CEK LONDON: "FAHİŞƏ" (The Hussy)- (hekayə) » www.tezadlar.az\nCEK LONDON: "FAHİŞƏ" (The Hussy)- (hekayə)\nElə hekayələr var ki, onlara şübhə etmədən inanırsan və bu hekayələr hazır reseptdən yaranmır. Eyni bu hekayələr kimi, elə adamlar da var ki, onların hekayələrinin doğruluğu heç bir şübhə doğurmur. Culian Cons məhz belə adamlardandır. Ola bilsin ki, bəzi oxucular ondan eşitdiklərimə inanmasın. Amma mən ona inanıram. Mən möhkəm əminəm ki, həqiqətən belə bir hadisə olub və onların yaratdığı müəssisəyə daxil olmaq fikri məni həmişə təqib edirdi və bunun üçün elə bu dəqiqə bu uzun yola çıxmağa hazır idim.\nMən onunla Panama Sakit okean sərgisinin Avstraliya pavilyonunda görüşdüm. Mən antipodların (antipodlar- düşüncə və xarakterləri bir-birinə zidd olan adamlar-Ş.Q.)qızıl mədənlərindən tapılmış nadir külçələr olan vitrinin yanında durmuşdum.Adamın inanmağı gəlmirdi ki, bu formasız, əyri-üyrü külçələr “qızıl” yox, sadəcə olaraq maket imiş və onlara qoyulan qiymətlərə də çətinliklə inanmaq olurdu.\n- Bu kenquru ovçuları nələri külçə adlandırmırlar! – deyə mən ən böyük nümunənin qarşısında dayananda kiminsə arxamdan dediyi bu sözləri eşitdim.\nMən geriyə döndüm və Culian Consun tutqun mavi gözlərini aşağıdan yuxarıya kimi seyr etdim. Yuxarı baxdım. Çünki, onun boyu altı fut dörd dyümdan (1fut- 30 sm; 1 dyüm-2,5 sm- Ş.Q.) aşağı olmazdı. Sarı qum rənginə çalan saçları da gözlləri kimi solğun və tutqun idi. Görünür ki, günəş onun sifətindəki bütün rəngləri silmişdi. Çünki, sifətində nə vaxtsa günəşdən qaralmış, indi isə saralmış cizgilərdən başqa heç nə hiss olunmurdu.\nO, nəzərlərini vitrindən ayırıb mənə baxanda onun qəribə ifadəli gözlərinə diqqət yetirdim.Onun gözləri qeyri-adi vacib bir şeyi xatırlamağa çalışan adamın gözlərinə bənzəyirdi.\n- Bu külçənin nəyi xoşunuza gəlmir?- deyə mən soruşdum.\nOnun dağınıq, sanki yoxmuş kimi baxışları canlandı və o dilləndi:\n- Nəyi? Əlbəttə ki, ölçüsü.\n- Bəli, ölçüsü həqiqətən çox böyükdür. Onun ölçüsü əlbəttə ki, elə bu cürdür. Avstraliya hökuməti çətin ki, razlaşardı...\n- Çox böyükdür! – deyə o, nifrət dolu bir səslə mənim sözümü kəsdi.\n- İndiyənə qədər tapılanların ən böyüyü...- deyə mən bildirdim.\n- Bəli, nə vaxtsa tapılanlardan!- deyə onun tutqun gözlərinə sanki bir işıq gəldi. – Necə bilirsiniz, nə vaxtsa tapılan qızıl parçası haqqında qəzetlər, ensiklopediyalar yazırlar?\n- Nə deyim? Yazmırlarsa, deməli bizim də heç nədən xəbərimiz olmur,- deyə mən mülayim bir tonda fikrimi bildirdim. – Əgər ölçüsünə görə nadir olan külçə, daha doğrusu, onu tapan utanırsa və gizlində qalmağı üstün tutursa...\n- Yox, yox – deyə o yenə də sözümü kəsib özü danışmağa başladı.- Mən onu öz gözlərimlə görmüşəm, amma utanıb qızarmamışam. Çünki, günəşdə qaralmağım utanmağıma mane olur. Mən ixtisasca dəmiryolçuyam və uzun müddət tropiklərdə yaşamışam.Sizi inandırım ki, mənim dərimin rəngi qırmızı agacın rəngi kimi idi və çox vaxt məni göygöz ispanlara oxşadırdılar...\n- Cənab...o külçə buradakılardan da böyük idi? –deyə mən onun sözünü kəsib soruşdum.\n- Cons, mənim adım Culian Consdur.\nO, cibindən San-Fransiskoda onun adına ünvanlanmış bir zərf çıxarıb mənə göstərdi. Mən də öz növbəmdə vizit kartımı ona verdim.\n- Ser, sizinlə tanış olmağıma şadam, -deyə o əlini mənə uzatdı. Onun qulaqbatırıcı səsə alışmış adamın səsi kimi uğultulu,cingiltili bir səsi vardı. – Mən, əlbəttə sizin barəsində eşitmişəm və qəzetlərdə sizin portretinizi görmüşəm. Bunu deməməliydim, amma deməyə məcburam. Mənim fikrimcə, sizin Meksika barəsində yazdıqlarınız məqalələrin bir qəpiklik qiyməti yoxdur. Tamamilə cəfəngiyyat bir şey! Siz meksikalını ağ adam hesab etməklə qrinqoların ( qrinqo – Latın Amerikada ispan və ya portuqal dilində danışmayan adamlara, xüsusilə də amerikalılara nifrətlə deyilən ad- Ş.Q.) etdiyi səhvi təkrar edirsiniz. Onlar ağ deyillər.Onların heç biri, nə portuqaliyalı, nə ispaniyalı və nə də bu kimi tör-töküntülər ağ deyildi. Bəli, cənab, onlar bizim kimi düşünmür, bizim kimi hərəkət etmirlər. Onların hətta vurma cədvəli də başqa cürdür. Məsələn, bizdə yeddi dəfə yeddi qırx doqquz eləyir, onlar isə bunu başqa cür hesablayırlar. Onlarda ağ qara adlanır. Məsələn, siz bir və ya on funtluq qəhvə paketi alırsınız...\n- Siz dediniz ki, bu külçənin ölçüsü nə qədərdir?- deyə mən təkidlə soruşdum.- Bunlardan ən böyüyü hansıdır?\n- Böyüyü, - deyə o sakitcəsinə cavab verdi.- Bu axmaq sərgidəkilərin hamısından böyük.\nO susdu və diqqətlə mənə baxdı.\n- Sizinlə bu barədə niyə də söhbət etməyək?Belə düşünürəm ki, söhbətimizə mane olacaq bir şey yoxdur. Siz adlı-sanlı adamsınız. Ona görə də sizə güvənmək olar. Sizin hərtərfli məlumata malik insan olduğunuz və Allahın da unutduğu yerləri gəzib dolaşdığınız barəsində oxumuşam. Bu işi mənimlə birlikdə görə biləcək çox adam axtarmışam.\n- Siz mənə güvənə bilərsiniz, -deyə mən fikrimi bildirdim.\nBudur, biz Zərif İncəsənət Sarayının yanındakı skamyada oturub laqun (laqun-dənizdən ayrılmış kiçik göl-Ş.Q) üzərindən uçan qağayıların səslərinə qulaq asa-asa söhbət edirdik. Onun mənə danışdıqlarını olduğu kimi nağıl etmək istəyirəm. Biz elə həmin gün yenidən görüşmək üçün razılığa gəldik. Buna baxmayaraq, bir az qabağa getmək istəyirəm.\nBiz pavilyondan çıxıb oturmaq üçün yer axtaranda, onun yanına tələsə-tələsə, təlaş içində otuz yaşında balaca bir qadın yaxınlaşdı və onun əllərindən tutdu. Qadının fermer qadınlarının sifəti kimi solğun sifəti vardı.\n- Gedirsən? – deyə qadın zingiltili səslə soruşdu. – Gedirsən, məni də yada salmırsan. Mən özümü təqdim etdim. Mənim adım, şübhəsiz ki, ona heç nə demirdi və o, quşlarda olan parıltılı, narahat gözlər kimi qara, hiyləgər gözləri ilə məni süzdü.\n- O fahişə barəsində bu adama danışmaq istəmirsənmi? –deyə qadın iniltili bir səslə soruşdu.\n- Sara, bir dayan. Sən bilirsən ki, bizim aramızda işgüzar söhbət gedir- deyə o etirazını bildirdi.\n- Mən çoxdan münasib bir adam axtarırdım, amma onu indi tapmışam. Olanları olduğu kimi ona niyə danışmayaq?\nBalaca qadın susdu, amma dodaqları müəammalı tərzdə uzandı. O, qarşısındakı qiymətli daşlar Qülləsinə elə bir tutqun baxışla nəzər salırdı ki, sanki günəşin ən parlaq şüası belə onun baxışlarını yumşalda bilməzdi.\nBiz tələsmədən laquna yaxınlaşdıq və boş skamyada oturduq və ayaqlarımız uzadıb rahatlaşdıq.\n- Bütün bu işdən elə yorulursan ki, - deyə qadın meydan oxuyurmuş kimi bildirdi. İki qu quşu suyun güzgü kimi səthini tərk edib bizə tərəf yaxınlaşdı. Amma bizdə onları yemləmək üçün heç nə yox idi. Con arxasını həyat rəfiqəsinə döndərib mənimlə söhbətə başladı:\n- Siz nə vaxtsa Ekvadorda olmusunuz? Olmamısınızsa, sizə məsləhətim: oraya getməyin. Yox, yox, mən sözümü geri götürürəm . Əgər siz mənə güvənsəniz və səyahət etmək üçün enerjiniz bəs edərsə, ola bilsin ki, biz birlikdə o yerlərə gedərik. İnanırsınız, mən oralara bir neçə il əvvəl Avstraliyadan gəlmişdim.Özü də sınıq-salxaq, kömür daşıyan bir gəmi ilə qırx üç gün yol qət etdikdən sonra...Gəmi ən yaxşı havada belə saatda yeddi mildən artıq gedə bilmirdi. Biz bu səyahət zamanı Yeni Zelandiyadan bir az şimalda iki həftə davam edən tufana məruz qaldıq, Pitkern adalarında isə iki gün təmirə dayandıq. Mən bu gəmidə xidmət etmirdim. Mən maşinistəm. Nyu-Yorkda bir şkiperlə (şkiper- ticarət gəmi kapitanı- Ş.Q.) dost oldum və qonaq qismində onunla birlikdə Qvayakilə qədər getdim. Qulağıma belə bir şayiələr gəlib çatdı ki, oradan başlayaraq Andlardan keçib Kitonun özünə qədər uzanan amerika dəmir yollarında yaxşı maaş verirlər. Nə isə, Qvayakil...\n- Qızdırma xəstəliyinin tüğyan etdiyi yer, -deyə məm əlavə etdim.\nCulian Cons başı ilə razılığını bildirdi.\n- Tomas Nest cəmi bir ay orada yaşadı və qızdırmadan öldü... O, məşhur amerika karikaturisti idi, -deyə mən əlavə etdim.\n- Bunu bilmirdim,- deyə Culian Cons saymazyana bildirdi. – Xəstəlik təkcə onu haqlamamışdı. İndi isə birinci dəfədir ki, bu barədə eşidirəm. Oradakı liman çayın mənsəbindən altmiş mil uzaqda yerləşir. Bir dəfə səhər tezdən losman bizim gəmiyə gəldi. Mən ondan “Qızdırmadan nə deyə bilərsiniz?” deyə soruşdum. O, lövbər salmış iri bir gəmini göstərib dedi: “ O Hamburq gəmisini görürsənmi? Kapitan və on dörd heyət üzvi öldü, aşpaz və daha iki nəfər isə ölüm ayağındadır. O gəmidə daha heç kim qalmayıb”.\nO,yalan danışmırdı. O vaxtlar Qvayakilde sarı qızdırmadan gündə qırx adam ölürdü. Sonralar öyrəndim ki, bunlar hələ boş şey imiş. Orada bubon taunu, çiçək xəstəliyi tüğyan edirmiş, insanlar qarın yatalağından, ağ ciyərin soyuqlamasından kütləvi şəkildə qırılırmışlar.Amma bunlardan da dəhşətli dəmir yolu idi. Mən zarafat etmirəm. Dəmir yolu dünyada olan bütün xəstəliklərdən də qorxulu idi.\nBiz Qvayakildə lövbər salmağa macal tapmamış, başqa gəmilərdən bir neçə şkiper bizim gəmiyə gəldi və heyət üzvlərindən heç birini sahilə buraxmamaq barədə kapitana xəbərdarlıq etdilər. Mənim arxamca digər sahildən- dəmir yolunun axırıncı stansiyası Dürandan qayıq gəldi. Qayıqla gələn adam bizim gəmiyə qalxdı.\nO, gəminin göyərtəsinə qalxan kimi heç kimə bir söz demədən Düran tərəfə dönüb sanki kimisə hədələyirmiş kimi yumruğunu yellətdi və ucadan qışqırdı: “ Gördün, səninlə necə hesablaşdım! Gördün!” - “ Kiminlə hesablaşdın, dostum?”- deyə mən soruşdum. O, kəmərini açdı və sol böyründən asılmış qırx dörd dyümlük kolt tapançasını paltosunun altından çıxarıb dedi: “Dəmir yolu ilə”. – Müqavilə ilə işlədiyim üç ay tamam oldu və salamat qaldım. Mən konduktor işləyirdim”.\nBax, bu cür dəmir yolunda işləməyə məcbur idim! Amma onun indi dedikləri beş dəqiqə sonra dediklərinin yanında boş şey idi. Dürandan yol dəniz səviyyəsindən on iki min fut yuxarıda olan Çimboraso yamacı ilə yuxarı qalxır və dağ silsiləsinin digər tərəfi olan Kitoya tərəf on min fut aşağı düşür. Oralar o qədər təhlükəlidir ki, gecələr qatarlar işləmir. Uzaq məsafəyə gedən sərnişinlər qatardan düşüb gecələmək üçün yaxınlıqdakı şəhərə gedirlər, qatar isə səhərin açılmasını gözləyir.Hər qatarda mühafizəçi ekvador əsgərləri olur.Ən qorxulusu da elə budur. Onların vəzifəsi qatar xidmətçilərini qorumaqdır. Amma elə ki, dava düşür, onlar tüfənglərini də götürüb sərnişinlərə qarışırlar. Qatar qəzaya uğrayanda isə birinci ispanlar “ Qrinqonu vurun!” (qrinqo- Latın Amerikasında ispan və ya portuqal dilli olmayan xaricilərə, xüsusilə də amerikalılara verilən nifrətli ad-Ş.Q.) deyə qışqırırlar. Bu, onlarda bir adət halını almışdır. Belə ki, onlar qatar xidmətçisini, qəzadan sağ qalan qrinqo sərnişinlərini öldürürlər. Mən demişdim ki, onların öz hesabları var.\nLənət şeytana! Mən həmin gün əmin oldum ki, konduktor yalan danışmırmış. Bu hadisə Düranda baş vermişdi. Mən qatarı birinci sahədə sürməli idim, birbaşa Kitoya gedən yeganə qatar isə səhərisi gün yola düşməli idi. Mən oraya gələndə saat dörd olardı. “Qubernator Henkok” gəmisində qazanxanalar partlamışdı və gəmi düz tərsanənin yanında altmış fut dərinlikdə batdı.Bu, Qvayakilə dəmir yolla gedən sərnişinləri daşıyan bərə idi. Qəzanın nəticələri qəzanın özündən də ağır idi. Saat beşin yarısında ağzınacan dolu qatarlar gəlməyə başladı. Bayram günü idi. Dağlara çıxmış, Qvayakildən olan ekskursiyaçılar evlərinə qayıdırdılar.\nTəxminən beş min adam tələb edirdi ki, onları o biri tərəfə keçirsinlər. Amma bərənin çayda batması bizim günahımız deyildi. İspan hesabına görə isə günahkar biz idik. Kütlənin içindən kimsə “Qrinqonu vur!” deyə qışqırdı və çaxnaşma başladı. Biz qaçıb canımızı güclə qurtardıq. Mən mexanikin ardınca qaçırdım. Özümü parovoza çatdırmağa çalışırdım. Bilirsiniz ki, kütləvi iğtişaşlar zamanı hər şeydən əvvəl parovozları xilas edirlər. Çünki, parovozsuz yol işləmir. Biz tərpənəndə beş-altı amerikalı arvad və eyni sayda da uşaq bizimlə birlikdə parovoz kabinəsinin döşəməsində uzanmışdı. Budur,bizim həyatımızı və əmlakımızı qorumalı olan ekvadorlu əsgərlər biz təhlükəsiz yerə çəkilənə qədər arxamızca minə qədər atəş açdılar.\nBiz dağlarda gecələməli olduq. Qayda-qanun yaratmaq üçün səhərisi gün geri qayıtdıq. Amma qayda-qanun yaratmaq o qədər də asan iş deyildi. Platformalar, yük və sərnişin vaqonları, hətta əl arabaları belə altmış fut dərinlikdə batan “Qubernator Henkok” a yüklənmişdi. Azmış kütlə parovoz deposunu, daş kömür bunkerini yandırdı, təmir emalatxanalarını dağıtdı. Bundan başqa, biz zibillikdə öldürülmüş üç yoldaşımızı da yubanmadan dəfn etməli idik.Çünki, orada çox istilər olur!\nCulian Cons susdu və qaşqabaqlı görkəmi olan arvadına baxdı.\n- Külçə barədə unutmamışam, - deyə o məni sakitləşdirdi.\n- Fahişə barədə də unutma, - deyə dişlərini qıcayıb laqunda üzən bataqlıq toyuqlarına müraciət edirmiş kimi dilləndi.\n- İndi o külçə söhbətinə də gələcəm...\n- Sənin nə işin vardı axı o dəhşətli ölkədə, - deyə arvadı bu dəfə onun tərəfini saxlayırmış kimi dedi.\n- Sara, bəsdir, - deyə o yalvarıcı bir səslə dedi. – Səndən ötrü yox, bəs kimdən ötrü işləyirdim.- Və o mənə izah etməyə başladı: - Risk böyük olsa da, yaxşı pul verirdilər.Bəzən elə aylar olurdu ki, beş yüz dollara kimi pul qazanırdım.Nebraskda isə Sara məni gözləyirdi...\n- Biz artıq iki il idi ki, nişanlanmışdıq, - deyə Sara qiymətli daşlar Qülləsinə baxa-baxa əlavə etdi.\n- ...Yaddan çıxarma ki, Avstraliyada tətil idi və mən qara siyahıya düşmüşdüm, qarın yatalağına tutulmuşdum, -deyə o söhbətinə davam etdi. – Həmin dəmir yolunda bəxtim gətirdi. Bəli, mən Ştatlardan yenicə gəlmiş və cəmi cümlətanı bir həftə işləyib ölən oğlanları da tanıyırdım. Əgər onlar xəstəlikdən, yaxud dəmir yolda ölmürdülərsə, onların axırına ispanlar çıxırdı.Mənim isə görünür ki, ölmək qismətim deyilmiş. Mən hətta qırx fut hündürlükdən qatarı üzü aşağı buraxanda da sağ qalmışdım.O hadisədə ocaqçım həlak oldu, Dürana nişanlısını qarşılamağa gedən Kompaniyanın inspektorunun və konduktorunun isə ispanlar boyunlarını vurdu, başlarını isə payalara keçirdilər. Mən isə bocək kimi bir topa daş kömürün içində gizlənmişdim. Onlar sakitləşənə kimi kömür topasının içində bir gün bir gecə qalmalı oldum.Onlar elə bilirdilər ki, mən qaçıb meşədə gizlənmişəm... Bəli, həqiqətən də bəxtim gətirmişdi. Mənimlə baş verən ən dəhşətli şey isə soyuqdəyməyə tutulmağım , daha sonra isə karbunkul olmağım idi. Amma mənimlə müqayisədə başqalarının başına nələr gəlməmişdi. Onlar sarı qızdırmadan, ağ ciyər soyuqdəyməsindən, ispanların əlindən, dəmir yolundan milçək kimi qırılırdılar! Beləliklə, mən özümə dost seçə bilmədim. Elə ki, kiminləsə yaxından tanış olurdum, az keçməmiş tanış olduğum adam ölürdü. Ocaqçı Endrus sağ qalmışdı, o da sonra ağlını itirdi.\nMənim işlərim lap əvvəldən yaxşı gedirdi. Kitoda ispan kirəmitləri ilə örtülmüş, gildən tikilmiş ev tutub orada yaşayırdım.İspanlarla heç bir cətinliyim yox idi. Onların parovozda pulsuz gəzməyinə niyə də izazə verməyim! Onları parovizdan düşürmək? Heç vaxt! Yaxşı yadımdadır, Cek Harris belələrindən ikisini-üçünü parovozdan düşürmüşdü və... mən muy pronto (muy pronto- ispan dilində tezliklə deməkdir- C.L) onun dəfnində iştirak etdim...\n- İngilis dilində izah et, - deyə onunla yanaşı əyləşən balaca qadın onun sözünü kəsərək bildirdi.\n- Mənim ispan dilində danışmağımdan Saranın heç xoşu gəlmir, - deyə o üzr istədi. – Bu onun əsəblərinə toxunur. Ona görə də ona söz vermişəm ki, ispan dilində danışmaycağam.Nə isə, gördüyünüz kimi işlərim yağ kimi gedirdi. Mən müəyyən qədər pul da topalaya bilmişdim. Fikrimdə də Nebraska getmək və Sara ilə evlənməkdi. Amma Vahna ilə olan hadisə buna mane oldu...\n- O fahişə ilə!- deyə Sara fışıltılı bir səslə əlavə etdi.\n- Sara, bəsdir, -deyə onun nəhəng əri yenə də yalvarıcı bir səslə dedi. – Sara, əgər onun haqqında danışmasam, külçə barəsində nə cür danışa bilərəm? Bir gecə biz Kitodan otuz mil aralıda yerləşən Amatoya gedirdik. Amatoya qatarla yox, parovozla gedirdik. Set Meners mənim ocaqçım idi. Mən onu maşinistliyə hazırlaşdırırdım. Ona görə də onu öz yerimə qoymuşdum, özüm isə onun yerində əyləşmişdim və Sara haqqında düşünürdüm. Mən elə indicə ondan məktub almışam. Həmişəki kimi mənim qayıtmağımı xahiş edir və hər addımında qızlar və fandanqo (fandanqo- İspaniya xalq rəqslərindən birinin adı-Ş.Q.) olan ölkədə avaralanan subay adamı təqib edən təhlükələr barədə xəbərdarlıq edir. İlahi! Əgər o bu qorxulu məxluqları görsəydi! Sifətləri meyit sifəti kimi, dodaqları qırmızı, eyni ilə qəzada ölən və daşınmaqlarına kömək etdiyimda ölülər kimi.\nGözəl aprel gecəsi idi. Azacıq da olsa külək əsmirdi. Çimborazonun zirvəsi üzərindəki ay işığı hər tərəfə yayılmışdı...Dağ da elə bir dağ ki! Dəmir yolu xətti dəniz səviyyəsindən iyirmi min fut yüksəklikdə onu dolanır. Ondan on min fut yuxarıda isə dağın darağı yüksəlir.\nSet parvozu idarə edirdi, mən isə mürgüləyirdim. Qəfildən parovozun əyləci basıldı və mən yuxulu-yuxulu az qala pəncərədən çölə çıxacaqdım.\nBiz parovozdan bir az qabaqda, relsin üstündə dayanmış qadını görəndə mən “ Lənət şeytana!”- deyə qışqırdım, Set də təkrarladı:” Lənət şeytana! Bu nədir?”. Bu, hindu bir qadın idi... Sizi inandırım ki, hindular ispanlı kimi deyillər.Qadına çatmağa iyirmi fut məsafə qalmış Set əyləci basa bildi. Onu da bildirim ki, biz çox böyük sürətlə hərəkət edirdik. Ancaq qız... O...\nMən gördüm ki, Culian Cons əvvəlki kimi laqunda üzən bataqlıq toyuqlarına baxsa da, fikri hindu qızının yanında idi və yenə də acıqlı-acıqlı, fışıltılı bir səslə bildirdi: “Fahişə”.\nCons qadının sözünə bir o qədər fikir vermədi və söhbətinə davam etməyə başladı:\n- Qızın uca boyu, incə və zərif bədəni vardı. Təəccüblü dərəcədə uzun qara saçları kürəyindən sallanırdı... O, parovozu dayandırmaq üçün əllərini geniş açaraq yolun ortasında durmuşdu və görünürdü ki, onda heç bir qorxu hissi yox idi. Onun əynində adi parçadan yox, xallı, yumşaq və ipək kimi oselot(osellot-Cənubi Amerikada yaşayan sarı xallı dərisi olan vəhşi pişik-Ş.Q.) dərisindən paltar var idi. Başqa heç nə.\n- Fahişə, - deyə missis Cons fışıldayaraq yenidən dilləndi.\nAncaq cənab Cons sanki qadının sözünü eşitməmiş kimi davranaraq davam etməyə başladı.\n- “ Bu nədi belə? Parovozu dayandırmağın yaxşı üsulunu tapıblar” –deyə mən Setə şikayətləndim və yerə düşdüm. Mən parovozdan aralaşıb qıza yaxınlaşdım.İşə bir bax! Qızın gözləri yumulu idi və o elə əsirdi ki, bunu sezmək hətta ay işığında da mümkün idi.O,ayaqyalın idi.\n“ Nə baş verib?” – deyə mən kobud şəkildə soruşdum.\nQız diksindi və gözlərini açdı. Görünür ki, özünə gəlmişdi. İlahi! Qızın böyük, qara, gözəl gözləri var idi. Sizə deyim ki, o, çox gözəl idi...\nQadının fışıltı ilə dediyi bu sözdən hətta laqundakı bataqlıq toyuqları uçmağa başladı.Amma Cons özünü ələ aldı və qadının sözünə yenə də fikir vermədi.\n- “ Parovozu niyə dayandırmaq istədin? ”- deyə mən ispanca soruşdum. Amma qızdan bir səs çıxmadı. O mənə, sonra isə fısıldayan parovoza baxıb hindu qadına xas olmayan bir tərzdə ağlamağa başladı.\n“ Əgər sən parovozda bu cür gəzmək eşqinə düşmüsənsə, - deyə mən ona yerli ispan dilində (belə deyirlər ki, yerli ispan dili əsl ispan dilindən fərqlənir) izah etməyə başladım, - parovoz sənin üstündən keçib səni yerə elə yapışdırardı ki, ocaqçım səni bellə güclə qazıb çıxarardı”.\nMən ispan dilində bir o qədər də yaxşı danışmıram. Amma gördüm ki, qız başını bulayıb heç nə deməsə də, mənim dediklərimi başa düşüb. Amma qız...sizə deyim ki, çox gözəl idi...\nMən ehtiyatla missis Consa baxdım. Amma görünür ki, o da məni izləyirmiş. Missis Cons mənə çəpəki nəzər salıb donquldana-donquldana dedi:\n- Sizcə, əgər qız eybəcər və axmaq olsaydı, onu evinə aparardımı?\n- Sara sus!- deyə o etiraz elədi.- Sən haqlı deyilsən. Söhbətimə mane olma...Sonra Set dilləndi: “ Bütün gecəni burada qalacağıq?”.\n” Gedək, - deyə mən qıza dedim, - parovoza min. Amma yadında qalsın ki,bir də belə eşqə düşəndə qatarı saxlamaq üçün bu cür siqnal verməyəsən”.\nO arxamca gəlməyə başladı və mən parovoza qalxanda geri çöndüm ki, onun qalxmasına kömək edim.Amma qız yox idi. Mən yenidən yerə tullandım. Amma qızın izi-tozu da görünmürdü. Yuxarıda və aşağıda dik qayalar, irəlidə isə yüz yarda qədər uzanan dəmir yolu, ətrafda isə heç kim yox.Və birdən mən onu gördüm. O, büzüşmüş halda parovozun qabağındakı qalxana elə yaxın oturmuşdu ki, az qala ayağımın altında qalmışdı. Əgər biz hərəkət etsəydik, onuun üstündən keçib gedərdik. Bütün bunlar o qədər mənasız idi ki, onun nə istədiyini bilmirdim. Nə bilmək olar, bəlkə də o özünə qəsd eləmək fikrinə düşüb. Mən kobudcasına onun əllərindən tutub qalxmağa məcbur etdim. O itaətkarcasına, müqavimət göstərmədən arxamca gəlməyə başladı. Əlbəttə ki, belə hallarda qadın başa düşür ki, kişinin zarafat etmək niyyəti yoxdur.\nNəzərlərimi Qoliafın guş gözenə bənzər balaca arvadına yönəltdim və özüm özümdən soruşdum: görəsən, bu adam zarafat etmədiyini bu qadına heç göstəribmi?\n- Set etiraz etmək istədi, amma mən ona fikir vermədim və qızı parovozun kabinəsinə qaldırdım və yanımda əyləşdirdim...\n- Setin də ki, başı parvovoza qarışmışdı, eləmi?- deyə missis yenə söhbətə müdaxilə etdi.\n- Sən bilirsən ki, mən onu öyrədirdim!- deyə Cons etirazla bildirdi. – Biz Amatoya qədər gəlib çatdıq. Qız bütün yol boyu bir kəlmə də danışmadı. Parovoz dayanan kimi də yerə tullanıb yoxa çıxdı. İşə bir bax ki, heç təşəkkür də etmədi, heç nə də demədi.\n- Biz səhərisi Kitoya qayıtmağa hazırlaşırdıq. Parovoza relslərlə yüklənmiş on platforma qoşulmuşdu. Biz parovoza yaxınlaşanda o artıq bizi parovozun kabinasında gözləyirdi. Gecədəkindən fərqli olaraq o, gündüz daha gözəl idi.\n“ Aha! Deyəsən sən onun xoşuna gəlmisən”- deyə Set irişdi. Və görünür ki, belə idi.O dayanıb bizə baxırdı... Sədaqətli köpək kimi... “ Pronto! (Rədd ol!)- deyə mən ispanca acıqlı-acıqlı dedim. Sara, aydındır ki, bu qız lap əvvəldən məni maraqlandırmayıb.\nMissis Cons dikəldi, dodaqlarını səssizcə tərpətdi. Mən onun nə deyəcəyini bilirdim.\n- Məni ən çox əsəbləşdirən Setin istehzaları idi. “ Sən indi ondan canını qurtara bilməyəcəksən,- o deyirdi.- Axı sən onun həyatını xilas etmisən...” - Mən yox, sən - deyə mən kəskin şəkildə etirazımı bildirdim “. – “ Amma o belə düşünmür və görünür ki, səhv etmir, - deyə o təkidlə bildirdi.- İndi o sənindir. Sən özün yaxşı bilirsən ki, buraların adəti belədir”.\n- Vəhşi, - deyə missis Cons əlavə etdi. – Baxmayaraq ki, onun nəzərləri qiymətli daşlar Qülləsinə dikilmişdi, mən onun bu iradının qüllənin arxitektur stilinə aid olmadığını yaxşı başa düşürdüm.\n“ O sənin qadının olacaq”, -deyə Set yenə də irişə-irişə dedi. Mən onun bu istehzalarına fikir vermirdim.Amma sonra mən onu yanma kamerasına dayanmadan kömür atmağa məcbur etdim və onun danışmağa belə vaxtı olmadı. Mən qıza rast gəldiyim yerə çatanda qatarı dayandırdım ki, onu qatardan düşürəm. O, bir anda dizi üstə çöküb iki əli ilə hər iki ayağımı qucaqladı və ağlamağa başladı. Qızın bu halını görəndə nə edəcəyimi bilmədim.\nMissis Consonun sifətində belə vəziyyətdə nə edəcəyini bildirən bir ifadə vardı.\n- Ancaq biz elə ki, Kitoya gəlib çıxdıq, qız yenidən yoxa çıxdı. Qızdan canım qurtardığıma görə sevindiyimə Sara inanmır. Amma bu hələ harası imiş!\nMən palçıqdan olan evimə gəldim və aşpaz qadınımın hazırladığı gözəl yeməyi yedim.Bu qoca arvad yarı ispan, yarı hindu, adı isə Paloma idi. Bu qoca arvadın göyərçindən çox sara(sar- şahin quşu ailəsindən olan yırtıcı quş-Ş.Q.) oxşadığını Sara sənə deməyib? O, qabağımda fırlananda yeməyim boğazımda qalırdı.Amma o, evi qaydada saxlayırdı və ev üçün artıq pul xərcləməzdi.\nHəmin gün yaxşıca yatıb yuxumu aldım. Sonra... mətbəxdə bilirsiniz kimə rast gəldim? Bəli, bəli, həmin o lənətə gəlmiş hindu qızına. Və sanki o öz evində idi! Qoca Paloma dizi üstə onun qarşısında oturub ayaqlarını ovuşdururdu. Belə düşünmək olardı ki, qızın revmatizmi var. Çünki, onun nə cür yeridiyini görmüşdüm. Paloma qızın ayaqlarını ovuşdura-ovuşdura anlaşılmayan şeylər oxuyurdu. Mən əlbəttə ki, ona acıqlandım. Sara bilir, mən evimdə başqa qadının, xüsusi ilə subay qızın olmasını xoşlamıram. Amma nə olsun ki! Qarı hindu qızın müdafiəsinə qalxmağa başladı və bildirdi ki, əgər qız getsə, o da çıxıb gedəcək və üstəlik də məni axmaq adlandırdı və ingilis dilində olmayan, anlaşılmayan sözlər dedi.Sara, ispan dili sənin xoşuna gələ bilər. Çünki, ispan dilində söyməyi o yaxşı bacarırdı. Paloma da sənin xoşuna gələ bilərdi. Düzdür, onun ağzında bir dənə belə dişi yox idi, hər şeyə adət etmiş adamın iştahasını qaçıra bilən sifəti vardı, amma o, çox xeyirxah bir qadın idi.\nMən təslim oldum. Daha doğrusu, təslim olmağa məcbur oldum. Paloma qızı niyə müdafiə etdiyini izah etmədi və yalnız onu dedi ki, Vahnanın köməyə ehtiyacı var (əslində qızın heç bir köməyə ehtiyacı yox idi). Nə cür olsa da, Vahna sakit bir qız idi və heç kimə də maneçilk etmirdi.O daima evdə oturur, Paloma ilə dərdləşir və ev işlərində ona kömək edirdi. Amma çox keçmədi ki, onun nədənsə qorxduğunu hiss etdim. Hər dəfə yoldaşlarımdan kimsə içməyə gələndə və sonra da pedro partiyası ( pedro- kart oyunu-Ş.Q.) oynayanda o çox qorxurdu və adamın ona yazığı gəlirdi. Mən qızın niyə narahat olduğunu Palomadan öyrənməyə çalışdım, amma qarı yalnız başını yellətdi. Bu zaman onun çox təntənəli bir görünüşü var idi və sanki o, istidən gələn bütün şeytanların bizə qonaq gəlməsini gözləyirdi.\nBir dəfə Vahnaya qonaq gəldi. Mən qatarla təzəcə qayıtmışdım və vaxtımı Vahna ilə keçirirdim. – evimdə yaşayan qız mənə sarınsa belə onu incidə bilməzdim, - amma buna baxmayaraq, başa düşdüm ki, qız qorxu hissi keçirir. Evin kəndarında hindu oğlan dayanmışdı. Oğlan ona oxşayırdı. Oğlan qızdan azacıq gənc, bir az da arıq idi. Vahna onu mətbəxə apardı. Yəqin ki, onlar arasında ciddi söhbət gedirdi. Çünki, hindu oğlan yalnız hava qaralanda çıxıb getdi. Hindu oğlan sonra yenə gəldi, amma mən onu görmədim. Mən evə qayıdanda Paloma mənə bir qızıl külçə verdi. Çox güman ki, külçəni Vahnanın tapşırığı ilə hindu oğlan gətirmişdi. Lənətə gəlmiş bu qızıl külçəsinin iki funtdan az olmayan çəkisi vardı və beş yüz dollardan da yuxarı qiyməti ola bilərdi. Paloma dedi ki, Vahna onu saxlamağıma görə bu qızıl külçəsini qəbul etməyimi xahiş edib.Evdə əmin-amanlığın olması üçün onu qəbul etməli idim.\nBir müddətdən sonra bir qonaq da gəldi. Biz sobanını yanında oturmuşduq....\n- O və fahişə, - deyə missis Cons yenə də özündən çıxdı.\n- Bir də Paloma, - deyə o tələsik əlavə etdi.\n- O, onun qadını və aşpazı sobanın yanında oturmuşdular, -deyə missis Cons düzəliş etdi.\n- Bəli, Vahnanın mənə möhkəm bağlandığını inkar etmirəm,- deyə mən cəsarətlə bildirdim, amma sonra ehtiyatla əlavə etdim: - Nə olsun ki, mənə möhkəm bağlanmışdı. Mən ki, ona qarşı biganə idim. Nə isə, dediyim kimi, bir qonaq da gəlmişdi. Hündür boylu, arıq, qartal dimdiyi kimi qarmaq burunlu, çal saçlı hindu qoca . O, qapını döymədən evə daxil oldu. Vahna sakitcə qışqırdı, ciyildədi, inildədi və sonra qarşımda dizi üstə çöküb xallı maralın yalvarıcı baxışlarına oxşayan baxışları ilə mənə, qoca hinduya baxdı və sanki demək istədi ki, bu xallı maralı elə bu dəqiqə öldürəcəklər, amma o isə ölmək istəmir. Sonra onlar mənə əbədiyyət kimi görünən bir dəqiqə bir-birinin üzünə baxdılar. Paloma hindu dilində nə isə dedi və qoca ona cavab verdi. And olsun bütün müqəddəslərə ki, qocanın çox məğrur bir görünüşü vardı! Palomanın dizləri əsirdi. O, qocanın qarşısında it kimi quyruq bulayırdı. Və bütün bunlar mənim evimdə baş verirdi. Əgər o qoca olmasaydı, mən onu evimdən çölə atardım.\nÇox güman ki, onun sözləri də baxışları kimi qorxulu idi. O, sanki sözləri ilə Palomaya tüpürürdü! Paloma isə iniltili səslər çıxarırdı. Amma Paloma sonra qocaya nə isə dedi və qocanın sifəti yumşalmağa başladı. Qoca hindu mənə baxdı və Vahnaya nə isə dedi. O,başını aşağı salladı və qızardı. Onun görünüşdə bir utancaqlıq hiss olunurdu. Nəhayət, Vahna bircə sözlə cavab verdi və başını inkaredici tərzdə buladı. Qoca hindu Vahnanın bu sözündən sonra geriyə dönüb qapıdan çıxdı. O çox güman ki, “yox” demişdi.\nBu hadisədən sonra Vahna məni görən kimi əsirdi və bütün günü mətbəxdən çıxmırdı. Amma bir müddət sonra yenidən böyük otaqda görünməyə başladı.O, məndən hələ də çəkinirdi, amma baxışları ilə məni həmişə izləyirdi...\n- Fahişə!- deyə missis Cons yenə özünü saxlaya bilmədi. Amma Culian Cons da, mən də bu səsə öyrənmişdik.\n- Etiraf edim ki, özümdə qıza qarşı Saranın düşündüyü və həmişə təsdiq etdiyi mənada yox, nə isə başqa bir maraq hiss edirdim. İki funtluq külçə isə mənə rahatlıq vermirdi. Əgər Vahna məni qızılın izinə salsaydı, dəmir yola əlvida edib Nebraskaya, Saranın yanına gedərdim.\nAmma hər şey baş-ayaq oldu. Gözlənilmədən... Mən Viskonsindən məktub aldım. Xalam Eliza vəfat etmiş və mənə böyük bir ferma miras qoymuşdu. Mən bu xəbəri oxuyanda sevincimdən qışqırdım. Amma əbəs yerə sevinmişdim. Çünki, bu işə baxan məhkəmələr, vəkillər məni müflis etdilər və mənə bir sent belə saxlamadılar. İndiyənə qədər kredit borcları ödəyirəm.\nAmma o zaman mən nə olacağını bilmirdim və doğma ölkəmdəki evimə getməyə hazırlaşırdım.Paloma xəstələnmişdi, Vahna isə “Getmə, getmə” deyə-deyə göz yaşlarını tökürdü. Getməyim barədə işə xəbər verdim və Saraya məktub yazdım. –Elə deyilmi, Sara?\nHəmin axşam sobanın yanında kədərli-kədərli əyləşən Vahna “Getmə!” deyə təkidlə yalvarmağa başladı, Paloma isə onunla razılaşırdı. “ Əgər qalsan, qardaşımın qızıl külçəni tapdığı yeri sənə göstərərəm”. “ Çox gecdir” – deyə mən Vahnanın bu təkilfinə qısaca cavab verdim və niyə gec olmağını izah etməyə başladım.\n- Nebraskda səni gözlədiyimi ona bildirdinmi?- deyə missis Cons soyuq və həssas bir tərzdə soruşdu.\n- Nə danşırsan, Sara? Yazıq hindu qızını niyə məyus etməli idim! Əlbətə, bildirmədim. Nə isə. Vahna və Paloma öz aralarında hindu dilində danışırdılar. Və nəhayət, Vahna üzünü mənə tutub dedi: “ Əgər qalsan, sənə dünyanın ən böyük qızıl külçəsini göstərərəm”. – “Nə böyüklükdə? Mən boyda olar?”- deyə mən istehza ilə soruşdum. O gülümsədi. “Səndən də böyük”. – “Beləsi olmur” - deyə mən bildirdim. Amma o, külçəni öz gözü ilə gördüyünü dedi, Paloma isə təsdiqlədi. Onların sözlərinə inansaq, belə nəticəyə gəlmək olardı ki, o külçənin milyonlarla qiyməti vardı. Paloma külçəni görməmişdi, amma onun haqqında eşitmişdi. Çünki, tayfanın sirrini Palomaya etibar etmirdilər.Çünki, o, yarı hindu idi.\nCulian Cons susdu və nəfəsini dərdi.\n- Və onlar o qədər məni dilə tutdular ki, sonda ona olan marağım birə on qat artdı...\n- Fahişəyə,- deyə missis Cons düzəliş etdi.\n- Yox, qızıl külçəyə. Eliza xalamın ferması böyük pullardan imtina edəcəyim qədər olmasa da, məni kifayət qədər varlı etmişdi və mən dəmir yoldakı işimi buraxa bilərdim...amma bu qadınlara inana bilmirdim. Ola bilsin ki, mən hətta ikinci Vanderbilton, Morqan ola bilərdim. Mənim fikirlərim məhz bundan ibarət idi və Vahnadan bu sirri öyrənməyə çalışdım. Amma o, heç nə demirdi. “Gəl bir yerdə gedək”- deyə Vahna mənə birlikdə getməyi təklif etdi. – Biz iki-üç həftədən sonra qayıdarıq və gələndə o qədər qızıl gətirərik ki”. – “ Özümüzlə eşşək, hətta bir neçə eşşək apararıq” – deyə mən təklif etdim. “Yox, bu mümkün deyil”.Paloma da onunla razılaşdı. Hindular bizi yaxalaya bilərlər.\nAylı bir gecədə biz birlikdə yola düşdük. Biz ancaq gecələr yol gedir, gündüzlər isə dincəlirdik. Vahna məni ocaq qalamağa qoymurdu, mən isə qəhvə içmək istəyirdim. Biz And dağının uca zirvələrinə qalxdıq.Zirvəyə gedən aşırımlardan birində güclü qar yağmağa başladı. Vahna bütün cığırları tanısa da və biz əbəs yerə vaxt itirməsək də, yenə də bir həftə yol getdik. Mənim cibimdə kompas var idi və zirvəni yadımda saxlamışdım. Ona görə də mənə yalnız zirvəyə gedən istiqaməti bilmək lazım idi. Zirvəni isə tanımamaq olmaz. Çünki, dünyada bu zirvə kimi başqa bir zirvə yoxdur. Amma mən indi onun hansı formada olduğunu deməyəcəm.Kitodan həmin yerə birlikdə gedəndə mən sizi düz oraya gətirib çıxaracam.\nZirvəyə qalxmaq asan iş deyildi. Yəqin ki, gecələr bu zirvəyə qalxa biləcək adam hələ dünyaya gəlməyib. Biz günüzlər hərəkət edirdik, amma zirvəyə günəş batdıqdan sonra qalxırdıq. Axırıncı yüksəklikdən çox danışardım, amma dəyməz.\nSahəsi akrın dörddə biri qədər olan zirvənin səthi bilyard stolu kimi düm-düz idi və orada demək olar ki, qar yox idi. Vahna mənə buralarda həmişə külək əsdiyini və küləyin qarı sovurduğunu bildirdi.\nBiz taqətdən düşmüşdük və başım elə fırlanırdı ki, uzanmağa məcbur oldum. Ay doğanda ətrafı gəzdim. Bunun üçün çox vaxt tələb olunmadı. Amma buralarda qızıldan əsər -əlamət yox idi. İradımı Vahnaya bildirəndə o ucadan güldü və əl çaldı. Elə bu anda dağ xəstəliyi məni haqladı və mən böyük bir daşın üstündə oturub nəfəsimi dərməyə başladım.\nMən özümü yaxşı hiss edəndə üzümü Vahnaya tutub dedim: “ Axmaqlıq etdiyin bəsdir. De görüm qızıl külçəsi haradadır?” Vahnanın iri gözləri tutqunlaşdı və o dedi: “ O, nə vaxtsa mənim sənə yaxın ola biləcyimdən də yaxındır. Siz, bütün qrinqolar eynisiniz! Sizin hamınızın sevdiyi şey qızıldır, qadın isə sizin üçün heç nədir”.\nMən susdum. İndi Sara haqqında ona danışmağımın yeri deyildi. Amma Vahna birdən sanki sevindi və gülməyə, mənə sataşmağa başladı. “ Necədi, xoşuna gəldimi?”- deyə o soruşdu. –“Kim?”- “Üstündə oturduğun külçə”.\nMən sanki közün üstündən sıçradım. Üstündə oturduğum daş adi daş parçası idi. Ürəyim çırpınmağa başladı. Bilmirəm, o ya dəli olub, ya da mənimlə zarafat etmək fikrinə düşüb. Bir sözlə, baş verən hadisədən heç xoşum gəlmədi.\nO mənə kiçik bir balta verdi və daşa zərbə vurmağı əmr etdi. Mən onun dediyi kimi etdim və mənim hər zərbəmdən sonra daşdan sarı qırıntılar qopmağa başladı. Bütün müqəddəslərə and olsun ki, bu qırıntılar qızıl idi! Bütöv daş parçasının hamısı!\nCons gözlənilmədən ayağa qalxdı, üzünü cənub tərəfə tutub uzun əllərini uzatdı. Onun bu duruşu bizə tərəf yaxınlaşan qu quşunu belə qorxutdu və quş geri çəkilərkən kök, qoca lediyə toxundu və o diksinərək içində püstə olan torbanı əlindən saldı. Cons əyləşdi və söhbətinə davam etməyə başladı:\n- Sizi inandırım ki, qızıl, büsbütün qızıl. O qədər saf, o qədər yumşaq...Mən bütöv bir parçadan çoxlu kiçik parçalar qoparırdım. Onun üstü su keçirməyən boya, yaxud qətrandan düzəldilmiş lak və ya buna oxşar bir şeylə örtülmüşdü. Ona görə də mənim onu daş parçası zənn etməyim təəccüblü deyildi. Onun uzunluğu on, hündürlüyü beş fut olardı, hər iki tərəfi isə yumurta kimi idi. Bir baxın.\nO, dəridən olan bir futlyarı cibindən çıxarıb açdı və içindən yağlı papiros kağızına bükülmüş bir əşya çıxartdı. Kağızın işərisindən on dollarlıq sikkə boyda qızılı çıxarıb ovcuma qoydu. Qızılın bir üzü boz rəngə çalan boya ilə boyanmışdı.\n- Mən bu parçanı o daşın lap kənarından qoparmışdım, - deyə Cons qızılı kağıza büküb futlyara qoyaraq davam etdi. – Yaxşı ki, mən onu cibimə qoymuşdum. Bir müddətdən sonra arxamdan qışqırtılı bir eşidildi. Bu səs adam səsindən çox, qarıldamaya oxşayırdı. Və mən bir dəfə bizim evə gəlmiş qartal dimdiyinə oxşar burnu olan, həmin o arıq qocanı gördüm. Qocanın yanında isə otuza qədər möhkəm bədənli cavan hindular var idi.\nVahna özünü yerə atıb ağlamağa başladı.Amma mən ona dedim: “ Qalx ayağa və mənim xətrimə onlarla barış”. – “ Yox,yox, - deyə o qışqırdı. – Bu ölümdür! Əlvida, amiqo! ( amiqo- ispanca dost)”.\nMissis Cons səksəndi və əri hekayənin bu hissəsini ixtisar etdi.\n- “ O halda, qalx və onlara qarşı birlikdə vuruşaq”, - mən dedim. Və Vahna onlarla vuruşmağa başladı. O, quduz pişik kimi hinduları cırmaqlayır, dişləyirdi. Mən də boş dayanmamışdım. Əlimdəki kiçik baltanı sağa -sola endirirdim. Amma düşmənlər çox idi və arxamı söykəyəcim heç nə yox idi. Sonda onlar başıma zərbə endirdilər və mən hüşumu itirdim. Bir baxın...\nCulian Cons şlyapasını çıxarıb barmaqlarımın ucunu sarı saşlarına aparıb başındakı çökəkliyi göstərdi. Çökəkliyin uzunluğu üç dyüma qədər olardı və kəllə sümüyünün içinə kimi gedirdi.\n- Mən özümə gələndə Vahnanı külçədə uzandırılmış halda gördüm. Qartal dimdikli qoca onun üzərinə əyilib donquldana-donquldana nə isə deyirdi. O, sanki hansısa dini bir mərasimi icra edirdi. Qocanın əlində nazik daş bıçaq var idi.Bıçaq çox güman ki, onların ox ucluğu düzəltdikləri hansısa, bəlkə də obsidian mineralından hazırlanmışdı. Mən tərpənə bilmirdim. Mən çox zəifləmişdim, həm də məni tutmuşdular. Nə deyim... Vahnanı daş bıçaqla öldürdülər. Mənə isə bu müqəddəs dağın zirvəsində ölmək şərəfini vermədilər və bir leş kimi məni dağın zirvəsindən üzüaşağı tulladılar.\nAmma mən də sarların yemi olmadım. Dağdan yumalanarkən qarlı zirvələrə düşən ay işığını elə bil indicə görürəm.Bəli, cənab, mən beş yüz fut yüksəklikdən uçmalıydım, amma bu baş vermədi. Mən qayanın yarığındakı qar topasının üstünə düşdüm. Özümə gələndə ( daha doğrusu, bir neçə saatdan sonra. Çünki, mən günəşi bir də görəndə aydın bir hava idi) ərimiş qarla yuyulmuş mağaraya oxşayan bir yerdə uzanıqlı halda idim.Düşdüyüm yerin üstü qayalıq idi.Əgər bir neçə fut kənara yıxılsaydım, işim bitmişdi. Bəli, möcüzə olsa da, mən sağ qalmışdım!\nAmma bütün bunlar mənə baha başa gəldi. Başıma gələnləri iki ildən artıq vaxt keçəndən sonra bildim. Mən ancaq adımın Culian Cons olmasını, tətil vaxtı adımın qara siyahıya salınmasını və bir də evə qayıtdıqdan sonra Sara ilə evlənməyimi xatırlayırdım. Vəssalam. Ona qədər olanlardan isə heç nə xatırlamırdım və Sara bu barədə soruşanda başım ağrıyırdı. Bəli, mən başa düşürdüm ki, başımda nə isə baş verib.\nVə bir dəfə mən ay işığında Saranın atasının Nebraskdakı fermasında evin kənarında oturmuşdum. Sara mənə yaxınlaşıb bu qızıl külçəsini mənə verdi. Çox güman ki, Sara bunu Ekvadordan gətirdiyim cırırılmış çamadandan tapmışdı. Mən düz iki il Ekvadorda, yaxud Avstraliyada olduğumu xatırlaya bilmirdim! Mən ay işığında qızıla baxdım, onu o tərəf bu tərəfə çevirib yenidən baxdım və bunun nə olduğunu, haradan və necə gətirildiyini xatırlamağa çalışdım. Birdən beynimdə sanki bir aydınlaşma baş verdi və mən böyük qızıl külçəsinin üstünə uzandırılmış Vahnanı, qartal dimdiyinə oxşayan burnu olan qocanın bıçaqla Vahnaya zərbə endirməsini gördüm. Demək istəyirəm ki, bütün bunlar mən Nebraskdan gedəndən sonra baş vermişdi. Məni dağın başından üzü aşağı tullayandan və mən qarlı çüxurdan çıxandan sonra nə baş verdiyini xatırlamırdım. Sara mənə deyəndə ki, mən onun əriyəm, mən ona qulaq asmaq istəmirdim. Məni inandırmaq üçün Saranın bütün qohumlarını və bizim nigahımızı bağlayan keşişi çağırmaq lazım oldu.\nSonra mən Set Menersə məktub yazdım. O vaxtlar dəmir yolu onun axırına hələ çıxmamışdı və bu məsələdə o mənə kömək edə bilərdi. Onun məktublarını sizə göstərərəm.Məktublar mehmanxanadadır. O yazırdı ki, bir dəfə növbəti reys zamanı o, dəmir yolunun üstündə yıxılıb qalmış bir şey görür və əvvəlvə elə bilir ki, bu ya maral balasıdır, ya da ki, yekə bir it. Onun yazdığına görə məndə insana xas olan heç bir əlamət qalmamışdı və mən Set Menseri, sonralar isə heç kimi tanımamışdım. Mənim hesabıma görə, Set məni o hadisədən on gün sonra tapmışdı. Bu on gün ərzində nə yediyimi xatırlamıram. Ola bilsin ki, ümumiyyətlə heç nə yeməmişdim. Sonra isə Kitoda həkimlər və Paloma heç nə xatırlamadığı görüb mənə qulluq etməyə başlamışlar. Qızıl külçəni də çamadanıma Paloma qoymuşumuş. Dəmir yolu kompaniyası da məni Nebraskaya yola saldı. Set belə yazırdı. Mən özüm isə heç nə xatırlamırdım.Amma Sara bilir. Məni paroxoda mindirməmişdən qabaq o, Kompaniya ilə yazışırdı.\nMissis Cons başını yellətməklə onun sözlərini təsdiqlədi, nəfəsini dərdi və çıxıb getmək üçün səbri çatmadığını bildirən bir görkəm aldı.\n- Elə o vaxtdan işləyə bilmirəm, - deyə əri söhbətinə davam etdi. – Mən elə hey o nəhəng külçənin dalınca getməyi düşünürəm. Saranın pulu var, amma o mənə bir penni də (penni- müxtəlix dövrlərdə Britaniya imperiyası tərkibində olan ölkələrdə xırda pul vahidi-Ş.Q.) vermir...\n- Sən bir də o tərəflərə getməyəcəksən, - deyə missis Cons qəti şəkildə bildirdi.\n- Amma Sara, sən bilirsən ki, Vahna öldü...- deyə Culian Cons arvadına etirazını bildirdi.\n- Heç nə bilmirəm və bilmək də istəmirəm, - deyə o yenə də qətiyyətlə bildirdi. – Bir şeyi bilirəm ki, evli kişi üçün bu ölkə yer deyil.\nO, dodaqlarını bərk-bərk sıxdı və fikri dağınıq halda qürub edən günəşə baxdı. Mən onun ağ, yumru, sərt üzünə baxanda bildim ki, onu razı salmaq mümkün deyil.\n- Orada bu qədər qızılın olmasını nə ilə izah edirsiniz?- deyə mən Culian Consdan soruşdum. - Göydən qızıl meteoritmi düşüb?\n- Heylə şey yoxdur. Qızılı hindular oraya gətiriblər.\n- O cür yüksəkliyə? Nəhəng, ağır bir şeyi...- deyə mən etirazımı bildirdim.\n- Çox asan, - deyə o gülümsədi. – Yaddaşım özümə qayıdanda mən də bu barədə çox düşünmüşəm. Saatlarla ” Lənətə gəlmiş bu bütöv, nəhəng qızıl parçası oraya necə gətirilmiş...” deyə götür-qoy etmişəm, müxtəlif versiyalar fikirləşmişəm. Amma bunu cavabını tapanda özümü axmağın biri hesab etmişəm. Çünki, bu o qədər asan bir iş imiş.\nO bir qədər fikirləşdikdən sonra dedi:\n- Hindular onu gətirməmişdilər.\n- Amma siz indicə dediniz ki, gətirmişdilər.\n- Həm hə, həm də yox, - deyə o müəmmalı şəkildə bildirdi. – Əlbəttə, onlar bu yekəlikdə şeyi oraya gətirməyi düşünmürdülər. Onlar qızılı hissə-hissə gətirmişdilər.\nO, üzümə baxdı və mənim başa düşüb düşmədiyimi gözləyərək davam etdi:\n- Sonra isə onlar hissə-hissə gətirdikləri qızılı əridib bütöv bir külçəyə çevirmişdilər. Siz yəqin ki, bilirsiniz ki, hansısa Pisarronun başçılığı altında oraya gələn ilk ispanlar soyğunçu və amansız idilər. Onlar taun xəstəliyi kimi bütün ölkəyə yayılıb hinduları qırmağa başladılar.Çünki, hindularda çoxlu qızıl var idi. Sağ qalmış hindular ispanlardan gizlətdikləri qızılları əridib bütöv bir külçə halına gətirmiş və dağın zirvəsində qoruyub saxlamışlar. İndi həmin o qızıl məni gözləyir... və getmək istəsəniz, həm də sizi...\nMənim Culian Consla tanışlığım Zərif İncəsənət Sarayının qarşısındakı laqunda sona çatdı. O, müəssisəsini maliyyələşdirmək üçün mənim razılığımı alıb səhərisi gün mehmanxanaya mənim yanıma gəlib Set Menserin və Dəmir yolu kompaniyasının məktublarını da gətirəcəyinə söz verdi. Amma o gəlmədi. Həmin axşam onun qaldığı mehmanxanaya zəng elədim. Klerk xəbər verdi ki, cənab Culian Cons və arvadı bütün əşyalarını da götürərək hələ gündüz ikən çıxıb getmişlər.\nDoğrudanmı, missis Cons onu zor gücünə aparıb Nebraskda gizlətdi? Yadımdadır, biz xudahafizləşəndə onun üzündə müdrik Mono Lizanın xain, özündənrazı təbəssümünü xatırladan bir təbəssüm vardı.


Azərbaycanın Birinci vitse-prezidenti Mehriban Əliyeva Türkiyədəki meşə yanğınları ilə bağlı paylaşım edib. XəbərAl.az mətni təqdim edir: “Türkiyə regionlarında baş vermiş dəhşətli yanğınların nəticələri barədə xəbərləri dərin kədər və təəssüf hissi ilə qarşıladım. Həlak olanların doğmalarına və yaxınlarına dərin hüznlə başsağlığı verirəm. Yaralıların tezliklə şəfa tapmasını arzulayıram. Türkiyə xalqının kədəri bizim kədərimizdir. Uca Tanrıdan bütün Türkiyə xalqına […]


Bu qrupa əsasən sosial sahələrdə çalışan şəxslər - həkimlər, müəllimlər, yeyinti məhsulları, qida sənayesində, fabriklərdə, otellərdə çalışanlar, bir sözlə, əhali ilə daha çox ünsiyyətdə olan insanlar daxildir.\nMəcburi olan bu prosesin məqsədi belə xəstəlikləri vaxtında aşkarlamaq və yayılmasına imkan verməməkdir: Onların vaxtında müayinədən keçməsinə nəzarəti daha da gücləndirmək, prosesi şəffaflaşdırmaq məqsədi ilə Səhiyyə Nazirliyində müvafiq informasiya sistemi də yaradılıb.\nSəhiyyə Nazirliyinin gigiyena və epidemiologiya mərkəzləri həmin müəssisələrin mütəmadi müayinədən keçməyini təmin edir. Obliqat əhali qrupu müayinədən poliklinikalarda, tibb müəssisələrində pulsuz olaraq keçirlər.\nEyni zamanda müayinənin nəticələrinə uyğun olaraq, obliqat qrupa aid olan vətəndaşlar işə buraxılma icazəsi verilir. Sözgedən şəxslər bu haqda son nəticəni, yəni icazə ilə bağlı məlumatı SMS vasitəsilə ala bilərlər. Müvafiq xidmət nazirliyin “Obliqat qrupa aid olan vətəndaşların işə buraxılma icazəsinin olması barədə SMS vasitəsi ilə xəbərdarlıq verilməsi” adlanır.\nXidmətin yaradılmasının əsasına gəlincə, bu xidmət “Tibbi müayinə kartı” sisteminin tətbiqi Qaydaları nın təsdiq edilməsi haqqında Nazirlər Kabinetinin 2006-cı il 12 iyun tarixli 142 nömrəli qərarı ilə yaradılıb. Qeyd olunduğu kimi, xidmətin məqsədi obliqat qrupa aid olan vətəndaşların tibbi müayinəsinin keyfiyyəti və vaxtında aparılmasıdır. Xidmətdən istifadə qaydasına gəldikdə, obliqat qrupa aid olan vətəndaş mobil telefon vasitəsilə 9103 nömrəsinə “İCAZE” sözünü və “Tibbi müayinə kartı”nın üzərindəki 12 rəqəmli unikal kodunu qısa mesaj (SMS) ilə göndərməlidir. Qısa müddət ərzində sistem vətəndaşın işə buraxılma icazəsinin olması barədə məlumatı abonentə göndərir. Xidmətdən “Azercell”, “Bakcell”, “Azerfon” (Nar) istifadəçiləri yararlana bilərlər.\nXidmət nazirliyin rəsmi saytında yer alsa da, indiyə qədər “www.e-gov.az” a daxil edilməyib.\nQurumun vahid portala inteqrasiya edilməyən digər xidmətlərinə “Özəl tibb müəssisəsində narkotik və psixotrop maddələrin istifadəsinə razılıq məktubunun verilməsi” və “Səhiyyə Nazirliyinin tabeliyində olan tibb müəssisələrində işə qəbulla bağlı keçiriləcək müsabiqələrdə iştirak etmək üçün müraciət və sənədlərin qəbulu” daxildir.\n“Özəl tibb müəssisəsində narkotik və psixotrop maddələrin istifadəsinə razılıq məktubunun (icazənin) verilməsi” xidmətinin məzmununa gəlincə, o, özəl tibb müəssisəsində narkotik və psixotrop maddələrin istifadəsinə razılıq məktubunun verilməsi üçün bu reqlamentə əlavədə göstərilən ərizə formasının və bu reqlamentin 2.6-cı bəndində göstərilən sənədlərin elektron formada qəbul edilməsindən və nəticəsi barədə istifadəçiyə məlumat verilməsindən ibarətdir.\nQeyd edək ki, hazırda “Elektron hökumət” portalında Səhiyyə Nazirliyinin 36 xidmətindən 33-ü yer alıb.


20:16 13.06.2015 (Yenilənib 23:28 13.06.2015)\nİlk Avropa oyunlarında üçüncü qızıl 71 kq çəki dərəcəsində mübarizə aparan yunan-roma güləşçimiz Rəsul Çunayevdən gəlib.\nBAKI, 13 iyun — Sputnik. İlk Avropa oyunlarında üçüncü qızıl 71 kq çəki dərəcəsində mübarizə aparan yunan-roma güləşçimiz Rəsul Çunayevdən gəlib.\nRəsul Çunayev finalda macar Balint Korpasiyə 4:2 hesabı ilə qalib gəlib.\nfinal, qızıl, üçüncü, macar, mübarizə, güləşçi, güləş, Birinci Avropa Oyunları, Avropa oyunları, Rəsul Çunayev, Balint Korpasi, Azərbaycan, Bakı


16 yanvar 2015-ci il tarixdə Natiq Behdiyev adına İsmayıllı şəhər 6 nömrəli tam orta məktəbində 20 Yanvar faciəsinin 25-ci il dönumunə həsr olunmuş ədəbi-bədii kompozisiya keçirildi.\nİlk öncə 20 Yanvar faciəsində şəhid olanları xatirəsi bir dəqiqəlik sükütla yad edildi.\nTədbirdə çıxış edənlər qeyd etdilər ki, 1990-cı il yanvarın 20-si Azərbaycanın müasir tarixinə ən faciəli günlərdən biri, eyni zamanda, xalqımızın qəhrəmanlıq səhifəsi kimi daxil olub, milli müstəqillik, azadlıq uğrunda mübarizəsinin və yenilməz iradəsinin rəmzinə çevrilib. Təpədən dırnağadək silahlanmış keçmiş Sovet ordusunun cəza tədbirlərinə məruz qalan xalqımız azadlıq əzmini itirməmiş, əksinə, haqq səsini daha ucadan bəyan etmişdi. Düz 25 il əvvəl doğma yurdunun, xalqının azadlığını, şərəf və ləyaqətini hər şeydən uca tutan vətənpərvər Azərbaycan övladları həmin müdhiş gecədə canlarından keçərək şəhidlik zirvəsinə ucaldılar.\nYanvar ayının 17-də İsmayıllı Uşaq Kitabxanasında şəhər 1, 2 və 3 saylı körpələr evi-uşaq bağçalarının birgə Qanlı Yanvar faciəsinin 25-ci ildönümü ilə bağlı tədbiri keçirilidi.\nTədbirdə çıxış edənlər bu faciə haqqında geniş məlumat verdilər.\nBalaca fidanlar o gecənin dəhşətini hazırladıqları kompozisiyada göstərməyə çalışdılar.\n19 Yanvar 2015-ci il tarixdə Uştal kənd tam orta məktəbində 20 Yanvar faciəsinin 25-ci ildönümü münasibətilə tədbir keçirildi. Şəhidlərimizin xatirəsi bir dəqiqəlik sükutla yad edildi. Tədbirdə məktəbin direktoru Qeyis Fərmayılov çıxış edərək 20 Yanvar faciəsinin xalqımızın başına gətirilən bu faciədən söz açaraq 20 Yanvar həm də Azərbaycan xalqının qəhrəmanlıq salnaməsi olduğunu qeyd etdi. Dərs hissə müdiri Sadiq Umudov, hərbi rəhbər Mail Salmanov, məktəbin tarix müəllimi Dilqəm Əzimov çıxış etdilər. Tədbirdə məktəb şagirdləri 20 Yanvara aid şeirlər söylədilər.\n20 Yanvar faciəsi ilə əlaqədar Kürdmaşı kəndində tədbir keçirilmişdir. Vətən uğrunda qəhrəmancasına həlak olmuş şəhidlərin məzarları ziyarət olunduqdan sonra anım mərasimi Kürdmaşı kənd tam orta məktəbinin akt zalında davam etdirildi.\nTədbirdə RİH başçısının Kürdmaşı kənd İƏD üzrə nümayəndəsi Rövşən Əliyev, kənd tam orta məktəbinin direktoru Hafis Mehdiyev 20 Yanvar faciəsi ilə əlaqədar kənd sakinlərinə müəyyən məlumatlar verərək faciədə şəhid olmuş insanların ailələrinə və yaxın qohumlarına baş sağlığı verib, onlara Allahdan səbr arzuladılar. Tədbirdə şagirdlər 20 Yanvarla bağlı kompozisiya nümayiş etdirdilər.\nSonda müstəqilliyimiz və torpaqlarımızın azadlığı uğrunda həlak olmuş şəhidlərimizin ruhuna Quran ayələri oxundu.\n20 Yanvar faciəsinin 25-ci ildönümü ilə əlaqədar Zaman Qarayev adına Qalınçaq kənd tam orta məktəbinin müəllim və şagird kollektivi vətən uğrunda ölən şəhidlərin qəbirlərini ziyarət edib, onların xatirəsinə ucalmış abidənin önünə gül dəstələri qoyublar. Anım günü ilə əlaqədar keçirilən tədbirdə çıxış edənlər xalqımızın başına gətirilən bu faciədən söz açaraq bu günün həm də Azərbaycan xalqının qəhrəmanlıq salnaməsi olduğunu qeyd etdilər. Şagirdlər 20 Yanvar faciəsi ilə bağlı kompozisiya nümayiş etdirdilər.\nPrevious Paylayıcı elektrik şəbəkələrinin yenidən qurulması\nNext 20 Yanvar faciəsinin 25-ci ildönümünə həsr olunmuş anım mərasimi\n11 dəqiqə ago Ismayilli


“Azərbaycanla qarşılaşmada istədiyimiz nəticəni qazana bilərik” - Pavel Hapal\n“İnanıram ki, 0:4 hesabı ilə uduzduğumuz Xorvatiya ilə görüşdə yaşadıqlarımız bir daha təkrarlanmayacaq. İndi oyunçularımızı düzgün motivasiya etməliyik”.\nAPA-nın məlumatına görə, bunu futbol üzrə Slovakiya yığmasının baş məşqçisi Pavel Hapal deyib.\nTəcrübəli mütəxəssis AVRO-2020-nin seçmə mərhələsinin son iki oyunu ərəfəsində fikirlərini açıqlayıb. P.Hapal noyabrın 16-da Xorvatiya, üç gün sonra Azərbaycana qarşı keçiriləcək görüşlər ərəfəsində iddialı danışıb:\n“Qrupumuzda 4 komanda final mərhələsinə yüksəlmək şansını saxlayır. Bilirik ki, ağır olacaq. Xorvatiya son dünya çempionatının gümüş mükafatçısıdır. Amma yaxşı hazırlaşıb rəqibləri təəccübləndirməliyik. Qarşıdakı iki görüşdə daha yaxşı oynamalıyıq. Ümid edirəm ki, Xorvatiya və Azərbaycanla qarşılaşmada istədiyimiz nəticə qazana bilərik”.\nQeyd edək ki, Slovakiya – Azərbaycan oyunu Trnava şəhərində baş tutacaq.


Naxçıvan Turizm İnformasiya Mərkəzi - Naxçıvanda “Plov” və “Yallı” festivalları keçirilib\nYaradılıb 30.09.2016 21:59\nNəşr edilib 30.09.2016 21:59\nSentyabrın 30-da “Naxçıvanqala” Tarix-Memarlıq Muzey Kompleksində Naxçıvan Muxtar Respublikası İqtisadiyyat, Mədəniyyət və Turizm nazirlikləri, Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsi və Naxçıvan Şəhər İcra Hakimiyyətinin birgə təşkilatçılığı ilə “Plov” və “Yallı” festivalları keçirilib. “Plov” festivalında 50 həvəskar qadın, 20 iaşə obyekti, “Yallı” festivalında isə muxtar respublikanın 14 yallı kollektivi iştirak edib.\nFestivalların açılış mərasimində aparıcılar qeyd ediblər ki, qədim oğuz yurdu Naxçıvanın bugünkü sosial-iqtisadi, elmi-mədəni inkişafı burada keçirilən beynəlxalq elmi simpozium və konfranslarla, eləcə də beynəlxalq və yerli əhəmiyyətli mədəni tədbirlərlə müşayiət olunmaqdadır. Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisi Sədrinin “Naxçıvan Muxtar Respublikasında Xalq yaradıcılığı günlərinin keçirilməsi haqqında” 7 fevral 2009-cu il tarixli Sərəncamından sonra xalq yaradıcılığının müxtəlif sahələrini əhatə edən, adət-ənənələrimizin təbliğinə yönəlmiş tədbirlərin əhatəsi daha da genişlənib. Təkcə bu ilin may-avqust aylarında Naxçıvanda 4 festival keçirilib. “Yaradıcı əllər”, “Göycə”, “İstedadlı uşaqlar” və “Naxçıvan çörəkləri” adlı festivallar ictimaiyyət tərəfindən maraqla qarşılanıb. Bu gün keçirilən “Plov” və “Yallı” festivalları da muxtar respublikanın mədəni həyatında əlamətdar hadisə olmaqla, bölgələrimizə xas müxtəlif çeşidli plov növlərinin və onların hazırlanması qaydalarının nümayişi, xalqımızın ən qədim folklor nümunələrindən olan, birlik və mübarizlik rəmzi sayılan yallılarımızın təbliği baxımından olduqca əhəmiyyətli tədbirdir.\nQeyd edilib ki, plov Şərq xalqlarının süfrə mədəniyyətinə aid olan yeməkdir. Mənbələrin məlumatlarına görə, ölkəmizdə plovun 200-dən çox növü var. Bu gün festivalda nümayiş olunan müxtəlif plov növləri peşəkar və həvəskar aşpazlar tərəfindən hazırlanıb. Milli mətbəximizin incisi plov sayıldığı kimi, xalqımızın zəngin folklorunu yaşadan da yallılarımız hesab olunur. Yaşı min illərlə ölçülən yallı haqqında təsvirlərə və məlumatlara Qobustan və Gəmiqaya qayaüstü rəsmlərində, “Kitabi-Dədə Qorqud” dastanlarında və ədəbiyyatımızda Nizaminin “Xosrov və Şirin” poemasında rast gəlinir.\nSüfrələrimizin bəzəyi olan plov barədə danışan “Naxçıvan Mətbəxi” Kulinariya Mərkəzinin direktoru Türkay Səfərzadə qeyd edib ki, xalq yaradıcılığının ən qədim sahələrindən olan mətbəx mədəniyyətinin öyrənilməsi və inkişaf etdirilməsi, təbliğ edilməsi, tanıdılması sahələrində də muxtar respublikamızda əhəmiyyətli işlər görülüb. Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisi Sədrinin 9 aprel 2009-cu il tarixli Sərəncamı ilə yaradılan “Naxçıvan Mətbəxi” Kulinariya Mərkəzi ölkəmizdə bu sahənin təbliği məqsədi ilə fəaliyyət göstərən ilk mərkəzlərdən biridir. “Naxçıvan diyarının mətbəx mədəniyyətində bu bölgəyə xas olan yeməklər nənə və babalarımızın yaradıcılıq dünyasının geniş olduğunu göstərir”, – deyən Türkay Sə- fərzadə vurğulayıb ki, qədim diyarımızın mətbəx mədəniyyətində rəngarənglik, müxtəlif əşyaların işlənməsi, qida məhsullarının çoxluğu min illər boyu formalaşmış zəngin irsin böyük inkişaf yolu keçdiyini, qorunaraq, yad təsirlərə müqavimət göstərərək bu günə gəlib çatdığını göstərir. Qədim diyarımızda bu ləziz mətbəx nümunələrinə qonaqpərvərlik, qonağa ehtiram duyğularının da əlavə olunması həm də insanlarımızın mənəvi zənginliyini göstərir. Ali Məclis Sədrinin diqqət və qayğısı ilə 2012-ci ildə nəfis şəkildə Azərbaycan və ingilis dillərində nəşr olunan “Naxçıvan mətbəxi” kitabı diyarımızın mətbəx mədə- niyyətinin qədim və zənginliyini öyrənmək və təbliğ etmək baxımından nadir mənbədir.\nYallılarımızla əlaqədar “Şərur” Xalq Yallı Ansamblının direktoru, Azərbaycan Respublikasının Əməkdar mədəniyyət işçisi Kimya Babayeva çıxış edərək bildirib ki, bu gün muxtar respublikamızda 40-dan çox yallı oynanılır. “Xələfi”, “Tənzərə”, “Köçəri”, “Höynəri”, “Qaleyi”, “Qazı-qazı”, “Sareyi”, “Şahgəldi”, “Tello”, “Söylə”, “Nazilə”, “Qızılbaş”, “Çökəli”, “Çaleyi”, “Göyçəməni”, “Hərilli”, “Xəlili”, “Əfsəri”, “Bəndi”, “Sındırma”, “Şərili”, “Tirməşal”, “Urfanı”, “Gilanı”, “Kərimbəy”, “Nuraşan”, “Baharı” və başqa yallılarımız bir elin həm tarixini, həm də əcdadlarımızın həyat ritmini, sevincini, babalarımızın yer titrədən ayaq səslərini, nərə səslərini, hər kəsi Vətən uğrunda birliyə, döyüşə çağıran ruhunu özündə yaşadır. Kimya Babayeva deyib ki, “Şərur” Xalq Yallı Ansamblı 1929-cu ildə yaradılıb, 1936-cı ildə səhnəyə qədəm qoyub. Bu günə qədər ansambl ölkədə və xaricdə keçirilən müxtəlif festivallarda uğurla iştirak edərək mükafatlar qazanıb. 2005-ci ildə Şərur yallı ansamblına xalq yallı ansamblı statusu verilib. Ansamblın üzvlərindən 4 nəfər “Azərbaycan Respublikasının Əməkdar mədəniyyət işçisi” fəxri adına, 10 nəfər Prezident mükafatına, 2 nəfər isə “Naxçıvan Muxtar Respublikasının Əməkdar artisti” fəxri adına layiq görülüb. Bütün bunlar kollektivin əməyinə verilən yüksək qiymətdən, göstərilən diqqət və qayğıdan xəbər verir. Bu gün Şərur rayonunda yallı ifaçılarının üç nəsli bu qədim rəqs növünü yaşadır. Şərur yeganə rayondur ki, burada həm gənc, həm ortayaşlı, həm də yaşlı nəslin nümayəndələrindən ibarət yallı ansamblları fəaliyyət göstərir. Bu da onu deməyə əsas verir ki, Şərur yallısı dünən və bu gün olduğu kimi, gələcəkdə də yaşayacaqdır. “Yallı” festivalında muxtar respublikada fəaliyyət göstərən yallı kollektivlərinin çıxışları olub. “Şərur” Xalq Yallı Ansamblının, Şərur Rayon Mədəniyyət Evinin “Şərur qönçələri” yallı ansamblının, Babək Rayon Mədəniyyət Evinin “El yallıları”, Ordubad Rayon Mədəniyyət Evinin “Nuray”, Kəngərli Rayon Mədəniyyət Evinin yallı qruplarının və digərlərinin çıxışları alqışlarla qarşılanıb.\n“Plov” festivalında həvəskar qadınların və iaşə obyektlərinin hazırladığı plov çeşidlərinin, eləcə də düyüdən hazırlanan digər yemək növlərinin sərgi-satışı təşkil edilib. “Plov” festivalı çərçivəsində “Ən yaxşı plov” nominasiyası üzrə mü- sabiqə təşkil edilib, münsiflər heyəti tərəfindən peşəkar və həvəskar şəxslər olmaqla, 2 nəfər I yerə, 4 nəfər II yerə, 6 nəfər III yerə layiq görülüb. Sonra isə “Ən yaxşı plov” nominasiyası üzrə qaliblərə diplom və “Naxçıvan mətbəxi” kitabı, məişət avadanlığı verilib. “Yallı” festivalı çərçivəsində tədbirdə iştirak edən yallı kollektivlərinə isə fəxri fərmanlar təqdim edilib.\nFestivallara muxtar respublika sakinləri ilə yanaşı, Naxçıvanın qonaqları da böyük maraq göstəriblər.


İpoteka və Kredit Zəmanət Fondu: Kirayəçilərin istifadəsinə 564 yaşayış sahəsi verilib\nİpoteka və Kredit Zəmanət Fondu dövlət xətti ilə zəmanət və subsidiyalar verilmiş kreditlərin məbləğini açıqlayıb. AZƏRTAC fonda istinadla xəbər verir ki, zəmanət və subsidiyalar verilmiş kreditin məbləği 231 milyon 270 min manatdır ...\nİpoteka və Kredit Zəmanət Fondunun xətti ilə 32 min 39 ipoteka krediti verilib\nİpoteka və Kredit Zəmanət Fondunun xətti ilə verilən ipoteka kreditlərinin sayı və məbləği açıqlanıb. Fonddan AZƏRTAC-a bildiriblər ki, İpoteka və Kredit Zəmanət Fondunun xətti ilə bu günədək 32 min 39 ipoteka krediti verilib. Fondun vəsaitləri ...\nBakı Fond Birjası (BFB) ipoteka istiqrazları üzrə faiz və nominal ödənişləri açıqlayıb. BFB-dən AZƏRTAC-a bildirilib ki, İpoteka və Kredit Zəmanət Fondu tərəfindən emissiya edilmiş AZ2031008686, AZ2032008685, AZ2033008684 İSİN-li istiqrazların emissiya prospektinə əsasən ...


XX əsrin 20-ci illərinin əvvəllərində Qarabağ məsələsi\nSiyasi Sənədlər Arxivinin direktor müavini\n1920-ci ilin aprelinin sonunda bolşeviklər tərəfindən Bakıda hakimiyyətin ələ keçirilməsindən və Şimal Azərbaycanın sovetləşməsi prosesinin başlamasından sonra Cənubi Qafqaz öz siyasi tarixinin yeni dönəminə qədəm basdı. Bölgənin tarixində yeni dövr başlayırdı; bu zaman Cənubi Qafqaz elitalarının “milli mənafeləri” Sovet Rusiyasının – “dünya inqilabının platsdarmının” geosiyasi strategiyasına “hörülürdü”. Moskva yenidən regionun siyasi xəritəsini biçimləyən başlıсa subyektə çevrilirdi.\nAzərbaycanın sovetləşməsinin ardından erməni- azərbaycanlı münaqişəsi yeni formatda bərpa olundu - daşnak Ermənistan indi artıq Sovet Azərbaycanı ilə savaşırdı.\nBakıda bolşevik çevrilişindən, sovetləşmə və AXC dövlət hakimiyyəti institutlarının, ilk növbədə də milli ordunun ləğvi prosesinin başlamasından sui- istifadə edən Ermənistan Azərbaycanın sərhədlərini yenidən pozdu və Qarabağa, Zəngəzura və Naxçıvana təcavüz etdi.1920-ci ilinin mayında tərəflər biri digərini sərhədlərin pozulmasında ittiham edən bir neçə nota ilə mübadilə etdilər (1). Ermənistandan fərqli olaraq, Azərbaycan kommunistlərinin “təhdidləri” ciddi nəticələrə gətirib çıxarmadı və çıxara da bilməzdi. Öz silahlı qüvvələrinə malik olmayan (bütün hərbi hissələr XI Qızıl Ordunun tamamilə sərəncamına keçmişdi) Bakı yeni hakimiyyət üçün ən önəmli məsələnin – respublikanın ərazi bütövlüyünün bərpası və Ermənistanla ərazi mübahisələrinin nizamlanması məsələsinin – çözümündə həm hərbi, həm də siyasi cəhətdən yalnız və yalnız Sovet Rusiyasına bel bağlamaq məcburiyyətində qalmışdı.\nİlk gündən bolşeviklər Azərbaycanda bütün əvvəlki dövlət hakimiyyət institutlarını, o cümlədən Qarabağ general-qubernatoru vəzifəsini ləğv etdilər.\nAzərbaycan inqilab komitəsinin – Azrevkomun 1920- ci il 22 may tarixli qərarı ilə Zəngəzur, Cəbrayıl, Cavanşir və Şuşa qəza inqilab komitələrinə təlimat verməli idi.\nAzərbaycan inqilab komitəsinin 1920- ci il 18 may tarixli dekreti ilə Qarabağın fövqəladə komissarı vəzifəsi təsis edildi. Həmin vəzifəyə Dadaş Bünyadzadə təyin olundu (3). Beləliklə, sabiq general-qubernatorluğun inzibati sərhədləri saxlanılırdı.\nEyni zamanda bolşevik rəhbərliyinin Azərbaycan və Ermənistan arasında ərazi ziddiyyətlərinin mürəkkəb düyünün hansı şəkildə və hansı istiqamətdə həll etməklə bağlı məsələyə dair vahid mövqeyi yox idi. Münaqişə bölgəsinə daha yaxın bulunan XI Qızıl Ordunun hərbi–siyasi rəhbərliyi və Rusiya Kommunist (bolşeviklər) Partiyasının Qafqaz bürosu, ilk növbədə də Qriqori Orconikidze (V.İ.Lenin Azərbaycanın bütün xarici və daxili siyasətinə rəhbərliyi məhz onun üzərinə qoymuşdu (4)) əvvəlcə Qarabağ və Zəngəzur üzərində yeni Bakı hakimiyyətinin nəzarətinin bərpa olunması lehinə çıxırdı (5), bu şərtlə ki, həmin rayonlarda erməni muxtariyyəti yaradılmalı idi. Belə bir mövqenin əsasında sözügedən bölgələrin tarixən Azərbaycana mənsubiyyəti və azərbaycanlıların sayca ermənilərdən üstün olmaları faktının etiraf edilməsindən daha çox siyasi amilin nəzərə alınması dururdu; belə bir amil isə Bakıdakı doğma bolşevik rejiminin dəstəklənməsi və onun bütün Cənubi Qafqazın qarşıdan gələn sovetləşməsi, eləcə də qonşu Türkiyə və İrana hərbi-siyasi təzyiq göstərilməsi məqsədilə əlverişli platsdarma çevrilməsi zərurəti ilə bağlı idi. Sözügedən xəttin mövqeyi ümumən Azərbaycan rəhbərliyinin mövqeyi ilə üst-üstə düşürdü; sonuncusu çözümü Ermənistanın sovetləşməsində görürdü və hesab edirdi ki, yalnız qonşu ölkədə hakimiyyət dəyişikliyi və yeni, sovet hakimiyyətinin qurulması Azərbaycan sərhədlərinin təhlükəsizliyinə zəmanət verə və onun Qarabağ və Zəngəzur rayonları üzərində suverenliyini təmin edə bilər. Lakin bolşevik Moskvasının “ideya–siyasi qohumluq” mülahizəsindən çıxış edərək, Azərbaycanda özünün yaratdığı rejimi Antanta-yönümlü Ermənistandan üstün tutacağına və Ermənistanın sovetləşməsi çərçivəsində Bakının Azərbaycan əraziləri üzərində nəzarətinin bərpa edilməsi dərhal kömək göstərəcəyinə dair yeni Azərbaycan rəhbərliyinin təxminləri özünü doğrultmadı.\nSovet Rusiyasının əsasən də xalq xarici işlər naziri Georgi Çiçerinin simasında siyasi rəhbərliyi hesab edirdi ki, özünün beynəlxalq (Rusiyanın Antanta tərəfindən siyasi və iqtisadi blokadasını yarmaq həyati vacib vəzifə idi, həmçinin Polşa cəbhəsində vəziyyət də gərgin olaraq qalırdı) və regional (Gürcüstanın və Ermənistanın bolşevikləşməsi ərəfəsində tənəffüs tələb olunurdu) durumunun hazırkı mərhələsində Rusiya Azərbaycanın sovetləşməsi ilə kifayətlənməli, bu zaman hətta kommunist Azərbacanın mənafelərinin ziyanı bahasına belə Gürcüstanla və Ermənistanla sülh, müqavilə münasibətlərinin qurulmasına nail olmalıdır. Ermənistanın mövqeyi ilə öz razılığını bildirən Çiçerin Azərbaycan rəhbərliyini Qarabağ və Zəngəzuru mübahisəli kimi tanımağa çağırır, fəqət erməni tərəfinin İrəvan quberniyasının dərhal özünə birləşdirməyi tələb etdiyi hissələrini (Naxçıvan, Culfa, Şərur- Dərələyəz və s.) mübahisəli saymaqdan imtina edirdi (6).\nMoskvanın Sovet Azərbaycanını Ermənistanla münaqişəsində qeyd-şərtsiz dəstəkləməkdən imtina etməsi həmçinin onunla izah edilirdi ki, müəyyən vaxta qədər Ermənistan bolşevik rəhbərliyi tərəfindən regionda türk ekspansiyasının qarşısının alınmasında, eləcə də Türkiyə ilə Azərbaycanın yaxınlaşması yolunda mümkün əngəl kimi nəzərdən keçirilirdi. Yekunda G. Çiçerinin simasında Moskvanın mövqeyi başda Q. Orconikidze olmaqla Qafqaz bolşeviklərinin mövqeyindən ağır gəldi. 1920-ci il avqustun 10-da Sovet Rusiyası və daşnak Ermənistanı arasında İrəvanda müqavilə imzalandı. Həmin müqavilənin 3- cü maddəsi ilə Azərbaycanla Ermənistan arasında Qarabağın, Zəngəzurun və Naxçıvanın mübahisəli ərazilərində sovet qoşunlarının yerləşməsi hüquqi cəhətdən təsbit edildi.\nQarabağın sonrakı statusunun müəyyənləşdirilməsi üzrə real addımlar isə artıq Ermənistanın 1920- ci ilin noyabrın 29- da baş vermiş sovetləşməsinin ardından atıldı. İndidən belə Ermənistan və Azərbaycan arasında ərazi münaqişəsi dövlətlərarası ixtilafdan daxili məsələyə çevrildi, danışıqlar isə RK(b)P MK Qafqaz bürosunun göstərişi ilə aparılırdı. Azərbaycan Kommunist (bolşeviklər) Partiyasının Siyasi və Təşkilatı bürolarının Ermənistanda sovet hakimiyyətinin qurulması ilə əlaqədar çağırılmış 1920-ci il 30 noyabr tarixli birgə iclasında Qarabağın dağlıq hissəsinə öz müqəddaratını təyin etmə hüququnun verilməsi haqqında qətnamə qəbul edildi (7). Bu qətnamə həmçinin Nəriman Nərimanovun 1920- ci ilin dekabrın 1- də Bakı Sovetinin iclasında söylədiyi nitqində də əksini tapdı: o, “Dağlıq Qarabağın əməkçi kəndlilərinə öz müqəddəratını tam təyin etmə hüququnun verildiyini” təsdiq edirdi.\nDağlıq Qarabağ zəhmətkeşlərinə öz müqəddəratını təyin etmə hüququnun verilməsi haqqında düstur ən başlanğıcdan yetərincə qeyri-müəyyən idi. Nə AK(b)P MK- nın 30 noyabr qətnaməsində, nə də N.Nərimanovun 1920-ci ilin dekabrın 1-də Bakı Sovetinin iclasında səsləndirdiyi bəyanatda sözügedən qərarların həyata keçirilməsi mexanizmləri açılmırdı. Aydın olmurdu ki, əraziyə, yoxsa etnik azlığa muxtariyyət verilirdi. N. Nərimanovun sonrakı hərəkətlərinin göstərdiyi kimi, o, Dağlıq Qarabağ haqqında bəyanatı ilə heç də sözügedən bölgənin Azərbaycandan ayrılmasını və Ermənistana verilməsini nəzərdə tutmurdu. Amma yenə də istənilən halda Bakının bu addımları Azərbaycan rəhbərliyinin Dağlıq Qarabağla bağlı danışıqları davam etdirmək hazırlığını Ermənistana nümayiş etdirirdi.\nDağlıq Qarabağ haqqında yuxarıda adı çəkilən qərarların qəbulundan sonra Gürcüstanın sovetləşməsi (1921-ci ilin fevralı), Ermənistanda sovet hakimiyyətinin dəvrilməsi (1921-ci ilin fevral-apreli), eləcə də Moskvada Rusiya - Türkiyə danışıqları (1921-ci ilin fevral-martı) ilə bağlı hadisələr müəyyən müddətdə sözügedən məsələni ikinci plana sıxışdırdı. Bolşevik rəhbərliyi bu məsələyə bir də 1921-ci ilin mayında qayıtdı. RK(b)P MK Qafqaz bürosunun həmin ayda olmuş plenumu respublikalar arasında sərhədlərin müəyyənləşdirilməsi üçün S.M.Kirovun sədirliyi altında Cənubi Qafqaz respublikalarının nümayəndələrindən ibarət xüsusi komissiyanın yaradılması haqqında qərar çıxardı.\nSərhədlər haqqında məsələnin müzakirəsi ərəfəsində Ermənistanda hakimiyyəti özlərinə geri qaytarmış bolşeviklər hələ də general Qaregin Njdenin dəstələrinin nəzarəti altında bulunan Zəngəzurun qərbində sovet rejiminə son müqavimət ocağını ləğv etməklə məşğul idilər. Njdenin Zəngəzur qruplaşmasının qəti surətdə ləğv olunması haqqında qərar RK(b)P MK Qafqaz bürosunun 1921-ci il 3 iyun tarixli iclasında qəbul edilmlşdi. Maraqlıdır ki, iclasın protokoluna 7 maddədən ibarət məxfi əlavənin 6 maddəsi Zəngəzura, biri- 5-ci maddə isə Dağlıq Qarabağa aid idi (9). Daha sonra aydın oldu ki, sözügedən vahid maddə Zəngəzurla bağlı məsələnin çözümündə faktiki olaraq həlledici səciyyə kəsb etdi. Belə ki, qətnamənin 5-ci maddəsində sovet Ermənistanı hökumətinə öz bəyannaməsində Dağlıq Qarabağı özünə mənsubluğunu göstərməyə dair tapşırığın yer alması aşağıdakı məqsədləri güdürdü.\n1. Erməni bolşeviklərini erməni torpaqlarının bütövlüyünü qoruyub saxlamaqda acizlikdə suçlayan daşnak təbliğatı ilə mübarizə aparmaq;\n2. Ermənistanda hakimiyyəti geri qaytarmış kommunistləri mənən və siyasi cəhətdən dəstəkləmək və general Njdenin Zəngəzur qruplaşmasının ləğv edilməsi işində həlledici faktora çevrilmək.\n“Kommunist” qəzetinin (Bakı) 1921-ci il iyun tarixli sayında İrəvana istinadla Ermənistan SSR-in Xalq Komissarları Şurasının 1921- ci il 12 iyun tarixli dekreti dərc edilmişdi. Orada deyilirdi ki, “Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikasının İnqilab Komitəsinin bəyannaməsinə və Ermənistan və Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikalarının hökumətləri arasında razılaşmaya əsasən bəyan edilir ki, Dağlıq Qarabağ indidən belə Ermənistan Sovet Respublikasının ayrılmaz hissəsidir” (10,s. 636-637).\nSözügedən Ermənistan dekretinin məzmunu gərçəkliyə uyğun deyildi, belə ki, orada Nərimanovun Dağlıq Qarabağa dair 1920- ci il 1 dekabr bəyanatının həqiqi mənası təhrif olunurdu. Digər tərəfdən, Ermənistanın sovetləşməsindən etibarən onunla Azərbaycan arasında Dağlıq Qarabağ haqqında heç bir saziş imzalanmamışdı. 1921- ci ilin iyunun 25-27- də Tiflisdə keçirilmiş Cənubi Qafqaz respublikaları arasında sərhədlərin müəyyənləşdirilməsinə dair komissiyanın iclasında Azərbaycan SSR xalq xarici işlər komissarı Mirzə Davud Hüseynovun bəyanatı da buna əlavə sübutdur. 25 iyunda baş tutmuş ilk iclasda M.D.Hüseynov açıq bildirmişdi ki, “onun özü heç vaxt Dağlıq Qarabağın Ermənistana saxlanılması haqqında bir şey eşitməmişdir, və Bakıdan konfransa yola düşərkən də bu məsələyə dair heç bir göstəriş almamışdır” (10, s.642).\nBundan əlavə, 1921-ci ilin iyunun 27- də M.D. Hüseynovla telefonla danışıqlar zamanı Azərbaycan SSR Xalq Komissarları Şurasının sədri N.Nərimanov “çatdırmağı xahiş etmişdi ki, məsələ yalnız bu müstəvidə həll olunmalıdır (yəni Dağlıq Qarabağ Azərbaycana qalmalıdır), əks təqdirdə Xalq Komissarları Şurası məsuliyyəti öz üzərindən atır”, çünki “Ermənistan Xalq Komissarları Şurası bu aktı ilə (yəni 1921-ci il 12 iyun bəyannaməsi ilə) daşnaklarda və Ermənistanın bitərəf kütləsində bəlli təəssürat doğurmağa çalışır”(10, s.646).\nÖzünün 1920-ci il 1 dekabr tarixli çıxışına toxunaraq, N.Nərimanov onun mətninin təhrifinə qarşı qətiyyətlə etiraz edirdi: “Əgər onlar mənim bəyanatıma istinad edirlərsə, həmin Bəyanatda hərfən bunlar deyilir: Dağlıq Qarabağa öz müqəddəratını sərbəst şəkildə təyin etmək hüququ verilir” (10, s.646).\nNərimanovun sanballı siyasi dəlilləri ilə əlaqədar RK(b)P MK Qafqaz bürosunun Rəyasət Heyəti 1921-ci ilin iyunun 27-də Cənubi Qafqaz respublikalarının ərazi cəhətdən mərzlənməsi haqqında məsələnin müzakirəsi üçün Qafqaz bürosunun Plenumunun təcili surətdə çağırılması haqqında qərar qəbul etdi. N.Nərimanova və Ermənistan SSR Xalq Komissarları Şurasının sədri Aleksandr Myasnikova yubanmadan Qafqaz bürosunun təcili Plenumuna yola düşmək tələbi ilə teleqramlar göndərilmışdi; hər iki respublikanın hökumət başçısı gəlmədikləri təqdirdə Qafqaz bürosunun Tiflisdə olan 6 üzvünün çıxaracaqları qərarın icbari olacağı haqqında xəbərdar edilmişdilər (10, s.648).\nBeləliklə, Dağlıq Qarabağın statusu haqqında məsələnin baxılması yenidən üçüncü tərəfin partiya orqanına – RK(b)P MK Qafqaz bürosunun Plenumuna verilirdi. 1921-ci ilin iyulun 4-də RK(b)P MK Qafqaz bürosunun Plenumunun iclasında (orada Qafqaz bürosunun 8 üzvi – Q.Orconikidze, F.Maxaradze, N. Nərimanov, A.Myasnikov, S.Kirov, A.Nazaretyan, M.Oraxelaşvili və Y.Fiqatner iştirak edirdi) Qarabağ məsələsinin müzakirəsi zamanı iki nöqteyi- nəzər ortaya çıxdı. Həmin nöqteyi- nəzərlər səsverməyə çıxarıldı. Bu zaman Qafqaz bürosunun 8 üzvündən Dağlıq Qarabağla bağlı məsələ üzrə yeddi nəfər səs vermişdi, Mamiya Oraxelaşvili isə yox idi. İclasda olan İ.V.Stalin səsverməyə qatılmamışdı.Plenum belə bir qərar çıxardı: “Dağlıq Qarabağ Ermənistan SSR tərkibinə qatılsın, plebissist sadəcə Dağlıq Qarabağda kecirilsin”. O zaman N.Nərimanov aşağıdakı bəyanatla çıxış etdi: “Qarabağ məsələsinin Azərbaycan üçün əhəmiyyətini nəzərə alaraq, onun qəti şəkildə həllinin RK(b)P MK-ya keçirilməsini zəruri hesab edirəm”. Bu bəyanatı diqqətə alan Qafqaz bürosunun Plenumu yeni qərar qəbul etdi: “Qarabağ haqqında məsələnin ciddi fikir ayrılığı doğurması səbəbi ilə RK(b)P MK Qafqaz bürosu onun qəti şəkildə həllinin RK(b)P MK- ya keçirilməsini zəruri hesab edir” (10, s.649).\nRK(b)P MK Qafqaz bürosunun 1921-ci ilin iyulun 5-də olmuş Plenumunda Q.Orconikidze və Amayak Nazaretyan əvvəlki plenumun Qarabağ haqqında qərarına yenidən baxılması haqqında məsələ qaldırdılar. Plenumun iştirakçıları aşağıdakı qətnaməni qəbul etdilər: “Müsəlmanlar və ermənilər arsında milli sülh, eləcə də Yuxarı və Aşağı Qarabağın iqtisadi əlaqəsi, onun Azərbaycanla daimi əlaqəsi zərurətindən çıxış edərək, inzibati mərkəzi muxtar vilayət tərkibinə daxil olan Şuşa şəhəri olmaqla Dağlıq Qarabağa geniş vilayət muxtariyyəti vermək və Azərbaycan SSR hüdudları daxilində saxlamaq” (10,s.650). Beləliklə, muxtariyyət konkret etnosa deyil, əraziyə verilirdi; bu zaman inzibati mərkəz kimi əhalisinin əksəriyyətinin müsəlman türklərinin təşkil etdiyi şəhər seçilmişdir.\nProtokolda şəxsən kimin necə səs verdiyi göstərilməmişdir, lakin bildirilirdi ki, lehinə dörd nəfəs səs vermiş, üç nəfər isə bitərəf qalmışdı. ”Əleyhinə” səs verən isə olmamışdı. Şübhə yoxdur ki, RK(b)P MK Qafqaz bürosunun Dağlıq Qarabağa dair 1921- ci ilin iyulun 5-də yeni yeni qərarın qəbul edilməsində N.Nərimanovun möhkəm və prinsipial mövqeyi həlledici rol oynamışdı. Əks təqdirdə Azərbaycan artıq 1921-ci ildə Dağlıq Qarabağı itirmiş olardı. Həm də nəzərdən qaçırılmamalıdır ki, Ermənistan Kommunist Partiyasının Mərkəzi Komitəsi özünün 1921-ci ilin iyulun 16-da olmuş iclasında RK(b)P MK Qafqaz bürosunun qərarı ilə razılaşmadığını bildirmişdi (10, s.651), belə ki Dağlıq Qarabağın muxtariyyətləşməsi əleyhinə çıxırdı və bu ərazinin özünə birləşdirməyə can atırdı.\nLakin Dağlıq Qarabağın muxtariyyəti haqqında qərar Azərbaycan partiya təşkilatında da birmənalı reaksiya doğurmamışdı. Ona görə də onun həyata kecirilməsi 1923-cü ilin yayına kimi uzanmışdı. Məsəslən, 1921- ci ilin sentyabrın 26-da AK(b)P MK Siyasi və Təşkilat Bürosu qərar qəbul etdi: “Qafqaz bürosundan Dağlıq Qarabağın muxtar vahid olaraq ayrılması haqqında qərara yenidən baxılması ilə əlaqədar xahiş etmək; o vaxta qədər muxtariyyət elan etməmək” (11). Bu qərar həmçinin Qarabağın məsul işçilərinin AK(b)P MK üzvləri ilə 1921-ci il 21 oktyabrda olmuş konfransında qəbul edilmiş birgə qətnamədə də təsbit edilmişdi (11, s.101).\nAzərbaycan kommunistləri Dağlıq Qarabağın muxtar vilayətə çevrilməsinin əleyhinə idilər, çünki əsaslı olaraq buna sözügedən bölgənin Azərbaycanda qopardılması yolunda ilk addım kimi baxırdılar. Sonrakı tarix bu əndişilərə haqq qazandırdı.\nFəqət Qarabağ məsələsi tezliklə yenidən Bakının nəzarəti altından çıxdı. Onun həlli 1922-ci ilin fevralında RK(b)P MK Qafqaz bürosundan “estafeti” almış RK(b)P MK Cənubi Qafqaz diyar komitəsinin sərəncamına keçmişdi.1922- ci ilin oktyabrın 27-də Cənubi Qafqaz diyar komitəsinin Rəyasət Heyətinin iclasında Bakı təmsilçilərinin iştirakı olmadan qətnamə qəbul edildi; ona əsasən RK(b)P MK Qafqaz bürosunun 1921-ci il iyul qərarının həyata kecirilməsi təklif olunurdu (11, s.92). RK(b)P MK Cənubi Qafqaz diyar komitəsinin 1923- cü il 27 iyun tarixli plenumu bir aylıq müddətə Dağlıq Qarabağı muxtar vilayət kimi ayırmağa AK(b)P MK -ya həvalə etdi (11,s.149). 1923-cü ilin iyulun 1-də AK(b)P MK Rəyasət Heyəti Azərbaycan MİK-ə Dağlıq Qarabağın muxtariyyətini dekretlə elan edilməsini təklif etdi. Beləliklə, yalnız Cənubi Qafqaz diyar komitəsinin təzyiqi altında Bakı müxtariyyətə razılıq vermək məcburiyyətində qalmışdı(11,s.149).\n1923-cü il iyulun 7-də Azərbaycan Mərkəzi İcraiyyə Komitəsi (AzMİK) “Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətinin təşkil edilməsi haqqında” dekret dərc etdi. AzMİK qərara aldı: ”Dağlıq Qarabağın erməni hissəsindən mərkəzi Xankəndi adlı yerdə olmaqla Azərbaycan SSR-in tərkib hissəsi kimi muxtar vilayət təşkil etmək” (11, s.152-153). RK(b)P MK Qafqaz bürosunun 1921-ci il 5 iyul tarixli qərarında fərqli olaraq, AzMİK-in dekretində gələcək muxtariyyətin etnik çaları ifadəsini tapmışdı. Dekretdə aydın şəkildə dəqiqləşdirilirdi ki, muxtariyyət yalnız Dağlıq Qarabağın erməni hissəsindən təşkil edilir. Başqa sözlə, muxtar vahidə bütünlükdə Dağlıq Qarabağ deyil, sadəcə onun erməni hissəsi ayrılmalı idi. Ona gürə də sözügedən muxtariyyətin 1936-cı ilədək davam etmiş adı - Dağlıq Qarabağın Muxtar Vilayəti (DQMV) gərçəkliyə daha çox uyğun gəlirdi. 1923-cü ilin dekretinə əsasən, muxtariyyətin mərkəzi Şuşadan Xankəndinə köçürülürdü. Bu, yəqin onunla izah olunurdu ki, yeni variantda Şuşa ümumiyyətlə DQMV-nin tərkibinə daxil edilməməli idi. Planlaşdırılan muxtariyyətin sərhədləri yalnız 1924- cü ildə müəyyənləşdirildi. Bu, ondan irəli gəlirdi ki. Daglıq Qarabağın erməni kəndləri müsəlman kəndləri arasında səpələnmişdi və gələcək muxtariyyətin sərhədlərinin dəqiq şəkildə cızılması mümkün deyildi. Təsadüfi deyildir ki, DQMV tərkibinə nəinki əhalisi ermənilərin üstün olduğu kəndlər, habelə müsəlman əhalisi olan kəndlər də düşmüşdü.\nKommunist partiyasının Cənubi Qafqaz diyar komitəsinin tövsiyəsi ilə Dağlıq Qarabağda erməni muxtariyyətinin yaradılması haqqında 1923-cü ildə qəbul edilmiş qərar kompromis səciyyə daşıyırdı. Lakin hadisələrin sonrakı gedişatının göstərdiyi kimi, Azərbaycan SSR tərkibində Dağlıq Qarabağın erməni əhalisi üçün ərazi muxtariyyətinin verilməsi ayrıca Ermənistan respublikasının mövcud olduğu bir şəraitdə daim separatizm təhlükəsini özündə ehtiva edirdi. Hazırkı nümunədə bir dövlətin, yəni Sovet İttifaqının çərçivəsində iki etnik cəhətdən identik milli qurumun, özü də bir- biri ilə qonşuluqda mövcudluğu, haçansa partlamalı olacaq “qec işə düşən minanı” xatırladırdı. Hər necə olursa olsun, DQMV- nin təşkilindən sonra ayrı- ayrı hallar istisna olmaqla, erməni- azərbaycanlı ziddiyyətləri sanki unudulmuşdu; istisna hallar isə Azərbaycan SSR-in DQMV ilə qonşu qəzalarının erməni əhalisinin nümayəndələrinin onların kəndlərinin muxtar vilayətə birləşdirilməsi, torpaq istifadəsi məsələləri, eləcə də məişət xarakterli problemlər ilə bağlı idi. 1920-ci illərin ikinci yarısından etibarən, SSRİ-də siyasi rejimin sərtləşməsi şəraitində münaqişə dondurulmuş, İkinci dünya müharibəsinin ardından öz əvvəlki kəsərini itirmişdi.\n1. Azərbaycan Respublikası Dövlət Arxivi (ARDA), f.28,siy.1, iş 99,v.7,14.\n2. ARDA, f.410, siy.1,iş 106, v.20.\n3. ARDA, f.420, siy.1, iş 5, v.2.\n4. Ленин В.И. Полное Собрание Сочинений (ПСС), Т.51, М., 1961, s.226-227.\n5. К истории образования Нагорно-Карабахской Автономной Области Азербайджанской ССР 1918-1925. Документы и материалы. Баку, 1989,\n6. Rusiya Dövlət Sosial-Siyasi Tarix Arxivi (RDSSTA), f.85, s.1/c, iş 2,v.3; Orada, f.85, siy 3/c, iş 2, v.3-4.\n7.Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin Siyasi Sənədlər Arxivi (ARP İİ SSA), f.1, siy.1, iş.24, v.52.\n8. ARP İİ SSA f.276, siy.3, iş.87, v.224-225.\n9. RDSSTA, F.64. siy.1, iş.1, v.76-77.\n10. Нагорный Карабах в 1918-1923 гг. Сборник документов и материалов, s.636-637.\n11. К истории образования Нагорно-Карабахской Автономной Области Азербайджанской ССР 1918-1925. Документы и материалы. Баку,\n7705 dəfə baxılıb


30 avqust – İstiqlal Bəyannaməsinin qəbul olunduğu gündür – Yenicag.Az\nAna Səhifə Gündəm 30 avqust – İstiqlal Bəyannaməsinin qəbul olunduğu gündür\n30 avqust - İstiqlal Bəyannaməsinin qəbul olunduğu gündür\nYeni Çağ Media Qrupu – Avqust 30, 2021 - 13:00\nBu gün Azərbaycanın müstəqilliyi haqqında İstiqlal Bəyannaməsinin qəbul olunduğu gündür.\nYenicag.az xəbər verir ki, 30 il öncə bu gün-1991-ci il avqustun 30-u 20-ci əsrdə ikinci dəfə Azərbaycan İstiqlal Bəyannaməsinin qəbul olunduğu gündür.\n25 il öncə keçmiş Ali Sovetinin növbədənkənar sessiyasında “Azərbaycan Respublikasının dövlət müstəqilliyinin bərpası haqqında” Bəyannamə qəbul edildi.\nQeyd edək ki, 1988-ci ildən başlanan milli-azadlıq hərəkatının nəticəsində Azərbaycan Ali Sovetində “Demokratik Azərbaycan” (Müstəqil Azərbaycan) Deputat Blokunun təkidi ilə 1991-ci ilin avqustun 30-da bu sənəd qəbul olunub. O zaman Ail Sovetin sessiyasında daxilində “istiqlalçı” deputatlar, bayırda-ali qanunvericilik orqanının binası qarşısında xalq, milli-demokratik müxalifət keçirdiyi mitinqlə belə bir sənədin qəbul edilməsini tələb edirdi. Məhz belə bir şəraitdə sənəd qəbul edildi.\nBu Bəyannamə 18 oktyabr 1991-ci ilə Azərbaycan Respublikasının dövlət müstəqilliyi haqqında Konstitusiya Aktının qəbul olunmasında çox mühüm tarixi sənəddir.\nHazırda rəsmi olaraq müstəqillik günü olan 18 oktyabrda qəbul edilən sənəd özü də həm mahiyyəti, həm də 30 Avqust 1991-ci il tarixli sənədə etdiyi istinad ilə müstəqilliyin bərpasının 30 avqustda reallaşdırıldığını təsdiq edir.


Ayrılıq ən çox kimə təsir edir - kişilərə, yoxsa qadınlara? » Qadınlar.Co - Qadınlara Özəl Paylaşımlar\nHər insan ?son?da bir daha heç kimi belə sevməyəcəyəm, heç kimə belə vurulmayacağam kimi fikirləşir. Xüsusən qızlar şişmiş gözləri ilə əlində yaylıq onun nə etdiyini düşünməkdən başqa heç nə etmirlər. ?Əminəm, bütün gün kefdədir... Allah bilir, kimlərlə gəzir... Bəlkə də çoxdan birini sevir artıq... məni unudub...? Bunlar yeni ayrılan qadının düşündükləridir.\nƏslində isə çox vaxt elə ilk və tez unudan qadınlar olur. Qadınların fikrinə görə, ayrılığa ancaq onlar pis olur, ancaq onlar yas tuturlar. Əksinə, kişilər də ayrılıqlardan təsirlənirlər. Üstəlik də tərk edən qadındırsa, onda əzabları daha artıq olur. Haminin ağlına gəlir: niyə? "Lentaz"ın apardığı araşdırmanı oxucularımıza təqdim edirik.\nHadisəyə qadın tərəfindən baxsaq, qadın hadisəni ən incə detalına kimi rəfiqəsinə danışır. Qadın kişinin ayrılıq hekayəsini kiminləsə bölüşməməyini qarşı tərəf üçün önəmi olmadığı ilə əlaqələndirir. Əslində isə kişilərin çətinliklərini qadınlar qədər danışmamalarının tək səbəbi həddindən artıq məyus olduqları və danışmağın onlar üçün daha da çətin olduğunu düşünməkləridir. Qadınlar dostları ilə danışdıqca özlərini tək hiss etmirlər və özlərini daha tez ovundura bilirlər, daha tez özlərinə gəlirlər. Sevgililəri isə... ?Heç pis olmadım da... nə idi dözmüşəm bu vaxta kimi ona...? deyə danışıb güclü olduqlarını sübut etməyə çalışırlar. Lakin bu vəziyyət onları daha da çətin psixoloji vəziyyətə salır.\nHər qadın münasibətləri problemsiz davam etsə belə ?birdən ayrılsaq...? sualını özlərinə çox vaxt verirlər... Beləliklə, ağlında olmasa da özünü bir ayrılığa hazırlayır. Lakin kişilər bu vəziyyəti ancaq bir problem olanda ağıllarına gətirdikləri üçün, ayrılığa hazır olmurlar və çox ciddi yaralar alırlar. Mənəvi sarsıntıdan ayılmaq düşündüyümüzdən də çətin olur...скачать dle 11.3\nEşq, Xəyanət, Ayrılıq və Seks


Milli Məclisə keçiriləcək seçkilərdə deputatlığa namizədliyini irəli sürməyi planlaşdıran, çoxsaylı uğurlu layihələrin gənc rəhbəri Zaur Darabzadə "Gənc nəslin yeni yanaşmaları ilə yaşlı nəslin təcrübəsinin birləşdirilməsinə ehtiyac var” adlı məqalə yazıb.\nQaynarinfo "Report”a istinadən məqaləni təqdim edir:\nİndi artıq növbədənkənar parlament seçkiləri elan olunub. Ümid edirəm ki, gənclər də bu seçkilərə çox fəal qoşulacaqlar. Çünki yeni simalar, yeni ideyalar, yeni yanaşma lazımdır. Eyni zamanda, mən onu da bildirməliyəm ki, biz nəsillər arasında ziddiyyətlərə yol verə bilmərik. Çünki bu, hər bir cəmiyyətdə var.\nBu fikirləri bir neçə gün əvvəl Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Şamaxıda "ASAN Həyat” kompleksinin açılışında iştirak etdikdən sonra kompleksin əməkdaşları ilə görüşündə çıxışı zamanı bir daha bəyan etdi.\nMüasirləşmə əsasən əhalinin rifah halının yaxşılaşması və layiqli həyat səviyyəsinin təmin olunmasında özünü təcəssüm etdirməlidir. Məsələn, intellektual gənc nəslin əməyindən düzgün istifadə edilməsi ölkəmizdə ictimai xidmətlərin göstərilməsinə yeni nəfəs gətirdi. "ASAN xidmət” vasitəsilə vətəndaş məmnunluğu tam təmin olundu, süründürməçilik və neqativ hallarla üzləşdiyimiz xidmətlərin həyata keçirilməsində şəffaflığın yaranmasına nail olundu.\nRespublikamızda xüsusən son illərdə sahibkarlar üçün yaradılmış əlverişli mühit qeyri-neft sektorunun mövcud imkanlardan düzgün istifadə edilməsi, bu sektorun potensial imkanlarını genişləndirdi, yeni istehsal sahələri yaradılaraq idxalı əvəz edən məhsulların yerli istehsalı hesabına qeyri-neft məhsulları ilə təminolunma səviyyəsini yüksəltdi, ixrac qabiliyyətini artırdı və bu tendensiya kompleks şəkildə inkişafa doğru davam etməkdədir.\nBu cür inkişaf və tərəqqi, vətəndaş məmnunluğunun yaradılması, sosial problemlərin mərhələli şəkildə həll edilməsi yeni yanaşmalardan, ideyaların reallaşmasından, gənclərlə işin düzgün təşkil edilməsindən irəli gəlir. Ölkəmizdə həyata keçirilən gənclər siyasəti ictimai-siyasi həyatın müxtəlif sferasında onların sərbəst iştirakını təmin edir. Gənclər siyasəti çoxşaxəlidir, çox spektrlıdır.\nBu gün Azərbaycan gənci dövlət idarəçiliyinin müxtəlif istiqamətlərində, elm, təhsil, mədəniyyət, idman və digər sahələrdə geniş karyera imkanlarına malikdir. Lakin cəmiyyət olaraq hər birimizdə mühafizəkar fikirlər dərin kök salıb. Bu, sterotiplərin, təfəkkürün dəyişdirilməsinə, nəsillərarası ziddiyyətlərə yol vermədən gənc nəslin yeni yanaşmaları ilə yaşlı nəslin təcrübəsinin birləşdirilməsi dövlətimizin daha sürətli inkişafına doğru atılmış ən doğru addım olacaqdır. Və yuxarıda qeyd edilən çağrışlar məhz gənc nəsilin bu imkanları dəyərləndirməsi üçün resursların bəyan edilməsidir.


Ölkə xəbərləri » Страница 2063\nMedia Xəbərləri » Ölkə xəbərləri » Страница 2063\nQHT-lərə Dövlət Dəstəyi Şurası 2015-ci ilin I rübünə yekun vurub\nAzərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında QHT-lərə Dövlət Dəstəyi Şurasında ilin birinci rübünün yekunlarına həsr olunan iclas keçirilib. Şura sədri, deputat Azay Quliyev iclası açaraq Şuranın birinci rübdəki fəaliyyətinə dair hesabat, 2015-ci il ikinci maliyyə yardımı müsabiqəsinin elan\nYazar: Alim Tarix: 16-04-2015, 01:52\n“Sərbəst toplaşmaq azadlığı haqqında” qanuna dəyişiklik edilir\nAzərbaycanda sərbəst toplaşmanın təşkili ilə bağlı qaydalarda dəyişiklik edilir Milli Məclisdən APA-ya verilən məlumata görə, bununla bağlı “Sərbəst toplaşmaq azadlığı haqqında” qanunun 10-cu (Toplantı haqqında müvafiq icra hakimiyyəti orqanının qərarlarının toplantı təşkilatçılarına çatdırılması)\nYazar: Aygün Tarix: 16-04-2015, 01:30\nAvropaya inteqrasiyanı xalqımızın inkişafı tələb edir – VİDEO\nAprelin 15-də Milli Şura Beynəlxalq Mətbuat mərkəzində “Azərbaycan-Avropa Birliyi münasibətləri“ movzusunda dəyirmi masa təşkil edib. Saat 12:00-da başlayan və iki saat davam edən tədbirdə tanınmış ictimai-siyasi xadimlər iştirak edib. Tədbirdə Azərbaycanın Avropa Birliyinə inteqrasiyasının\nYazar: Məmməd Məmmədov Tarix: 16-04-2015, 01:10\nMilli Məclisin xanım əməkdaşı vəfat etdi\n“Azərbaycan qadınları həmişə öz ismətləri ilə seçiliblər”. Milli Məclis Aparatının ümumi şöbəsinin baş məsləhətçisi Elnarə Məmmədzadə bu gün dünyasını dəyişib. Bu barədə millət vəkili Aydın Mirzəzadə öz “Facebook” səhifəsində yazıb: “Əslində bu qızın adını və vəzifəsini bu gün bilmişəm.\nYazar: Məmməd Məmmədov Tarix: 16-04-2015, 00:24\nBu gün Bakıda Çanaqqala savaşından bəhs edən “Son məktub” filminin təqdimat mərasimi keçirilib. Tədbir çərçivəsində, Azərbaycan prezidentinin İctimai-siyasi məsələlər üzrə köməkçisi, AR Prezidentinin Administrasiyasının İctimai-siyasi məsələlər şöbəsinin müdiri Əli Həsənov prezident İlham Əliyevin\nYazar: Aygün Tarix: 15-04-2015, 21:50\nBank işçisi fahişəlik edirmiş\nHollandiya Mərkəzi Bankı rəhbər vəzifədə çalışan 46 yaşlı qadını işdən çıxarıb. Mediaxeberleri.az bildirir ki, ANS PRESS-in məlumatına görə, qadın boş vaxtlarında yüksək pul müqabilində fahişəlik edirmiş. Qadın səkkiz il ərzində bankda işləyib və həmçinin Konçita van der Vaal təxəllüsü altında öz\nYazar: Samir Əhmədov Tarix: 15-04-2015, 21:42\n...bəzi yerlərdə temperatur 22 dərəcəyə yüksələcək - Belə deyirlər...\nAprelin 16-da Bakı və Abşeron yarımadasında hava şəraitinin dəyişkən buludlu olacağı, əsasən yağmursuz keçəcəyi gözlənilir. Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin Milli Hidrometeorologiya Departamentinin Hidrometeoroloji Proqnozlar Bürosunun baş hidroloqu Asif Verdiyev APA-ya bildirib ki, səhər\nYazar: Aygün Tarix: 15-04-2015, 21:17\nHaci İbrahim Nehrəmli və qardaşı sahibkarları "Xəzər Adaları"nda necə "boğur"... - İflasa uğrayan layihənin çabaları...\nBakıdan təxminən 25- 30 km. cənubda yerləşən, 41 (bəzi məlumatlara görə 78) adadan ibarət 3000 hektar sahəni əhatə edəcək "Xəzər adaları" adlı süni bir arxipelaq şəhərinin tikintisi artıq 5 ildir ki, davam etdirilir. "Avesta" konserninin rəhbəri Hacı İbrahim Nehrəmlinin təşəbbüsü nəticəsində ortaya\nYazar: Aygün Tarix: 15-04-2015, 20:54\nYaralı Nurlanın vəziyyəti ağırdır (VİDEO)\nGoranboyda 21 yaşlı gənc minaya düşüb. ANS TV-nin Qarabağ bürosunun məlumatına görə, Goranboyun Zeyvə kənd sakini Nurlan Kərimov səhər saatlarında yoldaşları ilə birgə yabanı bitki toplamaq üçün təmas xəttinə yaxınlaşıb. Minalanmış əraziyə yaxınlaşan zaman partlayış baş verib və nəticədə Nurlan\nYazar: Aygün Tarix: 15-04-2015, 20:51\n“Səni axtarıram” ANS-də belə işə başladı (VİDEO)\n“Səni axtarıram” layihəsi növbəti həftədən ANS-in efirində yayımlanacaq. “Səni axtarıram” tam heyəti ilə artıq iş başındadır. Kimi gələn zəngləri qəbul edir, kimi də onlara daxil olan məktubların məzmunu ilə tanış olur. Yenə də birilərini sevindirmək, onlara xoş xəbər vermək üçün. Artıq öz\nYazar: Aygün Tarix: 15-04-2015, 17:20\n1 ... 2059 2060 2061 2062 2063 2064 2065 2066 2067 ... 2133


Cari ilin iyul ayında iriçaplı silahlardan və ağır artilleriya qurğularından istifadə etməklə Ermənistan silahlı qüvvələrinin Tovuz rayonunu intensiv atəşə tutması nəticəsində mülki əhaliyə, dövlət əmlakına, o cümlədən infrastruktur obyektlərinə ciddi ziyan dəyib.\nHər zaman xalqının yanında olan Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Silahlı Qüvvələrin Ali Baş Komandanı cənab İlham Əliyev bu dəfə də ölkə vətəndaşının taleyinə biganə qalmadı. Belə ki, avqustun 6-da Prezident İlham Əliyev “Azərbaycan Respublikasının Tovuz rayonunu Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin intensiv atəşə tutması nəticəsində mülki əhaliyə, dövlət əmlakına, o cümlədən infrastruktur obyektlərinə dəymiş ziyanın aradan qaldırılmasına dair əlavə tədbirlər haqqında” Sərəncam imzaladı. Sərəncama əsasən, Azərbaycan Respublikasının Tovuz rayonunu Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin intensiv atəşə tutması nəticəsində Tovuz rayonunun Ağdam, Dondar Quşçu, Vahidli, Əlibəyli, Yuxarı Öysüzlü və Aşağı Öysüzlü kəndlərində mülki əhaliyə dəymiş ziyanın aradan qaldırılması məqsədilə Azərbaycan Respublikasının 2020-ci il dövlət büdcəsində nəzərdə tutulmuş Azərbaycan Respublikası Prezidentinin ehtiyat fondundan Azərbaycan Respublikasının Fövqəladə Hallar Nazirliyinə bir milyon manat məbləğində vəsait ayrıldı.\nFövqəladə Hallar Nazirliyi tərəfindən Sərəncamdan irəli gələn aidiyyəti məsələlərin icrası məqsədilə dərhal müvafiq tədbirlərə başlanılıb. Belə ki, yuxarıda göstərilən yaşayış məntəqələrində, ilk növbədə, mütəxəssislərin rəyinə əsasən artilleriya atəşi nəticəsində qəzalı vəziyyətə düşmüş evlərin söküntüsünə, işlərin normal həyata keçirilməsinin təmin edilməsi üçün ərazinin təmizlənməsinə, habelə təmir-bərpa işlərinə başlanılıb. İşlərin qısa müddətdə tamamlanması nəzərdə tutulur və bu məqsədlə əraziyə kifayət qədər texnika və işçi qüvvəsi cəlb olunub.\nSakinlər göstərilən diqqət və qayğıya görə ölkə başçısına təşəkkürlərini bildirirlər.


"Fransa prezidentinin YARITMAZ siyasəti ölkəsini » Azərbaycanın xəbər portalı - NEWS24.AZ\n"Fransa prezidentinin YARITMAZ siyasəti ölkəsini UÇURUMA APARIR" - Politoloq DETALLARI AÇDI\n27 oktyabr 2020, 12:20\nBu qərardan sonra Azərbaycanda da bəzi deputatlar tərəfindən fransız mallarına qarşı boykot çağırışları başladı.\nMəsələ ilə bağlı News24.az-a danışan politoloq Natiq Miri bildirib ki, Makronun davranışları, işlətdiyi ifadələr insanların duyğularını və mənəvi hisslərini təhqir edir:\n” “Charlie Hebdo” jurnalının Məhəmməd peyğəmbəri təhqir edən karikaturaları Monpelye və Tuluza şəhərlərindəki hökumət binalarında nümayiş olunur. Bu hərəkətləri səlahiyyətlilər “düşüncə azadlığı” ilə izah edirlər. Bu addım digər avropa ölkələrini də təhrik edir. Avropada şovinizm, ifrat millətçilik inkişaf etməkdədir. Məsələnin bu şəkildə qoyulması dinlərarası kəskin pisləşməyə, mübarizəyə gətirib çıxara bilər. Belə bir addımın atılması təbii ki, adekvat reaksiyaya səbəb olmalı idi. Bu da hələlik qınama səviyyəsində özünü göstərir”.\nPolitoloq vurğulayıb ki, Fransa məhsullarının alınmaması təkcə Türkiyədə deyil, əksər müsəlman ölkələrində reallaşa bilər: “Bu isə Fransanın iqtisadiyyatına və ticarətinə ciddi mənada mənfi təsir göstərə bilər. Artıq Fransa hökumətində bu yöndə daxildə narahatlıqlar başlayıb. Bu, qısa müddətdə, xüsusilə bəzi məhdudiyyətlərin tətbiq olunduğu pandemiya dövründə Fransa iqtisadiyyatı üçün arzuolunan bir məsələ deyil. Avropa toplumunda, əsasən, Fransada gənc nəslin sayı azalmaqdadır. Bu isə iqtisadiyyatda, istehsal və xidmət sahələrində çalışan insanların tədricən azalması anlamına gəlir. Bu yerləri doldurmaq üçün digər İslam ölkələrindən Fransaya gələn insanlar onların yerlərini kompensasiya edirlər. Bu gün yeni gənc nəsil xristian toplumuna nisbətən şərqdə, xüsusilə İslam ölkələrində daha dinamikdir. Ona görə də bu insanların Avropada olmaması və ya qovulub çıxarılması demoqrafik vəziyyətə çox ciddi şəkildə təsir edə bilər”.\nN.Miri qeyd edib ki, düşünülməmiş ifadə və ya siyasət gələcək perspektivdə Avropa və eyni zamanda, Fransa üçün acınacaqlı vəziyyətə gətirib çıxara bilər: “Bu məsələ təkcə mənəvi və iqtisadi deyil, həmçinin, dinlərarası böyük bir savaş yarada bilər. Bu gün Avropada təkcə müsəlman dindarlar yaşamır. Radikal İslam təşkilatları var ki, bunlar da bilavasitə bu vəziyyətdən istifadə edərək, toplumda olan gənclərin beyinlərini yumaqla onları yeni terror hadisələrinə yönəldə bilərlər. Belə vəziyyətdən onlar maksimum formada istifadə edirlər. Normal bir dövlət başçısı cəmiyyəti, xalqı belə bir təhlükələrlə üz-üzə qoymamalıdır. Bu malların alınmaması artıq Fransaya siqnal olmalıdır. Düşünürəm ki, bu yöndə Fransanın toplumunda və siyasi arenasında artıq narahatlıqlar səsləndirilib və dilə gətirilib. Hesab edirəm ki, növbəti illərdə hakimiyyətdə olan ölkə prezidenti bu cür yarıtmaz və yanlış siyasətdən əl çəkəcək”.\nƏrdoğandan xalqa çağırış: "Fransız malları almayın"\n26 oktyabr 2020, 17:02\nTürkiyə ABŞ istehsalı olan elektron məhsulları boykot edəcək - "Onlarda iPhone varsa.."\n14 avqust 2018, 13:32\nQənirə Paşayevadan Fransa prezidentinə qarşı ETİRAZ\n12 aprel 2019, 12:48\n20 iyul 2018, 23:05\nMakronun Beyruta səfəri ETİRAZLA QARŞILANDI\n02 sentyabr 2020, 10:02


Kanadanın Kalqari şəhərinin mərkəzində Azərbaycanın dövlət bayrağı ucaldılıb\n- Ziyalı mövqeyi\nİyulun 31-də Kanadanın Kalqari şəhərində azərbaycanlı icma üzvlərinin müstəqil Azərbaycan dövlətinə və ordumuza dəstək məqsədilə yürüş-mitinqi təşkil olunub.\nAlberta–Azərbaycan Mədəniyyət Cəmiyyətinin (ALACS) təşkilatçılığı ilə baş tutan aksiya Kalqari şəhər bələdiyyəsinin inzibati binası önündə üçrəngli dövlət bayrağımızin ucaldılması ilə başlayıb. Bayrağın 24 saat ərzində dalğalanması üçün öncədən meriyadan müvafiq icazə alınıb.\nGünün ikinci yarısında isə "Olimpik Plaza" binasının qarşısından Azərbaycanın dövlət bayrağının ucaldığı meydana doğru yürüş edilib. Pandemiya ilə bağlı karantin qaydalarına uyğun olaraq, yürüşə 60 nəfər həmvətənimiz qatılıb. Yürüş-mitinq zamanı Azərbaycan, Türkiyə və Kanadanın dövlət bayraqları dalğalanıb, Ermənistanın hərbi təxribatları zamanı həlak olmuş şəhidlərimizin şəkillərinin, müxtəlif şüarların və məlumatların əks olunduğu plakatlar nümayiş etdirilib. Aksiya zamanı Azərbaycanın dövlət himni ifa edilib, “Qarabağ Azərbaycandır!”, "Erməni təcavüzünə son!”, “Yaşasın Azərbaycan!”, Şəhidlər ölməz, Vətən bölünməz!" şüarları səsləndirilib.\nTədbir Tovuz cəbhəsində qəhrəmanlıqla həlak olan hərbçilərimizin əziz xatirəsinin bir dəqiqəlik sükutla yad edilməsilə başa çatıb. Karantin qaydalarına uyğun olaraq, gün ərzində soydaşlarımız meriyanın qarşısına gəlib, Azərbaycanın dövlət bayrağının fonunda şəkillər çəkdirməklə Vətənimizlə həmrəyliklərini ifadə ediblər.\n© 2018-2021 - Azərbaycan Respublikasının Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsi. Müəllif hüquqları qorunur.


Bakı, 28 yanvar, SalamNews. Qırğızıstanın yeni seçilmiş prezidenti Sadır Japarov rəsmi olaraq dövlət başçısı vəzifəsinə başlayıb. SalamNews xəbər verir ki, onun andiçmə mərasimi respublikanın dövlət telekanalında canlı yayımlanır.\nJaparov and mətnini oxudu, daha sonra Qırğızıstan Dövlət Filarmoniyasının zalında ona ştandart, sertifikat və prezident nişanı təqdim edildi.\nMərasimdə dövlətin keçmiş liderləri Sooronbay Jeenbekov və Roza Otunbayeva, parlamentin keçmiş spikerləri, 2021 seçkilərində iştirak etmiş prezidentliyə namizədlər, parlamentin deputatları, nazirlik rəhbərləri, respublikada akkreditə olunmuş diplomatlar və KTMT Baş katibi Stanislav Zas iştirak edir.\n04 Mart 2021, 02:59 (GMT +4)\nİspaniya kuboku: "Barselona" "Sevilya"ya qalib gəlib\n04 Mart 2021, 02:20 (GMT +4)\nAlmaniya kubokunda daha iki yarımfinalçı bəlli olub\n04 Mart 2021, 02:08 (GMT +4)\nİtaliya çempionatı: "Roma" qələbə qazanıb, "Milan" heç-heçə edib


Əkin sahələrinə gübrələr səpilir » OĞUZ YURDU\nRayon İcra Hakimiyyətinin əlaqədar qurumları, “Naxçıvan Aqrolizinq” Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin Sədərək rayon bazası ilə birgə əkin sahələrinə gübrə səpmə prosesinə start verilib. Dövlətimizin yüksək qayğısı nəticəsində sahibkarlar lazım olan gübrələrlə təmin olunublar. Beləliklə sahələrdən bol məhsul əldə etmək üçün ilk addım atılıb. Lazım olan aqrotexniki qurğular traktorlara quraşdırılaraq sahələrə yola salınıb.\nBu məqsədlə əkin sahəsində keçirilən tədbirdə sahibkarlara ətraflı məlumat verildi. Belə ki, gübrələrin aqrotexniki qaydalara uyğun olaraq sahələrə səpilməsi təmin olunubdur. Çünki lazım olan miqdardan artıq və ya az verilsə, o xeyir etməz, əksinə zərərli olar. Bunu nəzərə alaraq sahibkarlara ətraflı məlumat verildi.\nBildirildi ki, bitkinin kök sisteminin normal inkişaf etməsi, sahədəki su ehtiyatının uzun müddət saxlanması, artıq suların axıdılması üçün torpaq yumşaq və məsaməli, onun səthi isə hamar olmalıdır. Torpağın münbitliyi əkin sahələrinin üzvi maddələrlə təmin olunması ilə bağlıdır. Belə ki, üzvi gübrə, ağac və yem bitkilərinin qalıqlarından hazırlanmış müxtəlif kompostlar torpaqlarımızı həm yaxşılaşdırır, həm də qida maddələri ilə təmin edir.\nSahibkarlara o da bildirildi ki, gübrələr əkin sahələrinə suvarma suyu vasitəsi ilə də verilir. Bundan əlavə gübrələri bitkilərə çiləmə üsulu ilə də vermək olar. Ayrı-ayrılıqda bu barədə geniş məlumat verildi.\nSonra traktorlara qoşulan gübrəsəpən aqreqatlar vasitəsilə sahələrə gübrə səpilmə işlərinə başlanılıb.\nOxunub : 55