0 aydan 12 aya qədər olan körpələr üçün 16 oyun - konsepsiyaDaha ƏTraflı\nƏSas konsepsiya 0 aydan 12 aya qədər olan körpələr üçün 16 oyun\n0 aydan 12 aya qədər olan körpələr üçün 16 oyun\nArtıq həyatın ilk həftələrindən yeni doğulmuş körpə xarici stimullara reaksiya verir yeni bacarıqlar əldə etməsinə kömək edir. Hər gün inkişaf yolunda əvəzolunmaz bir mərhələni qeyd edir. Və bir məsələdə bütün mütəxəssislər eyni fikirdədirlər: oyun özünü və ətraf dünyanı tanımaq üçün əsasdır. Təbii ki, bu fəaliyyətə yanaşma uşağın yaşına və irəliləyişinə uyğun olaraq dəyişir (və mürəkkəbləşir), ancaq gözlərini açıb anasına gülümsədiyi andan onu həmişə müşayiət edir. Bununla belə, oyuncaqla oynamaq (oynamaq) təcrübəsini qarışdırmamalıyıq.\nBarbara Fulva Bobba, Trieste Universitetində "Ana və Uşaq Təbabəti " üzrə fəlsəfə doktoru, uşaq nevropsikoloqu tərəfindən izah edildiyi kimi mərkəzi bir konsepsiya (və tamamilə qiymətləndirilməməlidir): "Artıq öz bədəninin, musiqinin kəşfi. , işıqlar, ətraf mühit bir oyundur və həyatın ilk həftələrindən dərhal başlayır ".\nZamanla körpənin qabiliyyətləri artır, lakin oyunun təbiəti ilə bağlı bəzi prinsiplər əhəmiyyətli və dəyişməz olaraq qalır. "Əslində vacib olan " obyekt "(yəni oyuncaq) deyil, təcrübəni bölüşəcək birinin olmasıdır"deyə nöropsikiyatr davam edir. "Böyüklərlə paylaşmaq uşağa dünya ilə münasibət qurmağa kömək edən çox vacib bir cəhətdir. Bu ölçü olduğu müddətcə hər şey oyuna, hətta ev işlərinə çevrilə bilər ". Bütün hallarda oyun uşaq üçün həyati əhəmiyyət kəsb edir, lakin onun min funksiyalı bahalı oyuncaqlara ehtiyacı yoxdur - bu məqamı bir neçə dəfə nevropsixiatr, həmçinin pedaqoq Mariaelena La Banka, "101 ağıllı və yaradıcı oyun" kitabının müəllifi vurğulayır. körpənizlə oynamaq "(Newton Compton Editori). (Həmçinin oxuyun: uşaq oyunları, psixo-fiziki inkişaf üçün 10 fəaliyyət)\nƏksinə, körpə obyekti sadə və zəif qurulmuş olmalıdır. Çünki? "Uşaq öz hərəkətləri ilə yaratdığı effekti yaşamalı və görməlidir. Ona təxəyyülünü tam şəkildə ifadə etmək imkanı vermək və onu ilk aylardan hər şeyi özbaşına edən oyuncaqlara öyrətməmək vacibdir "dedi Barbara Fulva Bobba. Düyməni basmaqla səs çıxaran klassik parlaq plastik obyekt ona çox da stimul vermir. Əslində, böyüklər bu fəaliyyəti şərh edərkən iki kub parça və ya taxta yığmaq daha yaxşıdır. Qüllə çökərsə, səbr, uşaq dərhal yenidən başlamağa hazırdır, ananın sakit münasibətindən əmin olur. "Belə bir oyun, - ekspert deyir - yalnız incə koordinasiyanı yaxşılaşdırmağa xidmət etmir, həm də müsbət mesaj verir, uğursuzluq kimi görünə bilən şey - qüllənin çökməsi - qarşısında uşağı dəstəkləyir və ona davam etməyi öyrədir. güvən". Budur, oyuncağın yalnız bir vasitə olmasının başqa bir səbəbi. Oynamaq məkanları, anları, təcrübələri bölüşmək deməkdir. Bütün həyat bir oyundur "nöropsixiatr belə nəticəyə gəlir.Budur "Körpənizlə oynamaq üçün 101 ağıllı və yaradıcı oyun" kitabının müəllifi, pedaqoq Mariaelena La Banka tərəfindən tövsiyə olunan 0-12 aylıq uşaqlar üçün oyunlar toplusu (Newton Compton Editori).\n0-3 aylıq uşaqlar üçün oyunlar;\n3-4 aylıq uşaqlar üçün oyunlar;\n4-6 aylıq uşaqlar üçün oyunlar;\n6-8 aylıq uşaqlar üçün oyunlar;\n8-10 aylıq uşaqlar üçün oyunlar;\n10-12 aylıq uşaqlar üçün oyunlar.\n0-3 aylıq körpə\n1) Körpə corab\nRəngarəng corabla - daha yaxşı qırmızı və ya qara-ağ - əlinizə sürüşmək üçün bir körpə kukla yaradın. İstəsəniz, bəzi detallar əlavə edə bilərsiniz, məsələn, yun ilə bir tutam saç, markerlə göz və ağız çəkə və ya düymələr və mini çınqıllar tətbiq edə bilərsiniz. Körpəni beşikdə və ya oturacaqda körpənizin qarşısında yuxarı və aşağı hərəkət etdirin (əgər o, bir aydan artıqdırsa) və sonra hərəkətini dəyişdirin və bir dairədə gəzin. Kiçik gözləri ilə kukla izləməyə çalışacaq, əvvəlcə bəlkə də bir az çətinliklə, sonra daha böyük bir dəqiqliklə və oyunu hər təkrarladığınızda canlanacaq. Unutmayın ki, yeni doğulmuş körpə yalnız periferik görmə qabiliyyətinə malikdir, yəni "gözün küncündən " görür, frontal 2-3 ay ərzində inkişaf edir və bu fəaliyyət onu yaxşılaşdırmağa kömək edir.\n2) Güzgü və ya "foto albom "?\nKiçik bir qırılmaz güzgü alın və onu beşiyin bir tərəfinə asın. Körpənin diqqətini cəlb etmək üçün bir neçə klikləyin və sonra onu yavaş-yavaş onun istiqamətində hərəkət etdirin: körpə onu izləməyə çalışacaq və sonra onu tutacaq. Görmə və hərəkəti stimullaşdırmaq üçün pedaqoqumuzun təklif etdiyi daha kreativ variasiya, ananın, atanın, bacı-qardaşın gülümsəyən yaxın planlarından ibarət bir sıra fotoşəkilləri (laminatlı və ya şəffaf zərflərdə) hazırlamaq və onları beşiyin üstünə yapışdırmaqdır. Yeni doğulmuş körpənin tanıdığı ilk forma insan simasıdır: o, asılmış təsvirlərə diqqətini cəmləyə bildikdən sonra o, küy etməyə və əllərini uzatmağa başlayacaq.\nKörpə 3-4 aylıq\n3) Şirkətdə hamam\nİsti su yeni doğulmuş körpəyə çox rahatlaşdırıcı təsir göstərir, ona görə də təbii mühitə (bətnə) "qayıtmaq" üçün ən yaxşı vaxt axşam, yatmazdan əvvəldir. Təxminən 3-4 ay ərzində hamam əyləncə ilə müşayiət olunan rutinə çevrilə bilər. Körpənin görmə qabiliyyətini və toxunma hisslərini stimullaşdırmaq üçün ilk rezin oyuncaqları suya qoya və müxtəlif formalı və rəngli bir çox süngər əlavə edə bilərsiniz.\nKörpənizin "tutma" ayaqları sizi güldürür? Bu təsadüfi deyil: ayaqların və ayaqların əzələlərini və oynaqlarını idarə etmək qol və əllərə nisbətən daha asandır. Və bu səbəbdən uşaqlar ilk növbədə onlardan obyektlərə çatmaq üçün istifadə edirlər. Rəngli yumşaq oyuncaqlar, çınqıllar, toplar, kiçik parça parçaları və təsəvvürünüzə uyğun gələn hər şeyi seçin və onları lentə (paltar asılmış kimi), beşiyin dibinə qoparan qalayla (və ya buna bənzər bir şey) yapışdırın. Bu sayədə kiçik uşaq sevinərək oyuncaqlara doğru təpikləməyə başlayacaq və daha sonra onları ayırıb ağzına atmaq üstünlüyü ilə onlara toxunmağa çalışacaq.\nKörpə 4-6 aylıq\n5) kuku... Septetes!\nBudur qədim və praktiki olaraq universal bir oyun (ingilis dilində bu Peekaboo-dur) həmişə hər bir uşağı əyləndirir və həm də böyüməsi üçün çox faydalıdır. Artıq 4 aya yaxındır ki, siz əllərinizi üzünüzün qabağına qoyub, gülərək və qışqıraraq kifayət qədər dramatik şəkildə hərəkət etdirə bilərsiniz... oturacaq!". Bir-iki saniyə ərzində yoxa çıxan və yenidən peyda olan ana körpəni sakitləşdirir və ona şeylərin (ətrafdakı dünyanı, başqa sözlə, onu görmədiyi halda) orada olduğunu anlamağa kömək edir.\n6) Əllərinizi çırpın\nTəxminən 4-5 ayda körpə kəşf edir (bir az heyrətlə!) kiçik əllərini qaldırır və gördüyü şeylərə yaxınlaşmaq üçün onları yavaş-yavaş istifadə etməyə çalışır. Ona nəzarətini təkmilləşdirməyə kömək etmək üçün təkrar-təkrar təkrarlanan klassik "əllərinizi çırpın " köhnə qafiyə ilə müşayiət olunan əla oyundur: "ata gələndə və kiçik uşağa çoxlu peçenye gətirəndə əllərinizi çırpın. . uşaq onları kim yeyəcək ", bunun bir neçə versiyası var.\n7) Obyektləri gizlədin\nBir adyal və top, kukla, cingilti kimi müxtəlif ölçülü çoxlu əşyalar götürün və niyə də olmasın, taxta qaşıq, rəngli qazan tutacağı və ya uşaq qidası qapaqları kimi ümumi istifadədə olan bir şey götürün. Oturmağı öyrənən balacanın qarşısında rahat bir küncdə yerə oturun və adını təkrar edərək ona bir əşyanı göstərin: "Budur top, bax, bax ". Sonra onu yorğanın altına gizlədin və uşaqdan bir neçə dəfə gülümsəyərək harada olduğunu soruş. Bu yolla uşaq cisimlərin qalıcılığını kəşf etməyə başlayır - yəni şeylər onun gözünün altında deyilsə yox olmur - qismən Quku oyunu ilə artıq sınaqdan keçirilmişdir.\n6-8 aylıq körpə\n8) Qüllələr, evlər, qalalar\nOturmağı öyrəndikdən sonra (təxminən 6 ay) körpə bu dövrdəki digər böyük bacarığını "məşq etməyi" sevir: incə koordinasiya. O, məsələn, baş və şəhadət barmağı ilə "kəlbətin" ilə kiçik əşyaları götürə bilər. Bu səbəbdən konstruksiyalar, kublar kimi oyunlar belə onun marağına səbəb olur. Xüsusilə kiçik olanlar üçün böyük, zəhərli olmayan yumşaq kauçuk, rəngli və yaxşı qoxulu olanları da ala bilərsiniz. Onlar bir zərbə ilə körpənin bütün hisslərini stimullaşdırmaq üçün yaxşıdır. Hələlik o, çox hündür qüllələr tikməyəcək, ancaq böyük parçaları tutub üst-üstə yığmağa, sonra isə böyük əyləncə ilə yerə atmağa çalışacaq. Onunla oturun və hər dəfə bir-birinin üstünə iki parça qoyanda və sonra onları yıxdıqda əllərinizi çırpın. Çox rəngli qutularla (satılan kubların ekvivalenti), metal çay qabları və ya bankalarla (hətta uşaqlar üçün bitki çaylarından da mükəmməldir) istifadə edərək hazırlaya biləcəyiniz konstruksiyaların sadə, "özünüzü düzəlt" versiyası.\n9) Animasiya mahnısı\nUşaqlar böyüklərin jestlərini təkrarlamağı sevirlər və təxminən 6 ay, böyük motor fəthlər dövrü, bu fəaliyyət daha da faydalı olur. Mütəxəssisimiz Mariaelena La Banca'nın təklif etdiyi "Farfallina " uşaq bağçasını bir qədər şişirdilmiş şəkildə oxuyun və oxuyun. Əvvəlcə körpə qarşınızda oturarkən əllərinizi yuxarı qaldıra və ya üzünüzə yaxınlaşdıra bilərsiniz. Vaxt keçdikcə (və uşağın inkişafı) daha mükəmməl cizgi versiyasını təklif edin, bəlkə də o, ayağa qalxa biləcək. Əlbəttə ki, bir sıra hərəkətləri başqa mahnılarla əlaqələndirməyə də cəhd edə bilərsiniz. Gözəl və ağ kəpənək, uçar, uçar, yorulmaz, burada uçur, ora uçur, sonra çiçəyə qonar; günəbaxanın üstünə qondu, sonra günəşə tərəf döndü, ona baxdı, ona baxdı və yavaş-yavaş yuxuya getdi; atlayan kriket gəldi və ona gözəl bir yay verdi: balaca kəpənək, balaca kəpənək, sən əziz arvadsan!\n10) Toxunma kitabı\nƏlbəttə ki, demək olar ki, hər şeyi almaq olar, lakin qeyri-stereotip oyunlar, yəni sadə və ya təbii və təkrar emal edilmiş materiallardan hazırlanmış oyunlar uşağı daha çox stimullaşdırır. Bu, mütəxəssislərimizin, pedaqoqumuzun və uşaq nöropsikiyatristimizin çox israr etdikləri bir anlayışdır. Beləliklə, çox sayda müxtəlif səhifələri olan toxunma və görməni stimullaşdıran sensor kitab yaratmaqda əlinizi sınayın. Yumşaq parça (məsələn, məxmər, tozsoran parça, yun), qaba (kətan, kətan, qaba yun), karton, qab süngəri, zımpara və... Eyni ölçülü materialları kəsdikdən sonra hər şeyi bir neçə dikişlə yığın. İynə və sapı rədd etməyənlər üz qabığına fermuar da əlavə edə bilərlər: uşaqlar fermuarlar ilə qarışmağı sevirlər!\n8-10 aylıq körpə\n11) Ulduz alma\nHətta yemək yeməyin hazırlanmasında bir çimdik təxəyyüllə oyuna çevrilə bilər. Körpələr forma və rənglərə cəlb olunur və bu mərhələdə onların pəhrizi hələ yekun olmasa da (bütün qidalar 12-ci aydan sonra masada görünür), təqdimata diqqət yetirməyə çalışın.Onları, məsələn, tez-tez sevilməyən meyvələrlə maraqlandırmaq üçün klassik peçenye kəsicilərini - ulduz, ayı, top, üçbucaq götürün və alma, armud, banan üçün istifadə edin. Boşqaba hər şeyi bədii şəkildə düzün və uşağın toxunmasına və dadına sərbəst buraxın. Siz həmçinin yerkökü, kartof və balqabaq və ya şüyüddən istifadə edib, gözlər, burun və ağızla sadə bir üz çəkə bilərsiniz. Beləliklə, balaca yeni yeməklərin tətbiqi qarşısında belə daha az şübhələnəcək və oyun anı olaraq süfrəni sükunətlə yaşayacaq.\n12) Sürprizlər arasında sürünmək\nBalaca uşaq sürünməyi öyrənəndə evin hər küncünü kəşf etməyə başlayır və kəşf etdiyi hər şey onun üçün maraqlı bir oyundur. Evin bütün otaqlarında, sürünən tərəfindən ən çox "döyülmüş" yollar boyunca sevimli əşyalarını səpin və içərisində gündəlik istifadə olunan digər obyektlər (çay qaşığı, taxta paltar sancaqları, parça parça, altlıqlar) olan strateji nöqtələrə qutular və ya səbətlər əlavə edin. ). Bu hiylə oyunu ilə siz uşağın diqqətini ən təhlükəli yerlərdən (televiziya şkafı, soba) yayındıracaqsınız, həm də onun yaddaşını stimullaşdıracaqsınız: o, əslində ətrafdakı gizli oyunları axtarmağa gedəcək. .\n13) Rəng izi\nUşağınızın ilk rəsm təcrübəsi üçün su əsaslı, toksik olmayan və yuyula bilən barmaq boyalarını seçin. Bir neçə parlaq rəng və önlük kifayətdir. Otağın ortasında boş yer hazırlayın (uşağın diqqətini başqa heç nə ilə yayındırmasın və daha rahat olsun), ağ sarğı kağızından istifadə edin və birbaşa yerə yayın, əks halda bir neçə vərəq masanın üzərinə uyğun hündürlükdə qoyun. Uşağın əlindəki rəngi yaymağa və ya kağız üzərində yaydığınızla oynamağa üstünlük verib -vermədiyini görməyə çalışın: barmaqlarını birbaşa bankaya yapışdıranlar və "maddədən " bir az ehtiyatlı olanlar da var. "naməlum (və ilk cəhddə bəzi rəssamların ifadəsinə görə bir qədər incə). Bütün işləri bir neçə çəkilişlə sənədləşdirin (albom yarada bilərsiniz) və uşağa ilk sənət əsərinin şəklini göstərin.\n10-12 aylıq körpə\n14) Xəzinə sandığı\nBöyük və möhkəm bir hörmə səbəti və ya karton qutu götürün (plastik yoxdur!) və evinizdə olan, uşağın yaşına uyğun müxtəlif materiallardan (təbii, ağac, metal, rezin, parça, kağız) çoxlu əşyalarla doldurun. Yundan toplar, taxta yastıq yumurtaları, pərdə halqaları, metal qapaqlar, şərflər, tennis corabları, rəngli kağız qutular... Uşağınıza son dərəcə müxtəlif duyğu təcrübəsi təqdim etmək üçün səbətə nə qoya biləcəyinizdən bir neçə nümunə. Oyun təkrarlanır, lakin hər yeni kəşfə təəccüblənəcək uşaq üçün çox maraqlıdır (hətta sözsüz!), "bu nədir?". Bu fəaliyyət bütün hissləri əhatə edir və eyni zamanda ilk səbəb-nəticə əlaqələrini yaşamağa imkan verir: qapaq düşərsə səs çıxarar. Kiçik birinin bunlara marağını itirdikdə səbətdəki əşyaları tez -tez dəyişməsinə diqqət yetirin və hər zaman fərqli xüsusiyyətlərə malik yeniləri qoymağa çalışın.\n15) Qapaqlar və qablar\nKiçik uşaq mebelə bağlı olaraq ayağa qalxanda, həm də sürünəndə mətbəxdə qarşısıalınmaz dərəcədə cazibədar hər şeyi, xüsusən də gündəlik əşyaları və qapıları tapacaq: "aç və bağla " daha güclü və daha güclü. Super əyləncəli bir fəaliyyət. Tədqiqatlarını "pilot" üçün (qəzaların qarşısını almaq üçün) onun əli çatan yerə qoyun, yalnız onun üçün bir çekmece və ya mətbəx şkafının rəfi (hamısına müxtəlif çekmece dayanacaqlarını qoyun). Alternativ olaraq, bir qutu istifadə edin, amma təsiri daha az "real " olduğu kimi eyni deyil. Bir neçə qazan, qapaq və çömçə və qaşıq kimi mətbəx alətlərini qoyun ki, uşaq nahar hazırlamaq üçün istifadə etdiyiniz əşyalara toxuna, silkələyə, boşalta və "oynaya" bilsin.\n16) Balon rəqqasları\nYağışlı bir günortada şarlarla gözəl "rəqs" etməkdən daha yaxşı nə ola bilər? Uşaq hələ yeriməyi öyrənməsə və yalnız ona söykənərək dayansa belə, eybi yoxdur. Klassik rezin balonları götürün (onları supermarketdə də tapa bilərsiniz) və onları otağın boş yerində və ya yataq otağında uşağın rahat hərəkət edə və ya sürünə biləcəyi hər yerdə bir az paylayın. Aşağıdakı mahnını, yuvalarda əsl "klassik " oxuya bilərsiniz və bu arada şarları havaya atın: balaca onları gözləri ilə izləyəcək, onları tutmağa çalışacaq və əgər etsəniz hətta rəqs etməyə də çalışacaq. Oxumaq istəmirsinizsə, uşağı stimullaşdırmağa uyğun musiqili CD də yaxşıdır, ritmə çox həssas olduğunu unutmayın. Mavi balon, yuxarı, yuxarı, yuxarı, Göydə gedir, yuxarı, yuxarı, yuxarıda və orada zümzümə edərək bir kəpənəklə tanış ol, axşamın xeyir deyin Qarğa ilə tanış ol Mama necə qara uçar bilməyən bir sərçə ilə tanış ol ip Anaya qayıtmaq istəyirsənsə Mavi şar, yuxarı, yuxarı, yuxarı, Göydə o, qalxır, yuxarı, yuxarı, zümzümə edir orada tralero. 6 FOTO kəşf edin\nOyun uşağın özünü və dünyanı kəşf etməsi üçün vacibdir. Hər şeyi özləri edən bahalı oyuncaqlara ehtiyacınız yoxdur: hər bir obyekt təcrübə verə bilər...\nRus nağılları: 'Baba Yaga meşəsində ',\nMən oynayıram və oxuyuram\nQarındakı körpə ilə danışmaq: yaxşı bir qucaqlaşma\nPaola Cortellesi hamilədir\nBeta-hCG (Hamiləlik Testi)\nDüşük: qadınları incidən yanlış inanclar\nDoğuş haqqında sizə heç kimin demədiyi 40 açar söz\nBu gün hamilə qalmaq üçün 20 səbəb\nQadın roman adları\nRomada hər 10 doğuşdan doqquzu qeysəriyyə əməliyyatı ilə qeydə alınıb,\nIVF, analardan 10 ifadə\nHamiləlikdə qarın ağrısı: bütün hallarda\nBirlikdə həyat bəxş etmək: cütlük kimi bir olmağın əhəmiyyəti


15:02 02 İyul 2020 2268 dəfə oxunub\n2268 dəfə oxunub\nKulis.az Nicat Kazımovun "Qurban Səid və Çar II Nikolay : İnqilab Qarşısında" yazısını təqdim edir.\nRusiyanın ən qaranlıq illəri yaxınlaşmaqdadır.\nQızıl tac Çarın ayaqları altında yuvarlanır.\nAzadlıq eşqi alovlarla sona çatır.\nÇoxlarını aclıq və bədəxtlik gözləməkdədir.\nVəba tərk edilmiş kəndlərdən keçəcək.\nİnsanlar xarablıqlardakı evlərindən qaçacaqlar.\nVə aclıq bir çox ac insanı öldürəcək.\nGöllər yanğın alovlarının işıltısı ilə parlayacaq.\nLermontov hələ İnqilabdan bir əsr qabaq 1829-cu ildə ''Peyğəmbərlik'' adlı poemasında belə yazırdı. Onun şeirindəki təsviri Məhəmməd Əsəd bəy yüz il sonra bütün dünyaya tarixi kitab halında yazdı. Amma bu dəfə hamısı tarixin gerçək üzü idi.\n"Çar uşaqları ilə oynamalı, çiçəklərinin qayğısına qalmalı, ancaq İmperiyanı idarə etməməlidir" – çar ailəsinin qeyri-rəsmi baş vəziri Rasputin belə deyirdi.\nƏsəd bəy obyektiv bir araşdırma etdi və bütün Avropanın böyük maraqla oxuduğu bestselleri – müəllifin dili ilə desək ''dünyanın ən bədbəxt insanı'' Çar II Nikolay haqqında bioqrafik kitabı yazdı.\nÖncə bir imperatora - dünyanın ən zəngin insanına, sərvətinin və dövlətinin ucu bucağı olmayan Çara ''dünyanın ən bədbəxd insanı'' deməsinə görə onu qınasaq da, bu qəddar gerçəkliyi Əsəd bəy ''İnqilab qarşısında'' əsəri ilə sübuta yetirdi.\nİndiyə kimi Nikolay haqqında bütün dünya ölkələri proqramlar hazırlayıb, tarixçilər kitab yazıb. Qısası, bu mövzu yeni deyil. Bizim mövzumuz Nikolayın həyatını bütün dünyaya çatdıran öz yazıçımız gələcəkdə özünə Qurban Səid ləqəbini götürəcək Əsəd bəydir. Onun yazdığı kitabdır.\nBu gördüyünüz kitabı alman dilindən fransız dilinə Moris Tenin tərcümə edib. 1935-ci ildə tanınmış “Payot” nəşriyyatı tərəfindən nəşr olunub. Fransız oxucu Əsəd bəyi artıq uzun zamandır tanıyır, oxuyur və təqdir edirdi. Bu kitab ilə bir daha Əsəd bəy Avropadaki oxucuları üçün yeni bir böyük iş görmüşdü.\nƏsəd bəy bir rəssamın fırçasından çıxan sehrli rənglər kimi Çar II Nikolayın psixoloji portretini çəkə bilmişdi. Çünki ancaq o, çar və sıravi insanın arasındakı uçurumdan, uğursuzluğa düçar olmuş çardan, lakin eyni zamanda ideal bir atadan bu səviyyədə gözəl kitab yaza bilərdi. O, tək Nikolayın portretini Avropalı oxuculara çatdırmırdı. Əsəd bəy 15 yaşınadək Çar Rusiyasında yaşadığından, ölkəyə və əhaləsinə bələd idi, keçmişi onun yaddaşına hopub qalmışdı. Buna görə o, Qızıl Meydanı, altun rəngli qübbələri olan kilsələri, sarayları, opera və balet teatrlarını, amma eyni zamanda dar ağacları qurulan küçələri, şimalın qarlı çöllərini, Kırımın günəşli sahillərini, dumanlı meşələri, generalları, rahibləri, polisləri və inqilabçıları doğru təsvir edə bilirdi. Kitabın strukturunu da gözəl və məntiqli qurmuşdu.\nO, kitaba II Aleksandırın dinamitlər vasitəsi ilə törədilən sui-qəsdin nəticəsində öldürülməsi ilə başlayır, daha sonra taxta keçməsi ilə uzun həyəcan verici və keşməkeşli bir Çar həyatından bəhs edir, sonda içə Çar və onun ailəsinin İpatievin evinin zirzəmisində qətliamı ilə bitirir.\nMövzu çox böyükdür. Çünki Əsəd bəy, bəlkə də öz iradəsinə qarşı olsa da, möhtəşəm tarix kitabını yazdı. 1868-ci ildən 1918-ci ilə qədər bütün Rusiyanı, bütün tarixin ən böyük sosial transformasiyasını II Nikolayın timsalında göstərə bilmişdi. Avropalı tarixçilər kitabın bir məqamını tənqid edir: Əsəd bəyin əminliklə mühakiməsini. Yəni, Əsəd bəy bu kitabda ''bəlkə'', ''ya da'' sözlərinə yer buraxmır, dəqiq yazdığını hesab edir. Bu da, təbii ki, mütləq mühakimə etməkdən daima çəkinən tairxçiləri bir az narahat edir. Çünki, Əsəd bəy heç vaxt Çarı görməmişdi və bu səbəbdən psixoloji halını, Nikolayın əhval ruhiyyəsini dəqiq yazmaq qeyri-mümkün idi.\nBəzi tarixçilər Əsəd bəyin Nikolayın şəxsiyyətinə obyektiv yanaşmayacağından da narahat idi. Buna səbəb birinci yazımda danışdığım Əsəd bəyin anasının kommunist olması məsələsi idi. Çünki Əsəd bəyin kitabları dünyaca bestseller olduğunda onun şəxsi həyatı ilə maraqlanan çox insanlar olurdu və o dövrdə Əsəd bəyin verdiyi müsahibələri, yazdığı köşə yazılarını oxumaq Avropalı tarixçilər, romançılar və sıravi oxucular üçün fantastik bir şey idi. Belə ki, artıq Avropalı oxucular çox yaxşı bilirdi ki, Əsəd bəy neft milyonçusu ailəsində doğulub, anası inqilabçıların dostu radikal kommunist olub, özü Qafqazlı mühafizəkar olub. Bütün bunlara görə Əssəd bəyin bu əsərin obyektivlikdən uzaq hesab oluna bilərdi. Lakin zaman keçdikcə hər kəs anlamışdır ki, bu kitab tam bioqrafik tarixi bir əsərdir. Amma o dövrdə Nikolayın hisslərini necə təsvir etməsi daima sual altında qaldı.\nMən bu kitabı oxuyanda və Əsəd bəyin də şəxsi həyatı ilə tanış olduğumda əslində hiss etmişdim ki, Nikolayın timsalında Əsəd bəy öz hisslərindən yazaraq dahiyanə ədəbi bir manevr etmişdir. Amma bunu dilə gətirməyə çəkinirdim. Çünki belə bir şeyə əmin olmaq qeyri mümkün idi.\nMəsələn bir məqamda Əsəd bəy II Nikolayın babası II Aleksandrın amansız suiqəsdi nəticəsində öldürülməsi ilə bağlı onun zehnində və ürəyində qalan hisslər ilə bağlı yazır:\n“Nikolayın gənc ağlı, sarayın çölündə bombaların, suiqəsdlərin və ölümün olduğuna inanmağa başlamışdı. Babasının suiqəsd ilə amansızca öldürülməsi, özünün də az yaşı olmasına baxmayaraq şahid olduğu intriqalar əlbəttə uşaq ruhunda və şüuraltında sirr dolu izlər buraxacaqdı”.\nBu cümlələr olduqca təsirlidir. Çünki bu II Nikolayın deyil, Əsəd Bəyin özünün hissləri idi. Əsəd bəy həmin vaxt 9 dilə tərcümə olunmuş, beynəlxalq bestseller olduğu üçün məşhurlaşmışdı və bioqrafik əsərlər yazırdı. Amma kitabda üstüörtülü bir tərzdə öz portretini çəkmişdi. Özünü yəhudi bir mühacirdən göstərişli bir müsəlman yazıçı və macəraçı kimi təqdim etsə də, əslində Nikolay ilə öz arasındakı oxşarlıqları dərinləşdirirdi.\nƏsəd bəyin bir məktubunda - artıq bu fikirlərin bir mülahizə yox, dəqiq olduğunu görə bilirik. Belə ki, Əsəd bəyə heyran olan bir qadın var idi. O, yarı alman, yarı italyan Mussolini ailəsinə yaxın birisi idi. Şəkildə gördüyünüz qadın elə Pima Andreadır.\nBiz Əsəd bəyi araşdırdığımızda Pima Andrea ilə aralarında intellektual bir sevgi münasibəti olduğunu görürük. Aralarındakı münasibət çox yaxın olmasına baxmayaraq, Əsəd bəy öz əsl kimliyini, yəni yəhudi olduğunu, əvvəllər adının Lev Nissimbaum olduğunu ona belə bildirmirdi. Əsəd bəy ölənə kimi öz kimliyini hətta ona dəlicəsinə aşiq olan qadından da gizlətmişdi.\nGördüyünüz məktub Əsəd bəyin nadir əl yazmasıdır. Əsəd bəyin kolleksiyaçısı, dostum alman naşir Hans Jurgen Maurerin arxivindən bu məktubu, həmçinin Əsəd bəyin nadir şəkillərini tapa bildim və şəxsən ilk dəfə Əsəd bəyin öz əlyazması ilə yazılmış məktubu görə bildim.\nGələk məktubumuza. Əsəd bəyin 1940-cı ildə Pima Andreaya yazdığı məktubda deyilirdi:\n“Çar ilə mənim xarakterim eynidir. Mən də olsam, onun kimi edərdim”.\nSizinlə paylaşdığım məktubdan bu kiçik fraqmentdən də artıq məlum olur ki, Əsəd bəyin II Nikolay haqqında yazdığı bioqrafik kitab ona görə çox böyük uğur qazanıb ki, o öz xarakterini Nikolayda yazmışdı. Hər ikisi əzab çəkirdi, hər ikisi zənginlikdən yoxsulluğa düçar olmuşdu, hər ikisinin canında xəstəlik var idi, hər ikisi suiqəsdlərə şahid olurdu. Əsəd bəy Bakının kapitalist mədəniyyətinin sarsılması ilə başladığı 1905-ci ilin oktyabr ayında anadan olmuşdu. Həmin ayın 17-də isə Çar II Nikolay artan inqilabçı tələblərin qarşısını almaq üçün xalqına konstitutsion bir sistemə keçəcəyi ilə bağlı saxta söz verir. Ölkənin hər küncündə üsyanlar, yağmalar və qətliamlar yaşanmaqdaydı. Robert Tuckerin yazdığı “Stalin as Revolutionary” kitabından da tanış oluruq ki, Bakı küçələrində Kazaklar at sürür, guya ictimai asayişi qoruyacaqlar deyə Bakı xalqına divan tuturdular. Hələ təzə təzə göz oxşamağa başlayan Bakıda tikilən yeni vilallar əgər arxası zəif olan varlı bir şəxsin idisə, rahatlıqla yağmalanılırdı. Əsəd bəy elə bir anda andan olmuşdu ki, Bakının hər küçəsindən barıt qoxusu gəlirdi, hər addım başı qətliamlar törədilirdi. Bu şərtlər altında qoca neft milyonçusu Nuissimbaum oğlu balaca Əsədi ən yüksək səviyyədə qoruyur və təhsilindən geri qoymurdu. Eyni ilə Nikolayın böyüldüldüyü kimi. Əsəd bəy özünü Nikolay ilə eyni səviyyədə hiss edirdi. Buna görə ən məhrəm hisslərini belə Nikolayın timsalında göstərərək Avropalı oxucuları əsərə heyran buraxmışdı və dövrün tarixçilərini bu əsərlə mat qoymuşdu.\nAraşdırdığımızda görürük ki, elə Moris Tenin kimi avropalı ziyalılar bu kitabın təbliğatı ilə məşğul olur ki, I Dünya müharibəsindən sonra monarxları əvəz edən diktatorlar bu kitabdan dərs çıxarsın. Bizim tariximizi dünyaya çatdıran Əsəd bəyin kitabı dövrün dövlət başçılarını belə maarifləndirirdi.\nDostlar bu kitabı da Fransanın arxivindən ona görə əldə etmişdim ki, Fransada yenidən nəşr edim. Bunun üçün kitabın üzünü köçürmək lazım idi. Belə bir faydalı və gözəl işi öz həmyerlilərim ilə etmək istəmişdim. Bu səbəbdən sosial şəbəkədə üz köçürmə ilə bağlı status yazdım və qısa zamanda 30 nəfər könüllüdən müsbət cavab aldım. Bu yoldaşlar Azərbaycan Xarici Dillər Universitetinin, Gəncədəki fransız dili fakültəsinin tələbələləri və müəllimləri idi. Kitabı 7 hissəyə böldüm və səhifə-səhifə skan prosesindən keçirib könüllülərə göndərdim. Onların hamısı kitabın üzünü köçürüb mənə göndərdilər. Bu faydalı işdə öz əməyini əsirgəməyən, heç vaxt tanımadığım dəyərli şəxslərə təşəkkür edirəm. Kitabın üz qabığı belə hazırdır. “Post Covid” dövründə artıq nəşri proqramlaşdırılıb.\nYenidən mövzumuza qayıdaq. Əsəd bəy Nikolayın və ailəsinin qətliamı səhnəsini sənədlərə əsasən yazıb və bu səhnəni ədəbi peşəkarlıqla elə təsvir edib ki, yəqin yazarkən özü də təsir altında olub. Hətta onun qələmi o anda necə tutmasını belə düşünə bilmirəm. Maraqlı gəldi ki, həmin dövrdə fransız qəzetlərində bu kitab haqqında nələr yazılıb. Bunun Fransadakı qəzetlərin toplandığı arxivə, Qallicaya baş vurdum və 1935-ci il 23 noyabr tarixli - dövrün ən çox oxunan “Les Nouvelles Litteraires” - yəni ədəbi xəbərlər qəzetində tənqid bölməsində Əsəd bəyin bu əsərinin fransız tənqidçilər tərəfindən məqalə yazıldığını tapa bildim. Tənqid müsbət idi və bir neçə cümlə də sirli yazıçının həyatından yazmışdılar.\nNikolay haqqında çox filmlər çəkilib, amma bunlardan ən çox bəyəndiyim “Netflix”də yayınlanan ''The Last Tsar'' versiyası oldu. Mən kitabı oxumuş, həmçinin həmin 6 hissəli mini seriala baxan birisi kimi ehtimal edirəm ki, filmin ssenaristləri Əsəd bəydən Çar II Nikolay haqqında yazdığı kitabdan bəhrələniblər. Belə deyim, hadisələrin axarı ilə bağlı qurğu eynidir. Otaqlar eynən Əsəd bəyin yazdığı kimi bəzədilib və filmdəki qətliam səhnəsində, qan damcılarına kimi Əsəd bəyin kitabda təsvir edildiyi kimi verilib. Həmin seriala baxmağınızı tövsiyə edirəm.\nBu yazı ilə bağlı sualınız olarsa, şərhə yazmağı unutmayın. Dostlar, bu kimi mövzularda hazırda “YouTube” kanalımda videolar hazırlamaqdayam. Azərbaycan ədəbiyyatını, tarixini, həm öz dilimizdə, həm də fransız dilində alt yazılı “YouTube” kanalıma yerləşdirirəm. Bu səbəbdən yazımı oxuyan yoldaşları kanalımla da tanış olmağa dəvət edirəm.\nNövbəti yazıda və videoda Əsəd bəyin həyatı üzrə araşdırma etmiş, alman ekspertlə müsahibəmi oxuya və eləcə də "YouTube" kanalımdan baxa bilərsiniz.\nŞəkillər və məktub Hans-Jurgen Maurerin kolleksiyasına aiddir.


Həmsədrlikdə qalıb-qalmayacağım mənim şəxsi işimdir - Azərbaycanın müxalifət partiyasının həmsədri - Trend.Az\nHəmsədrlikdə qalıb-qalmayacağım mənim şəxsi işimdir - Azərbaycanın müxalifət partiyasının həmsədri\nSiyasət Materials 25 Sentyabr 2008 13:31\nAzərbaycan, Bakı, 25 sentyabr / Trend , müxbir C.Babayeva/ Azərbaycan müxalifətini təmsil edən sol təmayüllü Sosial Demokrat Partiyasının (ASDP) həmsədri Ayaz Mütəllibov partiyanın həmsədrliyindən uzaqlaşdırılacağı ilə bağlı söhbətləri əsassız hesab edir.\n"Partiyanın həmsədrliyində qalıb-qalmayacağım mənim şəxsi işimdir", - Mütəllibov cümə axşamı Moskvadan telefonla Trend -a bildirib.\nTrend -un arayışı: ASDP sol təmayüllü müxalifət partiyasıdır. Partiyanın həmsədri Araz Əlizadə, digər həmsədri isə Azərbaycanın eks-prezidenti, hazırda mühacirətdə yaşayan Mütəllibovdur.\nSentyabrın əvvəlində ASDP Mərkəzi Komitəsinin iclası keçirilib. ASDP həmsədri Əlizadəni partiyanı idarə edə bilməməkdə ittiham edən və Mütəllibovun yaxın tərəfdarı kimi tanınan Elşən Manafov partiyadan xaric olunub.\nAzərbaycan Sosial Demokrat Partiyasının sentyabırn 27-də qurultayı keçiriləcək.\nMütəllibov qiyabi şəkildə uzaqdan-uzağa telefon vasitəsilə partiyaya rəhbərlik etməyin mümkün olmadığını bildirib.\n"Son beş ildir ki, partiyaya liderlik etsəm də, mənim vətənə qayıtmaq məsələm həllini tapmayıb. Bakıda olub partiyanı idarə etsəydim, partiya ilə bağlı söz-söhbətlər də olmazdı", - deyə o əlavə edib.\nASDP həmsədri partiyanın növbəti qurultayında qeyri-adi heç bir şey baş verməyəcəyinə əminliyini vurğulayıb.\n"Partiyanın sosial-demokratik əqidəsini və ideyasını qəbul edən bütün üzvləri mənim tərəfdarlarımdır. Partiyada ikitirəlik yoxdur", - deyə o bildirib.\nMütəllibov partiyanın daxilində müəyyən proseslərin baş verməsini təbii hal adlandırıb. "Digər müxalifət partiyalarında olduğu kimi bizim də müəyyən çətinliklərimiz var. Bunu heç vaxt gizlətməmişik. Biz demokratik bir partiyayıq", - deyə o bildirib.\nO, təəssüflə bildirib ki, növbəti dəfə də qurultayın işinə telefon vasitəsilə qatılacaq.


Ev Siyasət Baş redaktora verilmiş ittiham yenilənib\nBu barədə Meydan TV-yə onun həyat yoldaşı Sevinc Sadıqova məlumat verib:\n“Bu gün zəng günü deyildi, ancaq Əfqan mənə zəng etmişdi. Dedi ki, məni Kürdəxanıya aparırlar, oradan da Cəlilabad Rayon Məhkəməsinə aparacaqlar. Ona qarşı yeni ittiham irəli sürüldüyünü söyləyiblər. Ancaq nə ilə bağlı olduğunu özü də bilmir. Stress içindəyik, çünki Əfqan mayda həbsdən çıxmalı idi. Məncə, onu təkrar həbsdə saxlamaq üçün belə edirlər”.\nƏfqan Sadıqovun vəkili Elçin Sadıqov isə deyib ki, jurnalistin həbs müddətinin bitməsinə 3 ay qalmış ona qarşı sürülmüş ittihamı yeniləyiblər:\n“İcra başçısı xüsusi ittiham qaydasında şikayət vermişdi. İndi o şikayəti yeniləyiblər. Hələ mənə həmin yeniləmə ilə bağlı rəsmi məlumat verməyiblər. Birinci gün Əfqan Sadıqovla görüşməyə çalışacağam”.\nƏvvəlki məqaləMühacirin atası polisə aparılıb\nNövbəti məqalədəHəbsxana rəisi məhbusları ölümlə hədələyib\nTrump-ın impiçmentini tələn edənlərin sayı milyonu keçib


Düz danışmağın insana 6 təsiri » Ahlibeyt.ge\nAhlibeyt.ge » İslam elimləri » Düz danışmağın insana 6 təsiri\nDüz danışmağın insana 6 təsiri\nTarix: 5-07-2021, 16:25\nHər bir bəyənilən sifət dəyər və əhəmiyyətə malik olar. Düz danışmaq – ən ali sifətlərdən olub, insana təsir etmək qabiliyyətinə sahibdir.\nDüz danışmağın insana təsirləri ilə tanış olaq:\n1. Allahla birlikdə olmaq. İmam Baqir (ə) buyurur: “Düz danışın ki, Allah doğruluqladır”.\n2. Rəftarlarının pak olması. İmam Kazım (ə) buyurur: “O kəsin ki, dili düz danışar, rəftarı pak olar”.\n3. Nicat və salamatlıq. Əmirəl-möminin (ə) buyurur: “Düz danışmağın sonu – nicat və salamatlıqdır”. Əgər insan doğru danışan olarsa və bu sifətlə tanınarsa, insanların etimadını qazanar və insanlar onun dediklərini doğru hesab edər.\n4. Böyük məqam. İmam Əli (ə) buyurur: “Doğru danışın. Çünki hər kim danışığında doğruçu olarsa, məqamı böyük olar”.\n5. Dünya və axirət xeyiri. Əmirəl-möminin (ə) buyurur: “Dörd şey vardır ki, əgər kiməsə bağışlanarsa (ona) dünya və axirət xeyiri bağışlanmış olar. Düz danışmaq, əmanəti qaytarmaq, mədəni (haramdan) saxlamaq, xoş əxlaq”.\n6. Axirət mükafatları. Qurani-Kərimdə buyurulur: “Allah buyurar: «Bu doğruçulara (əqidə, danışıq və əməldəki) düzlüklərinin fayda verdiyi bir gündür.\nOnlar üçün (ev və ağaclarının) altından çaylar axan Cənnətlər vardır, orada əbədi qalacaqlar. Allah onlardan razıdır və onlar da Allahdan razıdırlar. Budur böyük uğur!»”. (“Maidə” 119).


Dini Hiylələrin İfşası - Rəddiyələr - EhliTevhid\nDini Hiylələrin İfşası\nMüəllif Usuli , İyl 01 2014 22:06\nBu mövzudakı ismarıc sayı: 11\nYerləşdirilmə tarixi: 01 iyul 2014 - 22:06\nElə bir batil firqə yoxdur ki, öz dəvətində müəyyən hiylələrdən istifadə etməsin. İnsanların öz ağıllarını yetərincə istifadə etməməsi bütün bu hiylələr üçün münbit şərait yaradır.\nBu mövzuda sıx – sıx qarşılaşdığımız bəzi məşhur hiylələri açıqlayaraq, haqqı tələb edən müsəlmanları qorumaq istəyirik.\nBu hiylələrin hər biri üzərinə onlarca məsələ qurulmuşdur. Hiylələr ortaya çıxınca üzərinə qurulan şeylər də ibtal olur. Bu səbəblə hiylələrin bilinməsi, müəyyən fəri məsələlərin bilinməsindən daha öncəliklidir. Tövfiq Allahdandır.\nYerləşdirilmə tarixi: 01 iyul 2014 - 22:21\nHiylə -1. Ayə və hədis çoxluğu. Adətən sələfilər qatında yayğın olan, başqalarının da ara – sıra işlətdiyi bu hiylənin mahiyyəti belədir: Ortaya hər hansı bir iddia atılır. Daha sonra iddianı dəstəkləmək üçün çox sayda ayə və hədislər zikr edilir. Analiz qabiliyyəti olmayan bir dinləyici, ilk növbədə gətirilən ayə və hədislərin çoxluğuna baxaraq aldanır. Halbuki azacıq dərinə enildikdə, zikr edilən ayə hədislərin, iddianı dəstəkləmədiyi, hətta bəzən ibtal etdiyi ortaya çıxır.\nBu hiylə sahibləri, dinləyicinin qurduğu yanlış tərəziyə “oynayırlar”. Beləki, dinləyici haqq ölçüsü olaraq “ayə və hədis çoxluğunu” təsbit edir, ayələrin edilən iddiaya dəlalətinə fikir vermir. Bunun fərqində olan din fırıldaqçısıda dinləyicinin yanlış kriteriyasını doğruldaraq “haqlılıq testini” keçir.\nBaşıma gələn bir hadisə bu hiyləyə bariz misal ola bilər: Sələfilərlə etdiyim bir münazirənin səs yazısını dinləyən qardaş, münazirədə sələfi müxalifimin qalib gəldiyini düşündüyünü bildirdi. Mən əsasını soruşduqda, qardaş öz “haqq müəyyən etmə kriteriyasını” mənə açıqladı: “Sən münazirə ərzində sadəcə iki ayə zikr etdin. Halbuki müxalifin on beşə yaxın ayə gətirdi. Onun Qurana əsaslanması səninkindən daha çoxdur.”\nHalbuki bu qardaşın baxması gərəkli olan nöqtə ayələrin sayı yox, iddiaya dəlalət səviyyəsi olsaydı, müxalifin gətirdiyi ayələr içində özünün necə boğulduğunu görər, doğru bir “haqq təsbiti kriteriyasına” sahib olardı.\nBu hiylənin digər bir örnəyi bəzi sələfi elm tələbələrinin bu sözüdür: “İndiyə kimi Muhəmməd bin Abdil Vəhhabın tövhid kitabına rəddiyə yazılmayıb. Çünki, kitab ancaq Quran və hədisdən ibarətdir. Quran və hədisə isə rəd verilə bilməz.”\nRəddiyə ayə və hədisə deyil, ayə və hədisin ortaya qoyulan iddiaya dəlalət etmədiyi yönünü işıqlandırmaq üzrə yazılır. Yoxsa hər səfeh ortaya bir iddia atar və Quranın bütün ayələrini arxasına düzərək haqlı olardı.\nBu hiylənin tətbiqatı bəzən absurd səviyyəsinə çatır. Məsələn sələfilərin üz qarası Favzana sual verilir: sələfilər ayədə zikr edilən “hizbullahdırlarmı”? Cavab çox sadədir: Bəli! Ayədəki Hizbullah məhz sələfilərdir. Çünki, Allah ayədə buyurur: “Onlar hizbullahdır.”\nDigər bir şeyxləri deyir: “İnsan Aya gedə bilməz. Çünki, uca Allah ayədə buyurur: “Sizi yer üzündə məskun etdik və orada sizin üçün bir yaşam imkanları yaratdıq”. Bu sözlərin sahibi öz axmaqlığıyla yanaşı, qarşıdakınıda axmaq yerinə qoyduğunu göstərir…Bu axmaqlığın ayə və hədislərin kölgəsində olması daha təhlükəlidir.\nYetərki cavabda bir ayə zikr edilsin. İstər o ayə iddianı yalanlasın, yaxud mövzuyla əlaqəsi olmasın. Təki, arxasında gizlənəcək bir ayə olsun və müxalifi ayəyə qarşı gəlməklə suçlaya bilsinlər…\nNəticə: Ayə və hədis müəyyən mövzuda dəlil deyil. Hər hansı bir iddia sahibi ayə və ya hədis zikr etdikdə, dəlil yox sadəcə ayə və hədis zikr etmişdir. Buna dəlil deyə bilməmiz üçün, zikr edilən ayə və hədisin iddianın doğruluğuna dəlalət etməsi lazımdır. Dəlil sözünün mənasıda məhz dəlalət etməkdir.\nAyə və hədis zikr etməklə, dəlil zikr etmək çox fərqli şeylərdir!\nAbdul Hakim və Hənif bu ismarıcı bəyəndilər\nYerləşdirilmə tarixi: 02 iyul 2014 - 19:11\nHiylə -2. Haqqında Şəri hökm olan şeylərin sərhədlərinin özləri tərəfindən əsassızca təyin edilməsi. Bu hiylə də daha çox sələfilər, bəzən isə sufi və digər qruplar tərəfindən tətbiq edilir.\nMəsələn kafirləri dost tutmanın küfr və ya haram olduğu deyilir. Bu, işin Şəri hökm qismidir.\nİkinci önəmli məsələ: Dost tutmaq nədir? Bu işin mahiyyəti isə onların özü tərəfindən heç bir ciddi əsasa dayanılmadan müəyyən edilir. Birisi kafirləri mücərrəd sevməyi dost tumaq sayır, digəri kafirlərlə eyni evdə yaşamağı, bir digəri onların üzünə kafir olduqlarını deməməyi. Hətta bəzi səfehlər gördüm ki, universitetdə kafir müəllimdən icazə alıb çölə çıxmağı onu dost tutmaq, dolayısıyla küfr sayırdılar.\nNəticə etibarıyla Allahın bir hökmü, bu insanların havasına görə oyuncağa çevrilir. Həqiqətdə kimin kafir olduğunu Allah yox, bu səfehlər təyin etmiş olur.\nDigər bir örnək: Uca Allah Qurani Kərimdə tağuta küfr etməyi əmr etmişdir. Bunsuz iman olmaz. Bu nöqtə, işin Şəri qismidir. Önəmi ən az bunun qədər olan ikinci bir nöqtə də var: Tağuta küfr etməyin mahiyyəti nədir? Ağlı başında insanlar bunun, Allahdan qeyriləri üçün ilahlıq iddialarını rədd etmək, tanımamaq olduğunu anlayır. Ancaq ortaya bəzi cüvəllağılar çıxaraq yeni əsassız sərhədlər çizirlər. Məyərsə kəfərə feli “bə” hərfi cəriylə işləndikdə inkar yox, təkfir mənası verirmiş. Təbii ki, bu onların xəstə təxəyyülünün meyvəsi olub, heç bir lüğət qaydasına dayanmır. Bundan sonra yeni, daha geniş sərhəd çizənlər ortaya çıxır, tağuta küfr etmək, onu təkfir etməklə yanaşı, onunla savaşmaqla gerçəkləşir. Bu olmadan tağuta küfr edilmiş sayılmaz…\nNəticədə təkfiri, savaşmağı şərt görən qruplara görə, tağutu sadəcə inkar etməklə kifayətlənənlər, Allahın iman şərti olaraq qoyduğu “tağuta küfr etməyi” yerinə yetirmədikləri üçün kafir sayılırlar. Beləcə Allahın hökmləri zay edilir…\nBir digər örnək: Uca Allah özündən başqasına ibadəti qadağan etmiş, bunu Cəhənnəmdə əbədi qalma səbəbi olan şirk saymışdır. Bu, şəri bir hökmdür. İşin digər tərəfi ibadətin mahiyyətini müəyyən etmə məsələsidir. İbadətin mahiyyəti elm əhli tərəfindən, şəri və lüğəti əsaslarla müəyyən edilmişdir. Ancaq bundan sonra tamamən havaya dayalı ibadət tərifləri gəlir. Birinə görə kiməsə əlini öpəcək qədər sayğı duymaq ibadətdir. Digərinə görə ölmüş birinə səslənmək ibadətdir və s. Bütün bu əsassız təriflərin nəticəsində Allahın istəkləri zay edilir. Müşrik olmayan, Allahdan başqasına ibadət etməyən kimsələr ibadət etmiş sayılaraq təkfir edilir…\nŞəri hökmlərin sərhədləri əsl etibarıyla insanlar tərəfindən çizilə bilər. Ancaq bu əməliyyat, mütləq şəkildə keçərli/mötəbər əsaslara dayanmalı, onlara müxalif olmamalıdır. Məsələn Qurani Kərimdə bizə əmr edilən ədalətli olun, yaxşı davranın, sıxışdırmayın, savaşın, əleyhlərində yol aramayın kimi əmrlərin mahiyyət və sərhədlərini lüğət və örf vasitəsilə bilirik. Bu, dayanıla biləcək bir əsasdır.\nEyni şeyin əsassız variantına baxaq. Məsələn uca Allah Qurani Kərimdə qadınlara qarşı ədalətli olmağı əmr edir. Bu şəri bir hökmdür. Biz bu ədalətin mahiyyətini açıqlarkən əsassız olaraq deyirik: Ədalət budur ki, ailəyə bir gün kişi, bir gün qadın hökm etməlidir. Yaxud qadınların kişilər kimi icazəsiz çölə çıxmalarına icazə verilməlidir. Beləcə Allahın əmrini yerinə yetirdiyimizi düşünürük… Halbuki, ümumi bir anlayışa müvafiq olsa belə, ədalətə verilən bu təriflər Şəriətə müxalifdir.\nUca Allah zülmü qadağan etmişdir. Əgər bizlər kişinin öz həyat yoldaşını əsaslı bir səbəblə döyməsini də zülm saysaq, Allahın məramından kənara çıxarıq. Çünki, Şəriət ehtiyac olduqda bu felə icazə verir. Buradan döymə əsaslı döymə felini qadağan edilən zülmə daxil olmadığını anlayarıq.\nNəticə: Şəri hökmün özünün təsbitində əsaslı davranmaq yetərli deyil. Hökmün mövzusunun sərhədlərini müəyyən edərkən də eyni həssaslıqla davranmaq lazımdır ki, uca Allahın bizdən istədiyi zay olmasın, haqqıyla təmin edilsin.\nYerləşdirilmə tarixi: 03 iyul 2014 - 19:35\nHiylə -3. Lüğəti və şəri mənaları qarışdırmaq. Bu hiylə başda sələfilər olmaqla, bir çox firqənin adətidir.\nAnlaşılması üçün misallar verək. Məsələn sələfilər öz məzhəblərinin doğruluğunu isbata çalışarkən bir hədisdən istifadə edirlər: Rəsulullah vəfat etmədən bir müddət öncə qızı Fatiməyə “mən sənin üçün nə gözəl sələfəm” deyir. Hədisdən belə bir nəticə çıxarılır: Deməli sələfiliyin əsasını qoyan Rəsulullahın özüdür və sələfiliyə tən edən Rəsulullaha tən etmişdir... Halbuki hədisdə qəsd edilən sələf sözünün lüğəti mənasıdır. Sələfilərin qəsd etdiyi istilahi məna deyildir. Əgər bu hədisdəki sələf kəliməsi lüğəti mənada olmasına rağmən sələfiliyin doğru olduğuna dəlalət etsəydi, o zaman uca Allahın, kafir olan Firon və tərəfdarlarını suda boğduğunu xəbər verdikdən sonra onları sonrakı kafirlərə sələf qılması haqda ayəsi, sələfiliyin batilliyinə və Fironi bir yol olduğuna daha çox dəlalət edərdi:\nفَجَعَلْنَاهُمْ سَلَفًا وَمَثَلًا لِلْآخِرِينَ\n“Biz onları sonradan gələnlər üçün sələf/öncü və məsəl etdik.” (Əz Zuxruf: 43/56)\nDigər bir örnəyi ümmətin real problemlərindən başqa hər şeyi özünə dərd edən müasir sufi firqələrindən verə bilərik. Uca Allah Qurani Kərimdə bir çox yerlərdə cihadı əmr etmişdir. Bu, istilahi mənada bir cihad, savaşdır. Lakin cihadın lüğətdəki mənası ümumiyyətlə hər növ mübarizədən ibarətdir. Sufilərin buradakı hiyləsi, Allahın savaş haqda olan əmrini lüğəti mənada anlayaraq nəfslərilə cihad edib, əmri yerinə yetirdikləri vəhmi yaratmaqdır. Bu hiylə, batinilərin namaz əmrini, lüğəti mənada olan duaya yorub, dua edərək bu vəzifəni yerinə yetirdiklərini iddia etmələrinə bənzəyir...\nDigər bir örnəklə İstanbulda “Təbliğ” camaatının konfransında qarşılaşdım. Camaatın öndə gələn bir “elm” mənsubu özlərinin ən doğru yolda olduğunu Ənfal surəsinin son ayələrilə isbatlamağa çalışırdı.\nMəzmun: Uca Allah ayədə buyurur: “İman edib, hicrət edən, Allah yolunda cihad edənlər...”. Biz bu ayədə zikr edilən kimsələrikmi? Bəli! Biz iman etdik! Hicrət etdik və cihad edirik.\nBu “örnək şəxsiyyətin” hicrətdən qəsdi 3 günlük lüzumsuz Banqladeş səfəri, cihaddan qəsdi dillərini bilmədən dəvət üçün gedib axmaq vəziyyətində qaldıqları səfərlərdir... Halbuki uca Allahın bu ayədəki hicrət və cihaddan qəsdi tamamən başqa şeydir...\nBu cür davranışlar, dini mənən təhrif etmənin, ələ salmanın bir şəklidir.\nNəticə: Lüğəti və şəri anlamlar yerinə görə fərqli içəriyə sahib ola bilir. Allahın məramı ancaq yerinə müvafiq olaraq şəri – Allahın qəsd etdiyi mənalara və ya lüğəti mənaya uyğun əməl etməklə gerçəkləşər.\nYerləşdirilmə tarixi: 06 iyul 2014 - 18:42\nHiylə -4. Solu göstərib sağla vurmaq. Bu hiylə də başda sələfilər olmaq üzrə, bir çox firqənin yayğın adətlərindəndir.\nÖncə oxucu və ya dinləyici anlaşılması çətin və yorucu bir “elmi havayla” əldən salınır, daha sonra bitkin beyinlərə vəd ediləndən başqa bir şey, vəd edilən buymuş kimi təqdim edilir. Adətən isə, bu uzun prosedura lüzum qalmır. Heç yorma ehtiyacı hiss etmədən bir şey vəd edilib, başqası təqdim edilir.\nMisal: Gurultulu şəkildə sələfə uymağın vacibliyindən bəhs edildikdən sonra deyilir: “sələfin bir qisminə görə Allahın qaçmaq sifəti var. İbn Teymiyyə filan kitabında sələfin bu haqda ixtilaf etdiyini söyləyir.”\nVəd edilən: Sələfdən bir qrupun görüşü. Təqdim edilən: İbn Teymiyyənin quru iddiası ...\nDigər bir misal: “Sələf, salehlərin qəbrini ziyarəti və ya onlarla təvəssülü ittifaqla haram saymışdır. Muhəmməd bin Abdil Vahhab və ya başqa birisi filan kitabında bu haqda icma nəql edir.”\nVəd edilən: Sələfin görüşü. Təqdim edilən: Sələfə aidatı olmayan şəxsin mücərrəd iddiası.\nBir misal daha: “Sələf Allaha xəstəlik sifəti isbat edib. Sələfdən filankəs rəvayətdə “Allah özünə məxsus şəkildə xəstələnər” deyib.”\nVəd edilən: Sələfin tamamının görüşü. Təqdim edilən: Təsadüfən ilk əsrlərdə anadan olmuş, öz dediyini özü anlamayan bir səfehin rəyi.\nNəql etdiyiniz icmalar, ancaq sizin yalançılığınız üzərindəki icmanı möhkəmləndirməyə yarayır...\nNəticə: Vəd edilənlə təqdim edilən eyni şeylər olmalıdır. Ümumiyyətlə müəyyən müqəddimələrin nəticəsi olan hər görüşə varılan məntiq zənciri diqqətlə yoxlanılmalıdır. Diqqətsizlik nəticəsində “udulmuş” bir müqəddimə boğaza keçmiş balıq tutma qarmağı kimidir...\nYerləşdirilmə tarixi: 10 iyul 2014 - 02:33\nHiylə - 5. Qayçılama. Demək olar ki, hər firqənin işlətdiyi bir hiylədir. Bəzi cümlələr, sitatlar ümumi konteksdən ayrılaraq, ifadə sahibinin qəsdi sapdırılar. Yaxud da hiyləgərin görüşünü təsdiq edirmiş kimi göstərilər.\nBəzi misallar verək. Sələfilərin məzhəb əsaslarından biri, bəzi alimlərdən nəql edilən “səhih hədis görsəniz mənim görüşümü kənara atın” məzmunlu sözlərdəndir. Bir çox kitablarında bu sözü məsələn Şafidən nəql edərkən qaynaq belə göstərilir: Nəvəvi - Əl Məcmu əsəri, Qarafi – Şərhu Tənqihil Fusul əsəri və s.\nHalbuki adı çəkilən müəlliflər Şafinin sözünü qeyd etdikdən sonra, bunun nəinki dini hətta dünyəvi primitiv bilgi səviyyəsinə malik olmayan debillərə deyil, müctəhidlərə aid olduğunu önəmli vurğulamışlar.\nTəməl əsasları qayçılanmış sözlər üzərində qurulan məzhəbin ömrü, digər parçaların yerinə oturdulmasına qədərdir.\nDigər bir misal. Əqidədə təqlidin ən pis formasını öz məzhəblərinin əsli halına gətirmiş sələfilər, furuda təqlidə qarşı çıxarkən təqlidi pisləyən bir çox ifadələr nəql edirlər. Halbuki nəql etdikləri kitabların demək olar ki hamısında, təqlidin sadəcə müctəhid haqqında pisləndiyi, ammi – qeyri müctəhid üçün başqa yol olmadığı qeyd edilir. Ancaq onlar öz məzhəblərini əsaslandırmaq üçün “qayçılama” hiyləsindən istifadə edirlər.\nİllər öncə əlimə sələfilərin mötəbər şeyxlərindən Faysal bin Kəzzar Əl Casimin “təvəssül və şəfaətin şirk olması” haqda bir kitabı keçdi. Öncə kitabın sonunda istifadə edilən ədəbiyyat siyahısına baxdım. Əhli Sünnət qatında nə qədər məşhur alim varsa, hamısının əsərlərindən istifadə edilmişdi... Bəli! Məhz “istifadə” edilmişdi. Çünki müəllifin şirk olduğunu isbatlamağa çalışdığı şeylər, elə o kitablarda müstəhəb olaraq qəbul edilir.\nNəticə: Şübhəli görülən görüşləri dəstək üçün gətirilən sitatlar “qayçılanma” ehtimalına qarşı yoxlanılmalıdır. Xüsusilədə bu mövzuda daha öncə ittiham edilmiş kimsələrin nəql etdiyi şeylər...\nBu mövzuda rahat davranmamaları üçün “qayçıladıqları” hər sitat topluma elan edilib, biyabır edilməlidirlər...\nYerləşdirilmə tarixi: 10 iyul 2014 - 03:15\nHiylə - 6. Dili əyib bükmək. Önündə mikrafon olan hər kəsin din alimi sayıldığı ölkəmizdə yayğın bir hiylədir. Hansısa cahil bir xatib, müəyyən bir mövzuda danışır və dini elmlərə “ciddi vaqifiyyətini” göstərmək üçün arada bəzi kəlimləri ərəbcə deyir, alimlərin bəzi sözlərini ərəbcə deyib sonra öz dilinə çevirir. Beləcə elmi bir təzyiq əmələ gətirib öz görüşünü yeritməyə çalışır.\nBuna şahid olmaq üçün sələfilərdən Rəşad Hümbətov, Useyd Turabov, sufilərdən Cübbəli kimi “imamların” video dərslərini izləyə bilərsiniz. Halbu ki, elmi hava əsdirən bu “imamlar”, real bir münazirədə müxalifin əlində “kubik rubik” adlı oyuncaq kimi dörd tərəfə çevriləcək qədər çarəsiz olurlar.\nBu əməl, yəhudilərin ayədə zikr edilən bu əməlinə bənzəyir: “Onlardan bir firqə kitab oxuyarkən dillərini əyib – bükərlər ki, onu kitabdan sayasınız. Halbuki bu, kitabdan deyil.” (Ali İmran: 3/78)\nNəticə: İnsanın hansısa sözü və ya sitatı ərəbcə deməsi heç bir halda onun elminə dəlalət etmir. Hətta yerinə görə öz elmi boşluğunu “bəzək düzəklə” örtməyə çalışdığını göstərir.\nYerləşdirilmə tarixi: 12 iyul 2014 - 02:24\nHiylə -7. Qınanan şeylərin eynisinin başqa ad altında edilməsi. Buda, bir çox firqənin istifadə etdiyi yayğın bir hiylədir. Bir şeyi qınayar, sonra onun qaçınılmaz olduğunu anlayınca, eyni şeyi sadəcə adını dəyişdirərək edərlər.\nAnlaşılması üçün bəzi misallar verək. Sələfilərin yekdil rəyinə görə qulun qeyb bilgisi iddia etməsi şirkdir. Ancaq daha sonra ortaya çıxır ki, İbn Teymiyyə Allahın qədərləri səmaya endirməsi zamanı onları oxuyur, Əl Ləvhul Məhfuzda yazılanlardan xəbərdardır, qəlblərdən keçəni, döyüşlərin nəticələrini bilir. Mahiyyət etibarıyla qeybi bilmənin ən üst səviyyəsi olan bu vəsflər öncəliklə şirk olmalıdır. Ancaq qurtuluş üçün Yəhudilərdən miras alınmış bir yol var: Ad dəyişdirmək! İbn Teymiyyə qeybi bilməyib, sadəcə firasət sahibi olub...\nDigər bir örnəklə təvil məsələsində qarşılaşırıq. Məşhur hədisdə buyurulur: “Qiyamət günü Allah quluna deyər: Xəstələndim ziyarətimə gəlmədin...”. Allaha nisbət edilən “xəstəliyin” zahir anlamından çıxarılıb, təvil edilməsinin vacibliyində heç bir ağıl sahibi şübhə etməz. Hətta uca Allah eyni hədisin davamında sual verən qulunu “zahiri mənaya” qarşı çıxmaqla ittiham etməmiş, sanki bizə təvili öyrədərək, “qulum xəstələndi, ziyarətinə gəlmədin” deyərək məcazdan istifadə etdiyinə diqqət çəkmişdir.\nLakin, bu məqamda təvil etmək məcburiyyətində qalanlar, bu işə “mütəbadir məna” və bənzəri adlar verərək, zahirən öz qınadıqları şeylərə düşməmiş olurlar... Halbuki sadəcə isim dəyişdirilib, mahiyyət elə təvilin özüdür! Quran və Sünnətdə bunun onlarca örnəyi vardır!\nBu çirkin xislətin digər bir örnəyini “Şəfaət” məsələsində görürük. Şəfaət istəməyin şirk olduğunu iddia edən birinə, öz mötəbər alimindən “ölüdən dua etməsini tələb etmək böyük şirk deyil” məzmunlu bir fətva zikr etdikdə, vəziyyətdən çıxmaq üçün mahiyyətləri eyni olan bu iki şeyin fərqli isimlər daşıdığını və dolayısıyla başqa şeylərdən danışıldığını, hökmlərin fərqli olmasının normal olduğunu iddia edir. Halbuki Şəfaət istəmək və dua istəmək mahiyyətcə eyni şeydir. Əslində bu firqənin sıradan üzvlərinin bu şəkil ziddiyyətlərə düşməsi normaldır. Çünki, “elmdə dərinləşmiş”, kitab şərh edən şeyxləri belə, dərsdə bu cür ifadələr işlədə bilirlər: “Əgər bir insan ölüyə “mənim üçün şəfaətçi ol” desə bu şirkdir. Ancaq “mənim üçün şəfaət istə” deyərsə bu şirk olmaz...”\nBu insanların mahiyyəti anlayıb, ona etibar etməkdən nə qədər uzaq olduqlarının digər bir örnəyi aşağıda təqdim edəcəyim hadisədir. Misirdə cumhur başqanı seçiləndə, sələfi “elm əhlindən” biri, onun rəisliyini qəbul etmədiyini deyir. Şeyxdən səbəb soruşulur. Səbəb çox sadədir. Çünki, uca Allah Qurani Kərimdə “mülkü dilədiyinə verər” buyurub, “cumhuriyyəti dilədiyinə verər” deməyib...\nBu cür “elm əhlinin” halı, normal piyvəylə eyni içəriyə sahib olan “həci piyvəsini” gözünə təpənlərin halı kimidir.\nNəticə: Etibar isimlərə deyil, mahiyyətlərədir. Bir şeyin hökmü isminə deyil, mahiyyətinə baxılaraq verilir. İsimlərin fərqliliyi heçnəyi dəyişdirməz.\nYerləşdirilmə tarixi: 12 iyul 2014 - 04:02\nHiylə -8. Mahiyyətləri fərqli olsada, isim bənzərliyi səbəbilə eyni hökmə tabe tutmaq. Bu ucuz hiylə, bir öncəki hiylənin tam əksidir. Beləki öncəki hiylədə eyni mahiyyətli şeylərin ismi fərqli olduğu üçün hökmləri fərqli tutulurdu. Bu hiylədə isə mahiyyəti fərqli, ismi eyni şeylər bir hökmə tabe tutulur. Bu, bir növ mahiyyətə deyil ismə etibar etmənin başqa formasıdır.\nBu hiylə xüsusilə sələfilərin “tövhid” nəzəriyyəsində istifadə edilir. Müşriklərin etdiyi müəyyən əməllər, yaxud Allahın özünü onunla vəsf etdiyi bəzi xüsuslar götürülür, isim olaraq eyni, lakin mahiyyət olaraq fərqli şeylər eyni hökmə tabe tutulur.\nMəsələn: müşriklər öz bütlərindən şəfaət istəyərdilər, sizlərdə bunu Rəsulullahdan istəyirsiniz. Deməli sizdə müşriksiniz.\nAllah özünə təzim edilməsini istəmişdir. Sizlər başqalarınıda təzim edirsiz. Deməli Allaha ortaq qoşursunuz.\nHalbuki, bu nəzəriyyənin ən böyük ibtal edicisi Qurani Kərimin özüdür. Allahın kitabını diqqətlə oxuyan kimsə onlarca yerdə buna şahid olar.\nUca Allah buyurur: “Mənə və valideynlərinə şükr et” (Loğman: 31/14)\n“Allahı və rəsulunu razı etmələri daha doğrudur.” (Ət Tövbə: 9/62)\n“Onları ruziləndirib, geydirin...” (Ən Nisa: 4/5)\n“(Ey Mələklər) Mən sizinləyəm! İman gətirənlərin ayaqlarını sabit qılın!” (Əl Ənfal: 8/12)\n“Mən sadəcə Rəbbinin elçisiyəm! Sənə təmiz bir oğlan uşağı vermək üçün gəldim.” (Məryəm: 19/19)\nGördüyümüz örnəklərdə uca Allah Ona edildiyi zaman ibadətin özü olan şükrün valideynlərə edilməsini istəyir, İslamın əsli olan Allahı razı salmanın rəsula qarşı da edilib onunda razı salınmasını istəyir, bəzi qullarından digər qullarını ruziləndirməyi istəyir, mələklərdən qulların ayağını sabit qılmalarını tələb edir, Onu göndərdiyi mükərrəm bir mələk uşaq nəsib etməyi özünə nisbət edir...\nTəbii ki, uca Allah qullarla müqayisə edilməz. Allaha ilah, nemətlərin sahibi olaraq şükr edərkən valideynə bir məxluq olaraq çəkdiyi əziyyətin şükrünü edirik. Allahı ilah olaraq razı salarkən, rəsulunu bir peyğəmbər olaraq razı salırıq. Bunlar sadəcə isim bənzərliyidir. Mahiyyətlərə baxılmadan, isim bənzərliyini əsas almaq Quranın bir şirk kitabı olduğunu elan etməyə, Allaha, mələklərə, rəsullara “tövhid” dərsi vermə sevdasına götürəcək qədər absurd bir düşüncədir.\nEyni qaydada müşriklərin əməlləri beş təklifi hökmə tabedir. Bir qisim əməllər onların müşriklik səbəbidir. Məsələn: Bütlərin ibadətə layiq olduğunu deyib, onlara ibadət etmələri. Bir qismi haramdır. Məsələn qız uşaqlarını öldürmələri. Bir qismi dinimizdə gözəl görülən davranışdır. Məsələn: Acları doyurmaq və s...\nƏməlin müşrikə aid olması, hətta şirk səbəbi olması, eyni və ya bənzəri ismi daşıyan hər kəsi onlar kimi qılmağı gərəkdirməz. Önəmli olan mahiyyətlərdir! İsimlər deyil.\nNəticə: Etibar mahiyyətlərədir, isimlərə deyil. İsim dəyişikliyi hökmü dəyişmədiyi kimi, isim eyniliyi hökmü eyniləşdirməz.\nYerləşdirilmə tarixi: 14 iyul 2014 - 01:58\nHiylə -9. Yanlış müqəddimələr üzərinə qurulan fikirləri isbatlamağa çalışmaq. Bu hiylə, qeyri müsəlmanların, müsəlmanlara qarşı istifadə etdikləri ən yayğın hiylələrdəndir. Bəzi İslam mənsubu firqələr də bundan istifadə edirlər.\nHiylənin mahiyyəti belədir: Öncə səssizcə bir müqəddimə qəbul etdirilərək, üzərindən keçilir. Daha sonra onun üzərinə başqa batil nəticələr qurulur və qarşı tərəf bunu qəbul etmək məcburiyyətində buraxılır.\nBəzi örnəklər verək. Kafirlərin qarşısında dəridən qabıqdan çıxmağı üstlənmiş bəzi İslam mənsublarına 18 yaşından aşağı qızlarla evliliyin pedofiliya/uşaqbazlıq olduğu qəbul etdirilir. Daha sonra isə Peyğəmbərin Aişəylə bu yaşdan öncə evləndiyi xatırladılır. Nəticə qaçınılmazdır: Sizin Allahın elçisi dediyiniz adam, öz etirafınızla, bütün insanların yekdilliklə qınayacağı bir uşaqbaz olub!\nHalbuki bu fikrin üzərinə bina ediliyi ilk müqəddimə yanlışdır. Uşağı yetkin qızdan ayıran 18 yaş sərhəddini kim və nəyə əsasən müəyyən edib? Biz bu standartı qəbul etmək məcburiyyətindəyikmi?\nBu sərhəddi qoyanlar bizim kimi insanlardır. Sırf insanlıq yönündən onların qoyduğu sərhəddi bizim sərhəddə tərcih etməmizi tələb edən bir şey yoxdur. Onların sərhəd qoyma haqqı olduğu kimi, bizimdə haqqımız var və bizim sərhəddimiz əsaslı olması baxımından daha təqdirə layiqdir.\nBu standartı qoyan insanlar hansı əsaslara dayanıblar? Bunun heç bir ciddi əsası yoxdur. Sadəcə şəxsi fikir məhsuludur. Bizim standartımız isə daha önəmli bir kriteriya üzərinə qurulub. Buda qadının qadın olaraq formalaşıb, normal bir cinsi əlaqəyə girə bilməsidir ki, nigahın təməl məqsədlərindən biridə məhz budur. Bu kriteriya, kafirlərin qoyduğu yaş həddindən daha dəqiq və düzgün nəticələr verəcək bir kriteriyadır.\nAllah rəsulunun Aişəylə qadınlaşmadan evləndiyinə və ya yaxınlıq etdiyinə dair isə əldə heçnə yoxdur. Ayrıca evliliyin mərasim olaraq baş verib, qadının öz evində toxunulmadan yetişməsinə əngəl olacaq bir xüsusda yoxdur. Bu mövzuda veriləcək başqa cavablarda vardır. Lakin məqsədimiz yanlış müqəddiməyə örnək verməkdir.\nDigər bir örnəyimiz: Qərbi özünə qiblə təyin etmiş bəzi müsəlmanlara qəbul etdirilmiş bir standart var. Başqa ölkələrin torpağına hansısa səbəblə girib, onlarla savaşmaq terrordur! Maraqlıdır ki, bu standartı qoyan dövlətlər, yüz illərdir digər ölkələri müstəmləkə altında tutan, demokratiya yaymaq adı altında xəzinəsini doldurma yolları arayan qərb ölkələridir. Bu standartı balıq qarmağı kimi udan İslam müntəsibləri, bu ölçülərə görə İslamı terror dini olmaqdan “qurtarmaq” üçün İslamda tələb cihadının varlığını inkar etməyə çalışır, bu mövzuda kitablar yazırlar... Çünki İslamda tələb cihadı vardır dedikləri zaman, udduqları müqəddiməyə əsasən İslamın terror dini olduğunu qəbul etmək məcburiyyətində qalacaqlar. Onlar da müqəddiməni müzakirə edib çürütmək yerinə İslamın hökmlərini çürütməyi tərcih edirlər...\nTolerantlıq, qadın kişi bərabərliyi, pozitiv ayrımçılıq və başqa batil müqəddimələri qəbul etdikdən sonra, sırf bu müqəddimələrə uymaq üçün İslamın neçə neçə hökmü, bəzən təməl prinsipləri zay edildi, gülünc təvillərə gedildi...\nİslam tarixində elə alimlər vardır ki, tələskən bir müqəddiməylə imam olaraq qəbul etdikləri kimsələrə daima altdan yuxarı baxıb, onların ən absurd fətvalarında belə hikmət axtararaq ömür tükədiblər. Halbuki onların bir çoxu imam olmağa o “imamlardan” daha layiqdirlər.\nNəticə: Sizə qəbul etdirilməyə çalışan fikrin bütün müqəddimələrini diqqətlə incələyin, zəncirin bütün halqalarının sağlam olduğundan əmin olun. Yanlışlıqla “udduğunuz” müqəddimə balıqçı qarmağıdır...\nYerləşdirilmə tarixi: 14 avqust 2014 - 01:05\nHiylə -10. Ölçüsüz ölçülər. Əslində bu hiylədə işlədilən metod, bir öncə təqdim etdiyimiz “yanlış müqəddimələr” adlı hiylənin bir bölməsi sayıla bilər. Ancaq yayğınlığından dolayı bu bölümü müstəqil şəkildə təqdim etmək istədim.\nHiylənin mahiyyəti bundan ibarətdir ki, ortada mötəbər bir ölçü olmadan müxtəlif dəyərlər ölçülür, kimlərsə həddi aşmaqla ittiham edilir.\nMəsələn kafirlər və onlara uyan bəzi müsəlmanlardan tez tez eşitdiyimiz belə bir söz vardır: Filankəs aşırıdır, radikaldır...\nBu səfehlər hətta beş vaxt namazını qıldığı və ya normal bir hicab taxdığı üçün insanları aşırılıqla ittiham edə bilirlər. Yəni müəyyən bir müsəlman həddi aşmaqla ittiham olunur... Hədd aşılıbsa deməli ortada bir hədd var. Ancaq aşılan o hədd kiminsə keyfi olaraq müəyyən etdiyi bir həddir.\nDində həddi aşmanın tərəzisi elə Dinin özüdür. Həddi müəyyən edən Dindir! Məhz o həddləri aşanlar həddini aşmış sayılır. Yoxsa qızının qısa ətəklə gəzməsini normal qarşılayan birinin, Allahın tələbi üzrə örtünmüş bir müsəlman qadına qiymət verərkən etalon olaraq öz qızını müəyyən etməsi diqqətə alınacaq bir şey deyil.\nNəticə: Əgər kimsə sizi həddi aşmaqda, radikallıqda, yumşaqlıqda ittiham edirsə, aşdığınız və ya altında qaldığınız iddia edilən o həddin nədən ibarət olduğu, kimin tərəfindən və hansı əsaslara binaən müəyyən edildiyi üzərində düşünün.\nBir çox hallarda ya belə bir hədd yoxdur. Yada boşboğazların keyfi olaraq müəyyən edib, insanları ittiham etdikləri “həddlərdir”...\nYerləşdirilmə tarixi: 05 noyabr 2015 - 21:52\nHiylə - 11: Sektorlara bölmə. Gəmiçilikdə uzun zamandır uğurla istifadə edilən bir metod vardır. Gəmi müxtəlif qapalı sektorlara bölünür. Əgər bir sektorun ərazisindən dəlik açılarsa, içəri daxil olan su o sektordan kənara çıxa bilmir. Beləcə gəminin tamamən suyla dolaraq, batmasının qarşısı alınır.\nİslam dünyasında da, eyni məntiqli bir hiylə mövcuddur. Hansısa batil bir görüş, müdafiə edilmək üçün sektorlara bölünür və qınaq sanki müəyyən bir sektora aidmiş kimi orada cəmlənərək, görüşün özü xilas edilir.\nBizlər məsələlərin qismlərə bölünməsinə, sistemləşdirilməsinə qarşı deyilik. Lakin bu qisimləndirməylə, qeyd etdiyimiz şəkildə bir "qurtarma" qəsd edilirsə, bu artıq hiylədir.\nBu hiyləni ən çox işlədənlərdən biri İbn Teymiyyədir. Misal olaraq, Allaha məkan nisbətindən danışarkən "sektoral" hiylədən istifadə edir.\nMəkan məxluqdur və Allahı əhatə edə bilməz. Bu "su basmasından" qurtulmaq üçün məkanı normal və "adəmi/yoxluq məkanı" olaraq ikiyə bölür və Allaha sadəcə "adəmi" məkanı nisbət edir.\nYəni normal məkanı qurban verərək, adəmi məkan safsatasını "qurtarır" ... Başqa sözlə, "Allaha məkan nisbəti küfrdür" sözünün əhatəsindən kənara çıxmaq üçün, məkan görüşünü sektorlara bölür. Normal məkan sektorunun suyla dolmasına icazə verir, "adəmi məkan" sektorunu qoruyur və beləcə gəmisi batmamış olur...\nBu hiylənin daha kobud variantı təqribən belə səslənərdi: Uca Allah zinanı qadağan edib. Lakin zina iki qisimdir. Bildiyimiz "normal zina" və "neo zina". "Neo zina" - 25 yaşından yuxarı, dul qadınla, minimum əmək haqqından az olmayan ücrət ödənərək cinsi əlaqəyə girməkdir. "Neo zina" haram deyil.\nBu cür bir bölgünün əsası olmadığı kimi, bölünən qismin ümumi hökmdən müstəsna edilməsinin də bir əsası yoxdur.\n"Eyni mahiyyətli şeylərin başqa ad altında edilməsi" hiyləsinə bənzər bu cür bölgülərin digər bir mənfi tərəfi, dinləyicinin zehnində süni elmi bir hava əsdirib, məsələni onun üçün daha da anlaşılmaz hala gətirməsidir...\nNəticə: Sektorlara bölmə, sistemləşdirmə, özlüyündə mənfi bir əməl deyildir. Lakin burada əsaslandırılması gərəkli olan iki mühim nöqtə vardır: Bölgünün özü və istisna edilən qismin həqiqətən istisnaya layiq olması. Havaya dayalı bölgülər və bunlardan doğan istisnalar rədd edilməlidir!\nHənif, Talha və Umm Maryam bu ismarıcı bəyəndilər


Heydər Əliyev Mərkəzində fransız rəssamı və heykəltəraşı Lorens Cenkellin fərdi sərgisi açılıb\nAçılış mərasimində çıxış edən Heydər Əliyev Mərkəzinin direktoru Anar Ələkbərov Mərkəzdə iki layihənin təqdimatının keçirildiyini bildirib.\nLorens Cenkellin sərgisi haqda danışan Anar Ələkbərov bir neçə ay davam edəcək sərginin çox maraqlı olacağını deyib. Onun sözlərinə görə, Mərkəzdə, həmçinin Heydər Əliyev Fondunun və “İçərişəhər” Dövlət Tarix-Memarlıq Qoruğu İdarəsinin birgə layihəsi olan “Qız Qalası” V Beynəlxalq incəsənət festivalının təqdimat mərasimi keçirilir. Artıq ənənəyə çevrilmiş festivalda bu il 26 ölkədən 28 rəssam təmsil olunur. Festival çərçivəsində xüsusi təqdimatlar olacaq və mayın 9-da festivalın bağlanış mərasimi keçiriləcək.\nLorens Cenkell isə sərgidə nümayiş olunan əsərləri haqqında danışıb. Onun sözlərinə görə, təqdim olunan konfet heykəllər bütün duyğu orqanlarını hərəkətə gətirən yeganə sənət nümunəsidir.\nSonra mərasim iştirakçıları sərgi ilə tanış olublar. Onlar əvvəlcə “Qız qalası” festivalında yer alan əsərlərə, daha sonra Lorens Cenkellin əsərlərinə baxıblar.\nMüəllifin ümumilikdə 27 əsərinin təqdim edildiyi sərgidə müxtəlif ölkələrin bayraqlarının konfet şəklində heykəlləri təqdim olunur. Onların arasında Azərbaycan bayrağının heykəli də var.\nZiyarətçilər Almaniya, ABŞ, Argentina, Böyük Britaniya, Braziliya, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri, Rusiya, Türkiyə, İsveçrə, Fransa, Macarıstan, Kanada, Səudiyyə Ərəbistanı, Koreya Respublikası, Hindistan, İtaliya, Yaponiya, Ukrayna, Polşa, Niderland, Estoniya, Latviya, Cənubi Afrika Respublikası, Çin və Avropa İttifaqının bayraqlarını fərqli formada görmək imkanı qazanıblar.\nLorens Cenkellin əsərləri indiyədək dünyanın 25-dən çox ölkəsində nümayiş olunub.\nSərgi oktyabrın 31-dək davam edəcək.


Ərdoğan sentyabrın sonunda Bakıya gələcək - FOTOLAR (YENİLƏNİR) » Ovqat.com\nTürkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyin Ərdoğan bu ayın sonuna qədər Bakıya gələcək.\nPublika.az xəbər verir ki, bu barədə Türkiyə xarici işlər naziri Mövlud Çavuşoğlu Bakıda Azərbaycan, Gürcüstan və Türkiyə xarici işlər nazirlərinin 6-cı görüşü çərçivəsində azərbaycanlı həmkarı Elmar Məmmədyarovla ikitərəfli görüş zamanı deyib.\nQeyd edək ki, hazırda Elmar Məmmədyarovla Mövlud Çavuşoğlu arasında ikitərəfli görüş keçirilir.\nGörüşdə siyasi, iqtisadi və digər sahələrdə ikitərəfli məsələlər müzakirə olunacaq. Regional, beynəlxalq, həmçinin Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ətrafında fikir mübadiləsi aparılacağı da planlaşdırılıb.\nBakıda Azərbaycan, Gürcüstan və Türkiyə xarici işlər nazirlərinin 6-cı görüşü çərçivəsində Elmar Məmmədyarovla gürcü həmkarı Mixail Canelidze arasında ikitərəfli görüş keçirilir.\nPublika.az xəbər verir ki, görüşdə siyasi, iqtisadi və digər sahələrdə ikitərəfli məsələlər ətrafında fikir mübadiləsi aparılacaq.\nGörüş zamanı regional, beynəlxalq məsələlərin müzakirə edəcəyi də gözlənilir.\nBakıda Azərbaycan, Gürcüstan və Türkiyə xarici işlər nazirlərinin 6-cı görüşü çərçivəsində Mövlud Çavuşoğlu ilə gürcü həmkarı Mixail Canelidze arasında ikitərəfli görüş keçirilir.\nPublika.az xəbər verir ki, görüşdə siyasi, iqtisadi və digər sahələrdə əməkdaşlıq məsələləri müzakirə olunur. Görüş zamanı regional, beynəlxalq məsələlər ətrafında fikir mübadiləsi aparılacağı gözlənilir.\nQeyd edək ki, bu gün Bakıda baş tutan Azərbaycan-Türkiyə-Gürcüstan xarici işlər nazirlərinin 6-cı üçtərəfli görüşündə əvvəlki görüşlərdə qəbul olunmuş qərarlar nəzərdən keçiriləcək, 3 ölkənin iştirakı ilə regional əməkdaşlıq məsələləri barədə fikir mübadiləsi aparılacaq və sonda “2017-2019-cu illərdə üçtərəfli əməkdaşlıq planı” imzalanacaq.\nAna səhifəyə qayıt Baxış: 663 Tarix: 6-09-2017, 15:21\n3 türk ölkəsi nazirlərinin Bakı görüşü başladı - Foto\nMixeil Canelidze: “Gürcüstan və Azərbaycan sadiq dost ölkələrdir”\nRəcəb Tayyib Ərdoğan Fransanın yeni prezidenti ilə görüşüb\nƏrdoğan Myanmanın lideri ilə danışdı


Roma Papası: "Biz dünyanı və başqalarını dərhal və davamlı şəkildə dəyişdirmək istəyirik"\n15:05 2 Oktyabr 2016\n"Allah açıq və etibarlı qəlb tapanda orada möcüzələr yaradır"\nMilli.Az AZƏRTAC-a istinadən bildirir ki, bunu bu gün Bakıdakı Katolik Kilsəsində messa zamanı Roma Papası I Fransisk moizəsində deyib.\nKatolik icmasının üzvlərinin böyük hərarətlə qarşıladıqları pontifik dua oxuyub, imanlılarla birlikdə tövbə edib deyib.\nRoma Papası moizəsini Allaha iman üzərində qurub:\n- Allahın sözü bu gün bizə məsihçi həyatının iki əsas aspektini təqdim edir - iman və xidmət. İman haqqında danışanda Rəbbə iki xüsusi xahiş ünvanlanır. Birincisi Peyğəmbər Habakkukun xahişidir. O, insanların zorakılığı, davaları və mübahisələri nəticəsində məhv edilmiş ədaləti və sülhü bərpa etməsi üçün Allahdan müdaxilə etməsini xahiş edir: Ya Rəbb, nə vaxta qədər səni imdada çağıracağam? Sən isə eşitmirsən. Allah həmin dəqiqə cavab verərək birbaşa müdaxilə etmir. Kəskin şəkildə problemi də həll etmir və eyni zamanda, özünü zorla mövcud da etmir. Əksinə, səbirlə gözləməyə və ümidini heç vaxt itirməməyə dəvət edir. Xüsusilə də imanın əhəmiyyətini vurğulayır, çünki insan imanı ilə yaşayacaq.\nMüqəddəs "İncil"dən sitatlar gətirən Roma Papası insan üçün dünya üzərində zəfər qazanmanın yolunun imandan keçdiyini, həyatda üzləşdiyimiz ən çətin sınaqlardan belə ləyaqətlə çıxmağımızın vacibliyini bildirərək dedi:\n-Birinci sınaq tənbəllikdən bəhs edirdi. İkinci sınaq isə bəzən imanlıların çox aktiv fəaliyyət göstərmələri olur. Onların niyyəti sahib olmaq, başqalarının gözündə böyük görünmək, şöhrət qazanmaq olur. Beləliklə, xidmət sadəcə bir vasitədir. Çünki böyük olmaq arzusu əvvəlcə yüksəliş, sonra məqsəd və daha sonra iqtidar sahibliyinə çevrilir. Məsih isə bizə deyir: "Siz belə olmayın. Aranızda ən böyük olan ən kiçik kimi olsun və rəhbərlik edən xidmətçi kimi olsun".\nBu mərasim bir daha ölkəmizdə müxtəlif dini icmalar üçün yaradılan şəraiti bütün tərəfləri ilə nümayiş etdirdi. Bu, təsdiqlədi ki, Azərbaycandakı dözümlülük, tolerantlıq mühiti, multikultural dəyərlərə olan sadiqlik ölkəmizdə nadir qardaşlıq və dostluq mühiti yaradıb. Roma Papasının Azərbaycana səfəri isə ölkəmiz ilə Vatikan arasında inkişaf edən münasibətlərə əvəzsiz töhfədir.\n"İman edənlərə şərəf olsun!", - deyən Roma Papası Fransisk mərasim iştirakçılarına xeyir-dua verərək bildirdi:\n-Məryəm Ananın üzündən saçan nurla sizi - Azərbaycandakı əziz imanlıları səmimi qəlbdən salamlayıram. Sizi öz aranızda və pastorlarınızla bir olaraq iman, ümid və məhəbbət ilə şəhadət etməyə ruhlandırıram. Xüsusilə sizin üçün çox qayğı göstərən və müxtəlif xeyirxah işlərə imza atan Salezian ailəsinə və Müqəddəs Tereza Ananın davamçıları - xeyriyyəçi bacılara təşəkkür edərək salamlarımı çatdırıram.\nRoma Papası Biz dünyanı başqalarını dərhal davamlı şəkildə dəyişdirmək istəyirik


293 AZN başlayan qiymətlər ilə Bakı - Rostov-On-Don aviabiletlər. Bakı - Rostov-On-Don təyyarəsinə biletlər. Bütün qiymətlər, endirimlər, xüsusi təkliflər / Tickets.az.\n293 AZN başlayan qiymətlərlə Bakı şəhərindən Rostov-On-Don şəhərinə getmək üçün aviabilet seçin\nAviabiletlər / Bakı / Rostov-On-Don / Bakı → Rostov-On-Don Rostov-On-Don - dan Bakı - a olan geri dönüş reysi\nAviabiletlər Bakı - Rostov-On-Don\nİstifadəçilərimiz tərəfindən Bakı - dan Rostov-On-Don - a tapılan ən ucuz aviabilet: Azerbaijan Airlines aviaşirkətindən 18.11.2021 uçuşu üzrə olan _____ dəyərində bilet. 293 AZN\n«Bakı — Rostov-On-Don» istiqamətləri üzrə aviabiletlər\nBakı şəhərindən Rostov-On-Don şəhərinə uçuş təşkil etmək üçün aviakassalara getməlisiniz, yola vaxtınızı və gücünüzü sərf etməlisiniz, və ya sadəcə Tickets holdinqinin saytını ziyarət etməklə də kifayətlənə bilərsiniz. İkinci variant ilə çox az enerji sərf edəcəksiniz və bununla yanaşı, həm də ən uğurlu və sərfəli uçuşu tapa biləcəksiniz.\nİnternetdə «Bakı — Rostov-On-Don» istiqamətləri üzrə təyyarəyə bilet bron etməyin və almağın, ümumiyyətlə biletlərin alınmasının ən sürətli yolu Tickets.az xidmətidir. Bu xidmət reys seçimindən tutmuş biletin alınmasına qədər olan uçuşla bağlı bir sıra məsələləri həll edir. Saytda sizin üçün rahat olan bir neçə variantı tapa bilər və elə həmin anda qiymətləri və uçuş şərtlərini müqayisə edə bilərsiniz.\n«Bakı — Rostov-On-Don» istiqamətləri üzrə ucuz aviabiletlər\nŞirkət elə şərtlər təklif edir ki, müştəri bizə müraciət edərək maksimum qənaət etmə imkanı qazanır. Siz yalnız təyyarə biletini rahat şəkildə almayacaqsınız; Tickets.az sayəsində uçuşda da qənaət etmiş olacaqsınız. Biz sizə «Bakı — Rostov-On-Don» istiqaməti üzrə ucuz təyyarə bileti almaq imkanını təqdim edirik.\nİkincisi, təcili uçuşların və bir istiqamətə olan biletlərin qiymətlərinin yüksək olduğunu əsla unutmayın. Artıq pul ödəməmək üçün çalışın alacağınız bileti öncədən bron edəsiniz. Həmçinin, «Rostov-On-Don — Bakı» istiqamətləri üzrə geri dönüş biletinizi də eyni anda sifariş edin. Bu zaman, səyahət sizə çox ucuz başa gələcəkdir.\nBakı - Rostov-On-Don təyyarəsinə ən ucuz bilet neçəyədir?\nBakı - Rostov-On-Don uçuşu üzrə minimum qiymət - 293 AZN.\nBakı şəhəri Rostov-On-Don şəhərindən hansı məsafədə yerləşir?\nBakı şəhərindən Rostov-On-Don şəhərinə məsafə 1112 кm.-dir.\nBakı şəhərindən Rostov-On-Don şəhərinə neçə aviaşirkət uçuş həyata keçirir?\nBakı - Rostov-On-Don marşrutu üzrə uçuş həyata keçirən 25 aviaşirkətlər: Nordwind Airlines.\nBakı - Rostov-On-Don marşrutu üzrə hansı hava limanlarından uçuşlar həyata keçirilir?\nBakı şəhərində: Zabrat, Heydər Əliyev. Rostov-On-Don şəhərində - Rostov-on-Don Eyrport, Platov International Airport.\nBakı — Rostov-On-Don Son 48 saat ərzində istifadəçilər tərəfindən tapılan qiymətlər oferta ( təklif ) hesab edilmir\nOktyabr 10.10.2021 dan 369 01.10.2021 05.10.2021 dan 584\nNoyabr 18.11.2021 dan 293 04.11.2021 14.11.2021 dan 610\nDekabr 27.12.2021 dan 431 16.12.2021 26.12.2021 dan 569\nYanvar 22.01.2022 dan 427 05.01.2022 08.01.2022 dan 784\nFevral 01.02.2022 dan 538 01.02.2022 09.02.2022\nMart 19.03.2022 dan 369 01.03.2022 09.03.2022\nAprel 01.04.2022 dan 427 01.04.2022 09.04.2022\nMay 05.05.2022 dan 428 01.05.2022 09.05.2022 dan 786\nİyun 01.06.2022 01.06.2022 09.06.2022 dan 776\nİyul 04.07.2022 dan 429 01.07.2022 09.07.2022\nBakı → Bor\nBakı → Magan\nBakı → Tiksi\nMüştəri xidmətinə mesaj göndərmək üçün istifadəçi seansının unikal identifikatoru: 2709490113


Box.az / Technimum\n44 oxucu, 21 başlıq\nBox.az hesabınızı artıq istədiyiniz proqrama və istədiyiniz cihaza qoşub, məktub alıb-göndərə bilərsiniz. Bunun üçün sadəcə istifadə etdiyiniz proqrama mövcud Box.az hesabınızı və müvafiq POP3 və SMTP serverlərinin...\nYerli e-mail xidmətlərimizdən olan Box.az daxili e-mail trafikindən əldə etdiyi milli spamlar barədə son statistik məlumatları açıqlayıb : Məşhur təhlükəsizlik şirkəti Symantec spam haqda hesabatında bildirir ki, dünyada məktubların 74.2%-ni spam təşkil edib. Bunu bizim öz statistikamız da təsdiq edir, Box.az-a gələn məktubların 70-75%-i spamdır . Bu qədər böyük həcmi görəndə qeyri-ixtiyari sual yaranır: Bu qədər spamı kim...\nBir ilə yaxındır ki biz məktubların saxlanması üçün yeni sistem (mail storage system) üzərində işləyirdik. Nəhayət bu sistem hazırdır və biz istifadəçilərimizi tədricən yeni sistemə keçirməyə başlamışıq. Hazırda bir neçə min istifadəçi bu sistemə keçirilmişdir. Yeni sistemin əvvəlkindən fərqi nədir? İlk növbədə sürət və böyümək imkanı. Box.az-da hal-hazırda yüz minlərlə hesab və on milyonlarla məktub saxlanılmaqdadır. Məktubları...\nBox.az 11 yaşını qeyd edir [infoqrafika]\nAzərbaycanın e-mail servisi Box.az bu gün 11 ildir ki, istifadəçilərin ixtiyarındadır. Bununla əlaqəli sayt infoqrafika hazırlayıb . Məlumatlardan görmək olar ki: Saytın 180 000-dən çox istifadəçisi var. Onların 66%-ı kişi, 33% qadınlardır. İstifadəçilərin ən çox yaş aralığı 18-24 arasıdır — 40%. İkinci 25-34 yaş aralığı — 20%. Üçüncü isə 17 yaşa qədər — 19%. Box.az-a daxil olan bildirişlərə görə, həm də saytın...\nBox.az Mobil versiyası yeniləndi\nBox.az blogundan verdiyi xəbər ilə, mobil versiyasının yeniliyini açıqladı . Yeniliklər arasında: Azərbaycan və Rus dillərinə tərcumə (bir çox telefonlarda şrift problemi olduğundan bunu etmirdik, lakin yeni modellərdə bu problem yoxdur) Sosial şəbəkə bildirişləri ayrı qovluqda göstərilir. Cavab yazarkıb orijinal məktubdan bir hissə göstərilir Yeniləşdirilmiş ünvan kitabçası Məktubların sadə mətn formatında göstərilməsi...\nBox.az Chat bütün mobil cihazlarda.\nBox.az rəsmi blogundan Box.az Chat -ın müxtəlif mobil cihazlar tərəfindən istifadə qaydaları açıqlanıb. Qısa müddət əvvəl BlackBerry-lər üçün mobil telefondan istifadə qaydası izah olunmuşdu . Bu dəfə blogundan Android və iOS (iPhone) platformaları üçün istifadə edilə biləcək izahlar edib. Symbian üçün isə istifadə ediləcək proqramın linkini Twitterdən paylaşıblar . Android üçün istifadəyə tövsiyyə olunan...\nBir neçə ay əvvəl biz kompüterinizə yükləmək üçün Box.az Chat (http://chat.box.az/)proqramını təqdim etmişdik. Lakin günümüzdə bir çoxumuzun internetə mobil telefonumuzdan girməyimizi nəzərə alsaq, çat proqramının telefonda olmasını mühüm hesab edə bilərik. Buna görə biz mobil telefonlar üçün Box.az Chat proqramını qurmaq haqda silsilə yazılar yazmağı planlayırıq. İlk olaraq BlackBerry smartfonlarından Box.az Chat-a girmək üçün...\nBox.az blogunda yeniliyi haqqında məlumat verib : Sosial şəbəkələr (Facebook, Odnoklassniki, Vkontakte və s.) getdikcə populyarlaşmaqdadır və bir çox Box.az istifadəçisi bu sosial şəbəkələrə üzvdür. Social şəbəkələrin əsas xüsusiyyətlərindən biri də şəbəkənizdə baş verən hər bir şey haqda sizə bildiriş məktubu göndərməkdir. Məsələn dostunuz sizin şəkilinizi bəyəndi, sizin şərhinizə cavab verildi, və s., və i.a. Nəticədə...\nBox.az Chat istifadəyə hazırdı.\nBox.az-ın yeni chat -ı haqqında əvvəl də məlumat vermişdim . Artıq proqram istifadəyə hazırdır. Endirib kompüterinizə quraşdıra bilərsiniz. Endirmə səhifəsindən sitatlar: Kim? ilə tam inteqrasiya Rahatlıq üçün Box.az Chatı digər Box.az xidmətləri ilə sıx inteqrasiya olunub. Profil şəkilləri və digər məlumatlar avtomatik olaraq çatda yenilənir. Həmçinin dostlarınızın Kim? profillərini də asanlıqla görə bilərsiniz....\nBox.az Chat necə görünür? [foto]\nAzərbaycanın ilk çat (ani mesaj) proqramını kompüterinizə yükləyə bilməyiniz üçün təqribi 4 gün vaxt qalır. Bu haqda bir müddət əvvəl də yazmışdım . Bu proqramın köməkliyi ilə, nələr etməyin mümkün olduğu bütün istifadəçilərə artıq bəllidir. Əsas maraq proqramı yükləyib, ondan istifadənin necə olduğunu öyrənməkdir. Bəs ilk ani mesaj proqramı necə görünür? Maraqlananlar üçün proqramdan 2 ekran görünüşünü blogda yerləşdirim:...\nBox.az Chat - yeni chat qutunuz\nSon zamanlarda Box.az haqqında çox danışırıq. Hələ bir neçə müddət də danışacağıq. Bu il yerli e-mail servisi Box.az-ın 10 yaşı tamam olur. Bu münasibətlə də, bir çox yeniliyi ilk yubileyinə sığdırmaq niyyətindədir. Bir müddət əvvəl chat servisini Google və Yandexə inteqrasiya edən Box.az, son olaraq Kim servisini istifadəyə vermişdi. Növbədə isə Azərbaycanın ilk messengeri var. Siz internet üzərindən söhbətləşməklə birgə,...\nBox.az-da Kim? var.\nBu gün Box.az rəsmi blogundan yeni bir xidmətini tanıtdı . Yeniliyin şərti adı «Kim?»dir. Bu Box.az-ın yeniliklər silsiləsindən olan növbəti addımdır. Əslində bu şərti ad mənə heç də yad deyil. 2008-ci ildə Barcamp Azərbaycan da tanıtımı edilmişdi — Kim.az . Düzdü fərqli ampulada idi. Ancaq indiki forma daha fərqli və daha yaxşıdır. O vaxtki təqdimat haqqında fikirlərimi Oxatanda yazmışdım . Yeni Kim haqqında isə...\nAzərbaycanın ən böyük e-mail servisi Box.az , 27 May, 14:00 – 18:00 saatları arasında xidmətlərində fasilələr müşahidə ediləcəyini rəsmi blogunda istifadəçilərinə bildirdi . Bu fasilənin səbəbi Box.az-ın DataCenter-ni dəyişməyidir. İndi Box.az-ın serverləri Azeronline -da yerləşir. Serverin köçürülməsi ilə bağlı məsələ ayın əvvəlindən aktual idi. Ancaq ayın sonuna təxirə salınmalı oldu. Box.az-ın serverləri Azeronline-dan...\nBox.az`ın blogundan rəsmi açıqlama: Box.az istifadəçiləri artıq yalnız öz aralarında deyil, həmçinin Google və Yandex-dakı dostları ilə də çatlaşa biləcəklər. Box.az Çatı genişlənərək digər çat xidmətləri ilə əlaqə yaratmağa başladı. Bunlardan ilk ikisi rusiyanın ən böyük portallarından olan Yandex və dünyanın nəhənglərindən olan Google oldu. Əgər sizin əlaqə qurmaq istədiyiniz şəxs Google Talk/Gmail və ya Yandex Online-dan...\nAzərbaycanın ən böyük yerli elektron poçt xidməti Box.az növbəti yeniliyini açıqlamağa hazırlaşır. Onsuzda son zamanlarda kifayət qədər inkişafa meyl edən Box.az hələki sürətini dayandırmır. Göz dəyməsin! 2009`un ikinci yarısında Box.az`da e-mail servisi ilə birgə daxili chat servisi də fəaliyyətə başlamışdı . Bildiyimiz kimi belə bir servis GMail `də də mövcuddur. Bu istifadəsinə görə çox rahat bir servisdir. Çünki e-mail...\nBu gün Box.az `ın blogunda belə bir yazı oxudum. Mənə Gmail in funksiyasını xatırlatdı. Yazını buyurub oxuya bilərsiniz: Çox zaman məktub göndərərkən ona şəkil, video və ya başqa sənədlər əlavə edirik. Əlavə olunan faylın ölçüsü 1MB-dan böyük olduqda bu bir qədər vaxt ala bilər. Bu faylı yükləyən adamda sual yaranır ki “mənim faylımın nə qədəri yüklənib, nə qədəri qalıb?“, “bəlkə heç fayl yüklənmir, bağlantıda problem var?“. Bu...


Mənəvi sərvətimiz - Marneulidə uşaq bağçalarının vəziyyəti müzakirə olunub\nMarneuli rayon İcra Hakimiyyətinin rəhbəri Zaza Dekonoidze APA-ya açıqlamasında gələn ildən başlayaraq Marneulidə yeni uşaq bağçalarının tikiləcəyini açıqlayıb: “Biz əvvəllər düşünürdük ki, kəndlərimizdə sosial vəziyyət yaxşılaşdırılmalı, yol, su problemi ilk növbədə həll edilməlidir. Amma sonra monitorinqlər nəticəsində belə qərara gəldik ki, ilk növbədə uşaq bağçalarına diqqət artırılmalıdır. Bu sahədə problemlərimiz çoxdur. Bunun üçün yeni maliyyə mənbələri axtarırıq. Müəllimlərin maaşlarını da artırmaq fikrindəyik. Bundan sonra yeni bağçalar tikmək istəyirik. Büdcədə o qədər də maliyyə vəsaitimiz yoxdur. Biz şirkətləri və iş adamlarını, beynəlxalq təşkilatları uşaq bağçaları ilə bağlı layihələr həyata keçirməyə çağırırıq. Şəxsi adamlara da imkan yaradırıq ki, kommersiya üsulu ilə uşaq bağçaları açsınlar və söz veririk ki, bu evlərin istilik sistemini təmənnasız olaraq biz quracağıq”.\nOxunub 1126 dəfə\nDaha çox bu kateqoriyadan: « Zaqatalada zəlzələ nəticəsində dağılan məktəblərin şagirdləri buraxılış imtahanlarından azad ediləcək\tİlham Əliyev ailəsi ilə birgə "Gül bayramı"nda olub »


Metal axtaran - elanlar Bakida alqi satqi - Tezbazar.az\nElan kodu: 1048443\nƏvvəla salam. Xp gmaxx 2 aparatıdır. İnternetdən bəs qədər məlumat ala bilərsiz. Mənim çoxda başım çıxmır yoxsa mən məlumat verərdim. Təzə sayılır, çox az istifadə olunub. Həvəskar qızıl axtaran adamlarçün maraqlı alətdi. Yüngül endirim edəcəm. Satılanda elan silinəcək. Wp aktivdir\net soyuduculari satilir satisda restoran,market ucun her nov soyuducular var vitrin soyuduculari su soyuduculari sirniyyat soyuduculari dondurma soyuduculari sudluk soyuduculari kababliq soyuduclari satisda restoran\nhecbir prablemi yoxdu Malın növü: Mağaza üçün\nZemanet verilir Çatdirilmamiz movcuddur şəhər daxili 10.manat Ünvan Qarayevde Bravonun yani. Supper iwlek prablemsiz gelib baxa bilersiz Malın növü: Mağaza üçün Çatdırılma?: Bəli\nAvtoyuma aparatı Total 150 Bar\nMoyka aparatı yeni keyfiyyətli təmiz mis sarğı ilə yeni 150 bar-1800w Malın növü: Digər\nnejavika stollar satilir satisda restoran,market ucun her nov soyuducular var et soyuduculari su soyuduculari sirniyyat soyuduculari dondurma soyuduculari sudluk soyuduculari kababliq soyuduculari satisda restoran\nMicroPower mezoterapiya tapancası\nVoltaj - 110V/240V 50Hz/60Hz Güc - 50W Şpris həcmi - 1ml, 2ml, 5ml Vakuum axını - 25L/min Təzyiq - 90Kpa Dərinlik - 1~3.0mm Sürət - 1.0~6.0s Doza - 4~64ul Ekran - LCD sensor ekran Malın növü: Gözəllik salonu üçün Yeni?:\nSalafan yapisdiran aparat Yeni model Əl ilə və istəsəniz eyaqla da yorulmadan rahat sekilde yapışdıra bilərsiz Yani pedal kimi də istifadə olunur Ölçüsü 40sm dir ve 1-6 kimi xodu var. Salafan yapistiran Paket\nBİZ SİZİN İŞ TƏRƏFDAŞINIZ OLMAQ İSTƏYİRİK HAVALANDIRMA TOPTAN SATIŞ ƏDV DAXİL * RAD 100 ( 85 AZN ƏDV DAXİL ) * RAD 125 ( 90 AZN ƏDV DAXİL ) * RAD 150 ( 100 AZN ƏDV DAXİL ) * RAD 160 ( 105 AZN ƏDV DAXİL ) * RAD 200 ( 115\nev alqi satqisi ustalar kondisoner ustasi detoxic kombi ustasi samsung galaxy s 4 teze qiymeti samsun galaxy s7 edge qiymeti bakida xırdalan köhne bina wi fi modem sebet.az turlar.az masinlar rengli printer ag rengli stenka kamot rengli kaktus perila telefon zapcastlari


ERP (Enterprise Resource Planning) - müəssisənin məlumat, maliyyə, kadr və s. bazasının idarəedilməsi və saxlanması üçün vahid sistemdir. Burada əməkdaşların əlçatarlıq və hüquqlarını sazlamaq, dəyişiklikləri və digər prosesləri izləmək mümkündür.\nERP sistemləri ilk növbədə müxtəlif profilli, bir neçə filiala və geniş coğrafiyaya malik oan iri şirkətlər üçün çox xeyirlidir. Belə müəssisələr üçün "Caspel" özünün hazırladığı xüsusi həll təklif edir. Bu həll modul struktura malikdir, yəni ehtiyac yarandıqda qoşulan bir neçə komponentdən ibarətdir.\nERP-nin tərkibi və işəsalma prosesi\nERP sistemi modul struktura malik olduğu üçün onun müəssisədə tətbiqi tədrici baş verir. Bu, həm əməkdaşlar, həm də müştərilər tərəfindən əlavənin qavranılmasını sadələşdirir. Tam inteqrasiya (ERP-yə keçid) isə müəssisənin profilindən və sistemin mürəkkəbliyindən asılı olaraq bir neçə ay, bəzən isə bir neçə il çəkə bilər.\nERP sisteminin əsas qovşaq-modullarına daha çox aşağıdakıları aid edirlər:\nMaliyyə modulu - müəssisənin investisiya cəlbediciliyini və reputasiyasını formalaşdırır. Bu modula mühasibatlığın baş kitabı, hesablar, gəlirlər və xərclər üzrə uçot sənədləri, öhdəlik və kreditlər barədə məlumatlar, banklarla münasibətləri əks etdirən sənədlər və s. aid edilir;\nKadr modulu - şirkətin işçiləri barədə fərdi və professional (ixtisası, təcrübəsi, səriştəsi və s.) informasiyanı, əməkdaşların əmək haqları, ona əlavələr, mükafatlar, ezamiyyələr və digər mühüm məlumatları əhatə edir;\nƏməliyyat modulu - məhsulların və ya xidmətlərin istehsalı və satışı ilə əlaqəli istehsal, satış, logistik və digər hesabatların saxlanması üçündür. Bu modul müxtəlif sahələr üçün fərdi hazırlanır.\nERP sistemlərini "Caspel" şirkəti özü işləyib hazırladığından onlara konkret müəssisə üçün mühüm olan modulları artırmaq, aktual olmayanları isə deaktivasiya etmək imkanına malikdir.


Mart 3, 2020 11:00 – Millətin səsi\nAna səhifə / 2020 / Mart / 03\nDaily Archives: Mart 3, 2020 11:00\nMart 3, 2020 11:00\t118\nATƏT-in fəaliyyətdə olan sədrinin şəxsi nümayəndəsinin mandatına uyğun olaraq, martın 4-də Füzuli rayonu ərazisində yerləşən Azərbaycan və Ermənistan qoşunlarının təmas xəttində növbəti monitorinqin keçirilməsi planlaşdırılır. Müdafiə Nazirliyindən Milletinsesi.az-a verilən məlumata görə, monitorinqi Azərbaycan tərəfindən ATƏT-in fəaliyyətdə olan sədrinin şəxsi nümayəndəsinin səhra köməkçiləri Gennadi Petrika və Saymon Tiller, Ermənistan silahlı qüvvələri ...\nMart 3, 2020 10:48\t110\nBu gün Azərbaycanda Od çərşənbəsi qeyd olunur. Milletinsesi.az-ın məlumatına görə, ilin axır çərşənbələrindən ikincisi xalq arasında Üskü çərşənbə, Adlı çərşənbə kimi tanınan Od çərşənbədir. Od çərşənbəsi qədim insanların Günəşə, oda olan inamından qaynaqlanıb. Adət-ənənəyə görə, bu gün tonqal qalayıb, alovun üzərindən atlanmaqla daxildəki bütün çirkabı və azar-bezarı yandırırlar. Qədim zamanlardan ...\nMart 3, 2020 10:36\t91\nErmənistan silahlı qüvvələrinin bölmələri cəbhənin müxtəlif istiqamətlərində sutka ərzində atəşkəs rejimini 24 dəfə pozub. Müdafiə Nazirliyinin Mətbuat xidmətindən Milletinsesi.az-a bildiriblər ki, Ermənistan Respublikasının Noyemberyan rayonu ərazisindəki adsız yüksəkliklərdə, İcevan rayonunun Ayqeovit kəndində yerləşən mövqelərdən Qazax rayonunun Qaymaqlı, Bala Cəfərli kəndlərində, Berd rayonunun Çinari kəndində yerləşən mövqelərdən Tovuz rayonunun Koxanəbi kəndində, ...\nMart 3, 2020 10:25\t286\nMartın 9-da keçirilməsi nəzərdə tutulan 9-cu sinif buraxılış imtahanı həmin gün baş tutmayacaq. Dövlət İmtahan Mərkəzindən Milletinsesi.az-a verilən məlumata görə, koronavirus (COVİD – 19) infeksiyasının Azərbaycan ərazisində yarada biləcəyi təhlükənin qarşısının alınması məqsədilə həyata keçirilən təxirəsalınmaz tədbirlərə uyğun olaraq yoluxma hallarının qarşısının alınması, bu sahədə aparılan müvafiq profilaktik tədbirlərin effektivliyinin ...\nMart 3, 2020 10:13\t119\nDünya birjalarında neftin qiyməti bahalaşıb. Milletinsesi.az xəbər verir ki, “Brent” markalı neftin bir barrelinin qiyməti 2,06% artaraq, 52,97 dollar, yüngül neftin bir barrelinin qiyməti isə 2,31% artaraq, 47,83 dollar təşkil edib.\nYALANLARI TƏKZİB EDƏN CANLI TARİXLƏR\nMart 3, 2020 10:01\t213\n713-ÜN AĞDƏRƏDƏ TAPDALANAN HAQQI 713 nömrəli hərbi hissə Ağdərə rayonunda keçirilən hərbi əməliyyatlarda iştirak etsə də, amma nə yazıq ki, bu və ya digər kanallar vasitəsilə bizə verilən məlumatlara istinad etsək, rəsmi sənədlərdə bu, heç də öz əksini tapmayıb. Heç şübhəsiz ki, bütün bunlar keçici xarakter daşıyır. Ən azından ona ...\nMart 3, 2020 10:00\t111\nAzərbaycanın Xarici İşlər Nazirliyi (XİN) Bolqarıstanı milli bayram münasibətilə təbrik edib. Milletinsesi.az xəbər verir ki, nazirliyin təbriki Tvitter səhifəsində yerləşdirilib. “Milli Bayram münasibətilə dost Bolqarıstan xalqına sülh və çiçəklənmə diləyirik. Biz inanırıq ki, iki ölkə arasındakı ənənəvi dostluq və əməkdaşlıq millətlərimizin rifahı üçün gələcəkdə də inkişaf edəcək”, – təbrikdə deyilir. ...\nMart 3, 2020 09:38\t113\nABŞ Konqresinin nüfuzlu üzvlərindən biri Ohayo ştatını təmsil edən demokrat konqresmen Tim Rayn Xocalı qətliamı ilə bağlı bəyanat verib. Azərbaycan Respublikasının ABŞ-dakı Səfirliyindən APA-ya verilən məlumata görə, bəyanatda Xocalı qətliamı və bu dəhşətli faciənin qurbanları yad edilir. 28 il əvvəl 1992-ci ilin fevral ayında Xocalının günahsız əhalisinə qarşı vəhşicəsinə törədilmiş ...\nTürk pilot bu addımı ilə gündəm oldu – FOTO\nMart 3, 2020 09:28\t153\nTürkiyəli pilotlar Suriya ordusuna məxsus Neyrab bazasını bombalayandan sonra maraqlı addımları ilə diqqət çəkib. Milletinsesi.az xəbər verir ki, onlar qırıcılarla havada ürək formasında dövrə vuraraq, qurudakı türkiyəli hərbçilərə həm ilham həm də sevgi mesajı veriblər. Bu barədə fotonu türkiyəli hərbi mütəxəssis Abdullah Ağar sosial media hesabında paylaşıb: “Bu foto mart ...\nHər bir olayın arxasında rus təyyarəsinin izi tapılır – BMT\nMart 3, 2020 09:23\t133\nDemək olar ki, hər bir olayın arxasında Rusiya təyyarəsinin izi tapılır. Milletinsesi.az xəbər verir ki, bunu BMT-nin Suriya üzrə Müstəqil İstintaq Komissiyasının rəhbəri Paulo Pineyro bildirib. Pineyro Əsəd rejiminin törətdiyi müharibə cinayətləri və ölkədəki humanitar vəziyyətlə bağlı hesabat yayıb. “Son doqquz ildə qadınlar, uşaqlar və bütün suriyalılar getdikcə daha çox ...


Ağsuda Ümummilli Lider Heydər Əliyevin anadan olmasının 96-cı ildönümü münasibətilə silsilə tədbirlər keçirilib » Xeberci.info\n14:31 8.05.2019 379\nAğsuda Ümummilli Lider Heydər Əliyevin anadan olmasının 96-cı ildönümü münasibətilə silsilə tədbirlər keçirilib\nÜmummilli Lider Heydər Əliyevin anadan olmasının 96-cı ildönümü münasibətilə rayon İcra Hakimiyyəti, Gənclər və İdman idarəsi və Təhsil şöbəsinin birgə təşkilatçılığı ilə 01-07 may 2019-cu il tarixlərdə silsilə tədbirlər keçirilib.\nRayonun ümumtəhsil müəssisələrində Ulu öndərin həyat və fəaliyyəti barədə rəsm, şeir və inşa yazı müsabiqələri keçirilib. Bilik yarışmasında rayonun 35 tam orta məktəbinin komandası, inşa yazı müsabiqəsində 120 şagird, şeir müsabiqəsində isə 85 şagird iştirak edib.\n10 və 16 yaşadək şahmatçılar arasında rayon birinciliyi, həvəskarlar arasında nərd, təhsil işçiləri arasında isə mini futbol üzrə rayon çempionatları təşkil olunub. Birincilik və çempionatlarda ümumilikdə 116 nəfər idmançı öz qüvvəsini sınayıb.\nYarış və müsabiqələrdə fərqlənənlərə diplom və qiymətli hədiyyələr təqdim edilib.\nİsmayıllıda ümummilli lider Heydər Əliyevin xatirəsinə həsr olunmuş cüdo üzrə açıq rayon birinciliyi


Məmmədəli Paşayev - 90\nDoğrudur, ömür möhlətinin qədəri insanın iradəsindən asılı deyil, lakin uzun zaman yaşamaq həm də insanın özündən asılıdır. Qocaman bir ömür sürmək hünərdir. Xüsusən yaradıcı insana ixtiyar çağlaradək yaşanan həyat bəlkə də daha artıq lazımdır. Ən əvvəl ona görə ki, onlar yalnız özləri üçün deyil, həm də başqalarından ötrü də yaşayırlar.Bütün həyatını elmə, pedaqoji fəaliyyətə həsr edən ziyalı, tarixçi alim, ölkəmizdə və dünyada baş verən hadisələri daim diqqətlə izləyən, məqamında onlara münasibət bildirən, tez-tez mətbuatda çıxış edən təcrübəli qələm sahibi, bildiklərini başqalarına öyrətməyin mənəvi həzzini yaşamağı bacaran sadə, təvazökar, dönməz əqidə sahibi, “Müəllimlər müəllimi” Məmmədəli Paşayev də tək özü üçün deyil, həm də başqaları üçün yaşayanlardan biridir. 50 ildən çox çalışdığı ali təhsil müəssisəsində yetişdirdiyi, bu gün onunla çiyin-çiyinə işləyən, saç-saqqalı bəyazlaşmış müəllimlər sırasında qocaman dağa bənzəyən Məmmədəli müəllim o zirvəyə dərəli-təpəli, enişli-yoxuşlu yolları ağlının, zəkasının, zəhmətinin, əməksevərliyinin, əqidə möhkəmliyinin, möhkəm iradəsinin hesabına aşaraq çata bilmiş, doğma kəndinin, el-obasının yol göstərəni, cığır açanı olmuşdur.\nMəmmədəli İsmayıl oğlu Paşayev 1927-ci il aprel ayının 10-da Azərbaycan SSR-nin şimal-qərb bölgəsinin Zaqatala mahalının Muğanlı kəndində Alıpaşalar kimi tanınan nəslin nümayəndəsi İsmayıl Paşaoğlu və Nur Yusifqızının ailəsində anadan olub.Alıpaşalar nəsli təxminən 200-250 il əvvəl Muğanlı kəndində yurd-yuva salmış, sosial-iqtisadi sferada əməksevərliyi, təsərrüfatçılığı, elmə, təhsilə, mədəniyyətə meyilli olmaları, müxtəlif vaxtlarda kənd cəmiyyətinin idarə edilməsi işində siyasi fəallığı ilə fərqlənmiş, belə tanınmışlar. Onların səviyyələri hətta daş üzərindəki qrafik mətnlər və müəyyən arxiv sənədləri ilə də təsdiqlənir. Alıpaşalardan adı tarixə düşən ilk şəxs Məhəmməd adlı birisi olub. Onun adı nəslin əsasını qoyan şəxs qismində çəkilir. Bunu onun kənd qəbiristanlığındakı məzarına qoyulmuş başdaşı üzərindəki qrafik yazı mətni də təsdiq edir. Lakin nəslin tarixininXIX əsrin ortalarından başlayaraq ziddiyyətləri, təzadları, təlatümlü mürəkkəb mənzərələri ilə zəngin olan, XX əsrdə də davam edən hissəsi daha yaxşı izlənilir.XX əsrin 20-30-cu illərində bu nəslin təmsilçilərinin soyadları Alıpaşalar, Paşaoğlular və Paşayevlər kimi qeyd olunmuş, belə çağrılmış və sənədlərdə də belə əks olunmuşdur. Məmmədəli müəllim deyir: “Nəslin Alıpaşalar adlanması, qənaətimə görə, atamın babası olan Məhəmmədəli Alı Paşa oğlunun adı ilə bağlıdır. Belə ki, onun 1862-1863-cü illərdə ailəsi üçün inşa etdirdiyi yaşayış binasının ikinci mərtəbəsində kvadrat şəklində olan və divara oturdulan qara daşın üzərində ərəb qrafikalı yazıda soyadı, atasının adı və adı aydın oxunur. Bu qrafik mətni aşkara çıxaran görkəmli alim tarixelmləri doktoru Məşədi xanım Nemətova özünün 4 cildlik akademik əsərlərinin ikinci cildində Şəki-Zaqatala zonasında yaşayan qədim və zəngin tarixə malik xalqların tikinti, arxitektura abidələrinin yaradılması sahəsində tarixi uğurlarından heyranlıqla bəhs edərkən mənim atamın babası Məhəmmədəli Alı Paşa oğlunun (Məhəmmədəli İbn Alı Paşa İbn İsaq) adını görkəmlilərin adları sırasında üçüncü yerdə çəkir. Bu, o deməkdir ki, ulu babam Məhəmmədəli Alı Paşa oğlu digər tarixi sənədlərin də təsdiq etdiyi kimi, təkcə böyük təsərrüfatçılığı ilə deyil, həm də ictimai-siyasi fəallığı və cəmiyyətdəki danılmaz nüfuzu ilə də fərqlənmişdir. Azərbaycan Respublikasının Milli Arxivində (ARMTA) saxlanılan sənəddə 1900-cü ilin noyabrında Muğanlı kəndindən xalq məhkəməsi heyətinə iclasçı üzvü seçilən 4 nəfərin içərisində onun da adı vardır...”Alıpaşalar nəsli 30-cu illərin ortalarında 1,3-1,4 hektar torpaq sahəsinə malik idi. Bu ərazi fındıq, müxtəlif növ tut ağacları da daxil olmaqla meyvə bağlarından, əkin yerindən və arılıqdan ibarət idi. Yaşının bu çağında da iti hafizəsini işə salıb bənzərsiz uşaqlıq illərinin o məqamlarını belə xatırlayır Məmmədəli müəllim: “Arılıq adlanan ərazidə səksən-yüz təknə arı ailəsi saxlanılırdı və onlardan böyük miqdarda bal əldə edilirdi. Bu peşəni - arıçılığı atam yaxşı bacarırdı, bu, yaxşı yadımdadır. Atam dini təhsil almışdı, kənd sakinləri müxtəlif məsələlərlə bağlı ona müraciət edirdilər. Camaat arasında böyük hörməti vardı. Əkin yerində qarğıdalı, bostan, tərəvəz bitkiləri və s. əkilirdi. Ümumiyyətlə, Alıpaşalara məxsus ərazidə hər nə, hətta can dərmanı istəsən bu bitki və meyvələrdən əldə etmək olardı. Ən dəyərlisi, gövdəsinin diametri 60 sm. olan qocaman 12 tut ağacından tiyanlarla bişirilən bəhməz idi. Bəhməzlə dolu küplər evimizi bəzəyirdi”.\nBu böyük təsərrüfatı idarə etmək üçün İsmayıl kişinin ən müxtəlif təyinatlı nəqliyyat vasitələri: iki, dörd təkərli arabalar, at qoşulan, bir və çox nəfərlik faytonlar, müxtəlif ölçü və biçimdə ən müasir kənd təsərrüfatı texnikası: taxılbiçən, ot çalan, yer şumlayan, şırım açan, taxıl səpən, ot toplayan maşınları vardı. Bütün avadanlıq rus və Avropa məhsulları idi. Qızıl pula alınıb gətirilmişdi. Sovet hakimiyyəti qurulanda isə onun bütün var-dövləti müsadirə olunmuşdu. O, ömrünün sonunadək bu quruluşla barışmamış, fərdi təsərrüfatçı olaraq qalmışdı.Bu nəsildə dünyaya gəlmiş uşaqların kənd cəmiyyətinin qənaətincə deyilsə, demək olar ki, bəxti gətirmişdi. Çünki onların hər biri təsərrüfatçılıqda böyük uğur qazanmış, kifayət qədər mülk və əmlaka sahib olan bir ailənin varisləri idilər. Təəssüf ki, bu, uzun sürmədi, I Dünya Müharibəsi, onun ardınca 1917-ci il inqilabları Azərbaycanı da əsaslı şəkildə sarsıtdı. İşsizlik, bahalıq, aclıq, yoxsulluq, bütün dünyanı bürümüş yoluxucu xəstəlik Alıpaşalar nəslindən də yan keçmədi. Nəslin bütün nümayəndələri bu fəlakətin qurbanı oldu. 1933-cü ildə Nur Yusifqızı, 1936-cı ildə İsmayıl Paşa oğlu cavankən dünyalarını dəyişdilər. Bir vaxt çoxlarının qibtə etdiyi ailədə 4 kiçik yaşlı uşaq yetim qaldı. Onlardan biri də 6 yaşlı Məmmədəli idi...O, lap uşaq yaşlarından həmyaşıdlarından fərqlənirdi. Ətrafda baş verənlərə uşaq ağlı ilə baxmırdı. Həmişə tez böyüyüb bir işin qulpundan yapışmaq istəyir, öz əməksevərliyi ilə seçilirdi. Yaşı artdıqca zəhmətə bağlılığı da çoxalırdı. Ataları öləndən sonra ailənin vəziyyəti daha da pisləşmişdi. Bacı və qardaşları kimi onun da geyinməyə paltarı, ayaqqabısı yox idi. Soyuqda, qarın, buzun üstündə, tikanlı, kol-koslu torpaqda ayaqyalın gəzməkdən ayaqlarının altı qabar bağlamışdı...1936-cı ilin sentyabrında Muğanlı kəndində yeganə yeddiillik məktəbin birinci sinfinə gedən Məmmədəli ilk gündən yaxşı oxumağıyla şagirdlər arasında seçilirdi. Müəllimləri də ondan razı idilər. İctimai işlərdə fəal idi: “Bir dəfə müəllimlərim mənə mətbuatda nəşr edilmiş bir hekayəni söyləmək tapşırığını vermişdilər. Məktəb həyətindəki qovaq ağacının altında toplanmış çoxlu sayda insanın qarşısında bu tapşırığı heç bir səhvə yol vermədən yerinə yetirdim. Hamı məni alqışladı. Bu hekayə görkəmli yazıçı Mir Cəlal Paşayevin “Bostan oğrusu” hekayəsi idi”.Böyük Vətən müharibəsinin başlanması onsuz da çətin yaşayan ailənin vəziyyətini bir az da ağırlaşdırdı. 1943-cü ildə böyük qardaşları, ataları İsmayıl kişinin birinci nikahdan olan oğlu Məhəmməddən qara xəbər gələndən sonra ailə tam tənəzzülə uğradı.Nə qədər ağır, çətin yaşasalar da yeniyetməlik çağlarında çoxları kimi Məhəmmədəli də romantikanın qanadlarında uçardı. Gecələr ay işığında ağac altında oturub düşünər, götür-qoy edər, vəziyyətdən çıxış yolu axtarar, yorulanda qollarını başının altına qoyub elə torpağın üstündə uzanardı. Torpağın ətri onu məst edərdi: “İlin bütün fəsillərində gözəl olan kəndimizin gecələri daha gözəl olurdu. Apaçıq görünən, dumduru səmada gecələr ulduzlar sayrışar, bütün kənd körpə kimi mışıl-mışıl uyuyanda bu sakitlik içində düşüncələrə dalardım. Xəyal məni tanımadığım, bilmədiyim yerlərə aparardı. Səhər tezdən günəşin necə çıxdığını da seyr etməkdən doymazdım...”O, heç özü də bilmirdi ki, onu tanımadığı, bilmədiyi yerlərə aparan xəyal tezliklə gerçəkləşəcək və bir gün qanadlarında aparıb təhsillə, oxumaqla bağlı böyük arzusuna qovuşduracaq. Bütün məşəqqətlərə, çətinliklərə, yarıtox, yarıac həyat şəraitinə baxmayaraq 1943-cü ildə yeddiillik Muğanlı kənd məktəbini əlaçı şəhadətnaməsi ilə bitirib Zaqatala Pedaqoji Məktəbinin imtahansız birinci kursuna qəbul olundu. 1946-1950-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutunun tarix fakültəsində təhsil aldı, 1950-ci ilin noyabrında Azərbaycan Elmlər Akademiyası Tarix İnstitutunun aspirantı oldu. Çətinliklər,haqsızlıqlar onu burada da tərk etmədi. Hələ aspiranturaya qəbul olunanda götürdüyü öhdəlikləri vaxtında yerinə yetirəcəyini qarşısına məqsəd kimi qoysa da ona yalnız 20 ildən sonra 1970-ci ildə çata bildi. “1905 və 1907-ci illərdə Azərbaycanda dəmiryolçuların inqilabi hərəkatı” mövzusunda dissertasiyanı müdafiə edib adını Azərbaycan tarixşünaslığında alim kimi görmək istəyini də reallaşdırdı. Həmin ilin oktyabrında Ümumittifaq Ali Attestasiya Komissiyası tərəfindən ona tarix elmləri namizədi diplomu, bir il sonra isə dosent attestatı verildi.1959-cu ildə Elmlər Akademiyasının Tarix İnstitutunda baş laborant kimi işə düzələn Məmmədəli müəllim 1966-cı ildə yenidən fəaliyyətə başlayan Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitutunda köçürülmə qaydasında pedaqoji fəaliyyətə başladı. Sonralardoktorluq elmi dərəcəsi almaq üçün dissertasiyası hazır olsa da onu müdafiə etməyə ehtiyac duymadı, lakin onun böyük elmi-pedaqoji fəaliyyətini və potensial imkanlarını nəzərə alaraq Məmmədəli müəllimə işlədiyi Azərbaycan Dövlət İqtisad və Odlar Yurdu Universitetlərinin rəhbərliyi Elmi Şuranın qərarı ilə professor elmi adını verdilər. Beləcə, yarım əsrə qədər bir müddətdə sevdiyi müəllimlik peşəsi ilə yanaşı, elmi-tədqiqat işini də uğurla davam etdirdi, ölkənin ictimai-siyasi həyatında fəallıq göstərdi, pillə-pillə yüksəldikcə mənsub olduğu Alıpaşalar nəslinin şaxələnməsi, populyarlaşması üçün zəmin yaratdı. Övladlarının, nəvələrinin beynəlxalq səviyyədə qazandıqları uğurlar tək bir ailəyə deyil, böyük bir nəslə başucalığı gətirdi.Minlərlə yüksək ixtisaslı mütəxəssislərin hazırlanmasında böyük rolu olan Məmmədəli müəllim bu gün tələbələri ilə fəxr edir. Bu illərdə o bu təhsil ocağında doqquz rektorla işləməli olub. Məmmədəli müəllim deyir: “Onların hər birinin özünəməxsus baxışları, idarəetmə, yanaşma üsulları olsa da rəhbərliyin mahiyyəti, təyinatından irəli gələn vəzifənin yerinə yetirilməsi dəyişmədi. Mən Zəfər Aslanov, Sərvər Aslanov, Zeynal Ələkbərov, Fuad Ələskərov, Şəmsəddin Hacıyevin xidmətlərini xüsusi qeyd etmək istərdim.2014-cü ildə bu vəzifəyə təyin olunan professor Ədalət Muradovun islahatçılıq yönümlü fəaliyyəti, daha çox mərkəzləşdirilmiş idarəetmə artıq öz bəhrəsini verməkdədir. Bu gün universitetimizin adının reytinq cədvəli üzrə sıralanmış 200 universitetin adı ilə yanaşı çəkilməsi təkcə onun deyil, professor-müəllim heyətinin böyük uğurudur...”Doxsan il!.. Əsrə yaxın bir ömür yolu. Bu yolun enişləri, yoxuşları, dolanbacları, dayanacaqları və bir də döngələri vardı. Ömür döngələri. Həyatın çətinliklərində bişdi, bütövləşdi, bu döngələri aşmaq üçün sükanı həmişə möhkəm saxladı. Bu illərdə çox şey dəyişsə də, özünəməxsus keyfiyyətlərini dəyişmədi. Prinsipial məsələlərdə heç kəsə güzəştə getmədi, bəzən onu “höcət”, “tərs” adlandıranlar da oldu. Nə desələr belə, ədalətli mövqeyini əldən vermədi. Həmişə real fakta əsaslandı, fərdlə toplum arasındakı məsələdə həmişə çoxluğun mövqeyini və marağını müdafiə etməyə çalışdı. Və beləcə doxsanı aşırdı. Yüzə nə qaldı?!.Ömrün onuncu on illiyinə xoş gəldiniz, Məmmədəli müəllim!\nZümrüd QURBANQIZI,“Respublika” qəzeti