PENTYRCH.|1877-03-02|Y Gwladgarwr - Welsh Newspapers\nIssue: 2nd March 1877\nYR ARSYLLFA. Y mae enw y diweddar ROSSEU EE TITOS! MERTHYR, yn eithaf adnabyddus trwy Gymru Efe oedd nn o'r bec-hgyn cyntaf a fu yu offer jTiOl i lusgo ein cenedl i fyny o iselfro di- Dodedd cerddorol i fryniau'r gan. Gellir yn btiodol ystyried Mr. Bey con lei pioneer yn y gwaith rhagorol o ddiwygio eaniadaetb y Cymry. Ddeng miyjiedd ar ugain yn ol, efe oedd y dyn mwyaf prominent yn Ilys y gan yu Neheudir Cymru, ac yr ydym yn credu y gallwn ystyried eia diwedddai gyfaill Tydfylyn fel y nesaf ato. Ond a Ifir. Beynon y mae a fynom yn y sylwadau hyn. Ar yr adeg y cvfeiriasora ati uchod *yr oedd Cor Kosser Beynon, Merthyr, yn ddycbryn i holl gorau y wlad, ac ystyrid ef ary blaen o ddigon mewn nerth a gor- phenedd datganiadol i unrhyw per yn Ne- heudir C\_mru. Y mledai y son am dano, a gwyds'om am rai y pryd hwnw yn dod yr hrlll ft'ordd o sir Gaerfyrddin i Ferthyr, yn tenaf er mwyn clywed Cor Bosser Beynon a Chor Tydfylyn, ac yna dychwelent ac ymosodent ar y gwaith o ddypgu eu corau !vartrefol yn gyffehb. Bu Telyn Seion liefyd mewn bri mawr yn mysg ein corau a'n cynulleidfaoedd, hyd nes i chwyldroad pellach ddod yn ngwasanaetb y c\_segr. Dywenydi mawr genym gtel ar ddeall fod yn mwriad y cerddorion i anrhydeddu ei goffadwriaeth trwy godi cofadail uwchben ei fedd. Nid ydym yn cofio gweled hanes iddo gael un dysteb yn ei fywyd, ac y mae yn deg a rhesymol i'w gydwladwyr wneyd y devrnged fechan hon i'w goffldwriaeth. Y mae COR UXDEB01 ABERDAR, dan arweiniad Mr. Rees Evans, yn gwneyd dechreuad campus ami, a dylai holl Gymru ddilyn eu hesiampl. Bwriada y cor galluog hwn roddi perfformiad o Samson" dydd Gwener y Grglith nesaf yn y Temperance Hall, Aberdar, a'r elw at Gofadail Rosser Beynon. Well done fechgyn Aberdar, yr ydych yn gweithio yn yr iawn gyfeiriad, a bydd i chwi wobr am eich llafur yn marn ac edmygiant y genedl. Yr ydym yn deall fod y cor yn ymberffeithio ar yr hen gawr cc Samson byth er y perfformiad yn Aber- dar y Nadolig diweddaf. Yr cedd eu canu y pryd hwnw yn wefreiddiol dda, ond rhaid y bydd yn tra rhagori y Groglith nesaf, wedi cael tri mis arall i ymgoethi ac ymdrwsio Y mae y gantores enwog Miss Marian "Williams i gymeryd rhan yn y perfformiad yma y Groglith. Y mae ei henw a'i hanes yn glodfawr nid yn unig yn Nghymru ond hefyd trwy holl Loegr. Dyna fel y dywedid am dani yn mherfformiad Samson yn y Pecrhyn Hall, Bangor, gan yr Herald Cymraeg—"Dyma y tro cyntaf i mi gael y pleser o glywed Miss Marian Williams yn cymeryd rhan mewn oratorio, a dymun- wn ei llongyfarch ar y derbyniad brwd- frydig a roddwyd iddi gan y dorf fawr bob tro yr ymddangosai ger eu bron. Hi a ganodd yn rhagorol yr hollranau aymddir- iedwyd i'w gofal, ond y darnau a gynyrch- odd fwyaf o frwdfrydedd oeddynt yr alaw felueber Ye men of Gaza,' a'r unawd uchel Let the bright seraphim.' Ar ol datganu y diweddaf, gorfodwyd hi i gyd- n nabod fwy nag unwaith y gymeradwyaeth uchel a roddwyd iddi." Deallwn mai y basso fydd Mr. Gordon Gooch, o Awstralia, yr hwn a enillodd y wobr fel lleisiwr yn y Royal Academy of Music. Bydd Mr. James Sauvage eto yn personoli y cawr; a chymerir y rhan gymerwyd gan Miss Harries, y Nadolig, gan Miss Jennie Lewis, yr hon, yr un fath a Mr. Gooch, fydd yn gwneyd ei hymddangosiad am y tro cyntaf. Bydd y land yn gyflawn yma, dan arwein- iad Mr. E. G. Woodward. Yr oedd orchestra y Nadolig yn dda, ond credwn y bydd yn vell y tro hwn, oherwydd y mae Mr. W oodwiud ei hun wedi ymgymeryd a dethol yr offerynau a'r offerynwyr. Felly, gwelir y bydd yma wledd o newydd flas. Golyga y cor fod yn Nghasnewydd llun y Pasc yn perfformio "Samson." Bydd trains rhad o Aberdar yno am tua 3s. 6c., a gellir dychwelyd o Gasnewydd gyda special train ar ol y gyngherdd hwyrol. Nid oes ddadl na phleidir y mudiad, gan fod yr amcan mor ganmoladwy a'r canwyr mor enwog. Nis gwyddom yn iawn beth i'w feddwl am ohebydd Llundain y South Wales Daily News. Ysgrifenai yn ddiweddar am ryw ddyn mawr oedd newydd farw, a dyna ddywedai He has gone to the silent land." We], os mai'r bedd a olygai wrth y "silent land," nid oedd o'i Ie, ond os mai gwlad y trueni neu wlad y gwynfyd a olygai, yr oedd yn mbell o'i Ie. Nid oes y rhithyn lleiaf o sail i gasglu o'r Beibl fod dim silence yn uffern. Beth ddywed Milton am dani:— "What if all Her stores were open'd, and this firmament Of hell should spout her cataracts of fire, Impending horrors, threatening hideous fall One day upon our heads; while we perhaps Designing or exhorting glorious war,—" Caught in fiery tempest shall be hurl'd Each on his rock transfix'd, the sport and prey Of racking whirlwinds." Am y gwynfyd nis gallai y Silent land fod yn Wir, canys fe ddywed loan "Ac mi A glywais lais telynorion yn canu ar eu telynau." Yr oedd yno yn aml-gorawdau fel swn taran fawr yn dywedyd Aleliw- ia." Ocd y mae y gohebydd dan sylw wrth b;¡b hanes yn mhell o fod yn uniawngred, o'r hyn leiuf os yw ei lythyrau yn cynwys ei syciadau. Mudiad yn ei le yw fod ein cefndryd o'r ochr draw i'r Werydd yn anfon yma eu CIG BHAGOROL. Yr unig fai ydyw Bad oes digon o gyflenwad yn cyrhaedd yma yn wythnosol. Un wyth- nos pan ddaeth supply ohoco i Aberdar, anfonodd y cigyddion hwythau y criwr allan i hysbysu fod ganddynt hwythau gig eidion am 8J y pwys. Y gwir am dani, y mae mae bd anferth. yn rhywie, ta le mae y lie hwnw, fod eig yn dal mor uchel. Pa res win sydd fod 10c. lie. a Is. yn cael ei ofsn am gig yn eia marchnadoedd ni, pan y^mae cig yn cael ei ddwyn dros dair mil o for, a thros ddau can' milldir gyda'r tren o L'erpwl, ac yn cael ei werthu yn Aberdar, Abertawe a Chaerdydd urn 6c. 7c, ac 3c. y PW) s ? Yr ydym yn foddlon i'r cigyddion gael yr hyn a fyddo yn deg a rhesymol, ond yn enw pob synwtr, cofier yr amser caled ydyw hi ar y gweithwyr, a chofier y gyflog fitw fach a enillant ar hyn o bryd. Y rn:;e yn syndod fod Ilawer ohonynt a theuluoedI mawrion yn gallu hongian byw. Dydd Iau (Mawrth laf) cynelir EISTEDDFOD IFORAIDD TREHERBEHT. Mae pob rhagolygon y bydd yno gystadlu brwd gan feirdd a chantonon. Hynoi na fyddai yehwaneg na thri bardd yn cynyg ar yr hen bererin Canon Jenkins. Yr oedd efe yn deilwng i ganu ar ei ol, a gobeithio fod y bryddest fuddugol yn Treherbert yn ddarlun byw ohono. "WYLIEDYDD BETH AM Y NOS." Y mae nos fasnachol y deyrnas yn para hyd yma, ac Did ydym yn gweled llygeidyn gwawr yn unman. Yr oeddym ni, a llawer gyda ni, yn hollol gredu y byddai rhyw gvffro yn y gwersyll tua'r Gwanwyn hwn, a dyma ni wrth borth mis Mawrth, heb un start o fath yn y byd ac. yn wir, os dim, y mae y nos yn myned yn dywyllach tua Chwmdar, canys y mae son fod pwll Mr. Brogden yn myned i sefyll, gan nad oes digon o bris i'w gael am y glo. Y mae bron bod yn bedair blynedd o nos fasnachol ar Gymru bellach, a 'does bosibl y gall hi bara lawer yn hwy. Tored gwawr yn fuan meddwn ni o eigion calon. Yr oeddem yn pasio drwy Landwr, Aber- tawe, yr wythnos ddiweddaf, a gwelem yno gangen o'r SWANSEA FREE LIBRARY. Tarawodd i'n meddwl yn union am y gwith- wynebwyr hot headed i Free Library Aber- dar. Yr oedd rhyw frawd o Gwmaman yn ymffrostio yn eu Llyfrgell hwy yn y cyfar- fod diweddar. Pe ceid y gyfraith mewn grym yma fe ellid cael caaghenau yn Nghwmaman, Aberaman, Capcoch, Tre- cynon, Cwmdar, a Hirwaun, yr un fath ag y^mae yn Abertawe. Beth sydd yn Aber- dar na fuasai y gyfraith yn taro i ni gystal ag i Abertawe ? Gallasai canoedd a miloedd o weithwyr gael lies a gwrteithiad i'w meddyliau trwyddi, a byddai y manteision diwylliadol hyn yn fwyna gorbwyso ychydig geiniogau y dreth. Paham na fuasech yn meddwl frodyr cyn siarad a gweithredu fel y gwnaethoch ? Darfu i chwi atal blaen- fynediad addysgiant a diwylliant meddyliol yn Nghwm Aberdar am o leiaf ddeuddeg mis, ond fe ddaw barn i fuddugoliaeth, ae nid yw y dydd yn mhell pan fydd Aberdar yn y meddiant o Lyfrgell Rydd, ac adar nos anwybodaeth wedi eu dystewi ar gangau hen ywenau ebargofiant. Fe symudir y rhwystrau, chwelir yr atal-gloddiau, ac fe fydd gwedd amgenach ar Aberdar a'i phlant eto nag sydd ar hyn o bryd.\nPELENI Holloway.—Mae y cyfnewidiad ami yn yr hin yn y wlad hon yn beryglus iawn i rai egwan eu hysgyfaint, ac. i'r rhai nervous. Dylai pawb ydynt yn cael eu blino yn y ffyrdd hyn ddefnyddio y feddyginiaeth ragorol hon mor gynted ag y teimlant anesmwythder corfforol, neu y teimlad aflonydd sydd y meddianu y cyfansodd- iad, ac yn dynodi fed peirianau y treuliad allan o le. Cymerer un o Beleni Holloway tua chanol tji' nono gyda dogn digon mawr i ryddhau y coluddion, pan mai y dyoddefydd yn neillduo i orphwys, a cheir y bydd iddynt yn ddioed wellhau yr anhwyldeb, ac adferu trefn drwy yr holl gyfansoddiad. Dylid gwneyd prawf ar unwaith o feddyginiaeth mor syml, dyogel, a llwyddianusyn ei heffeithiau, pan fyddo afiechvd drwy aDwyd neu rhyw achos arall, yn bygwth vm- osod ar y corff. osod ar y corff. Boneddigesau hyny nad ydynt wedi defnyddio Starch Glenfield, dymunir ar iddynt wneyd un prawf o hono, a bob yn ofalus am ganlyn y cafar- wyddiadau argraffedig ar bob pacyn. Y mae yn ychydig anhawddach ei wneyd na Starches ereill ond pan y deuir dros yr anhawsdra. dywedir fel Crolchwraig y Frenhi*es,. mai y Starch goreu a aaefnyddiwyd enoed ydyw. £ 92 PELENI HOLLOWAY.- YR YSGYFAINT A'R CYLLA Y mae tywydd twym a boret au a phrydnawnau oerion bob amser yn creu anhwylderau yn rhanau treuliol y corff, y rhai ddylai gael gofal prydlawn. Nid oes dim yn debyg i Beleni Holloway am wella y treuliad. Maent yn cael eu cydnabod yn gar- „ P1..a thramor fel y feddyginiaeth sicraf ac etteitniolaf at benau anhwylus, poen yn y cylla diffyg treuliad, gwynt, chwyddiad, gwrthwyneb- edd, pob math o ryddni, clefyd y gwaed, sychdery croen, a bol-rwymedd. Y mae y Peleni hyn YD amddiffyn y cyfansoddiad rhag y niweidiau am rywiol sydd yn dilyn cyfnewidiadau y tywydd, arc feliy o werth mawr yn y tymor hwn o'r flwyddyn. rd Nid ydynt yn ymyraeth dim a gwaith na phlesor\nOGOF ORLANDO. EDRYCII YN MLAEM". MR. GOL.Digon niwliog a difywyd yw pethau tua cymydogaeth yr Ogof yma y dyddiau presenol. Nid oes cymaint ag un wreichionen o obaith y cawn y fraint o gynhebrwng y dyddiau blin a'r amser drwg presenol i lanerchall llwydion ebargofiaiit. Mae rhai personau yn barod i achwyn a grwgnach am nad yw eich gohebwyr yn addaw amser gwell iddynt. Byddai yn llawenydd dieilfath gyda bechgyn yr Ogof yma pe byddai yn ein gallu i addaw amser gwell iddynt, nid er Iles eich darllenwyr lluosog yn unig, ond er ein lles ein hunain a'r byd yn gyffredinol. Priodol fyddai yn y fan hon hysbysu y dosbarth gweithiol o'ch darllenwyr mai brodyr o'r un teulu a hwythau yw bechgyn yr Ogof, ac hefyd gall Orlando ddangos cystal par o ddwylaw cyrn a neb dyn byw yn Nghymru. Felly, peidied neb ohonoeh am foment a meddwl nad ydym yn brofiadol o'r hyn yr ydym yn ei ysgrifenu. Fel y dywedasom, digon niwliog a difywyd yw pethau yn ymddangos y dyddiau presenol, heb y gobaith lleiaf y cawn welliant buan. Yr ydym bellach yn berffaith sicr nas gwyr neb y gwir achos o'r marweidd-dra presenol,—marweidd-dra, ond odid, na fu ei fath yn hongian uwchben ein gwlad erioed o'r blaen—marweidd-dra ag sydd wedi dadymchwelyd a dinystrio cysur a hapusrwydd canoedd a miloedd o deuluoedd o bob gradd, gwreng a bonedd- marweidd-dra ag yr edrychir arno gan oesau dyfodol megys rhyw. bla difaol neu farn dymhorol. Pa beth yw gwir achos o'r marweidd-dra hwn? Dim ateb. Pe byddai i rywun ofyn y gofyniad yna i rai o rogues y byd masaachol, nid yw yn eu gallu i ateb. Mae yn wir fod llawer wedi ceisio ateb, ond i ddim un pwrpas. Yr ydym yn ysgrifenu fel hyn yn hollol groes i'r graen, ond rhaid oedd i'r ysgrifbin ddilyn y teimlad a gwirionodd. Llawer iawn o guro fu ar ben diweddar Ymerawdwr Ffrainc, Napoleon III.; ond ein barn ostyngedig ni ydyw, a chyda theimlad o barch i'w goffadwriaeth yr ydym yn ei ddywedyd, nad oes yr un gronyn o ddaioni wedi deilliaw i Ewrop oddiar y diwrnod y diorseddwyd ef hyd yn bresenol. Er ein bod yn Werinwyr trwyadl, eto nis gallwn lai na choleddu y syniadau uchod am dano. Y peth goreu ynte i ni yw edrych yn mlaen, gan obeithio am amser gwell. Rhodder mwy o chwareu teg i reswm, a gwrandawer llai ar y dynion hyny a broffesant mai hwynt-hwy yw gwir gyfeill- ion y gweithiwr. Darllener mwy ar bapyrau masnachol y deyrnas a'r byd, a gwrandawer llai ar areithiau conglau yr heolydd.' Bydded i ni fod yn fwy o gyfeill- ion i'n meistri, a byw yn mhellach oddi- wrth y rhai ydynt yn defnyddio y wasg i greu teimladau annymunol rhwng gwahanol bleidiau, a chymdeithaswn fwy a dynion heddychol, gan gadw draw o swn terfysg- wyr ein hapusrwydd. Treuliwn fwy o'n hamser gyda'n teuluoedd gartref, a llai yn nghyfarfodydd y Black Cock, Red Lion, &c. Darllener mwy o'r Beibl, a llai ar reports anwireddus y dynion hyny ag sydd yn barod bob amser i sugno ein gwaed a bwyta mer ein hesgyrn. Gosodwn fwy o wlaneni Cymra ar gyrff noeth ein gwragedd a'n plant, a llai o sidan ar eiddo Mrs. Jones, y Blue Boar, a Mrs. Jenkins, y Pheasant Bush. Rhoddwn fwy tuag at gynorthwyo achos Mab Duw, a llai i Dywysog y Ty- wyllwch. Ond i ni fabwysiadu y pethau uchod, yr ydym o'r farn y bydd i ni wella cryn lawer ar ein hapusrwydd yn dymhorol ac ysbrydol. Cwyn gyffredin y gweithwyr y dyddiau presenol yw, 0 na chaem weled amser da unwaith eto, byddem yn sier o wneyd gwell defnydd ohono! Beth gwell yw i ni lefain ar ol yr aderyn, wedi i ni ei adael i ffoi oddiwrthym ? Clywsom ein tadau yn achwyn am yr un peth. Paham, ynte, na wrandawsem arnynt hwy ? Dyma'r paham, syr,—am fod yn well genym wrando ar ryw estroniaid ag oedd- ynt wedi dyfod i'n gwlad er mwyn march- ogaeth ar gefnau the easy led Welshmen ie, dyna'r paham. Mawr y euro fu ar ben y Cymro Gwyllt (maddeued i ni am ddwyn ei enw i fewn yn y fan hon) am ei fod yn beiddio ysgrifenu yn groes i opiniynau pioneers (?) y dosbarth gweithgar. Erbyn heddyw, mae y rhai hyny na fynent wrando ar y Cymro wedi cael gweled a phrofi, os nad yn gyfangwbl, yn rhanol fellv. fod v pethau a ysgrifenwyd ganddo yn wirionedd. Fel y gwyddoch, syr, Nid oes anrhydedd i brophwyd yn ei wlad ei hun felly am y Cymro Gwyllt, ni fynent wrando arno am mai Cymro ydoedd. Mwy o ddoethineb i'r fantol y tro nesaf, a llai o ragfarn, ac yxa bydd rhyw obaith y ca pwyll a rheswm fwy o chwareu teg. Wrth gyfeirio tua'n gorchwyl nos Fawrth, Chwefror 13eg, clywsom fod telegram wedi dyfod i gymydogaeth yr Ogof a'r newydd galarus fod un o gedyrn Duw wedi huno yn yr angeu, sef y PARCH. JOHN RUFUS WILLIAMS. Tarawyd ni a syndod, galar, a llawenydd. Synem wrth feddwl fod un mor gadwrus yr olwg arno wedi syrthio yn aberth i angeu yn nghanol ei gryfder. Galarem wrth feddwl fod eglwysi a Chymanfa v Bedyddwyr yn Morganwg wedi colli un o'u prif golofnau. Llawenhaem wrth feddwl ei fod wedi glanio yn iach a dyogel o afael pob poen— Yn ardal lonydd yr aur delynau. Y mae colli ambell i ddyn yn eaill i'r byd, ond Did felly am Rufus. Y mae colli Rufus yn golled i'r eglwys, i'r gymanfa, i'r enwad, i Gymru, ac i'r byd. Wrth ei golli ef, collodd Cymanfa Bedyddwyr Mor- ganwg un o'r business men goreu a feddai. Yr oedd hefyd yn bregethwr a duwinydd o'r radd naenaf. Nid oes genym yn awr ond ail adrodd dymuniad y bardd awen- fwyn Gurnos Jones,- Heddwch i'w lwch anwyl ef. Cyn gorphen ar hyn o lith, caniatewch i ni gyflwyno ein diolchgarwch gwresocaf i awdwr talentog LLYTHYR LLUNDAIN, am ein galw i gyfrif yn nghylch yr hvn a 9 C, ddywedasom am Arglwydd Beaconsfield. Gwyddom ei fod yn berffaith brofiadol erbyn hyn pa beth yw ysgrifenu o dan impulse y foment, a thrwy hyny gobeithio y bydd i'r brawd faddeu i ni am dori ar draws rheolau cymdeitha's. Nid ydym ni tua'r Ogof yn gwybod rhyw lawer am courtesy, fel pobl prifddinas prif wlad y gwledydd.—Yr eiddoch am y tro, ORLANDO.\nEISTEDDFOD TROEDYRHIW. At y Beirdd. Derbyniwyd y cyfansoddiadau a arddelir wrth y ffugenwau canlynol yn brydlawn :— Y Briodasgcnld.-Un a lyncwyd gan hen lanciau, Dafydd y gwas, a Cipiwyd fi gan Cupid. Y Bryddest.—Ab Rheswm, Rhwyfwr ar fin yr afon, Imago, a Gwely cystudd. Marwnad y diweddar Barch. JïV. Morgan, Troedyrhiiv.—-Hen gyfaill iddo (laf), Elcanah, Calon Ddrylliog, Hiraethfardd, Dafydd y. Gareg Wen, Hen gyfaill iddo (2il), Galarwr galarus, Pererin, a Deigryn o fro angof.- Rhydderch ab Morgan.\nCAERDYDD. Nos Fercher, Chwefror 21ain, cynaliwyd complimentary concert ardderchog i Miss Hattie Davies, yn y lie uchod, pryd y gwas- aethwyd gan y boneddigesau a'r boneddigion canlynol Misses Hattie Davies, Annie Williams, Gayney Griffiths, Prof. Parry, Eos Morlais, Gwilym Thomas (America), yn awr o'r Porth, Cwm Rhondda, a Master Haydn Parry, fel cyfeilydd. Yr oedd yn un o'r cynherddau goreu y bum ynddo erioed. Nid oes rhaid iddynt wrth ganmoliaeth yr un ohonynt, ond cyfeiriwn ein sylwadau at y seren ddysglaer newydd oedd yn cymeryd rhan yn y gwasanaeth, sef Mr. Gwilym Thomas. Y mae yn berchen ar lais cyflawn, clir a soniarus. Canodd "The last man'' -gyda chymeradwyaeth mawr. Dyma un o fechgyn y pwll glo eto wedi dringo i fyny heb fawr manteision ond manteision yr aehvyd, ac yr oedd yn llawen genyf fel un, wedi bod yn gweithio mewn pwll glo fy hunan, weled y cyfaill yn dod i maes cystal. Gobeithio mai dechreu cael engagements i ganu mewn cyngherddau y mae. Dichon y cymer rhyw gyfaill y peth mewn llaw i rhoddi eglur- had a'r olygiadau dyfodol Mr. Thomas—a ydyw yn meddwl myned i Aberystwyth i'r ysgol am dymhor 1 Os ydyw, dylem fel hen gyfeillion rhoddi ychydig gymorth iddo i gyrhaedd ei amcan clodwiw. Trodd y gyng- herdd allan yn llwyddianus.—Un oedd yno.\nWORKINGTON. Cynaliwyd cyngherdd yn y lie uchod nos Lun, Chwefror y 19eg, dan nawdd Wm. Griffiths, Yaw.; C. T. Valentine, Yaw.; &c. Y principals oeddynt Miss Marian Williams, Llundain, a Mr. J. L. Williams. Canodd y blaenaf y canlynol yn hynod o feistrolgar ac effeithiol Softly sighs," "Let me dream again," a Somebody;" a llanwyd y neuadd a banllefau o gymeradwyaeth iddi yn ystod y cyngherdd. Cafodd Mr. Williams dderbyn- iad brwdfrydig hefyd ond y cyntaf oedd y arwres y cyngherdd, yr oedd ei datganiad o Somebody" tuhwnt i ddim, braidd, a glywsom erioed. Canodd amryw ereill, pa rai a wnaethant eu rhan yn ddeheuig ond y personau uchod oedd yn cyfansoddi i fyny y cyngherdd. Clywsom mai budd-gyngherdd i'r Mr. Williams uchod ydoodd os felly, credwn iddo dderbyn elw go lew, gan fod y neuadd yn orlawn. Cyn terfynu, da genym hysbysu fod y gwaith alcan sydd yma yn myned yn y blaen yn hwylus eto, a phobpeth yn heddychlon fel arfer.—T. W.\nCYMANFA GERDDOROL FFYNONDAF.\nCYMANFA GERDDOROL FFYNONDAF. Bwriada y Parch. J. Roberts (Ieuan Gwyllt) dalu ymweliad a Ffynondaf yn mis Ebrill nesaf, ac y mae cantorion Ffynondaf a rhan uchaf dosbarth Caerdydd Y1;1. prysur barotoi gogyfer a'r gymanfa uchod. Nos Lun, Chwef. 19eg, cafwyd y rehearsal gyntaf yn Treforgan. Rnwystrwyd llawer o gantor- ion i dd'od yn nghyd oherwydd y gwlyban- iaeth. Wedi dechreu y cyfarfod gan un o weinidogion y dosbarth, yr hwn hefyd a ddar- llenodd yr emynau yn foddhaol iawn, cychwynwyd gyda chanu y don "Trallwm." Canwyd saith o donau o'r Llyfr Tonau, un don o Swn y Jiwbili, ac un chant. Yr oedd sylw neillduol yn cael ei roddi i'r gwahanol gymeriadau sydd yn gorwedd yn y farddon- iaeth, yr hyn yw prif ddiffyg ein canu cynull- dyddiau hyn. Arvreinvdd y can a oedd Mr. D. Williams, Ffynondaf, ac yr oedd ef a r cantorion yn deall eu gilydd yn dda. a genyf ddeall fod cor Ffynondaf yn parotoi ar gyfer cyngherdd a gynelir rywbryd yn mis. Mawrth. Disgwyliwn am wledd gerddorol.. -Blackwell.\nHIRWAUN. CynaKwyd cyfarfod cystadleuol yn y- Yictona Hall, nos Iau, Chwef. 22ain, dan> lywyddiaetn y doniol Mr. T..J. Evans manager Glofa London & Mertlivr -i hpivn' Mwyd ganyPa^. W„, T, Uanvyd yn _y ddau berson hyn lywydd a beirmad penigamp. Enillwyd ar y traethawd ar Ddylanwad gemau segur" gau frawd ieuanc o'r enw i'1"1 'I" Hirwaun gwobr, 10.3.; a, chafodd ei gyd-gystadleuwyr uchel gymer- adw^etli. Enillwyd am y penillion goreu i lar. Sims am ei anturiaeth yn codi neuadd yn Hirwaun gan un o feirdd Rhie-os gwobr,, 4s. Canu y bass solo" The trumpet shall sound goreu, Wm. D. Davis, Hirwaun; gv/obr, os. Cystadleuaeth y tenor sola Gol omen Wen; goreu, Daniel Davies, liecynon; gwobr, 5s. Soprano solo, "He shall feed his flock;" enillwyd ar ganu hwn gan Mrs. Kruger Evans. Y mae enw y i ddynes hon yn adnabyddus iawn yn nghymydogaethau Merthyr ac Aberdar fel un wedi ymarier llawer a'r esgynlawr er's blynyddau, ac yr oedd ei llais yn ddiamheu mor bright ag erioed. Gresyn na b'ai yn ymarfer ei hun yn amlaehyn y cyfeiriad hwn, ieo>d "id yn ami y ceir y quality ag y mae hi yn fedchanol arno. Yn nesaf cafwyd cystadleuaeth av y don "Llan?eitho," o Lyfi Jeuan Gwyllt 1 ddeuddeg mewn nifer,. ^obr 12s daeth pedwar parti yn mlaen, ac enillwyd yn rhwydd gan Wm. J. Davies, Bethel-place. Awn yn nesaf at brir gystadl- euaeth y cyfarfod, sef y dadganiad o'r Gwlithyn, gan_ Alaw Ddu, gwobr, 2p. Daeth pedwar cor i'r ymdrechfa lion. Y mae yn syn genym fod cymaint ag un c6r yn cystadlu o gwbl; oblegyd, i'm tyb i, y mae y wS g^?d' df=°S ^Md-dra 'aiatferol wrth roddi gwobr mor fechan am y priF ~TrnA Y y c6r buddugol y swm anferth ° saith ceimog a thair ffyrlin^ yr un wedi talu am eu mynediad i mewn a chopi o'r don, heb son am dalu am eu lie wrth ddys<m. Y mae n wir fod pob ceiniog yn help ar amser S yn! j? £ ond syned pawb, a. chywilyddied y pwyllgor, pan yr hysbyswa- fod y corau wedi llafurio yn galed am ysbaid o chwech wythnos o amser, Sul, gwyl, a gwaith, ac aberthu lluaws o bethau ereill, am mor lleied o wobr yn wir, y mae yn peri i'r law? On?" WIS gei8> rhoddi hanes ar- °"d ca1nodd 7 c6rau oil yn swynol, a'r goreu y tro hwn oedd c6r D. Roderick Hirwaun. Yna terfynwyd v cyfarfod a phawb 1 raddau hfelaeth wedi eu boddloni' "'6' mae yn mwriad y pwyllgor i roddi yr elw deilhedig o r cyfarfod tuag at wobrwyo teil- yngdod, sef cyflwyno tysteb ac anerchiad i R. H. Morris, arwemydd Cor Undebol Glynnedd, Rhigos, Hirwaun, a Llwydcoed. ac fe gymer y cyflwyniad le dydd gwyl Dewi Sant, sef y laf o Fawrth, yn Victoria Hall, Hirwaun Y mae y brawd hwn yn ddyeithr 1 mi, ac felly yr wyf dan anfantais i wybod. L I llawer am dano ond beth bynag am hynyr gallaf nodi un rhmwedd neillduol sydd ynddo sef ei hynodrwydd am gefnogi eis- teddfodau trwy fyned a'r cor lluosog sydd dan ei ofal iddynt 1 gystadlu a chredwyf yn ddibetrus fod dyled ar bwyllgorau eistedd- fodau diweddar Merthyr, Aberdar, ac Aber- tawe, iddo am eu cefnogi mor drwyadl, a dylasent gyfranu yn helaeth tuag at y dysteb- hon oblegyd fe weithiodd yn galed iawn hwyr a boreu er cyrhaedd ei amcan Tef' cefnogi yr eisteddfodau. Mewn gwirioAedd, fe ddangosodd y cor wrhydri a gweithgarweh nnw?+? Vy atimor egni'ol am gynifer oweitlnau a hyny pan oedd hen dduwies ffawd yn troi yn ei erbyn bob tro! a phe buasai genyf gyfoeth fy mrawd Rothschild a n f y' buaswn yn bendithio pob- un ohonynt er eu bod yn lluosog, 4 gwobr thrSh ?^^ Chaf°dd na thraullnl thrafferth fod yn rhwystr iddynt gyrhaedd eu hamcan. Os derbynioi genyol, WJ ° cyflwyniad y dysteb a djfaniddiad T anerchiad, ymddenoys yn eich rhifyn nesaf. E08\nPENTYRCH. .,CIna11^ydcyfarfodydd misol yn n^haoet Maw t?S M Calfinaidd Pentyrch, dyddiau. Mawrth a Mercher, y 13eg a'r 14eg cyfisol. Dechreuwyd prydnawn dydd Mercher, trwj~ 1 r gweinidogion gynal society. Dydd Mercher gweinyddwyd gan y Parchn. W. Williams Hirwaun; T. Rees, Merthyr R. Morgans Llwydcoed T. Phillips, Mountain Ash*- Jones, Treherbert; a D. Griffiths, M-rtVr Calfin. J\nDywedir mai yr Albert Hall, Casnewydd, (lie perfformir Samson" Llun y Paso.) ywy neuaddharddafynNghymru,costioddl5000D\nRHYBUDD.- Y mae Mri. Reckitt a'i Feibion. weai clewib y ffurf pedair-onglog i wneyd eu Pari* Blue a, hyny oherwydd fod cymaint o liwiau X eU gwneyd yn fodiau, peleni, phow- T ?? y maent yn gorfod rhvburlHin cyhoedd yn erbyn mathau gwael o liw gh'is sydd yn cael eu gwneyd o'r un ffurf, yr hwn a werth? oherwydd yr elw ychwanegol ageir trw/hyny Slw ga? hyny' 3^1 Y Paris pedair- onglog, yn dwyn enwau L EECKITT A'I JTEIB- Y J/yddnod masnachol. 1441. Ni Chedwir Hwm.-Y mae v cvhoedd hwynt, anfoner am y darlunlen at i? S^msrQ Machine CoSS? Great Driffield, neu 97, Cheapside LondonV ^a' i/t/ti J


Mynd Igam Ogam | Ffordd Cambria | Ffordd Cymru\nMynd Igam Ogam Ewch dros y top, fel y gwnawn ni, ar ddolenni a gelltydd lleol ar hyd ffyrdd y mynyddoedd.\nMynd Igam Ogam (Zig-Zagging)\nTorrwch y gornel, ewch dros y top, cymerwch y ffordd gefn – fel y gwnawn ni. Weithiau mae’n gynt; fynychaf, mae am fod rhywbeth arbennig yn disgwyl amdanoch rownd y tro.\nEwch tua’r dwyrain o Drawsfynydd ac mae’r ffordd yn sgubo heibio i fynyddoedd Arenig, y mae cynifer o artistiaid wedi’u peintio, i Lyn Tegid. Dyma lyn naturiol mwyaf Cymru, ac mae rhywogaeth unigryw o bysgod yn byw ynddo ers Oes yr Ia – y Gwyniad. Mae’r llyn yn boblogaidd gan syrffwyr gwynt, hwylwyr a physgotwyr. Bu tref y Bala’n ganolog i fywyd diwylliannol a gwleidyddol Cymru erioed. Ychydig filltiroedd tua’r gogledd, codwyd argae ar Afon Tryweryn yn 1965 i greu cronfa i gyflenwi Lerpwl, gan foddi pentref Capel Celyn. Hyd heddiw, mae pobl yn dal i ddweud Cofiwch Dryweryn – a’i ysgrifennu ar waliau – i’n hatgoffa o frwydr y genedl.\nCronfa ddŵr Clywedog\nBydd pobl leol yn tueddu i dorri’r gornel rhwng Machynlleth a Llanidloes drwy fynd heibio i Lyn Clywedog. Mae hi’n ffordd droellog, donnog ar hyd y rhan fwyaf o’r daith, ond yn hen ddigon llydan i geir basio’i gilydd. Tua’r gogledd y cewch chi’r olygfa orau: oedwch ger cofeb Wynford Vaughan-Thomas i weld panorama eang dros Eryri: hon oedd hoff olygfa’r darlledwr mawr yn y byd i gyd.\n‘Ardal y Llynnoedd’ Cymru\nYn ôl teithwyr Oes Fictoria, dyma ‘ddiffeithwch glas Cymru’: y Mynyddoedd Cambrian - eangderau mawrion, dim pobl. Dyma’r ardal â’r boblogaeth leiaf drwy’r wlad o hyd (o ran pobl, o leiaf): bywyd gwyllt sy’n teyrnasu yn y dirwedd enfawr hon. Y lle gorau i gychwyn yw Canolfan Ymwelwyr Cwm Elan. Gallant argymell llwybrau cerdded, seiclo a gyrru o gwmpas y rhwydwaith o argaeau a chronfeydd dŵr, a’r rhosydd a’r coedwigoedd sy’n eu hamgylchynu.\nMae’r A470 yn torri llwybr dramatig fel cyllell drwy fenyn ar draws mynyddoedd Bannau Brycheiniog ynghanol y Parc Cenedlaethol. Ond mae’n werth archwilio unigeddau tywyll y bryniau ar ddwy ysgwydd y Bannau hefyd: i’r gorllewin, y Mynydd Du (unigol) sy’n rhoi golygfeydd godidog dros Sir Gaerfyrddin, a’i draed yn cyffwrdd â Llandeilo. Tua’r dwyrain, y Mynyddoedd Duon (lluosog, peidiwch â drysu!) sy’n ymestyn tua’r ffin â Lloegr (a dyma leoliad Gŵyl y Dyn Gwyrdd ardderchog, yng Nghrughywel). A thua’r de, mae Bro’r Sgydau’n cynnig y casgliad gorau o raeadrau a cheunentydd ym Mhrydain gyfan\nFelinfach Griffin, Bannau Brycheiniog\nByddwch chi’n pasio (neu, yn ddelfrydol, yn oedi yn) y Felin Fach Griffin rhagorol; dyma flas o’r hyn sydd i ddod. Anelwch i’r dwyrain i’r Fenni, a dyma chi ym mhrifddinas fwyd Cymru. Cynhelir gŵyl fwyd enfawr yma bob mis Medi, a cheir dyrnaid o fwytai-â-llety rhagorol yn Sir Fynwy a Dyffryn Gwy. The Walnut Tree, The Whitebrook (y ddau wedi derbyn seren Michelin), The Hardwick, The Bell at Skenfrith, The Bear pob un yn werth stopio ynddo.\nEin dewis ni o blith y gwledig anarferol, gydag arogl lafant a jin perlysieuol.\nLlyn Tegid gan Wales on view Wales on view\nCronfa ddŵr Clywedog gan Wales on View Wales on View


beth nawr yw’r ddadl ynglyn a’r iaith? | yn y bore, roedden ni'n cysgu\nbeth nawr yw’r ddadl ynglyn a’r iaith?\n‘Featured image’: braint ac anrhydedd yw cyhoeddi y gwaith celf gwreiddiol wnaed gan yr artist Ruth Jên i ddathlu pen-blwydd Y Lolfa yn 50! #Lolfa50\nPen-blwydd hapus i’r @YLolfa — bydded i fwy o Gymry Cymraeg gael eu hysbrydoli gan eich mentergarwch ddiwyllannol!\nMurlun newydd Ruth Jên gydag eiconau cenedlaethol (2006):\nMae’r Lolfa wedi cyhoeddi cannoedd o lyfrau. Dyma edrych nôl ar y rhai fu’n boblogaidd iawn dros y degawdau!\n#yagym : Meleri Wyn James: #NaNel\nmeic stevens: a’r brawd houdini —\nPosted on Mai 28, 2017 gan Miss Gwenllian\n← #Plaid17 #TarianCymru


Swydd wag: Allwch chi helpu i sicrhau arian ble mae ei angen fwyaf? -- Cyngor Gweithredu Gwirfoddol Cymru (WCVA)\nSwydd wag: Allwch chi helpu i sicrhau arian ble mae ei angen fwyaf?\n15 Chwefror 2019 15 Chwef 2019\nGall arian Cynhwysiant Gweithredol wneud gwahaniaeth gwirioneddol ym mywydau pobl. Mae WCVA yn chwilio am rywun i reoli ein gwasanaeth dyfarnu grant i wireddu’r nod hwnnw.\nLlawn amser, 35 awr yr wythnos\n£30,785 yn codi i £32,486 y flwyddyn yn dilyn cyflawni cyfnod prawf o chwe mis yn llwyddiannus. Bydd y swydd yn denu mwyafswm o 9% o gyfraniad o gyflog blynyddol i gynllun pensiwn cymeradwy WCVA.\nDyddiad cau: 4 Mawrth 2019\nPam gweithio yn WCVA?\nMae swydd yng Nghyngor Gweithredu Gwirfoddol Cymru (WCVA) yn cynnig cyflogaeth hyblyg i chi sy'n gwneud gwahaniaeth. Mae gennym gynllun oriau hyblyg i'ch helpu i drefnu'ch gyrfa o amgylch eich ymrwymiadau personol, yn ogystal â 25 diwrnod o wyliau blynyddol ynghyd â gwyliau banc a phum diwrnod yn ôl disgresiwn (a ddefnyddir fel arfer pan fo'r swyddfa ynghau dros y Nadolig). Rydym hefyd yn cynnig cyfraniad pensiwn hael.\nMae WCVA yn buddsoddi yn ei gyflogeion a'u datblygiad. Yn ogystal â bod yn Gyflogwr Cyflog Byw, gan ymrwymo i dalu'r cyflog byw go iawn i staff, mae WCVA wedi sicrhau achrediad Buddsoddwyr mewn Pobl. Rydym hefyd yn gweithredu Cynllun Gwirfoddoli i Gyflogeion sy'n annog ein staff i dreulio amser yn cefnogi'r achosion sy'n agos at eu calonnau.\nYn WCVA rydym yn credu'n gryf mewn cyfle cyfartal ac wedi sicrhau statws Cyflogwr Hyderus o ran Anabledd. Rydym yn gofalu am ein cyflogeion drwy gynnig Rhaglen Cefnogi Cyflogeion ac rydym wedi ymrwymo i iechyd meddwl yn y gweithle drwy lofnodi Addewid Cyflogwr Amser i Newid.\nRheolwr Asesu - ynglŷn â'r rôl\nFel Rheolwr Asesu, byddwch yn arwain tîm o bum Swyddog Cymorth Asesu (tri yn llawn amser a dau yn rhan amser), pob un yn gweithio yn ein swyddfa ym Mae Caerdydd. Rydym yn chwilio am rywun sydd â phrofiad da o reoli tîm a'r gallu i reoli pobl, prosiectau a phrosesau.\nYn y rôl hon byddwch yn sicrhau gwasanaeth dyfarnu proffesiynol a chyson ac yn gyfrifol am reoli perthynas â darparwyr gwasanaethau a ariennir.\nByddwch yn gweithio ar gronfa Cynhwysiant Gweithredol WCVA ac yn cael y cyfle i weithio fel rhan o'n tîm cyfeillgar a medrus iawn.\nYnglŷn â WCVA\nYn WCVA rydym yn cefnogi'r trydydd sector, sef unrhyw beth sy'n anllywodraethol ac yn ddielw, o elusennau, cylchoedd meithrin, mentrau cymdeithasol, clybiau chwaraeon a chymdeithasau tai, i ymgyrchoedd sy'n mynd i'r afael â heriau economaidd ac amgylcheddol mawr megis tlodi a'r newid yn yr hinsawdd.\nEin gweledigaeth yw dyfodol lle mae'r trydydd sector a gwirfoddoli yn ffynnu ledled Cymru, gan wella llesiant i bawb. Mae WCVA yn mynd drwy gyfnod o newid, sy'n gyfle cyffrous i sicrhau ein bod yn gweithio er lles ein haelodau a'r trydydd sector yng Nghymru.\nRydym yn chwilio am bobl llawn angerdd a brwdfrydedd i wireddu ein gweledigaeth. Os yw hynny'n taro tant â chi ac mae gennych yr hyn sydd ei angen beth am ymgeisio drwy fynd ar wefan recriwt3.


Datganiad Ysgrifenedig - Ymateb i adroddiad y Grŵp Llywio TGCh (26 Mawrth 2014) | LLYW.CYMRU\nYm mis Ionawr 2013, sefydlodd fy rhagflaenydd grŵp llywio annibynnol i ystyried dyfodol cyfrifiadureg a TGCh mewn ysgolion yng Nghymru. Ymhlith aelodau'r grŵp, roedd cynrychiolwyr o amrywiol randdeiliaid allweddol. Fe'i cadeiriwyd gan Stuart Arthur o Box UK, Tom Crick o Brifysgol Fetropolitan Caerdydd a Janet Hayward o Ysgol Gynradd Tregatwg. Cafodd y grŵp orchwyl i lunio adroddiad yn amlinellu ei argymhellion ar gyfer y ffordd ymlaen. Ymhlith y themâu a gafodd eu hystyried yn yr adroddiad, roedd:\n‘Mae angen i 'TGCh' mewn ysgolion gael ei hailfrandio a'i hailwampio ac mae angen sicrhau ei bod yn berthnasol i'r presennol ac i'r dyfodol.\nMan cychwyn yn unig yw llythrennedd digidol - mae angen addysgu dysgwyr i greu yn ogystal â defnyddio.\nDylid cyflwyno cyfrifiadureg yn yr ysgol gynradd a'i datblygu yn holl gyfnodau'r cwricwlwm er mwyn i ddysgwyr fedru symud ymlaen i ddilyn gyrfa yn y sector.\nDylai sgiliau, megis datrys problemau mewn modd creadigol, fod yn rhan o'r cwricwlwm.\nMae angen mynd ati, mewn partneriaeth ag ysgolion, Addysg Uwch a'r diwydiant, i ddatblygu cymwysterau diwygiedig.\nRoedd adroddiad y Grŵp Llywio TGCh (dolen allanol), a gyhoeddwyd ym mis Hydref, yn gofyn rhai cwestiynau pwysig iawn ac yn ymchwilio i themâu yr ymrwymais i’w hystyried yn ystod cyfnod nesaf ein hadolygiad o'r cwricwlwm a threfniadau asesu yng Nghymru. Ar 12 Mawrth, cyhoeddais fy mod wedi penodi'r Athro Graham Donaldson i ddatblygu'r gwaith hwn fel cadeirydd adolygiad annibynnol pellgyrhaeddol. Rwy'n siŵr y bydd adroddiad y grŵp yn hynod werthfawr i'w waith wrth iddo dynnu argymhellion ynghyd a fydd wedi’u cynllunio i gefnogi gwaith i ddarparu Cwricwlwm i Gymru.\nCyhoeddais fy ymateb dros dro i adroddiad y Grŵp Llywio TGCh (dolen allanol) heddiw a\nhoffwn ddiolch unwaith yn rhagor i Janet, Stuart, Tom, ac aelodau'r grŵp am eu holl waith i lunio'r adroddiad a'i argymhellion. Hoffwn ddiolch hefyd i bawb a fu'n gweithio gyda hwy, a gyfrannodd at eu gwaith ac i'r rheini a ymatebodd i'r ymgynghoriad a gynhaliwyd.


Abertawe v Caerdydd – holi rheolwr yr Elyrch cyn gêm – Golwg360\nFe gafodd Abertawe gweir gartref yn eu gêm ddiwethaf\nMae Steve Cooper, rheolwr tîm pêl-droed Abertawe, yn dweud wrth golwg360 y bydd gwell siap ar amddiffyn ei dîm yn erbyn Caerdydd yn Stadiwm Liberty ddydd Sul (Hydref 27).\nFe fu’n ymateb i sylwadau a wnaeth yn dilyn y golled o 3-0 gartref yn erbyn Brentford nos Fawrth, pan ddywedodd fod ei dîm wedi bod yn “wan heb y bêl”, a bod hynny wedi arwain at amddiffyn gwael ac ildio goliau.\n“Dyna’r rhwystredigaeth fwyaf o’r gêm y noson o’r blaen oherwydd, waeth bynnag am ddulliau neu ffyrdd o chwarae pêl-droed, cystadleuaeth yw pêl-droed ac mae’n rhaid i chi ymladd yn erbyn y gwrthwynebwyr,” meddai.\n“Rydyn ni wedi pwysleisio’n fawr, yn sicr cyn dechrau’r tymor, fod angen gwneud y gwrthwyneb [i’r hyn wnaethon ni yn erbyn Brentford] a mynd at y gwrthwynebwyr, ceisio adennill y bêl neu o leiaf fod yn glyfar ynghylch lle’r ydyn ni [ar y cae].\n“Ar y cyfan, dw i’n credu ein bod ni wedi gwneud hyn yn dda o’r blaen, ond roedden ni’n brin o’r nod y noson o’r blaen.\n“Ddaw ddim byd da o’r noson o’r blaen. Ond roedd hi’n amlwg pam na wnaethon ni chwarae’n dda, oherwydd mae rhai pethau rydyn ni’n disgwyl eu gweld ym mhob un gêm.\n“Mae’n amlwg pan nad yw hynny’n digwydd, ac mae’n sicr yn amlwg i ni.\n“Roedden ni’n gwybod hynny hanner amser, ac fe wnaethon ni’n well yn yr ail hanner ond wnaethon ni ddim byd dw i’n mynd i’w ganmol.\n“Ond yn sicr mae’n rhaid i ni ei ddatrys.”\nYn ôl Steve Cooper, all e ddim esbonio pam fod ei dîm wedi bod yn wan heb y bêl yn erbyn Brentford, a wnaeth e “ddim gweld hynny’n dod”.\n“Dw i ddim eisiau gwneud esgusodion oherwydd does yna ddim esgusodion i’w gwneud,” meddai wedyn.\n“Dw i’n credu ein bod ni wedi creu mwy o gyfleoedd yn y gêm hon na llawer o gemau eraill.\n“Ond wnaethon ni roi gormod i ni ein hunain i’w wneud yn y pen draw a wnaethon ni ddim achub ar gyfleoedd.\n“Dw i ddim yn mynd i eistedd yma a dweud y gallai hi fod wedi bod yn 3-3. Nid felly oedd hi.\n“Wnaethon ni amddiffyn yn wael yn ystod yr hanner cyntaf ac fe gostiodd hynny’r gêm i ni.\n“Wnawn ni bob amser edrych arnon ni ein hunain yn y lle cyntaf, drwy’r amserau da a drwg.\n“Ond wnes i ddim ei weld e’n dod, ac fe wnaethon ni ddewis diwrnod gwael i fethu ag amddiffyn yn dda oherwydd roedden nhw mor glinigol ar y diwrnod.\n“Dydy hynny ddim bob amser yn digwydd yn y Bencampwriaeth, ond fe wnaethon ni ddewis y diwrnod anghywir ac fe wnawn ni edrych arnon ni ein hunain yn y lle cyntaf yn dilyn y canlyniad.”\nUn llygad ar y gêm ddarbi?\nWrth grafu ei ben am eglurhad pellach tros y sioe wael gartref yn erbyn Brentford, mae Steve Cooper yn gwadu’r awgrym fod ei dîm eisoes wedi dechrau troi eu sylw at y gêm ddarbi fawr yn erbyn Caerdydd.\n“Mae hynny’n gwestiwn amlwg i’w godi pan nad ydych chi’n chwarae’n dda.\n“Doedden ni ddim wedi canolbwyntio ar y gêm [yn erbyn Caerdydd] cyn yr un hon [yn erbyn Brentford] oherwydd rydyn ni’n parchu pawb ac mae triphwynt i’w hennill bob tro, ac roedden ni eisiau gwneud hynny’n fawr iawn nos Fawrth.\n“Mae angen i ni fynd a gwasgu [Caerdydd], fel y byddan nhw’n ei wneud i ni.\n“Ond hyd yn oed wedyn, does dim gwyro oddi ar y ffordd rydyn ni eisiau chwarae, a ddaw ddim byd o’r noson o’r blaen.\n“Ond roedd hi’n neges glir iawn i’r bois y gall hynny ddigwydd os nad ydyn nhw’n gwrando ar yr hyn dw i’n gofyn iddyn nhw ei wneud, oherwydd rydyn ni eisiau amddiffyn mewn ffordd arbennig.”\nJonathan Davies yn holliach i herio De Affrica\nOnd dim rhagor o Gwpan y Byd i Liam Williams


Dathlu ein Llyfrgelloedd a’n Hybiau\nMae Llyfrgelloedd a Hybiau Caerdydd yn ymuno â llyfrgelloedd eraill ledled y DU i nodi Wythnos Llyfrgelloedd, dathliad blynyddol o'r cyfleusterau sy'n annwyl i nifer o bobl.\nCynhelir Wythnos Llyfrgelloedd rhwng 8 a 13 Hydref ac eleni, mae'n tynnu sylw at lesiant a sut mae llyfrgelloedd yn dod â chymunedau ynghyd, yn mynd i'r afael ag unigrwydd, yn rhoi lle i bobl ddarllen a bod yn greadigol ac yn helpu eu hiechyd meddwl.\nBydd nifer o lyfrgelloedd a hybiau ar draws y ddinas yn hysbysebu eu stoc gan roi'r ffocws ar iechyd a llesiant, gan gynnwys llyfrau ynglŷn ag ymarfer corff, ioga, ymwybyddiaeth ofalgar ac ati, er mwyn tynnu sylw at y cyfoeth o adnoddau sydd ar gael yn y ddinas.\nDywedodd yr Aelod Cabinet dros Dai a Chymunedau, y Cyng. Lynda Thorne:"Mae Wythnos Llyfrgelloedd yn gyfle i ni ddathlu ein gwasanaeth llyfrgelloedd arbennig a'r llyfrgelloedd a'r hybiau arbennig sydd gennym yn ein cymunedau.\n"Mae iechyd a llesiant dinasyddion yn elfen bwysig o waith y gwasanaeth ac mae nifer o lyfrau, gweithgareddau a digwyddiadau ein llyfrgelloedd a'n hybiau yn canolbwyntio ar wella llesiant pobl a'u hannog i gymryd rhan yn y gymuned leol er mwyn mynd i'r afael ag allgáu cymdeithasol.\n"Mae ystod y gwasanaethau a'r gweithgareddau sy'n cael eu cynnig yn ein llyfrgelloedd a'n hybiau cymunedol wedi cynyddu yn y blynyddoedd diwethaf, ac maent yn ganolbwynt i'w cymunedau ac yn cynnig manteision go iawn i'r bobl leol.Mae hwn yn rhywbeth rydym yn bwriadu ei ddatblygu ymhellach wrth i ni ehangu ein rhaglen hybiau i greu hybiau llesiant yng ngogledd y ddinas."\nY llynedd, cynhaliodd llyfrgelloedd a hybiau Caerdydd fwy na 500 o ddigwyddiadau megis sgyrsiau ag awduron a chyrsiau ysgrifennu'n greadigol i blant ac oedolion.Buddsoddodd y gwasanaeth fwy na hanner miliwn o bunnoedd a benthycwyd 1,406,637 o eitemau i 82,666 o fenthycwyr gweithredol y ddinas.\nMae'r gwasanaeth hefyd yn darparu ac wedi chwarae rôl allweddol yn datblygu cynllun ‘Reading Well for Dementia', sef ymgyrch a ddatblygwyd i helpu pobl sy'n dioddef o ddemensia. Yn rhan o'r cynllun, mae gweithwyr proffesiynol ym maes iechyd yn dethol casgliadau o lyfrau, ar gael ym mhob llyfrgell a hyb yng Nghaerdydd, sy'n cynnwys gwybodaeth a chyngor i bobl sy'n byw â demensia a'u gofalwyr, yn ogystal â ffuglen, cofiannau a llyfrau ffotograffig a ddefnyddir mewn therapi hel atgofion.\nDrwy gydol Wythnos Llyfrgelloedd a'r wythnos ddilynol, ac wrth gadw at y thema llesiant, bydd llyfrgelloedd a hybiau yn darparu ystod o wahanol sesiynau ioga, gan gynnwys ioga ar gadair i bobl â phroblemau symudedd, ioga i bobl hŷn, pilates i fenywod beichiog a ioga ar gyfer iechyd meddwl.\nMae'r sesiynau wedi cael eu trefnu ar gyfer pobl nad ydynt efallai wedi rhoi cynnig ar ioga neu bilates o'r blaen, i dreialu'r gweithgaredd newydd am ddim yn amgylchedd cyfarwydd eu llyfrgell neu hyb lleol.\nIoga ar Gadair\nMeddwl a'r Corff\nDydd Gwener 12 Hydref\nDydd Llun 15 Hydref\nLlyfrgell yr Eglwys Newydd\nIoga i Bobl Hŷn\nPilates i Fenywod Beichiog\nDydd Gwener 19 Hydref\nI gadw lle ar sesiwn ioga yn un o'n llyfrgelloedd neu hybiau, e-bostiwch llyfrgellganolog@caerdydd.gov.uk neu ffoniwch 029 2078 0968 neu holwch yn eich llyfrgell/hyb lleol.\nBydd Hyb y Llyfrgell Ganolog hefyd yn cynnal gweithdy arlunio am ddim ddydd Mercher 10 Hydref, sef Diwrnod Cenedlaethol Iechyd Meddwl, i hyrwyddo sut y gall gweithgareddau creadigol megis arlunio wella llesiant drwy helpu pobl i ymlacio a theimlo'n hapusach ar ôl cymryd rhan.\nBydd y gweithdy dan arweinid arlunydd yn cael ei gynnal rhwng 11am a 12.30pm ac mae'n agored i bawb o bob gallu. Nid oes angen cadw lle ymlaen llaw.


Cynnal treftadaeth y dirwedd leol a gwerth cadwraeth. Cefnogi amrywiaeth ehangach o blanhigion ac anifeiliaid na rhywogaethau sydd wedi'u cyflwyno (ee mae'r Dderwen, yr Helygen a'r Fedwen oll yn cefnogi dros 200 o rywogaethau pryfed brodorol, o'u cymharu â 19 sy'n bresennol ar y Llarwydden). Mae rhywogaethau brodorol yn fwy tebygol o ffynnu na'r rhan fwyaf o rywogaethau sydd wedi'u cyflwyno, yn enwedig mewn amodau mwy heriol. Cynhyrchu manteision economaidd mwy cynaliadwy, boed hynny o bren caled o ansawdd neu fel lliaws o gynhyrchion coed coedlan a chynhyrchion y goedwig nad ydyn nhw'n bren.\nMae cyfansoddiad genetig coed a llwyni brodorol â tharddiad lleol yn sicrhau eu bod wedi addasu'n well i'r amodau lleol a geir yng Nghymru. Mae plannu coed sydd wedi addasu'n well yn sicrhau gwell cyfraddau goroesi, gan osgoi costau ailblannu. Gall nodweddion genetig pwysig fod yn arwyddocaol wahanol mewn coed a dyfir o hadau sydd wedi'u mewnforio, megis amser blaguro, blodeuo a ffrwytho, gan darfu ar y cydbwysedd brau rhwng y coed brodorol a'r bywyd gwyllt maen nhw'n ei gynnal. Mae ffynonellu coed a hadau yn lleol yn cwtogi ar gostau cludiant, yn lleihau llygredd ac yn helpu i ddiogelu cyflogaeth leol. Mae'r rhan fwyaf o asiantaethau sy'n ymwneud â phlannu coed, gan gynnwys Coed Cymru, y Comisiwn Coedwigaeth, Cyngor Cefn Gwlad Cymru, Coed Cadw, Flora Locale, Cyfarwyddiaeth Briffyrdd LlCC. ac Awdurdodau Unedol bellach yn argymell defnyddio coed â tharddiad lleol.\nMae nifer fach o safleoedd yn cyfyngu ar ansawdd yr had sydd ar gael ac, yn bwysicach na nyn, ar ei amrywiaeth genetig. Yn y gorffennol, ansawdd y pren oedd yn cael ei gynhyrchu oedd yr unig faen prawf wrth ddewis had o'r nifer fach yma o stondinau hadau cofrestredig. Nid dyma'r ffordd orau o weithredu o reidrwydd ar gyfer cynnal bioamrywiaeth. Yn yr un modd, mae yna berygl y bydd canolbwyntio'n gyfan gwbl ar blannu coed â tharddiad lleol er cadwraeth yn golygu y bydd pwysigrwydd ansawdd pren ar gyfer tarddiad hadau'n cael ei anwybyddu'n llwyr.\nOherwydd tymereddau a lefelau CO2 uwch mae yna botensial ar gyfer cynnydd cyffredinol yng nghyfraddau tyfu coed. Yn yr un modd, mae yna botensial arwyddocaol i gael mwy o golledion oherwydd sychder, difrod stormydd ac achosion o blâu ac afiechydon. Gan y rhagwelir effaith waethaf sychder a thymereddau uwch ar gyfer de-ddwyrain a de-orllewin Lloegr, rhagwelir hefyd y bydd ardaloedd mwyaf cynhyrchiol rhai rhywogaethau coed brodorol yn symud yn fras i gyfeiriad y gogledd-orllewin ar draws y DU. I Gymru, mae'n bur debyg mai eithaf niwtral fydd effeithiau cyffredinol newid yn yr hinsawdd, er y gallai amgylchedd mwy ffafriol arwain at newid yng nghyfansoddiad rhywogaethau a ystyrir yn frodorol, ef enghraifft caniatáu gwell cyfraddau goroesi a thyfu yn achos y gastanwydden felys a'r ffawydden, ac is-rywogaethau pendyclaidd a chroesryw yn disodli'r dderwen ddigoes yn gynyddol.\ngynyddu amrediad ffynonellau hadau â tharddiad lleol. sicrhau bod mwy o goed brodorol â tharddiad lleol ar gael a'u bod yn cael eu defnyddio.\nNi ddylid meddwl bod hyn yn gyfiawnhad dros roi'r gorau i ddefnyddio coed â tharddiad brodorol fel dewis gwell na choed sydd wedi'u mewnforio. Nid yw ychwaith yn gyfiawnhad dros yr arfer blaenorol a pharhaus o ffynonellu hadau amhriodol, wedi'u mewnforio dim ond oherwydd bod mwy ohonynt, eu bod yn costio'n llai neu eu bod yn bodloni meini prawf ansawdd pren. Efallai bod peth cyfiawnhad dros blannu rhywfaint o goed amrodorol o ardaloedd sydd â hinsoddau tebyg nawr i'r rhai a ragwelir ar gyfer y DU. Fodd bynnag, mae cydbwysedd manteision ac anfanteision newid yn yr hinsawdd i goedwigaeth yn amhendant fel achos dros ddefnyddio coed amrodorol.


Gofyn am addasiadau i’ch helpu gyda’ch anabledd - Home\nHousing Discrimination in housing Gofyn am addasiadau i’ch helpu gyda’ch anabledd\nOs ydych chi’n rhentu’ch cartref neu os ydych chi’n chwilio am rywle i’w rentu, efallai y bydd gennych chi hawl i newidiadau a fydd yn eich helpu i fyw yno gyda’ch anabledd. Mae Deddf Cydraddoldeb 2010 yn galw’r newidiadau hyn yn ‘addasiadau rhesymol’.\nGall addasiadau rhesymol fod yn newidiadau i bolisïau, arferion neu delerau'ch cytundeb. Maen nhw hefyd yn gallu golygu darparu cyfarpar neu gymorth ychwanegol - mae’r gyfraith yn galw hyn yn gymhorthion ategol. Mae’r gyfraith yn dweud nad oes yn rhaid i berson wneud unrhyw beth a fyddai’n golygu cael gwared ar neu addasu nodwedd ffisegol. Hefyd, nid oes raid iddynt wneud unrhyw newidiadau i rannau cyffredin.\nMae’r gyfraith yn eich gwarchod os ydych chi’n un o’r canlynol:\ntenant neu is-denant\nrhan o gyfunddaliad\nMae'n gwarchod pobl sy’n byw gyda chi hefyd.\nOs oes yn rhaid gwneud y newidiadau, mae’r gyfraith yn galw hyn yn ‘ddyletswydd i wneud addasiadau rhesymol’. Mae’n cael ei thrafod yn adran 20, 21 a 36 ac Atodlenni 4 a 5 Deddf Cydraddoldeb 2010.\nBydd y ddyletswydd ond yn gymwys i chi os oes gennych chi anabledd dan adran 6 o Ddeddf Cydraddoldeb 2010. Edrychwch i weld a ydych chi’n anabl dan y Ddeddf Cydraddoldeb os nad ydych chi’n siŵr.\nNid oes dyletswydd i wneud ‘addasiadau rhesymol’ ym mhob sefyllfa. Mae angen i chi ystyried:\na yw’r ddyletswydd yn berthnasol i'r person rydych chi am iddo wneud yr addasiad – mae rhai eithriadau\npa addasiadau sydd angen i chi eu gwneud ac a ydynt wedi’u cynnwys yn y ddyletswydd i wneud addasiadau rhesymol\nos ydych chi’n gallu gwneud y newidiadau eich hun neu sut i ofyn amdanynt\nbeth i’w wneud os nad ydynt yn gwneud y newidiadau neu'n ceisio eich troi allan oherwydd eich bod wedi gofyn amdanynt\nGweld pwy sy’n gorfod gwneud addasiadau\nMae’r ddyletswydd i wneud addasiadau rhesymol yn berthnasol i unrhyw un sy’n rheoli neu osod yr eiddo. Yr enw ar hyn yw bod yn ‘rheolydd’ yr eiddo – fel arfer eich landlord neu unrhyw un sydd â rheolaeth ymarferol dros sut mae’r eiddo yn cael ei osod neu ei reoli.\nGallai rheolyddion eiddo gynnwys cwmnïau rheoli eiddo a gwerthwyr tai hefyd.\nMae gan gymdeithas cyd-ddeiliaid sy’n rheoli uned cyfunddaliad ddyletswydd i wneud addasiadau rhesymol hefyd.\nMae adran 36 o Ddeddf Cydraddoldeb 2010 yn trafod pwy allwch chi gymryd camau yn eu herbyn. Ar hyn o bryd, nid yw’r gyfraith yn cynnwys cymryd camau yn erbyn person sy’n gyfrifol am rannau cyffredin.\nNid yw’n ddyletswydd ar bawb sy’n rheoli neu osod yr eiddo i wneud addasiadau rhesymol dan Ddeddf Cydraddoldeb 2010.\nOs yw’r person sy’n gosod y cartref yn byw neu wedi byw yno\nBydd yn rhaid iddynt wneud addasiadau oni bai bod y naill a’r llall o’r rhain yn wir:\nnid oes gwerthwr tai wedi cael ei ddefnyddio i osod y cartref na rheolwr eiddo i reoli’r cartref\nyr eiddo oedd arfer bod neu yw ei brif gartref\nYr enw ar y rheolau hyn yw'r 'eithriad perchen-feddiannydd (addasiadau rhesymol)’ ac maent wedi cynnwys yn Atodiad 5 o Ddeddf Cydraddoldeb 2010.\nMae gan Jane ystafell sbâr yn ei chartref ac mae’n gwybod bod Daniel ei ffrind yn chwilio am rywle i fyw. Mae’n gofyn iddo a yw am rentu’r ystafell ganddi.\nMae gan Daniel nam ar y golwg ac mae am gael copi o’r cytundeb tenantiaeth y gall wrando arno. O dan y gyfraith wahaniaethu, nid oes yn rhaid i Jane wneud unrhyw newidiadau gan mai dyma ei phrif gartref ac mae’n gosod yr ystafell yn breifat.\nMae Jane yn berchen ar fflat y mae’n ei osod i fyfyrwyr. Mae’n cael gwerthwr tair i hysbysebu un o’r ystafelloedd i’w gosod. Mae Daniel yn gweld yr hysbyseb ac yn cytuno i rentu’r ystafell ganddi.\nMae gan Daniel nam ar y golwg ac mae am gael copi o’r cytundeb tenantiaeth y gall wrando arno. Gan nad y fflat yw prif gartref Jane a’i bod wedi defnyddio gwerthwr tai, mae’n rhaid iddi wneud addasiadau rhesymol ar gyfer anabledd Daniel.\nOs yw’n gwahaniaethu ar sail hil, nid oes gwahaniaeth pwy arall sy’n byw yn y cartref neu lety - byddwch yn cael eich gwarchod gan gyfraith wahaniaethu.\nOs yw’n unrhyw fath arall o wahaniaethu, ni fyddwch yn cael eich gwarchod os yw’ch cartref neu’r cartref rydych chi’n gobeithio ei rentu yn cyfrif fel ‘eiddo bach’ o dan Ddeddf Cydraddoldeb 2010. Mae’r eithriad hwn yn berthnasol os ydych chi’n ei rannu gyda’r person sy’n gwahaniaethu yn eich erbyn neu berthynas iddo. Gelwir y person hwn yn ‘breswylydd’ yn Neddf Cydraddoldeb 2010.\nEr enghraifft, os ydych chi’n lletywr (lodger) ac yn rhannu cegin neu ystafell ymolchi gyda merch eich landlord (y preswylydd) ni fyddwch yn cael eich gwarchod gan Ddeddf Cydraddoldeb 2010.\nNid yw’r eithriad eiddo bach yn berthnasol os ydych chi ond yn rhannu mannau storio a mynedfeydd.\nMae perthynas yn golygu:\nrhiant neu nain neu daid\ny landlord neu berchennog yr eiddo.\nMae hefyd yn cynnwys perthnasau ‘yng nghyfraith’ y bobl uchod – er enghraifft byddai merch yng nghyfraith eich landlord fel perthynas.\nos oes o leiaf 2 aelwyd yn byw yno – eich aelwyd chi ac aelwyd y preswylydd\nos na all roi llety i fwy na 3 aelwyd i gyd\nMae hefyd yn cyfrif fel eiddo bach os nad yw’n gallu rhoi llety i fwy na chwe pherson arall (heblaw am aelwyd y preswylydd).\nEnw'r rheolau hyn yw ‘eithriad eiddo bach (addasiadau rhesymol)’ ac maent wedi’u cynnwys yn Atodlen 5 o Ddeddf Cydraddoldeb 2010.\nMae’r landlord, rheolwr eiddo neu reolydd ond yn gorfod gwneud addasiadau os ydych chi’n gofyn iddynt wneud ac os ydynt yn rhesymol.\nOs ydynt yn methu gwneud addasiad rhesymol, mae’n wahaniaethu o dan adran 21 o Ddeddf Cydraddoldeb 2010. Efallai y byddwch yn gallu cael yr addasiadau sydd eu hangen arnoch chi drwy wneud cwyn neu gymryd camau cyfreithiol.\nOs yw’n ddyletswydd ar y landlord, rheolwr eiddo neu reolydd i wneud addasiadau, dylent dalu costau cydymffurfio â’r ddyletswydd - ni ddylent ofyn i chi dalu neu ychwanegu’r gost at eich rhent neu dâl gwasanaeth.\nGweld beth allwch chi ofyn amdano\nEfallai y bydd yn rhaid i’r landlord, rheolwr eiddo neu reolydd wneud addasiadau ar eich cyfer chi os ydych chi dan anfantais sylweddol o gymharu â phobl heb anabledd oherwydd:\nrheol, arfer neu ffordd o wneud pethau – mae’r gyfraith yn galw hyn yn ‘ddarpariaeth, maen prawf neu arfer’\ndiffyg cyfarpar, cymhorthion neu wasanaethau ychwanegol – mae’r gyfraith yn galw hyn yn ‘gymhorthyn ategol’\nY gofynion hyn yw gofyniad cyntaf a thrydydd gofyniad y ddyletswydd addasiadau rhesymol ac maent i'w gweld hyn adrannau 20(3) a 20(5) o Ddeddf Cydraddoldeb 2010.\nGallai ‘darpariaeth, maen prawf neu arfer’ gynnwys un o delerau'ch cytundeb tenantiaeth neu ffordd y mae’ch landlord yn gwneud pethau - fel pryd neu sut mae'n casglu’r rhent.\nGallai ‘cymhorthyn ategol’ gynnwys gofyn i’ch landlord, rheolwr eiddo neu reolydd newid rhai nodweddion yn y cartref er mwyn ei gwneud yn haws i chi fyw yno gyda’ch anabledd.\nNid oes yn rhaid iddo wneud rhywbeth a fyddai’n golygu cael gwared ar neu newid nodwedd ffisegol. Nid yw eitemau penodol sy'n gallu cael eu symud fel dodrefn, celfi, deunyddiau neu gyfarpar yn nodweddion ffisegol.\nNid yw’r canlynol yn newidiadau i nodweddion ffisegol:\nnewid neu ddarparu arwyddion neu hysbysiadau\nnewid tapiau neu handlenni drws\nnewid, darparu neu addasu cloch y drws neu system dod i mewn drwy’r drws\nnewid lliw wal, drws neu unrhyw arwyneb arall\nMae’r rheolau llawn am nodweddion ffisegol yn Atodlen 4, paragraff 2 (9) o Ddeddf Cydraddoldeb 2010.\nHefyd, mae'n bosibl y bydd rhaid i'r landlord, rheolwr eiddo neu reolydd ddarparu gwybodaeth ar ffurf hygyrch, er enghraifft cyfieithu copi o’ch cytundeb tenantiaeth i Braille os oes gennych chi nam ar y golwg.\nOs ydych chi angen gwneud addasiadau i nodweddion ffisegol yn eich cartref\nMae’r ddyletswydd addasiadau rhesymol ond yn cynnwys newidiadau penodol yn eich cartref. Nid yw’r ddyletswydd yn ei gwneud yn ofynnol i’ch landlord newid neu gael gwared ar ‘nodweddion ffisegol’, er enghraifft newidiadau strwythurol, dymchwel waliau, lledu drysau neu osod rampiau parhaol.\nOs ydych chi angen newid un o’r pethau hyn, efallai y byddwch yn gallu defnyddio ffyrdd eraill er mwyn i welliannau gael eu gwneud.\nEfallai y byddwch chi’n gallu gwneud gwelliannau sydd eu hangen i’ch helpu gyda’ch anabledd os ydych chi’n denant neu’n lesddaliwr. Edrychwch ar eich cytundeb i weld a yw’n dweud eich bod yn gallu gwneud gwelliannau gyda chysyniad eich landlord. Ni fyddwch yn gallu os oes gennych chi:\ndenantiaeth warchodedig o dan Ddeddf Rhent 1977\ntenantiaeth statudol o dan Ddeddf Rhent 1977\ntenantiaeth ddiogel – tenant cyngor fel arfer\nMae gwelliannau'n cynnwys:\nychwanegu neu newid gosodiadau a ffitiadau\nychwanegu neu newid rhywbeth sy’n gysylltiedig â darparu gwasanaethau i’r eiddo\ngosod erial diwifr neu deledu\ngwneud gwaith addurno allanol\nNi ddylai’r landlord wrthod rhoi caniatâd yn afresymol. Os yw'n gwneud hynny a’ch bod chi'n lesddaliwr, holwch am gyngor.\nMae’r rheolau hyn yn cael eu trafod yn adran 190 o Ddeddf Cydraddoldeb 2010.\nDarllenwch fwy am gael addasiadau wedi'u gwneud yng nghanllawiau'r Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol.\nOs nad ydych chi’n siŵr pa fath o denantiaeth sydd gennych, cysylltwch â'ch Cyngor ar Bopeth agosaf.\nYn y lle cyntaf, bydd angen i chi ddangos bod eich mwynhad o’r eiddo neu’r defnydd o fudd neu gyfleuster rydych chi’n ei gael o dan eich tenantiaeth yn cael ei effeithio. Er enghraifft, gallu mynd at a defnyddio garej sydd hefyd yn cael ei gosod gyda’r eiddo, neu allu byw yn yr eiddo yn gyfforddus heb ymyrraeth.\nYna, bydd angen i chi ddangos eich bod dan ‘anfantais sylweddol’ cyn bod rhaid i'r landlord, rheolwr eiddo neu reolydd wneud unrhyw addasiadau. Mae hyn yn golygu cael eich effeithio mewn ffordd sy’n fwy na ‘mân neu ddibwys’.\nEr enghraifft, os yw rheol nad yw tenantiaid yn cael cadw sgwteri symudedd yn eu cartrefi yn achosi problem i rywun sy’n dibynnu ar ddefnyddio un, ond eu bod yn gallu ei gyrraedd yn hawdd gan fod lle iddo y tu allan i’r drws ffrynt, efallai y bydd yn effaith mor fân fel na fydd angen addasiad arno.\nFodd bynnag, os nad oes lle i’w gadw ger y cartref a bod y tenant yn cael anhawster ei gyrraedd, gallai fod yn effaith mwy na ‘mân neu ddibwys’.\nBydd angen i chi ddangos na fyddai rhywun heb anabledd yn cael ei effeithio, neu y byddai'n cael ei effeithio i raddau llai na chi, gan y rheol benodol neu ddiffyg cyfarpar neu gymorth.\nMae hyn yn adran 20(3) a 20(5) ac Atodlen 4, paragraff 2(5) o Ddeddf Cydraddoldeb 2010.\nGweld a yw'n gwybod pa addasiadau sydd eu hangen arnoch chi\nMae’r landlord, rheolwr eiddo neu reolydd ond yn gorfod gwneud addasiadau rhesymol os ydych chi wedi gofyn iddo am addasiadau. Mae’n bwysig eich bod yn glir am ba addasiadau rydych chi eu heisiau a pham y byddant yn eich helpu. Mae’n syniad da cadw cofnod o’r hyn rydych chi wedi gofyn amdano rhag ofn y byddwch ei angen maes o law.\nPenderfynu pa addasiadau sydd eu hangen arnoch chi\nNid oes yn rhaid i chi ddweud pa addasiadau sydd eu hangen arnoch ond byddai’n syniad da meddwl am beth fyddai’n eich helpu a sut byddai’n eich helpu. Gallech siarad â’ch meddyg neu weithiwr meddygol proffesiynol arall i weld a oes ganddynt unrhyw syniadau am beth fyddai’n eich helpu i fyw yn y cartref.\nMeddyliwch a yw’ch cais yn ‘rhesymol’\nMae’n rhaid i’r landlord, rheolwr eiddo neu reolydd ond cymryd camau rhesymol i osgoi eich rhoi dan anfantais, neu ddarparu cymhorthyn os ydych chi angen un.\nNid oes diffiniad o beth sy’n rhesymol ond bydd yn dibynnu ar lawer o ffactorau fel pa mor hawdd fyddai gwneud yr addasiad. Gallai hefyd gynnwys adnoddau’r landlord, rheolwr eiddo neu reolydd. Er enghraifft, byddai disgwyl i landlord gyda sawl eiddo wneud mwy na landlord sydd ag un eiddo.\na fyddai addasiad penodol yn atal yr anfantais honno i chi - po fwyaf tebygol ydyw o wneud hynny, po fwyaf tebygol ydyw o fod yn rhesymol\npa mor hir rydych chi’n debygol o fod yn yr eiddo o gymharu â chost ac anghyfleusrtra'r addasiad\ny gost – efallai y bydd awdurdod lleol yn gallu gwario mwy na landlord preifat sydd â dim ond un eiddo\npa mor anodd fydd hi i’r landlord, rheolwr eiddo neu reolydd wneud yr addasiad\npa mor anodd fydd dadwneud yr addasiad pan fyddwch chi’n gadael y cartref\nMae gan Liz sglerosis ymledol ac mae’n defnyddio cadair olwyn. Mae 3 gris i fyny i’w chartref ac mae’n cael anhawster mynd i mewn ac allan ar ei phen ei hun. Mae hefyd yn cael trafferth defnyddio rhai gosodiadau yn y cartref.\nGofynnodd i’w landlord:\nddarparu ramp symudol wrth ei drws ffrynt\ngosod handleni drws hygyrch\ndarparu tapiau hygyrch yn y gegin\nnewid y dodrefn fel ei bod yn gallu eu defnyddio – fel gwely is\nnewid lliw y waliau gan nad yw’n hoffi'r lliw\nByddai’r rhain i gyd yn rhesymol ar wahân i’r un olaf – ni fydd newid lliwiau’r waliau yn atal yr anwasterau sydd gan Liz.\nBydd cost y cyfarpar arbennig yn ffactor wrth benderfynu a yw’n rhesymol i’r landlord ei ddarparu, ond bydd maint y landlord a faint o arian sydd gan y lanlord fel a ydynt yn landlord preifat gydag un eiddo neu landlord corfforaethol mwy yn ffactor hefyd.\nGofyn i’ch landlord neu reolwr eiddo am addasiadau\nAr ôl i chi wneud cais am addasiadau rhesymol, mae’n ddyletswydd ar eich landlord, rheolwr eiddo neu reolydd i wneud yr addasiadau hynny. Os nad ydych chi wedi gofyn am yr addasiad rhesymol eto, dylech ofyn. Gofalwch fod eich cais yn gwrtais ac yn fuddiol – rydych chi’n ceisio dod o hyd i’r ateb gorau gyda’ch gilydd.\nGofalwch eich bod yn dweud wrth y landlord, rheolwr eiddo neu reolydd am eich anabledd a sut mae'n effeithio arnoch chi yn eich cartref.\nOs nad yw’r addasiadau wedi’u gwneud a'ch bod eisiau mynd â'r mater ymhellach\nMae’n rhaid i chi allu dangos eich bod chi - neu rywun ar eich rhan - wedi gwneud cais i gymryd camau i osgoi’r anfantais neu ddarparu'r cymhorthyn ategol.\nMae’n syniad da egluro yn eich cais sut rydych chi’n bodloni’r diffiniad o anabledd yn adran 6 o Ddeddf Cydraddoldeb 2010. Bydd hyn yn osgoi’r risg y bydd yn dweud nad oes yn rhaid iddo wneud addasiadau rhesymol oherwydd nad ydych chi’n cael eich gwarchod gan y Ddeddf.\nPenderfynu sut i wneud eich cais\nYn aml, mae’n syniad da gwneud cais anffurfiol yn y lle cyntaf, ac yna gwneud un ffurfiol os nad yw hynny’n gweithio. Ond mewn rhai achosion, efallai mai'r peth gorau fyddai gwneud cais ffurfiol yn syth.\nWrth benderfynu a ddylech chi wneud cais ffurfiol neu anffurfiol gyntaf, dylech feddwl am:\nbwy rydych chi’n gofyn iddynt wneud addasiadau\npa hawliau sydd gennych chi i aros yn y cartref a’r risg y gallech chi gael eich troi allan am wneud y cais - fel os ydych chi’n denant byrddaliad sicr neu’n denant cyngor\neich perthynas ar hyn o bryd ac yn y dyfodol gyda’r person rydych chi’n gofyn iddo\na ydych chi wedi crybwyll y broblem o’r blaen\nMae Christian yn rhentu fflat gan landlord preifat ac mae perthynas dda rhwng y ddau. Mae ganddo denantiaeth byrddaliad sicr sy’n golygu ei fod yn gallu cael ei droi allan yn hawdd ar ôl i’w dymor penodol ddod i ben.\nGaned Christian gyda nam ar y golwg ac mae ei anabledd wedi gwaethygu'n ddiweddar. Mae’n cael trafferth gweld y drysau yn ei gartref oherwydd eu bod wedi’u peintio yr un lliw â’r waliau.\nMae angen iddo ofyn am addasiadau rhesymol (i’w peintio mewn lliw arall). Mae’n teimlo bod ei landlord yn eithaf parod ei chymwynas fel arfer a dyw ddim am ei chythruddo, felly mae’n penderfynu gofyn iddi’n anffurfiol am yr addasiadau.\nOs nad yw ei landlord yn gwneud y newid, gallai ofyn yn fwy ffurfiol neu gallai benderfynu peidio â gofyn yn ffurfiol a chymryd camau eraill.\nOs yw am gymryd camau mewn ffordd arall, dylai feddwl a oes ganddo ddigon o dystiolaeth i ddangos ei fod wedi gwneud cais. Un ffordd o wneud hyn yw gofyn yn ffurfiol neu ysgrifennu at y landlord i gydnabod ei bod wedi gwrthod ei gais.\nEfallai y bydd angen i chi ysgrifennu llythyr mwy ffurfiol os yw un neu fwy o’r canlynol yn wir:\nrydych chi eisoes wedi siarad gyda’r landlord, rheolwr eiddo neu reolydd ond heb lwyddiant\nrydych chi angen i’r addasiadau gael eu gwneud ar unwaith\nrydych chi’n gofyn i sefydliad mawr sydd wedi arfer ymdrin â cheisiadau o’r fath – fel cyngor lleol\nOs ydych chi’n gwneud cais anffurfiol\nGallech siarad â rhywun wyneb yn wyneb neu ar y ffôn, ond gofalwch eich bod yn nodi pryd i chi gael y sgwrs a beth gafodd ei ddweud a gan bwy.\nGallech wneud eich cais yn ysgrifenedig fel bod gennych chi gofnod o’r hyn i chi ofyn amdano neu os nad ydych chi’n meddwl y byddai siarad gyda nhw gyntaf yn gweithio. Gallwch ysgrifennu llythyr neu e-bost.\nPa bynnag ffordd y byddwch yn gwneud eich cais, dylech anfon cais dilynol ysgrifenedig os nad ydych chi’n cael ateb o fewn cyfnod rhesymol – fel 14 diwrnod.\nEgluro pam eich bod angen yr addasiad\nEfallai na fydd eich anabledd yn amlwg i’r landlord, rheolwr eiddo neu reolydd, felly gofalwch eich bod yn dweud yn union beth yw’ch anabledd a sut mae’n effeithio arnoch chi.\nRhowch ddigon o wybodaeth am eich nam er mwyn iddo ddeall eich bod, neu y gallech fod, yn anabl. Mae angen i chi wneud yn glir bod eich nam wedi para, neu’n debygol o bara, o leiaf 12 mis a’i fod yn effeithio ar eich bywyd a bod ei effaith ar eich bywyd o ddydd i ddydd yn debygol o fod yn fwy na mân neu ddibwys.\nEdrychwch ar y diffiniad o anabledd dan y Ddeddf Cydraddoldeb os nad ydych chi’n siŵr.\nMae angen i chi ddisgrifio hefyd sut mae’r peth rydych chi am ei newid yn achosi problemau i chi. Eglurwch pam eich bod dan anfantais sylweddol o gymharu â rhywun heb anabledd.\nMewn cwyn anffurfiol, does dim rhaid i chi ddefnyddio iaith gyfreithiol, ond gallwch wneud hynny os ydych chi’n meddwl y bydd yn perswadio’r person rydych chi’n ysgrifennu ato i weithredu. Efallai y bydd angen i chi egluro'r gyfraith iddo hefyd os nad ydych chi’n meddwl y bydd yn ymwybodol o’i rwymedigaethau cyfreithiol – os yw'n landlord bach neu ddibrofiad, er enghraifft.\nOs ydych chi am ddefnyddio iaith gyfreithiol neu os gofynnir i chi am ragor o wybodaeth, dywedwch wrtho fod dyletswydd arno i wneud addasiadau rhesymol o dan adrannau 20, 21, 36 ac Atodlen 4 o Ddeddf Cydraddoldeb 2010.\nDylech hefyd ddweud pam eich bod dan anfantais sylweddol heb yr addasiad. Er enghraifft, dywedwch pa ran o’r cartref neu reol yn eich cytundeb tenantiaeth sy’n eich rhoi dan anfantais a disgrifiwch yr effaith y mae hyn yn ei chael arnoch chi.\nEglurwch beth rydych chi am iddo ei wneud\nDywedwch wrth y landlord, rheolwr eiddo neu reolydd sut rydych chi am iddo newid pethau i helpu gyda’ch anabledd. Byddwch mor fanwl â phosibl – bydd yn ei chael hi’n haws i wneud yr addasiadau.\nGallwch orffen y llythyr neu’r sgwrs trwy ofyn iddo ystyried yr addasiadau a rhoi gwybod i chi’n ysgrifenedig os nad yw'n gallu eu gwneud. Dylech ofyn iddo ymateb o fewn cyfnod penodol – mae 7 i 14 diwrnod yn rhesymol fel arfer.\nHoffwn drafod sut mae’ch cais i dalu rhent i chi’n bersonol yn eich siop yn creu anhawster i mi. Mae’r anawsterau hynny’n gysylltiedig â'm hiechyd. Hoffwn drefnu amser i drafod hyn gyda chi.\nMae gennyf arthritis drwg yn fy nghlun ac rwyf wedi dioddef hyn ers 2 flynedd. Nid yw’n debygol o wella'n fuan yn ôl y meddyg.\nMae’r arthritis yn effeithio ar fy ngallu i gerdded i’ch siop a dringo’r grisiau i lawr y siop.\nRwy’n gwybod na allwch adael y siop yn wag i gasglu’r rhent gennyf, ond credaf y byddai’n fy helpu pe baech yn gadael i mi dalu drwy drosglwyddiad banc neu anfon yr arian i chi drwy’r post.\nHoffwn drafod hyn gyda chi ymhellach, a cael sgwrs fyddai modd i ni siarad am ryw hanner awr wythnos nesaf?\nOs ydych chi’n gwneud cais ffurfiol\nDylech gyflwyno cais ffurfiol ysgrifenedig fel bod gennych chi gofnod o’r hyn rydych chi wedi gofyn amdano. Gallwch ysgrifennu llythyr neu e-bost.\nGallech hefyd gael rhywun i ofyn i’ch landlord, rheolwr eiddo neu reolydd ar eich rhan os nad ydych chi’n teimlo’n ddigon hyderus gwneud hynny ar eich pen eich hun. Bydd yn rhaid i'r unigolyn hwnnw ddangos eich bod wedi rhoi caniatâd iddo wneud hynny.\nMae’n syniad da defnyddio iaith gyfreithiol, yn enwedig os ydych chi’n meddwl y bydd yn perswadio’r person rydych chi’n ysgrifennu ato i weithredu. Dylai’ch llythyr:\n1. Egluro pam eich bod angen yr addasiad\nRhowch ddigon o wybodaeth am eich nam er mwyn iddo allu deall eich bod, neu y gallech fod, yn anabl. Mae angen i chi nodi’n glir bod eich nam wedi para, neu’n debygol o bara 12 mis a bod ei effaith ar eich bywyd o ddydd i ddydd yn fwy nag effaith mân neu ddibwys.\nOs ydych chi’n defnyddio iaith gyfreithiol, dywedwch fod gennych chi anabledd yn unol â'r diffiniad yn adran 6 o Ddeddf Cydraddoldeb 2010.\nMae angen i chi ddisgrifio hefyd sut mae’r peth rydych chi am ei newid yn achosi problemau i chi.\n2. Crybwyll eu dyletswydd i wneud addasiadau rhesymol\nOs ydych chi’n defnyddio iaith gyfreithiol, neu os ydych chi'n cael cais am ragor o wybodaeth, dywedwch fod dyletswydd arno i wneud addasiadau rhesymol o dan adrannau 20, 21, 36, ac Atodlen 4 o Ddeddf Cydraddoldeb 2010.\nDylech ddweud hefyd pam eich bod dan anfantais sylweddol heb yr addasiad. Er enghraifft, dywedwch pa ran o’r cartref neu ba reol yn eich cytundeb tenantiaeth sy’n eich rhoi dan anfantais a disgrifiwch ei effaith arnoch chi.\nDywedwch os ydych chi’n gofyn am addasiad i reol neu ffordd o wneud pethau (‘darpariaeth, maen prawf neu arfer’) neu gyfarpar neu gymorth (‘cymhorthyn ategol’).\nOs ydych chi’n gofyn am addasiad i reol neu ffordd o wneud pethau, gallech ddweud rhywbeth fel:\n'Fel landlord yr eiddo, o dan Ddeddf Cydraddoldeb 2010 mae’n ddyletswydd arnoch chi wneud addasiadau rhesymol i ddarpariaeth, maen prawf neu arfer sy’n fy rhoi dan anfantais sylweddol oherwydd fy anabledd.\nMae methu â gwneud addasiadau rhesymol yn anghyfreithlon ac yn achos o wahaniaethu ar sail anabledd’.\nOs ydych chi’n gofyn am gymhorthyn ategol, gallech ddweud rhywbeth fel:\n'Fel landlord yr eiddo, o dan Ddeddf Cydraddoldeb 2010 mae’n ddyletswydd arnoch chi wneud addasiadau rhesymol lle mae’r diffyg cyfarpar ychwanegol neu gymorth (sef ‘cymhorthyn ategol’) yn fy rhoi dan anfantais sylweddol oherwydd fy anabledd.\n3. Egluro beth ydych chi am iddo ei wneud\nDywedwch wrth y landlord, rheolwr eiddo neu reolydd sut rydych chi am iddo newid pethau i’ch helpu gyda’ch anabledd. Byddwch mor fanwl â phosib - bydd yn ei chael yn haws gwneud yr addasiadau.\nAnnwyl Mr Evans\nHoffwn i chi dderbyn y cais ffurfiol hwn am addasiad rhesymol i’ch eiddo i helpu gyda'm hanabledd.\nFel y gwyddoch, rwy’n fyddar, felly mae gen i anabledd fel y'i diffinnir gan adran 6 o Ddeddf Cydraddoldeb 2010. Nid wyf yn clywed cloch y drws. Nid wyf yn gallu dweud pryd mae rhywun wrth y drws os nad ydynt yn gwybod i ffonio fy ffôn symudol sy'n crynu pan fydd yn canu. Rwyf wedi methu ateb y drws i rywun yn dosbarthu nwyddau o leiaf 3 gwaith yn y mis diwethaf oherwydd hyn.\nRwyf angen cloch drws y gallaf ei gweld ac mae bod heb gloch o'r fath yn fy rhoi dan anfantais sylweddol o gymharu â rhywun sydd ddim yn anabl.\nFel landlord yr eiddo, o dan adrannau 20 a 36 o Ddeddf Cydraddoldeb 2010 mae’n ddyletswydd arnoch chi i wneud addasiadau rhesymol lle mae’r diffyg cymhorthyn ategol yn achosi anfantais sylweddol i mi oherwydd fy anabledd.\nMae methu â gwneud addasiadau rhesymol yn anghyfreithlon ac yn achos o wahaniaethu ar sail anabledd o dan adran 21 o Ddeddf Cydraddoldeb 2010.\nGallwch wneud addasiad drwy osod system cloch drws weladwy sy’n defnyddio golau sy’n fflachio i ddweud wrthyf pan fo rhywun wrth y drws. Heb hyn, byddaf dal i fod dan anfantais sylweddol o gymharu â rhywun sydd ddim yn anabl. Mae systemau fel hyn ar gael ar-lein.\nMae hwn yn gais ffurfiol i chi ystyried yr addasiad uchod. Os nad ydych chi’n credu y gallwch wneud hyn, atebwch y llythyr hwn i egluro pam.\nEdrychaf ymlaen at dderbyn eich ymateb o fewn 14 diwrnod.\nMs James, tenant yn 22 Acacia Avenue\nOs ydych chi am wneud yr addasiadau eich hun\nMae a allwch chi wneud yr addasiadau eich hun yn dibynnu ar yr hyn y mae’ch prydles neu gytundeb tenantiaeth yn ei ddweud.\nOs yw’r brydles neu gytundeb tenantiaeth yn dweud y gallwch wneud newidiadau i nodweddion ffisegol ond i chi gael caniatâd\nEfallai y byddwch chi’n gallu gwneud y gwelliannau sydd eu hangen i helpu gyda’ch anabledd os ydych chi’n denant neu’n lesddaliwr. Edrychwch ar eich cytundeb i weld a yw’n dweud eich bod yn gallu gwneud gwelliannau o’r fath gyda chaniatâd y landlord. Ni fyddwch yn gallu os oes gennych chi:\ndenantiaeth warchodedig dan Ddeddf Rhent 1977\ntenantiaeth statudol dan Ddeddf Rhent 1977\ntenantiaeth sicr – sef tenant cyngor fel arfer\nOs nad ydych chi’n siŵr pa fath o denantiaeth sydd gennych chi, cysylltwch â'ch Cyngor ar Bopeth agosaf.\nychwanegu neu newid gosodiadau a ffitiadau'r landlord\nMae'r rheolau hyn i'w gweld yn adran 190 o Ddeddf Cydraddoldeb 2010.\nMae’n rhaid i chi sicrhau eich bod yn cael y caniatâd hwn cyn i chi wneud unrhyw newidiadau. Dylech wneud hyn yn ysgrifenedig. Dylech roi manylion y newidiadau rydych chi am eu gwneud i’ch landlord a gofyn am ei ganiatâd. Dylech hefyd ddweud a ydych chi’n bwriadu rhoi pethau yn ôl fel yr oeddent cyn i chi adael.\nDylai’r landlord beidio â gwrthod caniatâd yn afresymol.\nOs yw'n gwrthod rhoi caniatâd yn afresymol efallai y byddwch yn gallu gwneud y newidiadau eich hun neu ddwyn achos yn ei erbyn yn y llys. Dylech gael cyngor cyfreithiol cyn i chi wneud hyn gan fod perygl y gallai gymryd camau i geisio eich troi allan neu fynd â chi i'r llys am dorri eich cytundeb tenantiaeth.\nOs ydych chi’n lesddaliwr a'i fod yn gwrthod rhoi caniatâd, gallwch gael cyngor gan LEASE.\nMae’ch landlord yn cael gofyn i chi fodloni rhai amodau, cyhyd â’u bod yn rhesymol. Os ydych chi’n gwneud y newidiadau a ddim yn bodloni’r amodau (os ydynt yn rhesymol), byddwch yn torri’ch cytundeb tenantiaeth.\nGallai amod rhesymol gynnwys:\nbod eich landlord yn gallu cymeradwyo’r adeiladwr neu'r cwmni a fydd yn gwneud y gwaith\neich bod yn egluro sut byddwch yn rhoi pethau yn ôl fel yr oeddent cyn i chi adael\nMae’r broses lawn sydd angen i chi ei dilyn os ydych chi angen addasiadau oherwydd anabledd yn adran 190 o Ddeddf Cydraddoldeb 2010.\nMae’n syniad da darllen eich cytundeb tenantiaeth yn ofalus gan y gallai adael i chi wneud mwy o newidiadau nag y gallech eu gwneud o dan y gyfraith gwahaniaethu.\nOs yw’ch prydles neu gytundeb tenantiaeth yn dweud na allwch wneud newidiadau neu ddim yn sôn am newidiadau o gwbl\nOs oes adran yn eich prydles neu gytundeb tenantiaeth sy’n eich atal rhag gwneud yr addasiadau sydd eu hangen arnoch chi a bod hyn yn eich rhoi dan anfantais sylweddol, dylech ofyn i’ch landlord newid y geiriad.\nMae’n rhaid iddo newid geiriad eich cytundeb er mwyn i chi allu gwneud unrhyw addasiadau rhesymol sydd eu hangen ond dim ond i'r graddau sydd eu hangen i osgoi’r anfantais. Ni fydd byth yn rhesymol iddo orfod cymryd cam a fyddai’n golygu cael gwared ar neu newid nodwedd ffisegol.\nMae hyn yn cael ei drafod yn Atodlen 4, paragraff 2(7) a 2(8) o Ddeddf Cydraddoldeb 2010.\nOs nad yw’ch prydles neu gytundeb tenantiaeth yn dweud a allwch wneud newidiadau ai peidio, ni fyddech yn gallu gwneud newidiadau fel arfer oni bai fod y landlord yn cytuno.\nDylech wastad gael eich landlord, rheolwr eiddo neu reolydd i gytuno cyn gwneud unrhyw addasiadau i’r cartref – mae’n syniad da gofyn iddo gytuno yn ysgrifenedig.\nOs ydych chi’n gwneud yr addasiadau nad yw’ch landlord wedi cytuno iddynt, gall gymryd camau i geisio eich troi allan neu fynd â chi i’r llys am dorri eich cytundeb tenantiaeth oni bai eich bod wedi gofyn am ei ganiatâd a’i fod wedi’i wrthod yn afresymol.\nOs nad oes addasiadau rhesymol yn cael eu gwneud ar ôl eich cais\nOs yw’r landlord, rheolwr eiddo neu reolydd yn gwrthod eich cais heb reswm da neu os nad yw'n gwneud yr addasiadau yn ôl ei addewid, gallwch gymryd camau yn ei erbyn.\nOs yw'n dweud nad yw'n gallu gwneud yr addasiad oherwydd bod tun o delerau ei denantiaeth ei hun sy’n dweud nad yw'n gallu gwneud newidiadau yna gallech ofyn iddo gael cydsyniad ysgrifenedig gan ei landlord ei hun i adael iddo wneud y newid hwnnw. Trafodir hyn yn Atodlen 21 o Ddeddf Cydraddoldeb 2010.\nOs nad yw'n ymateb i'ch cais o gwbl, mae’r un peth â gwrthod gwneud yr addasiad. Bydd angen i chi benderfynu beth i'w wneud am y gwahaniaethu.\nOs yw’r landlord, rheolwr eiddo neu reolydd wedi methu gwneud addasiadau rhesymol a’ch bod am gymryd camau cyfreithiol oherwydd gwahaniaethu, mae’n rhaid i chi wneud hynny o fewn 6 mis llai un diwrnod.\nMae’n bwysig gwybod pryd mae’r cyfnod amser yn dechrau fel eich bod yn gwybod faint sydd gennych chi i ddechrau cymryd camau cyfreithiol. Fel arfer, mae’r terfyn amser yn dechrau pan fydd yn penderfynu peidio â gwneud addasiadau rhesymol.\nOs nad yw wedi dod i benderfyniad, mae’r terfyn amser yn dechrau ar ôl iddo gael cyfnod rhesymol i gydymffurfio â’i ddyletswydd. Os nad ydych yn siŵr os yw’r landlord, rheolwr eiddo neu reolydd wedi penderfynu neu ddyddiad y penderfyniad, gallai fod yn syniad gwell cyfrif y terfyn amser o’r dyddiad i chi wneud eich cais. Bydd hyn yn golygu y byddwch chi o fewn y terfyn amser.\nGallech wneud hawliad hwyr os yw’r llys yn credu bod hynny’n deg - bod yn ‘deg a chyfiawn’ yw'r enw ar hyn. Efallai y byddant yn ystyried pethau fel y rheswm am yr oedi, hyd yr oedi ac effaith yr hawliad hwyr ar yr ochr arall.\nNi ddylech ddibynnu ar hyn gan y gallai’r llys benderfynu peidio â gadael i chi wneud hawliad hwyr. Gweithredwch ar unwaith gan y bydd hyn yn rhoi ei gwneud yn fwy tebygol y bydd y llys yn derbyn eich hawliad. Gweld beth i'w wneud os ydych chi wedi methu'r dyddiad cau..\nMewn rhai achosion, os ydych chi wedi methu’r dyddiad cau, gallech ofyn am yr addasiad unwaith eto, gan egluro pam eich bod angen yr addasiad o hyd ac unrhyw newid mewn amgylchiadau – ni fydd yn rhoi dyddiad cau newydd i chi ond gallai sbarduno’r ochr arall i wneud yr addasiad.\nNi ddylech wneud newidiadau i nodweddion ffisegol eich hun am nad ydych chi wedi clywed gan eich landlord neu am nad yw wedi gwneud yr addasiadau i chi ofyn amdanynt. Os ydych chi’n gwneud newidiadau nad yw’ch landlord wedi cytuno iddynt, gallai gymryd camau i’ch troi allan neu gymryd camau cyfreithiol eraill yn eich erbyn am dorri’ch cytundeb tenantiaeth.\nOs yw’ch landlord yn ceisio eich troi allan oherwydd eich bod wedi gofyn am addasiadau\nMae Deddf Cydraddoldeb 2010 yn eich gwarchod os yw’ch landlord yn ceisio’ch troi allan oherwydd eich bod wedi gofyn am addasiadau - ‘erledigaeth’ yw'r enw ar hyn ac mae wedi’i gynnwys yn adran 27. Darllenwch fwy am beth i'w wneud os yw'ch landlord wedi ceisio'ch troi allan a chael cyngor ar wahaniaethu.\nAmddiffyn penderfyniad i’ch troi allan pan nad yw’ch landlord wedi gwneud addasiadau rhesymol\nDylech feddwl a yw’r landlord wedi methu gwneud addasiadau rhesymol ar ôl i chi ofyn amdanynt. Efallai y byddwch yn gallu defnyddio methiant y landlord i wneud addasiadau rhesymol i amddiffyn y penderfyniad i’ch troi allan.\nGallai methiant y landlord i wneud addasiadau rhesymol eich helpu i amddiffyn penderfyniad i’ch troi allan os yw’r rheswm am eich troi allan:\nyn gysylltiedig ag addasiad rhesymol\nyn ôl-ddyledion rhent ond gallwch leihau'r swm sy'n ddyledus oherwydd na wnaed addasiad rhesymol drwy gael iawndal\nNi allai Sandy dalu’r rhent drwy system ar-lein am fod ganddi anabledd dysgu sy’n ei gwneud defnyddio cyfrifiaduron yn anodd iddi. Gofynnodd i’w landlord pe gallai dalu yn bersonol neu dros y ffôn. Dywedodd ei landlord bod yn rhaid iddi dalu’r rhent ar-lein.\nMae ei landlord yn ceisio ei throi allan oherwydd ôl-ddyledion rhent. Yn ei hamddiffyniad, gallai geisio dweud bod y landlord wedi methu gwneud addasiadau rhesymol a fyddai wedi osgoi unrhyw ôl-ddyledion rhent.\nDylai egluro sut iddi geisio talu’r rhent mewn ffordd arall neu, os nad oedd yn gallu talu mewn ffordd arall, bod ganddi’r arian yn ei chyfrif a'i bod yn gallu talu'r landlord os yw'n rhoi ffordd arall iddi dalu.\nMae gan Afzal broblemau symudedd ac yn y gorffennol mae wedi gofyn i’w landlord, y cyngor, wneud addasiadau rhesymol - fel darparu tapiau a handlenni drws y gall eu defnyddio.\nMae arno £1,000 mewn rhent ac mae’r cyngor am ei droi allan. Mae Afzal wedi cyfrifo bod ei hawliad werth oddeutu £1,000. Gall geisio amddiffyn cael ei droi allan am yr ôl-ddyledion rhent drwy ddweud y bydd yr iawndal sy’n ddyledus iddo yn dileu’r ôl-ddyledion rhent. Gall wneud hyn er nad yw’r addasiad rhesymol yn gysylltiedig â’i ôl-ddyledion rhent.\nDarllenwch fwy am beth i'w wneud os yw'ch landlord wedi ceisio'ch troi allan a chael cyngor ar wahaniaethu.


Dwsinau yn cyfnewid eu car am feic trydan fel rhan o gynllun newydd – Golwg360\nLee Waters AoS gyda defnyddwyr beiciau trydan\nBydd dwsinau o bobol yn cyfnewid eu car am feic trydan fel rhan o gynllun newydd.\nMae Llywodraeth Cymru wedi buddsoddi rhagor na £1m o gyllid mewn cynllun peilot beiciau trydan i gymunedau ledled Cymru.\nMae’r cynllun benthyca beiciau trydan, sy’n cael ei redeg gan Sustrans, yn cynnig amrywiaeth o feiciau trydan â batris am ddim ar fenthyg hirdymor i drigolion lleol nad ydyn nhw’n beicio’n rheolaidd neu sy’n teimlo bod cost beiciau trydan yn rhwystr i’w defnyddio.\nMae’r cynllun yn cael ei gyflwyno mewn pum lleoliad ledled Cymru i ddechrau – y Rhyl, Abertawe, Y Drenewydd (gyda chysylltiadau ag Aberystwyth) a’r Barri – a bydd yn helpu Llywodraeth Cymru i gasglu data a fydd yn sail i argymhellion ynghylch y defnydd hirdymor o feiciau trydan a theithio llesol.\nWrth ymweld ag un o’r cyfleusterau benthyca beiciau trydan yn y Rhyl, dywedodd Lee Waters, y Dirprwy Weinidog Newid Hinsawdd, sydd â chyfrifoldeb am drafnidiaeth fod Llywodraeth Cymru “am i gerdded a beicio ddod yn ddewis arferol ar gyfer teithiau byrrach gan fod teithio llesol nid yn unig yn well i’n hamgylchedd, ond hefyd i’n hiechyd a’n heconomi”.\n“Rydyn ni’n gwybod y bydd hyn yn golygu newid diwylliannol enfawr a dyna pam rydyn ni’n buddsoddi mewn cynlluniau fel y cynllun peilot beiciau trydan i helpu pobl sydd erioed wedi beicio o’r blaen i newid eu dulliau teithio mewn ffordd fforddiadwy a chynaliadwy,” meddai.\n“Mae Sustans yn anelu at ei gwneud yn haws i bobl gerdded a beicio,” meddai Johnny Eldridge, swyddog prosiect Sustrans ar gyfer dinasoedd a threfi deniadol.\n“Rydym yn gobeithio y bydd y cynllun yn galluogi mynediad fforddiadwy at feiciau trydan yn y Rhyl drwy brofi potensial cyfleusterau benthyca beiciau cymunedol.\n“Bydd y prosiect peilot yn ein helpu i ddeall manteision beiciau â batri ar gyfer ystod amrywiol o ddefnyddwyr.\n“Gellir gosod ategolion cario llwythi ar feiciau’r cynllun, gan eu gwneud yn amlbwrpas iawn.\n“Rydym yn gobeithio y bydd yr e-feiciau hefyd yn cynnig ffordd hwyliog a phleserus o deithio a bydd yn cael effaith gadarnhaol ar les pobol.”\nMae Landen Sweeney yn gweithio fel Ceidwad Tref ar gyfer Ardal Gwella Busnes y Rhyl ac mae’n byw ym Mae Colwyn.\nMae’n defnyddio ei feic ar gyfer ei daith ddyddiol i’r Rhyl ar gyfer gwaith.\n“Gan fy mod yn byw yn Hen Golwyn byddwn fel arfer yn gyrru i’r gwaith, sy’n cymryd llawer mwy o amser nag y dylai oherwydd bod y ffyrdd yn brysur – yn enwedig yn ystod misoedd yr haf,” meddai Landen Sweeney.\n“Felly pan ges i gynnig y cyfle i fenthyg beic trydan i feicio i’r gwaith penderfynais fynd amdani.\n“Mae llwybr arfordirol Gogledd Cymru yn daith syml o Hen Golwyn i’r Rhyl gyda rhai golygfeydd arbennig ar hyd y ffordd, golygfeydd nad oeddwn i’n gallu eu gwerthfawrogi pan oeddwn i’n gyrru.\n“Mae nid yn unig wedi arbed amser i mi ac wedi rhoi gwell cydbwysedd rhwng bywyd a gwaith i mi, ond mae wedi bod yn wych ar gyfer fy iechyd a’m lles hefyd.\n“Rwyf wedi dechrau colli pwysau ac wedi ennill ffitrwydd yn amlwg – felly mae’n fanteisiol ar sawl lefel!\n“Does dim angen poeni os nad ydych yn feiciwr profiadol. Mae’r beic yn hawdd ei ddefnyddio a chan ei fod yn feic trydan mae bryniau’n hawdd diolch.\n“Eto i gyd, mae’n ymarfer corff da gan fod yn rhaid i chi ddefnyddio’r pedalau. Hefyd mae’r bag mawr sydd ar ochr y beic yn darparu digon o le ar gyfer fy holl stwff gwaith ac mae gen i hyd yn oed le ar ôl i ddod â rhywfaint o siopa adref ar ddiwedd y dydd.”\nMae Marie Moore yn ddynes wedi ymddeol sy’n byw yn Rhuddlan, taith feicio 15 munud o’r Rhyl.\nMae hi wedi bod yn defnyddio ei beic bron iawn bob dydd ar gyfer teithiau cymdeithasol ac er mwyn cadw’n heini.\n“Mae’r beic gen i ers bythefnos bellach ac rydw i eisoes wedi teithio 130 milltir. Rydw i wrth fy modd!” meddai.\n“Mae mynd ar y beic trydan yn rhoi gwefr ac rydw i’n teimlo lawer yn fwy diogel nag ydw i ar feic arferol, ac yn enwedig pan rydw i ar fy mhen fy hun.\n“Rydw i’n defnyddio’r car lawer yn llai aml ac felly rydw i’n gwario llawer iawn llai ar danwydd.\n“Mae defnyddio’r beic trydan i wneud fy siopa lawer yn fwy ymarferol gan nad oes yn rhaid poeni am eistedd mewn traffig na dod o hyd i le parcio.\ngan Cadi Dafydd, 9 Medi 2021


Cyfleoedd data iechyd: Siarad yr un iaith - Gohebydd yr UE\nMehefin 8, 2022\nBore da, cydweithwyr iechyd, a chroeso i ddiweddariad y Gynghrair Ewropeaidd ar gyfer Meddygaeth Bersonol (EAPM), sydd heddiw yn canolbwyntio ar Ofod Data Iechyd yr UE a'r mater hollbwysig a amlygwyd yn ymwneud â therminoleg ar sut mae hyn yn effeithio ar ddealltwriaeth, yn ysgrifennu Cyfarwyddwr Gweithredol EAPM, Dr. Denis Horgan.\nAr 7 Mehefin, cynhaliodd EAPM banel o arbenigwyr yr UE ynghylch y cynnig newydd ar Ofod Data Iechyd yr UE. Daeth y digwyddiad panel â llunwyr polisi ynghyd ag arweinwyr meddwl o ofal iechyd, y byd academaidd, diwydiant, a sefydliadau cleifion, i ddysgu oddi wrth ei gilydd a thrafod y sefyllfa bresennol a dull ar y cyd o ddatblygu arfer gorau datblygu a mabwysiadu eang.\nUn o'r negeseuon allweddol a ddeilliodd o hyn yw bod angen mwy o eglurder ymhlith gweithwyr proffesiynol a'r cyhoedd ynghylch sut y gall y technegau mwy newydd o ran sut y gall data agor y drws i ofal iechyd gwell megis defnyddio data o brofion biofarcwr. Ar hyn o bryd, mae defnydd anghyson o dermau cyffredin yn rhwystro cynnydd mewn gofal iechyd.\nMae'r dryswch yn amlwg: mae'r derminoleg yn amrywio'n fawr fel y gellir ei adlewyrchu yn y gweithredu ar lefel y wlad.\nUn o'r meysydd lle mae'r angen mwyaf yw'r derminoleg sy'n ymwneud â phrofi\nEr enghraifft, profion biofarciwr ar gyfer mwtaniadau somatig neu ddibenion eraill, profion moleciwlaidd uwch, neu brofion genetig llinell germ ar gyfer treigladau neu amrywiadau - maent i gyd yn cynnig allwedd i well gofal, ond mae pob un ohonynt yn dal i ddioddef o ddiffiniadau neu ddefnyddiau gwahanol lluosog. Mae'n bryd cysoni iaith, symleiddio cyfathrebiadau, ac egluro pwrpasau ac arwyddocâd profi yn glir.\nNid mater o semanteg yw hyn. Mae'n hanfodol fel agwedd ar y manwl gywirdeb y gall profion ei gyflwyno, ac ar gyfer caniatáu defnyddio meddyginiaeth bersonol sy'n cynnig lefelau newydd o ofal i gleifion. Mae biofarciwr a phrofion datblygedig tebyg wedi dod yn arfau hanfodol mewn diagnosis a thriniaeth, ac maent yn chwarae rhan gynyddol mewn ymchwil iechyd.\nMaen nhw'n dal y posibilrwydd o werthusiad mwy manwl gywir, o nodi'r cleifion sydd fwyaf tebygol o ymateb i driniaeth benodol, neu o ragfynegi a monitro dilyniant afiechyd yn fwy cywir. Gallant hyd yn oed nodi cleifion sydd â risg uwch o ddatblygu cyflwr penodol. Ond mae dryswch ynghylch jargon meddygol yn rhwystr i'r feddyginiaeth fanwl y mae'r profion hyn yn ei chaniatáu.\nMae datblygiadau yng ngwyddor profi wedi symud yn gyflymach na gallu sefydliadau ac unigolion i gadw i fyny, ac mae hyd yn oed gweithwyr proffesiynol yn cyflogi gwahanol delerau. Mae dryswch ac ansicrwydd ynghylch terminoleg hefyd yn llesteirio ymdrechion i gysoni dealltwriaeth o rinweddau technolegau a dulliau amrywiol o brofi, mewn triniaeth ac mewn ymchwil. Bydd gwell dealltwriaeth a dull symlach o ddefnyddio terminoleg gyson yn helpu i dderbyn ac yn hybu ymddiriedaeth y cyhoedd, gan arwain at fwy o bobl yn ymgymryd â phrofion priodol, a gwell iechyd.\nBydd llais unedig yn helpu'r gymuned feddygol a chleifion i gael dealltwriaeth gyffredin o fanteision y profion y mae meddygaeth bersonol yn seiliedig arno.\nOnd er yr holl botensial y mae profion yn ei gynnig, mae cyfraddau gwirioneddol y profion mireinio ymhell y tu ôl i argymhellion arfer gorau. Er gwaethaf budd clinigol clir ac argymhellion canllaw ar gyfer profion biofarcwr rhagfynegol a thriniaeth therapi llinell gyntaf wedi'i thargedu dilynol mewn cleifion â chanser yr ysgyfaint celloedd nad ydynt yn fach, mae tystiolaeth nad yw profion wedi'u croesawu'n eang yn y lleoliad clinigol.\nMae'n rhaid goresgyn rhai heriau aruthrol i gyrraedd y nod o ysgogi profion biofarcwr i wella iechyd cleifion - ac i hyrwyddo'r cynaliadwyedd cyfatebol mewn systemau iechyd trwy leihau diagnosis a gollwyd neu ddewisiadau triniaeth amhriodol. Mae'r rhwystrau'n amrywio o anghyfarwydd yn y gymuned glinigol gyda chyfleoedd sy'n dod i'r amlwg i ansicrwydd ynghylch talu am brofion. Ond un o'r ffactorau sy'n cael ei graffu'n agosach ar hyn o bryd yw'r lluosogrwydd o dermau ar gyfer profi. Mae hyn yn achosi dryswch ymhlith cleifion a hyd yn oed gweithwyr iechyd proffesiynol, gydag effaith negyddol ar y niferoedd sy'n manteisio arnynt, ac ar y gwaith o chwilio am atebion effeithiol i faterion mor wahanol â diogelu data a rhyngweithrededd systemau gwybodaeth.\nDaeth paralel diddorol i’r amlwg ym mis Ebrill, gyda digwyddiad a gynhaliwyd gan y Comisiwn Ewropeaidd a’r Sefydliad ar gyfer Cydweithrediad a Datblygiad Economaidd i nodi lansiad prosiect ar y cyd i ddatblygu llythrennedd ariannol ar draws yr UE (prosiect y Porth Rhyngwladol ar gyfer Addysg Ariannol). “Nod fframwaith newydd yr UE yw sefydlu terminoleg gyffredin yr UE ym maes gwasanaethau ariannol a datblygu polisïau a rhaglenni llythrennedd ariannol,” meddai’r cyhoeddiad.\nOs yw terminoleg llythrennedd a safoni yn faes pwysig o ymgysylltu â’r cyhoedd ar gyfer gwasanaethau ariannol, pa mor bwysig o lawer ydyw i iechyd, sy’n effeithio ar bawb?\nMae hwn yn faes lle bydd EAPM yn cael ei ymgysylltu ar lefel aml-randdeiliad fel lefel deddfwriaethol/polisi.\nMae’r Comisiwn wedi rhoi hwb i broses i fynd i’r afael â’r “hawl i gael eich anghofio” i gleifion canser yn yr UE, gyda’r potensial ar gyfer Cod Ymddygiad newydd gan yr UE.\nMae’r “hawl i gael eich anghofio” yn cyfeirio at rywun sydd mewn rhyddhad hirdymor o ganser nad yw wedi cael diagnosis blaenorol sy’n effeithio ar eu mynediad at forgeisi a benthyciadau.\nNi all banciau ac yswirwyr asesu'r risgiau sy'n gysylltiedig â chanser ac ailwaelu posibl yn hawdd, esboniodd y Comisiynydd Iechyd Stella Kyriakides ddydd Llun. Mae hynny’n golygu eu bod nhw’n “dueddol i fod yn ofalus yn eu hymagwedd” sy’n arwain at bobl yn aml yn profi triniaeth annheg wrth gael mynediad at wasanaethau ariannol, meddai.\nHyb Senario COVID-19 Ewropeaidd\nLansiwyd Canolfan Senario COVID-19 Ewropeaidd ddydd Llun (6 Mehefin) a bydd yn helpu i ddatblygu rhagamcanion ar esblygiad y pandemig yn y tymor hir, cyhoeddodd y Ganolfan Ewropeaidd ar gyfer Atal a Rheoli Clefydau mewn datganiad.\nY senarios yn canolbwyntio ar esblygiad y pandemig o ran achosion COVID-19, mynd i'r ysbyty a marwolaethau, gan gwmpasu cyfnod o naw i 12 mis. Bydd y canolbwynt yn defnyddio senarios cyfun ar gyfer 30 o wledydd yr UE/AEE, y DU a’r Swistir.\nY nod, wrth gwrs, yw cyfyngu ar ganlyniadau'r coronafirws trwy archwilio gwahanol newidynnau mewn amrywiol senarios, a all helpu i lywio penderfyniadau llunwyr polisi. Gallai rhai o'r newidynnau hyn gynnwys, er enghraifft, y gyfradd o imiwnedd wan, meddai'r asiantaeth afiechyd.\nCOVID a brech mwnci\nMae sylw ar y pandemig COVID-19 yn parhau i bylu wrth i bryder droi at frech y mwnci, lle bydd swyddogion a’r cyhoedd yn teimlo synnwyr o déjà vu: Dywedodd Sefydliad Iechyd y Byd ddydd Mawrth bod yr achosion o frech mwnci a welwyd ledled Ewrop wedi cychwyn wythnosau cyn i’r swyddog cyntaf adrodd achos ar y Cyfandir. “Hyd yn oed wrth i gleifion newydd fod yn bresennol bob dydd, mae ymchwiliadau i achosion yn y gorffennol yn dangos bod yr achosion yn ein rhanbarth yn sicr ar y gweill mor gynnar â chanol mis Ebrill,” meddai Hans Kluge o WHO Ewrop.\nEr bod pryder y gallai gwyliau haf fod yn ddigwyddiadau taenwr mawr ar gyfer brech mwnci, nid yw hynny'n ofn a fynegir ynghylch COVID-19 bellach mewn gwirionedd. Gyda masgiau bron yn beth o’r gorffennol ar gyfer llawer o Ewrop a miloedd o ddigwyddiadau wedi’u cynllunio yn y DU ar gyfer dathliad Jiwbilî Platinwm y Frenhines y penwythnos hir hwn, gall deimlo bod y byd wedi symud ymlaen o’r pandemig. Er gwaethaf y sefyllfa epidemiolegol sylweddol well, mae gwledydd yn parhau i asesu ac argymell dosau brechu ychwanegol. Yr wythnos hon bydd Lithwania yn cynnig pedwerydd dos i oedolion sydd wedi atal systemau imiwnedd, gyda'r adran iechyd yn dweud bod brechu poblogaethau eraill wedi'i gynllunio i ddechrau yn y cwymp. Disgwylir eisoes y bydd yr henoed a phoblogaethau risg uchel eraill yn cael eu brechu.\nMae achosion o hepatitis yn cynyddu\nMae’r DU yn parhau i nodi achosion o hepatitis mewn plant 10 oed ac iau gyda 25 o achosion eraill wedi’u cadarnhau yn cael eu hychwanegu at y cyfrif, gan ddod â’r cyfanswm i 222 ar Fai 25, meddai Asiantaeth Diogelwch Iechyd y DU ddydd Gwener. Mae'r achosion yn bennaf ymhlith plant dan 5 oed, ac nid oes unrhyw blant wedi marw. Dywedodd UKHSA fod angen trawsblaniad iau ar 11 o blant. Haint adenovirws yw’r ddamcaniaeth arweiniol o hyd, gyda’r asiantaeth yn dweud mai adenovirws “yw’r firws a ganfyddir amlaf mewn samplau a brofwyd.”\nMae astudiaeth epidemiolegol ffurfiol ar y gweill ac mae astudiaethau ymchwil ychwanegol yn cael eu cynnal i ddeall “ffactorau imiwnedd posibl ac effaith heintiau diweddar neu gydamserol”.\nA dyna bopeth o EAPM am y tro. Byddwch yn ddiogel ac yn iach, a mwynhewch eich wythnos.\nUKMunud 53 yn ôl


James Cook - Wicipedia\n27 Hydref 1728\n14 Chwefror 1779\no clwyf drwy stabio\nfforiwr, mapiwr, swyddog yn y llynges, morwr\nCymrawd y Gymdeithas Frenhinol, Medal Copley\nFforiwr Seisnig oedd Capten James Cook (27 Hydref 1728 – 14 Chwefror 1779). Ganwyd ym Marton, Cleveland, Lloegr. Teithiodd o gwmpas y byd dair gwaith, er mwyn darganfod tiroedd newydd. Fe luniodd fapiau manwl, er enghraifft o arfordiroedd ynysoedd y Môr Tawel, Awstralia, Seland Newydd a Gogledd America.\n1 Mordeithiau Cook\nMordeithiau Cook[golygu | golygu cod y dudalen]\nRoedd y fordaith gyntaf (1768-1771) yn yr HM Bark Endeavour i Dahiti er mwyn gwylio'r blaned Gwener yn symud o flaen yr haul. Ond doedd hi ddim yn bosibl cael canlyniadau cywir gyda'r offer seryddol ar y pryd. Ar ôl gwylio Gwener, aeth Cook i chwilio am Terra Australis, arfordir cyfiniol y Môr Tawel, ac i fapio arfordiroedd Seland Newydd ac Awstralia.\nRoedd yr ail fordaith (1772-1775) ar HMS Resolution ac HMS Adventure; roedd yn daith arall i ddod o hyd i Terra Australis a'r cynnig cyntaf i long o Ewrop hwylio i Fôr Antarctica. Ar y daith hon profodd Cook nad oedd Terra Australis yn bodoli, ond darganfu lawer o ynysoedd.\nRoedd y drydedd fordaith (1776-1779) ar y llongau HMS Resolution ac HMS Endeavour, i chwilio am lwybr môr o'r Môr Iwerydd i'r Môr Tawel o gwmpas gogledd Canada, sef y 'Tramwyfa gogledd-orllewin'. Ar ôl gwneud mapiau o arfordir gorllewin America, bu'n rhaid iddo droi yn ôl i Hawaii, lle cafodd ei ladd gan brodorion yr ynys ar ôl brwydro i gael yn ôl cwch a oedd wedi'i ddwyn. Roedd y Cymro David Samwell (Dafydd Ddu Feddyg), yn feddyg ar drydedd fordaith y Capten Cook. Roedd yn fab i'r llenor Edward Samuel, gŵr o Benmorfa yn Edeirnion, a fu'n berson Llangar o 1721 tan 1748. Cadwodd ddyddiadur am y fordaith a chyhoeddodd y llyfr A Narrative of the Death of Captain James Cook yn 1786.\nGorchestion[golygu | golygu cod y dudalen]\nMae Cook yn adnabyddus am ei sgiliau gwneud mapiau, am fod yn lwyddiannus wrth atal afiechydion morwyr, ac wrth ddatblygu dulliau mordwyo newydd.\nDavid Samwell, A Narrative of the Death of Captain James Cook (1786)\nBNF: cb11897579w (data)\nWedi dod o "https://cy.wikipedia.org/w/index.php?title=James_Cook&oldid=10896912"\nSaeson y 18fed ganrif\nNewidiwyd y dudalen hon ddiwethaf ar 19 Mawrth 2021, am 08:08.