Ebrill 2018 – Hanes Dyffryn Ogwen\nOn Ebrill 16, 2018 Ebrill 16, 2018 By johnllywelynYn Diwylliant, HamddenRho sylw\nDyma erthygl arall gyfranwr gwadd, sef Wyn Thomas sy’n uwch ddarlithydd mewn cerddoriaeth ym Mhrifysgol Bangor.\nGwelwyd dwy ganolfan gerddorol o bwys yng ngogledd Cymru’r 19eg ganrif, sef Rhosllannerchrugog yn y dwyrain a Bethesda yn y gorllewin. Tra mai’r diwydiant glo ddenodd y boblogaeth i ardal y Rhos, twf aruthrol yn y diwydiant llechi ynghyd â doniau cynhenid trigolion y fro a fu’n ffynhonnell i gyfoeth ac amrywiaeth y traddodiad corawl yn Nyffryn Ogwen.\nCyfeirir yn aml at gyfraniad eithriadol Robert Williams (1791-1828), Cae Aseth, Dyffryn Conwy a symudodd i weithio yn Chwarel Cae Braich y Cafn yn 1819 ac a gyfrannodd i’r bywyd diwylliannol drwy gynnal dosbarthiadau i ddysgu elfennau cerddoriaeth a nodiant i’r trigolion lleol. Yn y man, ystyriwyd ef yn ‘dad canu cysegredig ac eglwysig yr ardal’ a bu’n gyfrwng i godi safon canu cynulleidfaol y gymdogaeth. Dylanwadodd ar gyw-gerddorion eraill – rhai fel ‘Eos Llechid’, ‘Asaph’, a ‘Gorfinawc o Arfon’ – ac yn dilyn ei farwolaeth annhymig sefydlwyd Cymdeithas y Cantorion Crefyddol yng Nghapel y Carneddi fel parhad i’w waith a chydnabyddiaeth o bwysigrwydd canu corawl a chaniadaeth y cysegr yn ardal Bethesda. Bu’r gymdeithas hon yn llwyddiant ac er y cysylltid hi â’r Methodistiaid Calfinaidd, deuai’r aelodau ynghyd o bob enwad. O ganlyniad, magwyd llinach o gerddorion fel William Owen, Prysgol, John Parry, David Roberts (‘Alawydd’), a Robert Davies (‘Asaph Llechid’), a fu’n flaengar yn arwain, hyfforddi, cyhoeddi, cyfansoddi ac yn cydlynu gweithgareddau cerddorol y dref. Cymeriadau fel y rhain a osododd sylfeini’r traddodiad ac a barodd i’r bwrlwm cerddorol ym Methesda ddenu sylw bonedd a gwreng yn ddiwahân.\nWrth i’r Mudiad Dirwestol ennill ei blwyf yng Nghymru yn ystod y 1830au-1840au sefydlwyd nifer o gorau dirwest yn Nyffryn Ogwen (e.e. Côr Dirwestol Braich Melyn a Chôr Dirwest Y Carneddi) a deuai’r rhain ynghyd yn gyson i gyd-orymdeithio a chyd-ganu gyda chorau o ardaloedd Bangor, Llangefni, Llanrug, Pwllheli a.y.b. mewn Cylchwyliau Dirwestol yng Nghonwy (1849) a Chastell Caernarfon (1850). Emynau dirwest, anthemau a detholiad o weithiau cyfarwydd Handel, Haydn, William Croft a Beethoven fyddai’r arlwy gerddorol gan amlaf, ond yn ôl tystiolaeth y wasg, denai’r achlysuron cyhoeddus hyn gynulleidfaoedd niferus yn eu miloedd.\nErbyn ail hanner y ganrif, roedd yr arfer o gynnal Cylchwyl Gantorol ac Eisteddfod Gerddorol flynyddol ym Methesda wedi ei hen sefydlu a chystadlaethau canu anthemau Cymraeg a Saesneg yn ogystal â chystadlaethau cyfansoddi darnau corawl yn gyffredin. Digwyddiadau fel y rhain fu’n symbyliad i sefydlu corau lleol (ym mhonciau’r chwareli, mewn capeli enwadol ac eglwysi, er enghraifft), i godi safon canu’r gymdogaeth ac a fu hefyd yn ysgogiad i gyfansoddwyr ifanc yr ardal i fwrw eu prentisiaeth. Deuai arwyr y byd cerdd yng Nghymru yno hefyd i feirniadu, a rhai fel Edward Stephen (‘Tanymarian’), John Mills (‘Ieuan Glan Alarch’), Llanidloes, a John Roberts (‘Ieuan Gwyllt), a’u tebyg yn gyfrwng i annog datblygiadau ym myd cerddoriaeth a chanu corawl nas gwelwyd mewn ardaloedd eraill o Gymru bryd hynny.\nDenai eisteddfodau niferus y dref gystadleuwyr o bob ardal o ogledd Cymru a Chilgwri a heidiai’r tyrfaoedd i fwynhau cystadlu brwd (a ffyrnig, ar brydiau!) rhwng corau’r gymdogaeth a pharthau eraill y wlad. Yn ystod y 1860au gwelwyd bri mawr ar Eisteddfodau Cymreigyddion Bethesda, tra mai Eisteddfodau Ponciau y Chwarel fu’n boblogaidd yn y 1870au. Cynhaliwyd Cyfarfodydd Llenyddol yn gyson yng nghapeli’r fro, ond oherwydd gwerth a phwysigrwydd cerddoriaeth yn y gymuned leol rhaid hefyd oedd cynnwys perfformiadau lleisiol a chorawl ynddynt er mwyn sicrhau cefnogaeth fwy na’r cyffredin. Fel dull o feithrin doniau cerddorol yr ifanc, bu Eisteddfodau’r Plant a’r Eisteddfodau Undebol yn fodd o gynnig llwyfan i’r genhedlaeth iau ac yn eu sgil, daeth cyfle pellach i sefydlu corau deulais (Soprano ac Alto) a thri-llais (SSA) ar eu cyfer. Drwy gyfrwng profiadau amheuthun fel y rhain, y cododd unawdwyr a pherfformwyr lleisiol o’r gymuned a ddaeth i enwogrwydd yn ddiweddarach yn y ganrif. Ond rhaid canmol menter a dyfeisgarwch cerddorion Dyffryn Ogwen yn ogystal. Ym 1853, mentrodd William Morris a hanner-cant o aelodau o Gôr Dirwestol Braich Melyn i dalaith Pennsylvania (Unol Daleithiau) i gynnal cyngherddau ac i chwifio baner gerddorol y genedl. Cyn hwylio o ddociau Lerpwl, roedd y cantorion wedi creu’r fath argraff ar drigolion y ddinas, fel y rhoddwyd sylw i Fethesda ar dudalennau’r papurau newydd ac y daeth enw’r dref yn gyfarwydd yn ardaloedd Everton, Toxteth ac Edge Hill. Ond nid cerddoriaeth gan Handel, Mozart a Mendelssohn yn unig glywyd y tu hwnt i’r Iwerydd, yn hytrach lledaenodd poblogrwydd gweithiau corawl ‘Eos Llechid’, ‘Tanymarian’ a J. Ambrose Lloyd ymhlith y Cymry alltud a denwyd sylw cynulleidfaoedd estron i bwysigrwydd a safon neilltuol cerddoriaeth gorawl yn yr ‘hen wlad’.\nFel cymuned Gymreig, lle rhoddwyd parch a blaenoriaeth i’r iaith, tyfodd yr arfer o gyfieithu gweithiau corawl y traddodiad Ewropeaidd o’r Saesneg, Lladin ac Almaeneg i’r iaith Gymraeg. Cyfeirir at ymdrechion Côr Shiloh (Tregarth), er enghraifft, i drosi geiriau’r oratorio Jephtha (Handel) i’r Gymraeg:\n‘Yn sicr, nid oes terfyn ar lafur bechgyn y chwarelau gyda cherddoriaeth.\nY maent yn mynnu cael meistroli holl gampweithiau prif gerddorion y byd,\ngan ddechrau gyda Handel – yn enwedig bechgyn Tregarth’.\nYn yr un modd, roedd sicrhau unawdwyr ac arweinyddion o dalgylch Bethesda ar gyfer achlysuron o’r fath yn flaenoriaeth – onid meithrin doniau lleol a’u cefnogi oedd braint y gymuned gyfan? Hyn fu hanes y bariton, David Ffrangcon-Davies, y soprano Megan Telini, ac yn ddiweddarach y mezzo-soprano, Leila Megane. O ganlyniad i’w profiad fel perfformwyr yn Nyffryn Ogwen ynghyd â’u doniau arbennig, daeth llwyddiant i’w rhan ac fe ledaenwyd enw da’r traddodiad ar lwyfannau cerddorol yng Nghymru a’r tu hwnt. Ond deuai ymwelwyr uchel eu parch i Gastell Penrhyn hefyd (e.e. Y Frenhines Victoria ym 1859 a’r Prif Weinidog William Gladstone ym 1861) ac wrth fwynhau diddanwch corau Bethesda a’r cylch, deuai clod ac anrhydedd i’r gymdogaeth gyfan a sylw pellach i gerddoriaeth a cherddorion y fro. Cyfuniad o gantorion o gapeli ac eglwysi’r ardal oedd aelodau Cymdeithas Gorawl Eglwysig Bethesda a than arweiniad Owen Davies (‘Eos Llechid’) rhoddwyd cryn bwyslais ar berfformio gweithiau cysegredig yn y Gymraeg, waeth pwy oedd yn bresennol yn y gynulleidfa. Y Bethesda Glee Society, St. Annes Glee Society a’r Aber and Llanllechid Glee Society fodd bynnag, fyddai’n darparu’r diddanwch cerddorol yn Saesneg.\nWrth i ddylanwadau cerddorol y traddodiad Ewropeaidd gyrraedd gogledd-orllewin Cymru, datblygodd yr arfer o ddarparu cyfeiliant mwy priodol na harmoniwm neu organ ar gyfer canu corawl. Ym mherfformiad y gantata, Gwarchae Harlech (Edward Lawrance) gan y Penrhyn Choral Society cafwyd cerddorfa yn ogystal â band pres (y Penrhyn Royal Brass Band) i gynnal y rhannau lleisiol. I gynulleidfa’r cyfnod, byddai hyn yn brofiad anghyffredin a hynod ddeniadol am mai prin oedd offerynwyr ac ensemblau ‘Clasurol’ o’r fath yn y gymdogaeth bryd hynny. Yn y man, sefydlwyd The Penrhyn String Band a fu’n cynnal cyngherddau’n gyson yn Neuadd y Farchnad (Bethesda) ac a fu’n diddanu’r boblogaeth leol. Drwy gyfrwng eisteddfodau (mawr a mân) a gallu creadigol cerddorion y fro, lluniwyd cyfansoddiadau newydd ar gyfer corau a chymdeithasau corawl y fro e.e. yr oratorio Ystorm Tiberias (Tanymarian) a berfformiwyd gan Gôr Undebol o gantorion gorau’r gymdogaeth dan arweiniad R.J. Jones (‘Garmonydd’). Ond un mudiad rhyngwladol a ddylanwadodd yn fawr ar allu a chyfeiriad cerddorol y Dyffryn oedd Mudiad y Tonic Sol-ffa a ddenodd filoedd i ddysgu nodiant cerddorol newydd yng nghapeli Jerusalem, Gerlan, Tynymaes, Carneddi, Rhiwlas a.y.b., Drwy gyfres o arholiadau canu a thasgau sain-glust, codwyd safon darllen cerddoriaeth yn nalgylch Bethesda yn rhyfeddol. Y Parch Robert Roberts (brawd John Roberts, ‘Ieuan Gwyllt’) fu’n athro cyntaf y grefft ac fe’i dysgai ar yr amod y byddai ei ddisgyblion yn sefydlu dosbarthiadau eraill yn eu cymunedau Cristnogol. I gyd-fynd â datblygiadau o’r fath, tyfodd poblogrwydd y Gymanfa Ganu yn y sir a gyfrannodd ymhellach at godi safon canu cynulleidfaol ac o ganlyniad, deuai unigolion fel David Jenkins, Roland Rogers a Spencer Curwen i ymweld â’r ardal ac i gefnogi’r gwaith. Unigolion fel y rhain gafodd brofiad o weithgarwch corawl mewn ardaloedd y tu hwnt i Sir Gaernarfon, a’u dealltwriaeth hwy o’r maes fu’n sail i’r arloesi corawl a cherddorol ym Methesda.\nCor Meibion y Penrhyn a fu yn cystadlu yn Eisteddfod Ffair y Byd yn Chicago yn 1893. Mae Edward Broome yr arweinydd ar dde eithaf y llun.\nCyn diwedd y ganrif, roedd The Arvonic Male Voice Choir dan arweiniad Roland Rogers yn teithio i ganolfannau yn Lloegr (e.e. Lerpwl a Huddersfield) i gynnal cyngherddau o gerddoriaeth Gymreig yn ogystal â chystadlu, gyda chryn lwyddiant, yn yr Eisteddfodau Cenedlaethol. Iddynt hwy, roedd camu y tu hwnt i Glawdd Offa yn arwydd o hyder a gallu’r côr i wynebu unrhyw her gerddorol a ddeuai o gyfeiriad y traddodiad yn Lloegr. Ond ‘menter enbyd’ i gôr o feibion y fro (The Penrhyn and Dinorwic Choir), dan gyfarwyddyd Edward Broome, oedd teithio i Ffair y Byd yn Chicago ym 1893. Er na ddaeth llwyddiant i ran y cantorion y flwyddyn honno, roedd cyflawni camp o’r fath yn arwydd o obeithion rhyngwladol yr amaturiaid hyn ac yn arwydd o ymrwymiad y gymuned i gefnogi ei cherddorion i eithaf ei gallu. Yn wir, roedd y daith i’r Unol Daleithiau mor bwysig ac arwyddocaol yn hanes yr ardal ac yn hanes cerddoriaeth Cymru benbaladr, fel y cyfrannodd Yr Arglwydd Penrhyn swm o £300 at y costau.\nCor dynion y streic yn 1900 – un o dri chôr yn Nyffryn Ogwen\nDrwy gydol cyfnod y Streic Fawr (1900-1903) bu cerddoriaeth leisiol ac offerynnol yn rhan allweddol o fywyd cymunedol Bethesda. Parhau wnaeth y canu mawl yn y capeli a’r eglwysi, ond cyfrwng codi arian i liniaru anawsterau gweithwyr a theuluoedd y fro, yn bennaf, fu perfformiadau a chyngherddau corawl bryd hynny. Yn wyneb diffyg Undebau Llafur a Gwladwriaeth Les, roedd disgwyl i’r trigolion ddibynnu ar eu hadnoddau a’u gallu cynhenid ond roedd canu a chyd-ganu yn gyfrwng gwerthfawr hefyd i ledaenu neges! Teithiodd dau Gôr Meibion i barthau gwahanol o Gymru a Lloegr i gyngherdda yn ystod y blynyddoedd argyfyngus hyn, ond y mae hanes ymdrechion Côr Merched y Streic (dan arweiniad Mary Ellen Parry) yn deilwng o ymchwil ac astudiaeth bellach. Y gwragedd hyn a fu’n gefnogol i’w gwŷr, nid yn unig ar eu haelwydydd, ond ym merw’r frwydr am hawliau a thelerau teg, fu hefyd yn barod i deithio a diddanu a chynnal tlodion y fro. Drwy flynyddoedd y Streic, bu cerddoriaeth a gweithgaredd cerddorol yn gyfrwng i uno’r gymuned ddiwylliedig hon.\nCor merched y streic yn 1900, Mae Miss Mary Ellen Parry yr arweinyddes yng nghanol y rhes flaen a Megan Telini ar dde eithaf y rhes ôl\nEr gwaethaf y colledion ddaeth yn sgil y Rhyfel Byd cyntaf a’r Dirwasgiad a’i dilynodd yn 20au’r ganrif ddiwethaf, parhaodd y diddordeb mewn canu corawl, cymanfaoedd canu, perfformiadau operatig, eisteddfodau coronog a gwyliau corawl yn Nyffryn Ogwen. Cynyddodd y nifer o gorau plant (e.e. Côr Ysgol y Cefnfaes), daeth perfformiadau o oratorïau crefyddol yn gyffredin yn y capeli (e.e. Judas Maccabeus yng Nghapel Jerusalem) ond yn dilyn anogaeth yr organydd a’r cyfansoddwr, Caradog Roberts (Bangor a Rhosllannerchrugog) sefydlwyd côr meibion unedig a ddaeth yn gonglfaen i weithgaredd cerddorol y gymuned gyfan am flynyddoedd lawer. Enillodd Côr Meibion y Penrhyn ei blwyf ymhlith corau blaengar y genedl a chan ddilyn arfer a threfn y gorffennol, bu’n cystadlu’n gyson, yn teithio’n ddyfal ac yn torri cwys newydd ymhlith corau meibion Cymru’r 20fed a’r 21ain ganrif. Heddiw, er gwaetha’r ffaith nad yw caniadaeth y cysegr fel ag y bu yn nyddiau Diwygiad ’04-05 ac nad oes sôn am Eisteddfod Ponc y Chwarel na Gŵyl Gorawl, fe gododd to o gantorion a chyfansoddwyr o fath gwahanol yn y fro – unigolion a grwpiau poblogaidd sy’n ymwybodol iawn o bwysigrwydd y traddodiad llenyddol, sy’n tynnu ar gyfoeth cerddorol y gorffennol ond sydd yn diddanu cynulleidfaoedd ymhell iawn o olwg y Dyffryn.\nDydd Gŵyl Dewi, 2018\n R. Merfyn Jones, The North Wales Quarrymen, 1874-1922 (Cardiff: University of Wales Press, 1982)\n John William Evans a Sion William Ifan: Cofiant, neu hanes bywyd a marwolaeth Robert Williams, o Gae Aseth, Llanbedr yn Arfon: yr hwn oedd ben cerddor tra rhagorol yn mhlith y Trefnyddion Calfinaidd; hefyd rheolau a threfniadau llywodraethol y cantorion yn Nhapel y Carneddi, Llanllechyd\n(Llanrwst: John Jones, 1830).\n R. D. Griffith, Hanes Canu Cynulleifaol Cymru (Caerdydd: Gwasg Prifysgol Cymru, 1948)\n Gladys Lloyd Williams, Hanes Cerddoriaeth yn Nyffryn Ogwen (Caernarfon: Llyfrfa’r Methodistiaid Calfinaidd, 1965), 11\n Y Parch Owen Davies (‘Eos Llechid’), 1828-1898, Arweinydd y gân am gyfnod o 20 mlynedd yn Eglwys y Plwyf, Llanllechid.\n Griffith Rowlands (‘Asaph’), 1807-1889. Cyn-ddisgybl i Robert Williams, Cae Aseth, chwarelwr ac Arweinydd y gân yng Nghapel yr Annibynwyr (Bethesda) am 45 o flynyddoedd.\n John Williams (‘Gorfyniawc o Arfon’), 1814-1878. Cyn-ddisgybl i Robert Williams, Cae Aseth ac awdur nifer o erthyglau cerddorol yn Y Gwyddoniadur Cymreig (1889-1896). Treuliodd gyfran sylweddol o’i fywyd yn Lerpwl.\n William Owen (‘Prysgol’), 1813 -1893. Cyfansoddwr yr emyn-dôn ‘Pen Calfaria’, ‘Deemster’ ac ‘Alma’.\n John Parry (Y Carneddi), 1808-1838. Chwarelwr a chyfansoddwr tonau.\n David Roberts (‘Alawydd’), 1820-1872. Awdur Gramadeg Cerddorol (1848) a Llyfr y Psalmau (1867) sy’n cynnwys 150 o emyn-donau cynulleidfaol.\n Robert Davies (‘Asaph Llechid’), 1834-1858. Cyfansoddwr yr anthem boblogaidd, Dyn a aned o wraig a genid yn aml yng ngwasanaethau angladdol y fro.\n Llyfrgell Genedlaethol Cymru, Papurau Bob Owen, Croesor, Llsg. 37/30, ‘Hanes Cerddoriaeth Ardal Bethesda’\n Edward Jones Stephen (‘Tanymarian’), 1822-1885. Brodor o Faentwrog, gweinidog a chyfansoddwr yr oratorio Gymraeg, Ystorm Tiberius (1885 ac 1887)\n John Mills (‘Ieuan Glan Alarch’), 1812-1873. Aelod o deulu cerddorol y Millsiaid o Lanidloes. Awdur Gramadeg Cerddoriaeth (1838)\n John Roberts (‘Ieuan Gwyllt’), 1822-1877. Golygydd Llyfr Tonau Cynulleidfaol (1859) a Y Cerddor Cymreig (1861). Bu’n frwd iawn dros boblogeiddio nodiant y sol-ffa yng Nghymru’r cyfnod.\n Aberystwyth, Llyfrgell Genedlaethol Cymru, Papurau Bob Owen, Croesor, Llsg. 37/30, ‘Hanes Cerddoriaeth Ardal Bethesda’\n David Thomas Davies (1855 – 1918). Ganwyd ef yn yr Hen Durnpike, Brynllwyd ac ychwanegodd yr enw ‘Ffrangcon’ fel arwydd o’i gyswllt teuluol ag ardal Bethesda. Athro canu yn yr Academi Gerdd Frenhinol (Llundain) ac awdur y gyfrol The Singing of the Future (Lane, 1905).\n Margaret Jane Parry (‘Megan Llechid’ neu ‘Madam Telini’), 1878-1940 – Cantores broffesiynol a fu’n amlwg yn y byd cerddorol yn yr Alban (Caeredin), Llundain ac yn yr Eidal. Bu’n ddisgybl i’r cyfansoddwr, R.S.Hughes, organydd Capel Bethesda.\n Margaret Jones (Leila Megane), 1891-1960. gw. Ilid Anne Jones, Leila Megane – anwylyn cenedl (Llanrwst: Gwasg Carreg Gwalch, 1999).\n David Jenkins (1848-1915), Athro Cerddoriaeth, Coleg Prifysgol Cymru, Aberystwyth. Beirniad eisteddfodol, golygydd Y Cerddor ac arweinydd Cymanfaoedd Canu.\n Roland Rogers (1847-1927), organydd a chôr-feistr Eglwys Gadeiriol Bangor. Tiwtor cerdd yng Ngholeg Prifysgol Gogledd Cymru, Bangor ac athro canu D. Ffrangcon Davies ac R.S. Hughes.\n J. Spencer Curwen (1847-1916). Mab John Curwen, sylfaenydd y tonic sol-ffa ym Mhrydain. Cyhoeddwr cerddoriaeth a fu’n gyfrifol am hyrwyddo cystadlaethau corawl ymhlith cantorion amatur yn Lloegr.\n Sefydlwyd y côr o gant a phedwar-ugain o leisiau gan ‘Eos Ceraint’, organydd Eglwys St. Anne. Fe’i dilynwyd gan y Dr. Roland Rogers yn 1882. Gw. Elfed Jones, Côr Meibion y Penrhyn: Ddoe a heddiw (Dinbych: Gwasg Gee, 1984)\n Edward Broome (1868-1932). Brodor o Fanceinion a ddaeth yn organydd cynorthwyol Eglwys Gadeiriol Bangor ac yn organydd Eglwys y Santes Fair yn y ddinas. Treuliodd gyfran helaeth o’i oes yn byw yng Nghanada.\n Elfed Jones, Côr Meibion y Penrhyn: Ddoe a heddiw (Dinbych: Gwasg Gee, 1984)\n Elfed Jones, Côr Meibion y Penrhyn: Ddoe a heddiw (Dinbych: Gwasg Gee, 1984), t. 14\n ‘Côr Merched y Streic’ – Darlith gyhoeddus gan Brenda Wyn Jones, Bethesda\n Yn 1935 y sefydlwyd Côr Meibion y Penrhyn. Gw. Elfed Jones, Côr Meibion y Penrhyn: Ddoe a heddiw (Dinbych: Gwasg Gee, 1984), t. 14\n Côr y Penrhyn, Anthem, Cwmni Sain, Sain SCD 2679\nOn Ebrill 12, 2018 By johnllywelynYn Uncategorized1 Sylw


Heintiau Wrin a Gwlychu | Iechyd a Materion y Corff | Iechyd | Gwybodaeth\nRydych chi yma: Hafan » Gwybodaeth » Iechyd » Iechyd a Materion y Corff » Heintiau Wrin a Gwlychu\nGwybodaeth » Iechyd » Iechyd a Materion y Corff » Heintiau Wrin a Gwlychu\nLlid y Bledren (Cystitis)\nHaint wrin yw llid y bledren sy’n cael ei achosi pan ddaw’r bledren a’r wrethra ( y tiwb sy’n cario’r wrin o’r bledren allan o’r corff) yn llidus (inflamed). Mae’n anghyfforddus ac mae’n rhoi’r teimlad i ti dy fod di am bi-pi o hyd. Weithiau fe all yr wrin fod yn gymylog ac yn ddrewllyd, neu fe all gynnwys diferyn o waed.\nGall bacteria o’r anws beri llid y bledren. Mae’n bwysig bod merched yn sychu o’r tu blaen i’r tu ôl i osgoi lledaenu’r bacteria tuag at y bledren. Gall rhyw egnïol neu aml hefyd ei achosi.\nNid yw llid y bledren yn ddifrifol ac mae modd ei drin ag:\nAntibiotigau oddi wrth dy feddyg\nTriniaethau dros y cownter\nYfed sudd llugaeron (cranberry)\nYfed mwy o ddŵr\nColli rheolaeth ar y bledren yn llwyr neu'n rhannol yw anymatal, gan olygu nad wyt ti'n gallu dal dy bi-pi. Fel arfer, pan fyddi di angen pi-pi bydd y bledren yn anfon neges i’r ymennydd i ddweud ei bod hi’n llawn. Bydd anymatal yn digwydd pan fydd y neges yn methu â chyrraedd yr ymennydd yn iawn.\nMathau o anymatal:\nAnymatal straen - bydd ychydig iawn o wrin yn gollwng wrth wneud gweithgaredd corfforol. Bydd hyn yn digwydd pan fydd y cyhyrau yng ngwddf y bledren yn rhy wan i ddal y dŵr yn y bledren pan fyddi di'n pesychu, yn chwerthin, yn tisian neu’n gwneud gweithgaredd egnïol\nAnymatal ysfa - bydd y bledren yn gwacáu yn llwyr\nMae yna nifer o ffyrdd o drin anymatal gan ddibynnu ar y math rwyt ti'n dioddef ohono. Gall yfed llawer o ddŵr a bwyta digonedd o ffrwythau a llysiau helpu. Fe allai peidio â smygu a pheidio ag yfed alcohol neu gaffein hefyd leddfu anymatal. Hefyd, gallet ti roi cynnig ar ymarferion llawr y pelfis er mwyn cryfhau'r cyhyrau.\nFe all fod llawer o ffactorau sy’n gysylltiedig ag anymatal:\nAr ôl bod yn feichiog, o ganlyniad i lacio cyhyrau llawr y pelfis\nHeintiau’r bledren (Cystitis)\nCanser ar ran benodol o’r corff\nEr mai ymhlith plant y mae gwlychu’r gwely fwyaf cyffredin, mae’n effeithio ar dros un filiwn o bobl yn y DU, gan gynnwys un ym mhob chwech o blant pump oed, un ym mhob 20 o blant deg oed ac un ym mhob cant o oedolion.\nNid oes unrhyw un peth sy’n achosi gwlychu’r gwely, ond mae’n bosib ei fod yn gysylltiedig â straen, anymatal wrinol, alcohol, caffein, tabledi cysgu neu haint wrin.\nCeisia gwtogi ar yr alcohol, y caffein a’r diodydd rwyt ti'n eu hyfed cyn mynd i’r gwely. Efallai dy fod di eisiau rhoi cynnig ar osod dy larwm cwpl o oriau cyn i ti fynd i gysgu i ddeffro ti yn y nos neu gwpl o oriau cyn y byddet ti’n deffro fel arfer, er mwyn defnyddio'r toiled. Ceisia amrywio’r amser rwyt ti’n ei osod fel nad wyt ti’n dod i arfer â gwacáu’r bledren yr un amser bob nos.\nOs oes gen ti unrhyw bryderon ynglŷn â heintiau neu broblemau wrin, paid â theimlo cywilydd. Gall dy feddyg gynghori ti ar sut i ddelio â’r broblem.


Dathlu 21 mlynedd o g39 | Caerdydd Creadigol\nDathlu 21 mlynedd o g39\nMae G39 yn sefydliad sy'n cael ei rhedeg gan artistiaid ac mae'n ofod cymunedol creadigol yng Nghaerdydd. Mis yma, mae'r sefydliad yn dathlu 21 mlynedd ers lansio yn 1988. Am y 21 mlynedd diwethaf maen nhw wedi trefnu a chyflwyno rhaglen gyhoeddus eang o weithgareddau, o arddangosfeydd mawr, cyflwyniadau a symposia ffurfiol i brosiectau arbrofol a digwyddiadau cymdeithasol. I ddathlu eu pen-blwydd yn 21 oed, dyma ni'n gofyn 21 o gwestiynau i fyfyrio ar y 21 mlynedd diwethaf a chlywed eu gweledigaeth am y dyfodol.\nBeth yw ystyr g39? Daw ein henw o’n cyfeiriad cyntaf – 39 Arcêd Wyndham – ac ystyr y ‘G’ yw galeri. Pan ddechreuon ni ym 1998, nid oeddem yn disgwyl cael lleoliad parhaol; yn hytrach, gwnaethom ragweld defnyddio sawl lleoliad dros dro o amgylch y ddinas ar gyfer ein harddangosfeydd. Byddai pob un yn dilyn y system rifo hon (roedd hefyd gennym g02 a g-LH). Ond yna daeth ein lleoliad yn rhif 39 yn barhaol – ac felly’r enw!\nSut byddech chi’n disgrifio g39 mewn tri gair? cyfoes – creadigol – cymuned\nAllwch chi ddweud wrthym am dîm g39?Mae g39 yn gallu digwydd oherwydd ymdrechion rhwydwaith eang o bobl. Mae gennym dîm o chwe aelod o staff rhan-amser wrth ein craidd (mae pob un ohonynt wedi hyfforddi’n artistiaid a/neu mae ganddynt eu hymarfer celf eu hunain y tu hwnt i g39). Ac ni fyddem yn gallu gwneud yr hyn rydym ni’n ei wneud heb ein rhwydwaith ehangach o weithwyr llawrydd proffesiynol (technegwyr, dylunwyr, curaduriaid ac ati), yn ogystal â thîm o wirfoddolwyr ymrwymedig.\nPam gwnaethoch ddewis sefydlu g39 yng Nghaerdydd?Mae’r cyd-sylfaenydd, Anthony Shapland yn dod o dde Cymru – ar ôl graddio ym 1996 cafodd brofiad o’r sefyllfa a gynhelir gan artistiaid yn Llundain, a gwelodd y potensial i gyflwyno’r syniad hwn yn ôl adref lle nad oedd cyfleoedd arddangos rheolaidd na mannau ar gyfer artistiaid ar ddechrau eu gyrfa.\nBeth sy’n eich ysbrydoli chi am fod yma?Trwy weithio yn y celfyddydau, rydych yn profi ewyllys a chymorth cryf ar y cyd ar draws y sector nad ydych bob amser yn eu gweld yn y sîn gelfyddydol mewn dinasoedd (meddyliwch am yr ymgyrch Caerdydd Heb Ddiwylliant, ac adroddiad Sound Diplomacy's Music City yn fwy diweddar). Mae’n nodwedd na ddylem ei chymryd yn ganiataol.\nSut beth oedd y sîn gelfyddydol yng Nghaerdydd ym 1998?Roedd presenoldeb artistiaid da yn y ddinas. Roedd llawer wedi digwydd i greu amgylchedd gweithio da i artistiaid, ond yn y blynyddoedd hyd at 1998, collwyd sawl stiwdio i artistiaid yn dilyn ei gilydd ar draws y ddinas. Roeddem am sicrhau bod arfer artistig cyfoes yn dod yn weladwy iawn unwaith eto a bod artistiaid yn gallu cysylltu â’i gilydd a chyda’u cynulleidfaoedd.\nFaint o bobl sydd wedi mwynhau celf yn g39 dros y 21 mlynedd diwethaf?Rydym wedi croesawu tua 160,000 o bobl drwy ein drysau – mae hynny’n gyfwerth ag oddeutu hanner poblogaeth Caerdydd.\nFaint mae g39 wedi newid ers ei lansio ym 1998?Mae wedi newid yn sylweddol o ran ein maint a’n graddfa (mae bellach gennym 6,700 troedfedd sgwâr o’i gymharu â 350 troedfedd sgwâr pan ddechreuon ni). Ac wrth gwrs, nid oedd gennym bethau fel ffrydiau Instagram bryd hynny. Ond rydym yn parhau i weithio’n unol â’r union flaenoriaethau â phan wnaethon ni agor y drysau am y tro cyntaf ym 1998 – i gefnogi artistiaid ar ddechrau eu gyrfa, a chreu cyfleoedd i’r cyhoedd gael profiad o gelf gyfoes yng Nghymru.\nBeth yw eich hoff atgof hyd yma?Gormod i sôn amdanynt! Mae bob amser yn werth chweil gweld yr artistiaid rydym ni’n eu cefnogi yn mynd ymlaen i gyflawni pethau gwych. A’r eiliadau hynny pan rydych chi’n gallu gweld aelod o’r gynulleidfa yn cael profiad dwys yn yr oriel – mae hynny'n wirioneddol arbennig.\nAllwch chi ddewis un artist neu unigolyn creadigol yng Nghaerdydd y dylem ni fynd i gael mwy o wybodaeth amdano?Mae bron yn amhosibl dewis un artist o blith pob un arall, ond byddem bob amser yn bachu ar y cyfle i atgoffa pobl am gyfraniad eithriadol Tamara Krikorian at y sîn gelfyddydol yng Nghymru. Roedd hi’n artist fideos arloesol adnabyddus a lywiodd y gwaith o gomisiynu celf gyhoeddus yng Nghymru – hi sydd yn y bôn yn gyfrifol am lawer o elfennau gwych ein tirwedd adeiledig heddiw. Roedd hi’n unigolyn ysbrydoledig ac yn ffrind gwych i g39.\nPa arddangosfa amlwg y byddwch chi'n ei chofio am byth?Yn 2005, gwnaethom gyflwyno’r arddangosfa 'On Leaving and Arriving' i ddathlu canmlwyddiant Caerdydd. Defnyddion ni gynwysyddion llongau mewn mannau siopa a sifil allweddol ledled canol y ddinas i arddangos gwaith artistiaid rhyngwladol ac artistiaid o Gymru. Dyma un o’r troeon cyntaf roeddem yn gallu denu artistiaid enwog iawn o dramor i weithio gyda ni, a gwnaethom hefyd gael cymorth ac ymrwymiad ardderchog gan Gyngor Caerdydd i’n helpu ni i wireddu un o’n prosiectau mwyaf uchelgeisiol hyd yma.\nBeth yw eich cynlluniau ar gyfer eich 21ain blwyddyn?Mae gennym dymhorau arddangos gwych yn yr arfaeth – mae ‘Sprung Spring’ ar y gweill a fydd yn edrych ar gomedi a phathos mewn celf; ar ôl hynny bydd ein hysgol gelf annibynnol, sef UNITe yn nhymor yr hydref, a fydd yn dechrau gydag agoriad Made in Roath ganol mis Hydref. Ddechrau’r flwyddyn newydd byddwn yn trosglwyddo’r awenau i’r gydweithfa o gerddoriaeth a chelf, Rat Trap, a fydd yn dyfeisio, yn curadu ac yn cyflwyno tymor cyfan gyda’n cymorth ni; a byddwn hefyd yn recriwtio’r ail garfan ar gyfer Cymrodoriaeth g39. Cyffrous!\nBydd sydd ar y gorwel i g39?Daethom yn elusen ym mis Ionawr eleni (hwre hwre!) felly rydym yn ystyried beth yw ystyr hynny i ni yn yr hirdymor ar hyn o bryd. Rydym hefyd yn ymweld â nifer o safleoedd cyffrous iawn i gynllunio ar gyfer ail-leoli mewn ychydig o flynyddoedd – cadwch lygad...\nYn eich barn chi, pa effaith y mae g39 wedi’i chael ar y gymuned greadigol?Rydym wedi cefnogi cynifer o bobl yng nghamau cynnar eu gyrfaoedd artistig, naill ai fel artistiaid neu weithwyr – os edrychwch ar ecoleg sîn gelfyddydol, rydym yn cyflawni rôl hanfodol wrth ddarparu llif cyson i'r genhedlaeth nesaf o unigolion creadigol. Rhan o hyn yn syml yw bod yno fel lleoliad cefnogol y mae modd i bobl ddibynnu arno – boed hynny’n gymorth strwythuredig, neu ddod ag artistiaid a chynulleidfaoedd ynghyd mewn amgylchedd anstrwythurol megis clwb brecwast.\nSawl artist rydych chi wedi cydweithio ag ef?Mae’n agosáu at oddeutu 800 o artistiaid pan wnaethom gyfrif ddiwethaf...\nAllwch chi ddangos llun i ni o g39 ar waith?\nBle hoffech fod mewn 21 mlynedd arall?‘Bach’ ac ‘annibynnol’ yw’r geiriau allweddol wrth gynllunio ein busnes ar hyn o bryd... Rwy'n credu y byddwn yn manteisio mwy ar fentrau cymunedol yn y dyfodol, a hoffwn weld y diwylliant yn cael ei hyrwyddo mewn ffyrdd tebyg i sut rydym yn meddwl am iechyd a ffitrwydd nawr er mwyn i bobl ei ddefnyddio ac ennyn diddordeb ynddo.\nGyda phwy fyddech chi'n hoffi gweithio gyda nhw nad ydych chi wedi eto?Rydym bob amser wedi cynnal sgyrsiau da gyda’r Ysgol Pensaernïaeth, ac rwy’n credu bod llawer o botensial i wneud gwaith diddorol a chyffrous ar y cyd lle mae’r arferion celf a phensaernïaeth yn torri ar draws ei gilydd. A hoffem ddod â Manifesta i Dde Cymru!\nPa mor bell mae g39 yn cyrraedd, y tu hwnt i Gaerdydd a Chymru?Pan fyddwn yn siarad ag artistiaid a churaduriaid o bedwar ban byd mewn digwyddiadau rhyngwladol megis Arddangosfa Eilflwydd Fenis, mae’n galonogol clywed eu bod yn aml yn ymwybodol o g39. Nid ydym yn aml yn cael y cyfle i allforio, ond pan fyddwn, rydym yn meithrin perthnasoedd parhaol a chryf – mae'r cyfnod preswylio i artistiaid rhyngwladol yn URRA yn Buenos Aires yn enghraifft dda o hyn.\nPa brosiectau ydych chi’n gweithio arnynt ar hyn o bryd?Rydym ar fin lansio’r tymor ‘Sprung Spring' ar 9 Awst gyda Tim Bromage, Philippa Brown, Rebecca Gould, George Manson, Nightshift International a Marcos Chaves – felly cadwch lygad amdano. Rydym hefyd yn bwriadu gwella ein cynnig datblygiad proffesiynol i artistiaid drwy gyflwyno aelodaeth Warp gyda llawer o fanteision i aelodau.\nSut gall pobl gymryd rhan?Mewn sawl ffordd! Pan fydd arddangosfa, gall pobl ddod i’n clybiau brecwast rheolaidd ar fore dydd Sadwrn am de, coffi a sgwrs; rydym yn cynnal cyfleoedd datblygiad proffesiynol cyson i artistiaid megis rhaglen UNITe a Chymrodoriaeth g39; mae hefyd gennym raglen wych i wirfoddoli (mae gwirfoddoli’n ffordd effeithiol iawn i fynd i mewn i’r sîn gelfyddydol – gallaf warantu hynny); ac mae gennym interniaeth dreigl a chyfleoedd eraill am waith o bryd i’w gilydd – cadwch lygad am y rhain ar Gaerdydd Creadigol!\nPEN-BLWYDD HAPUS G39!


Y FFORDD I RIO 2016\nYstyried y paratoadau y bydd gwlad Brasil yn eu gwneud yn awr ar gyfer lletya’r Gemau Olympaidd a’r Gemau Paralympaidd nesaf, ymhen pedair blynedd, yn ninas Rio de Janeiro.\nFe welwch chi wefan swyddogol Rio 2016 ar http://rio2016.com/en\nParatowch gyflwyniad PowerPoint sy’n dangos y logo a phrif stadiwm Gemau Olympaidd Rio 2016 (gwelwch http://en.wikipedia.org/wiki/2016_Summer_Olympics).\nAm luniau ychwanegol o dirnodau enwog Rio de Janeiro, ewch i’r wefan http://en.wikipedia.org/wiki/Rio_de_Janeiro\nFe fydd arnoch chi angen bwrdd gwyn neu siart droi a phin ffelt.\nGofynnwch i'r myfyrwyr ddisgrifio pa deimlad gawson nhw o wybod bod y Gemau Olympaidd a’r Gemau Paralympaidd yn cael eu cynnal yn y D.U. Oedden nhw'n teimlo'n falch, yn gynhyrfus neu efallai'n ofnus oherwydd y bygythiad posib o ymosodiad gan derfysgwyr?\nGofynnwch iddyn nhw a ydyn nhw'n cofio'r arwyddair Olympaidd 2012 (‘Ysbrydoli cenhedlaeth' - Inspire a generation’). Gofynnwch a gawson nhw'u hysbrydoli!\nYn awr, gyda'r Gemau Olympaidd a'r Gemau Paralympaidd wedi dod i ben, cafodd y baton i gynnal y Gemau nesaf ei drosglwyddo i ddinas wahanol mewn gwlad wahanol ar gyfandir gwahanol.\nGofynnwch i'r myfyrwyr a ydyn nhw'n gwybod ymhle y bydd y gemau nesaf yn cael eu cynnal.\nYm mis Hydref 2009, fe gyhoeddodd y Pwyllgor Olympaidd Rhyngwladol (IOC) mai Rio de Janeiro fyddai'r ddinas lle byddai Gemau 2016 yn cael eu cynnal, gan ddod i'r brig yn erbyn y dinasoedd eraill ar y rhestr fer: Chicago, Madrid a Tokyo.\nBydd y Gemau Olympaidd hyn:\n- y Gemau Olympaidd a Pharalympaidd cyntaf i'w cynnal yn hanes y gemau sydd i'w cynnal yn Ne America\n- yr ail gyfres o Gemau yn America Ladin (ar ôl Dinas Mecsico)\n- y trydydd yn y gyfres o Gemau i'w cynnal yn hemisffer y de (hyd yn hyn, yn hemisffer y de, dim ond Awstralia sydd wedi cynnal y Gemau: yn Melbourne ac yn Sydney)\n- y Gemau cyntaf i'w cynnal mewn gwlad sydd â’r iaith Bortwgeaidd yn iaith swyddogol iddi.\nGofynnwch i'r myfyrwyr beth a wyddon nhw am Brasil a Rio ac ysgrifennwch eu hymateb i lawr ar fwrdd gwyn neu siart troi. (Efallai yr hoffech chi daflunio rhai delweddau o dirnodau enwog Rio de Janeiro: gwelwch yr adran ‘Paratoad a deunyddiau’.)\nMae'r digwyddiad chwaraeon mwyaf yn y byd yn ymdebygu i Dr Who! Sut? Bob pedair blynedd mae'n trawsnewid i greadur tebyg ond tra gwahanol. Un rheswm dros y gwahaniaeth yw bod gwledydd a diwylliannau gwahanol yn gosod eu stamp eu hunain ar y digwyddiad.\nMae Brasil wedi gwneud addewid y bydd yn gwneud y Gemau nesaf hyd yn oed yn well na rhai Llundain. Mae ei bwrdd twristiaeth eisoes wedi lansio ymgyrch hysbysebu byd-eang er mwyn cymryd mantais ar y ffaith bod y wlad nid yn unig yn cynnal y Gemau Olympaidd, ond hefyd yn gartref i ddigwyddiad mawr arall - a all unrhyw un ohonoch ddyfalu? (Cwpan Pêl-droed y Byd)\nPa bryd y bydd gornest Cwpan Pêl-droed y Byd yn digwydd? (2014).\nEnw ymgyrch hysbysebu'r Brasiliaid yw ‘The world meets in Brazil. Come to celebrate life’. Felly, a fyddai unrhyw un ohonoch yn hoffi ymweld â Rio yn ystod yr haf 2016? (Gofynnwch i’r disgyblion ymateb trwy godi eu dwylo!)\nGofynnwch i'r myfyrwyr feddwl am yr hyn y byddan nhw'n ei wneud ymhen pedair blynedd (dechrau gyrfa, teithio, astudio mewn prifysgol, gwneud prentisiaeth, gorffen yn yr ysgol).\nYn barod mae gan Rio logo ar gyfer y Gemau nesaf sy'n cynnwys cynllun ffont newydd (os yn bosib, dangoswch wefan swyddogol Gemau Olympaidd Rio 2016 fel sgrin lun). Dangoswch sut y mae cynllun y logo yn adlewyrchu rhai o dirnodau Brasil - y symbol o dri ffigur mewn melyn, gwyrdd a glas (lliwiau baner Brasil) ‘yn cofleidio gyda breichiau mewn cofleidiad triphlyg’ sydd i fod i gynrychioli Mynydd Torth Siwgr. Cafodd y logo ei gynllunio gan asiant hysbysebu o Rio o'r enw Tatil.\nMae arwyddair hefyd gan Gemau Rio. Gofynnwch a oes unrhyw un o'r myfyrwyr yn gwybod arwyddair Gemau Rio (‘Live your passion’).\nRheswm arall am y gwahaniaethau mewn Gemau fydd yn dilyn yw bod y Pwyllgor Olympaidd Rhyngwladol (IOC) ei hun yn gwneud y penderfyniadau i gyflwyno newidiadau.\nAr 9 Hydref 2009 fe bleidleisiodd y Pwyllgor Olympaidd Rhyngwladol (IOC) i gynnwys rygbi saith a golff ar y rhaglen ar gyfer y Gemau yn Rio, gan wrthod pêl-fas, pêl feddal, karate, sboncen, sglefrio tonnau a chwaraeon rowlio, oedd i gyd wedi gobeithio cael eu cynnwys. Gofynnwch i'r myfyrwyr beth fydden nhw wedi ei gynnwys.\nYm mis Awst 2011, cytunodd Llywydd y Pwyllgor Olympaidd 2016 i gynnwys pêl-droed y traeth yn y Gemau ar gyfer 2016.\nYm mis Mai 2012, fe gyhoeddodd y Ffederasiwn Hwylio Rhyngwladol y byddai hwylfyrddio yn cael ei dynnu oddi ar raglen hwylio Olympaidd 2016, ac yn ei le byddai syrffio barcud yn cael ei gynnwys. Gofynnwch a oes unrhyw un wedi rhoi cynnig ar hynny!\nMae paratoi ar gyfer cynnal digwyddiad enfawr fel y Gemau Olympaidd yn golygu bod llawer o bobl gyda llawer o sgiliau gwahanol yn ymroi dros bedair blynedd o'u bywydau er mwyn gwneud y digwyddiad yn llwyddiant.\nGofynnwch i'r myfyrwyr restru'r sgiliau y bydd eu hangen (er enghraifft, rheolaeth project, marchnata, logisteg, a rheoli’r digwyddiadau). Efallai y bydd rhai ohonoch yn dewis gyrfa yn un o'r meysydd hyn?\nMewn araith ffarwel a draddododd yr apostol Paul wrth grwp o gyd-gristnogion, fe ddywedodd, ‘Ond yr wyf yn cyfrif nad yw fy mywyd o unrhyw werth imi, dim ond imi allu cwblhau fy ngyrfa, a’r weinidogaeth a gefais gan yr Arglwydd Iesu, i dystiolaethu i Efengyl gras Duw.’ (Actau 20:24, Y Beibl Cymraeg Diwygiedig).\nFe gafodd Paul gyfarfod gyda'r Arglwydd Iesu Grist a newidiodd ei fywyd, a chysegrodd weddill ei fywyd i ddweud wrth eraill am ddaioni Duw a amlygodd ei hun pan anfonodd Duw ei fab Iesu Grist i ddod â maddeuant i ni a pheri bod dechreuad newydd yn bosib i bawb ohonom.\nFel Cristion, fe wynebodd Paul lawer o dreialon ac anawsterau, ond trwy ddyfalbarhad fe ddaliodd ati, fel unrhyw fabolgampwr enwog, a chadw ei lygaid i ganolbwyntio ar gwblhau'r gwaith yr oedd Duw wedi ei ddarparu ar ei gyfer.\nAr hyd y canrifoedd, ers ei farwolaeth, cafodd geiriau a gweithredoedd Paul, a gofnodwyd yn y Testament Newydd, eu defnyddio gan Dduw i drawsnewid miliynau o fywydau.\nYn y flwyddyn Olympaidd hon, 2012, ac yn y blynyddoedd sydd i ddod wrth i ni deithio ar y ffordd i Rio 2016, pa baratoadau dybiwch chi y dylem eu gwneud ar gyfer ein breuddwydion a'n cynlluniau yn y dyfodol?\ndiolch i ti am Gemau Olympaidd a Gemau Paralympaidd 2012,\nsydd wedi helpu i ysbrydoli'r genedl.\nGweddïwn dros y rhai hynny yn Brasil sy'n trefnu Gemau 2016\na gornest y Gwpan Pêl-droed yn 2014.\nMae llawer o waith caled o'u blaenau.\nHelpa ni i ganolbwyntio ar gwblhau'r cynlluniau sydd gennyt ti ar gyfer ein bywydau,\ndros y mis nesaf, y mis wedyn, y flwyddyn nesaf y ddwy, tair neu bedair blynedd wedyn, ac ar ôl hynny.\nChwaraewch beth o’r gerddoriaeth a glywson ni yr haf hwn yn seremonïau Gemau Olympaidd Llundain 2012.


Mewnforio neu fewnosod yn gyflym lluniau o sganiwr neu gamera i mewn i ddogfen yn Word\ny O Sganiwr neu Gamer nid yw'r opsiwn ar gael yn rhyngwyneb y Rhuban yn Word. Nid yw'n hawdd i chi fewnosod lluniau o sganiwr neu gamera i mewn i ddogfen yn Word. Ond gyda Kutools ar gyfer Word's O Sganiwr neu Gamer cyfleustodau, gallwch fewnforio neu fewnosod yn gyflym lluniau o sganiwr neu gamera i mewn i ddogfen yn Word. (Dim ond ymgeisio ar Word 2007 a 2010.)\nMewnforio neu fewnosod lluniau o sganiwr neu gamera i mewn i ddogfen\nCliciwch Kutools > Mwy > O Sganiwr neu Gamer. Gweler sgrinluniau:\nOs ydych chi eisiau mewnforio neu fewnosod yn gyflym neu ddelweddau o sganiwr neu ddyfais camera i mewn i ddogfen yn Word, gallwch ei wneud yn gyflym fel a ganlyn:\nRhowch y cyrchwr lle rydych chi am fewnosod delwedd o sganiwr neu gamera yn y ddogfen;\nDefnyddiwch y cyfleustodau yma trwy glicio Kutools > Mwy > O Sganiwr neu Gamer, Ac mae'r Mewnosod Llun o Sganiwr neu Gamer ymddangosir blwch deialog;\nDewiswch un ddyfais rydych chi am fewnforio lluniau o dan dyfais dewis ac yna gosodwch y Datrys;\nCliciwch Mewnosod botwm i ddechrau mewnosod. Gweler y sgrin:\nNodiadau: Os ydych chi eisiau addasu lleoliad y delweddau o'ch dyfais sganiwr, fel dewiswch y Ffynhonnell Papur a'r arddull lluniau sganedig, addaswch ansawdd y llun a sganiwyd ac yn y blaen, cliciwch Addasu Mewnosod opsiwn.


Cyfradd cyfnewid Kazakhstani Tenge (KZT) I Doler Singapore (SGD) byw ar farchnad cyfnewid Forex\nCyfraddau cyfnewid FOREX updated: 18/11/2019 16:01\nKazakhstani Tenge - Doler Singapore pris ar hyn o bryd ar y farchnad cyfnewid Forex yn 18 Tachwedd 2019\n1 KZT = 0.0035 SGD\n1 SGD = 284.89 KZT\nCyfnewid Forex - cyfraddau cyfnewid amser real o'r holl arian cyfred. Cyfnewid Forex ar gyfer 1 Kazakhstani Tenge mae angen i chi dalu 0.0035 Doler Singapore. Amser cyflym o Kazakhstani Tenge i gyfradd Doler Singapore. Gellir gweld newidiadau yng nghyfradd Kazakhstani Tenge i Doler Singapore yn Forex am wahanol gyfnodau o amser.\nSiart masnachu Forex Doler Singapore - Kazakhstani Tenge yn byw, 18 Tachwedd 2019\nSiart masnachu Forex Tenge I Doler Singapore yn byw, 18 Tachwedd 2019\nEr mwyn monitro'r gyfradd gyfnewid ar Forex yn effeithiol, rydyn ni'n ei ddangos ar graff. Mae newidiadau yn y gyfradd gyfnewid i'w gweld ar unwaith ar y siart. Defnyddiwch y cynghorion ar y siart ar gyfer yr union Kazakhstani Tenge i Doler Singapore cyfradd gyfnewid. Mae'r graff cyfradd cyfnewid yn newid yn awtomatig bob 30 eiliad.\nTrosi Kazakhstani Tenge I Doler Singapore Kazakhstani Tenge I Doler Singapore Cyfradd cyfnewid Kazakhstani Tenge I Doler Singapore Hanes y gyfradd gyfnewid\nMasnachu ar-lein Kazakhstani Tenge (KZT) i Doler Singapore ar hyn o bryd\nBob munud rydym yn olrhain y gyfradd gyfnewid. Y cynnydd yn y gyfradd Kazakhstani Tenge (KZT) i Doler Singapore ar y funud hon yw - 0.0000 SGD. Dangosir hanes cyfraddau cyfnewid yn y munudau olaf yn y tabl. Postio gwybodaeth yn gyfleus ar y gyfradd munud ar y wefan.\nMasnachu ar-lein Kazakhstani Tenge (KZT) i Doler Singapore masnachu olaf awr\nHanes y Kazakhstani Tenge i Doler Singapore bob awr. Y newid yn y gyfradd Kazakhstani Tenge (KZT) i Doler Singapore yr awr hon yw - 0.0000 SGD. Mae'r wefan yn dangos tabl ar gyfer postio 10 awr o'r Kazakhstani Tenge i'r Doler Singapore am bob awr. Gweler data cyfradd cyfnewid am 10 awr yn y tabl ar y dudalen hon.\nMasnachu ar-lein Kazakhstani Tenge (KZT) i Doler Singapore tuedd heddiw 18 Tachwedd 2019


Cynllun i drawsnewid hen gapel Cymraeg yn Lerpwl – Golwg360\nElusen leol yn golygu trawsnewid y capel yn Princes Road yn ganolfan gymunedol\nFe allai hen gapel Cymraeg yn ninas Lerpwl gael ei drawsnewid yn ganolfan gymunedol wedi 30 mlynedd o fod yn wag.\nMae’r hen gapel Presbyteraidd, sy’n cael ei alw’n ‘Gadeirlan Toxteth’ yn lleol, wedi ei lleoli yn Princes Road yn ardal Toxteth.\nYn ddiweddar, mae perchnogion yr adeilad, sef y Merseyside Buildings Preservation Trust, wedi derbyn addewid o £260,000 gan y Loteri Cenedlaethol er mwyn cynllunio’r gwaith adnewyddu.\nY gobaith yw y bydd hyn yn arwain at gyllid ychwanegol gwerth £2.5m ar gyfer trawsnewid y capel yn gartref newydd ar gyfer yr elusen KIND, sy’n darparu gwasanaethau ar gyfer plant difreintiedig Lerpwl.\nCafodd yr hen gapel ei adeiladu rhwng 1865 a 1967, ac mae wedi ei restru yn adeilad Gradd 2 yn yr arddull Gothig Fictorianaidd.\nMae’n un o dri adeilad yn Princes Road a gafodd eu dylunio gan y ddau frawd, William a George Audsley.\nRoedd yn cael ei ddefnyddio fel addoldy gan y gymuned Gymraeg yn Lerpwl tan yr 1980au.\n“Tipyn o siwrne o’n blaenau”\n“Ein gweledigaeth ar gyfer y capel yw i greu canolfan gymunedol anhygoel,” meddai Prif Weithredwr KIND, Stephen Yip.\n“Mae yna dipyn o siwrne o’n blaenau, yn ogystal â thipyn o arian i’w godi, ond dw i’n hyderus y gallwn ni, gyda’n cefndir a holl gefnogaeth y gymuned yn Lerpwl, ddod at ein gilydd i greu canolfan a fydd yn darparu ar gyfer gwahanol anghenion.\n“Gwyliwch y gofod hwn.”\nDod o hyd i olion corff twrist o Ffrainc yn Awstralia\nFe ddiflannodd Erwan Ferrieux, 21, a’i gyfaill, Hugo Palmer, 20, bum mis yn ôl


Mae'r Senedd yn cefnogi cynlluniau i atal sgrapio hen longau yn ddi-hid - Gohebydd yr UE\nSenedd yn cefnogi cynlluniau i atal gwared di-hid o hen longau\nHydref 22, 2013\nCytunwyd ar gynlluniau gyda gweinidogion yr UE i roi diwedd ar sgrapio hen longau sydd wedi'u cofrestru â'r UE ar draethau trydydd gwlad a sicrhau eu bod yn cael eu hailgylchu mewn cyfleusterau a gymeradwyir gan yr UE ledled y byd yn lle hynny gan Senedd Ewrop ddydd Mawrth. Mae llongau traeth i'w sgrapio yn peryglu iechyd, diogelwch a'r amgylchedd gweithwyr, dywed ASEau.\n"Rwyf am bwysleisio nad ymosodiad yn erbyn India, Bangladesh na Phacistan yw hwn - y gwledydd sy'n ymarfer traethio ar hyn o bryd - ond yn erbyn yr arfer peryglus a llygrol iawn o draethu ei hun, meddai Carl Schlyter (Gwyrddion / EFA, SE), a lywiodd y ddeddfwriaeth trwy'r Senedd. "Mae'r rheoliad hwn yn cymell y gwledydd hyn i wneud y buddsoddiadau angenrheidiol mewn cyfleusterau ailgylchu llongau cywir - yn anad dim er mwyn swyddi diogel ac amgylcheddol gadarn yn eu gwledydd," ychwanegodd.\nRhestr UE o gyfleusterau ailgylchu llongau\nYn y dyfodol, bydd yn rhaid datgymalu llongau sydd wedi'u cofrestru â'r UE mewn cyfleusterau ailgylchu llongau a gymeradwyir gan yr UE, y mae'n rhaid iddynt gyflawni gofynion penodol, gael eu hardystio a chael eu harchwilio'n rheolaidd.\nYn ystod y trafodaethau, cryfhaodd y Senedd y gofynion arfaethedig, ymhlith pethau eraill, trwy orfodi busnesau ailgylchu llongau i weithredu mewn strwythurau adeiledig, y mae'n rhaid eu "cynllunio, eu hadeiladu a'u gweithredu mewn modd diogel ac amgylcheddol gadarn". Rhaid iddynt ddal deunyddiau peryglus trwy gydol y broses ailgylchu a'u trin a'u gwastraff ar loriau anhydraidd yn unig gyda draeniad effeithiol. Bydd yn rhaid dogfennu meintiau gwastraff, ac awdurdodi eu triniaeth mewn cyfleusterau trin gwastraff neu ailgylchu yn unig\nBydd llongau nad ydynt yn rhan o'r UE, yn ogystal â rhai o'r UE, yn dod o dan y rheoliad i'r graddau y bydd yn rhaid iddynt gario rhestr o ddeunyddiau peryglus wrth alw ym mhorthladdoedd yr UE. Mae mesurau gorfodi, gan gynnwys cosbau, i'w gosod gan aelod-wladwriaethau.\nBydd yn rhaid i'r Comisiwn adrodd ar ymarferoldeb offeryn ariannol i hwyluso ailgylchu llongau diogel a chadarn ac, os yw'n briodol, cyflwyno cynnig deddfwriaethol cyn pen tair blynedd ar ôl i'r rheoliad ddod i rym.\nBydd y rheoliad yn berthnasol i longau ar y ddwy flynedd gynharaf ac fan bellaf bum mlynedd ar ôl iddo ddod i rym, y dyddiad yn y pen draw yn dibynnu pryd y mae gallu ailgylchu cyfleusterau ar restr yr UE yn fwy na throthwy o 2.5 miliwn o dunelli dadleoli ysgafn.\nBydd y darpariaethau ar gyfleusterau ailgylchu llongau yn berthnasol o flwyddyn ar ôl i'r rheoliad ddod i rym (hy 20 diwrnod ar ôl ei gyhoeddi).\nCymeradwywyd y ddeddfwriaeth ddrafft gan 591 pleidlais i 47, gyda 32 yn ymatal.\nPynciau cysylltiedig:llongau traethLlongau sydd wedi'u cofrestru â'r UEhen longaucyfleusterau ailgylchu llongauwrecking\nhygrededd Senedd Ewrop ei gwestiynu gan ganfyddiadau genhadaeth etholiad Azeri\nUE a Tsieina i gynnal trafodaethau economaidd a masnach lefel uchel\nIechydMunud 44 yn ôl


Hwlffordd | Y Ganolfan Asesu Iechyd ac Anabledd\nMeddygfa Winch Lane, Winch Lane, Hwlffordd, SA61 1RN\nEwch allan o'r orsaf, a throwch i'r chwith i fynd ar Cartlet Road. Pan fyddwch chi'n cyrraedd y gylchfan, ewch am y 3edd allanfa, Picton Place. Ewch yn eich blaen yma at y groesfan i gerddwyr. Trowch i'r chwith i fynd ar Key Street ac ewch yn eich blaen ac i fyny i Union Hill, sy'n troi i Winch Lane. Dilynwch y troad sydyn i'r dde a chymerwch yr 2il droad ar y dde. Dyma adeilad y Ganolfan Asesu.\nO Gaerfyrddin / Aberteifi / Abergwaun / Dinbych-y-pysgod / Saundersfoot (drwy Bont Canaston), o'r A40: pan fyddwch yn cyrraedd Hwlffordd cymerwch y troad cyntaf yn y gylchfan gyntaf tuag at ganol y dref. Yna cymerwch y drydedd allanfa yn y gylchfan nesaf, heibio'r goleuadau, gyda siop Iceland ar y dde.\nEwch heibio'r groesfan i gerddwyr, yna cymerwch y troad cyntaf i'r chwith o gwmpas Hylton Johns. Ewch yn eich blaen ar y ffordd hon am tua hanner milltir. Mae yna dro sydyn i'r dde wedyn, ac yna mae modd cyrraedd y Ganolfan Asesu drwy'r ail droad ar y dde.\nO Aberdaugleddau / Doc Penfro a Phenfro (drwy Johnston): yng nghylchfan Pont Fadlen cymerwch yr ail allanfa i fyny'r allt. Ar ben y bryn cymerwch y drydedd allanfa gan ddilyn yr arwydd am St. Thomas Green. Ewch ymlaen i lawr y ffordd hon at gyffordd T, yna trowch i'r dde. Cymerwch yr ail droad ar y chwith cyn yr arhosfa fysiau, ac fe welwch chi'r Ganolfan Asesu.\nO Orsaf Fysiau Hwlffordd, ewch ar fws Gwasanaeth y Dref sy'n stopio y tu allan i'r Ganolfan Asesu.


gobaith.cymru | Mor fawr yw cariad Duw y Tad - gobaith.cymru - Un o wefannau y Cyngor Ysgolion Sul\nMor fawr yw cariad Duw y Tad,\nNi ellir byth ei fesur;\nFe roddodd ef ei Fab yn Iawn\nI achub gwael bechadur.\nDoes neb all ddirnad maint ei boen,\nPan guddiodd Duw y Tad ei wedd;\nAeth t’wyllwch dudew drwy y tir\nEr mwyn i’n gael tangnefedd.\nMor rhyfedd yw ei weld ar groes,\nYn marw ar Galfaria;\nA chlywed sgrech fy llais fy hun\nYn gwawdio gyda’r dyrfa.\nFy mhechod oedd y bicell fain\nA’r hoelion dur a’r goron ddrain;\nOnd clywais lais maddeuant rhad\nO’i enau glân yn atsain.\nDoes dim ymffrostiaf ynddo mwy,\nNa dawn, na dim drwy’r cread;\nYmffrostio wnaf yn Iesu Grist,\nEi groes a’i atgyfodiad.\nDiolchaf mwy am brofi’i ras –\nPam fi? Ni wn, ond dyma’i rodd;\nNi wneuthum ddim i haeddu hyn –\nEi aberth ef a’m prynodd.\nCyfieithiad Awdurdodedig: Arfon Jones, How deep the Father’s love, Stuart Townend\ntym@kingsway.co.ukDefnyddir trwy ganiatâd\n(Grym Mawl 2: 51)


Gwrthwynebiad i gau banc HSBC yn Harlech - BBC Cymru Fyw\nGwrthwynebiad i gau banc HSBC yn Harlech\ndisgrifiad o’r llunMae HSBC wedi cadarnhau y bydd y gangen yn Harlech yn cau ar 4 Rhagfyr\nMae gwrthwynebiad yn Harlech i fwriad gan fanc yr HSBC i gau'r gangen yno ddechrau Rhagfyr.\nYn ôl pobol leol bydden nhw'n colli'r twll yn y wal hefyd.\nMae trigolion yn galw ar y banc i drosglwyddo'r adeilad yn Harlech i'r gymuned leol fel bod modd cadw'r twll yn y wal yno a datblygu gwasanaethau eraill yn yr adeilad.\nMae llefarydd ar ran HSBC wedi cadarnhau y bydd y gangen yn Harlech yn cau ar 4 Rhagfyr, ond eu bod yn gweithio gyda chwsmeriaid i edrych ar yr opsiynau posibl.\nDywedodd Zoe Davies, sy'n gweithio yn y Bwtri Bach ger y banc, eu bod ar hyn o bryd yn gallu picio i'r banc i dalu arian i mewn ac i nôl newid, ond os bydd y banc yn cau yna byddai'n rhaid iddyn nhw deithio 10 milltir i allu gwneud hyn.\ndisgrifiad o’r llunMae Nansi Powell Williams wedi bod yn cadw siop sgidiau yn Harlech ers 1949\nMae Nansi Powell Williams, sydd wedi bod yn cadw siop sgidiau yn Harlech ers 1949, hefyd yn cwyno am y sefyllfa.\nDydi hi ddim yn derbyn cardiau credyd, felly ar hyn o bryd mae pobol yn gallu defnyddio'r twll yn y wal i gael arian parod i brynu sgidiau yn ei siop.\nOnd dywedodd pe bai'r twll yn y wal yn mynd, mae'n siŵr o gael effaith ar y busnes.\nMae'r Cynghorydd Caerwyn Roberts, sy'n cynrychioli Harlech ar Gyngor Gwynedd, yn galw ar yr HSBC i drosglwyddo adeilad y banc i ofal y gymuned leol fel y bydd y gwasanaeth twll yn y wal yn gallu parhau, a byddai modd datblygu gwasanaethau eraill yn adeilad y banc.\ndisgrifiad o’r llunMae'r Cynghorydd Caerwyn Roberts yn galw i'r adeilad gael ei drosglwyddo i ofal y gymuned leol\nDywedodd llefarydd ar ran HSBC, oherwydd cynnydd yn y defnydd o fancio ar y we a dros y ffon, bod llai o ddefnydd o'r gangen yn Harlech ac oherwydd hynny eu bod wedi cymryd y penderfyniad anodd i gau.\nYchwanegodd eu bod yn cydweithio gyda chwsmeriaid i edrych ar yr opsiynau posibl, gan gynnwys tynnu neu roi arian i mewn i'w cyfrif HSBC drwy'r Swyddfa Bost.\nMaen nhw hefyd yn gweithio gyda darparwyr allanol i geisio sicrhau y bydd gwasanaeth twll yn y wal yn parhau yn yr ardal.


PELLTER: 2.0 milltir (3.2 km) allan ac yn ôl\nCYMERIAD: Llwybr arfordirol, taith gymharol hawdd. 1 giât mochyn.\nO’r maes parcio trowch i’r chwith i Lwybr yr Arfordir.\nMae’n troi i’r heol am bellter byr, ond chwiliwch am giât mochyn ar y dde i ddod oddi ar yr heol eto.\nMae’r daith hon yn dilyn Llwybr yr Arfordir mor bell â Borough Head (giât mochyn cyntaf) ac yna’n mynd yn ôl yr un ffordd.\nFe allwch chi ddychwelyd ar unrhyw bwynt cyn hyn, gan fod y golygfeydd yn ysblennydd ar hyd y daith gyfan.\nMae yna fainc ychydig dros hanner ffordd i Borough Head – os ydych chi ond yn cerdded tuag at y fainc, mae’r daith yn 1¼ milltir (2 km) i gyd.\nCyfeirnod Grid: SM843123\nLawrlwythwch Fap Taith Fer Borough Head


Amdanom Ni - Shandong Fuda Transformer Co, Ltd.\nTrawsnewidydd Shandong Fuda CO., LTD\nYn cwmpasu'r ardal ffatri\n9300 metr sgwâr\n13700 metr sgwâr\nMae Shandong Fuda Transformer Co, Ltd yn fenter sy'n arbenigo mewn cynhyrchu, datblygu a gwerthu trawsnewidyddion math sych, trawsnewidyddion pŵer, trawsnewidyddion trochi olew, trawsnewidyddion aloi amorffaidd, trawsnewidyddion 10kV, trawsnewidyddion 35kV, trawsnewidyddion blychau a chynhyrchion ategol. mae'r cwmni wedi'i leoli yn ninas Liaocheng. Os yw'r safle daearyddol yn rhagori, gyda diwylliant hanes hir, camlas Beijing-Hangzhou, ffordd gyflym Ji Han, rheilffordd Beijing-Kowloon yn y groesffordd hon, mae'r traffig yn gyfleus iawn.\nSefydlwyd y cwmni yn 2000, ar ôl deng mlynedd o ymdrechion a datblygu, mae wedi dod yn fenter ar raddfa sylweddol yn y dalaith. Mae'r cwmni'n cwmpasu ardal o 13700 metr sgwâr, yr ardal saernïo yw 9300 metr sgwâr ,. Mae'r cwmni wedi set o ddylunio, Ymchwil a Datblygu. canolfan, gweithgynhyrchu, gwerthu a rheoli fel tîm galluog, mae gan y staff presennol 267 o bobl, uwch beiriannydd 3 o bobl, peiriannydd 27 o bobl, mae gan fwy na 197 o bobl y drwydded ysgol uwchradd dechnegol. Rhwng 2000 a 2004, mae'r cwmni wedi prynu mwy na 186 set o offer cynhyrchu ar gyfer cynhyrchu trydan, yn ogystal ag offer profi.\nPwy ydyn ni-Grŵp\nErs ei sefydlu, mae'r cwmni wedi bod yn gweithredu rheolaeth fodern a rheolaeth rheoli ansawdd llwyr. Mae'r cwmni wedi llwyddo yn y clyweliad system rheoli ansawdd ISO9001 / 2000 a archwiliwyd gan gwmni Mody ym mis Ionawr 2010; Ym mis Mai 2008, cafodd y cwmni ardystiad 3C a archwiliwyd gan Ganolfan Ardystio Ansawdd Tsieina. Ym mis Medi 2010, pasiodd cynhyrchion y cwmni brawf math y Ganolfan Arolygu ac Arolygu Ansawdd Trawsnewidydd Cenedlaethol. Mae offer perffaith a thechnoleg gweithgynhyrchu’r cwmni, dulliau profi llym, grym technegol cadarn, agwedd ddylunio wyddonol a thrylwyr, yn sicrhau eu bod yn darparu rhagoriaeth, ansawdd dibynadwy, a pherfformiad gwell cynhyrchion trydanol i gwsmeriaid.\nArchwiliad system rheoli ansawdd ISO9001 / 2000


Bwrdd Addasu | cyflenwr gwneuthurwr o Taiwan dosbarthwr cyfanwerthwr\nChih Chi Medical Ltd. yw'r prif Taiwan gwneuthurwr, cyflenwr ac allforiwr o Bwrdd Addasu, Sy'n cael ei gynhyrchu gan ddefnyddio deunydd a chydrannau crai o safon gorau. Yn ystod y broses weithgynhyrchu, mae ein timau arbenigol yn gwirio ansawdd y cynnyrch felly rydym yn sicrhau bod y cynnyrch uwch i'n cleientiaid. Gall ein cynnyrch gyda deunyddiau o ansawdd uchel a mecanwaith technoleg uwch cwrdd â'r arddulliau cyfoes.\nmodel - 3-4.CC/CHEST-01\nBwrdd Addasu'r Gist\nGall cleifion orffwys eu dwylo yn ystod y fron-triniaeth y frest gyda mwgwd ataliad thermoplastig ar y frest\nGellir addasu'r sefyllfa law yn y cefn ac yn y cefn ac i fyny ac i lawr i'r claf's mwyaf cyfforddus\nGellir defnyddio pad ewyn neu glustog gwactod i addasu'r claf'Mae gwahaniaeth siâp y corff ar yr ochr chwith a chefn yn cefnogi platiau\nMae gwialen mwgwd ar y frest yn dadleiddio'r fron ac yn gwneud atgynhyrchiad gwell.\nMae'r llethr ar y gynffon yn lleihau cleifion’anghysur.\nBwrdd Addasu cynhyrchu ac yn Bwrdd Addasu cyflenwr dosbarthwr ffatri hefyd yn cyfanwerthwr - dros 13,612 brynwyr o gwmpas y byd ar bestradiationprotection.com


Advertising|1919-12-04|Y Drych - Welsh Newspapers\nIssue: 4th December 1919\n0 IDrcb. A WELSH WEEKLY ESTABLISHED 1851. Issued Every Thursday Morning Thomas. J. Griffiths & Sons. UTICA, N. Y. i MFORTA.NT TO ADVERTISERS -The mention of buslneee men in general is ■nailed to Y DRYCH as a superior adrer- nunff medium, being read by thousand* "ho cannot be reached by any other pub- lication. It has a large circulation, with ,aubst-,ribem in every State and Territory ,ot the Union, in Great Britain and the British Dependencies. It is the recognised national Orjran of the Weish People.\nABRAHAM LINCOLN All ARAETHI…\nABRAHAM LINCOLN All ARAETH I GLASUROL Gan Joseph Aubrey, Youngstown, Ohio I Hanes y Cyfansoddiad Boreu Tachwedd 18fed, 1863, cych- wynodd cerbydres neillduol allan o Washington, yn cludo yr anfarwol Ar- lywydd Lincoln a chwmni o uchelwyr y llywodraeth ar eu ffordd i gyflwyno y Fynwent Genedlaethol yn Gettysburg y dydd canlynol at w-asanaeth y genedl, er cof am y milwyr dewr a syrthiasant ar y maes hwnw bedwar mis yn flaen- orol. Yn y cwmni yr oedd yr Anrh. Edward Everett, areithydd y dydd ca'nr lynol, yr hwn a ystyrid yn un o brif areithwyr y cyfnod. Gwyddai yr Arlywydd Lincoln y bydd- ai y miloedd a ymgynullai ar faes y frwydr yn aysgwyl i'w Harlywydd ddweyd rhywbeth wrthynt gwerth ei wrandaw, ac yr oedd ganddynt hawl i'r goreu a fedrai roddi, ac fe roddai ei oreu; felly aeth at y gorchwyl i gyfan- soddi yr araeth yn hamdden y daith. Cafodd afael ar lawr y cerlbyd ddarn o babyr lIwyd, a dechreuodd ar ei or- chwyl, a Ilafuriai tra'r oriau yn dianc i saernio gair ar air, a brawddeg ar frawddeg, a phan orphenodd, darllenodd hi, a gollyntgodd hi i'r llawr. Yr oedd y peth goreu a fedrai wneyd, ac yn ol ei farn ef, yr oedd yn fethiant. Yn y teim- lad yna, cododd y darn p-apyr oddiar y llawr, plygodd ef, a rhoddodd ef yn ei logell, a gosododd y meddwl am dano o'r neilldu fel peth gwael nad allasai efe ei wellhau. Boreu y 19eg a ddaeth, a thyrfa fawr wedi ymgynull ar y maes i glywed yr areithiau a seindorf enwog y Marine Band o Washington. Siaradodd Ever- ett am ddwy awr, a gwrandawai y bobl yn ddiflino arno. Yr oedd yn araeth feistroLgar ac effeithiol, ond chwerw ei hysbryd. Derbyniwyd yr araeth gyda churiad dwylaw a Uonfloeddiadau uchel a .pharhaus am ychydig fynydau. Yna dylynwyd ef gan yr Arlywydd Lincoln; cafodd yntau wrandawiad astud. Dal- iai y bobl eu hanadl fel pe yn, ofni colli ynganiad y sillaf leiaf; ond ni chafodd un arwydd o gymeredwyaeth gan y dorf enfawr. Yr oedd yr araeth, fel yr ofn- ai, yn fethiant. Talodd yr Arlywydd mewn ychydig eiriau caredig, deyrnged i areithydd yr achlysur. Gwrandawodd Everett yn feddylgar arno, ac wedi i'r penaeth or- phen, dywedodd yn syml, "Mr. Arly- wydd, mi fuaswn' i yn falch pe gallwn wenieithio i mi fy hun ddarfod i mi ddod mor agos i brif a chanolog feddyl- ddrych yr achlysur mewn dwy awr ag y daethoch chwi mewn dwy fynyd"; ond ysgwyd ei ben a chwerthin wnaeth Lincoln; yr oedd yn chwanog i ymddir- ied yn ei farn ei hun. Dychwelodd y tren neillduol o Gettys- burg yn union ar ol y gwasanaeth cyf- Iwyniadol a pharchus ddifrifol, a dyg- odd yr Arlywydd a'i gwmni i Washing- ton yn ystod y nos. Nid oedd dim gor- phwysdra i'r dyn oedd wrth lyw-olwyn y genedl dranoeth, ond goruchwylion yehwanegol, a theimlai yn bur siomedig a digalon pan gofiai am y derbyniad oer gafodd ei araeth y diwrnod o'r blaen. Oddeutu 4 o'r gloch yn y pryd- nawn, aeth allan am dro er cael ych- ydig awyr, a cherddodd nes dyfod i der- fyngylch y ddinas, pan y rhuthrodd llanc ieuanc oddeutu 15 oed ar ei draws. Gwelodd yr Arlywydd yn union fod y bachgen mewn helbul, canys yr oedd ei lygaid yn llawn dagrau, a chwyddodd ei gal on fawr o dosturi ac awydd i weini cymorth iddo. Wedi ychydig ym- ddyddan, deallodd ei fod yn chwilio am gyfreithiwr i ySigrifenuewyllys i'w frawd, y Cadben Blair, o fyddin y Cad- fridog Lee, a'r hwn. oedd yn yr ysbyty milwrol ac yn marw fel yr ofnai efe. Aeth gyda'r llanc ieuanc i'r ysbyty, ac i ystafell y milwr clwyfedig. "Da,, fachgen, Warry, cawsoch gyfreithiwr i mi"; estynodd allan ei law a diolchodd i Lincoln am ddyfod. "Mae ysgrifbin ac inc ar y bwrdd, Mr. —————; ni ddywedodd fy mrawd eich enw i mi." "Fy enw yw Lincoln," meddai yr Arly- wydd. Edrychodd y swyddog ieuanc arno, "Enw da yw hwnyna o'ch saf- bwynt chwi; tybiwyf mai Gogleddwr ydych." Gwenodd yr Arlywydd, "Yr wyf ar yr ochr yna o'r clawdd; gellwch fy nghalw yn Ianci os mynwch." Meddai mewn atebiad, "Y mae rhyw- beth yn perthyn i chwi, Mr. Lincoln, rhyw swyn sydd yn peri i mi ddymuno, os caniatewch, i'ch galw yn gyfaill," meddai y milwr. Estynodd Lincoln ei law fawr allan, gan ddweyd, "Siglwch, cyfeillion yr ydym." "Hyd nes gwahana angeu ni," meddai y milwr. "Rhaid i ni wneyd yr ewyllys," ychwanegai, ac awd ati i wneyd hyny o orchwyl, ac wedi ei or- phen, cododd y cyfreithiwr dyeithr i fyned allan ac i ymadael. Ymbiliodd y clwyfedig arno am beidio myned mor fuan. "Yr wyf yn eich hoffi; ni hoffais ddyn dyeithr erioed o'r blaen gymaint mewn amser mor fyr. Yr wyf am si- arad a chwi am y dyn Lincoln hwn, eich cydenw; dyn nodedig yw'r Arlywydd yna o'r eiddoch; yr wyf wedi ei* edmygu o hyd. Ysbrydolir ef gan egwyddor ac nid .gelyniaeth;. y mae yn wir ddyn a nerthol. A ddarllenasoch chwi ei ar- aeth y ddoe yn y papyrau? Dywedwch, a yw y dyn mawr hwn yn unrhyw berth- ynas i chwi, Mr. Lincoln?" "Y mae rhyw fath o gysylltiad trwy fy nhadcu," atebodd Lincoln; "ond gwn pa fath ddyn ydyw; gellwch ddweyd yr hyn a fynoch am dano." Meddai y milwr oedd yn prysur farw: "Y peth wyf am ddweyd yn gyntaf yw hyn, iddo y ddoe if'neyd un o areithiau mawreddog hanesiaeth." "Beth?" gofynai Lincoln. "Mi a wn," meddai'r milwr, "beth yr wyf yn siarad yn ei'gylch. Yr oedd fy nhad yn areithiwr, a'n hewythrod, a'm laid yn areithwyr. Cefais fy mvyn i fyny ar areithyddiaeth. Yr wyf wedi darllen a myfyrio yn engreifftiau goreu er pan oeddwn yn llanc mewn llodrau penlin, ac mi a adwaenwn araeth fawl"- oddog pan y gwelaf hi; a phan ddyg- odd Nellie, fy. chwaer, y papyr i mewn boreu heddyw, a darllen yr araeth i mi, dywedais wrthi yn union, nad oedd ar- aeth gydradd a hi wedi ei gwneyd chwech o weithiau er dechreu hanes. Yr oedd hyn cyn iddi ddweyd wrthyf beth a ddywedodd y Seneddwr. "Pa beth ddywedodd y Seneddwr?" gofynodd y dyn tawel oedd yn gwr- andaw. "Y Seneddwr Warrington, i'r hwn y mae fy chwaer yn ysgrifenydd- es; yr oedd efe yn Gettysburg y ddoe gyda chwmni yr Arlywydd. Dywedodd wrth fy chwaer i'r araeth fyned mor ddwfn i galon-au y miloedd pobl fel pan derfynodd, yr oedd yr holl dorf megys yn dal eu hanadl; ni chodwyd Haw mewn cymeradwyaeth. Buasai yr un fath a phe tgwnaed hyny i Weddi yr Ar- glwydd; buasai fel cysegr-anrhaeth; a theimlassnt hyny; bawb oedd yno— i lawr hyd yr iselaf. Buwyd am fynyd hir mewn dystawrwydd parchedig, heb yr un swn gan y dorf enfawr. Ym- ddengys i mi, gelyn fel yr wyf, fod hyny y deyrnged fwyaf berffaith sydd wedi e1 thalu erioed gan unrhyw bobl i un- rhyw areithydd." Sylwodd y llanc ar ol geiriau ei frawd. gyda synydod, fod dagrau yn llygaid y eyfreithiwr dyeithr, ond ni sylwodd y milwr clwyfedig. 0 » »\n-Leila Megane. Derbyniodd Mrs. Lloyd Ellis, Astoria, Cardiff Road, Pwll- lieli, air oddiwrth gyfeilles iddi yn :~ynegi am Iwyddiant anarferol ei chwaer, Miss Megan Jones (Leila Me- gane) yn y rhan gymerodd mewn opera yn Mharis. Ymddangosai fel "Char- lotte" yn yr opera. Parodd ei hym- 'ddangosiad ar y llwyfan frwdfrydedd mawr yn mhlith y dyrfa enfawr oedd wedi ymgynull. Nid oedd ball ar y gy- meradwyaeth a'r encor a roddwyd iddi. Yr oedd y gwrandawyr wedi eu swyno, ie, eu syfrdanu, tra yr oedd yn canu y "Tear Song," a daeth ei phortread o Charlotte yn ei phrofedig-aeth i derfyn- iad yn llawer rhy fuan. Dywed y gyf- eilles fod pobl Paris wedi eu swyno yn Ilwyr gyda Megan a'i llais cyfoethog. Y mae y Creawdwr wedirhoddi iddi dalentau dysglaer, ac y mae hithau yn eu defnyddio i'r pwrpas goreu sydd yn iscr o gael eu gwerthfawrogi yn fllhob- man y dengys hwynt.\nHYN AC ARALLI\nHYN AC ARALLI Gan T—n—dd I Feallai y dyry y Golygydd genad am y waith gyntaf i mi wneyd nodiad per- sonol am danaf fy hun y tro hwn. Fe gofia y rhai ddarllenant y "Drych" yn fanwl i'm henw canol, Talnedd, talfyr- iad o'r hwn a ddefnyddiaf i ddynodi awduriaeth y nodiadau hyn, a'm cyf- eiriad, ymddamgos ychydig wythnosau yn ol yn ngholofn bersonol y "Drych." Yn fu-air iawn wed'yn, dyma bedwar llythyr yn dod i mi oddiwrth hen gyf- eillion y dyddiau gynt. Er ysgariad hir am flwyddi meithion, a chyfnewidiadau amgylchiadol a ddeuant i ni yn nhreig- lad diball ffrwd amser, fe erys gwir gyfeillgarwch, ac nis trenga byth. Ar un o'r llythyrau hyn y dymunaf- sylwi, gan i hwn roddi syndod nid bychan i mi, ond da genyf oedd i'm cyfaill an- fon ataf fel y igwnaeth, gan y dry ei lythyr i mi oleuni ar achos tybiedig gwg a gwen llawer un, a sisial a rhai geiriau anngharedig nas teimlwn fy mod yn haeddu, er maent fy mai. Yn yr iselfrydedd a berai y pethau hyn, fel na suddwn i wanobaith arqsol, rhaid fyddai i mi weithiau lawenhau hyd yn nod fod pechaduriaid eraill, ac nad myfi fy hun yn unig oedd deiliad trigle gwen- did a phechod. Ond at y llythyr: "Clywais o Los Angeles amser maith yn ol," meddir wrthyf, "eich bod wedi marw yn Patton Asylum yn y Dalaeth yna, ac mai o garchar y ddinas yna y dyigwyd chwi yno gyq,ag ychydig obaith y caech byth a.dferiad meddyliol, ac mai achos dad- fail eich synwyr oedd y ddiod." Yn awr, nid oes gair gwir yn yr oil o'r uchod. Ni bum farw, canys yr wyf heddyw yn fyw, ac ni bum yn ngolwg Patton yn fy myw; ac os pery'm pen mor glir a'm bron ysgafned (a hyn er gwaethaf C. U. B.—cost uchel byw) ag ynt heddyw, nis credaf y daw'r dydd i mi dramwyo'r ffordd ddi-lon o'r carch- ardy i breswyl igwallgofiaid. Mae yn wir i bregethwr o Gymro farw yn Pat- ton bedair neu bum mlynedd yn ol; clywais iddo fod yn y carchardy yn San Diego yn y Dalaeth hon, a gwn iddo fod yn garch-aror yma. I Creda llawer, heb- ( law. myfi, iddo ddod i drybini a than ddylanwad y ddiod drwy ei gysylltiad a chyn-Babydd Gwyddelig anwir a gwlyb mewn gwaith cenadol. Mae'r gwalch hwn yn fyw heddyw, ac mewn anrhydedd nas haedda mewn eglwysi lawer. Parthed y Cymro, "de mortuis nihil bonum." Gwir i mi flwyddi yn ol fyned i graf- apgau cedyrn creulawn y ddiod, ond yn y flwyddyn 1905, aethym i a'm priod i fyw yn mynydd-dir California,, ar lan afon y Sacramento, mewn dyffryn pryd- ferth a Ilawn o dlysni igwefreiddiol an- ian, ac yno trwy gyngorion meddygol, cymdeithas a natur ar ei goreu, yn nghyd a diwydrwydd ymdrechol a dyfal- barhad penderfynol, mi deflais yr hudol- es i lawr, ac yno y mae hyd y dydd hwn, ac nis cyfyd awydd ynwyf am ei chwmni byth. Yr wyf wedi llwyr ar- gyhoeddi fy mab mai y ddiod feddwol yw gelyn penaf cymdeithas, ac yn y ddinas hon, faid oedd un o'i oed yn dwyn mwy o sel dros gau'r tafarndai. "Index" ddywed, ac o wired y gair, fod gobaith am adferiad pob meddwyn a gsidw yn ei feddwl rhyw syniad am urddasolrwydd y ddynoliaeth. Wrth edrych yn ol, fe ddaw un peth i fy meddwl yn ami, mai dim QlDd un dyn, er y deuwn i gyswllt ag ugeiniau, rodd- odd air o gyngor ac anogaeth i mi ad- ael y ffordd ddrwg. Mae genyf yn awr ugiiniau o gyfeillion nas aroglasant sawr diod arnaf erioed, ac nas gwel- sant un arwydd ynwyf o gariad at y gwin, ac nid oes, hyd y igwn i, ond ych- ydig o Gymry crefyddol yn cadw yn fyw y gwir am yr hyn a fu. Diacon oedd uln mewn eglwys Gym- reig, ac aelod blaenllaw yn yr un eg- lwys (aelod,,gyda llaw, a gymer enw y Duw santaidd yn ofer ganwaith y dydd, ac a ddefnyddia eiriau twng a rheg yn wastadol yn ei ymddydda/nion cyffredin) ydoedd y ddau olaf i roi aw- grym brathoig i mi parthed y gorphenol. Mae dolurio teimlad yn fwriadol, pan na chyraeddir un amcan daionus, yn an- 'iighydweddol iawn a thynerwch a gras- lonrwydd cymeriad Pen yr Eglwys. Fod Duw yn annghoflo y pechod ag y byddis wedi ei adael gan ddyn yw y ddysgeidiaeth ddwyfol, ac er mor an- nymunol yr adgof am dano gan yr hwfa a fu yn euog o hono, eto fe ddyry gwen y nef fwy llawenydd, ac o fath nas medr edliwiad dyn fychanu na difwyno.\n—Yn Port Talbot gwysiwyd 130 ol lowyr am beidio talu treth yr incwm. I\nBYD ADEILADAETH 'AR OL Y I…\nBYD ADEILADAETH AR OL Y I RHYFEL Gan y Parch. Richard Thomas, Schen- I ectady, N. v'. Penod IV1"5 I Nid oes prinder wedi bod nac yn bod o eyfryngau trwy ba rai y -ceisiwyd ac y ceisir eto yn y dyfodol wella safle cym- deithas, a sefydlu cyfiawnder rhwng dyn a dyn, a chenedl a chenedl. Yn mhlith pethau eraill, ceisiwvd deddfwr- iaeth (legislation), cyfundrefn wahan- 01 o drethu, sefydliad partion gwleid- yddol newyddion, a diwygio yr hen; mae yr oil o'r rhai hyn wedi ceisio gwneyd y gwaith. Tra yn dda ynddynt eu hunain, ac i'r graddau y maent wedi myned, mae yn amlwg nad yw y cyf- ryngau hyn ond yn unig yn lleihau y drwg, ond nid yn ei ddifodi. Nid ydynt yn myned at wreiddyn y drwg. Tra yr erys cymdeithas yn hunatool, ac yn am- ddifad o'r egwyddor o gariad fel eg- wyddor llywodroethol eu. bywyd, ofer yw pob ymgais at ei diwygio. Rhaid cofio mai drwg moesol yw yr achos o drueni y byd heddyw, a gan gymaint a wellheir ar gylchyniadau dynion, tra y pery cymdeithas o ran 6i hysbryd yn hunanol, trahaus a gorthpymus, ni ellir sefydlu dedwyddwch yn ei ystyr uchaf yn mywyd plant dynion. Dedwyddwch tymorol yn unig a gynyrcha y cyfryw i ddynion fel inifer o greaduriaid, yn lie dedwyddwch yn ei holl agweddau i ddynion fel bodau moesol a. chyfrifol i Dduw a'u cyd-ddynion. Nis gellir rhoddi igwell engraifft o hyn na chyfeirio at amgylchiad^au yn mywyd cymdeithasol NeW Zealand. Dywedir fod y safle yno bron yn tm- arferol a delfrydol, yn unol a gofynion a hawliau sosialiaeth (sicialism), ond yn ol ystadegaeth, mae yno gymaint os nad rnwy tar gyfartaledd rh'if y trigol- ion o aiiechydon, ^^fdiiieb, llofrudd- iaethau, a drygau eraill, nag mewn un- rhyw fan arall, lie na fodola yr un safle gymdeithasol. Beth mae hyn yn brofi, os y profa rywbeth? Profa fod yn rhaid myned yn ddyfnach na chylchyniadau (envi- ronments) dynion, a igwella y cyfryw yn unig er mwyn sefydlu dedwyddwch yn mywyd y byd. Er holl gynydd cyf- oeth, addysg, darganfyddiadau a gwar- eiddiad, dyma y byd newydd fyned trwy y rhyfel fwyaf welodd y byd erioed, a'r gwledydd oedd yn flaenaf yn y pethau hyn oed yn gwrthryfela a'u gilydd. Mae yn amlwg fod yn rhald troi ein golygon i gyfeiriad aiwgenach na chyn- lluniau dynion, a sefydlu eiln gobaith ar rywbeth cadarnach na doethineb ddyh- ol, boent freninoedd, ymerawdwyr neu wladweinwyr, heb yr hyn ni fydd y League of Nations na'r Peace Treaty ond megys "scrap of paper" yr Almaen yn ei pherthynas a Belgium. Beth pe baem yn annghofio dwndwr a berw y byd am enyd awr, a cheisio astudio yn weddigar gymeriad a dysg- eidiaeth y Gwr o Nazareth, "yr hwn ni 'eddodd, ac nl pharodd i'w lef gael ei .glywed yn yr heolydd," ond .a ddy- wed yn bendant, "Wele, mi a wnaf bob peth yn newydd." "Deuwch ataf fi bawb ar a sydd yn flinderog, ac yn llwythog, a mi a esmwythaf arnofth." Cyf.addefa pawb o honom fod angen gwneyd pethau o'r newydd, ac fod rhaid ein &eni ni drachefn cyn y gallwn gael yr esmwythad y cyfeiria Crist ato. Ond a ydym yn credu mewn gwirionr edd fod geiriau yr Iesu, ond eu deall a'u derbyn, a'u cytnwyso, yn meddu ar agoriad i ddadrys ac unioni amgylchiad- au y bywyd sydd yr awrhon, a'r hwn a fydd? Os nad ydynt, nid oedd Crist ond ffug, yn honi pethau anmhosibl, neu yn cael priodoli iddo honiadau a gweithred- oedd ga.n y rhai a ysgrifenasant yr ef- engylau, nad oedd yn euog o'u dysgu llZ.'U gweithredu. Os yw yr egwyddor osododd Crist yn •alluog i ddiddymu a dinystrio drwg eymdeithasol, yn ogystal a drwg moes- ol ac ysbrydol, fel yr achos o drueni y byd heddyw, mae yn llawn bryd i'r Eg- lwys ddeall a dysgu y cyfryw, gyda'r a mean o'u cymwyso at angen y byd, a dwyn teyrnas Dduw a daioni i gyraedd a meddiant y byd. Gadewch i ni geisio myfyrio uwch- ben athrawiaeth Crist yn ei gysylltiad ag angen naturiol cymdeithas, yr hwn sydd yn dwyn i weithrediad yn ein by- wyd egwyddorion moesol ac ysbrydol C'rist. Daioni yw amcan ei athrawiaeth, a daioni yn ei gysylltiad a dyn yn Igorff- orol a oaturiol, yn ogystal ag ysbrydol. Nid yw y neb sydd yn credu a dysgu mai rhywbeth i enaid dyn yn unig yw crefydci ar draul anwybyddu y corff, ac angenrheidiau y corff, yn meddu ar am- gyffrediad cywir am wir ystyr a chyr- aeddiadau egwyddorion y Gwr o Naza- reth. Mae Crist wedi gosod esiampl i'r Eglwys pan yn dangos ei gydnabydd- iaeth o, ac yn cymeryd dyddordeb mewn dyn fel cyfanwaith (entire man), yn gorfforol, meddyliol ac ysbrydol (physical, intellectual and spiritual). Dywedodd Cristion proffesedig ac ani- Iwg unwaith, "Nid oes gan yr Eglwys ddim i'w wneyd gyda gwyneb budr dyn, na'i gefn noeth, na'i ystumog wag; ei hunig waith yw gydag enaid dyn." Ofer yw dw^yd wrth neb ystyriol fod gwelediad y cytaill hwn yn bradychu anwybodaeth o wir amcan a gallu eg- wyddor yr efengyl yn ei pherthynas, a dyn yn yr oil o hono. Ceisiwn yn ein hysgrifau nesaf ddangos fel mae dysgeidiaeth yr Iesu yn g^ymwys at holl angenion y byd, a'r ffordd effeithiol i roddi y cyfryw mewn gweithrediad. ——— 8'. ————\nPWNC Y SYMUD.I\nPWNC Y SYMUD I Symud Cyfundeb Crefyddol Drosodd f I Gyfundeb Crefyddol Arall Gan y Parch. John W. Morris II. I Sylwodd un o'r brodyr yn y Gymanfa, "Nad ydym wedi dod allan o'r coed eto." Swniai y dywediad i ni fel "tint" o obaith nad yw yn rhy ddiweddar i geisio darbwyllo ein gilydd i droi yn ol eto, a gwerthfawrogi ein breiniau yn y ffurf y trosglwyddwyd hwynt i ni gan ein tadau, y rhai, yn ddiau, a adwaen- gnt ein hanianawd grefyddol a chenedl- aethol yn llawer gwell nag y gellir dys- gwyl hyny gan estroniaid. Dyna ein seiadau, er engraifft, y rhai sydd wedi profi mor fendithiol i'n Cyf- undeb o'r cychwyn; ond sydd agos yn hollol o ymarferiad gan y Cyfundeb, y mae rhai mor aiddgar dros i ni gymeryd ei iau arnom. Y fatlh'fantais anmhris- iadwy yw y seiadau i ymddyddan am y ,oflo -a'u eyfiiwyso ad- pregethau, eu hadgofio a'u cymwyso ad- ref. Y mae hyn yn un o brif amcan- ion y cynulliadau eglwysig, a byddai bod hebddynt yn rhwym o ddweyd yn anffafriol iawn ar fyyeyd ysbrydol. Hon- ir nad rhaid iddi fod felly wedi myned drosodd, y byddwn at ein rhyddid i'w cynal fel o'r blaen. Caniataer hyny, oni osodwn ein hunain yn safn y perygl o beidio, drwy fyned i awyrigylch wahan- 01 a mwy anffafrilol i gynydd ysbrydol? Ar y pen yma, ceir arabedd un, ond synwyr pawb yn y ddiareb hono, "Os i Rufain yr awn, byw yn Rhufeinwyr a wnawn." Yn ol cyfansoddiad y Cyfundeb y per- thynwn iddo yn awr, nid yr henadur- iaeth yw yr eglwys, ond y mae gan bob brawd a chwaer enw, lie ac awdurdod ynddi; y bobl biau yr achos; ac y mae y seiadau yn foddion arbenig i'w dwyn i deimlo yn fywiog a chynes tuag ato. Y mae myned o'r cyfryw awyrgylch ffafriol i fywyd ysbrydol i awyrgylch Vrinach o ryddid a chaniatad a chefnog- aeth i bawb o bob oedran, rhyw a sef- yllfa, wneyd yr oil a allent gyda'r achos, yn symudiad nas Igallwn ddirnad sut y mae yn cymeradwyo ei hun mor gryf i deimlad a barn rhai o'n brodyr. Myntumir gan rai ei fod yn gam i gyf- eiriad undeb y saint yn gyffredinol, yr hyn a bwysleisir mor ddiamwys yn yr Ysgrythyr; ond, fel yr awgrymwyd mewn ysgrif flaenorol, nid yw yr undeb dymunol hwnw yn golygu unffurfiaeth. D-an yr amigylchiadau presenol, nis gell- ir ystyried dynesiad at y Presbyteriaid. yn brawf o'n duwiolfrydedd ychwaith. Pe felly, beth y gelwid ein gwaith yn lledu yr agendor rhyngom a'r hen Gyf- undeb anwyl. o'r hwn yr ydys wedi hanu, ac sydd yn parhau yn ffyddlon i'w neillduolion yn Nghymru, a hyny dan arddeliad y nefoedd mor wirioneddol ag unrhyw Gyfundeb arall dan yr haul. Os ein duwiolfrydedd esbonia yr uniad ar un llaw, a addefwn y gwrthwyneb fel esboniad ar y daduniad ar y llaw arall ? Priodol iawn y gall yr hen Gyfundeb yn Nghymru ein hanerch yn ngeiriau yr Apostol: "Eidh rhybuddio yr wyf fel fy mhlant anwyl, canys pe byddai i chwi ddeng mil o athrawon yn Nghrist, er hyny nid oes i chwi nemawr dadau. canys myfi a'ch cenedlais chwi yn Nghrist Iesu trwy yr Efengyl. Am hyny, yr wyf yn atolwg i chwi, bydd- wch ddylynwyr i mi." Serch fod y Werydd rhyngddynt, mae'r ddau Gyf- undeb wedi arfer teimlo dyddordeb mawr yn eu gilydd. Hyfrydwch i'r corff yn Nghymru oedd fod ganddo ddeiliaid yn y Talaethau yn arddel ei enw a glynu wrth ei neillduolion cyf- undebol; ond dyma fudiad ar dro yn awr i ymwadu a'r enw, yr hwn na chaf- wyd achos erioed i gywilyddio o'i bleg- ,d ac i, amddifadu ein hunain mewn gwlad werinol o'r elfen werinol anwes- wyd gan em tadau ac a ystyriwyd yn rheswm digonol ganddynt dros beidio derbyn y gwahoddiad estynwyd iddynt hwy, cystal a ninau, dro ar ol tro. Chwithig iawn i bobl fedd hawl frein- iol i fyw yn werinol, yn ol cyfansoddiad eu Cyfundeb, fydd ymlwybro felly mwy- ach fel mesur o oddefiad gan Gyfundeb arall. Yn hytrach, daliwn yr hyn sydd genym, frodyr, fel na ddygo neb ym- aith ein hawl gynwynol. Ni ddeallwn fod y Cyfundeb hyd yn -hyn, beth byn- tg, wedi ymddiried a chaniatau i gyfran o hono weithredu yn derfynol yn y mud- iad; a phe meiddiai rhyw nifer wneyd hyny heb y cyfryw ganiatad, ni fyddent yn iawn droedio tuag at symud y Cyf- undeb drosodd mor deg a didramgwydd 1 bawb ag y byddo modd, ac oni lwyddir i hyny, gwell fyddai peidio amcanu. Byddai i nifer arwyddnodi y telerau, tra yn gwybod na chadd yr holl Gyfundeb gyfleusdra i bleidleisio arnynt, yn ym- ddygiad rhy deyranol a chymelliadol i gwestiynau felly, Pwy a'ch awdurdod- odd chwi i chwalu ein cartref crefydd- ol? Rhag i saethau. o'r natur yna gael eu hanelu at neb, na chan neb ychwaith, teg fyddai argraffu y telerau a'u cff- Iwyno i'n iieglwysi, ac yna, wedi ystyr- iaeth ddyladwy, gymeryd eu llais gyda golwg arnynt. Golyga hyny, wrth Sgwrs, fwy o amser nag o hyn hyd Mai nesaf; ond os parai cymeryd mwy o amser lai o dramgwydd, cyfiawnhai hyny arafwch a phwyll yn y mudiad pwysig hwn. -000\nDUWINVDDIAETH AC ATHRONI-I…\nDUWINVDDIAETH AC ATHRONI-I AETH DANIEL WILLIAMS Gan Sam Ellis I Yn y "Drych" am Tachwedd 13, ceir ysgrif gan Dr. Williams ar "Athraw- i-aeth a Duwinyddiaeth Sam Ellis." Gwna y Dr. gam ag ef ei hun yn yr ys- grif. Gallasai ysgrifenu Ilawer gwell ysgrif, pe mynasai; eithr eglur yw iddo golli ei dymer, ac mewn canlyniad, collodd ei gydbwysedd meddyliol. Mae colli tymer yn bechod parod i amgylchu plant dynion, ond mae'r sawl edy i'w dymer ddiorseddu ei reswm yn gosod ei hun o dan anfantais. Ysgatfydd na thybiai rhai y buasai oedran, swydd a diwylliant (tybiedig) y Dr. yn ei ddyogelu rhag syrthio i'r amryfusedd o "fyn'd o'i gof." Mae yn ymddangos fod yr "hen ddyn" yn ad- fywio ambell waith mewn doctoriaid duwinyddol. Gwenu ac nid gwgu wnaethym wrth ddarllen yr ysgrif, a hyderaf y ceir mwy o ymresymiad a llai o dymer ganddo y tro nesaf. Sonia y Dr. am bedwar cyflwr dyn, ac wrth ddarllen ei ysgrif, dyfalwn yn mha un o'r cyflyrau yr oedd efe pan yn ys- grifenu. Hyderaf ei fod wedi .graddio yn y trydydd dosbarth, eithr yr oedd ei ysgrif yn debyg iawn i eiddo un yn yr ail ddosbarth, sef "cyflwr natur." Ad- roddir hanesyn am Siencyn Penhydd pan wedi cael ei dramgwyddo yn dost gan rywun, yn dweyd, "Pe buaswn: yn cael bod yn fy nghyflwr natur am bum mynyd, buaswn yn rhoddi cosfa ofnad- wy i ti." Hwyrach mai llithro yn ol i'w gyflwr natur wnaeth y Dr., er mwyn ceis4o rhoi cosfa i mi; "reversion to type," ys dywed y gwyddonwyr. Gan iddo gael boddlonrwydd wrth ysgrifenu, ac i mi- nau a darllenwyr y "Drych" gael difyr- weh wrth ddarllen, pobpeth yn iawn, a pharhad brawdgarweh a chaffed amyn- edd ei pherffaith waith o hyn allan. "All is well that ends well," ebai Shakespeare. Gan mai clytwaith amliwioig ydyw ys- grif Dr. Williams, heb unrhyw unol- i-aeth yn rhedeg drwyddi, nid hawdd ydyw gwybod pa fodd i'w hateb. Dy- wed mai edrych ar ddyn fel dyn wna'r athronydd, ac mai edrych ar ddyn yn ei bedwar cyflwr wna'r*duwinydd. O'r goreu, onid dyn ydyw dyn yn ei holl gyflyrau pirioneddol neu dybiedig? Gwn mai tuedd yduwinyddion o'r un ys- gol a Dr. Williams ydyw edrych ar ddyn fel peiriant. Dywed eto. "Mae dysgeidiaeth y Bei'bl gan ddyn wedi caek crefydd ysbrydol ydyw duwinyddiaeth." Nid oes un ffaith eglurach na bod dynion wedi cael crefydd ysbrydol yn gwahaniaethu yn fawr yn eu barn parthed agweddau ar dduwinyddiaeth. Ynfydrwydd Phariseaidd fyddai i neb ddadgan mai y rhai a gredant yn hollol fel hwynt-hwy ydyw yr unig rai ag sydd yn feddianol ar grefydd ysbrydol. Con- demnia y Dr. y gair ".goruniongred" fel un anmhriodol, a dywed "os bydd llin- ell yn uniawn, anmhosibl ydyw iddi fod. yn fwy uniawn." Pe buasai wedi ys- tyried moment wrth ben y gair, gwelai > ei fod yn hollol briodol, ond druan o hono, y mae yn fwy llythyrenol ei am- gyffrediaeth na Nicodemus gynt. Nid ydyw yr hyn a elwir yn uniongredaeth yn hollol "uniawn"; rhaid wrth wybod- aeth berffaith a doethineb perffaith i fod yn uniongred yn ystyr fanwl y term; ac felly nid oes undyn yn "un iongred"; ac mae y Dr. yn euog o'r un pechod a minau wrth ddefnyddio y term hwnw. Meddylier am y frawddeg, "Na fydd. ry gyfiawn." Pe cymwysid rheol lyth- yrenol Dr. Williams at y frawddeg, byddai yn agored i'r un condemniad a'm defnyddiad o'r gair "goruniongred Dylai dyn edrych ychydig yn mhellacn na'i drwyn wrth ddarllen, ac yna can- fyddir awgrymiarfJau cydrhwng y llin- ellau. Ond rhaid i mi ymatal, onide, bydd y Dr. yn dweyd wrthyf, "Mewn pech-od y ganwyd ti oil, ac a wyt ti yn ein dysgu ni"; neu yn sibrwd wrtho ei hun, "Y bobl hyn, na wyddant y gyf- raith, melldigedig ydynt." Dywedaf finau yn ngeiriau Elihu: "Nid yw gwyr mawrion ddoeth bob am- ser, ac nid yw henafgwyr yn deall barn"; ac ychwanegaf gyda Job, "Eithr y mae genyf fi ddeall fel chwithau, a phwy ni wyr y fath bethau a hyn?" Dywed y Dr. fod dyn yn rhyddtcmh- redydd, ac felly yn igyfrifol, ac ychwan- ega fod ewyllys y dyn yn gaeth i'w anian bechadurus, ac o ganlyniad ni all ond pechu. Nid ydyw dyn yn gyfrifol am yr anian etifeddodd, a pha fodd y delir ef yn gyfrifol am weithredu yn ol rheidrwydd ei natur? Mae ganddo yr un rhyddid ag sydd gan y dwfr i lifo ar y waered, neu'r mwg i esgyn i fyny. Gwatwaredd greulon ydyw cymell yr analluog i igerdded, a'r dall i weled. Addefaf fod yr athrawiaeth am anallu dyn yn cynwys gwirionedd, eithr yn gyfftchrog ac yn gyd-redol a hyhi ceir yr athrawiaeth am ddylanwadau yr ys- bryd. Gan fod y gorchymyn i edifar- hau yn un cyffredinol, mae 'r cymell- ion digonol (nid anorchfygol) i edifar- hau yn gyffredinol. "Ni fynwch ddy- fod ataf," ac nid ni ellweh ddyfod ataf ydyw'r pechod a gondemnir gan Grist. Mae Dr. Williams naill ai yn fwriadol neu mewn anwybodaeth yn camddar- lunio syniadau yr Arminiaid am ad- enedigaeth. Y gwahaniaeth cydrhwng syniadau yr Arminiaid (ac hefyd llawer o'r rhai a gyfenwir yn Galfiniaid) ag eiddo y Dr., ydyw hyn: Dysgant fod ad- enedigaeth yn beth gwirioneddol, by- wydol, ysbrydol, yn cael ei ddwyn oddi- amgylch drwg offerynoliaeth yr Ysbryd. Dylanwad moesol ac nid gorfodol ydyw dylanwad yr Ysbryd; ac ufudd-dod gwirfoddol, ac nid rheidiol, ofynir gan ddyn. Nid ydyw adenedigaeth, yn ol Daniel Williams, yn ymgodi uwchlaw tinianeg (physics), ond mewn geiriau yn unig. Nid oes mwy o werth moes- ol ynddi nag yn ysgogiad y materolwr; mae'r ddau yn effaith grym anorchfyg- ol. Yr wyf wedi sylwi fod prif dáuw- inyddion y Presbyteriaid yn Ysgotland, ac eiddo y Methodistiaitf yn, Nghymru, wedi hen adae! y syniadau goleddir gan Dr. Williams. Yn ddiweddar, cef- ais y fraint o ddarllen a chydmaru dwy gyfrol benigamp ar y pwnc hwn, a phynciau perthynol iddo, "The Christ- ian Doctrine of Reconciliation," Dr. Deniiy, a "The New Life in Christ," Dr. Beet. Yr oedd y blaenaf yn un o brif dduwinyddion y Presbyteriaid, a'r olaf yn un o dduwinyddion blaenaf y Cyfun- deb Wesleaidd Seisnig. Synwn at y cydnawsedd ysbryd a'r agosrwydd athrawiaethol cydrhyng- ddynt. Rhoddant bwyslais mawr ar foesolrwydd trefn iachawdwriaeth, ac megys awdwr y "Ddau Adda," syniant yn uwch am brofiad nag am dybiaethau. Credaf mai Dr. Denny ddysga na ellir sylfaenu un athrawiaeth ar ragarfaeth- iad diamodol, am fod hwnw y tu allan i gylch moes&g. Prin y ceir un awdwr diweddar yn coleddu syniadau. peirian- yddol y Dr. am ddyn a i berthynas a Duw a'i lywodraeth foesol. Yr ydwyf o'r un farn a Dr. Williams "foci c-yfeili-ornwyrbob amser yn lleciiu y tu ol i eiriau." Er engraifft, llecha efe y tu ol i'r gair "rhyddweithred- ydd," end wrth graffu gwelir nad oes unrhyw ystyr foesol i'r term fel y'i def- nyddir ganddo ef. Wrth olrheinio ath- roniaeth y caethewyllyswyr yn rhesym- egol, canfyddir eu bod yn gwneyd Duw yn awdwr pechod, ac yn dirymu y gwa- haniaeth haotodol cydrhwng da a drwg.