Eisteddfod y Tabernacl, tfreforis, Nadolig, 1880.|1881-01-21|Y Gwladgarwr - Welsh Newspapers\nMADOG AB OWAIN GWYNEDD. Ffugchwedl fuddugol Eisteddfod Gadeiriol Deheudir Cymru, Awst, 1880. PENOD IX. AR Y MYNYDDOEDD. Yr oedd y foneddiges yn fwy na haner marw pan ddygwyd hi i dir, ac nid oedd y lleill fawr gwell; ond trwy driniaeth a gofal, yr ceddynt yn holliach yn mhen tri diwrnod. Wedi i'n gwron ddyfod yn alluog i gerdded, arweimwyd ef i fyny er cael golwg ar y fferm, neu y lie yr oedd yr anifeiliaid yn pori, a chafodd un o'r golyg- feydd rhyfeddaf a gafodd yn ei fywyd. Rhyw gant a haner o latheni i bwynt y gorllewin oddiwrth y gwersyll, yr oedd gwastadedd eang yn ymestyn yn mlaen i'r deheu a'r gorllewin, yn mhellach nas gall- asai llygad dyn gan fod. Nid oedd llwyn na phreu yn weledig ar hyd-ddo yn un man, ond yr oedd yn un taenfa drwchus o laswellt, yn mesur o lathen i bedair troed- fedd o daldra, ac yn hwnw yr oedd y «readuriaid yn pori. I bwynt y dwyrain, yr oedd coedwig fawreddog, yn meaur wyth cant o filltiroedd o hyd, wrth ddau cant o led. Yr oedd mor wastad a btvrdd, ac yn nghwr gorllewinol y goedwig yma yr oedd -in harwr a'i gyfeillion yn Heehu.* Er ei tod kr y pryd yn tylau yn mlaen tua cbaiiol Hydref, yr oedd yr hin yn hvBod uymerus. "S r oeddynt yn rhan ogled^oi Mexico. Wedi i'n gw«rO& syllu ar y wlad yn mbob cvfeiriai, dvwedodd wrth Caerfall- wch, Y mae golwg brydferth arni." Ardderchog. Yr wyf yn eyfrif ei bod yn ail i baradwys." Y mae yn dda, ac yn dda iawn, ond y pwnc ydyw, a ydym yn penderfynu gwneyd ein cartref yma, ynte symud i ryw fan arall ?" A oes rhyw fan gwell na hwn i'w gael, wys ?" it Wel, ni fyddwn yn gwybod heb edrych. Nid ydym eto, fel y gallwn fedd- wl, wedi cyrhaeddyd i ymyl y wlad. Y mae eisieu cael golwg ar ei rhanau mewnol." "Eithaf gwir. Byddai yn well i chwi osod y pwne o flaen y cyfeillion." "Purion. Gwnaf hyny cyn eysgu nos- waith arall." Wedi iddynt oil ymgasglu o gwmpas y tanau y noson hono, galwodd Madog y C) pump cyfaill o'r neilldu, a gosedodd y materion chwilio a'r symud ger eu bronau, ac ar ol iddynt gael amser i droi y pwnc am ychydig yn eu meddyliau, dywedodd Ifor, Yr wyf yn meddwl ei bod yn iawn i ni gael golwg fanylach ar y wlad cyn aefydlu mewn un rhats ohoni." Yr wyf fi o'r un farn," ebe Goronwy. A finau hefyd," ebe Caerfallwch. « Wel," dywedai Madog, gan syllu fel yn fyfyrgar ar y ddaear, "os ydych oil yn cydolygu mai gwell ydyw chwilio ychydig yn mhellach i ansawdd y wlad, yr wyf yn meddwl y byddai yn well i ni gychwyn boreu yfory, a chwilio i'r deheu yn gyntaf." "Nid ydych ddim gwell o chwilio i'r gogledd. Yr ydym ni wedi gwneyd hyny yn barod, pan yr oeddem yn chwilio am danoch chwi," ebe Ifor. Os oes gwlad well i'w chael, yn y deheu y mae yn aros." it V, el, gall fod yn y gorllewin lawn cystal," ebe Dafydd gan chwerthin. Eithaf gwir," oedd atebiad y tywysog; ond a ydym yn cychwyn boreu yfory ? Gadewch i ni fod yn unol yn y mater. Ni charwn wneyd dim a fyddai yn groes i feddwl un ohonoch." Ydym," ebe Goronwy. Cychwyn gyda thoriad gwawr," ac ar hyny cytun- wyd. Cychwynodd pob un i'r gwersyll, ac yn mhen ychydig fynydau yr oeddynt wedi ymestyn ar y glaswellt, gyda rhyw garthen drwchus drostynt. Boreu dranoeth, neidiodd pob un ar ei wadnau, ac wedi adnewyddu eu natur, gafaelodd pob un yn ei ffrwyn a'i gyfrwy, ac allan i'r prairie, lie yr oedd yr anifeil- iaid yn pori, ac yn fuan yr oeddynt ar eu taith, gan wynebu tua'r deheu. Erbyn canol dydd, yr oeddynt wedi dyfod i olwg mynydd serth, yn sefyll yn gywir o'u blaenau, a darfu iddynt ar unwaith benderfynu ei groesi. Wedi iddynt ddvfod at ei droed, gwelent ei fod yn lied serth, ond nid yn rhy serth i'w banifeiliaid hwv i'w ddringo. Yr oedd cystal chwech ceffyl ganddynt a farchogwyd erioed. Cyn dechreu dringo, fodd bynag, penderfymasant gymerrd awr o orphwys, ac felly tynasant y cyfrwyau oddiar y ceffylau, a thaflasant eu hunain i gysgod craig fechan oedd yn dygw dd bod yn yr ymyL Tra yn eistedd yn v fan hono, a phob un a'i walet ar ei glun, ac yn bwyta, gofynodd Ifor yn sydyn, A ydych yn canfod y twmpath du acw sydd o iian y graig fan draw ?" Yn mha le ?" gofynodd ein harwr. Yn union ar gyfer fy mys." Gwelaf—pa beth ydyw ?" Yr oeddynt oil wedi ei weled erbyn hyn, ond nid oedd yr un ohonynt yn alluog i ddwe) d pa beth ) doedd. Y mae yn fyw," ychwanegai Ifor, "ac y mae yn symud yn barhaus." "Rhaid i mi gyfaddef," dywedai ein gwron, "nas gwn pa beth ydyw, ond y mae rhyfeddodau gwlad newydd annhrig- ianol fel hon yn ddibendraw. Cawn olwg ar lawer o bethau hynod cyn y bydd i ni ddychwelyd." Os gallaf fi fyned uwch ei ben," ebe Ifor, mynaf weled pa beth ydyw." Gorphenwyd ymborthi, ae- wedi gorwedd ychydig yn mhellacb, taflwyd y cyfrwyau ar y ceffylau, a ffwrdd a nhw. Wedi dringo am fwy nag awr, nes ydoedd yr anifeiliaid yn berwi o chwys, cyrhaedd w yd copa y mynydd. Neidiodd Ifor oddiar ei farcb, ac aeth yn mlaen i ymyl y graig er cael golwg ar y gwrthddrych hynod, ond er ei syndod, pa beth oedd yno ond rhyw bentwr anferth o nadredd, wedi ymgylymu yn eu gilydd. Yr oedd rhai ohonynt yn fawrion ofnadwy, yn mesur amryw latheni o hyd, tra yr ydoodd ereill yn lied fychain. Yr oeddynt yn ymddangos megys bryn symudol. Daeth y lleill hefyd yn mlaen i gael golwg arnynt, a thra yr oeddynt hwy yn syllu ac yn rhyfeddu, yr oedd Ifor yn tynu glaswellt, ac wedi iddo gael cesailaid bychan, tynodd gostrel o'i logell, athywallt- odd ychydig o'i chynwysiad ar hyd-ddo, ac yna taflodd y cyfan yn un pentwr i lawr dros ymyl y graig. Disgynodd ar y nadredd, a chyn pen mynyd, yr oeddynt wedi peidio gwaa trwy en gilydd fel cynt -yr oeddynt wedi sefyll yn hollol. Yn awr," ebe Ifor, edrychwch arnynt, a chewch eu gweled yn trengu bob un.. Ni fydd un ohonynt byw uwchlaw har er awr." "Pa beth oedd hwna a dafasoch ar eu traws?" gofynodd y tywysog Y peth a elwir pottar arno," oedd yr ateb. Pa effaith v mde yn ei wneyd arnynt. Gwelaf eu bod wedi llonyddu." Atal yr awyr oddiwrthynt y mae. Nid oes gronyn o awyr yn dyfod atynt yn awr." Syndod Pa fodd na buaswn wedi clvwed son am dano—o ba beth y mae yn cael ei wneyd ?" 0 lysiau. Yr wyf yn gwybod am dano, ac yn gwybod y ffordd i'w wneyd hefyd, oddiar pan y bum yn Strath Clyde. Yno y daethum i wybod gyntaf am dano, ac oddiar hyny hyd yn awr yr wyf yn cadw eostrelaid yn fy llogell. Nid wyf un amser hebddo. Clywais chwi, neithiwr, yn gorchymyn i'r dynion i adeiladu saith o gabanau coed erbyn y buasech chwi yn dvchwelyd, a phob un ohonynt i fod yn ddeuddeg troedfedd yn y clir; ond daliaf a chwi wydriad o fethyglyn y tynaf yr awyr allan o bob un ohonynt, fel na fydd gwi- bedyn fyw ynddynt!" Dichon y gwnewch mewn lie cauedig felly, ond yr wyf yn synu ei fod yn effeithio mor ofnadwy mewn lie agored fel hwn." Nid yw cyfyngdra yn gwneyd un gwa- haniaeth. Cyfodi yr awyr i'r lan y mae, a'i atal i ddyfod yn agos ato. Y mae yr awyr yn teithio tuag wvth Hath uwchlaw y creaduriaid hyna, ac nid oes un gronyn yn dyfod atynt hwys ac felly y maent yn mogi." 1, Felly, yn wir. Pan y byddom yn dychwelyd, os bydd i ni ddychwelyd y ffordd yma, galwn heibio iddynt, er gweled pa olwg a fydd arnynt. Yn awr, gadewch i ni gychwyn." Cyn pen ychydig fynydau, yr oerldynt yn eu cyfrwyau, ac ar eu taith. Yr oeddynt eto ar wastadedd eang, ac nis gallent weled pendraw iddo. Teithiasant yn galed drwy y prydnawn, ac erbyn ei bod yn dechreu tywyllu, yr oeddynt wedi drfod i olwg mynydd arall, yr hwn a ymddangosai yn hynod serth. Darfu iddynt benderfynu, os gallent gael dwfr i'w hanifeiliaid, i orphwys yn nghysgod hwn trwy y nos. Aethant yn mlaen ato, ond nid oedd dim dwfr yn weledig. Fodd bynag, wedi iddynt deithio i lawr gyda ei ystlys am ryw haner milltir, daethant at ffrwd ragorol, yn dyfod allan o'r mynydd, ac yn ymdroelli i lawr dros y gwastadedd i rywle. Tynasant eu cyfrwyau ymaith, a throisant eu hani- feiliaid i bori. Wedi iddynt adfywio ychydig ar eu natur, taflasant eu hunain ar y glaswellt, a thaenasant eu carthleni dros- tynt, a chyn pen ychydig fynydau yr oedd- ynt yn dawel yn mreichiau cwsg. Nis gwyddent yn iawn pa faint o amser oedd- ynt wedi gysgu — credent eu bod wedi cysgu dwy neu dair awr, pan, yn sydyn, elywent eu ceffylau yn carlamu tuag atynt. Neidiasant ar eu traed, a chyda cyflymder y goleuni yr oedd llaw pob un ar goes ei fwyell, ac yn barod i waith. Yr oedd yr anifeiliaid wedi casglu o'u cwmpas, ac yn ffroeni ac yn syllu allan tua'r gwastadedd,, ac yr oeddynt fel pe buasent yn siarad a hwynt. Nid oedd dim yn weledig, ond er hyny yr oeddynt yn gwybod fod y ceffylau wedi canfod rhywbeth. Yr oedd Jbleidd- iaid yr Hen Wlad wedi eu dysgu i ffoi man y gwelsent greadur ysglvfaethus yn nesa atynt. Yr oedd y chwech cyfaill yn estyn eu golygon yn mlaen trwy y tywyllwch, ac yn ymdrechu canfod rhywbeth, ond i ddim pwrpas. Nid oedd dim yn weledig, ond yr oedd y ceffylau yn canfod rhywbeth yn barhaus. Yn fuan, daeth eeffyl y tyw- ysog yn mlaen ato ar ryw haner cylch, gan osod ei ffroen ar ei ysgwydd, a thra yr ydoedd yn y eyflwr hwnw, dyma arth yn neidio ar ei gefn, ond cyn iddi gael amser i gladdu ei danedd yn ei gnawd, yr oedd ei phen yn ddau, a syrthiodd yn swp i'r j llawr. Wedi hyny dychwelodd y ceffylau i bori, ac aeth y cyfeillion i orphwys i gyd ond un. Yr oedd yn rhaid cadw gwyliad- wraeth bellach, a chytunasant i wneyd hyny bob yn ail ar gylch. (Tw barhau).\nEisteddfod y Tabernacl, tfreforis,…\nEisteddfod y Tabernacl, tfreforis, Nadolig, 1880. Beirniadaeth y Bryddest am y diweddar William Howell Davies, Cross Inn, Trefo I na ellir gwthio ychydig o wres rhagrith i fewn -yr hyn, feallai, sydd yn cael ei wneyd yn fynych, ac y mae hyn yn twyllo beirniaid a dar- llenwyr lawer tro end os bydd yna deimlad, a chyfeillgarwch, ac edmygedd, a serch, a hir- aeth pur, gadewch i'r byd eu cael bob sill —gwnant les i'w galon oer a'i fynwes farw. Y mae y cyfansoddiadau yn y gystadleuaeth hon yn rhanu i dri dosbarth. Yr ydym wedi eu darllen yn fanwl, a rhoi rhai nodiadau ar bob ysgrif, fel na fydd i ni ond eu dosbarthu bellach. Yn y DOSBARTH I. saif AiJJel Hir- aeth, Cyfaill i'r Car Cofus, Un tyner dan y tonau, ao Ochenaid Hiraeth. Cyffredin o'u cymharu a safon y gystadleuaeth yw y pedwar hyn. Y mae eisieu dysgu pethau cyntaf cyf- ansoddiad ar y rhan fwyaf ohonynt, megys sillebu, corfanu, odli, a threfnu, &c. Hefyd, y mae eisieu arnynt gael amgyffred pa fodd i farddoni, pa f dd i ragori, pa fodd mae dyn- ion sydd o'u blaenau yn gallu gwneyd, a pha fodd y maent yn gallu dweyd gyda nerth, a theimlad, ac awdurdod. Yr ydym wedi nodi ar ysgrif pob un yr hyn sydd yn ddiffygiol yn ol ein barn ni, a hyny yw, mewn un gair, eis- ieu amgyffred beth yw, gwir farddoniaeth, a gallu i roi yr amgyffred hyny allan. Ceisied y rhai hyn eto, ac feallai y tro neaaf y bydd- ant mewn cystadleuaeth mwy cyffredin yn sefyll yn llawer nes yn mlaen. DOSBARTH II.—Yn hwn saif Timotheus, Idwal Trefor, a Hiraethus. Y mae y tri wyr hyn yn gwybod mwy am gyfaosoddi na'r rhai yn y dosbarth cyntaf, ond yn wir, barddoni yn wael gwael y maent. Y maent fel yn ceisio rhedeg ar ol hen ffigyran a hen ddywediadau, newid eu ffigyrau yn ami, ceisio barddoni yn mhob modd, eto yn methu yn un wedd. Y maent yn ymddangos fel rhai yn ceisio dweyd rhywbeth, yr hyn sydd yn lied awgrymu i mi eu bod heb ddim i'w ddweyd. Os bydd ad- nabyddiaeth o'r gwrthddrych, a serch tuag ato, a hiraeth ar ei ol, nis gall un galon ddweyd pethau mor sychion a rhai o'r cyfan- soddiadau hyn. Nid oes eisieu i mi ddweyd wrth y rhai hyn beth yw eu diffygion. Y maent yn sicr o fod yn gwybod mai diffyg teimlad yw. Heblaw hyn, y mae tair can yn gaboledig a diwall ddigon. DOSBARTH III.—Y mae pedwar yn hwn eto, sef Meudwy Glan Marah, Awel rhwng cangau'r ywen, Llyn Dagrau, ac Un o blant y tonau. Y mae rhywbeth da iawn yn cerdded drwy gan Meudwy, ond rhywfodd, nid yw mor agos, mor glir, ac mor benodol ag y dymun- asid. Pe gallai hwn ddweyd ei feddwl dipyn yn fwy miniog a phendant, gwnelai fardd rhagorol. Canu yn mhell rywfodd y mae. Geiriau da, a swn da, ond dim brawddegau a meddyliau digon agos, a nerthol, a chyfan i'n taro Awel rhwng cangau'r ywen.-Tebyg fod y brawd hwn yn gwybod mai ychydig o W. H. Davies sydd ganddo. Yr ydym ni yn teimlo ac yn credu hyny. Y mae yn gallu barddoni fel afon. Pe buasai yn canu ar ol un agos ac anwyl iddo, diau y proffesai ei hun yn ber- ganiedydd awenbrudd o'r fath oreu. Can ragorol yw hon, ond y mae rhy fychan o nod- weddion y gwrthddrych ynddi i fod yn brydd- est goffa. Llyn Dagrau. Y mae can felus odiaeth gan hwn. er nad mor glasurol a rhai yn y gystadl- euaeth, feallai; ond y mae ei symledd, a'i synwyr, a'i chywirdeb, a'i theimlad yn hawlio lie uchel. Tuedd i ail ddweyd rhai o'i fedd- yliau sydd yn tynu ychydig yn ol oddiwrth nerth y gwaith. Un o blant y tonau.-Dyma bryddest fardd- onol iawn eto, ac y mae yn bur gywir a nod- weddiadol fel pryddest goffa W. H. Davies, ac nid neb arall. Y mae yn llawn teimlad, a serch, a synwyr, a hiraeth, ao yn wir syml, yr hyn a'i gwoa yn farddoniaeth bur. Yr ydym wedi cael llawer o ddyddordeb, a bias, a boddhad wrth ddarllen yr oil, ac wedi ceisio gwneyd sylwadau buddiol i'r cystadleu- wyr arnynt oil. Gwaith hawdd i ni oedd eu troi heibio bob un ond y ddwy olaf, sef Llyn Dagrau ac Un o blant y tonau. Y mae y ddwy hyn, yr ydym yn credu, yn rhagori, ac o'r ddwy, yn mhob peth, y rhagoraf, yn ol ein barn ni, yw Un o blant y tonau, ac y mae yn deilwng o'r wobr.—Yr eiddoch yn onest, WATCYN WYN.\nEisteddfod Treherbert, Rhagfyr 27ain, 1880. BEIRNIADAETH Y CYFANSODDIADAU. Y Sarff." Derbyniwyd 14 par o englynion. Rhanwn hwy fel y canlyn Y DOSBARTH I. a gynwysa eiddo Tudor, Colyn, Ab Thomas, Hogyn 18 oed, Adda Jones, Caredig, Jos. Bach, Un o blant y cwymp, Syrthiwr Bach, a Hudol drem ar Eden. Hoff4sem allu sylwi yn fanwl ar yr englynion hyn, gan nodi eu gwahanol wallau bob yn un, ond ni chaniata yr amser sydd genym i wneyd hyny. Oyfansoddiadau is- raddol ydynt oil. Anmrwd o ran defnydd- iau, a thywyll o ran mynegiant, a lluaws o wallau cynghaneddol yn rhai ohonynt. Beth feddylia Tudor pan ddywed- I oer lana erlyniaeth. Defnyddia Colyn y ferf gynorthwyol "wnai" yn nechreu llinell olaf yn ei englyn blaenaf heb ei hangen. Y maent oil, i raddau mwy neu lai, yn syrthio i'r unrhyw wallau. Dos BARTH II.—Yma y mae Enos, Ifor ap Efa, Ap Adda, ac Anturiaethus. Y mae y rhai hyn yn rhagori ar y lleill, er nad oes un ohonynt yr hyn a ddymunid. Enos.—Dau englyn gwych iawn, ond nid yw mor dryloew o syniadaeth, nac mor rhydd o chwyddiaith ag y dymunid, a cham- silleba y gair "dedfryd." Sylwed Enos ar air cyrch ac ail linell ei ail englyn. Onid yw eich cystrawen yn dweyd mai y Wraig a ysai'r ffrwyth" ] Y gwir yw, y ffrwyth ysai'r hoff wraig. Anturiaethui.-Cynyg gwych iawn, ondyn methu. Camsilleba y gair "faeden," ac y mae y sill yn ail linell ei englyn blaenaf. Ap Adda ac Ivor ap Efa.—Y maey ddau hyn yn deall ac yn teimlo mwy o anianawd y sarff, ac yn ei osod allan yn well. Dau bar o englynion pur dda yw y rhai hyn. Ond gogwyddir ni i roddi y flaenoriaeth i Ifor ap Efa. Y mae yn gryfach ac eglurach—cryf- ach o ran cynghanedd, ac eglurach o ran syniadaeth. Ifor ap Efa yw y goreu. Translation of Bydded (W. Wyn). Four competitors, viz.- Alaio Maelor.—We would recommend him to master the English grammar in its simple and elementary instructions ere he attempts such a task as this again. This is the only composition sent in that excited our ridicule, and we are certain that the reading of it would produce the same effect on those present. The remaining three, Alltud o Gymru, David Copperfield, and Orpheus, have succeeded in rendering this difficult poem into very good English, and each one is really deserving of the 10s. But on account of true poetic, yet truthful, spirit of the original, we must give the leading place to Orpheus, but he is not much ahead of David Copperfield. These two are gems. And Alltud o Gymru has done well let him persevere. ———— "Adda." Pump pryddest a dderbyniwyd. Sylwn, yn gyntaf, ar Gobeithiol.-Pryddest faith, gymysglyd, a lluaws o ffigyrau tra gwrthun ansoddeiriau anmhriodol, a gormod o'r un ansoddeiriau mewn cysylltiadau ereill; a lluaws o ferfau cynorthwyol, yr hyn a wanycha ei gyfan- soddiad yn fawr. Ceir ganddo rai syniadau gwrthun, megys "gwaedlyd ffydd," "nofio ffordd," &c. Cyfieither yr uchod i'r Saeson- aeg, a gwelir eu hagrwch. Sylwed Gobeith- iol ar ei ysgrif, a chenfydd luaws o wallau wedi eu nodi. Cywired hwy. Cywirasom ni rai er esiampl iddo. Ireiddiol.—Baledaidd o ran arddull yw hon mewn amryw, fanau, a llawer Ilinell o rydd- iaith bensych wedi llithro i mewn. Nid yw yn hollol lan oddiwrth frychau sillebol. Darllena yn rhwydd ac esmwyth ond ei diffyg mwyaf yw amddifadrwydd o'r awen farddol. Tybir hefyd fod gormodiaeth yma, sef Adda mewn mawredd a sancteiddrwydd yn ail i Dduw." Myrddin Emrys.-Digynllun a didrefn ydynt nodweddau eglur y bryddest hon. Ail-edrydd yr un syniadau. Camddefnyddia ansoddeiriau. Ceir ganddo frawddegau af- rosgo a thywyll, oherwydd eu eystrawen an- nghywir. Gallasai gynwys yr holl syniadau barddonol coeth sydd ynddi yn haner ei hyd. Prin y credwn fod Adda wedi dysgu cyf- ansoddi Can serch," ac nid yw yr ymleoliad maith a'r engyl yn ychwanegu nemawr ar ei gwerth. Nid yw ei sillebiaeth yn hollol gywir, ac y mae rhanau ohoni yn faledaidd. Edryched eto drosti. Y mae rhai o'r gwallau wedi eu nodi. Gwyndaf Hen.—Ysgrifena hwn ar ddau du y ddalen, ac am hyny, dylai gael ei daflu o gystadleuaeth ond ni cheryddwn ef felly. Cyfansoddiad rhwysgfawr a rhamantus yw hwn. Y mae ynddo gynifer o eiriau a brawddegau chwyddedig nes lleddir yr hyn sydd wir dda ynddo, a chyll ei effaith priodol ar y meddwl a'r teimlad. Y mae ynddo beth barddoniaeth o radd Iled uchel, os yn hollol wreiddiol; ond fod ei awen fel eboles wyllt heb ffrwyn yn ei phen, a phrancia yn ddi- reol. Defnyddia rai ymadroddion annghoeth, os nad rhyfygus, megys "Mold tragwyddol- deb," Tawdd-dy'r creu," ac amryw ym- adreddion ereill ond or y cyfan, cyfansodd- iad gwych yw hwn, a chawsai y wobr a'r clod, oni b'ai fod Moidart o'i flaen. Pryddest lied dda yw hon, ond heb godi i safon uchel o farddon- farddoniaeth ac y mae ar ei gwyneb rai brychau, megys "sugno harddwch," a "diafol yn craffu mewn sefydliad." Sylldremiad fuasai gywir. "Cyfranodd," meddai. Cyf- ranogodd ddylasai fod. Ac ychydig eiriau ereill allesid yn hawdd cael eu gwell. Rhai geiriau heb eu sillgolli a ddylasent fod. A phe amrywiesid y mesur, buaeai yn fwy --1 -<, -4 boddhaol. Ond er ei diffygion, y mae hon yn bryddest eglur a thra destlus, a di-wastraff ar eiriau. Y mae ei ddwy linell flaenaf yn mynegu ac yn awgrymu cymaint a deg-ar- ugain o linellau rhai o'r ymgeiswyr, ac iddo ef, sef Moidart, y dyfernir y wobr. (I'w barhau.)\nEisteddfod y Forth, Cwm Rhondda,…\nEisteddfod y Forth, Cwm Rhondda, Nadolig, 1880. BEIRNIADAETH Y CYFANSODDIADAU. GAN E. GURNOS JONES. Englyn i G'apel y Forth. 1. Talcen Slip.-Ie. 2. Bardd o Galon.-Nid oes a fynwyf fi a'i galon ef. Bardd o ben sydd eisieu yma- calon neu beidio. 3. Niniain neu Miriam.-Nid teg rhoi toddaid i ddiweddu fel hyn, heb fod hyny ar y prwylen. Cynyg da iawn. 4. Porthfardd. A coder" am a choder. Diddrwg didda. 5. Benjamin.-Dechreua,- yw Salem at geisio—hedd a, Daw Onid Ty yw Salem at selia-hedd a Duw, a geisiai ddywedyd ? Hufen nef yw y capel meddefe os felly, ni ddylid rhoi dwfr ynddo. 6. Bnglwyn.—At Ramadeg a'r Ysgol Farddol mewn mynyd, ac arosed yno am ddwy flynedd o leiaf. 7. Bedyddiwr.- Heb hollol feistroli y gy- nghanedd. Ymdreched eto, ac ymgynghored a. chynghaneddwr. 8. Mabonwymn.—Nis gwyr y Mabonwyson, hwn ddim fod y fath beth a chynghanedd mewn bod. Bum i am flynyddau yn grwt yn credu y gwyddwn beth oedd Englyn, tra nas gwyddwn mewn gwirionedd hyny fwy na Ind- iad. Credwn mai y gwahaniaeth rhwng penill rhydd ac Englyn oedd fod stroke yn llinell gyntaf Englyn, a dim un i fod mewn penill, sef y stroke o flaen y cyrchair. At yr "Ys- gol," gyfaill. 9. loan Bach.-Y gair cyrch yn methu cyrchu o gwbl. Y mae fel dyn a choes bren yn neidio herc-a-cham-a-naid—ar naill ochr i gyd. Y mae hwn yn deall y dine. Nid yw Salem a glwysol yn cyd-dincian, heblaw fod glwysol yn air gwael iawn. 10. Bardd o Gwynedd. Ty Seilo." Pa dý- yw hwnw ? Nid yw efe yn deall ystyr Seilo y Beibl. Dilyn hen bregethau ynfyd a chyfeiliornus a wnaeth. 11. Un o hil eiddil Adda.—Yr un a'r llall Nid teg hyn. Teml Seilo gan hwn. Mae h- yn gwneyd b yn p. Dim ynddo i Salem, Porth, yn fwy na rhyw Salem arall, neu un- rhyw gapel arall. 12. Un a'i gred yn y Groes.— Dyma ei Englyn :— I deulu'r Porth gwnawd teml delaid-i gadw Dysgeidiaeth i enaid; Salem newydd fel gem gaid 0 degwch i'r Bendigaid. 13. Capelwr.—Dyma fe :— 0 luniad y gelf lanaf-dyma lwys Deml hedd, gwell na'r gyntaf Yn borth ne'-at burwaith Naf, Ein Salem urddasolaf. Capelwr yw y goreu. Gwobrwyer ef. Pryddest y Pellseinyr. Nid oes yn y gystadleuaeth hon yr un gwael. 1. Sell.—-Llinellau da iawn, ond methaf ddeall ei ddiweddglo. 2. Cresaus.■—Gellir bardd o honaw. 3. Dyfeisiwr da eifoesau.-Rhagorol yn wir y canodd hwn. 4. Brysiog yn ei bair.— Nid yr un a gopiodd y gwaith yma ag a'i gwnaeth. My-ned y bardd adysgrifydd a %r rywbeth am sillebu y tro nesaf, os nad enfyn ei law ei hun i mewn. Campus yw y gwaith ar ol ei ddeall ond bfini yn ymboeni oriau yn gwneyd dim ohono. 5. N aturiol. Ardderchog eto. Ychydig bachan yw Naturiol o flaen Brysiog. Oni buasai orgraff wael Brysiog, anhawdd fuasai penderfynu rhwng y ddau olaf. Naturiol yw y goreu. Dau Englyn Hir a Thoddaid i Mr. S. Mor- gan, Porth. 1. Pwy ?—Nid chwi. 2. Gwyleiddfardd.—'Terfyna yn anneallad- wy i mi. "Swyn a chariad sy'n y chwerwol." Y mae hwn yn ddarn pur dda. 3. Galarwr. -LIed dda, ond diangodd tri phechod cynghaneddol i'w waith arno, yr hyn sy ddigon i ddamnio cyfansoddiad byr fel hwn. 4. Un heb ffiug.— Ceidw ei gweh rhag taro ar y graig, a dyna i gyd. Cadd ddiangfa. btidair gwaith dan gysgod y gynghanedd lusg. z;1 A ny port in a dorm. 5. Publican. I!* id wyf yn hoffi yr hwn. gariodd goron cario basged gwisgo coron fyddis. Gwnaethai cadw ei goron y tro. Gwelled y cariodd yna. Ond gwella neu beidio, fel ag y mae efe yw y goreu o ddigon, a theilwng yw o'r wobr. Penygraig, Rhag. 24, 1880.\nBNAINT A PHELKNT HOLMWAT.—DiSyg AnadI Ceg-wichiad, ac Anwydon.—Y mae iniloedd » dystiolaethau wrth law a brofant fod gallu yn v meddyginiaethau hyn i wella mygodfa, dechrana«l y darfodedigaefch, a holl anhwylderau y ddwyifbn yr ysgyfaint, a'r mynedfeydd awyr. Ond ei rwbio ar y ddwyfron a'r cefn, treiddia yr Emaiat hwn y chwys-dyllau nea y cerir ef yn unionP^-l.. ol i'r ysgyfaint, lie y diddyma neu y gyr pan ddeua i gyffyrddiad a'r gronfa o waed <2§iih- redol, yr anmhureddau hyny sydd yn acle»i darfodedigaeth, mygodfa, dolur y gwddf, yr ysgyfaint, a doluriau cyffelyb. Ar vmddftfffC,, iad yr arwyddion bygythiol cyntaf, dylid qbsgn cefn a dwyfron y claf a heli twym, eu sychu a llian cwrs, ac yna rhwbio i fewn yn dda Enaiat Holloway. Ond gwneyd hyny, fe rwystriraefe orchfygir y doluriau crybwylledig.


Newyddion - Cwpan Capital One: Abertawe 3-1 Barnsley\nDiweddarwyd 22:05 Cwpan Capital One: Abertawe 3-1 Barnsley\nCafodd Luke Morgan ddwy o goliau Abertawe\nSgoriodd ymosodwr Abertawe Luke Moore ddwywaith i sicrhau bod Yr Elyrch yn llwyddo i symud ymlaen i drydedd rownd Cwpan Capital One ar ôl curo Barnsley yn Stadiwm Liberty. Danny Graham roddodd y tîm cartref ar y blaen wedi 24 munud ar ôl ergydio'r bêl o'i frest i'r gôl wedi gwaith gwych gan Angel Rangel. Llai na chwarter awr ar ôl yr egwyl y daeth gôl gyntaf Moore i gornel ucha'r gôl.\nFe wnaeth Bobby Hassell benio gôl i roi gobaith i Barnsley.\nOnd chwe munud cyn i'r chwiban gael ei chwythu fe wnaeth Moore ganfod y rhwyd ar ôl ergydio drwy goesau Ben Alnwick. 100%\nDoedd Abertawe ddim yn edrych yn gyfforddus ar ôl gôl Hassell.\nOnd mae'r fuddugoliaeth i'r Elyrch yn golygu bod ganddyn nhw record 100% i'r ymgyrch.\nFe wnaeth y rheolwr Michael Laudrup roi cyfle i Ki Sung Yeung a Kyle Bartley gychwyn i'r tîm cartref ar ôl ymuno gyda'r tîm dros yr wythnosau diwethaf.\nRoedd wedi gwneud saith newid i'r garfan enillodd yn erbyn West Ham o 3-0 dros y penwythnos.\nMae'r canlyniad tipyn gwahanol i'r hyn ddigwyddodd yn yr un rownd y llynedd, pan wnaeth Yr Amwythig eu curo.


maes-e.com • Dangos pwnc - Gemau rhygwladol y Tachwedd\nGemau rhygwladol y Tachwedd\nRe: Gemau rhygwladol y Tachwedd\ngan rygbigog » Maw 23 Tach 2010 10:03 pm Duw a ddywedodd:Parthed y gem olaf. Allen i fod wedi mynd lawr i Gaerdydd i mofyn tocyn neu 'cael' un o'r clwb. Dyw'r chwant ddim yna. Eitha posib bo tocynne wedi gwerthu mas, ond wyndran faint o docynne'r clybie fydd yn ffeindio'u ffordd i ddwylo'r twots (sic).Mae'r prisie'n dyrchinebus stim ots sut mae rhai yn trio'u hamddiffyn. O, hoffi'r sylw am ddisgyn prisie'r haf. Mae Joci Soch yn hedfan, myn jiawch i. Roeddwn yn synnu faint o twots oedd ynno am y gem De Affrig, ond braf weld amrym dal gyda llond dyrn o docynnay heb werthu chwarter awr cyn y gem. Mae rhai o'r clybiau'n cwyno fod ddim digon o elw ar ol werthu'r tocynnau i chwmniau!. Dim cydymdeimlad yma.\ngan Duw » Mer 24 Tach 2010 8:11 pm Hoffwn fod wedi gweld y diawled mewn panics cwarter awr cyn y gem. Er, maen nhw'n gwbod be ma nhw'n neud, felly synen i'n fawr os na naethon nhw rhyw faint o elw.Er, mae hwn yn gofyn cwestiwn o werth y twots. Dwi wastod wedi eu cymryd fel scum. Ond, a ydyn nhw'n darparu gwasanaeth anghenrheidiol neu ydyn nhw'n cymryd y pisho? A fyddech chi'n gwerthu tocyn iddyn nhw?Dwi wedi gwerthu tocynne cyn nawr, ond dim ond i ffans am bris y tocyn. Nid am geiniog goch yn fwy. Duw\ngan rygbigog » Mer 24 Tach 2010 10:03 pm Mae pawb sy'n gwylio Cymru'n aml gyda ffrindiau wedi bod yn yr un sefyllfa; rhwyn gyda problem salwch, trafnidiaeth, neu'r wraig wedi canslor permit!Colli £40 neu sefyll yn canol y twots gyda'r tocyn yn yr awyr, gyda trafferth gwerthu o herwydd mae pawb yn meddwl ti'n twot arall yn ofyn gormod. Dwi'n credu mae angen man swyddogol tu allan i'r stadiwm lle mae chefnogwyr iawn yn medru prynnu a gwerthu tocynnau, ond am pris y tocyn a dim mwy! Bydd nifer wedyn yn medru gwerthu/prynnu tocynau spar am pris y tocyn, ac anghoffio am y cockneys, scowsars, a'r holl twots arall!\ngan ceribethlem » Iau 25 Tach 2010 5:03 pm TIm Cymru i wynebu Seland Newydd15: Lee Byrne14: George North13: Tom Shanklin12: James Hook11: Tom James10: Stephen Jones9: Mike Phillips1: Gethin Jenkins2: Matthew Rees (capt)3: Adam Jones4: Bradley Davies5: Alun Wyn Jones6: Dan Lydiate7: Sam Warburton8: Ryan JonesEilyddion: Huw Bennett, Paul James, Jonathan Thomas, Andy Powell, Martyn Williams, Richie Rees, Andrew Bishop. Tim Seland Newydd i gipio'r Gamp Lawn mewn steil a llond berfa o bwyntie:15: M Muliaina14: I Toeava13: C Smith12: SB Williams11: H Gear10: D Carter9: J Cowan1: T Woodcock2: K Mealamu3: O Franks4: B Thorn5: S Whitelock6: J Kaino7: R McCaw (capt)8: K Read (Crusaders).Eilyddion: A Hore, J Afoa, A Boric, D Braid, A Ellis, S Donald, M Nonu. Dyfarnwr: Allan Lewis (Ireland)Tim cryfa posib Cymru (gan fod anafiadau gyda Shane, 1/2c a Henson heb whare ers tro - Ian Evans ddim nol i'w orau), serch hynny o gymharu ambell i frwydyr, mae'n ymddangos i mi fod Seland Newydd yn mynd i ennill o dipyn.Muliaina v Byrne - Muliaina yw'r gorau yn y Byd, ac mae Byrne heb ddychwelyd i'w orau. Bydd Muliaina yn gwrthymosod ar bob cyfle, felly bydd ein cicio gorfod bod yn dda. Byrne heb ddangos yr awch i wrthymosod ers tro byd.Smith a Williams v Shanklin a Hook - Sonny Bill yn anferth a thalentog, tueddu i redeg lot mwy syth na Hook sy'n golygu ei fod yn fwy tebyg o glymu mewn yr amddiffyn. Conrad Smith yn chwareuwr galluog tu hwnt, ac yn cynnig mwy na Shanklin, er fod Shanklin ar ei ddydd yn parhau i fod yn chwareuwr o safon.Cowan v Phillips - ar ei ddydd mae Phillips yn gallu bod yn wych (gweler taith y Llewod), serch hynny mae tipyn mwy ym mhen Cowan, ac mae'n edrych ar ei opsiynau mewn ffordd tipyn gwell.Mc Caw v Warburton - Y meistr lan yn erbyn gobaith mawr newydd rygbi Cymru. Profiad McCaw yn mynd i ennill hon, er bydd Warburton yn chwareuwr o safon hynod uchel mewn dim o dro.Read v Jones - Jones ddim yn cael ei barchu gystal ac y dylai, mae'n chwareuwr call iawn (er fod ei gapteiniaeth yn erbyn Ffiji yn doji) ond mae Read yn darllen y gem mor effeithiol, ac yn tueddu i gyrraedd y llefydd cywir yn aml iawn.Carter v Jones - Fi heb wneud cymhariaeth o'r ddau yma, achos mae gymaint yn dibynnu ar ba mor gyflym bydd y bel yn cael ei gyflwyno o'r ryciau (neu sgarmesi - er fod Cymru ddim i weld yn rhy hoff o'r sgarmes).\ngan Duw » Gwe 26 Tach 2010 12:00 pm Synnu bo Ryan Jones yn câl mynd yn agos i bêl hirgron yn dilyn ei berfformiad yr wythnos diwetha. Pais hyrt.Dwi ddim yn gwbod os odd yr hyfforddwyr yn iawn i'w feiriadu'n gyhoeddus, ond dwedon nhw ddim byd na fydde bron pob Cymro arall wedi dweud wrtho.Ni mynd i gâl coten yffyrnol. Diolch i'r drefn dwi'n Bryste fory. Bydda i'n ffindo tafarn heb deledu a malu cachu gyda'm ffrind sy'n casau rygbi. Pan fyddwn ni'n ware fel shower of shit, dwi'n casau ein rygbi ifyd. Dwi'n skypluso'r peth rhag ofan i ni ennill. Cwic weip os nagyn ni.\ngan ceribethlem » Gwe 26 Tach 2010 2:29 pm Duw a ddywedodd:Synnu bo Ryan Jones yn câl mynd yn agos i bêl hirgron yn dilyn ei berfformiad yr wythnos diwetha. Pais hyrt.Gan fod Lydiate a Warburton yn chwarae ar y flaenasgell, a lan yn erbyn McCaw a'i brofiad, fi'n tybio mai eisiau profiad Ryan sydd. Mae Powell yn ormod o headless chicken i whare'e rol o'r un profiadol, a dyw JT ddim yn cynnig digon yn y ryc ac wrth gario. Fi ddim yn gweld fod lot o opsiwn gyda ni eto. Cyn hir bydd Faletau, Ben Morgan, McCusker ar gael a gyda mwy o brofiad.\ngan Duw » Sul 28 Tach 2010 8:30 pm Sylwes i'r sgor 25-37. Shwt gem odd e? Gwerth edrych arno?\ngan rygbigog » Sul 28 Tach 2010 11:05 pm Ddim lot rhwng y blaenwyr, braf weld bois ifainc Cymru fel Lydiate a Warburton yn rhoi gem galed iawn i McCaw.Tu ol oedd y gwahaniaeth, ond gyda 3/4i ail ddewis i Chymru, roedd dim synnu.Ond ar ol i Henry son am 'smasho'r Cymru', 10 munud i fynd a Chymru o fewn trosiad - ddim yn ddrwg!Seren y gem o Samoa a sgorwyr ceisiau o Samoa - dim newid gydar Crysau Duon! Fellu ar diwedd y gyfres: Chwarae'r 3 gorau yn y byd, dal yn pob gem i'r 10 munud olaf a colli o gafartaledd llai na 10 pwynt. Ond Fiji yn dangos mae angen gwella'r dyfnder chwaraewyr, rhywbeth lle mae pawb yn wlad fach gyda gyfraniad i wneud!\ngan ceribethlem » Llun 29 Tach 2010 9:16 am Duw a ddywedodd:Sylwes i'r sgor 25-37. Shwt gem odd e? Gwerth edrych arno?Gem weddol dda, ond am Lee Byrne. Twat.\ngan Duw » Llun 29 Tach 2010 2:32 pm Hmm. Darllen y papur heddi (dim ysgol!), roedd Gatland yn son pa mor hapus odd e gyda'r bois a'i fod yn edrych ymlaen i gâl rhyw 4 chwaraewr dewis cynta'n ôl. Twat. Ennill 2 gêm allan o 13. Dyna beth fydd pobol yn cofio amdano.Er wylle'n annheg, y rhanbarthe sy'n gyfrifol am ddatblygu ein chwaraewyr - sgilie sylfaenol ayyb. Ishe bo nhw o safon cyn bo nhw'n cripan mlan i'r ca. A oes gormod o estronied yn ware i'r rhanbarthe? Dyma hen ddadl 'da fi. Shwt allwn ni ddatblygu dyfnder pan fydd cymaint o Kiwis and duwknowswot yn ware pob penwthnos. Blydi trychineb. A'r hen bwynt ei bo nhw'n datblygu chwaraewyr o'u cwmpas - gret i'r rheiny o'u cwmpas, ond beth am ser yr academis sy ffili câl gêm a symud i'r lefel nesa?Jest enghraifft o'r Gleision (2010-2011):Paul Tito (NZ)Ben White (AUS)Xavier Rush (NZ)Andries Pretorius (RSA)Mike Paterson (NZ)Dan Parks (SCO)Ma'ama Molitika (TON)Casey Laulala (NZ)Taufa’ao Filise (TON)Ben Blair (NZ)Tom Brown (ENG?!)Allan o garfan 40, mae'r estroniaid yn cyfri o gwmpas 25%. Peidiwch â sôn bo hwnna'n iawn. Gwarth. Bydde 5 yn hen ddigon. Stopes i gefnogi'r Sgarlets am eu bod wedi cychwyn ar brynu'r holl estroniaid. Wrth ddilyn y Gweilch, dwi dal yn yr un cwch. Os fyddai am ddilyn tim o Gymru, bydd yn rhaid i mi symud i Ffrainc. Duw


15 o gwmnïau yn mynd i'r Dwyrain Pell i ddangos beth sydd gan Gymru i'w gynnig | LLYW.CYMRU\n15 o gwmnïau yn mynd i'r Dwyrain Pell i ddangos beth sydd gan Gymru i'w gynnig\nBusnesau ardderchog o Gymru fydd yn troi am Singapore yr wythnos hon (8 - 11 Gorffennaf) i gynyddu'u hallforion.\nBydd 15 cwmni o bob rhan o Gymru'n teithio i'r Dwyrain Pell fel rhan o daith fasnach o dan arweiniad Llywodraeth Cymru i ddangos yr hyn sydd gan Gymru i'w gynnig i'r byd.\n"Singapore yw un o ganolfannau busnes rhyngwladol mwya'r byd. Mae ganddi economi agored sy'n dibynnu ar fasnach ac mae'n gweithio i gryfhau ei pherthynas fasnachu â Chymru a'r DU. Y llynedd yn unig, gwerth yr allforion o Gymru i Singapore oedd £74 miliwn ac rydym yn awyddus i weld hynny'n cynyddu.\n"Mae'n dda gweld bod cymaint o amrywiaeth o fusnesau'n ymuno â'r daith ddiweddaraf hon. Maen nhw'n amrywio o gwmnïau sy'n darparu cynnyrch a gwasanaethau i ddiwydiannau llongau rhyngwladol i fusnesau sy'n arbenigo mewn bwyd o Gymru. Maen nhw'n adlewyrchu dyfnder ac amrywiaeth yr arbenigedd a geir yng Nghymru ym mhob sector. Mae'r arlwy wedi bod yn boblogaidd mewn teithiau tebyg yn y gorffennol.\n"Mae'r ymweliad yn cryfhau ein hymrwymiad i werthu Cymru i'r byd a bydd yn llwyfan perffaith inni gryfhau'r cysylltiadau a thrafod cyfleoedd i allforio mewn marchnad sy'n tyfu."\nDywedodd Adrian Sutton, cyfarwyddwr Symltech:\n"Hon fydd ein hail hymweliad â Singapore ac rydym yn gobeithio datblygu'r berthynas a'r cysylltiadau rydym eisoes wedi'u meithrin a sicrhau ein gwerthiant cyntaf i'r rhanbarth ar y daith. Chewch chi ddim cyngor a help gwell na'r hyn gewch chi gan dîm Masnach Ryngwladol Llywodraeth Cymru ac fel busnes, rydym yn falch o gael elwa ar y gwasanaeth proffesiynol hwn - mae'n glod i Gymru."\nDywedodd Paul Sidebottom, rheolwr datblygu busnes Russell IPM:\n"Rydym wedi bod yn masnachu yn Singapore ar raddfa fach ers nifer o flynyddoedd. Bydd help Llywodraeth Cymru yn rhoi mwy o amser inni yn y farchnad i feithrin busnes. Russell IPM yw un o gynhyrchwyr cynnyrch fferomon a glud mwyaf Ewrop, gan weithio yn y sectorau amaeth, prosesu bwyd a rheoli plâu. Rwy'n disgwyl ymlaen yn fawr at ymweld â Singapore eto ac at gael trafodaethau ffrwythlon."\nBydd y cwmnïau'n dangos eu cynnyrch i'r farchnad addawol yn Singapore mewn derbyniad i fusnesau o dan ofal Dirprwy Uchel Gomisiynydd Prydain, Mr Jonathan Darby.\nBydd cyfleoedd eraill i gynyddu cyfleoedd posibl i fusnesau trwy ddigwyddiadau a chyfarfodydd fydd wedi'u trefnu yn y farchnad gan Lywodraeth Cymru, Uchel Gomisiwn Prydain a Siambr Fasnach Prydain Singapore.


[No title]|1879-03-07|Tarian Y Gweithiwr - Welsh Newspapers\n91 Nage ddim," meddai yntau yn am- heus end a dweyd y gwir yn onest i ehwi, fy nghymydog Morgan, yr wyf yn dechreu meddwl nad yw'n hollol gyfaddas i fis Mai a mis Tachwedd gael eu hnno mewn glftn briodas yn ol y gyfraith. Naill ai yr wyf fi yn rhy hen i Martha; neu y mae Martha yn rhy lenanc i mi. Yr ydym yn anghydmarus! A phe— pe-rai wn mai peth digon chwithig i ofyn ydyw, ond nid wyf fi yn gweled un ffoirdd arall i gael fy mhen yn rhydd-a phe -pe gadawsech chwi a'r boneddigesaxi fi yn rhydd, wel, ni cham sai papyr can, pubt 1)) fod rhyngom. 'Dwy i ddim yn meddwl y torai Martha ei chalon o'i herwydd," meddai Mr. Morgan yn sjchlyd, end wn 1 ddim am Mrs. Morgan, y mae hi Papyr doucant," chwanegai Mr. Pros- ser, "gellwch chwi a finau setlo cymaint a hyua heb fyn'd atynt hwy Dewch 'does eisieu i ni fetbu cytuno-y chwi a fi-mi roddaf archeb ar yr ariandy i chwi am 5 can' dolar Dewch ag e' ynte," meddai Mr. Morgan, bydd yn help i gael ystafell a gwledd i'r bobl ieuanc, waeth 'rwy'n sicr na fydd Solomon Griffiths yn hir cyn cael allan fod y roaes yn rhyad I" A sibrydai wrtho ei hue. Fel yr oedd Mr. Prosser yn dyohwelyd yn athrist a phrndd ar hyd yr heol adref, daeth heibio i clY Miss Sarah Meredith, ac yr oedd hithan yn eistedd yn y drws yo gwan hosan. Dewch i fewn, i osod eich elun. i lalwr, ac i orphwys ychydig," meddai Miss Mer- edith yn lletygarol, yr ydych yn edryrih yn flinedig." "Yr wyf wedi blino," atebai Mr. Prosser, gan ufyddhau i amnaid a ehais Sarah, ac eisteddodd i lawr yn y g&dair esmwyth, a theimlai fel pe buasai yn gor- phwys ar wely o fan-bin I "Traffrth a gofal y briodas, mae'n debyg genyf, sydd yn llwjtho eioh meddwl," meddai Sarah yn hynaws. "Nàge ddim," meddai Mr. Prosser. 'Does yr unbriodas i fod, Miss Sarah il" a Dim un briodas 1" "Nac oes, os nad"—a daeth rhyw ddylanwad dystaw ar ei feddwl; wedi ei eni, maen debygol, o bSrarogledd y teis- enau brau oedd Sarah newydd dynu o'r ffwra, a'u gosod ar ford y gegin. Heb 43on dim am yr hosan wlan oedd ar ei haner ar weill Sacah, a rhyw frith gof am yr arian oedd ganddi allan ar 16g—medd- ianodd yr ysbrydoiiaeth ei ben a'i galon yn llwyr—" os nad addawweh chwi fod yn briodasferch, Sarah;" y fi, William ?" "Ie chwi yr ydych yn fwy dianwadal a chyfaddas na rhyw lanoes wyllt, ddi- -aynwyr, a balch o un-ar bymtheg o au- afen!" Ond beth aim Maftha V O mae-hynyi gyd drosodd, ao air ta." -I"Mae eioh gofyniad inor ddisyBpiwth, oapwyl Willitfili 1" 1 J Wel, 'does gan yr an o honom ddil, amser i'w golli," meddai. Mr. Prossejr gyda mwy o wirionedd na:gwroldeb felly, os ydych yn foddlawn, Sarah anwyl—" Cusanasant eu gilydd, fel arwydd o'r cytundeb a wnaed ac er bywiocan y tan oedd newydd ei gyneu ar aelwydydd eu aerch a'n cariad. Aetti diwrnod neu ddan heibio cyn i Mattha Morgan red eg tna fcht Sarah Mer- edith i'w hysbysa o'r r^wydaio«. (d'iwedd- araf. Mae fen i newydd bendigedig, Sarah anwyl—yr wyf yn teimlo rhwymau arnaf i'ch hysbysu chwi yn gyntaf o bawb, gan fy mod yn ddyledus i'oh dyfais a'ch cynllun chwi am ddyfod allan om tra- fferthion mor rhagorol. Mae fy mhriodas i gymeryd lie ar y laf o Ragfyr 1" "Mae fy mhriodas inau yr nn diwrnod," meddai Sarah, gan ddiwyd lanhau y sych- w'nrawn (returns) oeddent ar y bwrdd. Y chwi, Sarah I" Ie fl." A phwy'n enw dyn ?" "A Mt. Prosser I" Taflodd Martha eiiamchiau. am wddf Sarah Meredith gan (^PPbhwelyd y llestr gwinrawn nes yr oeddy-nt dros yr holl ya tafell. O! 'r wyf mor falch,—hen fachgen fine ofnadwy yw e' wedi'r ewbJ." Diolchaf i chwi Martha am siarad yn fwy parchus am fy ngwr i o hyn allaD," meddai Sarah Meredith! Ond chwerthin- ai ar yr un pryd. Mae cariad yn llysieuyn yn blaguro yn ddiweddaraoh mewn rhai bywydan na'u gilydd ac ni fa Sarah a'i gwr yn eu dull hen ffasiwn yn llai ded- wydd eu bywyd, na'r bywiog ar ysbrydol Martha a'i gwr ond ° na iener chwi yn anghydmarus."\nTAITH 0 GYMRU I PERU. Saint Thomas sydd borthladd Danaidd, gyda mynedfa gul iddo, eithr yn lledu ychydig wedi yr eir i mewn. Cymaint o gelfyddyd sydd i'w ganfod yma yw y Float- ifbg Doct- bychan ar y chwith with fyned i mewo. Cludir yr holl nwyddau o'r steamers i'r dref mewn badan pwrpasoi, a'r teithwyr yr un modd, os na fyddant yn dewis nofio. Y mae yma ddigon o ddwfr i ddyn nofio, er nad oes digon i agerlong. Cyn pen dau fynyd wedi sicrhau y Moselle, yr oeddem wedi em hamgylchynu gan heidiau o niggers, duon fel brain; ea crwyn yn dysgleirio fel botas^u, aristocrat, eu danedd mawiiou fel drysau carchardy, ond mor wyned a phar- wydydd wedi eu gwyngalchu, a'u llygaid eryraidd yn ffLickio tAn alhn yn mhob edryciiad o'u heiddo am passengers; hefyd, yr eferld eu penau crynion wedi eu gorchuddio a rhywbeth tebyg i fwswgl. Pwy gawsai fwyaf o ddychryn, wys, pe dygwyddai un o'r bodau hyn a 'Ladi Wen' gyfarfod a'u gilydd ] 0 ie, bum bron anghofio, yr oedd ganddynt dafodau hefyd can deced a gwe coryn; gofynent mor llariaidd, ;dymunol, ond taer, "Are you going on shore, sir i shall I take you to shore, sir f X home a beaut ful boat, sir; come with me to see the town, "bly &c. Felly y bu, aethpwyd gyda un o honynt yn ei beautiful boat, a chyrhaeddwyd y Ian yn ddyogel; ac 0 1 mor hyfryd a dymnnol y teimlem wedi cael ein traed ar ddaear gad- arn. Gallem feddwl mai tebyg yw bywyd morwr i fywyd ar ryw ynys fyddo yn cael ei hysgwyd o un ISTadolig i'r llall gan ddaear gryn nerthtfl. Soniai y morwyr am Sex leg, a sicrhaent ni y cawsem hwynt yn mhen ychydig ddyddiau wedi ymadael o South- ampton ond cymaint a wyddwn ni ydyw hyo, mai ereill a gafodd yr eiddom ni, os cafwyd hwynt o gwbl. Modd bynag, dyma ni unwaith eto a daear gadarn dan ein gwadnau, ac yn medru cerdded fel dynion sobr, yn lie fel meddwon, "gan daro y naill ar draws y llkll fel ar y bwrdd: Amgylohynir St. Thomas, h.y., y dref o du y dwyrain a'r gogledd, gin fynyadoedd cym- edrol serth, yn ymgodi i tua chewcfh neu wyth cant o droedfeddi o uchder, ac o du y gorllewin gan glwstwr o ynysoedd bychain pigfain. Saif yr adeiladau gan mwyaf gyf- erbyn a'r Entrance ar odrau y mynyddoedd o du y gogledd ar dri o glogwyni a ymwthiant eu hunain allan fel pe byddent yn feichiog ond yn methu esgor. Yn ngodreu y-clog- wyni hyn, gyda glan y mor, y mae y brif heol, yr hon a gynwysa braidd holl gyfoeth a go- goniant y dref, heblaw tai y British, Ameri- can, German Consuls, &c., y rhai sydd yma a,thraw uwchlaw y dref aw y mynyddoedd. Oddiar y brif heol, y mae heolydd croesion yn rhedeg i f y-ny tnag at y bythynod, lie mai yr anffodusion yn trigo yh dyrau ar draws eu gilydd, fel y maent (neu yr oeddynt yn hytrach) yn pedair rhestr Si»howy; Paddy's Spuare, Tredegar, &c., &c., gyda hyn o wahaniaeth, sef fod glanweithdm i'w gan-; fod yma. Golwg dylawd a llwm oedd ar yn werm yma, llawer o fenywod a phlant yn noethlymyn, (deallwch nad oes perygl cael anwyd yma) a'r holl o honynt a darn o sur cane yn ei law yn ei gnoi a'i sugno. Yn addurno yi, bdf heol, y mae ystorddi go wych, eithr argynllnn gwabanol i'. hyn y maent gyda chwi gartref; nid oes yma ffenestri o gwbl, eithr drws tebyg i ddrws y yopd Tre- degar i'r siopiau mawrion, a drysau llai i siopiaullai. Ar yr bool hon y mae y Fort, adeilad o briddfeini cochion; troseddwvr gan mwyaf a breswyliant ynddi, maep. debyg yr eedd llawer o honynt allan yn gweithio, yn gwneuthur ffordd newydd yn ymyl y brif'heol drwy graig galed (granite), .gydag heiyrn. trymion yn gadwynedig wrth- ynt, a'r Boss yn eu gwylied gydag Umbrella uwch ei ben i w gysgodi rhag y gwres, ond y poor fdlows yn gorfod gweithio heb un eyagod. Y mae yma French Hotei grand iawn hefyd, yn nghydag Eglwys Babyddol gy w^rain, wecfi ei hadeiladu a cheiyg cabol- edig oddiallan, ac oddimewn yn cynw^?s Dunian a delwaa seintiau riiinweddol dy- chymygo|,nasgwyrnebbyweuhenwauheblaw y llylr yn yr hwn eu hysgrifenwyd. Heblaw" a nodwyd, y mae yma ysgolion dyddiol Ffrancaeg, ztiisptmaeg, o Saesonaeg dad- genid lyfr Beu weithiau Moody a Sankey, yniULa iawn gan y plant. <t j JSYn.ol a glywais,;tir diffrwyth sydd yma,' hi nid ya. nollol felly deallwch; cynyrchir y^yd^OTfWythau yn y ljededd mwyaf maik- telsiol, ond nid yw y goreuon ond gwael mewn cyfelfbyniad "ynysoedd cymydog- aethol; felly, gyfeillion, na roddwdh eich bryd ar^dyfod allan yma. Wediiai gaeil ^in digoni a phethau da St. ThOGaaaj^roisom ein hwynebau i edrych am y b^d, er mwyn dychwalyd i'n cartrefyny Moselle, ac erbyn cjrrhaedd yno yt oedd yn dwrw mawr gan y donkey engines yn newid nwyddau <o'« naill lestr d'v Uall. Buom bron roli anghofio ein hunain yn y swn, a thybio mai mewn forge pi gweithio ifull swing oeddym. Fodd bynag, atiliwyd nadau y donkeys tua haner nos, a ehawaoin ychydig orphwysdra ar ol llafur caled y dydd-—yh cerdded a chwysu neg oeddym pan ddycnwelasom mor flinedig a'r dyo a'* baich drain. Rhaidi chwi ddeall fod yr hin yn boethach yma nag yn yr Hen Wlad—yma y mae Arglwydd y dydd yn teyrnasu gyda rhwyeg mewn gwres tanbeidiol; o gaalyniad, gellwch dybied sut yr oedd bodau kwion fol fy .nghyfaill a minau yn ymdaro; gallasai xhyw liprach meinion' fel rhai o 4 lenorioa polwag' • yr Hen Wlad, ymdaro yn burion ond cael digon o ddulad am danynt rhag i'w hesgyrn sychion danio ond pa beth wnelet ti, Evan dan y cawodydd poethion didor o wres, pan fyddai y sprigs yn dy 'sgidiau yn toddi i Porthladd eawog am drafnidiaeth ydoedd St. Thomas yr amser a basiodd; yma y pwrcasai gwahanol farsiandwyr yr India Orllewinor eu holl nwyddau o Brydain Fawr hyd nes y dyagwyd hwyatgan amgylehiadau y gallasent bwrcasu y cyfryw yn rhatach wrth fyned yn direct i'r farchnad eto y mae yma lawer o drafnidiaeth yn bresencl. Y mae gan y Royal Mail Co., bump o agerlong- au mawrion yn cydgyfarfod yma ddwywaith yn y mis. Y nos flaenorol i'n hangoriad yma, yr oeddym yn cyfatfod a'r homeward bound steamer, ac erbyn i ni fyned i'r porth- ladd, yr oedd yno dair ereill yn aros i ni, y rhai sydd yn eyhrfod yr agerlongau i, ac o Southampton bob tro. Masnachent hwy o St. Thomas i'r gwahanol ynysoedd; un i Puerto Rico, &e. un i Barbadoes, Trinidad, &c.J; ac un i'r Gulf of Mexico. Hefyd y mae yma luoedd o longau yn galw i fewn heblaw eiddo y Royal Mail Co. Lie enwog yw y porthladd hwn am sharks, ond yn gymaint nas gwelsom ni yr un o'r brodyr, nid oes genym ddim i'w ddweyd am danynt. Boreu dydd Iau, y 17eg.—Yr oedd y don- keys wrthi eto, ac yn eu swn nid oedd na heddfcvch na gorphwysdra yn y bunk; felly gwnaethum ein ffordd i fyny i'r bwrdd atynt. Yno lie yr oedd canoedd can ddued ag humogion) beth bynag, yr oedd yno rai heb- law dwylaw y Moselle wrthi am eu bywyd, mor fisi a'r pudler pan yn tynu 1 belen o'r tâD, ac mdanrfhebyg chwaithoedd euhiaith,a ninau yn cerdded oddiamgylcSi fel gafte s, ond nid yn meiddio dweya dim; er hyny, yn pasio remarks yn ddystaw bach. Felly treuliwyd yr amser hyd y daeth boreufwyd yn barod, a phan ganodd y gloch rhedasom fel gofiaid gartref. Pan wrth y bwrdd teiml- wyd ysgydwad, a sylwyd ein bod eto ar y motp. Dy wed^j ereill, yn nghyd a'r Steward nas gaHfli hyny fod, am nad oedd pethau yn barod aeth pob peth heibio ar hyny, a phawb i fod yn sicr yn eu meddyliau eu hun- ain, Oddeutu naw o'r gloch, daeth rhai o'r dref gydag eglurhad ar yr ysgydwad, sef fod daeargryn wedi cymeryd lie, ganysgWyd y dref nes pern braw adychryn ar bawb dyn- ion, benywod, a phlant yn rhedeg ar draws eu gilydd yn eu gwylltineb a'u harswyd -i edrych am noddra^' a'r heolydd wedi eti ihwygo yn. agenau dyfnion; teimlwyd yr ysgydwad am tua deng mynyd medd rhai. Tua deg o'r gloch, daeth penadon eilwaitb gyda'r newydd dymunol, nad oedSTbywydau j 4aU wedi eu colli, na neb wedi eq "h dim dystryw ar eiddo na med4ianaw^wy na nod- wyd. Tua deg-nen ddeuadeg- mlynedd yh ol, bu da^.rgryn nerthol" yn nghyd a Tidal Wave yma cwlwyd miloedd o fywydau, dinystnwyd yr h&lf dai oedd a* lecyn gwaM^ad yn v pen dwyrei»i«>l i'r dref— rhedodid y dwfr auan ya M.^yr o'r porthladd, a daeth ynr ei ol yn lla^JtW cryf a nerthol, gan hyrddio y llongau ceddynt i mewn bendra- mwnwgl ar draws eu gilydd, a chludodd y llanw un agerlong i droedy fnynydd dros y llecyn gwastad a nodwyd f r fonwent, yr Hon sydd ganoedd o latheni o'r traeth ppesenol. Mewn bad bychan wrth ochr Moselle, yr oedd dau frawd can ddued a dwy fran ei gwaith ydoedd eymhell rhywun i daflu dernyn o arian. i'r dwfr oddiar fwrdd y llong iddynt hwy gael dangos ea medrusrwydd mewn sti ovit dwfir ar ei ol a'i ddwyn i fyny; llaweroedd o dd&rnsu a fwriwyd, ond ni chollwyd gymaint ag un. Camp arall wnai yr, hynaf o honynt (bachgen tua 15 oed efallai), Oedd suddo dan y Moselle am chwe' cheiniog a'i o dani o'r »aill ochr i'r Hall, ac yr oedd un trodfedd ar-bymtheg o hont yn y dwfr ar y pryd. Tebyg nad yw sHarh* yn fond o gig du. Dyna i chwi ±rywfath o 'ddar- luniad trwstan o'r Orsaffgyntaf ar y "Daith." Y nesaf fydd o St. Thomas i Port au Prince.\nTUOEFN I StOP COLOMENOD.\nTUOEFN I StOP COLOMENOD. Profwyd cariad y dyji at y lle trwy lwy nil geiriau. Ni ytnddangosai yn gallu gwneud haner digon i foddloni ei bun mewn gweith- io na chyfranu. Pryd bynag y caent gyfar- fod neillduol o dda, ai i fjiiy At y blwdi offrymu, a gosodai yt holl a allai i fewn, gp edrychaa o'i amgylch ar y pryd, fel pe yn ai^grymu y dylai pawb wneud yr un fel, ao felly, rhoddi cynorthwy mewn ffordd arianol i raddau h Yr oddd bob amser yn lion gsnddo øael cyfteu i eiarad yn yr a agoxed. Dywed:— "Arferem weled golygfeydd dychrynllyd yn rhai 0-s yatrydeem at brydnawnau SuI. Dynion &a cwpanas cwrw ar y bwrdd, en plant bychain heb esgi<Uau nao hosanan, a'u gwragead heb o'r braidd haner digtm o ddillad i'w cuddio; ao arferai y dynion weithiau fygwth taflu j cwrw dnosom; ond bendith amoch chwi, nid oedd gofiJ am h^ o herwydd y* oeddent am y cwrw i'w O bobl o'r fath hyn, wedi ea hollol ddar- ostwng a'u hadnewyddn trwy nerth yr Ysbrya Glan, o ddynion a benywod o'r fath hyn yn unig y gellii ffnrfio gallu fyddai yn- ,alluog i ddymchwelyd Uuoedd yr un drwg drwy y tir. Nia gallai y cwmni bychain a yrnggoiullai y tu ol i'r Siop Oolomenod ymfflrostio yn eu gwybodaeth, ond carent Grist, ac o ganlyn- iad oarent beohaduriaid, a phob am" yn barod ae yb awyddus i'w haohub. A phari y defnyddieaji. j* honoj, jaen Jjaa Fusic Hall yn Hare Street, a osodwyd dros dymho*' £ t-$i gwasanaath, neu pan y» yjmgasglent mewn ty drwg oedd wedi ^i adael a» gongl ^Vocehip Street, n?u pan y cyfcirfyddept.4 ^ine^lttyBtcirdy celffl^ YV- ooda gyda hwy, ao yn eu galluogi a aehub pen- tewymion rhag y tiki, rhai o ba rai ydypt yn ddyogel yn y nefoedd,. tra. mai erei^ dioloh i Dduw, wedi eu gadae4 i fod yn oleuadau. yn llosgi a dysglei»io-ar-y ddaeap. T-Tn ddydd Sol, odd«utu pymtheg mis ar ol dychweliad Carry, yrhon oedd wedi.dilyn eyfarfoclydd 111 gyson Ya-yatod ytymbor hwnw, oddifewn ac yn yr awyr agored, dyehrynwyd hi gan olygfa gyffredin yn Lbmd. a welir yn ami iawn, ond o her- sid wydd er y cyffelyb ddygwyddiad, fiid ydyw yn cael rhyw argraff ddwfn iawn ar yr edryehwyr. Yloedd dyn newydd syrthao yn farw ar yr heol tra y cerddai. Tra yr oedd hi yehydig ar ol hyn yn prysuro tUWr gwasanaeth, gwelodd hen gydnebydd yn eistedd yn haner meddw ar un o risiaa drws gyda chymydog yn yfed. "CM Sufceyj" meddai, Myr wyf wedi gweled y fath olygfa—syrthiodd dyn ya farw ar yr hool 1" Yr oedd y fath newydd yn ddigom braw- ychus i dynu sylwycreadur hanerymwybod- ol, yna aeth Carry yn mlaen. Sukey, beth ydych yn ei wneud ? Arfer- em fyned gyd a'n gilydd, ao yr wyf am i chwi ddyfod gyda mi yn awr i'r lie ag yr wyf fi yn myned, o herwydd os cedwch yn mlaen fel ag yr ydych, bydd eich diwedd yn uffem." Y mae yn ddigon o uffera yma 'nawr," oedd atebiad ofnadwy o wirioneddol Sukey ond ildiodd i erfyniadan taerei hen gyfeilles, a daeth i'r gwasanaeth, a chyn y diwedd, yr oedd wedi sobri digon i gymeryd yr ardyst- iad, ceisio a chael lachawdwriaeth Duw. Yr oedd Sukey ynmeddu llais swynol, pa un a ddefnyddiwyd ganddo yn ami i ganu caneuon y dafarn, tra yr yfai ei gwr anffydd- iol gyda'i gyfeillion gerllaw. Ond o'r noson hono, newidiodd ei chan, a chysegrwyd holl alluoedd y llais hwnw i wasanaethu yr Argl- wydd. Y noson ar ol ei dychweliad, galwodd Carry yn nhy Sukey i'w chymeryd i'r cyfar- fod, ond er ei siomedigaeth, cafodd hi allan. Ona ar ol prysuro yn mlaen gyda ohalon guredig tua lie y cyfarfod, cafodd hi yno o'i blaen. Ni anghofiaf byth mo'r olwg oedd ami,' ebai Sukey. Yr cedd yn wir yn Uawen- ydd iddi gael fod ganddi chwaer yn yr Argl- wydd, a chyfaill cywir yn yr ymladdfa, a dechreuodd y ddwy ar unwaith weddioa llafurio er iachawdwriaeth ereill, ac yn neill- duol briod Sukey, er yn allanol yn onest, diwyd a pharchus, ac yn ceisio bodlvn an- ffyddiwr, ac yn mhell oddiwrth Dduw. Ond gadawer iddo ddweyd ei ystori ei hun:— Yr oedd fy nhad am flynyddau Jawer yn aelod eglwysig, ond nid wedi ei ddychwelyd, Yr oedd fy mam yn Galfin Uchel, ac arferai siarad am aros amy galwad fe arosais i yn ddigon hir am dano, a gallwn fod' wedi myned i uffren, ond gwelais fod fy ngwraig wedi cael y galwad iawn ddigon, a rhwyetr- odd hyny fi. "Daethum i gymdeithasu ag un Sam Smith, milwr, a arferai fyned a mi i'r Scince Hall oedd yn City Road. Y tro cyntaf yr aethum yno nid oedd nebilai na'r bydenwog Bradlaugh yn siarad, a blinwyd fi gymaint gan y dull y trafodau yr Ysgrythyrau y nos- .rt.. on hono, nes y dywedais cad awn yno et*, o herwydd gwyddwn y gwirionadd. Ond eymhellodd Smith fi i fyned yao dro ar ol tro, nes o'r diwedd i mi ddyfod i'w hoffi. Yr oadd yn fath o gadwedigaetb, oni welwch, pe baen yn alluog i wneud aUan nad oedd unrhyw wirionedd yn y Beibl, a dim uffem, a gallu gwneud fel y mynwn. Gwna hyby o'r goreu am y presenol. Ond pan ddychwelwyd fy ngwraig, gwelais y cyfnewidiad ynddi. Arferai fy ngwylio o amgylch y ty," ebai Sukey, "M cath yn gwylio llygoden. Dywedais wrth Smith,' y mae fy ngwtaig wediei dych welyd, ac nid oes un camsynied, y mae rhywbeth sylweddcl yn hyny. Rhyw- beth wedi dygwydd iddi na allaeai dyn na menyw ei achosi. Nid wyf yn dymuno ond bod fel y mae hi.' I" Wel,' ebai Smith, 'ni ddadleuwn y pwnc a hi, o herwydd y mae y peth goreu wedi'r cwbl.' Yr oedd yn beth mor gyson gyda hi, fel nas gali'swn, a gwelwn yr hyn a welwn, er fy mod yn anffyddiwr, ond teimlwn ei fod yn sylweddol. Arferai Carry a hi ganu a gweddio yn nghyd, a theimlais iuau rym eu gweddiau, a gorfodwyd fi i ddarostwng i ras Duw." u Pan yr oedd Carry y minau yn canu, yr oedd yn ami yn gorfod sychu y dagraiv' ebai Sukey; ond o'r diwedd, cef iis ginddo ddyfod gyda mi i'r neuadd oedd genym ar, gongl Worship Street, cyn ei thynu i lawr i wneud reilffordd. *"Noa Fercher oedd hi y tro cyntaf y daeth, ond ni ymddangosai y geiriau i gael "unrhyw effaith arno. Ond daeth eto ar y nos Ian, | ac ni allai wrthsefyll yn hwy. Y Mrs. Collin- gridge, yr hon &ydd yn awr yn y nefoedd, a chwaer arall yn siarad, a syrthicdd oddiar y fainc ar ei liniau, a chafodd heddweh yn | fuan, Ni anghofiaf byth mo'r noson hono. | (I'w barhau).\nLLITH YR HEN FADWR. Cefw genym ar gychwyniad y DARIAN glywed dyn yn ei dyrnodio mewn ysgoldy, ond cafodd yr Hen Fadwr weled yr oracl yn di-gyn i ddinf>ded^,a'r DARIAN yn myned loywach loywachty Dafydd yn myned gryfach gryfach, a thy Saul yn myned wanach wanach. "Mawr y cyfnewid a welir yn Nghjmru," &e. Pe buasai yn rhoddi mwy o igefnogaeth i'r gweithiwr a'i gynyrchion, fel y DARIAN, diamheu na buasai mor llwyd- raidd a theneu ei gorpws, ond yn awr nid yw ond ysgerbwd, ac y mae y wers yn un halit a drud. Mae rhai gweithwyr hefyd, ysy- waeth nad oes dim modd eu dysgu; nid yw profiad chwerw yn eu dwyn i'w syn- wyrau. Mae un eto wedi tanio twll er cael gorchymyn i beidio, am nad oedd y lie yn ddyogeL Beth pe buasai y gwr hwn, trwy ei anwybedaeth, ei haerllugrwydd, a'i ryfyg, wedi hyrddio triugain neu gant o'i gyd- weithwyr i djragywyddoldeb yn anamserol a ■dirybudd ? Nid yw y pwll hwn nepell oswn .dallhuan Craig y Dyffryn. Mae yn ddigon i nrfod dyoddef gormes ac esgeulusdod y per- ohenogion, heb i weithwyr gyflawni ysgeler- der o'r fath hyn, ac felly beryglu bywyd eu oydlafurwyr. RMud cosbi y cyfryw ddyhirod Ihyfygns, er esiampl i ereill. Mae llawer o'r rhai sydd yn cael eu gollwng i lawr i'r glo- feydd yma yn ddyiiion anmhrofiadol; nid 'ygpofc fa. i agor thrafod eulampau, a'r bobl hyn sydd yn beryglus. »p bod yn cael eu danfon i hen waith i ddaCBwytho rubbish, lie mae y nwy ac augeu y gwèithiwr yn nythu beft) amser, ac yna yn odaeth y mient yn myned i lefydd na ddyleBt, ac efallai mai itahchwa ddinystr- M fydd y canlyniad. Dyna'r bobl sydd yn cael, Ott hanfon i g iu hen wéthfeydd, tra mai dynton profiadol o bawb sydd gymhwys at y fath waitli. Dylai y dynion jiyn sydd yn anturio i eigion y ddaear fyned o dan ar- chwiiifld manwl, ac ond gwneud hyny, ni fyddai. y farchnad mor lawn, na dynion mor cheap, fel ag yr ydym ni y badwyr yn gwneudigyda'r. mate, sef dewis yr an rhataf, heb edrych dim i'w deilyngdod; nid oes wahaniaeth am ei brofiad na'i gymeriad, cael y rhataf ywy pwnc. Un arall yehydig amser yn ol yn gosod rhai o'i ferched cyflagedig i weithio ar y Sabboth, a'u cymeryd i'r gwaith mewn dillad ereill. Cufied y gwalch fod yr Hen Fadwr yn gwyhod Cyfraith y Mwn- gloddiau a'r Factory Act yn lied dda, a ehaiff wybod hyny yn o fuan. Er fed liawer o feio ar y meistri, mae llawer o fai yn gerphwys wrth ddrws y gweithwyr, o eisieu undeb a gwroldeb, a LLai o fradwriaeth a rhagrith. iiock y Waun. HEN FADWR.\nPEACE A'R ALLTUDIEDIG HABRON\nPEACE A'R ALLTUDIEDIG HABRON Fe allai nad asnerbyniol gan ein darllen- wyr fydd cael yehydig o hanes llofruddiaeth vr heddgeidwad Cock yn Manchester, yr hwn cyfaddefodd Peace cyn marw ei fod 3m euog o hono. Lladdwyd yr heddgeidwad ar yr 2il o Awst, 1876, a chymerodd y prawf le Tachwedd 28ain a'r SSain, yn yr un flwydd- yn. Yn Manchester ar y pryd yr oedd t' i o frodyr Gwyddelig o'r enw Habron, y rhai oeddynt yn fechgyn o gymeriad drwg ac afreolus, ac yn gweithio mewn nursery. Yr oedd eu geneuau bob amser yn llawn o reg- feydd a bygythiadau, a'u dwylaw yn barod i gyflawni gweithredoedd drwg o unrhyw natur. Heblaw eu bod yn rotagho, ac yn elyniaethus i'r heddgeidwaid, yr oeddynt yn haint i'w cymydogion heddychol, yn gyf- eillion i'r dosbarth lladronllyd, os nad yn lladron eu hunain, ac yn ymyfrydu yn nghyf- lawniad gweithredoedd ysgelerder. Yr oedd y brSclyr hyn, yn y tafarcau fynychect, yn barhaus chwythu bygythion yn erbyn yr heddgeidwad anffodus a lofruddiwyd, ajthrwy hyny yr oedd rhetsymau digonol paham y disgynodd drwgdybiaeth arnynt am y llof- ruddiaeth. Nid cynt y derbyniodd y Superintendent Bent yr hysbysrwydd am y llofruddiaeth nag y cofiodd efe am achwyniadau yr heddgeid- wad am y tri,brodyr Habron, ac aeth a nifer 0 swyddogion gydag ef, ac a amgylcbasant y ty lie yr oeddynt yn byw, tra yr ceddyrt yn eu gwelyau. Yn llogell William, y brawd ieuangaf, cafwyd caps dryll; yr oedd eiesgid- iau hefyd yn cyfateb i ol traed a gafwyd yn nghymydrgaeth y llofruddiaeth, yr hyn, yn nghyda'i fygythion blaenorol yn erbyn yr heddgeidwad Cock, a'i condemniodd, tra y daeth y brawd John, yr hwn oedd y creulocaf ei fygytbion yn erbyn Nicholas Cock, yn rhydd. Nid cedd yr holl (Jystiol- aethau ond rhai circumstantial, ac heblaw y bygythiadau ac ol y droed, nid oedd dim ynddynt a dalasai ymddibynu areynt. Yr oedd teimladau cryfioa yn erbyn dedfryd y rheithwyr ar y pryd, a cbafodd deiseb, wedi j ei llawnodi yn llnosog, ei hanfon at yr Ys- grifenydd Cartrefol am gyfnewidiad y dded- fryd, yr hwn wedi gwneud ymchwdad i'w achos, a anfonodd genadwri rhyw 48 0 oriau cyn ei ddienyddiad, yn cyfnewil ei gosb i aPdu -liaeth penydiol am fywyd. Nid oes llawer o ryfedd gan hyny fod teimladau brwd yn mhlith y dosbirth y perthyrai Habron iddo yn Manchester, yn nghyich ei rydiihad aw hyn o bryd. Ni ailwyd profi fod un o'r brodyr yn agos i Ie y llofruddiaeth ar y pryd, &c ni allwyd profi fod un o honynt erioed wedi bod ya ftddianol ar unrhyw fath o ddryll, tra mai yr unig reswm y dygwyd y ddau frawd— John a William i bmwf, tn y caniatawyd Frank i fod yn rhydd, oedd eu bod wedi arfer bygythion yn erbyn yr heddgeidwad llofruddiedig. Yr unig wahaniaeth drachefn rhwng Frank a John oedd, fod tro9d un yn llai na throed y lIall, a bod ei esgid yn cyf- ateb i ol esgid a ganfyddwyd, oddisithr rhoddi crediniaeA i dystiolaeth Mr. M'CM lan, yr ironnv/rbger, yr hwn a gymerodi ei lw fod William yn un a fu yn pwrcasu pylor a shots yn ei siop ef yn Ngorpheoaf cyn y llofrnddiaeth. Nid oedd M'Glellan wedi ei weled cynt na chwedyn," a dim ond am fynyd neu ddwy yr adeg hono, ond er hyny yn barod i dyngu ato. Wrth symio i fyny y tystiolaethau, darfu i'r Barnwr Lindley rybuddio y rheithwyr i fod yn ofalus i bdidlo ymddiried mewn 61 troed, neu farn heddgeidwad ar ol traed. Er hyny, 61 y droed a drodd y fantor gyda y rheithwyr, ac wedi dwy aw* a haner o gyd- ymgyngboriad, cawsant William yn euog, a rhyddhasant John. Yr oedd y carcharor yn penderfynol ddadleu ei ddiniweidrwydd, tra y darfu i'r Bamwr, wrth roddi y ddedfryd, ymgadw rhag rhoddi awgrym yn nghyich y rheithfarn, gan ddefayddio yr ymadrodd anghyffredin, "Y mae y rheithwyr wedi dyfod i'r farn y maent wedi ei rkoddi N:,cl oes amheuaeth yn awr na chain William Habron y fantais o ail brawf. Y mae un peth eisioes wedi dyfod yn gryf o'i blaid. Fe ddywedir, a hyny ar awdmrdod Mr. Woodward, gunsmith, Llundain, fod y belen a'r hon y lladdwyd yr heddgeidwad Cock, yn gymhwys yr un gwneuthuriid Air hon y lladdwyd Mr. Dyson, ac hefyd yr un ag y saethwyd yr heddgeidwad Robinson, &'r oil ynfitio y lliwddryll a gafwyd yn meddiant Peace yn Blackheath, ac nad oes y fath yn awr yn cael eu gwnead. Y mae y ffaith hon yn ychwanegu yn fawr at y dyddordeb a gymerir yn yr helynt. Y mae yn wir fod cyfaddefiad Peace yn ddigonol yn ngolwg rhai i dori y ddadl ar unwaith, yn enwedig y dosbarth hyny sydd yn credu yn ei dduw- iolfrydedd ond gallasai fod ganddo ef am- can neu amcanion mewn golwg wrth wneud y cyfaddefiad hwn,—megya yn gyntaf, y gobaith y buasai ei ddienyddiad yn cael ei ohirio hyd oni wnaed rhyw ymchwiliad bellach i'r achos yn aiL ymddyrchaf u mewn trosedd arall, a thrwy hyny gwneud ei hun yn fwy o wron; neu yn drydydd, rhoddi cynorthwy i dreseddwr ag y gallasai ei fod wedi cael rhywbeth i'w wneud ag ef mewn amsor a aeth heibio, i ymryddhau.\nYMGOM RHWNG DAU DAFARNWR YN…\nYMGOM RHWNG DAU DAFARNWR YN MHENTRE YSTRAD. „ Hyabys yn ddiau i lawer, heblaw preawyl- wyr y Pentre a'r gymydogaeth, yw, fod diiwygiad crefyddol grymus ac effeithiol iawn yn y He, ac fod yma ganoedd o ddynion o'r dosbarth iselaf wedi gadael eu hen ffyrdd a throi, gan ymbil ar yr Arglwydd am dru- garedd. Y mae y rhai oeddynt dair wythnos yn ol yn feddwon, ac yn gablwyr, yn bresenol yn sobr ac yn weddiwyr. Dyfodiad Miss Shepherd o Abordir i gynal cyfarfodydd crefyddol, sydd wedi schosi y diwygiad hwn. Ond nid ein hamcan yn hyn o ysgrif ydyw rhoddi manylion am y diwyg- iad, ond gwneuthur ychydig nodiadau ar ei effeithiau mewn cysylltiad A thafarnydd- iaeth, &c. Ond at yr ymgom rhwng y ddau dafarn wr. Galwodd John un borau wrth basio, yu y Welsh Harp, a chymerodd yr ymgom a Lgaalyn le rhyngddynt:— DAFYDD.—' Yn sicr, y mae pethau, ar ryw olwg, yn ymddangos yn dywyll; ond fel y dywed yr hen ddiareb, ff Po dywyuar nos, cyntaf oil y tyr y wawr. ion-Mae hyoyna yn wir i raddau, ond y mae hi yn dywyll arnom ni bellach er's dwy flynedd; ac nid oes dim gobaith am y ll§wyrch lleiaf ar ein masnaoh ni, ond i r gwrthwyneb. Yr oeddwn ni wedi meddwl y buasai Lord Beaconsfield a'i gydweinidogion yn ein cofio pi yn anad neb. Oni buasai am danom ni fel dosbarth o fasnachwvr pwysig a chyfrifol yn gweithio &'n holl egni yn etholiad '74, buasai Lord Beaconsfield a'i blaid yn yllei.afrif o ddigon a dyma hi, nid ydynt wedi estyn cymaint a thrwch blewyn i ni fel ad-daliad am ein pleidleisiau; ond fel arall—codi'r trethi yn hytrach na'u gostwng. Yn wir, dylasai Lord Beaconsfield ddileu rhyw dreth neu gilydd ag sydd yn perthyn i'n masnach faidiol ni. A dyna r ferch feiddgar yna o Aber D.—' Ust! ust! tewcham fynyd imi gael rhoi tipyn o oleuni i chwi ar y pwnc yna. Rbaid i ni fod dipyn yn bwyllog cyn dechreu beio ein ffyddlawn wasanaethwr Lord Bea- consfield. Mae'n fraint o'r fath fwyaf ar- uchel i ni fel gwlad fod genym y fath Brif- weinidog pwyllog a doeth yn y blynyddoedd blinion hyn, onide, buasai ar ddarfod am danom. Gwrandewch, fy nghyfaill, yr oedd y dyn Gladstone yna yn gyru'r llestr Pryd- einig gyda'r fath nezth a chyfiymdra, fel nad oedd ddysgwyl ond llongddrylliad ofnadwy'a dychrynllyd yn erbyn rhyw graig neu' gflydjjK Ond o drugaredd, cafwyd cad ben jffofiadol yn meddu ai? fediusrwydd di- gyffelyb i lywio'r hen lestr, yn mherson Lord Beacorsfield. Ond yr oedd yn anmhosibl iddo yntau adferjyr hen, lestr heb ei niweidio yn lied drwm wrth droi olwynion y pe:r. ianau yn y gwrthol. am dymhor, end gwell hyny na llor-gdHrylliad—o ddau ddrwg, gwell dewis y lleiaf hob amser. Nid oedd Gladstone yn gofalu am ddim na neb y tu- allan i'r Ynys fechan hon. Beth a ddaethai o'r Twrc, druan ? Cawsai ddyoddef ei&ieu a marw o newyn, oni bat am Beaconsfield. Adferodd ef y Twrc, m^gys o farwolaetb i fywyd. Y Groegwr erto, nid oedd neb ond Beaconsfield i ofa-tn am iawnderau y tlawd hwnw. A buasai yr Affghan a'r Zulu heb ddysgu crefydd a moeshu yn ces oesodd oni bai i Beaconsfield anfon magnelan, bid- ogau, cIeddyfau,adigonedd o bylor aphlwm yno iddynt, i'w dysgu. A^lyca, fy Bgnyfaill, y mae y Weinyddiaeth bre^nol yn ei wneud a'r arian a dreulir, a'r bywydau a aberthir, ydyw ceisio adferyd trefn uawaith eto cJiwY y byd o beabwygilydd.' J•—1 Da iawn, Dafydd. Cefais eglurhad cyflawn ar yr oil. Bydd i mi gefnogi y Tori- iaid eto hyd yr eitbaf, costied a gostio. Ond beth am y ferch yna o Aberdar ? hona sydd ar fy ystumog i waethaf o bob peth. Y mae dyfodiad hona i'r lie yn sicr o fod yn ddinystr i ni yn y Pentra a'r cylchoedd yma. 'Doedd hi ddim gwerth i fi gyneu'r gas nos Sadwra diwedd if, cr ei bod yn nos arian mewn amryw o'r gweithiau. Oni bai fod arnr-f gywilydd, nid wyf yn meddwl y buas- wa wedi ei gyneu o gwbl. Oiid dydd Sul, bu raid i mi gadw'r drws b-on yn Dghauad— yn rhyw ful agorei, fel y dywedir. Gwydd- och chwi beth, y mae rhyw felldith ya nglyn a'r fenyw ym'n ddidd >dl, onite, fillasai hi byth a wile-I.io dynion fel y mae. F dra'i i yn fy myw dalu y rhant n'r trethi, nac arall, na thalu raorwyiiion chvaith, os par hi yn hir fel hyn. Y m .e'r dynion sg oeddwn i yn arfer derbyn yr oil a al'asent gaelgafool o arian, y maent wedi troi eu cefnau amaf yn hollol. Nid oes yr ua rhithyn o gydym- deimlad ynddynt tuag at,f. O'r braidd yr edrych-Jit ar fy nhy, chwaithach liyfod a'a harian i mi. Y maent yn myned heibio mor sychion ac mor dalsyth a phe byddent wedi eu mesmPri8io. Yr oeddwn i yn arfer bod f'r un farn a'r Fiear hwnw o gymydogaeth Ll-a y-m-1, fod y ddiod yn anhebgorol angen- rheidiol er gwareiddio a moesoli dynion yn lie hyny mai'r ffyliaid yn ffoi oddiwrthym.' D.—' Cymerwch chwi dipyn o bwyll. Cof- iwch fod pwyll yn well nag aur." Peidiwch chwi a bod yn rhy barod i syrthio i wan obaith a digalondid, oblegyd nid oddiwrth y vhai sydd newydd ein gadael yn bresenol, yn oedd gobaith ein helw ni i gyd hefyd yn dyfod—yr oedd llawer o honynt &g y buasai yn well 1 ni hebddynt, oblegyd eu hymladd- feydd a'u mwstwr diddiwedd. Er hyny yjr oedd llawer o honynt yn dwyn elw mawr i ni, oblegyd yr oeddynt yn dyfod a'u cirawati pay i ni yn weddol gyson, ond y cae'n ddi- gOD tebyg y daw y rhan fwyaf o honynt yn eu holau eto, o'r hyn Heiaf i gyrhaedd am- bell i bint, ac am bell i lasied o wirocP. Peidiwch chwi a meddwl eu bed hwy yn ein gadael ni yn hollol am eu bod we i ymuno a chrefydd.' J.—'Y mae rhywbeth yn h i hefyd. 'Does dim rhyw amser mawr er p a wyf fi yn cadw tafam yn y lie, o'r hy, ;af, 'doea dim dros bum 'mlynedd. Oi d rwy wedi sylwi ar lawer o grefyddwyr yn dyfod yma ar eu tro; ac yn wir, 'does dim haner cy- maint o stwr ganddynt wrth chwareu ar yr alleys ag sydd gan lawer o'r meddwon yma, oblegyd anaml iawn y bydd y crefyddwyr hyny yn yfed i ormodedd, o'r hyn leiaf, bydd- ant yn managa hunain yn lied dda bron bob amser.' D.—4 Mi ddywedaf i ti beth arall, y mae i gymdeithasau crefyddol eu blaenoriaicL nea eu harweinwyr, fel i wahanol gymdeithaecMX ereill yn y byd yma, a'r rheol gyffredin yw- i'r aelodau ganlyn yr arweinwyr bid sicr. x mae blaenoriaid rhpi o'r eglwysi sydd yn a cylchoedd hyn yn hoffi pint neu ddau o ddiod cystal a chwi a minan, os nad gwell am wn i. Felly, os ydyw'r blaenoriaid yn ystyried yled llymed yn ddiddrwg, yr ydym yn Iled sicit o'r aelodau bron i gyd; oblegyd y maent hwy yn pino eu hunuin wrth y blaenoriaids gan eu cymerydhwy yn esiampl bid siwr. Yr wyf yn gobetthio y bydd i'r rhai sydd wedi ein gadael i gadw yn aelodau o hyd yn yr eglwysi, a bydd hyny yn llawer iawn gwell i ni. Y mae crafyddwyr, rywfodd, y rhan fwyaf o honynt, yn 'ga'lu byw yn Ilea dda ar YJt amser tlawd yma ar ryw beint neu ddau bob nos, a chael rhywbeth tebyg rhwng y cyrddatt ddydd Sul. Wrth gwrs, nid yw y cwrw j maent yn ei yfed nos y clwb ddim yn y cyfrii, oblegyd y maent yn cael llonaid bola y noson hono am ddim mown ystyr; eto y mae ea harian hwy yn eu dyrnau bob amser. Y mae hyny o flaen yr hen gount byth a hefyd aè fyddwn yn arfer rhoi i feddwon. I Gwell on aderyn mewn Haw na dan mewn. llwyn. Byddwch chwi yn galonog, John y mae yma rai eglwysi yn rhifo eu canoedd o ael- odau, ac nid oes dim dau ddwein, o'r bodach- au penboeth hyny a elwir dirwestwyr o'u mewn.' J.—' Yr wyf yn teimlo fy hun wedi ysgafn- han bob blewyn erbyn hyn. Yr wyf bron yn barod i waeddi,: Diolch wrth weled y wawr mor ddysglaer, a'r rhagolygon mor obeithiol am ein masnach yn y dyfodol tiwr ganol yr holl dywyllwch dudew sydd y-> crogi uwch ein penau yn bresenol. Wei rhaid i mi fyned bellach. Dydd da i chwi, Dafydd.' D.—Felly i chwithau a galwch eto i ni gael siarad dipyn yn mhellach ar y pwnc, a gadewch i ni gadw'r oil i ni ein hunain.' COFNODYDD CLUSTDENBitT.\nYSTRAD, CWM RHONDDA.\nYSTRAD, CWM RHONDDA. CyMANFA GERDDOKOI/ GWENT A MOKGAN* WG.—Nos Lun, Chwef. 24 in, cynaliwyd rehearsal ar. gyfef y Gymanfa uchod yn Jerusalem, Ton, Ystrad, o dan lywyddiaeth y Parch. A. Roberts, Bethel, ac arweiniad Mr. John Williams, Overman, Peiitre. Caf- wyd cynulliad da iawn o gantorion, yn en- wedig pan ystyriom fod Miss Shepherd a'i byddin y nosweithiau hyn yn tynu yr holl wlad yma ar eu holau ac am y canu, an- fynych y clywir ei gyffelyb. Gwnaethyi arweinydd ei waith yn rhagorol, a phrofodd yn amlwg iawn ei fod yn meddu ar gymhwys. derau arbenig i'w gyflawni. Achwynir yn fynych ar anfoes ac anihefn y cyfarfodydd- canu, ond da genym allu dweyd am y cyfar- fod hwn, ei fod wedi cael ei ddwyn yn mlaen yn y drefn oreu, a chyda'r gweddeidd- dra mwyaf. Hyderwn y cofir avgrymiadaa y Parch.;W. Jones, Caerdydd, mewn per- thynas i attcan uchaf y cyfarfodydd hyn, a y bydd i'r anogaethau a gafwyd yn nghyich; gwaeud y cyfarfodydd caLU yn foadicia-; gras i'r rhai fyddo yn eu mynychu yn dvryiz! ffrwyth rhagllrtW. Teimlid ar ei ddiwe^lcPi. fod y cyfarfod hwn felly, ac nis gallem lat na. chwyno oblegyd fod mcr lleied 0 wranpJ dawyr yn bresenol. Pa bryd y daw aelodark a ein heglwysi, heb sisrad am y lluaws sycl t yn gwneud i fyny ein cynulleidfaoedo, g- deimlo y dyddordab ptiodol yn y cyfrj gynulleidfaoedd 1 Gllem dybled oddlwrf it. yr ysbryd a feddianai y cantcrion fod yr x teimlad ag sydd yn bresenol yn y eyfadre.- ydd diwygladol, yn bresenol hefyd i gtjLfi fesur yn y rehearsal hon. Cafwyd profion qt hyny yn y canu gwresog a gafwyd ar rai o'a^ tonau, yn enwedig ar Gwahoddiad, B!hadl Ras" Braint,' a'r trefniant newydd o'r hexf don adnabyddus Old Derby.' Cynehr y t;6 heirsal nesaf yn Bethel, nos Fawrth yr 11,: o'r mis presenol ■V


Gwasanaethau Plant: Hysbysiad Preifatrwydd - Powys\nCedwir cofnod am unrhyw un sy'n derbyn gwasanaeth gan Wasanaethau Plant Cyngor Sir Powys. Mae'r Gwasanaethau Plant yn casglu gwybodaeth bersonol fel y gallwn ddarparu cymorth cynnar, gwasanaethau ataliol a gofal cymdeithasol i blant, pobl ifanc a theuluoedd. Mae'r dudalen hon yn esbonio pam fod y wybodaeth yma'n cael ei chadw, a gyda phwy y bydd yn cael ei rhannu.\nY Rheoliad Cyffredinol ar Ddiogelu Data (GDPR) yw'r fframwaith cyfreithiol newydd yn y UE sy'n dod i rym o 25 Mai 2018 ac a fydd yn darparu hawliau newydd i unigolion am eu data personol.\nYn flaenorol, roedd yr holl ddata'n cael ei brosesu'n unol â Deddf Diogelu Data 1998 ac roedd gan bob unigolyn yr hawl i gael mynediad at y data a gedwid amdanynt. Os ydych yn dymuno cael mynediad at eich data, neu ddata eich plentyn fel rhiant, cysylltwch â'r Tîm Cydymffurfiaeth Gwybodaeth information.compliance@powys.gov.uk\nBeth fydd y gyfraith newydd yn ei olygu i chi?\nMae hawliau sydd gan unigolion ynglŷn â sut y mae eu data personol yn cael ei drin a'i storio yn cael eu newid a'u gwella. Mae gennych yr hawl i wybod sut y mae'r data wedi ei brosesu ac i wneud ceisiadau amdano, mewn amgylchiadau penodol.\nBeth mae gwybodaeth bersonol yn ei olygu?\nMae gwybodaeth bersonol yn cynnwys manylion sylfaenol amdanoch chi, megis eich enw, dyddiad geni a chyfeiriad. Mae rhai mathau o wybodaeth bersonol yn sensitif, megis materion iechyd, anableddau a chefndir ethnig. Efallai y bydd angen inni hefyd gasglu gwybodaeth am aelodau'r teulu ac unigolion arwyddocaol eraill.\nAr gyfer beth y defnyddir yr wybodaeth?\nY prif resymau dros gasglu a defnyddio gwybodaeth bersonol yw:\nEin helpu ni i wneud yn siŵr ein bod yn rhoi'r cymorth mwyaf priodol ichi;\nEin helpu ni yn ein gwaith o ganfod ac atal cam-drin plant a phobl ifanc;\nGwneud ceisiadau am wasanaethau, cymorth neu fudd-daliadau ar eich rhan; ac\nEin helpu ni i gynllunio, trefnu a gwella'r gwasanaethau hynny, adrodd am y gwaith a wnaed a dangos ein bod wedi defnyddio cyllid cyhoeddus yn gywir.\nDarparu cymorth cywir ac effeithlon i blant, pobl ifanc a'u teuluoedd a all gynnwys cyfeirio at wasanaethau ychwanegol e.e. Iechyd, Partneriaethau Plant a Phobl Ifanc a Phartneriaid Trydydd Sector eraill.\nEdrych ar ôl eich gwybodaeth\nRydym yn cadw eich gwybodaeth yn ddiogel a dim ond staff sydd ei hangen i wneud eu swyddi sy'n ei gweld. Cedwir unrhyw wybodaeth bersonol sydd ar bapur mewn mannau nad ydynt yn hygyrch i'r cyhoedd. Staff awdurdodedig yn unig a all ddefnyddio ein systemau gwybodaeth cyfrifiadurol ac mae'n rhaid iddynt ddilyn gweithdrefnau diogelwch.\nBydd eich gwybodaeth yn cael ei rhannu yn unol â'n tasgau ac yn unol â deddfwriaeth. Ni fyddwn yn rhannu gwybodaeth ag unrhyw sefydliad oni bai bod y sefydliad angen yr wybodaeth i wneud ei waith, neu pan fo'r gyfraith yn ei gwneud hi'n ofynnol inni wneud hynny er enghraifft:\nY rhai sy'n darparu gwasanaethau cymorth a gofal;\nOs cymerwn blentyn i'w roi mewn gofal;\nOs cawn orchymyn llys i ddarparu'r wybodaeth;\nCyrff rheoleiddio sy'n archwilio neu'n monitro ein gwaith;\nSefydliadau megis yr Heddlu, iechyd, gwasanaethau addysg a phartneriaid Trydydd Sector sy'n gweithio gyda ni ar y cyd i ddarparu gwasanaethau ac amddiffyn unigolion\nO dan Adran 83 o Ddeddf Plant 1989, mae'n ofynnol inni ddarparu is-set o'r wybodaeth yr ydym yn ei chadw ar blant sydd angen gofal a gwasanaethau cymorth, gan gynnwys y rhai sy'n derbyn gofal, ar gyfer casgliadau data Llywodraeth Cymru, Teuluoedd yn Gyntaf a Dechrau'n Deg.\nBydd y data y bydd yn rhaid inni ei anfon yn amrywio bob blwyddyn, ond bydd yn cynnwys gwybodaeth bersonol (gydag enwau wedi eu dileu) a manylion am y gwasanaethau a ddarperir. Bydd Llywodraeth Cymru'n defnyddio'r wybodaeth hon i'w helpu i gynllunio gwasanaethau ar gyfer pobl yng Nghymru, i fesur pa mor dda y mae gwasanaethau'n cael eu darparu er mwyn eu gwella ac i helpu i gynnal ymchwil i les pobl, a gallai hyn olygu ei chyfuno â gwybodaeth arall e.e. data iechyd neu addysg.\nSail Gyfreithiol: ar gyfer prosesu data personol\nByddem wedi ystyried sail gyfreithlon briodol ar gyfer prosesu eich data. Mae angen eich gwybodaeth bersonol er mwyn inni gyflawni'r tasgau hynny fel y bo'n briodol yn unol â'r ddeddfwriaeth y mae'n rhaid i Wasanaethau Plant weithio oddi tani; mewn rhai achosion gallai hyn arwain at rwymedigaeth statudol i ddarparu a chasglu gwybodaeth. Os byddwch yn gwrthod darparu'r data sydd ei angen arnom, gallai hyn ein rhoi mewn sefyllfa pryd na allem ddarparu gwasanaethau ar eich cyfer.\nMae Gwasanaethau Plant Cyngor Sir Powys yn cadw eich gwybodaeth am beth amser ar ôl inni orffen darparu gwasanaethau ar eich cyfer. Mae'r manylion am y Cyfnodau Cadw i'w gweld yn y Rhestr Gadw Gorfforaethol. Ar ôl y cyfnod hwn, bydd y cofnodion yn cael eu dinistrio'n ddiogel.\nByddwn yn sicrhau ein bod ni'n dangos sut yr ydym yn cydymffurfio â deddfwriaeth wrth inni gasglu a phrosesu eich data personol.\nBeth yw eich hawliau o ran defnyddio eich data?\nYr hawl i gael eich hysbysu (yr hysbysiad hwn)\nYr hawl i gael mynediad i'r data personol amdanoch a gedwir gennym ni\nYr hawl i gywiro unrhyw wallau yn y data hynny\nYr hawl (mewn rhai amgylchiadau penodol) i wrthwynebu neu gyfyngu ar brosesu eich gwybodaeth\nYr hawl (mewn rhai amgylchiadau penodol) i ofyn am 'ddileu' eich data\nYr hawl i wneud cwyn i Swyddfa'r Comisiynydd Gwybodaeth (ICO), sef ein rheoleiddiwr annibynnol ar gyfer diogelu data.\nYmrwymiadau Gwasanaethau Plant o dan GDPR\nBydd ymrwymiad Gwasanaethau Plant Cyngor Sir Powys yn sicrhau bod y data:\nYn cael ei brosesu'n gyfreithlon, yn deg ac mewn modd tryloyw\nYn cael ei gasglu ar gyfer dibenion penodol a dilys. Ni chaiff ei ddefnyddio ar gyfer unrhyw beth heblaw'r dibenion hyn\nYn berthnasol ac wedi ei gyfyngu i'r gofynion prosesu\nYn gywir, a lle bo angen, wedi ei ddiweddaru. Bydd unrhyw gamgymeriadau'n cael eu cywiro neu eu dileu heb oedi gormodol.\nYn cael ei storio am gyhyd ag sy'n ofynnol, fel y nodir yn ein polisi cadw cofnodion\nYn cael ei ddiogelu ag atebion priodol, sy'n diogelu data rhag iddo gael ei brosesu heb awdurdod neu'n anghyfreithlon ac yn erbyn colledigaeth, dinistr neu ddifrod damweiniol\nO dan y gyfraith newydd, mae'n rhaid i'r Cyngor gael Swyddog Diogelu Data penodedig sy'n gyfrifol am faterion diogelu data ac sydd ar gael i aelodau'r cyhoedd gysylltu ag ef yn hawdd. Os ydych yn dymuno cysylltu â'r Swyddog Diogelu Data, anfonwch e-bost information.compliance@powys.gov.uk\nOs ydych am wybod mwy am sut mae Cyngor Sir Powys yn defnyddio eich gwybodaeth bersonol, ewch i . Os nad oes gennych fynediad i gyfrifiadur, gofynnwch i aelod o staff ei argraffu ichi.\nI gael cyngor annibynnol ar ddiogelu a phreifatrwydd data, a materion yn ymwneud â rhannu data, mae croeso ichi gysylltu â:\nYr Ail lawr,\nFfôn: 02920 678400\nAwdur y Ddogfen: Lisa Hocking\nSwyddog Arweiniol:David Jonston\nDyddiad Cymeradwyo:IPPAS/OMT/SMT - May 2018\nDyddiad adolygu: Caiff y ddogfen hon ei hadolygu o leiaf bob tair blynedd ar ôl dyddiad ei chymeradwyo. Cynhelir yr adolygiad llawn nesaf erbyn mis Mai 2021 fan bellaf. Caiff adolygiadau interim eu cynnal yn ôl y gofyn.


Newid bywydau pobl ag anableddau dysgu a/neu awtistiaeth ac amgyffredion ohonynt yn y diwydiannau creadigol - Hijinx\nTachwedd 17, 2021. Sarah Horner\nNewid bywydau pobl ag anableddau dysgu a/neu awtistiaeth ac amgyffredion ohonynt yn y diwydiannau creadigol\nMae un o brif gwmnïau theatr gynhwysol Ewrop, Theatr Hijinx, yn creu newidiadau sylweddol i fywydau actorion, cyfranogwyr, a’u teuluoedd, ac yn newid amgyffredion o bobl ag anabledd dysgu a/neu awtistiaeth (LD/A) ar lwyfan ac ar sgrin, yn ôl Adroddiad ar yr Effaith Gymdeithasol sydd newydd ei gyhoeddi.\nYstyrir Hijinx yn gwmni theatr gynhwysol mwyaf blaenllaw Cymru, ac mae’n cynhyrchu perfformiadau a chynnal gweithgareddau o ansawdd uchel. Mae’n ymdrechu dros gydraddoldeb trwy wneud celf ragorol gydag actorion ag anableddau dysgu a/neu awtistiaeth, ar lwyfan, ar sgrin, ar y stryd, yn y gweithle, yn lleol, yn genedlaethol ac yn rhyngwladol, i Gymru ac i’r byd.\nCynhaliwyd yr ymchwil gan Abigail Tweed o gwmni Milestone Tweed, a Mark Richardson o gwmni Social Impact Consulting, ac mae’r Adroddiad ar Effaith Gymdeithasol Hijinx yn cyfleu straeon personol y bobl sy’n gweithio â’r cwmni theatr a’r ffordd y mae’n newid bywydau, gan ddangos gwerth economaidd cymdeithasol enfawr y celfyddydau. Mae’r ymchwil yn dangos bod y celfyddydau perfformio yn gyfrwng ar gyfer gwella iechyd a lles, a chynyddu hapusrwydd ym mywydau pobl.\nYn 2019-20, cynhyrchodd Hijinx dros £4.5 miliwn mewn gwerth cymdeithasol. Mae hynny’n golygu, am bob £1 a fuddsoddwyd yn Hijinx, crëwyd effaith gymdeithasol gwerth £4.84. Mae hyn yn cyfateb i werth 73,770 o siopa wythnosol ar gyfartaledd yn y DU.\nMae’r canfyddiadau yn yr adroddiad hwn yn dangos yn glir yr effaith y mae Hijinx yn ei chael o ran gwella bywydau ein hactorion a’u rhieni a’u cymunedau trwy fagu hyder ac annibyniaeth a chynyddu hapusrwydd. Yn ogystal, mae’r adroddiad yn dangos ein bod yn creu gwerth sylweddol yn y gymdeithas ehangach trwy newid canfyddiadau o’r bobl sy’n gweithio gyda ni, yn mynychu ein perfformiadau, neu’n cymryd rhan yn ein cyrsiau hyfforddiant.\nCadeirydd Hijinx, James Downes\nMae rhai o’r canfyddiadau allweddol yn cynnwys:\n9 o bob 10 o actorion Hijinx yn teimlo’n fwy hyderus ers ymuno â Hijinx\n72% o actorion yn gweld cynnydd yn eu hannibyniaeth o ganlyniad i ymuno â Hijinx.\nMae Lyndsey Foster yn un o actorion Hijinx, ac mae bellach yn byw ar ei phen ei hun ac yn teithio’r byd â sioeau Hijinx. Dywedodd\nO fod yn ferch swil a gostyngedig, na fyddai’n gwneud unrhyw beth, dwi wedi dod yn ferch annibynnol a hyderus sydd â’r hyder i fynd i deithio, ac nid ydyn nhw [fy rhieni] yn gorfod gofidio amdanaf. Diolch i leoliad oedolyn a Hijinx, dwi yma’n gwneud yr hyn rwy’n ei wneud heddiw. Maen nhw’n wych. Maen nhw wedi rhoi llawer o gymorth i mi.\nLindsay Foster, Actorion Hijinx\nDywedodd Alison Powell, un o rieni Hijinx:\nMae Hijinx wedi rhoi ymdeimlad llawer cryfach i Tom ohono’i hun a’i anabledd – mae’n llawer mwy sicr o’i hun ac yn gallu mynegi ei farn am ei gryfderau a’i alluoedd. Mae wedi cynyddu ei ddeheurwydd geiriol a’i allu i egluro dros ei hun a mynegi ei anghenion a’i ddewisiadau a’i emosiynau.\nMae hefyd wedi trawsnewid ei allu i ddarllen ar yr olwg gyntaf – ei drawsnewid yn llwyr. Bellach, mae’n gallu darllen yn weddol rugl; yn sicr, mae’n gallu darllen yn weithredol, lle nad oedd yn gallu gwneud hynny o’r blaen.\n73% o actorion Hijinx yn dweud bod ganddynt fwy o ffrindiau, diolch i Hijinx.\n72% o actorion Hijinx yn cadw mewn cysylltiad â’u ffrindiau Hijinx rhwng sesiynau.\n73% o actorion a chyfranogwyr Hijinx yn dweud eu bod yn teimlo’n llawer hapusach ers bod gyda Hijinx.\nDywedodd Ashford Richards, un o gyfranogwyr Academi Hijinx:\nDywedwyd wrthyf yn yr ysgol nad oedd actio yn addas i mi ac y dylwn fynd i faes cyfrifeg. Ond gallaf wneud hyn. Edrychaf ymlaen at bob diwrnod.”\nAshford Richards, Actorion Hijinx\nYn ogystal â dangos sut mae ymgysylltu â’r celfyddydau yn gwella hapusrwydd a lles, dywed yr adroddiad bod Hijinx wedi nodi newid sylweddol o fewn y sector:\n90% o’r bobl greadigol yn fwy cynhwysol ac wedi newid eu ffordd o weithio ers gweithio â Hijinx\nMae Hijinx wedi cynhyrchu gwerth £119,000 o ran sgiliau a chyfleoedd, sy’n cyfateb i 5,958 o docynnau theatr.\nMae eu rhaglen hyfforddiant arloesol wedi gwneud newidiadau sylweddol i’r amgyffrediad o bobl ag anableddau dysgu a/neu awtistiaeth (LD/A) ar lwyfan, ar sgrin ac yn y gymuned.\nYn y ddrama Craith | Hidden gan BBC Cymru | S4C, mae Justin Melluish, sy’n actor niwrowahanol, yn chwarae un o’r prif rannau yn y gyfres newydd a ddaeth i ben yn ddiweddar ar S4C ond sydd yn parhau ar gael ar BBC iPlayer, ac a ddangosir ar BBC Cymru y flwyddyn nesaf.\nWrth weithio â Hijinx, cawsom gyfle i adolygu ein harferion, a meddwl am y ffordd rydym yn gweithio, a bod yn fwy cynhwysol, a byddwn yn parhau â hyn mewn cynyrchiadau eraill.\nMae Justin yn actor talentog dros ben, ac wrth weithio â Hijinx yn ystod y broses o gastio, daethom yn ymwybodol o ehangder y dalent sydd ar gael, a gobeithiwn y bydd cynhyrchwyr eraill yn ystyried eu hymagwedd.\nDywedodd Severn Screen, cynhyrchwyr Craith | Hidden\nDyma brif rôl deledu gyntaf Justin.\nProfiad gwych oedd cwrdd â’r cast a’r criw. Maen nhw’n bobl hyfryd i weithio â nhw ac fe ddes i’n agos iawn at fy mrawd Sion yn y gyfres. Diolch i Seven Screen am fy newis. Ni allaf gredu’r peth, dyma wireddu fy mreuddwyd.\nDywedodd partneriaid eraill yn y diwydiant:\nMae Hijinx yn dangos bod modd gweithio â phobl ag awtistiaeth neu anawsterau dysgu ar sail gyfartal, gan ystyried ein hanghenion gwahanol, wrth ddarparu strwythur i weithio ynddo a chefnogi pawb yn yr ystafell.\nYn syml, mae Hijinx yn creu’r gwaith gorau. Gyda phawb, ar gyfer pawb, i’w gymryd i bob man. Maen nhw wedi gwneud gwaith cynhwysol, sef rhywbeth y dylai pawb ohonom ei wneud.\nYn ogystal, mae rhieni wedi mynegi pwysigrwydd a gwerth amhrisiadwy Hijinx a’r celfyddydau dros y 18 mis diwethaf, yn enwedig i bobl a fu’n ynysu a gwarchod yn ystod y pandemig. Dywedodd Amadan Freeman, y mae eu merch, Bethany, wedi mynychu Academi Hijinx yn Sir Gaerfyrddin dros y ddwy flynedd ddiwethaf.\nMaen nhw’n trin Bethany â’r parch mwyaf. Yn ystod COVID, buon nhw’n cadw Bethany, a ninnau hefyd, mewn cysylltiad, gan ein hysgogi drwy rai cyfnodau anodd. Buon nhw’n ein cefnogi a’n helpu i feddwl am ffyrdd creadigol o wneud pethau.\nMae Hijinx wedi bod yn arloesol yn y ffordd y maen nhw’n hyfforddi ac yn cefnogi, gan gyfrannu at newid canfyddiadau o bobl ag anableddau dysgu a/neu awtistiaeth.\nDywedodd Sarah Horner, Prif Weithredwr Hijinx:\nYn Hijinx, gwelwn yn ddyddiol bŵer y theatr a’r celfyddydau i drawsnewid, ac mae hynny wedi bod mor bwysig dros y 18 mis diwethaf. Mae’n wych gweld tystiolaeth o hyn mor eglur yn yr adroddiad. Mae’n dangos yr effaith enfawr y mae Hijinx, a’r celfyddydau, yn ei chael ar y bobl sy’n cymryd rhan, a’r budd ehangach i deuluoedd a chymunedau.\nRydym yn falch o greu gwaith a phrofiadau sy’n newid amgyffredion pobl, a chreu newidiadau sy’n arwain at fwy o gyfleoedd, ond gwyddom fod angen i ni wneud llawer mwy o hyd, yn enwedig yn y cyfnod hwn o adferiad. Rydym eisiau sicrhau nad yw ein cymunedau yn cael eu heithrio rhag ymgysylltu â’r celfyddydau ar ôl y pandemig. Byddwn ni, ynghyd â llawer o sefydliadau ac unigolion eraill, yn parhau i lobïo am ddarpariaeth gynhwysol ar gyfer artistiaid, cyfranogwyr a chynulleidfaoedd. Rydym eisiau i’r diwydiannau sgrin a llwyfan ddilyn Saith Egwyddor y Diwydiant, sef canllaw newydd i gefnogi’r diwydiant i wneud penderfyniadau yn gynhwysol, i fynd y tu hwnt i gydymffurfio trwy ddathlu amrywiaeth, a gweld adferiad gwirioneddol gynhwysol.\nSarah Horner, Prif Weithredwr Hijinx\nMae Cyngor Celfyddydau Cymru yn falch o gefnogi Hijinx fel cwmni theatr Cymreig allweddol. Mae Hijinx ar flaen y gad o ran gwaith llwyfan a sgrin gydag actorion ag anableddau dysgu ac awtistiaeth sydd â thalent eithriadol. Mae’r cwmni’n cael ei gydnabod a’i werthfawrogi’n rhyngwladol am y gwaith hwn, ond yn hanfodol, mae’n newid bywydau ymhlith teuluoedd a chymunedau yng Nghymru.\nMae’r adroddiad hwn, sy’n dangos enillion gwerth bron i bum gwaith ar fuddsoddiad o ran effaith gymdeithasol, yn ein hatgoffa ni i gyd y gall y celfyddydau gael effaith enfawr a chynhwysol mewn cymdeithas. Wrth lwyfannu sioeau neu gymryd rhan yn greadigol mewn ffilmiau a rhaglenni teledu, mae Hijinx yn creu ymdeimlad o les a phosibilrwydd i gyfranogwyr ac i bawb ohonom sy’n profi eu gwaith rhyfeddol.\nMae’r adroddiad llawn ar gael i’w lawrlwytho fel PDF, adroddiad sain ac adroddiad Hawdd ei Ddeall, ar wefan hijinx.org.uk, ynghyd â chyfweliadau a ffilmiau gan y bobl a gyfrannodd at yr adroddiad.\nCefnogwyd yr Adroddiad ar Effaith Gymdeithasol Hijinx gan Sefydliad Banc Lloyds.\nDarllenwch yr adroddiad effaith llawn


Tim bywyd 2019 | Mudiad Efengylaidd Cymru | Page 1248354653\nPwy sy’n cael ymuno gyda’r tim?\nDoes dim angen i chi fod yn fath arbennig o berson i ymuno gyda’r tim – mae amrywiaeth eang o bobl ar y tim o bob oed, pob cymeriad a phob rhan o Gymru. Yr unig beth yr ydym yn ei ofyn yw fod pawb sydd am ymuno yn cytuno gyda datganiad credo MEC a’ch bod wedi cael profiad real o Iesu Grist. Byddwn yn gofyn i chi esbonio sut y daethoch i adnabod Iesu a beth mae hyn yn ei olygu i chi.\nMae tri rhan i’r cynllun.\nYn gyntaf byddwch yn derbyn adnoddau, cymorth ac hyfforddiant ym maes efengylu. Ni fydd yr hyfforddiant yn drwm ac ni fydd disgwyl i chi wneud aseiniadau ayyb. Bydd y cymorth yn cael ei roi drwy ebyst, dros benwythnos hyfforddi ac mewn ymgyrchoedd.\nYn ail byddwch yn ymrwymo i gymryd rhan mewn oleiaf dwy ymgyrch wahanol dros y flwyddyn (nid oes yn rhaid i’r rhain fod yn ymgyrchoedd wythnos – medrant fod yn ymgyrch diwrnod) – bydd rhestrau o ymgyrchoedd gwahanol yn cael eu pasio i chi.\nYn drydydd, byddwch yn ymrwymo i weddio dros y gwaith ac i geisio hybu eraill yn eich eglwys i weddio.\nBydd y penwythnos hyfforddi yn digwydd ym Mryn-y-groes ar Mawrth 29 a 30 (gorffen nos Sadwrn).\nBeth yw nod y cynllun?\nUn nod sydd i’r cynllun, sef creu disgyblion i Iesu sy’n teimlo’n gyfforddus i rannu eu ffydd gydag eraill. Caiff efengylu yn aml ei weld fel rhywbeth anodd, lle y mae angen dawn arbennig ar ei gyfer. Tra fod gan rai ddoniau arbennig i rannu’r efengyl, mae’r Beibl yn dweud yn glir fod gan bawb gyfrifoldeb i rannu’r efengyl ‘a rhoi rheswm am y gobaith sydd ynddynt’. Nid oes angen i efengylu fod yn anodd, ac mae gan bob Cristion y gallu i’w wneud.\nMae’r cynllun yn ceisio dod a tri peth at ei gilydd sef:\nCymorth ymarefrol i rannu ffydd;\nCyfle i ymarfer a rhannu’r efengyl gyda eraill;\nDatblygu baich dros bobl drwy weddio a gweithio o fewn yr eglwys leol.\nBeth yw ethos y cynllun?\nGwrando a siarad â phobl am fywyd a realiti pethau ysbrydol yw’r prif waith. Fel Cristnogion rydym wedi profi fel y mae Duw yn real ac yn llawn gras – credwn ei fod wedi’n hachub drwy i Iesu farw ar y groes, ac rydym am i bawb arall ddod i brofi hyn. Nid pregethu at bobl, nac ychwaith am dynnu sylw at ein hunain (gan ein bod yn ymwybodol iawn o’n gwendid ni) yw’r nod; yn syml, rydym am bwyntio pobl at Iesu mewn ffordd naturiol.\nNid oes cost I ymuno gyda’r tim. Fe fydd cost ynghlwm gyda’r penwythnos hyfforddi (tua £40) ac fe allai fod angen cyfraniad tuag at gostau llety/bwydo mewn rhai ymgyrchoedd (rydym yn ceisio cadw’r costau hyn mor isel a phosib, ac nid ydynt yn orfodol).\nEr mwyn gwneud cais ac er mwyn cael mwy o wybodaeth cysylltwch gyda Steffan Job (steffanjob@mudiad-efengylaidd.org).


Amy Wadge - Wicipedia\nCantores blues a roc cyfoes yw Amy Wadge (ganwyd 22 Rhagfyr 1975) sy'n dod o Loegr yn wreiddiol ond sydd wedi ymgartrefu yng Nghymru bellach..\n22 Rhagfyr 1975\nGwnaeth ei hymddangosiad cyntaf fel canotres fel aelod o grŵp merched o'r enw 'Two of a Mind' pan oedd yn 14 oed.\nYn 16 oed, aeth Amy i berfformio fel cantores ar ei phen ei hun, gan ysgrifennu ei chaneuon ei hun. Aeth ymlaen i astudio yng Ngholeg Brenhinol Cerdd a Drama Cymru ac ers hynny mae wedi ymsefydlu yng Nghymru, er ei bod yn wreiddiol o dref Backwell ger Bryste.\nLansiwyd ei sengl gyntaf 'Saddest Eyes' yn 2001 ac yn yr un flwyddyn, gofynnwyd iddi hi berfformio ar gyfer 'Radio 2 Live' yng Nghaerdydd. Roedd y gig mor llwyddiannus, fe'i darlledwyd yn ei chyfanrwydd ar sioe Janice Long.\nYm mis Mawrth 2002, rhyddhawyd ei halbwm fach 'The Famous Hour' ar label 'FF Vinyl'. Denodd yr albwm ymateb mawr ac arweiniodd at berfformiad byw Amy mewn parti i ddathlu dechrau BBC6 Music gyda Lenny Kravitz ac Embrace. Hefyd yn 2002, perfformiodd Amy Wadge o flaen 30,000 o bobl yn Ngŵyl y Werin, yng Nghaer-grawnt a'r Mardi Gras yng Nghaerdydd.\nYm mis Ebrill 2003, derbyniodd Amy Wadge adolygiadau cadarnhaol ar ôl ei thaith gyntaf o amgylch Prydain gyda'i band ac ym mis Mehefin yr oeddynt yn perfformio yng Ngŵyl Glastonbury. Dim ond mis yn ddiweddarach, yr oedd yn cefnogi sêr mawr megis Van Morrison a Bob Geldof ac Amy oedd y brif act yng Ngŵyl Castell Caerffili. Daeth y sengl 'Just in Time' allan ym mis Hydref a chafodd y gantores wahoddiad gan y Cynulliad i berfformio ar gyfer digwyddiad 'Wales Rocks Sydney' i gyd-fynd â Chwpan Rygbi'r Byd. Ar ôl iddi ddod yn ôl o Sydney, aeth ar daith arall o gwmpas Prydain a orffenodd gyda gwahoddiad iddi berfformio ar ddechrau gig Jeff Beck ar gyfer ei daith gyntaf ef ar ôl 14 o flynyddoedd.\nYmddangosodd Amy Wadge yn y gyfres deledu cariad@iaith ar S4C ym mis Mawrth 2004, lle ymgeisiodd i ddysgu Cymraeg gyda'r tiwtor Nia Parry, ac enwogion eraill, gan gynnwys Janet Street Porter, Ruth Madoc, a'r athletwraig Tanni Grey-Thompson.\nYn 2004, lansiwyd ei halbwm llawn cyntaf, 'WOJ'. O ganlyniad i lwyddiant yr albwm hwn, cynyddwyd y diddordeb i'r seren hon yn y byd cerddorol. Fe enillodd hi'r wobr 'Best Female Solo Artist' yng Ngwobrau Cerddoriaeth Cymru yn 2002 a 2003 ac roedd hi'n un o'r bobl a ddewiswyd ar gyfer y wobr 'Best Newcomer' yng Ngwobrau'r Pop Factory.\nErs hynny rhyddhau sawl albwm arall, yn ogystal â chydweithio gydag amryw o artistiaid eraill yn cynnwys y bardd Patrick Jones. Mae hi a'i gwr Alun ap Brinley hefyd yn rieni i ddwy ferch, Mali a Nel, erbyn hyn.\n↑ Proffil ar wefan BBC Cymru\nWedi dod o "https://cy.wikipedia.org/w/index.php?title=Amy_Wadge&oldid=5093929"\nLast edited on 17 Ebrill 2018, at 08:12\nNewidiwyd y dudalen hon ddiwethaf ar 17 Ebrill 2018, am 08:12.


News Gwybodaeth Bwysig am Raglenni\nGwybodaeth Bwysig am Raglenni\nYsgrifennwyd gan A.R.Fairbank@swansea.ac.uk / 17/3/2020 / IONizers - interviews with our delegates\nYn dilyn datblygiadau pellach a phryderon cynyddol ynghylch y Coronafirws (Covid-19), rydym wedi penderfynu gohirio ein holl raglenni arweinyddiaeth arfaethedig yn Abertawe, Sir Benfro, Bangor a Gwinllan Llanerch.\nMae'r rhaglenni yn Abertawe, Sir Benfro a De Cymru oll wedi'u hail-drefnu a gellir dod o hyd i'r dyddiadau newydd (er y gallai'r rhain newid) ar ein tudalen cyrsiau. Byddwn yn gallu diweddaru'r wefan ar ôl i raglenni Bangor gael eu hail-drefnu.\nNid ar chwarae bach y gwnaed y penderfyniad hwn ac ymddiheurwn am unrhyw anghyfleustra. Fodd bynnag, mae iechyd a lles ein cynadleddwyr ac aelodau’r tîm yn hollbwysig i ni.\nByddwn yn cysylltu’n rheolaidd â’r holl gynadleddwyr sydd eisoes wedi cofrestru ar y rhaglenni ac yn sicrhau bod yr wybodaeth ddiweddaraf ar gael ar ein gwefan ac yn y cyfryngau cymdeithasol.\nNodir, oherwydd canllawiau’r Brifysgol, bydd aelodau o’r tîm ION yn gweithio gartref am y dyfodol agos. Os oes gennych gyfeiriadau e-bost aelodau unigol y tîm, cysylltwch â nhw neu, fel arall, e-bostiwch ionleadership@abertawe.ac.uk neu ionleadership@bangor.ac.uk a chaiff eich e-bost ei anfon ymlaen.


Tîm ardal genhadu Elwy - Eglwys y Plwyf, Llanelwy\nMae Ardal Genhadu Elwy yn cynnwys yr Eglwys a Chadeirlan Llanelwy; ac, fel sy’n digwydd mewn ardaloedd cenhadu eraill, llwyddwyd nid yn unig i ddatblygu tîm cyffredin o weinidogion – clerigol a lleyg, ond hefyd i greu cyfleoedd i gydweithio a chydymdrechu gan rannu’r un penderfyniad a’r weledigaeth ac, yn bwysicach fyth, i gyflwyno cenhadaeth Duw. Er mwyn bwrw ymlaen yn ddiflino â’n cenhadaeth, gadewch i ni lynu wrth yr hyn ddywedodd Iesu yn Mathew 10.8 – ‘derbyniasoch heb dâl, rhowch heb dâl.’\nY Tra Pharchedig Nigel H. Williams –\nPenodwyd y Tra Pharchedig Nigel Williams yn Ddeon Cadeirlan Llanelwy ddydd Sadwrn 17 Medi 2011.\nGaned Nigel, sy’n siarad Cymraeg yn rhugl, yn Llanelwy ac fe’i magwyd yn Llansannan cyn iddo hyfforddi am yr offeiriadaeth yng Ngholeg San Mihangel, Llandaf a Phrifysgol Cymru, Caerdydd.\nFe’i hordeiniwyd yng Nghadeirlan Llanelwy yng nghanol y 1990au a chyn ei weinidogaeth ym Mae Colwyn, gwasanaethodd ym mhlwyf Dinbych a Nantglyn a phlwyf Llanrwst a Llanddoged. Rhwng 2004 a 2009, gwasanaethodd fel Deon Ardal Rhos.\nY Parchedig Ganon Rex Matthias –\nY Parchedig Ganon Michael Balkwill –\nOrdeiniwyd y Parchedig Michael Balkwill yng Nghadeirlan Llanelwy ym 1991. Ar ôl cyfnod nodedig mewn gweinidogaeth plwyf yn yr esgobaeth pan fu’n gwasanaethu am 14 o flynyddoedd yn Sir Drefaldwyn, gan gynnwys fel Deon Ardal Llanfyllin, dychwelodd Michael i Lanelwy yn 2011 pan cafodd ei benodi’n Gaplan i’r Esgob.\nY Parchedig Ddr Sally Harper –\nOrdeiniwyd Sally yn ddiacon ym mis mehefin 2020 ac mae’n siarad Cymraeg yn rhugl. Bydd yn helpu’n rheolaidd gyda gwasanaethau ac yn pregethu yn eglwys y plwyf a’r gadeirlan. Bydd hefyd yn rhoi cymorth ychwanegol drwy ei gwaith dysgu a’i gwaith bugeiliol. Ochr yn ochr â hyn, mae ganddi weinidogaeth brysur gyda’r Tîm Allgymorth yng Nghanolfan Ysbrydolrwydd Jeswitiaid Beuno Sant, Tremeirchion, ac fel cyfarwyddwr ysbrydol trwyddedig. Mae’n ymddiddori ers cryn amser mewn cerddoriaeth a litwrgi Cristnogol yn yr eglwys ganoloesol a’r eglwys gyfoes, yn enwedig yng Nghymru.\nWARDEINIAID YR EGLWYS\nClive Hughes Rhif ffôn symudol 07974 269689\nJanet Cameron Rhif ffôn: 01745 583770


Cyfweliad: Nicola Thomas, Cyfarwyddwr Materion Corfforaethol a Chyhoeddus, ar ein hymgyrch #GNG - Hafal\nRoedd Cyfarwyddwr Materion Corfforaethol a Chyhoeddus Hafal, Nicola Thomas, sydd yn rhan o’r panel sydd yn arwain yr ymgyrch, wedi rhannu ei barn ar y materion sydd yn wynebu menywod â phroblemau iechyd meddwl heddiw, 100 mlynedd ar ôl i fenywod ennill yr hawl i bleidleisio.\n‘Rwy’n credu ein bod wedi gwneud cynnydd sylweddol ond mae cryn dipyn o ffordd i fynd!\nYm mhob agwedd o fywyd gan gynnwys gofal iechyd, addysg a chyflogaeth, mae menywod yn gorfod gwneud dewisiadau neu gyfaddawdau na sydd yn rhaid i ddynion eu hystyried.\nYn 2018, nid yw menywod yn cael eu cynrychioli yn deg mewn llywodraeth ac ar fyrddau mewn busnesau ac mae dal rhaid i ni ymladd er mwyn i eraill glywed ein lleisiau mewn nifer o feysydd.’\n‘Mae #GNG yn amlygu’r prif faterion iechyd meddwl sydd yn wynebu menywod heddiw.\nYn siarad gydag Aelodau Hafal dros yr 20 mlynedd ddiwethaf, mae’r themâu cyson wedi cynnwys diffyg cefnogaeth i ofalwyr; gwasanaethau truenus i fenywod ifanc a merched, a diffyg gwasanaethau amenedigol yng Nghymru.\nOs ydym am wneud gwahaniaeth go iawn i genedlaethau’r dyfodol, mae menywod ifanc a merched yn gorfod cael mynediad at wasanaethau amserol a safon uchel sydd yn briodol i’w hanghenion.\nRhaid sicrhau bod gwasanaethau amenedigol arbenigol ar gael i bawb ar draws Cymru – gwasanaethau sydd yn darparu cyfuniad o gymorth iechyd meddwl effeithiol, gofal iechyd corfforol yn ystod ac ar ôl beichiogrwydd, a gwasanaeth sydd yn cydnabod pwysigrwydd y berthynas rhwng mam a’i baban. Bydd mamau newydd ond yn cael y gofal iechyd meddwl y maent angen a’n haeddu drwy ddulliau arbenigol cyfun.’\n‘Mae’r ‘geiriau’ eisoes yn bodoli mewn nifer o fformatau gan gynnwys y Ddeddf Hawliau Dynol (1983), Deddf Cydraddoldeb (2010) a Chod Ymarfer Deddf Iechyd Meddwl (1983): yr hyn sydd angen i ni weld nawr yw ‘gweithredoedd’ – camau sydd yn arddangos ac yn cynnig tystiolaeth nad oes rhaid i fenywod i wneud cyfaddawdau, nad oes rhaid iddynt fodloni gyda’r hyn sydd yn eilradd, neu’n waeth na dim, derbyn nad oes unrhyw opsiynau ar gael i ni.\nFel menywod, mae angen i ni wneud newidiadau ein hunain: i fod yn ddigon dewr a’n hyderus yn ein hawliau a’n gallu. Mae menywod o gwmpas Cymru – a’r byd – angen credu ein bod yn meddu ar yr hawl i fwynhau iechyd meddwl a lles.’\n‘Mae’r egwyddor yn amlinellu 10 pwynt gweithredu ac mae Hafal yn barod naill i ddarparu gwasanaethau neu ymgyrch am wasanaethau a gwelliannau ym mhob un o’r deg maes.\nRwy’n gobeithio y bydd yr ymgyrch yn ymrymuso menywod wneud y newidiadau eu hunain, i hyrwyddo newid ac i roi gwybod i bawb am yr angen am newid.\nBydd adroddiad terfynol yr ymgyrch yn amlygu i Lywodraeth Cymru’r hyn y mae menywod Cymru ei angen ac yn cynnig pa newidiadau y mae modd eu gweithredu – a’n sicrhau eu bod yn cael eu dal yn atebol am ymateb!’\n‘Nid yw unrhyw berson yn haeddu cael ei drin yn llai ffafriol yn sgil ei ryw. Rwyf am weld gwasanaethau a dewisiadau ar gael i fenywod yng Nghymru sydd yn briodol i anghenion personol, nid yn sgil eu rhyw.\nRwy’n gobeithio y bydd #GNG yn helpu i hysbysu ac addysgu a herio ystrydebau rhyw mewn cymdeithas er mwyn sicrhau mynediad teg ar wasanaethau priodol, safonol i fenywod yng Nghymru.’\n‘Mae nifer o fenywod wedi fy ysbrydoli dros y blynyddoedd.\nMae fy mam wedi fy ysbrydoli yn fawr; mae wedi rhoi set o egwyddorion moesol i mi a’m brawd ac wedi dangos ei bod yn fenyw gryf, annibynnol!\nTra oeddwn yn ystyried gyrfaoedd yn fy arddegau, roeddwn wedi fy ysbrydoli gan Florence Nightingale, nid yn unig am ei gwaith yn rhoi gofal nyrsio yn ystod Rhyfel y Crimea, ond hefyd yn sgil ei gwaith yn hyfforddi nyrsys y dyfodol. Mae sôn bod Nightingale wedi dweud “Rwy’n teimlo fod teimladau rhywun yn cael eu gwastraffu mewn geiriau; dylid eu trosglwyddo yn weithredoedd sydd yn dwyn canlyniadau”, ac mae hyn yn cydweddu gyda’r ymgyrch #GNG.\nDros yr 20 mlynedd ddiwethaf, mae’r menywod yr wyf wedi gweithio gyda hwy wedi parhau i’m hysbrydoli gyda’u hymroddiad, hygrededd, empathi a dewrder.\nBydd yr ymgyrch #GNG yn cael ei chynnal rhwng Gorffennaf a Medi 2018 ac yn cynnwys 22 digwyddiad ym mhob un sir yng Nghymru.\nDilynwch ein hymgyrch ar ein tudalennau Facebook a Twitter neu ewch i: https://www.hafal.org/deedsnotwords/