MÖvzu beynəlxalq marketinq müHİTİ Plan: Beynəlxalq marketinq fəaliyyətində daxili və xarici mühit\nYüklə 138.24 Kb.\nölçüsü 138.24 Kb.\nMÖVZU 2. BEYNƏLXALQ MARKETİNQ MÜHİTİ\nBeynəlxalq marketinq fəaliyyətində daxili və xarici mühit\nBeynəlxalq marketinqdə müasir, hüquqi, iqtisadi, siyasi, mədəni və məlumat-texnoloji mühit\n1. Beynəlxalq marketinq fəaliyyətində daxili və xarici mühit\nHazırda dünya iqtisadiyyatında gedən qloballaşma prosesi, istər daxili, istərsə də xarici bazarda rəqabətin kəskinləşməsi, hələ mövcud maşın və avadanlıqlar fiziki cəhətdən tam köhnəlmədən, onların elmi-texniki tərəqqinin son nailiyyətləri nəticəsində meydana gələn yeni texnika və texnoloji proseslərlə əvəz edilməsi zərurəti, hər bir firmanı məcbur edir ki, o bazarda heç olmazsa, öz mövcud mövqeyini qoruyub saxlamaq üçün, onu əhatə edən mühiti öyrənsin. Bu, firmanın səmərəli fəaliyyətinin təşkilinin giriş mərhələsidir. Bü mühiti öyrənmədən, firma orada fəaliyyət göstərən amillərin onun gələcək fəaliyyətinə göstərə biləcəyi müsbət və mənfi təsirləri nəzərə almadan, öz fəaliyyətinin səmərəli planlaşdırıl-masını həyata keçirməsi qeyri-mümkündür. Ona görə də, hər firmanın bazarda müvəffəqiyyət qazanması və nəzərdə tutduğu qədər mənfəət əldə edə bilməsi, rəqib firmaların tətbiq etdikləri marketinq strategiyasından, eləcə də marketinq mühitin-də baş verən meyllərdən və hadisələrdən asılıdır.\nFirmanı əhatə edən mühit- firmanın normal fəaliyyət göstərməsi, onun inkişaf etdirilməsi və fəaliyyət istiqamətlərinə düzəlişverici hərəkətlərin həyata keçirilməsi üçün qərarlar qəbul edilməsinə təsir edən şərait və amillərin məcmu-sudur.\nDaxili mühit amilləri - firma daxilində fəaliyyət göstərən, onun təsərrüfat mexanizmini təşkil edən və firmanın istehsal- satış fəaliyyətinin təşkilinə xidmət edən amillərdir. Daxili mühit amillərinə harada yerləşməsindən asılı olmayaraq, firmanın bütün istehsal bölmələri, törəmə müəssisələri, filialları, nümayəndəlik-ləri, maliyyə, sığorta, nəqliyyat və digər köməkçi bölmələri daxildir. Firmanın daxili mühit amilləri arasında elə çevik və dəqiq əlaqələr olmalıdır ki, onların qarşılıqlı fəaliyyəti nəticəsində firma istehsalın rentabellilik səviyyəsinin və əmək məhsuldarlığının yüksəldilməsi hesabına nəzərdə tutduğu qədər mənfəət əldə edə bilsin. Firmanın fəaliyyətinə təsir göstərən daxili mühit amillərinin hərtərəfli və dərindən təhlili optimal idarəetmə qərarları qəbul edilməsinin zəruri şərtlərin-dəndir. Çünki bu təhlil nəticəsində əldə edilən məlumatlar firma daxilində gedən prosesləri əks etdirir.\nBundan əlavə, daxili mühit amillərinə, həmçinin, kadrların ixtisaslaşması, onlardan düzgün istifadə olunması, firmadaxili məlumatların hərəkəti, idarəetmə-nin quruluşunun, ümumilikdə, xarici mühitin təsiri və bazar situasiyasının dəyiş-məsinə çevik reaksiya verməsi, xammal və material göndərənlərlə qarşılıqlı əlaqə, əmtəənin son istehlakçıya qarşı irəlilədilməsi və s. daxildir. Hər bir firma özünün normal fəaliyyətini təmin etmək, qarşısına qoyduğu məqsədə nail olmaq və vəzifələrini yerinə yetirmək üçün daxili mühitdə olan amilləri daimi olaraq təhlil etməli və onun nəticəsindən asılı olaraq, həm daxili, həm də xarici bazarda müvəffəqiyyətlə fəaliyyət göstərmək barədə qərarlar qəbul etməlidir.\nXarici mühit amilləri- firmadan kənarda fəaliyyət göstərən, lakin bu və ya digər dərəcədə firmanın fəaliyyətinə təsir edən və ya təsir edə biləcək və davranış-larına firma tərəfindən nəzarət oluna bilməyən şərait və amillərin məcmusudur. Firmanın fəaliyyətinə göstərə biləcəyi təsirin xarakterindən asılı olaraq xarici mühit amilləri xeyirli və ya zərərli xarakterli ola bilərlər və ona görə də firma onların təsirinə qarşı müvafiq idarəetmə qərarları qəbul etməlidir.\nXarici mühit çox mürəkkəb təzahürdür. Buraya müxtəlif demoqrafik xüsusiy-yətlərə, adət-ənənələrə, mədəni səviyyəyə malik istehlakçılar, rəqiblər, bütün qəbildən olan vasitəçilər, maliyyə idarələri, reklam agentlikləri və ictimai rəyi öyrənən firmalar, malgöndərənlər, işçi qüvvəsi bazarı, həm ölkə daxilində, həm də xaricdə olan gömrük və digər dövlət orqanları daxildirlər. Bunlardan əlavə, xarici mühit amillərini öyrənərkən, ölkə daxilində və firmanın fəaliyyət göstərdiyi və ya göstərmək istədiyi ölkədə mövcud və hazırlanan qanunlar, onlarda bərqərar olmuş və potensial iqtisadi vəziyyət, siyasi sabitlik, elmi-texniki nailiyyət, patent, lisenziya kimi faktorların da nəzərə alınması vacibdir və nəzərdə tutmaq lazımdır ki, onlar da xarici mühitin başlıca amillərindəndir.\nHər bir firma xarici mühit amillərinin təsirinə daimi olaraq məruz qaldı-ğından və bu təsir daxili mühit amillərinin xarakterinə təsir etdiyindən o, bu amillərin həm müsbət, həm də mənfi tərəfə dəyişməsini həmişə nəzarət altında saxlamağa çalışmalıdır.\nMarketinq mühitinin amillərinə nəzarət və onların təhlili firmanın fəaliy-yətinin bütün mərhələlərində (marketinq tədqiqatları və marketinq proqramları hazırlanması, planlaşdırma, əməyin motivasiyası, satış, operativ idarəetmə, nəzarət) sistematik olaraq həyata keçirilməlidir.\n2. Beynəlxalq marketinqdə müasir, hüquqi, iqtisadi, siyasi, mədəni və məlumat-texnoloji mühit\nFirmanın xarici bazarda kommersiya fəaliyyəti ilə məş-ğul olması daimi olaraq xarici marketinq mühitinin (international marketinq environment) öyrənilməsi əsasında həyata keçirilir. Xarici bazarda satış və digər fəaliyyət növlərinin təşkili üçün firma hər bir ölkədə mövcud olan beynəlxalq marketinq mühitinin xüsusiy-yətlərini öyrənməlidir. Firmanın öz əməliyyatlarını həyata keçirmək istədiyi hər bir ölkə özünün iqtisadi, siyasi, hüquqi, mədəni xüsusiyyətlərinə malikdir. Əgər firma xarici bazarda müvəffəqiyyətlə işləmək istəyirsə, onda o daimi olaraq dəyişən bu mühitlərin xüsusiyyətlərini diqqətlə öyrənməlidir.\nBeynəlxalq marketinq mühitinin öyrənilməsi beynəlxalq ticarət və koope-rasiya sistemi, iqtisadi mühit, hüquqi-siyasi və mədəni mühit, əmtəə və xidmətlərin beynəlxalq bazarı, beynəlxalq rəqabətlə əlaqədar olan məsələləri özündə birləş-dirir.\nXarici ticarət əlaqələrini həyata keçirərkən firmalar müxtəlif növ məhdudiy-yətlərlə qarşılaşa bilərlər ki, bu da beynəlxalq marketinq mühitinin öyrənilməsini zəruri edir.\nFirmanın əmtəə və xidmətlərinin xarici ölkə bazarında qavranılaraq isteh-lakçıları özünə cəlb edə bilməsi ölkədə mövcud olan iqtisadi, siyasi-hüquqi və mədəni mühitdən asılı olur.\nBeynəlxalq marketinqdə hüquqi mühit (leqal environment)\nXarici mühitin mühüm amillərindən biri, xarici ölkədə firmanın fəaliyyətinə təsir göstərə bilən hüquqi sistemdir. Beynəlxalq hüquqi mühit- beynəlxalq marketinq mühitində ən mürəkkəb amildir. Maraqlandığın ölkənin hüquqi infra-strukturasını və onun həmin ölkənin bazarında kompaniyanın fəaliyyətinə necə təsir göstərdiyini, kompaniyanın olduğu ölkənin qanunvericiliyi ilə necə uyğunlaş-dığını bilmək zəruridir. Eyni zamanda, bu mühit öyrənilərkən, beynəlxalq hüquq normalarının tələbləri də nəzərə alınmalıdır.\nAdətən üç növ hüquqi sistemdən istifadə olunur: adi hüquq sistemi; mülki hüquq sistemi; teokratik hüquq sistemi;\nABŞ və Böyük Britaniyanı adi hüquq sistemi ölkələrinə misal göstərmək olar. Baxmayaraq ki, ABŞ-da sahibkarlıq fəaliyyətini tənzimləyən və mülki hüquq sisteminin xüsusiyyətlərinə malik olan Vahid Kommersiya Kodeksi (Uniform Commercial Code) mövcuddur.\nAdi hüquq ənənələrə, presedentlərə, əxlaq qaydalarına və adətlərə məxsusdur. Adi hüququn əsasını ingilislər qoyduğundan, Böyük Britaniyanın keçmiş müstəmləkəsi olmuş ölkələrdə də adi hüquq qaydaları fəaliyyət göstərir.\nMülki hüquq sistemi (civil law system) - müfəssəl şəkildə təfsilati ilə işlənilmiş qanunlar kompleksidir və bu qanunlar da təsərrüfat fəaliyyətinin həyata keçirilməsinin əsasını təşkil edir. Dünyanın 70-dən çox ölkəsi, o cümlədən Almaniya, Fransa, Yaponiya, Skandinaviya ölkələri və Azərbaycan Respublikası özlərinin təsərrüfat fəaliyyətini mülki hüquq əsasında həyata keçirirlər.\nGöründüyü kimi, yuxarıda göstərilən sistemlər arasındakı fərq ondan ibarət-dir ki, adi hüquq artıq baş vermiş hadisələr və onların məhkəmələr tərəfindən şərhinə, mülki hüquq isə faktlara və onların ölkədə qüvvədə olan qanunlara uyğun olmasına əsaslanır. Bu iki sistem arasındakı fərqə misal olaraq, müqavilə hüququnu (contract low) göstərmək olar. Adi hüquq qaydaları olan ölkələrdə müqavilələr maksimum dərəcədə detallaşdırılır və bütün mümkün halların yazılmasını nəzərdə tutur. Mülki hüquq qaydaları qüvvədə olan ölkələrdə, bir qayda olaraq, müqavilələr qısa və az konkretləşdirilərək bağlanılır. Ona görə ki, müqavilələrdə nəzərdə tutulan bir çox məsələlər mülki hüquqda öz əksini tapmış olur və çox vaxt da müqavilələrdə buna istinad edilir1.\nTeokratik hüquq sistemi2 (theoretic low system) dini mətnlər və əmrlərə (əhkamlara) əsaslanır və bu qanunlar əhalisinin islam dininə pərəstiş etdiyi 27 islam ölkəsində fəaliyyət göstərir. Bu ölkələrdə hüquq islam dininin adət-ənənə-lərinə əsaslanır və həyatın bütün məsələləri, o cümlədən, təsərrüfat fəaliyyəti bu qanunlar əsasında tənzimlənir. Lakin buna baxmayaraq bu ölkələrdə qüvvədə olan sistem islam hüquqi ilə adi və mülki hüququn qarışığı formasında həyata keçirilir.\nBeynəlxalq marketinq fəaliyyətinin həyata keçirildiyi hüquqi mühitin mühüm elementlərinə aşağıdakıları aid etmək olar:\nidxal olunan əmtəələrə qoyulan vergilər;\nantiinhisar və antitrest qanunçuluğu;\nvergi qanunçuluğu ;\nxarici kapital qoyuluşlarına verilən təminatlar;\nidxal və ixraca qoyulan məhdudiyyətlər;\nqiymətin əmələ gəlməsini tənzimləyən normalar;\nidxal və ixrac lisenziyalarının mövcudluğu;\nxarici kompaniyalara vergi güzəştləri;\nölkədə hər hansı bir ölkə mallarına qadağa qoyulmasının mövcudluğu;\nətraf mühitin qorunması, sanitar-gigiyena normaları və texniki təhlükəsizlik haqqında qanunlar;\nhər hansı bir ticarət sövdələşmələrini məhdudlaşdıran normativ aktlar.\nBeynəlxalq hüququ öyrənərkən, aşağıdakı məsələlər mühüm əhəmiyyət kəsb edir:\nqüvvədə olan hansı regional sövdələşmələr mövcuddur və onlar kompaniyanın beynəlxalq fəaliyyətinə nə kimi təsir göstərə bilərlər?\nBMT-nin hər hansı bir konvensiyası tətbiq olunurmu?\nXüsusi mülkiyyətin qorunması üçün hansı təminatlar mövcuddur?\nBeynəlxalq marketinqin həyata keçirildiyi mühitin digər mühüm tərəflərinə siyasi və iqtisadi sistemlər aiddir.\nSiyasi sistem (Political system)-cəmiyyətin vahid bir bütövlükdə birləşməsi formasıdır.\nBeynəlxalq marketinq xadimi siyasi sistemi təhlil edərkən birinci növbədə, onun tərkib hissəsi olan ideologiya və idarəetmə formasını öyrənir.\nİdeologiya (ideology)-cəmiyyətin inkişafının sosial-siyasi proqramlarının məqsəd və vəzifələrini özündə birləşdirən və cəmiyyətdə qəbul olunmuş nəzəri quruluş və konsepsiyalardır.\nBeynəlxalq marketinqdə iqtisadi mühit\nİqtisadi mühit (economic environment)- ölkədə olan məhdud ehtiyatların (təbii ehtiyatlar, istehsal vasitələri, əmək alətləri, əmtəələr, gəlirlər və s.) ayrı-ayrı sahələr və istifadəçilər arasında bölgüsünün səviyyəsi və nəzarət qaydaları ilə xarakterizə olunur.\nCəmiyyətdə mövcud ehtiyatlar üzərində nəzarət mülkiyyət formaları və bu ehtiyatların bölünməsi üsulları ilə xarakterizə olunur.\nBir qayda olaraq, müxtəlif ölkələr mülkiyyətin şəxsi mülkiyyətə (private ownership) və ictimai mülkiyyətə (public ownership) bölünməsi ilə xarakterizə olunur və bunlardan hansının üstün mövqeyə malik olması ilə fərqlənirlər.\nŞəxsi mülkiyyət formasında- ölkədə olan istehsal ehtiyatları ayrı-ayrı şəxslərə mənsub olur və onlar bu ehtiyatlar üzərində istədikləri kimi sərəncam verirlər. İctimai mülkiyyət formasında-cəmiyyətdə mövcud olan ehtiyatlar dövlətə məxsus olur.\nLakin praktiki olaraq, heç bir ölkədə, bu mülkiyyət formalarından heç biri mütləq formada fəaliyyət göstərmir.\nMəsələn, şəxsi sahibkarlığın (private interprise) ən çox inkişaf etdiyi ABŞ-da belə dövlət bir sıra məhsulların istehsalı üzərində öz müstəsna hüququnu saxlayır və hərbi-sənaye, təhsil, poçt xidməti və s. sahələrdə fəal şəkildə məhsullar istehsal edir.\nDünyanın əksər ölkələri qarışıq iqtisadiyyat formasına aiddir və bazarda istehsal ehtiyatlarına həm dövlət, həm də fərdi şəxslər malik olurlar. Bu halda bir qayda olaraq nəqliyyat, rabitə, yanacaq-energetika kompleksi, müdafiə sənayesi, kimya sənayesi və digərləri kimi iqtisadiyyatın infrastrukturasını formalaşdıran baza sahələri dövlətə, istehlak malları istehsalı ilə məşğul olan müəssisələr, topdansatış və pərakəndəsatış obyektləri, eləcə də müxtəlif xidmətlər göstərən firmalar isə fərdi şəxslərə mənsub olur.\nÖlkənin ictimai ehtiyatları üzərində nəzarət və onun bölgüsü üsuluna görə ölkələri iki qrupa bölürlər: bazar iqtisadiyyatlı ölkələr (market economy) və mərkəzləşdirilmiş planlaşdırma sistemi olan ölkələr (command economy).\nBazar iqtisadiyyatında cəmiyyətin malik olduğu ehtiyatlar alqı-satqı mexa-nizmi vasitəsilə bölünür və ona nəzarət edilir. Bunun həyata keçirilməsinin həlledici amili əmtəə və xidmətlərə olan tələb, təklif və qiymətdir. Bu sistemdə əsas iqtisadi subyektlər fərdlər (individual) və firmalardır. Cəmiyyətin ehtiyatları fərdlər və firmalar arasındakı qarşılıqlı əlaqə nəticəsində müəyyənləşdirilir. Bu bölgü, bir müəssisənin məhsulları və xidmətləri, digər müəssisədə istehsal və xidmətlər üçün əsas olduqda müxtəlif firmalar arasında da baş verir. Bazar iqtisadiyyatının hakim prinsipi istehlakçıların müstəqilliyi (əmtəə və xidmətləri seçməkdə sərbəst olmaları və bununla da bilavasitə istehsala təsir etmək imkanına malik olmaları) və müəssisələrin bazarda azad hərəkət etmələridir.\nBeynəlxalq marketinq sahəsində iqtisadi mühit öyrənilərkən hər bir ölkə üçün aşağıdakı altı mühüm məsələ öyrənilməlidir:\n1) iqtisadi artım; 2) infilyasiya; 3) xarici ticarət strategiyası; 4) ödəmələrdə disbalans; 5) dövlət borcu; 6) əhalinin kasıblıq dərəcəsi.\nBeynəlxalq marketinq fəaliyyəti ilə məşğul olan hər bir firma və kompaniya üçün əlverişlidir ki, onun bazarına çıxdığı ölkədə yüksək iqtisadi artım olsun. Belə bir şəraitdə, firma həmin ölkədə öz bazar payını artırmasa belə, olduğu ölkədə iqtisadi artım tempinə mütənasib olaraq mənfəətini artıra bilər.\nİnflyasiya iqtisadi mühitin mühüm hissəsini təşkil edir. Bu onunla əlaqədardır ki, infilyasıyanın səviyyəsi kredit alınmasına görə faiz dərəcəsinə, valyutanın dəyişmə kursuna, həyat səviyyəsinə və ölkənin siyasi və iqtisadi sisteminə, etibar dərəcəsinə təsir edir.\nİnflyasiya eyni zamanda, həm də ölkədə siyasi qeyri-sabitlik yaradır. Əgər hökumət əmək haqqının tənzimlənməsi vasitəsilə infilyasiyaya nəzarət etməyə cəhd edirsə, onda əhalinin real gəlirləri aşağı düşür, əmtəəyə olan tələbat azalır və bunlar da istehsal həcminin aşağı düşməsinə, məşğulluğun səviyyəsinə, sosial gərginliyə gətirib çıxarır və nəticədə əhalinin həyat səviyyəsi pisləşir. Əgər hökumət heç bir tədbir görməzsə, onda iqtisadiyyatda vəziyyət getdikcə pisləşir və əhalinin real gəlirləri yenə də azalır. Lakin müasir iqtisadi praktika göstərir ki, hətta yüksək infilyasiya şəraitində yaşayan ölkələr belə, xarici sərmayəçilər və sahibkarlara yüksək mənfəət götürməyi təmin etməyə qadirdir.\nÖdəmələrdə disbalans - ölkənin tədiyə balansında müsbət saldonun olması onun xarici ticarətinin dayanıqlı və bütövlükdə pul sisteminin sabit olmasına dəlalət edir. Mənfi saldonun olması isə ölkələri ixracı artırmaq və idxalı azaltmaq məqsədilə əsas iqtisadi qeyri-mütənasiblikləri aradan qaldırmağa və xarici ticarət ödəmələrini balanslaşdırmağa nail olmağa vadar edir.\nDövlət borcları. Müasir dövrün xarakterik xüsusiyyətlərindən biri inkişaf etməkdə olan ölkələrin və bazar iqtisadiyyatına keçən ölkələrin dövlət borclarının artmasıdır. Dünyanın ən çox borcu olan ölkələri Latın Amerikası və Afrika ölkələridir.\nDövlət borcları ilə əlaqədar olan başlıca problem onların təmin olunmasının çətinliyi ilə bağlıdır. Dövlət borcunun olduğu təqdirdə, hökumətin həyata keçirdiyi makroiqtisadi tədbirlər sosial proqramlara xərclərin azaldılması ilə müşayiət olunur ki, bu da əhalinin alıcılıq qabiliyyətini aşağı salır. Alıcılıq qabiliyyətinin aşağı düşməsi isə təbii olaraq, həmin ölkənin bazarında firmaya imkanları müqabilində işləməyə imkan vermir və investisiyalardan əldə edilə biləcək mənfəət normasını aşağı salır.\nƏhalinin kasıbçılığı. Keçən əsrin son üç onilliyindən bəri dünyada yüksək iqtisadi artımın qeydə alınmasına baxmayaraq bir milyarddan çox əhali kasıblıq şəraitində yaşayır.\nDünya bankı (World Bank) dünyada kasıbçılığın ləğv olunması üçün iki strategiya təklif edir:3\n1.Bazar stimullaşdırılması, müvafiq infrastrukturanın inkişafı, texnoloji yeniliklər əsasında əmək tutumlu sahələrin inkişafı hesabına kasıb ölkələrdə iqtisadi artımın səmərəli tipinin seçilməsi.\n2.Əhaliyə adekvat sosial xidmətlərin, o cümlədən ibtidai təhsilin, əsas tibbi xidmətlərin göstərilməsi və doğumun tənzimlənməsində kömək göstərilməsi.\nFirmanın beynəlxalq marketinq fəaliyyətini həyata keçirməsi üçün birinci strategiyanın yerinə yetirilməsi daha vacibdir. Belə ki, inkişaf etməkdə olan ölkə-lərin hökümətləri iqtisadiyyatda infrastrukturanın inkişafına kömək göstərərsə, onda o həm də xarici firmalara əlverişli investisiya mühiti yaratmaqla, onların ölkədə yerləşməsini həvəsləndirəcəkdir. Bundan əlavə, həmin ölkələrdə əmək haqqı səviyyəsinin aşağı olması ilə əlaqədar olaraq, orada ucuz məhsul istehsal etmək mümkün olacaqdır.\nBütün bunların nəticəsi olaraq, həmin ölkələrin bazarına çıxan firmalar orada həm yüksək mənfəət, həm də kifayət qədər bazar payı əldə edəcəkdir.\nBeynəlxalq marketinqdə iqtisadi mühitə iki müxtəlif, lakin eyni zamanda qarşılıqlı əlaqəli nöqteyi-nəzərdən baxmaq lazımdır: makrosəviyyə və mikrosəviy-yə.\nMakrosəviyyə. Xarici bazara çıxmağı planlaşdıran hər bir kompaniya onu maraqlandıran ölkənin bazarında işləməyin nə qədər cazibədar olduğunu müəyyənləşdirmək üçün həmin ölkənin iqtisadiyyatını öyrənməlidir.\nİqtisadi mühitin mikrosəviyyəsi. Bu səviyyədə, hər şeydən əvvəl bazarın potensial imkanlarını qiymətləndirmək lazımdır. Buraya daxildir: bazarın həcmi; onun gələcəkdə genişlənmə imkanları; istehlakçılara təklif olunan əmtəələr; rəqabətin səviyyəsi və strukturu və sairə.\nBunların içərisində ən böyük əhəmiyyət kəsb edəni firmanın fəaliyyət göstərdiyi rəqabət mühitidir\nBeynəlxalq marketinqin siyasi mühiti (political environment)\nMüasir dövrdə siyasi sistemi iqtisadi şərtlərdən ayırmaq çox çətindir. Siyasi sistemin rolu ondan ibarətdir ki, o cəmiyyətin həyat qabiliyyətli bir tam şəklində fəaliyyətini təmin edir. Müxtəlif ölkələr biri-birindən siyasi mühitlərinə görə fərqlənirlər. Bu və ya digər ölkə ilə işgüzar münasibətlər yaratmaq istə-yən firma ən azı aşağıdakı dörd amili nəzərə almalıdır:\nXaricdən mal alınmasına münasibət. Ölkələrin bəziləri belə mal alınma-sına çox yaxşı və hətta həvəslə yanaşır, digərləri isə pis münasibət bəsləyirlər.\nSiyasi sabitlik. Ölkədə hökumətlər dəyişir və biri-birini əvəz edir. Bəzən yeni qurulan hökumətin siyasəti əvvəlki hökumətinkindən kəskin surətdə fərqlənir və bu da siyasi sabitliyə öz təsirini göstərir. Lakin hökumət dəyişmədiyi halda belə, hökumət o ölkədəki əhalinin mövcud əhval-ruhiyyəsini nəzərə alaraq, öz siyasə-tində dəyişiklik etmək məcburiyyətində qala bilər. Hökumətin siyasi-kursu elə kəskin dəyişə bilər ki, o xarici firmanın mülkiyyətini müsadirə edə bilər, yeni idxal kvotaları qoya bilər, yeni rüsum və vergilər tətbiq edər, firmanın valyuta ehtiyat-larını bağlaya bilər və s. Siyasi sabitliyin olmaması firmaların maliyyə və işgüzar məsələlərə yanaşmasının xarakterinə öz mənfi təsirini göstərəcəkdir.\nValyuta məhdudiyyətləri. Bu valyutanın dəyişdirilməsi ilə əlaqədar olan problemləridir. Bəzən hökumət öz valyutasını bağlayır və onun digər ölkələrin valyutasına dəyişdirilməsini qadağan edir. Burada böyük risk valyutanın dəyişmə kursunun qalxıb-enməsi ilə də bağlı ola bilər.\nDövlət maşını. Buraya xarici kompaniyaları qəbul edən dövlətlərin onlara səmərəli kömək göstərməsinin dərəcəsi aiddir. Bu sahibkarlıq fəaliyyətinə münbit təsir göstərən səmərəli gömrük sisteminin mövcudluğunu, kifayət qədər bazar məlumatının olmasını və digər amilləri nəzərdə tutur.\nMilli hökümətlərin davranış qaydaları firmalar üçün konkret nəticələrə səbəb ola bilər. Dövlət xadimləri bir qayda olaraq ixracın həvəsləndirilməsi, idxalın azaldılmasının tərəfdarı olurlar.\nMilli valyutanın sabitliyi və infilyasiyanın səviyyəsi bu tarazlıqdan asılı olur. Dövlətin siyasəti onun hökumətinin iqtisadi quruluş və təsərrüfat subyektləri üçün sərbəstliyin dərəcəsi haqqında təsəvvürü ilə bilavsitə əlaqədardır. Ölkədəki siyasət vəziyyəti qiymətləndirmək və firma üçün yeni olan bazarda qarşılaşacağı prob-lemləri qiymətləndirmək üçün bir sıra parametrlərə baxmalı və sonra aşağıdakı sualları cavablandırmaqla, siyasi riski qiymətləndirməlidir:\nÖlkədə hansı siyasi sistem mövcuddur?\nHakimiyyətdə hansı hökumətdir?\n5-10-15 il çərçivəsində siyasi sistem nə dərəcədə sabitdir?\nSiyasi müxalifətin fəallıq dərəcəsi.\nHökumətin siyasəti nə dərəcədə səmərəlidir?\nMaliyyə-pul sistemi nə dərəcədə sabitdir?\nXarici investisiyalar qorunurmu?\nXarici kompaniyalara qarşı siyasi münasibət necədir?\nÖlkə hökumətinin beynəlxalq aləmlə münasibətləri necədir?\nBeynəlxalq maliyyə, bank və digər təşkilatların həmin ölkənin daxili və xarici siyasətinə münasibəti necədir?\nBeynəlxalq marketinqin siyasi mühitini öyrənərkən kompaniyanın əmtəə və xidmətlər ixrac etdiyi və yaxud göndərməyi planlaşdırdığı bütün ölkələrlə əlaqədar olan siyasi risklər də nəzərə alınmalıdır.\nBeynəlxalq marketinqdə mədəni mühit (cultural environment)\nHər bir ölkədə insanlarda lap uşaqlıqdan onu əhatə edən cəmiyyətin təsiri altında müəyyən əxlaq normaları, dəyərlər, inamlar və dünyaya baxış formalaşır. Bunlar da insanların özünün özünə, başqa adamlara, təbiətə, kainata, eləcə də onu əhatə edən maddi dəyərlərə münasibətini formalaşdırır.\nMədəniyyət-hər bir cəmiyyətdə sosial qaydalara, məsləklər (inamlar) və dəyərlərə əsaslanaraq mövcud olan spesifik normalardır.\nMədəniyyət həm də maddi dəyərləri özündə birləşdirir. Mədəniyyətin maddi komponentlərinə binalar (o cümlədən muzey, teatr, kino və s.) qurğular, alətlər, kitablar, televiziyalar, şəkillər, incəsənət əsərləri və sairə mallar, eləcə də xidmətlər\ndaxildir. Mədəniyyətin maddi elementlərini bəzən mədəniyyət artefaktları adlan-dırırlar. Müxtəlif millətlərin nümayəndələri mədəniyyətin yuxarıda göstərilən elementlərini üstünlük dərəcəsinə görə müxtəlif ardıcıllıqla düzürlər. İşgüzar adamlar müxtəlif ölkələrdə olan mədəniyyət fərqlərinə çox diqqətlə və ehtiyatla yanaşmalıdırlar.\nMədəniyyətin dünyagörüşü və davranış nöqteyi-nəzərindən mühüm aspektləri aşağıdakılardır:\nİnsanların ölkələrinə münasibəti. İnsanlar şəxsi arzularının ödənilməsi səviyyəsinə görə biri-birindən fərqlənirlər. Onlar öz arzu və istəklərinin ödənil-məsinə daha ciddi yanaşırlar, nəinki başqalarının mənafeyinə qayğı göstə-məyə. Bəziləri eyş-işrət, müxtəlif əyləncə və dəyişikliklər axtarır. Digərləri özlərini ifadə etmək üçün sağlamlıq dərnəklərinə, dini təşkilatlara, ali məktəblərə, kurslara daxil olur, səyahətlə məşğul olurlar. Onlar özlərinin formalaşmış şəxsiyyəti və mədəni səviyyələrindən asılı olaraq özlərini ifadə etmək üçün adi və markalı əmtəələrdən istifadə edirlər.\nİnsanlar pul xərcləməyə daha ehtiyatla yanaşır və birinci növbədə çalışırlar ki, hər bir bazarlıq rasional olsun və özünü doğrultsun.\nİnsanların biri-birinə qarşı münasibəti. Bir sıra qərb tədqiqatçıları belə hesab edirlər ki, son dövrlərdə insanlar başqa insanlara - xəstələrə, kasıblara, ev-eşiyi olmayanlra-qarşı daha qayğıkeş və diqqətli olmuşlar. Onları cinayətkarlığın səviyyəsi və digər sosial problemlər daha çox maraqlandırır. Bununla yanaşı, onlar təkbaşına yaşamağa daha çox meyl göstərirlər. Onlar özləri xasiyyətdə olan adam-lar axtarır və tanış olmayan şəxslərdən kənar dolanırlar. Bəziləri isə çox kollektivçi olur və başqalarının əhatəsində özlərini daha xoşbəxt hiss edirlər. Bu da insanların birbaşa əlaqə yaratmalarını həvəsləndirən sosial əmtəə və xidmətlərə olan tələba-tının artmasına gətirib çıxarır. Buraya müxtəlif klublar (idman, əyləncə, tanışlıq klubları, kitab həvəskarları, səyahətçilər cəmiyyətləri, dini təşkilatlar və s.) və təşkilatlar daxildir.\nİnsanlar və təşkilatlar arasında münasibətlər. İnsanlar korporasiyalara, dövlət idarələrinə, həmkarlar ittifaqlarına, universitetlərə və digər qurumlara münasibətlərinə görə fərqlənirlər. Onların ictimai təsisatlara inamı getdikcə aşağı düşür və hər bir ölkədə eyni funksiyanı yerinə yetirən dövlət və ictimai qurumlara münasibət müxtəlif olur. Məsələn, ABŞ və Yaponiyada formalaşmış bir sıra tarixi və iqtisadi səbəblərdən həmkarlar təşkilatları hörmət və etibara malikdirlər, nəinki Rusiyada, Çində, Meksikada və s. Buradan da beynəlxalq marketinq mütəxəssisləri üçün bir sıra nəticələr çıxır. Firma elə yeni üsullar axtarıb tapmalıdır ki, onların köməkliyi ilə alıcılarda öz əmtəə və xidmətlərinə etibar qazansın. O öz fəaliyyəti-nin o tərəflərinə baxmalıdır ki, onlar firmaya «düzgün, vicdanlı təşkilat» kimi ad qazandırsın, onun müsbət surətini yaratsın. Firma elə reklam müraciətləri, isteh-lakçılarla qarşılıqlı münasibət qaydaları seçməlidir ki, xarici alıcılar onun düzgün-lüyünə, ədalətliliyinə inansınlar.\n4) İnsanların cəmiyyətə münasibəti. Müxtəlif ölkələrdə insanların cəmiyyətə münasibəti özünü əsasən istehlakın quruluşunda göstərir. Bu əmanətlərin məblə-ğinə, eləcə də bazara münasibətdə də özünü büruzə verir. Kim ki, cəmiyyətdə daha yüksək mövqe tutur, onun ən ali təbəqəsinə aid olur, daha keyfiyyətli əmtəə və xidmətləri istehlak edir, nəinki özünün ictimai vəziyyətini dəyişmək istəyən və daha sadə həyat tərzi yaşayan kasıb təbəqəsi.\n5) İnsanların təbiətə münasibəti. İnsanların bəziləri özlərini təbiətin hakimiy-yəti altında, digərləri onunla üzvi əlaqədə hiss edir, bəziləri isə onu ram etmək arzusunda olurlar. İnsanlar özlərinin bütün tarixi boyu texnologiyanı inkişaf etdirmək yolu ilə həmişə təbiəti özünə tabe etmək istəmişdir. Lakin son vaxtlar insanlar təbiətin köməkliyini və onun ehtiyatlarının məhdudluğunu dərk etməyə, insan fəaliyyətinin təbiəti məhv edə biləcəyini və ona ziyan vuracağını anlamağa başlamışlar. İnsanların təbiətə məhəbbəti ekoloji turizmə (avtofurqonlarda səyahət, piyada turizm, suüstü gəzintilərin, balıq ovunun) olan marağın artmasına, turizm əmtəələrinə olan tələbatın yüksəlməsinə gətirib çıxarmşdır.\n6)İnsanların bəşəriyyətə münasibəti. Hər bir ölkədə insanların bəşəriyyətin yaranması və özlərinin burada tutduğu yer barədə şəxsi etiqadları var və bu əlamətə görə onlar biri-birindən fərqlənirlər.\nMarketoloqlar xarici bazarda öz əmtəə və xidmətlərinə tələbat siyasətini formalaşdırarkən ictimai dərketmənin bu tərəflərini də nəzərə almalıdır.\nKonrket bir ölkə və cəmiyyət çərçivəsində insanlar dayanıqlı xarakter daşıyan dəyərlərə etiqad edirlər.\nDəyərlər- bu fərdləri birləşdirən etiqadlar və sosial normalardır. Normalar- cəmiyyət və yaxud bir qrup insanın hamısının razılığı əsasında yaradılmış davranış qaydalarıdır. İctimai mədəni dəyərlər müxtəlif sosial qrupları birləşdirir.\nFərdi mədəni dəyərlər - konkret insanların davranış normaları və etiqad-larıdır.\nMakromədəniyyət – bütövlükdə cəmiyyətə və onun vətəndaşlarının böyük əksəriyyətinə aid olan maddi və mənəvi dəyərlər və simvollardır. Bir qayda olaraq «cəmiyyət» termini böyük və mürəkkəb, eyni zamanda mütəşəkkil sosial sistem-lərə tətbiq olunur. Buraya millətlər və hətta çoxmillətli birlikləri (məs., Avropa İttifaqı, İslam konfransı təşkilatı və s.) aid etmək olar. Məsələn, Azərbaycan Respublikasında makro mədəniyyət cəmiyyətin böyük əksəriyyətini təşkil edən Azərbaycan xalqına məxsus olan maddi və mənəvi dəyərlər, simvollardır.\nMikromədəniyyət (submədəniyyət)- cəmiyyətin ümumi mədəniyyəti daxilində onun bir hissəsi olan məhdud sayda insanlar qrupuna aid olan dəyərlər və simvollardır. Azərbaycan Respublikasında submədəniyyət cəmiyyətin ayrılmaz tərkib hissəsi olan az saylı xalqlara (ruslar, ləzgilər, talışlar, udinlər və s.) məxsus olan mədəniyyə tdir.\nMarketoloqlar firmanın bazarlarına çıxmaq istədikləri ölkələrin sosial-mədəni mühitində baş verən dəyişiklikləri diqqətlə izləməli və öz fəaliyyətlərində nəzərə almalıdırlar.\nÜnsiyyət və dil- beynəlxalq marketinqdə təhlilin ən mühüm obyektidir. Başqa ölkənin bazarında səmərəli fəaliyyət göstərmək üçün birinci növbədə dil problemini həll etmək zəruridir.\nDil-insan təcrübəsinin verilməsi, saxlanılması və akkumulyasiyasının obyektiv formasıdır. Mədəniyyətin sintetik formaları- bunlar davranışın adət-ənənə və mərasim nümunələridir.\nMərasimlər- özündə bu və ya digər ideyaları, normaları, dəyərləri təcəssüm etdirən müəyyən hissləri yaradan kollektiv hərəkətlərin məcmusudur. Onun gücü insanlara göstərdiyi emosional-psixoloji təsirdədir.\nAdətlər- davranışın yazılmamış qaydalarıdır. Adət müəyyən cəmiyyət və sosial qruplarda geniş təkrar olunan insanlar arasında münasibət və onların fəaliyyətinin sosial tənzimlənməsinin keçmişdə mövcud olmuş formasının qavranılmasıdır\nBeynəlxalq marketinqin məlumat-texnoloji mühiti\nXX əsrin sonlarında elektronika və informasiya texnologiyaları sahəsində baş vermiş inqilabi dəyişikliklər müasir beynəlxalq marketinq fəaliyyətinə və onun inkişafına əsaslı təsir göstərmişdir.\nKeçən əsrin 70-ci illərindən başlayaraq ABŞ-da telefon xətlərindən istifadə etməklə kompüterlərin şəbəkə şəklində birləşdirilməsi üzrə ilk eksperiment başlandı. Əvvəlcə şəbəkə 4 universiteti birləşdirirdi və ARPAnet adlanırdı.1972-ci ildə bu şəbəkəyə 40 kompüter birləşdirildi. 1974-cü ildə Vinston Serf və Robert Kan İnternet Protocol (İP) və Transmission Control Protocol (TCP) sistemini işlədilər. Bu da müasir internet sisteminin işlənilməsi ideologiyasının əsasını qoydu.\n1983-cü ildən başlayaraq İnternet sistemi yüksək sürətlə inkişaf etməyə başlayır və bütün dünyada yeni internet şəbəkələri yaradılır. Bununla da qlobal marketinqin əsasını təşkil edən ümumdünya informasiya məkanı yaradılır.1995-ci ildə qlobal kompüter şəbəkəsi 8000 şəbəkəni özündə birləşdirirdi ki, bu da 50 milyon adamın ondan istifadə etməsinə imkan yaratmışdı.\nElektron vasitələrin belə güclü inkişafı beynəlxalq kommersiya fəaliyyəti və qlobal beynəlxalq marketinqin inkişafı üçün misli görünməmiş imkanlar açmışdır. Bu imkanların həyata keçirilməsi aşağıdakı istiqamətlərdə yerinə yetirilir:\nelektron kommersiyanın inkişafı;\nbeynəlxalq marketinqin marketinq tədqiqatlarından başlamış bölgü kanallarının idarəolunmasına qədər bütün əsas funksiyalarının inkişafı.\nElektron kommersiyanın inkişafı qlobal internet şəbəkəsinin köməyi ilə tərəf müqabili, əmtəə və xidmətlər axtarılması, eləcə də alqı-satqı sövdələşmələrinin bağlanılmasına şərait yaratmışdır. İndi istənilən firma, təşkilat, eləcə də fərdi şəxslər internetin «elektron bazarında» dünyanın istənilən ölkəsində müxtəlif satıcılar tərəfindən təklif olunan əmtəə və xidmətlər barədə müfəssəl məlumatları tapa bilər, əlavə məlumatlar axtarışını həyata keçirər, özünün tələbat və arzularını dəqiqləşdirər, son nəticədə özünün kredit kartı, elektron çeklər, yaxud digər hesablaşma alətləri vasitəsilə sifarişlər vermək imkanını reallaşdırar.\nİndi evdən və ya ofisdən bayıra çıxmadan sövdələşmələr bağlamaq, sənədlər imzalamaq mümkündür. Məsələn, ABŞ Konqresinin hüquq Komitəsi rəqəmli imzaların əlyazma imzaları ilə eyni hüquqa malik olması barədə qanun qəbul etmişdir.\nHazırda elektron kommersiya dünyada insan fəaliyyəti sahələrinin yeni sferalarını əhatə edir. Məsələn, İngiltərədə ən iri ipoteka bankı olan Halifax Group İnternetdə özünün filialını yaratmaq üçün 1,4 milyard ABŞ dolları xərcləmişdir. Elektron kommersiyanın inkişafı beynəlxalq marketinqin inkişafına bilavasitə təsir göstərir. Marketinq üzrə aparıcı mütəxəssislərin fikrincə:\n1.Elektron bazarlarda qiymətin daha çevik dəyişməsi həyata keçirilir. Tələb və təklifin həcmindən asılı olaraq mehmanxana və aviakompaniyalar öz qiymətlərini gündə bir neçə dəfə dəyişə bilər. Belə praktika gəlirlər üzrə qiymətin idarə-olunması adını almışdır. İstehlakçılar konkret əmtəənin hazırkı vaxtda bütün düyna üzrə hansı dükanda hansı qiymətə satıldığı barədə məlumat ala bilərlər.\n2.Elektron ticarət istehsalçı ilə istehlakçı arasında çoxlu sayda vasitəçilərə olan tələbatı əsaslı şəkildə azaldır.\n3.Qlobal şəbəkələrdə alıcılar rəqib-əmtəələr barədə məlumatlara daimi olaraq çıxış əldə edirlər. Burada onlar bazarlığa və əmtəələrin istehlakına aid olan məsələlər üzrə bilik və təcrübələri barədə fikir mübadiləsi edə bilərlər.\nQlobal internet informasiya şəbəkəsinin inkişafı ilə əlaqədar olaraq beynəlxalq marketinq xadimləri üçün müxtəlif ölkələrdə olan yeni müştərilərin axtarılması, öz alıcıları haqda geniş və ətraflı məlumat bazarı yaratmaq, marketinq tədqiqatları aparmaq, eləcə də əmtəə və xidmətlərin irəlilədilməsi üçün geniş imkanlar yaranır. Firmanın öz müştəriləri barədə hazırladığı məlumat bazası böyük həcmdə məlumatları özündə birləşdirir. Məsələn, beynəlxalq kompaniyanın ticarət nümayəndəsində sənaye təyinatlı əmtəələrin alıcıları barədə aşağıdakı məlumatlar olur: əvvəllər həmin firma tərəfindən alınmış əmtəə və xidmətlər, sənaye tədarük-lərinin həcmi və qiyməti; əlaqə saxlanılan şəxsin xarakterikası (o cümlədən yaşı, anadan olduğu gün, vərdişləri, sevdiyi yeməklər), rəqiblər və malgöndərənlər barədə məlumatlar, cari müqavilələrin yerinə yetirilməsinin vəziyyəti, həmin alıcı firmanın yaxın illər üçün gözlənilən xərcləri, eləcə də onun rəqabət üstünlükləri və zəif tərəfləri.\nXalq istehlakı mallarının alıcıları haqqında məlumat bazasında aşağıdakılar olur: hər bir müştərinin demoqrafik (yaşı, təhsili, yaşadığı yer, gəliri, xərcləri, ailənin böyüklüyü, ailə üzvlərinin adları və anadan olduqları gün) və psixoqrafik xüsusiyyətləri əmtəəni seçmənin motivi, maraqları və fikirləri), keçmiş bazarlığı haqqında və digər əhəmiyyətli məlumatlar. Məsələn, katoloq üzrə satışı həyata keçirən Fingerhut firmasının məlumat bazası hər birində 1,4 min qeyd olmaqla 30 milyon ev təsərrüfatı barədə məlumatı özündə birləşdirir. Bu qədər məlumata malik olan firma məqsədli bazarın müəyyən edilməsi və seqmentləşdirilməsini yüksək dəqiqliklə həyata keçirə bilər.4\nMarketoloqlar üçün internetdən istifadə etmək onlara marketinq məlumat-larının daxil olduğu digər mənbələrə nisbətən aşağıdakı üstünlükləri verir:\n1. Zəruri məlumatların alınma tezliyi və marketinq tədbirlərinin həyata keçirilməsinin operativliyi. Analitik məlumatların bu rejimdə daxil olması nəticəsində qiymətləri, əmtəənin təklifi qaydalarını, reklam göndərişlərini və s. operativ olaraq dəyişmək olar.\n2. Bazar və rəqiblər barədə alınan məlumatların dolğunluğu, sadəliyi və anlaşıqlığı.\n3. Mövcud və potensial alıcılarla interaktiv qarşılıqlı hərəkətlərin mümkün-lüyü. Belə ki, marketoloqlar real vaxt kəsi-yində istehlakçıların firmanın internet saytına daxil olan ehti-yacları haqqında daxil olan məlumatları təhlil edə bilər, alıcı konfransı və sorğusu keçirməklə onlar haqqında əlavə məlumatlar alar, öz müştərilərinə faydalı məsləhətlər verər, pulsuz olaraq onlara öz kompüter proqram-larının ev versiyasını, reklam materiallarını və s. təklif edə bilər.\n4. Müxtəlif ölklərdə firma tez və əsəmərəli üsulla özünə biznes tərəf-müqabilləri tapa və onlarla əlaqə yarada bilər.\nBütün bu deyilənlərdən belə nəticəyə gəlmək olar ki, firma beynəlxalq marketinq fəaliyyəti ilə məşğul olarkən məlumat-texnoloji mühitin göstərilən amilləri nəzərə alınmalıdır.


Məhəmməd Əmin Rəsulzadə - BAKI BƏNDƏRİ\nBakı bəndəri malüt-ticarənin ümdə nöqtələrindən biridir. Bu rahi* fabrika mallarının və həmi də işlənməmiş xam mətaın cərəyanı və rəvacı üçün bir mərkəzi mühümdür.\nDüyü, xoşgibar, yun, pambıq və bu kimi şeylər İrandan və Zakaspiyski kraydan gəlib burada işə verilir və İşəri Rusiyaya göndərilir. Fabrika, zavod məhsulatı, qənd, manufaktura malı, taxta, şalban, züruf*, un və qeyri bu kimi şeylər Mərkəzi Rusiyadan alınıb baş su yolu olan Volqa çayı vasitə və Kaspi dəryası ilə buraya gəliyor və buradan da İrana və Qafqazın qeyri işəri şəhərlərinə satılmaq üçün ötürülür.\nBakı bəndərində iki qism gəmiçilər işləməkdə və bu malüt-ticarəni daşımaqdadırlar. Bunlardan əvvəlincisi yaxşı surətdə tərtib olunmuş və bu dərəceyi-mühümmədə olaraq malüt-ticarənin qaidə üzrə aparılmasını təmin edən vasitə dara və əsbabi-mühəyya* olan böyük gəmiçi şirkətləridir ki, bunların cümləsindən “Qafqaz merkuri”, “Vostoçnoye obşestvo”, “Nadejda” və bir dərəcəyədək də “Kurinsko-kaspiyskoye tovarişestvo”lardır.\nIkincilər isə müxtəlif xırda gəmiçilərdir ki, hərəsinin bir ya iki gəmiləri olub bir növ sürünürlər. Bunlardan bir azca əsəri-həyat göstərən “Bəradərani Rəsulov” idarəsidir ki, bunun təhti-idarəsində 8 paraxod və bir körpü və bir sklad vardır. Qalanlarından çoxunun özünə məxsus körpüləri yoxdur ki, bu cəhət də onları artıq müşkülata düçar ediyor.\nƏvvəlincilərin özlərinə məxsus neçə yerdə körpüləri, hər bir bəndərdə kontor və bərgahları, vəkil və agentləri olub göndərilən malüt-ticarəni bilatəxir vaxtında yerinə yetirib artıq bir diqqətlə mala nəzər yetirməkləri ikincilərə rəqabət etməyi müşkül edib, gün-gündən əllərində olan işləri alıb, onları çətin bir kasadlığa düçar qılıyor.\nHər bir mal göndərən öz malını qiymətcə birə-iki dərəcə bahalığına baxmayıb böyük şirkətlərin vasitəsilə göndərməyi bilnisbə çox ucuz qiymətlə aparmağa minnət çəkən xırda gəmiçiyə verməkdən faydalı hesab ediyor.\nİş bu surətdə olduqda kiçik gəmiçilərə müştəri tapa bilmək üçün bircə şey qalır ki, o da qiyməti ucuzlaşdırmaqdır. Məlum işdir ki, qiymətdə intihasız olaraq gödələ-gödələ gedib bir hədd və dayanacaq bilməyə bilməz. Hər bir iş üçün sərhəd olduğu kimi kirayə də öz sərhəddin keçdikcə zərər edəcək, artıq gəmi saxlamaq sərf etməyəcəkdir.\nOdur ki, xırda gəmiçilərin bir çoxunun gəmilərini satmaq axırıncı ovqatın göstərdiyi həqayiqdəndir.\nXırda gəmiçilər böylə bir müşkül halda ikən keçən ildə ticarət vüzəratı tərəfindən sadir olan bir hökm ilə İrana gedən tranzit qənd həmlini* böyük firmalardan təşəkkül etmiş gəmiçilər sindiqatı bürosundan başqa qeyrisinə verilməməyə dair etdiyi qərardad və sirkulyar onları bir daha artıq olaraq həlakətə düçar etdi.\nIrəlidə xırda gəmiçilər çox vaxt Bakıdan qənd yükü götürüb İrana güdir və oradan da yük alıb Bakıya qayıdar idi. Və bu vəzilə heç olmasa ayda bir-iki dəfə güdiş-gəliş edir idi. Halbuki, indi çox vaxt yarım yük və bəzən olur ki, lap yüksüz gedən gəmi məcbur olur ki, artıq gözləməməkdən ötrü o başdan bu tərəfə yük tapmaq üçün qiyməti daha ucuzlatsın ki, heç olmasa bu yandan o tərəfə getdiyi boş pulluğa əvəz olsun. Bu başdan dolu gedirsə iş ayrı cür surət alıb artıq kirayə ayağa salmiyordu.\nXırda gəmiçiləri bir üsrətli* halətdən çıxardacaq nə ola bilər? Nə vasitə ilə bunlar bir kasadlıq vərtəsindən* qurtara bilər?\nBurada onlara lazımdır ki, bir az təəmmül edib onları bir rəqabəti-igtisadi ilə batırmaq istəyən qüvvətli rəqibdən ibrət alsınlar, görsünlər “Nadejda”, “Qafqaz merkuri” və “Vostoçnoye tovarişestvo” kimi qüvvətli obşestvolar ittihad yapıyorlar. Sindiqat, büro əmələ* gətiriyorlar da bir növ öz aralarından rəqabəti qaldırıyorlar da bir növ xırda gəmiçilərə nisbətən onsuz da işlərini daha da yaxşılaşdırmağa çalışırlar.\nIştə xırda gəmiçilərə də lazımdır ki, ittihad edib birləşib bir xırda gəmiçilər ittihadi əmələ gətirib işləri təhti-nizam və qaidəə gətirib, birlikdə səy və ehtimam edib fövqdə adları zikr olunan cəmiyyətlər ilə rəqabət edə biləcək, onlar kimi mal göndərənin hər bir xahiş və arzusuna müvafiq malüt-ticarə yola verə biləcək və hər bir malı vaxtı-vaxtında, yerli-yerində kamali-nizam və qaidə ilə olaraq sahibinə çatdıracaq və alış-verişçinin və miniklərin hər bir cəhətdən əmniyyəti-istirahətini mühəyya* edəcək dərəcə bir rəqabət qüvvəsinə və bacarığına dara olan “Xırda gəmiçilər sindiqatı” təşkil etsinlər.\nBu sindiqat təşkil olunarsa, o vaxt xırda gəmiçilərin indi heç bir yerdə eşidinilməyən səsi eşidiləcək olur və tranzit məsələsi kimi çətinliklərə, hərgiz məyusluq və bacarıqsızlıq nəzəri ilə baxıb heyran və sərgərdan qalmazlar. Hamısı onları nəzərə alar. Həmi tacir, həmi minik, həmi əhali, həmi hökümət, həmi vüzarət, həmi də böyük gəmiçilər onları mühüm bir qüvvə hesab edib də arxalı bir ticarətxanə kimi görərlər.\nNə qədər ki, bu sindiqat təşkil olunmamışdır, nə qədər ki, bi ittihad əmələ gəlməmişdir, nə qədər ki, xırda gəmiçilər köhnə əsasi-ticarətdən əl çəkməmişlər, nə qədər ki, şərikliyi ancaq biri-birinə paça vurmaq və aldatmaqdan başqa bir şey kimi görməyəcəklər, nə qədər ki, xırda gəmiçilər indiki fikirlərində qalacaq və ümumiyyətlə əlbirliyi ilə iş görməyə meyl göstərməyəcəklər, haman indiki hali-səfalətlər ilə qalıb bilaxirə həlakətə məhkum olub əzraili-ticarət olan iflasa giriftar olacaqdır.\nAvropada bütün həmnöv olan sinaət və ticarətxanələr arasında sindiqatlar əmələ gətirilib bu surətlə davam və tərəqqeyi-ticarət və sinaətə çalışılmaqdadır. Bizlərdə isə boyləcə şeyləri qanıb bilməyə hənuz istedad yoxdur.\nƏksəriyyəti müsəlman olan xırda gəmiçilər çətin ki, boylə müəzzəm işə iqdam eləsinlər. Çətin ki, onlarda bu qədər bir durbinlik* və hər bir ittihadın əsası ola bilən etibari-mütəqabilə* ola bilsinlər.\nIdareyi-bələdiyyə tərəfindən olan bir məmuriyyətim əsasında idarəsinin əhvali-iqtisadiyyəsini bilmək üzrə görüşdüyüm gəmiçilərdə öylə adamlara rast gəlmişəm ki, doğrusu onlardan heç bir halda etibari-müstəqabilə, sindiqat-mindiqat fikri olmaq yaramaz şeylər cümləsindədir.\nOlsun ki, bizim bu məqalə haman işarə eıədiyim adamlara gülməli bir şey gəlsin. Fəqət mən əminəm ki, iyirminci əsrə aşna olan və sərmayədarlığın əsasına bələd olan və iqtisad dəstgahöndan xəbəri olan gəmiçilər, bizim təklifimizi başa düşüb öz həmkarları arasında bu məsələni qalxızıb lazimeyi-iqdamata girişsinlər.\nXırda gəmiçilər arasında boylə açıq fikirliləri yəqin ki, yox deyildir. İştə bunlara lazımdır ki, özləri az da olsalar hümmətlərini, səylərini çoxlaşdırsınlar!\nHümmət olursa, müvəffəqiyyət də olar!\n“Tərəqqi”, № 81, 21 oktyabr 1908\n* rahi - yol\n* züruf – qablar, paketlər\n* mühəyya – hazırlanmış, tədarük olunmuş\n* həml - yük\n* üsrət – ağır vəziyyət\n* vərtə - çətin vəziyyət\n* əmələ - düzəlmə, yaranma\n* mühəyya - hazırlanmış\n* durbinlik – uzaqgörənlik\n* etibari-mütəqabilə - uzaqgörənlik


Bakıda Texnika təmiri\nHazırlıq kursları (553)\nTəmir və tikinti (91)\nAvadanlıqların quraşdırılması (32)\nTexnika təmiri (24)\nMühasibat xidmətləri (22)\nReklam və dizayn (21)\nUşaq baxıcısı (14)\nHüquq xidmətləri (14)\nVideo çəkiliş və fotosessiya (4)\nAvadanlığın icarəsi (2)\nHernov pitiminutkalarin temiri ve qurasdirilmasi yuksey seviyede santexnik isleri gorurem elaqe saxlaya bilersiz hormetli musderiler\n#No1servis Kombi, Kondisoner, Paltaryuyan, alış, satış təmir. görülən bütün işlərə Servis 6 ay tam zəmanət verir Ünvan: ? Bakıxanov,Razin,31a Mob: ? 055 313-81-31 Wp: ? 070 313-81-31 Email: ? [email protected]\nTrenajor Ustasi.Her model qacis trenajorlarinin beqavoy daroskalarin temiri.Trenajor beqavoy ustasi Tel.0502685949\nCNC, PLC təmiri / Repair of CNC, PLC / Ремонт ЧПУ, ПЛК\nCNC, PLC təmiri. • Senaye tipli avadanlıqlarının təmiri. • CNC programlanması, mövcud nasazlıqların aradan qaldırılması. • ABB, KEB, Siemens, Delta, Danfoss, Lenze, Yaskawa, Schneider Electric və s. istelsalçıların PLC-lərin programlanması. •\nHer nov soyuducularin unvanda zemanetli temiri Uygun qiymet Soyuducu ustasi Soyuducu temiri\nPaltaryuyan maşını təmiri\nHər növ paltaryuyan maşınlarının təmiri! quraşdırılması plata təmiri paçemnik Mobil: (+994 55) 808 82 10\nHər növ mikrodalğalı sobaların təmiri! servis baxışı texniki qulluq Mobil: (+994 55) 808 82 10\nHər növ buz aparatlarının təmiri! qaz vurulması motorun dəyişilməsi elektron beynin yığılması Mobil: (+994 55) 808 82 10\nHər növ muasir markalı soyuducuların təmiri! qaz vurulması plata təmiri motorun dəyişilməsi Mobil: (+994 55) 808 82 10;\nHər növ kondisionerlərin təmiri! qaz vurulması plata təmiri montaj demontaj kimyəvi yuma Mobil: (+994 55) 808 82 10\nKondisioner ustası. Kondisionerlərin yüksək səviyyədə təmiri. Görülən işlərin keyfiyyətinə zəmanət.\nSoyuducu ustası. Soyuducuların yüksək səviyyədə təmiri. Görülən işlərin keyfiyyətinə zəmanət. Sovet tip soyuduculara baxılmır.\nBuz aparatı ustası. Buz aparatlarının yüksək səviyyədə təmiri. Görülən işlərin keyfiyyətinə zəmanət.\nKondisionerlərin yüksək keyfiyyətlə təmiri. Görülən işlərə zəmanət.\nTexnika təmiri Ремонт техники Technics repair 2020 elanlari siyahisi. Bakı və digər şəhələrdə, bütün Azərbaycan üzrə axtarış. Texnika təmiri Ремонт техники Technics repair tapmaq çox asand oldu. Axtarışda Texnika təmiri Ремонт техники Technics repair


Bizim Ailədən | 2016-01-06\n6 yaşındakı uşaqlığınıza qayıdın. Öldürücü bir baxışla baxırsınız və yenidən soruşursunuz, “Nə dedin sən?” Kəlməni gününüz xeyirli olsun deyirmiş kimi təbii və sakit halda təkrarlayır. 6 yaşındakı uşağınız belə küfr edir! Bu həssas vəziyyətdə nə edəcəksiniz? Uşağınızı pis sözlər söyləməkdən daşındırmağın bir neçə yolu var. Budur sizə başlanğıc üçün bir neçə təklif:\n1. Qaynağı təsbit edin.\nUşağınızın istifadə etdiyi pis kəlmələri kimdən öyrəndiyini (ailənin yaşlı bir üzvü, bir dost, bir televizor kanalı və s. ola bilər) təsbit edin. Kiçik uşaqlar çox gözəl təqlid etməyi bacarırılar. Daima təmas halında olduqları insanlardan uyğunsuz sözlər eşidirlərsə, bu insanların o sözləri söyləməmələri üçün davamlı mücadilə aparmalıyıq. Uşağınızın pis sözləri çevrəsindən öyrəndiyini təsbit etmizinizsə, onlarla əlaqəsini məhdudlaşdırmağa çalışın və bu insanlarla əlaqəsindən narahat olduğunuzu dilə gətirin.\nUşağınıza söylədiyi sözlərin gözəl sözlər olmadığını, Müsəlman olduğumuzu və Müsəlmanların nəzakətli sözlər işlətməsi lazım olduğunu açıqlayın. Ona Peyğəmbərimizin (s.ə.s.) bu hədisini öyrədin: “Allaha və axirət gününə inanan insan ya xeyirli danışsın, ya da sussun”. Uşağınıza bu hədisi sadəcə pis sözlər söyləyəndə deyil, hər zaman söyləyin. Dostlarına və bacı-qardaşına pis ləqəblər qoşduğu zaman da bu hədisi dilə gətirin. Bundan başqa bu ayə cəmiyyətimiz üçün inanılmaz bir xatırlatmadır: “Ey iman gətirənlər! Bir qövm digərini lağa qoymasın. Ola bilsin ki, onlar (lağa qoyulanlar) o birilərindən (lağa qoyanlardan Allah yanında) daha yaxşı olsunlar. Qadınlar da bir-birinə (rişxənd eləməsinlər). Bəlkə, onlar (rişxənd olunanlar) o birilərindən (rişxənd edənlərdən) daha yaxşıdırlar. Bir-birinizə tənə etməyin (ayıb tutmayın) və bir-birinizi pis ləqəblərlə (ey kafir, ey fasiq, ey münafiq və i. a.) çağırmayın. İman gətirdikdən sonra fasiq adını qazanmaq necə də pisdir. Məhz tövbə etməyənlər zalımlardır! (Özlərinə zülm edənlərdir!) (Hucurat, 11)\n3.Variantlar təqdim edin\nUşağınız uyğunsuz sözlər dedikdə ona başqa variantlar təqdim edin. “Cəmildən nifrət edirəm” demək yerinə “Cəmil məni əsəbləşdirir” deməyini təklif edin. Uşaqlar yeni kəlmələr öyrənməkdən zövq alırlar.\n4. Təqdir edin\nUşağınızdan nəzakətli kəlmələr eşitdiyinizdə bu davranışını tərifləyin. Uşaqlarınızın xoş sözlər söylədiyi üçün məmnun olduğunuzu göstərməyin bir yolu da təşviq cədvəli düzəltməkdir. Çirkin sözlər yerinə gözəl sözlər söylədiyində cədvələ bir ulduz qoyduğunuz sadə bir sistem hazırlaya bilərsiniz. 10 ulduz olduğunda ona xüsusi bir\nhədiyyə verin. Təşviq cədvəli inanılmaz bir şəkildə işə yarayır. Uşağınızın gözəl nitqini ona bildirmək, gələcəkdə istifadə edəcəyi uyğun sözlər üçün ona cəsarət verəcəkdir, inşallah. “Məgər Allahın necə bir məsəl çəkdiyini görmürsənmi? Xoş bir söz (la ilahə illallah, Muhəmmədun rəsulullah) kökü yerdə möhkəm olub budaqları göyə ucalan gözəl bir ağac (xurma ağacı) kimidir” (İbrahim, 24)\n5. Görməzdən gəlin\nƏgər sözləri şişirdiləcək dərəcədə ayıb deyilsə, istifadə etdiyi uyğunsuz sözləri görməzdən gəlməyə çalışın. Axmaq, dəli kimi sözlər gözəl sözlər olmamasına baxmayaraq küfr də sayılmaz. İstifadə etdiyi hər sözə reaksiya vermək mənfi davranışının artmasına səbəb ola biləcəyi üçün təklif edilmir.\n6. Örnək olun\nİnsanlarla ünsiyyət edərkən xoş və sevimli sözlər işlədin. Ağzınızdan çıxan nəzakətli sözləri uşağınızın da eşitməsini təmin edin. Uşağınızın dilini tərbiyə edəcək ən işə yarayan yol budur. (Ya Rəsulum!) Bəndələrimə de: “(Danışdıqları zaman “la ilahə illallah; yərhəmukəllah; yəğfiru ləkəllah” kimi) gözəl sözlər söyləsinlər (və ya müşrikləri imana dəvət edərkən onlarla xoş danışsınlar!)” Şeytan onların arasına fitnə-fəsad sala bilər. Həqiqətən, Şeytan insanın açıq-aşkar düşmənidir! (İsra, 53) Müsəlman insanların əlindən və dilindən əmin olduqları kimsədir. (Tirmizi, İman, 12; Nəsai, İman, 8). Qiyamət günü (onlar dünyada qazandıqları günahlarını dandıqda) dilləri, əlləri və ayaqları etdikləri əməllər barəsində onların əleyhinə şəhadət verəcəkdir (Nur, 24) Allah bizi dünyada və axirətdə utandırmasın.


Hafiz Mehdiyev / İdarəetmə Heyəti / İdarəetmə / North West Construction\nBiznesin İnkişafı və İnvestisiyalar üzrə menecer\nŞirkətlərin bazar mövqeyini yaxşılaşdırmaq və maliyyə imkanlarını artırmaq üçün nəticə yönümlü təcrübəyə malikdir. Effektiv biznesin idarəolunması təcrübəsinə yiyələnmiş, analitik təfəkkür, strateji planlaşdırma, liderlik və biznes tərəfdaşları ilə güclü əlaqələrin qurulması sahəsində ixtisaslaşmışdır.\nAzərbaycanda kapital bazarları üzrə maliyyə analitikindən tutmuş həm özəl, həm də dövlət şirkətlərində rəhbər vəzifələrə qədər müxtəlif vəzifələrdə 10 ildən artıq iş təcrübəsinə sahibdir.\nBiznes bölmələrinin strateji planlarının hazırlanmasına dəstək vermək, texniki-iqtisadi əsaslandırmalar, biznes planları hazırlanmaq və regional bazar təhlili yolu ilə əldə olunmuş tövsiyələr və təkliflər vermək, partnyorluq danışıqlarına rəhbərlik etmək və potensial müştərilərlə görüşlər, beynəlxalq təşkilatlarla koordinasiya qurmaq, əsas infrastruktur və tikinti işləri üçün Birgə Müəssisələr/Konsorsiumlar yaratmaq kimi bir sıra sahələrdə geniş təcrübəyə malikdir.\nMüxtəlif tikinti şirkətlərində beynəlxalq tenderlərdə iştirak prosedurlarını formalaşdırmış və təbliğ etmişdir. İtaliyanın Turin şəhərində Beynəlxalq Tədris Mərkəzində (İLO) Dünya Bankının maliyyələşdirdiyi layihələrdə avadanlıqların və işlərin satınalma proseslərinin idarə edilməsi üzrə bankın peşəkar məshələtçiləri tərəfindən tədris olunan praktiki beynəlxalq seminarı başa vurmuşdur.\nNiderland Krallığının Maastrixt İdarəetmə Məktəbində Biznesin İdarə Edilməsi üzrə Magistr dərəcəsini bitirmişdir. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasının Menecment ixtisası üzrə bakalavr dərəcəsinə malikdir.


Nərgizin adından… | Azadliq\nHome Seymur Həzi Nərgizin adından…\nKənanım, məndən sənə hey danışacaqlar.\nBir az da səndən sənə mən danışım.\nAdını mən vermişəm. Sən doğulmadan çox qabaq, adını əzizləyib, boyunu sevmişəm.\nUşağını bağçaya göndərə bilməyən anaların gözü ilə çox qəhərlənmişəm, məktəbdən qayıdan uşağını qucaqlayan anaların sevincinə çox sevinmişəm, hamısını səni düşünərək etmişəm. Bu dünyanın çox gözəl olmasını istəmişəm səni düşünərək.\nBəlkə bağçaya, məktəbə gedəndə əlindən tuta bilmədiyim üçün məni qınayacaqsan. Amma mən daha böyük ananın – ölkəmizin körpələrin əlindən tutması naminə çox çalışmışam. Gün gələcək sənin əlindən mənim arzuladığım Azərbaycan tutacaq, onda mən daha rahat, sən daha xoşbəxt olacaqsan.\nKənanım, sən ürəyinin döyüntüsü ilə tanımayacaqsan ananı. Məni sənə anladacaqlar; adını əzizləyib, boyunu sevdiyimi deyəcəklər…\nBax, mən nə deyirəm:\nQuşların, çiçəklərin adını bir dəfə soruş insanlardan – diqqətli olmağı öyrən. Səni gec geyindirsələr, səbrli olmağı öyrən Nəyisə arzulayanda ağlama – danışmağı öyrən.\nNağıl danışmağı istəmə bir kimsədən, həqiqətlərlə yaşamağı öyrən… Çətin olsa uşaq həyatı, tez böyüməyi öyrən Həyatın böyütdüyü uşaqlar qüvvətli olur ananın böyütdüyü uşaqlardan – buna da bir şans kimi bax… Neyləyək, körpə olmaq şansı yoxdur anasız böyüyən uşaqların.\nQışda şərfini bağla, dondurmaya çox aludə olma və bir də vurulma şaqraq gülən qızlara. Onlar tez tərk edirlər dostları, doğmaları, dünyanı…\nAmma heç vaxt qorxma gecələr, mən sənin yanında oluram hər kəs öz körpəsinin yanına çəkiləndə…


Mahnı bəstələyən, şeir, roman yazan məmurlar, deputatlar - MARAQLI - modern.az\n3 Oktyabr 2019, 08:22 | MƏDƏNİYYƏT\nMahnı bəstələyən, şeir, roman yazan məmurlar, deputatlar - MARAQLI\nSosial şəbəkələrdə Azərbaycanın keçmiş nəqliyyat naziri Ziya Məmmədov tərəfindən yazıldığı iddia olunan şeirlər yayılıb. Sabiq "nəqliyyat şefi"nin Ziya Hafiz imzasıyla ədəbi yaradıcılığa başladığı qeyd edilib.\nAncaq sabiq nazir şeirlərin ona aid olmasını təkzib edib. Z. Məmmədov ömrü boyu şeir yazmadığını açıqlayıb.\nZiya Məmmədov haqqında çıxan məlumatlar hər nə qədər təsdiqini tapmasa da, Azərbaycanda məmurların ədəbi yaradıcılıqla məşğul olması yeni xəbər deyil.\nModern.az ədəbi yaradıcılıqla məşğul olan məmurların bir qismini təqdim edir:\nSiyahımıza ilk olaraq, fövqəladə hallar naziri Kəmaləddin Heydərovdan başlayaq. Azərbaycanda populyar müğənnilərin ifa etdiyi bir sıra mahnıların musiqisi Kamaləddin Heydərova məxsusdur. O, mahnılarını "Kamal" imzası ilə bəstələyir, hətta bir neçə hit mahnının müəllifidir. Özbək müğənnisi Nəsibə Abdullayevanın ifa etdiyi "Nigaranam" mahnısı bunlardan ən məşhurudur. 2009-cu ildə bəstəkar Kamalın "Sənə güvəndiyim dağlar" adlı albomu buraxılıb. 4 diskdən ibarət albomdakı mahnılardan ikisinin sözləri Leyla Əliyevaya, digərləri isə şair Baba Vəziroğluna məxsusdur. Müəlliflərin birgə ərsəyə gətirdikləri mahnılar və onların ekran görüntüləri CD və DVD şəklində yerləşdirilib. Disklərin üz qabığında "Səndən nigaranam", "Yenə yaz gələcək", "Xalq Heydər söyləyəcək", "Ayrılığa dözmərəm" mahnılarının adları yazılıb. Disklərdəki mahnılar xalq artistləri Flora Kərimova, Alim Qasımov, Yalçın Rzazadə, İlhamə Quliyeva, Aygün Kazımova və Zülfiyyə Xanbabayevanın, əməkdar artistlər İlqar Muradovun, Aygün Bəylərin, müğənni Röyanın və başqalarının ifasında yazılıb.\nAzərbaycan Qızıl Aypara Cəmiyyətinin prezidenti, deputat Novruzəli Aslanov isə Novruz Aslan imzası ilə həm də bəstəkar olaraq tanınır. O, xeyli sevilən mahnının müəllifidir.\n"Azərbaycan Dəmir Yolları" Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin sədri, deputat Cavid Qurbanovdan da bəhs edək. Gözəl şeirlərin müəllifi olan C. Qurbanov bu fəaliyyəti üçün həmkarlarının da təqdirini qazanıb. O, ustad Aşıq Şəmşirin nəvəsidir.\nQeyd edək ki, Tağı Əhmədov “Tağı Sadiq” imzası ilə şeirlər yazır. Tağı Sadiqin yazdığı şeirlərə bir sıra mahnılar bəstələnib və həmin mahnılar tanınmış müğənnilər tərəfindən bu gün ifa olunmaqdadır. Belə mahnılara kliplər də çəkilib. Bir sözlə, incəsənət, ədəbiyyat sahəsində "Tağı Sadiq" imzası yetərincə tanınıb, məşhurlaşıb...\nMusiqi sahəsinin bəzi simaları Tağı Sadiqi incəsənətin yaxın dostu, himayədarı, nəğməkar şair adlandırırlar. Tağı Sadiqin yazdığı "Qısqanıram", "Dilin dediyini ürəyim demir", "Olaydı", "Ceyranım", "Odlanıram mən", "Gözləməsin" kimi şeirlərə də mahnılar yazılıb, kliplər çəkilib.


Yorğun hiss etdiyimiz zamanlar özümüzü motivasiya etməyin 9 yolu - Bildirchin.az\nAna səhifə Fərdi inkişaf Yorğun hiss etdiyimiz zamanlar özümüzü motivasiya etməyin 9 yolu\nEnerjili olduğumuz dövrlərdə məhsuldar oluruq və iş görmək bizə çox çətin gəlmir, amma özümüzü yorğun hiss etdiyimiz zamanlarda etdiyimiz hər şey işgəncəyə çevrilir və çox vaxt da heç bir şey etməməyi qərara almağımıza səbəb olur. Belə zamanlarda özümüzü motivasiya edə biləcək tək adam isə özümüzük.\nBir siyahı hazırlayın ya da varsa yeniləyin.\nHərəkətli musiqilər dinləyin.\nİş yoldaşlarınızla danışın.\nEnerji verici yeməklər yeyin.\nFiziki hərəkət edin.\nİndiyə qədər edilən bir çox araşdırma şirniyyatların beyni rahatlatdığını sübut edir. Burda diqqət etməli olduğumuz nöqtə isə günün hansı saatında nə qədər şirniyyat yediyimizdir\nƏvvəlki MəqaləFransa tarixinin qaranlıq üzü: Xalq içində zorla təraş edilən qadınlar.\nSonrakı MəqaləBitkilərin ağrını və yeyildiklərini hiss etdiyini ortaya qoyan təəccüblü araşdırma: Müasir Fermer\nPis hiss edirsiniz? Sirrlərimiz sizə kömək edəcək!


Açıq Havada Təzə Sağlıqlı Qida https://www.visitdubai.com/az/articles/fresh-healthy-food-in-dubai 20161113T160410 20161113T160410 20170814T165332:636383264122232530 Dubayda mətbəxləri kəşf edin\nDubay, sizə şəhərin qızğın və mənzərəli hissələrini təcrübədən keçirmək imkanı verən, artmaqda olan sağlıqlı yemək seçimlərinin geniş seçimini təklif edir.\nDubayda açıq havada sağlıqlı qidalanma seçimləri artmaqdadır\nDubayda açıq havada sağlıqlı qidalanma seçimləri çoxalmaqdadır\nTəzə, yerli orqanik məhsullar və super məkanlar Dubaydakı sağlıqlı qida mədəniyyətinin əsasını təşkil edir. Jumeirah çimərliklərində Al Fahidi tarixi məhəlləsinin tarixi cığırlarına qədər, Dubayda soyuq sıxılmış şirələrdən Paleo salatlarına qədər hər bir şey var. Bizim sağlıqlı yemək məkanlarımıza artıq France’s Wild & the Moon və Cycle Bistro kimi evdə hazırlanan yeməklər təklif edən nadir yerlər daxildir. Odur ki, sağlam olun, aktiv olun və Dubayda mükəmməl bir qışdan həzz almaq üçün açıq havaya çıxın.\nDubayın yüksək-səviyyəli Jumeirah rayonunda, Life ‘N One öz orqanik və vegetarian kafesi ilə sağlıqlı və həyat-sağaldan bir məkandır. Daşlı yol ilə gedin və bu, tam təbii istirahət məkanında otluq və ya ağac gövdələrinin üzərində oturun. Təzə hazırlanmış təamların dadına baxmazdan öncə sağlamlıq (yoga, reiki və pilates bunlardan bəziləridir) dərslərinə getməyi unutmayın.\nGünün sifarişi "Çiy yeməklər"dir. Keşnişli və ədviyyalı Tayland sousu ilə zukkini pastasının və badamlı, qozlu və günəşin qızartdığı pomidorlu çiy veqan piroqun dadına baxın. Azacıq şirin, amma az kalorili şirnilər üçün keşyulu, xurma və aqavalı çiy şokolad braunilərin dadına baxın.\nVilla 5/1b, Jumeirah 1 (Magrudy’s-in arxasında)\nParis küçələrində doğulan və yenicə Dubaya gəlib çıxan bu 100% orqanik ərzaqlar təklif edən restoran sadə bir məntiqə əsaslanır ki, o da "qidanın sağlamlığınıza, planetimizə uyğun olması və hər şeydən öncə çox dadlı olmasıdır". Səhər yeməyi, nahar və ya erkən şam yeməyi üçün gəlməyinizdən asılı olmayaraq siz həmişə Wild & the Moon-un həm içi həm də çölündə qızğın söhbət və gözəl səslər eşidəcəksiniz.\nİmmunitetini gücləndirmək istəyirsən? Alma, portağal, şirin kartof, sarıkök, qara bibər və hildən hazırlanmış soyuq halda sıxılmış Tiger şirəsinin dadına baxın, bu isə özünüzü elə şirənin adı kimi hiss etmənizə səbəb olacaq. Ədviyyatlı avokado ilə mərci və kələm salatı sifariş edin, yaxud onların Bullet-Proof qəhvəsinin və enerji və maddələr mübadiləsini gücləndirdiyi iddia edilən küncüt, xurma, spirulina, kokos yağı, dəniz duzu və vanil toxumundan hazırlanan məşhur Solar Bars-dan birinin dadına baxın.\nVelosiped sürmə Dubayda yeni əyləncədir və xüsusi hazırlanmış cığırlar şəhər boyu hazırlanıb istifadəyə verilməkdədir. Cycle Bistro-da sağlıqlı qida və velosiped sürmək, dincəlmək və hər dişləkdən həzz almaq üçün geniş, günəşli ərazi var. Bu innovativ konsepsiyanın ideya müəllifləri Əmirlikdən olan Paleo həvəskarı və velosipdeçisi Xalid Al Zarooni və Cycle Hub dükanının sahibi Sam Sayadandır. Paleo dietası və velosiped sürmək Zarooninin həyatını dəyişdirmişdir. Sayadanın əla yerdə yerləşən dükanı isə ona yerlilər və ziyarətçilərlə öz yeni tapdığı kəşfləri bölüşmək imkanı verib.\nCycle Hub-dan bir velosiped icarəyə götürün və daha sonra onların qlütensiz, südsüz, şəkərsiz seçimlərə malik “95% Paleo” menyusundan həzz alın. Dadlı, qidalı, zülal dolu yeməklərə Xırtıldayan Quinoa Krevetka Piroqu, Ədviyyalı Cücə Döş Əti və ya orqanik tərəvəzli masala yeməyi Tərəvəzli Sabzi Kari daxildir.\nDubay Avtodromu Əsas Tribun Bölmə B6, Motor City\nDubaydakı ən maraqlı yerlərdən biri olan Fahidi Tarixi bölgəsi Dubaydakı ən qədim icma yeri olan Bur Dubayın tam ortasında yerləşir. Dubay Körfəzi ilə həmsərhəd olan, öz ənənəvi memarlığı və dolanbac yolları ilə Al Fahidi rayonu Dubaydakı ən vacib irs məkanlarından biri hesab olunur. Tam mərkəzdə isə öz orijinal külək qüllələri və yenicə təzələnmiş XVA Café ilə qürrələnən XVA oteli yerləşir.\nYaşıl açıq hava məkanında, bu sürpriz paket sürətli, dadlı və münasib qiymətli, sağlıqlı vegetarian menyusu təklif edir. Feta pendirli və narlı, nanəli və halumili tomat püresi və ya kuskusun dadına baxın. Nahardan sonra, körfəzin ən yaxşı sənətçilərinin yer aldığı XVA Gallery-yə baş çəkdikdən sonra isə Al Fahidi rayonunda gəzişin və 100 il bundan öncəki Dubay barədə təəssürata malik olun.\nTarixi Əl Fahidi MəhəlləsiBur Dubay\nDubaya edilən heç biri səfəri Palm Jumeirah-sız təsəvvür etmək olmaz və bunu Dubayın yeni ekoloji təmiz qidalar təklif edən yemək məkanlarından birində pit-stop edərək həyata keçirsəniz sizin üçün bonus olar. @Blend yalnız qısa bir müddət əvvəl açılıb, bununla belə materikdən davamlı olaraq Palm-a gələn müştərilərin bura gəlişinə stimul verən öz yüngül və sağlam qida menyusu ilə onlara həzz bəxş edir. Bu işıqlı, havalı restoran dəniz elementləri ilə - okean mozaikası, xilasedici rezinlər və qəribə gəmi çarxları ilə zəngindir. Burada həmçinin yay günəşinin altında xoş vaxt keçirmək üçün rahat açıq hava məkanı da var.\n"Sağlamlıq", "Fitnes", "Desert" və "Detoks" kateqoriyalarında təklif olunan meyvə kokteylləri bu məkanın üstün məhsuludur. Əgər bir az daha mühüm bir şey axtarırsınızsa, içərisinə yüngül ədviyyəli Tayland tunes balığı qoyulan dürməyin və ya mavi pendir ilə örtülən qırmızı kvinoa, avokado, ispanaq, soğan, xiyar və xırda pomidordan hazırlanan Superfood Q salatının dadına baxın. Zülala ehtiyacınız var? Asta bişirilmiş qızılbalıq əlavə edin.\nGülərüz və müdaxiləsiz xidmətin olduğu bu məkan Shoreline Beach klubda, the Palmın tam ortasında yerləşir, odur ki, Crescent-in digər tərəfinə getməli olmayacaqsınız. Amma istəsəniz tam Palm təcrübəsi yaşamaq üçün həmin yolu maşın ilə gedə bilərsiniz.\nShop 04, Shoreline Çimərlik Klubu, Palm Jumeirah\nBurj Al Arab yolundan yalnız bir neçə kilometr kənarda yerləşir və bir neçə mil qızılı qumdan ibarət sahillərlə uzanan Körfəzə baxır. Səhər erkən və ya gecə gəzintisindən həzz aldıqdan sonra Comptoir102-ə baş çəkin.\nNəyin dadına baxmalı:\nƏgər səhər yeməyi vaxtıdırsa, ərəblərin sevimlisi olan və Black Lemonade limonadı, ekstrim detoksikant, aktivləşdirilmiş kömür, limon şirəsi və ağcaqayın siropu ilə birgə masaya verilən və rukkola, nanə, zeytun və qoz ilə hazırlanan Panini kəsmiyinin dadına da baxın.\nDaha sonra quakamole və ya ev üsulu ilə hazırlanan kətan toxumu krekerləri və ya üzərinə makadamiya sousu və yonca kələmi əlavə edilmiş avokado krostinisi ilə masaya verilən dəniz bitkiləri pestosunun dadına baxın. Özünü izlə üzməyə bir şey gətirin, çünki yeməkdən əvvəl özünüzü dalğaların qoynuna atmaq istəyəcəksiniz. Qarabaşaq yarması blinlərindən tutmuş Cat’s Claw (Pişik Pəncəsi) tozu kimi yerli məhsullara qədər taamların dadına baxmaq üçün orqanik ərzaq məhsulları satılan mağazada ayaq saxlamağı unutmayın.\n102 Jumeirah Beach şossesi, Jumeirah 1\nDubayın ən yaxşı çimərlik kafelərində dəniz mehini içinizə çəkin və ailələr üçün ən yaxşı açıq hava məşğuliyyətlərini sınayın.\nhttps://www.visitdubai.com/az/articles/fresh-healthy-food-in-dubai Azerbaijani Dubai Corporation of Tourism & Commerce Marketing


Moskva ABŞ-da keçirilən seçkiylə bağlı Vaşinqtona nota verdi\n2021, 21 Sentyabr, çərşənbə axşamı, Bakı vaxtı 07:13\n“Moskva rusiyalı diplomatların ABŞ-da seçki məntəqələrinə girişinin əngəllənməsini qəbuledilməz sayır”.\nBunu noyabrın 8-də Rusiya xarici işlər nazirinin müavini Sergey Ryabkov bəyan edib.\nO, artıq bununla bağlı ABŞ tərəfinə rəsmi nota göndərildiyini deyib.\nNazirliyin sözçüsü Mariya Zaxarova bundan əvvəl, Federal Tədqiqatlar Bürosunun seçki məntəqələrinə baş çəkmək istəyən rusiyalı diplomatlara təzyiq göstərməsi barədə məlumat yaymışdı.\nOnun sözlərinə görə, bu hallardan biri Hyustonda baş verib, Federal Tədqiqatlar Bürosunun əməkdaşları baş konsulluğun maşınını blokadaya alıblar.\nSergey Ryabkov deyib ki, Moskva buna eyni üsulla cavab verəcək.\nABŞ-ın Rusiyadakı səfirliyi isə Rusiya xarici işlər nazirliyinin bəyanatının əsassız olduğunu bildirib.


Yüzillik yalanın sonu – VİDEO – FOTOLAR – Yenicag.Az\nAna Səhifə Dünya Yüzillik yalanın sonu – VİDEO – FOTOLAR\nYüzillik yalanın sonu – VİDEO – FOTOLAR\nYeni Çağ Media Qrupu – Oktyabr 22, 2015 - 13:42\nAvropa İnsan Haqları Məhkəməsi “erməni soyqırımı” mifini inkar edənlərin cəzalandırılmasını qadağan edib\nQədim məsəl var: “Yalan ayaq tutar, amma yeriməz”. 1915-ci ildə, guya, Osmanlı İmperiyasında törədilmiş qondarma “erməni soyqırımı” ilə bağlı mifə də ötən həftə Avropa femidası tərəfindən məhvedici zərbə vuruldu. Gəlin, hadisələrin xronologiyasına nəzər salaq…\nAvropa İnsan Haqları Məhkəməsinin (AİHM) Böyük Palatası oktyabrın 15-də “Doğu Perinçekin İsveçrəyə qarşı” işi üzrə yekun hökm çıxarıb. Hakimlər kollegiyası İsveçrə hökumətinin, erməni diasporunun və Ermənistanın özünün apelyasiyasını səs çoxluğu ilə rədd edib, “erməni soyqırımı”nın tarixi fakt yox, fərziyyə olduğunu açıqlayıb. Məhkəmənin qərarına əsasən, bu mifin inkarına görə hər hansı təqib Avropa İnsan Haqları Konvensiyasının ifadə azadlığı ilə bağlı 10-cu maddəsinin pozulmasından başqa bir şey deyil.\nMəhkəmənin hökmündə deyilir: “1915-ci il hadisələrinin mahiyyəti və xarakteri mübahisəli olaraq qalır. Bu hadisələri xarakterizə edən məhkəmə qərarı yoxdur. 1915-ci ildə yaşananlar İkinci Dünya müharibəsi zamanı baş vermiş yəhudi Holokostundan məhz bununla fərqlənir. 1915-ci il hadisələri tarixçilər arasında diskussiya, mübahisə mövzusudur. Başqa sözlə, parlamentlər bu məsələ ilə bağlı hər hansı qərar qəbul etmək hüququna malik deyillər. 1915-ci il hadisələrinin soyqırımı olduğunu inkar etməyə görə cinayət məsuliyyətinin nəzərdə tutulması sağlam düşüncəyə ziddir. Bu cür repressiyalar və qadağalara Avropa İnsan Haqları Konvensiyası çərçivəsində baxılması mümkün deyil”.\nBir daha qeyd edək ki, AİHM-nin son instansiyasının qərarına görə, “erməni soyqırımı”nın inkarı, yəni, həqiqətin söylənilməsi apriori qanunsuzluq sayıla bilməz. Məhkəmənin bu qərarı həm də parlamentləri 1915-ci il hadisələrini “soyqırımı” kimi tanınmış ölkələrin imicinə zərbədir. Çünki AİHM-nin yekun qərarı Avropa Şurasının üzvü olan 42 dövlətin üzərinə birbaşa, digərlərinin üzərinə isə beynəlxalq hüquq çərçivəsində öhdəlik qoyur.\nBeləliklə, “erməni soyqırımı” barədə fərziyyələr yalnız elmi dairələr tərəfindən müzakirə oluna bilər. Bununla bağlı məhkəmə qərarı Avropadakı bənzər hadisələr üçün də presedent yaradacaq.\nBu tarixi qərar türk siyasətçisi Doğu Perinçekin və silahdaşlarının getdikləri uzun və məşəqqətli yolun nəticəsidir.\n2005-ci ildə Doğu Perinçek türk Kiprinin mərhum lideri Rauf Denktaşla birlikdə İsveçrədə bir neçə konfransda iştirak edib. O, çıxışlarının birində Osmanlı İmperiyası dövrünə aid “erməni soyqırımı”nı “imperialist yalan” adlandırıb. Bundan sonra “İsveçrə-Ermənistan” assosiasiyası türk siyasətçini məhkəməyə verib. 2007-ci ildə Lozanna məhkəməsi Perinçeki irqi ayrı-seçkilikdə təqsirli bilib. Lakin o, İsveçrəni söz azadlığını pozmaqda günahlandıraraq, 2008-ci ildə qərardan AİHM-ə şikayət edib. 2013-cü il dekabrın 17-də AİHM Perinçekin xeyrinə qərar çıxarıb. 2014-cü ilin martında isə İsveçrə qərardan apelyasiya verib. 2015-ci il yanvarın 28-də istər ifadə azadlığı hüququnun müdafiəsi, istərsə də tarixi ədalətin bərpası baxımından həyati əhəmiyyətli məhkəmə prosesi keçirilib. Məhkəmə zamanı Türkiyənin maraqlarını D.Perinçekin özü müdafiə edib. O, İsveçrə və Ermənistandan olan vəkillərlə şəxsən mübarizə aparıb. Vəkillər arasında Hollivud aktyoru Corc Kluninin xanımı Amal da olub. Onun prosesdə iştirakı isə əlbəttə ki, dünya erməniliyinin beynəlxalq birliyin diqqətinə cəlb etməyə yönəlmiş növbəti ucuz cəhddən başqa bir şey deyildi.\nMaraqlıdır ki, İsveçrə tərəfinin fikrincə, “erməni soyqırımı”nın inkarına icazə vermək, Ermənistanın tarixi saxtakarlıqda günahlandırılması kimi qiymətləndirilməlidir. Perinçek tərəfi isə müdafiəni “erməni soyqırımı”nın hamının qəbul etdiyi fakt olmaması üzərində qurub. “Məhkəmə iclasının çərçivələrindən çıxmamaq üçün biz erməni dövlət xadimlərinin bizim haqlı olduğumuzu təsdiqləyən tarixi etiraflarını gündəmə gətirmək istəmədik. Əsas hədəfimiz isə “erməni soyqırımı”nın inkarının istənilən azad insanın haqqı olduğunu sübuta yetirmək idi”, – deyə D. Perinçek bu məqalənin müəllifinə məhkəmədən sonra verdiyi açıqlamasında bildirib.\nPerinçek AİHM-nin son instansiyasında qazanılmış qələbədən sonra vətəninə dönər-dönməz “R+” jurnalının oxucuları üçün açıqlama verib: “Əlbəttə ki, bu, yalnız Türkiyənin yox, həm də Azərbaycanın və bütünlükdə Türk Dünyasının qələbəsidir. Biz başıuca yaşamağa öyrəşmiş xalqıq. Biz saxtakarlığa və yalana əsaslanan tarixi təzyiqlər qarşısında davam gətirdik. Davam gətirdik və qalib gəldik. Bu qələbənin xüsusilə Qarabağın azad olunması baxımından önəmini qeyd etmək istərdim. Dünya erməniliyinin təbliğatında məqsəd Dağlıq Qarabağda Azərbaycan türklərinə qarşı törətdiklərini leqallaşdırmaq, bu əməllərə haqq qazandırmaqdır. Guya, onlar 100 il əvvəl soyqırıma məruz qalıblar və vətənlərini itiriblər. İnanıram ki, AİHM-nin Böyük Şurasının qərarı Ermənistanın Azərbaycana qarşı işğalçılıq siyasətinə dərhal son qoyulmasına kömək edəcək. Biz bu qərardan bütün beynəlxalq arenalarda istifadə etməyə çalışacağıq. “Erməni soyqırımı” barədə yalan 100 il əvvəl imperialist qüvvələr tərəfindən uydurulub. Bu gün Avropa Məhkəməsi, ən azı, bu məsələnin parlamentlərin gündəliyinə salınacaq mövzu yox, elm xadimlərinin işi olduğunu etiraf etmək məcburiyyətində qalıb. Demək, biz ayrı-ayrı ölkə parlamentlərinin “erməni soyqırımı”nın tanınması barədə qərarlarına qarşı mübarizə aparmaq hüququ qazanmışıq. Yəni, tarixi həqiqətin bərpası üçün növbəti addımları atmaq imkanımız var. Bu məsələdə hər zaman azərbaycanlı qardaşlarımızın dəstəyini hiss edəcəyimizə şübhəm yoxdur. Bir daha əminliklə deyirəm ki, Azərbaycanın əzəli torpağı olan Qarabağ bizim ərazimiz, bizim Vətənimizdir. Odur ki, mən Azərbaycan barədə danışarkən heç zaman söhbətin hansısa yad ölkədən getdiyini düşünmürəm. Mən öz Vətənimdən danışıram və əminəm ki, bu hisslər bütünlükdə Türkiyəyə aiddir. Bir daha qeyd etmək istəyirəm ki, bu qərar əlimizdə həm də Qarabağın azad edilməsi üçün bir silaha çevriləcək”.\nD. Perinçekin sözləri ilə razılaşmamaq mümkün deyil. Dünya erməniliyi “erməni soyqırımı” barədə mifdən hərtərəfli istifadə etməklə, uzun müddət Azərbaycan torpaqlarındakı əməllərinə haqq qazandırmağa çalışıb. Onlar bu “fakt”a əsaslanaraq, ASALA-nın Türkiyənin diplomatik korpusuna qarşı törətdikləri cinayətlərə də haqq qazandırıblar. Soyqırımı barədə mifin darmadağın edilməsi, şübhəsiz ki, beynəlxalq arenada Azərbaycanın da mövqelərini gücləndirəcək.\nBeynəlxalq arena barədə danışarkən bir məqamı da unutmaq olmaz: “erməni soyqırımı” məsələsi uzun illər Qərb ölkələrinin Türkiyəyə əsas təzyiq rıçaqı olub. Çünki bu mifi 100 il əvvəl elə onların özləri yaradıblar. Əlbəttə ki, onların bundan sonra Türkiyəyə münasibətlərini dəyişəcəyini gözləmək olmaz. Sadəcə, “erməni soyqırımı” o qədər həyasız və arsız mifdir ki, hətta Türkiyənin əleyhinə olan Avropa ölkələrinin hüquqi instansiyaları belə, onu sonadək “malalaya” bilmirlər.\n“Erməni soyqırımı” barədə mifə ənənəvi olaraq, 3 müstəvidə baxılır: tarixi, hüquqi və siyasi. Tarixi baxımdan “soyqırımı fərziyyələri”nin izi-tozu çoxdan yox olub. Türkiyə, Azərbaycan və digər ölkələrdən olan tarixçilər yalançı erməni alimlərinin iddialarının əsassız olduğunu çoxdan sübuta yetiriblər. Hər halda, “erməni soyqırımı” barədə danışan “ənənəvi” mənbələrin – Henri Morqentau, Arnold Toynbi və ya daha da pisi, “Andonyanın sənədləri”nin siyasimotivli olması, saxtalığı və qərəzliliyi çoxdan sübuta yetirilib. “Tarixi” fərziyyələrinin perspektivsizliyini anlayan dünya erməniliyi saxtakarlıqlarının ifşasından “erməni soyqırımı”nın inkarına görə cinayət məsuliyyətini nəzərdə tutan qanunlarla qurtulmağa çalışıb. Bu işdə o, öz lobbisindən və bir sıra Qərb dövlətlərinin anti-Türkiyə ritorikasından da istifadə edib. Lakin AİHM-nin son qərarından sonra, ermənilər hüquqi müstəvidə də məğlubiyyətə uğrayıblar. Prosesin iştirakçısı İsveçrə olsa belə, reallıqda məğlub tərəf Ermənistan və erməni diasporudur. Çünki bir sıra ölkələr (erməni diasporunun son dərəcə güclü olduğu bəzi Cənubi Amerika ölkələri istisna olmaqla) “erməni soyqırımı”nı tanıması bir sıra məqsədlərlə bağlı olub: bu amildən Türkiyəyə qarşı istifadə etmək, Ermənistanla yaxınlaşmaq, idealda isə Ermənistanda öz “beşinci kalon”unu gücləndirmək, onları hakimiyyətə gətirmək və Rusiyaya daha bir başağrısı yaratmaq.\nBaşqa sözlə, dünya erməniliyi 100 ildə heç nəyin dəyişmədiyini ya anlamır, ya da anlamaq istəmir: onlar imperialist qüvvələrin əlində Türkiyəyə qarşı alət olublar və olaraq qalırlar. Alətin istifadə olunduqdan sonra hansı taleni yaşadığını isə hər kəs bilir. Ermənistanda ötən həftə baş verənlər bu mənada kifayət qədər xarakterik sayıla bilər.\nİrəvanda keçirilən beynəlxalq konfransda “soyqırımın əvəzinin ödənilməsi” məsələsi müzakirə olunub. Xatırladaq ki, Kilikiya Böyük Evinin katolikosu, bütün ermənilərin katolikosu Qareginin yerinə “Daşnaksutyun”un və Qərbdəki erməni diasporunun namizədi olan Birinci Aram artıq Türkiyənin Konstitusiya Məhkəməsinə iddia ilə müraciət edərək, Türkiyənin Adana vilayətindəki Kozan şəhərində yerləşən monastırın “geri qaytarılması”nı tələb edib. Sözügedən konfransdan sonra, daha hansı “ağıllı” addımların atılcağını tezliklə biləcəyik. Hələliksə, Doğu Perinçekin də dediyi kimi, bir şey məlumdur: mübarizə yeni başlayır. Bu, azadlığın, maarifçiliyin cəhalətlə mübarizəsidir. Motivlərindən asılı olmayaraq, AİHM-nin son qərarı yalan və saxtakarlıqla mübarizədə həqiqətin mövqeyini gücləndirib.


Azərbaycan İranın Avropaya narkoticarət yolunu bağlayıb - FAKT BUDUR! » Dogruxeber.az\nDogruXeber.az: - MDB Dövlət Başçıları Şurasının iclası bir sıra istiqamətlər baxımından əhəmiyyətlidir. Həmin görüşdə MDB-yə üzv dövlətlərin dövlət və hökumət başçıları həm də yaxın perspektiv üçün fəaliyyətlərinin mesajını verirlər.\nVideokonfrans formatında baş tutan görüşdə Azərbaycan lideri İlham Əliyevin işğaldan azad edilən ərazilərimizdən uzun illər narkoticarət məqsədilə istifadə edilməsini deməsi və bunu konkret faktlarla göstərməsi diqqətdən qaça bilməz.\nDövlət başçısı qeyd edib ki, Azərbaycan Ermənistanla sərhədin 132 km-lik hissəsinə nəzarəti bərpa etməklə İrandan Ermənistana və daha sonra Avropaya gedən narkotrafikin qarşısını alıb.\nDövlət başçısı İlham Əliyevin “cari ildə İranla sərhədin digər hissələrində saxlanılan heroinin həcmi əvvəlki illərlə müqayisədə iki dəfə artıb. Bu göstərir ki, 30 il ərzində Ermənistan İranla əlbir olaraq işğal altında olan ərazilərdən Avropaya narkotrafik məqsədilə istifadə edib”,- fikri isə heç bir halda gözardı edilməməlidir. Çünki ərazilərimiz hələ işğal altında olan illərdə Azərbaycan həmin ərazilərdən narkotrafik və terrorçu düşərgələr üçün istifadə olunduğunu dəfələrlə bəyan edib.\nPrezident məlum çıxışı ilə həm də mesaj verir ki, artıq Azərbaycan ərazisindən belə məqsədlər üçün istifadə etməyə imkan verilməyəcək, bu kimi hallara qarşı dövlət qətiyyətli mövqe ortaya qoyacaq.\nHərbi ekspert Azad İsazadə Reyting.az-a deyib ki, hələ ərazilərimiz erməni işğalı altında olan zaman bu ərazilərdən qaçaqmalçılıq məqsədilə istifadə olunmasına dair xəbərlər yayılırdı. Onun sözlərinə görə, rəsmi məlumatlar olmasa da, mətbuatda açıq yazılırdı ki, işğal edilən ərazilərdən narkotik ticarəti məqsədilə istifadə edirlər: “Hesab edirəm ki, bu məsələ artıq öz təsdiqini tapıb. Sözsüz ki, həmin kanallar qalmışdı, sadəcə, Azərbaycan həmin sərhəd ərazisini nəzarətinə götürdükdən sonra bu məqamı açıqlamaq imkanı oldu. Bir var biz ancaq quru sözlə ifadə edirdik ki, bu ərazilər bizim nəzarətimizdə olmadığı üçün bu məqsədlə istifadə edə bilərlər, bir də var indi bu, tam ortaya qoyulur”.\nA. İsazadə əlavə edib ki, Azərbaycan prezidenti Əliyevin bu mesajı Ermənistana və İrana deyil, daha çox Avropaya və Qərb ölkələrinə ünvanlanıb: “Aydındır ki, əsasən Ermənistan ərazisindən istifadə etməklə narkotikləri Avropaya daşıyıblar. İndi bu imkan olmadığından Azərbaycandan istifadə etməklə Avropaya narkotik daşımağa cəhdlər olur. Cari dövrdə saxlanılan heroinin həcminin əvvəlki illə müqayisədə iki dəfə çox olması da bundan xəbər verir. Bu mənada mesaj Avropayadır. Yəni deyirik ki, belə kanallar olub, ancaq artıq biz bu yolları qapatmışıq”.\nHərbi ekspert sonda əlavə edib ki, dünyada narkotik ticarəti mərkəzləşdirilib, bu, böyük mafioz qrupların nəzarətindədir və onların da böyük təsir imkanları var.\nAzərbaycanın Baş naziri Türkmənbaşı ilə Avropaya qaz tədarükünü müzakirə edib


Öskürərkən aorta damarımız yırtıla bilərmi? » Kaspi.azAzərbaycanda özəl xəbərlər, araşdırmalar, təhlillər və müsahibələrin tək ünvanı\nÖskürərkən aorta damarımız yırtıla bilərmi?\nDate: 02 May 2017, 12:00, Oxunma sayı: 2687\nAylar öncə Türkiyənin məşhur sənətçilərindən olan Oya Aydoğanın aort damarının yırtılması nəticəsində ölməsi sevənlərini olduqca kədərləndirdi. Sənətçinin aort damarının, yemək zamanı nəfəs borusuna düşən qida parçasının qüvvətli şəkildə öskürərkən və ya öyümə nəticəsində yırtıldığı bildirildi. Bununla əlaqədar Türkiyə mediasında aort damarının yırtılması haqqında xəbərlərə geniş yer verildi. Bəzi xəbərlərdə öskürmərkən, öyüyərkən, asqırarkən aort damarımızın yırtıla biləcəyi haqqında məlumatlara yer verildi. Bu da insanlarda müəyyən qorxuya səbəb oldu. Aort damarı insan bədənindəki ən böyük arteriya və ən dayanıqlı damarıdır. Bu damar ürəyimizdən birbaşa çıxır və təmiz qanı bədənin bütün orqanlarına və toxumalarına çatdırır. Aort damarında qan təzyiqi yuxarı olduğuna görə, bu damar yırtıldığı zaman (tibbi adı aorta disseksiyası) ciddi qanaxma nəticəsində xəstələr dəqiqələr, hətta saniyələr içində ölür.\nKimlərin aort damarının yırtılma riski var? Aort yırtılması kimlərdə daha sıx baş verir, divarı zəiflədən faktorlar nələrdir?\nHər hansı bir səbəbdən aort divarı zəif olan bir insanın damarının yırtılma riski daha yüksəkdir. Aort damar yırtılması ən çox 60-80 yaş arası insanlarda görülür. Ancaq hər yaşda ortaya çıxa bilər. Cavan insanlarda ( 40 yaş altı) ən sıx səbəb Marfan xəstəliyidir. Kişilərdə qadınlara nisbətən daha sıxdı, ancaq bu xəstəlik qadınları daha çox öldürür. 40 yaşın altında olan qadınlarda ən sıx səbəb hamiləlikdi. Xüsusilə də hamiləliyin son üç ayında aort yırtılması riski artar. Genetik damar xəstəlikləri, bəzi revmatoloji xəstəliklər, Marfan və ya Ehlers-Danlos xəstəliyi, siqaret və ya kokain çəkmək, amfetaminlerdən istifadə etmək, aort damar divarını zəiflədərək, yırtılmasına səbəb ola bilir. Bundan başqa, avtomobil qəzaları və ya hündürdən düşən zamanı döş qəfəsinin travması nəticəsində də aort damarı yırtıla bilir.\nSağlam bir insanda öskürmə, asqırma və ya gücənmə aort damarını yırtarmı?\nƏvvəl onu deyim ki, sağlam bir insanda öskürmə, asqırma və ya gücənmə zamanı aort damarı yırtılmaz. Normalda biz öskürdüyümüz, öyüdüyümüz və ya gücəndiyimiz zaman aort damarımızın içindəki təzyiq artar. Ancaq damar divarı sağlam və dayanıqlı olduğu üçün damarımız bu təzyiq artımına tab gətirir və yırtılmır. Hər hansı bir insanın aort damarının divarında incəlmə, anormal dərəcədə genişlənmə və ya anevrizma deyə adlandırdığımız genişlənmələr varsa, öskürmə, öyümə asqırma və ya gücənmə zamanı, damar içindəki təzyiqin artması nəticəsində, zəifləmiş olan aort damarının yırtılma riski hər zaman var.\nAort yırtılmasında hipertoniyanın rolu varmı?\nAort divarını zəiflədən ən önəmli faktorların başında hipertoniya xəstəliyi gəlir. Aort divarı yırtılan insanların 65-75 faizi hipertoniya xəstəliyi olan insanlardır. Onların çoxu, qan təzyiqi nəzarət altında olmayan xəstələrdir. Nəzarət altında tutulmayan hipertoniya illər içində aort damarında kirəcləşməyə, divarın incəlməsinə, sərtləşməsinə, anormal dərəcədə genişlənməsinə və ya anevrizmanın ortaya çıxmasına səbəb olaraq, damarın divarını zəiflədir. Nəticədə təzyiqin hər hansı bir səbəbdən (buna öskürmə, asırma və ya gücənmə də daxildir) anidən qalxması divarı zəifləmiş olan aort damarının yırtılmasına səbəb olur. Ancaq burda bir məqam yanlış anlaşılmasın. Hipertoniyası olan hər bir insanın aort damarı yırtılmaz. Sadəcə olaraq, hipertoniya xəstəliyi olub təzyiqi kontrol altında olmayan insanların aort damarının yırtılma riski hər zaman yüksəkdir.\nXəstədə hansı şikayətlər ortaya çıxır?\nBir insanda (xüsusi ilə də hipertoniyası olan bir insan) ani başlayan çox şiddətli (xəstələr adətən "sanki bıçaq sancmışlar’’ kimi ifadə edirlər) kürək və sinə ağrısı olarsa, aort yırtılmasından şübhələnməlidir.\nAort damarı yırtılan bir insanın həyatda qalma şansı nə qədərdir?\nAort yırtılması hər il yüz min insanın 6-da ortaya çıxır. Ancaq aort yırtılması çox ölümcül bir xəstəlikdir. Əgər diaqnoz qoyulub ən qısa zamanda əməliyyat edilməzsə, xəstələrin 25 faizi ilk 24, 50 faizi da ilk 48 saat içində ölürlər. Yəni hər saat keçdikcə, ölmə riski təqribən 1 faiz daha da artar. Ona görə də vaxt itirmədən ən qısa zamanda diaqnoz qoymaq çox önəmlidir. Müalicəsi təcili əməliyyatdır və əməliyyat adətən çox uzun çəkir (8-10 saat). Digər tərəfdən, əməliyyat zamanı xəstənin ölmə riski 25%-dir. Ancaq əməliyyat olunmayan xəstələrin 90-95 faizindən çoxu ölür.\nAort damarı yırtılmasından qorunmaq üçün nə etmək lazımdır?\nHər şeydən öncə, hipertoniyası olan insanların qan təzyiqi kontrol altında tutulmalıdır. Bəzi istisnalar olmaqla, hipertoniya adətən, ömür boyu davam edən xəstəlikdir və buna görə də, müalicəsi də ömür boyu davam etməlidir. Hipertoniyası olan bir insan üçün önəmli olan sadəcə, dərman içmək deyil. Önəmli olan dərman içdiyi zaman xəstənin təzyiqinin nəzarətdə olub-olmamağıdır. Məsələn, xəstələrin bir qismi təzyiq salan dərmanlar içdiyi halda, qan təzyiqi hələ də yuxarı olur, yəni nəzarətdə olmur. Üstəlik, təzyiqləri yüksək olduğu halda belə, heç nədən gileylənmirlər. Belə olduğu halda, xəstələrin aldığı müalicənin faydası olmur. Hipertoniyası olan bir insanın şəkərli diabeti, ürək çatışmazlığı, xroniki böyrək çatışmazlığı olsun və ya olmasın, daha öncə infarkt və ya insult keçirsin və ya keçirməsin, müalicə nəticəsində yuxarı qan təzyiqi 140, aşağı qan təzyiqi isə 85-in altında olmalıdır. Əgər bu insanlar həkimin yazdığı dərmanı içdikləri halda, qan təzyiqləri bu rəqəmlərin üstündə olursa, mütləq həkimlə müraciət etməlidirlər. Ancaq hipertoniya xəstəliyindən başqa heç bir xəstəliyi olmayan, yaşı 80-dən yuxarı olan və dərman içən hipertoniyalı insanların yuxarı qan təzyiqinin 150-ə qədər olmasına icazə veririk. Ailəsinin hər hansı bir fərdində (ana, ata, qardaş və ya bacı) aort yırtılması olan insanlar müəyyən mərhələlərlə müayinə edilməlidir. Damar yırtılmasına səbəb ola bilən genetik xəstəliyi (məsələn, Marfan və ya Ehlers-Danlos sindromaları ) olanlar da müəyyən mərhələlərdə müayinə edilməlidir. Siqaret çəkməmək çox önəmlidir. İstər hipertoniya xəstəliyi olsun, istər olmasın, aort damar genişlənməsi olan insanlar müəyyən müəyyən vaxtlarda exokardioqrafiya (ürəyin ultrasəs müayinəsi) müayinəsindən keçməlidirlər. 65 yaş üstündəki bütün kişilərə və ya siqaret çəkən 65 yaş üstü bütün qadınlara aort damarının ultrasəs müayinəsi edilməlidir.\nQadın ürəyi daha həssasdır\nQırılmış qəlb sindromu\nÜrək - damar xəstəliklərindən daha çox kimlər əziyyət çəkir?


Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həllində kompromislərin axtarışı Qazaxıstanın ATƏT-dəki sədrliyinin prioriteti olacaq – AZƏRBAYCANDA VƏTƏNDAŞ CƏMİYYƏTİNİN İNKİŞAFINA YARDIM ASSOSİASİYASI\nTrend News-un Qazaxıstan Respublikasının Azərbaycan Respublikasındakı Fövqəladə və Səlahiyyətli səfiri, cənab Serik Primbetovla müsahibəsi: – Azərbaycan-Qazaxıstan əməkdaşlığının gələcək inkişafında bu il bizi hansı əsas hadisələr gözləyir?\n– Qazaxıstan Azərbaycanla dostluq münasibətlərinin inkişafına prioritet əhəmiyyət verir. Azərbaycan və Qazaxıstan arasında ikitərəfli əlaqələrin inkişafı haqda danışarkən qeyd etmək vacibdir ki, hazırda bizim münasibətlərimiz çox müsbət xarakter daşıyır, sabit və artan xətt üzrə inkişaf edir.\nAzərbaycan və Qazaxıstan arasında ikitərəfli əlaqələrin inkişafı çərçivəsində əlahiddə problemlər yoxdur. Bizim ölkələrimiz həmişə dost dövlətlər olub. Müstəqillik əldə olunandan sonra Qazaxıstan və Azərbaycan arasında konstruktiv siyasi dialoq təşkil olunub.\n2009-cu ildə Bakıda dövlət başçılarının iki – TÜRKSOY təşkilatı çərçivəsində səkkizinci sammit və Xəzəryanı dövlətlərin başçılarının üçüncü sammitinin keçirilməsi nəzərdə tutulub. Buna görə də, bu vacib siyasi tədbirlər və bu tədbirlər çərçivəsində yüksək səviyyəli Qazaxıstan nümayəndə heyətlərinin Azərbaycana gözlənilən gəlişlərini nəzərə alaraq, biz ikitərəfli əməkdaşlığımızın fəallaşmasını gözləyirik.\n– 2010-cu ildə ATƏT-də edəcəyi sədrlik çərçivəsində Qazaxıstan Ermənistan-Azərbaycan Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həllində hansı köməyi edə bilər?\n– 2007-ci ildə Qazaxıstan ATƏT üzvlərinə “Etnik və konfessiyalarası razılığın möhkəmləndirilməsi üzrə “Yol xəritəsi”ni təqdim etmişdi. Qazaxıstan prezidenti əmindir ki, bizim bütün cəhdlərimiz və təcrübəmiz bir şeyi sübut edir – mədəniyyətlər və sivilizasiyalar arasında dialoq nəinki lazımdır, həmçinin mümkündür. Yalnız bu yolla hər iki tərəfi rəqib durumunda qoyan dağıdıcı stereotiplər arxada qoyula bilər. Buna görə də, belə xəritə “geniş Avrasiya məkanında münaqişəsonrası cəmiyyətlərdəki durumun həlli” üçün vacibdir.\n2008-ci ildə Qazaxıstan ATƏT-dəki sədrliyi zamanı müzakirə olunacaq gündəliyi və “Avropaya yol” xüsusi proqramını hazırlayıb. Bu proqram Avropa ölkələrində bütün aspektlərdə inteqrasiyanın dərinləşdirilməsinə yönəldilib. Bu yolla Qazaxıstan artıq dəqiqliklə bəyan edib ki, ATƏT-ə yalnız statist kimi deyil, Avrasiyadakı etnoloji durumun sabitləşdirilməsi haqda öz təsəvvürünə malik bir dövlət kimi daxil olmaq niyyətindədir.\nBu gün məhz Qazaxıstan Azərbaycanla qarşılıqlı tərəfdaşlığı artırır və fəal əməkdaşlıq aparır. Ümumiyyətlə, son üç ildə xarici siyasətin Qafqaz istiqaməti Astana üçün əsas prioritetlərdən birinə çevrilib.\nDağlıq Qarabağ münaqişəsi ATƏT-in kuratorluğu altındadır. Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin ATƏT çərçivəsində həllində əsas subyekt qismində ATƏT-in Minsk qrupu çıxış edir.\nQeyd edim ki, bu istiqamətdə Qazaxıstanın öz ənənələri vardır. Xatırlatmaq istərdim ki, hələ Sovet İttifaqının rəsmən mövcud olduğu dövrdə, 1991-ci ilin 21-23 sentyabrında RF-nın birinci prezidenti Boris Yeltsin və Qazaxıstan prezidenti Nursultan Nazarbayev Dağlıq Qarabağ münaqişəsi regionuna, həmçinin Dağlıq Qarabağın paytaxtı Xankəndinə səfər etmişdi. Səfərin yekununa əsasən, 1991-ci il sentyabrın 23-də Jeleznovodskda imzalanmış, iki prezidentin Birgə kommunikesi ortaya çıxmışdı. “Jeleznovodsk kommunikesi”nin məqsədləri kimi bunlar bəyan edilmişdi: regionda durumun sabitləşdirilməsi və deportasiya olunmuş əhalinin yaşayış yerlərinə qaytarılması, əsirlərin azad edilməsi, münaqişə zonasında Rusiya və Qazaxıstan nümayəndələrindən təşkil olunmuş informasiya qruplarının yerləşdirilməsi və durum haqda obyektiv informasiya təminatı. Həmin missiyanın uğursuzluğa düçar olmasına baxmayaraq (hərbi münaqişə 1994-cü ilin mayına qədər davam etdi), regionda “Jeleznovodsk kommunikesi”nin müsbət nüfuzu qalıb.\nBu mənada Qazaxıstanın müsbət keçmişə apellyasiya etmək imkanı vardır ki, bu da ciddi resursdur. Nəhayət, nə Qazaxlstan, nə də Rusiya o zaman tərəflərin razılığa gələ bilməyib, kompromisi iki il yarım müddətinə ertələməsində günahkar deyil.\nYuxarıda deyilənləri nəzərə alaraq söyləmək olar ki, Qazaxıstanın ATƏT-dəki sədrliyi asan olmayacaq. İstənilən halda Qazaxıstan bütün 2010-cu il ərzində bütün münaqişə tərəflərini özünün dostu və tərəfdaşları qismində görməyə şad olacaqdır. Qazaxıstan yalnız qarşılıqlı faydalı əməkdaşlığa ümid edir. Bununla da düşünmək olar ki, Qazaxıstanın ATƏT çərçivəsində yaxın gələcəkdəki əsas vəzifəsi kompromis axtarışı olacaq.\nBiz Qazaxıstanda, Astananın ATƏT-dəki qarşıdakı sədrliyinin ilk növbədə ümumavropa təhlükəsizliyi sahəsində “imkanlar pəncərəsi” yaradacağına çox ümid edirik. Öz tərəfdaşlarının dəstəyinə arxalanaraq Qazaxıstan təhlükəsizlik səviyyəsini əhəmiyyətli dərəcədə yüksəldə bilər ki, bu da onun xarici siyasətdəki nüfuzu və beynəlxalq strukturlara sonrakı inteqrasiyasının möhkəmlədirilməsinə yardımçı ola bilər.\n– Noyabrda ARDNŞ və “KazMunayQaz” arasında imzalanmış, neftin Transxəzər nəqli sisteminin yaradılması haqda müqaviləni necə qiymətləndirirsiniz? Bu sənədin imzalanması ilə hansı perspektivlər açılır və bu istiqamətdə növbəti addımlar nədən ibarət olacaq?\n– Transxəzər layihəsinin əsas prinsiplərinin həyata keçirilməsi haqda müqavilə ötən il noyabrın 14-də, Bakıda, Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkəti (ARDNŞ) və Qazaxıstan Milli Şirkəti “KazMunayQaz” arasında imzalanıb.\nBu müqavilə layihənin birgə həyata keçirilməsinin əsas şərt və prinsiplərini, ARDNŞ və “KazMunayQaz” arasında birgə şirkətin yaradılması, Transxəzər sisteminin mərhələli inkişafı, onun maliyyələşdirilməsi, tarifləşdirilməsi, yaradılan güclərə çıxış şərtlərini müəyyən edir. Bu sənəd, mənim fikrimcə, ixrac nefti marşrutlarının diversifikasiyası sahəsində Qazaxıstanın və Azərbaycanın milli maraqlarına tam uyğun gəlir.\n– “Kaşaqan” yatağından neft hasilatının başlanma tarixinin dəyişdirilməsi neftin Qazaxıstan Transxəzər sistemi ilə nəqli layihəsinə nə dərəcədə təsir edəcək?\n– Transxəzər layihəsinin həyata keçirilməsinin əsas prinsipləri haqqında adıçəkilən müqavilə, layihənin birgə həyata keçirilməsinin əsas şərt və prinsiplərini müəyyən edir. 2009-cu ildə “KazMunayQaz” (KMQ) Qazaxıstan Xəzər Boru Kəməri Sistemi (QXBKS) üzrə bütün lazımi layihə razılaşmalarına nail olmağı planlaşdırır.\nQazaxıstan prezidenti N.F.Nazarbayev Transxəzər sistemi layihəsinin həyata keçirilməsinə çox diqqətlə yanaşır. Buna görə də, “Kaşaqan” neftinin hasilat tarixinin dəyişdirilməsi layihədə nəzərə alınıb.\n– Bakı-Tbilisi-Ceyhan boru kəməri ilə Qazaxıstan neftinin nəqli haqda müqavilənin nə vaxt imzalanacağını gözləmək olar?\n– Xatırlatmaq istərdim ki, “Qazaxıstan neftinin Xəzər dənizi və Azərbaycan ərazisindən Bakı-Tbilisi-Ceyhan sistemi vasitəsilə beynəlxalq bazarlara çıxarılmasına dəstək və yardım haqda Azərbaycan və Qazaxıstan Respublikaları arasında müqavilə”ni Azərbaycan və Qazaxıstan prezidentləri 2006-cı ilin yayında imzalayıblar. Bu razılaşma 2008-ci il aprelin 24-də, Qazaxıstan Respublikası Senatının (milli parlamentin yuxarı palatası) plenar iclasının gedişində ratifikasiya olunub.\nTəxmin edilir ki, BTC vasitəsilə Qazaxıstan Respublikasının iki böyük yatağından – “Tengiz”, sonradan isə “Kaşaqan”dan 25 milyon ton neft nəql olunacaq. Qazaxıstan neftinin BTC ilə uğurlu nəqli üçün neft, qazax yataqlarından Bakı-Tbilisi-Ceyhan sisteminə gətiriləcək Kurik limanının genişləndirilməsi lazımdır. 2008-ci ilin oktyabrının sonlarında, Tengiz nefti ilə dolu tankerlər Aktau limanından Xəzər dənizi ilə Bakıya istiqamət götürüb. Ötən ilin noyabr ayının ilk günlərində isə Tengiz neftinin BTC boru kəməri vasitəsilə Aralıq dənizi və sonradan dünya bazarlarına nəqlinə start verilib.\n2008-ci ildə Tengiz neftinin Bakıya çatdırılmış bir hissəsi, BTC-dən əlavə, dəmir yolu vasitəsilə Gürcüstana – Qara dənizin Batumi limanına göndərilib. Həmçinin 2008-ci ilin noyabr ayının ilk günlərində buradan onun Qara dəniz vasitəsilə dünya bazarlarına daşınması başlanıb.\n– Ümumdünya maliyyə böhranı və neft qiymətlərinin azalması “KazMunayQaz”ın infrastruktur layihələrinin həyata keçirilməsindəki prioritetlərinə təsir edibmi?\n– “KazMunayQaz” Milli Şirkəti (KMQ MŞ) ümumdünya maliyyə böhranının təsirinin azaldılması məqsədilə anti-böhran proqramı hazırlayıb. Onun əsas istiqaməti əldə olunmuş potensialın, ümumi işçi heyətinin və iş yerlərinin qorunmasıdır.\nŞirkətdə 2009-cu il üçün biznes-plan hazırlanıb. Onun əsasında KMQ sərt qənaət rejiminə keçir. KMQ MŞ-nin cari il üçün büdcəsi neftin bir barelinə görə 40 dollar qiymətində hesablanıb. Realizə olunmuş məhsulun maya dəyəri 44 faiz, administrastiv xərclər isə 16 faiz azaldılıb.\nKMQ MŞ 2009-cu ilin sərmayə proqramını xüsusi diqqətlə hazırlayıb və onu 696 milyard tenge səviyyəsində müəyyən edib. Proqrama 65 layihə, həmçinin onlardan ən böyüyü – “Kaşaqan” daxil edilib. Sadəcə buna görə pay iştirakı öhdəlikləri 280 milyard tenge olacaq. KMQ-nin məlumatına görə, maliyyə durumunun pisləşməsi halında sərmayə proqramının daha 5 milyard tenge azaldılması nəzərdə tutulub.\n2009-cu ildə KMQ neft ixracı ilə bağlı infrastruktur layihələrin həyata keçirilməsini davam etdirəcək. Buna görə də, KMQ-nın sərmayə proqramına bu il aşağıdakı layihələr daxil edilib:\n• Xəzər boru kəməri konsorsiumunun genişləndirilməsi;\n• Qərbi Qazaxıstan – Qərbi Çin neft kəmərinin tikintisinin başa çatdırılması;\n• Qazaxıstanın milli təhlükəsizliyinin təminatı baxımından strateji əhəmiyyət daşıyan Beyneu- Bozoy-Akbulak magistral qaz kəmərinin tikintisi./Trend/


Sönməz Günəş, Hz. Həmzə(ə) - Xəbər Saytı\nMay 17, 2022 - 20:01 Yeniləndi: İyn 7, 2022 - 19:52\nİslamın dünyaya işıq saçdığı anda, dinin böyük şəxsiyyətlərinin xüsüsi rolu, tarix səhnəsində silinməz izlər qoymağı bacarmışlar. Belə şəxsiyyətlərdən biri də, əziz İslam Peyğəmbərimizin (s) əmisi Seyyid-şühədadır. Hicrətin 3- cü ilində Uhud döyüşündə şəhadətə çatmış, həzrəti Həmzə, Seyyüdüş–şühəda kimi məşhur olmuşdur.\nyenivaxt saytı təqdim edir: Bu gün Həzrəti Həmzə (ə)-ın şəhadəti ilə əlaqədar, Beynəlxalq əl-Mustafa universitetinin təşkilatçılığı ilə, təşkil olunmuş əzadarlıq konfransında, İslamın unudulmaz şəxsiyyəti Hz. Həmzə (ə) barədə çəkilmiş “Çağrı” kino-filminin təhlili və İran universitetlərinin eləcə də, dini hövzələrinin müdiri cənab Ayətullah, professor Ərafi və tanınınmış kino-teatr kollecinin müəllimi Məsud Səflayi iştirak etmişlər.\nMüxtəlif dillərə tərcümə olunmuş “Çağrı” filiminin Hz. Həmzəyə (ə) bağlı olan görüntüləri, cənab professor Məsud Səflayi tərəfindən təhlil edilmiş, konfransda tarixi hadisələrə toxunulmuş, ərəb cahiliyyət dövrünün içtimai, siyasi, sosial, tarixi aspektlərinin təsviri, xüsusi şəkildə ekrana yansıdıldığını qeyd etmişdir. Meksikalı aktyor, Entoni Kuin “ Hz. Həmzə “ rolunda iştirak etdiyini vurğulayan cənab professor, bu filmdə cəngavər, hami qəhrəman, mehriban, ərəb qövmləri arasında seçilmiş şəxs, xüsusi imicə malik kimi göstərilən Hz. Həmzənin (ə) müxtəlif nüanslarda bunlara toxunulduğu və diqqət mərkəzində saxlanıldığını nəzərə çatdırmışdır. İslam Peyğəmbərinin (s) hamisi kimi göstərilən filimdə çalışılmışdır ki, hz Həmzə (ə) həmişə, O Həzrətlə ( s) birgə ekrana gətirilsin. Cənab Məsud ata , himayəçi, rəhbər kimi müsəlmanlara arxa duran Həmzənin (ə) simasını, filmin əsas ekrana gətirmək istədiyi təsvirlərdən sayıldığını, bu kinoda, O həzrəti (ə) diqqətcil baxışlarla, xarici görkəmi, ətrafdakılara rəftarı, ciddi hərəkətləri ilə ən başlıca xüsusiyyətlərinin tanıdıldığını bildirmişdir.\nDaha sonra, konfransda İran universitetlərinin və dini hövzələrin müdiri, cənab Ayətullah, professor Ərafi çıxış etmişdir. Allaha həmd- sənadan sonra, Peyğəmbər (s) və Onun pak Əhli–beytinin ( s) salam və salavatla yad edən Cənab Ərafi daha sonra hz. Həmzənin (ə) şəhadəti münasibəti ilə başsağlığı verdi. Konfransın təşkilinə atılmış addımların təqdirə layiq olduğunu qeyd etdikdən sonra hz. Həmzənin (ə) dini, ictimai, siyasi mövqeyindən danışan, Cənab professor bir çox tarixi hadisələrin təhrif edildiyini də vurğuladı. Tarixi prosesləri iki qismə: İslam Peyğəmbərindən (s) öncə və O həzrətdən sonrakı hadisələrə bölməklə, hz. Həmzənin tarix səhnəsindəki rolundan geniş söhbət açdı.\nTarix səhifəsində bir şox hadisələrin gizlin qalması və yaxud əsl həqiqətindən uzaq tutularaq yalan və uydurma məlumat xarakterli informasiyaların İslam cəmiyyətinə aşılanmasının tarix səhnəsində baş vermiş acı hadisələrin əsas mənbəsi olduğunu və hz. Həmzənin şəxsiyyətinin və Onun (ə) yaşayış tərzinin də bundan yan keçmədiyini nəzərə çatdıran cənab Ayətullah Ərafi bu şəxsiyyət, tarix səhnəsində göstərdiyi rəşadət, igidliyi barədə danışılıb, təhqiq edilməsinə ehtiyacın olduğunu vurğuladı. Belə ki, cənab professor tarixin doğru üzünün təhlili haqda bəhslərin heç də vəhdətlə ziddiyyəti olmadığını, əksinə məzhəblər arasında elmi danışıqların inkişafına xidmət etdiyini ciddi təkit etdi.\nİslamın mənəvi – ictimai səhnədə çıxışının önəmli olduğunu və dinimizin dönə-dönə təkid etdiyi ağıl və təfəkkürdən sonra Quran və sünnəni əsl mənbə bilməsi aydın məsələ olduğu, hədis və nəql olunmuş xəbərlərin bizim əsl istinad mənbələrindən biri olduğunu, lakin İslamın ən öncül şəxsiyyətlərinin ləkələnməsi, onların əsl simasının göstərilməməsi məhz bu hədis yolu ilə, olduğunu vurğulayan cənab professor o həzrət barəsində deyilmiş xüsusiyyətlərə toxunaraq uca məqamından, əzəmətli şəhadətindən, hz. Hüseyn (s) və hz. Fatimə (s) kimi məsum şəxslərin Onun (ə) barəsində dediyi kəlamlarından, tarixin həlledici dönüş nöqtəsinin yaradıcısı və tarix səhnəsinin əsl gerçəkliyinin göstərici olduğundan söhbət açaraq, konfrans iştirakçılarını qürur verici İslam şəxsiyyəti haqda gözəl çıxışı ilə, məlumatlandırdı.\nvuqar Dek 15, 2021 0 28\nİranın Şərqi Azərbaycan vilayətinin fövqəladə halların idarə edilməsi üzrə baş müdiri...\nYenivaxt.Com Dek 3, 2021 0 118