İLAHİ PEYĞƏMBƏRLƏRİN HƏYATI 2\nMusanın (ə) əhvalatına başlamazdan əvvəl Bəni-İsrailin Misir dövlətindəki vəziyyətinə nəzər salmaq lazımdır. Bu araşdırmada onların qibtilər və zəmanələrinin Fir‘onu tərəfindən mə‘ruz qaldıqları işgəncələrdən xəbərdar olacaq, daha sonra Musa (ə) və Harun (ə) şərhi-halını bəyan edəcəyik. Əvvəlki bəhslərdə qeyd etdiymiz kimi qardaşları Yusifi (ə) tanıdıqdan sonra onlara Kən‘ana qayıtma əmrini verdi və onlardan öz ailələrini onun yanına gətirmələrini istədi. Bu əmrdən sonra Yəqub (ə) öz ailəsi ilə Misirə gəldi. Yusif (ə) o zamanın Misir padşahından- Fir‘ondan Casan torpaqlarının onlara verilməsini istədi. Casan qoyun və dəvələr üçün otlaq yeri idi. Onlar həmin ərazilərdə məskunlaşdılar. Bəziləri demişlər ki, Yusifin bu istəyinin səbəbi Yəqub (ə) övladlarını mümkün qədər bütpərəst dinində olan Misir əhalisindən uzaq etmək olmuşdur. O hər yolla çalışırdı ki, təkallahlıq əqidəsi onlarda qalsın. Yəqub (ə) öz övladları ilə o məntəqəyə gedərək Misir dövlətində yeni həyata başladılar. İsrail xanədanının sayı (Tövratda deyildiyinə görə) yetmiş nəfər idi. Onların sayı get-gedə artır, yeni evladlar dünyaya gəlirdi. Belə vəziyyət (orada qalmaları) on yeddi il davam etdi. Nəhayət, Yəqub (ə) dünyadan getdi. Vəsiyyətənə görə onun cənazəsini Fələstinə aparıb orada dəfn etdilər. Yəqub (ə) dünyadan getdikdən sonra İsrail övladları Yusifin (ə) başçılığı altında öz şad və xürrəm həyatlarına davam etdilər. Yusif (ə) o zaman Misir xalqının nəzərində ən sevimli şəxs idi. Övladlarının sayının artması nəticəsində böyük bir tayfaya çevrilərək ətrafdakı torpaqların çox hissəsini ələ keçirdilər. Bu əzəmət və rahatlıq çox çəkmədi. Yəqubun (ə) vəfatından (müxtəlif rəvayətlər görə iyirmi, yaxud otuz ildən) sonra Yusif (ə) dünyadan getdi. Tədrici olaraq Fir‘onlar tərəfindən zillət və əzaba düşməyə başladılar İsrail övladlarının çoxalmaları. Yusifdən (ə) sonra iş başına gəlmiş Misir padşahını vəhşətə saldı. Tövratda deyildiyi kimi, onların Misirin düşmənləri ilə birləşərək qiyam etmələrindən qorxuya düşdülər. Elə bu səbəbdən də onlara əzab-əziyyət verir, öldürməyə və pərakəndə salmağa başladılar. Onlara hər cür təhqir və əzabı rəva gördülər. Xüsusilə də Musanın zamanında dünyaya gəlmiş Fir‘on hamıdan artıq onlara zülm edirdi: övladlarını qətlə yetirir, onların nəslini yer üzündən kəsmək istəyirdi. Fir‘on bütün çətin işləri o cümlədən hamballıq, bənnalıq, süpürgəçilik və s. kimi işləri onlara verilməsini, tapşırmışdı. Onların üstündə mə‘mur qoymuşdu ki, bir an belə işsiz dayanmamalarını və istirahət etməsinlər. Dükan-bazara lazım olanları, xidmətçiləri İsrail övladlarından seçirdilər. Torpaqları əkinə hazırlamaq üçün onların kişi və qadınlarından istifadə edirdilər. Şah saraylarının və əhalinin evlərinin qorunması və təhlükəsizliyi onların öhdəsində idi. Bütün təmizlik işləri onların vəzifəsinə çevrilmişdi. Bir sözlə, bütün çətin və alçaldıcı işlər onlara həvalə edilmişdi.\nQur‘ani-Kərim “Bəqərə”, “Əraf”, “İbrahim” kimi surələrdə Bəni-İsrailə verilən nemətləri sadalayarkən onların acınacaqlı vəziyyətinə də işarə etmişdir. “Bəqərə” surəsində onlara əta edilən ikinci neməti acınacaqlı vəziyyətdən nicat tapmalarını açıqlayıb buyurur: (“Bəqərə” surəsi, 49-№u ayə).\n“Yadınıza salın o zamanı ki, biz sizi Fir`onlardan nicat verdik ki, sizi ağır işgəncəyə düçar etmişdilər. Oğlanlarınızı öldürür, qadın və qızlarınızı diri saxlayırdılar. Bu işdə pərvərdigarınızdan böyük imtahan vardı.”\n“Qisəs” surəsində Fir`onun Bəni-İsrailə verdiyi işgəncə və rəva gördüyü ehtiramsızlıqlara işarə edib buyurur: (“Qisəs” surəsi, 3-№Ї ayə).\n“Həqiqtən Fir`on o yerlərdə ağalıq edir və xalqı firqələrə çevirmişdi. Bir dəstəsini xar edir və oğlanlarını öldürür, qadın və qızlarını diri saxlayırdı. Həqiqətdə o, fəsad edənlərdən idi.”\nFir‘onun bu tələbkarlıqlardan məqsədi nə idi ?\nFir‘onun Bəni İsrailə bu qədər zülm etməsinin səbəbi barəsində ixtilaf vardır. Təkcə bunu tam əminliklə qeyd etmək olar ki, bunun səbəbi onların çoxalması nəticəsində Fir‘onun devrilməsi qorxusu idi. Fir‘on onların çoxalaraq Misir dövlətini onun əlindən alacaqlarından qorxurdu. Bu mətləbi Qur‘ani-Kərimin “Qisəs” surəsindən başa düşmək olar. Orada yuxarıda qeyd olunan ayənin ardınca buyurur: -“ Biz iradə etdik ki, onları, zəif olduqları yerdə minnət qoyaraq rəhbər qərar verək, onları (Fir‘on torpaqlarının və mallarının) varisi edək, o torpaqlarda qüdrəti onlara verək və qorxduqları şeyləri Fir‘on, Haman və onların qoşunlarına göstərək. (Yəni Fir‘on və onun ardıcıllarına, işlərin onların əlində olmayacağını göstərək.) Əgər Biz istəsək bütün çətinlik, işgəncə, əzab-əziyyət, qətl, diri-diri torpağa basdırılma və s. baxmayaraq onları nəhayətdə qorxduqları şeyə düçar edərik. Hökumət və qüdrətlərini Yəqubun (ə) övladları olan Bəni-İsrailin əli ilə dağıdacağıq. Baxmayaraq ki, bundan qabaq onları olmazın əzabları ilə xar edirdilər.\nBəzi təfsir və tarix alimlərinin dediyinə görə, Bəni-İsrail körpələrinin qətlə yetirilməsinin səbəbi onun gördüyü yuxu idi. Onlar deyirlər: -“Fir`on bir gecə yuxuda gördü ki, Beytül-Müqəddəs tərəfdən bir atəş gələrək misirlilərin və qibtilərin evini yandırdı. Atəş hər yeri yandırıb viran etdi, amma Bəni-İsrailə heç nə olmadı. Səhər ayıldıqda yuxusunu münəccimlərə, cadugərlərə və tə`birçilərə danışdı və onlardan yuxusunu açıqlamalarını istədi. Onlar dedilər: -“İsrail övladlarından bir uşaq dünyaya gələcəkdir ki, sənin səltənətin onun əli ilə viran olacaqdır. O, səni və sənin ardıcıllarını bu torpaqdan qovacaqdır. Artıq onun dünyaya gəlişi yaxındır.\nFir‘on bu sözü eşitdikdə Misir ölkəsini uşaq götürənlərini bir yerə yığıb onlara hökm verdi ki, Bəni-İsraildən doğulan hər bir oğlan uşağının öldürsünlər. Bu işi görmək üçün xüsusi məmurlar da tə‘yin etdi”.\nBəziləri deyir ki, Fir‘on belə bir yuxu görməmişdi. Amma Həzrət Musanın (ə) doğum zamanı çatdıqda münəccimlər Fir‘ona xəbər verib dedilər: -“Biz öz elmimizlə bu nəticəyə çatmışıq ki, Bəni-İsraildən bir uşaq doğulacaq və sənə qalib gələcək, sənin səltənətini viran edəcəkdir. İndi onun doğum vaxtı yaxınlaşmışdır. Bu sözü eşidən Fir‘on bəni İsraildən doğulan bütün oğlan uşaqlarının başının kəsilməsinə əmr verdi.\nİbn Abbasdan nəql olunan rəvayətə görə Bəni-İsrail tayfası Misirdə çoxaldığı zaman tüğyan edib günah işlər görməyə başladılar. Onların yaxşıları da pislərə qoşuldu, əmr be məruf və nəhy əz münkər tərk olundu. Allah-taala qibtiləri onlara müsəllət edərək, onlara ağır əzab verdi.\nİş nə ilə nəticələndi?\nBəni-İsrail övladlarının başının kəsilməsi ağlagəlməz bir həddə çatdı. Bu zaman Misir başçıları və Fir‘onun yaxın adamları onun yanına gəlib dedilər: -“İş belə davam etsə Bəni-İsrail övladlarının başının kəsilməsi və qocalarının ölməsi ilə onların kişiləri tamamilə məhv olacaq və nəsilləri kəsiləcəkdir, nəticədə onların gördükləri işlər bizim öhdəmizə düşəcəkdir. Yaxşı olar ki, bu barədə başqa fikir edəsən. Fir‘on vəziyyəti belə gördükdə uşaqların bir il öldürülüb növbəti ildə diri saxlanılması hökmünü verdi. Harun uşaqların öldürülmədiyi ildə, Musa isə oğlan uşaqlarının başının kəsildiyi ildə anadan oldu.\nSəduqun İmam Sadiq (ə)-dan nəql etdiyi rəvayətdə o Həzrət buyurur: -“Fir`on öz səltənətinin Musanın əli ilə viran olacağı xəbərini eşitdikdə, kahin və münəccimləri çağırtdırıb Musanın nəsəbini onlardan soruşdu və onun Bəni-İsraildən olacağını bildi. Əmr etdi ki, Bəni-İsrailin hamilə qadınlarının qarınlarını yırtaraq körpələrini qətlə yetirsinlər. Bu yolla iyirmi mindən artıq körpəni həlak etdilər. Amma Allahın istəyi Musanı qorumaq olduğu üçün, onu öldürə bilmədi.\nVəhb ibn Münnəbinin dediyinə görə, Musanı ələ keçirmək üçün yetmiş min uşağın başını kəsdilər.\nAllah ı n ist ə yi\nAmma Allahın iradə və istəyi Musanın dünyaya gəlib boya-başa çatması, kamala yetişməsi idi. Məhz onun əli ilə zülm görmüş həmin xalqı Fir‘ona qalib etmək istəyirdi. Onların törətdiyi cinayətlərə və icad etdikləri çətinliklərə baxmayaraq, Allah o həzrətin nütfəsini atası İmrandan anasının rəhiminə köçürdü, hamiləlik dövrü sona çatdıqdan sonra onu dünyaya gətirdi. Allahın təqdiri ilə, o həzrət elə Fir‘onun qucağında böyüdü.\nƏbdül-Vəhhab Nəccar özünün “Qisəsül-Ənbiya” kitabında yazır: -“İmran (Musanın atası) Lavinin qızı Yukabidlə ailə qurdu. Allah bu evlənmədən Harun və Musanı ona verdi. Amma bəziləri bu mətləbi inkar edib deyirlər: -“Bibi ilə evlənmə bütün millətlərdə haram olmuşdur və Yukabid Lavinin nəvələrindəndir.”\nHər halda bəzi tarixçilər Musanın nütfəsinin bağlanmasını belə yazmışlar: -“Münəccimlər Fir`ona xəbər verib dedilər: -“Sənin həlakətin, Bəni-İsraildən olan bir kəsin əli ilə olacaq ki, onun nütfəsi filan gecə bağlanacaqdır. Fir`onun əmri ilə həmin gecə Bəni-İsrail kişilərini arvadlarından ayırdılar.\nMusanın atası İmran Bəni-İsraildən olmasına baxmayaraq, Fir‘on hökumətində işləyirdi, onun yaxın adamlarından idi. O gecə Fir‘onun sarayından gözətçilik etmə əmrini aldı. Gecə yarısı İmran arvadının onun yanına gəlməsini gördü. Hər ikisində əlaqədə olma istəyi yarandı və ilahi istək öz işini gördü. Musanın nütfəsi elə Fir‘onun sarayının yanındaca bağlandı.\nİmran Fir‘onun qorxduğu işin elə onun vasitəsilə baş verdiyini hiss etdikdə, bu gecənin əhvalatını gizlətməyi öz arvadına tapşırdı və hadisənin sonrasını Allahın öhdəsinə qoydu.\nSabahı gün münəccimlər Fir‘ona bütün ciddi nəzarətlərə baxmayaraq, həmin nütfənin Bəni-İsraildə bağlandığını bildirib dedilər: -“Çox çəkməyəcək ki, həmin uşaq dünyaya gələcəkdir.”\nFir‘on işi belə gördükdə Bəni-İsraildən dünyaya gələcək hər bir oğlan uşğınının qətlə yetirilməsini əmr etdi. Bu işə xüsusi adamlar təyin etdi. Uşaq götürənlərə də bu işi onlara xəbər verməsini tapşırdı.\nMərhum Səduq İmam Baqirdən (ə) rəvayət edir: -“Fir`on Bəni-İsrail övladlarının ölüm hökmünü verdikdən sonra onların kişiləri bir-birinə dedilər: -“Oğlan uşaqlarını öldürüb qızları diri saxlayacaqlarsa, onda biz də qadınlarımızdan çəkinib onlara yaxın düşməyəcəyik. Amma Musanın atası İmran dedi: -“Bu işi görməyin! Qadınlarınızla yaxınlıq edin. Çünki Allahın işi həyata keçəcəkdir. Müşriklər bunu istəməsələr də”. Bu vaxt üzünü Allahın dərgahına tutub dedi: -“Pərvərdigara, başqaları qadını ilə yaxınlıq etməyi özünə haram etsə də, mən özümə haram etməyəcəm. Başqaları onu tərk etsə də, mən tərk etməyəcəyəm.” Bunun ardınca Musanın anası ilə yaxınlıq etdi və o qadın Musaya hamilə oldu”.\nMusan ı n ( ə ) vilad ə ti\nBəli, Molla Calələddinin sözü ilə desək Fir‘on və onun ardıcıllarının acığına İmranın arvadı hamilə oldu.\nGünlər keçir Bəni-İsraili Fir‘onun zülmündən xilas edəcək şəxsin- Musanın viladəti yaxınlaşırdı. Həzrət Məhdi (ə.c) rəvayətlərinə müvafiq olaraq Yukabidin hamiləlik dövründə də onun hamilə olması zahirdə bilinmədi. Musanın (ə) dünyaya gəldiyi günə qədər bir kəs o qadının hamilə olmasını bilmədi.\nVəhb ibn Münəbbihdən nəql olunmuşdur ki, Musanın (ə) doğum ili çatdıqda Fir‘on uşaq götürənlərə tapşırdı ki, bütün qadınları yoxlasınlar ki, onlardan hansının hamilə olmasını öyrənsinlər. Amma Allahın istəyi ilə Musanın anasında heç bir hamiləlik əsər-əlaməti zahir olmadı. Nə qarnı qabağa çıxdı, nə də rəngi dəyişdi, döşlərinə də süd gəlmədi. Elə buna görə də uşaq götürənlər ona heç bir söz demədilər. Musa (ə) dünyaya gəldiyi gecə bacısı Məryəmdən başqa heç kəs bunu bilmədi.\nSəduqun nəql etdiyi rəvayətdə belə deyilir: -“Fir`on Musanın anası üçün xüsusi uşaq götürən nəzarətçi təyin etdi. O, hamilə olduqdan sonra rənginin gün-gündən saralmasının və arıqlamasının gördükdə, uşaq götürən ona dedi: -“Qızım, nəyə görə gündən-günə rəngin saralır, ətin əriyib gedir?\nMusanın anası cavabında dedi: -“Axı mən uşaq dünyaya gətirsəm onu öldürəcəklər!”\nOnun bətnində olan körpənin məhəbbəti qabilənin (uşaq götürənin) qəlbinə düşmüşdü, bu səbəbdən dedi: -“Qəm yemə, mən onun viladətini gizli saxlayacağam!”\nBəzi tarixçilər Əbdül-Vəhhab Nəccarın “Qisəsül-Ənbiya”da dediyi kimi, demişlər: -“Musa (ə) üç ay anasının yanında qaldı. Bu vaxt anası sirrin açılmasından qorxaraq Allah taalanın əmri ilə onu sandığa qoyub dəryaya atdı.\nMübarək “Taha” surəsində Mütəal Allah Musaya əta etdiyi nemətlərə işarə etdikdə buyurur: -“Sənə digər bir dəfə minnət qoyduq. Anana vəhy edərək “onu tabuta (sandıqçaya) qoyub dəryaya at” (dedik), dərya onu sahilə çıxarsın. Mənim və onun düşməni (onu) götürsün... (“Taha” surəsi, ayə 34-41)\nMusanın anası Allahın əmrinə əsasən, sandıq hazırlamağa başladı. Bəzi rəvayətlərə əsasən, sandığın necə düzəldilməsini də Allah ona vəhy etmişdi. Bəzi tarixçilərin qeydinə görə bu işdə əslən “qibti” olan “Həzqil”, ya “Həzbil”dən adlı dülgər kömək aldı. O, “qibti” olmasına baxmayaraq, tək olan Allaha inanırdı. Sandıq hazır olduqdan sonra Musanı pambıq və parçaya büküb sandığa qoydu, sandığın kənarlarını qırladı. Daha sonra bəzilərinin dediyinə görə, gecə ikən Nil çayının kənarına gəlib onu suya atdı.\nKüləyin əsməsi nəticəsində yaranan ləpələr sandığı öz qoynuna aldı. Musanın anası ağlar halda bu mənzərəyə tamaşa edirdi. Rəvayətdə gəldiyi kimi, haldan gedib çığırmaq istədikdə, Allah, onun qəlbinə aramlıq əta etdi və o, özünü saxladı.\nMusa ( ə ) Fir ‘ onun evind ə\nNilin coşğun dalğaları sandığı özü ilə apardı. Musanın anası Allahın ona vəhy edib övladını ona qaytaracağına arxalanaraq qəlbi aram halda evə qayıtdı. İbn Əsir “Kamil”də deyir: -“Üç gün keçmədi ki, övladını görməklə ananın gözləri işıqlandı.”\nQur‘ani-Kərim “Qisəs” surəsində qısa şəkildə buyurur: -“Fir‘onun ailəsi onu (sudan) götürdü ki, onların düşməni və qəm-qüssələrinin səbəbi oldu. Həqiqətən Fir‘on, Haman və onların qoşunları xətakarlar idilər.” (“Qisəs” surəsi, ayə 7)\nSəduqun İmam Baqirdən (ə) nəql etdiyi rəvayətdə belə buyurur: -“Fir`onun arvadı Bəni-İsrail qəbiləsindən olan saleh bir qadın idi. O günlər bahar fəslinə təsadüf etdiyi üçün o Fir`ondan Nilin kənarında onun üçün çadır qurmasını istədi. Fir`on əmr verərək həm özü və həm də onun üçün Nilin kənarında çadır qurulmasını tapşırdı. Nilə tamaşa etdiyi zaman gözü dalğaların üstündə gedən sandığa düşdü. Fir`onun arvadı kənizlərinə və yaxınlarına dedi: -“Mənim suyun üzərində gördüyümü siz də görmürsüzmü? Dedilər: -“Ey möhtərəm xanım, biz də suyun üzündə bir şey görürük”. Sonra qabağa gəlib sandığı tutdular. Sandığı açanda gözəl üzlü bir körpə gördülər. Elə ilk baxışdan o uşağın məhəbbəti Fir`onun xanımının qəlbinə düşdü. Onu qucağına alaraq dedi: -“Bu mənim oğlumdur.”\nTəbəri və ibn Əsirin dediyinə görə, Nil çayı sandığı Fir‘onun evlərinə qədər gətirərək oradakı ağacların arasına saldı. Fir‘onun arvadı -Asiyanın kənizləri çimmək (üzmək) üçün ora getmişdilər. Bu zaman sandığı görüb Asiyanın yanına gətirdilər. Onlar güman edirdilər ki, onun içində var-dövlət vardır. Sandığı açdıqları zaman Asiyanı gözü uşağa sataşdı, onun məhəbbəti qəlbinə düşdü. Uşağı Fir‘onun yanına gətirib xahiş etdi ki, onu öldürməyib övladlığa götürsün. Bu iki tarixçi əhvalatın davamında deyirlər: -“Uşağın Musa adlandırılmasının səbəbi budur ki, “mu” ibri dilində “su” “sa” isə ağac mə‘nasındadır. O, su və ağac arasından götürüldüyünə görə Musa adlandırmışlar. Bu mə‘nanı mərhum şeyx Səduq “İləluş-şəraye” kitabında Müqatil İbn Suleymandan rəvayət etmişdir.\n“İsbatul-vəsiyyə”də deyilir: -“Musanın anası uşağa dayəlik etmək üçün Fir`onun sarayına gəldi. Uşağı qucağına götürdüyü zaman ixtiyarsız olaraq dedi: -“Anan sənə qurban, ey Musa!” Bu sözü eşidən Fir`on bərk qəzəbləndi, o qadının uşağın anası olduğunu başa düşdü. Amma Allah bu sözlərlə onu dilə gətirdi. O, dedi: -“Onun sudan tutulmasını eşitdiyim üçün bu adla adlandırdım.” Bu sözü eşidən Fir`onun qəzəbi soyudu və dedi: -“Bəli, biz də onu Musa adlandıracağıq.” Bu rəvayətdən aydın olur ki, onun adı qabaqcadan qoyulubmuş. Bu söz daha düzgün və həqiqətə yaxındır (Ən yaxşısını Allah Özü bilir).\nBəli, Allahın təqdiri Musanı, onun ən böyük düşməni, minlərlə məsum uşağın qatili və minlərlə hamilə qadının qarnını yırtan adamın evinə daxil etdi. Allahın Asiyənin qəlbinə saldığı məhəbbətə görə, o uşağın tərbiyəsinə başladı. Qur‘ani-Kərim çox incə və gözəl bəyanla buyurur: -“Fir‘onun xanədanı onu (sudan) götürdülər ki, düşmənləri və qəm-qüssələrinin səbəbi olsun...” (“Qisəs” surəsi, ayə7- 8)\nYəni onlar bundan qafil idilər ki, sudan tutduqları o uşaq onların ən böyük düşməni zülm saraylarını dağıdan və Bəni-İsrailə onların zülmündən nicat verəcək adam olacaqdır.\nQur‘ani-Kərim Fir‘onun arvadı Asiyənin dilindən nəql edərək buyurur: -“Musanı Fir‘onun yanına gətirdiyi zaman dedi: -“Bu uşaq həm mənim və həm də sənin gözümüzün nurudur. Onu öldürməyin. Ola bilsin bizə xeyri dəyə, yaxud onu övladlığa götürək. Və onların xəbəri yox idi...” Yəni bu uşağın axtardıqları həmin şəxs olmasını bilmirdilər. Başqa bir hədisdə belə deyilir: -“Asiyə Fir‘ona : “Mənim və sənin gözümüzün nurudur” -dediyi zaman Fir‘on ona belə cavab vermişdi: -“Bu sənin gözünün nurudur, mənimsə ona heç bir ehtiyacım yoxdur.” Peyğəmbəri Əkrəm (s) buyurur: -“And olsun Allaha, əgər Fir‘on da Asiyə kimi bu cümləyə etiraf edib onu öz gözünün nuru saysaydı, Mütəal Allah onu da Musanın əli ilə -Asiyəni hidayət etdiyi kimi- hidayət edərdi...\nAyədən mə‘lum olan başqa bir mətləb Fir‘on və Asiyənin sonsuz olması məsələsidir. Tarixçilər və təfsirçilər də bu mətləbə təkid edirlər. Fir‘on və Asiyə Musanı görən kimi mehrini ona salıb övladlığa götürdülər. Amma Tövratda Fir‘onun bir qızı olması və Musanın sudan götürməsinə işarə olunmuşdur. Bəziləri ehtimal vermişlər ki, o Musanın zəmanəsində yaşayan Fir‘onun arvadı Yusifin zəmanəsində olan Fir‘onla qohum imiş.\nİbn Abbasdan belə nəql olmuşdur: -“Fir`onun çox sevdiyi yeganə bir qızı var idi. O ağır “bərəs” xəstəliyinə tutulmuşdu. Həkimlər və sehrkalar müalicə yolunu təkcə dəryaya düşmüş uşağın ağız suyunu şəfa demişdilər. Onun ağız suyunu bu qızın bədəninə sürtməklə xəstəliyi sağalacaqdır.”\nBunun ardınca Fir‘onun qızının Nilin sahilinə gəlməsi və Musanı sudan götürməsini qeyd edərək deyir: -“Fir‘onun qızı o uşağın ağız suyunu bədəninə sürtüb sağaldı, bu da onun uşağa mehr-məhəbbət göstərməsinə səbəb oldu. Bunu görən Asiyə vasitəçilik edərək Fir‘onu onu öldürmək fikrindən daşındırdı. (Allah daha yaxşı bilir)...”\nAllah Musan ı anas ı na qaytar ı r\nAnası Musanı dəryaya atdıqdan sonra evə qayıtdı. Amma bir an belə öz əziz balasını yaddan çıxarda bilmirdi. Zehninə cürbəcür fikirlər gəlirdi. Sanki hər an: “uşağımın başına nə gəldi”- deyib fikirləşirdi. Görəsən indi balam haradadır? Nəhəng balıqlara yem olmuyub ki?! Yoxsa hələ də dalğaların qoynunda üzür?! Qayalara dəyib dağılmamışdır ki? Amma Allahın ruhoxşayan və`dəsi yadına düşəndə ürəyində arxayınlıq hiss edirdi. Beləliklə, təkcə oğlu ilə görüşəcək vaxtı düşünürdü. Bu müddətdə gördüyü yeganə iş qızı Məryəmə dediyi: -“Qardaşını axtar gör, başına nə gəlmişdir!” - sözü idi.\nMəryəm axtarış apardıqda onun Fir‘onun ailəsi tərəfindən sudan çıxarılmasını öyrəndi və bildi ki, uşaq hal-hazırda Fir‘onun evindədir. Bir az da soraqlaşdıqdan sonra Allah onun məhəbbətini Fir‘onun zövcəsinin qəlbinə salmasını bildi. Və bunu da öyrəndi ki indi uşağa sud vermək üçün dayə bir axtarırlar, gətirilən qadınların heç birinin döşünü qəbul etməmişdi. Fir‘onun arvadı durmadan ona süd verə biləcək qadını axtarırdı.\nMütəal Allah bu mövzunu Musaya mərhəmət etdiyi nemətlər sırasında xatırlayıb buyurur: -“Süd verən qadınları qabaqcadan ona haram etdik.” (“Qisəs” surəsi, ayə 11.)Bacısı dedi: -”İstəyirsinizsə, ona baxmaq üçün bir ailəni sizə göstərim.\nBəli, Asiyə dərin məhəbbət bəslədiyi bu uşaq üçün dayə axtarmağa başladı. Amma Musa nədənsə gətirilən heç bir dayənin döşünü almadı. Bunu görən Asiyə çox narahat olub qəm-qüssəyə daldı. Arvadının qəm-qüssədən əzab çəkən Fir‘on dayə axtarmaq üçün hərtərəfə adam saldı. Uşaqları öldürülmüş südlü qadının çoxluğuna baxmayaraq (onların uşaqları Fir‘onun əmri ilə öldürülmüşdü) uşaq heç birinin döşünü almadı.\nSəduqun İmam Baqirdən (ə) nəql etdiyi rəvayətə əsasən Musanın bacısı Fir‘onun evinə gəlib dedi: -“Eşitmişəm, uşağınızın tərbiyəsi üçün dayə axtarırsınız. Mən pak bir qadın tanıyıram ki, sizin uşağınızı layiqincə tərbiyə edə bilər! Məmurlar Fir‘onun arvadının xəbərdar etdilər. O, qızı saraya gətirməyi əmr etdi. Qız saraya daxil olduqda ondan soruşdu: -“Ay qız, hansı ailədənsən?” Cavab verib dedi: -“Bəni-İsraildən”.\nFir‘onun arvadı dedi: -“Ay qız, çıx get bizim sənə ehtiyacımız yoxdur!”\nOradakı qadınlar ona dedilər: -“İcazə ver, o qadını gətirsinlər, görək uşaq onun döşlərini qəbul edəcək ya yox?”\nFir‘onun arvadı dedi: -“Siz elə bilirsiniz ki, uşaq onun döşlərini qəbul etdikdə, Fir‘on Bəni-İsraildən olan bir uşağı elə həmin tayfadan olan bir qadına tapşırıb onu öz evinə apararaq onu böyütməsinə icazə verəcək? Yox, Fir‘on heç vaxt belə bir işə razı olmaz”.\nQadınlar təkid etdikdə Fir‘onun arvadı qıza dedi: -“Get o qadını gətir”.\nQız anasının yanına gəlib onu Fir‘onun sarayına apardı. Musanı ona verdikdə döşünü onun ağzına yaxınlaşdırdı. Uşaq həvəslə süd əmməyə başladı. Bu hadisəni müşahidə edən dedi: -”Uşağın üçün dayə tapmışam ki, döşlərini ağzına alıb süd əmir!”\nFir‘on dedi: -”Bu uşaq hansı ailədəndir?”\nDedi: -”Bəni İsraildən”\nFir‘on dedi: -”Həm uşağın, həm də dayənin Bəni-İsraildən olması mümkün deyildir!\nArvadı çox israrla xahiş edərək axırda onu razı sala bildi. O cümlədən, dedi: -”Bu uşağın sənin üçün heç bir qorxusu yoxdur. Digər tərəfdən də o sənin uşağındır. Sənin tərbiyən və əmrin altında böyüyəcəkdir.”\nFir‘on qəbul etdi. Beləliklə, mehriban Allah uşağı öz anasına qaytardı. Ana tam rahatlıqla uşağını böyüdüb tərbiyə etməyə başladı.\nAllah təala Musanın uşaqlıq dövründə baş verən əhvalatların axırında buyurur: -”Biz onu anasına qaytardıq ki, gözləri şad olub qəm yeməsin. Bilsin ki, Allahın vədəsi haqdır, amma camaatın çoxu (bu həqiqəti) bilmirlər.”\nMusanın anası uşağını evinə aparır...\nTarixçilər deyirlər: -“Fir`onun arvadı uşağın (həqiqi anasından) süd əmməsini gördükdə, Fir`ondan o qadının dayə olmasına razılıq alıb onun üçün aylıq maaş təyin etdirdi. Qadına dedi ki, sarayda qalsın. Amma Musanın anası uşağı qucağına alıb Allahın vədəsinə arxayın olduğu üçün sarayda qalmaqdan boyun qaçıraraq dedi: -”Mənim ailəm və uşağım vardır. Bircə bu uşağın tərbiyəsinə görə mən onları ata bilmərəm. Əgər istəsəniz mən bu uşağı evimə aparıb, orada ona süd verər və tərbiyəsi ilə məşğul olaram”.\nFir‘onun arvadı razı oldu. Beləliklə, Musanın anası əziz balasını evinə apararaq arxayınlıqla onun tərbiyəsi ilə məşğul oldu. Yuxarıda qeyd etdiyimiz kimi, uşağı sandığa qoyub Nilə atdığı vaxtdan Fir‘onun evində qucağına alana qədər cəmi üç gün çəkmişdi.\nGünlər, aylar ötdükcə Musa (ə) anasının nəvazişləri altında böyüyür, öz ailəsini sevincə qərq edirdi. Südəmərlik dövrü bitdikdən sonra onu Fir‘onun evinə qaytardılar. Sözsüz bu müddət ərzində (tarixdə bu müddətin nə qədər olması dəqiq qeyd olunmayıb) Fir‘onun arvadının istəyi ilə uşağı vaxtaşırı Fir‘onun evinə aparır və onlar uşağı görürdülər.\nFir ‘ onun evin ə qay ı tma\nMusa yenidən Fir‘onun sarayına qədəm qoydu, uşaqlıq dövranını özünün ən böyük düşməninin himayəsi altında və ən gözəl ne‘mətlərlə keçirməyə başladı. Fir‘onun evində baş verən ən böyük hadisələrdən biri (bütün tarixçilərin və o cümlədən mötəbər olmayan rəvayətlərin qeyd etdiyi kimi) odur ki, bir gün Musa Fir‘onun qucağında (və ya da qarşısında) oynayırdı. Birdən əlini atıb Fir‘onun qalın saqqalını yoldu. Bəzilərinin dediyinə görə, əlinə ağac götürüb oynadığı zaman qəfildən onu yuxarı qaldırdı və Fir‘onun başına vurdu. Fir‘on acıqlanaraq dedi: -”Bu uşaq mənim düşmənimdir və məni öldürmək istəyir!” Bunu deyib uşaqların başını kəsən qatilin dalınca adam göndərib uşağı ona vermək istədi. Bu vaxt Fir‘onun arvadı irəli gəlib dedi: -”O uşaqdır, başa düşmür. Mənim sözümün düzlüyünü bilmək istəyirsənsə onun qarşısına bir qab xurma (bəzilərinin də dediyinə görə yaqut) bir qabda qızardılmış od qoyaq. Əgər xurmanı götürsə deməli başa düşür. Bu halda onu öldürərsən. Yox, əgər isti odu götürsə, onda uşaqdır və heç nə başa düşmür”.\nFir‘on qəbul edərək bir qab xurma, bir qab da od gətirməyi əmr etdi. Xurma və odu onun qabağına qoydular. Musa xurmanı (ya yaqutu) götürmək istədikdə Cəbrayıl (ə) özünü yetirərək onun əlini oda tərəf apardı. Musa od parçasını əlinə götürüb ağzına qoydu. Dili yandığından tez onu yerə atdı. Bunu görən Fir‘on onu öldürmək fikrindən daşındı. Bu tarixçilərinf dediyinə görə bu iş Musanın dilində pəltəklik yaranmasına səbəb oldu. Elə buna görə də Allah tərəfindən Fir‘onu hidayət etməyə məmur olduğu zaman Allaha ərz edib dedi: -”Vəzlul uqdətən min lisani!” Yəni Pərvərdigara, dilimin düyününü aç! (“Taha” surəsi, ayə 27).\nAmma bu əhvalat daha çox əfsanəyə oxşayır, onu təsdiqləyəcək mötəbər bir rəvayət də yoxdur. Bəziləri onu yəhudilər tərəfindən düzəldilməsini demişlər. Bu şərif ayənin də yuxarıda qeyd olunan mə‘nanı ifadələməsi məlum deyildir. Çünki onun təfsiri sonrakı ayədə Musanın dili ilə deyilir: -”Yəfqəhu qəvli” Yəni dilimi aç ki, sözümü yaxşı başa düşsünlər. (Həqiqəti təkcə Allah bilir).\nHər halda, Musa uşaqlıq dövrünü Fir‘onun evində başa vurdu, cavanlıq həddinə çatıb kamala yetişdi. Allah taala ona elm və hikmət öyrətdi. Yaxşılığının əvəzini Allahdan belə aldı. Bu lütfü “Qisəs” surəsində belə buyurur: -”Və (Musa) qüvvətə (və rüşdə) yetişib kamil olduqda ona hikmət və elm verdik. Yalnız (yaxşı) əməl sahiblərini belə mükafatlandırırıq.” (“Qisəs” surəsi, ayə 13).\nB ə ni - İ srailin g ö z ü bir xilaskar ı n yoluna dikilmi ş di\nKeçən bəhslərdə qeyd etdiyimiz kimi, Fir‘on və qibtilər Bəni-İsrailin yaşayışını çətinliyə salaraq onlara olmazın əzabları verir, oğlanlarını öldürüb qızlarını diri saxlayır, ən çətin və şəxsiyyəti sındıran işləri onlara tapşırırdılar. Onlara nəzarət etmək üçün ən kobud və sərt əxlaqlı məmurlar seçmişdilər. Kiçik bir səhlənkarlıq gördükdə güclü zərbələri ilə onları tənbih edirdilər. İsrail övladlarının onların yanında heç bir dəyər və hörməti yox idi, heç bir hüquqa da malik deyildilər.\nBəni-İsrail bütün bu çətinliklərə dözürdülər, ən çətin hallarda sapınacaqları bir kəs yox idi. Ümidləri təkcə əvvəlki peyğəmbərin vədə verdiyi xilaskara dikilmişdi. Peyğəmbərlər onlara vədə verib demişdilər: -”İşləriniz çətinliyə düşəndə və fir‘onların zülmünə mə‘ruz qaldığınız zaman Allah sizə Lavinin övladlarından olan Musa ibn İmranın əli ilə nicat verəcədir”.\nMərhum Səduq İmam Sadiqdən (ə) belə rəvayət edir: -“Yusifin ölümü yaxınlaşdıqda Yəqubun övladlarını bir yerə yığıb (onlar səksən kişidən ibarət idilər) dedi: -“Tezliklə qibtilər qalib gələrək sizə hökumət edəcək, sizi işgəncə və əzaba salacaqlar. O zaman Allah Lavi ibni Yəqubun övladlarından olan Musa ibni İmranın əli ilə sizə nicat verəcəkdir. O uca boylu, enli kürək və buruq saçdır. Elə buna görə də israilli kişi oğlunun adını İmran, o, da öz oğlunu Musa adlandırdı.\nBeşinci imam buyurur: -“Musa dünyaya gələnə qədər əlli nəfər yalandan özlərini vədəsi verilmiş Musa ibn İmran adlandırdılar.”\nBaşqa bir hədisdə dördüncü imam Rəsuli Əkrəmdən (s) rəvayət edir ki, Yusifin ölümü çatdığı vaxt öz ardıcılları və ailəsini bir yerə yığıb, Allaha həmd və səna etdikdən sonra onları qarşıda gözləyən əzabdan agah etdi və dedi: -“Sizin üçün çox böyük bir çətinlik yaranacaq: kişilərinizi öldürüb, hamilə qadınlarınızın qarnını yırtacaq və uşaqlarınızın başını kəsəcəklər, nəhayət Allah haqqı Lavi ibni Yəqubun övladlarından olan naibin vasitəsi ilə zahir edəcəkdir. O, enli kürək və uca boyludur. Onun xüsusiyyətlərini yaxşı yadda saxlamamalarını tövsiyə etdi.\nQaib olma dövrü və Bəni-İsrailin çətin günləri başladı. Dörd yüz il Musanın gəlişini gözlədir. Nəhayət onun viladət müjdəsi və zühurunun əlamətləri görsəndi.\nİmam Baqir (ə) bir hədisdə buyurur: -“Bəni-İsrail aylı bir gecədə evdən çıxaraq keçmiş elmlərdən xəbərdar olan bir kişinin yanına gəlib dedilər: -”Biz gələcək barədə olan xəbərləri eşidib rahatlıq tapırıq. Biz bundan sonra nə qədər intizar çəkib yol gözləməliyik? Nə qədər bəlalar içində yaşamalıyıq?” Qoca dedi: -”Allaha and olsun! Allah təala Lavi ibni Yəqubun övladlarından olan Musa ibn İmranı göndərənə qədər siz bu çətinliklərdən əzab çəkəcəksiniz. O, uca boylu və buruqsaç bir oğlandır”.\nElə bu söhbət əsnasında Musa dəvəyə minmiş halda gəldi. Kişi başını qaldırdı. Musanın barəsində eşitdiyi nişanələrdən onu tanıyıb dedi: -“Adın nədir?” Dedi: -”Musa” Qoca kişi soruşdu: -“Kimin oğlusan?”\nMusa dedi: -”İmranın oğluyam”\nKişi tez yerindən qalxıb onun əlini öpdü. Bəni-İsrail də onun ayaqlarını öpərək onu tanıdılar və Musanın ardıcıllarına çevrildilər.\nBu hadisədən bir müddət keçdi. Musa hələ də məxfi həyatına davam edirdi. Amma Bəni-İsraildən olan bir kişi ilə qibti bir kişinin dalaşması onun üzə çıxmasına səbəb oldu.\nAllah bunun əhvalatını “Qisəs” surəsində bəyan etmişdir.\nMusanın Misirdən çıxmasına bais olan hadisə\nQur‘ani-Kərim Musanın hicrət səbəbini israilli kişi ilə Qibtinin əhvalatını xülasə olaraq belə bəyan edir: “Musa heç kimin xəbəri olmadan şəhərə gəldi. Bu zaman iki kişinin dava etdiyini müşahidə etdi. Onlardan biri Musanın ardıcıllarından, digəri isə düşmənlərindən idi. Onun ardıcıllarından olan kişi Musanı köməyə çağırdı. Musa gəlib ona (düşməninə) bir yumruq vurmaqla onu öldürdü. Musa dedi: -”Bu Şeytanın işidir. Həqiqətən də o yoldan çıxaran, aşkar düşməndir.” Sonra əlavə edərək dedi: -”Pərvərdigara, özümə zülm etdim, məni bağışla!” Allah onu bağışladı. (Çünki) o, bağışlayan və rəhimlidir. Musa dedi: -“Pərvərdigara, mənə əta etdiyin ne‘mətin qarşısında zalimlərə arxa olmayacağıq. Həmin gecəni qorxu ilə sübhə çıxdı. Qəflətən dünən ondan kömək istəmiş kişi yenə də onu köməyə çağırdı. Musa ona dedi: -”Həqiqətən də, sən aşkar haqdan çıxmısan.” Hər ikisinə (bu kişiyə və düşməni olana) əl qaldırmaq istədikdə o kişi dedi: -“Məni öldürmək istəyirsən? Dünən də birini öldürmüsən! Sən deyəsən burada zülm edib zalım olmaq istəyirsən. Heç kəsi islah etmək istəmirsən.” (“Qisəs” surəsi, ayə 14-19)\nBu Qur‘ani-Kərimin xülasə nəql etdiyi hadisədir. Bunun bəzi yerlərinin peyğəmbərə məxsus olan “ismət və məsumluqla” düz gəlmədiyi üçün tənqidçilərin etirazına səbəb olmuşdur. Təfsirçilər bu barədə şərhlər vermiş, rəvayətlərdə isə onun üçün müxtəlif mə‘nalar qeyd olunmuşdur. Biz də öz növbəmizdə bu hadisəni rəvayət və tarix əsasında, olunan iradlara cavab verərək nəql edirik. Lazım olduqda, bəzi izahları da qeyd edəcəyik.\nTarixçilərin dediyindən məlum olduğu kimi, Bəni-İsrail onlara qabaqcadan verilmiş müjdələrə əsasən, Musadakı əlamətləri gördükdə başa düşdülər ki, artıq bədbəxtçiliklərinin sonu çatmışdır, Allah təala Fir‘onun evində böyümüş həmin qüdrətli cavanın əli ilə, onlara qibtilərin və Fir‘onların zülmündən nicat verəcəkdir. Elə buna görə də hər zaman onu görsəydilər hörmət edir, öz bədbəxtçiliklərindən ona şikayət edirdilər. O həzrət də fürsət yaranan kimi, onlarla görüşür, gələcəyə ümidlə baxmağı tövsiyə edirdi. Bəzən də imkan daxilində onların xeyrinə bə‘zi işlər də görür, bacardığı qədər zülmü onlardan uzaqlaşdırırdı.\nBir gün heç kimin xəbəri olmadan, Fir‘onun məmurlarından gizlin şəkildə Misir, ya bəzilərinin dediyinə görə, Fir‘onun dövlətinin mərkəzi olan “Mənəf” şəhərinə (“Qisəs” surəsi 14-19-cu ayələr) daxil oldu. Şəhərdə gəzərək zillət çəkmiş Bəni-İsrailin və öz ardıcıllarının vəziyyəti ilə tanış olmaq istədi. Bu zaman Bəni-İsraildən olan bir kişinin bir qibti ilə dalaşdığını gördü. Qibti Bəni-İsraildən olan kişiyə zorla bir iş gördürmək istəyir, o da öz növbəsində bu işdən imtina edirdi. Beləliklə, işləri dava-dalaşa çəkmişdi. Bəli-İsraildən olan kişinin gözü Musaya sataşdıqda ondan kömək istədi. Musa münasib vaxtda Fir‘onun əleyhinə qiyam edəcəyi üçün bu münaqişəyə başlanmağı məsləhət görmürdü. O, heç bir xeyri olmayan bu davadan narahat olub dedi: -”Haza min əməliş şeytan, innəhu əduvvun muzillun mubin” Yəni, sizin bu əməliniz şeytan işidir. O, aşkar (dünyada haqq dinin irəliləməsi üçün) gümrah edicidir. Ya da onun məqsədi bu idi ki, qibtinin onu zorla işə məcbur edərək zülm etməsi, şeytanın işi idi. Bu sözün ardınca israilli kişinin köməyinə gedib qitbiyə bir yumruq vurdu.\nZərbədən qibtinin öldüyünü gördükdə üzünü Allahın dərgahına tutub dedi: - “Pərvərdigara, mən özümə zülm etdim. Sən məni bağışla.” Allah da onu bağışladı. Özünə zülm etmək dedikdə məqsədi bu idi ki, Mən Bəni-İsrailin zülmə mə`ruz qalanlarından müdafiə edib haqqı aşkar etməkdə tələsdim. Qibtilərin əlində tez bir zamanda giriftar olmağıma şərait yaratdı. Beləliklə öz məqsədimi həyata keçirməkdə özüm üçün çətinliklər yaratdım. İndi Sən, mənə kömək et, bu əhvalatı Fir`on və qibtilərdən gizli saxla.\nYa da imam Rzadan (ə) nəql olunan rəvayətə görə məqsədi bu idi: -”Pərvərdigara! Bu şəhərə gəlməyimlə və bu hadisənin baş verməsilə özümü qibtilər tərəfindən təhlükəyə salmış və özümə zülm etmişəm. İndi Sən məni öz düşmənlərindən gizlət. Onlar məni tapa bilməyib, qibtini öldürdüyümə görə məndən qisas almasınlar. Sözün qısası, o həzrətin hədəfi Allahdan kömək istəmək idi. Onun məqsədi, “Pərvərdigara, mən günah etmişəm və məni bağışla!” demək deyildi. Bu sözün şahidi Allah təalanın buyurduğu bir cümlədir ki, onun ardınca deyir: (“Qisəs” surəsi, ayə 15-17)\n-”Pərvərdigara, mənə verdiyin nemətlərə görə mən zalimləri müdafiə etməyəcəyəm”.\nƏgər Musanın (ə) işi günah olsaydı bu sözü deməzdi. Hər halda Musa (ə) o gecəni qorxu içində və nigarançılıqla keçirdi.Çünki o kişinin qətl xəbəri hər yerə yayılmışdı. Bəzilərinin dediyinə görə, o, Fir‘onun xüsusi çörək bişirəni idi. Camaat onun Bəni-İsraildən bir nəfərin əli ilə öldürüldüyünü bilirdi. Qatilin Musa olmasını təkcə, İsraildən olan daha edən kişi bilirdi. Qibtinin ölüm xəbəri Fir‘onun qulağına çatdıqda, qatili tapmaq üçün xüsusi adamlar təyin etdi. Bu işə görə xüsusi casuslar seçib şəhərin hər yerinə göndərdi.\nMusa dünən baş vermiş hadisələrdən və vəziyyətdən nigaran idi. Tanınıb tutulacağından qorxurdu. Şəhərdə dolandığı zaman israilli kişini gördü. O, bu dəfə də başqa bir qibti ilə tutaqlaşmışdı. Gözü Musaya düşdüyü zaman yenə də kömək istədi. Dünənki hadisədən nigaran olan Musa üzünü o kişiyə tutub dedi: -”Həqiqətən də sən aşkar zəlalətdəsən”. Bu sözdən onun hədəfi “sən hər gün öhdəsindən gələ bilməyəcəyin işdən tutub biriylə dalaşırsan. Beləliklə, onun məqsədi həqiqətən də aşkar haqdan uzaq olansan” demək idi.\nBu sözü deyib ona kömək etmək üçün qabağa gəldi. Qibti kişiyə hücum etmək istədi. Bu zaman israilli kişi Musanın onu vuracağını güman edib qışqırdı: -”Dünən o kişini öldürdüyün kimi, indi də məni öldürmək istəyirsən?!”\nBu sözü eşidən qibti kişi dünənki şəxsin qatilinin Musa olduğunu bildi və başa düşdü ki, məmur və casusların axtardığı adam məhz odur. Özünü məmurlara çatdırıb əhvalatı onlara danışdı. Musanın tutmaq üçün hamı bir yerə yığılıb onu axtarmağa başladılar. Bu zaman Həzbil (yaxud Həzqil) özünü Musaya çatdırdı. 10 O, “Fir`on ailəsinin mömini” adı ilə məşhur idi. Şəhərdən çıxmağı ona məsləhət gördü. Allah təala “Qisəs” surəsində onun Musanın yanına gəlib nəsihət etməsini belə bəyan edir: -”Bir kişi şəhərin axırından tez özünü yetirdi və dedi ki, ey Musa qövmün başçıları sənin haqqında (səni öldürmək üçün) tədbir tökürlər. Şəhərdən çıx, çünki, mən sənin xeyrini istəyirəm. (“Qisəs” surəsi, ayə 20) O həmin kəsdir ki, işə və sünnülər Rəsuli-Əkrəmdən (s) belə rəvayət etmişlər: -”Bütün ümmətlər arasında təkcə üç nəfər Allaha imam gətirməkdə hamıdan qabağa düşmüşlər:\n1. Ali-Fir‘onun mömini Həzbil. 2. Yasinin sahibi Həbib Nəccar, 3. Əli ibni Əbi Talib. O, bunların hamısından üstündür.\nMusanın Misirdən çıxması\nBelə bir hala düşən Musa qorxu və nigarançılıqla Misirdən çıxdı. Allahdan onu, zalım camaatın şərrindən saxlamasını istədi. O, vaxta qədər heç bir yerə səfər etməyən Musa kimi bir şəxsə bu səfərin nə qədər ağır olması məlumdur. Nə yeməyə bir şeyi, nə də minməyə bir heyvanı var idi. Haraya, hansı tərəfə gedəcəyini də bilmirdi. Elə buna görə də bəzi tarixlərdə qeyd olunur ki, o, şəhərdən çıxdığı vaxt hara gedəcəyini bilməyib mat-məəttəl qaldığı zaman bir mələk gəlib onu Mədyənə tərəf hidayət etdi. Digər tarixçilərin dediyinə görə isə elə hara gedəcəyini bilməyə-bilməyə, mat-məəttəl halda hərəkət edib Mədyənə çatdı. Hər halda, çöllər və səhralarda sərgərdan qalmaması üçün Allahdan kömək istəmiş, Allah da onu Mədyənə tərəf istiqamətləndirmişdi.\nÜmum tarixçilərin dediyinə görə o Həzrətin Misirdən Mədyənə gedərkən səkkiz gün yolda olmuşdur. Başqa bir hədisdə onun üç gün yolda olması qeyd olunmuşdur. Bu müddətdə o həzrət səhranın göy otları və ağaclarının yarpaqlarından qidalanırdı.\nO qədər ot və yarpaq yemişdi ki, arıq qarnının dərisindən göylük hiss olurdu. Piyada yol getdiyindən ayaqları yaralanmış, qanamışdı. Bununla belə, hər an Allahı xatırlayır, Ondan kömək diləyir, müşküllərinin həll olunmasını Ondan istəyirdi.\nBir neçə günlük çətinlikləri arxada qoyaraq nəhayət, Mədyənin darvazasına yetişdi. Yorğunluğunu almaq üçün bir ağacın altında oturdu. Ağacın altında bir quyu vardı. Musa şəhərin əhalisinin qoyunlarını suvarmaq üçün oraya yığılmalarını gördü. Bu zaman gözü iki qadına sataşdı. Onlar da özləri ilə qoyunları gətirməsinə baxmayaraq, suvarmaq üçün yaxın gəlmir, başqa qoyunlara qarışmasınlar deyə onların qarşılarını almışdılar.\nİnsansevərlik və qeyrət hissi onu kənardan durub baxmağa qoymadı. Yorğunluğuna baxmayaraq, irəli gəlib onlara dedi:\n-”Nə işiniz var? Nə üçün durmusuz?”. Bu suallarla onların vəziyyətini bilmək istəyirdi. Onlar Musanın cavabında dedilər:\n-”Bizim atamız qoca bir kişidir. Qoyunları suvarmaq üçün quyunun kənarına gələ bilmir. Biz də qoyunları suvarmaq üçün kişilərin arasına girə bilmərik, onlara qarışmaqdan çəkinirik. İndi onların heyvanlarını suvarıb qurtarmasını gözləyirik. Sonra qalan su ilə heyvanlarımızı suvaracağıq.”\nBunları eşidən Musanın qəlbi o qızlara yandı, irəli keçib su dolçasını dolduraraq onların heyvanlarına su verdi. Sonra öz yerinə qayıdıb əyləşdi. Onlar da qoyunlarını sürüb evlərinə apardılar.\nBəzilərinin dediyinə görə, Musanın su çəkdiyi quyu bütün çobanların su çəkdiyi quyudan ayrı idi. Musa vəziyyəti belə gördükdə, ağzında iri bir daş olan başqa quyunun yanına gəldi, onun ağzına qoyulan və on nəfərin gücü çatmayan daşı tək başına kənara atdı. Daha sonra o iki qadının heyvanlarını suvardı.\nDigər bir rəvayətə görə, çobanların yanına gəlib dedi: -“İcazə verin, mən bir qab su sizin üçün çəkim, birini də özüm üçün.” Onlar on nəfərin vasitəsi ilə çəkdikləri su qabını Musaya verib kənara çəkildilər. O həzrət də bir qab onlar üçün, birini də qızlar üçün su çəkdi.\nHər halda, qızları çox tez bir zamanda evlərinə yola saldı. Yerinə qayıdıb aclığından və öz halından Allaha şikayət etdi: -“Pərvərdigara! Mənim üçün göndərəcəyinə möhtacam!”\nƏmirəl-möminin Əli (ə)-dan nəql olunan rəvayətdə həzrət buyurur: -“Musa o anda Allahdan aclığını aradan qaldıra biləcək çörəkdən savayı heç nə istəmədi. Başqa bir hədisdə imam Baqir (ə) buyurur: -“Musa o zamanda bir tikə xurmaya möhtac idi (və bununla aclığının qarşısını almaq istəyirdi).”\nBəli, o iki qız həmişəkindən tez evə qayıtdılar. Ataları tez gəlmələrindən təəccüblənib soruşdu: -“Nə olmuşdur ki, bu gün tez qayıtmısınız?” Qızlar dedilər: -“Quyunun kənarında əməlisaleh bir kişi vardı. Bizim vəziyyətimizi gördükdə bizə yazığı gəldi və qoyunlarımıza su verdi. Biz də (gördüyün kimi) tez qayıtdıq”. Qəlbi nurani olan bu kişi qızlardan birinə dedi: -“Get, o kişini mənim yanıma gətir, gördüyü işin əvəzini (muzdunu) ona verim”. Qızlardan biri həya və iffətlə onun yanına gəlib dedi: -“Atam səni çağırır. Qoyunları suvardığına görə sənə hədiyyə vermək istəyir”.(“Qisəs” surəsi, ayə 25)\nÖzünü qərib yerdə, tək və kimsəsiz, məskəni olmayan və bir tikə çörəyə möhtac görən Musa çarəsiz qalıb bu təklifi qəbul etdi. Ardınca düşüb qoca kişinin evinə çatdı.\nMədyən şəhərinin ahıl qocası həmin Şüeyb idimi?\nİndiyə kimi Mədyən şəhərinin qocasının adını çəkməmişik. Səbəbi də tarixçilərin və təfsir alimlərinin onun adı haqqında etdikləri ixtilafdır. Çoxlarının fikrinə görə, o elə Şüeyb peyğəmbər olmuşdur ki, qabaqda onun haqqında danışıldı. Amma bəzilərinin fikrincə, o cümlədən Səid ibn Cübeyrdən nəql olunduğuna görə, onun adı Yəsrun, yaxud Yətrun, yaxud da Yəsri və Şüeybin qardaşı olmuşdur. Şüeyb ondan qabaq dünyadan getmiş Zəmzəmlə Məqamın arasında (Kəbə evinin kənarında) dəfn olunmuşdu.\nİbn Abbasın nəql etdiyi rəvayətə görə, o, Şüeybin qardaşı Yəsrundur. Bunlardan başqa, bəzilərinin fikrincə, Şüeyb neçə illər, ya əsrlər Musadan sonra yaşamış və onunla eyni zamanda olmamışdır.\nMəsum imamlardan (ə) nəql edilən rəvayətlər əsasına nəzərə çarpan daha düzgün sözü bundan sonra qeyd edəcəyik.\nTəbərsi və başqaları Sələmət ibn Dinardan nəql etmişlər ki, Musa (ə) Şüeybin (ə) qızının ardınca yola düşdüyü zaman, qızın hansı yol və küçə ilə getdiyinə diqqət edib ardınca gedirdi. Bu zaman külək əsir və qızın bədəninin forması görsənirdi. Bu mənzərəni görmək ilahi peyğəmbərə çox ağır gəldi və məcbur olub başını aşağı salaraq yoluna davam etdi. Sonra bununla da kifayətlənməyib qıza dedi: -“Mən qabaqda gedirəm, sən də mənim ardımca gəl. Hər yerdə yolu səhv getdiyimi görsən, arxadan səslənib mənə de. Yaxud (bəzilərini dediyinə görə) hər yerdə mənim səhv etməyimi görsən, xırda bir daş ataraq yolu mənə göstər. Çünki biz Yəqub övladları qadınların arxasına baxmırıq.\nŞüeybin evinə çatdıqda onun üçün yemək gətirməyi tapşırıb buyurdu:\n-”Otur ye.” Musa dedi:\n-”Allaha pənah aparıram!” Şüeyb soruşdu:\n-”Niyə? Məgər ac deyilsən?” Musa dedi: -”Əlbəttə ki, acam. Amma qorxuram ki, mənə verdiyim bu yemək gördüyüm işə görə olmuş ola. Biz Allah üçün gördüyümüz axirət işlərini heç nəyə satmarıq, hətta torpağı qızıl ilə doldursalar (və onun əvəzini versələr) belə.\n-”Yox, and olsun Allaha, bu yemək sənin işinin əvəzi deyildir. Əksinə, mənim və ata-babalarımın adəti qonağa layiqincə xidmət edib, xalqa təam verməkdir.” Bu zaman Musa süfrə başında əyləşib yeməkdən yeməyə başladı.\nƏbdül-Vəhhab Nəccar “Qisəsül-ənbiya”da bu əhvalatı Sələmət ibn Dinardan rəvayət etdikdən sonra deyir: -”Yaxşı əhvalatdır. Amma bir az diqqət yetirmək lazımdır. Musa, Şüeyb onu çağırtdırdığı zaman bilirdi ki, Şüeyb onun qoyunları suvarmasına görə mükafatlandırmaq istəyir. Elə buna görə də demək olmaz ki, Şüeybin yanına çatdıqda özünü bilməməzliyə vurub bu sözü dedi. Deməli, əhvalatın son hissəsinin düz olması məlum deyildir.\nHər halda, bir neçə saatdan sonra Musanın duası qəbul olundu. Təfsirçilərin qeyd etdiyi kimi, onun yeməyə olan ehtiyacı aradan qalxdı. Yeməkdən sonra Şüeyb onun halını soruşdu. Musa başına gələn əhvalatı onun üçün danışdı. Şüeyb onun könlünü alıb buyurdu: -”İndi heç nədən qorxma, zalımlardan nicat tapmısan.” (“Qisas” surəsi, ayə 26).\nMusan ı n Şü eybin q ı z ı yla evl ə nm ə si\nŞüeyb Musanın başına gələn əhvalatı eşidib gözəl əxlaqını gördükdə, mümkün olan yollarla onu öz yanında saxlamaq istədi. Qoyunlarını otarıb onlara baxmaqdan ötrü bir neçə il yoldan istifadə etmək fikrinə düşdü. Bu fikri hansı yolla ona çatdırmaq barədə fikirləşdiyi vaxt qızlarından biri (çoxlarının dediyinə görə böyük qızı) dilə gəlib dedi: -”Ata can, onu (işlərə baxmağa) əcir et. Ən yaxşı əcir o şəxsdir ki, güclü və əmanətdar olsun.” (“Qisas” surəsi, ayə 26). Şüeyb üzünü qızına tutub buyurdu: -”Güclü olmasını suyu çəkib heyvanları suvarmasından bildin, amma de görüm, əmanətdar olmasını nədən başa düşdün?\nQız atasının cavabında onu evə gətirərkən baş vermiş əhvalatı danışdı. Qızın bu sözü Şüeybin irəli sürəcəyi təklifi üçün hər tərəfli təsirli oldu, öz təklifini belə başladı: -”Mən iki qızımdan birini sənə ərə vermək istəyirəm. Bu şərtlə ki, səkkiz il mənim üçün işləyəsən. Əgər on il işləmək istəsən (daha iki il artırmaq istəsən), öz ixtiyarınla bunu etmiş olarsan, (bu sənin mənim barəmdə etdiyin fəzilət olar. Amma mən on il işləməyə məcbur etmirəm). Sənim üçün çətinlik yaratmaq istəmirəm. İnşallah, mənim əməlisaleh insanlardan olduğumu, məni öz əhdimə vəfadar olacağımı görəcəksən. Həm də görəcəksən ki, mən xalqla tələbkarlıqla rəftar etmirəm.\nMusa Şüeybin təklifini qəbul edib, cavabında dedi: -”Bu, bizim aramızdakı razılıq olsun. İki vaxtdan hər birini (səkkiz il, on il) başa vursam, mənə zülm olunmasın. Allah mənim dediyimə şahiddir.\nBeləliklə, Musa Şüeybin kürəkəni oldu. Onun qızı (çoxsunun dediyinə görə, onun adı Safura idi) ilə evlənib Şüeybin yanında yeni həyata başladı, bütün vəfa və sədaqətlə ona xidmət etdi.\nDeyilənlərə görə, Musa Şüeybin qoyunlarını otarmağa aparan zaman ondan əsa istədi. O əsa ili vəhşi heyvanları qovmaq, qoyunları sürmək istəyirdi. Şüeyb məşhur və möcüzəli əsanı ona verdi. Musa o əsanı həmişə özüylə gəzdirirdi. Misirə gəldiyi zaman da həmin o əsanı Fir‘onun qarşısında yerə atmış və əjdahaya çevrilmişdi.\nBaşqa bir rəvayətə görə əsanı Şüeybə bir mələk vermişdi. Musa (ə) ondan əsa istədiyi zaman Şüeyb qızına dedi ki, evə gedib əsanı gətirsin. Şüeybin qızı da evə gedib həmin əsanı gətirdi. Şüeybin gözü əsaya sataşdıqda, ona dedi: -”Bu əsanı qaytar, yerinə başqa əsanı gətir. Qız geri qayıdıb başqa əsa gətirmək istədikdə yenidən həmin əsa əlinə gəldi. Bu iş bir neçə dəfə təkrar olunduqda Şüeyb həmin əsanı Musaya verdi.\nTəbərsi Abdullah ibni Sənandan nəql etdiyi rəvayətdə deyir: -”İmam Sadiqdən (ə) eşitdim ki, buyururdu: -”Musanın əsası behiştdəki “As” çubuğundan idi. Cəbrayıl onu Musa üçün gətirmişdi.”\nKuleyni “Kafi” kitabında İmam Baqirdən (ə) rəvayət edir ki, o həzrət buyurdu: -”Musanın əsası Adəm (ə) Əbul-bəşərdən Şüeybə, Şüeybdən də Musa ibni İmrana çatdı. Həmin əsa indi bizdədir və bizim Qaimimizə (ə.c) çatacaqdır.”\nSeyyid ibni Tavusun o həzrətdən nəql etdiyi rəvayətdə deyilir: -”Həzrət Adəm o əsanı özü ilə behiştdən gətirmişdi.”\nSə‘ləbi “Əraisül-fünun” kitabında o əsa barəsində təəccüblü əhvalatlar rəvayət etmişdir. Məsələn: Musanın çöldə ondan çıraq kimi istifadə etməsi, su lazım olduğu zaman onu quyuya sallayıb onunla su çəkməsi, ac olduğu zaman onu yerə vurması və yerdən istədiyi hər bir şeyin çıxması və yeməsi və s. Başqa şeylər də vardır ki, əfsanəyə çox oxşayır... Həqiqəti təkcə Allah bilir.\nV ə t ə n ə qay ı d ış\nMusa (ə) söz verdiyi kimi, Şüeybin yanında on il qaldı, öz vəzifəsini layiqincə yerinə yetirdi. Qərara alınan müddət tamam olduqdan sonra Şüeybin yanına gəlib dedi: -”Mən gərək vətənimə qayıdıb, ata-ana, bacı və qardaşlarımı görüm. Şüeyb onun vətənə qayıtması ilə razılaşdı. Musaya bir neçə qoyun da hədiyyə verdi. Musa hamiləliyin son günlərində olan zövcəsi ilə yola çıxdı. Şüeybin ona bağışladığı qoyunlarla Misirə tərəf hərəkət etdi.\nMusa Şam hakimlərinin əlinə düşməmək üçün mümkün qədər yollardan uzaq hərəkət edir və çalışırdı ki, yollarla kəndlərə rast gəlməsin. Elə buna görə də soyuq bir gecədə yolu azdı. Güclü yağış nəticəsində qoyunlar ətrafa səpələndi. Musa özünü itirmişdi. Bu vaxt başqa böyük bir çətinlik onun qarşısına çıxdı: arvadının doğum sancıları tutmuşdu.\nTur s ə hras ı nda\nMusanın çətinliyə düşdüyü yer Beytül-Müqəddəsin cənubunda yerləşən Tur vadisi idi. Musa o yana-bu yana baxır, nə edəcəyini bilmirdi. Bu zaman Tur tərəfdən od gördü. Üzünü ailəsilə və yoldaşlarına tutub dedi: -”İndi sizə oradan bir xəbər, ya da bir parça od gətirərəm. Onun istisiylə qızışıb yolu taparıq.” (“Taha surəsi” ayə 9-10)\nMusanın ailəsi dayandı. O, isə oda tərəf yola düşdü. Yaxınlaşdığı zaman şölələnib yanan bir yaşıl ağac gördü. Yaxınlaşıb od götürmək istədikdə, od ona hücum etdi. Başqalarının dediyinə görə, od geri çəkildi. Bu iş Musanın qorxmasına səbəb oldu. Qayıtmaq istədi, amma yadına düşdü ki, oda ehtiyacı vardır. Çarəsiz qalıb ikinci dəfə oda tərəf getdikdə ağacın sağ tərəfindən ruhoxşayan bir səs qulağına gəldi: -”Mən tək olan Allah, aləmlərin pərvərdigarıyam. Ey Musa, Mən sənin Allahınam başmaqlarını çıxart çünki sən müqəddəs Tur vadisindəsən. Bil ki, Mən səni peyğəmbərliyə seçmişəm. Beləliklə, sən yetişən vəhyə qulaq as: Mən tək olan Allaham ki, Məndən savayı heç bir məbud yoxdur. Mənə ibadət et, Mənim adımla namaz qıl. Qiyamət gələcəkdir. Onu gizli saxlamaq istəyirəm. Hər bir kəs (önündə) gördüyü işə görə cavab verəcəkdir. Qiyamətə inanmayıb öz nəfsinə itaət edən səni yolundan saxlamasın ki, (əks halda) həlak olarsan!... (“Taha” surəsi ayə 12-18)\nBu nida Musanı fikrə daldırdı. Amma Allahın mərhəmət və lütfü onu əhatə etdi. Ötkəm qədəmlərlə səsə tərəf getdi. Yuxarıda qeyd olunan sözlərin ardınca bu səsi eşitdi: -”(Ona xitabən deyilirdi) Bu sağ əlində olan nədir?” (“Taha” surəsi, ayə 19).\nPeyğəmbərliyə yetişməsini təzə dərk edən Musa, fürsətdən istifadə edərək həqiqi məhbubu ilə söhbəti daha da uzatmaq istəyib mənəvi ləzzət almaq üçün ağır-ağır dilləndi: -”Bu mənim əsamdır, ona söykənir, onunla qoyunları


Qərbdə demokratiyanın milli, irqi və dini mənafelərə uyğun təhrif edilmiş formasının inkişafı aşkar olaraq görünməkdədir » Mumtv.az\n30-07-2020, 14:12 115 dəfə baxılıb\nSon illərdə tez-tez Kütləvi İnformasiya Vasitələrində (KİV) ABŞ-da baş verən polis zorakılığı və insanların hüquq və azadlıqlarının kobud şəkildə pozulmasına dair məlumatlar daha çox yer alır.\nİyulun 28-də ABŞ-ın nüfuzlu "NewYorkTimes” qəzetində Nyu-York şəhərində nümayişdə iştirak edən insanların şəhərin mülki geyimdə olan polis qüvvələri tərəfindən naməlum maşınlara güclə oturdularaq qeyri-müəyyən istiqamətə aparılması dünyada, həm də demokratiyanın beşiyi sayılan ABŞ-da baş vermiş ilk belə hadisə deyil. Polis zorakılığı ilə bağlı daha əvvəllər də anoloji faktlar olub. Eyni zamanda bu kimi hallar təkcə Birləşmiş Ştatlarda baş vermir. İnsan haqları, demokratiya, qanunun aliliyində nümunə kimi təqdim edilən Avropanın mərkəzində də bu cür çoxsaylı xoşagəlməz nümunələr var.\nKifayət qədər hər kəsə agahdır ki, bu gün həm ABŞ-da, həm də Qərbi Avropada nümayişlər və mitinqlər əleyhinə sərt üsullardan istifadə olunur. ABŞ və Avropada geniş vüsət alan mitinqlərdə hökumət qüvvələrinin aksiya iştirakçılarına qarşı ən amansız metodlardan istifadə etməsi, polisin etirazçılara, eləcə də sıravi vətəndaşlara qarşı rəftarına göz yumulması "demokratiya ixracatçısı” olan bu ölkələrdə insan hüquqlarının kobud şəkildə pozulduğuna təməlli nümunədir. Beləliklə, qərbdə demokratiyanın milli, irqi və dini mənafelərə uyğun təhrif edilmiş formasının inkişafı aşkar olaraq görünməkdədir.\nBaş verən son hadisələrdə də polisin öz səlahiyyət həddini aşması açıq-aşkar görünür. Bəlkə də elə burada qaydaların əməl edilməsinə düzgün nəzarət yoxdur. Ümumiyyətlə ABŞ hər zaman başqalarına münasibətdə o fikirləri səsləndirir ki, guya müxtəlif ölkələrdə insanların hüquq və azadlıqları pozulur.\nTəbii ki, bu, başa düşüləndir. Çünki Amerika böyük dövlət olmaqla yanaşı bir çoxlarının zəif nöqtələrinə diqqəti yönəltməyə də çalışır. Reallıq odur ki, onların təsir və təzyiq riçarqları da böyükdür. Eyni zamanda bu o zaman uğurla nəticələnə bilərdi ki, özündə baş verən zorakılıq hallarının da qarşısı dərhal alınsın. Çünki biz orada şahidi oluruq ki, insanlara qarşı zorakılıq sərgiləyən polislər məhkəmə tərəfindən bəraət də alırlar. Təbii ki, bu da bir qədər düşündürücü məsələlərdir.\nABŞ-ın Minneapolis şəhərində qaradərili Corc Floydun polis tərəfindən qətlə yetirilməsi, eyni zamanda Nyu-York şəhərində nümayişdə iştirak edən insanların şəhərin mülki geyimdə olan polis qüvvələri tərəfindən naməlum maşınlara güclə oturdularaq qeyri-müəyyən istiqamətə aparılması ABŞ cəmiyyətində böyük səs-küyə səbəb olsa da nədənsə hər dəfə özünü müxalifət adlandıran bəzi antimilli qüvvələr tərəfindən sanki görməzdən gəlindi. Bundan öncə dəfələrlə Bakıda icazəsiz aksiya keçirərək təxribat törətmək cəhdlərinə qarşı hüquq-mühafizə orqanlarının öz vəzifə borclarını yerinə yetirməsi ABŞ-da anti-Azərbaycan dairələri tərəfindən tərs yöndə təqdim edilir, oların nəzarətində olan KİV və QHT-lər hər fürsətdə Azərbaycan hakimiyyətini tənqid edir, qərəzli və həqiqəti əks etdirməyən bəyanatlar verirlər. Baş verən hadisəyə qarşı səssiz qalmaq isə bir daha bu məxluqların hansı "demo” kratiyaya sahib olmasından xəbər verir.


44 günlük müharibə Avropa Şurasından layiqli reaksiya almalıdır: ER Xi nazirinin müavini\nSiyasət 17:5018 Okt, 2021\nER Xarici işlər nazirinin müavini Vahe Gevorgyan Ermənistanın Avropa Şurasına üzvlüyünün 20 illiyi münasibətilə çıxış zamanı Avropa İnsan Haqları Məhkəməsinin fəaliyyətinə toxunaraq qeyd edib ki, məhkəmə Artsax əleyhinə müharibədən sonra Azərbaycanda saxlanılan erməni hərbi əsirlərin və mülki vətəndaşların hüquqlarının qorunmasında da mühüm rol oynayır.\n“Xatırladaq ki, həm Ermənistan, həm də Azərbaycan 2001-ci ilin yanvarında Avropa Şurasına üzv olaraq Dağlıq Qarabağ münaqişəsini yalnız sülh yolu ilə həll etməyi öhdəsinə götürmüşdü. Bu səbəbdən 2020-ci ildə 44 günlük müharibə Azərbaycan tərəfindən bu öhdəliklərin pozulmasıdır, Avropa Şurasından layiqli cavab almalıdır.\nErmənistanın qarşısında duran problemləri yaxşı bilirsiniz. Artsax xalqına qarşı müharibənin humanitar nəticələri ən aktual məsələlərdən biri olaraq qalır. Bu işdə Avropa Şurası da daxil olmaqla beynəlxalq tərəfdaşlarımızın iştirakı vacibdir. Düşünür ki, Avropada insanların əsas hüquqlarının qorunması baxımından "boz sahələr" olmamalıdır.\nBaş Katib, İnsan Hüquqları üzrə Müvəkkil, Avropa Şurası Parlament Assambleyası, Avropa İnsan Haqları Məhkəməsi və müvafiq monitorinq orqanları artıq səlahiyyətləri daxilində məsələyə cavab verməyə çalışıblar. Nazirlər Komitəsi hələ öz rolunu təqdim etməyib, buna görə də ümid edirəm ki, Komitə üzvlərinin burada olması bu məsələdə irəliləyişə müsbət təsir göstərəcək", - ER xarici işlər nazirinin müavini bildirib.


Nə yazacağını bilmədən qoyarsan qabağına qələm və kağızını. Bu dəfə də hislərini yazacaqsan! Nə düşünürsənsə eləcə onları. Son görüşdə əslində başını dik tutaraq ayrılıqla razılaşmaq əvəzinə ürəyində ayrılmaq istəmədiyin üçün ağladığını yazarsan.Göz yaşlarını gizlədərsən kipriklərin arxasında,əslində onları durduran olmasaydı dayanmazdılar bəlkə də… Susmaq əvəzinə danışmaq istədiyini yazarsan,Onu Sevdiyini demək,Həyatında çox şeyi Ona görə Onun üçün gözə aldığını yazarsan… 2illik münasibəti beləcə bitirmək istəmədiyinideyərsən… Axı heç birini deyə bilməmişdin… Onu əvəz edəcək heç kimi axtarmaq istəmədiyini, Onun dünyan olduğunu deyərsən…\nBeləcə Nöqtələri düzərsən cümlələrin sonuna… Tanışlığınızda inanmadığınız sevginin başınıza gəldiyi üçün xoşbəxt olduğunu deməyə cürətin çatmaz.Hirsini,qəzəbini boğa bilmərsən.Onunla yaşadığın günlər üçün darıxacağını demək istədiyin halda, sənin üçün daha mövcud olmayacağını deyib kəsərsən sözlərini… Bəlkə də peşman olduğunu belə deyərsən ona son görüşdə… Gəl ki, ürəyində nələr demək istədiysən heç birini demərsən. Gizlədərsən özündə. Onunla bağlı şirin xatirələrin altından fikirlərini yazarsan beynində…Onu sevdiyini, hələ də unuda bilmədiyini yazarsan. Hər gördüyündə əzab çəkdiyini də yaz,Onun xoşbəxt olduğunu gördükcə içindən dəfələrlə öldüyünü də yaz. Şəklinə baxdığında hələ də əllərinin üşüdüyünü, ürəyinin tez tez döyündüyünü də yaz. Ətirini hiss elədiyini,hələ də qoxusu üçün darıxdığını da… Hamısını yaz. Denən fikirləşdiklərini. Tök hamısını vərəqin üzərinə göz yaşlarına qarışmış mürəkkəblə…\nMəktubunu bitirdinsə əgər, apar digərlərinin yanına… Əgər yazıb bitirdinsə məktubunu, Onun ən çox sevdiyi ətirini səp məktubun üzərinə…\nAyrıldığınızdan bu günə qədər yazdığın onlarla məktubdan birinə çevrilsin yenə…\nBağla zərfi,qoy rəfinə…\nTarix: 19.11.2013 / 04:09 Müəllif: Akhundoff Baxılıb: 75\tBölmə: Sevgi varmı?\nSevdam Sonsuz Saç boyası seçərkən deli sekiler Wimdi Ne Olacak yasin surəsində imamətə əlaqəli ayələr gedərkən Rauf Zeynalov Cazibədarlığı Sadəcə Geyim və Makiyajla Əldə Etmək Evdə üz toniki hazırlayın Qayəmiz Tekor Tilsimli Hayatlar Yalnızlıq Haqqında Düşüncələrim Duwen Hot dogun tarixcəsi böreği rusca qohum nece diyilir XƏSİSLİK PAXILLIQ VƏ ONLARIN CƏMİYYƏTƏ TƏSİRİ Canim Yandi Dersler Viktor Tsoy Valideynlərə hörmətsizlik cəmiyyətin çürüməsinin g Maks Eyvehollandların iftixarı tagi Siz hansi smayliksiniz Buluşmada Artıq səni sevmirəm dedisusdum susmalıydım dinidir Abbas Mirzə Şərifzadə Frederik Özün bişirdiyini yeməkyoxsa ayaqüstü yeyib ölmək Salmanqızı Yarar Fərid Əliyev Yanindakina O Kadar Guvenme Butan Qehve ANA QARĞIŞI VƏ QƏBİR ƏZABI 1 Kitaiski sevgi Sevgidimi usaq salma dermani Kaw Hûsen Yolunda Wehid Olam Deymezmiwsin MÜBARƏK DİNİMİZİN NƏZƏRİNDƏ PALTARIN FƏLSƏFƏSİ BIR GUN KEND şipşirin Böyrəklərdə Kuce Nerva


Ruhun peyda olduğu deyilən məktəbin direktoru DANIŞDI | 24saat\nBakının Yasamal rayoundakı 286 saylı orta məktəbin direktoru məktəbdə guya əcaib məxluqun peyda olması barədə yayılan məlumatlara münasibət bildirib.\nMəktəbin direktoru Samir Mehdizadə Trend-ə açıqlamasında yayılan məlumatları cəfəngiyyat adlandırıb və məktəbdə belə bir hadisənin baş vermədiyini bildirib:\n“Məktəbdə yıxıldığı deyilən mühafizəçi 4 aydır ki, məktəbimizdə işdən çıxıb.\nO, artıq məktəbdə işləmir. Nə məktəbdə ruh var, nə də həmin mühafizəçini kimsə yıxıb. Yayılanlar həqiqətə uyğun deyil”.\nQeyd edək ki, 286 saylı orta məktəbdə məktəbin mühafizəçisinin gecə saatlarında ruhun hücumuna məruz qalması barədə məlumatlar yayılıb.


“Qebele” darmadağın oldu (VİDEO, FOTO) - Azadliq Xeber\n“Qebele” darmadağın oldu (VİDEO, FOTO)\n"Qəbələ" darmadağın oldu (VİDEO, FOTO)\n00:51 xeber – Avropa Liqasında “Qarabağ” ardınca Azərbaycanı turnirdə təmsil edən digər təmsilçimiz “Qəbələ” səfərdə meydana çıxıb.\nAzadlıq.az xəbər verir ki, anspress-in məlumaına görə, “Qəbələ” Almaniyada “Signal Iduna Park”da Dortmund “Borussiya”sının qonağı olub.\nSəkkiz qat Almaniya çempionu, Çempionlar Liqasının qalibi “qırmızı-qaralar”ı darmadağın edib – 4:0. Hesabı 28-ci dəqiqədə Marko Reus açıb. 45-ci dəqiqədə Pyer-Emerik Aubameyanq fərqlənib. 67-ci dəqiqədə avtoqol müəllifi olub. 70-ci dəqiqədə isə erməni Henrix Mxitaryan avtoqol müəllifi olub.\nC qrupu, IV tur\nBorussiya (Dortmund, Almaniya) – Qəbələ (Azərbaycan) 4:0\nQollar: Marko Reus, 28. Pyer-Emerik Aubameyanq, 45. Sergey Zenyov, 67 (avtoqol). Henrix Mxitaryan, 70.\n4 oyundan sonra aktivində 1 xal olan “Qəbələ” turnir cədvəlinin sonuncu pilləsində qərarlaşıb.\nTomas Bax Azerbaycan agirliqqaldiranlarina 'Tokio-2020'de cemi 2 lisenziyanin verilmesine dair qerari destekleyib\nAzerbaycan numayendeleri Moskvada tehsile dair tedbirde\nSehriyar Memmedyarov: 'Vuqar Hesimov mene hec-hece teklif etmisdi'\nMaliyye musabiqesinde qalib QHT-lerin maariflendirme sessiyasi kecirilib\n'Sumqayit' – 'Qarabag' gorusunun vaxti deyisdirilib\nMariya Zaxarova: "Rusiya ile Azerbaycan arasinda etibarli elaqeler movcuddur"


Babəkin heykəlini Xaçmazda hara apardılar? - VİDEO\n6 May 2014 00:16\nBabəkin abidəsi Xaçmazın Xudat şəhərində 2009-cu ildə qoyulub. Abidənin bu gundən rayon mərkəzinə köçürülməsinə start verilib.\n8-9 əsrlərdə yaşamış və Xürrəmilər hərəkatının başçısı olmuş Babəkin abidəsinin yerinin dəyişdirilməsini rayon icra hakimiyyətinin başçısının müavini Bəxtiyar Osmanov belə izah etdi.\nXaçmaz şəhərində gedən abadlıq və quruculuq işlərilə əlaqədar olaraq məsləhət görüldü ki, Babəkin at üzərindəki heykəli şimal tərəfdən giriş qapısına yaxın ərazidə qoyulsun. Gələcəkdə burda gözəl bir abidə ucaldılacaq.\nAmma Babəkin heykəlini Xaçmaza aparmaq heç də asan başa gəlmədi. Belə ki, Xudatdan-Xaçmazadək olan 23 km məsafəni nə az, nə çox - düz 5 saat yarıma qət etmək mümkün oldu. Çünki yolboyu nəqliyyatın hərəkətinə maneəçilik törətməmək, kommunikasiya xətlərini qorumaq vacib idi.\nAbidəni artıq şəhərin giriş qapısının yaxınlığında görmək mümkündür. Burada bu günlərdə daha bir tarixi şəxsiyyətin 7-ci əsrdə yaşamış ərəb xülafətinə qarşı vuruşmuş hökmdar Cavanşirin də at belində abidəsi də ucaldılacaq. Bundan əvvəl isə Çənlibel parkında Koroğlunun və Xətainin at üstündə heykəlləri qoyulub. Beləliklə, Xaçmaz Azərbaycanda 4 tarixi qəhrəmanın heykəlinin olduğu yeganə şəhərdir.


Qızıl kartof tortu resepti - Ənənəvi reseptlər - 2021\nQızıl kartof tortu resepti\nYerkökü, soğan və təzə otlar olan qızardılmış qızardılmış kartof tortları üçün orijinal Avropa resepti.\nSoyulmuş və qızardılmış 10 çörəkçilik kartofu\n200 q qurudulmuş çörək qırıntıları\nQızartmaq üçün və ya lazım olduqda 4 xörək qaşığı zeytun yağı\nBöyük bir qabda kartof, yerkökü, soğan, sarımsaq, cəfəri və şüyüdü qarışdırın. Limon suyu, 4 xörək qaşığı zeytun yağı, un, çörək qırıntıları, duz və istiot qarışdırın. Qarışıq bir yerdə qalana qədər yoğurun.\nQalan zeytun yağını tavada orta istilikdə qızdırın. Partiyalarla işləyərək, isti yağda bir qaşıq kartof qarışığı tökün. Hər tərəfdən təxminən 4 dəqiqə və ya qızıl qəhvəyi qədər bişirin. İsti xidmət edin.\nNiyə bunu növbəti qızartma ilə sınamırsınız?\nhərtərəfli yaxşı qidalandırıcı doldurucu qab yum-18 May 2009\nDenise Rutledge tərəfindən\nBunların dadsız olması ilə bağlı şikayətlərin olduğunu gördüm. 1 osh qaşığı istifadə etdim. duz və bir stəkan çörək qırıntıları və kartof ilə birlikdə çağırılan zeytun yağı. Dərilərini buraxaraq Yukon qızıl kartofundan da istifadə etdim. Əks halda resepti olduğu kimi hazırladım. Dadı və toxuması əla idi! Ölçmək üçün böyük bir dondurma qaşığı istifadə etdim. Yumurta istifadə etməsəniz, kartof pancake ilk növbədə dağılmağa meyllidir, buna görə də onları aşağı basıb boş qalan parçaları yerə yığın. İlk dörd dəqiqə tavanı örtürəm. Buxar, köftələri çevirmək üçün getdiyiniz zaman kartofun bişməsinə və bir yerdə qalmasına kömək edir. Onları yenidən edəcəyəm! -09 Dekabr 2007\nBu axşam resepti hazırladım. Asan idim və çox yaxşı idim. Bəzi əlavələr etdim. Əvvəlcə heç bir şeyi buraxmadan resepti hazırladım. Sonra 2 yumurta və 1/3 C əlavə etdim. Xama. Buradakı Köhnə Avropa restoranı kimi idi. Mmmm! Koca onları sevirdi. Uşaqlar da etdilər.-31 Yanvar 2007\n1 1/2 kilo kartof bişmiş, yuyulmuş\n1/4 fincan plus 2 xörək qaşığı bitki yağı, üstəgəl yağlamaq üçün daha çox\n2 unsiya yağsız hisə verilmiş donuz əti, 1/4 düymlük kəsilmiş (1/3 fincan)\n3 xörək qaşığı köhnə yulaf\n2 xörək qaşığı doğranmış düz yarpaqlı cəfəri\nTarama üçün 1/2 fincan çox məqsədli un\nKartofu orta qazana qoyun, üzərinə su tökün və bir qaynağa gətirin. Böyük bir çimdik duz əlavə edin və kartof yumşaq olana qədər orta istilikdə təxminən 35 dəqiqə bişirin. 8 düymlük kvadrat şüşə çörək qabını yağlayın.\nBu vaxt, orta tavada kərə yağı əridin. Soğan və sarımsağı əlavə edin və yumşalana qədər orta istilikdə təxminən 3 dəqiqə bişirin. Donuz ətini əlavə edin və yağın çox hissəsi hazır olana qədər təxminən 3 dəqiqə bişirin. Yulafları əlavə edin və təxminən 2 dəqiqə qızıl rəngə qədər qarışdıraraq bişirin. İstidən çıxarın və cəfəri və kəklikotunu qarışdırın.\nKartofu boşaltın və soyun. Hər bir kartofu yarıya bölün. Bir qabda işləyərkən, isti kartofu daha zəngin birindən keçirin. Alternativ olaraq, kartofu hamarlanana qədər əl ilə əzin. Yulaf qarışığını qarışdırın və duz və istiot əlavə edin. Hazırlanmış çörək qabına kartofu yayın. Plastik sarğı ilə örtün və ən azı 1 saat möhkəm olana qədər soyudun.\nKartof qarışığını otaq istiliyinə gətirin. Kartof qarışığını 4 kvadrat halına salın, sonra hər kvadratı yenidən yarıya bölün. Tortları ofset metal bir spatula ilə diqqətlə qabdan çıxarın. Yapışmayan böyük bir tavada 1/4 fincan bitki yağını parıltıya qədər qızdırın. Unu dayaz bir qabda yayın və 1/2 çay qaşığı duz ilə ədviyyat edin. Undakı hər bir kartof tortunu diqqətlə tarayın, artıqlığı sarsın. Kartof tortlarını tavaya əlavə edin və təxminən 2 dəqiqə qəhvəyi olana qədər orta istilikdə bişirin. Tortları çevirin və qalan 2 yemək qaşığı yağı tavaya əlavə edin. Tortları təxminən 2 dəqiqə daha zəngin olana qədər qızardıncaya qədər bişirin. Kartof tortlarını bir tabağa köçürün və isti xidmət edin.\nÇəki İzləyiciləri Kartof Tortları\nBu Weight Watchers Potato Cakes resepti asan və super sürətli qəlyanaltıdır.\n½ orta soğan, çox kiçik parçalara kəsilmiş\nBu reseptə başlamazdan əvvəl kartofu qaynadın və əzin. 2 stəkan kartof püresi lazımdır, yumurta, doğranmış soğan, 2 xörək qaşığı un, duz və istiotla qarışdırın.\nYağı böyük bir tavada qızdırın və kartof qarışığı əlavə etməyə başlayın və hər kiçik tort təxminən 2 yemək qaşığı qarışıq alacaq.\nBir tərəfi qızarana qədər bişirin, bir spatula ilə digər tərəfə çevirin.\nBu yazını oxuyursunuz, yəqin ki, Çəki İzləyiciləri Diyetini sınamaqla maraqlanırsınız. Bir başlanğıc olaraq, pəhrizinizi əvvəlcədən planlaşdırmaqla mübarizə edə bilərsiniz. Bunu özünüzə verin 14 günlük WW Sərbəst Diyet Yemək Planı məşğul insanlar üçün yaradılmışdır və sabahkı yeməyinizin nə olacağından narahat olmayın!\nHey dostum! Mən Anastasiya və blogumda sizi görməkdən çox şadam! Bütün xəyallarımı gerçəkləşdirmək və uğurlar hekayəmi böyük xəyal qurmağı sevən insanlarla bölüşmək üçün yaratdım!\nParmesan kartof püresi tortu necə hazırlanır\n1. Kartofu yumşaq qədər qaynar suda yumşalana qədər, ölçüsündən asılı olaraq təxminən 20-25 dəqiqə bişirin. Tamamilə soyumalarına icazə verin. Soyun.\n2. Kartofu orta bir qarışdırıcı qaba qoyun və kartof püresi istifadə edərək yaxşıca əzin.\n3. Eyni qaba yumurta, Parmesan, cəfəri, sarımsaq, un, duz və istiot əlavə edin. Hər şeyi yaxşıca qarışdırın.\n4. Bir stəkan kartof qarışığından təxminən 12 stəkan çömçə götürün və bir pasta halına salın.\n5. Təxminən & frac12 fincan Parmesan sığ bir qaba qoyun. Köfteleri parmesanda yuvarlayın.\n6. Zeytun yağını böyük, yapışmayan bir tavada orta istidə qızdırın. Kartof köftesi əlavə edin və qızıl qəhvəyi rəng alana qədər hər tərəfdən təxminən 3-4 dəqiqə qızardın.\nNə növ kartofdan istifadə etmək olar\nIdaho və ya Russet kartofu kimi nişastalı bir kartof, bu resept üçün ən yaxşı seçim olardı. Yukon Gold da əla kartof tortları hazırlayır. Bəzən, Yukon Gold kartofu istifadə etsəm, dərinin bir hissəsini tərk etməyi sevirəm, çünki tortlara əlavə etdiyi toxumanı sevirəm.\nQalan kartof püresinin istifadəsi haqqında\nÇoxlarınız bu reseptdə kartof püresinin qalıqlarından istifadə oluna biləcəyini soruşdunuz. Cavab: həmişə deyil. Kartof püresinin necə hazırlanmasından asılı olaraq, bəzən bu tortları hazırlamaqda yaxşı işləməyəcəklər. Kartof püresi hazırlamaq üçün çoxlu süd (və ya xama) istifadə olunarsa, kartof tortları qızardıqda yumşaq olacaq və çevirmək çətin olacaq.\nKartofu sərinləyin. Qalan maddələri əlavə etmədən və köftə hazırlamadan əvvəl kartoflarınızın tamamilə soyuduğundan əmin olun. İsti kartof istifadə etsəniz, kartof tortlarınız şəklini yaxşı saxlamaz.\nKöftələri çox incə etməyin. Tortlarınızın qalınlığı təxminən 1 düym olmalıdır. Bu yolla onları çevirmək daha asan olacaq və ayrılmayacaqlar.\nParmesan ilə səxavətli olun. Köftələri Parmesan qarışığına yuvarlayarkən, pendirləri köftələrə sıxın. Bu addım kartof tortlarına əlavə ləzzət və əlavə xırtıldayanlıq əlavə edir.\nDadmaq üçün otlar əlavə edin. Bu reseptdə cəfəri və soğan istifadə etsəm də, zövqünüzə uyğun otları əvəz etməkdən çəkinməyin. Dereotu, kişniş, soğan və fesleğen əla uyğunlaşacaq.\nCazibə etməyin. Səbirli olun və tortları çevirməzdən əvvəl 3-4 dəqiqə qızardın. Onları çox erkən çevirsəniz, tortu korlaya bilərsiniz.\nKartof püresi tortlarına necə xidmət etmək olar\nSəhər yeməyi. Bunlara bir qaşıq qatıq və ya xama ilə xidmət edin.\nNahar. Yan tərəfə təzə bir salat ilə xidmət edin.\nŞam yeməyi. Bunlara balıq, toyuq, ət, ızgara tərəvəz və ya yan tərəfdən tofu ilə xidmət edin. Qovurulmuş Bibər Soslu Somon, Ispanaq Doldurulmuş Toyuq, Bişmiş Cod və Qovurulmuş Tərəvəzlər bu Kartof Tortları ilə gözəl birləşəcək.\nHamısı. Gün. Uzun! Ciddi olaraq, bunlar çox yaxşıdır. Bu tortlara xidmət etmək üçün nə seçsəniz də, onları hazırladığınız üçün çox sevinəcəksiniz.\nAloo Tikki (Yaşıl Çutneyli Hind Kartoflu tortlar)\nOh, hind yeməkləri. Bu mətbəxə olan sevgimi əks etdirən bütöv bir roman yaza bilərdim, amma bu hisslərimi tam təsvir edə bilməyəcək.\nEvdə bu qədər bişirməsəm də, ən azı iki həftədə bir dəfə Hindistan yeməkləri almağa meylliyik. Bəlkə də ən çox sevdiyim yemək tərəvəz samosudur. Yumşaq kartof və noxud ilə doldurulmuş xırtıldayan qabıq, mükəmməl ədviyyatlı və çutneyə batırılması üçün yalvarır.\nSamosaların problemi ikiqatdır:\n1) Qızardılar. Bir şeyi qızartmaqdan çox qorxuram, buna görə də heç bir şey etməyəcəksiniz.\n2) Onlar olduqca mürəkkəbdir. Sadə standartlarıma düşəcək bir samosa resepti hazırlamaq demək olar ki, mümkün deyil.\nBeləliklə, yaradıcılıqla məşğul olmağa və samosunu xatırladan Hindistan yeməyi ilə məşğul olmağa qərar verdim: Aloo Tiki*.\nİşdə ’s sövdələşmə. Bəli, qabıq çox dadlıdır. Qızardılmış xəmirdən istifadə etmək istəyirsinizsə, qonşuluqdakı Hindistan restoranına gedin və bütün səbəti sifariş edin. Bunda heç bir utanc yoxdur. Ancaq evdə ilhamlanmış, sadələşdirilmiş bir versiya etmək istəyirsinizsə, məndə yalnız bir şey var.\n*Burada aloo tiki mənşəyi və daha orijinal bir hazırlıq haqqında daha çox məlumat əldə edin.\nBir samosanın ən sevdiyim elementlərinin incə kartof-noxud doldurulması, ədviyyatlar və daldırma üçün chutney sousu olduğuna inandım (oxuyun, boğulun).\nBu reseptin sadə olmasını təmin edərkən bu elementləri bütöv saxladım, yalnız ədalətə qədər sıxlaşdırdım 10 maddə (bir ədviyyat verin və ya götürün). Xəmirin qabığını təqlid etmək üçün onları panko çörək qırıntılarında qabartmaq üçün bir seçim təqdim edirəm.\nBu tamamilə isteğe bağlıdır və onları glutensiz spektrdən çıxara bilər. Amma sonunda özümü daha çox panko ilə örtülmüş tortlara doğru çəkdiyimi gördüm.\nVə o chutney. Oh, chutney. O qədər yaşıl. Çox təzə. O qədər mükəmməl.\nYaşıl və şirin bir şirniyyat necə hazırlanacağını öyrəndim və əslində olduqca sadədir. İş üçün ən yaxşı öğütücü kiçik bir qida prosessorudur. Növbəti ideal seçim bir havan və havandır. Və nəhayət, mənim kimi olsanız, bir çimdikdə bir qəhvə/ədviyyat öğütücü istifadə edə bilərsiniz. Ədalətli xəbərdarlıq, təmizləmək bir az qarışıqdır, çünki onların yaş otlar üçün nəzərdə tutulduğunu düşünmürəm, amma işi görür!\nÜmid edirəm uşaqlar aloo tikini sevirsiniz! Milyonlu maddələr olmadan və ya qızartma yağını çıxarmadan evdə bir samosanı təqlid etməyin ən yaxşı yolu bunlardır.\nOnlara bir cəhd etsəniz, onları necə bəyəndiyinizi bildirin! Şərh yazın və bizim və digər oxucular üçün çox faydalı olduğunu qiymətləndirin. İnstaqramda #minimalistbaker şəklini etiketləyərək bizə necə getdiyini göstərməyi unutmayın! Nə düşündüyünüzü görməyi çox sevirik. Sağol!\nAddım 1: Tərkibi hazırlayın\n1 stəkan otaq temperaturunda su\n1 çay qaşığı Hidden Valley Ranch tozu\n2 oz incə doğranmış jambon (1/3 fincan)\nBir 4 oz paket Idahoan Buttery Homestyle Kartof Püresi* (nota baxın)\n2 xörək qaşığı dilimlənmiş yaşıl soğan\nŞəkillərdə göstərildiyi kimi 2 xörək qaşığı kiçik tavada avokado yağı.\nDaha böyük bir qab istifadə edərkən daha çox yağ istifadə edin. Yaşıl soğan və xama ilə bəzəyin.\n*Reseptin yaxşı yazılmasını istəsəniz, tam olaraq bu marka və hazır kartof püresi növündən istifadə etməyiniz vacibdir. Qovurulmuş Sarımsaq versiyasını istifadə etməyə çalışdım və ranch tozu ədalətli miqdarda duz əlavə etdiyindən çox duzlu idilər. Idahoan Buttery Homestyle kartofu, digər seçimlərinə nisbətən təxminən 25% daha az duza malikdir. Ayrıca, digər markalar üçün, kartof miqdarına qədər maye çox uyğun olmaya bilər, buna görə çox qalın və ya çox incə ola bilər.\nQarışığa yağ və ya pendir əlavə etmək istəyinə qarşı durun! Tava içərisində parçalanma ehtimalını artırır. Həmişə bəzək kimi bir az doğranmış çedarı tortlara səpə bilərsiniz.\nYüklənmiş Kartof Tortları\nQalan kartof püresi varmı? Donuz və pendirlə dolu bu bişmiş kartof tortlarını sınayın!\n2 1/2 - 3 fincan qalıq kartof püresi\n1 1/2 fincan monterey jak, parçalanmışdır\n1 fincan doğranmış bibər pendiri\n3-5 zolaqlı donuz əti, xırtıldayan və əzilmiş\n1 çay qaşığı bütün məqsədlər üçün ədviyyat\n3-4 yaşıl soğan, doğranmışdır\n1/2 fincan Panko çörək qırıntıları\nBöyük bir qabda kartof püresi, pendirlər, pastırma, un, sarımsaq tozu, hər cür ədviyyat, bibər, soğan və yumurtanı birləşdirin. Qarışığı təxminən 20 dəqiqə soyudun.\nKartof qarışığını 2 düymlük yuvarlaq toplara ayırın. 1/3 düymlük köftələrə yuvarlaqlaşdırın.\nÇörək qırıntılarını dayaz bir qaba qoyun və hər iki tərəfə kartof köftəsi çəkin.\nOrta yüksək istilikdə, bir çuqun tavada təxminən 1/4 düym dərinlikdə fıstıq yağı əlavə edin. Yağ isti olanda kartof köftələrini hər tərəfdən 3-5 dəqiqə və ya qızılı rəng alana qədər bişirin. Kağız dəsmal ilə örtülmüş bir plaka üzərinə qoyun. İstəyirsinizsə üzərinə xama əlavə edin.\nSorrel kartof tortları\nBu ölkədə adətən süpermarketlərin məhsul bölmələrində bir ot olaraq qablaşdırılmış otqulaq tapsaq da (bir unsiyadan az 2 dollara!), Bahar və yazın sonunda bu ispanaq kimi yarpaqlı yaşıl böyük dəstələr içərisində fermer bazarlarına yol açır. . Bu yaxınlarda bir kilosunu 1 dollardan aşağı qiymətə tapdıq və limon dadını vurğulayacaq yeməklər hazırlamağa qərar verdik.\nFransız və Şərqi Avropa yeməklərində çox istifadə edilən sorrel, Kaliforniya mətbəxinə xoş bir əlavədir. Tort-turş ləzzəti salatada həm şirin, həm də acı göyərti tamamlayır və balıq və kartof yeməklərini parlaq edir.\nÇoxillik ot bitkisi, qarağat qarabaşaq ailəsinə aiddir. Yarpaqların tündlüyü (bitkinin oksalik turşusundan) bitkinin müxtəlifliyinə və yaşına görə dəyişir. Daha yetkin yarpaqlar daha güclüdür və ət, yumurta və tərəvəz üçün şorba və souslarda istifadə olunur. Gənc, incə ətirli yaz yarpaqları salatlarda və sandviçlərdə əla olur.\nKuzuluq alarkən, nazik sapları olan parlaq yaşıl yarpaqlara baxın. Yarpaqlar nə qədər böyükdürsə, quzuquşu daha yaşlı (və daha güclü ətirli) olacaq. Sarı-yaşıl və ya solmuş yarpaqlardan çəkinin.\nQuzuquşu ispanaq yarpaqları kimi soyuq axan suda yuyun və kağız dəsmalların üzərinə tökün və qurudun. İstifadədən əvvəl nəmli kağız dəsmallara və ya plastik torbalara sarın və üç günə qədər soyudun.\nƏnənəvi reseptlər otqulağı bişirməyi tələb edir, lakin canlı tatlar üçün müasir dadımız onu bişməmiş formada təzə etmək üçün yaxşı bir seçimdir.\nBu möhtəşəm limon ləzzəti, ızgara cod resepti üçün şifonat salatı ilə doldurulur və parlaq yaşıl qarışıq sarı və qırmızı albalı pomidorları ilə ziddiyyət təşkil edir. Cod, ızgaradan əvvəl keşniş və limon qarışığında marinadlanır. Şoraba əlavə etməzdən əvvəl bütün keşniş alın və bir havan içində əzin. Toxumların əzilməsi çox aromatikdir və keşnişdən gələn xırtıldayanları bəyənirəm.\nBu resept üçün balıq bazarında əsl cod istəyin. Bu, ümumiyyətlə balıq və cips hazırlamaq üçün istifadə olunan coddur. Qızardıldıqda asanlıqla tökülən çox yumşaq ağ ətli bir balıqdır.\nYaşıl-yaşıl salat həm salatada, həm də sarğıda turşəngdən istifadə edir. Turp turşusu salat mövsümündə yaxşı bir dəyişiklik edir.\nTərəvəzləri soyudulmuş və soyudulmuş bir plaka üzərində xidmət edin ki, insanlar istədikləri kimi damlasınlar. Yaşıllıqları zirvədə olduqları zaman bir neçə dilim bağ pomidoru ilə doldurmağı sevirəm. Bir neçə körpə təzə mozzarella topunun yarıya bölünməsi də gözəl bir əlavədir.\nKartof tortları səhər yeməyindən bir gün əvvəl və ya bir gün əvvəl hazırlana bilər. Sorrel bişdikdə darıxdırıcı bir yaşıl rəngə çevrilməyə meyllidir, buna görə bişirmə sonunda soğan və sarımsaq qarışığına atıram ki, çox çətinliklə solsun. Yaşıl olaraq qalır və bədənini saxlayır.\nTortları düzəltdikdən sonra yumurta ilə örtün və panko çörək qırıntıları ilə örtün. Qırıntılar kartof tortlarına gözəl bir qızıl görünüş verir və bir az xırtıldayan əlavə edir.\nDumanlı siyənək balığı\nHollandiyanın ən çox sevdiyi sağlam qəlyanaltı, turş siyənək, təcrübəsizlər üçün bir az qorxuducu görünə bilər. Digər tərəfdən, hisə verilmiş siyənək, hələ də son dərəcə Hollandiyalı olsa da, daha çox insana müraciət edir. Bu fakturalı bir şey olmalıdır.\nBiz tez -tez horseradish sousu ilə çörək və ya kraker üzərində hisə verilmiş siyənək xidmət edirik. Ancaq, hisə verilmiş siyənəyi bir az qalan kartof püresi ilə birləşdirin və omeqa yağ turşuları ilə dolu inanılmaz dərəcədə dadlı balıq tortlarına sahib olacaqsınız. Həmişə bir kütlənin sevincinə səbəb olurlar.\nƏlbəttə ki, xüsusilə bu resept üçün kartof püresi hazırlaya bilərsiniz (və ya xüsusilə tənbəl hiss edirsinizsə, supermarketinizdən keyfiyyətli bir hazır kartof püresi götürün), amma bunun razılaşacağınızı düşünürük soyuducu basqınlı yeməklər-evdə bir az gündəlik kartof püresi və bir paket hisə verilmiş balıqdan başqa heç bir şeyin olmadığı zamanlar üçün əlverişlidir.\nHeç bir şeydən yaxşı bir yeməyi çırpmaqdan gələn xüsusi bir sevinc var. Burada hisə verilmiş siyənəkdən istifadə etmişik, lakin bu balıq tortları hisə verilmiş uskumru və ya hisə verilmiş qızılbalıq ilə hazırlandıqca yaxşıdır.\nBacon, bişmiş və parçalanmışdır\nBöyük soğan, doğranmışdır\nYaşıl bibər, doğranmışdır\nParçalanmış yumşaq çedar\nXama (kartof tortu doldurmaq üçün istifadə olunur)\nDonuz əti orta bir tavaya qoyun və hər iki tərəfdən qəhvəyi və xırtıldayanadək orta yüksək istilikdə bişirin. Donuz ətini kağız dəsmalın üzərinə qoyun və artıq yağdan qurtulmaq üçün başqa bir kağız dəsmal ilə silin. Sonra donuz ətini xırda doğrayın.\nDonuz yağını tavada saxlayaraq kərə yağı əlavə edin və orta yüksək istilikdə əridin. Soğan, yaşıl bibər və jambon əlavə edin və təxminən 15 dəqiqə qəhvəyi olana qədər bişirin. Kənara yığmaq.\nBöyük bir qabda kartof püresi, donuz əti, doğranmış pendir, yumurta, un və istiot ilə birlikdə soğan, yaşıl bibər və jambon əlavə edin və hamısını qarışdırın.\nTəmiz bir tavada bitki yağı orta istidə qızdırılır. Yığılmış kartof qarışığını qızdırılmış yağa qoyun və sonra qaşığınızın arxası ilə düzəldin. Qızıl qəhvəyi olana qədər hər tərəfdən 5 dəqiqə bişirin. Kağız dəsmalın üzərindəki artıq yağı boşaltın.\nKartof püresi ilə nə xidmət etmək olar\nSadəcə bir balaca xama və bir az doğranmış təzə otlar və ya yaşıl soğan ilə xidmət edilən bu kartof püresi tortlarını sevirəm. Ancaq burada başqa fikirlər var:\nOnlara başqa növ souslarla xidmət edin, məsələn, beş dəqiqəlik avokado sousu, cilantro jalape & ntildeo pesto və ya sadə guacamole.\nYumurtanı qızardın və ya qovurun və səhər yeməyi və ya brunch üçün üstünə xidmət edin.\nOnları bəzəyin bir az doğranmış donuz əti, soğan& hellip və ya bişmiş kartofun üzərinə qoyacağınız hər şey.\nÜstünə bir az pendir əridin və bir çörek və ya kahı paketində tərəvəz burger kimi istifadə edin.\nBarbekü toyuq və ya çəkilmiş donuz əti kimi klassik bir əsas yeməyi ilə onlara xidmət edin.\nOnları mini edin və onlara iştahaaçan kimi xidmət edin.\nOnlara klassik hinduşka sousu ilə xidmət edinXüsusilə Şükran günündən qalanlarınız varsa.\nVideoya baxın: Sobada nar kimi qizaran kartof resepti, iftara mutlek hazirlayin pesman olmazsiniz (Dekabr 2021).\nCopyright 2021 \_ Qızıl kartof tortu resepti...


Tailgate Fikri: Smashburger -dən Burger və Biralar - Kokteyl Tarifləri, Ruhlar və Yerli Barlar - 2022\nSüdlü kokteyllər istisna olmaqla, heç bir şey buzlu bir pivə kimi şirəli, ürəkaçan bir burgerlə müşayiət olunmur. The Daily Meal -da, gurme və yaradıcı burgerlərin bu günlərdə necə əldə edə biləcəyini bilirik və pivə çeşidləri ilə sonsuz və müxtəlif olduğu üçün ən yaxşı oyunu etmək üçün bir elm olmalıdır.\nFutbol mövsümü sürətlə yaxınlaşır və bizim üçün bu, bir məna kəsb edir. Gün ərzində, hətta həftə sonu "böyük oyuna" aparan ekstravaqanslar, ümumiyyətlə ölkə daxilində stadion dayanacaqlarında çoxlu ızgara, yemək və içki içməklə öz başına bir idman növüdür. Burgerlər və itlər kifayət qədər olsa da, bir pillə qaldırın və Smashburger köməyi ilə kulinariya ətlərinizi göstərin.\nSmashburger, sürətli təsadüfi "daha yaxşı burger" restoranı, mümkün qədər çox yerli gediş haqqından istifadə etməklə qürur duyur. Və indi, Smashburger iki böyük adamı bir araya gətirmək qərarına gəldi: pivə və burger. Smashburger baş konsepsiyası üzrə məmur Tom Ryan, hər bazarda yerli dəm istehsalçıları ilə əlaqə quraraq burger və yerli sənətkarlıq pivə cütləri yaradaraq cütləşmə prosesinə nail oldu. Beləliklə, Denver, Çikaqo, Hyuston və digər bir neçə seçilmiş şəhərdə olanlar, əsl böyük bir burger təcrübəsi və yeni bir bagaj qapısı fikri axtarın!\nBurgerlərin və sənət biralarının mükəmməl bir dəqiqliklə necə uyğunlaşdırıldığını daha yaxşı başa düşmək üçün Smashburger -in Tom Ryan və Goose Island -ın pivə ustası Brett Porter -in Çikaqoda bir araya gətirdiklərinə nəzər salaq.\nİkisi ləzzət, toxuması və aroması da daxil olmaqla bir sıra kulinariya meyarları ilə müxtəlif burger reseptləri üçün ən yaxşı cütləşməni təyin etdi. Onları oyundan əvvəl tutun və ya bu fikri qəbul edin və öz yük qapağınızda həyata keçirin!\n• Goose Island Honker's Ale ilə Windy City Burger\no Qoz adasının qabaqcıl pivəsi ilə əridilmiş Cheddar pendiri, ot otu soğanı, kahı, pomidor və Gulden'in ədviyyatlı xardal qatları, burgerdən gələn Cheddar ləzzətləri pivədəki qızardılmış malt ləzzətlərini artırmağa kömək edir. Pivənin turşuluğu soğanın dadını balanslaşdırır. Xardalın istiləşmə şirinliyi də Honker Ale'nin şirin şirinliyi ilə ələ alınır.Bu burgerdən xoşunuz gəlsə, bəyənəcəksiniz Tolo burger resepti\n• Qaz Adasının 312 Urban Buğda Ale ilə Klassik Burger\no Amerika pendiri, kahı, pomidor, ketçup, soğan, turşu və yumurta çörəyinin üstündəki xüsusi "Smash" sousu 312 Urban Wheat Ale ilə mükəmməl uyğun gəlir, çünki pivənin təravəti kremsi imzanı tamamlayır. "Smash" sousu. 312 -nin təmiz, parlaq ləzzətləri burgerin zərif ləzzətlərini aşmaz. Bu burgerdən xoşunuz gəlsə, bəyənəcəksiniz Ən yaxşı Fondue Burger Tarifi\n• Barbekü, Bacon və Cheddar Burger ilə Qaz Adasının Matilda\no Smokey və zəngin, Sweet Baby Ray's® Barbekü Sosu, alma ağacı ilə bişmiş donuz əti, Cheddar pendiri, saman soğanı və yumurta çörəyi, Goose Island'ın Matilda pivəsindəki cəsarətli ləzzətlərin mükəmməl bir fonu olaraq xidmət edir. Pivənin ədviyyatlı aroması, alma ağacından bişmiş donuz əti ilə donuz ətinin dadını tamamlayır və şirinlik, barbekü sousunun şirin və ədviyyatlı ləzzətini həqiqətən artırır. Bu burgerdən xoşunuz gəlsə, bəyənəcəksiniz Cadillac Burger Resept\n• Mantar İsveçrə, Qoz Adasından Pepe Nero ilə\no Sarımsaqlı qızardılmış göbələklər, yaşlı İsveçrə pendiri, qaymaqlı mayo və yumurta çörəyi Goose Island-ın yüngül bədənli Pepe Nero ilə mükəmməl uyğun gəlir. Pepe Nero -dan qara bibər ləzzəti burgerdəki qara bibər ədviyyatına mükəmməl uyğun gəlir. Bu burgerdən xoşunuz gəlirsə, Ən Yaxşı Burger Tarifini bəyənəcəksiniz\n• Qaz Adasının Hindistanı Solğun Ale ilə ədviyyatlı Baja\no Ədviyyatlı və ətirli, odlu Pepper Jack pendiri, guakamol, kahı, pomidor, soğan, ədviyyatlı çipotle mayo, təzə jalapenos və ədviyyatlı çipsli çörək Goose Island Hindistan Pale Ale üçün mükəmməl bir tarazlıq təqdim edir. Meyvəli aromalar və pivədən uzun hop tökülməsi burgerin şiddətli ləzzətləri üçün əla bir seçimdir. Bu burgerdən xoşunuz gəlsə, bəyənəcəksiniz Frita Cubana Burger Resepti\n• Qaz Adasının 312 Urban Wheat Ale ilə Avokado Klubu\no Təzə avokado, alma ağacı ilə bişmiş pastırma, kahı, pomidor, fermantura, mayo və çox dənli çörək, Goose Island-ın klassik 312 Urban Wheat Ale ilə əla bir uyğunluq təşkil edir. burgerin qaymaqlılığı. Cascade şerbetçiotunun ədviyyatlı aroması təzə avokado və sərin ranch sarğı üçün təravətləndirici bir tamamlayıcıdır. Bu burgerdən xoşunuz gəlsə, bəyənəcəksiniz Son Sriracha Burger Resepti\nTam nəzərdən keçirmək üçün TIKLAYIN!\nTam nəzərdən keçirmək üçün klikləyin!\nVideoya baxın: How To Make A Super Crispy Smash Burger Patty (Yanvar 2022).\nDobos təbəqə tortu\nƏn yaxşı yüksək roller Amerika viski\nPişmiş yumurta ilə doldurulmuş çili və Chihuahua pendir sousu ilə pastırma\nParmesan ilə duzlanmışdır\nCopyright 2022 \_ Tailgate ideyası: Smashburger -dən burgerlər və pivələr...


İnternet nə vaxt ucuzlaşacaq? - ZAMAN VERİLDİ » Sumqayitfakt.az\nİnternet nə vaxt ucuzlaşacaq? - ZAMAN VERİLDİ\nBaxılıb: 394 Tarix: 13-05-2019 19:39\nXəbər verdiyimiz kimi, “Delta Telekom LTD” MMM internet qiymətlərini azaldıb. Provayderlərin yeni qiymətləri nə vaxt tətbiq edəcəyi isə hələ müəyyən olunmayıb.\nMəsələ ilə bağlı “Multimedia” İnformasiya Sistemləri və Texnologiyaları Mərkəzinin direktoru Osman Gündüz cebhe.info-ya açıqlamasında bildirib ki, “Delta Telekom LTD” MMM bu addım çox ciddi bir addımdır:\n“Düşünürəm ki, həftə ərzində provayderlərin bu qərarı dəstəkləyib-dəstəkləmədiyindən xəbərdar olacağıq. Hazırda internet sektorunun 50%-nə dövlət provayderləri nəzarət edir. Hesab edirəm ki, provayderlərin yeni qiymətləri tətbiq etməsinə Nəqliyyat, Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyi müdaxilə etməlidir”.\nQeyd edək ki, “Delta Telekom LTD” MMM istifadəçilərə göstərilən internet xidmətinin keyfiyyətinin yüksəldilməsi və qiymətlərin hər bir şəxs üçün əlçatan olmasının təmin edilməsi üçün mayın 10-dan başlayaraq provayderlərə təxminən 70%-ə qədər endirim edib.


“Qatilin tezliklə öz cəzasına çatmasını istəyirəm”.\nMuxalifet.az xəbər verir ki, bunu Cebhe.info-ya açıqlamasında Tovuzun Dondar Quşçu kəndində öldürülən və yandırılan 10 yaşlı Nərminin nənəsi Minayə İsmayılova deyib. O, qətldə şübhəli bilinərək hazırda barəsində həbs qətimkan tədbiri seçilən İlkin Süleymanovun kifayət qədər normal ailədən olduğunu deyib:\n“Onlar təmiz və ziyalı ailədir. Amma yenə də ekspertizanın cavabını gözləyirik. Ən böyük istəyim qatilin düzgün müəyyən edilməsi və cəzalandırılmasıdır”.\n“Qızım uzun müddət İlkinin yeznəsi işləyən kafedə işləyib. Dəfələrlə kürəkənim Şərifin İlkinin yeznəsi İbişlə mübahisələri düşüb. Hətta İbişi bıçaqlamaq istəyib. 3-4 ay əvvəl qızım mənə zəng etdi ki, Şərif məni öldürmək istəyir. Getdim ki, Şərif kafenin ətrafında əlində bıçaq gəzişir. Dedim nə məsələdir, qızımla nə işin var? Dedi ki, qızınla deyil, İbişlə işim var. Sonra oradan uzaqlaşdı. Şərifi polis şöbəsinə də şikayət etmişdim. Kürəkənim qızımın həmin kafedə işləməsini istəmirdi. Dəfələrlə eşitmişəm, deyirdi ki, İbişi öldürəcəyəm. Nərminin başını da elə onlar - ər-arvad yedilər. Nə qızımla, nə də kürəkənimlə münasibətim var. Gediş-gəlişimiz yoxdur. Qızım dəfələrlə məni təhqir edib. O uşağın əziyyətini mən çəkmişəm. Kafelərdə işləyə-işləyə, əlim sularda, kirayələrdə qala-qala zülmlə Nərmini böyütmüşəm. Elə saxlamışam o qızı… İndi də yanıb-tökülürəm. O uşağa heyfim gəlir, balam yazıq oldu. Deyirəm ki, niyə o günə qoydunuz o uşagı? Nərmin qızımın qayınanasının evindən çıxmayıb. O uşağın ölümünə görə onları danışdırmıram, evimə də buraxan deyiləm. Qızım evində otursaydı, Nərmin belə olmazdı. Hər gün əri ilə işləməyin üstündə dava idi. Hələ indi də iş davası edir. Uşağı ölüb, iş və ev davası edir. Sən niyə Bakıdan ev istəyirsən? Mənim uşağım olmayandan sonra evim heç olmasın. Neynirəm, uşaqsız o evi? Qızım da olsa, sözün düzünü, ümumiyyətlə, kimin nəyi varsa, üzünə deyirəm”.\nRüşvətə görə həbs olunan məmur məhkəmədə ŞİKAYƏT ETDİ\nAzərbaycanda bir sıra məhkəmələrin hakimləri vəzifədən azad edilir


“Arabo”nu məhv edən döyüşçülərdən biri: “7 gün meyitxanada qaldım” – Yenicag.Az\nAna Səhifə Hərbi “Arabo”nu məhv edən döyüşçülərdən biri: “7 gün meyitxanada qaldım”\nYeni Çağ Media Qrupu – May 03, 2018 - 12:38\nYenicag.az ötən yazıda “Gəncə batalyonu”nun həkimi Aftandil Quliyevin döyüş meydanındakı fəaliyyətindən bəhs etmişdik.\nBu dəfəki müsahibimiz 1991-ci ilin sonunda könüllü olaraq döyüşlərə qoşulmuş, Arabonun məhvi zamanı ağır yaralanmış Oqtay Məmmədovdur.\nMəmmədov Oqtay Nağı oğlu Tərtər rayonu Xoruzlu kəndində doğulub. Hərbi xidməti Sovet vaxtında çəkib. 1991-ci ilin axırlarında könüllü olaraq döyüşlərə qoşulub və 1992-ci il iyul ayının 29-da ağır yaralandıqdan sonra ordu sıralarından tərxis olub.\n– Ordu sıralarına qatılmağınızdan danışardınız.\n– 3 nəfər kənddən çıxıb gəldik Tərtərə. Dedilər 3 nömrəli məktəbdə batalyon var. Getdik ki, oradakı 17-18 nəfərlik Gəncə batalyonudur. Hər keçən gün əsgərlərin sayı artırdı. 1992-ci il Novruz bayramı gecəsi Tərtəri top atəşinə tutdular. Həmin vaxt Gəncə batalyonunun əsgərləri ilə şəhərdə patrul xidmətindəydik. Gecə ilə posta çıxdıq. May ayının 11-i günü Marquşavana hücum etdik. Ancaq oranı ala bilmədik. Komandirimiz Mehman Ələkbərov ayağından yüngül yaralandı. Onun ayağını sarıdım, geri qayıtması üçün təkid etsəm də, mənlə bərabər axıra qədər döyüşdü. Orada 1 tankımızı da vurdular. Onların bir BMP-ni vurdum. İki topumuz orada qaldı, 18 nəfər əsgərimiz də girov düşdü. Sonra onları traktorun yük yerində geri qaytardılar. 3 erməni əsirini polis bölməsində saxlayırdılar, onlarla dəyişdirdik. Meyitləri gətirib pambıq məntəqəsində yuduq, hamısını doğramışdılar, tanınmaz haldaydılar. Yalnız Ağcabədinin Hindarx kəndindən olan oğlanın sinəsində döymə var idi deyə tanıya bildik, digər 17 nəfərin kim olduğunu bilmədik. Onları tabutlara qoyub təxmini ailələrinə göndərdik, bəlkə də çoxu ailələrinə dəyişik getdi. Bir ay sonra yenidən hücum etdik.\n– Qəbələdə hərbi hissə komandirini əsir götürməyiniz və raketlərin gətirilməsi necə baş verdi?\n– Bir ay sonra Rəhim Qazıyev Mehman Ələkbərovla bərabər 23 nəfəri Yevlaxdakı pambıq zavodunun yanından Qəbələyə, raket bazasına göndərdi. Qəbələdə hərbi hissənin nəzarət buraxılış məntəqəsini tərki-silah etdik. Hərbi hissənin komandirini evindən idman formasında əsir tutaraq Kürdəmirə gətirdik. Hərbi hissənin buradakı bazasında 12 ədəd başlıqsız raketi tam hazır raketlərlə dəyişərək Mingəçevirə gəldik. UAZ-ı mən sürürdüm. Mingəçevirə girəndə Kolanlıdan bir avtobus sürücüsü bizə dedi ki, Tərtərdə güclü döyüş gedir, çoxlu sayda itkimiz var. Raketləri Mingəçevir İcra Hakimiyyətinin qarşısında təhvil verib, Tərtərə gəldik. “Qurtuluş” batalyonundan şəhid olan 6 nəfərin üzərinə ağ çəkib, 6 nömrəli məktəbin qarşısına qoymuşdular. Bizim batalyonun qərargahına gələndə gördük əsgərlər yoxdur. 23 nəfər hazırlanıb, silah-sursatı götürüb Marquşavana hücuma keçdik. Axşam düşdü, çəkildik geri, siyahı ilə yoxlanış apardıq, məlum oldu ki, az əvvəl qeyd etdiyim kimi 18 nəfərimiz əsir düşüb.\nÇaylıya hücum etdik, əməliyyat alınmadı, gəldik Həsənqaya kəndinə. Gecə düşəndə buradakı ot tayalarına od vurduq, evləri yandırdıq. Səhər “Tərtər” və “Gəncə” batalyonu ilə birgə Marquşavana hücum etdik. Marquşavandan ermənilər qaçmışdı, oranı alıb uşaqları posta qoyub Tərtərə gəldik. Hamı sevinirdi, Səhlabad kəndində bir kişi quzu kəsib “halalınızdır” deyərək tankın üstünə qoydu. Bir gün burada qaldıqdan sonra Həsənqayaya gəldik. Kanaldan yuxarıda “Tərtər”, sol cinahımızda isə “Qurtuluş” batalyonu var idi.\n– “Arabo” ilə döyüşdən əvvəl hansı addımları atdınız.\n1992-ci il iyun ayının 28-i günü 18 nəfərlə ön postlarımızı qurduq. Mehman Ələkbərov məni postda əsgərlərə rəhbər qoydu. İyunun 29-u saat 3-də Ağdərə istiqamətindən kalonu izləyirdim, işıqları görünürdü. Kalon 3-cü savxoza gəlib çıxdı. Saat 4 radələrində kalonun işıqları söndü. Biz taxıl sahəsinin başında postda olanda Gədəbəydən Səlim adlı əsgər gördüm yatıb, tənbeh edərək oyatdım. Saat 5-ə işləyəndə hənirti eşitdib geriyə çəkildik. Taxıl sahəsinin baş tərəfindəki üzümlüyə çatanda bizi atəşə tutdular. Ağzına kimi dolu kanalı çətinliklə keçərək batalyona gəlib Mehman Ələkbərova məruzə elədim ki, ermənilər hücuma keçiblər, ön postdan çıxdıq. Mehman Ələkbərov əmr verdi, batalyon durub silahlandı və birbaşa kanalın yanına gəldik. Postda qumbaraatan var idi, onu gətirib batalyona təhvil verdim. Mehman Ələkbərov Kürdəmirdən bir əsgərə tapşırıq verdi ki, Oqtayın yanından tərpənməsin. Qumbaraatanın mərmilərini həmin əsgərə təhvil verib, lazım olduqca mərmiləri mənə verməsini tapşırdım. Saat 7-ə işləmiş kanalın baş hissəsinə çatanda uşaqlar dedi ki, BMP gəlir, onu vur. Güllə yağış kimi yağırdı. Əsgərdən qumbaratanı alıb, çəkilib sağ tərəfdən BMP-ni vurmaq istəyəndə güllə qumbaraatan mərmisinə dəydi, sonrasını xatırlamıram…\n– Yaralanandan sonra sizi hara aparmışdılar?\n– Tərtərdəki xəstəxanaya aparıblar. Orada kəndçimiz Bəkir həkim məni tanıyıb, ailəmə xəbər vermişdi. Məni təcili tibbi yardım maşınına qoyub Gəncəyə 230 nömrəli xəstəxanaya aparıblar. 7 gün meyitxanada qalmışam. 1 ay 5 gün orada qalandan sonra, məni Bakıda xəstəxanaya apardılar. 2 ay da Bakıda xəstəxanada qalmışam.\n– Ordudan nə zaman tərxis oldunuz?\n– İyun ayının 29-u yaralandıqdan sonra ordu sıralarına qayıtmadım. Gözümün birini çıxarıb yerinə şüşə qoydular.\nBu döyüş “Gəncə” batalyonu ilə “Arabo” arasında olub. “Tərtər” batalyonundan yalnız bir neçə nəfər var idi. Biz 18 nəfər idik və batalyona xəbər verib, qüvvə ilə qarşılarına çıxmağı düşündük, bunu da etdik.\narabo, Ermənilər, gəncə batalyonu,