De Markus Breef, Numma 40\nToom Läsen: Markus 8:22-30\n"See kjeemen no Betsaida. Eenje Menschen brochten eenen blinjen Maun no am un bedden am dän auntoschieren. Un hee foot dän blinjen aun de Haunt un leid am ut de Staut rut. Un aus hee am ieescht en de Uagen jespäajen un de Henj oppjelajcht haud, fruach hee am auf hee irjentwaut seenen kunn. Un hee kjikjt opp un säd: Ekj see Menschen, oba dee sitt daut soo, aus wan Beem romgonen.\nJesus läd am noch eemol de Henj opp de Uagen. Dan jinjen am de Uagen op un hee kunn wada aules kloa seenen. Dan schekjt Jesus am no Hus un säd, hee sull nich en de Staut nenn gonen un sull daut uk kjeenem sajen.\nDan jinkj Jesus met siene Jinja no de Darpa, runt om Cäsarea Filippi. Un hinjawäajes fruach hee siene Jinja: Wäa sajen de Menschen, daut ekj sie?\nSee säden: Johanes de Deepa; oba eenje sajen, Elia; un aundre sajen, eena von de Profeeten.\nHee säd to an: Oba wäa saj jie, daut ekj sie?\nPetrus auntwuad un säd to am: Du best de Christus!\nJesus befool an strenj, daut kjeenem to sajen."\nVondoag see wie noch eemol woo Jesus haud Krauft toom Menschen heelen, un uk wada woo, wan Menschen am fruagen toom an heelen, deed hee daut gaunz friewellich fa an doonen. Wie seenen uk daut Jesus wia nich Ieajiezich, un hee wia nich besorcht met am selfst ieren ver de Menschen. Hee wia gaunz deemootich un hanjejäft, un deend de Menschen romm am. Es dit nich wundascheen? De Heilant von de Welt, de aulmajchtja Gott, wia selfst deemootich jenuach toom een Deena sennen to de Menschen romm am. Woo väl dolla sullen wie dan nich aus Kjristen de Menschen romm ons deenen, soo aus Jesus deed?\nSoo aus Jesus deed disen Maun siene fiesische Uagen op moaken, moakt hee uk Menschen äare jeistliche Uagen op. Oba, krakjt soo aus met dis blinja Maun, passieet daut nich emma aules opp eemol. Noch mol mott wie een Poa mol no Jesus gonen, ea onse Uagen op gonen. Wie seenen dit met woo de Jinja Jesus siene Froag deeden auntwuaten. Wan Menschen Tiet neemen toom met Jesus sennen, worden äare jeistliche Uagen sachelkjes op jemoakt, bat see ieescht bat doa wieren daut see jleewen kunnen daut Jesus werkjlich Gott sien Heilja wia.\nDe Jinja wieren aul een Stoot lank met Jesus toop jewast, un wuaemma hee han jinkj, jinjen see uk han. See hieeden am lieren, un see sagen de Wunda waut hee deed. Wiels see väl met am toop wieren, wieren äare Uagen een bätje wieda op aus de aundre Menschen äare wieren. Dit es wuarom, wan Jesus an frajcht wäa de Menschen sajen daut hee es, sajen see, daut de Menschen jleewen hee es een Profeet, ooda Johanes de Deepa, ooda Elia, un soo wieda. Oba wan Jesus de Jinja frajcht, sajcht Petrus, "Du best de Christus!" en Varsch 29. Petrus siene Uagen wieren wieda op aus de Menschen äare, un daut es wuarom hee de Woarheit soo kloa wist. De Jinja hauden noch nich een Vestentnis von waut daut meend de Christus to sennen, oba see wisten weens daut Jesus de Christus wia.\nDit es woo daut uk schauft met ons. Ea wie Jesus kjanen, sent onse Uagen gaunz too, un wie sent jeistlich Blint. Dan, wan wie Gloowen haben, woaren onse Uagen op jemoakt, un dan fangen wie aun mea von Jesus to vestonen, oba wie kjenn dan noch foaken nich kloa seenen. Wie motten bie Jesus bliewen toom daut onse Uagen gaunz op jemoakt woaren. Je lenja wie met Jesus toop gonen, je mea kjennen wie seenen, un vestonen. Je mea wie Gott sien Wuat studieren, je mea woa wie doavon lieren. Wie motten em Gloowen bie Jesus bliewen wan wie wellen onse jeistliche Uagen op haben.\nWie haben vondoag veleicht uk noch eene Froag. Wuarom säd Jesus siene Jinja un dän blinjen Maun daut see kjeenem sajen sullen, waut see nu wisten? Jesus säd dän blinjen Maun, waut nu seenen kunn, daut hee sull kjeenem daut sajen waut no am jeworden wia, un hee säd uk to siene Jinja daut see sullen kjeenem sajen daut hee de Christus wia. Wuarom wudd hee dit sajen?\nHee säd dit wiels daut wia noch nich Tiet fa am toom stoawen un oppjehowen woaren. Hee haud noch väl waut hee siene Jinja must lieren, un hee kunn an nich lieren wan doa emma Menschen runt om wieren. Jesus kjeem toom de Sindenschult betolen, soo daut aul dee wäa doa jleewen kjenn seelich woaren, un dit wia noch nich jeworden. Näakjstet mol see wie woo Jesus deit aun fangen toom siene Jinja lieren von waut hee noch mott doonen, un woo see daut nich woaren vestonen. Fa ons, es daut wichtich, daut wie nich stell sennen äwa waut Jesus haft jedonen, wiels daut es foadich. Nu es daut onse Oppgow, aus Kjristen, toom aulemaun daut sajen, waut Jesus haft fa ons aula jedonen.


Aminosüüren – Wikipedia\nDo Aminosüüren sunt ne Klasse fon organiske Ferbiendengen. Do bestounde toumindest uut ne Carboxylgruppe (-COOH) un ne Aminogruppe (-NH2). Bie do natüürelk foarkuumende Aminosüüren stoant ju Aminogruppe an dät C-Alpha-Atom ieuwenske dät Koolestof-Atom fon ju Carboxylgruppe (-COOH). (H = Woaterstof; C = Koolestof; O = Suurstof; N = Stikstof)\n2 L- un D-Aminosüüren\n4 Biologiske Betjuudenge\nJu eenfachste Aminosüüre is Carbaminsüüre. Ju bestoant bloot uut düsse Deele, is oaber instabil. Natüürelk kon sunne Aminosüüre oaber uk n gratter Molekül weese. Dät Koolestofatom inne Midde mout nit fluks mäd ju Aminogruppe ferbuunen weese, deertwiske kon uk noch fuul weese, also rakt dät uk unnerskeedelke Aminosüüren.\nStruktuurfoarmel fon Carbaminsüüre, dät Koolestof-Atom inne Midde wuude nit mee oubielded, is oaber deer. Dät is touhoope mäd dät buppere Suurstof-Atom un ju OH-Gruppe n Deel fon ju Carboxylgruppe (-COOH). "H2N" is bloot uurs ne Skrieuwwiese fon NH2, also ju Aminogruppe.\nNe Alpha-Aminosüüre. Deer is noch twiske dät Koolestofatom fonne Carboxylgruppe un ju Aminogruppe NH2 n CH mäd n Räst (R). Die Räst kon unnerskeedelk weese, also rakt dät uk ferskeedene Alpha-Aminosüüren.\nWan nu düsse Gruppe (dät CH mäd Räst un NH2) un dät C fonne Carboxylgruppe noch ne CH2-Gruppe is, is dät ne Beta-Aminosüüre; wan deertwiske two CH2-Gruppen sunt, is dät ne Gamma-Aminosüüre.\nL- un D-AminosüürenBearbeiten\nNe Aminosüüre kon as ju Speegelbielde fon uurs een uutsjo. Do wäide dan as L- un D-Aminosüüren beteekend. Ap do Bielden sjucht me as Biespile L-Alanin links un D-Alanin gjuchts. In düsse Bielden (Struktuurfoarmeln) sunt dät C fonne Carboxylgruppe un ju CH-Gruppe, an ju die Räst (CH3) un ju Aminogruppe (NH2) un ju Carboxylgruppe honget, nit meeoubielded, do sunt oaber deer. Dät ju Ferbiendenge twiske ju Aminogruppe (NH2) un ju nit meeoubieldede CH-Gruppe as swotten Kiel teekend is, betjud, dät ju Aminogruppe in dän Faandergruund stoant (Sun Molekül is je inne Realität 3-dimensionoal).\nWan nu also toun Biespil dät D-Alanin uumetraald wäd, is dät nit identisk mäd dät L-Alanin, dan wan me n D-Alanin uumetraalt, stoant ju Aminogruppe in n Bäätergruund un nit in n Faandergruund as bie dät L-Alanin.\nFerbiendenge fon two Aminosüüren toun Dipeptid\nNe Aminosüüre kon sik mäd uurs ne Aminosüüre ferbiende. Deerbie gungt fon ju eene Aminosüüre n Woaterstof-Atom uut ju Amino-Gruppe ferlädden, bie ju uur Aminosüüre gungt ne n Suurstof- un n Woaterstofatom uut ju Carboxylgruppe ferlädden. An do Steeden, wier do Atome ferlädden geen sunt, äntstoant dan ne Ferbiendenge twiske do two Aminosüüren. Do Atome, do ferlädden geen sunt (two Woaterstofatome un een Suurstofatom) ferbiende sik tou Woater (H2O). Sunne Ferbiendenge uut two Aminosüüren hat Dipeptid, uut tjo Aminosüüren hat dät Tripeptid un uut fuul Aminosüüren hat dät Polypeptid.\nIn eenige Oaiwiete fon do Conidae rakt dät uk D--Aminosüüren, man dät sunt Uutnoamen. Normoal rakt dät in Oaiwiete bloot L-Aminosüüren.\nOaiwiete ( feekelk: Proteine ) sunt Polypeptid-Kätten uut Alpha-Aminosüüren. Do maaste Aminosüüren, do in Oaiwiete tou fienden sunt, sunt L-Aminosüüren. D-Aminosüüren rakt dät bloot in do Oaiwiete fon eenige Lieuweweesen, as toun Biespil do Conidae (Ne Familie fon Seesniggen, do foarallen in do tropiske Meere lieuwje). Ne Aminosüüre, ju n Deel fon n Oaiwiet weese kon, wäd as "proteinogen" beteekend.\nNe Siede fon ju Universität Hamburg uur Aminosüüren\nZuletzt bearbeitet am 9. Oktober 2021 um 07:41\nDisse Siede wuude toulääst annerd uum 07:41, 9. Oktober 2021.


Waskaran – Wikipedia\nDie Waskaran fon't Wääste uut\nDie Waskaran (So hat hie ap Quechua, Spoansk: Nevado Huascarán) lait in ju Cordillera Blanca in do Anden un is mäd een Hööchte fon 6768 Meetere die hoochste Bierich fon Peru un die füüfthoochste fon Suudamerikoa. Die Waskaran lait in dän Waskaran-Nasjonoalpark. Die Bierich häd twäin Toppe, aan suudelken mäd 6768 Meetere un aan noudelken mäd 6655 Meetere.\nBierichstiegeräi[Beoarbaidje | Quelltext bearbeiten]\nDie noudelke, wät läigere Top fon dän Waskaran wuude al ap dän 2. September 1908 fon ju US-amerikoanske Bierichstiegerske Annie Smith Peck touhoope mäd dän Zermatter Bierich-Fierder Rudolf Taugwalder betwoangen. Dät broachte ju Bierichstiegerske internasjonoal Ounärkannenge, uumdät ju deermäd dän Hööchte-Rekord foar Wieuwljuude heelt.\nJu Eerst-Bestiegenge fon dän haagere, suudelke Top slumpede ap dän 20. Juli 1932 een düütsk-aastriekiske Expedition unner ju Fierenge fon Philipp Borchers. Ieuwenske Borchers roakeden Erwin Schneider, Wilhelm Bernard, Hermann Hoerlin un Erwin Hein dän Top.\nKatastrophen[Beoarbaidje | Quelltext bearbeiten]\nFon dät noudelke Top fon dän Waskaran brieken ap dän 10. Januoar 1962 baldoarich groote Fäls- un Iesmassen ou. Mäd een Gauegaid fon sowät 120 km/h geenen do deel. Moorere Täärpe wuuden fon ju Steenlawine uurruld. Ju Toal fon do Offere wäd twiske twoduusend un fjauerduusend Ljuude taksierd.\nAp dän 31. Moai 1970 roate dät in't Noude fon Chile un in Peru een Äidbieuwjen in ju Stäärkte 7,8 ap ju Magnituden-Skala. Deertruch brieken wier groote Massen fon ju Noudwääst-Siede fon dän Bierich ou, sodät uk ju Stääd Yungay fernäild wuude. Sowät säksunsäkstichduusend Ljuude wuuden bie dät Äidbieuwjen uumebroacht, derfon twintichduusend in ju Stääd. Uk dät Basis-Leeger fon een füüftien Ljuude stäärke tschechoslowakiske Bierichstieger-Monskup wuude meeterjoop ferskädded.\nDisse Siede wuude toulääst annerd uum 11:13, 26. Januoar 2018.


Pepe Jeans-Damen Mäntel & jacken Sale Reduziert Preisen - Pepe Jeans-Damen Mäntel & jacken Outlet München Online Shop\nStartseite >> Pepe Jeans >> Damen Mäntel & jacken\nPEPE JEANS Bomberjacke Rosa Damen Mäntel & jacken,pepe jeans sale jacke,online...\nPEPE JEANS Jacke Dunkelblau Damen Mäntel & jacken,pepe jeans jacke...\n€166.10 €91.36Sie sparen 45% !\nPEPE JEANS Bikerjacke Schwarz Damen Mäntel & jacken,pepe jeans jacke...\nPEPE JEANS Bomberjacke Schwarz Damen Mäntel & jacken,pepe jeans jacke...\nPEPE JEANS Jacke Beige Damen Mäntel & jacken,pepe jeans kleid rot,Online Shop\n€124.95 €68.72Sie sparen 45% !\nPEPE JEANS Jacke Schwarz Damen Mäntel & jacken,pepe jeans sale mantel,Schönes\nPEPE JEANS Mantel Grau Damen Mäntel & jacken,pepe jeans outlet...\n€279.29 €153.61Sie sparen 45% !\nPEPE JEANS Bomberjacke Platin Damen Mäntel & jacken,pepe jeans kleid...\nPEPE JEANS Jacke Bordeaux Damen Mäntel & jacken,pepe jeans schuhe silber,High...\n€223.43 €122.89Sie sparen 45% !\nPEPE JEANS Jacke Grau Damen Mäntel & jacken,pepe jeans sale onlineer,Hohe...\n€258.71 €142.29Sie sparen 45% !\nPEPE JEANS Jacke Schwarz Damen Mäntel & jacken,pepe jeans kleid...\nPEPE JEANS Jacke Blau Damen Mäntel & jacken,pepe jeans kleid peggy,Komfortabel\nPEPE JEANS Mantel Bordeaux Damen Mäntel & jacken,pepe jeans schuhe...\n€308.69 €169.78Sie sparen 45% !\nPEPE JEANS Jacke Militärgrün Damen Mäntel & jacken,pepe jeans sale jacke...\n€122.01 €67.10Sie sparen 45% !\nPEPE JEANS Jacke Weiß Damen Mäntel & jacken,pepe jeans kleid juliet,Kaufen...\nPEPE JEANS Bikerjacke Elfenbein Damen Mäntel & jacken,pepe jeans schuhe...\nPEPE JEANS Jacke Beige Damen Mäntel & jacken,pepe jeans schuhe sale,Schnelle...\n€130.83 €71.95Sie sparen 45% !\nPEPE JEANS Jacke Ziegelrot Damen Mäntel & jacken,pepe jeans sale...


Eene Vision, waut dän Gloowen stoakjt (Markus 9)\nSCHAZA UT GOTT SIEN WUAT | MARKUS 9-10\nEene Vision, waut dän Gloowen stoakjt\nDenkjt mol han, woo Jesus sikj mott jefeelt haben, aus hee vewaundelt wort un von sienen himlischen Voda hieed sajen, daut dee met am tofräd wia. Secha jeef am daut Krauft, daut hee daut Lieden derchgonen kunn, waut hee entjäajen jinkj. Un uk fa Petrus, Jakobus un Johanes wia dise Vision waut, waut see kjeenmol vejäten wudden. Gaunz secha wia Jesus de Messias un dee hauden goode Uasoak, no am to horchen. Bie 32 Joa lota räd Petrus von dise Erfoarunk un daut sien Gloowen aun daut, waut “de Profeeten jesajcht” hauden, doaderch noch stoakja jeworden wia (2Pe 1:16-19).\nWan wie dee besondre Vision uk nich selfst jeseenen haben, kjenn wie oba de Erfellunk seenen. Jesus rejieet aus een majchtja Kjennich. Boolt woat hee sienen Kjrich to Enj brinjen un soo dän Wajch opmoaken no de jerajchte niee Welt (Opb 6:2, NW).\nWoo es dien Gloowen stoakja jeworden, doaderch, daut du sitst, woo de biblische Profezeiungen sikj erfellen?\nWiedaschekjen Wiedaschekjen Eene Vision, waut dän Gloowen stoakjt


Rio Pará – Wikipedia\nRio Pará is ju Beteekenge fon een smälle, joop in't Lound griepende Meeresbucht twiske ju Amazonas-Mundenge un dät fääre suudaastelk laine Mundengs-Rebät fon dän Rio Tocantins. Ferbiendengen mäd ju Amazonas-Mundenge bestounde uur deelwiese skipbeere Kanoale, wier Äbbe un Floud Woater truchluuke, sonaamde Furos. Jo skeede uk dät Kusten-Ailound Marajó, dät dät noudelke Ouger fon dän Rio Pará bilget, fon't Fäästlound ou.\nFerloop[Beoarbaidje | Quelltext bearbeiten]\nJu loangsträkkede, fjauer bit twintich Kilomeetere wiede un sowät 180 Kilomeetere loange Bucht lukt sik in wäästelke Gjuchte fon sowät 49°45’ bit sowät 50°15' wäästelke Loangte uur een Sträkke fon 180 Kilomeetere in't Binnelound. In dän aastelken Träädendeel beeget ju wäd breedere, man kuutere Mundengsbucht fon dän Rio Tocantins ou, die deer fon't Suude häär stoadich Sedimente oanespäilen däd un somäd foar ju Äntstoundenge fon toalrieke Ailounde suurget. Moor Äien mundje besunners tichte bie't wäästelke Eende fon ju Bucht, biespilswiese die Rio Anapu, die Rio Pacajá, die Rio Camaraipi un Rio Jacundá (sowät ap'e Hööchte fon Breves). Buppedät rakt dät Twäärsferbiendengen tou ju Amazonas-Mundenge, do in dän Wiksel fon Äbbe un Floud stroomje. Ju Maaste Sediment-Fracht kumt in dän Rio Pará, wan dät Hoochwoater fon dän Amazonas sin Wai truch düsse Furos bit in ju Bucht findt. In't Aaste gungt die Rio Pará in ju Baía de Marajó uur, ju sik sälwen in in Suudatlantik eepent. Truch do ienmundjende Äien is dät Woater fon ju Bucht, ätter't Binnelound wai touniemend, brakkerch.\nJu Haudstääd fon dän ätter'n Rio Pará benaamden jungsten brasilioansken Buundesstoat Pará, die Seehoawen Belém, lait an't aastelke Ouger fon dän meensoamen Mundengstjoachter fon do fon't Aaste kuumende Äien Guajará un Moju, die sik in ju Baía de Marajó eepent.\nAs Deel fon dän Skipfoartswai Amazonas-Belém wäd die Rio Pará toumäts as Canal de Breves beteekend.\nWällen-Ätterwiese[Beoarbaidje | Quelltext bearbeiten]\nDüssen Artikkel foutet ap dän düütsken Wikipedia-Artikkel.\nDisse Siede wuude toulääst annerd uum 14:32, 18. Dezember 2018.


Ieme – Wikipedia\nOard: Ieme (Apis mellifera)\nJu Ieme (Apis mellifera) is ne Oard fon do Insekte. Dät rakt fuul Unneroarden fon disse Oard, wierfon in Seelterlound ju Nominatfoarm (Apis mellifera mellifera) heemsk is. Daach häbe masse Imkere in Middel-Europa däälich uurswäkke, as ju Unneroard Apis mellifera carnica (ap Deele fon dän Balkan heemsk) af Buckfast-Iemen (een Misk-Tuchtenge uut Änglound). Ju Nominat-Foarm is deeruum in wäkke Rebätte fon't Uutstierwen betruued. Do Moanskene nutsje do Iemen, deermäd jo Huunich, Woaks un uur Ärtjuuchnisse hääbe. Dät naamt me Imkeräi. Wan me fon Iemen baalt, meent me normoal disse Oard, dät rakt uk uur nai früünde Oarden, toun Biespiel Moasiemen, do me uk Iemen naamt. Een noch äänelkere Oard, Apis cerana rakt dät uk in't Aaste un Suudaaste fon Asien, fon düsse Oard is ju freeselke Miete Varroa destructor ap uus wäästelke Iemen uurgeen, ju do Ieme al as Moaden läip süük moaket un, juust so as t.B. wäkke Gifte, do in ju Buuräi (deelwiese indäid legoal!) iensät wäide, waareldwied een iedensthoaftige Betruuenge foar do Iemenbestounde is. Iemen fon ju hier beskrieuwene Oard Apis mellifera rakt dät däälich truch Imkeräi in ju heele Waareld, man fon Natuur uut kuume do bloot in Europa, Afrikoa un Faander-Asien foar.\n1 Apbau fon n Iemenfoulk\n2 Intelligens un Konnen\n2.1 Ju Dons-Sproake\n2.2 Do Experimente fon James L. Gould\n2.3 Faawen sjo\nApbau fon n Iemenfoulk[Beoarbaidje | Quelltext bearbeiten]\nDät rakt een Muur, dät is n fruchtboar wieuwelk Diert, wät dän Swoorm gruundje mout un aal do Oaiere lait, dät rakt do Oarbaidsiemen, do uk wieuwelk, man uunfruchtboar sunt, un dät rakt do Droanen, dät sunt monnelke Iemen. Ne Muur äntstoant wan do Oarbaidsiemen ne Moade mäd n speziellen Foddersaap, dän me in ju Fäksproake "Gelée Royale" naamt, fodderje. Do Oarbaidsiemen kriege fuuls tou min Gelée Royale, moor Huunich un Blöimte, uut dissen Gruund ferkwienje se, wäide uunfruchtboar un sunt Oarbaidsiemen. Droanen äntstounde innerdoat uut n Oai, wät nit befruchted wuude. In n Swoorm rakt dät foarallen Oarbaidsiemen un een uutwoaksene Muur. Wan junge Muure ap ju Waareld kuume, gruundje se ätter ne kuute Tied hieren oainen Swoorm.\nIntelligens un Konnen[Beoarbaidje | Quelltext bearbeiten]\nJu Dons-Sproake[Beoarbaidje | Quelltext bearbeiten]\nDeermäd do uur Iemen fluks wiete, wier ne fulle, goude Fodderwälle is, hääbe do Iemen n System, uum hiere Meeoarbaidere tou wiesen, wier fuul Fodder is. Ju wiest mäd ne Oard fon Dons-Sproake, wo die Winkel fon Sunne un ju Fodder-Wälle is. Wan ju hier Bääterdeel deerbie gau bewääget, betjut dät, dät ju Fodderwälle nai is, wan ju et nit so gau bewääget, dät ju Fodderwälle nit nai is. (Do Bielden links: A is die Dons, B is ju Betjuudenge)\nDo Experimente fon James L. Gould[Beoarbaidje | Quelltext bearbeiten]\nN Foarskengeprojekt fon dän Biologe James L. Gould wiest, dät jo nit bloot disse Dons-Sproake hääbe, sunnern uk geografiske, mathematiske un logiske Gedanken hääbe: Hie toachte toueerst, do Iemen orientierje sik an apfaalende Punkte in ju Loundskup. Hie staalde dät Iemesküül in n Woold, truch dän me nit kiekje kuud, wier neen apfaalende Punkte (buute n poor oolde Boome) wieren. Hie määrkde, dät do Iemen liekuut tou ju Fodderwälle fljooge, man jo wieten uk Punkte in dät Lound un ju Loangte fon dän Ploats twiske do two Punkte. Jo hieden in hieren litjen Kop ne gjuchte Loundkoarte! Gould waas uurrasked un interessierde sik gnauer foar ju Intelligens fon Iemen. Hie noom also sien Iemesküül un staalde et an n gans grooten Fiskediek. Deerätter noom hie n Boot mäd fuul Bloumen un feronkerde et in ju Midde fon dän Fiskediek. Ätter do eerste Iemen spikkelierden un in ju Donssproake do uur Iemen fon ju Fodderwälle ap dän Fiskediek tälden, ignorierden jo dät, wült jo slau genouch wieren, uum dät uunlogisk tou fienden, dät Bloumen in n Fiskediek woakse. Uum seeker tou wieten, dät do Iemen nit bloot fon dän Woater-Röäk ouskräkked wuuden, geen hie snoagens mäd dät Iemesküül ätter ne Mäid wai, ju jusälge Foarm as die Fiskediek hiede, man as aal Mäide naan Woater-Röäk hiede. Dät Boot mäd do Bloumen laide hie in ju Midde fon ju Mäid. As smäidens do Iemen apwoakeden un toachten, jo wieren noch bie dän Fiskediek, wüül ook neen Ieme tou do Bloumen fljooge. Gould moakede noch n Experiment. Hie noom ne fierboare Fodderstation un häd ju älken Ättermiddai uum dän sälge Oustand ferskäuwen. Ätter ne kuute Tied kuuden do Iemen bereekenje, wier ju Fodderstation an dän naiste Ättermiddai weese woll un ferwachteden ju an disse Steede. Gould wüül nu wiete, af do Iemen uk noch beeter reekenje konnen. Hie häd dän Oustand, uum dän ju Fodderwälle ferskäuwen wuude, älken Dai uum 25 Prozent gratter moaked. Uk dät kuuden do Iemen ätter ne kuute Tied goud bereekenje un ferwachteden ju wier älken Ättermiddai.\nFaawen sjo[Beoarbaidje | Quelltext bearbeiten]\nIemen konnen Faawen sjo. Uut dissen Gruund hääbe moonige Imkere ferskeedenfaawiche Iemensküüle. Karl von Frisch kuud dät truch dät lokjen fon Iemen mäd jeele Koarten ätterwiese. Man Iemen konnen, as me däälich weet, moor Faawen sjo as do Moanskene: So kon ne Ieme Ultraviolett sjo, dät is ne Faawe, ju do Moanskene eenfach nit sjo konnen. Foar Iemen sunt Faawen uk fuul wichtiger as foar Moanskene, wült Iemen fon Blöiten lieuwje. So konnen Iemen in ne Blöite, ju foar dät moanskelke Ooge bloot wiet is, mongs ne ultraviolette Teekenge sjo un disse Blöite so fon uur Blöiten beeter unnerskeede.\nImkeräi[Beoarbaidje | Quelltext bearbeiten]\nImkeräi is, wan n Moanske Iemen häd. Fröier, in ju Steentied, roowden do Ljuude wüülden Huunich, as me ap oolde Kritselteekengen sjo kon. Däälich häd die Moanske sälwen Iemen un kon so Woaks, Huunich un uur Ärtjuuchnisse gewinne. Uk foar dät Seelterlound waas die Honnel mäd Huunich wichtich.\nJu Ieme is 11 bit 18 mm loange. Die Bääterdeel häd ljoachtbruune "wullige" Striepen. Do Skienen fon do bääterste Beene hääbe ne Heeuwe. Iemen hääbe n Stiekel.\nAnatomie (Körperbau) fon ne Oarbaidsieme. Klik ap ju Bielde foar ne grattere Ansicht un ne Beskrieuwenge ap düütsk, ängelsk un frantsöösk\nJu Muur (Midde) monken do Oarbaidsiemen\nStiekel fon ne Oarbaidsieme\nCommons: Iemen – Bielden, Videos un Audiodoatäie\nNiko Tinbergen: TIERE UND IHR VERHALTEN LIFE Jugendbücher (N oold Bouk sunner ISBN)\nErnst Meckelburg: Das geheime Leben der Tiere LANGEN MÜLLER ISBN 3-7844-2904-1 (Mäd düt Bouk mout me foarsichtich weese, eenige Kapitele wollen wäil bloot Sensation wiedje)\n↑ "Moasieme" hat ap Düütsk: "Hummel"\n↑ "Miete" hat ap Düütsk: "Milbe"


Paddel- und Pedalstation in Strücklingen Saterfriesisch | Saterfriesisch Saterland\nSie sind hier: Kultúur un Fräitied » Paddel- un Pedoal-Statsjoon in Strukelje\nIn Strukelje rakt dät junner, wier die Utändjer Kenoal in ju Seelter Äi fljut, aan litjen Hoawen mäd n Ounläzer foar Sport-Boote. Sunner truch een Slüze tou mouten, konnen Jie fon hier uut ju Noudsee roakje. Junner lait uk, ap dät Grúundstuk fon't Weershuus „Strücklinger Hof", juust oun ju Feen-Sträkke lain, ju Paddel- un Pedoal-Statsjoon. Ju Statsjoon häd uunmiddelbeere Woaterwaiferbíendengen ätter ju Statsjoon in Bäärsel un do uur Statsjoonen oun dät ferbúnene Woaterwai-Nät. Aal ätter Lust un Lune kon, wäl mai, hier sien Kanu of Kajak juun een Flitsepee of n Ploan-Woain tuuskje of umekierd. Deerbie konnen Jie twiske uutoarbaidede Dai-Sträkken of Kombi-Sträkken kjoze. Uurs een Múgelkhaid is een Tieden-Tour mäd dät Party-Flot „Driewgoud“. So konnen Jie in't Seelterlound un sien Umelound mäd sien typiske Klapbrägen, Slüzen un Määlnen oaber uk ap Jou Oainigaid ap Paad gunge.\nDeermäd sik ap dät Woater nemens ferdwäält, krigt älke Bootsbisättenge een Sträkken-Koarte in ju Hounde, uk is die Woaterbiriek fon do Paddel- un Pedoal-Statsjonen uutskillerd. Buppeät wäd älkunaan mäd Swim-Wästen in ju paasjende Gröte fersúurged. Ieuwenske een woaterticht Fät foar Klodere, Íetelsweren un wät me uurs so mee häd, here uk Paddele in ju gjuchte Loangte tou ju Uutrustenge.\nFoar dän Start kricht älken Paddler een Ienwiezenge in ju gjuchte Paddeltechnik mäd dät Steet-Paddel fon dän Kanoadier of dät Kajak-Dubbelpaddel.\nDo blau-gräine Flitsepeen sunt smietfääst, mäd Goang-Skaltenge un Wíer-Kúrige uutrusted. Bäidene konnen ju Sträkke juust so goud fon n búurgeden Bäidenssit uut njote as uk ap n Bäidens-Flitsepee sälwen meestrampelje. Uk do Flitsepee-Hälme foar do Litje here mee tou ju Uutrustenge.\n7-Goang-Touren-Flitsepeen, E-Bike, Bäidens-Flitsepeen, Bäidenssitte\nfon April bit Oktober tou:\nDät Woater honget fon Äbbe un Floud ou. Termine jädden in't Foaren mäd Heer Herrmann oustämme.\nDie Bidrieuwer fon ju Paddel- un Pedoal-Statsjoon, Peter Herrmann, is unner ju Telefonnummer 0160 90900104 of 04498 9231290 juust so as uur E-Mail peter@pp13.de tou roakjen.\nPrieze un moor Bode:\nEen Uursicht uur do Prieze un moor Bode fiende Jie hier.


20. Februoar – Wikipedia\nDie 20. Februoar is die eenunfüüftichste Dai fon dän Gregorioansken Kalänner, somäd blieuwe deer noch tjohunnertfjautien of in Skaltjiere tjohunnertfüüftien Deege bit tou dät Eende fon't Jier.\n1194: Ätter dän Dood fon Tankred fon Lecce wäd sin minnerjierigen Suun Wülm III. die Köönich fon Sizilien. Man ap Gruunde fon sien Ächte mäd Konstanze fon Sizilien wol uk Kaiser Hinnerk VI. fon't Hillige Roomske Riek dän Troon hääbe.\n1305: Ju fjautich Meetere hooge Stäädmuure fon Subiaco in Latium, ju inne Tied fon Kaiser Nero (54-68 n. Kr.) baud wuuden is, faalt in sik touhoope, wät tou n läip Hoochwoater lat.\n1547: Eduard VI. uut dät Huus Tudor wäd in ju Westminster Abbey as Ätterfoulger fon sin stuurwenen Foar Hinnerk VIII. as Köönich fon Änglound kround.\n1720: Die Haager Ferdraach fon 1720 be'eendet dän Kriech fon Quadrupelallianz in ju Spanien ju Uurmacht fon do fjauer Ferbuundede Grootbritannien, Frankriek, Aastriek un do Niederlounde juunuur stuude.\n1797: Ätter dät jo in't Jier toufoarne ap dät Ailound Baliceaux deportierd wuuden sunt, siedelt Grootbritannien do Garifuna („Swotte Kariben“) ap dät Ailound Roatán foar ju honduroanske Kuste uume.\n1809: Ju twäide Beleegerenge fon Saragossa wilst do Napoleoonske Kriege ap dät Iberiske Hoolichailound eendet mäd n Ärfoulch foar do Frantsoosen. Do Spaniere reeke sik ätter tjo Wieke Huuse-Kamp.\n1810: Die Tiroler Weerd Andreas Hofer, Fräiegaidsstrieder juun dät napoleoonske Frankriek un dät mäd him ferbuundede Bayern, wäd in Mantua ätter n Kriechsgjuchtsuurdeel doodskeeten. Düt Geböärnis gungt leeter in ju Tiroler Loundeshymne ien.\n1878: Dät Konklave kjust Vincenzo Gioacchino Pecci toun Poabst, die sik Leo XIII. naamt.\n1933: Bie ne stilkene Touhoopekumst honnelje Adolf Hitler un Hermann Göring mäd düütske Grootindustrielle ne Köär-Stried-Hälpe fon 3 Millionen Rieksmaak foar ju NSDAP uut, uum ju Rieksdaisköär Meerte 1933 tou bestrieden.\n1933: Die US-Senoat beslut dän 21. Tousät-Artikkel tou ju Ferfoatenge fon do Fereende Stoaten. Die sät dän 18. Tousät-Artikkel, mäd dän in 1920 die Alkoholkonsum ferbeeden wuden is, buute Gultegaid. Ap dän 5. Dezember 1933 wäd hie gultich, wiermäd ju Tied fon ju Prohibition foarbie is.\n1943: In Mexiko äntstoant die Vulkoan Paricutín. Ätter aan Dai is hie tjoon Meetere, ätter träin Deege füüftich un däälich 424 Meetere uur ju uurspröängelke Boudemhööchte fon 2376 Meetere.\n1909: Heinz Erhardt, düütsken Komiker, Musiker, Unnerhoolder, Skauspieler un Dichter\n1951: Gordon Brown, britisken Politiker\n1967: Kurt Cobain, amerikoansken Musiker\n1194: Tankred fon Lecce, Köönich fon Sizilien un Neapel.\n1575: Maria fon Jever, ju lääste Uppermoanske fon ju Heerskup Jever.\n1810: Andreas Hofer, Tiroler Fräiegaidsstrieder.\n1981: Athanasios Toutoungi, syrisken Äärtsbiskop\n2001: Karl Hasel, düütsken Forst-Wietenskupper\n2003: Karl Hobmair, düütsken kathoolsken Pestoor un Heemat-Foarsker\nZuletzt bearbeitet am 13. April 2019 um 15:16\nDisse Siede wuude toulääst annerd uum 15:16, 13. April 2019.


Ienwoonertaal 13.161.751 (2011)\nFläche 2.187,05 km²\nBefoulkengstichte 6.018 / km²\nAgglomeration 35.682.460 (2005)\nHöchte 6 Meter\nStäädgliederenge 23 Stäädsbesirke, 62 Meenten\nTokio (Japanisk: 東京 Tōkyō, betjut "aastelke Haudstääd"), ätter dät Hepburn-systeem gjuchtschrieuwen as Tokyo, is ju Haudstääd fon Japan.\nJu Stääd is ne Präfektur in ju Region Kanto ap dät Ailound Honshu. In ju Prefektur woonje 13.161.751 Millione Moanskene. Groot-Tokio is ju grootste Metropoolregion ap de Waareld mäd soowät 35,5 Millione Ienwoonere. Tokio is siet 1868 ju Haudstääd fon Japan.\nTjo Definitione fon Tokio[Beoarbaidje | Quelltext bearbeiten]\nDo maaste Ljude wieten nit, wieruum et neen politiske Eenhaid Tokio rakt. Et roate ne politiske Eenhaid Tokio bit tou 1943. Tokio häd däälich tjo Definitione, do hääbe aal japaniske Noomen.\nDo 23 Stääddeele fon Tokio do foar 1943 ju Stääd Tokio wieren, dät waas eegentelk dät Zentrum. Do Stääddeele hääbe bolde dän glieke Stoatus as ne Stääd. Ap Ängelsk kwäd me fon City (Shinjuku City, Shibuya City) un nit as toufoarne Ward (Stääddeel).\nJu Agglomeration (Haudstääd-Beräk), uumfoatet do Stäädbezirke un aal Täärpe in do Bezirke in mädnunner fjauer Präfekture un aale Foarstääde, wier fjauer Präfekture tou heere (uk do Millionestääde Yokohama un Kawasaki).\nJu Präfektur Tokio, ju sik ieuwenske do 23 Stääddeele fon Tokio, uk noch uur dän wäästelke Deel fon dän Ballengsruum, Uutloopere fon do Japanske Alpen un soogoar ougelaine Pazifik-Oailounde utsprat.\nDisse Siede wuude toulääst annerd uum 03:47, 6. November 2019.


Wikipedia:Bruuksounwiesenge – Wikipedia\n(Fäärelaited fon Wikipedia:Gebruuksanwiesenge)\nJu Seelterfräiske Wikipedia häd apstuuns 4.037 Sieden 119.327 Beoarbaitenge 11.406 Registrierde Benutsere 18 Aktiefe Benutsere 4 Administratore\nHier is ju Gebruuksanwiesenge fon ju Wikipedia.\n1 Wo me säike kon in ju seelter Wikipedia\n3 Ju Haudsiede\n4 Näie Benutsere\n5 Suchen auf deutsch\n6 Gebruuksanwiesenge speziell foar Meeoarbaidere\n7 Ne näie Siede moakje\nWo me säike kon in ju seelter WikipediaBearbeiten\nDeerfoar rakt dät tjo Muugelkhaide:\nWääl in gjuchte Spalte fon ju Haudsiede unner Enzyklopädie n Kapittel un klik dan ap ju Seeke wierap sik dien Froage beluuke kon. Dan krichst du ne Siede ju die fielicht hälpt, of ju fääre ferwiest ap uur Sieden.\nFäl dän Kasten unner säike in ju linke Spalte uut mäd dät Woud wät du säkst un klik ap Siede of Säike. Ap ne Siede kon me dan n bestimd Woud uk noch wier fiende mäd Tasten Ctrl/F.\nKlik in ju linke Spalte bie Reewen ap Spezioalsieden un dan ap aal Artikkele. Dan kricht me ne alfabetiske Lieste fon aal do Artikkele. Me kon ne Siede kriege truch deerap tou klikken.\nGans links fint sik ju smälle algemeene Spalte fon ju seelter Wikipedia. In ju Oudeelenge Navigation kon me immer ju Haudsiede beloangje (as uk truch dät Wikipedia-Symbol links boppe) un bie Donate kon me Jäild foar Wikipedia reeke. Reewen is nutselk foar Mee-Oarbaidere un bie uur Sproaken kon me jusälge Artikkel in uur Sproaken bekiekje.\nDisse gans breede Spalte gjuchts wiest do seelter Wikipedia-Sieden ap. Do hääbe gans buppe dän Tittel un dan foulget dän Text. Fääre kon sun Siede iendeeld weese in een af moorere Spalten. Wäkke Woude sunt blau (as hier Haudsiede) un kriege ne Unnerstriekenge, wan me deer mäd ju Muus ap kumt. Klikt me deerap, dan kricht me n uur Siede. Wäkke Woude sunt rood; deerfoar is ne Siede foarsäin, man noch nit moaked wuuden.\nLitje Koarten un uur Bielden in do Artikkele läite sik maastens fergratterje truch deerap tou klikken.\nAp ju Haudsiede rakt dät gans boppe dän Tittel un wät deer touheert un dan deerunner two Spalten. Ju linke Spalte deerfon rakt algemeene Seeken, as die Artikkel fon dät Mound un ju Nais-Rubrik.\nJu gjuchte Spalte änthoold ne Uursicht uur alle Portoal-Sieden un dän ächte Enzyklopädie-Ruum. Ju is iendeeld in sjoogen Kapittele, t.B. Dät Seelterlound, mäd deerbie moorere blaue Woude, wier me ap klikke kon uum fääre tou säiken.\nMe kon ju Haudsiede altied beloangje truch links buppe ap dät Wikipedia-Logo tou klikken.\nWan du die as näien Benutser anmäldje wolt, koast du hier leese wo dät gungt. In ju Spielsteede koast du üübje un do Muugelkhaide fon Wikipedia uutprobierje.\nSuchen auf deutschBearbeiten\nDen meisten Seitentiteln ist die deutsche Übersetzung hinzugefügt. Über die Volltextsuche - und zuweilen durch Weiterleitung auch über die Artikelsuche - lassen sich Seiten meist auch über den deutschen Begriff finden. Auch sonstige deutsche Wörter und Namen im Text sind über die Volltextsuche zu finden.\nGebruuksanwiesenge speziell foar MeeoarbaidereBearbeiten\nWan du n Artikkel beoarbaidje wolt, klik gans buppe "Siede beoarbaidje". Do Knoope deerieuwenske: Die Knoop "Artikkel" foar ju lääste spiekerde Version, die Knoop "Diskussion" foar ne Diskussion tou düt Thema un die Knoop "Geschichte" foar fröiere spiekerde Versione un Autore. Foar anmäldede Benutsere rakt dät ook moor Knoope: die Knoop "Ferschuuwe", uum dän Artikkel ätter n uur Noome tou ferschuuwen un die Knoop "Beooboachtje", uum dän Artikkel ap sien Beooboachtengslieste tou hääben un deer gans gau sjo tou konnen, wät ferannerd wuude.\nWan du ju Siede beoarbaidest, koast du, wan du dän Wälltext nit koanst, insteede do litje Knoope bruuke (gjuchte Bielde hierunner). Wan du kloor bäst, klik gans unner dät Beoarbaidengsfinster ap "Siede spiekerje" (of Tasten Alt/S), un wan du nit seeker bäst, dät aal Seeken gjucht sunt, eerste ap "Foarschau wiese" (Alt/P).\nDän Wälltext koast du deer (Klik ap dän blauen Ferwies!) fiende un in ju Spielsteede (Klik!) uutprobierje.\nFlugge Bielden fon algemeene Seeken rakt dät in Commons, ju meenskuppelke Wälle fon aal Wikipedien.\nBeoarbaidjen fon dän Artikkel uur do "Inuit". Klik hierbuppe ap ju Bielde, uum ju gratter sjo tou konnen of ap dät blaue Woud Inuit, uum dän Artikkel in dät Originoal sjo tou konnen!\nDo litje Knoope - Ook hier, as bie aal Bielden, ap ju Bielde klikke, uum ju gratter sjo tou konnen!\nLiesten fon wonskede Artikkele fiende sik ap\n*Wikipedia:Artikkele do't in älke Wikipedia reeke skäl un ap\n*Wikipedia:Foarsleek fon aan Jiersploan.\nNe näie Siede moakjeBearbeiten\nWan du as Benutser aanmäldet bäst, wäd die Benutsernoome bie ju näie Siede spiekert\nWan du nit aanmäldet bäst, wäd diene IP-Adresse spiekert\nDu koast nu dän Noome fon ju näie Siede ientipje und ap Siede anlääse klikje:\nHälpe bie ju seelter Sproake\nWät is Wikipedia un wät is Wikipedia nit?\nZuletzt bearbeitet am 14. Juli 2014 um 15:14\nDisse Siede wuude toulääst annerd uum 15:14, 14. Juli 2014.


Manx – Wikipedia\nKoarte mäd do wichtichste Noomen in Manx.\nManx is ne keltiske Sproake, ju der boald wäd ap dät Ailound Man twiske Groot-Britannien un Irlound. Die lääste Spreeker fon dät Manx waas Ned Maddrell, hie stoorf 1974. Ätters sunt do dan ounfangd, ju Sproake wier tou Lieuwend tou brangen. Fuul Ljuude leere ju as twäide Sproake un deer wäide wier Bäidene ap Manx apleeken. Däälich baale 56 Ljuude Manx as Määmesproake un 1689 as twäide Sproake.\n5 N Biespil fon ju Sproake\n6 Ferbiendengen ätter buuten\nKlassifikation[Beoarbaidje | Quelltext bearbeiten]\nDät Manx heert mäd dät Iriske un dät Skottiske Gälisk tou do Goideliske Sproaken un is also gjucht ferskeeden fon dät Walisiske. Deertou is ju Sproake gjucht beienflouded fon dät Ooldnordiske, deeruum dät do Vikinger deer siedelden.\nIn dät 18. Jierhunnert wuude Manx fon 20.000 Moanskene boald, sowät ju ganse Befoulkenge fon dät Ailound Man. In dät Jier 1765 wuude dät Ailound fon dät Köönichriek Grootbritannien annektiert un deermäd koom ju ängelske Sproake ätter dät Ailound wai, ju unner politisken un sozioalen Druk wichtiger wuude as dät Manx. 1899 wuude ju Yn Cheshaght Ghailckagh (Ju Manx-Gäliske Sälskup) apgjuchtet, uum ju Ailoundsproake tou bewoarjen. Bie ju Foulkställenge 1901 boalde 9,1 % fon do Bewoonere fon Man noch Manx, man een groot Deel deerfon waas aal oolder as 50 Jier. In do 1930er Jiere roate et noch een houndfuul Ljuude, do ju Sproake as Määmesproake baalen dieden. Deerätter wuude et gjucht stuur uum Moanskene tou fienden, do Manx as Määmesproake hieden, daach wuuden 1946 noch 20 Manxbaalere fuunen. In do 1950er Jiere begon Yn Cheshaght Ghailckagh mäd dät apniemen fon Toonapnoamen, uum deermäd ju Originoaluutsproak tou bewoarjen. Ned Meddrell stoof 1974 un waas die lääste, die Manx as Määmesproake hiede. In disse Tied begonnen uk eenige Ljuude mäd dät revitalisierjen fon ju Sproake.\nDät Manx Museum mäd twosproakige Apskrift.\nBie ju Foulkställenge 1991 boalden wier 634 Moanskene Manx (fon uung. 80.000 Ienwoonere), wät koom truch ju Oarbaid fon Sproakaktivisten. Siet 1992 rakt et in aal do Skoulen ap Manx ju Muugelkaid Manx tou leeren. Bie ju Foulkställenge fon 2001 hieden 1.689 Ljuude anroat, Manx baale tou konnen. Wo goud do Ljuude manx baalen dieden wuude nit fräiged.\nSkriftsproake[Beoarbaidje | Quelltext bearbeiten]\nDo ooldste Skrieuwsele stamme uut dät 17. Jierhunnert. Literatuur rakt et nit fuul. 1610 wuude fon Biskop John Philipps dät Book of Common Prayer in dät Manx uursät. Fon ju sonaamde Traditionary Ballad, een wät loanger Gedicht uur ju Skichte fon dät Ailound, is een Version uut dät 18. Jierhunnert bewoard bleeuwen, man is in ju Midde fon dät 16. Jierhunnert äntsteen. Een groot Deel fon do uur Skrieuwsele in dät Manx sunt apskreeuwen Versionen fon traditionelle Dööntjene un Läide.\nFonologie[Beoarbaidje | Quelltext bearbeiten]\nDentoal / Alveoloar\nNasoal m n ɲ ŋ\nApproksimant r j w\nLateroalapproksimant l ʎ\n(*) Wäd een Silbe mäd /ə/-Foneem sekundär loanger moaked, so kon dät /ə/ als [øː] realisiert wäide.\nN Biespil fon ju Sproake[Beoarbaidje | Quelltext bearbeiten]\nmanx Moghrey mie 'gouden Mäiden'\nirisk Maidin mhaith\nskottisk Madainn mhath\nWikipedia ap Manx\nManx leere (ängelsk)\nJu Manxe Grammatik fon 1854\nText fon dät Book of Common Prayer\n↑ BBC: Manx Gaelic revival 'impressive' (Ättergjucht 22. September 2005)\nDisse Siede wuude toulääst annerd uum 00:23, 17. Januoar 2022.


Guinness Rekordbouk – Wikipedia\nDät Guinness Book of Records (uursät: Guinness Rekordbouk, in näiere Uutgoawen dät Guinness World Records Book naamd) is n jierelk hääruutroat Bouk mäd ne Samlenge fon internationoal anärkoande Rekorde, juust so goud uur moanskelke Laistengen as uur Uutersten in de Natuur.\nN Biespilrekord: Suresh Joachim, eenige Minuten foar dät Breeken fon dät Waareldrekord Strieken mäd n Striekiersen (55 Uuren un 5 Minuten)\nJu eerste Uutgoawe wuud hääruutroat 1955, uuttoacht fon ju Guinness-Bjoueräi, anrääged fon ne Diskussion uur wäkke Fuugele ap gauste fljooge kuuden, ju der nit löösd wäide kuud mäd Bouke do der domoals tou koopjen wieren.\nDo Doaten in dät Bouk wuuden sammeld fon Ross McWhirter un Norris McWhirter, do der tou ju Tied n Unnersäikengssteede hieden in Londen. As dät Bouk uunferwachted gouden Ärfoulch hiede, wuud dät ap Eende ne jierelke Uutgoawe. Do Twillingbruure McWhirter hääbe dät Bouk noch moonige Jiere ferlaid.\nUurkunde uur Seelterlound as litste Sproakeninsel fon Europa.\nZuletzt bearbeitet am 9. Meerte 2013 um 03:02\nDisse Siede wuude toulääst annerd uum 03:02, 9. Meerte 2013.


Gootschien över 5,- EUR\nDe lüttje Plattschapp-Gootschien to'n Rinrüken: Eenmal bi Plattschapp inköpen un 5,- EUR weniger betahlen - weer dat wat? Use Gootschiens sünd ok över 10,- un 25,- EUR to hebben.\nGootschien över 10,- EUR\nDu weetst nich, wat de Plattfründ al hett un wat he noch bruukt? Denn schink den Plattschapp-Gootschien as Klappkort: Eenmal in't Schapp shoppen för 10,- EUR. Use Gootschiens sünd ok över 5,- un 25,- EUR to hebben.\nGootschien över 25,- EUR\nDe grote Plattschapp-Gootschien to'n Verschinken: Eenmal sik bi Plattschapp ümkieken un nich glieks op'n Geldbüdel ahnen möten. Use Gootschiens sünd ok över 5,- un 10,- EUR to hebben.\nGootschien över 20,- EUR\nDe Plattschapp-Gootschien för 20,- EUR: Eenmal bi Plattschapp inköpen un 20,- EUR weniger betahlen - weer dat wat? Use Gootschiens sünd ok över 5, 10, 25 un 30 EUR to hebben.\nGootschien över 30,- EUR\nDe Plattschapp-Gootschien för 30,- EUR: Eenmal bi Plattschapp inköpen un 30,- EUR weniger betahlen - weer dat wat? Use Gootschiens sünd ok över 5, 10, 20 un 25 EUR to hebben.


Läwesjeschicht: Jehova haft miene Entscheidunk sea jesäajent | Charles Molohan\nJehova haft miene Entscheidunk sea jesäajent\nVetalt von Charles Molohan\nDaut wia aune 1939, aus wie medden enne Nacht oppstunden un no de kjliene Staut Joplin em Siedwasten von Missouri en de Stäts fuaren. Dee wia mea aus eene Stund auf. Doa leet wie bosich bie jieda Hus Zeichnisbläda unjare Däa. Soo schwind aus wie verecht hauden, kroop wie trigj enne Koa nenn un fuaren doahan, wua wie ons met de aundre Breeda trafen wullen, waut uk prädjen deeden. Nu wia daut aul tiedich zemorjes. Wuarom jinj wie dän Dach em Deenst, ea de Sonn oppjinkj un veleeten dan wada soo bosich? Daut woa ekj junt lota vetalen.\nEKJ wort aune 1934 jebuaren. Miene Elren Fred un Edna Molohan wieren dan aul 20 Joa Bibelforscha (Jehova siene Zeijen). Ekj sie sea dankboa, daut see mie lieeden Jehova to leewen. Wie wonden en Parsons; daut es eene kjliene Staut em Siedoosten von Kansas. Meist aule en onse Vesaumlunk wieren Jesaulwde. Onse Famielje wankt emma no de Toopkomes un em Prädichtdeenst. Aum Sinowent no Meddach deed wie jeweenlich oppe Gauss prädjen; daut wia biejlikj soo aus vondoag dän Dach daut effentliche prädjen. Eenjemol word wie een bät meed, oba wan wie ieescht verecht hauden, koft Pape ons emma Eiskriem.\nOnse kjliene Vesaumlunk haud een grootet Jebiet toom prädjen. Doa wieren eenje kjliene Städa un een deel Foarms met en. Wan wie bie de Foarms prädijden, dan jeewen dee ons foaken Jreens ut äaren Goaden ooda fresche Eia utem Nast ooda mau rajcht läwendje Heena fa de Bieekja, waut wie an leeten. Dit Ätwoa wia eene goode Help fa de Famielje, wiels Pape haud ea aul Jelt utjejäft fa de Bieekja.\nEEN BESONDRET PRÄDICHTWOAKJ\nMiene Elren brukten een Gramafoon em Deenst. Ekj wia too kjlien toom daut brucken, oba ekj jleicht daut sea, Mame un Pape to halpen, wan dee bie Wadabesuchs un Bibelstudiums Schiewen äwaspälden von Brooda Rutherford siene Räden.\nMet miene Elren toop biesied ons Foatich met dän Lautspieker doa aun\nPape bud eenen grooten Lautspieker opp onsen 1936-Moddel Ford nopp, daut wie dän fein toom prädjen brucken kunnen. Jeweenlich leet wie doa ieescht Musikj äwaspälen, daut de Menschen horchen kjeemen, un dan späld wie eene biblische Räd äwa. No daut fruag wie deejanje, waut intressieet wieren, aus see waut toom läsen wullen.\nEn de kjliene Staut Cherryvale en Kansas säden de Poliezen Pape daut auf, daut Foatich met dän Lautspieker em Park to brucken, wua Sindach een deel Menschen wieren. Oba butarem Park haud hee de Frieheit. Doawäajen fieed hee daut Foatich doa dicht bie opp eene Gauss han, un von doa kunnen de Menschen em Park daut uk fein hieren. Mie jinkj daut emma sea scheen, met miene Pape un mienen elren Brooda Jerry toop soont to doonen.\nTo dee Joaren muak wie uk bie een besondret Prädichtwoakj met opp soone Städen, wua de Menschen sea jäajenaun wieren. Soo aus ekj ea aul säd, stund wie medden en de Nacht opp un leeten gaunz stell bie jieda Hus een Zeichnisblaut ooda een Buakje unjare Däa. Nodäm troff wie ons aula butakaunt Staut toom seenen, aus de Poliezen kjeenem von ons faustjenomen hauden.\nNoch waut besondret, waut wie deeden, wia, daut wie Zeins brukten toom prädjen. Wie hongen ons dee aun un jinjen enne Rieej derche Staut toom Gott sien Kjennichrikj bekauntmoaken. Ekj weet noch krakjt, woo de Breeda daut eemol en onse Staut deeden. Dee hauden Zeins, wua bowen stunt: “De Relijion es eene Schlenj un Scheewarie”. Dee jinjen bie ons Hus loos un jinjen soo bie eentunhaulf Kilomeeta (1 Miel) derche Staut un dan wada trigj no ons Hus. Daut goode wia, daut doa kjeena jäajenaun wia un daut väle nieschierich worden, waut doa aunjinkj.\nKONGRESSEN EN MIENE KJINTHEIT\nOnse Famielje fua foaken von Kansas no Texas toom Kongress. Pape schauft fa eene Zuachkompanie un doawäajen kunn wie emsonst no de Kongressen reisen un uk no ons Frintschoft. Mame äa elra Brooda Fred Wismar un siene Fru Eulalie wonden en de Staut Temple en Texas. Onkel Fred lieed de Woarheit irjentwanea no daut Joa 1900 kjanen, aus hee een Jugentlicha wia, un leet sikj deepen. Hee räd met miene Mame un met sien aundret Jeschwista äwa de Woarheit. Hee wia sea bekaunt manke Breeda en dise Jäajent en Texas, wiels hee de Oppgow haud, de Vesaumlungen doa to besieekjen, soo aus een Kjreisoppsechta daut vondoag dän Dach deit. Hee wia een leeftolja, schaftja Maun un daut wia emma scheen, met am toop to sennen. Hee wia sea flietich em jeisteljen un hee wia een goodet Väabilt fa mie.\nAune 1941 reisd onse Famielje metem Zuach no St. Louis, Missouri, no eenen grooten Kongress. Doa sullen aule Kjinja un Jugentliche toop dicht biem Plautform setten, om Brooda Rutherford siene Räd to hieren met daut Teema “Dän Kjennich siene Kjinja”. Aus de Räd to Enj wia, freiden de äwa 15 000 junge Menschen sikj sea, daut Brooda Rutherford un siene Helpa jieda eenem von dee daut niee Buak Kinder jeewen. Ekj kjrieech uk eent.\nEn Aprell 1943 wia wie bie eenen kjlienen Kongress en Coffeyville en Kansas met daut Teema “Aun daut Woakj naungonen”. Doa wort bekauntjemoakt, daut aule Vesaumlungen met de School fa dän christeljen Deenst aunfangen wudden, un doa wort uk een Buakje fa dise niee School rutjejäft, waut 52 Kapitels haud. Lota en dautselwje Joa haud ekj en dise School dan miene ieeschte Oppgow. Doa wia uk noch waut besondret fa mie opp disen Kongress. Ekj un een poa aundre leeten ons doa dicht bie opp eenen Foarm en een koldet Wota deepen.\nMIE JANKAT EM BETEL TO DEENEN\nAune 1951 wia ekj met miene School derch un must entscheiden, waut ekj met mien Läwen doonen wudd. Mien Brooda Jerry haud ea em Betel metjeholpen. Un ekj wull uk jieren em Betel schaufen un doawäajen jeef ekj mie doa aun. Nich lang lota wort ekj dan enjelot un dän 10. Moaz 1952 funk ekj doa aun. Daut wia eene sea goode Entscheidunk, waut mie em jeisteljen sea jeholpen haft.\nMie jankad sea, bie de Drekjarie to schaufen un mettohalpen, Tietschreften un aundret to moaken. Oba se jeewen mie eene Oabeit aus Deschenbedeena un lota enne Koakstow. Ekj jleicht de Oabeit doawäajen un lieed een deel. Ekj kunn nienich bie de Drekjarie schaufen. Oba wiels de Oabeitsstunden en de Koakstow veschieden wieren, haud ekj foaken äwadach Tiet toom en de groote Bibliotäkj em Betel studieren. Daut holp mie, em jeisteljen wiedatokomen un mienen Gloowen to stoakjen. Mie wort daut uk noch kloara, daut ekj Jehova wull soo lang aus mäajlich em Betel deenen. Jerry haud aune 1949 daut Betel veloten un befried sikj met Patricia. Dee wonden dan en Brooklyn dicht bie daut Betel un spruaken mie emma Moot too un holpen mie, aus ekj nie em Betel wia.\nKorz nodäm aus ekj no daut Betel kjeem, muaken se Proowstekjs toom mea Breeda sieekjen, waut se aus Betelrädna no de Vesaumlungen schekjen kunnen. De Betelrädna sullen dan de Vesaumlungen rom Brooklyn besieekjen, waut nich wieda auf wieren aus 320 Kilomeeta (200 Miel). Doa sullen dee eene Räd hoolen un met de Vesaumlunk toop prädjen. Mie wort uk utjeläst doatoo. Ekj wia sea nerwees, aus ekj miene ieeschte Räd haud. To dee Tiet wieren de Räden eene Stund. Jeweenlich fua ekj metem Zuach no de Vesaumlungen. Ekj weet noch krakjt, waut eenen Sindach no Meddach em Winta 1954 passieed, aus ekj oppem Wajch trigj no New York wia. Ekj sull aunfangs Owent em Betel aunkomen, oba hinjawäajes kjeem een groota Storm opp un daut wia ieskolt un schnied un dän Zuach siene ellektrische Mootasch hieeden opp met schaufen. Doawäajen kjeem ekj mau Mondach Klock fief zemorjes en New York City aun. Von doa neem ekj eenen aundren Zuach no Brooklyn un jinkj fuaz en de Koakstow schaufen. Ekj kjeem een bät lot un wia sea meed, wäajens ekj de gaunze Nacht nuscht jeschlopen haud. De Reisen aus Betelrädna hauden eenjemol waut opp sikj, oba ekj deed daut wellich, wäajen mie daut soo väl Freid jeef, de Vesaumlungen to unjastetten un väl niee Breeda un Sestren kjanen to lieren.\nCharles Molohan un aundre moaken sikj reed toom bie daut Rädio-Stäschen WBBR räden\nEn miene ieeschte Joaren em Betel kunn ekj uk bie daut Rädio-Stäschen WBBR metmoaken. Daut Stäschen wia don oppem tweeden Stock von daut Jebied Numma 124 opp de Gauss Columbia Heights. Ekj wia eena von dee, waut doa bie een Bibelstudium metmuaken, waut jieda Wäakj äwa Rädio kjeem. Brooda A. H. Macmillan, waut aul lang em Betel wia, muak uk räajelmässich bie dit Rädio-Stäschen met. Wie nanden am Brooda Mac, un hee wia een sea goodet Biespel fa ons jinjre Breeda em Betel, wäajen hee Jehova emma tru jebläwen wia, wan hee uk väl Schwierichkjeiten beläft haud.\nDise Zadels brukt wie toom WBBR bekauntmoaken\nAune 1958 kjrieech ekj eene aundre Oabeit em Betel. Ekj sull de Breeda, waut de Gilead-School derchjegonen wieren, halpen, Papieren to kjrieen von de Lenda, wua see hanjeschekjt worden, un uk plonen, woo see doa hankjeemen. Zhett-Tickets wieren to dee Tiet sea dia, doawäajen reisden de mieeschte von dee, waut no Afrika un Asien jeschekjt worden, met Frachtschäp doahan. Joaren lota worden de Zhett-Tickets dan bilja un de mieeschte Missionoaren kunnen metem Zhett reisen.\nAus ekj de Schoolpapieren reedmuak fa dee, waut de Gilead-School derchjegonen wieren\nREISEN NO DE KONGRESSEN\nAune 1960 wia ekj sea drock doamet, de Reisen fa de Breeda to plonen, waut doa aune 1961 von de Stäts no Europa flieejen wullen no de internazionale Kongressen doa. Ekj reisd uk no eent von dise Kongressen, waut en Hamburg, Dietschlaunt, wia. No dän Kongress lieden ekj un dree aundre Breeda vom Betel ons eene Koa un fuaren derch Dietschlaunt no Room en Italien, wua wie daut Betel besochten. Von doa reisd wie no Frankreich un dan derch de Pyrenäen-Boaj no Spaunien, wua ons Woakj veboden wia. Wie kunnen de Breeda en Barcelona noch waut Bieekja brinjen, waut wie hauden soo enjepakt, daut daut no Jeschenkja leet. Wie freiden ons sea, dee kjanen to lieren! Von doa fua wie no Amsterdam un doa neem wie dän Zhett toom trigj no New York flieejen.\nOjjefäa een Joa lota sull ekj dan methalpen, de Reisen fa de 583 Breeda un Sestren to plonen, waut aune 1963 no de besondre internazionale Kongressen opp veschiedne Städen oppe Welt reisen kunnen. Daut wieren de Kongressen met daut Teema “Eewje goode Norecht”. De Breeda wullen no de Kongressen en Europa, en Asien un em Sied-Pazifik reisen un dan no Honolulu en Hawaii un tolatst no Pasadena, Kalifornien. Dee wullen uk no Libanon un no Jordanien reisen toom sikj doa de Städen von de Bibeltiet beseenen. Onse Aufdeelunk em Betel deed daut aules plonen met de Breeda äare Zhett-Tickets un Hotels un holp dee uk met de Papieren, waut dee brukten toom no aul dise Lenda reisen.\nEEN NIEA POATNA\nDaut Joa 1963 wia fa mie gaunz besonda. Dän 29. Juni befried ekj mie met Lila Rogers von Missouri, waut aul dree Joa ea em Betel nenjekomen wia. Eene Wäakj no onse Kjast reisden ekj un Lila met de Grupp met, waut no de Kongressen oppe gaunze Welt reisd. Wie fuaren no Griechenlaunt, Ägipten un Libanon. Von Beirut, Libanon, fluag wie no eenen kjlienen Zhett-Plauz en Jordanien. Wäajen ons Woakj doa nich en aule Stekjen frie wia un se ons jesajcht hauden, daut se Jehova siene Zeijen doa nich wudden nenloten, sorjd ons daut een bät, woo daut sennen wudd, wan wie doa hankjeemen. Wie wieren sea vewundat, aus wie doa aunkjeemen un sagen, daut eene Grupp Breeda un Sestren doa biem Zhett-Plauz stunden met een Zein, wua daut säd: “Welkom, Jehova siene Zeijen”. Daut wia wundascheen, de Lenda to besieekjen, wua de Bibel von rät, un de Städen to seenen, wua Abraham, Isaak un Jakob jewont hauden, wua Jesus un de Apostel jeprädicht hauden un wua de Christengloowen aunjefongen haud, sikj “äwa de gaunze Welt” to vebreeden (Apj. 13:47).\nLila unjastett mie nu aul 55 Joa tru bie aul miene Oppgowen. Wie kunnen ieremol toop no Spaunien un Portugal reisen, aus ons Woakj doa noch veboden wia. Wie spruaken de Breeda un Sestren doa Moot too un brochten dee Bieekja un Sachen, waut dee sest noch brukten. Wie hauden soogoa de Mäajlichkjeit, eenje Breeda to besieekjen, waut en Cádiz en Spaunien em Jefenkjnis wieren. Daut jeef mie soo väl Freid, daut ekj fa dee kunn eene biblische Räd hoolen, waut dee Moot jeef!\nAune 1969 met Patricia un Jerry Molohan toop oppem Wajch no dän Kongress “Fräd oppe Ieed”\nVonne 1963 aun kunn ekj methalpen, veschiedne Reisen no internazionale Kongressen to plonen, biejlikj no Afrika, Australien, Meddel-Amerika, Sied-Amerika, Europa, Asien, Hawaii, Nie-Seelaunt un Puerto Rico. Ekj un Lila wieren toop opp väl Kongressen, waut wie kjeenmol vejäten woaren, biejlikj aune 1989 en Warschau, Poolen. Doa kjeemen väl Breeda von Russlaunt han un daut wia dee äa ieeschta groota Kongress. Wie lieeden doa uk Breeda un Sestren kjanen, waut en de Sowjetunion wäajen äaren Gloowen joarenlank wieren enjestopt wast.\nEene aundre sea scheene Oppgow, waut ekj kjrieech, wia, veschiedne Betels oppe Welt to besieekjen un de Betelfamielje un Missionoaren doa Moot tootospräakjen. Bie onse latste Reis nom Betel en Sied-Korea kunn wie 50 Breeda besieekjen, waut en de Staut Suwon em Jefenkjnis wieren. Dee wieren aula sea mootich un freiden sikj to dee Tiet, wan see Jehova wada wudden frie deenen kjennen. Dee kjanen to lieren haft ons väl Moot jejäft! (Reem. 1:11-12).\nDE FREID, DAUT DAUT WOAKJ TOONEMT\nEkj hab jeseenen, woo sea Jehova sien Volkj jesäajent haft. Aus ekj mie aune 1943 deepen leet, jeef daut rom 100 000 Vekjindja, un nu sent daut äwa 8 Millionen, waut Jehova en 240 Lenda deenen. De flietje Breeda, waut de Gilead-School derchjegonen sent, haben väl doatoo jedonen, daut daut Woakj soo toojenomen haft. Daut haft mie väl Freid jejäft, met väle von dise Missionoaren tooptoschaufen un dee to halpen, no de Lenda to reisen, wua see deenen sullen.\nEkj sie soo dankboa, daut ekj mie en miene junge Joaren entschieden hab, noch mea fa Jehova to doonen un mie em Betel aunjeef. Jehova haft mie en aul dise Joaren sea jesäajent. Mie un Lila jeit daut sea scheen, em Betel mettohalpen. Un wie haben daut uk sea jejleicht, äwa 50 Joa met veschiedne Vesaumlungen en Brooklyn toop to prädjen un doa hab wie uk een deel woare Frind jefungen.\nEkj sie noch emma em Betel un Lila unjastett mie jieda Dach. Ekj sie nu aul äwa 84 Joa, oba ekj kaun doawäajen noch emma methalpen en de Aufdeelunk, wua de Breew nenkomen un rutgonen.\nEkj un Lila vondoag dän Dach\nDaut es eene groote Freid, een Poat von Jehova siene wundascheene Organisazion to sennen un to seenen, woo woa de Wieed von Maleachi 3:18 sent. Doa sajcht daut: “Dan woa jie wada seenen, waut de Unjascheet es tweschen de jerajchte un de gottloose, un tweschen dee waut am deenen, un dee waut am nich deenen.” Wie seenen, daut dän Soton siene Welt jieda Dach schlajchta woat un daut de Menschen doa kjeene Hopninj haben un mau weinich Freid em Läwen. Oba dee, waut Jehova leewen un am deenen, haben mau rajcht en dise schwoare Tieden een tofrädnet Läwen un eene sechre Hopninj. Woo scheen es daut nich, daut wie kjennen de goode Norecht von Gott sien Kjennichrikj bekauntmoaken! (Mat. 24:14). Gott sien Kjennichrikj woat boolt met dise schlajchte Welt een Enj moaken un de Ieed to een Paradies moaken. Wie freien ons aul sea to dee Tiet! Dan woaren aule oppe Ieed jesunt un schaftich sennen un woaren fa emma läwen.\nWiedaschekjen Wiedaschekjen Jehova haft miene Entscheidunk sea jesäajent


16. Jierhunnert - Howling Pixel\nDät säkstienste Jierhunnert wäd tou ju äddere Näitied täld, dät waas in ju Tied fon Renaissance un Humanismus. Wichtich in dät Waareldskjoon sunt toun Biespil ju Reformatsjoon, ju Ienfierenge fon dän Gregorioansken Kalänner, Buurenapstounde, die eerste Aastriekiske Turkenkriech un ju Ienfierenge fon ju Heliosäntriske Waareldbielde truch Nikolaus Kopernikus.\n13. -- 14. -- 15.\n-- 16. Jierhunnert --\n17. -- 18. -- 19.Jiere: 1547 - 1548 - 1549\n1551 - 1552 - 1553 -\nUursicht fon bekoande Philosophe.\nJu Chinesiske Muure is ne 6.400km loange Muure, ju fon dät 5. Jierhunnert f.Kr. bit tou dät 16. Jierhunnert ä.Kr. baud, ferstäärked, uutbaud un wierapbaud wuuden is. Ju Chinesiske Muure, uk wäil Groote Muure, is dät loangste moanskelke Bauwierk ap de Waareld. Ju Muure waas deer uum in ju Tied fon do chinesiske Dynastien ju noudelke Gränse fon dät chinesiske Riek tou schutsjen.\nFuul Moanskene toanke dät me ap ju Moune ju chinesiske Muure sjo kon. Me kon uut dät Al wai ju Muure fon 500 km Oustand sjo, man jie mouten dan wäil wiete wier me kiekje mout.\nEcuador is n Lound in't Wääste fon Suud-Amerikoa. Fon't 15. Jierhunnert oun heerde dät heele Rebät tou dät Riek fon do Inka un fon't 16. Jierhunnert Deel fon't spoanske Kolonioalriek, eer Groot-Kolumbien uum 1820 tou sien Uunouhongegaid roakede, wier Ecuador sowät tjoon Jiere tou heerde. Ap dän 13. Moai 1830 moakede sik Ecuador uunouhongich fon Groot-Kolumbien.\nJeverlound is die Noome fon dät noudelke Deel fon dän Loundkring Fräislound un ju Stääd Wilhelmshoawen fon däälich, in dät noudaasten fon dät aast-fräiske Hoolichailound.\nDät Jeverlound häd sik in dät 15. Jierhunnert bildet uut ju Heerskup Jever. Bit tou 1588 roate et n stäärken Ienfloud fon do aastfräiske Cirksena’s. In dät 16. Jierhunnert wuude dän Ienfloud fon dät Lound Ooldenbuurich immer stäärker. Dät Jeverlound trände sik in 1575 fon ju Groafskup Aastfräislound. In dät Jier keem Jeverlound unner oldenbuurichske Heerskup. In 1588 wuude ju Trännenge definitiv un dät Jeverlound wuude n Deel fon dät Lound Ooldenbuurich.\nNoudfräisk (Kompromissnoome: friisk, Mooringer: frasch, Föhring-Amring: fresk) wäd boald fon sowät 8.000 bit 10.000 Ljuude ap dät noudelke Fäästlound fon dän Kring Noudfräislound ap ju Wäästkuste un fon Släswiek-Holstein, ap do Ailounde Föhr, Amrum, Sylt un do Hallige, as uk ap dät Hälgelound. Dät Noudfräiske is een fon do tjo fräiske Sproaken un heert tou ju anglofräiske Sproakfamilie. Däälich rakt et noch njuugen Dialekte, do touhoope ju noudfräiske Sproake bildje.\nPortugal is n Stoat in Europa. Ju Haudstääd is Lissabon. Tou dät portugiesiske Stoatsgebiet heeren uk do Azoren un Madeira.\nDät Seelterske of, wietenskuppelk, Seelterfräiske is ne fräiske Sproake, ju fon sowät 1500 bit 2500 Moanskene boald wäd in Seelterlound. 1991 wuude ju seelterfräiske Sproake in dät Guinness-Bouk fon Rekorde fon 1991 indreegen as litste Sproakailound fon Europa. Dät Seelterfräiske is dät lääste Uurblieuwsel fon ju aastlauwersfräiske Uurtoal fon dät Seelterlound, do Groninger Uumelounde, Aastfräislound, dät Jeverlound un Butjoarlound.\nTiziano Vecellio (oafter kuut Tizian naamd, in sien Lieuwend ätter sien Heematstääd uk Da Cadore; *uunbekoand Doatum in Pieve di Cadore tichte bie Belluno, †27. August 1576 in Venedig) waas n bekoanden Kunstler fon ju hooge Renaissance, un die wichtichste Fertreeder fon ju venesioanske Skoule in't 16. Jierhunnert.


Koarte fon't Amazonas-System, die Rio Xingu is faawelk besunners markierd.\nDie Rio Xingu [ˌχiu ʃĩˈɡu] is een groote Äi in't Jooplound fon Brasilien, ju fon'e gjuchte Siede in dän Amazonas fljut.\nDie Rio Xingu bieldet sik in dän noudelken Deel fon ju Hooch-Ieuwene fon Mato Grosso truch ju Fereenigenge fon do Äien Ronuro un Culuene, wierbie die Unnerloop fon dän läästen fon ju Ienmundenge fon dän Rio Sete do Setembro oun al oafter as Xingu bekieked wäd. Dät Rebät, wier do Wällen fon dän Xingu lääse, is bestimd fon Wüüldnis, wier me nit truch kumt, Sumplound un masse Woaterdoaben.\nFon hier uut fljut die Xingu uur sowät 1980 Kilomeetere in moorere groote Boogen in noudelke gjuchte do brasilioanske Buundesstoaten Mato Grosso un Pará, eer hie läiweloa bie Porto de Moz in dän unneren Amazonas mundet.\nDie Xingu is charakterisierd truch Stroomsnällen un Woaterfaale, do truch dät Uutstrieken fon paläozoiske Loagen in't Suude fon't Amazonasbäkken bielded wäide.\nDät waas in ju Kolonioal-Tied al ädder bekoand, dät dät ju Äi rakt, man niep ärfoarsked wuude ju Äi eerste in't 19. Jierhunnert. In't Jier 1843 unnernoom Prins Adalbert fon Prüüsen een Raise dän Rio Xingu uumehooch, bit tou een Siedelenge mäd Noome Piranhacoara. Fon him stomje do eerste niepere Informationen uur düsse Äi, do foar een Koarte tou bruuken wieren. Die Dokter, Ethnologe un Foarskengsraisende Karl von den Steinen unnernoom in do Jiere 1884 bit 1887 noch insen een Raise, wier hie noch moor Wieten uur ju Äi un do Ljuude an hiere Ougere touhoopedruuch.\nOun dän Xingu wuude in 1961 ap Bedrieuwen fon dän Anthropologe Orlando Villas Bôas un sien bee Bruure Cláudio Villas Bôas un Leonardo Villas Bôas, do sik foar do Gjuchte fon do Indioanere iensätten, die Parque Indígena do Xingu, een Oard Indioaner-Reservoat, iengjucht. Dät waas dät eerste Moal, dät ju brasilioanske Regierenge een Stuk Lound oun Indioanere uurroate.\nSänt do 1980er Jiere un bit däälich rakt dät wier un wier Stried un juristisken Twist uum ploande Staudom-Projekte, do ju Natuur un do Indioanere loangs ju Äi in Gefoar brange. Deertou heert dät Bolo-Monte-Woaterkrääftwierk, dät hoast baud wäd un tou ju Uurfloudenge fon groote Loundskuppe fiere skäl. Internasjonoal bekoand wuuden is in dän Protest deerjuun Raoni Metuktire, aan Uppermon fon dät Kayapo-Foulk.\nDisse Siede wuude toulääst annerd uum 15:08, 14. Dezember 2018.


Partnerschaft mit der Stadt Sroda Slaska (Polen) Saterfriesisch | Saterfriesisch Saterland\n+ + + Eltern-Kind-Becken des Freizeitbades Saterland bleibt für die nächsten Tage gesperrt + + + Wohnraum für ukrainische Flüchtlinge gesucht + + + Neue moobil+ Anbindung im Saterland + + + Aktuelle Informationen zur COVID-19-Infektion (Corona Virus) + + +\nWät kon iek wier dwo?\nMeente- un Ounraize-Ploan\nLogo - Wappen - Flage\nToalen - Daten - Fakten\nTou ju Fergeenhaid\nFilme uur dät Seelterlound\nFerteeknis fon Bidrieuwe\nSie sind hier: Meente » Stääde-Partnerskup\nPartnerschaft mit der Stadt Środa Śląska (Polen)\nUut ju sänt 1997 plegede Skoul-Partnerskup twiske dät Skoulsäntrum Seelterlound un Skoulen fon ju Stääd Środa Śląska (düütsk: Neumarkt in Schlesien), rägeld tou goude Skoul-Uuttuuske fíert, is ap ju Siede fon do, do deer inŚroda Śląska bäte stounde, dät Foarhäben wuden, uk twiske do politiske Meenten een Partnerskup tou grúundjen.\nDie Burgermääster un die Meenteräid fon ju Stääd Środa Śląska uurmiddelden ju Meente Seelterlound mäd n Skrieuwen fon dän 8. April 1999 dät „Bod tou een Partnerskup“. Tou ju sälge Tied wuden uk die Burgemäster fon ju Meente Seelterlound tou aan Bisäik ätter Środa Śląska ienleden. Düsse Ienledenge noom ju Meente Seelterlound oun. Fon dän 7. bit 10. Oktober 1999 besoachte een Soandskup mäd dän Burgermääster ju Meente Środa Śląska, uum een eerste Ferbíendenge aptouníemen.\nÄtterdät do Räide fon ju Stääd Środa Śląska un ju Meente Seelterlound een Meente-Partnerskup je eenstimmig besleten hieden, unnertekenden Burgermääster Boguslaw Krasucki un Meenteräids-Foarsitter Waldemar Wawrzynski foar ju Stääd Środa Śląska ap ju eene un Burgermääster Hubert Frye foar ju Meente Seelterlound ap ju uur Siede ap dän 1. Juni 2002 ju Partnerskups-Deelskrift.\nIn ju Partnerskups-Deeltskrift ferkloorje sik bee do Sieden unner juunsiedige Bioachtenge fon do Kultúuren un bie Respektierenge fon do politiske, religiöse un sälskuppelke Ogenmäärke tou een Partnerskup mäd dän Sin, aaltied in Kontakt tou blieuwen un juunsiedig in masse ferskedene Seken in dän kommunoale Biriek Stöän tou reken. Färe wäd die Wille uutspreken, ju Touhope-Oarbaid un ju Partnerskup ätter do Wonske un Múgelkhaide fon do Burgere fon bee do Meenten wieder un japper tou moakjen. Deerbie wäd ju Hoopenge uutdrukt, dät düsse Ferienberenge do Moanskene ap bee do Sieden fon't Skeed fjúundskuppelk touhope brangt un deer truch dät lieuwige Gefäil fon europäisk Touhopeheren groait.\nUnner ju Wiele wude Peter Ziegler, Apgjuchter foar fon ju düütsk-poolske Fjúundskup twiske do bee Skoulen fon do bee Partner-Meenten, foar n Eren-Burger fon ju Stääd Środa Śląska binaamd.\nSänt 1999 roate dät morere juunsiedige Bisäike truch Soandskuppe fon do Partner-Meenten, wier uk ferskedene Fereens-Fertredere deelnomen. Mäd dän Sin fon ju Oustämmenge fon do Múgelkhaide fon ju Meeoarbaid un uum do bistoundende Ferbíendengen binne dän Partnerskups-Ferdraag färe uut tou bauen, skällen do Fereens-Foarsittere fon interessíerde Ferene fon bee do Meenten touhope broacht wäide.\nJu Partnermeente Środa Śląska, ju uk as „Krale fon Läich-Slesien“ bitekend wäd, findt sik oun do fon't Wääste ätter't Aaste fon Europa loopende Haud-Ferkíers-Sträiten, sowät 130 km uur dät düütske Skeed. Ju Stääd Środa Śląska lait sowät 32 km wäästelk fon Breslau. In dät 215 km² grote Meente-Rebät lieuwje moor as 19.000 Ienwonere. Uum ju Stääd tou läze 27 Täärpe ferdeeld. Tou do wichtigste Meente-Säntren here: Środa Śląska mäd 9.000 Ienwonere, Szcepanów, Ciechów un Rakoszyce. Ju Bifoulkengstichtegaid is mäd 90 Ljude ap n Quadroatkilometer in't Ferhooldnis groot.\nBie Bau-Oarbaide in ju Midde fon ju Stääd wuden Krounjuwelen fon n Kening fúnen – die Skät fon Środa. Düsse Skätte here tou do baldoarichste uut dät Middeloaler in Polen un Europa.\nAl in't äddere Middeloaler, wildäge in't tjaande of alfte Jíerhunnert, wude dät Rebät fon do Slesiere bisiedeld. Eende fon dät 12. Jíerhunnert waas Środa Śląska al as Honnels un Määrked-Siedelenge bikoand. Do eerste Skriftstukke, do ju Siedelenge Środa Śląska floamske Stäädgjuchte toubilligeden, sunt uut dät Jíer 1218. Uum ju bisunnere Loage wude ju Stääd Offer fon masse Rooweräien un Kriege. Ätter een moor as twohunnertjíerige Heerskup fon do Tschechen, broachten do Hussitenkriege ju Stääd tou uurs aan Stoat: Ju Heerskup fon do aastriekiske Haabsbúrgere heert tou do biwägedere Tieden in ju Fergeenhaid fon Stääd un Umelound. Eerste in't 18. Jierhunnert bigint ju prüüske Heerskup. Mäd ju näie politiske Oardenge komen uk Umesleke in Sälskups-, Glowens- un Wirtskups-Líeuwend. Dät Eende fon dän 2. Wareldkrieg bitjudte wier uurs ne stoaltelke Touheregaid un ju Repolonisíerenge fon aal dät Rebät.\nPartnerschaftsurkunde zwischen den Gemeinden Saterland und Sroda Slaska (204 kB)\nInternetauftritt der Gemeinde Sroda Slaska\n12.05.2022 Die Gemeinde Saterland schreibt die Erstausstattung für die Eigenreinigung öffentlich aus.


Mien öllern weern nu uneens wat se mi förn Nomen geven schulln. Claudia un Manuela weern domols noch nich In . Mien Vadder weer grood op`n Russentrip, he hett veel russische Literatur leest un müch de Nomens so geern. Mien Swester, de veer Johr öller weer as ik, de heet all Sonja un nu schull ik Manja heeten. Aber mien Grootmodder harr op'n Stutz wat dagegen. Noch son russischen Nomen keem gor nich in de Tüüt. Wenn ik doch wensgens(?) een Jung worrn weer, denn harrn se keene Schwierigkeiten Mal'esche hatt, man son Deern kunn jo nich no min Grootvadder Karl heeten. Se keemen denn op Karla , aber dat weer min Modder to öllerhaftig, se wull lever een neemodschen Nomen, un so heet ik nu Ursel .\nDat weer ja noch nich allens, mien Grootmodder harr ok een Woort mit to reden, un all tohoop keemen se op een Kompromiss(övereens), denn mien Opa schull dor een beeten mang sien un so nöömt se mi Ursel Charlotte .\nAs ik son beeten ranwussen weer un jemand mienen Nomen weeten wull, heff ik jümmers as Antwort geven: Ursel Charlotte. Eenes Dogs, wi weern bi mien Grootmodder - wohin min Modder dreemol de Week erst mit`n Kinnerwogen un loter mit twee Kinner an de Hand von Barmbek no de Uhlenhorst to Foot amenn een dreeveertel Stünn - un obends wedder trüüch - hendüsen dee - harr de Nobersch von ehr Handwerkers. Dor mutt ik as lütte Deern doch mol kieken. De een vun de Mannslüüd frog mi den ok ganz fründlich wo ik denn heetendee un ik anter em vull Stolt: Ursel Charlotte .\nHe keek mi so wunnerlich an un sä: Dann bist Du ja eine Zwiebel . Son Unfug hett mi jo noch keeneen vertellt un ne Zwiebel wull ik jo mien Leevdag nich ween. Mit de Tiet heff ik mien'n Nomen nich mehr verroden, tominnst nich den tweeten. In de Familie un bi miene Speelkameroden harr sik sowieso de Nome Ulli rutklamüstert, blots mien Oma seggt to mi jümmers Charlotten . Un so heet ik denn eben bit ik to School keem. Dor möten wi uns'n richtigen Nomen nömen un ik heet jo nun mal Ursel . As alle sik vörstellt harrn stell, sik rut, dat von veertig Kinnern (so veel weern domols in eene Klass) söben Ursels dorbi weern.


Woalspruch: Après le Bondie, C'est la Ter\n(uursät: "ätter God kumt dät Lound / ätter God kumt ju Äide")\nNationoalhymne: Isle of Beauty, Isle of Splendour\nIenwoonere (2006) 68.910\nMunte Aast-Karibisken Dollar (XCD)\nFierdai 3. November\nDominica (amtelk Commonwealth Dominica) is aan Ailoundstoat in do Litje Antillen, nieper: do Ailounde uur dän Wiend, in ju aastelke Karibik. Die Stoat gungt uur dät heele lieknoomige Ailound un heert tou dän Commonwealth of Nations.\nIn ju Sproake fon do Uur-Ienwoonere wuude dät Ailound, wier dät masse Bierge rakt, Wai'tukubuli naamd, dät hat sowät as hieren Lieuw is hooch.\nDominica duur nit ferwikseld wäide mäd ju Dominikoanske Republik ap dän aastelken Deel fon Hispaniola - dät is gans uurs n Lound.\n1.1 Loage un Mäiten\n1.3 Wichtige Stääde\n2 Befoulkenge, Gloowe un Sproake\n3.1 Foargeskichte un Äddere Geskichte\n3.3 Die Wai ätter ju Uunouhongegaid\n3.4 Dominica as uunouhongich Lound\nLoage un MäitenBearbeiten\nDät Ailound Dominica heert tou do sonaamde Wääst-Indiske Ailounde, un deerfon tou do Antillen, do ju Karibiske See fon dän rästelken Atlantik ouskeede. Monken do Antillen heert Dominica tou do Litje Antillen, un monken do Litje Antillen tou do sonaamde Ailounde uur dän Wiend, do dät aastelke Skeed fon ju karibiske See uutmoakje. Die noudelke Deel fon do Ailounde uur dän Wiend is ap Ängelsk as "Leeward Islands" bekoand, un fon düsse Leeward Islands is Dominica dät suudelkste Ailound.\nDominica häd een Flakte fon sowät 750 km², is wät minner as 49 km loang un nit moor as 23 km breed. Dät lait twiske do frantsööske Karibik-Ailounde fon two Uursee-Départements: Guadeloupe in't Noude un Martinique in't Suude. Sowät 250 km in't Wääste lait dät uunbewoonde Ailound Aves, dät de facto tou Venezuela heert, uk wan een Riege uur Stoaten deer uk Ounspröäke ap stoalt (fröier uk Dominica).\nDät Ailound häd sin Uursproang in dän Vulkoanismus. Die hoochste Bierich fon Dominica is mäd 1447 Meetere die Morne Diablotins in't Noude fon't Ailound, aan Vulkoan, die foar trüütichduusend bit fjautichduusend Jiere dät lääste Moal uutbreeken is - man daach wier aktiv wäide kon. Hie is die twäidhoochste Bierich fon do Litje Antillen, ätter dän Vulkoan Soufrière ap dät Noaber-Ailound Basse-Terre, dät tou dät frantsööske Uursee-Département Guadeloupe heert. Fuul Bierichlound, heete Wällen un sjoodende Woaterdoaben sunt uk Tjuugen fon dän Vulkoanismus ap Dominica. Buppedät rakt dät junner tropisken Rienwoold mäd een groote Fuulfoold fon Plonten un Dierte.\nDo fieuw grootste Stääde fon Dominica sunt ätter een Tällenge fon 2005:\nRoseau (16.074 Ienwoonere)\nPortsmouth (3.633 Ienwoonere)\nBerekua (3.195 Ienwoonere)\nMarigot (2.669 Ienwoonere)\nGrand Bay (2.608 Ienwoonere)\nDominica wäd apdeeld in sonaamde parishes, dät is uurs niks as dät ängelske Woud foar Säspele. Deeruum heete do uk aal ätter Hillige.\nHaudstääd / (-täärp?)\nWälle: Central Statistical Office of Dominica (zitierd ätter ju düütsksproakige Wikipedia)\nBefoulkenge, Gloowe un SproakeBearbeiten\nJu roomsk-kathoolske Kathedroale fon Roseau\nJu Ienwooner-Toal fon Dominica is in't Jier 2007 ap 72.000 Ljuude taksierd wuuden. Ju Befoulkenge sät sik ätter een Statistik fon 2001 touhoope uut 86.6% Swotte fon afrikoanske Oustommenge, 9.1% mäd fermiskede Oustommenge, 2.9% Uur-Ienwoonere (Indioanere), 1.3% fon europäiske of uur Oustommenge un 0.2% sunner naiere Ienoardenge. Dät deer so fuul Ljuude fon afrikoanske Oustommenge lieuwje, kumt deerfon, dät do europäiske Kolonioalisten do as Sklouen deer wai broacht hääbe. Wäkke fon düsse Sklouen sunt wächronnen un kuuden bie do Indioanere unnerkuume. Eerste in 1833 hääbe do Briten ju Skloueräi in hiere Kolonien ferbeeden, in ju Foulge sunt Sklouen uut frantsööske Noaber-Kolonien ätter Dominica wai fluchted.\nJu Moorhaid fon ju Ailoundbefoulkenge is roomsk-kathoolsk (61.4%) ieuwenske dät hääbe sonaamde Fräisäärken een groote Betjuudenge. Aaltouhoope sunt (ätter een Statistik fon 2010) 94,4% Kristen, 3% honge nit naier bestimde ethniske Religionen oun, 0,5 % sunt nit religiös, 0,1% sunt Muslime un 2,0% hääbe uurs ne Religion.\nIeuwenske ju Amtssproake Ängelsk is Dominica-Kreoolsk, een Varietät fon dät frantsöösk-basierde Antillen-Kreoolske, dät do Baalere sälwen "Patwa" (fon frantsöösk "Patois") naame, een fuul bruukte Uumgongssproake. Ieuwenske dät wäd uk een sproakelke Varietät mäd dän Noome Kokoy boald, dät is een Mongelse uut dät Dominica-Kreoolske un dät Pidgin-Ängelske fon do Leeward Islands (dän Deel fon do Ailounde uur dän Wiend, wier uk Dominica tou heerd). Do Uur-Ienwoonere fon Dominica hääbe fröier un aleer een Arawak-Sproake boald, man die grootste Deel fon ju indioanske Befoulkenge is in ju touleekene Moorhaidsbefoulkenge apgeen, un do, do noch foar sik sunt, konnen hiere oolde Sproake uk nit moor baale. Een äänelke Sproake is dät Garifuna, dät foaraaln ap dät middel-amerikoanske Fäästlound boald wäd.\nFoargeskichte un Äddere GeskichteBearbeiten\nDo ooldste archäologiske Funste, do moanskelke Besiedelenge ap Dominica bewiese, läite sik twiske 5000 un 3100 foar Kristus datierje.\nLoange Tied wuude ju Uur- un Äddergeskichte fon do litje Antillen so deerstoald, dät eerste do "Ciboney" ap dät Ailound lieuwed hääbe, dan do freedelke Arawak keemen sunt, do ap't lääste fon do kriegeriske Kariben uutrooded wuuden.\nTou eerste mout deertou kweeden wäide, dät "Ciboney" uurspröängelk aan Noome foar do wäästelke Taíno-Stomme waas, do in't 15. un 16. Jierhunnerd foaraaln ap Kuba, man uk ap wäkke litjere Ailounde un aan litjen Deel fon dät suudwäästelke Hispaniola woonden - un do Taíno sunt een Arawak-Foulk, un buppedät een Foulk, dät al Buuräi bedrieuwen häd. Eerste in't 20. Jierhunnerd sunt do Ciboney fon een Riege Histoorike truchnunnerbroacht wuuden mäd do Guanahatabey, een Foulk fon Jeegere un Sammlere, dät in't Wääste fon Kuba lieuwde un nit tou do Taíno heerde, wät me deerfon weet, dät die Taíno-Dolmätsker fon Christoph Columbus nit mäd do Guanahatabey baale kuude. Uumdät düt Foulk al in ju äddere Tied fon ju spoanske Kolonioalisierenge uutstuurwen is, is uk nit fuul uur hiere Sproake un Kultuur bekoand. Een poor Loundnoomen wäide ap ju Sproake fon do Guanahatabey touräächfierd, un wäkke Sproakwietenskuppere sjo in düsse Loundnoomen een muugelke Äänelkhaid tou ju Sproake Macorix, ju bit in't 16. Jierhunnerd ap Deele fon Hispaniola boald wuude, un ju Warao-Sproake, ju bit däälich fon dät Foulk fon do Warao uum ju Orinoko-Mundenge loangs ju Atlantik-Kuste fon Venezuela, Guyana un Suriname boald wäd. Deertou paaset ju Fermoudenge, dät do Guanahatabey of touminst Foulke, do do Guanahatabey nai stuuden, wildääge in oolde Tieden grattere Rebätte fon ju Karibik bewoond hääbe - eer do Arawak-Indioanere keemen sunt. Man dät is een Fermoudenge. Dät rakt deer neen skriftelke Wällen, un wan dät so fier tourääch gunge skäl, dät me uur ju Ethnizität fon do eerste Siedlere foar moorere Jierduusende spikkelierje wol, dan is dät heel un aal uunwietenskuppelk.\nTwäidens kon uk nit kweeden wäide, dät do Kariben ju arawakiske Befoulkenge uutrooded hieden. Noch bit uum 1920 wuude ap do Litje Antillen fon Indioanere een Arawak-Sproake boald. Daach is bekoand, dät ju Befoulkenge foar kriegeriske Ljuude uut "Carib" of "Canib" Nood hieden, wiertruch dät Woud "Caniba" in't Spoanske uurnuumen wuude un fon deer uut in Masse Sproaken uurgeen. Dät is die Uursproang fon dät Woud "Kanniboale". Do Ailound-Kariben (Kalinago) kontrollierden do Ailounde twiske 1400 un 1700, sunt deer as Bootjere uumetouleeken un hääbe Wieuwljuude roowed. Fermoudelk hääbe jo sik uurloang mäd ju Arawak-Befoulkenge fermisked.\nIn düsse Tied häd ap dän 3. November 1493 die Seefoarder Christoph Kolumbus wilst sien twäide Raise dät Ailound Dominica äntdäkt, un hie roate dät Ailound sin Noome, uumdät dät juust Sundai waas ("Sundai" hat ap Latiensk "Dominica"). Man Kolumbus betried dät Ailound nit, un dät bleeuw noch loange een Refugium fon do (arawakisk baalende) Ailound-Kariben. In't Jier 1796 wuude dät Ailound St. Vincent britisk, un fon ju deer lieuwjende Misk-Befoulkenge uut Indioanere un fluchtede afrikoanske Sklouen - do uk ju oolde Arawak-Sproake boalden - wuuden duusende deportierd. Dät sunt do Foaroolden fon do Garifuna, do bit däälich, foaraaln ap dät middelamerikoanske Fäästlound, ju Garifuna-Sproake baale, een Arawak-Sproake mäd afrikoanske un karibiske Elemente. Ätter düsse Deportatsjoonen wäch fon St. Vincent waas Dominica dät lääste Ailound, dät noch fon Indioanere kontrollierd waas.\nAl 1627 waas Dominica oun dän Earl of Carlisle keemen, un Änglound eenigede sik in 1635 mäd Frankriek, dät fersoacht hiede, do Bewoonere tou Missionieren, dät me dät Ailound sien oaine Befoulkenge uurläite skuul. In 1748 koom Dominica amtelk tou Frankriek, man do Frantsoosen roaten dät Ailound in 1763 oun do Briten tourääch. In 1768 kreech dät Ailound een oaine legislative Fersammelenge. Fon 1783 bit 1788 wier een poor Jiere frantsöösk. In düsse Tied faalt ju Maroon-Revolte fon 1784, as ju Nit-Wiete Befoulkenge foar hiere Gjuchte apstuude. Fon 1788 oun waas Dominica wier bie do Briten, do dät in 1805 tou een Kolonie ferkloorden. In 1831 kreech ju Nit-Wiete Befoulkenge fulle Burger-Gjuchte, ap dän 1. August 1834 wuude die Slavery Abolition Act gultich, die in do maaste britiske Kolonien ju Skloueräi ferbood. Fluchtede Sklouen fon frantsööske Noaber-Ailounde kuuden ap Dominica unnerkuume. Die Swotte Befoulkengsdeel hiede nu politisken Ienfloud un ferfoulgede fonsäärm uur wirtskuppelke Interessen as ju rieke wiete Minnerhaid, sodät do Wiete bolde Lobbyismus foar moor direkte Kontrolle truch dät britiske Muurlound bedreeuwen. In 1865 wuude dät Ailound Krounkolonie, man praktiske Uutwierkengen hiede dät eerste in 1898, as die Ferwalter Sir Hesketh Bell deer wai soand wuude.\nDie Wai ätter ju UunouhongegaidBearbeiten\nIn 1938 doarsten Paatäien gruunded wäide. In 1951 wuude dät Woal-Gjucht fernäierd, sodät sik dät nit moor oun dät Fermuugen orientierde, un uk Wieuwljuude kreegen een Stäm-Gjucht. In 1957 kreech Dominica aan eersten Chief Minister. In dän Uunouhongegaids-Prozäss wuude eerste in 1958 ju Wäästindiske Föderation gruunded ju uut Dominica un een Riege uur Ailounde bestuude, do touhoope Stappe foar Stappe een uunouhongich Lound wäide skuulen. Man as do Burgere fon Jamaika ap dän 19. September 1961 in een Referendum moorhaidelk foar dän Uutreed fon Jamaika uut ju Föderatsjoon stämden, duurde dät nit loange, un ju Föderatsjoon briek in heel un aal uutnunner. Ju existierde bloot noch bit tou dän 31. Moai 1962. In 1967 kreech Dominica een fiergungende Autonomie, man Ferdäägengs- un Buutepolitik wuuden fääre fon do Briten bedrieuwen. Ap dän 3. November 1978 wuude ju Uunouhongegaid proklamierd, sänt dän 8. Dezember 1978 is Dominica Lid fon do Fereende Natsjoonen.\nDominica as uunouhongich LoundBearbeiten\nEersten Premierminister wuude Patrick John fon ju sosjoaldemokroatiske DLP. Sien Regierengstied waas bestimd fon persöönelke Foardeels-Noame un Korruptsjoon, wät tou blouderge Demonstratsjoonen fierde. Een nasjonoal Noodstounds-Komitee, dät Commitee for National Salvation (CNS) wäälde ap dän 21. Juni 1979 dän Wirtskupsminister Oliver J. Seraphin tou'n Premier. In dän Juni 1980 wuude Mary Eugenia Charles fon ju Paatäi DFP as Ätterfoulgerske wääld un bleeuw as eersten Wieuwelken Stoats-Boas 15 Jiere in't Boantje. In 1981 roate dät two Putsk-Fersäike juun ju Premier-Ministerske. Die eerste waas fon Frederick Newton organisierd, dän Uppermon fon dät Militär fon Dominica. Die Fersäik slumpede nit, Newton wuude in 1986 aphonged, un dät waas ju eensige Waigjuchtenge in ju Geskichte fon't uunouhongige Dominica. Die twäide Putsk-Fersäik waas ju sonaamde Operation Red Dog, as een Gruppe uum dät amerikoanske Ku-Klux-Klan-Lid Mike Perdue, dän düütsk-kanadisken Neo-Nazi Wolfgang Droege un dän barbardisken Woapen-Smuggler Sydney Burnett-Alleyne ploande, dät Ailound tou stoarmjen un dän fröieren Premier-Minister Patrick John wier ien tou sätten. Ap dän 27. April 1981 wuude Droege touhoope mäd oachte uur Monljuude in't US-amerikoanske New Orleans fääst nuumen, as jo sik mäd een Boot ful Woapen un mäd een Nazi-Foone kloor moakeden uum ap'e Raise tou gungen. Deermäd waas die twäide Fersäik uk al foarbie. In 1995 ferloos ju Premierministerske ju Woal, hieren Ätterfoulger wuude Edison James (UWP). In 2000 wuude wier wääld un Roosevelt Bernard "Rosie" Douglas wuude Premier-Minister. Man hie stoorf noch in dät sälge Jier, ap dän 1. Oktober 2000. Sin Ätterfoulger wuude Pierre Charles, die ap dän 6. Januoar 2004 uk stoorf, ätters koom Roosevelt Skerrit in't Boantje. Skerit is bit däälich (Stound: Januoar 2020) Premier-Minister fon Dominica.\nDüssen Artikkel stöänt sik foar groote Deele ap ju düütske un ju ängelske Foatenge.


Brasilia is ju Haudstääd fon Brasilien. Deer woonje 214.529 Ljuude.\nIenwoonertaal 2.789.761 (2013)\nBefoulkengstichte 480,827 km²\nHöchte 1.172 m\nStiftenge 21. April 1960\nTiedzone BRT (UTC-3)\n*Suumertied BRST (UTC-2)\nKoordinoaten 15° 48' SB, 47° 52' WL\nIn 1891 wuude in ju Ferfoatenge fäästlaid dät deer ne näie Haudstääd kuume moaste. In ju Tied waas Rio de Janeiro noch ju Haudstääd. Insteede fon n Haudstääd an ju Kuste wüül ju Regierenge ne Haudstääd ätter dät Binnenlound, ap ne moor neutrale Steede. Ap dän 7. September 1922 wuude die Gruundsteen laid, man fuul moor skaach nit. Präsident Juscelino Kubitschek (1902–1976) häd dan ap dän 22. Oktober 1956 dän Bau ounoardend. Feroantwoudelken Stäädploaner waas Lúcio Costa; die Architekt Oscar Niemeyer moakede as Boas fon dät stoatelke Bau-Amt do Ploane foar do eepentelke Bauwierke.\nAp n 21. April 1960 wuude Brasilia ju Haudstääd fon Brasilien.\nDo stoatelke Iengjuchtengen, biespilswiese do Ministerien, wuuden gjucht gau ätter Brasília uumeleeken. Man do Ljuude, do deer ounstoald wieren, wäigerden sik foar't eerste, deer wai tou kuumen. Jo heerden deelwiese tou oolde Sibben, do sänt fuul Generatsjoone in Rio de Janeiro woond hieden. Deeruum sätte ju Regierenge dän 7. September 1972 as Doatum fääst, bit tou dät aal do Stoats-Amtsljuude in Brasíla woonje skuulen, uurs skuulen jo dät Boantje ferljoose. Dät latte in dän läästen Knipkensleek tou aan Wädloop uum do lääste Woonengen, deer wieren näämelk nit fuul fräi.\nAp dän 21. April 1962 wuude ju Universität Brasíla eepend. In 1967 wuude die Wiedkieker-Touden kloormoaked, in 1977 dät Postamt, in 1978 die Stääd-Park un in 1981 ju Säntroal-Bank. Ap dän 31. Moai 1970 wuude ätter tweelich Jiere Bautied ju Kathedroale fon Brasília wäid.\nSänt 1987 stoant ju Stäädmidde fon Brasília ap ju UNESCO-Lieste fon dät Waareldkultuuräärfgoud.\nIn 1992 is sunt jo dan mäd dän Bau fon ju Metrô Brasília ounfangd un ap dän 31. Meerte 2001 kuude die eerste Ousnit deerfon ienwäid wäide.\nBrasíla waas Kultuurhaudstääd fon Amerikoa 2008.\nZuletzt bearbeitet am 8. Februoar 2018 um 18:08\nDisse Siede wuude toulääst annerd uum 18:08, 8. Februoar 2018.


Een ächten Sömmer\nDe Sömmer vöör d’ Joahr hett aal dat, wat so een Sömmer dries hemmen moot. Dat Kwekksülver drifft sükk all länger Tied up de Boavensiet van de dartich rüm. In heel Jurop word dat Woater sinnich minn. Een itoaljeenisch Ministroabeln hett dat woll vöörutsehn, as he annerletzd sien Spröäk över de grootmuligen Düütschen losloaten hett. Soveele düütsch Boadgasten as in de anner Joahren kunnen see in de Stäävel, as dat Süüderland ok heet, up Stünns gannich verknusen. He hett denn ähm up sien Oart dorför sörcht, dat een Deel van disse grootmuligen Germoanen in Huus blääven is. Moot man hüm in Itoaljenien doch verrafftich noch dankboar för wääsen. Wenn he näämich sächt har – Lüü, koamt för d’ Joahr in jo waarkerfree Wääken nich hierher – wi sünd an verdörsten, denn har he wiers soveel Kiekers in d’ Land hat – dat har woll een Katastrofe gääven.\nOaber nää – dor wee mien Hanne nich mit tofrää. Dat is bi di joa noormoal – du büst joa ok dääch wat öller as ikk, Sowat kreech ikk van hör to hörn – ikk, wor ikk doch noch keen een griesed Hoar up mien Köäsel hevv. Nääman … kummt dat ok allwäär van hör dör de Droaht –: Wat mi nett ähm ünnerkoamen is – du glöövst dat nich – bi mi is dat reinwäch wat eernsthaftiged. Ikk mach mien Dieter dat gannich vertellen. Dieter is dat Mannsbild, mit dat see de Huushollen, un dat wat anners noch dortohört, deelt.\nJungedi – wat wee ikk binnerwendich all mit de Keerl dorachter d' Stüür an d’ futern. Denn dat kunn blods een Mannsild weesen. Is dochsoveel Bott de heele Stroat langs – oaber nä – dor moot sükk een so’n Leulapp van Stüürmann jüüst vöör miene Huusdör breetmoaken!!! Un wat schall ikk di särgen – as ikk stuv tägen dat Hüdschefüdel stillholl, üm in mien Brast to kieken, well dor so unkloog is, dor maark ikk, dat ikk up us oled Foahrrad sitt – un dat moie Auto, wat dor up mien Stää, vöör mien Huusdöör steit, mien eegens is.


Säärm-Portrait fon Arnold Böcklin\nArnold Böcklin (bädden ap dän 16. Oktober 1827 in Basel; stuurwen ap dän 16. Januar 1901 in San Domenico bie Fiesole, Provins Florenz, Italien) waas aan Swaitser Moaler, Teekner, Graphiker un Bieldehauer fon dän Symbolismus.\nHier een poor Wierke. Uumdät dät symolistisk is, kon deer fuul uutinterpretierd wäide.\n"Venus Genitrix" - Latiensk foar: Venus, ju Ärtjuugerske.\nVenus waas in dät Oolde Room ju Goddine fon ju Ljoofte. Hier nimt Böklin ju Sinbielde un wiest deermäd, wo wichtich sowät as Ljoofte is, dät dät Lieuwend in Gong blift. Uk Venus hieren Suun, Amor (Latiensk foar: Ljoofte), uk naamd "Cupido" (Liedenskup), spiedelt een wichtige Rulle, hie stikket unner dät Poor een Fjuur oun, wier een Sinbielde. Dät Böcklin ju Foarm fon dät Triptychon bruukt, ju aleer maasttieds foar Altoarbielden bruukt wude, wiest, dät him dät wichtich waas, dät düsse Seeke aleer in dän heedenske Gloowe een wichtige Rulle spiedeld häd.\nDät Dooden-Ailound (III).\nDie Dood spiedelde foar Böcklin een wichtige Rulle. In sien Lieuwendstied ferloos hie aachte fon sien fjautien Bäidene, hie kreech säärm dät Narrenfiewer un aan Sleek. Bie ju fäärme un ju twäide Version noch nit, man fon ju trääde Version oun skreeuw hie sien Initioalen ap een fon do Grääfkoomeren in dän Fäls.\nSäärmportrait mäd dän fjooljende Dood\nDät is foar dän sälge Bäätergruund tou bikiekjen as "Dät Doodenailound". Böcklin gript hier dän oolden Toacht ap, wierätter die Dood sien Offere donsje lät. Sukke Doodendons-Bielden roate dät al sänt dät 14. Jierhunnert.\nArnold Böcklin (Düütske Biographie)\nDisse Siede wuude toulääst annerd uum 21:30, 16. Juni 2015.


Externsteine, 2007 (Foto uut dät Suudwääste nuumen)\nDo Externsteine sunt ne besunnere Fälsformation fon Soundsteene in dät Teutoborger Woold, appe Naite fon ju Stääd Detmold in dän Kring Lippe. Disse Sjoonswöidegaid in Noudrhien-Wäästfoalen is n Natuurtoankmoal, un wäd alle Jiere fon fuul Touristen besoacht. An ju noudaastelke Siede fon do Externsteine lait n litjen Deech.\n3 Mytiske Anluukengskraft\nGeologie[Beoarbaidje | Quelltext bearbeiten]\nDo Externsteine in dät Teutoborger Woold sunt natüürelke Soundsteen-Fälse. Die grootste Fäls lait 47,7 m hooch buppe dän „Wiembecketeich“, un sträkt sik uur moorere Hunnert Meter uut in n Gebiet weer Fälse nit oafte foarkuume. Do Fälse sunt in do fergeene Jierhunnerte fuulmoals bewierked wuuden fon Moanskene. Ju geologiske Formation äntstuude foar uungefeer 120 Millione Jiere, man do lainen noch horisontoal. Foar uungefeer 70 Millione Jiere sunt do Steene fertikoal uumeknikt, truch do Ienfloude fon dät Weeder kriegen do Externsteine hiere hüütige Form.\nExternsteine mäd Besäikere\nBesäikere bie do Externsteine in ju Walpurgisnoacht\nAlle Jiere rakt et uungefeer n hoolwe bit een Million Besäikere bie do Externsteine. N poor Steene konnen bestiegen wäide fon Klatterer, man buuten do foarskreeuwen Klatterweege is dät Betreeden fon do Fälse ferbooden. Truch ferskeedene Trappen, do sloain sunt in do Fälse, kon me bie do Spitsen kuume. Fon deer uut kon me gans fier ätter dät Noudaaste kiekje, in do uur Heemelsgjuchtengen sjucht me bloot do Bierige un Boome, do direkt an do Externsteine stounde.\nUum do Externsteine tou bekiekjen mout me deeges Ientreedjäild betoalje, buuten do Eepengenstiede sunt do Externsteine kostenloos tougongelk.\nMytiske Anluukengskraft[Beoarbaidje | Quelltext bearbeiten]\nDäälich hääbe do Externsteine ne besunnere Betjuudenge foar keltiske Religionsmeenskuppe un germaniske Näiheedenen, uk foar Ljuude uut ju New Age Beweegenge sunt do Externsteine wichtich. Däälich wäide noch altied Midsuumerfäste un uur heedenske Fäste bie do Externsteine fierd fon heedenske Gruppen of New Age Gruppen.\nFröier interessierten do nationoalsozialisten sik foar do Steene; jo wüülden ju Externsteine bruuke as n Bewies foar ju Existenz fon ne oolde Hoochkultuur in et Noude, juust as do oolde fier äntwikkelde Sivilisationen an dät Middelmeer. Däälich rakt et noch altied Interesse fon nationoal-orientierde Ljuude, man bie do heedenske Fäste sunt do nit of min fertreeden.\nCommons: Externsteine – Mediendoatäie\nDisse Siede wuude toulääst annerd uum 09:34, 20. Oktober 2013.


1797 – Wikipedia\nJier: < · 1795 · 1796 · 1797 · 1798 · 1799 · >\nGregorioansken Kalänner 1797\nArmeensken Kalänner 1246\nChineesken Kalänner 4493 – 4494\nÄthiopisken Kalänner 1789 –1790\nHebräisken Kalänner 5557 – 5558\nIroansken Kalänner 1175 –1176\nIslamisken Kalänner 1212 –1212\n1.1 Sunner niep Doatum\n14. Februoar: Unner Admiroal John Jervis un Kommodore Horatio Nelson roakje do Briten in ju Seeslacht bie Kap St. Vincent ju Uurwinnenge uur ju spoanske Flotte.\n20. Februoar: Ätter dät jo in't Jier toufoarne ap dät Ailound Baliceaux deportierd wuuden sunt, siedelt Grootbritannien do Garifuna („Swotte Kariben“) ap dät Ailound Roatán foar ju honduroanske Kuste uume.\n18. April: Die uutmoakede Foarfree fon Leoben twiske Frankriek un Aastriek häd dän Ferticht fon Aastriek ap dät Heertoachdum Mailound, dät Deel fon ju äntstoundende Cisalpiniske Republik wäide skäl, tou'n Ienhoold.\n12. Moai: Ludovico Manin, die lääste Doge fon Venedig, tonket ou un die Groote Räid fon ju Stääd hoaldt sien lääste Sittenge ou. Ap't Fäästlound lääse do Troppen fon Napoleon, do in ju Republik Venedig ientroangen sunt.\n17. Oktober Mäd dän Free fon Campo Formio wäd die Italienfäildtoach fon Napoleon Bonaparte ärfoulchriek ousleeten.\n16. November: Freerk Wülm III. wäd ätter dän Dood fon sin Foar Köönich fon't Prüüske Riek.\nSunner niep DoatumBearbeiten\nDo Garifuna ferljoose dän twäiden Karibenkriech un wäide in ju Foulge uut hiere Heemat St. Vincent eerste ätter dät Ailound Baliceaux un ätters ätter Roatán deportierd. Deerbie stäärft sowät n Haaldeel fon do Ljuude.\n10. Januoar: Annette von Droste-Hülshoff, düütske Skrieuwerske\n31. Januoar: Franz Schubert, aastrieksken Komponist\n22. Meerte: Die leetere prüüske Köönich un düütske Kaiser Wülm I.\n16. November: Freerk Wülm II., Köönich fon't Prüüske Riek\nZuletzt bearbeitet am 26. Juli 2019 um 18:23\nDisse Siede wuude toulääst annerd uum 18:23, 26. Juli 2019.


De Markus Breef, Numma 80 - Andrew & Deanna Friesen\nDe Markus Breef, Numma 80\nToom Läsen: Markus 15:16-20\n“De Soldoten neemen Jesus dan em Rechthus nenn, un roopten de gaunze Baund Soldoten toop. See neemen am eenen bleiwrooden Rock om un flochten eene Stachelkroon un saden am dee opp dän Kopp un fungen aun, am to bejreessen aus dän Judenkjennich. Un see schluagen am emma wada met eenem Ruastock opp däm Kopp un spieejen no am un kjneeden sikj ver am un bäden am aun. Un aus see am vespott hauden, neemen see am dän bleiwrooden Rock auf un trocken am wada siene Kjleeda aun. Dan leiden see am rut, am to kjriezjen.“\nVäajetmol deeden wie läsen von woo de Juden leidasch deeden Jesus äwa jäwen no Pilatus, un woo Jesus wort vedaumt toom stoawen aum Kjriez. Ver dit hauden de Juden Jesus beschuljcht, oba wiels see de Reema unjadon wieren, hauden see nich de Macht toom legal een Mensch doot moaken, un doawäajen brochten see am no Pilatus. Dan, aus Pilatus de Menschen ieescht jefroacht haud, waut see met Jesus wullen jedonen haben, säden see aula, daut hee sull jekjriezicht woaren, un dan jeef Pilatus am äwa no de Soldoten.\nDenkjt doaraun, Jesus wort aul ver dit vekjielt von de Judischa Rot, un vepitscht von Pilatus siene Mana, ea am woat no de Soldoten äwajejäft. Hee haft aul groote Wunden, wiels soo aus de Reema ieescht emma Menschen vepitschten, wia greslich. De Wipp ooda Pitsch waut see brukten, wia von Lada jemoakt, un haud aulesorten kjliene bieta Iesa un spetze Dinja nenn jebungen, soo daut et een Mensch seen Lada un Fleesch oprieten deed. Daut wia soo oajch, daut Menschen storwen noch emol bloos von vepitscht woaren! Un dit es ea Jesus woat äwajejäft no de Soldoten!\nNu daut de Soldoten Jesus haben, doonen see äwa am spotten, un see trakjen am soo aun aus een Kjennich. Daut kliea Bleiw-Root, wia to dee Tiet een bewies von Rikjtom; Kjennichs un aundre rikje Menschen wieren von de eensje waut daut kliea brukten, wiels daut wia sea dieret Zeich. Daut kost väl Jelt Zeich soon kliea moaken, oba de Soldoten brucken daut hia toom Jesus spotten.\nSee moaken sikj uk eene Stachelkroon, von Ranken waut lange Stachels aun sikj haben, un see drekjten daut faust opp Jesus sien Kopp nopp; nu daut see am soo aunjetrocken hauden, nanen see am dän Judenkjennich, un fangen aun am to vekjielen met stakja, opp däm Kopp, un doamet drekjen de Stachels emma deepa en Jesus siene Hut nenn. Daut es een Wunda daut Jesus nich besenungsloos wort met aul dit, met woo sea see am vekjielden, oba hee bleef waka derch dit aula, soo wiet aus wie weeten.\nMank aul dit, doonen see noch opp Jesus spieejen un to jlikje Tiet sikj han kjneeen un am aunbäden; aul dit bloos toom am vespotten. Dit bewiest waut vonne Menschen dise Soldoten wieren, wiels wie kjennen seenen woo hoat see sent. See hauden sikj em Hoat soo hoat jemoakt, daut see feelden sikj nich emol schuldich wan see Menschen vekjielden un vespotten deeden; see hauden äa Jewessen aul gaunz aufjesajcht, daut see sikj nich emol mea schuldich feelden fa Menschen schlajcht behaundlen.\nOba de Woarheit es daut Jesus jeef sikj selfst opp. Met aul dit, wan Jesus haud wult, haud hee kunt dit aula brikjen; wiels Jesus sajcht en Johanes 10:17-18, “Mien Voda es mie doawäajen goot, wiels ekj mien Läwen hanlaj, om daut wada to nämen. Daut nemt mie kjeena wajch, daut laj ekj ut mie selfst han. Ekj hab de Krauft, daut hantolajen, un hab uk de Krauft, daut wada to nämen. Dit Jeboot hab ekj von mienem Voda jekjräajen.“ Jesus deed sikj hanjäwen, toom stoawen; jo, de Menschen vedaumden am toom Doot, oba hee wist aul lang verhäa daut hee wudd stoawen. Aules passieed no Gott sienem Plon no, un Jesus jeef sikj han toom Gott sien Plon erfellen.\nDit meent, daut Jesus leet sikj selfst vespott woaren, un vekjielt woaren, toom de Sindenschult betolen. Soogoa dise Soldoten, wan see wudden omdreien, un sikj werkjlich deemootjen ver Jesus, wudd hee an vejäwen un aunnämen aus sien Nofolja. Jesus haud kjeene Hot fa dise Menschen; hee haud kjeene Hot fa irjent een Mensch. Hee haud sikj hanjejäft, toom de Rada von de Welt sennen, un daut kunn nich woaren onen daut hee wudd stoawen.\nJesus deed aul dit, wan hee gaunz oschuldich wia; hee haud niemols en sienen Läwen irjent een Sind jedonen, oba hee betold de Schult fa jieda Mensch waut haft jesindicht. Hee deed dit bloos wäajen siene groote Leew fa jieda Mensch. Wan wie aun am jleewen, dan deit Gott onse Sindenschult auflaschen, un hee talt daut soo aus wan wie nich Sinda sent. Hee nemt ons dan aun aus siene Kjinja, un talt ons aus oschuldich. Dit es bloos mäajlich, wiels Jesus wort jestroft, un storf opp däm Kjriez en onse Städ. Well wie am lowen un preisen fa siene jewaultje Leew, wuaderch hee ons raden deit von onse Sind.