Xəzərin suyunun azalması gündəmdən düşməyən məsələdir İyn 29, 2021 | 05:06 / MÜHÜM HADİSƏLƏR\nXəzər dənizinin suyunun azalması, səviyyəsinin aşağı düşməsi cəmiyyətimizi narahat edən və bu səbəbdən gündəmdən düşməyən məsələlərdəndir.\nUzun illər Xəzər dənizində elmi tədqiqatlar aparan, səviyyəsinin dəyişkənliyini öyrənən AMEA akademik H.Ə.Əliyev adına Coğrafiya İnstitutunun Xəzər dənizi sahilləri və dibinin geomorfologiyası şöbəsinin müdiri, coğrafiya üzrə elmlər doktoru, professor Əmir Əliyev Xəzər dənizinin yaranma tarixi, iqtisadi əhəmiyyəti, səviyyəsinin dəyişkənliyi, dənizdə baş verən proseslər, Xəzərin gələcək vəziyyəti haqqında fikirlərini bildirib.\nO bildirib ki, Avropa ilə Asiya arasında yerləşən Xəzər dənizi Yer planetində olan ən böyük qapalı su hövzəsidir. Belə ki, Xəzər dənizində olan suyun miqdarı Yer planetində yerləşən bütün qapalı göllərin sularının təxminən yarısı qədərdir. Bu nöqteyi-nəzərdən Xəzər dənizi və onun ərazisində baş verən proseslər Xəzərətrafı ölkələr, xüsusilə, Azərbaycan üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edir.\nXəzər dənizinin yarama tarixi 5 milyon il hesab olunur. Bundan əvvəl Xəzər dənizi Aralıq və Qara dənizlərlə birlikdə “Para Tatis” okeanının tərkibində olmuşdur. Sonradan tektonik proseslər nəticəsində, xüsusilə Qafqaz sıra dağlarının yaranması ilə əlaqədər olaraq Xəzər Qara dənizdən ayrılmış və əlahiddə fəaliyyət göstərmişdir. Xəzər dənizinin bir neçə milyon il bundan əvvəl Kuma-Manıç çökəkliyi vasitəsilə Qara dənizlə əlaqəsi olmasına baxmayaraq sonradan bu əlaqə tamamilə kəsilmişdir.\nXəzər dənizinin ən mühüm xüsusiyyəti onun səviyyəsinin daima qalxıb enməsidir. Belə ki, çoxillik müşahidələr göstərir ki, Xəzər dənizinin su səviyyəsi həmişə dəyişikliyə məruz qalmışdır. Onun sahilində Azərbaycan Respublikası əhalisinin təxminən yarıdan çoxu məskunlaşıb və bu nöqteyi-nəzərdən Xəzər dənizində baş verən proseslər, xüsusilə də suyunun qalxıb-enməsi Azərbaycanın sosial-iqtisadi həyatına böyük ziyanlar gətirib. Azərbaycanda sənaye potensialının 70 faizi məhz Xəzərsahili ərazidə yerləşib.\nXəzər dənizi səviyyəsinin dəyişmə amplitudu müxtəlif illərdə müxtəlif cür olmuşdur. Ən böyük uzunmüddətli səviyyənin qalxması (transqressiya) 15 min il əvvəl baş vermiş və 10 ilə qədər davam etmişdir. Bu müddət ərzində Xəzərin səviyyəsi 80 metrə qədər qalxmış, bütün əraziləri su basmışdır. Bununla əlaqədar olaraq dənizin səviyyəsinin qalxması və ərazilərin su basması dünyanın su basması kimi qeyd edilmişdir. Belə ki, bu zaman Nuhun gəmisinin yaranması və onun Ağrı dağına qədər gəlib çıxması və s. əfsanələr mövcud olmuşdur. Sonraki müddətdə Xəzər dənizində uzunmüddətli enmələr (reqressiya) də müşahidə edilmişdir. Məsələn, ilk qeydə alınan enmələr V əsrdə Sasanilər dövləti, Xosrov Nuşiravanin dövründə baş vermişdir. Bu zaman ölkənin şimal sərhədlərini qorumaq üçün dənizin içərisinə uzanan Dərbənd qala səddi tikilmişdir. Onda Xəzər dənizinin səviyyəsi indikindən xeyli aşağıda olmuşdur. İkinci belə tarixi bir sənəd VI əsrə təsadüf edir ki, bu zaman da Sasanilər dövlətinin ikinci qoruq sistemi Gil-Cil çay səddi salınıb. Hal-hazırda mövcud olan Çıraqqala bu qoruq sisteminin ən yüksək zirvəsində yerləşir və təbiət qoruğudur.\nXəzər dənizində ikinci ən böyük enmələr XI-XII əsrlərdə baş verib ki, bu müddətdə Bayıl qəsəbəsinin sahillərində Səbail şəhəri inşa edilib. Bu şəhərin qalıqları 1977-ci ildə Xəzər dənizinin səviyyəsi bugünkündən də aşağı düşən müddətdə arxeoloqlar tərəfindən aşkar edilib. Tarixi, arxeoloji, paleocoğrafi və instrumental müşahidələr göstərir ki, Xəzər dənizinin son 2 min ildə səviyyəsinin dəyişmə amplitudu 12 metr təşkil etmişdir. Bütün bu məlumatları əldə etdikdən sonra bizim tərəfimizdən Xəzər dənizinin son 4 min ildə dəyişmə qrafiki tərtib edilib. Bu qrafik göstərir ki, bu müddət ərzində Xəzər dənizinin səviyyəsində 450-430 illik periodiklik müşahidə edilir ki, 200-250 illik bu müddət ərzində səviyyə aşağı düşür və növbəti 200-250 il müddətində yuxarı qalxır. Səviyyənin axırıncı dəfə yüksək olması 1800-cü ilə təsadüf edir. O ildən başlayaraq Xəzərin səviyyəsi bu günə qədər enməkdə davam edir. Bu müddət ərzində Xəzərin səviyyəsinin enməsi haqqında biz hələ keçən əsrin axırlarında elmi məqalə ilə çıxış etmişdik. Xəzər dənizinin səviyyəsində 1800-cü ildə baş verən enmə təxminən 2050-ci illərə qədər davam edəcəyi güman edilir. Çünki bu müddət ərzində 250 il siklın tamamlanması müşahidə ediləcəkdir. Xəzər dənizində instrumental müşahidələr, ölçmələr ilk dəfə 1837-ci ildən başlamış və bu günə qədər davam edir. 1800-cü illərdə Xəzərin səviyyəsinin yüksək olması barədə Azərbaycan alimləri hələ o vaxt fikirlərini söyləmişlər. Məsələn, Abasqulu Ağa Bakıxanov özünün Gülüstani-İrəm əsərində bildirir ki, onun müşahidələrinə əsasən, dənizin suları o illərdə elə qalxmışdı ki, Bakıda Qala divarlarına qədər gəlib çıxmışdı. Məşhur Azərbaycan səyyahı Bakuvi yazir ki, 1400-cü illərdə Xəzərin suları qədim Bakı qalası divarlarını yuyurdu. İtalyan alimi Marino Sanudonun (1320) yazdığına görə Xəzər dənizinin səviyyəsi o illərdə hər il bir ovuc içi qədər qalxmış və iri şəhərlər bu illərdə dənizin altında qalmışdır.\n1837-ci ildən aparılan müntəzəm ölçmə müşahidələri Xəzər dənizinin səviyyəsindəki dəyişmələri ətraflı izləməyə imkan verir. Bu müddət ərazində Xəzər dənizinin səviyyəsi kəskin aşağı düşməyə meyl etmişdir. 1930-cu ildən 1941-ci ilə qədər 2 metr düşmüş, ondan sonra səviyyədə nisbi sabitlik müşahidə olunmuşdur. 1970-1977-ci illərdə Xəzər dənizinin səviyyəsi 1 m aşağıya düşmüş, 1978-ci ildən başlayaraq qalxmağa başlamış və bu qalxma təxminən 2.5 metr olmuş, 1996-cı ildə pik nöqtəsinə çatmışdır. 1996-ci ildən başlayaraq səviyyədə enmə müşahidə edilmiş və proses bu gün də davam edir. Bu haqda biz 2000-ci ildə həyəcan təbili çaldıq və göstərdik ki, Xəzər dənizi geri çəkilməyə başlamışdır. Bu haqda mətbuatda elmi məqalə də dərc olundu. Hal-hazırda Xəzərin səviyyəsi dünya okeanının səviyyəsindən 28 metr aşağı, ozünün sıfır nöqtəsinə enmişdir. Bu enmənin 2050-ci ilə qədər davam edəcəyii proqnoz edilir.\nQeyd etmək lazımdır ki, Xəzər dənizinin səviyyəsinin həm enməsi, həm də qalxması Azərbaycan ərazilərində neqativ fəsadlar törədir. Apardığımız tədqiqatlar göstərir ki, Xəzər dənizinin səviyyəsinin 1978 -1996-cı illərdə 2,5 metr qalxması Azərbaycan ərazisinə xeyli ziyan vurmuşdur. Azərbaycan ərazisində yerləşən 11 inzibati rayon üzrə hesablamalar göstərdi ki, bu müddət ərzində 50 min hektara qədər ərazi su altında qalmışdır və respublikaya dəyən ziyanların miqdarı hesablamalara görə təxminən 2 milyard ABŞ dolları olmuşdur.\nDeyildiyi kimi, hal-hazırda Xəzər dənizinin səviyyəsinin çəkilməsi nəticəsində səviyyə son 15 ildə 1.5 metrə qədər aşağı düşüb. 1995-ci illə müqayisə etsək, deyə bilərik ki, hal-hazırda həmin torpaqlar su altından çıxır və bəzi proseslər də gedir ki, (xüsusilə şoranlaşma prosesi) bunlar da həmin torpaqlardan istifadəyə mane olur. Qeyd etmək lazımdır ki, ən böyük subasma cənub zonasının payına düşür. Bu müddət ərzində bütün subasmanın 80 faizə qədəri Kür çayından Astara çayına qədər olan ərazilərdə baş verib. Hazırda gedən Xəzərin geri çəkilməsi, Xəzər dənizinin həmin ərazilərində yerləşən təsərrüfatlarına öz mənfi təsirini göstərir.\nBəs Xəzər dənizinin səviyyəsinin dəyişməsinin əsas səbəbi nədir?\nAlimlər sübut etmişlər ki, səviyyədə min illər baş verən dəyişikliklər əsasən tektonik proseslər, yüz illiklər ərzində gedən dəyişmələr isə əsasən Xəzər regionunda baş verən iqlim proseslərinin nəticəsidir. İqlim prosesləri əsasən Xəzər dənizi hövzəsi üzərində təxminən 3 milyon kvadrat km ərazini təşkil edir ki, burada baş verən atmosfer prosesləri, xüsusilə siklonların və antisiklonların bir-birlərini əvəz etməsi əraziyə tökülən yağışların gətirdikləri suların hesabınadır. Volqa, Ural, Terek çayları Xəzərə tökülən suların 85 faizini təşkil edir. İqlimin məhsulu olan çay suları dənizin su balansının mədaxil hissəsini təşkil edir. Balansın məxaric hissəsi isə əsasən səthdən gedən buxarlanmanın hesabınadır. Su balansının mədaxil-məxarici arasındakı münasibətlər səviyyənin qalxıb enməsinə səbəb olur. Həmçinin burada antropogen proseslər də müəyyən rol oynamışdır. Xəzərə tökülən çayların sularından təsərrüfat və digər məqsədlərlə istifadə edilməsi nəticəsində Xəzər dənizinin su balansında defisit yaranmışdır. Xəzər dənizinin yerləşdiyi ərazi aktiv tektonik-seysmik zona hesab edilir. Bunların nəticəsində baş verən proseslər səviyyə dəyişmələrində mühüm də olmasa, müəyyən rol oynayır.


Havana - Vikipediya\n23°08′12″ şm. e. 82°21′32″ q. u.\n(Havana şəhəri səhifəsindən istiqamətləndirilmişdir)\nisp. La Habana\n59 ± 0 m\n2.141.652 nəf. (2010)\nHavana (isp. La Habana) — Kubanın paytaxtıdır. 2,2 milyon əhalisi ilə həm Kubanın, həm də Karib dənindəki ərazilərin ən böyük şəhəridir. Dolanışıq qaynağı başda siqar, şəkər qamışı və qarğıdalıdır. Havana ayrıca bir turizm şəhəridir. Şəhərdə yaz aylarında sürəti 200 km çatan qasırğalar baş verir. Havana uzun illər ispanların müstəmləkəsi altında qalmışdır. Bu səbəbdən ötəri bəzi küçələrində ispan adət-ənənələri görülər. Havana Latın Amerikanın qabaqda gələn şəhərlərindəndir. Havanada tropik bir iqlimə rast gəlinir. Havana sənaye baxımından da inkişaf etmişdir. Şəhərdə yeraltı qaynaqları da mövcuddur.\nHavana 1515-ci ildə Conquistador (İspanca, fəthçi deməkdir. 16. və 17 əsrdə İspan əsgər, kaşif və macəraçılar üçün istifadə edilən ümumi termindir) Diyeqo Velázquez də Cuéllar tərəfindən, bu gün adı Batabanó olan şəhərin yaxınlarında qurulub. Şəhər, yerləşdiyi mövqenin uyğunluğu nəticəsində inkişaf edərək, əhəmiyyətli bir ticari və əsgəri liman halına gəlib.\nŞəhər, qiymətli xəzinələrlə yüklü İspan gəmilərinin bura çəkdiyi piratlar tərəfindən çox sayda hücuma uğramışdır. Şəhər 1538-ci ildə yandırılmış və 1553-1555də yağmalanmışdır. Havana 1607-ci ildə İspan koloniyası Kubanın paytaxtı olur. Böyük Britanya 1762-ci də şəhəri işğal edib, və daha sonra Floruda qarşılığında dəyiş toqquş edər. Şəhərin təkrar İspanlara keçməsiylə, Amerikanın ən güclü qorunan şəhəri olaraq qurular.\nABŞ-dakı qadağanlı zamanlarda, Havana Amerikalı turistlər üçün sevilən bir cazibə mərkəzi olmuşdur. Hər nə qədər gecə klubları və qumarxanalar, ABŞ-dakı qadağan edərin qalxmasıyla da varlıqlarını davam etdirə bilmişlərsə də, 1959-dakı Kuba inqilabının dərhal sonra bağlanılmışlar. Kubalı inqilabçılar inqilabın dərhal sonra 3 Yanvar 1959-cu ildə Havananı ələ keçirdilər.\nXüsusilə görüləcək yer, barok və neoklasik abidələriylə birlikdə ən köhnə İspan koloniyal məskunlaşmasından olan La Habana Viejadır (Köhnə Havana ya da tarixi səmt). Bura 1982də UNESCOin Dünya mədəniyyət mirası altına alınmışdır; o zamandan bəri bölgə bölgə bərpa edilir. Bunun xaricində, bir başqa görülməyə dəyər yer isə, İspan qubernatorunun o zamanlardakı mövqesni olan Castillo da la Real Fuerzadır. Başqa bir yer isə körfəz girişinin şərq tərəfində olan La Cabaña hisarıdır.\nBütün bu bərpalardan məhrum qalan şəhərin bölgəsi Centro Habana adlı səmtdir. Bura Prado 'nun qərbindən Malecona qədər uzanar. Bura, eyni zamanda, çox nadir olaraq turistlərin uğradığı, şəhərin ən kasıb səmtidir. Binalarda yıxılmışlıq görünüşü hakimdir. Bu sahəyə edilən bir ziyarət, Habana Vieja ya da Vedado kimi şəhərin turistik olaraq təşkil edilmiş sahələrinə edilən gəzintiyə nisbətlə, Kuba xalqının həyat şərtləri haqqında daha həqiqi bir təəssürat buraxır.\nŞəhər 2006-cı ildə 2,600,000 turisti qəbul etmişdir. Unesco-dan gələn kömək və turizm gəlirləriylə yenidən quruluşlanan Havana köhnə parlaq günlərinə geri dönməyə başlamışdır. Açıq hava muzeyi olaraq təyin oluna biləcək şəhərin saysız muzeyi, koloniyel arxitekturası, gastronomik müxtəlifliyi və musiqisi ilə bütün dünyada bənzərsiz bir mövqedədir.\nŞəhərin qərbində iştirak edən Santa Maria Çimərliyi həm yerli xalqın, həm də turistlərin marağını çəkir. Havana, Kubanın ən əhəmiyyətli sənaye bölgəsidir. Xüsusilə metal məhsullar, maşın və kimya məhsulları əhəmiyyətlidir. Bunların xaricində rom, Havana Club kimi içkilərlə, tütün və tekstil məhsulları çıxarılar.\nKubada çıxarılan siqarlar, Havana olaraq adlandırılarlar.\nŞəhər eyni zamanda ölkənin ən əhəmiyyətli nəqliyyat mərkəzidir. Həm əhəmiyyətli bir təbii limana həm də beynəlxalq bir aerodroma (José Martí, şəhərin cənubundadır) malikdir. Havana tünd, dünyanın ən etibarlı limanlarından biridir. Açıq dənizə keçiş, sahil xəttinin təbii meydana gəlməsi sayəsində, çox dar bir keçidlə əhatə olunmuşdur.\nKuba ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.\n↑ 1 2 http://www.one.cu/publicaciones/08informacion/2010unamiradaacuba/03Cuba.pdf\nMənbə — "https://az.wikipedia.org/w/index.php?title=Havana&oldid=4917554"\nMilyon nəfərdən çox əhalisi olan şəhərlər\nKarib hövzəsi dövlətlərinin paytaxtları\nBu səhifə sonuncu dəfə 31 oktyabr 2019 tarixində, saat 17:34-də redaktə edilib.


HEYDƏR ƏLİYEV 5 DİKTATORDAN BİRİ KİMİ GÖSTƏRİLDİ | Vətənim\nHEYDƏR ƏLİYEV 5 DİKTATORDAN BİRİ KİMİ GÖSTƏRİLDİ\n“Milliyet” Putinin rəqabət aparacağı diktatorların siyahısını hazırladı\nTürkiyənin “Milliyet” qəzeti Putinin üçüncü dəfə prezident kürsüsünə əyləşməsinə məqalə həsr edib. Məqalədə Putinin hakimiyyəti belə uzun müddətdə əldə saxlamaq baxımından 5 qatı diktatorla rəqabət aparacağı qeyd olunur. Putinin “rəqibləri” arasında Azərbaycanın keçmiş prezidneti Heydər Əliyev də var.\nQəzet yazır: “Konsitusiya üçüncü dəfə prezident seçilməyə icazə vermədiyi üçün Putin Kremldə öz yerinə Medvedevi göndərdi. Amma hakimiyyəti heç zaman əldən vermədi. 4 illik fasilədən sonra Rusiya hakimiyyəti hüquqi olaraq yenidən Putinin əlindədir. “Yeni çar “ ləqəbli Putin 2018-ci ildə təkrar “demokratik” yolla seçilərsə 24 illik hakimiyyəti ilə yeni bir rekorda imza atacaq”.\nQəzet Putin hakimiyyətinin ömrünü bu 5 diktatorla müqayisə edib.\n1. Heydər Əliyev – 34 il\n2. Çili diktatoru Avqusto Pinoçet – 16 il\n3. Zimbabve prezidenti Robert Muqabe – 32 il\n4. Kuba lideri Fidel Kastro – 49 il\n5. Müəmmər Qəzzafi – 42 il\n~ tərəfindən Patriot 07/05/2012.\nKateqoriya:Siyasət\tEtiketlər: diktator, heyder eliyev, muammer qeddafi\tRica olunur şərh yazarkən təhqirə yol verməyin Cavabı ləğv et\tŞərhinizi buraya daxil edin...


Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi Beynəlxalq Qadınlar günü münasibətilə xanımları təbrik edib\nAzərbaycan qadını bu gün milli dövlət quruculuğu proseslərinin, ictimai-siyasi hadisələrin fəal iştirakçısı olaraq respublikamızın sosial-iqtisadi, elmi-intellektual potensialının artırılmasına əvəzsiz töhfələr verir. Son illər ölkəmizin müstəqil dövlət kimi inkişaf edərək dünya ölkələri arasında özünəlayiq yer tutması, tanınması istiqamətində də qadınlarımızın gördüyü işlər danılmazdır və təqdirəlayiqdir. Qadınların bütün sahələrdə geniş təmsil olunmaları dövlət səviyyəsində onlara göstərilən ehtiramın və diqqətin bariz nümunəsidir.\nXanımlara göstərilən belə diqqət və qayğının nümanəsi olaraq Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi də öz fəaliyyət sahəsinə uyğun olaraq xanımları təbrik edib. Komitə xanımların gündəlik iş fəaliyyətlərində kifayət qədər məşğul olduqlarını nəzərə alaraq, onlara bayramqabağı daha bir töhfə verib. Belə ki, 7 mart 2017-ci il tarixində komitənin əməkdaşları Bakıxanovda yerləşən çay fabrikinin qadın işçi heyətinə birbaşa iş yerlərində hazır çıxarışları təqdim edib. Bu isə əmlak sahibi olan xanımların mülkiyyət hüquqlarının qorunmasına şərait yaradır. Kampaniya xanımlara vaxtlarına maksimum qənaət etməklə, daha rahat və optimal yolla əmlaklarını qeydiyyatdan keçirməyə imkan yaradır.\nBeynəlxalq qadınlar günü münasibətilə keçirilən kampaniya çərçivəsində fabrikin 30-a yaxın xanım əməkdaşına əmlaklarına dair hazır çıxarışlar verilib. 20-ə yaxın fabrik işçisi xanım isə ilkin mərhələdə çıxarışla əvəz olunması üçün lazımi sənədləri komitə əməkdaşlarına təqdim ediblər. Komitənin hüquqşünasları kampaniya çərvivəsində xanım işçilərin qeydiyyat prosesi və sənədlərlə bağlı suallarını cavablayıb, sənədlərin necə əldə edilməsi, hansı qurumlara müraciət edilməsi ilə bağlı istiqamət veriblər. Fabrikin kollektivində çalışan qadınlar sənədləşdirmənin sürətli və rahat şəkildə aparılması, xidmətlərin birbaşa iş yerlərinə çatdırılmasından razılıqlarını ifadə ediblər.\nKomitənin həyata keçirdiyi sosialyönümlü mahiyyət daşıyan belə tədbirlər əhalinin qeydiyyat xidmətlərinə olan marağını artırır, müxtəlif təbəqədən olan vətəndaşların xidmətlərdən faydalanmasını rahatlaşdırır. İstənilən vətəndaş daşınmaz əmlakla bağlı rəsmi əməliyyat aparmazdan qabaq bir ünvana – birbaşa Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətinin ərazi idarələrinə müraciət edib təmənnasız olaraq hüquqi yardım ala bilirlər.\nÜmumiyyətlə komitə tərəfindən həyata keçirilən belə sosial və innovativ layihələrin əsas məqsəd və obyekti birbaşa vətəndaşların operativ qaydada, heç bir ünvana getmədən sənədləşdirmə imkanlarından istifadə etməsini təmin etməkdir. Daşınmaz əmlakın sənədləşdirmə prosesini qat-qat sadələşdirən kütləvi çıxarış kampaniyası, mobil ofis xidmətləri vətəndaşları vaxt itirmədən, gündəlik fəaliyyətlərindən ayırmadan, iş yerlərini tərk etmədən əmlaklarına dair hazır çıxarışla təmin edir. Komitənin mobil ofis xidmətləri gündəlik olaraq respublikanın müxtəlif ərazilərinə gedərək fərqli növlərdə qeydiyyat xidmətləri göstərir. Bu kampaniyanın davamlı olaraq birbaşa iş yerlərində, ünvanlarda həyata keçirilməsi daşınmaz əmlakın qeydiyyatı sahəsində sosial məmnunluğun artması və vətəndaşların sosial durumunun daha da yaxşılaşdırılmasına xidmət edir. Tətbiq edilən innovativ və sosial tədbirlər son nəticədə şəffaflıq və məmnunluq səviyyəsinin yüksəlməsini təmin edir.\nKomitə tərəfindən bu istiqamətdə həyata keçirilən növbəti innovativ addım daşınmaz əmlakın qeydiyyatı sahəsində çıxarışların və daşınmaz əmlakla bağlı arxivlərin elektron müstəviyə keçirilməsidir. Belə ki, gələcəkdə vətəndaş öz arzusuna görə çıxarışını elektron və ya kağız formada əldə edə biləcəkdir. Əmlak sahibi çıxarışını almaq üçün müvafiq idarəyə gəlmədən, Elektron Hökumət Portalında yaradılacaq şəxsi kabinetindən elektron formada əldə edə biləcəkdir. Bu isə əhalinin əmlaklarının qeydiyyatını daha da sadələşdirməklə bu sahədə operativlik və şəffaflığı artırır.\nKomitə daşınmaz əmlakın qeydiyyatı sahəsində vətəndaş məmnuniyyətinin təmin edilməsi, xidmətlərdən istifadə zamanı rahatlıq səviyyəsinin maksimumlaşdırılması, xidmətlərin operativ və birbaşa ünvanlarda əhaliyə çatdırılması üzrə mütəmadi olaraq belə sosial tədbirlər həyata keçirir. Həyata keçirilən bu tədbirlərin əsas məqsədi daşınmaz əmlak habelə daşınmaz əmlakın qeydiyyatı sahəsində dinamik inkişafın davamlığını təmin etməkdir.


İranda yasəmənlər “çiçəkləyir” - Mediapost İnformasiya Agentliyi\nİranda yasəmənlər “çiçəkləyir”\n01.12.2019 10:35 Fikirlər\nYasəmən çiçəklərinin heç zamanı deyil, çox heyif. Bir tək xatırlayanda adamı xoş hislər bürüyür. Ətri təsviredilməz, rəngi fantastik gözəl. Amma çox qısa zaman da insanı sevindirib sonra yoxa çıxır. Payız hər yeri sarıya məhkum edəndə nəfis bənövşəyini xatırlamağın heç yeri idimi? O taydan burnuma yasəmən qoxusu dəyib, deyəsən. Əgər bu il Yasəmən Aryaninin başladığı qiyamı dəstəkləyənlər olacaqsa, bəlkə bu hərəkat “yasəməni inqilab”a da çevrilə bilər.\nBu tayda oturub azad həyatını yaşayan bir qadın kimi baş örtüyünü açmaq istəyən sadə bir iranlı qadının cəsarətinin miqyasını tam anlamaq asan deyil. Gəlin bu hadisəyə sivil cəmiyyətin gözü ilə baxaq. Bu ilin mart ayında Yasəmən Aryani adlı bir gənc və fotolara nəzərən göyçək bir qadın məcburi baş örtüyünü açıb İran metrosunda insanlara çiçək paylamışdı. Və ən vacibi, bunu çəkib “YouTube” kanalına yerləşdirmişdi. Avropa ölkəsi olsaydı bunun adını yaz perfomansı qoyardılar, gülümsəyib çiçəkləri qəbul edər və yəqin ki, dərhal unudardılar. Amma həmin bu qadın artıq həbsdədir və onu 16 il nəinki çiçəklərə, hətta yaz günəşinə baxmaq imkanından məhrum ediblər. Ağıllı-ağıllı kişilər yığışıb qapalı məhkəmə qurub, şahidsiz, əks tərəfi dinləmədən bu qadını (daha iki qadınla birgə) cəmiyyət üçün təhlükəli sayaraq oğru, qatil, cinayətkarlar kimi təcrid ediblər.\nİran cəmiyyətinin bu hadisəyə əsl reaksiyasını öyrənmək çətindir. Amma onların, xüsusilə də İran qadınlarının fikri və dəstəyi məsələnin ən maraqlı hissəsidir. Bu məsum etiraz, kiçicik qiyam cəmiyyəti tərpədə biləcəkmi, böyüyüb ölkəni ağzına alacaqmı? Bu tayda çadrasını atmış sevillər (çox qəribə müşahidədir, kişipərəst cəmiyyətdə azadlıq mübarizəsinə sevgi, gül-çiçək adlı qadınlar start verir) zamanında Şura hökumətinin dəstəyi altında idilər. Çadrasını atanlardan öldürülən, döyülən, incidilən qadınların adını tarix yadda saxlamadı. Amma bu, baş verdi. Cəmiyyət çalxalandı və ağırlıq eləyən artıq şeylərdən qurtuldu. Kişilərin qurduğu dünyada onların hakimiyyət əraziləri bir qədər daraldı. Bununla belə, bu gün də arvadını, bacısını öldürən kişilər və ən əsası, bu cür tərbiyəni onlara verən qadınlar azalmadı. Ona görə ki, cəmiyyət kökündən dəyişmədi.\nDünya Yasəmənə qarşı olan bu haqsızlığa susub durmayıb. Noyabrın 21-dən etibarən azadlıqsevərlər imza toplayır və sosial şəbəkədə həmfikir axtarmaqla həm də sanki bir sosial araşdırma aparırlar. Nə qədər insan İranda bir udum azadlıq üçün əziyyət çəkən qadını dəstəkləyəcək, nə qədər halına acıyanı, nə qədər ittiham edəni olacaq? Əslində, bu mərhələdə heç kim köməyini əsirgəmir. İmza lazımdı, imza ataq, səs lazımdı, səs verək! Bizdə də qadına qarşı zorakılıq halı sosial şəbəkəyə düşərsə, bir ucdan fikir döşəməyi hər kəs bacarır. Məsələn, bacısını nikahdankənar uşaq doğduğuna görə öldürən qardaşı (əslində, onların adı önəmli deyil və yüzlərlə analoji hadisələrə qatılıb cəmiyyətin ümumi portretinə bir cizgi kimi əlavə edilir) ittiham edənlərin əksəriyyəti yetimxanaya düşmüş körpə uşağa görə hiddətlənir. Bəyəm ana olmasaydı, qadını öldürmək olardımı?\nHeç kim düşünməsin ki, sivil cəmiyyətlərdə zorakılıq, qətl hadisəsi yoxdur. Bizim əsas fərqimiz statistikada deyil, cəmiyyətin reaksiyasındadır. Bir nümunəni götürək: İtaliyanın Milan şəhərində “Gəlinciklər divarı” (Wall of Dolls) adlanan bir yer var. Bu da bir perfomans idi, yəni art layihə olaraq nəzərdə tutulmuşdu. Amma indi heç kim onun müəllifini xatırlamır artıq. Layihə “Susmaq öldürür” adlanırdı və rus mənşəli rəssam, yazıçı Diana Avqusta Ştauer adlı, özü də zorakılığa məruz qalmış qadın tərəfindən 2016-cı ildə yaradılıb. Art layihənin ilkin versiyası balaca idi və bütün küçəni tutmurdu. İndi bu divar gəlinciklər, fotolar, xatirələr yazılmış lövhələr, əklillərdən ibarət nəhəng, vahiməli bir etiraz aksiyasına çevrilib. Buradakı gəlinciklər dəhşət filmlərindəki personajlardan daha betər qorxudur. Adam biləndə ki, hər gəlinciyi zorakılığa məruz qalmış qadın, ya da artıq öldürülmüş qadının qohumları gətirib bura asıb, onda baş verənlərin miqyasını anlamağa başlayırsan. Həmin bu, əslində, gözəgəlimli olmaqla göz oxşamalı olan gəlinciklər insanların daxilinə müvafiq yapılaraq ehtirasları içində çürüyən, qovrulan və rahatlıq tapmayan cəmiyyətin irinli yarasına bənzəyir. Ən dəhşətlisi odur ki, bu divarda zorakılığa məruz qalanların çox böyük hissəsinin emiqrantlar olduğu yazılıb. Yəni ola bilər, sizin doğulduğunuz cəmiyyət o qədər də azad və rifahlı deyil. Amma siz problemləri həll etmək əvəzinə, ölkəni tərk edirsinizsə, mahiyyət etibarilə bu, heç nəyi dəyişmir.\nHəqiqətən də susmaq öldürür. Biz bu dəfə də susmasaq, səsimizi o taya qədər ucalda bilsək, bizim azadlıq və ədalət tələbimiz həbsxanada bəlkə də artıq məyusluq içində olan etirazçıların “yasəmən qoxusuna” qarışacaq. Əslində, “sevillər” “yasəmənlər”dən o qədər də azad deyil...


Çox maraqlı bir keks növü - "CUPCAKE" - Usta öz sirlərini açır: Lent.az-ın mətbəxi\nBu dəfə sizi sosial şəbəkədə “BİS-DUS Babayeva Babayeva” adı ilə məşhur olan səhifəyə istinadla "cupcake"nin resepti ilə tanış edəcəyik.\n4 yumurta, 1 stəkan şəkər tozu, 2 stəkan un, ½ stəkan bitki yağı, ½ stəkan süd, vanilin, qabartma tozu, kakao.\nKrem üçün: 1 paket krem şanti, 1 stəkan süd, 1 paket qaymaq, 1/2 stəkan şəkər pudrası, kakao\nYumurta ilə şəkər tozunu qaba əlavə edib mikserlə çalırıq. Südü və yağı tökürük, bir az qarışdırıb, vanili və qabartma tozunu əlavə edirik. Unu töküb xəmiri hazırlayırıq. Sonra digər qabda kakaonu südlə qatıb, hər iki qarışımı capcakeni bişirəcəyimiz qaba əlavə edirik. Üzərilərinə şokolad parçası düzüb sobaya yerləşdiririk. Şirniyyat bişdikdən sonra soyudub krem hazırlayırıq.\nKrem üçün qaba südü və krem şantini əlavə edib ağarana kimi qarışdırırıq. Sonra 15 dəqiqə soyuducuda saxlayırıq. Digər qaba, qaymağı, şəkər pudrasını əlavə edib çalırıq və hazırladığımız krem şanti ilə qarışdırıb krem halına gətiririk. Hazırladığımız kremin yarısına kakao əlavə edirik. "Cupcake"lər soyuduqdan sonra kremlə üzərini bəzəyirik. 2 saat soyuducuda saxlayıb servis edirik.


Vətən müharibəsində qazanılan parlaq Zəfərlə Azərbaycan tarixində yeni mərhələ başladı\nErmənilər tərəfindən azərbaycanlılara qarşı aparılan 200 ildən çox müddəti əhatə edən düşmənçilik siyasəti 1990-cı illərin əvvəllərində ən kəskin formaya keçdi. Sovetlər Birliyinin dağılmasından istifafə edən Ermənistan ölkəmizə qarşı açıq-aşkar ərazi iddiaları ilə elan edilməmiş müharibəyə başladı və 20 faiz torpaqlarımızı işğal etdi. İşğala və soyqırıma məruz qalan Azərbaycan bütün bunlara baxmayaraq yaranmış münaqişənin sülh yolu ilə həllində maraqlı idi. Lakin Ermənistan öz təcavüzkar siyasətindən əl çəkmək istəmir və davamlı olaraq təxribatlar törətməklə məşğul olurdu. Azərbaycan dövləti hər zaman qeyd edirdi ki, biz münaqişənin sülh yolu ilə həllinin tərfədarı olsaq da bu o demək deyildir ki, danışıqlar əbədi davam edəcəkdir. Danışıqlar yolu ilə münaqişə öz həllini tapmadğı təqdirdə hərb variantı qaçılmaz olacaq. Ermənistan son illər ərzində davamlı təxribat xarakterli əməlləri ilə danışıqlar prosesinə ciddi zərbə vurur və keçmiş təmas xətti, eyni zamanda dövlət sərhəddində hərbi təcavüzlər törədirdi.\nErmənistanın növbəti təxribat cəhdlərindən biri də məhz 2020-ci ilin 27 sentyabr tarixində baş verdi. Artıq səbri tükənmiş Azərbaycan Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin əmrinə əsasən genişmiqyaslı əks-hücum əməliyyatlarına başlamalı oldu. Hərbi əməliyyatlar cəmi 44 gün davam etdi və bu müddət ərzində rəşadətli Azərbaycan Ordusu Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə tarix yazdı, torpaqlarımız işğaldan azad edildi, parlaq Zəfər qazanıldı.\n44 günlük Vətən müharibəsi zamanı bütün dünya Azərbaycan xalqının öz ordusu və Silahlı Qüvvələrin Ali Baş Komandanı cənab Prezident İlham Əliyevə yekdil şəkildə dəstək vediryinin şahidi oldu. Bu möhtəşəm həmrəylikdən güc alan ordumuz isə düşmənə döyüş meydanında ağır dərs verdi. Azərbaycan Ordusunun gücü qarşısında diz çökən erməni silahlı birləşmələri 44 günlük hərbi əməliyyatlar dövründə dəfələrlə müharibə cinayətlərinə əl ataraq döyüş zonasından 100 kilometrlərlə uzaqda yerləşən şəhər və rayonlarımızı qadağan olunmuş silahlarla- ballistik raketlərlə atəşə tutur, dinc əhaliyə qarşı qanlı terror törədir, mülki infrasturktura ciddi ziyan vururdular. Bütün bunlara baxmayaraq Azərbaycan xalqının döyüş əzmi azalmır, əksinə düşmənə qarşı olan qəzəb hissi daha da artır, törədilən bütün qanlı cinayətlərin qisası düşməndən döyüş meydanında alınırdı.\nAzərbaycan xalqı öz əzəli torpaqlarını işğaldan azad etməkdə və parlaq qələbə qazanmaqda israrlı idi. Azərbaycan əsgəri düşmənin belini qırır, hər gün yeni ərazilərimizi işğaldan azad edirdi. Düşmən isə qorxub qaçır, canını qurtarmağa çalışırdı.\nCənab Prezident, Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin apardığı düşünülmüş siyasət və müasir orduquruculuğu sayəsində dünyanın ən güclü ordularından birinə çevirilən Azərbaycan Ordusu 44 gün ərzində şanlı Zəfərə imza atmaqla tarixi ədaləti bərpa etdi. Rəşadətli Ordumuz qarşısında diz çökən düşmən kapitulyasiya aktı imzalamağa məcbur oldu və bir güllə belə atmadan Ağdam, Kəlbəcər və Laçın rayonları düşmən tapdağından azad edildi. Bu üç rayonun itkisiz işğaldan azad edilməsi cənab Prezident, Müzəffər Ali Baş Koamndan İlham Əliyevin diplomatik müstəvidə əldə etdiyi möhtəşəm uğurun göstəricisidir.\n44 günlük Vətən müharibəmiz həmçinin ilk anlardan informasiya cəbhəsində də uğurla aparıldı. İnformasiya müharibəmizə də rəhbərliyi məhz cənab Prezident İlham Əliyev edirdi. Cənab Prezidentin xarici mətbuata verdiyi 30-dan çox müsahibə, eyni zamanda xalqa edilən müraciətlər informasiya müharibəsində də ölkəmizin üstünlüyünü təmin etdi. Xalqımız Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin hər bir müsahibə və müraciətlərini böyük maraqla izləyir, yüksək əhval-ruhiyyə ilə Ordumuza dəstək verirdi. Eyni zamanda Azərbaycanın haqq səsini dünyaya çatdırırdı.\n30 il müddətində torpaqlarımızı işğalda saxlayaraq Azərbaycana qarşı talançılıq, çoxnövlü terror törədən Ermənistana qarşı dünya ölkələri, beynəlxalq təşkilatlar tərəfindən heç bir təsir göstərilməmiş, əksinə bəzi ölkə və dairələr bu ölkəyə havadarlıq etməyə çalışmışlar. Lakin Azərbaycan Prezidenti cənab İlham Əliyevin həyata keçirdiyi qətiyyətli və xalqımızın milli maraqlarına xidmət edən düşünülmüş siyasəti bu istiqamətdə də öz sözünü demiş, ermənipərəst dairələri öz yerinə oturtmuşdur. Başqa sözlə desək 44 günlük Vətən müharibəsi ilə Azərbaycan erməni lobbisi, ermənipərəst dairələrə də ciddi zərbə vurmuş, erməni faşizminin başını əzmişdir.\nHərbi əməliyyatların bitməsindən artıq bir il ötür və münaqişə də öz həllini tapıb, Azərbaycan öz ərazi bütövlüyünü təmin edərək öz dövlət sərhədlərinə çıxıb. Artıq Azərbaycan qalib ölkə olaraq regionda yeni reallıqlar yaradıb. Azərbaycan bölgədə davamlı sülh və təhlükəsizliyin bərqərar olmasında maraqlıdır. İşğaldan azad edilmiş ərazilərimizdə hərbi əməliyyatlar bitər-bitməz başladılan genişmiqyaslı yenidənqurma-bərpa işləri də məhz bunun göstəriciləridir.\nAzərbaycan öz qələbəsi ilə regionda yeni əməkdaşlıq mühiti yaradıb və bunun üçün müxtəlif platformalar irəli sürülüb. Bütün bunlar isə regionun inkişafında yeni mərhələnin başlanğıcı hesab edilə bilər. Region ölkələri, hətta Ermənistan da öz siyasətində dəyişiklik etməklə, bu təkliflərdən yararlana bilərlər. Azərbaycan qalib ölkə olaraq regionun hər bir ölkəsi ilə əməkdaşlıqda maraqlıdır. Bu vaxta qədər də Ermənistan istisna olmaqla regionun hər bir ölkəsi ilə əməkdaşlıqlar yüksək səviyyədə olub. Azərbaycan-Türkiyə münasibətləri bu deyilənlərə ən gözəl nümunədir. Ölkələrimiz hər zaman bir-birinin yanında olub və biz Vətən müharibəsi başlanan ilk saatlardan bir daha bu birliyin şahidi olduq. Qardaş Türkiyə dövləti və dövlət başçısı cənab Rəcəb Tayyip Ərdoğan hərbi əməliyyatlar başalayan ilk saatlardan ölkəmizə siyasi dəstək verərək Azərbaycanın yanında olduqlarını bütün dünyaya bəyan etdilər.\nAzərbaycan parlaq Zəfəri ilə yartmış olduğu yeni reallıqlara əsasən qonşu Rusiya ilə də münasibətlər yeni mərhələyə qədəm qoymuş oldu. Azərbaycan qalib ölkə olaraq münasibətlərin formalaşdırılmasında mühüm rol oynayır. Həm Türkiyə, həm Rusiya, həm də regionun digər ölkələri ilə olan münasibətlər, əməkdaşlıqların dərinləşdirilməsi regional təhlükəsizliyin möhkəmlənməsi üçün mühüm töhfə olacaqdır.\nBöyük ruh yüksəkliyi və qürur hissləri ilə Zəfər bayramını qeyd edən xalqımız və dövlətimiz bu zəfəri bizə bəxş edən şəhidlərimizi dərin ehtiramla yad edir, qazilərimizə də tezliklə sağalmaqlarını diləyir, Silahlı Qüvvələrimizə öz dərin təşəkkürünü bildirir. Dövlətimiz, xüsusilə də cənab Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva tərəfindən şəhid ailələrinə, qazilərimizə qarşı yüksək diqqət-qayğı vardır.\nMüzəffər Ali Baş Komandan, cənab Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Vətən müharibəsində qazanılan parlaq Zəfərlə Azərbaycan tarixində yeni mərhələ başladı. Bu mərhələ artıq azad olunmuş ərazilərimizdə genişmiqyaslı bərpa-quruculuq işləri ilə davam edir. İşğaldan azad olunmuş torpaqlarımıza yeni həyat qayıdır. Vətən müharibəsi günlərində olduğu kimi bu gün də xalqımız öz lideri - Müzəffər Ali Baş Komandan cənab İlham Əliyevin ətrafında birləşərək daha güclü və qüdrətli Azərbaycan qurmaq naminə böyük əzmkarlıq göstərir. Xalqımızın öz dahi Sərkərdəsinin ətrafında birliyi əbədi və sarsılmazdır.


07:11 12.04.2018 (Yenilənib 03:54 12.04.2018)\nDanışıqlarda Suriyada yaranmış son vəziyyət müzakirə edilib\nBAKI, 12 aprel — Sputnik. Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanla ABŞ-ın dövlət başçısı Donald Tramp arasında telefon danışığı olub.\nSputnik Azərbaycan Sözçü-yə istinadla xəbər verir ki, bu barədə "Anadolu" agentliyi məlumat yayıb.\nMəlumatda bildirilir ki, danışıqlarda Suriyada yaranmış son vəziyyət müzakirə edilib. Tərəflər bu mövzu ilə bağlı fikir mübadiləsi aparıblar.\nDanışıqların geniş təfərrüatları açıqlanmır.\nABŞ-ın dövlət başçısı Donald Tramp, telefon, Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan, danışıq


Cari vergi ödəyicilərinin işi yüngülləşdirilib | Muhasibat.Az\nVergi Məcəlləsinə son dəyişikliklərin bir istiqaməti də cari vergi ödəyicilərinin işinin asanlaşdırılmasını nəzərdə tutur. Mövzunu iqtisadçı ekspert Anar Bayramov şərh edir.\nCari vergi ödəmələrinin hesablanması ilə bağlı qanunvericilik 3 üsul təklif edir:\nHər ödəmənin məbləği əvvəlki vergi ilində hesablanmış vergi məbləğinin 1/4 hissəsini təşkil etməsi (Maddə 151.1);\nCari vergi ödəmələrinin məbləğini bu rübdəki gəlirinin həcmini onun keçən ilin ümumi gəlirində (gəlirdən çıxılan məbləğlər nəzərə alınmadan) verginin xüsusi çəkisini göstərən əmsala vurmaqla müəyyənləşdirməsi (Maddə 151.2);\nTəqvim ili ərzində rüblər üzrə artan yekunla bu Məcəllə ilə müəyyənləşdirilən müvafiq vergi dərəcələrinə əsasən hesablanması (Maddə 151.5).


Yavaş bişirən limonlu toyuq - Yeni reseptlər\nLəzzətli limon-sarımsaq-şərab sousu ilə aşılanmış və üstünə Kalamata zeytununun əlavə olunduğu yumşaq toyuq döşləri üçün asan bir resept.DAHA +Az -\n6 sentyabr 2017-ci il tarixində yeniləndi\nböyük (hər biri təxminən 1 lb) sümüksüz, dərisiz toyuq döşləri\nfincan Progresso ™ toyuq suyu (32 oz. kartondan)\nBir limon dilimlərə kəsilmişdir\nfincan Kalamata zeytunu, qurudulur\nxörək qaşığı təzə cəfəri, doğranmışdır\nHər döşdən 2 daha incə fileto etmək üçün toyuq döşlərini uzununa kəsin. (Daha qalın toyuq döşlərinə üstünlük verərsinizsə, onları tamamilə tərk edib reseptdə göstərildiyi kimi davam edə bilərsiniz.) Hər tərəfinə bir az duz və istiot səpin.\nKərə yağı tavada orta dərəcədə yüksək istilikdə qızdırın; toyuq göğsünü əlavə edin və hər tərəfə qəhvəyi olana qədər qovurun.\nToyuq və tava şirələrini yavaş ocağa köçürün və üzərinə doğranmış sarımsaq, ağ şərab, limon suyu, duz və toyuq suyu əlavə edin. Ən az 5-6 saat bişirin. Son bir saatda zeytun əlavə edin və hər toyuq döşünün üstünə limon dilimləri və cəfəri qoyun. 1 saat daha bişirin.\n2 xörək qaşığı qarğıdalı nişastasını 2 xörək qaşığı su ilə qarışdıraraq bir çamur atın. Bu qarışığı yavaş ocağın içindəki mayeyə əlavə edin və sousu qatılaşana qədər isidin. Dadmaq üçün duz və istiot əlavə edin. Buxarlanmış düyü və ya kartof püresi və seçim vejetaryen ilə xidmət edin.\nLimon, ağ şərab və Kalamata zeytunu bu asan toyuq yeməyinə tonlarla parlaq tatlar gətirir.\nLimon, şirin və ya ləzzətli olsun, praktik olaraq hər şeyə davam edir. Əlavə etdiyi hər yeməyi sehrli şəkildə artıran bir ləzzət dərinliyi və parlaqlığı əlavə edir. Toyuq və limon həmişə əla bir birləşmə olub - onları birləşdirən asan bir ocak resepti.\nYavaş ocağa qoymadan əvvəl tavada tavaya qızartmaq inanılmaz dərinlik və ləzzət əlavə edir. Bu əlavə addım tamamilə dəyər! Ancaq həqiqətən israr edirsinizsə, bunu atlaya bilərsiniz və bişməmiş toyuğu birbaşa yavaş ocağa qoyun. (Ancaq ilk növbədə qızartmağı məsləhət görürəm!)\nKalamata zeytununun ləzzəti ilə birlikdə limonun bu toyuğa əlavə etdiyi təzə yumşaqlığı sevəcəksiniz. Əlbətdə ağ şərab hər şeyi bir-birinə gözəl bağlayır. Buna xidmət edin və heç kim bunun nə qədər sadə olduğunu təxmin edə bilməz!\nHər döşdən iki daha incə fileto etmək üçün toyuq döşlərini uzununa kəsin. Daha qalın toyuq döşlərinə üstünlük verirsinizsə, onları bütöv qoyub resept öyrətdiyi kimi davam edə bilərsiniz. Hər tərəfinə bir az duz və istiot səpin.\nKərə yağı bir tavada orta dərəcədə yüksək istilikdə qızdırın və toyuq döşlərini əlavə edin.\nToyuğu hər iki tərəfə də qızarana qədər qovurun.\nToyuq və tava suyunu yavaş ocağa köçürün və sarımsaq, ağ şərab, limon suyu, duz və toyuq suyu əlavə edin. Aşağıda 5-6 saat bişirin. Son bir saatda zeytun əlavə edin və limon dilimlərini cəfəri ilə birlikdə hər toyuq döşünün üstünə qoyun. Bir saat daha bişirin. Qarğıdalı nişastası qarışığını yavaş bişiricidəki mayedə qarışdırın və sousu qatılaşana qədər istiliyin.\nBuxarlanmış düyü və ya kartof püresi və seçdiyiniz bir tərəvəz ilə xidmət edin. Zövq alın!\nDaha asan və ləzzətli yavaş ocak reseptləri üçün Kimberly-nin qida bloqu olan Daring Gourmet'i ziyarət edin.\nVideoya baxın: Sobada Kend colpasi Firinda tavuk\nYavaş bişirən limonlu toyuq...


Bakı metrosunda ikimərtəbəli metro stansiyası olacaq\nBAKU.WS xəbər verir ki, bunu “Report”a eksklüziv açıqlamasında "Bakı Metropoliteni" QSC-nin baş mühəndisi Əlixan Osmanov deyib.\nBiz nümunəni Moskvadan götürməliyik. Orada ildə 10-12 stansiya tikirlər. İlk olaraq stansiya tikilir sonra onun ətrafında mikrorayonlar salınır. Metro olan yerdə evi tikib satmaq daha asan olur. Amma təəssüf olsun ki, bizdə bu metod işləmir. Hərə torpaq sahəsi alır, evi tikir. Onun nə suyu, nə qazı, nə yolu, nə də metrosu yoxdur”. BAKU.WS\nBakı metrosu sərnişinlərini sevindirəcək XƏBƏR Bakıda yeni metro stansiya istifadəyə veriləcək - BU TARİXDƏN Bakının bu ərazisində yeni metro stansiyası tikiləcək - Artıq yer ayrıldı Bakı Metropoliteni alternativ enerji ilə təmin ediləcək - 10 dizel stansiyası tikilir Bakıda yeni metro stansiya istifadəyə veriləcək Bakıda yeni metro stansiyalarının inşasına başlanılır Sərnişinlərə şad xəbər: "Dərnəgül" metrostansiyası ilə "Koroğlu" birləşdirilir Bakının 2 yeni metro stansiyasının açılış vaxtı bilindi\nТеги: Bakı metrosu ikimərtəbəli metro stansiya


"TRT 1" Bakı və Abşeron yarımadasında hansı şərtlə yayımlanacaq? - Açıqlama - Azinforum.az İnformasiya Portalı\nAna səhifə / Siyasət / “TRT 1” Bakı və Abşeron yarımadasında hansı şərtlə yayımlanacaq? – Açıqlama\n“TRT 1” Bakı və Abşeron yarımadasında hansı şərtlə yayımlanacaq? – Açıqlama\nBunu APA-ya Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyi Radio Televiziya Yayımı və Peyk Rabitəsi İstehsalat Birliyinin (İB) texniki direktoru Mikayıl Abbasov deyib.\nM. Abbasov qeyd edib ki, Azərbaycanın yerli kanallarının da yayımı müqavilə əsasında həyata keçirilir:”Əgər ortada hüquqi sənəd, müqavilə yoxdursa, biz TRT 1-in yayımını necə bərpa edə bilərik? Bu, mümkün deyil. Tamaşaçılar TRT 1-i yalnız peyk və kabel şəbəkəsi yayımçıları vasitəsilə izləyə bilərlər”.\nÖncəki “Təhsil boş şeydir, qız ərə gedər, uşaq böyüdər, ev qayğıları çəkər…”\nNövbəti “Parabank”da müştərilərin başına açılan oyunlar…


Mənim Catnip Xəstəmmi: Catnip Bitkilərinin Ümumi Xəstəlikləri haqqında məlumat əldə edin - Məlumat\nCatnip xəstəliklərinin müalicəsi - Catnip ilə problemləri necə idarə etmək olar\nNanə ailəsindəki əksər bitkilər kimi, catnip də güclü, güclü və aqressivdir. Bitkinin sağlamlığını ciddi şəkildə təsir edəcək zərərverici problemlər və ya catnip xəstəlikləri azdır. Yəni ölməkdə olan catnip bitkilərinizin səbəblərini müəyyənləşdirmək çətin ola bilər. Həddindən artıq maraqlanan qonşuluq felləri şəklində olduqca çox sui-istifadə edirlər. Bununla birlikdə, bitkiniz xəstə kimi görünürsə, göbələk problemləri, bəlkə də catnip'in ən çox görülən xəstəlikləridir.\nCatnip yəqin ki, böyüməsi asan otlardan biridir. Əslində, az qidalı torpaqda inkişaf edirlər, qurulduqda quraqlığa davamlıdırlar və ən sərt qışdan sonra da etibarlı şəkildə yazda qayıdırlar. Bəs niyə ölməkdə olan catnip bitkilərinə sahib olmalısan? Yerli xiyaban pişikləriniz tərəfindən ölümə qədər sevilməyiblərsə, problem göbələk və ya viral ola bilər. Catnip ilə bağlı problemlər ümumiyyətlə sahə və şərtlərlə əlaqəlidir və asanlıqla qarşısını almaq olar.\nCatnip ümumiyyətlə sürətlə böyüyür və aşiq pişiklərin güclü sürtünməsinə dözümlü güclü sərt gövdələrə malikdir. Çox az yüngül və bataqlıqlı torpaq şərtləri istisna olmaqla, bu uyğunlaşan otu heç bir şey narahat etmir. Əgər pişik yarpağınızda yarpaq problemləri, düzgün olmayan budaqlar və gövdələr və hətta torpaqdan çürüyən bütün gövdələr varsa, göbələk xəstəliyi ilə qarşılaşmış ola bilərsiniz.\nÇox kölgə, artıq su, sıx bitkilər, yerüstü suvarma və gil torpaqlar hər növ xəstəliyin yayılmasına kömək edən şərtlərdəndir. Sahə şəraitinizi yoxlayın və bitkilərin gün batmadan əvvəl qurumağa vaxtı olmadığı zaman bitkilərin sərbəst quruyan torpaqda, günəşdə olduğundan əmin olun.\nMantar Catnip Xəstəlikləri\nCercospora, hər növ bitki üzərində çox yayılmış bir göbələkdir. Yarpaq tökülməsinə səbəb olur və yaşlandıqca tündləşən haloed, sarı ləkələr tərəfindən tanınır.\nSeptoria yarpağı ləkələri, yağışlı dövrlərdə yaxından əkilmiş sahələrdə meydana gəlir. Xəstəlik qaranlıq kənarları olan boz ləkələr kimi inkişaf edir. Sporlar çoxaldıqca yarpaq boğulur və tökülür.\nKök çürüməsinin bir çox növü catnip ilə problem yarada bilər. Saplar torpaqdan çürüyənə qədər onları tapmaq çətin ola bilər, lakin ümumiyyətlə köklərin qurşağı yarpaqları və sapları yavaş-yavaş öldürəcəkdir.\nDüzgün mədəni baxım və oturuş bunların hər birini minimuma endirməyə kömək edə bilər. Baharın əvvəlində tətbiq olunan üzvi bir mis funqisidi də faydalıdır.\nCatnip'in viral və bakterial xəstəlikləri\nBakterial yarpaq ləkəsi əvvəlcə yarpaqlarda görünür. Ləkələr sarı haloslarla şəffafdır və düzensiz qırmızı mərkəzlərlə qaralır. Bu xəstəlik sərin və nəm havalarda inkişaf edir. Nəm olduqda bitkilərin ətrafında işləməkdən çəkinin, çünki bu bakteriyaları yaya bilər. Ağır hallarda, bitkilərin çıxarılması və məhv edilməsi lazımdır.\nHər hansı bir nanə ailənin üzvü ilə əkin rotasiyasını tətbiq edin. Bir neçə növ virus var, lakin ümumiyyətlə, mənfi pozulmuş yarpaqlara səbəb olur. Gənc bitkilər sarıdır və ləngiyə bilər. Bəzi həşəratlar da daşıyıcı ola bilsə də, bir virus normal olaraq işlənərək yayılır. Bir catnip bitkisinə toxunduqda əllərinizi yuyun və yataqlarınızı təmiz və zərərvericilərdən təmizləyin.\nCatnip pişiklər üçün pisdir? Çoğunlukla təhlükəsizdir, amma bilmək lazım olan şey\nİlk dəfə pişikim Kit Kat catnip verdim (deyin ki beş dəfə sürətli), olduqca narahat olduğumu etiraf etməliyəm. Ən xırda çimdiklərin belə pişiyinizin davranışını demək olar ki, tanınmaz dərəcədə dəyişdirə biləcəyi barədə vəhşi nağıllar eşitmişdim, buna görə hiss etdiyimə əmin deyildim. Ancaq bilirdim ki, pişiklər ümumiyyətlə əşyaları sevirlər, ona görə də sınamağa qərar verdim. Uzun sözün qısası, o idi obsesifvə hər zamankindən daha aktivdir, hər halda təxminən beş dəqiqə ərzində. Bəs pişik pişiklər üçün zərərlidir? Əgər pişik balını yeməklə tanış edib etməməyin etikası ilə mübarizə aparmısansa, səndən və kürklü körpənizə dalmadan əvvəl bilməli olduğunuz bir neçə şey var.\nHər şeydən əvvəl, catnip-in nə olduğunu merak edə bilərsiniz. İnsani Cəmiyyətə görə nanə ailəsindən olan bir bitkidir və qurudulmuş formasına bir çox pişik oyuncaqlarında və yeməklərində rast gəlinir. Bitkinin qoxusunu alaraq ya da doğrudan düz yeyərək onu yeməsi təcavüzkarlıqdan, fırlanmağa və hətta hürməyə qədər müxtəlif davranışlara səbəb ola bilər.\nƏgər pişikiniz onu satın aldığınız pişik dolu oyuncaqlardan çox təsirlənmirsə, şübhəsiz ki, narahat olmağa ehtiyac yoxdur. İnsan Cəmiyyətinə görə catnip həssaslığı irsi xarakter daşıyır və pişiklərin təxminən yüzdə 50-nin bitkiyə heç bir reaksiyası yoxdur. Ayrıca, kürklü körpəniz 6 aydan kiçikdirsə, ehtimal ki, cavab verəcək qədər yetkinləşməyib.\nİnsanpərvərlər Cəmiyyətinə görə, pişik pişiklərinə, həqiqətən yeyə biləcəyi növdən fərqli olaraq qoxuya biləcəkləri bir şey vermək, onları çox fərqli cavab verə bilər. Təşkilata görə bitki içərisində olan pişik "xoşbəxt" reseptorlarını hədəf alan bir şeyə sürtmək mümkün olarkən, pişik böyrəyini kəsmək quruma görə alternativ olaraq pişiyinizi yumşaldır.\nHər hansı bir heyvanla əlaqəli etik problemlərdən söz düşəndə ağlıma gələn ilk təşkilat İnsanlar Heyvanlara Etik Müalicədir (PETA) və həqiqətən bu suala müraciət etdikləri ortaya çıxdı. "PETA, pişik yoldaşlarını ağlabatan miqdarda yüksək keyfiyyətli catnip ilə müalicə etmək üçündür" dedi PETA media məmuru Sophia Charchuk Söhbət, "və avtomobillərdən, yoluxucu xəstəliklərdən, yırtıcılardan və qəddar insanlardan qoruyacaqları və gələcək illərdə oyuncaqlardan (catnip ilə doldurulmuşlar da daxil olmaqla) zövq ala biləcəkləri yerlərdə saxlamaq üçün."\nBuna baxmayaraq, pişikçinizə əslində bir dərman verməyə hazır olub-olmadığı məsələsi ilə mübarizə aparırsınızsa, düşüncənizi bir az həll edə biləcək bəzi məlumatlar: Elmi Amerika, bitki asılılıq yaratmır, buna görə ev heyvanınız üçün pis bir vərdiş təşviq etdiyiniz üçün narahat olmağa ehtiyac yoxdur. Əslində, pişikinizin hiss etdiyi hər hansı bir "yüksək" təxminən 10 dəqiqə davam edəcəkdir, buna görə qətiliklə marixuanadan fərqli bir top oyunudur. (Merak etdiyiniz halda, insanlar pişik dostlarının edə biləcəyi şəkildə catnip-dən yüksək ola bilməzlər, göründüyü kimi, siz bilər sağlamlığa təsirlərindən bir neçəsindən faydalanmağı bacarın, çünki "pişik böcəyi bitki mənşəli mütəxəssislər tərəfindən miqrenin baş ağrısını azaltmaq və krampları, qazı, həzmsizlik, yuxusuzluğu aradan qaldırmaq üçün tövsiyə olunur". Elmi Amerika.)\nŞirin pişiyinizi catnip ilə müalicə etmək üçün hələ də özünüzü narahat hiss edirsinizsə, balıq ləzzətləri və yaxşı bir iplik topu ilə qalmaq tamamilə yaxşıdır. Ancaq sən olardı bununla təcrübə etmək istəyin, yalnız pişik dostunuzun bir catnip seansı zamanı və sonrasında necə davrandığına diqqət yetirin. "Pişiklərin aşırı doymamağa diqqət yetirin, baxmayaraq ki" pişiklərin pişik pişiklərinin dozasını aşma ehtimalı azdır, ancaq çox yeyirlərsə xəstələnə bilərlər "deyə İnsan Cəmiyyəti təklif edir. "Kediciklərinizə güvənin ki, nə vaxt çatdıqlarını biləsiniz."\nBir neçə catnip növü var. Bəziləri bəzək bağçasına daha uyğundur, bəziləri dərmanla istifadə etmək üçün bir şey axtarırsınızsa daha yaxşıdır.\nHəqiqi pişik (Nepeta katariyası)\nƏsas məqsədiniz pişik dostlarınızı məmnun etməkdirsə və ya dərman istifadəsi üçün pişik böcəyi yetişdirirsinizsə, bu istədiyiniz şeydir. Təxminən 3 fut hündür olur və zərif bənövşəyi ləkə ilə ağ çiçəklər var. Əsl catnip Avropanın vətənidir, lakin ABŞ-da təbiidir\nNanə (Nepeta mussinii)\nCatmint catnip ailəsindədir, lakin bitkilər fərqlidir. Daha böyük bir böyümə vərdişinə və daha çox çiçəklənməyə meyllidir. Çiçəklər, ümumiyyətlə ağ olan catnip çiçəklərindən fərqli olaraq, bənövşəyi rəngdədir. Catmint, pişik balalarını vəhşi şəkildə idarə edən kimyəvi birləşməyə sahib deyil, buna görə nanə əvəzedicisi və ya bəzək kimi daha faydalıdır.\nLimon catnip (Nepeta cataria citriodora)\nAdından da göründüyü kimi, bu çeşidin sevimli limon qoxusu var. Bir böcək dəri kimi əladır və ağcaqanadları uzaqlaşdırmaq üçün yarpaqlardakı təbii yağlardan istifadə edə bilərsiniz.\nYunan pişiyi (Nepeta cataria parnassica)\nBu növ həqiqi catnip-dən bir az kiçikdir və yalnız 18 santimetr boyundadır. Ağ və ya solğun çəhrayı çiçəklərə malikdir.\nSix Hills Nəhəng catmint (Nepeta mussinii faassenii)\nBu çeşid bağda o qədər yaxşı görünür ki, bəzək kimi əkilə bilər. Bir ton çiçəyi var və ilk çiçəkləndikdən sonra yenidən düzəltsəniz, yayda ikinci dəfə çiçək açacaqdır. Altı təpə nəhəngi son dərəcə quraqlığa davamlıdır və 3 metr hündür olur.\nKofur catnip (Nepeta kamforata)\nKamfora catnip bənövşəyi nöqtələrlə olduqca ağ çiçəklərə malikdir. Yalnız 18 santimetr boyundadır.\nCatnip böcəkləri dəf edir. Elm adamları nəhayət necə olduğunu öyrənmiş ola bilərlər\nPişik (Nepeta katariyası) pişiklər üzərində eyforik təsir göstərə bilər, lakin bitki həşəratları qıcıqlandırıcı maddələr üçün kimyəvi bir sensör tetikleyerek həşəratı saxlayır.\nŞalgam Qüllələri / Alamy Stok Foto\nBir nəfəs pişik ağcaqanadları vızıltı edə bilər və indi tədqiqatçılar bunun səbəbini bilirlər.\nCatnip'in aktiv komponenti (Nepeta katariyasıAğrı və ya qaşınma kimi duyğuları artıran kimyəvi reseptoru tetikleyerek böcəkləri dəf edir. Mövcud Biologiya. TRPA1 adlandırılan bu sensor, yassı qurdlardan insanlara qədər heyvanlarda yaygındır və soyuq, isti, vasabi və gözyaşardıcı qaz kimi ekoloji qıcıqlandırıcılara cavab verir. Qıcıqlandırıcılar TRPA1 ilə təmasda olduqda, reaksiya insanlarda öskürək və ya həşərat qaçmasına səbəb ola bilər.\nCatnip'in böcəklərə qarşı itələyici təsiri və felçelərə eyforik təsiri min illərdir sənədləşdirilmişdir. Tədqiqatlar göstərir ki, catnip geniş istifadə olunan sintetik itələyən dietil- kimi təsirli ola bilər.m-toluamide və ya DEET (SN: 9/5/01). Ancaq bitkinin böcəkləri necə dəf etdiyi bilinmirdi.\nBeləliklə, tədqiqatçılar ağcaqanadları və meyvə milçəklərini tutmağa məruz qoydular və böcəklərin davranışlarını izlədilər. Meyvə milçəkləri catnip və ya onun aktiv komponenti nepetalaktonla işlənmiş bir petri qabının kənarında yumurta qoyma ehtimalı az idi. Ağcaqanadların, həmçinin catnip ilə örtülmüş insan əlindən qan alması ehtimalı daha az idi. TRPA1 olmaması üçün genetik olaraq dəyişdirilmiş böcəklərin bitkiyə qarşı heç bir istəyi yox idi. Bu davranış - laboratoriyada yetişən hüceyrələrdə pişik böcəyinin TRPA1-i aktivləşdirdiyini göstərən təcrübələr ilə birlikdə - TRPA1 böcəyinin pişik böcəyini qıcıqlandırıcı kimi hiss etdiyini göstərir.\nBitkinin böcəkləri necə qoruduğunu təəccübləndirmək, tədqiqatçıların ağcaqanad yolu ilə keçən xəstəliklərdən daha çox təsirlənən inkişaf etməkdə olan ölkələrdə əldə edilməsi asan ola biləcək güclü kovucular dizayn etmələrinə kömək edə bilər. "Bitkidən və ya bitkinin özündən çıxarılan yağ əla bir başlanğıc nöqtəsi ola bilər" deyir Elvan, Evanston'daki Northwestern Universitetinin bir sinirşünası Marco Gallio.\nBir bitki, TRPA1-i müxtəlif heyvanlarda aktivləşdirən bir kimyəvi maddə hazırlaya bilərsə, heç kim onu yeməyəcək, deyir bu işə qarışmayan Massa, Waltham'daki Brandeis Universitetinin bir sinirşünası Paul Garrity. Catnip, ehtimal ki, qədim ağcaqanadların və ya meyvə milçəklərinin yırtıcılığına cavab olaraq inkişaf etməmişdir, çünki bitki böcəklərin əsas menyusunda olmadığına görə. Bunun əvəzinə, bu böcəklər catnip-in bəzi digər bitki yeyən böcəklərlə mübarizəsində təminat ziyanı ola bilər.\nPişik böcəyi bu sarı atəş ağcaqanad kimi qarşısını ala bilər (Aedes aegypti) insanlarda ağrı və ya qaşınma hiss edən bir kimyəvi sensoru işə salmaqla. Marcus Stensmyr\nBu araşdırma, Santa Barbara Kaliforniya Universitetinin bir sinirşünası Craig Montell'in də dediyinə görə, "pişiklərdə hədəfin nə olduğunu düşünməyə vadar edir". Montell deyir ki, sual yalnız catnipin pişiklərdə TRPA1-ni hədəf alması ilə deyil, eyni zamanda bitkinin pişik sinir sistemində fərqli hüceyrələr vasitəsilə (məsələn, ləzzət üçün olanlar kimi) siqnallar göndərə biləcəyindədir.\nGallio, xoşbəxtlikdən, bitkinin böcək təbiəti insanları təsir etmir - yaxşı bir itələyin əlamətidir. İnsan TRPA1 laboratoriyada yetişən hüceyrələrdə catnip-ə cavab vermədi. Üstəlik, "böyük üstünlüyü, öz həyətində [catnip] böyütməyinizdir."\nBəlkə də bağçaya pişik əkməyin, - deyə İsveçdəki Lund Universitetinin bir nevroloqu olan tədqiqat müəllifi Marcus Stensmyr deyir. Bir qazanın daha yaxşı ola biləcəyini söyləyir, çünki catnip bir bağçanı ələ keçirərək alaq otu kimi yayıla bilər.\nBu məqalənin bir versiyası 27 Mart 2021-ci il tarixli sayında yer alır Elm Xəbərləri.\nVideoya baxın: Herb Of The Week - Cat Grass, Cat Mint, Catnip\nCatnip xəstəliklərinin müalicəsi - Catnip ilə problemləri necə idarə etmək olar...


20 Yanvar faciəsi xalqımızın qəhrəmanlıq salnaməsində xüsusi yer tutur - XALQQAZETI.COM\n20 Yanvar faciəsi xalqımızın qəhrəmanlıq salnaməsində xüsusi yer tutur\n20 Yanvar faciəsi Azərbaycan xalqının yaddaşından heç vaxt silinməyəcəkdir. Şəhidlərimizin əziz ruhu daim yaşayacaq, onların əziz xatirəsi Azərbaycan xalqının qəlbində əbədi yaşayacaqdır.\nXX əsrin 80-ci illəri Sovet imperiyasının ən mürəkkəb və tənəzzül illəridir. Artıq sosializm bir ideologiya və sosial-iqtisadi münasibətlər sistemi kimi öz süqutunu yaşayırdı. Sov. İKP MK-nın baş katibi, eyni zamanda SSRİ prezidenti Mixail Qorbaçov və onun komandasının uğursuz siyasəti imperiyanın çöküşünü daha da sürətləndirdi, ictimai və sosial ədalətsizliyi artırdı, millətlərarası münasibətlərin son dərəcə korlanaraq, milli münaqişələrə çevrilməsinə gətirib çıxartdı.\nYaranmış siyasi boşluq və dövlət idarəçiliyinin zəifləməsindən məharətlə istifadə edən və M.Qorbaçovun yaxın ətrafında təmsil olunmağı bacaran erməni millətçiləri Azərbaycana qarşı düşmən və separatçı niyyətlərini həyata keçirərək, Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətini Azərbaycandan ayıraraq Ermənistana birləşdirmək tələbi ilə çıxış etməyə başladılar. Xankənddə və İrəvanda başlayan antiazərbaycan əhval-ruhiyyəli mitinqlər tezliklə Ermənistanı bürüdü.\nAncaq nə meydanda, nə də hökumət binasında öz xalqının haqlı tələblərini qarşılaya biləcək, xalqı axıra qədər öz arxasınca apararaq qanunun və ədalətin təntənəsini təmin edəcək yetkin lider olmadı. Meydanda xalqa rəhbərlik etmək iddiasında olan, o dövrün etiraz dalğası üzərində yaranan Azərbaycan Xalq Cəbhəsi liderləri ilə ölkənin kommunist rəhbərliyi arasında fikir və əqidə birliyinin olmaması, əksinə, ideoloji ziddiyyətin mövcudluğu, böyük tarixi, milli mücadilənin hakimiyyət uğrunda savaş müstəvisinə keçirilməsi bəzi təxribatçı qüvvələrin əl-qol açmasına rəvac verdi. SSRİ DTK-nın və bəzi gizli ermənipərəst missioner təşkilatların dəstəklədiyi və maliyyələşdiriyi təxribatçı qruplar meydana çıxdı.\nAzərbaycan xalqı ölkənin kommunist rəhbərliyinə antimilli mövqeyinə görə nifrət edir və ona inanmırdı. Buna görə də 1989-cu ilin sonlarında xalq Azadlıq meydanında davamlı etiraz aksiyasına başladı və Əbdürrəhman Vəzirovun istefasını tələb etdi. Xalqın etiraz mitinqləri artıq milli azadlıq mübarizəsi müstəvisinə keçməkdə idi. Bundan ehtiyat edən, eləcə də digər xalqların və millətlərin gözünü qorxutmaq, milli-azadlıq arzularını boğmaq məqsədi ilə Mixail Qorbaçov və komandası bütün qanunları və hüquqları pozaraq, öz mülki vətəndaşlarının üzərinə silahlı qoşun yeritdi.\nO zaman M.Qorbaçovun yaxın silahdaşı Yevgeni Primakov, SSRİ müdafiə naziri Dmitri Yazov, daxili işlər naziri Vadim Bakatin və digər yüksək rütbəli hərbçilərin daxil olduğu böyük bir qrup Bakıya gəlmişdilər. Əhali qarşısında çıxış edən Yevgeni Primakov SSRİ rəhbərliyi adından bəyan etmişdi ki, Bakı şəhərində fövqəladə vəziyyət elan olunmayacaq və ordu şəhərə daxil olmayacaq.\nLakin bu vədlərə baxmayaraq, 1990-cı il yanvarın 19-dan 20-nə keçən gecə Sovet İttifaqının qoşun hissələri fövqəladə vəziyyət elan edilmədən Bakı şəhərinə və Azərbaycanın bir neçə rayonuna yeridilərək misli görünməmiş qanlı qətliam törətdi. Bu qanlı qətliamın tərkib hissəsi olaraq əhalinin informasiya təminatını kəsmək məqsədi ilə yanvarın 19-da Azərbaycan Televiziyasının enerji bloku partladıldı. Fövqəladə vəziyyət elan olunması barədə qərar isə yalnız qətliam gecəsinin səhəri əhaliyə çatdırıldı.\n1990-cı il yanvarın 20-də Bakıda törədilmiş faciəli hadisələr haqqında ümummilli lider Heydər Əliyevin tövsiyəsi ilə Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin qəbul etdiyi 29 mart 1994-cü il tarixli qərarda qeyd olunduğu kimi: “20 Yanvara qədər partiya, dövlət orqanları tərəfindən həyata keçirilən tədbirlərin, eləcə də Bakıda gedən ziddiyyətli proseslərin təhlili göstərir ki, yanvar faciəsi qabaqcadan planlaşdırılmış hərbi əməliyyatın nəticəsi olmuşdur. 1989-cu ilin axırından yanvar hadisələrinə kimi respublika rəhbərləri Əbdürrəhman Vəzirov və Ayaz Mütəllibovun imzaları ilə Moskvaya ünvanlanan şifroqramlar buna əsaslı sübutdur”.\n20 Yanvar Bakı faciəsi həm də tarixin məhək daşı, sınaq günü kimi əhəmiyyətlidir. Məhz bu hadisədən sonra xalq həqiqi liderin də, yalançı rəhbərlərin də kimliyini bir daha açıq-aşkar şəkildə gördü və özü üçün yəqinləşdirdi. Bu dəhşətli gecədə xalq sarsıldı, matəmə batdı, dövlətə, Kommunist Partiyasına, hərəkat liderlərinə az-çox olan inamını birdəfəlik itirdi. Belə bir faciəli gündə Azərbaycanın o vaxtki kommunist rəhbərləri də, Xalq Cəbhəsinin liderləri də xalqın yanında olmaq, ona təsəlli vermək, iradəsini və mübarizə əzmini yüksəltmək əvəzinə qaçıb gizləndilər.\nLakin o zaman xalqımızın böyük oğlu Heydər Əliyev həyatını risk altında qoyaraq, oğlu İlham Əliyevlə Azərbaycanın Moskvadakı Daimi Nümayəndəliyinə gələrək Bakıda baş verən qanlı qırğının günahkarlarını, Mixail Qorbaçovu və SSRİ hökumətini qətiyyətlə ittiham etdi: “Bakıda Sovet qoşunları tərəfindən Azərbaycan xalqına qarşı törədilən qanlı hadisə hüquqa, əxlaqa, mənəviyyata ziddir, xalqa qarşı tarixi cinayətdir”.\n1990-cı il 20 Yanvar Bakı qətliamına ən doğru qiyməti tarix özü verdi. Şəhidlərin qanı yerdə qalmadı, şər imperiyası dağıldı, Azərbaycan öz müstəqilliyinə qovuşdu, milli birlik və azadlıq arzusu qalıb gəldi.\nMilli Məclisin deputatı, şair-publisist\n19 2019 23:29 - 20 YANVAR


Bu günün hava proqnozu » Yenixeber.org - Oxu xəbərin olsun\nBu gün Bakıda və Abşeron yarımadasında hava şəraitinin dəyişkən buludlu olacağı, arabir tutulacağı, bəzi yerlərdə fasilələrlə yağış yağacağı gözlənilir. Cənub küləyi əsəcək. Havanın temperaturunun Abşeron yarımadasında gecə 12-15, gündüz 18-22, Bakıda gecə 13-15, gündüz 19-21 dərəcə isti olacağı gözlənilir.\nYenixeber.org: Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin Milli Hidrometeorologiya Departamentindən verilən məlumata görə, atmosfer təzyiqi normadan yüksək 770 mm civə sütunundan 767 mm civə sütununa enəcək, nisbi rütubət 70-80 faiz olacaq.\nAzərbaycanın rayonlarında bəzi yerlərdə arabir yağış yağacağı, gündüz əksər rayonlarda havanın əsasən yağmursuz keçəcəyi gözlənilir. Səhər ayrı-ayrı yerlərdə duman olacaq. Şərq küləyi əsəcək. Havanın temperaturu gecə 10-15, gündüz 20-25, dağlarda gecə 3-8, gündüz 9-14 dərəcə isti təşkil edəcək.\nOxunub: 750Tarix: 17-10-2018 09:30


Azərbaycan xalq Cümhuriyyəti və onun Parlamenti çox çətin və mürəkkəb bir tarixi dövrdə meydana gəlmişdi. Rusiyada baş vermiş 1917-ci il fevral inqilabından sonra Zaqafqaziyda Dövlət Dumasına seçilmiş deputatlardan ibarət Zaqafqaziyanın idarəsi üzrə xüsusi komitə, noyabrda isə Zaqafqaziya Komissariatı yaradılır. Zaqafqaziyadan Rusiyanın Müəssisələr Məclisinə seçilmiş və bolşeviklərin oktyabr çevrilişindən sonra orada iştirak edə bilməyən nümayəndələri 1918-ci il fevralın 14-də Zaqafqaziya Seymini yaradırlar.\n1921-1937-ci illərdə Ümumazərbaycan Sovetlərinin qurultayları aşağıdakı ardıcıllıqla keçirilib: I Ümumazərbaycan Sovetlər qurultayı - 6-19 may 1921-ci il II Ümumazərbaycan Sovetlər qurultayı - 28 aprel-03 may 1922-ci il III Ümumazərbaycan Sovetlər qurultayı - 25 noyabr-01 dekabr 1923-cü il IV Ümumazərbaycan Sovetlər qurultayı - 10-16 mart 1925-ci il V Ümumazərbaycan Sovetlər qurultayı - 18 mart 1927-ci il VI Ümumazərbaycan Sovetlər qurultayı - 1-9 aprel 1929-cu il VII Ümumazərbaycan Sovetlər qurultayı - 19-25 yanvar 1931-ci il VIII Ümumazərbaycan Sovetlər qurultayı - 11-17 yanvar 1935-ci il IX Ümumazərbaycan (Fövqəladə) Sovetlər qurultayı - 17 noyabr 1936-cı il; 10-14 mart 1937-ci il\n1922-ci ilin dekabrın 30-da Moskvada keçirilən I Ümumittifaq Sovetlər qurultayı SSRİ-nin yaranması ilə bağlı qərar verdi. Bununla da Azərbaycanın müstəqilliyinə tamam son qoyuldu. 1927-ci ilin martında V Ümumazərbaycan Sovetlər qurultayı Rusiya konstutusiyası nümunəsində hazırlanmış Azərbaycan SSR-nin II Konstitusiyasını qəbul etdi. Bu vaxta qədər respublikanın siyasi, iqtisadi quruluşunda zorakı metodlarla həyata keçirilmiş dəyişikliklər Konstitusiyaya salındı. 1937-ci ildə Azərbaycan IX Fövqəladə Sovetlər qurultayında Azərbaycan SSR-nin yeni Konstitusiyasının qəbulu ilə qanunverici orqan yeni mərhələyə qədəm qoydu.\nYeni qəbul edilən Konstitusiyaya əsasən Azərbaycanın qanunvericilik orqanı yeni formatda – respublikanın Ali Soveti kimi təşkil olundu. Lakin bu, adi forma dəyişikliyi deyildi. Deputatların tərkibi, kimlərin seçilməsi, parlamentdə neçə nəfər fəhlə, kolxozçu, qulluqçu, qadın, gənc, bitərəf və s. olması yuxarıdan müəyyən edilirdi. I çağırış Azərbaycan SSR Ali Sovetinə birbaşa seçkilərdə (24 iyun 1938-ci il) seçilmiş 310 deputatdan 107-si fəhlə, 88-i kolxozçu, 115-i ziyalı-qulluqçu, bunlardan 72-si qadın idi. Kommunist Partiyasının əslində bütün dövlət funksiyalarını mənimsədiyi, hər hansı bir siyasi təşəbbüsün düşmənçiliklə qarşılandığı şəraitdə Ali Sovet səmərəli fəaliyyət göstərə bilmirdi. Buna görə də nümayəndəli qanunvericilik orqanlarına seçilmiş azərbaycanlılar 1937-1938-ci və sonrakı illərdə respublikanın elmi, mədəni, siyasi elitasının məhv edilməsinə, xalqın genofonduna zərbə vurulmasına, torpaqlarının dəfələrlə parça-parça qoparılıb Ermənistana verilməsinə qarşı etiraz səslərini qaldıra bilmədilər. Əksinə, yuxarının təzyiqi ilə Azərbaycan SSR Ali Soveti 1938-ci il mayın 7-də Laçın, Qubadlı, Kəlbəcər və Qazax bölgələrindən 2 min hektar torpaq sahəsinin Ermənistana verilməsi haqqında protokolu təsdiq etdi. Lakin həmin qərara yerlərdə sadə insanlar, kənd camaatı müqavimət göstərdilər və torpaqlarını əldən vermədilər. Azərbaycan SSR Ali Sovetinin Rəyasət Heyəti 1969-cu il mayın 7-də 1938-ci ildə qəbul etdiyi bu bədnam qərarı yenidən təsdiq etdi. Lakin az sonra hakimiyyətə gəlmiş cənab Heydər Əliyev bu qərarın icrasına yol vermədi.\n1970-ci illərdə və 1980-ci illərin əvvəllərində qanun məcəllələrinə əlavə və dəyişikliklər edildi. Azərbaycanda məhkəmə quruluşu, səhiyyə, dövlət notariatı, xalq təhsili, tarix və mədəniyyət abidələrinin qorunması, Nazirlər Soveti, xalq deputatları sovetləri haqqında qanunlar, Torpaq, Əmək, İnzibati hüquq pozuntuları, Ailə və Nikah Məcəllələri qəbul edildi.\nBu ağır günlərdə xalqın yanında olmaq üçün Naxçıvana qayıtmış Heydər Əliyev Azərbaycan SSR Ali Sovetinə və Naxçıvan MR Ali Sovetinə deputat seçildi. Bununla da Heydər Əliyevin dövlətçilik fəaliyyətində və Azərbaycan dövlətçiliyində, müstəqillik mübarizəsində yeni bir dövr başlandı. 1991-ci il oktyabrın 18-də Dövlət müstəqilliyinin bərpa olunması haqqında Konstitusiya Aktının parlamentdə qəbul edilməsi ilə Azərbaycan müstəqilliyinə qovuşdu. Bu dövrdə iqtidarla müxalifət arasında sövdələşmənin nəticəsi olaraq Azərbaycan Ali Soveti səlahiyyətlərini öz üzvləri arasından seçdiyi 50 nəfərlik Milli Şuraya verdi. Parlament Naxçıvan MR parlamenti sədrinin Azərbaycan parlamenti sədrinin müavini olması qaydasını ləğv etdi, Prezident üçün yaş senzi müəyyənləşdirildi və s. Bu qeyri demokratik tədbirlər birbaşa Naxçıvan MR Ali Məclisinin sədri seçilmiş və xalq arasında böyük nüfuza malik Heydər Əliyevə qarşı yönəldilmişdi. Bununla onlar Ulu öndərin siyasi fəaliyyətini məhdudlaşdıracaqlarına ümid edirdilər. Böhranın getdikcə dərinləşməsi, az qala vətəndaş müharibəsinin başlanması, Ermənistanın təcavüzü qarşısında aciz qalan və öz yaratdıqları vəziyyətin girovuna çevrilən respublika rəhbərləri də Azərbaycan xalqının bu təkidli tələbinə qoşulmağa məcbur oldular. Heydər Əliyevin yenidən hakimiyyətə qayıdışı Azərbaycanın müstəqil dövlətçiliyini, siyasi varlığını məhv olmaq təhlükəsindən xilas etməklə bərabər, Azərbaycan parlamentinin tarixində yeni bir dövrün başlanğıcını qoydu. Bu artıq müstəqil Azərbaycanın müstəqil və xalqın mənafeyinə xidmət edən parlamenti idi.\n12 noyabr 1995-ci ildə seçilmiş Birinci çağırış Azərbaycan Respublikası Milli Məclisi 1995-2000-ci illər ərzində fəaliyyət göstərmişdir.\n05 noyabr 2000-ci ildə seçilmiş İkinci çağırış Azərbaycan Respublikası Milli Məclisi 2000-2005-ci illər ərzində fəaliyyət göstərmişdir.\n06 noyabr 2005-ci ildə seçilmiş Üçüncü çağırış Azərbaycan Respublikası Milli Məclisi hazırda fəaliyyət göstərir.


FƏSİL Azərbaycanda xarici investisiya qoyuluşunun vəziyyətinin qiymətləndirilməsi.\nFƏSİL Azərbaycanda xarici investisiya qoyuluşlarının prioritet istiqamətləri.\nNəticə və təkliflər............................................................................................................89\nРезюме/resume…………………………………………………….............................94 GİRİŞ Mövzunun aktuallığı.\nTədqiqtın məqsədi və vəzifələri\nTədqiqatın metodologiyası və nəzəri əsasları.\nTədqiqatın İnformasiya bazası.\nI FƏSİL BAZAR İQTİSADİYYATI ŞƏRAİTİNDƏ XARİCİ İNVESTİSİYA QOYULUŞUNUN NƏZƏRİ-MEDADOLOJİ ƏSASLARI\n1.2 İnvestisiya fəaliyyətinin təzimlənməsi mexanizmi və investisiya siyasətinin formalaşması xüsusiyyətləri Bazar iqtisadiyyatında xarici\nŞirinov İlkin Fəhrad oğlu\n“Azərbaycanda xarici investisiya qoyuluşunun iqtisadi səmərəliliyinin artırılması yolları” mövzusunda\nİxtisaslaşma: “Beynəlxalq İqtisadi Münasibətlər”\nKafedra müdiri : prof. Ş.H.Hacıyev\nFƏSİL Bazar iqtisadiyyatı şəraitində xarici investisiya qoyuluşunun nəzəri-metadoloji əsasları.\nİnvestisiya qoyuluşunun mahiyyəti və onun ölkənin iqtisadi inkişafında rolu.................................................................................................................8\nBazar iqtisadiyyatında xarici investisiya fəaliyyətinin təzimlənməsi mexanizmi və investisiya siyasətinin formalaşması xüsusiyyətləri...............................................................................................13\nXarici investisiya qoyuluşunun nəzəri metodoloji əsasları................... 19\nAzərbaycanda xarici investisiya qoyuluşunun mövcud vəziyyətinin təhlili............................................................................................................28\nAzərbaycanda xarici investisiya mühitinin qiymətləndirilməsi............40\nXarici investisiya fəaliyyətinin dövlət tənzimlənməsi mexanizmi. .....44\nAzərbaycanda əlverişli investisiya mühitinin formalaşdırılması istiqamətləri.................................................................................................51\nXarici investisiya qoyuluşunun iqtisadi səmərəliyinin yüksəldilməsi yolları...........................................................................................................55\nAzərbaycanda xarici investisiya qoyuluşlarının prioritet istiqamətləri.................................................................................................74\nIstifadə olunmuş ədəbiyyat............................................................................................92\nMövzunun aktuallığı. İtifaqın dağılması müstəqil dövlətlərin meydana gəlməsi, yeni iqtisadi sistemə keçid üçün ölkəmizdə hüquqi baza yaradılmış, təşkilati-idarəetmə strukturları formalaşdırılmış, istehlak bazarında anti inhisar tədbirləri görülmüş, iqtisadi idarəetmənin bazar vasitələrindən geniş istifadə olunmasına başlanmışdır. Son 16 ildə həyata keçirilən iqtisadi islahatlar ölkənin planlı sosializim iqtisadi sistemindən bazar iqtisadiyyatı sisteminə keçidi üçün labüd olan maddi-texniki bazanın yaradılması üçün iqtisadiyyata böyük həcmdə investisiya cəlb edilməsinə şərait yaratdı. Əldə edilmiş bütün uğurlarla yanaşı ölkəmizin iqtisadiyyatının müasir durumunun iddiaçı qiymətləndirilməsi göstərir ki, iqtisadiyyatda öz həllini gözləyən problemlərdə meydana gəlmişdir.\nAzərbaycan xalqının ümum milli lideri Heydər Əliyev 2002-ci ildə Azərbaycan Dövlət İqtisad Unversitetində çıxışında demişdir: “Bazar iqtisadiyyatına keçid uzun bir prosesdir... Eyni zamanda bu, nəzəriyyə ilə bağlıdır, dünya təcrübəsi ilə bağlıdır. Dünya təcrübəsini siz – bizim mütəxəssislər, alimlər, bu sahənin müvafiq işçilərini toplamalısınız. Nəzəriyyəni – yeni nəzəriyyə icad etməyə ehtiyac yoxdur –ümumiləşdirmək, bizim iqtisadiyyatımıza uyğunlaşdırmaq sizin vəzifənizdir. ... İqtisadçılar gərək apardığınız islahatların hər birinin həm həyata keçirilmə prosesini, həmdə nəticələrini təhlil etsinlər. Ola bilər, bundan yaxşı əsərlərdə yaza bilərsiniz. Bu da sizin elmi əsərləriniz olacaqır”\nAzərbaycan Respublikası Prezdenti cənab Ilham Əliyevin dediyi kimi “Bizə çoxşaxəli iqtisadiyyat – yalnız nefdən və neftin qiymətlərindən aslı olmayan iqtisadiyyat lazımdır” Göstərilən uyğunsuzluqların aradan qaldırılmasını və iqtisadi tarazlıqın yaradılmasının bərpa olunmasının əsas vasitələrindən biri məhz investisiyalar və onlardan səmərəli istifadədir. Investisiyalarla bağlı digər mühüm məsələ böyük miqyaslı investisyalardan adekvat iqtisadi səmərə əldə edilməməsidir. sənaye üzrə bir manat investisiyaya görə əldə edilən mənfəət normativlə müqayiədə on dəfələrlə azdır.\nMilli iqtisadi inkişafın təcrid olunmuş halda həyata keçirilməsinin qeyri mümkünlüyü faktı istər-istəməz xarici amillərin tam ciddiliklə nəzərə alınmasını tələb edir. Başqa sözlə, qapalı iqtisadi məkandan dünya təsərrüfatına inteqrasiya edilməsi artıq ümumbəşəri problemə çevrilmişdir. Milli dövlət mənafelərinin birbaşa regional və qlobal mənafelərdən asılılığı isə iqtisadi inteqrasiyanı zəruri bir amilə çevirir. Resursların məhdudluğu və onlara olan tələbatın durmadan inkişafı istənilən cəmiyyəti xarici resursların ölkəyə cəlb olunması üsullarını axtarmağa məcbur edir. Xüsusən bazar münasibətlərinə keçid şəraitində müxtəlif layihələrə investisiya qoyuluşu çox böyük əhəmiyyətə malikdir. Onsuz əsas istehsal fondlarının təzələnməsi, geniş təkrar istehsalı və onunla əlaqədar rəqabət qabiliyyətli məhsul istehsalı, deməli, ölkənin inkişafının sosial-iqtisadi problemlərinin həlli mümkün deyildir.\nBazar iqtisadiyyatı şəraitində cəmiyyətin artmaqda olan sosial-iqtisadi təlabatının ödənilməsi mövcud istehsal potensialından tam və səmərəli istifadə edilməsi, ETT-nin nailiyyətlərinin istehsala tətbiqi və bu kimi yeniliklər investisiya qoyuluşlarından asılıdır. Bu baxımdan, cəmiyyətin həyatında investisiya qoyuluşlarının əhə-miyyəti və rolu son dərəcə artmış olur. Mütəxəssislərin hesablamalarına görə ölkəmizin iqtisadiyyatının inkişaf etmiş ölkələrin səviyyəsinə qaldırmaq üçün yaxın 15 ildə təqribən 20-22 mlrd dollar (neft-qaz sektoru və işgal olunmuş 20% ərazilərin bərpası nəzərə alınmadan) investisiya tələb olunur. Ölkə əhalisinin yoxsulluq səviyyəsinin yüksək olması, gəlirlərin azlığı və digər iqtisadi və hüquqi amillər ölkədə daxil olan investisiyaların həcminə mənfi təsir edir.\nBəzilərin fikirincə ölkədə iqtisadi inkişafı xarici investisiya və xarici texnologiya, yeni təşkilati idarəetmə strukturları və sərt büdcə məhdudiyyəti mövcud olduqda mümkündür. Bu şərtlər o zaman optimal səmərə verir ki, onlar yerli xüsusiyyətləri nəzərə alırlar, o xüsusiyyətlərlə birlikdə həyata keçirilirlər.\nIqtisadi islahatlar dövründə Azərbaycan Respublikasında investisiyaların iqtisadi və sosial səmərəliliyinin nəzəri aspektlərinə təhlilinə və qiymətləndirilməsinə, dövlət tənzimləmə vasitələrinə ölkədə iqtisadi tarazlığın yaradılmasında investisiyaların roluna, daxili və xarici investisiyaların əhəmiyyətli dərəcədə artırılması ehtiyyatlarının aşkar edilməsinə həsr olunmuş kompleks elmi – tədqiqat işi aparılmışdır. Bazar iqtisadiyyatı sistemində investisiyaların sosial-iqtisadi səmərəliliyinin metodologiyası hal-hazırda iqtisadi ədəbiyyatda mübahisə mövzusudur. Iddiaçının fikirincə, onun hazırladığı disertasiya bu boşluğun müəyyən qədər doldurulmasına kömək edəcəkdir.\nOdur ki, məhz ölkəmizin iqtisadiyyatında yaranmış durumu və yerli xüsusiyyətləri nəzərə almaqla, xarici investisyaların iqtisadi səmərəliliyinin artırılmasına iqtisadi tarazlığa və iqtisadi artma təsirinin tədqiqinə bütünlükdə iqtisadi islahatların tərkib hissəsi kimi yanaşır və onu qiymətləndirir.\nTədqiqtın məqsədi və vəzifələri. Tədqiqatın əsas məqsədi xarici investisiyya qoyuluşunun iqtisadi səmərəliyinin artırılması yollarının müəyyənləşdirilməsindən və onun formalaşdırılmasının zəruriliyinin əsaslandırılmasından xarici investisiyaların artım ehtiyatlarını aşkarlamaqdan və Azərbaycanda milli iqtisadiyyatın formalaşmasına yönəldilmiş investisyaların iqtisadi səmərəliyini təhlil etmək və qiymətləndirməkdən onların yüksəldilməsinin təmin edən tövsüyələrin işlənib hazırlanmasından ibarətdir. Işdə qarşıya qoyulan məqsədə çatmaq üçün aşağıdakı vəzifələrin yerinə yetirilməsini nəzərdə tutulmuşdur:\ninvestisiya qoyuluşunun mahiyyəti və onun ölkənin iqtisadi inkişafında rolunu xarakterizə etmək;\nbazar iqtisadiyyatında xarici investisiya fəailyyətinin tənzimlənməsi mexanizmi və investisiya siyasətinin formalaşması xüsusiyyətləri müəyyən etmək;\nxarici investisiya qoyuluşunun nəzəri metodoloji əsaslarını araşdırmaq;\nAzərbaycan xarici investisiya qoyuluşunun mövcud vəziyyətinin təhlil etmək;\nAzərbaycan xarici investisiya mühitinin qiymətləndirilməsini araşdırmaq;\nxarici investisiya fəaliyyətinin tənzimlənməsi mexanizmində dövlət tədbirlərini xarakterizə etmək;\nAzərbaycanda əlverişli investisiya mühitinin formalaşdırılması istiqamətlərinin xüsusiyyətlərini müəyyən etmək;\nxarici investisiya qoyuluşunun iqtisadi səmərəliyinin yüksəldilməsi yollarını xarakterizə etmək;\nAzərbaycanda xarici investisiya qoyuluşlarının prioritet istiqamətlərini müəyyən etmək.\nTədqiqatın metodologiyası və nəzəri əsasları. Tədqiqatın məqsəd və vəzifələrinə uyğun onun metodu və inistumentariyası seçilmişdir. İqtisadi fikir inkişaf edir və yeni nəzəri fikirlərin meydana gəlməsini müəyyən dövrdə bu və ya digər ölkədə yaranmış iqtisadi vəziyyət şərtləndirilir. Ölkənin iqtisadi artımında investisiya qoyuluşuna tədqiqat həlledici rola mənsub olduğuna görə, xarici investisiyaların tənzimlənməsi, nəzarəti, cəlbi, metodologiyası, qiymətləndirilməsi, yatırımın prioritet istiqamətlərini əhatə edir. Azərbaycan Respublikası Dövlət Statistika Komitəsi tərəfindən hazırlanmış və təsdiq edilmiş metodoloji normativ materiallardan geniş istifadə olunmuşdur. Milli hesablar sisteminin materialları tətbiq edilməklə investisiya resuslarının yaranması, istifadəsi, iqtisadi səmərəliyi və onların iqtisadi artıma təsiri müəyyən edilmişdir. Ölkə iqtisadiyyatını son on bir ildə inkişafının kompleks təhlili aparılmışdır.\nÖlkəmizdə aparılan iqtisadi islahatların kompleksliyi və idarəolunması mexanizmləri, habelə onların nəticələri müasir iqtisadi nəzəriyyələrin tələbləri baxımından ətraflı müqayisə edilir, iqtisadi nəzəriyyədən kənarlaşmalar, uyğunsuzluqlar və fərqlər aşkarlanır.\nMilli iqtisadiyyatın investisiya təminatının xüsusiyyətlərini və yollarını aşkar etmək üçün Azərbaycanda yeni sistemin yaranması və problemləri tarazlı inkişafın tələbləri baxımından tədqiq edilməsi baza kimi qəbul edilmişdir.\nTədqiqatın İnformasiya bazası. Disertasiya işində Azərbaycan Respublikası Dövlət Statistika Komitəsinin statistik məlumatlarından, Maliyyə Nazirliyi, Mərkəzi Bank, İqtisadiyyat Nazirliyi, Kənd Təsərüffatı Nazirliyi, iqtisadi ədəbiyatlar və kütləvi informasiya vasitələrində dərc olunmuş məlumatlardan istifadə edilmişdir.\nhazırki iqtisadi vəziyyəti vəziyyəti nəzərə alaraq investisiya qoyuluşlarında istehlak mallarının və emal sənayesinin prioritetliyinin qəbul edilməsi və dövlətin investisiyaları bu sahələrə yönəldilməsinin zəruriliyi əsaslandırılmışdır;\niqtisadi siyasətdə xarici investisiyaların roluna yenidən baxılması və onların sənayenin qeyri-neft sektoruna və kənd təsərüfatına yatırılması nəzəri praktiki cəhətdən əsaslandırılmışdır;\nxarici investisiyaların artırılmasının real ehtiyyatları aşkar edilmiş və onların stimullaşdırılması yolları barədə təkliflər hazırlanmışdır;\nölkəmizdə iqtisadiyyatın xarici investisiyaların iqtisadi və sosial səmərəliliyini əks etdirən göstəricilər sistemi əsaslandırılmış və faktiki materiallar əsasında onların hesablanması həyata keçirilmişdir.\nİşin quruluşu və həcmi. Disertasiya işi giriş, 3 fəsil, 9 paraqraf, nəticə cə təkliflər, istifadə edilmiş ədəbiyyat siyahısı və xülasədən ibarətdir.\nBirinci fəsildə bazar iqtisadiyyatı şəraitində xarici investisiya qoyuluşunun nəzəri-metodoloji əsasları tədqiq edilmişdir.\nİkinci fəsildə Azərbaycanda xarici investisiya qoyuluşunun vəziyyətinin qiymətləndirilməsi tədqiq edilmişdir.\nÜçüncü fəsildə Azərbaycanda xarici investisiyya qoyuluşlarının prioritet istiqamətləri araşdırılmışdır.\nBAZAR İQTİSADİYYATI ŞƏRAİTİNDƏ XARİCİ İNVESTİSİYA QOYULUŞUNUN NƏZƏRİ-MEDADOLOJİ ƏSASLARI\nİnvestisiya qoyuluşunun mahiyyəti və onun ölkənin iqtisadi inkişafında rolu\nRespublikamızın iqtisadiyyatının sürətli inkişafının səbəblərindən birini ölkəyə daxil olan xarici investisiyaların və büdcə gəlirlərinin səmərəli yerləçdirilməsini hesab etmək olar. İnvestisiya siyasətinin uğurla həyata keçirilməsi nəticəsində davamlı iqtisadi artıma nail olunmuş, əhalinin həyat səviyyəsinin yaxşılasdırılmasında nəzərə çarpacaq nəticələr əldə olunmuşdur. İnvestisiya qoyuluşlarının reallasdırılması mürəkkəb bir proses olmaqla ciddi yanaşma tələb edir. Bu baxımdan investisiya anlayısını bir iqtisadi kateqoriya kimi nəzərdən keçirmək və onun mahiyyətini arasdırmaq məqsədəuyğun sayılardı.\nİnvestisiya (latınca “invest” sözündən olub, tərcüməsi “geyindirirəm” mənasını verir) mənfəət (gəlir) və ya müəyyən sosial səmərə əldə olunması məqsədilə sahibkarlıq və yaxud digər fəaliyyət növləri obyektlərinə uzun müddətə qoyulan maliyyə vəsaitindən, habelə maddi və intellektual sərvətlərdən ibarətdir. Belə vəsait və sərvətlər aşağıdakılardır :\npul, məqsədli bank əmanətləri, kreditlər, paylar, səhmlər və başqa qiymətli kağızlar;\ndaşınan və daşınmaz əmlak (binalar, qurğular, avadanlıq və başqa maddi sərvətlər);\nbu və ya digər istehsal növünün təşkili üçün zəruri olan , ancaq patentləşdirilməmiş, texniki sənədləşdirmə, vərdiş və istehsalat təcrübəsi kimi tərtib edilmiş texniki, texnoloji, kommersiya və digər biliklərin məcmusu (“nau-hau”);\ntorpaqdan, sudan və digər təbii ehtiyatlardan, binalardan, qurğulardan, avadanlıqlardan istifadə hüquqları, habelə müəlliflik hüququndan irəli gələn başqa əmlak hüquqları;\nMaliyyə baxımından investisiya – mənfəət (fayda) əldə edilməsi məqsədilə iqtisadi (təsərrüfat) fəaliyyətinə yönəldilən bütün növ aktivlərdir – vəsaitlərdir. İqtisadi baxımdan investisiya - əsas (müəyyən hallarda hətta dövriyyə) fondlarının yaradılmasına, genişləndirilməsinə, yenidən qurulmasına və rekonstruksiyasına çəkilən xərclərdir. Əslində investisiya anlayışına münasibət hələ də bir mənalı deyildir. İnvestisiya qoyuluşu nəğd pulun və ya gerbli kağızda əks olunmuş bank hesabının mübadiləsi üzrə xalis maliyyə əməliyyatı yox, maşın avadanlıq və yeni fabrik binası tikintisi kimi real aktivlərin alınması deməkdir. Təbii ki, investisiya anlayışı mənfəət əldə edilməsini (və yaxud sosial məqsədin həyata keçməsini) nəzərdə tutan qoyuluşları əhatə edir. Bu qoyuluşlara sahibkarlıq obyektlərinə və sair sahələrə pul vəsaitləri, səhmlər, qiymətli kağızlar, texnologiyalar, avadanlıqlar, intellektual dəyərlər aid edilir.\nİnvestisiyalar istehsal resurslarının artırılmasını və nəticə etibarilə iqtisadi artımın tempini təmin edir. İnvestisiyalar elə kapitaldır ki, onun köməyi ilə milli sərvət artırılır. İnvestisiya sabaha qoyulan vəsaitdir və mahiyyət etibarilə insan kapitalına yönəldilir. Xalq arasında investisiya müəyyən məqsəd naminə istənilən bir iş üçün çəkilən xərclərdir, iş mühitində investisiya maliyyə vasitələrinin genişlətmə, yeniləmə və modernləşdirmə məqsədi ilə istifadə edilməsidir.\nİnvestisiya iqtisadiyyatın istehsal və qeyri-istehsal sferalarının uzunmüddətli kapital qoyuluşları proseslərini əks etdirir. Müəyyən qeyd – şərtlərlə investisiyaları aşağıdakı kimi qruplaşdırmaq olar:\nistehsalın genişlənməsi və modernləşdirilməsinə investisiyalar;\nistehsal infrastrukturunun yaradılmasına investisiyalar;\nmal – material ehtiyatlarının yaradılmasına investisiyalar;\nsosial infrastrukturun yaradılmasına investisiyalar;\nişçi heyətin hazırlanması və yenidən hazırlanmasına investisiyalar;\nelm və elmi xidmət.\nİnkişaf etmiş ölkələrin iri şirkətləri kadrların hazırlanmasına, onların ixtisasının artırılmasına yönəldilən investisiyalara mühüm əhəmiyyət verir və bunu dünya bazarında mövqelərinin möhkəmləndirilməsinin mühüm istiqaməti hesab edirlər. Get-gedə daha dərindən anlaşılır ki, iqtisadi inkişafın əsas amili olan intellektual məhsul – ona yönəldilən investisiyalardan asılıdır.\nİnvestisiya fəaliyyəti anlayışına gəldikdə isə onu demək olar ki, ən ümumi halda bu, vəsait qoyuluşu və həmin vəsaitin reallaşması üçün həyata keçirilən praktiki fəaliyyətin məcmusu sayıla bilər. Əsas fondların yaradılmasına və geniş təkrar istehsalına investisiya kapital qoyuluşu şəklində həyata keçirilir. Bu əsas kapitala investisiya adlanır.\nİqtisadi sistemlərdə investisiyaların icra etdiyi əsas funksiyalara - əsas kapitalın artımı və keyfiyyətcə təkmilləşdirilməsinin mikro və makro səviyyələrdə təmin olunması; mütərəqqi struktur dəyişikliklərinin dəstəklənməsi; müxtəlif səviyyələrdə istehsalın səmərəliliyinin elmi-texniki nailiyyətlər bazasında reallaşdırılması aid edilir.\nİnvestisiya qoyuluşunda yol verilən yalnışlıq, bir sıra hallarda informasiya təminatındakı problemlərlə əlaqədar olur. “Səhv” investisiya resurslarının səpələnməsinə səbəb olur, proqnozlaşdırılan iqtisadi artımı şərtləndirməyən layihələrdə vəsaitin “batıb qalması” ilə nəticələnir. Odur ki, konyukturanın öyrənilməsinə yönəldilmiş tədqiqatlar investisiyanın səmərəliliyini şərtləndirən əsas amillərdən hesab olunmalıdır.\nİnvestisiya fəaliyyətinin subyektləri tərkibcə müxtəlifdir. Bu tərkibə aşağıdakılar aiddir : investorlar, sifarişçilər, iş icraçıları, investisiya fəaliyyəti obyektlərinin istifadəçiləri, malgöndərənlər və s. Bu siyahıda hüquqi şəxsləri ayrıca qeyd etmək lazımdır. Hüquqi şəxslərə banklar, sığorta və vasitəçi təşkilatlar, investisiya fondları aid edilir.\nSahibkarlıq və digər fəaliyyətlərə yönəldilmiş pul vəsaiti, məqsədli bank depoziti, səhm və digər qiymətli kağızlar, əmlak, intellektual mülkiyyət və sairə bank investisiyası hesab edilə bilər.\nBəzən bankların investisiya fəaliyyətinə gəlir əldə edilməsi məqsədilə müəyyən müddətə pul vəsaitinin yerləşdirilməsi üzrə bütün əməliyyatlar aid edilir, başqa sözlə, bankların bütün aktiv əməliyyatları investisiya hesab edilir. Əslində isə bu yanaşma düzgün deyildir. Belə ki, mərkəzi bankda olan vəsaitlər kimi aktivlər, bank üçün işləmədiyinə görə investisiya hesab oluna bilməz.\nİnvestorlar və ya investorların müvəkkili olan fiziki və hüquqi şəxslər sifarişçilər ola bilər. İnvestisiya layihəsinin həyata keçirilməsində bu şəxslər iştirak edir və müqavilədə nəzərdə tutulmamışdırsa, digər iştirakçılar sahibkarlıq fəaliyyətinə qarışmırlar.\nİnvestisiya bazarının dinamikliyi də onun səmərəliliyini şərtləndirir. Məlumdur ki, investisiyalar, digər şərtlər bərabər olduqda tənəzzül edən müəssisələrdən (sahələrdən) çox səmərə verən müəssisələrə axır. Odur ki, daim risklə əlaqədar və uzunmüddətli dövrü əhatə edən istehsala investisiyaların əlverişli olması təmin edilməlidir. Məsələn, elə mühit yaradılmalıdır ki, istehsala investisiyalardan gəlirlər alternativ qoyuluşlardan (bank əmanətlərinə, ləl-cəvahirata qoyuluşlardan və s.) yüksək olsun.\nİnvestorlar azad iqtisadiyyatın prinsiplərinə uyğun olaraq, investisiya fəaliyyətinin həyata keçirilməsində bərabər hüquqlara malikdirlər. İnvestisiyanın həcmi, istiqaməti və səmərəliliyinin müəyyənləşdirilməsində investor, məlum dərəcədə sərbəstdir. Belə ki, investor özünə sərf edən formada investisiyanın reallaşdırılması üçün lazım olan hüquqi və fiziki şəxsləri müqavilə və müsabiqə yolu ilə cəlb edə bilər. Öz vəsaiti və ya cəlb edilmiş vəsait olmasından asılı olmayaraq investor qoyduğu vəsaitin məqsədli tətbiqini tələb etmək hüququndan demək olar ki, həmişə istifadə edir.\nİnvestisiya fəaliyyətinin obyektləri kimi aşağıdakılar qəbul edilir :\n- qiymətli kağızlar (səhmlər, istiqrazlar və s.);\n- iqtisadiyyatın bütün sahələrində yeni yaradılan və modernləşdirilən əsas fondlar və dövriyyə vəsaiti ;\n- məqsədli pul əmanətləri ;\n- elmi – texniki məhsul və mülkiyyətin digər obyektləri ;\n- əmlak hüququ və intellektual mülkiyyət hüququ.\nAçıq iqtisadiyyat şəraitində mühüm investisiya fəaliyyəti obyekti ölkə qanunvericiliyinə zidd olmayan xarici investisiyalardır. Xarici investisiyalar milli iqtisadiyyata qabaqcıl texnologiyalar gətirməklə, onun elmi potensialını fəallaşdırır.\nÖlkənin elmi potensialının bir qayda olaraq cəmləşdiyi, elmtutumlu və yüksək texnoloji sahələrdə tənəzzül, istehsal komplekslərində həmin sahələrin payının azalması iqtisadiyyatın “primitivləşməsi” adını almışdır. Primitivləşmə meylinə qarşı təsirli vasitə olmaqla, xarici investisiyaların keçid iqtisadiyyatlı ölkələrdə normal bazar münasibətlərinin formalaşması proseslərinə müsbət təsir imkanları genişlənir. Rəqabət qabiliyyətli texnoloji mühitin təşkili, bir çox hallarda xarici kapitalın təsir dairəsində olur. İdarəetmənin qabaqcıl təcrübəsi baxımından da anoloji proseslərin şahidi olmaq mümkündür.\nInvestisiyasız hər hansı bir dövlətin iqtisadiyyatının normal inkişafı qeyri mümkündür. Makro səviyyədə investisiya aşağıdakılar üçün əsas hesab edilir:\ngeniş təkrar istehsal siyasətinin həyata keçirilməsi;\nictimai istehsalın strukturca yenidən qurulması və xalq təsərüfatının bütün sahələrinin proporsianal inkişafı;\nelmi-texniki tərəqqinin surətləndirilməsi, ölkə məhsullarının keyfiyyətinin yaxşılaşdırılması və rəqabət qabiliyyətliyinin təmin edilməsi;\nsənayenin zəruri xammal bazasının yaradılması;\nmülki tikinti, səhiyyənin, mədəniyyətin, ali və orta təhsilin inkişafı və habelə digər sosial problemlərin həlli;\nişsizlik probleminin qismən və ya tamamilə yumşaldılmasının həlli;\ndövlətin müdafiə qabiliyyətinin təmin edilməsi və bir sıra digər məsələlər.\nBiz həmişə bu günki istehlak ilə sabahkı istehlak arasında “yol ayrıcında”-yıq. Əgər biz istehsal etdiklərimizi çox hissəsini yığsaq və investisiya etsək, sabah daha çox istehlak etməyə imkanımız olacaqdır. Əksinə, indiki resusların nə qədər çox hissəsini istehlaka istifadə etsək, sabah daha yüksək istehlak səviyyəsinə şansımız bir o qədər az olacaqdır.\nQloballaşma və onun ilkin nəticələri belə göstərir ki, XXI əsrdə dünya təsərrüfat sisteminin dinamik inkişafında mühüm rol oynayacaq investisiya axınlarının dövlət və regionlararası idarəedilməsi mühüm rol oynayacaqdır.\nİnvestisiyalar mühüm struktur əmələgətirmə vəzifəsini yerinə yetirir və görmək çətin deyildir ki, investisiya siyasəti iqtisadiyyatın perspektiv strukturunun formalaşmasında aparıcı rola malikdir.\nKapital qoyuluşlarının təmərküzləşməsi, müxtəlif maliyyələşdirmə mənbələrinin səfərbər edilərək daha əhəmiyyətli və təxirəsalınmaz regional problemlərin həllinə yönəldilməsi struktur – investisiya siyasətinin əsas elementlərindəndir.\nXarici investorlara münasibət çoxsaylı və müxtəlif səviyyəli amillərin təsiri altında formalaşır. Lakin dünyada hazırki iqtisadi reallıq inteqrativ əlaqələrin xüsusilə kapital axını baxımından əlaqələrin intensivləşdirilməsinin əlverişliliyi haqqında arqumentlərə malikdir. Belə ki, xarici şirkətlərin iştirakı ölkəyə ən müasir texnologiyanı və müvafiq idarəetmə vərdişlərini gətirir. Bu, xarici bazara çıxmağı da asanlaşdırır, məşğulluğu artırır və yerli istehsalın inkişafına səbəb olur.\nMüasir dünyada investisiya prosesi transmilli korporasiyaların iştirakı olmadan demək olar ki, baş vermir. Hazırda investisiya proseslərinin xüsusiyyətlərindən biri odur ki, istehsalat və kommersiya fəaliyyəti üçün sadəcə investisiyalar deyil, elmi-texniki innovasiya nailiyyətləri, ətraf-mühitə zərər verməyən tullantılarsız texnologiyaları reallaşdıran investisiyalar tələb olunur. Təsadüfi deyildir ki, investisiya siyasəti elm və texnikanın ən mühüm nailiyyətlərinə əsaslanır. Məhz buna görə də investisiyaların cəlb edilməsi ümumi dövlət siyasətinin ən mühüm istiqamətlərindən biri sayılır.\nÖlkəmizin iqtisadi təhlükəsizliyi və tərəqqisi xeyli dərəcədə neft sektoru ilə əlaqədardır və bu sahənin inkişafı böyük xarici investisiya qoyuluşları ilə təmin edir. Neft bölməsində layihələrin reallaşdırılması üçün ayrılan böyük maliyyə qoyuluşları zəngin karbohidrogen resursları hasilatı hesabına ödəniləcəkdir. Təbii ki bu sahə daha çox investisiyaları geri qaytarmaq imkanındadır. Lakin təbii sərvətlərin hesabına əlvetrişli investisiya siyasəti yeritmək iddiası həmişə özünü doğrultmur. Buna mane olan əhəmiyyətli amillərə : investisiya bazarında kredit riskini aşağı salan qanunvericilik sistemində boşluqları, maliyyə vəsaiti kasadlığını və s. aid etmək olar.\nİnvestisiya siyasəti investisiyaların təhlükəsizliyinə yönəldilir ki, bu təhlükəsizlik, investisiyaların investisiya bazarında baş verən proseslərdən asılı olmamasını və gəlirin sabitliyini nəzərdə tutur.\nİnvestisiya proseslərində qarşıya çıxan maliyyə risklərinin minimumlaşdırılması, investisiya siyasətində elmi əsaslandırılmış və reallığa adekvat müddəaların olmasını tələb edir.\nKeçid dövrü elementləri kimi bu halda maliyyə intizamının bütün maddələrinə ciddi riayət edilməsi, “centlmen sazişləri”nin istisna olunması və s. aid edilə bilər.\nİqtisadi risk, məlum olduğu kimi qiymətlərin, inflyasiyanın, tələb və təklif nisbətinin və s. proqnozların əsasında hesablanır. İnvestisiya siyasətində həmin proqnozların metodikası və nəticələrində tənqidi yanaşma təmin edilməlidir.\nSiyasi, iqtisadi və maliyyə risk göstəriciləri sosial-iqtisadi risk adını almışdır. Sosial – iqtisadi risk aşağıdakı kimi qruplaşdırılır: Çox yüksək risk 0-dan 50 bala qədər; Orta yüksək risk 50 – 60 bal; Mötədil risk 60 – 70 bal; Aşağı risk 70 – 85bal.\nQeyri – neft sektoruna diqqəti artırmaq istiqamətində görülən tədbirlərə baxmayaraq Azərbaycanın investisiya siyasətində energetika kompleksinin (xüsusilə neft – qaz bölməsinin) aparıcı mövqeyi qalmaqdadır. Yanacaq – energetika kompleksi siyasi təsirlərə daha çox məruz qalır. Odur ki, bu kompleksin inkişafı nəinki iqtisadi, həmçinin siyasi konsepsiyanın önəmli müddəalarından biri sayılır.\nİnteqrasiya proseslərinin səmərəliliyi və intensivliyi tərəfdaşlara münasibətdə xoş məram və qarşılıqlı fayda güdməklə yanaşı, həmçinin əsaslandırılmış siyasət, o cümlədən investisiya siyasəti, mükəmməl hüquqi baza, əlverişli mühitin təşəkkülü üçün digər hazırlıq tədbirləri tələb edir. Məhz bu halda investisiya siyasətinin reallaşdırılacağını, xarici investisiyaların daha əlverişli şərtlərlə cəlb ediləcəyini gözləmək olar.\nTəsadüfi deyildir ki, qarşılıqlı faydalı əməkdaşlığa əsaslanan “açıq qapı” siyasətinin həyata keçirilməsi və xarici investorların hüquqlarının qorunması ilə bağlı qanunların və normativ aktların qəbul edilməsi iqtisadiyyata qoyulan xarici investisiyaların həcmini artırmışdır. Lakin bu prosesdə görülən işlər kifayət səviyyədə deyildir. Vəsait qoyuluşunun çatışmaması üzündən köhnə yataqlarda hasilatın sabitləşməsi ilə bağlı iqtisadi məsələlərin həll edilməsində bir sıra çətinliklər mövcuddur.\nHal-hazırkı dövrdə ölkəmizin investisiya siyasəti məşğulluq mexanizmi ilə bilavasitə əlaqədar olmalıdır. İşsizliyin, xüsusilə gizli işsizliyin yüksək ixtisaslı neftçi fəhlə və mütəxəssislər arasında arzuolunmaz səviyyəsi şəraitində xarici investisiyaların müvafiq imkanları tam gerçəkləşdirilmir.\nİqtisadi siyasətin tərkib hissəsi kimi xarici investisiyaların cəlb edilməsi siyasəti daxili potensialı fəallaşdırmalıdır. Bazar münasibətlərinin təşəkkülünün müxtəlif mərhələlərində bu potensialın gerçəkləşməsinə yanaşma müxtəlif olsa da, ümumi metodoloji yanaşma elementləri də yox deyildir. Xarici investisiyaların cəlb olunması sahəsində iqtisadi siyasətin əsas istiqamətləri aşağıdakı təxirəsalınmaz vəzifələrin həll edilməsinin zəruriliyindən asılı olmalıdır :\nxarici investorlar üçün əsas hissəsi vergi rejiminin sabitliyi olan hüquqi və təşkilati şəraitin yaradılması;\nkommersiya risklərinin azaldılması hesabına ölkənin nüfuzunun yüksəldilməsi;\npotensial xarici investorların axtarılması və cəlb olunması üzrə təşkilatların funksiyalarının vahid dövlət orqanında toplanması və s.\nVergi rejiminin sabitliyini hüquqi və təşkilati şəraitin əsas tərkib hissəsi kimi, yalnız normal bazar mühitində, özü də ciddi qeyd şərtlərlə qəbul etmək olar. Ölkənin nüfuzlu kommersiya risklərinin səviyyəsindən daha çox, siyasi risklərin səviyyəsindən və səciyyəsindən asılıdır. Bütün kommersiya əməliyyatları üçün dövlət zəmanəti və ona yaxın təminatı nəzərdə tutmaq isə keçid dövründə qeyri – real və azad iqtisadiyyat prinsiplərinə ziddir.\nİnvestisiya siyasətində dövlətin üstünlük verəcəyi istiqamətlər aşağıdakılardır :\nxammalın daha dərindən emalı, az tullantılı və tullantısız texnologiyaların geniş tətbiqinə vəsait qoyuluşu;\nyüksək texnoloji məhsul istehsalında və müasir infrasturkturun inkişafında ölkənin rolunun artırılmasına investisiyaların cəlb edilməsi;\nxidmət sahələrinin kompleks inkişafının investisiyalaşdırılması və s.\nSözü gedən istiqamətlər milli iqtisadiyyatda həyata keçirilən islahatların səmərəliliyindən, o cümlədən dövlətin investisiya siyasətinin əsaslandırma səviyyəsindən və təminatından asılı olaraq reallaşdırılacaqdır.\nMilli iqtisadiyyatda xarici kapitalın cəlb olunması sahəsində dövlətin investisiya siyasətində rolu aşağıdakı əsas prinsip və istiqamətlər üzrə reallaşdırılmalıdır :\nkonkret layihə üçün xarici investisiyaların cəlb olunmasının daha səmərəli formalarının istifadə edilməsi;\nölkədə xarici investisiyanın sığortalanması və müdafiə edilməsi;\nxarici investisiyalar üzrə girov əməliyyatının təşkili;\nxarici investorlara investisiyalaşma şəraiti haqqıında sorğu materiallarının çatdırılması, mövcud investisiya layihələri üzrə məlumat bankının formalaşması;\nxarici investisiyaların cəlb olunması üçün beynəlxalq konsorsiumlar, vauçer fondları və lizinq şirkətlərinin yaradılması;\nbeynəlxalq maliyyə institutları və təşkilatları ilə investisiya əməkdaşlığının inkişafı;\nölkədən daşınan kapitalın təhlükəsizlik və maneəsiz qaytarılmasını təmin edən əlverişli şəraitin yaradılması;\nixracı artırmaq məqsədi ilə ölkədə azad iqtisadi zonaların yaradılması üzrə dövlət proqramının işlənməsi;\ngələcəkdə xarici investorların valyuta əməliyyatlarının yerinə yetirilməsinin norma və qaydalarının liberallaşdırılması;\nregionlara xarici investisiyaların axınını gücləndirmək məqsədilə regional investisiya proqramlarının, investisiya layihələrinin işlənib hazırlanması;\nxarici banklarla əməkdaşlığı genişləndirmək, respublikanın bank sistemi, investisiya layihələri haqqında məlumatı beynəlxalq bank ictimaiyyətinə çatdırmaq, kredit xətlərinin açılmasına çalışmaq.\nİnvestisiya portfelinin idarə edilməsi, bankların investisiya siyasətinin mühüm tərkib elementidir. Bunula yanaşı həmin siyasət adı altında, birbaşa və portfel investisiyalarının optimal nisbətinin təmin edilməsi, mənfəətliliyin artırılması, risk və likvidlik səviyyələrinin saxlanılması ilə bağlı əməliyyatlarının reallaşdırılması istiqamətləri əhatə olunur.\nBankların investisiya siyasəti, iqtisadiyyatın idarə edilməsində onların rolunun artmasının müşahidə olunduğu indiki dövrdə həm makro, həm də mikro iqtisadi baxımdan əhəmiyyətlidir.\nMilli iqtisadiyyatda xarici investisiyaların axının gücləndirilməsi və onların beynəlxalq standartlara müvafiq şəkildə qorunması üçün əlverişli şəraitin yaradılması ölkənin iqtisadi siyasətinin əsas istiqamətlərindəndir və strateji əhəmiyyətli bir istiqamət kimi diqqqət mərkəzində olmalıdır.\nİnvestisiya siyasətinin əsas elementlərindən biri elm tutumlu sahələrin inkişafının intensivləşdirilməsi, başqa sözlə, innovasiyaların dəstəklənməsidir.\nİnvestisiya siyasətinin səmərəliliyi qarşı tərəfin, yəni investisiya yönəldən dövlət xarici maliyyə institutlarının məqsədlərindən bilavasitə asılıdır. İnvestisiya siyasəti təbii ki, yığım normasına etnasız qala bilməz.\nAzərbaycan sənayesinin çoxsahəli olmasını nəzərə alaraq, burada struktur – investisiya siyasətinin aparıcı meyli, xammal – material resurslarının ən yeni texnika və texnologiya əsasında emal olunaraq, dünya standartlarına cavab verən yüksək keyfiyyətli, dünya bazarında rəqabətə tab gətirə bilən son hazır məhsul şəkilində ixrac potensialını artırmağa istiqamətləndirilməlidir.\nƏlbəttə, belə yanaşma təbii ehtiyatlardan istifadənin səmərəliliyi problemini xüsusilə aktuallaşdırır. İnvestisiya siyasəti həmin problemi həll etmək üçün ekoloji təmiz texnologiyaların tətbiqinə təkan verir.\nXarici investisiyaların milli iqtisadiyyatın inkişafında müsbət rolu xeyli dərəcədə investisiya siyasətinin sosial yönümündə təzahür edir. Xarici investisiyaların ölkəmizin təbii ehtiyatlarının istifadəsində iştirakının əsas istiqamətlərindən biri kimi əldə edilən mənfəətin əhalinin həyat səviyyəsinin yüksəldilməsinə, xalqın ümumi sərvətlərinin ədalətli bölgüsünə yönəldilməsinin təmin edilməsi olduğu fikri ilə razılaşmamaq mümkün deyildir.


BDU-da Azərbaycan milli mətbuatının 140 illiyi ilə bağlı konfrans keçirilib\nİyunun 29-da Bakı Dövlət Universitetində Azərbaycan milli mətbuatının 140 illik yubileyinə həsr olunan "Azərbaycan milli mətbuatı-140: "Əkinçi" ənənələri və müasir jurnalistika" mövzusunda elmi-praktik konfrans keçirilib.\nTədbirdə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin ictimai-siyasi məsələlər üzrə köməkçisi Əli Həsənov, Mətbuat Şurasının sədri Əflatun Amaşov, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Kütləvi İnformasiya Vasitələrinin İnkişafına Dövlət Dəstəyi Fondunun sədri Vüqar Səfərli, KİV rəhbərləri, Bakı Dövlət Universitetinin professor-müəllim heyəti iştirak ediblər.\nKonfransın plenar iclasını giriş sözü ilə Bakı Dövlət Universitetinin rektoru, Milli Məclisin deputatı, akademik Abel Məhərrəmov açaraq ölkəmizdə milli mətbuatın 140 illik yubileyinin geniş qeyd olunduğunu, bununla əlaqədar paytaxtda, eləcə də bölgələrdə bir sıra tədbirlərin keçirilməsinin nəzərdə tutulduğunu, bu elmi-praktik konfransın da həmin silsilədən olduğunu söyləyib.\nKİV nümayəndələrinin əksəriyyətinin BDU-nun məzunları olduğunu söyləyən rektor çıxışının sonunda mətbuat işçilərini təbrik edərək onlara fəaliyyətlərində nailiyyətlər arzulayıb.\nAzərbaycan Respublikası Prezidentinin ictimai-siyasi məsələlər üzrə köməkçisi Əli Həsənov konfransda çıxış edərək Prezident İlham Əliyevin milli mətbuatımızın 140 illik yubileyi ilə bağlı imzaladığı sərəncamın əhəmiyyətindən danışıb.\nPrezident Administrasiyasının rəsmisi Azərbaycan mediasının bugünkü inkişafı istiqamətində dövlətimizin yürütdüyü siyasət, onun mahiyyəti, ölkəmizdə KİV-in vəziyyəti və milli jurnalistikamızdan gözləntilər barədə fikirlərini diqqətə çatdırıb. Müstəqil Azərbaycan mediasının təməlini ümummilli lider Heydər Əliyevin qoyduğunu söyləyən Əli Həsənov bu dahi şəxsiyyətin 1998-ci il 6 avqust tarixli fərmanı ilə Azərbaycanda media ilə bağlı bütün tənzimləyici dövlət mexanizmlərini, o cümlədən senzuranı ləğv etdiyini bildirib.\nSonda professor Əli Həsənov Milli Mətbuat günü münasibətilə media nümayəndələrini təbrik edib, onlara daha böyük uğurlar arzulayıb.\nAzərbaycan Mətbuat Şurasının sədri Əflatun Amaşov, BDU-nun jurnalistika fakültəsinin dekanı, professor Şamil Vəliyev, professor Cahangir Məmmədli, professor Şirməmməd Hüseynov milli mətbuatımızın keçdiyi tarixi yola nəzər salıb, "Əkinçi" qəzetinin yaranmasından, Həsən bəy Zərdabinin əvəzsiz xidmətlərindən, müasir mətbuat üçün yaradılan şəraitdən danışıblar.\nAzərbaycan Respublikası Prezidentinin ictimai-siyasi məsələlər üzrə köməkçisi Əli Həsənov ölkəmizdə elmin və təhsilin inkişafına verdiyi böyük dəstəyə, gənclərdə sağlam düşüncənin formalaşmasındakı əvəzsiz roluna, məzunu olduğu Bakı Dövlət Universitetinə göstərdiyi yüksək qayğıya, dövlətçiliyimizin qorunmasındakı müstəsna xidmətlərinə görə "Universitetin dostu" mükafatına layiq görülüb.\nBir sıra mətbuat nümayəndəsinə, o cümlədən qəzetimizin baş redaktoru Bayram Hüseynzadəyə Bakı Dövlət Universiteti haqqında informasiyaların rəhbərlik etdiyi qəzetdə obyektiv, dolğun və davamlı işıqlandırıldığına görə və Azərbaycan Milli Mətbuatının 140 illik yubileyi münasibətilə "BDU-ya informasiya dəstəyi" xatirə mükafatları təqdim edilib.