Amerika Birləşmiş Ştatlarında İnsan Growth Hormonunu nereden satın alabilirim?\nHGH Tayland tərəfindən Fevral 17, 2019\n1. ABŞ-da insan inkişaf hormonunu harada satın ala bilərəm?\n2. ABŞ-da böyümə hormonunun populyarlığı\n3. HGH satış bazarının inkişafı üçün perspektivlər\n4. ABŞ-da İnsan İnkişafı Hormonuna Artan Tələbi\n5. HGH - məşhur və superstars ilə məşhur\n6. ABŞ-da HGH satın almaq üçün necə və harada\n7. ABŞ-da əzələlərin böyüməsi və bədən tərbiyəsi üçün HGH istifadə\n8. ABŞ-da HGH qiymətləri\n9. ABŞ-da böyümə hormonunun qanuni olması\n10. ABŞ-da GH ilə zayıflama\n11. HGH ilə yaşlanma müalicəsi\n12. HGH Tayland - Taylanddan ABŞ-a HGH-nin birbaşa daşınması\nABŞ-da insan inkişaf hormonunu harada satın ala bilərəm?\nYaşlanma prosesini və gençleştirmeyi qarşısını almaq arzusu hər zaman insanların ağıllarını artırdı. Amma onları yüksək texnologiyaların dövründə qismən olsa da, həyata keçirmək mümkün idi. Bununla yanaşı, bunun üçün xüsusi texnoloji həllər tələb olunmurdu.\nHGH olaraq da bilinən İnsan İstehsalı Hormonu, arzu edilənə nail olmaq üçün imkan verir ki, hipofiz bezəsi böyük miqdarda çıxarılır. Yaşlanmayı dayandırmaq üçün ediləcək bütün bunlar illər ərzində əhəmiyyətli dərəcədə azalıb olan səviyyəsini bərpa etməkdir.\nABŞ-da böyümə hormonunun məşhurluğu\nABŞ-da bu çox hormon on il əvvəl yayılmışdı. İndi Amerikada böyük bir bum yaşayır, ya da ən azı yaşlılıq agresiv olaraq qapını döymək başlayacaq anı gecikdirmək istəyir. HGH-nin istifadəsinin səmərəliliyi haqqında çoxsaylı müsbət nəticələr, tanınmış şəxsiyyətlər və adi insanlar deyirlər.\nMübadilə müalicəsi bir neçə ildir anti-aging tibbdə uğurla istifadə olunur və meyvələr daşıyır. Bundan əlavə, idman sahəsindəki böyümə hormonu geniş yayılmışdır. İstifadəsinin davamçısı, məsələn, ən çox satılan ən yaxşı satıcının müəllifidir "Həyat Planı" Dr. Həyat 73 da 40 görünür.\nNə əvəzetmə müalicəsi lazımdır? İllər ərzində HHH hipofiz bezinin istehsalı əhəmiyyətli dərəcədə azalıb. Bu vəziyyət olduqca sürətli yaşlanma prosesinə səbəb olur. Burada böyümə hormonu bədənə müsbət təsir göstərən xilasetməyə gəlir:\n- əzələ kütləsinin sürətlə artmasına kömək edir. Əlbəttə ki, bu məqsəd üçün kifayət qədər aktiv həyat tərzini aparmaq lazımdır;\n- hormon kilo itkisi üçün uğurla istifadə edilə bilməsi üçün artıq bədən yağını rədd edir;\n- yaşa bağlı ətraf xəstəliyi nəticəsində fəaliyyətini dayandırmış orqanların bərpası prosesini başlayır;\n- gücünü bərpa edir və əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşdırır;\n- bədənin qoruyucu funksiyaları üçün qoyur.\nHətta fiziki fəaliyyət olmadan, hormon bədənin yaşlanmasını yavaşlatmaqla əzələlərin və daxili orqanların məhv edilməsi prosesini dayandırır, hətta tamamilə dayandırır.\nHGH satış bazarının inkişafı üçün perspektivlər\nHGH-nin belə güclü təsiri sadəcə gözədəyməz gedə bilməzdi. Buna görə də, yalnız ABŞ-da deyil, həm də ölkənin hüdudlarından kənarda İnsan artım hormonuna tələbat artır. Gələcəkdə tələbin artacağına əmin ola bilərik.\nHGH-nin effektivliyinin sübutlarından biri ola bilən sürətlə artan populyarlıqdır. Uzun illərdə əzələ kütləsinin artması üçün idmançılar tərəfindən uğurla istifadə olunub, lakin son illərdə daha çox insan gəncləşmə və yaşlanma qarşısının alınması potensialı ilə maraqlanır.\nYüksək tələbat hormonun xərcini əhəmiyyətli dərəcədə artırır. HH-nin əldə edilməsi və istifadəsi barədə qərar qəbul edərkən bu fakt nəzərə alınmalıdır. Bir neçə ildən sonra onun qiyməti transandantal yüksəkliklərə çatar və "gənclərin inyeksiya edilməsi" sadəcə potensial alıcılar üçün əlçatmaz olacaqdır.\nABŞ-da İnsan İnkişafı Hormonuna Artan Tələbi\nHGH-nin ilk sözləri ötən əsrin 60-lərində ortaya çıxdı, lakin 90-lardan əvvəl yalnız real populyarlıq qazandı. Gözəl bir idman növünü bərpa etmək və yaşlanma prosesini dayandırmaqda mükəmməl nəticələrə nail ola bilən insanların yaşamaq nümunələrini, eləcə də canlı istifadə nümunələrini ortaya qoyduqları araşdırmalar İnsan inkişaf hormonu üzərində gerçək bir bumu ortaya çıxardı.\nBu gün tələbat yüzlərlə dəfə artıb, lakin bu, dünyanın gələcəkdə gözlədiyinə görə okeanda bir azalma. Gözəl, incə, tonlanmış və pompalı bədən mövzusu bütün media, sosial şəbəkələr, kitablar və jurnallarda populyarlaşır. İnsanlar istənilən formaları əldə etmək, diyetə, kurutucuda oturmaq, idman zallarında saat sərf etmək və həmişə hədəfə çatmaq üçün vasitələrin daimi axtarışıdadır.\nİçəridən bəslənmədən, heç bir nəticəyə, idmançıya, bədən səhvənə, görünüşünə baxan qadınlara, yaşlanmaq istəməyən kişilərə, insan artım hormonunu seçəcəyini başa düşürük.\nƏn təvazökar proqnozlara görə, HGH tezliklə bütün mümkün və mümkün olmayan qeydləri populyarlıqla döyəcək.\nVə bu olduqca ağlabatan, hormon həyat tərzində fundamental dəyişikliklər etmək tələb etmir. Artıq əzələ kütləsində artım əldə etmək və atrophy hüceyrələrin bərpasına başlamaq üçün diyetlərlə özünüzü işgəncə etməyinizə və sallanan kafedən çıxmamağa ehtiyac yoxdur. GR almaq və məqsədə nail olmaq üçün kifayətdir.\nHGH - məşhur və superstars ilə məşhur\nMətbuatda, məşhur insanların, yaşla birlikdə görünən hər hansı bir problemi həll etmək üçün İnsanın böyüməsi hormonunu götürdüyü daha çox məlumat var. Məsələn, yuxarıda qeyd olunan Jeffrey Life, bir gözəl anda özünü dəyişməyə, gəncləri qayıtmağa və uğur əldə etməyə qərar verdi.\nVə onun kitabında "Həyat Planı"Böyümə hormonu səviyyəsini bərpa etməyə imkan verən əvəzedici terapiya haqqında çox şey yazır. O olmasaydı, idman zalı içərisində yorucu məşqlərə və ciddi bir pəhrizə baxmayaraq, çətin vəziyyətə düşmüşdü.\nDigər bir Amerikalı ünlü, Alan Stewart, HGH ilə etdiyi təcrübəsini ətraflı izah edir.\nGümüş saçlardan qurtarmaq üçün İnsan böyümə hormonunu almağa başladı, lakin müntəzəm istehlakın təsiri daha güclü idi. Məşhur aktrisa indi onun enerjisi sanki ona zərbə vurduğunu və bədəninin vəziyyəti əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşdığını məmnun etdi.\nPop müğənni Robbie Williams, cinsi istəkləri artırmaq və intim həyatını diversifikasiya etmək üçün HGH-ni müvəffəqiyyətlə istifadə edən, müxtəlif illərdə hormon qəbuluna dair təəssüratlarını paylaşdı və Demi Moore, aktrisa və atlet Jane Fondahələ də yaşına baxmayaraq, onun rəqəmini dəstəkləyən gənclik və qadın gözəlliyinin bir göstəricisidir.\nGördüyünüz kimi, insan artımı hormonu bütün canlıları təsir edir, yalnız gözəl deyil, həm də enerjili edir. HGH alarkən, bir adam daha kiçik və daha etibarlı hiss edir.\nABŞ-da HGH-nı necə və harada almaq olar?\nABŞ-da böyümə hormonu almaq üçün yalnız reçeteyle qanuni ola bilər. Bunun üçün bu dərman qəbul etmək üçün yaxşı bir səbəbə ehtiyacınız var. Həkim həkimə bu müalicəni vermişsə, onda başqa bir problemlə qarşılaşacaqsınız - insan artım hormonunun yüksək dəyəri.\nBuna görə, amerikalıların sayının artması Taylanddakı HGH-ə sifariş vermək məntiqidir. HGH Tayland çox ucuz satır. Və bu pul üçün eyni təsiri göstərən tamamilə eyni böyümə hormonu alırsınız.\nTaylandda böyümə hormonu necə alınır? Çox sadə!\nBunu etmək üçün sadəcə bir ərizə online doldurun və bütün detalları aydınlaşdırmaq üçün menecerdən zəng gözləyin. Bundan sonra planetin hər hansı bir hissəsinə ən az vaxt verəcək çatdırılma təşkil ediləcək.\nTayland HHH-dən sifarişçiyə sifariş etmək imkanını təklif edirik, potensial alıcılar üçün əlverişli, hər hansı bir maliyyə imkanları ilə. Bizim veb saytımızda böyümə hormonu əldə etmək üçün böyük gəlir əldə etmək üçün ünlü olmanıza ehtiyac yoxdur. ABŞ-da yalnız zəngin insanlar onu ödəyə bilər.\nABŞ-da əzələlərin böyüməsi və bədən tərbiyəsi üçün HGH istifadə\nEyni zamanda, ABŞ-da artım hormonunun populyarlığı satış baxımından hər cür qeydləri atır. Ən çox məqsəd idman sahəsində aşağıdakı məqsədlərə nail olmaq üçün istifadə olunur:\n- toxumalar və hüceyrələrdəki zülal sintezi sayəsində məhv edilmiş və ya atrof edilmiş əzələlərin bərpası;\n- bədənin enerji potensialını artırmaq;\n- Sümük toxumasının güclənməsinə səbəb olur\n- idman təliminin səmərəliliyinin artırılması;\n- ürək-damar sisteminin və böyrələrin mükəmməl vəziyyətinin qorunması;\n- əzələlərin böyüməsi.\nSonuncu üstünlük sayəsində, hormon bir çox tanınmış bodybuilders tərəfindən istifadə olunur. Onların əməllərinə görə, daha əvvəl istifadə edilən dərmanlardan daha çox anabolic təsir göstərir.\nABŞ-da HGH qiymətləri\nArtıq qeyd edildiyi kimi, yüksək tələbat Amerika İnsan İnkişafı Hormonunun daimi artımını təhrik edir, buna görə Taylanddakı HGH-nin əldə edilməsi layiqli bir alternativ olur. Bundan başqa, bir məhsul almaq üçün hər hansı bir yerə getmək və ya getmək lazım deyil - bir sifariş edə bilərsiniz. Qiymətlər siyahısı ilə tanış ola bilərsiniz haqqinda.\nABŞ-da böyümə hormonunun qanuni olması\nABŞ-da HGH satın alma üstünlükləri arasında məhsulun qanuni olması ölkə daxilindədir. Bəli, Amerikada demək olar ki, hər hansı bir eczanədə alına bilər, amma bu mütləq iştirak edən həkimdən bir resept tələb edəcək. HGH Tayland'a dönərkən, belə bir problemlə qarşılaşmayacaqsınız.\nDərman üçün reçeteyle Bangkokda bir həkim tərəfindən təyin olunacaq və tezliklə bir insan böyümə hormonu alacaqsınız.\nŞirkətimiz Taylandda ağıllı bir alternativ - sifariş HGH təklif edir. Buranın qiyməti çox aşağı və satınalma üçün heç bir əlavə sənəd tələb olunmur.\nABŞ-da HGH ilə zayıflama\nBirləşmiş Ştatlarda İnsan inkişaf hormonu fəal şəkildə istifadə edilən məqsədlərdən biri, əlavə funtdan xilas olmaqdır. Bu yanaşmanın effektivliyi çox yüksəkdir. Şübhəsiz ki, digər dərman vasitələrindən və metodlardan fərqli olaraq, HGH özünü bədən hüceyrələrinə birbaşa qurur, onlardan olan yağ turşularını aradan qaldırır, bərpası üçün lazım olan oksigen ilə əvəz edir.\nBuna görə yağ hüceyrələrinin sayı əhəmiyyətli dərəcədə azaldılır və bu, sürətli kilo itkisinə səbəb olur. Eyni zamanda, hormon ciddi metabolik xəstəliklərə səbəb olmayıb və hər hansı bir yan təsir yaratmır. Diyetinizi tükənmədən və səmərəliliyi sıfır olan müxtəlif dərman qəbul etmədən çəkinizi tənzimləmək üçün real fürsət əldə edirsiniz.\nHGH ilə yaşlanma müalicəsi\nHGH Taylandın əldə edildiyi digər bir hədəf, yaşlanma prosesini yavaşlatmaqdır. Istədiyiniz nəticə HGH-nin aşağıdakı imkanları sayəsində əldə edilir:\n- effektiv dəri nəmləndiricisi və qalınlığında tədricən artım;\n- sümük sıxlığını artırmaq;\n- ürək və tənəffüs sisteminin normal fəaliyyətinin bərpası;\n- vücudun bütün sistemlərinin fəaliyyətinə mənfi təsir göstərən xolesterinin əhəmiyyətli dərəcədə azalması;\n- əzələ kütləsinin bərpası və böyüməsi, oturaq həyat tərzi ilə məşğul olmayan əzələlərin məhv edilməsinin qarşısını almaq;\n- təkmilləşdirilmiş yuxu;\n- görmə problemlərinin aradan qaldırılması.\nHGH zehni sahəyə müsbət təsir göstərir, stressi daha asan yaşamağa, əhval-ruhiyyəni artırmağa və depressiyanı rahatlaşdırmağa kömək edir. Bunun sayəsində həyat sürətinin artması və yaşlanma əhəmiyyətli dərəcədə yavaşlayır.\nHGH Tayland - Taylanddan ABŞ-a HGH-nin birbaşa daşınması\nUzun illərdir diyet və gözəllik salonlarını ziyarət etdiniz, lakin illər ərzində bu, mükəmməl forma qorumaq üçün daha da çətinləşir? Biz dəfələrlə sübut edən və effektivliyini sübut etməyə davam edən, ağlabatan və həqiqətən effektiv alternativ - böyümə hormonu təklif edirik.\nMəşhurların nümunələri hər kəsin qarşısında, belə ki, HGH-nun yaşlanmayı yavaşlatmaq, atletik performansı yaxşılaşdırmaq və çəki itirmək çətin deyildir.\nBu məhsulun təsirini yaşamaq istəyirsiniz? ABŞ-da reçetesiyanı almaq və həddindən artıq qiymətlərlə İnsan artım hormonunu almaq üçün yol axtarmağa ehtiyac yoxdur.\nEvinizi tərk etmədən və kifayət qədər xərcləmədən HGH Taylanddan sifariş edin. Biz malların özünəməxsusluğu və keyfiyyətinə zəmanət veririk, hər hansı bölgəyə çatdırmaqla onlayn sifariş etmək imkanını təmin edirik. 4-dan 7 günədək Tayland poçtu və ya 1-dan 3 günə qədər əlavə xərclər arasında çatdırılma vaxtı.\nHəqiqi tarixlər sizin yerinizdən asılıdır, ancaq bir həftədən sonra yaşlanmanın effektiv müalicə kursuna başlaya bilərsiniz.


“Azərpoçt” baş mühasib axtarır - VAKANSİYA » Index.az İqtisadiyyat və Biznes xəbərləri Index.az İqtisadiyyat və Biznes xəbərləri\n“Azərpoçt” baş mühasib axtarır - VAKANSİYA\nAzərbaycan Nəqliyyat, Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyinin “Azərpoçt” MMC vakansiya elan edib.\nİndex.az xəbər verir ki, “Azərpoçt”dan verilən məlumata görə, MMC-nin Bakı şəhərindəki müvafiq idarəyə, habelə Mingəçevir, Kəlbəcər, Zaqatala, Şabran, Qobustan, Laçın və Ağcabədi poçt filiallarına baş mühasib vakansiyası açıq elan olunub.\n- Filialın maliyyə-təsərrüfat fəaliyyətinin mühasibat uçotu və hesabat sənədlərində əks etdirilməsi üzrə fəaliyyətini təşkil və nəzarət edir;\n- Filial və poçt şöbələri tərəfindən həyata keçirilən bütün maliyyə-təsərrüfat əməliyyatlarının mühasibat uçotunda düzgün əks etdirilməsini, mühasibat-maliyyə hesabatlarının müəyyən edilmiş müddətdə tərtib və təqdim edilməsini təşkil və nəzarət edir;\n- Daxil olan və çıxan pul vəsaitinin uçotunu, mühasibat uçotu hesablarında onların hərəkətini, istehsal dövriyyəsini və xərclərini, xərclər smetasının hazırlanmasını, məhsulun satışını, iş və xidmətlərin yerinə yetirilməsini, maliyyə, hesabat və uçotunu təşkil və nəzarət edir;\n- İş və xidmətlərin maya dəyəri hesabatının iqtisadi cəhətdən əsaslandırılmış tərtibini, əmək haqqının ödənilməsi hesablarını, dövlət büdcəsinə məcburi ödəmələri, dövlət sosial sığorta fonduna ayırmaları, digər ayırmaları tərtib və nəzarət edir;\n- İlkin mühasibat sənədlərinin, hesablaşmaların və ödəniş öhdəliklərinin hazırlanmasına, əmək haqqı fondunun sərf olunmasının, əmtəə, mal qiymətlilərinin və əsas fondların inventarizasiyasının aparılmasına nəzarət edir;\n- Maliyyə intizamına ciddi əməl edilməsini, inzibati, təsərrüfat və digər xərclərin, debitor borclarının, çatışmazlıqlarının və digər hesabların mühasibat uçotunda düzgün əks etdirilməsini təmin edir;\n- Müştərilərdən köçürmə yolu ilə Filialın hesabına daxil olan ödəmələrin kompüter proqramına daxil edilərək gündəlik kassa qalığının yoxlanılmasına nəzarət edir;\n- Filial adından ödəmə aparılarkən köçürmə sənədlərinin, ödəmə sifarişlərinin və digər sənədlərin düzgün hazırlanmasına nəzarət edir;\n- Filialın Baş xəzinəsinin gündəlik fəaliyyətinə nəzarət edir;\n- Tabeli poçt şöbələrində göstərilən xidmətlərdən əldə edilən nağd pul vəsaitlərinin vaxtında və düzgün mədaxil olunmasına və Baş xəzinəyə göndərilməsinə gündəlik nəzarət edir;\n- Baş xəzinədə və poçt şöbələrinin kassalarında qəfləti yoxlamaların aparılmasına nəzarət edir;\n- Rəhbərliyin tapşırığına uyğun olaraq fəaliyyət istiqaməti üzrə digər işləri yerinə yetirir.\n- Mühasibatlıq və ya maliyyə ixtisası üzrə ali təhsil;\n- Müvafiq sahə üzrə ən azı 5 il iş təcrübəsi;\n- Azərbaycan dilini mükəmməl səviyyədə bilməli, xarici dil bilikləri arzu olunandır;\n- Məlumatların məxfiliyini qoruyub saxlamaq bacarığı, Komandada işləmək bacarığı, Məsuliyyətli və işində dəqiq, Vergi Məcəlləsini bilməli.\nGöstərilən tələblərə cavab verən namizədlər CV-ni 1 iyun 2021-ci il tarixinədək mövzü hissəsində “baş mühasib” qeyd etməklə hr@azerpost.az elektron ünvanına göndərə bilərlər.


“Sərhədsiz diplomatiya”layihəsinin iştirakçıları Yaponiyada səfərdə olub\n“Dünya uşaqların gözü ilə” proqramı çərçivəsində “Sərhədsiz diplomatiya” (“World Wide Diplomacy“) uşaq diplomatiyası layihəsinin iştirakçıları Yaponiyada səfərdə olublar.\nSəfərdə Bakı Avropa Liseyinin şagirdləri Cahangir Məmmədli, Səidə Tağızadə və Səmilə Tağızadə iştirak edib.\nYaponiyanın “Tokio-Sinema” kinokampaniyasının dəstəyi ilə təşkil edilən səfərin məqsədi məktəbliləri bu ölkənin mədəniyyəti adət-ənənələri ilə tanış etmək, WWD- nin iştirakçıları ilə birlikdə film hazırlamaq olub.\nSəfər çərçivəsində layihə iştirakçıları öz həmyaşıdları ilə ünsiyyət yaradaraq bir-birlərinin həyat tərzini müzakirə edib,fərqli mədəniyyətlər, adət-ənənələrlə tanış olublar.\nGənc diplomatlar BMT-nin Tokiodakı Universitetində, eləcə də bir sıra ictimai təşkilatlarda keçirilən görüşlərdə iştirak ediblər.\nQeyd edək ki, “ADA” Universitetinin tərəfdaşlığı ilə Bakı Avropa Liseyində həyata keçirilən beynəlxalq layihənin əsas məqsədi gənc nəslin dünyada gedən qlobal proseslərə münasibət bildirməsini, beynəlxalq ictimaiyyəti maarifləndirməsini təmin etmək, yeniyetmələrin virtual kommunikasiya bacarıqlarını artırmaqdan ibarətdir.\nMüəllim, psixoloq və valideynlərin iştirakı ilə təşkil edilən uşaq diplomatiyası layihəsi məktəblilərin öz yaşıdları, eləcə müxtəlif ölkələrin və mədəniyyətlərin nümayəndələri ilə vizual ünsiyyətə əsaslanır. Layihə virtual (dialoqlar, onlayn konfrans) şəbəkə şəklindədir.\nAçar sözlər: ali təhsil, ümumi təhsil


Turizmdə ya dövlət reyestri, ya da lisenziya olacaq - AÇIQLAMA Marja.az - Azərbaycanın iqtisadi xəbərlər saytı\nTurizmdə ya dövlət reyestri, ya da lisenziya olacaq - AÇIQLAMA\nAzərbaycanda turizm sahəsində fəaliyyət göstərən şirkətlərə lisenziyaların verilməsi qaydasının bərpa oluna bilər.\n"AŞAĞI XİDMƏT GÖSTƏRƏN XEYLİ SAYDA ŞİRKƏT VAR"\n“Marja”nın məlumatına görə, Dövlət Turizm Agentliyinin sədri Fuad Nağıyev bildirib ki, turizm sahəsinə ölkə imicinə böyük zərbə vuran şirkətlər var.\n“Bu sahədə lisenziyaların verilməsi 2015-ci ildə ləğv olunub. Məhz həmin illərdə Azərbaycana “gəlmə turizm” inkişaf etməyə başlayırdı. Ancaq sözsüz ki, inkişafın hər yeni mərhələsi yeni yanaşma, göstərilən xidmətin keyfiyyətinin artırılmasına yeni qaydaların tətbiq olunmasını tələb edir. Hazırda Azərbaycanda turizm sahəsində 2000-dən çox fiziki və hüquqi şəxs fəaliyyət göstərir. Ancaq bazarda turistlərə lazımi səviyyədə xidmət göstərən həqiqi professional iştirakçıların sayı bu rəqəmdən daha azdır. Əsas məqsədləri birdəfəlik daha çox gəlir əldə etmək olan xeyli sayda şirkət var ki, onlar turistlərə tam keyfiyyətdə xidmət göstərmək iqtidarında deyillər. Bu kimi şirkətlər turizm sahəsinə və bütövlükdə ölkə imicinə böyük zərbə vururlar. Göstərilmiş xidmətdən narazı qalan turist isə konkret şəxsi deyil, bütövlükdə Azərbaycanı tənqid edir. Bu isə yolverilməzdir”.\n"İKİ YANAŞMA ÜZƏRİNDƏ İŞLƏYİRİK"\nFuad Nağıyev, “Hazırda bu sahədə dövlət nəzarətinin təmini mexanizmi üçün iki yanaşma üzərində işləyirik” deyərək sözlərinə belə davam edib: “Bu ya dövlət reyestri, ya da xüsusi icazələrin verilməsi mexanizmi ola bilər. Bu sahə artıq formalaşmağa başlayır və onun sistemləşdirilməsinə, strukturlaşdırılmasına ehtiyac yaranır”.\n17 Oktyabr 2018 , 08:25


Azərbaycan futbolu ilə bağlı araşdırmanın nəticələri açıqlandı\n“UEFA GROW” layihəsi çərçivəsində ölkə üzrə keçirilmiş müstəqil araşdırmanın nəticələri təqdim olunub.\nApasport.az saytının məlumatına görə, UEFA-nın maliyyə dəstəyi ilə “Nielsen” şirkəti tərəfindən aparılan araşdırma ilə bağlı tədbir “Baku Boulevard Hotel”də baş tutub.\nAraşdırma futbol ilə bağlı müxtəlif sahələri əhatə edib. UEFA-nın Milli Assosiasiyaların Biznes İnkişafı üzrə koordinatoru Manuel Ruess bu gün araşdırmanın nəticələrini AFFA əməkdaşlarına təqdim edib, nəticələr və gələcək planlar müzakirə olunub.\nBu araşdırma sayca üçüncüdür. Daha öncə “Kantar Media” şirkəti tərəfindən 2015 və 2017-ci illərdə ölkə üzrə analoji araşdırma keçirilib. “UEFA GROW” UEFA-nın 55 üzv milli assosiasiyalara müxtəlif sahələrin inkişafı ilə bağlı dəstək proqramıdır. AFFA 2015-ci ildən başlanan layihənin aktiv iştirakçılarındadır.


Fəal könüllülərimiz - XOCAVƏND RAYON Icra Hakimiyyəti\nHəsənov Orxan Oktay oğlu 1998-ci ildə İyulun 24-də Xocavənd rayonunun Əmirallar kəndində anadan olmuşdur. 2004-cü ildə Xocavənd rayon 4 saylı tam orta məktəbində təhsil həyatına başlamış, 2015-ci ildə Bakı Dövlət Univerisitetinin Filologiya fakültəsinə qəbul olmuşdur. 2019-cu ildə məzun olmuşdur. 2019-cu ilin İyul ayında hərbi xidmətə yollanmış, 2020-ci ilin İyul ayında hərbi xidməti başa vuraraq ehtiyata buraxılmışdır. Xocavənd rayon İcra Hakimiyyətində könüllülük layihəsində iştirak etmişdir.\nƏvəzli Sənan Müşfiq oğlu 1997-ci ildə iyulun 28-də Xocavənd rayon Muğanlı kəndində anadan olmuşdur. 2003-cü ildə Xocavənd rayon 4 saylı orta məktəbinə getmiş, 2014-cü ildə 11-ci sinifi bitirmişdir. 2014-cü ildə Qazaxstan Respublikasında yerləşən Hoca Əhməd Yasəvi adına Beynəlxalq Qazax-Türk universitetinin Sosial Elmlər fakültəsinin Beynəlxalq Münasibətlər ixtisasına daxil olmuş, 2019-cu ildə məzun olmuşdur. 2019-cu ildə iyul ayında hərbi xidmətə yollanmış, 2020-ci ilin iyul ayında hərbi xidməti başa vurmuşdur. Hal-hazırda Xocavənd Rayon İcra Hakimiyyətində könüllü fəaliyyətə qoşulub\nSüleymanov Adəm Azər oğlu 1998-ci il fevralın 28-də Xocavənd rayon Tuğ kəndində anadan olmuşdur.2004-cü ildə Xocavənd rayon Tuğ kənd orta məktəbində 1-ci sinfə getmiş, 2015 ci ildə 11-ci sinfi bitirərək Azəraycan Texnologiya Universitetinin Biznesin idarə edilməsi ixtisasına daxil olmuş, 2019 cu ildə məzun olmuşdur.\nHal-hazırda Xocavənd Rayon İcra Hakimiyyətində könüllü fəaliyyətə qoşulub\nƏkbərli Ziya Elxan oğlu 1997-ci ildə Xocavənd rayonu Muğanlı kəndində anadan olmuşdur. 2003-cü ildə Mehdi Mehdiyev adına Beyləqan rayon 1 nömrəli tam orta məktəbində birinci sinifə getmiş, 2014-cü ildə Namiq Allahverdiyev adına Beyləqan rayonu 1 saylı tam orta məktəbində XI sinifi bitirmişdir. 2014-cü ildə Qazaxıstan Respublikasında yerləşən Hoca Əhməd Yasevi adına Beynəlxalq Qazax-Türk universitetinin Sosial elmlər fakultəsinə Beynəlxalq münasibətlər ixtisası üzrə daxil olmuş. 2019-cu ildə bitirmişdir. Təhsil aldığı müddət ərzində Azərbaycan Respublikasının Qazaxıstan Respublikasındakı səfirliyində Konsul köməkçisi kimi çalışmışdır. 2018-ci ildə Azərbaycan Respublikasının 100 illik yubileyinə həsr olunmuş Qazaxıstan və Türk dillərində “28 May” qəzetini nəşr etdirmişdir. 2019-cu ilin iyul ayında hərbi xidmətə yollanmış, 2020-ci ilin iyul ayında hərbi xidməti başa vurmuşdur.\nƏliyev Fərahim Rövşən oğlu 6 iyul 1997-ci ildə anadan olmuşdur. 2004-cü ildə Ağcabədi rayonu Minəxorlu kənd orta məktəbində birinci sinifə getmiş, 2015-ci ildə Xocavənd rayon Salakətin kənd orta məktəbində XI sinifi bitirmişdir. 2015-ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin Beynəlxalq Münasibətlər və İqtisadiyyat fakültəsinə Politologiya ixtisası üzrə daxil olmuş, 2019-cu ildə bitirmişdir. 2019-cu ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasının Siyasi İdarəetmə fakültəsinə Siyasi Analiz və Konsaltinq ixtisası üzrə magistr pilləsinə daxil olmuşdur. Hal-hazırda II kurs tələbəsidir. 2019-cu ildə "Qafqazda terror" mövzusunda respublika elmi konfransında məruzə etmişdir. Azərbaycan Respublikası Dağlıq Qarabağ bölgəsinin Azərbaycanlı İcmasında erməni dil kursunda iştirak edir.\nHal-hazırda Xocavənd Rayon İcra Hakimiyyətində könüllü fəaliyyətə cəlb olunmuşdur\nAbbasov Camal Faiq oğlu 16.10 1998 ci ildə Xocavənd rayon Axullu kəndində anadan olmuşdur. 2005-ci ildə Volqoqrad şəhərində 1ci sinfə getmiş, 2016 ci ildə Tuğ kənd orta məktəbini bitirirərək Bakı Mühəndislik Universitetinin Mühasibat uçotu fakültəsinə qəbul olmuşdur. Tələbəlik illərində "Qarabağ tarixi" kulubunda sədirlər üzvünün nümayəndəsi kimi fəaliyyət göstərib. Hal-hazırda Xocavənd Rayon İcra Hakimiyyətində könüllü fəaliyyətə cəlb olunub\nHəsənova Saray Tərlan qızı 1999-cu il oktyabrın 15-də Ağcabədi rayonunda anadan olmuşdur. 2004-cü ildə Ağcabədi rayonunda 1saylı Muğanlı kənd məktəbində I sinifə getmişdir.2015-ci ildə Xocavənd rayon Salakətin kənd tam orta məktəbin 11-ci sinifini bitirərək Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin Cəlilabad filialına Tarix-Coğrafiya müəllimliyi ixtisası üzrə daxil olmuş, 2020-ci ildə məzun olmuşdur. Hal-hazırda Xocavənd Rayon İcra Hakimiyyətində könüllü fəaliyyətə qoşulub.\nOruclu Aytac Ramiz qızı 7 oktyabr 1997-ci ildə Beyləqan rayonunda anadan olmuşdur.2004-cü ildə Fazil Miriyev adına Araz qəsəbə tam orta məktəbində birinci sinifə getmiş, 2015-ci ildə Xocavənd rayon Salakətin kənd tam orta məktəbində Xl sinifi bitirmişdir.2015-ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin Beynəlxalq Münasibətlər və iqtisadiyyat fakültəsinə Beynəlxalq münasibətlər ixtisası üzrə daxil olmuş, 2019-cu ildə bitirmişdir.\nGöyüşov Sənan Bayram oğlu 19 sentyabır 1998-ci il Xocavənd rayon Tuğ kəndində anadqn olmuşdurş2005-ci ildə Beyləqan rayon 4 saylı oerta məktəbin 1-ci sinifinə getmişdir.2016-ci ildə Xocavənd rayon Tuğ kənd orta məktəbini bitirmiş,həmin il Azərbaycan Dövlət İqtisad universitetinə daxil olmuşdur. 2020-ci ildə Universiteti bitirmişdir.\nAbbaslı Fərid Vidadi oğlu. 16 aprel 1998-ci ildə Ağcabədi rayon Alman düşərgəsində anadan olmuşdur.2004-cü ildə Xocavənd rayon Xocavənd kənd 1 saylı orta məktəbində təhsil almış ,2015-ci il Füzuli rayon 41 saylı tam orta məktəbi bitirmişdir. Həmin il Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin Filologiya fakultəsinə daxil olmuş Azərbaycan dili və ədəbiyyat ixtisası üzrə təhsil almışdır,2019-cu ildə universiteti bitirmişdir.\nRüstəm Asim İntiqam oğlu 1992-ci il dekabrın 29-da Xocavənd rayon Muğanlı kəndində anadan olmuşdur. 1999-cu ildə Muğanlı 2 saylı orta məktəbin 1-ci sinfinə daxil olmuşdur. 2008- ildə təhsilini Salakətin kənd tam orta məktəbində davam etdirərək ,2010-cu ildə həmin məktəbin 11-ci sinfini bitirmişdir. 2011-2012-ci illərdə hərbi xidmətdə olmuşdur. 2015-ci ildə Türkiyə Cumhuriyyətinin Aksaray Universitetinə daxil olaraq,2020-ci ildə Dövlət və ictimai münasibətlər fakultəsinin Dövlət,ictimai işlər üzrə mütəxəssis ixtisasın bitirmişdir.\nCəfərov Emil Vaqif oğlu. 8 noyabr 1994-cü ildə Xocavənd rayon Muğanlı kəndində anadan olmuşdur. 2001-ci ildə Xocavənd rayon Salakətin kənd tam orta məktəbin 1-ci sinifinə getmiş, 2012-ci ildə həmin məktəbin 11-ci sinifini bitirmişdir. 2013-2014-cü illərdə hərbi xidmətdə olub. 2015-ci ildə Türkiyə Cumhuriyyəti,Giresun dövlət universitetinin İqtisadi ve idari bilimlər fakultəsinin İqtisad ixtisası üzrə təhsil almışdır. 2020-ci ildə universiteti bitirmişdir.\nFərəcova Gülnar Təvəkkül qızı 1 sentyabr 1997-ci ildə Xocavənd rayonu Əmirallar kəndində anadan olmuşdur. 2003-cü ildə Xocavənd rayon Əmirallar kənd tam orta məktəbində birinci sinifə getmiş. 2014-cu ildə Xocavənd rayon 4 sayli tam orta məktəbində XI sinifi bitirərək, 2014-cu ildə Sumqayıt Dovlət Universitetinə Tarix müəllimliyi ixtisası üzrə daxil olmuşdur. 2018-ci ildə bakalavr pilləsini bitirmişdir\nGülmalı Elcan Allahverdi oğlu 21 iyun 1991-ci ildə Xocavənd rayonu Muğanlı kəndində anadan olmuşdur. 1997-ci ildə Xocavənd rayon Xocavənd kənd tam orta məktəbində birinci sinifə getmiş, 2008-ci ildə Xocavənd rayon Salakətin kənd tam orta məktəbində XI sinifi bitirmişdir. 2009-2011-ci illərdə hərbi xidmətdə olub.2013-cü ildə Türkiyə Respublikasında Zonquldak Bülənt Əcəvit Universitetinin İqtisadiyyat və idarəetmə fakültəsinə Biznesin idarə edilməsi ixtisası üzrə daxil olmuş, 2018-ci ildə bitirmişdir.\nMəhərrəmov Muradxan Qalib oğlu 25 sentyabr 1994-ci ildə Xocavənd rayonu Muğanlı kəndində anadan olmuşdur. 2001-ci ildə Xocavənd rayon Salakətin kənd tam orta məktəbində birinci sinifə getmiş, 2012-ci ildə XI sinifi bitirmişdir. 2012-2014-cu illərdə hərbi xidmətdə olub. 2014-cü ildə Hoca Ahmed Yasevi Kazak Türk Universitetinə İqtisadiyyat ixtisası üzrə daxil olmuş, 2019-cu ildə bitirmişdir.\nSüleymanova Nərminə Tahir qızı 30iyul 1996-cı ildəXocavənd rayon Tuğ kəndində anadan olmuşdur. 2002-ci ildəBeyləqan rayon Milabad kənd orta məktəbində məktəbində birinci sinfə getmiş, 2013 – cü ildəFüzuli rayon Qayıdış qəsəbə 6 nömrəli tam orta məktəbin XI sinfini bitirərək, Bakı Dövlət UniversitetininTətbiqi riyaziyyat və kibernetika fakültəsinin Kompüter elmləri ixtisasına daxil olmuşdur. 2017-ci ildə universiteti bitirmişvə Bakı Dövlət UniversitetininTətbiqi riyaziyyat və kibernetika fakültəsinin Riyaziyyat (Optimallaşdırma və optimal idarəetmə) ixtisası üzrə magistr pilləsinə daxil olmuşvə 2019-cu ildə magistr pilləsini bitirmişdir.\nİlk könüllülərimizi tanıyaq\nNamazova Xalidə İsa qızı 19 mart 1992-ci ildə anadan olub. Orta məktəbi Xocavənd rayon Günəşli ümumi orta məktəbində və Beyləqan rayon Mil kənd tam orta məktəblərində oxuyub. Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin Azərbaycan dili və ədəbiyyatı müəllimi ixtisası üzrə bakalavr pilləsinin məzunudur. Ailəlidir.


Yanvarın 26-da Bakıda və Abşeron yarımadasında hava dəyişkən buludlu, əsasən yağmursuz olacaq. Səhər bəzi yerlərdə duman olacaq. Mülayim cənub-qərb küləyi axşam şimal küləyi ilə əvəz olunacaq.\nMia.az ETSN-ə istinadla bildirir ki, sabah havanın temperaturu Abşeronda gecə 1° şaxatdan 2°-dək isti, gündüz 7-10° isti, Bakıda gecə 0-2° isti, gündüz 7-9° isti olacaq. Atmosfer təzyiqi normadan yüksək 768 mm civə sütunundan 764 mm civə sütununa enəcək. Nisbi rütubət gecə 70-80 %, gündüz 50-55% olacaq.\nAzərbaycanın rayonlarında yanvarın 26-da hava əsasən yağmursuz keçəcək. Gecə və səhər saatlarında duman olacaq. Qərb küləyi əsəcək. Havanın temperaturu gecə 3° şaxtadan 2°-dək isti, gündüz 7-12° isti, dağlarda gecə 5-10° şaxta, gündüz 0-5° isti olacaq.


Vəkillərin bank hesabından həbs götürülmür\nVəkil Elçin Sadıqov iki ildir ki, bank hesabından həbsin götürülməsinə nail ola bilmədiyini bildirir.\nHəbs Baş Prokurorluğun Ağır Cinayətlərə dair İşlər üzrə İstintaq İdarəsinin bir qrup QHT-yə qarşı cinayət işi aparması çərçivəsində qoyulub. E.Sadıqovun hesabına həbs idarənin təqdimatı ilə tətbiq edilib.\n“Mən o zaman vəkil kimi Amerikanin IREX qeyri-hökumət təşkilatının hüquqlarını müdafiə edirdim. Elə mənim hesabıma həbs qoyulmasına səbəb kimi də adını çəkdiyim qurumu müdafiə etməyim göstərilir. Xatırladım ki, mənimlə yanaşı Xalid Bağırovun da bank hesabına həbs qoyulub”, E.Sadıqov bildirib.\nBununla bağlı bir neçə şikayət, vəsatət qaldırsa da təmin edilməyib.\n“Sonuncu dəfə bu ilin iyulunda şikayət vermişəm, avqustda verilən cavab isə sentyabrda mənə çatıb. Yenə də mənim vəsatətim rədd edilib”, vəkil vurğulayıb.\nXatırladaq ki, 2011-2012-ci illərdə Azərbaycanda QHT-lərə qarşı qanunvericiliyə dəyişikliklər edilməyə başladı. QHT-lərə olan tələblər qanunvericilik səviyyəsində sərtləşdirilməyə başladı. Bu sərtləşdirmə xüsusilə müstəqil və xarici donorlarla əməkdaşlıq edən QHT-lərə yönəlmişdi. Buna cavab olaraq ölkənin vətəndaş cəmiyyəti qurumlarının təmsilçiləri 2013-cü ilin dekabrında toplantı keçirərək bu dəyişikliklərə getməməyi tələb edirdi.


"Bizi daha böyük fəlakətlər gözləyə bilər"\n29 İyul 2020 14:43\nBaxış: 8 114\nAyın 5-dən sonra sərtləşdirilmiş xüsusi karantin rejiminin artırılması ehtimalı da var, yumşaldılma ehtimalı da var. Ehtimalı qoyduq bir kənara.\nBunu Milli.Az-a açıqlamasında həkim-nevroloq, Avropa Nevroloji Akademiyanın həqiqi üzvü Qalib Əsədov deyib.\nO bildirib ki, koronavirus əvvəlki kimi daha aqressiv deyil:\n"Mən düşünürəm ki, karantin rejiminin yumşaldılması hal-hazırda mütləqdir, lazımdır. Bir dənə avqust ayı qalıb. Əgər avqust ayında insanlar lazımınca istirahət edə bilməsələr, rayona gediş-gəliş açılmasa, çimərliklər açılmasa, payız aylarında bizi immun sistemi aşağı düşdükcə daha böyük fəlakətlər gözləyə bilər.\nKoronavirusu ayaqüstü keçirən xəstələrin sayı həddindən çoxdur\nOna görə də düşünürəm ki, karantin rejimi yumşaldılmalıdır. Sosial məsafə, maska normalarını tələb edərək insanların istirahət hüququnu qaydasına qoymaq olar. Eyni zamanda virusun mutasiya edərək aqressivliyinin yumşaldığını görürük. Koronavirus əvvəlki kimi daha aqressiv deyil, daha çox can almır. Əksinə, ayaqüstü keçirən xəstələrin sayı həddindən çoxdur, evdə asimptomatik (simptomsuz) keçirən xəstələrin sayı həddindən artıq çoxdur. Bu, bizə onu deməyə əsas verir ki, karantin rejimi ehtiyatla yumşaldılmalıdır. İnsanlar rayona gedib-gəlməlidirlər. Məsələn, bu gün xarici dövlətlərə getmək mümkündür. İnsan test verir, əgər onda koronavirus yoxdursa, dünyanın istənilən ölkəsinə gedə bilər, amma burdan-bura rayona getməyə icazə vermirlər.\nİmmun sistemini gücləndirmək üçün, "D" vitamini balansını düzəltmək üçün çimərliklər açılmalıdır, istirahət məsələsi həll edilməlidir və virus get-gedə yumşalmağa doğru gedir, nəticədə kollektiv immunitet əmələ gəlməlidir. İnsanlarda kollektiv immunitet əmələ gələndən sonra virus öz-özünə yoxa çıxıb gedəcək və bizlə, bizim orqanizmimizlə birlikdə yaşamağa artıq öyrəşəcək. Necə ki, bundan əvvəl SARS virusu elə oldu, necə ki, bundan əvvəl MERS virusu elə oldu".\nHəkim-nevroloq qeyd edib ki, koronavirusa yoluxanların azalması insanlarda artıq kollektiv immunitetin əmələ gəldiyini göstərir:\n"Tovuzda erməni təxribatı ilə bağlı ölkədə keçirilən kütləvi aksiyalarda heç bir sosial məsafə gözlənilmədi, heç bir qaydalara riayət olunmadı. Artıq o hadisədən 2 həftədən artıq vaxt keçib və biz indi koronavirusa yoluxanların sıçrayışla partlayışlarını görməli idik, amma görmürük, əksinə azalmasının şahidiyik. Bu, o deməkdir ki, insanlarda kollektiv immunitet əmələ gəlməkdədir. Ona görə də bu karantin tədbirləri yumşaldılmalıdır.\nBu saat insanlar gördüyü şeyə inanırlar. Ölkədə insanların əksəriyyətini hələ də məsuliyyətsizlik edib, qaydalara əməl etməməsi o deməkdir ki, biz inandıra bilmirik virusun varlığını, biz inandıra bilmirik bunun hansı fəsadlara gətirib çıxardığını. Bu istiqamətdə KİV-lərin üstünə böyük yük düşür.\nAzərbaycanda 30-40 faiz insan virusun varlığına, ümumiyyətlə, inanmır\nOnu insanlara inandırcı şəkildə çatdırmaq lazımdır. Elə çatdırmaq lazımdır ki, adam inansın. Bu gün Azərbaycanda 30-40 faiz insan virusun varlığına, ümumiyyətlə, inanmır. Bunu hansısa bir oyun kimi nəzərdə tuturlar. Bircə yalan məlumatın verilməsi artıq doğru məlumatlara da şübhə ilə yanaşmasına səbəb olur. Buna görə də hər şeyi olduğu kimi təqdim etmək lazımdır.\nKarantin rejiminin uzadılması ölkənin iqtisadiyyatına da böyük zərbə vurur. Təbliğat doğru şəkildə olsa, insanlar da özünü qoruyarlar, qaydalara əməl edib, gedib işlərini də işləyərlər.\nBu gün pandemiya dövründə vətəndaşlar 3 qrupa bölünür:\nI. Qanunlara riayət edən vətəndaşlar - Hansı ki, qayda-qanunlara əməl edirlər və tamamilə adekvat olurlar.\nII. Cahil insanlar - Hansı ki, qanunları heçə sayır və ağlına gələni edir. Belə bir xəstəliyin, virusun olduğuna inanmır. Belələri tarixin bütün dövrlərində və bütün cəmiyyətlərdə var. Məsəl üçün, bütün kitablar yazır ki, kəməri taxmasan, avtomobil qəzaya uğrayarsa, ölə bilərsən, amma bizim yenə əksəriyyətimiz kəmərdən istifadə etmirik. Cərimə qorxusundan kəmərdən istifadə edirik. Məsuliyyətsiz insanlar təkcə virus məsələsində məsuliyyətsiz deyillər.\nIII. Koronavirusdan həddindən artıq panika keçirib, həyəcanlanıb və nevroloji xəstəliyə düşən insanlar - Yəni biri var bunu normal qarşılayır, biri də var buna inanmır, məsuliyyətsiz yanaşır, biri də var bunu həddindən çox şişirdilmiş xəstəlik şəklində qəbul edir. Artıq bu şəxslərdə manyakal vəziyyət əmələ gəlir. Təmizlik, hər kəsdə şübhə oyatmaq, yuxu qaçır, panik-həyəcan-təşviş pozğuntusu əmələ gəlir. Bu vaxt artıq psixoloji xəstəliklər ortaya çıxır.\nMənə müraciət edən belə xəstələr çoxdur. Psixologiya elə bir şeydir ki, hər bir insanın özünün düşüncələri var və düşüncə xətaları var. Konkret onu narahat edən əsas məsələ nədir öyrənib, sonra ona uyğun olaraq müəyyən psixoterapiya seansı təyin olunur".\n28 Noyabr 17:48 7 725 Füzulidə minaya düşən sabiq məmur və ailəsi olub\n28 Noyabr 10:43 6 311 “Gizlətməyin, bu, xəstəlikdir, pozğunluq deyil”\n28 Noyabr 17:20 4 009 Azərbaycanda yoluxanların sayı 4 mini keçdi\n28 Noyabr 12:30 3 950 Türkiyə Rusiya ilə Qarabağda əsas nəyi razılaşdırmaq istəyir? - TƏHLİL\n28 Noyabr 10:30 3 477 "Azərbaycanda ölüm sayı pik səviyyədədir" - HƏYƏCAN TƏBİLİ\n28 Noyabr 11:47 3 248 "Bandotdel" xüsusi əməliyyat keçirdi: 2 nəfər tutuldu - VİDEO - FOTO\n28 Noyabr 16:56 2 995 Füzulidə avtomobil minaya düşdü: 4 nəfər həlak oldu\n25 Noyabr 15:31 42 689 Ağciyərləri COVİD19-dan qorumağın yolu - Buna vaxtında ƏMƏL EDİN\n26 Noyabr 12:04 27 945 Ağadadaş Ağayev: "Hərbi xidmətə getməməkdən ötrü 27 yaşımacan..." - Müsahibə\n26 Noyabr 09:27 21 148 Tanınmış aparıcı Lalə Azərtaşa itki üz verib\n27 Noyabr 16:45 20 548 “Ərimə yaxın dostu ilə xəyanətimi dedim” - Sofiyevanın ziddiyətli ifadələri\n26 Noyabr 11:25 19 210 Türkiyəni vurmaq üçün Azərbaycanı qurban seçdilər - Müharibə indi başlayır\n25 Noyabr 12:57 14 268 Aparıcı Zaur Baxşəliyev ikinci dəfə ata oldu\n25 Noyabr 23:39 13 902 Ermənilər şokda: Özlərinin yandırdığı kənddə yaşayacaqlar - FOTO


Həsən Quliyevin qalmaqallı kitabı Azərbaycan dilində də çap edildi\n2022, 25 Yanvar, çərşənbə axşamı, Bakı vaxtı 12:29\nBu kitab son illər ən çox axtarılan və soruşulan kitablardandır.\n"Qanun" nəşriyyatı kitabı Azərbaycan dilində nəşr etmək qərarı verərkən ilk növbədə bu amili nəzərə alıb.\nFəlsəfə elmləri doktoru H.Quliyev “Arxetipik Azərilər: mentalitetin simaları” kitabında ilk dəfə Azərbaycan xalqına xas olan, onun dünyaduyumunu müəyyənləşdirən aparıcı arxetipləri təhlil edir.\nH.Quliyev öz kitabında azərbaycanlıları öz mentalitetlərinin bu cür arxetipik elementlərini öyrənməyə çağırır.\nOnun fikrincə, bunun əvəzində "hər kəs mahiyyətindən bixəbər olduğu mentalitetin məddahına çevrilməyə çalışır".\nƏsərin rus variantı bir neçə il qabaq cəmiyyətdə geniş diskussiyalara səbəb olmuş, birmənalı qarşılanmamışdı.\nKitabdan bir parçanı "Oxu zalı"nda dərc edirik.\nArxetipik Azərilər mentalitetin simaları\n....Ənənəvi adamlar (şübhəsiz ki, azərbaycanlılar da) həyatın rasional təşkilinə, sabitləşmiş qanunların yenidən sərf-nəzər edilməsinə şübhə ilə yanaşırlar.\nOnlar yeniliklərə münasibətdə mühafizəkardırlar və öz həyatlarını əvvəlki nəsillərin (ulu babaların) təcrübəsinə təqlid praktikasını həyata keçirən (təşviq edən) ənənənin arxetipik tələblərinə etibar etməyi üstün tuturlar.\nBuna görə də mentallığın hər bir rasional dərki, arxetiplərin axtarışı və onların mahiyyətinin üzə çıxarılması başqalarının özəl həyatına icazəsiz müdaxiləni, onların ənənəyə sədaqətinə sui-qəsdi nəzərdə tutur.\nArxetiplər icma-kollektiv həyat tərzinin simvolları (nümunələri) qismində qədim keçmişdən uzaq gələcəyə qədər bütün icmanın (və etnosun hər bir nümayəndəsinin) malıdır.\nBu baxımdan özəl həyatın arxetipikliyi «icma» mentallığının – hər bir insan tərəfindən ənənəvi qanunların qorunub saxlanılması mexanizminin özünü büruzə verməsinin xüsusi formasıdır.\nBuna görə də mentallığın mənim tərəfimdən (özəl) təhlili eyni zamanda başqalarının (hər bir ənənəvi azərbaycanlının) daxili aləminə ekspansiya və bütün icmanın mentallığına müdaxilə deməkdir.\nHər bir kəs icmanın ayrılmaz hissəsi və ənənənin subyekti qismində həyat tərzinin ümumi-mental özünəməxsusluğundan ötrü məsuliyyət daşıyır.\nVə yaxşı olar ki, mənim mentallığın mübhəmliyinə müdaxilə etmək istəyim ətrafdakılar tərəfindən rəğbət və anlamla qarşılansın...\nBelə bir münasibət yalnız bu kitabın müəllifi kimi mənim üçün yox, həmçinin mentallığın bizim hamımız tərəfindən müştərək şəkildə mahiyyətinin açıqlanmasının son dərəcə vacib prosesinin davam etdirilməsidən ötrü önəmlidir.\nBiz hələlik yolun başlanğıcındayıq: bizim tərəfimizdən mentallığa münasibətin düzgün strategiyasının seçimi onun mahiyyətinin uğurlu dərki üçün ilkin şərtlər yarada bilər.\nAzərbaycanlıların ənənə dəyərlərini təftiş etmək istəməməsi mentallığın öyrənilməsi yolunda ciddi maneədir: onlar ənənənin göstərişlərinə dəqiq şəkildə əməl etməyi – nümunələrə təqlid etməyi üstün tuturlar.\nOnlar mental həyatın bir sıra cəhətlərini gözə çarpdırmaq istəmirlər və buna görə də onun təhlilinin cəhdinin özünü belə ənənənin (keçmişin pərəstiş dəyərlərinin) ünvanına yol verilməz meydan oxuma qismində qəbul edirlər.\nOnlar mental həyatı nümunələrin qeyri-iradi (instinktiv) təkrarı kimi təsəvvür edirlər ki, bu da arxetipik davranışın səbəblərinin «dərk olunmasını» istisna edir.\nBu səbəbə görə də arxetiplər aləminə ekskurs etmək niyyəti ümumi əhval-ruhiyyəyə cavab verməli və hansı isə ilkin təqdirə əsaslanmalıdır.\nMüəyyən dərəcədə mentallıq hər bir kəsin «özəl sirri» olduğuna görə ümumi razılığın mövcudluğu mentallığın təbiətinin uğurlu dərkinə daha artıq yardım edə bilərdi.\nBu hələ də naməlum arxetiplərin – mental instinktlərin girovu olan hamımız üçün vacibdir.\nBiz yalnız birgə səyin nəticəsində arxetiplər toplusu ilə etibarlı şəkildə kodlaşdırılmış mentalitetin dərki yolunu tapa bilərik.\nİndi də olmasa, biz gec-tez xürafatı və qorxunu kənara atıb mentallığın arxetipik simasına diqqətlə baxmaq üçün bu mühüm addımı atmağa özümüzdə cürət tapacağıq.\nYaxşı olar ki, biz mümkün qədər tez mentallığın güzgüsünə baxmaqdan çəkinmə (qorxu) sindromunu dəf etmək zəruriyyətini dərk edək.\nMüasir sivilizasiyanın kolliziyaları və gözlənilməz perspektivlər bizi bunu etməyə məcbur edir.\nBu gün bizim mentallığımız tamamilə başqa sosiokültür realılərlə əhatə olunmuşdur: onlar arxaik ulu babalarımızın daha qapalı və məkan baxımından təcrid olunmuş aləmlərindən xeyli fərqlənirlər.\nBiz virtual aləmin qurulması sahəsində ən cürətli fantaziyaların gerçəkləşməsi dövrünə daxil olan dinamik və plüralist (mozaik) dünya birliyinə intensiv şəkildə inteqrasiya olunmağa məhkumuq.\nÇağdaş sivilizasiya yeni dünyaları «kəşf etmək» və yeniliklərin qarşısıalınmaz axını, özümlüklərin intensiv unifikasiyası ilə ənənələri köklü şəkildə dəyişdirmək üçün fantastik qabiliyyətə malikdir.\nBu şəraitdə ənənədən mühafizəkarcasına və instinktiv (düşünülməmiş) şəkildə yapışmaq və necə olursa-olsun onun invariantlığını qoruyub saxlamağa inadla cəhd göstərmək ağılsızlıqdır.\nAydındır ki, dünyada üstünlük təşkil edən tendensiyalar mentallığın özünəməxsusluğunun müdafiəsi problemini aktuallaşdırırlar.\nLakin burada öz mentallığını sivilizasiyanın kolliziyalarına optimal şəkildə uyğunlaşdırma üsullarını tapmaq üçün onun öyrənilməsini nəzərdə tutan müdrik (aglabatan) strategiyadan söhbət gedir.\nYalnız öz mentallığımızı «mənimsədikdən» sonra biz uyğunlaşma probleminin həlli üçün vacib olan onun təshihi üsullarını tapa bilərik.\nHal-hazırda arxetiplər (hər halda onların bəziləri) başqa mədəniyyətlərin yeniliklərinə uyğunlaşmaq imkanını son dərəcə çətinləşdirirlər: bu yolda bizi mədəniyyətlərin unifikasiyası prosesləri kontekstində mentallıqların uyuşmazlığı problemi gözləyir.\nBu məsələnin həlli arxetiplərin mahiyyətinin müfəssəl bilgisini və mentallığın təshihi bacarığının əldə olunmasını nəzərdə tutur.\nDinamik dünya bizi öz kolliziyalarına uyğunlaşmağın effektiv üsulunun seçimi üçün tələsdirir: yalnız bu yolla mədəniyyətin mozaik sahəsində öz mental simamızı qoruyub saxlaya bilərik.\nSöhbət mentallığın aparıcı arxetiplərini müdafiə etməyə imkan verən uyğunlaşma strategiyasının seçimindən gedir: «bizim» gələcəyimiz bir çox cəhətdən sivilizasiyaya uyğunlaşma yolumuzun seçimindən asılıdır – qarşımızda mentalitetimizin özünəməxsusluğunu «sivilləşdirmək» məsələsi durur.\nUlu babalarımız bizə uyğunlaşmağa son dərəcə geniş meydan açan həyat tərzi qoyub getmişlər: artıq uzaq arxaik dövrdə etnos uyğunlaşmanın xüsusi energetikasını əldə etmişlər.\nQədim türklərdə «qurbağalar arasında qurbağa ol» həyat formulu geniş yayılmışdı: bu keyfiyyət sayəsində onlar uğurla müxtəlif mühitlərə və ekstremal durumlara (köçərilik, ov, hərbi yürüşlər, ticarət səyahətləri) uyğunlaşırdılar.\nMentallıqda uyğunlaşma arxetipinin olması bizdə müasir sivilizasiyanın kolliziyalarına uyğunlaşmanın istənilən strategiyasını tapmaq ümidi doğurur.\nƏnənəvi həyat obrazının arxetipik aspektlərinin öyrənilməsinə girişmək istəyini «özümlüyümüzə» dünyada baş verən kolliziyalara mentallığın uyğunlaşması yollarının axtarışına güclü maraq doğurmuşdur.\nHər şey cəmiyyətdə ruhi qaynama – müstəqilliyin və yeniliklərin labüdlüyünün öncədən hiss olunması ilə başladı.\nMillət üçün kortəbii şəkildə inkişafın yeni perspektivləri açıldı: bu vaxta qədər naməlum böyük dünya nəzərlərimiz qarşısında açıldı və biz birdən-birə özümüzü bütün sivilizasiyanın bir hissəsi kimi dərk etdik.\nBizim hər birimiz kəskin şəkildə özümüzün (özümlüyümüzün) başqaları üçün açıqlanmasının əhəmiyyətini dərk etdik.\nBiz mürəkkəb mədəni axına düşdük: xarici aləm diqqətlə bizi nəzərddən keçirir və bizi başa düşməyə mental xüsusiyyətimizin kodunu açıqlamağa cəhd göstərir.\nLakin biz öz mental simamızı başqalarına çatdırmaq üçün hər şeydən əvvəl özümüz özümüzü başa düşməliyyik: biz özümüzü bir növ «layiqli şəkildə» dünyaya təqdim etməliyik.\nMəhz buna görə də özümlüyümüzün əldə olunması (mənimsənilməsi) bizim üçün xüsusi aktuallıq kəsb etdi və buna görə də mentallığın axtarışı – onun özünəməxsusluğunun dərki çox tezliklə diqqət mərkəzinə keçdi.\nO vaxta qədər həyatın totalitar qapalılığı ilə sıxışdırılan özümlüyün (özünütəyinin) mənimsənilməsi tələbatı nəhayət ki, əməli genişliyə çıxdı.\nİndi qorxmadan öz mentallığı və onun reanimasiyasının (reabilitasiyasının) zəruriliyyi haqqında danışmaq olardı.\nMentallığın açıqlanmasına coşqun həvəslə birlikdə mentallığın «demonları» – arxetiplər də şüuraltından çıxdılar.\nBizim xaotik posttotalitar durumumuzu idərə edərək onlar bəzən davranışımızı anarxiyanın təhlükəli məcrasına yönnəltməyə başladılar.\nƏnənə yeniliklərə müqavimət göstərir və bizim mentallığımızda həyatın təzələnməsi yolunda xeyli arxetipik maneələr mövcuddur.\nBizim arxetiplərimizin çoxunun naməlum instinkt olaraq qalması məsələni çətinləşdirir.\nBu mövcudluğun son dərəcə qorxulu durumudur, çünki bu durum özündə xaos atmosferində mentallığın bir sıra cəhətlərini itirmək təhlükəsini gizlədir.\nMentallığın özünəməxsusluğunun açıqlanması ilə bağlı bilgisizlik və istəksizlik durumun və perspektivin xüsusiyyətinin dərkini çətinləşdirir, dünyaya uyğunlaşmağın məqbul strategiyasının axtarışını səngidir.\nMinilliklər boyu bizi qoruyan mentalitetimiz (əgər biz vaxtında onun qayğısına qalsaq!), bu dəfə də bizi xilas edə bilər.\nLakin onu qorumaq üçün onun haqqında kifayət qədər aydın təsəvvürə malik olmaq lazımdır.\nSadə bir həqiqət var: bizdən başqa heç kim mentalitetimizin taleyinin qayğısına qalmayacaq.\nMentallığı (onunla bir yerdə həmçinin özümlüyü) qorumaq üçün onun arxetipik mahiyyətinin dərkinin əhəmiyyətini başa düşmək lazımdır.\nMentallığın təbiəti haqqında bilgi onun mahiyyətinin təshihi üçün bizə açar verər.\nBu da bizə xarici aləmin kolliziyalarına uyğunlaşmanın ən effektiv formasını tapmaqda kömək edər.\nMENTALİTET. Mentallığın dərki təkcə özünütəyinat üçün yox, həmçinin sivil dünyada öz yerini tapmaq – onun yeniliklərinə uyğunlaşmaq baxımından vacibdir.\nMüasir sivilizasiya müxtəlif mentallıqların son dərəcə dinamik və açıq «birliyi»ndən ibarətdir. Lakin qeyd etmək lazımdır ki, qərb dəyərləri açıq-aydın üstünlük təşkil edirlər.\nBu «yad» aləmə ahəngdar şəkildə daxil olmaq və bununla yanaşı öz mental simamızı itirməməkdən ötrü mentallığımızın özünəməxsusluğunu dərk etmək və onun bu və ya digər cəhətlərini təshih etmək məqsədilə onunla manipulyasiya etmək sənətinə yiyələnməliyik.\nMentalitetin xüsusiyyətlərini öyrənmək baxımından onun arxetipik əsaslarına daha böyük diqqət vermək lazımdır.\nƏgər biz həqiqətən öz özümlüyümüzü onun üçün mümkün eroziya təhlükəsi təşkil edən yad mədəni təsirlərdən qorumaq istəyiriksə, çağdaş dünyanın gerçəkliyinin bizi mentallığımızın dərkinə məhkum etdiyini anlamalıyıq.\nMentallığın özünəməxsusluğunun təhlilinə girişəndə biz faktiki olaraq naməlum bir məkana daxil oluruq: bu vaxta qədər sövqi-təbii yaşayırdıq və ənənənin əsaslarının mahiyyətini öyrənməyə zərurət duymurduq.\nMentalitet qapalı sirr – pərəstiş tabusu idi: o, rasional düşüncənin və mənəvi aləmin digər sahələrinin səlahiyyətinin hüdudlarından kənarda idi.\nBiz instinktlərlə kifayətlənirdik və sövqi-təbii belə hesab edirdik ki, ənənə və bizim mental şüuraltımız hər bir kəsin davranışını nəzarət altında saxlayır və həyat tərzini yad təsirlərdən – yeniliklərdən qoruyur.\nLakin son vaxtlar dünya kəskin şəkildə dəyişmişdir. Bizim həyat təzimizdə və şüurumuzda köklü dəyişikliklər baş vermişdir ki, bu da arxetipik şüuraltına təsir etməyə bilməzdi.\nAzərbaycanlılar birdən xüsusi keçid dövrünə «yıxıldılar» – gözlənilməz yeniliklərin, proqnozlaşdırılmaları müşkül kataklizmlərin axınına düşdülər və başqa mədəni təsirlərin təzyiqinə düçar oldular.\nGözlənilmədən yeniləşmiş dünyada şüurun, həyat tərzinin, mənəvi normaların və s. kortəbii metamorfozası baş verdi.\nGerçəklik bizi həmçinin düşkünlük təhlükəsinə düçar olan mentallığı yada salmağa məcbur etdi.\nHamı birdən özündə «mentallıq ağrısı» hiss etdi ki, bu da hər bir kəsi ona diqqət verməyə məcbur etdi.\nBu gün çoxları əmindirlər ki, bizim xüsusi mentallığımız mövcuddur və onun sayəsində azərbaycanlılar mücərrəd Homo deyillər və konkret, lakin hələlik naməlum «özümlüyün» daşıyıcılarıdırlar.\nYeniliklər hamını özünün «mental siması»nın axtarışına onun arxetipik cizgilərinin dərkinə sövq etdi.\nBu gün hamı «mentalitet»dən danışır: sanki onun nə olduğunu dəqiq bilərək inamla ondan istifadə edirlər.\nOla bilsin ki, bəzilərimiz mentallıq haqqında intuitiv təəssürata malikik.\nLakin bu şübhəsiz ki, onun mahiyyətini dərk etməyə və onu idarə etməyə kifayət deyil.\nMentalitet hələ də bizim üçün «ruhumuzu» özündə saxlayan sirdir və onu eroziyadan qoruyan arxetipik nümunələr pərdəsi altında gizlənmişdir.\nZiyalı azərbaycanlılarının çağdaş nəsli mentallığın özümlü mahiyyətinin anlamında öz səriştəliliyini hamıya nümayiş etmək mərəzinə mübtəla olmuşdur.\nLakin onların mentalitetə həyasız istinadı elitar dəb forması, daha doğrusu, ümumi intellektual xəstəlik forması kəsb etmişdir.\nHər kəs özünün yalançı səriştəsini nümayiş etməyi vacib hesab edir, hər kəs mahiyyətindən bixəbər olduğu mentalitetin məddahına çevrilməyə çalışır.\nƏn pisi də odur ki, çoxları mentalitetə belə bir münasibətin anormallığını sezmirlər.\nBu cür adamlar üçün mentalitet dəbdə olan yarlıqdan başqa bir şey deyildir və bu yarlıq vasitəsilə onlar guya öz ziyalılıqlarını, elitaya məxsusluqlarını, vətənpərvərliyə sadiqliklərini nümayiş etdirirlər.\nƏslində isə onlar bizim hamımıza ziyan vururlar: onlar qorxulu səriştəlilik illyuziyasına meydan açırlar və bununla da bir növ problemi yoxa çıxardırlar – mentallığın dərkinin əhəmiyyəti anlamı prosesini səngidirlər.\nParadoksal durum yaranır: azərbaycanlılar mentaliteti əlçatanlığına və onun mahiyyətinin aşkarlığı illyuziyasına görə öyrənmirlər, «yadlar» isə bizim mentalitetin özünəməxsusluğunu duymadıqlarına görə bizim yardımımız olmadan onu başa düşmürlər.\nŞübhəsiz ki, bizim mentalitetimiz yalnız bizim səlahiyyətimizdədir.\nLakin bu heç də o demək deyildir ki, hər bir azərbaycanlı onun mahiyyətini anlamağa qadirdir, bu sahədə kifayət qədər səriştəlidir.\nO da aydındır ki, başqa mədəniyyətlərin nümayəndələri mentallığımızın dərkində bizdən daha artıq səlahiyyətli ola bilməzlər: bizim bir çox mental sevinclərimiz, qayğılarımız, həyəcanlarımız, hərəkətlərimiz və s. onlara məlum deyildir.\nYadlar bizim problemləri həll etmək iqtidarında deyillər, çünki onlar «öz mentallıqları» ilə bizimkinin özünəməxsusluğunu duya bilməzlər. Aydın şəkildə «mentallığı duymaq» üçün onun «arxetipik libası»nda uzun müddət yaşamaq lazımdır.\nBiz (azərbaycanlılar) öz səriştəliliyimizin dəyərləndirilməsində təmkinli olmalıyıq və özümlüyün mahiyyətinin dərkinin əhəmiyyətini başa düşən, ehtiyatla, imkanı daxilində səriştə ilə mentallığın naməlum cəngəlliklərinə daxil olan kəslərə mane olmamalıyıq.\nMənim mentallığımızı yolüstü dərk etmək cəhdlərim şüurumu amorf duruma gətirib çıxarırdı və mən onu mental simanın aydın cizgilərinə yönəltmək üçün diqqətimi cəmləşdirə bilmirdim.\nDaxili nəzərim şüuraltının zülmətində dolaşırdı və bu simanı üzə çıxarmaq niyyətim son dərəcə amorf obyektin aydın olmayan dumanlı cizgilərini ehtiva etməyimlə başa çatdı.\nBu kifayət qədər uzun müddət davam etdi... o vaxta qədər ki, «yad» təcrübənin uğurlu ekskursları ilə silahlandım: bir sıra tədqiqatçıların (Avqustinin, Yunqun, Eliadenin, Borxesin, Qumilyovun və başqalarının) ölçülüb-biçilmiş fikirləri, əsaslı şəkildə ümumiləşdirilmiş müşahidələri mənə mentallığımızın dərinliklərinə dalmaq üçün kifayət qədər etibarlı cığır tapmağa yardım etdilər.\nTədricən mənim bərkdən-boşdan çıxmış şüurum mentalitetin ümidverici arxetipik elementlərindən yapışmağa başladılar.\nMənim ekskurslarımdan açıq-aydın belə bir qənaət hasil olurdu ki, əgər bu gün mədəniyyətdə mentalitetə tələbat varsa, deməli bu fenomenin axtarışının bir səbəbi var.\nMənim bu qənaətin hər gün tapdığım hər bir arxetiplə və onların arasında üzvi əlaqələrin mövcud olmasını dərk etməyimlə möhkəmlənirdi.\nƏgər biz hamımız «bir yerdə» bizim mentallığımızın mövcudluğuna əminiksə və şübhə doğurmayan arxetiplər bunu inandırıcı şəkildə sübuta yetirirlərsə, deməli, bu bizim ənənə üçün spesifik olan və onun özünəməxsusluğunu ifadə edən «nə isə»nin məna sahəsinin dərki üçün üsullar olmalıdır.\nBu halda bizdən – azərbaycanlılardan başqa (yad adam) onun özünəməxsusluğunun kodunu açıqlaya bilməz.\nOna görə yox ki, başqaları bunu bizim əvəzimizdə etmək istəmirlər, ona görə ki, başqaları sonra başa düşmək üçün bizim mentallığın özünəməxsusluğunu dərk edə bilməzlər.\nYalnız bizə və bizim hər birimizə ayrı-ayrılıqda «ənənənin təbiəti»özünün səriştəli öyrənilməsi üçün obyektiv imkan verilmişdir.\nMentallığın ssenarisinin mədəniyyətin digər tədqiqat proqramlarından prinsipial fərqi məhz bununla bağlıdır: «özündən çıxmamaq şərtilə» hər bir kəs bu özünəməxsus aləmə cığır aça bilər və arxetipik hörgülərin mürəkkəb şəbəkəsini açıqlamaqla mentalitetin xüsusiyyətini dərk edə bilər.\nMentallığa hər bir daxil olma öz çətinliklərini yaradır: hər bir kəsin axtarış obyektinə heç bir aidiyyəti olmayan şəxsi görüntüsünü üzə çıxarmaq təhlükəsi var.\nLakin bu tipli ekskurslarda hövsələli olmaq və mentallıq atmosferinə dalmaq durumunda uzun müddət qalmaq təcrübəsinə malik olmaq lazımdır: qaranlıq otaqda nəyi isə birdən-birə aşkar etmək mümkün deyil, lakin göz tədricən uyğunlaşır və görməyə vərdiş edir.\nDemək olar ki, əgər biz məqsədyönlü şəkildə mentallığın mahiyyətinin axtarışına davam etsək, belə bir metamorfoza bizim hər birimizlə baş verə bilər: əvvəl-axır naməlumluq dumanı dağılmağa başlayar və hər bir kəsin nəzərləri qarşısında tədricən əvvəllər naməlum, demək olar ki, ğözə görünməz arxetiplər aləminin cizgiləri, ştrixləri görünməyə başlayır.\nSonra isə, kim bilir, bəlkə də arxetiplərin özünəməxsusluğu haqqında bu və ya digər dərəcədə dəqiq təsəvvür almaq mümkün oldu.\nOnun mahiyyətinin dərki bizim təhlükəli yeniliklərə və unifikasiyaya məruz qalan plüral dünyada mədəniyyətimizin koloritini saxlamaq üçün vacibdir.\nBu şəraitdə öz mentallığını itirmək təhlükəsi demək olar ki, realdır.\nVə böyük və yad aləmin total şirnikləndirici təkliflərinə görə mentallığımızı yaddan çıxarmaq və yaxud qurban vermək böyük ağılsızlıq olardı.\nMən əminəm ki, yalnız bizim mentalitetimiz yox, hər hansı başqa bir ənənənin (mədəniyyətin) koloriti belə bir aqibətə layiq deyil: sivilizasiya müxtəlifliyin sintezi əsasında qərar tutmuşdur.\nAydındır ki, hər bir mentalitet və onların hamısı «bir yerdə» sivil birliyin açar meyarı kimi müəyyən şəkildə bir-birinə uyğunlaşmalıdırlar.\nBu halda hər bir mentallıq özümlüyünü qoruyub saxlayır və dünyanın rəngarəngliyinə öz töhvəsini verir: mentalitetin özünəməxsusluğu məhz bu cəhətinə görə gözəl olan sivilizasiyanın mozaik mahiyyətinin özünəməxsusluğunda qorunub saxlanılır.\nƏgər biz «öz özümlüyümüzü, mentallığımızı» daha yaxşı anlasaq, onun əhəmiyyətini daha yaxşı dərk edərik və biz onu qoruyub saxlamağa cəhd göstərərik; anlamla bir yerdə xarici mozaik aləmə uyğunlaşma yolunu da tapa bilərik.\nYalnız onun bütün özünəməxsusluğunu görəndan sonra çağdaş sivilizasiyanın yenilikləri nəticəsində bizim laqeydliyimizlə bağlı itirə biləcəyimiz «nəyi isə» tam şəkildə dəyərləndirə bilərik.\nARXETİPLƏR. Nəzəriyyəyə görə, mentalitet «arxetipik çulğalaşmaların məcmusudur»: mentallığın nüvəsini bir çox cəhətdən onun özümlülüyünü səciyyələndirən və ona invariantlıq, ənənəvi sabitlik verən aparıcı arxetiplər təşkil edirlər.\nMəhz energetik baxımdan güclü arxetiplərin əsasında mentalitetin bütövlük xüsusiyyəti formalaşır.\nBuna görə də mentalitetin mahiyyətinin dərki aparıcı arxetiplər toplusunu üzə çıxarmağı, onların «energetikası»nın spesifikliyini başa düşməyi və onların arasında mövcud olan üzvi əlaqələri, çulğalaşmaları ortaya qoymağı tələb edir.\nMentalitetin xəyali obrazının axtarışı onun arxetipik məzmununun üzə çıxarılması – «aparıcı arxetiplər siyahısı»nın tərtib olunması ilə başlayır.\nArxetiplər arasındakı çulğalaşmaların mexanizmini aydınlaşdırdıqca mentalitetin real konturlarının yaradılmasına ümid bəsləmək olar.\nMentallıq aləminə səyahətimin nəticələrini etüd qismində ifadə edərkən mən dəyər baxımından mühakimələrdən istifadə etməməyə çalışırdım: sosiokültür (mənəvi) fenomenlərin öyrənilməsində yaxud müzakirəsində belə mühakimələr son dərəcə arzuolunmazdırlar.\nMənim üçün pis yaxud yaxşı arxetiplər, mentallıq, ənənələr mövcud deyillər və mahiyyət etibarilə ola bilməzlər.\nDəyərə əsaslanan mühakimələr mentallığımızın arxetipik mahiyyətinin cəhətlərini dərk etmək yolunda ciddi maneəyə çevrilə bilərlər.\nBuna görə də hələ axıra kimi aydınlaşdırılmamış arxetipləri onların mahiyyətinin dəyərləndirilməsi süzgəcindən «buraxmaq» istəyini özündə boğmaq böyük əhəmiyyət kəsb edir.\nFenomenlərin faydalı – faydasız, yaxud yaxşı – pis parametrinə uyğun seçiminin dəyər baxımından təhlili təhlükəlidir, çünki onların əsl mahiyyətinin bərpa olunması prosesini ciddi şəkildə təhrif edə bilər.\nBuna görə də «onlar necə, nə üçün, nə vaxt və nədən ötrü yaranmışlar?» suallarına cavabları sonraya saxlayaq.\nBizim vəzifəmiz mümkün qədər çoxlu məna ifadə edən arxetipi «qazıb üzə çıxarmaq», onların arasındakı sistemli əlaqələri aydınlaşdırmaq, mentallığın arxetipik simasını yaratmağa cəhd etməklə bağlıdır.\nUğurlu axtarış üçün əvvəllər olduğu kimi bu gün də arxetiplərin bizim şüursuzluğumuzda sakinləşdiklərinə, bizim hərəkətlərimizi və düşüncələrimizi idarə etdiklərinə inamımız kifayətdir.\nOnlar ənənənin etibarlılığına və həyat alqoritminin qorunub saxlanılmasına zəmanət verən «mentalığın kodları» qismində şüuraltında yerləşdirilmişlər.\nArxetiplərin məhz anadangəlmə olmaları onların istənilən zaman və istənilən şəraitdə öyrənilməsinə və axtarış prosesində uğur qazanmağa ümid bəsləməyə imkan verir.\nMən ehtimal edirəm ki, bu və ya digər arxetip (xüsusilə mənim etüd variantımda) kiminsə xoşuna gəlməyə bilər və onda həmin arxetipdən sadəcə olaraq yaxa qurtarmaq istəyi meydana gələr.\nÇox göman ki, arxetiplərlə bu cür üzləşmək heç də ən yaxşı çıxış yolu deyil; onları «qanundan kənar» (faydasız, lazımsız və hətta zərərli) elan etmək mümkünsüzdür, çünki onlar bizim şüurumuza, mədəniyyətimizə və həyat tərzimizə «genetik baxımdan daxil edilmiş» və öz kökləri ilə möhkəm yapışmışlar.\nBilməməzlik fenomenlərin dəyər baxımından seçimi üçün əsas ola bilməz; bu, yalançı səriştəliliyin son dərəcə təhlükəli nəticəsidir.\nDəyərləndirmə ən yaxşı halda arxetiplərin mahiyyətinin və mental rolunun kifayət qədər dolğun dərki zəminində yerinə düşər.\nYalnız əsl səriştəlilik arxetiplərin təshihi və seçimi üçün dəyər təhlili aparmaqdan ötrü normal şərait yaratmağa imkan yaradar.\nLakin hətta hansı isə arxetiplərdən ağrısız-filansız yaxa qurtarmaq mümkün olsa belə, tələsməyə dəyməz: heç vaxt yaddan çıxarmaq olmaz ki, mentallığın özümlülüyü arxetiplərlə bağlıdır və hər bir aparıcı (təməl) arxetipi mentallığın unikal – təkrarolunmaz simasına özünün xüsusi töhfəsini verir.\nBu və ya digər arxetipin faydalı olub-olmaması haqqında düşünərkən bizim mentallığımızın mahiyyətinin dəyərləndirilməsinin «ekoloci hissi»nə söykənmək zəruridir: o bizim mövcudluğumuzun sosiokültür (ənənəvi) mühitidir və onun azacıq mutasiyası belə geriyədönməz düşkünlük proseslərinə təkan verə bilər.\nSeçim prosesində nəyi isə dəyərləndirmə istəyi ilə üz-üzə gələndə mən daosların müdrikliyini rəhbər tuturam; məlumdur ki, onlar nəsnənin, hadisənin faydalı olub-olmaması arasında dəqiq hədd müəyyənləşdirmək təhlükəsindən çəkinməyə çağırırdılar.\nBir çox hadisələrin təhlili zamanı mən Çcuan-tszının pritçasını yadıma salıram: hər bir ağacı faydasızlığına görə kəsməzdən əvvəl qızmar yay günündə səhrada elə bu ağacın altındaca dincəlməkdən aldığın böyük səadəti təsəvvür et.\nÇcuan-tszının bir digər son dərəcə zəruri aforizmi də var: hamı faydalılığın faydasını bilir, lakin faydasızlığın faydasını dərk etmək heç də hamıya qismət olmur.\nBu gün biz ancaq arxetiplər aləminə səyahət etmək fikrindəyik: hal-hazırda biz mentallığımızın özümlülüyünün simasını səciyyələndirən, bizim üçün böyük əhəmiyyət kəsb edən «Qorqud nəslinin arxetipləri» kimi mürəkəb bir fenomenin mahiyyətinin uzun dərki yolunun lap başlanğıcındayıq.\nBu ilkin mərhələdə bu və ya digər arxetiplərin faydalı yaxud faydasız olması haqqında mülahizələri rəhbər tutmaq təhlükəli olardı.\nOla bilsin ki, sonralar, mentallığımızın mahiyyətini dərk edəndən sonra ilk baxışdan hətta ən «faydasız» görünən arxetiplərin faydalılığını başa düşəcəyik; ola bilsin ki, hər bir arxetipin mentallığın simasını müəyyənləşdirən «kölgəsi» mövcuddur.\nYolun başlanğıcında həmişə çoxlu suallar doğur, çoxlu şübhələr meydana gəlir.\nÇox güman ki, bu təbiidir. Qabağa getdikcə sualların sayının xeyli artacağı da təbiidir.\nMənə elə gəlir ki, sualların və şübhələrin çoxluğu onların tam yoxluğundan çox-çox yaxşıdır. Sualların və şübhələrin mövcudluğu axtarışın uğurluluğunun əlaməti, problemə ciddi münasibətin təzahürüdür.\nMentallığın arxetipik mahiyyətinin dərki saysız-hesabsız suallarla və şübhələrlə üz-üzə gəlməkdir.\nOnlar adamı heç olmasa bəzilərinə cavab tapmaq və müəyyən şübhələri dağıtmaq cəhdinə (istəyinə) təhrik edir.\nAxı aktual suala hər bir uğurlu cavab ilə biz mentallığın dərinliyinə yeni bir addım atmış oluruq və hər bir uğurlu addımla bizdə mentallığın aparıcı amili qismində hər bir arxetipin özünəyetərliliyinə inam hissi möhkəmlənəcək.\nMən mentallığın arxetipik əsaslarının axtarışına və onun mahiyyətinin dərkinə hamımız üçün böyük əhəmiyyət kəsb edən bircə suala cavab tapmaq üçün başlamışdım: bizim mentalitetimiz nədir?\nÇox tezliklə mənim daxili düşüncəm həyat tərzinin gerçəkliyindən bizi addımbaşı (ayaqyolu, zibil, haralısan, qismət və s.) izləyən «zəhlətökən» arxetipləri üzə çıxartdı.\nOrtaya qoyulan arxetiplərlə birlikdə yeni-yeni suallar meydana çıxırdı və getdikcə onların sayı artırdı.\nSualların zəminində axtarışların və düşüncələrin yeni arxetiplərin üzə çıxarılmasına və onların mental çulğalaşmasına yardım edən təzə istiqamətləri yarandılar.\nƏgər əvvəllər mənim daxili baxışım göz-gözü görməyən dumanın içində batırdısa, indi mən artıq tanış arxetiplərin labirintləri içində gəzib-dolaşıram; onlar məndə yeni şübhələr doğurur, təxəyyülümü yeni assosiasiyalarla, mental obrazlarla və s. ilə yükləyirlər.\nBizim mentallığılın özünəməxsusluğunu mozaik formada əks edən etüdlərimlə mən hamını bu ecazkar aləmə səyahət etməyə dəvət edirəm. Əminəm ki, birgə axtarışlarımızla mentallığın arxetipik mahiyyətini dərk etməyin ən yaxşı üsulunu daha tez tapa bilərik.\nMentallığın problemlərinin həlli təkcə şəxsi yox, həmçinin «müştərək» cavabdehlik məsələsini ortaya qoyur: mentallıq hər birimizə bütün əcdadlarımızdan nəql olunmuşdur və buna görə onların qorunması üçün biz hamımız məsuliyyət daşıyırıq.\nHər bir arxetipin arxasında yalnız mentallığın cəhəti yox, həmçinin bizim mədəni əcdadlarımızın həyatı – tariximiz, ənənələrimiz, mədəniyyətimiz dayanır.\nBu mürəkkəb yolda problemlər və şübhələr bizi qorxutmamalıdırlar; axı söhbət sivilizasiyanın kollziyalarına uğurla uyğunlaşmaq üçün mentallığın mahiyyətini dərk etməkdən gedir.\nGələcək nəsillərin arxetipikliyinin qorunub saxlanılması gördüyümüz işin uğurundan asılıdır.\nBuna görə də bizi keçmişimiz və gələcəyimiz üçün məsuliyyəti dərk etməməyimiz qorxutmalıdır. Bir çox azərbaycanlılar özlərini cavabdehliklə yükləməməkdən ötrü arxetipik (instinktiv) həyatı üstün tutardılar.\nLakin daim açıq olan və dəyişən dünyada arxetipik-«kor-koranə» (şüursuz) yaşamaqda davam etmək şansı daim əriyir.\nBiz ya mentallığımızın spontan itkisinə, ya da onun öyrənilməsinə və «özümlüyümüz»ü bütün mümkün mutasiyalardan müdafiə üsullarının axtarışına məhkumuq.


29-11-2018 21:17 - Olaylar.az - Hadisə 24\nTrend-in hadisə yerində olan əməkdaşının verdiyi məlumata görə, hadisə Daxili İşlər Nazirliyinin Baş Mühafizə İdarəsinin yaxınlığında baş verib. İrigövdəli ağac yaxınlıqdakı restoranın üzərinə aşıb.\nBakıda külək 22 ağacı aşırdı: 2 maşın əzildi\n29-11-2018 21:31 - Baku.ws - Hadisə\nBAKU.WS-in məlumatına görə, bu barədə Trend-ə Bakı Şəhər İcra Hakimiyyəti Yaşıllaşdırma Təsərrüfatı Birliyindən bildirilib. Qeyd olunub ki, güclü külək nəticəsində paytaxt ərazisində 22 irigövdəli ağac aşıb.\nBakıda 64 yaşlı kişi evində ölü tapıldı\n29-11-2018 16:13 - Open.az - Hadisə\nHəmin ünvanda yaşayan, 64 yaşlı Ziyafət Şəfayət oğlu Tağıyevin üzərində xəsarətlər olmayan meyiti hamamda aşkar edilib. Onun ölümünün səbəblərini müəyyənləşdirmək üçün tibbi ekspertiza təyin edilib.\n29-11-2018 15:21 - Baku.ws - Hadisə\nBu gecə Nizami rayonunda baş vermiş dəhşətli yanğın zamanı 4 ev tamamilə kül olub, bir ailə - ata, ana, 2 azyaşlı ölüb. Virtualaz.org saytının əməkdaşlaı dəhşətli yanğın baş verən ərazidə olublar. Hadisə təxminən gecə saat 3-də baş verib.\nAzərbaycanda ŞOK OLAY: Xəstəxana gedə bilərsən dedi, 5 gün sonra öldü\n29-11-2018 15:13 - Xezerxeber.az - Hadisə\nXəzərXəbər Daxili İşlər Nazirliyinə istinadən xəbər verir ki, noyabrın 23-də saat 13 radələrində Şəmkir rayonu ərazisində şəhər sakinləri İkram Məmmədovun idarə etdiyi "Pejo” və Maarif Məmmədovun idarə etdiyi "VAZ-21011” markalı avtomobillər toqquşub. Nəticədə M.Məmmədova və İ.Məmmədovun sərnişini, arvadı Xanım Məmmədovaya xəstəxanada ilkin tibbi yardım göstərildikdən sonra buraxılıb.\nİran vətəndaşının narkotik keçirmək cəhdi boşa çıxdı\n29-11-2018 11:05 - Sia.az - Hadisə\nCənub Ərazi Baş Gömrük İdarəsinin Əməliyyat və Təhqiqat İdarəsinə daxil olmuş məlumat əsasında İran İslam Respublikasından gələn bu ölkə vətəndaşı Biləsuvar gömrük postunda saxlanılıb. Dövlət Gömrük Komitəsindən SİA-ya verilən məlumata görə, şifahi sorğu-sual zamanı vətəndaş üzərində və əl yükündə gömrük nəzarətindən gizlədilmiş hər hansı predmetin olmadığını bildirsə də, onun daxili orqanı - düz bağırsağında rezin bükümdə, cəmi 24 ədəd mavi, silindir formalı psixotrop maddə - metilendioksimetamfetamin adlı həblər aşkarlanıb.\n29-11-2018 10:53 - Axar.az - Hadisə\nDövlət Gömrük Komitəsi (DGK) Cənub Ərazi Baş Gömrük İdarəsinin Əməliyyat və Təhqiqat İdarəsinə daxil olmuş məlumat əsasında İrandan gələn bu ölkənin vətəndaşı Biləsuvar gömrük postunda saxlanılıb. DGK-dan Axar.az-a verilən məlumata görə, şifahi sorğu-sual zamanı vətəndaş üzərində və əl yükündə gömrük nəzarətindən gizlədilmiş hər hansı predmetin olmadığını bildirsə də, onun daxili orqanı - düz bağırsağında rezin bükümdə, cəmi 24 ədəd mavi, silindir formalı psixotrop maddə - metilendioksimetamfetamin adlı həblər aşkarlanıb.\nİranlının daxili orqanından nələr çıxdı… - Foto\n29-11-2018 00:00 - Big.az - Hadisə\nBiləsuvar gömrük postunda sərhədi keçən şəxsin daxili orqanlarında gizlin keçirmək istədiyi psixotrop maddə aşkarlanıb. Şifahi sorğu-sual zamanı vətəndaş üzərində və əl yükündə gömrük nəzarətindən gizlədilmiş hər hansı predmetin olmadığını bildirsə də, onun daxili orqanı - düz bağırsağında rezin bükümdə, cəmi 24 ədəd mavi, silindir formalı psixotrop maddə - metilendioksimetamfetamin adlı həblər aşkarlanıb.\n"Ürəyim sıxılırdı, oğurluğa getdim" - 18 yaşı var...\nBelə ki, C.Əhmədov sərxoş vəziyyətdə Qaradağ rayonu, Ələt qəsəbəsində yaşayan Nicat Əhmədovun evinə girərək yatan Elnarə Əhmədovanı xəncərlə hədələyərək 150 manat istəyib.\n“Feli sifət” termini düzgündürmü?\n29-11-2018 15:03 - Olaylar.az - Siyasət\nSərvər ŞirinovMəlumdur ki, felin təsriflənməyən formalarına məsdər, feli sifət, feli bağlama daxildir. Bizə elə gəlir ki, "feli sifət" bir termin kimi özünü elmi cəhətdən tam doğrulda bilmir.\n29-11-2018 15:01 - Olaylar.az - İKT\n"OLAYLAR" xəbər verir ki, Avropa Komissiyasının dəstəyi ilə, Nəqliyyat, Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyi tərəfindən təşkil olunan seminarda nazirliyin, eləcə də "Aztelekom", "Bakı Telefon Rabitəsi", Dövlət Radiotezliklər İdarəsi, "Radio-Televiziya Yayımı və Peyk Rabitəsi" İstehsalat Birliyinin nümayəndələri iştirak edib. Daha sonra G.Hüseynova informasiya-kommunikasiya sektorunda həyata keçirilən işlər, əldə olunan nəticələr barədə ətraflı məlumat verib: "Bu gün ölkə əhalisinin 80 faizi internet, 72 faizi isə genişzolaqlı internet istifadəçisidir.\nBəhruz Quliyev: "Azərbaycanın regional siyasətində Gürcüstanın xüsusi yeri var"\n29-11-2018 14:57 - Olaylar.az - Siyasət\nQonşu ölkələrdə baş verən proseslərin, demokratik dəyişikliklərin Azərbaycanın diqqətində olduğunu deyən siyasi ekspert söyləyib ki, xüsusilə də Gürcüstanda keçirilən prezident seçkiləri iki ölkə arasında mövcud olan hərtərəfli əlaqələrin davamlılığı baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir: "Təbii ki, hakimiyyətə gələn şəxs istənilən halda xarici siyasətdə dəyişiklik etmək istəyində olur. Hesab edirəm ki, yeni seçilən prezident iki ölkə arasında qonşuluq əlaqələrini yenidən gözdən keçirəcək.\n29-11-2018 12:43 - Olaylar.az - Hadisə\nHavanın temperaturu Abşeron yarımadasında və Bakıda gecə və gündüz 4-7 dərəcə isti təşkil edəcək. Havanın temperaturu gecə 5-7, gündüz 8-11 dərəcə isti, dağlarda gecə 0-5 dərəcə şaxta, gündüz 2-5 dərəcə isti təşkil edəcək.\nZaxarovadan Qərbə inanılmaz ittiham: Bu işdə əli var!\n29-11-2018 11:43 - Olaylar.az - Siyasət\nQeyd edək ki, Rusiya 25 noyabrda Ukrayna Hərbi Dəniz Qüvvələrinə məxsus 3 gəmiyə hücum edib. Hücum zamanı 6 Ukrayna hərbçisi yaralanıb.\n29-11-2018 11:29 - Olaylar.az - Siyasət\nTürkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan "Böyük İyirmiliy"in sammiti çərçivəsində amerikalı həmkarı Donald Trampla Buenos-Ayresdəki görüşdə Suriyanın Mənbic şəhərindəki vəziyyəti müzakirə etmək niyyətində olduğunu bildirib.\n29-11-2018 10:13 - Olaylar.az - İKT\nPublika.az "Milliyyət" nəşrinə istinadən xəbər verir ki, urologiya mütəxəssisi Can Öbek Harvard Universitetinin araşdırmasına diqqət çəkərək aktiv cinsi həyatın kişilərdə prostat xərçənginin inkişafının yavaşlatdığını bildirib.\n29-11-2018 05:31 - Olaylar.az - İqtisadiyyat\nBəs, çiy kartof suyunun faydaları haqda necə, məlumatınız varmı?Axşam.az xarici KİV-ə istinadən kartof suyunun faydalarını diqqətinizə çatdırır:1. Kartof suyunun çox yaxşı iltihab önləyici xüsusiyyətləri var.


МЦЯЛЛИФ ВЯ ЩЦГУГ\nAZƏRBAYCANDA MÜƏLLIF HÜQUQLARININ TƏMINATI MƏSƏLƏLƏRI\nMüasir cəmiyyətdə sosial-iqtisadi və siyasi problemlərin həlli daha çox onun intellektual potensialından və mədəni inkişaf səviyyəsindən asılıdır. Bu sahədə dinamik inkişafın təmin olunması isə cəmiyyətdə əqli mülkiyyətlə bağlı münasibətlərin sivil qaydada, ilk növbədə hüquqi baza əsasında tənzimlənməsini tələb edir. Respublikamız öz müstəqilliyini bərpa edəndən sonra bu sahədə böyük işlər görülmüş, yaradıcılıq əməyinin nəticələrindən istifadənin tamamilə hüquqi müstəviyə keçirilməsi istiqamətində nəzərəçarpacaq addımlar atılmışdır. Xüsusən 8 oktyabr 1996-cı il tarixdən qüvvəyə minən “Müəlliflik hüququ və əlaqəli hüquqlar haqqında“ Azərbaycan Respublikası Qanunu (bundan sonra Qanun) bütövlükdə müəllif hüquqlarının qorunması və idarə edilməsi sisteminə əhəmiyyətli yeniliklər gətirməklə bərabər, pozulmuş müəllif hüquqlarının müdafiəsi üzrə məhkəmə işlərinə baxılması məsələlərinə də prinsipal dəyişikliklər etmişdir. Bu Qanunun tətbiqi ilə bağlı Azərbaycan Respublika sı Prezidentinin 8 oktyabr 1996-cı il tarixli Fərmanı, həmçinin yeni qəbul olunmuş Azərbaycan Respulikası Mülki Məcəlləsinə, Mülki Prosessual Məcəlləsinə, Cinayət Məcəlləsinə və bir sıra digər qanunvericilik aktlarına müəllif hüququ və əlaqəli hüquqlar üzrə dünya standartlarına uyğun olan müddəaların daxil edilməsi də intellektual mülkiyyət hüquqlarına Azərbaycan dövlətində yüksək qiymət verilməsinin təzahürlərindəndir.\nAzərbaycan qanunvericiliyində artıq formalaşmış «Müəllif hüququ və əlaqəli hüquqların müdafiəsi» anlayışı altında müəllif hüququ və əlaqəli hüquqların tanınmasına, yaxud pozularkən bərpasına və ya bu hüquqlar mübahisə obyektinə çevrilərkən onların sahiblərinin mənafelərinin müdafiəsinə yönəldilmiş məcburi tədbirlərin məcmusu başa düşülür. Mövcud qanunvericilikdə bu tədbirlərin kifayət qədər rəngarəng forma, vasitə və üsulları öz əksini tapmışdır və bunlar zərərçəkənlərə geniş müdafiə imkanları verir.\nYeni müəllif-hüquq qanunvericiliyi müəllif hüquqlarından istifadə ilə bağlı keçmişdə mövcud olan bir sıra müddəaları kökündən dəyişdirmiş, daha çox müəllif-istifadəçi münasibətlərini əsas götürməklə müəllif hüquqlarının qorunmasının və pozulmuş hüquqların bərpasının bir sıra yeni prinsiplərini gündəliyə çıxarmışdır. Təbii ki, belə vəziyyətdə pozulmuş müəllif hüquqlarının müdafiəsi ilə bağlı baxılan işlərdə ədalətli qərarların qəbul edilməsi bu Qanunun və digər qanunvericilik aktlarına daxil eilmiş müəllif hüququ və əlaqəli hüquqlarla bağlı müvafiq müddəaların nə dərəcədə tətbiq olunmasından və tələblərinə əməl edilməsindən çox asılıdır. Sözsüz ki, bəzi hakimlərin yeni müəllif-hüquq qanunvericiliyinin tətbiqi sahəsində təcrübələrinin hələ kifayət qədər olmadığı bir şəraitdə müəyyən dərəcədə mübahisə doğura biləcək qərarların qəbul edilməsini də gözləmək olar. Qeyd edilənləri nəzərə alaraq, qanunvericiliyin təhlilindən və son illərin müşahidəsindən doğan bə“zi prinsip və nəticələrin müəllif hüquqlarının müdafiəsi ilə bağlı baxılan işlərdə nümunə kimi qəbul edilə bilməsi ehtimalını əsas götürərək, onları hakimlərin nəzərinə çatdırmağı lazım bilirik.\nYeni Qanunla əsərdən sərbəst istifadənin məhdudlaşdırılması, Qanunda göstərilən xüsusi hallar istisna olmaqla, əsərdən hər hansı formada və üsulla istifadəyə müstəsna hüququn müəllifə və ya əsərə müəlliflik hüququnun digər sahibinə məxsus olmasının (Qanunun 15-ci maddəsi) və həmin hüquqların müəllif müqaviləsi əsasında verilə bilməsinin (Qanunun 30-cu maddəsi) təsbit edilməsi, müəllif hüququnun və əlaqəli hüquqların sahiblərinin, habelə səlahiyyətli dövlət orqanlarının və ya həmin hüquqları kollektiv əsasda idarə edən təşkilatların müəlliflik hüquqlarını və əlaqəli hüquqları pozan və ya pozmaq təhlükəsi yaradan hərəkətlərin dayandırılmasını tələb etmək hüququna malik olması (Qanunun 44-cü maddəsi), həmçinin əsərdən hər hansı formada və üsulla istifadəyə görə müəllif qonorarının ölçülərinin müqavilə əsasında müəyyən olunması (Qanunun 31-ci maddəsi) onun prinsipial xüsusiyyətlərindən sayılır.\nƏqli yaradıcılıq məhsulları və onlardan istifadə ilə bağlı münasibətlər mülki qanunvericiliyin prinsiplərinə əsasən, fiziki və hüquqi şəxslərin mülki hüquqlar və vəzifələr doğuran hərəkətləri nəticəsində əmələ gəlir və təbii ki, mülki qanunvericiliklə tənzimlənir. Mülki hüquq və vəzifələr, onların müdafiəsi Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin (MM) 2-ci fəslində göstərilmişdir.\nMülki Məcəllənin 17-ci maddəsinə əsasən (“Mülki hüquqların müdafiəsi“) “Bütün dövlət hakimiyyəti orqanları, yerli özünüidarə orqanları, siyasi partiyalar, ictimai birliklər, həmkarlar ittifaqları, təşkilatlar, fiziki və hüquqi şəxslər mülki hüquqlara hörmət etməli və onların müdafiəsinə kömək göstərməyə borcludurlar.\nQanunun 47-ci maddəsinə əsasən, bu Qanunla nəzərdə tutulan müəlliflik hüququ və əlaqəli hüquqların pozulmasına görə Azərbaycan Respublikası qanunvericiliyinə uyğun mülki, inzibati və cinayət məsuliyyəti nəzərdə tutulur.\nMülki hüquqların məhkəmə müdafiəsini Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin (MPM) müəyyənləşdirdiyi iş aidiyyatına uyğun olaraq ümumi yurisdiksiya məhkəmələri və iqtisadi məhkəmələr həyata keçirirlər.\nMPM-nin 4-cü maddəsinin 4.1. bəndinə əsasən bütün fiziki və hüquqi şəxslər özlərinin qanunla qorunan hüquq və azadlıqlarını, eləcə də maraqlarının qorumaq və təmin etmək məqsədilə qanunla müəyyən edilmiş qaydada məhkəmə müdafiəsindən istifadə etmək hüququna malikdirlər.\nPozulmuş müəlliflik hüququ və əlaqəli hüquqların bərpa edilmə proseduraları Azərbaycanda mövcud qanunvericilikdə nəzərdə tutulan aşağıdakı ümumi qaydalarla həyata keçirilir. Qanunun 44, 45 və 46-cı maddələrinə əsasən, müəlliflik hüququnun və əlaqəli hüquqların sahibləri, habelə səlahiyyətli dövlət orqanları və həmin hüquqları kollektiv əsasda idarə edən təşkilatlar müəlliflik hüquqlarını və əlaqəli hüquqları pozan və ya pozmaq təhlükəsi yaradan hərəkətlərin dayandırılmasını tələb etmək hüququna malikdirlər. Müəlliflik hüququ və əlaqəli hüquqların sahibləri pozulmuş hüquqlarının bərpası üçün məhkəməyə müraciət edə bilərlər. Bu zaman pozulmuş müəlliflik hüququnun və əlaqəli hüquqların bərpasının təminatı üçün səlahiyyətli vəzifəli şəxslər və orqanlar müdafiəsini Azərbaycan Respublikasının mülki-prosessual və cinayət-prosessual məcəllələrinə və digər qanunvericilik aktlarına uyğun lazımi tədbirləri görməlidirlər.\nMülki Məcəllənin 18-ci maddəsinə əsasən, mülki hüquqların müdafiəsi qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş qaydada və qanuna, ictimai qaydaya və əxlaqa zidd olmayan üsullarla həyata keçirilir.\nMüəlliflik hüququ və əlaqəli hüquqlarla əlaqədar mübahisələrə baxılarkən praktikada daha çox mülki-hüquqi müdafiənin ümumi vasitələrindən (mülki hüquqların tanınması, hüquqların pozulmasınadək mövcud olan vəziyyətin bərpa edilməsi və hüquqları pozan hərəkətlərin qarşısının alınması, zərərin əvəzinin ödənilməsi və s. - Mülki Məcəllənin 18, 21 və s. maddələri) istifadə olunması mümkündür.\nMM-nin 21-ci maddəsinə əsasən, «Hüququ pozulmuş şəxs ona vurulmuş zərərin əvəzinin tam ödənilməsini tələb edə bilər, bu şərtlə ki, qanunda və ya müqavilədə zərərin əvəzinin ödənilməsi nəzərdə tutulmasın».\nZərər dedikdə hüququ pozulmuş şəxsin hüququnu bərpa etmək üçün çəkdiyi və ya çəkməli olduğu xərclər, əmlakından məhrum olması və ya əmlakının zədələnməsi (real zərər), habelə hüququ pozulmasaydı, həmin şəxsin adi mülki dövriyyə şəraitində əldə edəcəyi gəlirlər (əldən çıxmış fayda) başa düşülür (MM-nin 21 maddəsinin 21.2-ci bəndi). Əgər hüququ pozmuş şəxs bunun nəticəsində gəlir əldə etmişdirsə, hüququ pozulmuş şəxs digər zərərlə yanaşı, əldən çıxmış faydanın da ödənilməsini tələb edə bilər (MM-nin 21 maddəsinin 21.3-cü bəndi).\nKeçmiş sovet qanunvericiliyi müəllif qonorarının məcburi stavkalarını müəyyən etdiyindən tərəflər qonorarın məbləğini hökumətin qonorar qərarları ilə müəyyən edilmiş maksimum miqdarlardan artıq göstərə bilmirdilər. Bu qayda hakimlərə yaxşı məlum olduğundan onlar məhkəmə işlərində daha çox qonorarın aşağı və yuxarı hədlərinə nə dərəcədə əməl olunması məsələsinə diqqət yetirir və qərar qəbul edərkən bu faktı əsas götürürdülər.\nYeni Qanuna müəllif qonorarının ancaq minimum miqdarlarının müəyyən edilməsi haqqında müddəanın daxil edilməsi ilə (40-cı maddə) keçmişdə mövcud olan maksimum miqdarlar avtomatik olaraq ləğv olunmuş və onun müəyyən edilməsi məsələsi müəllif (və ya hüquq sahibi) və istifadəçinin ixtiyarına buraxılmışdır.


"Rusiya Əfqanıstana hərbi müdaxilə etməyəcək" - LAVROV\n22 iyul, 2021 00:31\nRusiya Əfqanıstanda hərbi kontingentin yerləşdirilməsi və ya bu ölkə ərazisindəki terrorçulara dəqiq zərbələr endirilməsi imkanlarını nəzərdən keçirmir.\nAzsiyaset.com xəbər verir ki, bunu Rusiya XİN başçısı Sergey Lavrov bəyan edib.\n“Siz bizi amerikalılarla və ya sovet dövrünün təcrübəsilə səhv salırsınız”, - deyə nazir “İnterfaks”a müsahibəsi zamanı bildirib.\nHəmçinin, Lavrov əlavə edib ki, hazırda Əfqanıstana hərbi müdaxilə barədə heç kim düşünmür.\nQeyd edək ki, ABŞ və NATO qoşunlarının payızadək Əfqanıstandan tamamilə çıxarılması gözlənilir.


Necə dua etməliyik | Minbərdən Könüllərə\nDua və münacat, Allahın əzəməti qarşısında qulun, acizliyini etiraf edərək məhəbbət və sayqı hissləri ilə Allahdan lütf və kömək istəməsidir. Münacat, yəni duadakı iltica, bir acizlik ifadəsi və yalnız ilahi dərgaha sığınmanın bir nişanəsi olduğu üçün dini baxımdan çox vacibdir.\nBizə bir insan çox qiymətli hədiyyələr gətirsə, lakin onları könülsüz və həvəssiz olaraq bizə verəcək olsa, onu qəbul etmək içimizdən gəlməz. Lakin canı dildən, səmimiyyət və ədəblə təqdim edilən ən sadə bir ikramı da, böyük bir hüzurla alar, verənə də məhəbbət duyarıq.\nBir qul tərəfindən Rəbbinin qəbuluna ərz edilən dua, və ibadətlər də bunun kimidir. Allah üçün etdiyimiz əməllərimizi nə qədər eşq və şövqlə ifa etsək, onların Allah qatındakı qiymətləri də o dərəcə yüksək olur.\nQul, Cənabi-Haqqa münâcâtını, yalnız sözlə deyil ürəkdən və böyük bir səmimiyyətlə ifa etməlidir. Duaları, “qorxu ilə ümid” duyğuları arasında bir ruh haləti ilə etməlidir. Dua ürəkdən gəlməli; qəlb, duanın yükləndiyi mənaya aid arzularla titrəməlidir. Eyni zamanda dua bir günahın bağışlanması istiqamətində isə, o günahın bir daha işlənməməsi xüsusunda qəti bir əzm və səbat göstərilməlidir.\nHəzrət Mövlana (qs) belə buyurur:\n“Peşmançılıq atəşi ilə dolu bir könüllə və nəmli gözlərlə dua və tövbə et! Çünki güllər, günəşli və nəm yerlərdə açar! ”\nMömin, qulluğun bir ehtiyacı olaraq, hər vəziyyətdə Rəbbinə yalvarış halında olmalıdır. Həqiqi bir dini tərbiyə də, dua halını möminin ruhunda davamlı qılmağı hədəfləyər. Çünki dua, qəlbdə Allaha açılan ən uca qapının açarıdır. Ayəti-kərimədə belə buyurulur:\n“(Ya Rəsulum!) Bəndələrim Məni səndən soruşduqda söylə ki, Mən (onlara) yaxınam. Dua edib Məni çağıranın duasını qəbul edərəm. Gərək onlar da Mənim çağırışımı qəbul edib Mənə iman gətirsinlər. Bununla da, ola bilsin ki, doğru yola yetişsinlər.”(əl-Bəqərə, 186)\nAzərbaycanda Həccin qiyməti bahalaşacaq\nQURANİ KƏRİMDƏKİ ŞƏHİDLİK HAQQINDAKI AYƏLƏR (39. 660)\nEvlənmədən öncə nişanlı cütlüklərin bir-biriləri ilə davranış qaydaları (5. 887)


Nəciblik mücəssəməsi » ZİM.Az | "ZİYA" İnformasiya Mərkəzi\nÖtən illər ərzində qələm əhli kimi dahilərlə, müdriklərlə, müxtılif xarakterli, əqidəli insanlarla qarşılaşmışam. Bunların arasında elələri olub ki, onunla olan görüşün, söhbətin, təsirindən uzun müddət çıxa bilməmişəm. Həmin insan yalnız peşə fəaliyyətinin dolğunluğu ilə deyil, həm də mənəvi zənginliyi ilə qəlbimdə dərin izlər buraxıb.\nBakı şəhərinin Pirallahı rayonundakı 168 nömrəli tam orta məktəbin ibtidai sinif müəlliməsi Xırdaxanım Əmirova da, bu qəbildən olan insanlardandır.\n1970-ci il iyulun 27-də əslən Azərbaycanın dilbər guşələrindən biri olan Qazax mahalında nəcibliyi ilə seçilən, Ağa-Koxa nəslinin davaçmılarından biri - Paşa kişinin ailəsində üçüncü qız övladı dünyaya gəldi. Atası qızına Xırdaxanım adı verdi. Arzu etdi ki, qızı gələcəkdə soy-kökünə layiq olan xanımlığı, kübarlığı ilə seçilsin, əsasən də, elmli, bilikli, davamçısı kimi yetişsin.\nİllər keçirdi... Bakı şəhəri 168 nömrəli orta məktəbdə təhsil alan Xırdaxanımın istedadı, elmlərə olan hədsiz marağı, müəllimlərinə verdiyi düşündürücü sualları çoxlarında ona qarşı qibtə hissi yaradırdı. Onun əsasən riyaziyyata marağı çox idi. Düşünürdü ki, riyaziyyatı mükəmməl öyrənməklə qalan digər elmləri dərindən mənimsəyə bilər. Çünki riyaziyyat məntiqi yaddaşı formalaşdırmaqla bərabər insanın zehni qabiliyyətini də inkişaf etdirir. O, bu düşüncə ilə eyni vaxtda mental arifmetikanın sirrlərinə də yiyələnməyə çalışırdı. Və bu cür çalışma ona riyazi məsələri, məntiqi tapşırıqları daha tez və sürətli həll etməyə imkan yaradırdı...\nXırdaxanım orta təhsilini 1987-ci ildə əla qiymətlərlə başa vurdu. O, sevimli müəllimlərinə bənzəmək, riyaziyyat müəllimi olmaq, şagirdlərinin sonsuz məhəbbətini qazanmaq arzusunda idi. Elə bu istək, bu arzu onu Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutunun fizika-riyaziyyat fakültəsinə çəkib gətirdi. Ali məktəbi fərqlənmə diplomu ilə bitirdi. Təcrübəli pedaqoqlardan aldığı bilik, müxtəlif məktəblərdə keçdiyi pedaqoji təcrübələr onun gələcəyin tanınmış müəllimi kimi yetişməsinə zəmin yaratdı.\nİlk əmək fəaliyyətinə müəllim kimi başlayıb. 1992-2002-ci illərdə Bakı şəhəri 2 nömrəli Yeniyetmələrim Yaradıcılıq Mərkəzinin nəzdindəki 138 nömrəli orta məktəbdə əyləncəli riyaziyyat dərnəyində əvvəl müəllim, sonra metodist işiləyib. Daha sonra N.Tusi adına Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetində bir il ixtisasdəyişmə kursunu bitirib. 2003-cü ildən bu günədək isə orta təhsil aldığı 168 nömrəli məktəbdə ibtidai sinif müəllimi işləyir.\nX.Əmirova düz 25 ildir ki, ilk müəllimlik ömrünün unudulmaz anlarını, günlərini yaşayır. Hazırda III “a” sinfinə dərs deyir. 25 şagirdinin hamısı əla və yaxşı qiymətlərlə oxuyurlar. Gələn tədris ilində bu sinif müəllimənin IV buraxılış sinfi olacaqdır.\n-Müəllimlik fəaliyyətimə başladığım ilk gün ömrümün ən mənalı, ən unudulmaz günlərindəndir. Həmin gün ikiqat sevinc içərisindəydim. İllər ötdü... Sonradan tale belə gətirdi ki, sevimli peşəmi orta təhsil aldığım məktəbdə davam etdirməli oldum. Yadımdadır... Hərdən elə bilirdim ki, sinif rəhbərimiz Nəzifə müəllimə kənardan dayanıb dərsimi izləyir. İlk müəllimim Zərifə müəllimə isə mənə təmkinli, səbrli, iradəli olmağı tövsiyyə edir. Uşaqlarla təkcə müəllim kimi yox, həm də, ana kimi davranmağı məsləhət görür. O vaxtdan indiyədək unudulmaz müəllimlərimin nəzərini üzərimdə hiss edirəm.\nXırdaxanım müəllimə hər bir dərsini yüksək yaradıcılıqla keçir. Dərsi keçdikdən sonra uşaqlara mövzu ilə bərabər müxtəlif suallar verir. Kim daha çox suala cavab verirsə, həmin şagirdin dərsə hazırlığını, çalışqanlığını yüksək qiymətləndirir. Bu da şagirdləri yaxşı oxumağa həvəsləndirir.\nEyni zamanda dərsinin daha maraqlı və yaddaqalan olması üçün keçdiyi mövzularla əlaqədar çoxlu əyani vəsaitlərdən istifadə edir. Müəyyən mövzularla bağlı uşaqları ekskursiyalara aparır. Bakının görməli yerlərinə - Qız qalasına, Şirvanşahlar sarayına, Şəhidlər Xiyabanına, Miniatür Kitab Muzeyinə, dənizkənarı parka, teatra, zooparka və s. yerlərə kütləvi gəzintilər təşkil edir. Şagirdlərə paytaxtımız haqqında ətraflı məlumat verərək, bildirir ki, Bakı Yaxın Şərqdə, Orta Şərqdə və ümumiyyətlə, bütün dünyada ən qədim şəhərlərdən biri kimi tanınıb. Təkcə qədimliyinə görə yox, həm də təkrarolunmaz bənzərsizliyi, tarixi memarlıq abidələri və möhtəşəm incəsənət nümunələri ilə dünyanın ən gözəl şəhərlərindən biri hesab olunur.\nBütün bunlarla yanaşı şagirdlər il boyu məktəbin akt zalında milli bayramlarımızı da qeyd edirlər. Yeni ildə, Novruz bayramında milli geyimlərdə rəqs edir, şeir deyir, kiçik səhnəciklər göstərirlər. Birlikdə ürək dolusu şənlənirlər.\nMüəllimə çalışır ki, keçdiyi dərslərinin əksəriyyətində milli vətənpərvərlik mövzusunu da ön planda saxlasın. 20 yanvar, Xocalı faciəsi və erməni vəhşiliyi barədə ətraflı danışır. Düşmən tapdağına çevrilmiş torpaqlarımız barədə əhatəli söhbətlər aparır. Qaçqın-köçkün soydaşlarımız haqqında geniş məlumatlar verir. O, bu zaman müxtəlif fotoşəkillərdən, rəsm materiallarından istifadə edir. Bütün bunlar müəllimənin söhbətlərini əyaniləşdirir, tamamlayır, şagirdlərdə düşmənə nifrət hissini artırır. Və körpə qəlblərə vətənpərvərlik toxumları səpir. Bununla yanaşı dərslərində ibrətamiz atalar sözlərinə, zərb məsəllərə və faydalı söhbətlərə də geniş yer verir.\nXırdaxanım müəllimənin dərs dediyi şagirdləri yuxarı siniflərdə də, əla qiymətlərlə oxuyurlar. Və heç vaxt sevimli müəllimlərini yaddan çıxarmırlar.\nMüəllimə onu da qeyd edir ki, ilk ibtidai sinfimi 2003-cü ildə götürmüşəm. Şagirdlərim fitri istedadları ilə seçilirdilər. Həmin sinifdən bir yetirməm Ervin Mahmudov 2013-cü ildə məktəbi qızıl medalla bitirdi. Onu da qeyd edim ki, 1992-ci ildən indiyədək məktəbdə qızıl medal uğrunda çalışan şagird olmayıb. Hazırda Ervin Mahmudov Azərbaycan Diplomatik Akademiyasında (ADA) təhsil alır. Qürur hissi ilə qeyd edim ki, bu gün yetirmələrimin içərisində neçə-neçə müəllim, həkim, mühəndis, iqtisadçı, hüquqşünas və digər peşə sahibləri var. Onların xoş sorağını eşidəndə sevinirəm, qəlbim iftixar hissi ilə dolur, sabaha nikbin baxıram. Çünki çəkdiyim zəhmət bəhrəsini verir. Bax, budur həyatın mənası! Budur müəllimin xoşbəxtliyi!\nMüəllimədə maraqlı bir cəhəti də müşahidə etdim:\nPeşəsini sonsuz məhəbbətlə sevən Xırdaxanım müəllimə aşağıdakı ifadələri ilə müəllim əməyini, şəxsiyyətini ümumiləşdirərək bu cür dəyərləndirir:\nƏlimizə qələm verib bizə elm, bilik öyrədən, həyat yollarımızda həyat dərsi keçən, eləcə də, hamımıza dostluğun, sədaqətin, mərhəmətin, məhəbbətin, səxavətin, dəyanətin mənasını öyrədən və öyrətdikləri bir ömürlük yolumuzda çıraq kimi yanan, gözlərinin nurundan – nur paylayan, hər kim mənə bircə hərf öyrətsə, o kəsə ömürlük qul olaram sözlərinin ünvanı sayılan bir müqəddəs varlıq, bir kamil insan var - bu dünyada... O böyük şəxsiyyət, o böyük düha –məhz adı hər yerdə böyük hərflərlə yazılan müəllimdir. Kim billir... Bəlkə elə müəllimin təmiz mənəviyyatından, işıqlı simasından, gərgin əməyindən, ülvilik, gözəllik, zəriflik kimi nəcib dəyərlərindən, mehri-məhəbbətindən başlanır Vətən, Torpaq, Millət sevgisi... Bəlkə elə bu ali hisslər - aldığımız hava, içdiyimiz su, yediyimiz çörək kimi – ruhumuza, canımıza, qanımıza hopur ömürlük...\nXırdaxanım müəllimə ailəsində də xoşbəxt tale payı qazanıb. Ömür-gün yoldaşı Elçin Əmirov polis orqanlarında çalışır. Oğlu Mehrab ali təhsilli hərbçidir. Qızı Günel Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetini bitirib, hazırda ixtisası üzrə çalışır. Əmir isə məktəblidir.\nHəyatın dolanbac yollarında yenilməz iradəsi, dözümü ilə irəliləyən, ailədə böyüdüb ərsəyə yetirdiyi övladları ilə, məktəbdə təlim-tərbiyə verdiyi şagirdləri ilə fərəhlənən, tükənməz arzularla yaşayan Xırdaxanım müəlliməyə gələcək ömür yollarında sevinc dolu günlər, müqəddəs peşəsində isə yeni-yeni uğurlar arzulayırıq!..\nFürsətdən istifadə edib illərin qovuşuğunda əməkdaşlarımız adından Azərbaycan müəllimlərini - bütün təhsil fədailərini və fədakar peşə sahiblərini Dünya Azərbaycanlılarının Həmrəylik günü və Yeni il bayramı münasibətilə böyük səmimiyyətlə təbrik edir, onlara möhkəm cansağlığı, işıqlı gələcək və müqəddəs işlərində yorulmazlıq arzulayırıq!...


Marsın altında qədim buz təbəqələri tapıldı' şimal qütbü | boşluq"\nPlanetin şimal qütbünün buz örtüyünü göstərən Marsın görünüşü. Şəkil vasitəsiləISRO/ISSDC/Emily Lakdawalla.\nElm adamları Marsın şimal qütbünün bir mil (1,6 km) altında qumda basdırılmış qədim buz təbəqələrinin qalıqlarını aşkar ediblər, onlar yeni araşdırmada bildirirlər.\nKomanda bəzi yerlərdə 90 faizə qədər su olan qum və buz təbəqələri tapıb. Tədqiqatçıların fikrincə, ərisəydi, yeni kəşf edilmiş buz Mars ətrafında ən azı 5 fut (1,5 metr) dərinlikdə olan qlobal su qatına bərabər olardı ki, bu da planetin ən böyük su anbarlarından biri ola bilər.\nMarsın şimal qütb qapağının şaquli şişirdilmiş görünüşü. Şəkil vasitəsiləSA/DLR/FU Berlin; NASA MGS MOLA Elm Qrupu.\nStefano NerozziTexas Universitetinin Geofizika İnstitutunun magistrantı və yeni tədqiqatın aparıcı müəllifidir.nəşr edilmişdir22 may 2019-cu il tarixindəresenziyalıjurnalGeofiziki Tədqiqat Məktubları, dedibəyanat:\nBurada bu qədər su buzu tapacağımızı gözləmirdik. Bu, ehtimal ki, onu qütb buzlaqlarından sonra Marsda üçüncü ən böyük su anbarı edir.\nTədqiqatçılar bu kəşfi NASA-nın Mars Reconnaissance Orbiter adlı aparatında toplanan ölçmələrdən istifadə edərək ediblər.PAYLAŞILDI, Marsın səthinin bir mil yarım (2,4 km) altına qədər nüfuz edə bilən radar dalğaları yayır.\nTədqiqatçıların fikrincə, buz təbəqələri Marsdakı keçmiş iqlimin rekordudur, eynilə ağac halqaları da Yerdəki keçmiş iqlimin rekordudur. Onlar Marsda keçmiş buz dövrlərində qütblərdə buz yığılması nəticəsində yaranan təbəqələrdən şübhələnirlər. Planet hər dəfə isindikcə buz qalıqlarının qalıqları qumla örtülürdü ki, bu da buzları günəş radiasiyasından qoruyur və atmosferə dağılmasının qarşısını alırdı.\nBurada daha çox abəyanattədqiqatçılardan:\nElm adamları Marsda planetin orbitində və əyilmələrindəki dəyişikliklərdən qaynaqlanan buzlaq hadisələri haqqında çoxdan bilirlər. Təxminən 50.000 illik dövrlər ərzində Mars günəşə tərəf əyilir və tədricən yellənən fırlanan zirvə kimi dik vəziyyətinə qayıdır. Planet dik fırlananda, ekvator günəşə baxır və qütb buzlaqlarının böyüməsinə imkan verir. Planet əyildikcə buzlaqlar geri çəkilir, bəlkə də tamamilə yox olur.\nİndiyə qədər elm adamları qədim buzlaqların itdiyini düşünürdülər. Yeni tapıntılar göstərir ki, əslində əhəmiyyətli buz təbəqəsi qalıqları tortun üzərindəki təbəqələr kimi bir-birini əvəz edən buz və qum lentlərində sıxışaraq planetin səthi altında sağ qalıb.\nNASA-nın Mars Kəşfiyyat Orbiterində HiRISE kamerası ilə çəkilmiş fotoşəkil su buzunu açıq rəngli təbəqələr, qumu isə daha tünd mavi təbəqələr kimi göstərmək üçün düzəldilib. Kiçik parlaq ağ ləkələr nazik şaxta ləkələridir. Şəkil NASA/JPL/Arizona Universiteti vasitəsilə.\nCek HoltArizona Universitetinin Ay və Planet laboratoriyasının professoru və yeni tədqiqatın həmmüəllifidir. Dedi:\nTəəccüblüdür ki, bu basdırılmış qütb yataqlarında saxlanılan suyun ümumi həcmi, Marsda aşağı enliklərdə buzlaqlarda və basdırılmış buz təbəqələrində mövcud olduğu bilinən bütün su buzları ilə təxminən eynidir və onlar təxminən eyni yaşdadır.\nNerozziyə görə, keçmiş qütb buzlaşmasının bu rekordunu öyrənmək Marsın nə vaxtsa yaşamaq üçün yararlı olub-olmadığını müəyyən etməyə kömək edə bilər.\nMarsda maye suya sahib olmaq istəyirsinizsə, qlobal miqyasda nə qədər suyun mövcud olduğunu və qütblərdə qapalı qalan suyun nə qədər olduğunu başa düşmək vacibdir. Sizdə həyat üçün bütün lazımi şərait ola bilər, lakin suyun çox hissəsi qütblərdə qapalı olarsa, sonra ekvatorun yaxınlığında kifayət qədər maye suyun olması çətinləşir.\nTapıntılar bu gün Geophysical Research Letters-də dərc edilmiş radar əvəzinə cazibə məlumatlarından istifadə edilən müstəqil araşdırma ilə təsdiqləndi.\nNəticə: Elm adamları Marsın şimal qütbünün bir mil (1,6 km) altında qumda basdırılmış qədim buz təbəqələrinin qalıqlarını aşkar etdilər və əriyəndə bütün planeti suyun dərinliyində 5 fut (1,5 m) əhatə edə bilər.\nMənbə: Marsın şimal qütbündə basdırılmış buz və qum qapaqları: SHARAD ilə cavi vahidində iqlim dəyişikliyi rekordunu ortaya qoyur\nSonsuzluğun və PCOS-un təbii şəkildə geri qaytarılması