. Azərinformun xüsusi müxbiri, “Azərbaycan gəncləri” qəzetinin bölmə müdiri, “Azadlıq” qəzetinin baş redaktor müavini, “Xəzər” jurnalının baş redaktoru, “Turan” məlumat-nəşriyyat müəssisəsinin müdiri, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin mətbuat katibi, “Xəzər” universitetinin müəllimi, Bakı Mətbuat Klubunun prezidenti, “Gün-səhər” qəzeti idarə heyətinin sədri olub. Azərbaycan Mətbuat Şurasının yaradılması layihəsinin müəllifi və qurumu yaradanlardan biridir. Jurnalist peşəkarlığı və söz azadlığına aid 40-dan artıq beynəlxalq konfransın hazırlanması və keçirilməsində istirak edib. Ölkədə ən nüfuzlu "Media açarı" Jurnalist mükafatının təsisçisi, “Yeni Nəsil” Jurnalistlər Birliyinin sədridir. 800-dən artıq publisistik məqaləsi çap olunub, televiziya və radio verilişlərinin, sənədli filmlərin müəllifidir. 9 kitabın müəllifi və tərtibatçısıdır. Zərdabi mükafatı laureatıdır…\nDeyib ki,- “1960-cı ildə doğulmuşam, amma bioqrafiyamı 1968-ci ildən başlayardım. Niyəsini soruşmayın. Yeri gəlmişkən, ilk məqaləm mətbuatda həmin il dərc olunub. Küçəmizin bərbad yolu haqqında. O yol hələ də bərbaddır. Ömrüm boyu Bakıda, jurnalistika sahəsində çalışmışam – xaricdə dərs aldığım və dərs verdiyim qısa fasilələri nəzərə almasaq, - informasiya agentliyində, mətbuat xidmətində, qəzetdə, jurnalda, hətta bir az radioda da çalışmışam. Televiziyadan başqa”…


Cəmi 5 gündə arıqladan pəhriz » DADLI.Az - Dadlı Reseptlər, Tort Reseptləri, Asan Yemek Reseptleri\nCəmi 5 gündə arıqladan pəhriz\nReseptin məlumatları Baxış sayı: 735\nTarix : 11.09.2018, 18:00\n1-ci gün: Yalnız qaynadılmış kartof yeyin. Səhər, günorta, axşam. İstədiyiniz qədər yeyə bilərsiniz. Kartofa ədviyyat xaricində heç bir şey əlavə edilmir.\n2-ci gün: Yalnız tərəvəz. Ağılınıza gələ biləcək hər cür tərəvəzi yeyə bilərsiniz. Yağsız olmaq şərti ilə hər cür çiy salat, yenə yağsız qaynadılmış tərəvəz yeməkləri. Ədviyyatın xaricində heç bir şey əlavə edilmir.\n3-ci gün: Bu gün ət günüdür. Yenə səhərdən başlayaraq qaynadılmış, qızartma, nə növ olursa olsun, yağsız ət. Yağsız tuna balığı, qızartma balıq, toyuq yeyə bilərsiniz. Günə nə ilə başlayırıqsa, onunla da davam edirik. Bunun xaricində heç bir şey əlavə edilmir.\n4-cü gün: Meyvə günü. Yenə yeyə bildiyiniz qədər hər cür meyvəni (banan xaric) yeyin. Günə nə ilə başlayırıqsa, onunla da davam edirik.\n5-ci gün: Yalnız yumurta. Ədviyyatın xaricində heç bir şey əlavə edilmir. Ya da yağsız süd və ya qatıq. Seçim sizindir. Günə nə ilə başlayırıqsa, onunla da davam edirik.\n6 və 7-ci günlər bu pəhrizin bayramları yəni istirahət günləridir. İstədiyinizi, darıxdığınızı yeyə bilərsiniz. Amma ölçülü yemək lazımdır.\nEtiketlər: xaricində, əlavə, bilərsiniz, edilmir, Yalnız, onunla, edirik, qaynadılmış, başlayırıqsa, yağsız, davam, Ədviyyatın, Yağsız, tərəvəz, qızartma, qədər, yeyin, xaric, Bunun, banan\nBir həftədə 8 kq arıqlamağın hiylələri\n7 gündə 7 kiloqram\n1 ayda 6 kilo arıqladan dieta\nYedikcə arıqladan 10 qida\nİspanaqlı kartof püresi resepti - Video resept\nTurşulu ət qovurması resepti\nSüdlü piroq resepti\nAlmalı qozlu keks resepti - Video resept\n1 xəmirli 3 fərqli peçenye resepti - Video resept\nTez hazırlanan meyvəli piroq resepti\nFındıqlı peçenye resepti - Video resept\nŞokaladlı tort cunqlya resepti\nLimonlu və qozlu peçenye resepti\nMacarsayağı vatruşka resepti\nVanilli pudinqli biskvit resepti\nPortağallı qış peçenyesi resepti - Video resept\nSuxarikli ət resepti\nKəsmikli diyetik piroq resepti


Online pulsuz virtual Isveç klaviatura susmaya | Lyderi.com\nIsveç tape bir şey lazımdır, lakin bir kompüter və ya laptop English layout varsa - siz sizin kompüter ekranında bir virtual Isveç klaviatura lazımdır. Bu istifadə etmək üçün asan və rahat edir. Saytda siz kimi deyil və ya bir şey iş deyil və ya doğru deyil ki, bir şey varsa - bize bildirin. Bu, bizim üçün çox vacibdir. Lyderi.com Isveç virtual klaviatura istifadə edərək, siz tamamilə pulsuz və online edə bilərsiniz:


Sabahın hava proqnozu açıqlanıb | Xəbərlər\n13:46, 13 sentyabr 2018\nBakı, 13 sentyabr, Bakucity.az. Sabah Bakıda və Abşeron yarımadasında hava şəraitinin dəyişkən buludlu olacağı, yağmursuz keçəcəyi gözlənilir. Mülayim cənub küləyi əsəcək. Havanın temperaturunun Abşeron yarımadasında gecə 19-23, gündüz 27-32, Bakıda gecə 20-22, gündüz 29-31 dərəcə isti olacağı gözlənilir.\nEkologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin (ETSN) Milli Hidrometeorologiya Departamentindən alınan məlumata görə, atmosfer təzyiqi 763 mm civə sütununa yüksələcək, nisbi rütubət gecə 60-70, gündüz 40-45 faiz olacaq.


ILK olmağın üstünlüklərindən… | İlkin Manafov\nILK olmağın üstünlüklərindən…\nNəyinsə İLKi olmaq, hansısa işin, prosesin, biznesin ilk dəfə tətbig etmək son dərəcə böyük üstünlüklər yaradır. Vacib deyil, bu bizim gündəlik həyatımızda baş verir və ya hansısa biznes sahəsində birincilik hər zaman bir addım öndə olmaq deməkdir. Biz bugün Sizinlə ilk olmağın bəzi detalları barədə danışmaq istəyirik.\nQədir Rüstəmovun əfsanə olan mahnısını burada qoymağım təsadüfi deyil. Əslində hansısa işdə İLK olmaq azdır, vacib olan Sizi İLK kimi qəbul etmələridir.\nDahi sənətkar Sona Bülbulləri ələ gözəl ifa edirki, bu mahnını başqasından eşitmək “yumşaq” desək mümkünsüz görünür. Vacib deyil, Qədir bu mahnını İLK oxuyub, ya yox. Vacib olan odur ki, bu mahnı beyinlərdə ilk dəfə Qədir Rüstəmovla yadda qalıb.\nBiznesdədə bu məsələ belədir. Stiv Djobs hamımızın beynində musiqi sektorunda inqilab etmiş biri kimi yadda qalıb. İ-pod musiqi dinləyənlərin əsl göydən düşmə oldu. Amma əslində Apple əvvəl bunu Sony Walkman etmişdi. Kifayət qədərdə yaxşı. Sadəcə Apple qurduğu sistemli mareketinqlə bizim yaddaşlarımızda İLK olaraq həkk edildi!\nBiz Marketinq AİR təlimlərinə start verdiyimiz zaman praktik marketinq təlimlər çox güman ki, Azərbaycanda olmuşdu. Amma bu insanların beynində belə qalmayıb. Bugün praktik marketinq təlimlər dedikdə ilk ağla gələn Marketinq AİR olur. Bu bizi çox sevindirir. Biz İLK ola bilmişik. Bizi İLK edən Marketinq AİR-in güclü və savadlı məzunlarıdır.\nİLK dediz, yadıma FMR TV düşdü. Bu arada biz yeni çəkilişlər barədə düşünürük. Biz Azərbaycanda İLK onlayn Marketinq televiziyasını quranda hədəfimiz İLK olmaq deyildi… amma bu İLK olaraq qəbul edilir. Bizim televiziya görə mənə çoxlu xoş yazılar yazılır. Deməli Azərbaycanda Marketinqin inkişafı üçün belə layihələr vacibdir. Eyni şeyi Milli Marketinq Forumu barədədə demək olar.\nBugün LED işıqlanma avtomobil sektorunda demək olar ki, butün brendlər tərəfindən istifadə edilir. Lakin əlbətdə bunun İLK-i Audi brendidir. LED işıqlanmanı avtomobil sektorunda İLK və ən gözəl formada edən Audidir.\nBugün yapışdırıcı dedikdə ağlımıza ilk gələn brend əlbətdə Skoçdur (Scotch). Skoç dünyada ilk dəfə olaraq yapışdırıcı yaratdığına görə, hamının beynində qalan yapışdırıcı sözünün sinonimi məhz o brendin adıdır. Eyni şeyin Xerox, Pampars haqdada demək olar.\nBiz hesab edirik ki, istənilən işdə fərqlənmək lazımdır. Hamının etdiyini etmək deyil, məhz fərqlilik yaradaraq İLKlərdən olmaq uğurlu biznesin əsas formuludur. Bunu biz öz iş təcrübəmizdə mütləq istifadə etməliyik.\nBu misallar bir nöqtəyə diqqətinizi bir daha yönəltmək istəyirəm: İlk olmaq vacib deyil, İLK olaraq beyinlərdə qalmaq vacibdir!\nBiznes ideya tapmaq yolları\nHədəf qoymaq haqqında\nHəyacan biznesdə şərtdir\nBiznesinizin kompası var?\nSahibkar nə fikirləşir?!\nQaçanı tutarlar və ya biznesdə gərar vermək barədə\nŞirkətə tez adaptasiya olmaq barədə…\nPrevious PostPandora – brend idarəetmədə yeni konsepsiya\nNext PostÖlkə brendləri məhv olur?!


IWF-nin müvəqqəti prezidenti keçmiş rəhbərin qovulmasını tələb edir | Report.az\nIWF-nin müvəqqəti prezidenti keçmiş rəhbərin qovulmasını tələb edir\nIWF-nin müvəqqəti prezidenti keçmiş rəhbərin qovulmasını tələb edir Beynəlxalq Ağırlıqqaldırma Federasiyasının (IWF) prezidenti səlahiyyətlərini yerinə yetirən Ursula Papandrea qurumun İcraiyyə Komitəsinə (İK) müraciət edib.\n11 Aprel , 2020 20:24\nBeynəlxalq Ağırlıqqaldırma Federasiyasının (IWF) prezidenti səlahiyyətlərini yerinə yetirən Ursula Papandrea qurumun İcraiyyə Komitəsinə (İK) müraciət edib.\n"Report" Almaniyanın ARD telekanalına istinadən xəbər verir ki, o, IWF-nin rəhbəri vəzifəsindən müvəqqəti uzaqlaşdırılan Tamaş Ayanın təşkilatdan birdəfəlik çıxarılmasını istəyib.\nU.Papandrea öz tələbini İK üzvlərinə və T.Ayana məktub vasitəsilə çatdırıb. Məktubda səsvermə üçün 2 məqam göstərilib. Komitə üzvləri ya keçmiş rəhbərin gedişinə, ya da qalmasına səs verməlidirlər.\nT.Ayanın qurumdan kənarlaşdırılması üçün 21 səsə ehtiyac var. Səsvermənin nəticələri barədə yekun qərar federasiyanın Baş Assambleyasında qəbul olunacaq.\nİddiaya görə, U.Papandrea özü də həmkarından təhdid mesajları alıb.\nQeyd edək ki, yanvarın əvvəlində ARD telekanalının efirində Tamaş Ayanın korrupsiya sxemləri yaratmaqda və dopinqə görə məhkum olunmuş idmançıların müdafiəsində ittiham olunduğu film yayımlanıb. Filmdə həmçinin bildirilir ki, IWF bir çox beynəlxalq yarışlarda, o cümlədən dünya və Avropa çempionatlarında idmançıların dopinq-testlərinin müsbət çıxan nəticələrini gizlətmək üçün səlahiyyətli şəxslərə rüşvət verib. Məhz bu qalmaqala görə T.Ayan 90 gün müddətinə vəzifəsindən kənarlaşdırılıb.


Zərərçəkmiş: "Çovdarov məni bağışlamaq üçün 100 min manat istəmişdi"\nAPA-nın məlumatına görə, Bakı Hərbi Məhkəməsinin sədri Həbib Həsənovun sədrliyi ilə jurnalistlərin iştirakı olmadan keçirilən prosesdə zərərçəkmiş, “Süleyman Transport” MMC-nin təsisçisi Fikrət İbrahimov ifadə verib. O, ibtidai istintaqa verdiyi ifadəsini təsdiqləyərək, bildirib ki, MTN əməkdaşları külli miqdarda pulunu alıb.\nİfadəyə əsasən, F. İbrahimov dostu vasitəsi ilə tanıdığı Vidadi Hüseynova 300 min manat verərək, Quba rayonu Vəlvələ çayındakı “Qala” MMC-yə məxsus daş karxanasına şərik olub. 2014-cü ildə Qazaxıstanda olarkən ona gizli nömrədən zəng gəlib. Özünü Mübariz kimi təqdim edən şəxs MTN-də çalışdığını deyərək, onu təcili MTN-ə çağırıb. Fikrət İbrahimov ertəsi gün Qazaxıstandan gələrək MTN-ə gedib. Mübariz ona Akif Çovdarovun işçisi olduğunu deyib.\nFikrət İbrahimov deyib ki, Mübariz ondan “Süleyman Transport” və Qala MMC-nin fəaliyyəti, gəlirləri, direktoru və təsisçiləri haqqında məlumat almağa başlayıb: “Mübariz dedi ki, sizin xarici ölkələrdən yük daşımasında nöqsanlarınız var, cinayətkar fəaliyyət göstərirsiniz. O, yükdaşıma şirkətinin sahibi Rəşad Babazadə haqqında mənə suallar verdi. Dedim ki, Rəşad dostumun tanışıdır, 2011-ci ildə yanımda çalışıb, sonra çıxıb, fəaliyyətindən xəbərsizəm. Mübariz dedi ki, şirkətinin adını niyə “Süleyman Transport” qoymuşam. Çox primitiv suallar verirdi. Güldüm deyə əsəbiləşdi, dedi ki, mən MTN-in gücünü bilmirəm. Təxminən 1 saat sonra Rəşadı yanıma gətirdi. Rəşad da mən deyənləri dedi. Mübariz kiməsə zəng edib otağa çağırdı. Bir müddətdən sonra Akif Əliyev içəri girdi. O hədə və şantaj xarakterli suallar verdi, dedi ki, işimi yoxlatdırıb məni də, Vidadi Hüseynovu da həbs edəcək. Mübariz məndən izahat aldı, saat 18.00 radələrində buraxdı, tapşırdı ertəsi gün gəlim”.\nZərərçəkmiş şəxs qeyd edib ki, həmin gün MTN-dan çıxaraq şəriki Vidadi Hüseynova zəng edib: “Vidadiyə zəng elədim, Almaniyada olduğunu dedi. Dedim ki, MTN şirkətdə yoxlama aparır. O, heç nə demədi. Mübariz 3 gün məni MTN-in binasına çağırdı. İzahatlar aldı. Sonra məni nazirliyinin yanındakı poliklinikanın yanında görüşə çağırdı. Məndən 30 min manat istədi. Bildirdi ki, pulu verməsəm, məni həbs edəcəklər. Onunla söhbət edib 12 minə razılaşdıq. Oradan çıxıb, polis rəisi olmuş dostum Bəhramın yanına getdim. Xahiş etdim ki, pulu verməyə birlikdə gedək. Ertəsi gün maşınımla MTN-in qabağındakı dayanacağa gəldim. Mübarizə zəng vurdum. Aşağı gəldi. 12 min manatı qəzetə bükülmüş şəkildə Mübarizə təqdim elədim”.\nZərərçəkən ifadəsində MTN polkovniki Akif Əliyevin onu otağına çağırdığını deyib, bildirib ki, otaqda onu hədələyib: “Akif otağa girən kimi üstümə düşdü. Onlara pul verməyi başqalarına deməkdə ittiham etdi, MTN-in adından dələduzluq etdiyimi bildirdi. Akif Əliyev Akif Çovdarovun məndən narazı olduğunu, bütün fəaliyyətimin yoxlanacağını və həbs ediləcəyimi dedi. Bir neçə gün sonra Akif Əliyev yenə məni MTN-ə çağırdı və belə dedi: “Akif Çovdarovun səni bağışlaması üçün 100 min manat verməlisən”. O qədər pulumun olmadığını dedim. 50 min manata razılaşdıq. Ertəsi gün 40 min manatı birtəhər düzəltdim. Anara zəng elədim. Nazirliyinin yanında olan 20 nömrəli məktəbin yaxınlığında görüşdük. 40 min verdim dedim ki, 10 min əskikdir. Anar zəng edib, məsələni Akif Əliyevə dedi. 10 minə görə bir neçə gün vaxt verdilər. Üstündən 3-4 gün keçmiş Anar yenə zəng elədi, 10 min verməli olduğumu yadıma saldı. Ertəsi gün nazirliyin qabağına gələrək, qəzetə bükülmüş şəkildə 10 mini də verdim”.\nQeyd edək ki, təqsirləndirilən şəxslər - Akif Çovdarova Cinayət Məcəlləsinin 145.3 (Qanunsuz azadlıqdan məhrumetmə ehtiyatsızlıqdan zərərçəkmiş şəxsin ölümünə və ya digər ağır nəticələrə səbəb olduqda), 179.3.1, 179.3.2 (Mənimsəmə və ya israfetmə mütəşəkkil dəstə tərəfindən külli miqdarda törədildikdə), 181.3.1, 181.3.2 (Quldurluq mütəşəkkil dəstə tərəfindən külli miqdarda əmlak əldə etmək məqsədilə törədildikdə), 182.3.1, 182.3.2 (Hədə-qorxu ilə tələbetmə külli miqdarda əmlak əldə etmək məqsədilə törədildikdə ), 228.4 (Qanunsuz olaraq qaz silahını, soyuq silahı, o cümlədən soyuq atıcı silahı əldə etmə, satma və ya gəzdirmə), 302.1, 302.2 (Gizli qaydada informasiya alınması üçün nəzərdə tutulmuş texniki vasitələrdən istifadə edilməklə əməliyyat-axtarış fəaliyyəti haqqında qanunvericiliyi pozma), 311.3.1, 311.3.2, 311.3.3, 311.3.4 (Rüşvət alma qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs və ya mütəşəkkil də


30 oktyabr 1918 – I Dünya müharibəsində məğlub olan Osmanlı dövləti Mudros sazişini imzalayaraq qoşunlarını Azərbaycandan və bütün Cənubi Qafqazdan çıxarmaq barədə öhdəlik götürüb...\n30 oktyabr 1880 - Məşhur tarzən, xalq artisti Qurban Pirimov (1880-1965) Şuşa qəzasının Abdal-Gülablı kəndində anadan olub.\n30 oktyabr 1907 - Tanınmış jurnalist, tərcüməçi və naşir Adil Əfəndiyev (1907-1973) Gürcüstanın Axalsix rayonunda anadan olub. «Azərnəşr»in direktoru, Dövlət Mətbuat Komitəsi sədrinin müavini işləyib. Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin ilk sədri olub. Rusca-Azərbaycanca 4-cildlik lüğətin tərtibçisi və redaktorudur, rus və Avropa yazıçılarının əsərlərini Azərbaycan dilinə tərcümə edib.\n30 oktyabr 1918 – I Dünya müharibəsində məğlub duruma düşən Osmanlı dövləti müharibənin qalibi sayılan Antanta ölkələri (Britaniya, Fransa, ABŞ) Mudros sülh sazişi imzalayaraq qoşunlarını Azərbaycandan və bütün Cənubi Qafqazdan çıxarmaq barədə öhdəlik götürüb. Mudros sazişinə əsasən, Bakını tərk edəcək Osmanlı-türk qoşunlarının yerinə şəhərə ingilis qüvvələri daxil olmalı idi. Bu məqam Azərbaycanla razılaşdırılmadığı üçün Xalq Cümhuriyyətinin hökuməti Osmanlı hökumətinə etirazını bildirib. Lakin bunun elə bir nəticəsi olmayıb.\n30 oktyabr 1928 - Görkəmli sənətşünas alim, akademik Rasim Əfəndiyev (1928-2010) anadan olub. 200-dən artıq elmi məqalə və 30-dək kitabın müəllifi olan R.Əfəndiyev Azərbaycan milli sənətşünaslıq tarixi məktəbinin banilərindən biridir. “Azərbaycan dekorativ-tətbiqi sənəti”, “Azərbaycanın bəzək sənəti”, «Azərbaycan daş plastikası» kitabları xarici dillərə tərcümə olunub. AMEA-nın Memarlıq və İncəsənət İnstitutunun direktoru olub.


Hər gün idmanla məşğul olmağın düzgün olmaması barədə 3 səbəb\n21 İyun 2022 23:25\nHər gün idmanla məşğul olmağın düzgün olmaması barədə 3 səbəb. Hətda profesional idmançəların belə bərpa olunmaq üçün minimum bir günləri olur.\n"Tez-tez idmanla məşğul olsam, bədənimi o qədər sürətli səliqəyə sala bilərəm" - deyə bir çoxları düşünür. İdeal bədən qurluşunun ardınca qaçdıqca insanlar bəzən sağlamlıq məsələlərini unudurlar. Bu isə zamanla ciddi narahatlıqlara və pozuntulara gətirib çıxara bilər.\nGündəlik məşqlər niyə ziyanlıdır?\nİmunitet aşağı düşür\nMilli.Az topmister.org-a istinadən bildirir ki, artıq, lüzumsuz yülkənmə əsəb sizsteminin əziyyəti ilə yekunlaşır. Bir müddət sonra məşqlərə həvəs azalır və imunitet aşağı düşür. Məhs bu şəkildə orqanizminiz sizə istirhətə və bərpaolunmağa ehtiyac duyduğunu anlatmağa çalışır.\nZədələnmə riskləri artır\nMəşqlərdən sonra əzələlər istirahət etməlidir. Məşqləri davam etdirdiyiniz təqdirdə bədən bərpa oluna bilmir və hər dəfəsində zədələnmə riski artır. Bu halda yan keçmək üçün əzələ qrupları üzrə proqram müəyyənləşdirin və məşqlərin ümumi yönünü dəyişin. Misal olaraq, qol əzələləri üçün məşqləri ayaq idmanlarına, ümumi güc məşqlərini isə kardio hərəkətlərə dəyişin.\nÜst-üstə toplanan yorğunluq orqanizmə olduqca ziyanlıdır. Yuxu - məşqdən sonra bərpaolunma prosesinin əsas ünsürlərindən biridir. Cüzi miqdarda sözü gedən prosesin pozuntusu istirahətə çox zaman ayırmalı olduğunuza bir işarədir. İstirahət yenidən idman həvəsiniz formalaşana qədər davam etməlidir.\nHər gün idmanla məşğul olmaq olar?\nBütün yazılanlara baxmayaraq, yenə də hər gün məşq etməkdə israrlısınızsa, hərəkətləri düzgün paylaşdırmağa çalışın. Sağlamlığa zərər vurmamaq üçün porfesional idmançılar hərəkət sıralamasını adətən üç güc məşqi, iki kardio və iki əzələ qızışması kimi bölüşdürürlər. Bu halda kardio məşq dedikdə istənilən aktivlik nəzərdə tutula bilər. Eyni ritimdə olmaq şərti ilə bir saata yaxın müddətdə hərəkətdə ola bilərsiniz: qaçış, rəqs, üzgüçülük və s.\nMəşqlər zamanı əzələlər mikro zədələr alır. Adətən biz onları sonrakı günlərdə hiss edirik. Növbəti günlər məşqləri nisbətən zəif edin. Əzələ qızışmasını təmin edərək üzə və ya saunaya masaja da yollana bilərsiniz.\n2 İyul 22:13 4 816 Daha bir müəllim məzun günündə rəqsi ilə gündəm oldu - VİDEO\n2 İyul 15:22 3 542 Dükanlara borclu qalan Xalq artistimiz: O, yerişini də itirmək üzrədir...\n00:01 2 439 Günün qoroskopu: huşsuzluq etməyin\n2 İyul 19:21 1 987 "Ermənistan tərəfi ehtiyatlı olmalıdır" - Abramyan\n2 İyul 20:31 1 954 Qadın 40 il ərindən gizlətdi, ölümündən sonra bunları tapan yoldaşı dəhşətlər içindəydi\n30 İyun 12:08 22 365 “Zaur Kamal efirdə baş verənlərə görə cəzalanacaq” – Mətbuat Şurasından açıqlama\n2 İyul 11:26 17 827 Pensiya yaşı tamam olan şəxslərin NƏZƏRİNƏ - Nazirdən AÇIQLAMA\n1 İyul 15:22 17 816 “Fasilədə Zaurdan soruşdum ki, niyə belə etdin?”


Azərbaycan hərbi təyinatlı məhsul ixracını 5,5 faiz artırıb - Poliqon.az\nAzərbaycan hərbi təyinatlı məhsul ixracını 5,5 faiz artırıb\n02 Aprel 2020 17:53\nÖtən il Müdafiə Nazirliyi və digər güc strukturlarının sifarişlərinə əsasən bağlanılmış müqavilələr üzrə 84 735,3 min manat məbləğində, müdafiə təminatların istehsalı, təmiri və utilizasiyası təmin edilib və sifarişçilərə təhvil verilib.\n“AzeriDefence”nin APA-ya istinadən verdiyi məlumata görə, bu barədə Nazirlər Kabinetinin 2019-cu il üzrə hesabatında bildirilib.\n2019-cu ildə 9 adda 1148 ədəd atıcı silah və digər əmlakın təmiri üzrə 133,9 min manatlıq müqavilələr imzalanaraq, hesabat dövründə tam yerinə yetirilib. Həmin dövrdə 405,7 min ədəd 102 adda müxtəlif məmulatın utilizasiya üçün 102,9 min manatlıq müqavilələr imzalanıb və icra olunub.\nHesabat ilində pilotsuz uçuş aparatlarına ödənilmiş 52,3 milyon manat vəsait nəzərə alınmaqla cəmi 137 milyon manat dəyərində məhsul sifarişçiyə təhvil verilib.\nMüəssisələrdə mülki məhsulların istehsal həcminin və ixrac potensialının artırılması istiqamətində müəyyən addımlar atılıb. 2018-ci illə müqayisədə 2019-cu ildə müdafiə sifarişi üzrə ixrac əməliyyatların xüsusi çəkisi 5,5 faiz artıb.


Akvarium və balıqlar üçün məhkəmə - Akvarium - 2019\nAkvarium və balıqlar üçün məhkəmə\nTorpağın sifondan istifadə olunması çox miqdarda su tələb etməsi üçün qismən dəyişdirmə ilə birlikdə təmizləmə aparmaq məqsədəuyğundur. Yəni suyun bir qismini boşaltmaq yerine, torpağı təmizləyin və bir anda iki qola nail olursunuz.\nSu buxarlanır və çirkləndirildikdə, mütəmadi şəkildə doldurulmalıdır. Ümumiyyətlə suyun ümumi həcminin üçdə biri əlavə olunur. Su parametrləri akvariumdakı suya bənzər olmalıdır. Изменения состава губительно сказываются на здоровье питомцев (важно знать температуру воды, солевой состав, газовый состав).\nПолная замена воды производится в крайних случаях - если все рыбки в аквариуме погибли от вспышки болезни, если появилась в аквариуме грибковая слизь, бурно цветёт вода, сильно загрязнен грунт. Но от полной замены воды быстро повреждаются растения - они обесцвечиваются, листья опадают. Əgər mini ekosistemdə daimi bioloji bir tarazlıq saxlasanız, bütün akvarium sakinləri sağlam olacaqdır. Düzgün seçilmiş cihaz və yaşayış şəraiti keyfiyyətli həyat və qayğı təmin edəcəkdir.\nBaşlayanlar üçün akvarium və balıqlara qayğı çətin görünə bilər, ancaq hər şeyə ardıcıl yanaşarsanız, əvvəlki təcrübə olmadan böyük bir akvarium da çətin olmayacaq.\nAkvarium və ona qayğı - yeni başlayanlar üçün məsləhətlər\nYalnız bir akvariuma başlamağa qərar verənlər, böyük bir seçim şəklində, ölçüdə, həmçinin akvariumdakı biyobalansı saxlamaq üçün müxtəlif cihazlarla qarşılaşırlar. Öz seçimləri və bacarığına əsaslanaraq, istədiyiniz həcmi və formasını seçin. Yalnız nəzərə almaq lazımdır ki, çox kiçik akvariumlarda lazımi şəraitin qorunması çox çətindir, suyun daha da pisləşməsi, temperaturun dəyişməsi mümkündür. Orta və ya böyük ölçülü akvariumlar seçmək daha yaxşıdır. Akvariumun təşkili üçün minimum zəruri avadanlıq: torpaq, su filter, termometr, oksigenlə su zənginləşdirmək üçün kompressor, balıq üçün bir şəbəkə, akvarium və sifon işıqlandırması üçün bir lampa. Bir akvariumda yerləşdirilən bitkilər süni ola bilər (başlamağı planladığınız balıqlar, yaşıl yosunları yeyə bilərlərsə) və yaşasınlar. Akvarium üçün su gəmiyə qoyulmadan əvvəl təmizlənməlidir. Akvarium artıq doldurulduqda, müəyyən bir ekosistemi saxlamaq lazımdır, suyun yalnız bir hissəsini zaman-zaman dəyişir.\nYeni başlayanlar üçün akvarium balıqlarına qulluq\nAkvariumun başlamasına qərar verən yeni gələnlər bilmək məcburiyyətindədirlər ki, hansı balıq növlərini saxlamaq niyyətindədirlər. Hər bir növ su, onun temperaturu, rasionu və digər balıqlarda digər akvarium ərazisinin əhalisi üçün xüsusi tələblərə malikdir. Bənzər şəraitdə təbiətdə yaşayan növləri seçmək lazımdır. Başlayanlar üçün təbiətdə aqressiv olmayan və xəstəliyə qarşı davamlı, su balıqlarının tərkibində dəyişikliklər əldə etmək daha yaxşıdır. Ən çox görülən və asanlıqla cichlids, guppies, qılınclar, örtüklər, müxtəlif növ balığıdır. Təcrübəli balıq yetişdiricilərindən ehtiyatlı olmaq lazımdır, buna görə akvariumun çox əhalisi var. Axı, mən mümkün qədər çox gözəl və müxtəlif balıq almaq istəyirəm, amma məhdud şəraitdə onlar zərər və hətta ölməyə başlayırlar. Qidalanma da diqqət yetirin. Bu məsələdə qidalandırmaqdan daha yaxşı yemək daha yaxşıdır. Balıq asanlıqla iki gün qida olmadan yaşayır, ancaq bəslənməyən yeməklərin bolluğu suyun sürətli bir bulanmasına və bakteriyaların yayılmasına gətirib çıxarır.\nAkvarium balıqları: qayğı və baxım\nAkvariumun saxlanması maraqlı və məsuliyyətli bir işdir. Balıq estetik zövq və sülh evinə girərək, onların yetişdirilməsi ilə məşğul olur, siz də qazana bilərsiniz. Amma əvvəlcə evin yaşayış küncündə sakinlər üçün optimal şərait yaratmaq lazımdır.\nAkvarium balığına düzgün qayğı balıq növünə, onların davranışlarının və uyğunluğunun təsvirinə əsasən baxım üçün müxtəlif tələbləri nəzərə almalıdır.\nYalnız eyni növ balıqları bir akvariumda yaşayır, həm də tamamilə fərqli şəxslər yaşayır.\nAkvariumda balıqların uyğunluğu onun gözəlliyi və rifahının asılı olacağı vacib şərtdir.\nUyğunluq üçün, ev hovuzunda olan akvarium balıqları oxşar baxım və qayğı tələblərinə malik olmalıdır. İlk uyğunluq qəbulu qəribə. Ən dözümlü və sadə bir şəkildə ekzotik balıqların yanına getməməlisiniz.\nİkinci parametrdir temperatur. Balıq növlərinin bəziləri temperaturun dəyişməsinə həssasdır, akvariumda eyni temperatur tələblərinə malik balıqları seçmək və termostatni istifadə edərək optimal şəraitlə təmin etmək lazımdır. Soyuq sevənləri isti sevənləri birləşdirmək lazım deyil. Məsələn, qızıl bəzək quyruğu, göyərçinlər və teleskoplarla birlikdə ola bilər. Bu şəxslər 21 dərəcə sərin su sevirlər.\nÜçüncü parametrdir mizaç. Qarışıq və dinc balıqları birlikdə tuta bilməzsiniz. Bu vəziyyətdə, yırtıcı növlər sülhsevərlərdir və ölçüsü fərqli olsalar, daha ürkütücü yeyə bilərlər. Tez-tez eyni növlərin yırtıcı balıqları bir-birini yeyə bilərlər. Məsələn piranhalar - onlar tamamilə balıq növləri ilə birləşdirilə bilməzlər. Doqquz piranhas üçün 700 litr akvarium lazımdır. Hətta sürüsündən zəif insanlar yeyə bilərlər.\nDigər mühüm parametrdir kollektiv balıq növləri. Fərdi şəxslərin yaradılması çox pis ola bilər. Yalnız belə balıq narahat olmayacaq və ölə bilər. Məsələn, sülhsevərlər - qılınclar, daniolar, mis tetralar, qara neylonlar, filomenler. Onlar kollektiv yaşayırlar, buna görə də bir neçə şəxsdən başlamalıdırlar.\nAkvarium balıqlarına qulluq\nBalıq qayğısından mühüm bir yer düzgün bəslənmə ilə işğal edilir. Balıqların 10-20 dəqiqə yemək miqdarı gündə bir-iki dəfə yemək məsləhətdir. Eyni zamanda və bir yerdə bəslənilməlidir. Sifonun dərhal qida qalıqlarını aradan qaldırılması və çirklənmənin qarşısını almaq daha yaxşıdır. Yeməyin pəhrizləri müxtəlif olmalıdır - quru, bitki, qan damarı və ya dondurulmuş.\nBütün növ akvarium balıqları üçün düzgün və keyfiyyətli xidmət onların yaşayış mühitinin təmiz mühitinin saxlanması və suyun müntəzəm olaraq qismən dəyişdirilməsidır. Həftədə bir dəfə suyun ümumi həcminin 20% -ni dəyişdirmək lazımdır. Bundan əvvəl bütün xlor buxarlarından qurtarmaq üçün onu 2-3 gün müdafiə edin. Suyun tam şəkildə dəyişdirilməsi çox nadirdir - akvariumun sakinləri üçün arzuolunmazdır.\nTorpağın qida və tullantıların qalıqlarından sıfırla təmizlənməsi lazımdır, əksinə bioloji balans akvariumda narahat oluna bilər.\nBalıqları rahat bir həyat təmin etmək üçün akvariumda olması lazımdır - istilik, havalandırma, işıqlandırma, torpaq, bitkilər. Akvarium balıqlarını çoxaltmaq olmaz. Yetkin balıqların hər bir santimetrində bir litr suyun ortalaması azalmalı və bəzi növlər üçün daha çox olmalıdır.\nAkvarium balığı - evdə çöl həyatı küncünü yaratmaq üçün böyük bir fürsətdir. Baxmaq üçün bütün tövsiyələri nəzərə alaraq və akvariumun sakinlərini düzgün birləşdirsək, məzmunu çox çətinlik çəkmir.\nCopyright 2019 \_ none \_ Akvarium və balıqlar üçün məhkəmə


Qaradağ adının açıqlaması » Teref.info\nTarix: 22-05-2018, 21:27\nQaradağ güney azərbaycanın ərazisində dağ silsiləsidir. Qaradağ silsiləsi ağrıdağ və talış dağları arasında yerləşərək həmin dağ silsilələrini birləşdirir. Lakin araz çayı qaradağ silsiləsini kiçik qafqaz dağlarından ayırır. Dəniz səviyyəsindən 3600 m hündürlüyə malik olan qaradağ silsiləsinin uzunluğu 220 km, eni isə 30-65 km dir və bir çox bölümü meşə ilə örtülüdür. Qaradağ bölgəsinin quzey sərhəddi araz çayı, batı sərhəddi culfa-mərənd avtomobil yolu, güney sərhəddi isə əhər çayı, doğudan qara su çayı və bir bölümüdə urmu gölü hövzəsində yerləşir.\nAraşdırmalara əsasən, qaradağ və qarabağın demək olar ki, bir çox etnonim və toponimləri ortaqdır. Bunlar kolanilər, kəngərli, çələbiyanlı, qaraçorlu, şahsevən, xocalı və başqa ad və tayfalardan ortaqlıqları vardır. Qaradağda qacar dövrü qarabağdan köçmüş kolani, çələbiyanlı, qarabağlı və gəncəli tayfalarıda vardır ki, bu barədə kolani, çələbiyanlı tayfalarının qaradağda daha əskidən olmasını qeid etmək gərəkir. 1835-ci ildə çələbiyanlı elinin xumarlu, xudayarlı, zərnəli və digər obaları qarabağa köçmüşdür.\nAraşdırmalara görə tarix boyu qaradağ mahalının adı “qərəcə dağ” və “qərə dağ” kimidə əhali dilində işlənibdir. Bu mahalın ərazisi hazırki, əhər, vərziqan, horand, heris, kəleybər, dizmar, xudafərin və sairə əhatə edir.\nQaradağ adı iki türkcə sözcüyündən yəni “qara” və “dağ”dan ibarətdir ki, “böyük dağ” ya “dağlıq” anlamına gəlməkdədir. ətraflı olaraq başqa fikir və variyantların açıqlamaq istəyirik.\nAzərbaycanda bir çox boyların və eləcədə toponim adları orada mövcüd olan oronim adları üzrə adlanmışdır. Dağlıq bölgədə yaşayan türk boyları qədim çağlardan dağlı (azər), dağluq (uyğur) etnonimi ilə adlanmışdır. Bu baxımdan, əski qaynaqların azərbaycanda verdiyi daq, daxi, day boylarını “dağlı” saymaq olar. Het yazısında “dağ” sözü ayrılıqda oronim bildirdiyi kimi, ayrılıqda dağ adına “qorusda” rast gəlmək olar. Dağ-tumas, dağ-quşçu kimi toponimlərdə, dağ beli, dağ başı kimi apelyativlərdə dağ sözü öncədə, oronimlərdə isə əsasən ikinci tərəfdə olur. Kökşetau, koturtau (qazaq eli), duzdağ, şişdağ, haçadağ, ağrıdağ, aladağ, qaradağ (f.celilov, doqquz bitik. 2014).\nIndi isə qaradağ sözündə iştirak etmiş “qara” sözünün anlamına və başqa variyantlara diqqət edək:\nQara rənglərin biridir. ən tünd, soyuq və qəmli rəng sayılır və ağ rəngin, aydınlığın, işığın əksidir. Bir çox xalqlarda matəmi simgələyir. əski türk inanclarında ucalıq anlamın daşımaqla bərabər,yer altı dünyanın və ya ölülər dünyası, qaranlıq dünya isə adlanıb və kötülük sımvolu olmuşdur. Xalq arasındaki “qara yerə girəsən”, “başını qara yer oğurlasın”, “qara yer otağın olsun”, “qara qəbir evin olsun” və “yuxuda qara basmaq”, “qara bəxt”, “qara günlü” və bir çox ifadələr qara rəngin və qaranlıq dünyasının kötülüyün göstərir. Eləcədə qara sözü bir ləqəb olaraq “böyüklük” göstərgəsi olmuşdur: “qaraxan”, “qara kişi”, “qara vəli”, “qara kazım”, “qara çuxa”, “qaraca çoban” və sairə. Görünür ki “qara” xaqanlıqda xanların titulu və ləqəbi kimi işlək olmuşdur ki, başçı və böyüklük anlamın daşımışdır. Bir sıra sözlər və ifadələrdə isə qara sözü rəng bildirir. Örnək olaraq: “qara qaşlı”, “qara gözlü”, “qara saçlı” və b. Ifadələri saymaq mümkündür.\nQədim azərbaycanda qut dövləti (e.ə 2200-2109) dağılandan sonra onun güney bölgələrini sumer-əkkəd canişinləri idarə edirdi. Laqaş canişinlərindən birinin titulları sırasında “su boyunun kar-dak ölkəsinin hakimi” sözləridə yazılmlşdır. Bu oronim süleymaniyyə yaxınlığındaki qaradağa aid edilir. Türk oronimlər sistemində aladağ, alataq, alatau, alatei adları anadoludan doğu türküstana və altayacan yayıldığı kimi, qaradağ oronimidə qədim çağlardan üzü bəri geniş nahiyyəyə malikdir və adətən, “böyük dağ”, quzey dağı” anlamını bildirir. Boğaz köy qaynaqlarında qartaq (qara-dağ) yer adı kimi qeid olunmuşdur (f.celilov, 2014).\nGöründüyü kimi, əski türklərdə boyaları və rəngləri “yön” və “cəhət” anlamında isə işlətmişlər və qara rəngi “quzey” anlamında və yön bildirın boya kimi işlək olmuşdur. Yəni türklər mərkəzi “sarı”, quzeyi “qara”, güneyi “qırmızı”, batını “ağ” və doğunu isə “göy” boya ilə göstərirmişlər.


Bakının Mərkəz adlı yeni rayonu – 4 rayon ləğv oluna bilərmi...\n9 Avq. 2019 15:58\nSosial şəbəkələrdə Bakının dörd rayonunun birləşdiriləcəyi barədə məlumat yayılıb. Məlumatlarda qeyd olunur ki, paytaxtın Səbail, Yasamal, Nəsimi və Nərimanov rayonları birləşdirilərək Mərkəzi rayon yaradılacaq.\nQeyd edək ki, bir müddət öncə Azərbaycan Memarlar İttifaqı İdarə Heyətinin sədri Elbay Qasımzadə Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyevanın mədəniyyət və incəsənət xadimləri ilə görüşündə belə bir təkliflə çıxış etmişdi. Elbay Qasımzadənin təklifində paytaxtın tarixi mərkəzinin sərhədlərinin müəyyənləşməsi, Bakının tarixi mərkəzləri əsasında xüsusi ərazi vahidinin yaranması məsələsi öz əksini tapmışdı. Bu məsələ yenidən aktullaşıb. Bakının dörd rayonunun birləşərək Mərkəz rayon olacağı bildirilir.\nElbay Qasımzadə: “Dörd rayonun birləşdirilməsində məqsəd Bakının tarixi mərkəzinin qorunub saxlanılmasıdır”\nAzərbaycan Memarlar İttifaqı İdarə Heyətinin sədri Elbay Qasımzadə bildirdi ki, bununla bağlı hazırlanan təklif Prezident Administrasiyasına təqdim olunub. Dörd rayonun birləşdirilməsində məqsəd Bakının tarixi mərkəzinin qorunub saxlanılmasıdır: “Bu gün Bakının tarixi mərkəzi dörd inzibati rayonun arasında bölünüb. Bunlar Səbail, Yasamal, Nəsimi və Nərimanov rayonlarıdır. Nə qədər bu rayonlara mərkəzdən rəhbərlik edilsə də, təbii ki, dörd rəhbərin, dörd komandanın hərəsinin bu işə baxışı müxtəlifdir. Mən təklif etdim ki, sərhədlər müəyyənləşsin və Bakının tarixi mərkəzi əsasında xüsusi ərazi vahidi yaransın. Mərkəzi rayon təcrübəsi başqa paytaxtlarda da var”.\nHəmsöhbətimiz onu da vurğuladı ki, paytaxtda tarixi qədim olan tikililərin yanında yeni şüşəli binaların inşası, qədim memarlıq tərzi ilə uyğunlaşmır: "Bakıda 19-cu əsrlərin axırında tikilən binaların yanından keçərkən, 20-ci əsrin ortalarında tikilən binalara yaxınlaşanda biz hiss etmirik ki, başqa bir dünyada başqa bir zəmanəyə gəlib çıxmışıq. Yəni bu tikililər biri-biri ilə vəhdət yaradıb. Bakının üstünlüyü də bundadır. Başqa tarixi şəhərlərə, məsələn, Avropanın mərkəzinə, paytaxt şəhərlərinə baxanda görürük ki, köhnə şəhərlər olduğu kimi qalıb, yanında isə onlara oxşamayan, uyğunlaşmayan, nə memarlıq tərzi ilə, nə də miqyası ilə uyğun gəlməyən, yeni-yeni şüşədən binalar tikilib. Mən həmin görüşdə belə bir təkliflə çıxış etdim ki, Bakının tarixi mərkəzinin sərhədləri müəyyənləşsin və onu Bakı Şəhər İcra Hakimiyyəti tərkibində ayrıca mərkəzi rayon kimi qəbul etsinlər”.


Qəzetləri məğlub edən saytlar sosial şəbəkələrlə mübarizə apara biləcəkmi? - modern.az\n21 mart 2019, 14:22 | MEDİA\nQəzetləri məğlub edən saytlar sosial şəbəkələrlə mübarizə apara biləcəkmi?\nBir zamanlar qəzetlər əsas informasiya mənbələrindən biri olsa da indi qəzetləri oxuyan sayı çox azdır. Azərbaycanda qəzetlərə dövlət dəstəyi verilsə də bu da yetərli olmadı. Qəzetlərə marağın azalmasının əsas səbəblərin biri saytların meydana çıxmasıdır. Saytların operativliyi, qəzetlərin isə fərqlənmək üçün hərhansı bir addım atmaması bu böhranın daha da genişlınməsinə səbəb oldu. Hazırda isə media aləmində başqa bir böhran müşahidə edilir. Bu isə, son zamanların trendi olan sosial şəbəkələrin xəbər mənbəyi olaraq önə çıxmasıdır. Sosial şəbəkərin populyar olması isə saytları marağı azaldır desək, yanılmarıq. Bəs görəsən sosial şəbəkələr nə zamansa güvənilən xəbər qaynağı olacaqmı? Saylar bu böhrandan çıxmaq üçün nə etməlidir?\nMəsələ ilə bağlı Modern.az-a danışan Azvision.az saytının baş redaktoru Vüsal Məmmədov deyib ki, sosial şəbəkələrin media strukturlarını sıradan çıxaracağını düşünmür.\n“Hər şeydən əvvəl ona görə ki, media orqanı yaydığı xəbərə görə konkret məsuliyyət daşıyan bir orqandır. Onun peşəkarlıq kodeksi var. Sosial şəbəkə isə Həsənsoxdu dəyirmanıdır, burada hər kəs heç bir məsuliyyət hiss etmədən istədiyini paylaşır və atın izi itin izinə qarışır. Yəni xəbər əldə etmək üçün münasib platforma deyil. İkincisi, sosial şəbəkədə medianın ancaq 1-2 yüngül janrı yaşaya bilər. Ciddi janrlar - məsələn, publisistika, araşdırma və s. üçün sosial şəbəkə uyğun mühit sayıla bilməz. Üçüncüsü, sosial şəbəkədə kütlənin diktaturası var, hər şeyi o həll edir, peşəkar media isə heç vaxt xəbər siyasətini kütlənin kefinə uyğun qurmamalıdır. Başqa səbəblər də saya bilərəm, amma məncə bu üçün yetərlidir. Sosial şəbəkə sadəcə, bir paylaşım platforması kimi yaxşıdır”.\n“Türküstan” qəzetinin baş redaktoru Aqil Camal deyib ki, internet medianın qəzetləri arxa planda qoymasının başlıca səbəbi operativlik, xəbərin daha keyfiyyətli, elektron formada təqdimatı, həmçinin, pulsuz başa gəlməsidir.\n“Bu baxımdan, xüsusi alışqanlığı olmayan oxucu birmənalı şəkildə internetə, saytlara üz tutur. Amma sosial şəbəkələrin saytları tezliklə sıradan çıxaracağı inandlırıcı görünmür. Birincisi ona görə ki, saytlar oberativlikdə sosial şəbəkədən geri qalmır. Və bir çox hallarda sosial şəbəkə saytlardan asılı vəziyyədə olur. Məsələn, ölkə prezidentinin sonuncu əfv fərmanı ilə bağlı gözləntilər olanda, hamı prezidentin rəsmi saytını, həmçinin digər saytları gözləyirdi. İkincisi, saytda, xəbər portalında ciddiyyət, ictimai və peşə məsuliyyəti var, amma sosial şəbəkələrdə bu yoxdur. Sosial şəbəkədə ictimai məsuliyyətin olmaması hətta bəzi insanların bu şəbəkələrdən getməsinə səbəb olur. Tanıdıqlarımızın timsalında belə nümunələr var. Mənə elə gəlir ki, bir dövr sonra saytlarla sosial şəbəkələr arasında bir durulma, aydınlaşma olacaq. Hər biri öz təyinatına uyğunlaşacaq”.\n“Multimedia” İnformasiya Sistemləri Texnologiyaları Mərkəzinin direktoru, Azərbaycan İnternet Forumunun prezidenti Osman Gündüz bildirib ki, bu zamanın diqtəsidir.\n“Media sektoru bir neçə dəfə böhrandan keçib. İnternet yarananda qəzetlər bir böhran dövrü yaşadılar və öz saytlarını yaradaraq böhrandan çıxdılar. Uzun müddət saytlar fəaliyyət göstərdi, amma sosial media yarananda o artıq bir mənbəyə çevrildi. Sosial media həm informasiya mənbəyi oldu, həm də bir yayım vasitəsinə çevrildi. Bu yayım vasitəsi mənbə olduğuna görə saytlara ehtiyac qalmadı. Bununla da saytlar özlərinin resurslarını, xəbərini sosial şəbəkələrə inteqrasiya eləməyə başladılar. İndi baxsaq görərik ki, əksəriyyət bir başa saytın adresini yazaraq daxil olmur, xəbərləri sosial şəbəkələrdən oxumağa üstünlük verirlər. Mən hesab edirəm ki, gedişat sosial medianın xeyrinə dəyişəcək. Yəni düşünürəm ki, onun informasiya mənbəyi olması xüsusiyyəti, həm də yayım xüsusiyyəti güclənəcək. Getdikcə hər şey daha çox sosial mediada cəmləşəcək. Yəni ola bilsin, sosial medianın hansısa bir səhifəsi redaksiya rolunu oynacaq. Məsələn, youtubenin hansısa bir kanalı televiziya rolunu oynayacaq. Yəni bir cəmləşmə gedəcək. Bunların hamısı bir mobil avadanlıqda birləşəcək. Kim bu xüsusiyyətlərlə işləyə biləcəksə fəaliyyətə davam edəcək, bacarmayanlar isə bazarı tərk edəcəklər. Tendensiya sosial media və mobil texnologiyanın üzərində cəmləşəcək”.\n“Maaş artımı qiymət artımları üçün psixoloji şərait yaradır” 17 Avqust 2019, 15:30 Qəbələdə evli qadın ərindən bezdi, internetdə tanış olduğu Murada qoşulub qaçdı 17 Avqust 2019, 15:23 Paşinyan “Qarabağ klanı”na son zərbəni endirməyə hazırlaşır 17 Avqust 2019, 14:57 Narkotik satışı ilə məşğul olan şəxs saxlanılıb 17 Avqust 2019, 14:53 Bakıda magistralda avtomobil yanır, tıxac var 17 Avqust 2019, 14:42 Gömrükdən keçən avtomobildə qanunsuz mobil telefonlar aşkarlanıb 17 Avqust 2019, 14:31 Xocəsən poçt şöbəsində hücum – yaralanan var 17 Avqust 2019, 14:16 Polisdən AÇIQLAMA: Nəzarətsiz uşaqların oğurlanması halları var 17 Avqust 2019, 13:54 Sentyabrda kirayə evlər bahaşacaq 17 Avqust 2019, 13:31 Nazirlik əlilliyi olan şəxslərlə bağlı proqrama start verdi 17 Avqust 2019, 13:28 Oğuzda mübahisə qətllə nəticələnib 17 Avqust 2019, 13:16 "28 may" stansiyasında istifadəsi dayandırılan eskalatorda təftiş yekunlaşıb 17 Avqust 2019, 12:55 Bakıda antisanitar şəraitdə süd məhsulları hazırlayan sex aşkarlandı - FOTOLAR 17 Avqust 2019, 12:44 Nepal Everesti fəth etmək üçün tələbləri sərtləşdirir 17 Avqust 2019, 12:24 MTN eyni silahlarla həm sabiq naziri, həm də jurnalisti şərləyib - Vəkil yeni sirlər açdı - II YAZI 17 Avqust 2019, 12:14 Bakıda baş verən qəzada 8 yaşlı uşaq ölüb 17 Avqust 2019, 12:01 Reyxstaqa qədər döyüşən aktyor - Hüseynağa Sadıqovun ömrü boyu unutmadığı dəhşətli EPİZOD 17 Avqust 2019, 11:55 Kamerun, Nigeriya və Konqonun qadın siyasətçiləri Qarabağ haqda məlumatlandı 17 Avqust 2019, 11:53 Sabah 40 dərəcə isti olacaq 17 Avqust 2019, 11:42 Mehmanxana yandı, 8 nəfər can verdi 17 Avqust 2019, 11:39 Tramp bank rəhbərlərini təcili iclasa çağırdı 17 Avqust 2019, 11:21 “Əhali bilsin ki, 40 manatdan baha bal olmur” – Arıçı təbii balın sirlərini AÇDI 17 Avqust 2019, 11:02 Nikah müayinələri hansı xəstəlikləri üzə çıxarıb? - STATİSTİKA 17 Avqust 2019, 10:52 Avtobusun uçuruma düşməsi nəticəsində 7 nəfər ölüb 17 Avqust 2019, 10:35 Polis dövlətin ən etibarlı dayağıdır 17 Avqust 2019, 10:31 İstanbulda partlayışda ölən var 17 Avqust 2019, 10:11 Göyçay, Ucar və Zərdabda qaz olmayacaq 17 Avqust 2019, 09:52 Ermənilər cəbhədə snayperləri işə saldı 17 Avqust 2019, 09:33 İstirahət günlərinin havası AÇIQLANDI 17 Avqust 2019, 09:15 İldırım 5 nəfərin həyatına son qoydu 17 Avqust 2019, 09:06 Qarabağın azərbaycanlı icmasının səsi necə eşidilir? - Üç deputatın MÖVQEYİ 17 Avqust 2019, 08:58 Almaniyada hərbi tərcüməçi İrana işləyirmiş 17 Avqust 2019, 00:48 Sabiq prezidentin xanımına cinayət işi açıldı 17 Avqust 2019, 00:26 Peterburq bazarında azərbaycanlılarla atışma olub 17 Avqust 2019, 00:07 Taliban liderinin qardaşı öldürüldü 16 Avqust 2019, 23:47


Manat nə qədər ucuzlaşacaq? | SUMQAYITXEBER.COM\nSUMQAYITXEBER.COM > İQTİSADİYYAT > Manat nə qədər ucuzlaşacaq?\nMüəllif: sumqayitxeber.com • Tarix: 17 Fevral 2015 • Baxış sayı: 462 dəfə • Şərh yoxdur\nManatın ucuzlaşması yumşaq mexanizmlə aparılacaq və bu, nəzarət olunan inflyasiya göstəricisinə uyğunlaşdırılacaq.\nBu barədə Londonda nəşr olunan “Financial Times” qəzeti Azərbaycan Mərkəzi Bankının (AMB) manatını dollara bağlamaqdan imtina etməsinə həsr etdiyi məqaləsində bildirib. Qəzetin fikrincə, ölkənin inflyasiya orientiri ildə 5-7% olacaq. Qəzet 2014-cü ildə Azərbaycanda qiymət artımının cəmi 1,4% təşkil etdiyini bildirib.\nRusiyanın “Kommersant” qəzeti də məsələyə toxunub və AMB-nin bu addımının məcburi olduğunu vurğulayıb. “Neftin qiymətinin $50-dan aşağı düşməsi fonunda AMB yanvar ayında manatın məzənnəsinin dəstəklənməsinə $1 mlrd.-dan çox vəsait yönəldib. Bu da valyuta rezervlərini $12,68 mlrd.-a qədər azaldıb”,- deyə rus qəzeti vurğulayır.\n“Kommersant”ın yazdığına görə, Azərbaycan neftin qiymətinin ucuzlaşması üzündən milli valyutanı “üzən məzənnə” rejiminə keçirmiş üçüncü MDB ölkəsidir. Rusiya mərkəzi bankı hələ keçən ilin noyabr ayında “üzən məzənnə”yə keçdiyini bəyan edib. Keçən həftə isə Qazaxıstan mərkəzi bankının başçısı Kayrat Kelimbetov da “üzən məzənnə”yə keçiddən danışıb.


Cadu fındıqlarını çoxaltın - təqdim olunan ən yaxşı 3 üsul - Houseplants - 2020\nBir cadugər fındıq kolu heç vaxt yalnız bağlama ilə artırıla bilməz. Bu da daha asandır. Təqdim olunan üç variantımız bunun necə olduğunu göstərir.\nCadu fındığı qışda çiçək açan bitkilərdən biridir. Onsuz da yanvar ayında, temperatur olduqca mülayim olduqda, kollar parlaq sarılarını qırmızı çiçəklərə qədər göstərir və sonra iyul ayına qədər çiçək açır. Bitki, xüsusən də qışda əsl məqamdır, çünki əks halda böyük açıq havada rəng vurğu çatışmazlığı var.\nCadugər fındıq əvəzsiz bir bitkidir. Ancaq bunları çoxaltmaq istəsəniz, qalmaq gücünə ehtiyacınız var. Çox yavaş böyüyür. Əks təqdirdə, yeni bir cadu fındıq bitkisini yetişdirmək nisbətən asandır.\nBir cadu fındıq kolunu çoxaltmaq üçün müxtəlif üsullar var. Körpə və körpələr evləri ümumiyyətlə cadu fındıqlarını paylamaqla çoxaldır. Ancaq bunun üçün çox mütəxəssis biliyi tələb olunur. Bir hobbi bağban kimi bir nəsil yetişdirmək istəyirsinizsə, cadu fındıq kollarını toxum, şlam və ya yataqdan yaymaq olar. Fərdi metodların necə işlədiyini daha ətraflı izah etmək istərdik.\nCadu fındıqlarını çoxaldır - necə işləyir\nCadı fındıqı toxumdan çıxarın\nPayızda ifritə fındığı toxum ilə kapsul meyvələri verir. Kapsüllər açılmadan və toxum itirildikdən əvvəl toxum yığın. Ancaq toxum cücərməyə başlamazdan əvvəl xüsusi soyuq müalicəyə ehtiyac duyurlar.\nProsedura vaxt aparır: toxumlar bütün qışı nəmli bir substratda 2 dərəcədən 10 dərəcəyə qədər olan temperaturda keçirtmək məcburiyyətindədir. Yaz aylarında qazan kölgəli bir yerdədir, substrat qurumamalıdır.\nİkinci qışda qazan və içindəki məhsul dondurulmalıdır, onu soyuducunuzun dondurucuda da saxlaya bilərsiniz. Yalnız bundan sonra həqiqi cücərmə mərhələsi başlayır. Bu prosedura təbəqələşmə deyilir. Buna görə səbr etsəniz, ikinci yayda gənc cadu fındıq bitkiləri ilə mükafatlandırılacaqsınız.\nCadı fındıqlarını şlamların üstünə vurun\nŞlamların kəsilməsi daha sürətli və daha təhlükəsizdir. Bunu fevralın və ya yazın sonlarında edə bilərsiniz. Fevral ayında şlamları kəsirsinizsə, ana bitkisinin erkən cücərməsi üçün çoxlu işıq və isti temperatur lazımdır.\nKöklənmək üçün isti və nəmli bir mühit lazımdır, qızdırılan istixana idealdır. Çöldə hərəkət yalnız köklü bitki kifayət qədər güclü olduqda baş verməlidir.\nAzaltmaqla cadu fındıqını artırın\nUğurun ən böyük olduğu yer budur: sağlam və güclü bir ana bitkisi ilə uzun tumurcuqları endirici olaraq istifadə edə bilərsiniz.\nSürgünlər çevik olmalıdır. Fərdi tumurcuqları ortadakı yarpaqlardan azad edin və yerə əyilmək. Sonra tumurcuqları ortada təxminən 10 - 20 santimetr dərinlikdə qazın. Sürücü ucu yerdən çıxmalıdır. Sayğacın yerində qalması üçün onu budaq çəngəl və ya dirək ilə bağlayın.\nƏvvəlcədən torpaqda olan vuruş hissəsini aparın. Bu kök meydana gəlməsini asanlaşdırır. Səbir də bu prosedurla lazımdır! Döşəmə bir az nəm olmalıdır. Kifayət qədər kök əmələ gəldikdə, yarpağı ana bitkisindən ayırıb ayrıca əkə bilərsiniz.\nCopyright 2020 \_ none \_ Cadu fındıqını çoxaltın - təqdim olunan 3 ən yaxşı metod


Ev Cəmiyyət Fəaliyyəti qadağan edilən iş və xidmət sahələri müəyyənləşib\nİnsanların bir-biri ilə ünsiyyətini minimuma endirmək və bununla da infeksiyaya yoluxmanın sürətinin azaldılması məqsədi ilə 31 mart 2020-ci il saat 00:00-dan 20 aprel 2020-ci il saat 00:00-dək fəaliyyəti qadağan edilən qadağan edilən iş və xidmət sahələri məlum olub.\nMəlumata görə, bu, Nazirlər Kabineti yanında Operativ Qərargahın müəyyənləşdirdiyi Koronavirus (COVID-19) infeksiyasının Azərbaycan Respublikasının ərazisində geniş yayılmasının qarşısının alınmasına dair əlavə tədbirlərdə əksini tapıb.\n– Bütün ticarət və ictimai iaşə məkanlarında, o cümlədən restoran, kafe və çay evlərində müştərilərə yerində xidmətlər (supermarketlər, ərzaq mağazaları və apteklərin fəaliyyəti, evə götürmə, çatdırma və onlayn satışlar istisna olmaqla);\n– İstirahət və əyləncə məkanları üzrə xidmətlər;\n– Mədəniyyət obyektləri, eləcə də muzey və sərgi zalları, kinoteatrların, teatrların, idman zallarının fəaliyyəti;\n– Bərbərxanalar, gözəllik salonları, massaj, hamam və kosmetik xidmətlər (o cümlədən bu sahələrdə müştərinin evində və ya digər məkanlarda xidmət);\n– Dəfn mərasimləri istisna olmaqla dini ritual xidmətləri, eləcə də mərasim zallarında, çadırlarda və digər qapalı məkanlarda yas mərasimlərinin təşkili xidmətləri;\n– Dərzi xidmətləri (o cümlədən bu sahədə müştərinin evində və ya digər məkanlarda xidmət);\n– Fotoatelye/fotostudiyalar (o cümlədən bu sahədə müştərinin evində və ya digər məkanlarda xidmət);\n– Tədbirlərin təşkili üzrə xidmətlər (o cümlədən bu sahədə müştərinin evində və ya digər məkanlarda ad günləri, toy, nişan və bu kimi mərasimlərin təşkili);\n– İdman, sağlamlıq-bərpa üzrə xidmətlər (bu sahədə tibbi xidmətlər istisna olmaqla);\n– Fərdi mənzillərdə təmizlik xidmətləri;\n– Fərdi tədris və repetitor xidmətləri (o cümlədən bu sahədə evlərdə xidmət).\nƏvvəlki məqaləBelə kişiləri sındırmaq olmur, əclaflar! – Yalçın İmanov\nNövbəti məqalədəMartın 31-dən Azərbaycanda insanların evdən çıxması məhdudlaşdırılır\nAzərbaycan və Ermənistan bir-birini oktyabrın 26-da elan edilmiş atəşkəs razılaşmasını pozmaqda günahlandırır. Azərbaycan və Ermənistan xarici işlər nazirləri Ceyhun Bayramov və Zöhrab Mnatsakanyan oktyabrın 24-də...\nLivan prezidenti Mişel Aun 1975-1990-cı illərdəki müharibədən bəri ölkədəki ən ağır böhranın öhdəsindən gəlmək üçün yeni hökumət qurmaq məqsədi ilə cümə axşamı sünni müsəlman...\nİlham Əliyev Münhendə BMT-nin baş katibi ilə görüşüb


Gəncədə vətəndaş cəmiyyətinin üzvləri “Sosial sahibkarlıq” mövzusunda müzakirələr aparıblar - AZƏRTAC – Azərbaycan Dövlət İnformasiya Agentliyi\nGəncə şəhərində vətəndaş cəmiyyəti təsisatlarının nümayəndələrinin iştirakı ilə “Sosial sahibkarlıq” mövzusunda ikigünlük seminar başa çatıb.\nAZƏRTAC-ın bölgə müxbiri xəbər verir ki, tədbir Şərq Tərəfdaşlığı Proqramının Azərbaycan və Gürcüstan arasında Ərazi Əməkdaşlıq Proqramı çərçivəsində Avropa İttifaqının maliyyə dəstəyi və Almaniya Beynəlxalq Əməkdaşlıq Cəmiyyətinin idarəçiliyi ilə keçirilib.\nSeminar Gəncə Avro-Atlantik Məlumat Mərkəzi, Əlil İnsanlar üçün Mərkəz (Gürcüstan) və Azərbaycana Birgə Yardım (UAFA) ictimai təşkilatları tərəfindən birlikdə icra olunan “Azərbaycanın Gəncə-Qazax və Gürcüstanın Kvemo Kartli regionlarında sağlamlıq imkanları məhdud uşaqlar üçün yeni sosial xidmətlərin göstərilməsi ilə bağlı sərhəd bölgələri arasında əməkdaşlığın gücləndirilməsi” layihəsi çərçivəsində təşkil edilib.\nTədbiri açan layihənin rəhbəri, Gəncə Avro-Atlantik Məlumat Mərkəzinin idarə heyətinin sədri Mehman Xəlilov seminarın məqsədi və ikigünlük proqramı haqqında məlumat verib. M.Xəlilov sosial sahibkarlığın vətəndaş cəmiyyətinin inkişaf etdirilməsinə əlavə dəyər gətirən bir kateqoriya olduğunu, sosial sahibkarlığın ideya və dəyərlərini mənimsəməyin və tətbiq etməyin əhəmiyyətini vurğulayıb.\nSonra Almaniya Beynəlxalq Əməkdaşlıq Cəmiyyətinin Gəncə-Qazax bölgəsi üzrə əlaqələndiricisi Fariz Qarayev fikirlərini bölüşərək, tədbir iştirakçılarına uğurlar arzulayıb.\nTədbirin məruzəçi eksperti, Beynəlxalq Əmək Təşkilatının ustad təlimçisi Azad Rəhimov xüsusi təqdimatla çıxış edərək tədbir iştirakçılarına sosial sahibkarlıq anlayışı, sosial sahibkarlığın prinsipləri, sosial biznesin əsas mərhələləri, sosial sahibkarlıq ideyası, sosial sahibkarlığın marketinq planı, sosial sahibkarlığın ilkin kapital mənbələri və hüquqi məsuliyyəti barədə geniş məlumat verib.\nOn yeddi nəfər vətəndaş cəmiyyəti təsisatlarının nümayəndələrinin iştirakı ilə həyata keçirilən tədbirin sonunda iştirakçılar tərəfindən seminarın ümumi qiymətləndirməsi aparılıb, həmçinin iştirakçılar sosial sahibkarlıq məsələlərinin bir sıra aspektləri ətrafında müzakirələrə və fikir mübadiləsinə qoşulublar.\nAZERTAG.AZ :Gəncədə vətəndaş cəmiyyətinin üzvləri “Sosial sahibkarlıq” mövzusunda müzakirələr aparıblar


Almaniya qaz böhranına hazırlaşır\nAlmaniyanın İqtisadiyyat nazirliyi Rusiyadan aldıqları qazın hər ehtimala qarşı qəflətən kəsilə biləcəyi ilə bağlı böhran planı hazırlayır. Bu barədə Reuters agentliyi məlumatlı mənbələrinə əsasən məlumat yayıb.\nBildirilir ki, tədbirlər paketinə hökumətin ayırdığı kreditlər və enerji şirkətlərinin böhran vəziyyətinin nəzarətə götürülməsi daxildir. Müsahiblərdən biri agentliyə bildirib ki, variantlardan bir də enerji şirkətlərinin milliləşdirilməsini nəzərdə tutur.\nİqtisadiyyat nazirliyi mayın 9-da Almaniyanın qazın pulunun rublla ödəniıməsi mövqeyinə aydınlıq gətirib. Nazirliyin əməkdaşının məlumatına görə, qazın pulu "Qazprombank" vasitəsilə avro ilə ödəniləcək. "Bu vasitə ilə dəfələrlə köçürülmə edilib. Heç nə dəyişilmir, avro ilə ödəniş barədə müqavilə var və bu müqavilənin şərtlərinə əməl olunacaq".\nMayın 5-dən başlayaraq Almaniya Rusita qazının kəsilməsinə qarşı, qaz ehtiyyatlarının toplanmasına başlayıb. Qaz anbarlarının ehtiyyat qazla doldurulur. Şirkətlər Reden qaz anbarını növbəti qışa qədər doldurmğı planlaşdırıb.


“Ölüm təyyarələri”ni özəl edən xüsusiyyətlər - Azturk Fm\n“Boeing” 5 milyard dollarlıq zərərlə üz-üzə Efiopiyada baş verən dəhşətli qəzadan sonra ABŞ aviasiya nəhəngi “Boeing” şirkəti böyük problemlərlə üzləşib. Belə ki, Avropa Birliyi, Çin, Rusiya, Türkiy...\n“Boeing” 5 milyard dollarlıq zərərlə üz-üzə\nEfiopiyada baş verən dəhşətli qəzadan sonra ABŞ aviasiya nəhəngi “Boeing” şirkəti böyük problemlərlə üzləşib. Belə ki, Avropa Birliyi, Çin, Rusiya, Türkiyə və digər onlarla ölkənin qəzaya uğrayan “Boeing MAX 8" tiplu təyyarələrin öz ərazilərində uçuşlarını dayandırdıqdan sonra analoji addımı şirkətin vətəni olan ABŞ da atıb. ABŞ prezidenti Donald Tramp Efiopiyada və İndoneziyada təyyarə qəzalarından sonra ”Boeing 737 Max 8" və “Max 9"un uçuşlarını dayandırmaqla bağlı göstəriş verib.\n“Boeing” özü isə yaydığı açıqlamada bildirib ki, şirkət əvvəlki kimi “737 Max”ın təhlükəsizliyinə tamamilə əmindir. Lakin şirkət “737 MAX” tipli təyyarələrin tədarükünü dayandırmaq barədə qərar qəbul etmək məcburiyyətində qalıb.\nQeyd edək ki, dünyada artıq istifadədə olan 400-dək “Boeing MAX 8" təyyarələrinin istifadəsi tamamilə dayandırılıb. Halbuki şirkət bu təyyarələrin satışında rekorda imza atmışdı - qısa müddətdə 5 minədək sifariş alınmışdı. Həmin sifarişlərin yalnız min ədədinin geri götürülməsi mümkün deyil - qalan 4 min ədədin sifarişçiləri istədikləri vaxt geri çəkilə bilərlər. Bu isə şirkətin 5 milyard dollara yaxın zərərə düşməsi deməkdir. Digər tərəfdən, Efiopiyadakı qəzanın da təyyarənin proqram təminatındakı qüsurlardan irəli gəldiyi aydınlaşarsa, qəzalarda həlak olan şəxslərin ailələri şirkətdən külli miqdarda təzminat tələb etmək haqqına sahib olacaqlar. Yeri gəlmişkən, 22 ədəd ”Boeing MAX 8" almış Malaziya aviaşirkəti artıq “Boeng”i məhkəməyə verəcəyini açıqlayıb.\nÖtən ili 101 milyard dollarlıq gəlir, 10 milyard dollardan yuxarı mənfəətlə başa vuran şirkət üçün maddi itkilər qısamüddətli dövrdə bəlkə də elə böyük problem yaratmayacaq. Lakin bu hadisənin uzunmüddətli dövrdə “Boeing” üçün böyük başağrısına çevriləcəyi şəksizdir. Belə ki, ABŞ konserni “Boeing MAX 8"i məhz Avropa və dünyadakı əsas rəqibi ”Airbus"un yeni modelinə qarşı duruş gətirmək üçün yaratmışdı. Bu modelin sayəsində dünya aviasiya bazarında mövqeyini saxlamaq kimi planları vardı. Qəzalar isə bütün bu planları alt-üst etməkdədir.\nOrtaməsafəli uçuşlar üçün yaradılmış “Boeing MAX 8"in əsas üstünlüyü yanacağa qənaət etməyindədir. Bu təyyarələrə CFM International şirkətinin LEAP-1B adlı yeni mühərrikləri quraşdırılıb. Eyni zamanda təyyarənin qanadlarının və fyuzelyajının quraşdırılmasında yeniliklər edilib.\n“Boeing 737 MAX 8" ”Boeing 737 GN"-ə nisbətən yanacağa 14 faiz qənaət etməyə imkan verir. Bu zaman havaya atılan yanacaq qalıqlarının miqdarı 2 dəfə, səs səviyyəsi isə 40 faiz azalır.\nTəyyarədə ilk uçuş 2016-cı ilin əvvəlində baş tutub. 2017-ci ilin yazında isə ABŞ Federal Aviasiya Administrasiyası modeli sertifikatlaşdıraraq, satışına icazə verib. Şirkət artıq MAX9-ların test uçuşlarına başlamışdı. Bu model uzaqməsafəli uçuşlar üçün planlaşdırılıb. “Boeing” 2035-ci ilədək 28 min ədəd belə təyyarə satmağı planlaşdırır. Ümumilikdə 737 MAX-ların satışının ümumi dəyərinin 3 trilyon dollara bərabər olacağı nəzərdə tutulur.\n“Boeing” həmçinin “Boeing 737 MAX 8"in ardınca onun biznes variantını da yaratmağı planlaşdırırdı.\nMühəndislər “Boeing 737 MAX 8"-in qanadları altına daha güclü və böyük mühərrik yerləşdiriblər. Bu mühərrikin bir qədər qanaddan irəli çıxması təyyarənin aerodinamikasını və hava axınının sınması şərtlərini dəyişib. Nəticədə, müəyyən yüksəkliyə qalxdıqdan sonra təyyarənin burnunun yuxarı qalxması baş verir. Bu qalxmanın qarşısını almaq üçünsə mühəndislər təyyarədə yeni avtomatik manevr idarəetmə proqramı yerləşdiriblər. MCAS adlandırılan bu proqram barədə təyyarənin istifadə təlimatında heç bir məlumat yerləşdirilməyib.\nMaraqlıdır ki, İndoneziyadakı qəzadan sonra “Boeing” təyyarədən istifadə təlimatına MCAS barədə əlavə edərək bütün istifadəçilərə çatdırıb.


Gülüstan Əliyeva : "Sən yadıma düşəndə" » Anaveusaq.az - İctimai-siyasi, pedogoji jurnal\nAnaveusaq.az » Baş redaktor » Gülüstan Əliyeva : "Sən yadıma düşəndə"\nMüəllif: Anaveusaq.az от 10-01-2019, 16:00\nAkademik Opera və Balet Teatrının solisti, Əməkdar artist Gülüstan Əliyevanın həyat yoldaşı Zahid Əhmədov Qarabağ savaşında şəhid olub.\nBDU-nun hüquq fakültəsinin məzunu olan Zahid Əhmədov Cəbrayıl rayonu Polis İdarəsində cinayət axtarış şöbəsinin rəisi işləyib.\n1991-ci ildə Cəbrayıl cəbhəsində minaya düşüb.\nRüfət adlı bir oğlu yadigar qalıb.\nBu gün bir çox saytlarda Əməkdar artistin həyat yoldaşının doğum günü xatırlanıb və onların birgə şəkilləri paylaşılıb.\nAmma saytlarımızın birinin təqdim etdiyi şəkil heç xoşuma gəlmədi. Çünki fərqli 2 şəkil qoşalaşdırıldığından onların yaratdığı təəssürat, görüntü bir-birini tamamlamırdı. Bir qədər diqqətli olmalıyıq.\nGülüstan xanım səhnəmizin ağayana xanımlarından biridir. Həyat yoldaşının Şəhid olduğunu bilirdimsə də, nə adını, nə doğum gününü bilmirdim. İnternetdə də elə bir məlumat yoxdur. Öyrənə bildiklərim yalnız bunlar və təqdim edəcəyim aşağıdakı şəkillər oldu.\nAllah rəhmət etsin…\nXatirələri özlərindən çox yaşayan oğullar _ şəhid kəşfiyyatçı Nizami Ələkbərov\nOxunub: 1 518